Sri Kuppuswami Sastri Research Institute, Chennai

Dhamaupadeshaamaalaa Vivarand-a

Sri Jayasimha Suri · 2006/03/31

PDF Proofread

Front matter

वर्गवासी साधुचरित श्रीमान् डालचन्दजी सिंधी बाबू श्रीबहादुर सिहजी सिंघीके पुण्यश्लोक पिता जन्म- विस १९२१, मार्ग वदि ६स्वर्गवास-वि स १९८५, पाष सुदि ।

496
दानशील-साहित्यरसिक-संस्कृतिप्रिय
ख. श्रीबाबू वहादुरसिहजी सिंधी
अजीमगज कलकत्ता
जन्म ता २८-६-१८४५]
[सयु ता .०११४४
GUPPVSWAMY SAST
ANCH INSTITUTE NILO
MADIRAL-ABAR

No text on this page.

सिंघी जैन ग्रन्थ मा ला
Imment000.[अन्धांक २८]
श्री जयसिंहसूरिविरचित
[प्राकृत भाषामय]
धर्मोपदेशमाला-विवरण
me OPSTART mon
SEARCH INSTITUTE, NYWA
MAHAS-10010
SRI DALCHAND JI SINGH
VANASI
ONITOR
का
जश्री डालकर जी सिंपी)
SINGHI JAIN SERIES
.mmmmmm[NUMBER 28]mmmmmmmmmm
DHARMOPADESAMĀLA-VIVARANA
OF
SRI JAYASIMHA SŪRI

कलकत्ता निवासी
साधुचरित-प्रेष्ठिवर्य श्रीमद् डालचन्दजी सिंघी पुष्पस्मृतिनिम्ति
प्रतिष्ठापित एवं प्रकाशित
सिंघी जैन ग्रन्थ माला
जैन भागमिक, दार्शनिक, साहित्यिक, ऐतिहासिक, वैज्ञानिक, कथात्मक-इत्यादि विविधविषयगुम्किवा,
प्राकृत, संस्कृत, अपनश, प्राचीनगूर्जर - राजस्थानी सादि नानामावनिक्छ, सार्वजनीन पुरातन
वाचाय तथा नूतन सशोधनात्मक साहित्य प्रकाशिनी सर्वश्रेष्ठ जैन प्रयावालि
प्रतिहाता
श्रीमद् डालचन्दजी सिंपीसत्तुक
ख. दानशील-साहित्यरसिक-संस्कृतिप्रिय
श्रीमद् बहादुर सिंहजी सिंघी
EUNER W
LAIILMILAIR
प्रधान संपादक तथा संचालक
आचार्य जि न वि ज य मुनि
(सामान्य नियामक भारतीय विद्या भवन-संचई)
सर्वप्रकार संरक्षक
श्री राजेन्द्र सिंह सिंधी तथा श्री नरेन्द्र सिंह सिंघी
प्रकाशनकर्ता
सिंघी जैन शास्त्र शिक्षापीठ
भारतीय विद्या भवन, मुंबई
प्रकाशक-प्रयन्तामह दवे, ऑनररी रजिस्ट्रार, भारतीय विद्या भवन, बौघाटी रोग, बबई ..
मुत्रम्-राम येस् शेजो, मिसागर प्रेस, १६-१८, कोलमाल सीट, कन्यो, बा १.

श्री जयसिंहसूरिविरचित [प्राकृत माषामय] 496 धर्मोपदेशमाला-विवरण mrwadi tam ACH SUTURE MY MANO- संपादक पण्डित श्री लालचन्द्र भगवानदास गान्धी [सम पण्डित-प्राध्यमिधामन्दिर, वडोदरा] * t प्रकाशक सिंघी जैन शास्त्र शिक्षा पीठ भारतीय विद्या भवन बंबई विक्रमाय २००५] प्रेममा त्रुचि, पबशत प्रति [१९५९ सिखाया प्रन्यांक २८] सर्वाधिकार सरक्षक मा वि.म [० स०९-१२-० ॥सिंघीजैनग्रन्थमालासंस्थापकप्रशस्तिः।। अस्ति बानिधे देश सुप्रसिद्धा मनोरमा । मुर्शिदाबाद इल्याख्या पुरी वैभवशालिनी । बहवो निवसन्यत्र जैना उकेशवंशजा । धनाढ्या नृपसम्माम्या धर्मकर्मपरायणा । श्रीबालचन्द इत्यासीव तेष्येको बहुभाग्यवान् । सावत् सच्चरियो य सिंघीकुलमभाकर.. बारूप एवागतो या कर्तुं व्यापारविस्तृतिम् । कलिकातामहापुर्वा वृतधांनिश्चय । कुशाग्रीवस्मनुरक्षेन सदृष्या च सुनिष्टया । उपाय विपुछा लक्ष्मी कोव्याधिपोऽजनिष्ट स । तव मनुकमारीति सबारीकुलमण्यना । अभूत् पतिव्रता पनी शीलसौभाग्यभूषणा । श्रीबहादुरसिंहाल्यो गुणवाँस्तनपतयो । अभवत् सुकृती दानी धर्मपिया चीनिधि । प्राप्ला पुण्यवता तेन पली तिलकसुन्दरी । वस्खा सौभाग्यचन्द्रेश भासित तस्कुलाम्बरम् ॥ श्रीमान् राजेन्द्रसिंहोऽस्य ज्येष्ठपुत्र सुशिक्षित । य सर्वकार्यदक्षत्वात् पितुदक्षिणबाहुवत् । नरेन्द्रसिंह इस्थास्यत्तेजस्वी मध्यम सुत । सूनुर्वरिन्द्रसिहा कनिष्ठ सौम्यदशन ॥ सन्ति प्रयोऽपि सत्पुना मासभक्तिपरायणा । विनीता सरला भण्या पितुर्मार्गानुगामिन । अन्येऽपि बहवस्तखाभवन् स्वखारिवाधिषा । धनजनै समृद्ध सन् स राजेच म्पराअत ॥ सरस्वत्यो सदासको भूत्वा लक्ष्मीनियोऽप्ययम् । तत्राप्यासीत् सदाचारी सचित्र विदुषो सलु ।। माहकारो न दुभीवो न विसासो न दुर्व्यय । इष्ट कदापि तद्गगे हे सता तद् विस्मयास्पदम् ॥ मक्को गुरुजनानां स विनीत सजनान् प्रति । बन्धुजनेऽनुरक्तोऽभूत् प्रीत पोच्यगणेष्वपि ॥ देश-कालस्थितिज्ञोऽसौ विद्या-विज्ञानपूजक । इतिहासादि-साहित्य-सस्कृति-सत्कलाभियः ॥ समुञ्चत्यै समाजस्थ धर्मस्योत्कर्षहेतवे । प्रचाराय च शिक्षाया दत्त तेन धन धनम् ॥ गत्वा सभा-समित्यादौ भूत्वाऽध्यक्षपदान्वित । दत्त्वा दान यथायोग्य प्रोत्साहिताश्च कर्मठा ॥ एवं घनेन देहेन ज्ञानेन शुभविष्या । मकरोत् स यथाशक्ति सत्कर्माणि सदाशयः। अथान्यदा प्रसङ्गेन स्वपितु स्मृतिहेतवे । तुं किशिद् विशिष्ट स कार्य मनस्यचिन्तयत् ॥ पूज्य पिता सदैवासीत् सम्यग-शानरुचि स्वयम् । तस्मात् तज्ज्ञानवृद्यर्थ पतनीय मयाऽप्याए । विचार्यैव खप चित्रे पुन प्राप्य सुसम्मतिम् । श्रद्धास्पदस्खमिशाणा विदुषा चापि तायाम् ॥ बैनज्ञानप्रसारार्थ स्थाने शा म्ति नि के त ने। सिंधीपदाक्ति में न ज्ञा न पीठ मतीविपत् ॥ श्रीजिनविजय माशो मुनिनामा च विश्रुत । स्वीकत प्रार्थितस्तेन तस्वाधिष्ठायक पदम् ॥ तस सौजन्य-सौहाई-वयाँदार्यादिसणे । पशीभूय मुद्रा बेन म्बीकृत तत्पद वरन् । कवीन्वेण रवीण स्वीयपावनपाणिना । रस-नौगार चन्द्रा तयविधा मधीवत । प्रारब्ध मुनिना चापि कार्य तदुपयोगिफम् । पाठन ज्ञानलिपसूना व अन्धगुम्फानन ॥ वसैव प्रेरणा प्राप्य श्रीसिंघीकुलकेतुना । स्वपितृप्रेयसे चेषा प्रारम्या प्रन्थमालिका । स्वारचेतसा तेन धर्मशीलेन दानिमा । व्ययित पुष्कल द्रव्य तत्ताकार्यमुसिद्धये ॥ छात्राणां वृत्तिवानेच नैकेषां विदुषा सथा। ज्ञानाभ्यासाय निष्कामसाहाय्य स प्रदत्तवान् ॥ जलवावाविकानां तु भातिकृल्यादसी मुनि । कार्य विवार्षिक तब समाप्यान्यत्र चास्थित ॥ तत्रापि सतत सर्व साहाय्य सेन यच्छता । ग्रन्थमालाप्रकाशाय महोत्साह प्रदर्शित । नन्द निध्ये चन्द्रोदे जाता पुन पुयोजना । ग्रन्थावल्या स्थिरत्वाय विसराय च नूतना तत मुहत्परामर्शात् सिंधीवशनभस्वता । भा विघा भ व ना येय प्राधमाला समर्पिता । आसीत्तस्य मनोवाष्ठाऽपूर्वा प्रन्थप्रकाशने । वदर्थ व्ययित तेन लक्षावधि हि रूप्यकम् ॥ दुर्विशासाद् विधेहन्त दौर्भाग्याचास्मबन्धूनाम् । स्वल्पेनवाथ कालेन स्वर्ग स सुकृती ययौ । बन्दु-ब-शुन्य नेवाग्दे मासे आषावसम्झके । कलिकाताख्यपुयाँ स प्राप्तवान् परमा गतिम् । पितृमा सापुत्रै बसे पितुरामन । तथैव अपितु स्मृत्य प्रकाश्यतेऽना पुन । इयं मन्यावलिश्रेष्ठ प्रेष्ठा प्रज्ञावता प्रथा । भूबाद भूसै सवा सिंवीकुसकीर्तिप्रकाशिका ॥ विजनताहादा सचिदानन्ददा सदा । चिर नन्दविय लोके श्रीसैंघी अन्धपद्धति । ।

॥सिंघीजेनग्रन्थमालासम्पावकाशस्तिः॥ स्वस्ति श्रीमेपाटाल्यो देशो भारतविधुत । रूपाहेलीति समानी पुरिका सत्र सुस्थिता । सदाचार-विचाराभ्या प्राचीननृपते सम । श्रीमञ्चतुरसिंहोऽत्र राठोटान्वयभूमिप । तब श्रीवृद्धिसिंहोऽमृदु राजपुत्र प्रसिदिभाक् । क्षात्रधर्मधनो यश्च परमारकुलाप्रमी । मुज-भोजमुखा भूपा जाता यस्मिन् महाकुले । किं वयते कुलीनस्व तस्कुलजातजन्मनः । पत्री राजकुमारीति तस्याद् गुणसहिता । चातुर्य-रूप लावषय सुधार-सौजन्यभूषिता । क्षत्रियाणीप्रमापूर्णा शौयोंहीतमुखाकृतिम् । या इदैव जनो मेने राजन्यकुलला स्वियम् ॥ पुत्र किसनासहाख्यो जावस्सयोरतिप्रिय । रणमल इति चान्यद् यमाम जननीकृतम् ।। श्रीदेवीहसनामाऽत्र राजपूज्यो यतीश्वर । ज्योतिभैषज्वविद्यानां पारगामी जनप्रिय । मागतो मनदेशाद् यो भ्रमन् जनपदान बहून् । जात श्रीवृद्धिसिंहल प्रीति-श्रद्धास्पद पाम् । तेनाथाप्रतिम म्या स तत्सूनु स्वसन्निधौ । रक्षित , शिक्षित सम्पा, कृतो बैनमतायुग ।। दौर्भाग्यात् तच्चियोबाल्वे गुरु-सातौ दिवगतौ । विमूढ स्वगृहात सोऽथ बाच्छया विनिर्गत ॥ ३ ९ १० तथाच- भारवा केशु देशेषु सेवित्वा च बहून नरान् । दीक्षितो मुण्डितो भूत्वा जाडो जैनमुलितत ॥ हावाम्यनेकशास्त्राणि नानाधर्ममतानि च । मध्यस्थवृत्तिना तेन तस्वातत्त्वगवेविणा ।। अधील विविधा भाषा भारतीया युरोपणा । अनेका लिषयोऽप्येव प्रस-भूतनकालिका । येन प्रकाशिता के मन्था विद्वत्प्रशसिता । लिखिता बहवो लेखा ऐतिअतथ्यगुम्फिा । स बहुमिः सुविहितम्मनलैश्च सस्कृत । जिनविजयनान्नाऽसो ख्यातोऽभवद् मनीषिषु ॥ बस तो विश्रुति शाबा भीमद्गान्धीमहात्मना । भारत साइर पुण्यपत्तनात् खपमम्मका ।। पुरे चाहम्मदाबाद राष्ट्रीयशिक्षणासप । विद्यापीठ इति ग्यात प्रतिष्ठितो यदाऽभवत् ॥ आचार्यत्वेन वबोधनियुक्त स महात्मना । रस-मुनि-निधीन्द्रब्दे पुरातत्याख्यमन्दिरे । वर्षाणामष्टक यावत् सम्भूब तत् पदं तव । गल्वा जर्मनरादे स तत्सस्कृतिमधीतवान् । तत मागस्य सहनो राष्ट्रकायें च सक्रियम् । कारावासोऽपि सम्बालो येन स्वराज्यपर्वणि। कमात् ततो विनिर्मुक स्थित शान्ति निकेतने । विश्ववन्धकवीन्द्र श्रीरवीन्द्रनाथभूपिते । सिंधीपदयुत जैनज्ञानपीठ सदाश्रितम् । स्थापित सत्र सिंघीश्रीडालचन्दस्य सूचना । श्रीबहादुरसिंहेन दामवीरेण धीमता । स्मृत्यर्थ निजातस्य जैनज्ञानप्रसारकम् ॥ प्रतिष्ठितम तस्यासौ पवेऽविधातृसम्झके । अध्यापयन् वरान् शिष्वान् ग्रन्थयन् जैनवासायम् ॥ तस्वैव प्रेरणा प्राप्य श्रीसिंघीकुलकेतुना । स्वपितृश्रेयसे शेषा प्राधा प्रश्यमालिका ॥ अथैव विगत बस वाणामष्टक पुन । अन्धमालाविकासार्थप्रवृत्ति प्रयस्पतः ॥ बाणे-रज-नेबेन्द्रब्दे मुबाईनगारीस्थित । मुशीति विरुदल्यास कन्याळामधीसव ॥ प्रवृत्तो भारतीयानां विद्याना पीठनिर्मितौ । कर्मनिष्ठस्य तस्याभूत् प्रयत्न सफलोऽचिरात् ॥ विदुषां श्रीमता योगात् सस्मा माता प्रतिष्ठिता । भारतीय पदोपेव विधा भवन सजया । माहूत सहकाराय सुहृदा स मुनि कृतौ । तत प्रभृति तत्रापि सहयोग प्रवृत्तवान् ॥ सद्भवनेऽन्यदा यस सेवाऽधिका अपेक्षिता । स्वीकृता नम्रभावेन साइप्याचार्यपाश्मिता ।। नन्द-नियों-पदाम्दे वैक्रमे विहिता पुन । पतग्रन्थावलीस्थैर्षकृत् तेन नभ्ययोजना । परामात् ततस्य श्रीसिंघीकृतभास्वता । भाविधामवनायेम अन्धमाला समर्पित । पइसा दमसाइली पुनस्तस्योपदेशत । स्वपितृस्मृतिमन्दिरकरणाय सुकीर्तिना। देवादल्ये गते काळे सिंधीषयों विवयत । यस्तस्य शानसेवाया साहाय्यमकरोत् महत् ।। पितृकार्यप्रणयर्थ पत्नशीसदामबै । राजेन्द्रसिंहमुख्यत्र सस्कृत तवचलत पुण्यश्लोकपितांना प्रधागारकृते पुन । बन्धुज्येो गुणश्रेष्ठो पर्वलक्ष प्रहसवान् । प्राथमालापतिमार्थ पितृवत्तस्य कांक्षितम् । श्रीसिंघीबन्धुभि सर्व तगिराऽनुविधीयते । विजनकृतम्हाला सचिवानन्ददा सदा । पिर नन्दविय बोके बिनविजयमारसी ॥ १३ १३ १४ १५ १६ . 16 १९ २० २१ २९ २३ २५ २५ २१ १७ २८ २९ ३० " ३२ ३ ३१ ११ १८ १९ 80 सिंघी जैन ग्रन्थमाला - सु अद्यावधि मुद्रितग्रन्थनामावलि १ अनुपाचा रचित प्रबन्धचिन्तामणि मूल १३ हरिषेणाचार्यकृत बृहत्कथाकोश संस्कृत अन्य १४ जैनपुस्तकप्रशस्तिसग्रह, प्रथम भाग २ पुरातनप्रबन्धसग्रह बहुविध ऐतिहातथ्य- १५ हरिमारिभिरचित धूर्ताच्याच परिपूने अनेक निबन्ध संचय ३ राजशेवारिरचित प्रबन्धकोश १६ दुर्गदेवकृत रिपसमुचय ४ मिनप्रभसूरिशस विविधतीर्थकल्प १७ मेघविजयोपाध्यायकृत दिग्विजयमहाकाव्य ५ मेघनिजयोपाध्यायकृत देवानन्दमहाकाव्य १८ यदि अनुल रहमानकृत सन्देशयतक ६ यशेविजयोपाचायत जैनतर्कभाषा १९ भर्तृहरिकृत शतकत्रयादि सुभाषितसमह ७ हेमचन्दाचार्यकृत प्रमाणमीमांसा २० शान्याचार्यकृत न्यायावतारयार्तिक वृत्ति ८ भाकलदेवकृत अकलअन्धनवी. २१ कवि धादिल रचित पउमसिरीचरित. ९मबन्धचिन्तामणि-हिन्दी भाषान्तर २२ महेश्वरलरिक्त नाणपत्रमीकहा १० प्रभावबरिरचित प्रभावकचरित. ११ मिलियन्त्रोपाध्यायरचिन भानुचन्द्रगणि- २३ भद्रबाहुसंहिता चरित २५ जिनेश्वरमुरिक्षत कथाकोषप्रकरण. १२ वटोषिजयोपाध्यायविरचित ज्ञानपिनुपक- | २५ उदशामरिकल धर्माभ्युषयमहाकाव्य. रण. २६ जयसिंहपुरिफत धर्मोपदेशमाला Life of Hemachandrãohárya By Dr G Bubler संप्रति मुन्धमाणपन्थनामावली- १ खरतरगच्छयहतगुर्वावलि १० जयपाहुडनाम निमित्तान २ कुमारपालचरित्रसग्रह ११ कोऊहलविरचित लीलाक्तीकथा (प्राकृत) ३ विविधाग्छीयपट्टायलिसप्रह १२ गुणचन्नाविरचित मत्रीकर्मचन्द्रवंशप्रबन्ध. ४ जैनपुस्तकप्रशस्तिसत्रह, भाग २ १३ नयचन्दविरचित हम्मीरमहाकाव्य. ५ विज्ञप्तिसंग्रह बलि म हा लेन-वज्ञप्ति त्रिवेणी आदि अनेक विवामिलेस ममुचय १४ महेन्द्रपरिकत नर्मशासुन्दरीकथा. ६ जनताकृत कुषलयमालाकथा १५ जिनदत्तास्थानव्य (प्राकृत) ७ कीर्तिकौमुदी आदि वस्तुपालप्रशस्तिमेग्रह १६ सयभूविरचित पामचरिउ (अपवेश) ८ दामोदरकृत उक्तिभ्यक्ति प्रकरण १७ सिसिचन्या काव्यप्रकाशखण्डन, ९ महामुनि गुणपाश्चाविरचित अंधूचरित्र (प्राकृत) | १८ कौटयकृत अर्यशाला-सटीक * मुद्रणार्थ निर्धारित एवं सज्जीकृतग्रन्थनामावलि १ भानुचन्दगिकृत विवेकपिलासटीका २ पुरातन राम-भासाविसंग्रह प्रकी वाचाय प्रकाश ४ सिद्धिचन्दो- पण्यायविरचित वासनदत्ताटीका ५ देवचन्द्रमरिक्त मूलादिप्रकरगति परसप्रभाचार्यस्त उपदेशमाला टीका ७ सोविजयोपाध्यायात अनेकामसम्याजिनेश्वराचार्यकृत प्रमालक्षण महानिशीपत्र १० तरुणप्रभा- चार्यकृत आवश्यकमालावबोध ११ राडवशावलि १२ सपकेशगम प्रबन्ध सर्वमानाचार्यशत गणरममहोदधि १५ प्रतिभासोमात सोमसीभावरकाम १५ नेमिचनकृत सोशतक (पृथक् पृथक ३ बालाक्योधक), १६ शीलांका- पर्व विरचित महापुरुषचरित्र (प्राकृत महामन्य) १७ बंदणहरिय (प्रात). १८ मिनाहचरित्र (अपभ्रंश- मान्य) १९ उपदेशापददीका ( बीमाभाचार्यकृत) २० निर्वाणाधनावती कथा ( कथा प्रन्य) २१ सनकमार- कोत्र (संस्कृत सम्पन्न) २२ राजवहम पाठयकृत मोजमरित्र २३ प्रमोदमाविक्यात वाग्मटाकारण Rोमदेवादिकृत विदग्धमुलमन्दनत्ति २५ समनसुन्दराविकृत वृत्तस्माकरकृति २६ परिवादन. २७ पुरावन प्रबन्धसमह-हिन्दी भाषान्तर २८भुवनभानुचरित्र मानबोध २९ भुवनमुन्दरी चरित्र (प्राइतकथा) इस्लादि, इलावि.]

समर्पण पूज्य माताने जेमना उपकारोने दुष्प्रतीकार तरीके शास्त्रकारोए जणान्या छे, तेमा मातानु स्थान महत्त्वनु छ । ७ वर्षनी वयमा पितृ-सुखथी वचित थयेला, शिक्षक पिताना पुत्र आ बालकने, वात्सल्यभरी भली भोळी जे माताए विद्यावान् सुशिक्षित सस्कारी बनावना प्रोत्साहित कों, विशेष विद्याभ्यास माटे १३ वर्षनी वयना पोताना बालकने दाठा (सौराष्ट्र )यी काशी जेवा विद्याधाम तरफ मोकलवा अनुपम उत्साह दर्शाव्यो, सवत् १९६४ यी १९७२ सुधीना ८ वर्षों सुधी सतत पुत्रवियोग सहन कर्यो, ममताभरी मायालु माता (नन्दु)स २००० नी विजयादशमीए वडोदराथी स्वर्गे सचर्या, तेमनी पवित्र स्मृतिमा प्रयन- संपादित धर्मोपदेशमय आ प्राचीन कृति सम्पादक समर्पण करे छे- ला. भ. गान्धी स २००५ वै शु. ११

No text on this page.

विषयानुक्रमणिका 2 ३ दानधर्मोपदेश २१ " " " " " " सिंघी जैन अन्धमाला-श्री यहादुर सिंहजी मरणांजलि धर्मोपदेशमाला-प्रास्ताविक वक्तव्य प्रस्तावना १-२२ गाथायाम् विषया पूरे गांधायाम् विषया १-२ मालम्, भनियमदर्शनम् १९सरपुरुषसामभाव २ तत्र सप्तपदिक (बङ्कचूल)कथा दाने धनसार्थवाहकथा [१] [२०] ६७-७२ शीलधर्मोपदेश २० सतत कर्तव्यकरणम् ७२ शीले राजीमतीकथा [२] ६-२१ तत्र वणिकजा याकथा [२१] ७२-१ ५शीलमपोदारक्षोपदेश २१कतण्य गुरुवचनम् ६ सपोधर्मोपदेश ५ तपाप्रमावे दृढमहारिकथा [२] २१-२३ तब राजपुरुषकथा [२२] •भावधर्मोपदेश २३ २२ गुरो परिभवपरिहार भावे इलापुत्रकथा [४] २३-२६ तत्र इन्द्रदत्तसुतकथा [२३] ७४-७६ भरतचक्रवर्तिकथा [५] २७-२९/२६ जिभवचनजामुनीनां प्राणान्तेऽपि मरुदेषीकथा [६] २९-३० कोषाकरणम् ८ जिनपचनस्य मयास्थितप्ररूपण करीभ्याम् ३० कोपनियेथे मेतार्यकथा [२५] ७६-७९ तत्र महर्षि कालकसरिकथा [७] ३०-३२ दमदन्तकथा [२५] कार्याकार्यविवेकेऽसमर्यों रामी ३२ २० मुनीनामनुसम्पाक्रियया देवत्वम् " राजमहिलारतमाथुरवणिककथा [4] तत्र वैधादिसुतकथा [२६] ३२-५१ वैतरणिवेधकथा[२७] १० धर्मोपदेशकगुरुणा विनयोपदेश २५ दुधमाकालप्रभावाद् मिथ्यात्ये प्रवृत्ति गुरुविनये पुष्पथूलाकथा [१] ४१-४६ तत्र ार्यापादरिकथा [२८] ८५-१ 1-1२ महिलावोषवर्णनम् २१ महर्षिदाने उदाहरणानि द तत्र नूपुरपण्डिता-राजपक्षी कथा [१०-११] तत्र श्रेयांसकथा [२९] ८७-८८ ४६-५२ संक्षिप्ता चन्दनाकिया [३०] ५३ तत्र सिद्धककथा [१२] दाने कृतपुण्यकथा [३१] १७ भावाभुस्पं फलम् शालिमकथा [३२] ९७-१०० तत्र साम्ब-पालककथा [१३] ५४ २० साधुवानाद् इहलोकेऽपि मनोरथसिदि. १५ प्रवचनोतिकतम्योपदेश मूलदेषकथा [३३] १००-१०६ सत्र सुमवाकथा [१४] ५५-५७ २८ रागाविरहितैः सूरिभिगुरुपदे गुणवान् समर्थखामपन्यापरवा कम्य सत्र मादयकथा [१५] ५७-५८ तत्र' आयरक्षितकथा [३४] २०७-१०८ १० पापिगृहे अभ्याभाया, पुण्यशालिगृहेच संपति २९ भकिनिनयाविनिर्देवा अपि वशीभवन्ति १०५ ५४ तत्र यक्षतोपकचित्रकरसुतकथा [३५] तत्र माथुरवणिककथा [११] ५९-६०३० परकादिवानात् मिला सम्पर्व तुष्यों १८ अवसरविताभाव ६१ हा कवपुग्यानो बोध तत्र शुभमार्गादरे राजस्ताकया [१७] , तत्र शानदकथा [२६] क्षुल्लकोदाहरणम् [१८] ६२ ३॥इक्सिचेष्टाऽऽदिमिशीवार्यो गुरुयो , अन्यत् क्षुल्लकास्थानकम् [१९] विच हरषि " ८1 ८२ १ १६ १३ आत्मवमनोपदेश " ५५ " ५७ ३.७ " 10 " " 11 " १३१ " " " " " १२६ H " " " 2 विषयानुक्रमणिका। गाथायाम् विषया हे मापाचाम विश्या पूढे तत्र वेश्याकथामकम् [३७] ॥ तत्र बढेरदेवकथा [२] तष भट्टिनीकथानकम् [३८] | ४५ मेवादिषु भावतो देहानुरूपवीर्य सेवनीयम् सचिवकथानकम् [३९] १-११२ तत्र सामाचार्यकथा [१३] ३२ धर्मखाना निवापूज्यत्वम् ४६ उपसगृहीवग्यस्य न चिरस्थिति सत्र नन्दिपेणसाघुकथा [४०] १२-११५ तत्र भाभीरीवश्चकवणिक्कथा [१४] १३३ तत्रैव सुलसाकथा [४१] ११५-११६/२० विपमपि पुण्यशालिनोगत जायते १३४ २६ पभाविवर्शनात् सम्पदा 1१६-१२२ तत्र मुभूमचक्रवर्तिकथा [१५] ४ प्रत्येकबुद्धा [४२-१५] १४ श्रावकाणामपि कार्ये मुरा मित्य वर्तन्ते ३० सनिदानव तपमो दीर्थमसार फलम् तत्र चेटकनृपकथा [१६] नत्र ब्रह्मदत्तचक्रवर्तिकथा [ ८६ १२३-१२६ ४९ महामहिमान प्राप्य गोंग कश्य तत्रैव प्रथमवासुदेव (त्रिपृष्ट) तत्र चित्रकरसुता ( राजमहिला) कथा [४०] १२४-१२६ कथा [६७] १३७ सनिदाने तपसि नघमवासुदेव ५. भावर्जिताया मुनिचेष्टातो न मोक्ष कथा [४८] १२६-१२७ तत्र अङ्गमर्दककथा [१८] ३५ कर्मवशेन मुनिवतस्य परिहरणं पुनरपि सुबन्धुसचिवकथा [३९] स्वीकरणम् १२७ / ११ पापभीरखो दीवमानमपि राज्य न गृहन्ति ३४० तत्र नन्दिषेपमुनिकथा [४] तत्र अभयमहाशालयो. कथानके [७०,७१] ३७ अन्य क्षेत्रका-भावानजीकय अपवाद ५२ श्रुतानुसारेब कालानुरूपा क्रिया कर्तघ्या पदासेवनम १२८ तत्र केशिगणधरकथा [२] १५०-२४२ तब आर्यषजाण्यानकम् [५] ५५ सत्यपि मोघमुख मुनबिन्दुमिग्छन् ३० बानताऽपि गुरुसमीपे भरण्या श्रोतम्यम् विपुलागि दुखागि सहते १५३ तत्र गणधारिगौतम उदाहरणम् [५१] तत्र मधुविन्दुकूपनरकथा [७३] ३८ सुपुरुषवेश घटा कुरकर्माणोऽपि पुप्यन्ये ५४ सम्देहे ज्ञातजिनवाना सुनय प्रख्या तत्र चिलातस्य कथा [५२] तब प्रभवस्य कथा [५३] तब श्रेणिकनृपकथा [४] ३५ केचन भूकृपण इव मोगानभुक्त्वाऽपि ५५ ज्ञानजिनवचमा गृहिणोऽपि धर्मे मरकजाम्ति स्थिरमपि स्थिर पुर्वन्ति तत्र पिण्डोलककथा [५४] तत्र अभषमत्रिकथा [२] २४५ फेचन भोगाव भुक्रया भौतकर्माण ५६ क्षान्ती केवलज्ञानम् सिरि पान्ति तत्र वण्डरुद्र शिष्यकथा [७] तत्र भरतपकपर्तिकथा [५५] स्कम्बकशिष्यकथा [७] ४० सदनुरूपपेष्टानि हत्यगत सभागो प्राश, ५० रमणीजनमतारिता विवग्भपुस्खा अपि तत्र चाणक्यकथा [५६] १२९-१३० इसनीथा भवन्ति १४६ " गुवचनमभदधाना भये हिवन्ते तत्र विजतनयकथा [७८] १५६-१७८ तत्र गोष्ठामाहिल-जमालि रोहगुप्तानां ५० इण्या (आशा) या स्थिता शिष्या माया, निडवाना पयस्य चरित [५७-५२] व सिंहगिरिकथा [२] ४२ मिशानावेनापि इसमूर्ख पुरगुरुमष्यवमन्पचे आज्ञायामवर्तमाना. शिया मोक्तम्या तत्र परिवाजक-पोशालरशाम्त [१०], वन कालकसरिकथा [८०] १४९ १३ महानिविहित शानिनो वरणहेतु भवति ५५९ निवार्थ साधुभ्यो दावभ्यम् तत्र मागिलकमा [१] तत्र प्रत-घन-युष्यमित्र- वीरभाववन्दने क्याम् कथा [८२-८२] १५१ " " " है १२९ " " " " " " " " " " " " " १५० " " विषयानुक्रमणिका। - " शान्ति सुप्रशता " " १५४ " " १८९ " " 1९1 " . " " १९७ " " मावायाम् विषया पूरे गायायाम विषया से तत्रैव बाहुसाधु (भरतजीव) ३ तपो नियम-सबमाविषुप खाने स्थाने कथा [३] विषीदेत, स साधुभिमोक्तम्य ६. श्रुत-गणयोग्यवसिायम बरशिया तत्र शुद्धककथा [१९] " कसंख्या १५१४ तपसोअसाध्य नाडि, तथापि ततोऽपि तत्र प्रभवाचार्य-शष्यम्भव भट्टकथा [0] क्षान्ती क्षुल्लककथा [१०] वग्याटबी, आवाटवी ७५ यावद् दुखन प्राप्त , तावत् सुखी दव्याटव्या धनसार्थवाहकथा [44] १५५ पुरुषो धर्मकोति भावाटवीखरूपम् [६] तत्र गन्धर्वनागदत्तकथा [१] १२ केचन एकेनापि मुनिवचनेन बुध्यन्से ७६ गुझ युवतीना म कयमीयम् तत्र काकजघकथा [ १०२) तत्र इन्दनागकथा [७] ० विशेषज्ञ श्रामण्य प्रामोति भन्ये बहुभिरपि वचनैनं श्रुध्यन्ते | तत्र सुन्दरीनन्दनकथा [ १०३] तत्र प्रदत्तचकवर्तिकथा [८] १५६-१५८७८ बी एकेनैव रूवितेन द्वौ नरपशु वयन्ति १९४ ६३ भविद्यमावमेव का योग्य १५८ तत्र स्त्रीचरित्रकथा [१०४] तत्र प्रामेयककथा [.] १५९०९ परकार्यकरगमिरता महानुभावा ६४ जिननमस्कारमाहात्म्यम् १६. निजकार्य खान्ति तत्र मेण्ठसुरकथा तत्र वासुदेषकथा [१०५] ६५ सम्यम् अनिरुपण कतम्येषु वर्तमानो बध्यते , ८० रागानलप्रचालित पुरुष कार्याकार्य ममेक्षते तत्र उदयनकथा [१०] तत्र सागरचन्द्रकथा [ १०६] ६६ परतीथिकमध्यगत साधुरात्मनो निन्दा ४१ मदनापुरा मारी विजपति मुक्त्वा पक्ष ज्ञात्या परटिकमेव गृहाति ग्राति तत्र बोटिकमध्यस्थितमुनिकथा [९१] तत्र सुकुमारिकाकथा [ १०७] १९८-१९९ ६७ पारदारिका इहलोकेऽपि बन्ध लभन्ते ४३ श्रोग्रेविषाविपरषशा क्षय यान्ति १९९ खीलोभी प्रद्योतोऽभयेन पय- [९२] श्रोग्रेन्द्रिये मद्राकथा [१०८] ६८ समगुरुकायें सुन्दराऽसुन्दरा का घाणेन्द्रिये राजकुमारकथा [ १०९] स्वशक्ति प्ररुठनीया जिकेन्द्रिये सोदासकथा [ १९०] चक्षुरिन्द्रिये माधुरषणिककथा [ १११] , तत्र विष्णुकुमारकथा [९३] १६२-१७५ ३ औत्पत्तिस्याविबुद्धिसमेताः भुस-पोम्या ६९ रोगातुरा सपि मुनय कथमपि कियाँ भवन्ति यान्ति १७५ तत्र रोहकादिकथा. [११३-१४०] तत्र सनत्कुमारमुनिकथा [९४] १७५-१० २०१-२०० • गुण-दोषभिशेषज्ञा असम्शगुणदर्शनाद् ४४ पापा महिला पुत्र भोरमपि नाशयति २०४ बुध्यन्ते तत्र बजाकथा [१४] २०८-२०९ तष दिगम्बराजस्य कथा [१५] ८५ विनयरहित स्थान न पामोति, विनयवान प्रामोति ७१ नमस्कारमाहानम् | तत्र लिम्बककथा [ १४२] तत्र भावकसुतरशन्त- [९६] ५ भज्ञातजिनेन्द्रबचना उपविध सम्बग न ४२ शासनसोक्यमिच्छता संयमयोगेषु प्रसिपचन्ते नित्यमेव वर्तितम्यम् तत्र पुण्यभूतिशिष्यकथा [ १४३] तर कुलवधूकथा [९७] वेषानमज्वलित परलोके च निखाचौ विद्याचकथा [९८] " भ " " " " " " १०१ " " " " " " " " इस प्रासोति " " " " " " " २२५ " विषयानुक्रमणिका। गाथावा विषमा पूरे गामाबाम् विधवा तत्र धर्मविनाविकनन्दकथा [१४] तत्र धृप्तिमतिकथा [१५१] २११-२१२/९५ मविधिमा बामण्यमपक्षम् ५प गोपिता अपि कोपपरा मुनय तत्र पमधीकथा [१५२] महानरके प्रजन्ति २६ सत्वशीलवती अक्षरामर स्थान प्रशति २२२ २२२ तत्र करट-कुपटकथा [१४५] तत्र जिनदेवकथा [१५३] | २७ जाति-कुलपरिहीणा गृहीतमपि बत ८५ सम्बर अनालोचयन बिनाशं मजति, मुशान्ति २२३ गुरोराकोचयन् सुची भवति तत्र सामानुमतिकाकथा [१५४] सत्र माह-यकथा [१४६] २१३ १८ महान्वसन धर्म सेवेत १० युवस्या रागरक्त पुल्यो राजविरुद्ध तत्र तेतलिस्ताकथा [ १५५] कारवति, मित्रमपि भापदि प्रक्षिपति अप्रमादरे न मोक्तव्य तत्र धनमित्रकथा [ १४७] २१४ तत्र मगधसुन्दरीकथा [१५६] २२६ महावीरगणघराणा परिचय २२६-२२० २० इच्छतोऽपि पुण्य-रहितस्य पूजा न भवति, " महावीरतीर्थ-भूत-स्थविरानुकीर्तनम् २२५-२२८ अनिषमतोऽपि पुण्यै पूजा भवति अन्धकारगुरुपरम्पराप्रालि २२८-२२९ वत्र धर्मयोप-धर्मयशकथा [ १४८] २१५ विवरणरचनासमय-राज्य-स्थळादि २३. ९९ शुद्धसभाये जाने चन्द्रस भूलि-क्षेपक परिशिष्टम् [१] हब यो दोष ददाति, सस्पैच पतति २१९ धर्मोपदेशमालाविवरणान्तर्गतोवाहतपञ्चाना तत्र छकथा [ १४९] २११ सूची ९५ यो नैव रामोन पदे वर्तते, इमोमध्ये परिशिष्टम् [२] वर्तते स मध्यत्व २१९ धर्मोपदेशमाषणविवरणनिर्दिष्टानां विशिष्ट- तब सुनतसाधुकथा [१५०] नाम्लो वर्णकमेण सूची २१-२५० २४ भाकोचनापूर्वकमाराधकानां सिद्धि २२० शुद्धिपत्रकम् " " " " "

स्व. बाबू
श्री
बहादुर सिंहजी सिंघी
अने
सिंघी जैन ग्रन्थमा ला
सरणा लि]

श्री बहादुर सिंहजी सिंधी-स्मरणांजलि माए अनभ्य आइपोषक, बाईसाहायक, उत्साहधेरक भने सहदय मेहास्पद बाबू श्री बहादूर सिंहजी सिंधी, जेमणे मारी विविध प्रेरणाश्री, पोताना खमवासी माधुचरित पिता श्री बालचंदजी सिंघीना पुष्प-स्मरण निमित्त, आ "सिपी जैन नग्ध माला' नी कीर्तिबारिणी स्थापना करीने, एना निमित्ते दरवर्षे हजारो रुपिया खर्च करानी आदर्श उदारता प्रकट करी इती, धने लेमनी आबी बसाधारण ज्ञानभक्ति साये बनन्य आर्थिक उदारवृत्ति होईने में पण, मारा बीवननो विशिष्ट शक्तिशाली बचे बहु अ मूल्यवान् अवशेष उत्तर काळ, एप्रन्यमाकाना ज विकास भने प्रकाशने माटे सर्वात्मनाए समर्पित करी दीयो, तथा जेमणे आग्रन्थमालानु विगत १-४ वर्षामा भानु सुदर, चमक भने सादरणीय काल नियन बपड जोईने भविष्यमा माना कार्यने वधारे प्रगतिमान् अने वधारे विस्तीर्ण रूपमा जोवानी पोताना जीवननी एमात्र परम अभिलाषा सेवी हती, अने तदनुसार, मारी प्रेरणा अने योजराने अनुचरीने, प्रस्तुत प्रथमाळानी नायबस्था 'भारतीय विद्याभवन' ने समर्पित करी, भाना भावी अओ निश्चित यया इता, ते पुण्यवान, पाहिलरसिक, उदारमनाक, अमृता भिलाषी, अभिनन्दनीय बात्मा हवे का ससारमा विद्यमान नयी सन् १९४४ ना जुलाई मालनी ७ मी तारीखे ५९ वषची उमरे ए महान आत्मा आ लोकमायो प्रस्थान की गयो तेमना एवा भन्य, आदरणीय, सपणीच अने सापनीय जीवनने पोतानी किंचित् हामक 'भरमाञ्चति समर्पित करवा निमिते, रोमनों सक्षित जीवन-परिचय माहिं आपवागा भावे हे सिंधीजीना जीवन साथैना मार खास बास स्मरणोनु विस्तृत आलेखन में हिंदीमा कयुं छे भने टे खास करीने सिंथी- जीना ज'मारक ग्रंथ' तरीके प्रगट करवामा आवेळा 'भारतीय विद्या' नामक पत्रिश्चना वीजा भावनी अनुपूतिरूपे प्रसिद्ध करवामा अभ्यु छे सिंधीजी विषे विशेष जाणवानी इच्छाबाका बाचव्येने ए 'स्परक प्रक्ष ओलानी भाभण के बाबू थी बहादुर सिंहबीनो जन्म बगालना मुचिदाबाद जिगमा आवेला अबीमगन नामक स्थानमा, सवत् १९४१ मो थयो हो तेस्रो बाधू खालचादनी विशीला एकमात्र पुत्र हता तेमनी माता श्रीमती मनकुमारी अजीमगउना ज वैद कुटुबना बाबू जपचदनीनी पुत्री थती इती श्री महामारीना एक व्हेन जगत्सेठने खा परणाचेली हुती भने बीजी व्हेन सुप्रसिद्ध नाहार कुटुमा परणावेळी इती कलकत्तान्य ख. सुप्रसिद्ध जैन शैलर अने आगेवान व्यक्ति बाबू पूरणचवजी नाहार, बार बहादुर सिंहजी सिंधीना मासीआइ भाई थता हता विधीजीनो विवाह, बालचर-जीआगजना सुप्रसिद्ध धनाय जैन गृहस्य लक्ष्मीपत सिंहजीनी पॉत्री अने छत्रपत सिंहजीनी पुत्री श्रीमती तिलम्सुदरी साये सवत् १९५४ मा ययो हतो ए रीवे श्री बहादुर सिंबली सिंधीनो कोडुनिक सबध बगालना सास प्रसिद्ध जैन कुटुबो साथे गाव गते सकळाएको हतो बार श्री बहादुर सिंहजीना पिता गबू टालबदजी सिंधी बगामाना जैन महाजनोमा एक बहु उ. प्रसिद्ध भने सचरित पुरुष घई गया तेलो पोताना एकोण जात पुरुषार्थ अने उद्योगी, एक बहु न माधारण भितिना व्यापारीनी कोटिमाची म्होन करोगाधिपतिनी स्थितिये पहोंच्या हता अने साराय बगालमा एक भुप्रतिष्ठित अने प्रामाणिक व्यापारी तरीके सेमणे विशिष्ट ख्याति प्राम की हती एक बखते तेओ, बगालनो सौथी मुख्य व्यापार जे जूटनो गणय छ तेना, मोदी म्होदा म्यापारी यई गया हता तेमना पुरुषावंशी, तेमनी व्यापारी पेढी व हरिसिंह निहाल बंदना गामे चालतो इती ते बगालमा जूटनो व्यापार करनारी देशी तथा विदेशी पैवीयोमा मौजा म्होटी पैदी गणाती यह इती बाबू बालबदजी सिधीनो जन्म सन् १९२१ मा थयो हतो, अने १९३५ मा तमनु श्री मधुकुमारी सामे ला थयु १४-१५ वर्षनी उमरमा बालथयजीए पोताना पितानी दुफाननो कारभार, जे ते वसवे बहु ज साधारण रूपमा नाकतो हतो, ते हाथमा औधो तेथे अभीमराज छोडी कलकत्ता भाज्या अने त्या पोलानी होशियारी सने खत बढे ए कारभारने भीमे धीमे न बघायों अने अते तेने एक सौमी म्होटी 'कमैना रूपमा स्थापित कयें कलकत्तामा ज्यारे 'जूट सेलर्स एसोसिएशन'नी लाफ्ना यई सारे बाबू झालपदजी सिंचीने तेना सौथी पहेका प्रेसीडेन्ट बनावबामा आन्या हता. जूटना व्यापारमा भावी रीते मौनी महोद्ध स्थान मेळवीने पछी तेमणे पोतानु लक्ष्य मीना बोजा उयोगो तरफ पण दोयं. एक तरफ गाबू भी बहादुर सिंहजी सिंधी-स्मरणाखालि ६७ नेमणे मण्यांतोमा आवेळा कोरीवा स्टेटमा कोलसानी सायोचा उगोपनो पायो भायो भने बीजी तरफ विपना कति अने अकलतरानी राज्योमा आवेली चूनाना पाथरोनी वाष्पोना, मज वेठगाम, सावतवाडी, इचलकरंजी अशा सानोमा लावेली 'बोक्साइट' नी नागोना अचानी छोथ काया पाछळ पोतानु लक्ष्य परोक्यु कोलभाना उद्योग अर्थे तेमणे 'मेसर्स झलचद वहातुरसिंह' प नामश्री माथी पेदीनी स्थापना करी ने आजे दुस्थानमा एक अपगम्य पेदी गमाय एउपरात तेमणे वगालना चोपीस परगणा, रंगपुर, पीया अने माउदहा विगेरे जिलाओमा, महोटी जमीनदारी पण खरीद करी अने ए रीते वगालना माभाकित जमीनदारोमा पण तेभयो पोतानु खास स्थान प्राप्त बाबू बाउचदजीनी मानी हुनिष्ठा केवळ व्यापारिक क्षेत्रमा अमर्यादित होती तेथो पोतानी उदारता अने धार्मिकता माटे पण एटलान प्रतिर हसा-तेमनी परोपकारपति पग वेटली ज प्रशसनीय हती पशु, परोपकारमुलम प्रसिसिपी को प्राय दूर रहे। नाहता पणा मागे तेओ मारी ज बर्षिजनोने पोतानी उदारतानो लाम आपता तेमणे पोताना बीवनमा दायो दान इसे पण वेदी प्रसिद्धि के नोंच वेगये भाग्ये ज करवा इन्छी इन्चे वेमना सुपुत्र बाबू श्री बहादुर सिंहगीर प्रस- गोपाल पर्चा रतां जमाध्यु हलु, के तेजओ जे शाई दान आदि करता, तेनी न्यबर तेमने पोताने (पुत्रने) पण माये ग धवी आची नेमना बाहेर टानो ओगी मात्र नीचे २-४ प्रसगोनी व माहिती मळी बाकी हुती सन १९२६ मा 'चिरागन' सेवा सदन माटे लगतामा कालो रखामा आयो सारे एक बार खुद महामारी मना मकाने गया हता अने ते क्वते तेमणे वगर माग्य ज महामाजीने ए कार्य माटे १०००० रुपिया आप्या हवा १९१७ मां कलकामा 'गवन्मेंट हाउस'मा मेशनमा, साई कार्माइकलना आश्रय नीचे रेहोस माटे एक मेळाडो पयो हतो तेमा तेमणे २१००० मापिया आग्या हता नेम ज प्रथम महायुद्ध बखते तेमणे ३,००० रुपियाना 'पॉर गण्डन्' खरीद करीने ए प्रमगे सरकारने पाळामा मन्द री ही पोतानी छेसी अपस्थामा तेमने पोशाना निकट कटुवीजनो-के जेमनी आर्थिक स्थिति बहु ज साधारण प्रभारनी हती तेमने - रूपिया १२ बरस हेरी सापवानी म्यवस्था की हती जेनो अमल तेमना सुत्र गवू बहादुर सिंहगीये क्यों हतो वायू बालबदलीनु माईस्थ्य जीवन बहु ज आदर्शरूप तु तेमना धर्मपत्नी श्रीमती मजुङमारी एक आदर्श लने धर्म- परायग पनी इता पति-पत्नी ने सदाचार, सुविचार अने मुसरकारनी मूर्ति जेवा इता डालबदजीनु बीवन बहु न माई भने साधुन मरेल इतु व्यवहार भने व्यापार बनेमा चेलो जत्यात प्रामाजिक अने नीतिपूर्वक पर्तनारा इसा समावे तेगो सब ब शान्त अने निरभिमानी इता ज्ञानमार्ग उपर तेमनी अंत्री श्रद्धा इती तत्वज्ञानविषयक पुस्तकोर्नु वाचन भने श्रवण मने अजत प्रिय झर्नु किन नगर कॉलेजना एक अ वात्मलक्षी बंगाली प्रोफेसर नामे बानू ब्रजलाल अधिकारी-जेयो गोगविषयक प्रक्रियाना अच्छा अभ्यासी अबे तस्वचिंतक हता- तेमना सहवासपी बाबू गालचदजीने पर योगनी प्रक्रिया परफ खूब रुचि थइ गई हती बने तेधी तेमणे नेमनी पासैशी ए विषयनी केटलीक ग्यास प्रक्रियाओनो जडो अभ्यास पण यो हलो शारीरिक लास्थ्य भने मानसिक पारिश्मनो जेनाची विकास धाम एवी, केदठीक भयावहारिक जीवनने बलत उपयोगी, योगिक प्रक्रियामोनो तेमणे पोशाना पनी तेम व पुत्र, पुत्री आदिने पण अभ्यास करवानी प्रेरणा करी हवी. जैन धर्मना विशुद्ध तरचोना प्रचार भने सर्वोपयोगी जन साहित्यमा प्रसार माठे पण तेमने खास कन्च रहती इती भने पहितप्रयर श्री सुखलालजीना परिचरमा आव्या पछी, ए कार्य मार्ट काईक विशेष सक्रिय प्रयत्न करवानी वेननी सारी उत्कठा जागी इती कलकत्तामा २-४ लामाना नाचें आ कार्य करना कोई साहिलिक के पौक्षणिक केन्द्र सापित करवानी योजना वेगो विचारी रखा हशा, ए दरम्यान सन् १९२७ (वि स १९८४) मा कलकत्तामा तेमनो खर्गनाव भयो . बार डालमंदजी सिंधी, पोताना धमयना बगालनिवासी जैन समाजमा एक अत्यत प्रतिष्ठित व्यापारी, कोर्षदशी उद्योगपति, मोठा जमीनदार, उदारचित सद्गृहस्थ अने साधुचरित मापुरुष इता तेओ पोतानी ए सर्व सपत्ति भने गुणा- बचानो समय वारसो पोताना एक मात्र पुत्र बाबू बहादुर सिंहजीने सोपता गया, जेमो पोताना ए पुण्य कोक पितानी स्थूल संपत्ति अने सूक्ष्म साकीत - मैनेने पणी नदर रीते वधारीने पिता परताय सवाई श्रेष्ठता मेळवधानी विशिष्ट प्रतिष्ठा प्राप्त करी बाजू श्री बहादुर सिंहजीमा पोताना पितानी घ्यापारिक कुशलता, न्यावहारिक निपुणता ने सात्वारिक सचिष्ठा तो पुण अशे बारसागतरूपे उतरेलौ हती ज, परंतु ते उपरात तेमनामा शैक्षिक विशदता, कलात्मक रसिकता भने विविध विषयपाहिणी प्रामल प्रतिमानो पण नव प्रकारको सधिवेश थयो हतो भने तेथी तेश्रो एक अश्वाधारण व्यकिल पराक्नार महानुभावोनी पविमा स्थान प्राप्त करवानी योग्यता मेळवी शाक्या हता देखो पोताना पिताना एकमात्र पुत्र होवाची बने पिताना विशळ कारभारमा नानपायी जा लक्ष्य आफ्वानी फरज बहती अबे वेगी तेश्रो हदेणूमो अभ्यास पूरो करवा दियाय जनो विशेष अभ्यास करतानो भवकर मेळची पाया कि. मी जानी वतीय कोनाची, प्रेमले पोताची मेज, विविध प्रसारण माहिलाना शयनको अभ्यास सिंघी जैन अन्धमाका सूबव वधायें हलो अने तेथी लेओहोजी उपरारा, बंगाली, हिंदी, गुजराती भाषाओ पण सूच सरत जाणता हता अरोए भाषाओमा लखएवं विविध पुस्तकोना याचनमा सतत निमम रोता इता नानपणी व तेमने प्राचीन पस्तुभोना संभहनो भारे शोख लागी गयो डवो भने तेथी तेस्रो जूना तिक्षाओ, चित्रो, मूर्तिो बने तेनी भीनी भीगी पीजोनो गंभह करवाना अस्पत रसिक थई गया हता भरातको पण ते साये तेमनो सोस व रप्पो इतो भने तेथी तेगो ए विषयमा पण खूब व निष्णात थई गया हता एना परिणाये तेमणे पोतामी पासे शिकायो, वित्रो, हस्तलिखित बहुमूल्य पुस्तको विगेरेनो जे अमुल्य संग्रह भेगो को हतो ते आजे ईपुस्थानमा गण्यागोज्या एमा संघ- होमा एक महत्वनु स्थान प्राप्त करे तेचो छे मनो प्राचीन शिक्षाणोनो संग्रह तो एटलो बथो विशिष्ट प्रमारनो के के जेथी बासी पुनियामा येशु बीज के पोषु स्थान माचे तेम छे वेभो ए विषयमा एउला निपुण कई गया हता के होला होग म्युजियमोशा परेठरो पण वारंवार तेमनी सलाह अने अभिप्राय मेऊया अर्थे तेमनी पाने मानता जता वेमो पोताना एका उच सास्ततिक शोखने लईने देश-विदेशनी भावी सांस्कारिक प्रतियो माटे कार्य करती अनेक सस्थाशोना सदस्य विगेरे बन्या इता दानाला तरीके-रॉयल एशियाटिक सोसायटी मॉक बैंगाल, अमेरिकन ज्याप्राधिका सोसागसी न्युयॉर्क, पगीय साहित्यपरिषद् कलकता, न्युमोटिक सोसायटी ऑफ इन्डिया बिगेरे अनेक प्रसिद्ध संस्थानोना तेयो उत्साही सभासद हसा साहिल अने शिक्षण विषयक प्रवृत्ति करनारी छैन तेम ज जैनेतर अनेक संस्थाओने तेमथे मुक्क मने वान आपी ए विषयोना प्रसारमा पोतानी उत्कट अभिरुचिनो उत्तम परिचय माग्यो हतो नेमणे भावी रीते केर केटी संस्थानोने आर्थिक सहायता मापी वी तेनी अपूर्ण यादी मळी अकी नथी तेमनो खभाव भावा कार्गोमा पोताना पिताना जेनेर पाय मौन धारण करवानी हतो अने ए मारे पोतानी प्रसिद्धि करवानी तेओ आकाक्षा होता राणता तेवनी साथै कोई कोई कसते प्रमगोषित बार्तालाप थता आवी बावतमी जे आडकतरी माहिती मळी शकी तेमा प्राधारे तेमनी पासेवी आर्थिक सहायता मेळवनारी वेढलीक संस्थाओना नामो विगेरे आ प्रमाणे जाणी काया के हिंदू एकेडेमी, दोन्तपुर (भगाल), २० १५०००) कलकत्ता-शुशिदामादना जैन मन्दिरो, ११-१) तरकी उई बगाला, ५००१) जैनधर्म प्रचारक सभा, मानभूम, 400) हिंदी साहित्य परिषर भवन (इलाहाबाद), १२५००) जैन भवन, कलकता, ११०००) विशुद्धानद घरखती मारवादी हॉस्पीटल, कलका, १०००५) जैन पुस्तक प्रचारक महल, आगरा, ७५००) एक मेटानेंटीहोम, कलकत्ता, २५००) जैन मन्दिर, आगरा, ३५००) बनारस हिंदू युनिवर्सिटी, २५००) जेन हाइस्कूल, अबाला, २१.०) जीयाज हापसूल, ५... जेन गुपकुल, पातीनाणा, 11.00) जीयागज न मिशन हॉस्पीटल, ..) जैन प्राकृत कोश माटे, २५००) र उपरांत हजार-हजार पाँचसो - पाचसोनी नानी रकमो तो वेमणे सेकडोनी सध्यामा मापीठे अनो परवालो दोन लाख जेटलो थया जाय साहिल अने शिक्षणनी प्रगति माटे सिंधीजीनो जेटलो उत्साह बने प्रयोग हुतो वेटलो ज सामाजिक प्रगति माटे पण ते हतो अनेसार वेमणे आधी सामाजिक समालो दिगेरेमो प्रमुख तरीके भाग लईने पोतानो ए विषेनो थान्तरिक उत्साह अने सहकारभाव प्रदर्शित कयों इतो जैन श्वेतावर ऑन्कामा सन् १९२१ मो मुंबईमा मराएला खास अधिवेशनमा तेबो प्रमुख बन्या हवा सदरपुर राज्यमा बाबेला केसरीचाधी तीना वहीवटना विषयमा स्टेट साये जे सषको उभो थयो हतो तेमा रोमगे सीसी पथारे तन, मह बने पननो भोग पायो तो पारी को जैन समापना हितनी प्रव. तियोमा यथायोग्य संपूर्ण सहयोग आफ्ना इक परंतु ते साये तेसो सामाजिक मूढता अने साप्रदायिक चारताना पण पूर्ण विरोधी हता वीजा बीमा वनदानो के आगेबानो गणाला रुवीभक नैनोनी माफक, तेस्रो सीग मनोपति के अभिया- गोषक निहत भकिमी सवैया पर इता पाचार, विचार के कपबहारमा तेको महु ज उदार अने विवेकशील इना, तेमदं रहस्य तरीकेनुं जीवन पण परक साबु भने स्वास्तिक बनु गाता जे आतना नवाबी गमावा यासावरणमा तेजो जन्म्या इता मने उठाया इसा से बातावरगनी वेगना जीवन पर कशी व खराब असर पई नही मने वेको समय एवातावरणमी सहन अलिप्त सेवा हता. घाटमा म्होटा श्रीमान होगा छता, श्रीमताईना सोटा मिलाप के मिच्या भावपरमी मो सवा दूर रहेता हा दुर्षय अने दुर्भसन प्रत्ये तेमनो भारे विरस्कार इतो तेमनी स्थितिमा बनयानो क्यारे पोलामा मोग-योग, मानव-भोप, विवाध-प्रवास, समारंभ-महोत्सव इत्यादिना प्रमखो रूपिया सहायता हो । मारे गयी १ बाबू श्री बहादुर सिंहजी सिंची-परणाखालि देनामी सहन विमुख हेवा दता तेमने शोख मात्र सारा वाचजनो को काममो ओवा-संसहयानी हतो ज्यारे जुनी शारे, ओ पोतानी गली उपर बेठा बेटा चाहिस्य, इतिहास, स्थापत्य, मित्र, विज्ञान, भूगोल के भूगर्भविद्याने माता सामयिको के पुस्तको बाँचता बसबा देशाता हता पोशामा एका विविध माननना शेखने औचे तेश्रो इलेजी, बगायी, इंदी, गुजराती आदिमा प्रकट पता उच कोटिमा, उक विषयोने लगता विविध प्रकारमा सामयिक पत्रो भने जर्नल्स आदि निमामिल मगावता रहेता छत्ता पार्ट, आर्किऑलोजी, एपीनफी, म्युमित्मैटिक, ज्योग्राफी, जाइकोगोग्राफी, हिस्टरी भने माइनिंग मावि विश्वयोमा पुस्खकोनी तेमणे पोतानी पासे एक सारी भरनी लाईबेरी न बनाबी लौधी हती तेको लगावे एकान्तप्रिय बने अल्पभाषी इता नकामी वातो करवा तरक के यष्णा अप्पा मारवा तरफ तेमने बहुल अभाव हतो पोताना व्यावसायिक व्यवहारमी के विशाळ मारभारनी बावतोमा पण तेओ बहु मितभाषी इता परंतु ग्यारे तेमना प्रिय विषयोती - जेवा के स्थापत्य, इतिहास, चित्र, शिल्प आदिनी-पर्चा जो नीकटी होय तो तेमा तेओ ला निगम थई बता के कलाको मा कलाको बडी जता, तो पम तेभो देवी थाकता माह के कयाळता नहि मन्त्री बुद्धि अत्यंत तीक्ष्ण हती गोरे पण वस्तुने समजवामा के तेनो मने पकतवामा तेमने कच्ची धार न अगदी विज्ञान बने तत्वज्ञानी गधीर बावतो पण वेतो सारी पेठे समजी शस्ता हा अने मनु मतन करी वेमने पचावी शक्ता इता तर्क भने दलौलमा तेओ म्होटा म्होटा कायदामाचीयोने पन आटी देता तेम ज गमे वेबो चालाक मान्यच पण मने पोतानी यालाकीधी चकित के गुग्ध बनावी शके नेम न पोताना विवान्त के विचारमा यो सूख ज मायम रहेवानी प्रयतना हता एक बार विचार नको का पड़ी बने कोई कार्यनो नीकार क्या पाठी तेमांची चडित वयानु वेमो विएफुल पमद करता नाह व्यवहारमा तेस्रो बहु ज प्रामाणिक रहेबानी वृत्तिवाळा हता बीजा वीजा यमबानोनी माफक म्यापारमा दया फटका के पाच-बाठ न धन मेळनसानी तृष्णा तेमने गतिचित् पण यती न हती तेमनी आवी भावहारिक प्रामाणिकताने जशीचे ग्लेडनी मर्टेन्टाईल कनी डायरेक्टरोनी बॉड पोवानी कारता - शासानी बॉर्डमा, एक डायरेक्टर थवा माटे तेमने साथ वेमति की हती के जे मान ए पहेला कोई पतिस्थानी व्यापारीने मन्यु न्होर्नु प्रतिभा भने प्रामाणिकता साथे लेमनामा योजनाशक्ति पग घणी उग्र प्रकारनी इती तेमणे पोताची ज खतन वृद्धि भने कार्य कुशलता बारा एक तरफ पोताची घणी मोटी जमीनदारीनी अवे त्रीनी तरफ रोजीमारी विगेरे माईनौंगना उद्योगनी वे मुव्यवस्था भने सुपटना करी हती ते जोईने ते ते विषयना ज्ञातायो चकित थता हवा पोतान्य धरना नानार्मा नाना कामची ते केक कोलीगारी जेवा म्होया अरखाना सुभीमा-के ज्या हजारो मागसो काम करता होय-बहु ज नियमित, ध्वस्थित भने सुयोजित रीते काम चाल्या करे तेवी तेमनी सवा व्यवस्था रहेती इती छेक दरवानपी लो पोताच समो वडीया सेवा धामयं पुत्रो सुधीमा एक सामु उच्च प्रकारनु शित-पालन अने शिष्टाचारण वेमने क्या देखाव इतु सिंधीजीमा आवी समर्थ योजकशाक्ति होवा छता-अने तेमनी पासे मपूर्ण प्रकारची साधनसपमता होता अता-तेओ मालकाला बीमनथी दूर रहेता हता भने पोताना नामनी जाहेरातने माटे के लोकोमा म्होटा मापस गणावानी खातर तेओ देवी कशी प्रवृत्ति करता न हता रायबहादुर, राजापाहादुर के सर गाईट विगेरेना सरकारी विद्याशे धारण करवानी के काल सोलोमां बई नरेबल मेंबर बनवानी तेमने क्यारेव इच्छा थईन हती एखी खाली बाइबरवाली प्रवृत्तिमा पैसानो राज्यय करवा करता तेश्रो सदा साहियोपयोगी अने शिक्षणोपयोगी कार्योमा पोवाना घननौ सद्व्यय करता इव भारतर (ची प्राचीन कळा भने वेने लगती प्राचीन वस्तुओ तरफ मनो उकर अनुराग इतो अने तेथी वे माटे रोमचे लाखो पिया था इता सिंधीजी सापेनो मारो प्रत्यक्ष परिचय सन् १९३० मा शक थयो हतो तेमनी इच्छा पोताना सगत पुण्य- शोक पिताना सारकमा जैन साहिलनो प्रसार बने प्रकाश थाय तेवी कोई विशिष्ट संस्था स्थापन करयानो हो राजीनामा सुदीर्घकालीन सहकारी, सहचारी अने सन्मित्र पहितप्रवर श्री गुखलालगी, जेगो बाबू श्री रामदजीना वैशेष श्रवाभाजन होई श्री बहादुर सिंहजी पण जेमनी सपर वेटलो जणिशिष साप पराक्ता हता, तेमना परामर्श असे स्वायची, वेमणे भने ए कार्यनी योजना अने व्यवस्था हाथमा बेहदी विनति करी अने में एक पोताने अमीतम प्र तन्य भावाने भनुरूम उत्तम फोटिना साधननी प्राप्ति यती जोई नो सहर्ष भने सोपस खीचर कों मम् १९५१ ना प्रारंभ विक्से, विश्वका कनीन्द्र श्री रवीन्द्रनाथ टागोरना मिभूविविहारमा विश्वविख्यात शान्तिनिके नमा विश्वमा रसी-विशाभवस्या "सिंधी जैन सानपीठ' मी स्थापना की जाने खो बैन साहिलाना अध्ययन अध्यापन ने संसोधन-संपावन बाविस कार्य पार कर्यु आ विषेनी फेटलीक प्राथमिक हकीकत, आ प्रथमाछामा मोषी प्रथम सिट बहस शिविन्तामनामना अवनी प्रखाना में गाव , स तेनी गाई पुनहि करवाय १० सिंघी जैन प्रथमाला सिंधीजीये मारी औरणगी, 'सिंघी जैन भानपीठ' नी स्थापना गये, जैन साहित्वना उत्तमोत्तम गन्धरसोने आधुनिक शास्त्रीय पद्धलिये सुन्दर रीते संशोषित-संपादित बनी-करावी प्रकट करवा माटे गने तेम सी जैन साहित्खनी सार्व- जनिक प्रतिष्ठा स्थापित करवा माडे, आ "सिंघी जैन ग्रन्थमाळा प्रकट करवानी विशिष्ट योजनानो पन खौकार रूपों भने ए माटे बाबदारू भने अपेक्षित अर्थम्पक रागो उदार उत्साद प्रवर्तित मयों प्रारंभमा, पान्तिनिकेतनने लक्षीने एक ३ वर्षको कार्यक्रम की अबलामा आयो अने के प्रमाणे सा कामनो प्रारम करवामा आलो परंतु ए ३ वर्षमा अनुभवना अते शान्तिनिकेतन मने मारा पोताना कार्य भने स्वास्थ्यनी रहिये बराबर मकूळ न लानवाबी, अनिच्छाए मारे ए स्थान लोडनु पछु भने अमदाबादमा, गुजरात विखा पी उमा सामिप्यमा, 'बने कान्त विहार पनावी त्यामा कार्यनी प्रतिमाल राखी आ अन्यमाळामा प्रकट भएला प्रन्थोनी उसम प्रशंसा, प्रसिदि बने प्रविता थएटी चोहिने सिंधीजीनो उत्साह पब बध्यो अने तेमने ए आगे जेटलो सर्च पाव तेटलो सर्च करवानी बने जेय बने तेम वधारे संख्यामा अन्यो प्रकट भएला जोदानी पोतानी उदार मनोवृत्ति मारी भागळ वारंवार प्रकट की हु पण तेमना एका अपूर्व उत्साहनी प्रेराई वधाचकि आ कार्यने कक्षारे ने वारे वैग मारवा माटे प्रयावान रहेते. सन १९३८ ना शुलाईमा, मारा परम महर नेही श्रीयुन कन्हैयालाल माणेघालय मुशीनो-जेओ ते वसते भूषईनी कोपन गमेंटना गृहमनीगा उच्च पद पर अधिनित हता- अपमान पर पत्र मने मो जेमा एम्लो सूचव्यु बढे के 'भेट मुगालाल गोपनचए बे लाख रुपियानी एक उदार रश्म एमने सुप्रन करी के जेनो उपशेग भारतीय विशाओना कोई विशमात्मक कार्य माटे करवानो के भने ते माटे विचार विनिमय करवा तेभ ज तदुपयोगी योजना घई कारवा मारी जमर होवाशी मारे तरत मुई आवयु विगेरे तदनुसार दुसरत मुबई आव्यो भने अमेयने व साडे सी ए योज- मानी रूपरेखा तैयार करी, बने ते अनुसार, सवत् १९९५ मी कार्तिक मुदि पूर्णिमाना दियचे थी सुशीजीमा निवासस्थाने 'भारतीय विद्याभवन नी एक मोटा समारंम साधे स्थापना करवामा भावी भवनना विकास माटे यौमुशीजीवो अथाम स्योग, मखद उत्साह वने उदार आत्ममग जोई, मने पल पमना कार्यमा यथायोग्य सहकार भापवानी पूण उत्कठा थई बने तु तेनी आंतरिक व्यवस्थामा प्रभुखपणे भाग ठेवा लाग्यो भवनमी विविध प्रवृत्तियोमा साहित्य प्रकाशन सबभी जं एक विशिष्ट प्रकृति खोकारखामा लानी हती ते, मारा मा प्रथमाळाना सर्व साये, एक प्रकारे परस्पर सहायक खरूपनी जति होकाधी, मने ए पूर्व-अगीकृत कार्यमा बाधक न था उलटी साधक ज जगाई भने तेथी में एमा यथाशक्ति पोतानी विविध सेवा आपवानो निणय क्यों सिवनीने ए रधी वस्थितिनी जाण करवामा आवतां तेनो पण मनना कार्यमा रस बराब्ता थया अने एना संस्थापक-सदस्य बनी एना कार्य माटे पोतानी पूर्ण प्रधानुभूति प्रकट करी जेम में उपर जणान्यू तेम, प्रथमाळाचा विकास माटे सिंधीगीनो जागाह असत प्रशसनीय हतो अने तेथी हु पणा मारा हास्थ्य निगेरेनी कशी दरार राख्या यगर, ए कार्यगी प्रगति माटे सतत प्रयत्न कर्य करतो हतो परंतु पथ- माळानी व्यवस्थानो एवं भार, मारा एवजगापड उपर ब आश्रित थईने रहेलो होकाश्री, मार शरीर ज्यारे ए व्यवस्था करत अटकी आय, सारे एनी शी स्थिति थाय तेनो विचार पण मने वारवार बया करतो तो बीवी जु सिंघौबीरी पण बारावस्था होई तेओ वारंवार अवस्य भवा लाग्या हृता भने तेओ पण बीननगी मस्थिरतागो आभाग अनुभवया लाच्या हता एटले प्रन्यमाकाना भावी विवे कोई स्थिर अने सुनिश्चित योजना पठी पाडवानी कल्पना हु को करतो हतो भवननी स्थापना पया पछी 1- अर्षमा एना बार्यनी विद्वानोगा सारी पेठे प्रविधि भने प्रतिष्ठा जामवा लागी हती भने विविध विषयमा अध्ययन - अध्यापन अने साहित्वना सशोधन सपादननु कार्य सारी पेठे आगळ अधना लाम्बु हत, एजोई सुधार औमुंशीजीनी सारा आकाक्षा बई के सिंधी जैन ग्रन्थमालानी कार्यव्यवस्थानी ववध पण, जो भवन सामे जोशी देवामां आवे तो तेथी परस्पर बनेका अर्थमा गुवर अभिनदि पवा उपरांत ग्रन्थमाळाने स्थायी स्थान मळो भने भनाने विशिष्ट प्रकारनी प्रतिष्ठानी प्राप्ति यशे, थने ए रीते भवनमा जैन शासोना अपयन्नु अने जैन सहिलन प्रकाशनन एक अद्वितीय केन्द्र बनी रहेश श्रीसुपीगीनी ए सभाकाक्षा, अन्धमाळा विषेनी मारी भावी चिंतानी योग्य निवारका लागी जो सेवा हुवे विवेनी योजनानो विचार करना लाग्यो यथामसर सिंघीणीने में श्री मुशीजीनी भाकाक्षा अने नारी योजना सूचित करी ओ मा. वि. म मा स्थापक सदस्य इत्ता ज भने उपरान्त श्रीसुधीजीमा सास मेहास्पद मित्र पण इता; तेषी तेमने पप ए योजना बधापी ला लायक लागी पन्डितप्रवर श्रीमुखममी रेओ आ मन्यमाळाचा धारभवी ज मंतरेग हित- वितक बने सक्रिय सहायक रया के तेमनी माथे पण ए योजना संबंध में उचितपरामर्श कयों आने संवत् १०.1 मा पैशास झरिया (मे सन १९४१) सिंधीजी कर्मप्रसंगे मुबई आवेला खारे, परस्पर निर्णीत विचार-विनिमय की, या अन्यमालागी प्रकाशनसबधी सर्व व्यवस्था भवनने खाधीन करवामां आवी सिंधीजीए, ए उपरान्त, ते भयचरे मारी प्रेरणाशी भवन बाबू श्री बहादुर सिंहजी सिंधी -मरणाचलि भीमा १० हजार रुपियानी उदार रसम पण आपी जेना बटे भवनमा मना नागनो एक वाट पावकामा बावे मने तेमा माचीन वस्तुओ म जनित्र विगेरेनो सयह रानवामां आवे भवननी प्रणयक समितिए सिंधीजीनामा विशिष्ट भने उदार दानाना प्रतियोष रूपे भवनमा प्रचलित 'जैन शान. शिक्षण दिमाग'ने स्थायी रूपे 'सिंघी जैनशाला शिक्षापीठ' ना नामे प्रचलित राखणानो सविशेष निर्णय कों प्रथमाळाना जनफ भने परिपालक सिंघीबीए, प्रारंभथी ज एनी सर्व प्रथरवी व्यपस्थानो भार मारा उपर मूमने पोते जे पच जास एटमी जासभा राखता हता के प्रन्थमाळामा केम वधारे प्रन्यो प्रकट थाय असे कम तेमनो पधारे प्रसार याय मना जीवननी एक मात्र एज परम मिलाया इसी के आ अन्तमाळा द्वारा जैटला बने तेटला भार सारा भने महत्वना प्रन्यो जल्दी जल्दी प्रकाशित थाय अने जैन पहिल्सनो खूब प्रसार भाव ए ओ जेटलो मर्च पाय तेटलो ते बहु ज लत्यादभी करवा शासक हत्ता भवनने प्रबमाला समर्पण करठी वसते तेमणे मने का के- 'अयार सुधी तो वर्षमा सरेराण ३-४ प्रथो प्रष्ट बना शाच्या परंतु जो आप प्रकाशित सी को हो, दरमहिने अम्बे प्रथो पण प्रकाशित पता गोई हु घराउ म नी ज्या युधी आपनी बने मारी जीदगी ये खामी, जेडछु साहित्य प्रकट करता करानवानी मापनी इच्छा होय ते प्रमाणेगी आप व्यवस्था को मारा तरफमा पैसानो सकोच आपने जराब नहीं अणाय जैन साहित्यमा उद्धार माडे भावी उत्कट आशक्षा भने आवी धदार चिरावृत्ति धरागनार दानी भने विनत्र पुरुष, में मारा जीवनमा बीजो कोई नया जोयो पोतानी ख्याती दरम्यान तेमणे मारा इस्सक प्रन्थमाळा खाते छयाभग ५५000 (पोगो लास) रुपिया खर्च की इसे, परंतु ए १५ वधना माळा दरम्यान रेमणे एकवार पण मने एम नकी पूज्य के कई रकम, कवा अन्य माटे, क्यारे सर्च करमा भावी छ, के कया अन्धका सपादन माडे, कोने मायामा आधु ज्यारे च्यारे हु प्रेस इस्लादिना गीलो तेमनी उपर मोकलतो सारे मारे, तेलो ते मात्र जोइने ग ऑफिसमा हे रकम पुष्यवाना शेरा साये मोकची देता हु रोमने कोई गोलनी विगत समजावया इच्छतो, तो पण तेओ ते लिये उत्साह होता जतावता माने एनाची विक्ख अन्धमाळानी साइझ, याईप, प्रोटींग, वाइडींग, देवींग आदिनी वागतमा तेओ खूब झीणक- टयी विचार करता रहेना अने ते अगे विस्तारधी चर्चा पग हरता तेमनी आवी अपूर्व ज्ञाननिष्ठा बने ज्ञानमलिये जमने तमना बेहपानमा बद्ध क्यों अने ते भी हु यस्विचित् आ जातनी ज्ञानोपासना करवा समय थयो सतबीते भवन प्रन्थमाळा समर्पित कर्या गप, सिपीजीनी उपर जमावेशी उत्कट आशाशाने अनुलक्षीने मने प्रस्तुत कार्य माउ बधारे उत्साह थयो, भने जो के गारी शारीरिक स्थिति, ए कार्यना भवरल थमयी प्रतिदिन बथारे ने पधारे झपनी योण यती गई छे, सता में एन। पर्यने नधारे नेगवन् भने नभारे विस्तृत जनाववानी दृष्टि केटलीक वायो योजना करवा मादी, अने सपाइनाना कार्यमा धारे सहायता मले ते माटे केटलाक विद्वानोना नियमित सहयोगनी पग व्यवस्था करका मादी भनेक नाना-मोटा अन्थो एक पाये प्रेसमा छापबा आप्या भने वीजा वेवा भनेक नवा नवा पन्यो छमावा माटे तैयार करवा माच्या जेटला प्रन्यो अत्यार सुधीमा कुल प्रकट क्या हुता वेढया जवीणा प्रन्यो एक साये प्रेसमा छ्याका बारू श्या भने तेथी पण बमणी सख्याना प्रन्यो प्रेस कॉपी आदिना रूपमा तैयार यथा सम्या एपळी घोडा स समय दरम्यान, एटले सप्टेंबर १९१ मा, मान माडे लत्ताना एक लियत दक्षिणी प्रोफेसरनी म्होटी लाईब्रेरी खरीद करवा द खा गयो सिंधीजी द्वारा नए प्रोफेसर साथे वाटाघाट करयामा भावी इती अने मारी पिरणाची ए आखी साईब्रेरी, जेनी किंमत ६ ५.०० (पचास हजार) जेटली मागनामा आबी इती, सिंधीजीए पोताना तरफवी स भवन्ने मेट करवानी अतिमहनीय मनोवृत्ति दर्शावी इती परतु ते प्रोफेसर साथै ए लाइब्रेरी अगेनो योग्य सोदो न थलो बने तेथी विधीजीए, कमलाना सुप्रसिद्ध स्वर्गवासी जैन समृदस्य बाबू पूरणचद्वी नाहारनी होटी लाइबेरी लई वा विषे पोतानी सलाह वापी भने ते अगे धोठे ज योग्य रीते एनी व्यवस्था करबनु माये औषु कलकत्तामा भने आखाय बगालमा ए वर्ष दरम्यान अश-दुर्भिशनो भयकर कराळ बळ वर्ती रयो इतो सिंधीजीये योताना यतन अजीमगज, मुर्शिदागद तेन न योजा भनेक स्थळे गरीबोने मफत अने मध्यमवित्तीने अल्प मूल्यमा, प्रतिमास हजारो पण भान्य विवीणे करवानी म्होटी भने उदार व्यवस्था करी हती, जेना निमिते येमणे ए वर्षमा लगभग प्रग-साग पण लाख रुपिया खर्च लाले मोदी बालय इता बगालना वतनीयोमा अने जमीनदारोगा मानो म्होटो नदार आार्षिक भोप ए निमित अन्य कोईये आप्यो होम म जाणवामा नबी माधु भक्टोबर नवेंवर माखमा तेमनी तबियत बगडवा माी बने ते धीरे धीरे बधारे ने पधारे विभिल थती मई जान्युआरी 8 वां प्रारमा हु वेमने मळवा फरी कलकता गयो जी जान्युभारांगा पन्या समये, वेमनी साधे विसीले ३ लाक सभी प्रन्थमाळा, लाईबेरी, जैन इतिहाधना अधोबन मादि अपेनी सूख अल्लाहपूर्वक वातोचीतो की सिंधी जैन ग्रन्थमाया परंतु तेमने पोताना जीवननी असतानो भाभाव जाणे घई रखो होय तेन, गये पये वेको तेगा उगारो पण फावता रहेता हता ५-७ दिवस रहीने हु मुद आववा नीकच्यो खारे हे मुलाकात वसते तेओ बहुज भावभरले हरवे मचे विदाय आपीने बोल्या के- 'कोण जाणे इवे आपणे फरी मळी के नहि "हुमना ए दुखद वाक्पने बहुत दबा- एला हृदये सांभाळतो बने उदेप पामतो, वेमनाभी सदाना माटे छटो पन्यो ते पही तेमनी साथे मुलाकात थवानो प्रसंग जन माथ्यो ५-६ महिना तेमनी तबियत सारी-नरक्षी रहा करी बने आवरे सन् १९४४ ना जुन्यांनी मी तारीचे हेलो पोताना तिनश्वर हने छोदी परलोकमा चाया गया गारी माहिल्योपासनानो महान् सदायक, गारी भायखल्म मेवानो महान् परिपोषक अने मारी कर्तव्यनिष्ठानो महान् प्रेरल, सहवय सूपुरुष, आ असार ससारमा मने शून्य हाव भावी पोते महान्यमा मिलीन पई गयो सिंधीजी जो के आ रीते नाशवंत स्थूल शरीर ससारमाथी विजा चुके, परंतु वेमो स्थापेली आ अन्धमाका बारा मनु दश शरीर, सेंकडो वर्षों सभी आ ससरमा विद्यमान रही तेमनी मोति भने स्मृतिनी प्रशखिनो प्रभावक परि चय मावी प्रजाने सतत आप्या करशे सिंधी जीना सुपुत्रो नां सत्कायों सिंधीजीना खर्गगासची जैन साहिला भने जैन सस्कृतिना महान पोषक नररबनी से महोटी बोट पड़ी के ते तो सहजभावे पूरान तेम नयी परंतु मने ए बोई दृश्यमा ऊची आस अने आवासक आहाद गाव हे के तेमना सुपुत्रो-श्री राजेन्द्र सिंहजी, श्री नरेन्द्र सिंहनी भने श्री वीरेन्द्र सिंइजी पोजाना पिताना गुगोग्य सन्तानो छोई पितानी प्रतिष्ठा अने प्रसिद्धिना कार्यमा अनुरूप भाग भावी रह्या के अने पितानी भावना अने प्रवृत्तिने उदारभावे पोषी रया के सिवीजीना सर्यचास पछी ए पधुओए पोताना पिताना दान-पुण्य निमित्त अनीमगज विगेरे स्थानोमा अगभग ५०-६० हजार रूपिना सर्च च्या इता ते पछी घोडा व समयमा, सिंधीजीना पदमातानो पग खर्गवास पई गयो भने तेयी शेताना ए परम पूजनीया दादीमाना पुण्यार्थे पा ए बधुओए ४०-४५ हजार रुपियानो व्यय कों सिंधी जैन ग्रन्थमा नो सधळो भार पण ए शिशी बधुओए, पितपीए निरेिल बिचार प्रमाणे, पूर्ण उत्साहही उपाडी लीजये थे, भने ते उपरान्त कलकताना 'इन्बीयन रीसर्च इन्स्टीच्यूट ने बगालीमा जैन माहिला प्रकट करता माटे सिंधीजीना मारकले ५०.० रुपियानी प्रारंभिक मदद भापी के सिंधीजीगा ज्येष्ठ चिरंजीव बाद श्री राजेन्द्र सिंहजीचे, मारी इच्छा अने प्रेरणामा प्रेमने यश बई, पोताना पुण्यश्लोक पितामी अशात इच्छाने पूर्ण करणा माटे, ५० हजार रुपियानी सदार रकम भारतीय विद्याभयगने दान करी, अने तेना वडे कलकतानी उस नाहार लाईप्रेरी सरीत करीने भवनने एक अमुल्य साहित्यिक निधिल्पे मेट करी हे भवननी ए भव्य लाईनेरी 'बाबू श्री बहादुर सिंहजी सिंघी लाईब्रेरी का नामे सदा ओळलागे बने सिंधीजीना पुण्याय ए एक म्होटी जनपस्म बनशे बाबू श्री नरेन्द्र सिंहबीये, बचालनी धराक जातिना सामाजिक अने धार्मिक उत्थान मिलते पोताचा पिताए जे प्रति चाल करी इती, तेने अपनावी सीधी छे भने देखा सचालननो भार प्रमुखपणे पोहे उपाय जीयो के गन १४ नर्वेभर माममा कलकताना दिगवर एमाज तरफशी उजवाएमा 'वीरशासन जयन्ती महोत्सवमा प्रसंथे वेना फालामा एमणे ५००० रुपिया बाप्या हता तेग ज कलकातामा जैन घेतांबर समुदाय तरफची बोला पारेल "जैन भवन" माटे २१... रूपिया दाद करी पोतानी उदारवानी शुभ शरमात बरी के भविष्यमा सिंषी जैन अन्यमाना' नो सर्व आर्थिक भार मा बने पधुलोए उत्साह पूर्वक खीकारी देवानी पोतानी प्रशंसनीय मनो- भावना प्रकट करीने, पीतामा पिताना ए परम पुनीत वयोमन्दिरले उत्तरोत्तर त खरूप आपवानो अम संकास को याद सिजी जैल झाक्ष शिक्षापीट -जिन विजय मुनि भारतीय विद्या भवन, सुर्य धर्मोपदेशमाला-प्रास्ताविक वक्तव्य जैन पूर्वाचार्योर प्राथमिक कक्षाना साधु, साध्वी, भावक भने अविका - एम चतुर्विध जैन सपने नियमित भणबा-गुणवा मादे जे केटलाक सामान्य उपदेशात्मक प्रकरण प्रन्योनी रचना करी छे तेमानो प्रस्तुत 'धर्मोपदेशमाला' प्रकरण पण एक प्रमुख मन्दहे. ए प्रकारनां प्रकरणोमां सोयी मुख्य अने सौथी प्राचीन प्रकरण ग्रन्थ वे धर्मदास गणीनो जनादेलो 'उपदेश मा ला' नामनो छे जेनी मूळ ५४१ प्राकृत गाथाओ छ. बहुज प्राचीन समयथी लईने वर्तमान समय मुधीमा, ए प्रकरणनु पठन-गुणन जैन श्रद्धालु वर्गमा व्यापकरूपे बतु आव्यु छे. श्वेताम्बर सघना सर्व प्राचीन सप्रदायोमा ए प्रकरण अन्वनी विशिष्ट प्रकारनी प्रतिष्ठा मनाती भावी छे भने आगमिक प्रन्योना जेटली श्रद्धाथी एनो खाध्याय करवानो प्रचार चाल्यो आब्यो छे. ए अन्थना कर्ता धर्मदास गणी क्यारे थया तेनो चोकस निर्णय करवा मादेनां पुरता प्रमाणो हजी ज्ञात नथी थया. ए ग्रन्थना केटलाक व्याख्याकारोए तो, तेमने खास भगवान महावीर स्वामिनाज एक हस्त-दीक्षित शिष्य तरीके उल्लेख्या छे अने ए रीते ए प्रकरणनी रचना महावीर स्वामीना समयमा ज थएली होवानी मान्यता प्रकट करी हे, परंतु ऐतिहासिक दृष्टिए तेम व प्राकृत भाषाना स्वरूपना तुलनात्मक अवलोकन विगेरेनी दृष्टिए, ए अन्य तेटलो प्राचीन तो सिद्ध नयी यतो. कारण के एमा भगवान महावीरना निर्वाण बाद केटलाय सैका पछी थरला आर्य वम आदि आचार्योनो पण प्रकटरूपे उल्लेख भएलो मने छे. तेथी इतिहासजोनी दृष्टिए प. पन्थ, विक्रमना ४ था-५ मा शतक दरम्यान के तेधी य पछीना एकाध सैकामा रचाएलो सिद्ध थाय छे. ए समय गमे ते होय, परतु भूतकाळना १२००-१४०० जेटढा वर्षोथी तो निश्चित रूपे धर्मदास गणीनी ए कृति प्रेतावर सपमा बहुमान्य थएली हे, पटली वस्तु सुस्पष्ट छे. ए 'उपदेशमाला' मा सामान्य प्रकारे सर्वकक्षाना जैन सपने जीवनमा आचरवा अने अनुसरबा योग्य ज्ञान, ध्यान, तप, सयम, क्षमा, दया, विनय, विवेक, अनुषा, अपरिग्रह, निर्ममता, निर्लोभता, अप्रमाव अने अनासक्ति- इत्यादि इत्यादि विविध प्रकारला खात्मवि- शुद्धि भने आध्यात्मिक उन्नति करनारा गुणोनो बहु ज सरल अने सुबोध रीते परंतु अस- रकारक अने आदेशात्मकरूपे, सुन्दर उपदेश आपवामा थाव्यो छे प्रायः नवदीक्षित साधु-साध्वीभो भने स्थळनतधारी श्रावक-श्राविकानो माटे ए प्रकरणने कठस्य करपानी अथवा तो नियमित रीते एल वाचन करवानी परंपरा बहु जूना कालवी जैन समाजमा चाली बावे . प्रकारे पोवे पप्प पना अन्त भागमा कसले के "आ उपदेशमाळाने में मनुष्य भणे के, साम के अयमा खममा धारण करे 2 ते मनुष्य, पोताना यात्महितने जाणी पके बने से जाधीने मुखदायक (मार्य) बापरी अके."

प्रास्ताविक वलम्ब उबएसमालमैयं जो पढा सुणा कुणइ था हियए । सो जाण अप्पहिय, नाऊण सुद्द समायर ॥ ५३६ ॥ तेम ज ए अन्धना महत्त्वनु वर्णन करता अथकार पोते ज कहे के के-आ उपवेशमाला रूप प्रन्थकृति, एना बक्ता अने श्रोतावर्गने शान्ति करनारी, वृद्धि करनारी, कल्याण करनारी, सुमगळ करनारी, तेमज निर्वाण फल आफ्नारी छे. संतिकरी बुहिकरी कल्याणकरी सुमंगलकरी य । होए कहगस्स परिसाए तह य निव्वाणफलदाई । ५४१ ॥ आ रीते प्रन्थकारे पोते ज ए प्रकरण अन्धना पठन तेम ज अवणनु बिशिष्ट माहात्म्य बतावेलु होवाथी, तेम ज एमा निबद्ध करेडा विविध प्रकारना प्रकीर्ण उपदेशात्मक वचनोनी हृदयंगमताथी, अक्षाशील मुमुक्षु जनने ए अन्य बहु ज हितोपदेशक अने सुमार्गप्रेरक लागो रझो के अने तेथी ज एना पठन-पाठननो सतत प्रचार चाल्यो आन्यो छे. ए मन्थनी आवी सुप्रसिद्धि अने समादरता जोई, एना अनुकरणरूपे ए पछीना अन्यान्य आचार्योए पण, ए शैलीना अने एज प्रकारना, केटलाय नवा नवा उपदेशात्मक प्रकरण अन्धोनी रचना करी छे, जेमा हरिभद्रसूरिनु 'उपदेशपद प्रकरण', जयसिंहसूरिनी प्रस्तुत 'धर्मोपदेशमाला', तेम ज मलधारी हेमचन्द्रसूरिकृत 'पुष्पमाला' आदि अनेक कृतिओ गणावी झकाय तेन छ जयसिंहमूरिए आ कृति मुख्यपणे धर्मदास गणीनी उक्त 'उपदेशमालाना' अनुकरण- रुपेज बनावी छे ए एनी रचना जोता सष्ट जणाय छे. कारण के एमा सूचचेला उपदेशो अने तेमनी पुष्टिमाटे उल्लेखेला कथानकोनो मोटो भाग, ए उपदेशमाळाना ज आधारे प्रथित करवामा आयो , उपदेशमाळानी उपदेशात्मक चक्तिओ बधारे विस्तृत अने वधारे वैविध्य मरेली छे खारे प्रस्तुत धर्मोपदेशमालानी रचना सक्षिप्त अने सूचनात्मक रूप छे प्रस्थकारनो उदेश उपदेशात्मक कथननी उक्तिओ करता तदुपदेशसूचक कथानकोनी नामावलि सूचववानो विशेष देखाय छे, अने तेथी तेमगे ९८ गाथाना मा लघु प्रकरणमा, भिन्न भिन्न उपदेशोनी सूचक १५८ जेटली कथाओनी नामावलि प्रथित करी दीघेली छे त्यारे धर्मदास गणीनी उपदेशमाला जे ५४१ गाथा जेटली बृहत् कृति के, तेमा लगभग ७० जेटली ज कथाओनो उल्लेख करवामा आन्यो छे. अन्थकारे पोतानी प्रस्तुत नूतन कृतिनी रचना करवा पूर्वे, धर्मदास गणीनी उक्त 'उपदेशमाला' उपर विस्तृत विवरण कयु हतु जेनो उल्लेख अनेक ठेकाणे आमा करवामा याव्यो छे अने जे जे कथासो उक्त विवरणमा तेमणे विस्तृत रूपे अघिद्ध करी छे वेनी पुनरुक्ति आ विवरणमा न करता ते विवरणमाथी ज ते ते कयामो ज्ञाणी ठेवानी भलामण करी छे. पन्दरमा सैकामा पाटण, संभात, भरूच, देवपत्तन विगेरे स्थानोना प्रसिद्ध ज्ञानभण्डारोनु अवलोकन करी, कोई सशोषक विद्वाने 'वृहटिप्पनिका नामनी ने एक बहुज उपयोगी अने प्रमाणभूत प्राचीन जैन अन्योनी 'सूचि बनावी थे, तेमा पण ए विषरणनी एट के एमनी 'उपदेशमाळावृत्ति'मी नोंध लेषामा भावी छ, अने तेनी रण्यासाल पण तेमां नोधी छे. ते अनुसारे स. ९१३ मा एटले के प्रस्तुत धर्मोपदेशमालाविवरणनी समाप्ति शुबो, छ ८१, ८५,१०,१०९ १२५, २८, ११.अादि पर करेम समेखो .

प्रास्ताविक वक्तव्य पूर्वे, वे वर्ष छपर, तेनी रचना करी इती.' ए वृत्ति अथापि धारा जोवामा श्रावी वथी. संभव के के जेम अन्धकारे प्रस्तुत विवरणनी अन्ते लावी प्रशस्ति लखीने पोताना स्थान, समय गुरुकुल आदिनो योग्य परिचव आप्यो छे, तेम ए वृत्ति विवरणमा पण आप्यो होय बने एमां अन्धकार विषे कोई विशेष ऐतिहासिक शातव्य पण नोधाल होय. विद्वानोप ए कुसिनी शोध करवी जोईए अने उपलब्ध थाय तो तेने पण प्रकाशमा मुकवानी प्रवृत्ति करवी जोईए. प्रथकारे पोतानी जे एक अन्य विशिष्ट रचनानो पण उल्लेख, प्रस्तुत विवरणनी प्रशस्तिमा करेलो २ ते पूर्णरूपमा मारा जोवामा नथी आधी परतु तेनो अल्प एवो त्रुटित भाग भारा जोवामा आव्यो छे. ए रचना ते 'नेमिनाहचरिय' हे अन्धकार कहे छे के- 'ज्या सुधी आ जगत्मा द्वीप, समुद्र, कुलपर्वत, चन्द्र, सूर्य भने खर्गना देवो विद्यमान रहे त्या सुधी आ विवरण पण, 'नेमिचरितनी जेम प्रसार पामतु रहो. (प्रशस्ति गाथा २७, पृ. २२९) मने लागे छे के प्रन्थकारनी रचनाओमा एनेमिचरिव' का च सोपी मोटी अने महत्त्वनी कृति हो, जेसलमेरना भडारमा, ए अन्धनी ताडपत्रनी प्रतिना थोडाक त्रुटक पाना मारा जोवामा आल्या जेमा एक पानु अन्धना अन्तभागवालु पण दृष्टि गोचर थयु हतु. ए पानामा अबनी अन्तप्रशास्तिनो केटलोक पाठ मने उपलब्ध बयो हे जे आ नीचेनी पतिओमा पापवामा आवे छे गेमिकहासगेण दसार-वृति केसवाइवाण पि । चरियमिण परिकहब विमलगुण (२) एत्य समापद एष विदुषणगुरुणो परिणेमिस्स । राहमदए तहा गबभवनहसंगय चरक छ। सिरिषदमागतित्ये पवमापम्मि जणिय जयहरिसे। नियमामुरलिज्जाहरणरिद [देविंद ! ] णयबलमो । पामे ग. (य३) (4) जयुगाल जि बीचो बोच्छिण्णा भावनि एपाणि । मणपरमोहिपुलाए बाहारगखवगउवसमे कप्पे । संजमतिन केवलि सिज्ञा[गाय जम्मि मोरियणा ।। तस्स बिपभमायरिओ तस्स वि सेनभनो महासतो सजाओ पर (४) (5) सीचो परिमणियवतभावत्यो । ओ सुभदानकएग विवाह साहुभमरे हैं। तिविह सामावारि बायरमाणो तहा पगान्तो । मह जक्नमयहरो ति म सीखो से आसि गुगरासी । तस्य नि चिन्वतन्यान (५५) (6) · तेयतुपातिअगाणाविहरियसपायो । आमोसहि विष्पोसहि जनोसाइ विविइलद्धिसममो । जिणकपियाण चरिभ दुसयाकाळे विषयवतो ॥ बीसो अहेसि गुणरवणभूषिभो भविष । निरिम जयसिंहमूरिणामेण । मदमहणा विरहय एव सिरिनेमिणो चारय ।। चिरिणमिणहचरिया काळग जम्मजिभ मए पुण्ण । संपावर भावि -(प.) दुर्भाग्ये ए पानानो डावी बाजुएबी लगभग एक तृतीयाश करता वधारे भाग तुटी गएको होवाथी, प्रशस्तिगत पाठ खंडित रूपमा ज मेळवी शफायो हे एजे छेल्लु पत्र जोवामा भाव्यु छे तेनो पत्राक २३८ नो . पत्नी बाई लगभग २६-२७ इंच जेटली होवाथी तेम ज दरेक पृष्ठ उपर ६-७ पतिओ लखेली होवाथी, लगभग बारेक हजार अन्याम जेटलो ए अन्य मोटो हणे, एन अनुमान करी झकाय छे. उक्त बहटिप्पनिका'मा परिवनी नोंध लेवामा नथी आवी, तेषी ते सूनीकारने तेणे अवलोकेला कोई पण प्रसिद्ध भंडारमा एनी प्रति उपलब्ध बह नहिं होय. परंतु १४ो, जैन साहित्य संशोधक, प्रथमभाम, द्वितीय बैंक, सूचिकृष्ठ । ।

front a प्र नीलिमांची मालिक यो कारको हेलिनी योग्य माहिती पोथी मी येथे. गुरुप्रने अन्य न माओमा समानी लिए एक प्राचीन भने प्रमुख कर्मिजोमानों मां कोली कयामोमा समावेश करपामा et विविध वर्णनोती पार्मिक, सारिक, सामाबिक मारिटि जे उपयोगिता को विशिष्ट मोमण विरलोक मादक पल्डितपय पोवनी प्रस्तावनामा योग्यरीत कों के ज. जैन यासाहित्यान साहु के भने मुं महत्वको टिए हेलुछे 1-वे विषे में मारा केटलाक विकारो, सपूर्ण, प्रस्तुत ग्रन्थमालामा प्रकट भएका जिनेश्वरसूरिकत कथाकोशप्रकरण', महेश्वर- सूविरचित कानपत्रमी का तमा उदयप्रभारिकत 'धर्माभ्युदय महाकाव्य'ना 'शाखाविक-कल्यो मा आलेख्या छ, तेथी ते विषे अहि हवे विशेष कहेवा जेवु खेतुं नथी. प्रन्यता संपादक पं. श्रीलालचन्दजी जेन वाल्मयना-तेमां व खास करीने प्राफत, संकर भने भाषा साहित्यना-प्रौड पंक्तिना विद्वान् हे आज सुचीमा राणे शाल, संस्कृत, अपश, चीन गहराती आदि अनेक प्रन्योनुं संशोधन-सपादन वादि करीने विडामा बोन म्यातिनी के प्रस्तुत ग्रन्थनी प्राचीन प्रकिलो प्रायः मशुद्ध अने पत्र पाठवाहुल्यवाठी पपाय बाय के, वेयी जुदी जुपी ३-४ प्रतोनो पाधार मेजवी के परधी यथाशक्य शुद्ध पार करवामां पण्डितजीए ने विशिष्ट श्रम लीयो छे ते बदल एमने माग अभिनन्दन . प्रस्तुत अन्य पर जे पीयरमोटी इत्तिमो रचारकी बने जेमको परिचय पण्डित- जीए पोवामी प्रवाचनामा आईन के लेमने पण प्रसिद्धिमा मुकवानी लिए अन्यमाका वरथी, बेमनी प्रेक्षकॉपियो किसी पाई रही है परंतु मनी प्रसिद्धि खो भाविना हावनी वाले को अनुक-एवं कविते व वाचने समर्पित की सवाई. अम्बकारे पोरे, अन्यान्तही पक्षी मामिलामा प्रकट करके-'प्रस्तुर्व विवरणनी पमा करणाली में कई में प्राली रोष ना बने, कविनी अर्थात् कानी पाये पाचन गेलं एवं प्रोक्ष शाम को सामान रणवी फेरकार मार परिणा विकिमि

No text on this page.

सिंघी जैन ग्रन्थमाला]
ताडपत्रीय प्रति, आदि पन्न
धर्मोपदेशमाला
मामला

सिंघी जैन ग्रन्थमाला] बडोदरा भडार प्रति, आदि पत्र [धर्मोपदेशमाला Socumनम-अलादयतापलानिध्यात्ता व वक्षाविदामालावधमिनिमममियपक्षाशाविना विभागार_विवामिदनायो । MAM अमदितवान कास्कशामाईनवासमानिनियवासाशाकमरीक्षामनवासबामटयामादिशानियवाहयारिवाNARRARITRोमिमा दाEिRTAIवविद्यायोडमाविधिजातकापसावताश्चत्यमोपलादिमयमामलादेवबाबादाचालमियामियान्यतापायाचनमान प्रियंसाक्षामगलनप्रदर्शनमाणावास्यमाकरणका HिIRJHAविद्याविनमानाविधामावासमानाविमानगुणाजयण्डायचापिनि हरिमायसाय दरयादविमानहाधिामाधाममालामागताणामिययविक्षिण मिनाममापिक्रनादविनतम्यावरणासनामामादि। मालगुणासमताप्ताक तिमिक्षefeममाश्रमददिसंघजामानिrariaादामालावासमातिनाविधिनायायामाहविधा श्रधालयामार विकदिविधरानदानामत्रपकत, जितगालियरत मावग्रह प्राणियसमाक्षावानिवपापकरणाविधामावायचामविधामा बामावाचकालागासप्रकसहोमानितिकार अवलमकृयाव-कामवासanuaregameमिगत निनादीमाधान भवनमा धमा कमाएकागबिगिमवावासातादवनाविज्ञापयनित समादिनीयाध्यामतिमाहीविनायताकसिलधिनामिहायनिमrani निसमुदायाधुनाव्यवाहानिधीयाना मिद्यातानिधारामा चियापानीमामिवापिकालाधादिभातादविवादविनकमाणाधिनमानमुदरा पनपनाशदिशाianswथामांपादनालाdetaविमलानिर्मलाबायोटियरणय मणमासमरामाकाबामा-मस्या सणासम्म्या:प्रक्षमगावया बसवाय गिरा दिलनातिनामिनामिश्रितामिप्य आवाजपयाम दयामायावामुनयनादयनिमाविशनीमण्यमणाविश्वविधामनियादीमितिमा शनिशासनिय मानिधीपादशमोगामिलची विश्रानिमामारणमागमयनिरिक्षामनियावारिसायगावयवाई सातामदिया आत मित्राधिविधानमाश्रियममदा मानधनामांकालाधायारिभानामामामालाबाहिरिनुमाणिमा कोमामागिसमध्यान प्रामवाहियामापिाधिविधायद्याला निकामीकानासमलिकासम्बादिलक्षणासायापायागमाहानामा महियमानपान मानवाषनागालधर्मत्र ग्रामवनाशियादिवानामावासितिसुद्धामविसमावनिवारिमापरहिनमियतयाविनश्वव्यासानियादामहारादिनासाळपाधिवियुमति Mm सिंघी जैन अन्धमाला] बडोदरा भडार प्रति, अन्त्य पत्र [धर्मोपदेशमाला निलमनिEिHRTURE मानसपाटलिगमा Malguse :विमानवालिsERHITED याfree INणायटिसमिनिसामाजिरिनियमिथिलामामदासमसमास्यारितालासपकावयाnintamARATRE BPMAणमायालयादिक्षता परिवार स्यामायामागमा यसतियालिमा विमानामा दिOS रासदिन IREतामहाराजालपालनाममार काबा पामिनावमणयमgaनादियामायामामा गाविसकपमयभिचायरियालामामामा सयामा मारणासायनियमाप्रमाणयामदास मानामाविसमक्षदक्षियमासानिजमकरसमपनि माविषयावयासयामmages जीवामपनमावीमनिनिकालि HDMRAwaleमामनराहात दिनमाविलासाinataयादा अवारवालसत्याविष कालिया १५ umarSARIEविवक्षिमियार्दाविनाविमापायमारकस मामवास्थिविधानामयाबorders PR समाज मधमानिय HELFAREER बामसारमामधीमानहानिविता समिनियधारामासादिवमप्रियता माशापविनयापकमिTAGAR HAREnemy ममिशिवरायाण विमा विमानवावजयामायाक लामिभविमल जाणकानियाशमयसिंहाचा जावयानमालायातमाशा मानिसकालमयामानविदामाला FANARA Rel निशमन प्रस्तावना। Biomvwar sm SOURCHY STITUTE WYLATE MANORN क ख श्रीमान् बाबू बहादुर सिंहजी सिंघीना स्तुल स्मारकमा 'सिंघी ला'मा धम्मोबएसमा ला (धर्मोपदेश माला) जेतुं प्रशंसनीय प्राचीन रन अत्युपयोगी विवरण माथे जे प्रकाशमा आवे छे, एमां भारतीय 'ना सुप्रसिद्ध आचार्य श्रीजिनविजयजीनी प्रेरणा मुख्य निमित्तभूत छ । पर्नु सम्पादन-कार्य तेभोए आजथी लगभग साडाचार वर्षों पहेलो ममे निजी बीजी प्रवृत्तियोमाधी अवकाश मेळवीने, प्राचीन प्रतियोना आधारे, ठान्तरोनी योजना माये, शक्य परिश्रमथी यथामति संशोधित करेल, आ उत्तम लय आदिनी अनुकूलताए हालमा प्रथम प्रकाश्चमां पाये छे, ए मानन्द-अनक ग्रन्थनी विशिष्टता। एक हजार अने एकसो वर्षो पूर्वे थई गयेला, श्रुतदेवीना परम प्रसादने प्राप्त सिंहसरि जेवा महान् समर्थ धर्मोपदेशक धर्माचार्थना विवरणथी विभूषित पाभयों आ विशिष्ट अन्य विद्धजनोना चिचनु भनेक प्रकारे आकर्षण अम्हने अशा छे। दृष्टिथी अवलोकन करनारा प्राच्यविद्या प्रेमीओ आ अन्धना पठन-पाठन-परि- म प्रमोद पामशे, आ एक ज पन्धमाथी विविध विषयोविज्ञान मेळवी . प्राकृतभाषामय होई, प्राकृतभाषाना विशारदोने अने अभ्यासीमोने, तथा बना रमिक पाठकोने प्रबल प्रोत्साइन आपे, प स्वामाविक छ । व्य मधमय मनोहर प्राकृत मन्थनी गवेषणा करनारने मा अन्धनी प्राप्तिमी मचा वषा सम्भव छ । सुप्रसिद्ध महाकवि पाणमट्टनी कादम्बरी माविकी बटा जेवी प्राकृत ग-छटा आमा अनेक स्थले जीवा मळशे। पम्या- नुकता मादे आ प्रकाशनमा समासवाळी पदो का दिन . नयी प्राकृत पम्पूकथा जोवा चाहनारने पण आ ग्रन्थ, पदमा सन्तोष । वा प्रत्याना अवगाहनथी महाकाव्यनी महचालो पण बहुमय यथे। बत संस्कृत, प्राकृत सुभाषितासभर्नु पान करवा चाहनारने मामांना मुमधुर अनन्य बावन्द वापछे । बामो त अणात पयोनी एक सूची बर्न यहि १) वरीके सांबी, ते ते पयोनी प्राचीनता साये लोकप्रियता, मुखवा नया पगेरे विचारकामा समयोगी बगे।

सिंघी जैन ग्रन्थमाला] बडोदरा भडार प्रति, अन्त्य पत्र [धर्मोपदेशमाला 1 अनिमसानिमिARTNERARविशिया भाववालिया बागायनिमितानिया विध दियामिविलाममदासायसिसानिया नियyि पालामालविश्वविधा नयायामासुरक्षा व्याक्षमागाईतिपादितषियागिmal Minum FEMवामी याक्षिदविमाणमाकामदाबविमानणापामalmaमार मायामिका सभामणयर समाश्यामाकपाध्यमिदारितारपक्षामाबलमालाविवरणाम समाध्यापवाय मानिससमय ransformalaeविखHARASयादवासिएरातिसमरिममिनिainment NewREOmages शीषणदारीमामाविश्वजनिक TRIORAमामामाथि दिबसमानाधिकरणानाagre-विधान श्यामा निमाविपक्षमताकि Halarasate विधाविyिundaमामालियानाकस मालवाइस्यविशालामाया संतानमा MERan रियामासानिय मिश्याप्रमालाहवामानामावामनानाविम महाकाल शवविवानियमावलमिनियमामदासलमाहितसविसरमा मिळावयाससकाशि पादि नियविवरण यात विक्ष Uिmeansar सनर मिनियमक निकायकावा सादियामानायासमा आमाकाननमानमाammar पानिमामालनमा वधि 498 प्रस्तावना WA SIRTUTE, IL MADHABHIMAL पुण्यश्लोक स० श्रीमान् घाडू बहादुर सिंहजी सिंधीना स्तुल स्मारकवरूप 'सिंघी जैन ग्रन्थमाला'मा धम्मोबएसमा ला (वर्मोपदेश माला) जेई प्रशंसनीय प्राचीन प्राकृत अन्धमान अत्युपयोगी विवरण साथे जे प्रकाशमा आवे छे, पमा भारतीय विद्या भवन'ना सुप्रसिद्ध आचार्य श्रीजिनविजयजीनी प्रेरणा मुख्य निमित्तमून छ । बा श्रेष्ठ मन्ध सम्पादन कार्य तेश्रोप आजी लगभग साहाचार वर्षों पोलो ममे सोपेल, ते बीजी बीजी प्रवृत्तियोमाथी अवकाश मेळवीने, प्राचीन प्रतियोना आधारे, आवश्यक पाठान्तरोनी योजना साथे, शक्य परिश्रमयी यथामति संशोधित करेल, आ उसम पन्थ, मुद्रणालय आविनी अनुकूलताए हालमा प्रथम प्रकाशमा आवे छ, र आनन्द-जनक पटना के अन्धनी विशिष्टता। आजथी एक हजार अने एकसो वर्षों पूर्व बई गयेला, श्रुतदेवीना परम प्रसादने प्राप्त करनार जपसिंहसरि जेवा महान् समर्थ धर्मोपदेशक धर्माचार्यमा विवरणथी विभूषित ययेलो विद्वचाभों आ विशिष्ट अन्य विद्वजनोना विपर्नु भनेक प्रकारे वाकर्षण करशे, एवी अम्हने श्रद्धा हे। विविध दृष्टिधी अवलोकन करनारा प्राच्यविद्या-प्रेमीओ भा अन्थना पठन-पाठन-परि- शीलनयी परम प्रमोद पानशे, आ एक अप्रन्थमाथी विविध विषयोर्नु विज्ञान मेळवी शकशे। - आ पन्थ, प्राकृतभाषामय होई, प्राकृवभाषाना विचारदोने बने अभ्यासीओने, क्या प्राकृत साहित्याना रसिक पाठकोने प्रबल प्रोत्साहन आपे, ए खाभाविक है। प्रशसा पाठ गयमय मनोहर प्राकृत मन्वनी गवेषणा करनारने मा पन्थनी प्रारिणी प्रषिक प्रसावा असा सम्भव छ । सुमसिद्ध महाकवि दाणमट्टनी कादम्बरी वादिनी संस्कृत गव-छटा जेवी प्राकृत गप-च्छटा आमा अनेक स्पले जोवा मकशे । जम्मा सीओनी अनुकूलता मादे या प्रकाशनमा समासवालों पदो परेवा विही बने पन्या । गय-पद्यमयी प्राकृत चमकया जोबा पाहनारने पण मा पन्थ, बहुवा सन्चोष भापी सके । वा प्रपना बगाइनमी महाकाव्यनी महचालो पण अनुभम बथे। असोषित संस्कत, प्राकृत सुभाषिणस्तनु पान करवा पाइनारले सामानां समधुर. सुभाषितो बनन्य मानन्द मापसे । लामो छल जणात पचोनी एक सूची अन्ने आदि परिशिष्ट (१) परीके आसानी के, ते ते सोनी प्राचीनता साये लोकप्रियता . बने पाठ-मिना लोरे विचारवा पचोली पड़े।

१ २ धर्मोपदेशमाला काव्य-शासपी विनोद पामता कविओने, तथा साहित्य-रसिक साक्षरोने आ प्रन्थ रचना-दौली आनन्दप्रद यवा साथे चातुर्य भयुं उग शिक्षण आपवा समर्थ थशे। भाषा-विशारदोने, अने भाषा-सामना अभ्यासी सशोधकोने आ अन्ध-द्वारा भार विषयक घणु जाणवा-शीखका जेबु मळी शके तेम छ । प्राकृत भाषानो सस्कृत मा सावे केवो गभीर सम्बन्ध ? तथा देशी भाषाओ पर केटलो महान उपकार छे प्राकृतभाषानु देशीभाषाओ साथे केटलु साम्य छ । प्राचीन प्राकृत भाषामायी केट विशाल प्रमागमा शब्दो अने क्रियापदो ए ज रूपमा अथवा सहज फेरफार साथे आप वर्तमान प्राकृतभाषाभो (गूजराती, हिन्दी, मराठी, मारवाडी, माळवी, पंगाली आ भाषाओ)मा अत्यत प्राचीन समयथी, वश-परम्पराधी उतरी आवेल है? वो भाषामो घनिष्ठ सम्बन्ध समजवानी, तटस्थ अने तुलनात्मक दृष्टिथी विचारवानी तक तेमने मन्थथी सारी रीते मळशे *व्युत्पति, भाषा-शुधि आदिमा पण आधी अनुकूलता थई नमूना तरीके आहे हजार वर्ष पहलाना आ प्राकृत प्रन्थमा दपराएला, बनानमा गूजराधी व भाषामा वपाता योडा समान शब्दो तरफ अम्हे लक्ष्य सेंचीए छोए- प्रयकृतशब्द गूजराती छ। प्राप्त शब्द गूजरानी अज्ज ५४६६ डाल (आळ) १ यावेजा (भावने) १३१ हाण-पोती (म्हावानी पोती ) माहीरी (आहारण) उग्वाडेड (उपाने) ५६ नत्थि (नथी) उच्छोडे (छोटे) ३२ नापाय (गाय) उच्छोडियो (छोयो) ३३ नीसरिया (नीसा) एकळा ओमहवियव्यो (ोलहवयो) (पलाप) मोवारणय (ओवारण) ५ पुलिया (पोटली) कहेयचो (कहेको) (पडो) कवडिया (कोटी) १.4 पुडिया (पबी, पुदी हिंदी) कोर (पेट) कुसणिक (कसणीने) (पोह मराठी) कोयलिया (बोथटी) १२ काडिकण (काधीचे) खोडिया (खोडी) १९१८ बप्प गुजरता (गजरात) २२५ बाइया (माई) गुलिया (गोळी) (भाई) घर (घर) (भाउ मराठी) भाउ बेलुओ (चेली) (मामो) (पान) (पानी) অশষিত (अगरता-कलह करता) १४६ बदर आणिऊण (जाणीने) ५.लाड (लार) १४१ जुवाणम ३४,४७, लिहिया ६३,१०१,२०३ वद्धावियो (वधाग्यो) जोवण ६२७६४बह जोहार (हार) १५९,२०11 विलिजिहिलि (वटाईश) १३३ तुज्झ २ ११७ पडद १५८ पहाण १७७ पोह ९. 1१६ मा ५८ १२,२,३ मामो १-८, 44 आ ग्रन्थमा कविए अटवीनु वर्णन करता मरहट्ठय भासा (मराठी-प्राकृत भाषा )ने, कामिनीने तथा अटवीने समान विशेषणोथी दलित पद-सचारवाळी, मदनने प्रकट करनारी तथा सुवर्ण-रचनाघाळी जणावी छ [पृ. ४] आ प्राकृत अन्थनी प्राचीन ताडपत्रीय प्रति वगेरेना पाठो प्रमाणे सयुक्त वर्णनी पूर्वना इकारने एकार तरीके, अने उकारने प्रकार तरीके आ ग्रन्थमा राखवामा आवेल छ । वररुचिना प्राकृनप्रकाश (परि १, सूत्र १२,२०) माना 'इत एत पिण्डसमेषु', 'उत ओत् तुण्डरूपेषु सूत्रो, तथा सिद्धहेमचन्द्र शब्दानुशासनना अ ८.पा १, सूत्र८५ अने ११६ 'इत एद् वा' तथा 'ओत् संयोगे' आ पद्धतिनु समर्थन करे छ । इतिहासना प्रेमीओने, अने सशोधकोने आ ग्रन्थमाथी केटली य जाणधा जेवी-सौंधवा जेवी माहिती मळो आक्शे । सुरड (मौराष्ट्र ), लाड (लाट ), गुजरता (गूजरात) जेवा अनेक देशो सम्बन्धमा, बारवई (द्वारका ), भरुपच्छ (भृगुकच्छ) उजेणी ( उज्जयनी), महुरा (मथुरा), बसंतपुर, सोप्पारअ ( नाला-सोपारा), हत्थकप्प ( हाथप ) आदि अनेक नगर-नगरीओना सम्बन्धमा, सतुंजय (शत्रुजय) तीर्थ, उर्जिन (उञ्जयन्त-गिरनार) जेवा अनेक पर्वत-प्रदेशोना सम्बन्धमा करेला प्रासनिक उल्लखो इतिहासमा उपयोगी थशे । आइयर( आदिकर)-महल ए ज पाछळधी प्रसिद्ध बवेल आइच( आदित्य )मडल, तथा कण्णकुञ्ज (कन्नोज), पाडलिपुच( पाटलि- पुत्र-पटना), पभास (प्रभास), पयाग (प्रयाग) तीर्थ आदि अनेक स्थलोनी उत्पत्तिनो इतिहास आमाथी जाणवा मदशे । प्राचीन तीर्थो, मन्दिरो, स्तु, जल कान्त मणि, धारा-जलया, यत्रमय कपोत, गरुड, सरोहिणी मूली, शतसहस्त्र(ला)पाक तेल, वगेरे सम्बन्धमा जाणषा योग्य अनेक हकीकतो जणाशे. श्वेताम्बर जैन साधुओद्वारा आशीर्वाद तरीके उच्चरावो धर्मलाभ शन्द केटलो प्राचीन छे? ते आमाना उल्लेखथी बिचारी शकाशे । आ ग्रन्थमा आवेला इतिहासोपयोगी विशिष्ट नामोनी एक सूची अम्हे अहि परिशिष्ट (२) तरीके दर्शावी छे, ते, ते विषयमा जिज्ञासु सशोधकोने अत्यन्त उपयोगी थशे, एवी आशा छ। दान, शील, तप, भाष, अहिंसा, सत्य, सयम, शम, दम जेवा सर्व-मान्य धार्मिक सदुपदेशोथी, अने तेने पुष्ट करनार, आराधन-विराधनश्री शुभाशुभ फळ वर्शवनार सुवर्णमय सरस सुवासित कथा-पुष्पोथी गुंधायेली आ मनोहर माला धर्मोपदेशक गूजराती गूजराती विशलिभो (वययो) सबकी विज्ञलिगऊण (पळगीने) (सासरो) वेगलावसु (वेगळा भाग) (मास्) (साळ) सियाल (साथ) सत्य १ (सियाळ) समारिय (समा) १९. सुरक्ष (सोरठ) संगीवब्यो (स्मारको MAR । प्रह प्राकृतशब्द ठ " २०५ ४० २१७ ७ ससुरो सासू १८२ सफल ५२ ४ । धमोपदेशमाला सज्जनोना कण्ठने सुशोभित करशे। धर्मोपदेश माटे आवा श्रेष्ठ साधननो सदुपयोग करवा तेओ प्रेराशे, पर्षदाओमा आना व्याख्यान आविधी तेओ धर्म-प्रचार करी सुयश मेळवी सकसे, धर्मोपदेशना कार्यमा भाथी सफलता मेळवशे, एवो अम्हने विश्वास छ। धर्मोपदेश श्रवण करनाराओने आधी धर्मनुं ज्ञान यज्ञे, धर्म-प्रेम पधणे, धर्म बने अधर्मना फळो समजा, धर्म-मार्गधी कपुत थता लोको धर्म-मार्गमा स्थिर वशे, तेमने कर्तव्योनु बने अकर्तव्योनु विवेक-मान बशे, उन्मार्गमाथी तेओ सन्मार्ग सरफ बळशे। प्रोताओ आ पन्थना व्याख्यान-श्रवणथी परम आहाद साये पुरुषार्थोनु परम शान मेळवशे। धार्मिक तत्वज्ञान साथे अनेक प्रकारनु सामाजिक, व्यावहारिक भावश्यक उपयोगी ज्ञान पण मेळवी शकशे, एबी आ मन्थनी सङ्कलना छ । भान्तर-प्रेमीओ आ पन्थना भाषान्तरो माटे प्रेराशे, एम धारबु अयोग्य नथी । अलंकार-शायना निष्णासोने, अने विचक्षण अभ्यासीभोने आमानां शब्दालकारोथी अने अधीलकारोथी अलकृत प्रसहोचित विविध वर्णनो असाधारण विनोद साये विविध चातुर्य आपशे । प्रेम-पत्रिकाओ, अन्तरालाप-मध्योत्तरवाळा, बहिरालापबाळा, प्रश्नोत्तरी, सस्कृत, प्राकृत प्रश्नोमा समसंस्कवयी प्रत्युत्तर, पात-पूर्ति, वक्रोक्ति, व्यानोक्ति, श्लेषोक्ति, गूढोक्ति, अन्योक्ति, छेकोक्ति आदिनु चातुर्य पण आ अन्धमाथी मळी रहेशे । आ ग्रन्थमा प्रसङ्गे प्रसझे जूदी जुदी शैलीधी करेला भिन्न भिन्न देशोना, अने नगर- नगरीओना, भिन्न भिन्न स्वभावना नायक-नायिकाओना, तीर्थ-स्थलो देव-मन्दिरोना, पर्वतो, गुफाओ अने अटवीभोना, उद्यानोना अने विविध अनुओना, पुष्करिणीओ (वाबडीओ), सरिताओ, सागरो, सरोवरो आदि जलाशयोना, जलक्रीडा, जल-बिहार आदिना, जल-चर, स्थलचर, खेचर आदि सचराचर सृष्टिना, देशाट नना, समुद्र यात्रामा भने आकाश-गमनना, यामय कपोत, गरुडना, सूर्योदय, सूर्यास्त आदिना, देव-टोकना, देवोना अने विद्याधरोना, नरकलोक अने श्मशान आदिना, राज-प्रासादो, राजसभाओ अने राज-वैभवोना, गुणवती गणिकाओना, राधा-नेपना, विवाह-प्रसङ्गना, वधू-वरन, प्रसाधनना, सयोग-वियोगमय, सुख-दुःखमय ससारना विचित्र रङ्गोना, मल्लविद्यानी चतुरगी सेनाना अने युद्धोना, राजार, वीर, करुण आदि रसोना-इत्यादि माना प्रफारना वर्णनो अत्यन्त आकर्षक, विविध ज्ञान आपनारा अने महाकविनी असाधारण शक्तिने प्रकाशित करनारा छे। प्राचीन समयमा सगीत-कला, नृत्य-कला, चित्र-कला, शिल्पकला, प्रसाधन-कला, रजनकला, नाटक-प्रेक्षणक-कला उस प्रकारनी हती, प्राचीन समयमा चित्र-सभा, लेखशाला, दानशालाभो हती-तेना सूचक प्रसनो आमा जोबा-जाणवा मळे थे। तथा वैद्यक, ज्योधिप, सामुद्रिक, निमित्तकान, शकुनशाबा, स्वमशाखा बोरे संबंधना प्रासगिक उलेखो पण आमा । वांत्रिको, मात्रिको, कापालिको तथा मायावी भूसों केवी जावना अपचो करता हवा, ते पण आमांयी समजवा मळे छ । विविध कला-कौशल्य दर्शावती, अनेक प्रकानुं बुद्धि-चातुर्य बने म्यपहार-चातुर्य वधारती, विविध विषयोनु मान आपती , प्रस्तावना विस्तृत बने संक्षिप्त १५६ जेटली कथाओमा विवरणकारे बहु कुन्नलताथी विशाल ज्ञान आप्यु छ, बहु उपयोगी उप प्रकारनु शिक्षण आप्यु छ। ए कथा-चरित्रोमा, भारतवर्षने पावन करी गयेला महापुरुषोना, परमपूष्य सर्पक्ष तीर्थकरोना, चक्रवर्तिओना, वासुदेवोना, बलदेवोना, तथा प्रत्येकबुद्ध अनेक राजर्षिओनां पवित्र परित्रो विशिष्ट शैलीथी दर्शाच्या छे । गणधरोना भने अन्य प्रभावक, तपस्वी, क्षमाश्रमणोना, सन्त-सरपुरुषोना, तथा बीमा राजा-महाराजाओना पण परित्रो छ । सात चार नक्षत्री पृथ्वी करनार परशुराम, अने एकवीदा चार नामणी पृथ्वी करनार सुभूम चक्रवर्ती जेवाना विचारवा योग्य बोधक चरित्रो पण आमा छे । अभयकुमार, रोहक, योगधरायण, चाणक्य जेवा बुद्धि-निधान राज-मान्य मत्रीओना, सद्गुणोथी श्रेष्ठ श्रेष्ठी- ओना, तथा उदार सार्थवाहो जेवा अनेक सज्जन-सद्गृहस्थोना सरस चरित्रो आमा उत्तम शैलीथी वर्णन करेटा मळे छे। ते साये विरुद्ध स्वभाववाळा अने विपरीत बाच- रण करनारा अधम दुर्जनोना दुष्ट चरित्रो पण परिहरवा योग्य तरीके प्रसमानुसार समजाव्या छे। चोरी, जारी, घोर हत्या आदि पापो करनारा अधम अधीओने पण अध्यात्म मार्गे वाळनार उद्धारक उपदेशोबाच्या दृष्टान्तो पण आमा जोवा-जाणवा मळशे। विशाल भारतने उज्ज्वल बनावी गयेळी आर्य महिलाओना, सुशील सनारीओना, राजीमती जेवी राजकुमारीओना, राज-रमणीओना, श्रमणीओना, सती-महासतीओनां आदर्श पबित्र चरित्रो आ ग्रन्थमा सरस शैलीची उत्तम प्रकारे दर्शव्या छे, ते आर्या- वर्तनी पवित्र नीति-रीतिनो अने आर्योनी उस सस्कृतिनो सारो ख्याल आपे तेवो छ। एमाथी देशने अने समाजने उच्च प्रकारनु शिक्षण मळी शके तेम छ । पुरुषोने पवित्र मार्गे वाळनारी, पतनमाथी बचावी लेनारी श्रेष्ठ महिलाओनी पुण्यकथा अनन्य प्रेरणा आपशे । ते साये बीजा फेटलाक चतुराईन्भर्या बी-चरित्रो पण आमाधी जोवा- जागवा महशे, केटलीक अधम स्त्रीमोना निंद्य दुःसाहसोनी कथाओमाथी पण सुझो सदोघ मेळवी - शकशे। आ मन्थमाना धर्म-मार्गमा लई जनार, नीतिमय पवित्र सन्मार्ग सरफ प्रेरनार, शान्तरसने पुष्ट करनार, नषरसमय कथानको, आजना नवलिका-रसिफ नवलकथाकारोने, तथा नवल-कशा-प्रेमीओने प्राचीन कथाकारोनी विशिष्ट सरस शैलीनु परिझान करावशे, पाश्चात्य कथाओथी मुग्ध पनेलाओने भारतीय कथाओनी उत्तमता अने सरसतानो ख्याल करावशे । अत्यन्त प्राचीन समयनी लोक-वार्ताओ, परम्पराथी वर्तमानमा उतरी आवी हे, ते आमानी केटलीय कथाओने वर्तमानमा प्रचलित लोक-बातोओ साथे सरसावी जोबाथी समजी काय तेम छ । देश-परदेशनी वार्ताओने, देशी भाषाओमा प्रचलित कथानोने, वा माचीन माकृत साहित्पनी कथाओ साधे सरखाववाथी कोक-वार्ता-पता- न्चोना उंचा मूळो समजागे । तुलनात्मक दृष्टिए अभ्यास करवा योग्य आ गहन छां रसद विषय छ । दृष्टान्त तरीके आमा दर्शावेली बुद्धि-हीन मूर्ख गामढियामी कथा [.१५९)ने 'मूरखों मार्वा साधे सरसावी शकाय । सम्भन के के मामांनी ६ । , - धर्मोपदेशमाला मेटलीय मरस कथाओने नाटकोमा अने सीनेमामी फिल्मोमां उतारवा हे विषयमा निष्णानो ललचाय, सेवी तेनी उत्तम सङ्कलना छ। विवरणकारे प्रारम्भमा श्रुतदेवीनु मगळ स्मरण कयुं छे, तेम प्रायः प्रत्येक विस्तृत कथाना अन्तमा पण तेनु स्मरण करता ते ते कथाने श्रुतने अनुसारे रचेली जणाबी छे. 'धुत' शब्दवढे अहिं जेन आगम-सिद्धान्त प्रकारान्तरे अन्यत्र सूचवेल छे । जैन सिद्धान्तने अनन्य निष्ट रही, शुतदेवीना सानिध्यधी आ विवरणनी बने तदन्तर्गत कथाओनी पोते रचना करी छे- एबु कविए आमा सूचन कर्यु छ । जैन आगमोमा जाणीती कथाओने कविए पोतानी सरस शैलीधी दर्शावी छ। आगमोमा मुख्यतया आवश्यक-विवरण, उत्तराध्ययन, ज्ञाताध्ययन, सूत्रकृताग, दश- कालिक, आचारकल्प, दश-कल्प, व्यवहार आदि सूत्रोनो आधार लीघेलो जणाय हे, केटलेक स्थळे तेनो नाम-निर्देश करेलो रे । मणि पिटक (द्वादशागी ), दृष्टिबाद, आत्म- प्रवाद पूर्व, सत्यप्रवाद पूर्व, प्रथमानुयोग आदि प्राचीन श्रुतोनु पण प्रासगिक स्मरण कर्यु छ । ऋषि-चरित, नमि-परिन,सनत्कुमार-चरित, वसुदेवहिंडी आदिना पण उल्लयो बामा छ । विशेष जाणवा माटे जेनो निर्देश अनेक बार करेलो छे, ते उपदेनमाला-व्याख्यान (विवरण ), तथा द्विमुनि-चरित (प्रा), आ विवरणकारनी अन्य रचनाओ जणाय छ। उपयुक्त सर्व साहित्य, प्राय. पाकन के अन श्वेताम्बर जैनागम साये सम्पन्ध धरापे छ, तया तेनी अविच्छिन्न परम्पराने, प्राचीनताने अने प्रामाणिकताने प्रकाशित करे। ग्रन्थकारे सुप्रसिद्ध श्वेताम्बर जैनाचार्य सिद्धसेन दिवाकरनो, वाचक-मुख्य( उमास्वाति )नो, तथा अप्रसिद्ध वैदिकाचार्यनो निर्देश करी, तेमनी कृतियोमाथी अवतरणो दाव्या छ । जैनागम पारान्त वेद, अक्षपाद, मुगत धर्मकीनि, कपिल, सांख्य, काणाद, भागवत आदि अन्य दर्शनोना मन्तव्योना अने रामायण, भारत, नीतिशास्त्र आदिना नाम-निर्देश साथे प्रासगिक प्रकट उल्लेखो पण कर्या छ । आयी अन्धकारनी बहुवचता प्रकाशित थाव हे, जेनो लाभ समाजने भावी रीते आप्यो छ। अहिं दर्शवेल विषयानुक्रम जोपाथी आ अन्थमाना विषयोनो, धर्मोपदेशोनो, तथा तेने अनुसरती कथामोनो सामान्य रीते ख्याल अावशे, अने यथायोग्य पठन-पाठन-परि- शीलन थी अन्धनी विशिष्टता सुशोना लक्ष्यमा आवशे। ते साथे, विश्वमा सर्वत्र मैत्री विस्तारनार, अने शान्तिने स्थापनार, विश्वनु कल्याण करनार, अहिंसा-लक्षण, सत्य-प्रति- मित जैनधर्म तेना तत्त्वज्ञानमय उत्तम सदुपदेशोथी विश्व-धर्मनी वास्तविक प्रतिष्ठाने प्राप्त करे, तेवु समजाशे। भारतवर्षना प्रतिभाशाली सजनो अने परोपकार-परायण पवित्र जीवन गाळता धर्मा- चार्यो विश्वना विविध विषयोनु के विशाल शान धरावता हता १ ते साये पोताना विशिष्ट बुद्धि-वैमननो, प्राप्त भयेली शक्तिनो, अने पोताना अमूल्य समयनो सदुपयोग रोमो केवा प्रशंसनीय कार्योमा करवा हता ते आवा अन्य जोवा-जाणवाची समभाशे । आयी मन्य-रचना जोषा-जाणवायी भारतीय प्रतिभा प्रकाशमा बानो, बने विचा- - प्रस्तावना ७ . रक सुझोना अन्तःकरणोमाथी शतशः सहज धन्यवादना उद्गारो प्रकट करावणे । वर्तमान धर्माचार्योंने निज कर्तव्योनी उच्च प्रकारनी प्रेरणा आपशे। आवी श्रेष्ठ सरस कृति, आपणा प्रमाथी अने बेदरकारीथी अलार सुधी अन्धकारमा रही गई, प्रकाशमा न आवी शकी, एथी एना लाभथी आपणे वचित रणा-ए माटे आपणे सलेद शरमावु जोइए । एक हजार वर्षों उपरान्त लगभग एक मो वर्षों वीवी जवा छता सद्भाग्ये आ रचना सुरक्षित रही प्रजा-स्वातव्यना वर्तमान युगमा, अभिनव गुजरात विश्व विद्यालयना प्रादुर्भावनाका झुम वातावरणमा प्रकाशमा आवे छे, एथी आपणे आनन्द मानीए । उत्तम धर्मोपदेशोनी आ माला, विद्वननोना कर-कमलने, तथा कण्ठ-कमलने विभूषित करो, एटलुज नहि, सहदयोना हृदय कमलोने उल्लसिन करवा पण समर्थ थशे एवी आशा अस्थाने नधी । विवरणकार जयसिंहसुरि ए जमूलकार मालामा सामान्य रीते १०८ मणका, रत्नो, किवा पुष्पो होवानी मान्यता छे, परन्तु आ धर्मोपदेशमाला मूल ग्रन्थमा प्राकृत ९८ गाथा ज मळे छ । आ अन्थनी पाछलथी रचापली बीजी चे विवरण-वृत्तियोना अन्तमा ४ गाथा अधिक मळे छे, ते प्रक्षिप्त जणाय हे । जयसिंहसूरिना स ९१५ मा रचायेला ५७७८ शोक-प्रमाण आ विवरणमा, ते गाथाओनो निर्देश के तेनी व्याख्या दर्शावेल भयो । मूल अन्धकार कोण ? एन सूचन एमाथी मळतु नथी । जयसिंह सूरिए मूलनु कर्तृत्व पोतानु होवानु स्पष्ट सूचच्यु नथी । आ विवरणना प्रारम्भमा - 'मङ्गल च प्रदर्शयन् गाबाद्वयमाह प्रकरणकारः-एवी रीते उल्लेख करी मूल प्रकरणनु कर्तत्व अन्यनु होय तेजी रीते तदस्थ सूचन कर्यु छ, तेम छता मूलमा आवता सुपदेवी, विमलगुण बगेरे सूचक शब्दोने विवरणकार जयमिहसरिए प्राय. प्रत्येक कथाना अन्तमा, अने गणधरस्तव, जिनेन्द्र-जयशबद-कुसुममाला आदि प्रसझोना अन्तमा पोवाना अभिन्नान तरीके सूचव्या छ । मूलनी प्रथम गाथामा 'जय-पडाय व्य' विशेषणमा - "निजाउ मम पि सुयदेवि ! तुम भरगाउ सदरा शक्ति । धम्मोवएसमाला विमलगुणा जय पान ॥" (मूलगाया१). "सुयदेवि-पसाएण मुगाणुखारेण" - विवरणमा १५, २१, २३, २६, २९, ३०, ३२, ११, ४६, ५२, ५३, ५४, ५७,५८,२० वगेरे "नमिकण महापौर बद सुयदेवीए गहरे युनिमो।" पृ २२६ "चस्म सरीरा मोक्त विमल गुण गणहरा दितु ।" "नमिकण मदावीर सह सुयदेवीए २२५ "बिमलगुणं फलमाणो लहइ नरो पाराय अग ॥" "तत्व सुर मणुष वैयुप-चलण-हिय पसुरेण असमेण । सीमावयवेण कब जयसिंहायरियनावेण ॥ धम्मोषपसमाला विवरणम दियागमाणबारेण । सुयदेविपनाएग विमल गुण असुमदाम न ॥ त मुपदेवी-गुषिणो समिळण करितु मुसिलिछ । यो सुपवेवि-मध्येज्य विरदय चितिकग गएइ ।" ५ १२४ "इय जय फ्यह-कण्हमुणि-वीस जयसिंहमरिणा रायं । धम्मोवपसमाला-विवरणभिह विमल गुण-कलिय।" २३० ." १२ । युक्तिथी 'जय' नाम सूचित कर्यु जणाय छ'एथी विवरणकार जयसिंहसूरि ए. ज मूल प्रकरणकार होय-एबु अनुमान थाय छ । वि स ११९१ मा बीजा विवरणने रचनार विजयसिंहमूरिए ( मलधारी हेमचन्द्रसूरिना पट्टधरे) आ प्रथम विवरणमा आवेला प्राकृत कथानकोने ज विस्तृत रच्या होवा छता, प्रस्तुत जयसिंहसूरिना नामनो क्याय निर्देश कयों जणातो नथी । तेमणे १४४७१ श्लोक-प्रमाण विस्तीर्ण युत्तिनो प्रारम्भ करता मूलकारने 'शास्त्रको 'प्रकरणकार' शब्दोधी सूचच्या छे, पण तेमनु नाम या दीव्यु नथी । वि. स १३२० लगभगमा, आ ग्रन्थनी सस्कृतकथाओवाळी ६८०० शोक-प्रमाण त्रीजी वृत्ति रखनार मुनिदेवमूरिए (बादी देवसूरिना अनुयायीए) प्रारममा पूर्व वृत्तिकार तरीके जयसिंहसूरिनु स्मरण कर्यु छे, पण मगल-गाथानी व्याख्या करता मूलकारने नाम-निर्देश विना 'प्रकरणकरणसूत्रधार' शब्दद्वारा सूचित कर्या छे तेम छत्ता तेमनी वृत्तिना अन्तमा "पक सूचवेली गाथाओनी व्याख्या कर्या पठी, छेही १०२३ मी गाथा आपेली छे, सुगम - - १ हर्षपुरीयगच्छना विजयसिंहसूरिए वि स १९९९ वर्षमा रचेल प्राकृतकथामय धर्मापदेशमालाविवरणना अन्तमा अधिक गाथाओ मा प्रमाणे जोवामा आये "जैन-रेणु पुढमि जय राई-सरिसो चलम्बिहो कोहो । पक्ख चेउमाख वैच्छर-आवजीवाणुगामी ३ ॥१५॥ ऐमेव वैम्भ-केवणे प्रत्येस परूणा गईओ य । मेरू-अनकारिय पडरर्जमगू य आहरणा ॥ १..॥ मइमेवा पुयोगह सलगीए व अभिनिवेशेण । चउहा खलु बिच्छत साहूचमदसणे ग)हवा ॥ १०॥ मामेएका जमाली पुन्वोपहियम्मि इवइ गोविंदो । ससम्बि सागभिक्यू गोडामाहिलो अभिनिवेसे ॥" [१२] - मुनिराज हंसविजयजीना शास्त्रसंग्रहनी न ६१५ माळी धर्मोपदेशमालाविवरमनी पोथीमा (पत्र १८५, २९०, २९१) १ वि स २० लगभगमा मुनिदेवसरिए रोल सस्कृतकथावाळी धर्मोपदेशमालावृत्तिना चतुर्थ प्रखापना प्रान्तमा प्रक्षिप्त ३ गापामोनो अधिक पाठ तेगी व्याख्या साथे भा प्रमाणे मळे हे- "अत पर गाथात्रयं पूर्ववृत्तिकारेण क्षेपकत्वानाइतम, व्याख्यायाम । एमेव धंभ-केवण बत्येसु पकवणा गईओ य । मरुभव-अञ्चकारिय-पड[ज)मगू य भाहरणा ॥ १९ ॥ निशीथौ प्रथमचन्द दशभोदेशके इय गाधाऽस्ति । अस्या गाथाया पूर्व तत्र क्रोधस्य च चउहा खलु मिच्छस एगयर सयाज)मो जत्थ ॥ १० ॥ मामेएण जमाली पुण्यगहियमि हवा गोविंदो । संसग्गि साममिक्खू गुद्वामाहिट अभिनिवेसे ॥ १० ॥ हे पछी मन्तमा भावी गाथा के नीने माळी से १९५६ वर्षमा लिखित प्रविमा प्रस्तावना जणावी जेनी न्याश्या आपी नथी, तेने क्षेपक न मानीए तो तेना आधारे आधर्मोपदेश- माला( मूल प्रकरण )ने जगप्रसिद्ध कृष्णमुनिना शिष्य प्रस्तुत विवरणकार जयसिंहसूरए रचेली मानवी जोईए । ते गाथा भा प्रमाणे छ- "इय जय-पापड-कन्हमुणि-सीस-जयसिंहनरिणा रइया । धम्मोबएसमाला कम्मक्षयमिच्छमाणेण ।। १०२॥" वडोदराना मुनिराज श्रीहनिजगजीना शास-साहनी न ९६ दश प्रविमा २१ धोपदेशमाला(प्रा.) मूल ग्रन्थमा, पहेला जणाच्या प्रमाणे प्रक्षित २,३,४ गावाशे जोडीने १००,१०१,१०३,१०४ सस्या पण प्राचीन पोथीओमा जोवामा आवे छे । प्राचीन समयमा आ अन्यने पठन-पाठनादिमा महत्चनु स्थान मन्यु हतु, तेम जगाय छ। जैन श्रमणो अने श्रमणीयो पोनाना स्वाध्यायमाटे धर्मदासगणिनी उपोशमाला वगैरे प्रकरणो साथे आ(मूल )ने पण लपावी राग्वना जता । विहारमा उपयोगमा ललं शकाय, ते मादे गाना कादमा लखावता हता । १०१ इच थी १६ च सुधीनी या वाळी, अने १५ थी २ इच सुधीनी पहोलाईवाळी आवी २७ जेटली बाडपत्रीय पोथीओ-घमोपदेशमाला साथै अन्य प्रकरणोना समहनी प्रकरण-पुखिकाओ भन्ने पाटणना जैनभडारोमा रहेली जणावी छे। तेमा विक्रमनी तेरमी चौपनी सीमा समावेली पोथीओ छ । केटलीक पोथीओ जैन महिलाओए. पण लम्बाबेली छ । एमांनी एक स १२७९ मा चन्द्रावतीमा मलयचन्दे खेली गे, बीजी स १२९२ मा मृगुका (भरूच )मा आमदेवीए लखावेली छे, श्रीजी स १३२६ मा उखायेली सचित्र छ, अने चोथी स १३५४ मा श्रीमालवशी बाहबना आत्मज सा. राससनी पुत्रिका मोहिणीए लखावेली छे [ विशेष माटे जुओ 'पत्तनस्थ-प्रायजैनमाहागारीय-मन्थसूची' १ भाग ताडपत्रीय, गायकवाइ-प्राच्यप्रथमाला न ७६, पृ. २२, २८४, २३, १.५ बगेरे] . एवी रीते जेसलमेर( मारवाड )ना दुर्गना प्राचीन मोटा भडारमा नं. २५ नी प्रकरणस्तिका, जे ११४२ आकारमा स. १३४५ मा उखावेली छे, माग मूल प्रकरण छ । जेसलमेर भाडागारीय-मन्थसूची(गा ओ सिरीझ न २१...) अम्हे सूचवेल छे। प्रो. पीटर्सनना रिपोर्ट १, पृ. २५,४५,५५,६५,७०,८२,९१,९३मा सया रिपोर्ट ५, पृ. ८० मा जणाव्या प्रमाणे आ मूल प्रकरणनी प्रतियो संभात वगेरेना बैन मडारोको पाछे । पीरि १, ५ २५ मा आज प्रत्थना कान नाम यशोदी जगाल्नु छ, के युक्त जणातु नयी, सेनो आधारभूत उल्लेख या दर्शायो नथी । वयोवा, हाल, लीपसी, सूरत, बंगाल, पजान बगेरेना सग्रहोमा का पानी मिलो जणाय। .र. १, ४७,५५,६४,७० मा मागधी अणावेल या पबना अवमा १०४ मी गाथा मा प्रमाणे छे- प.प्र.२ १० धमोपदेशमाला "माला उचएसाणं एव जो पदइ भाव (ई, 3) कटे । सो पावइ निशाण अचिरेण विमाणवास च ॥ १०४॥" मो कीलहॉर्नना रिपोर्ट (वा २, न ३८२ ) वगेरेमा पण मा मन्थनु सूचन छ । जयसिंहाचार्यनो परिचय । धर्मोपदेशमाला जेवा ९८ गाधाना लघु प्रकरण मन्थनु १७७८ नोकप्रमाण जावु उत्तम विशिष्ट विचरण रचता जयसिंहाचार्य पोतानी अनेकदेशीय प्रौढ विद्वत्तानो, बहुबुनतानो परिचय कराग्यो छे, परन्तु तेभोण पोनाना जन्म, विद्याध्ययन, दीक्षा आदिधी भारतना कया शुभ प्रदेशने विभूषित कर्या हतो कया ज्ञाति-वशने अलकृत करी यशस्वी कों इसो कया कुलने कीर्तिशालि कयु हतुं' कया भाग्यशाली मात-पिवाने धन्यवादना पात्र कर्यो हता। एवरे सम्बन्धमा वेओए आ ग्रन्थमा कोई निर्दश कयों नथी, एपी ई सम्बन्धी आपणी जिज्ञासा पूर्ण थई शकती नयी । ससारथी विरक्त नि स्पृह जैनाचार्यों पोवानी पूर्वावस्था गृहस्थापखाने, अथवा पोताना त्याग करेला सासारिक सम्बन्धोने स्मरणमा लावी प्रकाशित करवानु प्राय पसद करता नथी । आ प्रौढ प्रन्धकारे पण एवा कोई आशयथी पोतानो एथा प्रकारको परिचय आपको उचित नहि मान्यो होय-एबु अनुमान थाय छे । एमना कोई अनुयायी भक्त शिष्ये अन्यत्र तेचो परिचय कराव्यो होय, वो ते साधन अमने उपलब्ध धबु नथी । सन्तोषनी वातछे के आ अन्धकारे श्रमणावस्था साये सम्बन्ध धगयनो पोतानो आवश्यक ऐतिहासिक परिचय आ मन्थना अन्तमा क्रायो रे । आ अन्धमा [पु १९२-१९३ मा ] प्रसङ्गानुमार 'जय' शब्दोधी अलकन, 'जिनवरेन्द्रोनी सुतिरूप जपशब्द-कुसुममाला' रची प्रन्थकारे २४ तीर्थको प्रत्ये पोनानो मक्ति-भाव प्रकट कों छे। तथा प्रन्थना अन्तमा-'ऋषभ वगेरे सर्व जिनेन्द्रोना गणधरो भने स्थविरो पढ- माणुओग(प्रथमानुयोग )मा कहेला छे' तेम सूचवी, पकैक गाथाद्वारा महावीरना समस्त शाखार्थना पारगामी ११ गजधरोनो, देश, वश, आयुष्य, मात-पिताचि परिचय कराव्यो छे। अन्धकारे सपर्युक्त तीर्थकरावली अने गणधरावली जणाव्या पछी महावीरना तीर्थमा भई गयेला श्रुत-स्थविरोनी आवली जणावी छ । तेमा भुव-रत्नना महासागर जेवा जम्बूथी देव वाचक सुधीमा थई गएला २४ भुत-स्थविरोनु सारण करी विनयथी तेसने नमन क्युं छे, ते माथे वर्तमान कालमा विद्यमान अने भविष्य कालमा यनारा भुत-स्थवि- रोने पण प्रणाम करता प्रन्थकारे पोतानी नम्रवा-सधुवा दशावी छे। प्रकारान्तरथी ते पूर्वजोना अनुयायी श्रुत-स्थविर तरीके पोताने सूचित कयों । प्रन्थकारे अन्तमा ३१ गाथाओ द्वारा पोनानी गुरु-परम्परा दर्शावी, अन्य-रचना, समब, राक्य-स्थळावि सम्बन्धि वकण्य कर्यु छ ।

प्रस्तावना विवरणकारचं वक्तव्य १ "वीर जिनधी प्रारम्भ करेली ए ( उपर्युक्त ) स्थनिरावलीने पूर्व धयेला मुनिओए कहेली छे [देव वाचके नन्दीसूत्रमा जणावी छ ], शेष (वाकीना-पीना बीजा स्थवि- रोनी) आवलीने हये हु कहु छु, ते तमे सामळो- देव बाचक तथा बटेश्वर २. देव वाचक [स ५१०] पछी अनेक सुरिओ थई गया पछी मिध्यात्वरूपी अन्धकारने दूर करवामा सुवै जेवा बडसर( बटेश्वर ) नामना क्षमाश्रमण थई गया। तत्त्वाचार्य अने यक्ष महत्तर ३ तेमना शिष्य तत्वाचार्य एषा नामथी सुप्रसिद्ध थया, जेमनो जश जगतमा प्रकट वयो हनो, जे, पाच प्रकारना आचारो ( १ बानाचार, २ दर्शनाचार, ३ चारित्राचार, ४ तप आचार अने ५ वीर्याचार )मा सारी रीते स्थित हता, जिन-प्रवचनरूप गगनमा चन्द्र जेबा हता। ५ तेमना प्रधान शिष्य पण तेबा, यक्ष महत्तर नामना थया, जेणे खड्उय(खट्ट- कृप-खाटू )मा सुप्रसिद्ध जिन-भवन स्थापित कराव्यु हतु । कृष्ण मुनि ५. तेमना शिष्य कृष्णमुनि' थया, जेभो नप-तेजना राशि होई दुषमा कालना गरनाथो( दुष्ठ राजाओ, मनुष्यो )ना मस्तकोने शूल उत्पन्न करनार अने भन्योरूपी अरविन्दोने विकवर करवामा सूर्य जेवा हता। १ शकाब्द ५०७ = विक्रमसन् ८६५मा दाक्षिण्यविह उद्योतनाचार्य रचेली प्राकृत कुशलयमाला कथामा पोताना पूर्वजो तरीके जे नवर, तत्वाचार्य पन व बगेरेनो उमेत का हे, तेश्रो अने भाषा अणावेत एवी समान नामवाळी व्यक्तियो एकजरे कम ए विचारणीय ।। माभिमन्दमविनोबार( शत्रुजयतीयों द्वार प्रबन्ध रचनार उपके शगच्छना ककरिए वि छ १३९३ माँ चेला उपकेशवच्छ-प्रबन्धमा जगावेल यज्ञ मदतर, राष्पर्षि, तथा जयसिहरि, भने नहिं जगावेल से ते नामना आचार्यों एक होवानो समय लागे । त्या जगाच्या प्रमाणे तेबनो समय अधिक प्राचीन लागे), अन तेमनी मान्यता प्रमाणे सेओ उपशम छमा थला पूर्वजा हना । तस्माचार्य तरीके निर्देश छे, नेने या नन्नमरि तरीके जश्याव्या लागे । प्राकृत तत्सावरिय, ननावरक तरीके पण चाष, भने लेखको द्वारा सगान अक्षरे कन्नाय -ए प्राचीन इन्तलिखित प्रतियो वानमार विद्वानो समनी के तेम । सस्प नगरमो, मागपुरनी, तथा स्यामा जिवमन्दिरनो चोख उपर्युपत उपकेशपष्ट प्रबन्धमा पण आवे छे। श्रीशानसुन्दरी( हाल नाम देवारि )नी प्रेरणाधी स १९४७को ते सरकत प्रन्यानो हिन्दी अनुवाद में करी धाप्यो हतो, ते साये ते प्रष्ट क्यो नदी, ता मानु कथन आणवा माटे नहि आगळ दर्शावधामा आवे है। विकमसंवत् ११५ मा स्वेता मा प्रथना अन्तमा कृष्णमुनिना विध्य जयसिंहाचा पोताची गुरु परम्परानो सम्बन्ध, भगवान महावीरना गगधरो, श्रुत-स्थविरोता कमर्मा पाला व वाचक (नन्त्रकार) साये जोम्यो । देव वाचरुनी परम्परामा यएला उपर्युक यक्ष महतर अने कृष्ण मुनि वगेरेने ते पछी कामग पाँचसो वर्ष पछी यएला सकेश( उपकेश गच्छना आचार्य पोसानी खप्रभावामी पूर्वज-परम्परामा ऊकेशगानी भन भाषामा गएला सूचवी रेटलोक बत्तान्त जणान्यो , ते विचारणीय । वि.सं. ११५३ गो कवररिप धकृतमा ऊकेशगल्छ सम्मन्धी प्रबन्ध-पवित्र गन्थ रहे, वेगी एकमा धर्मोपदेशमाला . मोच्यो आध्या, मणे ऐदम्पर्यशी जाणीने, अने निर लिमिव महापुस्तिकामो जोईने भोताना मति वैभव प्रमाणे करेली स्या भावी- आसनकेशगच्छे निखिलगणभृतो ये पूरा मनभावा, पेदम्पर्याद् विदित्वा, चिरलिखितमहापुस्तिकाभ्योऽपि रष्टा । प्रन्ये गच्छावन्धे निजामतिविभवोन्मानतो निमितेऽमिन पोहतानशेषानपि न हि विदिता वे मया तेत्र नोका ॥ ७३२ ॥ श्रीविक्रमाको दहनाइ बनि-शशाद [१३९३] साध्ये शरदि प्रबचे । गच्छत्य सम्बन्धचरित्रमेतत् श्रीककासूरी रपयाजकार ।। ०३४ ॥ श्रीपाश्चात्य रत्नमभगुरु निविड स्थलमूलपवश्य , कृष्णाचप्रशाखासतिपरिकरित पाधु साकार पत्र । सप्लाय कीर्ति पुष्प प्रभातफलिन प्रापश्याश्रितोय श्रीमानूकेशनामा य भुवि विजयता कल्पशाखीव गच्छ ॥ ३५॥" उपयुक्त प्रमन्धमा( 1८८ यी २० मा) जणाव्यु के के-"यार पड़ी परी पाग बीमा यक्षदेवमति थया, ते बिहार करता भनुको मुग्धपुर(मूटारा ) नापना श्रेष्ठ नगरमा आव्या ह्ना । ला म्छन्योनो भय उमाका शता तेमणे वृत्तान्त जाणवा माटे शासनदेवीने मोली हली, तेजीने म्लेच्छोना देवार यकी हती। जो मा निमार कहेता इता के-लेच्छो आपणा मन्दिरमा थे' तेनना वचननी प्रतीनिधी पूज्य, वे ज प्रमाणे जनोने कहेता हता । देवयोगमी मसात् म्लेच्छ-गम्य भाव्यु, सारे शासनदेवीए जल्दी भावीने कमुके- हे प्रभो हुमुकाम नरो वो पकडाई हनी, हमणां जमने छोटी है, तो म्हारो को दोष , एम रहीने देवी गइ, सरि देव सह(मन्दिर)मा नया, देवनाऽवसर( देव सामग्री) मापीने यो वे साधुभोने मोकन्या । मरिजी पोते पाचसो मानओ साथै कायोत्सर्ग भ्यान मा रखा । एवी रीते रहेना केटलाक साधुओने [ म्लेच्छोए ] पाड्या, केटलाइने मार्या, गन्दी तरीके रहेल, म्छेन्उ थयेला एवा पण श्रापके हरिजीने छोण या, अने साधे पोलाना पुरुषो आपीने वेमने सुक्षेथी खापर खाद )परमा पहोचाया, कारण के मनुष्योतु भाग्य जागव होय - "पत्था सह वपुरुषान, खट्टकृपपुरे प्रभुम् । मापयश सुखेनैव भाग्य जागर्ति यषणाम् ॥ १९॥" खो बसता श्रायसेए पोतागा पुत्रो आया, ते 11 जगने पूज्य दीक्षित की । पूर्वोक मने मुनिओ देवतावार (देव सामग्री ) लइने मळ्या । स्याशी पूज्य, परिवार साये आघाट नगरमा गया । व्या पण बाक्लोए गच्छना उबा माटे पुत्रो माया, केटलाके समारना पेराम्यश्री योतानी मेंळे ज दीक्षा स्वीकारी। विक्रमयी एक (आठ) सो ने कहक अधिक काठ गयो, गारे श्रेष्ठ भरिकमाळा ते यक्षदेवाचार्य भया । "श्रीविक्रमादेक(? दाने किंचिदम्यधिक गते । तेऽजायन्त यक्षदेनाचार्या वयंचरित्रिग ।" जे मुनीश्वरे स्तम्भतीथ(खभात) पुरमा संथे करावेल पार्श्वने मन्दिरमा स्थाप्या हता बहु परिवार यता, कोइ बुद्धिनिधि शिभ्यने 'कक्कर' नामश्री पोताना पदमा गुरु (गच्छ नायक ) करीने ते खये गया। सेकसी )ना पट्ट पर, गुरुना गुपोथी आश्रित सिद्धसरि गुरु थया, वेमना यक्ष नायना शिष्य महत्तरपक्ष्या रखा हय । तेसो चारित्रवत होवा ना पण शुभ परिणामनो विचार करीने, श्रावकोना अति बादरवी निश्चित बहने प्राये सहकूपपुरमा रहेवा हता, गुरु(गरउनायक ) स्थाप्या विना, लिबरि गुरु समें जता, सर्व प्रकारमी गरछ वाहकता या महसर करता हता। "पहेऽभूत सिद्धरिगुरुनगुणाश्रय । यक्षाभिश्यलय शिष्यो, महत्तरपदे स्थित ॥२३॥ समापोल सापे, चारिमपि विचिन्त्य च । शुभोदक श्रावणामस्वादरनिन्त्रित । २०५० लिभरपुरी समस्यापितगुरौ गते । गच्छवाहकतो चक्रे, सर्वा वक्षमहत्तर. ॥ २०५॥" "या तरफ मधुरापुरीमा नाम सामना कोई अशुदि, घे एक आरम्पक( वनवाची) गुरुनी पासे परीक्षा ने सात मन्या हवा, भने पुरीगी समीपना धनमा प्रत पालन करता हता, वेमने पहेला कायना मालबसमयसरि समना आचार्य का हता, तेमनी पासे कृष्ण नाममा विप्रेत सोमयं च । सत्य माणसाला से नजर, पीला भाविकोने पण पोताजा हाये दीक्षा भाषीचे खमें गया । बार पी प्रस्तावना म " - उदार कुरिगान मुज्ञ कृष्ण साधु उत्थापना ( उपधापना ) वगेरे या प्रकि(विधि) माटे खाप (खाद ) पुरमा गया हला । तेमगे वीर-मन्दिरमा यक्ष महमरनी पाय उामा भने नने प्रकारनी (ग्रहण, भावना ) शिक्षा ग्रहण की हती । महत्तर पण, पोतामा आगुरुवना अन्तमा, गच्छनो समस्त भार कमा अपिने समर्पण करीने, अनशन करीने वर्ग गया। कृष्णषिए चकेवरी देवीनी वाणीश्री चित्रकूय( चितोड) पुरमा जाने को शिष्यने भणाभ्यो हलो, सर्व विद्यावाला ते शिपने देपगुन मामयी गुरु (मम्झना ) तरीक स्थापन कराव्या ६ता, ते पोतानी ये आदर-पूर्वक मना-बाइकपणान पालन करता इत्ता। देवगुप्त, गच्छना भारनो निर्बाइ करला हला, ने समयमा कृष्णमपि बिहार काना एक बखते नागपुरमा गया इता । ला तेमनी यमदेशना साभळीन नारायण श्रेष्ठ प्रतिबोध पाम्या इता एक नखाते ए जेठे कृष्णऋषिने विज्ञप्ति करी के 'भगवन् ' नमार आदेशको बा पुरमा जिन-मन्दिर राखु [समक्षेत्रा ] जिन कहेली है, तेमा जैनमन्दिरना निमोणनी मुख्यना छे' [ उत्तम मेटन मासे त्याना महाराजा पासे गया, लेनी प्रार्थनाना प्रत्युत्तरमा महाराजाए का क-] 'पुरमा ज्या तमने मुख पाय रुचि प्रमाणो भूमिने ग्रहग करो, अने या [ देवमन्दिर] करावो, म ते भूमे तमने प्रसादी अर्पण करी खार पछी ते शेरे (नारायणे ) नागपुरमा दुर्ग( गड किल्ला )मामी भूभनी याचना करी, ते प्राक्ष करीने, जल्दी त्या आधीचे वेणे देव मन्दिरना प्रारम्भ कना । गोडा विचमामा अमाधारक जैनमन्दिर तैयार पता, स्त विम्ब करावीने तेगे कृष्णपिने विन्नमि करी के-'हे प्रभो । प्रतिष्ठा करो, जैथी बा(चिम्ब) जनो को पूजाय, तमारा मत्रोधी स्थापित सस्मारवाळा पाणी पण पूजाव ' कृष्ण ऋषिए नयु के "म्हारा पूज्य श्रीदेवगुप्तभूमजी गुर्जर भूमिमा 3, तमने तो सत्वर बोलयो" प्यार पडी भक्तिमान ते शेठ विज्ञप्ति साधे पुत्रने मोकली, गुरुमीने बोसावी श्रेष्ठ लम्बमा प्रतिष्ठा माती इती । या ७२ गोष्टी अने माछिको (व्यवस्थापक बहीवटचार इस्टीओ) पण रामा हता सारथी नागपुरमा जैनधमन साम्राज्य थयु हतु । कृष्ण ऋषिए सपादलक्ष( सवालह-राजपूताना )मा उ-हट तप कषु बनु, जे जोइने सब जन माधु भुगावला हता । उपनामी ते तपखोए नागपुरशी रैनत( गिरनार ) गिरि पर अइ, नेमिजिनने नमन करी, नियम प्रमाणे पूजाने और जलने प्राप्त करीने, दूध पर नजर नामाना, गुडरिहा नहने में भोजन, भने निदमी मधुरा पुरीए पहोंचीने पारण क्युं दतु । कृष्य साधुए एक समये देवगुपजीने विज्ञप्ति करी के-"अनुयोगजे धरनार कोइ पण एक हि करो, श्रीसि- बरिजो थया पछी पना वर्षों सुधी गच्छ गुह( गरछनायक सूरि )की शून्य रखो इतो, तेथी अन्य गच्छना सुरिगोने में बहुधा प्रार्थना करीने आप पूज्यन पद-सगम कराव्यो इतो, तेथी मग्रने धरनार वीजा को हरि करकामा आवे, जेभी मामायनाको सूी मच गच्छमायी जाय नहि।" कृष्ण माधु )नी विज्ञसिभी देवगुप्तऔर स्वार पछी पोताना आदेशाने रनार जयसिंह नामना दि विद्वान्ने मन्त्रना आधाररूप गुरु( गरमायक) कर्या हवा । तेमना पट्ट पर बीरदेव, भने तेमना पद पर बाप्तदेव, एली रीते केटाक वर्षों सुधी मन्त्राधार ए जग नामो गया हता । विवि" बपर्युक आशयने सूचनता भयेको मा प्रमाणे - "इसका मधुरापुर्या, कनिशानाऽभिध सुभी । कस्याप्यारण्यकसुरोदीक्षामादाय पार्थत ॥ २४ ॥ साधीत तिवाद, सूर्यासमवने बतम् । पाहपन यक्षरेवास्येककेशमणनाय । २०७॥ बीमारिनामामामाचार्योऽस्ति कृत पुस । बस चामें कृष्णनामा, विमो व्रतमुपाददे । २०४॥ अथ श्रीमान नमसूरिमविकापरानपि । दीविस्वा सहखेन, समायु सगाम स २०९. हाल टल्यापनामुल्याहत्वृति(विधि)कते कृती । कुष्णसाधुः परसापुरेऽवसामयी २५ बीयक्षमहाचरण, पायें श्रीबीरमन्दिरे । उपसम्पदमावत, शिक्षा च द्विविधायपि ॥२॥ महत्तया(रो)ऽपि गण्वस्य, भारं कृष्णपवेलिकम् । बितीनिशन कुला, मायुधान्ते दिवे अको १२१ धर्मापदेशमाला । तत कृष्णार्षिणा देवीचकेश्वरीगिरा। चित्रकूटपुरे गल्वा, पिनेय कोऽपि पाठित ॥ २१३ । स सर्वविध श्रीदेवगुप्ताण्य स्थापितो गुरु । सय गच्छवाहकाय, पालयामाप सादर ॥ २४॥ श्रीदेवगुप्ते गळस्थ, भार निर्वाहयस्पथ । कृणर्षि श्रीनागपुरे, बिहरनन्यदा ययौ ॥ २५ ॥ तन्त्र नारायण श्रेष्ठी, श्रुत्वा तद्धर्मदेशनाम् । प्रतियुत् के शते ॥ २१॥ ग्यविज्ञपदसौ जातु, कृष्णर्षि भगवाहम् । कारयामि त्वदादशात्, पुरेऽस्मिन जेनमन्दिरम् ॥ २१॥ जिनोदिता । विद्यते तत्र मुरयाव, जैनमन्दिरनिर्मिते ॥२१॥ ततही कन्य हा(1) स ॥२९॥ "यथाशचि गृहाण व भूमि यत्र पुरे तव । सुम्पायने तत्र का , प्रसाद ते कृता मवा" ॥ २० ॥ सोऽपाचत नागपुरे, तुर्गमध्ये शिति सत । लम्वाऽऽगल्प हुत तत, पारेमे देवमन्दिरम् ॥ २१ ॥ स्वरुपैरहोभिरनुले, निष्पक्ष जनमन्दिरे । कारविरवा मूलबिभ्य, स कृष्णर्षि व्यजिशपत् ॥ २२२ ॥ "प्रभो 'प्रतिष्ठा नियमा, बद पूज्यन जमे । जनमनाहिनमस्कारा , पूज्यन्ते रषदोऽपि हि" ॥ २२१ । कृष्णार्षि, प्राह मे पूज्या , श्रीदयगुप्तसूरय । पन्ति गुर्जरमेदिन्या, तानाकारम मश्वरम् ॥ २२ ॥ तत्र सुत समिक्षति, प्रेषयित्वा स भकिमान् । गुरूनाकार्य सलग्ने, प्रतिष्ठा निरमापयत् ॥ २२५ ॥ तत्र शासप्तति गोष्टीर्गाष्ठिकानप्यचीकरत् । जनधर्मस्य साम्राज्य, रातो नागपुरेश्भवत् ॥ २२६ ॥ सपावल कृष्णपिसका विदधे तप । पनिरीक्ष्य जन मर्यो, विदचे मूर्धधूननम् । २२७ ॥ श्रीमन्नागपुराहुपोषिततनुर्ग वा गिरी रैवते, नस्था ने मिजिन प्रपूज्य नियम श्रीरार्णमासाद्य च । दुग्धे चक्षु निवेशता गुदरिहा गत्वैव यो भोजनम् , निर्वेदान्मथुरा पुरीमविगत चक्रे तत पारणम् ॥२२८॥ श्रीदेवगुप्ता अन्येषुर्विज्ञता कृष्णसाधुना । अनुयोगधर कोऽपि, सूरिरेको विधीयताम् ॥ २२९ ॥ श्रीमता सिद्धसूरीगा, क्यनीतानामनन्तरम् । गुरुशून्यो यथा गच्छो, बहुबषायजायत ॥ २३० ॥ ततोऽन्यगलसूरीणा, बहुभाऽभ्यर्थन मया । विधाय कारवामासे, पूज्याना पड़-शाम ॥ २३ ॥ ततो मनपर कोऽपि, सरिरन्यो विधीयते । पथा गछात् रिमन्नो, गच्छत्यामाथिको नहि ॥ २३२ ॥ नवृतिशयगुप्लेनिजादेशकरसत । मवाधारगुरुचक्रे, जयसिंहाहय सुधी ॥ २३३ ॥ तरपडेऽभूट वीरदेवो, वासुदयोऽय तत्पदे । मन्त्राभाराभिषा एब, निसोऽभूवन किंगत्समा ॥ २३ ॥ "भगवान पार्श्वनाथ की परम्पराका इतिहास' वा विशाल अन्धोना अखक, उपकेवागन्ना पतमान भाचा श्रीदेषगुप्तसूरिजी (पूर्वनाम शानमुन्दरजी )नो अहि आभार मानयो उचित छ, के जेमने म्हारी प्रार्थना तत्काल मा लोक सामग्री स १९४७ मा म्हारा करेला हिन्दी अनुवाद साथे म्हने मौकाकी हवी । कृष्णर्षि-गच्छ आ महामुनि कृष्णना नाम थी 'कृष्णर्षि गच्छ' प्रमिदिमा आवेल हे, जेमाना भनेक भाचार्योए, अ विद्वान मुनिमओए अनेक स्थळे जिनमदिर-मुनियोनी प्रति करी-करावेली जाणपामा भावी छे, तथा अन्य रचनादि भनेक शुभ प्रति करेली जगाय । बाद विद्यामा सारंग नामना याबीन निरंग रमाननार, न्यासारनी कीका वगरे स्वगार अन्य जयसि सूरिए पि १४२२मा रचेला कुमारपालचरित महाकाव्यमा पोताना पूर्वज तरीके उपर्युक्त कृष्णन सम्बन्धमा समेत कर्यो के के "आर्थ सुहाना मुख्य शिष्य श्रीगुप्तस्पधी चारगळविधना कारणही चारण प्रख्यात थयो, वेनी चोथी शाखा बननायरीमा, बिटप चामना भीजा कुलमा कृष्ण मुनि यया । जेर अनबद सब्धियोना बासस्थानरूप इनामस्तो-कोणी पवन कदाता प्रख्यात रामवी हता, कृपा-सागर बता जमणे मित्र-मरणना दुखथी मत स्वीकार्य इतु, ओमयो दु से पहन करी शकाव एवा अभिनहो प्रहण का हर जेमपे सोना अरशी माकुरा प्राणीकोने पगना पाणीची उज्जीवित कर्या इता, जेमणे प्रतिवर्ष ३४ करणक हता, अनेक रामाणोचे प्रतिबोध भाप्यो हतो, श्मरूपी धनवाळा ते कृष्ण कषि हर्ष मारे थायो । मुनिराजे पहेला मागपुरमा पोताना पचनश्री नारायण शेठ द्वारा उपम श्रेत्य (जिन-मन्दिर) करावी शेमा वीरपी( विक्रमबी) ९१७ वर्षमा बाधाड मासनी शुक्ल पचनी निशिए अन्तिम जिन( महा वीर्थकर )नी प्रतिज्ञा करी इक्षी, भने पम मगेरे ७२ तिको ( महीवटवार दृस्टीओ)नी स्थापना । ली। वे संस्कृत कोषमा प्रमाणे - प्रस्तावना ६. जेणे भारतमा जिनबरोनी १ अवतरण (देवलोकमाची लयवी मातामी कुक्षिमा अवतरखु), २ जन्म, ३ निष्क्रमण (प्रव्रज्या), ४ ज्ञान( केवलज्ञान ), अने ५ निर्माण (मोक्ष कल्याणक )नी भूमिओने सघ साथे बहु प्रकारे नमन कयुं हतु ( तीर्थ-यात्राओ करी इती) ७ जिन-कल्पी जेवा जे मुलिए एक मासना, बे मासना, प्रण मासना, चार मासना खमण (तप-उपवासो) काय-क्लेश विना का हता। ८-९ भक्तिथी जेमनु नाम ग्रहण करवाथी पुरुषो( मनुष्यो )नु अनिष्ट कष्ट-सफट जल्दी नाश पामे छे, चाहे से देयो, मनुष्यो के नियंचोए करेलु होय, महो, भूनो, रोगो, उपसगों, मार( मरकी) के शत्रुए रत्पन्न करेलु होय, अथवा चोरे, सर्प, मन राजार, दुःस्वप्ने के अशकुने करेलु होय, ते क्षय पामे छे, सूर्यना किरणोथी गाढ अन्धकार भेवाय छे, तेमा विसवाद क्या छ । १०. मसापनी भूमिओमा सर्व( आखी) रात सुमेरुनी जेम अउग उभा रहेता जे महात्मा देवो वगेरेना बहु प्रकारना उपसगों पड़े पण चलायमान करी शफाया न हवा । "तत्रासीदपनीमलब्धि वसतिबन्दाक्षान्दारकवातश्याततपा कृपाप्रलनिधि श्रीकृष्णनामा मुनिः। यो मित्र बबलु खतो व्रतमपाइ योऽभिप्रहार दुर्गहान् , दधे मालविषाबुदान पद जलैरजीवयामास य । प्रखब्द चतुकत्तरा वरथम व पारणात्रिपाव समापाल विवोधन अमषन कृष्णपिरास्ता मुपे ॥ श्रीमन्नागपुरे पुरा निलगिरा नारायण श्रेषितो निर्माप्योन्तमचैत्यमन्तिमजिन तय प्रतिक्षाप्प । श्रीबीरामन चन सा ( ९१७)शरदि घेतेपुतिध्या हुची वभावान् समविपत् स मुनिराइ दासापति गौष्ठिकान, ।" - कुमारपालचरित महाकाव्य (प्रशस्ति को १४) वीरसमय वीराक प्रसिद्ध हम्मीरमहाकाव्य भने ग्भामजी नाटिका वगेरे रचनार राज मान्य परभाषा विशारद मझकवि नथचन्द्रसूरि बगेरे मनेक कविभो एमना गन्द्रमा पद गया। धर्कट ऊकेशवशमा ययेला मूल नामना मुश्रावके पोतानी माताना श्रेय माटे ग्रहण करेल महावीर चरित्र (त्रिषष्टि स पुत्र पर्ने १०), पोताना गुरु उपर्युक्त गन्ना नमसूर द्वारा स १३६८ मा कोलापुरीमा तमा व्याख्यानमा बचाव्यु इतु (विशेष माटे गुओ पाटयानमार प्रन्बसची (गा ओसिन ता पत्रीय बॉ१, ३२५-३२८) व १३९० मा हरिभारिनी क्षेत्र सप्रणीनी प्रत्ति रवगार प्रमानन्दरि विगेरेए पोताने वपर्युष गच्छना जणाषेल छ (पीटर्सन , २५६-२४७) पृथ्वीचन्द्रतरिना म विभूषण ए प्रभागन्दरिना सदुपदेशमी श्रीमकक्षी सुचितिगोत्रकामा सोमसिंहना पुत्रोए पोतानी माता सोमीना श्रेय माटे त्रिषष्टि शपु चरित पर्व ८ मानी ताइपत्रीय प्रति सं १३१ मा ग्रहण करी हती, जे खभातमा शान्तिनाय ज्ञानभडारमा है आ अगञ्छना वा जयभान शिन पूज्य देवसुन्दरे विस १४९९ मा सरखतीपत्तनमा लक्षावेत वर्धमानविद्या कल्प जेसलमेरमा होवानु अन्हे जगाब्यु [ओ जेसलमेर मदार प्रन्थसूची गा भोलि २१,१५८] उपकेशजातीय( ओसवाळ) काकरीया-गोत्रवाळा सोडले करावेल वरप्रभखामीना गिनने व १५१० मा मा ज गच्छना नवपन्नतरिना पड़ पर पएला जयसिंहपुरिए प्रतिष्ठित गर्नु हुन्न । मा सम्बन्धमा 'विश्मनी नवमी सदीना प्रभावक महात्मा म्ह(ल) मुनि' ए नामनो एक देस पात वर्ष पहला अम्हे लयो हतो, जे अहम्मदाबादमी प्रकट यता "जैनसत्यप्रकाश' माचिकना सातमा वर्षना स १९९० ना दीपोत्सवी अंमा 100वी ११६ मा प्रकाशित भयेल है। - धर्मोपदेशमाला ११. जेमणे भारतवर्षमा अज्ञानरूपी गाट अधकारमा पडेला मनुष्योने जिन-वचन- रूपी प्रदीप वडे सिद्धपुर मोक्ष )नो मार्ग प्रकट कर्यो हतो (दर्शाग्यो हतो)। १२ जेमणे महामत्त्वशाली घणा राजाओ, द्विजो बने श्रेष्ठीओने प्रबजित करू अने स्थाने स्थानमा वीजाओने अभय( मत्रीश्वर ) सरन्या श्राद्ध - श्रद्धालु आवको को हता। १३-१४ जेमणे घणा देशोमा, चतुर्विध श्रीसपथी यात्रा करावा अनेक जिन-मन्दिरो कराग्यो हता। गुजरत्ता ( गूजरात )भरमा, नागउर(नागोर, मारवाढ) बगैरे जे जे नगरोमा तेस्रो भोजन मादे पण बस्या, त्या त्या अनेक जिन-मन्दिरो धया हता। १५ जेमनो स्पर्श, कफ, मल-मूत्र अने मेल पण औषधिरूप धता होई विविध व्याविओने आश्चर्यकारक रीते नाश पमाढता ए (महात्मा) परम औषधिनो विश्रम भरावता हवा। १६ एका प्रकारना ते महामुनिना गुणोनो पार पामी शकाय नहि, अथवा गगनना विजारमा रहेला द्रव्यो(नाराओ)नु प्रमाण कोण जाणी शके १ विवरणकार जयसिंहाचार्य १४.१८ देवो अने मनुष्योबडे स्तुति करायेला, ते( महात्मा कृष्णमुनि )ना घरणोमा रहेल रम जेवा, जयसिंहाचार्य नामना असम -असामान्य शिष्यावयवे (शिष्यरूप १ गूगरात मामणी प्राचीननाने सूचपतो, गुजरात चाम साधे शाम्य पराचतो, प्राकृतभाषामा लपराएर मा गुजरता शब्दको प्रयोग स ९१५ मा रचामेला मा प्राचीन ग्रन्थमा मळतो होई मदएपनो गणी मा प्रयोग, आ पड़ी धीजे न स.९९८ मा लमायेला एक अन्य शिलाममा पण प्राकृतभाषामा मळे थे। पडिहार(प्रतिहार मची सद्गुनी राजा कछुके भक्ति की जिनदेवनु बुरित-मिनाशक, सुकका अचक भवन कराव्यु पछा, अन ते सिद्ध धनेश्वरना क्समा गोष्टिको व्यवस्थापको दुस्टीभो )ने समर्पयर्ट रई, वे भवनको म ९१८ नो शिलालेश, घटियाला( जोधपुर मारवाटराज्य मा , तेमा वे महाराजार्न प्रक्षमा करता 'मरु मातमणी पार कर अब गुजरचा उल्लेख कमा छ, अर्थात् 'जेणे मरू भार गूजरात वगैरे अनेक देशोमा पोताना सचरित अने गुणो वचे जनोमा अनुराग उत्पन कों धो'-एवं या बाण्य है। 'जर्नल रोयल एसियाटिक सोसायटी' मन् १८५५ ना १५१६यी ५१८ मा, भुनकी देवीप्रसादलीम 'मास्वाना प्राचीन लेख' मा, अने सद्गत बाबूजी पूरणचदजी नाहरना 'जैनलेखसमह' (सम 1, २५६ थी २६१)मा पण कहक अशुद्धि बाये एस प्रकट भयेल । प्राइत गुञ्चरत्ताशब्दने मळतो, सस्कृत गूर्जरत्रा सन्द, वि सं १०० ना ताम्रपत्रमा भयेक जो आगया मळे । प्रतिहारवशी महाराजा भोज(१ ला)ना दानपत्रमा एनो उल्लेख छ त्यो झनमा बपाये विषाणामने, गुर्जरबाभूमिमा चणेल यानक विषय साये सका स्पषवामा आधु छ । देवी रीते ए समयना बीजा दामपत्रमा, दानमा अपायेल मगलानकर मगलाणा) मामने पण मूर्जरत्रा मडलम गयामा आवेल है, जे बने गामो हालमा मारवाडना जोधपुर राज्यमा मणाय । विशेष माटे जुलो एपि शाफिया रिका [वौ ५, १२१०-२११] प्राकृतमा गुजर देस, देसीभाया वगैरे प्रयोगो, भने परकृतम् गुर्जर शब्द प्रयोग एची पण २-३ शतक मेटला प्राचीन समयमा अन्योमा जोवा-जाणवाा बाळ बैटलाक साक्षरो 'गूर्जरमा शब्दमा अपना तरीके 'मूजगत शम्दनी व्युत्पत्तिनी अवनवी कल्पना करता हत हेमने आ 'गुजरचा शब्दनो प्राचीन प्रयोग, विशेष योग्य विचार करवमा उपयोगी बशे। मारवाद क गूजरातचा बाड निकट नपने समजनामा फामा ऊलेल उपयुक्त यो । ।

प्रस्तावना १७ अशे ) अध्ययन करेला आगमने अनुसारे, श्रुनदेवीना प्रसादथी विमलगुणवाळी कुसुम- माला जेवु धर्मोपदेशमालान विवरण कयु छ । १९ अज्ञान, राग, द्वेष वगेरे वडे जे कइ अयुक्त रचायु होय, क्षमा करीने, ते दूर करीने श्रुतदेवीना गुणवाळा-श्रुतज्ञानीओ तेने मुश्लिष्ट( सुसम्बद्ध) करो। २० या सर्व आगमनी विधि प्रमाणे कहेवामा आगु, कल्पनाची म्यून नवी, तेथी जिन-वचनो प्रत्ये सतृष्ण( स्पृहाबाळा-श्रद्धालु) मजनो आगम-भक्तिथी आ ( विवरण अन्म ने पहण करो। अतदेवीना मानिध्यधी रचना २१ जे( बर्मोपदेशक ), आ (अन्य )ने श्रुतदेवीना मानि यथी रचेल चिन्तकी पर्षमा वाचे,ते, तेना प्रभावी बन्ध, मोक्ष वगेरेने जाणे छ । २२-२६ बन्ध वगैरेने परिहारतो, पोतानी शनि प्रमाणे मोक्ष माटे उद्यम करतो मनुष्य, निश्चये बीजा पुरुषार्था वडे पण मुक्त बनो नथी, जेम धान्य माटे उद्यम करनार, पला (रा)लयी मुक्त थत्तो नची पारण के आ(प्रन्थ )मा जिनोनु, गणधरोनु, चक्रवर्ती- ओनु, बलदेवोनु, वासुदेवोनु, केवलज्ञानीओनु, मन,पर्यवनानीओनु, अवधिनानीओनु, प्रत्येकबुद्धोनु, जिनकल्पीओ बगेरेनु चरित कद्देवाय , ते आ लोकमा चिन्तामणिनी जेम अनिष्टोनो विघात करनार अने चिन्तवेल सुखने आपनार याय छे, वथा परलोकमा मोक्षना सुखने उत्पन्न करनार थाय छे । तेथी दुरितोना विघातने, अने आ लोकमा तथा परलोकमा जे कल्याणने तु इच्छतो होय, आ पन्धने तु माभन, अने सर्व( भव्य) सत्त्वोने तु बचाव । आ पन्थने वाचनार, साभळनार अने आ पन्धमा कडेल अनुष्ठानमा वर्तनार मनुष्य श्रीजा भवमा, अथवा सातमा, आठमा आदि(मर्यादित ) भवोमा सिद्ध थाय छ। २७ ज्या सुधी द्वीपो अने समुद्रो विद्यमान छे, कुलपर्वतो, चन्द्र, सूर्य बने देवलोकमा देवो विद्यमान छे, त्या मुधी नेमिचरित जे मनोहर आ विवरण अस्खलितपणे पसरो '-सर्वत्र प्रसार पामो । - स्चना-समय, राज्य, स्थल २८-२९. पनर वर्षांची अधिक, नवसो संवत्सरो( संवत् ९१५) व्यतीत यंता, गद्रपद शुद्ध पचमी अने बुधवारने दिवसे, स्वाति नक्षत्रमा, जनोना मनने आनन्द १ लगभग चारखो वर्षों पहेला लागेली महिपनिक नामनी प्राचीन अनन्यसूची, जे श्री जिननिमब्जी रा जैनसाहित्यसशोधक विमासिकना भा १, अ २ मा प्रकाशित थयेल हे, तेना न १५० मा 'उपवेशमा इति प्राकृता कृष्णषि-शिष्य-जयसिंहसरिता १३ वर्ष भयो उख छ। ते पछी न 19 अने 140 विणान्यु छ के- "धोपदेशमाला-लघुचिः ९१५ वर्षे जयसिंहीया।-विवरण स्तम्भतीर्थ बिना न" घ-०३ १८ धर्मोपदेशमाला आपनार, श्रिीभोजदेवनु राज्य प्रवर्तमान हतु, लारे, नागउर( नागोर)ना जिनायत- नमा (जिनमन्दिरना सानिध्यमा) आ विवरण समाप्त कर्यु । ३० विवरण करवाथी मे जे का कुशल उपार्जित कर्यु होय, तेना बडे, भन्यो कवि साये शाश्वत सुखवाळा मोक्षने प्राप्त करो। ३१ ए प्रमाणे जगतमा प्रख्यान कृष्णामुनिना शिष्य जयसिंहसरिए विमल गुणधी युक्त, धर्मोपदेशमालानु विवरण अहिं रच्यु छे।" विवरण- स्मरण पिण्डनियुक्ति( ६८ गाथा १८१)नी व्याख्यामा मुपसिद्ध व्याख्याकार मलयगिरिए नूपुरपढिताना कथानकने जाणवा माटे धर्मोपदेशमाला-विवरणनो निर्देश कों छे, ते आ प्रथम विवरणने नदेशीने जणाय । जयसिंहसरिना शिष्य शीलोपदेशमाला नामना प्राकृत ११५ गाथामय प्रकरण रचनार जयकीर्तिसूरिप पोताने जयसिंहमुनीश्वरना विनेय तरीके जणाव्या है- + अहि जणावेल महाराजा भोजदेव, ते महाराजा नागावलोक(बप्पमहिसार प्रतिबोधित श्राम न पौत्र जगाय हे, जे नागावलोकनो स्वर्गवास बि स ४१० मा भाद्रपद शु ५ शुक्पारे भयो हतो, तेनो दुखोद्गार दाबतो प्राचीन सभा प्रमाणे मछे- "मा भून सब-सरोऽसौ चसु शत्र नवतेमाच अरक्षेपु चित्रा, विग् मास त नभन्य क्षयमपि स खल कपक्षोऽपि चातु । मान्तियर्या च सिहे विशतु हुतभुज पनमी या न झुके, गहातोयाशिमध्ये निदिवमुपगतो यन्त्र मागावरोक ।" विसं १९३४ मा प्रभाव मूरिए रचेला प्रभावक चरित्रमा बप्पहिरि-प्रबन्धमा को ७२५ तरीके उपत करेल । आ महाराजा भोजडेने कि म ८९५ मा वप्पा परि वर्गवासी पया, त्यारे घणो शोक दांग्यो हतो, अने गुरुना देवना अभिसरकार प्रसो पोतातु उत्तरीय वन मावी तानी आन्तरिक लागणी दर्शाची हत्ती, ए कोरे चाटेमो पण त्या । ा महाराजा भोजवेचना राज्य समकको स १९ नो एक स्तम्भ-देखा जागवामा आन्यो छ, तेमा जणाप्यु छ के - “परमभहारक महाराजाधिराज परमेश्वर श्रीभोजदेवनु कल्याणकारी विजयवन राज्य पृथ्वीमा प्रवर्ध- मान हतु, ते समये, टेमणे आपेल पच महाशब्द प्राप्त करनार मदासामत श्रीविष्णु। ना भोग बटाबाळा तुमच्छगिरमा श्रीशान्यागतनची समीपर्मा कमलदेव आचार्यना शिष्य देवे आ खम्भ कराग्यो हतो। संवत् ११९ बाधिन वृहस्पति दिवसे उत्तरभाद्रपद नक्षत्रे आ सम्म समाप्त भयो इतो । बाजुमा गगाए गोधिक थइने आ सम्म धब्यो हतो । नाककाल सातम्रो चौरात्री ७४४।" मूळ लेख बस परिवर्मा का प्रमाणे - " परमभहार कमहाराजाधिराज परमेश्वर श्रीभोजदेव महीप्रवर्धमान कक्ष्यागविजयराज्ये ताप- दश-पंचमहाशक्त महासामत-श्रीविष्णु[ग]म परिमुज्यमा(न) लुभगिरे श्रीशान्वायत[म] नि श्रीकमलदेषाचार्य-शिष्येण धीदवेन कारा पितम् इदम् स्तभम् सबत् ११९ भस्व(चोयुज- शुरूपक्षचतुर्वण्याग (क)हस्पतिविने उत्तरभाद्रपदनक्षत्रे इद खम्भ समाप्त इति ॥ ॥ बाजुभा गगाकेन गोहिकभूतेन इन सम्म घटितम् इति ॥ छ । शककाल सप्तशतानि चतुरशीत्यधिकानि ७४।"-एपिमाफिया इण्डिका (याँ ४,41.)नी बग्रेजी लिमिमाथी नागरीमा प्रस्तावना १९ । "इय जयसिंहमुणीसर-विणेयजयकित्तिणा कायमेय । सीलोबएसमालं आराहए लहद बोविफल ।। ११५॥" सभव छे के ते आ जयसिंहमूरिना शिष्य हो । [२] बीजु विवरण धोपदेशमालानु बीजु सुविस्तृत विवरण १४१७१ मोकनमाणनु छे, ते हापुरीयग- छना हेमचरिना प्रथम पट्टबर विजयसिंह रिए वि स ११९१ मा सिद्धराज जय- मिहना राज्य-समयमा रच्यु हतु । तेनी ४३३ नाडपत्रोवाली पोथी पाटणमा छ । तेनी प्रान्त प्रशसि अम्हे पाटण जैनभंडारोनी अन्य-सूची (गा ओ सि न ७६३११ थी ३१३) मा दर्षावी छे, पीटर्मन रि ५, पू८७ वी ९० मा पण छ । ते बीजु विवरण, अहिं प्रकाशित थवा था जयसिंहमूरिना विवरणनोज बिस्तार छे, पहेला विवरणमा जणावेली प्राकृत कथाओने ज बीना विवरणमा विस्तारथी जणावी छ । बीजा विवरणनी प्रशस्ति (शो २१)मा, पूर्वना आ विवरणनु समग्ण आवी रीते कयु छे. "धर्मोपदेशमाला-विवरणमासीशिरतनं तनुकम । यत् तत तेन सविस्तरमारचित रसिकालोक-मुदे ।।" [३] त्रीजी विवृति वृद्गच्छा सुप्रसिद्ध बादी देवमूरिनी परपरामा मवनचन्द्रमूरिना शिष्य मुनिदेवसूरि थइ गया, जेमणे बि स १३२२ मा शान्तिनाथ-धरिन पच्यु हनु, तेमणे आ धर्मोपदेश- मालानु सस्कृत कथाओवाळु बीजु विवरण रच्यु हतु, पाटणमा तेनी ताडपत्रीय प्रति के पाटण-जैनमडार-ग्रन्थसूची(गा ओ सि न ७६, १०९)मा उपदेशमाला-विघृति नामथी सूचवायेल, ते आ ज । त्या प्रारम्भमा कृष्ण ऋपिने 'सुगृहीन-नामवेय, भविक लोकोना शोकने हरनारा' जणान्या छ, तथा 'जेमनो नपरूपी कल्पवृक्ष लन्धिरूप अविरल फळो बडे फळ्यो हतों तेम जणाच्या पठी तेमना शिष्य प्रथम विवरणकार जयसिंहमूरिनु स्मरण कयु छे के जेमना शास्वरूपी वृक्षना अर्थरूप पुष्पोनो सग्रह करी में आ वृत्ति रची - "जयति सुगृहीतनामा कृष्णमुनिर्भविकलोकगोकहर । यस्य तपा-कल्पतझर्लब्धि-फलैरविरलै फलित ॥ ७ ॥ तस्यान्तरारिविजयी जयसिंहहरिः, शिष्यो बभूव भववारिधियानपात्रम् । तस्प्रेरणानुगुणनित्यगति प्रकृति, तनोम्यहमिमामनुकूललाध्यै ॥ ८ ॥ शास-मस्यास्य म मरिवयों यान्यर्थ-पुष्पाणि पुरा चिकाय । तान्येव सगृह्य तनोमि वृनिं मालामिवेता प्रतिभागुणेन ॥ ९॥" आ वृत्तिनी लीवडीना जैनज्ञानभडारनी न १२५१ पोथी स १४९५ मा लखावेली छ, तेमा प्र. ६६५० जणावेल के। वृहट्टिपनिका नामनी माचीन जैनमन्यसूची न १७८ मा आवो उल्लेख प्रकट थयो छ- "धर्मोपदेशमाला-वृत्तिः ११९० वर्ष मुनिदेवीया ६८००।" अने आना आधारे प्रो वेलणकरे सकलित करेला 'जिनरत्नकोश' (पूना, भाण्डारकर ओरिएण्टल रिसर्च २० । - धर्मोपदेशमाला इन्स्टिट्यूट द्वारा प्रकाशित पृ. १९६) वगेरेमा एनी रचना स. ११९० मा सूचवेली छ । वास्तविक रीते आ अन्धकारे शान्तिनाथचरित स १३२२ मा रच्यु हतु, जेनो उल्लेख अम्हे जेसलमेर-भाण्डागारीय ग्रन्थसूची(गा ओ सिरीझ न २१ )मा, अप्रसिद्ध- पन्ध-प्रन्यकृत्परिचय(पृ ५२)मा पाब्यो छे । शान्तिनाथ चरितनु स्मरण आ वृत्तिना प्रारम्भमा होवाथी अने तेना सशोधक समकालीन प्रसिद्ध प्रद्युम्रसूरिनु पण स्मरण होवाथी आ वृत्तिनी रचना स १३२२ पछी, स १३२४ गभगमा थई होवी जोइए । उपर्युक्त उल्लेख आप्रमाणे - "श्रीशान्तिवृत्त चेत्य-स्थपतिधर्मोपदेशमालायाः। एता रचयति वृत्ति श्रीमान् मुनिदेवमुनिदेव ॥ १० ॥ श्रीदेवानन्द शिवश्रीकनप्रभ-शिष्यराट् । श्रीप्रद्युम्नश्विर जीयान् प्रत्यप्रप्रन्यातिकत ॥ ११॥" भा मुनिदेवसूरिना नागमा रहेल 'मुनि' पदने भ्रान्तिथी विशेषण समजी, देवसूरि नाम होवान सूचन पीटर्सनना रिपोर्ट २, पृ ४ मा भूलबी कर्यु हतु, तेनी नकल पाछळना अनेक लेखकोए. करी जणाय छ । वास्तविक रीते मुनिदेवसूरि एबु नाम समजवु जोइए । विशेष माद जुओ जे भा अन्धसूची( अप्रसिद्ध पू५२-५३), तथा पाटणजैनमा प्रन्यसूची (पृ १०९-११०), अने 'कण्ह(कृष्ण ) मुनि नामनो अम्हारो पूर्वोक लेख । आधारभूत उपयुक्त पुस्तिकाओनो परिचय । धर्मोपदेशमालानी जयसिंहसूरिना विवरण माथेनी नीचे जणावेली ४ प्राचीन पोथी- ओनो उपयोग अम्हे आ अन्यना सशोधन-सम्पादनमा ऊर्या छ, पाठान्तरो दर्शावता त्या त्यांइ, क., ज, प एवी सन्त्राओधी सूचवी छे, तेनो परिचय अईि आपबामा आचेहे- [१] ह. आ सज्ञाथी सूचषेली पोथी हमविजयजी मुनिराजना शास्त्र साहनी, वडो- दराना आत्मारामजी-जैन ज्ञानमन्दिरमानी छे, ते ताडपत्रीय पोथी १०७ पत्रनी, अंतमा थोडी अपूर्ण छे प्रकाशित प्र ०१२ मा सूचवेला भाग सुधीनी छे, पडीमात्रामा मनोहर मध्यम अक्षरोमा लखावेली थोड़ी अशुद्ध के किनारो पर केटलेक स्थळे सुधारेल छ । १०३ पत्रनी वीजी बाजू, तथा १०४ पत्रनी पहेली बाजना अक्षरो घसाइ शाखा पड़ी गएला होइ कष्टवी वाय तेवा छ । लबाई एक हाथ प्रमाण, अने पहोलाई ३ आगळ- प्रमाण १६८४२१ इच प्रमाणना प्रत्येक ताडपत्रमा बने बाजूनी मळी प्राय, १६ सोळ पक्तियो के, प्रत्येक पक्तिमा प्राच १०८ अक्षरोनो समावेश करकामा आव्यो छे । आ पुस्तिकानो अत भाग अपूर्ण होवाथी, प्रशस्ति वगैरे भाग न होवावी, पोथी लखायानो निश्चित सवन् वगेरे सूचची शकाय तेम नथी, अनुमानथी ते तेरमी अथवा चौदमी सदीमा लथापली धारवामा आवे छे । आ पोथी, सपादनमा मुख्यतया आधारभूत एली के, तेना प्रथम पत्रनी प्रतिकृत्ति( कॉटो) करावी अहिं प्रारम्भमा दर्शववामा आवेल छ । - प्रस्तावना २१ - । [२] क. आ समाथी सूचवेली पोथी, प्रवर्तक मुनिराज श्रीकान्तिविजयजीना शासन सग्रहनी, वडोदराना जैनमानमन्दिरनी छे । ते १२"x." इच लबाई, पहोळाइवाला कागको पर लखापली छे, 'उता सोमसुन्दरमूरिना समयमा-पन्नरमी सदीमा लखापली प्राचीन जणाय छे तेना प्रथम पत्र उपर लाल उयाहीथी करेलु नन्द्यावर्तनु मागलिक चिह्न छ, अने प्रत्येक पत्रमा पहेली बाजू मध्यमा १ लाल चन्द्राकार तिलक, अने बीजी बाजू ३ लाल तिलकोनी निशानी है । लखावनारे आ पहेला अनेक ग्रन्थो आवी रीते एक ज लेखकद्वारा लसाव्या हशे, तेम सूचवती आ पोथीमा चालु पत्र संख्या १३६८ थी १४४७ जणावयामा भावी छे, नथा आ ग्रन्थ पूरनी जूदी पत्र-संख्या १ यी ८० जणावेल छ, जमणी बाजू ताडपत्रीय पोथी प्रमाणे प्राचीन लिपिमा साकेतिक अक्षरोमा पण तेनु सचन छे, पडीमात्रामा मनोहर अअरोमा शुद्धाशुद्ध लम्बाणली आ पोथीमा प्रत्येक पत्रमा, बने बाजूनी मळीने ३२ पजियो, अने प्रत्येक पक्तिमा प्राय ७२ अक्षरोनो समावेश करेलो छ । तेना छेल्ला पचनी प्रतिकृति( फाटो) करावी अहिं दीवेल छ । [३] ज. आ सज्ञावाळी पोधी, श्रीजिनविजयजी द्वारा जेसलमेरथी आबेली छे, ते कागळो पर स्थूल अक्षरोमा लखायेली छे। लवाई गफ वेत अने सात आगळ, तथा पोळाई सात आगक, इच १३४५ पत्र-सख्या १४३ छ । वबारे अशुद्ध छे । तेना प्रत्येक पत्रमा बने बाजूनी मळी २६ पक्तियो के, प्रत्येक पक्तिमा प्राय. ४८ अक्षरो छ । श्याहीमा गुदर बधारे होवाची वेना पाना एक बीजा साथे चोंटी जाय छे, बहु सभाळथी तेनो उपयोग करवामा आव्यो छे तेना ९१ पत्रीज प्रथम मळ्या इता, प्रन्यनी प्रकाशननी समातिना समये बाकीना पाना पण जोबा मळ्या इता । पोथीना अतमा जुदी जणाती लिपिमा लखवानो सवत् १६७७ वगैरे जणायनारी अशुद्ध पक्ति, पृ २३२ नी टिप्पनीमा अम्हे प्रकट करी छे । जेमठमेर(मारवाड )ना भहारोनी वर्णनात्मक अन्य-सूची [गा ओ. सिरिझ् न २१, पृ १३, ५३ ] मा अम्हे आ पोथीने त्याना तपागच्छना उपाश्रयना मडारमा रहेली जणावी छ। [४] प. या सझा अम्हे पुण्यपत्तन( पूना )ना भांडारकर ओरिएन्टल रिसर्च इन्स्टिट्यूटनी पोथी माटे सूचवेल छे । प्रारभना २ पत्र विनानी पत्र ३ यी ९९ वाळी फागळो पर लखावेली ते पोथी बहु अशुद्ध होनाक्षी अने श्रीजिनविजयजी पासे त्याथी मागणी आबवायी जल्दी पाली मोकलावी आपी हती, एथी ते बहु उपयोगी थइ नथी । [५] आ उपरान्त, धर्मोपदेशमालाना स ११९१ मा विजयनिहरिए रचेल विस्तृत प्राकृत कमाओबाळा १४४७१ श्लोक-प्रमाणवाळा वीजा विवरणनी आधुनिक लखायेली अशुद्ध पोधीनो पण आमा प्रसगानुसार उपयोग कर्यो छे, ते २९९ पत्रवाळी पोथी, वडोदराना जैनज्ञानमदिरनी, मुनिराज श्रीहंसविजयजीना शास्त्र-साहनी न ६११ छ। [६] धर्मोपदेशमालानी मुनिदेवरिए स १३२४ लगभगमा रचेली सस्कृत कथावाळी श्रीजी वृत्तिनो पण आ सपादनमा प्रसगानुसार उपयोग करवामा आयो छ । प्र ७२२० सूचवेली ते पोथी, मुनिराज श्रीहंसबिजबजीना उपदेशधी स. १९६६ मा २२ धर्मोपदेशमाला पाटणमा लखायेली छ, स्थुल मनोहर लिपिमा परन्तु अशुद्ध लखाएली २४७ पत्रीवाळी आ पोधी पण पर जणावेला तेमना सपहनी न ४९६ छ । आभार-प्रदर्शन क्रमाक १, २, ५, ६ पोथीओ लाया समय सुधी उपयोग करवा आपया मादे विद्ववर्य मुनिराज श्रीपुष्यविजयजीनो, अने गुनिराज रमणिकविजयजीनो, तथा क्रमाक ३,४ पोथीओ माटे आचार्य श्रीजिनविजयजीनो, अने ते ते संस्थाना व्यवस्थापकोनो पण अन्तःकरणथी आभार मानुछु। उपर्युक्त हलि प्रतियो उपरान्त आवश्यकसूत्र (जिनदासगणि महत्तरनी चूर्णि, हरिभद्रसूरिनी अने मलयगिरिनी वृत्ति साये ), तथा विशेषावश्यकमाध्य (मलधारि हेमचन्द्रसूरिनी वृत्ति माथे ), नन्दीमूत्र (चूणि अने वृत्तियो साथे), उत्तराध्ययनसूत्र (चूणि अने वृत्तियो माथे ), ज्ञाताध्ययन (वृत्ति साथे ), धर्मदासगणिनी उपदेशमाला (सिद्धपि बगेरेनी वृत्तियो साथे), हरिभद्रसूरिनो उपदेशपद अन्ध ( ऋषियो साथे) बगेरे सम्बन्ध धरावता प्रसिद्ध सिद्वान्तादि ग्रन्थोनो उपयोग पण मे आ ग्रन्थना सशोधनमा, विशेष शुद्धि माडे पाठान्तरादि-निरीक्षण माडे, कथानकोनी तुलना करना माटे, तथा भाषा-रचनादि-विचारणा भाटे प्रसगानुसार कयों छे, ते कृतज्ञताची सहज जणाबु छु। आचार्य श्रीजिनविजयजीए आ ग्रन्थना सशोधनमा धैर्य राखी पहेलेथी छल्ले सुधी निरीक्षण कयु छे, अने प्रसङ्गानुसार सूचनो कयां छे तथा विद्वद्वर्य मुनिराज श्रीपुण्य- विजयजीए, अने प्रसिद्ध पवेचरभाई आदिए. आ ग्रन्थनो प्रकाशित केटलोक भाग अवकाश प्रमाणे तपासी केटलीक सूचना करी हती, तथा पाठान्तरो मेळवामा मि महादेव अनत जोशी सहायता करी हती, ते सर्वनो हु अहिं आभार मार्नु छु । उपसंहार आ प्रन्यना सम्पादनमा ण्वी रीते अनेक प्रकारे यथामति शक्य प्रयत्न करवामा आयो छ, बनती सावधानताथी सशोधन करवामा आब्युंछे, अन्तमा शुद्धिपत्रकनी योजना करी छे, छवा मति-मन्दताथी, दृष्टि-दोपथी, प्रमायथी, अथवा मुद्रणालय आदिना कारणबी कोई स्खलना रही गई होय, तो ते मन्तव्य गणी विद्वजनो सुधारी पठन पाठनादि करशे, अने अम्हने सूचबवा कृपा करशे, "पी आशा है । विक्रमस्वत् २००५ वितु दनुचर- माषाकपथगी, पुरु घटपद्र लालचन्द्र भगवान मान्धी।

शुद्धिपत्रकम् । अशुद्धम् कहि ३ ४५ ८ २८ " बश्या ७ १ . १८ " अशुदम् शुद्धम् णीइ-वणो गीइधणो न। उस माउल- सयलाह मलाह पचायण पचवण्णा प्रोज्झेगर ओझेप योज्या সা, ओझेग पो जोरण जो पोज्झ जोम गिराय २६ २४ १. १ 4. 10 " क १० ११ १ " २ " १३ १२ २६ गिरव ६ २ सएदय मदय (हिं से) मए मय मयण सका सकामा सागाए सापयाए, साले सुजाण (पियय) फया(चाय पठवाय विमाले विमा(पा) २२ " १५ १८ २८ १८ ४ २० ३ २० " . ओ " " २३ २ ६ मा गिखे १५ अंति ६७ जय सिद ६८ सखाप सन्ना है पुरोको (परो उ) तु (३) यरेसु दपरे गुग्गयतणुओ ऽणुगयत्तणो तेरिच्छा व स- तेरिच्छाय(1) "ज ए०" पय लभिया लखया नारिसम्मि नारिम [य] ७५ मिय स्यणाई ९ १५ " " ८० ओ नकिता -इगरेहि पत्त २५ २६ पयाणिसे उ ता किन- गरेहि धत्तु परब मत्त " ११ ७८ १७ " २८ भरय ८८ मत्त १६ 10 २" A [पथ] . ७ काली १ धोय २९ ३० ३१ चित्ता " २२ ११ मुनि १२ " ८ ३२ मयग- ११ ३० चिता दुम्मुनि- निट्ठर- मायग -हरिय गम्मए उबसरिय पुडद छोडे ७ " कारमि मइपीए भहाए बुज्यन्ते दियुज्यन्ते 100 -महानि -नेऽहनि ११४ झिलिमान- मिझिमा १२४ पुड[ ओ] १२५ उच्छोडे १२६ बाबाएर बाबाएर १२७ सज्झिट (4) ज्झिाउ कचणा पर कचन पर धणे "वणेन १४७ मगलेण [व] जन[पध] | १५२ मनि मधि १५३ ८ ३१ २६ ५ १६ २३ १५ -हरय गम्भ [गए उनसरिन- [] महावीर अगाए गणणा 'मग' ९ " ३९ २ महावीरो माणाए गमा 'मणाप' ८ १७ ४५ १८ शुद्धिपत्रकम् । पृष्ट सुखम् अशुद्धम् १५३ १५४ ३४ ११ १७ ११ नि पुण्णादे पुण हे १९ . " १७८ १६० विलिंग सठिया पडिपड़- खहयरी सचेरणा रम्सया लियामा तवाणु पडिया सह(इ)यरी सचेवण रसगा लियमा तयणु १३ " " AM १८6 १८५ १८७ ३ १११ पण २७ ११ १४ १५ " संजलि (ण) या सय अणे चरस्म माने भारो निविषा १te " १२० " ३. दरम मात मारखी निवदिया P १६२ १५ ३ १ २३ ३ " ८ . " १६० मय माब स्वारे कबोरी व यक्ल शकर पचर पवन केसे(१) ब (तिय सेहि मि इरिम ईरिस गया, तीर गग्छवीए नयाद नयम 'नमय कमी' चणिज(ब) नाणिज सठाव साठा(छा) १९२ १९५ ८ १६ बिह(हि १४ १० १७० २१ न (नि] ८ १६ मूख कतर . २१ " १७१ ur " २३ बिहानु नपु मूखों जोड बिजलया खबहरा प्रवेष्यन्य युयन्ते में हनि] दिजिओ १७ ३१ विजुलया सयरा प्रद्वेयन्य " दुनिता दु ਜ਼ २०० २०५ ११ ३३ २५ नियुचते " २५ दह में सुनिय उत्ता विह मे मुणिय ३ (भिय) नेहान बजओ " क १७३ ८ श्रीजयसिंहसूरिविरचितं We KIPUSAM Busta MARNSTITUTE Tw- GALAB-1980104 धर्मोपदेशमालाप्रकरणम् । [सविवरणम् । . ६०॥ नमः श्रीश्रुतदेवतायै ॥ प्रणिपत्य जिनं श्रुतदेवतां च धर्मोपदेशमालायाः । वक्ष्यामि विवरणमिदं गुरूपदेशेन विस्पष्टम् ।। अत्र कश्चिदाह - नारब्धव्य विवरणमिद प्रयोजनरहितत्वात् , कण्टकशाखा-मर्दनवत् । तथा निरभिधेयत्वात्, काकदन्त-परीक्षावत् । नयोऽसम्बद्धत्वान् , दश दाडिमानि, पर्ट अपूपा इत्यादिवाक्यवत् । तद मीषा हेतूना असिद्धत्वप्रदर्शनार्थ प्रेक्षावन्त(ता) प्रवृत्त्यर्थ च प्रयोजनादि पूर्व प्रदर्थत इति । उक्त च - "प्रेधावन्त ता) प्रवृत्त्यर्थ फलादि तू त्रि तम स्फुटम् । माल चैत्र शास्त्रादौ वाच्यमिष्टार्थसिद्धये ॥" इत्यतः प्रयोजनम्, अभिधेय, सम्बन्धो(न्ध) मगल च प्रदर्शयन् गाथाद्वयमाह प्रकरणकार:- सिझउ मज्झ वि सुयदेवि ! तुझ भ(स)रणाउ सुंदरा झत्ति । धम्मोवएसमाला विमल गुणा जय-पडाय व्व ॥ १ जिण-सिद्ध-सूरि-उज्झाय-साहु-सुयदेवि-सघ-नाणाणि । धम्मोबएसमालं थोऊण भणामि सुय-विहिणा ॥ २ [सिध्यता ममापि श्रुतदेवि । तव स्मरणात् सुन्दरा झटिति । वोपदेशमाला विमलगुणा जगत्पताकेव ॥ १ जिन-सिद्ध-मूरि-उपाध्याय साधु-श्रुतदेवि-सघ-ज्ञानानि । धर्मोपदेशमालां स्तुत्वा भणामि श्रुतविधिना ॥२] तत्र प्रयोजन द्विविध कर्तृ-श्रोत्रपेक्षया । पुनरेकेक द्विविध परापरभेदात् । तत्र पर कर्तुः शिवगति, [अ]पर तु सत्त्वानुग्रहः । श्रोनुरपि पर मोक्षावाप्तिरेव, अपरं तु प्रकर- पार्थायगमः । अभिधेय वर्मोपदेशाः । सम्बन्धस्तु वाच्य-वाचक-लक्षणः । स च प्रकरणा- न्तर्गत इति कृत्वा न पृथगुतः । तत्र वचनरूमापन्न प्रकरण वाचकम् , बोच्य तु प्रकरणार्थः । 5 । ३जत। ४ज दिच्छत। ५ च्य नु ।

। B २ धर्मोपदेशमालायाम् मङ्गल तु जिनादीना स्तुतिः । वन प्रथमगार्थया प्रकरणकारी विशिष्टवाक्प्रवृत्त्यर्थ थुन- देवता विज्ञपयति स्म । द्वितीयगाथया तु जिनादीनामशेषविघ्नोपशान्तयेऽभिलषितार्थसिद्धये स्तुतिमाहेति समुदावार्थः । अधुनाऽवयवार्थोऽभिधीयते - सिन्यता निष्पक्षता ममापि, यथा प्राक्तनकवीनामित्यपिझब्दार्थः । हे अवदेवि । हे वाग्देवि । तव स्मरणात् चिन्तनात्, + सुन्दराऽत्यन्तप्रधाना, झटिति आशु, धर्मप्रधाना उपदेशा धर्मोपदेशाः, तेया माला पद्धति , बिमला निर्मला वाच्यादिगुणा वस्सा सा तथा । जगत्पताकेवोपमा । तस्या गुणाल-तवः, तसाः। प्रथमगाथाऽवयवार्थ १ । रागादिजेतारो जिनाः, सिद्धा निश्चितार्थाः, सूरय भाषायाः, उपाध्यायाः सूत्रदाः, साधको मुनयः, श्रुतदेवता प्रवचनाधिष्ठात्री, सघ, अम- शादिश्चतुर्षिय, ज्ञानानि मत्यादीनि । जिनाश्च सिद्धाश्चेति हुन्द्रः । एतानि स्तुत्या धर्मोप- • देशमाला भणामि ब्रवीमि श्रुतविधिनाऽऽगमानुसारेण नागमव्यतिरिकामिति भावः । द्वितीयगाथाऽवयवार्थः ॥२॥ माप्रत बोपदेशाः प्रोड्यन्ते । नत्रापि चतुर्विवधर्ममाभित्य प्रथम दानवर्ममनिधि- मुराह- कालोवयोगि संतं पत्ते पत्तंमि धम्म-सहाए । सम्वोत्राहि-विमुह धणो ध देजाहि मुणि-दाण ॥ ३ [ कालोपयोगि सन् पात्रे प्राप्त वर्मश्रद्वया । सर्वोपाधि-विशुद्ध धन इव दद्यात् मुनिदानम् ॥३] कालः समयावलिका-मुस्तावि-लक्षण , नत्रोपयोगोऽख दानस्य तत्तथा । सब विद्यमान, पाने मुनौ, प्राप्ने आगते, धर्म-बया, न बलाभियोगादिना, सर्वोपाधि-विशुद्ध सर्वविशेषण- * विशुद्ध द्विचत्वारिंशद्दोपरहितमित्यर्थः । उपायेषिशेषणम् । धन इव दद्यान्मुनिभ्यो दान घृतादिना सर्वोपाधिविशुद्ध मुनिदानमिति । भावार्य. कथानकसमविगम्यः । चिदम् - [१. दाने धन-कथा] - दीवोदहि-कुलपवय-मज्ज-विरायंत सामय-मरूबो । अन्थि सुरसेल-सरिसो जंबुद्दीयो जिणिदो छ । तथं वि अवरविदेहं सग्ग समं, अब ताओ अब्भहियं तिन्थयर-पाय-पंकय- विभूसियं त ख(खुणय मग्ग। तस्थ य मुविभत्त-पागार-झालयं-गोपुर-देउल-धवलहरारामुजाण-विहार विहपइंद्वियं नाम नैयर । जंच, सख-वषर्ण पिन महासत्ताहिट्टियं, पहाणा-गुणाणुगयं च । रामायणं पिन रामाहिराम, सुवन रयणुञ्जलं च । सुगय वयण पिव धम्मकित्ति-सणाई, विबुहाँहिडियं च । जिणिंद-वयण पिव महापुरिम-चरियाणुगय, सुप्पमत्थ च । १६कज धाया। २६ का। ३कज थिमाय। ४ मा ५. मन सव। जाये। ८ ता. जता. १७क कर। ११ खपय , ज खिपद । १६ बर। १.4 १४६जर्म। १५ विधि। - 5 1 ३ दाने धन-कथा। जत्थ य लोयाणं दामि सण, जसमि लोहो, मत्थागमेमु 'चंता, संत-गुण- केतणमि मुहरया, गुरु-जणणि-जणय-कमि वावडत्तण नि । अवि य- हरि-भरिसा रायाणो धणिणो वेममण-विन्भमा तैन्ध । रमणीयो रह-मरिमा ललिय मुरकुमर-सकास ॥ तत्थ य राया णिय-जस-पवाह-धवलिय-दियंतराभोगो । पणडयण-पूरियामो जियमच कप्परुक्यो छ । अह तत्थ चेव निश्मइ दीणाणाहाण बन्छलो हब्भो । आणंदिय-जियलोओ बेसमण-ममो घणो णाम ॥ जो य, सम्यागमो व गुण-वयग्डाणं, पाउमो व सजण-वरहीण, हिमागमो जण- कुंदलयाणे, मिसिगे ग्रि-कमल-सडाण, वमत-ममओ मयणसिरीए, णिदाहकालो पडिव- ।। क्ख-जलामयाणं ति । अवि [य]- कामो व कामिणीण पणईण कप्पपायवो चदो। बघु-कुमुयागराण, दिवसेयरो पाव-तिमिरस्स ॥ अन्नया राईए मुत्त-विउद्धेश 'चेतियमणेण-अहो ! किमयोण अणिव्यडिय-पुग्मि- यारेण पुन्यपुरिमजिएण विहव-वित्थरेण ? ता गतष देसतर, ममजिऊण अन्थ, पूरेमि " पणइणो, तोसेमि बंधुणो, समुद्धरामि दारिद-महाप-बुने दीणाणाहाहणो ति । मो चिय जयंमि जाओ परन्ध-सपाडणं खु जो कुणइ । अरहट्ट-घटी-सरिसे संमारे को किर न जाओ?॥ एवं च भातस्म पभाया स्थणी, कय गोम-किचं । आपुच्छिया बंधुणो, निरूवाविय पत्थाण-गमण-वासर । गहियाणि परदेस-गमण-जोग्गाणि विचिच-भंडाणि । घोसाविय । च नगरे-जो धणेण मह वचा, तस्स अस्थियंजण-पाउग्मेणं धणो उदंतं ताव यहइ, जान वमतपुर पत्तो हविस्मइ ति । तं च सोऊण पयट्टा अणेगे समण-बंभण किविण-वणीमगा- इणो साहुणो यति । अवि य- न्हायो कय-बलिकमो सिय-वस्थाभरण-कुसुम सोहिल्लो । णगराओ 'पीइ-धणो सत्थाणुगओ मुरगुरु व ।। तओ मत्त-महागइदो ब्व वियरतो दाणं, सियपक्ख-मयलंछणो व वडतो जण-मण- णयणाणंद, कप्पपायवो व पूरंतो मणोरहे, कमेण पत्तो तमालाभिहाणाए अड- वीए चि । जा य, भारह-कह । अज्जुणालकिया, हरि-ण । उल-संगया य | कच्चायणि व पयलिय-खग्ग-भीसणा, रत्चचदणालकिया य । पओम-संझ व पणचिय-णीलकंठा, पजलिय-दीविया य । पाउससिरिव्य करि-मयाउला, हरि-सह-संगया य । जणय-तणय * व णिसियराहिटिया, मयणाणुगया य । लंकापुरि छ सुबन्न-सालालंकिया, पलामाणुगय त्ति । बा य, अपरिमिय-पण्ण-संचया वि मत्तपण्णालंकिया । पुष्फबई वि 'यपत्ता । कर सत्ताहिटिया वि मुणिगण-सेविया । मपणाणुगया वि पणढ-धम्मकह चि ।। ॐ अवि य- १ज बिना। २ज कि जब ४ज पूवा ५ ह क ज "सइय। अधिजणया। ८क 'इपाई। ९हसुगु,जस। १ज वियत्तादि।

" 15 धर्मोपदेशमालायाम सललिय-पय-संचारा पपडिय-मयणा सुवण-यणेल्ला । मरहट्ठयमाया कामिणी य अडवी य रेहति ॥ को पुण तइया कालो ? संताविय-धरणि-मंडलो गेम्हो । कुनरिदेण सैरेच्छो बोलीणे तमि घण-समओ। सपनो अडवीए तडिच्छडाडोय-भासुरो दुर। संताविय-विरहि-यगो भुमहो मयण-बाणो छ । हरि-कोदंड-विणेग्मय-धारावाहि विरहि-हिययाई । भेण्णामेष्णाई घणो विजोजोएण जोएछ । मामल-अयणो गयं वेजोजोएण जोयए गिम्ह । संताविय-धरणियलं खलो व धणु-सगओ जलओ ।। दुरुण्णय-गंरुप-पओहरेसु रेहा बलायरेन्छोली । पाउससिरीए हारापलिब कोट्ट-णयणाएं । गेम्ह-णरेंद-स्थमणे जलहर-सद्देहि साम-वयणाओ। लंबिय-पओहरायो दूर रोनि व ठिसाओ। मुसुरिय-गिम्ह-महाणरद-कय-मोर-महुर-जय-सद्दो । गहिय-बलाय-पड़ाओ हसइ घणो कड(कुड)य-कुसुमेहि ।। पाउसलच्छि-पओहर-पणोल्लिया कामिणो व अंगाइ । धारैति नव-तणंकुर-रोमंचोचाइ धरणिहरा ।। करिणो तरुणो गिरिणो सिहिणो जलया य पच वि सहति । इंदीवर-संकासा पाउमलच्छीइ पइणो छ । इथ एरिम-घण-समए सस्थाहो सहह अडइ-मज्झमि । णीसेस-मत्थ-सहिओ कलहाणुगओ गइंदो छ । तस्थ-हिय-लोएहि असणं *जं आसि तं निट्ठिय सर्व । ताहे पुष्फ-फलेहि तावस-मुणिणो व ते लग्गा ।। काया विग्यणि-विरामे चिंतेइ थणो इमंमि सन्धम्मि । के मुहि-दुहिणो पुरिमा ? हुँ! नायं साहुणो दुहिया ॥ जम्हा जिणेंद-मुणिणो कदं मूलं फलं च सचित्तं । नच्छिवंति करयलेण वि तम्हा ते दोक्सिया एके। तो पच्चूस-विउद्धो गंतूर्ण भणइ परम-भत्तीए । मुणिणो घणो महप्पा एत्तिय-कालं पमत्तेण ॥ जं मे न कया त(म)नी इह परलोए य जणिअ-सुह-भावा। तं वचिउ म्हि मुणिणो! इचिय-कालं सुधम्माओ ।। अहुणा वि ममाहितो गेहह दव्याणि जाणि जोमगाणि । मुणिवर-दाणाओ जओ लहंति निवरण-सुक्खं पि॥ 1. गोला। २७ मिन्टोज गय हवा हकमा पपुष्पपत्तनीयायो प्रतौ तृतीपरत्रादित एधारम्भ उपलभ्यते । जगा'। ५ज "का जमरा १ . । दाने धन-कथा। ता मम णिचुइ-हेउं मुणिणो पेसेसु जपिओ सूरी। भिक्खड्डा पविया धणेण मह मरिणा माह ॥ संपत्ता से गेई हरिसुब्भेजत-पुलइयंगेण । भत्ति-बहुमाण-पुर्व घएण पडिलाभिया मुणिणो ।। ताहे 'चिंतेइ धणो धन्नो जेण मझ गेहम्मि । सबोवाहि-विसोदा गहिया भिक्खा सुमाहहिं ।। पुन-कलियाण मुणिणो उति गेहेमु खीण-मय-मोहा । ण कया. रयण परिसं निरहइ पावाण गेहेतु ।। परतुलिय-कापपायव चिंतामणि-कामधेणु-माइप्पं । संमत्त-महारयणं पचं धण-सत्यवाहेणं ।। पचो व वसंतउर मधेण ममं महानरिंदो। आणदिय-जियलोगो मणहारी पाउम-घणो छ ।। दहण नरेंदं सिविणो य ज जस्स होइ काया । त सव्वं चिउ(य) काउं पच्छा भंडाणि दाएइ ।। कोडीमर-वणिएहि धणाउ गहियाणि सब-भडाणि । नेहितो वि धणेणं पडिभंडं महरिहमसंखं ॥ संपत्त-महालाभा जाया सव्वे वि तन्थ धणणामो । संपत्तो णियय-पुर कमेण सह सव-सत्येण ।। तस्मागमेण तद्दो महम कारवेड नग्नाहो । अहवा को व न तूनइ संपत्त-घणो जए पुरिसो? ॥ एवं तिवग्ग-सार परस्य-संपाडणेक-तल्लेच्छ । बहु-यण-पसंमणेज्जं विमय-सुई अणुहवंतस्म ॥ बोलीणा पुषसया पच्छा बोहत्तणम्मि संपत्ते । संपत्त-णमोकारो मरिऊणं विहु-गओ जाओ। इय ताव भाणियत्वं धणस्स चरियं सुपाणुसारेणं । जा उसमनाम नाहो तित्थयरो सो सैम-प्पत्तो।। अतो एम धम्मोवएसो जहा धणेण दाणं देनं, तहा दायर । सुयदेवि-पमाएणं धणस्स परियं सुयाणुमारेण । कहियं जो सुणा नरो सो लहड समीहिय-सुहाई ॥ ॥धण-कहाणयं समत्तं ॥ सांप्रत शीलात्मक धर्ममधिकृत्याऽऽह प्रकरणकार:- लहुइय-सेसाहरण तियसाण वि दोलह महाइसयं । राईमइ व निच्चं सीलाहरण खु रक्वेजा ॥४ १ज बैं'। १ज महीनरेंदो। ३५ समय । P . ५समा ED 10 चमोपदेशमालायाम् [लप्वीकृतशेषाभग्ण विदशानामपि दुर्लभ महातिशयम् । राजीमतीव नित्य शीलाभरण खु रक्षेत् ॥४] लघ्वीकृतानि तिरम्मवानि शेषाभरणानि कटकादीनि यन वन् नया। विशाना विरतेर- भावात् । अतस्तेपा दुर्लभ महान्तोऽतिशया यत्र तत् तथा । शीलमाभरणमिव शीलाभरण । प्रधानमण्डनम् । शेष स्पष्टम् । गाथाऽभरार्थः । भावार्थस्तु कथानकगम्यम्नश्चेदम- [२.शीले राजीमतीकथा] - अस्थि इहेब जंबुद्दीचे दीवे मारहे वासे समस्थ-विमयाहरणाण चूडामणि-विन्भमो मुरहाभिहाणो देसो । जो य, दवद्वियणउ व मामय-धण-धन-संचओ । पिङ्गलो व णिय- मिय-जाइ-संचारो । वेय-णिद्देसो छ पमाणीकय-नोट्टलोगो । जयकुमार व महासत्ताहि- हिओ । कमलायरो व कय लच्छि निवामो । अवि य- आहरणाणं चुडामणि ब देमाण महड यो देसो। तम्मि पुरी पोराणा वाग्बई दम-दिसि-पयामा । जा य, पडिभग्ग-सूर-पसग वि सूगहिटिया । पणटु-गया वि विलमिर महागया । कुवइ-ट्टिया वि अथला | सावाणीया वि पगढ़-जल ति । जाय, समोइ-बेल व बहुविह- 15 स्यणुजला, ण उण वडवाणलाशुगया । मियक लेर व बतियाणंढा, ण उण सकलंका । सुरेन्द-कालवट्ठलहि व विचित्त-स्यणोजला, ण उण विगय-गुण ति । अवि य- मुह-कति-विजिय-ससि-मंडलम्मि मणि-कोट्टमम्मि सकते । जस्थ दुवड सहेलं चलणं अहिसारिया-सत्थो । अहमणहर-तार-समुच्छलत-वरमणि नेउरवेण । कलहमाण कल-खो ण मु(मु.णिजह गेह-बावीम् ।। णीसेस-तियस-नखर-पडहन्थे सयल-तिहुयणाभोगे। तं गस्थि ज न दीमइ अच्छेर तीए णयरीए । जा तार-तरल-पम्हल-धवलुञ्जल-दीह-नयण-जुयलेहिं । अणवरयं तियसेहि वि पुलइजइ पुलइयगेहि ॥ हरि बास-णिमेत सुवरेहि ग्यणेहि जा विणिम्मविया । महि-महिलाए चूडामणि व को वष्णिउँ तरह ? ।। अह एको चिय दोसो पओम-समयम्मि मंगलपईवा । जायति विगय-या पवियभिय-रवण-किरणेहि ॥ बीओ वि तत्व दोमो तिथसा धणीए अकय-चरणा वि । पणमंति नेमि-हरिगो महिवट्टनणविठ्ठ' सिरि-मउडा । सइयो वि तीए दोसो पभाय-समयम्मि म[(गोलग्गीयं । ण मु(म)णेजइ तार-समुन्छलंत-मणि-नेऊन-रवेण ।। २न सामों। ३ कप काचळवटूरिज कामवा। ४ज परम ,ज पर। " " १ज । ५हज मिड ७ज लगी।

७ शीले राजीमती-कभा। इय एवंविह-दोमायराए निवसंति जायब-गरिंदा । दम वि दमाग पथदा समोद्दविजयाटगो पुण्णा ।। उक्त च श्रीमद्वन्दिकाचार्यण- "समुद्रविजयाऽक्षोभ्य स्तिमित ] मागरम्तथा । हिमवानच्छक क्षेत्र धरण पूरणस्तथा ।। अभिचन्द्रश्च नवमा यसुदेवश्च वीर्यवान् । वसुदेगानुजे कान्ये कुन्ती मद्री च विश्रुते ।।" जे य, ठाणं लिईए, गुरुणो गुणाणं, सरिणो समायाराण, गिरिणो कित्ति-महानईण, निम्मल-पर्डवा कुल-मदिरस्म त्ति । जे य, सेस फणि-रणा समूहा विव महीधरण-पञ्चला, जल- मिहिणो वित्र मय-र-हिया बसुदेव-पेरन नि । तस्स य समुद्दविजय-राढणो किची(कंती)- बिन माणुणो तिहुयण-सयलाहणेज-गुण गणालंकिया सिवादेवी भारिया । ताण य चउद्दस- सुमिणय-पिमुणिओ सुओ मिणामो तिहुयण-घडामणी यावीमडमो नित्थयरो। वसुदे। परम चि सयलंतेउग्-पहाणाओ दोनि भाग्यिाओ देवई रोहिणी य । देवईए सत्त- महामुभिणय-वजरिओ कण्हो नाम णवम-वासुदेवो । रोहिणीए वि चाहिं महासमिणेहि म्हओ बलदेवो ति । ततो नन्थ ताण तिण्ह वि दमार-चकेणमहिणंदे जमाणाणं, सुरसुंदरीहि पि अहिलसेजमाणाणं, मबहा नमन्थ-तिहयोण विपसमणेजमाणाणं, जम्मंतर-णि- अत्तिय-विसेट्ट-पुन्नाणु मान-जणियं जीयलोय-सुहमणुहवंताण संपचो वसंतो । जम्मि य, ६ विगयति रनायो(मोगतरुणो, मंजरंजति महयारा, फुल्लति पलासा, विमति कुञ्जया, महमहति पाटलाओ, पपठ्ठन्ति चचरीओ, बहु मन्नेअति दइयागमा, अणुणे- जन्ति दुईओ, पेजनि वारुणीउ चि । अवि य- उम्भड-म(न् य-रुक्ख-मलयानिल-वासिय-मयल-मुयणए, कोडल-कल रख-कणिर-मद्द-पिटारिय-पंथिय-रमणि-यियए। बउलामोम(गा-गंध-पवियपिय-दीविय-पंचवागए, कुसुमामोय-भमिर-अमरावलि-चियमिय-सदुबारए । इय परिसे वसते हलहर-गोव(वि)र्द-मिणो पत्ता । नागर-जायव-सहिया रमणट्ठा रेव-उजाणे ॥ जंच, संकेय-ठाणं पिव वसंतलच्छीए, बामहर पिक मकरकेउणो, रमणहाणं पिव। रईए, कडक्सो विव सरस्सईए चि । अवि य - पुष्णाग-णाग-चंपय-हिताल-तमाल-नाल-सोहिल्लं । गंदणत्रण संकास संपत्ता ते तमोजाण ॥ तत्वो गमिऊण विचित्त-कीडाहि अवयर(रि)या लच्छि-"णिहा है)लणाभिहाणं सरवरं । जंच, गयणं पिव वेथिण्णं, पढमबराह-समोद्धरिय-धरणिमंडलं पिव जलाउणं तिच," मच्छयाए महापुरिस भणेहि पिर णिम्मियं, चीणमुएहि पिव विरइयं, कुरगिलोयण-पहाहि पित्र घडियं ति । ज च, कहिं पि विजाहर-कामिणी-धण-कलम-विलुलिय-जलुप्पीलें । कहि पि विमट्ट-कंदोट्ट-कुसुम-कन्हार-मत्तु पल-मयवत्त-महस्मपत्तोबमोहियं । कहिं पि १क पठाणा, ठिदए। २३ प मग परजप(माय । पउज चचर। ५ह सोम, प सामाम । ६ प मोपदा । . . ४६ 'जिसणा।

८ . " धर्मोपदेशमालायाम् विगलियारवेंद-मयरदानवेंदु-णिवद्ध-चंदयाहिरामं जलाउलं । कहिं पि पफुल्ल चंपय-महु- पाण-वसत्त-हंसकामिणी-कय-महाकोलाहलं । कहि पि वणदेवधा-केमपास-निवडत-कुसुम- रख-रेणु-रजियं । कहिं पि अभिसेय-निमेचागय-सुरबहु-थंग-कलम(म)-चंदण-धृलि- धवलिय-तगर-मालाउलं । कहिं पि पेरत-जाय-केयई-मयपड-धवलिय- नीर-कल्लोलाउलं । । कहिं पि संपत्त-दिमागयंद-जारिय-जरढ-मुणाल-दड-खंडोवरेहिर । कहिं पि हर-वि(ब)- सभ-विसाण-कोडि-संडिय निविड-तड-प्पहार कलुसिय-जलाउलं । कहि पि एगवय-दंत- मुसल-खंडिय-गुणाल-णिबह-सगयं । कहिँ पि महुमत्त-ममिर-भमरोलि-अंकार-विलुलिया- खेंद-केसर-पम्भीर ति । अवि य- यफुल्ल कुमुय-तारे णरेंद-धयर-चंद-सोहिल्ले । जल-जोहा-पडहत्थे सम्बर-गयणम्मि अवयरिया ॥ दइयायण-परिवागे सरवर-मज्झम्मि सहइ गोविंदो । सुरकामिणीहि सहिओ खीरोय-जलम्मि इंदो छ । विलसतमि नरेंदे मर-मलिलं घुसिण-राग-सोहिल्लं । जायं सुपुरिस-जोगों अणुरायं कस्म ण जयोइ ? ।। दूरुग्णय-गरुय-पओहगए एकाए णोल्लिओ कण्हो । निवडड यच्छुच्छंगे मोचाहारो छ अन्नाए । अशुणेइ जाब इकं कुवलय-दल-दीहराए दिट्ठीए। रोम-फुरियाहगए दूमिजइ ताव अन्नाए । कीलाइ जले बुहूं एक किर जान कहुए राया। नीलुप्पलेण पहनो अमाए नाव पुट्टीए ।। तरू-सिहर-मुंव-देहा णिवडइ महुस्यणस्स यच्छम्मि । मयगे ति का चि भणिरी तं चिय आलिंगए बाला ।। जल-केलीड पोवुडो णियमण जाव हम्द एकाए । अन्नाए ताव देण्णो वाह-लया-पामओ तस्स ।। जयरो इब मारि जलपर मज्झाउ कहुए जाव । इक्क ता दुइयाए, च्छोभइ अत्थाह-नीरम्मि । रेहह पियाहिं समयं रगत-तरग-सलिल-मज्झम्मि । रिक्खावलि-परिवारो पडिमा पडिओ "मिर्यको छ । पिय-परिहाम-हियमुय-लजोणामिय-मुहीए कार वि । आलिंगेजह मो थिय दोमो वि फुई गुणो जाओ। मोतृण पंकयाई मयरदोदाम सुरहि-गंधाई । परिमल-गधाइड्डिय-भमला सेर्वति वयणाई ॥ इय णिय-परियण-सहिया हलहर-गोवेंद-णेमिणो गयर । रमिऊणं संपत्ता सुर व खीरोय-जलणिहिणो । 10 'दुम, मरंदोम । रज प । ३ज तौर । ४ जजरिजजरिय'। ५६ जति । "भारे। ज जोगे। १.ज से बुडू, पवन "जक, वेहो। १२ म.। ११ "पहजोमय १४ पोरि । " पद। - शीले राजीमती-कथा। . १ एवं च जम्मंतर-णिवत्तिय-पुग्न-पन्भार जणियं तिहुयण-पसंसणेज परन्थ-संपाडण- मयहं तिवग्ग-सार जियलोग-सुहमणुहर्षताण ममइकतों को विकालो । अन्नया सरिम- ग्यो-वेमायार-रायतणय-परिखुडो रमतो कमेण सपनो नेमी हरिणो आउहमालाए । दिवाणि य अणेग-देवयाहि ट्ठियाणि णाणाविहाणि आउहाणि । ततो देव सलवैदु गेहंतो पाएसु निवडिऊण भणियो आउझालापालेण-'कुमार! किमणेण मयंभुरमण-जलहि-जल । पाहा-तरण-बिब्भमेणामकाणोट्टाणेणं ? । ण सलु मह महाहितो मदेव-मणुयासुरे वि तेलोके अस्थि मत्ती, जो इमं धणुमारोवेड ।' नओ हमनेणं तमाणिऊपारोचियं लीलाए । कि पण से जीयाग्वेण जाय ? नि । अवि य- उच्छलिया जलनिहिणो रगत-नग्ग-मन्छ-पडहन्था । अवन्धिय-मजाया सपना गयण-मम्गम्मि ।। पमरत-दाण-परिमल-गंधाइड्डिय-भमंत-भमर-उला । भय वेचिर तरलन्छा दिमागउदा यि ने गड्डा ।। परिसिटिल-संधि-वधण-नमन-रोमाहि-दलिय-मणि-मउड़ा । तिणयण-तंडव सखोहिय व्य मल्लिया बरणी । मोतुं मामय-ठाण अन्नं किर णस्थि निहुयणाभोगे। जन्न चलियं मुदुर जिलाम्म गडीब-महेण ।। तओ अञ्चन-विम्हियाणारविषय-नराण मोतण कालपढे पुणर(स)त चारताण वि गहिओ पचायण्णाभिहाणो ससोति । आपूरिओ भुवण-गुमणा । कह च से मदो नीति । अवि य- भय-नार-ताल-लोयण-चलत फण-निवड-णागगएण | आयनिजइ महो आवरिय-मयल-पायालो । अणवग्य-दाण-पमरिय-उष्णय करेहि मुग्मिहि छ । आहूओ विन दर हिन्धेहि दिसागयंद हि ॥ अप्पुत षिव मोउँ सई म(म)ग्मम्मि मोक-मञ्जाय । णासेजड दग्यर नियमाहिव-करिसरेणं पि ।। मोनू अइमय-मुणिणो खुहिय मयलं पि निहयगं हाचि । मद्देग तेण धणियं विसेमओ णगरि-जण-णिवहो ।। तओ मुणिय-कुमार-मामस्वेण भणिो बलदेवो हरिणा- 'जस्सेरिस बालम्न वि मामन्धं गेमिणो सो बातो ग्ज हरेस्मद, ता पुणो बि बल परिक्खिऊण रज- ग्रखणोवाय चिंतेमो । बलदवेण भणियं- 'अलमेयाए संकाए । जह-तिय-देन्न-फलो एसो पणईण कप्परुक्खो।। सो कह नरेंद ! रंजं [ हरेइ ] कुमगे तुमाहितो: ॥ १कपए। २।३५ कालबछ। ४ "यणाभागे। जहित्यहि । कम्ज। ध.२ " .

१० धर्मापदेशमालायाम् अपि च- . h "कृमिस्त-चित लाला-क्किन्न क्गिधि जगमित निरुपमरसग्रीत्या सादन नरास्थि निरामिषम् । मुरपतिमपि -बा पा-भ्रस्थ ससा श कितमीक्षते न हि गणपति क्षुद्रो लोक परिग्रह-फल्गुताम् ।।" जेण पुर्व केवलि-निहिडो उप्पनो चावीमइमो गेमी तित्थयरो, तुम पुण भरहद-सामा नवम-वामुढेबो; ता एम भगवं अकय-रजो परिचत्त-सयल-मावळ-जोगो पवज काहि त्ति । अन्न-दीहमि रज-हरण-संकाए वारेजतेणावि हलिणा, उजाणमुवमओ भणिओ मी हरिणा-'कुमार! निय-निय-बल-परिक्खणथं बाहु-झोज्येण शुज्झामो' । नेमिणा " भणियं-'फिमणेण बहु-जण-निंदणिजेण इयर-जण-वहु-मएण बाहु-शोज्झाझवसाएणं ? विउम-जण-पससणिजेण बाया-झोज्झेण झोज्ज्ञामो । अन्नं च, मए डहरएण तुज्झाभि- भूयस्स महतो अयसो । हरिणा पलचे- 'केलीए ओझंताण केरिसो अयसो तओ पसारिया वामा बाहु-लइया नेमिणा । एयाए णामियाए वि जिओ म्हि ति । अवि य- उवहासं खलु तम्हा जोश गोविंद ! तेया वाहाए । शामिय-मित्ताइ चिय विजिओ म्हि ण इत्थ संदेहो । अदोलिया वि दूर अइमामत्येण विगुणा बाहा । थे पिण सा बलिया मयां व से मयण-माणेहिं ।। एवं च विणियत्त-रज-हरण-संकस्स दसार-चक-परिबुद्धस्स हरिणो समहकतो कोई कालो । अन्नया संपच-जोधणं विसय-सुह-णियत्त-चिन गेमि गिएऊग मणिओ समुद्दविजयाइण(णा) दमार-चरण कमवो-'तहा उवयरसु कुमार, जहा यत्ति पयट्टए विसएमु तेण वि य भणियाओ रोप्पिणि-सच्चभामा-पमुहाओ णियय-मारियाओ। ताहि वि जहा-अवसर सपणयं सविन्भमं सहासं सविणयं भणिओ एसो-"कुमार! संसार- विस-पायबस्स अमयफलभूयं खेत्ताइ-विसिट्ठ माणुमत्तणं, तत्थ वि नरेंद-कुलुपत्ती, तत्य य हरिवंस-तिलय-समुहविजयराइणो गेहेऽवयरणं । असरिस-रूवाइ-गुण-संपया, रायसिरी, णीसेस-कला-कोमल्लं अहिणव-जोवणं असरिस-याण-संपया जणाणुराओ सोहग्गामारोग्गं पहोत्तं दक्वेन हिययाणुवति-मेत्त-संगमा सलाहणिज-गुरु-सहि-सयण-संगमो केत्तीप- साओ महाणुमावतणं विणो चाओ सहा जह-चिंतिय-कज-णिफचित्ति । अविय- एते सवे वि गुणा साहीण-पियाण णिव्वुई देति । पिय-विरहियाण जिपाचर! सुमिणय-जलपाण-सारेच्छा ।। का काऊण विसिह दार-संगह, भोचूण भोगे, जैणिऊण पुत्ते, सफलीकरेस एते सो वि गुणे, पूरेम गुरु-सयण-मेचाईण मणोरहे, पच्छा पच्छिम-वयंमि विणियत्त-विसयाहिलासो करेअसु धर्म ति।" अह कुमरेणं भणियं - "दाराइ-परिगहेण गुण-णिवहो । सफलोण होइ कइय वि मोत्तूणं चरण-पडिवर्ति ।। 1. वर । १६ निण। ३५ मा ।

। पीले राजीमती-कया। ११ जेण, जाओ विसय-णिबन्धणाओ इस्थियाओ, ताओ महाबाहीओ विव सोसियदेहाओ, जलणावलीओ विव कय-संतावाओ, किपागफल-समिदीओ विव [वि]रसाबसा गा]ओ, माइंदजालिय चिढाओ विव मुद्धजण मोहकारियाओ, णिणयाओ विव णीयाणु- यत्तिणीओ, मरुभूमीओ विर जणिय-तण्हाओ, पभाय-पईच-चट्टीओ विव पणदु-नेहाओ, संकलाओ विव लोहाणुवत्तिणीओ, तुंचिणीत्रो विव परवइ-मामिणीओ, अक्स-सारीओ विव पा-घर-संचारिणीओ, संख-मालिपाओ विव अंतो कुडिलाओ, पंड(हारग-तपस्सि- मुवीओ विव जडाणुगयाउ चि । अवि य- इय केनिय च भाउ ? समत्थ-दोमाण णिलप-भुयाओ । इन्थीओ जेण तम्हा परिहरियवा पयचेण ॥ किं च- "अपकारफला एवं योपित केन निर्मिता । नरकागाध-कणस्थ समा सोपानपदय ।।" अमंच- देवाण वि ग थिरा विमया । मुह पुण सारीर-माणसाणेय-दोकान-कारणं कह पि किलेसायास-यत्तं वि करि-कन-चंचलं अधिर विवाग-दारुणं विरमावसाणं ति । अवि य- "ईसा-विमाय-भय-कोह-लोह-चत्रणाइ-दुक्ख-पउहत्था । देवा वि कामरूवा अथिरा पञ्चम-दीव छ ।। वस-सहिर-मास-मेष-द्वि-मज-सुकाइ-अमुह-पुष्णाण । मारीर-माणमाणेय-दुक्ख-तवियाण पुरिसाण ।। असुइमसारमणेचं अथिर बुह-गैदियं गिरभिरामं । एवविहं खु सोक्पं पुरिसाण हवेज जइ कह वि ।।" तओ साहिओ कुमारामिप्पाओ ताहि हरिणो, तेण वि दसार-चकरस । पुणो वि जहा- अवसर सबहुमाणं भणिओ दसार-चकेण हरी-'तहा सर्य थिय भणसु कुमार, जहा पूरेहणे मणोरहे ।' तुओ भणिओ तेण णेमी- 'कुमार! उमभाइणो वि तिथयरा काऊण दार- संगह, भोचूण भोगे, जणिऊण तणए, पूरिऊण पणइणे(गो), पालेऊण पुहई, मबहा णिधिन्न- काम-भोगा पच्छिम-चयम्मि पवइया; तहा वि संपचा निवाण । ना एम परमत्थो, काऊगं दार-संगह, पूरेसु समत्थ-लोग-सहियस्म वसार-चक्कस्स मणोरहे, विसेसेण जणणि- जणयाण । अहो ! अइन्चधो एयाण । मुणिय-पमाविय-परिमाणे(णामे) य पडिवमा सिं पत्थण ति । अपि य- "उवरोह-सीलयाए पडिनमा पत्थमा इमा वेण । पर-का-साहण-परा पुरिसा कुबे वि निवहति ॥" कहिओ य जिणाभिप्पाओ दसार-चकस्म । तओ संजाय-पहरिसाइसरण मणिओ केसबो दसारचकेण-'कुमाराणुरूवं बरेसु वालिय' गवेसेंतेण महि-मंडलं देडा उम्गसेण- इहिया रायमई कामगा। जाय, गव-परहि-कलाव-विम्ममेणं पिसाधार, पंचमि-- -AT- 29 . DHARTH INSTITUTE MYLAMI- MADHANAMA १२ धर्मोपडेशमालायाम मियक-सकामएणं भालुल्लए, मवादय-कोदंड-मग्मिएण भुमया-जुव(य)लल्लएण, विय सिय-कद-विब्भमेहि जयणुल्लापहि, मञ्जण-महार-ममुञ्जएणं नासा-मुल्लएणं, संपुन- मियक-संकामएहि कोल-पतुल्लएहि, विवफल संनिभेणमहरूलएणं, कुंद-कुसुम-पंडरेहि दमणुल्ला हि, तिबली-तरगियाए कंधु-सरिमाए गीवल्लियाण, वियसिय-मययत्त-पडिमएण वयणुल्लएणं, ईसि-पलंबिरेहि कनोल्लाह, कोमल-मुगाल-मारिक्खएणं बाहा-जुपलुल्लएणं, मंगलकलमोबमेहि यणहरुल्लएहि. णिग्यज-यज-सकासएणं मज्झदेसुल्लएणं, तियसणइ- पुलिण-वेथिल्लएण जहणुल्लएण, कयली-दंडोवमेणमरु-जुवलुल्लरणं, शिवग-घण-मसिणएण जैघिया-जुवलुल्लएण, कुम्मुण्णएहि चलणुल्लएहि विहुम-पभाय-विरेह णखुल्लएहि । + अवि य- 10 जा तार-तरल-पम्हल-दीहापत्तन कसिण-धवलेहि । णिय-णयहि विरायड धयवड-मरिसहि लच्छि व ॥ रोवचिऊण रुवं कह वि तुलग्गेण जीए देवो वि मयणाउरो वियंभइ को कि त वण्पिाउं तरह ? ।। ततो गंतण भणिओ भोग-म-तिलो उग्गमेण-नरेंदो परिणा- 'पावेउ राइमई " णेमियो घरिणी सद्द । तेण भणिय- 'मजोरहाइरित्तो परमाणुग्गहो एम अम्हाण, जेण माणुसमेत्ताए वि बच्छाए पाविओ ममत्थ-लोक-चूडामणी बगे।' "मन शिवोऽप्यविषयस्थितमपथे यन्मनोरथस्थापि । तदने का अयनिघे निजिद माति विवि) सुगनेव ।।" कारावियं दोमु वि कुलेमु महावद्रावणयं । अन्न-दियइंमि णिरूमानिओ बारेजय- महमयो । ततो प्रोवनिएमु तयणुरूवेमु भस्व-पेय-वत्थालंकाराइएसु कायवेलु, कमेण मणोरहमओ विव, अमय-रस-णिम्मिओ विव, परमाणंढ-कओ विष पत्तो वारेज-वासरो । जहा-विहिणा य पमक्खिया रायमा ति । अवि य- दहि-अक्खगाय) दुवंकुर-चावड-हत्याहि पह-सणाहाहि । विहिणा पमविया सा रत्तंमुय-भूमण-वरीहि ।। पुष्फ-फलोदय-भरिएहि णिय-धणेहि व कणय-कलसेहि । जुबईहि हाविया खलु पउमिणिया-पुत्र-पत्तेणं । सम्बोसहि-पमग्यि सुरहि-गंध-बहुकसिण-चिहुर-सीसम्मि । बहुलुग्गय-पुलएहिं गुरुहिं से अक्खया देना ।। आयंविर-मक्खेमु पडिओ दइउ व जावय-रसो से । होइ चिय संजोगो रचे रत्तस्स कि चोजं? ॥ णिय कति-विन्भमेणं जंघाओ कयाओ घुसिण-रागेण । चक्काय-सरेच्छाओ थणेसु तह पत्तलेहाओ । " १ज रितम) १३ ॥ शीले राजीमती-कथा। णिय-जम-धवलेणं चंदणेण बयणं पि से कयं पार । मयण-पणाहो अहगे कामे व कोणुरागेल्लो ।। णव-मस्यागम-गेम्मल-विमट्ट-कदो-दल-सुमोहिल्लं । लोयण-जुयलं पि कय कजल-स्य-रजिय तिम्से ।। महमाम-सिरी विव से मुहम्मि तिलओ ममोग्गो सहइ । छऑति तीए अलया मुह-गधागडिय-भमल ।। मणहर-महार्णदिय-समस्थ-जिय-लोय-लोयण-मुहाई । मणि-नेउराइ तिस्सा चलणेसु कयाड हसो छ । पिय-पपईहि पिब वेटियाट चलणगुलीओ पडिवण्णा । कामि-हियय र बडु रसणा-दाम णियंत्रमि ॥ कठायमत्त-बहुगुण-पोहरुन्छंग-वड्डियाणंदो। कामि व जणिय-मोक्खो मुना-हारो वि से रहो।। पिय-वयणाई पिव कुंडलाई सबमो(मा) मुतीह रेहति । सीमि सहर चुदामणी वि आण व जय-गुरुणो । इय जान पमाहिजर रायमई णिउण-महि-समूहेण । नाव कुमारो वि ददं पमाहिओ देव-रमणीहि ।। ततो समारूढो एारण-सकार्स मत्तधारण, समागया दमारा मह बलएक-वासुदेवेहि । एत्थंतरम्नि ममाहयाइ मंगर-नगर, उब्भिय सिया[य]पन, आग्यिा जमल-संखा, पगाइयाई मंगलाइ, जय-जयाविय लियम-मागहेहि । चोइओ गयाई टो पयचो गंतुं । मछलिओ कलयलो । तओ धुर्वतो अणलिय-गुण-सथवेणं, अहिलसिजंतो मुस्-मणुय- ।। मुंदरीहि, पसंसिजमाणो तिहुयणेणं, घरलिअंतो सुरमुंदरी-गयण-धवल-पहाहि, महया विन्छ हुणं सपनो विवाह-बवलहगमन्न | तओ कलुणकट मोऊण जाणतेणावि जिणेणं पुच्छिओ मारही-'भो! काण पुण मरण-भीरुयाणमंस कदुण-गहो। सारहिणा भाषियं - 'देव! एते हरिण-सूयराइणो तुज्झ वारेजय-परमाणद चावाइऊण आमिय- भोयणेण लोगा मुंजाविस्मति । तमो षणामिऊग से आभरणाणि, भणिया लोगा* जिण-"भो भो! केरिमो परमाणंदो! जम्मि एयाण णिरावराहाण दीण-वयणाण असरणाण खुहा-पिवासा-चाहि-यणा-पीडियाण कलुण-सगण वहो कीरइ ! ता किमणेण इह परलोगे य सारीर-माणस-दोरख-रे उणा स-पगेभय-जणिय-सताबेण वारेजएण?" भयंतेण चोआविओ हस्थी उर्जितामिमुहं । अवसरु ति काऊण संपचा सारस्सा(स्स)- याइणो लोगतिया अमरा । एवं भणियं च णेहिं - 'भयवं! तेत्थं परहि ।। अदि य- "सारस्सयमाझ्या वण्ही वरुणाय गद्दतोया य । तुसिया अवाबाहा अरिंगचा व रिट्ठा य॥ रते देव-णिकाया भयव बोहिंति जिणवरिंदे दातु। सन्य-जगजीव-हिय भयव । तेस्थ पबचेहि ॥"

२५ , धमापदेशमालायाम् तओ दयाक्तिो आयोमणा-पुवयं महादाणं, अणेग-देव-दाणव-सिद्ध-गधव-वेजाहराइ- परिघुडो सविमाय-जायव-पुरलोगेहि य अणुगम्ममाणो संपत्तो सुहद पिव वणराह- मणहर विसाल-बच्छं च, तियसणाहं पिव समयं जय-पायड च, महुमहं पिब तमाल-दल- सामलं सिरि-समद्धासियं च, जलहिं पिब रयण-सारं विबुह-सेवियं च, जिणिदागम पिव पय-गम-कलियं महाइसयं च उजेत-पवयं । जो य, कत्थ य मत्त-मायंग-कर- णियर-भजत-सरस-चंदणवणाणम्महत सुरहि-परिमलामोय-वासिय-दिसा-मंडलो, कत्थ य भासुर-मुह-विवर-पयडिय-दादा-कराल-केसरि-स्वर-णहर-कोडि-निद्दलिअंत-मत्त-मायग- कुंभस्थलाणित-मुसाहल-णियर-धवलिय-महियलो, कत्थ य प(थ)क-महावराह-दाढा- कोडि-नियरुम्मूलेञ्जमाण-महिबेहुच्छलिय-भद्दमुत्था-महाषभारालंकिओ, कहि पि मत्त करिणाहनांडयलासत्त-कन्न-चबेष्टाविय-भमिर-भमर-संकार हलबोलिजंत-दियंतरो, कहि पि किलिकेलेत-जूहाहिबाहिडिय-वाणर-णियर-विलुप्पंत-सिरिफलोवरेहिरो, कत्थ य जहिच्छ-पसरत-चणचरेहिं बहल केकारवारेजमाण-गुहा-विवरतरो, कन्ध य रहसो- वयंत-तियस-कामिणि-धम्मेल्लबल्ल-णिवडत-मंदार-कुसुम-नियर-भूसिञ्जमाण-णियंव-स्थलो, कस्थाइ किमर-मिहुणय-समारद्ध-गेव-सहायण्णण-पोचल-हिय-हरिण-उलो, कन्थ य कमल-कुवलय-णीलुप्पल-सयवत्त-सहस्सपत्तोबसोहिय-महामरवर-मंडिओ । जो य, माणदंडो विब गयणंगणस्स, चूडामणी विव महि-सीमंतिणीए, कन्नाक्यसो विव दाहिण-दिसावयाए, केस-कलाओ विव जयलच्छीए, रयण-नसणा-बंधो विव रईए, रमाणं पिव उउ-सिरीए ति । अवि य- पुष्णाग-णाग-पय-हिताल-तमाल-ताल-सोहिल्लो । णंदणवण-संकासो उQतो सहइ मेरु व ॥ तत्थ य समारूढो चउबिह-देव-णिकाय-परिवुड-पचीससुराहिव-परिवारो जिणो । सओ समाहयाई आमिओगिएहिं देवतूराहि(ई), आबूरिया असंख-संसा, समाहयाओ देरदुंदुहीओ । पणचियाओ देवसुंदरीओ । जय-जयावियं तियसेहि ति । अवि य- अवण-सुसिर-घण-तय-चडचिहाउज-चज-सदेहि । कण्ण-पडियं ग सुबइ वयणं रोरस्स व पहहि ॥ तो विमुक्काणि तित्थयरेणाहरण-वत्थाईणि, पडिच्छियाणि हरिणा । समुवणीयं तित्वपर-लिंग देवदुगुलं उत्तरासंगीकयं जिणेणं ति । "सब्वे वि एगदूसेण णेरगया जिणवरा चउव्वीस । जय प्रणाम अन्न-लिगे नो गिहिलिगे कुलिंगे अ॥" कमो सयमेव पंच-मुडिओ लोओ । एरवंतरम्मि सक-बयणाओ समुपसंतो कलयलो। कर्य सामाइयं ति । अवि य- काऊण नमोकार सिद्धाण अभिग्यहं तु सो लेह । सई मि अकरि()पेशं पावं ति चरित्तमारूढो । ।

शोले राजीमती-कथा। १५ पञ्चइओ गरंद-सहस्स-परिवारो अगंतर च जायं मणोणाण' ति । अवि य- तिहि जाणेरि समग्गा नित्थयरा जाब रोति गिह-वासे । पडिवतम्मि चरित्ते चढनाणी जाव छठमत्था ।" ततो काऊण निक्खमण-महिमं गया तियस-णरेंदाइणो पियय-हाणेसु ति । काऊण य से महिमं पत्ता देवा णरा य सहाणे । एहि जं राइमई कुणइ तयं भो! णिमामेह ।। ततो पडिणियत्त चि जिणेद-मुणिय-चोञ्जता भणिया सा सहियणेणं ति । अविय- सुर-मणुय-सुंदरी-सुह-विरत-चेत्तो महामुणी एसो। सिद्धि-बहु-राग-रचो णेच्छइ वीचाहिउँ महिलं ॥ वन-चडणाइरितं वयणं मोऊण सहि-यणाहितो । मुच्छा-णिमीलियच्छी पड़िया धरणीए सा कण्णा ।। ततो कह कह विलद्ध-चेयणा भणिउमाढता-"यो ! लहुओ वि लहुईओ मए अप्पा, तिहुयणस्स वि अचंत-दोल्लद्दे' महाणुभावे जणे अणुरागं करिनीए । जेण कत्य विणिजियासेस-नरामर-विजाहर-कुल-रूप-जोवण कला-कलावाइमओ समत्थ-तिहुअण- पणय-पाय-पंकओ जह-चिंतिय-संपर्जतासेस-महाफलो ग्रेमी 1, कत्य वा अम्हारिसीओ अमुणिय-परमत्थाओ पायय-रमणीओ ! ति । सबहा अञ्चत-तण्हाशुगओ विमरमर एरावणो अञ्चंत सुंदरे वि गाम-तलायम्मि । अवि य- "जो अप्पणो परस्स य गुण-दोसे सन्यहा ण जाणेइ । सो अप्पाणं विडंबइ अहं व मिमि उण रत्ता ।।" ततो इमं पि भावती अमाहारण-दोक्ख-सल्लियंगी आलिहिया विष, उकिण्णा विव, मिया विव, णिच्चला विव, उय(व)रया विव, बहिरिया विव, मूढ-मणमा विष, जरिया विष, धरिया विव, महापाहि-वियगाउरा विव राइमई जाइ ति । अवि य- कि सोगेणं पडिया 'कि वा रूवेण गेमिनाहस्स। अहवा वि जोवणेणं रागेण व किं व होजाहि ॥ मग्गं पिव दीयंता पुरओ से पति दीह-मुंह-पवणा । दोक्खानल-मीओ विव पर्यपिओ तीए कंपो वि ।। ततो कमलिणी विव दिणयर, जलहि-वेला विव पुष्ण-मयलंछणं, कणेरू विव मत्तमहागयं, बरहिणी विव जैलहर, कलईसिया विव रोयहंस, महुपराली विच पंकयं, लई बिब पुरदर, लच्छी विष महुमई, सरस्सई वित्र सुरगुरूं, दया विव महामणि, त घेव हियय-सल्लभूयं झार्यती विलविउमाढचा- "काउं दइय-पसंग पुणा वि रे देव ! अपहिओ कीस।। दाऊण णिहिं उप्पाडियाणि अहवा वि" (किं) अच्छीणि ॥ १ ज नायमगोगणति। ३ ह "हो। ३५४ कप के। ५५ रोग। १५ बदाय, ज 'बुइपव। ज जुल । जइस । १. विदयानि। . जमा।

१६ धमोपदेशमालायाम ताओ जयम्मि धनानाओ जीयति जीप-लोगम्मि । जाहिं पिय-संपओमो मपामा विण झाइओ कह वि ।। गरयाणल-संकास दुक्ख गिण्हति वल्लहं काई । पापनि णिरुबम-मुह विणियत्ता वल्लहाहितो ।।" ततो ण सहइ मयलंकणं मल उदभवं च, ण गणे: महिया-य(च)यणं हिओएस च, जिंदए बम्महं णियय-कम्म च : ततो वित्थर से बम्महो संतागो, बाद मुंह-मारुओ रणरणाओ य, निरडइ असु-यवाहो गुरुवएमो ना, णामह ला यणा य, अणुगच्छा पुलओ परियणो नि । अघि य - णीनमा तीए मुंह-मारुओ वि, दोश्व पि दुक्खियं होइ । गेवड़ वाह-जल पि य पुलइज तीड पुलओ बि ।। तओ भणिया महिया-यणेण-'पियमहि! जम्मंतरासेवियस्म पाव-महातरुणो फलमिणमो, ता धीरनणमवलंबेसु, अलं विमाएण, धीर-धगाओ चे राय-धृयाओ होति । भणियं च- "वसपमि न उदिवगर विचम्मि प्रगब्बिया माना। होति अभेन्न-महावा समम्मि विमममि य ममत्था । एवं च परिणाम-गुंढरेहि कह कह वि महिया-यण-वयणेहिं समामासिया मणिर्ड पवता रायमई- "जाणामि अर्ज चिय पम-ममए सुमिणयम्मि संपत्तो दुवार-देसे परितुलिय-तिभुयण-रूवाइ-गुण-समुदओ अचंत-विलक्मणो अणेग-देव-दाणा-विआह- राणुगम्ममाणो एरावयारूढो कोइ देवपुरियो । सो तक्स चिय तत्तो णियत्तीऊण समारूढो सुरसेलं, निमन्त्रो सीहामणे । ममामन्त्रीहया अयोगे जतु गो । महिया-यण-चपण- चोइया पत्ता अहं पि तत्थे । ततो दाउमाढनो ना(ना)ग चउरो चउरो कापपायव- फलाणि । मए वि भणियं - 'भयवं ! ममावि तारपाणि फलाणि देस, जेण ण मारीर- माणस-दोक्ख लहामि । "एतेहिं किनि मुह-कडएहि परिणाम-महुरेहि समभुव भुनहिं ण कयाह दोख पाविहिसि, णिरुपम-मुह-भागिणी य परचे होहिसि।" भगंतण देनाणि । मज्झवि फलाणि । नक्खणं च मगल-तूर-वेवा विवोहिय म्हि । सहीहि भणियं- पियसहि ! मुह-कडुओ बि एस सुम(मिणो शचि परिणाम-सुंदगे हविस्मइ । तओ भगवओ भाया रहप्रेमी रायमई(ई) उत्परिउमादत्तो । भणियं च ण- "वय तव-संजम-जोगे करिति दोहयि(ग्गि)णी महिलाओ । तं पुण मोहग्ग-निही जम्हा तियमा वि पस्थिति ।। ता उझिऊण एते मजसु ममं पच्छिमंमि य वयंमि । संपत्त-विग(स)य-सोक्खा जिणेद-मागं गमिस्सामो।।" "पाहं सोहम्ग-कए करेमि धम्म पुगो वि पच्छा वि । जइ सो चिय कायद्यो ना किं पृच पि बिमहि ।" १७ गुद।

शीले राजीमती-कथा। केपइ कालेण पुणो वि भणिया मा तेण विसय-कएणं । ततो से पचक्खं पाऊग दुद्ध-पेय' मयणफल-भक्खणेण बमिऊण सोबन्निय-कचोले समुवणिया(य) रहणेमिणो- पियसु' । तेण भणियं- 'कहं बंतं पिबामि ?' । तीए भणियं - 'एयं पि जाणसि?' तेण मणिय - 'बालो वि एव वियाणह' । तीए भणियं-'जह एवं, ता कीस अहं तित्थयरेण मिया तुम पाउमिच्छसि ? । अवि य- "एक्सदे जलिय जोया ) धूमकेउ दुरासय । णेच्छति यतय भोत्तु कुले जाया अगधणे ॥" एवं विचित्तति]वोविहाणेहि अप्पाणं सोसंतीए केणइ कालेण भगवओ वि तिब-तबा- णले णेहद() कम्म-महाकाणणस्त विसुज्झमाण-चरितस्स अञ्चंत-विसुद्धलेसा-परिणामस्स समारोविय-खवग-सेढीणो आपले दोनि मुफआण-भेए पहु(पुह)चवियक सवियार एमंतषियकं च अवियार बोलीणे तस्म तइयं सुहुमकिरियमप्पडिवाई अप्पत्तस्स ममुप्पन केवलं ति । अवि य- वोलीणाणागय-वट्टमाण-णीसेस-भाष-प(बोडिएणं । तणस्थि जंण पेच्छद केवलणाणेण जिण-दो ॥ चलियासणा य ममागया मपरियणा बत्तीस पि सुरासुरखइणो । ततो आभिओगिय- मुरेहि समंता समं कयं पिण्णुग्णय रयण-चेत्तं महीयलं, अवहरिउं ग्य-रेणु-तणाइवं, गज्जियं वसुमतीए, नेम्मलीहूयाओ दिनाओ, पणट्ठा वेराणुबंधा सह सबोबइवेहिं । णिवडियं गंधोदयं, बरिसियं दसद्ध-चन्नं कुसुम-वरिसं । हरिसिया सवे पाणियो। जेम्मवियं साल-तियं, 'विउरुवियाणि चत्वारि महादाराणि, णिहिया सरस-तामरस-पिहाणा खीरोचज- लाचूना मणिमय-कलसा, गेव्वचियं स-पायपीढं सिंहासणं, कओ तेलोक-गुरुणो चारस- गुणो द(दिवो कैकेल्लि पायवो । णिरुद्धबरयलं विमाण-मालाहिं, उन्भिया सीह-व(च)- कन्झया, णिवई धम्मचकं, पवञ्जिया तिगस-दुंदुहीओ, ममुच्छलिओ देवघोमो, अवय- रिया तियसाइणो सदहा । कि बहणा ! णिवत्तिय सवं पिणिउत्तामरेहिं । तओ परिय- धवलायवतो तियस-विणिमाविय-दिवपंकय-णिहत्त-चलण-जुयलो पासडिय-सकीसाण- धुबमाण-सिय-चामरावययो भामंडल-किरण-समुअोइय-गयणंगणी अमेगणरामर-कोडि परिखुडो देवतूरनवापूरेजमाण-दिमा-मंडलो पयाहिणीकाऊग सीहासणं णिसो तस्य जिणो । अवि य- परिय-धवलायबचो पुख-दुवारेण पविसिड णेमी । सीहासणे णिमनो णय-तित्थो होइ चउवयणो॥ समारद्धा य जोयण-णिहारणीए तिरिय-गरामर-णिय-णिय-मासा-परिणाम-परिणामि पीए अचंत-मणोहराए देवाए भासाए धम्मकह चि । अवि य- धम्मो अत्यो कामो मोक्खो चचारि होति पुरिसत्था । तस्थ वि धम्माउ चिप सेसा जह हुँति तह भणिमो ॥ १ब पिय। ३६.बिब्धि।

१८ " भोपरेशमालायाम् फुटवीए विणा कुंभो तंतु-विहीणो य जह पडो णस्थि । दुद्धण विणा दहियं दहि-रहियं जह य णवणीयं ॥ दह-विहीणा य गुणा मुह-दोक्स जह य जंतुणा रहियं । तह धम्मेण विरहिया तिमि वि अस्थाइणो कत्तो।। तम्हा सयल-सुहाणं अस्थाईणं च कारणं धम्मो। सो दु-वियप्पो भणिओ मुणि-सावय-धम्म-भेयाओ । संकाइ-मल-विमुकं समत्त ताण मूलब(च)कं ति । अहिगम-णिसम्गभेउ' पसमाइ-गुणेहि विचढयं ।। हिमा-लिय-चोरतण-मेहुण-परिन्गहाओ खलु विरई । उत्तरगुण-चिंचहओ मुणि-धम्मो मोक्ख-मुह-हेऊ ।। पंच य अणुबयाई गुणवयाई च होति तिमेव । सिक्खावयाइ चउरो मावय धम्मो वि सुह-हेऊ ।। श्य एबमाइ बहुविह-गुण-सय-कलियम्मि साहिए धम्मे । चउरूव-समय-सघो जाओ पढमे समोसरणे ॥ इमिणा य पढम-समवसरण-कमेण विहरतोऽणेग-समण-गण-परिगो गासेंतो मेच्छ- संघयार समोसरिओ पुणो वि वारवईए बाहिरुजाणे रेवयाभिदाणे जिणो । पुव- भणियाणुसारेण कयं तियसेहिं समवसरणं । णिउत्त-पुरिसेहि य बद्धाविको वासु- देवो सह जायव-चक्केण । तित्थयरागमणेण अणावेक्षणीयमाणंद-सुहमशुहर्वतेण य देव से पारिओसियं दाणं ति । अवि य- वित्तीओ' सुपनस्स पारस अर्द्ध च सयसहस्साई । तावइयं चिय कोडी पीती-दाणं तु चकिस्स ।। एवं चेव पमाणं णवरं स्वयं तु केसवा दिति । मंडलियाण सहस्सा पीवी-दाणं सय-सहस्सा ।। भचि-विभवानु(गुरूर्व अन्ने वि य देति इन्भमाईया । सोऊण जिणागमणं णिउत्च-पुरिसेयरेसुं वा । ओ महाविभूईए दिध-संदणारूढा णिग्गया बलदेव-केसवा सहदविजयाइयो य सह सिवादेवी-देवई-रोहिणीहिं पुरलोगो य । अणाविक्खिणि(खणी)यमाणंद-सुहमणु- भवंतेहिं पणमिओ तित्थयरो सह गणहराईहिं । णिसमा जहारिहं । मुणिय-जिणागमणा य पत्ता राइमई वि. पणमिओ तित्थयरो, निसमा जहारिहं । भगवया वि मेंदिओ जाइ- "जरा मरण-पिय-विष्पओग-सोगाइ-गाणाविह-दुक्खाणुगओ नारय-तिरिप-नरामराणुभूद- लक्षणो संसारो, तमिमिनाणि य मिच्छत्ताविरइ-पमाय-कसाय जोगाईणि । वहा परू- विजओ अयलाणंत-णिरुवम-णिरावाइ-सासय-सोक्खाणुगओ मोक्सो, तकारणाणि याणेग- वियप्पाणि संमईसण-णाण-धरणाणि । ततो इस संसारासारनणं सोऊण पेक्खंता अजेगे जायव-कुमारा रहणेमी णागरया । रायमई वि' हियथ-णिहिय-चारित-परिणामा १५। २ । १., । करिदिया। . 11 शीले राजीमती-कथा। पणमिऊणं तित्थंकरं पविडा णगर । ततो पुच्छिऊण जणणि-जणयाइणो, दाऊण महादाणं, काऊण सब-जिणाययणेसु अढाहिया-महिम, अणेग-नरंद सेणावइ-मति- सत्याह-सेहि-बालिया-सहिया महाविच्छोण पहाविया राईमई तित्थयरेण । इत्थंतरम्मि यसको संवेग-सार थुणिय (उ) पयत्तो ति । अवि य- जय सुरसेल-विभूसण! जय जय इंदंक-वडिपाणंद। जय णिवत्तिय मजण! जय जय सुर-सुदरी-पणय ।।। जय हरिचदण चचिय! जय जय मणि मउड-भूसिय-सरीर ! । जय सेयवस्-धारय! जय जय सियकुमुम कय-सोह! ।। जय इंदावलि-संधुय! जय जय जगणीप(ए)वष्टियाणंद। जय बाल ! अबाल-विसिद्ध-चेट्ट! जय जोवणं पत्न! ।। जय रायलच्छि-भूसिय! जयसि दसारोह-णहयल मियंक। जय सिवदेवी गंदण! जय दाविय कण्ह-णिय-वीरिय।।। जय अकयन्दार-सगह! जय जय उत-हिय-सामन।। जय देवदून-धारय। जय जय सुर-मणुय-णय-चलण!॥ जय चउणाणि-मुणीसर! जय जय उत्सग्ग-दलण-मुणिचंद ।। जय केवललच्छी-परिय-चरय ! जय देव-णय-चलण! ॥ जय दर-पाव-णिसूडण! जय जय सुर-सिद्ध-पणय-कम-कमल!। जय गय-गमग सुरश्चिय! जय लोह-समुद-गय-पार ! ॥ जय मयणानल-जलहर! जय जय गेइलिय-गरूय ढ-माण। जय सिद्ध ! सिद्ध-सासण! जय जय सुवगम्मि सुपसिद्ध । जय इंदीवर विम्भम! जय जय गुण रयय-सागर! मुगिंद।। जय पाउस-जलय-समाण सद! जय पउम-कय-चलण!॥ जय गोविंद णमंसिय! जय जय नीसेस-बंधण-विमुक। जय नाह! णाण-सागर! जय पणयासेस वर-फलय।। जय लव-लच्छि-सुसंगय! ईसाह व राइलच्छि-परिमुक!। जय सिद्धत्य-नरामर! जय जय कोवाहि-वर-मंत ।।। जय सिद्ध ! बुद्ध ! गुण-णिहि ! पसत्थ-कल्लाण-मंगलाययण!। जय सिदयालु-महागुण! पुरिसोत्तम-पुरिस-कय-पूय॥ एवं च सह अट्ठारसहि' समण-सहस्सेहिं भगवंत अरेगुणेमि थोऊण राइमई च अणलिय-गुण-संथवेण पविट्ठा सह जायव-चक-पुर-लोएणं बारबई बलदेव-वासुदेवाइणो।" राइमईए वि पव((ख)माण-सवेगाइसि(स)याए नाणाविह-तो-विसेस-तणुइय-तणूए वेरग्ग-पग्मावडियाए, जहुत-संजमाशुड्डाण-पराए कमेण य अहिजियाणि इकारस अंगाणि । कालंतरेण य पुणरवि समोसरिओ भगवं वारवईए । समाढता धम्म-कहा । संबुद्धा पाणिणो । उहिउ(ओ) तित्थ[य]से णिव(सानो देवच्छंदए । दुइय-पोरिसीए समादत्ता धम्मकहा गणहरेणं ति । .लिद। १५ सिद्ध। ।

२० . पोपदेशमालायाम् राओवणि(णी)य-सीहासणमि विट्ठो वि पायपीहे वा । जिलो अण्णयरो वा गणहारि कहेइ बीयाए । संखाए उ भषे साहा जं या पुरोओ पुच्छेा । णय ण अणाइसेसी बियाणई एस छउमत्थो । पडिबुलं-दुइ-पोरिसीए वि उडिओ गणहरो । देवाइणो वि गया सहाणेसु, साहुणो वि पविट्ठा गयरीए भिक्खा-निमित्तं । रहणेमी वि कारणंतरेण एगागी वासाहिहओ णयरि-उआणंतर-गिरि-गुहाए णिलुक्को, थेव-वेलाए वासाभिहया पविट्ठा तत्थेव राइमई वि । तेनाणि वत्थाइणि विसारतीए दहण सरीर-सोहं संजाय-मयणेण अणविक्खिऊण इह-परलोग भयं भणिया रहणेमिणा-भद्दे ! एहि, भुजामो ताव भोगे, पुणो वि " पच्छिम-वयंमि पाझं काहामो ।' मुणिय-रहनेमि सदाए ससज्ज्ञसाए ठवेऊण अप्पाणं मणिय राइमईए । अवि य- "तुच्छ-सह-सोक्स कजे मा मुंचसु मेरुविन्भमं सीलं । इह परलोए जम्हा दुहाई पावंति हप-सीला ।। इह लोगम्मि अकिची कुल-मालिण्णं फ्याव-परिहापणी । असरिस-जणे-हीलणया अपञ्चओ' चिच-संतावों ।। नरवणो गरुय-भयं जणणी-जणयाण होइ संतायो । इय जायते बहवो दोसा इह सील-रहियस्स ।। धम्माइसु सीमंताइएमु गरएसु तिष-दुक्खाई । पार्वति विगय-सीला तेतीसं सागरा जाब ।। गय-गवय-गोण-गंडय-वग्य-तिरेच्छ-च्छभल्ल-तिरिएसु । खण्हा-छुहाइ-दुक्खं लहति गरोवमं चित्रं ॥ ततो धम्माइ-विपजिएसु तिरिओवमेसु पुरिसेसु । ड(इ)यरेसु य कूपुरिस-विन्भमेसु दुक्खाई चित्ताई ॥ इय णारय-तिरिय-परामरेसु दुक्खाई अन्न-जन्मम्मि । पार्विति पट्ट-सीला जाणा-रूवाणि चित्ताणि ॥ गह-भूय-रोग-तकर-कुसु(स)उण-दुस्सुमिण-गरवह-मपहिं । जलणाहि-सत्तु-करिवर-मईद-णीराइ-जणिएहि ।। सुमिणमि वि गोस्थप्पा पसत्थ-सीलो किमेत्थ अच्छे । ण कयाइ वि सुरसेलो चालिआइ पलय-पवणेहिं ।। आमोसहि-विप्पोसहि-खेलोसहि-जल्ल-गयण-गमगाओ। जंघा-विजा चारण-आसीविस-मिथ-सोआई॥ अक्खीण-महाणसि कोह-वीय-वेउत्रि-पयण-पद्धीओ। खीरासव-महुआसव-सद्धीओ चित्त-स्वाओ॥ दि। स्पारो। ५६ M पष १.जग।

तपसि बढाहारि-कथा। २१ . जाइति इमम्मि भवे परलोए सुरभवो व मोक्खो य(वा)। सील-परिपालणायो' तम्हा त णेच रक्खिना ।। इस सीलासीलाणं गुण-दोसे तीए सोणिसामेउं । पडियागय-संवेगो जाओ मेरुव घिर-चिचो।" भणियं च सेवभवण- "अह च मोमिरायस्स तच सि अवगवन्हिणो । मा कुले गबणा होमो सजम णिहुओ चर ।। जइ त काहिसि भाव जा जा दिच्छसि जारीओ। वायाझ्झु ब्ब हढो अट्ठियप्या भविन्ससि ॥ नले सो क्यण सोच्छा सजयाए सुभासिय । अकुसेण जहा नागो धम्मे सपडिवाइओ ।। एव करेंति सबुद्धा पडिया पवि[य]क्खणा । विणियति भोगेसु जहा से पुरिसोतिमो । ति ॥" कमेण य दो वि केवलिणो जाया सिद्धा य । अओ जहा रायमईए सीलं रखियं, तहा रक्वियर्छ । सुयएवि-पसाएणं सुचाणुसारेण साहियं परियं । रायमईए Kणेतो इच्छिय सुक्खाई पायेइ ॥ ॥रायमई-कहाणयं समत्तं ॥ मदनातुरेणापि न शील खण्डनीय रथनेमिनेवेत्याह च- मयण-परायचा वि हु मुणिणो न मुअंति नियय-मजायं । रहनेमि व महप्पा रायमई-दसणाहितो॥५ [मदन-परायत्ता अपि मुनयो न मुञ्चन्ति निजमर्यादाम् । रयनेमिवत् महात्मा राजीमती-दर्शनात् ॥ ५] स्पष्टवार्य कथानकमनन्तरोक्तमेव । । * सांप्रत तपोऽधिकृत्य धर्मोपदेशमाह - णत्यि असझं किंचि वि तवस्स चिन्नस्स माणुसे लोए । तं कुणसु जहा-सत्तिं दृढप्पहारि ब मुणि-सीहो ॥६ [नास्ति असाध्य किश्चिदपि तपस. चीर्णस्य मानुषे लोके । तत् कुरुष्व यथाशक्ति रापहारिषन्मुनिसिंह । ॥६] सष्टार्था । भावार्यस्तु कथानकगम्यसबेदम् - [३. तपसि दृढप्रहारि-कथा] अस्थि इहेब जंबुद्दीवे दीये भारहे वासे अपरिमिय-गुणाहिरामं वसंतपुर गपर। दिया ५६.बम - M ब. २. ' ४ ।

१९ . - 1 धर्मोपदेशामालायाम् जियसन्त राया। तत्थ य णिप-कम्माण उट्ठाण-परो पहाण-दियवरो । तस्स य समत्व- दोसेक्श-मंदिरं सुउ नि । अवि य- तष्हाइएहि व दढं पडिवण्णो सो असेस-दोसेहिं । 'सुर(मि)गंमि वि परिहरिओ गुण-लेसेणावि दूरयरं ।। अणालिओ' अकुणंतो पीणिओ गुरूहि, भमंतो य जहिच्छं संपत्तो पल्लीए, समल्लीणो पल्लिनाहस्स । तेण वि पडिवन्नो स-बहुमाण पुत्तचाए ति । अवि य- "भृगा मृगै सङ्ग मनुव्रजन्ति गावश्च गोभिस्तुग्गैस्तुरङ्गा । मूर्खाश्च मूर्खे मुघिय सुधीनि समान-शील-व्यसनेषु सख्यम् ॥" जओ दर्द पहरद ति पक्षणाममवहत्थिऊण कर्य से दढप्पहारि चि गाम । कालंतरेण ॥ य मओ पल्लिणाहो । णियय-मोडीरयाए सो चिय पल्लिवई जाओ। उद्विया णिहेस-परा सो वि पश्लिवासिगो । अपि च- "नाभिषेको न सस्कार सिहत्य क्रियते मृगै । विक्रमार्जित-सत्त्वस्य स्वयमेव मृगेन्द्रता ॥" तओ तत्थ पाणिणो पायंतस्स, अलियं भणंतस्स, पर-दहावहरणं करेंतस्स, परदाराणि सेवंतस्स, परिग्गहार भेसु वट्टमाणस्स, महु-मज-कुणिमाहाराइ परिजंतस्स, " गामागर-सत्थे घायंतस्स समय(इ)कंतो को वि कालो ति । अवि य- "कुसलाणुबधे कम्मोदएण धम्मत्थ-काम-सजोता । बञ्चति वासरा सुपुरिसाण पावाण विवरीया ॥" अनया सजिया घाडी णिपडिया गामे विलुपंती य परिवाडीए पत्ता रोर-चभण मेहं । ण केंचि लद्धं, गवर तक्षण-संसिद्ध-पायस-पडि पुन-थालि गहेऊण गया भिल्ला गाम- • मज्झे । ततो पगडासाणि छुहा-परद्धाणि रोवमाणाणि जिग्गयाणि डिंभाणि पिउणो समीर । भणियं च णेहिं - ताय! सो मवो पायसोबाए पिक्समाणीए गिव्हिऊण पहाविया भिल्ला गाम-मज्झे । ततो रोम-बम-तविरच्छो महिय-लउडोऽणुपयं गओ बंभणो । देवा भिल्ला, समाउत्त भंडणं । अहो । एस चाव)वयरो मम मेल्ले अभिभवा ति मन्नमाण वा- पाइओ वढप्पहारिणा । इमं च सोऊण गम्भ-भर-णीमहंगी आगया बभणी । मणिओ गाए "मिल्लाहिवो-"आ पाव ! णिरणुकंप ! मरणागय-धायग! परदारासत्त ! अलिय-चयण ! चोर ! अण! विलाय(लया)-गो-बभण-मारग! अञ्चताहम! चंडाल ! निम्षिण! कयग्ध ! खल ! पिमुण ! अददृश्य ! पीलज ! असंतुह! महापाव! किमेयं तए ववसियं ?" पुर्णरुत्तमुकोसंती समुप्पन कोवेण वावाइया सा वि । तओ फरफरायमाणं गम्भ णिएऊण संवेग-सार चितियमणेणं-धिरस्धु मम पावस्म, जस्सेरिसं चिट्ठियं । ता किं जलर्ण " पविस्सामि ?, अणसणं करेमि, सस्थयारे पुच्छामि', भयरखाउ पडामि', महापई पच्चामि १, तिस्थेसु हामि, मुणिणो सेवेमि', तिणयणमाराहेमि, भदियं थुणामि , दिवसयर झाएमि । अबि य- इय एवंविह-चिंतापरेण दिट्ठो महामुणी । पाएसु णिवडिऊणं सिद्ध णिय-चिट्ठियं सर्वं ।। 4 31 पगन्छ' ४. ५. रस १५मुद।

भाचे इलापुत्र-कथा। २३ ततो से अणंतर-चिंतियं सोऊण भणिय मुणिणा-'भद! एते पायमल-पक्खालण- (बंधणं जलणाइ - पवेसा अन्नाण-हिंसा-शुम्गय-तणुओ मोतृण सम्मदंसण-गाण-चरणाणि, । तेसु चेव आयर कुणमु'ति । अवि य- अमयं पित्र पडिबन्नो मुणि-धम्मो तेण साहु-मूलम्मि । परिगिपिहऊण सिक्खं पोरागार तवं कुणइ ।। एवं च खुहा-पिवासाइ-बावीस-परीसहे सहनरस, दिव-माणुम-तेरिच्छा य संवैयणीय- डो-बेमायोबसग्गे अहियासितस्स, अणिचार-दुवालस-भावणाउ भावंतस्म, अडविह- न्म-विवागं णिरूतस्स, तिविह-सामायारिमन्मसनम्स, दमविह-यावच्चं करेंतस्स, जीव-णिकाए रक्खतस्स, पंच महावयाई पालंतस्सदुवालसविहं तवमायरतस्स, पालोअणाइयमणेगविह पायच्छित्तं चरतस्स, संसारासारवणं चेतेतस्स, पुश्व-णिवत्तियं । गाव तिविहं तिविहेण निदंतस्स, पसत्थ-लेसासु वट्टमाणस्स, ममुच्छलिय-जीव-वीरियस्म समारोविय-खवगम्सेढिणो समुच्छलिय-सुकमाणानल-निदह-पण-घाइकम्म-चउकिंध- स्म समुष्पन्नं केवलं नाणं । कया देवेहि केवलि-महिमा । ततो बोहिऊण सब-कमलायरे, परिपालिऊण केवलि-परियाय, खविऊण भवोग्गाहि-कम-घउकयं संपत्तो रेवाणं । अतो भन्ना-जहा वढप्पहारि महरिसिणा तबोमइओ धम्मो कओ, तहा सेसेहि पि कायचो; एस धम्मोवएसो । एवं सवाखाणेसु उवणी कायबो । अओ पर वित्थर- भएण ण सई भन्नह । सुयदेवि-पसाएणं मुयाणुसारेण दढप्पहारिस्म । णिसुणंतो लहइ नरो विसिट्ट-चरियं सया सोखं ।। ॥ इति दहापहारि-कहाणयं समत्तं । ॥ भावात्मकधर्ममधिकृत्याऽऽह- भावमइएण पावइ केवलि(ल)नाणं इलाइ-तणउ व्य । मरहाहिवु ब्व भरहो मरुदेवी-सामिणी अहवा ॥ . [भावात्मकेन प्राप्नोति केवलज्ञान इलायास्वनय इव । भरताधिषवदथवा (भरतो) मरदेविखामिनी यथा वा ॥७] भावार्थ: कथानकेभ्योऽवसेयस्तानि चामूनि- [१. भावे इलापुत्र-कथा] इहेब जंधुद्दीवे दीवे भारहे वासे विउस-जण-पसंसणेशं गुण-निहाणं इलावद्धणं नाम । नयर । जंच, परिगयं पर-परिमालंघं गंभीराए कुलबहु-संकामाए परिहाए । चकलियं तुहिणगिरि संकासेणं छुहा-धवलेणं दूरुग्णय-पामारेणं । विभूसियं चुल्लरिमर्वन-पडिमेहि सिरि-सणाहेहिं धवलहरेहिं । मंडियं सुरसेल-सरिसेहिं तियस-बिंबाणुगएहि देउल-विहा- रेहि, ति(टि)विडिकिय मुविभत्त-तिय-चउक-वञ्चर-चउनुह-महापह-पहेहिं ति । अवि य- २१ २४ -- धर्मापरेशमालापान दुई पुरस्म सोहं तियसाण वि विम्हओ मणे जाओ। किं तियस-पुर इणमो चिणिम्मियं विस्सकम्मेण ॥ तत्यस्थि इलादेवी तत्व वसतेण इन्भ-मिहुणेण । पुत्तत्यं विनविया 'ओवाइय-संपयाएण ॥ चऊण देवलोगा देयो गम्भमि तीए उववन्नो । सीहं उच्छंग-गयं सुमिणे दगुण पडिबुद्धा ।। महापुरिसागुरूव-डोहलप-संपाडणेण य बहिओ गम्भो । उचिय-समए य पच्या एसा देवकुमारोवमं दारय । वदाविशो य उम्भो । कयं महावद्धावणयं । दिन इलाए देवीए ओवाइयं । कयं दारयस्स णाम इलाय(इ)पुत्तो नि । कमेण य बडिओ 'देहोवचएणं, कला कलावेण य । संपचो सबल-जण सलाहणिज जोक्षणं ति । अवि य - "जीए जहिं चिय पढमं कुमार-अंगमि णिवडिया दिवी । तीए तहिं चेव ठिया सपुष्णो कीए वि ण दिट्टो ॥" एवं चा(च)बुह-जण-पसंसणेजं जीयलोयमणुहवेतस्म संपत्तो सरयागमो । जत्थ य, सरयसिरि-समद्भासिया रेहइ महि-महिला । महि-महिला-रजियाई रेइंति काणणाई । "काणण-विहूसियाई छअंति सरवगई । सरपर-टिविडिकियाई सहति पंकयाई । पंकय- विइसियाई सोहंति भमर-कुलाई । भमर-उल-विभूसियाइ अग्धति गय-उलाई । मय-उल- पसाहियाई रेहति महानरेंद-धवलहरगणाइ । अवि य- नव-णीलुप्पल-देहो तारा-धयरहि(दु)-परिगओ सहइ । अहिणव-ससि कलहंसो वित्थय-णह-माणससरम्मि ।। इय जंजं चिय दीसइ सारय लच्छीइ भूसिय भवणे । आयन-कडिय-सरो तहिं तहि पसरह अणंगो ॥ एयारिसंमि सरए इलाइ-पुत्तेण पुलइया चेडी । उजाणमुवगएणं खय-मज्झमि गवंती ॥ ततो तीए रूव-लावन्न-जोवण-मोहमा-कला-कलावावजिय-हिययस्स महावाही विव - जणिय-संताबो पयडीहूओ वम्महो । खलिओ गइ-पमरो, ममुग्गओ रोमंचो, पणको कुलाहिमाणो, 'तचारीहूया लज ति । अवि य- भुमहा-धणु-पसरिय-दिहि-वाण-णिबहेहि सल्लिओ' तीए । लेप(प्य)मओ' विव जाओ' मत्थाह-मुओ सुधीरो वि ।। तओ तंतहाविहं शियय(ए)ऊण भणियं पास-ट्ठिय-मेत्त-जणेण - 'वयंस! किमेयं * सयल-जण हसणेश, खोह-जगेहि पि विवलियं, इह-पर-लोग-विरुद्ध तए समारई ? अबो ! बियाणियोहामएहि" । भातेण भणियमयोग- "भो भो ! अह पि जाणामि जहा कूल- कलंकारयमिणमो, ता किं करेमि? अइदुद्धरा ने मयणावत्थ चि । अनि य- पलयाणिल-सुद्धो जल-णिही वि कल्लोल-मिग-कलसेलो। वीरइ सारे धरिई ण उण चिय चित्तमणुर ।" 'म उहाम,कारल। 28 १. तन्मा।३ज ।

१५ , भाये इलापुर-कथा। तेहि मणियं-अलमित्याण(णुगेण । न खलु अच्चत-तण्हा-गुगओ वि सिसिर पि मार्य- ग-जलं चोदसवेआठाण-पारगो पहाण भणो अहिलसइ । अण्णं च राया णाहीति, अवराह काही | बंधुणो जाणिस्संति, दूरेण परिहरिस्सति । अंबा जाणिस्सइ, अबत-दुक्खिया हविस्सइ । ताओ भुणेहित्ति, दुस्सुउ ति संभावेस्सइ । नगर-सेट्टिणो जाणिस्संति, णयराओ बाहिं करिस्संति । गुरुणो वियाणिसंति, लजिया हविसति । ता किमणेण । स-परोभय-संताव-हेउणा दोह-ज्झवसारण ? नियत्तमु एयाओ ठाणाउ ति । अपि च - "काम ! जानामि ते भूत सवल्पातू किक जायसे । ततस्त न करिष्यामि ततो मे न भविष्यसि ॥" इसाइपुत्तेण भणिय- 'ज एय संलत्त, अहं पि जाणामि, किं खु मम जीयं एयाए आयत्तं; अलाहि पुणरुत्त-भणिएहिं ।' विषाणिओ एस वृत्तंतो जणयाइएहि । भणिया। संखिया इलासुएण- 'सुवन्न-समं देहि ममदारिय । तेहिं भणियं - 'अक्खय-णिही एसा अम्हाणं, गबर जइ एपाए कञ्ज, ता अम्हहि सम भमस, सिप्पच सिक्वसु ।' ततो वारिजंतो वि पुणरुतं गुरु-मित्ताइएहिं अगणिऊणोभयलोगाववाय पविट्टो ताण मज्झम्मि । पडिनियत्ता विमण-दोम्मणा जणयाइयो । इमो वि तेहि सह विहरमाणो सिप्पमम्मसंतो पत्तो विनायडं। वीवाह-दव-निमित्तं च उ(ओ)लग्गिनो राया, दिलो पेच्छा-बरो, समाव। पेच्छणयं । निवेडो राया मह महादेवीए । संपत्ता नागरया । नाणाविह-विनाणेहि आवजियाणि इलायपुत्तेण लोगाण चिचाणि । नरेंदे य अदेते न देह लोगो । राया पुण दारियाए निबद्ध-रागो तस्म वहणथं तं भणह - 'लंख! पडणं करेसु ।' तं च यम-सिहरे अई कई कीरइ, तत्थ खीलिया कीलति, मो य मूले वेद्धाउ पाऊयाउ परिहे; ततो असि- लेडय-दी(ह)स्थ-गओ आगासे उप्पहऊण ततो खीलयाओ पाउया-गालियाहि पवेसेयन्वा, सत्त अग्गिमाहद्धे सत्त पच्छिमाइद्धे काऊण । जइ कह वि चुक्कदा धरणीए पडिओ सयखंडी(डो) होइ । तं कयं । लोएण साह(हुकारो क(क)ओ । अदेते नरेंद] ण देह जणो । राइणा मणियं-'मए दिहुँ, पुणो करेसु ।' दुइय-पार पि कयं, अइसएण तुको लोगो । राइणा मणिय - 'प सम दिवं, तईयवार पि करेसु । तो विरत्तो गरेदाओ लोगो । कर्य तइय-चार पि । मारणथं च से पुणो वि भणियमलजेण राहणा- 'अव- स्स(स) चउत्थं बार करेसु, जेण करेमि अदरिदं । ततो विरत्न-चिचो नियनो लोगो पिच्छिपवाओ। वस-सिहर-डिओ इलाहपुत्तो चितेउ पयत्तो-धे(घिरधु काम-भोगाणं । जेण एस राया एएर रगोवजीवियाए निमित्तं च मम मरणमभिलसइ । कह च एयाए परितकी भविस्सइ ? जस्स महंतेणावि अंतेउरेण तिची प जाय ति । अवि य- "सरियाहि व जलनिहिणो तण-कट्ठाईहिं जलिय-जलणस्स । णइ जाइ य संतोसो नरस्स नारी-सहस्सेहिं ।" ता धिरत्धु मे जम्मस्स, जेण ग लजिय गुरुणो, व चिंतिय लहुयत्नणं, न णिरूवियं जणणि-जणय-दुक्खं, परिचत्ता बंधु-मेच-नागरया, णावलोइयं संसार-भयं, सदहा मिरकुस गईदेण व उम्मग्ग-गामिणा, विस्थरव-विस-पायवेणेव संतावकारिणा, परपोणेब पर-पर-संचारिणा, गह-पवाईयेव णीयाणवतिणा, जलणेणेवापरिहरिय-माया- " ।

चोपदेशमामाया भत्तेणे, पर्वगेर हदमिन-विनडिएणं । इमं स्थल-जग-निदणिजखममममसर्रतेण मलिषीको कुंव-धवलो ताय-वंसो । ता संपर्य कत्थ बच्चामि कि बरेमि, बरस कहेमि:, कई सुमिस्मामि ? ति । अवि य- इस एषविह-चिंताउरेण दहा ईसर-घरमि । पूइते मणिणो बहूहिँ ग-सरिस-रूबाहि ॥ ता धण्णा कप-पुण्णा एते कुलभायण-पायड-मियंका । जे णिमत्थिय-मयणा जिणिंद-मग्गं समल्लीमा ।। एतिय-कालं णण चिउ म्हि ज सेविओ ण मे पम्मी। इहि पि समण-धम्म फरेमि एताण आणाए । " एवं च वेरग्म-मम्गावडियस्स, समारोविय-पसत्थ-भावस्स, समुच्छलिय-जीव-वीरि यास, सुशाणाण गयस्स, चिसुज्झमाण-लेसस्म, समासाइअ-खबगसेविगो साथी केवलं नाणं । संपत्ता देवया । भणियं च णाए- 'पडिवञ्ज दव्यलिंगं, जेण बंदामो।' पहिवंने य दम्पलिंगे बंदिओ देवयाए । पत्ता तियसा, अवहरियं तणाइ, वुह गंधोदवर्ष च सह कुसुमेहिं । निव्वत्तियं सीहासणं । निमन्बो तत्थ इलाइपुत् केवली पणमित्रो भार सारं " मुरासुर गरेदाईपहिं । परूविओ सम्मत्त-मूलो सवित्थरो दुविहो वि धम्मो । पुच्चिका सव्वेहि पि णिय-णिय-संसया, वागरिया केवलिणा । तओ चिम्हिय-मगाए पुच्चिन परिसाए - 'कहं पुष एताए उवार ते एरिसो रागो जाओ। ततो णियय-वृत्तं कहि. उमाढयो- "इओ य तइय-भवे वसंतपुरे नयरे अहं दियवर-सुओ अहेसि, एमा पुष मे मारिया । निविन-काम-भोगाणि य तहारूवाणं थेराणं समीचे पवइयाणि । अवकवर च भूणिय-भव-सहावाण वि णावगओ हो । ततो देवाणुप्पिया! अहस काऊथ आलोइय-णिदिय-पडिकंत-पावकम्मो नमोकार-परो मरिऊणोव[व] सो मुरालए । एसा पुण जाइ-मयावलित्ता एताउ ठाणाओ अणालोइय-पडिता मरिऊण गया देखलो- गम्मि । अणुहूयं देव मुहं । आउ-क्खए य चुओ ममाणो उप्पन्नो है हर इक्म-कुले, एसा पुण जाइ-मयदोसेणं अहम-कुले जाया । तो पुज्य-भव-कभासेष जाओ मे एवाए * उवरि गरुअशुरागो।" एवं णिसामिऊण कहिय भावेंवीए जाईसरण-पुश्यं साप्त वीए वि केवलं । एवं चिप राइणो, महादेवीए य । चचारि वि केवलिणो जाय चि । अवि य- F जम्मंतर-मय-पुमा णिमित्त-मिलेण के बुज्यति । जह एते चत्वारि वि संयुद्धा साहु-धम्ममि ।। उवणो कायो। सुयदे वि-पसाएणं सुपाणुसारेण साहिजे एवं । संपच-तिबग्ग-सुहो निसुणंतो केवली होइ । ॥ इलाहपुत्त-कहाणयं ॥

- . माये भरतचकि-बचा। [५. भाषे भरतचकि-कथा] तेलोक-पायड-जसो यत्तीस-सुरासुरेहि नय-चलणो । पंचसु वल्लाणेसुं उसभी भरहमि तित्थयरो॥ तस्स य अवसप्पिणीए पढम-पस्थिवस्स भरहाहिहाणो नकमट्टी सुउ ति । अवि य- छक्खंड-भरह-णव-णिहि-बत्तीस-सहस्स-पुहइणाहाणं । तदुगुणाण य रह-विन्भमाण रमणीण जो सामी'। चोइस-रयणाहिवती नयणाणंदो ससि व मरथमि । णामेण आसि भरहो सुर-णमिओ तियस-याहो च ॥ जो य, जलणिहि व गंभीरयाए, ण उग दुट्ठ-गाहयाए । मयलंछणो व कला-कलावेण, न उण कलंकयाए । दिणयरों' ब्व निहुविय-दोसयाए, ण उण कर-चंडयाए । महुमहो। विवे सुद्ध-संमत्तयाए, ण उण कवडयाए नि । सुवनागिरी विव जच्च-सुवम-नमयाए, ण उण अयलयाए ति । अवि य- सेवेत-असेस-महानरेंद-मणि-मउड-गालिय-कुसुमेहिं । अच्चिाइ चलण-जुयं हरिणो" विव तियस-र्वदेहिं ।। चैउसद्वि-सहस्सेहि य रमणीणं परिगओं" महाराया। रेहह ताराणुगओ सरए संपुर-चंदो व्य ।। तो पुब्बभव-सुकय-समन्जियं तिबग्ग-सार परत्थ-संपाडण-सणाई वियषण-पसंस- "जं अभग्ग-माण-पसर विसिटुं विसय-सुहमणुहवंतस्स समइकता अणेगे पुसयसहस्सा | पुवस्स उ परिवाणं सपरें खलु होइ कोडि-लक्खाओ। छप्पन्नं च सहस्मा पोधा बास-कोडीणं ।। अनया आयंस-घरवगओ निसनो सिंहासणे मह इत्थी-स्पयेण संपचाओ"सचाओ वि सहाभरणाओ" से तरुण-मणीओं"। ताणं" च काओ पि हसति, काओ" वि जय- जयाविति, काओ" वि" विभति," अषाओं" रमेति । अघि य- इस्थी-रयणेण सम रेहा सिंहासणम्मि नरनाहो । उदयाचले घरो संशाए राम-रेताए । गायंति सार-महुर वार्थ काओ वि किंनरीउ।। सैललिय-पय-संचार पाई कां च दायंति ॥ ममुहा-पशु-पसरिय-दिहि-वाण-घाएहि वस्थ काओ वि । घायंति तहा अवरा सिहिषप्पक कंपे)] गोल्छेति ।। पत्त-णिय-फस कयावराहं व चिहुर-पम्भार । मोर्चे जमिति पुणरवि जम्हा नरनाह महिलाओ । ४॥णो। ५ज । रोजा ११ मधिसे । १२ मा । १४ । १५% "णिज । १६ पुन। १७ । १८ । ब। २. भते। २१ ता. २०१०मला। ४.५ ४.। ..नरें। पवेष'। आगो २५ था ब विप। १.कम १९ २८ ॥ धर्मोपदेशमालाचा पद्वैधय-पण्होत्तर-बिंदुमय-चक भणिय-कुलपहि। कणं पत्तेहि मणं हरति निय-लोयणेहिं च(ब) ॥ आयंस छत्न चामर-मिंगाराभरण-कुसुम-हत्याओ। वंम्मह-परवसाओ पुरओ चिट्ठति सचाओ। चायण-छलेण वसं काओ वि मुरधावति ग-छि पि । मयण-परायत्ताणं केचिय-मित्तं तु जुबईणं ।।। दाति चित्त-कर्म चित्तं निय-चित्त-विमर्म अन्ना । पपडंति हाव-भावे स-चम्मई तियस-राम ॥ अवणद्ध-सुसिर-घण-तय-चउबिहाउज-वज-सदेहि । पहुणो हरति चित्त वीया-सद्देण काओ वि ।। इय विविह-कला-कोउय-विष्णाण-विलास-हास-मावेहि । परिवारिओ विरायइ राया इंदो छ रमणीहि ।। इत्यंतरम्मि गलिये मुद्दारयणं करगुलीहितो । तं विगयालंकार ककुच-सरिसं णिएऊर्ण ॥ पच्छा कमेण मुंचद जैह जह देहाउ मचमाभरणं । तं तं तहा ग सोहह उझिय-कमलं सरबरं व"॥ चेतेइ तओ राया वस्थालंकार-गंध-मल्लेहिं । विट्ठा-कुंभ-सरिच्छो भूसिजइ एस खाल्लु देहो ।। अधुने चले दुरते असासए बाहि-वेयणा-पउरे । घस-कहिर-मंस-मेय-हि-मज-सुकाण कुल-भवणे ॥ मुत्त-पुरीसानिल-पेत्त-"सिंभ-कलमल-णिहाण-भूयम्मि । खण-"मंगुरम्मि देहे रजिअइ मोह-मलिणेहि ॥ तौरिसम्मि देहे "विजुलया-चंचलेहिं बसेहि । पिह-माह-कणय-स्यणाएहिँ कि सेस-जोगेहि ॥ बवासव-पेचासष-जाइ-जरा-भरबा-असुइ-भएसु । करि-कम-चंचलेसु य विसएम वि केरिसी तेव्हा ॥ ता ते अ सुद्ध-जम्मा ते चिय जीवंति माणुसे लोए । ते थिय जयंमि सूरा ते चिय कुल-नहयल-मयंका ॥ हे चिय तित्वे व्हाया ते चिय सिप-जस-धवलिय-दियंता। ते चिय सुरगुरु-सरिसा ते चिय भुवर्णमि विक्खाया ।। ॥ । १. धम्मो २. वितु। ३ बाकी न यक। Part बिद। जल चीनी कान । । १२ वविय । वि। १४ मा। १५ निल। ६% मामल। 16. भू. तास। २०. जिज। ११.g. मएपनि शिक्षा । ।

१९ भावे मरुदेवी-कया। ते चिय णयणाणंदा नेहि य दिग्णाणि सब-दाणाणि । ते चिय जयंमि सुइणो ते चिय सुर-गाह-णय-चलणा ।। ते चिय गुणिणो गुरुणो सुहिणो तेयस्सिणो य ते घेव । जे विगय-विसय-तण्डा जिणिंद-मन्गं समल्लीणा ॥ धना यं मायरो में समस्थ-सावज-जोग-परिहार । काऊण विगय-संगा जाया सैमणा समिय-पावा ।। एत्तियमित्तं कालंमि(ले?) विसयासचेण जं कयं पात्र । तंतिविहं तिविहेणं जावजीवाए उज्झामि ।। तो से विसुद्ध-दसण नाण-चरित्तेहिं वट्टमाणस्स । सासयमउलमतं उप्पन्नं केवलं नाणं ॥ बोलीगाणागय-चट्टमाण-णीसेस-भाव-पडिएणं । तं पथि जं ण पासह भरहमुणी दिव-नाणेण ॥ पासम्मि इस्थि-यणं करि-हरितह-जोह-संगयं रकं । मोगा सुरेंद-सरिसा रमणीओ सुर-समो वेसो ॥ सीहासणे णिसनो संपत्तो तह वि केवलं भरहो। जम्हा ण बझ-वत्थु विसुद्ध-भावस्स पडिबंधो ॥ आसण-कंपाणंतर संपचो तं भणइ हरी इणमो । गेहसु य दैवलिंग भगव! बंदामि जंत सि ॥ राय-सहस्स-समेओ लिंगं पित्तुं गिहाउ णीहरिओ। आइचजसो पुत्तो हरिणा रजमि संठविओ ॥ संबोहिऊण भवे सेलेसि पाविऊण खविऊण । कम्म-चउर्फ सिद्धो भरहनुणी उसमणाहो ।। सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण भरहमुणि-चरियं । सिहूँ जो मुणइ नरो सो पावह केवलं नाणं ।। ॥ भरह-क्खाणयं समत्तं॥ Aamrape - -[६. भावे मरुदेवी-कथा] मरुदेवी-कहाणयं ममद - महिय-पबजे उसमे तित्थयरे असाहारण-पुप्त-पिओगा- फल-संतचा मरुदेवी भरह पारिद्धिं दगुण भणिया इया (?) भरहं - 'वच्छ! तुह सरिक शारि)दि उशिऊण एहि तुज्या जणओ सुहा-तण्हा-सीउसिणाइ-संवच-सरीरो वस्थाहरण- विलेवण-कुसुम-तंबोलाइ-रहिओ एगागी मसाणाइसु वि पिहर । भरोष मणियं-- 'अम्मो! मा एवं भणसु, कयस्थो तापो, जो संसार-निर्वधर्ण रज मुणिऊण पाइओ। अभच जारिसी तायस्स रिद्धी, सा कत्तो कोडाकोडि-मागेण तियॐदाणं पि, कपो पुग "म'। १. वरो सेवा ससमा । रोय। का। ४. म । ५. गमि।

धोपवेशनालायाम् अम्हारिसाणं ? एवमनलिष-वय भणिया वि अपचियंती चहा रोविष(ङ) पयचा, जहा नीलीए अंतरियं नयण-जुपलं । उप्पो य तिथयरस्स केग्ले पबट्टो भरहो मरुदेवि पुरओ हस्थि-संधे काऊण महासमुदरण भगवओ बंदणत्थे । भणिया य सा तेण- 'अम्मो! पेच्छसु तायस्स रिदि । तचो तित्थयर-सहायत्रण-संजाय-हरिमाए पणई तिमिर | अदिट्ठ- • पुई दिट्ट समोमरणं । एस्थतरम्मि संजाय सुह-परिणामाए समुच्छलिप-जीव-वीरिपाए समासाइय-खवगसेडीए उप्पन केवलं नाणं । अणंतर च समासादय सेलेसीकरणाएं णिद्वविय-भवोवगाहि नाम-गोताऊय-चेयणियाए एग-समएण समासाइयं परमपयं । ओसप्पिणीए पढमसिद्धो त्ति काऊण कया से देहस्स देवेहि महिमा । पच्छा पश्खिचो देहो खीरोय-समदंमि त्ति । अओ जहा मरुदेवीए भावमइओ धम्मो कओ, तहा कायचं । सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण साहियं चरिय । मादेवि-सामियीए निमुणतो लहइ कलायां ॥ ॥मकदेवि-कहाणयं समस्तं ॥ क ॥ ॥ अयं चतुर्विधोऽपि धर्मो धधावस्थित-जिनवचन-प्ररूपकस्य सफलो भवतीत्याह- मरणभयंमि वि मुणिणो जिण-वयणं णण्णहा परूवंति । दिअ-देत-पुच्छिओ कालउ ब्व जण्णाण फलमसुहं ॥८ [मरणभयेऽपि मुनयो जिनवचनमन्यथा न प्ररूपयन्ति । द्विजदत्तपृष्ट, कालकवत् यज्ञाना फलमशुभम् ॥८] भावार्थः कथानकगम्यतचेदम् - -[७. यथास्थित-प्ररूपणे कालक-कथा ] अस्थि इहेब भरहद्धवासे सुरपुरि सरिच्छा तुरुमिमी णयरी । रावलच्छि-संकेयड्डाणं जियसत्तू राया । तस्स य तानोदपिए(?) भइणीए सुओ दत्तो उ(ओ)लग्गयो । सो अ ज्यपसंगी मञ्ज-पसंगी जीव-घायण-रुई अलिय-चाई परदार-सेवी पर दबावहारी मायावी पिसुणो चोरो साहसिओ पीसंसो सबहा । कि बहुणा ! जोग्गो चि काऊग पढिवनो • समत्थदोसेहिं । तेण य जिवसातु-ओलगतेणं वसीकया सवे वि सेवया, उवासिओ राया। समाहिडिर्ष अप्पणारजं । राइ-निमित्वं च समाढचा नाजाविह-जोगा। अमया विहर- मायो दसविसामावारी-णिरओ अणेग-सीस-गमि(ण) परिमारो समोसरिओ से मामलो कालिपाहिाणो नाच महरिसी । समाढचं वाखाणं । धम्म-सदा-कोलाएगी। संपच नौमस्या । लोग पसाए ये भाउणो आयमणं सोऊब मणिमो दो महास- • वह तुह माममो स्पल-जल-सलाहविजो पडियम साहुलियो विउसाय रसवयी सो। अंदणत्यं च ममा दिउस-नागरपा, सुमं वि मंतूण पगमन ति। अविष- ११%, एभ'। २० पनि । ३.भावाव। भ या। नाप..का।

स - पथासित प्रकारचे कालक-कथा। इक मो तुह मामो बीयं विउसेहिं राजो पुनो। तइयं संगहिय-चओ ता पुन्नय! णमसु त साहु ॥ जणणी-उबरोहेण य पयट्टो दत्तो पत्तो तमुद्देस । पुच्छिो कालियो- 'जमाण फलं किं ? भगवया भणियं- 'पंचेंदिय-वहेण परग वर्चति । पुणो वि जनाण फर्ल तुइय-वाराए पुच्छियं । भगवया वि साहिओ अहिंसा-लक्खणो धम्मो। तइय-धाराए परेण । साहियं पाव-कम्माण णरया फलं । चउत्थ-वार रुद्वेण भणिय दत्वेग- 'भो । फिमेवम- ममंजर्स पलवसि ! | जब किंचि मुणि(ण)सि, वा जमाण फलं सासु। भगवया भणिय - 'जा एवं, वा नरप-फला जंना, जेण महारभयाए महापरिग्गहयाए कृषिमा- हारेण पंचिंदिय-चहेणं जीवा नरयाउयं कम बंधति । पयाणि य जन्म-करणे सति नि । उक्तंच- "षट् शतानि युज्यन्ते पशूना मभ्यमे हनि । अश्वमेघस्य वचनात् न्यूनानि पशुभि त्रिमि ॥" संजायरोसेण भणियं दत्वेण - 'कह बियाणेसि, जहा नरय-फला जमा । भगक्या भणियं - 'णाणाइसयाओं । दचेण भणियं-'को पञ्चओ।। मुणिणा भणिय- 'सत्तम-दियहे कुंमी-पागेण पश्चिहिसि । तेण भणियं- 'हस्थ को पञ्चओ ?' साहुणा भणिय - 'तमि चेव सत्तम-दिणे पढमं असुइणा विट्टलिजिहिसि । समुप्पन्न-कोवानलेणं य पुणो वि भणिय दचेण- 'कतो तुह मधु ?' मुणिणा भणियं- 'निरुवसग्गत्तणेणं पभ्य-कालं काऊण पधज पंचनमोक्कार-परो नियय-मधुणा मरिऊण देवलोगं गमिस्सामि ।' वओ आणचा पुरिसा 'एयं पञ्चझ्याहममसच्च-चयणं सुरक्खियं करेजह, जेण सत्तम-वासरे एवं चिय(य) कुंमीप पयामि' णियमिऊण आरक्खियणरे पविट्ठो धवलहर दत्तो ।। दवाविओ पडओ- 'ण सच वासराणि जाव पयरी[२] पुरीसो उझियो । ससम-दिशेण असहिण्हुणा मालायारेण राय-मग्गे उज्झिऊण पुरीसं इयं पुष्प(फ) करडएणं । वोलीगाणि सत्त वासराणि सम्ममयाणतो सत्तमे चिय वासरे आसबड(र)यरेण पयट्टों साहु-बदाय, तुरियं तुरिर)य-खुर-क्सएण य असुही विट्टालिओ हसंतो पहे, 'अहो। साचहलो पाव-समणगस्स आएसो' मन्त्रमाणो भय-मीओ पयको निय-गिहामिाई ।। 'वस्थ पविही दूसको भविस्सह' चि मनमाहिं विरत-चिचेहिं सेस-भडेहिं बघेऊय पुकाणीय-जियसन्तुष्पो समुवणीओ बचो । तेण वि य तेलापुत्र-मंगल-सबाहाप सबकीय छोण ए(प)को दोक्ख-मचुणा य मओ समाणो गो गरगमिति । काठगों निमोदिकण भा-कमलायरे विकरिऊण णिरुवसग्ग" काउगमकलंक-साम अल-माथे पहिचत्त-सपसाबारो नमोकार-परो उज्मिऊण पूइ-कडेवर यो सुरलोगं । अओ जहा कालगेण अवितहं भणियं, सहा भणिया । 3 'गालि 12. मेह। कहनि। 1 तेग । ४. बडो। ५०, बरे। ।.xकगार । १. यो बोस। १५.. का कारक।

१२ धर्मोपदेशमालायाम् सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण कालय कहाणं । कहियं जो मुणइ नरो सो पावइ निरुवमं ठाणं ॥ ॥ कालय-कहाणय समत्तं ॥ " सम्यग्वादस्य हि विरागता फलम् । यत उक्तम् - "ज्ञानस्य फल विरति" इति । तथा अन्यैरप्युक्तम् - "तज्ज्ञानमेव न भवति यस्मिनुदिते विभाति राग-गण । तमस कुतोऽस्ति शक्तिर्दिनकर-किरणाप्रत स्थातुम् ॥" यस्तु रागमाम् स कार्यमकार्य वा न प्रेक्षत इत्याह - रागानल-संतत्तो कजमकजं ण पिच्छए पुरिसो। राय-महिलाय(इ) रत्तो महुराए वणिय-तणउ व्व ॥ ९ [रागानलसतप्तः कार्यमकार्य वा न प्रेक्षते पुरुष । राजमहिलाया रक्तो मथुराया वणिक्-तनयवत् ॥९] भावार्थः कथानकगम्यस्तच्चेदम्- [८. रागे वणिक्-तनय-कथा]- . इहेब जंबुद्दीचे दीवे भारहे वासे गयण-तलारूढ-पायार-मंडल-परिक्खित्ताए रवि-सह- तुरंग-भग्ग-मम्ग-धवलहर-णिरनगए सुविभत्ति(त-तिय-चउक-चच्चर-चउम्मुह-विहार- देउलारामाए सुरसेलाणुगारि-तिन्थयर-पडिमाऽलंकिय-दिव्व-महाथूभ-'विभूसियाए जिण-गणहर-नराहि[व]-बलदेव वासुदेव-महापुरिम-सेवियाए नियम-विणिम्मिय-णा- गाविह-कोहाणुगयाए महुराए नयरीए जियमन राया । सयलंतेउर-पहाणा धारिणी से * देवी । तस्स तीए सह विसय-सुहमणुहवंतस्म अदकंतो कोइ कालो । अन्नया भंडीर-चण- बेहप-महसवे णिग्गओ राया सह धारिणीए, सेमलोगो य । पयट्टे य महूमवे जवणिया- विवरेण सबालंकार-विभूसियं सालचर्य चलगंगुट्ठयं पिच्छिऊण चिंतियं इक्केश वणिय- तणए[ग अधो! जीसे एयारिसो अचंत-नपणाणदयारी चलणंगुट्ठओ, तीसे रूबाइ- गुणेहिं सुर-सुंदरी-सरिसेहिं होयत्व । का पुण एसा ? ।' गवसंतेण णायं 'गरवइणो महादेवी" । चितियं तेण-'कि च जीविएण?, जइ एयाए सह विसय-सुई ण सेवेआई। मयण-सर[स]ल्लियंगो य गओ णियय-गेहं । तीए सह संगमोवायं चितंतो झिकिमाउ- दचो । अम-दियहमि राय-धवलहरासन्ने उग्घाडियं मंघियावणं, समाढतो ववहरिम् । दाणसंमाणाईहि य आवजियाउ राय-महिलाण चेडीओ, विसेसेण धारिणी-संतिया पियं- करिपाभिहाणी । तीए प धारिणी-पुरओ पसंसिओ वणिय-सुओ । अभ-दियहमि * पुच्छिया घेडी वडि(णि)एणं-'को पद्म पुडउ च्छोडे ?' । तीए भणिय - धारिणी । ४क भून। ५कन। भयक मुण। ३। कणा। ९. मो।

8 13 गणे वणिकलनय-कथा। ननो गंध-मज्झ-ट्ठिय-लेह-मणाहो समप्पिओ पुडओ। मणिया य चेडी- 'एम [महत्थेण वारिणीए अप्पयों' । तह चिय कए उच्छोडिओ महादेवीए पुडओ । देवो लेहो । कि तत्थ लिहियं । ति । अपि च - "काल प्रमुमम्ध जनार्दनम्य, मेघान्धकाराम च गरीषु । मिथ्या न भाषामि विशालनेत्रे ' ते प्रत्ययाय प्रबमारेषु ।" 'कामेमि से' एतानि पादप्रथमाक्षराणि । तत्तो मुणिय-लेहत्याए चिनियमपाए -- धिरन्थु काम-भोगाण; जाण का पाणिगो कुणनि पाणाइवाय, जपति अलिय, हरनि पर-दछ, वञ्चति पर-कलत, वंचनि मिन-वधुणो, करति महाग्भ-परिरगह, नरति मागर, पविसनि महादवि, करति गीय-कम्माणि, पविसनि महासंगामे, न गणनि संकर-दुकर, न निरूवति कजाकलं, न पेच्छति सुदरासुंदर, न मुणनि ममार-भयं, सइहा पयंगा।। विव रूवालोयण-गडिया भयमुरगच्छति-नि । अवि य- राग-तिमिरध-नयणो कजाकजं न पेन्छए. पुग्मिो । इह-पग्लोग-विरुद्धाइ जेण मो कुणइ कजाई ।। ते धन्ना ताण नमो ताण मुलद्रं च माणुसं जम्म । जे परदार-नियत्ता णिय-मजायंण लंघति ।। मा एमो वणिय-सुओ विसयामा-मोहिनो मयं जाउ । निय-लेहेण ममेया चेडीए अप्पिया पुडिया ।। तीए वि अप्पिया यणिय-सुयस्म । तेण वि सहरिसेण उच्छोडियं पुडियं वाडओ [लेही] । किचि लिहियं ? ति । अघि य- "नेह लोके मुख किचिच्छादिनस्याहमा मृगम् । मित [च] जीवित नृणा तेन धर्म गति कुरु ॥" पादप्रयमाक्षरप्रत्ययस्त्वयम् - 'नेच्छामि से' । ततो भाविय-लेहन्थो विमण-दुम्मण- पणट्ठामो चिनिउँ पयत्तो-समार-सदनणा पणेच्छट मा पर-पुरिसे । ता ण 'इन्य तीए विग्हे खण पि चेट्ठियं तरामि नि । अवि य- "सग्ग-सरिच्छा वि पुरी पिय बिरहे णस्य-सरिसिया होइ । इट्ठ-जण-सपओगे स्वं पि सुरालयं जिणइ ।। ता किमेत्थ हिएण ? जात्र मा ण पाविय ति भावेतो पोनाणि फाडिऊण निग्गो सो मेहाओ । कमेण पत्तो गन्थ( हूँ )तर । ठिओ एगन्य महे । दिट्ठो मिद्धपुनो णीति- सन्थं चट्टाण वक्खाणंतो। मणियं च तेण- "अन्थो कामो धम्मो सनु-विणामो अ तूरमाणम्म । जिणदत्त-मारगम्म । जहिच्छिो होइ पुरिसम्म ॥" चट्टेहिं भणियं - 'को सो जिणदत्तो।' सिद्धपुत्तेण" भगिय निमामेह - अस्थि २१ ज घेरा पहडिय। " क ॥ ११ ज 'राम। कया। बीनी ११कमाय' । व०५ कह पा। १२. ने भी ३द के मुकर-1 ४'' ८४अमित जी ९तेव। १० 10 धर्मापदेशमालायाम् इहेब भरहवासे 'अपरिमिय-गुण-णिहाणं वसंतउर णयर । तत्थ य णिय-विहर-रूप- णिजिय-चेममण-भयणो जिणदत्तो णाम इब्भ-सुओ अहिगय-जीवाजीवो' समुवलद्ध पुन-पात्रोपो) समर-बध-णिज्जरा-कुमलो । सो अन्नया वाणेज-चडियाए गओ चपाए । तीए य परम-माहेमरो घणो नाम मन्यवाहो । तम्म य दोनि अच्छेरय-विन्भमाणि । चउममुद्द-मारा मुत्तावली, ओहामी(मि)य-सुरमुंडरी-गुणा य सरप्पहाभिहाणा धूया। धणेण य सह जाओ सम्बहारो जिणदत्तस्स । मेहमुनगएण य दिट्ठा उवरिम-तलारुढा हारप्पहा । चिंतियं च पोण-अहो ! से रूवं, अहो ! से सोमया, अहो ! से लायचं, अहो ! से जोवणं, अहो ! से कला-कोमलं, अहो ! से नीसेम-गुणाहाग्य ति । अवि य- "ज जीए मुद्दे विहिणा तं गिव्हिऊण निम्मविया । सुरमुंदरीण एसा वियप्पियं तम्स चिनेणे ।" कह एमा पावियव ति चिंतितेण मम्माविओ धणो बहुप्पयार । ण देना, गओ णियय-स्थाम । तीए करण कय-छन्न-वेसो पत्तो पुणो वि चंपाए । मणिो उवज्झाओ- 'मम वम्वाणं कुणसु । तेण भणिय - 'भोयण-रहियं देमि ते व(वि)जा भोयणं धणं मग्गसु, जेण तमेहं दियहं दियह पंच भोयण-सयाणि (सु)जंति ।' गओ एमो भोयण-निमित्तं, 1 मम्गिो भयो । तेण वि भणिया हारप्पहा- 'वच्छे ! इमस्म जं वा तं या देअनु । तेण चिंतिय सुंदर जायं । जं विरालो बरेण दामिओ, जं च णिष्पनाहाराए रमबईए छुहाल छूटो, ज च वान(ण)ो पुष्फ-फल-समिद्धे काणणे छटो, सूए धर्य पयट्ट', जं पंसुलि-मत्थे संपत्तो विय-जुधाणओ। सो अतुरतो पुप्फ-फलाईहि त उवयरिउमादत्तो। सा य पणेच्छः । ततो य से छदमणुयत्तंनेण, इंगियं संपाडतेण, विणय करतेण अबसरे जपतेषा, नियय-कोमल्लं दावतेण, थके मुहासियं पढतेण, वियड-शुद्धि वित्थार तेण, परियण-चेत्तमाराहितेण, महत्थत्तणं पयासनेण, देस-कालायमर दाणं देतेण बम्मह-कह कहतेण, सवहा कि बहुणा ? समासन्न-वत्तिष्णा अतरेण आवञ्जिय से चित्रं ति । अपि च- 'आसन्नमेव नृपतिर्भजते मनुष्य विद्या - विहीनमकुलीनममस्तत वा । प्रायेण भूमियतय प्रमदा कताश्च यत् पावेतो भवति तत् परिवेष्ट्यन्ति ॥" "लोया य समामन्नं पेच्छिऊण अमरिसेण खलीकरेंति । अपावमरो त्ति काउंग तेसि अवयारे पयङ्कइ । अन-दियहमि भणिओ जिणदत्तो हारप्पहाए- 'भणमु, किं ते करेमो? । तेण भणिय - 'कहिस्मामो, जया तुम सैपसाया भविस्ससि । तीए भणियं- अलं पुणर(रु) चोवन्नासेणं, जंपसु" ज ते ममीहियं, सुअणु ! जेण संपाडिजद । "तेष भणियं-'जब मचं संपाडेसि, ना णिसुणेसु चि । अवि य- "गुरू-विरहान(गोल-तवियं मम देहं नियय-संगम-जलेणं । अहिसिंचसु तुरिययर जइ कुणसि समीहियं सुप्रणु!" . ३ के पाता १० मि. ५६ कबइमा। १३कए। ८क रय। ५क पसा। १.कस। ११क भो। १२ वाया।

३५ रागे वणिक-तनय-कथा। ततो भणियं हारप्पभाए नि । पायाइ-गहिय-वन सुललिय-यय-गामिणं मम मरिच्छं । मुणिऊण गाहमिण जं कायव तयं कुष्णम् ।। "हसियं तुह हरह मणं, रमिय पि बिसेमओ न सदेहो । मयरद्ध व निवडइ, 'मंतू वि तुमाओ विथरिओ।" को पुण एयाए माहाए भावस्थो ? पायाए(इपणत्यो जहा-'हर मम'। ता कि हामि । अहवा [ग] जुचमेयं इह-परलोय-विरुद्धसम्हारिमाणं मुणिय-जिण-वयणाणं । अवि य-"जो लोगाण विरुद्ध करेड मूढो फलं पि सो लहद । जो छुहड बिले हत्थं मो खाइ नग काया वि ॥" भाविऊण भणिया सा तेण - 'अलमणेण इह-परलोग-विरुद्वेण हरण-अज्झयमाएण ।। हवसु (उ)म्मत्ता, जेण विजो हवामि' | 'अहो ! सुदरो मम मामिणो बुद्धि-वियप्पो'- भाविऊणाममंजसाणि विलविउमादत्ता । तो बाउलीहूओ परियणो सह धणेण । बाहि(ह)राविया विजा गारुडयाइणो । ममाढचा किरिया, न जाओ विसेसो । पुणो वि मेलिया भूम तंतिणो । कया आय-रक्खा, णिवत्तिय मंडल, उविया वन्थ हारपभा । एउत्ता मंता । मुणिय-भय-तताए य पायडिओ काग्मि-गहो, ढाविया भूअ-मुदा, आउलीहया गाढयर । अवि य- "जह जह कीरड कम्मं तह तह पागडिय-भीमण संस्बो। विन्धरद तीऍ देहे मयरद्वय-विममो भूत्रो।" तो भणि[ओ] धणो भूय-तंनाइएहि -'देव! महाभूयाहिटिया एमा । ण जेण पा नेण वा अवणेजइ भ्यं । तओ पहाणयरा वाहग्यिा । तेहि विणावणी । तओ पुच्छिो जिणदत्तो चट्टा धणेग-'किचि वियाणसि ?' ति । अवि य - "पुच्छइ ज जमिह धणो तं तं पयडेड मुणिय-परमत्थो । भूप-चिगिच्छा-कम्म विसेसओ दाविय तेण ॥" धणेण भणियं-'महामत! अवणेसु ारप्पहाए गई' । तेण भणियं-'पेच्छामो तौर से सरूव । तेण भणियं - "पेच्छम् । ततो पवेट्टो अभंतगेपट्ठाणे दिहा महि- नणाहा हारप्पमा । फुसियाणि अगाणि । मुणिय-मणो-वियप्पाए भणियं वियडियाभि- होणाए सहिए ति । अवि य- अवणेहि वेज हत्यं वच्छुच्छंगाउ मन्झ सहियाए । संकमा झत्ति जंगओ जह दीसइ पुलइयं अंग ।। अवणेस्मइ एम चिय मम सकंत पुणो मपंतेण । पम्हट्टो से देहो संकेतो ताव से जरओ ॥ खिइ सिजइ झिज्झइ जभाइ य तह य वेयइ स पह। जंजरियाए कमं तं तं वेजो चिय करेह ।। ४ का ५% भणिक जगे। " 15 तक पर। गि पे ३गर। ..। .. - ३६ . धर्मोपदेशमालायाम् जह दीमह संकेतो जरओ अंगम्मि विज-तणयल । तह चिट्ठउ वणिय-सुया एमो थिय ओमहं पिघउ । तओ केंचि खणंतर वियर्ड्सनविणोएग चेडिऊण गओ चट्टो साहियं धणस्म-'ताय ! मह-गहो खु एसो अमझो ममत्थं(स्थ) तंतिय(या)णं, कि खु मम पुत्र-पुरिमागया । अस्थि विआ । सा य पोजमाणी भूय अवणेड, तंतियं वा वाएड । कि पुण दोषरो से उवाओ, जेण मंडल-विहाणमि अचंत-विसुद्धेहिं अद्भुहि बंभयारीहिं पोयणं । नेण मणियं- 'अस्थि भगवतो समग्रवा' । ततो सपत्ताए किसिण-वउद्दसीए अद्धरत्त-समए पयहो हो) धणाइ-सहिओ एसो ममाणाभिमुई, पचो तत्थ । दिह(९) पेइवणं । जं च, दर-दड्ड- सिमिसिमायंत-मणुय-देह-नीसरत-मेय-मम-वसा-भीमणं, कहि पि किलकिलंत-वीभ- * त्स(च्छा-याल-हाहारय-सद्द-गम्भिणं, कहि पि पचत-तिणयग-अट्टहासापूरियभायणं- गणयं, कहिं पि वीर-पुरिम-निय-मंस-रुहिर-देजंत-परितोसिय-भूय-संकुलं । अवि य - दीसंत-मव-णिरतर-मुवंतासेस-भीम-भय-मई । संपचो पेयवण धणाइ-परिवारिओ चट्टों ॥ ततो लिहियं मंडलं, पजालिओ जलणो, ठविया करवाल-बागड-करग्गा असु वि " दिमामु मेमरक्खा । भणिया चेट्टैण-मम मंडलं पवेट्ठस्म समकाल सिपा-सदो तुम्हेहि कायतो' । पुणो य ताण पुरओ ठविया अट्ट धणद्धरा, मणिया य ते -'विद्व-सिवा-मह-वेहीहि होय । एवं णिवत्तियासेम कायदो पविट्ठो मंडले । उविया से पुरो दारिया । 'हुँ फुडि(ददाति वाहरिए समुच्छलिया सिवा-सदा । विद्धा धणुद्धरेहिं गाढयरमाउलीभूता पणट्ठा विषणाउरा ससरक्खा । पडिओ चट्टो । विहड़ियं सत्वं । खणंतरेण य उढिएण " भणियं चट्टेण - 'ताय! मए पुद्दमेव साहियं च जहा दुलहा विसुडू-बभयारिणो' । विमणा य गया सल्वे वि गेहं । धणेण भणियं - 'को उवाओ?' चट्टण भणियं - 'अञ्ज वि जह सुद्धचं भयारिणो लहसि, पुणो वि करेमि कम्म । नतो गंतूण भणिश्रो नियय-गुरू - 'जे अञ्चत-घंभयारिणो ते पट्टवेतु' । तह चिय दुइय-वाराए विहडियं । ततो रुद्रेण निद्धाडिया नतो समरक्खा । पुणो वि भणिओ धणेण चट्टो- 'कहं पुण बंभयारिणो नायवा।। * चट्टेण भणियं- "बसहि-कह-णिसेजिदिय-स्तर-पुज्वकीलिय-पणीए । अइमायाऽऽहार-विभूमणा य पव वभ-गुत्तीओ।'' जे एय गाहत्थ बुझंति, अणुद्धिति", ने बंभयारिणो निस्संसयं । ततो दाविया गाहा भोय-भगव-पत्नवराहणं । न नाओ" परमत्यो । तहाविह-भवियवयाए" य समोसरिजओ । अणेग-सीस परिवारो बाहिरुजाणे धम्मघोमाभिहाणो आयरिओ। "जो य, मंदिर दयाए, संकेपट्ठाणं सञ्च-चयणाण, आगरो समस्य-गुण-रपणाणं, मंडणं सुमईए । जाओ पवाओ 2 "इयो।..यण । ५ किचि । ४ क । ५ ज "विय बायक। सकिने"। १क वेष। १० बढ़ो। 11 सास ।। १३. सदि। १५) कबणय'। १४ १६ । १७ यापयर। १८ जावा ३७ । रागे वाजिक तनय-कथा। एवारिसो ताग्मिो सूरी समोमरिओ । तओ आगया गागरया, संपत्ता सावगा, जिणदत्तो य मह धणेण । पणमिओ सबेहि पि । सपत्त-धम्मलामा य निसंना से पाय-मूलम्मि । मरिणा वि पत्थुया धम्म-कहा ति । अवि य- "अत्थो कामो मोक्खो पम्मेण हवति जेण सो वि। ता धम्मो चिय पढमं सोऊगं कुणह सुषमन्य । सो पुण कविल-कणमक्ख-अक्खपाय-सुगयाट-देव-धम्माण मज्झे गयाण । एरावणो, तरूण व कप्पपायवो जिण-धम्मो चिय पहाणो ति । अवि य- मुग्सेल व गिरीणं मय चरमणो व जलहि-मामि । चंदो व ताग्याणं इंदो व सुराण बह मारो ।। अमरता व तरूणं जंबोटीवो व सबदीवाणं । तह धम्माणं मज्झे सागे जिणदेसिनो धम्मो ॥ जेण एमो निदिट्ठ(दड) राग दोम-कमाय-परीमहोत्सग्ग-कम्मेधणेहिं ममुप्पन्न दिव- विनिमिम्-नाणाइमएहि ममुवलद्ध-जहविय-जीपाजीवाद-पयस्थ-विन्धरेहिं नियमनाहै- संपाडिय-पूयाइमएहि चाणेचाइ-चम्मालिगिय-वत्यु-भणिरेहि तित्थयहि सन्देव- मणुयासुराए परिमाए पुवापराविरुद्धो पचखाइ-पमाणाबाहिओ निवाण-सुह नियधणो कहिउ त्ति । उक्तं च श्रीसिद्धसेनदिवाकरण- "प्रकाशित यऊन त्वया सम्यग् जगत्रयम् । समेग्रेपि नौ नाथ पातीर्थाविपस्तथा ।। विद्योतयति वा लेक योकोऽपि निभाकर । ममद्गत समग्राऽपि कि तबा तारकापण वन्मतामृतवाह्याना । सबैथेकान्तवादिनाम् । आधाभिमानदग्धाना ले रहेन वाध्यते ।।" ता सबहा देवाणुपिया! दुलहो एस माणुस्माइओ तर-तम-जोगो ति । अवि य- "माणोस्स-खेन-जाई-फुल-रूपारोग्ग-आउयं बुद्दी । सम(च)गुग्गह-सद्धा सजमो" य लोमम्मि दुलहाइ ।। इंदिय-लद्धी नेवत्तणा य पञ्जत्ति निरुपह[य ?] खेम । धोया()रोग(ग) सद्धा संजम उय(ब)ोग अहो डो) य ।। चोल्लग-पामग-धण्णे जूए रयणे य मुमिण-चके य । चेम्म-जुगे परमाणू दस दिट्ठता मणुय-लमे ॥ जह चोल्लयाइएहि दुल्लह मणुयत्तणं समक्वायं । एवं खिताईण वि माणुस-जम्मेण सरिसाई ।। ना कि बहुणा ' पडिवाह धर्म, जेण धम्माघम्मफलं इह भवे श्चिय दीमइ । १० पया। है क "पिदि। ५.जाक 'वाएगे। 6 ७. भासपा १० माई। १२ मा। - ॥ ia कम। काहत एमा ८.म। ९४ मेर। १३ मह, भवा। १४क तस्व। १.6', ३८ धमापदेशमालायाम् अवि य-गेजइ वम्मह-रूवा इके दीसति जण-मणाणंदा । अग्ने विरुव-रुवा हसणेजा जीवलोगम्मि ।। वरपत्थ-पाण-भोयण-तंबोल विलेवणाइ-संजुत्ता । अने जरदंडी खंड-णिवमणा भोग-परिहीणा ।। कुंकुम-कप्पूरागर चंदण-मयणाहि परिमल-घविया । अन्ने णिय-देह-विणेत-जल्ल-दुग्गंधिय-दिसोहा ।। एके विमुक-वत्था लीलं दावेति पेन्ग-खवणाण । अन्ने सिय-वस्थ-धरा सियवड-लच्छि विडवंति कापूर-धृलि-यूमर-विमट्ट-मयरद-पंकय-सणाहा(है)। दइया-मुहं च पाणं पिचंति अन्न उ जलनिहिणो ॥ ढइयाऽऽलिगण-सुहिया सुरय-रम-साय-बडियाणंठा । एगे गर्मति स्यपि अन्ने उ पहम्मि धावता ।। पणइयण-पूरियामा इक्के दीसंति नियसणाहो(ह) व । अन्ने णिय-पुड पि वि कह कह वि भरेति तिरिय छ । इय धम्माधम्मफलं पञ्चक्खं चेव दीमए जम्हा । तो उज्झिउ(य) अहम्म जिणधर्म कुणह सुय(प)सत्थं ।।" इय गुरुणो वयणाउ संबुद्धा तत्थ पाणिणो महवे । अवहस्थिय-मेच्छत्तो सावय-सरिमो धणो जाओ। 'अवो! महाणुभायो एस सूरी मह सेसमुणीहि । कयत्था एते पाणिणो जे एयस्म क्यणामयं निसुणति' भावेनेण भणिओ चट्टो धणे- 'जारिसा नए सिट्ठा मुणिको तारिसा नूणमेए, ता वक्खाणावेसु गाह' । वक्खाणिया गुरुणा । भणियं धणेण- 'भयव ! मडलकम्मे पट्ठवेसु ताव मुणिणो । सुरिणा भणिय - 'म एस मुणीणं कप्पो जमेयारिसेमु कजेसु बच्चति' । चट्टेण भणिय -'ताय! महाणुभावा एते परिचच- गिहवासा सम-तण-मणि-लेटु-कचणा परजण-सयणा परम-बंभयारिणो पणट्ठ-कोह-माण- माया-सोहाहंकार-महा पंच-समिया तिगुत्ता बंभयारिणो खंता देता मुत्ता जिय-परी- सहोरसग्गा ण पावकम्मेसु ववति; केतु एयाण गामेण य, पाय-रएण वि, सुमरणेण वि, दसणेण वि, फरिसेण वि पणस्मति सबाउ आवयाउ, विसेसओ किंनर-किंपुरिस- महोरग-वेयाल पिसायाइ-जणियाई भयाई । सपजति सयल-समीहियाई ति । तं णस्थि णूण कजं जं न सुसाहूण दाण-भचीहि । सिज्मइ नराण सर्व, भूपाइ-भय पुणो कत्तो॥ ततो भुज-लिहियाणि नामयाणि घेत्तम गया पुणो मसाणं, समाढतं कम्म पुचक्रमेण केउ(ओ) सनो वि विही । 'मुक-कदा णिवडिया धरणीए" हारप्पहा । संवाहियाणि अगाणि पासहिय-परियणेणं ति । अवि य- ६ मिटा १कष। १क हाम। ७क.भ. ८॥सा ४से। मुका ५ यत्ता। ११.41 क. १.

रागे वणिक समय-कथा। ३५ मुक-गहाए दूर लजिय-वयणाए तह विणीससियं । जह विज-सुओ वि फुडं कह गवि गह-गोयर पत्तो ।। तत्तो सणिवयं पि य भणियमणाए ताय ! किमेयं [ति] । पाम-हिय-पग्यिणेण य साहिओ सवो(च) वुत्ततो ॥ संजाय हरिमाणि य पत्ताणि य गेहं । धणो वि जाओ अणन्न-मदि(रि)मो सावगो।। चिंतियं च णेण- निय-कज्ञ सिद्धि-हेउं कृणति लोगा पराण कआई। एचिव मिचं पि जग(ग) निकारण-बच्छलो चट्टी ।। ताजोजइ मम दारियमेयस्म दाउ ति मनमाणेण भणिओ धणेण चट्टो-'भो। महामत्त ! जाएमि किचि, जड देसि । मुणिय-मणो-वियप्पि(पेण मणिय चवणं ति- "पत्थेउ मम ताओ अलाहि संकाए वयण[ग] करेमि । देहस्म वि त सामी कि पुण सेम[स्म] कञ्जम्म ? ॥" अहो ! से महाणु भारपा, अहो ! से विणी, अहो ! से क्यण-विनासो, अहो! से समस्य-गुणाहारय त्ति चेतयंनेण भणियं धणेषा - 'मंगलेण गेण्हनु हारप्पहाए कर करेण । ण जउ(ओ) महागईओ रयणागराओ अन्नत्य पिचडति ।। तओ किंचि खर्णनर तुहिको होऊण भणिउमाढतो जिणदत्तो चि । "हंसेण रायहंसी जोहिजड़ ताय ! मुदर एय । जं पुण रिटेण समं जोडअइ तं जणो हसह ।। निदलिय-मत्त-मायंग-रयण-विच्छुरिय-णक्ख-हीरेण । सीहेणं चिय सीही जोजह न ह जंचुएणं ति ॥ इस ताय ! जर दुहिया जोग्गा विउमाण कह णु गेण्हामि । अहवा वि देवलोग को साहड तियस-णाहस्म ॥" ततो भणियं च(घ)षण- 'सुंदर संलन । रिटेण रायहंसी जोपंतो लहड नाम वणिज । जो पुण हंसेण सम सजोयह सो कहं लहइ ।' तेण भणियं-'जइ एवं, ता तुम जाणसि । ततो पसत्थ चामरे महाविभूईए समुवूढा जिणयत्तेण दिन-दाणं मइ मुत्नावलीए । आणदिओ मञ्चो वि नयरि-जणो । कयं महावद्धावणयं । पनो पओनो, कयं कायई । गओ रह-हर, पत्ना हारप्यमा । तओ तीए सह सम्भाव-सार जीवलोग-मुहमणुहवंतस्स बोलीगो वि कोइ कालो । अम-दियहमि : सह तीए गओ णियय-नगर । ता भो चट्टा! जहा तेण जिणदचसावगेण अतरतेण इच्छिय-भञा पाविया सह मुत्ताबलीए; सतुणो य मसरक्खा णासिया, थम्मे य धणो उवित्रो, जसो य विद्वत्तो, तहा अतरमाणो अत्रो वि य पावई नि' । ततो इमं नीइमत्थं s . ER , रोन। से। करा १क 'गा। कमायो । ३ । ७कसुझा 21 दिद।

४० 10 धर्मापदेशमालायाम् सिद्धपुत्ताओ सोऊण चितिय माहुर-वाणिएण- 'अहो! अतरमाणेण [?]]दिय-विहिणा सा तेण पाविया, तहा अहं पि नियय-पुरीए गंतूग पैउजामि मामाई-चउबिह-णीइ, पडावेमि अक्सलिय-पनराउ परिवाइयाओ वियख-दुइओ, करेमि राणा मह सब, सेवेमि वेजा सिद्ध-पुरिसे, सिक्खामि वसीयरण(ण-) मंत-नंताइणो' भावेंतो पत्तो महराए । समाच । जट्ठि। गवरमोलग्गिएहि विजासिद्ध-पाणेहि भणियो सो- 'माहस, कि करेमो । नेण मणियं-'रायपनि धारिणी पडेह' । 'एवं ति पडिजिऊग समाढता डिभाष मारी। पुन्छिया नरेदेण - 'भो भो ! निस्नेह, न साहाविय डेमाण मरण' । तेहि भणिय - 'एवं करेमो' । अन्न-दियहमि भणिओ राया- 'देव ! तुह अनेउरे इत्थी स्त्र-धारिणी मारी परिसमद । सा डिभाणि खाया' । निरूवेतेणावि जाणेह गाया, ताहे पुणो वि पुच्छिया ने । नेहि भणियं-'महादेवी' । अमढियहमि पचूसे उद्विधाए पाय/दिवाणि से नयणे डेभाण कर-चरण-खंडाणि । विलित-रुहिर-बयणा य भणिया राणा- 'अपावे ! किमेवं ? ती भणिय- 'ण याणामो, मम भागधेयाणि पुच्छम् । राणा पुन्छिया मायंगी-कि काय !! तेहि भणिय -'देव! अम्हे णियय-विहाणेण वापाएमो' । तओ अणिरुविऊण ताण माया- विलसियं, अप्पिया नेमि । तेहि पि अद्वरत्त-ममए नीया ममाण । ममाढता मेसेउं । इत्थतरमि कय संकेओ पत्नो वणिय-नणओ। भणियमशेण-'किमेव । मायंगेहि भणिय' - 'मारे!(रि) टोक्ख-मञ्जणा वावाइमामों' । वणिय-मुएण भणिय - भो! मा एवमममंजस राजपा, न एयाए मोमयाए मारी हनड । अन्न च रूपाणुगारिणो गुणा । नेहि मणियं- 'नयाणेसि तुम, तुण्डिको हयसु । पुणरवि भणियमणेण - 'भो भो ! दब गेण्हेऊण मुयह' । नेहिं भणियं-'कत्तो ण्याए पापकम्माए मोक्सो"। तेण भणिय - 'ममं वाचाऊण मुयह एय । अह अवस्सं मारेयवा, ता पढम मर्म मारह' । तेहि मणियं - तुम वावाएमो, एमा पुण निच्छएण हतवा' । 'जइ एवं, ता अहयं एयाए विणा ण जीगामि । 'अहो' अम्हाण त विग्धकारी उपट्टिओ ! जई मे अमग्गाहो, ता दीगाराण कोडि दाऊण तत्थ वित्तण बचमु, जत्थ ण मुणामो' । जहा-भणिय चाणुद्वियमणेण । चितियं च णाए- 'अहो ! महाणुमायो निकारण-वच्छलो, न एयम्म पमुवयारो जीएण वि काउं तीरई । आलपणाइहि य आवञ्जिय से चेत्त, णिविट्ठो दइय-महो त्ति । अवि य- "अइदमणाउ पीई. पी[३]ए रई, रईए सम्भावो । मन्मावेण य नेहो, पच वि बाणा अणगस्स ।।" एवं च तीए मह विमय-सुहमणुयनस्म समइक्कतो कोइ कालो । अन्नया रयणीए पेच्छणय-दसणस्थ वच्चंतो विरह-भएणं वन्थद्भते गहिऊग धरिओ । महासं चेव भणिय- मणेण-केतय, किवा एय" विम्यिाए य निब्बधेण पुच्छिएण माहिओ सही दमणाईओ हरणारसाणो पुत्व बुत्तंतो । तीए भणिय -'कि मो तुम? तेण मणियं - 'आम' । तत्वो वेरग्ग-मग्गावडियाए भणियमणाए - 'अञ्ज-दिवसाओ तिविह तिविहण सुग्य-सुहमामज + । ६क १६ पत्ता। २ क पो । ३मो। कह। ५. रिय। मावगेहि। 14 सपहाने माया। तुम मापापमो, एका पुण निच्छएन इतब्वा । उया। १। रेद।

गुरु बिनये पुष्पचूला-कथा। परिचत्ता सके वि मए पुरिसा, विसेसेण त सि महापावो । नियय-सुद्धि-निमितं च पुच्छियाओं पायच्छित साहुणीओ । ताहि च जोगा ति काऊण परूविओ संकाय(इ)- रहिय-संमत्त-मूलो पंच-महत्वय-लक्खणो पिंड-विसुद्धाइ-उत्तरगुण-गणालकिओ समत्थ- दुक्स-महावण-दावानलो वित्थरेण साहु-धम्मो । संजाय-चारित्त-परिणामा पञ्चड्या एमा । गहिया दुविहा सिक्खा । पालियमकलक-सामन्नं । कालमासे य आगमाणुरूप-। विवत्तिय-कायवा मरिऊण गया देवलोग । वणिय-तणाओ य तदिवममेव रुद-झागो- नगओ किण्हलेसा-परिणाम-परिणओ मओ ममाणो गओ नरगमिति । अओ भन्नइ - 'न राग-कलिओ क्रजमकर्ज वा पेच्छड' ति । तम्हा तस्म विवक्खो सेवियबो, पसुपएसो नि। मुयदेवि-पसाएणं मुयाणुमारेण माहियं चरियं । माहुर-वणिणो समं निमुणनो जाड वेरम्ग । । माहुरवाणिय-ग्वाणयं समत्त । 10 राग-प्रतिपक्षश्च गुरोनियाजायते, ततस्तत्र यत्रो विधेय इत्याह - धम्मोवएसयाण गुरूण विणय करेज भत्तीए । संपत्त-केबलाए [वि य] जहा कओ पुष्कचूला ॥ १० [धर्मोपदेशका ना] गुरूणा विनय कुवति भन्या । सप्राप्त केवलयाऽपि च यथा कृन पुष्पचूदया ॥१०] धर्ममुपदिशन्ति ये ने तथा । गृणन्ति तत्वमिति गुरवलेषां विनयं विदभ्याच्छेषं पष्टम् । भावार्थस्तु कथानकगम्यम्तश्चेदम् - [९. गुरु-विनये पुष्पचूला-कथा] - अस्थि भर[४] उबामालंकारभृयाओ दोन्नि महुराओ दाहिण-महुरा उत्तरमथु- (हु रा य । तीए य वणिय-सुओ सववहार-चडियाए गओ दाहिण-महुर । तत्थ सत्यवाह- पुत्तेण सह जाया मित्ती । भणिया य णेण अत्रियाभिहाणा भगिणी-'सुदर-भोयणं कुणसु, जेण मित्तेण सह मुंजामो' । णिक य मोजने(यणे) वाहरिओ उत्तरमाहुरो मित्तो । तीए ममाढचा दोनि वि भोनुं । अभिया [अ]वडिया तेमि पुरओ वीयण-हत्या । तं च । संबंगियं पुलईऊण चिंतियं उत्तर-माहुरेण - अयो! कयत्यो विही जेणेसा करहिं फैसिया, ता अलं में जीविएण, जइ एमा न पिय-पणयिणी हवड । मितीय-वामरे पट्टाविया तीए पवरगा। भाइणा मणियं- 'अणुरूवो एस अग्निया-वरो, किं यु जह एवं ताव इह चिय चिट्ठाइ पसवण-कालं जाव' । तेण वि तह ति पडिबजिऊग उज्वृद्धा महाविभूईए । तीए मह सब्भाव-सार जीवलोग-मुहमणुहवतस्म समइकतो कोड कालो । जाया आपत्र-सचा | अन्न-दियहम्मि सुहामणस्थस्म आगओ उत्तर-महुराए लेह-वाहओ । ममप्पिओ लेहो। १५ यत्ता।

४२ धर्मोपदेशमालायाम् पायंगुइय-मुदिउ ति काउं गाओ जहा सामि-लेहो । पणमिऊण विहाडिओ। कि व(च) सारभूयं लिहियं ? ति । अवि य- "तुझ विओयानल-ताविएहि ज किंचि दुक्खमम्हेहि । पचं नं मा रिउणो सुमिणे वि लहंतु ते वच्छ । । ता जइ इच्छसि दर्दु अम्हे जीवंतए तओ तुरियं । आगच्छिासु गुणनिहि ! किमेत्थ बहुणा पलतेण ? ॥" खतो गहिय-लेहत्थं विमणं पिय[य]म पुलइऊण मणियमन्त्रियाए-'अजउत ! किं कसलं गुरूण ?' तेण भणियं - 'पिए ! केयारिस कुमलं?, जाण अम्हारिसा कुल-कलंक- भूया तणया' । तनो घेनूण लेहं वाइउमाढत्ता । मुणिय-लेहत्थाए य भणिओ' दहओ- 'अञ्ज-उन ! मा जूरम, नहा करेमि, जहा तुरियं पेच्छसि गुरुणो' । लेहत्य-कहण-पुत्वयं च भणिय(ओ) माया सह सेम-बंधवेहिं - 'जहा पट्ठवेमु अजउचं मए सह, जेण पिच्छद सिणेह-कायरे जणणि-जणए । तओ पसत्थ-वासरे महावेच्छड्डेण पट्ठविओ अभियाए सह । अपहे य पसूया देव-झुमार-पडिम दारय । कयमुचिय करणिकं । गुरुणो घर गयस्स दारय-नाम काहिस्सं ति परियणो अभिग्मावतो 'अनिय-पुत्' वाहरइ । कमेण य पत्ताणि • मेहं । अन्नं कयं पि नाम ण सिद्धिमुक्गय । वड्डनो य संपत्तो जोवण सह कला-कला- वेण य ! मुणिय-जिण-वयणो य संसार' भयुविग्गो अणामाइय-विसय-सगो महाविभूईए' निक्खतो अंनिया-पुत्तो ति। "धन्नो अत्रिय-पुत्तो जो विसय-मुहाइ परय-मूलाई । मोत्तूणं पडओ सासय-सोक्खस्म तण्हाए ॥" . परिणय-याण-दमण-चग्यो य कालंतरेण जाओ सूरी । विहरतो व गच्छ-परिवारो पचो पुष्फभद्द णाम नयर । तत्थ पुष्फर्कऊ राया, पुष्फबई से भारिया । पमत्थ-सुमिणय- सृश्य परया एमा जमल-मिहुणय । पट्टिय' दारगस्म पुष्फचलो नाम, कुमारियाए पुष्फ-चूल चि । यड्डिया देहोवचएण जोवण कला-कलावा[६] पहिं । संपत्त-जोवर्ण अण्णोणाणुरनं जाणिऊण चितिय पुप्फकेउणा-हंत ! जड़ 'परोप्परमि[म] मिहुणर्य •विओदाइ, ता नूर्ण पाणे 'परिचयइ । अन्न-'दियइंमि मेलिऊण गागरया भणियं राइणा-'भो भो ! जाणि अंतेउरे ग्यणाणि उप्पजंति, ताण को पहू हवइ । तओ अजाणिज्ण से भावव भणिों नागरएहि-'देव! चिट्ठउ अंतेउर, जमेत्थ विसए वि उप्पञ्जइ, तस्म देवो सामी' । 'जह एवं, ता उत्पन्नमिमं पुरिसिस्थि-रयण-जुयलं रइ-काम- मिहुणय" पिव मिट्ठणय काहामो' । ततो विलक्खीभूया गया नियय-ठाणेसु नौगरया । "विवाहावियं मिहुणयं पि अनोन्नाणुगग-रत्तं भोगे भूजिउं पयत्त । अन-दियहम्मि भणियं पुफचलाए – 'अजउत्त! पहसु किचि" पण्होत्तर' । तेण भणियं-'पिए! १० मि। क०४०।३कया ४। ७क जाम क परे। एक व १०कवि। ११ बका। ११क 'इपि। १४क वि। * 'उनए। ११क माम"।

है ॥ गुरु विनये पुष्पचूला-कथा । ४३ अणेग-पगारं पण्होत्तरं सक्कयं पाययं अवभंसं पिसाइयं मागहं मझोत्तर बाहिरुत्तरं एगालावं गय-पञ्चागयं ति । तीए मणिय-'सक्य पढसुचि । "कथ सम्योज्यते स्थाण कि वार च) रूप तो जसि। शतृ-चतुध्यकवचो भवतरिह कि भन्।" तीए भणियं जहा-'भवते" । पुणो वि भणियमणाए नि । अवि य-सकय-पायय-पण्हाण जन्ध मम-सकऍणं पडिवयणं । त एकं चिय माहसु अलाहि सेसेहिं भेएहिं ।। "का पाति न्यायतो राजा ? विश्रमा योध्यते कथम् । टवर्ग पंचमः को बा ? राजा केन विराजने ॥ धरणेदो के धारेह ? केण व गेगेण दोब्बला होति । केण व रायइ सेण्णं ! पडिक्यणं 'कुजरेण' नि(ति)।" अअउत्त! संपयं पट्ट-पय पढमु नि । अवि य- "भृत्यो मया नियुक्तो दानं लोकाय दीयतामाशु । न तेन दीयते किश्चित् तत्राऽऽज्ञा मे न खण्डिता ।" यदि वेत्मिततो 'नतेन'-प्रणतेनेति । एवं चाभिरमंताणि(ग) समार्फतो कोइ कालो। राइणा अजो कयं ति इमिणा मेव्वेएणं कय-पवजा गया पुष्फबई देवलोगं । ओहि- गाणोवओगेण य दिडं मिहुणयं विमयासत्तं । मा दोगईए अकय-धम्मं वचउ ति भावे- तेण जणणी-देवेण सुविणए दाविया छेयण-भेयण-मारण-कुंभीपागाईणि तिचाई दुक्खाई पञ्चणुहबमाणा गेरइया । तं दट्टण मय-वेवमाण-सर्वगाए पसाहियं पइणो पुप्फ- धूलाए । ततो संति-निमित्तं कारावियाणि मंगलोवयारियाणि । दुइय-दियहे तह चिय । दाचियं । हत! देव-विलसियमिणं ति मन्नमाणेण मेलिऊग सच-पासंडिगो पुच्छिया राहणा-'केरिसा परया, पोरगा य? । इकेण भणियं - 'देव! गम्भ-वासो गरगो, गेरइया पुण दारेदाइ-दुक्खाभिभूया पाणिणो' । अत्रेण पलतं- 'रष-चामो जग्गो, रहया पुण पर-पेसण-स्य त्ति । अनेण भणियं-'नरिंद-गोती नरगो, नेरइया तन्निवासिगो। अत्रेण पल-'अबुहेहि मह वासो नरगो, नेरहया पुण अनाणियो' ति । अवरोप्पर विरुद्धे णारय - शरए भवंति पासंडा। जिणवयण-घाहिर(रि)हा अमुणिय-मस्थत्य-पग्मत्था ।। अन्न-दियहमि सबहुमाणं वाहराविया अभियपुचा आयरिया । पचा नरेंद-गेह, सुहासणस्था य सविणयं पुच्छिया-करिसा नरगा, परदया च केरिसाणि वा दुक्खाणि अणुहति असाहारणाणि ? चि । आगमाणुसारेण भणियं मरिण ति- ४. मो। ५ मीसतेण। हम। 'पणो। १.कम *हदि "कुप्रामवास कुमरेन्द्र सेवा सुभोजन बुद्धमुली व भायो । कन्याले दरिखता च ष मर्सलोके नरका भवन्ति । पुची सेवा बत्थ भोयण तह कगिट्ट-सेवाए। न मोयश न वत्य इमीए नरिंद सेवाए" . क. १rकटो। २६ पका ।

४४ । धर्मोपदेशमालायाम् "धमा वंसा सेला अंजण-रिद्वा मपा य माघबई । पुडवीण नामाई रयणाई होति गुत्ताई।" नारय-सचा पुण अवताहमा दुईसणा अपमत्थंगोवंगा, दोक्खाणि पुण अमाहार- णाणि ति। "अन्छि-निमीलिय-मत्तं णस्थि सुह, दुक्खमेव पडिबंध । गरए नेरयाणं अहोणिसं पञ्चमाणागं ॥" तओ संजाय-विम्हियाए भणियं पुष्फचलाए - 'भयवं! कि तुम्हेहिं पि सुमिणो दिवो? । भगवया भणियं-'भहे ! विणा वि मुमिणय तित्थयर-चयणाओ एय अन्न व सवं वियाणिजइ । अपि च- ""चक्षुष्मन्तत एके ये श्रुतज्ञान - चक्षुषा । मन्या मदेव पश्यन्ति भावान् हेयेतरान् नरा ॥" तीए भणियं - 'केहि पुण कम्मेहिं पाणिणो परएमु बच्चंति ? । मुग्णिा भणियं- 'आरमाईहिं' ति। हिमा-लिय-परदबावहरण-मेहुण-परिग्गहामना । परवमण-हरिसिय-भणा गुरु-पडणीया महापाया ।। परलोय(ए) निरविक्सा निरणुकंपा य सब-सत्तेसु । अइरुद्दम-बमाणा गन्छति महातम जाव ।। अन्नदिवहमि" अञ्चत-रमणिञ्ज-सुर-मुंदरी-समझासिया भोगोपभोग कलिया दाविया देवलोगा । ते पेच्छिण संजायाणंदा विबुद्धा देवी । तह चिय पुच्छिया पासंडिगो- 'करिसा देवलोगा हवंति ? । एगे पलवंति- अवि य-'अइनेह-गब्मिणाइ अपरोप्पर-बद्ध-णेह-सागई। हिययाई जन्य दोनि वि मिलंति सो होइ सो (भो !) सन्मो॥ अनेण भणिय-"रूब-रस-गंध-कासा मदा मण-हारिणो य खलु जत्थ । संपर्जति गराणं सो चिय सम्गो किमन्नंग?" [अन्नेण] भणियं- "पिसुणो गुरु-पडणीओ पाओ गुण-मच्छरी कयग्यो य । पर-चमण-हारि]सिय-मणो गय लजो चत्त-सम्भावो ॥ हिसा-लिय-परदब्बावहरण-परदार सेवणामतो। जत्थेरिसो न दीसइ लोगो मो होइ भो! मग्गो।।" अनेग भणियं - "खाउ ज या तं वा निवसेजउ पट्टणे व रने वा । इद्वेण जत्थ संगो "मो चिय सग्गो किमत्रेण ॥" इय एवंविहरूवं परोप्पर ने हि देवलोगस्त । कहिऊणमसंबद्ध संपत्ता नियय-ठाणेसु ॥ विनिय-दियहे तह चिय पुच्छिया मरिणो- 'भयर ! केरिसा देवलोगा, कइ-मेया वा तियमा ?, केरिस वा मि मोक्खं ?" ति । सूरिणा मणिय - "नाणा-विमाण-कलिया रघण-विचित्ता पसन्ध वर-रूवा । देवाणुमाव-कलिया दिवलोगा एरिमा कहिया ।। १. हेमा । २ क इ दोषाणि । ३३ पार। ४क पत'। ५५ यस्यति । एक वज। ८ क पपीगे। 15 महागर । १. शनिश्याक हुने अकलिया। १२. । १३॥हनन। १४ चित्र सगो। १५ । . क°N गुरु विनये पुष्पचूला-कथा। ५५ भवणवह-वाणमंतर-जोडमवासी विमाणवासी य । दम-अट्ट-पंच-दुविहा जह-कम्म(कम) होति सुर-निवहा ।। जं कहिऊण न तीरइ असंखकालम्मि जीवमाणेहिं । त अणुहवंति सोक्य तियमा पुत्राणुभावेण ॥" नतो समुप्पन्न-पहरिमाए भणियं पुप्फचलाए - 'भयव! कि तए वि सुमिणे दिवा । देवलोगा?" । तेण भणियं - 'भद्दे ! आगम-बलेणा देड' ति । अवि प- अच्छउ ता दिव-लोगो मुय-गाण-बलाउ मुगड तेलोकं । णीसेम-गुण-समेयं कर-णिक्खेत्तं व आमलयं ॥ ततो भणिय पुष्फचलाए - 'भयवं! कह पुण देवलोगो पावेजइ ।। भगवया भणिय-'जिणधम्माणुट्ठाणाओ मासयं निरुवमाणमक्खयमवयं सहाविय मुक्ख-सुख पि । पाविजई ति। "जिणधम्माणटाणाओ मोक्समुहं होइ उत्तमो लाभो । सुर-नर-मुहाई अणुसंगियाइ, किम(सिणो पलालं वा ।" पुणो वि सवित्थरेण माहिए चरणधम्मे भणियं पुप्फचलाए - 'भय ! जाव रायाण पुच्छामि, ताव ते पाय-मूले पञ्चजाऽणुद्वाणेण सफली-करेमि करि-कन-चचल मणुय- वर्ण । पुच्छिएण य राइणा भणिया एमा- 'जड पर मम गेहे चिय भेक्खं गेण्हेसि । 'एवं ति मणिऊण महाविईएं पनड़या पुप्फचला । कम्मरख मोवसमओ य गहिया दुविहा सिक्खा । अन्नया भवेस्स-दुष्कालमविमच्छिऊण पढविओ सहो दि गणो मुभिक्खमिति । 'सवच्छर-धारसरण होहिति असि नि ते ततो ण(जोति । सुत्तत्थं कुर्वता अइसइमाईहि णाऊणं ।।" आयरिया पुण अंघावल-परिक्खीणा ट्ठिया तस्येव । अंतेउराउ य आणेऊण देह तेमि पुष्फचूला भरा-पाणं । एवं च माणंद गुरुणो वेयावच्चं करतीए, संमारासारत्तर्ण भावंतीए, पसत्थेसु अझवसाय-ट्ठाणेमु बट्टमाणीए, ममारोविय-खवगसेढीए, आवलं" सुकमाण-भेददुगं बोलीणाए. तईयं मुहुमकिरियमप्पडिबायमप्पत्ताए एयंमि माणतरे । समुप्पन्न "से केनलं । केवली पुष्य-पव्व विणयं ण मुंचड, जाय ग णइ । जंज गुरुणो चेतति, तं त सपाडेइ । गुरुहि भणिय - "ज मए 'चितिब(य), तं तए संपाडियं, कहिं मुणिय ? । 'नाणेण' | गुरूहि मणियं-'कि पडिवाइणा ?, अप्पडि- वाइणा वा । तीए मणिय - 'अप्पडिवाइणा' । अन्ने भणंति-पासमि पडते पिंडाथयण-चोयाए भणिय - 'अचिच-पएसेणाणीओ' । भणियं गुरुहि - 'कई "विया-- णासि?' । तीए भणिय - 'केवलेण । ततो ससभंनो गुरू- 'मेच्छा मि दुकडं, केवली आसा- इओ भणिऊण जाओ चिताउरो 'किमिह सेझिम्मामो न व नि?" । कालिणा भणियो- 'मा अपिई कुणसु, चरम-मरीरो, तुज्झ वि गंगमुत्तरतस्म होहि(तित्ति केवलं' । ततो २क परिक्षमा। कमाते। ४।५ । कति ध। * ३.सा४।१५विधिब। १६कहा। । १ सया। 2. १.कस। ११६ यगमे । . आषाण। कहा। १८ साम।

४६ धर्मोपदेशमालायाम् आरूडो लोगेण सह नावं । पदाहिया गंगा-जले । जत्थ जत्थ आयरिओ ठायइ, तत्थ तत्थ नावा जले बुइ । मज्झ-हिए वि सवं बोटिउमाढतं । अप्प-भएण य पक्ख(क्खि)चो सूरी लोगेण गंगा-जले । समुप्पन्न-पमत्थ-भावस्स जाय केवलं । जाओ अंतगडो । कया देवेहि महिमा । मुर-संथुय ति काऊण जाय तस्थ पएसे पयागामिहाणं तित्थं । एयं । पर्सगेण सिह ति । अओ भन्नइ-जहा पुष्फलाए विणओ कओ, तहा कायवं ।। सुपदेवि-पमाएणं सुयाणुमारेण पुष्फचूलाए । कहियं जो सुगइ नरो चरियं सो लहइ निवाणं ॥ ॥ पुष्पचूलाए कहाणयं 'समत्तं ॥ . विनयवता चैवम्भूता योषितो विगणय्य वा-वो विरक्त-चेतसा भवितव्यमित्याह - चेट्ठो(बंधो)त्तर-माया-कूड-कवड-दोसाण मंदिरं महिला। जह नेउरपंडि[इ]या णिदेडौं पुव्वसूरीहिं ॥ १५ रजाविति ण रज्जति लिंति हिययाई ण उण अपेति । जुवइओ मिठ-चोरा एव कया रोय-पत्तीए ॥ १२ [चेष्टोबद्धो)तर-माया-कपट-कूट-दोषाणा मन्दिर महिला । यया नूपुरपण्डिता निर्दिष्टा पूर्वसूरिभिः ॥ ११ रजयन्ति, न रज्यन्ते, लान्ति हृदयानि, न पुनरर्पयन्ति । युवतयो मेण्ठ-चौरी एव कृतौ राजपल्या ॥ १२] चेष्टो(पद्धो)तरं यथा- "श्वास कि त्वरितागतात, पुरुकिला कस्मात् । प्रसायागता, खस्ता वेण्यपि पादयोनिपतितालू मामा निमित्युक्तिभिः । स्वेदादै मुखमातपेन शिथिला नीवी स्यादागमाद् दूति ! मलान सरोरर-युतिपरस्यौष्ठम्य शि वक्ष्यसि ।" माया प्रतीतैव, कपटो दम्भः, कूट कूटलेखादिकरण; एतेषां दोषाणां मन्दिरं गृह • नूपुरेणोपलक्षिता पण्डितिका । एवं कृतो मेष्ठ-चौरौ इति रञ्जिती राज-पन्या, न स्वयं तदारक्तेति । कयमिदम् - -~[१० दोष-बाहुल्ये नूपुरपण्डिता-कथा] - इहेब अस्थि जंधुद्दीचे दीवे भारहे वासे तियस-गयर-विमर्म वसंतपुरं नयरं । जयसिरि-संकेयवाणं जियसत्तू राया, धारिणी से महादेवी । तमि चेव पयरे णमर- * पहाणस्स इन्म[स] निय-रूव-लावन-जोव्वण-सोहग्ग-कला-कोसल्लोहामिय-खया रमणी ३१ नहोय। ५०. दो यष्टो. "तमात् । क.साए। कमनि । ॥ २. "ता वि १.4 मिरमा ३७ दोष-बाहुस्त्ये भूपुरपण्डिता-कथा। वह गया गईए हाणत्थं । तं च नियेऊण चिंतियं एकेया गगर-जुवाणएण- अहो ! कप- त्यो कोइ पुरिसो, जो एयाए मुंह-पंकए भसल-लील करेइ । अवि य- अछिवंतेणं इमीए रूबं विहिणा विणिम्मियमवस्स । जेण करालिदाणं ण होइ एयारिसी सोहा ।। कह पुण डमीए भावत्यो णायचो ! मन्त्रमाणेण पढ़ियं जुवाणएण- "सुग्रहार्य ते पुच्छह एप गई मत्तवारणकरो। एते गई च रुक्खा अहं च पापसु ने पडिओ।" तओ तं पुलाऊण सजायानु(णु)रागाए पढियमणाए- "सुहमा होति(तु) नईओ चिर च जीवंतु जे नई-रुक्खा । सुण्हाण-पुच्छगाण'प(प)नीहामो पियं काउं तीएं य नाम गुतं घर च अयाणमाणेण जाणि तीए सह डिंभाणि आगयाणि, वाणं रुक्खेहितो फलाणि दाउं पुच्छियाणि जहा - 'का एमा? तेहिं पि सिहँ से गाम गेहं ति । अवि य- "अन्न-पानहरे बाला यौवनस्था विभूषया । वेश्या स्त्रीमुपन्बारेण वृद्धा कशसेवया ॥" मयण-सर-मल्लियंगो तीए सह संगमोवायमभिलसंतो गो परिवाईयाए समीयं । वसीकया सा तेण दाण-विणयाईएहिं । भणिओ अणाए -'कि ते समीहियं करेमि । तेण भणियं-'इन्भ-वधूए सह संगम' । 'धीरो हवसु, जाय से समीवे गंतूणागच्छामि । गया सा दिवा बहू । थालीए तलपं कुणंतीए पणाम-पुवयं च दिनमासण । निसन्माए परिवाईया[ए] पत्थूया धम्मकहा । तयारसाणे य पुच्छिया सा बहूए-'भयवइ ! किंचि अच्छेर-पुवयं दिई । तीए भणियं-बच्छे ! कि बहुणा जंमए दिदं तं इति । पावेसु । वहुए भषियं -'किं को वि जुवाणो ? । तीए भणियं-'आम' । वहुए भणिय - 'कैरिसो' । परिवाईयाइ भणियं-'को से रूवाइ-गुणे वोर्ड समत्यो। तहा बि सुणसु संखेवणं- निवसइ इमंमि नपरे सस्थाह-सुओ सुदंसणो नाम । निय-रूव-विजिय-भुवणो पीसेस-कलाण कुल-भवर्ण ।। जो य, वच्छे ! कुलीणो मज्झत्थो मेधावी पड्डुओ दक्खो विणीजो वाई रसिओ रुवी सुभगो देस-कालन् उज्जल-वेमो बहु-मित्तो ईमरो [अंगबो] गंभीरो सरणागय-चच्छलो दिउसो पत्थणेो धम्म-परो दयालू सञ्च-वयणो पडिपन्न-वच्छलो पुवाभासी महासत्तो कला-कृसलो पसिद्धो मइमन्तो मबहा समत्थ-गुण-रयणाकरोति । अह तस्स रूप-विजिओ सकलंको दोस-संगओ चंदो । पक्ख-पखएण वच्छे ! कलावसेसो फुडं जाओ। सामल-देहो जाओ महु-महणो तस्स रूव-विजिय छ । गहिय-कलायो बज वि भमइ चिय "तिनयणो मिक्खं ।। १६ को। २६ म क मुद्ध । ३ क ज मम्मि । ४२ रोक। ५ क '। ७६क वेश्या। कह वृद्धान्। कहा १० क या 10 तस्से। १२ मज्जत्यो। "ए ना। - धर्मापदेशमालायाम् तस्स मुह-रूव-तुलिओ कसिण-सिओ उबह गोउलं पत्तो। हल-सुमल-बावड-करो लजाए गोट्ठ-पुस्सिो छ । इय एवमाइ-बहुविह-गुणाण अंतं ण तस्स पेच्छामि । ता पुचिया! तेण समं रह-सोक्स झनि पावे ॥" इभ-वधृए पुरओ तह तीए तस्स वणियं चरियं । जह वम्महस्स बाणा हिययं भित्रण नीसरिया ।। 'एवं पियंचेमि' मनमाणीए मसि-विलेत्त-करणं पुट्टीए आहणिऊण मच्छल्लिया गेहाउ वधए परिवाइया-आ! पावे! कुलबह-विद्वंसकारिए ! ममावि पुग्यो एयारिमाणि कुल-कलंक-भूयाणि पलपसि! | चिमण-दोम्मणा गया एमा । माहिया से पउची- 'वच्छ! ॥न नाम पि इच्छद, णवर मसीप खरदीऊमाहं नीणिया' । अवो! जहा मसी-सणाहाउ पंच वि अंगुलीउ पट्टीए दीसंति, नहा 'कसिण-पक्प-पंचमीए समागमं पिसुणिय णवर संकेय-ट्टाणं न कहिय, ताणणन्थं पुणरवि कह कह वि पट्टविया सती से समीचं समाढत्ता कालाणुरूप-कहा । 'अबो ! कि पुण एयागया? हुँ, संकेय-ट्ठाणं न यियं, तन्निसमणत्थं पट्टविया' नाऊणमोगवणिया मज्झेण नह चिय नीणिया पत्ता नस्म " समीब । भणियमणाए -'ण ते वच्छ! नाम पि इच्छड, अमोय-वणियाए नीणिय म्हि' । मुणिय-संकेय-हाणेण य मणिया मा नेण - 'अहो ! अलं वाता)ए नि । कमेण य संपचे कसिण-पक्ष-पंचमी-पओसे गओ सो तन्थ । पचा मा वि तत्येव नि । अवि य-- रमिऊण नियय-नाहं मन्माचे पाडिऊग सोऊण । पत्ता जार-समीवं मह मर-सल्लिय-मरीरा ॥ अचंतो नेहाणुराग-मणाहं दीहर-वियोगाणल-तविय-देह-निश्चवण-ममन्थं मोहिय-हरि- हर-पियामह-तियम-तिहुयर्ण आवडियं से मोत्यं । एवं च पुषारुतं रमिउच्चा(ऊण) य णीसहगाणि अंतरियाणि निहाए । चरिम जामे सरीर-चिताए उढिऊग चितियं ससुरेण- 'न एस मज्ज्ञ मुओ वधए ममीचे मुत्तो, ता मा पचूसे ममं अलिय-यायिणं काहिति चिंतेतो घेत्तृण चरणाओ नेउर गओ समुरो । मुणिय-समुर-बुर्तताए य भणिओ अनाडो- " तुरियं वञ्चमु, पचा आवयाकाले य माहिजे कग्जिसु' ति । मा वि गंतूण पमुना पह-ममीव, येव-वेलाए पणिशो भत्तारो-'गिम्हो इन्थ, ता असोगवणियाए बच्चामो' । गयाणि तत्थ । पमुत्तस्म य भतुणो बोहिङग निम्हय-विमाओवहामाणुगय-मणाए भणियं भत्तुणो-'किं एसो कुल-कमायागे?, कि वा उपएसो ?, कि वा रहम्स ?; जेण भत्तुणा सह रह-सोक्खमणुहवतीए वहूए चरणाउ ससुरो नेउर णयति । तेण भणियं-'कि " सचमेयं ।। तीए भणियं-'म एदह-मित्त-मिलिय तुम्हं चिय भणिउ पारेह । तओ- लजाणुगएण भणिया पदणा-- 'विपन्था बसु, पब्से मग्गिमामो । तीए भणियं-'न में योउरेण कज, एयारिसेण मे चिढिएण विलिय म्हि । पञ्चसे पगते भणियं थेरेण- 'विणवा पुत्त । ते जाया' । सरोम मणिओ सुएण- 'वोड्डीहोतस्म पणट्ठा ने बुद्धी' । थेरेण भणियं-'निस्मंसयं, अन्नेण सह दिट्ठा पुरिसेण' । सुरण भणियं - 'अह चिय नगेन्ये, क गोय। 4 २कह सना। ३ मा ४कस।

४९ -- " दोष थाहण्ये नपुरपण्डिता-राजमहिला-कथा। 4768 ता अमो कउ' ति सुएण भणिय । इत्यतरमि माया महेण पलन बहूए -'किमेत्य बणा पलतेण ? जाय एयाओ कलकाओ न मुद्धा, नार न गिहामि भत्त-पाणं । एवं मोम मिलिओ लोगो, जाओ महाकलयलो। 'दिवघड-विमाईहि मोहेमि अपाणयं' ताए भणिय । वुड्स-नागराहि मणिय -'किमणेहिं अणिच्छियत्थेहि ! कुतियावण- जवखे परेक्खा की । तो व्हाया कय-बलिकमा सिय-वत्याभरण-कुसुमालकिया। अणुगम्ममाणा कोऊहलापूग्यि-नागरेहि मह संपचा । सन्थ मिलिया नरेंदाइणो । इन्ध- तरमि मुणिय-वृनंतो पाडिय-कारिम-गहो जादंडी खंड-निमणो (ड-धवलगो पणो- लितो लोग आलिगिउँ रमणीउ पत्तो त उद्देन सो तीए जागे । अणिच्छयन्ती वि बला आलिगिया मा तेण, गलस्थिओ लोगेण । ततो आमंतिऊण लोगपाले तियम-महामूणिणो भणिओ जक्सो-'जो जणणी-जणएहि दिन्नो भत्तागे, मोत्त्रण, एमो पुण गह-। गहिओ दिट्ठा चिय, एयं च अन्नो जा मए मणमा वि झाडी, ता धरेजमुः अह न पस्थिओ ना बञ्चिजामो' चि भगिळण शिकायच-मूढो जार जक्खो वियप्पेंतो चिट्ठइ, नाव शनि जनवम्म हेद्वेण हिरिया । ममुडिओ माहकारो 'अहो ! महामई एमा' । निदिओ सबलोगेहि थरो। अवि य-चिनेट जात्र जक्यो, ता से हेद्वेग निगया झत्ति । छलिओ अह पि अहो ! नस्थि माच अहवाए। 'अहो! मचाई वि मयण-जागग्य-नरंट-जक्खाइहि मंभाविओ अलियवाई गयाए चिनाए पट्ठा थेग्म्म निदा । 'एम माल तयम्म जोगारगोमष्णनेण रविओ अनेउरे गटणा । सपनो पोमो । बोलीगो गईग पदम-जामो । पमुनाउ मबाउ वि अनेउग्यिा, णपरमेगा उबिग्गा ण निह पवाद । हन ! कारण होया ।। जमेमा ण णेई परजण, ता करेमि कपड-मुत्तं । तहा कए पसिमि मारि)ओ कुईतरिएण करिणा करोति । नव विलम्गिऊम गया मेठस्स ममी । चिरस्म आगय ति सजाय- गेसेण ताडिया संकल-प्पहारहि । तीए भणियं - 'मा रुससु, परिसो अज महल्लो नाओ, जो चिरेण पमुनो । पचसे उपर्षाया करिणा गेह । 'अहो ! जड़ नाम उभय- कुल-विमुद्धाउँ नरंद-पत्नीउ वियजताउ” वि एआरियमनमंजममणुट्टति; अम्हाण पुण:। चहउ ज गया वि आगच्छनि, तं पि लट्ठ इमं भावतो पण-चिनो थेगे सोउमाढतो । उम्गए पि" सरे ण बुज्झड, सिहूं राइणो । नेण भणिय - 'मा बोहेह' । मत्तम-दिणे बुद्दो य पृच्छिओ राहणा-'किमेय?" ननो माहिओ मभावो, गर ा याणामो ने महिल । नओ भणिव(या)उ गइणा महिलाउ - 'मम दुरिय-णामणध मेंडमय-हस्य उलघेह' णिबियप्पं उलंपिओ" मनाहि पि । इका महादेवी- 'बीहेमि भिंड-हन्थिणों' । संजाया-- सकेण पहया उप्पल-नालेण, मुन्छिऊण पढिया धरणीए । दिट्ठाओ संकलप्पहाराओ। अवि य-"मत्कार आरूढा ण बीहिया डिभ(भिंड)-कग्विरुप्पेच्छा। सकल-हया वि गो मुच्छिया हतु मे उप्पले पडिया! |" ०३।३ क भूव । ४क भो। “ी। कवणपरममाओ विधा। कजण्यपि, २ पए पाना। एक रोहे। 10 11 ताओ। क मम । १५। १ । ध.. TE KUPTUSWAW TARTU CORAMA (5: lurt, WYW BABAI-100 11 . ५० धमापदेशमालायाम् ततो पिस्सिंसयं जाणिऊण समाइडाणि वज्झाणि मेंठो देवी करी य । आरोविया छिम- टंक गिरिवरं । ठिओं एगेण पाएणागासे हन्थी । लोगेण य भणिओ राया- बराओ तिरिओ पियाणइ ? ता मा एय वाचापमु' । पन्छा ठिो गयणारुद्धे(टे)हि दोहि वि पाएहि । पुणो वि णिच्छए विभत्तेण वि ण मुको राइणा । पुणो गयण-गएहि ठिओ तिहि वि चलणेहिं । ततो लोगेहिं कओ महर्षदो-'अबो ! अजोतकारी राया, जो णेहोसमेयारिसं हत्थि-यणं बाबाई' । तनो समुक्संत-कोवेण भणिो मिठो- 'अरे! तरसि नियनउँ ?' । तेण भणिय - 'जइ अम्हाण पि अभय देसि । दिने अभये नियत्नाविओ नामो असेण । इत्थ वि मुत्ते एम उवणओ दङ्बो । "अंकुसेण 'जहा नागो धम्मे संपडिगाओ" । [उ. २२,४६] कओ देवीए मह निबिमओ मेटो । भौताणि देसतर ठियाणि पओसे देवउले । इत्यंतरे 'चोरो गाम मुसिऊण टिओ मो तन्थेव । चोराणुमग्गागरहिं य नरेहि वेढियं तमुजाण । पभाए मेण्हिस्मामो । तीए लोहनीए लग्गो तकर-फामी । तम्मि गय-रागाए पुच्छिओ सो को तुम ? । तेण भणिय - 'नको रिन्य गेण्हिऊण अहं पविट्ठो । वेडिओ आरक्खिएहि । 'मट मुह-पमुत्तं जाणिऊण मणिओ चोगे-'जह भचारो भवसि, ता मुगावेमि वसणाओ' । तेण भणिय - 'एवं करेमो ति । अवि य-"रह-सोस किति जीवियं च रेल्धं च दे जा तुट्ठा । नं मयमागच्छंती को मुंचड कामधेणु व ॥" पभाए गहियाणि तेनि वि । मेठेण मणिय- 'नार चोरो, अण्णं गवेमह' । तीए भणियं-'एम मज्झ भत्तागे जणणि-"जणएहि दिण्यो मुद्र-महावो, एमो पुण तकरो। ॥ ततो गहिओ मेंटो ति। अवि य-"विहिणो वसेण कम्म जयंमिनं कि पि माणिणो पडइ । जष्ण कहिउ न सहिउँ ण चेव "पन्छाइय(उ) तरह ॥" ततो चिंतियं 'मैठेणं- 'अहो ! महिला नाम अणामिया वाही, अभोयणा विसइया, अहेडओ" मशू, निरमा वामणी, अनिमेत्ता पाव-परिणई, अर्कदरा बग्घि' ति । अवि प -"मोत्तण महारायं गहिओ अयं ममं पि मधुमि । छोढुं गहिओ चोगे णस्थि विवेगी महिलाणं ।" उक्तं च-"दुखभावा यतथैना निसर्गादेव योषित । ततो नासा पग गच्छेहितार्थी प्रेत्य ने च ।। गणयन्ति न रूपाय नाढिय न प्रभु कुलीन वा । मन्मय-दीपित-गात्रा स्वच्छन्दा सपान्ते ॥ आत-सम पुत्र-सम पितृ-तुल्य यानि नेर लज्जन्ति । मन्मथ-दर्पाविष्टा गाव इवात्यन्तमूदत्वात् ।। ११ कही। कभाव । ३ कोण । ४कहउण। ५. महा। ८कसा। ५कच कर" । 1. मठमु। ११४ नए"। १४ ५ अवशे मत् । " म । ६.मग १२ कमचा। । ७. परसे १३. मेते।

41 FLACH WSFITUTE WYLATE NATURAL-180 दोष-बाहुल्ये नूपुरपण्डिता-राजमहिला-कथा । त्यजन्ति मनुषकारकतन् विरक्त-चिचा अपि पालयन्ति । रवलेऽपि रज्यन्त इह खतना भुजार-पत्य. प्रमगश्च तुस्था । रागमेकपद एव हि गला यान्ति शीधमविचार्य निरागम् । चञ्चलत्वमिदमात्मधार्थ योपिता च तडिना च ममानम् ॥ आवारो(सो) मानसागा कपट-शतगृह पचन साहसाना तृप्याडमे जन्म भूमिर्मदन-जलविधे कोप-कान्तारपार । मर्यादा-दहेतु कुल-मलिनकरी नित्यदुर्भाधनेना' स्त्रीनामाऽनीय(नीच)दुर्ग बहुभयगहन वेरिणा केन सृष्टम् ।। वचनेन हरन्ति नल्गुना निशितेन पटरान्ति चेतसा । मधु तिष्ठति वाचि योपिना हृदये हालाहल सदा विषम् ॥ अत एव मुख निपीयते वनिताना हृदय तु ता(पी)व्यते । पुरुष युखलेश-वञ्चिनर्मयुगृहै कमले यथाऽलिमि ।" समागेविओ 'मठो सूलियाए । थेवनेलाए य निम्गो मानगो तेण पएसेण | चोरेण भणिय - 'महासत्त ! कृष्णसु दयं नीर-दाणेण' । मागेण य धम्म-देमणा-पुव्वयं भणिओ एमो- 'भद! 'निदलिय-समन्थ-पावं कय-ममत्थ-सोक्वं नमोकार पढसु, जेण देमि ते जलं' । 'एव' ति पडिकन्ने गओ मानगो । आगन्छंत दट्टण गहिय-जलं संजायाणदो नमोकार पहतो जीविएण मुको । नमोकार-प्पभावेण उ'पण्णो बाणमंतर-देवेसुति | अवि य-"मातनाना मदान्धनमदलिपटलश्यामगंण्डखलाना ये मार्गेणानुयाता क्षणमपि हरिणा अदमम्लानदेहा । तेऽयम्य भूतलमारुगतमलतापरवन्ति तृप्तिम् , पायस्तुमानानुगाना न भवति विफलो योप्सितार्याऽमिलाप ॥" पउत्तावहिणा य मुणिओ पुत्वभव-युत्तंतो । माग पि चोर-पडिगच्छ काउं वज्झट्ठाणं निजत दलूण अकय-तिथम-कायदो कर-गहिय-महासेलो लोग भेसिउँ पयत्तो । अपड- पाउरणो गहिय-[व] कडच्छगों लोगेण मह राया विनविउमाढतो । देवेण भणिय - 'अरे नरेंदाहम ! अमुणिय-कजाकजं एवं महाणुभावं पावेमु वि अपाब, बचणाय(पारे । वि सरलं, निदएम वि सएदय, कलंक तियमाण वि पूणेशं जिणधम्माशुट्ठाण-पर सावयं माराविसि, ता णन्थि ते जीविय सविसयस्म' । गइणा मणियं । अवि य-अण्णाणोबहरणं' जे पाव कारिय मए देव! । त खम पा पुणो काई सति-परा होति मुणि-देवा ।। ततो संसिऊग सवित्थर नियय-योत्ततं भणिश्रो राया- 'पाएमु पडिऊण महाविभूईए पवेसेमु सावर्ग' अणुट्टियं देव-वयणं "राणा । देवो बि सन्भार मार" पणमिऊण सावर्ग उप्पदओ गयण-मग्गेणं ति। १ मेले पादयो। १क पारे। नियति मा । ५ 'मामा' । ४ क । कयो। ५ ककमि। 100 पर सानि। ११. पर। १३. वा। म दण्ड ११. "वा । धर्मोपदेशमालायाम् अवि य-'कयपायो वि मणूमो मरणे संपत्त-जिण-नमोकारो । इच्छिय-सिद्धि पावइ पचा जहा मेंठ-देवेणं ।' इओ य मा नकरस्म नियय-चिट्ठिय माईती पहमि गंतु पयट्ट ति । अवि य-'जह जह तीए चरियं इक-मणो तकरी निसामेड । नह तह भयमइओ विन वेविर-देहो इमो जाओ ।' 'अयो! किंपाग-फल-भक्खणं पिवण मुंदग एमा'-भाविऊणं संपच-नई-तीरेण गहिय-वत्याभरणेण भणिया सा तेण- 'उचारेमो तावोवगरण, पुणो वि तमुत्तारेम्मामो' भणिऊण उत्तिनो नई पयवो गंतु । मणिऊगमणाए - 'ममं मोनण कस्य वचसि ?' । तेग भणियं- 'अलं तुज्य संमग्गीए, दूर-विया वि जीवियं देजलु ति । ततो मर-त्थंक- • निलोक्का कर-संचाईय-गुज्झ-देसा ठिया 'करण-लयाए दिवा मेठ-सुरेण । तीण संबोहणत्थं गहिय-भम-पेसी आगओ जबुओ, दिवो अणेण नई-तड-सठिओ मीणो । तओ ममपनि मोत्तण पहाविओ मच्छ-गहणन्थ । इस्थतरमि उक्खित्तं ममं पक्पिणा, मीणो य पविट्ठो जलंमि । तो विमणं जंबुयं णिएऊणं भणियममाण चि | अवि य - 'साहीणं 'मंस उज्ज्ञिऊग पन्चेसि मूढ ! कि 'मीणं ? । एहि दुण्ह वि चुको अप्पाणं साइसु सियाला! ।।' जंचुएण मणिय । अवि य- 'कर-संछाट्य-गुज्झे ! महलिय-मप्पुरिस-कुलहरे! पावे! | गरपाह-मेठ-चोराण चुकिए ! ख्यमु अप्पाणं ।' अहो ! जइ मद्यमेमजबुओ, ता कीम माणुम-भामाए मम पुणो दुचरियाणि जंपद ? जात्र " विमला(णा) भावेती चेट्टा, नाव दाविष मेठ-स्वं । कहिऊण णमोकार-फलं देवचं काऊण धम्मकहा भणिया नियसेण - 'भद्दे ! सपयं पि पमानम)स्थ-पाव-वण-जलण अचिन-चिता- मणि-विन्भमं कुणम् 'मणि-धम्म' । तीए भणिय - 'फुमसु कलंक जेण करेमो' । तओ तजिऊण गरनाहं पवेसिया वसतपुरे महाविच्छड्डेण क्खंता एमा गहिय-सिक्खा ध्यपाया य गया देवलोगम्मि । अओ भन्नइ-जेणेविहाउ" तम्हा ताण वित्त-चिचेण धम्मो कायचो ति । मयदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण साहिय चरियं । दोण्हं पि तु महिलाणं सोऊणं कुणह बेरगं । । नेउरपंडिय-नरेंदमहिलाण कहाणयं समत्तं ॥ । 8 १क णाया। रकमम । ३कममा ७ मणि। कससक ९क०1100 बाग्न। ५करना "हो।१।

५३ आत्म-दमने सिद्धक-कथा। साभ्यो विरक्तस्यापि यदि कर्मपत्नत्रनया विषयेच्छा जायने, तत आत्मा दान्तब्ध इत्याह- सहाइसु रत्तेण वि दमियबो साहुणो णिओ देहो । सज्झगिरि-सिद्धारण वि(व) सबोहिय-गयलोएण ॥ १३ [शब्दादिषु रक्तेनापि दान्तव्य. यापुना निजो देह । सह्यगिरि-सिद्धकनेव सम्बोचिन राजलोकेन ॥ १३] भावार्थः कथानकगम्यम्न अदम् - [१२. आत्म-दमने सिद्धक-कथा] सज्झगिरिम्मि कोंकणय-नयरे समारोविय-गुरुभारे आरुहति अपयरने व दट्टणा- णुकंपाए राइणा नेमि वो दिन्नो 'म वि ज्याण मग्गो द्वायत्रो, न उण गहिति। " इयो य एगो सेयवमिवायो) पुगयो सजाय-सवेगो चिनिउमाइलो नि । "मए वि अपा दतो सजमेण नवेण य मा ह परेहि दमतो धणेहि वहेहि य॥ अपाचेर ढमेयवो अपा हुगल दामो। अप्पा देनोमही होड अस्मि लोगे परन्थ य॥" ता तहा दमामि अपाणं जहा मुही होट । गओ सज्झािगम | गहिया वाहियाण मझे सामन्नया । गुरुयरवाहि नि काउं जानो नेमि मो चिय मयहगे । अन्नया सेल- मारुहतेण आगन्छन साहु दट्टण देनो सिद्वएण से मग्गो । अवो ! भम्गो राय- विदिष्णो अम्हाण वगे इमिणा समणगम्म मग्गं टनण । गया गय-खाले भावाहिणो । वाहरिओ सिद्धो, जाओ बाहागे । मिद्वारण मणिय -- 'महागय समागेविय-गल्य- भर ति काऊण अम्हाण नए दिन्नो बगे, ता घट मए वि मारो पेनण मुशा, मधे वेण मोजड नेण ममणगेण उक्खितो. ना किन दाबहो मे मम्मो?' । गणा मणियं- 'मुट्ट दायहो' । नेहि भणिय - 'देव! न तेण तण-मेलो वि भागे समुस्वित्ता' । नतो चारित्तधम्म-देमणा-पुर्वयं परूविभो अट्ठास्य-सीलग-साहम्पिओ भारो नि । वोज्झति नाम भारा ने चिय बोन्प्रति वीसमातिनाहि । सील मंग बोडवो जावजीर अविस्मामो ॥ मुणि-बूढो सील-मरो विमय-पमना तनि यो मोटु । कि करिणो पल्लाण उपोदु रामहो तरह? ।। तओ संजाय संवेगा के वि तेण चिय मह निम्यता, अन्ने मापया मयोत्ता मह नरेंदेण ति। अओ भबइ-विमय-उप्पन्न-रामेण वि अप्पा दमित्रो नि । मुपदेवि-पमाएणं मुयाणुमारण नाहियं चग्यि । कहियं जो मुणइ नगे सो गच्छइ मामय ठाण ।। ॥ सागिरि-सिद्धक्वाणय समत्त ।। 26 " कवि गिट। १कमा।

५४ ॥ धर्मापदेशमालायाम् एकखामपि क्रियाया भावानुरूपं फल प्रामुवन्ति प्राणिन इत्याह - भाव-सरिच्छ खु फल इक्काइ वि होइ जतु-किरियाए । जह सब-पालयाणं वदण-किरियाए नेमिस्स ॥१४ [भाव-सदृश गु फलमेकस्यामपि भवनि जन्तु-कियायाम् । यथा संव-पालकयोवन्दनक्रियाया नेमिनः ॥१४ भावानुरूपं फलमेकसामपि भवाते द्वयोबहना वा जन्तूना क्रिया चेष्टा तस्या जन्तुक्रियायामेकस्यापि यया कृष्ण-सुनयोः संव-पालकयोरिति । भावार्थस्तु कथानकगम्यस्तचेदम् - [१३ भावानुरूप-फले सम्ब-पालक-कथा ] परितुलिय-सग्ग-नगरीए वारवईए अणेग-नग्नाह-पणय-पय-पंको जायच-सहस्सा- णुगम्ममाणो सिंहासणथो बद्धाविओ वामदेवो निउत्त-पुरिसेहि-'देव ! पमोएण बद्धसि, समोसरिओ विमुक्त-भूमणो वि तइलोक-भूमणो, पणट्ठ-संसारधम्मो वि संसा- राणुगो अद्वारम-महरिसि-महम्प-परिवागे भगवं अरिहुनेमी वय-उआणे' । तओ तकाल-पयट्ट-पहरिस-विसेसेण दाऊण नेसि जह-चेतिय-भहियं दाणं 'पभाए सब- 'रिद्वीए वंदिस्सामो' आणवेङग लोग पुणो वि भणिय कण्हेण - 'जो पढमं मुए तित्थयर बंढह, तस्स जहिच्छिय वर देमि' । निदा-खय[मि] विबुद्धेण य नियय-धवलहरे चिय गंतूण कय(ह)वय-पयाणि धरणियल-गमिय-जाणु-कश्यलेण पव(क)माण-संवेगाइसएण पण- मिओ संवेण तिथपरो । संकिलि-परिणामेण य पालएण गंतूण राईए बंदिओ रज-लोमेण । वासुदेवो चि महाविच्छडेण पयको भगवओ बंदणवडियाए । पचो " समोसरणं । भावसार पणमिओ नित्ययगे मह गणहगईहि ति । अवि य- तंकि पि अणन-समं सोक्स तस्मासिणेमि-णमणमि । जंकहिऊण न तीरइ संकासं निरुवम-मुहेण ।। निसामिऊण य धम्मं जहा-अवसर भणियं कण्हेण - 'केग अञ्ज तुम्हे पढम वंदिया । भगवया भणियं - 'दबओ पालएण, भावओ संवेण । 'कहमे हिं से)यं ! " भगवया भणियं- 'एम भविओ य पालओ, इयरो भासिद्विओ' । तओ दिण्णो संवस्स बरो । ततः स्तुतिद्वारेणोक्त कृष्योन- "त्वदवाक्यतोऽपि पाकिदवोध इति मेऽद्भुतम् । भानामरीचय कम्य नाम नालामहेतव ॥ न चा( मा सुतमूल 'कम्प प्रकृत्याऽऽहि किट-चेनस । स्वभ्या(छ) अपि तमस्ते वे न मामन्ते भास्वत करा ॥" अतो भन्नइ-एकाए वि जंतु-किरियाए भावाणुरूवं फलं ति । सुयदेवि-पसाएण। ॥ सब-पालय-कहाण 'समत्तं ॥ . १५ सय २०१६स - " प्रवचनकलापहारे सुभद्रा-कथा । प्रशस्त-भावयता च कुतश्चिन् प्रम(मा दादिभ्यः प्रावचनिके उड्डाहे जाते, तमाच्छाद्य यथा प्रवचन-प्रभावना भवति, तथा कार्यमित्याह - पावयणिय-उड्डाह गोवेउं पवयणुन्नइ कुज्जा । जह चंपा-नयरीए कया सुमहाए सयराह ॥ १५ [प्रावचनिकमु द्वाह गोपयिन्या प्रवचनोन्नति कुर्यात् । यथा चम्पानगया कृता सुभद्या झटिति ॥ १५] भावार्थः कथानकगम्यस्लभेदम् - [१४. प्रवचनकलापहारे सुभद्रा-कथा ] अस्थि इहेब जंबुद्दीवे दीवे भारहे वासे अंगा-जणवए वाममय-वष्णणिज्जा चंपा- नयरि चि । अवि य- अन्धि पुरी पोगणा चंपानामेण दस-दिसि-पगामा । केति व सुरण-गुरुणो आणदिय-मयल-जिय-लोगा । तत्थ य राया दरियारि-मत्त-मायंग कंभ-निदलणो । जयलच्छि-परिग्गहिओ जियमन विणमि-मकायो । तत्व वि(क)म[] मो जिणदनो णाम मुणिय-जिण-पयणो। संमत्ताइ-गुण-जुओ मारिच्छो अभयकुमरस्म ॥ तम्म मुभद अय त? ब)निय-सद(द)ो निगऊण । चितेइ विही धनी जेणेमा फैमिया धणिय ।। अहवा चित्र लह-रमो ण उण विही जेण निम्मिउ एमा। उवणीया अन्नेमि अमृणिय-सह-सोक्ख-मारेण ॥ ताजा एयाय कर करेण गेण्हेइ [मजीविओ होज । इय एवं चितंतो अणंग-सर-गोयर पत्तो ।। तत्तो पदविया जिणदत्त-समीवे दुजाइणो जग्गा । अण्णधम्मिउ चि काऊ(उ) ण दिन्ना ती य लाहन्धं ॥ गओ साहु-समीर्वमि निमामिओ धम्मो जाओ करड-मात्रगो । कालंतरेण य सम्म । निसामिति(त)स्स परिणओ मम्भावेण । तयो कहिङग मुणीण परमत्थं जाओ अभय- कुमार-सरिसो सायगो । जिणदत्तण वि माहम्मिउ ति काऊण दिना से मुभह ति । अवि य-काय-मणिणो निमितं गहिओ चिंतामणी वि करडेणं । मुणिय-गुणे भावणं गहिए इयरो वि सपत्तो ।। निरूवियं चारेजय-वासर । समाढत्ताणि दोमु वि इन्भ-कुलेसु तमालाणुरुवाणि काय-" वाणि । कमेण आणदिए जागरय-जणे पत्ते वीवाह-दिवसे महा-विभूईए समोबूढा मा तेणं । पणीणला। २६ । ३६ क स ।

धर्मापदेशमालायाम् एवं च तीए सह मन्भाव-सारं जीय-लोग-मुहमणुहवंतस्स बोलीणो कोह कालो । अन्न- दियहमि भणिओ जिणदत्तो नियगेहे नी(ने)मि सुभद्द । जिणदत्तेण भणिय - 'उवालग- भत्तो सो वि ने मयणो अपणुपट्टतीए मा कलंक काहि त्ति । तेण भणियं- 'अमम्मि गेहे काहामो' । नहा कए. तीए मह जिण-माहु-साहमिय-संघ-दाण-चंदण-पूया-मार • धम्म-स्थ-काम गणाई बुहजण-पसंमणेज जियलोग-मुहमणुहवंतस्म समइकतो कोई कालो ति। जिणधम्म-मच्छरेण पइ-मह(य)को तीए छेडमलहतो रोसानल-पञ्जलिओ खवेड काह) कह वि अप्पाणं । पुणरत्तं च मयण भण्णमाणाणं विण से पइणो चलिय चित्तं । अन्न-दियहमि पत्तो खमग-मुणी भेक्वट्ठा । गहिय-मक्खस्स पवेदमच्छिमि कणोजे । तं चावणीयं सुभदाए जि जी)हाए लिहिऊण य । संकेतो य से चीण-पेटु- "तिलओ मुणिणो भालमि । अवसगे चि काऊण भणिओ से भचारो सयणेण- 'सपय कि भणिहिसि "ति। अचि य-"गिण्हइ दोसे वि गुणे जो रत्तो होइ जमि वत्थुमि । दुट्ठो गुणे वि दोसे मज्झत्यो दो वि णिरूवेज ॥" चितिय से पयणे(डणा)- 'जइ नाम विसुद्धोभय-पक्सा मुणिय-जिण-बयणा धम्माण- रत्ता एमा वि एयारिमनुभय-लोग-विरुद्ध कुणइ, ता किमेन्य भन्नउ । ण तहा उबयरइ । तत्तो चिंतिय मुभदाए -'किमेत्य चोजं? जंगिहिणो कलंक पाविति, एव(य) मु महादुक्खं, जं मह कजे पवयण-क्सिंमा । ना तहा करेमि, जहा पवयणस्म उणई हाई' । चितिती ए[मा] कोषवामा सिय-पत्थामरण-कुसुम-सोहिया ठिया सम्म[हि]हिणो देवस्य काउस्नग्गेणं ति । अवि य- 'जाच न पश्यण-पदा अवणी(पो)यं, नाय देव ! एत्ताए । ठाणाओ न चलामि' भणिऊणं मा ठिया तुन्थ ।। "तण-सरिसं पि ण सिज्झइ कजं पुरिसस्म सत्त-रहियस्म । आरूढ-समयस्म उ देवा वि वनम्मि वटुंति ॥" तीए क्य-तेय-चलिओ पत्तो नै मणइ सुरमरो-'किं ते । करेमो तीए वि भणिओ 'पवयण नेद पणासेसु' ।। 'गयरीए चचारि वि ढकेऊणं पुणो वि मणिहामो । उम्घाडेउ जा मई चालणि-नीरेण दाराणि ।। ताणि तुम चिय मोनुं उन्याडेस्सति णेय सेनाओ। रमणीओ परिकहिउँ नियमो पत्तो सय ठाणं । पसमि विबुद्धी उग्घाडेउमतीरमाणो उ । दाराणि भणइ लोगो जो देवो होउ मो पयडो । ताहे जपइ देवो 'सइए उच्छोडियाणि गयणन्थो । उग्घडिस्सति दढं चालणि-परिसठिय-जलेण ॥ विगुत्ताओ अणेगाओ गरेद-मति-सेगावड-सिद्धि-दिय-मन्थयाहाइ-पहूयाओ । ततो पुच्छिओ सयणो सुभद्दाए । सदहमाणेण य न विमजिया, चालणि-द्विय-जल-दसणाओ 21 १७ अर्धे चावाय-कथा। य पविया संजायाणदे[ग] । ततो व्हाया कय-बलिकम्मा अणेग-सय-पुरजणाणुगम्म- माणा संपत्ता पुत्र-पोलीए । इत्थंतरमि समाहयाई मंगल-नूगड, आऊरिया असंखम-संखा। संपत्ता किंनर किंपुरिस-जक्य-विआगइणो । (उग्धोसियं तित्थयर-नाम, पसंहि- सिया महरिसिणो, विनविओ सिरिसमण सघो । उग्धाडिओ कसिणागुरू, देखो बली । ततो पहिऊण तिनि बाराओ पंचनमोकार महामंत, उ(आ)च्छोडियाणि चालिणी-जलेण । गुंजारवं कुणमाणाणि उग्पाडियाणि दोन्नि वि कगडाणि । तओ समुच्छलिओ साहुकारो, मुकं गयण-ट्टिय-देवेहि कुसुम-वरिसं । ममाहयाइ देवतूगई। आणदिया 'समत्थ-लोगा । तओ महा-विच्छड्डेणं एवं चिय दाहिय-पच्छिम-पओलि-कवाडाणि वि उम्घाडियाणि । उत्तर-पओलिं पुण नीरेण अच्छोडिऊण भणियमणाए-'जा मए जारिसी सीलवई होजा, सा विहाडेखो। मा तह चिय संपर्यमि(पि) दकिया चिट्ठइ । ननो अणलिय-गुण-संथवेण। बुच(थुद्ध)ता धम्मिय-जणेण, पसंसिञ्जमाणा विम्हियाबद-नागरएहिं, अणुगम्ममाणा आगदिय-चेनेहिं नरिंद-णागर-मयणाइएहि, पए पए कय-मगलोरयाग, महाविच्छड़ेणं संपत्ता जिण-मंदिर । पणमिउ जिणं बंदिया माहूणो । नओ किचि खणतर सोऊण जिण-चयणं तह चिय पत्ता नियय-घर । ततो हरिसिओ सयणी, विलिओ पडिवस्खो, आणंदिओ समण-संघो। अओ भन्नइ -जह सुभद्दाए कयं तहा काय ति । एमुवएमो। सुयदेवि-पमारणं चरियमिणं साहिय मुनहाए । सुय-विहिणा निगुणंतो लहइ फुडं तीद सारिच्छं। ॥ सुभद्दा-कहाणयं समत्तं ॥ ॥ " प्रवचनोन्नतिकारिणा च द्रव्ये नादरः कार्य इत्याह - पावेण किलेलेण य समजिओ तह वि आवया-हेऊ । अत्थो सताव-करो निदरिसणं भाउणो दुन्नि ॥ १६ [पापेन क्लेशेन च समानितस्तथापि आपद्धेनु । अर्थ. सन्तापकरो निदर्शन भ्रातरौ द्वौ ॥ १६] कहमिणमतो मबह- [१५. अर्थे भ्रातृद्रय-कथा ] - एममि संनिवेसे दोनि भाउणो अचव-दोक्खिय-दारिदमहापसण-निहिणो दोहग्ग- कलंकंकिय नि । अवि य- जंमतर-कय-पावा रिह्यो । भरति कह दि ने पेड़। कुसुमाभरण-विलेवण-तंबोल कहा वि नवि दिट्ठा ।। ११क समु।१६।३१ पायो । 4 - व.८ ५८ धर्मोपदेशमालायाम् अनया तओ दारिद-महादोक्खमणुहर्वता गया सुरवा-विसए । सन्थ य निंदिय कम्माणुट्ठाणेण महाकिले सेण य दीहकालेण विढनो रूवय-माहस्मिओ नउलगो। ममोप्पन-पहरिसेहि चिनियमणेहि- "कि ताए सिरीए पीपराए जा होड अबदेसम्मि? । जा य न मित्तेहिं ममं जं च अमेचा ण पेच्छति ॥" क(क)मेण पन्थिया म-देमाभिमुहं । परिवाडीए 'गउलयं वहताण परुष्पर समुप्पको बह-परिणामो, न बहे पयहूति । क्रमेण य पत्ता नियय-बिसयस्मामन तडागं । परूदओ महल्लय-भाया। पुच्छिओ डहरएण । इयरेण भणियं-'याओ(यो) हं जेण गहिय-नउलेण मए तुज्झ वि वहो चंतिओ । डहरगण भणिउ(ओ)- 'मए वि एवं चिय पिसुणिय, ना ॥ अलमिमिणा आवय-हेउणा जल-जलण-चोर-दाइय-रंढाइ-माहारणेणाणत्थ-निबंधपोणं अन्थेणं । पक्खेत्तो तडागे नउलओ, तक्खण चिय गहिओ मच्छएणं । ते वि पत्ता णियय-मंदिर । मीणो वि महिओ वीवरेण ओबायरिश्रो विवणीए । घेरीए वि पट्टविया धूया पुत्ताण पाहुणय-निमित्तं मच्छाण । तीए वि मो चिय गहिओ महतो मच्छो । पत्ता गिहं । फालितीए जाओ खणकारो, दिट्ठो दबाउन्नो नउलओ, लोहेग - को उच्छंगे । संजाय-सकाए पृच्छियं घेरीए, ण माहियमणाए, जायं भंडणं । मम्म- देमाहया य मुका जीविएण थेरी । समुच्छलिओ कलपलो । पचा भाउणो, सेमलोगो य । देट्ठो गउलगो । थेरी य मुक्क-जिया । मुणिश्रो एस वोत्ततो अहो! उझिओ वि समत्थावयाण हेऊ अत्थो पुणो वि दुक्ख-कारणं जाउ त्ति । अपि च - "अर्थानामर्जेन दुसमर्जिताना च रखा। आये दु ख व्यये दुख बिगर्थ दु सभाजनम् ॥" गेवता य निवारिया पाम-ट्ठिय-जणेण । ततो काऊण से उद्धदेहियं, दाऊण कुलपुत्यस्म मगिणिं सोऊण मम्मत्त-मूलं पंच महत्वय-लैक्खणं साहु-धम्म वेरम्ग- मगावडियाए पञ्चइया दोणि वि भाउणो नि । उसणओ कायहो नि । मुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण दोन्ह भाउणं । सु(सि)डमिणं निमुणंतो लहइ नरो सासय सोक्खं ।। ॥ दोभाइ-कहाणयं समत्तं ॥ एवंभूतोऽप्यर्थस्तथाऽपि न पापस्य गृहे तिष्ठत्याह च- सत पि घरे दव्य पावस्स ण ठाइ, पुन्न-(स)हियम्स । ठाइ किलेसेण विणा निदरिमण माहुरा वणिणो ॥ १७ [सदपि गृहे द्रव्य पापस्य न तिष्ठति, पुण्य र(स)हिनस्य । तिष्ठति क्लेशन विना निदर्शन माथुरौ वणिजौ ॥ १७] विद्यमानमपि गृहे द्रव्य पापस पुंसो न तिष्ठति । यस्तु पुण्यभाक् तस्य क्लेश विनैव देवताऽनुभावादन्यत आगत्य तिष्ठति । मथुरायां भवा माधुरी । १. जो । ११ "सम । । २६ गया। क"। ५६ स।

५९ - + । सपुण्य पाप द्रव्ये माथुरवणिक-कथा । [१६. सपुण्य-पाप-द्रव्ये माथुरवणिक् - कथा ] अस्थि ढाहिण-दिमालंकार-भृया नियमपुरि-मंका दाहिण-महुरा उनरमहुरा य । उत्तरमहरी(गे)य वाणिओ गो दक्षिणमहर । जाओ 'दाहिण-पाणियएण सह संवरहारो परम-मित्ती य । तीए य नेव्यहणथं को मकेओ या-पुत्तेहि जाहि कायो 'सबंघो । कालंतरेण जाओ दाहिणस्म घुत्तो, परस्म धूया । कयं विवाहिजं ।' मरण-पजवसाणाए य जीग्लोगरम पंचत्तीओ दाहिण-माहुगे वणिो । कयमुद्ध- दहियं । समहिडिओ पुत्र्तण घर-मारो । लाभतगय-कम्मोदण्ण य भेष्णाणि देसतरा य गयाणि वाहि(होणाणि । गेह-गयं पि दक्षं जलणेण दव, छन्नो वाणिओ । थलपहेणागच्छंत दव बिलुचं तकरहि, विहडियाणि करिसणाणि, पणद्वाणि णिहाणाणि, विरता सपण- अधु-मित्त-परियथा-णागरयायो । महा अणुदियह अजिउमादत्तो दन-पयावाइहि ।। अन्न-दियहमि निरूवियो(ओ) पहरण-विही । निमन्त्रो पहाण-पढेि, चाउमि ठविया चत्वारि कणय-कलमा, नाणं पुरषो रुपिया, ताण यहि तबया, नाण वि पुग्ओ मिम्मया मबहा । कि बहुणा ? सभुवणीओ सद्यो य पहाण-विहीं । अहिसिनो पुत्व-द्विय-कलहोय- कलसेहिं । मुकमेचा य उपहया गयणपणे ले) । एवं पगष्टुं सर्व पि । उट्ठियस्म यहाण-पीढं पि गयं । नतो गओ य भोयणत्याण-मडवं । विरड्याणि पुरओ सोवन- रूपमयाणि विचित्ताणि धाल-कचोलाईणि । परिविट्ठो विचिसाहागे । जिमियाहारस्स य एकेकं नासिउमाढतं । जाब मूल-बाल पलायंत गहिय कण्णो न चिय मोतृण पढें थालं पि। अवि य-"कुल जलनिहिणो बुडि को वि नगे कुणा पुण्णिम-पसि छ । जायतो चिय दर आणदिय-महियला भोगो ॥" वम-फलेणं च मए पावेण विणासि भी निश्रो नमो | रेदी य ताय जणिया एण्हे(व्हि) कि सज्ज्ञ गेहेण ॥ एवं च वेरग्ग-मग्गावडियो तहाविहाणं माहूण समीव धम्म मोऊण कोडेण गहिय-चाल-खडो पाइयो एमो । पढियं किचि मुलं । निमाभियत्थो एगागी विहग्माणो पत्तो जिणायतण-मडियाए उत्तर-महगए । भिक्वट्ठा भमनो कमेण पत्तो इन्भ-गेहं । ॥ दवो गेण तक्मण निय-हाणुगरण-पहाओ गहिय-तालि-(वि)टा अञ्चन-रुवबईए धृयाए बीडजनी कचोल-मुत्ति-करोडयाइ-मणाहे संडथाले ,जनो इन्भो । लव-मिक्स पि उवगरण दिन-देहिं माहुं दहण भणिय इब्सेण-'कि भगव! बालिय पलोएसि?' मुणिणा भणियं- "रूवेसु मह ! भद्दय-पापणसु विविसयमुपगएम् । रुद्वेण व तुडेण व ममणेण सया ण होयच्वं ।।" ताणाहं बालियमणुगगेण पुलोएमि । के खु एवं मंडोवगरण । 'कनो य एवं तुज्य । मेण भणिय - 'अजय-पजय-पिनि-पज्जयागय सबमेचमुवगरणं, अन्यो य कोडि-संखो, रयणाणि य विविह-रूचाणि । माहुणा भणियं-'किम[ए]ण असंबद्ध- दाक्षिा २६ मिटा । । । २॥ सकी।

६० " । धर्मोपदेशमालायाम् पलावेण ? नाहमुवगरण[स] अस्थी, किं खु महल्लेण कोऊहलेण पुच्छामि । जेग एयाणि पहाण-भोयणगाणि पुर्व ममं आमि । खीणं पुनं च मम मुत्तुं उडेऊण पुलोयं- तस्स य अनन्थ गयाणि जाव इम थाल खडं ठिय' । कड्डिऊण उवछियाए कर्य थाल- समीवे झड चि लग्ग । ततो पणट्ठ-सको इभो कहिउमाढचो-'हायमाणस्स मे आगओ । आमासेणं सबो वि एम उवगरण बेच्छहो । गेहसुबगएणेया देवाओ नाणाविहाओ निहीओ। अवि य-जा सुविणे वि न सुणिया कुबेर-धण-लच्छि-विष्भमा रिद्धी । अणुकूल-दिव-जोगा ना जाया मज्झ कत्तो वि ॥ काए पुरीए जाओ, को व तुम? कस्म भन्नसे तणओ। इन्भेग पुच्छिएणं कहिय सब पि से मुणिणा ।। हंत! एमो सो मे जामाउओ । कंठे घेत्तृण सम्भाव-सारं रुन्नो इभो । भणियं च पेण-'तुर्म मज्झ जामाऊ, एमा वि ते बाल भार-देना भारिया । एमो बि सबो चि हु तुह संतिओ घर-मारो । एयाणि धरल]इराणि, एसो य आणा-णेहेम-करो परियणो, एताणि य अग्धेयाणि अधोगाणि महारयणाणि । महद्दव-निचएण ता मुंजसु जहस्थि- (हेच्छि)ए भोगे । मुत्त भोगो अ पच्छिमे बय(य)सि करेजसु मुणि-धम्म' । विरत्त- विसएण भणियं मुणिणा- "मल्लंकामा विमं कामा कामा आसी-विसोपमा । कामे पत्थेमाणा अकामा जंति दुग्गय के वि ॥" महासत्त! कयाइ पुरिमो काम-भोगे उज्झइ, काम-भोगेहि या पुरिसो उज्झिजइ । ता काम-भोगे परिचत्तेण अचिंत-चिंतामणि संकासो पनो साहु-धम्मो । एय-परि- पालण य विजुलया-चंचल सारीर-माणस-दुक्ख-निवधणं सफलीकरेमि मणुयत्तणं ति । अवि य-"तह मुणिणा से सिहो ससारो तं-निबंधणं सच । मोक्खो य सोक्य-हेऊ जह निक्रांतो महासत्तो।।" उवणओ कायचो ति। सुयदेवि-पमाणं सुयाशुमारेण माहियं चरियं । 'माहुर-पणियाण दोन्ह वि निमुणंतो लहइ निवाणं ।। ॥ माहुरवाणिय-क्वाणयं समत्तं ॥ तेन च पुण्य-पाप-फलजेन विषयादि-निमित्त परित्यक्त-मन्मार्गेण श्रुतमाकर्ण्य सन्मार्ग स्थातव्यमित्याह- 11'। २।११ खास।

N शुभमार्गादरे राजसुता-कथा। अपसत्थ-निमित्ताओ उज्मिय-मग्गा वि ठति मुह-मम्गे। रायसुय-खुल्लगा विव' अवमर-पढियं सुणेऊणं ॥ १८ [ अप्रशस्त-निमित्तान् उजिशन मार्गी अपि तिष्ठन्ति शुभ-मार्गे । राजसुता-भुलका द्रव अवसर-पठिन श्रुत्वा ॥१८] अप्रशस्त-निमिचं विपयादिकम् । गजमुता च क्षुलकौ च राजमुता-खुल्लकाः । शेष । स्पष्टम् । विशेषस्तु कथानकेन्योनसेयम्तानि चामनि- -~-~[ १७. शुभमार्गादरे राजसुता-कथा ] वसंतउर नयर । जियमत्त गया, धारिणी से भारिया। नाण य मयल-लक्सणाणु- गया इ-संकामा कन्नगा। तीए य कुविंद-बूयाए मह जाया परम-मिची। "सुललिय-पय-संचारा सुवन-ग्यणुच्छलन-रव-मुहया । छंदमणुवत्तमाणां कहाऽणुरूया नही होइ ।।" कुविदसालाए य ठिया पुन-कोलिया | ताण एवण गायतेण आयजिय कोलिय- ध्याए हिययं । निविट्ठो परिणी-सहो । मसफाण काग्मि विलमियं चिंति ऊण भणिया मा धुत्तेण-'अन्नत्थ वच्चामो । तीए भणियं - 'मम वयमिया गय-ध्या, तं पि चित्तूण बच्चामो' । 'एवं' ति पुनेण पडिबन्ने पट्टाविया तीए गय-कनगा । कय-संकेयाणि " पयट्टाणि पचूसे निनि वि । वयंतीए मुभा एमा गीतिया गय-कन्नगाए गाइझंती । अवि य - "जह फुला कणियारमा बनय ! हिमालयाम पहामि । तुद न लम फुलोउ जट पचता कति उमराद । एवं निमामिऊगं चिनियं रायकन्नाए- 'अबो! वमनण जो उनालद्वो! जइ नाम अचंताहमा एए कणियाराधणो अहिमामा घोसियंमि पुष्फतु नाम; तुम पुण मवोत्तमो," अतो ण जोत तुह पुप्फेउं । एवं जइ एमा अचंताहमा कुवेद-दारिया पर-पुरिसेण मह वचइ, बचउ णाम । अहं पुण सुचिमुद्रोभय-पक्सा मधोचमा य; ना कहमेयारिस उभय-लोग-विरुई जण-गरहियं कुल-कलंक-भूयं करेमि? नि चिन्तिऊणं 'मए आभरणगाणि विस्मारियाणि एनेण सएसेण गया नियय-मदिर गय-कनगा । तहिवसं च पत्तो चरडाईएहि वाडिओ नरद-तणाओ । जोगो नि काऊग दिना म चिय पिउणा महा-विच्छद्रेणं, पत्तो वारेजय-महूमयो । तीए सह सम्भाव-मार विमय-मुहमणुहवंतस्स चोलीणो कोइ कालो । अन्न-दियहमि दिन राइणा से बलं । गओ नियय-देसे, विजिय सत्तुणो अहिद्वियं रज। को तीए महादेवीए पट्ट-बंधो त्ति । उपण कायद्यो । मुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण गय-कलाए । कहियं जो चरियमिण सुणड मो लाड निवाणं ।। ।। रायधूया-कटाणयं समत्त ।। । सिलगो। २ जाए। ३जबर। उह गरि'। ५६ ।

। धर्मोपदेशमालायाम् [१८] द्वितीयं क्षुल्लकोदाहरणम् । तञ्चेदम् - एगमि सनिवेसे गन्छे एगं गहण-धारण'-ममत्थं बहुविह-गुणावार्स चेल्लयं वस्था- हाराईहिं सरिणो वट्टा(शा)वेति । कालंतरेण य संपत्त-जोबणस्स मोहणीय-कम्मोदयाओ समुपनो विसयाहिलामो । पयडीहूया अरई, पणट्ठो कुलाहिमाणो, विहलीहूओ गुरूव- । एसो । उणिक्खमामि ति संपहारिऊण गहिय-दवलिंगो चिय पहाविओ एकाए दिसाए। सउणामउण-निरूवणं करेंतेणं सुया सर-तेयस्सि-जुवाणएहि पहिज्जती गीइय शि- "तरिकवा य पदसिया मरियम्ब बा ममरे समत्भपण । असस्मि-जगओफेमणया ण हु सहियन्या कुले पसूएण ॥" एवं सोऊण चिंतियं खुए हत! अमामय-कायमणि-तण्हाए चिंतामणिमित्र उलिए नीयजणेहितो महियचा 'पुराण-पणढ-धम्म ! अधने(धम्मि)य! महापाव ! ॥ [ल]फंसण ! अदट्ठब! अणमणारूढ !' एपमाइणो अपसत्य-सदा । भग्ग-बया च णियमा परगेसूबवअंति । अवि य - "वर प्रविष्ट ज्वलित हुताशन न चापि भाग्न चिर-संचित व्रतम् । वर हि मृत्यु सुत्रिशुद्ध कर्मणो न चापि शोल-खलितम्य जीवितम् ।" इमं च तित्थयर-वयणं संजाय-संवेगो भाविळ पयत्तो । अवि य- "इई सलु भो ! पत्रएपण उग्पन्न-दुक्रोण मजमे अत-समायन्न विवेण ओहायुपहिणा अणोहाइपण चेव हयरस्मि-गायकुस-पोय-पडागा-भूयाद इमाइ अवारस ठाणाइ सम्म सपड़ि- लिहियवाह हवति । त जहा- "ह मो' दुम्ममाए दुप्पजीवी बहुम्समा इत्ति(त्तरिया । गिरण काम-भागा मुजो असाय-महुला मणमा । इमे य में टुक्से ण चिरकालोबलाइ भविम्मइ" ति । इय एवमाइ-बहुविह अज्झयणत्येण जणिय-सवेगो। जिंदंनो निय-चरियं संपचो गुरु ममीवंमि ।। आलोइय-निंदिय-पडिकन-कय-जहारह-पायच्छेत्तो य सामन्नं काउं पयट्टो ति । उवणओ कायवो। मुयदेवि-पमाएणं सुयाणुमारेण सोडय-कहाणं । कहिय जो सुणइ नरो सामने निच्चलो होइ ।। ॥ वोडप-कहाणय 'समतं ॥ [१९.] अन्यदपि क्षुल्लकाख्यानकनभिधीयने - इत्थ(अस्थि) दहेर भरहयासे विउमजण-मलाहणिज्जं गुण-निहाणं साकेषं महानयरं । * दरिय-पडिवक्ष-मत्तमायंग-जयकेमरी जयसिरि-संकेयठाणं पोंडरीओराया। कंडरीओ से यु(जु)वराया, रइ-मंकासा जसमदा से मारिया । तीसे य रूव-लावण्ण-जोषण कला- ज कुत्तल . ॥ ११ ज "रेका ३६ कक्षा - . शुभमार्गादरे क्षुलक-कथा। कलाव-चहिय-चिचेण चिंतिय पुंडरीएण-'अलं मे जीविएणं, जइ एयाए सह विसप- मुह ण सेवेआइ' । अन्न दियहमि अणवेक्खिऊणेह-परलोग-भयं भणिया राइणा - 'सुंदरि! मम पडिबञ्जसु' । तीए भणिय – 'महाराय ! मम मत्तुणा तं पडिचन्नो, सो मए पुत्र-पडिवनो चेव । तेण भणियमल परिहासेण, पुरिमभावेण पडिवजसु । तीए भणियं- 'महाराय ! मा एवमाणवेमु । तेण भणियं-'किमित्थ वहुणा ? मयण-जलण-जालावली-1 हमंतं मे सरीर सगम-जलेण निववेसु । तीए भणियं- "प्रमाणानि प्रमाणस्थे रक्षणीयानि यजत । सौदन्ति र प्रमाणानि प्रमाणविमरथुले. ॥" ता अलमिमिणा कुल-कलंक-भूएणं दोग्गह-निबंधणेणं दुरज्झक्माएण । परिहरिओ य एस मम्मो स्रोदसुनेहिं पि" । अशुढियह पत्थेतस्म अन्नटियहम्मि भणियमणाए - 'किमयस्स वि भाउणो ण लजिहिसि?' । 'अहो! एमा कडरीय-मकाए गा मम । पडिवजड, ता वावाइऊण एवं गिण्हामि देवि' । तह चिय काऊण भणिया एसा- 'संपयं कि भणिहिसि ? वानाडओ भाया' । 'हद्धी! इमिणा विचि)लाएण मम निमित्त गुणनिही अजउत्तो यावाइओ; ता जाब न सीलम्स खंडणं करेइ, ताव अन्नत्य वचामि' चि-चिंतिउमापन-मचा सावत्थी-गामिणा सत्वेण मह गर्नु पयट्टा । चिंतियं च गाए "विनयामतो पुरिमो कजाकजं न पेच्छए कह दि । हतूण नियम-भायं पत्थड ममं जओ राया।" कमेण य पत्ता मावत्थीए । तन्थ य अजियसेणो आयरिओ, किनिमई पवि(व)- चिणी । सा वि पत्ता तीए ममी । बदिया मविणय | अहो! खलु ण्यारिमाए वि आगितीए, नरेदपत्ती-सरिच्छेहि पि लक्खणेहि, तहा वि एरिसी अवस्थ ति चिंतिऊण भणियं मयहरी रियाए- 'का सि तुम?, कचो वा केण व कजेण आगया इन्थ । इय पुच्छिया[य] तीए गुरु ति काऊण परिकहियं ।। मयहरिया[ए] भणियं - 'धन्ना त सुयणु ! जेण परिचत्तो। सयण-जण-विसय-भोगो सीलस्स विणामण-भयाओ। ता इत्थ चेव यच्छे ! निच्चं चिय आयगे ण मोनहो । जेण ण सीलवईणं अमज्झमिद्द अस्थि सुवणे वि ।। ततो पवित्रो वित्थरेण अट्ठारम-सीलग-साहस्मिो महाभारो । संजाय-संबेगाए पडिवो तीए विति । अवि य- सारीर-माणसाणेय-दोक्स-तवियाए तीए पडिवन्न । सामन्नमसामन्नं निबधणं सग्ग-मोक्खाणं ।। जह जह बढइ एमा चारित-गुणेहि, तह य पोट्टं पि । जायासकाए पवि(व)त्तिणीए अह पुच्छिया एमा ।। 'पुत्र चिय' निय-पइ-सगमेण जाय, इमं पा मे कहिय । 'मा पञ्चजा-विग्घ काहिह' भणियं इमाए वि ।। ततो सावय-घर-पच्छन्ने लिया य पस्या एमा दारय । कमेण बटुंतो दापओ जाओ" ॥ " " ६४ - धर्मोपदेशमालायाम् अट्टयारिसिगो, गाहिओ सुधि-किरियं । पमन्थ-वामरे पञ्चाविओ सूरिणा । गहिया दुविहा वि मिक्खा । ममडकतो कोड कालो । सपनो जोवणं ति । अपि च- "अवश्य यावनस्कन त्रिफरेनापि जन्तना । विकार सहु कर्तव्या नाविकागय योक्नम् ॥" चारित्तावरणीय-कम्मोदया समुपन-विमयाभिलासेण चिंतियं खोड्डय-साहुणा-'प तरामि पञ्चज काउं, ता सेवेमि विमए, पच्छा पवज काहामो।' णिवेडयमिणं जणणीए । तीए भणियं - 'चच्छ! मा एवं पलवमु । आयग्यिो णाहि ति, अकुल-पुलउ ति गणिम्सइ । पवि(व)त्तिणी सुणिम्पट, अविणीउ चि समाविम[इत्ति । सेसलोगो जाणिहि त्ति, पत्रयण-निंदं काहि नि । मयणा गाहिति, लजिया भविस्तंति । अन्न च वच्छ! * विवागदारुणं विसय-मुह ति। अपि च - "आदावन्यन्यदया म य शार-हाम्य-दीप्त-या । निम्से विषया बीभत्सा कर कण-कजा-भयनाया। यद्यपि निषेव्यमाना( णा) मनम परितुष्टिकारका विषया । किपाकफलादनवद् भवन्ति पश्चादतिदुरन्ता ॥" "अन्नं च भग्ग-पयण्णा इहई पाव वित्तृण सह कलंकेण । वचंनि महानरय ता पुत्नय! कुणमु पवज ।।" 'जाणामि महमिणमो अहं कि करेमि ? पावो हैं। न नरामि अब ! काउं मामन जंपियं तेण ॥ 'तह वि य मज्झ कएणं बारम परिमाणि कुणमु परज' । तीए अरोहेणं सो चिट्ठइ तत्तिय कालं ॥ पुच्छड पुणो वि जणणि तीए भणियो वि जा न संठाइ । ताहे पुणो वि भणिो 'इण्हि मम मामिणी पुन्छ । पुडा एसो भणिओ भयहरियाए 'अमामए जीए । कि काहिसि चिसहि , दधेग वि नणिमिनेण? ।' इय धरिओ वि न चिद धम्म-चिमुको जयंमि वाणो छ । लोहाणुगओ पुणरवि बारम परिमाणि जा धरियो । पुनेमु तेसु परिपुछियाए उज्झाय-पाय-मूलम्मि । ताए सो पट्टविओ तेण चि से साहिय सीलं ।। जाहे ण ठाइ हियए अमयं पिर राहुणो पुणो धरिओ तत्तिय-कालं तेण वि पुन्ने अह पुच्छिओ सो वि ।। तेण वि खोडो भणिओ मच्चागम्हाण मामिओ सूरी | तो त दटु यच्चसु अह पतो से समीवमि ।। 'वच्छ ! दुलहो एम तर तम-जोगो । अवि य-"भूएमु जंगम नेम वि पंचिदियत्तमुकोस । तेस वि य माणुगत मणुयत्तं आरिओ देसो । ।

. शुभमार्गावरे क्षुल्लक-कथा। देसे कुलं पहाणं कुले पहाणे । जाइसकोमा । तीए रूव-समिद्धी रूवे वि च बलं पहाणयर ।। होइ बले पि य जीयं जीए वि पहाणयं तु विनाणं । विनाणे संमत्तं संमत्ते सील-संपत्ती ।। सीले खाइयभावो खाइयभावेण केवलं नाणं । केवलिए पडिपुग्ने पचे परमक्खरे मुक्को खो)। माणुस्माइओ सीलावमाणो दुलहो एम तर-तमजोगो चोल्लपाइ-'दिईनेहिं । पत्तो एसो वए, ता मा असुइयाग' असुर-देहब्मवाणं करि कन-चंचलाण असार-दंडोबमाणं विसयाण कए उज्जसु, किंचि पडसु मुत्त, निमामेसु परमत्थं, भावेसु अणेश्चाइयाउ दुवालम भावणाओ, निरूवेसु ससागमारनणं, पयडेसु नियय-विरियं, पालेसु बंभ-, गुतीओ, सहसु परीमहोवसग्गे । कि च- "काम ! जानामि ते मूक सकल्पात किक जायये । सतम्त न करिष्यामि ततो मेन भविष्यसि ।।" अन्यच्च-पैशाचिकमारूयान श्रुत्वा गोपायन च कुलावा । सयम-योगैरात्मा निरन्तर व्यावृति कार्य । देवलोकोपम सौख्य दु ख च नरकोपमम् । प्रव्रज्याया तु विज्ञेय रतस्य विरतस्य वा (च)"" ता संय(ज)मे रई काऊण उबहसु सील-भार । एवं पि भणिओ जाहे ण हु पडिवाइ सामन्न । ताहे धरिओ सरिणा वि दुवालम वामाणि । पुनेमु य तेमु गमणन्धं पुच्छिो घरी । पुणो कया धम्मकहा, ण से परिणय' ति । अवि य- इय मणहर-महुर-सुपेमलं पि क्यणं न ठाइ से हियए। वमिणो व पायसं तं मुक्को गुरुणा वि सो ताहे ।। 'अहो! से कम्म-मरुयचणं, जेण अडयालीसाए वि वासेहिं भावगया विनय-तण्हा; ता मा जत्थ वा तस्थ वा कमयरो व किलिस्सउ' भावेतीए कहिऊण पुवाणुभूयं, भणिओ जणणीए- 'वच्छ! एवं पुपाणीय मुद्दाए सह कंपल- ग्यणं वित्तूण वञ्चसु साकेए पुंडरीय समीमि' । 'एवं ति पडिवजिऊण गहिय- दवलिंगो कमेण व पत्तो तत्थ पओम-समए । 'पबसे णरनाह पेच्छिम्सामो' ठिओ उजाणसालाए य । ममाढत्तं पिच्छणयं । निमन्ना नरिदाहणो । समादचो पुखरगो । पणचिय मिड्डि(णदिया। कोऊहलेण गो खोड्डुओ। सबराइयं च नच्चमाणीए आवजिया गरदाइणो, विद्वत्तो साहु-सद्दो, पात्रियं दई । अञ्चत-खिन्ना य पचुसे पयलाइउमादत्ता ।। ततो चिंतिय से जणणीए 'अहो! बा(तो)सिओ रंगो, विद्वत्तो जसो, ता मा पयलायती लोगाओ मिदं पावउ' ति । तीए बोहणत्यं पढिया एसा गीतिया- 28 ४ 31 ५४ प्य। आपराग। 4.

॥ धर्मोपदेशमालायाम् “मुटु गाझ्य मुटु वाइथ सुडु नचियं सामसुदरि ।। अणुपालिय दीहराइए उ मुमिणतए मा पमायए ।" इम निसामिऊण पडिघुद्धा गट्टिया, इमे य खोडाइणा(णो)। ततो तुट्टएण खुजएण सव- सहस्स-मुलं खेनं कंबलरयण, जसमद्देण गरवह-सुरणं कुंडला, सिरिकताए इन्भ-परिणीए • हारो, जयसंधिणा सचिवेण कडयं, कण्णपालेण मेंटेण असो चि। "खोड्डाइएहि पंचहिँ अवसर-पढिएण तुटु-चिहि । सयसाहस्साणि इहं देवाणि विसिद्ध-दाणाणि ॥" अणुच्चि(चि)य-दाणाओ य पुच्छियाणि राहणा पच्चूसे सहाणि मि(मे) लेऊण । तओ इएण पुव-संवध सवं माहिऊण जाव विसयाभिलासी तुज्म समीवे पट्टविओ । इम च सोऊण पडिबुद्धेण दिण्ण कंवलरयणं । ततो बहु मनिऊण सम्भाव-सार भणिओ राइणा-'गिण्हसु रज, करेसु अंतेउर, उपर्युजसु रायसिरि, पच्छिम-वयंमि करेसु पदर्ज। खोडएण भणियं - 'कह दीहकाल-विदत्तं सीलं सण-सुक्ख-कएणं परिभुयामिति । "दीहरकालं सीलं काऊणं कह सुयामि ! 'एचाहे । को गोपर्यमि बुहुइ जलहिं तरिऊण मन्दो वि." राई'सुओ सो भणह-'अजं कल्लं वा तुम बाबाइऊण रज गेहिस्सामो[ति] कय-संकप्पओ वि बुद्धो गीतियाए । राइणा मणिय - 'अलं वियप्पेणं, देमि ते रऑ। सो वि शेच्छइ । सिरिकता भणइ- 'वारस बरिसाणि पउत्थस्म पणो अजं काल्लं वा परिसं पवेसेमि जाव गीतियाए बोहिया' । राणा भणियं-'इच्छा तुज्झ ।' तीए भणियं-'अलमेयाए इच्छाए । अमच्चो भणइ - 'अबेहि गरेदेहि सह मिलामि, " जाव पडिबुद्धो' । मेंठो भणइ- 'पञ्चत-गरेदेहि भिण्णो हं । जहा हस्थि देसु, मारेसु वा' । राइणा भणियं-'करेसु जं ते पडिहा[३] । तेण भणिय - 'अलमणेणं थेब- कालाणुवनिणा असुंदगणुट्ठाणेण' । पवा(च्छा) मवेसि कया खोड[२]ण धम्मकहा। संजाय-विसेड-चारित्त-परिणामाणि य खोडएण पञ्चावियाणि चत्वारि वि । अन्ने सावया कया। अओ भन्नइ-जहा खोडएण कर्य, तहा कायब ति । सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण खोदय कहाणं । कहियं भावेह(इ) मणो जाह नरो नूण बेरम् ॥ ॥खोडय-कहाणं समत्तं ॥ मत्पुरुष-सङ्गात् पापेभ्यो निवर्तते जन्तुरित्याह- सप्पु(सुपु)रिस-संगाउ णरो इह परलोए य लहइ कल्लाणं । जह साहु-णिसेवाए पत्त सत्तवइय-नरेण ॥ १९ [सत्पुरुषसङ्गात् नर इह परलोके च लभते कल्याणम् । यथा साधु-निसेक्या प्राप्त सप्तपदिकनरेण ॥१९] १. 'नुष्य। २१ लोके । ४६ सो। ५६म पावेलाण रजस्वासो। पिहोहि । . . २१. छोटा ७.मत्त।

६७ सत्सके पहचूलि-कथा। [२०. सत्पुरुष-सङ्गे वचूलिकथा] - वमन्तपुर-वासिणो हयसत्तुणो सुओ रा(ना)य-चिरुद्धकारी जणएण निद्धाडिओ परि- भमंत्रो ठिओ पल्लीए । कमेण य जाओ पहाण-जोहो समण-बभणाईणं न अल्लियह-'मा धम्म-सवणाउ पायाइवाईणं णियविसामो । ततो से तिविह तिविहेणं पचेंदिय-धार्य करितस्स, असर्थ भासिवस्स, परदवं हरतस्स, पर-कलत्ताणि सेवेतस्स, हगाल-कम्माणि । करेंतस्स, अचंत-रोद्दज्झाणे वट्टतस्स, समडकंतो को वि कालो । विकाले अन्नया विहरमाणा पत्ता तत्थ माहुणो । ओत्थरियो पढम-पाउसो । भणिया गाम-गोड़ा 'को अम्हाणं वसहिं दाहिति' | अजेमो एएहि खलीकीउ ति चिततेहिं भणिय- 'अस्थि मे परमसावगो वंकचूलो नाम सो दाही ति निलयं सहाहारवत्ताईहि । गया साहुणो से गेह । अणाढाय-मणे य तमि भणिओ गुरू-'न पाणिमो किमेम सावगो न " विति । तेण भणियं-'किं निमित्तमिहागया ? | हि सडभावे कहिए चेतियं वक- लिणा- 'अहो! ताण जहनत्तणं, जमेने महाणुभावा विपयारिया' चिंतितेण मणिय पकचूलिणा-'नाई सारगो, जस्स मेण किचि अकायश्चमस्थि । कि खु एमाए क्वत्थाए देमि वमहि, ण मे धम्मो कहेयको । 'एति पडिवजिऊण ठिया मुणिणो । तओ पणडु-चंद-जुओ वियभिओ सिसिर-वण-पवणो, अंधारियं नभयलं, वित्थरिओ घण-यो । पयडीहया सोयामणी, पफुल्लिया कर्यचा, उन्भेष्णा ण-तणकुग, पयट्टा सलिलुप्पीला, उम्माहीयाउ पउत्थवईयाओं', ठाणट्ठिया पहिया, मग्गा पवा-मंडवा, गया रायहंसा, हरिसिया कासया, जोचा गंगला, हरिसिया साहीण-पीयह(पिय)मा मयाउरा मोरा, रडंति दुहुरा, वियंभंति गय(ई)दा । अवि य - "मेहाण खो बरहीण कलयलो विज्जुलाण संलावो । इक्किको दुविसहो कयंत-दंडो व विरहीण ।। इय ज जं चिप दीमइ पाउस लच्छीइ भूसियं सुवणे । आइब-कड्डिय-परो तहिं महिं बच अणगो ।" तओ एवंविहो घण-समओ । एकविहमसंजम परिहरताण, गाग-दोसे निमु.ताणं, दंडग-ति-गारख-सल्लाल) परिहरताणं, विकहा-सबाओ मुमुमताण, किरिया-कामगुणे। उन्झताणं, महत्वयाणि धारयंताण, जीव-निकाए रक्खताणं, भय-हाणाणि परिहरताण, मय वाणाणि णासेंताणं, भ-गुत्तीओं रखताणं, मुणि-धम्म पालेताण, सावय-पडिमाओं' महंताण, मुणि-पडिमाओं' सेवंताणं, किरियाठाणाणि भाताणं, भूय-गामे परूवेतार्ण, परमाईमिए कहेंताणं, गाहा-सोलमयाणि पढ़ताणं, संजमं सेवंताणं, अबभ परिहरताणं, नायज्झयणे य परू-ताणं, असमाहिठाणाणि परिहरताणं, सवले पिसुर्णताणं, परीसहे । सहताणं, तेवीस-सूयगडल्झयणाणि सुर्णिताण, चउचीतं तित्यपरे झायंताण, भावणाओ' भावेंताणं, बस-कप्प-ववहारुहेसणकाले अन्मसंताणं, अणगार-चरितं सेवंताणं, आया- रकप्प पष्णवेताणं, पावसुय-पसंग निरहरताणं, मोहणिय-हाणाणि गलस्थिलिताणं, सिद्धाइ-गुणे सदहताणं, जोग संगहे वखाणताण, आसायणाओं परिहरताणं बोलीणो वासारतो नि । अवि य- " ६८ . धर्मोपदेशमालायाम् "इकोचर-बोड्डीए तेत्तीसं होति जाव ठाणापि । माताण मुणीणं बोलीणो पाउसारभो ॥ अन्नया । अच(उच्छ्) वोलेंति वई तुंबीओ' जाय-पुत्त-भंडाओ'। बसहा जाय-स्थामा मामा पव्वा(चा') यचिक्खल्हा ।। अप्पोदगा य मग्गा वसुहा विय पक-मट्टिया जाया । अनोकता पंथा साहूणं विहरिउँ कालो ।।" एवं गाहा-जुयलं पढ़ताण - 'अहो ! गमिस्संति एए संपर्य महामुणियो । भणिय वंकचूलिणा - 'भयवं! कीस ण सहकालं चिट्ठह ? । गुरूहि भणियं- "समणाणं सउणाणं भमर-कुलाणं च गोकुलाणं च । अणियाओ' वमहीओ नारइयाणं च मेहाणं ।। अचया पसत्थ-वासरे पुच्छि ऊग वंकलि पयट्टा गुरुणो । मपरियणो णिग्गओ बंकचूली गुरूण बोलाविउ (उं?)। 'संपर्य पुष्णा पय(इ) ति भणेतिहिं मणियं गुरूहि- 'भद! एहि किचि वयणमित्तं णिमुणेसु जेण निरुवयारिणो वि उपयागे कायो उक्यारिणो पुण विसेसेण । उवयारी तुममम्हाण, ना करेमो में उपयार । सो पुण उबयागे दुविहो दबोवयारो भावोवयागे य । दोवयारो य नाम जो बन्थासण-मयणा- हार-तंबोल-मुक्न हिरनाईहिं कीरर । एसो पुण असुंदरो-अणेगतिओ अणचंतियो' काऊण । भावोवगारो पुण संमईसण-नाण-धरण-रुको सव्युत्तमो-एगंतिओ अचंतित त्ति काऊण । ता गेहसु भावोवगारमंगीकाऊण पंचाणुवयाणि, निनि गुणवयाणि, चत्वारि सिक्खावयाणि, सम्मत्त-मूलाणि । तेण भणियं-'भयव ! पावो हैन तरामि कचि वि " गेहिउं' । गुरुणा भणियं - 'तहा वि किंचि गिण्हसु । तेण मणियं-'न तरामि किचि वि गिव्हिङ, जेण अचंत-हिंसो हं अलियबाई चोरो परदारिओ महारभ-परिग्गहासत्तो कुणिमाहारो णिकेबो( क्वियो) माहस्मिओ पर-च्छेद्दावलोई पर-बसणकारी पण- धम्ममन्नो सबदा । किं बहुणा नीसेस-दोसागारो ति । अवि य- "पावाण वि पानो हं जेण नुमं पाविऊण वरसामि। न तरामि गिहिलणं नियम थे पि जिणधम्मे ।। 'अवो ! जोगो एसो बुझिस्मइ' ति उचओग-पुवयं भणिओ गुरूहि- "जाण फलाण नाम तुर्म अन्नो य न जाणइ, ताणि न खापवाणि । कम-पडियं च जी घायंतेण जावइएणं कालेणं सत पया णिग्यमंति, सो कालो विमालेययो । पुहय(इ)नाह- महादेवी य न भोतमा । काग-मंस न खायई । 'एवं ति पडिबज्जिय पणमिऊण य • गुरुणो पडिनियचो बकबूली । अन्नया देसंतर-धायगवाए वचंता संपता महाडवी । पढ़िया गिरिणो समानने । अयंत-सुंदर सुरहि-मुह(महू शणि पुरिसेहिं आणियाणि किंवा(पाग-फलाणि । तेण पुच्छिया 'णाहमेयाण(मि) बियाणामि । तेहिं भणियं- 'वयं पि न याणामो । वकचूलिणा भणियं-'जइ एवं, ता अलमेएहिं । पञ्चक्खायाणि मए एवंविहाणि फलाणि गुरु-समी । तेहिं भणियं- 'अलमेयारिसेहि गुरूहि, जे ॐ पञ्चक्खोवल सुहकारणाउ णियाति । तेण भणियं-रे! एवं पलवंताण तुम्हाण अयणे जीहा अत्थि नत्थि ति? । अवि य- 1 सत्सङ्गे घरचूलि-कथा। "पावाण वि ते पावा महाणुभावाण लैंति जे दोसे । अहवा अहं पि पायो जंभे वयणं निसामेमि ॥" लओ दु(द)किय-मुहा उमरिया से दिद्विपहाउ । पचा किंपागफल-रुक्स-गहणे । भक्खियाणि किपाग-फलाणि, पसुत्ता दीहर-निदाए । पयाणप-समए बाहरिया वि जाहे मा देति पडिवयणं, ताहे सयं देवा जाव मया । 'अहो ! देहो वि महानिही, प भए । पावकमेणोवभुत्तो' भावेतो थेव-जोहो चि काउ' (उ?) पडिनियत्तो नियय-निवासामि- मुह । लजमाणो पवेद्वो अदरतमि निय-वासहरे । दिट्ठा दीवुजोएण पुरिसेण सह पसुत्ता भारिया । समुप्पन्न-महाकोवानलेण आयड्डिय' रिउ-करि-कुंभ-मुसुमरण-पञ्चलं कराल- करवाल ताण दोन्ट वि वावायणत्यं । ततो सुमरिय-वय-क्सेिमो सच पया णिखेवकाल- चेविउमाढचो । इत्थंतरमि पीडिजंत-बाहुलयाए पलत्त से भयशीए -'हले ! मा मे बाई ॥ पीडेसि ?' 'अबो ! मम भगिणीए एम मदो ति संजाय-संकेण उट्ठविय पुन्छिया सा तेण । 'को एस पोतो? तीए भणिय- 'तुह नीहरियमेत्तस्स गामनराउ अहमागया । तक्खणं च समुट्ठियं तुह जाया-ममीवे पेन्छणयं । भणिय च णाए - 'वंकचूलिया विणा ण पेच्छामो' । मए मणियं - 'अहं वंकलि-गेवत्व काउण ते दुइयाए पेच्छि- स्मामो' । ततो समाढत पेच्छणयं । दट्टण णिहाभिभूयाओ तह वि य पसुत्ताओ दोषि" वि । वंकचूलिणा भणियं- "महानुभाव सपर्क कस्य नोन्नतिकारक । पश्नपत्रस्थित वारि क्ते मुक्ताफलश्रियम् ॥" इत्यादि । अनया पत्नो विगारधवल-महाणरेंदाहिट्ठियं सिरिपुर । भमनेण य निय-रूवाणुरूप- लोगा मुणियाणि नाणाविह-रेस्था-पूरियाणि अणेगाणि मदिगणि । चिन्तिय नेण-'कि देवदत्वणिणो गेहाओ अबहरामि दवं? अहया न जोत्तमिण । जेण महाकिलेसेण तमजियं ति। अवि य-"करिमपये लूहमाशों जं तेण समजिपं धणं वाणिणा । तं जा गिण्हामि अहं ना नूण विरञ्जि(अ)ए वणियो।" ता पइसामि देवमम्म-दियाइयो गेहं ? । एयं पि न जोत । अवि य-"परदव-वित्तिणो भिक्खुणो व जद बमणस्म गेहाओ। गेण्हामि कह वि दवं ता नूण न होह एनो वि ॥" ताकि पविमामि विस्सनदिणी सोबास्स गेहे ? एव पि न सुदर नि । अविय-"जो बंचिऊण दिष्टुिं न(ल)वमेत्तं हरइ कह वि वे(णि)क्खस्म । तयह सुक्नचोर घुसमाणो नूण लज(मि ।" ताकि पविसामि मय(हरापालय-कल्लवालस्म गेहे ? एयं न जोत ति । अवि य-"जं मज-संधणाओ गुरू-पावाओं समज्जियं तेण । दवंत पावफलं को गेण्डइ पाव(ग)-सरिमो वि!" क्षा किं मयणपडागाए गणियाए गेहं पबिमामि ? । एवं पि न मुंदर ति । १.क.को। १६.कज धिरिओ। . # ७० धर्मोपदेशमालायाम् अवि य-"अमुणिय-परमत्थाणं जा देह देइ पाण-मरिसाणं । चाइ-सएहिं समाणं अलाहि ताए वि मुसियाए । न किं तारेंद-सेवयाण मेहे पविस्सामि । एय पि न सुंदर ति । "गुप्त) टेण कह वि दिन्नं दत्वं एयाण राहणा होइ । ता एहिं पि अलं मुसामि नरनाह-मंडार ।" ततो दिन धवलहरे सत्त । पविडो तत्थ । तुस्यपाल-क्खोजमणुसरंतीए य ददुग चिंतियं महादेवीए - 'को एसो वम्महाणुकारी ? । तत्तो भणिअमणाए - 'को सि तुमं । तेण भणिय - 'जो एयाण वाराण परिर)-गिहेसु पविमह' । मुणियपरमत्थाए भणिय- मणाए -'होसु जीविय-नाहो, जेण करेमि अदरेई । तेण भणियं- 'का तुम ? । "तीए भणि- 'पुहडबइयो महादेवी । तेण भणियं- 'जइ एवं ता बंदणिक्षा तुम समत्थ-गुणाणुगयाणं पि विसेसओं अम्हारिमाणं । ना विरमसु एयाओ' इह-पग्लोग- दुहावहाओं निम्मल-कुल-कलक भयाओं महापात्रकम्म-निबंधणाओं दोनवसियाी, ण खलु जयकेसरिणं मोत्तण जंबुयमणुमरइ सीहिणि त्ति' । सगेसं च भणियमणाए- 'हयास ! किमेयाए तुह चिंताए ?, मा सयंवरमागर्य लच्छिमवमन्ननु । तेण भणिय - । 'अंब ! न होसि तुम लच्छी, आवया तुमं, जा एवं पलवसि । तीए भणियं- "दट्टणं पि अजोग्गो नखइ-महिलं कहिं वि(हं चि) जइ लहसि । तं उब जसु बालय ! को विट्ठ मंचए अमयं ।" तेण भणियं-"अंब! ण एरिसममयं नालउडविसं हम न संदेहो । ता को जीविय-कामो एवं मणमा वि चिंतेइ ? ।।" "रमिहिमि न में अयाणुय! पवणुभव-न-पोह-संबंधो । जाइस्मह सम्ग नग्ग सवणओं नृण विगोत्ते ।" अह नेणं सा भणिआ' (ज)म्हा अम्ब ति तं मए मणिया । ता कह इहि त चिय जायं भणिऊण सेवेमि॥" तओं जाणिऊण से निन्छय को महादेवीए कलयलो 'चोरो चोरो' ति । पच्छन्न- . डिय-समुवलद्ध-बोलो गहिय-करवालो 'धीरा पिए ! हवसु ति भणतो पत्तो परिंदो सह जामइल्लइणरेहि । गइणा भणियं- 'सूरे अविणासति गिव्हिजह' । तेहिं भणियं- 'भह ! अभयं ते, 'मुअसु आउह' । तेण भणियं - 'न जीवंतो मुयामि' । तो जाणिऊण से नेच्छय का वि पुरिसबंद्र-परिवुडो नीओ विवित्त-गेहे । पभाया जामिणी, कर्य गोस-कायत्रं । एगने आणाविओं राहणा । पुलमा य स्वाइ-गुणे चिंतियं नरवणा- - 'अहो ! विहिणो विलसियाणि विचिचाणि, जेणेवंविहा वि पुरिसा उभय-लोग-विरुदेसु जीविय-समय -निबंधणे महापुरिम-निदिएसु चोराइ-कओसु पट्टति । तओ सबहुमाणं पुच्छिओ राइणा - 'को तुम ? । नेण भणियं - 'देव! कम्मओ चेवावगओ, कि पुच्छाए ? । राणा भणिय - 'अबो चेव पुच्छामि, जेण विचित्तं ते कम्म' । वंक- २ज मुब। हज.स ५हज ससनि । m १.31१ज "या।

७१ सत्सक्ने बलि-कथा । चलिणा चिंतिय - 'नूण सुओ महादेवीए समलावो, तेणे बाहर भाविऊण ठिओ तुहिको । राइणा चितिय - महाणुभावो खु एमो, न पर-पीडा-णिबंधण भासेइ । ता महुर-बक्केण पुच्छामि । 'भद! किमेयं । तेश भणियं - 'देव ! देमु महादेवीए अभयं । राणा भणियं- 'महाणुमावो तुम, कई ते पढम-पत्थण चिय विफलीकरेमि!; इयरहा बावायतो तं दुरायार' ति । वंकलिणा भणिय- "अर्थनाश मनस्ताप गृहे दुश्चरितानि च । पञ्चन चापमान च मंतिमान न प्रकाशयेत् ॥" पंचवा (पंथ-वय)री-समाणा इत्थीओ जेण सब-भोजाओ। मा कुप्पस, मा रजसु, रमसु जहिच्छ महागय! ॥" सवित्थरे कहिए निय-वृत्तंने महाजीवण-दाण-पुर्व ठविओं सवेस वि रज-निबंधणेसु कायसु । जिणयत्तेण सावएण सह जाया परम-मित्ती । सुदयमाहुणो ममीवे भाव-। सार णिसामिओं मम्मत्त-भूलो साहुधम्मो सावयधम्मो य । काल-कमेण य जाओ अभयकुमारोवमो । नतो तिन्थयर-मंदिगणि जिणपडिमाहिटियाणि कारावेतस्स, मणिगो पडिलाभिंतस्म, सिद्धृत चयणाणि निमामैतम्स, जणणि-जणय-बंधु-गुरुणो सम्माणितस्स, संसारासारत्तण भावेंतस्म, सिरिसमणसंधं पूइतस्म, दीणाणाह-किमि(ब)- पाहणो सभुतस्स, मबहा, कि बहुणा ? पवयणुमयं(इ) करेतस्स, बहु(बृह)जण-पसंस- णिजं धम्मत्थ-काम-सणाहं जीयलोय-सुहमणुहवंतस्म समइकनो अणेगो कालो । अन्नया विगारधवलाएसेण गओ कामरूव-वासिणो उपरि जताए । पत्तो नमुद्देसं । जायमा- ओहणं । विजिओ कामरूवग-राया । वंकचली वि जाओ दढप्पहारो । कया वण- चिगिच्छा । पना पियय-धामं । आदिओ विगारधवनो । मेच्छाडि ति वियसिया से वणा, पारद्ध वेजेहि कम्म, न जाओं विरोमो । कमेण य अद्वि-चम्मावि(ब)सेसो जाओ । राहणा वि पुच्छिया विजा । 'देव ! पड़त्ता सवे ओमह-गणा, किं करेमो ? पावर काक-मंसमेकं चेट्टई' भणिओ वेजेहिं । तेग भणिय - 'अलमेतेणं । राहणा भणियं-'काऊणोसहं पायच्छेनं करेअसु' । तेण भणियं - 'यग्म[क] ति । 'कयाइ परममेत्तस्स जिणदत्तस्म वयणाओं पडिबञ्जई भाविऊण गामंतराओं सदाविओ जिण- दत्तो । पहे आयच्छतेण निमामिओं कलुण-महो । 'अबो! किमेयं ?' संजाय-संकेगा उजाणत्थमाहविलया-गहणे सवालंकार भूसियं देह देवेथिगा-जुयलय भूमीए उवरि वटुंतं । ततो लिंगेहितो जाणिऊण देवयाओं, भणियमणेण - 'कीम रोवह ? । ताहि भणियं- 'वाणमंतर-रमपीओ वयं, चुओ अम्हाण नाहो । एमो य कठ-गय-पाणो काम-मंसं अखायनो अम्हाण मामी हवड । तुह चयणाओं य जड़ कह वि ग्वायद, ततो (भ)ग्ग-गुरुवयणो संसारमणुवइ । ना इमिणा कारणेण रोयामों । तेण भणिय- 'महाणुभावो न खोद-जण-समो, जो गुरु-वयणं ण पडिलेड । ण य अहं पि से अणिहियं वय-विरुद्ध भणामि । पत्तो जिणदत्तो, देहो चकचूलिणा । जाया परम-तुट्ठी। रायोवरोहओ' भणियमणेण - 'कीम वेजाण वयणं ण करेसि । तेण मणिय - 'महाणु- भावो तुमं गुरू अ, वा एयंमि बडयरे पाहं नए किंचि वत्तहो । जिणदत्तेण भणिया नरेंदाइणो- 'महाणुमावो एसो न यत्तं लोवेड । ता कीरउ से घर-लोयहिय' । 'एवं ति - + ज'चा २१काए।

७२ धर्मोपदेशमालायाम् पडिवचे राहणा कया से धम्मकहा । गहियाणि सविसेसाणि अणुवयाणि । काराविया सब जिणाययणेसु महामहिमा । पूइओ सिरि-ममण-संघो । ततो काऊण अगसणं पवट्टमाण-सुह-परिणामो पच-नमोकार-परो मरिऊणोववनो सहस्सारे कप्पे महावे- माणिओ तियसवगे । पउचा अवहिया मुणिय-पव-भव वुत्तो किंकर-सुर-दाविय- । णिवत्तिय-तियम-कायवो देवे मणोरमे पचविहे भोगे भुजिउमाढत्तो । पडिनियचंतेण तह विचि)य देवाओं ताओं' पुणो वि जिणदत्तेण देवत्थियाओं रोवंतीओं । तेण भणियं- 'कीम रोवह ? न मए से काम-मंसं दिने । ताहि भणिय - 'अहिंग-वय- गहणाओं उववन्नो सो वेमाणिएस' त्ति | सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण बंकलिस्स । सिहा व(वि)सिह-चि वि)त्ता णिमु(सु)णतो लहइ सिव-सोक्खं ॥ ॥ कबूल-कहाणयं समत्तं ॥ ॥ - " मार्गस्थोऽपि प्रत्यहं यत् कर्तव्यं तदकुर्वनभिलपितार्थ न प्रामोति, इत्याह - उज्झिय-निय-कायद्यो सोक्वत्थी तं सुह न पावेइ । पासाय-क्खियाए निदरिसणं वणिय-जायाए ॥ २० [उज्झित-निज-कर्त्तव्य मुखार्थी तत् सुख न प्राप्नोति । प्रासाद रक्षिकाया निदर्शन वणिक् जायाया. ॥ २० कथमिदम् ?- ~ [२१. कर्तव्य-करणे वणिक्-जाया-कथा ] वसन्तपुर-निवासिणा सस्थवाहेण सत्त-भूमिया विभूसियं पामायं कारिऊण भणिया जाया- 'एस अखंड-फुडिओं' जण पालेयवो' । गओ दिसा-जत्ताए । तीए अणुदिणं ण्हाण-विलेवणालंकार-मडण-भोयण-तंबोलायरिम-पलोयण-पेच्छणय-दसणाह-वावडाए असारवेजंतो कालंतरेण निवडिओ पासायो । विहडिओ सयण-परियणो । पणट्ठो घर- सारो । सबहा पणदु-संपया जाया करुणा-मंदिर । कालंतरेण य पत्तो सत्यवाहो । दिई 1 मसाण-सरिसं गेहं । पुच्छिया महिला ठिया तुहिको' । माहियं परी(रि)यरेण जहा- 'एयाए सुहामिलासिणीए हाग्यिं सई' । तओ' तं उझिऊण वीवाहिया अन्ना इन्भ- धूया । तह चिय अनं पासायं काऊण भणिया एमा-- 'पपत्तेण पालेयत्रो । गओ दिनायत्ताए। ततो तिसंझं पासायं परियणं च पालेड । हाग-मोयणाइ-जणियं अप्पणा सुहमणुहबद । कालंतरेणागय चणिएणं घरलच्छिनिएउाग कया सबस्स ॥ सामिणी। अतो भन्ना-जहा सुहाभिलासिणी नियय-कायबमकरेती वणिय महिला सुहाण चुका । एवं साहू वि नियय-कायन्नं पमायंतो इह-पर-लोग सुहाण चुका । जो पुण साह(ह) कायवं कुणइ, सो दुइय-महिल व मुहं पावइ । १.छ। कसम ।

गुरुवचन कर्तव्ये राजपुरुष-कथा। सुपदेवि-पसारण सुयाणुसारेण साहिय चरियं । ईमा-महिलाण फुड सोऊणं संजमं कुणह ॥ ॥ इदभमहिला-कलाणय 'समत्त ॥ . गुरोर्वचसि स्थिताना गुणोऽन्यथा दोष इत्याह - अकुर्णता य कुणता गुरुणो वयणाणि दुक्खिया सुहिया । जायति नरा लोए निदरिसण राय-पुरिसेहिं ॥ २१ [अकुर्वन्तश्च कुर्वन्तो गुरोर्वचनानि दुखिता. सुखिना । जायन्ते नरा लोके निदर्शन राजपुरुष (पा)॥२१] अकुर्वन्तो गुरोर्वचनानि दुःखिनो भवन्ति, कुर्वन्तः मुखिनो जायन्ते । अतो गुरु- वचनं कर्त्तव्यम् । कथमिदम् ?- [२२. गुरुवचन-कर्तव्ये राजपुरुष-कथा ] प्रणवद्धणे नयरे सुमंगलो महानरेंदो । मो य मडलाहिवइणो सुसेणस्स उवरि पयट्टो । महाबल-समुदएणं तमागच्छतं सोऊण अपहुप्पंतो पणडो सुसेणो महासरवर- तडाग-कूब-वावि-निझ(झ)र-जलाणि सविमाणि करतो खज-भुज-बाय-तेल्ल-गुड- सकराईणि य । कमेण य पत्तो तमुद्देस मगलनरेंदो । वत्र गंध-स-फामाईहि जाणिऊण : विस-भावियाणि जलाणि योगावियं संधाबारे 'एवं विह-लिंगाणि नीराईणि परिहरि- पवाणि' चि। रायचयणं करता विम-अन्न-पाणाणि उझिय(ड) मुहिणो । जाया णिसेवमाणा अकरेंता दुक्खिया पुग्मिा ।। एवं गुरुणो वयणं कुणमाणा होति पाणियो सुहिया । न करता पुण दुहिणो नम्हा करेज गुरु-अयण ।। सुयदवि-पसारण सुयाणुसारेण राय-पुग्मिाण । सिह विसिट्ट-चरियं सोऊणं कुणह गुरु-चयणं ।। ॥ रायपुरिस-कहाणयं समत्तं ॥ तस्माद् गुरु-परिभवो न कार्य इत्याह च- गाहिज्जता नाणं जे गुरुणो परिहवंति दढ-मूढा । ते इंद-सुय-सरिच्छा हसणेज्जा हुति लोगाणं ॥ २२ [प्राममाना ज्ञान ये गुरुन् पराभवन्ति दृढ-मूढाः । ते इन्द्रसुत-सदृशा इसनीया भवन्ति लोकानान् ॥ २२] कथमिदम् :- 20 ॐ २६जन ७० - - धर्मोपदेशमालायाम् -[२३. गुरु-परिभवे इन्द्रदत्त-सुत-कथा] अस्थि भरहद्धवासे वि[स] सय-विन्भमं इंदपुर नाम नयर । जि(ज)य-लच्छि-कुल- निकेयणं इंददत्तो राया । चउबिह-बुद्धि-समद्वासिओ अभयकुमाराणुगारी से मंती। राहणो य इटाणं कनाणं बावीसाए देवीणं बावीस पुत्ता । अन्ने भणति -इकाए चिय सुय ति । अभया मतिणो भूयं पुण्फवयं (इ) निएऊण पुच्छिओ रहस्सिय-नरो राहणा- 'कस्सेसा । तेण भणियं - 'देव! एमा मंतिणो दुहिया, तया तुमए वीवाहिऊणो- मिया' । संजायाणुरागेण य देवो से वामओ । ममुप्पण्णो गम्भो। पुच्छ्यिाए य सिद्ध मंतिणो राय-चिट्ठियं । लिहियं पत्तए । बडिओ मभो । संघुन्न-समए सबोवाहि-विसुद्ध- दियहए पसूया एमा । जाओ से दारओ । जहिसं सो जाओ, तष्विसं च जायाणि • चचारि दास स्वाणि । पट्टिाइट्टिीयं दारयस्म नामं सुरंददत्तो, दासरूवाणं अग्गियओ, पवइओ, यहुली, सागरओ य । जायाणि कला-गहण-जोम्गाणि । मंतिणा य पच्छन्न- घरए छोडूण कुमार भणिओं लेहायरिओं-तहा कुणसु जहा अणन सरिसं विनाणं कलाओ ये गेहद कुमारो' । तत्थ द्विएण य सह दासरूवेहि गहियाओ कलाओं। मणहर-कलाभिरामो कंतिल्लो जणिय-जण-मणाणदो । दट्टव-दिहि-मारी संपुण्ण-मसि व सो जाओं ॥ तहा ते वि बावीसं मुथा समुवणिया लेहायरि[य] स्म । तस्स वि सम्म गाहिंतस्म वि अजोग ति ण गेहंति, अंबाडिया य उवज्झाएण ति । उक्तं च- "लालनाद् नहवो दोपास्ताडनाद बहवो गुणा । तस्मातू पुत्र च मायर्या च ताडयेन च लालयेत् ॥" ततो ने खलीकाऊण जपाणीण साहिति-उमज्झाओ अम्हे अंबाडेई' । ताओ भणति- 'के सुलहाणि पुनाणि जम्माणि ?, जेण कुमारे अबाडेसे' ति । "उपदेशो हि मूर्याणा प्रकोपाय न शान्तये । पय पान भुजङ्गाना केवल रिप-बर्द्धनम् ॥" ततो जणणि-जणयाइएहिं 'उवेविया, लेहायरिएण असिक्वविया पणदु-वित्राणा समस्य-जण-हसणिजा जाया । इओ य, महि-मणी चुडामणि-भूयाए महुरापुरीए जियसत्तू राया, रइ-संकामा निच्युई नाम धूया । सा य संपत्त-जोवण-सबालंकार-भूसिया गया पिउणो बंदणत्थं । विणय-गुणावजिएण य भणिया जणएण- 'बच्छे । मेण्डसु जहादयं वर । तीए भणियं- 'कुल-रूब-वणि(विण)प-जोवण कला-कलावेहि जो ममं जिणइ । सरिसत्तण च पावइ से नाहो नाय ! मे होउ ।' तेण भणिय - 'एवं करेसु । को पुण एपारिलो होजा । अहवा संति इंदपुर- वासिणो इंददत्तस्म बावीस सुया । ताण इकं वरेमि ति चेतितीए भणिय(ओ) जणओ 'पट्टवेसु ईदपुरे । तेण वि महाविच्छडेग पेसिया तत्थ । सुर्य इदत्तेण महानरेंद-ध्या मम पुराण सयंवरा आगच्छइ, ता पहाणो हं सेस-राईणं । कमेण य पत्ता एसा, • कारानियमूसिय-पडायणगर ! बहु मन्निया राणा । कयं जहारिहं कायश्वं । वितिय- दिवसे उन्भिया राहा । जो एवं विधइ, सो मर्म परिणेइ । तओ महारिद्धि-समुदएणं निग्गओ राया सह बावीसाए तणपहि, सेसलोगो य । मणिओं पढमसुओं सिरि- २. विक्वेज क्षेवि। १ज ..

गुरु परिभवे इन्द्रदत्त सुत-कथा । भालिनामो-बच्छ! इमं गर्ह वैघेऊगं गेण्हसु महाविभूईए मह नियुईए मम संतिय रखं साहुकार च । तो तस्स ममुद्द(दा)यस्स मज्झे संखोहेण का कह वि गहिउँ कालबई, आरोविओ सरो । वचाउ जत्थ व तत्थ ति युद्ध-दिसाए परिखतो, दक्षिणाए गओं। वितिएण धणुवर चिय नारोवियं । तइयस्म य मासके कद्भुतस्स खुडिओ गुणो । अन्नस्स घुणक्खर-नाएण पत्तो पढम चउक(चक)मंतरे बाणो नि । अवि य-इय एवं विगुत्ता मढे ते नरसदस्म निय-तणया । राया वि सोग-विहुरो नेहिं कओ पाप-तणहिँ ॥ इत्थंतरम्मि अवसर जाणिऊण भणिय मतिणा- 'टेय! अलं मोगेण, अत्थि अनो वि मे तणओ, मो वि परिक्खिजउ' । राणा भणियं - 'कतो अनो? । तो संवच्छर-अयण-रिउ-मास-पक्ष-वामर-मुहुत्त-रमिय-हसियाइएहिं पिसुणिो पुत्तो ।। राणा भणिय - 'झत्ति आणेसु' । ममुवणीओ मंतिणा, निवडिओ पिउणो पाएमुं । तेण वि सुअ-सिणेहेण बहु मन्निऊण भणिओ-बच्छ! विघेऊण राह अवणेसु कलकं, गेण्डेसु निन्नुइ मह रजेण, उजोएसु कुल-मंदिर, आमासेमु वंचुयणे, पूरेस मज्झ मपोरहे' । 'जं महागओ आणवेइ' भनेग महोवहि-विसुद्ध महिय सराप्तण सह मायगेण । रइयं ठाणय, आरोवियं कालवई, संधिओ मगे, आयड्डिओ कन्नतं । उभय- पासेमु ठिया दोनि करवाल-बावड-का पुरिमा । सहरहिट्टियाणि चचारि वि चेडय- रूवाणि अभिदा(दयोति । ते य बाबीम कुमारा मोल्लट गयणेहि णिति । उबझाओ पास-ढिओ भयं दाएइ -'जड चोकिहिसि, ना एते करवालेन(ण) सीसं छेदिस्मति' । ततो सबब इवमगणेऊण, निवडू चे(दे)हिणा लक्लिय-लक्खेण अट्ठण्हं रह-चकाणं परओ ठिया विद्धा चामच्छिमि धीउल्लिया णिवडिया धरपीए ति । वंमुभव-गुण सगय-धणुणो बाणेण पाडिया राहा । कुमराओ विव वम्मह-बाणेण निधुई चेव ॥ उच्छलिय-कलपलो बियमिओ साहुकारो । जय-जयाविय मागहेहिं । ममाहपाणि आनंद-सूराणि, आऊरिया असंख-संखा । हरिसिओ गया । परितुट्ठो नगरि-जणो । छारीभ्या सत्तुणो | दिना वरमाला, पडिच्छिया तेणं । सबहा पावियं सर्वपि समीहियं सह निव्वुईए चि । अवि य- "वित्राण गुण-विहीणा बहुया वि न देति निबुई पिउणो । विनाण-गुण-भणाहो सुरिंददचो व न दे।" ६(अ)ओ मष्णह-जहा गुरु-पडिकूला ते कुमारा हसणिजा जाया, एवमण्णे वि । तम्हा गुरूग पसायाभिमुहेण होयवं सुरिंददत्तेणं व । "सिद्धतमि पसिद्धं दुइओं वयणं पि इत्थ दायति । नेब्युइ-मरिसा सिद्धी सुरिंद-कप्पो मुणी भणियो। दास-रुवाणि कमाया नरनाह-सुया परीमहा सवे । कम्बाल-बावड-करा राग-दोमा ममक्खाया। उज्झाओ आयरिओ राहा-नेहो वि संजमो मुहुमो । इस एवं जोइजसु सुयाणुसारेण सर्व पि ॥ २.भुणो। . १ धर्मोपदेशमालायाम् सुयदेवि-पसारण सुयाणुसारेण साहियं चरिय इंददत्तस्स सुयाण णिसुणंतो निव्वुई लहह ॥ ॥ इंददत्ता-सुय-]क्स्वाणयं 'समत्तं ॥ गुरु-श्रुत-भक्केन च कोपो मरणेऽपि न कर्तव्य इत्याह - मारिजंता वि दढं कोवं न कुणंति मुणिय-जिणवयणा । मेयजो य महरिसी अहवा दमदंत-साह व्व ॥ २३ [मार्यमाणा अपि दृढ कोप न कुर्वन्ति मुणित(ज्ञात)-जिनवचनाः । मेतार्य इव मह पिरथवा दमदन्तसावुवत् ॥ २३] भावार्थस्तु कथानकगम्यः। -[२४ कोप-निषेधे मेतार्य-कथा ] साकेते चंडवडेमयस्म भजा मुर्दमणा तीए । सागरचंदो पुत्तो विडओ मुणिचद-नामो त्ति ॥ पियदंमणा वि बिईया पुत्ता से बालचंद-गुणचंदा । पढम-सुओ यु(जु)वराओ उज्जेणी-मामिओ दुइओ ॥ हेमंत-जामिणीए काउस्सग्गमि संठिओ राया। चिंतेइ 'जाव दीवो जलइ मए नाव ठायब' ।। 'अधारे' दुक्खेणं मा मामी ठाउ' चिंतियंतीए । पजालिओ पईयो पेडीए सव-राय(ड) पि ॥ अइसुकुमालो राया पसे हियय-सठिय-जिणिदो। मरिऊणं संपचो सुरसुदरि-सकुलं 'सग्मं ।। • सागरचंदेण दुढे भणिया पियदसणा णिय-सुयागं । गिण्हाहि अच! रजं पवज जेण हं करिमो॥ 'असमत्था मे तणया त चिय पालेमु तीए भणियंमि । पडिवन्न त रज ददृणं तस्म जयलम्छि । चिंतेइ 'एम लच्छी आगच्छंती सुयाण पडिमिद्धा । एहि कत्तो एमा सामरचंदंमि जीवंते ! ॥ उजाण-हिय-छाडल्लराय कामि चेडि-हत्यमि। पट्टवियं सएणं दट्टणं मोदयं भणइ । को एवं खाइस्सइ ? चेडी तं भणइ सागरमियंको । विस-भाविय-हत्थेहि नाहे मो लोलिओ तीए । चेडीए उवणीओ राया तं देइ लहप-भाऊ ते वि य भुत्ते पडिया धरणीय विस-वियारेग ।। ५. महा ।। ४कमय। १६ .. - . कोप निषेधे मेतार्य-कथा। जो सुंदर-चित्तागं पावं चिंतेड पडइ तस्सेव । जह तीए चिय पुना पडिया न य सागरमियंको । मंतोसहेहि तस्षण जीवावेऊण पुच्छिया चेडी । 'पियन्दसणाए लुलियो" चेडीए साहियं एमो ।। नरनाहेणं भणिया देखतमगिहिऊण रजमिणं । अकय-तवो पक्खिनो संसारे अंब ! कह दहि ? ।। ताहे कय-कायचो तीए पुचाण वि लिहिउ रजं । निरखंतो नग्नाहो जाओ कालेण गीयत्यो ।। उजेणीए पत्तो मुणिणो मो भणइ 'निरुवमग्गि' ति। तेहि वि भणिय नबर गय-मुओ मंति-तणओं य॥ वाहेति मोवि तक्यण-सपत्तो तत्थ साहणो भणइ । ठवण-कुलाणि उ साहह भिक्स हिंडामि सयमेव ।। 'एयं नरिंद-मेहं मुत्तर्ण भमसु जंपियं मुणिणा । सोविय तत्थ पविट्ठो महया सदेण उल्लाइ । तुरियं चचसु एनो भणिओं' पडिभणड राय-महिलाओं। कि भणह मावियाओं ? अहय ण सुणेमि कोहि ॥ मोऊण य से सई अवयरिया दो वि सं मुणिं घेत्तु । उपरिम-भूमि पत्ता णञ्चसु भणिओं मुणी भणइ ॥ 'गायह तुम्ने' एवं पडिग्ने गचिड समाढतो। एयारिस-गेएण पसुबाल-सुयाण मरिसेग ॥ कि नचावेह ममं रहा उट्टा(दा)इया कुमाग से । तेण वि य पाडिऊगं विओडया सब-संधीसु ।। ताहे साहू पचो उजाणे ते वि पुलइया रना । पंचोत्तरमुर-सरिसा नवर अच्छीणि चालनि ।। को पुण नियुद्धकुमलो सागरचंदाउ ? जेण एव नु । एते कया उ सिटे गया साहु मसंतो।। संपत्तो आयरियं तेण वि सिट्ठ 'न अम्ह ते गेहं । बच्चामो, जद नबर पाहुण-साहू गओं होआ' ।। दिवो रबा माहू लज्जिय-चयणेण बंदिय(उ) भणिय । 'कुणमु पसायं इहि कुमराणं जीव-दाणेण ।। जोन चिय चंडवडेंसयस्म पुत्ताण माहु-उबसम्म । कारावे! मुणिमा खरटिओ परिक)स-गिराहि ॥ जह पावयति तेसि मोक्खो जा ताण रोयए झत्ति । पहावेसु पलत नरवदणा साहुणा दो वि।। पहाविऊण सिक्स जत्तेण गाहिया तओं एको। मिण्इ सम्म दुइओ' दुग्मंडए मंति-तणओं ति ।। . +10- क॥

M " . धर्मोपदेशमालायाम् मरिऊणं संपचा दिव-लोग ते करेंति संकेयं । जो उववाह पदम तियसेणं बोहि(ह)णिो सो॥ रायगिहे मेईए गम्मे जाओ' दुगंछ-कमेण । मंति-सुय-देवजीवो गहिओ सस्थाह-परिणीए ।। निदए दाऊणं निय-धूयं मेयणीए वावणं । पुर्व चिय संपीई आसि तओ एरिसं विहियं ॥ पाएसु मेहणीए सत्थाही पाडिऊण तं वालं । तुझ पसाएण इमो जीवउ मेयञ्ज-नामो चि॥ देहेण वढिओं मो कला-कलावेण पुन्निम-ससे(सि) छ । सुर-मणिओ वि न पुजाइ थीणद्धि-जुओ जुवाणो छ। इक-दियहमि तेणं इन्भाण अट्ठ कन्नगा वरिआ । शि(सिरिया-रूढो हिंडइ ताहि सम नयर-मज्झमि ॥ एत्थंतरमि तियमो मेयं अणुपविसिऊण निय-महिलं । रुइरो जंपइ- 'मज्म वि वीवाहो एरिसो होतो॥ ता किं कीरउ ? जं मे धूया देवेण मारिया तइया' । सो मेहणिए भणिओं-'मा झूरसु, एस ते पुत्तो' ॥ सिषियाए तं घेतं किह असजाईउ परिणसे १ पाव!" मणिऊण पुणो छुढो खड्डाए दुट्टपुरिसुव ।। देवेण पुणो भणिओ-'संबुशमु संपर्य पि' सो भणइ । अवणेसु कलंक्रमिमं सेणिय धूया विवाहेण ॥ स्यणाणि वोसिरतो दिनो छगलो सुरेण मेओ वि। घेत्तूण रयण-थालं नरनाहं भणइ-'निय-धूयं ।। मम पुत्तयस्स देहि सि थुकिय मेयं ति जपिर-णरेहिं । 'मेतत्तो(ओ) अविणीओ अणुदियहं कुणइ एमेव ।। 'नरवइ-धूया-परिपत्थणम्मि कचो इमस्म सामत्यं । रयणाणि नत्थि नूणं ता दिव-वियंभियं एयं ॥ चिंतितेणं पुट्टो 'कत्तो रयणाणि तुज्झ ? अभएणं । तेण वि कहियं 'छगलो घर-डिओ वोसिरेइ ति।। जह देसि तई दिने राय-बरे असुइयं तु सो मुयह । पीओं मेयस्स घरे पुणरवि रयणाणि बोसिरह ।। 'तित्थयर-चंदणत्थं वेभारगिरिस्स वियड-रह-मम्गं । सोनिय-पागारं पुरस्स तुरियं करावेसु' ।। तेसु कएसं पुणरवि 'समुद्द-वेलं इहाणि तत्तो । पहाओं विसुद्ध-पाओं नरेंद-ध्यं विवाहे ॥ एवं ति कर ताहे उन्बूढा रायकन्नगा तेण । वाहि य अडहि सहिओ' भमिओं नयरे विभूईए । १. ' २४ सो।

॥ कोप निषेधे दमदन्त-कथा। मणिओं य सुरो तेणं चारस वासाणि भुजिमो भोगे। तेहिं गएहिं पहहि वि एवईउ मग्गिओं कालो ।। निविभ-काम-भोगो ताहि समं सो महाविभूईए । निर्खतो मेयो जाओं कालेण गीपत्थो। सो पवबुद्धी भयवं पडिम पडिजिण विहरतो। रायगिहे संपत्तो मिक्खड्डा झरय-गेहमि ।। सो अट्ठसर्य सोपणियाण जबयाणं कुणहु(इ) तिसझं । सेणिय-जिगपूया-कारोण गिहमइगए तमि ।। कोंचेण ते विगिलिया नीहरिओ पुच्छर मुर्णि एसो। कोंचय-दयाए साहू ण साहए तेण ते मिलिए । तह मुणिणो झरएणं सीसं बद्धेण वेढिय जह य । अच्छीणि निवडियाई समय नीसेम कम्मेण ।। कट्ठ-भएणं गिलिए कोंचेणं ते जवे णीएऊण | निंदतो अप्पाणं सोनारो सेणिय-भयाओं॥ सकुडंबो पबइओ नानाहो भणइ मुणियत्यो। तत्तो धम्मेणं तं वसु भणिओ सो राय(इ)णा एवं ॥ मुपरिग्गहियं काहिसि इहग ते नस्थि जीवियं नियमा। मेयजो कि महरिसी संपत्तो मासयं ठाणं ।। सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण माहियं एयं । संखेवणं पुण वित्थरेण उवएसमालाए । ॥मेयज-क्खाणयं 'समत्तं ।। . o- [२५. कोप-निषेधे दमदन्त-कथा ) अस्थि इहेब भरहद्धवासे निरुवम-गुणमिह(मणि)-निहाणं हत्यिसीमय नयरं । रापलच्छि- संकेय-टाणं वमदतो राया । तस्स य रायगिहे निय-सामिणो जरासंघश्म समीब व- गयस्स तओ गयपुराओं' आगंतूण पंचहि वि पंडवेहिं विणासिओं से विसओ' । पचा। गयपुरं । कालकमागय-धमदंतराया पि मुणिय-वृत्तंतो सवल बाहणो पत्तो गयपुरं, रोहियं समंता । मय-भीया य ण येति पंडवा । मणाविया दमदंतेणं ति । अवि य- "कसरि सुमं च [वण] गयो चिय अहिहवेह किं चोज । केसरिणा पुण जुत्तं न तरइ दुहुँ पि गरुषो' वि ॥" ला संपर्य पि नियकुलाविच्छिन-महापडस्स मसि-कोचा। मा होहत्थिर-जीविय-विहवाइ-कएण भो! तुम्मे ।। इय एवंविह-वयणेहि भत्रमाणा वि जाण ते येति । ताहे सो नियय-पुरं संपतो अति दमदंतो ।। ११.31 २१ मा ८० धर्मोपदेशमालायाम् अमयाय पच्छिम-वयंमि परिपालिय-मावम-धम्मो अणुभूय-तिवन्ग-सुहो परिपालिय- मंडलो पणा-यण-पूरियामो मुणिय-जहट्ठिय-जिणिंद-वयणो पूइय-जिण-संघ-साहुगणो दिन-महादाणो सबहा तकालागुरुव-निव(छ)त्तियासेम-कायदो महाविभईए तहारूवाणं थेराणं समीवे पवाओं दमदंतो । गहिया दविहा सेक्खा । जाओ गीयत्यो । कमेण य । पडिवञ्जिऊण एगल्ल-विहार पडिमं विहरमाणो पनो गयपुर, ठिओ बाहिं काउम्म- ग्गेण । नगराओ य नीहरतेहिं बंदिओ भाव-मार जुहिडिलाईहिं पंचहिं वि पंडदेहि । नीहरमाणस्म दुजोहणस्स सिद्ध पुरिमेहि एम मो दमदंतराया मुणी संतुनो। रोसाऊरिय-माणसेणं पहओं माउलिंगेणं, सेम-पायकेहिं कओं पत्थर रासी । पडिनि- यचेणं तं साहुमपेच्छंतेण भणियं जोहिद्विलेण 'कन्थ मो महरिसी । मुणिय-वृत्ततेहि य 'पडिसिह पुरिसेहिं - 'देव! एम पत्थर गसी दुजोहणेण कओ' । तओ संजाइ(य)-करुणाइ- सएणं अवणेऊन पत्थरे अभंगिओं तेल्लेण, अवणेऊण वेयणं खामिओं भाव-सार । पच्छा हलीकओ दोजोहगो-'आ! पावकम्म! कयग्ध! मुल-कलक-भूय! एया- रिसाणि इह-पर-लोग-विरुद्धाणि करेसि। अतो भन्नइ-जह मेयज-दमदनेहि कोबो न कओ, नहा काय ति । मुयदेवि-पमाएणं सुयाणुमारेण माहियं एयं । दमदंत-महारिसिणो भावतो लहइ सिघ-सोक्ख । ॥ दमदत-क्याण समत्तं ॥ ॥ . क HD कोपरहितश्च मुनीनामनुकम्पा-क्रियया देवत्व प्रामोतीत्याह च- अणुकंपा-किरियाए जइणो वच्चति देवलोगेसु । जह विज्जाईण सुया वेयरणी वानरो जह य ॥ २४ [अनुकम्पाक्रियया यतीना ब्रजन्ति देवलोकेषु । यथा वैद्यादीना सुना वैतरणी वानरो यया च ॥ २४] कथमिदम् । [२६. यत्यनुकम्पायां वैद्यादिसुत-कथा] वासे महाविदेहे धरणीयल-मंठियमि नगरम्मि । धणजीवो विज-सुओं जाओं अन्ने य चचारि ॥ नरनाह-सिद्ध(ट्ठि) मंती-सत्थाह-सुया य एक दिवसंमि । जाया पंच वि इतो(एने) बटुंना जुवर्ण पत्ता । संपत्त-तिबग्ग-सुहा अवरुप्पर-गरुय-पेह-पडिबद्धा । निवसति लोग-हियए अक्खलिया मयण-बाणो(ण) ॥ वेज-घरमइगएहि किमि कुट्ठोबडुयं मुणि दर्छ । जंपति विज-तणयं 'एयस्म करेसु तं किरिय' । २. यकिन ४ज किय।

. ॥ ॥ यस्यनुकम्पापा दैतरनिषेध-कथा। कंबसरयर्ष गोसीस-चंदणं मय-सहम-पार्ग च । एतेहिं तत्थ क तेलं मम अस्थि सेमाणि ।। मोप्लेणं गिहामो दोलक्खे मिहिऊण ते पना। बुड-वणिणो समीवं सो जपइ - 'भणह, कि करिमो॥ कंबलरयणा गोसीस-चंदणं देसु दोहि लक्खेहि । सो पुच्छइ-'कि काहिह ? भणियमिणं देहि-'मुणि-किरियं ।' 'अयो! धना एते जाण समन्थाण जोवणत्याण । धम्मि चिय गरुप-मई, मम पुण मरणे वि मा नट्ठा ।।' इस भाविऊप तेणं ते भणिया- 'कुणाह माहुणो किरियं घेत्तृण ओमहायं धम्मो चिय होउ मे मोल्ल ।' दाऊग ओसह सो सामान पालिऊण संपत्तो । निवाणं ते वि गया सोमहा साहु-मूलंमि ॥ अम्भंगिऊण पढभ कालरयणेण पाउओ' पच्छा। चंदण-रसेण सित्तो' एककं तिन्नि बाराओं ॥ संरोहिणि-मूलीए कणय-निभं तं मुणि करेऊण । संपत्त-तिथग्ग-सुहा सपना अन्चुए कप्पे ।। इय संखेवेण इमं विजाइ-सुयाण साहियं चरिश्र । वित्थरओ भणियमिण उपएममाल-वक्खाये ॥ ॥ वेजाइसुप-क्खाणपं 'समत्तं ॥ [२७. यत्यनुकम्पायां वैतरणिवेद्य-कथा ] बारवईय नगरीए बलदेव-वासुदेव-रायाणो । ताण च महारभ-परिग्गहा दोनि पहाण-विजा धनंतरी वेयरणी । धन्नतरी माहूर्हि पुच्छिओ साहु-पाओग्गाणि मा- मंसाईण(णि) उवहसइ । साइहिं भणिओ-अभक्खमेयं जईण । तेण भणियं-'किं मर समणगाणं कए वेजयमहीयं ? । बेयरणी पुण साहू-पाओग्गाणि फासुयाणि कोर, नियदई च देइ ति । अभया ममोमरिओ तिलोक-चूडामणी अरिहनेमी । पुच्छिओ' करहेण - 'भयचं! एते महारम-परिगगहा अणेगाण पसु-पक्षीणं मारण-हेउष्णो कपो उववजिस्सन्ति ।। भगक्या भणिय -एम धबंतरी अभयो मओ समाणो सम-पुढचीम नस्यामि । बेयरणी पुण कालिंजर-चत्तिणी[ए] गंगाए महानईए बन(विज्ञोस य अंवसले वानरो भविस्सइ । संपत्त-वयसो य सबमेव जूहं पढ़िवनिऊण साहु-सत्येव सह कहकह-विद्यर्फ मुणिय-जिण-वयण सल्लिय-चग्णं रुस्खासन्न डिल-गयं वेयणा.. णिभिभूय साई ददृण सुमरिय-जाइस्सरणो सक्खण-पश्याणिय-सलोद्धरणिसंगे- हणि-मूलीहि तं पनवेऊण कप-भत्त-परिचाओ पंच-नमोक्कार-परो सहस्सारे उववोहि ति । कालंतरेण एवं कए उबरनो सो तस्थ वानसे ति । कवित्यो।कन सम्म । -- 1 प.११ ल धर्मोपदेशमादायाम् अओं भन्ना-जहा तेण मुणीणमणुकंपा-किरियाए देवलोगो पत्तो, एवमभो वि पावइ । मुयदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण साहियं चरियं । संखवेण महत्थं वित्थरओं मुणसु सिद्धते । ॥ वेयरणि-खाणयं 'समत्तं ।। 'दुषमायां च परमार्थवेदिनो मिथ्यात्वं गच्छन्तीत्याह च- भाविय-जिण-वयणा वि य दृसमकालंमि जंति मेच्छत्तं । जह अज्जसाढसूरी विबोहिओ चेल्ल-सुरेण ॥ २५ [भावित-जिनवचना अपि च 'दु धमाकाले यान्ति मिथ्यात्वम् । यथाऽऽर्याषाढसूरिर्विघोषितश्चिलक-सुरेण ॥ २५] ~ [२८. दुःषमा-प्रभावे आषाढसूरि-कथा ]~-- कथमिदम् । एगत्थ सभिवेसे सुनत्थ-तदुभय-विहष्णुणो पंचविहायाररया दमविह सामायारी- परायणा अणेग-गया-सीम-परिवारा अजासादाभिहाणा सुरिणो । ते य जो जो साहू कालं करेइ, तं तं आलोयणाणमण-पंच नमोकार-समाहि-जगण-पुवयं भगति - 'अवस्स तए वियसेण होयब, जेणेवं जिण-वयणे पडिवाइ- "अविराहिय-सामन्नस्स सारणो सावयम्स य । जहणो सोहमे उबवाओ भणित्तो ओ) तेलोक-दसीहि ॥" वा तए आगंतूण य निय-रूवं दरिसियन्वं । एवं पडिबने अणेगे निजामिया । इमेहि य कारणेहि य न कोई आगओ। "सकत-दिग्ब-पेमा विसय-पसत्ता समत्त-कलव्वा । अणहीण-मणुय-कज्जा णरभवममुह ण इति सुरा ।।" अभया अचंत-वल्लहो हिजो चिल्लओ' अणमणे । पुणरुतं च भणिओं एसो-'तए नूर्ण आगंतव' । पडिबलिऊण विहिणा मओ समागो गओ देवलोग । सो वि तह चि[अ] न आगओं । तो नितियं मरिणा-'हंत ! सुंदर नाहिय-वाइणा संलतं जहा-'न देहाइ- रित्तो पचक्खाइणा पमाणेण जीवो पिप्पई । जइ पुण घेष्पेजनो जे इमे साहुणो वोलीणा, वाण मज्झाउ अञ्चत-बल्लहेणावि पुणरुत्तमप्पाहिएण चिल्लएण विण दिलं दरिसणं; ता भूर्ण नस्थि परलोग-गामी जीवो । तमि य असते दूरोचाइओं परलोगो, निरत्थया दाण-दया-तव-भावणाइणो । चिओं य एनियं कालज भोगा ण भुत्ता । अहुणा वि संजामि, अलाहि परोप्पर-विरुद्धेहिं सर्हि पि दरिसणेहिं । साधु चेदमुच्यते- , १ज उ। १.कम।

. ॥ दुषमा-प्रमाचे भाषादसूरि-कथा । "प्रिया-दर्शनमेवास्तु किमन्यैर्दर्शनान्तर ।। प्राप्यते येन निर्माण सरामेणापि चेतमा।। स्नीमुद्रा अप-केतनस्य महती सर्वाथ-सम्परकरी, ये मूढा प्रविहाय यान्ति कुधियो मिथ्याफलान्वेषिण । ते तेनैव नित्य निर्भरतर नग्नीकृता मुण्डिता, केचित् पश्चशिखीकृताश्च जटिन कापालिकाश्चापरे ।" संपहारिऊण गहिय-दव्बलिंगो पहाविओ' एक्काए दिसाए । तहाविह-भवियव्ययाए य ओहिणाणोबओग-मुणिय-बोलतो अवयरिओं चेल्लय-मुगे। पंथमि विउदी(वि)ओं गामो, कर्य पिच्छणयं । तं च पलोयंतस्म रिणो दिवाणुभावेण तन्हा-छुहाइ-जणिय दुक्खम- यंतस्म बोलीणा छम्मासा । तओं' उपसंहरिऊण य पेच्छणयं विउधिया सव्वालंकार-। विभूसिया युद्धविकायाइयो । दिट्ठो मव्वालंकार-भूमिओ' पुढविकाय-दारओं । 'अहो ! इमस्स आभरणेहि जीविस्मामों चिंतेतो गिहिउमाढचो । तओ भणिय दारएण- भय ! सुणेसु ताव अक्खाणय, पुणो जहा'-रुइयं करेजासु । एगो कुलालो मत्रियाए कोलालाणि काऊण अप्पाणं जीवावेइ । अन्नया पुढवि खणतो तडीए अर्कतो भगइ- जण भिक्स बलि देमि जण पोसेमि नायए। साम मही अकमइ जाय सरणी भय ।।" एवं नकगइ-भयाए भवतं मरणमागओ जाव तुर्म चिप चोर-कलं करेसि । 'अय(इ)पंडिओ मि बालय ' भणतेण घेत्लुणाहरणगाणि च्छुढाणि पडिग्गहम्मि । पदविकाओ वि गओ। 'आउकाय-दारओ वि आढचो | तह चिय अक्खाणय कहिउँ परचो जहा पाडला-* निहाण ताता)लायर गंगमुत्तरतं उवरि वोट्ठोदएण हीरत पेच्छिऊण जणो भणइ - "बहुस्सुम चित्तकह गंगा वहा पाडल । बोज्यमाणाय । मद ते वय क्रिचि सुभासिय ।" लेण मणिय ति-"जेसा रोहति वीयाणि जेण जीयति कासया । तच मज्झे विवजामि जाय सरणओ भय ।" सो वि तह चिय मुमिओ। तेउकाय-दारओं तह चिय समाढत्तो । अक्खाणयं कहेइ- एगस्त तावमस्स जलण- कओजयस्स अग्गिणा उडओ दडो । पच्छा सो भणड- "जमह दिया स राओ' य तप्पेमि महु-राप्पिसा । तेण मे उडओ दो जाय सरपओ भय ।। अहवा- "वग्धस्स मए भीएण पावओ सरण का। तेण अग मह दङ् जाय सरणओ भय " 'आइवियक्खणो सि बालय ! भणतेण मो वि मुसिओ। बाउकाय-दारओ आदत्तो । तह गिय अक्खागय कहेड - एगो जुवाणी लषण- पवण-समरथो असंत-ईसणेको । अभया पाऊ-वाहिणा गहियो । अमेण भण्याइ- जवाहित। 6 . " 13 उनका 2 . । । धर्मोपदेशमालायाम् "रूषण-पवण-समत्थो पुठच होऊमा सपय कीस ।। दडलय अग्ग-हत्थो बयस । किं-गामओ वाही "जेहासाढेसु मासेसु जो सुहो बाइ मारुओ । तेण मे भजए आ जाय सरणओ भय" अहवा-"जेण जीवति सत्ताणि निरोहम्मि अणतए । तेण मे भज्जए आ जाय सरणओ भय ।।" सो वि तह पि[य] मुसिओ। पुणो वणस्सइकाओ दागओ तह चिय कहाणय कहिउमादत्तो- "एगम्मि महारुक्खे मउणा सचिपया । वसति वेदिओ' रुक्सा मूलुमय-बेलिए ॥" समंता वेल्ली-मग्गेण य आरुहिऊय रुक्खं खझ्याणि अहिणा । सहप-सेसा य मगादओं' भणिउमादचा- "आव युष्ठ सुरु वत्थु पाय निरुबहवे । मूलाओ उहिया विली जाय मरण भय ॥" तं तह थिय मुसह। तसकायदारो वि तह चिय कहाणयं कहेइ - वसंतउर नयर जियसन्त राया । हे चपर-वकेण रोहियं । तस्य बाहिर-नियासिणो मायंगा ते नगर-मझाओं' नागरएहि निशुम्भंति, बाहिं पर-चकेण घेप्पति । तओ अनेण भन्नइ - "अमितरमा खुहिया पेलती बाहिरा जणा । दिस 'भयह मायगा ! जाय सरणओ भय ॥" अहवा-एगस्थ नगरे पुरोहिएण मंडियं दिवसओं राईय राया मुसइ । फेण य कालेण मुणिय-पुचता परुप्पर भणिउमाढता- "जय रामा सय चोरो भडिओ अ पुरेहिओ। वण भयह नायरया । जाय [ मरणओ भय Ju" अहवा-एगमि नगरे चउदस-विजाठाण-पारओ छक्कम्म-निरओ सोमदेवो दियबरो। सोमसिरी से भारिया । ताण य परितुलिय-रह-रूव-जोधण-लायम-कला-कलाप रूवा सोमप्पमा कागा । संपन्न-जुवणा य पलोइया जणएण । जायाणुरागो म । तीए विरहे खितं दद्रूण 'निर्वघेण भारियाए पुद्रेण साहिओं' निययाभिप्पाओ । 'अो ! मा मयण- सर-गोचरावडिओ' खयं वचओ" चि भावंतीए भणिओं मत्ता तीए - 'धीरो हबम, तहा * करेमि जहा अनाउ चिय झंजसि । अन्न-दियहमि भणिया ध्या- 'बच्छे ! एस बम्हाण अल-कमो 'पडम जक्खेण भुत्ता पच्छा भत्तारमणुगच्छद, ता कहं कलिव-पउदसिए तमधयारे महनारे अगालवंती पमाणेअसु जावं । तकालापुरूव-निवतिय-कापका गया य,.., म पाय। जन . रा । " ..

2 - " दुधमा प्रधान भावावसरि-कथा । सहर । आलिंगप-jषधाई 'पुवयं अहिच्छमणुभाविय-रहसुह खेय-किलंतो समवासियो भाही निदाए । 'करिसो जक्खो ?' संजाय कोऊपाए पुवाणीप सराव-संपुढत्यापी- ओएण देवो जाओ। 'अलं मे संकाए नि । "मवेमि निविसका इहि जणाय पि कि जियप्पण। रंगमि नीचयाए अलाहि अमुद्धि-करणेण ।" भातीए ममाढतं निहिसंक सयल-जण-मोहणं । अयंत-सह-किलंताणि उग्गिये वि दिवसयरे गा बुज्झति । ततो बोहणन्थ पढिया भट्टिीए मा माहुलिया- "जइ उपगए वि सृरे शिव-पुष्णो णा न) बुज्झसि अहण्या । पन्थ मह को दोमा ' तुम्ह चिय होइ जयणा ॥ अदिन-पडिसलावाण पुणो पढिया 'एमा मागहिय ति- "अचिकुनगए वि सरिए चेत्य मा वि वायमे । भित्ती-गए य आयो महि । मुहिए जो ग बुझ१" ततो इमं निमामिऊण पढियं से ध्याए - "तुममेव य अम्म ! आलबे मा हु बिमाणाय जक्समागय । जक्लाहडए, तायए अमै दाणि मधेस लायय ।" इमं सोऊण मणिय से जणणीए- "नव मासा कुछडीप धाग्यिा पासधणे पुलिसे य महिए। ध्याए मे गिहिए हढे सलणए असलण मि जायए ।" पच्छा गय-संको धूयाए सह भोगे भुजिउं पयतो । अहवा-तिविकमाभिदाणेणं भद्रेण खणाविऊग महावडागं आरोविया पालिए। नागाविहा रुक्खा । ताण बहुमझ-भागे काराविष देवउलं । अणुवरिसं च पयहिओ छगलग-जागो । तिविकमो अट्ठमाणोवगो मरिण जाओ एलगो । संपत्त-जोवणो य गहिओं' पुनहिं जाग-वहण-निमित्तं । घर-पुत्त-परियण-दमणाओं समुप्पन-जाईमरणो पुच-वत्तिय देवउल-जागे मारणत्यं नीणेअंतो निषय-भामाए बोबूयंतो पुरे भणह- 'मा ममं णियय-जणयं मारेह' । चिंतेह य-'अहो! एवारिस पाषाणुबंध मए कम्म । पवचियं जत्थ अहं चिय मारणेजो संबोसो!' । इमं च वृत्तंत निएऊण भणिय आइस(प)-नाणिणा- "सयमेव य सुक्ख कोविए अप्पणिया य विवड खर खाणिया । 'उवाइय-सद्यया य ते कि अला! वे वे ति बाससि" इमं निसामिऊण ठिओ तुहिको । 'अहो! मुणि-वयमाओं य द्विओं तुण्डिको," ता कारणेण होयच भावतेहिं पुलिओ मुशी पुरोहि । तेन वि व सेढे- 'जहेसो मे Hशमा।। । ५६ चिय। न.स.ता। . 6.

- . - ॥ धर्मापरेशमालायाम् अर्णतर-जम्म-जणओ' । तेहि भणियं-'को पञ्चओ? | मुणिणा भणिय -'पुट- निक्खिस-णिहाणाणि दावेहि ति नीओ गेहं । दावियाणि चरणेण निहाणाणि । विम्हिय- चित्ताण य दावियं भगवया संसारासारत्तणं, परूविओं संमच-मूलो दुविहो वि धम्मो। जाया सावगा । छगलगो वि काऊण अणमणं पंचनमोकार-परो देवलोगम्मि गओ। । "ता जहा तीए भद्विणीए भट्टस्स य सरणमसरणं जाय; एवमम्हाणं पि तुम सरण चेतिओं, जाव तुम चिय मुमसि!" । 'अय(इ) विषक्खणो सि' भणतेण मुद्दो तसकाय-दारओ। पुणो वच्चतेण दिडाऽलंकार-विभूसिया संजई । तेण सा भणिया-- "कडगा व ते कुडला य ते अजिम अक्सि तिलय ते । कठे अइमुत्तग-मालिया तेण य ते 'सामण्णयस कि' " घिधि उड्डाह-कारिए । पवयणस्स । कत्तो तुम पत्तो एसि रोसेण धमधमतो' ण चि. वि)य जाणामि पामेजा ॥ पच्छा ताए भण्णह सि- "समणो सि सजओ सि अभयारि गम-केज-कचो । बेहारुय-बाइओ' असे जिदुजा के ते पडिग्गहे ।। राई-सरिसव-मिचाणि पर-च्छिदाणि पेच्छसे । अपणो बिट-मित्ताणि पिच्छतो वि न पिछाई । " एवं च ताए उव(वा)लद्धो पुणो वि गर्नु पयट्टो पेच्छद्र खंघावार-समाह नरनाहमा- गच्छंतं । पणमिऊण राणा भणियं अणेच्छतो वि संविभागं वला मोडीए घेत्तृण पडिग्गई आव देह ताव निवडियं सुवनयं । ततो विलखीभूओं । दूर पुणो दावियं चेल्लएण नियय-सवं, भणिओं य सो 'किमेवं तए समाढतं । मूरिणा मणिय -'किं करेमो ?ण केण य 'देवत्तं साहियं । तेण भणियं- 'न संपर्य बाहुल्लेण तियसावतारो' । अओ भाइ- सम्मचे दढ-वेचेण होयचं ॥ सुपडेवि-पसाएणं सुपाणुसारेण साहियं चरियं । सिह विसिट्ठ-मरियं निसुणंतो लहइ निवाणं ।। ।। अज्जासाद-क्वाणयं समत्तं । पुनरपि दानमधिकृत्य धर्मोपदेशमाह - सिजंस-चंदणज्जा-कयउन्नय-सालिभद-नामाणो । महरिसि-दाणाहरणा निविट्ठा पुत्व-सूरीहि ॥ २६ [श्रेयांस-चन्दनार्या कृतपुण्यक-शालिमनामानः । महर्षिदानाभरणा निर्दिष्यः पूर्वसूरिभिः ॥ २६] भावार्थस्तु चतुर्य कथानकेभ्योऽवसेयस्तानि चामूनि- 10 लियब ।। माणिक भगि।.. ॥ ॥ ॐ .

. " दाने श्रेयांस-कथा) - [२९. दाने श्रेयांसकथा] अस्थि गयपुरे नगरे बाडुबलि-पुत्तो सोमप्पभो राया । तस्स य राय-गुण-संकेप- डाणं सिजसो यु(जु)वराया। तेण य सुमिणमि मुरसेलो मामायतोऽमय-कलसेहिमहिसिचो अहिययरं दिप्पिउमाढतो। तहा नयर सेड्डिणा सुषुद्धिणा दिट्ठ सहस्सरस्सीईतो दिणयर- बिंब खुडूतं सिजसेण संघडियं अञ्चतं दिप्पिउं पयत्तं । राणा वि सुमिणे एगस्म । महापुरिसस्स मनु-सेश्रेण सह जोजांतस्स सावसेसीकय चहरि-चक(बा)म्स सिजसेव साहियं देवं । तेण सर्व (सिन) पि'निढवियं ति । "कुमारेण कचारिणी रवि-विब मेट्टिणा नरदेण । देहो य महापुरिसो समय सत्तहि मुज्झतो ।। पञ्चूसे ममिलिया सुभिणपण फकाइ ते अवाणता ! नका जपति इम कहाण होहिति कुमारे ॥" ततो गया सबे नियय-हाणेसु । मिजसो वि समारूढी मचम-तलं पासायं । अवलो- वा(य)ण-ट्ठिएण य दिडो तेलोकालंकारो उसममामी पुष-दुवारेण पविसमाणो । तं च दण ईहापोह-मग्गण-गवेसणं करेंतस्स ममुप्पन्न जाईसरणं । मुनिश्री य सेतो चंदण- रमाईहि लद्ध-चेयणो य अयरिओ पासायाउ द्विओ इंगण-मज्ो । इत्थंतरम्मि । गोयर-चरियार ममतो संपत्तो निहुयण गुरू । इत्थंतरम्मि आगया गहिय-उच्छुरसा- पुण्ण-कलमा पुरिसा । ततो 'एयाई ताई चिर-चिंतियाई तिमि कि कम्मेण पत्ताई तायस्स आगमण संतं च मण-प्पसाओ य चितिदेण मत्ति-बहुमाणं पणमि[]ण गहिओ उच्छुरम-घडो । विनत सेयंसेण - 'भयव ! जई कप्पर, ता ममाणुग्गह-बुद्धीए गेहसु' । दवाइ-कओ'बओ गेण य पसारिया करा जिणेण । पल्हत्यिो तेसु रसो, . पविट्ठी सइंगेसु । समामत्थीभूओं' जयगुरु ति । आहारतो भयर्व नीहारतो य मस-चक्खुहि । न य दीमइ नेय पढाइ तस्स कर-संठियं दई ।। तओं गयणा-कदेहिं हरिम-भर-निब्भरगेहि विमुकं तियसेहिं विंटहाय-दस-वन- कुसुम-चरिसं सह गंधोदएण | कबो चेलुक्खेषो । समाहयाओ दुंदुहीओ । निवडिया । अतेरस-कोडी-पमाणा रयण-बुढी । 'अहो! दाणं मुदिौ च समुग्घुडं तियस- मागहेहि । अवपरिया तियसा । संपचो विम्हाय-मणो सो बि लोगो ति । अवि प- हरिम-भर-निब्भरगेहिं पुडिओ नर-गणेहि सिजसो । कह भणसु लए गार्य जह दिजह भयवओ मेक्खा ॥ जाई-सरणेण अहं एवं जाणामि तह य मणिओ म्हि । अदु भवे जिण-सहिओ मुमिणाथ फलं च जिण-दाणं ।। एतेसिं जं दिन चिय दई परे वि विभवम्मि । जै विधा ते सार दस-हत्यस्साधि तस्स ॥ काय-पुत्राण गिहेसु एते अयंति तिषि]णागंदा । न कहया वि कप्पदुमा उविति पावाण निलएम् ।। . जनहि। २'31

&
H
धर्मोपदेशमाखायाम्
को कम्मि भव-महणे आसि तुम जिणवरस्सणे साह ।
पुट्ठो कहेइ ताणं सिजमो अट्ठ-भव-चरियं ।।
सर्व पि इमं भणियं सवित्थर कण्ह-जणय-हिंडीए ।
नामाभिहाण-मिस मणिमो एन्धं निसामेह ॥
ईमाणे जिणजीवो ललियंग सुरो अहं पि से जाया ।
पुच-भवे निनामा सयंपमा पढम-जम्मंमि ।।
पुश्वविदेहे लोहग्गलम्मि नयरमि चयरजंधो त्ति ।
उप्पन्नो जिणजीवो अयं से भारिया वितिए ।
तईय-भवे जिणजीवो मिहुणग-पुरिसो अहं पि से जाया ।
उप्पना तेण ममा मुरसुंदरि रुव-भोगेल्ला ।
भोत्तूण तत्थ भोगे तसो आउ-क्सयमि संपत्ते ।
उप्पना दो वि सुग चउत्थ-जम्मम्मि सोहमे ।।
वेज-सुओ जिणजीवो अहयं पुण तस्स छदुओ मेचो ।
पञ्जन सेद्वि-तणो केसव-नामो ति पचमए ।।
अवर विदेहाहितो मरिऊणं दो वि अचुए जाया ।
छम्मि भव-गहणे देवा तियसेंद-संकासा ।।
पुंडरीगिणीए भयव नामेणं आसि वयरनाभो ति ।
अयं पि सारही से पवइया दो वि सत्तमए ॥
अकलंक सामनं काऊणं दो वि मरण-समयमि ।
अड्डभवम्मि जाया देवा सबसिद्धमि ।।
सबटाओ' भययं उत्पनो भारहमि तित्थयगे।
अहयं पि से पपुत्तो सिजंस-कुमारनामो ति ॥
निसुयं च मए पुञ्छिति पुषि) तिस्थयराओ जहेम भरहम्मि ।
आयाहि-तित्थयरो दिई पुर्व च से लिंग ।।
वा तं सवं मुणिउं दवणं जिण च जाणियं सर्छ ।
जह एवं से दिन भिक्साई बहु-फलं होइ ।
जंमि पएसे महिया भिक्खा मा तत्थ कोइ चलणेहि ।
ठाहि ति रि(र)यणेहिं कमो भूभो कुमरेण भनीए ।
धूमस्स पूयणपर कुमरं पुच्छति सो वि मि कहह ।
आइयर-मंडलमिण लोगो वि तह चिप करेइ ।।
आइञ्च-मंडलमिणं जायं कालेण गच्छमाणेण ।
सिजंसो विव तम्हा मुणीण देआदि गुणि-दाणं ।।
सुयदेवि-पसाएपं सुयाणुसारेण साहियं चरियं ।
सेनंस-जिणाण फुडं निसुणतो लहद निवाण ॥
॥ सिजंस-कहाणथं ॥
24
ॐ
॥३॥

- दाने कृतपुण्य-कथा। ---[३०. दाने चन्दनार्या-कथा जहा सपाणीएणं पिल्लियस्म चंपाए दहिगाहण-संधावारस्य पा(पोलायमाषस्स भारिया धारिणी-नामा वसुमइए यूयाए सह इंकण परिसेण गहिया । पथम्मि धारिणीए मथाए विना मोल्लेण वसुमई वणिणो । अइविणिय चि दिन से नामं चदणा । जह य वणिय-जाया ईमाए केमे मुंडाविऊण नियलिऊण घरे छटा; विलवतस्स य वणिणो: जहा कम्मपरिए माहिया, कुंमासे ढाऊग लोहार-गेह पणिओ गओ; जहा य छम्मामो- बवासी तित्ययरो परम-भत्तीए पाराविओ, तियमा अश्यरिया, रयण-वुढी जाया, तह सबमिणं सवित्थर उवएसमाला-विवरणाओ नेयई नि ।। ॥ चंदणज्जा-कहाणयं समतं ।। H 11 " -[३१. दाने कृतपुण्य-कथा ] तमगपालीए सुओ ऊसब-दियहमि पायसं बहुय । खजतं दट्टणं णिय-जणणि पायम-कएणं ॥ चिनेड मा परुमा तीए करुणाए सेम-महिलाहि । दिन्न स्वीगईण तीए वि य माहिया मीरी ।। घय-गुल-संजुत्ताए भाणे पुत्तस्स सा भरेऊणं । घर-मज्झभि पविट्ठा अह पु(प) मुणिवर दह ।। चिंतेइ दारओ सो धन्नो ह जेण एरिसे काले। संपत्तो एन मुणी चिंतिय-फलओ सुर-दुमो छ । भत्ति-बहुमाण-पुर्व खीरि-विभागमि दिन्नए संते । थेवमिण पुण दिवे दचिय-मिचे वि चिनेह ।। जइ पदइ एस्थ नित्त लवणं वा तो विणस्सए एमा । ता देमि सेमयं पि य जेण धणी होइ सवेण ।। सबोवाहि-विसुद्धा दिना सवा वि तेण दाणेण । मणुय-भवम्मि निभद्धा भोगा सुरनाह-सकामा ।। मरिउ विम्याए स्थणीए पट्टणम्मि रायगिहे । घणपाल-महिलियाए भद्दाए पहाण-सुमिणेण ॥ बजरिओ उवबनो लोगो तं भणइ नूण कय पुण्णो'। गम्भो जो इन्य घरे जाही बहु-ग्यण-मारमि ॥ कमेन य,चिंतिथ-सपअंत-डोहला पस्या भदा । समत्थ-लक्खणाणुमओ जाओ दारजो । वदाविजओ इन्भो । कय महावद्धावणय । लोग-भणियमण्यत्तनेहि य पमस्थ- वासरे कयं से गाम कयपुग्नओ । बहिओ देहोरचएणं कला-कलावेण य । विवाहाविओ निषवरूवाशुरूवं गुरूहि इम्म बालियं महाविच्छद्रेणं । ४. 'पुभो। . १६ सा ३क 'णाण। गुण।

15 धर्मोपदेशमालायाम् सत्वत्थ-वियारेणं कला-कलावेष खित्त-चित्तस्स ।। इत्थीसु सुंदरासु वि मुणिणो व णु(ग) रजए चेनं । ततो भणिओ भद्दाए भत्तारो-'तहा कुणसु जहा कुमारो झत्ति विसए सेवेई । तेण मणिय ति- आहार-भय-परिग्गह-मेहुण-सन्ना अणुहबइ ताओ । गिण्हंति सब-सना अबो ! कि तदुवएसेणं १ ॥ पुणरुवं च भन्नमाणेण मेलिओ जणएण दुललिय-गोटिय-पवेसिओ गणिया-गेहे । नियत्ता वयंसया । समाढचो बसतसेणाए सह इंजिउ भोगे । रइ-सागरावमाहस्सय पम्हटु-जणणि-जण्याइ कायवस्स समइकतो कोइ कालो । अनया भणिो वसंतसेवाए " पण्होत्तर किंचि पढसु ति। "को पडिसेहे वनो? परोक्ख-रमणीओ भन्नए कह णु।। को व विमायमि ठिओ? को या धरणीए खल मामी ।। दोक्खेणं का वि(दि)अइका वा असईण मल्लदा लोए।। गयणंमि को व रेहद ! निवसइ जंतूण का हियए॥ चकाणं के दइया ? दाणे भण को उ वनिओ धाऊ?। के वा वरिसंमि ठिया ? विभूसणा के वि सिहिणाणं! ।। भनंत कह व गोल्ला ! मा सा हा रा हु उत्तर तिनि वाराओ । अणुलोमं पडिलोमं वन्धु-समत्थं तह समस्थं च ।।" वसंतसेणाए पढियं- "किमिहेन्छन्युदैन्याः ? कि वा मल्लेन चेष्यते । लोका हिमार्दिताः क च प्रार्थयन्तीह क बलम् ।।" तेण भणिय पिए! उत्तर पढियं । पुणरवि पटियं कय[पूभेणं ति- "को पुहईए सामी ? को वा रयणीए ? कत्थ छम्मासा ।। दामि को व धाऊ ? को वा वन्नो निसेहमि ॥ बोहेसि केमर्व कह ? को वा घाऊ गईए निदिहो । अम्हय-बहुबयणमि य के रूवं भणसु छडीए । तरुणाण कत्थ निवडइ देवी ! 'बाराओ दोषि अणुलोमं । तइयाए पुण समत्थं उत्तरमेयस्स जाणाहि ।।" तंच इमं रामायणे। एवं च तीए सह भोगासत्तस्म दुवालसेहि वरिसेहिं निद्धणीकयं कुल, लोगंतरीभूया जगणि-जणया, पगडा सबा वि घर लच्छी । चरिम-दिवसे य पेसियाषि से भारियाए निपयाणि आभरमारणा)णि ! अहो ! निद्धणीकर कयपुभयस्स गेहं मनंतीए रूवय- सहस्सेण सह पेसियाणि बाइयाए आहरणाणि । अन्न-दियहमि भणिया वसंतसेणा- ११. हो। २ क होइ। ३१ "खुपद ३ ४ वाच । 20 18 .

दाने कृतपुण्य-कथा। धोव-कुसुंभय-सरिसो एस कयपुनओ, ता अलमियाणिमणेण । तीए भणिय - 'अम्मो ! मा एवं भगसु, मणोग्हाइरेचं दिनमणेण दई । तीए भणियं- 'ज दिन त गहिये, इण्हि से णन्थि तेण णीपोमो । अम्हाण एस धम्मो, मा धम्माहकमं कुणम् ॥ 'बोडाण एस धम्मो पहाणा-गणियाण लजणं एयं । अन्नं च पुणो दाहिई एलो चिय इच्छिय दन्छ ।' ता अम्मो ! अलमणेण अयस-निबंधणेण दुरावसाएण । अन्नं च- "नय जोवणम्मि लुवा अहय ग्यणेहि विविह-सवेहि । गुण-लुद्धा ते य गुणा पत्त्ता इत्थ' पुरिसमि ॥" कलुसिय-चिता ठिता तुहिका वाइया । दा(पा)ऊण य मजं रयणीए मंचयारूढो बुको देवउलियाए । निदा-खय-विबुद्धो य चिंतिउ पयत्नो-हत ! किमेस सुमिणो ? किंवा मोहो? किमिदयालं वा पयइ-विवासो कि? कि वा खेचतर । मुणिय-मणो- वियप्पाए य भणियो पास-पचिपीए चेडीए -'अलं सेम वियप्पेहि, निषय-धम्ममणुसरं- तीए निच्छुढो वसंतसेणा-महाए जोन-कट्टिणी, ता यच णियय-मंदिर' । विमण- दोम्मणो पयहोट्टो) गेहाभिमुहं । महारन पिव पट्ट-माणसं, कूकइ-कावं पिच गय-सुवण्णा- " लकारं, सुक-नडाग पिव पणट्ठ-सोई दिई मंदिर । अभुडिओ भारियाए, माहियो सबो वि जणणि-जणय-भरण-पजबमाणो मेह-वुत्ततो । अवि य - तं कि पि अणन-मर्म दुक्खं से आसि तमि ममयभि । जं कहिऊण न तीरड सारिन्छ नारय-दुहेण ।। पुच्छिया य मा किंचि भंड-मोल्लमथि ? । तीए वि दावियाणि आहरणगाणि, . रूवय-सहस्स च । 'कह मेवाईण अयम-कलंकियमप्पाणं दारमि' मनमाण भणिया मारिया- 'वच्चामो देसतर' । तदिवस च रिउ-न्हायाए सह वसिओ । गम्भो य लम्गो पवडिई। अम-दिवसंमि पयट्टो मत्थो, तेण मह पडिशो देवउलिपाए मचपारुढो। एत्यंतरम्मि तहाविह-भवियवयाए पगाए ईमरीए प[व]हण-भंग-विवन्न पुत्तं नाऊण 'मा तणय-रहियं मंदिर राया विलंपिग्मट, ता गवेसेमि किचि पुरिसं' ति मत्रमाणीएम सस्थ-मझाओ उहाविऊण कयनओ नीओ नियय-येहे । बधृण पुत्रो कंठे चित्तूण रोविय() पयत्त ति। पावाए मजन पुनय ! बालो चिय अवहिओ तुम तया । महि-मंडले मविट्ठो ण य लद्धा तुज्य वचा वि ॥ जा अज दिणे मुणिणा कहिओ ते आगमो तहा सुमिणे । दिवो य कप्परुक्खो नओ तुम पाविओ इहय ।। ता कत्थ य 'वडियो तं कत्थ य भमिओ सि एत्तियं काले । किंवा वि सुहं दुक्खमणुभूयं वच्छ ! मे साह । पावा य अहं पुत्तय ! जा तुह विरहमि जीविया जाया । ओवारणयं म्हि कया गुणसागर! तुझ देइस्म ॥ " .. ३ ठिओ।

९१ N अमोपदेशमालायाम् हियएण जाई तह चेतियाह पाबाइ ताणि मा चच्छ!। निवडतु वेरियाण वि तुह गुणनिहि ! विरह-दद्वाए। विहुरेसु य देवयाए एत्तिय-कालं च क्खिओ जाय। मह जीविएण सुपुरिम ! कप्पाऊ होमु तं तत्थ ।। अणुभावेणं नियसाइयाण नेएण तह सईणं तु । पालेसु नियप चमं घर-विच्छटुं च अणुहवसु । देसंतरे विवन्नो भाऊजायाण तुज्झ भत्तारो।। होसु चउपह वि मामी इण्डि एयाण तं वच्छ!॥ इय तीए तह पलत्तं वियड-वपिणीह जोत्ति-घडणाहि । जह संमयाइ-रहिय पडिवन्नं तेहि से वयणं ।। एवं च जम्मंतर-देन-महरिसि-दाण-पुत्राणुभाव-जणियं विसय-सुइमणुहर्वतस्स समहकताणि दुवालस वरिसाणि । जाया चउहं पि पुत्ता । इत्थंतरम्मि कहिओ सम्भावो सामए वहण । घर-संरक्षणस्थमेस अमुणिय-परमत्यो मए कयपुत्रओ छूढो । उप्पन्ना मे पुत्ता, थिरीभूओ घर-सारो, ता अलमियाणिमेतेण । ताहि भणिय- सगुणो व होउ अह निगुणो अहव होउ पर-पुरियो । तह वि य जो परिभुत्तो सो अम्मो ! अम्ह भचारो॥ अंबाडेऊण तओ धेरी परिभणइ- 'इक्बु-छोईय-संकासो से दइओ, ता एवं शत्ति नीणेहिं । जाणिऊण य से नेच्छय स्यण-गम्भिण-मोदगाण कया ऊमसि(मीस)यमि कोत्थ- लिया। मामय-णिभरो मचयारूढो मुक्को तीए चेव देवउलियाए । निहा-खय-विबुद्धण " य मुणिओ एस वुर्ततो । तहाविह-भवियवयाए तमि थेय दियहमि आवासिओं तत्थेव सो सत्थो । पहाय-समए य पवविओ भत्तार-प्रेमणत्थं तीए पुरिसो । दिडो अणेण कयपुनओ गओ गेहं अभुट्ठिओं महिलाए, गहिया संवल-पुट्टलिया, अभंगियो कयषुनो । सईया' ममुप्पन्न-गम्भाए जाओ दारओं लेहमालाओं आगओ भोयर्ण जायंतो दिनो पुट्टलियाए मोयगो । तं च खायमाणो निग्गओ बाहि । अभिडियं रयणं " दिव से सली(मी)वेहिं गया कंदुावणं, देन्नं पूइस्स 'अणुदियह पूलियाओं दायबाओं" भमतेहिं । परणीए य मोदए भिदंतीए देवाणि रयणाणि । तीए भणियं-'किं कारणं मोदएन रयणाणि छूढाणि ? । मुणियाभिप्पारण य भणियमणेणं 'सुक भएणं । रयण- सामथओ दाण-जणिय-पुनाणुभावेण य जाओं वेसमण-संकासो । आगा-णिद्देस-परा जाया सवे वि सयण-बंधु-परियणाइणो । एवं च तिवग्ग-सार जियलोग-मुहमणुहवंतस्स " समइकतो कोइ कालो । अन्नया सेणियराइणो नईए 'पियंतो गहिओ तंतुएण सेयणय- करिबरो । साहियं अभयकुमारस्म । गवेसाविओ रयणाण मझे जलकंत-मणी । जाव खणतरेण ण लब्भह । ता मा करिणो अचाहियं भविस्मइ ति मन्त्रमाण दवाविओ' राइणा 'पडहओं- 'जो जलकत-मणिमुवणेइ, तस्स राया सह धूयाए अ रजस्स देह' । इमं सोऊण समप्पिो पूडएण जलकंतो, 'पक्खितो जल-मज्झे । तदुजोएणं थलं मन्त्रमाणो ४६ हत्यओ। ५६ क परि. १ग 31 २जलया। ज पिडा 1 दाने कृतपुण्य-कथा। पणहो तंतुओ, आणिओं करी। पुच्छिओं पूइओ, कतो ते जलकतो ? फुड साहेजसु । ततो साहिओं परमत्यो जहा कयपुनय-पुत्तेण दिनो। 'निहाणं चेव मयलंछणो कंतिणो, सोमयाईण' सत्रमाणेण सबहुमाण दिन्ना धृया राहणा कयपुभस्म सह अद्धरजेणं । महा-विच्छण य बत्तो वारिजय-महूमयो । जाया अभएण मह सब्भाव-सारा मिची । अन्न-दियहमि सिटुं अभयस्म- 'मपुत्ताओ' अन्यि मम अन्नाओ वि एत्य चत्वारि । भारियाओ,' नवर मंदिर न याणामो' । तओं काराविऊण दोहिं दुवारेहि आययण क्य(इ)डिया कयपुत्रय-संकामा जक्ख-पडिमा | धोमाविया जक्ख-महिमा ! पपट्टाओं सवाओं वि इत्थियाओं सडिंभागो पुर्वण जक्खं पूइऊण पच्छिम-दारमि मीहरति । तत्थ ठिया पेच्छनि अभय-कयपुत्रया । ताओ' य से भारियाओं कयपुभारूर्व जवं निएऊण रोविउं पयत्ताओ। "काउं दइय-पसंग हयान ! रे देव ! अहिओ कीम। दाऊण निहिं उप्पाडियाणि अम्हाण अच्छीणि " तणया य 'चप्पो वप्पो ति भणना जक्खं समारूदा । तओ भणियं कथपुत्रएण- 'एयाउ मडिभयाउ ममं भारियाउ' । बाहि(होरिया अभएण । देहो भत्तारो, आपटिया चिनणं । बाडिया थेरी । गिहाविओं घर-सारो । वसंतसेणाए वि जक्खं पूइऊण 15 भणिया महियाओं-तहा तकमि संपर्य पि य जह सुमिणमि पञ्चसे पिययमाणुकारिणा केणावि दिवपुरिसेण व आलिंगिया, जहा गेहाओं आगच्छंतीए पमत्थ-सउणा णिमेत्ताणि जायाधि, जहा वामच्छि-भुयाओ फरति, जहा य जक्ख-दसणाओ हरिसाइमओ जाओ, तहा तकेमि सपयं पिएण सह समागमे । गीहरतीए य दिहो अभएण सह मंतयंतो कयपुनओ । अवि य - "तं किं पि अणण-समं दहए दिट्ठमि होउ मण-सोक्स। जंकहिऊण न तीग्इ संकासं निरुवम-सुहेण ॥" संजायाणंदाए संपत्त-हरिमो भणिओ कयपुन्नो वसतसेणाए - 'कय-वेणी-बंधणाए पुहा-मंडलमनेसावंतीए दुवालम-परिमस्स अज दिट्ठो सि' । नीणियाओ' सवाओं नियय-मदिरे । अपि च- "द्वीपादन्यस्मादपि मध्यादपि जलनिधेर्दिशोऽप्यन्तात् । आनीय झटिति घटयति विधिभिमतमभिमुखी भूत ॥" समाढचं महावद्धावणयं ति। दिजंत-पाण-भोयण-वरवस्थाहरण-रयण-सोहिल्लं । आणदिय-पुस्लोगं जायं वदारणं तन्थ ।। एवं च तस्स रइ-संकासाहि सतहि वहहिं सह मंतर महि(ह)रिसिणो दाणेण निवत्तिय-पुन्माणु भाव-जिण(जणि)यं तिवग्ग-सार-विसिट्ट-जण-पसमणेज अभग्ग-माण- पसर परमस्थ संपाडण-सयाई जीयलोग[मुह]मणुइतस्स ममहतो कोइ कालो । ज। २. 'मित्ता। कमय। 26 २५ धर्मापदेशमालायाम् अभया नीसेस-गुण-गणालंकिओ अलंकिय-सुर-मणुय-पणय-पाय-पंकओ पंकय-निह(हि)- सचरणारविंदो 'अरविंद-गम्भ-संकास-वन-पयडिय-दिमा मंडली समोमरिओ तेलोक- मंगल-पईवो चउद्दस-समणसहस्साणुगम्ममाणो भगवं सिरिवद्धमाणसामी तित्थयरो गुणसिलए उआणे । नियत्तियं तियसेहिं समोमरणं । अवयरिया तियसा, निरुद्धं अंबरतलं विमाण मालाहि । बद्धाविओं सेणिओं तिन्थयरागमणेण निउत्त-पुरिसेहिं । दिन से पारिओसिपं । पयट्टो महाविच्छडे भगवओ बंदण-बडियाए, पत्तो तमुद्देसं । वंदिओ वित्थयरो सह गोयमाईहिं अणाविक्पणियमाणंदसुहमणुहवंती निसओ । तदा बत्ता नागरया सह कयपुत्रेणं । पत्थुया धम्मकहा । अघि य- "तित्थ-पणाम काउं कहेइ साहारणेण सद्देण । सधेसि सत्ताणं तेलोक-दिवा(वा)यरो वीरो ।। जीवा य अजीवा वि य दुविहो लोगो समासो भणिओ । तत्थाजीवा तिविहा-धम्माधम्मा नहा गयणं । जीवा वि य दु-वियप्पा सिद्धा संमारिणो य नाइ(य)वा । सिद्धा पण्णरम-विहा तिन्थातिन्थाइ-मेएणं ॥ संसारत्मा दुविहा थावग्नामा तमा य पंचविहा । पुढवि-अल-जलण-माश्य-वण थावरजंतुणो भणिया ।। पञ्जचापजना इकिका ते भवे पुणो दुविहा । पत्तेयाणंत-गया तरुणो च्चिय न उण सेमा वि ॥ नेरइ-माणुष-तिरिया देवा य चठविहा तमा होति । नरइया सचविहा ग्यणाणि(इ)-महानमंताओ॥ जल-थल-नहयल-तिविहा(रिया) कम्माकम्मा अंतरदीवा । मणुया वि होति तिविहा देवा वि चउबिहा महे ।। असुरा नाग-सुवना उदही-विजू-पणेद-जलणेदा । वाऊ-दीव-दिसेंदा कममो भवणाहिबा ढमहा ॥ किंनर-किंपुरिस-महोरगा य गंधव-जमख-रक्षा य । भूय-गणा य पिमाया अट्टविहा वंतरा भणिया ।। चंदाचा य महा नक्खचा तारया य पंचविहा । जोहसिया कप्पयग्य कप्पातीता य उवरिल्ला ।। सोहंमीसाण-सणंकुमार माहिंद-बंभलोगा य । लंत-महामुकमि य सहस्सारे आणए णवमे ।। पाणय-आरण-अनुय-बारममे कम्पवासिणो देवा(या)। कप्पाईया दुविहा गेविजाणुत्तरा भणिया ।। हिट्ठिम-पढमा हिडिल्ल-मज्झिमा हिटिमोवरिल्ला य । मझिम-पदमा नवर मज्झिम-मज्झिमा मज्झिमोवरिमा । १७ १६ ॥ ३जबरया।

। वाने कृतपुण्य-कथा। उवरिम-पढमा उवरिम-महिमा उवग्मिोवरिल्ला य | एए नव गेविज्ञा पंचविहाणुत्तरा देवा ।। जय-विजय-जयत-अपगजिएम मचट्ठसिद्धि-पंचमए । एतेसु [अणुत्तर-सुरा गय-कामा वीयराग ॥ एने सवे संसारिणो चि अट्ठविह-कम्म-मल-मय(इ)ला । अहविहं पुण कम्मं नमासओं संपरक्खामि ॥ नाणावरणिजं दसणावग्णे वेयणियं मोहणेलं आउयं नाम गोयं अंतराय च । तस्य नाणावरणिज पंचविहं पण तं जहा- मइनाणावरणि, सुपनाणावरणिजं, ओहिनावावरणिजं, मणपञ्जवनाणावरणिजं, केवलनाणावरणिधं । जमि 'ओदिवे जंतू हेयाहेयं न जाणए बुच्छं तं खलु नाणावरगं । दसणावरणयं नवहा-चखुदंसणा- ॥ वरण, अबक्खु-दसणावरणं, 'ओहिदसणावरण, केवलदसणावरणं, निहा-पणगं च ति। सुह-पडिवोहा निहा दुह-पडिबोहा य णिह-णिहा य । पयला होइ ठियस्त उ पयला-पयला य चंकमओं ॥ अइसंकिलिठ्ठ-कम्माण वेयणे होइ थीणद्धी । महणिद्दा दिण-तिय-चावारय-साहणी पायं ॥ जमि उदेने जंतू हेपाहेयं न पेच्छए तमिह सणावरणकंमं । वेयणियं साथ- अड्डावीस-वियप्प मोहणीय कोह-माण-मय-लोभा। चत्वारि चउवियप्पा अगाइ-भेषण सोलसओं ॥ इत्थी-पुरिस-नपुंसग-वेयतिमं सम्म-मिच्छ मीसं च । हासो रई अरई भय-सोगा तह दुगंछा य ।। नारय-तिरिप-नरामर-आऊकम्मं च चउविहं जेण । वेडस-प(खइल्लो व दढं अणवरयं भमइ संसारे ॥ भामं दुचच-भेयं गड-जाइ-सरीर-अंगुबंगाई । बंधण-संघायण-संघयण-संढाण-नामं च ।। तह वण्ण-गंध-स-फास-नाम अगरु-लहुयं च बोझछ । उवधाय-पराघायाणुपुवि-ऊमास-नामं च ।। आयावुओय-विहायगई य तस-धावराभिहाणं च । बायर-सुहुमं च पुणो पञ्जनं तह य अपजत्तं ॥ पत्तेयं साहारणं थिरमथिर-सुभासुभं च नाया । सुभग-दूभगणाम मूसर तह दूसर चेव ।। आइजमगाइज जस-कित्तीणाममयस-किति च । णिम्माणनाममउलं चरिमं तित्थयरनामं च ।। गोयं च दुविहभेयं उनागोयं तहेब णीय च । चरिम पंच-पयार ममासओ तं पवक्खामि ॥ मिवरं च । १७..

" धर्मोपदेशमालायाम् अह दाण-लाम-भोगोपभोग-विरियंतराइयं जाण । चित्तं पोग्गलरूबं विनेय मामेवेयं ।। एगपरिणाम-परिसंठियस्स उकोसिया जहन्नायं । सबस्म वि होड ठिई भणिमो कम्मरस त सुणम् ॥ आइल्लाणं तिण्डं चरिमस्म य तीस कोडिकोडीओ। इअगण मोहणिजस्स सत्तरी होउ विनेया ।। णामस्म य गोयम्स य वीस उक्कोसिया ठिई भणिया । तिचीस सागराई परमा आउस्स बोधवा ।। वेयणिपस्म जहन्ना चारस 'नामस्स अट्ठ उ मुहुत्ता । सेसाण जहब-ठिई भिन्न-मुहुत्वं विणिदिवा ।। अट्ठविहं पि य कम्म संसार-निबंधणं तु एयंमि । खीणे लहंति मोक्खं खमणोवाओं' इमो तस्म ।। दसण-नाण-चरिताणि खवण-हेऊणि दमणं तिविहं । खड्य खओवममियं उवममियमिह ममासेणं ।। आभिणिबोहियनाणं मुयनाणा चेव ओहिनाणं च । तह मयापज्जवनाणं केवलनाणं च पंचमय ।। मामाइयं च पढम छेओवट्ठावणं भवे चीयं । परिहार-विसुद्धी य सुहुमं तह संपराय च ।। ततो य अहक्खायं खायं ममि जीवलोगम्मि । जं चरिऊण सुबिहिया वचंति अपरामर ठाणं ।। ता भो देवाणुप्पिया ! दुल्लहो मणुम्साहओ संयमावसाणो एस तर-तम-जोगो । माणुस्म-खेत्त-जाई-कुल रूवारीय(ग)माउयं बुद्धी । सम(व)गोग्गह-मद्धा संजमो य लोगमि दुलहाई ॥ ता पडिवजह चरितधम्म ।" एवं तित्थयर चयणं सोऊण निक्खंता अणेगे, अन्ने * सावया संयुत्ता । कयपुग्नएण वि पुच्छियं संपत्ति-विपत्ति-कारणं । भगवया साहियं अंतरिय-पायस-दाण। तिमि विभागा देना अंतरिया पायसस्स तो तेण । अंतरिय भोगसुह जायं सेमाओं दाणाओं ॥ ततो मुणिय-परमव-पुत्तंतो तकालागुरूव-विणि[व]त्तियासेस-कायझे महाविभूईए • समुप्पन्न-महासंवेगाइओं पञ्चाओं कयपुत्रो चि । अह भन्नद-जहा कयपुभएण दाणं दिवं तहा दायई ति। सुयदेवि-पसारणं सुथाणुसारेण साहियं चरियं । कयपुत्रयस्स पुन्नं सोऊणं देहि मुणि-दाणं ॥ ॥ कयपुन-क्वाणय 'समत्तं ।। १६. वास ९. दाने शालिमा-कथा। 468 [३२. दाने शालिभद्र-कथा ] उच्छम-कुला पन्ना पुत्तो से संगमो त्ति चारेइ । लोगाणं तमयाई सुपसिद्धे' सालिगामंमि ॥ मेहे गेहे खीर दखूणं ऊमर्वमि निय-जणणि । पायस-कएण चट्टइ अमुणेतो रोइरो तणओ। खीराईणमभावा पुणरुत्तं पुत्त-जायणा हों (हिं)तो । त रूपमाणी(गि) दखूण देड जणो तीए खीराई ॥ तीए वि रघेऊण दिनो तणयस्त पायमो भाणे । इत्यंतरम्मि पचो महामुणी मास-समगम्मि ॥ हरिस-चम-पुलइ-अंगो तं दड़े संगमो वि चिंतेइ । धनो हं जस्सेसो भोयण-चेलाए संपचो। "देसे कालेऽवमरे पत्ते पमि मोक्ख नहाए । सबोवाहि-विसुद्धं दाणं पुनेहिं निवडे ॥" ता को वि अणन्न समो लाभो दाणाउ होहिइ निरुत्त । इय चिंतितेण इमं दिनो से पायमो तेण ॥ मुणिणा वि य से मावं नाउं वपणुम्गडाओ' सो महिओ। थालीए जो सेसो भुत्तो सो पायसो तेण ।। अशुइप-बहुभोयण-तह वादोरिममणाओ' सो पेय तीए है। स्वणीए मरिऊणं रायगिहे गोभह-वहद भदाए ।। उववनो सो गम्मे कमेण जामि हरिस-पतिहत्थ । जायं सब पि पुर कयं च यद्धावणं पिउणा ॥ सुमिणमि फलिय-साली दिट्टो जणणीए नेण से णामं । मासंमि गुरुहि कयं सुधस्स अह सालिभहो चि ॥ वडियो अणम-सरिसेहिं रूबाइ-गुणेहि, कला-कलावे(वा)इहि य । संपचो तिहुयण- सलाहणिझं जोषणं । गेहि विय सरिस-चयो-वेसेहिं वर्षमएहिं सह अभिरमंतस्स संपतो। सरओ । जम्मि य, रेहति कमलायरा, सह रायहंसेहिं । हरिसेजति कासया, सह नङ- नह-छचेहिं । वियरति दरिय-चमभा, सह मत्त-महागएहिं । पसरति सत्तच्छप-पवणा, सह मसलावलीहिं । रेहति काणणाई, सह सर-तडागाइएहिं ति । अवि य- जल-पखालिय-विमले रेहइ नह-मंदिरमि ससि-दीवो। भद्दिय-विवोहकाले सारय-लच्छीए दिनो छ । तओ सालिभद-गुणापजिएहि तबयर-वासीहिं इन्भ-सेटि सत्यवाहाइएहि उवणी- पाओ' सञ्चालंकार-विभूसियाओ से गेहे निरुवम- [रूवलायन्न-जोवण-सिंगार हाव-भाव- कला-कोसल्लाइ-सणाहाओ सघालंकार-विभूसियाओ' बचीसं कन्नगाओ' । सबहुमाण- १० सदनि । ३ । ४ज सो'। ५ज मह। ॥ १ मा ROPISTANTur MARCH INSTOP ११ ॥ धर्मोपदेशमालायाम् पत्थणा-पुश्यं च भणिओं गोभह-सिट्ठी तेहिं - 'जा वि सालिभहस्म स्वाह-गुणेहिं असरिसाओ, तहा वि अम्हाण येवुई-निमित्तं गेण्हेउ एयाण मंगलहिं करे ति ॥ पडिव से वयणं, उच्चूढाओ' सबाओं वि महाविच्छडेणं । एवं ताहिं सह महरिसि- दाणाणुभार जणियं धम्मत्थ-काम-सणाई निसिह-जण-सलाहणिजं जिणधम्माणुट्ठाण-पर 'जियलोग-सुहमणुहवंतस्म समडकतो कोइ कालो । अन्नया य से जणओ निवाहिय- णिकलंक-सामग्री णमोकार-परो कय-मत्-परिचाओं मओं समाणो जाओं वेमाणिय सुरो । तपणुरूव-निवत्तिय-कायचो भोगे भंजिउ पयत्तो । अचुक(कोड-पुनाणुभावओ' य संपाडेह से जणओ' समीहियं सर्वति । जम्मंतर-महरिसि-देण्ण-दाण-पुन्नाशुभावओ तियसो । संपाडे जहिच्छं कामे स हाहि) तस्ल बहुयाई ॥ अणुहवमाणस्स मुहं भजाइ समं च वणए कालो। पुग्नेहिं जणणि जणया कुणति सहाई कजाई ॥ अषया आगंतुय-वणिरहि राइणो सेणियस्म उवणीयाणि कंवल-रयणाणि । 'अइदु- • महग्याई ति करिय ग गहियाणि । पच्छा निय-गेहे ठियाए भदाए सवाणि वि गहियाणि । 'चेल्लगाए य रिजमाणीए राइणा वाहराविया ते वणिया । पुच्छिपहि सेहूँ जहा सालिभद्द-जणणीए नचाणि वि गहियाणि । तो पड्डविया तन्थ पुरिसा । नियचेहि य माहियं जहा तक्षणं चिय गाणि भदाए फाडिऊण वहूयाणं पाय-लूहणाणि कपाणि । भणियं च णाए - 'जइ पुराणेहिं कर्ज, ता पेसेमि' । एवं सोऊण गाढयर • रुट्ठा 'चिल्लणा- "एक पिन गहियं । विम्हिएण 'पढविओ पुरिमो राइणा भदाय समीवे- 'पट्टवेसु सालिमदं, पुलोएमि कोऊहलेणं, जस्सेरिसी महाविमूई । गंतूण आगओ सो रनो साहेद जंपए भद्दा । 'चदाइचा वि ण मे देहा पुत्तेण कइया वि ।। णय गेहाओं पाहि विणिग्गओं ता करेड जइ राया। एक मज्झ पसायं ता गेहे एउ सयं राया।' अह कोउरण पत्तो नरनाहो पेच्छिऊण घर-सोहं । चिंतेह मग्गमिणमो अवयरिय मञ्चलोगमि ॥ समारूदो चउत्थ-भूमियाए निमन्बो सीहासणे । कया तपणुरूवा पडिवची । सचम भूमी-आरूढो भणिओ सालिभद्दो भद्दाए - 'वच्छ! राया आमओ, ते पेच्छि(च्छ)सु तेण भणियं- 'तुम चिय से अन्य जापासि । तीए भणियं- 'चन्छ ! न एसो पणिय कि खु तुज्म सेम-लोगाण य सामी । तं पिच्छिऊण य पणमसु । ततो इमं असुय-पुर्व निसामिऊण चिंतियमणेण- "घिरत्यु संसारस्स, जंमि तल्लोयर-पाणि-पाय-यणाय . । १. 1 २. ने। ३ हैं। ज । ५ जाए। ६क "हियए । , दाने शालिभद्र-कथा। परावचा । भिधमामि वमृति पाणिणो ता थण्णा साहुणो जे तिहुयण-गुरुमंतरेण असं सामी(मि) क पवअंति। अदि य-नरवड-वसयाण नराण करिवराण व पत्वि मोक्खाई । हिय-इच्छियाई अबो! वेसमण-समाण वि जयंमि ॥ जिणवर-आणाए पुणो वढुंता पाणिणो इह भवम्मि । लहिऊण सामिभावं सिद्धिमविग्येण वचंति ।। ता जिण-घयणाणुहाणेण अचंत-दुल्लहं विजुलया-चंचलं सफलीकरेमि मणुयचम भावेतो अलंधणीय-जपणि-वयणाओ' वधू-सहिओं कामदेवो । सो-ऊय लच्छि- समेओअवयरिओं ततो । दिवो राया, कय-पणामो य अञ्चायरेण को राय(इ)णा उच्छंगे । चेतियमणेण- 'धण्णो एसो जो नियय-सिरीए तियसिंद-महिम ।। परितुलिऊन ठिओ। ततो नयणंबु पलोड से णिएऊण भणिया भहा राहणा-'किमेयं ।' तीए भणिय- 'महाराय! एयरस पुनाणुभावावजिओ' जणय-देवोऽणुदिणं देवाणि वत्थ-गंध-मल्लालकाराईणि सदइयस्स पणामेह । तेण न सहइ मन्चलोइय-अतुम विलेवणाईण गंधं । ततो मबहुमाणं विसजिओ राइणा समारूढो सत्चमि भूमियं । भइकोऊएण य गओ राया वि तत्थेव । सबहुमागं च भणिओ भद्दाए -'महाराय ! - कीरउ संपय भोयण-पडिवत्तीए पमाओं' । 'मा से पत्थणा बंझा भवः' चि पडिव से वयम् । ततो वीसत्थयाए भवणुजाणे चामीयर-चावीसु धारा-जलजंत-पओगेण अमिरमंतस्स अइसंभमेण पडियं मुद्दा-रयणं राय(इ)यो । तरलच्छं च पियंतस्स भद्दाए भणिया दास-पेडी-'संचारेसु अण्णास्थ मजण-चावीए जलं' । तहा कए से रयण- सुबमयस्स मो दिई इंगाल-सरिसं । विम्हिएण पुच्छिया राइणा-'किमेयं ।। चेडीए - भणियं-सालिभदेण वहहि य उज्झियाणि देवाणि रयण-सुवन्त्रयाझ्याणि । 'अहो। कवत्यो एम सालिभदो, जस्सेरिसी महिम' ति भणतो अहिमंदिऊन मओ नियय-मेहं । इओ य समोमरिओ धम्मघोसाभिहाणो आयरिओ । गओ से चंदण-चडियाए राया, सालिभद्दो य महाविच्छद्रेणं । निमामिओं साहु-धम्मो, भावियं संसारासारचणं ति । अवि य-"नारय-तिरिय नरामर-गईसु परमस्थओ सुई नत्थि । अचंत-निराबाई मुत्ति-सुहं निरुवममणंत ॥ मोत्तूण साहु-धम्म लभोवाओ इमस्स जं नस्थि । ता तमि चेव जत्तो कायवो किमित्थ सेसेहिं ?" ततो हियय-निहित चारित-परिणामो परिकम्मणा-निमित्तं यदिऊण मरिणो पविट्ठो जयरं सालिभहो । कहियं भदाए । ततो अणेचार-भावणा-परूवषेण नियत्ताविओ भहाए. सह वध्याहि संसार-पडिबंधो । अन्न-दियहमि मुहामणन्यो विनतो तित्थयागमयेण धम्म-मिषेण एसो। दिन से पारिओसियं । महाविच्छड्डेण गओं भगवओ वेदक- । . १ज ' २ज | १०० धमोपदेशमालायाम बडियाए । भाव-सार च वंदिओ' महावीरो । निसामिओं' साहु-धम्मो । विरच-संसार- सुहेण व भणियमणेणं- 'भगवं ! जाब जणणि पुच्छामि, ताव ते पाय-मूले करेमि धरण- पडिवत्तीए सफलं मणुप-जम्म' । भगवया भणिय- 'देवाणुप्पिया ! मा पडिबंधे कुणसु । गओं एसो । पुच्छिया जणणी सह बंधवेहि । दिवं आघोसणा-पुत्रयं दाणं । कया सब-जिणाययणेसु अट्ठाहिया-महिमा । सबहा, किं बहुणा ? तकालाणुरूव-निति- यासेस-कायको महाविच्छट्टेणं पञ्बइओ तिस्थयर-समीवे सालिभद्दो सह बचीसाए वहूहिँ सेस-लोगेण य । एवं च तेलोक-दिवायरेण सह विहरतो नाणाविह-तबो-विसेस- सोसिथ-सरीरो पुणो वि पत्तो रायगिहे सिक्खा-निमित्तं । नीहरतो मणिो तित्थ[य रेण-'अञ्ज ते जणणी मिक्खं दाहिनि गओ भद्दा-गेहं । अइससिउ चि न नाओं, ॥ अपर-मिक्खो निग्गओ' तत्तो । जम्मंतर-जणणीए य दहिणा पडिलाहिओ । पत्तो जप- गुरु ममीवे । भणियमोण-'न मम जणणीए मिक्खा दिना' । भगवया भणियं- 'पुरुभव-जणणीए, दिना' । कहिए पुनभये ईहापोह-मम्मण-गवेसण करितस्स समुप्प जाईसरणं । तं चिय दहिं पारिऊण कप-पादयोवगमणं पंच-नमोकार-परो उप्पो सार- विमाणम्मि। वा जहा सालिभद्देण दिन्नं दाणं, तहा दायई ति । संखेवेणं भणियं धरि सिरिमालिभद्द-वरमुणिणो । वित्थरओं' पुण भणियं नूर्ण उवएसमालाए । सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण माहियं एयं । गिण्हउ सबो वि जणो कई य सुई निरुवम-सुहेण ।। ॥ सालिभइ-कहाणयं समत्तं ॥ . भ दानधर्ममेवाधिकृत्य ऐहिकं तावत् फलमाह- इह लोगम्मि वि सिम्झइ मणोग्हो साहु-भत्ति-दाणेणं । करि-देवदत्त-रजं जह पत्तं मूलदेवेणं ॥ २७ [इह लोकेऽपि सिध्यते मनोरथः साधु-भक्ति-दानेन । करि-देवदत्ता-राज्य यथा प्राप्त मूलदेवेन ॥ २७] इह भवेऽपि सिध्यते मनोरथः, आस्तां तावदेव परभवे । करी च देवदत्ता च राज्य चेत्येस(त)बावमित्यक्षरार्थः । भावार्थस्तु कथानकगम्यस्तञ्चेदम् - [३३ दाने मूलदेव-कथा] - अस्थि अवती-जणवयालंकारभूया उजेणी नाम नयरी । जीए य मयलंछण-'कवप- करवालेसु कलंका, विवणि-मग्गेसु दीसंति नाणाइ-पणाणि, वारेज-विहाणेसु कर ॥ 1.। २.क.जसम्म । ३. कव।

. दाने मूलदेव-कथा। गहणाणि, रह-कलहेसु कीवाण अथिरतणं, तियसेसु अकुलीनत्तणं, मिणमि विष्पलंभो, मद-सत्येसु निवाओं वसम्ग-दसणाणि, 'कईया-करणे दाणमि महावमणं ति । अविय- सई सूरो सुभगो गुणन्नुओं दोस-मच्छरी' चाई । धम्मस्थी कारुणिको जत्थ जणो धम्मसुय-सरिमो ॥ राया वि निय-परफम-निदलियासेस सत्तु-संपाओ। पणय-यण-पूरियासो जियसत्तू कप्परुक्सो छ । अह कामिणीण कामो अनाण-तमंघयार-दिणणाहो । सत्तु-वण-गहण-जलणो बंधव-कुमुयाग णिसिणाहो ।। पणा-यण-कप्यरुक्खो दीणाणाहाण बच्छलो धीगे। निय-कुल] मंदिर दीगो निम्मल-जम-धवलिय-दियंतो ॥ निय-रूप-विभत्र-परितुलिय-मयण-वेसमण-जाय-माहप्यो । सब-कलागम-फुसलो सन्थाहो अयलनामो चि॥ सञ्च-कला-पत्तट्टा रूबाड-गुणोह-सुरवहु-मरिच्छा । नामेण देवदत्ता सुपसिद्धा बमइ 'वरवेमा ।। जा य, परमोसही विसमसराहि-दहाण, सुरसरिया सेमरमणि-निलयाणं, मियंकलेहा । गणिया-कुल-नहयलस्त, जयपडाया वम्महस्स, आवाम-मेय(इ)णी समस्थ मुह-सदो- हस्स चि। अवि य-अछिवंतेणमिमीए विहिणा अंगई नूण घडियाई । जेण करालिहाणं ण होइ एयारिसी सोहा ।। सुर-विजाहर-नरवर-जुवईणं स्वसोह-लाइ(योन। जं जीए आसि तयं वित्तण निम्मिया एसा ।। एपाए कडक्ख-पलोइयाई निकारणे वि कृवियाई । तत्त-तवाण मुणीण वि चित्ताई परंमुहीकुजा ।। मणहर-कलाभिरामो संपुन-मसि व तत्थ परिवसइ । धुत्तेसु परमधुत्तो, ज्यारेसुं पिज्यपरो ।। चोरेसु परमचोरो, साहसिय-नरेसु परम-साहसियो । विउसेसु सुरगुरु-समो, धम्मव(र)ओ धम्मिय-नरेसु ॥ रूवीस पंचवाणो, समणो समणेसु, माइसु वि माई । सरलेसु परमसरलो, कारुणिओ दीण-किवणेसु ॥ इस जेण जेण समयं संबंधं जाइ तस्स ते तं व । परिणमइ मूलदेवो आइरिसो चेव दवे ।। तस्स देवदचाए सह सम्भाव-सारं विसय-सुहमणुहर्बतस्स समइकतो कोई कालो । अश्या वसंतूसवे उजाणमूवगएणं ददृण देवदत्त चिंतियं अयलेण - 'अहो ! निवडियं विहिला कोसलं इमीए रूबं विहेतस्स' । संजाय-विसयाहिलासेण य पदुविओ संगमो १७.'। २. ३१.जथा। ४ह पार । ५. परीसही । ॥ " १०३ धर्मोपदेशमालायाम् नाम दूओं' । भणिया य रोण-'बज्ज ते अयलो पाहुणओ" । तीए मणिय-'सापयं सयभागच्छंतस्स वम्महस्म । कयं तयणुरूवं समस्थं पि कायई । ततो म्हाय-बिसिचा- लंकारिय-समाणिय-नयोलो, अणुगम्ममाणो मामि)चेहिं, विष्पहन-कुसुमोक्यारं, पालिय-रयण-पईवं, नाणाविह-यण-रजियं, मचित्तकम्मोजलं, कुलभवणं पिव जय- लच्छीए पत्तो देवदचाए भवणं पओस-ममये अपलो चि । निसको पहाणासणे । कर्य चलण-पक्खालणाइयं समर्थ पि कायई । ततो केंचि खणंतर वक-भणिय- पहाणाहि अशंताणुराग-पराहि कहाहि चिट्विऊण गया मेताइणो नियय-ट्टाणेसु । अयलो वितीए सह नाणाविह-हाव-भाव-विलास-विन्भमाइ-सणाई अचंताणुराग- गरिमणं रह-सुहमणुहविउ पयत्तो ति । अवि य- तह सुरय-दुखियड्डाए रूप-सोहग्ग-निरुवम-गुणाए । दूरमभिरामिओ सो जह तं चिय महइ सुविणेसु ॥ एवं च तीए सह जहिच्छिय-दव-पयाणेण वि सुहमणहवंतम्स बच्चइ कोइ कालो । अहिलसंती वि मूलदेवं जणणि-भएणं न पवेसेड । अन्न-दियहमि भगिया जणणी- 'पवेसेम मूलदेवं ति । अवि य- चिर-संचिय-विरहानल-ताव मुण मूलदेवं तु । न समत्यो अवषेऊ अन्नो मयरद्धय-समो वि ।। जनन्योक्तम् - सत्यं खल्वयं प्रवादः- "अपात्रे रमते नारी, गिही वर्षति माधव । नीचमाश्रयते लक्ष्मी , प्राज्ञ प्रायेण निर्धन. " जेप- मोत्तूणमयल-देवं समस्य-गुण-स्यण-सायर एसा । अहिलसइ मूलदेवं चोरं जूइ(य)पर रोर च ॥ देवदचाए भणियं ति- "स्वमि णेय मुद्धा 'नाई नव-जोवणमि न य दवे । बरं गुणेसु लुद्धा ते य गुणा एत्व निवसन्ति ।। ज मूलदेव-णाहे निवसइ विनाण-नाण-कोसल्लं । तं कत्तो तियसेसु वि विसेसओ सब-मणुएम ॥" जणणीए भणियं- 'बच्छे! न कला-कोसल्लाइएहिं पि कणो अपलसामी मूलदेवाओं'। देवदत्ताए मणियं- 'अंब! मा एवं असमंजसं पलवसु। तीए भणियं- 'वच्छे ! न किंचि वि असमंजस, अहवा कीरउ परिक्खा' । देवदत्ताए भशियं-अंच! सुंदरं पलतं, ता गंतूण भणसु अयलं- 'देवदत्ताए उच्छुमि अहिलासो, तं पडवे । कहिए य अचंत-निम्भरेणं णियावियाणि अगाणि उच्छ(च्छु) सगडाणि । हरिसियाए भणियं जयपीए-'वच्छे ! पेच्छसु अथलसामिणो दाण-सात्ति' । मविसायं च भणियं देवदत्ताए - 'च! किमदं करेणुकया, जेणेवं उच्छु-पुंजी केजइ , ता संपयं भणम् मूलदेवं । गणियो सो वि। १. ज गजम - - दाने मूलदेव-कथा। ततो पितूण इस कवडियाउ, गहियाओ को कवडियाहिं दोनि पहाणा उच्छु-लडीओ, दोहि य दोषि णव-सरावाणि, सेसाण चाउआययं । निच्छल्लेऊण लट्ठीओ, कयाउ मंडलियाओ, वासियाउ चाउजागणं, विद्धा धूल-'मूलाहि, उवियाओ सराव-संपुडे समप्पियाओ। देवदत्ताए संजायाणंदाए भणिया जणणी- 'पेच्छस पुरिसाण विनाणंतर, जेग अयलेण अणेग-दव-विणियोगेण विन भक्खणारुहाओ कय ति । मूलदेवेण। पुण दई विणा वि चाउलायाइ-माविया अछिप्यमाणा एवं भक्खणारहा कय चि। ता सर्च नस्थि विनाणाइ-गुषहिं मूलदेव-सरिसो' । तो गेसानल-पञ्जलिया ठिया तुहिका, मूलदेवस्स छिद्राणि अन्नेममाणी । विमयामत्ताण य न दुल्लहाणि छिदाणि । अविय-"कोऽर्थान प्राप्य न गर्विता । विषयिण कस्यापदोऽस्तं गता " लीभि कम्य न खण्डित मुनि मन ' को नाम राक्षा प्रिय ।। क कालस्य न गोचरान्तरगत कोऽर्थी गतो गौरवं । को वा दुर्जन वागुरासु पतित देमण जात पुमान ॥" अष-दियहमि भणिो अयलो जणणीए जहा 'गाम-गमणं कहिऊणं पओसे एजसु। एव ति कहिए हरिसिय-मणार वाहि(हाराविओ मूलदेवो देवदत्ताए । पचो से मंदिर, समाढतो तीए सह रमिउं । इन्थंतरमि मुणिय-वोर्ततेण घेढियं समंता देवदचाए। धवलहरं अयलेण । भय-मीओ य ठिो पल्लंक हेर्युमि मूलदेवो । अयलो वि गहिया- उझे पविहो रहहर, निसनो पल्लंके । लक्खिऊण मूलदेवं भणिया देवदत्ता- 'हाण- विहिषर्षेनु' । निष्काइयं सामणं, उवणीया हाण-पुची। 'उत्थ आसणे 'निविससुचि भनिएष भणियमयलेण- 'पल्लंकारूढण व्हायचं । देवदत्ताए भणिय - 'सपणे विमासिझद' । तेम भणिय - 'अनं कका)हामो । तह चिय अणेग-जलापूरिय कणग- कलसेहि पहायमाणस्स जल-णिवायमसहंतो नीहरमाणो वित्तण केमेसु भणियमयलेण- 'किं करेमो । मूलदेवेम भणिय - 'जं ते रोचई' । 'अवो: महाषुभावो एसो । कस्स चा देव वसपत्तिणो घिसम दसा-विभागो ण हवइ ।। न य विसयासचाण ढुहाओ आवयाउ' ति । अवि य- "मयल-जम-मत्थयत्थो देवासुर-खयर संयुष-पयाओ । दिव-वसेग गसिजइ मह-कल्लोलेण सरो वि॥" विमान 'मम पि संपत्त-विषयं मुइअसु' ति भणिऊण पूइजण य मुको मूलदेवो । 'भो । कामप्यायं 'पच्चोग्मय-अयम-कलंकियं नागस्याण दावेमि' मनमाणो पयट्टो' बेधावडाभिमुहं । वर्चतो य समासन्नीओ महाडवीए । दिवो गेण तन्य गहिय- पाइओ सद्धडाभिहाणो इको । 'अदो ! हमस्म संवला(ले)पार्ह पि महाडवि लंघिस्सामि त्ति भावेतो पयट्टो सडेण सह गंतुं । ममासनीभूओ मज्झण्ह-कालो, संपत्ता तडाय, निसमा णग्मोह-च्छायाए । जल-तीरे य समादचो भुतु सद्धडो । भुत्ते मज्झ वि देसई' । ३कज निव। ४६ म°। ५. 'ए। मूला। २. नायो। एक. 'बट्ठो। बिना। - १०४ -- । - धर्मोपदेशमालायाम् चि चितितस्सेव मूलदेवस्म पयको सद्धडो । 'अबण्हे दाहिति' ति कयासो पयको मूलदेवो वि । अवरहे वि तह थिय भुत्तुं पढिओ पहम्मि । 'दुइय-दिवसे दाहित्ति' । तत्थ विण दिन, तईए विन दिन्नं । समासबीहूप्रो वमिमस । 'अश्वो ! एयस्स महाणु- भाषस्स आसाए मए अडवी बोलीणा, ता ण सपयं उबयरिउ तरामि' चेतेतेण भणिओ मूलदेवेण सद्धडो-'संपत्त-विभवं ममं सोऊण इञ्जसु । सयं च पविडो वसिमंमि भिक्खा-निमित्तं । लद्धा कुम्मामा, भरिया पुडिया, पयट्टो तडागाभिमुहं । इत्यंतरंमि मासोपवासी दिट्ठो भिक्खट्टा गामाभिमुहं एंनो महरिसी । 'अहो! बहु-पुम-पावणिको एस महप्पा, विसेमओ मास-पारणए । ण य मे 'कुम्मासे मोत्रणमनं दापश्मत्यि। एय-पयाणेण वि करेमि अञ्चत-कयत्थमप्पाणं' । समोप्पन्न-पहरिसाइसएण मणिय- मणेण- 'भगवं! मिहसु ममाणुगहट्ठा एते कुम्मासे' । साहुणा वि दवाइ-कओवओगेण महिय' नि । ततो संजायाणदेण पढियमणेणं ति- 'धन्नाणं खु नराणं कुम्मासा हुँति साहु-पारणए । जहा समिहिय-देवयाए भणिओ य मूलदेवो- 'पच्छ! मग्गसु गाहा-पच्छिद्रेण जंरोचई । तेण भणिय- 'गणियं च देवदत्तं दंति-सहस्सं च रजं च ।। देवयाए भणियं-'अचिग हविस्मई' । ततो भोत्तण गाम मओ विनायडामि- मुहं । संपत्तो पोसे एगंमि नयरे । पसुचो देसीए न हि समं । सुमिनो लद्धो 'चंदो उपरमि पविसमाणो' मूलदेवेण चट्टेण य । चट्टेण अन्नस्स कहियं 'चंद-पमाणी मंडओ भविस्मई' ति । एएण लद्धो भमंतेण जहुद्दिवो मंडओ । मूलदेवेण चिंतियं- "'न एते सुमिण-फलं वियाणंति, ता किमेतमि सिद्वेण ?' । ततो उदेऊण निवत्तिय सरीर- चिंतो 'आयंत-सुइओ गहिय-पहाण-पुष्क-फलो सुहामणत्थस्स उवज्झायस्स विहि- पूरओवयारो सुमिणय कहिउमाढचो । कहणयावमाणे दाऊण नियन(य)ध्य(य) समाइट्ठो सत्त-दिवसम्भंतरे पहाण-रज-लाभो मुमिणो । कमेण य पचो विनापर। रयणीए य गहिओ ईसर-वरे खत्त-मुहे चेव मूलदेवो समाढतो बज्म-भूमि मेउं । * तो चिंतियमणेण-'किमहन्नहा वाइणी देवया, उबज्झाओ य" । इत्थंतरमि मओ तत्थेव अपुत्तो राया । नीणियाणि पंच दिवाणि तिय-चउकाई भमंतेहिं देवो मूलदेवो बज्म-भूमीए नीणिजनो । ततो काऊण मल-गजियमारोविओ नियय-संधमि करिणा, हेसियं तुरगमेण, ठियमुवरिमुदंड-पोंडरीयं, वीझ्याणि चामराणि, चरिसियं गंधोदएणं, *निवढिया कुसुम-घोडी । एवं च महाविच्छड्डेणं निसनो सीहासणे । पडिवना महासाम- ताइएहि आणा । सबहा पणट्टोबरं पणय-महासामंत-मंडलं रजमणुहविउमाटचो । ततो चिंतियमण- 'अलमिमिणा सुंदरेणावि रजेणं पियाए देवदचाए रहिएणं' ति । १. जमुमा। २६ ज "मडि। ३ज 'इत, 'व। ... 'मारो।

. - दाने मूलदेष-कथा। 4- "भुसाल ज क तं वा निसिज्जङ पणे व रणे वा । छद्रेण जत्य जोगा त 'चिय रज किमनेण इड्डा र मे देवदत्ता निय-जीवियाओ' वि । ततो उन्जेणीए रायाणं दाण-सम्माणा- समिहिवं काऊण लदा देवदत्ता । एवं च तीए सह सेम-महिलाहि य महरिसि-विका- दाण-चुमसुम बुहलण-पर्ससणिजं थम्मत्थ-काम-सणाहं विसय सुहमहवनस्स समहकतो कोई कालो। इओ' य चिंतियमयलेण । अवि य- "सारय-ससक-धवला कित्ती भुवर्ण न जस्स पवलेइ । निय-पोच-भरण-वायड-रिट्ठ-सरिच्छेण कि तेण ॥" सा पुग दाणाओ, पोरुसा', तवाओं', कबाओ व पावेजह । ता गिहामि तार दाणेश सासपं किचि । न य अत्षेण विणा दाणं निपजइ । पुत्र-पुरिसजिओ अत्यो 'अपिवडिय-पोरुसो अपत्थो चेर, ना पुष-पुरिम-दरिसिय-मग्गेणं गंतूण देसंतरं, समजेऊण दवं, पूरेमि अस्थि-जण-मणोरहे, कारावेमि किचि(च)णाणि, समुद्रेमि दीणाणाह-किवि(च)णाहणो । तो पसस्थ-वासरे आघोसणाइ-पुत्यं तकालाणुरूवं पत्थाण- गमण-निवत्तियासेस-मंगलोवयारो अणेग-णिवतणय-समण-वणिय-किवणाईहिमणुगम्मती महाविच्छलेणं पयको अयल सस्थवाहो ति । अवि य- ""वड्डिय-गय]गाणंदो निश्वियासेस-महियलाभोगो। दाण-जलं "वियरंतो वच्चइ मेहु व सन्थाहो ॥" कमेण य पत्तो परदेसं । आवासिओ' बाहिरुजाणे । संपत्ता नरिंद-पुरिसा, वद्रियाणि हुंकाणि । आगया कोडीसर-चणिणो । दिवाणि भंडाणि, दावियाणि पडिभंडाणि, दिष्णाओ' हस्थ-सण्णाओ', जाओ ववहारो । संचरियाणि परोप्पर भंडाणि । दावियाओ। अंकावलीओ । गहियाई लेखयाई । समामाहओ महालाभो । एवं च तयणुरूप-निवधिका- खेस-कायदो पसत्थ-वासरे पयको उजेणि-हुत्तो । तहा वि य भवियत्वयाए पत्तो देणा- पडं । 'संक-वेजमाणेसु य भंडेसुन सवा[णि] दवाणि सुंकं दिवंति इमिषा अवराहेण सम्वणीओ अपलो । 'अहो ! कत्थित्य अयलो' चितितेण मणिय मूलदेवेण-'वियाणसि ममं । अयलेण भणिय- 'को भुवण-चित्थरिय-जसं मानरिंदं। न वियाणइ । तो साहिऊण नियय-परियं समाणिओ एसो लजमाणो य । मणियं राइणा-'सस्थवाह-पुच ! कीस लञ्जसि ?, न जीविय-दागाओ अण्णं दाणमत्थितंच ते दिन । न य ते पञ्चुवयारं अह काउं समत्थो म्हि' । पच्छा मओ सत्यो, कय(इ)वय- दिणेहि य पत्तो उजेणी(णि)। तुट्टा नरिंद-सयण-बंघवाइगो, कओ नयर-महसवो। विणिओ- इयं जहा-समीहियं दछ । मूलदेवेण सद्दाविऊण सर्ड - 'तुह पाहेय-आसाए मए अडबी लंपिया, ता एस तुझ गामो, मा य पुणो आगच्छेसु नगर च' । बदि[अहं च तकरहिं मुसिय नपरं । न य आरक्खिया तकरे 'गिहिउं पारेंति । अण्णया 'णील-पड- . क. १०. दिवि। २० । १०। ४क आणहियपोर । परिषणाय। विव। ८. एक जी। ध०१४ १०६ भोपवेशमालायाम् पाउरणो पढम-पओसे सर्व चेष मूलदेवी तिय-चउक-चचर-सुण्णाहराईमु ममिऊण पसुत्तो एगमि पएसे । इत्थंतरमि आगो मडियाभिहाणो चोरो । पुढो य तेण मूलदेवो- 'भद्द ! को तुर्म ? ति । तेण भणियं - 'देसियो य आजम्म-दरिदो ति । मंडिएण बुतं- 'लम्गसु मम पिट्ठओ, जेण तुर्म अदरिदं करेमि । 'महापसाउ' चि मणतो लग्गो सेऽणुमग्गेण । दिन ईसर-धरे खत्त, नीणियं तओ दचं, आरोवियं मूल- देव-संघे । कओ अम्गओ, पयड्डो गहिय-खग्गो मंडिओ से पिडओ। संपत्ता भूमि-धरयं । भणिया य पुच-संकेहआ मगिणी-'एयस्म पाहुणयस्म चलणे धोएमु । कूव-तडा- सण्णासण-निविद्वस्स चलणे धोक्तीए सुकुमार-कासाणुरताए सणिओ एसो जहा- 'पलाइसु, न तुर्म एत्य कूबए पक्खियामि सेस-पुरिसे । मुणिय-परमत्थो य पहाविओ । मूलदेवो । एत्थंतरम्मि तीए कओ कलयलो जहा- 'पहाविओ पुरिसो' । तओ दव-संगो- वण-बाधारमुझिऊण गहिय-करवालो पहाविओ मंडिओ से पिडओ । समासण्णीहओ य ठिओ चचर-क्खभंतरिओ । एसो देसिउ ति आहओ कंक-करवालेण । खंभो जाओ दोनि खंडाणि । 'मारिओ देसिओ' ति पडिनियची मंडिओ। राया वि चोरो लद्धो त्ति गओ धवलहर । पभाया रयणी, उग्गओ दिवमयरो । बेडिऊण बहु-वस्थेहि चरणे गहिय-दंडो खडत-गह-पसरो एगस्थ हट्ट-चच्चरे वत्थाणि पुषिट्टिईए तुष्णिउमाढयो । रायणा सदाविओ मंडिओ । चिंतियं य णेण- 'अबो! न सो नूर्ण पुरिसो बाबाइओ, तेण बाहरण । तो गओ राय-ममी अमुट्ठाणासण-पयाणाईहिं पहऊण मणिओ 'निय-भगिणि मे देसु । नेण दिण्णा, वीवाहिया य । पुणो सम्माणणाईहिं गहियं दई । एवं च वीमासिऊण पूया-सकागइ-पुवयं गिव्हतेण गहियं सर्व पि दई । 'पुच्छिया सा भारिया-जह दिन मब पि । तो पच्छा अणायार-निरउ चि काऊण निम्गहिओ राषणा । एवं पसंगेण मंडिय-नरिय मणियं । जहा राइणा ताव मंडिओ पूइओ, जाव दवस्थि । एवमिमं वि मरीरगं ताव भु(भाचोसह-वस्थाईहि पोसिअर्ब, जाव धम्म-करण-समत्थं ति । पन्छा सो निकटं रज पणट्ठोवदई भुजिउमाढतो ति । अओ जहा मूलदेवेण दाणाओ इह लोगे फलं पतं, एवं सेसा वि पार्वति ति ॥ सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण मूलदेवस्म । कहिउँ(य) जो मुणइ नरो चरियं सो लहइ निवाणं ।। ॥ मूलदेव-कहाणयं समत्तं ॥ - १०. विमा। १६.ज. सम्म ।

गुरुपद-कर्तव्ये भार्यरश्रित-कथा । १०७ रागादिविरहितेन आचार्येण गुणवान् निजपदे कार्य इत्याह - रागाइ-विरहिएहिं गुणवंतो गुरु-पयम्मि काययो । जह अजरक्खिएहिं एवं चिय सेम-सूरीहि ॥ २८ [रागादि-विरहितैर्गुणवान् गुरु पदे कर्तव्यः । यथाऽऽयरक्षितैरेवमेव शेषरिभिः ॥ २८] -[३४. गुरुपद-कर्तव्ये आर्यरक्षित-कथा] दमपुर-उप्पत्तिं साहिऊण तत्व सोमदेवस्म । भट्टस्त रहसोमा जाया जिणमामण-विह(हि)ण्णू ।। तागजरक्खियसुओ पाउलिपुत्ताओं गहिय-बहुविजो । निय-नयर संपत्तो आणदिय-गय-नरलोगो । मझागमेण तुट्टो सब्बो चिय जंपिया य [जणणी] | जणणीए सो भणियो-'किमधीओ बन्छ ! तर दिविवाओ?' ति ॥ तस्स कएण पयट्टो उच्छ-सउणेण गहिय-परमत्थो। दहर-सडय-सहिओ अल्लीणो गुरु-समीबमि॥ कत्तो पत्तो धम्मो ? गुरुणा 'पृढेण माहियं सव्यं । पटिहामि दिद्विवाय अह गुरुणा सो इमं मणिओ ।। दिक्खाए सो लङभह 'एवं चिय होउ' गहिय-सामन्यो । सह(य)पाइ-भएण गओ गुरुणा सह सो उ अन्नस्थ ॥ गुरुणो गहिए नाणे वइर-समीर्वमि वञ्चमाणो उ । निजविय-भद्दगुत्तो संपत्तो वहर-पासंमि ।। कि चूण-पय-पडिग्गह-सुमिणय-दाणेण सूइओ पनी । बाहिर वसहि चुच्छो गुरुणो सो पाय-मूलम्मि ।। अन्न-वसहीए भव(ग)णं सम्मं किह होइ ? जपिए गुरुणा । तेग वि सो विनत्तो आणेमा भद्दगुत्ताणं ॥ 'जो मे सद्धिं निवसइ, सो मं अशुमरह' तेण कजेण । गुरुणा एम निसिद्धो 'एवं चिप कुणसु को दोसो।। दसमंमि समाढचे पुम्बे जणयाइएहिं से भाया। आगमणत्थं तुरि पढविओ सो गुरु भगइ ।। कित्तिय-मित्तं चिट्ठर पुब्बस्स इमस्स ? सरिसव-गिरीहि । दिद्रुतमि उग(क) हिओ(ए) गुरुणा सोगाउरो निचे ।। गमण-कएणं पुच्छह बोच्छिजिस्सइ इमं पिय ममाओ । नाऊणं पढविओ पञ्चाविय-मायरो एमो ।। ३. ४. "हो । ५. बच्छो। क.म.ए. २ज. अली १० ॥ । धर्मापरेशमालायाम् पचो दसपुर-नवरे राया उवमामिओ तहा सयगी । मोत्तण नियय-जणय अन्नो पब्वाविशो बहुओ।। छत्तय-सहिय जणय पवावेऊण डिंभ-वयणेहिं । परिचत्त छत्तयाई सुपसत्यो सो मुणी जाओ। दुबलिय-पूसमितो मेहावी चीवराणि गच्छस । उवणेइ वस्थमिची धयं तु घय-पूसमिचो उ॥ गोड्डा माहिलो धरिस्म मामगो फग्गुरक्खिओ भाया । विशो वि य मेहावी एए गच्छमि जुग सारा ।। वक्खाण-मैडलीए वियरमाणस मरिणा दिनो। दुष्पलिय-पुस्समिचो विंझस्सच्छ(स्थीतेण सो नवमं ।। पम्मुई खलु पुग्नं बंधव-गेहमि जं च नो मु(गुणियं । तेसि विवोहणहा चितेइ गुरू इमस्माधि ।। सुरगुरु-समस्स पम्हुसइ सेस साहूण पुब्ब-नई तु । ताहे 'पुढोष्णुओगे करेइ मह-दुबले नाई ॥ चरण-करणाणुओंगे धम्मे झाले तहेव दमि | आयाराईए सो चउविहो होइ अणुओगो ॥ हरिणा 'निओअ-जीवा कहिया सीमेवरेण जिण-सिहूं । पुच्छइ परि पि हरी महुराए चिहिय-दिय-वेनो ।। दिन्नं दा(ना)णं सह दमयोग चरणं च पालिय विहिणा। निष्फाइया य सीसा इहि गणहारिणं करिमो॥ परिभाविण गुरुणा गणेग पुढेण मूरिणो भाया। मामो य समाइलो गुरुणा रागादि-रहिएण ॥ घय-तिल्ल-बल्ल-डि-दरिसणेहिं दुबलिय-पूसमित्तं तु । उविऊ नियय-पए सरी सग्गमि संपत्तो ।। महुराए जिणिऊणे नाहिय-माई(इ) निमामए गोहो । निष्कावग-दिटुंता दुब्बलिय गणहर नाहे ।। अट्ठम-णवमं पुर्व अणुवयमाणस्स सो उ विझस्म । मिच्छाभिनिवेसेणं सत्तमओ पिण्डवो जाओ।। लेसुद्देसेण इमं सिई चरियं सवित्थर जेण । सिह ति दुम्युणिय-चरिए तत्तो चिय मुणह सबिसेस ।। सुपदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण साहियं चरियं । संखितं निसुणंतो पावह मोक्खं सपा-सोक्स ॥ ॥ अजरक्खिय-खाणर्य 'समत्त । " ज, "विव। ५. नि। १कल पुट्ठो। १हक ज. नी । ...।

1१०० भक्त्याऽऽराधने चित्रकर-सुत-कथा । मत्यादिभिर्देवा अपि ववर्तिनो भवन्तीत्याह - भत्ति-विणयाइएहि देवा वि वसम्मि होति किं चोज । जह जक्खो तोसविओ चित्तगर-सुएण साकेए ॥ २९ [भक्ति विनयादिभिर्देवा अपि यो भवन्ति किं चोज (आश्चर्यम्)। यथा यक्षस्तोषित. चित्रकर-मुतेन साकेते ॥ २९] [३५, भक्त्याऽऽराधने चित्रकर-सुत-कथा] - अस्थि भरहदाल कार-भूसिय तिहयण-सिरि-संकेय-हाण साकेपाहिहाण महानयर । तत्य व उत्तर-पुरच्छिमे दिसि-भाए सुरप्पियामिहाणो संनिहिय-पाडिहेगे जक्खो। मो य परिसं परिस कप-महूमवो निवत्तिय चिनकम्मो य तं चिचकर बाबाएइ । अह न चितिजइ जण-मारं विउ । सो य कोसीए एगो दारगो विण्णाणत्थी पतो" साकेयं । पविडो एग पुरयाए चितकरीए गेहे । एवं च तीए गएमा मह सेवसंतस्म समइयतो कोइ कालो । अबया आगओ से चित्तेयव-बारओ, परुमिया थेरी । पुच्छिया कोसंवी-दारएणं । तीए वि कहिय-मम पुनस्म अपसरो । नेण भधियं - 'चीमत्था चिट्ठसु, अई चित्तिस्मामि । वीए भणियं-'कि तुम पुत्तो न हबसि ? । तेण भणियं- 'तह करेमो, जहा जीवनो जक्खो तोसेस्मामो' । तुओ कय-ति-रचोवचासो व्हाय-विलित्त-सियवस्थ-निवत्थो नवेहि कलसेहिं अमिलेम(प्पे)हिं वण्णएहि अद्वगुण- मुहपोनीए ठड्य-वयणो सवहा परम-मत्ति-विण्णागाइमपहि चित्तिऊण उग्घाडियाणि अच्छीणि । कय-परम-महूमबो पाय-निवडिओ विभविउमादत्तो ति । अवि य- "समसु सुरप्पिय ! जं मे अषाणमाणेण किचि अवगई। पणिवइय-बच्छल चिय हवंति तुम्हारिसा जेण ।" तो परम-भत्ति-विण्णाणाइ-आवजिएण भणियं जक्खेण -'भद ! बरं वरेसु । तेषा मणियं-'कि तुइ दसणाओ वि अन्नो बगे, तहा वि मा जणं मारेसु । तेण भाषियं - 'तुह रक्खगाउ चिय सिमिणमो, अण्णं किंचि पत्थेनु' । दारएण भणियं- 'जह एवं, ता जस्स दुपयस्य चउपयस्म वा एगमवि देसं पेच्छामि, त चिनेजामो' नि । 'एवं ति पडियने पणमिऊण जक्खं गओ दारओ गेहं । आणदिओ सहो वि- विसको। अबो भण्णा-जहा से जक्खो भत्कीए सिद्धो, तहा सबो वि आराहणीको भनीए आराहेयची । सेस-क्वाणयं जद्दोबएसमालाए । जहा मो सवाणिएण निन(वा)डिओ, जहा य चंडपओएण नगरी रोहिया, जह परंपरागयाहिं इट्टयाहिं उजेणियाणियाहिं पागारो कओ, जहा वद्धमाणसामी समोसरिओ, जहा मिगापई पदयों पञ्जोयस्स उच्छंगे। दाऊण पवाया तहा सवित्थर भणियई ॥ ॥ चित्तबार-क्खाण 'समत्तं ॥ , ६.क.ज.स -UPVAMAYAT ICH FITUYE WYWI ranama- ११० धर्मोपदेशमालायाम . पर-रिद्धि-दसणाओ तुच्छ निय-संपर्य निएऊण । बुझंति केइ पुरिसा दसण्णमहो व्व कय-पुण्णा ॥ ३० [पर-रि(अ)द्धि-दर्शनात् तुच्छ निजमपदं निरीक्ष्य । बुध्यन्ते केचन पुरुषा दशार्णभद्रवत् कृतपुण्याः ॥ ३०] [ ३६. बोधे दशार्णभद्र-कथा ] दसणपुरे 'नयरे राय-गुण-गणालंकिओ दसण्णभद्दो राया कामिणीयण-पंचमय- परिवारो भोगे भुजतो चिहइ । अण्णाया ममोसरिओ समुष्पन्न नाणाइसओ भुरण- भूसणो बदमाणसामी । बद्धाविओ राया निउत्त-पुरिसेहिं नित्थयरागपणेण । विष्णं से मणोरहाइरितं पारिओसियं । एत्थंतरम्मि अत्यमिओ चकमाय-पिय-बंधवो दिवसयरो। • विहडियाणि चकवायाणि, मउलियाणि पंकयाणि, वियंभिओ संज्ञा-राओ, आणदियाणि इत्थण्णा(त्थीण) कुलाणि, पफुल्लाणि कुमय-गहणाणि, पयट्टो झ्या-जणो । तओ निवत्तिया- सेस-पओस-कायो 'लोक-सामिणो पाय-पंकय-पणामेण पूय-पावो भविस्मामो' चि मण्णमाणो कय-पंच-नमोकारो पमुत्तो राया । सुह-मम्माणिय-निदो य विबुद्धो एसो पहाय-मंगल-तूर-रवेणं । 'नमो जिणाणे ति भगतो समुडिओ सयमाओ । कय-जहारिह- * फायवो व्हाय-विलित्चालंकरिओ नमारूढो एरावण-संकासं महागइदं । ठियं उभय-पासेस अंतेउर । पयड्डो गंतुं महाविच्छड्डेणं । पत्तो समोसरणं । पणमिओ तित्थयरो परम-भत्ति- विभवाइएहिं । निय-रिद्धि-दंगणाओ य विम्हिओ शया । तओ से संकप्पं निएउणं चितियं हरिणा-'अहो! अवणेमि से मरहूं' मण्णमाणो आरूढो एगवणं । विउवियाणि से अड्ड महाणि । एकेक मुद्दमि विउचिया अट्ट दंता । एकेक बिमाणे निमि(म्मि)याओ * अट्ठट्ठ पुक्परिणीओ । एकेकियाए तलाइयाए कयाणि अट्ठ कमलाणि । एकेमि पंकए निम्मवियाणि अट्ट दलाणि । एकमि दुले विउवियं दिब्ब-करणंगहारोववेयं तियम- कामिणी-सणाहं बत्तीस-बद्व-नाइयं नाडयं । महाविच्छड्डेण य' पयाद्दिणीकओ महावीरो । 'अहो ! कयत्थो सको, जेणेरिसेण विहवाइसएण पणमिओ नित्थयरो, कओ य इमिणा अण्ण-जम्ममि धम्मो, विजिओ य अहमणेण दव-स्थएण । ता संपयं - अपरायच-सपल सत्त-सुहायह सिर-मुह-निबंधणं करेमि भाव-स्थय मण्णतो महाविभूईए निखंतो दसण्णभदो राया पणमिओ नरामरहिं ति' । उवणओ सबुद्धीए कायचो । , - ३. वि।

हक्तिशतादिना चित्तहरणे वेश्या महिनी-सचिव-कथाः। १११ गुरोश्चित हर्तव्यमित्याह- इगिय-चिटाईहि य गुरुणो चित्तं हरति मुणियत्था । बेसा-भट्टिणि-सचिवा दिटुंता दिट्ट-माहप्पा ॥ ३१ [इङ्गित चेष्टाऽऽदिभिश्च गुरोश्चित्त हरन्ति मुणितार्या:( ज्ञातार्थाः)। वेश्या-भटिनी-सचिवा दृष्टान्ता दृष्ट-माहात्म्याः ॥३१] भावार्थः कथानकेभ्योऽवसेयः । तानि चामनि- -- [३७. इङ्गितज्ञतादिना चित्तहरणे वेश्या-कथानकम् ] - सावस्थीए नयरीए रूव-लावन्न-जोवणा-सोहग्ग-कला-कोसल्लाइ-गुण-सय-विभूसिया अणंगसेणाभिहाणा पहाण-गणिया । तीए य लोग-चित्तागरिमणय चित्तसालियाए लिहाविया निय-वापारुजया मवे वि नरिंदाइणो । पक्वालिय-चलणो य कामुओं। नियय-[चिच]कम्मे य दिहि पबंधड, पसंमई य । तओ मुणिय-नरिंदाइ-बुचता तयणु- स्वपडिवचीए अणुवत्तिया इच्छाणुरूवं दवं दिति । एवं मोक्पत्थिणा वि गुरुणो तोसवियना, तुवा य नाणाईहि सोक्स-निबंधणेहि पडिलाहिम्मति ।। मुयदेवि पमाएणं सुयाणुसारेण माहियं चरियं । वेमाए निसुणंनो होइ नगे विणय संपन्नो । ॥ वेसा-कहाण, समत्तं ॥ " ---[३८. इङ्गितज्ञतादिना चित्तहरणे भट्टिनी-कथानकम्]-- बसंतपुरे नगरे एकाए भणीए तिन्नि धूयायो संपर-जोषणाओ य समुदा । पहमा भणिया जगणीए-'मयण-निमण्णं भचारं पण्हीए मत्थए आहणेजा । तहा कए हरिसिय-चित्तो चरण संवाहिउमाढचो। भणिया य मा नेण- 'कढिणेण मत्थएणं " न दूमिओ ते चरणो? । पभाए य साहियं जगणीए । तीर भणिया- 'बच्छे! तुर्म पि जहिच्छं भमसु, सिय-कसिण-पडिवजओ जहा सुई विहरसु' । दुइय-धूयाए वि एवं चिय पयंमि पहए सो खिसिऊणोवसंतो, जगणीए वि सिहो । मणिया धूया- 'वच्छे ! तुम पि जहिच्छ भमसु, नबर खिमणो हविस्थई । तयाए वि एवं निवनिए सा तेण दूरं खलीकाऊण नीणिया वामगेहाओ । साहियं जगणीए । तीए भणिया- 'जह । परमेसो अप्पमचाए आगहेयवो' । उवणओ सवुद्धीए काययो । --[३९. इङ्गितज्ञतादिना चित्तहरणे सचिव-कथानकम् ]-- वसंतउर नयर । नरनाह-रायसिरि संकेय-द्वाणं अरिकेसी राया । चउत्विह चुद्धि- समणुगओ मइसुंदरो मंती । अन्नया आस-वाहिणियाए निग्गओ राया | एगत्थ भूमि- भागे मुचियं तुरंगेण । रमिय-नियत्तण य दिढे तह-द्वियं सह पि मुत्तं । निज्झायंतो य १६. नियचरणो यामओ। # २६ तया ।

११२ धर्मापदेशमाखायाम् सुइर दिवो मंतिणा, मुणिय-मणो-वियप्पेण य नाणाविहारामुजाण-देवउलाह-असिओ माणसमरवगणकारी काराविओ महातडागो । अन्नया आस-पाहण-निमित्तमागएणं त तहाविहं तडाग निएऊण अञ्चन-विम्हिएण पुच्छिो मंती राहणा-केणेसो माणस- सराणकारी कागविओ तलाओ । मंतिणा भणिय - 'देव! तए । राइणा भणियं- 'कह ?' मंनिणा मणियं माम-पक्स-दिवस-बेला-पुवयं तए अणुणाए । तओ अचंत- परितुद्वेण सध्वेस रज-निवघणेसु कायक्वेसु निउत्ची । उवणओ सबुद्धीए कायद्यो । ॥ 4 . धर्मस्थाच त्रिदशानामपि पूज्या भवन्तीलाह- धम्मट्ठिया सुदूरं पुरिस-त्थीओ धुवंति देवा वि । जह नंदिसेणसाहू सुलसा जह नाग-भज्जा य ॥ ३२ [धर्मस्थितान्() सुदूर पुरुषान् खीः स्तुवन्ति देवा अपि । यथा नन्दिसेन(पेण)साधुः सुलसा यथा नाग-भार्या च ॥ ३२] धावार्थः कथानकाभ्यामनगम्यते चेमे- - [४०. देव-स्तुत्ये नन्दिषेणसाधु-कथा ] समत्थ-देसाण तिलयभूए अंग-जणवए एगम्मि गामे अचंत-दारिदोवह्याणं पुरिसित्थीण विडवणा-निमित्त संमारमणुहवंताण भारियाए समुभूओ गम्भो । तम्मि य विन-रुक्खे व वड्डमाणे पचत्तीहओ जणओ । जायमाणे य तम्मि जणणी चि गया जम-मंदिरं । मो उदारओ अञ्चन-पणटु-रूव-लायष्ण-सोहग्गाइ-हीणो जायमेत्तो अणुकंपाए गहिओ माउच्छायाए, कयं से नाम नंदिसेणो ति । परिपालिओ कंचि कालं, तं-निमिनेणं सा वि गया अंतय-घरम्मि । अवि य- निवसइ जत्थ अरबो तत्थ वसंताप कुणइ मरणं पि । अहवा मुकाइ डालं कमोडओ जत्थ अल्लियह ।। पच्छा घर-परिवाडीए भिक्खं भमंतो गहिओ माउलगेण । कमेण य तत्य नाणाविह- पेसण-परायणो पत्तो जोवर्ण ति । अपि च - "यौवनमुदग्रकाले विदधाति विरपकेऽपि लावण्यम् । दर्शयति पाक-काळे लिव-कलन्यापि माधुर्मम् ।। अवश्य मोक्नस्थेन विकलेनापि जन्तुना । विकार गम कर्तव्यो नाविकाराय यौवनम् ॥ सर्वस्य हि मनो लोके मैथुनाय प्रवर्तते ।। तन्चालाभातू भयात् पैर्यान् दारिद्रयाच निवर्तते ।।" विसमसराहिडियो मणिओ लोगेण -'कीस एत्थ कम्मं करेसि ?, जेय विडविऊण दत्वं न दार-संगहं करेसि' । तओ अन्नत्य वचनो मुणिय-भणो-बियप्पेण मणिको मामएण- 'एत्थेव चिह्नसु, एयं पढम-दुहियं ते देस्सामो' । एवं च आसा-परायणस्स ॥ .

देव-स्तुये नन्दिषेणसाधु-कथा। संपच-जोषणा सम्मुवणीया से पिउणा । तीए वितं दद्गुण मणिओ जणओ-'मए अप्पा पाएयत्रो, जइ एयस्स देसि । 'इम दुइयं देसामो' चि भणिऊण पुणो वि धरियो। तीए वि तह थिय निवारिओ । एवं सचहिं पि विट्ठा पुंजो इन मणे वि झाइओ नि । अवि य- "उबरोहयाए कीरद सम्म सम्बस्स जीवलोगम्मि । 'पेम्म पुण इह उवरोहयाए भण केण सघडिय।।" "अहो! जम्मतरारोविय-पाव-महातरूणो समुपणओ अचंतामोह-कल-निवहो ता किमणेण अणत्याभिणिवेसेण दाराइ-संगहाहिलासे । संपर्य पि जाय 'जरा-बाहीहिं न पीडिआमि, ताब आरोमि पुण्ण-महा-कपपायर्य, जेण जम्मंतरेसु वि भुजिमो अमप- फलाणि" चिंतितो घेरग्ग-मग्मावडिओ 'भमिउमादत्तो। दिहो पण आयरिओ ।। सविणयं च साहिओ नियय-गुत्तो । तेण वि जोगो चि काऊण परूविजओ संमत्त-मूलो पंच-महत्य-लक्षणो उत्रगुण-गणालंकिओ जहा-चिंतिय-दिन-फलाइसओ मुसाहु- धम्मो ति। पंचमहत्वय-कलिओ धम्मो अह मरिणा समक्खाओ। तेण वि सो अमयं पिब पडिवो से समीबंमि ।। एवं च तस्स वेरग्गमम्मावडियस्स, अंगोबंग-सणाई सुयं पढतस्स, परमत्थं निसामेंतस्स, रागाहणो मुसुमूरितस्स, कसाए निजिणितस्स, इंदियाणि निरं तम्स, छजी- बकाय-संजमे वह॒तस्स, नीर(य) चासं परिहरतास, उञ्जय-विहारेणं विहरंतस्स, दसविह- सामायारिमम्मसिंतस्स, पवयणुमय(इ) विहेंतस्स, छठ्ठ-हम-दसम-दुवालस-दु-मास-दुमास- चउमासियाईणि विचित्त-तवचरणाणि चरंतस्स, अरहताइणो माव-सार पणमंतस्स, पंचण्डं सुसाहु-सयाणमणवरयं दसविहं यावचं पराए भत्तीए करितस्स समहकतो कोई कालो । अत्रया तियस-मजा-( निय-सममय )द्विएणं भणियं सक्केषां - 'अहो । कपत्यो णदिसेणसाहू, जस्स साहुधम्म-परस्स दसविह-वेयावचं करेंतस्स बच्चइ कालो, न य सुरेहिं पि धम्माओ चालिबइ । अवि य- "दसविह-यावश्चमि संठियं पिच्छिय (वए स्थिय) हरी भणइ । तियसेहिं पि न तीरह थम्माउ चालिङ एमो । हरिणो वपर्ण देवो असद्दईतो य मञ्चमवयरिओ । मोत्तु गिलाण सर्व अडबीए आगो वसहि ॥ वार-द्विएण भणियं सुरेण 'अडवीए चिट्ठए साहू । अतिसारवाहि-गहिओ, वा तुरियं एउ भो ! कोई ।। एवं(य) वपर्ण सोउं पारण-समयम्मि मेलिउंकवलं । संपहिओ महप्पा कपत्थमप्पाणं" मणतो॥ ओसह-कए भमंतो तियस-विण(णि)म्मिविय-अंतरापाई। तव-सचीए इंतुं सओसहो तत्थ सो पत्तो ।। १ .। १०.बग । ३. मितु' । । . ॥ म । प.१५ १० धर्मोपदेशमालायाम् दिट्टो तेण गिलाणो सो वि य खर-फरुस-निगुर-गिराहि । खिसेइ नंदिसेणं सो वि य तं सहह चितंतो॥ रोग-वसेणं जंपइ एसो फरुमाणि कह शु एयरस । रोगाभावो होजा? केण वि(4) दश्वेण दित्रेण ॥ घोऊणं तं जंपइ 'वसहिमागच्छ, जेण मे किरियं । कारेमो' सो जपह 'गतुं न चएमि, ता खंघे ।। नियए ठवेसु ताहे खंधारूडेण जाड सो तेण । मुंचइ य सो गिलाणो नदुवरि दुग्गंध-विट्ठाइ ॥ आ पाच! वेग-धाओ को तए मज्ज्ञ गच्छमाणेण । ता विसम मुहुत्तं' अइ ! एवं जंपइ गिलाणो॥ पीसमिऊण पुणरवि सणियं तं 'गेइ खंधमारूढो। सो वि य बहुप्पयार निदुर-वयणेहिं तं सबह ।। सुरसेलो विव जाहे न चालिओ सो सुरेण धम्माओ। निय-मायं संहरिउ पडिय पाएम से देवो ॥ 'खमसु महारिसि! जं ते हरिणो वयणमसदहतेण । पडिकूलं आयरियं खंति-पहाणा मुणी होति ।। तं चिय एत्थ कयस्थो निय-कुल-गयणस्स पुभिमा-इंदो। तंचिय निम्मल-निय-जस-संछाइय-तिहुयणाभोगो । तंचिय महरिसि! भो अइदुद्धर-भ-पालणाहितो। जंतूर्ण सुह-करणो होमि फुडं संकरो त सि ॥ पुरिसाण मृतिमन्तो त चिय पुरिसोत्तमो समक्खाओ। परमीसरिया तहा इंदो वि तुम नु(न) संदेहो। वयण-किरणावबोहिय-भव-महाकमल-संड-निवडाओ। तंचिय जयम्मि सूरो निडियन्दोमाउ तह चेव ।। तव-करणाओ तं चिय सोमो विउसेहिं नणु समक्खाओ। गरुय-पयचाउ जई मुणी विमुणणाउ भवणस्स ॥ कम्म-मलं खु खतो खमणो तं चेव तह य समणो वि। तव-खेदे वट्टतो गप-गगो राग-विरहाओ ।। सयल-जण-बोहणाओ बुद्धो तं चैव तह य मज्झत्थो । रागाईणमभावा कारुणिओ करुण-भावाओ। इय एवमाय(ह)-बहुविह-जहत्य-नामेहिं तं मुणिं थोडं। निय-ठाणं संपत्तो देवो तह नंदिसेणो य॥ साहहिं पुच्छिओ सो 'कत्थ गिलाणोति तेण वि पवंचो। सोमि परिकहिओ जहा कओ तेण देवेण ॥ १.क.पूर्व। २. नेह। वक।

देव-स्तुल्ये सुलसा-कथा। कय-पक्सो पच्छा मरणे समबडिए इमं भणइ । 'जइ अस्थि हमस्म फलं तबस्स, ता होज मणुयत्ते ।। कामोद मणमिरामो नर-नारि-गणाण कय-नियाणो सो। महसुके उवचनो देवोऽयं नंदिसेणो चि ॥ उवणो कायद्यो। ॥मंदिसण-कावाणयं 'समत्तं ॥ । -[४१. देव-स्तुत्ये सुलसा-कथा ] रायगिहे नयरे नागरहिणो तिहुपण-सलाहणिजा' निरुवम-गुणावली भूसिया जिण- साहु-मचा सुलसा नाम भारिया । तीए पुत्त-निमिन तियसिंदाईणं नागो उबाहयाणि ॥ देह । दिण्णे ओराईए 'न य संपञ्जति मणोरहा । तीए मणिको-'अण्ण-महिलं बीबाहेस। तेण भणियं - 'अलमण्णाए सुंदरेणावि सुएण' । तओ पुत्त-निमित्तं बेजुबएसेपं देहि सबसहस्सेहिं पयाचिया तिणि तेल्ल कुडया । अध्यया य तियस-सहाणुगएण भणियं इरिण ति । अवि य- गयणाउ रिक्ख-चकं समयं नासेज दिय(वास-नाहेण । तह वि य सम्मत्ताओ न चलइ सुलसा हरी भणइ ।। तओ इकेण तियसेण चिंतियं- "अजसं पि जसं तुट्ठा गुण पि दोसं कुणति रुहाओ। अवहस्थिय-मजाया पहुणो अकुलीग-पुरिसो व ॥" इम भावेतो समागओ तिथमालयाउ देवो सुलसा-परिक्खा-निमित्तं । कय-साहु-सो सावहिलो से पुरओ । कय-विणयकमाए भणियमणाए - 'संदिसइ, कि करेमो'। तेष मणिय-'सयसहस्सपागं तिल्लं देसु' । "एथाई नाई चिर-चिंतियाई तिनि वि कमेण पत्ताई। माहूण य आगमर्थ संतं च मया-प्पसाओ य॥" भाविती हरिस-भर-निम्मरा समुढिया दाउं । अंतराले य भिन्नो देवेण कुडओ। तह- चिय गहिओ दुइथ-घडो, सो वि भग्गो । एवं तहओ वि । सहा वि न विपरिणमिया । तो तियसो भणिउमाढचो। साहेइ तओ तियसो जब तियर्सिदेण वत्रिया तं सि । ता तारिस चिय तुमं करेमि कि तुम सोझ॥ तीए मणिय 'महायस! अन तुह दसणाउ किं की। तेण चिय पञ्ज अलाहि नीसेम-काजेहिं ।' तेण भणियममोहं देव-दसणं महाणुभाषा य तुर्म । ता मम चित्र-निब्युइ-निमिर्च किं पि पत्थेसु ।। ...। १. जकमेव । क. गया ।

भोपदेशमालायाम् 'अबो! मा एस भत्तारो पुत्त-निमित्तं मिच्छत्ताईहिं निविड-चित्तो खिजउ' चिंतितीए मणिय सुलसाए -'जह एवं, ता तुहाणुभावेण होउ मे पुत्तो' चि । अवि य- सुट्टैण तओ दिया बत्तीस तेण तीए गुलियाओ । एकिकं खाएजसु होहिंति सुया उ बत्तीस ।। कमि पुणो जाए संभरियहो ति पिउं तियसो । इंदीवर-दल-सारं उप्पओ निम्मलं गयणं ।। 'कहं बत्तीसाए बेडरूवाणं मुचासुई मलेमि । सचाहिँ एको सुंदरतरो होज चि भावंतीए खद्धाओ सबाओ वि सम-कालं, संभूया य जुगब बत्तीस पि पुत्ता । गहिया महावियणाए, ठिया देवस्स काउन्सग्गेणं । चलियासणो य पत्तो सुरो । साहियं से "जहा समकालं खद्धाओ सधाओ वि । तेण भणियं-'दुई कर्य, सरिस-आउक्सा सवे वि भविसति' । उबसामिऊण वेयणं गओ देवो । कमेण य जाया सुर-संकासा बत्तीस पि सुया सेणियस्स तुल्ल-वयमा । बडिया देहोवचएण, कला-कलावेण य । संपत्त- जोषणा य सेणिएष सह सुजिवा-निमिचं गया जहा वेसालीए पतीए रहारूढा वीरंगरण चात्राइया तहा उबएसमाला-चिचरणे सवित्थर भणियं ति। उत्रणओ कायो। ॥ सुलसा-कहाणयं 'समत्तं । शषितपापा निमित्तमात्रेणैव बुध्यन्त इत्याह च- जमंतर-कय-पुण्णा निमित्त-मेचेण के वि बुझंति । करकंडुमाइणो जह संबुद्धा वसहमाईहिं ॥ ३३ [जन्मान्तर कृत पुण्या निमित्त-मात्रेण केचन युध्यन्ते । करकंण्ड्वादयो यथा संबुद्धा वृषभादिभिः ॥ ३३] . अनुस्खारावागमिकावित्युक्तम्- "पीया लोयमभूया य भूया य आणिया दो वि बिंदु-सम्भावा । अत्यं बहति त चिय जो त्रिम सिं पुथ्व-णिदिहो।" भाषावितुम्यो कथानकेन्योऽवसेयः, तानि चामूनि । के ते पत्तेपबुद्धा ! अओ भण्णा- -~[१२-४५. निमित्चाद् बोधे ४ प्रत्येकबुद्ध-कथाः]- करकडू' कलिंगेसु पंचालेसु य दुम्मुहो । नमो राया निदेहेसु गंधारेसु य "नागई ।। वसमे य इंदकेक वलए अबे य पुष्फिए बोझी । करकंडु दुमुहस्सामी नमिस्स गंधाररको म ।। [१] तत्थ पाव करकंडुणो परियं साहिला- अंगाजणवए सग्गनयरि-संकासाए चंपाए नयरीए नरिंदलच्छि-संख्य-हाणो बहि बाहणो राया। बेडनरिंद-धूया जिणवयण-भाविय-मई सुरसुंदरि-संकासा पउमावई से 16..। २.हनि 10 " - 4 निमित्तात् बोधे । प्रत्येकान-कथाः । भारिया । तस्स य तीए सह विमय-सुई पुवभव-निवत्तिय पुण्ण-पम्भार-जणियं तिवग्ग-सार नरलोग-सुहमणुहवमाणस्स बोलीणो कोइ कालो । अण्णया पहाण-सुमिणय-पक्ष्या जाया आषष्ण-सचा । समुपण्णो से मषे वियप्पो 'नारद नेश्स्थालंकिया करिवरारूदा जइ ममामि काणणुजाणाईसु। पुच्छिया य राइणा । साहिओ पय(इ)को डोहलओ। तो पसत्य-वासरे भत्त-करिवरारूढा नरनाह-चरिञ्जमाण-उइंट-पोंडरीपा नरिंदाहरण-। क्य-मल्ल-वेसालंकिया महाविभूईए उजाणाईसु भमिउमाढता । तओ पढम- पाउसुच्छलिय-पंचवन-कुसुम-गंध-संचलिषं पाणं आसाइऊण संभरिय-रण-सोक्खो निवा(खा)डिऊगारोहण पहाविओ अडवि हुन करिबरो । लम्गोऽणुमग्गेणं खंधावारो, गतूप कइत्रय-जोयणाणि नियत्तो अकय-कओ । दूर-पचे करिम्मि दिडो राणा वड- पायवो । ते दहणं भणिया देवी- 'एषस्स हिडेणं करी गमिस्सई, ता झति एयस्स " साहाए लग्गेसु । रायणा तहा कर्य, देवी उण अपरिहत्यत्तेण उ न लग्गा तत्थ । तो पाडिया सिंघ(ह)-बग्ध-वण्ण-तरच्छ-न्छभल्ल-भीसणाए महाडवीए करिणा । सर-जले य पविद्वस्स करिणो अवयरिया देवी । तुम्हा-छुहा सीउसिण-भय-क्खेयाभिभूया पत्ता तावसासमं । विठ्ठो कुलपई । संजाय-विम्हएण य पुच्छिया तेण उप्पची । तीए वि जणय-समाणोति काऊण साहिया सवित्थरा । भणियं च पोण - 'वच्छे। बीसत्था हवसु' ताच एत्थ आसमे, जाव यसिमे सत्यो लम्भइअण्णं च चेडओ अम्हाण सयणो आसि । तो तत्थ वण-पुष्फ-फलाहाराए बोलीणाणि कइवय-दिगाणि । अम- दियहमि पट्टविया कुलवय(इ)णा ताबम-सट्टाया दंतपुरे, जत्थ दंतव(च)को राया। गनूण वसिमासणं भणिया ताबसेहि-'भद्दे ! बच्चसु एयाए वत्तिणीए, न अम्हाणं संपर्य ममण-विसओ हल-किट्ठ' ति । (घ) करिय गया तावसा नियय-तवोवणे । सा वि" कमेण पत्ता पुर । निसीहिया-करण-पुवयं पविट्ठा पडिस्सय । बंदिऊण चेइयाणि, वंदिया य पवत्तिणी, सह अजाहिं । तओ विम्हिय-भगाए भणियं मयहरियाए ति । अवि य-विणएण कुलं रूवेण गुण-गणो जइ वि वच्छि! नाजो। सविसेस-पउत्ती कारणेण पुच्छिजसे तह वि ॥ का सि तुम? कसो वा! केण व कशेण आगया एत्थी। एकला चोजमिणं कहिऊणं वच्छि! अवणेसु ।। तओ कह कह वि वियलंत-नयणंसुयाए साहिए नियय-युनते भणियं पवचिणीए ति । अवि य-"नारय-तिरिव-नरामर गई दुहु-हुकम्म-मल-मईलो । तंत्यि संविहाण ससारी'न पावेह ॥" अर्थच, पच्छे ! अकय-धम्माणं न दुल्लहाओ आवयाउ ति । अवि य- "निश्चं चिय विषयाओ धम्म-विहूणाण होति सत्ताण । धम्म-कलियाण ताओ न होति जायंति सिद्धीओ।" 'ता बच्छे। अलमुवेएण, पडिवासु सारीर-माणसाणेय-दुक्कम्म-सेल-बजासणीभूयं सामण्ण' । तओ सबोवाहि-बिसुद्धे वासरे जाय-संवेगा पदाविया एसा । गहिया दुविहा म . चोपदेशमालायाम् वि सिक्खा । जाया साहुणीण बहुमया । अण्णया अपच्छासिणो वि(व) बाही वलिउमाढत्तो से उदरम्मि गम्भो । पुच्छिया पवत्तिणीए - 'किमेयं । तीए वि साहियो जह-डिओ वुत्तंतो, 'नवर पक्वजा-काले न मए सिर्ल्ड मा पञ्चजा न होहि ति । पच्छष्ण साक्य-गेहे चिटुंनी 'पडिपुण्ण-काले पस्या दारगं । पुवाणीय-कंबलरयणं दहिवाहण- नरिंदक-हाए महियं । ममाणे उझिओ दारओ। तक्खणं निय महिओ मसाण-रक्खिय- चाणेणं, समप्पिओ निव-जायाए, परितुद्वा चित्तेण । माहुणीए वि कहियं पवत्तिणीए 'विवण्यो दारो जाओ, सो उझिओ' । तओ ताए मायंगीए सह मित्तीकाऊण अवच्चस्म नेहेण दारपस्स पउमावई लड्डुयाईणि इद्वन्दव्वाणि देइ । वडूंतो य जाओ अद्वैवारिसिओ दारओ । सुक्क हुए गहिओ डिंभाणि भणड- 'ममं कंडुयह, जेण मे गाम-नमराईणि देमि' । तओ डिमेहि पुष्वनाम अबहत्थिऊग 'करकंडु नाम कय । अण्णया मसाणं रक्खेतस्स कारणतरेण पत्ता तत्थ दोणि मुणिणो । तओ सयल-लक्खणाणुगय दंड इण भणिो इकेण मुणिणा दुइय-साहू- 'जो एय दंडं चउरंगुल-विवडियं गिव्हिस्मह, सो झवि पुहइनाहो भविस्सई' वर्णतरिएण मुर्य करकंडुणा, बंभणेण य । तओ खणिऊग चत्वारि अंगुलाणि घरणिं गहियो भणेण दंडओ, उद्दालिओ करकंदुणा । पविट्ठा नपर, ॥ उवट्ठिया ववहारेणं कारणियाण पुरओ । सामाईहिं भणिओ वि जाहे न देह करकंड भणस्त दंडयं, तओ समुप्पण-कोवेहि भणिओ कारणिएहि - 'कि रे! दुइ ! मायंग- दारय! एएण दंडेण तुम रझं मंजिहिसि । तेण भणियं-'को संदेहो ? । तओ सहासं मणिशो सो तेहि - 'जया तुम राया हवेज, तया एयस्स गाम देअसु । 'एवं ति पंडिचन्ने पट्टविया दोन्नि कारणिएहिं । दारय-मारणत्थं पुरिस-वंद-सहिओ जाव बंभणो " आगच्छइ तओ। इत्थंतरम्मि मुणिय-वृत्ततो से जणशो सह महिलाए दारय पित्तृण पलाणो। कमेण य पचा कलिंग-विसय-विसेसय-भूए कंचणपुरे,ठिया वाहिरुजाणे। दारओ वि पमुचो असोगतरुणो छायाए । तदिवसं च पंचतीभो तत्थ अपुत्तो राया । अहिवासियाणि पंच करिबराईणि दिवाणि । भमिउव्वापहि दिडो सब-लक्खण-संजुत्तो दारओ । तओ पयाहिणी- काऊणारोविजओ गल-कंठ-करण-पुष्वयं नियय-पट्टीए करिणा। हेसियं तुरंगमेण, ठियमुदंड- पोंडरीयमुवार, निवडियं भिंगाराओ जलं, पीइयाणि चामराणि । तो आवरिषमाणेहिं असंख-संखेहि, पवाइजमाणेहिं तूरेहि, नच्चमाणीहि विलासिणीहि, पढतेहिं मागहेहि, महाविच्छरेण नगरे पविसिउं पवत्तो; मुणिय-मायंग-बुर्ततेहि निवारिओ पओलीए पविसंतो भणेहिं। संजायामरिसेण प उभिओ दंडो पलयानलो क्वजलिउमाढयो । तओ भय-भीया पणड्डा वंभणा । करकंडू वि निविट्ठो सीहासणे, अहिसिलो नरिंद-सामंताइएहिं । * एवं च जम्मतर-कय-पुण्ण-जणिय तिवग्ग-मार नर-सुक्खमणुहबमाणस्स बोलीणो कोई कालो । मुणिय-बुचतो य पत्तो सो बंभयो । मणियं च ण-'महाराय देसु मम पुवुन गाम । रायणा भणिय - 'गेण्हसु जो भे पडिहाई । तेण भणिय - 'मम चंपाए मेहं, तत्थ देसु । तो पडविओ ओ सह लेहेण दहिवाहण-राइयो । पडिहार-निवेइओ य पविट्ठो दूओ, समप्पिओ लेहो। भणिय दूएण-'एयस्स दिया[३]णो गार्म देसु अम्हाण . .

। निमित्ताद् घोघे ४ प्रत्येकवुद्ध-कथाः । श कए(रे। तयो संजायामरिसेण भणियं दहिवाहणेण - 'अरे! दुदुमायंगस्स पम्हट्ठो अश्या, जेण ममावि लेहो विसजिओ । गलत्यलिऊण य नीणिओ दूओ, कमेण य पत्तो एसो । साहियं करकंडणो जहा-त्वं । तओ संजाय-कोवो पयट्टो करकह तदुवरि संगामडा । अवि य-धवल-पहंदारूडो नयराओ नीस होणिक्ख-संकासो । सारय-धणो व सूरो राया पायडिय-महि-बीढो' ।। तो धुवंतो जहट्टिय-गुण-संथवेण, पिच्छंतो नयण-गडसेहि, दाजमाणो अंगुलि- सएहि, दितो दाणं कमेण पत्तो चंपाए, आवासिओ बाहिरुजाणे । तो आरिए जमलसंक्खि(खे)सु, वाइएमु रण-नूरेम, पढ़नेसु मुहल-मागहेसु, जायामरिमाणि लग्गाणि दोगह वि नरिंदाणं अग्ग-सेण्णाणि त्ति । अवि य- करिनाहाणं करिणो रहाण रहिणो भडाण नरवइयो । समयं चिय संलग्गा आसारोहा वि तुरियाण ।। तो कत्या 'धणु-गुण-विमुक-निसिय-मर-निरंतरं । कन्थइ निदलिय-मुहडासि- घायण नर-सिर-मालोबमालिञ्जमाण-महियलं । कन्धा सर-नियर-निवाडियारोह- मुन्नासण-विहल-भमंत-तुरगमं । कत्य य कोऊहलागय-किन्नर-किंपुरिस-सिद्ध-गंधव- जक्स-रक्वस-भूय-पिसाय-याल-'डाइणी-समाउलं । कत्थइ कराल-करवाल-निदय- . पहार-निवडिय करि-कुंभ-वियलंत-मुत्ताहल-धवलिय-महिमंडल | कस्टड सुमरिय-सामि- पसाय-महासत्त-सुहड-संधाय-दिनमाण-निय-जीवियं । कस्था चक्कासि छिन्न-नर-कहिर- बसामिस-युद्ध-निवडत-गिद्ध-सय-सकुलं । कन्थ य मुहद-महासन-परितुहा गयणं] गण-विमाण-ति(हि)य-तियस-कामिणी-विमुचमाण-कुसुमोबयार ति । अविय-असरिम-समसीसी-भूसियाई संभरिप-पुत्र-बेराई । पहरति ये वि(जाई)दूर बलाणि वि(ति)यमासुराणं च ।। तो कण्ण-परंपराए करकंडु-दहिवाहणाण दारुणं जुनं निमामिऊण 'मा जण- क्खओ होइ' ति भाक्तिी आगया पउमावई माहुणी । भणिो तीए एगने काह राया-'वच्छ! कीम जणएण सह जुज्झमि । तेण भणियं- 'कहमेस ममं जण।। तओ साहिए सवित्थरे तीए नियय-पुर्वते पुच्छिया जणणि-जणया । वेहिं पि कहिओ। परमत्थो, दावियं मुद्दा-रयणं । तो अहिमाणेण भणिया पउमावई करकंडणा-'कह- मियाणि कय-पय(होण्यो नियत्चामि । तीए भणियं- 'वच्छ! वीसत्यो हवसु, जाव ते जणयं पेच्छामि' । गया एसा, पय(विट्ठा नरिंद-अस्थाणं । निवडिऊण से चलणेतु परियणो रोविउमादत्तो । एत्वंतरम्मि पणमिऊण सुहासणत्या पुच्छिया राइणा पउनि । तीए वि साहिया सवित्थरा । 'एसो प ते सुओ, जेण तुमं रोहिओं । तओ महावि- । भूईए पइसारिओ नयरीए करकंडू । तेण वि षणमिओ सबहुमाणं नरिंदो । कय महा- बदावणयं । आणदिवो लोगो ति । अवि य- "त किं पि अणण-सम दिढे इम्मि होइ मण-सोक्ख । ज कहिऊगन ती सकास मोक्ख-सोक्खाण ॥" 14 मइविहो। १क पण। ३. दिजामा । 10 १२० धर्मोपदेशमायायाम तओ पसत्य-वासरे दोमु वि रजेसु अहिमिचिऊण करकडू(ई) कालाणुरूव-निव(ब)- सियासेस-कायद्यो महाविभूईए पत्रहो दहिवाहण-नारिंदो ति । करकंडुणो वि मुसुम्- रियारिचकं पणय सामंत-महासामंत-महयणं धम्मत्थ-काम-सणाहं परत्थ-संपयाण-सयह विसिद्धजण-सलाहणिजं नर-सोक्ष मणु]हवंतस्म समइकतो कोई कालो । सो य किर * गोष(उ)ल-पिओ । तेण अणेगाणि नियय-विमए गोव(उ)लाई कयाणि ति । अवि य-जम्मंतर-मुकय-समञ्जियाई सोक्खाई अणुहवंतस्स । आणदिय-जियलोगो संपनी सरय-कालो से ।। तओ कोऊहल्लेण गओ गोउलं, दिट्ठो ससि-कुंद-संकासो संपुण्णंगावयवी तण्णगो। तं निएऊणं सहरिसं भणिया गोवाला-'न य एयस्स जणणी दोष(दोबा' । कासंतरेण * य जाओ महावसहो । दुइय-बाराए आगएण य दिट्ठो सो नरिंदेणं ति । अपि य- सुविभव-चारु-सिंगो तुमार-गोखीर-हार-संकासो। बेयड्डगिरि-सरिच्छो दिवो दणुद्धरो वसहो॥ डिकिप-सहुष्पिच्छा वसहा नासंति तस्स गंधेण । पडिवण्ण-सब-जूहो तिलओ विष धरणि रमणीए । ॥ तं तहाविहं जाय-क्षधं दरिय-वसह-दुरालोयं अञ्चंत-नयण-मणाभिरामं निएऊर्ण संजायाणंदो वि पविडो नगरमि राया। पुण वि कालंतरागएप राइणा पुच्छिया गोवाला 'कत्थ संपर्य सो महावसभो? । तेहिं पि दाइओ भूमीए निवडिओ, तण्णएहिं खलीकीरतो । तं निएऊण सविसायं चितियं राइणा-'पिरत्थु ! संसारासारचणस्स, जेण तारिसं रिद्धि पाविऊण संपर्य एयारिसो समत्थावयाण कुलमंदिर संबुत्तो । अवि य- सेय सुजाय सुविभत-सिग जो पासिया बसम गोह-मज्झे । रिद्धि अरिधि 'समुपेहिया या कलिंगराया वि समिक्स धम्म ॥ "गोढुंगणस्स मज्झे किय-सद्देण जस्स मि(भ)अंति । दिचा वि दरिय-चसहा सुतिक्ख-सिमा समत्था वि ॥ पोराणय-गय-दप्पो गलत-नयणो चलंत-बस-मोहो । सो चेय इमो बसहो पड्डय-परिअङ्कण' सहह ! ॥" इय एवमाइ बहुविहं संसारासारयं निएऊण । संभरिय-पुन्वजम्मो निक्संतो एस नरनाहो । पुष्य-कय-सुरूयकम्मा निमिच-मित्रेण नपरि बुज्झति । जह एसो चिय बुद्धी विवयं दवण वसभस्स ।। तियसोवणीय-लिंग चित्तूर्ण खिप्पिइट्ठियमि संपत्तो। घोसिरिय-पावकम्मो एस मुणी विट्ठ-दट्टयो । [२] तह पंचाल-जणवए कंपिल्लपुरे नपरे गुण-स्यण-जलनिही दुम्महो राया। तस्स य सुकयकम्म-जणियं तिबग्ग-सार जीयलोय सुहमणुहवंतस्स आणदिय-रायसो निम्मल- 12. 'पी। १ज Pagपोस। 8 निमित्तात् बोधे । प्रत्येकबुद्ध-कथा.। १९२ मयणगणो टेकंत-दरिय-वमहालंकिओ निष्कण-सब-सामो नचिर-नड(च)-न-छत्त-सुड़िय- सुसोहिल्लो पत्तो सरयागमो । तओ आम-चाहणियाए नीसरतेण दिडो इंदकेऊ महावि- भूईए पूइजमाणो, पडिनियत्तेण य दिवसायमाणे दिहो भूमीए पडिओ कद्वावसेसो विलुप्पंतो । तं च दडण चिंतिघमणेण - 'एव संमारि सत्ताण वि संपष-विषयाउ' ति । अवि य - दट्टण मिीर तह आवइ च जो इपफेडणो शुद्ध । एम गहे सव्येसि दुम्महनावा वि धम्ममि ।। एसो वि गहिय-सामण्णो विहरि पवनो ति । तहा विदेहा-जणवए मिहिला-नयरीए नमी राया । तस्म य दाहजराभिभूयस्म विजेहिं चंदणरमो कहिओ । तच घसंताण महिलियाण वलय झंकारो जाओ।" वममहनेण रायणा अवणेयावियाओ एपोकं बलयं । तहा बिन झीणो सहो । युणो दुइय नइय-चउत्थमवणीय, तहा वि न 'निडिओ महो । पुणो एक परियं । ती पसंतो मनो वि महो । इत्थंतरम्मि चिनिय गहणा-अघो! जावाओ धण-धन रयण- मयणाइ-संजोगो, ताबाओ दुक्ख-नियरो ति । जत्तिय-मित्तो संगो दुक्खाण गणो चि तनिओ चेव । अहवा सीस-पमाणा हवंति सलु वेयणाओ वि॥ 'तम्हा एगागि सुंदर' नि मणतो सयुद्धो. एमो नि । सओवममेण वेयणीयस्य पउणीहूगो सरिय-पुत्र-जम्मो गहिय-मामण्णो विहरिउं पयत्तो ति । अवि य- रेणु व पड-विकमा राय-सिरि उनिझकाण निकलतो । ममि हिलाए नमी राया परिमुणियासेस-परमस्थो । [४] तहा गंधार-जणयए पुरिसपुरे नगरे जयसिरि-कुलमंदिर नग्गई राया । तस्स पियाहिं सह भोगे झुंजतस्म संपत्तो कणिर-कलयंठि-रखावूरिय-वर्णतरालो, विरहानल- तविय-नियत्तमाण-पावासुओ, विसङ्कमाण-कदोह-रय-रेणु-रजिय-दियंतरालो, माईद- पाहि-गंधापड्डिय-भमिर-भमरोलि-झंकार-मणहरो, दीसंत-नाणाविह-नियस-जत्ता-महू-15 मयो, पशु-पडह-जल्हारि-पडहिय-सहापूरिजमाण-गयणगणो वसंतो ति । अवि य- मलयानिलो वियंभइ चूओ महमहइ परहुया रसइ । अधिनइ विममसरो हिययारूढो पिययमो।। एयारिसे वसते उजाणं पहिएण नरवाणा । मंजरि-नियह-सणाहो साणदं पुलइओ चूओ ।। अइकोळहल्लेणं गहिया ताओ मंजरी राइणा, खयणु समत्थ-संघावारेण वि । विछत्ती जाओ खाणुप-मेत्तो । रमिऊण नियमाणेण पुच्छिया आस-नरा-'भो भो । कत्थ 11 १। १०.नि। २६.'दागा। ध.."

१२२ धर्मापदेशभातायाम् सो चूओ । तेहि भणिय-'देव! जाव तए गहिया मंजरी, ताव तव खंधाबारेण एवमा वत्थंतर पाविओ एसो सो चूओं ति । तओ सविसायं नितियं रायणा- 'अहो! करि- कण्ण-चंचलाओ जीविय-जोधण-धण-सयण-रयण-पिय-पुत्त-मित्ताइयाओ विभूईओ । त- किमणेण भव-निबंधषण रजेग? । संबुद्धो नो वि गहिय-सामष्णो विहरि पयत्तो ति। कमेण य पत्ता सबै वि ग्विइपइडियं नयर । अवि य- मभरिय पुज्व-जम्मा दूसह-तव-नियम-सोसिय-सरीरा | विहरता ते पत्ता चत्तारि विवरणष्ट्रिय-नयरे ।। तो चउदुवारे देवउले पुख-दुवारेण करकंडमुणी पविहो, दक्खिणेण दुमूहो, अवरेण नमी, उत्तरेण नग्गई । कहं महामुणीण पराहुत्तो ठामि चि विरु(कु)वियं वाणमं- * तरेण नियपडिमाए मुह-चउकयं । एत्यंतरमि मसिण-कट्ठण कर्म कहइऊण मुक्वं एगपासम्मि कंइययणं करकंदणा । तं च दगुण भणियं दुगुहेणं ति । देस-पुर-रज-धण-समण-कामिणी उशिऊण पवटओ। ता कीस सचयमिण करेसि कडूयण-तणम्म । जाय दुम्मुहेण भणिओ करकंडू पडिसंलाब न देइ । इत्थंतरम्मि भणिो दुम्मूहो नमिण चि। अवि य- "नियरज-मतिण उदिाऊण रजच कामिणीओ य । केणेण्डित विओ मुशियो मतित्तणे साहू !" तो जाव दुममहो नमिणी पडिक्यणं न देइ । हम पि अंतरेण भणिओ नमी नग्गइण ति । अवि य- परिचत्त-सव्व-सगो मोक्ख-निमित्त च कुणसि जइ 'जन्त । ता कीस न निदसि मुजी अजिंदणिज इम लोए । जाव य नमी नगइणो न देह उत्तर, एत्थंतरमि भणिो नग्गई करकंडुग ति। अविय- तव-नियम-सयम-रए पसत्य-सम्मत्त-गुण जुए साडू । अहिमाओ निवारेते न दोस-बत्तन्वयमुबेह ॥ रूसउ वा परो मा वा विसं वा परिपत्त । भासियचा हिया भासा सपक्स-गुण-कारिया ।। मुह-मु(म)हर परिणय-मंगुण(ल) च गिण्हंति दिति उवएस । मुह-कायं मोक्ख-फलं विरल धिय जीवलोगम्मि । एगसमयम्मि सो अपपरिया जम्मणं च संपत्ता । निक्खमणं नाणं सिव-पयं च निविय-कम्मंसा ।। दुरिय-हरं सुपसत्य कलाणं मंगलं सिर्व संति । पत्रेयबुद्ध-परियं भणियं जिणसासणे एवं ।। 6 1 ।

a सनिदाने पसि सदस्यनि-कथा। सुयदेवि-पमाएणं मए वि पत्तेयबुद्ध-मणि-चरियं । भणियं जहोबइसिद्धते गणहराईहिं ।। जो निसुोइ कयत्थी इत्थी पुरिसोच मुक्ष-चावारो। सो पत्त-तिवम्ग सुहो निवाण-सुहं पि पावे ॥ ॥ पत्तेयबुद्ध-चरिय 'समत्तं ॥ . O सनिदानं तपो दीर्घसंसारफलं भवतीत्याह - दीहर-संसार-फलो सनियाण-तबो जहा य बारसमे । चक्किम्मि तहा पढमे नवमम्मि य वासुदेवंमि ॥ ३४ [दीर्घतरससार-फल सनिदान तपो या च द्वादशे । चक्रिणि ब्रह्मदत्ते वासुदेवे त्रिपट(8) नवमवासुदेवे कृष्णे ॥ ३४] [४६. सनिदाने तपसि ब्रह्मदत्तचक्रि-कथा] हस्थिणापुरे नयरे मर्णकुमागे नाझवट्टी । नमुई से मंती । तत्थ य विहरता पत्ता सहोयरा चित्त संभ्याहिहाणा महातवस्मिणो । मास-पारणए पविट्ठो मिक्खट्ठा संभूय- मुणी । अच्छत्थं कयस्थिओ मंतिण ति समुप्पण्यो से कोवानलो । अविव- "तपस्विनि क्षमाशीले नातिकशमाचरेत् । अतिनिर्मथनादनिश्चन्दनादपि जायते ॥" तवन्तेय-जणिय-कोवानलस्स वियंभिओ पारावय-कोष-रासह संकासो धूमुप्पीलो । तेण य संचाइय-नहंगणेण जलहर-संकाए पणचिया षण-मयूग, उम्माहिया पहिला, हरिसिया कासबया, निमुमोणीहया रायहंसा । अणंतर च वियंभियाओ' जलणा- वलीओ'। जाओ' य बित्थय-पक्ख-चियाण-संलाइय-नहंगणाओछवियरति चकवाय-. पंतीओ किंवा संझा-रायारुणाओ पसरति बलाहय-संतईओ! । किं वा कुसुम-निवह- 'समोच्छहयाउ किंसुगासोय-वीहियाओं ?। किं वा समुल्लसंति किंणयर(स्य)स-रजिया वेजयंतीओ। किं वा फुरंति एक्कीहयाओं सोयामणीओ। किं वा सहरिम-गमण- सिहिलिय-सुरवहु-केसपास-गलियाओं पारियाय-कुसुममालाओ ? । किंवा तिहुषण- मक्षणत्वमुजयस्स बिफरेंति कयंतस्स रसणाउ ! ति । अहवा मंडेंति नहयलं , कि" वाऽणुगच्छंति जलहरं !, किमण्णेसंति विजुलयाओं ?, किंवा गच्छति रवि-मंडलं ! ति । अवि य-धूम-सणाहो जलणो विभिओं' मुणिवरस्स वयणाओ । पाउस-जलयावलीओ गयणाओ विस-पुंजो॥ मुणिय-संतो य आगओ राया, चित्तमाहू य उवसामिजो कह कह वि । गया दोषि वि उजाणं तवस्सिणो, ठिया अणसणेणं । पुणरवि आगो तेर्सि बंदण-चडियाए । इत्थीरपण-सहिओ राया। बंदिया सविणयं । समासाइय-इत्थीरयण-चिहुर-फासेण चितिय १ भोग । १.उ.

H थोपरेशमाबाया संभूय-मुणिणा- 'अहो ! कयत्यो सर्णकुमारो, जो एरिसेण इत्थीरयणेण सह जीय- लोय सुहमणुहबहः ता जह इमस्म तबस्स फलमस्थि, ता मणुयत्तणे एरिसस्म इस्थी- स्यणस्स सामी उ होजा' । चित्तमुणिणा वाग्जिनो वि कय-नियाणो गओ महासुके । तओ चुओ समाणो बंभस्म राइणो चुलणीए भारियाए चोइस-महामुमिणय-पिसुणिओ 5 जाओ बारसमो बंभदत्तो चक्कबड्डी । माहियं भरहं । ममूपिण्ण-जाईसरणेण य चित्त- जाणणत्थं अवलंपि(वि)या एमा पल्हा- "दासा दासत्तणे आमी भिगा कालिजरे नगे। हसा मायग-तीराए सोवागा कासि-भूमौए ।। देवा य देवकोगम्मि आसि अम्हे महड्डिया।" जो एवं पण्डं पूरेइ, तं राया रस-संविभागेणं पुएछ । न य कोई पूरेइ । इओ' य चित्तदेव-जीवो उप्पण्णो पुरिमताले वणिय-सुओ । समुप्पण्ण-जाई-मरणो अमुणिय- विसय-संगो वेरग्ग मग्गावडिओ गहिय-मामष्णो पत्तो कंपिल्लं । भणिओ अरहट्टिएणं- 'भय ! जइ जाणसि, ता पण्हं परेमु' । नेण भणियं-'पढसु' । पढिए भणियं मुणिणा- 'एसाणे छड़िया जाई अण्णमणेहि जा विणा ॥' गओ आरहडिशो राय-समीयं । पडिय मुणि-समाइई । मुच्छिओ राया, समासासिओ चंदनसाईहिं । केग पहा पूरिय त्ति सिढे अग्पट्टिएण- 'मुणिणा' । गोराया तस्म वंदणन्थ, पणमिओ भाव-सार । अवि य- "त कि पि आणण-मम दिहे इट्टमि हाइ मण-सोक्व । ज कहिऊण न तीरइ सकास निरुत्रम सुहेण ।।" सम्मान-सार निमंतिओ मुणी राइणा दिवाणुरूवेहि कामेहिं । मुणिमा वि परूविजओ संमच मूलो मुणि-धम्मो, जलभरिय-धड व जल-विंद न से हियप-डिओ । तओ भोत्तण मोगे अपरिचत्त-काम-भोगो गओ अहे सत्चमीए नग्य-पुढवीए । चित्तो वि संपञ्च- केवल नाणो गओ नेवाणं ति । उत्रणओ कायो । ॥बभदत्त-क्वाणयं सम॥ ---[ ४७. सनिदाने तपसि त्रिपृष्ठवासुदेव-कथा]- रायगिहे विसनंदी विमाहभूई य तस्स जुवराया। जुकरण्णो विसभूई थिमाहनंदी य इयरस्स ॥ रायगिहं नयर विस्सनंदी राया महादेवी-गम्यम्भवो य बिसाइनंदी तपओ विसाहभई जुवराया, धारिणी से मारिया । तीए व पहाण-सुमिणय-पमुझओ जाओ दारओ । कयं च से नाम विस्समूई । बडिओ देहोवचएण, कला-कलावेण य । संपतो *पुषणं । अण्णाथा यतलं-पल्लनुवेल्ल-कणिर-कलयंठि-सह-मणहरो आणदिय-जियलोगो तुरप-सोपसमओ विच समर-संगओ विन तरूण-मिहुणय-पहरिसमओ विव संपते मर्ससको कि । अपि य- 10.बी. .। ३. ज.स। " ॥ " सनिदाने तपसि विपृष्ठबासुदेव-कथा । पप्फुल्ल-विषड-केसर-मयरदुद्दाम-कुसुम-योहिल्लो । निवतिय-सुरय-सुहो सहइ वसंतो वसंतो व ।। तओ निम्गओ' कुमारो नयराओ, ठिो नदणपण-संकामे पुष्फकरडए उजाणे । तस्थाभिरमंतस्स समइकतो बसंतूमयो । अण्णया नरनाह-महादेवि-येडीए दवृण जुवराय सुझं रमतं भणिया महादेवी - 'सामिणि ! गजं परमत्थओ' जुवगय मुयम्स, । जो पुप्फकरडयत्थो देवो इ विचित्त-कीडाहिं ग्मइ । ता जड ने सुओ' तत्थ न रमद, ता निरस्थय र मन्नामि । नओं ईसानल-तविया पविट्ठा महादेवी कोव-हरियं । मुणिय-चुनतेण य भपिया राहणा-'पिए! न एस अम्हाण कुल-कमो, जमणमि पुव- पविढे अण्णो वि पविस्मइ । तीए भणियं - 'जा एवं, ता अवम्स मए अप्पा मारेयहो । अवि य-दडया वयणम्मि कर कुल-ववएमो न पालिओ' होह। कुल-वचएसंमि कए न जियइ दइय ति य विमणी ।। तओं' भणिय मनिणा - 'देव! कूडलेह-पएसेणं तराइ) मत्तर्ण उपरि जनाए निग्गए जुबराज-सुयम्मि रणुच्छाहे निग्गए तुह सुयम्म उजाणे पवेसो भविस्मह' । ता कए गओं' पचंत-राईण उपरि जुबराय-सुओं । मञ्चविया निरुवया देमा, ठिया आणा-पग पञ्चत-राहणो । खेमं ति मणमाणो पडिनियचो, कमेण य पत्तो रायगिहं, पुष्फकरंडए । य पविसमाणो भणिओं' दुवारपालेहि -'मा पविमसु, गय-सुओं एत्य रमनो चिटुर' 'अवो! इमिमा पञ्चेण नीणिओ हि नि । अपि च-- "उपकारिणि विश्रब्धे आर्यजने य समाचरति पापम् । त जनममत्य सचिथ) भगवति वसुध' कथ वहसि ।" 'ता कि जुगंत-पवणो व तरुणो उम्मलेमि मवे?, अहया न जुत्तमिणामो तुच्छ- विसयाण कए । तओ फल-भर-नमियार कविट्ठीए मुट्ठि-पहारेण पाहियाणि सपाणि फलाणि । भणियं च ण- 'एवं चिय ने सीसाणि पाडिर्ड समन्थो म्हि । ता किमोहिं सारीर-माणस-दुक्ख-नियंधणेहि भोगेहिं ! नि वेरग्ग-मग्मावडिओ गओ संभूय-माहुणो समीवं । तेण वि समाइटो माह-धम्मो, पद्धिपण्णो भाव-मार । भणियं चणेण-'जावजीवाए मामाओ मामाओ भोत्तयो । पनं च अणाद्वारेण तव-तविय-1, देहो गओ महुराए । पविट्ठी मिक्खडा माम-पागणए । पस्य-ने(ग)वा पगोल्लिय पडियं दवण माउल-धूया-वारेजय-निमित्तमागयस्स विमाहनंदिणो पुरिसेहि को कलयलो इम मणनेहि-'कत्व त कचिट्ट-कल-पाडण-घलं? । मुणिय चुत्ततो य विसाहनंदी हसिउमाढतो । 'अब पि एसो कय-पावकम्मो ममोवरि वेराणुबंधमुवेत!' ति चितितेण विष्फरिण-कोवानलेण सिंगरगह घेतण भामिया सुरही साहुणा, मणिओ य. विसाहनंदी- 'अरे दुरायार ! न दुब्बलस्म वि केसरिणो गोमाऊएहिं बलं खंडिजा' । अहिंडिय-मिक्खो पडिनियत्तो कय-मन-परिचामेण य कय नियाणं - 'मणुयत्ते सव- फलेण महाबल-परकमों होजा' । मो य नमाणो उप्पण्णो महामुके । गुणिय-पुर- १.। २कज परि।

E धोपवेशमालायाम् भव-चुसंतो विहिणा विहिय-देव-कायको भोगे भोत्तु पयत्तो । जहा तओ चुओं संतो पोयणपुरे पयावह राइणो मियावईए सत्-महासुभिणय-मूइओ पहम-वासुदेवो तिविद्य(डू)नामो संयुत्तो । जहा से धूया-कामणाओ पयावई-नाम जायं । जहा सुभद्दा- गम्मुन्मयो अह(योलाहिहाणो पढमबलदेवो आगओ । जहा अयल-तिविठ्ठणो दो 'वि बलदेव-वासुदेवा संवलिया । जहा आसग्गीवस्स निमित्तिणो पुच्छिया, पुच्छिएण मरणं सिहं । (ज)हा दूओ खलीकओ, सीहो य पाचाडओ । जहा आसग्गीवेण सह दुवालस-संवच्छरिओ संगामो जाओ । जहा य आमग्गीवो बावाइओ । जहा कोडिसिला उक्खित्ता, जहा अड्डभरहे भुतं, जहा सत्तम-महीए गओ । जहा य अयलो सिद्धो, तहोबएसमाला-विवरणाणुसारेण नायचं ति । ॥ तिविहु-कहाणयं 'समत्तं ॥ , ॥ -[१८. सनिदाने तपसि नवमवासुदेव-कथा]- संपय नवमवासुदेव-नियाणयं साहिला- वसंतउरे नयरे दोषि भाउणो गहिय-मयडा वाणिज-वडियाए गामंतर पविट्ठा । वत्तिणीए' पसुत्तचक्कलंडं दट्टण भणिो महल्लएण लहूयभाया- 'उप्पहेण लाएसु सगडं, जेणेसा न बाबाइआई । तयो से अगणिऊण वयणं चोइया सगड-बइल्ला । अमय-विस- संकासाणि ताण वयणाणि चाचाइया रह-चकेणं, समुप्पण्णा सेटि-धूया। हस्थिणा- उर-निवासिणा य संपत्त-जोवणा समन्बूढा इम-सुएण । तो विचिच्याए मुणो उष्पणो सो पढम-भाया तीए पुत्तत्ताए । गम्भए तम्मि आणदिया चित्रणं, पसाहिया लायन-सिरीए । सधहा पडिवण्णा सब-मगोरहेहिं । कमेण य पसस्थ-वासरे पस्या ॥ एसा । जाओ दारओ । वद्धाविओ सेट्टी । दिरं पारितोसियं । समाढत महावद्धावणयं । ज्यं च से नाम रायललिओ। बडिओ देहोवचएणं, कला-कलावेण य । इप-भाया कि मओ संतो उप्पण्णो सो वि तीसे गम्ने । गम्भ-दोसेण य भया विव, मम्मदेसेसु करिया विव, दावानल-पक्खिता विव जाया । गम्भ-साढणाईहिं पि न विवष्णो । अण्ण-ठियय(ह)मि पसया दारयं । जायमेचो य उज्झाविओ दास-पेडीए । महिऊण पिउणा समष्पिओ कम्मयरीए । कय च से नाम गंगदचो ति । मुणिय-बुत्तता य रुट्ठा पइणो। तं च दिट्ठि-गोयरावडियं लोड-फडाईहिं खलीकरेइ । अमया इंद-महसवे पच्छा गंगदत्वं एंजाविजंतं च दट्टण पिउणा तओ संजायकोवाए खलीकाऊण परिक्तितो उप्पसरे । कह कह वि हानिओ जणएण । एत्यंतरंमि आगओ साह पुच्छिओ पिउगा-'कि मयव ! जणणीए वि अणिडो सुओ होइ?" । साहुणा मणियं - 'जम्मंतर- -निवतिय-कम्मन्बसाउ' नि । अपि च- १। २६ज.स. "लिए।

पुनर्मादाधारणे नन्विषेणमुनि-कथा । “य दृष्ट्वा वर्धते क्रोध स्नेहश्च परिहीयते । स विज्ञेयो मनुष्येण एष मे पूर्ववैरिक ॥ यदृष्ट्वा वर्धते स्नेह भोधन परिहीयते । स विज्ञेयो मनुष्येण एष मे पूर्वबान्धवः ।।" "नयमाद नृण जाई-सराणि वियसति वह दछ । कमलाइ व रवि यर-बोहिमाइ मलेति बेसम्मि " वित्थरेण मम्मत्त-म्ले परूपिए मुणि-धम्मे वेग्ग-मग्गावडिओ पाइओ गंगदत्तो। त्ति । कालंतरेण य भाइ-नेहेग रायललिओ वि । नओ नव-सोमिय-सरीरा दुविह-सिक्स- सिक्खाविय-पाणिणो पंच-समिया तिगुत्ता गुत्त्वंभयारिणो विहरिऊण उजय-विहारेणं । मरण-काले भणियं गंगदत्तेण- 'जाइमस्म तवस्स फलमस्थि, मणुयत्ते सयल-जण-नय- गाणंदो होजा' । मओ समाणो गओ देवलोग गंगदत्च-गुणी । रायललिओ वि, नवरण- कय-नियाणो ति । तत्तो वि चुया समाणा जाया दमम-दमारस्म वसुदेवाहिहाणस्स" रोहिणी-देवई-तणया बलदेव-यासुदेया । सेम-कखाणयमागमानु(णु)मारेण भावेया । उवणओ कायद्यो। ॥ नवमवासुदेव-खाणयं समत्त ।। -- [१९. पुनर्मर्यादाधारणे नन्दिषेणमुनि-कथा]- कम्म-वसेणं मुणिणो जइ कह वि मुयंति नियय-मज्जायं । पुणरवि धरैति ते च्चिय निदरिसणं नंदिसणेण ॥ ३५ [कर्म-वशेन मुनयो यदि कथमपिं मुञ्चन्ति निज-मर्यादाम् । पुनरपि धारयन्नि त एव निदर्शन नन्दिसेने(पणे)न ॥ ३५] रायगिहे सेणिय-सुओ नंदिसेणो जाय-संवेगो बारिजंतो वि अइसय-नाणीहिं । देवयाए पबईओ । गहिय-दृविह-सिक्खो गोयर-चग्यिाए भमंतो अणाभोगेण पविडो वेमा-मंदिर । धम्मलाभ-पुवयं च ठिओ से प(पुरिओ । सहासं च भणियं वेसाए - 'महरिसि! दम्म-लाभेण कज। 'अबो! कहमेयाए अह हसिओ? मातेण सरणाड तणं कडिऊण पाडिया रयण-बुट्ठी । भणियं च णेण-एसो मे दम्म लामो । 'अयो! अक्खओ एस महप्पा निही, ता खोहेमि' चि भावंतीए भणिओ गणियाए सपरिहास - 'मार्डि दाऊण मा अण्णस्थ वच्चसु' । अणुकूलोषसग्गेहि उपसम्गिमाणस्स चलिये संजमाउ से चितं । अविय- नेस्सास-कडक्स-पलोइपहिं हसियहिं विलसियहिं च । तत्त-तबस्स वि मुणिणो गिरि-सरिस चालियं चित ।। नारय-तिरिय नरामरमाईसु अवविद-कम्म-मइलस्त । तं नस्थि संविहाणं जं संसारे न संभवद ॥ भाचिय-मई पि, तव-सोसिओ वि, विणाय-विसय-संगो वि। कम्म-बसेर्ण चलिजो मेरु सरिन्छो वि नियमाओ। १६.६...। 13 2

१२८
धर्मोपदेशमालायाम्
'दम दम अहिययरे का अणुदियह बहन जिणवर-मयम्मि ।
बोहेमि तओऽवस्स विमं व विमण परिचयामि ।।
केणड कालेण भुत्त-भोगो पुणरवि जाय-संवेगो पञ्चइओ । कयं निकलंक मामन्त्रं ।
उवणी कायो।
॥ नंदिसण-कहाणयं ममत्तं ।।
दुइय-पयं सेविजसु दवाइ-चउक्कय समासज्ज ।
जह संघ-साहु-सावय-वयणाओ अज-बयरेण ॥ ३६
[द्वितीयपद सेवेत द्रव्यादि-चतुष्टय समाश्रित्य ।
यथा सघ-माधु-श्रावकवचनात् आर्यवरेण ।। ३६]
द्वितीयपदं अपनादपद तत् सेवेत द्रव्य-क्षेत्र-काल-भावानगीकृत्य ! यथा संघ-वचनात्
दुर्भिक्षान् पटविद्याया निधाय संपो निस्तारितः । मा पु-वचनादाहत-पिण्ड-दानेन साधक
स्तारिताः । श्रावक-वचनात् पुष्पाण्यानीय महिमा कृता । इदमाख्यानक [२०] सविस्तर
द्विमुनिचरितादवगन्तव्यम् ।
। बहर-क्याणय 'समत्त।
।
35
जाणतो वि तमत्थ भत्तीए सुणेज गुरु-समीवमि ।
गणहारि-गोयमो विव समस्थ-सुयनाण-जलरासी ॥ ३७
[जानन्नपि तमर्थ भक्त्या शृणुयात् गुरुसमीपे ।
गणहा(घा)रिगौतमवत् समस्त-श्रुतरत्न-जलगशिः ।। ३७ ]
तेसु तेसु ठाणेसु [५१] गोयमो उदाहरणम् ।
।
सुपुरिस-चेहँ दहुँ बुझंते नूण कूर-कम्मा बि ।
मुणि-जबु-दसणाओ चिलाय-पभवा जहा बुद्धा ॥ ३८
[सत्पुरुषचेष्टां दृष्ट्वा बुध्यन्ते नून क्रूरकर्माणोऽपि ।
मुनि जम्बु-दर्शनात् चिलात-प्रभवी यथा बुद्धौ ॥ ३८]
मुनिदर्शनाच्चिलातः । जम्बु-दर्शनात् प्रभवः प्रतिबुद्धः ।।५२] चिलाय-पखाणर्य
10 उवएसमालाए भणियं ति । उवणओ काययो ।

" सद्भाष महणे चाणक्य-कथा। [५३. सत्पुरुष-प्रभावे जम्बू-कथा ] रायगिहे उसमदसम्म धारिणीए जह नेमिनिय-सिद्धपुत्तादेसाओ जंबुनामो जाओ। जहा य संघडिओं पडिबुद्धो, जणणि-जणय-बयणाओ जह अटु कन्नयाओ परिणीयाओ। ताहि सह 'जुत्त-पडिवत्तीहि धम्म-जागगिरणेण जग्गंतस्म चोर-महिओ पभवो योहिओ । जहा हि दोनि वि पञ्चइया, तहा सुप्पसिद्ध नि काऊण न मणियं । गंध-गोरव-भीरुतणओ, नवरसुवणओ मबुद्धीए कायद्यो । भोगे अभुंजिऊण नरग बच्चंति मूढ-किवष्णु-व्व । भोत्तूण जंति सिद्धिं धुय कम्मा के वि भरहो ब्व ॥ ३९ [ भोगानभुक्त्वा नरक ब्रजन्ति मह-कृष्ण इव । भुक्त्वा यान्ति मिद्धिं धीतकर्माणः केचन भरतवत् ॥ ३९] यथा पिण्डोलको नरकं गतः, भरतश्च निर्वाणम् । प्रसिद्धमाख्यानकद्वयम् [५४-१५] । उपनयः कार्यः॥ हियय-गयं सम्भावं गिहिज्जा तयणुरूव-चिट्ठाहि । जह गिण्हइ चाणक्को वणियाणं नन्त्रमाणाणं ॥१० [हृदयगत सद्भाव गृहीयात् नदनुरूपचेष्टामिः । यथा गृह्णाति चाणक्यो वणिजा नृत्यताम् ।। ४.] [५६. सद्भाव-ग्रहणे चाणक्य-कथा ] जहा चाणको सदंतो जाओ । जहा य बढ-दंतस्म वितरिय मुणिणा रजं सिट्ठ । मि(महिला-सुवण्णय-निमित्तं पाटलिपुते सीहामण-निमण्णो जहा नंदेण गलस्था(त्य)- ल्लाविओ। जहा तदुवरि पइण्णा कया । जहा य चंदगुत्तो संगहिओ । पाइलिपुतं । रोहियं, नहो य । जहा पुणरवि पञ्चययराइणा सह पाडलिपुतं गहियं । पदयए य मुये जहा सर्छ रजमुवणयं । भंडार-निमिनं च वणिणो मजं पाइऊण जहा ताण विभव- संखा-परिजाणणत्वं पणवि(चि)ओ होला-चायण-पुत्वयं । कोम-निमित्तं पारिणामिगीबुद्धी ज्यं रमइ कूड-पासएहिं । सोवष्ण-धालं दीणाराण भग्यिं । जो जिणइ तस्म एवं देमि, अहं जिणामि, एको दीगारो दायहो । अवि(नि)चिरं ति अन्नं धाउबायं चिंतेइ । । वा(ना)गराण भत्तं देइ, मज-पाणं च । मत्तेसु पणवि(चि)ओ भणड- दो मज्झ घाउ-रचाई कंचण-कुंडिया तिडंड च । राया मे बसवची एस्थ वि ता मे होल वायहि ॥ १ अग्यो असहमाणो भणइ- गय-पोयस्स य मतस्स उप्पयस्म जोयणसहस्स । पए 'पए मयसहस्सी एत्थ वि ता मे होल वाएहिं ॥२ 15 - है १६ डिओ। ध.१७ २कज जत। ३६वप्रा ४कज पएद।

धर्मापरेशमालायाम् अण्णो भणा- तिल आवयस्स वुत्तम निष्फलस्म बहुमय(ह)स्म । तिले तिले सहस्सं एन्थ पिता मे होल वापहि ॥३ अभो भणर- नव-पाउसम्मि पुनाए गिरि-नईयाए वेग-पुनाए । एगाह-महिय-मत्तेणं नवणीए पालि बंधामि ॥४ एस्थ विना मे होल वाएहि ॥ अण्णो भणड- - जच्चाण नव-किमोराण तद्दिवस-जायमेत्ताण । केसेहिं नहं छाएमि एत्थ वि ता मे होल चारहि ।। ५ TC अब्णो भणइ- दो मज्झ अस्थि रयणाणि मालि पईया गद्दभिया य । छिन्ना छिन्ना यि रूहती एत्थ वि ता मे होल वाएहिं ।। ६ अण्णो भणइ- सय सुकिल निच-सुर्यधो भजमणुरचा नस्थि ए(प)वासो। निरणो य दुपंचम(स)ओ एत्थ वि ता मे होल बाएहिं ॥७ एवं नाऊण, रयणाणि मग्गिऊण, कोटामाराणि मालीर्ण भरियाणि, रयणाणि जायाणि, गइभिया पुरिलो छिमाणि छिमाणि पुणो जायंनि । आसा एगदिवस-मग्गिया जाया । एगदिवस नवनीयं । एयभक्खाणि]यं जहा आवस्सए जाव बिदुसारो राया जाओ। * जहा य तेहिं महत्तेहिं सब्भावो पयडिओ, तहा [आ]वस्सय-विवरणाणुसारेण दवई उवएसमाला-विवरणाउ ति। "कुवियस्स आउरस्म य वमर्ण पत्तस्य राग-रत्तस्स । मत्तस्स मरंतम्स य मभावा पागडा होति ।।" उवणओ सु(साबुद्दीए कायद्यो । wwer कोहानल-पजलिया गुरुणो बयणं असदहता य(उ)। हिंडंति भवे माहिल-जमालिणो रोहगुत्तो य ॥४१ [कोवानल-दीसा गुरोर्वचनमश्रद्दधानास्तु । हिण्डन्ते मवे माहिल-जमालिनी रोहगुप्तश्च ॥४१] माहिल इति गोडा(छा)माहिलो गृह्यते 'पदावयवेऽपि पदसमुदायोपचारात्" चशब्द • इवार्थे, स चोपमावाची विष्वप्येतेष्वपि । एतेषां त्रयाणामपि निहवानां [५७-५९] चरित मावश्यकोषदेशमाला-विवरणाभ्यामवगन्तव्यमिति । उवणओ सबुद्धी[ए] कायवो । १. जहा। २रोधा।

TO जानि-बेटिते नागिल-कथा। विण्णाणसम लवेण वि अवमण्णइ सुग्गुरु पि हय-मुक्खो । परिवाय-पोट्टसालो दिटुंतो दिह माहप्पो ॥ ४२ [विज्ञानस्य लवेनाष्यवमन्यते सुरगुरुमषि हतमूर्ख । परिबाट् पोसालो दृष्टान्तो दृष्ट माहात्म्य ॥ ४२] भावार्थो रोहगुप्तकाख्यानके [६०] भणितः । नाणीण चरण-न्हेउं अण्णाणि-विचिट्ठियं किमच्छेर । जह नाइलम्म जाय मित्तस्म वियंभियं पावं ॥ ४३ [ज्ञानिनां चरणहेतु अज्ञानि-विचेष्टितं किमाश्चर्यम् । यथा नागिलस्य जात मित्रस विजृम्भित पापम् ॥ ४३] [६१. ज्ञानि-चेष्टिते नागिल-कथा ] चपाए नयरीए अहिगय-जीवाजीवो ममुवलद्ध-पुण्ण-पावो संवर-निजराह-कुसलो नाइलो सावगी। मिचो य से अनंत इत्थी-लोलो कुमारनंदीनामा मुवण्णयारो । तेण य जह(हि)च्छिय-दव्य-पयाणेण अचंत-रूवबईणं विवाहियाणि पंचमयाणि तरुण-रमणीण। सो य ताण मज्म-गओ महागइंटो विव करेणु-परिवुढो भोगे झुंजमाणो चिट्टइ। रागुकडयाए य उचइदं पि नाइलेण जिणधम्मं न पडिवाइ ! अन्नया नंदीसर-जना- निमित्तमागयाहिं ] पंचसेल-यय(त्थ)बाहिँ • पण?-सामियाहिं उआणमुवगओ दिडो सुबण्णयारो हास-प्पहासाहि वाणमंतरीहि, 'जोगो नि पुलइओ साहिलासं । संजाय- चम्महेण य भणियमणेण - 'काओ तुम्हे ?, कत्तो वा आगयाओ, ममं च कामेह' चि । ताहि भणियं । अवि य- "दीवाउ पंचसेलाओ हयं पसाउ देवया अम्हे । ता जइ कामेसि वयं ता तुरियं तन्थ आवेजा।।" भणिजणं उप्पइयाओ तमाल-दल-सामलं गयणं । तो अचंताणुराग-रनेण तक्वर्ण घोमावियं पडहएण- 'जो कुमारनंदीयं पंचसेलयं नेई, नस्म दव-कोडि देह' । सबहा वहणेण निविण्ण-जीविएण नीओ धेरेण पंचसेलयं । दिवाओ ताओ, कानो य भणियो ताहि-'न इमिणा अमुइणा सरीरेण अम्हे सेविजामो, ता तन्येव गंतुं नियाण-पुण्यं । जलगाइ-पवेसं कुणसु' । तेण भणिओ 'न तरामो गर्नु । ताहि भणियमम्हे नेमो । 'एवं' ति पडिवो 'ओसोयणी दाऊग मुको चंपाए बाहिरुजाणे । कोऊहल-परिएहि भणियं लोगेहिं - 'किं तए तस्ण दिह्रमणुभ्यं वा । सो भणिउं पयचो ति । अत्रि य- दिलु सुयमणुभ्यं न चित्तं पंचसेलए दीवि । किताओं' पेच्छा हा हासे हा पहासे चि॥ 'अनो! सुडओ वाणमंतरीहिं बेलविओ, मा वराको संमार ममउ' चि भावेतेण i धर्मापदेशमालायाम् मूल-भंडं दाऊण सुहेण इट्टपुरं पावेइ, तस्थ य विद्वत्तं न किंचि गेण्हह । दुइओ पुण न किंचि मूल मंडं देइ, पुत्र-चिहत्तं च लुंपइ । इट्टपुर दव-लामा पुण दूर-छाइया । ता साहह, कयरेण सह वच्चामो । सयणेण भणियं - 'पढमेण सह वञ्च मु' । जइ एवं, ता अणुव्वयह ममं । गओ मयणो । पत्तो तमुद्देसं । 'कस्थ ते सस्थाहा?' । वाणिएणं भणियं - 'पढमो । सत्यवाहो एम महप्पा मुणी, मूल भंड पंचमहत्वय-रयणाणि दाऊण सिवपुरे नगरे नेइ, न य नेव्याण-सुह ममाहितो गेहह । विइय-सत्थवाहा उ तुम्भे, दाऊण धम्म-मोल्लं पुजियं घेत्तण संमारे छुहह(ह) । तओ पडिबुद्धेण सयणेण भणिओ एसो-'धण्णो तुम, पुजंतु ते मणोरहा, करेसु समीहिये । तओ पवड्डमाण-संवेगाइसो पबहओ पणिओ, पालिऊण सामण्णं गओ निवाणं ति ।। ॥ वणिय-क्खाणयं 'समत्तं ॥ . h जायइ बिसं पि अमयं सत्तुसु वि पुण्णभायण-नरस्स । जह खीरीहूयाओ दाढाओ सुभूम-चक्किरम ॥ ४७ [जायते विषमप्यमृत शत्रुष्वपि पुण्यभाजननरम्य । यथा खी(क्षी)रीभूता दष्टाः सुभौमचक्रिणः ॥ ४७] -[६५. पुण्य-प्रभावे सुभूमचकि-कथा ] ---- बसंतपुरे नगरे उच्छन्न-वसो अग्गियो नाम दारओ। देसंतर संकममाणो सन्थेण उजिमओ तावस-पल्लिं गओ। संगहिओ दारगो ति काऊण जमामिहाणेण तावसेण । तम्मि पंचत्तीभूए सो वेव दारओ जमदग्गिनामो पसिद्धिमुवगो । दोणि य देवा वेसानर-धनंतरि-नामाणो साधु-तावम-भत्ता भर्णनि य-'माधु-ताबसे परिक्खामों । * सङ्घय-सुरेण भणियं - 'जो अम्हाण अहमो, तुम्हं पुण सवृत्तमो परिक्खिजंतु' । 'एवं ति पढिवण्णे 'मिहिलाए नयरीए अभिनव-सावगो पउमरहो राया, मो वर्ष वर्धतो वासुपुञ्ज-समीचे पञ्चजा-निमिर्च । नो य पडिकलाणुकूलोवसग्गेहि उवसग्गिओ विन विपरिणामिओ । अण्णे भणति-सिद्धपुत्त-रूवं काऊग भणिओ जहा- 'दीहमाउयं, मा ताव पञ्चयसु । तेण भणियं-'बिउला निजरा भविस्सइ । तो * गया जमदग्मिणो समीवं । कय-सउण-वेसा ठिया से कुचमि । तओ माणुस-भामाएं सउणेण भणिया सउणिया-'हिमवंतमहं गमिस्सामि । न सा बिमजेइ । मा अण्णापत्तो तत्र चिद्विहिसि । सो भण[६] - 'गोपाय-यंभणपाए निस्सवेमि, जइ तुरियं न आग च्छामि । सा भणइ-'न एएहिं सबए(हे)हिं पत्तियामि, नवर जह एयस्स मुणियो दुकयं पियसि, तो मुयामि । सो नेच्छइ एयं मवह काउं । रिसिणा रुटेण गहिया दोषि "वि हत्थेहिं । पुच्छिएहि य मणिय तेहि - 'महरिमि ! अगावच्चो सिति । कज । हकमाई । , १हजस..

" पुण्य प्रमाणे सुभूमचक्रि-कथा। अपि च - "अपुत्रस्य गतिनारित स्यों नैव च नैव च । गृहधर्ममनुष्ठाय तत स्वर्ग गमिप्यति ।।" "इटै चिप सुरप-मुह पुणो य देवेहिं साहिओ धम्मो । इक उर्फठिया बाला बीय मोरेहिं से लबियं ।" तओ संखुद्धो पडिवण्णो नयरद्धएणं । देवो वि साबगो जाओ । जमदग्गी वि: गी मिगाकोट्ठए । भणिओ य जियसत्त- 'मम कन्नग देसु'। साव-भीएण य दावियं धूयाण सय । जा तुच्छइ, तं गेण्हासु । तो त पिमाय-संकासं दट्ठण 'न लजसि विमए पन्धितो!' भणंती उडियाओ मवाओ वि परमुहीओ कण्णमाओ चि । अवि य-"उवरोधार कज्ज्ञ कीरइ सव्व पि जीवलोगम्मि । पेग्मं पुण ह उवरोहयाए भण फेण सघडिय" रुद्रेण कयाओ सबाओ कुजाओ । इमाओ चिय कारणाओ कण्याकुज नि नाम संवुत्तं नगरस्म । पुणो य विडा एगा रेणूए रमंती । पणामिउं फलं 'इच्छसि त्ति भणिया। पडिवन से वयणं । गो-महिसि-परियण-सहिया नेउं पयसो । सालिया रूवग-निमित्त- मुवडियाओ, खुजियाओ ताओ पगुणाओ काऊण गओ आममयं । गंधव-चीवाहेण सम्मुव्वदा रेणुगा । तेण उउ-समए भणिया एमा- 'साहेमि ते चर्स, जेण समत्थ-बभण-पहाणी ते सुओ हो । तीए भणिय - 'मम भगिणी हस्थिणाउरे अर्णत- 'पीरियस्म भञ्जा । तीसे वि खनियं चरं करेगें । करसु दोस वि 'अबो ! जारिसी अई अडवीमई जाया, मा मज्झ पत्तो वि एरिसो हब' ति भारतीए जिमितो खत्तिय- चरओ । भगिणीए पुण बंभण-चरुओ पेमिओ । जाया दोण्हं पि पुत्ता । तावसीए रामो, इयरीए कचैबीरिओ । वड्डिया दोनि वि देहोवचएणं । तापसासम-पच-गिलाणीहूय- " पडियरिय-विजाहरेण दिण्या रामस्म परसु-विजा, साहिया मरवणे । अण्णे भणनि- जमदग्गिणा दिना । रेणुगा वि हथिगाउर गया रायणा मपुत्ता कया, आणिया आयम-पर्य जमदग्गिणा । रूसिएण य सप्ना वाघाइया रामेण । नत्थ चिट्ठतेण गहियाओ य मत्थाझ्याओ कलाओ । भगिणीए वि सिट्ठमणवीरियस्म जहा वावाइया सपुता रामेण रेणुगा । तो आगंतूण राइणा विणासिनी आसमो । पहाविओ गावीओ घेत्तण । रामेण वि गंतूण पावाइओ अणंतवीरिओ, नियत्तियानो मावीओ । कर्तवीरिओ राया जाओ। तारा-पमुहतेउरेण सह भोगे झुंजह । अन्नया जणय-मरणं निमामिऊण बाबाइओ जमदग्गी कत्तबीरिएण । रामेण वि परसुणा मारिओ कत्तीरिओ, अहिट्ठियं रज । इओ य सा तारादेवी सचविय-चोदम-महासुमिणा संभमेण पलायती नारसासमं गया। कमेण य पडिओ सा(से) मुहेण गम्भो । कयं च से नाम सं(सु)भूमो।" सत्त चाराओ निक्खनीकया पुहई रामेण । जत्थ जन्थ खत्तिर्य पेच्छर, तत्थ तत्थ से परम् जला । अण्णया तावसाममं वोलेतस्स जलिओ परम् । 'को एत्थ खनियाओ)?" नि हक मुल्ये। ३हज विरि ।

धर्मापदेशमालायाम् भणिए संलत्तं तारसेहिं- 'वयं चिय खत्तिया तावमा संयुत्ता' । एवं च तावसासमे विआहर-देवया-परिग्गहिजो सुभ(भू )मो चकचढी देहोयथएणं कला-कलावेण य वडिङ पउत्तो । नेमित्तिएण पुच्छिएण सिट्ठ रामस्स- 'जो [ए]यम्मि सीहासणे निविठ्ठो एयाओ खचिय-दाढाओ पायसीभ्याओ साहिति, तत्तो ते मरणं'। मई काऊण व(क)यं सीहासणं, पुरो निवेसियं दादा-पुण्णं थालं । निरूविओ अणिवारिओ सत्तागारो । ठविया आरक्खिय-नरा । इओ य, मेहनाओ विजाहरो पउमसिरीए धूया[ए] नेमिक्षिणा आइई सुभोमं भत्तार पडियरंतो चिट्ठइ । अण्णथा सुभोमेण पुच्छिया जणणी-'कि एत्तिओ लोओ?, उवा(दाहु अण्णो वि अन्थि । तो मवित्थरेण नियय-बुतने सिढे रोसानल- पञ्जलिओ अहिमायोण एगागी वारेजतो वि गओ हस्थिणाउर । पविट्ठो तत्थ तडे(मढे)। । निमत्रो सीहासणे मुक-कढा पणट्ठा वाणमंतरी, खीरीभ्याओ य दाढाओ इंजिउं पयचो । यहणसुजया व आरक्खिया नग निवारियां य विजाहरेण । मुणिय-पुतो संनद्ध-खंधाधाराणुगम्भमाणो गहिय-परम पत्तो रामो वि। ज(जि)य से सेवं विजाहरेहिं । तो समुडिओ रामो, जाव उल्हाणा परम् । सुभूमो वि उडिओ तं चिय थालं घेतृण, देवयाए चकं कयं । नेण छिन्नं रामस्म सीसं | निवडियं गंधोदयं । जाओ । चकबड्डी । अहिमाणेण य एकवीसं वागओ निव्वंभणी कपा पुहई । गम्भो वि डालिय ति । उवणओ कायद्यो। मुयदेवि-षमाएणं सुभोमचकिस्स साहियं चरियं । आगम-विहिणा जीवो निसुणनो लहइ कल्लाणं ॥ ॥ सुभोम-क्वाणयं 'समत्तं ॥ " सुपसत्थ-नाण-दमण-चरणाहरणाण साबगाणं पि । निच्चं बमुति सुरा कजे जह चेडयनिवस्स ॥ ४८ [सुप्रशस्त-जान-दर्शन-चरणाभरणाना श्रावकाणामपि । निल वर्तन्ते सुरा. कार्ये यथा चेटकनृपस्य ।। ४८] जहा वेसालीपु-रोहियाए चेहयस्म देवेहिं मन्नेझं कयं, तहोरएममाला-विवरणाओ . सवित्थर नायवं [६६]। संपत्त-महामहिमो गन्वं न करेज नाउमप्पाणं । जह सा चित्तयर-मुया नरिंद-महिलतणं पत्ता ॥ ४९ [सप्राप्ता महती महिमा येन स तथा गर्व न कुर्यात् । ज्ञात्वा आत्मान महिमायाः पूर्वं कृषणकल्पकाऽसौ चित्रकरसुता ॥ ४९] १ज नरालिया। २६ जस।

१७ . गये निवेधे चित्रकरमुता-कथा। [६७ गर्व-निषेधे चित्रकरसुता-कथा ] वसंतउरे नयरे जियसत्तू राया । 'जमण्णेसि गर्दणमत्थि, तं किं मम नन्थि ?' पुच्छि- एण साहियं दूएण- देव! चित्तसभा नस्थि । नओ मेलिऊण चित्परे विभत्तं समभागेण खेत, समारद्धा चिनेउं । अण्णया चित्तयर-दारिया हट्ट-मज्झेण गच्छंती पहाविय-तुर- यारोहाउ कह वि चुका पत्ता पिउणो समीवं । भणिय च गाए - 'ताय! उण्ई चिय। भंजसु । तेण भणिय - बाहरियाए गंतूण भुंजामि । तओ कट्टिममि पणिएहिं वरहि- पिच्छे लिहियं । मोरपिच्छासकाए पमारिओ राहणा हत्थो । तओ सहासं भणियं चिचगर- मुयाए -'तिहि पाएहिं मंचिया न चिट्ठद ति बहुकालाओ चउत्थ-पाओ लड़ो। समुप्प[न] कोउगेण य पुन्छिया राइणा - 'किमयं ? । तीए भणियं- 'एको एस राया महामुक्खो, जो अणेग-कुटुंब पडिबु(बादाणं एगागीण य सरिसं खेतं समप्पेइ । बीइओ आसारोहो, जो हट्ट-मज्झेणं चाहिएण तुरगमेण बच्चइ । तइओ मम जणओ, जो अगुणण्णुणो नरवइणो कए भोयणं सीयलावेड । चउत्थो तुम, जो किचिमाकित्तिमाणं पिच्छाणं विसेसं न वियप्पेसि । 'अहो! से विण्याणाइसओ भावेतेण य पढविओ मणूसो से जणय-समीधे । भणियं च पोण- 'राइणो नियय-धूर्य देसु । भय-विम्हया- इकायर च भणियमण-"किमम्हाण धूयाए रूय(च)विहवाह-रहियाए परमेसरो। काहिति ?' । गंतूण मणियमयोण । दु[]य-बार पि पट्ठविओ राइणा । तीए मणिओ जणओ-'भणेजसु जहा न पडिवति कार्ड समन्यो । तहा सिडेण राणा पेसियं दवं । उव्यूढा राइणा । विष्णो वामओ। पुध सिक्खक्यिा य पुच्छिया दासचेडीए कहाणयं । एगस्त राइणो पच्छन्न-घर-डिया सुवण्णयारा कलहोयं घडेति । इक्केण भणियं- 'राई वडई' । सो कहं वियाणह! । दासचेडीए भणिय -'साहसु, न याणामों' । तीए । भणिओ(य)-'निद्दा आगच्छइ संपयं, कल्लं साहेमो' । कोउगेण य राइणा दिको बिइय- दिवसे तीए चिय वारओ। पुच्छिया चेडीए - 'कहं वियाोइ । तीए भणियं- 'रची-अंधओ, अहता राई - जरगो आमच्छइ, मउलिय-पउम-दसणाओ वा । एकण- (काए) भणिय वेडीए - अण्ण कहसु । एगेण राणा दोनि चोरा महिया । ते मंजूसाए छोह्रण नईए पवाहिया । तीर-पत्ता य विहाडिया केणावि मंजूसा । दिवा घुरिसा ।। एकेण भणियं- 'तईयं दिवसमम्हाणं एत्थ छुढाणं' । 'सो अहं बियाणइ ?' । तीए भणियं- 'सामिणि ! कहेसु' । 'संपर्य निदा बाहेइ, कलं साहिस्सामो' । पुणो वि दिनो चारओ । पुच्छियाए य भणियमणाए - 'तस्स तेइजरो आगच्छइ, तेण जाणइति । पुणो वि पुच्छिया । एगस्स राइणो अचन-सुंदरा धूया रूव-लोमेण अवहरिया विजाहरेण । तस्म य चत्तारि पुरिसा रयण-भूया नेमितिओ, रहमारो, सहस्स-जोही- महासुइडो, विजो । 'जो आगेइ दारियं, सो व वीवाहे' ति । तो नेमिक्षिणा सिद्ध- 'पुर-दिसाए विजाहरेण नीया' । तक्षणं चिय आगासगामी णिवत्तिओ रहिएण रहो । समारूढा तत्थ चत्वारि वि । उप्पइया गयण-वत्तिणीए । दिवो विजाहरो, लगो सहस्सजोहिणा सह । बायाइओ सहस्सजोहिणा । तेण मरमाणेण य छि दारियाए सीसं । संपचा नयर । ओसहि-सामत्षेण य जीवाविया वेजेण । उवगारिणो" धर्मोपदेशमालायाम् ति कार्ड समुट्ठिया सवे वि बीवाहिउ । 'कह एचियाणं महिला हवामिति मण्णमाणीए भणियमणाए- 'जो मे मह जलणमि पविसइ, तस्लाई भारिया हवामि, न अण्णोमि । ता को तीए सह जलणे पइसिम्बइ। दागचेडीए भणियं- 'मामिणि ! न याणामो, माहेर(सु) । तीए भणियं- 'कलं कहिस्मामो । तओ वियह (ड्य)-दिवसे सिट्ठ-'नेमित्तिओ तीए मह चडिस्मइ, जहा मुरगाए नीहरिस्सइ । एव च एरिसएहि कहाणएहिं छम्मासं निरतर राया कामिओ । सेम-महिलाओ छिहाणि अणि(ण्णि)- संतीओ निचं चिट्ठति । मज्झण्हममए य उच्चरए पइसिऊण चित्तयर-वेसं काऊण अप्पाणं निंदति । अवि य- 'एयं ते पिउ-संतं जरदंडी खंडं काय-मणियाई । एवं नरिंद-तणयं पटुंसुय-रयणमाईयं ॥ तामा गई काहिसि अप्पाणं जाणिऊण रे जीव।। महिलाहिं निवो भणिओ एमा तुह साहणं कुणड ।। जाल-गवक्खेण तओ अप्पाणं पुलइऊण निदंती । ताहे न चिय इट्टा जाया मवाण नरवइणो । उवणओ कायद्यो। मुयदेवि-पमाएणं सुयाणुमारेण माहियं चरियं । चित्तकर-दारियाए निसुणतो हवइ गय-माणो । ॥'चित्तकर-दारियाण कहाणयं 'समत्तं ॥ . " - भावं विणा करेंतो मुणि-चिट्ट नेय पावए मोक्खं । अंगारमहओ विव अहवा वि सुबंधु-सचिबो ब्व ॥५० [भाव विना कुर्वन् मुनि-चेष्टा नैव प्राप्नोति मोक्षम् । अङ्गारमईकवत् , अथवाऽपि सुबन्धुसचिव इव ॥ ५०] कथमिदम् । [६८] अङ्गाग्मय-कहाणय जहोवएसमालाए । [६९. अभाव चरणे सुबन्धुसचिव-कथा] दुइयमक्खाणयं पुण-पाटलिपुत्ते कम्मण-भयाओ 'रसायणन्धं च चाणक्केण चंद गुत्तेण विस-भाविओ आहारो पवनिओ । अन्नया चंदगुत्त-थाले राउकडयाए निविट्ठा महादेवी भोत्तुं । तं च दगुण भणियं चाणकेण - हा ! दुइ(ट्ठ) कयं । तओ विषण्णाए पोड़ फाडिऊण कडिओ दारओ । तस्म सीसे से विसेण को बिंदू, न चेव दारयस्स नाम कर्य बिंदुसारो । वड्डमाणो य जाओ जोवणत्यो। चढगुवं य पंचतीभूए सो चिय राया संयुत्तो । अण्णया जहाऽवमर भणिओ सुबंधु-नामेण पुत्र-मंतिणा- 'देव ! जह वि संपर्य " १.जबर । २हक अस। ३४ क.ज सागयण' ।

१३९ अभाष-चरणे सुबन्धुसचिव-कथा। अहं तए परिचत्तो, तुह संतिएण य भोइणा संवडिओ, ता जं ते परिणाम-सुंदर तं मुह-काइ)पि भणियवं ति। "मुह-महुर परिणइ-मगुरु च गेहति दिति उवष्टम् । मुल कडुय परिणइ-सुदर च विरल चिय नरिद ! "" ता इमस्स बीसास-घाइणो चाणकरम न धीमसियत, जेण मे जणणीए पोर्ट्स फाडिय' । तओ पुच्छिया रायणा थमधाई । तीए वि तह ति सिट्टो । रुडो राया चाणकस्म । चिंतियं च पण । आरोविओ अनिउत्ती कोचो सुबंधुणा राइणो, आमनीहूओ य मे मरण-कालो, ता तह करेमि, जहा एसो विन संसार-निबंधणं विनय-सुहमणुहबइ । जोग-मंताइयहि संजोडऊण गये लिहियं भुज । मुजेण सह पक्खित्वा समुम्गयम्मि, दकिऊण घोडिलि)ो जनतु)णा | ममुग्गओ बि पक्विनो मंजूसाए, मा वि ढकिया तालय-मएण । तओ जिण-माहु-संघ-समण-बभण-पमुहाइयाण दाऊण वर-मार ठिओ नगरामने इंगिणि-मरोण । मुणिय-जहट्टिय-जणणीए मरण- वुत्ततो संजाय-पच्छायावो सबल-वाहणो पत्तो विदुमारो । मबहुमाणं खामिऊण भणिओ चाणको-'एहि, बच्चसु पाडलिपुतं, अहिट्ठिसु रजति । तेण भणियम् - अलमेयाए संकहाए, परिचत्तं मए मरीर पि । नओ जाणिऊण से निच्छयं गो राया । 'मा पुणो. ममुप्पण्ण-पच्छायावो आगमिम्मद' ति मण्णमाणेण मणिओ सुबंधुणा राया- 'अहं चाणकस्म पूर्व करेमि । एव भणिए काऊण पूय मोक(को) करीस-भज्झे अंगारो, तेण य जलणीभूएण दड्डो चाणको । मुबंधुणा समुप्पण्ण-दक्ष लोमेण चाणक गेहं राया मम्पिओ, दिवं, पविट्ठो । तत्थ उग्याडियं तालय-सय पि, जाप मंजूसि-मुत्तं न किंचि दई दिढे । 'अयो! एयाए मजुमाए जमिथ मारभूयं तं हविस्मइ' । विहाडियाए दिट्ठो चतु(उ)णा पोलिओ समुग्गओ । 'हंन ! एन्थ रयणाणि भविस्सइ(सति) मण्णमाणेण विहाडिओ समुम्गओ । दिवा मघमता गंधा । ने अन्धाइऊण निरूविय-समुनगय- अभितरं विद्वं अक्खर-सणाहं भुज । 'अबो! मुवण्ण-रयणाइ-संखा इत्थ भविस्सह' भावितो वाइयं(उ) पयत्तो ति । अवि य- अग्धाइऊण एए जो गंधे मुणियरो इ नहु चिट्टे । सो तक्खण-मेलेणं वच्च(चि)स्मइ अंतय-घम्मि ॥ संजाय-विमाएणं पुरिसं जंघा(अग्घा विऊण ते गधे । मुंजाविओ य भोगे जा पत्तो तक्खणा मरण ।। तो मो जीविय-हेउं वत्थालंकार -कुसुम-तंबोलें । इत्थीउ घर युत्ते रयणाणि उ बंधु-सुहि-मयणे । मणसा वि नेय शायद मुणि व 'तव-नियम-सोसिय-मरीगे। विहरद धम्म-विहूणो निय-जीविय-कारणा मंती ॥ उवणी कायन्यु ति। ॥ सुबंधु-कहाणयं 'समतं ॥ N 24 18. मदु। २ क न बहु। ३१ क तव्याम्म | ४ | ।

. - धर्मोपदेशमालायाम् अञ्चंत-पाव-भीरू रज न लयति दीयमाण पि । अभय-महासाला इव जिणसासण-भाविय-मईया ॥ ५१ [अत्यन्त-पापभीरको राज्य न लान्ति दीयमानमपि । अमय-महासा(शा)लाविव जिनशासन-भावित-शरीरौ(मतिको)॥ ५१] जहा अभयकुमारेण सेणिएण दिजंत-रजं न पडिवन, महामालेण य दिर्जतं न पडिवत्र पाव-निबंधणं ति कार्ड, तहा कायई [७०-७१] । ॥ अभय-महा[साल] क्वाणयं 'समत्तं ॥ कालाणुरुव-किरियं सुयाणुसारेण कुरु जहा-जोगं । जह केसिगणहरेणं गोयम-गणहारिणो बिहिया ॥ ५२ [कालानुरूप-क्रिया श्रुतानुसारेण कुरुष्व यथा-योगम् । यथा केसि(शि)गणधरेण गौतमगणधारिणो विहिता ॥ ५२] कालानुरूप-क्रियां पञ्चमहाव्रतादिलक्षणामागमानुमारेण यथा गौतम-समीपे पार्श्व- नापीयकेसि(वि)गणधरेण कृतेति । [७२. कालोचितक्रियायां केशिगणधर-कथा] तं जहा- पाससामिणो देवीमइम-नित्थयरस्म केमिनामो अणेग-सीस-गण-परिवारो ससुरामुर-नरिंद-पणय-पय-पंकओ बोहितो भाव-कमलायरे, नासिंतो मिच्छत्तमन्धयार, अत्रणेतो मोह-निर्द, मामकप्पेण विहरमाणो समोमरिओ सावस्थीए नयरीए मुणि-गण- पाओगे फासुए सिंदुगाहिहाणे उजाणे । विउरुचियं तियसेहिं दिमचंत-मणाभिरामं कंचण-सयवत्तं । ठिो तत्थ । समाढत्ता धम्म-कहा । संपत्ता देव-दाणव-नरिंदाइगो +चि । अवि य- तिपसासुर-नय-चलणो धम्म साहेइ गणहरो केसी । दडा-दिह-सारो मोक्ख-फलं सब-सत्ताम् । तीए चिय नयरीए उजाणे कोद्गम्मि वीरस्स । सीसो गोयमगोचो समोसढो इंदभूइ चि ।। कंचण-पउम-निसण्णो धम्म साहेइ सो वि सत्ताण । पुवावरविरुद्ध पमाण-नय-हेउ-मय-कलियं ॥ नाणाविह-वस्थ-धरा सीसा केसिस्स सियवड-समेया। गोयम-गणहर सीसा मिलिया एगन्थ चितंति ॥ अयो! मोक्ख-कले साहेयवे कि, पुण कारणं पास-सामिणा चतारि महायाणि "निदिहाणि ?, कारण-जाए य पडिफमण ? । अण्णास्स मुणिणो कयमण्णास्स कप्पा । नाणाविह-वस्थ-गहण, सामाझ्य-संजमाईणि य । कीस बद्धमाणसामिणा पंच महल्याणि, उभयकाल-पडिकमणमवस, सियवस्थ-गहर्ष, एगस्स मुणिणो 'कयं आहाकम्माइ सझेसि न कप्पणि सेजायरपिंड-विवछ, सामाइयं छेदोवस्था चणाईणि ति? | १६.ज.। १० ग "कम्म। ३.भूय । .

कालोचितक्रियायो कैशिगणधर-कथा । १४२ इर्य ऐवंचिहचित्चान्त) सीमाणं जाणिऊण ने दो वि। 'मिल्छत्त-नासणथं सगम-चिताउरा जाया ।। तओ शेट्ट' गुलमयेक्खमाणो अणेग-सीम-गण-परिवारो बुञ्चतो विआहगईहिं संपडिओ गोयमो तिंदुगुञ्जाये भावो केसिगणहरम बंदण-वडियाए । भणियं च परमणिणा- "गोयमो पडिवण्य[रूवण्णू ]-सीस-संघ-समाउलो। जेई कुलमवेक्खंतो र्तिदुगं वणमागओ। केसी कुमारसमणो गोयमं दिस्समागय । पडिरूवं परिवत्ति खियं सो पडिवाइ।।" तक्खणं च सीसेहि रयाउ निसेखाओ कय-जहारिह-विषयकम्मो गोयमो केसी यत्ति । " "केसी कुमार-समणे गोयमे य महायसे । दुइओ निमष्णा सोईति चंद-सूर-सम प्यमा ।" तओ ताण भगवंताण ममागर्म सोऊण कोऊहल-विभाण-हे पूयाइ-दमणस्थमागया सहे पासंडिगो, मिहत्था, भवणवइ-वाणमंतर-जोइम वेमाणिया[ग] य देवाणमणेगाउ कोडीउ ति। कुलगिरिणो विव धणियं उण्णयबमा' महंति ते दो वि । निहि(डोविय-मयण पसरा गेविजप-तियस संकामा || जिय-विसय-राग-पमरा महानगिंद्र व विबुह-नर-महिया । गयणं व निरुवलेवा सक्कीमाण व जय-पयडा ।। करिणो व दिण्ण-दाणा गय-केमरिणो व खविय-मय-पसरा । रविणो व स्ववियन्दोसा तरुणो विव सउण-गण-निलया ।। साहिय-विजा नमि-विणमिणो व मसिणो व बतियाणंदा । मणिणु व दलिय-तिमिरा हरिणो व पसत्य-मम्मत्ता ॥ दोषि वि अवसर(अइसय)-कलिया दोनि वि निय-नेय-तविय-दढ-पावा । दोषि वि तवसिरि-महिया दोनि वि सिद्धीए मय-चित्ता ।। दोनि वि मरुय-पयावा दोनि वि जिणवयण-नहबल-मियंका । दोनिवि वित्थरिय-असा दोन्नि वि तियलोय नय-चलणा ॥ इय ते दोनि वि दिट्ठा लियसासुर-बयस्नर-गण-पहहि । दहाव-दिठ्ठ-सारा तेलोकनमंसिया धीरा ॥ तो तित्थाहिब-गणहरो ति काऊण सीमाईण बोहणत्थं पविणवं जाणमाणेणावि . पुच्चियो गोयमसामी केसिमणहरेण पुच्चुत्त संसर(ए) । गोयमेण भणियं - 'उसम- सामि तित्थ-साह]णो अचंतमु(ख)य-जडा, यद्धमाणमामि-तित्थ-साहुणो पुण अचंत- चक्क-जडा । अओ पुष्टि-साहूण दुचिसोहओ, पच्छिमाण पुण दुरणपालओ । इमिणा कारपेण दोष्ट पि पंचमहत्वयाइ-लक्खणो । मझिम-जिण-तित्थ-साहुणो पुग उजुया । २. अत्य। ३ | ४.ओ। ५० तासक दुविसोहि । 24 11 १४२ धर्मोपदेशमालायाम् विसेसण्णुणो, तेण धम्मे दुहा कए चि । निच्छएण पुण सम्मदसण-नाण-चरित्नाणि निवाण-मग्गो, ताणि य सल्वेसि पि तित्थयर-सीमाणं सरिमाणि ति । अवि य- "साहु गोयम ! ते पण्णा जं छिष्णो संसओ मह । अण्ण पि संसर्य छिंद जिणिंद-बयणा ढढ ॥ गाणं तु सहस्माणं मो चिट्ठमि गोयमा !। ते य ते अहिगच्छनि कहं ते निजिया तुमे ! ॥ एगे जिए जिया पंच पंच जिता जिया दम । दसहा उ जिणित्ताणं सच-सत्त जिणामह ।। 'सत्तू य इति के बुत्ते ?' केसी गोयममञ्चवी । [ केसिमेवं बुवंतं तु गोयमो इणमव्ववी ॥] एगे अप्पा[5]जिए सत्तू कमाया इंदियाणि उ । ते जिणित्ता जहा-नायं विहरामि जहा-सुई। साहू गोयम ! पण्णा ने छिण्णो' मे संमओ इमो । अण्णो वि संसओ मज्झं तं मे कहय पुच्छिओ ॥ दीसंति बहवो लोए पाय-यदा सरीरिणो । मुकपासो लहुन्भूओ कहं विहरसि तं मुणी ॥ ते पासे सबहा छिचा निहंतूण उवायओ। मुक-पासो लहुन्भूओ विहरामि जहामुह ॥ 'पासा य इति के बुता केसी गोयममन्बबी । राग-रोमादयो तिवा नेह-पामा भयंकररा ।। ते जिणि(छिदि)चा जहा नायं विहरामि जहा-सुहं । केसी-गोयमणाम तेवीमइमं तु उत्तरायणं । एवंविह-पुच्छाओ वयाश्रो तन्थ केसिस्स ॥ छिपणा ताओ सबाओ जहागमं गोयमेण संतुट्ठो । संधुणइ महासत्तं हमेहि सिद्धतवयणेहिं ।। नमो ते संमयातीत ! सब-स(सु)-महोदधे।। जिणपवयण-गयण-ससी पयासियासेम-परमत्थ! ॥ तओ पडिवण्णो पंच-महावयलक्षणो गोयमसामिणो समीवे केसिणा धम्मो चि। "तोसिया परिसा सहा संमत्त पज्जवढिया । संथुया ते पसीयंतु भगवं केसि-गोयमा ।" उवणओ कायहो। सुयदेवि-पसाएणं जह-ट्ठियं गणहरेहिं ते(तो) भणियं । सखेवेण महत्थं निसुणंनो लहड निवाणं ।। । केसि-गोयम-चरियं 'समत्तं ॥ कसुन। ३६क.जस।

AE8 - ॥ " मधुविन्दु कूपनर-वाया। सुह-बिंदु इच्छंतो जलनिहि-विउलाणि सहइ दुक्खाणि । संते वि मोक्ख सुक्खे महुबिंदू कूवयनरो ब्व ॥ ५३ [ सुखविन्दुमिच्छन् जलनिधि-विपुलवनि सहते दुःखानि । सत्यपि मोक्ष-सौख्ये मधुपिन्दु कृप-नरवत् ।। ५३] [७३. मधुविन्दु-कूपनर कथा] - जह अइवीए मन्झे पुरियो वपहन्धि-णोल्लिो भीओ । धावंतो' पासेसुं पेच्छद पोंडरिय-मयनाहे ।। ताण वि भीओ पुरओ दणं रक्खसिं अचाइतो । आरोढुं वहरुक्वं मुदीहर तस्म हिम्मि । अगडमि देइ झपं सर-बने लग्गिऊण से हिडा । चिट्ठइ अह(य)गरपायो कर्यत-सरिसेण वयणेण ।। कुंकार-का(फा)र-फणिणो अणवस्यमभिवंति चत्तारि । मूसा य कसिण-धवला निचं सायति सर-खों ।। तुरिय-पहाविय-बयादस्थि-दिष्ण-बडयायवस्स अहमि । महुणो फुट्ट जालं समयं महुमच्छियाईहिं ॥ खायंति ताउ देहं कमेण महु-बिन्दुणो य उद(यू)-मुहो । आसाएंतो भणिओ आयास-गएण खयरेण ।। गय-सीह-वग्य-रक्खसि-अजगर-फणि-कुष-मूमय-भवाहितो । तारेमि कीम चिट्ठसि ? महु-बिंदु-पलोहिओ एन्थ ॥ मो भणइ लबमाणो महु-विदु जाव मज्ज्ञ वयणमि । निवडइ ता नारेजस एवं भणिश्री मओ खयरो॥ एसोवणओ इहई अडइ-समो इत्य होइ संमागे। पुरिस-समो संसारी वणहत्थि-मुविश्भमो मबू ।। मयणाह-वग्ध-सरिसा राग-दोसा सुदुजया घोरा । खखसिकमा उ जग कूवय-मरिमो भवो भणियो ।। अयगर-मुहं च नरगो फणि-मरिमा कोह-माण-मय-लोहा । उंदुर-नम्मिा पक्खा सिण्यरा दो वि नायना ।। सम्र्थम-सम जीयं वग्डी-सरिसाओ विविह-बाहीओ | महुबिंदु-समा भोगा 'बडतरुबर-विम्भमो मुक्खो । विजाहर-संकासो परमगुरू भगइ किमन्थ संसारे।। अणुहबसि दुक्खमउलं मुक्स सुहे सामए बच्छ ।। एवं भणिय-मिचा लहुकम्मा उशिऊण पावाई। वच्चंति सासय-पर्य अबरे महुविंदु सरिसेम् ।। २६ज 'स्वावजी। क MPUMARY TAL MILARCN Eastia'ENTLA HADRAMEn-- १४४ भोपवेशमालायाम् करि-कब-चंचलेसु माणुस-सारीर-दुक्ख हेरुसु । तुच्छेसु असुइएK भोगेसु मुच्छिया संता ॥ हिमा-लिय-चोरनण-मेहुण्ण-परिग्ाहेसु आसत्ता । मग्ऊिण काल-मासे नरय(ग) वचंति कय-पाना । ॥ कृषय-भव(नर)-क्खाणयं 'समतं ॥ ॥ संदेह संपत्तो मुणिणो पुच्छिज्ज मुणिय-जिण-वयणा । जह सेणिएण पुढो जाया-चरियं महावीरो ॥ ५४ [सन्देह सम्प्राप्तो मुनीन् पृच्छेत् मुणित(जात)-जिनवचनान् । यथा श्रेणिकेन पृष्टो जाया-चरित महावीरो ।। ५४] -~~[७४. सन्देह-पृच्छायां श्रेणिक-कथा] सेणिओ चरिम-पोरुसीय भगवओ वंदण-वडियाय गो सपरिवारो | आमच्छतेण पपओसे दिडो पडिमा-गओ मुणी, वंदिओ भाव-सारं । चेलगाए वि सुह-पसुचाए य निग्गओ पंगुरणाओ बाहि हस्थो, कट्टीहूओ सीएण । नओ तं मुणि संभरिऊण मणियमणाए - 'स तपस्वी कि करिष्यनि । सोङण य चितियं सेणिएण-'अवो! " पाएण दिन्न-संकेया कस्स वि, तेणेवं भण्ड' ति । पहाए भाषण अमयं 'अंने उर दहसु' ति गो भगवओ वदण-वडियाए । पुच्छिओ भगवं-'किं चिलणा एगपची अणेग-पत्ती वा । भगवया भणियं - 'देवाणुप्पिया! एगपनी' । तओ संजाय- पच्छायावो पहाविओ नयराभिमुहं । अभओ वि सुन्न हस्थिसालं पलीविऊण पयट्टो तित्थयर-वंदणत्यं । पुन्छिो सेणिएण-'कि लाइयं अंतेउर? । तेण भणियं - . 'आम' । सेणिए[ग] भणियं- 'कीस तुम न तत्थ पविट्ठो! । तेण भणियं - 'अलं मज्का जलण-दाहेण, पवनं काहामो' । तओ'मा विसायं गच्छउ' चिमण्णमाषण साहिओ सब्भावो ति । उवणाओ कायद्यो नि । ॥ सेणिय-वाणयं 'समत्तं ॥ - 25 जीय(व) अथिरं पि थिरं धम्मम्मि कुणंति मुणिय-जिण-बयणा । गिहिणो अभय-सरिच्छा रयणाणं तिकोडि-नाएण || १५ [ जीवमस्थिग्मपि स्थिर धर्मे कुर्वन्ति मुणि(ज्ञा)तजिण(न)वचना । गृहियोऽमय-सदृशा रवाना त्रिकोटि-ज्ञातेन ॥ ५५] गृहिणोऽपि, अत्रापिशब्दो लुलो द्रष्टव्यः । ज्ञातम्-उदाहरणम् । कथमिदम् :- २. 'मा। १६ जम। २१ जब ।

क्षान्ती चण्डद स्कन्दक शिष्य-कथा । [७५. धर्म-स्थैर्येऽभयमन्त्रि-कथा ] बद्धमाणमामिणो चरमतिस्थयरस्म सीसो पंचममणधगे सुधम्मो संपुण्ण-दुवालसंगी कमेण विहरमाणो समोमरिओ रायगिहे । साहुणो य भत्ति-बहुमाण-पुत्वयं ईमर-घरेसु आहार-वस्थाईहिं पहलता दगुण नियय-कम्मुणो निविष्णो निखंतो 'कट्ठभारय-दमगो । तंच 'पुलोईऊण तवसिरि-समवासियं 'अहो ! कभारओ केरिमो जाओ' । लोग-'. वयणाणि अमहमाणेण भणियो गुरु-'भयब ! अण्णत्व चामो' । गमण-काले णतो गुरूहि आपुरिलो अभी । लेग पि मणियं- 'भयन ! कि मास-कप्पो पङि- पुष्णो ?" । गुरूहि मणिय - 'न पुण्णो, नारमेम सेहो परीमहं न महए मोटु' । अभएण भणियं-'ताण य तहा कग्मो, जहा न जाएड परीमहो' । अण्ण-दियहम्मि रयणाणं तिष्णि रासीओ काऊण 'अमओ ग्यणाणि दे' ति पडहय-पुष्यं 'वाहितो सबो वि लोगो । नओ भणियमभएण-'उदगं जलणं महिल उज्झिऊण गिण्डह तिष्णि वि स्यण-रासीओ।लोगेण भणियं-'भो ! एनेहि परिचत्तहि कि रयणेहि काहामो। अभएण भणियं - "जइ एवं, ता कीम एयं महासत्तं दुस्म-नालच्छि-समद्धासियं महरिसिं [सं] तं कि 'कट्ठाहार ति बाहरह?" । नओ जल-जलण-महिला परिच- ताओ एनेण एयाओ तिणि विग्यण-कोडीउ नि । उवणी कायद्यो । सुयदेवि-पमारणं मुयाणुमारेण माहिय चरिय । दमगमुणिणो मुणतो पावट हिय-इच्छियं मोक्मं ।। ॥ । 5 " खंतीए वट्टमाणा पुरिसा पावंति केवलं नाण । जह चंडरुद्द-सीसो खंदय-सीसा य दिट्ठता ।। ५६ [शान्तौ वर्तमानाः पुरुषाः प्राप्नुवन्ति केवलज्ञानम् । यथा चण्डरुद्र-शिष्य' स्कन्दक-शिग्याश्च दृष्टान्ता- ॥ ५६] ---[७६-७७. क्षान्तौ चण्डरुद्र-स्कन्दक-शिष्य-कथा] - जहा उजेणीए नयरीए चंडरुद्देण बत्त-वीवाहो वणिय तणओ पवाविभो । जहा । पंधे वचंता, गुरुणा दंडेणाइयस्म सम्म सहतस्स सेहस्म केवलमुप्पण्ण, कय-पच्छायाव- यस्म गुरुणो य । तहोवएसमाला-विवरणे सविन्थर भणियं | ग्वंदय-सीमाणं पि जहा खंतीए केवलमुप्पन्न, एय पि सवित्थर तत्थेव भणियं ति । उवणओ कायो । ॥ चंडरुद्द-क्खाण समत्तं । । हक टोगो। ५ १६कज कड। इचिमा, ज कातिमा। न सौहु । कज बोहित । ७६ कस। भ०१५ १४६ धर्मोपदेशमालायाम् रमणीयण-वेलविया वियह-पुरिसा वि होति हसणिज्जा । जह दियवरम्स तणओ सिक्खतो जुवइ-चरियाई ॥ ५७ [स्मणीजन-प्रनारिना विदग्धपुरुषा अपि भवन्ति मनीयाः । यथा द्विजवरस्य तनय, शिक्षमाणो युवति चरितानि ।। ५७] [७८ युवति-चरिते द्विजतनय-कथा] कथमिदम् ?-सिरिलाइदेमस्त चुडामणि-संकासं सपत्त-तिवम्ग-महाजण-नमद्वासिय भरुवच्छं नाम महानयर । तत्थ य निय-धम्मकम्माणुवाण-परायणो जलणापहो नाम पहाण-दियबगे । पुत्तो से सोमप्पभो । मो य निय-जणयाओ घेत्तण वेयाइ-सत्थं, 'विज्ञासु पुरिसेण असतुडेण होय' इमं मारिनो गतो पाइलिपुर्न । अहिजियाणि " समत्थ-मन्थाणि सबहा, संपत्तो चोदमण्ह पि विजा-ठाणाण पार । अण्ण-दियहम्मि चितियमणेणं ति- कि ताप नाण कच्छीए । मुदराए वि अ-देमम्मि । जा न सोम-बिउमेटि जाणिया दट्ट दाना ।" तओ गओ भरुयल्छ । आणदिया नागग्या, परितुहा बंधुणो, ममाढतं नाणाविह- । सस्थाण वक्खाण । तक्खण-गहिय-मन्च वक्याण-कोउआओ कहिंचि उवरोह- सीलयाए विमएमु निप्पिवास नियय-मनार मणिण वितिय से भारि- याए- 'अबो! पुग्न-पावणिजम्म विमय-मुहस्ता समस्थ-मस्थाणि सिक्खंतेण कय- मंतराय अपणो मज्झं च अणेण, ता केणई उपआएण एवं पट्टवेऊण सेवेमि अण्णा- पुरिसं । अण्णा -दिवहम्मि भणिओं म गाए - 'अजउत्त! वक्खाणसु मे जुबइ-चरिय' । तेण भणियं- 'नाम पि न मए सुयं इमस्म सत्थस्स' । तीए मणियं-'ता कि सेस- सत्येहि, तेण विणा" । 'ता इन ! जाणिऊण जुइ-चरियं पूरेमि जायाए मगोरहे [त्ति] भावितो पयट्टो पाइलिपुत्वाभिमुहं । टिओ महुगउरीए पाहिरुजाणे । सुओ विजयामिहाणाए भट्टदारियाए जपनो जहा- 'जुबइ-चरिय सिक्नणथं पाडलिपुचे गमिस्सामो' । 'अहमेव जुबइ-चरियस्स गंभीरचण दाएमि' चितंतीए पट्टविया दाम- * चेडी- 'इमस्म जणणि-जणयाइय-विसेस मविन्थर नाऊण झत्ति मे कहमु । तहा कए कमेण सो भिसं भमंनो पत्तो विजयाए मंदिर । तो कंठे घेण ढेम-पुर-जणणि- जणय-भाइ-भगिणि-सयणाह-नाम-गहण-पुदयं कलुणं रोबिउ पयत्ता । पक्खालिय-मुहा य पुच्छिया परियणेण - 'को एस ? । तीए भणिय - 'पिचिय-पुचो माया बालभावं दिडो । तओ अन्भगिओ सुयध-तेल्लेणं, पहाविओ महाविच्छड्डेण, परिहाविओ महरिह- - महन्ध-मोहं वन्थ-जुवलयं, मुजाविओ विचित्ताहारेण, विलित्तो चंदण-रसेण, दियो तंबोलो । तो कामिय[ग] -मणोहरे विग्इय-सज्झायइने पईवे पत्ते पुढम-पओसे भणिओ भत्तारो विजयाए- 'अज मए भाउणो सया[मा]ओ जणणि जणयाइयाण पत्ता मुणेयवा, ता वासहरे एगागी तुम चिय वससु' । संठवेऊण भत्तार पविठ्ठा तेण सह दुइय-वासहरे। १ज. निम्विमाथिइवास। २० । क"तस। ५क पवाद।

.. युवति-चरिते द्विजतनय-कथा। १५७ कयाणि दोणि मयणाणि निविण्णाणि । तेमु समाढता पृथरिसि-कहा, कहंतो चिय अंतरिओ निदाए, उट्ठवेऊण भणियमाणाए -'निचं चितो मुयसि, न मम वेषणं चियाणसि ? । नेण मणियं- 'फा तुम वेयणा? । तीए मणिय - 'यम्मह-वेयणा'। 'अबो ! निदा-मोहेणेवं पलप' चि मसफेण पुणगरि पुच्छिया, यम्मह-वियण चिय साहिया । तेण भणिय - 'भद्र(हे) ! न मम पुरओ एयारिमं जपिउं जुत्त' । तीए मणिय- 'नुज्झ पुरओ मणामि, जेणारणेमि' । नेण भणियं- 'हा! मा एवं इह-परलोग विरुद्ध जपमु' । तीए भणिय - 'नश्चिन्थ विगेहो, जेण दाविओ एम मम्गो हरि-हर-परमिट्ठि- वासवाईहि महापुरिसेहिं । नेष भणियं-'मा एच जंपसु, न एहि भगिणीओ कामि- याओं । नीए मणियं-'न होमि ते भगिणी' । नेण भाषिय-'तहा वायाए पडिवना, ता मा उभयलोग-विरुद्ध कुणम्' । नीए भणियं - 'जड पग्म-लोग-भीरू, ना रमिऊण मम " बंभणि जीवावेजगु' । तेण भणियं- 'किमेन्थ महणा ?, जीवतो न अकायवं करेमि । तीए भणियं-'मओ न नरसि, जीनो जड करेसि । अनच किमेत्थ [अ]कायवं?, जेण लाडाण माउल-ध्या गम्भा, उदिवाण यवक-जणणी, अण्णेमि भाइ-महिला, काणं पि सहोयरा; एस्थ पुण पिनिय-पया, ता मा मुख्य मुह-विग्ध करेनु' । नेण भणियं - 'किमेत्य पुणरुत्तो(च) मणिएणं! ति, मञ्चचयण मम तुम भगिणिय' ति । तीए भणियं -।। 'जाव न विगुत्तो, न नार मे वयण कोसि । तओ महया सहण बाहरियं, संपचो जणो । मज्झण्ड-जिमिय-भोयण-मग पुव-निहित सयणीय-तले उबि(उज्झिाऊण भणियो लोगो-'विनइया जाया, तेण वमितं, अणेण पाइयो उमिणोदगं, सेकिओ जलणेण, -वेलाए सत्थीहओ' मणिऊण पट्ठविओ मधो बि लोगो । ठविऊण वामहर-काडाणि भणियो पुणो वि- 'जह विट्ठो पञ्चो, 'जीविएण य का ना सपयं पि अच्चा(चना)णुरच. पडिवअसु मर्म' । तेण मणिय - 'मई तुज्झायत्तं मम जीविय, न विमय (ए)च्छा समुप्पञ्जद, एवं ठिए जं तुम भणसि, तमसंमय निवियप्पं करेमि.' । 'अलमणणुरण गमिएणं' ति मण्णमाणीए भणिओ एमो । तुमए संलन-'इन्थी-चरिय सिक्खामि', तेण तुह योहणत्थं एम पवंचो मए रइओ | ना विरमग एमाओ, जेण न देवेहिं पि जाणिजद । अवि य- "तंतेहिं भूत-रक्खस-ढयरा घेप्पंति डाइणीयो य । विसहर-जलगाईया, बलेणं हय-गयवराईया । भचीए देव-गुरुणो, जणणी जणयाइया' विणएणं । मम्भावेण मित्ता, दाणेणं पइणो सबै ।। राईणं हिययस्थो इंगियमाईहि घेप्पए दर । मत्थाणं विममाण वि परमत्थो नवरि बुद्धीए । इन्थीए वेलं चरियं मायामय-मयण-दोम-दुल्ललिय । एयाण न एकेण वि घेप्पह तियमासुरोहिं पि।" तो घेत्तृण जुवलयं, समप्पिऊण अद्धफालाणि पट्टविओ नियय-घगभिमुहं । अओ न इत्थीण वीमसिया ति। १४ । २६ जीन। २६ जपणाइयाण । 26 11 " १४८ धर्मोपदेशमालायाम् "सुड्ड त्रि जियासु मुटु वि पियामु मुटु नि य लद्ध-पसरामु । अडवीशु महिनिया' उ वीरभो नेय कायो । रजावति न रजति रूति हिमयाद न उण अप्पति । छप्पण्णय-बुद्धीओ जुईओ दो वि सम्सिाओ " सा नेवाणस्थिणा परिहरियवाउ ति, एसो धम्मोवएमो ति । सुयडेवि-पसाएण दियवर-तणयम्स साहियं चरियं । भायमाणो सम्म जुबईसु विग्जए जीयो । । दियवरतणय म्याणयं 'समत्त । - 10 सीहगिरी विव सीसे इच्छाए संठिए णिसेविजा । आणाए अवटुंते कालकसरि व्व मुच्चेज्जा ॥ ५८ [सिंहगिरिश्चि शिष्यानिन्छायां सथितान् निषेवेत । आज्ञायामवर्तमानान् कालकसरिरिव मुञ्चेत् ॥ ५८] वहरखुड्य-गुण जाणणथं सीहगिरिणा माहुणो भणिया- 'मए गामंतर गंतवं, एस ते(भे) वहरखुट्टो वायणायग्उि ति । अवि य- "गुण-जडेण वि लहुओ गुरुणो वयणाउ इच्छिओ वयरो। मुंदरमसुंदर वा गुरुणो थिय जेण जाणति ।। मीहगिरि-सुसीमाण भदं गुरु-वयण-सदहनाण । वहरो किर दाही वायण' चि न विकोवियं वयणं ।" मवित्थरमिमं [७९ ] अक्खाणयं उवएममाला-विवरणाओ नायवं । अओ एवंविहे "सीसे गिण्हेज, एसो उवणओ। । सीहगिरि क्वाण समत्तं ॥ 15 - [८०. कुशिष्य-त्यागे कालकसूरि-कथा] - दुइयमक्खाणयं भण्णइ- अणेग-जिणभवण-विभूसियाए तियमपुरि-विब्भमाय(ए) उजेणीए नयरीए अणेग- " सिस्सगण-परिवारो सुबहुस्सुओ कालगो नाम सूरी । जो य, दिवायरो अण्णाण-तमंध- यारस्स, कुलमंदिरं नाणलच्छीए, संकेय हाणं सवसिरीए, जलनिही गुण-रयणाणं, पाउस-घणो कोवानल-तवियाण, कप्पपायवो मउणाणं ति । अवि य- "निय-चयण-किरण-बोहिय-भविय-महाकमल-संड-दिणनाहो । दद्रुत्व-दिट्ठ-मागे कालयसूरी मुरगुरु छ ।। सीमंधर-बयणाओ निओय-कहणेण रक्खियजो।। कालयसूरी वि दढं सविम्हयं वंदिओ हरिणा ।" ११ क 'याओ। २कस। १६.क. भो। 8 । कुशिष्य-त्यागे कालकसरि-कथा । १५९ सीमा य से मारण-वारणादहि चोड्या वि जाहे न 'ममण-किरियाइयासु पवति, ताहे राईए पसुत्ने मुत्तण पयट्टो दसतर ठियम्म नत्तुयस्म मामरचंदस्म समीयं । पच्चूसे य आयरियमपेच्छंना सजाय-सका लम्गा से अणुमम्गण सो वि सीमा । जाओ जणचाओ-'कालायरिओ निग्गी' । मवण-परपरेण य सुर्य मागरचंदेणावि । कमेण य पत्तो तत्थ कालगरी, पुच्छिओ मागर देण- 'अज्ञ! किल मम पितामहो । कालगसरी निग्गओ इहाममिम्सई' । नेण भणियं-'मए वि मुय' । नाण-परीसहम- सहमाणो तं कालगं गुच्छद्र - 'केरिमं मए वस्न्याणिय ? | नेण भणियं - 'सुंदर । पुणरुवं च सेम-मरीहितो अपाणं सुदरयर मणमाणम्म अण्ण-दियहम्मि भणिय कालगेण - 'अणिचयं बक्खाणेसु' । सागरचंदेण भषिय-'अन्नं पि विमम-पयत्य बक्खाणावेसु' । तेण भणिय - 'न विमम-पयस्थमवगन्छामि । तो समाढची ।। वक्खाणे "अणित नि धम्महो किन चिनेमो ? 'इचाट । अत्रान्तरे भणिय( नं ) कालकेन- "नान्ति धर्म, प्रत्यक्षादिप्रमाणगोचरातिक्रान्त- खात्, खर-विषाणवदिन्युक्तम् - "प्रत्यक्षण ग्रहोऽर्थप निम्भितेन प्रशस्यते । तदाऽनुमानेन वयमा तव्यतिक्रमे ॥" न च प्रत्यक्षादिना प्रमाणेनामा गृह्यने, इत्यलं तद्विपयन्तन 'अहो ! पियामहाणुकारी। एम खडिकगे' संजायासंकेण मणिय सागरचदेण - "तत्र यदुक्त माना तदसद्, यतः कार्यद्वारेण प्रत्यक्षेणापि धर्माधमा गृह्यते इति । उक्तं च- "धमीजन्म कुले शरीरपटुता सौभा यमायु नि बमेणव भवन्ति निर्मकयो-विद्याऽय-'सम्पत्तय । कान्ताराच महाभयाच सतत धर्म परित्रायते धर्म सम्यगुपासितो भवति हि म्बर्गापवर्ग प्रद ।। अन्यच -"निय-रूनोहामिय-खयरनाह-मयणो व केइ दीसति । मंगुलरूवा अन्ने पुरिमा गोमायु-मारिच्छा। परिमुणियासेम-मन्थ-सुरमंति-विममा के पि । अण्णाण-तिमिर-छबा अण्णे अंध व वियरनि । संपत्त-तिबगा-मुहा एके दीसंति जण-मणाणंदा । परिवज्जिय-पुरिमत्था उबियणिजा विसहरू छ । धरिय-धवलायवत्ता बंदियण-उग्घुट्ट-पयड-माहप्या । वचंति गयारूढा अण्णे धावंति मि पुरओ ।। पणइ(ई)ण पूरियामा निम्मल-जम-भरिय-महियलाभोगा । अण्णे उ कलंकिल्ला पोई पि भरति कह कह वि ॥ अणवरयं देताण वि वह दई सुर्य व केसिंचि । अण्णेसिमर्दिताण वि घेपद नरणाह-चोरोहिं ।। " M १६ के सब। २ज परिणत । ३ क इछा । ।ह सच्छूिक रूपच्छुि। ५ अथे।

A 11 धमोपदेशमालायाम् जाइ-जरा-मरण-रोग-मोगाउराण पिय-विपओग-कोह-माण-माया-लोभनाग-दोसुम- वाणि नाणाविहाणि मारीर-माणमाणि तिस्थिवाम-विश्भमाणि दुक्खाणि ति । अवि य-"जर-मरण-रोग-योगाउराण पिय-निष्पयोग-तवियाण । निरिया व नात्य मुदुम चिय पाव-मणयाण " पुणो य पाविया जहागमोहा मोगोवभोग-टिइ-वष्ण-विमाणाहार-मच्छर-चव- गाइ-जुना भवणवइ-वाणमंतर-जोइनवासी-वेमाणिय-मेय-भिण्णा चउबिहा वि देव ति। अवि य-मा-विसाम मय कोर-लोह तबियाण मुरजगण पि । मणुयाण व नविय मुह का 'गणा मेस-लोगह नारय-तिरिय-नरामर-मईसु सलु जेण दारुणं दुक्स | तेणं चिय सिद्धि-सुहे कायक्वो आयरो होड । गुरुणो वयणं मोउं लहु-कम्मा, के वि माहुणो जाया । सम्मनाइ समेया अण्यो पुण सावया तन्थ ।। तओ संपत्तो मज्मण्ह-समओ ! पगडा मुणिणो भिक्खट्ठा । एन्धनरम्मि भणिय गुरुणा एक मुणि-जुव( य लयं जा सिजभवदिजाइणो पुरभी गंतण तिणि वागओ । भणियवं- "अहो ! काट तन ज्ञायने हा कए चिनियं सिजभवेण – 'अहो! पसंत-रूबा एते तवस्मिणो न अन्नहा जंपति, ना कि पुण वेयाइरित्तं तत्त हवेञ्ज !, समाढत्तं च मए वेय-विहाणं, अहहा कि सेम-वियप्पहि ?, उप्रज्झायं पुच्छामि' भावेंनेण पुच्छिओ उपज्झाओ-'उज्याय! किमेत्थ तनं । तेण भणियं- 'वेदा य(तात, जेण अपोर( 1 )से वेने पुरिम-वयणाणि अप्पमाणाणि राग-दोसाइ-संभवाओ' । * 'अबो ! जड अपोर( क )सेयं, कहें ययण विरोह " मणमाणेण पुणो वि पुच्छिओ वेय- तच दुइय-धाराए वि तं चिप पलत्त । पुणो नइय-गाराए वि 'वेय। एव तन' नि साहियं । तओ रोम-वस-तविर-नयण-जुयलो समुकवाय-कराल-करवालो समुद्धाइओ उज्झायाभिमुह सिजंभयो-'जह तत्त न साहेसि, ता [5]वस्न वावाइऊण अप्पार्ण मारेस्सामों' । 'अहो ! पुण्णा मे पडण्णा, जेण जीविय-समए वेद-रहस्सं साहेयई, सो य ४ एसो मे जीनिय-संमओ चितितेण भणियमुवज्झाएण- 'जड एवं, ना सम्म निसुणेसु- अहिंमा-लक्षणो सच्चाहिडिओ पर-टचावहरण-नियत्ति-रूबो नवगुत्ती-विसुद्ध-भचेराल- किओ अवहस्थिय-परिग्गहारभो जिय-राग दोस-परीसहोवमग्गो 'दाण-सील-तप-भार- णाइनाणाविह-गुगाणुगओ पञ्चक्खाणुमागाइ-पमाणगओ पुवावर-पदस्थाविरुद्धो रायगिहे चेव सवण्णु-महावीर-पीओ धम्मो तन नि । अवि य - "नीसेम गुण-ग्धवियं समन्थ-नेलोक-चड्डियाणदं । मोतुं जिणिंद-धम्मं कि किर ननं जए अन?" तो भणियं मभवण- 'को पत्थ पचओ! जहा जिणधम्मो त ? । नेग भणिय - 'इमस्ल जयस्म हिट्ठाओ मन्त्र-रयणमई भगवओ उमभमामिणो पडिमा जाग- पूया-छलेण पूइजई । तो भूमि खणिऊण दाविया से पडिमा, पणमिया भाव-सार । १६क, "ना। २१ दान । । ।

। शान-गणाव्यधच्छित्तौ प्रभव-शय्यम्भव-कथा । १५१ तहा खामिऊणोबझायं पणमिऊण तस्सेय सर्व जागोवगरणं सेस-दवं च दाऊण निग्गओ नियय-गिहाओ । संपत्तो गुणसिलयमुजाणं । दिवा ते मुषिणो । अच्छि- (त्थि)या ते धम्म । तेहिं पि दाविया सरिणो, पणमिया सबहुमाणं । पुत्वदिद्वि-विहाणा निदिओ संसारो, साहिओ सविन्थरो मुणि-धम्मो । तओ भणियं सिजभवेण- 'भयवं! देसु मे दिक्वं, जइ जोग्यो । 'को अण्णो जोम्गो ? ति भणतेण पदाबिओ। आगम-विहिणा भगवया । सिजंभषेण गहिया दुबिहा सिक्खा । सपहा कि बहुणा ? आलो चोदसपुक्षी । तओ काऊण से मुणि-पत्थियाभिसेयं कालाणुरूव-संलिहिय-सरीरो कय-भत्त-परिचायो नमोकार-परायणो गओ पभवम्ररी देवलोगम्मि । संजंभवायरिओ वि आयरेंतो पंचविहभायार, परूवेंतो संमत्त-मूलं माहु-माचय-धम्म, योहिनो भव-कम- लायरे, पयासेतो अढविह-कम्म-विवागं, परूवतो संसार-निवाग-कारणाणि मिच्छत्त-स-।। मनाईणि, करतो गच्छ-वृद्धि, पयासितो तिस्थयर-वयणं विहरि पयत्तो सगच्छो चि । इओ य तस्मि सेलभवे पञ्चइए मणिया से जाया सीजणेण-'कि कीरउ ? तरुण थिय मुका भत्तुणा, ता किंचि अस्थि पोट्टम्मि? । तीए भणिय- 'मणार्ग लक्खेमि' । कमेण य वडिओ गम्भो । उचिय-समए य पसूया दारयं । कयं जहरिह- काय । बारसमे दिवसे य कयं दास्यस्य नाम 'मणगों' ति । "जणणीए मणाग ति य बामे परिपुच्छियाए सलत । तम्हा 'मणाग' नाम गुरूहि बिहिय कुमारस्म " बड्डमाणो य जाओ अट्ठवारिसिओ । अण्ण-दियहम्मि पुन्छिया जणणी - 'को मझ जणओ?' । तीए भणिय- तुझ बप्पो सेजंभवाहिहाणो पञ्चइओ' । 'अहो! सुंदरं जाये, ज मे जणओ पाइओं चिंतितो असाहिऊण जणणीए कमेण बच्चतो. पत्तो पाए बाहिरुजाणं । आयरिओ वि हु मवियवयाए मज्महस्स समए भिक्खड्डा निग्गएम मणि-गणेसु पत्तो तत्व सरीर-चिंताए । दिवो बरिणा दारओ । समुप्पण्णो सिणेहो ति। "नयमाई नूण जाई-सराइ वियसंति वहाह बटुं । कमलाणि न रवि कर-गोहियाद मउलिति वेसमि ॥" दारयस्स वि एवं चिय गुरुम्मि सिणेहो संघुट्टो । तओ पुच्छिओ गुरुणा 'भो! कत्तो तुर्म' । तेण भणिय - 'रायगिहाओं । गुरुणा मणिय - 'कस्स सुओ । तेण भणिय - 'भट्टसि अंभवस्स, सो किर पवइयो, नयण्योमणत्वं आगओ म्हि, जेण से समीचे पदयामि ति, भयवं ! चियाणसि तुम?' । 'अबो! एस मम सुओ' विभावेंतेण भणिो गुरुणा- 'सो तुज्झ जणओ मम सरीरभूओ, ता पत्याहि । मम समी' । दारएण भणिय - 'एवं करेमो' । गओ गुरुणा सह वमहीए, आलोइओ गुरुहिं दंडय-पुरओ जहा सञ्चित्तो पचोप्पण्णो । पसत्य-चामरे पञ्चाविओ गुरुणा । उवओग-पृवयं च जाणिऊण से छम्मासे आउयं चिंतियं गुरुहि - 'ता सुय-जलनिहिणो उपरिऊण कालाणुरूवं सुयमेयस्स दायई, संपते य कारणे नि हद चोइसपुत्री, ४ धर्मापरेशमालाचा ममापि संजायं कारणं, दसपुधी पुण पच्छिमो अवस्सं निजहर, ता अहं पि निजहामि । हे य दस-अज्झयण-विसेसा निहिजमाणा वियाले निजूढा, तेण दमवेयालिअंति सस्थस्स नाम जार्य ति । भणियं च परमगुरूहि ति- "मणग पडुन सिजभवेण निहिया दसऽजायणा । व्वालिया पस) ठविया तम्हा दसझालिय नाम ।। आयप्पबायपवा निज्जढा होइ धम्म-पणती। कम्मप्यवायपुव्वा पिडस्म उ एसणा तिविहा॥ सञ्चप्पदायपुब्बा निज्जूढा होड़ वक-सुद्धाओ। अयामेसा निज्जूढा नवमस्स उ तझ्यवत्थओ ।। बिइओ वि य आएसो गणिपिडगाओ दुवालसगाओ। एय किर निज्जुद्ध मणगस्स अणुगमहट्टाए ।" तओ छहि मासेहि पढिऊण मओ समाहीए मणगो देवलोगं गओ। अवच नेहाओ को गुरुणा अंसुवाओ ति । अवि य- "कम्मासेहिं जहीय अज्झयणमिण तु अजमणएण । छम्मासे परिवाओ अ. काकाओ समाहीए । आणद-असुवाय कासी सेजभवा तहिं येश। जसभहस्त य पुच्छा कहणा य विधारणा सधे ।।" अओ भण्याइ-अवरच्छेयस्थं जोगे सीसे पवावेज पभवसूरीवेचि । सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण साहियं चरिय । सेजभव-पभवाणं निसुणंतो लहउ सामणं ॥ ॥पभव-सिजंभव-क्खाणयं 'समत्तं ।। दव्वाडवी य भावाडवी य दवाडवीए दिलुतो। घणनाम-सत्यवाहो इयरीए होइ तित्थयरो ॥ ६१ [द्रव्याटवी च भावाटवी च द्रव्याटव्या दृष्टान्तः । धननामा सार्थवाइः, इतरस्यां भवति तीर्थकर. ॥ ६१] कथमिदम् - [८५. द्रव्याटव्यां धनसार्थवाह-कथा ] समय-गुण-विभूतियं वसंतउर नयरं । तत्थ जियसत्तू राया । दीणाशाहचच्छलो उपचतिबग्ग सुहो परोक्यार-निरओ वधव-कुसुयागर-मसी धषो नाम सत्यवाहो । सो देसंतरं मंतुक्कामो पाडहियं भणइ - 'भद्द ! उम्पोसेसु तिय-चउकाईसु, 'जो धणेकर स्था तस्स इमओ गमाओ जाव इल्लुपुर, एयम्मि अंतरे 'असमाहमा अक्ख्यं काहि २. अणस्सा। C- ।

+ द्रध्याटव्यां धनसार्थवाह-कथा। चि। एयं सोऊम पयहा अणेगे ममण-मण-वणियाइणो । ताणं च मिलियाणे पंचस्स गुण दोसे सस्थाहो कहिउमाढतो-'इह खलु देवाणुप्पिया! इट्टपुरस्म दोषि मग्गा वञ्चतिः एगो उज्जुओ, [बीओ] कडिलो । इमिणा य मणाग सुहेण गम्मा, बहुणा कालेण इच्छियं पुर पाविजय; अवमाणे य सो वि उज्जुर्ग-समोयरइ । पदमेण पुण सिग्छ गम्मद, किंतु किलेसेष; जेण सो अञ्चंत-विममो मण्हो य । तत्थ पत्यारे । चेव दोनि महाघोरा वग्ध-सिधा निवसंति, ते अभिक्खणमुवहविति, मग्ग-द्वियाण य न पमति, अवमाणं च जाव अशुचद॒ति । रुक्खा य एत्थ एगे मणोहरा, तेसि छायासु विन बीममिया, मारण-पिया खु सा छाया । परिमडिय-पंड-पचाणं पुण अहो मुहूत्तर्ग वीसमियई ति । मणोहर रूप-धारिणो मद्र-चयणा य एत्य मग्गे तड-डिया बहवे पुरिसा वाहरति, तेसिं वयणं न सोपई । मत्थिया य खणं पि न मोला।।। जेणेगागिणो नियमा भयं । दुरतो य थेवो दवग्गी अप्पमत्तेहिं ओल्हवियत्रो । अणोल्हविजमाणो नियमा उहई । पुणो य दुग्गु व पाओ उपउत्तेहिं लंधेयद्यो । अलंघणे नियमा मरिजइ । पुणो महई अइगुविला गहवरा बम-कुडंगी लंधियचा, तत्य द्वियार्ण बहवे दोसा । राओ लहुगो खड्लगो, तम्स ममीवे मणोरहो नाम बंभषो निचं सन्निहिओ चिट्ठइ । सो मणइ- 'इमं खंड(खाई) मणागं पूरेह', तवयणं न सोया, सो। पूरिजमाणो महल्लयरो भवइ | पंथाओ य चलिभजिजइ । फलाणि य एत्थ दिवाणि पंच-प्पगाराणि नयणाणं सुहकराणि किपाग-रुक्खाणं न पेच्छियमाणि, न भोत्तवाणि; जेण मरणनियाणि ताणि । बावीमई तेणं इत्थ घोग महाकगला पिसाया वणं खणमभि- वंति, ते विन गणेयचा । भन-पाणं च नस्थि, विभाग-लद्धं विरस थेवं च । अप्पयाण चन काय । गईए बि जाम-दुर्ग मंतई । एव च गछतेहिं देवाणुप्पिया ! सिप्पमेव ।। अडवी लंघिजह । लंघिऊण य नमेगन-दोगचाइ-बजियं पसत्थं सिरपुर पाविजइ । तस्य य न हवंति पुणो किलेसाइणो । इमं निमामिऊण के वि नेण य मह पयहा, उन्जुगेण पहाचिया, अण्णे पुण इयरेण । तो मत्थाहो पसन्थ-वासरे हाओ य विलित्तालंकिओ तकालाणुरुव-निम्ननियासेन-पत्थाण-मंगलोवयारो उच्चलिओऽणुगम्भ- माणो अयोगेहि लोगेहिं ति । अवि य- "दाणं दिती बच्चइ महागईदो छ पणय-भमराणं । आणंदिय-जियलोबो महाबलो एस सत्याहो ॥" वचतो य आलिहइ सिलाइसु पंथस्स दोस-गुण-पिसुणगाणि अक्खराणि, लिहा 'एलियं गर्ष, इत्तियं सेस' ति । एवं च तस्स जे निहोम-वडि(ड्डिया, ते तेणेव समं अचिरेण तं पुरै पत्ता । जे वि लिहियाणुमारेण सम्म गच्छंति, ने वि पाति । जे ण- बट्टिया, न वटृति, छायाइ पडिसेविणो ते ण पत्ता, ण पार्वति । एम दवाडवी-देसग- इयाणि [८६ ]भावाडवी-देस दिखंतो जोइजइ - सत्यवाह-वाणीओ तिरथयो। पोसणा-याणीया चम्मकहा । कप्पडिय-समाणा जंतुणो, अडवी-सरिसो संसारो । उन्जुगो साहु-मग्गो, को सावग-पंथो । पथ्य-पुर-चापीओ मोक्यो । बग्ध-सिंघ-तुला, 16 रहियपचुप , धर्मोपदेशमालायाम राग-दोमा, मणोहर-उछाया-थाणीयाओ इत्थि-पम-पंडग-संसत्ताओ' बसहीओ। परिस- डिया-सरिसाओ निरवजा वसहीओ । मग्ग-तङ-ट्ठिय-हक्कारणपुरिस-सरिमा पासस्थाइलो अकल्लाणमित्त ति । अवि य- "पासत्यो ओसण्णो होइ कुसीको तहेव संतत्तो । अहछदो वि य एते अवदणिजा जिणमयस्मि ।।" सत्थिग-सरिसा साहुणो ति। "असहाइ-सहायत्तं करिति मे संजमं करेंतस्स । एतेण कारणेणं नमामि है सब-साहूर्ण ।।" दवग्गि-सरिसो कोहो । 'पहय-उपमो माणो । वैस-कुडंगि-सरिसा माया । खड्डोलग- * सरिसो मणोरहाहिडिओ लोहो, सो य पूरिञ्जमाणो वित्थरह ति । "जहा लामो तथा लोभो काभा लोभो य व पट। दोमास-कय कज कोडीए वि न निद्रिय ।" फल-संकामा विमया । पिसायाणकारिणो यावीसं परीसहा । भत्त-पाणाणि एसणि- जाणि' । अणिच)-पयाणग-सरिमो 'णिशुञ्जमो, रयणि-जाम-दुर्ग सज्झाओ, पुर-पत्ताण .च मोक्ख-सुहं ति। "नकि अस्थि माणुसाण त सुक्खं नबिय सम्बदेवाण । ज सिद्धाण सोक्ख अव्वाबाहमुनगगाम ।।" लिहिय-क्वराण सरिसं सुसं ति । सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण साहियं चरियं । धणसत्याह-जिणाणं निसुणतो लहइ निवाणं ।। । धण-जिण-कावाणयं 'समत्त ।। . " 4 0 [८७. बोधे एक्केण वि मुणि-वयणेण केई बुझंति इंदनागो छ । अन्ने पुण बहुएहिं वि न बंभदत्तो व नरनाहो ॥ ६२ [एकेनापि मुनिवचनेन केचन बुध्यन्ते इन्द्रनागवत् । अन्ये पुनर्बहुभिरपि न प्रदत्तवन्नरनाथः ।। ६२] इन्द्रनाग-कथा] कथमिदम् । वसंतउर नयरं । तत्थ इन्भ-कुलमेकं मारिणा समुच्छाइयं । एगं दारय इंदनागा- हिहाणं मोत्तण गेहं च लोगेण मिदेहि चइयं । सो वि डारओ कह कह बि मंडल- * विवरण नीहरिओ । इन्भ सुओ चि काऊम अणुकंपाए जीवाविओ लोगेहिं । पण रोगेण य चितियमणेणं ति । अवि य- १६ मंत। २६क पन्बदमो विन्भमो।मि। हकमे ।

। योघे इन्द्रनाग-कथा। "नवि दट) बाहिति मम दारिदाईणि तिब्ब-दुक्खाणि । निअ-वास-परिभवो जह नरयाणक-विम्भमो दूर ॥" अण्ण-दियहम्मि पयट्टो सिद्धत्य-मन्थवाहेण मह रायगिहं ति । "गणिमं धरिमं मेय पारिच्छं एवभाइयं भंडं । वेत्तूणं लाहट्ठी जो वञ्चइ अण्णदेमम्मि । निव-सम्मो बहुमओ दीणाणाहाण वच्छलो लोए । सो सस्थवाहनानं घणु व लोए समुबहइ ।" तओ करेंतो परत्य-संपाडणं, निरूवंतो मुहिय-दुहिए, व तो महाणुभावत्तण गंतुं पथयो । इंदनागो वि पत्त-वेसधारी गओ से आवासे भिक्खाए । दवाविओ घय-गुल-सारो पिंडो ति । अवि य- "वडिय-नयणाणंदो स-सुपंधो नेह-संगओ मागे । पियकामिणि-देहो विव संपतो तेण मो पिंडो॥" तदुवओगेण य पत्नो तस्य-वासरे । सस्थाहेण चिंतियं - नूणमेगंतरियाओ जेमेह, तेण कळन आगो । तओ अचंत-नेहाचगाढो दवाविओ पुणो वि पिंडो । तदुव- ओमेण य छट्ठोववासो पत्तो से वसहि । 'अहो! महाणुभावो एस तबस्सी भाव-सारं ।। पणमिऊण पडिलाभिओ विचिचाहारेण । तदुवओगेण य पत्तो चउत्थ-दिवमाओ । एवं जाव माससममो जाओ । तओ भणियो सस्थवाहेण -'जाव पुरं न पचो, ताव मम गेहाओ नण्णस्थ मिक्खडा गंतई । कमेण य पचो रायगिहं । कराविओ नियय- घरासो महो सत्यवाहेण । नओ मुंडाविऊण सीसं नियंसियाणि कासाय-वत्थाणि । जाओ लोय-विक्खाओ । जणवओ य परम-भत्तीए अण्ण-पाण-पत्थोसहाईहिं उपयरि-. उमारतो । जहिवसं च पारेइ, तदिवस महो वि लोगो गहियाहारो दुवा-डिओ पडि- वालेंतो चिट्ठह । एकस्स भोयणे महिए सेता(मा) नियति । अओ सेस लोग- जाणणत्यं भोयणे गहिए मेरी बादिअइ, सोऊण से मई लोगा निपञ्चति । एवं वयंते काले, अण्णया समुष्पण केवलनाणो चोद्दम-समण-सहस्साणुगम्ममाणो समोसरिओ गुणसिलए उजाणे बदमाणसामी कयं देवेहि समोसरणं । बदाविजो सेणियो- विस्थगरागमणेण य निउत्त-पुरिसेहिं । समुप्पण्ण-हरिसेण य दवावियं तेण महादाणं । पपड़ो महाविच्छद्रेणं भगवओ वंदण-वडियाए । पत्तो समोसरणं । वैदिओ अणाचि- सणीयमाणंद -सुहमणुहवंनेण तित्थयरो सहाभयाहिपहिं । अवि य- "हं कि पि अणण-समं सोक्स तस्सासि जिणवरे दि । जं कहिऊण म तीरइ सरिच्छं निरुवम-सुहेण ॥" तेलोक-दिवायरेण वि ममाढचा सजल-जलहराणुकारिणीए सब-सम-निय-निय-या- सा-परिणाम-परिणामिणीए आणंदिय-तिलुकाए वाणीए धम्मकहा । परूवियाणि असार-संसार-निबंधणाणि मिच्छचाविरइ-पमाय-कसाय-जोगाईणि। दावियाणि च मोक्स- कारवापि य सम्मच-नाण-चरणाणि । तओ मुणिय-जहडिय-संसारासाररूपा जाया ॥

१५८ धर्मापदेशमालायाम् के वि मुणिणो, अवरे सावया । पूगए पढम-पोरिसीए देव-सहिय-नरिंदाइएहिं महा- विच्छड्रेणं पवेसिलो पुव-दुवारेण बली । कयं पयाहिणं विरहतं भगवओ पुरओ । तो उडिओ भगर ति । "यति-पत्रिमणम्मि काले पुन्व-दारेण ठाइ परिकरुणा । लिगुण पुरओ पाडण तस्सद्धमवडिय देवा ।। अद्वद्ध अहिवणे अवसेस होइ पायय-जणस । सव्वामय-प्यसमणी कुप्पइ नण्यो य छम्मासे ।" तओ दुइय पोरुसीए समाढत्ता गणहरेग कह चि । "राओवणीय-सीहासम्मि निविट्ठो य पायपीढे वा । जेलो अपायरो या गणहारी कहेड विड्याए । सग्बातीने वि भवे साहइ ज बाप( प उ पुच्छेजा। न य णमणाइसेसी वियाणई एस छउमत्यो।" दुइय-पोरसीए उद्विओ लोओ [ सोउं] | गया लोगा जहागयं । मझण्ह-समए य मिक्खड्डा मुणिणो पविममाणा निवारिया निन्थयरेण - 'सपइमणेसणाइ वट्टई' । " पदुविओ य वीरेण गोयमो- 'भणसु इंदनागं जब – 'भोऽणेगपिंडिया ! एगपिंडिओ दुटुमिच्छद' । गोयमेण भणिो चिंतिउमाढतो- 'कहमणेगपिंडिओ ?, जो एगं पिंड गिहामि; अणेग-पिडिया एते, जे अणेग-पिंडेहितो गेण्हंति' । समुवसंत-कोवेण य चितियमणेणं- 'अबो ! उवसन-बेसाया। एए नण्णहा जपति, ता किमेयं । । सम्म भावितेण नायं - 'नूर्ण होमि अणेगपिंडिओ, जो सबनयरे पाणाइयं कगवेमि । एते पुण * अकयाकारिय-विसुद्धाहार-भोइणो, ना एए एगपिंडिया' एवं भावेतस्म समुप्पणं जाई. सैरणं, सुमरिओ पुव-भवो, जाओ पत्तेयबुद्धमहरिसी अज्झयणं भासइ । इंदनागेणं अरहया वृत्तं । कालंतरेण पत्तो नेवाणं । सुयदेवि पसाएणं सुयाणुमारेण इंदनागस । सिळ विसिद्धचरियं वियरतो लहउ मोक्खाई ।। ॥ इंदनाग-क्वाणयं समत्तं ॥ [८८] बंभदत्त-क्याणयं जहोवएसमाला-विवरणे तहा दट्ठां, नवरं बोहितस्स वि चित्तस्स न पडिबुद्धो ति। । जावय-मत्तं भणिओ तावय-मत्तं च कुणइ जो पुरिसो । अणवेक्खिऊण सेसं गामेय-समो न सो जुम्गो ॥६३ [यावन्मात्र भणितस्तावन्मात्र च करोति यः पुरुषः । अनपेक्ष्य शेष ग्रामेयक-समो नासो योग्यः ॥ ६३] 1 १६.क.सम्म।

अयोग्ये ग्रामेयक-कथा। १५१ [८९. अयोग्ये ग्रामेयक-कथा]-- एगस्स गय-सेवयस्म भारिया तम्मि मए दारय घेत्तृण 'मुहेण इंधगाईणि बह' ति भावंती गया गामंतर । संपत्त जोवणेण य पुच्छिया तणयेण - 'मम नाओ कह जीवंतो? । तीए मणिय - 'ओलग्गाए । तेण भणियं- 'अहं पि ओलग्गामि । तीए भणियं-'न तुम जापसि । तेण भणियं - 'सिक्खवेमु । तीए भणिय - 'बच्छ! ता. पडमं दूराओ दहण माणणिज महया सहेण जोहागे कीरई' । 'एवं' ति पडिवजिऊण पयट्टो रायगिहं । अंतराले य मिग-वहणस्थ चाहेडिए निट के दहण को महया सर्वेग जोहारो । पलाणा मया । अंबाडिऊण मभावे सिद्ध मुक्को, सिक्खावियो य अणुकंपाए तेहि - 'एरिसं दद्गुण निलुक्कनेहि सणिथं सणियं आगम्मद' । अमत्थ दिट्ठा चोरा जाणणथं दिण्ण-थाणया धोवया निलुको आगच्छतो दगु चोक ति काऊण बढो, मन्भावे य. कहिए मुको । एरिस दहण 'सारो पडउ' ति वृचइ । अण्णस्थ पुण्णादे हल-वाहणुजु- याणं मो भणियमणेणं- 'खारो एस्थ पडउ' । तत्य विताडिऊण सम्भावे पिसुणिए मुको, सिक्खविओ य, एरिसे इमं बुच्चइ - 'सगडाणि भे भरिजंतु' । अण्णस्थ दिई मडयं नीणिजंत, भषियं च णेण - 'अणेगाणि सगडाणि मय-माणुमाणं भरेह । क्स्थ वि तह चैव हंतूण मोत्तूण सिक्खविओ, एरिसं दट्टण इस भण्णइ – 'अचंत-विशेगो . मे भक्उ एयारिसेण । पुणो पत्तो बारिजए लग्ग-वेलाए । भणियं च णेण-'अचत- विओगो मे भवउ' । तत्थ वि तह चिय मुक्को सिक्खविओ य - 'एवं मामयं ति भवउ त्ति मण्णइ । अण्णस्थ दिट्ठो निवलि( गडि )ओ ठकू(क)गे । भणियं च णेण- 'सामथमेयं भव' । तत्थ वि अंबाडिऊण सिक्खविओ, एरिस दट्टण 'एनाओ लहुं मुञ्चसु ति चुच्चइ । अन्नत्थ दुन्नि जुवाणए प(पि)त्ति करते दट्टण भणियमणेण - 'एयाओ लहु . विओजुहो' चि । एवं च अणेगाणि एवंचिहाणि करेंति । ठिओ जर ठकुरम्स ओल- गओ । अण्ण-दियहम्मि मणिओ से जायाए – 'वाहग्सु भत्तारं, जहा उन्हो वि केयारिसो अवस्खलओ, सीयलीहूओ पुण असुंदरयरो भविस्मइ । तओ परिसा-मजो मया सद्देण एवं चिय वाहरिओ, लजायमाणो पत्तो मेहं ठकुरो | अंबाडिऊण सिक्सविओ-'एरिसे को जहा-अवसर सणिय कहिआई । अण्णा-दियहम्मि पलिते गेहे पदविओ ठक्कुरस्स वाहम्णत्थं । जहा-अवसर कण्ण-मूले सिटुं जहा- 'पलितं गेहं' । गओ तत्थ दिटुं दर्छ । तस्थ बि अंबाडिऊण भणिओ- 'धूमं गेहाओ नीहरतं दहण तो सयमेव तत्थ छारो धूली उदगाइयं च सिपई' । अण्ण-दियहम्मि अप्पाणयं धूर्वतस्स निम्गओ धूमो, तओ से उचरि पश्खिचो मह नीरेणं ति । ता जो एपारिलो अमो वि, न मो घेतो ति । ॥ गामेल्लय-क्वाणयं 'समत्तं ।। 5 H ६.क.म १६० । धर्मोपदेशमालायाम् कय-पावो वि मणूसो मरणे संपत्त-जिण-नमोकारो। खविऊण पावकम्म होइ सुरो मिठपुरिसो व ॥ ६४ [कृतपापोऽपि मनुष्यो मरणे सम्प्राप्तजिन-नमस्कारः । क्षपयित्वा पापकर्म भवति सुरो मेण्ठपुरुषवत् ॥ ६५] कथानकं प्रागुक्तम् ॥ अनिरूविऊण सम्मं जो कायदेसु बद्दए पुरिसो । सो उदयणो व बज्झइ कारिमहत्थि-हिय-नरेहि ॥ ६५ [अनिरूप्य सम्यग् यः कर्तव्येषु वर्तते पुरुषः । स उदयन इव पध्यते कारि(कृषि)महस्तिस्थितनरैः ॥ ६५] [९०. अनिरूपितकर्तव्ये उदयन-कथा ] जहा वासवदत्ताए गंधव-गहण-निमित्तं पओएण अरण्णे हथिणो गेण्हितो किंचिलिंग- मय-करि मज्म-ट्ठिय-पुरिसेहिं उदयणो गहिओ । जहा य वासवदत्ताए सह घडणा जाय ति । सो तीए दिडो बम्महो छ, तेण विरह व सा विट्ठा । अण्णोण्ण-जाय-हरिस आवडियं ताण रइ-मोक्खं । जहा य जोगंधरायणेण पदण्णा कया- "यदि ता चैव ता चैव ता वायतलोचनाम् । न हरामि नृपस्यार्थे नाह योगन्धरावण ॥" जहा य वासवदत्वं हरतेण पढियं -. "एष प्रयाति सार्थ काञ्चनमाला बसन्तकौव । भगवती घोषयती वासवदचा उदयनश्च ।।" एवं सर्व सवित्थर रिसि-चरिया(ए) उपएसमाला-विवरणे य भणियं ति । ॥ उदयन-क्खाणयं 'समत्तं ॥ पर-तिथिय-मज्झ-गओ साहू नाऊण अप्पणो निंदं। पर-लिंग चिय गिण्हइ बोडिय-मज्झ-द्विय-मुणि व ॥६६ [परतीर्थिकमध्यगत. सात्विाऽऽत्मनो निन्दाम् । परलिजमेव गृहाति बोटिकमध्यस्थितमुनिवत् ॥ ६६] [९१. समयज्ञ-साधु-कथा] अस्थि सिरिलाउदेस-चूडामणिभूयं अणेग-दिव-च्छेरयाणुगर्य सउलियावि- हार-हिट्ठिय-सण्णिहिय-पाडिहेर-मुणिसुखयतिस्थयर-पडिमा-विभूसियं भरुयच्छ नाम 24 - महानयर ति। H "पुव-भव-सउलियाए सिंपल-दुहियाए कारियं तस्य । तुंग जिणाण भवर्ण नामेणं सुदंसणाए चि ॥" 1r...।

समय-साधु-कथा। तशी नंदणाहिहाणी साह कारणांनरेण पट्टविओ गुरुणा दक्षिणावह । एगागी वचतो य पोसे पत्तो पलउर । पविट्ठी दिगंबर-बमहीए । दिण्णो उवरओ, पविडो तत्थ । बोलीणे य लोगे पमुत्ते माहुम्मि निश्छ्डा गणिया, उदय दुबार । उद्यविजण य साहुं भणियमणाए- 'स्मसु मम नि । अवि य- "भुजसु मम जहिच्छ अलाहि एनेण यय-विसेसेणं । न य कोइ बिसं गिण्हइ अमयं तृण बालो वि।" तो अदाविय-वियारेण भणियं माहुणा - 'मुंदरि! सुदर सलतं, बंचिओ म्हि एनियं कालं पचक्खोवलद्वाओ बिमय मुहाओः ता जाप मंत-पुरस्सर इमं वेस उज्झामि, तओ करेमि ममीहियं । वसीभृशो एमो चि भावती पमुत्ता गणिया । तेण वि दीवय-सिहाए दई सत्वमुपगरण । जाओ दिगंबरी । पभाया स्यणी । बाहरिया । नागरया 'एन्थ सेयवडो वेमं घेत्तण पसुनो नालियो, तं पेच्छह भणनेहिं उग्याडिओ उवग्गो सवणगेहि जाव दिट्ठो बेमाए खंध-लग्गो निउत्त खमणगो । तओ मिलिया दिगंबरा खिसिया लोगणं ति । "मुद्ध-महावम्मि जण ज दोस देह पड तस्मैव । गडिजह नण सा शिब जो पृति सिवइ उम्स ।।" अओ भण्णइ-जहा नेण गाहुणा पवयण-खिमा यर-वेसं काऊणावणीया, एवं काय ति। मुयदेवि-पमाएणं जडयो चरिय समासओ भणियं । निसुणंतो होइ नरो गीयस्थो मन-कजेसु ॥ [॥ जइ-क्वाणं समत्त ॥] 15 इह लोगम्मि वि बधं लहंति परदारिणो न संदेहो । जह पजोओ बडो इत्थी-लोभाउ अभएण ॥ ६७ [इह लोकेऽपि बन्ध लभन्ते पाग्दारिणो न सन्देह । यथा प्रद्योतो पद्धः खीलोभादभयेन ॥ ६७] [१२] जहा बेसिन्थियाहिं अवलोभिऊण अभएण पञ्जोत्रो बद्धो, रायगिह नेऊष्ण पुणो । उजेणी-सीहासथे निवेसिओ तहोयएममालाए रिसि-चरिएमु सवित्थर भणियं ति । निय-सात्त पयडिजसु सुंदरमियरं व संघ-गुरु-कजे । विष्णुकुमारो ब्व मुणी न दोस-बत्तब्वयमुवेइ ॥ १८ [निजशक्ति प्रकटयेत् सुन्दरामितरां वा सह-गुरुकायें । विष्णुकुमार इव मुनिन दोपवक्तव्यतामुपैति ॥ ६८] मुन्दरां निरवद्याम् , इतरा सावधाम् । कथमिदम् :- - ॥ 15 धमोपदेशमालायाम् -[९३. सङ्घ-गुरुकायें शक्तिप्रकटने विष्णुकुमार-कथा]- अस्थि निरतर-बहुविह-णाणाविह-नया-गाम-मोहिल्लो । सोहा-निञ्जिय-पंकय-मयलंछण-जुबइ-पयणिल्यो । वय-निवह-निरतर-सचरन-टेकंत-दरिय-वरवसभो । वर-चमह-ट्ठिय-पामर र-लीला-परितुलिय-हर-गमणो ॥ गमणापास-वियभिग-दीहर-मूह सास-पुटिय-गोवि-यणो । गोवियण-गीय-अणहर-संदाणिय-दिड-हरिण-उलो ।। हरि-नउल परिक्कम-लदह साड-पायडिप-पयड-माहप्पो। माहप्प-निमण्ण-महानम्दि-रेहन पय-अमलो ।। कमलायर-कमल-पिसिट्ठ(मट्ट)-माण-पडिलग्ग-ममिर-भमर-उलो। भमर-उल-पक्ख-मणहर-झंकारुपिच्छ-कीर-उलो ॥ कीर-उल निरतर-संचरत लुपंत मालि-कण सोहो । सालि-कण-सोह-निवडिय-रेहत सेम महिवेढो ।। महिवेढ-वियड-पायड-महंत-धवलहर संकुल-ससोहो । सोहा-निञ्जिय-भवणो रेहड कुरु-जणवो दूर ॥ उसहस्स पयावरणो सुयस्म नामेण कुरुनरिंदस्म । लोयम्मि सुष्पसिट्ठो कुरु त्ति जय-पायडो दसो॥ तत्थ य विणिजियासेस-विसर्य महामुणि-माणसं पिप हथिणाउर नयरं । जंच, मुखह-देहं पिव वित्थारिय-नित्-निरतर, विषहाहिट्ठियं च; चंदविर्य पिव मणहर, ॥ कलाहिरामं च । कुलबहू-जोवणं पिन मुरासय, पत्थणिजं च । अवि य - लडह-विलासिणि-मालत्त-चलण-निहिन-जाय-वर-सोहा । कैकेल्लि-पल्लया इव रायपहा जम्मि रेहंनि ।। गाणाविहरयण-ममुच्छलंग-किरणोह-रजियावयवा । दीसंति जत्थ रविणो किरणा तियरिंदु(द)धणु-सरिसा ॥ सो इंदनील-मामल-पामाए पेच्छिऊण साणंदं । नचइ मयूर-विदं वेलवियं जलय-संकाए । गजंकुर-बेलविया रविरह-तुरया खणं निसीयंनि । मरगय-पासाय-समुच्छलंत-उद्धडिय-करेसु ॥ निम्महिय-सुरहि-परिमल-मुहर्फसासाय-गरुष-माहप्पो । कामिह जत्थ सणियं पवियंभइ मारओ दूरं ।। अह नवर तत्थ दोमो निवट्ठियासेम-दोम-निवहम्मि । अवहत्विय-मजाया रिउणो विलसति सम-कालं ॥ तत्य वियंमिय-पडिवक्स-मच-मायंग-कुंम-णिद्दलणो। पणइयण-पूरियासो राया पजम(मु)त्तरो नाम । .

. सह गुरुकार्य शक्तिमकटने विष्णुकुमार-कया। जो य, दियमारंभो व अणु पत्तिय-मिन-मंडलो भुषणभुव इंदफलानिवहो । समुन्द-माह-वेढो, कमलायगे व जयलच्छि-समहिद्विओ नि । अविय- निवाति गुा चिय मयल महिमंडल जए पयडा । एमेव य पडिवनं मिर्यक-किरणेहि महिवेढ ।। अह पाव विलसियं दणुयनाह-हिययं व पुग्मिमीहस्स । जस-पन्भारोहिं दर्द नाहिं व दर विणिभिन्नं ।। तस्म य गहणो मयलने इर-पवागा जलाभिहाणा पिययमा । जा य, उजाण-दी- हिया विव विस-कंदो-नया-रेहिंग, उपासेगाव व मण्णिहिय कण्णाहरणा, हेमंतसिरी विष रो(ग)हत-निल्या, पिसि-डी वि वियसिय-कुंद-दमण चि । अवि य-चदस्म चंदिया विर अहला परिगलइ मा वि गोमम्मि । एमा उण नग्यटणो न गला छाहि व नदियह ॥ मयणारिणो व गांगे आना परिवमह मा वि देहद । एमा पुण निय पडको निामा नवम्मि डेहम्मि । एवं च राणो तीए मह जम्मनर-मबलिया जिय-पुग्णाणुभाव-जणियं बहुजण-पसंम- मिजं तिवग्ग-मार जीयलोग-गहमणुहांवमा समडकनो कोइ कालो । अण्णया उच्छ-, ग-गयं सीहं दट्टण पडिबुद्धा जाल ति । अवि ग- खंघ-ट्ठिय पंजर कैमरोह मुह-कुहर-भासुर धवलं । तडि-धडिय-सरप-नीरानहं व पुलएड भयनाहं ॥ माहियं षय(इ)यो । नेणावि मुणिय-य-याणुसारेणानि (न)दिया पहाण-पुत-जम्मेण । अत्र(वि)माणिय-डोहला य संयुष्ण-समए पस्या देवकुमारोपमं दारयं । पद्धाविओ राया। पियंकरियाए चेडीए । दिणं से पारिश्रोसिय । पइडियं दारयस्म नाम विण्हुकुमारो। वडिओ देहोवचएणं, कला-कलावेण य । संपत्तो मयल-जण-मलाहणिज जोवणं ति । अवि य-जयलच्छि-परिग्महिओ पय-मम्ग-फरत-मीण-संमउलो । कमलायर-मारिच्छो रेहड़ कुमरो ग्यवि(मि)दु छ । जस्स य, कुडिला चिहुरा, ण सहायग, वित्थरिय वछत्थलं, न कडुरं भणियः । तणुओ मज्झदेयो, न हीण-विलामोःमयरद्धय-धणु-कुडिलाओ ममुहायो, न बुद्धीओ अइदीहरा मुया-दंडा, न वेगणुबंधा; परिचाओ ममजिय-विहवस्म, न चरियस्स; जच्चत परिचिआओ कलाओ, न भायात्रो; पायडाणि बुहजण-पसंमणिआणि गुण-विजाणि, न चारपुस्सि-जंपियाई भगुरा दइया-पणयकलह-कोवा, न महासेण-जोह वि । अवि य-जल-संसम्गि-वियंभिय-कमलाण व दुजणाण मुह मोहं । विमला वि हु जस कहा मियंक जोह व मइलेइ ।। 12% समीप। १० कास्को:।

॥ " धर्मापदेवामालायाम् पायड-गुणाई दूरं सहियय-जण-जणिय-हमिय-तोमाई। चरियाई व जस्म सुभासियाई घेपनि लोएहि ॥ निद्वविय-मयल-टोमा पयासियासेम-पयड-परमन्था । पसरनि जस्म दूर कबाबंधा रवि-कर व ।। कालंतरेण य पुणो वि पनया चोदम-महासुमिणप-पिमुणिय जाला सुरकूमर-संकास दारयं । कयं महावद्धावणयं । पट्ठिय से नाम महापउमो नि । सो देव-परिग्गहिओ बडतो नन्ध जुवर्ण पत्तो । निय-कर-पडिवन्न-धरो उदयत्यो दियहनाहो व ॥ भमिउ वायाए दढं मुहब-परिमो व दरमवगूढो । पायड-गुणावलीए दयाए व मुकय-पुण्यो व ।। सुविसुद्धाए जराए धवरा(ला) चिहुर व जम्म कीरति । कत्व-कहाए परिसा अण्णाण-कलंक-कसिणा वि ।। अण्णया अणेग-सीस-परिवारो समोमरिओ बाहिरूजाणे मुवयाहिणामो महामुणी । जो य, भूमणं तब-सिरीए, निलओ विरागयाए, कण्णाहरणं नाणलच्छीण, कुलमंदिर खंतीए, निवासी दयाए, जलनिही गुण-स्यण-वेईए, पुण्णखितं अपरिग्गहियाए त्ति | अवि य-समुक्खाय-मल्लो महामोहम(स)लो । गुणाणं सुपल्लो मुणीणं महल्लो । तओ सरिसयरो संपत्तो राया सह विण्डकुमार-महापउमेहिं । पत्ता नागरया । भगवया वि समादत्ता धम्मकह चि । "धम्माउ चिय जम्हा अन्धाईया हवति पुरिमत्था । ता सोचिय कायबो विसेमो मोक्ष-कामेहिं ।" जेण देवाणुप्पिया ! अमारो संसारो, दारुणा नरया; अधिमहाओ तेसु वियणाओ, विचित्ता कम्म-परिण[ईओ, समुच्छलंति रागाइयो, अणवट्ठियं मणं, चंचला इंदिय- तुरंगमा, किंपागफलोपमा विसया, दारुणो पिय-विष्पओगो, दुरतो वम्महो, नरय- सोवाण-भूयाओ इस्थीओ, अमामय जीवियं, समासण मरण, वेचणा-परा पाणिणो, - कसायानल-संत जगं, असुंदरो घर-वासो, न सुलहं मणुयत्तं, दुल्लहा धम्म-पडिवची, बहुविग्धं दियह, चंचला रिद्धी, सुविणोवमं पेम, दुल्लहा आरियखेत्ताई-संपया, मिच्छत्त-मूढो जणो, दारुणमण्णाणं, निंदिओ पमाओ, परिहायंनि भावा, थेणीहोति आगयाई, अप्प-विरियाओ ओमहीओ, काम-भोगाउरा लोगा, मबहा, कि बहुणा १ न मोक्ख-सोक्खाहिती अण्णं सुहमस्थि नि । अवि य- "नारय-तिरिय-नरामर-गईमु नीसेस-दुक्ख-तवियाण । मोत्तूण सिद्धि-वसहि जियाण सरणं न पेच्छामि ।।" तओ हियय-ट्ठिय-चित्त-परिणामेण विष्णत्तो गुरू पउमुत्तरराहणा-'भय ! जाव विण्हुकुमारं रजे अहिर्मिचामि, ताव में पाय-मूले सफलीकरेमि करि कण्ण-चंचलं मापदणं पवजा द्वाणेण । भगवया भणिय - 'देवाशुपिया! कायश्चमिणमो 4 + सब-गुरुकाये शकिप्रकटने विष्णुकुमार-कथा । भवमचाण, ता मा पडिबंधं कुणम्' । पुणो वि पणमिऊण गुरुं पविट्ठो नरि । चाहरिया मंतिणो, मह पहाण परियणेण विगहुकुमागे य-'भो भो निसुर्य चिय तुब्भेहिं संसारासारतणं । चिओ ई एत्तियं कालं, जं मामण्णं नाणुट्टियं, ता संपर्य विण्हुकुमारं रजे अहिमिचिय गिण्हामि पवज । तमो विष्ण कुमारेण-'ताय ! अलमिमेहिं किंपागोवमेहि भोगेहि, तुह चरियमेाणुचरिस्मामो । तो जाणिऊण से। निच्छय वाहरिओ महापउमो-'पुत् ! पडियअमु गजं, जेण पचयामो' । तेग भणियं- 'तायमेवाणुचरिस्मामो, अहिमियमु विण्डकुमार, जेण से भिन्चो हवामि' । राणा भणिय - 'वच्छ ! पुणरुत्तं भणियो वि न पडिवाइ, जेण मए मह पवइस्मई' । नमो सबोचाहि-विसुद्ध वासरे महाविच्छड्डेणं कश्रो महापउसम्म गयाभिसेओ । पउमुचरेण वि आघोसण पुष्वयं दवावियं महादाणं, पूइओ समण मंघो, कराविओ सब-जिणाय-। यणेसु अट्ठाहिया महूमयो । पमन्थ-यामरे य अणुगम्ममाणो अणेगेहिं नरिंदाइएहि, सह विण्हुकुमारेण महाविभूए पवइओ पउभुत्तो । वढिआ । कया गुरुणा धम्मकहा- "चत्तारि परमगाणि दुलहाणि य जनुशरे । माणुसत्त सुई मद्धा सजभम्मि य वीरिय ।।" तओ खओवसमेण थे।कालं चिष गहिया दृविहा सिक्वा । कालंतरेण य उप्पा- " डिऊणं केवलनाणं । महापउमस्म वि उप्पण्यामाउहमालाप चक्करयणं नि । अवि य- अह कय पूर्य चकं तियमिंद-दिमाए जोषण गर्नु । तत्थेव ठियं राया संपत्तो नस्म मग्गेण ॥ उत्तुंग-रहारूढो संधिय-चाणो ममुह मज्झम्मि । तिणि दिणे उपउनो निय-नाम में सर मुयः ।। सो बारस-जोयणमवि ठियस्म तित्थाहिरस्म देवस्म । अस्थाणम्मि निवडिओ गुण-मुक्को मगह-तिव्यम्मि ।। तं पुलोइऊणं रुट्ठो 'केयोस विमजिओ मरो एस्थ । दई महपउमनाम नक्षणमेनेण उबसतो।। गंतूण तो तियमो चूडामणि-दाप-पुवर्य भगड । नरनाह ! एसी ई पुञ्चदिसा-पालओ तुझ ।। आणा-फलं ति जं न मे दाऊण अट्ट वि दिणाणि । काऊण तम्म महिमं संपत्तो दक्षिण-दिसाओ ॥ तत्थ वि वरदाम-वई एवं चिय साहिओ सुरो रण्णा । पच्छिम-दिमाए पन्छा पभास-मामी वि एमेव ।। सिंधुनय-देवयं माहिऊण वेयड-सेल-देवं च । तिमिसगुहाए य पुणो कयमालं साहए राया ।। ताहे अद्धबलेणं सिथए दक्खिणं दिसामागं । साहेइ सुसेणवई तिमिसगुहाए कवाडाणि ॥ . ।

4 ॥ धर्मोपदेशमालायाम उग्याडिऊण सो चिय मणि-स्यणेणं करेड कुंडाई। थायाम-पुहचेहि पंचेव धणमयाई तु ॥ एगूणवण्ण-संखाणि दोन पासेमु तीए सो लिहह । उज्जोइय-मग्गेणं बल-महिओ पविमए नाहे ॥ उम्मग्ग-णिमग्गाओ नईओ सो सकर्मण बोलेइ । आवाय-चिलाएहि य जुझड ग्य-बाय-हरिहि ।। जुझम्मि उ ने विजिया कुलदेवे संमरित्तु मेहमुहे । ते परिसिउं पयत्ता निम्तर ताण ययणेहि ।। पाणिय भयाउ लोगो ठविशो महो विचम्मरयणम्मि । छत्तरयणेग ताहे चम्म संचाइयं मह्यं ।। जो पुखण्हे माली विओ चरमम्मि पच्छिमहफिम । तं चिय भुजति नग दिणाणि जा सक्त वच्चंति ।। नसह-किकर-परिनिजिहि वनवण-देव-निबहेहिं । उपसामिया चिलाया नम्बइ-आण पडिन्छति ।। पुणरवि हिमवतोवरि बावचरि-जोयण-विओ तियसो । सिद्धो मरेण लिहियं निय-नानं .सभाडे य ।। सिधूए उत्चरिई खुणिकम्युडं उवेः सेणाणी । गंगं च महापउमो तदुत्तर पुण वि. सेगाणी ॥ अह वेयी पनो रणरहसुन्निन्न चहल-पुलएहि । सयर-नागदेहि मर्म जुज्झट सुर-सयर-नय चलणो॥ पुणरुत्त-मत्-मायग-मेह-गजा-मृहलिय-दियनो । निवडन-वाण-परियो अंत्रिय-नयलामोगो ।। विलसिय-कगल-करवाल-विजुलो भड-मयूर-रव-मुहलो । तियमिद-गहिय-चावो जाओ रण-पाउमो ताण ।। फुटुंनि मुद्दड-सिम्-दलाई हिरारुणाई मयराहं । घण मडलग-धाग-त्याई रण-पाउसे पते ॥ करिनाहाणं करिणो तुम्याण तुरगमा रहाण रहा । समय चिय संलग्गा सुहडा दप्पुद्धर-भडाण ॥ कहं पुण जुज्य पारियं ?- कत्थड कराल करनाल-छणछण-संवद्ध-फिट्टेत-सिहि-सिहा- * रिय-गयणंगणं । कन्थड रण-कहिर-मम-गंधायड्डिय-निवडत-संग-सहस्म-पक्सुखेव- पवण-समासासिय-समृद्धित-निवडिय-भडयणं । कत्थइ घणु-गुण-विमुक्त बाण-सेणिसंछाइ- यासेस-नहि(ह)पलं । कत्थइ गुलगुलेत-दंति-दनग्ग-भिजन-महासुहड-बच्छत्यलाभोप- संकुलं । कहिं पि पसरत-धणु-जीहा-रव-गिरि-विवर-पडिमद्द-भरिय-महिपलं । कहिं पि घणुचाण-सत्ति-सबल कुंतासि-मसुंठि-झप-तिम्ल-मुग्मर-चक्कासिघेणु-दारुणं । कहि पि नर- ॥ रुहिर पाण-परितुष्ट-किलकिलेत-वेवाल-सय-भीमणं । कहिं पि महल बंदियणुपुढ-जय- १६.'थइ। १. सिरि। ३. गय। 4 1 . सख गुरुकाय शक्तिप्रकटने विष्णुकुमार-कथा । ११० जयारवापूरिजमाण-दिसा-मंडलं । अवि य, कई पुण विजाहगहिवेण चकलङ्कि-बलं सरहिं छाय! ति । अवि य- छागइ पर-बलं सो बाण-महम्मोहि लद्व-पमह । निय बाणेहि य मयणो मयलं महि-मंडलाभोग ।। दीमह न मेण्हमाणो संवितो वा विकडमाणो वा। कामो व तह विविधः असंग-संग्वेहि बागेहिं ।। नासेइ नदि-बली उदय-स्पो दीहरेहिं बाहिं । सरो व दुगलोगो निभरिय निजि निउज्य ।। इय संकुल सेणा-निवित-जुहोरि जुज्झिउ नाहे । लग्या दुनिनि पहुणे विजाहर मारह नादा। आयण्णायड्डिय-धणु-विमुक-मा निया-भरिय-नह-गग्गा । दोनि वि माग-लोसिय मुग्संदरि-गुरु-पमाला ।। दोषि वि गुरुय-पया दोनि वि विलनंत-रु हर-पडिहन्था । दोनि वि वंचिय-पहरा दुबि विजय-लद्ध-माहत्या ।। दोणि वि बन्गिर खग्गा दोन्नि वि कुल-जलहि-पुणिम-मियंका । जुझंनि दो वि दूर नहंगणुग्छुड-जयमहा ।। चकरयणम्मि गहिए फरनि जालाउलम्मि पाएम् । पडिओ य खयरनाहो भग्हाहिरामणो ताहे ।। बडप्पवायगुहाए पच्छा गंतूण माहिओ देवो । नामेण नट्ठमालो नरवहणा तीए नीहरिओ ॥ गंगा-कूलम्मि तओ नव निहिणो चरिणो उमनमति । गंगाए दाहिणिलं सेणाणी निक्खुडं जिणह ।। नेमप्प-पड-पिंगल पर्यण-महापउम-कालनामे य । ततो य महाकाले भाणवगमहानिही संखे। [१] नेमप्पम्मि निवेसो गामागर-नगर-पट्टणाणं च । दोणमुद्द-मर्डवाणं खंधाराणं गिहागं च ॥ [२] गणियस्स उ उप्पत्ती माणुम्माणम्म जं पमाणं च । घण्णम य बीयाण य उत्पत्ती पंहुए भणिया ।। [३] सहा आहरण-विही महिलाणं जा य होइ पुरिमाणं । आसाण य हत्थीण य पिंगलगनिहिम्मि सा भणिया ।। [४] रयणाण मवरपणे चोहम वि वराण चकबहिस्स। उप्पजने एगिदियाणि पंचेंदियाई च ।। [५] वस्थाण य उप्पत्ती निष्फची चेव सबभत्तीर्ण । रगाम य गंधाण य महा एमा महापउमे ॥ " भ भ " . २६८ धर्मोपदेशमालायाम् [६] काले कालण्णाण गम्भहराणं च तीसु वासेसु । सिप्प-मयं कम्माणि य निणि पयाए हियकराणि ॥ [७] लोहाण य उप्पत्ती होइ महाकाल आगराणं च । रुप्पस्स सुवण्णस्य य मणि-मोत्ति-सिला-पवालस्स ।। [८] सेवाण य उत्पत्ती आबरणाणं च पहरणाणं च । सबा इ दंडनीई माणवगे रायनीई य॥ [१] नट्टविहि-नाडमविही कसम्म चउबिहम्म उप्पत्ती । संखे महानिहिम्मि य तुडि(रि)यंगाणं च मवेमि ।। चक्कट्ठ-पइट्ठाणा अगुस्सेहा य नव य विक्खंभो । वारस दीहा मंजस-संठिया जाण्हवीय-मुहे ।। वेरुलिय-मणि-कवाडा कणगमया विविहरयण-पडिपुग्णा। ससि-सूर-चक-लक्खण-अणुमय-वयणोवमनीए ।। पलिओवम-दुिईया निहि-सरिमा नाम तेसु खलु देवा । तेसिं ते आवासा मुकीलया हीपच्छाया । एए ते णच णिहओ हिणो) पभूय-धण-कणग-रयण-पडिपुण्णा । जे वसमणुषत्तेन्ति सवेर्मि मणुयपालाणं ।। नवजोयण-चित्थिण्णा नब निहिओ अट्ठजोयणुम्सेहा । बारसजोयण दीहा हिय-इच्छिय-रयण-संपुण्णा ॥ वक्काइयाणि चोदस रयणाणि हवंति चकिणो तस्म । नामेण सरूवेण य अहम कित्तइस्सामो ॥ [१] अरय-सहस्साणुगयं पयन्नधार फुडत-रवि-सरिसं । चकं रिउ-चकहर दिवममोहं रयण-चित्त ॥ [२] निदलिय-सवरोगं लोइय-गयण मियंक-बिंब व । उद्देड-पुंडरीयं दिवमिणं दुइयग्यणं से ॥ [३] दरियारि-मत्तमायंग-कुंभ-निदलण-पञ्चल दिई । जम-जीह-तिक्ख-धार ग्यण-विचित्तं सहह खगं॥ [४] निम्मुण्णय-समकाणं पर-बल-निद्दलण-पञ्चलं दिवं । दंडरयणं विरायइ अहिडियं जक्ख-निवहेण ॥ [५] चम्मरयणं अभेजं सजण-चित्तं व जणिय-जय-हरिसं । संठाइय-धरणियलं सुपसत्थं सहइ चकिस्म । [६]चिंतामणि-संकासं मणिरयणं सीस-रोग-निद्दलणं । विष्फुरिय-किरण-निद्दलिय-चहल-तम-तिमिर-निउरवं ॥ [७] निय-कंति-जूलिय-ससि सर-तेय-वायडिय-नहयलाभोग । दिवं कागणिरयणं लंछिय-करि-तुरग-पाइक। १. चिट्ठवन। कन। " 26 ।

. ॥ सक्क गुरुकार्य शक्तिप्रकटने विष्णुकुमार-कथा। [4] रूवेण तुलिय-मयणो कोवेण जमो हरो वि सत्तेण । तेएण वि पलय-रवी सरो सेणावई रयणं । [९] निय-रूव-विह्व-परितुलिय-मयण-वेपमण-जाय-माहप्पो । दिवाणुभाव-कलिओ सेट्टी रयणं पि से नाम । [१०] निय-सिष्पकला-कोउय-निजिय-कोकाम लहु-माहप्पो । ख्वाह-गुणावामो दसमो से बडई रयणं ।। [११] अ(आ)रिमवेद-चिहन्न विजा-मंताइ-लद्व-माहप्पो । दुरियाइसु संतिकरो पुरोहिजो गुण-गणाचासो ॥ [१२] दप्पुद्धर-सहड-महानरिंद-मुमुमृगोक-दुल्ललिओ। तियसिंद-दंति-मरिसो दंती रण-लद्ध-जयमहो । [१३] मण-पवण-वेग-मरिसं नुरगरयण मगोहर तस्म । निम्नासिय रिउ-तिमिर ठिणयर-वि नेस्समं ॥ [१४] सोहग्ग-रूप-जोवण-लाइण्ण-कलाइ-गुण-गणावास । मयरद्धय-कुलभवणं इस्वीरयण पि चोइसमं ॥ पढमाणि मत्त एमिदियाणि पंचिदियाणि सत्तेव जक्ख-महस्माणुगय एकक दिवरयण से ।। रक्खंति दो सहस्मा देहं देवाण तस्स एवं तु । सोलस देव-सहरमा निचं वट्टनि आणाए । विणमि-सरिछाण नराहिवाण वत्तीमई महस्माई । निचं बर्दूति बसे निबद्ध-मउडाण मुराण ॥ तदुगुणा रमणीय गुरसुंदरि-विम्भमाउ लडहाओ । संपत्त-जोबणाश्रो मयरय-जयपहायाओ ।। रवि-रह-हरि दंति-तुरगमेहिं सरिमाण मयसहम्माई। रह-करि-तुरगमाणं चउगसी हुँति पत्नेयं ।। आगराणं पवराण नगराणं च आसि बावत्तरि सहस्साई । छभाई कोडीओ पाइकाणं रणे अभीयाप ।। तह पवर-पट्टणाणं अडयालीसं सहम्माई । छनउई कोडीओ सुग्गामाणं च गामार्ण । दोणमुह-महस्माई नगाणवई इब्भ-जण-ममिकाई । चउवीसं साहस्सीओ मर्डबाण गणियाओ। [गणियाओ] लक्ख-संत्रा छप्पण्णं अंतरोदगाई च । खेडग-सया य सोलम संचाह-महस्म-चोदसग ।। बत्तीसइबद्धवाणं अहेसि वर-तरुणि-नाडगाणं च । बत्तीसई सहस्मा सुरवइ-वर-नाडग-निभाणं ।। 1 24 14.

# . भोपदेशामालायाम् इय पुत्व-भवोपजिय-विसिट्ठ-पुन्नाणुभाव-संभणय । नरवइणो जइ लछि बनेको किर समत्यो॥ पउयुत्तरमुणी वि कालंतरेण कप-सामण्णो गओ निवाणं । विण्डकुमारसाहुणो वि उग्ग-तपोचिहाण-निरयस्स नाण-दसण-चरणेहि वढमाणस्स उप्पण्णाओ आगासगमण- विउधियाओ नाणाविहाओ लद्धीउ ति । अघि य- मेरु व तुंगदेहो वच्चा गयणम्मि पक्खिनाहो छ । मयणो व स्त्रवतो अकुलीणो होड नियमो छ । गयणं पिव सबगओ पडाउ एकाउ जणिय-पड-कोडी । घडयाउ घड-सहस्से तेडल्लो पलय-सूरु ।। इय चित्त-तव-विचिता लद्धीओ होंनि साहुवग्यस्त । इह लोगम्मि पसत्या परलोगे सग्ग-मोक्खा य॥ अण्णया मामकप्पेण विहरमाणो संपचो वामारवासष्णम्मि हथिगाउरै ससीसो सुबयायरिओ । आवासिओ बाहिरजाणे । संपत्ता से बंदण-वडियाए नरिंदाइणो। समाढत्ता धम्मकहा । 'निंदिया मिच्छत्वाइगो पयत्था, पसंसिया सम्मचाहणो । तओ के वि मुणिय-जहट्टिय तित्थयर-वयणा पदया, अबरे मोवगा जाया । अण्ण-दियहम्मि मिच्छत्ताहिनिवेसेण भणिओ आयरिओ नमुइनामेण मंतिणा- "भो भो ! एयारिसा तुम्मे अमुणिय-परमत्था जेण पञ्चक्सोवलब्भमाणाणंद-सरूवं विसय सुइमुजिऊण अंगीको सब-पासंडि-दुसिओ विसिह-जण-परिहरिओ जिणधम्मो । तहा नियय-सिरि उन्निऊण अंगीकया भिक्खा | अहवा. लोचिय-सीम-तुंडाण च्छाराभाकुंडलियाण केत्तियमेयं । ति । अवि य- जत्थ न ह पुरिस-पूया न अम्मिहोत्रो न वेय(चेच) दिय-दाणं । सो भो ! न होइ धम्मो अह धम्मो भणसु ता महा॥" 'अवो ! मुक्ख-सढो अममिक्खियाहिवाई य एम मंती, ता किमणेण सह जंपिएण! भावेतो ठिओ तुहिको सरि चि । अवि य- “विद्वान्जुरभिगम्यो विदुषि शठे चाप्रमादिना भाव्यम् । मुखों जडोऽनुकम्प्यो मूर्म-शठ सर्वथा त्याज्य ।।" तओ लद्धावसरो पुणरु निदतो लजायमाणेण भणिो सुरिणा-भो। जइ चाय- सामस्थमस्थि, ता करेसु पुत्र-पक्खं । तओ पाएमु पडिऊण भणिओ चिल्लेणायरिओ चि । "विलसंत-दाण-परिमल-गंधायड्डिय-भमंति(त)-भमरेसु । केसरि-कम्मो विरायइ सुरदंति-समेसु देतीसु ।। चालिय-नीसेसाचल-जुगंत-पवणस्म देव-सामत्थं । रेहह कुलसेल-विओइ(ड)णम्मि न य रुक्ख-गहणेसु ॥ निय-दिट्टि-दिट्टि(इ) सो(सा)सिप-ममत्थ-सत्चेसु देवगुरुलस्स । दिट्ठीविसेसु छाइ चंचु-निवाओ न कीडेसु ।। परिमुणियासेस-समत्थ-सस्थ-संजाय-पापड-जसेसु । सुरगुरु समेसु रेहइ तह वयणं न उण मुक्खेसु ।। पकणयाम। १.१।३ घडि । ४ निंद। ५६ साम। 15 24 सा-गुरुकायें शक्तिप्रकटने विष्णुकुमार-कथा । १५ शा आविसंत गुरुणो जेणाहमेव नासेमि वाद-ग" । गुरुणा भणियो-'एवं कुरु । तओ चेल्लएंण भणिो मंती - "भो! तए संलत्तं, आणंदरूवं विमय-मुहं तमसंगई, जेण केसि पि जम्मंतर-मुरुय-कम्माण विस-विगग-सरिममिण नि । "तिण-सथार निसपो मुणिवरो भट्ट-राग-मम-मोहो । ज पावइ मुनि-मुह कयो त चरबट्टी वि." जाणं पि कय-पावाणानंदरूवमिण पडिहाइ, हु बिजलया-विलसियं पिव येवकालियं ति । अपि य- "तुरम-सुह स्वरू-मित्ती मझा-राओ सुरिद कोदङ । कलिकाल-जीविय जोव्यण च मा मुगह दीहा " जं व मणिय, 'सत्व पासड-दूसिओ जिणधम्मो' त पि न जुत्ति-संगय ति । अवि य-. नाणा-पासंडि-वियप्पिएसु मबेसु चेव सत्थेनु । अञ्चत-विरुदेस वि जीव-दया नवरि(रोमविरुद्धा ।। तिनि सया तेसट्ठा पासंडीणं परोप्पर विरुद्धा । न य दूसति अहिंसं सो धम्मो जत्थ सा सपला ॥ सा य इहई चिय कीरद जीवाजीवाइ-जाणणाहितो। अण्णे पुण जीव चिय न मुणिति दया कओ चेव ॥ पत्तो वि य आयरिओ विसिट्ठ-सुर-मणुय-खयहराईहिं । लच्छी वि य बहु-दोमा पंडिवना धम्म-कजेण ॥ जीयं जलविंदु समं संपत्तीओ तरंग-लोलाओ । सुमिणय-समं च पेम्मं धम्मि चिय आयर कुणह मिक्खा पुण इह-परलोगे सुहावह चि कह वि । किलेस-विद्वत्तेण दव-जाएण होड काणं पि । आहारो मिक्खा पुण जायइ एमेव पुण्णेहि ॥ "अवधूतां च पूता च मूर्खाये परिनिन्दिताम् । चोन्माधुकरी वृत्तिं सर्वपापप्रणाशनीम् ॥" जं च सिर मुंडनं सीसम्मि भूइ-पक्खेवणं तं भयारीण मत्थ-विहियं विभूसणं । अमं च न ति-पुरिसा पूपारिहा, राग-दोस-मोहाणुगयत्ताओ, इपरपुरिम छ । जो विगय-राग-दोमो सवण्णू तियसनाह-नय-चलणो । सम्भ्य-वस्थु-भणिरो सो पुजो तिहुयणस्सावि ॥ 8 म अवि य- " "कश्चिदू रागी भवति हसितोगीत-नृत्त-प्रपञ्च प्रद्वेष्टधन्य प्रहरणगाव्यप्रपाणि पुमान् य । विभन्मोही स्फटिकविमलामक्षमाला यतस् तल्लिनानामभवनमत सर्वजित् त्व विराग ।।" अग्गिहोचं पि पाणाइबाबाइ-जुत्तत्तणओ न सुंदर ति । अपि च- "पटू शतानि पुज्यन्ते पशूना मध्यमे हनि[ ] 1 अश्वमेधस्य वचनात न्यूनानि पशुभिस्त्रिभि ।" १६. पधिवता।

। 15 धर्मोपदेशमालायाम् दिया वि रागादिदोम-रहिता पसंसिञ्जनि । ताण दिलं महाफलं, रागाइ-जुगाण पुणासुंदर फलं ति । अपि य- दाणस्म नस्थि नासो आइम्मिय(ए) धम्मिए य दिग्णस्स । आहम्मिए अहम्मं धम्म पुण धम्मिए होइ ।।" इय एवमाइ-बहुविह-चियप-भय-संकुलम्मि वायम्मि । सो चेल्लएण विजियो विउमाण मज्झयारम्मि । तओ छिहावलोयण-परस्म संपत्तो वामारत्तो । उम्माहिओ विरहि-यणो, वियमियो सिसिर-मारूओ, वित्थरिशी घणय-चो. पणचिशो बरहि-गणो, हरिसिओ कासय-जणो, ठाण-द्विओ पहिय-जणो, पणडो चंदुओओ, न विहरिओ मुणि-गणो चि । इय एरिस-घण-समए मुणीण कोवेण मग्गिओ राया। रजं सचिवेण दढं जागट्ठा कडवय-दिणाणि ।। रज-ट्ठियम्मि सचिवे पत्ता म वि आसमा तत्थ । बढ़ावया सहरिमा मुत्तृणं नवर जिणमुणिणो ।। संभरिय-पुत्र-वेरो हकारेऊण भणः सो माहू । तुम्मे त्व महापावा जे निंदह मव-पासंडे ।। गुरुणा सो संलत्तो "न वयं पाच ति नह विहाणाओ। न य निंदामो बय(ड)णो राग-दोसाए विरहाओ। नरनाह-कया रक्खा मधे वि(चि)य आममा नियं धम्म । साहिति तेण राया पिप्पइ तजणिय-धम्मेण ॥ तम्स महीए मुणिणो सक्कर-परचक-दुट्ट-पुरिसेहिं । जणियं न मुणिति भयं तं नग्वटणो महापुणं ।। राय-परिपालियाणि ह मवाणि तयोवणाणि सुपसिद्धं । पूयाणि सामयाणि य महाणि वि देवहरयाणि ॥ कुसुमाहरण-बिलेवण-हवण-बलि-व-दीव-जुत्ताओ। निश्विग्घाओ निचं हवति नग्नाह-रक्खाए। पालिंति सबलोगं नाएक गटणो विसेसेण । दिय-समण-युट्ट-जुबई-अणाह-मरणागय-परद्धे ॥ इय देव ! समण-भण-लोगाहण्णाणि पालयतस्स | धम्म-निरयस्स इह इट्ट फलमिणमो राइणो होड ॥ रह-तुरि(र)य-चक-पाय(इ)क-मत्तमायंग-संगयं रज। न(नि)द्वविय-मनु-तिमिर जायड मह निम्मल-जसेण ॥ वर-वत्थ-पाण-भोयण-तंपोल-विलेवणाइ-परिभोगी। गिरि-सिहरम्मि वि जायह समयं नीसेस-रयणेहिं ।। गरुप-पओहर-झिज्झत-मज्ज-विस्थिण्ण-गुरु-नियंबाओ । सरसारबिंद-सरिसाणणाओ लडहाओ तरुणीओ ॥ " 13 सब-गुरुकाय शक्तिप्रकटने विष्णुकुमार-कथा । उवभुजह य जहिछ पुगा वि य होति धीर-धिर-चिना । मिचा य चिच-सरिमा निदेम-परा य परम सुहडा । षड्डा तेओ कित्ती माहापं सयल-मन्थ-विष्णाणं । परिविजिओ सोडीर गुण-निवहो सपया बुद्धी । किं जंपिएण बहुणा ? जं जं हियएण वछए किंचि । तं सई चिय सिजाइ नरवइणो धम्म-निग्यस्स ।। इह लोए फलमिणमो परलोए मुग्भवो य मोक्खो य । पालेसु समिणमो सविसेसं माहुणो सके । अच-गह-भूय-जलण नकर-पिमाय-याल-डाइणि-कयाणि । इति-परचक्क-विनहर-दुभिक्ख-मयाणि न हानि ।। " जायइ सिधमारुगं कि बहुणा ? सब-कन्ज-निष्फनी । विहरति जत्थ मुणिणो जणाण चिंतामणि-सरिच्छा।" तओ से संजायामरिसस्स न परिणयं गुरुण वयणं नि । अवि य- अहसुंदर पि भणिर्य कोर्व वढेइ मूढ-परिसस्स । अहिणो खीर पि विस दिन्नं परिणमइ कि चोज । नासेइ दोम-जाणं (लं) गुरूवएसो गुणीण सूर व । बह नूणं तं चिय खलाण ससि-किरण-नियरो छ । सलिल पिव गुरु-चयणे कण्यावडियं जणेह मूढस्स । सलं जोग्गस्म पृणो सोहं चिय तालपत्रं व ।। 'जह सत्ताह दिणाणं परओ पेच्छामि एस्थ भो ! समणं । तं बंधु-समं पि अहं मारिस्मामो न संदेहो। तओ उजाण-गया भणिया सरिणा साहुणो-'भो भो! किमेत्य काय?' । एकेण भणियं-'विण्हुकुमारसाहु-वयणाओ उपसमिस्सइ नमुई, ता सो बाहिप्पउ । सोय अंगमंदिरे सेले तब तप्पंतो चिट्टइ, ता जो विजावलेण गंतुं समन्धो सो बच्चउ' । एकेण मुगिणा भणियं-'अहमागासेण वच्चामि, आगतुं न सङ्गुणोमि । गुरुणा मणियं-'वि." ण्हुकुमारो थिय आणेई' । 'एच' ति पडिवजिऊग उपइओ आगासं । खणमेचेण य पत्तो तमुद्देसं । 'अबोकि पि गरुयं संप-कर्ज, नेणेव बासारचम्मि आगओं। तो पणमिऊण विण्हुसाहुं सिट्ठमागमण-पोयणं । थेव-घेलाए य त घेत्तूण साहुं पयशो आगास-जाणेणं मुणी पत्तो गयपुरे । बंदिया मुणिणो । तओ साहु ममेओ गओ विण्हु- साहू नमुइणो दसणथं । तं मोत्तण बंदिओ मवेहिं पि महानरिंदाइएहिं । मुहासण- स्थस्स धम्मकहाइ-पुव्वयं विण्हुणा-'वासारत जाब चिटुंतु मुणिणों । तेण मणियं- 'किमेत्थ पुणरुत्तोवण्णासेणं १, पंच दिवसाणि चिद्रूतु' । तेण भणिर्य - 'जह एवं, ना पणे चाओ, उजाणे चिय ठायतु । तओ सजायामरिसेण भणियं नमहणा-'किमेत्य पुणरत्तो ? चिट्ठउ ताव नगरमुजाण वा, मम रजे वि सब-पासंडाहमेहिं निम्मजारहिं मय-लोहि अयाझ्-दूसएहि न ठायई। ता तुरिय मम रज मुयह, जइ जीविएण कर्ज।" ।

- " 8 0 धर्मोपदेशमालायाम् तओ समुप्पण्ण कोवानलेण भणियं विण्हुसाहुणा -'तहा वि तिण्ह पयाणं अयं देखें। तओ भणियमणेण-'एवं ता जइ तिह पयाणमुवरि पेच्छिस्सामो तमवरस लुप-सीसं करेस्सामों' । तओ ममुप्पण्ण-दारुण-कोवानलो बड्डिउं पयड्डो त्ति । अधि य- कत्थइ कर्यत-सरिसो, संताविय-सयल-तिहुयणाभोगो । कस्थइ तरुणरवि-णिभो, निष्णासिय-तिमिर-निउरबो॥ कत्थइ चंद-सरिच्छो, निय-कर-पडियन्न-महिहराभोगो । कत्था सुरिंद-सरिसो, घिउरुविय-लोयण-सहस्सो॥ कत्थ य पलय-हरि-समो, उम्मूलिय-गिरि-गणामोगो । कत्थइ तिणयण-सरिसो, खणमेकं सीम-ठिय-चंदो ॥ कत्थ य मयण-मरिच्छो, निय-रूवावयव-तुलिय-जियलोगो। कत्थह फुरत-चको संगामे भरहनाहो छ । किरीडी कुंडली भाली दिवरुई महजुई । घणुवाणी यजपाणी य दिव-खग्गी महाबली ॥ इय नाणाविह-रूवो वड्डतो सो कमेण मेरा(रु) ममी । जाओ जोयण-लक्खो मुवन्न-वस्रयण-सोहिल्लो । उच्छलिया जलनिहिणो रगत-तरग-मच्छ-पडहत्था । मय-वेविर-तरलच्छा दिसागईदा विओ नद्वा(वा) ॥ महु-मत्त-कामिणी विव पापिया दीव-काणण-समेया। बसुहा पडिपड-हु सरिया संपट्ठिया सवा ।। कुडिया गिरिणो सवे जोइस-चकं पि विडियं दूर । खुद्धा वणयरदेवा समयं चिय भवणवासीहि ॥ तिहुयण-संखोभाओ कुवियं दद्दूण मुणिवर हरिणा । पट्टविया से पासं गायण-सुरसुंदरि-समूहा ॥ गायंति कण्ण-मूले 'कोबोवसमो जिणेहिं पण्णचो। मा कोपानल-दट्ठा जीवा बचतु नरयम्मि । अजिअ चरित्त' गाहा। "कोहो य माणो य अणिगहीमा माया य लोमा म पत्रमाणा। अत्तारि एते कसिणो कसाया सिंचति मूलाइ पुणभवस्म । स्वसमेण हणे कोव माण महबया जिणे । माम चानव-मावेण लोभ सतुहिए जिणे ।। जो दोण बाह आलिंपट् नासिणा वि तच्छेद । मथुणा जो य निदइ महरिसिणो तत्थ सम-भवा ।" "शोध परितापकरः सर्वस्योरेगकारकः क्रोधः । मैरानुषङ्गजनका क्रोध. क्रोधः सुगतिहन्ता " ॥ H निस्पृहतायां सनत्कुमार-कथा। एवं चिय सेमाओ वि किन्नर-खयरिंद-देव-रमणीओ। नचंति य गायति य कोबोवममेहि वयणेहिं । संखोहिय-तेहोको पलउप्पाओ इमो ति कलिऊण । सधायइ(य)णे स-सुरे लोया पूएंति सिव-हेउ ।। गुरुकोव-भुक्क हुंकार पवणमग्ग-ट्ठिया महासेला । भय-हिडि-तियम-मुक्का खलोवयारि(र) विहडंति ।। कय-पूया-मकारो जिण-पडिमाण चउबिहो संघो । काओसग्गेण ठिओ संति-निमिण सबन्थ ।। जलनिहि-पुबमिहाए पार्य काऊण सो पुणो निमिओ । अवरसमुई त मिय-मत्तं धरणीए छोडूण ॥ इय देव-खयर-नरवर-महरिसि-गंधव-सघ-वयणेहि । सुरसुंदरि-मणहर गेय-गड-जिण-सिद्ध-मंतेहिं । उवसामिओ महप्पा पुणो वि घोर तर करेऊण । तं ठाणं संपत्तो जत्थ गया खीण-कम्ममा ।। चक्कहरो वि य र विवाग कडुयं ति जाणिउं ताहे । नरवइ-महस्म-सहिओ सामण्णे विहरिओ(उ) सिद्धो॥ सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुसारेण माहियं चरितं । संखेवेण महत्थं निसुर्णतो लहइ मुहमउलं ।। ॥विण्हुकुमार वाणयं ॥ . ॥ भ निच्छति कह वि किरियं मुणिणो रोगाउरा वि थिर-चि(स)चा । नाणाविह वाहिल्लो सणकुमारू व मुणि-सीहो ॥ ६९ [नेच्छन्ति कथमपि क्रियां मुनयो रोगातुरा अपि स्थिरसत्त्वाः । नानाविधव्याधिमान् सनत्कुमारवत् मुनिसिहः ।। ६९] कथमिदम् - [९४. नि.स्पृहतायां सनत्कुमार-कथा ] , जह गयउरम्मि जाओ जहा हितो जह य माणसं पत्तो। जह असियक्खो विजिओ खयर बहूगो य जह पनो । जह य सुनंदा विट्ठा सर्णकुमारेति रोविरी रणे । जह बजवेगखयरो पट्टविओ अंतय-घरम्मि । भाउ-मरणेण कुविया जहा य सझावली वि दिट्ठम्मि । मयण-सर-सल्लियंगी सर्णकुमारेण उचूद्धा ।। जह य हिया जह पत्ता चंद-सुया जह य अणुपयं चंदो। जह तीए सा दिण्णा पणत्नी जह य से जणी ॥ .

10 14 धर्मोपदेशमालायाम् असणीवेगो पत्तो जह जुज्झमासि तेण सह घोरं । सो वि य पुत्त-वहेणं पढ़विओ नरवड-सुएण ॥ पिइ-माइ-मरण-तविया जह संझावली समोण्हविया । चंदेण जहा पत्ता वेयड्ढे माणसं पुण वि। आसासिऊण गुरुणो महिंदसीहेण जह भमंनेण । दिट्ठो सर्णकुमागे मर-तीरे खहयरी-महिओ॥ वेयड्ढे जह पत्ता पुणो वि मुणि-वयण-कचुइ-कहिए । पुवभवे परिणीयं चंदम्म मयं पि ध्याए । विजाहराहिवने चंद अहिमिचिऊण निय-नयरे । पत्तो सर्णकुमारो महिंद-खयरिंद-ब(वाहु-महिओ । गुरुणो जह परितुहा महिंदसीहो य पावित्रो कित्ति । आणंदिय सयल-जणं वद्धावणयं जहा आसि ॥ जहा य-सोलम-जक्स महम्मा नदुगुणा राईणो तओ दुगुणा । रमणीओ नव निहिणो चोदम ग्यणाणि भरहं च ॥ सिद्धे इमंमि जाओ चकहरो नियमनाह-संकासो। अणहबद महाभोगे जम्मंतर-जणिय-पुण्योण ॥ जह सुरनाहो जंपड सर्णकुमारस्म जारिसं रूवं । तं कत्तो नियसाण वि? का चिंता खयर-मणुएसु।।। सुरवडणो तं वयणं असदहंता दुवे सुरा पत्ता । दिठ्ठो जहोवइट्ठो बंभण-रूवेहि देवेहि ॥ अन्भंगिओ नरिंदो तेण वि आगमण-कारण पुट्ठा। तुह रूव-दमणत्थं तं दिटुं सिट्टमेणहि ।। केरिसमहुणा रूवं ? व्हायालंकारियस्म मे रूवं । पेच्छेञ्जह पट्टविया दटुं हायं पुणो विलिया । नरवणा ने भणिया हरिम-ट्ठाणम्मि दूमणा कीम।। कत्तो हरिस-ढाणं ? सर्व माहेति हरि-भणियं ।। जारिमयं ते रूपं पुर्व ते पुलइयं तओ इहि । वह अर्णन-हीण बहुविह-वाहीहि जं भिनं ॥ 'जस्म करणं पावं कीरइ जइ नाम भविय अणिच। असुइ-विरमावसाणं बहुविह-दुक्खाण कुलभवणं ॥ ता रमाइ-ममुभव-पावेण अलं' ति भाविडं धीरो । नरबह-सहस्स-सहिओ निक्खतो जिणवर-मयम्मि ।। गहणासेवणरूवं किरिय नाऊण कुणइ रबम्मि । घोर महातवं सो अह उदिता सब-वाहीओ ॥ 20 28 विशेषज्ञतायां दिगम्बरभावबोध-कथा। निप्पडिकम्म-मरीरो पीडिखंतो वि बाहि-वियणाहि । अहियासेड महप्पा महामुणी मुणिय-परमन्थो । दडं सर्णकुमार बाही-वियणाउर हरी भगइ । कय सबरवेज-वेसो वाहीओ अहं पणासेमि ।। सो मुणिणा संलत्तो इह-पर-बाहीओ काओ अवणेसि ।। तेण पलतमिह-भवा अपणेमो नेय परलोगा। आमोमहिलङ्कीए मडमाणमंगुली फुसेऊण । तरुणदिवायर सरिसा मुणिणा से दाविया तन्थ ।। ताहे अप्पाणं संसिऊण नमिऊण साहुणो चलप संपत्तो निय-ठाणं सको एसो विना वाही। अहियासिऊण मम्मे वास-मया मत्त पच्छिमे काले । कय-मत्त-परिचाओ सणकुमारम्मि संपत्तो॥ जह कुरु-गयउर-पिइ-माइ-पभिइ सवं मविन्थर भणियं । नस्सेय नियय-चरिए तह मवं संकहेयवं ।। सुयदेवि-पसाएणं मणकुमारस्स साहियं चरियं । संखेवेण महत्थं निसुणेतो लहउ कल्लाणं ।। सणंकुमार-क्वाण समत्तं ॥ " गुण-दोस-विसेसण्णू असरिस-गुण-दसणाओ बुझंति । जह य दियंबरसट्टो बुढो दळूण मुणि-चेहूँ ।। ७० [गुण-दोष-विशेषज्ञा असदशगुणदर्शनाद् बुध्यन्ते । यथा च दिगम्बरश्राद्धो बुद्धो दृष्ट्य मुनिचेष्टाम् ॥ ७०] कथामिदम् :- -[९५. विशेषज्ञतायां दिगम्बरश्राद्ध-बोधकथा]- अयलपुरे दिगंबर-भत्तो अरिफेमरी राया । तेण य कागविओ महापासाओ, पह- डावियाणि तित्थयर-विबाणि । काराविया दाणसाला, अणुदियह झुंजावेइ परमाहारेण पंच-रिसि-सपाणि । अन्नया सचरचियाए सीइयाए भुजाविया पंच दिणाणि मुणिणो । थक्के य अंतरिक्खे तिन्त-इंधणाओ णस्थि पागो। तओ हट्टाओ आणाषिया सत्तुगा। को एगत्थ रासी । पक्खिर्च गुड-धयं । पुवाणीय-दहिणा व कुमणिऊग पंतीए ठियाण दवाविया पिंडा राणा खमणयाण । समाढता भो । चितियं राइणा- "काले दिन्नस्म पहेणयस्म अग्यो न तीरए काउं । सो चे अकाल-पणामियस्म गेहतया नत्यि॥" म 11.। २६.क. सम्म । ५.२३ १७८ धर्मोपदेशमालायाम् थेव-वैलाए य सत्तरचोक्यासी गोयर-चरियाए रीयंती पनो धम्मरुई नाम सियवडो। धम्मलाभ-पुत्रयं च हिओ से पुरओ। तो भणिया राणा पुरिमा- 'देह एयस्स मुणिणो ससुगे'। अलिगा संति काउ अगिण्हतो नियत्तो मुणी । राइणा भणिय -'हो! कीस न गेहसि । मुणिणा भणियं-'न गिण्हण-जोग्गा' । राइणा भणियं-'किं सचेयणा एए?' 'मुणिणा भणिय - 'न मचेयणा, सचेयणाणुगय'त्ति । राणा भणियं - 'सर्व(क) सचेपणा पुरिस-णुगया, न पुण अण्ण-जीवेहि' । मुणिणा भणिय - 'अण्णेहि दिएहि अणुगया । ससूर्य भणियं राहणा-'भो ! कओ एत्थ किमिणो? तो दरिसिया मुणिणा । चलिएण दवावियं दहियं, न पि रसय-संमत्त त्ति पडिलेहिऊण न गहियं । तओ सरोस भणियं राहणा-'किमेन्थ किमिणो पडिया', जेण न गेहमि ?' । मुणिणा भपिाय - पडिया । अपेच्छतेण किमिगो भणियं गइणा- 'अहो ! महरिसि-मच्छराओ असच्च- बाइणो सियवडिया' । मुषिणा भणिय - 'नरिद ! मा एवं जंपसु, को गुणेसु मच्छरो, किं च अलिय ति । तेण भणियं-'ता कन्धेन्थ जंतुणो।। तो कह कह वि निरुवं पुलयंतस्स दाविया रस्मया । भुत्तरकालं च गओ राया धम्मरुइणो समीर्य । तओ भावसार सोऊण साहु-धम्म, पन्छा खवणय-ममीवं । एगते य पुच्छिओ कुमारनंदी- 'भग ! खमणाण सियवडाण य एगो तिन्थयगे मामीओ, तेण य खमणाण सिषत्र- डाण य जीवदयाए धम्मो कहिओ। जेण जीवदया-पालणत्थं सेसाणि सच्चाईणि वयाणि परिजंति, सा पुण जीवदया अविगला ण वस्थ पचाइ-रहिएहिं माहिअइ, न य ताणि परिग्गहो; जेण भणियमागमे- "ज पि य बत्थ व पाय वा केवल पायपुंछण । तं पि सजम-सज्जा धारिति परिएरति य ।। न सो परिकालो बुचो नायपुत्तेण ताइणा ! मुच्छा परिरगहो बुन्तो वृत्त महेसिणा ||" जहा दुमुणियचरिए बाय-द्वाणं, तहा वनवं । अण्णं च कि तुम्हाण तित्थयरेण न साहिया जीवा, जह सियवडाण १ । नओ सविन्धर सियंबर-चिट्टियमागमाणुसारेण ॥ स्रोऊण राया सियंबर-सावगो जाओ ति । पुणो वि विनत्तं राहणा-'भगवं! कहं पुण इह-परलोग-फलमस्थिणा मंत-तताइ-विहाणेण परमेसरी झाइयो । तओ परमसावगो चि काऊण भणियं गुरुणा- "प्रणम्य तत्वकर्तार महावीर सनातनम् । श्रुतदेवी गुरुं चैव परं तच्च नवीम्यहम् ॥ १ शान्ताय गुरुभक्ताय विनीनाय मनखिने । श्रद्धावते प्रदातव्यं जिन-भक्ताय दिने दिने । अकारादि-हकारान्ता प्रसिद्धा सिद्वयात का । युगादौ या स्वयं प्रोक्ता ऋपमेन महात्मना ।। एकैकमक्षर तस्यां तत्त्वरूपं समाश्रितम् । तत्रापि त्रीणि तस्यानि येषु तिष्ठति सर्ववित् ॥ अकारः प्रथमं तम्यं सर्वभूताभयप्रदम् । कण्ठदेशं समाश्रित्य वर्तते सर्वदेहिनाम् ॥ ५ सर्वात्मानं सर्वगत सर्वव्यापि मनातनम् । सर्वसच्चाश्रितं दिव्यं चिन्तितं पापनाशनम् ॥ सर्वेषामपि वर्णानां 'स्वराणा च धुरि स्थितम् । व्यञ्जनेषु च सर्वेषु ककारादिषु संस्थितम् ॥ " पृथिव्यादिषु भूतेषु देवेषु समयेषु च । लोकेषु च सर्वेषु सागरेषु सुरेषु च ।। ८ .

नमस्कार प्रभावे श्रावकसुन-कवा। मन्त्र-तबादियोगेषु सर्वविद्याधरेषु च । विवासु च सर्वासु पर्वते वनेषु च ॥ ९ शब्दादिसर्वशास्त्रेषु व्यन्तरेषु नरेषु च । पन्नगेषु च सर्वेषु देवदेवेषु नित्यशः ॥ १० व्योमवद् व्यापिरूपेण सर्वेष्येतेषु संस्थितम् । नातः परतर ब्रम विद्यते भुचि किञ्चन ।। इदमाचं भवेद् यस्य 'कलातीत कलाश्रितम् । नाना परमदेवख ध्येयोऽमों मोक्षकादिभिः ।। १२ दीप्तपावकसंकाशं सर्वेषा शिरसि स्थितम् । विधिना मश्रिणा ध्यातं त्रिवर्गफलद स्मृतम् ।। १३ यस्य देवाभिधानस मध्ये ह्येतद् व्ययस्थितम् । पुण्यं पवित्र म(मा)ङ्गल्यं पूज्योऽमी तत्वदर्शिभिः ॥१४ सर्वेषामपि भूतानां नित्य यो हदि संस्थितः । पर्यन्ने मर्ववर्णानां मकलो निष्कलस्तथा ॥ . इकारो हि महाप्राणः लोकमानेष पूजितः । विविना मत्रिणा ध्यानः सर्वकार्यप्रसाधकः॥ यस्य देवाभिधानस्य पर्यन्ते एवं वर्तते । मुमुक्षुभिः सदा ध्येयः 'म देवो मुनिपुङ्गवः ॥१७ सर्वेषामपि सत्त्वाना नानाग्रे परिसंस्थितम् । विन्दकं सर्व गणांना शिरमि मुव्यवस्थितम् ।। हकारोपरि यो विन्दुतुलो जलबिन्दुयन् । योगिभिचिन्तितम्तम्या मोक्षदः सर्वदेहिनाम् ।। त्रीण्यक्षराणि बिन्दुश्च यस्य देवस्य नाम थे । स सर्वज्ञः ममाख्यातः अहंन इनि पण्डितेः ।। एतदेव समाश्रित्य कला धर्द्धचतुर्थिका । नाद-बिन्दु-लयाचेति कीर्तिताः 'पररादिभिः । मूर्ती घेष अमूर्तश्च कलातीतः कलाचितः । वृक्ष्मथ पादरश्चेति व्यक्तोऽव्यक्तश्च पठ्यते ॥ निर्गुणः सगुणश्चैव सर्वगो देवसंस्थितः । अक्षयः शययुक्तच अनित्यः शाश्वतन्तथा ।। २३ सुयदेवि पसाएणं मुणि-खवणय-नावयाण चरियाई । कहियाणि जो निसामड सुंदरमियर च सो मुणइ ॥ A अच्छउ ता परलोगो जीविय-रित्यावही नमोकारो। इह लोगम्मि वि दिवो दिट्ठतो सावयसुएण ॥ ७१ [तिष्ठतु तावत् परलोको जीवित-रिक्यावहो नमस्कार । इह लोकेऽपि च दृष्टो दृष्टान्तः श्रानकसुतेन ॥ ७१] परलोके सुरभव-मोक्षफल इनि । उक्त च- "इह लोए अन्य कामा अरोग्ग अहिराइम निष्पत्ती। सिद्धी य सरग मुकुल पवा(वा)माईओ परलोए ।।" [ ९६. नमस्कार-प्रभावे श्रावकसुत कथा]- कथमिदम् ?-गयपुरे समहिगय-जीवाजीपाइ-पपत्यो संकाइ मल-रहिय-सम्मताइ-. महारयणालंकिओ जिण-साहु-प्यारो जिणभदो नाम सावगो । पुत्तो से जक्स- दिण्णो । सो य सावयकुलुम्भवो वि जम्मंतर-जणिय-पारकम्मोदएण हिंनो अलिपवाई २६. सो, कसोप। ४. रक्षा' । - १.का।

. धमोपदेशमालायाम् चोरो परदारी जयरो मतवालो कुणिमाहारो पर-बसणकारी निर्द्धधमो लुद्धो निकरुणो थद्धो माणी अणप्पणो ति । अवि य- दही व दोम-निलओ उबियाणिओ जयम्मि सप्पो छ । रिट्टो व छिड-पाई भय-जणओ भीम-रक्खो छ । एवं च लोगारगार-विमपायो व पत्तो जोवणं । विगो(णा)सिओ जणय-विहवो । मरण पजप्रमाणयाए जीवलोयस्म मरण-ममए गम्हणा-पुत्रय मणिशे जणएण- 'अणु- चिओ चे चितामणी पावस, तहा वि सुय-सिणेहेण भणामो- आवयकाले नमो आर. इंतागं नमो सिद्धाणमेरमाइओ पंचनमोकार महामंतो मुमरियो । सावगो वि आगम- विहिणा मोतूण देहं गो देवलोगं । मुत्रो वि णासिय-धर विहयो पच्छा घर-परिवा- .डीयो कुच्छिय-कम्माणि काउमादत्तो । दिट्ठो कावालिएणं 'जोगो ति भणिओ-'भह ! कीम निवाचारो चिट्ठसि ? | तेग भाषिय-'कि करेमि? | काबालिएण भणिय - 'जर मज्ज आणं करेसि, तओ ने विहमि जहिच्छियं दा' । 'महापमाओंति भगतो पयत्तो ममाणाभि(हि)मुह सह कारालिएण । पता दुहिगंध-भूमि निवडिय-सब-सय-समाउलं किलकिलंत-नाणाविह-भ्यगण समद्वामियं मामावलुद्ध करकरायमाण-ध-रिडाणुगर्य वियरंत-घोर-रक्खस-पिमाष-डाइणी-निरतर पिइयणं । जं च; अवसाणं पिव जीवलो- गस्स, खित्वं पिव पावरासिणो, कुलहर पिप कयंतस्म, वीमाम द्वाणं पिय मञ्चुणो, निवासो विव महापाव-पन्भारस्म ति । अवि य- "मारेसु विससु छिंदसु मंसं कहिर च गेण्ह एनाओ। मुबति जत्थ सद्दा अइभीमा रक्स-भूयाण ।। तओ आणाविओ अक्खय-मडयं । तेण वि तद्दिवमोलंबियं आणीयं भडयं । एत्थं- तरम्मि अत्थमिश्री कमलिणीनाहो, वियभिओ संझा-राओ, समुच्छलिओ बहलतमो, मउलिओ कमल सैडो, बियसिओ कुसुयागरो, निलीणो पक्खि गणो, पमरिओ घूय- सद्दो, पयट्टो दृड्या-यणो, आउलीहूओ कामिणी-गगो नि । अवि य- "अस्थमिए दिणनाहे महुयर-विरुपहिं रोवर नलिणी । अवा मित्त-विओगो भग कस्म न दूसहो होइ ? ।।" तओ विचित्त-वण्णेहिं लिहियं कावालिएग मंडल, मुक्का सुपाए सिरा, भरिय रुहिरस्स कवाल, पजालिया वसाए पईत्रया, अफालिओ उमरुओ, पक्खितं बलीए सह रुहिर, पडिच्छियं गयणाओ भूएहिं । एवं च निव्वत्तियासेस-तकालोचिय-कायवेण निवेसिपं माय मंडलए । निहित से दाहिण-करे कराल-करवाल । भणिओ सो कावा- लिएग-'वसाए मडयस्म चलणे मक्खेसु' । नहा क्रए समाढचो मंतं परिचितेर्ड कावा- लिओ । सप्फरयाए मंतस्स पयलियं मणाय मडयं । तो संखुद्ध-चित्तेण सुम- रिओ पंचनमोकारो सावय-सुएण । निवडियं मयं । पुणो वि माढतरं परा- वत्तिओ मंतो । अदुट्टियं मडयं । पंचनमोकार परापत्तणाओ दुइय-वाराए वि पडियं मडयं । तओ पुच्छिओ काबालिएण- 'भो ! मंत न याणसि । तेण भणियं - 'जह साहेर्सि, तओ जाणामि' । तओ अश्वत्थं परावत्तिए मंते मुकदास गहिय-सम्म उप्पइयं 12 , संवम प्रवृत्तो कुलबध-कथा । १८१ गयर्णगणे, भमिऊण थेवंतरं 'दुम्माहिया किचा साहगस्म पडई' ति बावाइऊण इ(ओसिणा कापालियं पडियं मडयं । जाओ कावालिओ दोनि सुवष्ण-कोडीओ। तओ संजाय-पजएग य निदिओ सावय-मुएण अप्पा- 'अहो! इह-परलोग-सुहावहो न मए पावेण कओ गुरूवएमो, तेण दारुण चमणं संपत्तो म्हि । नमोक्कार-गुमरणाओ य न वावाइओ, अत्यो य जाओ; तापभावाओ धम्माडणो वि भविस्सति । ता महाणुभाग-1 गय-मम्गमणुसरनाणं न बिहलो आमा-बंधो हवा ति । अपि च- "मातगाना मदान् बनमदलिपटाच्यामगण्डस्वलाना ये मागेणानुयाता क्षणमपि हरिणा पुच्मग्लानदेवा । तेऽवश्य भूतकस्थस्तरणतरकलापलवे वीन्ति तृतिर प्रायन्तुहानगाना न भवति विफ ये वीटिशना भिलाष ॥" पचूसे पडिपन्न-मापगधम्मेण भणिो दंडमामिओ-'दाएमु राया। पुणरुत्त भणिए कह कह वि दादश्री गया । माहिओ एम वुत्तनो । पञ्चाय-पुरिसोचल-पञ्चएण य अणुनायं तं तस्लेव मुअण्णय । सबहा जाओ परममावगो । तओ तिवग्ग-सार परत्थ-संपाडण-मणाह जीयलोग-मुहमणुहविङग पच्छिम-वयम्मि आगम-विहिणाऽण- सणं पंचनमोकार-परो पनो देवलोगम्मि । उवणओ कायको । मुयदेवि-पमाएणं मुयाणुमारेण मावयमुयस्म । पंचनमोकार-फले सिह निसुणेउ मोक्खन्थी । सावयसुय-खाणं 'समत्तं॥ ॥ AranM 4 - कुलवहुन्टयराहरणं सोऊणं निश्चमेव वडेजा। संजम-जोगेसु दढं इच्छंतो मासयं सोक्खं ॥ ७२ [कुलवधू पिशाचोदाहरणं श्रुत्वा नित्यमेव धर्तेत । सयमयोगेषु दृढ मिच्छन् शाश्वत सौख्यम् ॥ ७२] ढयरः पिशाचः । कुलपथ पिशाचाभ्यामुदाहरणम् , शेषं स्पष्टम् । भावार्थस्तु कथानकाभ्यामरसेपः। [ ९७. संयम-प्रवृत्तौ कुलवधू-कथा] - पंडबद्धणे नयरे एगी इम्भ-जुवाणी संपुण्ण-जोवणं नियय-जायं मोत्तूण गओ देसंतरं । समइकताणि एकारम बामाणि । अणया सयल-लोग-उम्माहय-जगणे कुसुम- स्य-रेणु-गम्भिणे वियंभिष दाहिणानिले समुच्छलिय-कलयले मणहर-घरि-सदाणदिय- तरुण-यणे पयट्टे महु-ममए महियायण-परिवुडा गया बाहिरुजाणं बहू । दिहाणि " सिणेह-मार चकवाय-महुणयाणि दीहियाए रमताणि, अण्णया सारस-मिहुणयाणि, तु(पु)लईओ हमओ हमियमणुणितो । तओ काम-कोरणपाए वसंतस्म, रम्मपाए काण- पस्स, रागुकडयाए परियणस्म, अणेग-भव-भत्थयाए गाम धम्माण, विगार-बार लगाए ह.क.स।

धर्मोपदेशमालायाम् जोधणस्स, चंचलयाए दियाण, महावाही विव पयडिय-महादुक्खो वियंभियो सबंगिओ विसममरो । चिंतियं च णाए - 'वो ठीणो तेण निचुइएण दिनी अवही, न संपतो, ता पवेसेमि जुगाणये किचि । भणिया एएण वइयरेण रहस्म-मंजसियाहिहाणा घेडी । तीए मणियं- "एत्तिय-काल परिरक्खिऊण मा सील-खडणं कुणम् । को गोपयस्मि बुद्ध जलहिं तरिऊण बालो चि॥" वहुए भणियं-'हले! संपर्य न मकुणामि अणंग-चाण-धार्य, ता किमेत्य बहुगा? पवेसेन किं पि । तीए भणिय- 'जा एवं ता मा रसु, करेमि में समीहिये । तो साहिओ एस वुत्वंनो सामूए । तीए वि भत्तुणो । तेण वि तीए सह कवड-कलह काऊग भणिया बहू - 'बच्छे ! न एया तव सासू, घर-पालणस्म जोग्गा, ता पडिय(ब) यमु सर्च तुम । 'एवं ति पडिबन्ने निरूविया सवेसु गेह-फायवेसु । तओ रयणीए चरम-जामे उट्टिऊणं तंदुलाई-खंडण-पीमण-मोहण-रघण-परिसेव(येम)णाईणि, अण्णाणि य अणेगाणि कायवाणि जहण्ण-मज्झिमुत्तमाणि करतीए कुसुमाभरण-वस्थ-तंबोल-विलेवण-विसिट्ठा- हाराहि(ड)-रहियाए कमेण पत्तो रयणीए पढ़म-जामो । भुत्वं सीयल लुक्समशुचिय- " भोयणं । अचंत-खिष्णा पमुत्ता एमा । एत्रमणदिणं करेंतीए पणह-रूप-लावण-तंबोल- विलेवण बम्महाए बोलीणो कोइ कालो । 'अवसगे'त्ति काऊण भणिया दासचेडीए-'किं आणेमि पुरिस ? । तीए भणिय - 'हले ! मुद्विया तुमं जा पुरिसं झायसि, महं पुण भोयणे वि संदेहो । कालंतरेण य आगो भत्तारो । कयं वद्धावणयं । तुहा बहू सह गुरुपणेणं ति । एमो उवणओ-जहा तीए कायञ्चामत्ताए अप्पा रक्खिओ, एवं साहुणा वि किरिया-नाणाणुढापोणं ति । सुयदेवि-घसाएणं सुथाणुसारेण साहियं चरियं । बहुयाए निसुणतो अपाणं रक्खए पुरियो । " - [९८. नित्यप्रवृत्तौ पिशाच-कथा ]. दुइयं - अस्थि कंचणपुरे महेसरदत्तो वाणिओ । नेण य मविहाणो पाविओ कओ . वि पिसाय-साहणो मंतो । कालंतरेण य सिद्धो पिमाओ । भणियं च पेण-'खणं पि नाहं अश्वावारो धरेयो' । 'एवं ति पडियो दिन्ना वणिएण आणा- 'करेसु सत्तभूमि- या कियं पासायं । 'मणसा देवाणं कज-सिद्धि ति को पासाओ । पुणो वि दिण्णो आएसो-'भरेसु सुचण्ण-हिरण्य-धण-धन्नाईणं । तम्मि निइत्तिए आणाविया कोसल- विसयाओ करिणो, उत्तरावहाओ तुरंगमा त्ति । अवि य- "जं जं जंपइ वणिओ तं तं सर्व करेइ सो ढयरो। पच्छा हिमवंताओ खममाणावित्री तेण ।। निक्खिचिउँ भूमीए उत्तर-चढणाईयं कुणसु ता एत्य । जाव अवसरेण आणं परिचिंतिय देमि भो ! तुज्म ।।" ।

विधषण त्यागे भुल्लक-कथा। १८३ तओ जाणिऊण से निन्छयं सिट्ठो-'कल्लेण संभरेसु, जेण मे समीहियं करेमि । उवणओ काययो । उक्तं च वाचकमुख्येन- पैशाचिकमाख्यान श्रुत्वा गोपायन च कुलदध्वा । सयमयोगैरात्ना निरन्तर व्यापृत' कार्य ॥ इति । पिसाच क्वाणय 'समत्तं ॥ ॥ तब-नियम-संजमाइसु ठाणे ठाणम्मि जो बिसीएज्जा। खंतय-खुड्डय-सरिसो मोत्तत्वो मो सुसाहहिं ॥ ७३ [तपो नियम-सयमादिषु स्थाने स्थाने यो रिपीदेत । खंतक-क्षुलकमहशो मोक्तव्यः स सुसाधुभिः ॥ ७३] तपोऽनशनादिवादश मेदम् । नियमः इन्द्रिय-नियमो नोइन्द्रियनियमश्च । संयमः सनदशप्रकारः, आदिशब्दात समित्यादिपरिग्रहः । एवं स्थाने स्याने पदे पदे खंतकः पिता तस्स क्षुल्लकः इत्यक्षगर्थः । भावार्थस्तु कथानागम्यः । तचेदम् - [९९. विषण्ण त्यागे क्षुल्लक-कथा ] . एगो कुलपुत्तगो तहारूवाणं थेराणं समीवे पंचमहत्वय-लक्राणं पुवावगविरुद्धं । पञ्चकखाइ-पमाणावाइयं तिस्थवर-पणीय मुणिधर्म निमामिऊण नकालागुरूव-निवत्तिया- सेस-कायचो ममुप्पन्न - संवेगो पुत्तय-सहिओं पञ्चइओ। गहिया गेण दुविहा सिक्खा । सो चेलो भणइ - 'खंत ! न तरामि उवाहणारहिओ चक(चंक/मि' । तओ सिणेहेण अकायचं पि मुणंतो से देह । अपि च - "यत्र नेहो भयं तत्र मेहाद दुखस्य भाजनम् । नेहमूलानि टु खानि समित्यत्ते पर मुखम् ॥" "नस्याणता सकास दुक्ल गेण्डति नेह-पडियद्वा । गिहति निरुवम-सुह विणियत्ता मेर-पासाओ !" अन्न-दियहम्मि 'न सकणोमि आयवं सोढुं तओ सीस-दुवारियमणुजाणइ । अभया 'खंत ! न तरामि लोयं महिउँ तओ खुरेग मुंडावेइ । 'खत ! न संधारण निदाइ' निक तो पणनामय-सिञ्जमणुजागइ । 'खंत! न तरामि एकासणयं काउं' तो पढमालियं देह ति। इय जं जंचिय मग्गइ तं तं मोहेण मोहित्रो देइ । मोह-मृडाण अहवा थेवमिणं सब मचाणं ।। एवं किमिन्छिएहि पोसेञ्जमाणो संपत्त जोवणो मणिउमाढतो- 'पर्वत ! न बरामि ॥ अविरइयाए विणा चिट्ठिति । तओ पणदु-नेहेण 'अजोगों' ति काऊण नीणिओ साहु-मज्झाओ जणएग । विण्णाणाइ विरहिओ असपत्न-मणोरहो छणे व सार-भोयण- त ११ कास।

धर्मापदेशमालायाम् गरुय-धणए विसायाए अहज्माणोवगओ मरिऊणोवषण्णो महिमएसु । संपत्त-जोधणो गहिओ भम्महेण समारोविन-मरो बहिउमाढतो । संत्यमाहू वि तन्निवेएणं चिय पालिऊण निकलंक सामण्णं जाओ बेमाणिय-सुरो । पउत्चावहिणा य दिट्ठो चेल्लय-जीवो संपत्त-महिस-परियाओ । पृथ-सिणेहेण य काऊण पुरिम-वेसं गहिओ भम्महेहितो महिमगो सुरेण | विउविबो गरुय-भारो । तओ नए विधेऊण पुणरुतं मणइ- 'खंत ! न सकुणोमि अणोपाहणो, जाव अविरडयाए विणचि | पुणरुन च सुर्णेनस्म ईहापोह- मम्गण-गवेसण करितस्स जायं से जाईमरणं । मुमरिओ पुढभयो । नो क्या तियसेण धम्मकला । कय-भत्त-परिचामो नमोकार-परायणो गओ देवलोए महिसओ चि । मुयदेवि-पमाएणं मुयाणुसारेण चेल्लय-कहाणं । कहिय जो सुणइ नरो सो विरमइ पारठाणाउ ॥ ति । चेल्लय-कहाण 'समत्तं । नत्थि तबसो असा तत्तो खती तहा वि सुपसत्या । मोत्तूण महारबमए बंदइ सुरसुंदरी खुडु ॥ ७४ [नास्ति तपसोऽसाध्य ततः शान्तिस्तथापि सुप्रास्ता । मुक्त्वा महाक्षपकान वन्दते सुरसुन्दरी क्षुल्लम् ।। ७४] शान्तियुक्तमिति शेषः । कथमिदम् :- [१००. क्षान्तो शुलक कथा ] एगम्मि गच्छे वामारतम्मि निम्गया भिक्खडा समग खुड्डुगा । कह वि पमाएण * चावाइया खमगेण मंडकिया । चेल्लएण भणियं-'महरिसि! मंडुकलिया तए चावाइया'। सेस-विवण्णाओ दंसिऊण भणियं खमएण-'रे! कि दुइसेह! एयाओ विमए वाव इ. याओ?" । ठिओ तुहिको खुडओ । आवस्मयकाले नालोइया खबगेण । चेल्लएण भणिय - 'खमगरिसि! महकलियामालोएसु' । 'अहो! अज वि दुरायारो अणुबंध न मुंचई' चितंतो से ताडणथं रोसेण चलिओ गहिय-सेल-मल्लयो । अंतरे थंभए य आवडिओ मओ समाणो जाओ जोइसदेवो । इओ य वसंनउरे नयरे अरिदमणस्म राइणो सुभो अहिणा इसिओ । पड़हय-पुत्वयं च मेलिया मंतिणो । तओ एगेण बाइएण लिहावियाणि दोनि मंडलाणि गंधणयागंधणयाहिहाणाणि । मुमरिओ सप्पागरिसिणो मंतो । सप्फुरयाए मंतस्स आगया नगरवासिणो चिमहग । तओ गंधणा गंधणमंडले पविडा, अगंधणा पुण अगंधणयम्मि । तो पजालिया चिटया । भणिया अहिणो. . 'जेण राय-सुओ डको, ते मोठे सेमा गच्छतु । ठिओ एको अगंधणो । मंतिणा मणिय - 'विसं चा डकाउ पियसु, जलणं वा पविमसु' विद्धतणो कहं वतं पिबामि " त्ति पविट्टो जलणे । राय-सुओ वि गओ जममंदिर । तो राया सप्पाण रुट्ठो सप्पा- हेडय समावेइ । जो व अहिणो सीसमाणेइ, नस्म दीणार दंड । एव कालो वच्चइ । १६, 'ओ।

। क्षारती क्षुलक-कथा। इओ य सो समग-देवो तत्वो चुओ समाणो उप्पणो दिद्विविमाण कुले । ते य जाई सरमाणा दिडीए 'दहेस्सामोन दिवसत्रो भर्मति, नबर राईए आहाराइ करेंति । अण्णया मंतिणा दिहाणि ताण पयाणि । तयाणुमारेण दिडो पिलो, जत्थ सो खमग- विसहरो चिटुइ । मुकाओ तेण तत्थोमड़ीओ, नाण तेयनमहतो पुच्छेण नीहरिउ- मात्यो । 'मा सम्मुहो नीहरंतो एय दहिस्सामो' । सो य जत्तियं जत्तियं नीसग्इ, ' तत्तियं तच्चियं छिंदह । कोव-विवाग भावनो पंचनमोकार पगे मरिऊण उपवयो राइणो अग्गमहिसीए पुत्तत्ताए । सो य देवया-परिग्गहिओ । तीए सिर्ल्ड राइणो-'संपर्य विरमसु विसहर-मारणाओ, पुनो य ने पहाणो हविस्मइ, नागदत्ताहिहाण च कायई । विसिड-दोहलय-संपाउणेण बडिओ गडभो । उचिय-समए पसूपा देवी । जाओ दारको । कयं महावद्धावणयं । पइटावियं से नाम नागदत्तो ति ! बलियो देहो, बचएणं कला-कलावेण य । अञ्चतोवसमाइ-गुणेहिं मुपोइ य जिणधम्मं । पुत्र-मासेण खुडओ चिय परइओ । अपि च- “जन्म जन्म यद यस्त दानमध्ययन तप । तेनेवाभ्यालयोगेन तदेवाभ्यस्पते पुन ॥" सो य अर्णतर-तिरियाणुभावेण अईव-छुहाळू सूरुम्गमाओ आरम्भ ताब जब जाव अस्थमण-समओ ति । अवि य- वडुति तस्स दंगण-नाण-परिचाणि स-बुभुक्खाए । तम्मि य गच्छे खममा सहति चत्वारि सुर-पणया । पढमे चाउम्मासिय-समगो, तओ परओ तेमामिश्री, तत्तो विपरओ दोमासिओ, तओ वि परओ मासिओ, तनो वि परओ खुशुओ ति । ते य सवे खमने पोलिऊण वैदिओ खुडओ भाव-सार देवयाए । नियन्ती य गहिया चाउम्मासिय-खमएण अंचले- 'आ कडपूपणे ! वयं परम-तबस्मिणो मोत्तर्ण एवं कूरगहुययं चंदसि । । सा मणइ- 'भावखमगमहं वदामि । सा य तं खुड्यं न मुंचइ । अन्न-दियहम्मि सरुग्गमे चिय गहिय-दोसीषण व निमंतिओ चाउम्मासिय-समगो । रोसुप्पि छेण य निद भाये । 'मिच्छा मि दुकड' -पुत्वयं भणिय बेल्लएण -'उदर-भरणासत्तेण नोवणीओ खेल-मल्लओ'। तं निच्दारिऊण संवेग-सार निमंतिओ नेमासिओ । एवं चउण्डं पि निच्छूटमुशिऊण . लंब(घ)णयमुक्खिवतो गहिओ समगेण हत्थे । संवेग-मार च चिंनियमणेण- 'अहो ! मे अधण्णया, जेण सर्व पि दियहं पमुणो विव आहारतम्स बचा, अण्ण च जाओ म्हि ससि कहाहि व उद्येयकारी एवमप्पाणयं निंदमाणस्स, कम्म-परिणई भावास, कसाय-पिवान चिततस्स, संसारामारचणं निरूचेनस्म, पमत्येस अज्झत्रमाय-हाणेसु वट्टमाणस्स, समुच्छलिय-जीव-वि(वी)रियस्म, समाढत्त-खबगसेहिणो, सुकमाणानल.. निदङ्ग कम्मचउकयस्स उप्पणं केवलं नाणं । जिय-दोम-संग-सूर थिरमकलंक इमम्मि परनाम् । उदयाचले व जायं ससिणो य अपुव-विवं च ।। तओ गजिया वसुमई, अबयरिया तियमा, अवहरियं स्य-रेणु-सकर तणायं परिसियं गंधोदयं, विमुकं कुसुम-परिसं, विउरुवियं सीहासणं । निसष्णो तस्य भगवं कह। । ५०१४ धर्मोपदेशमालायाम् तूण रोहिया नगरी जियसतुणा । तहाविह-भवियश्याए य समुप्पण्ण-बलो राया परिचनाहारो नमोकार-परी मरिऊगोववण्णो देवलोए । नागरएहि य समप्पिया जियसत्तुणो नगरी । सदाविया चत्तारि वि सावगा । तेहिं दावियाणि नियय-विष्णा- णाणि । नवरमेगेण एगाओ जंघाओ तेल्लं न णीणियं । भणियं च- 'जो मए सरिसो होज, सो नीहारिही वेल्ल' । सो य तेल्लेण दढजंघो कालंतरेण य 'कागजंघो वि नाम कर्य । ते य ते धरिजंता विन डिया, कालाणुरूप-कय-कायदा महाविभूईए पवइया । कोंकणय-विमए वेसमणपुर-संकासं सोपारयं नगर । तत्थ य रहगार दासीए बंभण जाओ दारओ। कयं च से नाम कोकामो त्ति । सो य अचंत-मेहावी । हगारो य नियय-पुत्चे सिक्सवेइ । तेण य मोणवयं गहियं 'मा ममं न सिक्खवेह' ति । ते य • महाविणो न गेहति । कोकासेण पुण सविसेसं गहियं ति । अपि च- "वाजि-'धारण-कोहाना काष्ट-पाषाण-वाससाम् । नारी-पुरुष-तोयानामन्तर महदन्तरम् ।।" मरण-पजवसाणयाए जीवलोयस्स रहगारो मओ । जाओ कोकासो जोगो ति दियो से रहगार-पर-विच्छहो राइणा । कालंतरेण कोकणे दुविभक्खं जायं । तो आगओ । कोकासो उजेणीए । राइणी जाणावणत्थं जंतमय कबाडेहिं हराविओ से फुट्ठागाराको साली । जाणिऊण निवेड्यं, राइणा वाहराविओ कोकासो । सबहुमाणं च कप्पिया से वित्ती । समुप्पण्णो वीसामो । काराविओ जंतमओ गरुहो । तत्थ कोकास महादेवीए सहारुहिऊण राया उप्पइओ गयणेण आणावेइ सब-राहणो । समइकतो कोई कालो । सवत्ती-वेहए य पुच्छिया महादेवी सेनदेवीहि - 'काए खीलियाए जंतं उप्पयइ, निय- • चढवा ? । तीए य पुच्छिो राया । तो जाणतेणावि इन्थियाण चल-सहावं अइरागेण साहिओ परमस्थो । मणिया य एसा- 'न तए अण्णेसि कहेयवे' । तीए वि साहियं सेस-देवीण । महादेवी-रोसेण वि गहिया नियत्तण-खीलिया सेसाहि । राया वित समारूढो, पत्तो कलिंग-विसयं । नियत्तण-समए य न दिट्ठा खीलिया । विहलंघलं वा भणि(मि)ऊण निवडियं धरणीए जतं । कोकासो ताण विपित्त-पएसे मोत्तॄण गओ 2. उवगरणस्स नगरे । दिवो रहगारो राय गेहे रह-चर्क समारतो, जाइओ उवगरणं । तेण मणियमिमं राय-संतियं, नियग देमि । जाब नियय-गेहाओ आपोह, ताव य अद्ध- समारियं चकं तं तेण समारियं । दिदं रहकारेण, जाव भूमीए न पडइ, पडिफलिये पि पच्छओडुचं गच्छइ । 'अबो ! विण्णाणाइसएण इमिणा कोकासेण होय, जस्स य वलेण कागजषेण राइणो आणाविया' । तओ रहकारेण सिहं राइणो कोकासागमणं । * तेण वि महिऊण बद्धो नि । अपि च- "कालिया दकितेन्द्रनील सकलश्यामाम्भसोऽन्तर्जके मनस्याञ्जनपुञ्जमेचकनिभस्याहे कुतोऽन्वेषणम् ।। ताराभा फणचक्रवालमणयो न स्थर्यदि मोतिनो यैरेवोन्नतिमानुवन्ति गुणिनस्तरेव यान्त्यापदम् ॥" १४.। २० अगिया । ३क काम। हक वाच । ५१.क ।

- विशेषनायां सुन्दरीनन्द-कथा । पीरिजमाणेण व दाविओ राया सह देवीए । नियलिऊण निरुदं भोयणं । तो अयस-भीरुपहिं नागरहि पबत्तियाओ कागपिंडीओ । कालंतरेण य भणियो कोकासो. 'मम पुत्तय-सय-सहिपस्म पामायं कुरु, जेणाह नन्थ पुत्तेहिं समारूढो गइणो आण- वेमि । समाढतो काउं । निरूपिए य पवेस-दिवसे पट्टविओ पच्छण्णो काकजंघस्स सुयस्स लेहो जहा - 'तुए अमुगदिवसे आगंनव, अह च कलिंग-पाया[ग] मारिस्मामो, । तुमं च अम्हे चित्तण जेण यचसि, नहा कायई' । पत्तो एमो । कलिंग-राया वि मपुत्तो पामाय-मज्यदेम'-सोडियाए खीलिपाए गमडक्कतो गयो जम-गेई । "अन्यथैव विचिन्त्यन्ते पुरुषेण मनोरथा । देवप्रापितगडामात कायीणा गतिरन्यथा ।" सो वि नियय-जगणि-जणए कोकासं च येत्तण पत्तो उन्जेणीए नि । अओ जुबईण न गुज्झं साहियव ति । अपि च- "नीयमान सुपर्णेन नागपीडारकोऽननीन । म मीणा गुरुमार याति तदन्त सम्म जीवितम् ॥" मुयदेवि-पमाएणं सुयाणुमारेण काकजंघम्म । भणियमिणं जो निसुणड जुबईण न साहए गुज्झं ॥ काकजय-वाणयं समत्त ।। - - एताउ इमं लट्ठ इमाउ एयं ति जो विसेमण । सो पावइ सामण्ण सुदरिनंदेण एत्थुवमा ॥ ७७ [एतस्मादिद शोभनमस्मादेतदिति यो विशेषज्ञः । स प्राप्नोति श्रामण्य सुन्दरीनन्दनात्रोपमा ।। ७७ ] --[१०३. विशेषज्ञतायां सुन्दरीनन्द-कथा]- दक्षिणावहालंकारभ्यं नासिक-नयर । मंदो इभ सुओ । सुदरी से जाया अचंत- " बल्लहा । तओ लोगेण सुंदरीणदो त्ति नाम कयं । मो य वीय(ए) स्त्र-जोबण-सोहग्ग- लायण्ण कला-कोसल्ल-मोहिय-चित्तो न सेम-मीसु अचंत-गुदगरी सु वि अहिरमद; न य धम्माइएमु कजेसु पयट्टए । सुयमिमं पुत्व-पच्चइएण से भाउणा-'मा विसयासतो समारं भमउ' चि चिततो पत्तो साह, सुहासणथो वदिशो सुदरीनंदेण । पत्थुया धम्मकहा, राउकडो त्ति न परिणया । भणइ य - 'कह धम्म-फलं उनणय सुंदरी- सरिसं कलचं खणं पि मुयामि ?" ति । "सम्माओ य सिणेहं सम-सुह-दुक्खं अणिग्गय-रहस्सं ! घण्णा सुच-विउद्धा महिल मे च( ब ) पेच्छंति ॥" 'अबो ! सुंदरयर-दसणाओ एम बोहिय' ति परिचिन्तिऊण भणियं मुणिणा- 'नेसु थे भूमीओ इमं पत्य' । दक्खिण्ण-पडिएण य गहियमषेण । लम्गो सोऽणु-" मग्गेण । लोगो य भणिउँ पयत्तो- 'अहो ! पवइओ सुंदरीनदो'। बद्धा मुणिणा सउग- गंठी । नियत्तामो नियत्तामो ति पुणरुतं वाहरमाणो नीओ उजाणे । भणिओ मुणिणा- १. जेणा। २।४।४हक 'य। * १९१ । . . धोपदेशमालायाम नमि भवा सुरसेल' । तेण भणिय - 'न तरामि एत्तिय कालं विओगं सहिउं सुंदरीए । मुणिणा भणियं- 'झत्ति आणेमों । दक्षिणपडिएण य पडिवणं से वयणं । विजा-सामस्थओ पयट्टो साह त गहेऊण । दद्गुण य वानरं भणिओ सो मुषिणा- 'किमेरिसी होइ सुंदरी । तेण भणियं - 'गुरु ति काऊण ते समिाइ एयारिस मणिय'ति । अवि य- "कत्थ जय-पायड-जसा केसे(देवे)हिं वि सेविया महागंगा।। सयल-जण-हीलणिजा कन्थ व भण नगर-निमणी ।।" थेवंतरं वचसेहिं दिळे विजाहर-मिहुणयं । अण्णे भणति - 'तेणं चिय विउरुचियं"। पुणो वि पुच्छिओ-'होइ परिसी सुंदरी । तेण भणिय - 'अणुहरेइ मणायं एसा संदरीए । कमेण य पना सामय-दिव-तिहुयणगुरु-पडिमा-सणाह-देवहराणुगर्य जोयण- सवसहस्पसियं कंचणमेहलालंकिय मेरु । तस्थ य सिद्धायतणे चउचीसं पितित्थयराण पडिमाओ इमाए जयसदकुसुममालाए थोउमादत्तो मुणि ति । अवि य- नमिऊण जिणे मुयदेवयं च जयसब-कुसुममालाए । पूएमि जिणयरिंदे उसभाई-वीरजिण-चरिमे ॥१ जय मयणानल-जलहर ! जय जय दुइ-कम्म-घण-पत्रण! । जय भविय-कमल-दिणयर ! जय उसमजिणिद ! जय-नाह ! ।।१ जय विजिय-दुजय-वम्मह ! जप जण-णीसेस-तिहुपणाणंद ।। जय सिद्धिवहु-विसेसय ! जय अजियजिणिंद ! सुर नमिय! ॥२ जय गुण-रयण-महोअहि ! जय जय कुल-जलहि-पुण्णिमाईद! । जय मोह-तिमिर-दिणयर ! जय संभव ! जणिय-जय-हरिस ! ॥३ जय मेरुसिहर-भूमण ! जय संसार-जलहि-बरपोय! । जय तबलच्छि-सुसंगय ! अहिनंदण ! सुजय जय-णाह! ॥४ जय कोव-महोरग-सिद्धमंत ! जय जय सुरिंद-नय-चलण।। जय माण-महातरु-गंधवाह ! जय जय सुमइ-जिणईद ! ॥५ जप रापलच्छि-पूइय ! जय जय दिवारविंद-कय-चलण। जय पउमप्पहमामिय ! जय जय सुवणम्मि सुपसिद्ध ! ॥६ जय कित्ति-महानय-दिवसेल ! जय समत्थ-गुण-निहस । जय नाणलच्छि सेविय ! जय जयसु सुपास-जिणयंद! ॥७ जय तिहुयणेकसामिय ! जय जय ससि-कूद-हार-संकास! । जय मोक्खमग्ग-देसय! चंदप्पह ! जय जयसु जय-नाह! ॥८ जय पत्त-दिवकेवल जय जय तेलोक-दिमाद(द)द्वव। जय जय सिद्ध(दि)वह-पिययम! जय सुविहि-जिणिद! गय-राग ३९ जय तिहुपण-सिरि-सेविय ! जय जय नीसेस-पाव-मल-रहिय!। जय सपल-भुवण-भूमण! जय सीतलनाह ! नय-चलण! ॥१० 15. "मिय, करूनिय।

॥ विशेषतावां सुन्दरीनन्द-कथा । जय श्रवण-गेह-मंगलपईव ! जय जय मुणिंद-नय-चलण! जय तब-ताविय-कलिमल ! जय जयहि निगिद ! सेयंस ॥११ जय नाणलच्छि लछिय! जय जय नीसेन लपवणुविन। जय बसुदावासब-पणय-चलण! जय जयहि वसुपुरुष ! ।। १२ जय सविध-कम्म-दढमल | जय जय तेलोक-नयल-मियंक! । अय माया-कवस-कुडगि-अलग! जय जया जिण-विमल! ॥१३ जय दुराग-करि-हरि । जय जय निय-कंति-दलिय-धणतिमिर ! । जय सइ-विजिय-जलहर ! जय जयसु अणंत-जिग-ईद ! ॥ १५ जय पयडिय-पायड-साहुधम्म ! जय जय पमस्थ-पर-प्रमाण! | जब पणमिय-पणय ! मुर्णिढ-पणय ! जय जयतु जिण-धम्म ! ॥ १५ ॥ जय पणय-तियसकामिणि-धम्मेडबेल्ल-कुसुम-कय सोह।। जय दुरिय-जलण-जलहर ! जय संति-निर्षिद ! सुर-नमिय! ॥ १६ जब तुलिय-कप्पपायव-चितामणि-कामधेशु-माहप । जप समयसरण-भूसश! जय कय-जय-हरिस ! बिण-कुंथु । ॥ १७ जय रब-अरह-विमण ! जय जय जर-मरण रोग-य-रहिय।। जय राम-रोम-जिय ! जय तियण-पषय ! अरगाह ! ॥ १८ जप विजिय-सुवणा-डामर-महल-जममल्ल-ला-जयमद।। जय तिहुयण-सरवर-रायहम! जय मल्लि-जिणइंद! ।। १९ जय वयण-किरण-घोहिय-भव-महाकुमुय-सैड-निसिनाह ।। जय मुणि-गणहर-संधूय ! मुणिसुब्बय ! सुजय जय-नाह 1॥२० जय पणय-पाय-पकय ! जय जय पप्पल-पाय-दलच्छ।। अप विजिय-दुजप अपघाइकम्म! (मणिनमिय! नय-चलण! ॥२१ जय जायचकुल-मंडण! जय जय कंदो-वण्ण संकास!! जय भव-भय-निष्णासण! जय जयसु [अ]रिहबरनेमि ! ।। २२ जय सुडिय-वियड-दडकमम-पास ! जय जय पियंगु-संकास।। जय बचीम-सुराहिय-कप-मजण! जयमु जिण-पास ! ॥ २३ जय जंगय-विम्भम् ! जय जय निसलाए बड्डियाणंद ।। जय जय विजिय-परीसह ! जय तिहुयण-नाह ! विण-धीर! ।।२४ इस जिणवरिंद-जयसह-कुसुममालं घरेइ जो कंठे। विमलगुणं सो पावइ सामय-सोक्खं सया मोक्षं ॥ विद्वाणि य तत्थ अनंत-मणहराणि वैमाणिय-तियस-मिहुणयाणि सुमिणमिम वि मशुपाण दुहहाणि । तो भविषो साहुणा-'किमणुहर्रति एयाओ सुर-कामिणीओ मुंदरीए । । तेण भणिय - 'भयब ! एयाण पुरओ सुंदरी मकड़ी(डी) न पुजई ति । ॥ भवि य- ब.२५ १९४ धर्मोपदेशामालायाम् सो सुंदरी-विरत्तो इन्छड रमणीउ दिव-रुवाओ। गुणवंतपम्मि दिले कस्स मणो ठाइ इयरम्मि॥ 'भयवं ! कहं पुण एताउ पाचिजति ? । माहुणा भणियं-'मुणि-धम्मेणं नेवाणं पि पाविझइ, का गणणा एमासु ? ति । अवि य- मुणि-धम्माओ विसिट्ठो फलमिह मोक्खो जिणेहि पण्णत्तो । सुर-नर-मुहाई अणुसंगियाई इह किसि-पलाल च॥ तओ पाविओ नासिकपुर तकालाणुरूष-निवत्तियासेस-कायचो पाइओ सुंदरीनंदो। परिपालिप-जहडिय-सामण्णो गओ देवलोगम्मि । मुणियाणंतर-भव-वृत्ततो निश्चचिय. तियस-कायचो सुरसुंदरीहिं सह भोगे झंजिउं पयत्तो चि । उवणी कायद्यो । सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुयारेण माहियं चरियं । सुंदरिनंदस्म फूढ निसुणतो लहउ निवाणं ।। सुंदरीनंद-कावाणयं 'समत्तं ॥ ॥ " - दो नर-पसुणो बंचइ जुबई एक्केण चेव रुण्णेण । आगमणेण पइणो गमणेण तहा अणाडस्स ।। ७८ [द्वौ नर-पशू वञ्चयति युवतिरेकेन चैव रुदितेन । आगमनन च पत्युगमनेन तथाऽनाट(जार)स्य ।। ७८ ] अनाटा परपुरुषः । शेषं स्पष्टम् । कथं चैतत् ? [१०४. स्त्री-चरित्र-कथा] कुसुमपुरं । घणवाही सस्थवाह-पृत्तो । बंधुमई से भारिया । तीए य सह जीयलोग- " सुहमणहवंतरस समइकतो कोइ कालो । अण्णया वियोहिय-रइनाहे संपचे वसंते बारिशतो पि वयंसाइएहि पयट्टो सत्थाह-सुओ देसंतर संपवहार-चडियाए । अण्ण- दियहम्मि उझिऊण माण मणिओ पंधुमईए ति- "तइ वचते पिययम वचइ सर्व पि 'मज्झ तणु-सोक्खं । जइ नीय-सीसं ददुं वचसि को तं निवारेह ।।" एवं मणिो अमुणिऊण से वैक-भणियं पयट्टो एसो । अण्ण-दियहम्मि अत्थमिए दिणनाहे, मउलिएम पंक कए)सु, विसडेसु कुसुमायरेसु, पह(योहे दूइया-यणे, दिण्णेसु संझा-पईवेसु, आणदिएसु थी-कुलेस, हरिसियासु घुसलीसु, गया एसा नियय-मंदिरु- आणे । तओ रम्मयाए काणणाईण संजाय-चम्महाए देडो पंथिय-जुवाणओ । 'पुलइओ साशुराग । तओ चंदमुहिसिकण मणियमणाए ति- "तणुय-तणु ! अथिर-दसण! नयणाणंदयर ! कह व दिवो सि । पंथिय ! घरणि नखु अई न वससि अम्भत्थिय ! नमो (ते) ।।" 11 २ मण । ३. "सिद्धे। ४क पलोइलो । ५६. पक्किम। 13 परोपकारे कृष्णवासुदेव-कथा। १९५ मुणिय भावत्धेण य मणिवमणेणं ति- "नयणाणंदो चंदो जो सुंदरि ! पणमिओ तए कह वि । सो होइ तुज्य बरओ थिर-नियसतो किमच्छर ? ॥" मुणिय-मण-विज्ञा(यप्पा)ए य नीओ नियय-मंदिर । एवं च ताण ससक विसयमुह- मणुहवंताण समइकतो कोइ कालो । अण्ण वियहम्मि विट्ठो तरुण जुवाणओ ब(न)चतो ।। चलसहावतणओ य इत्थियाणं पट्टविया तम्मि माणुरागा दिट्ठी इया । नाण-बिरामे आगो तीए गुमग्गेणं । दिण्णमासणं, पक्खालिया चलणा, गहिया हत्थे, एत्यंतरम्मि पत्तो पदम-जारो । इरिसं च भणियमशेण-'किमेयं । अमेष्ण-मुइ-रागाए भणियं बंधु- मईए- 'धणबाहागमण-बद्धावणय-निमित्त कडयं हत्थाओ गिहि उमिच्छई' । अण्ण-दि- यहम्मि कय-चिलियं ददृण सरोसं भणियमणेण - 'आ पापे : किमेयं । सहिए भणिज- "मह पुरउ चिय डका पंकयमाया(मघा)हरीए भमरेण । अहर पलोहऊणं चालय ! मा रूसमु इमीए ।" इय एवंविह-असमंजसाणि दगुण तीए सो विरओ निय-गेई पटुविओ । सावि गया तेण सह, पंथे य रच्छोह-मिचाओ य नियय-भचार आगच्छतं मणिो अणाडो रोविरीए -- 'वश्वसु इहि । गओ एसो। विट्ठा भतुणा वि कलुणं करती, पुच्छिया। तेण-'किमेय ? । तीए भणिय - 'तुहागमणं सुच्चा सम्मुहसुवागया, तीर तुह दसणेण आणंद-बाह-पूरो जाओं । तओ तीए दो वि [गेवि ]तीय इकेण होणं तोसिय चि । अओ एयासु विरमियर ति । । मुयदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण (इ)स्थि-पुरिसाण । चरियं जो सुणइ नगे सो विरमद पाव-जुबईसु ॥ 10 " 2 पर-कज-करण-निरया महाणुभावा चयंति निय-कज । असिवोवसमि भेरि पत्थंतो वासुदेवो व ॥ ७९ [परकार्यकरणनिरता महानुभावास्यजन्ति निजकार्यम् । अशिवोपशमा मेरी प्रार्थयन् वासुदेववत् ॥ ७९] [१०५. परोपकारे कृष्णवासुदेव-कथा]-- सुरद्वाए पारवई नयरि 'ति- जा कण्ड-हलहराणं कसे तियसेहिं रयण-निम्मविया । महि-महिलाए चूडामणि श्व को पनिउं तरइ ॥ तीए थ दसारकुल नहयल-मियंका चलदेव-वासुदेवराइयो । वासुदेवस्स य गोसी- सर्वदणमईओ देवयाहिडियाओ चनारि मेरीओ तं जहा-संगाममेरी, कोमुई मेरी, , सका . धर्मोपदेशमालायाम् उच्चय(रुलाब) मेरी, असिवोवसममेरी । का पुण एनाण उप्पची ?- सोहम्मे काप अणेग-देव-परिखुडेण भणिय सकेगं ति । अवि य- "अरहत-चकि-हलहर-केसव-नरनाह-पुंगवा दोर्स । न लयंति परस्सेप जुज्झति न अहम-जुज्झेणं ॥" तो इमममदहतेण भणियमेगेण देवेण । अपि य- सुंदरमियर रुडा कुर्णति इयर पि सुंदरं तुट्ठा । कलिकाल-पिसुण-मरिमा अयो! सग्गे वि सुरनाहा ।। कलिकाल-पिसुग-मरिसो होसि तुर्म मूढ ! न उण तियसिंदो। किंवा वि पलनेणं ? सच्चे गंतु परिक्खाहि ॥ आगो सो परिक्ख-कनेणं । ओय समोसरिओ अरिद्वनेमी । अंतराले विउवियं अञ्चत-दुईसणं दुरहिगंधि किमि-कुलाउलं सुणय-मडय । पयट्टो स-घलो वंदणन्थ कण्हो । तस्स गंधेण नियनो सघो पि लोगो । वासुदेव-पुच्छिएण य भणियमणेण- 'मंडलांधेग न तीरए गंतुं' । भाविय-जहट्ठिय-पोमाल-परिणामो पयट्टो हरी तेणं चिय मग्गेण । ददृण य मंडलं भणियमणेणं नि- मामे मंडल-ययणे दमणा रेहंति संगया धबला । मिच । बलाप(य)-समा अहया नव-पाउस-घगम्मि ।। तो चिंतियं देवेणा - 'न तार ढोमगाही । कमेण य पत्तो समोसरणं हरी । चंदिओ तित्थयरो सह गणहगईहि । भगवया वि पन्थुया धम्मकहा, तयावसाणे य गया देवाइणो नियय-ठाणेसु । एत्वंतरम्मि हरियं आसग्यण देवेण | कओ कलयलो "बंदुरावालगण । सन्नद्ध-बद्ध कवया निग्गया कुमारा । गयणारूढेण य विजिया सुरेण । मुणिय-वृत्ततो निम्गओ सह नन्देिहिं वासुदेयो । मणिो सुरो-'कीस तुरयरयणं हरसि? । देवेण भणियं - 'जुज्झिउ निवत्तेसु' । हरिणा भणियं- 'सुंदर संलगे । नवरमवयरिऊण आरुहसु गईद-तुरगमाईसु । देवेण भणियमलमेतेन । हरिणा भणियं- 'बाहु-मुहि-दंड-वग्याइएहिं जुज्झामो' ति । जंजं जंपद कहो त तं जुद्धं निसेधए देवो । पच्छा सुरेण भणियं जुज्ज्ञामो पो(यो)द-जुझेण ॥ विजिओ म्हि अहं तुमए न नीय-जुद्रेण इस्थ जुज्झामि । हरिणा मणिो ताहे सम्भावं साहए तियसो।। "धण्णो सि तुमं केसव ! जं सम्ग-गएप तियसनाहेण । अण लिय-गुणेहिं धुबसि समत्थ(स)-देवाण मजाम्मि ॥" तुद्वेण भणियो सुरेण - 'बरं परेनु' । हरिणा भणिय - 'किं तह दसणाओ वि अन्यो वसे । देवैण भणिय - 'तहा वि मम निव्वुइ-निमित्तं किंचि पत्थेसु' । तो नियय कलमगणिकण भणिो देवो- 'लोगाणमसियोवसमि मेरि देसु ति । अपिब- " १९७ रागै सागरचन्द्रकमलामेला-सम्बन्धः। "किं चन्द्रेण महोदधैरुपकृत दूरेऽपि सन्तिधता । बृद्धौ है) येन विवर्धते व्रजति च क्षीणे क्षय सागर । अ आ!) ज्ञात परकार्यनितिधिया कोऽपि स्वभाव सता खैरज्ञैरपि येन याति तनुता दृष्टा पर दुखितम् ॥" दाऊण मेरि गओ देयो । ठविओ से आरक्खिो । छह भासाणं वाइच्छा (जोइ । साथ-बाहीओ उनसमंति, अण्णाओ य छम्मासे ण भवति । अण्णया वाइया मेरी। आगओ जराभिभूओ गामंतराओ वाणियो । दीणार-लक्ख-पयाणेण ष गहिया ओ(चउ)रगुलिया खडरिया । लोहाशुगरण य कंथीकया मेरी । न सदो पुरिमा- बूरेइ, बित्थरियाओ वाहीओ । निरूविया भेरी, जार कंथीकया । नओ बावाइऊण य आरक्खियमट्ठमभत्तेणाराहियेण सुरेण दिण्णा अण्णा भेरी । अण्णो ठहो आरक्खिओ। त्ति । उवणओ कायद्यो ति। सुयदेवि-पमाएण सुयाणुमारेषा माहियं परिय । कण्हस्स जो नियामइ मो पायइ परम-कल्लाण ॥ कण्ह-कम्वाणपं 'समत्तं ॥ रागानल-पजलिओ कज्जाकज न पेच्छए पुरिसो । सागरचदो व जए कमलामेलाए संबंधे ॥ ८० [रागानलेन प्रज्वलित कार्याकाये न प्रेक्षते पुरुषः । सागरचन्द्रवत् जगति कमलामेलाया सम्बन्धे ॥ ८०] [१०६. रागे सागरचन्द्र-कमलामेला-सम्बन्धः]-- जहा वारवईए सागरचंदो राय-सुओ । अण्णो नहसेणो । कमलामेला य राय-, मुया । सा नहसेणस्स दिण्णा । तेण य नारो न बहु-मण्णिो, मो तीए पुरओ निदिओ । सागरचंदेण बहु-मण्णिओ, सो पसंसिओ। तस्म य पुरओ पसंसिया कमला- मेला । तीए शुरचो सर्व चिय कमलामेलं मणइ नि । तो केलीए संबेण ट्ठियाणि लोयणाणि । 'किं कमलामेला ! आमता तुमति । तेण भणिय - 'कमलामेलो है। सागरदेण भणिय - 'सब-पहष्णो इवेअनु'ति । तओ पत्रुणाई-कुमारेहिं पण्णाची ॥ मामन्येण हरिऊण दारियं परिणाविओ सागरचंदो उआणे । मुणिय-युसतेग सिस नहसेणेण हरिणो । निग्गो स-सिण्यो । लग्गमाओहण कुमाराण केलीए, हरिणो सम्भा- वेण । मुणिय-वुर्वतेण य स्खमाविओ नहसेणी विण्हुण चि । तहा सविस्थर उपएसमा- ला-विवरणे भणियं ति । सागरचंद-क्वाणयं समत्तं ।। । " १९८ धर्मोपदेशमालायाम नीसेस-गुणाहारं नरनाहं निज-पई पि मोत्तूण । गेण्हइ पंगुं सुकुमालिय व मयणाउरा नारी ॥ ८१ [नि शेषगुणाधार नरनाथ निजपतिमपि मुक्त्वा । गृह्णाति पत सुकुमारिकेव मदनातुरा नारी ॥ ८१] -[१०७. मदनातुरतायां सुकुमारिका कथा]-- वसंतउरे नयरे जियसत्तू राया । सवतेउर-पहाणा सुकुमालियाहिहाणा वल्लहा देवी । तीए विरूव-लावण्ण-सोहग्गाई-अक्खितो न पेच्छए सेस-रमणीओ । मंतीहि भण्णमाणो विन निरूवेह रज-काणि । 'बसण' ति जाणिऊण चलिया सेस-राइयो । मुणिय-धुत्ततेण य भणिो मंति-मंडलेण - 'देव! चलियाणि पर-बलाणि, ता संजु(ज)त्रिं * करावेसु । पुणरुत्वं भणिो वि जाहे न करेइ वयणं, तओ पाइऊण महर तीए मह पसुतो पक्खिचो अडबीए । ठविओ से सुओ रज्जे । लक्ष्-यणेण य मुणियमणेणं ति । अदि य- "वसम्मि अणुविरमा विह्वाम्म अगोव्वया भये धीरा । होति अभिषण-सहावा समम्मि विममम्मि म समत्था ।" भातो पहिलो तीए सह वसिमामिमुहं । थेव-वेलाए न तरए गर्नु सुकुमालिया । तेण भणियमेत्य रुख-छाहीए चिट्ठसु, जाव पाणियमाणेमि । जलाभावाओ य मुत्त्रण था(बा)हारेरिसं भरिओ रुहिरस्स पुडओ, परिवत्ता ओसही । 'कलुममुदयं, अच्छीणि ठविऊण पियसु' । जहाएट्ठ पाइऊण पयट्टी । पुणो वि घेव-वेलाए - 'न तरामि छुहाए गर्नु । तओ ऊरु-मसाणि छेत्तण दवग्गीए पऊण दिण्णाणि । संरोहणि-मूलिया- "सरोहिय-सरीरो पयट्टो तीए सह । पचाणि एगम्मि नगरे । विकिणिऊणाहरणाणि समाढस वणिज(ज)। एवं चिट्ठताण समइकतो कोइ कालो। अण्ण-दियहम्मि भणिय- मणाए -'न सकुणोमि एमागी चिडिउं, विडजद(य) देस' । वीहीसो उवगओ, निरवाउ त्ति काउं दिग्णो पंगुलओ । तेण य हसिय-गीय-सवियार-जंपिएहिं आवञ्जिय चित्तं, निवेसिओ दइय-सद्दो, अञ्चताणुराग-रत्ता एय-पंगुम्मि । राइणो छिद्दाणि मग्गड । * अण्णया वसंतूमवे गया उजाणं । महु-मञ्ज-पराम(य)त्तो पवाहिओ राया गंगा-जले । उच्छलिओ एगस्य नगरे । सुमिणमिव मनंतो पसुसो असोगतरु-च्छायाए । तहाबिह- भवियवपाए य मओ तस्थ अपुचो राया । अहिवासियाणि पंच विद्याणि । को सो चिप राया । अहिसिलो सामतेहि । अपि च- "भन्नाशस्य करण्डपिण्डिततनोग्लानेन्द्रियस्य क्षुधा कृत्वाऽऽखुर्विवर स्वय निपतितो नक्त मुखे भोगिन । नमस्तपिशितेन सत्वरमसौ तेनैव यात पथा स्वस्थातिहत दैवमेव हि गुणा वृद्धा क्षये चाकुलम् ॥" सुकमारिया वि पूरण-मणोरहाए दवं तेण मह खाइऊण पच्छा तं वेव घेत्तुं घरे घरे गायती ममइ | पुच्छिया य भणइ - 'एरिसो गुरूहि दिण्णो भत्तारो'चि । एवं व पाय- , श्रोत्रेन्द्रिये भद्रा-कथा। फलमणुहवंती गामागराइसु भमन्ती पत्ता नरिंद-पुर । जम(ब)णियंतरिया य राहणो पुरओ गाउँ पयत्ता । सुणिच्छेण य पुच्छिया राहणा-'किमेम पंगू । तीए भणियं - 'गुरूहि दिनो भत्तारो, तमणुपालेमि पय(इ)बया होती' । नओ भणियं राइण त्ति- "बाहुभ्यां शोणितं पीतमुरुमांसं च भक्षितम् । गङ्गायाँ बाहितो भर्ता साधु माधु पतिव्रते ! ।।" तओ समाइहाणि निलिमयाणि । उवणओ कायद्यो । फासेदियए वि उवणो सायचो ति । सुयदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण साहियं चरियं । सुकृमालियाए पुरिमो निसुणंनो जाय(उ) वेरगं ॥ . . 1 शेपेन्द्रियाण्यधिकृत्याह- सोइदिय-घाणेदिय-जिब्मिदिय-परवसा खय जति । जह महा रायसुओ सोदासो जह य नरनाहो ॥ ८२ [श्रोत्रेन्द्रिय घ्राणेन्द्रिय-जिहन्द्रिय-परवशा. क्षय यान्ति । यथा भद्रा राजमुतः सोदासो यथा च नरनाथ ॥ ८२] भावार्थस्त त्रिभ्या कथानकेम्पोऽवसेयः । तानि चामनि- [ १०८. श्रोत्रेन्द्रिये भद्रा-कथा ] वसंतउरे नयरे मत्थवाह-महिला भद्दा नाम पउत्थवइया । पुष्फमालो य गंधविओ अञ्चन-विरूवो, गएण पुणो किमगे । तेण य निय-विण्णाणावजिओ नगर-लोगो। भद्दा-दासीओ य कारर्णनर-पडियाओ तस्म महायाणण-वित्त-चिचाओ चिरकालस्म पत्ताओ । अंबाडियाहि भणियमेयाहि-'मामिणि' मा कुष्पसु कालाइकमे कारणेण, जमअमम्हेहि सुयं तं पसूर्ण पि लोहं जणेइ, कि पुण सयष्ण-विष्णाण ? । संजाय- कोउयाए भणियं भद्दाए - 'जह एच ता दंसह एय' । अण्ण-दियहम्मि नगरदेवयाए महसचे पयवा भदा सह वेडीहिं । पूहया देवया । गधविओ य गाइऊण पसुतो अंगणे दरिसिओ चेडीहिं । तो तं पुल ऊण नियं भद्दाए । एत्थंतरम्मि विबुद्धो एसो । कहियं पासवचिय-नरेहिं सत्यवाह-महिलाए ने निंदियं । संजाय-मच्छरेष व विरइया। सत्यवाह-कहा । कि च लेहाइसु लिहियं ति- "जाणामि तुझ विरहे दिपंत-हुयासणं पवजामि । मा हियय-पंजरत्था तुमं पि डजिशहिसि बीहेमि ।। वायाए किंव(च) भण्णउ ! किचियमेन वाच) लिक्खए लेहे। तुह विरहे जं दुक्खं नस्ल तुमं चेव गहियत्था ॥ मम विरहानल-तविष देहमिमं सुयणु ! संगम-जलेण । उण्डविऊण समत्था सण तुम को अण्णा !"

२०० -- " - अमोपदेशमाठापाम् अण्ण-दियहम्मि भणाविया भद्दा- 'मारवेसु घरं, ठवेसु मंगलकलसे, अंधसु बंदण- माला' । राईए य सत्तमभूमिय-पासाओपरि पसुत्ताए पढिया सवा वि भर्तुणो कहा । जाब इमामाहा- कय-मंगलोक्यारो एसो दारेण पवेमए नाहो । सहसा अन्मुडेती पडिया पसा य जमनोहं ।। उक्तं च-"काम-शोक-भयोन्माद-और-स्वप्नायुषचता । अभूतानपि पश्यन्ति पुरतोऽवस्थितानिव ।।" "तीरात तारमुपैति रोति करुण चिन्ता समालम्बते किछिद् ध्यायति निश्चलेन मनसा योगीव युक्तक्षण । स्वा छायामवलोक्य कूजति पुन. कान्तेति 'मुग्ध खगो धन्यास्ते भवि ये निवृत्त-मदना धितु दु खिला कामिन " सुपदेवि-पसाएणं सुयाणुमारेण साहियं चरियं । भद्दाए निमुर्णितो वेरग्ग पावट मणूसो ॥ [ १०९. घाणेन्द्रिये राजकुमार-कथा ] . बसंतउरे नयरे गंध-प्पियो कुमारो । सो य घड-गावाए रमतो सबकि जणणीए पउत्त-विस-संजोइय-गंध-जिवणाओ मोति । [११०. जिह्वेन्द्रिये सोदास-कथा ] सोमणसे नगरे सोदामो राया । भोपण-बेलाए अबहरियमामिसं विरालेण । अवसरेण न पत्रं मंसं सूचयारेण । तओ डिंभ वावाइऊण मुमंभियं दिण्ण । 'अहो! न * एयारिसं मए कया वि भुत्त-पुवं । विइय-वासरे परिविढे मामण्यामामिसं । तओ भगिय राइणा-'जारि# कल्ले परिविलु, तारिसमणुदिणं दाय' । दिग्णाभएण पिमुणिए सम्भावे अशुदिणं माणुस-भसं भुजिउँ पयत्तो । झुणिय-चुत्तंतेण य वारिओ मैति-मंडलेण, अडायतो य पक्खिचो अडबीए । ठइओ से पुत्तो रजे । मो य तत्थ अणुदिणं माणुसाणि वावायतो चिट्ठइ । अण्णया तेण पएसेण सत्येण सह मुणिणो * वर्चता ठिया तन्य काउस्सग्गेग । आगो एमो । तब-सचीए य न उग्गह-मंतरे पविसइ । कया धम्मकहा । वेरग-मग्गावडिओ नियत्तो एयाउ दुववसियाउ ति । उवणो कायो। सोदास-क्वाणपं 'समत्तं ॥ चक्खिदिप-क्वाणयं [१११] पुष्युत् जहा माहुरवाणिएण धारिणी विट्ठा, जहा अविहियं ति। एवं पश्चापीन्द्रियाणि अनिरुद्धानि दुःखाय भवन्ति; अतसानि शासनीयानि । ॥ - १६. लि। कस।

10 औन्पत्तिकीयुद्धी रोहकादि-कथा.। उपत्तियाइ-चउबिह-बुद्धि-समेया हवंति सुय-जोग्गा । भरहाभयाइणो विव (इह) दिहता आगम-पसिहा ॥ ८३ [औत्पत्तिक्यादिचतुर्विधघुद्धिसमेना भवन्ति श्रुतयोम्या.। भरताभयादय इव (ह) दृष्यन्ता आगम प्रसिद्धा ॥ ८३] "पुवमदिट्टममुयमवेड्य-तक्खण-वियु(मुद्ध-गहियस्था । अबाहि(ह)य-फल-जोगा युद्धी उत्पत्तिया नाम ।। भरह सिल-पणिय-रुक्खे खुहुग-पड-मण्ड-काय-उच्चारे । गय-घयण-गोल-खमे खुट्टग-मग्गिन्धि-पथ(3)-पुत्ते ॥ [ मरह-सिल-मिंढ-युड-वालुअ-हस्थी अगड-गणमडे । पायस-अडआ-पचे खाडहिला पंच पिअगे अ॥] महुसिस्थ-मुदियके य नाणए भिक्खु-चेडग-निहाणे । सिक्खाय(इ) अत्यसरथे इच्छाय(इ) मह मयसहस्से ।" ---[ ११२-१४०. औत्पत्तिकीबुद्धो रोहकादि-कथाः]- उजेणीए आसण्णे नमामो । तत्वेगस्य नडस्स मजा मया । तस्म सुओ रोह्य- नामो खुडओ । पिउणा अण्णा परिणीया ! सा रोहयम्म न सुइ वट्टइ । तेण भणिया-" 'जइ तारण कऊ, ता मम (समं)वट्टसु । तीए भषिय-'कि तुम रहो काहिस्मि' चि। अपि च - "यस्मिन रुटे मय नारित तुष्टे नैन धनागम । निग्रहानुग्रही न स्त स रूट कि कलिंगति ? ॥" तेण राईए पिया भणिओ-एस पुरिसोति । एव मुपिऊण सो चिंतेइ - 'अवो ! पर-पुरिसामचा एमा'।न तीए मह आलवेइ ति । तओ तीए रोड्य-विलसिय नाऊण । भणियो- 'पुत्तय ! सुङ बट्टीहामिति । तओ तेण भणियो पिया पुणो वि-पुरिसो पुरितोति । 'कत्थ सो?' पुच्छिण नियय-छाया दाविषा । 'अहो! जारिमो इमो पुरिसो, सो वि एयारिसोचि वेलिओ सागुरागो महिलाए जाओ ॥ अण्णया पिउणा सह उजेणीर्य गओ रोहयखुडओ । गहिय-धण्णा य पत्ता सिप्पानई-तीरे । तओ तस्थ पुर्व मोत्तूण गओ से जणो नयरि पम्हुङ-पुडयस्स । रोहएण वि निय-चउकाइ-मणा- ॥ हा लिहिया पुलिणे नगरी । तेण परसेण गया आगच्छतो भणिओ रोहएण-'भो ! अमुणिय-परमत्थं अपिसुणिओ तुरयारूढो य रायकुले पविमसि ? । संजाय-विम्हएण य पुच्छिओ राइणा । तेण वि जहा-विभागं दाविया नवरी । 'को सि तुम?' । तेण भणिओ (य) भरह-सुओ रोहय-नामो । बाहिरियाए बनामो ॥ राइणो य एगृणाणि पंच मंतिसयाणि । एमं बुद्धिमंत ताण सामियं गयेसेइ । तओ रोहय-बुद्धि-जाणणत्यं भणिया . तम्गाम-वासिणो नहा- 'जा एसा महल्लिया मे सिला, तीए मंडवं करेह' । तओ विखण्णा सबै वि । 'रोहओ य जणएण विणा विम-संकाए न भुंजइ । तओ रोवंतो गओ समवाए जणय-समीवं । जपएण भणियं-'वच्छ! पणट्ठा अम्हाण भोषणामा, जेषा ध०१६ २०२ - । धर्मोपदेशमाढायाम् राणा सिलाए मंडवो कराविओ । तेण भणियं - 'एहि ताव मुंजामो, पञ्छा करिस्मामो' । पुणरुत्तं च नेण भणिया गया सगेहेसु । अण्ण-दियहम्मि खणाविऊण दीह-सई निवेसिया नत्थ सिला, तस्स तले ठियं मन्च । निवेइयं रादयो । 'कण कयं ।' पुच्छिए सिट्ठ-'रोहएण' ॥ तओ मेंढओ पढविओ, भणाविया य - 'एम पक्खेण । एचिउ चिय 'पञ्चप्पिणियबो, न दुब्बलयरो, न वल(लि)ो । रोहओ पुच्छिओ । तेण वरुपण सह बंधाविओ । बलं जाय पि तहमणाओ अवेह ॥ पुणो कुकुडो पेसिओ 'एम एकागी जुज्झाचेह' । अदाओ पुरओ कओ, तत्थ चुर्णतं पडिवित्रं दखूण जुझिउं पयत्तो ॥ पुणरवि तिलाणमणेगाणि खारि-सहस्माणि पेसियाणि 'तिल-माणेण य नेल्लं दाय । तओ आयरिस-मायोण गहिया । पुणो मणाविया- 'बालुया-वर पट्टवेह । नेहि ॥ भणिय - 'सहा धूरा वा जारिसी कायद्या, तारिस पमाणं दसेहि' ॥ पुणरवि जुण्णो पेसिओ करी । अणु-दियह च जीर्यतस्म 'पउत्ती दायबा, न मयस्म । तो तम्मि मए विन राइणो-'देव ! अज सो हत्थी न उडेइ, न चाइ, न पियह न ऊममइ, न नीससह । राइणा भणियं-'किं मओ ?' । तेहिं भणियं - 'देवो भणई' ।। पुणो वि भणाविया-'नियय-कूर्व पट्ठवेह' । तेहि भणियं- 'नागरिय-वियं पट्टवेम, जेण से 'मग्गाणुलग्गो आगच्छइ ॥ पुणरवि भणाविया- 'वणसंडं उत्तरदिसाउ दाहिणेण करेह' । तओ आवासिओ उत्तरदिमाए गामो ॥ पुणरवि भणाविया-'अग्गिणा विणा पायसं रघेह' । अइवडखर-पलाले खीर-तंदुलेहि सह पाली निक्खिता । उहाए य सिद्धी पायमो चि ॥ तो सो चिय भगाविओ रोहओ जहा -'तए आगंतवं, नवर न कसिण-पक्खे, न सुकं न दिवसओ, न राईए; न च्छायाए, न आययेणं। न पंथेणं, न • उप्पहेणं; न व्हापण, न मइलेणं; न जागारूडेणं, न पाय-चारेणं; न छत्तेणं, न आगासेणं' । तओ अंगोहलि काऊण चक्क-मज्झभूमीए एडक्यारूढो चालणी-निमि- उत्तिमंगो संज्झा-समयम्मि अमावासाए आगओ ति । साहियं राइणो-'जहा ऽऽटो आगओ रोहओ । तस्थ सबहुमाणं पूइऊण उविओ ममासष्ये ॥ पढमजाम-वि. उद्धेण पुच्छिओ नरवणा- 'सुत्तो, जग्गसि ? । तेण भणिय - 'जग्गामि । 'कि चिंतेसि ? । तेण भणियं- 'अस्सत्थ-पत्ताणं किं दंडो महल्लो, उदाहु सिह ?' चि। राइणा भणियं- 'साहेसु' । तेण भणियं-'दो वि ममाणि ॥ विद्दय-पहरे वि पुच्छिएण कहियं जहा- 'छगलिया-लिंडियाओ बाउणा कडिगाउ हवंति । तय-पहरे विबुद्धेण पुच्छिओ-'किं चिंतेसि । तेण भणियं-'खाडहिलाए बेतिय पुच्छं, एवइयं सरीर; जेचियं पंडर, तेचियं काले ति ॥ चउत्थ-जामे वोहितो वि जाहे वायं न देह, " तओ ऋवियाए विद्धो पृच्छिओ-'जग्गसि, सुवसि वा । तेष्ण भणियं - 'जग्गामि । 'किं चिंतेसि ?' । तेण भणियं - 'पंचहि पियरेहिं तं जाओ-राहणा, वेसमणेण, चंडालेणं, स्यएणं, विछिएणं । 'कहं वियाणसि ?' । तेण भणियं - 'नाएण पुहई पालेसि जेण, तेण राय-पुत्तो । अपरिमिय-दर-दाणाओ बेसमण-सुओ । रोसेण चंडालो। सबस्स रप-हरणेणं रयगो । "कवियाए विधयोणं विछिय-जाओं ति । निबंधणं ११. पश्चिपिण। २६. विक्ने। ३१ उप्प | हकशि।

औत्पत्तिकीबुद्धी रोहकादि-कथाः। २०३ जणणीए पुच्छियाए सत्र सिटुं । राया तुट्ठो । सब-मंतीग सामी कओ, देसो य से दिण्णो । 'तम्म सब-स्थामेसु उत्पत्निया पुद्धि' चि । भरह-सिले चि गये । [२] पणिय ति । जहा एकेण चालुंकीओ पणामियाओ । धुत्तेण भणिओ-'जह सवाओ मक्खेमि, किं देसि । तेण भणियं - 'जो नयर-'दारेण मोयगो न निग्गच्छद' । तेण । दसणेहि उकियाओ । मो भगइ-'न खद्वाओं' । ओषारियाओ रहे । लोगो भणइ- 'किमेयाहिं खद्धाहि ? । सो मोढग मन्गिो विमण्णो । जयारेहिं बुद्धी दिण्णा- 'मोदगं पओली-दुबारे काकण भणम् -'निम्मन्छ भो मोयगा!" स ग निग्गच्छह । जूआगणमुप्पत्तिया बुद्धी। [३] रुक्खे ति । जहा मकडा फलाणि न देति रुक्खेहिनो । लेहहि पहया नट्ठा (देति)। लेडापहताण उप्पत्तिया बुद्धी । [४] खुडगे। अभओ उदाहरणं । जहा तेण कपाश्रो छाणेण पिंटियं गहियं ति । पडे ति । जहा दोणि जुपाणया पहाएन्ति । एगरम दढो पड़ो । अण्णम अण्णो । जुन्नरत्तो दर्द घेत्तण पलाणो । मग्गिओ न देइ । वनहारो जाओ । नियय-मुत्तेहि वणाविया । तओ महिलाणं मुत्त-परिक्खाए नाऊण समप्षिया । कारणियाण उप्पचिया पुदी। " . ॥ सरडे ति । जहा एगस्स बणिगो विलामन्नं पुरीसं बो सिग्तस्म सरडो दुइयसरडेग मह जुज्झतो अवाणं पुच्छेण आहणित्ता विलं पविट्ठी । 'अबो! मन परडो अवाणेणं पोर्ट्स पविडो' । अधिईए दुबलो जाओ । वेलम्म कहियं जहावतं । तओ मह(य)- सरडं लक्खारस ममेय छोण मंडए, दि से विरेयण, दाविओ सरडो । सत्थी- हूओ वाणिओ । जीविय-दाय ति पूजिओ बिजो बहृदयेणं ति । वेजस्म उप्पत्तिया । बुद्धी। [७] विइओ व सरडो । भिक्खुणा खुडओ पुच्छिओ-'एस किं सीस चालेह । सो भणइ- 'किं भिक्खू तुमं भिक्खुणी वा ?' । खुट्टगस्म उप्पत्तिया बुद्धी । [4] कागे ति । रत्वरेण चेल्ली पुच्छिओ-'किं तुम्भे सवण्णु-पुचा । चेल्लएण भणियं - 'बाढ' । तो कित्तिया एत्थ काया वसति ? | चिल्लएण भणिय - 'सलुि काय-सहस्साई जाय वेण्णापडे परिवति । जइ ऊगा पवसियया अब्भहिया पाहुणा आया ।' . २. समय। कदाथिय ।

२०४ धर्मोपदेशमालायाम् खुड्डगस्स उपनिया। घिइओ। निहिम्मि विढे महिलै परिक्खड़ 'रहस्सारिहा नवति । 'न तए कस्स वि कहेयई - 'मम अवाणेण पंड(डोर-वण्यो कायो पविहो । तीए वयंसियाए सिद्ध । परपरेण राइणा सुयं । हकारिओ चणिओ । सबभावे सिढे दिण्णो से निहीं । मणियस्स उत्पत्तिया। [१०] तइओ । विहं विक्खिरनं दट्टण पुच्छिश्रो भ(भा)गवेण खुडओ - 'किमेसो निरूवेइ ?' । खुट्टएण भणियं-'विण्हुँ निहालेइ सब-गयत्तणओ। "जले विष्णु स्थले विष्णराकाशे विष्णु मालिनि । विष्णुमालाकुले लोके नास्ति क्रिश्चिदवैष्णवम् ॥" . सुइयस्म उप्पचिया। उचारे ति । जहा एगो दिओ भए सह बच गामंतरम्मि । धुम्मि अणुरचाए निन्छटो भत्तागे । कारि(र)णियाण पुरओ ववहारो लागो । दिएण भणियं 'ममेसा भजा, नगरमेयस्माणुरत्ता' । 'कि भे संबलं?' । दिएण भणियं-'तिल-मोयगा । तिह पिदिष्णं विरेयणं । तओ विठ्ठ-निरूवणेण निच्छुढो धुलो । कारणियाण उप्पत्तिया । [१२] गय ति । जहा वसंतउरे राया भणइ - 'जो हन्थि तोलेड, तस्म लख देमि' । * एगेण नावाए हन्धि काऊणं नावा अस्थाह-जले बूढा, रेहा य कया । तओ कडिऊणं नावं कट्ट-लोहाईणि भरिऊण चूढा पुणो वि । तोलिएहि य कडाईहिं नायं परिमाणं । तस्स उप्पत्तिया बुद्धी । [१३] घयणो नि । जहा एगो गायण-मंडो राइणो रहस्सिओ । तस्स पुरओ राया देवि वण्योह जहा निमण्ण(गम)या। मंडो भणइ -'मा एवं भपसु, नवरं जाए वेलाए सा वाय- मोक्खं करेइ, साए वेलाए पुष्फ-गंधे वा देई । एवं जाणिऊण दिती न गहियं पुर्फ, तओ वाउ-गंधे समुच्छलिए हसियं राहणा, बिलिया देवी, रुडा भंडस्स, आणतो निविसओ । तओ दीहर-वमनुवाहणाणि भरेऊण पयट्टो देवि-दसणत्थं । तीए (तेण) मणियं- 'अणेगाणि] देसंतराणि गंतवाणि, इमिणा निमिषेण तेगोवाहणाो गहियाउ' “ति । 'मा देसंतरेसु एमो साहेस्मइ ति लआतीए परिओ भंडो । अयणस्म उप्पचिया। [१४] गोलय त्ति । जहा जउमय-मोललो नासाए पविट्ठो । तत्थ(च)-सलागाए कटि- ओ। कडयंतस्स उप्पत्तिया। .

थोत्पत्तिकोबुद्धौ रोहकादि-कथाः। २०५ । खंभिति। राइणा मंति-परिक्खणत्थं पायओ लंबिओ- 'नडाग-मज्म-द्वियं खंभे जो तड-डिओ बंधेडा त मंतिं करेइ ।' तओ एगेण तडि सिल्लगं बंधिऊग परिवेढेण बडो । मं[सी] संबुचो । एयम्म उप्पत्तिया । [१६] खुड्डए नि । जहा परिवद्धि(वाह)याए पडहओ दवा विओ-'जो जं करेइ, तमहं करेमि' । खुडओ पाह्य वारिऊण गय-मभं गो । तीर भणियं- 'कतो गिलामि। खुड्डएण साहणं दरिसियं। काइयाए पउमं दरिसिय, मा न नरइ । खुद्दयस्स उत्पत्तिया । [१७] मग्गिथि त्ति । जहा मूलदेव-कंडरीएहिं पंथे वच्चंतेहिं दिट्ठो एगो जुवाणओ. तरुणमहिलाए सह वर्चतो । सो महिलाए अज्झोपणं कडरिय नाऊण गया दो वि अग्गओ । कंडरियं घण-कुंजे ठवेऊग ठिी मग्गम्मि मूलदेवो । भणियो यण से भचारो- 'एवं महिल पवेमु मम महिला-पसरणत्थं । गया सा, दिडो सो कंउरीओ चि । अवि य- सो तीए विट्ठो भद्दउ । तेण वि सिरीव ला दिट्ठा । अण्णोष्ण-नेह-मार जायं मुरयं दुवेण्हं पि ।। 'खडबइल-दारो जाओ' भनीए मूलदेवाउ गहियमुत्तरिजं । मूलदेवस्म उप्प- चिया, विसेसं पुण महिलाए नि । [१८] पह ति । जहा दोपह भाउगाणं एगा भला । दो वि से सर(रि)म ति लोग-याओ । राइणा मती पुच्छिी-'किमेवमेयं ? | मंतिणा भणियं - 'अस्थि विसेसी । तो भणाविया पुव-पच्छिम-गामेमु गंग तम्मि दिवसे आगच्छंतु ते पहणो । तओ बल्लहो पच्छिमदिसाए पेसिओ, इयरो पुवाए; जेण से जनस्म आगच्छंगस्म २ सम्मुहो सूरो । अहवा दो वि गाम-गया जरयामिभ्या पसिड्डा । तो पच्छिमदिस-डियस्स गया। मंतिस्स उम्पत्तिया। [१९] पुत्त ति । जहा एगो वणिओ दोहिं भजाहि समं रजंतर गयो । तस्येव मओ। एमाए भाए लहुओ दारओ जणणीए बिसेस न याणइ । पुस-जणणीए दवं हवइ । 'मम एसो दारो' विदयाइ भणइ ममं ति । तो मंतिणा दोनि वासीओ काऊण दारयं घेत्तृण 'छिदेह' चि भणिया । ठिया नुष्हिका सबकी | जणणीए भणियमलं । मम दवेणं, मा दारयं छिंदह । तओ दिणं तीए दवं दारओ य । मंतिस्स उप्पत्तिया । [२०] महुसित् ति । कुविंद-भारियाए धुनेण सह गुविले निहुवण-ठियाए महुयंडयं दई । मचारो य किणितो वारिओ गयाणि तत्थ न पेच्छद । तो वह चिय उइकण २०६ । धर्मापदेशमालायाम दावियं भत्तुणो मह । ती नायमणेण - 'नूणममई एमा, कहमनहा एवंविहं सुरय- ट्ठाणर्य दावह " नि । कुर्विदस्म उष्पत्तिया । [२१] मुछिय त्ति । जहा पुरोहिओ लोगाण नासे गिहा, अप्पेइ य । तओ दमगेण । किलेसेण विद्वत्तो समप्पिओ साहस्मिओ नउलो । कालंतरेण य मम्मिो न देइ । दमगो वाउलीहो । तओ अमचं पंथेण बच्चतं मणड - 'अप्पेसु मे भो ! पुरोहिया नउलयं' । समुप्पण्ण-करुणेण भणिो रायाऽमचेण - 'एयरस नउल पुरोहिओ पुव-गहियं न समप्पेइ' । तओ संवच्छरायण-माम-दिवस-परियणाइ-पुर्व पुच्छिओ सविसेसं पउचि दमगो । राइणा वि जय छलेग घेत्तृग पुरोहिया मुद्दियं पट्टाविओ मणूमो पुगेहिय- " भारिया-समीवे - 'पुरोहिओ भणइ एएगाभिण्णाणेण अमुग-कालाइसु जो गहिओ नउलगो त समप्पेसु' । तत्तो य पितृण आगो पुरिसो । दरिसिओ दमगस्स, परियाणिऊण गहिओ । पुरोहियस्स' वित्ती छिन्मा । जहा राइणो उप्पत्तिया । [२२] अंके त्ति । जहा एगेण नउलगो दीणाराण भरिओ समप्पिय(ओ) । तओ मग्गिएण • कडाण भरिऊण समप्पिओ । वत्रहारो जाओ । कारणिएहिं पुच्छिओ-'केत्तिया मायनि ? । तओ नउलय-परिमाणममुणवेण भणियं गेहंतपग] जहा- 'महस्स पक्खित्वा' । " माया । इयग्ण - 'अह मयाणि तेहि पडिपुण्णो । तओ वाविओ मुंदर दवं ति । कारणियाणमुत्पत्तिया । [२३] नाणय ति । जहा एवं चिय सवं, नवर कालो वह्वो समपिओ नउलयस्स। एते व नवा दीणारा । तओ नाऊण दवाविओ अण्णे सुंढरे । कारणियाणं उप्पत्तिया । [२४] भिक्खु चि । जहा एवं चिय रत्तवडस्म य नउलमो अप्पिो । न देइ । तेण जुआरा ओलग्गिया । तेहिं भणियं - 'जाए वाराए वय तेण सह जंपामो, ताए वेलाए • मग्गेअसु । तओ जूारा रत्तवर-वेसं काऊग गया । भणिय च हिं- 'जाव चेझ्याई वंदिऊणागच्छामो पुलदेमाओ, ताव एवं सुवणयं उसु, अण्णे य गहिय-सुवण्णा भिक्खुगो आगमिस्संति, ताण वि ठवियव । एयम्मि अबसरे मग्गिओ तेण नउलओ। तओ तीए लोलि(ल)याम मग्गिओ अपिओ नउलओ ति । जूाराणमुप्पत्तिया । [२५] चेडग-निहाणे ति । दोहिं मेत्तेहिं निही दिवो 'कल्लं सुंदर-दिणे बलिदाणाइ-पुत्वयं गिहिस्सामो' नि भणिऊण गया निय-गेहेसु । नओ एकेण घेतण दई इंगाला तत्थ छुड़ा । चिइय-दिवसे वि सो इंगालापूरिओ दिट्ठो। धुत्तेण मणिय-'अओ मंद-पुण्णा वयं, जेण दीणारा इंगाला जाया' । अहो! पंचिओ नि इमिणा धुत्तेण विगार अदातेण भणिय दुइएणं पि- १६.बस विच्छि । ' २०७ औत्पत्तिकीपही रोहकादि-कथा । "न हि भवति यत्र भाव्य भवति च भाव्य पिनाऽपि यत्नेन । करतल-गतमपि नश्यति यस्य तु भवितव्यता नास्ति " तओ गतूण गेहं कओ तस्स सरिसो जक्यो । पूडऊण देड तदुवरि मकडाण भतं, ते य तमारुहिऊण खायति । अण्ण-दियहम्मि निमतिया से पुत्ता, थे(गो)विया य । गवसंतस्म य सिटुं जहा-'ते सुया मकडा जापा' । आगो से गेहं, जखमवणेऊण । निवेसिओ से द्वाणम्मि । तो किलकिलेना आरूढा तवरिया मकडा । नेण भाषियं- 'जहा दाणारा इंगाला जाया, तहा पुता वि ने मकडा' । तओ दिणं निहिस्म अव । उपपत्तिया एयस्स विति। [२६] सिक्य ति । जहा एगो उवज्झाओ ईमर दारए 'अझावेइ । तेण बहु दई लदं । । 'ग'छंत मारिस्सामो' न दई से नीणि दति । अण्णया जाणावियं मयणाण । अह च्छाणि पडिय-च्छलेण दवं नईए पट्टविस्मामो, तं तुम्भे पित्त । तेण य अहमि- चउद्दसि-पमुहासु तिहीन 'एम अम्हाण आयाह' ति भणतेण माणाय(नीणियं ) सर्व दवं । वे पच्छा अप्पणा पण्णा(ला)णा नि । एयस्स उत्पत्तिया । [२७] अत्थसत्थे ति । जहा दुण्ह महिलाण एगो दारओ । नवर देवीए भणियाओ- 'मम मुओ मे ववहार हिंदिस्सह, तार एगहा खाइह' । न पुन-मायाए पडियनं, सा निडाडिया। देवीए उप्पचिया । [२८] इच्छाइ नि । जहा मय-वड्याए पइ-मेत्तो भणियो । सम्भावे कहिए मंतिणा, एगस्थ तुच्छं कय दवं पच्छा अप्पणो अन्नत्थ बहुर्य । सो पुच्छिओ- 'कयर इच्छसि । तेण बहुगमिच्छियं । मंतिणा भणियं -'ता देसु एवं एयाए ति । मंतिस्स उप्पत्तिया। सपसहस्स ति । जहा एमो धुनो भगाइ- 'जो में अपूर्व सुणावेइ, तस्साई । सयसहस्स-मोल्लं खोरयं देमि । सिद्धप्रवेण भणिय- "तुज्झ पिया मम पिउष्णो धारेइ अणूणग सयसहस्सं । जइ सुय-पञ्च दिजउ अब न सुम सोरव देसु ।" सिद्धपुत्तस्स उप्पचिया। इय एवमाई बहवो दिटुता आगमाणुसारेण साहेज जहाऽवसर भवियाण बोहगहाए। भरहाइ-चरिय मणियं । * पिठा'।

. . धर्मोपदेशमालायाम् अण्णासत्ता महिला घर-सारं पुत्तयं च भत्तारं । नासेइ कट्ठ-जाया वज व निरकुसा पावा ॥ ८४ [अन्यासक्ता महिला गृहसारं पुत्रक च भरिम् । नाशयति काष्ठ-जाया वत्रेव निरङ्कशा पापा ।। ८४] कथमिदम् :- -[१४१. दुष्टस्त्रियां वज्रा-कथा] वसंतउरे नयरे कट्ठो सेट्ठी । वञ्जा से भारिया । आपन्न-सचा पम्या दारयं । जाओ अहवारसिओ। तो महिला पुतो मुही होउ नि भावंतो गतियमरुयं सप्पच्छो एए मोचूण गओ देसंतर दव-निमिर्च सेट्टी । आलवणाईहि नहिया मरुगस्स ति । "जस्थ तरुण मरलो तरूणी-मज्झस्मि तत्य कि सील। 'पुढो चिय विडाको रसोरुओं मडको अहमो ।" तस्स य तिष्णि रयणाणि कुकुडो केगइलो मयणर्मलागा य । सा य तं मरूपं पविसंत से(स)वइ । मुणिया हियएण वारिया सुरण सति- "गुण-दोसे णावेसद जो रत्तो होइ जम्मि वत्थुम्मि । जो अग्णियाए दइओ अहना सो अम्ह बप्पो ति।" पुणरुत्तं च कलहंती बावाइया पयणसंलाया । सुषं च जालंतरिएण मरुएण मिक्खा गय-मुणि-जुवलयं परोपर सणियमुल्लवंतं- 'जो एयस्स कुकडयस्स सीस खाइस्सइ, सो ज्झति राया भविस्मा' । तो बभणेण भणिया वक्षा- मस पया(मा)हेसु । तीए भणिय - 'पुत्त-सरिच्छो एमो, अण्णं ते मंस देमि । तेण भणियं-'किमेत्थ यहुणा ?, हमस्म मसं देसु नि । तओ मारिऊण पसाहियं से मंसं । जार भट्टो आगच्छह ण्हाइऊण, तान लेहमालाए पत्तो [पुत्तो] छुहालुओ 'दाएउ भ' मगंतो । तओ खाविऊण कुकुडय-सीसं पट्टविओ । आगओ मरुओ । परिविदं सीस- रहियं मंसं । 'कत्थ सीसं ? ति पुच्छियाए तीए भणियं - 'पुतस्स दिण्य । तेष भणियं- 'हा! । दुडु कयं, सीस-कएण मए मारिओ, तं च तए पुत्तस्म दिण; ता जइ तं चिय पुर्च मारिऊण देसि, नओ ते है पुरिमो' । तीए भणियं-'मा एवं भणसु, परिचतो एस मग्गो चिलातेहि पिं । तेण भणियं-'किमेत्य बहु पलनेण । जब मए कर्ज, ता झति पुत्तं मारिऊण देणु' । 'एवं ति पडिवण्णे थषधाई दारयं वेत्तूण मुणि[य] वुत्ता पलाणा, कमेण य पत्ता देसतरं । अपुच-नरिंद-मरणं पंचदिवाहि- वासणेण सो चिय दारओ राया जाओ ति । "येन यथा भवितव्य न तद् भवति अन्यथा । नीयते तेन माणि स्वय वा तत्र गच्छति ।।" कारंतरेण पचो कट्ठसेट्ठी । पगड-सोहं मसाण-सरिस मंदिरं निएऊण पुच्छिया वा जाहे पञ्चुत्तरं न देइ, तो पुच्छिओ कीरो । तेण भणिय - 'ताय ! पंजराओ क मुद्दो। १. 'सिम । ३. पलि. . " ।

२०९ विनये निम्बक-कथा। मुच्चसु । तहा कए सिद्धं सब । अयो। जाण कए एस्थियाण किलेसो किइ, ताण एयारिस चेट्ठियं ति । तो तहारूवाण राणं अंने पवइओ । विहरतो य तहाविह- भवियवयाए पचो तत्थ, जन्य सो मुओ राया जाओ । भिवं भमतो य पविट्ठो पुवावासिय-बजाए घर ! नाऊण य दिन्नं मंडएहिं सह सुवणयं । नीहरते य माहुम्मि कओ कलयलो- 'एस चोर ति । दिट्ठ सुवणयं । नीओ नरिंद-समीवे । पञ्चभि-, ण्याओ थणधाईए, रोईऊण साहिया पउत्ती राइणो । तेण वि पणमिओ भाव-मार । वा वि आणता निषिमया । को नस्य वामारनो । कओ राया सावनो, सेस-लोगो य । गच्छतस्म य वासारत्तय समत्तीए भणाविया परिभट्ठिया घिजाईएहि जहा- 'मम पोर्ट काऊण मी वचस' । तीए एव लवतीण वि 'पवयणस्म उण्णाई भवउ' ति मष्णमाणेण भणियमणेणं ति-'जड माए कर्य, काल-कमेण जोणीए । नीहरउ; जई अत्रेण तो जानि' । तो पुढे फोट । जाया पवयणस्म उण्णड ति । ॥ वजा-कहाणयं समत्त ।। । Co- विणय-रहिओ न ठाणं पावइ जह निवओ पुणो लहइ । विणयाहिंतो पुरिसो दिद्वतो निंबओ चेत्र ॥ ८५ [विनयरहितो न स्थान लमने यथा निम्वक, पुनर्लभते । विनयवान् पुरुषो दृष्टान्तो निम्बकश्चैव ।। ८५] कथमिदम् ?- [१४२. विनये निम्बक-कथा] धणयपुरि संकासाए उज्जेणीए जिणश्यण-भाविय-मई अंबरिसी भणो, मालुमा ।। से भारिया । निवओ सिं पुचो | मालुगा पंचनमोक्कार-परा पचत्तीभूय ति । अपि च - "सबै क्षयान्ता निचया पतनान्ता समुच्छया । सयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्त हि जीवितम् ।। तो अंपरिसी निंबएण सह पञ्चहो । सो व निवओ पावोदयाओ काइय-भूमीप कंटके निक्खिवइ, सज्झाय-पढण-समए छिकद, वक्खाण-वेलाए विकह करेइ, सहा। सर्व सामापारि वितहं करेइ ति । 'जं भणसि तं न काई जत्तो वारेसि तत्थ वच्चामि । किं ते अलिंजराओ उदयं पितु नय(ई) नेमि ? ॥" तओ भणिो सूरी साहूहि-'निंबओ वा चिट्ठउ, वर्ष वा चिट्ठामो । तओ नीणिो नियो । तेण य सह नीसरिओ जणओ बि । अण्ण-विहारे गया, तत्थ वि अविणी-" यत्क्षणशो निकालिया । एवं किल उजेणीए पंचसु वि वसही-सएसु कत्थ वि द्वाणं न लई । भ। २हक जहा। ध०१७ २१० । धर्मोपदेशमालायाम् अवि य-"करुष्टवरो उमरबरो असमाहिकरो अणेचुदको म । एसो य अप्पसत्यो परिहरियो पयत्तेण ।।" तओ उजाण-गयं पियर रोयंत दय भणियं निबएण - 'ताय ! किमेयं ।। तेण भणिओ- 'तुम चिडियएणं आवया-मंदिरमहं पि संयुनो हि । तो ममुष्प- । न-पच्छायावेण भणियं निवएण- ताय ! एकवारा(र) पवेसं करेसु, जेणावणेमि ते दुक्ख । नओ पुणरत्नं भणिओ गओ से जणओ आयरिय-ममीवे । तं च चेल्लय-सहियं दहण संखुद्धा सबै मुणिणो । अपरिसिणा भणिओ गुरू- 'सपर्य मामायारीए चिट्टि- (वहिस्सई । तहा वि णेच्छंति माहुणो निययं । आरिणहि भणिय - 'तहा वि इकदिवसं पाहुणया संपत्ता( संता) विहंतु' । एव च कए जह-ट्टियं मामायार(रि) ॥ पजतेण आगहिया गुरुणा सह सच्चे मुणिणो; जाव सबसंघो त्ति । उवणो कायवो । अमुणिय-जिणिद वयणा सजम-कलिया वि नेय(ब) उबइठं । पडिवजते सम्म जह मीसा पूसमित्त(भूइ)स्म ॥ ८६ [ अमुनि(ज्ञा तजिनेन्द्रवचना. सयमकलिना अपि नैवोपदिष्टम् । प्रतिपद्यन्ते सम्यग् यथा शिष्या पुष्यमित्रस्य(भूत.) ॥ ८६] [१४३. अज्ञाने पुष्यभूति-शिप्य-कथा ] अस्थि भरहवासे सुग्नगर विभमं सिनवद्धणं नगर जयलच्छि-संकेय-द्वाण । मु(तु)- डिंबगो राया । बहुसीम-परिवारो घूमभई आयरिओ । तेण य गया सावगो को । अण्णया मुहुमं झाणं परिसिउकामेण सूरिणा बाहरिओ सणो बहुस्सुओ घूममित्ता- ०भिहाणो साह । समान एगत्थ निगुंजे ज्झाण । ते बढमाणे सीमे दृगओ अवणेड 'मा विग्धं भविस्म । न च झाण महापाण-ग्सि, मामा वि न सम्म उपलबिच- अति । नमो नहाविह आयरियं ददुग मणिय सेम-मुगीहि-भो' काल-गयं पि आय- यि न कहेमि " | नंग भणियं-'मा विग्यं करेह जाणम्न । तो जाहे ऊमाम- न मासा वि नोवलक्खिजति । ती मंतण कहिय राहणो जहा-काल-गयं पिबायरिय *याल साहणत्थं न एम लिंगी अम्हाण कहेइ' । तओ आगंतूण निरुस्सासो दिवो मरी राइणा । पूममित्रेण वारिशता वि समाढचा 'सजत्ती । 'नूर्ण विणासिञ्जई' ति मण्णमा- घोण छित्तो पायंगुट्टए । विधुद्वेण य भणियं गुरुणा-'अर्ज कीस झाण-बाधाओ कओ। तेण भणिय-'कि न पेच्छसि एने अगीयत्वे नियय-सीसे है। तो ते खरटिऊण भणिय गुरुण ति। अपि च - "अलान खलु कष्ट क्रोधादिभ्योऽपि सर्वपापेभ्य । अर्थ हितमहित वा न वेत्ति येनावृतो लोक ॥" उवणओ कायद्यो। पूसभूह-सीस-कहाणयं 'समत्तं ॥ . स। ११ मूला ।

२११ द्वेषे नाविकनन्द-कथा। दोसानल-पजलिओ इह परलोए य पावए दुक्खं । गंगा-नावियनंदो व धम्मरुइणो सगासाओ ॥ ८७ [दोह)वानलप्रज्वलित इह परलोके च प्राप्नोति दु खम् । गहा-नाविकनन्दवद् धर्मरुचे सकाशान् ॥ ८७] कथमिदम् ?- -[१४४. द्वेषे नाविकनन्द-कथा]-- नावियनंदो गंग उत्तारेइ । नत्थ य लोगेण मह नावारूढो धम्माई नाम माह उत्ता- रिओ। लोगो य मोल्लं दाऊण गओ, मुणिणो तं नस्थि । तेण मो तस्थ वालुगा-मज्झे निरुद्धो । समकता भिक्सा-वेला । समुप्पण्ण-रोसेग य दिट्टीविम-लद्धीए च्छारीकओ नंदो । अट्टज्माण-दोसेण य सहाण घर-कोइलगो जाओ । धम्मरुई वि विहरमाणो ।। गहिय-पाण-भोयणो त चिय सहमल्लीणो । दट्टण य मुणिं सजाय-रोसो तदुवरि कयार पाडिउमाढत्तो । पुणरुतं निद्वाडिओ वि जाहे न डाइ, तो दड्डो पुणो वि दिट्ठीए । तओ मयग-तीरे उप्पण्णो हमत्ताए । माह वि सीपकाले मर्मतो पचो तमुद्देसं । पयडी- हुय-कोबो य भरिऊणमुदयम्स पक्खाओ मुणि-उपरि बरिसिउं पयत्तो । जाहे न ठाइ, नओ दलो पुणो वि विठ्ठीए । जाओ अंजणपञ्चए केसरी । साहू वि तहाबिह-भवियव- ॥ याए मत्थेण मह तेण ममीवेण गंतुं पयत्तो । दट्टण तं, मोतृण मन्थ पहाविओ भुणि- णोऽभिमुहं । तत्थ वि मारिओ संतो वाणाप्रसीए दिय-सुओ जाओ । जाओ अट्ठवारि- सिओ । दगुण य तं रिसिं अण्ण-दिभेहिं मह धृलि-लेहुमाइएहिं उपसम्म काउमादतो। नियत्तेसु वि डिंभेमु जाहे न मो चिट्ठा, तओ छारीको समाणो उत्पणो तस्थेन राया। सुमरिया पुब-भवा । तओ समुप्पण-भएष मुणिणो जाणणथं अवलंबिया एसा पहा- "गगाए नाविओ नदो, समाए घर फोइको। हमो मया-तौराए, सीहो अजणपन्थए । वाणारसीए बहुओ, राया तत्थेव आगो !" जो एय यह पूरेः नस्म राया अद्वरजं देह । तओ मढे वि पूरिउमारता; न तयाणुरूवमुत्तर जाइ । जाब बिद्दरमाणो पन्चो नयरीए मुणी । आर[ह]ट्टिएण भणिय-6 'भयय ! पण्हं रेसु । तेण भणिय - 'पढा' । 'गंगाए 'नाविओ नंदो ति, इबाद- भणिएण पूरिया मुणिणा- "एतेसिं घायको जो उ सोते रे अज, एत्थेत्र) समागओ।" गो आरहट्टियो । पडियारेण निवेइयं राइणो । पविहो । परिए य पहाए मुच्छिशो राया, समासासिओ चंदणरसाइएहि । दिट्ठो हम्ममाणो आरहडिओ तेहिं पुरिसेहिं । ते । पारिऊण भणियं राइणा- 'भो ! कह तए पण्हत्थो नाओ ? तेण भणियं - 'देव ! एस समाणत्यो(तो) पवइएक पण्डत्यं घडतेणाणीओं' । राहणा मणिय - 'कत्थ तो मुणी । मारित्रो। ३. आप। . ममा। ११.विय।

२१२ धर्मोपदेशमालायाम् तेण भणियं-'उआये चिट्ठई' । तओ पट्टविया मंतिणो-'अभय-पसाए कए आगच्छा- मो मे बंदणथं । आगो राया । कया धम्मकहा । जाओ सावगो । कया खामणा | आलोइय-निदिय-पडिकंत-कय-जहारिह-पायच्छित्तो य सिद्धो मुणि ति। उवणी कायहो। नंद-खाण समतं ।। Co- तव-सोसिया वि मुणिणो कोब-परा मारिऊण जंतु-गणे । सावेण महानरए वच्चंतीति) करड-कुरुडु(ड) छ ॥ ८८ [तपशोषिता अपि मुनय. कोपपरा मारयित्वा जन्तुगणान् । शापेन महानरके ब्रजन्ति काट-कुस्टाविव ॥ ८८] कथमिदम् :- [१४५. कोपे करट-कुरुट-कथा ] वेममणनयरि-कप्पाए कुणालाए महानयरीए नाणाविह तब-बिसेस सोसिय-तणुणो मामकप्पेण विहग्माणा संपत्ता सद्विवरोवज्झा(ष्णा या दोन्नि करड-कुरुडाहिहाणा तब- "स्सियो । नयर-निद्धमणासण-बसहीए आवासिया । 'मा मुणीणमुबद्दवो हवउ' ति देवया निओगेण न नयरि-मज्झे वरिसइ । नागरया य निंदिउँ पयत्ता । पुणरुत्वं च हीलिजमाणेहि समुप्पण्णा-कोवानलेहि मणियमेपहि- 'वस्सिम देव । कुणालाए' करडेण इमम्मि मणिए, कुरूडेण भणियं-'दिवसाणि दस पच य । पुणो वि भषियं करडेण- 'मुष्टि-मित्ताहिं धारहि' कुरुडेण भणिय - 'जहा राई तहा दिवस का) ॥ भपिऊण गया साकेयं । नगरी वि सजणवया पनरमर्हि अहोरत्तेहिं पक्खित्ता समुईमि । ते वि तइयपरिसे रुद्दज्याणोरगया मरिऊण उबवण्णा सचमपुढवीए कालनयरे(रए) बावीससागरोवमाउणो नेरइया जाया । कुणाला-विणासकालाओ य * तेरसमे बरिसे महावीरस्स केवलं समुप्पणं । उवणओ कायो । करन-कुरुड-वाखाणयं 'समत्तं । . R सम्ममणालोएंतो मच्छियमल्लो व बच्चइ विणासं । आलोएं(योतो सम्म फलहीमल्लोवमो होइ ॥ ८९ [सम्यगनालोचयन् मिच्छि(मात्स्यि)कमलवद् व्रजति विनाशम् । आलोचयन् सम्यग् फलहीमलोपमो भवति ॥ ८९] १०७ तमपनादनन्तरं ह प्रतिरतोऽपूर्ण । १६कसं - आलोचनानालोचने मजय-कथा । कथमिदम् :- [१४६. आलोचनानालोचने मल्लद्वय-कथा ] कुबेरपुर-संकामाए उजेणीए जियमत्त गया । महन्थ रज-विक्खाओ ममन्थ-मल्ल- चूडामणी अट्टणो ने(ना)म मल्लो । डओ य सोपाए नयरे सीहगिरी राया । सो य मल्ल-महूसवं कुणइ वरिस-परिसं । मो(जो ) य जिणइ, तम्स पडागाए सह बहु रित्थं । देह । सो य अट्टणो तन्य गंतूण ढवेण मह जड(य)पडागं गेह[४] । अण्णया चिंतिय राहणा-'ओहावणा मम एमा, जमण्ण -राओ पढागं गेण्हड । तो दिवो मच्छिओ वसं पियंतो । 'लोगो' ति काउण गाहिओ निजुद्धं । पोसिओ बलकास्दिवेहिं । पत्चे य महूसवे तरुणो ति विणिजिओ अट्टणो, मच्छिय-मल्लेण गहिया पडागा सह दव-साहु- कारेण । विमण-दुम्मणो गओ अट्टको उजेणि-हुत्तं । चिंतियं च शेण-अण्णं जुवाणय- . मण्णिस्सामि । यच्चनेण सुरद्वाविमए दूरुल कृतिया-णाम गामो, तन्थ टिएण दिह्रो एगो हि(हालि)ओ एगेण हुन्धेण हल बाहेतो, दुइएण फलि(ल)हीओ उप्पाडेतो, कूर-उषयं तीमिण घडएण मुंजमाणो, आवट्टिय-पुरीसं च वोसिरतो । 'उचिओ एसो मल्लत्तणस्स' भावेंतेण भणिओ अोण - 'का ने जीविया ? | नेण भणियं-'करि- सणेण' । तेग भणियमहमणो भवंतमीमर करमि, जड मे वयणं करेमि' । 'एवं ति। य पडिवणे महिलाए कापाम-मोल्लं दाऊण नीओ मो उल्लेणीए । वमण-विरेयण- पुत्वयं आगेवियं बलं । जाओ महावल-परकमो । सिक्वविभो वि(नि)जुटू । पयो सोबारि(पार)याभिमुहं । कमेण य अहावेतो बलं पत्तो महमवे । निग्गओ राया । संपत्तो रोग-मल्ल-सहिओ मन्छियमल्लो । मंगलतरेसु, आरिएम संखेसु, जयजयावियं मागहेहिं, पणश्चिउमारद्वा मच्छिय-फलिहालहि मल्छि नि । अवि य - वगंति दो वि नचंति दो वि पहरति दो वि जय-लुद्वा । निवडंति दो वि उष्टुंति दो वि अहिणो व धरणीए । प(पा)यतल-मुद्धि-कोप्पर-जाणु-पहारेहि जुज्झिाउं दिवस । संचुष्णिय-मञ्चगा संपत्ता दो वि निय-ठाणे ॥ सओ पुलिछओ अनुणेण फलहीमल्लो- 'पुत्तय ! कि ते बाहइ ? । नेण वि 'गुरु' ति । काऊण निरासंकेण साहियं जह-हिय । तेण वि अभंग-सेव(च)ण-मलगाइएहि पउणीको। मच्छियमल्लो वि राइणा पुट्ठो-'किं ते बाहइ ! । नओ गाम्ब-लज्जाइ-विनडिय-मणेण मणियमणेण माणेण- 'अल मद्दण-भंगणोक्कमेण, न मे तेण य चराएण घेवा वि पीडा कीरइ' नि । पचुसे तह चिय लग्मा दोणि । मच्छियमलो अघिय सरीरो जाहे न तरह जुझिउं, तो वइसाह-द्वाणं काऊण ठविओ। तेण भणिो अट्टणेण फलहि । नि । तओ सणालं तोडियं सीस । गहिया पडागा । पुरि सपना, संपच-तिजग्ग-सुई ति । अओ भण्णइ-अकृणेण पुच्छिएण जह-डियं फलिह(लहि मल्लेण सिहूं, तहा गुरुणो आलोएयईन जहा मच्छियमल्लेग कयं तहा काया । फलिह(लहि)मल्ल-क्खाणयं 'समत्तं । M - २१४ थर्मोपदेशमालायाम जुबईए राग-रत्तो राय-विरुई करावए पुरिसो । मित्तं पि आवयाए पक्खिबइ जहा य धणमित्तो ॥ ९० [ युवतौ रागरक्तो राजविरुद्ध कारयति पुरुष । मित्रमप्यापदि प्रक्षिपति यथा च धनमित्रः ॥ ९०] कथमिदम् ?- [१४७. रागे धनमित्र-कथा]--- दंतपुरे दंनच(प)को राया। सञ्चबई से महादेवी । आयण्ण-सत्ताम य दंनमय-पामाप- कीडणम्मि डोहले जाए राणा निय-देस-पडइन्धि-दंता आणाविया नरिंदाहितो । अण्णो गेण्हतो ढडिजइ । समाढत्ता दंत-वलहिया । इश्रो य नन्थेर धणमित्तो वणिय सुनो। दोनि से भारिया । घणसिरी पढमा । पउमसिग विहया अचंत-जल्हा य । अण्णया मि भंडणे पयढे भणियं धणसिरीए - 'हला ! कि ते ममाहिनो अमहियं , जेण गजमुख- हसिः नय ते सचवईए विव दंत-वलहिशा कीर' । तीए मणिय - 'अस्सं कारवेस्नामो'। पविट्ठा कोव-घरे । पुच्छिओ परियणो वणिणा- 'कत्थ पिययमा । दाविया परिय- घोण । तेण भणियं - 'पिए ! कि केण ते अपरलु , किंवा न संपणं', जेण कुविया सि । पुणरुत्वं च बाहरियाए साहिओ निययाभिषाओ-'जइ दन-वलहियं न करेसि, तो अवस्सं पाणे परिचयामि' । चिंता-मर-निभरस्म संवत्तो नियय-चित्त-विन्भमो मम्भाव-निही दढमित्ताहिहाणो बाल-मुही । भणियं च ोण- 'कीस विमण्णो । तओ सम्भावे पिसुणिए भणियं दढमित्तेण - 'वयंस ! पियाए विणा तुमं न हबसि, तए मरते अहं न जीवामि । जइ ममेन्थ पत्न-कालं - अडवीए पुलिदेहिनो मुल्लेण घेत्तूण अञ्चंत-गुत्ते "आणेमि देवे । तओ पुलिंदय-जुग्ग-दवाणि घेत्तण गओ एसो । गहिय-दंतो य पत्तो नगर-बाहि, तण-पूलय-विट्टिए य परमारिउमारढो । तओ वसमेण गहिए पूलए 'खड' ति पडिओ दंतो । 'विरुद्ध कारि' ति गहिओ नरेद-पुरिसेहि । ममपिओ नरिंदस्स । तेण वि य वज्झो समाइट्टो । तो मोऊण पाय-बडि ओ धणमित्तो विष्णवि- उमाढचो- 'देव ! न एयस्म महाणुभावस्म दोसो, मए एयं राय-विरुद्ध काराविओ; .. ता मोत्तूण एवं ममं वावाएसु' । दढमित्तो पुच्छिओ- 'किं व मच्चमिणमो " । तेण भणियं-'देव! नाहमेयं वियाणामि, नवर मम पाण-सरक्खणथं निय-जीवियमुज्झई। तो कह कह वि मुणिय-बुत्तेण राइणा सकारिऊण मुक्का । उवणओ कापहो। धणमित्त-क्खाणयं 'समतं । १०।२।

निःस्पृटपूजायां धर्मघोष धर्मयश-कथा । २१५ इच्छंतस्स वि पूया न होइ जह धम्मघोससाहुस्म । पुण्ण-रहियम्स जायइ धम्मजमस्सेव पुण्णेहि ॥ ९१ [इच्छनोऽपि पूजा न भवति यथा धर्मघोषमायो । पुण्यरहितस्य जायते धर्मयशम इव पुण्यैः ॥ ९१] कथमिदम् :- [१४८ निःस्पृहपूजायां धर्मघोप-धर्मयशः कथा ] तिवा-माहणुञ्जय-जण समाउलाए बारवइ संकामाए कोसंबीए महानयरीए राय- लच्छिमंदिर अजियसेणो राया । धारिणी महादेवी । ती गिय मुयरयण-महोअहिणी धम्मवर आयरिया । ताणं च दो पहाणसीमा धम्मपोमो धम्मजसो य । अञ्जचं. दणाणुकारिणी विणयबई पाचिणी । विगय-भया से सीमणिपा। तीण भत्तं पचक्पाय। । संघण य महापूया-मकारेण य निजविया । ते य धम्मधोम-धम्मजमा 'चत्तारि वि- चित्ताई विगड निहियाणि चनारि इमिणाऽआम-विहाणेण मरीर-परिकम्म काउमा- इओ य उजेणीए नयरीए अणेग-नग्नाह-पणय-पाय-पकओ गयसिरि-संकेयद्वाण चंडपजोओ महानरिंदो । तस्स य दोशि पहाण पुना भाउणो पालगो, गोपालगो। य । गोपालगो निविष्ण काम-भोगो पवइओ । पालगो राया सवृत्तो । तस्म दोणि वि पहाण-पुत्ता भाउणो अबतिवद्धणो, 'सिरोवद्धगो य । अतिवद्वणं राधाणं 'रिट्ठबद्धणं च जुबरायं काऊण याहओ पालगो चि । अण्णया वसंतूमये नंदणवणोयमे आहिरुजाणे वीसत्थ रमंतीए जुबगय-भाग्यिास धारिणीए मरीर-मोहं निएऊण चितिय- मतिपदणन देणं । अवि य- "कि मज्म जीविण रजण निजटमाट मद भागे । सुग्मुर मरिमा जहिनियमान मुजामा ।। मो चिय जयम्मि धण्यो सो चिप मोहम्ग-गविश्री म मा । जो एयाए पावर मुह-कमल नंचरीउ ।।" तओ संजाय-वम्महेण पट्टविया दुई । माहिओ नीरंद-हिप्पाओ । तीए भणियमलमे- 4 याए सहाए, परिहरिओ एम मग्गो मुहु(द)-सचेहिं पि । "अपि अण्डानिलोढत-तरङ्गस्य महोदथे । सक्येत प्रमरो रोद्ध नानुरक्तस्य चेतम्म ॥" पुणहत्त च पत्थिअंतीए अवियष्पं भणियमणाए -'हला! दहए ! किं माउणो वि न लजए राया । एयं मोऊण यावाइनो रहबद्धणो । पुणो वि भणाविया-'संपर्य । इच्छसु, अवणीयं ते सल्लं । 'अबो ! मम लुढेण वाचाडओ गुण-श्यण-महोही अज- उचो इमिणा नरिंदाहमेण, तो जाव सील-भंग न करेड, ताव अवनिसेणं पुतं मोचू- १५ रिह।

धर्मोपदेशनालायाम गमिहेब अन्नत्य बच्चामो चितिऊण गहियाभरणा पयट्टा सत्येण सह, कोसंबीए कमेण य संपत्ता । तत्थ दिवाओ साहुणीओ। वंदिऊण य पुणहत्तं पुच्छियाएं साहिओ परमत्थो । संजाय-संवेगाइसया य निकमंता एमा । अपत्था(च्छा)सिणो विव वाही वनिउमाढतं पोट्ट। पुच्छिया एय) पवत्तिणीए -'वच्छे ! किमेष । तीए भणिय- 'मावष्ण-सचा पदया, न पुर्व सिटुं, मा पवजा न होहिति' ति । मयहरियाए भणियं - 'न सुंदर कयं । पच्छपणाए बडिओ गब्भो । कमेण य मय-लक्रवण-जुत्तं पस्या दारयं । 'मा साहु-साहुणीणमुवघाय-किलेमाइणी हरतु' चिंततीए रि(रबद्धण-नामंकियाए रयणमुद्दियाए सह मुको नरिंद अवर्णगणे । मोत्तण अबकना माहुणी । दारओ वि उबरि[म]-नलारूडेण मणि-प्पभा-समुजोय गयणगणो दिट्ठो राइणा; वेत्तण य दियो "धारिणीए - 'एम ते अपुचाए पुत्तों ति । 'पन्छष्ण गमा देवी पस्य नि कयं महावदावणयं । अपि च-रियो वने शत्रु-जलाग्निमव्ये माणवे पर्वत-मस्तो वा । सुम प्रमत्त विषम-स्थित या रक्षन्ति पुण्यानि पुराकृतानि ।।" साहुणीहिं पुच्छिया- 'कत्थ एमागिणी गया है। तीए भणिय - 'चावणं डिंभरूवं " जायं, तस्स परिवगत् । सो य पंचधाई-परिचुढो वडिउ पत्तो । कयं च से नाम मणिप्पभो । साहुणी य महादेवीए मह मिनि काऊण दारयमभिनंदावेइ । कमेण संपत्त-जोवणस्स मओ ज(जि)यसेन(ण)नरिंदो । 'अमाधारण-गुणायास' ति काऊण अणिर्छतो वि अहिसित्तो महामामतेहिं रायाहिसेएण | अपि च- "नोदन्वानार्थतामेति न वाइम्माभिर्न पूर्वते । आमा तु पात्रता नेय पात्रमायान्ति सम्पद ॥" पयाणुरागाइ-गुण-गणावजियं परिणयं रज । एवं च जम्मंतर समुवजिय-पुण्णाणु- भाव-जणियं तिबग्ग-सारं जीवलोय-सुहमणहवंतस्म ममइकतो कोड कालो। 'अहो ! जीए कएण भाया बापाडओ, सा वि देवी न जाया' समुप्पण-पच्छायावो तेणं चिय सुयस्म अवतिसेपाकुमारस्स रज दाउमा तकालाणुरूव-कय-कायद्यो महाविभूईए * पवइओ अवंतिवद्धणनरिंदो । अतिसेणराइगा वि सिद्धा सो वि पुखराइणो, नवरं मणिप्पभराइणा पत्त-कालो वि न पट्टाविओ करो। तस्स मम्गणत्थं पेसिओ दूओ । पडिहार-निवेइओ य पविडो एसो । कप-जहारिह कायद्यो भणिउं पयतो ति- "आइसइ महाराओ अचंतिसेणो मणिप्पभनरिंदं । कालाणुरूव-कप्पं दाऊणं रजमणुहवसु ।" तओ अपु-बमाण - 'सई सोऊण समुप्पण्ण-दारुण-कोवानल-पम्खुट्ट-कायवेण भणियं राइणा-'अरे रे । एयस्स असमिक्खिय-जंपिरस्स अति जिम्भं छिदह । तो ज महाराओ आणवेई' गहिय-सत्था समुट्टिया पुरिमा । एत्यंतरम्मि मुणिय-मणो-वियप्पेण पढियं दूएणं ति- " - 15 निस्पृहपूजायां धर्मघोष धर्मयशा-कथा । २१७ "राजनू 1 वाक्य परस्पेद वय वाम्मात्रीपहारिण । त्व चान्ये च महीपाला सर्व दृत-मुखा मत ।। निपतास्वपि शस्त्रेषु सवृत्ते छ महाहवे । दृताना प्रेषण युक्तमय यन्द च नीतिषु ।" तओ मुणिय-नीईसत्येण पुणो वि भणिय पहुण नि- “य 'नि जैन वझो एवं भणिऊण वचसि हयाम! । इहरा एवं भणिगे' जीवनो जाइ किं पुरिमो।" दुषण वि गंतूण निवेइओ एम युचनो अयंतिसेणराढणो । मो वि महाबल-समुदएणं पयट्टो कोसंबी-दृचं । कमेण य समायणीहो तीए । मुणिय-बुत्तनेण य कया मणि- पहराणा वि जुज्झ-मामग्गी । ताण य धम्मधोम-धम्मजयमुणीण कय-पडिकम्माण , पढममाहुणा चितिय - 'जहा ममण संघाओ विगय भयाए मकारो इह-डियाए पावित्रओ, सहाऽहमवि पाविसामो । उहड चिय अणमणे ठामि । नहा कर्य | धम्मजमो पुण- 'कम्म-क्खय समाढते कि पूया-सकारेण कायई । तस्थ वचामि, जत्थ न कोइ जाणइ' भावेंतो कोसंबीए उज्जेणीए य अंतरे बच्छगा-तीर-पवयस्म कंदरम्मि ठिओ अणसणेणं ति । अवि य- "नो इहलोगवाए तबमहिडिजा, नो परलोगट्टियाए तबहिडिजा, नो किति-वण्णा-सह- सिलोग-वियाए तवमहिष्टिजा, नष्णात्य निचरट्टियाए तवमहिडिजा, नष्णात्य अरि( आर )इतिएहिं हेऊहि तबमहिहि जति" एवं अतिसेणेण य आगंतूण रोहिया कोसंबी । नओ सण्णजंति महासुहडा, आउलीहोंति निओइणो, कपिअंति करिणी, पक्वरिति तुरगमा, सजिअन्ति सदणा, . सम्माणिजंति सुहडा, सबविअंति पहरण-गणा, अणुणिजंति पिययमाओ, विलहिजेति जहारिह-करि-तुरगमाइणो, 'किमेत्य भविस्सइ ।' नि समाउलीहोति जागरया । इप सबे चिय लोगा निय-निय-काय-बावडा जाया । न य कोइ धम्मवोसं अभिनंदड भारहीए वि ।। अपि च- "अन्यत्रैव विचिन्यन्ते पुरुषेण मनोरथा । देवप्रापितसद्भावातू कार्याणा गतिरन्यथा ॥" अब दियहम्मि पट्टविओ अतिसेणेण मागहो मणिप्पभस्स । मणियं च घोण- “जह सच चिय सीहो नयरि-गुहाए झत्ति नीहरउ(सु)। अह गोमाऊ सच मा नयरि-दरीए नीहरसु ॥" राणा भणियं ति- "सच्च निवसद मोहो कोसबि-गुहाए तेण जइ कज । निय जीविएण नबर मा सुत्त त विजोहे " अह बंदिणा पलत्त 'पुणरुत्तं बोहिओ सि पुण एसो। संबोहिओ नराहिब ! नीहर नयरीए जुज्झामो' । १. जर ति जम। २० जमिओ। ३ क म°1 करो। ५० 10 ५.२८ । २१८ धर्मोपदेशमालायाम् 'एवं ति पडिवने गंतणं मागहेण निय-पहुणो । सिहमिणं सो ताहे सम्बद्धो निय-चल-समेओ । तओ मणिप्पभराया वि स-बंधाचारो नपरीए नीहरिउ पयतो ति । अवि य- पहायो कय-बल(लि)कम्मो मियवस्थाहरण-कुसुम सोहिल्लो। धवल गदारूढो मको 'इव नीइ नग्नाहो। रह-तुरि(रोप-पकपाइक-मनकरिनार परिगो एमो । रणरहम-पुलायगो भरहनरिंदो व नीहाद ।। एत्थंताम्मि चिनियं से जपणीए साहुणीए - 'जार निरवराह-जण-संखओ न होइ, ताव संबोहिऊण एवं निवारेमि भंडणं' । नशो गंतूण भणिओ गया अजाए - 'वच्छ ! 'वेगलावेस जणं, गाहेमि दुनि बयणाणि । तहा कए भणियमणाए - 'कीम नियय- महोयरेण सह जुज्झसि । तेण भणिय- 'भगवई । कीग अलिय बाहरसि । तीए भणिय - 'बच्छ ! न मरण-समए वि माहुणीओ अलियं जंपति' । नेण भणियं-'ता कह मे सहोयरो । तओ जह-ट्ठियं मवित्थर कहेऊण निय-बुत्ततं पछा भणिओ-'जइ न पत्तियसि, तो एयं जपाणि दाणि पुच्छसु, प्रवण-नामंकिय-मुई च कैड्डावि(वि)ऊग पेच्छमु' । एवं कए पण-सकेण वि भणिय नेण - 'तहा वि संपयं नियतंतो लञ्जामि । तीए भणियं-'वच्छ ! अलं जुज्झ-ज्झवसाएणं, भायर पि ने उवसामेमि' । गया तस्य । पडिहारेण विनत्ती राया- 'देव ! पद्मइया दह्युमिच्छइ । पविद्वा एमा, निसभा आसणे । 'अहो ! अम्हाण सामिणीए सारिच्छा का वि एमा अजा, निस्संसयं धारिणि नि जाणिऊण पाय-वडिओ परियणो रोविउं पयत्ती । पच्छा सवित्थर ॥ नियय-युत्ततं कहेऊण पुणो वि साहियं जहा- 'एम ते महोयरो, ता अलं जुजोग । तओ कया दोण्हं पि भाउयाण अआए परमपीइ नि । "त कि पि आणणा-सम सोक्स सलु आसि ताण तब्वेल । ज कहि कण न तीरद वाम-सहस्सेरि वि बहि ।" अपि च - "पादा हिमाशोललित व पूना गन्य सजा भ्रातृसमागमश्च । एकेकमप्येषु मुव विधते क सहताना पुनरस्ति महा १ ॥" एवं च कोसंवीए कंचि कालं हिययाणुकूल सुहमणुहविऊण पुणो पपट्टा सह मयहरिया साहुणीहि जणणीहि उजेणि-हुतं । कमेण य पूइजमाणा जपवरण, पडिच्छता पाहुड-सयाणि, घोमाता अमारि, पूईता जिण-मुणिणो, अणुकंपमाणा दीणाणाह-सरणागए पत्ता बच्छगा तीरम्मि पवए । तत्थ तद्देमयारिणो मणि-सावया- * इणो आगच्छंते दण गयाओ ताओ वि । बदिओ भाव-सार, भणिया य एताहिं रायाणो- 'वयं ताव उत्तिम-द्वियस्स मुणिणो बंदणस्थं चिहिस्सामो' । तेहिं भणिय- 'घयं पि से पूर्व करेमो' । तोष्णुदियह नमण-संघेण नरिंदहि य पहलमाणी बंदिजमाणो मोत्रण कडेवरं गओ देवलोगम्मि । ते वि संपत्ता उजेणीए सह साहुणीहि ति । १क।कमिदण। ३ ज | Yक कविठ्ठा । ५ कि ज त ।

दोष दाने रुद-कथा। अओ भण्णइ - 'अणिच्छतस्म वि धम्मजमस्म पूया जाया, इयरस्म इच्छंतस्स विन जाया; अओ जहा धम्मजसेण कयं नहा कायब । सुयदेवि-पसाएणं मुयाणुमारेण माहियं चरियं । ढोण्ड वि मुणीण पृव निमुणतो लहइ निवाणं ॥ धम्मघोस-धम्मजस-कम्बाणयं 'समत्त ॥ 11 - सुद्ध सहावम्मि जणे जो दोम देइ पडइ तम्सेव । रुदस्स व गुंडिजइ जो धूलिं खिवइ चंदस्स ।। ९२ [शुद्वस्वभावे जने यो दोष ददाति पतति तस्वैव । मद्रस्खेव गुण्ड्यले यो धूलि क्षिपति चन्द्रस्य ॥ ९२] कथमिदम् ?- [१४९. दोष-दाने रुद-कथा] चंपाए 'कोमियजो उनझाओ । दोनि से सीमा अचंग-गुण-द्रोमागग अंगरिसी रुद्दओ य । पट्टविया य दारुगाणं । कीडा-मत्तस्य य पम्हट्ठो गुरूवएमो कईस्स । नपरमस्थमण-समए अंगरिमि समारोविय-कट्ट-भाग्यं दट्टण उवन्झाय भीओ पयट्टो अडवि-हुत्तं । दिहा जोइजमा नाम बच्छवाली पंचयाहिहाणम्म सुयस्म भत्तं । दाऊण गहिय-कट्ठ-भाग आगच्छंती । तं मारिऊण गहिओ कछु-भाग्ओ, उचणीओ उवज्झा- यस्स । नश्रो करे धग्ऊिण भणियं रुदेण - 'एनेण तुज्न सुसीसेण बन्छनालिं मारि- ऊण णीओ तीए संतो कट्ट-भारओ । तओ नीणिओ अंगरिमी । नियय-कम्मं सोएंतो पमत्थ-ज्झवसाय-हाणेसु वट्टमाणो केवली जाओ। देवा अवयरिया । भणियं च णेहि- रुईएण सा माग्यिा | तो लोगेण निदिजमाणो सो वि जाप संवेगो सुमरिय-पुत्व- । भवंतरो केवली जाओ । उपझाओ मह भविणीए पवटओ । चनारि वि सिद्ध त्ति । उवणओ कायहो। रुद-क्वाणयं समत्तं॥ जो न वि वट्टइ रागे न य दोसे दोण्ह मञ्झयाम्मि । सो भण्णइ मज्झत्यो मुद्ययसाहु व कथ-पुण्णो ॥.९३ [यो नापि वर्तते रागे न च द्वेषे द्वयोर्मध्ये । स भण्यते मध्यस्थ सुव्रतसावुवत् कृतपुण्यः ॥ ९३] दूयोर्मध्ये राग-द्वेषयोर्मध्ये वर्तते स मध्यस्थो राग-द्वेषाम्या न स्पृश्यत इति अथ- सर्थ। भावार्थ: कथानक-गम्यस्सच्चेदम् - ३ककोऽपि सनो। कज भा। ४4 मा. ५व पथ'। कज पूल्य।। ३.ज. सा २२० , धर्मोपदेशमालायाम् [१५०. माध्यस्थ्ये सुत्रनसाधु-कथा] सुदंसणपुरे सुलसनामो गाहावई । सुजसा से मजा । ताण य जिण-जयण-मादि- य-मईण तिवग्ग-सार मणुय-सुहमणुहवताण जाओ दारओ । कथं वदावणयं, पहडियं च से नाम सुबइ(य) चि । गम्भ-कालाउ आरम्भ मुहंसुहेण वड्डमाणो संपत्तो जोवणं । 1 जाओ विजाहरीणं पि फथणिो । तहानिह-थेराण समीव साहु-धम्म सोऊण निविष्ण- भव-पवंची कह कह वि गुरुपणाणुष्णाओ पूइय-जिथ-साहु-संघो महाविभूईए पवाओ एसो । गहिया दुविहा वि सिक्खा । कालेण य एकल्लविहार-पडिम पडिबजिऊण विह- रिउमादत्तो । तओ उवओग-पुच्चयं देव-परिमा-गएणं भणियं पुरदरेण - 'अहो ! मुवय- साहू न राग-दोसेहिं चालिगइ' ति । इमममहहना पत्ता दोणि तियमा परिक्षणथं । " एकेण भणियं - 'अहो! महाणुभावो एम मुणी कुमार-संभयारी' । दुइएण भणियं- 'अदब्यो एमो, जेण कुल-वस-विवच्छेओ को ति । अपि च-"अपुत्रस्य गति स्ति०" इनि श्लोकः । पुणो वि दाविया जणणि-जणया विसयासचा विलवंता मारिजमाणा य । पुणो समाढत्ता अणुक्लोवसम्गा, विउरूविया सबे उउणो । समोयरियाओ सुरसुंदरीयाओ। समा- 15 दत्तं नाणाविह-रस-हाव-भाव-करणर्गहाराइ-जुर्य पिक्खणयं । तहा वि न राग-दोसेहि अभिभूओ नि । तओ उप्पणं केवलं, जाव संपत्तो नेवाणं ति । सुचय-वखाणयं समत आलोयणाइ-पुवं आगहताण जायए सिद्धी । पंडव-रुक्ख-लयाणं घिई-मईणं वे नरलोए ॥ ९४ [आलोचनादिपूर्वमाराधयतो जायते सिद्धि । पाण्डव-वृक्ष-लतयोऽति-मत्योरिव नैरलोके ।। ९४] कवमिदम् ?- ---[१५१, आराधक-सिद्धौ धृति-मति-कथा ] पंड-महुराए निविष्ण-काम-भोगा जोग-पुत्त-निक्खित्त-रज-भारा तकालाणुरूव-नि- धत्तियासेस-कायवा महाविच्छडेणं निक्खता हुहिडिलरावाइणों पंच वि पंडवा महाविजा (पहाविया) अरिडनेमिणो तित्थयरस्स सगास । कमेण य पत्ता हत्थकप्पं । भिक्खं भमतेहिं दिहा स-विमाणा गयण-मग्गेण वोलिता तियमा । 'किमयं ?" ति । देवेहि मणिय - 'तेलोक-दिवायरोहिनेमितिस्थयरो नेवाण पत्तो । तस्स पूया निमित्र अब- यरिया बत्तीस पि सपरियरा तियसाहिवइणो । 'अहो ! अलमम्हागं जीविएणं, तेलोक- दिवायरम्मि अत्थमिए' माता परिद्वविऊण भिक्ख समारूढा सत्तुंजयं सेलं । ठिया पायवोवगमणेणं । तो भाताण संसारासारचणं, निंदमाणाण अणेग-भव-निवत्ति- १३ कधी। ५. नवर। इजरायो। । में १ ज महारायजस। क.ज.प.

अविधि धामण्ये पद्मश्री-कथा। य-भावकम्म, पबडमाण-संवेग-ममुच्छलिय-जीववि(वी)रियाण, समारोविय-खवगसेढीण, सुकज्झाणांनल-निदव-घणघाइ-कम्भिधणाणं ममुप्पन वितिमिर दिवमणतं लोगालोग-पगा- संग केवलनाणं । चलियासणा सता पना तियमा । कया केवलि-महिमा । पुणो वि खविऊण भवोवग्गाहि-कम्म-चउकयं एगमभएण संपत्ता परमपद ति । एताण वंसुम्भ- वस्म राइणो दोष्णि धूयाओ विइ-मईनामाओ ! ताओ परहणाडा ममुह-मज्झेण । उज्जेतय-बंदणस्थं पयट्टाओ। बाणमसरूपाएण(य) पवहणं दडाह्य-कुलाल-चक्र व समुद्द- मझे भमिङ पयत् । तओ मग्ण-भय-भीया लोगा बंद-सह-चद-सुग(रि)द-नागिदाइणो विण्णविउं पयत्ता । धिइ-मईओ चि एस मग्ण-कालो नि आलोयण-गरहण-निंद- ण-पुत्वयं भावओ परिचत्त-सपल-माचज जोगाण पडिवण-मामण्णाण पश्चक्खाय-च- उबिहाहागण ममुच्छलिय-सुहपरिणामाण समारोविय-सुकज्माणाण समुप्पण केवल । नाणं । भिण्यो पाहणे स्वविऊण मवोवम्माहि-कम्म-चउकय पत्ताओ नेवाणं । एगल्थ तीरे सरीराणि उच्छलियाणि । नाणं लवणममुद्दाहिवडणा स-परिषण-मुरेण महिमा कया । देवुजोओ व जाओ। तप्पभिई तं पभासाहिहाणं तित्थं जाय ति। अओ भण्णइ-जहा ताहि आगहियं, नहा आराहेयत्वं । सुयदेवि पसाएणं सुयाणुमारेण पंहु-नणुयाण । सिढुं विसिढ़-चरिय निसुणेतो लहउ निवाण ॥ . अविहीए सामण्णं कयं पि अप्पफलं समक्खायं । गोवालि-सिस्सिणीए परममिरीए व लोगम्मि ॥ ९५ [अविधिना श्रामण्य कृतमयसफल समाख्यातम् । गोपालि-शिष्यिण्या पश्रियेव लोके ॥ ९५] गोपाल्याः शिष्यणी गोपालि-शिधिणी तस्याः । कथमिदम् :- [१५२. अविधि-श्रामण्ये पद्मश्री कथा] रायगिहे समोसरिओ तेलोक-दिवायरो वमाणसामी । सेणिएण पुच्छिओ- 'भयवं! का एमा देवया ?, जा नट्टविहि दाऊण गया । भगवया भणिय - 'वाणार- सीए नयरीए भइसेणनाम जुण्णसेट्टी। नंदसिरी से भास्थिा । ताण य कसिणभुयंगिक व उत्वियणिक्षा, कागि अणिव-सहा, कवियच्छु-वेल्लि छ अणिदु-फामा, विट्ठ-रासि व दुरहिगंधा, तालउड-विसलय व असुदररसा पउमसिरी नाम यति । अपि य- जम्मंतर-कय-पाचा स्वाइ-गुणेहिं वञ्जिया एसा । दिहा जणेइ दुक्खं कयंत-मुचि व सबेमि ।। मयणानल संतचा जंज पत्थेइ मंगुलनर पि । नरपपुढवि र तेण वि मणसा वि न आयए कह वि ।। + म २२२ धर्मोपदेशमालायाम् अण्णया ममोसरिओ पाममामी तित्थयरो कोट्ठए चेहए । कय समोसम्णमागया देव-नरिंदाइणो । पन्थुया धम्मकहा । तो भगाओ पायमले धम्म मोऊण पवाया पउमसिरी । समप्पिया गोवालिनामाए मयहरियाए । तओ पुष्वं जहुत्तेण संजमाणुहाणेण विहरिऊण, पच्छा उमणीहया । सा (चो इअमाणा य ठिया पुढो-वसहीए । तओ । एयाओ ठाणाओ अणालोइय-पडिकंता मरिऊणोववण्णा चुल्लहिमयंने पउमरहे सिरी देव-गणिया । [ती]ए नट्ट दाइये । अण्णे आयरिया भणंति-हत्विणी-रूव काऊण महया सद्देण वायं मोत्तुमाढत्ता परिसाए बोहणथं ति । पउमसिरी-क्वाणयं 'समत्तं । 10 । C- जो मरणम्मि वि पत्ते वयं न सिढिलेइ नियय-सचाओ। सो जिणदेव-सरिच्छो वञ्चइ अयरामरं ठाणं ॥ ९६ [यो मरणेऽपि प्राप्ते व्रत न शिथिलयति निजसत्वात् । स जिनदेव-सदृशो ब्रजपजरामर स्थानम् ॥ ९६] कथमिदम् ?- - [१५३ प्रतदाढयें जिनदेव-कथा बारवईए बेसमण-संकासो अरहमित्तो सेड्डी । अणुधरी से भारिया । ताण य जिणधम्माणुट्ठाण-परायणाण जाओ पुनो । कयं च से नाम जिणदेवो । वडिओ देहोवचएणं, सम्ममणोगसम-गाणाइ-गुणेहि य । संपत्तो जोवणं । जाओ विजाहरीगं पि पत्थणियो । अण्णया मनुष्यण्णो दारुणो वाहीं । समु[व]डिया धन्नतरि-मरिसा वेजा । "समाढत्ता चउप्पगारा चिकिच्छ ति । अपि च-"मिषगू भेषज रोगात प्रतिचारकसम्पद । चिकित्माऽङ्गानि चवारि विपरीतानि(न्य सिद्धये ॥" न जाओ विसेमो । तो भणिो वेजेहिं -'किमेत्य बहुणा !, जइ पर मंस-रसेण झुंजइ, मंसं च खायह तओ पउणीहोर, णण्णह ति । तेण भणियं - 'किमेत्य बहुणा ! 2. अल मे जीविएण; जं वय-भंगेण हवइ ति | "का प्रवेष्ट ज्वलित हुतागन न चापि मग्न चिर-मचित व्रतम् । वर हि मृत्यु सुत्रिशुद्धकर्मणो न चापि शोलस्खलितस्य जीवितम् ।" खेजेहिं भणियं - 'कुमार! को मास-भक्षणे दोषः । अपि च- "न मासभक्षणे दोषो न मये न च मथुने । प्रवृत्तिरेषा भूतानां निवृत्तिस्तु महाफला ।" कुमारेण भणिय - 'कह पदिय बहुप्पण्णेण, मन्वागन-गरहिएण, असुइ-देहुम्भवण, मसेण [M] दोसो।। कसम। कसानहान।

२२३ व्रत-त्यागे जाति-कुलहीन सङ्गमानुमतिका-कथा । मजं पि सारीर-माणसाणेग-दोस-कारण ति । अपि च- "वैरूप्य व्याधिपिण्ड स्वजनपरिभत्र कार्यकालातिपात , विद्वषो झाननाश स्मृति-मति-हरण विप्रयोगश्च सदि। पारुय नीचसेवा कुलवलतलना धर्म-कामार्थ-सानि , कार भो पोडशेते' निरुपचयकर मद्यपान दोधा ।" मेहुणं महापुरिस-गरहियं समार-निबंधणं सुणयाईणं पि माहारण ति । अपि च- "बादीनामपि सामान्य मैथुन मा निषेवंत । स पापो नरक याति बहुदु खसमाकुलम् ॥" तो अकय-वेज-वयणम्म 'मरामि नि संजाय-निच्छि(च्छ)यस्स भारओ पडिवणा- पञ्चजस्म, हियय-निहित्त-पंचनमोकारस्म यणीय-खोवमम-सस्थीहय-सरीरो कह कह । वि गुरुपणाणुष्णाओ कय-जिण साहु संघ-महापूयाहमओ महाविच्छड्रेणं पचडओ एमो । गहिया दुविहा सिक्खा । कालंतरेण सगुप्पण्ण-दिचनाणो पत्तो निवाण नि । जिणदेव-कवाणयं समत्त । जाई-कुल-परिहीणा गहिय पि वयं पुणो वि मुचंति । जह संगमओ दासो अणुमइया जह य दासि ति ॥ ९७ [जाति-कुल-परिहीना गृहीतमपि व्रत पुनरपि मुच्चन्ति । यथा सङ्गमको दासोऽनुमतिका यथा च दासीति ॥ ९७] कथमिदम् :- [१५४. व्रत-त्यागे जाति-कुलहीन- सङ्गमानुमतिका-कथा] उअणीए नयरीए देविला-मुओ राया, अणुरतलोयणा से भारिया । तीण य पदणो चिहुरे समारितीए पलियं दहण भणिो राया- 'दूनो आगओ' । म-मच्छर 'कहमनिवेहओ इहं पषिट्ठो ? ति पुलप्तो भणिो देवीए - 'देव ! धम्म-दृशो आगों। 25 "उज्मसु विमए, परिहरमु दुण्याए, ठवसु निय-मइ धम्मे । टाऊण कण्ण-मले इटुं सिर्ल्ड च(ब) पलिएणं ।" तओं उप्पाडिऊण दावियं मसि-संकास सोम-जुवलय-बेटियं सोपणय-थाले कप- पूया-मकार नयरे भामियं । 'अहो ! खलु अणु(ण)दिट्ठ-पलिएहिं पुच पुरिसेहिं पविष्णो वणवामो, अहं पुण ताव विसयामतो ठिओ, जाव जगए अभिभृओ म्हि । "पलिय-च्छलेश यो कण्णामण्णम्मि संठिओ भगइ । आगच्छद एम जग काय वयं कृणम् ॥" १६ कर्मा। ३ क ज "गो। ६१ ज दास, कज झापा। " "ज शेति। ५६ नमः। ४क २२४ धर्मोपदेशमालायाम् तओ पउमरहे पुत्त रख्ने अहिसिंचिऊण पयट्टो असियगिरिम्मि ताव[स-तवोवणे पत्तो। तत्थ पहइओ सह देवीए । तयणुगगेण य पश्याणि संगमओ अणुमइया दोनि दास- रूवाणि । कालांतरेण य समुप्पण्ण-विसयाहिलासाणि उप्पबाइ]याणि । देवी य पूवुष्प- पण-गब्मेणापूरिजमाणी अयस-भीरू लञ्जायमाणेण कह वि सारविया राहणा । कमेण य । पस्या दारिया सड़या दोसेण गया जम-मंदिर । दारिया विसंगुत्ता सेम-तापसीहिं । कर्य च से नाममद्धसंकामा । कमेण य बढुंनी पचा जोधणं । आपूरिया लायण्णाइ गुणेहिं । अडवीए य आगय जणयं संवाहेइ । तओ से सरूव-जोबण-कर-फासाखित्त-चित्रण चिंतिय जणएण-'अज कल्लं वा गेव्हामि' ति । अण्णा-दियहम्मि अणवेक्खिऊण इह-परलोग भयं पहाविओ संजाय-मयणो तीए गहणत्थ, अतरा ब(प)डिओ खड्डाए । • दृमियं सरीर, भग्गा दंता, विणासिय वाम लोयणं, खुड्डिया कष्णा,चुणिया नासिया । अविय- "बम्मर-दयराणुगों न मुयह निय-यूय' पि पमयो ध्व । इह य पात्य य लोए पावड तिव्वाणि यमणाणि ।।" तओ समुप्पण्ण-वेग्ग्गो परिमुणिय-जिणथम्मो साहुणीणं दाऊण ध्यं 'सब-कामे- हितो विरतेण होयब' भावेतो पबहभो एमो, दारिया य । संगमयाणुमाया-कहाणयं समत्तं ॥ 18 8 सपत्त-महावसणो धम्म सेविज तेयलि-सुय छ । अपमाय मा मुंचसु दिर्सेतो मागणियाए ॥ ९८ [सम्प्राप्तमहाव्यसनो धर्म सेवेत तेय(त)लिमुतवत् । अप्रमाद मा मुश्चेत् दृष्टान्तो मगधगणिकाया. ॥ ९८] कथमिदम् - [१५५. व्यसने धर्म-सेवने तेतलि-सुत-कथा ] विजाहरापुर-]संकासं जण-निरतर सुविभत्त-निय-चउक-चचर छुहा-पंक धवलहराण- गयं तेयलिपुर नाम नयर । तत्थ य रिऊ-चण-दावानलो कामिणी-कुसुमसंड-मयलंछणो कणगरहो राया । सुरसुंदरि-विममा कमलाई से भारिया । तेयलिसुओ से मंती। मसियाग्सेटि-धया अचंत-रूवबई पोहिला से भारिया । सो य राय(या) विसय- तण्डाओ जाए पुचे वावाइए( एइ) । अण्ण-दियहम्मि भणिो मती कमलावईए- 'रक्खस एकं दारय, जेण अम्हाण आवया-काले नरणं हवई । तेनोक्तम् - "अदभावि न तद् भावि भावि चेन्न तदन्यथा । इति चिन्ता-विपनोऽयमगढ कि निन) पीयते " देवीए भणियं - 'परमस्थओ एवमेव, तहा बि लोग-ठिई एसा' । तहाविह-भविय- वयाए समकालं पोट्टिलि(ल)या दारियं, कमलाबई दारयं पस्या । तो दिनो दारओ पोट्टिलया (लाए), इयरीए दारिया । राइणा पुच्छियं-'कि जायं देवीए ? । परियोग 14 , ज । ४ज सेवते। 22 -कबर। ३कास।

२२५ ॥ व्यसने धर्म सेवने तालिसुत-कथा । सिट्ठ-बालिया' । तओ [कमेण] कयं से नाम कणमझओ। मरण-पज्जवसाणयाए य समस्य(त-सचाणं अण्ण-दियहम्मि पंचत्तीहओ गया । चिताउराण य नरिंदाण देवीए परमस्थं कहेऊण अहिसित्तो कणगाओ । अण्णया पोट्टिला मंतिणो अणिवा जाया । साहुणीओ बसीकरणाणि पुच्छंतीए ताहि माहु-धम्मे पडिबोहिया तेपलिसुगं भणेइ- 'तए मुक्का करेमि पवज' । तेण भणियं-'पडिबोहेसु' । 'एव' ति पडिवजिऊण कपः । निकलंक सामण्णा उप्पन्ना सुग्लोय म्मि देवताए । कणगयाओ वि जाओ महानरिंदो । मणिओ जणणीए - 'बच्छ! ते एम जीविय-दायओ मन्ती, एयरस सम्म वद्विजसु । तओ नियतो सवेसु रञ्ज-निवधणेसु कायवेमु त्ति । एव निवग्ग मार 'चुहयण-पसंसलिक जीवलोय-सुहमणुहताण ममहकतो कालो पोटिलादेवस्म बोहितस्स वि न मंती संबुज्झइ । तओ चिंतियं सुरेण-'जाव आवयं न पत्तो, नाव न बुज्या चि। उक्तं च - "मुखी न जानाति परस्य टु म, न मोबनस्था गणयन्ति शीलम् । जापगता निर्गतयौवनाश्च आर्ता नग नर्मपा भवन्ति ।" अण्डा दियहमि विपरिणामिओ गया, जत्तो जत्तो पाएमु पडइ, तत्तो नत्तो उप्पराजुत्तो आह । गओ गेहं । तत्थ 'युडंकिय मुह-परिणय दवण निक्रतो । कालकूलाई) खई, अमयं जायं । कंकालिणा ख(कोबराए पहागे दिण्णो, न विवण्णो । 'ओलंबिजो अन्या" रुक्ष साहुलीए, रजु खुडिया । जलणम्मि पविडो, हिमं जायं । गिरिणो पडिओ, इमिओ] । अत्थाह-जले पविट्ठो, थाहं मन ति । अविया- गच्छंतु मपयाओ पावे कम्मम्मि विप्फुरतम्मि । मरणं पि मे न जायइ परिचिंतिय पट्टिओ पंथे ।। तस्थ वि मत्तगईदो पुट्ठीएं एइ मग्गो सहा । पासेम सिंह-वग्यो मरा य निवडंति मझम्मि ।। परिणी गयणं नीर दियाओ सर्व पि झत्ति पु(प)जलियं । हा पोवलि ! ने मार्नु गय-सरणो कत्थ बच्चामि ॥ 'पोट्टिलयरूवे सुरेण सबोहिओ इमं भणइ । 'ता में सुणियं इण्द्दि करेमि समणतणं जेण ॥ अणिममाणस्म तओ नैरवइणो माहिओ सवृत्ततो। मंती रण्णा ताहे पवेसिओ' विभूईए । दाऊण महादाणं "सिनिया-रूढो महाविभूईए । पूहअंतो रण्णा पबइओ सरि-पामम्मि । । . 10 क बहु। १५ अधिवहामि । २५ राध। ४५। जणाय। ६ उलमित । तहामि । प सबुत, ज मुबु १.१ पछि। ११ प ज पद। १२. १३५ वयो। १४ कप साहुन। १५५ पाहि। १३ । १७५ सम। १८ तर नव। १९ पसरतस्यो। १०पए दाग १ सिविय। प. २९ - २९६ धर्मोपदेशमालायाम् जह तेयलि-गाए गणहरेहि सुत्तम्मि साहियमिमस्म । निक्खमणं नह सम्म मवित्थर होह नायवं ॥ सुयदेवि-पमाएण सुयाणुसारेण 'तेयलिसुयस्म । संखदेणं चरियं 'सिट्ठ निसुणेह मोक्खस्स ।। तेयलिसुप-क्वाणयं 'समत्तं ।। - [१५६. अप्रमादे मगधसुन्दरी-कथा] पुरवरपुर-संकासं रायगिहं पुगण पार । सपल-नग्नाह-मउड-किरणावली-मिलत- नइ-मयूहो तिहुयणसिरि-संकेयट्ठाण जरासंधो महानरिंदो । तत्थ य समस्य(च) वैसाण चूडामणीभूयाओं रूबाइ-गुण-तुलिय-रह-गोरि-रूवाओं दोणि विलासिणीओ मगह- "सुदरी मगइसिरी य । मगहसिरी चितइ - 'जइ एमा न होजा, ता को मम आणं खंडेआ ?, राया व वसवत्ती होजा, निम्मल-जमो पाविजा । तो से छिह-पोमण- परायणा चिट्ठा । अण्ण दियहम्मि मगहसुदरी नचण-दिवसे बिसधून-वृवियाणि सह- सोवष्ण-(म)लाय-पोइयाणि नचणभूमीए पइण्णाणि कणियार-कुसुमाणि । तओ मगहसुंद- रीए मयहरियाए भमरेहि परिहरिजनाणि दट्टण चिंतियं - 'नूर्ण सदोमाणि एवाणि, ॥ तेण महुयरा चूय-गहणम्मि वचं(च)ति' । तओ 'मीतिया-पढण-छलेग वारिया सा तीए चि- "पए वसंतमामए आमोद-पमोद-पवत्यम्मि । मोत्तूर्ण कणियारए भमग सेवन्ति च्य-कुसुमाणि ॥" तो चिंतिय मगहसुंदरीए -'किं पुण अकंडे एमा गीइया गाइया , ता नूण .. कारणेणे होय' । तओ भमर-परिहरियाए नायं जहा सविसाणि कणियाराणि । तओ अप्पमत्ता नचिया, न य छलिया । एव मुणिणा वि अप्पमाओ कायद्यो । मगहसुंदरी-कहाणयं समत्तं ॥ - [महावीर-गणधर-संस्तवः] उसमाइ-जिणिंदाणं मवेमि गणहरे य थेरे य । परमाणुओग-भणिया अह भणिमो वीरनाहस्स ॥१ नमिऊण महावीर सह सुयदेवीए गणहरे युणिमो । देसाओ ऊ)-जणय जणणी-कम-नाम-थएण सुय-विहिणा ॥२ १५ तेवलिन।कज सिद्ध।। जस। ४ कप पुवर, ज गुपरे। ५५ जर' "नियो। ६ प । ५५ सणसण। ८ प मूला। जप भूय । १० गीतीप० । पविण। १२ज पभ, प. 'य। १३ र 'णे हो। १४ ज ।

। महावीर तीर्थ-श्रुतस्वपिरानुकीर्तनम् (स्थविराधली)। [1] पुहई-वसुई-सुओ गणहारी जयइ इंदहति । बाणउई-वासाऊ गोवरगामुम्भवो पढ़मो ॥ ३ [२] पुहवी-बसुभूा-सुओ गणहारी जयइ अग्गिभूह 'ति । घउहत्तरियामाऊ गोबरगामुम्भवो वीओ॥४ [३] पुहई-वसुभईसुओ गगहारी जया वाउद ति। इह सत्तरियामाऊ गोबरमामुब्भवो तइओ ॥५ [४] कोल्लाग-सत्रिवेसे उप्पणो जयइ गणहर-घउत्थो । धारिणि-धणमित्त-सुओ असीद-वरिमाउओ बुत्तो॥६ [५] भदिल-धम्मिल-तणओ गणहारी जयइ पचम-मुहम्मो। कोल्लाग-सन्निवेसे उप्पण्णो परिस-सय-जीओ ।। ७ [६] धणदेव-विजयदेवाइ नर्दको जयइ मंडिओ छहो । तेसीईवरिसाऊ मोरियदेसुब्भवो भयर्व ॥ ८ [७] मोरीए विजयदेवाए नदणो पचनऊय-वरिसाऊ । मोरियनिवेम-जाओ मोरियपुत्तो त्ति सत्तमओ॥९ [4] देवे-जयंतीण सुओ अकंपिओ नाम अट्ठमो जयइ । अत्तरिवरिसाऊ मिहिलाए समुभवो भगवं ॥ १० [९] नंदा-बसूण तणशो गणहारी जयइ अपलग(भा)य ति । बावत्तरिवरिसाऊ कोसलदेसम्भयो नयमो ॥ ११ [१०] तुगिणिदेसुप्पण्णो मेयनो जयइ गणहरो दसमो। वारुणदेवीए सुओ दत्तस्स विमविवरिमाऊ ॥ १२ [११] आइभदाए बलस्स य पुचो चालीसपरिसओ जाओ। रायगिहे उप्पणो एकारसमो पभासु ति ॥ १३ इय दिय-वैसुप्पषणा समन्थ(स)-सत्थन्थ-पारगा सके। चरम-सरीरा मोक्खं विमल-गुण गणहरा दितु ॥ १४ महावीर-तीर्थ-श्रुतस्थविरानुकीर्तनम् (स्थविरावली)] नमिळण महावीर सह मुयदेवीए सम्म नियम्मि । बदामो सुय-धेरे आगमविहिणा-ऽणुपुवीए ॥१ जंधु पभव सेजंभवं च ततो नमामि जसभद्द । संभूय-थूलभदे महागिरि बलिस्मए नमिमो ॥२ अह अन्जनागहत्यि रेखय-सीहे" य वंदिलायरियं । 18 - १पमा । २५ रन्य। एक बरिसायो, प परिसीउ उ । ४५ मवणे। ५१ जती। ६५ इन। .प पर प. गुणइरा वितु, ज दिन। १११। ..... 11 ॥ २५८ धर्मोपदेशमालायाम् अभिमतं नागणमरिं पणमामि विणएण ॥३ तत्तो य भूयदिन्नं लोहचता उ दूसगणिसूरि । अह देववायग पि य चउवीमहर्म मया नमिमो॥४ इय एवमाई बहवे बोलीणे तह य वट्टमाणे य । आगामिणो य थेरे दुष्पमहं जाय पणमामि ॥ ५ इय सुयरयण-महोयहि-थेराणुकिवण दह-विणासं । विमलगुण पढमाणो लहइ नरो सामयं ठाण ॥६ -~[ग्रन्थकार-गुरुपरम्परा-प्रशस्तिः]- एसा घेरावलिया जा पुत्र-मुणीहिं वीरजिण-भणिया । सेसावलियं 'इण्हि अहयं भणामि तं सुणह ॥१ अह देववायगाओं समहकनेसु गरीसु । मिच्छत्त-तिमिर-मरो वडसरो आसि खमासमणो ॥२ तस्म जय-पायड-जमो पंचविहायार-सुविभो सीमो । जिण-पवयण-गयण ससी नत्तायरिउ ति सुपसिद्धो ॥ ३ तस्स वि पहाण मीसो नामेणं जक्वमयहरो' आसि । खट्ठउयम्मि निविडं जिणभवणं जेग सुपसिद्धं ॥ ४ तस्स तव-नेय-रामी दुममा नरनाह-मीम कय-मूलो । भवारविंद-माणू कण्हमुणी 'आसि से सीसो॥५ अश्यरण जम्म-निक्खमण-नाण-निबाण-जिणवर-धराओ । संघ सहिएण जेणं नमियाओं' भारहे बहुहा ॥ ६ इगमासिय दोमासिय-तेमासिय-चउमासियाणि खमणाणि । काय-किलेसेण विणा कयाणि जिणकप्पिएणं व ॥७ सुर-मणुय तिरिय-गह-भूय-रोग-उवमग्ग-मारि-रिउ-जणियं । चोराहि-य(म)न-पन्थिव-दुस्सुमिणासउण-विहियं च ॥८ मचीय(इ) 'नाम-महणेण जस्स पुरिसाण "अति खयं नेइ । तरणि-कर-नियर-भिष्णं तम-तिमिर कत्थ संवाओ? ॥९ दिवाइ-बहुविहेहि य ममाणभूमीसु सबराईए । उवमग्गेहि महप्पा न चोलिओ जो सुमेरुश्व ॥ १. जेण भरहम्मि बासे अन्नाण-तमंघयार-पडियाण । जिणवयण-पईवेणं पायडिओ सिद्धपुर-मग्गो ॥ ११ पचाबिया यहुविहा नरिंद-दिय-सिद्विणो महासत्ता । अण्णे अभय-परिच्छा ठाणे ठाणे कया सद्धा(डा) ॥ १२ १५...ज .। १५ज। दिपि। प। ५जपणे। प.भयरो। ७ प.। कप कबसू। १. 'माना। सामाति बने। १२ प. बदि। १३प मम। " । क.पा ११.

२२९ ॥ अन्धकार गुरुपरम्परा प्रशस्ति । कारावियाणि जिणमंदिराणि नेगाणि 'जेण गच्छाण । देसेसु बहुविहेसुं चउविह-सिरिसंघ-जैताणि ॥ १३ नयने रे)सु सर्याय संकुच्छो मुत्तुं वा जाब गुबरसाए। नागउराइसु जिणमंदिराणि जायाणि णेगाणि ॥ १४ आमोमहि-खेलोमहि-विष्पोसहि जल्लमाई चित्ताई । वाहीओ' नासेंतो परमोसहि-विम्भमो एमो ॥१५ इस तस्स महामुणिणो गुणाण []तो न तीरए गंतुं । को वा मुणउ पमाणं गयणाभोगम्मि दवाण ? ॥ १६ तस्स सुर-मणुय-संधुय-चलण-ट्ठिय-पंसुरेण असमेण । सीसावयवेण कयं जयसिंहायरियनामेणं ॥ १७ धम्मोचएसमाला-विवरणमहियागमाणुमारेण । सुयदेवि-पसाएणं विमल-गुणं कुसुम-दामं च ।। १८ अण्णाण-राग-दोमाइएहिं जं किंचि विरइयमजुतं । तं सुयदेवी-गुणिणो खलि(मि)ऊण करिंतु सुसिलिडें ।। १९ आगम-विहिणा भणिय सबमिणं नन्यि कप्पणा-नूर्ण । ता जिण वयण-सयाहा आगम-भत्तीए गेण्हंतु ॥ २० जो सुघदेवि सणेज्म-चिरहयं चिंतिऊण वाएइ । परिमाप मो जाणइ तीए संबंध-मोक्खाई ॥२१ 'वधाइ परिहरतो मोक्खस्थम्मि हुजो म-सचीए । पुरिमत्थेहिं न मुंचड सेसेहि वि कण-पलालं व ॥ २२ जम्हा जिण-गणहर-चकवहि-बलदेव-बासुदेवाण । केवलि-मणोहि पत्तेयबुद्ध-जिणकप्पियाईणं ॥ २३ चरियं एत्थ कहिजइ तमणि-विधाइ चिंतिय-मुहं च । चिंतामणि व इहां परलोए मोक्ख-सुह-जगणं" ।।२४ तम्हा दुरिय-विधाई इह परलोगे य जं च कल्लाणं । इच्छंतो सुण इम पाएमु य स(म)व-मत्ताण" ॥ २५ वाएंतो निसुणे तो भणियाणवाणगम्मि बढतो। सिज्झइ तइयम्मि भये अहवा सत्त-दुमाईसु ॥ २६ जाव इ(य) दीय-ममुद्दा कुलगिरिणो चंद-मूर" दिवि देवा । ता पसरउ अक्खलिय मणोहर नेमि-चरियं व ॥ २७ " कपा। ४पकल 'उ। ५१ क जहिहि । "तो, प गणो। कमा। ८ प प । ९५ साणा । १० प. एसो। ११ प. आण। १२. या सरमाण। ११.प.म. 'मार।

२३०
धर्मोपदेशमाला
[विवरण-रचना-समय-राज्य-स्थलादि]
संबच्छराण 'नवहि सएहिं पपणरस-चास-अहिएहिं ।
भइवय-सुदूपंचमि बुहवारे साई-रिक्खम्मि ॥२८
सिरिभोजदेव-रजे परमाणम्मि जण-मणाणंदे ।
नागउर-जिणायतणे समाणियं विवरणं एवं ।। २९
विवरण-करणा कुसल जं किंचि समजियं मए तेण ।
भवा लहंतु मोक्खं कय(इ)णा सह सासयं सोक्खं ।। ३०
इय जय-पयड-कण्हमुणि-सीस-जयसिंहसूरिणा रइयं ।
धम्मोवएसमाला-विवरणमिह विमल-गुण-कलियं ॥३१
।
[क. ज जयसिंहाचार्यकृतेः सद्धर्मोपदेशमालायाः ।
सङ्ख्याऽनुष्टुपश्लोकैः सप्तोत्तरशतेन सङ्कलिता ॥ ३२
सङ्कलनया चागतम् ५७७८]
धर्मोपदेशमालापुस्तकं समासम् ॥
१०.प नाहिय। २६ । ३ पल तु। ४ प सोक्स ।।
*प बात ॥ अथान
जयरकृतमपराध क्षतुमर्हति संत ॥ शुभ भवतु ॥
अ १४३ पने-सगत् १६४७ वर्ष बैशाषमासे छापझे सप्तमी बुधवासरे पुष्यनक्षत्रे कोरी गोरीवास
विवामित देवबदपुन्यार्थ ॥ ७ ॥ मुभ भूयात् लेषक-पाठकस्म ॥७॥श्री ॥

परिशिष्टम् [१] धर्मोपदेशमाला-विवरणान्तर्गतोदाहतपद्यानां सूची। नुमाइरण बिलेवण १६. निन्दा दोसे वि गुणे प्रधे घटे माइसणार पी. ३. इदिय बही नेवसणा य ३७ कुल जलनिरिणो बुद्धि ५९ बहनेह गठिमणाइ ४५ देव! समण वमण १७२ कवियत्स आउरस्सय ११० मासुर पि भणिय १०३ वह सलु भो। पनाहण्ण १०१ अंकुसेण जहा नागो (गद्य) कृमिक्लवित लालाविस 1. मच्छर वा दिवकोगो ४५ इह कोष अन्य कामा १७९ फेसरि मुन्न र सम्बो ७९ अपिछ निमीलियमेत ४४ इहलोए फल मिणमो १३ कोऽधान प्राप्प न मर्विध भचिवतेच इमीए ७७ उपकारिणि विनम्धे १२५ कोहोच मामो य मणि १०१ बसविस 1१५ उपदेशो हि मानाम ७४ कोष परिवारका 1.9 मज्ञान खलु कष्टम् २१. वजह य जहिछ १७ खजरजवान वा १५ अपणागोवहएण 41 वरोहयाए का कीराह १३५ खोहाइहि पहि १९ मत एव मुख बिपीयते ५१ उपरोहयार की १३ गगार नाविमो नदो भयमिए विगनादे १८० उवसमेच हणे कोय 100 गायन्तिनपान भायो कामो मोक्यो २७ पगम्मि महारुले गणिम परिम मेय १५० भन्न पानहरे बालाम् ४० पत्तिय काल परिरक्खिक्षण १४२ गह-पोहर- १०२ मन्यव विचिन्त्यन्ते 120 एयाइ ताइ चिर चिंतियाह १५ गह भूयबळम-तार १७५ अचाने रमते नारी १०२ एष प्रयाति सार्य अपि चण्डानिलोत २१६ काय वय पाषा जसा ११२ गुण-दोसे गावेसह २०८ भानमा गतिखि १५,२२० कप सबोध्यते स्थाणु धमा बसा सेका 10 अप्पा पेव इमियम्बो ५३ कय पायो नि भयो ५२ ४४ अभितरमा मुहिया पयुष्मम्तस्त पवेह ८४ क्य-पूषा-सकारो ५ अभिषणब नवम कर समश्य गुरसे। चालियनीसेसावक १७. भामरसहव तरुण ३७ हकसे उभरकरो भरहस परिकार १९६ कश्चिद् रागी भवति चोलग पासग धपयो १७१ भवाषा मनस्तापम् अकाऊण नमोकार १४ जद अछा कविवारवा अनियमिचो सगो 11 ५० को पाति भ्यायतो राजा ! १३ भवण-भुतिर पन तथ काम ! जानामि वे सूकम् १५ जत्थ वयो महो १०८ 40 भयभू प पूर्वा जत्य राया सय चोरी 101 काम-शोक भयोम्माद- भवरोग्य विस्खे ॥ कालिन्या इलितेन्द्रनील जन्म अम्मा बदन्यत १९० भवश्व यौवनस्पेन १३,११२ काले दिखस्स पहेगवस्म अनि चरित 100,148 भबिराहिप सामरस ४२ काले प्रसुप्तस्य जनार्दनस्य जमणाणी कम्म सबेह ३३ मास व विजियो १० विन्देश महोदधेयकृतम् । ममह दिया पराओ ८३ बादावलम्पुरमा ६४ १९७ म कहिऊन नवीर १५ बावालो मानसाना ५० किं शापिएण यगुणा। ११ ज पि य य व पार्य या 104 मासकमेव नृपतिर्भवते २५ किं तार नाण एच्छीए। ११६ जम्मतर कय-पावा २२१ माहार-भव-परिगह- ५० किं ताए सिरीए पदराए। ५८ जम्मवर-सुक्य-समणियाइ १८० माहातो भवव ८७ मामवास कुमरेन्द्रसेवा ॥ जळे विष्णु स्थले विष्णु शरिष सुरथ-मुर १५ मारेग चापिरी ० आह घोझनाइएहि १७७ चत्तारि परमगाठी अनामने दुध 12 ७५ हकिपि अणग्ण(च) सम ५५, नबि अभिमाधाण ३२ नमो परिमाहो चुक्षो १७८ २३२ भोपदेशमाला-विवरणान्तर्गनोदाहनपधानां सूची। हे पूरी पृष्ठे जह जाकीर कम्म ३५ देवलोकोपम मौषम् ६५ परिमुणियासेस समय जहा टामो तदा लोभो १५६ देने कालेऽयमरे परे १७ पादा हिमाशोललित बधूनाम् २१८ जाणामि तुझ विरहे १९९ द्वीपादन्य सादापि १३ पासिनि सम्बोग १०२ जायद सिवमारुग १३ धाण खुनराण 1०७ पिसुणो गुरु पदणीओ ४१ जाव कुण्ड सुहवस्थ ८४ पन्नो अक्रिय पुचो ४२ पुषमाया मागचस्य. १४ जिणधम्माणहाणामो १५ धम्माउ चिय चहा १६७ पैशाचिकमालयानम् ६५ विणकर भाणाए पुणो ९९ धरणेलो व पारेद' १३ प्रकाशित अपकेन ३० बौय जाह-किंतु सम १०१ धर्माजम्म कुळे शरीषटना १५ प्रमाणागि प्रमाणस्थ जेडासादेसु मासेम ८४ मागमूल कस्त्र ५४ मिपाइर्शनमेवास्तु ८३ जेन जीवति सचाणि ८५ नमामभक्षणे दोष २२९ प्रक्षायता प्रत्यर्थम् १ जेग मिक्स यदि देमि ३ नया नूण माइ पराह १२०, बहुपपणेण दुययण ११. जे रोहति धीयाति ओ चदणेण बाइ १५३ बहु सुणेहपणेहि नषणाणदो दो जो होगाण निरूब १९४ दस्युष चित्तकर ८३ ३५ नानाह क्यारक्या १९५ जो विशय राग दोमो १७२ बाहुभ्या जोणित पीनम् पीया कोषमभूया न(पोरयाणल मकाम १६,१४३ भाशय करण्डपिण्डिनतनो १९८ नरवद्वयाननराव ९९ बचते विषयमा १९ मवणवा यानामगर न राग कलिभी कम ४१ भिपग मेषज रोगा २२२ ३५६ ९१,९३,१५,१२५,१५०,२१४ नबि इन बाहिति मम भुषा जवाना १०५ १५७ ताज्ञानमेव न भवति भुबन मम बहिन १६१ तण सरिस पिण सिमा ५६ भूलो मया नियुक्त ४३ नाणा पासदि विपिपसु परिभ णूण कज ३८ त्रातृसम पुत्रसम . नाणा बिमाण कलिया सशुभाशु अधिरदसण! १९४ मत्तरिमाला १९ भास्य तिरिय नरासर ११,११७, तपस्विनि क्षमाशीले १२३ मम पिरान विष १९९ १२०,१६५ परियन्या व पदधिया ६२ मयपानलमतता नासेइ दोन जात तस्स महीए सुणियो 1७२ १९५ निक चिय विषयामो मह पुरउ विय इका 110 यस्स मुहरूव मुखिनो १८ ११ सामो जयस्मि धमा निपलिय मत्त-मायग ३२ मागोस्स खेत जाई ताजा इच्छसि बहु ४२ निपत'खपि पायेषु २१० मालझाना मदाम्पश्रमदलिपटक- तिण सधार सिपको निम कज सिद्धि हेउ १७१ २९ ५१,१८१ तिथि सया लेखट्टा १७१ निष दिवि दिए-सासिष १७० मा बइर को लिगम्ब १५० तिहिं गाणेहि समगा १५ नियसह जाय भव-वो ११२ मुणिधम्मामो विसिहो १९५ तीराव वीरमुपति लिष सम्मको बहुमओ १५७ मुणि धूढो सील भरो ५९ वमा विमोयानल ४२ नीयमान सुपर्णेन १० मुह महुर परिणा(स) मैगुरु खेमा वाण नमो ३३ नेह कोके सुख लिचित् ३३ १२२,१५९ स्वजन्ति भर्तृनुपकारकर्तृन ५ नो इहलोगहाए तवमहिद्विजा मोपूण साहु-धम्म ९९ स्यन्मतारतबाथाना ३७ (गद्य) २१७ बच्चाविषोऽप्यविषय सवाक्यतोऽपि केषाचित् ५४ नोदवानर्मितामेति २९६ यत्र बाटो भय तत्र 168 बोचावासे थोष भणियो १०० पदे जलिय बोह १० यदमा वि न तद् भावि २२१ सजन सिरि तह भाव १२॥ पश्यूसे ममिलिया ८७ यदि नौ चैव तो चैध १६० वापस रधि नासो १५२ पत्ता वसतमासए २२६ चयपि निषेव्यमाया १५ पीहर का सीक्ष ६६ पथ बयरी समाणा 1 यस्मिन् सटे भय नाति २.1 कुश्वभाषा यतबैवा. ५०' परलोय निरविक्या १४ येन पथा भवितव्यम् २04 ७४ १७३ महानुभाव सम्पर्क २०.

२३३ धर्मोपदेशमाला-विवरणान्तर्गतोदाहतपद्यामा सूची। परष्ट्वा वर्चले कोष परवा वर्धते बेर ११,१९० मठसमा विस कामा २३ १७ ५० ११ रहे पौषगमुदमकाले १२ वरिष देव कुमाझाए २१० सर्वे शयाना निया २०९ १२० वसम्मि न उम्विगा (गणु- सतिपिप गुरुयषण १३ १२७ ferun) ६० रसोश्व किति जीविय ५० वसहि कह बिसेजिद्रिय सच्चे वि एगदसेण रगति न रजति 110 यानिवारण कोहाना १९० सामहदेहो जालो रणे बने शत्रुजलाग्निमध्ये २४५ वागारसीए बटुलो मायाचिय कोरह १७१ २० रानुस्य च १०५ वार किंच अन्यात मारप-ससक-धश्रा १०५ १९९ राइसरिसवमितानि ६ विद्योतयति वा लोक सारसबभाइचा ३५ बागमेकपइ सहि गवा बिहान् कहरभिगम्य साहीय मम दक्षिण ५२ राजन बाध्य पाचवम् २३ विमाण गुण बिहीणा सुखी न जानानि परस्य दुखम् राब-परिचालियानि १०२ विलसत हाण परिमल १८७, २२५ रिश त्यहसी ३९ बिहियो इसे कम सुहगाइय मह वाइप ६६ स्वरयगय कामा वरूप प्राविपिन २२३ सह विनियाम सह पि पियासु ससा वा परो माया १२२ ११८ रेणु व पड विरुण १२१ ५३ मुम्हाय ते पुच्छर ७ गादीनामपि सामानाम् २२३ रुपण पण समस्या ८७ मुली सेवा पक्ष ४५ माननाद बहको दोषा वास परिवागमार ५६ १५1 बग्धस्स मए भीएण सुन-सहायस्मिजणे ८३ पद शतानि नियुध्यन्त , बचनेन हरम्नि वरगुना सुस्य-मुस-मित्री ५६ सम्म सरिजवपुरी ३३ सुसलिय-पव-मगरा ना तेमो किती सकता है पेना ८२ सुहगा दोनु नईभी पदिय गयणामधी 10'ट्टि भाग सहरमा २०३ सेप सुआथ मुविभा-सिंग १२० १५० सभाको बसिबोह ११० सी चिब जबभि आमो २ बग्नह उपाशुगओ २२४ सममाण सउणाण ६० सवार-बारमण ५५ पर प्रषेषु अलित हुताशनम् समुद्रविजयोऽनोमय श्रीमुद्रा सक्तगत ८३ १२,२२२ सयक-गण-मत्स्यायो १. मिथ तुहहरदमण ३५ वर-वाय पाण-भोग १०२ सरस हिमनो को १२ हिंसाऽडिय-परवया (6) बोजाति नाम भारा १०१ ४७ " ध..

१३० ३ " जयपुर १३५ बरगाह ११दनाग ११२एदपुर १७० इ-महूसब " ७ परिशिष्टम् [२] धर्मोपदेशमाला-विवरण-निर्दिष्टानां विशिष्टनाम्नां वर्णक्रमेण सूची । विशिष्टनाम विशिष्टनाम पृथे विशिष्टनाम पृष्ठे अइमा २२७ अभिचन्द्र 015 मारिष देस सकपिब २२. अवविसी २०९ भावस्सय विवरण भक्मपाय आसणीव ३० भया (सस्थयार) 01-10५ १२१ (बलदेव) जासाद (भाषा) मरि १२४ ८२ अगषण १०,100 इसकेट १२१ १७७ अग्गिभूह २२७ हादस ७१,७६ भयलग(मा) २२७ अस्नियन १५६-1५८ अंग देस ५५,1, भरत ७४ ११६,१२९ माहमित्त २२३ इदभूत १५०,२२० 卐मदिर सेल १७३ भरिकेमरी १२६ अंग रिरी २१९, अरि केसी 11 इलाइपुत्त २१-२६ अगारमाभ अरिष्टनेमि ११,५४,४१,१९३, इलादेवी २४ मर्दक १३८ १२१,२२०-5इलापवण अचल उपासेण 1८३ 11,1२ 5चुन कप १७९ उजेणी(गिया) ७६,७४, अजिय जिकिंद 100,१०५,१०,११५,१४८, १०० आजियण (1) १६१,१८९,१९१,२0१,२०९, २१५,२१६ २१५-२१७ २१३,२१७, २२३ मा रक्खिय १०० अजि(3) पवष बयाभस १३, १३ मा १७ 18,१९,२२१ म भवर विदेह २ भगुण * उत्तरायण(२३) २ ३३ अंजण पडवय ५१,५९ २११ असणीवेग १०१ माहुर ११ भट्टण मछ १०६/5 उत्तराया १८२ मगगनेगा (गणिया) mसिबोधसमी (भेरी) १९५,१९६ उदयण १०१,११० १९३ भयोग(१)वणिया ११७ आणतबीरिय ३५ अहिणवण उम्पत्तिया बुद्धि २०१-२०८ १९२ अणुधरी २२२ *वएखमाळा ७५,००, भाइरल २९ भणुमाया २२३ १०१,१५८ अंधगवन्धि 卐भाइच मवा ८८*-वस्वाग ८१ भन्निया १,१२ जायर महक विवरण ८९,११,१२६, *भागम -पुच १७८,२०७ १२८,३०,३२,१५,१११, भम्भगिम १७० १८९ आगासगमण (कही) १५५,५५८,१६०,१६,१९७ अभयकुमार २७७,२२९ उसय(क) जिणिध 11,२९,११२, ९२९५,१०,१४४,१४५,१५७, आयप्पयाय (पुग्न) १५४ १९२,२२६ 10,०१,२०३,२२८ * आवारकप्प ६७ -नाह (सामी)५,८०,१४ म एताहक चिदमत्र देश-नगर ग्राम-गिरि गुहाइटवी-सर -सरिदुद्यान चैख-भवनाधिस्थल ज्ञापनाय । * हेरचिनात्र प्रन्थ निर्देशो शाषित । अरिदमण 41,60 भईन् १९२ अवती ६३ क्वतिबद्ध २१५.२१६ अतिसेण . " ३ अश्वमेध भरकर महुरा - २१३ असियत मणस जिण २८ दिन ५५,७१,०१,२८, भामोसही गायन गुजरता १२१,१७८ गोपाळा कणगरह " गोमा 44 कोकणय धर्मोपदेशमाला-विवरणनिर्दियानां विशिष्टनाम्नां सूची। विशिष्टनाम पृष्ठे विशिष्टनाम पृष्ठे विशिष्टनाम दृहे उसमसामि-पविमा ११२ कालिंजर 615गयपुर ७१,८०,८७,१०३, के सभड १६६ भवालिन १७५,१०,१०१ उखमदत ११५ किशिमई षम १७८कुणाला २१३ गारुड्य प्रकार १६१/ कृचियावण ३९ १२९ चायणी गुणचद 卐कचनपुर 1141८३ जिण १९१ + गुभसिस (उजाग) १४,१५७ बहु (का श्रेष्ठी) २०८ कुवेरपुर २१४ गोटामाहिक १.८ कब पूर्वणर १८५ कुमारभदी कणगान २२५卐कुछ १६२,१७७॥ गोउधर गाम -राजा ९७,९८ कणभक्त २१२ गोयम (गौतम) ९४,१२८, कडरीब(रिय) २०५ सुमपुर 1३१,१९४ 180-1४२,१५० जपणकुम १३५ गजुष १८५ गोवाली (गोपाली) २२१ कपणपाठ 44,९,११,१२७ गोविड़ ०,८,१५ कह (कृष्ण) १९,५४,४१, फेसि-गोषम परिय १५२ गोसांस चदन १९५,१५० सी गणहर १५०-३५० अवपूयमित १०८,१५० + कण्ह जगय( वसुदेव) हिंदी कोका (का) १८९-१९१ चमोल १०९,२१॥ ५३,१९० चासह(क) १५ कण्ह मुगि २२८,२३० कोहग(अ) (उजाग, चेइज) चड(द)वडेसय 34,७७ कत्तबीरिय १३५ ११०,११२ चर १७५ +कप्य २२० चदात्त १२९,1३० कमलामेसा १०९,२१६,२९० पदणा(ना) ८६,८९,२१५ कमकाया २२४ 5 कोसल देव 1८२,२२७/ चदपा १९२ ॐ कपिखपुर १२०,१२७ कोसिय २१९) क पा ३४,५५,८९,११६,116, कबडरमण 615 बद्दलय २२८ 115,120,120,1५१।२१९ कम्मापवाय पुन १५५ खप्पबाय गुहा ११० पाना (चाणक्य) १२९,३८, कवक(or)प(कृतपुण्य) खदप (स्कन्दक) १४५ १३९ ८६,२०-९५,९६ खादिष्टापरिय २२७ चिन(चित्र) मुणि १२३,१२४, १५८ करक 111,114 खम(क)(म) 16 वित्तगर-सुष खमणा (प) 143,300-108) कार (कार) के विपरहिष २,१२०,१२२ सुपा १३७ म कलिंग 1१६,११, चिनसभा १४३ १३७ १२०,११०,१११ गगन पिलाय() १२१ १२८ कबिल ३७ जयमा 1,१६०,१९८] वि()लणा १८५३७५ काग(क)जब कागपिंडी १९१४ गाणि- पिग १२५ भकामस्त्र . राधणय १८. सदमवर २५ नापा ११०,२०६ कारणिच २०५ (गारपर्य) नागदा ६५ काम(लि) (क.ग.व) मारिज 14६-१८५ चेदय (पेटक) 4310135 ३०-३२,१५८-१५० गधधिम १९९,९०० जखमबहर २२० काछबट्ठ ९मगधार 114,11 जवसादिग्ण १.५ १०कोहाग १९० कोमवी १८९-१९ गणहर २ २२१,१२० चीजसुभ बंधन १६. इस ८०,२२० पदमपुर ६ नोइनपा 100 दहिवाहण ११३-5 दामिण महरा पिण्ड्व १०४ विहिवान धर्मोपदेशमाला विवरण निर्दिष्टानां विशिष्टनानी सूची। विशिष्टनाम पृथे विशिष्टनाम पृष्ठे विशिवनाम हे जमय-सगया १ विकि)(जिनेन) मदनपुर ११७,२१५ जामय कवाय (वोय) १९०/ १४२,१९३ इतन(व) ११७,२१४ -गरूब १९०-आगम १४ दल-बल दिया २१५ जम १३४ -मार्ग २६,२८ मग मुणि १४५ जमग्यि २३५,३५-मुभि अमालि १३० जियसन ३,२९,३०३२,४६, दमकप ववहार मजबुडीव २,२१,२३,३२, ५५,६१,७५,८४,१०,१३४. दयालिब (वेवाकिम) ५५ ४६,५५ १३०,१५७,१०,१९८२॥४॥दसषणपुर 10 १२८,१२१,१५१,२२७ जिपारि १३३,१८९ दरपणामह (दशार्ण भद्र) १० २२० ३(अ)हिहिट १०७,206 जयसधि २१९ दपारचक (कुल) ७,१०-३५, जयसिहायरिव(सूरि) २२५,२३० जोगधरायण १५,१९५ अयलेन-अजिषसेण रहर ८९,११६,114 उस जरासध ७९,२२५ ३ दानसाला १७७ जालकात मणि दिलेण( मन्दिवेग) ९२ ४०,५९ 1१५,१२७,१८ विग(4)वर-वसही अलापह १५६ ११ (ब)मोकार ९८ जसमह ६६,१५,२२७ १०७ .. जसमा ६२ मि (नेमि) ६-३२,१७,५४ विध्वमहाभ ३२ जायज ७,10,४,११२ सत्तायरिमा जाका 30,1२९,१८४ १६३,१५० तमाला (अवधी) ३ (दो)जोहण जिण (जिन) १,१३,१४,३७. बारादेवी २२८ १८,५७,191,10४,१७,१२९ निन्थयर ३७,१०४,१८३ दुरावलिय पूसमित्त १०४ *जयसद-कुसुममाका १९२, -पतिमा ३२ दुमुणिचरित्र (मिमुनि चरित) १७७ 104,126,१३२,१५१,१७८ -धम्म ३७,५६,१८,१५२,१८९-मदिर ७१ दुम(मह ११९-१२२ ज-धरा ॐ दुरुडपतिया गाम २१४ --पकिमा 31,104 तिमिसा (गुहा) २२८ .-पक्षण २२७ ०९,१०५,१८५ ति विटु (४) १२६ देव (२) मापा २२० १०८ 5 गिणि पेस २२० देवई 14. -भवण ११८,२२० तुरुमिनी ३० देवक 9-मदिर ५७,२२९ पठिपुर २२७ देवच ६९ १७६ | नेपाटिसुभ २२५,२२६ देवदत्ता (गणिया) 100-१०५ *-वण १८५,२२०/5 घूभ ५८८ देवसम्म जिण करिपन २१९ धूलभर २२० घण (१) 66 जिणव(ब) ३३.३९,५५, * येरावालिया २२८ (२धन)सत्यवाह २५, ५६,७१,७२ दक्षिणावह १६१,१९1 ३५.३२,१५५,१५६ जिणदेव (जिनदेय) २२१ दहप्पहारी (पहारी)२-२३ धणदेव २२७ जिणभा १५५ ददमित्त २१५ गाल ८१ जविणायस(य) ५९, वच ३०.३० घणमित (पमित्र) २१७ ፡ २२८ दीवार १३५ दुषमा १७ १२० तिनयण १५ मा सूरि १७२/तिविजय पती १९० पडिया २१५-२16 नाइ(4)ी १९३७ बागवर धम्म जिन " २१३,२१७ सादर " 1७० नागपीडारक नारम धर्मोपदेशमाला विवरण निर्दिष्टानां विशिष्मान्नां सूची। विशिष्टनाम ठे विविधनाम पडे वणवण नमि (२) पसेयपुछ १९१२२, क पञ्चाक १११,१२० धणबाह १९५,१९५ १४ पव(पण) ८८,१९७ अमसिन सर नमुद मनी १२३ १०० पयोग(क) धश ९० नमोकार (पत्र) १५३,१७९, * पटविधा। १२८ 41,110,२२२ १५०१ धम्मकिसि २ नहसेण १९० * पदमाणुजोग १०६ अम्मनस (भमयक्ष) नाद(n) १३१,१३२]5 पहमरा २२० १३३ पदव (पडताभ).५,८०,२२० २२९,३०5 पड(क)पण 161 भानमोस (धर्मघोष) वायरिज -जिजायत्रण पडरग " ३५,९९ नागनु सरि २२८ पपणती १८.८८ पहोकर धम्मक १०४,२११ नागदेवया १४६ पशेयधुद १२२.१५८,१८९ घामहाभ ११ पनप (प्रभव) १२८,१२९, धमान २११ मागहाथी २२७ 110-1५४,२२० अमिल २२७ माढय विधि ११८ पभाम (1) गहर *बमोधरममावा-विवरण २२९, माय अमायण ६. पभास (२) तिस्थ १३५,२२॥ २२० गायत्त १५८'पाग नित्य ४६ भरण १२० ॐ परमिरीष्टिय १२१ 卐धारा-शाहजन ॐ नाशिक पुर १९,१९४ + परमेसर-माण निकामा धारिणी (1) ३२,४०,५६,३१,८५ ८४ परसुराम (राम) ३५,१३६ निभ(निम्यक) 110,116 १२५.११९ (१) २००,२१५-२५४ लिहि पाउड १६७ २२० ८३ प पावलिपुर नी(मीति ) सरब ३५,२९० १०७,१२९, २२० नेउपडिया (नारपपिढता)४६, १३८,१३९,१७६,१८९ नउरुग 6 पायय नगरदेवया १९९ ५२ पाय(क, ग) ५८,२१५ नम्मद २२१ पास जिण (सामी) १४०,१९३० नाखवाब .05 पउमदद २२२ नहमाल १६७ पडमपा जिज १९२ पिक्नणय २२० महविहि १३४,०१४ ६ नहिया ६.१,६५ पउमसिरी(पपाश्री 1) ३६,२१४ पिंडोलक १२५ जनगाम २०१ पियकारया ३२,११३.104 १२१,११० पटनाबई 14-1991 पियदसणा (२) नापिक २१-१२ पउमुत्तर १६२१६५,१00 १० पचनमोकार महामत ५७,01,01, पिसाट्य १ असिरी २२० पियाम १८२ ३२,040110,१८७-१८५, २२४ ६२,५५,६५ नीसेण 113-11५,११,१२८ पचय २८ पुरीमिनी फमदीसर २०परयण्ण सब ९ पुष्परर (उजाण) १२५ ममि (1) जिण ३९३ पथसंक दीन . २०९ पतिणी ७५,०५ पहाया (२) " " १९९-१२ मिचरिय १३८,२२०/उमरह " " २०९,२२३ पु(पो)दरीज 66 १८३ भूपवित्र १३० मोनगवस २२५,२२५ भोजदेव १३. सुपिचर २२१ मुगिनय जिन १.८ " काही मक २३४ भोपदेशमाला-विवरणनिर्विष्टानां विशिष्टनामों सूची । विशिष्टनाम पृष्ठे विशिष्टनाम पृष्ठे विशिष्टनाम पुष्पाचून ४२ भरह (1) २०,२९,१०१, महासाक ११० शुकडा (पुष्पपठा) ४१-५६ १२९,१५१,१०६ मदिवसीह १७६ 5पुष्कमा नयर ४२ भरह (१)नट २०१,२०३,२०० महुमहण ९,१० पुप्फाई ५२,१३,७४ भरह (भरवा)१०,४१. कमरा (मधुरा) ..., पुष्पमाल (माया) १९७ ६२,४४,७९,२१. ५८,७५,10८,१४६ जपुरिमशाद १२. भ(भा)हवास २१, महेसरदत्त १८२ 5 पुरिसपुर २३,३०,३२,२०,४६५ मा(म)गद तिक्ष्य १३,१५५ १२१ पुरिसोत्तम ११५ १४५,२२० माणस(सरोवर) १०५,३७६ पुराई(पी) २२७ भरवाहिव(भरहमाइ) १६,१७४ मारी 16 भयष्ठ १६,१०,१६० मालगा २०९ पूरण भागय २०४ माहुर (माधुर) 10,3,4, २१० भारह-कहा ३ ६०,२०० समिस( पुष्पमित्र) १०४,२०० मिल्छ २२ जा मिगाको? १३४ पेरणय १०,८३ भुम ३८,३३९ मिगाई १०९ पैशाविक मापान २२० १२ मिहिला १२०,३४,२२० पोहसास ६ पोहिला ३९२ करगुरविनाम मह तित्यपर-पतिमा १६० 1०९ बसीसक्य नायक निहि मगड गणिया (मगध गायिका)२२७ मुह पोती मगह सिरी (गणिया) मुखदेव १००-104,१०५ १०,११५/ २२० मगहसुदरी (गणिपा) २१५ मूसियार बधुमई १९५ मच्छिष मल २१३ मेषमा (मेतार्य) ७६-८० ११५ मझोतर २२७ ३ १२५ না १५१,१५७ १००,१९२ बमदत १२,१६,११८ मणियम() मेहनाम १२६ पक २२७ महिय (०) २२७ बसदेव१३,14,29,41,1५५ ।। २२० मोरियपुत्त २२० पहिस्स(1) २२७ मही मोरी २२७ २१२ रविषय १५८ 5 बारा ६,१८,१९,१४,८१, मयग मयणपड़ागा (गणिया) ६१ रंग ६५ मबहरिया बाचचद २१५,९१० ०६ भावाति नका १८६ गरहठ्ठप भामा २०६ मरदेवी २९ रतवर २०॥ बाहुबली जमकमूमि " रहणेमि (भनेमि) १३२१ विनुसार १३०,१३८,१३९ मरुष(ग) २०४ रहस्समजूसिवा १८२ कवि()(पणा)पद्ध मशि जिग १९३ राइ(य)मई (राजीमती) ५,६, २५,०३-१०५,२०२ महागिरि २२७ मक्ष १४९ राम-परसुराम अभंसीरवण-वेड्य १६०,१५५/रामाषण २,९. मागुन 100 महापाना २१० हायगिह ७८,५९,८९,९०, भइसण २२. महाविदेह ८. 100,914,२४,२५,२०, महा १०,८९,१०,१११,२०० महावीर १00,10,100, १२९, ३२४५,141-1101 भदिख १२० १५२,१७८,२२० २२१,२२५॥२२. " 1055 मोरिय देख १०८,१०१ महानसिक ३२ महाप उम राहावेह २२० सड़ण गढी १५ बसुभा " M १३५ समाचली " १४६,१६० विध्या धर्मोपदेशमाखा विवरण निर्दिष्टानां विशिष्टनामा सूची। २३९ विशिष्टनाम पृष्ठे विशिएनाम पूरे विशिष्नाम पी रावकालिन १९६१२७ वसतसेगा (गगिषा) ९०-९३ साली १११ रिति चरित्र १६०,१६१ वसुदेव सिउलि(गि)या-बिहार १० (५) २१९ पसुपुज ५३ रेणुगा १११ प्ररेवय (0) उधाण 1,14,५४ बसुमई ८२ सम १६. सत्र (साक्य) २२७ बाउभूद रोपिणी सगम (१) ९०,१०१ "पाचमुख्य १८३ २२१ रोहगुत्त १३०,140 वागारसी २१,२२१ सगमायरिय () १३२ रोहर २०१,२०२ वालादेवी २२७ * सक्षष्यवाय पुष्व १५४ रोहिणी ५,१८,१२७ वासपाचा 1६० सभामा . जलका पुरी ३ बासुदेव 13,161९,५४, सबबई २१५ २२.२५ ८१,११५,१९६ सम्म (स) गिरि ५३ जनिक निदेखण (सरोवर) • वायुपुज १७५,100 काली १३३ विगषभया २११ समकृमार (१) १२३,१२५ कलियय ८८ बिगारधवल जयणसमुद २२१ विजयदेवा २२० परिक्ष १७९,१८२ जलाइ देय १४६ फा सनुजय (शशुजय) शैल २२० लेहसाला २०४/5 पिंझ (1) 4. मदद ३०३१०५ लेहायरिय १०८ अति जिम १९३ सोहगल १११ सपागरिक्षण मंत १८७ सोह(हि) ५१,१५० २०१ सभव जिण १०७,१८ पहर १९२ पकपूछ(लि) १०-१२ मिहु(विष्णु)कुमार सभूष २२० १६१-१६५,900-१७५ 卐वच्छगा २१०,२१८ समु(मो)इविजय (समुद्र विमक जिण गजवेग १९५ १०५ विजय),014 विवडिया २०४,२०९ विसाहनदी १२१,१२५ व)मर समातम २२४ सयसहस्सवाय तेज १५ १२ वस्थामच सवाजिम २५ बदमाण सामी २५,०९,१०, सरोह(हि)जि मूली 41,16 १७५,१५७,२२१, पिसनदी ६९,१२४ सम्बसिद्ध विस्समूह १२४ वहिकाचार्य सन्मण्य उत्त २०३ धीर जिय (नाह) यबर १२८ १५१,१५८,३९२,१५३,२२५ सहरसार 32,49 ववरजष वीरगम १४६ साकेय() ६२,३५,०६, वरनाभ यु(विष) २२० १०९ विस्वाम तित्य १६५ भारगिरि ५८ सागर यहार ६७ वेय (वेद) ३,१७ सागरद 4,00,118,१५०, जबसतपु(क) २१,२६, वेष १९५१७६ १९० ३४,४६,५२,६७,७२,८५,111, वेवरती 20-४२ सामि-लेह ४१ १२६,१३३,१३४,१३०,११४, देसमण २२२ सारस्सप १५ १५६७१८३,१८६,१९० देसागर ९. " ८८ विणमि २२० / विजयवई २१६.सर्व 66 (बिसाइभूर १०८,१५० विश्वकाम ८" . २४,१४० समक्स ८८ . २५/साहिगाम " सिंघल दुढ़िया " ४२ सुपास जिव १६॥ सुमह जिन २०० २०१ सुमाम ०३ सोमदेव (1) ८४ २४० धर्मोपदेशमाला विपरणनिर्दिशना विशिष्टनामा सूची। विशिटनाम पृष्ठे विशिष्टनाम पृष्टे विशिष्टनाम पृष्ठे सालिभाइ (शालिमन) ८३ सुदसण (1) १७ सुहम्म २२० मसावस्थी ६३,१३,१५04 (२) पुर २२० सूयगड ६० १६० सदसणा (1) ७६ सेजापाथ ११९ सि(से )जभव २१,१५१ १११ १६. सेवा १३२ २२० सुधम्म १४५,१५१ सेपित्र(य) ७८,७९,९२, सि(से)जस (श्रेयांम) ४६४४ सुमदा १७५९४,९४,१६,१२,१३२,180 सिद्धा ५३ मुदरी ११५,१५०,२२१ सिद्धस्य (सस्थवाह) १५७ सुदीनद १५१,१५५ सेप्रणय ९२ १९२ सेयवह सिद्धपुष३३,३९,१२९,१३७,२०० सुबधु १३०३९ सेपससिस सिद्धमाका १०८ सुबुद्धि ० मेयस (२) जिण १९३ सिहसेन दिवाकर ५७ सुभद्दा (सुभद्रा) ५५ ५७,१२६ सोदाय २०० ॐ सिखायप(तण १९२ १२३,१२४,१३४ १३१ सोया(पा)रब १९०,२१३ सिंधु नय 5६५ 1१२ सोमणस जसिया नई १७४ सुषदेवी (देवया)-श्रुतदेवी १०७ मियबह (देवता) १,२३,२५,२६, सोमण्यम सियवाहिय ८८,९६,१००,१०६,१०८, मोमध्यभा सिरिकता ६६ 200,१२२,१३६,१३८, सिरिपरिम सोमसिरी 1८५१२,१५५,१४८,१५०,१५६, 'सिरिपुर फसोहम ८८ ११, १५,100,१७८- सिरिमाली सिमित १८५,1८६,१८,१९१,१९२ सिरी देवी २२२ १९४,१९५, १९७,१९९,२००, २२० जसियन २१८,२२१,२२३,२२०,२२९ हथिणाउ(प)र १२३,१२६, सिव(वा)देवी 1,14,195 मुरट्टा(ह) ६,५८,३९५,२१३ १३५,१३६,१६२,१७० सीतल जिण १५२ सुरस्थिय १०९हबिसीसय ७२ सीमधर १०८,३४८ सुरसेल १९२ हरि ३,१९६ सीह ०४,७५/परिनदी ११ सीहगिरि (1) 10 २१३ सुरुमा 11२-१११ उधर सुकुमारि(लिपा १९८,१९९| सुविहि जिम १९२ वारपा() ३५-१९ सुगय(त) २,३७ सुवष (सुमत) साधु २१९हासा १३७ २२० सुम्बय (२)1,88300145 हिमवत १६६,१८२ सुजिट्टा ३१६'सुसेण ०३ हिमवान् " " ८ " ८४ ७ २२४ सुरेंददत्त 186 सुटस २२० इरिक्स " ८ सुजसा ७

Dhamaupadeshaamaalaa Vivarand-a

Author
Sri Jayasimha Suri
Title
Dhamaupadeshaamaalaa Vivarand-a
File name
Dhamaupadeshaamaalaa Vivarand-a
Text
OCR done
Citation
1949
Published
2006/03/31
Publisher
Bharatiya Vidya Bhavan
Language
Sanskrit
Pages
289
Library
Sri Kuppuswami Sastri Research Institute, Chennai
Classification
Moral Philosophy. Ethics
Keywords
Niti
DLI number
368331
Barcode
5010010028002.00
Scanning centre
S.V. Digital Library, Tirupati
Digital publisher
Digital Library Of India
Rights
IN_COPYRIGHT
VMLT id
JBLwpz2OmeV
Download PDF

Dhamaupadeshaamaalaa Vivarand-a