·No text on this page.

·Gaekwad's Oriental Series.
Published under the author.
ity of the Government of
His Highness the Maharaja
Gaekwad of Baroda.
General Editor:
B. Bhattacharyya,
M.A., PH.D.
Rajyaratna, Janajyoti.
HC)
No. CIX
महापण्डितश्रीमदभयाकरगुप्तविरचिता
निष्पन्नयोगावली
"

·No text on this page.

·NISPANNAYOGAVALI
of
Mahāpandita Abhayākaragupta
EDITED BY
BENOYTOSH BHATTACHARYYA
M.A., PH.D., Director,
Oriental Institute,
BARODA
1949
Oriental Institute.
Baroda

·ONIX LIBRARY.
Printed by Ramanlal J. Patel, Manager,
Sadhana Press, Baroda and published
on behalf of the Government of His
Highness the Maharaja Gackwad of
Baroda by Benoytosh Bhattacharyya;
Director, Oriental Institute, Baroda.
20th April 1949
Price Rs.
1190
M 1
SANSKRIT VIDYA
E
TIRUPATI.
KHA,
*

·No text on this page.

·PLATE I
AKŞOBHYA MANDALA
according to Pindikrama
Frontispiece
Firom a Nepalese painting

·PREFACE The Nispannayogüvali of Mahäpandita Abhayākaragupta of the Vikramasila monastery is now presented to scholars of Indian Buddhism as No. CIX of the Gackwad's Oriental Series. No apology is needed for its publication since it is one of the grandest contributions to Buddhist rituals and Buddhist psychic science, within the shortest possible compass written by an ancient author who, although inherently eminent, is almost forgotten due to the threefold influence of time, neglect and ignorance. The publication of the Nişpannayogūvali will make it particularly easy to interpret a large number of statuettes discovered in the Forbidden City of Peiping in China, and published by Professor Walter Eugene Clark in his two magnificent volumes of the Two Lamaistic Pantheons." Two Lamaistic Pantheons." His book has been largely consulted and utilized in preparing the introduction with the express permission of the worthy Professor. The edition of the Nispannayogavali is mainly based on two MSS named in the footnotes as B and C. When the text was passing through the press we were fortunate in securing a third manuscript from Kalimpong through the good offices of a Nepalese scholar of Buddhism Pandit Siddhiharsa Vajracarya, With the help of this third manuscript many obscure and difficult points could be corrected as the sheets were being print ordered. In spite of this, I am conscious that the edition is not entirely perfect for want of more reliable material and what is presented here is the best that could possibly be done in the circumstances. Details of the MSS are given below:- B (Baroda). This is a recent copy of the Nişpannayogüvali written in Newari characters of the last century. The MS measures 91" inches by 3" inches and consists of 128 folia. There are 5 lines on each page and 36 letters on each line. The MS is in the private collection of the editor. C (Cambridge ). The second MS is a photostat copy of the Nişpannayogävali preserved in the Cambridge University Library and described by Cecil Bendall in the Catalogue of the Buddhist Sanskrit MSS in the University Library, Cambridge, 1883, on p. 40 under No. Add. 1279. It is written on paper in Newari, with 82 leaves and is dated N. S. 995 (A.D), 1875). This photostat copy is preserved in the Library of the Oriental Institute, Baroda. N (Nepal). The third MS of which occasional help was taken in verifying readings of the two other MSS is deposited in the Library of the Oriental ·Institute, Baroda. It is written in Newari characters of the last century and its 102 folia are bound in book forin. Its Library number is 14011 and it contains in all 1560 granthas. Besides these three copies I do not know of any fourth copy of the work in existence in the Indian MSS Libraries. Before closing this short preface, I have to record my grateful thanks to several individuals and scholars. My grateful thanks are due in the first instance to the great American Orientalist, Professor Walter Eugene Clark for giving me an unstinted permission to use any part of his book cntitled the " Two Lamaistic Pantheons." To my colleague Pandit K. S. Ramaswami Shastri, Siromani, Sraula Pandit of this Institute I am indebled for reading the proofs of the text with me and for suggesting improvements. To Pandit Siddhiharsa Vajrácarya of Nepal my thanks are due for taking an active interest in the publication of this work and making available the third manuscript without which the editing would have been much less satisfactory than it is now. To the authorities of the Cambridge University Library I am particularly grateful for supplying a fine rotograph copy of the work. The Manager, Sadhana Press, Baroda execut. ed the printing neatly and our technical assistant Mr. M A. Joshi rendered assistance in various ways. My heartfelt thanks are due to them. Baroda, 18-2-1949. B. BHATTACHARYYA

·CONTENTS
Preface
5-16
Introduction
9-86
"
*
List of Mandalas
89
Sanskrit Text of Nişpannayogávali
1-93
Index
1-16
Appendix I. List of Deitirs with Sanskrit Names as
illustrated in Vol. II of Two Lamaistic Pantheons, 17-28
Errata
29

·LIST OF ILLUSTRATIONS
.
Plate I. Aksobhya Mandala
according to Pindikrama
Frontispince
Plate II. (a) Tālikā
(6) Kuřciká
(c) Kapätá
(d) Patadhårini
To face p.3]
Plate II. Paħcarakṣa Mandala
To face p. 33

·INTRODUCTION The Author Abhayākaragupla. The last colophon statement in the Nispannayogävali makes Mahāpandita Abhayākaragupta the author of the book. It is also recorded in the Tibetan Tangyur that Abhayakara is the author of Nispannayogüvali, and the Tibetan translation of this work is extant in the Tangyur collection. Mahāpandita Abhayākaragupta was a prolific writer and many of his works were translated into Tibetan. He was himself a great Tibetan scholar and translated books into Tibetan by himself. The Tangyur Catalogue of P. Cordier assigns twenty-four works to him including the Nispannayogavali. The list of Abhayākara's works as given by Mr. Phanindranath Bosel is stated below:- I. S'ri Kalacakroddana 2. S'ri Cakrasambarā bhisamaya 3. Svadhisthånakramopadeša nåma 4. Cakrasambarabhisamayopadesa 5. S'ri Samputatantrarāja tikdamnayamanjari nama 6. Sri BuddhakapālamahatantrarajatikaAbhayapaddhati nama 7. Pancakramamataţikä сandraprabha nama 8. Raktayamántaka Nispannayoga nama 9. Ganacakravidhi nama IO. Vajrayanapattimanjari nima Varāvall nama mandalopāyika 12. Nişpannayogávali nama 13. Jyotirmanjari nama Homāyika 14. Ucchusma Jambhala Sadhana nama 15. Bodhipaddhati nama 16. Sri Mahakalakarmasambhara 17. Vajra Mahakala Karmoccățanabhicāra näma 18. Vajra Mahaküla Karmavibhangabhicåra nama 19. Vajra Mahaküla Karmaklyastambhanábhicăra nama 20. Vajra Mahakala Karmavákatambhandbhicăra nama 21. Vajra Mahakala Karmacittastambhandbhicăra năma 22. Vajra Mahäkäla Karmabhavasosaņābhisapa nama 24. Upadešamanjari nama Sarvatantrotpannapunyasämänyabhäşya , Bovo: Indian Teachers of Buddhist Universities, pp. 881. 72 ·10 Very little is known about our author Mahapandita Abhayākaragupta from ancient historical sources. From information available we know that Abhayākaragupta was affiliated to the Vikramasila monastery, obviously as a professor. He was respected in Tibet as a scholar and as a Tántric author. He was a contemporary of the Pala King Råmapāla of Bengal who flourished in A.D. 1084-1130. Many fanciful and miraculous feats are attributed to him in Tibet showing that our author was an adept in Tantra and was able to perform miracles whenever required to protect Dharma. The Vikramasila Monastery. Since the author Mahāpaņdita Abhayākaragupta was attached to the Vikramasila monastery, it is necessary to give here a brief account of this monastery. Those who are interested in a detailed account of this monastery of international importance in pre-Mohammadan times may refer to the admirable account of it in Professor Dr. A. S. Altekar's Education in Ancient India, Pp. 125 ff. The monastery of Vikramasila was founded by the Pala King Dharmapala (C. 775-800 A.D.) as a teaching institution, and it grew in course of time to be a centre of international learning where Tibetan scholars used to flock in large numbers to drink deep at the fountain of Buddhist knowledge. The most famous among the professors at Vikramasila is undoubtedly Dipankara Sri Jñāna who was invited by the King of Tibet in the IIth century to visit the country and to reform the condition of Buddhism there. Mahåpandita Abhayakara was a scholar of no less fame and his Tibetan translations show that he also may have visited Tibet. Some authorities think that Vikramasila was the second name of Dharmapāla, and as he was the founder of the monastery, it received the name of Vikramaſila in consequence. The Vikramasila monastery like other sister monasteries of Nalanda and Odantapuri was destroyed by the invading hordes of Mussalmans in the 13th century. Their destructive work was so perfect that it has become difficult to identify these places to-day. From Tibetan sources it is known that the Vikramaśīla nionastery was situated in Bihar on a hill on the right bank of the Ganges. This ancient place is now identified with the Patharghata hill where extensive ruins, antiquities, and Buddhist images have been found. After destroying the monastery and slaying the shaven monks the gallant Muslim conqueror must have discovered, as he did at Odantapuri, that it was a ."college” with huge libraries. These libraries the conquerors systematically burnt to the great relief of the antiquarians of the present age (1) The Date of Abhayakara. Pandit Abhayākaragupta of the Vikramasila monastery is the author of the present work Nişpannayogávali. He wrote another work " Munimatalankara" ·II in the thirtieth year of the reign of the Pála King Ramapala, which is equivalent to circa 1114 A. D. Thus our author belongs to the fourth quarter of the Irth and the first quarter of the 12th century. Destruction of Buddhism. The Muhammadans destroyed Buddhism in Bengal in the beginning of the thirteenth century. Our author flourished nearly 100 years before this destruction.' Buddhism at that time was in its height of glory. Buddhism of that time was not the Buddhism of Lord Buddha or of the S'ünyavādins and Vijñānavādins, but was entirely of a different type. It was the Buddhism of the Vajrayānists of the Mahäsukha School in which all forms of yoga, tantra, mantra, magic, gods, goddesses, mudrås, mandalas, etc. were intermixed. It was a sort of hybrid form of Buddhism in which all that was good and bad in Buddhist history was incorporated. As a result, Buddhism became extremely attractive and popular in Eastern India. These monasteries were like forts with formidable walls and gates and contained innumerable temples, lecturehalls, libraries, myriads of images of gods and goddesses in precious stones, gold and silver, and were overburdened with the accumulated wealth of the ages. The lure of loot attracted the invaders, and the monasteries were destroyed. Monasteries before destruction. Hundred years before that destruction these monasterics were humming with academic life. Great scholars were busy writing new books and now Šāstras, lecturing to pupils and adepts, attracting pupils from distant lands like Tibet and China. There were mystic professors passing years in quiet meditation, and in the practice of Yoga and Tantras, and revealing their rich experiences in books on Tantras, Sadhanas, and Mandalas. These great mystics were making their new experiences known to the masses through lectures, mystic songs and communions. They were as it were serving as intermediaries between the terrestrial and celestial worlds, and were trying to beautify, ennoble and elevate the earthly life with light obtained from the spiritual world. The present work Nispantayogávali. Our author Mahā pandita Abhayakaragupta was one of those great mystico whose name will remain indelibly written in the pages of the history of mys. ticism in India. He wrote many books on Sadhanas and Mandalas, practised meditation, visualised deities and transmitted his knowledge to posterity through excellently written monographs and disciples. Unfortunately, however. much is not known about him uptill now, and it is doubtful whether any of his See P. Bose : Indian Teachers of Buddhist Universities, p. 8a. # Dr. Radbakumud Mookhorji la his * Ancient Indian Education, P 393 state. that" Abhayakara was an eye witness of the first Turuska invasion of Magadha." This is improbable unleas bis span of life has been remarkably long. SNP WWE 14 M 2 #.

·12 other books are ever published or known. Thus the Nispannayogávali presented now in the Gaekwad's Oriental Series proves to be first of his numerous works to be published. Even if Abhayākaragupta is not well known in the land of his birth, he is no less a celebrity in Tibet where all his works are preserved in Tibetan translations. He is worshipped as a saint in Tibet, the land of mystery and snow. No apology is needed for giving this valuable work Nişpannayogdvali an edition because this would serve to rescue the name of this great scholar from oblivion. The Nispannayogāvali is a work on Mandalas and is remarkable for the richness of information and brevity. It contains in all 26 Mandalas in twenty-six chapters, some short, some long. All these mandalas describe innumerable deities of the Tantra cult. A large number of these descriptions is absolutely original, highly interesting and informative. Many of the names and forms are altogether lost, but are published here for the first time. Many of the deities describ. ed accurately in the work are not to be found anywhere in printed literature. The Nispannayogāvali thus presents unique, original, useful and most valuable information which constitutes our most authentic material for the study of the images and deities belonging to the Buddhist Pantheon. The Sadhanamala published earlier in the series indeed presents valuable material for the interpretation and correct identification of numerous deities and images, but the Nispannayogāvali outbeats Sadhanamala, since the material presented here is more varied, more extensive and more prolific. Discovery of Chinese Statuelles. What service this Nişpannayogāvalı can render to Buddhism may be illus. trated by a reference to the several hundreds of images of Buddhist deities discovered in the Forbidden City of Peiping in China. It will incidentally show what influence Sanskrit exercised on China and on her Buddhism, and will illustrate forcibly the cultural penetration of Sanskrit that took place in the deepest regions of China. This is a further monument to show how Sanskrit conquered the hearts of the Chinese people even so late as the 16th and 17th centuries. In July 1926 Stael Holstein received permission from Mr. Chuang, Pres ident of the Palace Committee, to visit a number of Lama temples situated in the Forbidden City, temples which for many years seem to have been entirely neglected. In the upper storey of one of these temples, the Pao-hsiang Lou, he found a collection of bronze statuettes constituting a Lamaistic Pantheon which had consisted originally of 787 figures. These figures along with a series of photographs from three manuscripts written in Chinese were studied by the famous American scholar, Professor Walter Eugene Clark, Wales Professor of Sanskrit in the Harvard University, and he published the material in two ·13 sumptuous volumes, entitled, the Two Lamaistic Panthsons in the Harvard Yenching Institute Monograph Series in 1937. The first volume contains an introduction, bibliography and indexes of gods and goddesses in Sanskrit, Tibetan and Chinese. The second volume contains illustrations of the deities. These illustrations are of the utmost importance for the study of the Buddhist Pantheon not only of China, but also of India, Nepal and Tibet. The original images bear inscriptions in Chinese and sometimes in Tibetan and other languages, and the learned author took great pains in reconstructing their Sanskrit names. In many places it was not even possible to assign these foreign names to their accurate Sanskrit equivalents. All the Sanskrit names which could be restored are valuable additions to our knowledge and we take the liberty of giving a list of deities so represented in China in alphabetical order and append it to this volume. Chinese slatuelles influenced by India. A large number of these names derived from Chinese sources is to be found in this Nişpannayogdvall. It may be remarked here that the deities dis. covered in China have no descriptive parallels in literature, whereas the Nispanna. yogāvalt not only gives their names but also full descriptions of at least 60 per cent. of all the deities found in China either in the form of statuettes or miniatures in manuscripts. It is thus very probable that Chinese artists derived their inspiration from Sanskrit originals before they carved out or moulded the statuettes of Buddhist gods and goddesses in China, for it is quite inconceivable that any artist can prepare images of such wonderful complexity from his own imagination entirely without the help of Dhyanas or descriptive texts. Another remarkable point that may be noticed in this connection is that although the paintings in miniatures have a distinct Chinese flavour, no such thing is noticeable in the statuettes. The statuettes present characteristics such as are to be found in the images coming from Nepal or Tibet, and it is quite conceivable that these statuettes were made by Nepalese or Tibetan artists and then exported to China. We can also imagine that the Chinese King of the Forbidden City of Peiping imported Nepalese and Tibetan artists to China and made them execute these statuettes under royal command. Whatever may be the circumstances under which the statuettes were made, it still remains to be seen wherefrom the artists derived their knowledge of the correctness of the form of the numerous deities for the purpose of representation. Since this book Nispannayogdvalt gives full iconographic descriptions of most of the deities found in Peiping, it is not unreasonable to suppose that the Nispannayogavalt formed at least one of the originals from which the artists obtained the correct idea of the form of the deities. Otherwise it is diffcult to See Appendix at the end of this volume.

·14 conceive how form can be given to such obscure deities as the Sixteen Bodhisattva, the Twelve Pāramitās, the Twelve Vašitās, the Twelve Bhūmis, the Four Pratisamvits, etc. which are described accurately in the Manjuvajra Mandala in the Nispannayogāvali. It is not possible to prepare images of these deities without the help of the descriptions given by Abhayākaragupta. The conclusion is thus irresistible that the images found in China correctly represent the forms described in Nispannayogāvali, and the artists received this inspiration directly from this work of Abhayākaragupta. According to Professor Clark who studied these statues, they were presented by emperor Chien-lung to his mother on the occasion of his mother's eightieth birthday in the year 1771. It is therefore conclusive that even in the 18th century China continued to be deeply influenced by Sanskrit Buddhism which she received through Tibet. The importance of Nişpannayogāvali in unravelling the iconographic prob. lems of the Chinese statuettes can hardly be overrated in the present state of our knowledge. The obscure deities described in the Nispannayogávali can hardly be found in India today, but it is strange that their images could be made in Tibet and installed in China even in the 18th century. There are several reasons for their absence in India. Perhaps our author was better known and respected in Tibet than in India, or we have yet to discover hidden store of images prepared according to the Nispannayogāvali cannon from under the ruins of some monastery destroyed by alien invaders. According to Professor Clark, plaques and moulds of these divinities are found with the local dealers even now, and illustrated MSS in Manchu and Mongolian with miniatures of Buddhist divinities are still to be found with curio dealers in Peiping and elsewhere. The question may be raised why the Chinese had such a fascination for Indian divinities which are the products of Indian Buddhism. To find an answer we have to go deep into the question of Buddhist rituals and the origin of deities. The sublime nature of the Buddhist Pantheon no doubt attracted tbe Chinese mind to it. Origin of Buddhist Deities. The origin of Buddhist deities is hidden in a class of Buddhist literatura called the Tantras. These Tantras are psychic sciences which prescribe a variety of psychic exercises in order to experience certain supernormal phenomena. The deity is part of this psychic process. The worshipper in deep meditation visualises the deity with a form and a variety of symbols. For the purpose of visualisation of deities there is a class of special literature in Buddhism called the Sadhanas. A number of these Sadhanas is published in the two volumes of the Sadhanamāla published in the Gaekwad's Oriental Series. In these Sadhanas practical directions are given as to how a Yogin can achieve ·15 success by following certain fixed procedure, and visualise the different deities described in the book. # The Buddhist Pantheon in an elaborate form is a product of the Vajrayana School which most probably took its origin with Asanga in the fourth century. The Vajrayănists believed that the Ultimate cause of the Universe is S'Onya from which everything originates and into which everything merger. The Individual Soul is Bodhisattva, or more accurately. Bodhicitta "Bodhi mind," and is seemingly separate from the S'anya or the Universal Soul due to ignorance and impurities. Ignorance and impurity can only vanish by continuous meditation on S'ünya and the Bodhi mind becomes gradually purified, and in the process of purification glimpses of the infinite S'ünya or the Ultimate Principle gradually reveal themselves before the Bodhicitta which is forever trying to secure oneness with Sanya the Ultimate Cause of the Universe. Doilies Spring from Yoga Meditation. According to Guhyasamaja when the Bodhicitta secures oneness with Sünya or the Infinite Spirit in the highest state of meditation, its mind sky is filled with innumerable visions and scenes, until at last, like sparks the Bodhicitta visualises letters of the alphabet as germ syllables, which gradually assume the shape of deities, first indistinct, then changing into perfect, glorious, living forms, the embodiments of the Infinite. The deities appear before his mind's eye in bright, effulgent, gorgeous and divine beauty in form, dress, and orna. ments. Violent deities in like manner appear in Bodhicitta in the most violent shape conceivablo in an awe-inspiring form with dishevelled hair, protruding eyes, bare fangs, bone ornaments, skulls and severed heads, and with violent and frightful weapons and dress. These beings are known as deities, and once visualized in a regular course of meditation, they never leave the ascetic, but become one with him. Incidentally, the deitics become instrumental in bestow. ing on the ascetic more and more psychic, supernormal powers. The process of the evolution of the deity is described in Tantric works, where clear cut statements are to be found on the origination of the deity. the Advayavajrasangraha, for instance, it is said " The form of the deity is nothing but an explosion of Sanya. It is by nature non-existent. Wherever there is explosion, it is Sünya in essence. In another place it is declared "From the right perception of Sunyată proceeds the germ syllable: from the germ syllable proceeds the conception of an icon, and from the icon it. external representation. The whole process therefore is one of dependent origination.' ? The above in a nutshell gives an account of the mystery surrounding the revelation of deities. When the Bodhicitta combines with S'Unya in the highest ·16 meditation and concentration, an artificial condition akin to deep sleep (suşupti) is brought about, and the deity appears on the mind-sky in flashes and sparks. The nature of Bodhicitta being finite, it is not possible to realize the Infinite in its entirety, that is to say, the result of the mystic experience of the Jivātman also remains finite. And the object for which the Yogin undertakes the psychic exercise being different in different cases the deity visualized also becomes different. It is the Bhāvanā “ desire" of the worshipper which is of the nature of a psychic force, which re-acts on S'ünya, giving rise to manifold appearances in the concrete shape of deities. The nature of the re-action is of illimitable variety and thus the resultant deity also appears in infinite variety of form. This is the chief reason why we find a surprisingly large number of deities in the Buddhist Pantheon. The ascetic who visualizes a particular deity in the course of psychic communion makes it a point to record the particular process by which the said deity was realised for the benefit of disciples in order that the latter may realise the deity in the easiest and the most efficient manner possible. S'ünya is invoked for thousand and one purposes, and it manifests itself in thousand and one ways and in thousand and one forms of deities. It is precisely in this manner that the number of deities increased in the Buddhist Pantheon. The deities were then classified under five families generally presided over by the five Dhyāni Buddhas who are the embodiments of the five Skandhas or elementary principles. These Dhyani Buddhas are known by the names of Vairocana, Ratnasambhava, Amitabha, Amoghasiddhi and Aksobhya. Each of these has a distinctive mudră, colour, direction and vehicle as under : Fivo Dhyani Buddhas. A. No. Dhyani Buddha Direction Mudra Colour Vehicle I East Akşobhya Vairocana 2 Centre 3 Amitabha West Bhusparsa Blue Elephant Dharmacakra White Dragon Samadhi Red Peacock Varada Yellow Horse Abhaya Green Garuda 4 Ratnasambhava South er Amoghasiddhi North From these five Dhyāni Buddhas originate the five families of deities named in the Guhyasamāja Tantra. Gods and goddesses belonging to a family have to show on their beads the miniature figure of the parental Dhyāni Buddha, and generally have the same colour and are usually placed in the direction sacred to the Dhyāni Buddha. The table below gives the families as originating from the Dhyāni Buddhas :- ·17 The Five Families. No. Dhyāni Buddha Name of the family 2 3 4 5 Aksobhya Vairocana Amitabha Ratnasambhava Anioghasiddhi Dveşa family Moha family Råga family Cintamani family Samaya family In each family there are numerous deities. They are usually of the same colour as that of their lords called Kulešas ( Lords of families) and they usually occupy the direction sacred to their respective kulesa on the nearest intermediate corner. In the Nispannayogüvali, as a special case Kulešas are indicated wherever possible and the information is valuable in determining the origin of the various undetermined or obscure deities. The Vispannayogávali further formulates certain rules by which the origin of deities can be determined. For instance, on page 65 in the mandala for Dharmadhatuvagisvara, it is said that the Eastern deities have Akşobhya as their Kuleša, the Southern deities have Ratnasambhava as their Kuleša, the Western deities have Amitabha as their Kuleśa ; and the Northern deities have Amoghasiddhi as their Kulesa. In the Mārīcimandala, again, on p. 41 it is said that the White deities have Vairocana as their sire, Black deities have Aksobhya as their sire, the Yellow deities have Ratnasambhava as their sire, the Red deities have Amitabha as their sire, and the Green deities have Amoghasiddhi as their sire. In another Mandala (p. 67), the Nispannayogdvali gives the Kulesa of deities appearing in the intermediate corners. Here it is said that the deities in the Agni corner have Vajrospisa or Aksobhya as their Kulesa; the deities in the Nairsta corner have Ratnospisa or Ratnasambhava as their Kulesa; the deities in the Vayu corner have Padmosolşa or Amitabha as their Kulcsa and the deities in the Isana corner have Visvoşnisa or Amoghasiddhi as thoir Kulela. This information is tabulated below for convenience :- Deilies and their Sires. Kulesa Second name of the Kulesa Colour of Deities Position of Deities in corners Aksobhya Ratnasambhava Amitabha Amoghasiddhi Vairocana Vajrospisa Ratnospisa Padmosalsa Visvospisa Black Yellow Red Green White Agni Nairrta Vayu Ilana ·IS The above information furnished by the present work is of utmost import. ance for the study of the Buddhist Pantheon. It also shows that the noble conception of the Buddhist Pantheon was not based on the haphazard data or mere accumulated tradition through the ages, but was based on sound laws and well constructed in relation to the basic elements constituting the universe. The deities of the Buddhist Pantheon mostly represent these elemental forces according to well-defined plan which continued throughout centuries and formed the background of all later accretions. Each Kula or family of deities is an extension of a single Dhyāni Buddha idea. All the five Kulas or families of deities are therefore an extension of the Five Dhyani Buddhas, the presiding deities, or rather the five elements or Skandhas constituting the Universe. The Skandhas are: Rūpa (form), Vedana (sensation), Sarnjna (name), Sarhskara (conformations) and Vijñāna (consciousness ). The present work Nişpannayogavalt is a Tantric work describing twentysix mandalas and is replete with information regarding the individual deities constituting the Buddhist Pantheon. The iconographic importance of the Nispannayogávali cannot be overrated, since it gives for the first time iconographic details of more than 600 Buddhist deities. The Nispannayogåvall thus provides extensive and original material for correct identification of numberless Buddhist images, in stone, metal and in paintings. In this respect its importance is greater than the standard work on the subject, the Sadhanamala. The Sadhanamala describes the procedure for realising or visualizing soma 312 principal deities in intense meditation. Sometimes the principal deity is accompanied by several minor deities, and therefore, iconographic details of many minor deities aro also recorded in this work besides those of the principal ones. Sometimes a large number of Sadhanas are devoted to one particular deity. But the material presented in the Nispannayogdvalt is of a different nature. Here one principal deity is described along with all his companions and subsidiary deities, the number in certain cases being surprisingly large as will be found in the carefully prepared summary of the different mandalas described in the book, forming part of this introduction, The Mandala is a circle in which a large number of deities appear in smaller circles surrounding the principal deity. Generally, the central chapel is reserved for the principal deity. His companions appear in regularly well defined groups and surround him in the four cardinal directions and the ina termediate corners, in a series of minor circles. This series is again followed by further circles in like manner all occupied by a group of companion deties. Sometimes the number of circles is surprisingly large. The Mandala, dedicated to Dharmadhātuvagiśvara, a form of Manjusri, has a large number of deities in several circles, and so is the Mandala dedicated to Kalacakra, the last in the şeries of Mandalas described in the Nispannayogávali.

·19 The Process of Deification. From a list of deities indexed at the end of this volume it will be found that Abhayākara Gupta, the author, deified almost everything that was sacred in Buddhism. The Twelve Bhūmis or heavens as acknowledged by the Vajrayana Buddhists were all deified with a human form, colour, weapons and symbols. These Twelve Bhūmis are: Adhimukticarya, Pramudita, Vimala, Prabhakari, Arcişmati, Sudürjaya, Abhimukhi, Durangama, Acala, Sadhumati, Dharmameghā and Samantaprabha. It will be noticed that here two Bhūmis are added to the ten well-known and orthodox heavens mentioned in the Dasabhomika S'astra. Next to the Bhümis, Abhayakara deifies the Twelve Paramitas. The Paramitās are usually the great qualities Icading to Buddhahood. All these qualities are deified with heads, hands, weapons and symbols. These Twelve Pāramitās are: Ratna, Dana, Slla, Kşanti, Virya, Dhyana. Prajna, Upaya, Praņidhāna, Bala, Jhāna and Vajrakarma. Out of these twelve the form of Prajñā pāramità only is widely known. In Buddhism, Vasită stands for the control acquired by a Bodhisattva over his mind, longevity, etc. Abhayakara recognized Twelve Vasitas and proceeded to endow each of them with human form, faces, hands, weapons and symbols. According to the author the Twelve Vasitas are Ayus, Citta, Pariy. kära, Karma, Upapatti, Rddhi, Adhimukti, Pranidhana, Jnana, Dharma, Tathatā and Buddhabodhiprabha. In Buddhism, there is a class of literature which goes by the general name of Dhārinis or Dharanis. There are MSS in Nepal and other places giving a collection of such Dhariņis. Dharinis are so called because one has to commit these texts to memory. These texts are usually a string of unmeaning words with a distinct sound effect and perhaps contain traces of a language now defunct. Abhayākaragupta makes a selection of twelve principal Dhåriply and deifies them with human forms, colour and weapons as usual. In this category are deified the following deities:-Sumati, Ratnolka, Usisavijaya, Māri, Parnasabarl, Jangull, Anantamukhi, Cunda, Prajnavardhani, Sarvakar. māvaranavisodhani, Akşayajnánakaranda, and Sarvabuddhadharmakošavati. Out of these Dhāriņi goddesses, Uşqişavijaya. Parpasabari, Jangull and Cunda are well known and often represented. In Buddhism, Four Pratisamvits are acknowledged as the branches of logical analysis, and they are named as: Dharma (nature), Artha ( analysis). Nirukti (etymological analysis ) and Pratibhana (context). The author Abhayā kara as usual deifies all the four in the form of goddesses with colour and weapons.

·20 But the most noteworthy and strange process of deification is to be observed in the Kālacakra Mandala where human desires of diverse kinds are deified in the form of innumerable Iccă devis like Gandheccha, S'ayaneccha, Bhojanecchā, etc., their number running to thirty-seven. It is hardly necessary to multiply instances. Our author Abhayákara must have belonged to a time when the craze for deification reached its very zenith amongst the Vajrayana Buddhists. That these very deities should be found in China in the same form as described by Abhayākara is stranger still. The relation betweon Hindu and Buddhist Deities. The Nispannayogāvali, moreover, gives ample information to enable us to judge the exact relation that existed between Buddhist and Hindu religions and the deities affiliated to them. First of all, it is noteworthy that in several of the Mandalas a large volume of Hindu deities finds a place, although in a subordinate or sometimes humiliating position. Thus it is necessary to investigate the reason for the presence of Hindu deities in Buddhist iconology. The first and the principal reason seems to be the intention on the part of the leaders to make Buddhism popular amongst the recently incorporated Hindu converts to Buddhism. Converts are not likely to be interested in a new religion unless they find therein something which is familiar to them. Buddhism, unlike Hinduism, believed in conversion and tried to secure a numerical superiority over the followers of the Hindu Taith. The Hindu character, however, caused much concern to the leaders of the Buddhist organisation, and many Hindu deities were thus incorporated into the Buddhist Pantheon. By this amalgamation a sort of Hindu-Buddhist unity was attempted. In this amalgamation one thing however, remained most important. Except probably Gaņeśa and Sarasvati in some isolated Sadhanas, no Hindu deity was ever given the principal place in the Mandala, and whenever Hindu deities were accepted they received either a subordinate position or a humiliating role. The instances of such subordinate and humiliated Hindu deities in the Nişpannayogāvali are not isolated examples. They form part of a well organised scheme of the Buddhists to incorporate or possibly to humiliate Hindu gods, in order to prove the superiority of the Buddhist gods over their Hindu confrères. Many examples such as could be gathered from the Sadhanamala have already been collected in the Indian Buddhist Iconography which was published in the year 1924. Here it is necessary that the relevant portions of the book should be quoted to make the relation between the deities of the two opposing faiths somewhat clear. There it is said :"Sometimes in the images of gods and goddesses we notice the presence of Ganeša, who is regarded by the Hindus as Siddhidātā' or the Bestower of Perfection or success in Tantric rites. The ·2t Buddhists in order to display their aversion to the followers of the Brabmagical aith, made their gods trample upon Gapesa. Thus in the Indian Museum mage of Parnasabari and Aparajita, the Vanglya Sahitya Parisad image of lahā pratisară, Ganeša appears below the seat lying prostrate on the ground, inder the pressure of Buddhist deities. The Buddhists thus showed their nimosity against the Hindu god Ganesa and gave him the epithet Vighna or bstacle. Their animosity may further be illustrated by the following features f the Sadhanas. The four Hindu gods, Brahma, Vişnu, S'iva and Indra have een designated uniformly as the four Māras or " Wicked Beings," and several Buddhist gods have been described as trampling them under their feet. The ādhanas of Prasannatārā, Vajrajvälānalärka, Vidyujjvalakarall and the like are astances in point. Trilokyavija ya has been represented as trampling upon he prostrate forms of S'iva and Gauri. Narayana has been made a Vahana or ehicle by Harihariharivāhana. Poor Brahma has been more severely handled jy the Buddhists. The severed head of Brahmă or the Brahmakapala is carr. ed by a number of Buddhist deities. According to the Hindu tradition, Brahma hould be very old with grey beards and four heads, and the Buddhist delties nercilessly hold the heads by the matted hair and flourish them in their hands. This is how the Buddhists attempted to exhibit the superiority of their gods ver those of the Brahmanical faith. It is a matter of satisfaction however, hat the Hindus never disgraced any gods belonging to the alien faith in this On the contrary they placed Buddha amongst the ten Avataras of lişnu." (p. 162 f.) The above was written in the year 1924. Although much time has elapsd since then it has not been necessary to modify these views. The Nişpanna. ogåvali bears ample evidence to confirm the above view. For instance, while escribing the Horukamandala (p. 20 ) the four attendant deities Gaurt, Caurt, Tetāli and Ghasmari are made to stand on the chest of Brahma, Indra, Upendra nd Rudra. The other four attendants stand on the prostrate figures of Yama, Cubera, Nairsti and Vemacitri. In the Sambaramandala (p. 26 ) the principal od is made to stand upon the figures of the Hindu deities Bhairava and Calarātri. In the Yogambaramandala (p. 33) the dignified position of the gateeeper is given to such Hindu deities as Hari, Brahma, Mahesvara, Sadvaktra Kärtikeya ), Indra, Kubera, Yama and Varuna. The Hindu god Yama has is natural enemy in Yamantaka or Yamari who stands upon the figure of Yama he mighty god of Death. Disrespect to Hindu gods is exemplified further in the Mandala of Dharmadhātuvagišvara in which there is a number of minor deities whose ppearance betrays ill-treatment to Hindu gods. The first Vighnántaka (p. 39) ides upon Vināyaka or Ganesa; the second Trilok yavija ya has one log on the ead of Maheśvara and the second on the breast of Uma the consort of S'iva ; nanner.

·22 the third Vajrajvälānalărka tramples upon Vişnu accompanied with this consort: the fourth Herukavajra (p. 60 ) stands upon Brahma and his consort; the fifth Paramāśva (p. 60) is endowed with four legs, and under each of these there appear two Hindu deities. The first takes care of Indråņi and S'ri, the second Rati and Priti, the third Indra and Madhukara and the fourth Jayakara and Vasanta. The Synthesis of the Kalacakra C#li. It is hardly necessary to multiply instances. Several Mandalas, notably Kālacakra, assign subordinate positions to the highest Hindu deities. It cannot therefore be denied that at sometime or other the Buddhists developed hatred for Hindu deities and therefore humiliated Hindu gods. But there is another aspect of the question that should not be lost sight of. The way the Hindu deities are incorporated in the Nispannayogávali, especially in the Mandala of Kālacakra, shows conclusively that there was a need for this incorporation, The Kālacakra or the Circle of Time as the highest god was set up by a particular section which wanted that the Hindus should unite with the Buddhists under the common non-sectarian banner of the Time.God Kalacakra in order to present a united front against the cultural penetration of the Semitic peoples which had already invaded Central Asia and Iran. Several of the associates of Kälacakra are time gods, to wit, Amavasya, Pärnima, the lords of the Twelve Months and the rest. The Vimalaprabha a commentary on the Kalacakra Tantra records that an invitation was extended to the highest Hindus to embrace the worship of Kālacakra in order to ward off the evil of Mleccha civilization which was sure to envelop the East and corrupt the sons and daughters of both the Hindus and the Buddhists. The Hindus could join the Buddhists only on two conditions, namely, interdining and inter-marriage with the Buddhists. It is said that the Hindus at first refused both, but later on accepted the two conditions owing to certain miracles. Incorporation of Hindu deities in the Buddhist Pantheon was thus a necessity also, and it is no use overlooking this fact. Although the Buddhists gave undue attention to conversion, at the end it proved abortive, because with the destruction of Buddhism, the converts were absorbed in the great Hindu mass in accordance with the inexorable laws of nature. It only provides one more example how cultural fusion is continuously going on here in India for the benefit and enlightenment of all men in the country. In fact, this external fusion of cultures, made what India is to-day. The present work Nişpannayogdvali was composed when the Kālacakra cult was firmly established in India. Contribution of Nişpannayogávali. The contribution of the Nispannayogávali to our knowledge of Buddhist Iconology and Buddhist rituals is great and varied. This work makes our vague ·23 notions accurate by showing the connection of the deities with the ideas, notions and dogmas current in Buddhism, or with the parental Dhyani Buddhas and their Kulas, regulation of colours of the deities and the directions with which they have natural connection. A summary of the whole book which appears later in this introduction will make this point clear. With the help of this book it will be possible to write a comprehensive work on the Buddhist Pantheon, classify the deities accurately according to Kulas or families or according to colour and directions. With the help of this book it will also be possible to identify the surprisingly large number of Buddhist statuettes, discovered in China in the Forbidden City of Peiping. Thinking that it will be profitable to compare the list of deities (barring a lew exceptions) available in China, with those that are found mentioned in the vispannayogdvall, an index of deities illustrated in the second volume of the 'Two Lamaistic Pantheons' by Professor Walter Eugene Clark is appended at the end of this volume. This index will show that a large number of deities mentioned in the Nişpannayogavalt have their parallels in China. Here it is necessary to point out how our present work helps the student to identify correctly the Chinese statuettes. It is physically impossible to deal with the subject exhaustively in an introduction of this kind, and therefore observations will be restricted to only a few typical examples. The Sixteen Bodhisallvas. Let us begin therefore with a study of the most important set of Buddhist deities called the Sixteen Bodhisattvas. There are altogether three sets of Bodhisattvas, one headed by Samantabhadra and the two others by Maitreya. The Samantabhadra group is taken first. While studying the iconography of the Sixteen Bodhisattvas it will be our endeavour to find out what kind of similarity existed between their descriptions in the Nispannayogavalt and their statuettes discovered in China. As the material is altogether novel, it is proposed to devote some space for its treatment. I. Samantabhadra. At the head of the group of Sixteen Bodhisattvas stands the popular Agure of Sanantabhadra who is mentioned here at least ten times and described in five different forms. Samantabhadra appears in the Aksobhyamandala along with seven others (p. 6), but here he has no independent or individual form as he has assumed the form of his Kulesa, Vajrasattva who is described on p.a as Manjuvajra with three faces and six arms in the company of his Prajna with the four other hands holding the sword, arrow, lotus and bow. Samantabhadra is again referred to on p.46 in the Vajradhalumandala.

·24 Here again he is of the same form as his sire Amoghasiddhi, with the Garuda vehicle and right hand in the Abhayamudra. Samantabhadra is further described in the Dharmadhatwvagišvaramandala (p.58) along with other Bodhisattvas. He is described as yellow in colour showing Varada in the right hand and a sword or lotus in the left. In the Durgatiparisodhanamandala (p.67) Samantabhadra appears as a Bodhisattva with an independent form. He is described as of yellow colour, holding a bunch of jewels in the right hand, and left resting at the hip. In the Kalacakramandala (p. 85) Samantabhadra is popular. He is of blue colour. In the right hands he holds the Vajra, knife and Parasu and in the left Ghaņšā, Kapāla and severed bead of Brahmå (or night lotus ). His S'akti is Dharmavajrā. In the second volume of the Two Lamaistic Pantheong' at least five statuettes of Samantabhadra are illustrated. The first one (p. 8) shows Samantabhadra as two-armed with Varada in the right and sword or lotus in the left. He sits in Lalita attitude. The second illustration (p. 9) shows him as two-armed with the right in Abhaya and the left holding sword or lotus. He sits in Sukhasana. The third (p. 52) shows Samantabhadra as six-armed with the three right hands holding the sword, Visvavajra and mirror, while the three left hold the ghanţă, leaves and jewels. He Sits in Vajrásana. The fourth (p. 133 ) shows him as one-faced and two-armed showing the Abhaya with Visvavajra in the right and left resting on thigh. The fifth (p. 274) in a miniature painting shows him as two-armed with the right exhibiting the fruit in Varada and left the lotus. From the above comparative material it can be assumed that Samanta. bhadra's peculiar features are sword or lotus, hand on hip, double lotus, Abhaya and Varada mudrās, etc. All these features are found in the descriptions in the Nispannayogāvali as well as in the later statuettes discovered in China. There can be little doubt that these Chinese statuettes of Samantabhadra were influenced and inspired by Sanskrit in general and Abhayākara in particular. 2. Akşayamali. The second Bodhisattva in Nişpannayogavalt is Akşayamati. He is described four times in the book. In one (p. 46) Akşayamati takes the same form as Amoghasiddhi with Abhaya in the right and the left lying on the lap. In the second (p. 58 ) he is yellow in colour, wielding sword in the right hand and exhibiting the Abbaya with lotus in the left.

·25 In the third (p. 50 ) he is golden in colour, the clenched left hand is held against the chest with the Varada with rosary in the right hand. In the fourth (p. 67 ) he is white and with the two hands holds the bowl with the nectar of knowledge. A Chinese statuette of Akşayamati is illustratod on p. 132 of the. Two Lamaistic Pantheons.' Here Akşayamati has assumed the form of Amoghasid. dhi with the right raised against the chest in Abhayamudra with Visvavajra while the left rests on the lap, 3. Ksiligarbha. The third Bodhisattva is kşitigarbha who is described in the Vişpanna. yogávali definitely at least twice. In one (p. 6) he is described as identical with his sire Vairocana with the Dharmacakramudra and the Cakra symbol. In the second (p. 58 ) he is described as yellow in colour showing the earthtouching mudra in the right hand and a lotus with the Kalpa tree in the left. There are altogether four illustrations of Ksitigarbha in the Two Lamaintic Pantheons.' These Chinese specimens depict him as showing the Varadamudra in the right and the lotus in the left in two statuettes. The third shows him as three-faced and six-armed and the fourth shows him with the fruit in the right and lotus in the left. 4. A kasagarbha. The fourth Bodhisattva in order is Akasagarbha who is also known by the name of Khagarbha. Several references to these names are to be found in the text of Nispannayogavalt. Akasagarbha is sometimes (p. 6) given the same form as his sire Ratnasambhava with the Varadamudrå with the jewel. In another description he is green in colour, with the right hand in the attitude of showering jewels and the Cintamani jewel in the left. Altogether four illustrations of Akåsagarbha appear in the Two Lamaistic Pantheons.' In China, Akasagarbha is represented in three distinct varieties. Two statuettes show the lotus in the right and Varadamudra in the left. The third is three-faced and six-armed, while the fourth shows the jewel in the right and Varada with jewel in the left. 5. Gaganaganja. The fifth Bodhisattva in order is Gaganaganja who is four times described in this book. His colour is yellow showing his afhliation with Ratnasambhava of yellow colour with Varada and jewel. At one place (p. 58) Gaganaganja is described as yellow with the right hand holding the Cintamani jewel and left a bowl from which the Kalpa tree is ·26 suspended. At another place (p. 50 ) his left hand is clenched and rests on the hip while the right is raised in the act of motion. A third (p. 67) makes him hoid the Dharmagañja on lotus and the left rests on the lap. In the fourth (P. 46) he is identical with his sire Ratnasambhava. The only Chinese statuette of Gaganaganja shows him as Ratnasambhava with the Cintamani jewel in the right hand in Varadamudra and the left resting on the lap. 6. Ratnapari, The sixth Bodhisattva in order is Ratnapini who is described only once in our text, is altogether absent in the Chinese collection of the 'Two Lamaistic Pantheons.' Ratnapāņi is described on p. 58 as green in colour holding in the right hand jewels and displaying the Moon on the lotus in the left. Apparently, he belongs to his sire Amoghasiddhi of green colour. 7. Sagaramati. The seventh Bodhisattva Sågaramati is described twice in the Visparnayogāvalt, and his statue is not found in the collection presented in the Two Lamaistic Pantheons.' In one place (P. 58 ) he is described as white in colour with the right hand holding the conch and the left a sword marked with a Vajra. In another place (p.50 ) he is represented with both hands outstretched with fingers playing the waves. 8. Vajragarbha. The eighth Bodhisattva Vajragarbha is described thrice in this book but he is not represented in the Chinese collection. In one place (P. 58 ) he is described as blue in colour with the right hand holding the Vajra and the left showing the Dasabhumika book. In another place (p. 67) he is described as bluish white and as holding the blue lotus in the right hand with the left resting on the hip. In the third (p. 46 ) he is identical with Amoghasiddhi. 9. Avalokitasvara. The ninth Bodhisattva in order is Avalokitesvara who is described twice in the text. His sire is Amitābha with the Samadhi mudra and in one placa (p. 6) he is described as resembling Amitabha. In another place (p. 58) he is white in colour, shows the Varada in the right and lotus in the left. In the Chinese collection there are four statuettes of Avalokitesvara. In two of them (pp. 7, II ) he shows the Varada in the right and the lotus in the left, A third (p. 161) shows him with two hands holding the lotus against the ·27 chest. A fourth (p. 195) represents him as holding the book on lotus in the right hand with the left resting on the hip. 10. Maadsha maprapla. The tenth Bodhisattva Mahästhama prapta is described twice in the text and only one statue of his is found in the Chinese collection. Mahästhamaprapta is described here (p.58) as yellow in colour with the right hand holding the sword and the left the lotus. At another place (p. 53) he holds six full blown lotuses in the left hand and shows the Varada mudra in the right. In China he is found to hold a full blown lotus in the left hand and the right touches it against the chest. 11. Candraprabha. The eleventh Bodhisattva Candraprabha is described four times in the book. In the first (p. 38 ) he is white in colour and holds in the right hand tho discus marked with a Vajra and in the lelt the Moon on lotus. In the second (p. 46 ) he is identical with his parental Dhyani Buddha Amitabha. In the third (p.go) he holds in the left hand the Moon on lotus and shows the Varada in the right. In the fourth ( 67 ) he has in the right hand the Moon on lotus, and the clenched left rests on the hip. In the Chinese collection Candraprabha occurs only once (p. 147), and here he is the same as Amitabha with lull Bodhisattva ornaments and dreve, 12. Jaliniprabha. The twelfth Bodhisattva Jaliniprabha is described four times in the Nippannayogåvall. In one (p. 38) he is reddish white in colour and holds in the right hand the sword and in the left the Sun on lotus. In the second (p. 50) he is rod and holds in the left the Sun on lotus and the Varada in the right. In the third (p. 67 ) he is red and holds in the right the Vajrapadjara and the left rests on the hip. His red colour suggosts that his sire is Amitabha. In the fourth (p. 46 ) he is identical with Amitabha. In the Chinese collection he is represented only once and hero he is identical with Amitabha, but with regal ornaments and dren. 13. Amila prabha. The thirteenth Bodhisattva Amitaprabha is described thrice in the Nippannayogdoal. In one (p. 39) he is white in colour and holds in the right hand the double Vajra and in the left a jar on lotus. In the second (p. 46) he is identical with his spiritual aire Amitabha. In the third (p. 50 ) he is red in colour and holds in two hands the jar of consecration. Amitaprabha la not represented in the Chinese collection.

·28 14. Pratibhanakala. The fourteenth Bodhisattva is described four times in the present text, In one (p. 59 ) he is yellow in colour and holds in the right hand the stick ( chhotikā) and in the left the sword on lotus. In the second (p. 46 ) he is identical in form with his spiritual sire Amoghasiddhi. In the third (p. 50 ) he is green in colour and his right hand rests on the lap while the left shows Varada. In the fourth (p. 67 ) he is red in colour and holds in the right hand a jewelled crown on lotus and the left rests on the hip. Pratibhänakūta is not represented in the Chinese collection. 15. Sarvašokalamonirghalamali. The fifteenth Bodhisattva Sarvašokatamonirghatamati is described four times in the Nispannayogāvali. In the first (p. 59 ) he is red in colour and holds in the right hand the Vajra with five thongs, and the javelin in the left. In the second (p. 66 ) he is whitish yellow in colour and holds in the right hand the rod and the left rests on the hip. In the third (p. 50 ) he is golden in colour and his two hands are engaged in the act of striking (prahara ). In the fourth (p. 46 ) he is identical with Aksobhya. In the Chinese collection this Bodhisattva is represented only once as Tamodghātamati (?). This picture shows him as carrying the sword in the right hand while the left rests on the hip. As S'okanirghatanamati (?) he is represented like Akşobhya (P. 135 ) with Bhâșparsa in the right and the left hand on the lap. 16. Sarvanivaranaviskambhin. The sixteenth Bodhisattva Sarvanivaranaviskambhin, also known by his shorter name Vişkambhin is described four times in the present text. In one (p. 59 ) he is blue in colour and holds the sword in the right hand and the flag in the left. In the second (p. 50 ) he is blue in colour and shows the earth touching mudrā in the left hand and displays in the right the act of pacification. In the third (p. 85 ) he is identical with Vairocana, and in the fourth ( p. 6) he has the same form as that of his spiritual sire Amoghasiddhi. He is represented four times in the Chinese collection. In two (pp. 7.11) he has lotus in the right hand, and the left rests on the hip. In the third (p. 52 ) he is three-faced and six-armed, and in the fourth (p. 274) he holds the club in the right and the left rests on the hip. Besides these sixteen well known Bodhisattvas there are others who are omitted in the above list. The Nişpannayogavalt in three places (pp. 50, 59, 67 ) has given three different lists of Sixteen Bodhisattvas. One is headed by Samantabhadra and the two others by Maitreya. The preceding description of the Sixteen Bodhisattvas follows the order as given on pp. 58, 59 in the Mandala ·29 dedicated to Dharmadhatuvaglávara Only seven names are common in these three lists, namely, Aksayamali, P'til blånakofa, Sarvasokatamonirghatamati. Jaliniprabha. Candraprabha. Amit aposabha (also called Amrtaprabha ) and Gaganagaja. The list of Sixteen Bodhisattvas occurring on p. 3o in the Mandala dedicated to Manjuvajra contains the following names in order. This list is loaded by Maitreya or the Future Buddha 1. Maitreya MaAjusti 3. Gandhahasti 4. Jaanaketu 3. Bhadrapala 6, Sagaramati* 7. Akmayamati* 8. Pratibhanakala 9. MahAsthama prapta* 10. Sarvapaya jaha 11. Sarvasokatamonitghatamali* 12. Jaliniprabha 13. Candraprabha 14. Amitaprabha* 15. Gaganagadja* 16. Sarvanivaraga viskambhin. The names marked with an asterisk have been described previously and, therefore, the remaining ones will be discussed here and compared with their statuettes as available in the Chinese collection. Maitreya. Maitreya Bodhisattva who is now waiting in the Tuşita heaven in order to come down to earth as the Future Buddha is described four times in the Nispannayogavalt. In the first (p. 6 ) he is identical with his sire who in this case is Vairocana. In the second (p. 46 ) he is identical with the Dhyani Buddha Aksobhya. In the third (p. 30 ), he is four-armed and is of golden colour. He shows in his two principal hands the Dharmacakramudra, the second right shows the Varada and the second left holds the Nagakesara flower with leaves. In the fourth, (p. 66 ) he is yellow in colour and holds in the right the Nagakesara flower and the Kundl or bowl in the left. In the Chinese collection his statuettes occur six times. In the first (p. 7) his right hand shows the Varada with the Nagaketara Bower, while the left has Abhaya. In the second (p. 9) the right hand holds Nagakesara while the ·30 left shows Varada. In the third ( P. 59 ) he is three-faced and eight-armed. In the fourth ( p. 143 ) he shows the Bh Üsparsa in the right hand, while the left lies on the lap, and in this respect he is identical with his spiritual aire Aksobhya. In the fifth (p. 195 ) the right hand holds a bowl on lotus while the left rests on the hip. In the sixth (p. 202 ) he shows in a standing posture the teaching or Vitarka mudră in the right hand, while the left holds a bowl. The descriptions and statuettes of Maitreya as found in India and China show that he was one of the most respocted and one of the most popular gods of the Buddhist Pantheon. 2. Manjusri. Next to Avalokitesvara, Maijusrt is important in the Buddhist Pantheon as the god of Learning with the sword for destroying ignorance and the book of transcendental wisdom. Many of his forms are already described in the Indian Buddhist Iconography. In the present work although references to Maajuarl, Mañjughoşa, Mañjuvajra are numerous, his forms described are not many. In one place (p. 6) Mañjusri is identical with his parental Dhyani Buddha Akşobhya, and in another (p. 54) he is shown as three-faced and six-armed. The Chinese collection presents no less than five different statuettes show. ing his great popularity in China. Ia one place (p. 7) he sbows Varada in the right hand, while the left has sword on lotus. In the second (P. II) with his two hands Mañjuśri exhibits the Dharmacakramudra, and over his shoulders appear the sword on lotus in the right and the book on lotus in the left. In the third (p. 53 ) he is three-faced and six-armed. In tbe fourth (p. 198 ) he shows in the right hand the sword on lotus and in the left Varada. In the Afth (p. 199 ) he carried the sword in the right hand, while the left carries the book on lotus. 3. Gandhahasti. In the Nispanmayog&uali, the Bodhisattva Gandbabasti is described thrice and in two different forms. In one the second part of his name " Hasti " is given prominence and in the second prominencs is given to the first part "Gandha." In the first description (p. 50 ) Gandhahasti is green in colour, holds in the left hand an elephant trunk on a pitcher, and Varada in the right. In the second (p. 66 ) he is whitish green in colour, holds in the right hand the conch full of sweet smelling sandal paste while the left rests on the hip. In the third (p. 46 ) be is identical with his gire Ratnasambhava. Gandhahasti is represented in the Chinese collection only once (P. 135.) Here he holds the jewel with Varada in the right hand while the left rests on the lap. In this collection he is identical with Ratnasambhava.

·31 4. Jaana ketu. The Bodhisattva Jhanaketu is described thrice in the Nispannayagdvals. In one place (P. 50 ) he is described as of yellow colour and holding the flag marked with Cintimapi in the left hand and showing the Varada in the right. In the second (p. 67 ) he is blue in colour holding in the right the Cintămani flag and the left resting on the hip. In the third (p. 46) he is identical with his sire Ratnasambhava. This Bodhisattva is represented only once in the Chinese collection. Here (p. 146 ) he sits in Samadhi, holds the Cintamani jewel in the right hand while the left rests on the lap. Thus he is identical with Ratnasambhava, but with ornaments and regal dress. 5. Bhadrapala. The Bodhisattva Bhadrapala is described thrice in the Nispannayogavalt. In one place (p. 46 ) he is identical with his sire Amitabha. In another (p. 50 ) he is red in complexion, shows jeweis in the left and Varada in the right. In a third (p. 67 ) he is white in colour and holds in the right jewels with effulgence and the left rests on the hip. Bhadrapala is represented only once in the Chinese collection (p. 147). Here he is identical with Amitabha whose hands are arranged in Samadhi mudra, with a bowl on lotus placed thereon. Bhadrapala, however, wears all Bodhisattva ornaments and regal dress 6. Sarvapayanjana. The Bodhisattva Sarvapiyanjaha also known by his shorter name of Apayanjaha is described thrice in the Nispannayogavalt. In one (p. 46 ) he is identical with his spiritual father Akpobhya. In the second (p. 50) he is white in colour and displays with his two hands the act of removing sin. In the third (p. 67 ) he is white in complexion, and holds the ankusa (goad) in both hands. He is represented twice in the Chinese collection. In one (p. 143 ) he is identical with Akpobhya with the Bhupparsa in the right and the left resting on the lap. In another place (p. 169 ) his right hand with open palm rests against the chest while the left shows act of forbidding. Perhaps this attitude is identical with the act of removing sin. The third list of Sixteen Bodhisattvas occurs on pp. 66 and 67 of the Ni pannayogavalt in the Mandala of Durgatiparisodhana. In this list the following names occur :- I. Maitreya 2. Amoghadardin 3. Aplyanjaha * 4. Sarvasokatemonirghātamati ·32 5. Gandhahasti * 6. Surangama 7. Gaganaganja 8. Jñananaketu 9. Amộtaprabha ( same as Amitaprabha ) * 10. Candraprabha II. Bhadrapala* 12. Jāliniprabha* 13. Vajragarbha 14. Akşayamati* 15. Pratibhānakūta* 16. Samantabhadra* Those marked with an asterisk have already been described in the two previous lists. It now remains to treat the others to complete the section on Sixteen Bodhisattvas. 1. Amoghadarsin. The Bodhisattva Amoghadarsin is described twice in this present text. In one (p. 46) he is identical with his sire Akşobhya with the Bhüşparda mudră, and in the second (p. 66 ) he is yellow in colour and holds the lotus in the right hand and the left rests on the hip. He is noted thrice in the Chinese collection. In one (p. 247) he shows Abhaya in the right and the left with open palm is slightly raised over the lap. In the second (p. 20) he shows Abhaya in the right and the left rests on the Jap. In the third (p. 143 ) like Aksobhya, he displays Bhūşparsa in the right hand and the left rests on the lap. 2. Surangama. The Bodhisattva Surangamia is referred to twice in the Nispannayogåvals. In the first (p. 46) he is identical with Ratnasambhava and in the second (p. 67) he is white in colour, holding the sword in the right hand and the left rests on the hip. In the Chinese collection Surangama is represented only once on p. 135. Here he shows the Varada with jewel while the left rests on the lap. 3. Vajragarbha. The Bodhisattva Vajragarbha is referred to twice in the Nispannayogavalt. In one place (p. 46) Vajragarbha is identical with his parental Dhyani Buddha Amoghasiddhi with the Abhaya mudrā. In another place (p. 67 ) he is whitish blue in complexion holding in the right hand the blue lotus with the left resting on the hip. Vajragarbha is not represented in the Chinese collection of the “Two Lamaistic Pantheons" Vol. II.

·No text on this page.

·PLATE III
(a) TĀLIKA
(1) KUNCIKA
Best
(C) KAPĀTĀ
(d) PATADHARIŅI

·33 In order to explain further the close connection between the Chinese statuettes and their descriptions in the Nispanxayogavalt, we shall take up here a set of four obscure, unimportant and unknown deities. These are mentioned in the Pancadakamandala on page 77. Their names as given in the present work are : Talika Kunci Kapåţă, and Patadhårint. Apparently, these deities are the embodiments of the valuable household articles such as the lock (Talika), Keys (Kunci), Door planks (Kapäţa) and the Curtain (Kändapata). These four special household divinities are given these very symbols in their hands in an appropriate manner. In China, these very deities with the above symbols appear, and they are illustrated on page 108 of the "Two Lamaistic Pantheons" Vol. II. Their original names obviously are the Sanskrit ones, but they are somewhat differently restored from Chinesc in Prof. Clark's book. Here they are named as: Dvåratalakadhari Kuncikadhara Dväradhard, and Vitånadhara. It is not difficult to identify Dväratálakadhará having the lock in hand with Talika: Kuncikádhará having the keys with Kunc of the Pancadaka Mandala; Dváradhara holding a door plank with Kapata and Vitānadhară holding a curtain with Patadharipl of the Nişpannayogåvall. Thus it is conclusive that the artists who are responsible for the production of the Chinese statuettes naust bave been influenced in a large measure by the Nispanxayogdvalt of Abhayākara Gupta. With these tow preliminary remarks, a summary of the whole book is given below:- I. Manjuvajra Mandala. The central delty is Manjuvajra who is of the nature of Vajrasattva, the sixth Dhyani Buddha, an extension of the form of the Dhyāni Buddha Vairocana. He is surrounded by ten deities of directions :- Yamantaka-East 2. Prajndntaka--South 3. Padmantaka-West 4. Vighnántaka--North 5. Takkiräja-Agni corner ·34 2. 6. Nīladanda--Nairſta corner 7. Mahābala-Vāyu corner 8. Acala-Isāna corner 9. Uşnīşacakravarti-Above IO. Sumbharāja-Below Mañjuvajra has a set of four Dhyāni Buddhas in the inner circle in the four cardinal directions and four Buddhaśaktis in the intermediate corners, as under: I. Vairocana-East Ratneša-South 3. Amitābha-West 4. Amoghasiddhi-North 5. Locană--Agni corner 6. Māmaki-Nairfta corner 7. Pändară--Väyu corner 8. Tārā-Isāna corner Besides these in another circle appear six female deities in the different directions: I. Rūpavajră--Agni corner 2. S'abdavajră-Nairfta corner 3. Gandhavajră.-Väyu corner, 4. Rasavajrā-Isäna corner 5. Sparsavajra-East-North 6. Dharmadhātuvajră-East-South The different companions in the Manjuvajra Mandala are classified according to the progenitors of their families. These progenitors or heads of families are usually the Dhyani Buddhas. The classification as recorded in this Mandala is given below:- Akşobhya Family 1. Manjuvajra 2. Tathagatas 3. Māmaki 4. S'abdavajra 5-13 Eight Krodha deities Vairocana Family I. Locană 2. Rūpavajra 3. Yamantaka ·35 Ranteśa Family 1. Gandhavajra Amitabha Family I. Påndara 2. Rasavajra 3. Padmantaka Amoghasiddhi Family I. Tară 2. Spardavajra Vajradhara or Akşobhya Family 1. Dharmadhëtuvajră 2. Aksobhya Mandala. Aksobhya Mandala as described in the Pindikarma Tantra is recorded in the second chapter of the Nişpannayogávali. In the central shrine appears Aksobhya locked in close embrace with his Svábba Prajna Sparsavajra. He is surrounded by the Tathagatas in the four cardinal directions and the S'aktis in the four intermediate corners. These are: Vairocana Ratnasambhava 3. Amitabha 4. Amoghasiddhi 3. Locana 6. Mamaks 7. Pandart 8. Tară In the second circle appears the following: I. RupavajramAgni corner 2. S'abdavajrå-Nairrta corner 3. Gandhavajr...Vayu corner 4. Rasavajra-Isana corner In the third circle there are eight Bodhisattvas. Their names are given below, two in each direction: I. Maitreya East 2. Kșitigarbha 3. Vajrapani South 4. Khagarbha } ·36 I. 5. Lokesvara West 6. Mañjughoşa 7. Sarvanivaranaviskambhin North 8. Samanta bhadra In the outermost circle appear the ten Krodha deities or the presiding deities of the ten directions. Their names in this Mandala are given as follows: Yamāntaka 2. Prajñāntaka 3. Padmântaka 4. Vighnāntaka 5. Acala 6. Takkirāja 7. Niladanda 8, Mahābala 9. Uşnişacakravarti 10. Sumbharaja The Dhyāni Buddha family to which the different deities belonged is given clearly in this Mandala. The information given here may be summarised as under: Vajrasattva Family I. Akşobhya 2. Samantabhadra Akşobhya Family I. Tathāgatas 2. Māmaki 3. Vajrapåņi 4. Mañjughoşa 5. Uşnişa 6. Sumbharaja Vairocana Family I. Locană 2. Rūpavajra 3. Maitreya 4. Kşitigarbha 5. Yamantaka 6. Acala Ratnesa Family I. S'abda vajrā 2. Khagarbha 1 ·37 · 3. Prajnantaka 4. Takkiraja Amitabha Family I. Påndara 2. Gandhavajra 3. Lokesvara Padmantaka 5. Niladanda Amoghassddhi Family I, Tåra 2. Rasavajră 3. Sparsavajra 4. Viskambhin 5. Vighnántaka 6. Mahabala 3. Vajrasattva Mandala. This Mandala is extracted from the S'ri Sampuța Tantra ; although the chief deity is mentioned here as Vajradhara, he is taken as a form of Vajrasattva in accordance with the concluding remarks. The outermost circle is occupied by the ten Krodha deities : Yamari 2. Prajnantaka 3. Padmantaka 4. Vighnări 3. Acala 6. Takkiraja 7. Niladanda 8. Mahabala 9. Uşplşacakravarti IO. Sumbha Round the central deity Vajradhara there are the Dhyani Buddhas and their S'aktis in the different directions and corners thus:- I. Vairocana_East Ratnesa-South 3. Amitabha-West 4. Amoghasiddhi-North 5. Locana-Isäna corner 6. Måmakl-Agni corner 7. Påndară-Nairsta corner 8. Tar:--Váyu corner ·38 In the second circle beyond the Dhyāni Buddhas and their S'aktis appear the following female deities, eight in number :- I. Vajraraudri-East 2. Vajrabimbă---South 3. Rāgavajră-West 4. Vajrasaumyà-North 5. Vajrayaksi- Išāna corner 6. Vajradākini-Agni corner 7. S'abdavajrā-Nairſta corner 8. Pộthvīvajr-Vāyu corner. In the third circle beyond the second appear the following eight female deities in the four directions and four intermediate corners as follows:- I. Hasyā-East 2. Läsyā---South 3. Gita-West 4. NȚtya-North 5. VamšāIsāna corner 6. Viņā--Agni corner 7. Mukundā-Nairfta corner 8. Muraja-Vāyu corner. Beyond this on an outer circle appear the following eight goddesses in the eight directions and intermediate corners :- I. Puspa-Agni corner 2. Dhūpā-Nairſta corner 3. Dipă-Vāyu corner 4. Gandhā-Isāna corner 5. Ādarsi-East 6. Rasã-South 7. Sparsă--West 8. Dharma-North Besides these, there are four gate-keepers in the shape of four goddesses :- I. Vajrāńkusi-East 2. Vajrapāśi-South 3. Vajrasphoţă-West 4. Vajraghanța-North The parental Buddha is indicated in the Mandala which supplies valuable information regarding their origin :- Akşobhya Family I. Vajrasattva 2. Tathậgatas ·39 3. Mamaki 4. S'abdavajra 5. Gita 6. Sparśavajra 7. Dharmadhātuvajră Vairocana Family I. Locană 2. Vajraraudri 3. Prthvivajra 4. Puspa 5. Hasya 6. Varsa 7. Vajránkusi Ratnasambhava Family 1. Vajradakini 2. Vajrabimba 3. Dhäpä 4. Läsyå 5. Viņa 6. Vajrapast Amitabha Family 1. Påndard 2. Vajraragi 3. Dipa 4. Gandha 5. Mukunda 6. Vajrasphota Amoghasiddhi Family Tara 2. Vajrasa umya 3. Vajrayakşi 4. Nitya 5. Rasa 6. Muraja 7. Vajraghanţa 4. J Adnadakini Mandala. The central shrine is occupied by Jñanadakint with a blue face and therefore of blue complexion, three-faced and six-armed. She is associated with the ·40 urental Dhyāni Buddha Akşobhya of blue colour, and thus represents an ktension of the Akşobhya Family. In the four cardinal directions a set of four goddesses is stationed :- 1. Vajraļākini-East 2. Ghoradākini-North 3. Vetālı-West 4. Caņāli- South The following four additional goddesses occupy the four intermediate orners Simhini-Isana corner 2. Vyāghri-Agni corner 3. Jambuki-Nairfta corner 4. Ulūki-Vayu corner The four gates of the Mandala are occupied by a further set of four oddesses: I. Rājanti-East 2. Dipini- North 3. Cūşiņi-West 4. Kāmboji-South Although families of these deities are indicated at the end, it is not reliible enough to be dependable. 5. Hovajra Mandala. Hevajra is one of the most popular deities of the Buddhist Pantheon and eparate Tāntric works are devoted to his worship. In this particular section everal varieties of Hevajra are mentioned. When two-armed he is named Crailokyākşepa. The second variety is four-armed and the third six-armed. In all the three cases, the inner circle is occupied by eight deities beginning with Vajraraudri. Beyond, in the second circle in the four intermediate corners there aro our deities : Vamsa 2. Viņā 3. Mukunda 4. Murajā In the four gates are the four deities:- I. Vajränkusi 2. Vajrapāśi :::: 3. Vajrasphotă: 4. Vairaghanta:

·41 There is another variety of Hevajra with sixteen arms, and his Mandala is here described rather more elaborately than the rest. In the first circle appear eight goddesses on lotus petals in the four directions and the four intermediate corners I. Gauri-East Cauri.South 3. Vetall-West 4. Ghasmari-North 5. Pukkasi-Isăna corner 6. S'abari-Agni corner 7. Candáli-Nairsta corner 8. Dombini-Väyu corner Beyond this circle in the outer corners are stationed four deities beginning with Varša. The four gates of the Mandala are occupied by the following: 1. Hayasya East 2. S'akarásya-South 3. S'vănåsyd-West 4. Simhasya--North 6. Nairatma Mandala In the contral shrine is to be found the goddess Nairătmă. In the first circle there are three more deities :- I. Vajra 2. Gaur 3. Vajradškint In the second circle appear four deities in the four directions: Gauri 2. Cauri 3. Vetall 4. Ghasmari In the four corners are to be seen : Pukkast S'abari 3. Candaly 4. Dombi Above the central deity Nairātma towards the east and west appear respectively :- I. Khecari Bhücari 2.

·42 2. In the corners there are the four deities beginning with Vamśā. The four gates of the Nairātmā Mandala are occupied by the four deities in the four cardinal directions : I. Hayāsyā--East S'ūkarāsya-South 3. S'vānāsyā--West 4. Simhāsyā-North 7. Vajrāmyla Mandala The central shrine is occupied by S'ri Vajrāınşta of green colour, who thus appears to belong to the family of Amoghasiddhi, the Dhyāni Buddha of green colour. In the first circle there are eight goddesses in the four cardinal directions and the four intermediate corners:- I. SaumyāmEast. 2. Saumyavadanā--South 3. Candri-West 4. S'ašinī - North 5. S'asimandalā-Agni corner 6. S'asilekha-Nairpta corner 7. Manojñā--Vãyu corner 8. Manohlādanakarī—Isāna corner In the second circle there are four deities in the four corners: I. Puşpā 2. Dhūpā 3. Dīpā 4. Gandhā In the four cardinal directionis again there are four more: I. Vamšā 2. Vīņā 3. Mukundā 4. Murajā The gates of the Mandala are occupied by a set of four new deities": - I. Bhộkuțitarargā—East 2. Bhayabhīşana-South 3. Hayarūpā---West 4. Gananāyaka-North 8. Heruka Mandala Heruka is another very popular deity in Tântric Buddhism and independent Tantras are devoted to his worship. According to a statement in this Mandala, ·43 the parental Buddha of both Heruka and his S'akti Nairātmā is Akşobhya, and thus it appears reasonable to take Heruka as an extension of the Aksobhya idea. In the first circle appear the familiar deities, eight in number, in the eight different directions: Gauri 2. Cauri 3. Vetāli 4. Ghasrnari 5. Pukkasi 6. S'abari 7. Candali 8. Dombi In this Mandala several forms of Heruka are noted. The first is eightfaced and sixteen-armed with the S'akti Nairătmă. The second is two-armed with Nairātmä as S'akti or femate counterpart. The third is four-armed with Vajra vārāht as S'akti, while the fourth is six-armed with Vajrasſ=khali as S'akti, 9. Mahamaya Mandala Mahāmāya is not a female deity. It is the name of a special form of Heruka which is four-faced and four-armed, and has for his S'akti the deity Buddhaqakini. The colour of the deity is black or blue, and he belongs to the Akşobhya family. The deity is surrounded by four goddesses in the four cardinal directions: 1. Vajradåkins-East 2. Ratnadakin--South 3. Padmadäkini-West 4. Visvadåkini-North The five Dakinis belong to five different families of Dhyāni Buddhas. Thus:- 1. Buddhadakint-S'aśvata or Vairocana family. 2. Vajraðakini-Aksobhya family 3. Ratnadakini Ratneša family 4. Padmadakini.Vägisa or Amitabha family 5. Višvadakin.Amoghasiddhi family M 10. Buddhakapala Mandala The central and principal deity is Buddhakapăla, who is surrounded by eight deities on eight petals in the four cardinal points and the four intermediate corners. The names of these deities, their directions, and parental Dhyāni Buddhas as given in this Mandala are summarised as under :- ·44 No. Deity Direction Parental Buddha I 2 3 4 5 6 7 Citrasenā Kämini Pātālavāsini. Saubhadra Saundini Caturbhujā Akāšavāsini Pitambara East South West North 18ăna Agni Nairsta Vãyu Akşobhya Vairocana Ratnasambhava Amitabha Akşobhya Vairocana Ratnasambhava Amitabha II. Vajrahümkāra Mandala The central deity in this Mandala is called Vajrahamkāra who is given the epithet of Trailokyavijaya exhibiting the Trailokya vijaya mudrā. He is surrounded by the ten Krodha deities who are named differently in this Mandala but can be identified with the known names of the Krodhas. Their new and old names along with directions are given below :- No. New Name Old Name Direction I 2 3 4 5 Vajra danda Analárka Vajroşnişa Vajrakundali Vajrayakşa Vajrakāla Mahākāla Vajrabhīşaņa Uşnīşa Vajrapātāla :: Yamāntaka Prajñāntaka Padmāntaka Amſtakundali Takkirāja Niladanda Mahābala Acala Uşnişa Sumbha East North West South Agni Nairſta Vayu Isåna Above Below 7 8 9 IO I 2. Sambara Mandala The central deity is Sambara, four-faced and twelve-armed who is accompanied by his S'akti Vajravārāhi. Surrounding the pair in the four cardinal directions appear the following four goddesses:- I. Dākini Lāmā 3. Khaņdaroha 4. Rūpiņi 2.

·45 In the intermediate corners are kept four holy vessels. The peculiarity of this Mandala is that it has three circles of deities, and are called here as :- I. Cittacakra Vakcakra 3. Käyacakra There are sixteen deities in each circle, two in each direction and two in each corner, The information as given in this Mandala is summarised below in tabular form: Citta Circle I. East (i) Khandakapåla (ii) Pracanda 2. North (i) Mahakankála (ii) Pracaņdākşi 3. West (i) Kankāla (ii) Prabhavati 4. South (i) Vikatadanstri (ii) Mahanasa 5. Agni (i) Suråvairt (ii) Viramati 6. Nairyta (i) Amitabha (ii) Kharvari 7. Väyu (i) Vajraprabha (ii) Lankeśvart 8. Isana (i) Vajradela (ii) Drumacchāyā II. Pak Circle East (i) Ankuraka (ii) Iråvat North (i) Vajrajaţila (ii) Mahabhairava 3. West (i) Mahavira (ii) Väyuvega 4. South (i) Vajrahūnkāra (ii) Surabhakşi 5. Agni (i) Subhadra (it) S'yámadevi ·46 6. Nairsta ( i ) Vajraprabha (ii) Subhadrā 7. Vāyu (i) Mahābhairava (ii) Hayakarņi 8. Isana (i) (i) Virūpäkşa (ii) Khagānanā 3. West III. Kāya Circle I. East (i) Mahābala (ii) Cakravegā 2. North (i) Ratnavajra (i) Khandaroha (i) Hayagriva (ii) Saundini 4. South (i) Ākāśagarbha (ii) Cakravarmini 5. Agni (i) Sri Heruka (ii) Suvirā 6. Nairrta (i) Padmanartteśvara (ii) Mahābala 7. Vāyu (i) Vairocaņa (ii) Cakravartini 8. Isāna (i) Vajrasattva (ii) Mahāviryā Besides these there is another set of eight deities as gate-keepers in the four directions and corners :- I. Directions. I. Kākāsyā 2. Ulūkāsya 3. S'vānāsya 4. S'ükarāsyā Corners. 1. Yamadāhi 2. Yamaduti 3. Yamadanştri 4. Yamamathani The parental Dhyāni Buddha of the principal deity of the Mandala is Akşobhya. Vajravārāhi has Vairocana as the parental Buddha. The Dakinis belong to the Ratneša family. Deities of the Citta circle belong to Aksobhya, of Väk circle to Amitabha and of Kaya circle to S'āśvata.

·47 13. Buddhakapala Mandala. Buddhakapāla is the name given to Heruka when he is four-armed, onefeced, dances in Ardha paryanka and is associated with his S'akti Citrasena. The pair is surrounded in the first circle by four deities : I, Sumălin East 2. Kapalin-North 3. Bhima-West 4. Durjaya-South In the corners there are vessels made of skulls. In the second circle there are eight deities : I. Subhamekhala-East 2. Rūpini-North 3. Vijaya--West 4. Kaminſ--South 5. Kapălini-Isāna 6. Mahodadhi-Agni 7. Kårini-Nairsta 8. Sumalini-Vayu In the third circle likewise there are eight deities :- I. Tărini-East Bhimadarsana-North 3. Sudarsana-West 4. Ajaya-South 5. Subha-Isana 6. Tāçakı--Agni. 7. Kalarătri-Nairsta 8. Mahahasẵ–Vẫyi :: The four gates are guarded by the following four goddesses 1. Sundarl-East 2. Vajrasundarl-North 3. Subhagă--West 4. Priyadarsana-South With regard to the parental Dhyani Buddhas this Mandala furnishes the following information. 1. The principal deity is stamped with the Five Dhyāni Buddhas. 2. Citrasena's sire is Mahāvairocana. 3. Four goddesses beginning from Sumalini have Ratneša as sire. 4. Deities of the second circle have Amitabha as sire. 5. Deities of the third circle have Vairocana as sire. 6. The four gate-keepers have Amoghasiddhi as their sire.

·14. Yogāmbara Mandala The central deity here is called Yogāmbara, three-faced and six-armed, blue in complexion, embraced by Sakti Jñănadākini and belonging to the Aksobhya family. In the first circle appear four deities in the four cardinal directions, each with a special Vāhana and with a special mode of sitting (āsana ) :- No. Deity Direction Vehicle Asana I 2 3 4 Vajradākini .. Ghora däkini. Vetāli Candálini East North West South Elephant Peacock Garuda Servant Lalita Ardha paryanka Utkäţaka Januparyanka The four intermediate corners are occupied by four more deities with a special vehicle and a special mode of sitting :- No. Name Corner Vehicle Asana I Simhini Vyāghri Isāna Agni Lalita Mandala 2 Lion Elephant Trunk Buffalo Jackal 3 4 Jambuki Ulüki Nairſta Väyu Ardhaparyanka Utkutaka Beyond the first circle of deities in the four cardinal directions appear four more subsidiary deities :- I. Dåkini-East 2. Dipini-North 3. Câşiņi-West 4. Kamboji-South In the second outer circle there is another set of four deities in the four cardinal directions : I. Pukkasi-East 2. Ghori-North 3. Ugri-West 4. Kapáli—South ·49 Each of the intermediate corners is occupied by a set of two deities.) Thus there are eight deities in the corners :: I. Lāsyā Isāna 2. Gandha 3Vina Agni 4. Puspa 5. Gitā 6. Dhūpā Nairſta 7. Nitya } Vayu 8. Dipă . In the outermost circle the gates are occupied by a set of eight deities:- I. Hari-East 2. Brahma-North 3. Maheśvara-West 4. Şadvaktra-South 5. Indra-Isana 6. Kubera-Agni 7. Yama-Nairsta 8. Varuna-Váyu Beyond this there is a set of sixteen deities divided into four groups according to four cardinal directions - I. Karankabhairava 2. Khatvangaraksasa East 3. Ganesvara 4. Ghanțäkarna 5. Candeśvara 6. Chandodeva North 7. Jvaresvara 8. Jhankarabhisana 9. Takkirudra IO. Sthandileśvara West II, Damarudambara 12. Dhakkābhayanaka 13. Tumbureśvara I4. Sphäranada South 15. Damstrā karāla 16. Dhanurdhara Very interesting information is given in this Mandala with regard to the colour of the deities.

·50 I. White. I. Pukkasi group 2. Deities in the Agni corner. 2. Yellow. 1. Ghorā group 2. Deities in the Isāna corner. 3. Red. 1. Ugri group 2. Deities in the Vāyu corner. 4. Black or Blue I. Kapāli group 2. Deities in the Nairpta corner. With regard to the parental Dhyāni Buddha the Mandala gives interesting details and these are noted below:- Deities Crest 1. Yogāmbara Five Dhyāni Buddhas beginning with Akşobhya 2. Jñānadākini Akşobhya or Vairocana I. Vajradākini 2. Ghoraďākini 3. Vetāli 4. Candālini Sāśvata Ratnesa Amitābha Amoghasiddhi I. Simhini 2. Vyāghri 3. Jāmbuki 4. Ulūki Akşobhya Vairocana Ratneša Amitā bha I. Brahma Maheśvara Vairocana Amitabha 2. I. Deities of white colour 2. Deities of yellow colour 3. Deities of red colour 4. Deities of blue colour Vairocana Ratneša Amitābha Aksobhya ·51 The last four groups of gods and goddesses, when unspecified, will have these parental Dhyāni Buddhas, according to colour. 15. Yamāri Mandala. The central deity in this Mandala is Yamāri, the enemy of Yama and, significantly enough, he tramples Yama, the god of Death under his feet. Yamāri here is three-faced and six armed and is associated with a Sakti which is his own emanation. In the first circle there are four gods in the four cardinal directions and four goddesses in the four intermediate corners :- Gods. Vairocana Ratneša East South 3. Amitabha 4. Irsyāyamāri West North 2. Goddesses 4. Gauri I. Vajracarcika Agni 2. Vajra värähi Nairpta 3. Vajrasarasvati Väyu Isina The four gates of the Mandala are guarded by the following deities:- I. Mudgarayamäri East 2. Danda yamari South 3. Padmayamări West 4. Khaçlgayamari North 16. Vajratara Mandala. The central deity in this Mandala is Vajratărā, four-faced and eight-armed. She is surrounded by four deities in the first circle :- I. Puspatārā East 2. Dhüpatără South 3. Dipatără West 4. Gandhatara North In the second circle as guardian of gates appear four deities, with two more, one above and one below: I. Vajrankusi East 2. Vajra pasi South 3. Vajrasphotā West ·52 4. Vajraghanță North 5. Uşnīşavijayā Above 6. Sumbhā Below The parental Dhyāni Buddhas for the different deities as given in the Mandala are stated below :- Deity Parental Buddha I. Vajratārā Ratneša 2. Puşpatārā Vairocana 3. Dhūpatārā Akşobhya 4. Dipatārā Amitābha 5. Gandhatārā Amoghasiddhi 6. Vajrānkusi Vairocana 7. Vajrapāśi Akşobhya 8. Vajrasphotā Amitabha 9. Vajraghanță Amoghasiddhi IO. Uşnişā Ratneša II. Sumbhā Akşobhya 17. Mārici Mandala I. The principal deity of this Mandala is Mārīcı, three-faced and six-armed. She is associated with seven sows. Her name and seven sows representing seven rays of the Sun-god suggest that Mārīci is a kind of Sun-goddess in Buddhism. In the first circle there is a set of eight goddesses in the cardinal directions and intermediate corners :- Arkamasi East 2. Indumasi South 3. Antardhānamasi West 4. Tejomasi North 5. Udayamasi Agni 6. Gulmasi Nairſta 7. Vanmasi Vāyu 8. Cīvaramasi Isāna In the second circle round the principal deity, there is a set of eight deities in the four cardinal directions, two in each and four goddesses in the four corners. The list is given below:- Mahācīvaramasi East Varāhamukhi 3. Padākramamasi South I. 2. 4. Varăli

·No text on this page.

·PLATE II
L
w
1
PANCARAKSĀ MANDALA
From a Vebalese Painting

·53 I. Alo 3. Kālo 5. Parakramamasi West 6. Vadāli 7. Ugramasi North 8. Varāhi 9. Varttāli Agni IO. Vadali Nairſta II. Varāli Vāyu 12. Varāhamukhi Išāna The gates of the Mandala are guarded by four deities with peculiar and strange names :- East 2. Tālo South West 4. Matsaro North With regard to parental Buddhas, this Mandala gives the information that the principal deity Mărici has ſāśvata (Vairocana ) as the sire, and the deities in the four cardinal points have their sires in Aksobhya, Ratnesa, Amitābha and Amoghasiddhi. Corner deities are marked with the Caitya. But the most important information obtained here is that the sires of the deities have to be fixed according to their colour, e.g. Vairocana for White deities 2. Akşobhya for Blue deities 3. Ratnasambhava for Yellow deities 4. Amitabha for Red deities 5. Amoghasiddhi for Green deities. 18. Pancaraksa Mandala The Mandala is called usually as the Pancara kşā Mandala because it includes always the five rakṣa or protective deities, or in other words, the five great protectresses. Their worship is fairly widespread in Buddhist countries and in times of distress and danger, they are worshipped. Manuscripts of Pancaraksă are kept ready at hand by Buddhist householders and it is recited regularly by them on appropriate occasions. Anyone of the five deities can occupy the central position in the Mandala, but here Mahapratisara appears at the centre, and she is surrounded by the other four Raksā deities in the four cardinal directions :- I. Mahäsāhasrapramardini East Mahamantrănusårini South 3. Mahāsitavati West 4. Mahāmāyāri North ·54 2. In the second circle appear the following four deities in the four intermediate corners, to wit:- I. Kāli Agni Kālaratri Nairſta 3. Kalakanthi Vāyu 4. Mahāyasa I sāna The four gates are occupied by the following four deities in the four cardinal directions: I. Vajränkusi 2. Vajrapāsī 3. Vajrasphotā 4. Vajrāvesi 19. Vajradhātu Mandala Vajradhấtu is the name given to the Dhyāni Buddha Vairocana who is described here as four-faced and eight-armed, sitting on a lion. In the first circle appear in the four cardinal directions the following four goddesses whose names end with 'Vajri'. I. Sattvavajri East 2. Ratnavajri South 3. Dharmavajri West 4. Karmavajrī North Beyond this, in the four principal directions there are the four Dhyāni Buddhas on their respective vehicles :- No. Buddha Direction Vehicle I 2 3 4 Akşobhya Ratnasambhava Amitābha Amoghasiddhi East South West North Elephant Horse Peacock Garuda Each of these four Dhyāni Buddhas again is surrounded by four deities in the four directions:- Akşobhya is surrounded by:- I. Vajrasattva East 2. Vajrarāja South 3. Vajrarāga North 4. Vajrasadhu West ·55 Ratnasambhava's circle consists of:-- I. Vajraratna East 2. Vajratejas South 3. Vajraketu North 4. Vajrahāsa West Amitābha is accompanied by :- I. Vajradharma East 2. Vajratīksna South 3. Vajrahetu North 4. Vajrabhāşa West Amoghasiddhi has for his companions :- .I Vajrakarma East 2. Vajraraksa South 3. Vajrayakşa North 4. Vajrasandhi West Round the central shrine in the four corners appear the following:- I. Lāsyā Agni 2. Mala Nairſta 3. Gita Väyu 4. Nitya Isána On the outer strip beyond the central chapel on lotuses, there is a set of sixteen Bodhisattvas, four in each direction:- I. East. I. Maitreya 2. Amoghadarsi 3. Sarvāpāyañjaha 4. Sarvašokatamonirghātamati 2. South. 5. Gandhahasti 6. Surangama 7. Gaganaganja 8. Jñanaketu 3. West 9. Amitaprabha 10. Candraprabha II. Bhadra pāla 12. Jaliniprabha ·56 4. North. 13. Vajragarbha 14. Akşayamati 15. Pratibhānakūta 16. Samantabhadra The outermost circle is occupied by the following four deities in the corners: I. Vajradhūpā Agni 2. Vajrapuşpā Nairſta 3. Vajralokā Vāyu 4. Vajragandha Isana The four gate-keepers are mentioned as follows: 1. Vajrāňkusa 2. Vajrapāśa 3. Vajrasphoța 4. Vajrāvesa Interesting details regarding the parental Dhyāni Buddha of the different deities mentioned in the Mandala are given here. The information may be classified under the different heads as follows :- Vairocana Kuleša I. Akşobhya 2. Ratnasambhava 3. Amitābha 4. Amoghasiddhi Aksobhya Kuleša I. Sattvavajri 2. Vajrasattva 3. Vajrarāja 4. Vajrarāga 5. Vajrasādhu 6. Läsyä 7. Dhūpā 8. Maitreya 9. Amoghadarsi IO. Sarvāpāyañjaha II. Sarvaśokatamonirghātamati 12. Vajrārkusa ·37 Ratnasaindhava Kuleśa' : 2. 3. 5. 7. 8. II. 3. 6. Ratnava jrī Vajraratna Vajratejas Vajraketu Vajrahasa Mala Puşpā Gandhahasti Sarangama Gaganaganja Jnānaketu Vajra pāsa 4 mitabha Kulesa Dharmavajri Vajradharma Vajratiksna Vajrahetu Vajrabhasa Gità Dipă Amitaprabha Candraprabha Bhadrapala Jaliniprabha Vajrasphota Amoghasiddhi Kulesa Karnavajri Vajra karma Vajraraksa Vajrayakşa Vajrasandhi Nrtya Gandha Vajragarbha Akşayamati Pratibhănakuta Samantabhadra Vajrăvesa 8. 3- 5. 6. 8. 9. IO. II.

·58 20. Manjuvajra Mandala The central deity in this Mandala is Manjuvajra of the nature of Vairocana, three-faced and six-armed. His Mandala is described in an elaborate manner with a large number of gods and goddesses. In the first circle surrounding the central deity are the following in the cardinal directions and intermediate corners: 1. Akşobhya East 2. Ratnasambhava South 3. Amitābha West 4. Amoghasiddhi North 5. Locana Isāna 6. Māmaki Agni 7. Pāņdarā Nairſta 8. Tārā Vāyu In the second circle, there is another set of eight deities in the four directions and four corners :- I. Sattvavajri East 2. [Ratnavajri ] South 3. Dharmavajri West 4. Karmavajri North 5. Cundā Išāna 6. Ratnolkā Agni 7. Bhộkuți Nairsta 8. Vajrasſnkhalā Vāyu In the third circle, there are four Bodhisattvas in each direction. The details are as follows :- East I. Maitreya 2. Manjusri 3. Gandhahasti 4. Jñanaketu 2. South 1. Bhadrapāla 2. Sāgaramati 3. Akşayamati 4. Pratibhānakūta 3. I. Mahásthămaprāpta 2. Sarvāpāyañjaha West ·59 3. Sarvašokatamonirghātamati 4. Jāliniprabha 4. North I. Candraprabha 2. Amitaprabha 3. Gaganaganja 4. Sarvanivaranaviskambhi The gates in the four directions and intermediate corners, above and below, are occupied by the ten Krodha deities, somewhat differently named in this Mandala :- Yamāntaka East 2. Aparājita South 3. Hayagriva West 4. Amftakundali North 5. Acala 18ân 6. Takkirāja Agni 7. Niladança Nairsta 8. Mahābala Vẫyu 9. Sumbharaja Above IO. Vajrapătăla Below The parental Dhyani Buddhas of the respective deities are indicated and the information is classified as under: Vajrasattva Kula I. Manjuvajra Manjuvajra Kula 1. Akşobhya 2. Ratnasambhava 3. Amitabha 4. Amoghasiddhi 5. Locana 6. Cunda Aksobhya Kula I. Mamaki 2. Sattvavajrt 3. Maitreya 4. Mañjusri 5. Gandhahasti ·60 6. Jñanaketu 7. Yamantaka 8. Aparăjita 9. Hayagriva IO. Amộtakundali II. Acala 12. Takkirāja 13. Niladanda 14. Mahābala 15. Sumbharāja 16. Vajrapātāla Ratnasambhava Kula 1. Ratnavajri 2. Ratnolkā 3. Bhadrapāla 4. Sāgaramati 5. Akşayamati 6. Pratibhānakūta Amitabha Kula I. Pāndara 2. Dharmavajri 3. Bhşkuti 4. Mahästhāma prăpta 5. Sarvāpayañjaha 6. Sarvašokatamonirghātamati 7. Jālinſprabha Amoghasiddhi Kula Tārā 2. Karmavajri 3. Vajrasprkhalā 4. Candraprabha 5. Amitaprabha 6. Gaganaganja 7. Sarvanivaranaviskambhi Dharmadhātu-Vāgiśvara Mandala In this Mandala the central deity is Mañjughoșa, a form of Manjusri with four faces and eight arms carrying different symbols. A surprisingly large number of deities is included in this Mandala, almost as elaborate as the Kālacakramandala to be described later. I. 21.

·61 In the first circle, there are the eight Uşnişa deities in the four directions and four corners :- I. Mahoşnişa 2. Sitātapatra Uşnīşa 3. Tejorāśi Uşnişa 4. Vijayoşnişa 5. Vikirana Uşnīşa 6. Udgata Uşnişa 7. Mahodgata Uşnişa 8. Ojas Uşnişa Beyond this in the four directions are the Dhyani Buddhas on their distinctive vehicles :- No. Name Direction Vehicle I. Akşobhya East Elephant Ratnasambhava South Horse 3. Amitabha West Peacock Amoghasiddhi North Garuda In the four intermediate corners are to be found the four Buddhasaktis :- Locanā Māmaki 3. Pāndara 4. Tarā The gates of the first circle are occupied by the following: 1. Vajrankusa East 2. Vajrapăsa South 3. Vajrasphoța West 4. Vajravesa North In the second circle in the eastern direction from the Isana corner are arranged the twelve Bhamis or heavens :- I. Adhimukticarya Pramudita Vimala 4. Prabhakari 5. Arcismati 6. Sudürjaya 7. Abhumukhi 8. Durangama 9. Acala 10. Sådhumatt II. Dharmamegha 12. Samantaprabha ·62 2. In the southern direction another set of twelve Paramitā deities are arranged : 1. Ratnapăramitā 2. Dānapāramitā 3. S'ilapäramitā 4. Kşantipăramitā 5. Viryapāramită 6. Dhyānapāramitā 7. Prajñāpāramitā 8. Upāyaparamitā 9.' Praņidhānapāramitā IO. Balapāramitā II. Jñānapăramitā 12. Vajrakarmapāramitā In the western direction there is a further set of twelve deities, known as the twelve Vašitās :- 1. Ayur Vasită Citta Vasită 3. Parişkāra Vasitā 4. Karma Vasitā 5. Upapatti Vasitā 6. Rddhi Vasitā 7. Adhimukti Vasitā 8. Pranidhāna Vasitā 9. Jñana Vasita IO. Dharma Vasitā Tathatā Vašitā 12. Buddhabodhiprabha Vasitā In the northern direction likewise there is another set of peculiar deities called the Dhāriņi deities, twelve in number : Sumati 2. Ratnolkā 3. Uşnişavijaya 4. Mārī 5. Parnasabari 6. Jānguli 7. Anantamukhi 8. Cundā 9. Prajitavardhani 10. Sarvakarmăvaranavisodhani II. Akşayajäänakaranda II. I.

·63 I 2. Sarvabuddhadharmakośavati The gates of the second circle are occupied by a set of four deities, called Pratisamvits :- Dharma Pratisamvit East 2. Artha Pratisamvit South 3. Nirukti Pratisamvit West 4. Pratibhāna Pratisamvit North The intermediate corners are occupied by a further set of four goddesses :- I. Lāsya Agni 2. Māla Nairfta 3. Gita Vāyu 4. Nrtya lºãna In the third circle round the principal shrine of Manjughoşa, there appears a set of sixteen Bodhisattvas, four in each cardinal direction : I. East I. Samantabhadra 2. Akşayamati 3. Kşitigarbha 4. Akasagarbha 2. South 5. Gaganaganja 6. Ratnapāņi 7. Sāgaramati 8. Vajragarbha 3. West 9. Avalokitesvara Io. Mahästhåmaprăpta II. Candraprabha 12. Jaliniprabha 4. North 13. Amitaprabha 14. Pratibhanakuta 15. Sarvašokatamonirghătamati 16. Sarvanivaranaviskambhi The gates are occupied by the ten Krodha deities, four in the principal directions, four in the corners, one above and one below, as under :- 1. Yamantaka East 2. Prajñāntaka South 3. Padmantaka West 4. Vighnăntaka North th ·64 1) 5. Trailokya vijaya Isåna 6. Vajrajvālānalārka Agni 7. Herukavajra Nairsta 8. Paramāśva Vayu 9. Uşnişacakravarti Above 10. Sumbharaja Below In the corners of the third circle there appear eight deities, two in each corner, one to the right and the other to the left: 1. Puşpā Right 2. Dhūpā 3. Dipā 4. Gandha 5. Vajrarūpă Left 6. Vajraśabda 7. Vajrersyä 8. Vajrasparsā the fourth circle there are eight deities, four in the principal directions and four others in the corners. They have each a distinctive vehicle :- I. Indra East Airavata 2. Yama South Buffalo 3. Varuna West Makara 4. Kubera North Man Isāna Bull 6. Agni Agni Goat 7. Nairfti Nairsta Corpse 8. Vayu Vāyu Deer Beyond the fourth circle there is a regular congregation of deities, mostly belonging to Hinduism. In the group are included the well known and famous gods of the Hindu Pantheon, their Saktis and other goddesses, the planets, serpents, Asuras, Yakşas and the constellations. The whole list is given below:- Hindu Gods-15 I. Brahma on Swan 2. Vişnu on Garuda 3. Maheśvara 4. Kārttikeya on Peacock 5. Barhmāni 6. Rudrāni 7. Vaişpavi 8. Kaumări 5. Isāna on Bull ** ·65 9. Indrāni: - 10. Vārāhī on Owl II. Cāmundā on Corpse 12. Bhſngi 13. Ganapati on Mouse 14. Mahăkāla I5 Nandikeśvara Planets-9 Aditya on chariot drawn by seven horses Candra on Swan 3. Mangala on Goat 4. Budha on Lotus 5. Bphaspati on Frog or Skull 6. Sukra on Lotus 7. Sanaiscara on Tortoise 8. Rāhu Ketu 3. Balabhadra Group-4 Balabhadra on Elephant 2. Jayakara on Kokila chariot 3. Madhukara on Suka chariot Vasanta on Plavanga 4. Serpont Gods Ananta Vasuki 3. Takşaka Karkkotaka Padma 6. Mahăpadma S'ankhapala 8. Kulika 5. Asura Kings_8 Vemacitri 2. Bali 3. Pralhada Vairocana etc. 5+ Garudendra 6. Kinnarājendra 7. Pažicagikha King of Gandharvas 8. Sarvārthasiddha King of Vidyadhara 5.

·66 6. Yakşa Kings with Haritime I. 3- 5. 6. Purnabhadra Mănibhadra Dhanada Vaisravana Civikundali Kelimāli Sukhendra Calendra Häriti 8. 9. 3. Nakşattras-28 Asvini Bharani Krttikā Rohiņi Mrgasira 6. Ardrā 7. Punarvasu 8. Puşya 9. Ašleşā IO. Magha II. Purvaphålgani 12. Uttaraphālguni 13. Hastă Citra 15. Svāti 16. Visakha 17. Anuradha Jyeştha 19. Mulā 20. Pürvăşădha. 21. Uttarăşădhă 22. S'ravaņā 23. Dhaniştha 24- Satabhişă 25. Puryabhadrapada 26. Uttarabhadrapada, 27. Reyati 28. Abhijit 18.

·67 . Interesting details are given in this Mandala with regard" to the parent Dhyani Buddha of the different deities constituting the Mañjuvajra Mandal The information may be summarised as follows under the different heads parental Buddhas :- I. Vajrasattua Kula I. Mañjughoşa, the principal deity 2. Manjughoşa Kula I. Aksobhya and others numbering four. 2. Uşnişa 3. Locana 3. Akşobhya Kula I. Vajrasattva and three others 2. Mamaki 3. Vajrankuša 4. Twelve Bhūmis 5. Dharma Pratisamvit 6. Låsya 7. Samantabhadra and three others 8. Ten Krodhas 9. Puşpă 10. Rūpā II. All Eastern Deities 4. Ralnasambhava Kula I. Vijraratna and three others 2. Vajra pāśa 3. Twelve Päramitās 4. Artha Pratisamvit 5. Mala 6. Gaganagañja and three others 7. Dhupă 8. S'abda 9. All Southern Deities 5. Amitabha Kula 1. Vajradharma and three others 2. Påndara 3. Vajrasphota 4. Twelve Vasitas 5. Nirukti Pratisamvit 6. Gita ·68 : -7.: Avalokita and three others 8. Dipā 9. Rasā. 10. All Western Deities 6.' Amoghasiddhi Kula I. Vajrakarma and three others 2. Vajrāvesa 3. Twelve Dhārinis 4. Pratibhāna Pratisamvit 5. Nộtyä 6. Amitaprabha and three others 7. Gandha 8. Sparsā 9. All Northern Deities 22. Durgatiparisodhana Mandala This is the Mandala of Durgatiparisodhana or the "remover of misfortunes," a special epithet of Sākyasimha. Sākyasimha is here identified with Vairocana with the Dharmacakra. mudrā, In the first circle he is surrounded by eight Uşnişa deities four in the cardinal directions and four in the intermediate corners :- I. Vajroşnişa East 2. Ratnoşnişa South 3. Padmoşnişa West 4. Visvoşnişa North 5. Tejoşnişa Agni 6. Dhvajoşnişa Nairſta 7. Tiksnoşnişa Vāyu 8. Chhatroşnişa Isāna Beyond this circle in the corners are the following: I. Läsya 2. Mālā 3. Gitā 4. Nrtya The four gates in the four cardinal directions have in each two Bodhisattvas in the right and two in the left." Thus there are sixteen Bodhisattvas, four in each direction, thus:- I. East I. Maitreya 2. Amoghadarsi 3. Apayāñjaha Sarvadolatamonirohatamati A ·69 2. -* South I. Gandhahasti 2. Surangama 3. Gaganagañja 4. Jñānaketu 3. West I. Amftaprabha 2. Candraprabha 3. Bhadrapāla 4. Jāliniprabha 4. North 1. Vajragarbha 2. Akşayamati 3. Pratibhānakūta 4. Samantabhadra In the intermediate corners of the Mandala appear:- I. Puşpa 2. Dhūpā 3. Dipă 4. Gandha The doors of the Mandala are occupied by:- I. Vajránkusa East 2. Vajrapāša South 3. Vajrasphota West 4. Vajrăvesa North A further series of deities is placed in the Mandala. They have a Vāhan and a Sakti and appear mostly as Hindu deities. The number is large :- I. Principal Gods--5 No. Deity Sakti Vehicle Nilakantha Bull Vişnu Vajrahema Garuda 3. Vajraghanță Kaumari Peacock 4. Maunavajra Vajraśānti Swan 5. Vajrayudha Vajramuşți Elephant 2. Planets Vajrakundali Vajrámrtă Chariot drawn t 7 horses Vajraprabha Vajrakanti Swan 3. Vajrapingala Vajzamekhala Goat ·70 . Vajrasaumya Vajrasa umya Lotus 5. Vajraguru Guruvajră Frog. 6. Vajraśukra Sukravajrā Lotus 7 Vajradanda Dandavajră Tortoise 8. Vajrarāhu Vajrasuri 9. Vajraketu Vajranägi 3. Vajrašaunda Group-5 I. Vajrašaunda Vajravinaya Elephant 2. Vajrāmala Vajrāsanā Kokila chariot 3. Vajravamsa Vajravamsa White chariot 4. Vijayavajra Vajrasena Frog 5. Vajramūşala Vajradūti Flower chariot 4. Deities of Quartersmo I. Vajrānala Vajrajvālā Goat 2. Vajrakāla Vajrakäli Buffalo 3. Vajrāńkusa Vajramukhi Seśanaga 4. Nāgavajra Vajramakară Makara 5. Vajrānila Vegavajriņi Deer 6. Vajrabhairava Vajravikață Ghost 5. Miscellaneous Group-6 I. Vajravinākaya Rat 2. Putanā Rat 3. Bhimā 4. Sri 5. Sarasvati 6. Simhadurga Beyond these there are others like Pfthvi, the Asuras, the goblins birds, men and others steeped in Avidyā. The information regarding parental Dhyani Buddhas contained in the Mandala may be summarised thus:- I. Vairocana I. Mahāvairocana Sakyasimha 2. Mahāvairocana I. Vajroşnişa and three others 3. Vajroşnişa I. Eastern Deities 7. Deities in the Agni corner, ·71 4. Ratnoşnişa I. Southern Deities Deities in the Nairfta corner. 5. Padmosnişa Western Deities Deities in the Vāyu corner. 6. Visvoşnişa I. Northern Deities Deities in the Isāna corner. 23. Bhatadāmara Mandala The central figure in this Mandala is the fierce deity Bbütaļāmara onefaced and four-armed. In the first circle in different chambers there are eight deities in the eight quarters :- Maheśvara East 2. Vişnu South 3. Brahma West 4. Kärttikeya North 5. Ganapati Islna 6. Aditya Agni Nairsta 8. Nandi Vayu In the second ring there are again eight goddesses in the eight quarters :- East Tilottama South West North 5. Ratnasri Agni 6. Sarasvati Nairsta 7. Surasundary Váyu 8. Vibhuti đăng In the third ring there is a set of deities, presiding over the eight.quarters :--- I. Sakra East 2. Yama South 3. Varuna West 4. Kubera North S. Agni Agni 6. Nairyta Nairrta 7. Rahu I. Sri 3. Sası 4. Uma ·72 7. Văta 2. Váyu 8. Candra 16ăna . In the fourth circle there is a further set of eight goddesses, four in the four principal directions and four in the foor intermediate corners : I. Simhadhvajadhārini East Vibhūti South 3. Padmavati West 4. Surahāriņi North 5. Varahāriņi Išāna 6. Ratnešvarī Agni 7. Bhūşaņā Nairfta 8. Jagatpālini Väyu 24. Pancadāka Mandala This is the Mandala of the five Dāka deities corresponding to the five Dhyāni Buddhas, with different forms and symbols, and each associated with a Sakti. Anyone of the five Dāka gods may the be presiding deity of the Mandala according to the need. Here however Vajradāka happens to be the principal god. 1. Vajradāka The first and the central chapel is occupied by Vajradāka who is surrounded by eight goddesses in the eight quarters :- Gauri East 2. Vetāli 3. Cauri 4. Ghasmari 5. Pukkasi Išāna 6. Sabari 7. Candāli 8. Doinbi wuddhadaka The chapel to the east is occupied by Buddhadāka. To his right and left appear eight skulls containing different animals. Buddhadāka is surrounded by eight goddesses in the eight quarters :- Sandamśā East Pāśini 3. Vāgurā 4. Ankuśí 5. Puşpă - såna Dhiina I. I. 2. 6 ·73 7. Dipā 8. Gandhā 3. Ratnadaka In the Southern chapel is placed the third Dāka god known as Ratnadāka. On the eight skulls to the right there are eight different birds, while on the eight skulls to the left there appear eight serpents of which only seven names are to be found in the text. Ratnaglāka is likewise surrounded by eight goddesses in the eight quarters:- I. Suryahastă East 2. Dipā 3. Ratnolkı 4. Taçitkarā 5. Lāsya Išāna 6. Mala 7. Gita 8. Nrtya 4. Padmadaka In the Western chapel is placed the fourth Daka god, namely, Padmadaka. Eight skulls on the right and eight on the left hold a variety of animals and birds. Padmadaka is also surrounded by eight goddesses in the eight quarters as in the case of others :- Padmă East 2. Dharmoday, 3. Sphotă 4. Svāsleşă 5. Vamsa Lãna 6. Viņa 7. Mukunda 8. Muraja 5. Višvadaka In the Northern chapel appear the fifth Daka god named as Visvadāka. The skulls on the right hold the planets, Budha, Brhaspati, Ketu, Rāhu, Mangala, Sukra, Sanaiscara and Vişnu. The skulls to the left hold Indra, Brahmă, Rudra, Kamadeva, Balabhadra, Kşa panaka, Vemacitri, and Bali. Like others Visvadāka is also surrounded by eight goddesses in the eight quarters : Talika East 2. Kunci 3. Kapăţă 4. Patadhāriņi Lorana Teans ·74 2. I. 6. Māmaki 7. Pāņdarā 8. Tārā It is hardly necessary to state that these Dākas are nothing but prototypes of the five Dhyāni Buddhas, and may be identified as under :- No. Dāka Dhyāni Buddha I. Vajradāka Akşobhya Buddhadaka Vairocana 3. Ratnađāka Ratneša 4. Padmaļāka Amitabha 5. Viśvaņāka Amoghasiddhi 25. Saţcakravarti Mandala This Mandala is devoted to the six Cakravartīs or overlords and describes the five Dhyāni Buddhas along with the sixth Dhyāni Buddha Vajrasattva. In this Mandala Vajrasattva is the central deity, and is surrounded by the five Dhyāni Buddhas and their companions. These Dhyāni Buddhas are here named as Dāka gods. The table below gives the Dāka names of the Dhyāni Buddhas. No Dhyāni Buddha Dāka Name Vajrasattva Jñanadāka Vairocana Buddhaçāka 3. Ratneša Ratnašāka 4. Amitābha Padmaļāka 5. Akşobhya Vajradāka 6. Amoghasiddhi Viśvadāka In the central chapel on a white lion sit's Vajrasattva Jñānaďāka. He is accompanied by his Sakti in close embrace. The Sakti is named variously as Jõānadäkini, Vajradhvātvīśvarī or Vajravārāhi. The four cardinal points are occupied by: I. Dākini Lāmā 3. Khandarohā 4. Rūpiņi The doors of the chapel are occupied by :- 1. Khandakapāla 2. Mahākarkāla 3. Vikata 4. Damstrin The second chapel is devoted to Vairocana Buddhadāka on a lion closely locked in embrace with his Sakti Buddhadākini. 2. 2.

·75 The doors are occupied by four gods accompanied with their Saktis a under: Gods Saktis I. Surāvairi Vīramati 2. Amitābha Kharbari 3. Vajraprabha Lankeśvari 4. Vajradeha Drumacchāyā The third chapel is dedicated to Ratnesa Ratnadāka on a horse who i locked in embrace with his Sakti Ratnadākini. The doors are occupied by four gods who in their turn are accompanies with their Śaktis as under :- Gods Saktis Ankurika Airāvati 2. Vajrajațila Mahābhairavā 3. Mahavira Vāyuvegā 4. Vajraliūnkāra Surabhakşi The fourth chapel is dedicated to Amitābha Padmadāka who is in close enibrace with his Sakti Padmadākini. The doors are occupied by four gods accompanied with their Saktis a under : Gods Saktis Subhadra Syāmādevi 2. Vajraprabha Subhadra 3. Mahābhairava Hayakarņā 4. Virūpākşa Khagānanā The fifth chapel is dedicated to Aksobhya Vajradāka who is close embrace with his Sakti Vajradākini. The doors are occupied by four gods with their Saktis as below:- Gods Saktis Mahabala Cakravega 2. Ratnavajra Khandaroha 3. Hayagriva Saundini 4. Akasagarbha Cakravarmiņi The sixth chapel is dedicated to Amoghasiddhi Viśvadaka who is locked in embrace with his Sakti Višvadakini. The doors are occupied by four gods along with their Saktis as below:- Gods Saktis I. Heruka Suvira Padma nartteśvara Mahabala ·76 I. 2. 3. Vairocana Cakravartini 4. Vajrasattva Mahāvīryā The gates of the whole Mandala are guarded by the four deities with animal faces :- I. Kākāsyā 2. Ulūkāsyā 3. Švānāsyā 4. Sūkaräsyä The corners of the great Mandala are occupied by another set of four deities as under:- Yamadāhi Yamadūti 3. Yamadamstri 4. Yamamathani 26. Kālacakra Mandala The central deity in this Mandala is Kālacakra of a complex and very peculiar appearance with three necks, six shoulders, four faces and twelve principal arms, and twenty-four thousand subsidiary arms. A special Tantra, namely the Kālacakra Tantra is dedicated to his worship. The Kālacakra Tantra is almost entirely in verse, and it has a very lengthy commentary entitled the Vimalaprabhā. If circumstances are favourable in the future both these works will be published in the Gaekwad's Oriental Series. From certain passages in the Vimalaprabhā it appears probable that the Kālacakra was designed to bring the warring elements of the Hindus and the Buddhists under the banner of one god Kālacakra against the cultural penetration of the aliens, notably the Mlecchas. In the Mandala the central deity Kālacakra is locked in embrace with his Prajñā who is nained here as Viśvamātā. Under the feet of the principal god appear Kāmadeva, Rudra, Rati and Gauri. In the first circle, surrounding the couple appear the following four goddesses in the four cardinal directions : Goddess Direction I. Kļşņadīptā East 2. Raktadīptā South 3. Pitadīptā West 4. Svetadiptā North The corners are occupied by a further set of four deities as below:- Dhūmā Mārīci 3. Pratīpā 4. Khadyotā I. 2.

·77 In the second circle, beyond the first are installed the following four Dhyār Buddhas each locked in embrace with his respective Prajñā: No. Dhyāni Buddha Prajñā Direction Amoghasiddhi Locanā East 2. Ratnasambhava Māmaki South 3. Vairocana Tārā West 4. Amitabha Pāņdarā North In the third circle, there are four gates, and the two sides of each gate are occupied by Bodhisattvas with their Saktis. East I. Samantabhadra-Dharmavajrā Left 2. Khagarbha-Gandhavajrā Right South Vajrapāņi-Sabdavajra Left 2. Kşitigarbha-Rūpavajrā Right West 1. Dharmadhātuvajra-Samantabhadrā Left 2. Sarvanivaranaviskambhi-Sparśavajrā Right North I. Vajrapāņi-Sabda vajra Left 2. Lokeśvara-Rasavajrā Right In the four corners, there are four goddesses accompanied by their male counterparts, as below:- I. Agni Corner Goddess Sparśavajră Counterpart Sarvanivaranaviskambhi 2. Nairyla Corner Lokeśvara Rasavajrā 3. Vayu Corner Khagarbha Gandhavajră 4. Išāna Corner Rūpavajra Kşitigarbha The doors are occupied by the Krodha deities each accompanied by his female counterpart.

·78 East Sakti Deity Atibala Stambhaki 2. South 2. Jambhaka Māmaki 3. West 3: Stambhaka Atibalā 4. North 4. Manaka Jambhaki The four main deities are also known by their popular names of Vighnāntaka (1), Prajñāntaka (2), Yamāntaka (3), and Padmântaka ( 4). On the eastern altar at the foot of the arches there are pillars. To the right and left of each pillar there are goddesses :- Eastern Pillars I. Gandhā Mālā Left Right 2. Southern Pillars I. Dhūpā 2. Dipā Left Right Western Pillars I. Lāsyā 2. Hăsyā Left Right Northern Pillars I. Amita Halā Left Right 2. On all the altars there are innumerable and a variety of Dharini, Pūja and Naivedya deities, in the four directions. The principal ones are these : 2. Nrtyā Kāmā Vady Gitā Eastern arch Southern arch Western arch Northern arch 3. In the Vārmandala there are lotuses in the eight quarters and these are occupied by deities. The lotuses have eight petals and these are occupied by their companions.

·79 I. East on Lotus Carcikā with Indra on corpse. On eight petals. I. Bhima 2. Ugrā 3. Kāladamstrā 4. Jvalanmukhā 5. Vāyuvegā 6. Pracaņdā 7. Raudrāksi Sthūlanāsā 8. II. Agni Corner on Lotus Vaişnavi with Brahma on Garuda On eight petals Sri 2. Māyā 3. Kirtti 4. Lakşmi 5 Vijayā 6. Śrījayanti 7 Śricakri 8. III. South on Lolus 2. Vārābi with Rudra on Buffalo. On eight petals. Kankali Kalara tri 3. Prakupitavadana Kālajihvă 5. Karall 6. Ghora 7. Virüpă 8. IV. Nairrta on Lotus Kaumāri with Ganesa on Peacock. On eight petals Padma Anangā 2.

·80 3. 5. 6. Kaumāri Mrgapatigamanā Ratnamālā Sunetrā Linā Subhadrā 7. 8. V. West on Lotus I. Aindrī with Nairſti on Airāvata. On eight petals. Vajrābhā 2. Vajragātrā 3. Kanakāvatī Urvasi 5. Citralekha 6. Rambhā 7. Ahalyā 8. Sutārā VI. Väyu on Lotus I. Brahmānī with Vişņu on Swan. On eight petals. Sāvitrī 2. Padmanetri 3. Jaladavati Buddhi Vāk 6. Isvarī 7. Gāyatri 8. Vidyutsmrti 5. VII. North on Lotus 2. Raudri with Yama on Bull. On eight petals. I. Gauri Gangā 3 Nityā Tvaritā 5. Totalā 6. Lakşaņā Pingalā 8. Krşņā ·81 I. VIII. Išāna on Lotus Lakşmi with Kārttikeya on Lion. On eight petals. Sri 2. Candralekha 3. Sasadharavadanā 4. Hamsavarnā 5. Dhști 6. Padmesā 7 Taranetrā 8. Vimalaśasadharā Beyond this there is another circle called the Kāyamandala containing deities pertaining mostly to time. In the central lotus in the middle are to be found the deities Purnimā ( Full Moon ) and Āmāvāsyā (New Moon ) as principal ones representing Prajñā and Upāya. They are surrounded by the Tithi Devis beginning from Pratipadā to Caturdasi. The quarters are occupied by another set of gods locked in embrace with their Prajñā or female counterparts on a distinctive vehicle. Different months are attributed to each of these as presiding deities. 1. East, Right side Nairsti with Rakşası. Red Corpse All days in the month of Caitra. 2. Agni Vayu with Pracandā. Deer All days in the month of Vaisakha. 3. South, Left side Yama with Kali Buffalo All days in the month of Phālguna. 4. South, Right side Agni with Varuna, Ram. All days in the month of Jyaiştha. 5. Nairyla Şanmukha with Laksmi. Peacock, All days in the month of Aşādha. 6. West, Left side Kubera with Kauberi. Elephant, All days in the month of Pausa.

·82 7. West, Right side Elephant. Sakra with Våsavi. All days in the month of Asvina. Vayu 8. Brahmã with Vidyut. Swan. All days in the month of Kárttika. 9. North, Left side Rudra with Gauri. Bull. All days in the month of Märgaśirsa. 10. North, Right side Samudra with Vārāhī. Makara. All days in the month of Śrāvana. II. Tsāna Gaņeśa with Kaumārī. Rat. All days on the month of Bhādrapada. 12. East, Left side Vişņu with Śri. Garuda. All days in the month of Māgha. The gates are occupied by the Krodha deities each accompanied by his appropriate counterpart in the six quarters as under :- East Pig chariot Horse chariot Elephant chariot Niladanda with Mārici 2. South Takkirāja with Cundā 3. West Mahābala with Vajrasſnkhalā 4. North Acala with Bhşkuți 5. Above Uşnişacakravarti with Atinilā 6. Below Sumbharāja with Raudrākşi Lion chariot Garuda chariot Tiger chariot Between the pillars of the altar arches, there are the Snake-gods along with their female counterparts:

·83 1. East. Vāyu Mandala I. Padma left with Svānāsyā 2. Karkkota right with Kākāsyā. 2. South. Vahni Mandala I. Vāsuki left with Sukarāsyā 2. Sankha pāla right with Gệdhrāsyā. 3. West. Pythvi Mandala 2. I. Takşaka left with Jambukāsyā 2. Mahāpadma right with Garuņāsyā 4. North. Jala Mandala I. Ananta left with Vyāghrāsyā Kulika right with Ulūkāsyā 5. Above. Sünya Mandala I. Jaya with Nila 6. Below. Śünya Mandala I. Vijaya with Vajrākşi. Between the Agni and Vāyu Mandalas, there are the great cremation grounds. Wheels of eight spokes each are placed on the ground, and each is occupied by deities, four in the principal directions, four in the corners, one above and one below: I, Cardinal Directions I. Svānāsyā 2. Sükarāsya 3. Jambukāsya 4. Vyāghrāsya East South West North 2. Corners I. Agni Kākāsyā 2. Grdhrásya 3. Garudāsya 4. Ulükāsya 3. Above Anila 4. Below I. Vajrākşi ·84 I. In these very cremation grounds, there are four mandalas and in them there are the planets in the four directions and corners :- I. Vayu Mandala I. Candra East 2. Surya Agni 2. Agni Mandala I. Budha South 2. Mangala Nairſta 3. Pythvi Mandala Ketu West 2. Sanaiscara Vāyu 4. Toya Mandala I. Sukra North 2. Bșhaspati I sana 5. Sünya Mandala I. Rāhu Above 2. Kālāgni Below Besides the above in the Vāyu Mandala, there are innumerable deities, such as Dhruva, Agastya, 28 Naksatras, 12 Rāśis, 16 Kalās, Io Dikpālas, Nandi, Mahākāla, Ghanțākarna, Bhặngi, Kșetrapālas, Dūtīs, Hāriti and all Siddhis, besides innumerable beings. In the altars constituting the Vanmandala, there is a series of special deities called Icchädevīs or Deities of Desire. According to the Vimalaprabhal all desires originate from the Yoginis, and their forms are given here in brief. The altars belonging to the Vārmandala are occupied by a series of Icchadevīs or deities of desires, to the right and left of the gates of the different directions. East (a) right side 1. Vidveşecchă 2. Amsukecchã 3. Kāyakandūyanecchā 4. Vadanakaphotsarjanecchā 5. Uccățanecchã (b) left side 1. Santäpanecchā 2. Sparseccha 1. p. 92. where the relevant quotation from Vimalaprabhá appears.

·85 . 3. 5. 2. 3. 3. 2. 3. 4. 5. Sarvāngakşepaņecchà Odanecchā Utsșşta bhaktecchä South (a) right side Stobhanecchā Bhojanecchā Angamalecchā Nrtyecchā Soşaņecchã (b) left side Akrstīcchā Dhāvanecchä Mütravițsamanecchã 3 West (a) right side Stam bhanecchā Gandheccha Sayanecchā Peya piplāvaneccha Bandhanecchā (b) left side Maithuneccha Kilanecchā Vajranecchâ Ahibandhaneccha Norih (a) right side Puşticchā Bhūsanecchă Asanecchā Rajyecchã Mrduvacaneccha (b) left side Vadyecchā Bandhanecchä. Bahukala heccha Dārakakridaneccha 3. 3. 5. 3.

·86 Separate descriptions of these Icchädevis are not given in the Kålacakra Mandala, but they are compared to certain deities whose descriptions are recorded either here or elsewhere in the book, e.g. Vidveşecchâ is like Tārā Amśukecchá is like Sparśavajrā Kāyakandūyanecchā is like Camundā, and so on. With regard to parental Dhyāni Buddhas the Mandala gives the interesting information that the deities mostly should be classified according to colour, But the colour scheme of the Kālacakra School materially differs from that of the established usage. The information is summarised below:- Coloured Deity I. Black Deities 2. Red Deities 3. Yellow Deities 4. White Deities Dhyāni Buddhas Amoghasiddhi Ratnasambhava Vairocana Amitabha ·निष्यनयोगावली

·No text on this page.

·१ ६ ८ १२ १४ १६ १८ २० २४ श्रीनिष्पन्नयोगावलीग्रन्थोक्तमण्डलानां सूची १ मञ्जुवज्रमण्डलम् २ पिण्डीक्रमोक्ताक्षोभ्यमण्डलम् ३ श्रीसम्पुटतन्त्रोक्तवज्रसत्त्वमण्डलम् ४ ज्ञानडाकिनीमण्डलम् ५ सप्तदशात्मकहेवज्रमण्डलम् ६ नैरात्मामण्डलम् वज्रामृतमण्डलम् ८ नवात्मकहरुकचतुष्टयमण्डलम् ९ महामायामण्डलम् १० बुद्धकपालमण्डलम् ११ वज्रहूँकारमण्डलम् १२ सम्बरमण्डलम् १३ बुद्धकपालमण्डलम् १४ योगाम्बरमण्डलम् १५ यमारिमण्डलम् १६ वज्रतारामण्डलम् १७ मारीचीमण्डलम् १८ पश्चरक्षामण्डलम् १९ वज्रधातुमण्डलम् २० त्रिचत्वारिंशदात्मकमजुषत्रमण्डलम् २१ धर्मधातुवागीश्वरमण्डलम् २२ दुर्गतिपरिशोधनमण्डलम् २३ भूतडामरमण्डलम् २४ पश्चडाकमण्डलम् २५ षट्चक्रवर्तिमण्डलम् २६ कालचक्रमण्डलम् २६ ३० ३६ ३८ ४२ ६६

·1
-
1
-
-
-

·महापण्डित- श्रीमदभयाकरगुप्तपादविरचिता निष्पन्नयोगावली। ॐ नमः श्रीवज्रसत्त्वाय । ज्योतिभिर्विजितं यदस्य जगती जिष्णुं तरत्यन्त शो यच्चाद्वैतदशार्णसत्यपि परीणामो गुणौध[ श्रियम् ] । यत्कारुण्यतरामृताहृदयैरुह्यन्ति तं वज्रिण : तैरेतच्चरिताद्भुतानि निजधीधामानि धावन्तु वः (१ ) ॥ वज्रावलीमण्डितमण्डलेषु डागबज्रभृच्चारुचरित्रमुच्चै : । तदश्चितैस्तद्वचनिर्मिताद्यैरमोघमयां श्रियमादधातु ॥ इह हि मृदुमध्यक्रमाभ्यां " सुभावितसमाधेरधिमात्रप्रज्ञस्य' भग 1]वत :- सर्वाकारवरोपेत : स्फुरत्संहारकारकः । झटिति ज्ञाननिष्पन्नो योगो निष्पन्न उच्यते । स' हि त्वां सर्व"सत्त्वांश्च वज्रधरत्वं प्रापयितुमत्युत्साहेन स्कन्धधात्वायतनादिकं प्रतिबिम्बमयं शून्यतैकरसं निश्चित्य त"प्रभास्वरं प्रविश्य" झटिति सपरिक रकूटागारोदरमण्डले माण्डलेयपरिकरित: कुलेशभूषित: ह"द्वीजयुक्त: शून्यताकरुणैकरसो महासुखमय : श्रीवज्रसत्त्वो मजुवज्रादिरू2n पापरिमिततथागतदेवीबोधिसत्वक्रोधादीन् स्फारयेत् । धर्मदेशनादिभिर्यथाभव्यं 1 परहितं विकुर्वाण : परपुण्यावधि स्थापयेत् । संहरंश्चाचिन्त्य- . मूर्तिरुदेति । तत्रायं परिकरादिः। आरसातलमभिमतप्रसराधनकशोऽ"नन्ता वज्रमयी भूमि :, तज्ज्वलन्मयूखवालावलीसीमाबन्ध :, आरसातलमुपर्यत्यु"चैननिविडज्वलद्वज्रपाकारोज़ 10 निःसन्ध्येकखण्डीभूतमुपरि वज्रवि[ 2b ]तानमण्डितं ज्वलद्वजपचरम् , तदभ्यन्तरस्थितविश्वाब्ज- सूर्यस्थपीतदक्षिणावर्तभ्रमइशारचक्रं च । तत्र पूर्वस्यानारायां यमान्तकः कृष्ण : कृष्णसितरक्तमुख : कृष्णवज्रमुद्रखङ्गमणिक- मल धारी। IB°जनं 2 B°ल 3 B त्वं 4 BC °म्बिधियां 6 B स्यां7C प्रहस्य 8 B"ता 9C म IO B omits ° II C 12 B°ध्ये 13 B°वा 14 C हृद्गत° 15 B °दि 16 B °क्य 17C°शारा B°शोशा 18 B°भ्यु' 19C°वंत : 20C कलश. 4B°° 5C°तो o . .

·निष्पमयोगावल्यां दक्षिणस्यां प्रज्ञान्तक : सित : कृष्णरक्तमुखो वज्राङ्कितसितदण्डासिमणिपद्मधारी । पश्चिमायां पद्मान्तको रक्त : रक्तनीलसितास्यो रक्तपद्मासिमणिचक्रधारी । उ[3a]त्तरस्यां विघ्नान्तको हरित: हरितसितरक्तमुख : करालवज्रासिमणिपद्मधारी । आग्नेय्यां टक्कि राजो नील: नीलसितरक्तास्योऽङ्कुशखामणिसरोजधारी । नैर्ऋत्यां नीलदण्ड : कृष्णः कृष्णसितरक्तास्यो नीलदण्डखड्गमण्यब्जधारी । वायव्यां महाबल : कृष्ण : कृष्णसितरक्तमुख : त्रिशूलासिमणिकमलधारी । ऐ शान्यामचलो नीलकेकरः नीलसितरक्तास्यः खड्वज्रमणिपद्मवारी । ऊर्ध्वमुष्णीषचक्रवर्ती [3b] पीत: पीतनीलरक्तास्य : पीतचक्रवङ्गमणि पमधारी । अधः सुम्भराजो नील: नीलसितरक्तास्यो वज्रखड़मणिकमलभृत् । तत्रोष्णीषटक्कयच लसुम्भा रत्नमुकुटिनो विचित्ररत्नाभरणा ललिते पद्दर्शितदंष्ट्रा विकट- श्मश्रवः । तदन्ये विकृतरूपा सभ्रूभङ्गपिङ्गोर्ध्वकेशभूमश्रको व्याघ्र दंष्ट्राकरालवक्त्रा ललज्जिह्वा दंष्ट्रोत्कट हासिन : क्रूराष्टनागभूषणा वामना : पीनास्तुन्दिला: । दशाप्येते सहासनैनि[42]- श्चलाः प्रत्यालीटेनाग्रेष्वीषल्लग्नविश्वाब्जसूर्यस्था : सूर्यप्रभा : सरोषणा" वलन्तोऽनलदन्ता इति भीमा : प्रलयानलप्रतिमयूखमुखैरपरिमितात्मकमूर्तिनिर्माणैश्च निरवधि धातुत्रये विघ्नौषमखिल- मसकृन्निर्मूलयन्तः षड्भुजा : प्रधानभुजाभ्यां स्वाभप्रज्ञालिङ्गितास्त्रिमुखा :। मुग्वं तु मूलं शरीरवर्ण" सव्यवामं च यथोक्तवर्ण प्रतिमुखं रक्तवर्तुलत्रिनेत्रम् । चक्रं चातिभ्रमणान्निश्चलोपमं निरन्तरं स्फुरदनेकच्या कालाकलापम् । तस्य नाभ्यन्तरेऽधःसूचिकोपरि विशालत्रिकोणधर्मोदयान्ताधःकोणान्तर्गतविश्वदल कमलोपरि विश्वकु- लिश सहितास्तद्वज्रस्य दिगारा यथायोगं वैरोचनादिसमवर्णाश्च । इदं च तस्यां पञ्चवर्णरत्नप- रिनिष्पन्नं भास्थ"मुनीन्द्रमण्डलचित्रांशुव्याप्तसदिक्चक्रं कूटागारम् । तस्य मध्ये भगवान् वज्रसत्त्वो मजुत्रवरूप : कुङ्कुमारुण : कृष्णसितसव्येतरवदन : प्रधानभुजाभ्यां स्वाभ"प्रज्ञालिङ्गितोऽसिशरेन्दीवरचापधरो रत्नमुकुटी [511 विचित्ररत्नाचाभ- रणोऽनन्ताभः । तस्य पूर्वस्यां दिशि वैरोचन : सित: कृष्णरक्तसव्येतरमुख : सिताष्टारचक्रासिमणि- कमलथर: । I B adds after this सितरक्तमुख : कृष्णवप्रमुगरखई 2 B " यां 4 B ई° 5 B°तर्जनी 6C कब 7 C°ता ई° 8 B "स्ये 9Bs II B °जो 12 B °ण : 13 B ° शे 14 B°माभ्यां 15 B °भि 3 B "ज्वि IOC'ह' ·मजुवज्रमण्डलम् । दक्षिणस्यां रत्नेश : पीतो नवांशमरकतरत्नासिचक्रपद्मधरः । पश्चिमायाममिताभो [ रक्त : ] रक्तपद्मासि'मणिचक्रधर : । उत्तरस्याममोघसिद्धिर्हरित : खड्गचक्रमणिकमलधरः । त्रयोऽमी कृष्णसितसव्येतरवक्त्राः । सर्वे तथागता रत्नमुकुटिनो विचित्ररत्नाभरणाः । आग्ने। 51b]य्यां लोचना वैरोचनसमा । नैर्ऋत्यां मामकी अक्षोभ्यसमा रक्तोत्पलासिमणिपद्मधरा सर्वसाधनेषु तथा पाठात् । वायव्यां पाण्डरा अमिताभसमा । ऐशान्यां तारा रत्नेशसमा पीतोत्पलासिमणिपद्मधरा । अतो गर्भपुटाद्वहिराग्नेयकोणे रूपवजा वैरोचनसदृशी रत्नदर्पणासिमण्यटजधरा । नैर्ऋत्ये शब्दवज्रा अक्षोभ्यसमा नीलवीणाकृपाणमण्यब्जधरा । वायव्ये गन्धवजा रत्नेशसमा पीतशङ्कासि 62 चक्राब्जधरा । ऐशान्ये रसवज्रा अमिताभसदृशी रक्तरसपात्रासि चक्रधरा । प्रारद्वारोत्तरपार्श्व स्पर्शवज्रा अमोघसिद्धिसमा विश्ववर्णवस्त्रासि मण्यब्जधरा । प्रारद्वारदक्षिणपार्श्वे धर्मधातुवज्रा वज्रसत्त्वसमा धवलधर्मोदयासिमण्यव्जधरा । एता मञ्जुवज्रादिदेवतास्त्रिवदना : षड्भुजा आधचिह्नधरा : सव्याभ्यामपरद्वयं वामाभ्यां दधानाः । सर्वत्र मूलमुखं शरीरवर्णमेव । पूर्वादिद्वारेषु यमान्तकप्रज्ञान्तकपमान्तकाम- [6b]तकुण्डलयः। अत्र मजुवज्रवैरोचना : सदेव्यश्चन्द्रेषु वज्रपर्यकिणोऽन्ये सूर्येषु । चन्द्र सूर्यतलेषु विश्वपमानि । तथागता : प्रधानभुजाभ्यां स्वाभप्रज्ञालिङ्गिता:" । देव्यस्तु स्वाभमुपायम् । कुलाधिपस्तु शिरसि मजुवबादितथागतमामकीशब्दवज्रारक्षाचक्रगताष्टक्रोधानाम- क्षोभ्यः । लोचनारूपवजायमान्तकानां वैरोचन: । गन्धवज्राया रमेश:। पाण्डरारसवज्रापमान्तकानाममिताभः । तारास्पर्शवज्रयोरमोधसिद्धिः। धर्मधातु[ 7 ]वज्राया वज्रधर : । अक्षोभ्य इत्यन्ये । वज्रसत्त्वोऽत्रेषद्रक्ता"नुविद्व वर्णो नीलरक्तसव्येतरवक्त्र : प्रधानभुजाभ्यां स्वाभप्रज्ञालि. 2 B°° 3 B यावत् 4 B°ला 5 Bई° 6 BE° 7 B °णि 8 B °णि 9 B omits To B omits II B °त: 12 B °ष्टा° 13 B ° विसित .

·४ निष्पनयोगावल्या ङ्गितो नीलबत्रासिमणिकमलधारी विश्वपमे चन्द्रासनश्चन्द्रप्रभो वज्रपर्यती रत्नमुकुटी रत्नाभरणोऽक्षोभ्यमुद्रितः । इह मञ्जुवज्रस्य स्तनान्तरे समयसत्त्वसदृशं ज्ञानसत्त्वं तद्धृच्चन्द्र खड्गमुष्टिचन्द्रस्थं मैं वीजम् । शाश्वतरत्नेशामिताभामोघसिद्धयक्षोभ्यानां हृदि चिहं यथायोगं चन्द्रे सूर्ये वा [7b || ( आँ हाँ स हूँ ॥ लोचनादिदेवीनां ।। लौ माँ पाँ ताँ ज : हूँ मैं हो : ख ३॥ क्रोधानां । सर्वदेवतानां हृदयमन्त्रा वज्रावल्यामुक्ताः। इह निष्पन्नयोगिनः चक्षुराद्यधिष्ठानं ज्ञानसत्त्वप्रवेशादिकं च नोक्तम् । तदन्तरणाप्यपरि- मिताचिन्त्यचक्षुरभिज्ञादिगुणग्रामरमणीयमूर्तेरभीष्टदेवताया : सकृदेव सुपरिशुद्धसर्वाकारपरिनि- ष्पत्ति'र्मुहुर्मुहुरधिमोक्षदाात् । हृदय मन्त्रादिकथनं तु कलशाधिवासनादि. 8a }पुण्ययोगार्थम् । यदा तु मध्येऽन्यस्तथागतो भवति नायकस्तदा मध्यस्थतस्तस्य स्थाने तिष्ठेत् । अमिताभः शुभ्रोऽपि भवति । शुक्ला धर्मा : प्रकृत्येति वागीशस्यात्र शुक्लतेत्युक्तेः । इह वक्ष्यमाणेषु च मण्डलेषु यस्या माण्डलेयदेवताया मुख्यतो यत्स्थानमुध्यते तस्मिन् सैव प्रधानतया मण्डलेशाभिमुखी तदालिङ्गिता तु तदभिमुखी अपरस्थानगमनात् । अत्र कूटागारस्य वज्रभूम्यादिपरितो वज्रपञ्जरं रक्षाचक्रं धर्मोदया चेति त्रय: परि [8b ]कराः । तत्र वज्रपञ्जरं वक्ष्यमाणानामपि सर्वेषां कूटागाराणां रक्षा चक्रं धर्मोदया तु केषाञ्चिदेवेति । वक्ष्यमाणलेख्यकूटागाराणां तु धर्मधातुस्वरूपधर्मोदयायां धर्मधात्वन्तर्गतस्य वा सूचकं लिखनमुक्तं वज्रावल्याम् । यथा बाह्य तथाऽऽध्यात्ममित्युत्पन्न क्रममण्डलप्रतिपादनाकृतेन लोकधातोश्चक्रवाटसूचकं वज्रावलीलिखनं च नियमेनैव रक्षाचक्रं यतो न लिख्यते । विघ्न- निवारणं त्वन्यथा क्रियते । अपि च शून्यतैब भगवती निम्बिलविनोघं समूलमुन्मूलयितुं प्रभवतीति तदधिमोक्षे दृढत्वमेवादरोत्पाद! ga नाय रक्षाचक्रलिख"नं न वर्णितम् । लेख्यमण्डलेषु भाव्यमण्डलेषु तु क्वचिदेव तद्भावनोक्ता न सर्वेषु । विघ्नघातानन्तरं शून्यता- प्रवेशात् भाव्यमण्डलेऽपि रक्षाचक्रं नास्त्यतो न लिख्यते चैतत् "। एवन्तर्हि वज्रप्राकारमपि' चक्रबाटसूचकं न लिखितव्यम् । अथ कूटागारोत्पत्तौ तदुत्पद्यते । नहि भगवतो वनप्राकारस्य द्वितीयवारोत्पत्तिः कचिदुक्ता" । किं वा द्विरुत्पत्तौ । सकृदुत्पन्नमेव हि वज्रभूबन्धवज्रप्राकारादिकं समस्तसमारोप- शून्यता स्वभावं [9b] मायामयमवतिष्ठत्येव । विद्यमानत्वेऽपि रक्षाचक्रस्य मण्डलेश्व- लिखनोपपत्तिरुक्ता कैश्चि"त् । कचिद्रक्षाचक्रमपि लिखितुं संमन्यते । ॥ इति मम्जुवज्रमण्डलम् ॥ I B °वर्मश्च 2 C म° 3 B ₹ 4 B p 5 B में 6 By 4 By 5 B मैं 6 By 7 B ° ° 8 B हुँ only 9B त° 10 C त्व' II B°मित्य 12 Bomits रक्षाचकं......भगवती निखिल° 13 B °खन° 14 B म° 15B ते 16 B °मी 17C" 18 B पे 19 B°न्य° 20 B°ने° 21 B चि° 22 B°ले.

·[अथ पिण्डीक्रमोक्ताक्षोभ्यमण्डलम् । ] पिण्डीक्रमोक्तमण्डले तु कूटागारपर्यन्तं' पूर्ववत् । क्रोधानां तु विशेषो वक्ष्यते । कूटागारस्य मध्येऽक्षोभ्यः कृष्णो रौद्र: सितरक्तसव्येतरमुख : सव्यकरै : ' कुलचक्रपद्मानि वामैर्घण्टाचिन्तामणिखड्ान् बिभ्राण : स्वाभस्पर्शवज्रालिङ्गितः । तस्य पूर्वा( Toa]दिदिक्षु वैरोचनादयः, आग्नेयादिविदिक्षु लोचनादयः । तत्र वैरोचन : शुभ्रः शान्त : शुक्लकृष्णरक्तमुख : चक्रवज्रपुण्डरीकघण्टामणिखड्गधर : । उक्तेषु वक्ष्यमाणेषु च चतुर्भुजेषु प्रथमं सव्येषूर्ध्वतोऽधो यावद्वामेष्वधस्तादूर्ध्वचिह्न प्रतिपादनक्रमः । मूलसव्यवाम क्रमेण मुखत्रयवर्णप्रतिपादनम् । रत्नसम्भवः पीत : पीतकृष्णसितास्यो मणिवज्रचक्रघण्टापीतपद्मावड्ङ्गधर : । अमिताभो रक्तो रक्तकृष्णसिता [robjस्यो वामकरेण घण्टापाशौ स नालं गृहीत्वा हृद्देशे रक्तपमं दक्षिणकरेण विकाशयन्नपरैर्वज्रचक्ररत्नखड्भृत् । अमोघसिद्धिर्हरितो हरितकृष्णसितास्यः, खड्गविश्ववज्रचक्रघण्टाहरितपद्ममणिभृत् । एते पञ्च तथागता वक्ष्यमाणा विष्कम्भिपर्यन्ता जटाजूटरत्नमुकुटविचित्ररत्नाद्याभरण- मण्डिताः। लोचना वैरोचनसमा। किन्तु पुण्डरीकस्थाने सितोत्पलम् । मामकी अक्षोभ्यसदृशी। किन्तु पद्मस्थाने " नी [11a]लरक्तोत्पलम् । पाण्डराऽमिताभसमा। ताराऽमोघसिद्धिसमा विश्ववज्रचक्रपीत नीलाभोत्पलघण्टारल्नखड्ान् बिभ्रती । द्वितीयपुटे आग्नेय कोणे रूपवज्रा लोचनेव। किन्तु प्रधानभुजाभ्यां रक्तदर्पणं बिभ्राणा। नैर्ऋत्ये शब्दवज्रा पीता पीतकृष्णसितमुखी नीलवीणावाद नपरप्रधानकरद्वया शेष- करैर्वजनीलोत्पलरत्नखड़ान् बिभ्रती। वायव्ये" गन्धवज्रा पाण्डरे व । प्रधानभुजाभ्यां तु पीतगन्धशङ्खधरा । IB ° 2 C ° Kula here is the Kula symbol " Vajra". 30° ध्येया 4 B °मे 5 B फ° 6 B °न 7 B °ण्डुला 8 C°ता 9 C°ये 10C वद° B °दव II B °व्यां 12 B °ण्डुले . .

·ar निष्पनयोगावल्यां ई.IIb [शाने' रसवज्रा श्यामा श्यामकृष्णसितास्या हस्ताभ्यां रक्तरसभाण्डं शेपेज- चक्ररत्नखड्डान् बिभ्रती। तृतीयपुटे पूर्वस्यां पट्टिकायां मैत्रेयक्षितिगर्भी, दक्षिणस्यां वज्रपाणिखगर्भी, पश्रिमायां लोकेश्वरम घोषौ, उत्तरस्यां सर्वनिवरणविष्कम्भिसमन्तभद्रौ। एतेऽष्टौ स्वकुलेशसमा ः। किन्तु मैत्रेयस्य प्रधानकरेण सपल्लवनागकेशरकुसुमं चक्राङ्कितमाम्नायात् । पूर्वादिद्वारे वाग्नेयादिकोणेपूर्वमधश्च' यथाक्र 12 मं दश क्रोधा: । तत्र यमान्तकः कृष्ण : कृष्णसितरक्तवत्रो वज्रमुद्गरचक्रव ब्राणि हृदि सपाशतर्जनी- घण्टापरशून् बिभ्राण : । १ । प्रज्ञान्तकः श्वेतः सितकृष्णरक्तवदनो वज्रब ब्राङ्कितसितदण्डखात्सपाशतर्जनीघण्टा- परशुभृत् । २। पद्मान्तको रक्तो रक्तकृष्णसितास्यो रक्तपद्मवङ्गमुशल घण्टापरशुपाशधर : । ३ ।। विघ्नान्तको नीलो नीलसितरक्तास्यो विश्ववचक्रमुशल'सपाशतर्जनीघण्टापरशुधरः । ४ । Rr2b ]चलो नीलो नीलसितरक्तमुख : खड्वज्रचक्रतर्जनीपरशुपाशधारी । ५ । टक्विराजो नीलो नीलसितरक्तमुख : पाणिभ्यां वज्रहु कारमुद्रामपरैर्वजखड्गपाशाङ्कुशान् बिभ्राण: । ६। नीलदण्ड: कृष्ण : कृष्णसितरक्तवत्रो वज्राङ्कनीलदण्डम्वङ्गचक्रह सपाशतर्जनीपन- परशुधरः । ७॥ महाबलः कृष्णः कृष्ण[ 13A ]शुक्लरक्तवदनो वजाहदण्डखड्गचक्रवत्सपाशतर्जनीपम- परशुधरः।। उष्णीषचक्रवती कृष्ण : कृष्णसितरक्तास्य : प्रधानभुजाभ्यामुष्णीषं मूर्ध्नि धारयेत् शेषैर्वज्रपद्मतर्जनीखड्डान् । प्रसृतसमोत्तान"पाणिरनामिकानखयोरुपर्य"ङ्गुष्ठनखी धारयेत् कनि- ष्ठसूचिः। तथैव मध्यमे समनखशिखे संसक्त प्रदेशिन्यौ" मध्ये सूच्याकारणेति समन्तावभासा' नामोष्णीषमुद्रा कचित् । क्वचित्तु अन्यथा ।९। सुम्भराज : कृष्ण : कृष्णसितरक्ताननो वज्रचक्ररत्नत्सपाशतर्जनीपभखड्गधर : । १० । IC ऐशान्ये 2 B शबै° 3 B°म' 4 B पमा 5 B omits 6 B "मुहूर 7 B °खल° 8 BC धारिणः 9 B° 10 B ° तान् II BC 'य° 12 B"शु 13 B के 14 B °न्यो 15 B °सो ·पिण्डीक्रमोक्ताक्षोभ्यमण्डलम् । एतेऽक्षोभ्यादयो देवा विश्वपद्मोपरि[13b] यथाक्रमं पंचसूचिक'वज्रचक्रे नवांशमर- कतरक्त पद्मविश्ववज्रचक्रवज्रपद्मविश्ववज्रनागकेशरपुष्पचक्रवज्ररत्नपद्मवज्रविश्ववज्रमुद्रवज्ररक्ताब्ज- विश्ववज्रखडुमुष्टिबज्रनीलदण्डकृष्णदण्डवज्र धराः] वज्रस्थसूर्ये चन्द्रस्थितास्त्रिमुखा : षड्भुजा: खड़मुष्टिनः। पुनरन्यत्रापि स्वदेवता वर्णरत्नघटिताः । तत्र वैरोचन देव्यो बोधिसत्त्वाश्चन्द्रस्थाः, अन्ये सूर्यस्थाः, अक्षोभ्यादयो वज्रपर्यङ्किण : । क्रोधास्तु प्रा 14a ]ल्यालीढचरणा : प्रतिवक्त्रं रक्त वर्तुलत्रिनेत्रा ज्वलन्तो नदन्तोऽति- भीमा रक्षाचक्रोक्त विकृतरूपादिविशेषणशालिनः । अत्र चक्रेश एव' सप्रज्ञ :, अपरदेवता : सुम्भपर्यन्ता निष्प्रज्ञा : । रक्षाचक्रस्थास्तु यमान्तकादयः सस्वाभप्रज्ञाः । ताश्च यथाक्रमं वज्रवेताल्यपराजिताभृकुट्येकजटाविश्वबज्रीविश्व- रत्नीविश्वपनाविश्वकर्मागगनवज्रिणीधरणीधरा: । अक्षोभ्यस्य हृदि ज्ञानसत्त्वो द्विभुज : सप्रज्ञो रक्त: । स्वहृदि कृष्णहूँ" । वैरोचनस्य [ 145 ] हृदि ॐ । रत्नेशस्य हृदि स्वा" । अमिताभस्य आ । अमोघस्य हा । लोचनादि- देवीनां लौ माँ पाँ ताँ ज:12 ₹18 X हो: । स्पर्शवज्राया : स्" । मैत्रेयायष्टानान्तु मैं क्षि औ औ औं हूँ औं स । दशक्रोधानां हूँ"। हृदयमन्त्रास्तु देवतानां वज्रावल्यामुक्ता:। कुलेशस्तु अक्षोभ्यसमन्तभद्रयोर्वज्रसत्त्वः पूर्वोक्तः। किन्तु वज्रचक्रपद्मघण्टामणिखड्गधरः स्वाभवज्रधात्वीश्वरी समालिङ्गितः । १ तथागतानां मामकीवज्रपाणिमजुघोषोष्णपिसुम्भराजानामक्षोभ्यः । २ । लोचनारूपवज्रामैत्रेयक्षिा 15a तिगर्भयमान्तकाचलानां वैरोचन: । ३ । शब्दवज्राखगर्भप्रज्ञान्तकटकिराजानां रत्नेशः । ४ । पाण्डरा गन्धवज्रालोकेश्वरपमान्तकनीलदण्डानाममिताभः । ५ । तारारसवज्रास्पर्शवनाविष्कम्भिावनान्तकमहाबलानाममोघसिद्धिरिति । ६। ॥ इति पिण्डीक्रमोक्ताक्षोभ्यमण्डलम् ॥ . , I B°शुक° Cशूक | " सूचिक'' is variously spelt in the MSS as शूक, शूचिक, सूक, शुक, सुक, etc. 2 Comits रक्क3C°नो 4 B°न 5 Bन्द 6C°काजे 7 B°वं 8 B °शा 9 Cºrarak 10 B II C 12 BW 13 B y 14 Bह 15 B स्वं 16 C श्री 17 B मैं 18 Cरी 19 B °ण्डुला, .

·अचल: [अथ श्रीसम्पुटतन्त्रोक्तवज्रसत्त्वमण्डलम् । ] श्रीसम्पुटतन्त्रोक्तवज्रसत्त्वमण्डले तु वज्रपञ्जरा भ्यन्तररक्षाचक्रनाभिगर्भेऽनिलानलजल- भूमण्डलसुमेरूपरि धर्मोदयोदरे कूटागारम् । रक्षाचक्रे तु यमारि : सव्यैस्त्रिभिर्भुजैर्वज्राङ्कुश[15b]चक्रवज्राणि दधान :, वामैत्रिभि- द्वतसतर्जनीकपाशघण्टापरशून् । १ । प्रज्ञान्तको वज्रपाशं वज्रखडं च हृदि तर्जनी परशुपाशं च । २ । [पद्मान्तको निगडपद्मखडं च घण्टापरशुपाशं च । ३ । विघ्नारिर्वज्रघण्टाविश्वबज्रचक्रं च तर्जनीपाशमुशलपरशुं च । ४ । खड्गचक्रवज्रं च तर्जनीपरशुपाशं च । ५। ] टक्किराजः सव्येतरकरद्वयेन वज्रहुँकारमुद्रामङ्कुशखड्गवज्रपाशं च । ६। नीलदण्डो वज्राङ्गनीलदण्डखङ्गचक्राणि हृदि तर्जनीपाशं पद्म परशुं च । ७। महाबलस्त्रिशूलखड्गचक्राणि हृदि तर्जनीपाशं पद्म परशुं च । । । उष्णीषचक्रवर्ती मूर्ध्नि सव्येतरकरद्वयोष्णीपमुद्रां' चक्रं पद्मं च खड्डौ च । ९ । सुम्भो वज्रचक्रर[ 16a ]त्नानि हृदि तर्जनीपाशं पद्मं खडं च । १० । एते दश शिरसि पश्चकपालमण्डिताश्चक्रयादिपञ्चमुद्रिणो गलावलम्बिमुण्डमालिनो यथाक्रमं वैरोचनरत्नेशामिताभामोघाक्षोभ्यमुद्रिता इति । कूटागारगर्भ · वज्रधर : सस्मितेषद्रक्तानुविद्धसितवर्ण : कृष्णजटाजूटो निविष्टमणि- विश्वकुलिशादधो वामवलयितार्धसुधांशुपश्चबुद्रमु'कुटललाटोपरि पञ्चकरोटकचक्री कुण्डल- कण्ठिरुचकमेखलाभस्मविभूषितस्त्रिमुखो नीलरक्तसव्ये 16b]तरवक्त्रः प्रतिमुखं त्रिनेत्रः षड्भुजो वज्रघण्टाविराजितभुजाभ्यामा लिङ्गितस्वाभप्रज्ञासरोरुहद्वन्द्वानन्दितः सव्यकराभ्यां कृपाणाकुश- वरौ वामाभ्यां कपालपाशभृत् सूर्यप्रभामण्डली विश्वकपाल"चन्द्रेऽर्धपर्यवेण नवनाव्यरसै- स्ताण्डवी । I B °रना 2 B °ले and adds कूटागारोदरे। 3C adds a 4 B°में" 5Cण° 6Mss °लि° 7C°म 8C'कि ToC जंग्या. II C°लं. 9C ·: श्रीसम्पुटतन्त्रोक्तवज्रसत्त्वमण्डलम् । तद्धृदि विश्वाब्जेन्दौ ज्ञानसत्त्वो रक्तसित : सत्त्वपर्यङ्की स्फुरत्पञ्चबुद्धमुकुटी रत्नाभरण : सवज्रघण्टद्वि[ भुजाकोडितस्वाभप्रज्ञ : । तबृदि तु विधौं कृष्णहूँकाररूप : समाधिसत्त्वः । अस्य त्रिसत्त्वात्मकव[17a ]ज्रधरस्य पूर्वे' वैरोचन : शुभ्रः सौम्यश्चतुर्भुज : सव्याभ्यां चक्रघण्टे वामाभ्यां कपालपाशौ दधान : । दक्षिणे रत्नेशः पीतश्चतुर्भुजः सव्याभ्यां रत्नाङ्कुशौ वामाभ्यां कपालपाशौ । पश्चिमेऽमिताभो रक्तवर्णश्चतुर्भुज : सव्याभ्यां बाणपने वामाभ्यां धनुःपाशौ । उत्तरेऽमोघसिद्धिर्हरितः सव्याभ्यां वज्राङ्कुशौ वामाभ्यां घण्टाकपालौ । ईशाने लो'चना शुक्लाऽष्टभुजा सव्यैश्चक्रव क्रवज्रखङ्गबाणान् वामै : कपालघण्टापाश- धनूंषि । आग्नेये [ rgb.] मामकी नीला द्वादशभुजा दक्षिणै णखङ्गबज्रचक्ररत्नपद्मानि वामैर्धनु- रङ्कुशघण्टापाशकपालखट्वाङ्गानि । नैर्ऋत्ये पाण्डरा रक्ताऽष्टभुजा दक्षिणे'र्बाणपाखड़बज्राणि बामैर्धनुःकपालपाशघण्टा ः। वायव्ये तारा हरिताऽष्टभुजा सव्यै" रक्तोत्पलखडाङ्कुशबाणानितरै श्चक्रपाशकपाल- धनूंपि । द्वितीयपुटे पूर्वस्यां दिशि बज्ररौद्री शुभ्रा बाणमङ्कुशश्च धनु : शुक्रपूर्णकपालश्च । दक्षिणस्यां वब्रबिम्बा पीता | 18 ] वज्रं হয়ঞ্জ पाशं रक्तपूर्णकरो"टश्च । पश्चिमायां रागवज्रा रक्ता खई वज्रश्च वारिपूर्णकपालं घण्टाश्च । उत्तरस्यां बज्रसौम्या हरिता पिट्टि"नी त्रिपताकाश्च वज्रखट्वाङ्गं कपालञ्च । ऐशान्यां वज्रयक्षी सितपीता दण्डं मुसलश्च कपालं डमरुश्च । आग्नेय्यां वज्रडाकिनी पीतरक्ता पमं दर्पणश्च मे"दपूर्णकपालं परशुश्च । नैर्ऋत्यां शब्दवना रक्तनीला शक्ति शङ्खञ्च चक्रं रक्तपूर्णकपालश्च । वायव्यां पृथ्वीवज्रा हरितसिता कमलं कुलिशश्चामृतपरि[18b ] पूर्णनरचर्माच्छादित- कपालं घण्टाश्च। I C°42B ण्टा 3C ऐ 4 °रो. The correct name of the goddess seems to be रोचना instead of लोचना । रोचना is appropriate as she is the female counterpart of Vairocana. 5B ते 6 B°ला 7 B °णे 8C4 9 B "लै° 10 B °टकं II B °टि° 12 B म° ·निष्पनयोगावल्यां एता अष्टौ चतुर्भुजा : प्रथमचिह्नद्वयं सव्याभ्यामपरद्वयं वामाभ्यां बिभ्रत्य: । तृतीय पुटे प्राच्यां दिशि हास्या रक्ता सवज्रवज्र घण्टहास्याभिनयकरद्वया । अवाच्यां लास्या नीला वज्रवज्रवण्टाधारिसगर्व लास्याभिनयभुजयुग्मा । प्रतीच्यां गीता शृङ्गारेण का यमीपच्चालयन्ती । उदीच्यां नृत्या हरिता कमलाभिनयादिनृत्यव्यप्रधृतत्रिशूलवज्रघण्टाकरद्वया । ऐशान्यां वंशा [ rga क्ता । १ । आग्नेय्यां वीणा पीता शृङ्गारेण कायमीपचालयन्ती । २ । नैर्ऋत्यां मुकुन्दा सिता । ३ । वायव्यां मुरजा धूम्रवर्णा । ४ । एताश्चतस्रः स्वस्ववाद्यवादनपरकरद्वयाः। ततो बाह्यपट्टिकायामाग्नेय्यां पुष्पा शुक्ला पुष्पमालाधारिवामेतरभुजा। नैर्ऋत्यां धूपा धूम्रवर्णा धूपकटच्छुरत्नग्राहिहस्ता । वायव्यां दीपा कनकवर्णा धृतदीपयष्टिपद्मवामसव्यभुजा। ऐशान्यां गन्धा रक्ता रक्तगन्धशङ्खखड्गधारिवामेतरकरा । प्राच्यामादर्शी श्वेता [ rgb ] दर्पणभृगुजयुग्मा । अवाच्यां रसा रक्ता धृतरसपात्रहस्तद्वया । प्रतीच्या स्पर्शा हरिता विश्ववस्त्रभृद्ध जदया। उदीच्यां धर्मा धवला धवलधर्मोदया धारिकरद्वया । एताश्च वैरोचनादयो देवता एकवक्त्रास्त्रिनेत्रा : कृष्ण जटामुकुटिन्य : पञ्चकोटका'य. लङ्कता दिव्यवाससोऽर्धपर्यवेण ताण्डविन्य : । पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशी गगनश्यामा कृष्णसितसव्यतरवक्त्रा पझुजा जा सव्यर कुशखङ्गचक्राणि बिभ्रती वामै : पाशतर्जनीत्रण्टा: । १। दक्षिणे 20a) वज्रपाशी" पीता कृष्णसितसव्येतरमुखी अद्भुजा पाशवनखङ्गान् वामैश्चक्रघण्टासतर्जनीपाशान् । २ । I B ते° 2 B omits the second "व" 3 B ° 4 Cशी' 5 Bहाय 6 B ई°7 B°म 8 B °य9B क्या 10 B °ति II B "णी [ सत्ये:

·११ श्रीसम्पुटतन्त्रोक्तवज्रसत्त्वमण्डलम् । पश्चिमे वज्रस्फोटा रक्ता कृष्णसितसव्येतरमुखी षड्जा सव्यैर्निगडवज्रासीन् वामैश्च- क्रघण्टाङ्कुशान् । ३ । उत्तरे वज्रघण्टा हरिता कृष्णसितसव्येतरवदना षड्जा सव्यैर्घण्टावज्रासीन् वामै- श्चक्राङ्कुशपाशान् । ४ । एताश्चतस्रः प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रा' ज्वलदूर्ध्वकपिलकुन्तला : पश्चकपालचक्रया दिभूषणा व्याघ्रचर्माम्बरा : प्रत्यालीढेन नृत्यन्त्यो विश्वाब्ज! 20b ]कपालसूर्ये । रत्नसम्भवामिताभामोघ- सिद्धयो ऽपि विश्वाब्जकरोटर वौ। अन्यास्तु सर्वा देवता विश्वसरोजकरोटचन्द्रस्थाः । सूर्यप्रभास्तु सर्वा एव । अत्र वज्रसत्त्व एव सस्वप्रज्ञ : । अन्यास्तु सर्वा देवता निष्प्रज्ञा इत्येकः पक्षः । सस्वाभ- प्रज्ञा इति द्वितीयः। कुलेशस्तु वज्रसत्त्वादितथागतानां मामकीशब्दवज्रागीतास्पर्शवज्राधर्मधातुवज्राणाम- क्षोभ्यः। लोचनावज्ररौद्रीपृथ्वीवज्रापुष्पाहास्यावंशावज्राङ्कुशीनां वैरोचनः । वज्रडाकिनीवबिम्बाधू [ 21a ] पालास्यावीणावज्रपाशीनां रत्नसम्भव : । पाण्डरावज्ररागीदीपागन्धामुकुन्दावबस्फोटानाममिताभ:। तारावज्रसौम्यावज्रयक्षीनृत्यारसामुरजावज्रघण्टानाममोघसिद्धिः । हृद्बोजानि वज्रसत्त्वादीनां मण्डलन्यासक्रमेण हूँ यूँ आँ ह्री ख हो: ताँ अँ आँ इ ई उ ॐ अं अः ॐ लँ औं * लॅ लँ ओ ओ , ६ ज: हूँ मैं होः' इति । हृदयमन्त्रो वज्रमन्त्री वा वज्रसत्त्वस्य ओं' वज्रामृत महासुख हूँ स्वाहा इति । वज्रघण्टाया ओ आः वज्रघण्टे हो:' हूँ स्वाहेति सार्व[21b] कर्मिकमन्त्रः । निष्पन्नक्रमयोगिनश्चक्रेश हन्मत्र: साध्यानि सिध्यन्तीति न ते लिखिता ग्रन्थविस्तर- त्रासाच्च । एवं प्रागुत्तरत्र च वेदितव्यमिति । •. ANE .. ॥ इति श्रीसम्पुटतन्त्रोक्तवज्रसत्वमण्डलम् ।। T B ° 2 B 'का' 3 B 'ढन् 4 B द्वि : अ° 5 B य° 6 C ऍ ऎ 7 B हाँ 8 B omits वन 9 B औ औं 10 B , II B हा : 12 B ण ·[ अथ ज्ञानडाकिनीमण्डलम् । ] ज्ञानडाकिनीमण्डले वज्रपञ्जराभ्यन्तरविश्वपद्मविश्वबज्रनाभिस्थकूटागारमध्ये' श्वेतच्छत्रे सिंहस्थविश्वाब्जसूर्ये ज्ञानडाकिनी नीला स्या मुकुटं पट्टबद्धमुपरि वज्राझं स्फुरत्पश्च'बुद्धर्म- ण्डितं मूलमुखं क्रुद्धं साट्टहासं सव्यं शुक्लं हसद्वामं रक्तशृङ्गारं प्रतिमुग्वं त्रि 228 नेत्राणि । दक्षिणभुजत्रये उथ्वी कृतखट्वाङ्गं परशुं वज्रश्च बाम'त्रये घण्टारक्तपूर्णकपालखड़ाः । अस्या : पूर्वस्यां दिशि वज्रडाकिनी शुक्ला शृङ्गाररसा। १ । उत्तरस्यां दिशि घोर डाकिनी सुवर्णवर्णा । २ । पश्चिमायां वेताली नीला। ३ । दक्षिणस्यां चण्डाली रक्ता । ४ । एता अपि चतन : सिंहस्थविश्वाजसूर्यस्था ऊवीकृतखट्वाङ्गरक्तपूर्णकपालाश्चि"त- सव्यकरद्वया। ऐशान्यां सिंहिनी सिंहवक्त्रा सितपीतवासस व्यार्धार्धशरीरा श्वेतदन्तीन्द्रे । १ । आग्नेय्यां व्या[ 22b ]घ्री व्याघ्रवक्त्रा नीलसितवामदक्षिणार्धार्धदेहा सप्तरत्नराशौ । २। नैर्ऋत्यां जम्बुकी जम्बुकमुखी रक्तकृष्णसव्यबामार्धार्धशरीग महिपे । ३ । वायव्यामु“की उलूकवक्त्रा पीतरक्तवाम"सव्याङ्गाऽष्टफणीन्द्रपृष्ट"पू । ४ । एताश्चतस्रो बज्राङ्कुशसतर्जनीकवज्र"पाशभूषितसव्यवामभुजयुग्मा विश्वाजसूर्यस्था: । तत: पूर्वद्वारे राजन्ती सिता हस्तद्वयाञ्जलिं मुखे प्रक्षिपन्ती। १ । उत्तरे दीपिनी पीता मूर्ध्नि सम्पुटाञ्जलिं दीपमित्र धारयन्ती । २ । पश्चिमे चूपिणी रक्ता रक्त[ 23a पूर्णमञ्जलिमूचीकृत्य मुखसमीप संस्थाप्य रुधिरधारा पिबन्ती । ३। दक्षिणे काम्बो जी कृष्णा वज्राञ्जलेरङ्गुष्ठानद्वयं परस्परं संयोध्य तर्जनीद्वयं मूथ्या भर्गस्थानस्थितया स्वभर्गमुपदर्शयन्ती । ४ । IB°ध्थ° 2 B°लो अ 2 B°लो अ° 3 B द्रादि 4 B जर 3B द्रादि 4B जर 53 अभंत' 613 मे 7 B °ल° 8 B स° 9 B °°ि 10 Bई° II B वास' 12 C तोथै : 13 B omits 14 B °स° 15 B °मे 16 C प्रच्छे" B °पक्षे17Cच" 18 Ba° 19B' ·ज्ञानडाकिनीमण्डलम् । एताश्चतस्रो विश्वाब्जस्थप्रेतहृदि सूर्यस्था: । वज्रडाकिन्यादयो द्वादश त्रिनेत्रैकवक्त्राः । त्रयोदशापि देव्यो रक्तदिव्यवस्त्राः शिरसि पञ्चकपालमालिन्यः पञ्चमुद्रिण्य : सत्त्वपर्याङ्किण्योऽ- ष्टभुजगै'राविराजिता : कल्पान्तज्वलज्ज्वालाभिरिव रश्मिराशिज्वालाभिर्भीषणाः । यथाक्रममक्षोभ्य 235 ]शाश्वतरत्नेशामिताभामोघसिद्धयक्षोभ्यशाश्वतरत्नेशामिताभामो- घसिद्धिभिर्मुद्रिताः । हूँ हुँ हुँ हुँ हुँ आँ ई ऊँ ऊँ लँ ऐं औ अः इत्यासां हृद्वीजानि । औं ह्री: स्वाहेति ज्ञानडाकिन्या हृदयमन्त्रः । औं वेता ली हूँ स्वाहेति वेताल्या : साईकर्मिकमन्त्र : । hicó हुँ Dhce ॥ इति ज्ञानडाकिनीमण्डलम् ॥ -- . I B °° 2 B 3 3 B ·[ अथ सप्तदशात्मकहेवज्रमण्डलम् । ] सप्तदशात्मकहेवज्रमण्डले वज्रपनरोदरधर्मोदयागर्भस्थकूटागारस्य मध्ये विश्वाब्जक- र्णिकास्थित'शव हृदयस्थरक्तपूर्णकपालोपरि मूर्ये हेवज्रास्त्रय: चतुर्थस्तु शवरहितः । तत्र त्रैलोक्याक्षेप : कृष्णो विश्ववज्राङ्क 24n पिङ्गोर्ध्वमूर्धज: पश्चकपालपण्मुद्रार्द्रनर- शिरोमालामण्डितः पश्चाद्भागोपरिधृतव्याघ्रचर्माम्बरो वामारौ दक्षिणचरणानं संस्थाप्यापर्यती रक्तवर्तुलत्रिनेत्रैकमुखो द्विभुजो वज्राङ्कितरक्तपूर्णकपालद्वामकरा'क्रीडितवक्ष्यमाणरूपनगामा हननाभिनयधृतपश्चसूचिकवब्रोद्दण्डसत्यभुज : । अथवा चतुर्भुजो द्विभुजवत् । अपरभुजाभ्यां स्वाभवज्रवाराहीसमालिङ्गिन इत्येव इ विशेष:। अथवा पडुजः कृष्णः कृष्णसितरक्तत्रिमुखः प्रतिमुखं त्रिनेत्रो जटामुकुटमण्डितो 25/b] वामैर्वज्रघण्टां धनुः कपालं च दधान :, सव्यैर्वजं बाणं त्रिशूलं च, वज्रघण्टान्वित- हस्ताभ्यां स्वाभवज्रशृङ्खलामालिङ्गितः, अपरं तु यथायोगमस्य पूर्ववत् । एवं हेरुकत्रयस्य पूर्वादिदलेष्वष्टौ बज्र यादयः । आभ्यो बहिरैशान्यादिकोणेषु वंशावीणामुकुन्दा मुरजाश्च । पूर्वादिद्वारेषु वज्राङ्कुशीवज्रपाशीबज्रस्फोटीवज्रघण्टाश्चेति पोडश देव्य: पूर्ववत् । निरु पाया एवैता:। हेरुकत्रयस्य कुलेशोऽ क्षोभ्यो हृद्वीजं हूँ। हृदयमन्त्र: आ आ : हूँ ह्री : स्वाहा । प्रत्येकमन्त्रस्तु' यथाक्रमं ओ त्रैलोक्याक्षेप हूँ हाँ 25aफट् स्वाहा, ओ ज्वल ज्वल'' भ्यो हूँ हूँ हूँ फट् स्वाहा, ओ किटि किटि वज्र हूँ हूँ. हूँ फट् स्वाहा । चतुर्थो हेवज्र : षोडशभुजो"ऽक्षोभ्यमुद्रितो" नैरात्मासमापन्नः । किन्त्यस्य चत्वारो मारा ः प्रागुक्तशवस्थाने । तत्र स्कन्धमारो रूप"तो ब्रह्मा पीत: वेशमारो विष्णु : कृष्णो मृत्यु- मारो महेश्वरः शुभ्रो देवपुत्रमार ः शक्रो गौर:। तेषु भगवान् द्वाभ्यामर्धपर्यायान् अपराभ्या- मालीढस्थ इति चतुश्चरण : कृष्णो विश्ववज्राघम्बरान्तोक्तविशेषणचतुर्विंशतित्रिनेत्रोऽष्टास्य :। मुखन्तु मूलं कृष्णं हसत्" सव्यं शुक्लं वामं रक्तमूर्ध्व विकटदंष्ट्र शेषानि कृष्णानि । दा 25b} I B ते 2 B 'सर्व', Cशब्द' 3C' 43 रे 5 B ता, C तो 6 B °ण्डा 7 CM 8 B 71° 9 B º 10 B omits II B 'जा 12 B°ता 13 B °प्य” 14 B°न्तं •. - ·सप्तदशात्मकहेवज्रमण्डलम् । १५ क्षिणभुजेषु वज्रं खड़े बाणं चक्रं चपकं दण्डं त्रिशूलमङ्कुशं च, वामेषु घण्टां पद्मं धनु- रुद्यतखट्वाङ्ग कपालं रत्नं तर्जनीपाशं च । पूर्वस्मिन् दले गौरी गौरवर्णा सव्यभुजयोराकृष्यमाणबाणं वज्रकति च, वामयोर्धनु : सरोहितमत्स्यरक्तभृत्कपालं च । दक्षिणे चौरी रक्ता वज्रं डमरूं चाकुशं सशूकररक्तभृत्कपालं च । पश्चिमे वे ताली सितवलितपीतवर्णा खड् सकूर्मरक्तपूर्णकपालं च मद्यपूर्णकरोटकं मूत्रपूर्णकरोटकं च । उत्तरे घस्मरी हरितेपत्पीता मेदः पूर्णकपालस्थसर्पमभ 26a ]यमुद्रां च वज्राङ्किताग्नि- कुण्डं परशुं च । ईशाने पुक्क'सी पीता मांसपूर्णकपालस्थसिंह वरदमुद्रां च कल्पवृक्षलतां रत्नं च । आग्नेये शबरी' सिता सशुक्लकपालस्थभिक्षु वज्रं च खट्टाङ्गं पाशं च । नैर्ऋत्ये चण्डाली नीला रक्तभृत्कपालस्थव्याघ्रं सव्ये वामे पुण्डरीकं द्वयोर्वातपुटम् । वायव्ये डोम्बिनी कृष्णा चषकमुद्यतत्रिशूलं च पश्चामृतकपालस्थजम्बुकं लागलं च । आभ्यो बहिःकोणेषु वंशाद्याश्चतस्र : पूर्ववत् । पूर्वद्वारे हयास्या कृष्णा मुग्वानि कृष्णसितपीतान्यूर्ध्वमश्वमुखं हरितम् । दक्षिणे शूकरा"स्या पीता[ 26b ]मुखानि पीतकृष्णसितान्यूर्व शूकरा"स्यं रक्तम् । पश्चिमे श्वानास्या रक्ता रक्तकृष्णसितानि वक्त्राण्यूज़ श्वमुखं पीतम् । उत्तरे सिंहास्या हरिता मुखानि हरितकृष्णसितान्यूय सिंहवक्त्रम् । एवं मूलसव्येतरोज़'"क्रमेण चतुर्वदना द्वारपालाश्चतुर्भुजा वज्राङ्कुश्यादिवञ्चिहभृतो विश्वाब्जरक्तपूर्णकपालसव्येषु प्रत्यालीढस्था ज्वलत्कपिलोकेशा: । अन्यास्तु देवता अर्धपर्यविन्यः सर्वास्त्रिनेत्रा : प्रतिमुख निरुपायाः पञ्चमुद्राधलङ्कताः । भगवतो हृद्धीजं हूँ। हृदयमन्त्र: ओ देव पिचुवज्र हूँ हूँ हूँ फट् स्वाहा । घ(27a स्मा: ओ ओ स्वाहेति मन्त्रः सार्वकर्मिकः । ॥ इति सप्तदशात्मकहेवनमण्डलम् ॥ VIE Stics ० IC 3C°विं 2 B°श्व 4 B कवर्गजं 5 B वै' 6 B °दा: 8 B शाबली HC या 10 B 10 B शुक्ला II B °कुशा 12 C°णि ऊ' ० . . 7B के 13 B तर ·[अथ नैरात्मामण्डलम् ।] नैरात्मामण्डले वज्रपञ्जरान्तर्धर्मोदयागर्भस्थकूटागारमध्ये विश्वपनस्य कर्णिकायां नैरात्मा । पूर्वादिदिग्दलेषु वज्रागौरीवज्रडाकिन्यः । द्वितीयपुटे विश्वपद्धेषु पूर्वादिषु गौरीचौरीवेतालीघस्मर्यः । ऐशान्यादिषु पुक्क'सीशबरीचण्डालीडोम्ब्य: । नैरात्माया ऊर्ध्वं पूर्वपार्श्वेऽब्जे खेच_र्ध्वमुखी । अध: पश्चिमपार्चे भूचर्यधोमुखी । इह बाह्यपुटस्था गौर्यादयोऽष्टौ पोडशभुजमण्डलब 27b तिन्यः पीतादि वर्णाः । अन्याः सप्त नीलाः । पञ्चदशाप्यर्धपर्यङ्केण सरोज चन्द्रस्था रक्तत्रिनेत्रैकवक्त्राः पिङ्गोर्ध्वमूर्धजा व्याघ्रचर्माम्बराश्चतुर्भुजाः । सव्याभ्यां वनं कर्तिश्च वामाभ्यां कपालमूर्ध्वखट्वाङ्गं च दधाना: शिरःपश्चकपालमाला : पश्चमुद्रिण्य : । कोणेषु वंशाद्याश्चतस्र : पूर्ववत् । पूर्वद्वारे हयास्या सितनीला । १ । दक्षिणे शूकरास्या पीतनीला । २ । पश्चिमे श्वानास्या रक्तनीला। ३ । उत्तरे सिंहास्या रक्तनीला । ४ । चतस्रोऽप्येताः प्रत्यालीढेन सूर्यस्थाः कत्रिकपालभृत्सव्ये 28a तरभुजदया नामानुरूप- कवक्त्रा द्विवर्णा अपर विशेषणमासां नैरात्माया इव । नैरात्मादीनां यथाक्रममक्षोभ्यशाश्वतरत्नेशामिताभाक्षोभ्यशाश्वतरत्नेशामिताभामोध- सिद्धि अक्षोभ्यशाश्वतरत्नेशामिताभाक्षोभ्यशाश्वतरत्नेशामिताभामिताभ ] "वैरोचनैर्मुद्रणम् । वंशादीनां हयास्यादीनां च वैरोचनरत्नेशामिताभाऽमोघसिद्धयः । नैरात्माया हृद्वीजं अँ । ओ मैं स्वाहेति हृदयम् । ओ औ स्वाहेति घस्मर्या : सार्य- कार्मिकमन्त्रः । I B°क 2 Bम्बा: 3 B°° Bf° 5 B "तानील* 6Cशवार B °गलो° 8 C °दि° 9 B °t To The bracketted portion is omitted in B. . 0 4 7 ·नैरात्मामण्डलम् । अथवा नैरात्मादिपञ्चदशदेव्यात्मकमण्डलम् । तत्र सर्वा देव्य : कृष्णा : कर्चिकपाल- भृत्सव्येतरक[ 280 )रद्वया यज्ञोपवीतयोगेन सखवाङ्गाः। अपरं पूर्ववत् । ओ आः वज्रयस्मरि ओ हूँ स्वाहेति घस्मरिमन्त्र : । यदि तु' मण्डलेशा कुरुकुल्ला रक्ता चतुर्भुजा बाणाङ्कुशौ सव्याभ्यां रक्तोत्पलधनुषी वामाभ्यां बिभर्ति । त्रिनेत्रैकवक्त्राऽमिताभ कुलेशा । वज्राद्याश्चतुर्दश रक्तवर्णा : शरधनुकरद्वयाः । पञ्चदशापि रक्ताजश'वोरश्चन्द्रस्था अर्धपर्यङ्केण । कुरु कुल्लाया हृवीजं ह्री: । औं कुरुकुल्ले ह्री : स्वाहा । अपरं पूर्ववत् । तदा कुरुकुल्ला- मन्त्रं भवति । ॥ इति नैरारमामण्डलम् ॥ I B यत्तु 2 °भा 2 °भा 3 B ° लि° 4 B स° 5 B °ल ·[अथ वज्रामृतमण्डलम् ।] वज्रामृतमण्डले पञ्जरा[ 2ga jन्तर्धर्मोदयागर्भस्थकूटागारस्य मध्ये विश्वाब्जस्य वरटेन्दी' श्रीवज्रामृतः सत्त्वपर्यत्री प्रियङ्गुश्याम : सितरक्तमूलसव्यवाममुखत्रयो विचित्रकटककेयूरादिभि- र्वस्त्रैश्वालङ्कृत : षड्जः सवज्रघण्टाभुजयुग्मालिङ्गिनस्वाभप्रज्ञ: सव्याभ्यां चक्रासी वामाभ्यां पाशाङ्कुशौ बिभ्राणो रक्तप्रभामण्डल : शान्तशृङ्गाररसराशिः । पूर्वदले सौम्या सितासितकृष्णरक्तवस्त्रत्रया । दक्षिणे सौम्यवदना पीतापीतसितरक्तत्रिवदना । पश्चिमे चान्द्री रक्तारक्तकृष्णसितत्रिवदना । उत्तरे शशिनी [29b)हरिताहरितसितारुणत्रिमुखा । आग्नेये शशिमण्डला नीलानीलसितारुणत्रिमुखा। नैर्ऋत्ये शशिलेखा प्रियजुश्यामा प्रियङ्गुश्यामसितारुण'मुखी । वायव्ये मनोज्ञा नीलोत्पलवर्णा नीलसितरक्तत्रिवक्त्रा । ऐशाने मनोह्लादनकरी सुवर्णवर्णा तद्वर्णशुक्लरक्तत्रिमुग्वी । एता देव्यश्चक्रेशवत् षड्जाश्चक्रेशवञ्चिहभृतः । किन्तु चक्रम्थाने चन्द्रमण्ड. बिभ्रत्यः । शशिलेखा त्वेका चन्द्रकलाम् । द्वितीयपुटे ईशानकोणे पुष्पा शुक्ला कृष्णरक्तवदनत्रया । आग्नेये धूपा धूम्रवर्णा धूम 30a सितारुणत्रिमुग्वा । नैर्ऋत्ये दीपा हेमवर्णा कनकसितकृष्णमुखत्रया । वायव्ये गन्धा रक्ता रक्तकृष्णश्वेतत्रिवक्त्रा। एता यथाक्रमं सत्यप्रधानकरण पुष्पकरण्डकधूपकटम्छुकदीपयष्टिगन्धशङ्खधारिण्य: शेषकरै यकचिह्नभृतः । पूर्वादिपट्टिषु वंशावीणामुकुन्दा"मुर"जा: रक्तपीतसितधूम्रवर्णा वंशादिवादनपरा द्विभुजैकवक्त्राः । पूर्वद्वारे भ्रकुटीतरङ्गा नभ.श्यामा श्याम"सितरक्तत्रिमुग्वा । I B °न्द्रौ 2 B °कटकेयूरो° 3 B °णा Ba' 53 "शरी 6 B 'रे' °मारुणसित° 8 B °मा 9 B°म° .10 B डा .II C°F" 12 B omits श्याम ·वज्रामृतमण्डलम् । दक्षिणे भयभीषण: सितकृष्णरक्तत्रिवक्त्रः । पश्चिमे हयरूपा रक्तसितकृष्णत्रिमुखा । उत्तरे गणना[30b ]यको हरितसितारुणत्रिमुखः । एता ललितक्रोधा ललितपदन्यासेन निषण्णाश्चक्रेशचिह्नवारिण्यः प्रधानसव्यकरण परं यथाक्रमं अङ्कुशपाशनिगड घण्टाभृत ईपदंष्ट्राकरालिन्यः । इह चक्रेशः प्रतिबिम्बित पश्चतथागतवज्राङ्कितविचित्ररत्नमुकुटी। तदपर विंशति- देवतास्तु वामृतपुष्टकाकरत्नमुकुटिन्यश्चन्द्रस्थाः प्रभुरिव विचित्रवस्त्ररत्नाभरणादिकाः । पुष्पा- दिद्वादशानान्तु चन्द्राधो विश्वसरोजानि । वामृतस्य हृद्वीजं हः । औं हः वज्रामृत स्वाहेति हृद! 31a ]यम्, साईकर्मिक- श्वेदम् । अपरवज्रामृतत्रयस्यै वम्प्रकारभावनाक्रमो बज्रामृततन्त्रे वेदितव्यः । विस्तरत्रासादत्र नोक्तम् । ॥ इति वज्रामृतमण्डलम् ॥ I C गगन 2 B °द° 3 B विचित्र 4 B °रि 5 B °ते 6 B 'स्ये' ·[अथ नवात्मकहरुकचतुष्टयमण्डलम् । ] नवात्मकहरुक'चतुष्टयस्य मण्डले वज्रपञ्जराभ्यन्तरे धर्मोदयाकूटागारम् । षोडशभुजस्य पुनर्मञ्जुवज्रमण्डलमिव दशारचक्रमप्यस्तीति द्वितीयः पक्षः । कूटागारस्य मध्ये विश्वाब्जस्य कर्णिकोपर्युत्ता नहरिहरहिरण्यगर्भपुरन्दररूपमारचतुष्टयहृदयस्थसूर्ये चतुश्चरणो नग्नो नवनाट्य- रसैः पादाभ्यामर्थपर्यङ्केना[3rb पराभ्यामालीढपदेन नृत्यन् विश्ववज्राकञ्चलदूर्ध्वकपिल- कुन्तलो ललाटोपरि निःस्तब्धि तपश्चमुण्डमण्डतः पञ्चबुद्धमुकुटी कृष्णवर्णः पोडशभुजोऽष्टास्यः प्रतिमुखं रक्तवर्तुलत्रिनेत्रः, मूलमुखं कृष्णं सव्यानि सितकृष्णकृष्णानि वामानि रक्तकृष्णकृष्णानि ऊर्ध्व धूम्रवर्ण विकृतं, सर्वमुखानि सभ्रूभङ्गभ्रुकुटीकारिदंष्ट्रोत्कट'करालानि । सव्याप्टकरैः कबलि तकपालेषु हस्त्यश्वखरगवोष्ट्रमनुष्यसरभोलूकाः' वामाष्टकर कपालेषु पृथ्वीवरुणवायु- तेजश्चन्द्रादित्ययमधनदाः । चक्रि[32a ]कुण्डलकण्ठिरुचकमेखलाभस्मानि सार्द्र पश्चाशनरशिर:- श्रेणिकेयूरनृपुराणि च भूषणानि । अस्य प्रज्ञा नैरात्मा नग्ना कृष्णा कर्चिकपालाश्चि"तसव्यवामभुजाभ्यां भगवन्तमालिङ्गय प्रत्यालीढेन नृत्यन्ती पञ्चमुद्रिणी रक्तवर्तुलत्रिनेत्रदंष्ट्राकरालकमुखी ज्वलदूर्ध्वपिङ्गलकेशी ललाट- तटस्थपञ्चमुण्डगलावलम्बि शुष्कनृमुण्डमालानू पुरादि भूषिता । पूर्वादिदिग्दलस्थब्रह्मेन्द्रोपेन्द्ररुद्रह'दुपरि चन्द्रेपू गोर्यादयः । ईशानादिदलस्थयम- कुबेरनैर्ऋतिवमचित्रिहृदयेन्दुषु पुक्कस्या"दयः। 321 | तत्र गौरी कृष्णा सव्येन कत्रि वामेन रोहितं विभ्रती । चौरी रक्ता कृष्णपात्र शूकर"भृत्सव्येतरकरा । वेताली कनकवर्णा कूर्मपद्मभाजनभृत्सव्यवामभुजा । घस्मरी श्यामा सर्पयोगपात्र धारिसव्येतरकरा। पुक्कसी नीला सिंहपरशुभृत्सव्यवामपाणि : । शबरी शुभ्रा भिक्षुखिखिरधारिसव्यवामकरा । चण्डाली नभःश्यामा चक्रलाङ्गलकलितदक्षिणवामपाणिपल्लवा । I B omits °हेरुक° 2 B °ता°C यन्ता 3 Badds हिरण्यगर्भ before हरि' 4 B ° 68 ° 5 Bengt 6 B °R 7 Bºaa: or 7: 8 B qan 9 Mss Hig To B °ति° II C°°ि 12 C°म्बी I3C रवि 14C त° 15B कस्यो' 16 B ° पीत° 17 B °श्रुक° 18 B°लारी 19 B °त्रि' 20 B 'कि' ·नवात्मकहेरुकचतुष्टयमण्डलम् । " डोम्बी कळूरवर्णा वज्रतर्जनीभृत्सव्येतरकरा । अष्टावर्धपर्यङ्कना 33a |त्यवत्योऽपरविशेषणैर्युक्ता नैरात्मेव । हेरुकनैरात्मयोरक्षोभ्यः कुलेशः । गौर्यादीनामक्षोभ्यवैरोचनरत्नेशामिताभाः, पुक्क स्यादीनाश्च । अथवा द्विभुजश्चक्रेशः, ऊर्वीकृतसव्यभुजेन वजं वामेन वज्रकपालं दधानः, नैरात्मा- लिङ्गितः खट्वाङ्ग वामसक्तः । अथवा चतुर्भुजश्चक्रेशो नीलः सव्यकरण वज्रं वामेन रक्तपूर्णकपालं शेष भुजाभ्यां स्वाभ"वज्रवाराहीमालिङ्गितः । अथवा चक्रेशः षड्जो नीलसितरक्तमूलसव्येतरात्रिवक्त्रः सव्यभुजाभ्याः वज्रकत्रित्रिशूल- घण्टा' द[ 3310 ]धानः शेपाभ्यां वज्रशृङ्खलामालिङ्गितः । वज्रशृङ्खला तु वर्णभुजादिभि:रात्मा- सदृशीत्यनङ्गवज्रपादाः । एते द्विभुजादयो विश्वाब्जस्य पुष्कर शव हृत्सूर्ये अर्धपर्यवेण नृत्यन्तोऽक्षोभ्यमुद्रिता विश्ववज्राङ्कञ्चलदूर्ध्वकेशाः पञ्चमुण्ड मण्डिताः सभङ्गभृकुटीदंष्ट्राकरालिनः षोडशभुजव- चक्रयादिभिर्भूषिता गौर्यादिदेवीभिः परिवृताः। देव्यः सर्वा भस्मरहिताः । वज्रवाराही वज्र- शृङ्गलाऽक्षोभ्यमुद्रिता"। हेवज्रचतुष्टयस्य हृद्वीजं हूँ। हूँ हूँ हूँ फट् स्वाहेति हृदयम्"। औं देव पिचुवज्र हूँ हूँ हूँ फट् स्वाहेति हृदयं पोडश! 342 ]भुजस्य । ओं त्रैलोक्याक्षेप हूँ हूँ हूँ फट् स्वाहेति द्विभुजस्य । औं ज्वलज्ज्वल भ्यो . है . [ फट् ] स्वाहेति चतुर्भुजस्य । औ किटि किटि वज्र हुँ हूँ हूँ फट् स्वाहेति षड्जस्य । ओ आ: बज्रयस्मरि औं हूँ स्वाहेति घस्मरिमन्त्रः सावकर्मिकः । ॥ इति नवाग्मकहरुकञ्चतुष्टयमण्डलम् ॥ moveswww o IB °क 2 B "नां पंच 3B°गांस्तु 4 B°लस्य 5 B षड् 6 B °भा° 7C°ण्टे 8 B सर्व 9B मुद्रा 10 B°का II Bºa: 12 This sentence is omitted in B 13B "ज्वल° 14Cस ·[ अथ महामायामण्डलम् । ] महामायामण्डले वज्रपञ्जरोदरस्थितधर्मोदयागर्भकूटागारनाभौ', वज्रपक्षरस्य मध्ये कूटागारमिति कश्चित् । कूटागारस्य मध्ये रक्ताष्टदलकमलस्य कणिकायां सूर्ये महामाया- ह'हेरुकः कृष्णोऽर्क प्रभो ज्वालामा लाललित 34b क्रोधः कपिलो ज्वलकेशकपालमुकुटो नीलपीतश्वेतहरितमूलसव्य पश्चिमवामचतुर्मुखः । प्रतिमुवं रक्तवर्तुलत्रिनेत्रश्चतुर्भुज: सव्य- भुजाभ्यां कपालशरौ वामाभ्यां खट्वाङ्गधनुषी दधानः पण्मुद्रो नरचर्माम्बरधरोऽर्धपर्य केन ताण्डवी । प्रियतुल्यायुधा रक्तामा तत्कण्ठाश्लेषिदोर्द्वया श्रीबुडाकिनी रक्तपीतश्वेतह रितमुग्वी । पूर्वदले वज्रडाकिनी नीला नीलपीतसितहरितमुखी' व कपालघण्टाग्वट्वाङ्ग बारिणी । दक्षिणे रत्नडाकिनी पीता पीतनीलसितहरितमुग्वी 351 रत्नच्छटात्रिशूलग्रीवार्पित- जम्बुकपताका धारिणी। पश्चिमे पद्मडाकिनी सिता सितपीतनीलहरितवक्त्रा विश्वकमलशरकपालचापधरा । उत्तरे विश्वडाकिनी हरिता हरितपीतसितनीलवदना खड्डमरुपाशकपालभृत्करा" । सर्वाः" पञ्चमुद्रिण्यः चन्द्रासनप्रभाः शेषमासां प्रभोरिव । भगवतोऽक्षोभ्यः कुलेशः । बुद्धडाकिन्यादीनान्तु यथाक्रम शाश्वताक्षोभ्यरनेशयागी शांमोघसिद्धयः । भगवतो हृद्वीजं हूँ। हूँ हृदयम् । बु. 35b डाकिन्यादीनान्तु ओ ओ स्वा हूँ, औं आः हूँ। औं हा हूँ इति विश्वडाकिन्या मन्त्रः सार्वकार्मिकः । आ ॥ इति महामायामण्डलम् ।। I B adds after this धर्मोदयागर्भकूटागार नाम धर्मोदया। 2 B 'योग' °ष्णरक्त° 4 B क° 5C°व्ये 6 B omits तत्7 B बदना 8Comits वन...मुखी B प्रभांक° 10 B ला, CT: II व्यः 9 ·खट्वाङ्गडमरू [ अथ बुद्धकपालमण्डलम् । ] भगवतो बुद्धकपालस्य नवात्मकस्य मण्डले वज्रपञ्जरान्तर्धर्मोदयामध्यस्थकूटागारस्य मध्ये विश्वाम्बुजस्य पुष्करे शव'हृन्सूर्ये निष्प्रज्ञो भगवान् वज्रादिभिर्वक्ष्यमाणत्रिचक्रस्थश्रीबुद्ध- कपाल इव प्रागुदक्प्रत्यगर्वाक्कमलदलेषु यथाक्रमं चित्रसेनाकामिनीपातालवासिनीसौभद्राः नीलवर्णाः प्रत्यालीटाङ्किद्वया व्याघ्राजिननिवसनाः सव्यका 36a ]राभ्यां कर्चिकपाले वामाभ्यां बिभ्राणाः। ऐशानाग्नेयनैर्ऋत्यवायव्यदलेषु शौण्डिनीचतुर्भुजाऽऽकाशवासिनी पीताम्बराः स्फुर- पीतरदमय आलीढचरणद्वया अष्टफणीन्द्रभूषणा दक्षिणपाणिभ्यां कर्चिडमरू वामाभ्यां खट्वाङ्गपन्मभाजने' दधानाः। अष्टावप्यम मार्तण्डमण्डलेषु ताण्डबिन्यो ज्वलत्पिङ्गलोर्ध्वमूर्धजा मूर्ध्नि पञ्चकपाल- मालिन्यः पञ्चमुद्रादिमण्डिता गलावलम्बिसाई पश्चाशन्नरशिरःश्रेणयः', ईपदंष्ट्राकरालत्रिनेत्रैक- वस्त्राश्रतुर्भुजाः 360 | भगवतोऽक्षाभ्यादिपञ्चबुद्धेर्मुद्रणम्। चित्रसेनादीनामक्षोभ्यवैरोचनरत्नसम्भवामिताभाः। शौण्डिन्यादीनामप्यते"। अथवाऽयं भगवान् दिग्देव्यश्च शुक्लाः । विदिग्देव्यो रक्ताः । निष्प्रज्ञोऽयं सप्रज्ञो ॥ इति बुद्धकपालमण्डलम् ।। . I Brand 2 B 3 B 4 mss : 5 B ar 6 B F#Rut omits 8C ° 90° 10 B °II B : 12 B °5 13 B °न्द्र ·[ अथ वज्रहूँकारमण्डलम् ।] वज्रहूँकारमण्डले वज्रपञ्जरान्तर्धर्मोदया'कूटागारस्य मध्ये विश्वा जसूर्योपरि भैरवकाल- रात्र्यावा लीढचरणाभ्यामाक्रान्तस्त्रैलोक्यविजयो भगवान् क्रुद्धानन:' प्रलयानलवज्ज्वलन् कवलयन्नित्र जगद्विघ्नवृन्दानि नीलो नीलपीतहरितमूलसव्येतरव्याड'विकृत 371 वक्त्रत्रयो दंष्ट्रोत्कटललज्जिह्वोऽतिभीषणः प्रतिमुखं सभ्रूभङ्गभ्रुकुटीरक्तवर्तुलत्रिनेत्रो ललाटोपरि पश्चकपा- लावलि र्गलावलम्बिग'लदस्रपञ्चाशच्छिरः श्रेणीक : पण्मुद्रो नीलानन्तवलयितोकपिलकुन्तला रक्ततक्षककृतकर्णावतंसो मृणालधवलमहापद्मकृतहारो दूर्वाश्यामकर्कोटककृतयज्ञोपवीत: शुक्लवासुकिकृत मेखल: कृष्णसुन्दरपाकृतनृपुर : पीतशकपालकृतकणो धूमाभकर्षुर- कुलिककृतकेयूरो वज्रसत्त्वमुद्रितो बज्रवज्रघण्टाभृद्भुजाभ्यां त्रैलोक्यविज यमुद्रया स्वाभप्रज्ञा- समापन्नो दक्षिणपाणिभ्यामङ्कुशपाशौ वामाभ्यां कपालखट्वाङ्गे बिभ्राणो भाव्यः । आ37b ]स्य पूर्वस्यां दिशि वज्र दण्डो नीलो नीलपीतहरितमूलसव्येतरवक्त्रः सव्य- भुजाभ्यां वज्रमुद्गरमुद्रान्त्रि तसतर्जनीवजं वामाभ्यां कपालखट्वाङ्गे दधानः । १ । उत्तरस्यामन"लार्कः पीतः पीतनीलहरितमुखो वदण्डधर: प्रधानपाणिना बनादि- चिह्नानि वज्रदण्डस्य वाऽस्य वक्ष्यमाणानां च ।२। पश्चिमायां वज्रोष्णीषो रक्तो रक्तसितहरितवक्त्रो रक्तपन"पाणिः । ३ । दक्षिणस्यां वकुण्डली हरितो हरितपीतसितबदनो विश्वव माश्चितकरः । ४ । आग्नेय्यां वज्रयक्षो धूम्रवर्णो धूम्रपीतहरितमुखोऽङ्कुश धारी । ५ । नैर्ऋ| 38a ]त्यां वज्रकालो रक्तो रक्तपीतहरितवक्त्रः परशु"पाणिः । ६ । वायव्यां महाकालो नीलो नीलपीतहरितमुखत्रिशूलपाणिः । ७ । ऐशान्यां वज्रभीषणः कृष्णः केकरकृष्णपीतहरितवक्त्रः खड्गपाणिः । ८ । एते वज्रादयोऽष्टौ यथाक्रमं यमान्तकप्रज्ञान्तकपमान्तकामृतकुण्डलीटबिराजनील- दण्डमहाबलाचलापरनामानः। ऊर्ध्वमुष्णीषचक्रवर्ती सितः सितनीलहरितमुखश्चक्रपाणिः । IB°यायां 2 B°लेनाभ्या 3C क्रोधेन 4Cw 5C°टिन: 6C°ली 7. B म° 8 Bomits °मेखलः......कुलिककृत° 9 B बननील° 10 B दीमि' II B°ल' 12 पद्म is omitted in B 13 B अंश° 14 Cशु° 15 B रो 16 B टा .

·२५ वज़हूँकारमण्डलम् । अधो वज्रपाताल: सुम्भापरनामा नीलो नीलपीतहरितास्यो वज्रमूषलललितकरः, वामे त्व[ 385 ]स्य नागपाशतर्जनीखट्वाङ्गान् । एते वज्रदण्डादय: क्रोधा: प्रधानचिन्हकपालाश्चि'तकराभ्यामालिङ्गितस्वाभप्रज्ञा ज्वलदूर्ध्वकपिलकुन्तला : स्वकुलनाथोद्भासिमुकुटा : सभ्र भङ्गभ्रुकुटी करालवदना : प्रतिवक्त्रं रक्तवर्तुलत्रिनेत्रा नृमुण्डमालापञ्चमुद्राधष्टभुजगराजभूपणा विश्वाब्जसूर्येष्वष्टौ दिक्पालानूलतो ब्रह्माणमधश्च वेमचित्रिणमाक्रम्यालीढचरणाभ्यां स्थिता : स्वकुलेशमुद्रिता यथा मञ्जुवज्रस्य दशारचके। भगवतो वज्रहूँकारस्य वृद्धीजं हूँ। औं खबज्र[ 39a ]धृक् वज्रहूँ इति हृदयम् । औ कुण्डलि वज्रहूँ फट् इति वज्रकुण्डलीमन्त्र: 'सार्वकार्मिकः । अथवा पूर्वादिदिग्विदिगूर्वाधोविश्वाम्भोजभानुषु दक्षिणावर्तेन' यमान्तकादयो दश क्रोधाः । एषां स्थानवर्णादिकश्च यथोक्तं पिण्डीक्रमोक्तमण्डले यथा वा मजुवज्रमण्डल स्य दशारचक्रे यथा वा श्रीसम्पुटवज्रसत्त्व मण्डले । एषु त्रिष्वपि पक्षेषु औं आः विघ्नान्तकृत् हूँ इति विघ्नारेमन्त्रः सार्वकार्मिकः । [ इति वज्रह्कारमण्डलम् । ] T C°Eि B °र्षि 2 B शत्रु 3 B खना 4 B °र्यषष्ठे 5 B ° लेयः 60 °गमू 7 B° 8 B ले 9 Bomits वनसत्व 10 B स° ·[ अथ सम्बरमण्डलम् ।] सम्बरमण्डले वज्रपश्चरस्याभ्यन्तरे सुमेरूपरि विश्वा 3gb जपुष्करस्थविश्वववदि- स्थितकूटागारस्य मध्ये भगवान् विश्वाम्भोजस्य कर्णिकोपरि भानुस्थभैरवकालरात्र्यावालीढ- चरणाभ्यामाक्रान्तः कृष्णः कृष्णहरितरक्तपीतपूर्वोत्तरादि'चतुर्मुख ः प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रो व्याघ्र- चर्माम्बरो द्वादशभुज: सवज्रवज्रघण्टाभुजयुग्मालिङ्गितवज्रवाराहीको भुजाभ्यां पृष्ठतः शुभ्र- सरक्तप्रसृतगजचर्मधरस्तदपरैर्डमरुपरशुकत्रित्रिशूलानि बिभ्रद्वामैवज्राङ्किनखट्वाङ्गरक्तपूरित- कपालं वज्रपाशं ब्रह्म शिरश्च' गलाव! 40a ]लम्बिपश्चाशत्सार्द्रनरशिरःश्रेणीकः पण्मुद्रो नाग'- यज्ञोपवीती ललाटोर्ध्वपश्चकपालमाली' वामावर्तितार्धचन्द्रविश्ववज्राक्रान्तकृष्ण जटामुकुटो विकृतध्यानोत्कटदंष्ट्रवक्त्रो नवनाट्यरसराशिः। वज्रवाराही तु रक्ता त्रिनेत्रैकवक्त्रा मुक्त कुन्तल'"कलापा नग्मा कपालखण्डकृतकीट" भूषणा आलिङ्गनकरधृतकपालगलितरजोधारया प्रभुं पाययन्ती प्रसृतार्श्वभुजतर्जनकवजेण दुष्टान् सन्तर्जयन्ती नीरक्तत्वेन शुष्कनरशिरोमालिनी सूर्यप्रभामण्डलि 40 नी पश्चमुद्रिणी- षद्ध सन्ती रजःस्वला रोमाञ्चकञ्चुकिता। ततः प्राच्यादिदिक्षु वामावर्तेन चक्ष्वादिविदिक्षु दक्षिणावर्तेन न्यासः । तत्र दिग्दलेषु डाकिनीला माखण्डरोहारूपिण्य: कृष्णश्यामरक्तगौरवर्णाः त्रिमत्रैक- वक्त्रा मुक्तकुन्तलाश्चतुर्भुजा वामाभ्यां खट्वाङ्गकपाले" सव्याभ्यां डमरुकत्रिके विभृत्यालांढस्थाः। विदिग्दलेषु बोधिचित्तेन रजसा" पश्चामृतैः पश्चप्रदीपैश्च सिद्धिरसवदमृतीभूतैः पूर्णान्य"ब्जभाजनानि, चत्वार्य"पि पश्चामृतपूर्णा[4ra ]नि वा । ततः चित्तचक्रस्य पूर्वस्मिन्नारे खण्डकपालप्रचण्डे । १ । उत्तरे महाकङ्काल प्रचण्डाक्ष्यो । २ । पश्चिमे कालप्रभावत्यौ । ३। दक्षिणे विकटदंष्टिमहानासे । ४ । आग्नेये सुरावैरि"वीरमत्यौ । ५। नैर्ऋत्येऽमिताभखर्व यौँ । ६ । I B पूर्वा तदित° 2 C° ° 3 B L° 4 B 'संच 5C 'सो' 6 B नहरु 7 B °लिम : मणि° C पाली 8 B°तो 9 B°मुकुट° 10 B°m IIBH 12 Mss ºgą° 13 B T 14 B 15 B°स 16 B 'ना' 17 Bार्य 18 Cशौ 19 B °री° 20C°ते 21 B खेच B°ल ·सम्बरमण्डलम् । वायव्ये वज्रप्रभलकेश्वौँ । ७ । ऐशाने वज्रदेहगुमच्छाये । ८ । एवं क्रमेण वाक्चक्रस्य । अङ्कुर कैरावत्यौ । १ । वज्रजटिलमहाभैरवे । २। महावीरवायुवेगे। ३ । वज्रहूँकारसुराभक्ष्यौ । ४ । सुभद्रश्यामादेव्यौ । ५। वज्रप्रभसुभद्रे । ६ । महाभैरवहयकों। ७॥ विरूपाक्षखगानने[41b] । ८ । तथा कायचक्रस्य । महाबलचक्रवगे । १ । रत्नवज्रखण्डरोहे'।२। हयग्रीवशौण्डिन्यौ। ३ । आकाशगर्भचक्रवर्मिण्यो । ४ । श्रीहरुकसुवीरे ।। पअनर्तेश्वरमहाबले । ६। बैरोचनचक्रवत्तिन्यौ। ७ । वज्रसस्वमहावीर्ये । ८॥ खण्डकपालादयो वीरात्रिनेत्रैकवक्त्रा जटामुकुटिनो ललाटनिविष्टवज्रमालाकित- वीरपट्टाश्चतुर्भुजाः, आलिङ्गनभुजाभ्यां वज्रवज्रघण्टे वामेन खट्वाङ्गं सव्येन डमरुं बिभ्राणा ब्रह्मसूत्रकेयूरयुक्ता दंष्ट्रकरालवदनाः पश्चमुद्रिण आलीढस्थाः। प्रचण्डादिदेव्यस्त्रिनयन! 42a ]कवदना रौद्ररूपिण्यो मुक्तकेश्यो' नग्ना द्विभुजा आलिङ्गितकरण कपाल सव्येन दुष्टतर्जनकत्रिकां बिभ्रत्यः । द्वारेषु काकास्यो लूकास्याश्वानास्याशूकरा स्याः डाकिन्यादिवत् परमेशानुगता: । कोणेषु यमदाही यमदूतीयमदंष्ट्रीयममथन्यो मानुषीमुखाः। I B°रि 2 Bहा 3B°री 4 B °ण्टा 5 Bणा' 6Cश्यौ, B शो 7 B°जालि 8 B स्याउ 9 शुका 10 B°मान्तामा° C मशामा II B adds गतानि 12 °टी orदी . . " ·निष्पक्षयोगावल्यां "सक्तखट्वाङ्गश्च सव्येतरदिग्देव्यः सव्येतरकायार्धसदृशशरीरा दिग्ब'सनास्त्वष्टावपीमाः । सर्वाश्च डाकिन्यादिदेवता गलावलम्बिमुण्डमालावज्रमालाकललाटाः पश्चमुद्रिण्यो मेखला सरचघुघुरादि[ 42bjभिर्भूषिताः। कुलेशस्तु भगवतोऽक्षोभ्यो वज्रवाराह्या वैरोचनो डाकिन्यादीनां रत्नेशः । चित्तवाका- यगतानामक्षोभ्यामिताभशाश्वताः समयचक्रस्थानाममोघसिद्धिः । भगवतो हृद्वीजं हूँ। औ श्री वज्र हे हे रु रु' क हूँ हूँ फट् डाकिनी जालसम्बर स्वाहेति हृदयम् । ओ खण्डरो हूँ हूँ हे फट् इति खण्डरोहाया मन्त्रः सा कार्मिकः। अपर- देवतामन्त्रा अस्माभिः श्रीसम्बराभिसमयोपयिका यामुक्ताः। अथवा चक्रेशादयो यममथनीपर्यन्ताः सर्वा द्विभुजैकवदनाः । तत्र सव्येतरालिङ्गन- भुजाभ्यां 43a ]पञ्चविंशतिवीरा वज्रवज्रघण्टाभृतो डाकिन्यादिचतस्रः काकास्यादयश्च घामेन कपालं वामा सव्येन कर्चिडमरू दधानाः। अपरं सर्वे पूर्ववत् । अथवाऽत्र चक्रेशादिद्विभुजत्वपक्षे श्रीसम्बरवज्रवाराशौ सुवर्णवर्णे नीले वा। भगवानुद्यतसव्येन वज्रोल्लालनपरो वामेन कपालग्वष्ट्वाङ्गाधरः । सबनवमघण्टाभ्यां द्वाभ्यामपि आलिङ्गनपरो वा। डाकिन्यादिचतस्रः पीताः सव्येन डमरुभृत् । चित्तचक्रस्य वीराः कृष्णा वज्रवज्रघण्टामृ'3 तो वीरिण्यः सिताः सवनतर्जनीक- सव्यकराः। वाक्चक्रस्य वीरा रक्ताः पनपनघण्टाभृतो डाकिन्यः कृष्णाः सपनतर्जनीकस"व्याः। कायचक्रस्य वीराः शुभ्राश्चक्रचक्रघण्टाधराः देव्यो रक्ताः सम्येन सतर्जनीक- चक्रभृतः। सर्वे वीरा आलिङ्गनपराः । आलीढस्थास्त"जहावेटनपरा वीरिण्यः । काकास्यादयः सव्येन सतर्जनीककाधिराः। सर्वा देव्यो वामहस्तेन कपालधारिण्यः । यमदाह्यादयः सव्येन डमरू वामेन सतर्जनीकमु“ण्ड बिभ्राणाः । डाकिन्यादीनां काकास्यादीनां च वा[ 44a )मबाही खट्वाङ्गम् । ताश्च द्वादशापर्यवेण नृत्यवत्यः। IC ग्वा 2 B°लादि° 3 B°दिभू' 4Comits 5Comits 6 B स" 7 mss पैका ° 8 Mot in B 9C बाव्हा* 10 B अयं II C'नीस 12 B omits सव्येन 13 B°व्ये 14 B°त° 15 C °व्या 16 B 'क' ·सम्बरमण्डलम् । अपरं सर्वे पूर्ववदिति त्रीणि सम्बरमण्डलानि । यदा त्वेषु पञ्चविंशतिवीरा अनुभाव्यन्ते वज्रवाराही चक्रेशा भवति तदा त्रीणि वज्रवाराहीमण्डलानि । वज्रवाराह्या हृद्वीजं । ओ वज्रवैरोचनीय हूँ हूँ फट् इति हृदयम् । आसां द्विभुजसम्बरादिदेवतानां सव्यहस्त स्थानि' चिन्हानि लेख्य मण्डले लिखित- व्यानि । [इति सम्बरमण्डलम् । ] . IB रानु 2 B °स्ते 3 B 'न° 4 B रेखा ·1 [अथ बुद्धकपालमण्डलम् ।] भगवतो बुद्धकपालस्य पञ्चविंशत्यात्मकस्य मण्डले वज्रपञ्जरान्तधर्मोदयागर्भस्थकूटा- गारस्य मध्ये कृष्णाष्टारचक्रस्थविश्वा[44b]ष्टदलकमलस्य कर्णिकायामुत्तानश'वहृदि मार्तण्ड- मण्डले भगवान् हेरुकः कृष्णः अर्धपर्यङ्केण नवनाट्यरसैर्नृत्यन् रक्तवर्तुलत्रिनेत्रैकवकनश्चतुर्भुजः सव्याभ्यां डमरुकीं वामाभ्यां कपालखट्वाङ्गे बिभ्राणः पण्मुद्रो गलावलम्बिसार्द्रपञ्चाशन्नर- शिरःश्रेणिः पश्चाद्भागे गलट्वीपिचर्माम्बरो विश्वकुलिशार्धशशाङ्काङ्कितकृष्णजटाविटपितपञ्च- कपालकलितललाटकोटिः पञ्चबुद्धमुकुटी । अस्य प्रभोः प्रेयसी चित्रसेना निर्वसना नृ'मुण्डमालाज्वलदूर्ध्वमुक्तकपिलकुन्तला पञ्चकपालाङ्क शिरस्केष[45a ]त्करालदशनत्रिनेत्रैकवक्त्रा रक्ताभतत्कन्धरासक्तवामकरकपा- लाद्गलितरजोधारा प्रभु पाय यन्ती हननाभिनयेन सकत्रिसव्यभुजा । प्राच्यारे कृष्णारोपरिदले सु मालिनी उदीच्यारे" कपालि"नी पश्चिमे भीमा दक्षिणे दुर्जया । ईशानादिदलेषु दक्षिणावर्तेन शुक्ररजःपञ्चामृतप्रदीपपूर्णानि कपालानि । इदमाद्यपुटं नीलकुलिशावलीवलयितम् । ततो द्वितीयपुटं रक्ताष्टारस्थाष्टपने रक्तवज्रावलीवेष्टितम् । तस्य पूर्वस्मिन्नारे शुभमेखला उत्तरे रूपिणी पश्चिमे विजया दक्षिणे कामि 45br नी' ईशाने कपालिनी आग्नेये महोदधिनैर्ऋत्ये कारिणी वायव्ये सुमालिनी । ततस्तृतीयशुक्लाष्टारस्याष्टपने शुक्लवज्रावलीवल"यितम् । तस्य पूर्वारे तारिणी उत्तरे भीमदर्शना पश्चिमे सुदर्शना दक्षिणे अजया ईशाने शुभा आग्नेये ता"डका नैर्ऋत्ये कालरात्री वायव्ये महाहा सा । पूर्वद्वारे पने सुन्दरी उत्तरस्मिन्नब्जे वज्रसुन्दरी पश्चिमे पमे सुभगा दक्षिणाम्जे प्रियदर्शना। IB सर्व° .2 B स्ख 3 Ba° 4 Bomits 5B कर 6C भूक 7C°लग 8 B पोष' 10 Bघु II B°चीने 12 B'पर 13 B °णोदया. The B Ms is very corrupt here. 14 B "रीगी 15 B कापारिगी 16 B चमारिणी 17 B 'चरीचर ° 18 B °N 19 B द्वा' 20 C स्ता' 21B 'होग' 22 B पद्मसुन्दरी . . 9B°चीने ·बुद्धकपालमण्डलम् । सर्वा इमाः सव्येतर कराभ्यां कर्चिकपाले बिभ्राणा मना[46a ]'ग्दन्तुरदन्तत्रिनेत्रक- वक्त्रा नीरंशु भूषणा मुण्डमालारहिताः पिङ्गलो व॑ज्वलन्मुक्तकचसञ्चयाः शवस्थह त्सूर्ये- वर्धपर्यङ्कन ताण्डविन्यः । द्वारपाल्य स्तु प्रत्यालीदपदाः सर्वा' व्याघ्रचर्माम्बरा नीलवर्णाः। अथवा सुमाल - न्यादयश्चतस्रः कृष्णाः। द्वितीयपुटिन्यो गौरास्तृतीयपुटवर्तिन्यः श्यामा द्वारदेव्यः कृष्णाः । भगवानक्षाभ्यादिपञ्चतथागतैर्मुद्रितः । चित्रसेना महविरोचनेन । सुमालिन्यादयश्चतस्रो रत्नेशेन । द्वितीयपुटस्था' अमिताभेन । तृतीयपुटस्था" वैरोचनेन"। द्वारदेव्योऽमोघसिद्धिना: 46b] | भगवतो हद्वी हूँ"। आ बुद्धकपालिनि आः ही है हूँ फट् हृदयम्" । अनेनैव मन्त्रणात्र सर्वकर्म" कर्तव्यम् । [इति बुद्धकपालमण्डलम् । ] 1 B गु* 2 BR' 3C'गो' 4 B बच्छुहा 5B स्त' 6 B 'ल' 7 B *देन 8 B 'R' 9B दितिपूर्वस्य To B omits II B omits 12 B 'नो 13 Bही है हूँ 14 Bomits 15 B सार्बकर्मिकम् ।

·[ अथ योगाम्बरमण्डलम् । ] योगा'म्बरमण्डले वज्रपञ्जरस्याभ्यन्तरेऽनिलानलजलौघमण्डलोपरि महासमुद्रादिपरि - कालि तसुमेरुमूर्ध्नि विश्वाब्जवज्रवेदिस्थितकूटागारगर्भे गर्भपुटस्य नाभौ सिंहोपरि विश्वाम्भोज- चन्द्रेऽर्ध पर्यङ्कनिषण्णो भगवान् योगा'म्बरः कृष्णः कृष्णसितरक्तमूलसव्यवाममुखत्रयः प्रतिमुख त्रिनेत्रः षण्मुद्रो ललाटतटस्थपञ्चकपालमाली मण्यर्धचन्द्रविश्ववज्राक्रान्त'कृष्ण जटाजूट- [47a ]स्फुरत्पञ्चतथागतमुकुटी पश्चात्स्वल याघ्रचर्माम्बरः षड्जो वज्र वज्रघण्टाभृगुजाभ्यां कृष्णां शुक्लां वा ज्ञानडाकिनी पीतभुजङ्गभूषणा"मालिङ्गितः सव्याभ्यां स्तनबाणी यामाभ्या. मब्ज"भाजनधनुषी दधानः। ततः पूर्वकोष्ठे गजराजे ललिताक्षेपस्था वजडाकिनी सिता। उसरे मयूरेऽर्धपर्यकनिषण्णा घोरडाकिनी पीता भुजङ्गभूषणा । पश्चिमे गरुडे उत्कूट कासना वेताली रक्ता । दक्षिणे किङ्करासने" जानुपर्यका" चण्डालिनी" विकीर्णरक्त केशा शिरसि न्यस्ताञ्जलिः। इह" डाकि[ 47b ]न्यादयः पञ्चकपालखट्वाङ्गभृत्सव्येतरकरद्वितयाः। वनडाकिन्यादयो गजादिस्थितपद्मसूर्यस्था गजचर्मनिवसना नरचर्मप्रावरणाः। ईशाने सिंहे ललिताक्षेपनिषण्णा सिंहिनी सितपीता द्विभुजा सम्येनोखा यामेन सतर्जनीकपाशं बिभ्रती। आग्नेये गज"तुण्डे मण्डलाक्षेपेण निषण्णा ज्याघी सितकृष्णा द्विभुजा सव्येतरयो. रङ्कुशपाशौ। नैर्ऋत्ये महिऽपर्यवस्था जम्बुकी जम्बुकमुखी रक्तकृष्णा परशुपाशमानु"जदया । वायव्ये शृगाले उत्कूट कासना उल्की उलूकमुखी रक्तपीता दण्डपाशधर-[48a ] करद्वया। एताः स्ववाहनेषु पद्मसूर्यस्थाः। I B°ग° 2 BR° Cसत्व 4 B 'ग' 5 Bomits 'तट 6 B *पाली' B°जान्त° 8C 8 C For 9 B omits # 10 B omit dhe pa सवज्र 12 B omits I3 B°° 14 "ना 15 B'इस्था 16 B adds 'w. and adds °डाकिनी पीता भुजङ्गभूषणा नीला | 17 B ज्ञानग* 18C4m 19C पाशभु' 20 B शृंगार 21 B°टु 3 7 .

·योगाम्बरमण्डलम् । ३ पूर्वस्मिन् वज्रडाकिन्याः पृष्ठतो डाकिनी' सिता मुग्वाक्षिप्तहस्तद्वया । उत्तर धारडाकिन्याः पृष्ठतो दीपि नी पीता मूर्टिन दीपवत्कृताञ्जलिः । पश्रिम बेताल्याः पृष्टतथपिणी रक्ता रुधिराजलिर्वक्त्रेऽर्पयन्ती । दक्षिणे चण्डाल्याः पृष्टतः कम्बोजी कृष्णा कराभ्यां हृद्युपस्थापितमुसला । एताश्चतस्रः पद्मसूर्ये शव स्थाः। ततो बज्राचारोमाचिवलयावहिवलिपुट पमचन्द्रपु- पूर्वस्यां दिशि पुक्कसी" नन्दीचण्ड पीयूपभाजनभृद्भुजयुग्मा । उत्तरस्यां घोग रुविरमांसपञ्चप्रदीपपूर्णपद्मभाण्डभृत् । 481 । । पश्चिमायामुग्री ज्वलितबीभत्सबलिभाण्डव्यग्रकरा । दक्षिणम्यां कपाली बजकुन्तपानभाण्डभृद्भुजद्वया । ऐशान्यां लास्या गर्वहस्ता गन्धा च गन्धभाजनं बिभ्रती । आग्नम्यां वीणा वीणां वादयन्ती पुष्पा च पुष्पमुक्षिपन्ती" । नेत्यां गीता मुग्वाग्रे तर्जनी चालयन्ती धूपा च धू"पकटच्छुकरा । वायव्यां नृत्या नृत्यदजिलि: दीपा च सदीपपाणिपल्लवा । एता ज्ञान डाकिन्यादयस्त्रयस्त्रिंशद्देश्यो द्विभुजाः त्रिनेत्रैकवक्त्रा मुक्तकेश्यः शिरसि पञ्चकपालमालिन्यो घोर डाकिनी तूर्ध्वकेशी । सिंहिन्यादयो रक्तवस्त्राः । पुक" 4) स्यादयः शुकाः, अग्निकोण देव्यश्च । अघोर्यादयः पीताः, ईशानदेव्यश्च । उम्यादयो रक्ताः, वायव्यदेव्यश्च । कपाल्यादयः कृष्णाः, नैर्ऋत्यदेव्यश्च । ततो बज्रायलीवलयाबाह्यपुटद्वारेषु पट्टिकासु च सरोजचन्द्रासनानि । तत्र पूर्वद्वारे हरिः" कृष्णः । IBomits न्याः... डाकिनी 28°° 3Cष° 4 B पिबन्ती 5 B सर्व 6 B °कलो 7C द्राविडीचण्डी 8 B.omits HB क्षेपयन्ती IOC सुधू - II C सुधू 12 B omit I3 B°ल्पा 14 B°शाः 15 B 'ज्य° 16Cणे 17C°व्योच 18 B°तो 19 B °रित: . .

·४ निष्पमयोगावल्या उत्तरे ब्रह्मा पीतः। पश्चिमे महेश्वरः श्वेतः। दक्षिणे षड्वक्त्रो रक्तः। ईशानकोणे इन्द्रः' पीतः। आग्नेये कुबेरः पीतः। नैर्ऋत्यां यमः कृष्णः । वायव्ये वरुणः सितः। देवतापट्टिकायाः पूर्वस्यां करतभैरवः 49b खट्वाङ्गाक्षसो गणेश्वरी घण्टाकर्णश्च शुक्लाः। उत्तरस्यां चण्डेश्वरः छन्दोदेवः' ज्वर श्वगे झंकार भीषणश्च पीताः । पश्चिमायां टकिरुद्रः स्थण्डिलेश्वरो डमरुडम्बरो ढक्का भयानकाय रक्ताः । दक्षिणस्यां तुम्बुरेश्वरः स्फारनादो दंष्ट्राकरालो धनुर्धरश्च कृष्णाः । एते चतुर्विंशतिहरिप्रभृतयश्चतुर्भुजास्त्रिनेत्रैकवक्त्राः खट्वाङ्गत्रिशूलभूमव्यभु नालिङ्गित- देव्यः कपालपाणयः कृष्णजटामुकुटाः पञ्चकपालमालिनः पञ्चमुद्रिणी व्याघ्रचर्माम्बराः । देव्यस्त्वेषां खट्वाङ्गका 50a ]पालभृदक्षिणेतरकराः । इह श्रीयोगाम्बरोऽक्षोभ्यादिपञ्चतथागतमुद्रितः । ज्ञानडाकिनी त्वक्षोभ्येन वैरोचनेन वा मुद्रिता । वज्रडाकिन्यादयश्चततः शाश्वतरत्नेशामिताभामोघसिद्धिभिः । सिंहिन्यादयश्चतस्रोऽक्षोभ्यवैरोचनरत्नेशामिताभैः । ब्रह्मा वैरोचनेन । महेश्वरोऽमिताभेन । अन्यास्तु देवताः सिता वैरोचनेन । पीता रत्नेशेन। रक्ता अमितायुषा। कृष्णा अक्षोभ्येन । I Bणेन्द्रः 2 B टु 3 B 2 4 Mss व्यः' 5 B शारभार' 6C 'टक 7 B°श्वेत° 8 B°न्या.

·योगाम्बरमण्डलम् ।
मण्डलेशस्य हृद्वीजं हूँ। औं हूँ हः' स्वाहेति हृदयमन्त्रः । ओ यूं घः स्वाहेति
वेताल्याः सार्वकार्मिकमन्त्रः ।
त्रिपुटम। 500 }ण्डले गर्भमण्डलं कूटागाररूपम् । डाकिन्यादयश्चतस्रो द्वारस्थिताः ।
अन्यड्वितीयपुटमपि कूटागाररूपम् । मणिपुरं वर्तुल मिति कश्चित् ।
॥ इति योगाम्बरमण्डलम् ॥
IB है 2 B यूँ यः 3C मित्यपर° 4 C चतुर:

·[अथ यमारिमण्डलम् । ] यमारेम'ण्डले वज्रपञ्जरमध्ये धर्मोदयोदर स्थकूटागारस्य मध्ये विश्वस। जसूर्योपरि- स्थितास्थ्यलङ्कृतक्रुद्ध'कृष्णमहिपृष्टस्थविश्वाब्जसूर्ये यम' प्रत्यालीट पदा-यामाक्रम्य स्थितः कृष्णो बभ्रुश्मश्रर्ध्वमूर्धजो वज्राभरणभूपितः ग्ववलम्बोदरः पीनो गन्नावम्बित मुण्डमालो ललजिह्वो ज्वलदंष्ट्राकराल: कृष्णा सितरक्तमूलसव्यबामवदनः पहुजः जः कांत्रक पालाच- तसव्येतरकराभ्यां स्वाभप्रज्ञासमा लिङ्गितः सव्याभ्यां व वासी" वामा यां चक्रा" जे विभ्राणो' ऽनन्तादिनागाभरणस्त्रैलोक्यविजय इव । अस्य पूर्वे वैरोचन: सितः कृष्णरक्तमत्येतरवक्त्रः मध्यभुजाभ्यां चक्रामी वामाभ्यां रत्नाम्भोजे बिभ्राणः । दक्षिणे रत्मेशः पीतः" पीतनीलशुक्रमवत्रयः मयाभ्यां नामी वामाभ्यां चक्राम्बुजे दधानः । पश्चिमेऽमिताभो रक्तः रक्तकृष्णसितत्रिमुग्व: सत्याभ्यां पनामी वामान्यां मणि चके बिभ्राणः। उत्तरे ईर्ष्यायमारि : श्याम: श्यामकृष्णसितत्रियदनः मन्या यां खड्गचक्रो" यागाभ्यां मणिपञ बिभ्राणः । चत्वारोऽपि चक्रेशलक्षणः क्रोधाः कत्रिगट भूप्रधान मन्येतरपाणि यामालिङ्गिन- स्वाभवणी"भा:[51) आग्नेयकोणे वज्रचचिका शुक्रा" मोहयमारिवचिन्हैः । नैर्ऋत्ये वज्रवाराही घोण"मुखी द्वेपकालाग्मिदशी । वायव्ये वज्रसरस्वती रागकालारिरिव । ईशाने गौरायमारिरिव । अत्र वैरोचनादयो विश्ववज्रस्यारमूलेषु कोणेषु च वज्रचार्यकाथा: सस्याभोपायाः । I B°रिम 2 B यार 3 B omits "कुछ 4 B omits 5 C "कान्तः 6C°म्बी 7 B omits ज्वलत् * 8 B f9Cशामा 10 B omits II B बना 12 B omits the portion from 'नन्तादि...म्भोजे विनाण: in the next para 13 B °श्चामीकराभः 14 B °केण 15 B 'टक° 16 B omits धान' 18 C गुह्य° 19 B°र .

·यमारिमण्डलम् । पूर्वद्वारे मुद्गर' यमारि : कृष्णः कृष्णसितरक्तवक्त्रत्रयः सव्याभ्यां बज्रमुगरासी वामाभ्यां मणिपमे दधानः । दक्षिणे दण्डयमारि : शुभ्रः सितनीलरक्तत्रिमुखः सव्याभ्यां दण्डासी वामाभ्यां पद्मचक्रे बिभ्राणः। पश्चि 520 मे पनयमारी रागयमारिरिव । उत्तर खड्यमारिाियमारिरिव किश्चिन्नीलः । सर्वे क्रूरभुजङ्गभूपणा अट्टाहासिनः पिङ्गाप्रज्वलत्केशा दंष्ट्राकरालवदनाः कर्चिकपाल- भृत्प्रधानभुजाकोडितस्वाभप्रज्ञाः । अत्र वैरोचनो देव्यश्च विश्वाब्जसूर्यस्थाः । 'अन्यास्तु देवता विश्वाम्भोजसूर्यस्थाः। मण्डलस्याग्न्यादिचतुःकोणेषु विश्वपद्मस्थानि पद्मभाजनानि चत्वारि शुक्ररजः- पञ्चामृतपश्चप्रदीपपूर्णानि । कुलेशस्तु मूभि कृष्णयमारे रक्षोभ्यः"] वैरोचनादिचतुर्णामपि । ते यथाक्रम लो चनादीनां मुद्रयमार्यादीनां च । भगवतो हदीजं यँ । ओ हीः' ष्ट्रीः विकृतान 52 न हूँ हूँ फट् फट् स्वाहेति हृदयम् । सार्वकार्मिकवायं मन्त्रः । ॥ इति अमारिमण्डलम् ॥ • I B मुगल 2 B omits उत्तरे...रिवा 3C क्त्राः 4 B omits this sentence. 5 Mss स्यात्मनो 6 B रो° 7Cही.

·[ अथ वज्रतारामण्डलम् ।] वज्रतारामण्डले वज्रपनरान्तर्धर्मोदयागर्भकूटागारवलयस्य नाभी विश्वाष्टदलकमलस्य कर्णिकायां चन्द्रे भगवती बज्रतारा सुवर्णवर्णा पश्चबुद्धमुकुटा हेमाभशुभ्रनीललोहितमूलसव्य- पश्चिमोत्तरचतुर्वक्त्रा अष्टभुजा सव्यैर्वजं पाशं शरं शङ्ख च बिभ्रती वामे: पीतोपलं चाप- मङ्कुशं तर्जनीं च । पूर्वदले पुष्पतारा शुक्ला कराभ्यां पुष्पदाम बिभ्रती। दक्षिणे धूपतारा कृष्णा हस्ताभ्यां धूपकटच्छु दधाना । प[53a ]श्चिमे दीपतारा पीता दीपशाखान्वितकरद्वया । उत्तरे गन्धतारा रक्ता गन्धशकोद्य तकरद्वया । चतस्रोऽपि देव्यश्चन्द्रस्थाः। अग्न्यादिदलेषु वैरोचनादिवर्णाश्चक्रवपनखड्गाः । द्वितीय पुटे पूर्वद्वारे वैज्राङ्कुशी शुक्राङ्कुशाङ्क'सव्यकरा । दक्षिणे वज्रपाशी पीता पाशभृन्सव्यपाणिपल्लवा । पश्चिमे वज्रस्फोटा रक्ता वज्रस्फोटाकसव्यकरा। उत्तरे वज्रघण्टा श्यामा वज्रघण्टाकदक्षिणभुजा। आग्नेयादिकोणस्थविश्वाम्बुजेषु लोचनादिविशुद्धया बोधिचित्तं घ(53b Jटो मेरु वहिकुण्डं महाध्वजः । ऊर्ध्व उष्णीषविजया शुक्ला चक्रमृत्सव्यभुजा। अधः सुम्भा नीला सव्येन नागपाशधरा । एताः षड्'देव्यः सतर्जनीक वामकरा विश्वाजसूर्यस्थाः । दशापि द्विभुजैकवक्त्राः । द्वादशापि वज्रपर्यङ्किण्यश्चलकनककुण्डला विचित्रवनरलनेपथ्याः परागप्रभाः । वज्रतारायाः कुलेशो रत्नेश: ॥ पुष्पतारादीनां वैरोचनाक्षोभ्यामिताभामोघसिद्धयः" । I B ° 37€ 2 Bºlf 3 C adds greita B °शं ब 5C 'जे' 6C°टपूर्ण व 7 C दश° 8 B तर्जनी only. 9C एका 10 B "R: II B"द्वि: है 4

·वज्रतारामण्डलम् ।
३९
वज्राङ्कुश्या'दीनां च ।
उष्णीषाया रत्नेशः ।
सुम्भाया अक्षोभ्यः।
भगवत्या हृद्वीजं तों। औं तारे तु! 541 तारे तुर स्वाहा इति हृदयम् । साकर्मि-
कश्चाप्ययं मन्त्रः ।
॥ इति वज्रतारामण्डलम् ॥
NokralTAMIRMAirneawaatiyan
TB°शा
2 Bत्रा 3 B स° 4 B कस्य.

·[ अथ मारीचीमण्डलम् ।] मारीची'मण्डले वज्रपञ्जराभ्यन्तरस्थधर्मोदयोदरें कूटागारम् । नात्र धर्मोदयासुमेरूपरि कूटागारमिति कश्चित् । कूटागारस्यनाभौ चैत्यगुहागर्भे विश्वसरोजस्थ'चन्द्रे सूर्ये वा प्रत्यालीटेन स्थिता भगवती मारीची पीता विचित्ररन्नमुकुटी चैत्यालङ्कतमूर्धना विचित्ररांना भरणमण्डिता त्रिमुखा । मूलं पीतं सव्यं सितं वामं कृष्णं वराहमुग्वं क्रोधभृकुटीकटाक्षलक्षितं ललज्जिडं भीषणम् । पड्भुजा दक्षिणैः शरं वज्रं सूर्चा बाम 5.41श्रापमृत्रसपुष्पाशोकपल्लवान् बिभ्रती' परिधृतनीलाम्बरा विचित्रनीलकञ्चुकोत्तरीया सुवर्णवर्णशूकरारदा सुवर्णवराहपरि कलि ताशोककुसुमदामकृ"तशिरोभूपणा । पूर्वस्यां दिशि अर्कमसिन्धूकवर्णा सूचीमृत्रभृत्सव्यतरकरा । दक्षिणस्यां [ इन्दुमसिः"] सुवर्णवर्णा सव्येन समूत्रमूची वामनाशोकपल्लवं बिभ्राणा। पश्चिमाया मन्तर्धान मसिः पीता सव्यनाशोककिमलयं वामेन मतर्जनीकपाशं बिभ्रती। उत्तरस्यां तेजोमसिर"रुणवर्णा शरचापधरसव्येतर करा । आग्नेया 55 दिविदिक्षु उदयमसिगुल्मसिन्ममि धीवरममिश्च यथाक्रममर्कमस्या- दिवर्णचिन्हाः। द्वितीयपुटे पट्टिकायां पूर्वस्यां महाचीवरमासर्वराहमुखी च कृष्णा दंष्ट्रोकटीपणा सव्येन वज्राङ्कुशं वामेन वज्र पाशं दधाना । दक्षिणस्यां पदाक्रममसि"राली च पीता सव्येनाशीकपल्लव'" वामे व नं धरन्ती। पश्चिमायां पराक्रममसिर्वदाली च रक्ता सव्येतराभ्यां गृहीतशर चापे । उत्तरस्यां उरग मसिर्वराही" च हरिता सूचीसूत्रभृत्सव्यवामभुजा। आग्नेयकोणे वर्त्ताली" अरुणवर्णा सूचीसूत्रभृत्सव्यवामहस्ता । नै[55b]र्ऋत्ये वदाली' पीता दक्षिणेन समूत्रसूची यामेन सपल्लाशोककुसुमस्तकं बिभ्राणा। I B°चि° 2 B°दया 2 Bºcanº 3 B omits 5 6C 8 B विचित्र' 9 B °रि' 10 B सुमक' II C अर्कमसि; BFT 12 B °# 13 BETA 14 B 15 B omitse omits वज्र° 17 B कर्मसि° 18C° 19 B °°C म° 20C ली 21 B वेत्तारी 22 B वेत्तारिः • 4 Bहस्थ °खभूज़ 7 ·मारीचीमण्डलम् । ४१ वायव्य वराली गौराङ्गी सत्येतरकराभ्यामशोकपल्लवपाशौ बिभ्रती । ईशाने वराहमुखी रक्ता शरधनुर्धरकरद्वया । पूर्वादिद्वारेषु आलो तालो कालो मत्सरो' सव्यमूर्ध्वाधो यथाक्रमं सितपीतरक्तहरिता वज्राङ्कुशपाशस्फोटावेशभृगुज युग्माः । एताश्चतुर्विंशतिरर्कमस्यादिदेव्योऽभिनवोद्भिन्नयौवनाः चैत्यालङ्कृतशिरस्यो विचित्ररत्ना- भरणा विचित्रनीलाम्बरकञ्चुकोत्तरीया[56a ]स्त्रिनेत्रैकवराहवक्त्रा द्विभुजा : सुवर्णवराहारूढाः । सुवर्णवराहयूथपरिकलिता द्वारपाल्यो विश्वाब्जसूर्येष्वालीढस्थाः । अन्यास्तु विंशतिर्विश्वाम्भोजचन्द्रेषु प्रत्यालीढस्थाः । मारीच्याः कुलेशः शाश्वतः । पूर्वादिदिग्वर्तिनीनामक्षोभ्यरत्नेशामिताभामोघसिद्धयः । अग्न्यादिविदिग्वतिनीनां चैत्यका: । सितानां वैरोचनः । कृष्णानामक्षोभ्यः । पीतानां रत्नसम्भवः । रक्तानाममिताभः। हरितानाममोघसिद्धिरित्यपर: । मारीच्या हद्धीजं माँ । ओ मारीच्यै स्वाहेति हृदयम् । औं मारीच्यै हूँ सर्वविघ्नानु- सादय' हूँ फट् स्वाहे। 56b ]ति सार्वकर्मिक मन्त्रः । ॥ इति मारीचीमण्डलम् ॥ IC'मलो 2C पाशहाद्वीज° 3 Bomits 4C°को 50°त्यारे 6 dropped in B7 B°ये 8 B स*9B म° ·[ अथ पञ्चरक्षामण्डलम् ।] पञ्चरक्षामण्डले वज्रपञ्जरस्य मध्ये सुमेरूपरि कूटागारस्तस्य मध्ये विश्वववदिस्थित- विश्वपद्मचन्द्रे महाप्रतिसरा पीताभ'रक्तप्रभामण्डला चतुर्मुखा मूलमुग्वं पीनं सव्यं सितं पश्चिमं नीलं वामं रक्तं दक्षिणेन रत्नच्छटा'चक्रवज्रशरखड्वरदमुद्रा वामैत्रज्रपाशं त्रिशूलं धनुः परशुं शङ्ख च बिभ्रतीति द्वादशभुजा चैत्यालङ्कृतशिरस्का वज्रपर्यङ्कासीना । तस्याः पूर्वस्यां दिशि महासाहस्रप्रमर्दिनी विश्वाम्भोजचन्द्रे ललिताक्षेपेण निषण्णा शुक्ला चन्द्रप्रभामण्डला [57a ]चतुर्मुखी मूलं सितं सव्यं कृष्णं पृष्ठं पीतं वामं हरितं सत्यभुजैः पद्मस्थाष्टारचक्रं वरदमङ्कुशं बाणं कृपाणश्च वामवज्रतर्जनी पाशं धनुः पाशश्चेनि दशभुजा' । दक्षिणस्यां विश्वाम्भोजसूर्ये सूर्य प्रभा महामन्त्रानुसारिणी वनपङ्किणी कृष्णा कृष्णसितरक्तमूलसव्यवाममुखी द्वादशभुजा सव्यतराभ्यां धर्मचक्रमुद्रां बिभ्राणाऽपराभ्यां समाधिमुद्रामपरै दक्षिणैर्वजबाणवरदाभयमुद्रा वामैस्लर्जनीपाशं चापं रत्नन्छटा पाकित- कलशं च। पश्चिमायां विश्वाब्ज"सूर्ये अर्धपर्यकनिषण्णा सूर्यप्रभा महाशीतवती रक्ता रक्तसित- कृष्णमूलसव्येतरवक्त्राऽष्टभुजा सन्यैः सपमाऽभयं शरं वनं ख वामन्त र्जनीपाशं चापं रन- ध्वजं हृदि पुस्तकं च बिभ्रती। उत्तरस्यां वि. 57b श्वाब्ज चन्द्रे' चन्द्रप्रभा सत्त्वपर्यत्री महामायूरी हरिता हरित- कृष्णशुक्लमूलसव्येतरवक्त्राऽष्टभुजा सव्यैर्मयूरपिच्छं बाणं वरदं खडं च वामः पात्रोपरि भिक्षु चापमुत्सङ्गस्थरत्नच्छटावर्षिघटं विश्ववज्ररत्नावजं च बिभ्राणा। द्वितीयपुटे आग्नेयकोणे काली" कृष्णा कराभ्यां गृहीतशक्षा । १ । नैर्ऋत्ये कालरात्रि : पीता कराभ्यां गृहीतववाहितध्वजा ।२। वायव्ये कालकण्ठी रक्ता कराभ्यां गृहीतपरशु: । ३ । ऐशान्यां महायशा श्वेता हस्ताभ्यां गृहीतत्रिशला । ४ । I C" ता 2 C adds द्वादशभुजा 3 B °त्रा 4C omits 5C "नी 63 ले 7 C omits 8 B omits 9 B omits #hifagarag?" 10 C omits to II B omits सूर्य to नई 12 B omits चन्द्र 13 CM 14 B ला 15 B *णि 16 B सिता.

·पञ्चरक्षामण्डलम् । ४३ ohcó ho एताश्चतस्रो द्विभुजैकमुखाः। नवाप्येता विचित्ररत्नाभरणाम्बरा रत्नमुकु[58a ] टिन्यः प्रतिमुखं त्रिनेत्रा : यथाक्रमं रत्नेशवैरोचनाक्षोभ्यामिताभामोघसिध्यक्षोभ्यरत्नेशामिताभ- वैरोचनैर्मुद्रिताः। पूर्वादिद्वारे विश्वाम्भोज'सूर्येषु वज्राङ्कुशीवज्रपाशीवज्रस्फाटावज्रावेश्य: पूर्ववत् । महाप्रतिसरादीनां बीजं औं। औं मणिधरि वजिणि महाप्रतिसरे हूँ हूँ फट फट् स्वाहेति हृदयम् । बीजं बूं। औं आः महासाहस्रप्रमर्दिनि बूं हूँ हृदयम् । बीजं हूँ । ओ आः" महामन्त्रानुसारिणि हूँ हूँ हृदयम् । बीजं जाँ'। औं आः" महाशीतवति जी हूँ हृदयम् । बीजं [ माँ ] | ओ महामायूरी विद्याराज्ञी हूँ हूँ फट् फट् स्वाहेति हृदयम् । प्रयोजनवशादासामन्यतमा चक्रेशा क्रियते । चक्रेशाहृदयमन्त्रोऽत्र सा[58b- कार्मिकः । ॥ इति पत्ररक्षामण्डलम् । I C "ज 2 C 'शा: 3 B omits the Bija 4 B omits औ आ : 5 B omist the Bija 6 B omits * 3: 7 omits the Bija 8 B omits ** 37: 9 B omits the Bija C wrongly states 5 10 C adds * II B omits 12 B°जनमा 13 omits मन्त्रोऽत्र.

·[अथ वज्रधातुमण्डलम् ।] वज्रधातुमण्डले वज्रपञ्जरोदरे द्वीपोपद्वीप'सप्तसमुद्रादि परिकलितसुमेरूपरि कुटागारं तस्य मध्ये सिंहोपरि विश्वाम्भोजस्य कर्णिकायां भगवान् वैरोचनो वज्रपर्यवेण निषण्ण: शुभ्रः सूर्यप्रभः स्फुरत्पश्चबुद्धरत्नमुकुटमण्डितजटाविटपी विचित्ररत्नाभरणाम्बरः शान्तः सितपीत- रक्तहरितचतुर्वक्त्रोऽष्टभुजः सव्यवामाभ्यां धृतसवज्रबोध्यङ्गीमुद्रोऽपराभ्यां धृतध्यानमुद्रो दक्षिणाभ्यामक्षमालाशरधरो वामाभ्यां चक्रचापभृत् । अथवा शुक्लैकमुग्वः 'सवबोध्यङ्गीमुद्रा- भृद्भुजद्वयः । वामे वज्रमुष्टेस्तर्जन्या उत्थिताया दक्षिणे वज्रमुष्टिना ग्रहणे सति बोध्यङ्गीमुद्रा। पूर्वस्मिन्दले सत्त्ववजी नी 59a ला सव्येन पश्चसूचिकरक्तवजं वामेन तर्जनीपाशं दधाना। दक्षिणे रत्नवजी पीता सव्येन पञ्चसूचिकवज्रशिखरत्नं बिभ्रती वामेन तर्जयन्ती । पश्चिमेन धर्मवज्री रक्ता पश्चमूचिकवज्राङ्कमष्टदलकमलं रक्त सव्येन बिभ्राणा वामेन पनम् । उत्तरे कर्मवज्री हरिता सव्येन पश्चतथागतवर्णद्वादशसूचिकं विश्ववजं धरन्ती' वामेन तर्जयन्ती। तत: पूर्वस्यां दिशि दन्तीन्द्रोपरि विश्वपनस्य पुष्करेऽक्षोभ्यो वज्रपर्यवी' नील: सव्यकरण मध्याङ्गल्या नीलपश्चसूचिकवनं धृत्वा भूस्पर्शाभिनयं कुर्वन् वामहस्त"मुत्तानमुत्सने स्थापितम् [59b] पूर्वदले वज्रसत्त्वः सितः सव्यकरे मध्याकुल्या हृयुत्कर्षणयोगेन वजं वामे वज्रमुष्टया कटिस्थया सग" घण्टां बिभ्राणः। दक्षिणे वज्रराजः पीतः सव्यस्थवज्राङ्कुशेनाकर्षणाभिनयी" वामेन पाशभृत् । भुज- द्वयधृताङ्कुशेनाकर्षाभिनयं कुर्वन्निति कश्चित् । उत्तरे वज्ररागो रक्तो वामेतराभ्यां धनुर्बाणधरः । पश्चिमे वज्रसाधुर्मरकताभः सवज्रभुजद्वयेन हृदि साधुकारदानाभिनयं कुर्वाणः । दक्षिणस्याम"श्वपृष्ठे विश्वाम्बुजस्य कर्णिकायो" रत्नसम्भवो वनपर्यही पीत : सम्येन वज्राङ्करत्नं मध्याङ्गुल्या धृत्वा वरदानाभिनयं कुर्वा[6oa ]णो वाममुत्तानमुत्सङ्गे। IC महादीप 2 B°प्रमृति 3 BT 4 B सितरकत्रि 5B omits सबज 6 B omits सवज़ to बोध्यङ्गीमुद्रा 7 Bomits 8 Bomits 9B910 Br II B °नयं ह° 12 सव्येन 13 B °षणं 14 B 'णे श्यामा° 15 B omits.

·वज्रधातुमण्डलम् । पूर्वदले वज्ररत्नः पीतः सव्ये वज्रमुष्टिना प्रान्तयोर्वद्वयाङ्कितरत्नमालां खाभिषेक- स्थाने बन्धयन् वामेन वज्रघण्टां सगर्व दधानः । दक्षिणे वज्रतेजो रक्तो हृदि करद्वयधृतसूर्येणावभासयति । उत्तरे वज्रकेतु : श्यामो बामबाहुस्थं करद्वयगृहीतचिन्तामणिध्वजं दर्शयति । पश्चिमे वब्रहासः शुक्लः सव्येन दन्तपतियुक्तवज्र गृहंस्तथा वामे दन्तपतिद्वययुक्त- वज्रद्वयमास्ये निवेशयति । पश्चिमायां मयूरोपरि विश्वसरोजस्य वरटकेऽमिताभो बज्रपर्यङ्की रक्तः, उत्तानवामेतर- करो! 600 सङ्गोपरि स्थापनात्कृत समाधिमुद्रः दक्षिणपाणिमध्याङ्गुल्या वज्राङ्कपङ्कजं धृत्वा । पूर्वदले वधमः सितरक्तो वामे गर्वगृहीतसनालकमलदलं दक्षिणेन विकाशयति । दक्षिणे वतीक्ष्णो गगनश्यामो वामेन हृदि प्रज्ञापारमितापुस्तकं दक्षिणेनोद्यतकृपाणं बिभ्राणः। उत्तरे वजहेतुः सुवर्णवर्णो वामकर स्थाष्टारचक्र दक्षिणपाणिमध्याङ्गुल्याऽलातचक्रमिव प्रवर्त्तयतीति धृत"धर्मचक्रमुद्रः । पश्चिमे व प्रभाषो रक्तो वामेन धर्मशङ्ख सव्यनैकसूचिकवज्रजिव्हां गृण्हानः । उत्तरस्यां गरुडोपरि वि.6ra वाम्भोजस्य कर्णिकायाममोघसिद्धिज्रिपर्यश्री श्यामो दक्षिणपाणिना विश्वव मध्या मध्याहुल्या बिभ्रदभयदानाभिनयी वाममुत्तानमुत्सङ्गे स्थापयन् । प्राची"दले वज्रकर्मो हरितः सव्येन हृद्युत्कर्षणयोगतो द्वादशसूचिकविश्ववज्र वामे सगर्व" विश्ववनाकघण्टां दधानः । अथवा कृतकपोताञ्जलिना हस्तद्वयेन विश्ववज्रं मूर्ध्नि । दक्षिणे वनरक्षः पीत: करद्वयेन गृहीतवनकवचः । उत्तरे वज्रयक्षः कृष्णः कराभ्यां कनिष्ठावज्रदंष्ट्रायुधानद्वयं स्वमुखे धारयन् दुष्टान् भीषयति। पश्चिमे वनसन्धिः पीतो वज्रबन्धे सति" वज्रमुष्टिभ्यां गृहीतपश्चसूचिककुलिश पी[6rb}डयति। गर्भकटागारस्याग्नेयपी ला"स्या सिता वज्रगर्वमुद्रया कराभ्यां वज्रद्वयं बिभ्रती । IBहाम्बा 2Bomits 3Bomits युक्त 4 B °मेतरो° 5C हृत् ' 6Comit दक्षिण' to भूत्वा 7 B°N 8 B 'कमलं 9C°टि° 10 B omits धृत II B बीन' 12 B रक्त: 13 B omits 14 B omits; C गर्वया 15 Crepeats कर ...कवच : । 16Cइदयं 17C सन्थे : सन्धि 18 C वाला 19C°हृदयं.

·निष्पवयोगावल्यां नैर्ऋत्यपद्मे माला पीता भुजाभ्यां रत्नमालाधारिणी । वायव्याम्बुजे' गीता रक्ता हस्ताभ्यां वीणां वादयन्ती । ऐशान्याब्जे नृत्या श्यामा गृहीतत्रिसृचिकवज्रहस्ताभ्यां नृत्यन्ती । गर्भकूटागाराद्वहिः पट्टिकायाः पूर्वस्यां पद्मेषु मैत्रेयामोघदर्शिमर्वापायाह सर्वशोक- तमोनिर्घातमत्यो अक्षोभ्यसदृशाः । दक्षिणस्यां सरोजेषु गन्धहस्तित्रिशूलङ्गमगगनगमज्ञानकेतवा रत्नसम्भवसदृशाः । पश्चिमायां पङ्कजेषु अमित प्रभचन्द्रप्रभभद्रपाल जालिनीप्रभा अमिताभसन्नि 62a भाः । उत्तरस्यां सरोरुहेषु वज्रगर्भा क्षयमतिप्रति भानकूटसमन्तभद्रा अमोघसिद्धिसदृशाः' । अथवा चतूरत्नभद्रादकल्पिकमैत्रेयादिबोधिसत्त्वसहस्रं भाव्यम् । प्रागादिपट्टि तन्नामानि तु विस्तरत्रासान्नोक्तानि । आग्नेयकोणकमले वज्रधूपा सिता । नैर्ऋत्यपद्मे वज्रपुष्पा पीता। वायव्येऽब्जे वज्रालोका सितरक्ता। ऐशान्याम्भोजे वज्रगन्धा श्यामा । एता धूपादयः पूर्ववञ्चि"हधारिण्यः । पूर्वादिद्वारपनेषु बज्राङ्कुशावज्रपाशा'"वज्रस्फोटावजावेशा यथाक्रमं सितपीतरक्तहरिताः पूर्ववञ्चिह्नधराः । इह भगा 62b वतो वज्रधातोरन्या देवताः सर्वा द्विभुजा एकवत्रा विचित्रवस्त्ररत्ना- भरणा रत्नमुकुटिनो मण्डलेशाभिमुखा वज्रसत्त्वादीन् विहाय । वज्रसत्वादयो हि" षोडशबोधिसत्त्राः स्वस्वाधिपतितथागताभिमुखाः । वैरोचनादयो वजावेशपर्यन्ता देवता यथोक्तस्व कणिकास्पद लेषु च चन्द्रासना: सूर्यप्रभाः" । पश्चतथागतेभ्योऽन्या अष्टचत्वारिंशदेवताः सत्त्वपर्यकनिषण्णाः । इह भगवान्वज्रधातुर्वैरोचनः मुविशुद्धधर्मधातुझाना"रमा स्वाभवजसत्वेन मुद्रितः । I B°व्या 2 B omits the name I सर्वापायाह । 3 B'नयो 4 B"तु 5 C°म्भववत् 6Cत्र 7 B°° B°° 8 Bomits प्रति 9B omits "सदशा: 10 B°व्ये II B चि° 12 B omits "वनपाश' 13 B धातोस्वेतो? 14 B'त्यादि 15 Bक्तक° 16 B काद 17 Bomits 18 B "मस्वभावा". 1 .

·वज्रधातुमण्डलम् । आदर्श'ज्ञानादिस्वभावानामक्षोभ्यादिचतुस्तथागतानां कुलेशो वैरो[ 63a ]चनः । सत्त्वज्यादिचतुणी लास्याधुपयोमैत्रेयादिचतुर्णी बज्राङ्कुशस्य चा क्षोभ्यः । रत्नवज्या दिचतुी मालापुष्पयोर्गन्धहस्त्यादिचतुर्णा वज्रपाशस्य च रत्नसम्भवः । धर्मवज्यादिचतुणी गीतादीपयोरमितप्रभादिचतुर्णा वज्रस्फोटस्य चामिताभः । कर्मवयादिचतुर्णी नृत्यागन्धयोर्वज्रगर्भादिचतुी वज्रावेशस्य चा मोघसिद्धिः । अत्राभ्यन्तरे कूटागारद्वारेष्वपि वज्राङ्कशादयो द्वारपालाश्चत्वारो ध्येया इति पक्षान्तरम् । वैरोचनस्य हद्धीज औ । ओ सर्वतथागत महायोगी"श्वर हूँ इति हृदयम् । औ यक्ष हूँ इ.63bति वज्रयक्षस्य मन्त्रः सार्वकार्मिकः । यत्तु वज्रशेखरादितन्त्रेवन्यथाऽपि देवतासन्निवेशनमुक्तं तदत्र विस्तरत्रा सान्नोक्तम् । ॥ इति वज्रधातुमण्डलम् ॥ 1 B°र्शन' 2 B *वर्णा* 3 Bomits 4 B'शादि भ° 5 B°मा' 6 B प्रभाव 7 B °वेशा* 8 B 'गे' 9B 'शत° 10 B omits तदत्र विस्तरत्रा ·[अथ त्रिचत्वारिंशदात्मक-म वज्रमण्डलम् । ] त्रिचत्वारिंशदात्मकमजुवज्रमण्डले वज्रपारादिकं कूटागारपर्यन्तं प्रथमोक्तं मञ्जुवा- मण्डलवत् । किन्त्वत्र क्रोधा वक्ष्यमाणस्वरूपा इत्येकः पक्षः । वनपसाराभ्यन्तरे सुमेरूपरि विश्वाम्भोज पुष्करस्थविश्वकुलिशवेद्यां कूटागारमिति द्वितीयः । पक्षद्वयेऽपि चैत्यान्तर्गतं कूटा- गारं तस्य नाभौ सिंहोपरि विश्वाम्भोजचन्द्रे सत्त्वपर्यकनिषण्णो भगवान् वैरोचनस्वभावो मञ्जुवज्रः कमनीयकनककान्तिः विचित्र 64 कुसुमशोभितजटा'चीरत्रयविराजितः पीत नीलशुक्लसव्येतरवक्त्रः षड्जो दक्षिणैः खड्गवरदबाणान् वामैः प्रज्ञापारमितापुस्तकनीलाम्ज- धनूंषि बिभ्राणः स्वाभवज्रधात्वी'श्वरीसमावन्नः । तस्य पूर्वकोष्ठे दन्तीन्द्रोपरि विश्वाजसूर्येऽक्षोभ्यो ललिताक्षेपण स्थितो नीलो नील- शुक्लरक्तमूल सव्येतरमुखोऽष्टभुजः सव्ये मध्याङ्गुल्या हृदि वज्रोत्कर्षणपरो वामे व मुष्टि- गर्वगृहीतबज्रघण्टोऽन्यैई"क्षिणैः खड्गाङ्कुशशरान् वामैर कुशपाशधपि । दक्षिणेऽश्वोपरि विश्वाब्ज"सूर्ये सत्त्वपर्यवी रत्नसम्भवः पीतः पीतनील"शुमूला सव्ये- तरवक्त्रत्रयः षड्जः प्रधान[ 64b भुजाभ्यां कृतसमाधिमुद्रः सव्याभ्यां रस्नखड्गी वामाभ्यां कुच- वजे दधानः। पश्चिमे मयूरोपरि विश्वाब्जरवाव'"मिताभः सत्त्वपर्यको शुक्लनील"रक्तमूलसव्येतरवक्त्र:- षड्जो वामेन नालमादाय सगर्वे सव्येन हृदि पनं विकासयति" । सध्याभ्यामक्षसूत्रवज्र"धरो वामाभ्यां कुचकमण्डलुभृत् । उत्तरे गरुडोपरि विश्वाजसूर्येऽमोघसिद्धिः सत्वपर्यही रक्तवर्णो रक्तनीलशुभमूलसम्य. वाममुखः षड्जो द्वाभ्यामाबद्धध्यानमुद्रः सव्याभ्यां खड्गतर्जनी वामाभ्यां कुचाङ्कुशौ बिभर्ति । ऐशान्यां लोचना पीता सत्वपर्यविन्यष्ट भुजा दक्षिणैर्वरदाभयय 65a अशरान् वाम- स्तर्जनीपाशरत्नमञ्जर्यक्षसूत्रधनूंषि दधाना । I Bomits पर्यन्तं 2 B * 3 B 'वाम्ज' 4 Bomits "चन्द्र 5 Bomits • 6 B ° * 7 Corpº 8 B omits the 9 B omits a 10 Bºgor II B °दन्यद 12 B omits विश्वाज 13 B 'रत' 14 Bomits 'बमूल' 15C omits रत्न...माभ्यां 16 B विश्वाम्भोजा' 17 B पीत 18 C"न्ती 19 B omits वन 20 B °कीप्येक .

·त्रिचत्वारिंशदात्मकमजुवज्रमण्डलम् । आग्नेये मामकी सत्त्वपर्यङ्किणी नीला सरोषं हसन्ती षडुजा ना सव्यैरभयवज्रबाणान् वामैस्तर्जनीपाशचापान बिभ्राणा । नैर्ऋत्ये पाण्डरा शुभ्रा पड्डुजा सव्यैरभयवज्रशरान् वामैः पद्माक्षसूत्रचापान् बिभ्रती ललिताक्षेपिणी । वायव्ये तारा रक्ता'भा सत्त्वपर्यकिणी षड्जा सव्यैरभयवज्रशरान् वामैस्तर्जन्युत्पल- धपि घरन्ती। द्वितीयपुटे पूर्वादिदिक्षु पूर्वादिदिक्षु सत्त्ववज्रीधर्म वज्रीकर्मवज्य: सत्त्ववीधर्म वज्रीकर्मवज्यः यथाक्रममक्षोभ्यादिभिः समानवर्णभु जायुधाः। किन्तु कुचग्रहणाभावा[ 65b]त् सत्त्ववज्री कर्मवज्री च तर्जनीं बिभर्ति धर्मवत्री पाशम् । ऐशान्यां चुन्दा चन्द्रवर्णा पड्विशतिभुजा प्रधानाभ्यां हृदि मूलमुद्रां दक्षिणैरभयं खा रत्नदाम बीजपूरं शरं" परशुं गदां मुद्गरमङ्कुशं वनं त्रिपताकाभिनयमक्षसूत्रं च; वामै- श्चिन्तामणिध्यजं पन्नं कमण्डलुं पाशं चापं शक्तिं चक्र खड् तर्जन' घटं भिण्डिपालं प्रज्ञापार- मितापुस्तकं च बिभ्रती स्वच्छकञ्चुकभृत्सङ्गबद्धोत्तरीया नवनाट्य रसराशिः मूलमुखं श्वेतं दक्षिणं नीलं ललजिह्वमापदंष्ट्राकरालं वामं पीतं गृहीताधरोष्ठम् । सम्पुटाञ्जलिं कृत्वा तर्जन्या मध्या 66at ]मामध्यपर्वणि कुण्डलाकारणावस्थाप्याङ्गुष्ठौ तर्जनीपार्श्वमूले धारयेदित्यस्या मूलमुद्रा। आग्नेय्यां रत्नोल्का पीता षड्जा द्वाभ्यां हृदि रत्नसम्पुटधारिणी' दक्षिणाभ्यामभय- शरी वामाभ्यां तर्जनीधनूषी बिभ्रती। नैर्ऋत्यां भृकुटी श्वेता पड्डुजा सन्यैर्वप्रदण्डबाणान्" वामैस्तर्जनीकमण्डलुचापान् बिभ्राणा। वायव्ये वनशृङ्खला श्यामा पड्डुजा सव्यैर्वजशृङ्गलशरान् वामैस्तर्जनीपाशचापान् बिभ्रती"। एता ललिताक्षेपवत्यो द्वादशापि लोचनादिदेव्यश्चन्द्रासना रक्तप्रभामण्डलाः स्वस्व- कुलेशा इव" त्रिमुग्वाः । I B मरकता 2 B नालो 3 C रत्न° 4 B omits 5 B षशिगु omits शर 7 omitted in 8 B बदना* 9Bरी 10 B 'नू II B omits बाणान् 12 Cणा 13 B °लेन वामस्तर्जनीपाशशर: 1 . 6B ·निष्पन्नयोगावल्या तृतीयपुटे मण्ड[66b ]लपूर्वस्यां पट्टिकायां मैत्रेयः सुवर्णवर्णो द्वाभ्यां कृतधर्मदेशना- मुद्रो वरदसव्यकरो वामेन सपुष्पनागकेसरपल्लवधरः। मञ्जुश्रीरुक्तरूपो निष्प्रज्ञस्त्वय'मिति विशेषः । गन्धहस्ति: श्यामो वामेन कमलस्थ हस्तिकरधारी मध्ये वरदः । ज्ञानकेतुः पीतो वामेन चिन्तामणिध्वजधारी सव्येन वरदः । दक्षिणस्यां भद्रपालो रक्तवर्णो वामेन रत्नभृदक्षिणेन वरदः । सागरमतिः सितो हस्तद्वयप्रसारितसर्वाङ्गलिभिस्तरङ्गाभि'नयी । अक्षयमतिः सुवर्णवर्णो वाममुष्टि हृयवस्थाप्य सव्येन वरदमुद्रः । प्रतिभानकूटः श्याम उत्सङ्गवाममुष्टिदक्षिणेन छोटिकाप्रदः 07.1 पश्चिमायां महास्थाम प्राप्तः' सितो वामेन पड्विकसित पप्रधारी सव्येन परदः । सर्वापाय अहः शुक्लो हस्तद्वयेन पापक्षेपणाभिनयी । सर्वशोकतमोनिर्घात मतिः कनककान्ति: हस्तद्वयसम्पुटेन प्रहाराभिनयी । जालिनीप्रभो रक्तो वामेनोत्पलस्थसूर्यमण्डलधारी सव्येन वरदः । उत्तरस्यां"चन्द्रप्रभश्चन्द्रवर्णों वामेनोत्पलस्थचन्द्रमण्डलधारी दक्षिणेन वरदः । अमितप्रभो रक्तो हस्तद्वयेनाभिषेककलशधारी। गगनगञ्जः सुवर्णवर्णो वामे वज्रमुष्टिं र्गेवण कठ्यां न्यस्य दक्षिणं गगने नामयन् । सर्वनि"वरणविष्कम्भी नी[67b ]ल: शुक्लो वा वामेन भूस्पी दक्षिणे मुष्टितर्जन्यङ्गष्ठी संमील्य प्रशमा"भिनयी। अमी मैत्रेयादयो बोधिसत्त्वाश्चन्द्रासनाः" चन्द्रप्रभा: सस्थपरिणत्रिनेत्राः स्वस्व- दिगधि पतिवर्तिमुखाः षड्भुजा द्वाभ्यामाबद्धसमाधिमुद्रा द्वाभ्यां धनुर्माणधारिणः । मैत्रेयमञ्जु- घोषयोस्तु न समाधिमुद्रा। सर्वाश्च मञ्जुवादिदेवता विचित्रवस्त्राभरण रस्नेरलहताः जटामुकुटमण्डिताः सस्मेरवक्त्रा: शृङ्गाररसोत्सवाः । I B°त्वया 2C°मा 2 C°मा 3 B लश 4B लीमि' 5B": 6B°न 7 B°प्तिः 8 B ° विष' 9 B सर्वापाय To B'तन II B 'रे 12 B"लब 13 B°मृ° 14 B°नी° 15C°णे 16C पक्षा' 17 Bomits 'चन्द्रासना : 18 B 'दिग्धन 19 B omits 20Comits भरण 2rC'रसरतो. . .

·त्रिचत्वारिंशदात्मकमजुवज्रमण्डलम् । पूर्वद्वारे महिपोपरि यमान्तकः कृष्णः षड्जो दक्षिणैः खड्गबज्रशरधरः सपाशवामतर्जन्यो- स्थितया तर्जयन् द्वितीयवामेनालिङ्गितदेव्याः कुचं गृह्ण[ 68a ]न्' तृतीयवामै रौप्यधनुर्धरः मरकतश्यामया देव्या द्विभुजया सव्येन नीलोत्पलधारिण्या कण्ठा वसक्तवामभुजया विराजित- दक्षिणपार्श्व: पट्चरणो बृहदुदरो नीलः षण्मुखो मूलमुखं साट्टहासं द्वितीयं भयावहं तृतीयं व्यावृत्तं चतुर्थ महाघोरं पञ्चमं वज्रदंष्ट्र पठं शिरस्थं ललज्जिह्वम् । अथवा शिरस्थं नीलं मूलादिमुग्वानि दक्षिणावर्तेन नीलसितपीतरक्तहरितानि । दक्षिणद्वारे ऽपराजितः पीतः पीतकृष्णसितमूलसव्यवाममुखः षड्जः सव्य[ 68b] वज्रगदाशरान् वामैस्तर्जनीपाशं कुचं चापं च बिभर्ति । पश्चिमे हयग्रीवो रक्तः रक्त लसितमूलसव्यवाममुखः षड्भुजः सव्यैर्वज्रदण्डं कुणपं बाणं च वामैस्तर्जनीपाशं कुचं चापं च बिभर्ति । उत्तरेऽमृतकुण्डली नीलः पादावष्टब्धविघ्नः पड्जो दक्षिणैः खट्वाङ्गपरशुशरान् वामै- स्तर्जनीपाशं कुचं चापं च बिभ्राण : । ईशानकोणे रत्नाचलोपर्यचलो नीलः केकरः षड्जः सव्यैः खड्गपाशशरभृद्वामै- स्तर्जनीपाशं कुचधनुर्धरी यामलम्बितनीले कचीरधारी रुधिराईलेलिहत्सव्यासव्यजिह्वः । आनये टक्किराजो नील: पड्जो द्वा[ Goya ]भ्यां कृतस्त्रमुद्रः सव्याभ्यां वज्रशरभृत् वामाभ्या" कुच चापधारी । वनमुष्टिद्वयमन्योन्यपृष्ठलग्नं कृत्वा कनिष्ठिके शृङ्गलीकृत्य तर्जन्यौ प्रसार्य पाशी"कुर्यादिति टविराजस्य मुद्रा । नैर्ऋत्ये नीलदण्डो नील:" पड्जो दक्षिणैर्वजदण्डशरान् वामस्तर्जनीपाशकुच- चापान् बिभर्ति। दण्डखड्गशरान् वामस्तर्जनीपाशाङ्कुश- वायव्ये महाबलो नी"लोऽष्ट"भुजः सव्यैर्वजदण्ड मुद्गरचापान् बिभ्राणः । I B adds सान्तसितपयजामभुजा and repeats thereafter दक्षिणैः खङ्ग' ... स्थितया | 2 Cadds before this द्वादशालिशितपर : सन्यकरेति द्विभुजा शुक्ला 3CO 4C° 5 B वश 6C 'मेरैक 7 B omits वन...वामाभ्यां 8 B वन 9 B omits IO B * II B omits 12 Bºsa' 13 B 97 ·निष्पनयोगावल्यां चक्रेशस्योः सुम्भराजो नील: षड्जो द्वाभ्यामाबद्धवज्र,कारमुद्रः सव्याभ्यां खड्गबाणभृद्वामाभ्यां कुचचापधरः । टकिराजमुद्रेश्चोत्सृततर्जनीद्वयात्सुम्भराज (ryb मुद्रा । सुम्भराजस्याधस्ताद्वज्र पातालो नील: षड्भुजः सव्यैर्वज्राङ्कुशबाणभृद्वामैः कुचसपाश- शूलकार्मुकधरः। विघ्नान्तकादयः सप्त नीलसितरक्तमूलसव्यवामवक्त्रत्रयाः। दशापि क्रोधाः क्रुद्धदृष्टि रक्तनेत्राः कृतभूभङ्गा ईपद्धसितमूलमुग्वा व्याड- दक्षिणास्याः' वामानना दंष्ट्राकरालिनो व्याघ्रचर्माम्बरोत्तरीयाः कपालमालामुकुटा दीप्तबद्धो- लकुटिलकपिलकुन्तला : पिङ्गलश्मश्रवो ललिताक्षेपिणों' नागाष्टविभूपणाः फणिपतिभि:० संस्फुरत्कारस्फारितफणैर्भीषणा विश्वाम्भोजसूर्येषु प्रत्यालीदेनास्थिताः । यमान्तकस्त्वालीटे- नापि वज्रपर्यङ्केणापि । अष्टमद ले! 70a] सुम्भराजरूपेणैवावस्थानादृष्णीपचक्रवर्तिनः' पृथयाण्डलेयत्वं नोक्तं श्रीमायाजालतन्त्रविस्तरयोगनिर्देशात् । मध्यक्रमनिर्देशे तु मञ्जुवज्रस्य उष्णीपोपरि रत्नाचलस्थपनमूर्ये" व अपर्यकासीन उष्णीषचक्रवर्ती पीतः पीतनीलसितमूलसव्यवाममुखोऽष्टभुजो द्वाभ्यां कृतध्यानमुद्रः सव्यैश्च- क्राक्षमालाशरधरो वामै श्चक्र' 'कुचचापभृत् विचित्रवस्त्ररत्ननेपथ्यो जटामुकुटी लोचनादि- चतुर्देवीभिर्विराजितपार्श्वद्वय इत्युक्तम् । तदनुसारात् विस्तरयोगेऽपि उणीपः पृथपाण्डलेय. स्तदुपरि सुम्भराजो ज्ञेय इति केचित् । त्रिचत्वारिंश[70b ]दपि देवताः प्रतिमुखं त्रिनेत्राः । अत्र" कुचमहणनयेन स्वकुच- ग्रहणमुक्तम्"। तच्च चतुर्णामक्षोभ्यादीनां समापनस्वाभप्रज्ञानाम् । क्रोधानान्तु स्वाभप्राया" वामपार्श्वस्थया इति ज्ञेयम् । यमान्तकादन्येषां विनव प्रज्ञया तत्कुचग्रहणाभिनयेन स्वकुच- ग्रहणमित्यपरे। इह वैरोचनस्वभावो मजुवज्र: सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानारमा स्वाभ वनसत्वेन मुद्रितः आदर्शादिज्ञानस्वभावः । अक्षोभ्यादितथागताश्चत्त्वारो लोचना चुन्दा च मजुवज्रेण । I B शसु 2 B °धर: 3 Bomits थोत्स...यात् 4 B omits वन' 5Cष्ट' 60 °द्विक° 7 Badds दंष्टोष्ठ° 8 B°म्बरधर : 9 Bomits 'क्षेपिणो To B फणिमिः II B कोऽपि 12 B अत्र मण्ड° 13C°चकिमो 14 Comits 'पप्रसूर्य 15 B °र्वज्र° 16 B ° त्राक्षसूत्र° 17 B कुचप्रहमुक्त: 18 B 'नो and adds क्रोधाना तु 19 B°रः 20C स्वभाव: .

·त्रिचत्वारिंशदात्मकमजुवज्रमण्डलम् ।
मामकी सत्त्ववज्री मैत्रेयादयश्चत्त्वारो दशक्रोधाश्चाक्षोभ्येन ।
रत्नवज्री रत्नोल्का'[71a ]भद्रपालादयश्चत्त्वारो रत्नसम्भवेन ।
पाण्डरा धर्मवज्री भृकुटी महास्थामप्राप्त्यादयश्चत्त्वारोऽमिताभेन ।
तारा कर्मवज्री वज्रशृङ्खला चन्द्रप्रभादयश्चत्वारोऽमो घसिद्धिना।
मञ्जुवज्रस्य हृद्धीजं मू: । औं आः इति हृदयम् । औं अमृतकुण्डली विघ्नान्तक हूँ
इति सार्वकमिकमन्त्रः ।
॥ इति त्रिचत्वारिंशदात्मकमजुवज्रमण्डलम् । ॥
wammam
IC रत्नालोका 2 B प्रभावयामो° 3 Bomits 4 B स.

·[ अथ धर्मधातुवागीश्वरमण्डलम् । ] धर्मधातुवागीश्वर मण्डल इव वज्रपञ्जरादिभावनाव्यवस्था । यमान्तकादयः क्रोधाः । परमत्र वक्ष्यमाणरूपाश्चैत्यमिह नास्ति । कूटागारस्य नाभौ विश्वाब्जकर्णिकास्थितसिंहोपरि विश्वाम्भोजचन्द्रे मञ्जुघोषो वज्र- पर्यङ्की बालार्कमण्डलप्रभ': सुवर्णवर्णः इन्द्र[71) नीलाभ सच्चीरो वज्ररत्नपद्मविश्ववज्रमाला- मुकुटोपरि पञ्चबुद्धरत्न किरीटी विचित्ररत्नाभरणाम्बरः शृंगाररसराशिः पीतनीलरक्तसितमूल. सव्यपश्चिमवाममुखोऽष्टभुजो द्वाभ्यां धर्मचक्रमुद्रः सव्यैः कृपाणबाणवजाणि वामैः प्रज्ञापारमिता- पुस्तकचापवज्रघण्टा बिभ्राणः । अष्टदलस्थसिंहोपरि पद्मचन्द्र मण्डलेषु प्रागादिदिक्षु महोष्णीषसितातपत्रतेजोराशि- विजयोष्णीषाः । ईशानादिविदिक्षु विकीरणोद्गतमहोद्गतोजश्च । एते अष्टो'ष्णीपाः वज्रपङ्किणो रत्नमुकुट्यः पीतवर्णा द्विभुजा दक्षिणपाणिना चक्रा- कर्षणपरा[72a] वामकरणावष्टब्धासनाः । अतः पूर्वकोष्ठस्य मध्ये गजराजेऽक्षोभ्यो नीलश्चतुर्वक्त्रो मूलास्यं नीलं सक्रोधशृङ्गारं सव्यं शुभ्रं व्यावृत्तं रौद्रं पश्चिमे पीतं वीरं वाम रक्तं दंष्ट्राकरालम"टभुजो दक्षिणे: खड्गवन- बाणाङ्कुशभृद्वा मैस्तर्जनीघण्टापाशचापधरः वज्रसत्त्ववज्रराजबागवन"साधुभिः परिवृतः । दाक्षिणकोष्ठस्य मध्येऽश्वराजे रत्नसम्भवः पीत: पीतकृष्णशुभरक्तचतुर्मुखोऽष्टभुज: सव्यैर्वज्रखङ्गबाणाङ्कुशान् वामैश्चिन्तामणिध्वजं वज्रघण्टां पाशं चापं च दधानः वज्ररत्नवज्र- सूर्यवज्रकेतुवज्रहास्यैः परिवृतः । पश्चिमकोष्ठस्य[ 72b] मध्ये मयूरेऽमिताभो रक्तकृष्ण शुक्लपीतचतुर्वखोऽष्टभुजः सन्यैर्वन बाणखङ्गाङ्कुशान् वामैः पनचापपाशघण्टाः बिभ्राणः वधर्मवतीक्ष्णहेतुवप्रभापैः परिवृतः । उत्तरकोष्ठस्य मध्ये गरुडेऽमोघसिद्धिः श्यामः चतुर्मुग्व: मूलं श्यामं दंष्ट्राकरालं दक्षिणं पीतं शान्तं पश्चिमं रक्तं सशृङ्गारं वामं सितं शान्तमष्टभुजो दक्षिणैः खड्वजबाणाकुश- भृद्वा "मैस्तर्जनीघण्टाचापपाश"धरः वज्रकर्मवज्ररक्षवघ्यक्षवासन्धिभिः" परिवृतः । IB omits वागीश्वर 2C adds अनन्तर 3B "मान्त' 4B बालमडलं 5Comits इन्द्रनीलाभ 6Comits 'रत्न' 7 B °पन्दु' 8 B जयब: 9 B इतो' 10C धातुं IIC दंष्ट्रोष्ठं 12 B°श: वा° 13 Bomits वन' 14 15 वज्रवा° 16 Bomits ° चापपाश° 17 B °सिद्धिमिः Bष B .

·धर्मधातुवागीश्वरमण्डलम् । अक्षोभ्यादयस्तथागताः स्ववाहनोपरि विश्वपद्मसूर्येषु वज्रपर्यङ्कनिपण्णा विचि[ 73a ]त्र- रत्नाभरणाम्बरा रत्नमुकुटिन : । वज्रसत्त्वादयस्तु' पोडशेशानादिकोणस्थविश्वपमचन्द्रेषु वज्रधातुमण्डलोक्त स्वरूपाः । अत्रापि दिक्षु स्थिता इत्यपि पक्षोऽस्ति । ऐशानादिकोणस्थविश्वाब्जेन्दषु सत्वपर्यङ्किण्यो लोचना मामकी पाण्डरा तारा यथा- क्रम मजुघोपाक्षोभ्यामितामोघसिद्धिसन्निभाः । पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशो रक्तगोरो वज्राङ्कुश भृदालीटस्थः । दक्षिणे वज्रपाशः पीतो बज्रपाशभृप्रत्यालीढस्थः । पश्चिमे व वस्फोटो रक्तः वज्रशृङ्खल' भृगुजद्वयो वैशाखपदस्थः । उत्तरद्वारे वजावेशः श्यामो बज्रबन्धेन करद्वया 73b]गृहीतवज्रघण्टो मण्डलपदस्थः । एते चत्वारो विश्वाजसूर्येषु स्थिता द्विभुजाः त्रिनेत्रैकवदनाः पिङ्गो र्ध्वकेशश्मश्रवोऽष्ट- नागाभरणा:। अतो गर्भमण्डलात् द्वितीयमण्डले पूर्वस्यां दिशि ईशान्याः प्रभृति प्रदक्षिणं यथाक्रम द्वादशभूमयो" द्विभुजा" दक्षिणे वज्रधारिण्यो वामेन स्वस्वचिह्नधराः । तत्राधिमुक्तिचर्याभूमिः पभरक्ता रक्तपम धरा । १ । प्रमुदिता रक्ता चिन्तामणिभृत् । २ । विमला शुक्ला शुभकमल धरा । ३ । प्रभाकरी रक्ता विश्वपप्रस्थसूर्यमण्डलधरा । ४ । आचिष्मती मरकत"वर्णा नीलोत्पलधरा । ५। सुदुर्जया पीता उत्सङ्गस्थोत्तानपाणिना मरकत"मणिधरा । ६ । आ74a)भिमुखी हेमवर्णा पोपरि प्रज्ञापारमितापुस्तकधरा । ७ । दूरङ्गमा गगनश्यामा विश्वपमोपरि विश्ववज्रधरा । ८। अचला शरश्चन्द्रामा चन्द्रस्थपञ्चसूचिकवजाकितपकजस्य नालं सगर्व बिभ्रती।९। साधुमती सिता खड्डाङ्कितोत्पलधरा । १० । IB "य: 2 B ° मरकत 3B °पि 4 Bi' 5 Bomits °मृत्° 6 C°क्ता 8CB गलो' IOCश्यामा II B°भुजा I2 B omits 13 Bomits रक्तपम 14 B 'दि 15 B जलज 16Cरक्त I7C°रक्त 18C. 7 B°ला. . . .

·५६ निष्पन्नयोगावल्यां धर्ममेघा धर्ममेघपरिकलितप्रज्ञापारमितापुस्तकधरा । ११ । समन्तप्रभा मध्याह्लादित्यवर्णा पद्मोपरि सम्यक्सम्बोधिसूचकामिताभबुद्धबिम्ब- धरा । १२ । दक्षिणस्यां द्वादशपारमिता द्विभुजाः सत्येन चिन्तामणिध्वजं वामेन स्वस्वचिन्हधराः । प्रज्ञापारमिता त्वधिककरद्वया । तत्र रत्न पा[74b]रमिता रक्ता पद्मस्थचन्द्रमण्डलधरा । १। दानपारमिता सितरक्तवर्णा नानाधान्यमञ्जरीहस्ता । २ । शीलपारमिता श्वेता सपल्लवगौरकुसुमचक्रकरा । ३ । क्षान्तिपारमिता पीता सिताब्ज धरा । ४। वीर्यपारमिता मरकतवर्णा नीलोत्पलधरा ।। ध्यानपारमिता गगनश्यामा सिताब्ज हस्ता।६। प्रज्ञापारमिता कमनीयकनककान्तिः पपस्थप्रज्ञापारमितापुस्तकधरा करद्वयेन धृत- धर्मचक्रमुद्रा । ७। उपायपारमिता प्रियङ्गुश्यामा पीतपद्मस्थवनभृत् । ८ । प्रणिधानपारमिता नीलोत्पलवर्णा नीलोत्पलस्थ"खड्गधरा । ९ । बलपारमिता रक्ता प्रज्ञा[ 75a ]पारमितापुस्तकधरा । १० । ज्ञानपारमिता शुभ्रा नानारत्नफलाला लालङ्कृतबोधिवृक्ष धरा । ११ । वज्रकर्मपारमिता विश्ववर्णा नीलोत्पलस्थविश्ववधरा । १२ । पश्चिमायां द्वादशवशिता द्विभुजा दक्षिणेनाम्भोजभृतो वामेन सगर्व स्वस्वाचित धराः। तत्रायुर्वशिता सित"रक्तवर्णा पनरागमणिस्थसमाधिमुद्रामितायुर्बुदबिम्बधरा । १। चित्तवशिता सिता रक्तपश्चसूचिकाजधरा"। २। परिष्कारवशिता पीता" चिन्तामणिध्वजधरा । ३ । कर्मत्रशिता हरिता" विश्ववज्रधरा । ४ । उपपत्तिवशिता विश्व"वर्णा विविधवर्ण जातिलताहस्ता। ५। I B°ध्यादि ° 2 Bकनु 3C मृतो 4 B°करणा 5B रत्नपम 6 Bomits सित°7Cशा° 8 B 49B°° 10Cadds 'धरा II Bomits नीलोत्पलस्प 12 C adds °लता 13C द° 14 omits सित° 15 B विश्ववणी विविधवजातिलताहस्ता' 16 B omits 17 C forerº 18 B omits 19 B Part 20 B omits fafarrado.

·धर्मधातुवागीश्वरमण्डलम् । ऋद्धिव 7510 |शिता नभःश्यामा पद्मस्थसूर्यचन्द्रमण्डलधरा । ६ । अधिमुक्तिवशिता मृणालगौरा प्रियङ्गुकुसुममञ्जरीधरा । ७ । प्रणिधानवशिता पीता' नीलोत्पलहस्ता।८। ज्ञानवशिता सितनीला नीलोत्पलस्थखड्गधरा । ९ । धर्मवशिता सिता रक्तवर्णपद्मस्थभद्रघटहस्ता । १० । तथता श्वेता श्वेतशुभ्राम्भोजभृदक्षिणपाणिर्वामेन रत्नमञ्जरीधरा । ११ । बुद्धबोधिप्रभा' कनकामा सव्येन पीतपमस्थपञ्चसूचिकवज्रधरा वामेन चिन्तामणि- ध्य जोपरि चक्रधरा। १२ । उत्तरस्यां द्वादशधारिण्यो द्विभुजाः सव्येन विश्ववजं बिभ्राणा वाम[ 76a ]न सगर्व स्वस्वचिन्हमृतः। नत्र सुमनी पीता धान्यमअरीधरा । १। स्नोल्का रक्ता चिन्तामणिध्वजधरा । २ । उष्णापविजया सिता चन्द्रकान्त'मणिकलशहस्ता । ३ । मार्ग" रक्तगौरवर्णा" ससूत्रसूधिरा । ४ । पर्णशबरी श्यामा मयूरपिच्छधरा ।। जागुली शुक्ला विपपुण्यमञ्जरीधरा । ६ । अनन्तमुखी प्रियङ्गश्यामा रक्ताम्जस्थाक्षयमहानिधिकलशहस्ता । ७ । चुन्दा शुका अक्षसूत्रावलम्बितकमण्डलुधरा। ८ । प्रज्ञावर्धनी सिता नीलोत्पलखड्गधरा । ९ । सर्वकर्मावरणविशोधनी हरिता त्रिसूचिकत्रनाकसित कमलधरा । १० । अक्षयज्ञानकरण्डा रक्ता" रत्नकरण्डधरा । ११ । सर्वबुद्धधर्म( 76b कोषवती पीता पनस्थनानारत्नपेटक"धरा । १२ । पूर्वद्वारे धर्मप्रतिसंवित्" सितरक्ता बनाङ्कुशपाशभृद्भुजद्वया । दक्षिणेऽर्थप्रतिसंवित्" मरकतवर्णा सव्येतरभुजाभ्यां रत्नपाशभृत् । I B omits 2 B omits 3 B omits 4 B : 5 only in C 6 Bag 7 B omits चन्द्रकान्त' 8 B मारती or मालती 9 B omits 'गौर' 10 In B रक्तपद्म- हस्ता only II Cadds रक्क* 12 not in B 13 Bघट° 14C°ता 15C°ता. .

·निष्पमयोगावल्या ५८ । पश्चिमे निरुक्तिप्रति'संवित् रक्ता बद्धपद्मान्तशृङलाभृद्भजदया । उत्तरे प्रतिभानप्रतिसंवित् मरकतश्यामा त्रिमूचिकवनावितघण्टाव्यग्र करदया। आग्नेय कोणे लास्या पीता सगर्व कराभ्यां वयं बिभ्रती । नैर्ऋत्ये माला रक्तगौरवर्णा रत्नमालाभृद्भुजद्वया । वायव्ये गीता रक्ता हस्ताभ्यां वीणां वादयन्ती 771; ऐशान्यां नृत्या श्यामा धृतत्रिमूचिकत्रजघण्टानृत्य'जयुग्मा । एता अधिमुक्तिचर्याभूमिप्रभृतयो देव्यः सर्वा विचित्ररत्नाभरणाम्बरा रस्नमुकुटिन्यः अप्सरास्याः शृङ्गारिण्यो विश्वपमेन्दुमण्डले सत्वपर्यकनिषण्णा: । द्वारपाल्योऽपरसूर्येषु । ता अपि चन्द्रस्था इत्यन्ये । तृतीयमण्डले ऐशान्यादिप्रभृतिबोधिसत्त्वा: । तत्र पूर्वस्यां पष्टिकायां समन्तभद्रः पीतः सव्येन वरदो वामेनोल्पलस्थखड्गधर : । अक्षयमतिः पीतः सव्येन खड् “वामेनाभयकमलं बिभर्ति । क्षितिगर्भः पीतो दक्षिणेन कृतभूस्पर्शो वामेनाजस्थ कल्पद्रुमधरः [77b] | आकाशगर्भः श्यामः सव्येन सर्व रत्नवी वामेन चिन्तामणिभृत् । दक्षिणस्यां गगनगञ्जः पीतः सव्येन चिन्तामणिभृतामेन भद्रघटावलम्बित कल्प- वृक्षं दधानः । रत्नपाणिः श्यामो दक्षिणपाणिना रत्नं यामेनाम्जस्थ"चन्द्रमण्डलं बिभ्राण: । सागरमतिः सितः सव्येन शङ्ख वामेन वन"ख दधानः । वज्रगर्भो नीलोत्पलदल"वर्णो दक्षिणेन वक्रं वामेन दशभूमिकपुस्तकधर : । पश्चिमायामवलोकितेश्वरः शुभ्र: सव्येन वरदो वामेन सरोजधरः । महास्थामप्राप्त: पीतः सव्येन खडं वामेन पनं दधानः । चन्द्रप्रभः 78a] शुभ्रः सव्येन वनचक्र वामेन पप्रस्थचन्द्रमण्डलं धत्ते। जालिनीप्रभः सितरक्तः सव्येनासिं वामेनाजस्थसूर्यम् । I B नीलकी 2 B omits व्यग्र 3 omits 'मृत्यत् * 4 not in B 5 not in B_6 B has वामेन चि (2) कमण्डलुधरं 7 B has बामे only 8 Bomits सर्व 9B चन्द्रवलेवित IO B omits p II B omits tº I2 B omits 13 not in B. . .

·धमेधातुवागीश्वरमण्डलम् । उत्तरस्याममितप्रभः सितः सव्येन विश्वपमं वामेनाब्जस्थकलशं बिभ्राणः । प्रतिभानकूटः पीतो दक्षिणेन च्छोटिकां वामेन पद्मस्थकृपाणं धत्ते । सर्वशोकतमोनिर्घातमतिः कुङ्कुमवर्णः सव्येन पश्चसूचिककुलिशं वामेन शक्तिं दधानः । सर्वनिवरणविष्कम्भी नीलः कृपाणभृत्सव्यपाणि: वामेन विश्ववज्राङ्क पताकाधरः । पोडशाप्यते विश्वाम्भोज चन्द्रेषु सत्वपर्यविणो रत्नमुकुटिनो नानारत्नवस्त्रमण्डिता द्विभु 785 जैकमुखाः। पूर्वद्वारे महिषे यमान्तकः कृष्णस्तुन्दिल: षण्मुखः पश्चरणः सव्येनाङ्कुशकृपाण- बाणान् वामस्तर्जनीपाशं घण्टां चापं च दधानः । मुखचरणानां विशेषः पूर्ववत् । दक्षिणे प्रज्ञान्तकः पीतः चतुर्मुखो मूलमुखं सशृङ्गार सव्यं सेरे पश्चिम महारौद्रं वाम शान्तम् । अथ चैतानि यथाक्रमं पीतनीलरक्तहरितानि । अष्टभुजोऽयं सव्यैः पाशवज्रखङ्ग- बाणान् वामः पङ्कुशं वज्रघण्टां शक्ति चापं च दधान : । पश्चिमे पप्रान्तको रक्तश्चतुर्वक्त्रः शृङ्गाररौद्रहास्य शान्तरसान्वितानि मूलसव्यपृष्ठ - वाममुग्वानि । अथ चैतानि रक्त! 79a कृष्णपीतसितानि । "अष्टभुजोऽसौ सव्यैर्वज्रखड- बाणान् वामधण्टातर्जनीपाशचापान्वितः । एते त्रयो ललिताक्षेपेण स्थिताः । उत्तर विघ्नान्तको नीलश्चतुर्मुखः । अथ चैतानि नीलपीतरक्तहरितानि । अष्टभुजो- ऽसौ द्वाभ्यो वनबन्धेन बनधण्टे दक्षिणैः कृपाणबाणा"कुशान् वामस्तर्जनीपाशं चापं घण्टां च दधानो विनायकं प्रत्यालीदेनाक्रम्य स्थितः । ईशानकोणे श्रेलोक्यविजयो नीलव"तुर्मुखः मूलं सक्रोधशृङ्गारं सव्यं रौद्रं पृष्ठं वीर- रसं" वाम" बीभत्सम् । अथ चैतानि नीलपीतरक्तसितानि । अष्टभुजो द्वाभ्यां वज्रघण्टान्विता- भ्या हृदि वनहुँकारमुद्रा सम्यैः खङ्गाकुशवाणान् यामैः कुलिशपाश चापान् गृह्णन् प्रत्यालीढेन वाम 79b]पादाक्रान्तमहेअरमस्तको दक्षिणचरणेनावष्टग्धोमा"स्तनः । अनौ वनज्वालानलार्क: कृष्ण : शृङ्गारवीरबीभत्सकरुणरसान्वित चतुर्मुख : । 2 C adds 3 B 47*** 4 B omits gps: 5 not in B 6C पीतच 7 B शु. 8 B म्यान्तं 9 Bomits हास्य ... तानि 10 Bomits *78* II B omits the portion form 3 क्षेपेण स्थिता : in the next paragraph 12 B omits 'बाण' 13C नील : नीलच ° 14 B वीरं 15 not in B 16 Bomits "पाश 17 B'ध उमाया : 18 Cadds 'कृष्ण' . ......

·निष्पवयोगावल्या चैतानि नीलपीतसित'रक्तानि । अष्टभुजोऽसौ सव्यैर्वजासिशरचक्रभृतामैर्घण्टो पाशं चापं खट्वाङ्गासक्तपताकां च बिभर्ति सपत्नीकं विष्णुमालीवेनाक्रम्य स्थितः । नैर्ऋत्ये हेरुकवञो नील : चतुर्वदनो मूलं रौद्रं सव्यं प्रमोहित' पृष्ठं भक्षणोयतं वाम सशृङ्गारम् । अथ चैतानि नीलरक्तह रितशुक्लानि । अष्टभुजोऽयं दक्षिणे : पश्चसू. ४oa - चिकवर्गं बाणं रक्तपूर्णकपालं वामैहृदि कमलकलिकां धनु : सघण्टापताकखट्वाङ्गं द्वाभ्यां महाभैरवचर्म पट"मिव दधान : सपत्नीकं ब्रह्माणं प्रत्यालीटनाक्रम्य स्थितः । वायव्ये परमाश्वः श्यामः चतुर्वक्त्रः मूलं सक्रोधगृङ्गारं सव्यं रौद्रं यामं ब्रह्ममुखम् । अथ चैतानि हरितनीलशुक्लानि मूj'श्वमुख हरितम् । अष्टभुजोऽसो सव्येनोत्तिष्टाभिनयं द्वितीयेन त्रिप ताकाभिनयं द्वाभ्यां खड़वाणौ । वामेन खङ्ग हस्तेन विश्वाजं त्रिभिः शक्ति- दण्डचापान् बिभ्राणः । आलीढप्रत्यालीढाभ्यां चतुश्चरण: । दक्षिणे"ने 80 केनेन्द्राणी श्रियं च द्वितीयेन रतिं प्रीतिं च वामेनकेनेन्द्रं मधुकरं च द्वितीयेन जयकर वसन्तं च पदाऽवष्टभ्य "स्थितः । चक्रेशस्योर्ध्वकोणे उष्णीषचक्रवर्ती पीतनीलरक्तसितचतुर्मुख"श्चाष्टभुज: सम्यैश्चक्रा- कुशकृपाणबाणान्" वामघण्टापाशाक्षमाला"धषि दधानो ललिताक्षेपेण स्थितः । अधस्तात् सुम्भराज: कृष्णो रौद्रशान्त"हास्यशृङ्गाररसान्वित"चतुर्वक्त्र: कृष्णसित- रक्तपीतचतुर्मुखश्राष्टभुजः सत्यैर्वनाशासिशरान् वामैर्घण्टापाशशूलकार्मुकानि बिभ्राणः प्रत्यालीदेन स्थितः । एते दश क्रोधाः "विश्वाम्भोजसूर्यस्थाः प्रतिमुखं रक्तत्रिनेत्राः कृतभूभङ्गा" न्याघ्रचर्मा- म्वरोत्तरीयाः" कपालमालामुकुटा दी 8 तबद्धोर्चपिङ्गलके "शाः पिङ्गमयोऽष्टाभि: फणी- शैर्भाषणाः । तृतीयमण्डलस्य कोणाभ्यन्तरे त्रैलोक्यविजयादिक्रोधभ्यश्चतुर्यो बापरेवाया" आगे- यादिचतुष्कोणसूत्राणां सव्यपार्थेषु पुष्पाधाः वामपार्थेषु वनापायाः । तत्र पुष्पा पीता पुष्पपुटह"स्ता । धूपा कृष्णा धूपकटन्ह "स्ता । IC °सितपीत° 2 B ढाक° 3C नीलम 4 B प्रमोहमोहिनं 5B"प" 6C पात° 7 B°धी 8 B जो 9B° 10 B 'कट II B भरणे 12 Bomits स्थित :...वin the next para 13 चतुर्मुस' only in C 14 Bomits बाणान् 15 B °सूत्र 16 Bomits °शान्त° 17Cadds 'कृष्ण' 18 Br: 19 not in B 20 not in B 21 B°म्बरा: 22 B के° 23Cadds बायस्थाने 24 B पीतह 25 B°टह.. .

·धर्मधातुवागीश्वरमण्डलम् । दीपा रक्ता रत्न'प्रदीपयष्टिहस्ता। गन्धा श्यामा गन्धशकहस्ता। वनरूपा पीता दर्पणपाणिः । वनशब्दा श्यामा वीणाहस्ता। वर्ध्या रक्ता गन्धभाजनभुजा । वज्रस्पर्शा विश्ववर्णा विश्ववज्रहस्ता। अष्टावेता द्विभुजा रत्नमुकुटिन्यो(8rb] विचित्रवस्त्ररत्नमण्डिताः पमेन्दुषु सत्त्व- पर्यविण्य: । चतुर्षे वज्रकूलमण्डले ऐन्द्रादिदिक्षु ऐरावतारूढ इन्द्रः पीतो वज्रं स्तनं च दधानः । याम्यां महिषे यमः कृष्णो यमदण्डशूलभृत् । वारुणे मकरे' वरुणः श्वेतः सप्तफणो नागपाशशभृत् । कौवे नरे' कुबेरः सुपीतोऽङ्कुशगदाधर : । ऐशान्यां वृषभारूद्ध ईशान: सित: त्रिशूलकपालपाणिः जटार्धचन्द्रधरः सर्प- यज्ञोपवीती नीलकण्ठ: । आग्नेय्या छागेऽग्नि:, रक्त : सुबकमण्डलुधरः । नेत्यां राक्षसाधिपो नैर्ऋति:," नील : शर्के खड्गखेटकभृत्" । यायव्यां मृगे" वायुनीलो वातपुटधर": । एतेऽ"टी चतुर्भुजा: सव्येन प्रथमं चिन्हं वामेनाकोडितस्वाभपत्नी[82a केन द्वितीयं बिभाणा द्वाभ्यां शिरसि कृतचक्रेशप्रणामाअलय : नीलोत्पलधरा :" । ईशानस्य समीपे बहिरेशान्यादिदिशः प्रभृति क्रमेण ब्रह्माद तत्र हंसे ब्रह्मा पीतश्चतुर्मुग्व"श्चतुर्भुजोऽअसूत्राजभृत्स"व्येतराभ्यां कृताञ्जिलिर्दण्ड- कमण्डलुधरः। गरुहे विष्णुचतुर्भुज चक्रशभृसध्यवामाभ्यां मूर्तिं कृताञ्जलिर्गदाशार्ङ्गधर : । IB omits "रस्न' 2C भूत् 3Comits a long portion from बनशम्दा......मडिता : 4 not in B 5 B दण्डधर: 6 not in B 7 not in B 8 B "पाश: 9not in Bro not in B II not in B 12 not in B 13 "बड़कर : 14 not in B_15 B तक 16 Ba17 not in C_18 Bomits 'चतुर्मुख' 19 B 'जस' 20 B बस 21 B ° धनु. B

·निष्पवयोगावस्या
वृषभे महेश्वर : सितः शशिकनकाङ्कित जटामुकुटश्चतुर्भुजः शिरसि कृताञ्जलिस्त्रि-
शूलकपालभृत् ।
मयूरे कात्तिकेयो रक्त : षण्मुख: सव्याभ्यां शक्ति' वगं च वामाभ्यां कुकुट' च
दधानो द्वाभ्यां कृताञ्जलि: ।
एतेऽपि पूर्ववदालिङ्गितस्वाभपत्नीकाः ।
ब्रह्मा[82b]णी तु ब्रह्मवत् ।
रुद्राणी रुद्रवत् ।
वैष्णवी विष्णुवत् ।
कौमारी कार्तिकेयवत् ।
इन्द्राणी इन्द्रवत् ।
वाराही कृष्णा पेचकारूढा चतुर्भुजा सत्यवामाभ्यां रो"हितमत्स्यपालधरा द्वाभ्यां
कृताञ्जलिः।
प्रेतोपरि चामुण्डा रक्ता चतुर्भुजा कर्चिकपालभृत्सव्येतरा कृतामलि ।
भृङ्गी कृष्ण : कृष्णाक्षसूत्रकमण्डलुधर : कृताञ्जलि : ।
मूषके गणपतिः सितः करिवक्त्रः सर्पयज्ञोपवीती चतुर्भुजः सध्याभ्यां त्रिशूललड़कौ"
वामाभ्यां परशुम्। 83a Jलके दधान: ।
महाकाल : कृष्णस्त्रिशूलकपालभृत् ।
नन्दिकेश्वरः कृष्णो मुरजारूढो मुरजवादनपरः ।
सप्ततुरगरथे आदित्यो रक्तो दक्षिणहस्तेन वामेन च परस्थ"सूर्यमण्डलधर : ।
हंसे चन्द्रः शुभ्र : सव्यहस्तेन वामेन च कुमुदस्थचन्द्रमण्डलभृत् ।
छागले मङ्गलो रक्त : सव्येन कहार" वामेन मानुषमुण्डं भक्षणाभिनयेन दधान : ।
पने बुध : पीत : शरधनुर्धरः ।
भेके कपाले वा बृहस्पतिौरोऽक्षसूत्रकमण्डलुधर : ।
शुक्रः शुक्ल: कमलस्थोऽक्षसूत्रकमण्डलभृत् ।
I not in B 2 not in B 3 B omits 4 B omits 5 B omits met
Faks: 6 not in B 7 not in B 8 not in B 9 B omits to B repeats
रुद्राणी... कारूढा II mss "लो° 12 B omits I3 B को (१) 14C परम 15B
कटोरणं 16 Bomits.
..

·धर्मभानुवागीश्वरमण्डलम् ।
कन्छपे शनिश्च 31, र : कृष्णो दण्डधर :
राहू रक्तकृष्ण : सूर्यचन्द्रभृत्सव्येतरकर : ।
केतु : कृष्ण : खगनागपाशधर : ।
कुन्जरे बलभद्र : सित: खङ्गलाङ्गलधर : ।
कोकिलरथे जयकर चतुर्भुज: सव्याभ्यां पुष्पमालां बाणं च वामाभ्यां चषकधनुषी
दधानः।
शुकस्यन्दने मधुकरो गौरश्चतुर्भुजः सव्याभ्यां मकरध्वजशरे वामाभ्यां चषकचापौ
बिभर्ति।
बङ्ग वसन्तः सितश्चतुर्भुजः सव्याभ्यां बाणकृपाणभृद्वामाभ्यां धनुश्चषकधरः ।
अनन्तवामुकितक्षककर्कोटकपमहापद्म शमा 844 ]पालकुलिकाः सप्तफणकृताञ्जलयः
स्वस्वपितु : प्रधानचिन्हयुक्तालयो वा ।
येमचित्रिबलिप्रहादवैरोचनादयो महा सुरेन्द्रा : सन्नद्धबद्धकवचाः खड्गखेटकादिना
प्रहरणव्यप्रकरा:
गरुडेन्द्रः कृताञ्जलिः प्रसारितपक्षो वा यावज्जानु शुभ्रस्तदूचे नाभिं यावत्पीतस्तदूर्ध्व
कण्ठं यावद्रक्तस्तदूषं मस्तकं यावत् कृष्णरूप: ।
किन्नरराजेन्द्रो रक्तगौरो वीणावादनपरः ।
पत्रशिरवो गन्धर्वराजेन्द्रः पीतो वीणां वादयति ।
सर्वार्षसिद्धो विद्याध 840 राजेन्द्रो गौरः कुसुममालाहस्तः ।
पूर्णभद्रो नील:।
माणिभद्र : पीत:।
धनदो रक्तः।
वैश्रवण : पीत:।
चि विकुण्डली रक्तः ।
केलिमाली श्यामः ।
सुखेन्द्र : पीत:।
चलेन्द्र : पीत:।
पूर्णभद्रादयो यक्षाधिपा बीजपूरफलनकुलभृत्सव्येतरकराः ।
IC 'कमल' 2Comits : महापा..3.BR: 4C मी 5 Bम° 6.B ची'.
Meerusamvaad

·निष्पनायोगावल्या
हारीती पीता जडी'द्वयधारिणी सपुत्रा ।
अश्विनी सिता ।
भरणी हरिता।
कृत्तिका श्यामा ।
रोहिणी रक्तगौरा ।
मृगशिरा कृष्णा ।
आर्द्रा पीता।
पुनर्वसुः पीता।
पुष्या श्यामा ।
आश्लेषा शुक्ला ।
मघा पीता।
पूर्वफाल्गुनी प्रियङ्गुश्यामा ।
उत्तरफा[85ajल्गुनी हरिता ।
हस्ता सिता।
चित्रा हरिता।
खाती पीता।
विशाखा कृष्णा ।
अनुराधा श्यामा ।
ज्येष्ठा पीता।
मूला पीता।
पूर्वाषाढा कृष्णा ।
उत्तराषाढा पाण्डरवर्णा ।
श्रवणा सितगौरा।
धनिष्ठा कृष्णा।
शतभिषा पीता।
पूर्वभाद्रपदा हरिता।
I C°ड
2 Cm! 3 B omits this line.

·धर्मधातुवागीश्वरमण्डलम् । उत्तरभाद्रपदा पीता। रेवती शुक्लगौरा। अभिजित् श्यामा। अश्विन्यादयो देव्यश्च रत्नकञ्चुकीपरीधानाः कृताञ्जलयः । अन्येऽपि देवा विमानस्था विज्ञेयाः । पता: शक्राधा देवता : पद्मस्था : प्रत्येकमपरिमितपरिवाराश्च यथायोगं विचित्र- व[ 85th )सरत्नाथलता भगवन्तं मण्डलेशं नमस्यन्तो जोजोत्कारमुखरि तदिङ्मुखा ः। पूर्वादिद्वारेषु वज्राङ्कुशादयो द्वारपाला यथा गर्भमण्डले । इह भगवान् महावैरोचनात्मा मञ्जुघोष : सुविशुद्धधर्मधातुज्ञानस्वभावः स्वाभवज्र- सत्त्वेन मुद्रित:। आदर्शादिज्ञानस्वभावाक्षोभ्यादितथागताश्चत्वार उष्णीषा लोचना च मञ्जुघोषेण वनसस्वादयश्चत्वारो मामकी वज्राङ्कुशी द्वादश भूमयो धर्मप्रतिसंवित् लास्या समन्त- भद्रादयश्चत्वारो दश क्रोधा : पुष्पा धूपापूर्वदिस्थितदे[ 86a ]वताश्चाक्षोभ्येण । बजरत्नादयश्चत्वारो वज्रपाशो द्वादश पारमितार्थप्रतिसंवित् माला गगनगञ्जा- दयश्चत्वारो धूपा शम्दा दक्षिणदिग्ग तदेवताश्च रत्नसम्भवेन । बज्रधर्मादयश्चत्वार : पाण्डरा' वनस्फोटा द्वादश वशितादयो निरुक्तिप्रतिसंवित्- गीताऽवलोकितादयश्चत्वारो दीपा रसा पश्चिमदिगवस्थितदेवताश्चामिताभेन । यमकर्मादयश्चत्वारो यमावेशो द्वादश धारिण्य : प्रतिभानसंवित् नृत्याऽमित प्रभादय- श्चत्वारो गन्धा स्पर्शोत्तरदिग्गता श्वाऽमोघसिद्धिना मु[ 86b ]द्रिता : । मञ्जुघोषस्य द्वीज म्: । औं अ:" सर्वतथागतहृदय हर हर औं हूँ ह्रीः भगवन् ज्ञानमूर्ति वागीश्वर महावाच सर्वधर्मगगनामलसुपरिशुद्ध धर्मधातुज्ञानगर्भ आः इति हृदय- मन्त्रः। ओ अमृतकुण्डलि विघ्नान्तक हूँ इति अमृतकुण्डलिमन्त्रः सावकर्मिकः । । ॥ इति धर्मधातुवागीश्वरमण्डलम् ॥ . I B2 2 Bomits परि° 3C पूरि° 4 Bदयश्च 5B रूपादि 6 B गम 7 B लोचना 8 B पूर्व 9 B 'ताम° 10 B वारादिग्रहदेवता II B आ: 12 B स.

·* - : [ अथ दुर्गतिपरिशोधनमण्डलम् । ] दुर्गतिपरिशोधनमण्डले वज्रपञ्जरस्याभ्यन्तरे वायुज्वलनजलोवीसुमेरपरि कूटागारस्य मध्येऽभ्यन्तरमण्डले पीतमष्टारचक्रं नीलबजावली'बलयितम् । केचित्त्वष्टारचक्रं नीलमाहु: । [87a] अन्यस्त्वस्य वेदी नीला' पूर्वमारं शुभं दक्षिणं कृष्णं पश्चिम रक्तं उत्तरं हरित- मित्याह । चक्रस्य वेद्यां विश्वसरोजस्थसिंहोपरि श्रीशाक्यसिंहो भगवान् महविरोचन : सुवर्ण- वर्णो धृतधर्मचक्रमुद्रः। पूर्वारे वज्रोष्णीष : शुक्लो भूस्पर्शमुद्रः । दक्षिणारे रत्नोष्णीष : नीलो वरदमुद्रयान्वित: । पश्चिमारे पद्मोष्णीषो रक्तो ध्यानमुद्रयान्वितः । उत्तरारे विश्वोष्णीषो हरितोऽभयप्रद : । आग्नेयारे तेजोष्णीष : सितरक्तमिश्रवर्णः सूर्यभूदक्षिणपाणि : कटिस्थवामकर: । नैर्ऋत्यारे ध्वजोष्णीषो रक्तमि( 87b]श्रकृष्ण : चिन्तामणिध्वजधर : कराभ्याम् । वायव्यारे तीक्ष्णोष्णीषो नभःश्यामो दक्षिणपाणिना कृपाणं बिभ्राणी यामेन पुस्तकम्। ईशानारे छत्रोष्णीपः शुभ्रो' भुजाभ्यां नं बिभ्राण : । वज्रावलीतो बहिरानेयादिकोणेषु लास्या माला गीता नुन्या सितपातरक्तविश्ववर्णा द्विभुजाः । पट्टिषु द्वारस्य वामे द्वौ बोधिसत्वौ सव्ये च दी। तत्र पूर्वस्यां पष्टिकायां मैत्रेय : पीतः सव्यकरण नागकेसर कुसुमं वामन कुण्डी दधान :। अमोघदशी पीतः सनेत्राम्भोजभृदक्षिणकर : कटिस्थवाममुष्टि : । अपायक्षहः घेतोऽ[88a ] शमृत्करद्वयः । सर्वशोकतमोनिर्धातमति : सितपीतमिश्रवर्ण : दण्डभृत्सम्यकर : कटिस्थवाममुष्टि : । दक्षिणस्यां गन्धहस्ती सितश्याम : सव्येन गन्धशवायरः कटिस्थवाममुष्टिः । IC °लि° 2 B°न्यस्य 3 B°ली 4 B°ा: 5Cr: 6B'ये 7 Bomits B .. -- ·६७ दुर्गतिपरिशोधनमण्डलम् । सुरङ्गम : शुभ्र : सव्येनासिधर : कटिस्थवाममुष्टि : । गगनगन : सितपीत: सव्येन पमस्थधर्मगाधर : कटिस्थवामहस्तः । ज्ञानकेतुनील : चिन्तामणिध्वजभृद्दक्षिणपाणि : कटिस्थवाममुष्ठिः । पश्चिमायाममृतप्रभ : शुभ्र : मुकुटोपर्यमृतकलशभृत्सव्यकर : कटिस्थवाममुष्टिः । चन्द्रप्रभ : शुभ्र : सव्येन पद्मस्थचन्द्रबिम्बं बिभ्रा[88 b]ण : कटिस्थ वाममुष्टिः । भद्रपाल : शुभ्रः सव्येन सञ्चाल रत्नधारी कटिस्थवाममुष्टिः । जालिनीप्रभो रक्त: सव्येन वज्रपञ्जरं बिभ्राण : कटिस्थवाममुष्टि: । उत्तरस्यां वज्रगर्भो नीलसित: सव्येन नीलोत्पलधर : कटिन्यस्तवाममुष्टि: । अक्षयमतिः सितो हस्ताभ्यां ज्ञानामृतकलशधारी । प्रतिभानकूटो रक्त : सत्येनाब्जस्थ रत्नमुकुटधारी कटिस्थवाममुष्टिः । समन्तभद्र : सुवर्णवर्णो रत्नमञ्जरीभृद्दक्षिणपाणि: कटिस्थवाममुष्टि । मण्डलस्याग्न्यादिषु पुष्पा धूपा दीपा गन्धा सितरक्तकृष्ण[ 8ga ]हरिता: पुष्पादि- भृद्धजदया: । पूर्वद्वारे वज्राङ्कुशः : सितो हस्तद्वयेनाङ्कुशधरः दक्षिणे वज्रपाशो नीलो भुजाभ्यां पाशमृत् । पश्चिमे बस्फोटो रक्तः कराभ्यां वज्रशृङ्गलाधर : । उत्तरे वज्रावेशो हरितो हस्ताभ्यां वज्रघण्टाधरः । एताः सप्तत्रिंशदपि देवता विचित्रवस्त्ररत्ननेपथ्या रत्नमुकुटिन्यो द्विनेत्रा द्विभुजा विश्वाम्भोजचन्द्रेषु सत्वपर्यण निषण्णा: । इह महावरोचन : स्वाभवैरोचनेन "मुद्रितः । महावरोचनेन वज्रोष्णीषादयश्चत्वारः । वोष्णीषेण पूर्वदिगग्निकोणस्था देवताः । रत्नोष्णीषेण दक्षिण दि[ 89 b} तिकोणस्थाः । पोष्णीषेण पश्चिमदिग्यायव्यकोणस्था: । विश्वोष्णीषेणोत्तरदिगीशानकोणस्था:। Comits from रत्न ......सुवर्णवर्णो 5 Bomits 'रमनेपथ्या 6 Comits मुद्रित :......नेन in the next line. 7 B omits दक्षिण .

·निष्पनयोगावल्या इह बाह्यकोणस्थमण्डलस्य देवतास्थाने पट्टिकायामष्टाविंशतिचन्द्रमण्डलानि 'पश्यति । तन्त्रान्तरादिषु षोडशबोधिसत्त्वन्यासो न सङ्गत: । केचिदभ्यन्तरमण्डलमिति तन्त्रवचनाद्बाह्य- कूटागारस्याभ्यन्तरे द्वितीयकूटागारमाहुः । कश्चित्तु महावैरोचनादयो नव तथागता : सोष्णीषा भिक्षुवेशधारिण इत्याह । पद्मावलीपरिकरितचक्रवाटस्याभ्यन्तरे ऐशानदिशमारभ्य दक्षिणावर्तेन नीलकण्ठा- दिन्यासः। तत्रैशान्यां वृषभे नीलकण्ठ : शुक्को यज्ञोपवीती सत्ययो वरदमुद्रां च वामयो- स्त्रिशूलं खड्गं च । गरुडे 90a ] विष्णु : कृष्ण : सव्ययोर्गदापी वामयोः शचक्रे । वज्रहेमा विष्णुरिव सुवर्णवर्णा इति विशेषः । मयूरे वज्रघण्ट : षण्मुखो रक्त : सव्ययो: शक्तिवने वामयो: कुकुटी वनघण्टा च । को मारी वज्रघण्टवत् । हंसे मौन वज्र : पीतश्चतुर्मुख : सव्ययोर्वघ्राक्षसूत्रे वामोर्दण्डकमण्डलुधरः । वज्रशान्तिब्रह्मवत् । श्वेत षड्दन्तदन्तीन्द्रे व ब्रायुध : पीतो ललितासन : सव्यकरण वनं दधान : काटि- न्यस्तवामहस्तेन वज्रम् । वज्रमुष्टिदेवी वज्रायुधवत् । सप्ताश्वरथे वज्रकुण्डलीक्रोधो रक्त : सन्यकरण पद्म yobबामे पप्रस्थ'मूर्यमण्डलम् । वज्रामृता वज्रकुण्डलीवत् । हंसे वज्रप्रभक्रोध : सित: सव्यहस्ते वजं वामे पद्मस्थ चन्द्रः । वज्रकान्तिर्वज्रप्रभवत् । 'छागले वज्रपिङ्गलक्रोधो रक्त : सव्यभुजे वजं यामेन मानुषमादाय भक्षयति । वज्रमेखला वज्रपिङ्गलबत् । पने वज्रसौम्यक्रोध : पीत:' शरधनुर्धरः । वज्रसौम्या वज्रसौम्यवत् । I B omits a long portion from पश्यति...... स्याभ्यन्तरे 2 C बजे 3 4 B°° 5Comits वेत° 6C चन्द्रव* 7Comits सूर्य'...पप्रस्थ 8C adds ईशाने before this. 9B omits 10 B'स्यो. . B

·दुर्गतिपरिशोधनमण्डलम् ।
भेके वज्रगुरुक्रोधो गौरोऽक्षसूत्रकमण्डलुधरः ।
गुरुवडा वन'गुरुरिव ।
पमे वज्रशुक्रक्रोध: शुलोऽक्षसूत्रकमण्डलुभृत् ।
शुक्रवना वनशुक्रवत् ।
कन्छ वज्रदण्ड क्रोध : सव्ये वज्र वामे दण्ड: ।
दण्डवानी वनदण्डवत् [ya ||
वजराहकोधो रक्तकृष्ण : चन्द्रसूर्यमण्डलभृत्सव्येतरकर : ।
वज्रासुरी बजराहुरिव ।
वज्रकेतुक्रोध : कृष्ण : खड़नागपाशधर : ।
वज्रनागी वन केतुवत् ।
पतञ्चतुष्टयं वनसौम्यादिषट्रं च तन्त्रान्तरोक्तं लिखितम् ।
कुझरे वज्रशौण्ड : सित: सव्ये वजं वामेन लाङ्गलम् ।
वज्रविनया वज्रशौण्डवत् । वामेन खट्वाङ्गं बिभतीति विशेष : ।
कोकिलरथे वनमाल : श्याम : सव्ये वजं वामे कुसुममाला ।
वज्रासना वनमालवत् । शक्तिमृद्वामभुजेति विशेषः ।
शुल रथे वनवंशो गौर : सव्ये[91b] वगं वामे मकरध्वजम् ।
बजवंशा 'बजवंशवत् रक्तवर्णेति विशेषः ।
मण्डके विजयवन : सितो वनखड्गधर : ।
वनसेना" विजयवज्रयत्।
पुष्पविमाने वज्रमुसलो गौरो बज्रमुसलमृत्सव्येतरकर: ।
वजदूती वज्रमुसलवत् वामेन खट्वाङ्गधारिणीति विशेषः ।
छागले वनानला रक्त: सन्याभ्यां वनं कवचं च वामाभ्यां दण्डं कमण्डलु च
धत्ते।
वनज्वाला वज्रानलबत् ।
महिषे वनकाल : कालवनमशं च धत्ते ।
I B omits बज 2 Bomits शुक्रः क्रोध: 3 B omits क्रोध: 4B चक्र
5B°क° 6C बनायेशी 7 Bomits 8C वासना 9 B°ांक 10 B° केवलं.
a

·निष्पनयोगावल्या वेताले' वज्रकाली कृष्णा वज्र खट्वाङ्गं च बिभ्राणा। शेषनागे वज्राङ्कुशो नीलो वराहवक्त्रो[92a , वमङ्कुशं च दधानः । पुरुषे वज्र मुखी नीला वराहमुखी वज्रग्वङ्गधरा । मकरे नागवज्र : सितोऽष्टफण : सव्ये वज्र वामे नागपाश : । मकरे वज्रमकरा सिताष्टफणा सन्ये वजं वामे वनामकर: । मृगे वज्रानिलो नील : सव्ये वजं वामे वानपुट: । वेगवज्रिणी बज्रानिलवत् । बेताले वज्रभैरवो नीलो वज्रगदाधर : । वज्रविकटा वज्रभैरववत् । वामेन पाशधारिणीति विशेष : । मूषके वज्रविनायक : सितो गजमुख : सन्याभ्यां वज्रपरशुभृत् वामाभ्यां त्रिशूलदण्डधरः सर्पया 92 b ]ज्ञोपवीती। मूष के पूतना नीला सलोमा' सव्ये वनं वामे सम्मानी। भीमा श्यामा सव्येन वज्रं वामेन खड्ग तकधरा । श्रीौरवर्णा सव्येन वज्र वामेन पद्मम् । सरस्वती सिता सव्येन' वगं वामेन" वीणाम् । सिंहदुर्गा श्यामा सव्ययोर्वनचक्र वामयो : पहिशं" शङ्ख च । अत्र नीलकण्ठादिदेवतानां दक्षिणकरेषु यथासम्भवं वाणि त्रिमूचिकानि वेदित- व्यानि । पश्चिमे नागबज्रसमीपे पने पृथ्वी सुवर्णवर्णा हस्ताभ्याममृतकलशधरा । असुराश्च नानावर्णाः सकवचा": खड्गधरा : सभूतमद्वासना नागाध सम 93 )णि- फणा : सभार्या : साञ्जलय:। चक्रवाटस्य बाझे आनेय्यां दिशि अविद्यादिना रक्ता: नेल्या प्रेतगतिस्था: वायव्या तिर्यश्चः ऐशान्यां मानुष"गतिस्था: । अयं क्रमस्तन्त्रान्तरन्यायन लिखितः । अन्यस्तु वज्रभैरवस्य समीपे पृथ्वी यक्षाच' बनकालस्य समीपेऽसुगः इत्यादि कर्मादिषु। I B°2 2 B1 3 B°नीला 4 B पत्र: 5C 'वि6C पूता 7 not in B 8 B से ° 90°ध्ये 10C मे II B a 12 B "कया: 13 B मनुष्य 15 B दिवष्टे (2). 14 B' ·दुर्गतिपरिशोधनमण्डलम् । मण्डलेशस्य हृदि चन्द्रे औ। ओ मुने मुने महामुनये स्वाहेति मन्त्रः । हृदयमन्त्र- वायम् । ओ नमो भगवते सर्वदुर्गतिपरिशोधनराजाय तथागतायाहते' सम्यक्सम्बुद्धाय । तद्यथा औं शोधने शोधने त्रिशोधने विशोधने सर्वपापविशोधन 93b] शुद्धे विशुद्ध सर्व- कर्मावरणविशुद्धे स्वाहेति मालामन्त्र : । वजावेशस्य तु औं सर्ववित् सर्वापायगतिगहनविशो- धने" हूँ हो:' फडिति मन्त्र : सार्वकार्मिकः । ओ वज्रयक्ष हूँ इत्यन्ये । ॥ इति दुर्गतिपरिशोधनमण्डलम् ॥ 1 B ग्ते 2 Comits 3Comits 4C°° 5Comits 6 B °ने 7 Bहा: 8 B 'नेन.

·- [ अथ भूतडामरमण्डलम् । ] भूतडामरमण्डले वज्रपञ्जरस्याभ्यन्तरे' सुमेरूपरि विश्वपकजकार्णिकास्थितविश्वकुलि- शवेयुपरि कूटागारस्य नाभौ गजराजोपरि गजरहिते वा विश्वसरोज चन्द्रेऽपराजिनं महाभूतं सितवर्णमर्द्धचन्द्राङ्ककपिलजटामुकुटश्मश्रुकं पश्चकपालिनं त्रिनेत्रं दंष्ट्राकरालिनं तुन्दिलं व्याडयज्ञोपवीतिनं व्याघ्रचर्मा 94 a म्बरधरं चतुर्भुजं सन्याभ्यां कटिंडमरुधरं कपालत्रिशूल- भृद्वामद्वयं रौद्रं प्रत्यालीदेनाक्रान्तो भूतडामरो महारौद्रो नील : पश्चकपालालङ्कतमुकुटी' पञ्चतथागतमुकुटी पिङ्गो बद्धकेशो नीलवस्त्रावृततनु : दंष्ट्राकरालयकत्रो रक्तनेत्रत्रय : साहास- चतुर्भुजो दक्षिणेन नीलकरालवामुल्लालयन्वामेन सपाशतर्जनीधरो : द्वाभ्यामाबद्धमुद्रः । मुद्रातु- अनामिकाद्वयं वेष्टयाकुश्चयेत्तर्जनीद्वयम् । कनिष्ठां मध्यमां चैव ज्येष्ठाकुन चाक्रमेत् ।। इत्यनेनोक्ता। अष्टभिर्भुजग राजैविराजित : । तत्र शिरोवेष्ट 94b नं प्रीवाभरणं तक्षको रक्तः, नन्दोपनन्दौ कर्णकुण्डले' पीतावेकत्वेन गणनीयौ, ब्रह्मसूत्रमनन्त : सितः, कटिमूत्रं वासुकि: शुक्ल :, मुद्राभुजयो : केयूर : कुलिक : पारावतवर्णोऽपरभुजयो : केयूर : शाहपालो धबल:, नूपुरौ पद्ममहापौ रक्तावेक एव । पूर्वकोष्ठे वृषभसूर्ये महेश्वर : ऊर्ध्वलिङ्ग: कपाली भस्मवर्ण : ध्यक्षोऽर्धचन्द्रा- जटाविटपी व्याडयज्ञोपवीती चतुर्भुज : सन्याभ्यां कडिमरू वामाभ्यां कपालत्रिशूले दधानः। दक्षिणे गरुडसूर्ये विष्णु : कृष्णो रत्न मुकुटी सम्याभ्यां कमलखङ्गमत् वामाभ्यां चक्र- गदाधर : [95a] | पश्चिमे हंसचन्द्रे ब्रह्मा सित: चतुर्मुख : सन्याभ्यामक्षमालाछत्रदण्डमत् वामाभ्या पाकमण्डलुधरः। उत्तरे मयूरसूर्ये कात्तिकेयो रक्तत्रिचीर : सम्येन चामरं वामेन शक्ति वित्ति । ऐशाने मूषि"कचन्द्रे गणपति : सितो गजास्यसिनेत्रोऽर्धचन्द्रशेखर चतुर्भुज": सव्याभ्यां मूलकपरशू वामाभ्यां त्रिशूलकपाले बित्ति। IC रमध्ये 2 omitted in B 3 B'बर 4C: 5Bो 6B'x' 7 B°लो 8 B'क°C दधान : 10 BE II B मूख' 12 B सक्षर : *. ..

·भूतडामरमण्डलम् । आग्नेये मूर्यमण्डले आदित्या रक्त : सव्येन वामन' च सरोजस्थसूर्यमण्डलभृत् । नैर्ऋत्ये रथस्थसूर्यचन्द्रे राहू रक्तकृष्णोज्वलपिनोर्ध्वकेशों ज्वलत्पिङ्गलचक्षुर्भूश्मश्रुश्चतु- दंष्ट्राविदारितास्य : कराभ्यां कृतचन्द्रसूर्ययुक्ताञ्जलि : [95b] | वायव्ये चन्द्रे नन्दी पीतो नृत्यन्नर्धचन्द्रशेखरो व्याडयज्ञोपवीती सव्येतराभ्यां डमरुत्रिशूलभूत् । द्वितीयपुटे पूर्वस्यां दिशि चन्द्रे श्री: शुक्ला हृयञ्जलिना पद्मपुष्पभृत् । दक्षिणस्यां चन्द्रे तिलोत्तमा रक्ता धूपकटच्छं धृत्वा नृत्यन्ती । पभिमायां चन्द्र शशी रक्ता दीपहस्ता। उत्तरस्यां चन्द्रे उमा पीता मूर्तीि भोगाकारेण कृतविपरीतहस्ता नृत्यन्ती । आग्नेय चन्द्रे रत्नश्री रक्ता गन्धहस्ता। नयां चन्द्र सरस्वती वीणा वादयन्ती । वायव्यां चन्द्रे सुरसुन्दरी कृष्णा रत्नमालाधारिणी । ऐशान्यामिन्दी 'विभूतिः पीता नू[96a ]ल्यन्त्रिसूचिकवाङ्ककरकिसलया । तृतीयपुटे पूर्वस्या सितेरावतचन्द्र शक्रः पीतो रत्नमुकुटी सव्येनाभयदो वामेन बनायुधः। दक्षिणस्या महिषमूर्ये यम : कृष्णस्तुन्दिल: कपिलाक्ष भूश्मश्रुजटः पीतवस्त्रः सव्येन कपालाहितदण्डभृत् वामेन सतर्जनीपाशधर: । पश्चिमायां भुजगचन्द्र वरुण : सित : सप्तफणो वामेन नागपाशभृत् सव्येन वरदः । उत्तरस्या यक्षाखतः कुबेर : पीत: पीनो" लम्बोदर : "रत्नमुकुटी सव्यवामाभ्यां गदानकुलीधरः। आनेय्या छागलसूर्ये भामि : रक्तबिजटो ज्वलत्पिङ्गलकेशश्मश्रुर्लम्बोदर स्त्रिपुण्ड्रो यज्ञोपवीती सध्या objभ्या करदाक्षसूत्रधरो वामाभ्यां त्रि"दण्डकमण्डलुभृत् । नैर्ऋत्यां वेतार"सूर्ये नैर्ऋति: कृष्ण : सव्येन खड् वामेन मांसपूर्णकपालं दधान : कपिलस्फारिभू"मक्षुः। बायया मृगेन्दो बातो नीलाविचीर : कराभ्यां वातपुटभृत् । I B omits 2 B omits 3 B 'धीर्थ° 4 B शि° 5 B omits 6 Bomits सुर 7Comits विभूति :...... .......दक्षिणस्यो in the third para 8 B °ल: 9 B भृत् To Bomits INComits रत्न'......सम्बोदरः 12 B मृत्रि 13 B°° 'ही'. CREATERamSTOR-RAANEE 14 B

·निष्पायोगावस्या
ऐशान्यां हसचन्द्रे' चन्द्र : शुभ्रो वामेन कुमुदस्थचन्द्रमण्डलं सव्येन बरदः ।
ईशानश्च महेश्वरवत् ।
चतुर्थपुटे पूर्वस्यां विधौ सिंहध्वजधारिणी सिता सिंहध्व जभृत् ।
दक्षिणस्यामिन्दौ विभूती रक्ताङ्कुशधारिणी ।
पश्चिमायामिन्दौ पद्मवती सिता धनुर्बाणहस्ता।
उत्तरस्यां शशिनि सुरहारिणी ( 97a |क्ता चिन्तामणिध्वजभृत् ।
ऐशान्यामिन्दौ वरहारिणी पीता हृदि कृतसपुष्पसम्पुटाजलि: ।
आग्नेय्यां शशभृति रत्नेश्वरी पीता धूपकट हस्ता।
नैर्ऋत्यामिन्दौ भूषणा' पीता गन्धशङ्गहस्ता ।
वायव्यां चन्द्रे जगत्पालिनी पीता दीपयधिहस्ता।
अत्र सर्वे रवीन्दवो विश्वपग्रस्थाः सर्वा देवता : सत्वपर्यविण्यो विचित्रवस्त्ररत्ना-
लंकृता : । आसां न विशेषवचनम् ।
अत्र चक्रेशस्य कुलेशोऽक्षोभ्यः। भगवतो द्वीजं हूँ। हूँ वज्रफडिति उदयम् ।
औ भूतडामर भूताधिपति अक्षोभ्यकिरीटिन् सर्वभूत(97b प्रेतपिशाचान् साधय है फडिति
वा। अयमेव मन्त्रोऽस्य सार्वकर्मिक : विघ्नान्तकमन्त्री था।
॥ इति भूतामरमण्डलम् ॥
1 Bomits 'चन्द्र 2 B omits 'पुटे 3 B महा' 4 B'स' 5 B 'मी
6 Badds तु.

·[अथ पञ्चडाकमण्डलम् ।] पश्चडाकमण्डले वनभूम्यादिकं कूटागारपर्यन्तं प्रथमम वज्रमण्डल' इव । तत्र कूटागारस्य मध्ये भगवान् वनडाकः । पूर्वादिद्वारेषु गौर्यादयः । ऐशानादिकोणेषु पुक्क- स्यादयः। तत्र गौरी सिता सव्येनाङ्कुशधारिणी । चौरी पीता पाशधरा। बेताली रक्ता भुजाभ्यां स्फोटभृत् । घस्मरी हरिता बज्रघण्टाधरा। पुक्कसी नीला बोधिचित्तघटहस्ता। शबरी सिता मेरुधरा। चण्डाली नीला वहिकुण्डभृत् [98a ] | डोम्बी विश्ववर्णा महाप्वजपताकां धत्ते । पूर्वकूटागारस्य मध्यचन्द्रे बुद्धकः शुक्लास्य : मूल मुखं शुक्लं वामं रक्तं शेषास्यानि नीलानि । दक्षिणाष्टकपालेषु मयूरमहिषनक्रमीनगजकूर्मशेषनागहंसा: । वामाष्टकपालेषु गोधा ज्येष्ठी हलाहलाजनामी मूषक: चमरी गन्धी बातकश्च । पूर्वादिद्वारेषु ऐशानादिकोणेषु च यथाक्रमं देव्यः । तत्र सन्दे'शा नीला सन्दं शहस्ता। पाशिनी पीता पाशभृत् । वागुरा रक्ता बागुरजालधारिणी। [ अशी ] हरिता" आहुशहस्ता" पुष्पा शुका पुष्पकरडधरा" धूपा कृष्णा धूपकटहस्ता। दी[b]पा पीता" दीपयष्टिमृत् । गन्धा पीता गन्धपूर्णशाहस्ता। 2 B'' 3 Bar 4 B omits retso 5 B ° st 6 B 17° 7 B'd' 8 B 9 B omits to B stolt II B °FF 12 B omits. ..

·निष्पन्नयोगावस्या दक्षिणमण्डलस्य मध्ये रत्नडाकः पीतास्यो मूलवाममुखे पीतसिते। शेषास्यानि नीलानि । सव्यकपालेषु कारण्डवचक्रवाकैडकचकोरश्येनपाणजिचिल्लकुररा : वामेषु कर्कोटक- शङ्खपालकुलिकपद्मतक्षकवासुक्यनन्ताः। पूर्वादिद्वारेश्वैशानादिषु च देव्यः । तत्र सूर्यहस्ता सिता सूर्यमण्डलधरा' । दीपा नीला दीपयष्टिभृत् । रत्नोल्का पीता रत्नधरा। तडित्करा हरिता विद्युल्लताधारिणी । लास्या रक्ता सगर्व सबलास्याभिनयोभयभुजा 199a} | माला रक्ता कराभ्यां रत्नमालाभृत् । गीता रक्तसिता भुजाभ्यां कंसिके वादयन्ती। नृत्या विश्ववर्णा सवज्रभुजाभ्यां नृत्यन्ती। पश्चिममण्डलस्य मध्ये पनडाको रक्तास्यो मूलवाममुवे रक्तसिते शेषमुखानि नीलानि । सव्यकपालेषु भल्लकगृध्रगण्ड गवयव्याघ्रमर्कटनक्रशृगाला : । वामेषु काको- लूकबकसिंहसारसच्छागमृगशूकरा : । प्रागादिद्वारेषु ऐशान्यादिषु च देव्य: । तत्र पमा शुक्ला पमहस्ता। धर्मोदया पीता धर्मोदयधरा। स्फोटा कृष्णा 'भुजाभ्यां स्फोटभृत् । स्बा[ 99b ]श्लेषा हरिता बुद्धानुरागानुबन्धेन स्वाश्लेषणपरसवात्रभाजनभुजयुग्मा । वंशा रक्ता कराभ्यां धृतवंशं वादयन्ती । वीणा पीता वीणावादनपरकरदया। मुकुन्दा सिता कराभ्यां मुकुन्द वादयन्ती । मुरजा धूम्रवर्णा" मुरजवादनपरभुजदया । IC°मृत् 2 B omits 3 Bomits 4 B reads differently as मास्या मिनया सवज्रकरदया। 5 B करा' 6 B गुंशा 7 B करास्फोटभृत् 8 B 'करवाया 9B 'डा To Bण्ड II B"म्रा 12 B"परा. .

·पाकमण्डलम् । उत्तरे कूटागारस्य मध्ये विश्व डाकः श्यामास्यो मूलमश्वमुखमपराणि दिव्य - मुखानि । मूलमुग्वमपि दिव्यमिति पक्षान्तरम् । वामे सितं शेषाणि नीलानि । सव्यकपालेषु बुधबृहस्पतिकेतुराहुमङ्गलशुक्रशनैश्वरविष्णव :[ 100a ] | वामेष्विन्द्रब्रह्मरुद्रकामदेवबलभद्रक्ष- पणकवेमचित्रि बलय:। पूर्वादिद्वारेश्वैशानादिषु च देवताः । तत्र तालिका सिता तालिकाहस्ता। कुश्री पीता कुचिकाहस्ता। कपाटा रक्ता कपाट धरा । पटधारिणी कृष्णा कराभ्यां काण्डपटं बिभ्रती । लोचना सिता चक्रधरा। मामकी नीला वहस्ता। पाण्डरा रक्ता पप्रपाणि:। नारा हरिता नीलोत्पलधारिणी । महाकुटागारस्य द्वारेशानादिषु च गौर्यादयः पुक्क स्यादयश्च पूर्ववत्" । इह वनडाकः आसन"वर्णसंस्थानवक्त्रमु[ roob ]जादिभिर्नवात्मकहरुकमण्डले यथा षोडशभुजहवालिङ्गितो नेरामाऽपि तथा। अत्र चक्रादिडाकास्तु चत्वार उक्तविशेषै:- बंजडाकसमा आलिङ्गिलदेव्यस्तेषां यथाक्रम लोचनामामकीपाण्डरातारा : सितपीतरक्तहरिता : कार्षितर्जनीयुक्तभुजदया:। पश्चापि डाका : प्रत्येकं पञ्चबुद्धमुकुटा: । सर्वेषु च कूटागारेषु देव्यो नमा रक्तवर्तुलत्रिनेत्रा दंष्ट्राकरालैकवक्त्रा द्विभुजा ज्वल- दूर्घकपिलकुन्तला ललाटस्थपश्चकपाला गलावलम्बिशुष्कनृमुण्डमाला :[rora ]पश्चमुद्राविभू- पिता : विश्वपमसूर्येषु प्रत्यालीटेन नृत्यन्तो विशेषवचने हृदि वाममुष्टितर्जन्या तर्जयन्त्य : । आलिङ्गिनदेवीनां तु न" पृषगासनम् । गौर्याधष्टानां यथाक्रमं ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्ररुद्र यम- बरुणकुबेरनेक्रतिवमचित्रिण : शवस्थानेबिति पक्षान्तरम्" । डाका गीर्यादयश्च वजाकाभिमुखा:। अन्या देव्य : स्वस्वाधिपत्यभिमुखाः। वजस्य मा बामृत च। द्वारकोणदेवीनां तु चिन्हं शाश्वतरत्नेशामिताभाः। I Comits'डाक:......मश्व' .....मच' 2C°t 3C°ज्यं 4C°नि° 5C°त्र 6 B तत्रालिकालि 7C"परा 8 B "पिता 9Bw* 10 B°क II B प्राग्वत् 12 B 'नेन 13 B has 'शेषेभ्योऽपैविशेष 14 B 'टी: 15 B omits 16 B omits '' 17 C"रे. .. .

·शाश्वतस्य चक्रधरश्चक्रं च । द्वारकोणदेवीनां चिन्हं रत्नामि roth लाभामोघ- सिद्धयः। वज्रसूर्यस्य रत्न पाणिश्चितामाणिश्च। द्वारकोणदेवीनां कायचित्तामिताभामोघसिद्धयः । पद्मनर्तेश्वरस्य पमधरो वज्रपमं च । द्वारकोणदेवीनां कायरनाक्षोभ्यामितायुष : । परमा श्वस्य खड्धर : खड्गश्च । द्वारकोणदेवीना कायचित्तामितामामोघसिद्धयः । बाह्यगौर्यादीनां पूर्ववत् । वज्रादिडाकानां यथाक्रमं हृद्वीजानि हूँ औ त्रौं आँखें । [हदयमन्त्रास्तु]-ओ घर पर धारय धारय मर्द मर्द वज्रधृक् फट् स्वाहा । ओ शाश्वत परमशाश्वत एोहि जिनजिक हूँ फट् स्वा, 102a हा । औं वज्रसूर्य तमोविधमन समय स्वमहं रत्नधृक् हूँ फट् स्वाहा । औ वज्रधर्म समयस्त्वं दुल हुलु आरोलिक हूँ फट् स्वाहा । औ स हि हि प्रज्ञाधृक् फट् स्वाहा इति । समन्तबुद्धेभ्यो नमो वज्रमहाको धाय महादंष्ट्रोत्कटभैरवाय वनसन्दोहदाय अमृतकुण्डलि' हूँ इति विघ्नान्तकस्य मन्त्र : सार्वकर्मिकः । एषां पश्चडाकानामन्यतमस्य मण्डलमध्यभावे तु' प्रत्येकं पृथअण्डलम् । तदुक्तं भगवता- यस्यैव बुद्धनाथस्य मध्ये भवति मण्डलम् । तस्यैव मण्डलं प्रोक्तं मण्डलस्या"परिग्रहात् । ए[ro2b ] कैकं मण्डलं भाग्यमथवा सर्वमण्डलम् ॥ इति । - ॥इति पाकमाकम् ॥ 1 Bधरं च चक्र 2Cरल रत्न 3B पणा' 4 Bम 5Comits this mantra 6 B अको°7Cी 8C'नमन्यस्य 9B मध्ये भाज्यते 10B 'सार'.

·[अथ षट्चक्रवर्तिमण्डलम् ।] पट्चक्रवर्तिमण्डले वनभूम्यादिदशारचक्रपर्यन्तं यथा मञ्जुवज्रस्य मण्डले । दशार- चक्रे दशक्रोधा : परं त्रैलोक्यविजयक्रोधमण्डलोक्ता वज्रदण्डादयो वज्रपातालपर्यन्ता एवं विशेषा : । अस्य दशारचक्रस्य नाभ्यन्तर्धर्मोदया मध्येऽनिलानलजलहेममहीमण्डलसुमेरूपरि विश्वाम्भोजनाभी महाकूटागारम् । धर्मोदयाऽत्र नास्तीति पक्षान्तरम् । महाकूटागारनाभिस्याटागारमध्ये सितसिंहोपरि विश्वसरोरुहस्थसूर्यमण्डलमध्यस्थं वज्रसत्त्वं विभावयेदिल्यभिधानोत्तरोक्तत्वात्सूर्यस्थभैरवगौर्यावुपरि वज्रपर्यकनिषण्णो[ 103a ] ज्ञानडाको वनसस्त्र : श्वेत : कृष्णो वा वज्रवन घण्टासव्येतरकराकोडितदेवीकः । सा तु सवज्र- तर्जनीकोष तसव्यकरा रज:पूर्णकपालभृदालिङ्गितवामभुजा रक्तवर्णा ज्ञानडाकिनी वज्र'- धात्वीश्वरीति बनयाराहीति वाऽपरनामधेया। अत्र पूर्वादिषु दक्षिणावर्तेन बुद्धडाकिन्यादीनां पश्चानां न्यासः । तत्परिवाराणान्तु प्रतिमण्डलं पूर्वादिद्वारेषु वामावर्तेनाग्न्यादिविदिक्षु दक्षिणावर्तेन । वनसत्त्वस्य दिक्षु यथाक्रम डाकिनीलामाखण्डरोहारूपिण्यो' नीलपीतरक्तहरिता आ 103bलीढस्था:। द्वारेणु खण्डकपाल"महाकवालविकटदंष्ट्रिण : सवज्रवज्रघण्टा हस्ताभ्यां प्रचण्डा- चण्डाक्षीप्रभावतीमहानासा : भस्म"शुभ्रवर्णाऽऽलिङ्गिता : । ततो वैरोचन कूटागारस्य मध्ये" सिंहोपरि विश्वाब्जचन्द्रस्थब्रह्मणो हृदि वज्रपर्यश्री बुदडाक : शुभश्चक्रचक्राइघण्टामृत्स"न्यवामभुजालिङ्गितसितबुद्धडाकिनीकः । द्वारेषु सुरावैर्यमिताभवाप्रभवादेहा: श्वेताश्चक्रचक्रघण्टाभूदुजाभ्यां वीरमतीखर्वरी- लाईभरीद्वमश्छाया: पीताऽऽलिजन्यः । रत्नेशकूटागारस्य मा roa]ष्ये तुरगोपरि विश्वाब्जसूर्यस्थादित्यहृदि वज्रपर्यती रस्नडाक: पीत : सम्यवामभुजाभ्यां रत्नरत्नाइघण्टाभ्यामालिङ्गितरलडाकिनीकः । द्वारेषु अहरिकवजटिलमहावीरवन(काराः पीता : सरत्न [ रत्नघण्टाहस्ताभ्यां ऐरावतीमहाभैरवावायुवेगासुराभक्ष्य : हरिताऽऽलिङ्गिताः । I B omits यथा......पातामपन्ता 2 B 'यक्रमोs° 3 B °स्थि° 4 B omits बा' 5C कोब्य* 6 B 'करामबा7 B धर्म' 8C°नां शत्प 9 B °णी To B At II C 12 B omits 13 B omits tº 14 B presents a long gap at this point. For the bracketted portion C is our only guide. :

·निष्पत्रयोगावल्यां अमिताभकूटागारस्य मध्ये मयूरोपरि विश्वाब्जसूर्यस्थमहेश्वरहदि वज्रपर्यनी पडाको रक्त : पद्मपद्माङ्कघटाश्चितदक्षिण[ वाम 'पाणिभ्यामालिङ्गितरक्तपमडाकिनीकः। द्वारेषु सुभद्रवज्रप्रभमहाभैरवविरूपाक्षा : रक्ता : सपनपप्रघण्टाहस्ताभ्यां श्यामादेवी- सुभद्राहयकर्णाखगानना : सिताऽऽलिङ्गिताः । अक्षोभ्यकूटागारस्य मध्ये गजोपरि विश्वाजसूर्यस्थविष्णुहदि वज्रपर्यती वनडाकः कृष्णः सव्येतरपाणिभ्यां वज्रवज्रघण्टाभृगुजाभ्यामाङ्गितवजडाकिनीकः । सा तु रक्ता कृष्णा वा । द्वारेषु महाबलरत्नवज्रहयग्रीवा का शगर्भा: कृष्णा : पवनघण्टाहस्ताभ्यामालिङ्गित्त- चक्रवेगाखण्डरोहाशौण्डिनीचक्रवर्मिण्य : पीता : क्रोडयन्ति । अमोघसिद्धिकूटागारस्य मध्ये गरुडोपरि विश्वाजसूर्यस्थेन्द्रहदि वनपर्यत्री विश्वडाको हरितः सव्यवामहस्ताभ्यां विश्ववविश्ववडाकघण्टाञ्चिताभ्यामालिङ्गितहरितविश्वडाकिनकिः । द्वारेषु हेरुकपअनर्तेश्वरवैरोचनवजसत्वा हरिता विश्ववविश्ववाघण्टाधरकराभ्यां सुवीरामहाबलाचक्रवर्तिणीमहावीर्या धूम्रधूसरवर्णा उत्सङ्गयत्नः । चतुर्विशतिवीरा आलीढस्थाः । इह डाकिन्यादिचतस्रो वामे कपालं खट्वानं च दक्षिणे डमरु विभ्रस्य । ज्ञानडाकिन्याश्चण्डाल्यादीनां चोधतदक्षिणकरे वनतर्जनी च । बुद्वडाकिन्या वारमत्यादीनां च चक्रवतर्जनी च] ।' रत्नकडाकिन्या ऐरावत्या दीनां च सरलतर्जनी च । पमडाकिन्या: श्यामादेव्यादीनां च सपनतर्जनी च। वज्रडाकिन्याश्चक्रवेगादीनां च सवनतर्जनी च । विश्वडाकिन्याः सुवीरादीनां च विश्ववनतर्जनी च । सर्वासामपि ज्ञानडाकिन्यादीनामालिङ्गानवामकरेषु सुचन्द्रस्थ पूर्णक[roab]पालानि । महामण्डलस्य द्वारे षु काकास्योलूकास्याश्वानास्याशूकरास्या नामरूपवक्त्राः यथाक्रम नीलपीतरक्तहरिताः अङ्कुशपाशस्फोटघण्टाभृत्सव्यभुजाः । कोणेषु यमदाही यमदूतीयमदंष्ट्रीयममपन्यो मानुषीमुखा : सम्येतरदेवीवर्णा : सव्येतर- शरीरार्धा दर्पणवीणागन्धशारसभाजनभृत्सव्यकराः। अष्टावपीमा : कपालखट्वाङ्गमृद्वामभुजा आलीढस्था । I Not in the Ms 2 Not in the Ms 3 B resumes after this 4C° तीमहाभैरवा° 5 B सबद्रन:6 B'स्यारे 7 B°दि.

·षट्चक्रवर्तिमण्डलम् । . पण्णामपि कूटागागणां कोणषु शुक्रा'दिपूर्णानि कपालानि विश्वा[ 105a ]जस्थानि । डाकिन्यादयो यममथनीपर्यन्ता विश्वाब्जसूर्यस्थशवेषु स्थिता । चक्रवर्तिन्योऽपि शवस्था इति पक्षान्तरम् । देवता : पश्चास्वलद्याघ्रचर्मवसना धृतयज्ञोपवीता गलावलम्बितसामुण्डमाला : कृष्ण जटामुकुटिन्य : । देव्यस्तु नग्ना मुक्तकृष्णकुन्तला गलावलम्बिशुक्लमुण्डमालाः। द्वाचत्वारिंशदपि देवता द्विभुजा त्रिनेत्रैकवक्त्रा वज्रमालाङ्कललाटोपरि धृतपश्चकपालाः केयूरघुघुग'दिभिर्मण्डिताः पञ्चमुद्रिण्य : । च 105b कवर्तिनः परं षण्मुद्रिणो मण्यर्धचन्द्रविश्व- बनाङ्कजटामुकुटा : स्यम्यचक्रेशाभिमुखाश्चतुस्त्रिशद्देव्यो मध्यचक्रेशाभिमुखास्तु पञ्चचक्र- यत्तिन: । काकास्यादयो वीगस्तु स्वप्रज्ञाभिमुखा एवमयमेक : पक्ष : । पट्चक्रवर्तिनोऽप्यालीढचरणा इति विशेषाद्दितीय : पक्ष : । एतापक्षयेऽपि ज्ञानडाको बुद्धडाकश्च तयोर्माण्डलेयाश्च सिंहोपरि । रत्नडाकस्त- न्माण्डलेयाश्च [ नुग्गोपरि । पमडाकस्तन्माण्डलेयाश्च ] मयूरोपरि । वडाकस्तन्माण्डलेयाश्च ह 104) स्तिवाहना: । विश्व डाकस्तन्माण्डलेयाश्च गरुडवाहना: । एले ज्ञानडाकादयो पत्रपक्षिण : काकास्यादयोऽष्टदिक्पालाश्चालीढस्था इति तृतीय : पक्ष:। पशु पक्षपक्षान्तरषु च ज्ञानडाकादीनामेकमुखचतुर्भुजत्वादिकं त्रिमुखषड्भुज- स्वादिकं पञ्चमुख'द्वादशभुजस्वादिकमष्टमुखघोडशभुजत्यादिकं च प्रपश्चितं भगवता । मन्थविस्तरत्रासामोक्तानि तानि । कुलेशास्तु पट्चक्रवर्तिन: स्वस्वमा ण्डलेयानाम् । वज्रडाक स्तु षट् [1o6b] चक्र- वत्तिनाम्" | तस्य ज्ञानडाक : । काकास्यादीनां विश्वडाकः । ज्ञानडाक इति कश्चित् । दीजानि ज्ञानडाकादीनां यथाक्रम ओं आँ हो र हूँ। हृदयमन्त्रास्तु औं श्री- महासुख वनसत्व अकिनीजालसम्बर हूँ आ: हूँ फट् स्वाहा । औं श्रीबुद्धडाक अललल , आः डाकिनीजालसम्बर हूँ फट् स्वाहा। औं श्रीरत्न"डाक बॉ" आ : हूँ' डाकिनीजालसम्बर 2 Bखालण्याघ्र 3 B°° 4 B°धुंधुरा 5 C omits the bracketted portion 6 B पथसु 7 B adds षडभुजत्वादिकं चतुर्मुख' 8 B °म° 9 B10 B II B 12 B omits 13 B adds . -- IBE

·एमाभ.
हूँ फट् स्वाहा । आ श्री पद्म'डाक हो : ' डाकिनी जालमम्बर है फट स्वाहा । । ओ श्री
वज्रडाक आः हूँ डाकिनीजालसम्बर हूँ फट् स्वाहा। औ श्री विश्वडाक ग्वै अ: डाकिनी
जालसम्बर हूँ फट् स्वाहेति ॥' वै हूँ फडिति वण्डरोहाया: 107 सार्वकार्मिकमन्त्र:।
॥ इति षट्चक्रवर्तिममम
I B fore2 B WET: 3 B omits the bracketted portion.

·[ अथ कालचक्रमण्डलम् ।] कालचक्रमण्डले वनपनगभ्यन्तरे रक्षाचक्रं दशारं तस्य पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरारेष्वति- बन्दकुम्भकजम्भक मानवका विघ्नान्तकप्रज्ञान्तकयमान्तकप्रज्ञान्तकापरनामान : । आग्नेयाद्यारेषु नालदण्डटक्किाजमहाबलाचला:। ऊवारे उष्णीषचक्रवर्ती अध आरे सुम्भराज : । यदुक्तं मूल पश्राश्चक्रे दशदिशि गतं भावयेत् क्रोधवृन्दम् । इति । विमलप्रभायां च रक्षाचक्रं क्रोधादिकं स्फारणीयं मण्डलभूमिरक्षार्थ मिति ro7b] | पते क्रोधा यक्ष्यमाणम्पा रक्षाचक्रस्य नाभ्यन्तरे धर्मोदया। यदुक्तं विमलप्रभायाम्- बाध उत्पत्तिनिमित्तमनन्ताकाशधातुरध्यात्मनि प्रज्ञा धर्मोदया त्रिकोणेति । आकाशधातुरेव हि धर्मोदयासपी* भाव्यते मण्डले | धर्मोदयायां मध्ये वायुस्तेजस्तोयपृथ्वीमण्डलस्थ'सुमेरु- विश्वाजचन्द्र सूर्ये नालबिन्दुमा गहुमण्डलोपरिस्थितं बहिर्वजाचिराकाशानिलानलसलिलोवीं- परिकलितं महाकूटागारम् । अथवा रक्षाचक्र विघ्नोपशममात्र प्र 108 योजनमिति । विघ्नधातानन्तरमचिन्तयित्वा धर्मोदयां चामा अयित्वा रक्षापराभ्यन्तरे आकाशधातुवाय्वादिमण्डलानां राहुमण्डल पर्यन्तानामुपरिस्थितं बहिरबिगदिवलये : परिवृत्तं महाकूटागारम् । तदर्धे वामण्डलं तदर्धे चित्तमण्डलं तद महासुख चक्रं तदधैं भगवतो हरितपमम् । पमतृतीयभागे कर्णिका । तम्यामुपयुपरिस्थित चन्द्रमूर्यराहुकालाग्निमण्डलो परि उत्तानानङ्गरुद्रहृदययोरालीढेन नृत्यन् भगवान् कालचक्र: 10kb | कृष्णो मण्यर्धचन्द्रविश्ववज्राङ्कित "जटामुकुटी वज्रमणि- बजकुशलबनकण्टिकावरुचकवनमेखलावन पुरखापट्टवनमालास्खलया"घ्रचर्माम्बरधरो द्वाद- शनेत्रश्चतुर्मुखः । नत: मूलमुखं कृष्णं दंष्ट्राकरालोग्रं दक्षिणं रक्तं सरागं पश्चिमं पीतं समाधिस्य वाम श्रेतं शान्तम् । नीलरक्तसितमध्यसम्यवामात्रय : कण्ठा इति। त्रि"ग्रीवो भगवान् । दक्षिणस्कन्धप्रथमो नीलो द्वितीया रक्तस्तृतीय : शुक्लस्तथा वामो नीलो रक्त : सित इति पद : 10pm स्कन्धोऽसौ । द्वादशबाहुरुपबाहुत: प्रमृति चतुर्विशतिसहस्र: । तत्र दक्षिणौ द्वौ बाहू नीलो द्वौ रक्ती हो शुको तथा बामौ । एवं कराश्चत्वार : कृष्णाश्चत्वारो रक्ताश्चत्वार : IB 'अम्भकुम्भ 218 'मानका 3C दशारे दिशि बि° 4C°क्षत्व' 5 B°थ्या 6 Bomits rपो 7 Instead of मण्डलस्थ° C has आकाशादिषु चन्द्रमण्डले । 8 C"लाधि9C "मनु" 10C मा IIC पाम' 12 B पद्मभोगिका 13 B omits 14C 'अमरिडत' IS Bास्थो भ्या" 16 B omits त्रि' 18 B omits. .

·निष्पमयोगावल्यां । शुभ्राः । सव्या वामाश्च प्रीतिकराः । पश्चाङ्गुल्यस्तासां प्रत्येकं त्रीणि पर्वाणि । तत्राङ्गष्ट : पीन- स्तर्जनी शुक्ला मध्यमा रक्ताऽनामिका कृष्णा कनिष्ठा हरिता। हस्तनलात् सर्वाङ्गुलीनां प्रथमा पर्वपंक्ति : कृष्णा द्वितीया रक्ता तृतीया शुक्ला । ताश्च मुद्रिका भिदीप्तिमत्य : । दक्षिणेषु करेषु कृष्णेषु Togy , वज्रग्वत्रिशूलकत्रिका : रक्तेष्वग्निबाण व वाङ्कशा : शुक्लेषु चक्रकुन्तदण्ड परशत्रः । वामेषु कृष्णेषु च वज्रघण्टाफलक विकसितमुग्वग्वट्वाङ्गं रक्त- पूर्णकपालं च रक्तेषु कोदण्ड पाशी मणिरत्नं पुण्डरीकं च शुरूष दर्पणव जङ्गलाब्रह्मशिरश्च । ऊरुत : प्रभृति रक्तवर्णदक्षिण चरणतलेन रक्तवर्णेन हयाक्रान्त : कामदेवा रक्तवर्ण : एकवक्त्रः पश्चपुष्पबाणधनु : पाशाङ्कुशधर श्चतुर्भुजः । ऊरुत: प्रभृति श्वे 110 तवामपादतलन शुक्रन हुद्याक्रान्ती रुद्र: शुभ्र : त्रिनेत्रैक वक्त्र : त्रिशूलडमरुकपालखटाङ्गमञ्चतुर्भुजः । कामदेवस्य पार्श्वे रतिर्महेश्वरस्य गौरी । एते देल्या दीनवदनेन धृतभगवचरणे । भगवतालिङ्गिता तु विश्वमाता प्रत्यालीटस्था सुवर्णवर्णा दक्षिणको : कार्षिकाङ्कशडमरु- काक्षसूत्राणि वामै : शक्तिपाशपुण्डरीकन्नानि बिभ्रती । पूर्वदले कृष्णा दीप्ता' कृष्णा सव्यहस्तेधूपकटच्छं चन्दनपात्रं कुमपात्रं कस्तूरी सहितं कर्पूरपात्रं वामैण्टापद्मं सुरतरु 110) कुसुमं नानापुष्पमालां च दधाना । दक्षिण रक्तदीप्ता रक्ता सत्यदीपं हारं मुकुट कटकं च वामयस्वं मम्वन्टो स्नकुण्डलं' नूपुरं च बिभ्रती। पश्चिमे पीतदीप्ता पीता सव्य : शवं वणुं मणि डमरुं च बामियाणां दका कंसिका काहलां च बिभ्राणा। उत्तरे श्वतदीप्ता श्वेता सव्यैर्दुग्धपात्रमम्बुपात्रदिव्योप, मषपात्रं च यामरमृतपानं सिद्धरसपात्रममृतफलं भक्तपात्रं च बिभ्रती । आग्नेयादिषु धूमामरीचीप्रतिपाखद्योतादेव्यो यथाक्रम कृष्णरक्तपीतसितवर्णा अष्ट. भुजै: IITa स्वस्ववर्णाष्टचामरधराः । तासां पृष्ठतो बहि: चिन्तामणिधर्मग"ण्डीकल्पवृक्षधर्मशतानि कृष्णरक्तपीत- सितानि । 2 C कृष्णकरेषु 3 B adds उमम्मरथ 4 Ca' 58 बापदण्ड 6 B दीनवन 7C धूपा 8B ले 9BsIo B°जा: IIC"म". ० IC°ता ·कालचक्रमण्डलम् । कृष्णदीप्तादयोऽ'टौ समपद स्थाः। सर्वा विश्वमात्रादिदेव्य: पञ्चमुद्रिण्योऽष्टभुजा द्वादशलोचनाश्चतुर्वक्त्रा। तत्र पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरक्रमेण मुखानि विश्वमातु : पीतशुक्लनीलरक्तानि । एवं पीतानां देवानाम् । कृष्णानां तु कृष्णरक्तपीतसितानि रक्तानां रक्तपीतशुक्लनीलानि सितानां सितकृष्णरक्तपीनानि । द्वितीयतृतीयपुटयोर्देवनास्त्रिन utb ]यनानिवदनाः षड्जा: । तत्र पूर्वम्यां दिशि अमोघसिद्धि : कृष्ण : कृष्णरक्तसितवदन : सव्यैः करै : खडकत्रि- त्रिशूलानि वाम : फलककपालग्वट्वाङ्गानि दधानो लोचनालिङ्गित: । दक्षिणस्यां रत्नसम्भवो रक्तो रक्तसितकृष्णानन : सव्यैरग्निबाणं वज्राङ्कुशं डमरं च वामेश्वापं नवांशरत्न' च बिभ्राणी मामक्यालिङ्गित: । पश्चिमायां वैरोचन : पीत : पीतसितकृष्णमुख : सव्यैश्चक्रं दण्डमभयकरकुलिशं च वाम : ग्वई व शृङ्गला व बघण्टा च दा 1121 ]धानस्तारालिङ्गितः । उत्तरस्याममिताभ : शुभ्रः सितकृष्णरक्तवत्र : सव्यैर्मुद्गरकुन्तत्रिशूलानि वामै : पुण्डरीकदर्पणाक्षसूत्राणि बिभ्राण : पाण्डरालिङ्गित: । एते चत्वार : सिताजमूर्यस्था : जटामुकुटिनो मुखानि मूलसव्यवामक्रमेण आग्नेय- नैर्ऋत्ययायव्येशानरक्ताम्जेन्दुषु तारापाण्डरालोचनामामक्यो यथाक्रमममोघसिद्धिरत्नेश- शाश्वतामिताभसन्निभा : 'वेगेचनामिनाभामोघसिद्धिरत्नसम्भव : समापन्ना : । तारायाः खट्टाग- स्था 1121) ने उपलं वा । अष्टकक्षास्वष्टायमृतकलशा: । तृतीयपुटे पहिकायां पूर्वद्वारस्य वामपार्थे समन्तभद्रो नील: सव्यैर्वज्रकत्रिपरशून् धमिर्धण्टाकपालब्रह्मशिरासि दधान : । ब्रह्मशिर :स्थाने उत्पलं वा। धर्म वज्रासमापन्नोऽयम् । दक्षिणे खगर्भोऽमोघसिद्धिवद्गन्धववालिङ्गितः । दक्षिणद्वारस्य बज्रपाणिईरित : सव्यैर्वजकत्रिपरशून् वामैघण्टाकपालब्रह्मशिरांसि दधान : शब्दयनालिङ्गित:। क्षितिगर्भो नसम्भववद्रुपवालिङ्गितः । पश्चिमद्वारस्य धर्म 113 धातुबम्रो यत्रपाणिवत् समन्तभद्रालिङ्गितः । सर्वनिवरणविष्कम्भी वैरोचनबत् स्पर्शवज्राश्लिष्ट : । उत्तरद्वारस्य शब्दवज्रा समन्तभद्रवज्रवद्वज्रपाणिनालिङ्गितः । 3 B°नरत्नं (2) 4Cशवं 5B रत्नसम्भव 6C धर्मधरतुधर्म'. .........mah M PAONNY . I B दीपा 2B'य' ·निष्पमयोगावल्या ५. लोकेश्वरोऽमिताभसन्निभो रसवनालिङ्गितः । विदिश्वानेयां स्पर्शवजा तारेव सर्वनिवरणविष्कम्भिना समापना। नैऋत्यां रसवजा पाण्डरेव लोकेश्वरालिङ्गिना । वायव्यां गन्धवज्रा लोचनेव खगर्भालिङ्गिना। ऐशान्यां रूपवज्रा मामकीव क्षितिगर्भेना लिङ्गिना । अ II3b ]त्रामोघसियादयस्तथागता बोधिसत्त्वाभ्र वासनस्था : । तारादिदेव्य: पमासनस्था: । पूर्वद्वारेऽतिबलक्रोधोऽमोघसिद्धिवत् स्तम्भकीसमाश्लिष्ट: । सा तु लोचनेव' । दक्षिणे जम्भको रत्नसम्भववत् मामकीसमापन्ना । सा तु मामकीसमा । पश्चिमे स्तम्भको वैरोचनवत् अतिबलालिङ्गित: । सा तु तारेव । उत्तरे मानकोऽमितायुरिव जम्भकी समालिङ्गितः । सा तु पाण्डरासमा । किन्ते क्रोधा आलीढस्था : क्रोधदेव्यस्तु प्रन्यालीदस्था:' । अत्र पुंदवतानामासनं श्वेतपय IIAA षु सूर्यस्थम् । स्त्रीदेवतानां रक्ताम्जेषु चन्द्रमण्डलानि । अथवा कृष्ण तहरित. चन्द्रस्था रक्ता : पीता: । समन्तभद्रा : शब्दवज्राश्च मूर्यमण्डलस्था: । पंक्तिस्तक्ता तु विमल. प्रभायाम्-इह यत्र स्थाने या देवतोक्ता तत्र सा प्रधानन्याञ्चक्रेशाभिमुग्वी न तु नदुत्माजस्था इहास्ति । यत्र देवी घण्टा धर्मशतादिकं च वयित्या पत्राविंशामकचित्तमणलं भाव्यने तत्रोपविष्टोऽपि भगवान् भवति श्रीसमाजवत् । वेदिकायां पूर्वस्यां वामस्य तोरणस्तम्भमूलस्य बामे" गन्धा कृष्णा गन्धहस्ता । सव्यस्य सव्ये माला नीला गृहीतकुसुममाला । दक्षिणस्यां धूपा रक्ता धूप"कटल्छुहल्ला । दीपा रक्ता दीपयष्टिधरा। पश्चिमायां लास्या पीता पी तमुकुटभृत् । हास्या पीता पीतहारधारिणी। उत्तरस्याममृतनैवेद्यापरनामधेयाऽमिता सितफलहस्ता। हलाऽक्षताऽमृतफ"लेल्यपरनामधेया पीयूषपूर्णपात्रहला । सर्वासु च वेदिषु असंख्या विविधा धारिण्य : पूजानेवेष"देव्य: । I B °ना 2 B "मी' 3 B 'नाक्न् ! 4C का 5 B रस्लेश' 6B मम्मी' 7Cढा: 8 B omits श्रीदेव'......मण्डलस्थाः। 90 ताल्या 10Cशता' B omits 12 B omits धूप ° 13C'ह' 14 B omits 'नैवेष'.

·[ पूर्वतारणस्य पूजादेवीस्थाने नृत्या नीला नृत्याभिनयगृहीतवस्त्रा । दक्षिणस्य कामा रक्ता पमहस्ता। पश्चिमस्य वाधा पीता पटहं वादयन्ती। उत्तरस्य गीता सिता वज्रधारिणी। अयममृतादीनां न्यासोऽभिषेकपटलटीकाक्रमेण यदुक्तं सा[115a ]धनपटलटीकायाम् । उत्तरस्यां वाचा नृत्याऽऽकाशगीताकामा अधो नैवेद्यामृतफलेति । तत्रापि सेकपटलोक्तो न्यास एवं वदितव्यस्तदनुकूलग्रन्थयोजनया । अन्यथा पूर्वापरविरोध : स्यादिति । एता द्वादश- दव्य : पद्मासनस्था:। वामण्डले दिश्व-जानि रक्तानि । कोणेषु शशिरविरहितेषु विषमपदेन स्थिता देव्य: । तत्र प्रतापरिस्थितपूर्वाग्जस्य कर्णिकायां चचिका कृष्णा त्रिनेत्रकवक्त्रा सव्याभ्यां कत्रित्रिशूले वामाभ्यां कपालग्वष्ट्वा 1150 ]बिभ्रती इन्द्रालिङ्गिता । पूर्वाधष्टदलेषु भीमा उमा कालदंष्ट्रा ज्वलन्मुखा वायुवेगा प्रचण्डा रौद्राक्षी स्थूल- नामा:। गरुडोपरिस्थितामयाजबरटके वैष्णवी कृष्णा सव्ययोश्चक्रगदे वामयोः पद्मं शङ्खञ्च ब्रह्मालिङ्गिता। दलेषु श्रीर्माया कात्तिलक्ष्मीविजया श्रीजयन्ती श्रीचक्री च । महिषापरि याम्यपन्नस्य कणिकायां वाराही रक्ता शूकरमुखी। सव्ययोर्दण्डखड्डौ । यामयो : शलाहलके । रुद्रालिङ्गिता । दलेषु कहाली कालरात्रि : प्रकुपितवदना कालजिहा कराली[116a Jघोरा विरूपा: । मयूरोपरि नैर्ऋत्याम्जस्य कणिकायां कौमारी रक्ता षण्मुखी सव्ययो: शत्तथङ्कुशौ बामयो रत्नपाशी गणेशसमापना । दलेषु पमानना कुमारी मृगपतिगमना रत्नमाला सुनेत्रा लीना सुभद्रा च । ऐरावतोपरि पश्चिमपनस्य पुष्करे ऐन्द्री पीता सम्ययोर्वज्रबाणी वामयोघण्टाचापौ नैर्ऋल्यालिङ्गिता। दलेषु बनाभा बनगात्रा कनकावती ] ऊर्वशी चित्रलेखा रम्भाऽहल्या सुतारा च । हंसोपरि वायव्याम्जस्य बरट के ब्रह्माणी पीतवक्त्रा सव्ययो : पद्मं ब्रह्मा 116b ]दण्डं च बामयो : कुण्डं पात्रं च विष्णुना समापना । I C has a long gap here for the whole of the bracketted portion. 2 C resumes after this.

·निष्पनयोगावल्या दलेषु सावित्री पद्मनेत्री जलद'वती बुद्धिर्वागीश्वरी गायत्री विद्युन्स्मृतिध । वृषोपर्युत्तरे सरोरुहस्य कर्णिकायां रौद्री शुभ्रा सव्ययोस्त्रिशूल डमरू वामयो : ग्वट्वाङ्ग- शरौ यमाश्लिष्टा । दलेषु गौरी गङ्गा नि त्या त्वरिता तो तला लक्षणा पिङ्गला कृष्णा च । सिंहोपरि ऐशानाब्जस्य कर्णिकायां लक्ष्मी : शुक्ला सव्ययो : पद्माक्षसूत्र बामयो : पभरत्ने कात्तिकेयालिङ्गिता। दलेषु श्री : श्वेता चन्द्रलेखा शशधरवदना हंसवर्णा धृतिश्च पद्म 1171 शा तारनेत्रा विमलशशधरा च। एताश्चर्चिका या द्वासप्ततिदेव्यश्चतुर्भुजात्रिनेत्रा: । अत्र दल देव्यो ललितपदस्था: स्वस्वनायिकातुल्यवर्णादिभि: स्वस्वनायिका पश्यन्त्य : । नायिकास्त्वष्टौ वि'शाग्वपदस्था : चक्रेशस्ताभिरष्टाभिरालिङ्गितविशाखपदस्थ: । अनुनायिकास्तदाभिमुखा: । कायमण्डले पट्टिकेषु द्वादशपमानि चन्द्रसूर्यरहितानि । नत्र दिक्पमानि रक्तानि कोणस्थानि श्वेतानि । प्रत्यब्जदलानि प्रथमपरिमण्डले चत्वारि द्वितीयेऽष्टी तृतीये पोडश । तेषु बहि : परिमण्डले पूर्ववद्द' 117b लात्प्रभृति दक्षिणावर्तेन प्रतिपदातिथिदेवीन्यास : । कर्णिकायां तु पूर्णिमाऽऽमावास्या च नायकत्वेन स्थिता । तत्र पूर्णिमा प्रज्ञा आमा- वास्या तूपायो नैर्ऋत्यादिसर्व देवताश्चतुर्भुजा : । तत्र पूर्वद्वारस्य सव्यप्रदेशे रक्तप्रेतोपरि पप्रस्थकर्णिकायर्या नैऋतिः कृष्ण : सध्ययो : खड़की वामयो : फलकं कपालं च ज्वलदनलमुखो राक्षमीसमालिङ्गितः । अस्य'" चैत्र- तिथयः। आग्नेये मृगोपरि पद्मस्थ"पुष्करे वायु : कृष्ण : सम्ययो : कल्पद्रुम : पारिजातपुष्णं च वामयोरिन्द्र[118ajनीलोनीलोत्पलं च प्रचण्डालिङ्गितः । अस्य वेशाग्वतिथयः । दक्षिणद्वारस्य वामे महिषोपरि पद्मस्य कर्णिकायां यमो रक्तः कालीसमालिङ्गित: सव्ययोर्दण्डखड्डौ वामयोः शृङ्गलापाशौ । अस्य फाल्गुनतिथयः । सव्ये मेषोपरि सरोज कर्णिकायामग्नि: रक्तो वरुणालिशित : सध्ययो : शक्तिदण्डौ वामयोः पद्मकमण्डलू । अस्य ज्येष्ठतिथयः । I B°ज° 2 B नृ°3 B श्रो° 4 B'चका 5 Bomit भत्र दल' 6Comits नायीकां पश्यन्त्य : 7 BH 8 B 9 C 10 Cºafers II B omits 12 Bºy 13 Bअपु° 14C महि. :

·रणलम् । नैऋत्ये मयूरोपरि सगे जस्य पुष्करे 'पण्मुखो रक्तवर्ण : सव्ययो : शक्तिकुम्भौ वामयो स्नदर्पणी लक्ष्मीसमापन्न : । अभ्याषा 118) दतिथय : । पश्चिमद्वारस्य वाम गजोपरि पद्मस्य वरटके कुबेर : पीत : कौबेरीसमापन्न : सव्य- योर्मणि रत्नगदां च वामयार्न कुलपमे । अस्य पौषतिथयः । मन्ये ग जोपरि पमपुष्कर शक : पीता बास बीसमाश्लिष्ट : सत्ययोर्वज्रमग्निबाणं च वामयाघण्टाधनुपी । अभ्याश्विनतिथय : । वायव्ये हमोपार पहजकर्णिकायां ब्रमा पीतो विधुदालिङ्गितः सव्ययोः सूचिरक्ष- मूत्रं च यामयो : पचण्डिक । अस्य कार्तिकतिथय : । उत्तरद्वारस्य वामे वृषभापरि पलस्य कर्णिकायां रुद्र : शुभ्रो गौ[ 119a ]रीसमापन्नः । सव्ययोनिशूलपाणी वामयो : सर्पवेष्टितग्वट्वाङ्गधनुश्च । अस्य मार्गशीर्ष तिथयः । सम्ये मकंगपार वारिजस्य कर्णिकायां समुद्र : श्वेत : सव्ययो : पाशरत्ने वामयो - गपाशश्चन्द्रकान्तमणिध बागहासमाश्लिष्ट: । अस्य श्रावणतिथयः। "शाने मुपकोपरि पप्रकर्णिकायां गणेश : सित : सव्ययो: परशुबजे वामयोः पाश- स्ने कोमार्गममापन: । अस्य माद्रपदातिथयः । पूर्वद्वारस्य वाम गरुडोपरि कमलकर्णिकायां विष्णु : कृष्ण : श्रीसमाप[ Ingb]न्न : सम्ययाचक्रगदे वामयो : पप्रशझो । अस्य माघतिथय : । इह देवा वामनस्था : चैत्रादिदेव्यो ललितपदा : स्वस्त्राधिपतिनैर्ऋत्यादिभिर्वर्णा- युधसंस्थान : समस्तान्' पश्यन्ति । ते तु मण्डलेशं तैरालिङ्गितास्ता : । पूर्वद्वारे सप्तकृष्णशूकरुधमान कृष्णरथे नीलदण्डोऽमोघसिद्भिवत् । अनेनालिङ्गिता मारीची पीता सम्यकराभ्यां चक्रदण्डौ वामाभ्यां शारत्ने दधाना । दक्षिण सप्तरक्तावरक्तरय टबिराजो रत्नेशवत् । अनेनालिङ्गिना चुन्दा शुका सम्याभ्यां मु[ 120a jगरकुन्तौ वामाभ्यां पदण्डौं बिभाणा। पथिम सप्तपीतग अपीतग्यं महाबलो वैरोचनवत् । अनेनाश्लिष्टा वाला कृष्णा सव्याभ्यां मणिकुलिशे वामाभ्यां कलश सौ बिभ्रती। उत्तरे सप्तसितसिंहसितरऽचलोऽमिताभवत् । अनेनालिङ्गिना भृकुटी रक्ता सव्याभ्यां बाणाडशो वामाभ्यां कोदण्डपाशौ दधाना । I B 'a' 2 C गस्य 3C 4 Comits 5 B राहुमानै 6 B फलक, ·निष्पपयोगावल्या चक्रेशस्योर्धमाकाश त्रिनेत्रपञ्चवर्गगरुडनाह्यमाने हरिनर थे उणीपचक्रवनी बन्न- पाणिरिव। अस्य प्रज्ञातिनीला नीलवर्णा सव्याभ्यां कविने वामाभ्यां 1101, कपालघण्टे दधाना। चक्रेशस्याधस्तात्पातालेऽष्टपादसप्तकृष्णशालकृष्णग्य सुम्भगज : ममन्तभद्रवत । अस्य प्रज्ञा रौद्राक्षी हरिता सव्याभ्यां परशुत्रिशूले वामाभ्यां नागपाशं ग्वट्वाङ्ग' च बिभ्रती। तत्र नीलदण्डादिक्रोधा रथोपरि मितपत्रमूर्यध्वालीटस्था': । नायका : स्वस्व'म्याने स्थित्वा चक्रेशं पश्यन्ति । मारीच्यादयस्तु प्रत्यालीदस्था :। अनुनायिका : परस्थान गम'नात क्रोधान् पश्यन्ति । अत्र रथानां कृष्णादिवर्णत्वं भवति कुलवशात् । · स्यन्दनो द्वारमध्ये ' इत्यनेन प्रति- पादितम् । तदनुसारात् शू 121 करादीनामपि । तोरणस्तम्भानां मध्ये वेदिस्थान ऊर्ध्वमधचाणन: । तत्र पूर्वद्वारस्य वामदक्षिणयोर्वायुमण्डलयार्यथासंग्ख्यं पपकर्कोटको कृष्णी श्वानाम्या काकास्यालिङ्गिती। दक्षिणद्वारस्य वहिमण्डलयोर्वासुकिशापाली रक्ती शूकगम्यागृध्रास्याममापन । पश्चिमद्वारस्य पृथ्वीमण्डलयोस्तक्षकमहापौ पीती जम्बुकाम्यागरुडास्याश्लिष्टी उत्तरस्य द्वारस्य जलमण्डलयोरनन्तलिको शुको व्याघ्रास्यासकाम्यालिजिलो। ऊर्धाकाशे शून्यमण्डले जयो ह 121b रितोनीलालिङ्गितः । अध:पाताले शुन्यमण्डले विजयो नीलो बनाक्षीसमापनः । सर्वे नागा वज्रासनस्थाश्चतुर्भुजा : सध्याभ्याममृतघटं वनं च बामाभ्यां पारने बिभ्राणा: पृथ्वीवलयविदिश्यैशान्यामुद्त' पूर्णिमाचन्द्रमण्डलम् । स्यामस्तंगछन् मूर्य : । अग्निवायुवलय योर्मध्ये महाश्मशानेष्वष्टारचक्राणि दिक्षु रक्तानि विदिक्षु सितानि । अत्र पूर्वचक्रे श्वानास्या कृष्णा [दक्षिणे शूकरास्या रक्ता] पश्चिमे जम्बुकास्या पीता उत्तरे व्याघ्रास्या सिता| आग्नेयादिषु काकास्या गृध्रास्या गरुडास्या उलूका 112} स्या: कृष्णरक्तपीतसिता:। I B खाएं 2 C 'यस्था 3 B स' 4 C ग°5 B'लि6 B रस्य 7 B ' मुदजन 8 B°रट B omits the bracketted portion. 9 ·कालचक्रमण्डलम् । ऊध्र्वाकाशग्य ऽनिला नीलवर्णा । अभ्या रथो यथाऽनिलाया :'। अध:पातालग्यं वानी हरिना। अम्या रथो यथा रौद्राक्ष्याः । पता: श्वानाम्यादयो मण्डलपदेन स्थिता : प्रागुक्तपमादिभिरालिङ्गिता : कर्चिकपाल- भूमध्यतरकर याग्विनेत्रा नमा : 'पञ्चमुदिण्यो गलावलम्बितमुण्डमाला : । आपटानां च क्रमेण नलेषु यथाक्रमं ग्वङ्गीभल्लुकसिंहचमरीभेरुण्डक्रौञ्च नीलाक्ष- वाग्वलयाः । पय मशाने बायुवलये पूर्वाग्नेयदिशौ वा' 12zb युमण्डलस्थौ चन्द्रसूर्यो दक्षिण- नेऋत्य अनिमारलम्धी बुध मङ्गली पश्रिमवायव्ये पृथ्वीमण्डलस्यौ केतु शनैश्चरौ उत्तरेशान्यां नाय न्यो शुक्रवृहम्पनी ऊर्वशुन्यमण्डले राहुग्धःशून्यमण्डले कालाग्निस्तथाऽत्र वायुवलये ध्रुवोऽगम्स्या नक्षत्राण्यष्टाविंशति : द्वादश राशय : षोडश कला दश दिग्लोकपाला : नन्दि महा- कालघण्टाकर्णभनिन . क्षेत्रपाला दुल्यो हारीती सर्वसिदयश्चेत्यादय :' सार्वत्रिकोटिभूतविशेषा नानावचिहम यानाः । अत्र चन्दा दया देवा बजासनस्था दें 123 व्यस्तु ललितपदस्था : । बामण्डलाय वटि विच्छादेव्य: । नत्र पूर्वस्यां वेदिकायां द्वारस्य दक्षिणदिग्देशे विद्वेषच्छा नांग्य, अंशुकला म्पर्शवप्रेष, कायकड्यनेच्छा चामुण्डेब, वदनकफोत्सर्जनेच्छा वैष्णवीय उच्चाटनेनानियलय । द्वारस्य वाम मंतापने छाऽतिनीलेख, स्पर्शेच्छा वज्रशृङ्गलेत्र, सर्वाङ्गक्षेपणेच्छा वारा- हीब, आदना" पानाम्येव, उत्सृष्टमछा काकास्येव । दक्षिणम्या द्वारस्य मध्ये स्लोम"नेच्छा पाण्डरेव, भोजनेच्छा रसवनेत्र, अङ्गमले"च्छा बाराहाय, नृपेच्छा कौमारीब, शोषणेच्छा जम्भनीय । थाम आकष्टी 123b छा भृकुटीय, धावनेच्छा रौद्राक्षीव, मूत्रविदशमने"च्छा शुकराम्यव, मंग्रामेछा गृधास्येव । पभिमायां द्वारस्य सम्ये स्तम्भनेण्छा लोचनेव, गन्धेच्छा गन्धवजेव, शयनेच्छा ऐन्द्रीय, पेयपिठा"वनेश्छा ब्रह्माणीव, बन्धनेच्छा स्तम्भनीव । बामे मेथुनेष्टा धर्मधातुवनेत्र, कीलनेछा मारीचीत्र, बजने"च्छा जम्बुकास्येव, अहि- बन्धनेच्छा गरुडास्येव । IC थोऽतिनीमाया 2 B F 3 B°° 4 B omits केतु ° 5C न्यस्थान 6 B*** 7 H omits area: 8 B 9 B Perencat IO CHET II B omits बाराहीब, श्रीदनेशा 12 B 'ये 13C 14 B'से* 15 B"शाय 16 B 'नगर्भने ' 17 C विचा' 18 C. " ·निष्पनयोगावल्या उत्तरस्यां द्वारस्य सव्ये' पुष्टीच्छा मामकीव, भूषणेच्छा पवनेच, आसनेच्छा रोदीव. राश्येच्छा लक्ष्मीरित्र, मृदुवचनेच्छा माम कीव । वा 124a 'मे वाद्येच्छा शब्दवजेत्र, बन्धनेच्छा चुन्दे'त्र, बहकलहच्छा व्याघ्रास्यत्र दारकक्रीड नेच्छा उलूकास्येव । एता : षट्त्रिंशद्देव्यो भाव्या : । यदुक्तं मारणेच्छा वनवान्वीश्वरी जन्यो पादनेछा विश्व- मातृजन्येतीच्छाद्वयं तद्यथायोगमिच्छान्तरयोरन्तर्भावितम् । न तु पृथग्भावितम् । अन्या अपि या : काश्चिदिच्छास्ता : सर्वा : पत्रिंशदिच्छाखेव यथायोगमन्नव्या इत्याकूतनैव । अन्तर्भाविता चोपलक्षणपरतयकेच्छा यदुक्तं - सप्तत्रिशदिन्छनि' '। अत एवोक्तं विमलप्रभायाम् - अपरमपि य 124 किश्चिमत्वकृत्यमिच्छा तसत्र योगिनीकृतमन्त्रधातुवशादिति । अत एव र जोमण्डले न्याम यानि पत्रिंशदेव बी जान्युक्तानि । किन्तु तत्र कीलनेच्छाया : मैं इति बीजम्य पूर्वद्वारे वाम न्यास उक्को वचनेष्ठाया : के इनि बीजस्य दक्षिणद्वारे वामे अहिबन्धनेच्छाया : लैं इति बीजम्योत्तरद्वार वाम । न मिला देवीभावनायाम् । यदुक्तं विमलप्रभायाम्-सप्तत्रिंशदिच्छावामण्डले स्वस्वकुलभेदेन म्यस्यति विवति । एतच सर्वमवश्यामित्युपगन्तव्यमन्यथा बहुधोक्तपत्रिंशदि 1251 कस्यादिवाक्यानां परस्पर विरोध : स्यात् । आसामिच्छानां निवर्तनस्वरूपा: प्रनीछा : षट्त्रिंशत् कायमण्डलदिए पूर्ववत् स्वकुलवशात् । स्वस्वदिक्षु चक्रेशादितथागतेभ्योऽन्या : सर्वा देवता विचित्ररत्नमुकुटिन्य : । इह यदा भगवान् कालचक्रो वज्रसत्त्वस्वभावो व्यवस्थाप्यते तदा हरितवर्णोधाभ्यन" मुद्रितः । एवं विश्वमाता यदा त्वक्षोभ्यस्वभावा तदा नीलाक्षोभ्यमूर्त्या वनसत्वेन । एवं विश्व- माता धर्मधात्वीश्वरी"स्वभावा । एवं हि ज्ञानविज्ञानयो": परस्परमुद्रणं भवति । तदु 125क्तं विमलप्रभायाम्-परमजिनप्रतिज्ञानभवा" विश्वमाता ज्ञानधातुर्विज्ञानधातुरिति । अत्र ज्ञानं शून्यताकरुणैकरसाक्षरमहासुखज्ञानम् । यदा तु कालचक्री विज्ञानस्कन्ध- स्तदा विश्वमाताऽऽकाशधातुबज्रधात्वीश्वरीस्वभावत्यर्थ: । अत एवोक्तमालिङ्गिना बनधास्त्रीवर्या विश्वमात्रेति वज्रधात्वीश्वर्या सार्ध विज्ञानं गर्भप महासुखचक्र इति शेष :"। अमोघसिद्धिरत्नेशवैरोचनामिताभा हरिताक्षोभ्येण मुद्रिताः । अथवाऽमोघसिद्धीरने. शेन रत्नसम्भवोऽमिताभ 126a ]न वैरोचनोऽक्षोभ्येण हरितेन । IC मध्ये 2 B°न' 3B "इये 4 बन्ने' 518 "कोश' 6C"मीजेनी" 7Cच्छास्वेव and repeats ययायोग...... कृतेनैव। 8C नस्येच्छा' १C बाकाय". To C "स्वर्णाभ्येन ? II B 'भातु12 B शानयो : only r3 B स्कया 14C मुक इति.

·कालचक्रमण्डलम् ममन्तभद्र : शब्द वा सुम्भराजोऽतिनीलाऽनिला रुद्रो जम्भलो विजयनागश्च नीलाक्षाभ्यमूर्त्या वनसत्वेन मुद्रिताः । अम्रपाणिर्धर्मधातुबमा उष्णीषचक्री रौद्राक्षी विष्णुर्यमो जयनागश्च हरिताक्षोभ्येण । अपराम्तु देवता : कृष्णा अमोघसिद्धिना रक्ता रत्नसम्भवेन पीता वैरोचनेन श्वेता अमिताभन । एले 'पण्मुद्रिणस्तथागता : सोष्णीषा श्वीवरधारिणो धृतभूस्पर्शादिमुद्राः । भगवतश्चक्रेशम्य ही हैं। म 126b त्रान्तरन्तु विस्तरत्रासान्नोक्तमिति । कथ्यमाना'ऽपि तथा अमेया मूर्तिसम्पद: । अम्भावहत्यम्बुवारिधेरक्षयं पय : ।। श्रीवजन्मूय॑मृतप्रवाहा- दुदश्चदुबै ः सुकृतामृतौधै : । निःसीममूर्येव परस्पराभि: परार्थकृत् स्यादभय : कृतीश: ।। ॥ इति कालचक्रमण्डलम् ॥ समानेयं निष्पन्नयोगावली । कृतिरियं महापंण्डिताभयाकरगुप्तपादानामिति । rC Asपमु' 2 C स्वकीया 3 B'त्रा4 C °सूर्या' 5 B ° मूर्ध्वमि' 6 The post colophon Statement in Ms. C. is as follows: -fa spitfaleqer योगाम्बली ममामा ! मम्वत ५९५ मिति वैशाखकृष्णशनिश्वारावारथ्वसुन्हुथ्वपुस्तकलिखितसिद्धयेकाजुलो शुभम् । B adds after the name of the author the following:- ये धमां हेतुप्रभवा हेतु तेषां तथागतो यवदत् । मेषा बायो निरोध एवं वादी महाश्रमण : [[ 127a] | अब्ने मातृभुजगगनैकवत्सरे नमे कृष्णमासप्रतिपदायाँ तिथौ उत्तराषाढारक्षत्रे वैधृतियोगे भीमवारे श्रीमयमिथुने चन्द्रधनु तरिने सम्पूर्ण सिदेति । लिखितयं भी बाहाललोल ब्राह्मचक्रमहाबिहारोल्पा द्विजवरवंशोडू श्रीवज्राचार्यः रत्वीरसिंहेन अयं निष्पनयोगाम्बरतन्त्रपुस्तके लिखापितमिति । स्वस्ति धीगिरिराजचकचूगमणिनरनारायणेत्यादि विविधविरुदावलिविराजमानमानोन्नत श्रीमन्महा- राजाधिराज श्री श्री श्री पृथ्वीवीरविक्रम[ 127b]शाह प्रभुठाकुरस्य विजयराज्ये[ 128] ।

·No text on this page.

·INDEX अकुरक (रिक) अक्षता ८६ / अपराजित अक्षयमति ४६, ५०, ६७ | अपराजिता अक्षोभ्य ३, ४, ५, ७, ८, ११, १३, अपायाह ६६ १४, १६, २१, २२, २३, अमावास्या ८८ २८, ३१, ३४, ३८, ३९, अमित ५५ ४१, ४३, ४६, ४७, ४९, -प्रभ ४६, ५०, ६५ ५२, ५३, ५४, ५५, ६५, अमिताभ ३, ४, ५, ७, ८, ९, ११, ७८, ८०, ९२, ९३. १३, १६, २१, २३, २६, 'किरीटिन् २८, ३१, ३४, ३६, ३८, --मूर्ति ४१, ४३, ४५, ४६, ४७, अगस्ति ४८, ५३, ५४, ६५, ७७, अमि ६१, ७३, ८८ ७८, ७९, ८०, ८५, ८६, अघोरी ३३ ९२, ९३. २७, ७९ अमितायु ३४, ७८, ८६ अङ्कुशी ७५ | अमृतकुण्डली २४, ५१, ५३, ७८ अचल २, ६, ७, ८, २४, २१, नैवेद्या ८३, ८९. -प्रभ ६७ अजया -फला अजनाभ ७५ अमोध अतिनीला ९०,९१,९३ -दशी ४६, ६६ अतिबल ८३ -सिद्धि ३, ४, ५, ७, ९, ११, -क्रोध ८६ १३, १६, २२, २८, ३१, अतिबला ३४, ३८,४१, ४३, ४५, भनङ्गा ८७ ४६,४७, ४८,५३, ५४, अनन्त ७२, ७६,९० ५५,६५, ७८, ८०, ८५, अनलार्क २४ ८६, ८९,९२, ९३. भनिला ९१,९३ अर्कमसि ४०, ४१ अन्तर्धानमसि अवलोकित - ८६ ८६ ६५ ·२ (७ २७, ८० ९२ २३ madan १० २०,६२, ७३ ७८ ४१ ooo m अहल्या आकाशगर्भ धातु वासिनी आदर्शज्ञानादिस्वभाव आदर्शी आदित्य आरोलिक आलो इच्छादेवी -अङ्गमलेच्छा -अंशुकेच्छा -अहिबन्धनेच्छा -आकृष्टीच्छा -आसनेच्छा -उच्चाटनेच्छा -उत्सृष्टभक्तेच्छा -ओदनेच्छा -कायकण्डूयनेच्छा -कीलनेच्छा -गन्धेच्छा -दारकक्रीडनेच्छा -धावनेच्छा -नृत्येच्छा -पुष्टीच्छा -पेयपिप्लावनेच्छा -बन्धनष्छा -बहुकलहेच्छा -भूषणेच्छा भोजनेच्छा -मारणेच्छा --मूत्रविट्शमनेच्छा -मृदुवचनेच्छा ९२ -मैथुनेच्छा ९१ -राज्येच्छा ९२ वज्रधात्वीश्वरीजन्योत्पादनेच्छा ९२ वञ्चनेच्छा ९२ -वजनेच्छा ९१ -बदनकफोत्सर्जनेच्छा ९१ वायेच्छा -विद्वषेच्छा ९१ -विश्वमातृजन्येच्छा ९२ -शयनेच्छा ९१ -হ্যাথা ९१ -संग्रामेच्छा -सन्तापनेच्छा ९१ -सर्वाङ्गक्षेपणेष्ठा ९१ -स्तम्भनेच्छा ९१ -स्तोभनेण्छा ९१ -स्पर्शेच्छा ९१ ९१,९२ mi- ९१ mwwe ९१ | इन्दुमसि २०, ३४,६०,६१, ७७,८७ ९१,९२ ९१ ९२ ९१ ६१, ७४ इन्द्राणी ईशान उग्री उदयमसि उपनन्द उपेन्द्र ९२ ९१,९२ ९२ २०, ७७ ७३ उमा ९२ | उरगमसि ९१ | उर्वशी - m ९२ उलूक ९१ | उलूकास्या २७,८०,९०,९२ ·३ उलूकी उष्णीष -उद्गत -ओज " ३३ ३४ ७६,९० ४४, ४७, ४९, ५३ - -तीक्षण तेज तेजोराशि २७, २८,८०, ८१,९०९१ Somew ७७, प ANIN -महा -महोद्गत -विकीरण -विजय -विम -सितातपत्र -হ্মখন १२, ३२ कपाली ७, ५२, ५४ | कम्बोजी ५४ | करकभैरव ५४ / कर्कोटक ६६ / कर्मवज्री काक ६६ काकास्या ५४ कामदेव ६६ कामा ६६, ६७ कामिनी ५४ काम्बोजी काय कारण्डव ६७ / कारिणी .५४ / कार्तिकेय कालकण्ठी ६६, ६७ कालचक्र कालरात्री २, ६, ८,२४, ५२, कालाग्नि ८३,९०. काली ९३ / कालो ३८ किलरराजेन्द्र ३९, ६५ कीर्ति कुशी ७६ कुबेर ८७,९१ | कुमारी कुम्मक २६ कुर (७ कुरुकुल्ला ८७ कुलिक ७७ | कुलेश ३० कर्म २३, ३० १२ २८, ७८ ७६ ३० ६२, ७२, ८८ ४२ ८३, ९२ ३० ९१ ४२, ८८ ४१ चक्री "विजया उष्णीषा PHONELORA ७७ एकजटा २०, ३४, ६१,७३, ७७, ८९ ऐन्द्री ऐरावती कहाली कनकाबती कपाटा कपालिनी ८३ ७६ १७ ७२, ७६, ९० ११, १४ ·२५ २६, ७९ ५०, ६५, ६७ ८८ १९ ८७, ८९ ३८ - ३, ५, ७,८५,८६, ९१ 0 कृष्णदीप्ता खबज्रक् कृष्णा ३४, ४१, ८४, ८८, ९३ | खर्वरी केतु गगनगड केयूर ७२ गगनवत्रिणी केलिमाली गङ्गा कौबेरी ८९ गज कौमारी ६२, ६८,८७,८९,९१ गणनायक क्रुद्धानन २४ गणपति क्रोध १, ५, ६, ७, २५, ५२, गणेश ५४,६५. गणेश्वर -उष्णीषचक्रवर्ती ६० गण्ड त्रैलोक्यविजय ५९ गन्धतारा पद्मान्तक ५९ गन्धर्वराजेन्द्र परमाश्व ६० गन्धनमा -प्रज्ञान्तक गन्धहस्ति यमान्तक ६९ गन्धा -वज्रज्वालानलार्क ५९ -विघ्नान्तक -सुम्भराज गन्धी ६० हेरुकवज्र ६० गरुडास्या क्रौञ्च केशमार १४ गवय क्षपणक गायत्री क्षितिगर्भ ६, ७, ८५, ८६ गीता खगर्भ खगानना २७,८० गुरुवना खट्वामराक्षस खड्धर गृध्र खड्गी ९१ गृध्रास्या खण्डकपाल खण्डरोहा २६, २७, २८, ७९, ८० गौरी खद्योता ८४ १०, ११, १८, ३३, ४५, ६१,६५, ६७, ७५, ८६. - ९.१ गरुडेन्द्र ८८ ५८,६५, ६६, ७६, ८७. ६९ ३४, गुल्मसि ९०, ९१ २७ गोधा १५, १६, २०, २१, ३६, ७५, ८४, ८८,८९.

·२०, ६२, ७४ ४६, ५०, ६७ . ८८ ७५, ९१ ६३ १८ ६२, ९१ २३, ३०, ३१ २० ७६ ६३ ग्रहा: चन्द्र -सूर्य ९१ चन्द्रप्रभ -चन्द्र ९१ चन्द्रप्रभा ९१ | चन्द्रलेखा -बुध ६२,९१ चमरी -बृहस्पति ९१ चर्चिका -शुक्र ९१ . चलेन्द्र -शनैश्चर ९१ चान्द्री राहु ९१ चामुण्डा केतु ९१ चिन्तामणि घण्टाकर्ण ३४, ९१ चित्रलेखा घोरडाकिनी १२, ३२, ३३ / चित्रसेना घोरी ३३ चित्री घस्मरी १५, १६, २०, ७५ चिल्ल चकोर ७६ | चिविकुण्डली चक्रडाक चीवरमसि चुन्दा चक्रवर्तिनी २७, ८०, ८१ चूषिणी चक्रमिणी २७, ८० चौरी चक्रवाक ७६ / छन्दोदेव चक्रवेगा छाग चक्रेश ११, १९, २८, ९२ | जगरपालिनी -"विभुज २१ जम्बुकास्या "चतुर्भुज २१ जम्बुकी 'पडुज २१ जम्मक चक्रेशा जम्मकी २९, ४३ चण्डाक्षी जम्मनी चण्डालिनी जम्भल ३२ चण्डाली १२, १५, १६, २०, ३३ जय जयकर चण्डेश्वर ३४ जयनाग चतुर्भुजा २३ । जलदवती ४९, ५२, ८९, ९२ १२, ३३ १५, १६, २०, ७५ ३४ ७६ ७४ ९०, ९१ १२, ३२ ८३, ८६ ८६ ९१ ९३ ६०, ६३ ९३ ·६ ३० ३, ५, ७, ९, ११,४९,५३, ५५, ७७, (५,८६,९१. ३० ४१ ८८ ६९ जालिनीप्रभ ५०,६७ ताडका जालिनीप्रभा ४६ तारनेत्रा जिनजिक् तारा ज्येष्ठी ज्वरेश्वर तारिणी ज्वलज्ज्वला २१ तालिका ज्ञानकेतु ५०, ६७ तालो ज्ञानडाक ७९, ८१ | तिलोत्तमा ज्ञानडाकिनी १२, ३२, ३३, ३४, ७९ / तुम्बुरेश्वर ज्ञानधातु ९२ तेज झानसत्त्व ७,९/ तेजोमसि झंकारभीषण ३४ तोतला टक्किराज २, ६, ७, ८, २४, ५१, त्रैलोक्याक्षेप ८३, ८९. त्वरिता टकिरुद्र ३४ दण्डवत्रामी डमरुडम्बर ३४ दशक्रोध डाक दीपतारा डाकिनी २६, २७, २८, ३२, ३३, दीपा ३५, ७२, ८०, ८१. -ज्ञान दीपिनी -पद्म ८. दुर्जया -बुद्ध ८० देवपुत्रमार रनं ८० दंष्ट्राकराल -वज्र ८० द्रुमध्छाया -विश्व ८. द्वारदेवी डाकिनीजालसम्बर २८,८१ द्वारपाली डाम्बज्र १षकालारि डोम्बिनी १५ धनद डोम्बी १६, २१, ७५ धनुर्धर ढक्काभयानक ३४ धरणीधर तक्षक ७२, ७६, ९० धर्मधातुबन तडित्करा ७६ / धर्मधातुवा ११, १८, ३३, ४७,६१,६५, १२, ३३ १४ ३४ ३१ ३१ २०,६३ ३४ ८५ ३, ११,९१,९३ ·-आर्द्रा -पुनर्वसु -पुण्या ६४ ६४ ६४ ६४ . -आश्लेषा ६४ ६४ - - -- धर्मधातुवागीश्वर धर्मधात्वीश्वरी धर्मवत्रा धर्मवनी ४४, ४७, ४९, ५३ धर्मा १० धर्मोदया ७६ धारिणी अक्षयज्ञानकरण्डा -अनन्तमुग्वी -उष्णीपविजया --चुन्दा -~-जागली -पर्णशबरी -प्रज्ञावर्धनी -मारी नोल्का -सर्वकर्मावरणयिशोधनी -सर्वबुद्धधर्मकोपयती -सुमती धूपतारा धूपा १०, ११, १८, ३३, ४७, ६० ६५, ६७, ७५, ८६. धूमा भूति ६४ ६४ ६४ ६४ ६४ ६४ -मघा -पूर्वफाल्गुनी ---उत्तरफाल्गुनी हस्ता -चित्रा -स्वाती -विशाखा -अनुराधा -ज्येष्ठा -मूला -पूर्वाषाढा -उत्तराषाढा -अभिजित् -श्रवणा धनिष्ठा -शतमिषा -पूर्वभाद्रपदा -उत्तरभाद्रपदा रेवती नना ६४ ६४ mew Ince ६४ ६५ ६५ २० ७२ ६२ नन्द ७५, ७६ / नन्दिकेश्वर नन्दी नाग ७५ -अश्विनी -भरणी -कृत्तिका -रोहिणी -मृगशिरा ६४ ६४ ६४ ६४ नागवन निल्या नील नीलकण्ठ ८८ ४८, ९० ६८ www ·- D ansar क नीलदण्ड २, ६, ७, ८, २४, २१, -उपाय ८३, ८९. -क्षान्ति नीलदण्डा ९० -ज्ञान नीला ९०, ९३ दान नीलाक्ष ९१ -ध्यान नृत्या १०, ११, ३३, ४६, ४७,५८, ६५, ६६, ७६, ८७. -प्रणिधान नैरात्मा १६, १७, २०, २१ -बल' नैति २०,६१,७३, ७७,८७,८८ पश्चडाक -वज्रकर्म पश्चरक्षा ४२ -वीर्य पटधारिणी -शील पदाक्रममसि पाशिनी पन ७२, ७६, ९० पिङ्गला पद्मडाक ७६, ८०, ८१ / पिचुवन पद्मडाकिनी २२ | पीतदीप्ता पद्मडाकिनीक पीता पप्रधर पीताम्बरा पद्मनर्तेश्वर २७, ७८, ८० पुलसी १५, १६, २०, २१, ३३, ७५ पद्मनेत्री ८८ पुरन्दर पद्मवती ७४ पुष्णतारा ३८ पमा पुष्पा १०, ११, १८, ३३, ४७,६०, पमान्तक २, ३, ६, ७,८,२४ पोशा ८८ पूतना परमशाश्वत ७८ पूर्णभद्र परमाश्व ७८ | पूर्णिमा ८८ पराक्रममसि पृथ्वी २०, ७० पाणजि ७६ | पृथ्वीवजा पाण्डरा ३, ५, ७, ९, ११, ४९, ५३, प्रचण्डा २७, ७९,८८ ५५, ६५, ७७, ८५,८६,९१. प्रचण्डाक्षी २६ पातालवासिनी २३ । प्रशाक् ७८ पारमिता ६५ प्रज्ञान्तक २, ३, ६, ७, ८,२४,८३ ·९ ASHA mom Pa- प्रति प्रतिभानकूट प्रतिसंवित् अर्थ -ધર્મ -निरुक्ति -प्रतिभान" प्रभावती प्रल्हाद प्रियदर्शना प्रीति फणि अनन्त वासुकि तक्षक -कर्कोटक % % % * * * * * * * * * emaina PNAINA ८४ -अक्षयमति ५८ ४६,५०, ६७ --क्षितिगर्भ ५८ -आकाशगर्भ ५७, ६५ -गगनगञ्ज ५७,६५ रत्नपाणि सागरमति २८,६५ -वज्रगर्भ -अवलोकितेश्वर -महास्थामप्राप्त ३० -चन्द्रप्रभ ६० -जालिनीप्रभ ----अमितप्रभ ६३ -~-~~-प्रतिभानकूट ---सर्वशोकतमोनिर्घातमति -सर्वनिवरणविष्कम्भी ५९ ६३ ब्रह्मा १४, २०, २५, ३४, ६०,६१, ६३ ७२, ७७, ८९. ६३ ब्रह्माणी ६२, ८७,९१ भद्रपाल ४६, ५०, ५३, ६७ ६३ भयभीषण भल्लक ७६, ९१ भीमदर्शना ६३, ७७ भीमा ३०, ७०, ८७ २३, ३० भूतडामर ७२, ७४ भूताधिपति ७४ ७५, ७९, ८१ भूमि २२, ७९ -अधिमुक्तिचर्या ७८ -प्रमुदिता ८८ -विमला ६२ -प्रभाकरी -अचिष्मती -सुदुर्जया mami www -महारथ शपाल कुलिक बलभद्र बलि बुद्धकपाल बुद्धकपालिनी बुदडाक बुदडाकिनी बुद्धनाय बुद्धि बृहस्पति बोधिसत्व 5 5 5 5 5 5 ·१० -अभिमुखी महाबल २, ६, ७, ८,२४,२७, -दुरङ्गमा ५१,८३, ८९. -अचला महाबला २७, ८० —साधुमती ५५ महाभैरव २७, ८० -धर्ममेघा ५६ महाभैरवी २७, ७९ -समन्तप्रभा ५६ महामन्त्रानुसारिणी ४२,४३ भूषणा महामाया २२ भृकुटी ७, ४९, ५३, ८९, ९१ महामायूरी ४२,४३ भृकुटीतरङ्गा १८ महायशा ४२ भृङ्गी ६२, ९१ / महायोगीश्वर भेरुण्ड ९१ महावीर मङ्गल ६२ महावीर्या मञ्जुघोष ६,५०, २४, २५, ६५ महाशीतवती मञ्जुघोषा महासाहस्रप्रमहिनी ४२,४३ मजुवज्र १, २, ४, २५, ४८,५०, ५२ महासुख ११ मजुवज्रा ३ महास्थामप्राप्त ५०,५३ महाहासा मत्सरो महिप मधुकर मनोज्ञा १८ महोदधि ३० मनोहादनकरी माणिभद्र १८ मानक मयूर मानवक मरीची ८४ मर्कट मानुषीमुवा मामकी महाकाल २६ महाकाल २४, ६२, ९१ ८६, ९२. महाचीवरमसि माया महादंष्ट्रोत्कटभैरव मार १४, २० महानासा २६, ७९ मारीची ४०, ४१, ८९,९०, ९१ महापा ७२, ९० माला ४६,४७,५८,६५, ६६ महाप्रतिसरा ४२ ७६, ८६. मञ्जुश्री ७५ ६०, ६३ / महेश्वर ·७८ ७५ | रत्नपाणि १०, ११, १४, १८, ७६ रत्नमाला १०, ११, १४, १५, ७६ रत्तवज्र ७५ | रत्नवजी मीन मुकुन्दा मुरजा मूपक मृग मृगपतिगमना मृत्युमार मैत्रेय मौनवद्र रत्नसम्भव २७, ८० ४४, ४७, ५३ ५,११, २३, ४१, ४४,४६, ४७, ४८, ५३, ५४, ६५, (५, ८६,९३. यम १४ ६, ७, ४६, ५०, ५३, ६६ रत्नश्री ६८ रत्नेश २०, ३४,६१, ७३, ७७, ८८,९३. २७, २८,८० २७, ८० रत्नेश्वरी २७,८० रत्नोल्का २७, २८,८०, ८१ रम्भा १, ३, ६, ७,२४, २५, २१, रसवज्रा ५२, ५४, ८३. रसा ८, ३६ राक्षसी ३६ रागकालारि रागवजा ३७ राजन्ती ३, ४, ७, ८, ९, १३, १६, २१, २२, २८, ३१, ३४, ३६, ३८, ३९, ४१, ४३, ७७, ७९, ८५, ९२. ७४ ४९, ५३, ७६ यमदाही यमदूती यमदंष्ट्री यममपनी यमान्तक ३, ६, ७, ८६,९१ १०, ११, ६५ ANDU यमारि -ईर्ष्या बड़ी -दण्ड -प Rimom -मोह योगाम्बर रक्तदीप्ता ९ १२ ६३, ७३ २०, ७७, ८४, ८७, ८९, ९३ ६२ २० ३, ५, ७, ८५, ८६, ९२ ३०, ७९. ९०,९२, ९३ ८८,९२. २७, ७९. ८८ (७, ८८, ८९, ९२ ३६ रुद्राणी ३२, ३४ रूपवज्रा ३४, ४१, ९३ / रूपिणी ६०, ८४ / रौद्राक्षी ७८ रौद्री ७६, ७९, ८१ / लक्केश्वरी २२, ७९ लक्षणा ७८ | लक्ष्मी रति रमडाकिनी रमक ·लामा २७, ७२ ७,८,९ ४५, ५४,६९, ७८ लास्या वज्रधर्म लीना लोकेश्वर लोचना ४६ ६९ १०, . वज्रकर्म वज्रकान्ति वज्रकाल वज्रकाली वज्रकुण्डली वज्रकेतु वज्रगन्धा वज्रगर्भ ६८ " २६, ७९ वज्रदेह १०, ११, ३३, ४५, ४७ ५८, ६५, ६६, ७६, ८६. वज्रधातु वज्रधात्वीश्वरी ३, ४, ५, ७, ९, ११, ४८, वधूपा ४९, २२, २५, ६५, ७७, वज्रनागी (२, ८६, ९१. वजपम ४५,५४,६५ वज्रपाणि ૬૮ वनपाताल वज्रपाश वज्रपाशी २४, २५, ६८ वज्रपिाल ४५,५४,६९ वज्रपुष्पा वनप्रभ ४६,६७ वब्रबिम्बा वज्रभाप ६९. वनभीषण ६८ वज्रभैरव ११, १४, ३८ १७, २१ । बामहाक्रोध ३६ वनमाल २७, ७९ वनमुखी ६९ / वज्रमुष्टि वनमुसल ९, ११, १२, १३, १६, २२, वनमेखला ३२, ३३, ३४,८०. वनयक्ष ३८ बज्रयक्षी वनरक्ष ४५ वचरन २४, २५, ६९, ७२ वराग ६९ । बबरागी वज्रगात्रा वज्रगुरु वज्रघण्ट वज्रघण्टा वज्रघस्मरी वज्रचचिका वज्रजटिल वज्रज्वाला ६९ ७० ६८ ६९ वज्रडाक वज्रडाकिनी ६८ २४, ४५, ४७, १४,७१ वज्रतारा वज्रतीक्ष्ण वज्रतेज वज्रदण्ड वज्रदूती ४५, ५४ ४५, ५४,६५ ४४,५४ ११ ·वज्रराज २४, २५, २७, ७९ ४५, ५५ वराह वअरूपा वज्ररीदी वनवंश वनवंशा बज्रवाराही वज्रहास्य ६९ | वजहूँकार ६१ वज्रहेतु ९, ११, १४ । वज्रहेमा ६९ वज्रा ६९ बज्राकुश १४, २१, २६, २८, २९, | वज्राङ्कुशी १६, १७ ४६, ४७, ५५, ६५, ६७, ७० १०, ११, १४, ३८, ३९, ६९ ९०, ९१ ६९ वज्राक्षी वज्रानल वज्रानिल वज्राभा ७० २९ बनविकटा बनविनया बनविनायक बनवैरोचनी वनशब्दा बद्रशान्ति यनशुक्र वाला মুসহায় ६१ | बज्रामृत ११, १८, १९ ६८ ६८ वनसश्य बनसन्दोहद बासन्धि वग्रसरस्वती बज्रसाधु बब्रसुन्दरी बसूर्य वनसेना बसौम्य बसौम्या অসহা बस्फोट बस्फोटा ६८ वज्रामृता ६९ वज्रायुध २१, ४९, ५३, ८२, ९१ वज्रालोका ६९ वज्रावली ७, ८, ११, २७, ४४, ४६, वज्रावेश ५४, २५, ६५,७२, ८०,९३.वजावेशी वज्रासना ४५, ५४ | वज्रासुरी ३६ बर्ष्या ४४,५४ बोष्णीष ३० । बदाली ५४,७८ बरहारिणी ६९ वराली ६८ बराहमुखी ९, ११, ६८ बराही ६१ | वरुण ४७, ५५, ६७ वरुणा ११, १४, ३८, ४३, ४६, ६५ वर्ताली १, ४, ७ ४६, ४७, १५, ६५, ६७, ७१ ४३, ६९ ६९ ६१ २४,६६ ४० ७४ ४०, ४१ ४०, ४१ २०, ३४, ६१, ७३, ७७ ८८ ४५ / वशिता ·. . . -आयु ५६ । विज्ञानधातु ९२ -चित्त ५६ विद्याधरराजेन्द्र ६३ -परिष्कार ५६ विद्यारस्जी ४३ -कर्म ५६ विद्युत् ८८,८९ -उपपत्ति ५६ वन्मसि -ऋद्धि ५७ विभूति ७३, ७४ -अधिमुक्ति विमलशशधरा ८८ -प्रणिधान ५७ विरूपाक्ष -ज्ञान ५७ विश्वकर्मा -धर्म विश्वडाक -तथता विश्वडाकिनी २२, ८० -बुद्धबोधिप्रभा ५७ विश्वपमा वसन्त ६०,६३ विश्वमाता ८४, ८५, ९२ वाक् २८ विश्वरत्नी वागीश २२ विश्ववत्री वागीश्वरी ८८ विष्कम्भी वागुरा ७५ विष्णु १४, ६१, ६८, ७२, ८७, वात ७३ (९, ९३. वातक वीणा १०,११,१४, १८, ३३, ७६ वाद्या ८७ वीरमती २६, ७२,८० वायु २०, ६१, ८८ वेगवत्रिणी वायुवेगा २७, ७९ वेताली १२, १३, १५, १६, २०, वाराही ६२, ८७, ८९,९१ ३२, ३३, ३५, ७५० वासवी ८९ वेम २० वासुकि ७२, ७६, ९० वेमचित्री २५, ६३, ७७ विकटदंष्ट्री २६ / वैरोचन २, ३, ५, ७, ८, ९, १०, विघ्नान्तक २, ६, ७,५२, ५३, ८३ ११, १६, २१, २३, २७, विघ्नारि ८ २८, ३१, ३४, ३६, ३७, विजय ३८, ४१, ४३, ४४, ४६, विजयनाग ९३ ४७, ४८, ६३, ७२, ८०, विजयवज्र ६९ ८५, ८६, ८९, ९२, ९३. विजया ३०, ८७ -महा' ३१, ६६, ६७ monew ·वैश्रवण aী वंशा ६३ / श्येन ६२, ८७, ९१ श्वानास्या १०, ११, १४, १५, १६, श्वेतदीप्ता १८, ७६. श्वेता ७६ १५, १६, २७, ८०,९०,९१ ८४ ८८,९३ ३४ व्याघ्र ७६ षड्वत्र व्याघ्रास्या व्याघ्री (९ ६०, ७०, ७३, ८८, ८९ शक शशपाल शनैश्वर ९०, ९२ षण्मुख १२, ३२ श्री १४, ६५, ७३, ८९ श्रीचक्री ७२, ७६, ९० श्रीजयन्ती ६३ सत्त्ववजी १५, १६, २०, ७५ | सन्दंशा समन्तबुद्ध ३, ५, ७, ९, ११, ८५, समन्तभद्र ९२, ९३. शबरी ४४, ४७, ४९, ५३ ७५ হান্মর शब्दयमा ७८ ६, ७, ४६, ६५, ६७, ८५, ८६,९०, ९३. ६५ समन्तभद्रा ८८समुद्र शब्दा হাহাখমনা शशिनी शशिमण्डला शशिलेवा शाश्वत ८९ १८ सम्बर २६, २८ १८ | सरस्वती ७०, ७३ १८ | सर्वदुर्गतिपरिशोधन ७१ ४, १३, १६, २२, २८, सर्वनिवरणविष्कम्भी ५०, ८५, ८६ ३४, ७७, ७८,८५. सर्वशोकतमोनिर्यातमति ४६, ५०, ६६ ६२ | सर्वापायगतिगहनविशोधन ७१ ६९ सर्वापायह ४६, ५० ३० सागरमति ३० सारस ७६ ७६ / सावित्री ८८ १५ / सिता ४१ १६, २७, ८०,९०, ९१ | सिंह ७६,९१ ७६ / सिंहदुर्गा ७० ७५ / सिंहध्वजधारिणी ७४ २३, २७,८० सिंहास्या १५, १६ २७, ८० | सिंहिनी १२, ३२, ३३, ३४ शुक्र शुक्रया शुभमेखला शुभा शूकर शूकरा शूकरास्या शृगाल शेष शौण्डिनी श्यामादेवी ५० ·, सुखेन्द्र सुतारा सुदर्शना सुनेत्रा सुन्दरी सुभगा सुभद्र सुभद्रा सुमालिनी सुम्भ सुम्भराज सुम्भा सुरङ्गम सुरसुन्दरी सुरहारिणी सुराभक्षी सुरावैरी सुवीरा सूर्यहस्ता सौभद्रा सौम्यवदना सौम्या स्कन्धमार ६३ | स्थण्डिलेश्वर ८७ | स्पर्शवना ३, ७, ११,८२, ८६, ९१ ३० स्पर्शी १० स्फारनाद ३० स्फोटा ७६ ३० स्मृति स्वाश्लेषा ৩ २७, ८०, ८७ हयकर्णा ३०, ३१ हयकी २७ ७, ८, २५ हयग्रीव २७, २१, ८० २, ६, १२, ८३,९०, ९३ हयरूपा १९ ३८, ३९ हयास्या ६७ ७३ २०, ३३ ७४ हरित २७, ७९ हरिता २६, ७२ २७,८० इलाहल ७६ हारीती ६४ २३ हास्या १०, ११, ८६ १८ हिरण्यगर्भ १८ हेरुक २०,२१,२७,३०, ८० १४ -महामाया २२ १४, ७७ 15 Ram स्तम्भक स्तम्भकी स्तम्भनी ९१ । हंसवर्णा HAMARNERNATANTANICHAEONARSIODIOYA ·APPENDIX List of Deities with Sanskrit Names as illustrated in Vol. II of TWO LAMAISTIC PANTHEONS by Walter Eugene Clarke. (References are to page numbers ) 220 22 A Amoghasiddhi ( Buddha ) 32, 56, 115, Abhåsaraśmi (?) (Buddha) 33 126, 128, 138, 144 Abhåsvara (?) tathāgata Amoghatrāņa (?) Vajrapāņi 62 (Buddha) 34 Amoghavikramin ( Bodhisattva) 192 Abhayamdada ( Bodhisattva) 169 Amptabinduvajra 58 Abheda 26, 296 Amftakundalin 3II Abhimukha ( Bodhisattva) 167 Amrtakundalivajra 75 Abhimukhi I21 Ananda 27, 297 Abhyudgataraja (Buddha) 37, 254 Anangavajra ( Bodhisattva) Abhyudgatoşolşa (?) (Bodhisattva) 166 Anantasvaraghoșa ( Bodhisattva ) 162 Acala II8 Anantaujas 249 Agni (deva) 87, 165 Anantaujas ( Buddha ) Agra (?) matirajatathāgata Angaja 36, 292 (Buddha ) 35 Angāraka 66 36, 293 Angirodeva ( Bodhisattva) 155 Akarsani(?) ( devi ) 184 Ankusadharā 51 Akasagarbha (Bodhisattva) 8, 9, 56, Ankusi 94 273 Antarasādhana-Mañjughoşa 58, 232 Akasanctra ( Bodhisattva) 161 Anucărin (?) ( Buddha ) 35, 254 Akşayamati ( Bodhisattva) 132 Aparājitā 208, 290 Ak obhya (Buddha) 126, 129, 138, 244 Aparājita-Tārā 278 Akyobhyavajra 58, 168 Apāyañjaha (Bodhisattva) 143 Amitabha 244 Arthadarsin ( Buddha ) 26 Amitabha ( Buddha ) 32, 57, 142 Artha-Pratisamvit 134 Amitabha ( Bodhisattva) 147 Aryadeva 225 Amitäyus 240 Arya-Jänguli 283 Amitäyus ( Buddha) 188, 216 Arya-Sitätapatrā 286 Amoghadarsin 247 Asoka (Buddha ) 33 Amoghadaršin ( Buddha ) 20 Asokasri 250 Amoghadarsin ( Bodhisattva) 143 Asokasri (Buddha ) Amoghapåsa 267 Asokatathāgata (Buddha ) 35 Amoghapåsa - Isvara ( Lokesvara ) Asokottamasri Avalokitesvara ( Bodhisattva) 220 Aşgabhuja-Dharmadhātu-Vāgiśvara Amoghasiddhi 245 -Mañjughoşa 262 22 258 ·18 248, 307 IO Astabhuja-Mārici 285 Brahmajyotirvikridlitäbhijni Aştabhuja-Vajratārā 210 (Buddha ) 18 Aşțādaśabhuja-Padmanarteśvara 266 Brahman Aştakapi-Acala 311 Brahman (Buddha) Aştami Tithi 84 Brahman (deva ) 100, 156, 179 Ašvajit 27 Brahmaņurupa-( Mahakala ) 301 Avaivartikacakra-sambhavaſri (?) 255 Budha (deva ) 83 Avaivartikaśricakra (Buddha ) 38 Buddhabodhi 138 Avalokiteśvara (Bodhisattva) 7. II, Buddha läka (Buddha) 95 161, 195 Budhakapala 103. 237 Ayur-Vašitā 136 Buddhakapåla ( Buduha) Ayuşpati-Mahākāla 303 Buddhalocană 61, 109, 152 Buddhoşnişa ( Bodhisattva) B 162 Bahubhuja-Cundă (devi) 285 Bakula 40, 294 Cakradhararaj. (Buddha) 82 Bala-Pāramita 140 Cåmunda ( devi) 176 Bhadra 28, 294 Canda-Vajrapani ( chun) Bhadrapāla (Bodhisattva) 147 Candali 96, ito Bhadraśri Candanasıl 249 Bhadraśri (Buddha ) Candanasti (Buddha) 23 Bhadrasvareśvara (?) rāja- Candikå (devi) 307 Manjughoşa 262 Candra (deva) 89, 182 Bhagavad-Bhayanāšana Candrakanti (? ).Tara 276 Bhagavad-Mahākäla 300 Candraketu or Sasiketu (Buddha) 33 Bhairava 235 Candrakirti Bhairavavajra 68 Candraprabha Bhairavavajra (Buddha) 46 Candraprabha ( Bodhisattva) Bhaişajyagurutathāgata (Buddha) 34 Candravairocana (Bodhisattva) 196 Bhaişajyaguru-Vaiduryaprabharaja 259 Carcik. 72 Bhayadavajra 76 Caturbhuja Acala 312 Bhinnaklesa (?) (Buddha ) 39 Caturbhuja-Acala vajra 203 Bhramarasvara-Manjusri (Bodhi Caturbhuja-Amitayus 240 sattva) 218 Caturbhuja-Avalokitesvara 190, 264 Bhrkuti 171 Caturbhuja-Avalokitesvara (Bodhi. Bhşkuti ( devi) 160 288 sattva) 199 Bhutadămara-Vajrapăņi 242 Caturbhuja-Cintamanicakra Tara 210 Bhutadämara-Vajrapani ( Buddha) 152 Caturbhuja-Cintamanirajni 282 Brahmadatta 248 Caturbhuja Cunda (devi) 284 Brahmadatta (Buddha ) 24 Caturbhuja-Cunda 232 Brahmajyotirvikriditabhijña 251 Caturbhuja-Mahäkåla 301 ·19 306 Caturbhuja-Maitreya 273 Dharmadhātuvāgīśvara (Buddha) Caturbhuja-Namasargiti-Manju- 115, 124, 241 ghosa 263 Dharmaghoşatathāgata (Buddha) 35 Caturbhuja-Prajnaparamită 287 Dharmakīrti 226 Caturbhuja-rakta-Avalokitesvara Dharmakirtisāgaraghoşa 259 (Bodhisattva) 219 Dharmameghā II8 Caturbhuja rakta-Lokesvara 266 Dharma-Pratisamvit 134 Caturbhuja-Váyu ( deva) 102 Dharmarāja 70, 302 Caturmukhăştabhuja-Hayagriva Dharmasāgarāgra (?) mativikridi- 193 täbhijñārāja 259 Caturvimsatibhuja-Ekajaţă (devi) 284 Dharmavajrī I22, 290 Caurt 92 Dharmavasitā 137 Cinakrama-Tară 282 Dhitika 298 Cina Tara 218 Dhſtarāştra Cintamani-Avalokitesvara 268 Dhūmāvati (devi) 302 Cintåmanicakra-sita-Tara 282 Dhûpā 67, 91 Citipati 309 Dhvajāgra (?) (Buddha ) 126, 201 Citra (?) (devi) 184 Dhvajāgrakeyūrā 200, 289 Citta-Vasita 136 Dhyānābhyudgatarāja (Buddha) 38 Cittaviºrămana-Avalokitesvara 268 Dhyāna-Päramitā 117 Cittotpada (adhimukti?).Vasita 133 Dipā 67,90 Cittotpädacaryābhūmi 124 Dipankara ( Buddha) 32 Cada panthaka 40, 295 Dipayugmadharā 88 Cunda (See Bahubhuja, 285 Dombini Caturbhuja ) 222, 284 Dombipāda Drdha-Pfthivi (devi) 305 Duḥkhadahana-Tārā 280 Dundubhisvara ( Bodhisattva) 194 Dakin 97, 238 Durangamā I21 Däna-Paramita I 20 Durdāntada maka ( Bodhisattva) 168 Dandadhara-Bhairavavajra 48, 73 Durgottāriņi-Tārā 221, 283 Davda (dhara ]-Mahakala 300 Dūti(?) or Ceți (?) 47 Dandadhara 47 Dvādaśa (deva) 99 Darstrådhara 47 Dvă daśabhuja-Mārīci 207 Dasabhuja-Marici 222, 285 Dvāradhara 108 Dasam Tithi 84 Dvăratălakadhara 108 Dhanada 297 Dvibhuja-Dharmadhātuvāgisvara Dhanada -Tárå 283 (Buddha) 221 Dhanasrl (Buddha ) 18, 251 Dvibhuja-Ekajațā 222 Dhanus (deva ) 83 Dvibhuja-Maitreya 273 Dharmadhatu 85 Dvibhuja-Mārici 285 96 228 ·20 46.5+ 55 189, 199 274 236 Dvibhuja-Padmanarteśvara- Guhya-Manjuvajra (Buddha) 45, 54 Avalokitesvara 265 Guliyasadhana-Hayagriva 240 Dvibhuja-Parnaśabari 287 Guhyasādhana-Manjughoşa 261 Dvibhuja-Prajñāramitā 287 Guhyfsadhana-Manjusti ( Bodhi. Dvibhuja-Pratisarā 289 sattva) Dvibhuja-Srimatidevi 302 Gulyasamāja-Aksobhyavajra Dvibhuja-Vajrasarasvati 288 Guhyasamāja-Lokesvara 233 Dyuti (?) (Buddha ) I 22 Guhyasamaja Manjuvajr. 232 Guhhya-Vajraksobhya (Buddha) E Gunaprabha (Buddha) 30, 220 Ekādaśa deva) 99 H Ekādaśamukha 268 Ekādasamukha-Avalokiteſvara Halahala-Lokešvara 2005 Hariharivahana-I.okesvara 200 Ekajaţă (devi) 284 Häriti (deva ) Ekavira-Bhairava 236 Hastivähana-Samantabhadra Ekavira-Bhairavavajra 69 Hayagrivavajra 59. 164, 172, 198 Hemantadevi Hevajra Gaganaganja (Bodhisattva) 136 Hurikára vajra 55 Gaganarāja 268 Hurnsvaranådini. Tärä 277 Ganapati (deva) 153 Gandha 68 Indra ( mahiyakyasenapati) 215 Gandhahastin (Bodhisattva) 135 Indraket udhvaju Garbha (?)-Hevajra 236 Indraket udhva jarðja (Buddha ) Garuda-Samvara 234 Irşya-Bhairavavajra 53. 71 Garuda-Samvararāja (Buddha ) 93 Isvara (deva) 158 Garudayuta-Vajrapāņi 62 Isvara (Lokesvara )-Avalokitesvara Gauri 72, 92, 105 (Bodhisattva) Gautamadeva (Bodhisattva) 156 Gavāmpati J 27 Ghanțădhara-Bhairavavajra 48 Jagaddama-Vajrapåni 154 Ghanțāpāda 91, 228 Jagadvasi (? ). Tärå 278 Ghasmari 92, 100 Jalinidhara (?) Gita 63. 94. 146 Jaliniprabha (Bodhisattva) 132 Gopaka 25, 296 Jalinfprabhakumira 172 Grahamātrkā 292 Jängull 204, 217 Guhya-Akşobhyavajra (Buddha) Jänguli-Tara 281 Guhya-Isvara (Lokeśvara )-Avaloki Jaya (devi) 179 teśvara 58 Jayada Guhya-Mañjuśri ( Buddha) 45, 116, 124 Jayoşnişa (Buddha) 129 ·21 48, 74 *146 300 Kļşņāri Jinamitra 303 Ketugraha.( deva 99 Jinasẵgara - Avalokitesvara 105, 233 Khadgadhara-Bhairavavajra Jinasagara-Avalokitesvara Khadiravaņi-Tārā 276 (Buddha) 82 Khasarpaņa-Avalokitesvara Jinit Vajradhara 232 (Bodhisattva) 202, 264 Jolinadikini 237 Krakucchanda 257 Joänākara ( Bodhisattva) 192 Krodhacandravajra 163 Jnanaketu ( Bodhisattva) Krodhamahābala 310 Joana Paramita I21 Krodhāparajitā ( devī) 183 Jnana Vasita 137 Krodhāparājitavajra 182 Jvalanala (?) ( Buddha) 139 Krodha-Vajrapāņi 62 Jvalinala ( Vajrajvälånalärka ?) 312 Krsnacārin or Krsna pāda 228 Jvälánaloşnişa (?) (Buddha) 130 Krşna-Dharmarāja 175 Jyotisprabha (?) ( Buddha ) 29 Krşņa-Garuda 106 K Krşņa-Jambhala 310 Kșşņa-Jambhalavajra 196 Kakasya-Karmanātha 235 kala 298 Krşņāri-Bhairavavajra 69 Kalacakra 233 Krşņārivajra ( Buddha ) 45 Kaladhvaja (?) or Kälaketu (?) 47 Krsna-Takşad ( Raudrāntaka- Kaladhvaja (?) or Kalaketu (?) Mahākāla) 301 ( levi) 175 Krşņa-Vajravidāraña ( Buddha ) 151 Kalāgni (deva ) 98 Kruddha-Kāli-Tārā 279 Kalika Kşanti-Paramitā I20 Kamalosmisa (?) (Buddha ) 127 Kşetrapāla 303 kamarája vajra 50 Kşitigarbha 274 Kanakabhāradvāja 39, 294 Kşitigarbha ( Bodhisattva) 9 Kanakamuni 257 Kşitigarbharāja ( Bodhisattva) 8, 56 kanakavarna-Tară 277 Kumārabhūta-Manjusri 261 Kanakavatsa 29, 294 Kumbha (?) deva Kanya ( deva ) I02 Kumbhira ( Mahāyakşasenāpati) 191 Kapaladhara-Hevajra 82 Kuncikadharā 108 Karkata (?) deva ( Bodhisattva) 155 Kurukulla 105, 239 Karmavajri 129, 290 Kusuma ( Buddha ) 15 Karma ( ? )-Vasita 137 Kusuma (Buddha ), the second 14 Kärttikeya (?) (deva) 156 Kusumaśrī 250 Kasyapa 257 Kusumasri (Buddha ) 18 Kasya padeva ( Bodhisattva) 165 L Katyayana 30 Kaumar!(?) (devi) 176 Lāsyā 63, 145 Kesint ( devi ) 173 Locanaprabha (Bodhisattva) 166 28, 293 87 ·22 207. 286 75 Lohakhadga-Hayagriva 243 Maitreya ( Buddha ) 31 Lohanadi ( ? )-Vajrapāņi 57 Maitreya (Buddha ) standing M statue 202 Mahābāhu (Buddha) 13 Makata (deva ) 86 Mahābala ( Buddha ) Mālya 63. 103, 145 Mahābalavajra 49, 217 Mamaki 106, 151, 164 Mahābhūmika-Avalokitesvara Mangaladirghayus 308 ( Bodhisattva) 193 Marigalotpädana-Täră 279 Mahābhūmika (? )-rakta-Avaloki Manidharin (Buddha) 29 tesvara 267 Manjusri ( Bodhisattva) 7. II, 53. 198, Mahācakra-Vajrapāņi 55. 239 199 Mahācakra-Vajra pāņi ( Buddha ) 46 Mantrănudharani 205. 275 Mahājina or Mahājaya (Bodhi Mårasüdana-Tärä 278 sattva) 159 Marici 189. 201 Mahākāla (deva ) Marici ( with jade girdle ) Mahākāla-gur ( panjara ?) 301 Markat. (?) deva (Bodhisattva) 155 Mrhākāla-Takşad (Raudrantaka Mätsarya ( ? )-Bhairavavajra 53, 71 Mahakala) 299 Maudgalyayana 30 Mahäkālavajra Miyajilaka11.1-Avalokitesvara 2017 Mahākaśyapa 297 Mina ( deva ) 89 Mahāmati (Bodhisattva) 195 Moha-Bhairavavajra 5. 71 Mahāmāyā 237 Mudgaradhara-Bhairavavajra 73 Mahāmāyāvajra (Buddha) 82 Muktiskandha (Budiha) Mahāmāyāri 206, 275 Mukundadhara 107 Mahāpandita-Sumatijñāna 231 Muni ( Buddha) Mahăpita-Vaisravana 305 N Maháprabha ( Buddha ) 13 Någesvararaja 246 Mahāpratyangira 200, 289 Nägeśvararaja (Buddha ) 16 Mahărăja-Vaisravana 304 Nairatma 61. 238 Malvārakta-Ganapati 314 Nakyatraraja (Buddha) Mahāsāhasrapramardani 275 Nakyatrarajavikridita (Buddha) Mahāśānti-Tără 279 Námasangiti. Manjusri( Bodhisattva) Mahästhama prāpta (Bodhisattva) 160 218 Mahāsukha ( Buddha ) Nandišvara (?) (deva ) 104. 153 Mahăvajradhara 55 Narayana 230 Maheśvara (deva ) 157 Nārāyana ( Buddha) 22 Mahodgatoşnişa (? ) ( Bodhisattva) 166 Nårāyana (deva ) 181 Mahoşnişa ( Buddha ) 130, 131 Narayanl (devi) 176 Malosthavajra 159 Näro (Nadi) Jakint 93 Maitreya (Bodhisattva) 7. 9. 59. 143. Nartakavara-Vaisravana 305 195 Navami Tithi 84 29 ·23 151, I61 IO Navasikhin (?) (Buddha) 116 Pitāparājitā 197 Nila-Acala 309 Pita-Jambhala 309 Nila-Acalavajra 139 Pita-Jambhalavajra 203, 214 Niladaņdavajra 49 Pita-Marici 200 Nilakantha-Isvara (Lokesvara)- Prābhākari I23 Avalokitesvara ( Bodhisattva) 219 Prabhāmati or Prajñāloka Nilakantha-Lokesvara 267 (Bodhisattva) 195 Nilambaradhara-Vajra pāņi *242 Prabhāsasri 250 Nila-Tāra Prabhāsasri (Buddha) 22 Nila-Vajra påņi 164 Prabhūta ( Buddha) 26 Nirbhayavigatatamorāja (?) 256 Pradipa (Buddha) 26 Nirukti-Pratisamvit 134 Pradyota (Buddha) 15 Nitya 64, 93, 143 Prajñācakra-Mañjughoşa 263 0 Prajñākuța (Bodhisattva) 132 Prajñālokakřtya sita-Vajravārāhi 292 Oşadhi (Buddha ) Prajñāntakavajra 59 Prajñāpāramitā 140,206 Pacaka-Tara 279 Pramudita 123 Padmacarya-Paramita 140 Pranidhana-Pāramitā 117 Padmaväkin! 86 Pranidhāna-Vasitā 134 Padmadlari 85 Prathamacittotpāda-Samsayacche- Pulmadhara-Bhairavavajra dikā (?) 256 Padmajyotirvikriditābhijna 251 Pratibhāna-Pratisamvit 135 l'admajyotirvikriditabhijnă (Buddha) Pratisarā 190, 216, 276 18 Pratyälīdha-Bhairavavajra 69 Padmanarteśvara-Avalokitesvara Pravira (?)-Tārā 214, 276 (Bodhisattva) 193 Pythivi 180 Padmanartesvara.Hayagriva 240 Prthivi (devi) 179 l'admavikasana-Avalokitesvara 264 Pukkasi Pancabuddha Samvararāja Punyeśvari (?) 174 (Buddha ) 90 Puşpā 67, 94 Pancamukhadvadasabhuja-Krsna Puşpa-Garuda Avalokitesvara (Bodhisattva) 220 R Påndaravåsini 61, 106, 152, 164 Räga-Bhairavavajra 53, 71 Panthaka 25, 295 Räganisūdana-Tārā 280 Paripurna (or Parinişpanna )-Tärä 281 Rāhu (deva ) 153 Pariskara (7)-Vasita 136 Rajalīlā-Manjusri ( Bodhisattva ) 218, Parvatadhararāja (Buddha) 31 263 Påsadhara 50 Räkşasa 178 Pisi 95 Rakta -Bhairavavajra (Buddha ) 46 Piodolabhäradvāja 25, 295 Rakta-Sarasvati 203 48, 73 91, IOO ·24 Raktaśüla-Vaisravana 305 Şaxbhuja-sita-Tärā 282 Rakta-Yamãri 236 Saubhuja-Vajrasarasvati 288 Raśmisamudgata-Srīkūtarája 260 Sådhumati 118 Ratnacandra 247 Sahaya-Samvara Ratnacandra (Buddha ) 19 Sahasrapramardani 205 Ratnacandrapadmapratimandita- Sailendraraja (Buddha) 253 pandita ( ? ) tejahsvaraghoṣarāja- Sakra 89, 178 (Buddha ) 258 Sakyamuni 245 Ratnacandraprabha 247 Sākyamuni( Buddha ) 6, 17. 167 Ratnacandraprabha (Buddha ) Śäkyaprabha 225 Ratnacchattrodgata (Buddha ) 255 Säkyasimha (Buddha ) 128 Ratnacchattrodgataprabha Samantabhadra 274 (Buddha ) 38 Samantabhadra ( Bodhisattva) 8, 9, Ratnadāka 91 52, 13.3 Ratnāgni 246 Samantadarsin (Jina ) 260 Ratnāgni (Buddha ) 20 Samantadharavajra (?) 157 Ratnamukuța (Bodhisattva ) 172 Samantaprabha 118 Ratnāngadyuti ( Buddha ) 37 Samantăvabhasavyuhasti (Buddha) Ratnāngavyuhadyuti (Buddha) 254 21, 25.3 Ratnapadmavikramin 253 Samgråmatarini Ratnapadmavikramin ( Buddha ) 21 Samyararåja ( Buddha) Ratnārcis 245 Sanakavasin 297 Rathārcis (Buddha ) Sarikara (?) vara 158 Ratnasambhava 244 Sankarl (?) (devl) 182 Ratnasainbhava (Buddha ) 32, 57. Sankhapadma 170 119, 126 Sankhapali ( devi ) 302 Ratnaśikhin 200 Sanmukha 2.35 Ratnaśikhin (?) (Buddha ) 127 Sanmukha-Bhairavavajr.. 6x) Ratnavajri(?) 209 Saņniukha Bhairavi vajri Ratnavajri 122, 291 (Buddha ) Ratnavijaya 173 Sarad devi Ratnešvari (?) Sarasvall Raudra-krsna-Vaisravana Sartharaila (Buddha) 13 Rddhi-Vasita 133 Sarvanivarallaviskambhin S (Bodhisattva) 7. 11, 52, 274 Sabari 96, 100 Sarvanivaranaviskambhini (devi) 164) Şadbhuja-Jambhala 310 Sarvapayañjaha ( Bodhisattva) 1649 Şadbhuja-Jambhalavajra 203 Sarvárthasadhana Tara 204, 283 Şadbhuja-Mahäkäla 299 Sarvärthakadhana. Vårahi Şadbhuja-Parpaśabari 207. 287 Sarva vid. Vairocana 241 Şadbhuja-Sarasvat! 208 Sarvavid. Vairocana (Buddha ) 114,125 Nu, 40 16 308 173. 181 ·25 84 I21 Sasthi Tithi 87 Sita-vijaya-Tārā 280 Sastridhara-llcvajra ( Buddha ) 81 Sita-Visvā 204 Satakratu 306 Smrtisrĩ 251 Satrunjayavajra 154 Smptisri (Buddha) 15 Sattvavajil 122, 291 Sodaśabhuja-Avalokitesvara Siddhasangha 230 (Bodhisattva) 216 Siddhidi Tara 281 Sokanirghātamati (Bodhisattva) 135 Siklin 256 Sokavinodana-Tārā 278 Sila Paramiti I 20 Sphoţadhara 50, 85 Simha (Buddhi) 16 Saptami Tithi Simhadhvaja 170 Śramaņā ( devi) 204, 291 Sirhanada ( Buddha) 36 Sri-Cakrasamvara 233 Simbadda (Jinn) 259 Sri-Vădirāt (Bodhisattva) 220 Sitnhau -Avalokitesvara 199, 265 Srnkhala (?) 208 Sirishanada Manjugliosa 262 Sthiracakra-Manjughoşa 261 Sinhavahana Manjusri Sudarsana 298 (Bodhisattva) 198 Sudarśana (Bodhisattva) I92 Sirihavahana.Taksad ( Raudrantaka Sudhanakumära 171 Mabakala) 299 Sudurjaya Sinhavakira 314 Sukhada-Tară 280 Sit. Acala 309 Sumeruküta (Bodhisattva) 194 Sita-Acalavajra 198 Sumeruparvatarāja or Sailendrarāja Sita Ayurvardhana Vaisravana 304 (Buddha) I2 Sita Cintamayi-Mahakala 304 Sumerusikharadhararāja ( Bodhi- Sita (dleva ) 99 sattva) 194 Sita-Ilayagrivavajra (Buddha) ISI Sunāmatathāgata (Buddha) 34 Sita-Manjughosa 261 Sunetra (Buddha) Sita Manuari ( Bodhisattva) 217 Suparikirtitanāmasri 252 Sita-Nagaraja 180 Suparikirtitanămasri (Buddha) 14 Sita någavähana.Jambhala 313 Suparikirtitanămasrirăja 258 Sita. Nag! 180 Suradatta Sita. Samvara 234 Suradatta (Buddha) I9 Sita-Samvarardja 90 Surangama ( Bodhisattva) 135 Site-Samvararaja (Buddha) 81 Suraśmi ( Buddha) 33 Sitatapatra ( Bodhisattva) 162 Sürya (deva ) 178 Sitätapatra 190, 202 Süryadhară 88 Sitatapatrospisa ( Buddha ) 131 Süryagarbha ( Buddha) Sita-Tara 189, 216 Süryaprabha (deva) Sita.Vajrapani 125 Säryavairocana (Bodhisattva) 197 Sitavat 206, 275 Suvarnabhadravimalaratnaprabhā- Sita-Vetall 92 gavrata * 13 248 I2 89 258 ·26 150, 161 219, 266 Suvarnaratnaprabhatathāgata Uşnişacakravartin 76 (Buddha) 34 Uşpişa-Tāra 277 Suvikrāntagāmin (Buddha ) 21 Uşpisa-Vijaya 286 Suvikrāntari 252 Uttamasii (Buddha ) II5, 139 Suvikrāntaśrī (Buddha ) 14 Śyāmā-Tārā Igo Vădirat Manjughoşa 262 T Vaidya (Buddha) 27 Takkirāja 303 Vairocana 244 Tamodghātamati (?) (Bodhisattva) Vairocana (Buddha ) 12. 57 162 Vairocana-Bhairavavajra 68 Tārā 60, 107, 171 Vairocana-Manjuvajra 54 Tathatā (?) 137 Vairocanăbhisambodhi Tejauşnişa (?) (Buddha ) 127, IZI Vairocanăbhisambodhi ( Buddha) Tejorāśyuşnişa ( Bodhisattva) 158 Tejo (?) vajra 74 Vairocana-Sakyasimha Tikspoşnişa (?) (Buddha) 131 Vajrabhasa 270 Trailokyarāja 310 Vajrabhasa ( Bodhisattva) Trailokyavašamkara-Avalokiteſvara Vajráblicdya (Buddha) 17 Vajrabhskuti Trailokyavaśyādhikära-Manjughoşa Vajrabhūmi 52, 97 263 Vajracakra ( Bodhisattva) 160 Trailokyavijaya (Buddha) 139 Vajracarcika 289 Trailokyavijaya ( Bodhisattva) 168 Vajracarya-Päramita 140 Trailokyavijayavajra 116 Vajracatuhpitha 239 Trayodaśa (deva ) 104 Vajradakini Trimukhacaturbhuja-Maitreya Vajradanta (Bodhisattva) 159 (Bodhisattva) 194 Vajradharma 271 Trimukha-şadbhuja-Canda 243 Vajradharma (Buddha) Trimukhaşadbhuja-sita-Tärä 210 Vajradharma ( Bodhisattva) Trimukhăştabhuja-rakta- Vajradharma Avalokitesvara 265 Hayagrivavajra 207 Vajradhatu Tulă (deva) IOI Vajardhatu ( Buddha) IIS U Vajradhatu-Vairocana (Buddha) 123 Ulkādhară 88 Vajradhätvisvarl-Marici 268 Umā 177, 182 Vajragandha 60 Upakešini (?) (devl) 183 Vajragandhåri 196, 290 Upapatti-Vasita 133 Vajragarbha (Bodhisattva) 132 Upăsaka-Dharmatala 296 Vajragarbhapramardin 245 Upāyakausalya-Paramita 117 Vajragarbhapramardin-Avalokite- Ornă (?) 166 Svara 269 ·27 238 28, 293 36, 293 Vajragarucla ( Sabala ) 235 Vajravārāhi Vajraghanta 65 Vajravetāli 62 Vajrágra 163 Vajravidārana ( mistake for Vajra- Vajrahasa 141, 271 vidārani?) 213 Vajrahetu 142, 270 Vajravidărani 312 Vajrahurikára 238, 314 Vajrayakşa 66, 145, 269 Vajrakåla • 75 Vajriputra Vajrakarma 144, 270 Vajrodaka 51 Vajraketu 141, 271 Vajroşnişa 65 Vajråksobhya 260 Vajroşnişa ( Buddha ) I28 Vajrakundalin 65 Vajroşnişacakravartirāja 49 Vajrämsta 237 Vanavāsin Vajramusti 145, 269 Vārāhi ( devi) 72, 176 Vajranala 51 Varsā-devi 307 Vajranila 51 Varuna 248 Vajrankuša 75 Varuņa (Buddha ) 24 Vajránkusi 64 Varuna (deva ) 98, 178 Vajra ( pani ) ( Bodhisattva) 8, II, Varunadeva 249 56, 197, 201 Varuņa deva (Buddha) 24 ( Vajra / panjarabhāşita-Vajratārā 281 Vasanta-devi 307 Vajapasi 64 Vasişthadeva ( Bodhisattva) 155 Vajraputtalt (?) IIO Vasubhu 225 Vajraråga I20, 272 Vasumati (?) (devi ) 184 Vajrarågå (?) 97 Vāyu ( deva ) 181 Vajraraja 128, 272 Vidyuddharā 88 Vajrarakya 144, 269 Vighnāntaka ZII Vajrarasa 59 Vighnāntakavajra 217 Vijroratna 119, 272 Vijaya 170, 177 Vajrarapa 60 Vijaya (Bodhisattva) 162 Vajrasabda 60, 98 Vijaya 179, 189, 213 Vajrasadhu 119, 272 Vijaya-Tārā 277 Vajrasanti 97 Vijayoşnişa (Buddha) 130 Vajrasativa 242 Vikrāntagāmisri 253 Vajrasattva (Buddha ) 138 Vikrāntoşnīşa (?) ( Buddha) I30 Vajrasattva ( Bodhisattva) 129, 273 Vimala 247 Vajrasattva-Sarvara 234 Vimala (Buddha) 19 Vajrasphot! 64, 163 Vimala 123 Vajrasrokhala 196, 311 Vimalākāśa ( Bodhisattva) 163 Vajrasürya 65 Vimalaprabhakumāra 172 Vajratejas II9, 271 Vīnādharā 107 Vajratiksna 142, 270 Vina-Sarasvati 288 ·28 256 Vršcika (deva) 246 Vyäghraváhana-Mahäkäla 104 300 20 102 313 52,73 Vipaśyin (Buddha) Viranandin Viranandin ( Buddha ) Virasena Virasena ( Buddha) Virudhaka Virupākşa Virya-Päramit Vişņu (deva) Visvabhū Viſva (?) däka Buddha) Visvamät Vitāna (?) dhará 10 246 Yakşa (deva) 16 Yakṣa Pürnabhadra 306 Yamantakavajra 306 Yamahketu or Yasodhraja 1 17 (Buddha) 98, 156 Yasodharå (?) 257 Yogimbara 107 Yogåmbara ( Buddha) 284 Yuddhajaya 108 Yuddhajaya (Buddha) 171 239 81,103 252 21 ·ERRATA Page Line For Read 14 16 18 15 18 . . 33 . 24 19 17 In. 36 . : . 37 . . 43 4 6 46 46 16 स्फोटी द्विवर्णा भृकुटी अघोर्या वणीमा: रिवा स्फाटा हस्तित्रिशूल वज्राकुशावज्रपाशा- वनस्फोटा सत्ववनी र्गेवण प्रापया वज्रधर्म 'हेतु वप्राङ्कुशी धूपा 'स्फोटा दिवर्णा भृकुटी घोर्या 'वर्णाभा: रिव स्फोटा हस्तिसुर वज्राकुशवज्रपाश- वज्रस्फोट सत्त्ववज्री [ रत्नवज्री] गर्वेण प्राप्ता वज्रधर्म वज्रहेतु वज्राङ्कुशो रूपा °स्फोटो स्वाश्ले 49 50 7 16 53 3 54 21 . 21 . 54 65 I2 65 13 16 65 स्फोटा. 76 20 स्वारले "श्चिता 78 3 श्चिन्ता 80 12 . • वर्तिणी . 8o वर्तिनी वीर 16 वार 83 2 मानका 83 2 84 मानवका यमान्तकप्रज्ञा कृष्णा दीप्ता रितोनीला पंण्डिता यमान्तकपमा कृष्णदीप्ता रितो नीला 90 . 19 16 93 पण्डिता

·No text on this page.

·No text on this page.