·No text on this page.

·श्रावकमज्ञप्तिः
श्रीहरिभद्रसूरिचिरषितटीकासहिता ।
प्रेमचन्द्रतनुजेन केशवलालेन
संशोधिता।
मुम्बयीस्थज्ञानप्रसारकमण्डलनामसमाजेन
प्राकाश्यं नीता।
मुम्पय्याम्
निर्णयसागरयमालये मुद्रिता ।
15.
मुल्य १.०-१०..
.
..

·No text on this page.

·- यामुखम् । धापफमशधिनामधेयो ऽयमेकाधिका(४०१)रामको प्रन्धः पुरा मागध्यां प्रणीतो ऽस्ति । एनं च मुराहीवनामधयः श्रीहरिभद्रपूरिधीकया समलंघकार प्रन्यस्यास्य प्रणेता बादामो पा समभूदित्येतर शपयते सम्यक निर्गतुम् । भगवतोः पूरियाचा पर्ययोः श्रीदरिभद्रोगास्यारयोरन्यता को पास रचयितस्यता संदेवदोलारूटमेव । भगयता धीहरिभद्रपूरिणवायं म्योपाटीकापटीको निरमायानि पक्ष्यमाणप्रमाणरयगम्यते । तथादि- १पतु:समत्यधिकरदात(१७७४)ममित विषमादधी. मता पापण्यविजयन स्पोपटीकासमाधोप्यासिन को प्यरप्यत । तप परपशायरामगाथायाकायाम् "पदारः मापकमा धीहरिभद्रपरिपादाः" एपमलिस्यत । तदनन्तरम. रयामेप रीकायो भग्नुतप्रन्धरयष पतुर्दशोत्तरदात (१९४) ममिता गाथा प्रमाणस्येनायतारिता । ततः स परवयिता ग. पारदरिभद्ररिप रषयामारोति मनुन इति भाति। २ नपानीपतिनगयान पूरिरभयदेषः पीभिरिमा पचास प्यपणोत् । तापस पृश्यरेयोपमित्यभिधाय पस- दंगणाई" रयेतामेष गाधामयासारदत् ।तिन प मूला-मोर मन्पो भगरता धीहरिभत्रि परप्यतति निधीपस। रीमानमियमणति धीयशोपियशोधित धर्मसंभाभि पानमा नादातमातप्रमानेदम पधाधि । तार- * 1 ·२ स्वातिविरचितश्रावकज्ञप्ती तु अतिथिशन्देन साध्यादयश्चत्वा- रो गृहीताः। ततस्तेषां संविभागः कार्य इत्युक्तम् । तथा च त. स्पाठः। "अतिधिसंविभागो नाम अतिथयः साधवः साध्व्यः श्रावकाः श्रायिकाचतेषु गृहमुपागतेषु भत्याभ्युत्थानासनदान पादप्रमार्जननमस्कारादिभिरर्चयित्वा यथाविभवशक्ति अन्नपानव- स्नापधालयादिप्रदानेन संविभागः कार्यः" इति । श्रीमुनिचन्द्रसू. रिविरचितधर्मविन्दुटीकायां द्वादशतमप्रतप्रस्तावे श्रीवादिदेवसू- रिरप्येवमेवाह । अनेन च संस्कृतेऽपिश्रावकप्रज्ञप्ति मातिविस्तृतो ग्रन्धः श्रीमदुमास्वातिविरचितोऽभूदित्यवगम्यते । अयं पुनः प्रस्तुतो ग्रन्थो मागध्यां मूलात्मको विद्यते । ततो निर्णीयते नायं भगवदुमास्वातिप्रणीतो भवेदिति । १श्रीमदुमास्वातिविरचिता श्रावकमज्ञप्तिरस्तीत्येतद्विचारामृत- संग्रहादिग्रन्थैरपि निश्चीयते । २ पञ्चाशकटीकायां श्रीमता नवाङ्गीवृत्तिकृताभयदेवसूरिणेदम- भ्यधायि । तद्यथा-वाचकतिलकेन श्रीमतोमास्वातिवाचकेन श्रा- वकप्रज्ञप्ती सम्यक्त्वादिः श्रावकधर्मो विस्तरेणाभिहित इति । ततश्चेदमेवान जिज्ञास्यं यदेनमुमास्वाती रचयामास वा न वेति। ३ ग्रन्थस्यास्य मूलगाथान्ते प्रायः सर्वत्र 'उमास्वातिविरचिता सावयपनत्ती संमत्ता' इति लिखितं दरीदृश्यते । एतदपि चास्यो- मास्वातिवाचकः प्रणेतेति मनने मानम् । - ·भगवता श्रीहरिभद्रसूरिणास्योपरि टीका व्यरच्येतति प्रन्धान्त- लेखपर्यालोचनया स्पष्टं प्रतीयते । इदं च प्रस्तुतसूरिविरचितस्य स्वोपज्ञटीकासंवलितस्य शास्त्र. पा समुच्चयस्यामुखपर्यालोचनया तथा जिनभद्रसूरेरन्तवासितां. स्वयमेवायमुररीचकारेत्यादिकारणश्चावसीयते । मान्ते विरहावा. भायानायं विरचितो भगवता हरिभद्रसूरिणेति नाशकनीयम् । यतो योगविन्दुप्रमुखा विरहाकविनाकृता अप्यनेके तदतिचा मन्थाः समवलोक्यन्ते । चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुर्दशरात(१४४४) मन्थानां निर्मातेति भुवनप्रतीतोऽयं सूरिः पञ्चत्रिंशदधिकपयश ते (५३५) पत्रमेऽन्दे देवलोकं स्वप्रत्यासत्या मण्डयामास । उमास्वारयपेक्षयास्याधिका: सन्ति प्रचलिता प्रन्या इति तच- रित तत एवावगन्तव्यम् । श्रीमानुमास्वातिरपि पयशर्त मन्थान्व्यरचयदित्यतिमात्रम् । वृहादच्छीयेन श्रीहरिभद्रसूरिणापि येक्रमीयपञ्चाशीत्यधिककाद- शशत(१९८५)प्रमितान्दविरचितायां प्रशभरतिटीकायामेयमेयो- तत्त्वार्थाधिगमः मशमरतिर्जम्यूद्वीपसमासवेति प्रन्धवयं श्री- मदुमास्वातियापकप्रणीतमुपलभ्यते । पूजाप्रकरणं नामको अन्ध एकोनविंशतिश्लोकारमक एतद्विरपितो भवेदिति कथनमात्रम् । एतद्विरपिताप्यन्या श्रापकमाधिर्भयेदिव्येतद्धर्मसहादिमन्य- रपि निधीयते । एतद्विरचितजम्बूद्वीपसमासान्तलेसादधग. म्यते । सपथा-कृतिरिय सिताम्बरापार्यस्य महकोयरमास्यातिया- घकस्यति ।

·अयं सूरिः प्रागतिप्राचीनसमये समुदियायेत्येतदनन्तरोक्तप्रमा- णेभ्यःप्रमीयते । नापदपि संदेहदायदग्धं किमपि । विपये प्रस्तुते डॉक्टरपिटर्सनेन प्रकाशिते तातीयीके रिपोर्टा- भिधेये प्रसिद्धिपुस्तके पत्रिंशत्तमे पृष्ठे-श्यामाचार्यो नाम वाचकव- र्यान्तेयासी श्रीवीरनिर्वाणात्पट्सप्तत्यधिकशतत्रय(३७६)प्रमिते हा- यनेऽनेहोधर्ममभ्याजगामेत्यलिख्यत। बलिसहस्यान्तेवासी स्वाति- गुरुः श्यामाचार्यस्य इति पट्टावल्यामवलोक्यते। परं स स्वातिरयमु. मास्वातिश्चेति द्वायप्येकनरनामनी इत्येतदपि संदेहकलितम् । तत्त्वार्थभाष्ये दशमेऽध्याये समाप्तिसमय उमास्वातिवाचक उच्चनागरीशाखीय इति स्वयमेवालिलिखे । उच्चनागरीशाखा श्रीमहावीरस्वामिद्वादशपट्टनिवासिनः श्रीमदार्यशान्तिश्रेणिका. दाविभूति कल्पसूत्रान्तर्गतस्थविरावल्याम् । श्रीमहावीराष्टमपट्टोदयोदितस्य भगवतः श्रीमदार्यमहागिरैर- न्तेवासी बलिसहाचार्यो ऽभवत् । तत्त्वार्थाधिगमीयदशमाध्यायावसाने स्वयं लिखितात्स्वचरिता- घदवगम्यते तद्यथा-शिवनीपशिष्यः श्रीमद्धोपनन्दिश्रमण- शिष्यः वाचनान्वयेन तु मुण्डपादपशिष्यः मूलवाच्यवाचका- चार्यशिष्यः श्रीमदुमास्वातिरभूदिति । जन्म च तदीयं न्यग्रोधि. कासंनिवेशे समभवत् । विहारागतकुसुमपुरे ऽयं व्यरच्यत । स्वजा नुपायं कौमीपणगोत्रमभूपयत् । आसीत्स्वाति मैतजनिकर्ता । गुरुजननिरतास्य जननी पुत्रवत्सला वत्सगोत्रभवा । ग्रन्थेऽस्मिन्प्रथिता ये विपया विद्यन्ते ते विद्धजनैर्विदित्वा वि. *.

·पार्याः सततमाचर्याश्च ततोऽविरतं विभवविराजितर्विभागविरत- ोयजीवं स्वान्ते स्मर्तव्याः। मन्धेऽस्मिन्प्राइमद्गलाभिधेयाभिधानानन्तरं प्रावकराब्दोच्या- ख्यायत । तद्यधा-यः सम्यक्त्यादिधरो यश्च प्रतिदिनं साधुस- मीपे समागत्य स्वकीयां सामाचारीमाकर्णनात्कर्णयोः पावयित्री- माकर्णयति स श्रावक इति श्रवणविषयेणाभिधीयते । यतः श्रा- यकलक्षणे सम्यक्त्वं प्रायकाणुप्रतानि चायान्त्यतस्तत्स्वरूपमत्र यधाक्रममभिधाय सामाचारी कथिता । सम्यक्त्वस्यरूपकथ- नायसरे प्रसन्न कर्माप्टकस्वरूपं तत्त्वविवरणं सम्यक्त्यातिचारा. श्चाकण्यन्त । अनन्तरं सम्यक्त्योदयान्मानसी परिणतिः काय- च्यातिश्च कीहक्स्यरूपमवलम्बत इत्येतदभिदधे । द्वादशाणुव्रतसमर्थनायसरे च प्रथमस्य प्राणापातविर- तिसमाख्यस्य तथा नयमस्य सामायिकनामधेयस्याणुव्रतस्याती. घप्रशस्यता प्रतिपादिता समुपलभ्यते । प्राणातिपातविरति- प्रतिपत्तिप्रतिपादनावसरे प्रत्याख्यातिनिराकृतियादिनां परकीयमाणह्माणभृमाणन्यपरोपणं न दुप्कृतिकृतिवन्धकं प्र- स्युत श्रेयोनिवन्धनमिति वियदमानानां, एकान्ततो नित्योऽनित्यो पा जीय इति प्रतिपक्षानाम्, मोचकवाचकवाच्यानामज्ञानिनाम- तानि तत्तातिसमालम्पनेन समर्थ्य तत्खण्डनं मुखाययोधमकारि। अवसाने चाविरतिरेय कर्मवन्धहेतुत्वाकर्मेत्युफम्। नवमे पसामा- यिकाख्याणुप्रते देशविरतानां त्रिविधत्रिविधप्रत्याख्यानाभावःषय- मस्तीति सम्यक्मतिपादितम्। सामायिक शश्वद्विधेयमिति प्रतिपाद्य . - ·६ जिनपूजा हिंसामचुरेति वादिनो मूका विदधिरे । तदनन्त- गामान्तरगच्छतः श्रायकरस सामाचारी घर्णिता । तद्यथा तत्रस्थ श्रावकादिसाधर्मिकमिलनम् । दर्शनाय जिनसदनेषु गमनम् इत्यादयोऽपूर्वा विपयाः प्राचीनपद्धति परितोऽवलम्ब्य प्रतिपादि- ताः । अन्ते च संलेखनां लेखनुतामखिलविरतिविधयां विधि- विषयत्वेन प्रतिपाद्य मुक्तिरेव धर्मप्रातः प्रधानं फलमप्रधानं स्वः र्गमनप्रभृतीति प्रत्यपादि । अन्ते च शोभानाः स्वकीया अध्य यसाया भव्यजनहिताय प्रादुश्चक्रिरे । ततः प्रमासमेतान्प्रति प्रमादान् क्षमयित्वा ग्रन्यः पर्यसमाप्यत । सांप्रतमस्याङ्कनविपये किंचिन्मात्रमुच्यते । मूलात्मकस्यास्य त्रीणि पुस्तकानि चत्वारि च टीकायाः सम- लभेऽहम् । तत्र त्रीणि मूलसमलंकृतानि त्रिपाठपत्रात्मकानि चतुर्थ तु मूलसमुग्झितं केवलं टीकात्मकमेव । एषां विभागद्वयं विधीयेत । तदित्थम् । १(क) देवशापाटकान्तर्वपिं०दयाविमलहस्तगतभाण्डा- गारान्तर्गतमेकं मूलात्मकं पुस्तकम् । (ख) पं० आनन्दसागराणां मूलात्मक पुस्तकम् । एतत्पुस्त- कद्वयमेकस्याः प्रतेः प्रतिविम्बमेव । २५० गुलाबविजयानां मूलपुस्तकम् । इदं च पूर्व- स्मात्पुस्तकानिन्नमेव भाति । ३ पं० गुलाबविजयानां टीकापुस्तकं मूलं विनाकृतम् । ४ (क) पं० दयाविमलानाम् ।

·(ख)पं० कान्तिविजयानाम् । ग) पं० धीरविजयानाम् । सटीकं पुस्तकत्रयमेतत्साक्षात्परंपरया कपुस्तकलिखितमिति भाति । अत एतरपुस्तकत्रयमप्येकपुस्तककल्पम् । प्रस्तुतपुस्तकं प्रायेण ( १ ) एतत्पुस्तकपाठं प्रमाणीकृत्य संशोधितम् । अनेन स्पष्टमयगम्यते यदहं पुस्तकद्वयं मूलस्य तथा पुस्तका- द्वयमेय टीकायाः प्रामयम् । सफलान्यप्येतानि सन्ति पुस्तकान्य- तीवाशुद्धानि । ततोऽस्येपदवनानन्तरमर्धाशितमेवेदमारतामिति विचारितम् । तथापि यथादर्श पुस्तकमनीयमिति प्रयोजकाभि. प्रायमनुस्त्येतदक्षितम् । शुद्ध पुरतकालाभारपुत्रविध मदीयाज्ञा. नात् पहन्यशुद्धस्थलानि संघश्येरन् । तानि शुद्धीकृत्य विधर्या- चनीयानि पत्रपणद्वारा मा प्रति विज्ञपनीयानि च । येन द्विःकृत्योऽडूनायसरे शुद्धीकृत्यायिष्यामः । अस्पाइनेऽकारि साहायफ जनपत्रिकाधिपतिना शा फत्तेचंदा- रमजेन भगूभाइना । अतस्तदुपकृति रमरामः । अस्याइयित्री ज्ञान- प्रसारकसभा यर्ततेऽतः साईत्यतीय धन्यवादम् । एतस्यां समप्रमन्यशोधनादी पं० आनन्दसागरैरतीय भ्रममुररी. कृत्यास्मिन्कार्यं सहायताकारि । अतो हितस्याप प्रन्यस्यो- दये मूसाधारभूतास्त एपेति मन्ये । अतः सविनयं स्मरामि सेपा. मुपकृतिमात्रमत्र केपलम् । यतस्तान्प्रति प्रसुपस्तुं न पार्यते । प्रोफेसरपदपीपारि जेकोरीनापि शोपनीयपरणा-(पर)-गो-

·८
धनसूचनाप्रदानादिनोपकृताः । अतस्तदपि कृतज्ञतया स्मृति-
पथमुपनीयते ऽङ्कनावसरे । यस्तावत्स्वकीयानि पुस्तकानि प्रद-
त्तानि तेऽप्युपकर्तार एव । पुरुषधर्मत्वाद्भान्तेस्तथाज्ञानदोपाच
यदत्र स्खलितं तत्सुधीभिः क्षन्तव्यमिति पुनःप्रार्य श्रीसंघसमक्ष
तत्प्रायोगिकमिच्छामि दुक्कडं दीयते ।
संशोध्याङ्कयिता
अहमदाबाद-
प्रेमचंदतनयः
नगरम्
केशवलाल
बी.ए.एल.एल.वी.
दावदावदवयुययानन्दवारियम्
मोददायि तद्वदेव धर्मवस्तु वर्तरि
दम्यभव्यदेशविरतसर्व विरतदुष्कृति-
रमणहन्न मोपचरिकीकृतार ॥१॥

·का सेन नूर अथ उमास्वातिवाचककृतश्रावकप्रज्ञप्त्याख्यप्रकरणं हरिभद्रसूरिविरचितम्याख्यासमेतम् ॥ सरणं यस्य सरयानां तीनपापीघशान्तये । उत्कृष्टगुणरूपाय तस्मै श्रीशान्तये नमः ॥१॥ स्थपरोपकाराय श्रापकमज्ञस्याख्यमकरणस्य व्याख्या मरतू. यते । तत्र पादावेवाचार्यः शिष्टसमयप्रतिपालनाय विनविनाय. कोपशान्तये प्रयोजनादिप्रतिपादनार्थं घेदंगाथासूत्रमुपन्यस्तवान्।। अरहते बंदिवासापगधम्म दुयालसविहं पि। वोच्छामि समासेणं गुरूवएसाणुसारेणं ॥१॥ अर्हतो पन्दित्वा पायरुपम यादशविधमपि । पक्ष्ये समासेन गुरूपदेशानुसारेण ॥१॥ इह हि शिष्टानामय समयो यदुत शिष्टाः कधिदिष्टे पस्तुनि प्रवर्तमानाः सन्त इष्टदेयतानमस्कारपूर्वकं प्रपर्तन्त इत्ययमप्या- चार्यों न हिन शिष्ट इत्यतस्तत्समयप्रतिपालनाय, तथा श्रेयांसि बहुविमानि भवन्तीति (उरांप - .

·२ सटीकधायकमजप्त्याख्यप्रकरणं । धेयामि यहुविनानि भयन्ति महतामपि । अश्रेयसि प्रवृचानां कापि यान्ति बिनायफाः॥) इदं च प्रकरणं सम्यग्ज्ञानहेतुत्वाच्छयोभूतं वर्तते अतो मा- भूद्विघ्न इति विनविनायकोपशान्तये, तथा प्रेक्षापूर्वकारिणः प्रयो. जनादिविरहेण न कचित्प्रवर्तन्त इत्यतः प्रयोजनादिप्रतिपादनार्थ च, तत्र अरहन्ते बंदित्ता इत्यनेनेष्टदेवतानमस्कारमाह अयमेय विघ्नविनायकोपरामहेतुः सावगधम्ममित्यादिना तु प्रयोजनादि त्रयं इति गाथासमुदायार्थः॥ अवयवार्थस्तु अशोकाद्यष्टमहाप्रातिहार्यादिरूपां पूजामर्हन्तीत्य- हन्तस्तीर्थकरास्तानहतः। वंदित्वा अभिवन्द्य । श्रावका वक्ष्यमाण- शब्दार्थाः तेषां धर्मस्तं किंभूतं द्वादश विधाः प्रकारा अस्येति द्वा- दशविधस्तं द्वादशविधमपि संपूर्ण नाणुव्रतायेकदेशप्रतिवद्धमिति। वक्ष्येऽभिधास्ये ततश्च यथोदितनावकधर्माभिधानमेव प्रयोजनं, स एवाभिधीयमानो ऽभिधेयं, साध्यसाधनलक्षणश्च संवन्धः तत्र साध्यः प्रकरणार्थः साधनमिदमेव वचनरूपापन्नमिति ॥ आह यद्येवं नार्थोऽनेन पूर्वाचायैरेव यथोदितश्रावकधर्मस्य ग्रन्थान्तरे- प्याभिहितत्वात् , उच्यते,सत्यमभिहितः प्रपश्चेन,इह तु संक्षेपरुचिस- त्त्वानुग्रहार्थं समासेण संक्षेपेन वक्ष्ये । किं स्वमनीपिकया, नेत्याह, गुरूपदेशानुसारेण गृणाति शास्त्रार्थमिति गुरुस्तस्मादुपदेशो गुरू- पदेशस्तदनुसारेण तन्नीत्येत्यर्थः ॥ श्रावकधर्मस्य प्रकान्तत्यात्तस्य श्रावकानुष्ठातृकत्याच्छावकश- ब्दार्थमेव प्रतिपादयति ॥ श्राववानुगतत्वात् ।

·।
सटीकश्रायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं ।
संपत्तदंसणाई पइदियह जइजणा सुणेई य।
सामापारि परमं जो खलु तं सावगं विन्ति ॥२
संमासदर्शनादिः मतिदियसं पतिजनाचणास्येच ।
सामाघारी परमां यः बसु तं श्रापकं घुपते ॥२॥
संप्राप्त दर्शनादि येनासा संप्राप्तदर्शनादिदर्शनमहणान्सम्य
ग्दष्टिरादिशब्दादणुप्रतादिपरिग्रहः । अनेन मिश्यादृप्टेप्युदासः।।
इत्थंभूतः प्रतिदिपसं प्रत्यहं यतिजनारसाधुलोकात् णोत्येय नि
सामाचारी परमां। तत्र समापरणं समापारः शिधापरितःक्रिया
फलापः तस्य भावो गुणयनमाक्षणादिभ्यः फर्मणि प्यमामा
चार्य पुनः रखीविवक्षायां पिगारादिभ्यधेति टीए ( टापू) पर
त्यकारोपः यस्य हल इत्यनेन तद्धितयकारलोपः परगमन सामा
धारी तां गामापारी परमां प्रधानां साधुभावकसंबद्धामित्यर्थः
पागल य एय भृणोति से भापक मुयते से श्रापकं प्रतिपाद
यन्ति भगयन्तस्तीर्धकरगणराः ॥
सतधायं विण्डाः। अभ्युपेतसम्यएः प्रतिपमाणुप्रतोऽपि प्रति
दियमं पतिभ्यः सकाशासानामगारिणां प सामाधारी भणो
तीति शायकः इति ।
गांपतं पणगुणान् प्रतिपादयति ।
नपनपसंपेगो रालु माणापरपराओपसमभायो।
तसाहिगमो र तहा जिपपरणायमणरस गुणा ॥३॥

·४ सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । नयनयसंवेगः खलु ज्ञानावरणक्षयोपशमभावः। तत्त्याधिगमय तथा जिनवचनाकर्णनस्य गुणाः ॥३॥ नवनवसंवेगः प्रत्ययः प्रत्यप्रः संवेगः आद्रातःकरणता मोक्ष- मुखाभिलाप इत्यन्ये । खलुशब्दः पूरणार्थः संवैगस्य शेषगुणनि- बंधनत्वेन प्राधान्यख्यापनार्थी वा। तथाज्ञानावरणक्षयोपशमभावः ज्ञानायरणक्षयोपशमसत्ता संवेगादेव। तत्त्वाधिगमश्च तत्त्वातत्वप. रिच्छेदश्च तथा जिनवचनाकर्णनस्य तीर्थकरभापितश्रवणस्यत गुणा इति ॥ तीर्थकरभापिता चासासामाचारीति ॥ किं च देहस्वजनवित्तप्रतिवद्धः कश्चिदहृदयो न शृणोतीत्येपा- मसारताख्यापनाय जिनवचनश्रयणस्य सारतामुपदर्शयन्नाह-. न वितं करेइ देहो न य सयणो नेय वितसंघाओ। जिणवयणसवणजणिया जं संवेगाइया लोए ॥४॥ नापि तत्करोति देहो न च स्वजनो न च वित्तसंघातः। जिनवचनश्रवणजनिता यत्संवेगायो लोके ॥४॥ नापि तत्करोति देहो न च स्वजनो न च वित्तसंघातः जि- नवचनश्रवणजनिता यत्संवेगादयो लोके कुर्वन्ति । तथाह्यशा- श्वतः प्रतिक्षणभङ्गुरो देहः शोकायासकारणं क्षणिकसंगमश्च स्वजनः अनिप्टितायासव्यवसायास्पदं च वित्तसंघात इत्यसा- रता । तीर्थकरभाषिताकर्णनोद्भवाश्च संवेगादयो जातिजराम- १ अनिटितासदयवसायास्पद ।

·५ सटीकनायकप्रत्याख्यमकरणं । रणरोगशोकायुपद्रवमातरहितापवर्गहेतय इति सारता । अतः श्रो. तव्यं जिनवपनमिति ॥ अथवा होइ दढं अणुराओ जिणवयणे परमनिनुइकरम्मि । सयणाइगोयरो तह सम्मदिहिस्स जीवस्स ॥ ५॥ भवति हदमनुरागो जिनवचने परमनितिकरे । श्रयणादिगोचरः तथा सम्यग्दृष्टीयस्य ॥५॥ यद्वा किमनेन निसर्गत एव भवति जायते दृढमत्यर्थमनुरागः भीतिविशेपः क जिनयचने तीर्थकरभापिते किंविशिष्ट परम- नितिकरे उत्कृष्टसमाधिकरणशीले किंगोपरोऽनुरागो भवती- त्यत्राह । श्रवणादिगोचरः श्रयणश्रद्धानानुघानविषय इत्यर्थः । तथा तेन प्रकारेण कस्येत्यत्राह सम्यग्दृष्टेजीयस्य प्रक्रान्तत्वाच्छावक- स्वेत्यर्थः । अतोऽसौ श्रवणे प्रवर्तत एप ततश्च शृणोतीति श्राव कति युरू इति गाथाभिप्रायः ॥ निरूपितः श्रावकशब्दार्थः। सांप्रतं द्वादशविधं श्रावकधर्मः मुपन्यस्यन्नाह। पोय अणुधयाई गुणधयाई च हुंति तिनेय। सिकावयाई चउरो सावगधम्मो दुवालसहा ॥६॥ पश्चैयाणवतानि गुणव्रतानिय भवन्ति घीण्येय। शिक्षाप्रतानि चत्वारि श्रावकधर्मों बादशधा ॥६॥ पञ्चेति सतया । एपकारोऽवधारणे । पञ्चैव न पत्यारि पड़ा। अणूनि प तानि प्रतानि पाणुप्रतानि महाप्रतापेक्षया घाणुत्वमिति . " ·६ सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । स्थूरमाणातिपातादिविनिवृत्तिरूपाणीत्यर्थः ॥ गुणवतानि च भव. न्ति त्रीण्येव न न्यूनाधिकानि वा। अणुव्रतानामेवोत्तरगुणभूता- नि व्रतानि गुणव्रतानि दिग्वतभोगोपभोगपरिमाणकरणानर्थदण्ड- विरतिलक्षणानि एतानि च भवन्ति त्रीण्येव । शिक्षापदानि च शिक्षाप्रतानि वा तत्र शिक्षा अभ्यासः स च चारित्रनिवन्धनवि- शिष्टक्रियाकलापविषयस्तस्य पदानि स्थानानि तद्विपयाणि वा प्र- तानि शिक्षाग्रतानि एतानि च चत्वारि सामायिकदेशावकाशिक- पापधोपवासातिथिसंविभागाख्यानि । एवं श्रावकधर्मो द्वादशधा द्वादशप्रकार इति गाथासमासार्थः । अवयवार्थ तु महता प्रपश्यन ग्रन्यकार एवं वक्ष्यति ॥ तथा चाह- एयरस मूलवत्थू सम्मतं तं च गंठिभेयम्मि। खयउवसमाइ तिविहं सुहायपरिणामस्वं तु ॥७॥ पतस्य मूलवस्तु सम्यकं तच्च ग्रन्धिभेदे। क्षायोपशमिकादि विविघं शुभात्मपरिणामरूपं तु ॥७॥ एतस्यानन्तरोपन्यलस्यनायधर्मस्य मूलवस्तु सम्यक्त्वं । यस. न्त्यस्मिमणुमतादयो गुणास्तदायभारित्वेनेति यस्तु । मूलभूतं च तदस्तु च मूलबस्तु किं तत्सम्यक्त्वम् । उक्त घ गुलं मार प्रतिष्ठानमाधारो मामन निधिः । विम्यास्य धर्मस्य सम्यकरय परिकीर्तितम् ॥१॥ तय सम्यक्त्वं मन्धिभेदै पश्यमाणलक्षणकर्मप्रधिभेदे(३१-३३) सनि भयति मान्ययेति भावः । तपक्षायोपशमिकादिभेदात्रिविध ·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । क्षायोपशमिकापशमिकं क्षायिकं च । यद्धा कारकादिशुभारमप- रिणामरूपं तु शुभः संप्लेरावर्जित आत्मपरिणामो जीयधर्मों रूपं यस्प तच्छुभात्मपरिणामरूपं सुरवधारणे शुभारमपरिणामरूपमेय । अनेन तद्वयतिरिकलिङ्गादिधर्मव्ययच्छेदमाह । व्यतिरिफधर्मले तत उपकारायोगादिति ॥ जं जीवफम्मजोए जुजइ एवं अओ तयं पुधिं । वोच्छं तो कमेणं पच्छा तिविहं पि सम्मशं ॥८॥ यतोजीवकर्मयोगे युज्यते एतदतः तर्फ पूर्वम् । पक्ष्ये ततः क्रमेण पधाधिषिधमपि सम्पपत्यम् ॥८॥ यतो परमात्कारणाजीयर्मयोगे जीयकर्मसंवन्पे सति गुज्यते एतत् घटते इदं सम्यक्त्वं कर्मक्षयोपशमादिरूपस्यात् अतोऽरगा. कारणातर्फ जीवकर्मयोगं पूर्वमादौ पत्ये ऽभिधास्पे । सतस्तदुत्त- रकालं क्रमेण परिपाया पवानिविधमपि क्षायोपरामिकादि ग. म्यक्त्यं यत्य इति ॥ सत्राह जीयो अणाइनिहणो नाणापरणाइकम्मसंजुलो। मिच्छताइनिमिषं कम्मं पुण होइ अडविहं ॥९॥ जीपो ऽनादिनिधनो ज्ञानापरणादिकर्मगंयुक्तः । मिथ्यात्वादिनिमित्तं कर्म पुनर्भपस्याटपिपम् ॥ ॥ जीपतीति जीवा । असी अनादिनिधनः अनाथपपसिन इत्यर्थः । स प ज्ञानाशरणादिकर्मणा समेकी भावनान्योन्यम्दाप्या .

·सटीकश्रावकमज्ञप्याख्यप्रकरणं । युक्तः संबद्धो ज्ञानावरणादिकर्मसंयुकः । मिथ्यात्वादिनिमित्तं मिथ्यात्वादिकारणं मिथ्यादर्शनाविरतिप्रमादकपाययोगा बन्ध- हेतब इति वचनात् (तत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् ८-१ ) कर्म पुनर्जा- नावरणादि भवत्यष्टविधमष्टप्रकारमिति ॥ तथा चाह पढमं नाणावरणं बीयं पुण होइ सणावरणं। तइयं च वेयणीयं तहा चउत्थं च मोहणियं ॥१०॥ प्रथमं ज्ञानावरणं द्वितीयं पुनर्भवति दर्शनावरणम् । तृतीयं च वेदनीयं तथा चतुर्थं च मोहनीयम् ॥ १० ॥ प्रथममाद्यं ज्ञानावरणं आवियतेऽनेनावृणोतीति वावरणं ज्ञानस्यावरणं ज्ञानावरणं ज्ञानं मतिज्ञानादि । द्वितीयं पुनर्भवति दर्शनावरणं पुनःशब्दो विशेषणार्थः सामान्यावबोधावारकत्वात् दर्शनं चक्षुर्दर्शनादि। तृतीयं च वेदनीयं सातासातरूपेण वैद्यत इति वेदनीयं रूढशब्दात्पङ्कजादिवत् । तथा चतुर्थ कर्म किं अत आह मोहनीय मोहयतीति मोहनीयं मिथ्यात्वादिरूपत्वादिति । आजअ नाम गोयं चरमं पुण अंतराइयं होइ। मूलपयडीउ एया उत्तरपयडी अओ वुच्छ ॥ ११ ॥ आयुकं नाम गोनं घरमं पुनरन्तरायिकं भवति । मूलप्रकृतय एता उत्तरमकृतीरतो वक्ष्ये ॥११॥ आयुकं नाम गोत्रं । तत्रति याति चेत्यायुरननुभूतमेत्यनुभूतं च यातीत्यर्थः सर्वमपि कर्मयंभूतं तथापि प्रक्रान्तभवभयन्धावि- ·९ सटीकधायकप्रज्ञायाख्यप्रकरणं । प्छेदादायुप्कमेव गृह्यते अस्ति च विच्छेदो मिथ्यात्यादिपु । तथा गत्यादिशुभाशुभनमनानामयतीति नाम । तथा गां याचं प्रायत इति गोत्रं रूढिपु हि क्रिया कर्मव्युत्पत्त्यर्धा नार्थक्रियार्था इत्युच्च- र्भावादिनियन्धनमदुष्टमित्यर्थः । घरमं पुनः पर्यन्तवर्ति तत्पुनर- न्तरायं भवति दानादिविनोऽन्तरायस्तत्कारणमन्तरायमिति । मूलप्रकृतय एताः सामान्यप्रकृतय इत्यर्थः उत्तरप्रकृतीरेतद्विरो- परूपा अतो वक्ष्ये अत ऊध्यमभिधास्य इति ॥ क्रमप्रयोजनं प्रथ- मगुणघातादि यथा कर्मप्रकृतिसंग्रहण्यामुकं संधव द्रष्टव्यं अन्धविस्तरभयावस्तुतोऽपक्रान्तत्वाच न लिखितमिति । तथा पढम पंचयियप्पं मइसुयओहिमणकेवलावरणं । चीयं च नववियप्पं निदापण दंसणवउफ ॥१२॥ प्रथमं पक्षविकल्पं मतिश्रुतावधिमनःफेलापरणम् । हितीयं च नयविकल्पं निद्रापश्चर्फ दर्शनचतुप्फम् ॥१२॥ इह सूत्रक्रममामाण्यात्प्रथममाचं ज्ञानाचरणं पञ्चविकल्पमिति पथभेदं । तानेय भेदानाह । मतिश्रुतायधिमनःफेवलावरण म. तिज्ञानाचावरणमित्यर्थः । द्वितीय व दर्शनायरणं नयविकल्प निद्रापशकं दर्शनपतुप्फ पेति । निद्रापशकमाह । निदा निहानिदा पयला तह होइ पपलपयला य । भीणडी अ सुरुषा निदापणगं जिणाभिहियं ॥१३॥ निद्रा निद्रानिद्रा प्रचला तथा भवति प्रपलामपलाप। स्त्यानधि सुम्दा निद्रापस जिनाभिहितम् ॥१३॥ निद्रादीनां स्वरूपम् । . 1

·गटीमशागारयमकरण ।
शुष्पडिगोहा निहाडियोमा गनिनिदा ।
पपना कर दियम्म नालाय गंममगो।
मार्गकिसिकम्माणुगेपण हरीणगिनी ।
মনি গিনিসিসায়াশালা বা
मोत्यंभूतनिद्रादिकारणं कर्म गनन्तरं दर्शनवियातित्यादर्श-
नायरणं प्राथमिति । दर्शनभतुष्टयमाद ।
नयणेयरोहिकेयल दंसणवरणं चउछिहं होद।
सायासाय दुभेयं च वेयणिनं मुणेयचं ॥ १४ ॥
नयनेतरायधिकेवलदर्शनावरणं चतुर्वियं भवति ।
सातासातदिभेदं च वेदनीयं मुणितव्यम् ॥ १४ ॥
नयनेतराधिकेवल दर्शनावरणं चतुर्यिधं भवति । आवरण.
शब्दः प्रत्येकमभिसंबध्यते । नयनं लोचनं चक्षुरिति पर्यायाः ततश्च
नयनदर्शनावरणं चक्षुर्दर्शनावरणं वेति चक्षुःसामान्योपयोगात्र-
रणमित्यर्थः । इतरग्रहणादचक्षुर्दर्शनावरणं शेपेन्द्रियदर्शनावरण-
मिति । एवमवधिकेवलयोरपि योजनीयं ॥ सातासातदिभेदं च
वेदनीयं मुणितव्यं । सातवेदनीयमसातवेदनीयं च । आल्हाद-
रूपेण यद्वद्यते तत्सातवेदनीयं । परितापरूपेण यद्वेद्यते तदसात-
वेदनीयं । मुणितव्यं ज्ञातव्यमिति ॥
दुविहं च मोहणियं दसणमोहं चरितमोहं च ।
दसणमोहं तिविहं सम्मेयरमीसवेयणियं ॥१५॥

·सटीफनायकमज्ञायाख्यप्रकरणं । विविधं घमोहनीय दर्शनमोहनीयं पारित्रमोहन पंच। दर्शनमोहनीयं प्रिविधं सम्यक्त्वेतरमिनवेदनीयम् ॥१५॥ में विधेऽस्य तद्विविधं द्विप्रकारं । चः सगुयये । मोहनीय माडिरूपितशब्दार्थ । द्वैविध्यमेवाह । दर्शनमोहनीय चारित्रमो- हनीयं च। तत्र दर्शनं सम्यग्दर्शनं तन्मोहयतीति दर्शनमोहनीयं । पारित्रं पिरतिरूपं तन्मोहयतीति पारित्रमोहनीयं । तत्र दर्शन- मोहनीयं त्रिविधं त्रिप्रकार सम्यक्त्वेतरमिथपेदनीयं । सम्यक्त्यरू- पेण येते यत्तत्सम्यक्त्यवेदनीयं । इतरमहणान्मिध्यात्यरूपेण ये- पते यत्तन्मिध्यात्ययेदनीयं । मिश्रग्रहणात्सम्यग्मिध्यात्वरूपेण येते यत्तत्सम्यक्त्यमिथ्यात्ययेदनीयं । एवमयं पेदनीयशब्द:प्र. त्येकमभिसंबध्यते । इदं च पन्धं प्रत्येकविधमेव सन्फर्मतया नि- विधमिति ॥ आह । सम्यक्त्यवेदनीयं कधं दर्शनमोहनीयं न हि सदर्शनं मोहयति तस्यैय दर्शनस्यात् । उच्यते मिथ्यात्यप्रकृति स्यादतिघारसंभयादापशमिकादिमोहनाय दर्शनमोहनीयमिति ।। दुविहं चरितमोहं फसाय तह नोकसाय घेयणियं । सोलसनवभेयं पुण जहासंखं मुणेयचं ॥ १६ ॥ मिथिधं पारिग्रमोहनीयं फपापवेदनीयं तथा नोफपायये- दीपं । पोटशनयभेदं पुनर्यधासंख्यं मुणितव्यं ॥ १६ ॥ निविध दिमकार चारित्रमोहनीयं प्राभिरूपितसग्दार्थ । फषा- यवेदनीय तथा नोकपायवेदनीयं चेति । पेदनीयशब्दः प्रत्येकम भिसंवध्यते । तत्र क्रोधादिफपायरूपेण यद्यते तरफपाययेदनीयं । SA 1 ·१२ सटीकभावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । तथा स्त्रीवेदादिनोकपायरूपेण यदेद्यते तन्नोकपायवेदनीयं । अ. स्यैव भेदानाह | पोडश नवभेदं पुनर्यथासङ्घयन मुणितव्यं । पो. डराभेदं कपायवेदनीयं । नवभेदं नोकपायवेदनीयं । भेदाननन्तरं चक्ष्यत्ययेति ॥ तत्र कपायभेदानाह । अण अप्पच्चरकाणा पच्चरकाणावरणा य संजलणा। कोहमणमायलोहा पक्षेयं चउवियप्पति ॥ १७ ॥ अनन्तानुबन्धिनो ऽप्रत्याख्यानाः प्रत्याख्यानावरणाः च संज्वलनाः । क्रोधमानमायालोमाः प्रत्येकं चतुर्विकल्पा इति ॥ १७ ॥ अण इति सूचनात्सूत्रं इति कृत्वा अनन्तानुबन्धिनो गृह्यन्तै इह पारंपर्येणानन्तं भवमनुपहुं शीलं येपामिति अनन्तानुवन्धिनः उदयस्थाः सम्यक्त्वविधातिन इति कृत्या॥ अविद्यमानप्रत्याख्याना अप्रत्याख्याना देशप्रत्याख्यानं सर्वप्रत्याख्यानं च नेपामुदये ल. भ्यते इत्यर्थः । प्रत्याख्यानमावृपयन्ति मर्यादया ईपदेति प्रत्या. ख्यानावरणाः आमर्यादायामीपदर्थे या मर्यादायां सर्वविरतिमा- वृण्वन्ति न देशविरति ईपदर्थेऽपि ईपट्टण्यन्ति सर्वविरतिमेव न देशविरति देशविरतिश्च भूयसी स्तोकादपि विरतस्य देशविरति- भावात् ॥:समुच्चये॥ईपत्परीपहादिसन्निपातम्यलनासंग्वलनाः सम् शब्द पदर्थे इति । एवं क्रोधमानमायालोमाः प्रतीतस्व. रूपाः प्रत्येकं चतुर्विकल्ला इति । क्रोधोऽनन्तानुवन्यादिभेदा- चतुर्विकल्पः ॥एवं मानादयोऽपीति ॥ स्वरूपं तामित्यमा ·१ ३ सटीकधायकमज्ञायाख्यमकरणं। जलरेणुपुढविपश्यपराईसरिसोउव्यिहो कोहो। तिपिसलपाकट्टट्रियसेलस्यमोयमो माणो॥१॥ मायापलेहिगोमुतिमिदसिंगपणंषसमूलसमा । लोहो हलिदसंजणकदमकिमिरागसारियो ॥२॥ धर्मप्रप.१-१९.३०] पक्षधरम्मासपच्छरजायजीवाणुगामिणो कमसो। देषनरतिरियनारयगतिलादणहेयवो मणिया ॥ ३॥ इति अधुना नोकपायभेदानाह। इत्थीपुरिसनपुंसगवेयतिगं चेय होइ नायर्छ । हास रइ अरइ भयं सोग दुगंधा य छ ति ॥१४॥ स्त्रीपुरुपनपुसंकयेदत्रिकं चैव भवति ज्ञातव्यम् । हास्य रतिरतिर्भयं शोको जुगुप्सा चैव पटमिति ॥१८॥ खीपुरुषनपुंसकवेदत्रिकं चैय भवति ज्ञातव्यं नौकपायवैद्यत- ति भावः । तत्र घेद्यत इति वेदः । स्त्रियः स्त्रीवेदोदयात्पु- पाभिलापः । पुरुपस्य पुरुषवेदोदयारख्यभिलापः । नपुंस- कस्य तु नपुंसकवेदोदयादुभयाभिलापः । हास्यं रतिः अर- तेर्भयं शोको जुगुप्सा चंय पदमिति । तत्र सनिमित्तमनिमित्त हास्यं प्रतीतमेव । बाह्याभ्यन्तरेषु वस्तुपु प्रीतिः रतिः । एते- बेवाप्रीतिररतिः । भयं त्रासः। परिदेवनादिलिहंशोकः । चेत- व्यलीककरणं जुगुप्सा । यदुदयादेते हास्यादयो भवन्ति ते नोकपायाख्या मोहनीयकर्मभेदा इति भावः। नोक- नायता चतेपामाधकपायत्रयविकल्पानुवतित्वेन । तथाहि न क्षी. गेषु द्वादशस्वमीपां भाव इति ।। १ नोक्षायभेदतयति। नाचतनेषु वस्तुषु M M ·१४ मटीकश्रावकमनायाख्यप्रकरणं । आउंच एस्थ कम्मं चउचिहं नवरं होइ नापर्छ । नारयतिरियनरामरगइभेयविभागओभणि॥१९ आयुष्कं अग्र कर्म पतुर्विध नवरं भवनि ज्ञातव्यम् नारकतिर्यनरामरगतिभेदविभागतो मणितम् ॥ १०.। आयुकं च प्राझिलपितशब्दार्य अत्र प्रक्रमे क्रियत इति कर चतुर्विधं चतुःप्रकारं भवति ज्ञातव्यं । नयरमिति निपातः स्व गतानेकभेदमदर्शनार्थः । चातुर्विध्यमेवाह । नारकतिर्यनरामरग तिभेदविभागतो गतिभेदविभागेन भणितमुक्तं तीर्थकरगणधर तद्यथा नारकायुकं तिर्यगायुकं मनुष्यायुष्कं देवायुप्कमिति ।। नाम दुचत्तभेयं गदजाइसरीरअंगुवंगे य। बंधणसंघायणसंघयणसंठाणनामं च ।। २० ॥ नाम दिचत्वारिंशत्भेदंगनिजातिशरीराङ्गोपाङ्गानि च। यन्धनसंघातनसंहननसंस्थाननाम च ॥ २० ॥ नाम प्रागभिहितशब्दार्थ द्विचत्वारिंशत्प्रकारं । भेदानाह । ग- तिनाम यदुदयानरकादिगतिगमनं। जातिनाम यदुदयादेकेन्द्रिया- दिजात्युत्पत्तिः आह स्पर्शनादीन्द्रियावरणक्षयोपशमसद्भावादेके- न्द्रियादित्य नाम चादयिको भावः तत्कथमेतदिति उच्यते तदुपयो- गादिहेतुः क्षयोपशम एकेन्द्रियादि संज्ञानिवन्धनं च नामेति न दोपः । शरीरनाम यदुदयादादारिकादिशरीरभावः । अशोपाग- नाम यदुदयादगोपागनिवृत्तिः शिरःप्रभृतीन्यङ्गानि श्रोत्रादीन्य- झोपाङ्गानि । उक्तं च ·१५ सटीकधायकममायाल्यप्रकरण। सीसमुरोदरपिट्टी दो पाइ जगभयाप भटुंगा। भंगुलिमार उपंगा भंगोयंगाई सेसा ॥१॥ बन्धननाम यत्सर्यात्मप्रदेशहीतानां गृह्यमाणानां च पुद्गलानां मंन्धजनक अन्यशरीरपुद्गला जतुकल्पमिति । संघातननाम य- दुदयादादारिफादिशरीरयोग्यपुद्गलमहणे शरीररचना भवति । सं. हनननाम यसपमनाराचादिसंहनननिमित्तं । संस्थाननाम सम- चतुरस्रादिसंस्थानकारणं । चः समुचय इति गाथार्थः ॥ तह पनगंधरसफासनामगुरुंलहू य बोद्धद्धं । उपपायपरापायाणुयुधिजसासनामं च ॥ २१ ॥ तथा घर्णगन्धरसस्पर्शनामागुरुलघु च योद्धव्यम् । उपघातपराघातानुयुच्छ्वासनाम च ॥ २१ ॥ तथा पर्णनाम यदुदयात्कृप्णादिवर्णनिवृत्तिः । एवं गन्धरस- रपर्सेप्यापि स्यभेदापेक्षया भावनीयमिति । अगुरुलघु च पोद्धव्यं अत्रानुस्वारदीर्घत्वेऽलाक्षणिक सुखोचारणार्थे तूपन्यस्ते तत्रागुरु- रघुनाम यदुदयात गुर पि लघुर्भवति देह इति एकान्त- तदीये सदा निमजनोर्ध्वगमनप्रसंगः । उपघातनाम यदु- दयादुपहन्यते । परापातनाम यदुदयात्परानाहन्ति । आनुपू- पीनाम यदुदयादपान्तरालगती नियतदेशमनुश्रेणिगमन, नियत एवागविन्यास इत्यन्ये । उच्यासनाम यदुदयादुधासनिःश्वासी भवतः आह यपेयं पर्यातिनाम्नः कोपयोग इति उच्यते पर्याप्तिः करणशतिः उच्चासनामवत एव तन्निवृत्ती सहकारिकारणं इपु- एसन्ततड़ा।

·सटीकधायकमज्ञायालयप्रकरणं । क्षेपणशक्तिमतो धनुग्रहणशक्तियत् । एवमन्यत्रापि भिन्नविषयता सूक्ष्मधियायसेया। पः समुचये इति। आयवउज्जोयविहायगई य तसथायराभिहाणं च। वायरसहुमं पज्जुतापजतं च नायचं ॥ २२ ॥ आतपोयोतविदायोगति प्रसस्थायराभिधानं च। पादरसूक्ष्मपर्यासापर्यासं च ज्ञातव्यं ॥ २२ ॥ आतपनाम यदुदयादातपयान्भवति पृथिवीकार्य आदित्यमण्ड- लादिवत् । उद्योतनाम यदुदयादुद्योतवान्भवति खद्योतकादि- वत् । विहायोगतिनाम यदुदयाचंक्रमणं इदं च द्विविध प्रशस्ता- प्रशस्तभेदात् प्रशस्तं हंसगजादीनां अप्रशस्तमुदादीनामिति । त्र- सनाम यदुदयाञ्चलनं स्पन्दनं च भवति त्रसत्वमेवान्ये । स्थाय- राभिधानं चेति स्थावरनाम यदुदयादस्पन्दनो भयति स्थावर एवान्ये । चः समुच्चये । यादरनाम यदुदयाद्वादरो भवति स्थूर इत्यर्थः इन्द्रियगम्य इत्यन्ये । सूक्ष्मनाम यदुदयात्सूक्ष्मो भवति अत्यन्तश्लक्ष्णः अतीन्द्रिय इत्यर्थः । पर्याप्तकनाम यदुदयादि- न्द्रियादिनिप्पत्तिर्भवति । अपर्याप्तकनाम उक्तविपरीतं यदुदया. संपूर्णपर्याप्यनिवृत्तिर्न त्याहारदारीरेन्द्रियपर्याप्त्यनिवृत्तिरपि य- स्मादागामिभवायुकं वध्या नियंते सर्व एव देहिनः तचाहारश- रीरेन्द्रियपर्याप्त्या पर्याप्तानामेव बध्यत इति । पत्तेयं साहारण-पिरमथिरसुहासुहं च नाया। सूभगदूभगनाम सूसर तह दूसरं चेव ॥ २३ ॥ ।

·सटीकआपकमस्याख्यप्रकरणं। प्रत्येकं मापारणं स्थिरमस्थिरं शुभाशुभंप ज्ञातव्यम्। सुभगदुर्भगनाम सुस्यरं तथा दुःस्परं पय ॥ २३ ॥ प्रत्येानाम यदुदयादेको जीप एकमेर शरीरं निवर्तयति । साधारणनाम यदुदयानापो जीरा एकं शरीर निवर्तयति । स्थि. रनाम यदुदयाचरीरापययानां शिरोऽस्थिदन्तादीनां स्थिरता भ- पति । अस्थिरनाम यदुदयातदपययानामेय पलता भयति कर्णः जिहादीनां । शुभाशुभं घशातम्यं । तन शुभनाग यदुदयाच्छरी. रायययानां शुभता यथा शिरमः विपरीतमनुभनाम यथा पादयो- तथा शिरसा स्मृटरसुप्यति पादाइतस्तु रुप्यति, कामिनीव्ययहारे प्यभिपार इति चेत् न, तस्य मोहनीयनियन्धनस्यात् यस्तुस्थिति- थे पिन्त्यत इति । मुभगनाम यदुदयारकाम्यो भवति । तदिप- रीतं च दुर्भगनामेति । मुस्परनाम यदुदयारमास्वर्य भयति श्रोतः प्रीतिहेतुः । तथा दुम्स्यरं पेयेति सुस्वरनामोफपिपरीतमिति ॥ आदजमणाइज जसफिप्तीनाममजस किशी य। निम्माणनाममउलं चरमं तिपयरनाम च ॥२४॥ आदेयमनादेयं यशःफोर्निनाम अयशाफीति प। निर्माणनाम अतुलं परमं तीर्थकरनाम प ॥ २४ ॥ आदेयनाम यदुदयादादेयो भवति यष्टते भापते पा तत्सय लोकः प्रमाणीकरोति तद्विपरीतमनादेयं । परकीर्तिनाम यदुद- याधश:कीर्तिभायः यशाकीयोविशेष: दानपुण्यफला कीर्तिः प्रमाण मोनि

·सटीकभावकमज्ञायाख्यप्रकरणं ।
क्षेपणशक्तिमतो धनुर्ग्रहणशक्तियत् । एवमन्यत्रापि भिन्नविषयता
सूरमधियात्रसेया। चः समुच्चये इति।
आयपउज्जोयविहायगई य तसथावराभिहाणं च।
वायरसहुमं पजुतापजतं च नायचं ॥ २२ ॥
आतपोद्योतविहायोगति प्रसस्थायराभिधानं च।
पादरसक्षमपर्याप्तापर्याप्तं च ज्ञातव्यं ।। २२ ।।
आतपनाम यदुदयादातपवान्भवति पृथिवीकार्य आदित्यमण्ड-
ठादियत् । उद्योतनाम यदुदयादुद्योतवान्भवति सद्योतकादि-
यत् । विहायोगतिनाम यदुदयाचंक्रमणं इदं च द्विविधं प्रसस्ता-
प्रशस्तभेदात् प्रशस्तं हंसगजादीनां अप्रशस्लमुष्ट्रादीनामिति । अ.
सनाम यदुदयाघलनं सन्दनं च भवति प्रसत्यमेयान्ये । स्थाय-
राभिधानं पति स्थावरनाम यदुदयादस्पन्दनो भवति स्थावर
एवान्ये । धः समुश्चये । पादरनाम यदुदयावादरो भयति स्थूर
इत्यर्थः इन्द्रियगम्य इत्यन्ये । सूक्ष्मनाम यदुदयारसूरुमो भवति
अत्यन्तश्लक्ष्णः अतीन्द्रिय इत्यर्थः । पर्यातकनाम यदुदयादि-
न्द्रियादिनिपत्तियति । अपर्याप्तकनाम उमविपरीतं यदुदया.
संपूर्णपर्यायनिवृत्तिन त्याहारशरीरेन्द्रियपर्याप्स्यनितिरपि य.
रमादागामिभयायुकं यध्या प्रियंते सर्व एय देदिनः तयाहारस-
रीन्द्रियपपांत्या पर्याप्तानामेव बध्यत इति ।
पोयं साहारण-पिरमपिरसुहासुहं च नायचं।
सुभगभगनामं सूसर तह दूसरं चेय ॥२३॥

·सटीकधायकमप्याख्यमकरणं। प्रत्येक साधारणं स्थिरमस्थिरं शुभाशुभंप ज्ञातव्यम्। सुभगदुर्भगनाम सुस्परं तथा मुःस्वरं चैव ॥ २३ ॥ प्रत्येकनाम यदुदयादेको जीव एकमेव शरीरं निवर्तयति । साधारणनाम यदुदयावह्यो जीवा एर्फ शरीरं निवर्तयति । स्थि- रनाम यदुदयाच्छरीरायययानां शिरोऽस्थिदन्तादीनां स्थिरता भ. यति । अस्थिरनाम यदुदयासदयययानामेव पलता भवति कर्णः जिहादीनां । शुभाशुभं प ज्ञातव्यं । तत्र शुभनाम यदुदयाच्छरी. राययवानां शुभता यथा शिरसः विपरीतमशुभनाम यथा पादयो- स्तथा शिरसा स्पृष्टस्तुप्यति पादाहतस्तु रुप्यति, कामिनीव्यवहारे व्यभिचार इति चेत् न, तस्य मोहनीयनिवन्धनस्यात् यरतुस्थिति- घेह पिन्त्यत इति । मुभगनाम यदुदयारकाम्यो भवति । तद्विप. रीतं च दुर्भगनामेति । मुस्वरनाम यदुदयात्सास्वयं भवति श्नोतुः प्रीतिहेतुः । तथा दुःस्वरं वेति सुस्वरनामोशपिपरीतमिति ॥ आइज्जमणाइज्जं जसकित्तीनाममजसकिती य। निम्माणनाममउलं परमं तिथपरनामं च ॥२४॥ आदेपमनादेयं यशफीर्तिनाम अयशःकीर्ति च । निर्माणनाम अतुलं चरम तीर्थफरनाम प ॥ २४ ॥ आदेयनाम यदुदयादादेयो भवति यच्चेष्टते भापते घा तत्सर्च लोकः प्रमाणीकरोति तद्विपरीतमनादेयं । यशाकीर्तिनाम यदुद- याचशाकीर्तिभावः यशाकीयोविंशेपः दानपुण्यफला कीर्तिः प्रमाण की २

·सटीकधाराकमज्ञायाख्यमकरणं ।
क्षेपणगतिमतो धनुग्रहणशक्तियत् । एपमन्यत्रापि भिन्नवियता
सूक्ष्मधियावसेया। चः समुन्धये इति।
आयपउज्जोयविहायगई य तसथावराभिहाणं च।
पायरसहुमं पन्जुशापनशं च नायचं ॥ २२ ॥
आतपोयोनविहायोगति प्रसस्थायराभिधानं च।
यादरसूक्ष्मपर्याप्तापर्याप्तं च ज्ञानव्यं ॥ २२ ॥
आतपनाम यदुदयादातपवान्भवति पृथिवीकार्य आदित्यमण्ड-
लादिवत् । उद्योतनाम यदुदयादुद्योतवान्भवति खद्योतकादि-
वत् । विहायोगतिनाम यदुदयाचंक्रमणं इदं च द्विविधं प्रशस्ला-
प्रशस्तभेदात् प्रशस्तं हंसगजादीनां अप्रशस्तमुदादीनामिति । ३.
सनाम यदुदयाचलनं स्पन्दनं च भवति असत्यमेवान्ये । स्थाव-
राभिधानं चेति स्थावरनाम यदुदयादस्पन्दनो भयति स्थायर
एवान्ये । चः समुच्चये । चादरनाम यदुदयाद्वादरो भवति स्थूर
इत्यर्थः इन्द्रियगम्य इत्यन्ये । सूक्ष्मनाम यदुदयात्सूक्ष्मो भवति
अत्यन्तश्लक्ष्णः अतीन्द्रिय इत्यर्थः । पर्यातकनाम यदुदयादि-
न्द्रियादिनिष्पत्तिर्भवति । अपर्याप्तकनाम उक्तविपरीतं यदुदया-
संपूर्णपर्याप्त्यनिवृत्तिर्न त्याहारशरीरेन्द्रियपर्याप्त्यनिवृत्तिरपि य-
स्मादागामिभवायुष्कं वध्या धियंते सर्व एव देहिनः तचाहारश-
रीरेन्द्रियपर्याप्त्या पर्याप्तानामेव वध्यत इति ।
पोयं साहारण-थिरमथिरसुहासुहं च नाया।
सूभगदूभगनामं सूसर तह दूसरं चेव ॥ २३॥

·सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। प्रत्येक साधारणं स्थिरमस्थिरं शुभाशुभंपशानच्यम्। सुभगदुर्भगनाम सुस्परं तथा वास्यरं चय ।। २३ ॥ प्रत्येकनाम यदुदयादेको जीय एकमेर शरीर निवर्तयति । साधारणनाम यदुदयावहयो जीश एर्फ शरीर निवर्तयति । स्थि- रनाम यदुदयाउरीरायययानां शिरोऽस्थिदन्तादीनां स्थिरता भ- पति । अस्थिरनाम यदुदयातदययपानामेय चलता भवनि कर्ण जिहादीनां । शुभाशुभ प ज्ञातव्यं । सत्र शुभनाम यदुदयाचरी- राययवानां शुभता यधा शिरगः विपरीतमशुभनाम यथा पादयो. स्तधा सिरसा स्पृष्टस्तुप्यति पादादतस्तु रुप्यति, कामिनीप्ययहारे व्यभिचार इति चेत् न, तस्य मोहनीयनियन्धनत्यात परतुस्थिति- घेद चिन्त्यत इति । मुभगनाम यदुदयारकाम्यो भवति । तदिप- रीतं प दुर्भगनामेति । मुस्वरनाम यदुदयारसास्वर्य भयति श्रोतुः मीतिहेतुः । तथा दुःश्पर पैवेति गुस्थरनामोगायिएरीतमिति । आइजमणाइज जसफिपीनाममजसकिषीय। निम्माणनाममउलं परमं पिपरनामं च ॥२४॥ आदेपमनादेयं यशापीर्तिनाम अपकीर्ति च । निर्माणमाम असुर परमं नार्थपरनाम प ॥ २४ ॥ आदेपनाम यदुदयादादेयो भरति पपेटते भाषते पा तत्समें लोकः प्रमाणीकरोमि तद्विपरीतमनादेयं । पराकीतिनाम पदुर यापशाकीतिभापः पासीयोसिरः दागपुण्यपाला पीर्तिः ·मटीकधावकमनश्याम्यमकरण। पराक्रमकृते यशः । भयशाकीर्तिनाम चौतविपरीतं । निर्मा- णनाम यदुदयात्रार्यजीवानां जाती अगोपागनियशो भवति जातिलिहातिव्यवस्था नियम इत्यन्ये अतुलं प्रधानं । परमं प्र. धानत्वात्सूत्रक्रममामाण्याचति तीर्थकरनाम यदुदयात्सदेवमनु- प्यासुरस्य जगतः पूश्यो भवति । चः समुच्चये इति । गोयं च दुविहभेयं उच्चागोयं तहेव नीयं च। चरमं च पंचभे पन्नतं वीपरागेहिं ॥ २५ ॥ गोत्रं च विविधभेदमुच्चैर्गोत्रं तथैय नीचं च। घरमं च पश्चभेदं प्रज्ञप्तं वीतरागः ॥२९॥ गोत्रं प्राभिरूपितशब्दार्थ भवति द्विविधं द्विमकारं उच्चैर्गोत्रं तथैव नीचं चेति नीधैर्गानं च । तत्रोच्चैर्गोत्रं यदुदयादज्ञानी वि. रूपोऽपि सत्कुलमात्रादेव पूज्यते । नीचर्गोत्रं तु यदुदयाज्ञाना- दियुक्तोऽपि निंद्यते ॥ चरमं च पर्यन्तवति च सूत्रक्रमप्रामाण्या- त्पञ्चभेदं पश्चप्रकारं प्रज्ञवं प्ररूपितं वीतरागैरहन्दिरिति । तं दाणलाभभोगोवभोगविरियंतराइयं जाण। चितं पोग्गलरूवं विनेयं सव्वमेवेमं ॥ २६ ॥ तहानलाभभोगोपभोगवीर्यान्तरायिकं जानीहि । चित्रं पुद्गलरूपं विज्ञेयं सर्वमेवेदम् ॥ २६ ॥ तदानलाभभोगोपभोगवीर्यान्तरायं जानीहि । तत्र दानान्तरायं यदुदयात्सति दातव्ये प्रतिमाहके च पात्र विशेषे दानफलं च जा- ·सटीकश्रावषमज्ञप्त्याख्यप्रफरणं। ननोत्सहते दातुं । लाभान्तरायं तु यदुदयात्सत्यपि प्रमिद्धे दातरि तस्यापि लभ्यस्स भावे याधाकुशलोऽपि न लभते । भोगान्त- रायं तु यदुदयात्मति विभये अन्तरेण विरतिपरिणामं न भुक भोगान् । एवमुपभोगान्तण्यमपि । नपरं भोगोपभोगयोरेयं वि. शेपः सकृझुग्यत इति भोगः आहारमाल्यादिः पुनः पुनरुपभु- ज्यत इत्युपभोगः भयनपलयादिः । उर्फ प सा भुजाति मोगो सो पण मादारपुमाईसु । उपभागो उ पुणो पुण उपभुजा भुषणपलयाई ॥ वीर्यान्तरायं तु यदुदयानिरजो पयस्यवाल्पपीर्यो भयति ।चित्रं पुद्गलरूपं विक्षेयं सर्यमेवेदं चित्रमनेकरूपं पित्रफलहेतुरपात, पुनल- रूपं परमाण्यात्मकंन पासनादिरूपममूर्तमिति, विज्ञेयं ज्ञातव्यं भि. मालम्पन पुनःक्रियाभिधानमदुष्टमेव, सर्वेद ज्ञानापरणादि कर्मेति।। एयरस एगपरिणामसंचियरस उठिई समकाया। उपोसेयरभेया तमहं युच्छं समासेणं ॥ २७ ॥ पतस्पेकपरिणामसंचितस्य तु स्पितिः समारपाता। उष्टेतरभेदात्तामहं पक्ष्ये समासेन ॥ २५ ॥ एतस्य पानन्तरोदितस्य कर्मणः एकपरिणामसंषितस्य तुमा प्दस्य विशेषणार्धरयारप्रायः हिकपरिणामोपात्तस्पत्यर्थः स्पितिः समाख्याता सांसारिवाशुभफ्टदातृत्वनावस्णनं एकमागम रति गम्यते । घरकृटेतरभेदानुस्कृष्टा जपन्या च समास्यातेति भाषः ·२० सटीकनावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। तां स्थितिमहं यक्ष्ये,ऽहमित्यात्मनिर्देशे, वक्ष्येऽभिधास्ये, समासेन संक्षेपेण न तूत्तरमकृतिभेदस्थितिप्रतिपादनप्रपञ्चेनेति । आइल्लाणं तिन्हं चरमस्स य तीस कोडिकोडीओ। अयराण मोहणिज्नस्स सतरी होइ विनेया ॥२६॥ आद्यानां त्रयाणां चरमस्य च त्रिंशत्कोटिकोट्यः । अतराणां मोहनीयस्य सप्ततिर्भवति विज्ञेया ॥२८॥ आद्यानां त्रयाणां ज्ञानापरणदर्शनावरणवेदनीयानां चरमस्य च सूत्रक्रमप्रामाण्यात्पर्यन्तवर्तिनोऽन्तरायस्येति त्रिंशत्सागरोप- मकोटिकोट्यः अतराणामिति सागरोपमानां मोहनीयस्य सप्ततिर्भ- पति विज्ञया सागरोपमकोटिकोट्य इति ।। नामस्स य गोयरस य वीसंउपोसिया ठिई भणिया। तितीससागराई परमा आउस्स बोडमा ॥२९॥ नाम्नः प गोत्रस्य प विंशतिम्त्कृष्टा स्थितिमणिता । प्रयस्त्रिंशत्सागराणि परमा आयुपो पोडव्या ॥२९॥ नाम्नश्च गोत्रस्य च विंशतिः सागरोपमकोटिकोव्य इति गम्यते उत्कृष्टा स्थितिर्भणिता सर्वोत्तमा स्थितिः प्रतिपादिता तीर्थकरग. गधरिति । त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमानि परमा प्रधानायुःकर्मणो मोडव्यति ॥ अधुना अपन्यामाद।

·सटीकथावकाशप्याख्यप्रकरणी यणिपस्स य वारस नामग्गोयाण अह उ मुहुता। सेसाण जहन्नटिई भिन्नमुहु यिणिहिता ॥ ३० ॥ येदनीपस्य घटादश नामगोग्रयारष्ट मुहमीः । शेषाणां जघन्पा स्थितिभिप्रमुहर्त पिनिर्दिष्टा ॥ १० ॥ येदनीयस्य फर्मणो जपन्या म्धितिरिति योगः मादामुना नामगोत्रकर्मणोरष्टा मुहर्ता इत्थं मुहर्तशादः प्रत्येकमभिनय- यते । द्विपटिको मुर्तिः शेषाणां ज्ञानायरणादीनां जपन्या स्थि. तिर्मिजात विनिर्दिष्टान्तर्मुहर्त प्रतिपादितेति। मकृतयोजनायाद । एवं ठिइयरस या पंसणपोलणनिमिओ कारपि । सपिया फोडाफोडी सद्या पं पमुपूर्ण ॥३१॥ गपंस्थितिकरण गदा घर्षणपर्णननिमिIRः परमपि। क्षपिताः कोरिकोप सी एका प्रमुच्य ॥१॥ एपस्थितेरस्य कर्मणः यदा यसिमकाले पर्षणपूर्णनानिमिततो गागायोनिपु पिप्रमुखदुःखानुभयनेनेत्यः कथमपि नपिनमा रेण पिसाः मलय नीताकोटिकोट्या ज्ञानापरणादिसंपनिध. म्य: एका विमुष्प विहायेति । तीद पिय पोषमित रापिए इत्पतरम्मि जीयरस । हपर अभिनपुशो गंठी एवं जिणा विन्ति ॥३२॥ तरमा विपतालमा क्षपिप्रान्तरे जीयरप। भषति भभिमपूर्णा प्रन्धिरणे जिना पुष ११ F ·૨૨ सटीकमारकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। तस्या अपि च सागरोपमकोटिकोयाः स्तोकमात्रे पल्योपमाम- धेयभागे क्षपितेऽपनीते अत्रान्तरे ऽस्मिन्मागे जीवस्यात्मनः भ- वति अभिन्नपूर्यो हुशन्दस्यायधारणार्यत्वाद्याहितोपन्यामाचामि- अपूर्व एव प्रन्थिरिय प्रन्धिर्दुःखेनोद्वेष्टयमानत्वादेवं जिना वत एवं तीर्थकराः प्रतिपादयन्तीति । उफ च तत्समयः। गंट्टित्ति मुदुम्मेउ करकडधणरूदगूदगंदिव्य । जीयस्स कम्मजणिो घणरागदोसपरिणामो॥१॥ इति । भिनंमि तमि लाभो जायद परमपयहेउणो नियमा। सम्मतस्स पुणो तं बंधेण न बोलइ कयाइ ॥३३॥ भिन्ने तस्मिन् लाभो जायते परमपदहेतोर्नियमात् । सम्यक्त्वस्य पुनस्तं पन्धेन न व्यवलीयते कदाचित्३३॥ भिन्नेऽपूर्वकरणेन विदारिते तस्मिन् ग्रन्थावात्मनि लाभः प्रा. सिर्जायते संपद्यते परमपदहेतोर्मोक्षकारणस्य नियमानियमेनावश्य- भावतयेत्यर्थः कस्य सम्यक्त्वस्य यक्ष्यमाणस्वरूपस्य । पुनस्तं प्र थिमवाप्तसम्यग्दर्शनः सन् बन्धेन कर्मबन्धेन न व्यवलीयते ना- तिकामयति कदाचित्कस्मिंश्चित्काले न ह्यसावुत्कृष्टस्थितीनि क- मौणि बनाति तथाविधपरिणामाभावादिति ।। अनाह तं जाविह संपत्ती न जुज्जए तस्स निग्गुणतणओ। बहुतरबंधाओ खलु सुतविरोहा जओ भयिणं ॥३४॥ ,

·२३
सटीकनायकमशल्याख्यप्रवरण।
तं पायदिन संपातिन युग्यत तय निर्गुणग्यात् ।
पहतरपन्धारबाट एप्रविरोधात् यतो भणितम् ॥१४॥
मंन्धि यापदि विचार प्राप्तिर्न युज्यने न घटगे । पुनग्न
ख निर्गुणत्यापस्य जीयस्य सम्यग्दर्शनादिगुणरहितायात । निर्गुः
णरय प पदारयन्धात् पशादोऽयधारणे पहुतरपधादव ।
सदगीवर्तव्यं । एत्रविरोपादन्यथा पूत्रपिरोप त्यमिति
माह । यतो भणितं परमादुकमिति । किगुणामिति । भार
पले महामाहाले युभ पपिसपर सोहए मालिं।
अरसंगए अथिरए पा पंधन निजरे पोय ॥ ३५ ॥
पांतिधारामहति पुम्भ मक्षिपति पापपतिनालिम।
भगंगतोऽपिरती पर पानि निरनि लोक ॥१॥
पतपरपज्यस्तस्मिन् पल्यं महति महाले अतिशयमहति उम्भ
सादेशमामिद्धमान धान्यस्येति गम्यते मक्षिपति स्थापना
पति नायिहाति सतिकाम् । एप रातो गोपनरः ।
यो यतः पारगम्यायादिगुणस्थानेपर्सयतावामिप्यार
परिएडाते अविरता पाकागांमादेशपनियतो या पति निर.
निगोषः बोकता सपपति निर्गुणत्यात् । गुणनियन्धना दि
विशिनिमोति॥
पले महामहाले कुंभ साहेद पक्षिपे मालि।
संगए पमते या मिनरे पंधए ॥३६॥

·२४ सटीकायकमाल्याख्यप्रकरण। पलं तिगरामहनि कुम्भं मोश्यति प्रक्षिपति नालिम् । पः संयनः प्रमशो पहु निर्जरपति पाति स्तोकम्॥३६॥ पाठे अतिशयमहति पुम् सोधयति प्रक्षिपति नालि । एष दृष्टान्तो ऽयमपिनयः । यः मंयतः सम्यग्दृष्टिरीपत्रमा दवान् प्रमत्तसंयत एव नान्ये बहु निर्जरयति वनाति स्तोक सगुणत्वादिति ॥ पल्ले महइमहल्ले कुंभं सोहेइ पक्खिवह न किंचि ॥ जे संजए अपमते बहु निज्जर वंधइ न किंचि ॥३७॥ पल्लेऽतिशयमहति कुम्भ सोधयतिप्रक्षिपति न किंचित यः संयतोऽप्रमत्तो यह निर्जरयति यनाति न किंचित्३७ पल्ले ऽतिशयमहति कुम्भं सोधयति प्रक्षिपति न किंचित् । एप दृष्टान्तो ऽयमर्थोपनयः। यः संयतो प्रमत्तः प्रमादरहितःसाधु- रित्यर्थः बहु निर्जरयति वनाति न किंचिद्विशिष्टतरगुणत्वात् व- न्धकारणाभावादिति । गुरुराह ॥ एयमिह ओहविसयं भणियं सो न एवमेवंति ॥ अस्संजओ उ एवं पडुच्च ओसनभावं तु ॥ ३ ॥ एतदिह ओघविषयं भणितं सर्वे न एवमेवेति । असंयतस्त्वेवं प्रतीत्य ओसन्नभावं तु ॥ ३८।। एतदिति पल्ले महइमहल्ले इत्यादि इहास्मिन्विचारे ओषविपयं सामान्यविषयं भणितमुकं । सर्वे न एवमेवेति सर्वे नैवमेव वन- ·२५ सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। न्ति । अस्य विषयमुपदर्शयति । अग्यतरस्पेयं मिष्याप्टिस्य एवं पाति नान्य इति । अमायपि प्रतीत्यागीकृत्य भोगत. भायं पाहुल्यभावं तुरपधारणे ओसनभायमेव न तु नियममिति । नियमे दोपमाह॥ पायद बंधाभावो उ अन्नहा पोग्गलाणभाषाओ। दय पुहिगणओ ते सघे जीपेहि जुजंति ॥ ३९ ॥ मामोप्ति पन्धाभायस्तु अन्यथा पुनलानामभाषात् । इति पृद्धिग्रहणतः ते मर्प जीपऍग्यन्ते ॥१॥ मामोति आपते पन्धाभावस्तु पन्धाभाय एयान्यधान्येन म. कारण मर्ये अर्गयता एवं पान्तीत्येवलक्षणेन । किमित्यत्रोपप- शिमाद । पुलानामभायाध्यमानानां धर्मपुलानामभवात् । सेपामेयाभाये उपपतिमाह । इति वृद्धिमहणतः एयमनन्तगुणरू- पतया पृद्धिमहणेन ते धर्मपुद्गता र जीयमुग्यन्त कालान्तरण राधे जीपः संरभ्यन्ते मभूततरमहणादरुपतरमोक्षाप । सहसमिष प्रतिदियस पशल्पकामपणे एकरूपकमोक्षे च दियसप्रयान्तः पु. रपातेनेति । आह धोदकः मोक्षो ऽसंविनाओ कालोआ अजंजिरहितो। भणिया पंतगुणा रालुन एस दोसो तो जुत्तो॥४०॥ मोक्षोऽगयेणाकालात् ते प भी जायेभ्यः। भणिता अनन्तगुणाः लालू नेप दोषकततो पुतला ·सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। मोक्षः परित्यागः असङ्ख्ययात्कालादसङ्ख्येयेन कालेन उत्कृ- टतस्तेषां कर्मपुद्गलानां । तत ऊर्ध्व कर्मस्थितेः प्रतिपिद्धत्वात् । ते च कर्माणवः यतो यस्माजीयेभ्यः सर्वेभ्य एव भणिताः प्रतिपा. दिता अनन्तगुणाः खलुशब्दस्यावधारणार्थत्वादनन्तगुणा एव । नैष दोपो ऽनन्तरोदितो बन्धाभावप्राप्तिकाललक्षणः ततो युक्तो बहुतरबन्धः प्रभूततरग्रहणेऽल्पतरमोक्षे च सत्यपि तेपामनन्त- त्वात् स्तोककालाच मोक्षादिति । न हि शीर्पप्रहेलिकान्तस्य राशेः प्रतिदिवसं पञ्यरूपकग्रहणे एकरूपकमोक्षे च सति वर्षशतेनापि पुरुषशतेन योगो भवति प्रभूतत्वात् । एवं दान्तिके भावनीय- मिति । इत्थं चोदकेनोके सति गुरुराह । गहणमणताण न किंजायइ समएण ता कहमदोसो॥ आगम संसाराओ न तहा ताण गहणं तु॥४१ ।। ग्रहणमनन्तानां न किं जायते समयेन तत्कामदोषः । आगमसंसारात तथानन्तानां ग्रहणं तु ॥४१॥ ग्रहणं कर्मपुद्गलानामादानमनन्तानामत्यन्तप्रभूतानां न किमि ति गायाभतभयाव्यत्ययः किं न जायते समयेन, जायत एवेत्यर्थः, समयः परमनिकृष्टः काल उच्यते । यतश्चर्य तत्कथमदोषो दोष एय शीपमहेलिकान्तस्यापि राशेः प्रतिदिधर्म शतभागमात्रमहारा. शिमहणेऽल्पतरमोसे घ यसवादारत एव पुरुषसतन योगोपप. स, एवं दार्शन्तिकपि भावना कायर्या । स्वादेतदागमसंसारात ·सटीकधावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। तथानन्तानां ग्रहणं तु । आगमस्तावत् "जावणं अयं जीवे एयइ येयइ चलइ फंदा तावणं अहविहबन्ध एवा सत्तविहवंध एवा छविहांध एया एगविहबंध एवा" इत्यादि संसारस्तु प्रतिसमयव. न्धकसत्वसंमृतिरूपः प्रतीत एव । एवमागमात्संसाराच न तथा- नन्तानां ग्रहणमेव भवति यथा बध्यमानकर्मपुद्गलाभावाद्वन्धाभाव एयेति । एवं पराभिप्रायमाशङ्कयाह । आगम मुक्खाउ ण किं विसेसविसयतणेण सुतस्स । तंजाविह संपत्ती न घडइ तम्हा अदोसो उ॥४२॥ आगममोक्षान कि विशेषविपयरवेन सूत्रस्य । सं यावदिए संमासिन घटते तस्माददोपस्तु ॥ ४२ ॥ आगममोक्षाकिं न विशेषविषयत्वेन सूत्रस्य पाले इत्यादिलक्षण- स्य (३५-३७ ) तं ग्रन्धि यावदिह विचारे संप्रातिर्न घटते । द्वी प्रतिषेधौ प्रकृतमर्थ गमयत इति कृरया घटत एव । तस्माद- दोपस्तु यस्मादेवं तस्मादेष दोए एय न भवति य उचस्तं याव- दिह संप्राप्तिन युज्यते (३४) इत्यादि । तत्रागमस्तावत् "सम्मत्तं. मि उ लद्धे" इत्यादि । मोक्षस्तु प्रकृष्टगुणानुष्ठानपूर्वक प्रसिद्ध एव । अतो यथोक्तविशेषविषयमेव तत्सूत्रमिति इत्थं चैतदगीक. तव्य। अन्यथा तदधिकारोक्तमेव "परिकये न किंचि"(३७)इत्येत. द्विरुभ्यते । अप्रमत्तसंयतस्यापि बन्धकत्वात् । यथोकं "अपमत्तसंजयाणं बंधहिती होइ अहमुहुत्ता। प्रतिगमयरन्धाचममुनिरूप: ।

·सटीकनायकमजस्याख्यप्रकरण। उकोसा उ जहन्ना भिन्नमुहुत्तं न विन्नया ॥१॥" इत्यादि तस्मादोपविषयमेतदिति ।। अवसितमानुपद्किम् । अधुना प्रकृतं सम्यक्त्वमाह संमतं पि य तिविहं खओवसमियं तहोवसमियं च ।। खइयं च कारगाइव पनतं वीयरागेहिं ॥४३॥ सम्यक्त्वमपिच विविध क्षायोपशमिकेनौपशमिकम् क्षायिकं च कारकादि चा प्रज्ञप्तं वीतरागः ।। ४३ ॥ सम्यक्शब्दः प्रशंसाः अविरोधार्थो वा तनावः सम्यक्त्वं प्रशस्तः मोक्षाविरोधी वात्मधर्म इत्यर्थः । अपि तत्रिविधं एतच्चो- पाधिभेदात्रिप्रकारं । अपिशब्दाच्छ्रायकधर्मस्य प्रकृतत्वात्तच्चारित्र- मप्योघतोऽणुव्रतगुणवतशिक्षापदभेदात्रिविधमेव। चशब्दः स्वग- तानेकभेदसमुच्चयार्थः । उकं च। "तंच पंचहा सम्मत्तं उचसमं सा- सायणं खओवसमं वेदयं खइयं"। त्रैविध्यमुपदर्शयति क्षायोप- शमिकं तथौपशमिकं क्षायिकं च । कारकादि वा कारकं आदिश- ब्दाद्रोचकव्यञ्जकपरिग्रहः । एतच्च वक्ष्यत्येवेति न प्रतन्यते । इदं च प्रज्ञप्तं मरूपित चीतरागैरहन्दिरिति ॥ सांप्रतं क्षायोपशमिकं सम्यक्त्वमभिधित्सुराह ।। मिच्छतं जसुदिन्नं तं खीणं अणुइयं च उवसंतं । मीसीभावपरिणयं वेयिजंतं खओवसमं ॥४४॥ मिथ्यात्वं यदुदीर्ण तत्क्षीणं अनुदितं चोपशान्तम् । मिश्रीभावपरिणतं वेद्यमानं क्षायोपशमिकम् ।। ४४॥ .

·सटीकनायकप्रज्ञात्याख्यमकरणं। मिथ्यात्वं नाम मिथ्यात्यमोहनीय कर्म । तत् यदुदीर्ण यदुभूतशक्ति उदयापलिकायां व्यवस्थितमित्यर्थः तरक्षीणं प्रलयमुपगतं अनुदितं च अनुदीर्ण चोपशान्तं । उपशान्तं नाम विकम्भितोदयमपनीतमिथ्यात्वस्वभावं च विष्कम्भितोदयं शेषमिथ्यात्वमपनीतमिथ्यात्वस्वभावं मदनकोद्रयोदाहरणत्रिपुसि- न्यायशोधितं सम्यक्त्यमेव ॥ आहेह विष्कम्भितोदयस्य मि- च्यात्वस्यानुदीर्णता युफा, न पुनः सम्यक्त्यस्य, विपाकेन वेदनात् । उच्यते । सत्यमेतत्, कि त्यपनीतमिग्यात्वस्वभावत्यात्स्वरूपेणानुद- यात्तस्याप्यनुदीर्णोपचार इति ॥ यदानुदीर्णत्वं मिथ्यात्वस्यैव यु- ज्यते न तु सम्यक्त्वस्य । कथं । मिथ्यात्वं यदुदीर्ण तत् क्षीणं अनुदीर्णमुपशान्तं घेति । पशब्दस्य व्यवहितप्रयोगः। ततश्चानु- दीर्ण मिथ्यात्यमुपशान्तं च सम्यक्त्वं परिगृह्यते । भावार्थः पूर्व- यत् ।। तदेयं मिश्रीभाषपरिणतं क्षयोपशमस्वभावमापनं वेधमा- नमनुभूयमानं मिथ्यात्वं प्रदेशानुभवेन सम्यक्त्वं विपाकेन क्षयो- पशमाभ्यां निवृत्तमिति कृत्या क्षायोपरामिकं सम्यक्त्वमुच्यते । आ- हेदं सम्यक्त्वमौदयिको भायः मोहनीयोदयभेदत्वात् अतोऽयुक- मस्यक्षायोपशमिकत्यं, न अभिमायापरिज्ञानात्मम्यक्त्वं हि समि- द्धिकमात्मपरिणामरूपं ज्ञानयत् ननुक्रोधादिवत् धर्माणुसंपर्कजंत. थाहि तापति मिथ्यात्वधनपटले क्षीणे तथानुभवतोऽपि स्वच्छाधक- सान् सम्यक्स्यपरमाणून् तथाविधसचितमकाशवत् सहज एपासौ तत्परिणाम इति क्षायोपशमनिप्पसचायं तमन्तरेणाभायात्न . 14

·सटीकश्रावकाशप्त्याख्यप्रकरण।
घदीर्णक्षयादनुदीर्णोपशमव्यतिरेकेणास्य भावः क्रोधादिपरिणामः
पुनरुपधानसामर्थ्यापादितस्फटिकमणिरकतावदसहज इति । आह
यदि परिणामः सम्यक्त्वं ततो मिश्रीभावपरिणतं वेद्यमानं क्षायोप-
शमिकमित्येतद्विरुध्यते मोहनीयभेदयोरेव मिश्रीभावपरिणतयोर्वे
धमानत्वात्,न विरुध्यते तथाविधपरिणामहेतुत्वेन तयोरेव सम्य-
स्त्योपचारात् । कृतं विस्तरेणेति ।
क्षायोपशमिकानन्तरमापशमिकमाह ।
उवसमगसेढिगयस्स होइ उपसामियं तु सम्मतं ।
जो वा अकयतिपुंजो अखवियमिच्छो लहइ सम्मं४५
उपशमकश्रेणिगतस्य भवत्यौपशमिकं तु सम्यक्त्वम् ।
यो वा अकृतत्रिपुञोऽक्षपितमिध्यात्वोलभतेसम्यक्त्वम्
उपशमकश्रेणिगतस्य औपशमिकी श्रेणिमनुप्रविष्टस्य भवत्योप-
शामिकमेव सम्यक्त्वं तुरयधारणे अनन्तानुवन्धिनां दर्शनमोहनी-
यस्य चोपशमन निवृत्तमिति कृत्वा औपशमिकं । यो वा अकृत-
त्रिपुञ्जस्तथाविधपरिणामोपेतत्वात्सम्यािध्यात्वोभयानिवर्तितत्रि-
पुञ्ज एव अक्षपितमिथ्यात्वो ऽक्षीणमिथ्यात्वदर्शनः क्षायिकव्यव-
च्छेदार्थमेतत् लभते प्रामोति सम्यक्त्वं तदप्यौपशमिकमेवेति ।
अमुमेवाथै स्पष्टयन्नाह ।
खीणंमि उइन्नंमि अ अणुइज्जते अ सेसमिच्छते॥
अंतोमुहुन्तमितं उवसमसम्मं लहइ जीवो ॥ ४६॥

·सटीकधायकप्रशत्याख्यमकरण। क्षीणे उदीर्ण ऽनुदीर्यमाणे प शेपमिथ्यावे । अन्तर्मुहूर्तमा औपशमिकं सम्पपत्यं लभते जीय:४६ क्षीण एयोदीणे अनुभवेनैव भुफ इत्यर्थः अनुदीर्यमाणे घ मन्दपरिणामतया उदयमगच्छति सति कस्मिन् शेषमिथ्यात्वे वि. प्कम्भितोदय इत्यर्थः अन्तर्मुहर्तमानं कालं तत ऊर्य नियामका- भावेन नियमेन मिथ्यात्वमाप्रेतायन्तमेव कालमिति कि औपश- मिकं सम्यक्त्वं रभते जीव इति ॥ इदमेय हटान्तन स्पष्टतरमभिधिरमराह ॥ असरदेसं दडिलयं प विग्झाइ वणदयो पप्प ॥ इय मिच्छस्साणुदए उपसमसम्मं लहइ जीवो॥४७॥ ऊपरदेशं दग्धं घा बिध्यायति घनदयः प्राप्य । इय मिध्यात्यस्यानुदपे औपशमिकं सम्यक्त्वं लभते जीयः ऊपरदेशं ऊपरविभागं ऊपरं नाम यत्र तृणादेरसंभवः दग्धं पा पूर्वमेवाग्निना विध्यायति धनदयो दावानलः प्राप्य । फुतस्तत्र दावाभावात् । एप दृष्टान्तोऽयमर्थोपनयः । इय एवं तथाविध- परिणामान्मिथ्यात्वस्यानुदये सति औपशमिकं सम्यक्त्वं लमते जीव इति । घनदयफल्प पत्र मिथ्यात्वं ऊपरादिदेशस्थानीयं तथा- विधपरिणामकण्डकमिति । आह क्षायोपशमिकादस्य को विशेष इति । उच्यते । तत्रोपशान्तस्यापि मिथ्यात्वस्य प्रदेशानुभयोऽस्ति नस्यापशमिके । अन्ये सु व्याचक्षते । श्रेणिमध्यवर्तिन्येवापशमि- ·३२ सटीकश्रावकमजस्याख्यप्रकरणं। के प्रदेशानुभयो नास्ति न तु द्वितीये तथापितत्र सम्यक्त्वायन- भवाभाव एव विशेष इति । औपशमिकानन्तरं क्षायिकमाह ।। खीणे दंसणमोहे तिविहंमि वि भवनियाणभूयंमि । निप्पञ्चवायमउलं सम्मतं खाइयं होइ ।। ४ ।। क्षीणे दर्शनमोहनीये त्रिविधेऽपि भवनिदानभूते । निःप्रत्यपायमतुलं सम्यक्त्वं क्षायिकं भवति ॥४८॥ क्षपकश्रेणिमनुप्रविष्टस्य सतः क्षीणे दर्शनमोहनीये एकान्तनेय प्रलयमुपगते त्रिविधेऽपि मिथ्यात्वसम्यग्मिथ्यास्त्रसम्यक्त्यभेदभि- ने किं विशिष्टे भवनिदानभूते भवन्त्यस्मिन् कर्मवशवर्तिनः प्राणिन इति भयः संसारस्तत्कारणभूते निःमत्यपायं अतिचारापायरहितं अतुलमनन्यसदृशं आसन्नतया मोक्षकारणत्वात् सम्यक्त्वं प्रा- भिरूपितशब्दार्थक्षायिक भवति मिथ्यात्वक्षयनिबन्धनत्यात् इति। क्षायिकानन्तरं कारकाद्याह ॥ जं जह भणियं तं तह करेइ सइ जंमि कारगं तं तु । रोयगसम्मतं पुण रुइमितकरं मुणेयई ॥४९॥ यद्यथा भणितं तत्तथा करोति सति यस्मिन् कारकतत्तु। रोचकसम्यक्त्वं पुनः रुचिमात्रकरं मुणितव्यं ॥४९॥ यद्यथा भणितं सूत्रेऽनुष्ठानं तत्तथा करोति सति यस्मिन्स. म्यग्दर्शने परमशुद्धिरूपे कारक तत्तु । कारयतीति कारकं ॥ रो. निर्कर्तनवा नियात् ।

·ny सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं। चकसम्यक्त्वं पुनः रुघिमात्रफर मुणितव्यं विहितानुष्ठाने तथायि- धशुषभायात्, रोचयतीति रोचकं ।। सयमिह मिच्छट्टिी धम्मकहाईहि दीया परस्स । सम्मतमिणं दीवग कारणफलभावओ नेयं ॥ ५० ॥ {सपमिह मिथ्याष्टिः धर्मकवादिभिर्दीपपत्ति परस्य । सम्पपस्वमिदं दीपकं कारणफलभावतो शेयं ॥५०॥] स्वयमिह मिभ्याटिरभन्यो भन्यो या कश्चिदगारमर्दकयत् । अथ घ धर्मकथादिभिर्धर्मकथया मातृस्थानानुष्ठानेनातिशयेन या फेनपिद्दीपयतीति प्रकाशयति परस्य श्रोतुः सम्यक्त्वमिदं प्या। आह मिप्यारष्टेः सम्यक्त्यमिति विरोधः सत्यं किन्तु कारणफल- भायतो शेयं तस्य हि मिप्याप्टेरपि यः परिणामः स पलु प्रति- पंसम्यक्त्वस्य कारणभावं प्रतिपद्यते तमायभावित्यात्तस्य, अतः फारणे एय कार्योपचारात्सम्यक्त्याविरोधः यथायुपुतमिति ॥ समस्तस्यैय भावार्थमुपदर्शयति ॥ तधिहखओयसमओ तेसिमणणं अभापओ घेव । एवं विचितरूयं सनिबंधणमो मुणेयधं ॥५१॥ [तनिधक्षयोपशमनस्तेपामणूनां अभावतभष। एवं पिपितरूपं सनियन्धनमेय मुणितव्यं ॥५१॥] तद्विधक्षयोपशमततेपामणूनां मिण्यारया नामित्यर्थः अभारत- चय पामेति पर्सते एवं विपित्ररूपं क्षायोपामिकादिभेदनति ·३४ सटीकश्रावकमज्ञस्याख्यप्रकरणं। भायः । सनिबन्धनमेव सकारणं मुणितव्यं । तथाहि त एष मि. ध्यात्वपरमाणवस्तथाविधात्मपरिणामेन कचित्तथा शुद्धिमापद्यते यथा क्षायोपशमिकं सम्यक्त्वं भवति तत्रापि कचित्सातिचारं का. लापेक्षया क्वचिन्निरतिचारं, अपरे तथा यथोपरामिक, क्षयादेव क्षायिकमिति ॥ अपरेऽप्यस्य भेदाः संभवन्तीति कृत्वा तानपि सूचयग्नाह ।। किं चेहुवाहिभेया दसहावीमं परूवियं समए। ओहेण तंपिमेसिं भेयाणमभिन्नरूवं तु ॥ १२ ॥ [किं चेहोपाधिभेदात् दशधापीदं मरूपितं समये । ओघेन तदपि अमीपां भेदानामभिन्नरूपं तु॥५२॥] किं चेहोपाधिभेदादाज्ञादिविशेषणभेदादित्यर्थः दशधापीदं द. शप्रकारमप्येतत्सम्यक्त्वं प्ररूपितं समये आगमा यथोकं प्रज्ञापनायां निसग्गुवएसरुई आणलई सुत्तवीयरइमेव । अभिगमवित्थाररुई किरियासंवेयधम्मरई ॥१॥ आह तदेवेह कस्मान्नोक्तमिति उच्यते ओपेन सामान्येन तद- पि दशप्रकारममीपां भेदानां क्षायोपशमिकादीनामभिन्नरूपमेव एतेपामेय केनचिद्भेदेन भेदात् । संक्षेपारम्भश्चायं अतो न तेपाम- भिधानमिति॥ इदं च सम्यक्त्वमात्मपरिणामरूपत्वाच्छद्मस्थेन दुर्लक्ष्यमिः । विलक्षणमाह।

·सटीकधायकमज्ञायाख्यप्रकरणं । ३५ तं उयसमसंपेगाइएहि लक्खिजई उपाएहि । आयपरिणामरूपं यज्ञहिं पसत्थजोगेहिं ॥१३॥ [तदुपशमसंयेगादिफैलक्ष्यते उपायैः । आत्मपरिणामरूपं पायैः प्रशस्तयोगः ॥५३॥] तरसम्यक्त्यमुपरामसंयेगादिभिरिति उपशान्तिरुपशमः संयेगी मोक्षाभिलापः आदिशन्दाग्निर्वेदानुकम्पास्तिक्यपरिग्रहः लक्ष्यते चिदयते एभिरपशमादिभिर्याही प्रशस्तयोगरिति संयन्धः बाह्यय- स्तुविषयस्यामायाः प्रशस्तयोगाः शोभनव्यापारास्तः किं विशिष्टं सत्सम्यक्त्यं आरमपरिणामरूपं जीवधर्मरूपमिति ॥ तथा चाह इन्य य परिणामःखलु जीवस्स सुहो उ होइ विनेओ। किं मलकलंकमुषं कणगं भुवि सामलं होई ॥ ५४॥ [अन च परिणामः ग्यो जीवस्य शुभ एव भवति विज्ञेयः । किंमलफलकामुरां फनफंसुविध्यामलं भयति ॥१४॥] अनच सम्यक्त्वे सति किं, परिणामोऽध्ययसायः खलुशब्दो ऽवधारणार्थ: जीयस्य शुभ एव भवति विज्ञेयो न स्यशुभः अधया किमय चित्रमिति । प्रतियस्तूपमामाह । किं मलकलरहितं फनक भुषि ध्यामलं भयति न भवतीत्यर्थः । एयमत्रापि म. लकलंकस्थानीय प्रभूतं शिष्टं फर्म ध्यामलस्यतुल्यस्त्यशुभपरिणामः स प्रभूत लिटे कर्मणि क्षीणे जीयस्य न भवति । मामादीनामेव बाह्ययोगत्यमुपदर्शयन्नाह । मामल " , ·३ ६ सटीकश्रावकमज्ञायास्यप्रकरणं । पर्यईइ व कंमाणं वियाणि वा विवागमसुहं ति । अवरद्धे वि न कुप्पड उवसमओ सद्यकालं पि ॥५५। [प्रकृत्या या फर्मणां विज्ञाय वा विपाकमशुभमिति। अपराद्धयेऽपिन कुप्यति उपशमतासर्वकालमपि॥२५॥ प्रकृत्या वा सम्यक्त्वाणुवेदकजीवस्वभावेन वा कर्मणां कपा यनिवन्धनानां विज्ञाय वा विपाकमशुभमिति । तथाहि कपाया विष्टोऽन्तमुहूर्तेन यत्कर्म वभाति तदनेकाभिःसागरोपमकोटाकोटि भिरपि दुःखेन वेदयतीत्यशुभो विपाकः । एतत् ज्ञात्वा किं । अ. परायेऽपि न कुप्यति अपराध्यत इति अपराद्धयः प्रतिकूल कारी तस्मिन्नपि कोपं न गच्छत्युपशमतः उपशमैन हेतुना सर्व कालमपि यावत्सम्यक्त्वपरिणाम इति । तथा नरविबुहेसरसुक्खं दुक्खं चिय भावओय मन्नंतो। संवेगओ न मुक्खं मुत्तूणं किंचि पत्थेइ ॥ ५६ ॥ [नरविबुधेश्वरसौख्यं दुःखमेव भावतः च मन्यमानः । संवेगतः न मोक्षं मुक्त्वा किंचित् प्रार्थयते ॥५६॥] नरविबुधेश्वरसौख्यं चक्रवर्तीन्द्रसौख्यमित्यर्थः अस्वाभाविक- त्यात् कर्मजनितत्यात्सायसानत्याच दुःखमेव भावतः परमार्थतो मन्यमानः संवेगतः संवेगेन हेतुना न मोक्षं स्वाभाविकजीवरूप- मकर्मजमपर्यवसानं मुक्त्वा किंचित्मार्थयतेऽभिलपतीति । -

·।
सटीकधायकप्रशायाख्यमकरणं ।
नारयतिरियनरामरभवेसु निन्वेयओ पसइ दुक्खं ।
अकयपरलोयमग्गो ममतविसवेगरहिओ वि॥७॥
[नारकतिपकरामरभवेषु निर्वेदतो यसति दुःखम् ।
अकृतपरलोकमार्गः ममत्वविपवेगरहितोऽपि ॥२७॥]
नारकतिर्यगरामरभयेषु सर्वेप्य निर्वेदतो निर्वेदेन कारणेन
पसति दुःखं । किविशिष्टः सन् अकृतपरलोकमार्गः अकृतसदनु-
धान इत्यर्थः । अयं हि जीवलोके परलोकानुष्ठानमन्तरेण सर्वमे-
पासारं मन्यते इति । ममत्यविपरोगरहितोऽपि तथा ह्ययं प्रकृत्या
निर्ममत्व एव भवति विदिततत्त्वस्यादिति । तथा
दहूण पाणिनियहं भीमे भवसागरंमि दुकतं ।
अविसेसओ णुकंपं दुहावि सामन्यओ कुणइ ॥५॥
[हना प्राणिनियहं भीमे भयसागरे दुपात !
अविशेषतः अनुकम्पांविधापि सामर्थ्यतःकरोति५८]
दृष्ट्वा प्राणिनिवहं जीयसंघातं क भीमे भयानके भयसागरे सं.
सारसमुद्रे दुःखात शारीरमानसैर्दुःखैरभिभूतमित्यर्थः अविशेषतः
सामान्येनात्मीयेतरविचाराभावेनेत्यर्थः । अनुकम्पा दयां दिधापि
द्रव्यतो भायतश्च द्रध्यतः प्राशुकपिण्डादिदानेन भावतो मार्गयो-
जनया सामर्थ्यतः स्वशत्तयनुरूपं करोतीति ।।
मन्नइ तमेव सच्चं निस्संकं जं जिणेहि पन्नतं ।
सुहपरिणामो सवं कंकाइविसुतियारहिओ ॥१९॥

·३८ सटीकश्रावकमज्ञायाख्यमकरणं । [मन्यते तदेव सत्यं निःशकं यन्निनःप्रज्ञप्तं । शुभपरिणामः सर्व कांक्षादिविश्रोतसिकारहितः ५९] मन्यते प्रतिपद्यते तदेव सत्यं निःशवं शङ्कारहितं यजिनः प्र. ज्ञप्तं यत्तीर्थकरः प्रतिपादितं शुभपरिणामः सन् साकल्येनानन्त- रोदितसमस्तगुणान्वितः । सर्व समस्तं मन्यते न तु किंचिन्मन्यते किंचिन्नेति भगवत्यविश्वासायोगात् । पुनरपि स एव विशिष्यते । किंविशिष्टः सन् । कांक्षादिविश्रोतसिकारहितः कांक्षा अन्यो- न्यदर्शनमाह इत्युच्यते आदिशब्दाद्विचिकित्सापरिग्रहः विश्रोत. सिका तु संयमशस्यमगीकृत्याध्यवसायसलिलस्य विश्रोतो गमन. मिति, उपसंहरनाह॥ एवंविहपरिणामो सम्मठिी जिणेहिं पनतो। एसो य भवसमुदं लंपड थोवेण कालेण ॥ ६ ॥ [एयंविधपरिणामः सम्यग्दृष्टिर्जिनः प्रजसः। एप प भयसमुद्रं लायति स्तोकेन फालेन ॥६॥] एवंविषपरिणाम इत्यनन्तरोदितप्रशमादिपरिणामः सम्यग्रह ििजनः प्राप्त इति प्रकटार्थः । अस्य फलमाह । एप प भयस. मुद्र दंपपनि अतिकामति स्तोकेन कालेन । मासयीजत्यादुरकर तोप्युपापुद्गलपरावर्तान्तः सिद्धिमाप्तेरिति । एवंविधमेव मम्यपत्यं इत्येतरप्रतिपादयनाद ।। जं मोगं तं सम्म सम्म तमिह होइ मोणं ति । निन्दपओ इयरस्स उ सम्म सम्मेवहऊ पि ॥६॥ ।

·सटीकतावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । [यन्मानं तत्सम्परू यत्सम्यक् तदिह भवति मौनमिति। निययतःइतरस्यतु सम्यक्त्वं सम्यक्त्वहेतुरपि ॥६॥] मन्यते जगतरित्रकालावस्थामिति मुनिः तपस्वी तद्भायो मौनं अयिकलं मुनिवृत्तमित्यर्थः। यन्मानं तत्सम्यक् सम्यक्त्वं यत्सम्यक् सम्यक्त्वं तदिह भवति मौनमिति । उकं चाचारा। जे मोगंति पासहा तं सम्मति पासहा । जसम्मति पासवा तं मोणंति पासहा ॥ इत्यादि निश्चयतः परमार्थेन निश्चयनयमतेनैव एतदेवमिति । सो सहयाय न कुणा मिच्छदिही समो हु को भन्नो। पड़ाय मिस परस्स संकजणेमाणो । इत्यादि पचनप्रामाण्यात् । इतरस्य तु व्यवहारनयस्य सम्य- क्त्वं सम्यक्त्वहेतुरपि अर्हच्छासनप्रीत्यादि कारणे कार्योपचा. रात् । एतदपि शुद्धचेतसां पारम्पर्येणापयर्गहेतुरिति । उकं च । जह जिणमय पपजह तामा थपदारनिच्छए मुपह। पपहारनपउच्छेए तित्पुच्छेभो जभोऽयास त्यादीनि याचकमुख्येनोकं "तत्वार्धश्रद्धानं सम्यग्दर्शन" (तत्त्वार्धा- धिगमसूत्रम् १-२) तदपि प्रशमादिलिगमेवेति दर्शयमाह ॥ ततत्पसदहाणं सम्मतं तमि पसममाईया । पढमकसाओवसमादविस्कया हुंति नियमेण ॥६२॥ [तत्त्वार्थअडानं सम्पकत्वं तस्मिन्मशमादयः । प्रथमकपायोपशमाद्यपेक्षया भयन्ति निपमेन ॥३२॥] । -. .

·४० - सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । तत्त्वार्थश्रद्धानं सम्यक्त्वं । तस्मिन्प्रशमादयोऽनन्तरोदिताः प्रथमकपायोपशमाधपेक्षया भवन्ति नियमेन ! अयमत्र भावार्थः। न ह्यनन्तानुबन्धिक्षयोपशमादिमन्तरण तत्त्वार्थश्रद्धानं भवति । सति च तत्क्षयोपशमे तदुदयवनयः सकाशादपेक्षयास्य प्रसमा- दयो विद्यन्त एवेति तत्त्वार्थश्रद्धानं सम्यक्त्वमित्युकं । के एते तत्त्वार्था इत्येतदभिधित्सयाह। जीवाजीवासवबंधसंवरा निज्जरा य मुस्को य। तत्तवा इत्थं पुण दुविहा जीवा समकाया॥ ६३ ॥ [जीवाजीवानवयन्धसंबरा निर्जरा च मोक्षश्च । तत्त्वार्थी अन पुनः द्विविधा जीवाः समाख्याताः॥३३॥] जीवाजीयानववन्धसंवरा निर्जरा च मोक्षश्च तत्त्वार्था इति । एपां स्वरूपं वक्ष्यत्येव । असमासकरणं गाथाभंगभयाथै निर्जरा- मोक्षयोः फलत्वेन प्राधान्यख्यापनार्थ चेति । अत्र पुनस्तत्त्वार्थ- चिन्तायां द्विविधा जीयाः समाख्यातास्तीर्थकरगणधररिति । द्वैविध्यमाह । संसारिणो य मुता संसारी छविहा समासेण पुढवीकाइअमादि तसकायंता पुढोभेया ॥६४ ॥ [संसारिणः च मुक्ताः संसारिणः पड्विधाः समासेन । पृषिधीकायिकादयस्त्रसकायान्ताः पृथग्भेदाः ॥ ६४ ॥] घराब्दस्य व्यवहित उपन्यासः । संसारिणो मुक्ताश्चेति । तत्र mr.u----.-.- ·पारमा timra परिभा मापमान जानिएमति भाषः । पहिस्सार । विपीकाविवादपमापाता । पपोग: “সুবিধা আধাে বিষাঘা বাঘা ঘামফো বা মাথা " সূরানি নাবল বৃar मनुपागपुरविवानि ॥ गणि एप प्रतिपादपनारगापागाह । भन्याहारगपागतमुपसोपफमाउया पेय । सप्पडिपग्या एए भणिया फममाणेहिं ॥६५॥ [भप्पारागृहमीपत्रमागुपरंप । समनिपक्षाने मणिमा मष्टकर्ममधनः ॥ ६ ॥ ] भन्या आहारकाः पर्याशा शुभारति गुन.पाक्षिका: मोपषमायुः এমনিশং মে মলিমা: খায়াবাে यस्यादि। कणिता इत्याद । भएफर्मगधनः नीर्धकारिति गाया- क्षगधः ।। भायाध स्वयमेव पक्ष्यति । तत्रापद्वारमा। भम्या शिणेहि भणिया महरालु जे सिद्धिगमणजोगाउ। से पुण अणाइपरिणामभायओ हुंति नायधा ॥६६॥ [भप्पा जिनर्भणिताह बाट पे मिडिंगमनपोग्यास्तु। पुनरनादिपरिणामभापतीमयन्ति ज्ञातव्याः॥१६॥] भन्या मिनर्भगिता १८ खलु ये सिद्धिगमनयोग्यारनु । इह ·४२ सटीकधावकप्रज्ञायाख्यप्रकरणं । लोके य एव सिद्धिगमनयोग्याः खलुशब्दस्यावधारणार्थत्वात् तु. शब्दोऽप्येवकारार्थः योग्या एव । न तु सर्वे सिद्धिगामिन एव । यथोक्तं "भवा वि न सिजिस्सन्ति कई" इत्यादि । भव्यत्वे नि- वन्धनमाह । ते पुनरनादिपरिणामभावतो भवन्ति ज्ञातव्याः । अनादिपारिणामिकभव्यभावयोगाव्या इति ।। विवरिया उ अभन्वा न कयाइ भवनवरस ते पारं। गच्छिसु जंति व तहा ततु च्चिय भावओ नवरं॥६॥ [विपरीतास्त्यभव्या न कदाचिद्भवार्णवस्य ते पारं । गतवन्तो यान्ति वा तथा तत एव भावात् नवरं ॥१७॥] विपरीतास्त्वभव्याः। तदेव विपरीतत्वमाह । न कदाचिद्भवा- र्णवस्य संसारसमुद्रस्य ते पारं पर्यन्तं गतवन्तो यान्ति या शब्दस्य विकल्पार्थत्वात् यास्यन्ति वा । तथेति कुतो निमित्तादि- ति आह । तत एव भायात् तस्मादेव अनादिपारिणामिकादभव्य- त्वभावादिति भावः। नवरमिति साभिप्रायकं अभिमायश्च नबरमे- तावता वैपरीत्यमिति । भव्यद्वारानन्तरमाहारकद्वारमाह। विग्गहगइमावन्ना केवलिणो समुहया अजोगी य । सिद्धा य अणाहारा सेसा आहारगा जीवा ॥६॥ [विग्रहगतिमापनाः फेवलिनः समवहता अयोगिनश्च । सिहायानाहारकाः शेषा आहारका जीवाः ॥ ६८॥] वा- ·मटीकधायकप्रशायाख्यप्रकरणं । ४३ विमदगतिमापना अपान्तरालगतिवृत्तय इत्यर्थः । फेवलिनः समयहताः ममुद्घातं गताः। अयोगिनश्च केयलिन एप शैलेश्यय- स्थायामिति । सिद्धार्थ मुफिभाजः । एतेऽनाहारका ओजाया- हाराणामन्यतमनाप्यमी नाहारयन्तीत्यर्थः । शेपा उपविलक्षणा आहारका जीया ओजलोमप्रक्षेपाहाराणां यथासंभव येन फेनधि. दाहारणेति । तेऽपि यायन्तं कालमनाहारकाः तांस्तथाभि- धातुफाम आह॥ एगाइ तिनिसमया तिन्नेव ऽन्तोमुहुरामितं च । साई अपज्जवसियं कालमणाहारगा कमसो ॥६९॥ [एकााग्नीन्समपान ग्रीनेय अन्तर्मुहुर्तमानं ध। साधपर्पयसितं कालमनाहारकाः क्रमशः ॥ ६९॥] एकाचांस्त्रीन्समयान् विग्रहगतिमापसा अनाहारकाः । उकं च "एक द्वी पानाहारकः" इति ( तत्यार्थाधिगमसूत्रं २-३१) पाश- प्दानिसमयग्रहः।त्रीनेय समयाननाहारकाः समुद्घाते केयलिनः। यथोषम् ॥ पार्मणशरीरयोगी चतुर्थके पश्चमे तृतीये थ। (मामरति समपत्रयेऽपि तस्मिन् भपत्यनादारको नियमात् ॥ १॥ अन्तर्मुहूर्त घानाहारका अयोगिकेवलिनः तत ऊर्यमयोगिः केलित्वाभावादपवर्गप्राप्तेः । सायपर्यवसितं कालमनाहारकाः सिद्धा व्यत्तयपेक्षया तेषां सादित्यादपर्यवसितत्याच । अत एवाह क्रमश एवंभूतेनैय क्रमेणेति गाधाः । घ्याख्यातमाहारकद्वारं सांप्रतं पर्याप्तकरारमाह।

·४४ सटीकश्नावकमज्ञायाख्यप्रकरणं। नारयदेवा तिरिमणुय गन्भया जे असंखवासाऊ। एए य अपज्जता उववाए चेव बोडव्वा ॥ ७० ॥ [नारकदेवाः तिर्यमनुष्या गर्भजा येऽसंख्येयवर्षायुषः । एते चापर्याप्ता उपपात एव घोडव्याः ॥७० ॥1 नारकाश्च देवाश्च नारकदेवास्तथा तिर्यमनुष्याः तिर्यश्चश्च म. नुप्याश्चेति विग्रहः गर्भजा गर्भव्युत्क्रान्तिकाः, समूच्छिमन्यव- च्छेदार्थमेतत् । ते च सङ्खयेयवर्षायुषोऽपि भवन्ति तद्वयवच्छेदा- र्थमाह । येऽसवधेयवर्पायुष इति । एते चापर्याप्ता आहारशरीरेन्द्रि- यप्राणापानभापामनःपर्याप्तिभी रहिता उपपात एवं उत्पद्यमाना- वस्थायामेव बोद्धव्या विज्ञेयान तूत्तरकालं पर्याप्ता लधितोऽपीति सेसा उ तिरियमणुमा लद्धिं पप्पोववायकाले य। उभओ विअभइअव्वा पज्जनियरेति जिणवयणं७१ [शेपास्तु तिर्यमनुष्या लब्धि प्राप्योपपातकाले च । उभयतोऽपि भाज्याः पर्याप्ततरे इति जिनवचनम्।।७१॥] शेपास्तु तिर्यअनुप्याः संमूर्छनजाः सङ्घयेयवर्षायुपश्च गर्भजाः। किलब्धि प्राप्य पर्याप्तकलब्धिमधिकृत्य उपपातकाले धोत्पद्यमा- नावस्थायां च । किं । उभयतोऽपि भाज्या विकल्पनीयाः पर्या. प्सका इतरे यापयर्ताकाः। एतदुक्तं भवति । लन्धितोऽपि पर्याप्ता अपर्याप्तका अपि भवन्ति । उपपातावस्थायां स्वपर्याधका एव । इति जिनवचनं इत्येप आगम इति । व्याख्यातं पर्याप्तकद्वारं तदनन्तरं शक्कपाक्षिकद्वारमाह ।

·४५ सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। जेसिमबड्डोपुग्गलपरियट्टो सेसओ उ संसारो। ते सुफपरिकआखलु अहिए पुण किन्हपरकीया।।७२।। [येपामपापुद्गलपरावर्त एव शेपः संसारः। ते शुलपाक्षिकाः खलु अधिक पुनः कृष्णपाक्षिका:७२] येपामुपापुद्गलपरावर्त एव शेषः संसारस्तत ऊर्च सेत्स्यन्ति ते शुलपाक्षिकाः क्षीणप्रायसंसाराः खलुशब्दो विशेषणार्थ: प्रासदर्शना या अमाप्तदर्शना या सन्तीति विशेषयति। अधिक पुन- रुपापुद्गलपरावर्ते संसारे कृष्णपाक्षिकाः क्रूरकर्माण इत्यर्थः । पु. द्लपरायों नाम त्रैलोक्यगतपुद्गलानामौदारिकादिप्रकारेण महणं । उपापुद्गलपरावर्तस्तु किंचिन्यूनोऽर्धपुद्गलपरावर्त इति । एतद्वारोपयोग्ये च धन्यताशेपमाह । पायमिह कूरकम्मा भवसिद्धिया वि दाहिणिलेसु । नेरइयतिरियमणुया सुरा य ठाणेसु गच्छति ॥७३॥ [प्राय इह फरफर्माणः भवसिरिफा अपि दक्षिणेषु । नारकतिर्यधनुष्याः सुराय स्थानेषु गच्छन्ति ॥७३॥] माय इह क्रूरकर्माणः । याहुल्येनतदेवमिति दर्शनार्थं प्रायोप- हणं । भवसिद्धिका अप्येकमयमोक्षयायिनोऽपि दक्षिणेषु नारक- तिर्यमनुष्याः सुराक्ष स्थानेषुगच्छन्ति। अत एपोर्फ "दाहिणदिशि- गामिए किहपक्सिए नेरइए"इत्यादि । एतदुकं भवति । नरक- भवनद्वीपसमुद्रपिमानेषु दक्षिणदिग्भागव्यवस्थितेषु कृष्णपाक्षिणा ·सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । हेण, श्रूयते च बाह्यप्रत्ययवृषभादिसयव्यपेक्षा करकंडादीनां प्र- त्येकबुद्धानां बोधिरिति । उपधिस्तु स्वयंवुद्धानां द्वादशविधः पा- त्रादिः प्रत्येकबुद्धानां तु नवविधा प्रावरणवर्जः । स्वयंयुद्धानां पूर्वाधीतश्रुतेऽनियमः प्रत्येकयुद्धानां नियमतो भवत्येव । लिङ्गम- तिपत्तिः स्वयंयुद्धानामाचार्यसन्निधावपि भवति प्रत्येकबुद्धानां तु देवता प्रयच्छतीत्यलं विस्तरेण ।। वुद्धबोधिता इति बुद्धबोधित. सिद्धाः वुद्धा आचार्यास्तैर्बोधिताः सन्तो ये सिद्धास्ते इह गृ. ह्यन्ते ॥ स्वान्यगृहिलिङ्गा इति स्वलिङ्गसिद्धा अन्यलिङ्गसिद्धा गृहिलिङ्गसिद्धाः । तत्र स्वलिङ्गसिद्धा द्रव्यलिङ्गं प्रति रजोहरण- गोच्छकधारिणः । अन्यलिङ्गसिद्धाः परिव्राजकादिलिङ्गसिद्धाः । गृहिलिङ्गसिद्धा मरुदेवीप्रभृतय इति ॥ इत्थीपुरिसनपुंसग एगाणेग तह समयभिन्ना य। एसो जीवसमासो इतो इयरं पवकामि ॥ ७७ ॥ [स्त्रीपुरुपनपुंसका एकानेके तथा समयभिन्नाथ । एप जीवसमसोऽन इतरं प्रवक्ष्यामि ॥ ७७॥] एते च सर्वेऽपि केचित् स्त्रीलिङ्गसिद्धाः केचित् पुंलिङ्गसि. द्भाः केचिन्नपुंसकलिङ्गसिद्धाः। आह किं तीर्थकरा अपि स्त्रीलि. सिद्धा भवन्ति । भवन्तीत्याह । यत उ सिद्धमाभृते "सम्व- स्थोवा तित्यगरिसिद्धा तिस्थगरितित्थे नोतित्थसिद्धा अमस-येयगु तित्थगरितित्यै णोतित्यगरिसिद्धा र असङ्घययगुणा उ तित्य.

·ki wiferentlert erritorytrinamera trentre permirror immittin Irele. I write fetit: iplere, reftitue me e fortis www.la31*elezintuig rettierettntfalenfait He arrothermotiraram entintronir rematur MAfrientation Errfast traile 1 * eroguenc fe&t: pemeraldraitematon ruarius IntefantasA TIME: शाnि MainameriRE inton ancient fairwitfmपातिकमारियाति ॥entin. saxiree Elimirm. med relever for anfaleczenia terra GIRMItni se TT Train SAREminemamalifa गापा ।। भामापागागासा पुग्गार पाबीर गो एए। गागात पसर गामेति ॥७॥ ient Tru मी त । तिmunita पनि गम्यान Risin Inferioritनापन्त । पुसाध - ·मटीमामायामयाकरण। देगा भगोन चायाप्रत्ययामादिमणगांक्षा करकंडादीनां प्र. त्येकालाना बोधिरिति । उधिग्गु गुनानां दादरारिय: पा. वादिः प्रतीकसानां गु नारिय: प्रारणानः । स्वयंगुदानां पुगंधीत श्रुतेऽनियमः प्रोफानां निगमतो भयत्येव । निगम- तिपत्तिः स्वयंगुसानामागार्यमग्निभायपि भवति प्रत्येकयुद्धानां नु देयता मयनीत्यलं यिमरण ।। युद्धचोधिता इति बुस्रोधित- मिलाः गुदा मापार्यावाधिताः सन्तो ये सिद्धामने इद ग. वन्ते ॥ स्यान्यगृहिलिगा इति स्वलिमिदा अन्यलिङ्गमिद्धा गृहिलिहमिद्धाः। तत्र स्वालिङ्गमिद्धा द्रव्यलिहं प्रति रजोहरण- गोच्छकधारिणः । अन्यलिमिद्धाः परिमाजकादिलिहामिद्धाः । गृहिलिहमिदा मरुदेवीमभृतय इति ।। इापीपुरिसनपुंसग एगाणेग तह समयभिन्ना य । एसो जीवसमासो इतो इयरं पवरकामि ॥ ७७ ।। [स्त्रीपुरुपनपुंसका एकानेके तथा समयभिन्नाश्च । एप जीवसमसोऽन इतरं प्रवक्ष्यामि ॥ ७७॥] एते च सर्वेऽपि केचित् स्त्रीलिङ्गसिद्धाः केचित् पुंलिङ्गासि- द्धाः केचिन्नपुंसकलिङ्गसिद्धाः। आह कि तीर्थकरा अपि स्त्रीलि. झसिद्धा भवन्ति । भवन्तीत्याह । यत उक्कं सिद्धप्राभृते "सन्य. त्योवा तित्थगरिसिद्धा तित्थगरितित्थे नोतित्यसिद्धा असङ्घययगु. णा तित्थगरितित्थे णोतिस्थगरिसिद्धा उ असङ्घश्येयगुणा उ तित्य- ·1 गरमा रकरणी traiनिrefree ageणा"निन म गरिने hिetarjemi nari मि. TET मिला Nirman एस. एर गिट अनामनाम गादपी पापानिमिनार mmarAmAtrentोभाया Trirnrirement. লধা গ্যালারি। খাবি মখমল্লি স্বা। ৪ অথবা পলিথিন ময়নিন:নিথানায়নিন : রাবি সি মাথা মাল। খ মাথা মমমমম पान विशेषता हिममयादिमिडाभिधानमिनि ।। आर सीर्याती. गिरोदरप एपानांपाद पदरित, ग आपमेपदया. বলমান নিহানিবিাধয় রাৰি। ९पक्षणो जीपसमा जीवर्गक्षेप स. रति पापयशेषः । जन मजीयममा प्रवा-यामीति गायाधी॥ पम्माधम्मागासा पुग्गल पउहा अजीय मो एए । गाटिअपगाहेहिं फासाईहिं च गम्मति ॥७॥ धर्माधर्गामाताः पुद्गलाधतुर्धा गनीया एयते। गतिम्धिस्यपगादः स्पादिभिध गम्पन्त । सय धर्माधर्माबाशा गसिस्थित्ययगाहर्गम्यन्त । पुनसाथ स्प- (भवमगमयतिर निशानिधान) ti ·५० सटीकशावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। दिभिः । असमासकरणं धर्मादीनां त्रयाणामप्यमूर्तत्वेन भिन्न ज्ञातीयख्यापनार्थम् । इत्येप गाथाक्षरार्थः । भावार्थस्तु धर्मा दिग्रहणेन पदैकदेशेऽपि पदमयोगदर्शनाद्धर्मास्तिकायादयो गृ धन्ते । स्वरूपं चैतेपां। जीवानां पुद्गलानां च गत्युपष्टम्भकारणं । धर्मास्तिकायो ज्ञानस्य दीपश्चक्षुप्मतो यथा ॥१॥ जीवानां पुद्गलानां च स्थित्युपष्टम्मकारणं । अधर्मः पुरुषस्येव तिष्ठासोरवनिस्समा ॥२॥ जीवानां पुद्गलानां च धर्माधर्मास्तिकाययोः यादरापां घटो यद्वदाकाशमवकाशदम् ॥ ३॥ स्पर्शरसगन्धवर्णशब्दा मूर्तस्वभावकाः । संघातभेदनिप्पमाः पुद्गला जिनदेशिताः॥४॥ इति कृतं विस्तरेण । उक्ता अजीवाः सांमतमानवद्वारमाह । कायवयमणोकिरियाजोगो सो आसवो सुहो सो अ। पुनस्स मुणेयधो विवरीओ होइ पावस्स ॥७९॥ कायवामनःक्रियायोगः स आश्रयः शुभः स च । पुण्यस्य मुणितव्यो विपरीतो भवति पापस्य ॥ ७९ ॥] कायवामनःक्रियायोगः । क्रिया कर्म व्यापार इत्यनान्तरं ज्यत इति योगः युग्यते यानेन करणभूतेनात्मा कर्मणेति योगो रापार एव स आययः । आययत्यनेन कर्मेत्यासवः सरासलिला हियोतीवत् । शुभः स धारयः पुण्यस्य मुणितन्यो विपरीतो पति पापस्येति । आत्मनि फर्माणुप्रवेशमानहेतुरामय इति ।

·सटीकथावकाशस्याख्यमकरण। उपाययः। सांमतं यन्ध उच्यते ॥ सफपायप्ता जीपो जोगे फम्मस्स पुग्गले लेइ । सो पंधो पपइठिईअणुभागपएसभेओ ओ ॥ १० ॥ [सम्पायरवासीयो पोग्यान् फर्मणः पुद्गलान लाति । म पन्धः प्रकृतिस्थित्यनुभागप्रदेशभेद एय।। ८०॥] कपायाः क्रोधादयः सह कपायैः सफपायः तद्रायः तस्मात् सकपायवाजीयो योग्यानुषितान् कर्मणः ज्ञानायरणादेः पुद्गला. न परमाणून सात्याद गृहातीत्यनर्थान्तरं स पन्धः । योऽसौ सयास्थित्या रयादानविशेषः स पन्प इत्युप्यते । स प प्रकृति- स्थित्यनुभायप्रदेशभेद एप भवति । प्रकृतिवन्धो ज्ञानावरणादि- प्रकृतिरूपः। स्थितियन्धोऽस्यैव जयन्येतरा स्थितिः । अनुभाव- पन्धो यस्य यथावत्यां विपाकानुभयनमिति । प्रदेशवन्धरस्वात्म- प्रदेशयोगस्तथा कालेनय विशिष्टविपाकरहितं येदनमिति । उफो पन्ध इदानी संवरमाह ।। आसपनिरोह संपर समिईगुप्ताइएहि नायचो। कमाण णुवायाणं भायायो होइ एयरस ॥१॥ [आभषनिरोधः संपरः समित्तिगुप्यादिभिज्ञातव्यः। कर्मणामनुपादानं भायार्थो भवत्येतस्य ॥ ८१॥] आश्रयनिरोधः संयरः। आश्रय उफ एव । तनिरोधः कारस्यें। न निश्चयतः सर्वसंवर उच्यते । शेपो व्यवहारसंयर इति । स

·8
सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण।
समितिगुप्त्यादिभितिभ्यः । उक्तं च "स समितिष्ठिधर्मानुप्रेक्षा
परीपहजयचारित्रैः" इत्यादि (तत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् ९-४)कर्मणाम
नुपादान भावार्थो भवत्येतस्य संवरस्य । इह यावानेवांशः कर्म
णामनुपादानहेतुर्धर्मादीनां वावानेयेह गृह्यते । शेपस्य तपस्या
न्तर्भावात् तस्य च प्रागुपात्तक्षयनिमित्तत्वादिति । अत्र यह
वक्तव्यं । तत्तु नोच्यते । गमनिकामात्रत्वादारंभस्येति ।
उकः संवरः सांप्रतं निर्जरोच्यते ॥
तवसा उ निजरा इह निजरणं खवणनासमेगट्ठा ।
कम्माभावापायणमिह निजरमो जिना विति॥२॥
[तपसा तु निर्जरा इह निर्जरणं क्षपणं नाश एकार्याः।
फर्माभावापादानमिह निर्जरा जिना यते ॥ ८२॥]
तपसा तु निर्जरा इह । अनशनादिभेदभिमं तपः तेन प्रागु
पात्तस्य कर्मणो निर्जरा भवति । निराशब्दार्थमेवाह । निमरण
क्षपणं नाश इत्येकार्थाः पर्यायसदाइति । नानादेशजविनयगण-
प्रतिपय अशातज्ञापनार्थ घेतरामुपादानमदुष्टमेय । अस्या एक
भावार्थमाह । कर्माभावापादानमिह निरा जिना मुरते प्राटा.
यमेतदिति।
उहा निरा पानी मोशमाह ।
नाससकम्मविगमो मुक्तो जीयरस सुखस्वरस।
साद अपनवसाणं अधावाहं अपत्पाणं ॥३॥

·सटीकधायकप्रज्ञाप्त्याल्यप्रकरणं। [निःशेपकर्मविगमो मोक्षो जीयस्य शुद्धस्वरूपस्य । साधपर्पयसानमव्यापापमपस्थानम् ॥ ८३॥] निःशेपफर्मविगमो मोक्षः । कृरस्नकर्मक्षयान्मोक्ष इति षष- नात् (तत्वार्थाधिगमसूत्रम् १०-१) जीवस्य शुद्धस्वरूपस्य कर्मसं- योगापादितरूपरहितस्येत्यर्थः । साधपर्यवसानं अव्यायाधं व्यापा- धापजिंतमयस्थानमवस्थितिः जीवस्यासी मोक्ष इति । साधपर्य- यसानता घेह प्यरायपेक्षया न तु सामान्येन । मोक्षस्यापि अना- दिमत्यमिति । उफ तत्व, अधुना प्रकृतं योजयति ॥ एयमिह सदहंतो सम्मदिही तओ अ नियमेण । भवनिधेयगुणाओ पसमाइगुणासो होइ ॥ ४ ॥ [पतदिह अदधानः सम्यग्दृष्टिः सकय नियमेन । भयनिर्वेदगुणात् प्रशमादिगुणाश्रयो भवति ॥ ८४॥] एतदनन्तरोदितं जीयाजीयादीह लोके प्रयचने या श्रद्दधानः एवमेवेदमित्यान्तःकरणतया प्रतिपद्यमानः सम्यग्दृष्टिरभिधी- यते, अपिपरीतदर्शनादिति, तकश्च नियमेनासायवश्यंतया भव- निर्चेदगुणात् संसारनिर्वेदगुणेन प्रशमादिगुणाश्रयो भपति उत्क- रक्षणानां (५३) मशमादिगुणानामाधारो भवति । भवति घेत्धं. ज्ञाने संसारनिर्वेदगुणः । तस्माच प्रशमादयः । प्रतीतमेतदिति अ. स्पेय व्यतिरेकमाह ॥

·૨ सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। समितिगुप्त्यादिभितिव्यः । उक्तं च “स समितिगुप्तिधर्मानुप्रेक्ष परीपहजयचारित्रः" इत्यादि (तत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् ९-४) कर्मणाः नुपादानं भावार्थों भवत्येतस्य संवरस्य । इह यावानेयांशः कर्म णामनुपादानहेतुर्धर्मादीनां तावानेवेह गृह्यते । शेपस्य तपस्यैव न्तर्भावात् तस्य च प्रागुपात्तक्षयनिमित्तत्वादिति । अत्र ब वक्तव्यं । तत्तु नोच्यते । गमनिकामात्रत्वादारंभस्येति । उक्तः संवरः सांप्रतं निर्जरोच्यते।। नवसा उ निजरा इह निजरणं खवणनासमेगट्ठा कम्माभावापायणमिह निजरमो जिना विति॥२॥ [तपसा तु निर्जरा इह निर्जरणं क्षपणं नाश एकार्थाः। कर्माभावापादानमिह निर्जरा जिना वते ॥ ८२॥] तपसा तु निर्जरा इह । अनशनादिभेदभिन्नं तपः तेन प्रागुः पात्तस्य कर्मणो निर्जरा भवति । निर्जराशब्दार्थमेवाह । निर्जरणं क्षपणं नाश इत्येकार्थाः पर्यायशब्दा इति । नानादेशजविनेयगण- प्रतिपत्त्यर्थं अज्ञातज्ञापनार्थ चैतेपामुपादानमदुष्टमेव । अस्या एव भावार्थमाह । काभावापादानमिह निर्जरा जिना ध्रुवते प्रकटा- र्थमेतदिति। उका निर्जरा इदानीं मोक्षमाह । नीसेसकम्मविगमो मुक्खो जीवस्स सुद्धरूवस्स। साद अपज्जवसाणं अहावाहं अवस्थाणं ॥३॥.

·सटीकनायकमज्ञत्याख्यप्रकरणं। [निःशेषकर्मविगमो मोक्षो जीपस्य गुरुस्वरूपस्य । सापपर्यवसानमव्यापाधमपस्थानम् ॥ ८॥ ] निःशेषफर्मविगमो मोक्षः । पारसकर्मक्षयान्मोक्ष इति पप. नात् (सत्यार्धाधिगमसूत्रम् १०-१) जीवस्य शुद्धस्यरूपरस फर्मस. योगापादितरूपरदितस्पेत्यर्थः । साधपर्यवसानं अव्यापा, व्यापा- धावर्जितमयस्थानमवस्थितिः जीवस्यासी मोक्ष इति । सापपर्य- पसानता घेह व्यत्यपेक्षया न तु सामान्येन । मोक्षरयापि भना- दिमत्यमिति । उफ तत्त्व, अधुना मकृतं योजयति ।। एपमिह समस्तो सम्मदिही तओ अनियमेण। भवनिधेयगुणाओ पसमाइगुणासओ होइ ॥४॥ [पतदिह अदधानः सम्पग्राष्टिःतकम नियमेन । भपनिदगुणात्मशमादिगुणाप्रपो भवति ॥४॥] एतदनन्तरोदितं जीपाजीपादीह लोके प्रवचने या प्रदधानः एपमेयेदमित्यान्तःकरणतया प्रतिपयमानः सम्यगटिरभिधी- यते, भविपरीतदर्शनादिति, सकश नियमेनासायपश्यतया भय. निदगुणात् संगारनियेंदगुणेन प्रामादिगुणाभयो भयति रत. राक्षणानां (५३) मरामादिगुणानामाधारो भयति । भपति थे. शाने संसारनिदगुणः। तरमा प्रामादयःमतीतमेतदिति अ. स्पेय व्यतिरेकमाह ॥ .

·५४ सटीकधायकमज्ञप्त्याख्याकरण। विवरीयसदहाणे मिच्छाभावाओ नत्मि केइ गुणा। अणभिनिवेसो उ कयाद होइ सम्मतहेज वि॥५॥ [विपरीतश्रद्दघाने मिथ्यामायान सन्ति केचन गुणाः । अनभिनिवंशस्तु कदाचिद्भवति सम्यक्त्वहेतुरपि॥८॥] विपरीतश्रद्धाने उत्कलक्षणानां जीवादिपदार्थानामन्यथा श्रद्धाने मिय्याभावान्न सन्ति केचन गुणाः सर्वत्रच विपर्ययादिति भावः । विपरीतश्रद्धानेऽप्यनभिनिवेशस्तु एवमेवैतदित्यनध्यवसायस्तु क- दाचित्कस्मिंश्चित्काले यदा कदाचित् न नियमेनैव भवति सम्य. क्त्वहेतुरपि जायते सम्यक्त्वकारणमपि । ययेन्द्रनागादीनामिति। इदं घसम्यक्त्वमतिचाररहितमनुपालनीयमिति । अतस्तानाह सम्मतस्सइयारा संका कंखा तहेव वितिगिच्छा। परपासंडपसंसा संथवमाई य नायद्या ॥६॥ [सम्यक्त्वस्यातिचाराः शङ्का कांक्षा तथैव विचिकित्सा परपापण्डप्रशंसा संस्तवादयश्च ज्ञातव्याः॥८६॥] सम्यक्त्वस्य मानिरूपितशब्दार्थस्यातिचारा अतिचरणानि अ. तिचारा असदनुष्ठानविशेषाः यः सम्यक्त्वमतिचरति विराधयति वा । ते च शंकादयः। तथा चाह । शंका कांक्षा तथैव विचिकि- त्सा परपापण्डप्रशंसा संस्तवादयश्च ज्ञातव्याः । आदिशब्दादनुपर्छ हणास्थिरीकरणादिपरिग्रहः । शंकादीनां स्वरूपं वक्ष्यत्येवेति । संसयकरणं संका कंखा अन्ननदंसणग्गाहो । संतमिविवितिगिच्छा सिज्झिज्जनमे अयं अट्ठो७ ·सटीकनायकमज्ञस्याख्यप्रकरणं। [संशयकरणं शङ्का कांक्षान्योन्यदर्शनग्राहः । सत्पपि विचिकित्सा सिध्यंत न मेऽयमर्थः ।। ८७ ॥] संशयकरणं शङ्का भगवदईत्प्रणीतेषु पदार्थेषु धर्मास्तिकायादि- बत्यन्तगहनेषु मतिदोबल्यात्सम्यगनयधार्यमाणेषु संशय इत्यर्थः। कमेवं स्यानयमिति । सा पुनर्बिभेदा । देशसर्यभेदात् । देशशङ्का देशविपया यथा फिमयमात्माराङ्गधेयप्रदेशात्मकः स्यादय निःम. सो निरययपः स्यादिति । मर्यशक्षा पुनः सकलालिफायमात रय किमयं स्यानयमिति ॥ कांक्षान्योन्यदर्शनमाहः । गुगता- दिपणीतेषु दर्शनेषु माहोऽभिलाप इति । सा पुनर्दिभेदा देशसभेदात् । देशयिषया एकमेव सांगतं दर्शनमाकांक्षति घि- तजयोऽत्र प्रतिपादितोऽयमेव प प्रधानो मुकिहतुरिति अतो घटमानकमिदं न दुरापतमिति । सर्वकांक्षा सु सर्वदर्शनान्येप का. अति अहिंसाप्रतिपादनपराणि सर्याण्येय कपिलकणभक्षाक्षपादम- मानीद लोके च नात्यन्त केशप्रतिपादनपराणि अतः शोभनान्ये. येति ॥ सत्यपि विचिकित्सा सिभ्येत न मेऽयम इति । अयम- प्र भायार्थः । विधिषिरसा मतिविधमो युत्तयागमोपपरेऽप्यः फलं प्रति समोहः। किमस्य महतस्तपः शायासस्य सिफतारण कपटकल्पस्य कनकापल्यादेरायस्यां मम पदसंपयिष्यति कि. पामेति । उभयह मियाः फालपत्यो निप्पाराध सयन्ते कृषी. पलानाम् । न पेय राहातो न भियते इत्यारानीयं । पहि कला सफलपदार्थभावरपेन म्यगुणविषपातु पियारि- ·मटीकाम्यवाना विवरीपसरदाणे मिन्दाभापागी गरिय के गुणा अभिनियेसो उ कमाद होद सम्मसहेज निया [गिरीतहमान मियामागान मन्ति केगन गुगाः अनभिनिवेशानु कदाभिरगनिमगारहेतुरपिine विपरीनप्रसाने उमणानां जीरादिलदार्थानामन्यया श्रद्धान मियाभागन गनि केपन गुणाः मर्माय पियादिति भावः । विपरीतनमानेऽप्यनभिनिराग्नु परगतदित्यनायरमायस्तु क. दापिकस्मिभिरकाले यदा कदाचित् न नियमेनेय भयनि सम्य पत्यनुरपि जायते मन्यस्त्यकारणमपि । ययंन्द्रनागादीनामिति। इदं षसम्मस्त्वमतिपाररहितमनुपालनीयमिति । अतस्ताना सम्मतस्सदयारा संका कंखा तहेय वितिगिच्छा। परपासंदपसंसा संपवमाई य नापद्या ॥६॥ [सम्यक्त्यस्यानिचाराः शङ्का कांक्षा तथैय विचिकित्सा। परपापण्डप्रशंसा संस्तयादयश्च ज्ञातव्याः॥८६॥] सम्यक्त्यस्य माड्रिपितशब्दार्थस्यातिचारा अतिचरणानि अ. तिचारा असदनुष्ठानविदोपाः यः सम्यक्त्वमतिघरति विराधयति या । ते च शंकादयः । तथा चाह । शंका कांक्षा तथैव विचिकि- त्सा परपापण्डप्रशंसा संस्तवादयश्च ज्ञातव्याः। आदिशब्दादनुपर्चे हणास्थिरीकरणादिपरिग्रहः । शंकादीनां स्वरूपं वस्यत्येवेति । संसयकरणं संका कंखा अननसणग्गाहो। संतमि विवितिगिच्छा सिज्झिज्जन मे अयं अहो ·सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। [संशयफरणं शङ्का कांक्षान्योन्यदर्शनग्राहः । सत्यपि विचिकित्सा सिध्येत न मेऽयमयः ॥ ८७॥] संशयकरणं शङ्का भगवदर्हत्मणीतेषु पदार्थेषु धर्मास्तिकायादि- प्वत्यन्तगहनेषु मतिदौर्बल्यात्सम्यगनवधार्यमाणेषु संशय इत्यर्थः। किमेवं स्यानवमिति । सा पुनर्बिभेदा । देशसर्वभेदात् । देशशङ्का देशविपया यथा किमयमात्मासयेयप्रदेशात्मकः स्यादथ निःम- देशो निरवयवः स्यादिति । सर्वशङ्का पुनः सकलास्तिकायमात एव किमेवं स्यानयमिति ॥ कांक्षान्योन्यदर्शनमाहः । सुगता- दिप्रणीतेषु दर्शनेषु माहोऽभिलाप इति । सा पुनर्दिभेदा देशसर्वभेदात् । देशविपया एकमेव सौगतं दर्शनमाकांक्षति चि. तजयोऽत्र प्रतिपादितोऽयमेव च प्रधानो मुक्तिहेतुरिति अतो घटमानकमिदं न दूरापेतमिति । सर्वकांक्षा तु सर्वदर्शनान्येव कां- क्षति अहिंसाप्रतिपादनपराणि सर्याण्येव कपिलकणभक्षाक्षपादम- तानीह लोके च नात्यन्तलेशप्रतिपादनपराणि अतः शोभनान्ये- वेति ।। सत्यपि विचिकित्सा सिध्येत न मेऽयमर्थ इति । अयम- प्रभावार्थः । विचिकित्सा मतिविधमो युक्तयागमोपपनेऽप्यर्थे फलं प्रति संमोहः । किमस्य महतस्तपःशायासस्य सिकताकण फपलकल्पस्य कनकायल्यादेरायत्यां मम फलसंपविष्यति किं या नेति । उभयह क्रियाः फलवत्यो निष्फलाच दृश्यन्ते कृषी- पलानाम् । न घेयं सातो न भियते इत्याराडूनीयं । शंका हि सकला सकलपदार्थभाक्त्वेन द्रम्यगुणविपया । इयं तु क्रियावि- ·। सटीकश्रावकमजस्याख्यप्रकरणं। पयेव । तत्त्वतस्तु सर्व एते प्रायो मिथ्यात्वमोहनीयोदयतो भव. न्तो जीवपरिणामविशेषाः सम्यक्त्वातिचारा उच्यन्ते । न सूक्ष्म क्षिका अत्र कार्येति । अथवा विचिकित्सा विद्वद्जुगुप्सा । वि. द्वांसः साधवो विदितसंसारस्वभावाः परित्यक्तसर्वसङ्गास्तेषां जु- गुप्सा निन्दा । तथाहि तेऽस्नानात्मस्वेदजलक्लिन्नमलिनत्वात् । दुर्गन्धवपुपो भवन्ति तानिन्दति । को दोपः स्याद्यदि प्राशुकेन वारिणाङ्गप्रक्षालनं कुर्वीरन् भगवन्त इति । इयमपि न कार्या। देहस्यैव परमार्थतोऽशुचित्वादिति ।। परपाषंडपसंसा सक्काइणमिह वन्नवाओ उ । तेहिं सह परिचओ जो स संपवो होइनायचो [परपापंडप्रशंसा शाक्यादीनामिह वर्णवादस्तु । तैः सह परिचयो यः स संस्तवो भवति ज्ञातव्यः ८८] परपापण्डानां सर्वज्ञप्रणीतपापण्डव्यतिरिक्तानांप्रशंसेतिसमासः प्रशंसनं प्रशंसा स्तुतिरित्यर्थः । तथा चाह । शाक्यादीनामिह वर्णवादस्तु। शाक्या रक्तभिक्षवआदिशब्दात्परिमाजकादिपरिग्रहः। वर्णवादःप्रशंसोच्यते पुण्यभाज एते मुरब्धमेभिर्मानुजंजन्म दया: लव एत इत्यादि ॥ तैः परपापण्डैरनन्तरोदितैः सह परिचयो यः स संस्तयो भवति ज्ञातव्यः परपापण्डसंस्तव इत्यर्थः संस्तव इह संवादजनितः परिचयः संवसनभोजनालापादिलक्षणः परिगृह्यते न स्तवरूपः तथा च लोके प्रतीत एव संपूर्वः स्तौतिः परिचय इति असंस्तुतेषु प्रसभं भयेषु" इत्यादी इति ।

·परीपधायकगायाग्यमाण।
अधुना यादीनामनिचारगागार ।
संपाए गालि जाया चितग पश्चगान नि ।
रामाणुपिगो पर गारो भयon
[nam गायि गायन form arren जिम।
গাণিসলামি বিধান !
सहायागुमराणायोगायो पालियापनयमाप्र
मायामनशाय ध्यागार गायत पEिRENTIATrt
पथ गावियागजिनेनिणापत तिपत IRETRY
पनिपायो सागुरुपा म्यागाgfanemat.
मापापमयायापापित एव । It maramtars
तदभावतरण पनि ना Rafa
nापपरयति मायतिपाrfronts
पालगनदेन या पश्येतरि तय हो पा
माया तपाचायत
Imfimelf मापपोsthafrari
Imrathiबाyिhandesh
प्रतिपादित तिचार । भाषा |
माया मीर निपमा तानिनिसमा विरार
लोकपदीगोगा एपिपरिमा
[पमा निमामि माक्षिणा।
तापमानामा feetin ॥९.

·सटीकधावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। नश्यत्यनया शंकया हेतुभूतया अस्यां वा सत्यां नियमानिया मैनावश्यंतया तत्त्याभिनिवेशः सम्यक्त्वाध्यवसायः श्रद्धाभावा दनुभवसिद्धमेतत् । मो इति पूरणार्थों निपातः । सुक्रिया प शोभना चात्यन्तोपयोगमधाना क्रिया च नश्यति श्रद्धाभावात् एतदपि अनुभवसिद्धमेव । ततश्च तस्माच तत्त्वाभिनिवेशसुक्रिया. नाशात् वन्धदोपः कर्मबन्धापराधः । यस्मादेयं तस्मादेनां शङ्का विवर्जयेत् । ततश्च मुमुक्षुणा व्यपगतशडून सता मतिदौर्बल्या. रसंशयास्पदमपि जिनवचनं सत्यमेव प्रतिपत्तव्यं सर्वाभिहित- स्वात्तदन्यपदार्थवदिति । उपः पारलौकिको दोषः । अधुनहलौकिकमाह ॥ दह लोगम्मि वि दिडो संकाए चेय दारुणो दोसो। अविसयविसयाए खलु पेयापेया उदाहरणं ॥१॥ [इह लोके ऽपि इष्टः शङ्काया पय दारुणो दोपः । अयिपपपिपयापाः खलु पेपापंपायुदाहरणम् ॥११॥ इह लोक प्यास्तां सायत्परलोक इतिहट उपलब्या या एम मकासादारुणो दोषः रोद्रोऽपराधः । किमविशेषणवाया। नेत्याह । अविषयविषयायाः पनु । पशदोध्यधारणे। मशि. यविषयाया पय । अविषयो नाम या मकान कार्यय। पपायाधुसाहरण । मधे । जहा एमि नगरे पगास मेहरग दौनि पुलाहमायाए पन्ति मिणहयाए नि मापामा कोर गु. किरी अयमागारिए महाकारि ओमहपर्य देविय परिम ·५९ गटीफमापकाशापारपमकरण। माणो अपणोति पूर्ण मउिपाइएपाउ परम पसंहार पुणो पुणो पर्मतम परगुतीयादी आमो ममो पदलोगभोगाण मणा भागी जामो । अपरो म माग अदिप स्तिशिणिरमको पिया गिरएम य गदिगो पिसाबलापसापो हलोगियभोगाण य माभागी जाति । उपनयस्तु एव एपेति । मांप्रत पक्षादिप्पतिवाररपमा ।। एपं फंसाईमु पि अददार तहेब दोपा य । जोरणा नाए पुण पोयं चेप पुज्यामि ॥१२॥ [पर्ष फांक्षादिप्यपि अतिपारस्पं तयेष दोपांग। ग्गेजपत् जानानि पुनः प्रत्येकमेष यक्ष्ये ॥ १२॥] एवं कांक्षादिपपि यथा सदायामतिधारत्वं सथप दोपाध योजयेत् । यतः कांक्षायामपि मारिन्यं जायते चित्तरयामत्यपथ सिने भगपता प्रतिपिद्धत्यात् । एवं विपिपिरसादिष्यपि भापनी. या सरमास पतप्याः कांक्षादयः । शातानि पुनः प्रत्येकमेप कां- क्षादिशु पायेऽभिधास्य इति ॥ रायामयो पिज्जासाहगसड़गसुया य पाणपो । सोरइसापओ पलु नाया पंखाइसु हवन्ति ॥१३॥ रामामात्या विद्याराधकः थापकसुता प पाणक्यः साराष्ट्रभाषकः खलु शातानि कांक्षादिपु भपन्ति । सत्र कांक्षायां राजामात्या, राजकुमारामधोय असेणापहरिया । यणफलादिणि सायति पडिणियत्तार्ण ·सटीकश्रावकमज्ञस्याख्यप्रकरण। राया चिंतेइ लड्डयपूयलगमाईणि सयाणि खामि आगया दोषि जणा रन्ना सूयारा भणिया लोए पयरइ तं सघ सये रंघेह तेहिं रंधित्ता उववियं रन्नो सोराया पेच्छरायेदिदंतं करेइ कप्पडियाव- लिएहिधाडिजंति एवं मिट्ठस्स अवगासे होइ त्ति कणगकुंडगाईणि उंडेराणि विखइयाणि तेहिं सूलेण मओ। अमञ्चेण पुण वमणविरेय- णाणि कयाणि सो भोगाणं आभागी जाओ ति।। विचिकित्सायां विद्यासाधकसायगो नंदीसरवरगमणं दिव्वर्ग- धाणं देवसंसग्गेण मित्तस्स पुच्छणं बिजाएपदाणं साहणं मसाणे चउपायगसिक्कयं हेढा इंगालखायरोयस्तलो अवसयवारा परिज- वित्ता पादो सिक्कगरस छिज्जइ एवं वीओ तइओ य छिज्जइ। चउत्थे छिन्ने आगासेण वच्चइ तेण सा विजा गहिया कालचउद्द- सिरत्तिं साहेइ मसाणे चोरो य जयरारक्खिएहिं पारद्धो (पल्लिओ) परिभममाणो तस्थेव अइगओ । ताहे बेटेड मसाणं लिया पभाए घिप्पिही सो य भमंतो तं विजासाहगं पेच्छइ । तेण पुच्छिओ सो भणइ । विज साहेमि । चोरो भणइ । केण ते दि- पणा सो भणइ सावगेणं चोरेण भणियं इमं दव्यं गिण्हाहि विज देहि । सो सडो विचिकिच्छइ सिझेजा न व इत्ति । तेणं दिन्ना चोरो चिंतेइ सायगो कीडियाएवि पावं नेच्छा सच्चमेयं सो साहि- उमारद्धो सिद्धा । इयरो सलोद्दो (सलुत्तो) गहिर्च। तेण आ. गासगएण लोगो मेसिओ ताहे सो मुको दोवि सावगा जायत्ति। विद्वज्जुगुप्सायांधावकसुताउदाहरणे एगोसेट्टो पचंते वालइ (त. लाइ) तस्स धूयाविवाहे कहवि साहुणो आगया । सा पिउणा ·टोकनायकमज्ञप्याख्यमकरणं। भणिया पुत्तिए पडिलाभेहि साहुणो सा मंडियपसाहिया प- डिलाभेइ साहूण जाटगंधो तीए आघातोसा चिंतेइ । अहो अ- वजो भट्टारगेहिं धम्मो देसिओ जइ पुण फासुएण पाणीएण पहाएजा को दोसो होजा । सा तस्स हाणस्स अणालोइय अ. पडिता फालं फाऊणं रायगिहे गणियापाढे समुप्पन्ना । गन्भ- गया घेव अरई जणेइ गभसाउणेहि य ण सडइ ॥ जाया समाणी उजिया । सा गंधेण तं यनं यासेइ । सेणिओ तेण पदे- सेण णिगच्छद सामिणो यदिउ सो खंधायारो तीए गंधण सहइ। रना पुरिलयं किं एयं तेहिं कहियं दारियाए गंधो गंतुणं दिहा भणइ एस एव पदम पुच्छत्ति गओ पंदित्ता पुच्छइ तो भगवया तीए उट्टाणपारियावणिया कहिया । तओ राया भणइ कहिं एसा पघणुभविस्सइ मुहं था दुक्खं था । सामी भणइ एएण कालेण येइयं इयाणि सा तय घेय भज्जा भविस्सइ अग्गमहिसी । अट्ट संबछराणि जाय सुन्भं रममाणस्स पट्टीएरं सो लीलं काहिइ तं जाणिम मुवंदित्ता गओ । साय अवगयगंधा आहीरेण गहिया संवड़िया जोषणत्या जाया । कोमुइचार मायाए समें आगया । अभो सेणिओ य पच्छता कोमुइचार पेच्छति। तीए दारियाए अंगफासेण सेणिओ अज्जोक्वनो नाममुदं दसिया तीए बंधइ । अभयरस कहियं नाममुदा हरिया मग्गाहि । तेण मणुस्सा दारेहिं बद्धेहिं ठविया । एफेक माणुस्सं पटोपजण णीणिजद । सा दारिया दिहा चोरिति गहिया परिणीया य ।

·सटीकश्नावकमज्ञप्त्याख्यमकरण। अन्नया य यस्सोकेण रमति रायणं राणियाउ पोतेण याहिति । इयरी पोत्तं दा विलग्गा रना सरियं मुक्का य पपइया । परपापण्डप्रशंसायां चाणक्यः। पाडलिपुत्ते चाणको चंदगुत्तण भिक्खुकाण वित्ती हरिया। ते तस्स धम्मं कहेंति । राया सुरसह चाणकं पलोएइ ण पसंसइ तेण न देइ । तेहिं पाणफमजा उल- ग्गिया ( उलभिया) तीए सो करणी गाहिउ तेहिं कहिए भणियं सुहासियं रमा तं च अन्नं च दिनं । बीयदिवसे चाणको भणइ किस ते दिग्नं राया भणइ तुरोहिं पसंसियंति । सो भणइ ण में पसंसियंति सपारंभपपता कहलोयं पत्तिया येति । परछा ठिउ (वि) केतिया परिसंत्ति ॥ परपापंडसंस्तये सौराष्ट्रभावकः । सो दुम्भिरके भिरगुपहिं समं पयको भर से ₹ति अन्नया विमूल्याए मगोचीयरेण पठाइयो अधिगुजोहिणा पामर्ण भिरकुगाणं दिमपाहाए आहारदाणं । मायगाणं सिंमा । जुगपहाणाण करणं विराहियगुणो शि जातो. यणं नमोकारपठणं पडियोहो केत्तिया परिन्ति । अनेविय अइयारा आइसण सूद्रया इत्प। साहमिअणुययूहणमथिरीकरणाइया उ॥ ९४ ॥ [अन्ये ऽपि पानिमारा आदिशदिन गपिता गम । मार्मिकानुपरणास्थिरीकरणादास्ते तु ॥१४॥] अन्ये ऽपि चानिचारा आदिसम्देन चिता भत्र। अनि ग- न्यायाधिकार मम्मतरमइयाग (८१) इत्यादिशारगाणायामादि ·एटीपमापकमास्यास्यमकरण। शारदेनोलिद्विता इत्यर्थः । समानधार्मिकानुपदणास्थिरीकरणा- दयस्ते तु अनुस्वारो ज्याक्षणिकः ॥ समानधार्मिको दिसम्य- गरः साधुः साध्वी प्रावकः प्रापिका च । एतेपां फुरालमार्गम- पृत्तानामुपदणा कर्तव्या।धन्यस्त्वं पुण्यभाक्त्वं कर्तव्यमेतघम- पतारम्पमिति । तमाय उपपॅहितम्यः । अनुपदणे ऽतिधारः। एवं सद्धर्मानुष्ठाने विपीदनं धर्म एव स्थिरीकर्तव्यः । अक- रणे ऽतिधारः । आदिशदात्समानधार्मिकयात्सल्यतीर्थप्रभाय. नापरिग्रहः । समानधार्मिकस्य बापगतोद्धरणादिना यात्सल्यं कर्तव्यं । तदपरणे तिचारः। एवं स्वशराया धर्मकथादिभिः प्र- पपने प्रभावना कार्या । तदकरणे ऽतिधार इति । तथा चाह ॥ नो खलु अप्परिवदिए निच्छयओ मइलिए व समते। होद तओ परिणामो जस्तो णुपवूहणाईया ॥ ९५ ॥ [नवल्यप्रतिपतिते निधयतो मलिनीकृते या सम्यके। भपति तकः परिणामो यतो ऽनुपहणादयः ॥ ९५॥] न खल्यिति नय अप्रतिपतितेऽनपगते निश्चयतो निश्चयनय- मतेन मलिनीकृते या ध्यपहारनयमतेन सम्यक्त्वे उपलक्षणे भ- यति सकः परिणामो जायते भावात्मस्वभावः यतो यस्मात्परिणा- मादनुपदणादयो भवन्तीति । उकाः सम्यक्त्वातिधाराः। एते मुमुक्षुणा पर्जनीयाः। किमिति अं सादगारमेयं खिप्पं नो मुंगसाहगं भणि तसा मुकट्ठी खलु पनिज इमे अईयारे ॥ ९६ ॥ प्रमादन, - - ·६४ सटीकश्रावकमज्ञष्ट्याख्यमकरणं । [यत्सातिचारमेतत्क्षिम न मोक्षसाधकं भणितम् । तस्मात् मोक्षार्थी स्खलु वर्जयेदेतानातिचारान् ॥१६॥ यद्यस्मात्सातिचारं सदोपमेतत्सम्यक्त्वं क्षिप्रं शीघंन मोक्षसाध के नापयर्गनिर्वतकं भणितं तीर्थकरगणधरैः निरतिचारस्यैव विशि टकर्मक्षयहेतुत्वात्तस्मात् मोक्षार्थी अपवर्गार्थी खल्लिति खलुशब्द अवधारणे मोक्षायेव वर्जयेन्न कुर्यादेतानतिचारान् शङ्कादीनिति । आह सुहे परिणामे पइसमयं कम्मखवणओ कह णु होइ तह संकिलेसो जतो एए अईयारा॥९७॥ [आह शुभे परिणामे प्रतिसमयं कर्मक्षपणतः कथं नु। भवति तथा संक्लेशो यत एते ऽतिचाराः ॥१७॥ एवं सातिचारे सम्यक्त्वे उके सति पर आह । शुभे परिणाम सम्यक्त्वे सति प्रशमसंवेगादिलक्षणे प्रतिसमयं समयं समयं प्रति कर्मक्षपणतः विशिष्टकर्मक्षपणात् मिथ्यादृष्टेः सकाशात्सम्यग्दृष्टि. विशिष्टकर्मक्षपणक एवेत्युक्तं कथं केन प्रकारेण नु इति क्षेपे भव ति तथा संक्लेशो जायते चित्तविभ्रमः यतो यस्मात्संक्केशादेते शंकादयोऽतिचारा भवन्ति ततश्चानुस्थानमेवतेपामिति पराभि- मायः अत्र गुरुर्भणति॥ नाणावरणादुदया विश्वविवागा उ भंसणा तेसि सम्मतपुग्गलाणं तहासहावाउ किं न भवे ॥ ९ ॥ [शानावरणायुदयात्तीमविपाकातु भ्रंशना तेपाम् । सम्यत्तपुद्गलानां तथास्वभावत्वात् नि भवति॥२८॥]

·- सटीकमावषमज्ञायास्यमकरणं । शानायरणादयास्किविशिष्टात्तीमयिपाकाद, न तु मंदविपा कासस्मिन् सत्यपि अतिधारानुपपत्तेः सम्यग्दर्शनिनामपि मन्द- येपास्य तस्य उदयात्, अतस्तीप्रानुभावादेव भ्रंशना स्व. वभावध्युतिरूपा तेषां सम्यक्त्वपुद्गलानां तथास्वभावत्वान्मि- प्यारयदलिकत्यात् जायत इति याक्यशेषः अतः किं न भवत्यसो संहशो यत एतेऽतिपारा भरन्त्येयेत्यभिमायः ॥ उक्तं च मज्ञाप- नायां फर्मप्रकृतिपदे बन्धचिन्तायां "कहनं भंते जीवे अट्टकम्म- पगडीउ बंध गोयमा णाणावरणिजस्स कम्मस्स उदएणं दंस. गावरणि कम्भ नियच्छद दसणावरणिजस्स कम्मरस उदयणं दसणमोहणिजं फम्म नियच्छद दसणमोहणिजस्स कम्मस्स उद- एवं मिछस णियच्छद मिच्छत्तेणं उदिशेणं एवं खलु जीये अट्टकम्मपगढीउ पंधइत्ति" । तर नेगंतेणं चिय जे तदुदयभेया कुणंति ते मिच्छं । ततो हुंतिऽइयारा पजेयधा पपत्तेणं ॥ ९९ ॥ [नेकान्तेनैव ये तदुदपभेदाः कुर्यन्ति तान् मिथ्यात्यम् । सत्ता भषन्त्यतिधारा घर्जपितच्या प्रयोन ॥ १९॥] कान्तनय न सर्वथैव ये तदुदयभेदा ज्ञानावरणाधुदयमकाराः पुर्वन्ति तान् सम्यक्त्यपुद्गलान् मिथ्यात्वं अपि तु _शनामात्र- प तत्तस्मात् ज्ञानावरणादयाद्रवन्त्यतिधाराः शङ्कादयः ते घ पयितव्याः मयलेनेति ॥ ५

·A
न
सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं।
जे नियमवेयणिजस्स उदयओ होन्ति, तह कहं तेजा
वज्जिजंति इह खलु, सुद्धणं जीवविरिएणं ॥१०॥
[ये नियमवेदनीयस्योदयतो भवन्ति तथा कथं पुनस्ते ।
वर्जन्ते इह खलु शुद्देन जीवचीर्येण ॥ १०० ॥]
स्यादेतत् ये शङ्कादयो नियमवेदनीयस्य ज्ञानावरणादेरुदयतो
भवन्ति, तथा तेन प्रकारेण कथं पुनस्ते वर्जन्ते इह प्रक्रमे प्रस्तावे,
खलुशब्दादन्यत्रापि चारित्रादौ तत्कर्मणो अफलत्वप्रसङ्गात्, इति
आशङ्कयाह, शुद्धेन जीववीर्येण, कथंचित्प्रादुर्भूतेन प्रशस्तैनात्मप-
रिणामेनेति ॥ अमुमेवार्थ समर्थयन्नाह ।।
कत्थइ जीयो बलीओ, कत्थइ कम्माइ हुँति बलियाई।
जम्हा जंता सिद्धा,चिट्ठति भवंमि विअणंता॥१०१॥
[फचित्जीयो पलीकः क्वचित्कर्माणि भवन्ति यलवन्ति।
यस्मादनन्ताः सिद्धाः तिष्ठन्ति भवेऽप्यनन्ताः १०१]
क्वचिजीयो बली स्ववीर्यतः क्लिष्टकर्माभिभवेन सम्यग्दर्शना-
द्यवाप्त्या अनन्तानां सिद्धत्वश्रवणात्, क्वचित्कर्माणि भवन्ति वल-
यन्ति यस्मादेवं वीर्यवन्तोऽपि ततोऽनन्तगुणाः कर्मानुभावतः
संसार एव तिष्ठन्ति प्राणिन इति, तथा चाह, यस्मादनन्ताः सि-
जास्तिष्ठन्ति भवेऽप्यनन्ता इति एतदेव प्रकटयति ।
अचंतदारुणाई कम्माइं खवितु जीवविरिएणं ।
सिद्धिमणंता सत्ता पत्ता जिणवयणजणिएणं ॥१२॥

·सटीकभावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । ६७ [अत्यन्तदारणानि कर्माणि क्षपयित्वा जीववीर्येण । सिडिमनन्ता:सस्वा प्राप्ता जिनवधनजनितेन ॥१०२॥] अत्यन्तदारुणानि किष्टविपाकानि कर्माणि ज्ञानावरणादीनि क्षपयित्वा जीववीर्येण मलयं नीत्या शुभारमपरिणामेन सिद्धि मुक्ति अनन्ताः सत्त्वाः प्राप्ताः जिनपचनजनितेन जीवयीर्येण, इह वैराग्यहेतुः सर्वमेव पचनं जिनयचनमुच्यत इति । तत्तो गंतगुणा खलु कम्मेण विणिज्जिआ यह अडंति। सारीरमाणसाणं दुक्खाणं पारमलहंता ॥१०३ ॥ [सतो ऽनन्तगुणाः खलु फर्मणा यिनिर्मिमा इह अन्ति। शारीरमानसानां दुःवानां पारमलभमानाः ।। १०३ ॥] ततः सिद्धिमुपगतेभ्यः सकाशादनन्तगुणा एप फर्मणा विनि- जिंताः सन्त इह संसारेष्टन्ति, यस्मादनादिमतापि कालेनकस्य निगोदस्यानन्तभागः सिद्धः, असहायाध निगोदा इति, कथम- टन्तीत्यत्राह ॥ शारीरमानमानां दुःखानां पारमलभमानाः, तत्र शारीराणि श्वरकुष्ठादीनि,मानसानीष्टयियोगादीनिं,उपसंहरसाहा। तम्हा निवसईए यहुमाणेणं च अहिगयगुणमि । पडियखदुर्गच्छाए परिणइ आलोयण च॥१०४॥ [सस्मारित्वस्मृत्या परमानेन पाधिलगुणे। प्रतिपक्षमुगुप्सया परिणत्याटोपनेन प॥१०४॥] मानमनिशिशीपोलोनि।

·सटोकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं ।
जे नियमवेयणिज्नस्स उदयो होन्ति, तह कहं तेज
वज्जिज्जति इह खलु, सुद्धेणं जीवविरिएणं ॥१०॥
[ये नियमवेदनीयस्योदयतो भवन्ति तथा कथं पुनस्ते ।
वर्जन्ते इह खलु शुद्धेन जीयवीर्यण ॥ १०॥]
स्थादेतत् ये शङ्कादयो नियमवेदनीयस्य ज्ञानापरणादेरुदयतो
भवन्ति, तथा तेन प्रकारेण कथं पुनस्ते यर्जन्ते इह प्रक्रमे प्रस्ता,
रातुशब्दादन्यत्रापि चारित्रादौ तत्कर्मणो अफलत्यप्रसगात्, इति
मारावधाह, शुद्धेन जीयत्रीर्येण, कथंचित्मादुर्भूतेन प्रशस्तेनारमा
रिणामेनेति ॥ अमुमेवार्थ समर्थयमाह ।।
कत्थर जीयोवलीओ, फापद कम्माइ हुँति पलिपाई।
जम्हा पंता सिद्धा,चिट्ठति भवंमि वि अर्णता॥१०॥
[फाभित्जीयो पलीकः कषिरकर्माणि भयन्ति पलयन्ति।
परमादनन्ताः सिद्धाः तिष्ठन्ति भयेऽप्पनन्ताः १०१]
इपिनीयौ वटी स्ववीयतः रिटकर्माभिभयन गम्पादर्शना
पवाल्या अनन्तानां मिद्धत्यश्रयणात, फपिकर्माणि भवनि याद
पति परमादयं पीयेयन्तोपि तनोऽनन्तगुणाः कानुभाषत:
मंमार पर निष्ठन्नि प्रागिन इति, मया चाद, यम्मादनम्नागि.
जानिष्टन्ति भयनन्ना पति नदेव प्रकट पनि ।
अचंतदारुणाई कम्माई सयिा भीमनिरिएणं ।
मिहिमगंता सता पशा निणयपणमणिए ॥१०२॥

·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । [अत्यन्सदारुणानि कर्माणि क्षपयित्वा जीवषीर्येण । सिडिमनन्ताःसत्वाःप्रासाजिनवचनजनितेन ॥१०२॥] अत्यन्तदारुणानि क्लिष्टविपाकानि कर्माणि ज्ञानावरणादीनि क्षपयित्वा जीवषीर्येण प्रलयं नीत्या शुभात्मपरिणामेन सिद्धि मुकि अनन्ताः सत्याः प्राप्ताः जिनवचनजनितेन जीववीर्येण, इह वैराग्यहेतुः सर्वमेव वचनं जिनवचनमुच्यत इति । तत्तो गंतगुणा खलु कम्मेण विणिज्जिआ इह अडंति। सारीरमाणसाणं दुक्खाणं पारमलहता ॥१०३ ॥ [सतो ऽनन्तगुणाः खस्टु फर्मणा विनिर्जिता इह अटन्ति । शारीरमानसानां दुःखानां पारमलभमानाः ।। १०३ ॥] ततः सिद्धिमुपगतेभ्यः सकाशादनन्तगुणा एव कर्मणा विनि- र्जिताः सन्त इह संसारेष्टन्ति, यस्मादनादिमतापि कालेनकस्य निगोदस्यानन्तभागः सिद्धः, असद्धयेयाश्च निगोदा इति, कथम- टन्तीत्यत्राह ।। शारीरमानसानां दुःखानां पारमलभमानाः, तत्र शारीराणि ध्यरफुष्ठादीनि,मानसानीष्टवियोगादीनि,उपसंहरन्नाहा। तम्हा निश्चसईए वहुमाणेणं च अहिगयगुणमि । पडिवक्खदुगंच्छाए परिणइ आलोयणेणं च॥१०४॥ [तस्मान्नित्यस्मृल्या पाहुमानेन धाधिकृतगुणे । प्रतिपक्षजुगुप्सया परिणत्यालोचनेन च ॥ १०४॥] १मानमानि प्रियनिग्रयोगादीनि ।

·सटीकश्रावकज्ञप्याख्यप्रकरणं ।
जे नियमवेयणिजस्स उदयो होन्ति, तह कहं तेला
वज्जिज्जति इह खलु, सुद्धेणं जीवविरिएणं ॥१०॥
[ये नियमवेदनीयस्योदयतो भयन्ति तथा कथं पुनस्त ।
वर्जन्ते इह खल गुडेन जीयवीर्येण ।। १०० ॥]
स्यादेतत् ये शङ्कादयो नियमवेदनीयस्य ज्ञानावरणादेरुदयतो
भवन्ति, तथा तेन प्रकारेण कथं पुनस्ते वर्जन्ते इह प्रक्रमे मसावे,
खलुशब्दादन्यत्रापि चारित्रादौ तत्कर्मणो अफलत्यप्रसङ्गात्, इति
आशङ्कयाह, शुद्धेन जीववीर्येण, कथंचित्प्रादुर्भूतन प्रशस्तैनात्मप-
रिणामेनेति ॥ अमुमेवार्थ समर्थयन्नाह ॥
कथइ जीवोवलीओ, कत्थई कम्माइ हुँति वलिया।
जम्हा गंता सिद्धा,चिट्ठति भवंमि वि अणंता॥१०॥
[फचित्जीवो पलीकः क्वचित्कर्माणि भवन्ति पलवन्ति।
यस्मादनन्ताः सिद्धाः तिष्ठन्ति भवेऽप्यनन्ताः १०१]
कचिज्जीयो वली स्ववीर्यतः क्लिष्टकर्माभिभवेन सम्यग्दर्शना-
द्यवाया अनन्तानां सिद्धत्वश्रवणात्, क्वचित्कर्माणि भवन्ति वल-
वन्ति यस्मादेवं वीर्यवन्तोऽपि ततोऽनन्तगुणाः कर्मानुभावतः
संसार एव तिष्ठन्ति प्राणिन इति, तथा चाह, यस्मादनन्ताः सि.
भास्तिष्ठन्ति भवेऽप्यनन्ता इति एतदेव प्रकटयति ।
अचंतदारुणाई कम्माई खवितु जीवपिरिएणं ।
सिद्धिमणंता सता पता जिणचयणजणिएणं ॥१०२॥

·सटीफनायकप्रशायाख्यमकरणं । [अत्यन्तदामणानि फर्माणि क्षपयित्वा जीयवीर्येण । सिडिमनन्ताःसत्वा प्राप्ता जिनयघनजनितेन ।।१०२॥] अत्यन्तदारणानि लिष्टविपाकानि कर्माणि ज्ञानावरणादीनि क्षपयित्या जीवयीर्येण प्रलयं नीत्या शुभात्मपरिणामेन सिद्धि मुक्ति अनन्ताः सत्त्याः प्राप्ताः जिनयधनजनितेन जीववीर्येण, यह वैराग्यहेतुः सर्वमेव यपनं जिनयचनमुच्यत इति । ततो गतगुणा खलु कम्मेण विणिज्जिआ यह अडति। सारीरमाणसाणं दुक्खाणं पारमलहंता ॥१०३ ॥ [ततो ऽनन्तगुणाः खलु कर्मणा विनिर्जिना इह अटन्ति। शारीरमानसानां दुःखानां पारमलभमानाः ॥१०३ ॥] सतः सिद्धिमुपगतेभ्यः सकाशादनन्तगुणा एवं कर्मणा विनि- जिताः सन्त इह संसारेष्टन्ति, यस्मादनादिमतापि कालेनैकस्य निगोदस्यानन्तभागः सिद्धः, असरयाच निगोदा इति, कथम- टन्तीत्यत्राह । शारीरमानमानां दुःखानां पारमलभमाना, तत्र शारीराणि ज्वरकुछादीनि,मानसानीप्टवियोगादीनि,उपसंहरमाह।। तम्हा निश्वसईए बहुमाणेणं च अहिगयगुणमि । पडिवक्खदुगंच्चाए परिणइ आलोयणेणं च॥१०४॥ [तस्मालित्यस्मृत्या परमानेन पाधिकृतगुणे । प्रतिपक्षजुगुप्सया परिणत्यालोचनेन च ॥ १०४॥] मानगानि प्रियविप्रोगादीनि । ....

·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं ।
जे नियमवेयणिजस्स उदयो होनित, तह कहं तेजा
वज्जिज्जति इह खलु, सुद्धेणं जीवविरिएणं ॥१०॥
[ये नियमवेदनीयस्योदयतो भवन्ति तथा कथं पुनस्ते।
वर्जन्ते इह खलु शुद्धेन जीयवीर्येण ॥१०० ॥]
स्थादेतत् ये शङ्कादयो नियमवेदनीयस्य ज्ञानावरणादरुदयतो'
भवन्ति, तथा तेन प्रकारेण कथं पुनस्ते वर्जन्ते इह प्रक्रमे प्रस्तावे,
रानुशन्दादन्यत्रापि पारिवादी तत्कर्मणो अफलत्यप्रसङ्गात्, इति
आशङ्कयाह, शुद्धेन जीयवीर्येण, कथंचित्प्रादुर्भूतन प्रशस्तनारमा-
रिणामेति ॥ अमुमेवार्थ समर्थयन्नाह ।।
कायद जीवो वलीओ, कल्पद कम्माइ हुँति बलियाई।
जम्हा णंता सिद्धा,चिहति भमि विअणंता॥१०१॥
[फपित् जीयो पलीक कचिल्लर्माणि भवन्ति परलयन्ति।
यस्मादनन्ताः मिडाः तिष्ठन्ति भयऽप्यनन्ताः १०१)
कधिनीया वसी स्थीर्यतः लिष्टकर्माभिमयन सम्यादर्शना
पवाश्या अनन्तानां गिद्धत्यश्रयणात्, फपिकर्माणि भवन्ति पल.
यन्ति यस्मादयं योयंयन्तोऽपि ततोग्ननगुणाः कर्मानुमायतः
मंमार एवं निठन्ति प्राणिन ति, तथा धाद, यस्मादनरताः जि.
मालिष्टन्ति भय यान्ता इति एतदेव प्रकटयति।
अयंतदारुणाई कम्माई गपितु जीययिरिएणं ।
मिहिमगंता सहा पसा निणययणमणिएणं ॥१०२॥

·सटीफनायकमज्ञायाख्यमकरणं । [अत्यन्तदारणानि कर्माणि क्षपयित्वा जीपयीर्येण । मिडिमनन्ता:सस्वा मासा जिनवपनजनितेन ॥१०२॥] अत्यन्तदारणानि लिष्टयिपाकानि कर्माणि ज्ञानावरणादीनि क्षपयित्या जीवपीर्येण प्रस्यं नीत्या शुभात्मपरिणामेन सिद्धि मुरिः अनन्ताः सत्याः प्राप्ताः जिनयघनमनितन जीयवीर्येण, रह पैराग्यहेतुः सर्वमय पचनं जिनयघनमुच्यत इति । ततो गंतगुणा खलु कम्मेण विणिज्जिआ शह अडति। सारीरमाणसाणं दुम्खाणं पारमलहंता॥१०३ ॥ ततो ऽनन्तगुणाः खलु फर्मणा यिनिर्जिता इह अटन्ति। शारीरमानसानां नानां पारमलभमानाः ॥ १०३ ॥] ततः सिद्धिमुपगतेभ्यः सफाशादनन्तगुणा एव कर्मणा विनि- र्जिताः सन्त इह संसारेटन्ति, परमादनादिमतापि काले फस्य निगोदस्थानन्तभागः सिद्धः, असद्धयेयाध निगोदा इति, कथम- टन्तीत्यत्राह ।। शारीरमानसानां दुःणानां पारमलभमानाः, तत्र भारीराणि ज्वरकुष्ठादीनि,मानसानीटवियोगादीनि,उपसंहरलाह। तम्हा निश्चसईए बहुमाणेणं च अहिगयगुणमि । पडिवक्खदुर्गच्छाए परिणइ आलोयणेणं च॥१०४॥ [तस्मानित्यस्मृत्या पहुमानेन घाधिकृतगुणे । प्रतिपक्षजुगुप्सया परिणत्यालोचनेन च ॥ १०४॥] मानगानि प्रियविप्रयोगादीनि ।

·रेणाप्रमादो भवति कर्तव्य एवमप्रमादवानियमत यो पत्यारि क- ६८ सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। यस्मादवं तस्मान्नित्यस्मृत्या सदा अविस्मरणेन वहुमानेन च भावप्रतिबन्धेन चाधिकृतगुणे सम्यक्त्वादी तथा प्रतिपक्षजुगुप्सया मिथ्यात्वाद्युद्वेगेन, परिणत्यालोचनेन च तेषामेव मिथ्यात्वादीनां दारुणफला एते इति विपाकालोचनेन चति ॥ तीत्थंकरभतीए, सुसाहुजणपज्जुवासणाए य । उत्तरगुणसद्धाए, अपमाओ होइ कायद्यो॥१०५॥ [तीर्थकरभक्त्या सुसाधुजनपर्युपासनया च । । उत्तरगुणश्रद्धयाप्रमादो भवति कर्तव्यः ॥ १०तन्द्र] तथा तीर्थंकरभक्त्या परमगुरुविनयेन, सुसाधुजन' युगामनया च भावसाधुसेवनया, तथोत्तरगुणश्रद्धया च सम्यना वर्ति ताभिलापेण तेषु सत्सु महाप्रताभिलापेणेति भावःणंता मणोऽपनयति शकिमित्येप शुद्धस्य जीववीर्यस्य कान्ताव इति ।। सांप्रतं द्वादशप्रकारं श्रावकधर्ममुपन्यस्यता य तादीनीति तान्यभिधित्सुराह ।। सम्या भवति पंच उ अणुधयाई घूलगपाणिवहविरमणेपाणि । तत्य पढम इमं खलु पन्नतं वीयरागेहिं ॥१०६ ॥ [पश्च स्वणुतानि स्थूलपाणयविरमणादीनि । तत्र प्रथमं इदं वसु मज्ञप्तं वीतरागः ॥१०६॥] पञ्च स्यणुमतानि, तुरेवकारार्थः, पञ्चव, अणुत्वमेषां सर्वविरति- न मत्यपुत्र- तेन प्रका पचापुत्र ।

·सटीकभावकमज्ञायाख्यप्रकरण। लक्षणमहामतापेक्षया, तथा चाह,स्पूरमाणवधविरमणादीनि स्थूर- कप्राणिप्राणवधविरमणमादिशब्दास्थूरमृपावादादिपरिमहः, तत्र तेप्यणुप्रतेपु प्रथममायमिदं खल्विति इदमेव वक्ष्यमाणलक्षणं, पाणामस्यैव वस्तुत उत्तरगुणत्वाद, प्रज्ञप्तं वीतरागः प्ररू. पितमर्हद्भिरिति ॥ पूलगपाणियहरसाविरई, दुविहो अ सो पहो हो। संकप्पारंभेहि य,पज्जा संकप्पओ विहिणा ॥१०७॥ [स्थमाणपघस्य पिरतिः विविधभासी ययो भवति । संकल्पारम्भाभ्यां पर्जयति संकल्पतः घिधिना॥१०७॥] स्थूरफमाणपधत विरतिः, रपूरा एप रपूरका द्वीन्द्रियादय- स्तेषां प्राणाः शरेन्द्रियोगटासायुर्यललक्षणास्तेषां वधः जियां- सनं तस्य विरतिनियुत्तिरित्यर्थः, द्विविधशासी पधो भवति, कपं संकल्पारम्भाभ्यां, तत्र व्यापादनाभिसंधिः संकल्पः, कृप्यादिक- स्त्वारम्भः, तत्र पर्जयति संकल्पतः, परिहरति असौभावकमाण. पधं संकल्पेन, न त्यारम्भतोऽपि, तत्र नियमात् प्रवृत्तः, विधिना भयधनोपन यर्जयति न सु यथाकथंचिदिति, स पायं विधिः॥ उपउत्तो गुरुमूले संदिग्गो इशारं पश्परं पा। अणुदियहमणुसरंतो पालेद पिसुद्धपरिणामो॥१०॥ [उपयुक्तो गुरुमूले मंपिनो इखरं इतरमा। अनुदिवसमनुस्मरन्पालपति पिशुपरिणाम॥१०॥]

·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । उपयुक्तोऽन्तःकरणेन समाहितो, गुरुमूले आचार्यसनिधी, संविमो मोक्षसुखाभिलापो न तु रिद्धिकाम इत्वरं चातुर्मासादि. कालावधिना, इतरद्वा यायत्कधिकमेव, प्राणवधं वर्जयतीति वर्तते, एवं वर्जयित्वानुदिवसमनुस्मरन, स्मृतिमूलो धर्म इति कृत्वा, पाल- यति विशुद्धपरिणामः, न पुनस्तत्र चेतसापि प्रवर्तत इति ।। अवाह देसविरइपरिणामे सइ किं गुरुणा फलस्स भावाओ। उभयपलिमंपदोसो निरत्पओ मोहलिंगं तु॥१०॥ [ देशयिरतिपरिणामे मति किं गुरुणा फलस्याभावात्। उभयपलिमन्थदोपः निरर्थको मोहलिंगं तु ॥ १०९॥] यह प्रावको यदाणुनत प्रतिपद्यते तदास्य देशपिरतिपरिणाम: सामान या किंगात उभयथापि दोपः समेयाह देशविरतिपरिणाम मति, स्थत एष तथाविधाणुमतरूपाध्ययसाये सति, किं गुरुणा, किमाचार्येण यत्मनिधी समृद्यते कुतः फलस्थामायासरसंनिधायरि मति: म एप फरदलामः स प स्वत पय संजात इत्यफला गुरु- मागंगा कि प उभयपछिमन्यदोषः तथाविपाशुनतम्पाययसापे मत्येव गुरुमंनिधी तत्पनिमयभ्युपगमे उभपोराचा शिष्ययोम. पाप्यारम पनिार्थको मोहलिंग पर न दिमावाप प्रयोजनमन्तरेण प्रासिरिनि । द्वितीयं विकणाररीकरयाद । ग -. -- ·सटीफनायकसमस्याख्यप्रकरण। दुन्हयि य मुसाबाओ तयभाये पालणस्स वि अभायो। नय परिणामेण विणाइच्छिज्जइ पालणं समए११० [पारपि मृपावादः तदभाष पालनबाप्पभाषः । नप परिणामेन पिना इप्यते पालनं समये ॥ ११०॥] पदिन देशविरतिपरिणाम एप तहिं द्वयोरपि प्रतिपति- पादकयोः शिप्याचार्ययोः मृपायादः शिष्यस्यासदभ्युपगमाद् रोचासदाभिधानादिति किं च तदभावे देशविरतिपरिणामस्याभाये पाटनस्यापि प्रतसंरक्षणस्याप्यभायः एतदेय स्पष्टयति न च नय परिणामेनानन्तरोदितेन विना इप्यतेऽभ्युपगम्यते पालन संरक्षण, प्रतस्येति प्रक्रमागम्यते, गमये सिद्धान्ते, परमार्थेन तस्येव प्रसरया. दिति । एवं पराभिप्रायमाशय, पक्षद्वयेऽप्यदोप इत्यापेक्ष्यमाद संते यिय परिणामे गुरुमूलपपज्जणमि एस गुणो। दृढया आणाकरणं कम्मखोयसमपुडी य॥१११॥ [सत्यपि प परिणाम गुरमलमतिपादने एप गुणः । दृढता आशाफरणं कर्मक्षपापशमरिच ॥ ११ ॥] मत्यपि प परिणाम देशविरतिरूपे, गुरुमूलमतिपादने भाषा. र्यसमिधा प्रतिपरिकरणे, एप गुण एपोऽभ्युचयः, यदुत दिता तस्मिन्नेय गुणे दान, तथाज्ञाकरणं अदाशासंपादनं, पतलाप उपदेशो गुरुमनिधी प्रतमहर्ण कार्यमिति, तथा कर्मक्षयोपरा. मनिथ तयाकरण दाज्ञासंपादनाभपरिणामतः अधिगत- रक्षयोपशमोपपत्तरिति ॥

·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । उपयुक्तोऽन्तःकरणेन समाहितो, गुरुमूले आचार्यसनिधी, संविनो मोक्षसुखाभिलापी न तु रिद्धिकाम इत्वरं चातुर्मासादि- कालावधिनी, इतरद्धा यायकथिकमेव, प्राणवधं वर्जयतीति वर्तते, एवं वर्जयित्वानुदिवसमनुस्मरन्, स्मृतिमूलो धर्म इति कृत्या, पाल- यति विशुद्धपरिणामः, न पुनस्तत्र चेतसापि प्रवर्तत इति । अनाह देसविरइपरिणामे सइ किं गुरुणा फलस्स भाषाओ। उभयपलिमंघदोसो निरत्पओ मोहलिंगं तु॥१०॥ [देशविरतिपरिणामे सति किं गुरुणा फलस्याभावात्। उभयपलिमन्धदोपः निरर्थको मोहलिंगं तु ॥१०॥ इह श्रावको यदाणुप्रतं प्रतिपद्यते तदास्य देशविरतिपरिणाम स्यादान या किं चात उभयथापि दोपः तमेवाह देशयिरतिपरिणाम सति, स्वत एव तथाविधाणुमतरूपाध्यवसाये सति, किं गुरुणा, किमाघार्येण यत्संनिधी तगृह्यते कुतः फलस्याभायात्तत्संनिधायपि प्रतिपनुः स एव फललाभः स च स्वत एव संजात इत्यफला गुरु- मार्गणा किं घ उभयपलिमन्यदोपः तभाविभाणुमतरूपाध्ययसाये सत्येप गुरुसंनिधी तत्मविपत्त्यभ्युपगमे उभयोरापार्यशिष्ययोर्मु- धाग्यापारदोषः स च निरर्थको मोहलिंग एय न हि अगृहस्स प्रयोजनमन्तरण प्रवृपिरिति ॥ द्वितीयं विकल्पमुररीकृत्याह । पास विधिना ·सटीकधायकपत्याख्यप्रकरणं। दुन्हवि यमुसावाओ तयभाये पालणस्स वि अभावो। नय परिणामेण विणा इच्छिज्जइ पालणं समए११० [दयोरपि मृपापादः तदभाये पालनस्याप्यमायः। नप परिणामेन विना इप्यते पालनं समये ॥ ११०॥ यदिन देशविरतिपरिणाम एष तर्हि द्वयोरपि प्रतिपप्रति- पादयोः शिष्याचार्ययोः मृपायादः शिप्यस्यासदभ्युपगमाह- रोधासदभिधानादिति किं तदभावे देशपिरतिपरिणामस्याभाये पालनस्यापि प्रतसंरक्षणस्याप्यभावः एतदेय स्पष्टयति न प नय परिणामेनानन्तरोदितेन विना इप्यतेऽभ्युपगम्यते पालन संरक्षण, प्रतस्येति प्रक्रमागम्यते, समये सिद्धान्त, परमार्थेन सस्य मतस्या- दिति । एवं पराभिप्रायमाशय, पक्षद्वयेऽप्यदोष इत्यादयाह संते यिय परिणामे गुरुमूलपपज्जणमि एस गुणो। दृढया आणाकरणं कम्मसओपसमयुद्धी य॥१११॥ [ सत्यपि प परिणामे गुग्मूलमतिपादने एप गुणः । दता आज्ञाकरणं फर्मक्षयोपशमधुरिम ॥ ११९ ॥ सत्यपि प परिणाम देशविरतिरूपे, गुरुमूहमतिपादने भाषा- पराजिपी प्रतिपत्तिकरणे, एप गुण पपोऽभ्युपयः, पदुत रहता तरिममेय गुणे दाय, सधाज्ञाफरणं दामासंपादन, पतस्तस्पंप उपदेशो गुरुधियी प्रवाहणे कार्यमिति, तथा कर्मक्षयोपन- मद्धिम तथापरणे दार्यासारंपादनशुभपरिणामतः अषित. रक्षयोपशमोपपत्तरिति ॥

·७२ . मटीकधायकमनायास्यमारणं। इय अहिए फलभाये न होइ उभयपलिमंपदोसो उ। तयभावम्मि विदुन्हविन मुसापामोवि गुणभावा११२ [इय अधिक फलभाव न भयनि उभयपलिमन्यदोपः। तदभावेऽपिठोरपिन पायादोऽपि गुणमायात्११२) श्य एवमधिके फलभाये पूर्वावस्यातः अभ्यधिकतरायां फल मत्तायां, न मयसि न जायते, उभयपलिमन्यदोपःमियाचार्ययो. मुंधान्यापारदोष इत्यर्थः । एवं परिहतः प्रथमो विकल्पः ॥ द्वि. तीयमधिकृत्याह । तदभावेऽपि देशविरतिपरिणामाभावेऽपि, द्वयोरपि प्रत्याख्यातृप्रत्याख्यापयित्रोर्गुरुशिप्ययोन मृपावादोऽपि प्राक्चोदितः कुतो गुणभावाद्गुणसंभवादिति । गुणभावमेवाह ॥ तग्गणउ चिय तओ जायड कालेण असटभावस्स । इयरस्स न देयं चिय सुद्धो छलिओ वि जइअसढो११३ [तदहणत एय तको जायते कालेनाशठभावस्य । इतरस्य न देयमेव शुद्धः छलितोऽपियतिरशठः११३] तहणत एव विधिना गुरुसन्निधौ प्रतग्रहणादेव तको जायते कालेन असी देशविरतिपरिणामो भवति कालेन तत् गुरुसन्निधि. कारणत्वादियर्थः किंविशिष्टस्य अशठभावस्य श्राद्धस्य सत्त्वस्य श. ठविपयं दोपमाशङ्कयाह, इतरस्य शठस्य न देयमेव, प्रतं अस्थान- दाने भगवदाशातनाप्रसङ्गात्, तदज्ञानविपर्य दोपमाशङ्कयाह, शुद्धः छलितोऽपि यतिरशठः छमस्थप्रत्यपेक्षणया कृतयलो, तत्कारणत्वादित्य 11 ·सटीकतावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । मायाविना कथंघियंसितोऽपि विप्रतारितोऽप्यार्जयः साधुर- दोपवानेव, आज्ञानतिक्रमादिति ।। अपरस्त्याह। धूलगपाणाइयायं पञ्चरकंतस्स कह न इयरंमि । होइ णुमइ जइस्स वि तिविहेण तिदंडविरयस्स११४ [स्थरकमाणातिपातं प्रत्यापक्षाणस्य कथं नेतरस्मिन् । भवत्यनुमतिर्यतेः प्रिविधन निदण्डाधिरतस्य ॥११४॥] रपूरकमाणातिपातं द्वीन्द्रियादिपाणजिघांसन मत्याचक्षाणस्य तद्विपयां निवृत्तिं कारयतः कथं नेतरस्मिन् कथं न सूक्ष्ममाणाति. पाते भवत्यनुमतिर्यतेर्भवत्येवेत्यभिप्रायः, किंविशिष्टस्य यतेत्रियि. धेन त्रिदण्डविरतस्य मनसा वाचा कायेन मापचं प्रतिकृतकारिता. नुमतिविरतस्य, तथा धान्यत्रापि निपिद्ध एप यतेरेवं जातीयोऽर्थः, यत उफ "माणुमती फेरिमा तुम्हे"ति ॥ अत्र गुरुराह अविहीए होइ चिय विहीद नो सुयविमुधभावस्स । गाहापइसुअचोरग्गहणमोजणा इत्यनायं तु॥११५॥ [अपिधिना भयत्येय विधिना न भुतपिशुहभावस्य । गृहपतिसुतपोरग्रहणमापनं अन जातं तु ॥ ११५ ॥] अविधिना भपत्येप अणुव्रतमहणकाले सम्यगनाख्याय संसा- रासारताख्यापनपुररसरं साधुधर्म प्रमादतोऽणुप्रतानि पच्छतो भ- पस्येवानुमतिः, विपिना पुनः साधुधर्मकथनपुरःसरण नेति न भय- ·७४ सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यमकरणं। त्यनुमतिः, किंविशिष्टस्य श्रुतविशुद्धभावस्य तत्वज्ञानान्मध्यस्थ- स्येत्यर्थः, अस्मिन्नेवार्थे दृष्टान्तमाह, गृहपतिसुतचोरग्रहणमोचना अत्र ज्ञातमिह उदाहरणमित्यर्थः, तच्चेदं वंसतरंनगरं, जियसत्तू राया धारिणी देवी दणहातिसएण परि- तुट्टो से भत्ता, भणियायणेण,भण किं ते पियं कीरउ,तीएभणियं, कोमुदीए अंतेउराणं जहिच्छा पयारेण निसि अस्सवपसाउत्ति। पडिसुयमणेण । समागओ सो दियहो । कारावियं च अणेण पोसणं, जहा जो एत्थ अज्ज पुरिसो वसिही तस्स मए सारीरो णिग्रहो कायव्यो, उग्गदंडो य रायत्ति । ततो जिग्गया सये पुरिसा गवरमेगस्स सेट्टिणो छ पुत्ता संयवहारवावडयाए लहु,ण णिग्गया । ढकिया पभोलिओ । भएण तत्थेय, खुसिया, पत्तो रयणीऊसवो । बीयदिवहे य गयेसह को ण णिग्गउत्ति । तेहिं निउणयुद्धीए गसिऊण साहियं रनो, अमुगसेहिस्स छसुया ण णिग्गयत्ति । फुविओ राया भणियं घाणेणं यावाएह ते दुरायारे । गहियो ते रायपुरिसेहिं । एवं वायं णिऊण णरयईसमीयं समागओ तेसि पिया । विनतो यण राया देय समसु एगमवराह,मुयह पकायारं मम एए । मा अन्नो वि एवं काहित्ति ण मुबई राया । पुणो पुणो भन्नमाणेण मा कुटखनो भवउत्ति मुफो से जेट्टपुत्तो, यायाश्या इयरे । ग य समभावस्स सय्यपुत्तम सेटिरस सेसयावायणेसु अणुमईति ॥ एस दिहतो इमो एयरस उवणओ। रायानुहो सायगो, पाया जमाणवगियतुला जीयणिकाया,पियतुलो साह, यिनपणतुला अ. पउत्ता पारिया

·संटीकश्रावकमज्ञायाख्यमकरणं।
गुवयगहणकाले साधुपम्मदसणा । एवं च असुयणे घि सावग-
स्स ण साधुस्स दोसो॥
नचतत्स्यमनीषिकया परिकल्पितं उकं च सूत्रकृताने "गाहापासु.
यचोरगहणविमोक्खणयापत्ति" एतत्संगाहर्फ चदं गाथात्रयम् ॥
देवीनुट्ठो राया ओरोहस्स निसि जसवपसाओ।
घोसण नरनिग्गमणं अवणियसुयाणनिखेयो।।११६॥
[देव्यै तुष्टो राजा अन्तःपुरस्य निशि उत्सवमसादः ।
घोपणनरनिर्गमनं पणिकसुतानामनिक्षेपः ॥११६॥]
चारियकहिए वज्झा मोएइ पिया न मिलइ राया।
जिहमुयणे समस्सउ नाणुमई तरस सेसेसु ॥११७॥
[पारिफफधित पध्या मोचयति पिता न मुञ्चति राजा।
ज्येष्ठमोचने समस्य तु नानुमतिः सस्य शेपेषु॥११७ ॥]
राया सड़ो पणिया काया साह य तेसि पियतुलो।
मोयइ अविसेसेणं न मुयइ सो तस्स किं इत्य११६
[राजा श्राडायणिकपुत्राः फायाःसाधुयतेपांपितृतुल्पः
मोषयति अधिशेपेण नमुथति स,तस्य किमन।।१९८॥]
एतद्गतार्थमिति न व्याख्यायते णवरमोरोहो अंतेउरं भन्नइ ।।
सांप्रतमन्पदादस्थानक
तसपाणघायविरई तत्तो पायरगयाण पहभाया।
नागरगवहनिवित्तीनायाओ केइ नेच्छति ॥११९॥

·ur सटीकथावकाशायारण्यप्रकरणी [प्रसप्राणघातविरतिं ततः स्थावरगतानां ययभायात् । नागरकयधनिवृत्तिज्ञाततो केचन नेच्छन्ति ॥११॥] प्रमाणघातविरतिंद्वीन्द्रियादिप्राणव्यापर्तिनिवृत्तिं ततस्तस्मात्र- सकायात्स्थावरगतानां पृथिव्यादिसमुत्पन्नानां वधभावाद्यापत्ति- संभवान्नागरकवनिवृत्तिज्ञाततो नागरकवधनिवृत्त्युदाहरणेनकेच. न वादिनो नेच्छन्ति नाभ्युपगच्छन्तीति गाथाक्षरार्थः,भावार्थत्वाहा। पच्चरकायंमि इहं नागरगवहम्मि निग्गयं पितओ। तं वहमाणस्स न कि जायइ वहविरइभंगो उ॥१२०॥ [प्रत्याख्याते इह नागरकवधे निर्गतमपि ततः । तं तो न किं जायते वधविरतिभङ्गः ॥ १२० ॥] प्रत्याख्याते इह परित्यक्ते अत्र कस्मिन्नागरकजिघांसने निर्ग- तमपि निक्रान्तमपि ततो नगरात् तं नागरकं नतो व्यापादयतो अन्यत्रापि न कि जायते वधविरतिभङ्ग प्रत्याख्यानभको जायत एवेति । इत्थं दृष्टान्तमभिधाय अधुना दार्शन्तिकयोजनांकुर्वन्नाह।। इय अविसेसा तसपाणघायविरई काउने ततो। पावरकायमणुगयं वहमाणस्स धुवो भंगो ॥१२१॥ [इय अविशेषात् समाणघातविरतिं कृत्वा तं ततः। स्थावरकायमनुगतं प्रतो धुवो भङ्गः ॥ १२१ ॥] इय एवमविशेपासामान्येनैव असप्राणघातविरतिमपि कृत्वा प्राणातिपात- ·सटाकवायफमझायाख्यप्रकरण। तं असं ततररसफायात् द्वीन्द्रियादिलक्षणात् स्थावरकायमनुगतं विचित्रकर्मपरिणामात्पश्चात्पृथिव्यादिपूत्पन्न मतो व्यापादयतो भुवो भगोऽयश्यमेव भगोनिवृत्तरिति । संभयति तयत्रसोऽपि मृत्या श्रावकारम्भविपये स्थावरः प्रत्यागच्छति स च तं च्यापाद- यतीति ततश्च विशेप्यप्रत्याख्यानं कर्तव्यमनयद्यत्यादिति। आह च तसभूयपाणविरई तव्भावंमि वि न होइ भंगाय । खीरविगइपचखाणे दहियपरिभोगकिरिय ध १२२ [प्रमभूताणविरतिः तगाये ऽपि न भवति भङ्गाय । क्षीरविकृतिप्रत्याख्यातृदधिपरिभोगक्रियावत् ॥१२॥ प्रसभूतप्राणविरतिस्त्रसपर्यायाध्यासितपाणवधनिवृत्तिः तदावे- ऽपि स्थावरगतव्यापत्तिभावेऽपि न भवति प्रत्याख्यानभगाय वि. शेप्यकृतत्वात् किंवत् क्षीरविकृतिप्रत्याख्यातृदधिपरिभोगक्रिया- पत् न हि क्षीरविकृतिप्रत्याख्यातुर्दधिपरिभोगक्रिया प्रत्याख्यान- भगाय क्षीरस्यैव दधिरूपत्वापत्तावपि विशेष्यप्रत्याख्यानादिति ॥ उपसंहरनाह ॥ तम्हा विससिऊणं इय विरई इत्य होइ कायद्या । अव्भरकाणं दुन्ह वि इय करणे नावगच्छति॥१२३॥ [तम्मामिशिष्य हय विरतिरत्र भवति कर्तव्या। अभ्याख्यानं दयोरपि इयकरणे नावगच्छन्ति॥१२॥] यरमादेयं तस्माद्विशिष्य भूतशब्दोपादानेन इय एवं विरति- १ प्रत्याश्यानत्वादिति ·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं। निवृत्तिरत्र प्राणातिपाते भवति कर्तव्या अन्यथा भङ्गमसङ्गात् । इति पूर्वपक्षः । अनोत्तरमाह । अभ्याख्यानं तद्गुणशून्यत्वेऽपि तद्गुणाभ्युपगमलक्षणं द्वयोरपि प्रत्याख्यातृप्रत्याख्यापयित्रोरापा. यश्रावकयोः इयकरणे भूतशब्दसमन्विवप्रत्याख्यानासेबने नाय गच्छन्ति नावबुध्यन्ते पूर्वपक्षयादिन इति । तथा चाह ॥ ओवमे तादत्थे व हुल एसित्य भूयसदो ति । उभओ पओगकरणं न संगयं समयनीईए ॥१२४॥ [औपम्पे तादयें या भवेदेषो ऽघ्र भूतशन्द इति । उभयचा प्रयोगकरणं न संगतं समयनीत्या ॥ १२४ ॥ औपम्ये तादर्ये या भयेदेपोऽत्र प्रत्याख्यानविधी भूतशब्द इति । उभयथापि प्रयोगकरणमस्य ग संगतं समयनीत्या सिद्धा- न्तव्यवस्थयति गायाक्षरार्थः ॥ भावार्थमाह । ओवमे देसो सलु एसो सुरलोयभूय मो एत्म । रेसु चिय सुरलोगो न होड एवं तसा यि ॥१२॥ [औपम्प देशः ग्वस्येप गरलोकात पय अन । देश प्य गरलोको न भवति एवं प्रमाले अपि ॥१२॥] आपाय उपमाभाय भूतसम्दप्रयोगो यथा देवाः पत्येप सार दशादिः ऋभ्यादिगुणोपेतल्यागुरलोकोपमः मो इत्ययधारणाओं निपातः सूरदोकमत एर अग्रारिमन् पसंदेश एय गुरलोको न - ·पटीमापकमशावार पर। মণ্ডি শীৎীমানাবে যুই মল এ ঘৰাে নি इतिः पिपरी -पिमान भवन्ति अगभूगलागतमीपमा- गरपादितिशत: पि.मियाद ॥ मतसपाहनिपितीए पापरपाए पि पापए तरस । पापिरभंगदोसो अतसता पापराणं गु ॥ १२६ ॥ [अनारयनिती गापरपाने पि प्रामानि तप । पपिरनिमदोषी मायामापगणां तु ॥१२॥ एवम्यायादवरावधगिता गरयां मारपपि गते प्रामो- तिसरप निगिपर्नुपपिरतिगादोषः पुनः अप्रगरपारस्थाप- राणामेप अषमाध प्रमभूता भपन्तीति अपसितः आपम्पपक्षः। गांप्रत सादध्यपक्षमार। तादापे पुण एसो सीईभूयमुदगंति निदियो। माअणुप्टेया न य सो नसपापराणं तु ॥१२७॥ [नादध्ये पुनरंप नीतीभामुषामिति निर्दिष्टः। नमायनुदात् न पासा प्रमम्यापरपास्तु ॥१२७॥ ] नादये पुनस्तदर्यभाये पुनरप भूतरादप्रयोगः सीतीभूतमुद- कमुष्णं सत्पीयान्तरमापसमिति निर्दिष्टनाक्षण: एपं प्रतिपा- दितः तनारयनुपछंदात् अत्रापि तदुदफजात्यनुप् देनयोष्ण राठी- साभून न पासी जारयनुदसमरथायरयोभिंतजातिस्यादिति ।।

·८० सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यमफरणं। सिय जीवजाइमहिगिच्चअत्यि किं तीइ अपडिकुटाए। भूअगणेवि एवं दोसो अणिवारणिज्जो ओ॥१२॥ [स्थाजीवजातिमधिकृत्यास्ति किं तया अप्रतिकृष्टया । भूतग्रहणे ऽप्येवं दोपो ऽनिवारणीय एय ॥ १२८॥] स्थाजीवजातिमधिकृत्यास्ति जात्यनुच्छेदः योरपि जीवत्वा- नुच्छेदादित्याशङ्कयाह किं तया जीवजात्या अप्रतिकुष्टया अनि- पिद्धया न तेन जीवजातिवधविरतिः कृता येन सा चिन्त्यवे त- तश्च भूतग्रहणेऽप्येवमुक्तन्यायात् दोपोऽनिवारणीय एवेति, किंच॥ नसभूयावि तसच्चिय जं ता किं भूयसद्दगहणेणं । तम्भावओ अ सिद्धे हंत विसेसत्यभावम्मि ॥१२९॥ [सभूता अपि असा एव यत्तत्किं भूतशब्दग्रहणेन । तद्भावत एव सिडे हंत विशेपार्थभावे ॥ १२९ ।। त्रसभूता अपि वस्तुस्थित्या असा एव नान्ये यद्यस्मादेवं तत्त- स्मात्किं भूतशब्दग्रहणेन न किंचिदित्यर्थः,तद्रावत एव त्रसभावत एव सिद्धे हन्त विशेपार्थभावे त्रसपर्यायलक्षणे, न हि त्रसपर्यायशू- न्यस्य त्रसत्वमिति ॥ किं च | पावरसंभारकडेण कम्मणा जं च थावरा भणिया। इयरेणं तु तसा खलु इतो च्चिय तेसिभेओउ॥१३०॥ [स्थावरसंभारकृतेन कर्मणा पच स्थावरा भणिताः । इतरेण तु असाः खलु अत एव तयोर्भेदः ॥ १३०॥]

·सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यमकरणं। स्थायरसंभारकृतेन पृधिव्यादिनिचयनिवर्तितेन कर्मणा यच यस्माघ स्थावरा भणिताः परममुनिभिरिति गम्यते इतरेण तु प्रस. संभारकृतेन तुरयधारणे त्रससंभारकृतेनैव प्रसाः खल्विति वसा एप खलुशब्दस्यायधारणार्थत्वात् अत एवारमादेव निमित्तभेदात्तयो- खसस्थायरयोर्भेदः, तस्मिन्सति अनर्थको भूतशब्द इति । इदानी रप्टान्तदाान्तिकयोवैषम्यमाह ॥ नागरगंमि विगामाइसंकमे अवगमितभाये। नत्थि हु यहे विभंगोअणवगए किमिह गामेण१३१ [नागरफेऽपि प्रामादिसंक्रमे अपगते तदापे। नास्त्येय यधेऽपि भगोऽनपगतेफिमिह ग्रामेण ॥११॥] नागरकेऽपि दृष्टान्ततयोपन्यस्त इदं चिन्त्यते । प्रामादिसंक्रमे तस्य किमसी नागरफभाषोऽपति या न पा । यति ततो प्रामादिसंक्रमे सति, अपगते सद्भावनागरफभावे नास्त्येव यधेऽपि भारः प्रत्याख्यानस्य सधाभिसन्धेः । अधनापत्यवाह । अनपगते आपुरुषमभिसन्धिना अनिवृत्ते नागरफभाये किमिह मामेण तत्रापि यविरतिविषयस्तधापुरुषभावानिवृत्तरिति । न य सइ तसभावंमि पावरकायगयं तु सो यहद । तम्हा अणायमेयं मुद्धमइपिलोहणं नेयं ॥१३२ ॥ [न प सति प्रसभापे स्थायरफापगतमसो हन्ति । तस्मादशासमेतत् मुग्धमतिपिलोभनं शेपं ॥ १२॥] नप सति घसभाये नव विद्यमान एय प्रसत्ये स्थायरकापग. ए ·सटीकश्रावकज्ञप्याख्यप्रकरणं । तममी हन्ति अपरित्यक्ते सत्वे स्थावरकायगमनाभावात् तस्मा. दज्ञातमेतत् उक्तन्यायादनुदाहरणमेतत् मुग्धमतिविलोभन ज्ञयं क. जुमतिविस्मयकरं ज्ञातव्यमिति ॥ इदानी अन्यवादस्थानकम् । अन्ने उ दुहियसता संसारं परिअडंति पावेण । वावाएयद्या खलु ते तस्कवणहया विति ॥ १३३ ॥ [अन्ये तु दुःखितसत्त्वाः संसारं पर्यटन्ति पापेन । व्यापायितव्याः खलु ने तत्क्षपणार्थ त्रुवते ॥१३॥ अन्ये तु संसारमोचका बुवत इति योगः। किं ध्रुवत इत्याह दुः खितसत्त्वाः कृमिपिपीलिकादयः संसारं पर्यटन्ति संसारमवगाहन्त पापनापुण्येन हेतुना यतश्चैवमतो व्यापादयितन्याः खलु ते खलि- त्ययधारणे व्यापादयितव्या एवते दुःखितसत्त्वाः, किमर्थमित्याह तत्क्षपणार्थ पापक्षपणनिमित्तमिति ॥ ता पाणवहनिवित्ती नो अविसेसेण होइ कायद्या। अवि अ सुहिएसु अन्नह करणिज्जनिसेहणे दोसो१३४ [तत्माणयधनिवृत्तिः नो अविशेपेण भवति कर्तव्या अपि च सुखितेषु अन्यथा करणीयनिषेधने दोपः१३४] यस्मादेयं तत्तस्मात्प्राणवधनित्ति विशेषेण भवति कर्तव्या अपि च सुखितेषु सुखितविषये कर्तव्या तयापादन एव दोपसं- भयादन्यथा यद्येवं न क्रियते ततः करणीयनिधने दोपः कर्त- ·सटीकनायकप्रज्ञप्त्याख्यप्रकरण। च्यो हि परलोकार्थिना दु:खितानां पापक्षयः तन्नित्तिकरणे प्रत्र- ज्यादिदाननिवृत्तिकरणवदोष इत्येष पूर्वपक्षः ॥ अनोत्तरमाह । तहवहभावे पापकओति न अदृग्झाणओ बंधो। तेसिमिह किं पमाणं नारगनाओवगं वयणं ॥१३५॥ [तधावधभावे पापक्षय इति न स्वार्तध्यानतो पन्धः । तेपामिह किं प्रमाणं नारकन्यायोपगं वचनम् ॥१३५॥] तधा तेन प्रकारेण वधभावे व्यापत्तिकरणे पापक्षय एव न त्या- ध्यानतो यन्धस्तेषां दुःखितानामपि किं प्रमाणं न किंचिदित्यर्थः, अनाह, नारकन्यायोपर्ग पचनं नारकन्यायानुसारि वचनं प्रमाण- मिति । एतदेष भावयति ॥ तेसि यहिजमाण विपरमाहम्मिअसुरेहि अणवरयं । रुद्दज्झाणगयाण विन तहा बंधो जहा विगमो॥१३६॥ [तेषां वध्यमानानामपि परमाधार्मिफसुररनयरतम् । रौद्रध्यानगतानामपि न तथा पन्धो यथा विगमः१३६] तेषां नारकाणां वध्यमानानां हन्यमानानामपि कः परमाया- मिफसुरैरम्पादिभिरनवरतं सततं रोदध्यानगतानामपि न तथा पन्धो यथा विगमा फर्मणो दुःखानुभयादिति गायार्थः । कथ. मेत निश्चीयत इत्यत्राह। नरगाउवंधविरहा अपंतरं मि अणुवपत्तीओ । तभावेवि य खवणं परुष्परं दुककरणाओ॥१३७॥ + S ·सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। [नरकायुर्वन्धविरहादनन्तरं तस्मिन्ननुत्पत्तेः। तभावेऽपि च क्षपणं परस्परं दुःखकरणात् ॥१३॥ नरकायुर्वन्धविरहात् न कदाचिन्नारको नरकायुर्वनाति, अत्रत्र युक्तिमाह, अनन्तरं नरकोद्वर्तनसमनन्तरमेव तस्मिन्नरक एवानु- त्पत्तेरनुत्पादात् न चाव्यवहितमुत्पद्यत इति सिद्धान्तः, ततश यथेदं न वनाति तथान्यदपीत्यभिप्रायः । तदभावेऽपि च पर- माधार्मिकाद्यभावेऽपि च पकादिपृथिवीषु क्षपणं कर्मणस्तेषां पर- स्परं दुःखकरणादन्योन्यपीटाकरणेन “ परस्परोदीरितदुःशाः" ( तत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् ३।४) इति वचनात् नान्यनिमित्त क्षपणमिति स्यादप्रतिष्ठाने नान्यनिमित्तमित्येतदाशङ्कयाह । अपदहाणमि वि संकिलेसओ चेव कम्मसवणं ति। न हि तयभावमि सुरो तत्प विय खयेइ त कम्मं१३८ [अप्रतिष्ठानेऽपि संम्लेशत एवं कर्मक्षपणमिति ! न हितरमाचे सुरस्तमापि पक्षपयति तत्कर्म १३८] अप्रतिष्ठानेऽपि सप्तमनरकपृथियीनरके महशत एव तथोक्षेप निपात ननितदुःखादेय कर्मक्षपणमिति नान्यथा, न यस्मासदभाये संहशाभाय मुरो देयस्तथापि नरके यथासंभयं कपिरतः सन् घवाददादन्यत्र घ संसरहितः क्षपयनि सत्कर्म यरप्रवाहतो नरकवेदनीयमिनि ॥ उपसंहरमाह। तम्हा ते पहमाणी अदृग्नाणाइगं जपतो वि। तझम्माकपहे न दोरावं होद गाययो । १३९ ॥ -ne ·सटीकधायकमक्षप्त्याख्यप्रकरण। [प्तम्मासान ममार्मध्यानादियं जनयपि । रोपां कर्मक्षयहेतुन दोपवान् भवनि ज्ञातव्यः ॥१३९॥] यस्मादेयं तस्मात्तान् दुःपितान्माणिनः मन् व्यापादयन् आ. ध्यानादिकं जनयमपि आर्तराद्रध्यानं चित्रं घ संसशं पुर्वपि तेषां कर्मक्षयहेतुलेषां दुःखितानां कर्मक्षयनिमित्तमिति कृत्या न दोपवान् भवति ज्ञातव्यः संसारमोचक इति अयमपि पूर्वपक्षः। अनोपरमाह। चिहउ ता इह अन्नं तरकपणे तस्स को गुणो होइ । पाम्मकउति तं तुह किंकारणगं विणिदिलं ॥१४०॥ [मिष्ठतु तापदिहान्यत्तत्क्षपणे तस्य को गुणो भवति । कर्मक्षय इति तत्तय किंकारणकं निर्दिष्टम् ॥ १४० ॥ तिष्ठतु तायदिह प्रक्रमेऽन्यद्वफयं तत्क्षपणे दुःखितसत्त्व- कर्मक्षपणे तस्य क्षपयितुःख्तिसत्त्यव्यापादकस्य को गुणो भय- ति न हि फलमनपेक्ष्य प्रवर्तते प्रेक्षायानिति, अर्थ मन्यसे फर्म- क्षय इति फर्मक्षयो गुण इत्याशवयाह । तत्कर्म तय हे यादिन किंकारणं किंनिमित्तं निर्दिष्टं प्रतिपादितं शास्त्र इति ।। अन्नाणकारणं जइ तदवगमा चेव अवगमो तस्स । किं वहकिरियाइ तओ विवनओ ती अह हेज१४१ [अज्ञानकारणं यदि तदपगमादेवापगमस्तस्य । कि यधक्रियया ततः विपर्ययः तस्या अध हेतुः।।१४१॥] अज्ञानकारणं अज्ञाननिमित्तं यदि एतदारा थाह तदपगमा. 440 ·मटीकनायकमज्ञप्त्यारख्यप्रकरण । देवाज्ञाननिवृत्तेरेयापगमम्नस्य निगृत्तिस्तस्य कर्मणः कारणाभागान कार्याभाव इति न्यायाकि यधक्रियया ततः अप्रतिपक्षत्या. तस्या विपर्ययः तस्या यधक्रियायाः अथ हेतुरबपक्रियाति एतदाशमूथाहा मुताण कम्मबंधो पावद एवं निरत्यगा मुती। अह तस्स पुनबंधो तओ वि न अंतरायाओ॥१४॥ [भुक्तानां कर्मबन्धः प्रामोति एवं निरर्थका मुत्तिः। अथ नस्य पुण्ययन्या नकोऽपि नान्नरायात् ॥ १४२॥] मुक्तानां कर्मवन्धः प्रामोति तस्यावधक्रियानिमित्तत्वात् मु. कानां चावधक्रियोपेतत्वात् , एवं निरर्थका मुक्तिर्वन्धोपद्रुतत्या ताअर्थवं मन्यसे तस्य दुःखितसत्त्वव्यापादकस्य पुण्यवन्धो गुणों न तु कर्मक्षय इत्येतदागकयाह तकोऽपि न असायपि गुणो ना. न्तरायाकारणादिति । एतदेव भावयति । वहमाणो ने नियमा करेइ वहपुनमंतरायं से। ता कह णु तस्स पुन्नं तेसिं कवणं व हेअओ॥१४३॥ [मन् तान नियमात्करोति पधपुण्यान्तरायममीपाम्। तत्कथं तु तस्य पुण्यं तेषांक्षपणवदहेतुकत्वात्॥१४॥ नन् व्यापांदयंस्तान् दुःखितसत्त्वान्नियमादवश्यमेव करोति निर्वर्तयति असा व्यापादकः वधपुण्यान्तरायममीपां दुःखितस- रवानां जीवन्तो हि तेऽन्यदुःखितवधेन पुण्यं कुर्वन्ति व्यापादने तेपां अन्यवधाभावात्पुण्यान्तरायं यस्मादेयं तत्तस्मात्कथं नु ·समाकलापसमास्यास्पभपरिणा तस्य व्यापादकस्य पुष्य नवेत्यर्थः कुतः अहेतुकत्वादिति योग न धन्यपुण्यान्तरायफरणं पुण्यहेतुरिति सिद्ध एय हेतुः । EEP माह तेषां क्षपणयत् तेषां दुःखितसत्त्यानां घ्यापाधमानानां क क्षपणवदिति, अयमत्र भावार्थः, दुःखितसत्त्यच्यापत्या फर्मद इत्यभ्युपगमः ततश्व व्यापाद्यमानानामन्यच्यापादनाभावादहे फरयाकुतः कर्मक्षय इति । अह सगयं पहणं चिय हेज तस्स सि कि परवहणं अप्पा खलु हतधो कम्मरकयमिच्छमाणेणं ॥१४८ [अध स्वगतं हननमेप हेतुस्तस्य इमि फि परपंधेन । आत्मय हन्तघ्पः फर्मक्षयमिच्छता ।। १४४ ॥] अधयं मन्यसे स्यगतमात्मगतं हननमेव जिघांसनमेव हेतुम्न- कर्मक्षयस्पतदारावयाह इति किं परयन एयं न किंचित्परप्य पादनेनातीय हन्तव्यः कर्मक्षयमिच्छता स्वगतवरियता मित्तत्यादिति ।। अह उभयरकयहेज पहु ति नो तरस तलिमिक्षाओ अविरुधउजस्सयन निषिती इयरभावे वि॥१४५ [अधोभपक्षपोहतुर्षध इति न तस्य तसिमित्यात् । अपिराजहेतुजस्य प न भित्तिरितरभाषेऽपि ॥१४५६ अयं मन्यो उभयक्षपहेतुबंधः यशपाधय्यापादककर्मक्षर हेतुापादनं कर्तृकर्मभावेन तदुभयनिमित्तस्यादपेत्येतदाराष्ट्राध ·मटीकधायकमनस्याख्यप्रकरणं। हनतदेवं फुतम्नस्य कर्मणम्ननिमित्तस्यात्तद्विरुद्धयक्रियाजन्य- स्वात, यदि नामवं ततः किमिति अत्राह अविरुद्ध हेतुजत्य व निवृत्तिहेतुत्वाभिमताविरुद्धकारणजन्यस्य च यस्तुनो न नि? तिर्न विनाशः इतरभावेऽपि विनायकारणाविरोधिपदार्यमाचे. ऽपीति । एतदेय भावयति ॥ हिमजणियं सीयं चिय अवेद अनलाओ नायवो वेदा एवं अणन्भुवगमे अइप्पसंगो बला होइ ।। १४६ ॥ [हिमजनितं शीतमेयापैत्यनलात् नातपोऽपनि । एवमनभ्युपगमेऽतिप्रसङ्गो बलाङ्गवति ॥ १४६ ।।] हिमजनितं शीतमेवापत्यनलात् शीतकारणविरोधित्वादनलस्य नातपोऽपति तत्कारणाविरोधित्यादनलस्य एवमनभ्युपगमै का- रणविरोधिनः सकाशान्नित्तिरित्यनङ्गीकरणेऽतिप्रसङ्गो बलाद- यति तन्निवृत्तिवत्तदन्यनिवृत्तिलक्षणा अव्यवस्था नियमेनापद्यत इति । एतदेवाह । तभावंमि अजं किंचि वत्थु जतो कुओ विनहविजा एवं च सञ्चभावो पावइ अन्नुनविरकाए ॥ १४७ ॥ [तदभावेऽपि च यत्किचित् वस्तुजातं कुतश्चित् न भवेत्। एवं च सर्वाभावः प्रामोत्यन्योन्यापेक्षया ॥ १४७॥] : तद्भावेऽपि चातिप्रसङ्गभावे च यत्किंचिदत्र वस्तुजातं यतः कुतश्चित्सकाशान भवेत् अप्रतिपक्षादपि निवृत्त्यभ्युपगमात् । अ- ."-, एवं च सति सर्वाभावः प्राप्नोति अशेपपदार्थाभाव ·सटीफनायकमतस्याख्यप्रकरणं । आपद्यते, फुतो ज्योन्यापेक्षया अविरोधिनमप्यन्यमपेक्ष्यान्यस्य निवृत्तिरन्पं पान्यस्येति शून्यतापत्तिरिति ।। अह तं अहेउगं चिय कहं नु अत्पितिअवगमो फहय। नागासमाइयाणं फुओवि सिद्धो दह विणासो॥१४॥ [अथ तदहेतुफमेय फवं स्वस्तीनि अपगमः फर्थ । नाफाशादीनां फुतनिरिसद्ध इह पिनाशः॥१४८॥] अधयं मन्यसे तत्कर्माहेतुफमेय निर्देतुकर्मयत्येतदारयार फचं त्यस्तीति नयास्ति तदहेतुत्वात् परविषाणादियत्,आकाशादिना अहेतुफेन सता व्यभिपारमाराचाह अपगमः कथं विनासध कधमस्येति एनदेय भाययति नाकाशादीनो नाफागपालिकाय- प्रभृतीनां पुतधिलपुटादेः सिद्ध ६ विनाशः महेनुकम्येन नित्यत्यादिति ॥ शुधिय अफलता नो कायजो पहुति जीपाणं । पहहेउगं चिय तयं कहं निपिप्ती तओ तस्स॥१४९॥ [अतोऽपि अफलस्यात् न पानच्या पधो जीपानाम् । पोहेतुफमेप तत् कथं निवृतिस्तमस्तस्य ॥ १४९॥ भतो ऽपि पाहतुककर्माविनाशित्येन अफलत्वात् कर्मक्षयपाल. शन्यस्यात् न पर्तग्यो पयो जीवानामिति । पपोतुकमेव सरस्या- सुनिमित्तमेष तरकर्मेस्पतदाराष्ट्र याह क फन प्रकारेण निति पिसिसतस्तरमापातस्य कर्मणः न हि पचतो भवति सतत एप न भवति भयनाभापममकादिति। - .

·सटीकमायकमनस्यास्यप्रकरणं। ह मतदेयं कुतस्तस्य कर्मणम्ननिमित्तत्यानविरुद्धयक्रियानन्य त्यात्, यदि नामवं ततः किमिनि अत्राह अविरुद्ध हेनुजस्य च निवृत्तिहेतुस्वाभिमताविरुद्धकारणजन्यस्य च यस्तुनो न नि तिर्न विनाशः इतरमायेऽपि बिनासकारणाविरोधिपदार्यभावे- ऽपीति । एतदय भावयति ॥ हिमजणियं सीमं चिय अवेद अनलाओ नायवो वेदा एवं अणन्भुवगमे अदप्पसंगो वला होइ ।। १४६ ॥ [हिमजनितं शीतमेवापत्यनलात् नातपोपैति । एचमनभ्युपगमेऽतिप्रसङ्गो पलाङ्गपनि ॥ १४६॥] हिमजनितं शीतमेत्रापैत्यनलात् शीतकारणविरोधित्यादनलस्य नातपोऽपति तत्कारणाविरोधित्यादनलस्य एचमनम्युपगमे का- रणविरोधिनः सकाशानिवृत्तिरित्यनङ्गीकरणेऽतिप्रसङ्गो बलान- पति तन्नित्तियत्तदन्यनिवृत्तिलक्षणा अव्यवस्था नियमेनापद्यत इति । एतदेवाह । तभावंमि अजं किंचि वत्थु जतो कुओ विन हविजा एवं च सवभावो पावइ अनुन्नविकाए ॥ १४७ ॥ [तदभावेऽपि च यत्किंचित् पस्तुजातं कुतश्चित् न भवेत्। एवं च सर्वाभावः प्रामोत्लन्योन्यापेक्षया ॥१४७॥] तभावेऽपि चातिप्रसङ्गभावे च यत्किंचिदत्र वस्तुजातं यतः कुतश्चित्सकाशान भवेत् अप्रतिपक्षादपि निवृत्त्यभ्युपगमात् । अ- नानिष्टमाह, एवं च सति सर्वाभावः प्राप्नोति अशेपपदार्थाभाव ·९१ सटीकभावकमस्याख्यप्रकरणं। [अथ तत्स्वयमेव तकाक्षपयति इतरदपि फि'न एवमेव । फालन क्षपपत्येव उपक्रमः क्रियते बधेन ॥ १५२॥] अथैवं मन्यसे तत्पुण्यं स्वयमेव तक आत्मनवासी सुखितः क्षपयत्यनुभनय घेदयतीत्येतदाशङ्कयाह इतरदपि पापं किं न एवमेव किं न स्वयमेव दुःखितः क्षपयति क्षपयत्येवेत्यर्थः । अ. यं मन्यसे कालेन प्रदीर्पण क्षपयत्येय नानान्यथाभाव उपक्रमः क्रियते यधेन तस्यैव प्रदीर्घकालवेद्यस्य पापस्य स्वल्पकालयेद्य- त्वमापाद्यते व्यापत्तिकरणेनेति एतदाशङ्कयाह । इयरस्स किं न कीरइ सुहीण भोगंगसाहणेणेवं । न गुण ति तंमि खविए सुहभावो चेव तत्तुति १५३ [इतरस्य किन क्रियते सुखिना भोगाङ्गसाधनेन एवं । नगुण इति तस्मिन् क्षपिते सुखभायादेव तदिति १५३ ] इतरस्येति पुष्पस्प किं न क्रियते उपक्रमः सुखिना भोगा- साधनेन काश्मीरादेः कुंकुमादिसंपादनेन। अधवं मन्यसे एवमुप- क्रमद्वारेण न गुण इति तस्मिन्पुम्ये क्षपिते पुतः सुखभायादेव तत् इति ततः पुण्यात्मुखस्येव प्रादुर्भावादिति एतदाशद याह । निरुवमसुको मुरको न य सइ पुन्ने तओति किं न गुणो। पावोदयसंदितो इयरंमि उ निच्छओ केण ॥ १५४ ॥ [निरुपमसौख्योमोक्षानच सति पुण्य तक इति कधनगुणः पापोदयसंदिग्ध इतरसिन् तु निश्चयः केन ।। १५४ ॥] निरुपमसाख्यो मोक्षः सकलावाधानिवृत्तरभयसिद्धत्वान घ ·९० - सटीकश्रावकाजल्याख्यप्रकरणं । नम्हा पाणवहोवन्जियस्स कम्मस्स कवणहेउता। तचिरई कायबा संवररूप ति नियमेणं ॥ १५०॥ [तमात्माणवधोपार्जितस्य कर्मणः क्षपणहेतुत्वात् । तद्विरतिः कर्तव्या संवररूपति नियमेन ॥ १५० ।। यस्मादेवं वधहेतुकमेव तत्तस्मात्माणयधोपार्जितस्य कर्मणः क्षपणहेतुल्वात्तद्विरतिर्वधविरतिः कर्तव्या संवररूपति यधपिरति. विशेपणा नियमनावश्यतयेति ॥ किं च सुहिएसु वियहविरई कह कीरइ नस्थि पायमह तेसु। पुनको विहु फलं तभाये मुशिविरहाओ ॥११॥ [सुग्वितेप्यपि वधविरनिः किंक्रियने नास्ति पापमय रोपु। पुण्यक्षपोऽपि फलमेय नलावे मुत्तिविरहात् ।।१५९७] मुखिनेष्यपि प्राणिषु यधविरतियांपादनानिवृत्तिः किं किया भयदिनानि पापं क्षपणीयमथ तेषु सुखितेषु पुण्यनिमित्वारा सस्य एतदाशङ्कयाह पुण्यक्षयो ऽपि राघ्यापतिजनितः फलमेर अनम्नेष्यपि यधविरतिप्रमः कथं पुण्यायः फई समाये पुण्य. माय मुक्तिविरदात् मोक्षारयमधानफटाभावात् पुण्यापुण्याय निमिनल्यासायनि। अह तं स चिय तओ सयेद इयरं पि कि न एमेय। कालेणं सयद थिय उययमो कीरइ योहण ॥१५२ ।।

·सटीकश्रावकपक्षस्याख्यप्रकरण। [अथ तत्स्वयमेव तकाक्षपयति इतरदपि किं न एवमेव। कालेन क्षपयत्येव उपक्रमः क्रियते वधेन ॥ १५२॥] अर्थवं मन्यसे तत्पुण्यं स्वयमेव तक आत्मनेवासी मुखितः क्षपयत्यनुभवे व वेदयतीत्येतदाशङ्कयाह इतरदपि पापं किंन एवमेव किं न स्वयमेय दुःखितः क्षपयति क्षपयत्ययेत्यर्थः । अ. थैवं मन्यसे कालेन प्रदीर्पण क्षपयस्येव नानान्यथाभाव उपक्रमः क्रियते वधेन तस्यैय प्रदीर्घकालवेद्यस्य पापस्य स्वल्पकालपेद्य- त्वमापाद्यते व्यापत्तिकरणेनेति एतदाशङ्कयाह । इयरस्स किं न कीरइ सुहीण भोगंगसाहणेणेवं । न गुण ति तंमि खविए सुहभावो चेव ततुति १५३ [इतरस्य किं न क्रियने सुखिना भोगाङ्गसाधनेन एवं । न गुण इनि तम्मिन् क्षपिते सुखभावादेव तदिति १५ ] इतरस्येति पुण्यस्य किं न क्रियते उपक्रमः मुखिना भोगाग- साधनेन कादमीरादेः कुंकुमादिसंपादनेन। अधवं मन्यसे एयमुप- क्रमद्वारेण न गुण इति तस्मिन्पुये क्षपिते फुतः सुखभायादेव तत् इति ततः पुण्यारसुखस्यैव प्रादुर्भावादिति एतदाशङ्कयाह । निरुवमसुको मुरको न य सइ पुन्ने तओ ति किन गुणो। पाचोदयसंदिद्धो इयरंमि उ निच्छओ केण ॥१५४॥ [निम्पमसौख्योमोक्षानच सति पुण्यंतक इति कथं न गुणः पापोदयसंदिग्ध इतरस्मिन् तु नियपः केन ॥ १५४ ॥] निरुपममाख्यो मोक्षः सकलावाधानिवृत्तेरुभयसिद्धरवान च ·९२ सटीकश्रावक्रप्रज्ञप्याख्यप्रकरणं। सति पुण्ये तकोऽसी पुण्यक्षयनिमित्तत्वात्तस्यति एवं कथं न गुणः पुण्योपक्रमकरणे गुण एव । अर्थ मन्यसे पापोदयसंदिग्धो इसी न ह्यत्र निश्चय उपक्रमेण पुण्ये क्षपिते तस्य मोक्ष एव में विष्यति न तु पापोदय इति, एतदाराङ्कयाह इतरस्मिन् तुः खितपापक्षपणे निश्चयः केन यदुत तस्यैवमेवार्थो न पुनरनर्थ इति एतदेव भावयति ॥ दुहिओ विनरगगामी वहिओ सो अवहिओ बहू अन्ने। वहिजण न गच्छिज्जा कयाइ ना कह न संदेही ॥१५॥ [ दुःखितोऽपि नरकगामी हतः सो ऽहतो बहनन्यान् । हत्वा न गच्छेत् कदाचित् तस्मात्कथं न संदेहः १५५] दुःखितोऽपि भास्पधन्धादिर्नरकगामी हतः सन् कदाचिस्या- दिति योगः नरकसंवर्तनीयस्य कर्मणः 3 मानोपक्रमे च तदुदयप्रसङ्गात् स एक जोऽव्यापादितः सन् बहूनन्यान् दुःखितान् हत्वा त्वन्मतेरे सतपंक्षयान्न गच्छेत् क. दाचित् यस्मादेवं तस्मात्कथं न हा दुःखितपापक्षपणेऽपि सं. एवेति ॥ अधुना प्रागुपन्यस्तं नारकन्यायमधिकृत्याह । नेरइयाण वि तह देहवेयणातिसयभावओ भायं। नाईवसंकिलेसो समोहयाणं व विनेओ ॥ १५६ ॥ [-गरकानामपि तथा देहवेदनातिशयभायतः प्रायः। . २. समवहतानामिव विज्ञेयः ॥ १५६ ॥] संभवात् वेद्य- ·सटीकश्रावकमज्ञप्त्याल्यप्रकरण। नारकानामप्युदाहरणतयोपन्यस्तानां तथा तेन प्रकारेण नर- कयेदनीयकर्मोदयजनितेन देहवेदनातिशयभावतः शरीरवेदना. यास्तीयभायेन प्रायो बाहुल्येन नातीयसंशः फरादिपरिणाम- लक्षणः समवहतानामिय विशेयः वेदनातिशयेनान्त:करणव्या- पाराभिभवादिति एतदेवाह । इत्प वि समोहया मूढचेयणा घेयणाणुभवखिन्ना । तमित्तचित्तकिरिया न संकिलिस्संति अन्नत्य १५७ [अनापि समयहता मृदपेतना यंदनानुभयग्विमाः । सन्मानचित्तक्रिया न संग्लिश्यन्ते अन्यन्न ॥१५७॥] अनापि तिर्यग्लोके समयहता येदनासमुदातेनावस्थान्तरमु. पनीता मूदचेतना विशिष्टस्यव्यापाराक्षमतन्या पेदनानुभष- खिलाः तीमवेदनासंवेदनेन श्रान्ताः तन्मात्रचित्तक्रिया घेदना- नुभवमानचित्तव्यापारा न संहिश्यन्ते न रागादिपरिणाम यान्ति अन्यन रयादी तत्रय निरोधादिति । ता तिचरागदोसाभावे चंधो वि पयणुओ तेसिं। सम्मोहओ थिय तहा खओ वि गंतमुफोसो१५७ [सस्तीवराग पाभाये पन्धोऽपि प्रसनुस्तेपाम् । सम्मोहत एप तथा क्षयोऽपि नफान्तोत्कृष्टः ॥१५॥] यस्मादेयं तत्तरमातीमरागडेपाभाष वन्धोऽपि प्रतनुस्तेषां समयहतानां निमित्तदाबल्यात् सम्मोहत एष तथा क्षयोऽपि A ·गटीकक्षावकमनस्यालयमारण। सति गुण्ये तोडमा पुण्यक्षयनिमित्तत्याचस्पति एवं यं न गुणः पुण्योपक्रमकरणे गुण एय। अयं मन्यमे पापोदयमंदिरों ऽसी न यत्र निश्चय उपक्रमेण पुण्य क्षपितं तस्य मोक्ष एवम विष्यति न तु पापोदय इति, एतदारादयाह इतरस्मिन् नु ः सितपापक्षपणे निश्चयः केन यदुत तस्यमयार्थो न पुनरनर्थ इति एतदेय भावयति॥ दुहिओ विनरगगामी यहिओ सो अपहिओ बहू अन्ने। पहिऊण न गच्छिज्जा कयाद ना कह न संदेहो॥१५॥ [दुःखितोऽपि नरकगामी हतः मो ऽहतो पहनन्यान् । हत्या न गच्छेत् कदाचित् तम्मात्कथं न संदेहः १९५] दुःखितोऽपि मत्स्यगन्धादिर्नरकगामी हतः मन् कदाचित्स्या- दिति योगः नरकसंवर्तनीयस्य कर्मणः 3 असंभवात् वेद्य- मानोपक्रमे च तदुदयप्रसङ्गात् स एव नोऽव्यापादितः सन् पहनन्यान् दुःखितान् हत्या त्वन्मतेरे भक्षयान्न गच्छेत् क- दाचित् यस्मादेवं तस्मात्कथं न ह दु:खितपापक्षपणेऽपि सं- देह एवेति ।। अधुना प्रागुपन्यस्तं नारकन्यायमधिकृत्याह । नेरइयाण वि तह देहवेयणालिसयभावओ पायं। नाईक्संकिलेसो समोह्याणं व विनेओ ॥ १५६ ॥ गिरकानामपि तथा देहवेदनातिशयभावतः मायः। कालेणीवसंक्लेशः समवहतानामिव विज्ञेयः ॥ १५६ ॥]

·सटीकनायकमज्ञप्याख्यप्रकरणं। ९३ नारकानामप्युदाहरणतयोपन्यस्तानां तथा तेन प्रकारेण नर. कवेदनीयकर्मोदयजनितेन देहवेदनातिशयभावतः शरीरवेदना- यास्तीमभावेन पायो बाहुल्येन नातीयसंशः ऋरादिपरिणाम- लक्षणः समयहतानामिव विज्ञेयः वेदनातिशयेनान्तःकरणव्या. पाराभिभवादिति एतदेवाह । इत्य वि समोहया मूढचेयणा घेयणाणुभयखिन्ना । तमितचित्तकिरिया न संकिलिस्संति अन्नाथ १५७ [अनापि समयहना मूदचेतना वेदनानुभयग्विनाः । तन्माप्रपित्तक्रिया न संहिश्यन्ते अन्यत्र ॥ १५७ ॥] अत्रापि तिर्यग्लोके समवहता घेदनासमुद्धातेनायस्थान्तरमु- पनीता मूढचेतना विशिष्टस्वव्यापाराक्षमतन्या वेदनानुभव खिन्नाः तीनवेदनासंवेदनेन श्रान्ताः तन्मानचित्तक्रिया घेदना. नुभवमात्रचित्तच्यापारा न संहिश्यन्ते न रागादिपरिणाम यान्ति अन्यत्र रयादी तय निरोधादिति। ता तिघरामदोसाभावे पंधो चि पयणुओ तेसिं । सम्मोहओ चिय तहा खओ वि गंतमुफोसो१५८ [तत्तीवरागद्वेपाभावे पन्धोऽपि प्रतनुस्तेपाम् । सम्मोहत एघ तथा क्षयोऽपि नैकान्तोत्कृष्टः ॥१५८॥] यरमादेयं तत्तरमातीमरागद्वेपाभाये बन्धोऽपि प्रतनुस्तेषां समयहतानां निमिसदाबल्यात् सम्मोहत एव तथा क्षयोऽपि न ·९८ सटीकश्रावकप्रजायाख्यमकरणं । किं इय न तित्यहाणी किं वावहिओनगच्छई नरय। सीहो किं वा सम्मं न पावई जीवमाणो उ॥१६॥ [किमेवं न तीर्थहानिः किं वा वधितो न गच्छति नरकम्। सिंहः किं वा सम्यक्त्वं न प्रामोति जीवन तु ॥१६९॥] किमेवं न तीर्थहानिस्तीर्थहानिरेव । किं वा यधितो व्यापादितः राशयत्वान्न गच्छति नरकं सिंहो गच्छत्येव । किं वा सम्यक्त्वं न प्रामोति जीवन सिंहोऽतिशयवसाधुसमीपे संभवति प्रातिरिति। किंवा तेणावहिओकहिंचि अहिमाइणा न खोजा सो ता इहपि दोसो कह न होइ ति चिंतमिणं १७० [किंचा तेनाहतः कथंचित् अयादिना न खायेत । स तस्मादिहापि दोपः कथं भवतीतिचिन्त्यमिदं१७०] किंवा तेन सिंहेनाहतोऽव्यापादितः सन् कथंचिद्रजन्यां प्रमादा- दह्यादिना सर्पण गोनसेन वा न खायेत स आचार्यः संभवति सर्व- मेतत् यस्मादेयं तस्मादिहापि दोषो भवदभिमतः कथं न भवतीति चिन्त्यमिदं विचारणीयमेतदिति ॥ यतश्चैवमतः । सद्यपवितिअभावो पावर एवं तु अनदाणे वि। तो विसूइयाई न संभवंनित्य किं दोसा ।। १७१ ॥ [मर्यवृत्त्यभायः प्रामोत्येवं तु अन्नदानेऽपि। तनः विगचिकादयान मंभवन्त्यम कि दोपाः॥१७॥] सर्यप्रत्यभावःप्राप्नोत्येषमागन्तुकदोपगंभयात् एवं च सत्य ·सटीकनायकमज्ञायाख्यप्रकरणं। दानऽपि न प्रपतितप्पे । अपिशब्दाददानेऽपि । ततोऽनदानादेर्यि- सूचिकादयो यिसूचिका मरणं अदाने प्रद्वेपतो धनहरणव्यापादना. दयो न मंभवन्त्यत्रासदानादी किं दोपाः संभवन्त्येवेति ॥ तथा सयमविय अपरिभोगो एसोचिय एवं गमणमाई वि सधं न जुझाद चिय दोसासंकानिविशीओ ॥१७२॥ [स्वयमपि पापरिभोगः अत एव एवं गमनायपि । सर्व न युज्यत एव दोपाशंकानिवृत्तः ॥ १७२ ।। स्वयमपि पापरिभोगोऽसादरत एयागन्तुकदोपसंभपादेय। एवं गमनाचपि गमनमागमनमयस्थानं सर्व न गुग्यत एय दोपारावा. निरोः गच्छतोऽपि कण्टफयेधादिसंभवादागच्छतोऽपि अयस्थाने. ऽपि गृहपातादिसंभवदर्शनादिति ।। भणिवित्ती पिहु एवं फह काय शिभणियदोसाओ। जालोयणं पि अपराहसंभवाओ ण जु ति॥१७३॥ [अनिवृत्तिरपिपलु एवं कथं फतष्येति भणितदोपात् । आलोचनमपि अपराधर्मभपात न युरामिति ॥१७॥ ] अनिवृत्तिरप्ये कधं कर्तव्यति भणितदोषादनितित एप राजमयूरादिमापादनेन दोपसंभयात् । आलोचनमपि मागुप. दिष्टं (१६७) आत्यन्तिाकार्यविपरयात् किमप्यते आलोपयन्तीति पान्यापधारमोरपराधांभयारा गुरामेति ॥ उपनहरमाद क्ष्य अणुभपलोगागमपिरुद्धमेयं न नायसमयाणं । मइपितामरस हेज पपणं भापत्पनिस्सारं ॥१७४॥ म ·सटीकनायकमायाख्यप्रकरण । [पवं अनुभवलोकागमविन्द्रमेतत् न ज्ञातसमयानान्। मनिविभ्रमस्य हेतुः वचनं भावार्थनिस्सारम् ॥१७॥ इय एवं अनुभवलोकागमविरुद्धमेतत् । निवृत्ती परिणाममु. सनुभवादनुभयविरुद्धं समुद्रादिप्रतरणादिप्रवृत्त कविरुद्धं यल कस्यचिद्विधानादागमविरुद्धं एतत्पूर्वपक्षवादिवचनमिति योगः। न ज्ञातसमयानां नावगतसिद्धान्तानां मतिविभ्रमस्य हेतुः कथम- तच्छोभनं मतिविप्लवस्य कारणं किं विशिष्टं वचनं भावार्थनि- स्सारं अभिप्रेतगर्भार्थशून्यमिति । यस्मादेवं नम्हा विसुद्धविता जिणवयणविहीइ दोविसद्धाला। वहविरइसमुज्जुत्ता पावं छिदंति धिइवलिणो॥१७॥ [तस्मादिशुद्धचित्तौ जिनवचनविधिनाद्वावपि श्रद्धावन्ती वधविरतिसमुद्युक्तौ पापं चिंत्तः धृतियलिनी ॥१७॥ ] तस्माद्विशुद्धचित्तौ अपेक्षारहितौ जिनवचनविधिना प्रवचनो- केन प्रकारेण दावपि प्रत्याख्यातृप्रत्याख्यापयितारी श्रद्धावन्तो वधविरतिसमुद्युक्तौ यथाशतया पालनोद्यती पापं छित्तः कर्म क्षपयतः धृतिबलिनी अप्रतिपतितपरिणामाविति ॥ सांप्रतमन्यवादस्यानकम् । निच्चाण वहाभावा पयइअणिचाण चेव निसिया। एगंतेणेव इहं वहविरई केइ मन्नंति ॥ १७६ ॥ [नित्यानां वधाभावात्मकृत्यनित्यानां चैव निर्विपया । एकान्तेनैव इह वधविरतिः केचन मन्यन्ते ॥ १७६ ।।।

·सटोकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं। जीयाः किल नित्या था स्युरनित्या घेत्युभयथापि दोषः नित्यानां यधाभावात् प्रकृत्यनित्यानां चैव स्वभावभगुराणां चैव पधा. भावात् निर्विपया निरालंयना एकान्तेनैव अत्र पक्षद्वये का यविरतिः संभवाभावात् केचन यादिनो मन्यन्त इति । एतदेय भावयति एगसहायो निचो तस्स कह वहो अणिचभावाओ। पयइअणिञ्चस्स वि अन्नहेऊभावाणवेकाओ॥१७॥ [पकस्वभावो नित्यः तस्य कथं पधः अनित्पभावात् । मकृत्यनित्यस्यापि अन्यहेतुभावानपेक्षातः ॥ १७ ॥] एफस्वभावोऽमच्युतानुत्पन्नस्थिरैकधर्मा नित्यः तस्य कथं पपः जिघांसनमनित्यभावादतादयस्यो नानित्यत्वापत्तरित्यर्थः प्रकृ. त्यनित्यस्यापि स्वभावतोऽप्यनित्यस्य कथं यध इति पर्तते कथंघ नेत्याह अन्यहेतुभावानपेक्षातः स्वव्यतिरिक्तहेतुसत्तानपेक्षस्यात् तत्स्वभापत्ये च स्वत एव निवृत्तरिति । प्रक्रान्तोपचयमाह । किं च सरीरा जीयो अन्नो जन्नो घ हुज्ज जइ अन्नो ता कह देहपहमि वि तस्स पहो घडविणासेप १७६ [कि प शरीरात् जीयः अन्योऽनन्यो या भवेत् यदन्यः। तत्कथं देहयधेऽपि तस्य यधः घटविनाश इय॥१७८॥] किं धान्यच्चरीरात्सकाशाजीयोऽन्योऽनन्यो या भवेत् हुयी गतिः किं पातः यधन्यस्तरकथं देत्यधे प्रकृतिरिकारत्येनार्थान्त- ·सटीकभावकपज्ञप्त्याख्यमकरणं। रभूतदेहविनाशे तस्य जीवस्य वधो नैवेत्यर्थः घटविनाश इन नहि घंटे विनाशिते जीववधो दृष्टः तदर्थान्तरत्वादिति । द्वितीयं विकल्पमधिकृत्याह अह उ अणन्नो देह व सो तओ सहा विणस्सिना। एवं न पुण्णपाया वहविरई किंनिमित्ता भे॥१७९॥ [अथ त्वनन्यः देह इवासौ ततः सर्वथा विनश्येत् । एवं न पुण्यपापे वधविरतिः किं निमित्ता भवताम्१७. अथ त्वनन्यः शरीराजीय इत्येतदाशङ्कयाह । देह इबासी ततः अनन्यत्याद्धेतोः सर्वथा विनश्येत् । शरीरं च विनश्यत्येर न परलोकयायि । एवं प न पुण्यपापे भोकुरभावात् वधविरतिः किंनिमित्ता मे भयतां विरतियादिनामिति एष पूर्वपक्षः । अत्रोत्तरमाह। निचाणियो जीयो भिन्नाभिन्नो य तह सरीराओ। तरस वहसंभवाओ तबिरई कहमविसया ॥१॥ [नित्यानियो जीयो भिन्नाभिनय तथा शरीरात् । गस्य ययगंभवात् तदिरनिः कथमयिषपातु ॥१८॥ एकान्तनित्यत्यादिभेदप्रतिधेन नित्यानियो सारो ध्यपर्या- यरूपत्वात् मिन्नाभिन्नश्च तथा शरीरात् तपोपलब्धः अन्यथा दृष्टविरोधात् तस्य यधगंभपाडेनोसहिरतिर्वधरितिः फाग शिश्या नरस्यर्थः।

·सटीकधायकमज्ञस्याख्यप्रकरणं।
नित्यानित्यत्वव्यवस्थापनायाह
निधाणियो संसारलोगयवहारो मुणेयद्यो ।
न य एगसहामी संसाराई घडंति शि ॥ ११ ॥
[नित्यानित्यः संसारलोकव्यवहारतः मुणितव्यः ।
न कसभाये संसारादयो घटन्त इति ॥१८१ ॥ ]
नित्यानित्यो जीव इति गम्यते पुतः संसाराठोपाच्यवहारतो
मुणितव्यः स एय सत्या नरकं प्रजन्तीत्यादि मंसारात् गत आगम
इति लोकव्यवहाराच विज्ञेय इति । विपक्षव्ययछदार्धमान
धकस्वभाये न च नित्यापेषधर्मिण्येयात्मनि संसारादयो पटन्त
इति गाथासमुदायार्थः । अधुना अयययार्थमाह ।
निश्चस्स सहावंतरमपावमाणस्स याह णु संसारो।
जमाणतरनहस्स चेव एगंतओ मूलो ।। १४२ ॥
[नित्यस्य स्वभावान्तरममाप्नुयतः कथं नु संसारः ।
जन्मानन्तरनष्टस्पंप एकान्ततोऽमूलः ॥ १८२॥]
नित्यस्यामध्युतानुस्पसस्थिरषस्वभायेन हेतुना स्वभाषान्तरम.
प्रामुयतः सदेवकरूपरयात् कथं नु संसारो नय विचित्रत्यापज.
न्मानन्तरनष्टस्यपप सर्वथोत्पत्यनन्तरापयर्गिणःएकान्ततोऽमूलः
तस्यय राधापरिणामकल्यत एकान्तेनपाकारणः पुतः संसार रति
एलो चिय पपहारोगमणागमणाइ लोगसंसिको
म पडद परिणामी तम्हासो होइ नाय॥१३॥

·१०४
न
सटीकश्रावकमजप्त्याख्यप्रकरणं ।
[अत एवं व्यवहारो गमनागमनादिौकसंसिन्दः ।
न घटते यत् परिणामी तस्मात् असौमयतिज्ञातव्यः१८ः
अत एवानन्तरोदितादेकान्तनित्यत्वादेहेतोर्व्यवहारो गमनाग-
मनादिर्न घटते एकत्रकस्वभावस्याध्यासितदेशव्यतिरेकेण देशान्त-
राध्यासायोगात् अन्यत्र च तस्यैवाभावेनापरानुत्पत्तेरिति । आदि-
शब्दात्स्थानशयनामनभोजनादिपरिग्रहः यद्यस्मादेवं तस्मात्परि-
णाम्यसावात्मा भयति ज्ञातव्यः, परिणामलक्षणं चेदं ।
परिणामो ह्यर्थान्तरगमनं न तु सर्वथा व्यवस्थान ।
च सर्वथा विनाशः परिणामस्तद्विदामिष्टः ॥१॥ इति ।
एतदेव भावयति
जह कंचणस्स कंचणभावेण अवढियस्त कडगाई।
उप्पज्जति विणस्संति चेव भावा अणेगविहा॥१४॥
[यथा कांचनस्य कांचनभावेन अवस्थितस्य कटकादयः।
उत्पद्यन्ते विनश्यन्ति चैव भावा अनेकविधा॥१८४३]
यथा काश्चनस्य सुवर्णस्य काञ्चनभायेन सर्वभावानुयायिन्या
सुवर्णसत्तया अवस्थितस्य कटकादयः कटककेयूरकर्णालंकारादयः
उत्पद्यन्ते आविर्भवन्ति विनश्यति च तिरोभवन्ति च भावाः
पर्यायाः अनेकविधा अन्ययच्यतिरैकवन्तः स्वसंवेदनसिद्धा अने-
कप्रकारा इति
एवं च जीवदधस्स दधपज्जवविसेसभइयरस ।
निच्चतमणिचत्तं च होइ णाओवलभंतं ॥ १५ ॥

·+- --- : . H -- गरीरमापकशापायपकरण । पिपंजीपद्रप्पाप द्रप्पपपपपिरोपमास्य। नियमनिप्पर र भयति न्यापीपलमानम् १८५ एवं ए जीपदापय विशिय द्रव्यपर्यायविशेषभत्रया नुभयगिस्या उभयरूपतया विसस्पितरय नित्यत्यमनित्पर्य र भपनि न्यायोपलभ्यमानं । पृथग्विभकिकरणं योरपि निमित्त भेदख्यापनार्थ न्यायः पुनरिह नारकाधवम्यागु मियो भिमास्यपि सीयान्यय उपभ्यत तरिमंध नारकादिभेद इति । द्वितीयपक्षमधिकृस्याह । एगण सरीरादन तस्स तफओ पंधो। न पडू न य सो कप्ता देहादपंतरभूओ ॥१६॥ [पकानदारीरादन्यत्ये तस्य सन्मः पन्धः । न पटने न पामा फर्मा देहादान्तरातः ॥ १८६ ।। एकान्तेन मर्यधा परीरादन्यत्ये अभ्युपगम्यमाने तस्य जीवस्य किंतस्कृतो यन्धः जीयस्य शरीरनिवर्तितो पन्धो न घटते नहि स्थत एप गिरिशिखरपतिनपापाणतो जीयधाते देवदतम्य बन्ध इति । ग्यादर्थान्तरस्यापि तत्करणकर्तृत्वन बंध इत्येतदाशंक्याह न थापा फर्मा दशादर्थान्तरभूतः निःक्रियत्यान्मुक्तादिभिरतिप्रस. शादिति । रपादेतरप्रकृतिःकरोति पुरुप उपभुक्त इत्येतदाशंक्याह अन्नकयफलुपभोगे अइप्पसंगो अचेयणं कह य । कुणइ नकं तदभाये भुंजद य कहं अमुशोति॥१७॥ IMA । .

·सटीकनायकप्रज्ञायाख्यप्रकरण । [अन्यकृतफलोपभोगेऽतिमसंगः अचेतनं कथंच। करोति तकं तदभावे भुंक्त च कथं अमूर्त इति॥१८७॥] अन्यकृतफलोपभोगे प्रकृत्यादिनिवर्तितफलानुभवेऽभ्युपगम्य मानेऽतिप्रसङ्गः भेदाविशेषेऽन्यकृतस्यान्यानुभवप्रसङ्गात् वास्तव संबंधाभावात् अचेतनं च कथं करोति तत्प्रधानं किंचिदध्यबसा- यशून्यत्वात् घटवत् न हि घटस्यापराप्रेरितस्य क्वचित्करणमुप- लब्धं न च प्रेरकः पुरुषः उदासीनत्वादेकस्वभावत्वाच्च तदभाव भोग्याभावे शरीराभावे या भुक्ते च कथं अमूर्त इति बुद्धिपतिवि- म्बोदयरूपोऽपि भोगो न युज्यते अमूर्तस्य प्रतिबिम्बाभावात भावेऽपि मुकादिभिरतिप्रसङ्गः न च सन्निहितमपि किंचिदेव प्रतिबिंध्यते न सर्व तत्स्वभावमिति विशेपहेत्वभावात् अलं प्रसझेन। किंच न य चेयणा वि अणुभवसिद्धा देहमि पावई एवं । तीए विरहमि दढं सुहदुस्काई न जुज्जति ॥१६॥ [न च चेतनापि अनुभवसिद्धा देहे प्रामोति एवम् । तस्या अभावे दृढं सुखदुःखादयो न युज्यन्ते ॥१८॥] न च चेतनापि अनुभवसिद्धारपृष्टोपलब्धिद्वारेण देहे मामोति एवमेकान्तभेद सति, न हि पटे कामादिना स्पृष्टे चैतन्यं, येद्यते च देह इति, तस्याश्चेतनाया विरहे चाभाये घ ढमत्यर्थ सुखदु:- खादयो न युज्यन्ते, न हि पापाणप्रतिमायां मुखादयोऽधेतनत्या. दिति, यदिन युज्यन्ते नाम का हानिरित्येतदाक्याह ·सटीकनायकप्रज्ञायाख्यमकरणं । सगचंदणविससत्थाइजोगओ तस्स अह य दीसंति तम्भापंमि वितभिन्नवायुपगए ण एवं तु ॥१९॥ [सयन्दनविपशवादियोगतः तस्य अथ घरपन्ने तङ्गायेऽपि तद्भिपपस्तुमगते न पचं तु ॥ १८॥ सपन्दनविपशवादियोगतस्तस्य शरीररयाध पश्यन स्वफीयेऽनुभयेन अन्यदीये रोमायादिलित इति । विपक्ष वापामा । तदाऽपि यगादिभावेऽपि तभिनयस्तुप्रगते आम भिलपरादियस्तुसंगते न एवं मुखादयो सन्तान दिपटे पगा दिभिश्वर्णितजपि देयदास्य सुखादय इति । उपमंदराबाद अनुन्नाणुगमाओ भिन्नाभिन्नो तो सरीराओ तरस य पहमि एवं तस्स पहो होइ नायद्यो॥१९॥ [अन्योन्यानुगमात् भिसाभियोऽसौ शरीरात् । तस्प प प पयं तस्य पधो भयति ज्ञातप्पः ॥१०॥ अन्योन्यानुगगाजीपशरीरयोरन्योन्यानुयपाक्षिामितो इस जीया शरीरात् आदान्योन्यरूपानुषेधे इतरेतररूपापतिरसतध नामूर्त गर्मता याति मूर्स नापात्यमूसतां । प्रय त्रिपापि कालेषु प्ययते गात्मरूपतः ।। इति पपनानगरम्मतविरोधोन भगरनोदानात् भारदा गात् नरानुभपपिरद्धयरतुसादी भगमन नपरिपपस्यात् , तरस ·सटीकधायकमज्ञप्त्याख्यमकरणं। शरीरस्य वधे घाते एवमुकन्यायाजीवानुवेधसिद्धी, तस्य जीवस्य वधो भवति ज्ञातव्य इति । अधुना वधलक्षणमेवाह तप्पज्जायविणासो दुरुप्पाओ अ संकिलेसो य । एस वहो जिणभणिओ वज्जेयधो पयत्तेणं ॥१९॥ [तत्पर्यायविनाशः दुःखोत्पादश्च संक्लेशश्च । एप वधो जिनभणितः वर्जयितव्यः प्रयत्नेन ॥१९१॥] तत्पर्यायविनाशः मनुष्यादिजीवपर्यायविनाशः, दुःखोत्पादश्य व्यापाद्यमानस्य, चित्तसंक्लेशश्च क्लिष्टचित्तोत्पादश्चात्मनः एप वधो व्यस्तः समस्तो वा ओघतो जिनभणितः तीर्थकरोको वर्ज- यितव्यः प्रयत्नेनोपयोगसारेणानुष्ठानेनेति ॥ इदानीमन्यद्वादस्थानकम् । अन्ने अकालमरणरसभावओ वहनिवितिमो मोहा वंझासुअपिसियासणनिवित्तितुलं ववइसति ॥१९२॥ [अन्येऽकालमरणस्याभावात् वधनिवृत्तिर्मोहात् । बंध्यासुतपिशिताशननिवृत्तितुल्यां व्यपदिशन्ति१९२] अन्ये यादिनः स्वकृतकर्मफलं प्रत्युपभोगभायेन अकालमरण. स्याभावाद्वधनिवृत्तिमेव मोहाद्धेतोर्यन्ध्यासुतपिशिताशननिवृत्ति तुल्यां व्यपदिशन्ति। पन्ध्यासुतस्यैवाभावात्तपिशितस्याप्यभायः, पिशितं मांसमुच्यते, तदभावाच फुतस्तस्याशनं भक्षणं, असति .

·सटीकनायकमज्ञायाख्यप्रकरणं। तस्मिनिविपया तन्निवृत्तिः । एवमकालमरणाभावेन यथाभावाद- धनिवृत्तिरपीति । एतदेव समर्धयति अज्झीणे पुचकर न मरद झीणे य जीवद न कोई। सयमेव ता कह वहो उवफमाओ वि नोजुतो१९३ [अक्षीणे पूर्यते न म्रियते क्षीणे च जीवति न कश्चित् । स्वयमेव तत्कथं पधः उपक्रमादपि न युक्तः ॥ १९३ ॥] अक्षीणे पूर्यकृते आयुष्ककर्मणि न घियते कश्चित्, स्वकृत- कर्मफलं प्रत्युपभोगाभावप्रसगात् , क्षीणे च तस्मिन् जीवति न कश्चित् अकृताभ्यागमकृतनाशप्रसगात्, स्वयमेवात्मनैवतदे- यमिति तत्तस्मात्कथं घधो निमित्ताभायात् नास्त्येवेत्यभिप्रायः । कर्मोपक्रमाद्भविष्यतीत्येतदाशङ्कयाह उपक्रमादपि अपान्तराल एव तत्क्षयलक्षणान्न युक्त इति । अत्रैवोपपत्तिमाह कम्मोचकामिजद अपतकालं पि जइतओ पत्ता। अकयागमकयनासा मुकाणासासया दोसा॥१९४॥ [कर्मोपकाम्यते अपातकालमपि यदि ततः प्रासौ । अकृतागमतनाशी मोक्षानाम्यासता दोपाः॥१९४॥] कर्मोपकाम्यते अर्धमार्ग एष क्षयमुपनीयतेऽमाप्तकालमपि स्ववि- पाकापेक्षया यदि ततः प्राप्सायकृतागमकृतना अपान्तराल एव मरणादकृतागमः प्रभूतकालोपभोग्यस्यारत एव क्षयात्कृतनाशः मोक्षानाश्वासता अतः मोक्षेऽनावासता अनाश्वासभायः मृत्युपत् ·। १०८ सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। शरीरस्य वधे धाते एवमुकन्यायाजीवानुवेधसिद्धी, तस्य जीवस्य वधो भवति ज्ञातव्य इति । अधुना वधलक्षणमेवाह तप्पज्जायविणासो दुस्कुप्पाओ अ संकिलेसो य । एस वहो जिणभणिओ वज्जेयधो पयतेणं ॥१९॥ [तत्पर्यायविनाशः दुग्योत्पादश्व संश्लेशच । पप वयो जिनभणितः वर्जयितव्यः प्रयतेन ॥१९॥] तत्पर्यायविनाशः मनुष्यादिजीवपर्यायविनाशः, दुःसोत्पादध व्यापायमानस्य, चित्तसंलेशश्च लिष्टचित्तोत्पादश्वात्मनः एप यो व्यस्तः समस्तो या ओघतो जिनभणितः तीर्थकरोफोप. यितव्यः प्रयोनोपयोगमारेणानुष्ठानेनेति ।। इदानीमन्यवादस्थानकम् । अन्ने अकालमरणरसभायो पहनिविशिमो मोहा यंहासुअपिसिपासमनिविशितुलं ययसति ॥१९२॥ [अन्यकालमरणम्पाभायात् यधनियतिमाहात् । यध्यामुतपिटिशनाशननिशिगुम्यां सपदिशान्ति१५) अन्य यादिनः म्वनकर्मफलं मागुपभोगभावंग अकादमरण- ग्याभागनिनिमय मोहादताभ्यागुतपिशिनासगनिति नुल्या पासिलिा यायागुनस्वाभायातलिशिलरयाप्यमार, लिशि मांगमुच्यने, सदभावाय पुनम्नस्यातनं भक्षणे, पनि ·सटीकनायकमज्ञायाख्यप्रकरणं। १०९ तस्मितिविपया तन्निवृत्तिः । एवमकालमरणाभायेन वधाभायाव- धनियुत्तिरपीति । एतदेव समर्थयति अज्झीणे पुधकए न मरद शीणे य जीवद न कोई। सयमेव ता कह वहो उवफमाओ वि नोजुत्तो१९३ [अक्षीणे पूर्वकृते न म्रियते क्षीणे च जीवति न फश्चित्। स्वयमेव तत्कथं पधः उपक्रमादपि न युक्तः ॥ १९३ ॥] अक्षीणे पूर्वकृते आयुष्ककर्मणि न घियते कश्चित्, स्वकृत- कर्मफलं प्रत्युपभोगाभावप्रसङ्गात् , क्षीण च तस्मिन् जीयति न फश्चित् अकृताभ्यागमकृतनाशप्रसङ्गात्, स्वयमेवात्मनैवतदे- यमिति तत्तस्मात्कथं बधो निमित्ताभावात् नास्त्येवेत्यभिप्रायः। कर्मोपक्रमादविष्यतीत्येतदाशङ्कयाह उपक्रमादपि अपान्तराल एय तरक्षयलक्षणान युक्त इति । अत्रयोपपत्तिमाह कम्मोवफामिजइ अपतकालं पि जइ तओ पक्षा। अकयागमकयनासा मुकाणासासया दोसा॥१९४॥ [कर्मोपकाम्यते अप्रासकालमपि यदि ततः प्राप्ती । अकृतागमकृतनाशी मोक्षानाश्वासता दोषाः ॥१९४॥] कोपकाम्यते अर्धमार्ग एव क्षयमुपनीयतेऽमाप्तकालमपि स्ववि- पाकापेक्षया यदि ततः प्राप्तावकृतागमकृतनासी अपान्तराल एय मरणादकृतागमः मभूतकालोपभोग्यस्यारत एप क्षयात्कृतनाशः मोक्षानाश्वासता अतः मोक्षेऽनाश्वासता अनाश्वासभावः मृत्युपत् ·११० सटीकनायकमज्ञप्याख्यप्रकरणी अकृतस्यापि कर्मणो भावाशङ्कानिवृत्तः कृतस्यापि च कर्मक्षयश्च (कर्मणाक्षयश्च!) नाशसंभवाद एत एव दोपा इति एष पूर्वपक्षः। अधुनोत्तरपक्षमाह न हि दीहकालियस्स विनासो तस्साणुभूइओ सिप्पं बहुकालाहारस्स व दुयमग्गियरोगिणो भोगो १९५ [न हि दीर्घकालिकस्यापि नाशः तस्यानुसूतितःक्षिपम् यहुकालाहारस्येव द्रुतमग्निकरोगिणो भोगः ॥१९॥] न हि नैव दीर्घकालिकस्यापि प्रभूतकालवेद्यस्यापि उपक्रमतः स्वल्लकालवेदनेऽपि नाशस्तस्य कर्मणः अनुभूतितः क्षिप्रं समस्त- स्यैव शीघमनुभूतः । अत्रैव निदर्शनमाह । वहुकालाहारस्यत्र सेतिकापलभोगेन वर्षशताहारस्येव द्रुतं शीघ्रमग्निकरोगिणो भरम- कव्याधिमतो भोगः स हि तमेकदिवसेनैव भुंक्त व्याधिसामर्थ्यात् न च तत्र किंचिन्नश्यति संपूर्णभोगात् एवमुपक्रमकर्मभोगेऽपि योज्यमिति । एतदेवाह सद्धं च पएसतया भुज्जइ कम्ममणुभावओ भइयं । तेणावस्साणुभवे के कयनासादओ तस्स १९६॥ [सर्वच प्रदेशतया भुज्यते कर्म अनुभावतो भाज्यम्। तेनायदयानुभवे के कृतनाशादयः तस्यं ॥ १९६ ॥] सर्वच प्रदेशतया कर्मप्रदेशविघटनक्षपणलक्षणया भुज्यते कर्म अनुभायतो भाग्यं विकल्पनीयं विपाकेन तु कदाचिद्धग्यते तार-हन्यमान ।

·1 सटीकापकप्रशायाख्यप्रकरणं । कदापिति क्षपकाणिपरिणामादायन्यथापि भोगगिरन्यथा निर्मोक्षममगात् मेन कारणेन अपक्ष्यानुभयं प्रदशतया नियम. पेदने के कृतनाशादयः नप यमनासादय इति । किप उदयफ्रायफ्रामोपसमोपसमाजच कंमुणो भणिया। दपाइपंचर्य पर जुरामुपधामणमओ पि ॥१९॥ [उदयक्षपक्षपापदामोपमाः पप कर्मणी मणिताः । प्रप्पादिपर्क प्रति युगामुपगामणमतोऽपि॥ १५ ॥ ज्यक्षयक्षयोपशमोपरामाः पप पग्गाकारणारकर्मणो गणि. तालीपारगणपद्रष्यादिपय मतिय संयं का भई भारतीय पधा द्रध्य माहि धिय गांगर मा. सूर्ण भयमेकन्द्रियादिक भायमादयादिकादिकमालस्यादित या मतीरयोदयो निद्रापेदनीपरय एवं व्यत्ययादिना सपाहियोग मा कार्य गुपगुपत्रामणमतोऽपि अन कारणेग बर्गण परमो पुरया तिर चादजीकर्तव्यम् । अत्यधंदगनिएगापति दयिता भर याणुशोधिय रापिमए पागम माणुगये। पारामनग्गियनाणागदपारणसपो ॥१९॥ [दि भानुभूलित एप धप की मान्यता अनुमानम् । तिनापार्मिनमानानिमारणायाम् ॥ ८ पदिातित एव विशनुमापने गाया मुमतपत्रमाण न करणारा मारमामिलामाविर. Ir ·सटीकश्रावकमायाख्याकरण। अकृतस्यापि कर्मणो भाषाशवानिवृत्तः कृतस्यापि च कर्मक्षयश्च (कर्मणःक्षयश्च) नागमभवाद् एत एव दोषा इति पर पूर्वपक्षः । अधुनोत्तरपक्षमाह न हि दीहकालियस्स विनासो तस्साणुभूदओ खिप्प वहुकालाहारस्स व दुयमग्गियरोगिणो भोगो १९५ न हि दीर्घकालिकस्यापि नागा नस्यानुभूतिता क्षिप्रम् यदुकालाहारस्येव द्रुतममिकरोगिणी भोगः ॥१९॥ न हि नव दीर्घकालिकस्यापि प्रभूतकालबद्यस्यापि उपक्रमतः स्वल्लकालवेदनेऽपि नाशस्तस्य कर्मणः अनुभूतितः क्षिप्रं समस्त- स्यैव शीघमनुभूतः । अत्रैव निदर्शनमाह । बहुकालाहारस्येव सेतिकापलभोगेन वर्षशताहारस्येव द्रुतं शीघ्रमग्निकरोगिणो भरम- कन्याधिमतो भोगः स हि तमेकदिवसेनेय भुक्तं व्याधिसामर्थ्यात् न च तन्त्र किंचिन्नश्यति संपूर्णभोगात् एवमुपक्रमकर्मभोगेऽपि योज्यमिति । एतदेवाह सवं च पएसतया भुज्जइ कम्ममणुभावओ भदयं । नेणावस्साणुभवे के कयनासादओ तस्स ॥१९६॥ [सर्व च प्रदेशतया भुज्यते कर्म अनुभावतो भाज्यम्। तेनायश्यानुभवे के कृतनाशादयः तस्यं ॥ १९६ ॥ सर्वच प्रदेशतया कर्मप्रदेशविचटनक्षपणलक्षणया भुज्यते कर्म अनुभावतो भाज्यं विकल्पनीयं विपाकेन तु कदाचिदन्यते तस्य-हन्यमानस्य ।

·पटीशप्रापथमायाण्यप्रकरणं । ফশিরনি গুলিগিরি সিয়া निमांगा मेन पाणन अयायाम प्रदेशगया frun. पंदने कामासादयः मय मनासादयनि । उदयपपपपगोयगायरामामुणामणिया पाइपंप पर गुरागुपफागणम भो पि ॥ १९ ॥ [গাথাগাঘমারামা: খায় গলিশ । पादिन पनि गुमापनाममichoti अपक्षयायोपानोपा पा पारणाant fer नालीकाप्यादिगा nि red art at गानीय पधा elertainta दमण iपादिक, गाilalitiemeter मतीयोदयो मिटायनीय 14 पपादिका यादी गामार्या गुरागुप मnema timrail पुण्यात Hिemantarmarte या। भर पाणशोपियनिए am norrent! पातमलियानापागाकार। [परिमानित एप mishras se meri RRIERamfarmer पार Imefan patrika Fagan Re Preetarak:

·सटीकधायकप्रज्ञायाख्यप्रकरणं। अकृतस्यापि कर्मणो भायाशङ्कानिवृत्तः कृतस्यापि च कर्मक्षयश्च (कर्मणाक्षयश्च!) नारासंभवादू एत एव दोपा इति एष पूर्वपक्षः । अधुनोत्तरपक्षमा न हि दीहकालियस्स विनासो तस्साणुभूइओ खिप्प वहुकालाहारस्स व दुयमग्गियरोगिणो भोगो १९५ [न हि दीर्घकालिकस्यापि नाशः तस्यानुभूतितःक्षिपम् यहुकालाहारस्येव द्रुतमग्निकरोगिणो भोगः ॥१९॥] न हि नैव दीर्घकालिकस्यापि प्रभूतकालवेद्यस्यापि उपक्रमतः स्वल्पकालवेदनेऽपि नाशस्तस्य कर्मणः अनुभूतितः क्षिप्रं समस्त- स्यैव शीघ्रमनुभूतः । अत्रैव निदर्शनमाह । बहुकालाहारस्येव सेतिकापलभोगेन वर्षशताहारस्येव द्रुतं शीघ्रमग्निकरोगिणो भरम कन्याधिमतो भोगः स हि तमेकदिवसेनेव भुंक्त व्याधिसामर्थ्यात् न च तत्र किंचिन्नश्यति संपूर्णभोगात् एवमुपक्रमकर्मभोगऽपि योग्यमिति । एतदेवाह सधं च पएसतया भुज्जद कम्ममणुभावओ भद्रयं । तेणावस्साणुभवे के कयनासादओ तस्स ॥१९६॥ [सर्व च प्रदेशतया भुज्यते कर्म अनुभावतो भाज्यम्। तेनावश्यानुभवे के कृतनाशादयः तस्यं ॥ १९६ ॥] सर्व व प्रदेशतया कर्मप्रदेशविघटनक्षपणलक्षणया भुग्यते कर्म अनुभावतो भाग्य विकल्पनीयं विषाकेन तु कदाचिदश्यते 1 तस्व-हत्यमानस्य ।

·सटीकनायकमायाख्यप्रकरणं । कदाधिति क्षपफणिपरिणामादायन्यथापि भोगसिद्धरन्यथा निर्मोक्षमसद्गात् तेन कारणेन अयश्यानुभये प्रदेशातया नियम. पेदने के फतनासादयः नय पृतनाशादय इति । किप उदयक्सपफ्लओपसमोपसमाजंच कंमुणो भणिया। दघाइपंचर्य पर शुरामुयफामणमओ पि ॥ १९७ ॥ [उदपक्षपक्षयोपशमोपशमाः पप फर्मणो भणिताः । द्रष्यादि प्राप्ति युगामुपामणमतोऽपि ॥ १९७ ॥] उदयक्षयक्षयोपशमोपशमाः यच परमारधारणाकर्मणो भणि- तातीर्थकरगणधरी द्रष्यादिपर्षः प्रति प्य क्षत्रं काले भयं भार्य पमतीय पधा प्रध्य गादिष दधि क्षेत्र जांगलं काल मापू. क्षणं भयमेवेन्द्रियादिक भायगीदयादिकादिकमावस्यादिकपा प्रतीरयोदयो निद्रावेदनीपस्य एवं प्यत्ययादिना क्षयादियोज. ना कार्या गुरामुपागणमतोऽपि अोर कारणेन कर्मण उपनगो पुग्यत इति य तदानीकर्सप्यम् । अन्यधेदमनिधमापने इति पर्यायवाद। जाइ याणुभो थिय खपिणए फम्म गनहाणुमयं । तेपासंतभागियनाणागदकारणतणो ॥ १९ ॥ [दिनानुभूषित पपक्षण फर्म नान्यथा अनुमान सिनामंगपातापार्जितनानातिकारणापात् ॥" पदिपानुभूतित एप पिकानुभनय सप्प। गुगतगुपनगमारेण सेन मारणार साभिए नागरि ·सटीकधायकमज्ञायाख्यमकरणं। अकृतस्यापि कर्मणो भावाशङ्कानिवृत्तेः कृतस्यापि च कर्मक्षयश (कर्मणःक्षयश्च!) नाशसंभवादू एत एव दोपा इति एप पूर्वपक्षः । अधुनोत्तरपक्षमाह नहि दीहकालियस्स विनासो तस्साणुभूइओ सिम यहुकालाहारस्स व दुयमग्गियरोगिणो भोगो १९५ [न हि दीर्घकालिकस्यापि नाशः तस्यानुभूतितः सिमम् पहकालाहारस्पेय दुसममिकरोगिणो भोगः ॥१९॥ न हि नैव दीर्घकालिकस्यापि प्रभूतकालवेद्यस्यापि उपक्रमनः स्वलालवेदनेऽपि नाशस्तस्य कर्मणः अनुभूतितः शिमं मममा. स्यय शीघ्रमनुभूतः । अत्रैय निदर्शनमाह । यदुकालाहारस्या मैतिकपठभोगेन वर्षशताहारस्या द्रुतं शीपममिकरोगिणो भरम कम्माधिमतो भोगःग हि समेगादियरोनेय भुग व्याधिसामार्यात् न पता किनिमश्यनि गंपूर्णभोगात एकमुषकमार्गभोगणि योग्यमिति । एनंदयाह रावं च पएसतया भुम्जद कम्ममणुभायगो भइयं । तेणायसाणुभये के कमनासादभो तरस ॥१९६॥ [ग प्रदेशमा स्पा कर्म अनुभापती भाग्य। मनावश्यानुभये के मनानादगः तम् ॥ ११ ॥ मां च बंदगलया कर्मप्रदशियानाक्षणया भुषा बन अनुभायनो भाग्यं विफगनीय नि कदागिमात्र ·सटीकधायकमशायाख्यप्रकरणं । कदाधिमेति क्षपफणिपरिणामादायन्यथापि भोगमिरन्यथा निर्माक्षममहात् तेन कारणेन अयश्यानुभये प्रदशतया नियम. यंदने के कृतनाशादयः य ननाशादय इसि । पिंप उदयफ्सयराओपसमोपसमा जंघ कंमुणो भणिया। दयाइपंचर्य पइ जुमुपफामणमओ पि ॥ १९७ ॥ [ उदयक्षपक्षयोपशमीपसमाः गप पर्मणी भनिनाः । प्रध्यादिप प्रति युगामुपकामणमतोऽपि॥१०.३॥] उदयरायक्षपोपरामोपामाः यम परमाकारणारकर्मणो मणि- लालीपरगणपस द्रष्यादिपा प्रति मध्य क्षय से भय भाप मातीत्य पधा प्य मादिप दधि क्षेत्र गांग: मा. राण भयमेकान्द्रियादिय, भायमोदयादिशादिकमायादिकया मनीरयोदयो निद्रापेदनीपाय एवं प्यायपादिना पपादियोग. না যায় গুণাগাৰীৰ আন ধান কথা गुग्यत इति तदलीपरांध्यम् । गायधंदमानियाmara दया। गरयाणुशोधिय सपिगए परम गहाणुगम् । पाशियनाणागइयारणपो॥१॥ [पदिनानुनिल पा कर्म मान्पधा भनुमा नास्पानिनामानिकारपसा ।" पदिपागमतित एव विभनेर एक- गुमरमुपामारेण लेग पागमा । P4 .

·११४ सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। जह वा दीहा रज्जू डज्झइ कालेण पुंजिया खिप्पं वियओ पडो विसूसह पिण्डीभूओउकालेण॥२०३। [ यथा या दीर्या रज्जुः दधते कालेन पुंजिता क्षिप्रम् । विततः पटोऽपि शुष्यति पिंडीभूतस्तु कालेन॥२०॥ यथा या दीर्घा रज्जुः पर्यन्तदीपिता सती तथा क्रमेणव दह्य ते कालेन प्रदीर्घेणेति भावः । पुञ्जिता शिमं शीघ्रमेव दह्यते । विततः पटो वा जलार्दोऽपि शुष्यति क्षिप्रमितिवर्तते पिण्डीभूतस्तु कालेन शुष्यति प्रदीर्घेणेति हृदयं न च तत्राधिकंजलमिति। अत्राह नणु तं न जहोवचियं तहाणुभवओ कयागमाईया। तप्पाओग्गं चिय तेण तं चियं सज्झरोगु ध ॥२०४॥ [ननु तत् न यथोपचितं तथानुभवतः अकृतागमादयः तत्प्रायोग्यमेय तेन तचितं साध्यरोगवत् ॥२०४॥] नन्येवमपि तत्कर्म न यथोपचितं तथानुभवतः वर्षशतभोग्यत- योपचितं उपक्रमेणारादेवानुभवतोऽकृतागमादयस्तदवस्था एव । अत्रोत्तरमाह तत्मायोग्यमेवोपक्रमप्रायोग्यमेव तेन तधित पद्धं किंवदित्याह साध्यरोगवत् साध्यरोगो हि मासादियेद्योऽप्योप. धेरपान्तराल एयोमक्रम्यत इति । तथा चाह अणुवकमओ नासद कालेणोपफमेण खिष्पं पि। कालेणेयासज्झो सज्झासज्झं तहा कम्मं ॥२०॥ [अनुपक्रमतः नश्यति कालेनोपक्रमेण क्षिप्रमपि। कालेनैवासाध्या साध्यासाध्यं तथा कर्म ॥२०॥]

·सटीकधायकमज्ञायाख्यप्रकरणं।
११५
अनुपक्रमतः आपधोपक्रममन्तरेण नश्यत्यपैति फालेनात्मी-
पैनव उपक्रमेण क्षिप्रमपि नश्यति साध्ये रोग इयं स्थितिः का-
सेनयासाध्य उभयमत्र न संभवति साधासाध्यं तथा फर्म साध्ये
उभयं असाध्ये एक एव प्रकार इति।साध्यासाध्ययोग्य स्वरूपमाह
सोवकममिह सज्झं इयरमसझं शि होइ नायट ।
सम्झासज्झविभागो एसो नेओ जिणाभिहिओ २०६
[सोपत्रममिह साध्यंइतरवदसाध्यमेव भपति ज्ञातव्यम्।
माध्यासाध्यविभागः पप ज्ञेयः जिनाभिहितः।।२०६॥]
सोपक्रममिह साध्यं तथापिधपरिणामजनितस्यात् इतरमिर-
पक्रममसाध्यमेव भवति ज्ञातव्यं साध्यासाध्यविभागः एप ज्ञेयो
जिनाभिहितस्तीर्थकरोफ इति । निगमयमाह
आउस्स उपफमण सिद्धं जिणवयणओ य स यं ।
जं उमत्यो सम्मं नो केलिए मुणइ भाये ॥२०७॥
[आयुप उपक्रमणं सिर जिनयपनाप अडेयम् ।
पच्यनस्थः सम्यग्न पलिफान जानाति भाषान्॥२०॥
भायुप उपक्रमणे सिटमुशन्यायात् जिनयपनास भवति ध.
देयं किमित्यत्रोपपतिमाह यघरमा उमस्थः अर्याग्दी सम्यगरो.
पधर्मापेक्षया न फेपलशानगम्यान् गुणति भारान् जानाति
पदार्शनिति । प्रकृतयोजनायाह
एयरस य जो हज सोपहओ तेण तषिवित्तीय।
यंशासुपपिसियासणनिवितितुल्ला फहं होई ॥२०॥

·११४ सटीकधायकप्रज्ञाप्याख्यप्रकरणं। जह वा दीहा रज्जू डज्झइ कालेण पुंजिया सिप्पं । वियओ पडो विसूसइ पिण्डीभूओ उ कालेणं॥२०३॥ [ यथा वा दीर्या रज्जुः दह्यते कालेन पुंजिता क्षिमम् । विततः पटोऽपि शुष्यति पिंडीभूतस्तु कालेन ॥२०॥] यथा या दीर्घा रज्जुः पर्यन्तदीपिता सती तथा क्रमेणव दह्य- ते कालेन प्रदीर्घेणेति भावः । पुञ्जिता क्षिप्रं शीघमेव दह्यते । विततः पटो वा जलार्दोऽपि शुष्यति क्षिप्रमिति वर्तते पिण्डीभूतस्तु कालेन शुप्यति प्रदीर्घेणेति हृदयं न च तत्राधिकंजलमिति । अनाह नणु तं न जहोवचियं तहाणुभवओ कयागमाईया। तप्पाओग्गं चिय तेण तं चियं सज्झरोगु छ ॥२०४॥ [ननु तत् न यथोपचितं तथानुभवतः अकृतागमादयः। तत्प्रायोग्यमेव तन तचितं साध्यरोगवत् ॥२०४॥] नन्वेवमपि तत्कर्म न यथोपचितं तथानुभवतः वर्षशतभोग्यत. योपचितं उपक्रमेणारादेवानुभवतोऽकृतागमादयस्तदवस्था एव । अनोत्तरमाह तत्मायोग्यमेवोपक्रमप्रायोग्यमेव तेन तचित बद्ध किंवदित्याह साध्यरोगवत् साध्यरोगो हि मासादिवेद्योऽप्यौप. धेरपान्तराल एयोमकम्यत इति । तथा चाह अणुवकमओ नासद कालेणोयफमेण खिष्पं पि। कालेणेवासज्झो सम्झासझं तहा कम्मं ॥२०॥ [अनुपक्रमतः नश्यति कालेनोपक्रमेण क्षिप्रमपि। फालेनवासाध्यः साध्यासाध्यं तथा फर्म ॥२०५॥]

·सटीकनायकमनायाख्यप्रकरणं।
अनुपक्रमतः आपपोपक्रममन्तरेण नश्यत्यपैति कालेनात्मी-
येनव उपक्रमेण सिप्रमपि नश्यति साध्ये रोगे इयं स्थितिः का-
लेनेवासाध्य उभयमत्र न संभवति साधासाभ्यं तथा कर्म साध्ये
उभयं असाध्ये एक एष प्रकार इति।साध्यामाध्ययोरेव स्वरूपमाह
सोवफममिह सज्झं इयरमसज्झं शि होइ नापलं ।
सम्झासज्झविभागो एसो नेओ जिणाभिहिओ २०६
[सोपक्रमामिह साध्यं इतरवदसाध्यमेव भवति ज्ञातव्यम्।
साध्यासाध्यविभागः एप ज्ञेयः जिनाभिहितः।।२०६॥]
सोपक्रममिह साध्यं तथाविधपरिणामजनितस्यात् इतरनिरु-
पक्रममसाध्यमेव भवति ज्ञातव्यं साध्यासाध्यविभागः एप ज्ञेयो
जिनाभिहितस्तीर्थकरोत इति । निगमयप्ताह
आउस्स उवयमणं सिद्धं जिणवयणओय सद्धेयं ।
जं छमात्यो सम्म नो केवलिए मुणइ भावे ।।२०७।।
[आयुप उपक्रमणं सि जिनपचनाच अडेयम् ।
पच्छनास्था सम्यगन फेयलिकान् जानाति भावान्।।२०७॥
आयुष उपक्रमणं सिद्धमुफन्यायात् जिनवचनाच भवति ध.
देयं फिमित्यत्रोपपतिमाह यस्माउन्नयः अग्दिशी सम्यगशे.
पधर्मापेक्षया न फेयरज्ञानगम्यान् गुणति भावान जानाति
पदार्थानिति । प्रकृतयोजनायाह
एयरस य जो हज सो वहओ तेण तन्निवित्तीय।
चंझासुयपिसियासणनिविशितुला फहं होइ ॥२०॥

·सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । [एतस्य च यो हेतुः स वधकः तेन तन्नित्तिरयं । वंध्यासुतपिशिताशननिवृत्तितुल्या कथं भवनि२०८] एतस्य चोपक्रमस्य यो हेतुर्दण्डादिपीडाकरणेनस वधकः अमाँ हन्ता येन कारणेन तनिवृत्तिः वधनिवृत्तिः एवं चंध्यासुतपिशि- ताशननिवृत्तितुल्या कथं भवति सविपयत्याद्वधनिवृत्तेरिति ।। अधुनान्यद्वादस्थानकम् अन्ने भणंति कम्मं जं जेण कयं स भुंजड़ तयं तु । चितपरिणामरूवं अणेगसहकारिसाविक्खं ॥२०॥ [अन्ये भणन्ति कर्ग यद्येन कृतं स भुक्ते तदेव । चित्रपरिणामरूपं अनेकसहकारिसापेक्षम् ॥ २०१॥] अन्ये भणन्ति कर्म ज्ञानावरणादि यद्येन कृतं प्राणिनास भुक्ते तदेव चित्रपरिणामरूपं कर्मानेकसहकारिसापेक्षं अस्मादिदं प्राप्तव्यमित्यादिरूपमिति । तकयसहकारितं पवनमाणस्स को वहो तस्स । नस्सेय तओ दोसो जं तह कम्मं कयमणेणं ॥२१०॥ [तत्कृतसहकारित्वं प्रपद्यमानस्य को वधस्तस्य । तस्यैव असौ दोषः यत्तधा कर्म कृतमनेन ॥२१०॥] तत्कृतसहकारित्वं व्यापाद्यकृतसहकारित्वं प्रपद्यमानस्य को बधस्तस्य व्यापादकस्य तस्यैव व्यापाद्यस्यासी दोपो यत्तथा कर्म अरमान्मया मर्तव्यमिति विपाकरूपं कृतमनेन व्यापायेनेति । एतदेय समर्थयति ।

·गरिमाणमापारयकरणं। गरण सहा अफर पहद तभी सततभाषण । अन्नं विनि एवं पोर अणियारियापसरो॥२११॥ [पदिन नपा अपने ने हन्ति तक पानश्रमापेन । गन्यमपि विन एवं नि अनिपारिलममरः ॥२१॥] पदि सेन प्यापापेन ज्या तेन प्रकारण गामान्मर्तव्यमित्या. दिलक्षणेन भयरो अनुपास कर्मणीति गम्यते सं प्यापान्ति व्यापादयति तको पथमा स्वतन्मभापेन स्यपमेप कपित् । अत्र दोपमाए । अन्यमपि पदयादिकं नि एएं दन्ति पथासं निमिसाभायरयाविशेषात् अनिपारितमगरः म्यातनयेण प्या. पादनशीट इति । न य समोसचिय पहेइ निपपस्सभापओ अह न । यमस्स अफलकम्मं पहगसहायेण मरणाओ२१२ [न पसर्पः ममेप हन्ति नियतम्यभाषतः अध न । यध्यराफर फर्म पथकम्यभायन मरणात् ॥ २१२॥ न च सर्यो प्यापादकः सर्पमेय व्यापाचं हन्ति अदर्शनानिय- तस्यभायतो ऽथ न अधयं मन्यस नियतहन्नृस्यभायात् न सर्वा- नन्तीत्येतदारात पाहायध्यस्य व्यापाघस्याफलं कर्म फुतो पध. फस्यभायेन मरणात् यो हि यन्यापादनस्यभावः स तं प्यापाद- यतीति निःपलं कर्मापद्यते न तदेवं तरमात्तस्थयासी दोपो य- मानिनिमिनभावस्याविशेषात् ·१२० सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यमकरणं । [स्वकृतमपि अनेकविधं तेन प्रकारेण अभुक्त्वा सर्वे । अपूर्वकरणयोगात् मामोति मोक्षं तु किं तेन ॥२१॥ किं च स्वकृतमप्यात्मोपात्तमप्यनेकविध चतुर्गतिनिबंधनं तेन प्रकारेण चतुर्गतिवेद्यत्वेन अभुक्त्वा सर्वमननुभूय निरवशेष अपूर्वकरणयोगात् क्षपकश्रेण्यारंभकादपूर्वकरणसंबन्धात्मामोति मोक्षमेवासादयति निर्वाणमेव किं तेन व्यापादकभावनिबंधनत्वप- रिकल्पितेन कर्मणेति स्यात्तस्मिन् सति न चरणभार एवेति अवाह परकयकम्मनिबंधा चरणाभावंमि पावइ अभावो। सकयस्स निष्फलता सुहदुहसंसारमुक्खाणं ॥२१॥ [परकृतकर्मनियन्धात् चरणाभाये मामोलभावः । मगकृतस्य निष्फलवं सुग्यदुग्यसंसारमोक्षाणाम् २१८]. परकृतकर्मनिबंधायापाद्यकृतकर्मनिबंधनेन व्यापादकस्य थ. रणाभाय अभ्युपगम्यमाने प्रामोत्यभायः सुखदुःखसमारमोशाणा• मिति योगः कुतः स्वकृतस्य निःफलत्याग्निःफलत्वं चान्यक्तेन प्रतिबंधादिति । अकयागमकयनासा सपरेगतं च पापई एवं। तशरणाउ चिय नओसी विअणियारियप्पसरो२१९ [अमागमतनाशी मपरकरयं च प्रामारपेयम् । नधरणतः पय ततःक्षयो ऽपि भनिधारितममरः२१२] नागमकृतनासा वेनामपि सस्प प्रतिपकमित्यता.

·--
।
-
--
।
सटीकधायकप्रज्ञायाख्यमफरणं ।
गमः शुभपरिणामभावेऽपि च ततः प्रतिबंधात्सरफर मिति फत
नाशः स्यपरकरवं च प्रतिबंधकाधिपात् प्रामोत्येवं तधरणत ए-
ततः क्षयोऽप्यनियारितममरस्तस्येत्युपसंहरमाह ।।
एवंपि य यहविरई फायद्या व सद्यजत्तेणं ।
तदभावंमि पमाया पंधो भणिओ जिणिदेहिं ॥ २२०
[गयमपि च पपिरतिः फर्नव्या एप मर्यपतन ।
तदभाये प्रमादात् पन्धो भणितः जिनेन्द्रः ॥२२०॥
एयमपिपोशाप्रकारादपपिरतिः पर्तव्यप सर्प योनाप्रमादेनत्यर्थ
तदभापे प विरत्यभाषे प प्रमादागन्धो भणितो गिरिति
इदानीमन्यवादस्थानयाम्
फेद बालाइयो बहुपरफम्मरसुपफमाउ ति।
मनंति पापमहियं पट्टाईसुं पिपज्जासं ॥ २२१॥
[कषित पालादियधे पतरकर्मण उपक्रमादेष ।
मन्पन्न पापमधिकं पृदादिपु पिपासम् ॥ १९१॥]
केपिदादिनी पालादिय पालकुमारयुषप्यापादने पातरफ
मण उपक्रमणारकारणान्मन्यन्त पापमधिक। मादिषु विपर्याय
स्तोषतरण कर्मण उपक्रमादिति । अनोत्तरमार
एवं पिन अतिखम अं परिणामाउ पायमिह पुतं ।
दम्याइभेपमिला तह हिंसा पजिया समए ॥ २२२
[पादपिन पुतिक्षम पत्परिणामारपामिरोत्तम् ।
द्रप्पादिभेदभिमा तपा हिंगा पर्णिता समपे ॥२९॥

·१२२ सटीकश्रावकज्ञप्याख्यप्रकरणं । एतदपि न युक्तिक्षम यद्यस्मात्परिणामात्पापमिहोतं स चन नियतो वालवृद्धादिषु क्लिष्टेतररूपो द्रव्यादिभेदभिन्ना तथा हिंसा वर्णिता समये यथोक्तं "दव्बउ णामैगे हिंसा ण भावः" इत्यादि प्रथमहिंसाभेदमाह । उच्चालियंमि पाए इरियासमियरस संकमठाए। वावजिज्ज कुलिंगी मरिज तं जोगनासज ॥ २२३॥ [उच्चालिते पादे ईर्यासमितस्य संक्रमार्थम् । व्यापद्येत कुलिङ्गी नियेत तं योगमासाथ ॥ २२३ ॥] उच्चालिते उत्क्षिप्ते पादे संक्रमार्थ गमनार्थमिति योगः ईर्या- समितस्योपयुक्तस्य साधोः किं व्यापद्येत महती वेदनां मामुयात् वियेत प्राणत्यागं कुर्यात् कुलिङ्गी कुत्सितलिङ्गवान् द्वीन्द्रिया- दिसत्त्वः तं योगमासाद्य तथोपयुक्तसाधुव्यापार प्राप्येति॥ न य तस्स तन्निमित्तो बंधो सुहुमो विदेसिओ समए। जम्हा सो अपमतो सा उपमाउति निविहा॥२२४॥ न च तस्य तन्निमित्तः पन्धः सूक्ष्मोऽपिदेशितःसमये। यम्मात्सोऽममत्तः सा च प्रमाद इति निर्दिष्टा २२४ ] न च तस्य साधोस्तनिमित्तः कुलिङ्गिन्यापत्तिकारणो पन्धः सूक्ष्मोऽपि देशितः समय फिमिति यस्मात्सोऽप्रमत्तः सूत्राशया प्रवृत्तः सा च हिंसा प्रमाद इत्येयं निर्दिया तीर्थकरगणधररिति इयं द्रव्यतो हिंमा न भायतः।सांपत भावतो नद्रप्यत इत्युप्यते।।

·सटीकथावकाशप्याख्यप्रकरणं। १२२ मंदपगासे देसे रज्जु किहाहिसरिसयं दहुं। अच्छिन्तु तिकखग्गं पहिज तं तप्परीणामो॥२२५॥ [मन्दप्रकाशे देशे रज्जु कृष्णाहिसही दृष्ट्वा । आकृप्य तीक्ष्णग्यहं हन्यात् तां तत्परिणामः॥२२॥] मन्दप्रकाशे देशे ध्यामले निम्नादी रज्जु दर्भादिविकाररूपी कृष्णाहिसदृशीं कृष्णसर्पनुल्यां या आकृप्य तीक्ष्णखा यत्तां हन्यादित्यर्थः तत्परिणामो यधपरिणाम इति ।। सप्पवहाभामि वि वहपरिणामा चेव एयरस । नियमेण संपराइयबंधो खलु होइ नायव्यो ॥२२६॥ [सर्पवधाभावेऽपि पधपरिणामादेधेतस्य । नियमेन सांपरायिको पन्धः ग्यलु भयति ज्ञातव्यः २२६] सर्पवधाभावेऽपि तत्त्वतः वधपरिणामातस्य व्यापादकस्य नियमेन सांपरायिको पन्धो भवपरंपराहेतुः कर्मयोगः खलु भवति ज्ञातव्य इति । तृतीयं हिंसाभेदमाह॥ मिगवहपरिणामगओ आयण्णं कडिजण कोदंडं । मुलण मिसुं उभओ वहिज तं पागडो एस॥२२७॥ [मृगयधपरिणामगतः आफर्ण आकृप्य कोदण्डम् । मुक्त्वा इपुं उभयतः हन्यात् तं प्रकट एपः॥ २२७ ॥] मृगयधपरिणामपरिणतः मन्नाकर्णमाकृष्य कोदण्डं धनुर्मुक्त्व. चाणं उभयतो यधेत् हन्यात् द्रव्यतो भावतश्च तं मृगं प्रकट एष हिंसक इति । चतुर्थ भेदमाह - ·A १२४ सटीकनायकमजप्याख्यप्रकरणं । उभयाभावे हिंसा धणिमितं भंगयाणुपुवीए । तहवि य दंसिजती सीसमइविगोवणमदुद्दा ॥ २२ ॥ [उभयाभावे हिंसा ध्वनिमात्रं भंगकानुपूा। तथापि च दश्यमाना शिष्यमतिविकोपनाय अदुष्टा२२८) उभयाभावे द्रव्यतो भावतश्च वधाभावे हिंसा ध्वनिमात्र न विषयतः भङ्गकानुपूर्व्यायाता तथापि च दीमाना शिष्यमतिथि- कोपनं विनेयबुद्धिविकाशायादुष्टवेति। इय परिणामा बंधे वालो धुडुत्ति थोवमियमित्य । वाले विसो न तिव्यो कयाइ बुझे वि तिव्युति ॥२२॥ [एवं परिणामाद्वन्धे यालो वृद्ध इति स्तोकमिदमत्र । याले ऽपि असीन तीनः कदाचिद् वृद्धे ऽपि तीव्र इति२२९ इय एवं परिणामाइन्धे सति बालो वृद्ध इति स्तोकमिदमत्र हिंसामक्रमे किमिति वालेप्यसा न तीयः परिणामः कदाचिट्ट - ऽपि तीन इति जिघांसतामाायवैचिश्यादिति । अह परिणामाभावे वहे वि वंधो न पावई एवं। कह न वहे परिणामो नवभाव कह य नो बंधो॥२३०॥ [अथ परिणामाभाये वधेऽपि पंधो न प्रामास्येयम् । कथं न वधे परिणामः तदाये कयं च न पन्धः ॥२३०॥] अथवं मन्यमे परिणामाभाये सति यधेऽप्यबंध एय मामोत्ये. वं परिणामयाद एतदाराचाह कार्य न यधे परिणामा कि हिं

·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यमकरणं।
१२५
भवत्येयादुष्टाशयस्य तत्रामवृत्तेः तद्भावे यधपरिणामभावे कथं च
वधेन बन्धो बन्ध एवेति ॥
सियन यहे परिणामो अन्नाणकुसत्यभावणाओ य ।
उभयस्थ नदेव तो किलिट्ठबंधस्स हेउ ति॥२३१॥
[स्याप्त यधे परिणामः अज्ञानकुशानभावनातश्च ।
उभयन तदेव तकः लिष्टपन्धस्य हेतुरिति ॥२३१॥]
स्यान यधे परिणाम लिष्टः अज्ञानात् अज्ञानं व्यापादयतः
फुशारखभावनातश्च यागादायतदाशङ्कयाह । उभयत्र तदेवाज्ञा-
नममी परिणामः हि.टबन्धस्य हेतुरिति सांपरायिकस्येति ॥
जम्हा सो परिणामो अन्नाणादवगमेण नो होइ।
तम्हा तयभावची नाणाईसुं सइ गइज्जा ॥२३२॥
[यमादसौ परिणामः अज्ञानाद्यपगमेन न भवति ।
तस्मात्तदभावार्थी ज्ञानादिपु सदा यतेत ॥ २३२ ॥]
यस्मादसी यधपरिणामो अज्ञानापपगमेन हेतुना न भवति
सति। त्यज्ञानादी भवत्येव पस्तुतस्तस्यैव तद्रूपत्वातस्मात्तदभाया-
धी यधपरिणामाभावार्थी ज्ञानादिपु सदा यतेत तत्मतिपक्षत्यात्
इति एवं पस्तुस्थितिमभिधायाधुना परोपन्पस्तहेतोरनेकान्तिक-
स्वमुभावयति ।
बहुतरकम्मोवफमभावो वेगंतिओ न जं फेइ ।
बाला वि य पोयाज हवंति युड़ा वि दीहाज ॥२३३॥

·* - 4sh - 46 444 4 4 494 14
3 ๕๕ พผer 444 44: * * * * * * *
: : 3 1144 64 1 1 3 6 6 18 8ะ
:: - 14 7 "tue": 1:16 #
5. ศ ** tits at ty 1
1st * ระ * * * * *********ter 14 8 19
++
7
* 24
(
1
1
3

·सटीकभावकमज्ञस्याख्यप्रकरण । १३१ कृत्वा अदुधा तद्वनिवृत्तिः अन्त:करणादिसंभवालंयनत्वाचे- ति यक्ष्यतीति ॥ आवडियाकरणं पिहुन अप्पमायाओ नियमओ अन्नं । अन्नत्ते तम्भावे विहंत विहला तई होइ ॥ २४४॥ [आपतिताकरणमपि नैवाममादाग्निपमतो ऽन्यत् । अन्यखे सद्भावेऽपि हन्त चिफला तका भवति॥२४४॥] आपतिताकरणमपि पूर्वपक्षवाद्युपन्यस्तं नाप्रमादानियमतो ऽन्यत् अपि स्वप्रमाद एव तदिति । अन्यत्वे ऽप्रमादादर्थान्तरत्वे आपतिताकरणस्य तभावे ऽप्यप्रमादभाये ऽपि ईत विफलासी नि. वृत्तिर्भपति इप्यते पाविप्रतिपत्त्या अप्रमत्ततायो फलमिति ।। अह परपीडाकरणे ईसिंवहसतिविप्फुरणभावे । जो तीइ निरोहो खलु आवडियाकरणमेयं तु ॥२४॥ [अथ परपीडाफरणे ईपदघशक्तिविस्फुरणभाये । यः सस्थाः निरोधः खलु आपतिताफरणमेतदेय॥२४५॥] अधयं मन्येत परः परपीडाफरणे व्यापायपीडासंपादने सति ईपद्वपशफिविरफुरणभावे व्यापादकस्य मनाग्यधसामर्थ्यविजुभ- सत्तायां सत्यां यस्तस्याः शनिरोधो दुष्करतर आपतिताकर- णमतदति एतदाशङ्कयाह॥ विहिउत्तरमेवयं अणेण सत्ती उ कजगम्मति । विष्फुरणं पि हु तीए बुहाण नो बहुमय लोए॥२४६॥ - ·१३२ सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। [विहितोसरमेवेदं अनेन शक्तिस्तु कार्यगम्येति । विस्फुरणमपितस्याः एय युधानां न याहुमतं लोका२४६॥] विहितोत्तरमेवेदं केनेति अत्राह अनेन शक्तिस्तु कार्यगम्येति (२४२)विस्फुरणमपि तस्याः शफेव॒धानां न बहुमत लोके मरणा- भावे ऽपि परपीडाकरणे पन्धादिति॥ एवं च जानिवित्ती सा चेव यहो ऽहवावि यहहेऊ । विसओ वि सु चिय फुडं अणुवंधा होइ नायधा २४७ [एवं च पा अनिवृत्तिः सय पधो ऽथयापि पचहेतुः । विपयोऽपिसैय स्फुटं अनुपन्धात् भवति ज्ञातव्या२४७ पयं च व्यवस्थिते सति, या अनिशिः सैय यधो निश्चयतः प्रमादरूपत्वात,अथयापि यधहेतुरनिवृत्तितो यधप्रवृतः विपयोऽपि परगुतो गोपरो ऽपि सैयानिवृत्तिर्यस्य स्फुटं प्यकं अनुसंधारण वृत्यध्ययसायानुपरमलक्षणादयति ज्ञातव्या अस्या एव पपसा. पकन्यमाधान्यख्यापना हेतुविषयाभिधानमदुष्टमेवेति । अमुमे- यार्थ समर्थयन्ताह हिंसाइपायगाओ अप्पडिपिरयस्स अपि अणुबंधो। अतो अणिवीओ कुलाइये व नियमेण ॥२४॥ [हिंमादिपानकात् अप्रतियिरलय भरण्यनुपन्यः । भतः अनिवृत्तः फलादिधरयत् नियमेन ॥३४८.] हिमादिपातकादादिशब्दात् मृतावादादिपरिप्रदा भनिरित. पानिवृत्तस्पारस्पनुबन्ध: प्राश्यप्पयगापानुपरमण पर ·सटीकामायकमशत्याख्यमकरण। चिमाद त एयानियोः प्रवृतेः पुत्लादियरपन्नियमेनावश्य मयेति । प्रान्त च्यापिण्यागुराह ।। जेसि मिहो फुलपे अप्पटिपिरईउ सिमनोज । पहकिरियाभापंमिपिन सय घेप उपसमइ ॥२४९। [पेपा मिपा पुटपेर भमनिपिरतः पामन्योन्यम् । पपक्रियामापे पिन तरपगमेयोपनापति ॥२४॥ पेपा पुरुषाणां मिपा पररपर पुलपरगन्यपाल मप्रमियरत कारणापा अन्योन्यं परापर पधक्रियामापे विनितारण पमेपोपशाम्यति रि. तूपदागित गदिति पत्तो यानिमित्त धणमाद जहाहा पो। सधेनु गाभिसंधी जाहते मरण तो मरिच ॥९५० । [TUनिमित्त पन्धनादि पपा नपा का । गपु म अभिपंधिः पपा नेषु तपसमा मारित ५० ततध तरतुपागातसिमित परनिएपनि पना पषधादिपा भवति से, तपेतरपागनिदान तमि पापनि अधार सपेषु प्राणिषु नागिर्षािपादनमा पया से गनिषागि धेरषत हिताय मायास्पानुस्मतो नाति मामा इनिराधाहते ऽपिग पपादनक्षमापि ter पुति रिनु रिगनियासिनामेव एवं माल्यावापि न सरे पाभिसनिरितिरिये भाभाष हिदायर ·१३४ सटीकश्नावकमज्ञप्त्याख्यमकरण। अस्थि चिय अभिसंधी अविसेसपविलिओ जहा तेसु । अपवित्तीय विणिवित्तीजो उ तेसिं वदोसो उ ॥२५॥ [अस्त्येवाभिसंधिरयिशेपप्रवृत्तितः यथा तेषु । अमवृत्तावपि अनिवृत्तिज एव तेषां दोप एय॥२५॥ अस्त्येवाभिसंधिरनन्तरोदितलक्षणः सर्वेषु कुतो ऽविशेषत्र- पृत्तितः सामान्येन यधप्रवृत्तेः यथा तेषु रिपुद्रंगनिवासिए परवतः ततश्चाप्रवृत्तावपि यथे अनिवृत्तिज एव तेपामिय परवतां दोप एक मनिपतस्य गर्भार्थो भायित एवेति अहटान्त एवायं सर्यसत्य रासंभयादिति आशङ्कयाह सम्वेसि विराहणओ परिभोगाओ य हंत मेराई। सिडा अणाइनिहणो जं संसारो विचितोय ॥२५२॥ [सर्यवां विरायनात् परिभोगाप हन्त पैरादपः । मि अनादिनिधनो यत् समारो पिपिया२३१॥] भाषा माणिनां विराधनातेन तेन प्रकारेण परिभोगाय सह- बन्दनोपकरणस्पेन हन्त पैरादयः शिक्षा ईतरप्निपणे सानान्तर. मति यरोन्माषकादपः फूटपत्रकादया प्रतिबिना सर्प सम्पसिया इनि । उपपश्यन्तरमाह । अनादिनिधनो पारागारो देविप्रथातो युग्यते सर्यमेतदिति अपहरमाह । ना बंधमपिछतो कुमा सापागमोगनिनियिति । अक्सिपअनिवितीर मुहभापा दटमर समर५३n ·सटीकधायकमनस्यास्यप्रकरणे । [सम्मात् पन्धमनिच्छन् कुर्यात् सापचयोगनिवृतिम् । अपिपपानिवृत्या अशुभभाषात् दतरंस भवेत्॥२५॥] यस्मादेयं तस्माद्वन्धमनिसात्मनः कर्मणां कुर्यात्सायद्ययो- गपिनिवृत्तिमोपतः सपापन्यापारनिपृत्तिमित्यर्थः अविपयानिष्ट- त्या नारकादियधाभावे ऽपि तदनिवृत्त्या अशुभभावादविषये पि पथविरतिं न करोतीत्यशुभो भावस्तस्मात् हदतर सुतरांसमवेद- न्धो भावप्रधानत्वात्तस्यति इतो य इमा जुत्ता जोगतिगनिबंधणा पवित्तीओ। जंता इमीड विसओ सह शिय होई विनेओ॥२५४॥ [इतोपं युक्ता योगनिफनिपंधना प्रवृत्तिः। पद् अस्याः पिपयः सर्प एप भपति विज्ञेयः ॥२५४॥] इतथैर्य निवृत्तियुक्ता योगविकनिवन्धना मनोवाफाययोगपू. यिका प्रवृत्तिर्यचस्मादस्या अनिवृत्तविषयः सर्व एव भवति विशे. या पाटान्तरं योगनिफनिवन्धना निवृत्तिर्यस्मात्संगतार्थमेति तथा चाह। कि चिंतेइ न मणसा कि वायाए न अंपए पावं । न यस्तो विन बंधोता विरई सद्यहा कुज्जा २५५ [किंचिन्तयति न मनसा किं चाचा न जल्पति पापम् । न घेतो ऽपि न पन्धःप्तस्माद्विरतिं सर्वथा कुर्यात्२५५] किं चिन्तयति न मनसा अनिरुद्धत्यात्सर्वबाप्रतिहतस्यात् तस्य कियाचा न जत्पति पापं तस्या अपि प्रायोऽनिरुद्धवादिति न -

·३
१३८ सटीकनायकप्रज्ञघ्याख्यप्रकरणं।
अणटाए तहेव णिरवेक्खो हत्थपायकन्नहोहणकाइ निदयाए डिं.
दइ सायेक्सो गंडं या अरइयं वा छिंदेजवा दहेज घा।अइभा.
रोण आरोवेयव्यो, पुचि चेव जा पाहणाए जीविया सा मुत्तच्या
न होज अन्ना जीविया ताहे दुपदो जं सयं घेव उक्खिवइ उत्तारेइ
वा भारं एवं यहाविजइ पइलाणं जहा साभावियाओ वि भाराओ
अणओ कीरइ हलसगडेसु वि वेलाए चेव मुंचइ आसहत्वीसु
वि एस चेव विही । भत्तपाणओच्छेओ ण कस्सइ फायव्योति-
क्खच्छुहोमा मरेज तहेव अणट्टाए दोसा परिहरेजा सावेक्खो पुण
रोगनिमित्तं धावायाए या भणेजा अर्ज ण ते देमित्ति संतिणिमि-
तं या उयवासं कारावेज्जा सव्यस्थ वि जयणा जहाथूलगपाणाझ्या-
यस्स अइयारो न भवइ तहा पझ्यव्यंति ॥आह घ
परिसुद्धजलग्गहणं दारुयधन्नाइयाण तह चेव ।
गहियाण वि परिभोगो विहीइ तसरक्खणहाए २५९
[परिशुद्धजलग्रहणं दानधान्यादीनां तथैव च ।
गृहीतानामपि परिभोगो विधिना प्रसरक्षणार्थम्र५०)
परिशुद्धजलमहणं यखपूतग्रसरहितजलग्रहणमित्यर्थः दारुधा-
न्यादीनां च सय परिशुद्धानां प्रहणं अनीलाजीर्णानां दारूणां
अकीटविसुद्धस्स धाम्यस्य आदिशग्दात्तथायिधोपरकरपरिमहः ।
गृहीतानामपि परिभोगो विधिना कर्तप्या परिमितमरयुपेक्षिता
सिमर्थ प्ररक्षणार्थ मीन्द्रियादिपालनार्थमिति ।

·Aam- सटीकापकमज्ञस्याल्पमकरण । उर्ग सातिषारं प्रथमाशुवतम् अधुना मितीयमुच्यते पूलमुसापायस्स उ विरई दुर्श स पंचहा होई। फन्नागोभुआलियनासहरणफूडसक्खिज्जे ॥२६॥ (स्थूलमृपापादस्य तु विरतिः द्वितीयं स पसधा भवति। फन्पागोम्पन्नतन्पासहरणक्टसाक्षित्वानि ॥२६॥ रपूटमृपावादस्य तु विरतिद्धितीयमणुषतमिति गम्यते । मृ- पापादो हि द्विविधा स्यूलः सूक्ष्मथ । तत्र परिस्थूलवस्तुविषयों ऽतिदुष्टयिवक्षासमुनयः स्यूलो विपरीतस्त्वितरो न प तेनेहाधि- कारः आयकधर्माधिकारत्वात्स्यूलस्यैव प्रक्रान्तत्वात् । तथा चा६ । स पथहा भयति म स्यूलो मृपावादः पयप्रकारो भवति । कन्या- गोभूम्यनृतन्यासहरणकूटसाक्षित्वानि । अनृतशब्दः पदनये म- स्येकमभिसंवध्यते । तद्यथा । कन्यानृठमित्यादि सत्र कन्यावि- पयमनृतं कन्यानृतं अभिनकन्यकामेव भिक्षकन्यको यति विप- र्ययो पा । एवं गवानृतं अल्पक्षीरामेव पहुक्षीरां पफि विपर्ययो या। एवं भूम्यते परसत्कामेयारमसरकां यफि व्यवहारे या नि. युको नाभवव्ययहारेणय कस्यचिद्रागाधभिभूतो पक्ति भये- यमाभयतीति । न्यस्यते निक्षिप्यत इति न्यासोरूपकार्पर्ण तस्या- पहरणं न्यासापहार: अदनादानरूपत्यादस्य कथं मृपावादत्यमि- ति उध्यते अपलपतो मृपायाद इति । कूटसाक्षिकं उत्कोधमरस- रापभिभूतः प्रमाणीकृतः सन् कूट यतीति पजणमिह पुलुप्तं आह कुमाराइगोयरो कह गु। एपग्गहणाउधिय गहिओ नणु सो वि दियो २६१ ·१४२ सटीकाकमज्ञस्याख्यप्रकरण। दत्सादानं अचित्तादसादानं च। तत्र द्विपदावस्तुनः क्षेत्रादी मु. न्यस्तदुयस्तविस्मृतस्य स्वामिना अदत्तस्य चौर्ययुसा ग्रहणं म. पित्तादत्तादानं तथा यत्रकनकादेरचित्तादत्तादानमिति । भेएण लवणघोडगसुवन्नरुप्पाइयं अणेगविहं वजणमिमस्स सम्म पुयुत्तेणेव विहिणा उ ॥२६॥ [भेदेन लयणघोटकरूप्यसुवर्णापनेकविधम् । वर्जनमस्य सम्यक पूर्वोक्तनैव विधिना ।। २६६॥] भेदेन विशेषणादत्तादानं लवणयोटकरूप्यसुवर्णाद्यनेकविधम- नेकप्रकारं लवणघोटकग्रहणात्सचित्तपरिग्रहः रूप्यमुवर्णग्रहणाद- चित्तपरिग्रह इति वर्जनमस्यादत्तादानस्य सम्यक् पूर्वोक्तन विधि- ना उपयुको गुरुमूले (१०८) इत्यादिनति । पडिवज्जिऊण य वयं तस्सइयारे जहाविहिं नाउं । संपुन्नपालणहा परिहरियधा पयतेणं ॥ २६७ ॥ पूर्ववत् (२५७), अतिचारानाह। वज्जिज्जा नाहडतकरजोगं विरुद्धरज्जं च। कूहुतुलकूडमाणं तप्पडिरूवं च ववहारं ॥ २६ ॥ [वर्जयेत् स्तेनाहृतं तस्करप्रयोग विरुद्धराज्यं च । कूटतुलाकुटमाने तत्प्रतिरूपं च व्यवहारम् ॥ २६८ ॥ वर्जयेत् स्तेनाहृतं स्तेनाश्चौरास्तैराहृतमानीतं किंचिकुंकुमादि देशान्तरात् तत्समर्थमिति लोभान्न गृह्णीयात् ।शतथा तस्करप्रयोग तस्कराश्चौरास्तेषां प्रयोगो हरणक्रियायां प्रेरणमभ्यनुज्ञा हरत यू. 4 ·सटीकन्नावकमज्ञस्याख्यमकरणं। १५३ यमिति तस्करमयोगः एनं चघर्जयेत्।शविरुद्धराज्यमिति धसूच. नाद्विरुद्धराज्यातिक्रमं च वर्जयेत् विरुद्धनृपयो राज्य विरुद्धराज्य तत्रातिक्रमो न हि ताभ्यां तत्र तदागमनमनुज्ञातमिति ।श तथा कूटतुलाकूटमाने तुला प्रतीता मानं फुडवादि फूटत्यं न्यूनाधि- कत्यं न्यूनया ददाति अधिकया गृहाति । तथा तत्प्रतिरूपव्यव. हरणं तेनाधिकृतेन प्रतिरूपं सदृशं तत्प्रतिरूपं तेन व्यपहरणं यात्र पटते प्रीह्यादिघृतादिपु पलीयसादि तस्य तत्र प्रक्षेपेण विक्र- यस्तं च पर्जयेत्।ायत एतानि समाचरतिघरति तृतीयाणुव्रतमिति उचियं मुहूण कलं दहाइकमागयं च उफरिसं । नियडियमवि जाणतो परस्स संतं न गिन्हिज्जा २६९ [उचितां मुफ्स्वा फलां द्रव्यादित्रमायातं घोत्कर्षम् । निपतितमपि जानानः परस्य सत्कन गृहीयात् २६९] उचितां मुफ्त्वा कला पथकशतवृद्धयादिलक्षणां । द्रष्यादि क्रमायातं पोत्कर्ष यदि कथंचित्पूगफलादेः प्रयः संवृत्त इत्यष्ट- गुणो लाभका अक्राभिसंधिना माह्य एवेत्यर्थः आदिशादः स्व. भेदपल्यापकः । तथा निपतितमपि जानानः परस्य सरकं न ग्रहीयात् प्रयोजनान्तरं घोद्दिश्य समर्पिते प्रतियुध्यतीत्यादि गृहीत्या प्रत्यर्पयेदपीति ।। उ तृतीयाणवतं सांप्रतं चतुर्धमाह । परदारपरिचाओ सदारसंतोस मो विय चउत्पं। दुविहं परदार खलु उरालपेउधिभेएणं ॥ २७० ।।

·१४४
गटीHTTEयामकरणी
[परदारपरिलागः गदारमंगोग पिग गनुपम् ।
लिगि परदारं तु औदारिकगिभेदेन 12.300]
परदारपरिवागा परसारिद्वार मेगारिस्यागः स्यदार-
নী প্রকাশমান সমান গনি
मणुम । परदारमणि दिग्धिमीवारिसकिय देन औदारिक
स्पादिपुगेक्रिय शिपाधयोदिजिति ॥
पजणयिह पन्युत्तं पायमिणं निणपरेहिं पनि ।
रागार्दण निपाणं भयपाययवीयभूयाणं ॥ २७१ ॥
[यजनमिद पूर्योरा पापमिदं जिनयरः प्रज्ञप्तम् ।
रागादीनां निदानं भयपादपपीजतानाम् ॥२७॥7
निमिद पूर्योक उपयुफ इत्यादिना मन्येन (१०८ गाथा)
किमेतदर्यते इत्याशबाद पापमिदं परदारासेवनं जिनवरः प्र.
शतं तीर्थकरगणधरैः प्ररूपितमिति किंविशिष्टं रागादीनां निदान
कारणं किंविशिष्टानां भवपादपचीजभूतानां रागादीनामिति ॥
पडिवज्निऊण य वयं तस्सइयारे जहाविहिं नाउं ।
संपुनपालणहा परिहरियव्वा पयत्तेणं ॥ २७२ ॥
पूर्ववत् (२५७), अतीचारानाह ।
इत्तरियपरिगहियापरिगहियागमणणंगकीडं च ।
परविवाहकरणं कामे तिहाभिलासं च ॥ २७३ ॥
[इत्वरपरिगृहीतापरिगृहीतागमनानंगक्रीडाः च ।
परविवाहकरणं कामे तीव्राभिलापः च ॥२७३ ॥

·सटीकभायफप्रत्याख्यमकरणं। १४५ इत्वरपरिगृहीतागमनं स्तोककालपरिगृहीतागमनं भाटीपदानेन कियन्तमपि कालं स्ववशीकृतपेश्यामधुनासेवनमित्यर्थः।। अपरि- गृहीतागमनं अपरिगृहीता नाम पेश्या अन्यसफागृहीतभाटी कुला- इना था अनाधेति तद्गमनं यथाक्रमं स्वदारसंतोपयत्परदारय. जिनोरतीधारः ।२अनक्रीडा नाम कुचकक्षोरुवदनांतरक्रीडा तीप्रकामाभिलापेण या परिसमाप्तसुरतस्याप्याहार्यः स्थूलकादि- भिर्योपिदचाप्यप्रदेशासेवनमिति । ३। परविवाहकरणमन्यापत्यस्य कन्याफललिप्सया स्नेहसंबन्धेन वा विवाहकरणं स्थापत्येप्यपि सस्याभिग्रहो न्याय्य इति ।। कामे तीमामिलापश्चेति सूचनाका- मभोगतीमाभिलाप: कामा शम्दादयः भोगा रसादयः एतेषु ती. मामिलापः अत्यन्ततदध्ययमायित्वम्।५/एतानि समाचरततिचरति चतुर्थमणुप्रतमिति ।। पज्जिज्जा मोहकरं परजुवइदसणाइ सवियारं एए खु मयणवाणा चरितपाणे विणासंति ॥ २७४ ॥ [वर्जयेत् मोहफर परयुवतिदर्शनादि सविकारम् । पतेख मदनपाणा: चारित्रमाणान् पिनाशपन्ति २७४] यर्जयेन्मोहकरं परयुवतिदर्शनं आदिशग्दासंभाषणादिपरि- महः किंभूतं सविकार सविभ्रमं । एते दर्शनादयो यस्मान्मद- नपाणाश्चारित्रमाणान् विनाशयन्तीति ।। उप च । अनिशमशुभसंज्ञाभावनाससिहत्या फुरत पुशलपक्षप्राणरक्षां नयज्ञाः । 4 ·१४६ सटीकश्नावकमज्ञस्याख्यप्रकरणं हृदयमितरथा हि स्त्रीविलासाभिधाना मदनशवरवाणश्रेणयः काणयन्ति ॥ इति उक्तं चतुर्थमणुव्रतमधुना पश्चममाह । सचित्ताचिशेसुं इच्छापरिणाममो य पचमयं । भणियं अणुचयं खलु समासओ शंतनाणिहि २७५ [सचित्ताचित्तेषु इच्छापरिमाणं च पश्चमकम् । भणितमणुव्रतं खलु समासतः अनन्तज्ञानिभिः २७९] सचित्ताचित्तेपु द्विपदादिहिरण्यादिषु इच्छायाः परिमाणमि. च्छापरिमाणं एतावतामूर्ध्वमग्रहणमित्यर्थः। एतत्पश्चममुपन्यास- क्रमप्रामाण्याणितमणुप्रतं खलु समासतः सामान्येनानन्तज्ञा. निभिस्तीर्थकररिति ॥ भेएण खिशवन्धूहिरण्णमाईसु होइ नाय । दुपयाईसु य सम्मं वजणमेयरस पुवुतं ॥२७६ ।। [भेदेन क्षेत्रवास्तुहिरण्यादिषु भवति ज्ञातव्यम् । दिपदादियु च सम्यक पर्जनमेतस्य पूर्वोक्तम् ॥ २७६ ॥ भेदेन विशेषेण क्षेत्रवास्तुहिरण्यादिषु भयति ज्ञातव्यं, किं. च्छापरिमाणमिति वर्तते, तत्र क्षेत्र सेतु केतु च उभयं च, पारत्य- गारं सातमुस्मृितं खातोच्छ्रितंच, हिरण्यं रजतमपटितमादिशब्दा- द्धनधान्यादिपरिग्रहः एतदपित्तविषय द्विपदादिषु घेत्येतत्सपि. त्तविषयं द्विपदपतुःपदापदादिप दासीहसिक्षादिपु सम्यक प्रयध.

·सटीकभावकाशस्यास्यप्रकरण। १४७ नोफेन विधिना पर्जनमेतस्य पथमाणुप्रतविपयस्य पूर्वोक्त उपयु. को गुरुमूले इत्यादिना प्रन्धेनेति । पडियजिऊण य वयं तस्सइयारे जहाविहिं नाउं । संपुन्नपालणहा परिहरियघा पयत्तेणं ॥२७७ ॥ पूर्ववत् (२५७) खिशाइहिरन्नाईधणाइदुपयाइकुवियगस्स तहा। सम्मं विसुद्धचित्तो न पमाणाइकमं कुज्जा ॥ २७॥ [क्षेत्रादेः हिरण्यादेः धनादेः दिपदादेः कुप्यकस्य तथा। सम्पग्यिशुद्धचित्तो न ममाणातिक्रमं कुर्यात् ॥२७८॥] क्षेत्रादेरनन्तरोदितस्य तथा हिरण्यादेर्धनादेद्विपदादेः फुप्य- स्य तथा आसनशयनादेरपस्करस्य सम्यक विशुद्धचित्तो ऽनिर्मा- यो ऽप्रमत्तः सन् न प्रमाणातिक्रमं पुर्यादिति ॥ भाविज्ज य संतोसं गहियमियाणि अजाणमाणेणं। थोवं पुणो न एवं गिहिस्सामोति चिंतिजा २७९ [भावयेश मंतोपं गृहीतमिदानीमजानानेन । स्तोकं पुनः न एवं ग्राहीप्यामीति चिन्तयेत् ॥ २७९ ॥] भावयेच संतोपं किमनेन यस्तुना परिगृहीतेन तथा गृहीतमि दानीमजानानेन स्तोफमिच्छापरिमाणमिति पुनर्नयमन्यरिंगश्चतु- मासके गृहीप्यामीति न चिन्तयेदतिचार एप इति गाथार्थः ॥ उफान्यणुमतानि सांप्रतमेपामेवाणुमतानां परिपालनाय भाव- ·१४८ सटीकश्नावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। नाभूतानि गुणवतान्यभिधीयन्ते । तानि पुनस्त्रीणि भवन्ति । त- द्यथा । दिग्नतमुपभोगपरिभोगपरिमाणं अनर्थदण्डपरिवर्जनमिति तत्राद्यगुणवतस्वरूपाभिधित्सयाह । उड्डमहे तिरियं पि य दिसासु परिमाणकरणमिह पढम। भणियं गुणन्वयं खलु सावगधम्मम्मि वीरेण ॥२०॥ [ऊर्ध्वमस्तिर्यगपि च दिक्षु परिमाणकरणमिह प्रथमम्। भणितं गुणवतं खलु आवकधर्म वीरेण ॥ २८॥] अर्ध्वमस्तिर्यक् किं दिक्षु परिमाणमिति । दिशो ह्यनेकाकारा वर्णिताः शास्त्रे तत्र सूर्योपलक्षिता पूर्वा शेषाश्च दक्षिणादिकास्त- दनुक्रमेण द्रष्टव्याः । तत्रो दिक्पूरिमाणमूर्ध्वदिग्नतमेतायती दिगूर्य पर्वताचारोहणादवगाहनीया न परत इति । एवंभूतमघो- दिक्परिमाणं अधोदिग्वतं एतावत्यधोदिक् इन्द्रकूपाधवतरणाद- वगाहनीया न परत इति । एवंभूतं तिर्यग्दिक्परिमाणकरणं ति- यन्दिग्नतं एतावती दिग्कपूर्वेणावगाहनीया एतावती दक्षिणेने- त्यादि न परत इत्येत्रमात्मकं एतदित्यं त्रिधा दिक्षु परिमाणकरणं इह प्रवचने प्रथममाचं सूत्रक्रमप्रामाण्यात गुणाय प्रतं गुणपतं इत्यस्मिन् हि सत्यवगृहीतक्षेत्राद्वहिः स्थावरजंगममाणिगोचरो दण्डः परित्यको भवतीति गुणः श्रावकधर्म इति श्रावकधर्म- विपयमेव केन गणितमिति माह योरेण विदारयति यकर्म तपसा च विराजते। तपोवीयण युक्तच तस्माद्वीर इति स्मृतः ॥

·सटीफनायकप्रज्ञप्त्याख्यमकरण । तेन इति घरमतीर्थकृता गुणप्रतमित्युफमतो गुणदर्शनायाह, अधया गुणप्रताकरणे दोपमाह ।। ततायगोलकप्पो पमतजीयोऽनिपारियप्पसरो। सत्य किं न फुजा पावं तकारणाणुगओ ॥२१॥ [तसापोगोलफल्पः प्रमराजीयोनिधारितप्रसरः । सर्यन पिन पुर्यात् पापं तत्कारणानुगतः ॥२८१ ॥] तप्तायोगोटफल्पस्तप्तलोदपिण्डसदृशः कोऽगी प्रमत्तजीयः प्रमादयुश आरमासायनिवारितप्रसरोऽनिवृत्या अप्रतिहतममा. दसामर्थ्य मन् तथागतेः सर्वत्र क्षेत्रे किंन पुर्यारपुर्यादेप पाएं अपुण्यं तस्कारणानुगतः प्रमादपापकारणानुगत इति । पडियनम्मि यविहिणा इमम्मि तवजणं गुणो नियमा। अइयाररहियपालणभाषस्स वितप्पसूईओ॥२२॥ [प्रतिपसे च विधिना अम्मिन् तर्जन गुणी निपमात् । अतिचाररहितपालनभाषस्यापि तात्मनः ॥ ९८२।।] प्रतिपक्षे पानीपते प विधिना प्रोपेन अस्मिन् गुणने तदर्जन भमादपापपर्जनं गुणो नियमादामोपकारोऽपभाषी न अयं मंतप्यं एतदर्धपरिपालनभाव एष ज्यायान् नवतरमतिपत्तिः कधमतिधाररहितपालनभाषस्यापि निरतिषारपालनभाषस्थापि सरप्रसूतेर्गममतादेषोरपादात्तथाप्रतितो हि सथामनिपा इति इदमति पाररहितमनुपासनीयमतोऽस्यैवातिधारानभिभिमुगा ॥

·महीमायास्पmi हमरे तिरिम पिम न पमापारकमे सपा कुमा। 7 सितहिं हिंनि सदभार ॥२३॥ {riri प्रमाणानिक पां। Airint गिगा ॥२८॥ rrirferifty att in Hrrrrrrrमो पाmriterior m अनिता TETrituatणानिrani ritra it fruirदिगो * furtiumnो नागोमानिसमा Agraat नागाननीगा जिनal Relatformonik me in thi merit linा initmani first tamitunrTTAft frifts . Math Trमामामार्ग Prina mantra afe Ti Amrainfare Marathi font until Hit RAI ·सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं। अयरेण जाणि जोयणाणि ताणि पुष्यदिसाए ण छुभेजा सिय योलीणो होजा गियत्तियव्वं विस्सरीए या ण गंतव्य अप्नो विन विसज्जियन्यो अणाणाए कोई गओ होजा जे विसुमरियखे. त्तगएण लद्धं अणाणाहिगएण या ते ण गिहिजद । उक्तं सातिचारं प्रथमं गुणवतं अधुना द्वितीयमुच्यते। उपभोगपरीभोगे वीयं परिमाणकरणमो नेयं । अणियमियवाविदोसा नभवंति कयम्मिगुणभावो२०४ [उपभोगपरिभोगयो दितीयं परिमाणकरणं विजेयम् । अनियमितव्यापिदोपान भयन्ति कृते गुणभायः॥२८४॥] उपभोगपरिभोगयोरिति उपभोगपरिभोगविपये यत्परिमाणकरणं तदेय द्वितीयं गुणवतं विज्ञेयमिति पदपटना पदार्थस्तु उपभुग्यत इत्युपभोगः अशनादिरपशम्दस्य सकृदर्थत्यात्सकृद्भुग्यत इत्यर्थः परिभुज्यत इति परिभोगो परत्रादिः पुनः पुनः भुज्यत इति भावः परिशम्दस्याभ्यावृत्त्यर्धत्यादयं पात्मक्रियारूपो पि भावतो विपये उपरितो विषययिपयिणोरभेदोपचारादन्त गो या उपभोगः उपशम्दस्यान्तर्वचनस्यात् यहि गो या परिभोगः परिशम्दस्य यहिचकत्यादेतत्परिमाणकरणं एतावदिदं भोक्तव्यमुपभोकप्यं या अतोऽन्यनेत्येषरूपं अस्मिन् कृते गुणमा अनियमिते असंक- पिते ये प्यापिनस्तद्विपयं व्याप्तुं शीला दोषाले न भवन्ति कृते- ऽस्मिंस्तद्विरतरिति गुणभायोऽयमत्र गुण इति गांप्रतमुपभो- गादिभेदमाह॥

·१५४ सटीकधायकप्रज्ञायाख्यप्रकरणं । एवं खुजंतपीलणकम्मं निलंछणं च दवदाणं । सरदहतलायसोसं असईयोसंच वजिज्ना ॥२४॥ [एवं खलु यन्त्रपीडनकर्मनिलाञ्छनं च दवदानम् । सरोहदतडागशोपं असतीपोपं च वर्जयेत् ।। २८८ ॥] एवमेव शास्त्रोकेन विधिना यन्त्रपीडनकर्म निलँछनं च कर्म दवदानं सरोहदतडागशोपं असतीपोपं च वर्जयेदिति गाथाद्व. याक्षरार्थः । भावार्थस्तु वृद्धसंप्रदायादेव अवसेयः स चायम् । इंगालकम्मति इंगाले दहिउँ विकिणइ तत्थ छहं कायाणं बहो तंन कप्पइ । वणकम्मं जो वणं किणइ पच्छा हरके छिदिउं मुलैण जीवइ एवं पत्तिगाइवि पडिसिद्धा भवंति । साडीकम्म सागडियत्तणेण जीवइ तत्थ बंधयहाई बहुदोसा । भाडीकम्म सएण भंडोवरकरेण भाडएण वहइ परायगं ण कप्पइ अन्नेसिं या सगडे बइल्लयवेइ एवमाइ ण कप्पइ । फोडीकम्म उडत्तणं हले. ण वा भूमिं फाडेउं जीवइ । दंतयाणिनं पुव्वं चेव पुलिंदाणं मुलं देइ दंते देजाहित्ति पच्छा पुलिंदा हस्थि याति अधिरा सो वाणियो एतित्ति काउं एवं धीवराण संसमुठं देइ एवमाइ न कप्पर पुयाणीयं किणइ । लरकयाणिन्ने वि एए घेव दोसा तत्य किमिया होति । रसवाणिनं कहायालगत्तणं तत्थ सुरादि- पाणे यहुदोसामारण अकोस यहाई तम्हान कप्पा । केसयाणिवं दासीओ गहाय अन्नस्थ विकिणइ जत्थ अग्पति एत्य चि गणेगे दोसा परवसत्तादयो । विसयाणिनं विसयिकामो सो ण कपर ·१५५ सीकभावकमज्ञस्याख्यमकरण। तेण बहूण जीवाण विराहणा । जतपीलणकम्मं तेलियजतं उच्छुजंतं धफमादीतं न फप्पइ । निलंछणकम्मं घडे घलदाइ न कप्पर । दयग्गिदावणयाकम्मं रणदर्य देइ छत्तरकण. निमित्तं जहा उत्तरावहे पच्छा दड्डे तरणगतणं उद्देइ तत्थ सत्ताणं सयसहस्साण यहो । सरदद्दतलायसोसणयाकम्मं सरदहत- लागाईणि सोसइ पच्छा याविजइ एयं ण कप्पइ । असईपोस- णयाकम्मं असईओ पोसेइ जहा गोडविसए जोणिपोसगा दा. सीण भणियं भाडि गेहंति ।" प्रदर्शनं चतद्वहुसायद्यानां कर्मणामेवंजातीयानां न पुनः परि- गणनमिति । उक्तं सातिपारं दितीयं गुणवतं सांप्रतं तृतीयमाह । विरई अणत्यदंडे तचं स चउधिहो अवज्झायो। पमायायरियहिंसप्पयाणपावोवएसे य ॥ २९॥ [विरतिरनर्थदण्डे तृतीपं स चतुर्विधः अपध्यानः । भमादाचरितः हिंसाप्रदानः पापोपदेशथ ॥२८॥] विरतिनिवृत्तिरनर्थदण्ड अनर्थदण्डविपया इह लोकमप्यगी- कृत्य निःप्रयोजनभूतोपमर्दनिग्रहविपया तृतीयं गुणप्रतमिति ग- म्यते स चतुर्विधः सोऽनर्धदण्डः चतुःप्रकारः । अपध्यान इति अपध्यानाचरितोप्रशस्तध्यानेनासेवितः अत्र देवदत्तनायकको. ऋणार्यकसाधुप्रभृतयो ज्ञापकं । प्रमादापरितो मयादिभमा- देनासेवितः अनर्थदण्डत्वं धास्योपशब्दार्थद्वारेण स्वपुखरा भाव.

·१६० सटीकभावकाशप्याख्यप्रकरणं । सगिहे पोसहसालाए था तत्य नपरि गमणं णस्थि । जो इड्डि- पत्तो सो सब्धिड्डीए पड़ तेण जणस्स आढा होइ आढियायं साहु- जो सुपुरिसपरिंग्गहेणं जइ सो कयसामाइओ एइ ताहे आसहस्थिमाइजणेणय अधिगरणं बडइ ताहे ण करेइ कयसामा- इएण य पापहिं आगंतवं तेण ण करेइ आगओ साहुम मीये कोइ जइ सो सायगो तो ण कोइ उठेइ अह अहाभद्दओ जइपूया कया होउत्ति भणंति ताहे पुघरइयं आसणं कीरइ आयरिया उडिया य अच्छति तत्थ उहितमणुहित दोसा विभासियव्या पच्छा सो इ. डिपत्तो सामाइयं करेइ अणेण विहिणा करेमि भंते सामाइयं सावज जोगं पच्चरकामि दुविहं तिविहेणं जाव णियमं पजुया- सामित्ति एवं सामाइयं का पडिकंतो वंदित्ता पुच्छइ सो य किर सामाइयं करेंतो मउडं अवणेइ कुंडलाणि णाममुदं पुष्फतंबोल पावारगमाइ वा योसिरड़ एसो विही सामाइयस्स अनाह कयसामइओ सो साहुरेव ता इतरं न कि सर्छ । वजेइ य सावज तिविहेण वि संभवाभावा ॥२९३॥ (कृतसामायिक असौ साधुरेव तस्मादित्वमकिंसर्वम् वर्जयति च सावधं त्रिविधेनापिसंभवाभायात्॥२९॥] कृतसामायिकः प्रतिपन्नसामायिकः सन्नसौ श्रावको वस्तुतः पुरुष सावद्ययोगनिवृत्तेर्यस्मादेवं तस्मात्साधुवदेवेत्वरमल्पकालं किं न सर्व निरवशेष वर्जयति परिहरत्येय सावधं सपा " ·सटीकथावकाशप्त्याख्यमकरणं । योगमिति गम्यते त्रिविधेनापि मनसा याचा कायेन चेति। अत्रो. प्यते संभवाभावात् श्रावकमधिकृत्य त्रिविधेनापि सर्वसावधयो. गवर्जनासंभवादिति । असंभवमेवाह । आरंभाणुमईओ कणगाइमु अग्गहाणिवित्तीओ। भुजो परिभोगाओ भेओ एसिं जओ भणि॥२९४॥ [आरंभानुमतेः कनकादिपु आग्रहानिवृत्तः । भूयः परिभोगात् भेदः एतयोः यतः भणितः ॥२९४॥] आरंभानुमतेः श्रावकस्यारंभेप्यनुमतिरन्ययच्छिन्नव तथा तेपां प्रवर्तितत्वात् कनकादिषु द्रव्यजातेपु आग्रहानिवृत्तरात्मीयाभि- मानानिवृत्तरनिवृत्तिश्च भूयः परिभोगादन्यथा सामायिकोत्तरका- लमपि तदपरिभोगप्रसङ्गः सर्वधा त्यतत्वात भेदश्चतयोः साधु- श्रावकयोः यतो भणित उक्तः परममुनिभिरितिभेदामिपित्सयाह। सिक्खा दुविहा गाहा उपवायडिइगईकसाया य । वंधता वेयंता पडिवजाइफमे पंच ॥ २९५॥ [शिक्षा दिविधा गाथा उपपातस्थितिगतिकपायाय। पन्धः पेदना प्रतिपत्तिरतिक्रमाः पय ॥ २९५ ॥] शिक्षाकृतः साधुधायफयोर्भेदः सा प द्विविधा ग्रहणासेवना- रूपति यक्ष्यति तथा गाथा भेदिका, सामाइयंमि उ फए इत्यादि. रूपेति यक्ष्यत्येय तथोपपातो भेदकः स्थितिभैदिका गति दि. का कपायाच भेदका पन्धक्ष भेदकः घेदना भेदिका प्रतिपत्ति- ·१६२ सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । भैदिका अतिक्रमो भेदक इत्येतत् सर्वमेव प्रतिद्वार स्वयमेव व- क्ष्यति ग्रन्थकारः पचाया किं चेति पाठान्तरार्धसहितमपि इति द्वारगाधासमुदायार्थः। अधुनाथद्वाराययवार्थप्रतिपादनायाह ॥ गहणासेवणरूवा सिक्खा भिन्ना य साहुसड्डाणं । पवयणमाईचउदसपुवंता पटमिया जइणो ॥२९६॥ [ग्रहणासेवनरूपा शिक्षा भिन्ना च साधुश्राद्धयोः। प्रवचनमात्रादिचतुर्दशपूर्वान्ता प्रथमा यतेः ॥ २९६ ॥] ग्रहणासेवनरूपा शिक्षेति शिक्षाभ्यासः सा द्विप्रकारा ग्रहण- रूपासवनरूपा च भिन्ना चेयं साधुश्रावकयोः अन्यथारूपा साधो- रन्यथारूपा श्रावकस्येति । तथा चाष्टप्रवचनमात्रादिचतुर्दशपू. र्यान्ता प्रथमा यतैरिति ग्रहणशिक्षामधिकृत्य साधुः सूत्रतोऽर्थ- तश्च जघन्येनाप्टी प्रवचनमातरस्त्रिगुतिपयसमितिरूपा उत्कृष्टतस्तु बिंदुमारपर्यन्तानि चतुर्दशपूर्वाणि गृहातीति । पवयणमाईधजीवणियंता उभयो दि इयरस । पिंडेसणाउ अत्येतोय पवक्खामि ॥ २९७ ॥ [प्रयचनमातृपजीयनिकायान्ता उभपतोऽपि इतरस्य । पिण्डेपणा त्यत: अतः इतरां प्रवक्ष्यामि ॥२९७ ॥] मरपनमानाइजीयनिकायान्ता उभयतोऽपि सूत्रतीयतशे. नरस धारकस्य विटपणार्थतः न मयत इति एतदुकं भवति श्रावकः सूत्रठीतच उपन्येन ता एव प्रपथनमातर वाष्ट.

·सटीकनायकमायाख्यप्रकरणं । १६३ तन्तु पट्जीयनिकायं यावदुभयतोऽर्धतस्तु पिण्डपणां न तु ता- मपि सूत्रत इत्येतायट्टहाति । उपा महणशिक्षा, अत उध्यमित. रामामेवनशिक्षा प्रवक्ष्यामि यथासा भेदिका एतयोरिति । संपुन्नं परिपालइ सामायारिं सदेव साहु हि । इयरोतकालम्मि वि अपरित्राणाइओ न तहा२९. [संपूर्णी परिपालपति सामाचारी सदैव साधुरिति । इसरः तत्कालेऽपि अपरिज्ञानादेःन तथा ॥ २९८ ॥] मंपूर्णा निरवशेषां परिपालयत्यासेवते सामापारी मुखपत्रिका. प्रत्युपेक्षणादिकां क्रियां सदैव मर्यकालमेव साधुरित्या जन्म तथा प्रवृत्तः इतरः श्रायकस्तरकालेऽपि सामायिकसमयेऽपि अपरि- ज्ञानादेरपरिज्ञानादभिप्यगानिवृत्त्या असंभवादनभ्यासाचन तथा पालयत्येवमासेयनाशिक्षापि भिनव तयोरिति द्वारं सूत्रप्रामाण्या- विशेष इति गाथेत्युपलक्षिता तामाह । सामानयम्मि उकए समणो इव सायओ हवइ जम्हा। एएण कारणेणं बहुसो सामाइयं कुजा ॥ २९९ ॥ [सामायिक तु ते श्रमण इव श्रावको भपति यस्मात् । एतेन कारणेन पष्टुनः सामायिकं कुर्यात् ॥ २९९ ॥] सामायिक प्राविरूपितशब्दार्थे तुशब्दो ऽवधारणार्थः सामा- यिक एव कृते न शेपकालं भ्रमण व साधुरिव श्रावको भवति यस्मादेतेन कारपोन पहुशोऽनेकशः सामायिकं फुर्यादिति अन --- ·१६२ सटीकनायकमज्ञायाख्यप्रकरणं । भैदिका अतिकमो भेदक इत्येतत् सर्वमेव प्रतिद्वार स्वयमेव प. क्ष्यति प्रन्यकारः पयायवा किं पति पाठान्तरार्थसहितमपि इति द्वारगाथासमुदायार्थः। अधुनापाराश्ययार्थप्रतिपादनायाह ।। गहणासेवणरूया सिक्खा भिना य साहुसट्टाणं। पवयणमाईचउदसपुचंता पठमिया जइणो ॥२९६॥ [ग्रहणामेयनरूपा शिक्षा भिमा पसाशुभारयोः। भयपनमात्रादिगतुर्दशपूर्यामा प्रथमा पतेः ।। २०६ ।।] प्राणामेयनम्पा शिक्षति शिक्षाभ्यामः मा दिप्रकारा पाहण मामानरूपा च भिना गेयं साधुश्रायकयोः अन्यधारूपा सापो. रत्ययारूपा श्रापफस्पेनि । सधा पाटमययनमायादिशतुरंग: थाला प्रथमा यतरिति प्रणशिशामधिकृत्य साधुः गुपनो- मच गपन्यनाष्टाप्रापनमातरनिगुपियामिनिरूपा रहता हिंदुमारपयंन्नानि गनुदंशपूणि गृहामीति ॥ पययणमाइंदनीयणियंता उभयशो पिपररा । पिटसमा उ आदशोपर पगामि॥२९॥ [प्राचनमानुपडायनिकायान्ता मागिना। गि पर्थमः सरां प्रयामि॥३॥1 पाचनमानामावनिकायाला मनोति गुवमानत. নদ গাঙ্কাল শাপ: যুগ । সে গান यापकः सूवात जपयन मा QR RTनमार पट.

·सटीकभावकमायाख्यमकरणं । [पल्पोपमधपत्वं तधेय पोपमं घेतरा । ग्योरपि पचासल्पं भणिता प्रैलोफ्यदर्शिभिः॥३०२॥] पल्पोपमपृथक्त्वं सधप पल्योपमं घेतरा जपन्या सौधर्मे एव साधोः पल्योपमपृथक्त्वं स्थितिः द्विभभृतिरा नवभ्यः पृथक्त्वं श्रावकस्य तु पल्पोपममिति अत एयाह द्वयोरपि साधुश्रावकयो- भणिता प्रलोक्यदर्शिभिः स्थितिगम्यते इति द्वारं। तथा गतिर्भ- दिकेत्याह । पंचसु पयहारेणं जइणो सस्स चउसु गमणं तु । गइसु पउपंचमासु चउसु य अन्ने जहाकमसो ३०३ [ध्यपहारेण पश्चम यतः पाडस्य चतरपु गमनमिति। गतिपुपतुःपंचमामु चतरपुपान्ये यथामामशः॥३०॥] च्यवहारेण सामान्यतो टोकस्थितिमगीकृत्य पयसु यतेः साधोः श्रावकस्य चतरपु गमनमिति। फासु गतिषु नारकतिर्यनरामरसि- द्विरूपासु घउपंघमासु चउमु य अन्ने जहाकमसो अन्ये त्वभि- पति साधोः सुरगती मोक्षगती प धायकस्य चतरप्वपि भवां- तगतिविति द्वार। कपायाश्च भेदका इत्याह ।। चरमाण चउन्हें पि हु उदओऽणुदओ व हुज साहुस्स। इयरस्स कसायाणं दुवालसहाणमुदओ उ ॥३०४॥ [घरमाणां धतुर्णामपि उदयोऽनुदयो या भवेत् साधोः । इतरस्य कपायाणां बादशानामष्टानामुदपातु ॥३०४॥]

·१६४ सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं।
अमण इबोकं न तु श्रमण एवेति यथा समुद्र इव तडागं न तु
समुद्र एवेत्यभिप्राय इति । द्वारं उपपातो विशेषक इत्येतदाह ॥
अविराहियसामन्नस्स साहुणो सावगस्स य जहनो।
सोहमे उववाओ भणिओ तेलुक्कदंसीहिं ॥ ३०० ॥
[अविराधितश्रामण्यस्य साधोः श्रावकस्य च जघन्यः ।
सौधर्मे उपपातो भणितः त्रैलोक्यदर्शिभिः ॥ ३०॥
अविराधितश्रामण्यस्य प्रव्रज्यादिवसादारभ्याखण्डितभ्रमणभा-
वस्य साधोः श्रावकस्य च अविराधितश्रावकभावस्येति गम्यते ज-
धन्यः सर्यस्तोकः सौधर्मे प्रथमदेवलोके उपपातो भवति जन्म
भणित उक्तः त्रैलोक्यदर्शिभिः सर्वरिति ॥
उफोसेण अणतरअजयकप्पेसु तत्थ तेसि ठिई।
तित्तीससागराइं वावीसं चेव उफोसा ॥ ३०१ ॥
[उत्कृष्टमोऽनुत्तराच्युतकल्पयोः तत्र तपोः स्थितिः।
प्रयस्त्रिंशत्सागराणि दाविंशतियोत्कृष्ठा ॥३०१॥]
उत्कृष्टतोऽनुत्तराच्युतकल्पयो साधोरनुत्तरयिमानेषु श्रा-
यकस्याच्युतकल्प उपपात इति द्वारं तत्र तयोरिति तमानुतरवि.
मानाच्यु योस्तयोःसाधुभावकयोः स्थितिविशिष्टप्राणसंधारणात्मि-
का यथासङ्खधं त्रयस्त्रिंशरसागरोपमाणि द्वाविंशतिरित्युत्कृष्टा सा.
धौखयस्त्रिंदादनुत्तरेषु श्रायकस्य तुदायिंशतिरच्युत इति गाथार्थः ।
पलिओवमप्पुहुप्तं तहेव पलिओयमं च इयरा उ।
दुई पि जहासंसं भणियं तेलुफदंसीहिं ॥ ३०२ ॥

·सटीकमायकमायाख्यप्रकरणं ।
[पल्पोपमधपस्वं तथैव पोपमं चेतरा ।
योरपियथासंख्यं भणिता प्रैलोक्पदर्शिभिः॥३०२॥]
पल्योपमपृथक्त्यं तधेय पल्योपमं घेतरा जपन्या सौधर्मे एप
साधोः पल्योपमपृथक्त्वं स्थितिः द्विप्रभृतिरा नपभ्यः पृथक्त्वं
श्रायकस्य तु पल्योपममिति अत एयाह द्वयोरपि साधुश्रावकयो-
भणिता प्रलोक्यदर्शिभिः स्थितिर्गम्यते इति द्वारं। तथा गतिर्भ-
दिफेत्याह।
पंचसु पयहारेणं जइणो सट्टस्स चउसु गमणं तु ।
गइसु पउपचमासु चउसु य अन्ने जहाकमसो ३०३
[प्पयहारेण पक्षमु यतेः पारस्य पतरपु गमन मिति ।
गतिपुचतुःपंगमासु पतस्पु चान्ये यधाममशः॥३०॥]
प्यवहारेण सामान्यतो लोकस्थितिमङ्गीकृत्य पचम यतेः साधोः
श्रायषस्य पतयपु गमनमिति । कामु गतिपु नारकतिर्यगमरसि-
द्धिरूपामु पउपंघमासु चउसु य अप्ने जहाकमसो अन्ये त्वभि-
दधति साधोः सुरगती मोक्षगती प धायकस्य पतरप्वपि भवां-
तर्गतिविति द्वार। कपायाश्च भेदका इत्याह ॥
चरमाण चउन्हें पि हु उदओऽणुदओ व हुज साहुस्स।
इयरस्स फसायाणं दुवालसद्वाणमुदओ उ॥३०४॥
[घरमाणां चतुर्णामपि उदयोऽनुदयो या भवेत्साघोः ।
इतरस्य कपायाणां गादशानामष्टानामुदपातु ॥३०४॥

·सटीकापस्मशप्याख्यप्रकरणे। अमग इवोकं न तु श्रमण पति यथा समुद्र व सदार्ग गनु ममुद्र एवेत्यभिप्राय इति । मारे उपपातो रिशेशक इत्येतदाह ।। अविराहियसामनस्स साहुणो सायगरस य गहनो। सोहमे उपवाओ भणिो तेलुफदंसीहिं ॥३०॥ [अगिरापिशामपारण साधोः भायकस्य च जपनमः। माग उपपातो भणिय: प्रेसोपपदर्शिभिः॥३०॥ मगिराभितप्रामण्यम मायादिषमादारभ्याणदिरामममा. पार गायोः प्रारम्प अरिराधितायामापति गम्यते. पाः मोहः गोधर्म प्रथगदेवोके पातो भाव जगा भणित प्रायशिगि समरिति ।। उकोसेण अणुशरमनपकप्पे ताप सेशि डिई। friमसागराई यापीस चेय उफोगा ॥ ३०१॥ [माटमोग्नुलगागुनकम्पपीतासा: जिनिः । নিশ্বালাপি বিলুপ্তা। मोनुनागुनमायो । गापोरनुमानियाने मा. यामागुनमा उपपात इति गोरिनिगानुपाति. मानारण यांमगोमाधारको शिलदिएमाणगंधारणागि रामगाम निमागेपमागिदाffifeterm. गि श्रावण affar IITHI पलियामा नहर पलिग गरा। दुई शिक्षामा भणिय तेलुगदगी ॥३.२ ।।

·सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । [पल्पोपमपृथक्त्वं तथैव पोपमं घेतरा । प्रयोरपि यथासंख्यं भणिता प्रैलोफ्यदर्शिभिः॥३०२॥] पल्योपमपृथक्त्वं तथैव पल्योपमं घेतरा जपन्या सौधर्मे एप साधोः पल्योपमपृथक्त्वं स्थितिः द्विप्रभृतिरा नवभ्यः पृथक्त्वं श्रावकस्य नु पल्योपममिति अत एवाह द्वयोरपि साधुश्रावफयो- र्भणिता प्रैलोक्यदर्शिभिः स्थितिर्गम्यते इति द्वारं । तथा गतिर्भ- दिकेत्याह । पंचसु पयहारेणं जइणो सस्स चउसु गमणं तु । गइसु चउपचमासु चउसु य अने जहाकमसो ३०३ [ध्यपहारेण पचमु यतेः प्राइस्य पतरुषु गमनामिति । गतिपु चतुःपंचमासु पतस्पु चान्ये यधापामशः॥३०॥] च्यवहारेण सामान्यतो लोकस्थितिमङ्गीकृत्य पशमु यतेः सायोः श्रावकस्य चतरपु गमनमिति। कासु गतिषु नारकतिर्यगमरमि. द्विरूपामु पउपंपमासु पउसु य असे नहाकमसो अन्ये स्वभिः दधति साधोः मुरगती मोक्षगती पथायफस्य पतरप्यपि भयां- तर्गतिविति द्वारं । कपाया भेदका इत्याह । घरमाण पउन्हें पि हु उदओऽणुदओ प हुजसाहुस्स। श्यरस्स कसायाणं दुयालसहाणमुदओ उ ॥३०४॥ [परमाणां पतुर्णामपि उदयोऽनुदयो या भयेत् साधोः । इतरस्प फपापाणां मादशानामटानामुदपातु ॥ton]

·१६४ सटीकश्रावकज्ञप्त्याख्यप्रकरणं।
श्रमण इवोक्तं न तु श्रमण एवेति यथा समुद्र इब तडागं न तु
समुद्र एवेत्यभिप्राय इति । द्वार उपपातो विशेषक इत्येतदाह ॥
अविराहियसामन्नस्स साहुणो सावगस्स य जहन्नो ।
सोहंमे उववाओ भणिओ तेलकदंसीहिं ॥३०० ॥
[अविराधितश्रामण्यस्य साधोः प्रायकस्य च जघन्यः ।
सौधर्मे उपपातो भणितः त्रैलोक्यदर्शिभिः॥ ३०० ॥
अविराधितश्रामण्यस्य प्रव्रज्यादिवसादारभ्याखण्डितश्रमणमा-
वस्य साधोः श्रावकस्य च अविराधितश्रावकभावस्येति गम्यते ज-
घन्यः सर्वस्तोकः सौधर्मे प्रथमदेवलोक उपपातो भवति जन्म
भणित उक्तः त्रैलोक्यदर्शिभिः सर्वरिति ।
उकोसेण अणुतरअनुयकप्पेसु तत्थ तेसि ठिई।
तितीससागराइं वावीसं चेव उक्कोसा ॥ ३०१॥
[उत्कृष्टनोऽनुत्तराच्युतकल्पयोः तत्र तयोः स्थितिः ।
त्रयस्त्रिंशत्सागराणि द्वाविंशतिश्चोत्कृष्टा ॥३०१॥]
उत्कृष्टतोऽनुत्तराच्युतकल्पयो से साधोरनुत्तरविमानेषु श्रा-
वकस्याच्युतकल्प उपपात इति द्वारं तत्र तयोरिति तत्रानुत्तरवि.
मानाच्युयोस्तयोःसाधुश्रावकयोः स्थितिविशिष्टप्राणसंधारणात्मि-
का यथासङ्घयं त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमाणि द्वाविंशतिरित्युत्कृष्टा सा-
धोस्त्रयस्त्रिंशदनुत्तरेषु श्रावकस्य तुद्वाविंशतिरच्युत इति गाथार्थः।
पलिओवमप्पुहुत्तं तहेव पलिओवमं च इयरा उ।
दुहं पि जहासंखं भणियं तेलुकदंसीहिं ॥३०२ ॥

·मटीकापकममायाख्यमकरणं। दूपमध्यपतिनः तथाविधटोभाणुयेदकाः पहिधवन्धका विनिर्दि- शास्तीकृनिरिति ॥ मोहाऊपजाणं पयडीणं ते उ बंधगा भणिया। उपसंतखीणमोहा केवलिणो एगविहवंधा ॥३०७॥ [मोहायुर्यर्जानां प्रकृतीनां ते तु पन्धका भणिताः। उपशान्लक्षीणमोहा केवलिन एकविधयन्धाः ॥३०७॥ मोहायुर्यर्जानां प्रकृतीनां ज्ञानापरणादिरूपाणां ते तु सूक्ष्म- संपराया बन्धका भणिता,मोहनीयं न यान्ति निदानाभावात्तस्य विचिडेपमाप्रत्यावस्थितायप्यममर्थत्यात् आयुकं न यान्ति तथाविधपरिणामोपात्तस्य वेदनास्थानाभायात् । उपशान्तक्षीणमो- हाः श्रेणिद्वयोपरिवर्तिनः उपशान्तक्षीणच्छद्मस्थवीतरागाः केवलि- नश्च सयोगिभवस्था एकविधवन्धका इति । ते पुण दुसमयठिइस्स बंधगा न उण संपरायस्स। सेलेसीपडियन्ना अवंधगा हुंति नायद्या ॥ ३०॥ [ते पुनर्दिसमपस्थितःपन्धकानपुनःसांपरायिकस्य । शलशीप्रतिपन्ना अपन्धका भवन्ति ज्ञातव्याः॥१०८॥] ते पुनरुपशान्तमोहादयस्तस्यैकविधस्य द्विसमयस्थितेरीर्यापथ- स्थ बन्धका न पुनः सांपरायिकस्य पुनर्भयहेतोरिति । शैलेशीप्रति- पन्ना अयोगिकेवलिनोऽबन्धका भवन्ति ज्ञातव्याः सर्वधा निदा. नाभावादिति द्वारं । तथा पेदना भेदिकेत्याह ·सटीकश्रायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । संग्वलनानां चतुर्णामपि क्रोधादीनां कपायाणामुदयोऽनुदयो था भवेत्साधोरुदयश्चतुस्त्रिोकभेदः, अनुदयोऽप्येवं छद्मस्थवी- तरागादेर्भावनीयः । इतरस्य श्रावकस्य कपायाणां द्वादशानाम- प्टानां चोदय एवेति यदा द्वादशानांतदा अनंतानुबंधिवर्जा गृह्यन्ते एते चाविरतस्य विज्ञेया यदा त्वष्टानां तदानन्तानुवन्ध्यप्रत्या- ख्यानवर्जा एते च विरताविरतस्यैति द्वारं । तथा वन्धश्च भे- दक इत्येतदाह । मूलपयडीसु जइणो सप्तविहहविहछचिहिकविहं। बंधति न बंधति य इयरे उ सत्तविहवंधा ॥३०॥ [मूलप्रकृतिषु यतयः ससविधाष्टविधपड़िधैकषिधपन्धकाः अयन्धकाच भवन्ति इतरे सप्तविधपन्धकाःतु॥३०॥] मूलप्रकृतिषु ज्ञानावरणादिलक्षणासु विषयभूतासु तस्मिन्विषय इति के यतय इति साधवः सविधाष्टविधपदिकविधपंधका- बन्धकाच भवंति एतद्भावयिष्यति । इतरे पात्रकाः सप्तविध. बन्धकाः तुशब्दादष्टविधवन्धकाश्चायुकबन्धकाल इति । एत. देव विवृण्वन्नाह । सत्तविहवंधगा हंति पाणिणो आउवजियाणं तु । नह सुहमसंपराया छविहवंधा विणिदिहा ॥ ३०६॥ [सस वियपन्यका भयन्ति प्राणिनो आयुर्जितानामेय । तथा यक्ष्मपरायाः पहिषपन्धका विनिर्दिष्टाः॥३०॥] सधविधयन्धका भवन्ति प्राणिनो जीया भायुर्यजितागामय पपीना समानामिति तया सूक्ष्मपरायाः गि ।

·सटीकधायकमज्ञायाख्यमकरणं। दयमध्यवर्तिनः तयाविधलोभाणुवेदकाः पहिधवन्धका विनिर्दि- टास्तीर्थकृनिरिति ।। मोहाजपजाणं पयडीणं ते उ बंधगा भणिया। उपसंतखीणमोहा केवलिणो एगविहबंधा ॥३०७॥ [मोहायुर्घर्जानां प्रकृतीनां ते तु पन्धका भणिताः । उपशान्तक्षीणमोहाः फेवलिन एकविधपन्धाः ॥ ३०७ ॥ मोहायुर्जानां प्रकृतीनां ज्ञानावरणादिरूपाणां ते तु सूक्ष्म- संपराया बन्धका भणिता,मोहनीयं न पन्ति निदानाभायात्तस्प किंचिच्छेपमात्रत्यायस्थितायप्यसमर्थत्यात् आयुष्कं न पान्ति तथाविधपरिणामोपात्तस्य घेदनास्थानाभायात् । उपशान्तक्षीणमो- हाः श्रेणियोपरिवर्तिनः उपशान्तक्षीणच्छास्थवीतरागाः फेयलि- नश्च सयोगिभवस्था एकविधवन्धका इति । ते पुण दुसमयठिइस्स बंधगा न उण संपरायस्स। सेलेसीपडिवन्ना अबंधगा हुंति नायद्या ॥ ३० ॥ [तेपुनर्दिसमपस्थितेः पन्धकानपुनःसांपरापिकरप । शैलेशीप्रतिपना अपन्धका भवन्ति ज्ञातव्याः॥३०॥] ते पुनरुपशान्तमोहादयस्तस्यैकविधस्य द्विसमयस्थितेर्यापथ- स्य पन्धका न पुनः सांपरायिकस्य पुनर्भयहेतोरिति । शेट्रेशीमति- पमा अयोगिकेयलिनोऽवन्धका भवन्ति ज्ञातव्याः सर्वधा निदा. नाभायादिति द्वारं । सधा पेदना भेदिकेत्याह ·१६८ सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । अढण्हं सतण्हं चउण्ह वा वेयगो हवइ साहू। कम्मपयडीण इयरो नियमा अट्ठण्ह विने॥३०॥ [अष्टानां ससानां चतसृणां वा वेदको भवति साधुः । कर्मप्रकृतीनां इतरः नियमादष्टानां विज्ञेयः ॥ ३०९॥] अष्टानां सप्तानां चतरुणां वा वेदको भवति साधुः कासां कर्मप्रकृतीनामिति तत्राप्टानां यः कश्चित् सप्तानामुपशान्तक्षी- णमोहच्छद्मस्थवीतरागो मोहनीयरहितानां चतसृणामुत्पन्न केवलो वेदनीयनामगोत्रायूरूपाणां इतरः श्रावको देशविरतिपरिणामवती नियमादष्टानां विज्ञेयो वेदक इति द्वारं । प्रतिपत्तिकृतो भेद इति अत्र आह पंच महञ्चय साहू इयरो इकाइणुचए अहवा। सइ सामइयं साहू पडिवजइ इतरं इयरो ॥३१०॥ [पञ्चमहानतानि साधुः इतर एकादीनि अनुव्रतानि अथवा सकृत् सामायिकं साधुः प्रतिपद्यते इत्वरं इतरः॥३१०॥] पञ्च महाव्रतानिप्राणातिपातादिविरमणादीनि संपूर्णान्येव साधुः प्रतिपद्यत इति योगः । इतरः श्रावकः एकादीनि अणुव्रतानि प्र. तिपद्यत इत्येकं द्वे त्रीणि चत्वारि पञ्च चेति ॥ अथवा सकृत्सा- मायिक साधुः प्रतिपद्यते सर्वकालं च धारयति । इत्यरमितरः श्रावकोऽनेकशो न च सदा पालयतीति द्वारं । अतिक्रमो भेदक इति एतदाह ·सटीकनायकमनत्याख्यमकरणं. इकस्सइफमे खलु वयस्स सघाणइफमो जइयो । इयरस्स उ तस्सेव य पातरमो हवा किंच ॥३११॥ [एफस्पातिकमे खलु सर्वेपामतिक्रमो यतेः। इतरस्प तु तस्यैव पाठान्तरमेवाथया किंच ॥३११ ॥ एकस्पातिकमे केनचित्प्रकारेण प्रतस्य सर्वेपामतिक्रमो यतेस्त- थाविधकपरिणामत्यात् । इतरस्य तु श्रावकस्य तस्यवाधिकृतस्या- शुमतस्य न शेषाणां विचित्रविरतिपरिणामात् पाठान्तरमेवाथया द्वारगाथायां तच्चेदं किं च "सव्यं तिभाणिजणं" इत्यादिग्रन्धान्त- रापेक्षमन्यत्रेति । उसमानुपडिकं प्रकृतं प्रस्तुम इदमपि च शिक्षापदप्रतमति- पाररहितमनुपालनीयमिति । तानाह मणवयणकायदुप्पणिहाणं सामाइयम्मि पज्जिज्जा। सइअकरणयं अणपहियस्स तह करणयं चेव ॥३१२॥ [मनोवाशायामणिधानं मामायिके वर्जयेत्। स्मृत्यकरणता भनवस्थितस्य तथा करणं चैव ॥३१२॥] मनोवाफायदुःप्रणिधानं मनोदुष्टचिन्तनादि सामायिके कृते सति पर्जयेत् स्मृत्यकरणतां अनवस्थितस्य तथा फरणं चैव पर्जयेत् । तत्र स्मृत्यफरणं नाम सामायिकविपया या स्मृतिस्त- स्या अनासेपनमिति एतदुर्फ भवति प्रबलममादानव स्मरत्यस्यां बेलायां सामायिक कर्तव्यं कृतं न कृतमिति या स्मृतिमूलं च १ सव्यं ति भाणिऊणं विरई खलु जस्स सब्बिया नत्यि । सो सव्यपिरइयाई चुका देसं घ सम्वं च ॥ .

·सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। मोक्षसाधनानुष्ठानमिति । सामायिकस्यानयस्थितस्य करणं अनव- स्थितमल्पकालं करणानन्तरमेव त्यजति यथाकथञ्चिद्वानवस्थितं करोतीति । एतदेव अतिचारजातं विधिप्रतिषेधाम्यां स्पष्टयति सामाइयं ति काउं परचितं जो उ चिंतई सडो। अट्टवसट्टोवगओ निरत्ययं तस्स सामइयं ॥ ३१३॥ [सामायिकमिति कृत्वा परचिन्तां यस्तु चिन्तयति प्राद्धः आर्तवशार्तापगतः निरर्थकं तस्य सामायिकम्॥३१॥] सामायिकमित्येवं कृत्वा आत्मानं संयम्य परचिन्तां संसार इतिकर्तव्यताविपयां यस्तु चिन्तयति श्रावका, आर्तवशा- तश्च स उपगतश्चेति समासः आर्तध्यानसामर्थेनातः उप सामी- प्येन गतो भवस्येति भावार्थः निरर्थक तस्य सामायिकं अनात्म- चिन्तावतो निःफलं सामायिकमित्यर्थः । आत्मचिन्ता च स- ध्यानरूपेति ।। उको मनोदुःप्रणिधानविधिः सांप्रतं वाग्दुःप्रणिधानमाह कयसामइओ पुच्चिं वुद्धीए पेहिऊण भासिजा। सइ अणवजं वयणं अन्नह सामाइयं न भवे॥३१४॥ [कृतसामायिकः पूर्व युद्ध्या प्रेक्ष्य भाषेत । सदानिरवचं वचनं अन्यथा सामायिकं न भवेत्।।३१४॥] कृतसामायिकः सन् प्रावकः पूर्वमाद्यं वुझ्या प्रेक्ष्यालोच्य भा. पेत ब्रूयात् सदा निरबंधवचनं प्रणालिकयापि न कस्यचित्पी- ·सटीकयायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। डाजनर्क, अन्ययानालोच्य भापमाणस्य सामायिक न भवेत् - पाग्दुःप्रणिहितत्यादिति ।। भणितो याग्दुःप्रणिधानातिधारः सांप्रतं कायप्रणिधानमुर- रीकृत्याह अनिरिक्खियापमजिय पंडिल्ले ठाणमार सेयंतो । हिंसाभावेविनसोकडसामइओपमायाओ॥३१॥ [अनिरीक्ष्य अममृज्य स्थण्डिले स्थानादि मेयमानः । हिंसाभापेऽपि नासी कृतसामायिक प्रमादसः ३१०० अनिरीक्ष्य पशुपा अप्रमृग्य प मृदुयरखान्तेन स्थण्डिले क. ल्पनीयभूभागे स्थानादि पायोमर्गनिपीदनादि सेपमानः सन् हिंसाभायेऽपि प्राण्यभायेन कथंचियापत्यभाषेऽपि नासा करा. सामायिका । फुतः ममादारकाये दुःमणिधानादिति ।। प्रतिपादितः कायदुःणिधानमार्गः सांमतं स्मृत्वकरणमपि. त्याद न सरइ पमायशुत्तो जो सामइयं कया उ कायर्छ । फयमकर्य या तरस उफयं पिविफलं तयं नेयं ॥३१६॥ [न म्मरति प्रमादयुगापामामापिक कदा तु पनप्पम्। गृतमतं या तस्यगृतमपिविफलंगकं शेपम् ॥१६॥] न स्मरति ममादयुकः सन् यः सामायिक कदापर्तर्य कोऽस्य काल इति कृतमकृतं या न स्मरति, तस्लेयभूतस कृत- ·१७० सटीकश्नावकमज्ञप्याख्यप्रकरणं। मोक्षसाधनानुष्ठानमिति । सामायिकस्यानयस्थितस्य करणं अनव- स्थितमल्पकालं करणानन्तरमेव त्यजति यथाकथञ्चिद्वानवस्थितं करोतीति । एतदेव अतिचारजातं विधिप्रतिषेधाभ्यां स्पष्टयति सामाइयं ति काउं परचितं जो उ चितई सडो। अट्टवसट्टोवगओ निरत्ययं तस्स सामइयं ॥३१३॥ [सामायिकमिति कृत्वा परचिन्तां यस्तु चिन्तयति श्राद्धः आर्तवशातापगतः निरर्थकं तस्य सामायिकम्।।३१।।] सामायिकमित्येवं कृत्वा आत्मानं संयम्य परचिन्तां संसारे इतिकर्तव्यताविपयां यस्तु चिन्तयति श्रावकः, आर्तवशा- तश्च स उपगतश्चेति समास: आर्तध्यानसामयेनातः उप सामी- प्येन गतो भवस्येति भावार्थः निरर्थकं तस्य सामायिकं अनात्म- चिन्तावतो निःफलं सामायिकमित्यर्थः । आत्मचिन्ता च स- ध्यानरूपेति । उको मनोदुःमणिधानविधिः सांप्रतं वागदुःमणिधानमाह कयसामइओ पुष्विं बुद्धीए पेहिऊण भासिज्जा। सइ अणवर्ज वयणं अन्नह सामाइयं न भवे ॥३१४॥ [कृतसामायिकः पूर्व बुद्धया प्रेक्ष्य भाषेत । सदा निरवयंघचनं अन्यथा सामायिकं न भवेत्॥३१४॥] कृतसामायिकः सन् श्रायकः पूर्वमा बुझा प्रेक्ष्यालोच्य भा. पेत ब्रूयात् सदा निरवद्यवचनं प्रणालिकयापि न कस्यचित्पी- .

·सटीकमायकमाल्याख्यप्रकरण । साजनक, अन्ययानालोध्य भाषमाणस सामायिक न भवेत् । याग्दुःभणिहितत्वादिति । २। भणितो याग्दुःप्रणिधानातिधारः सांप्रतं कायप्रणिधानमुर- रीकृत्याह अनिरिक्खियापमजिय पंडिल्ले ठाणमाइ सेवंतो। हिंसाभावेविनसोकडसामइओपमायाओ॥३१५॥ [अनिरीक्ष्य अप्रमूज्य स्थण्डिले स्थानादि सेवमानः । हिंसाभाषेऽपि नासी कृतसामायिक प्रमादतः ३१५॥ अनिरीक्ष्य पापा अपमृज्य प मृदुयखान्तेन स्थण्डिले क- ल्पनीयभूभागे स्थानादि कायोत्सर्गनिपीदनादि संवमानः सन् हिंसाभावेऽपि प्राण्यभायेन कथंचियापत्यभावेऽपि नासौ कृत- सामायिफः । कुतः प्रमादात्काये दुःप्रणिधानादिति । ३ । प्रतिपादितः कायदुःप्रणिधानमार्गः सांमतं स्मृत्यकरणमधि- कृत्याह न सरइ पमायजुतो जो सामइयं कया उ कायद्धं । कंयमकयं वा तस्स उकयं पिविफलं तयं नेयं ॥३१६॥ [न म्मरति प्रमादयुक्तायः सामायिफ फदा तु कर्तव्यम्। कृतमकृतं या तस्य कृतमपिविफलंतकं ज्ञेयम् ॥३१६॥] न स्मरवि प्रमादयुक्तः सन् यः सामायिक कदा तु कर्तव्यं स्मरति, तस्येत्थंभूतस्य कृत- ·सटीकमायस्पशायाख्यपारणं। मोक्षसाधनानुष्ठानमिति । मामायिकस्यानयस्थितस्स करणं अनय. स्थितमयकालं करणानन्तरमेव त्यजति ययाकयविद्वानवस्थितं करोतीति । पतदेय अतिचारजातं विधिप्रतिपंपाम्यांम्पटयति सामादयं ति काउं परचितं जो उ चितई सट्टो। अट्टयसहोयगओ निरत्ययं तस्स सामदयं ॥ ३१३॥ [सामायिकमिति कृत्या परगिलांयस्तु चिन्नयति आन्दः आर्तवशातापगतः निरर्थक नस्य सामायिकम्।।३१।] सामायिकमित्येवं कृत्वा आत्मानं संयम्य परचिन्तां संसार इतिकर्तव्यताविपयां यस्तु चिन्तयति श्रायकः, आर्तवशा. तैश्च स उपगतश्चेति समासः आर्तध्यानसामर्यनार्तः उप सामी- प्येन गतो भवस्येति भावार्थः निरर्थकं तस्य सामायिकं अनात्म- चिन्तायतो निःफलं सामायिकमित्यर्थः । आत्मचिन्ता च स- ध्यानरूपेति ।। उको मनोदुःप्रणिधानविधिः सांप्रतं वागदुःप्रणिधानमाह कयसामइओ पुचि बुद्धीए पेहिऊण भासिना । सइ अणवजं वयणं अन्नह सामाइयं न भवे॥३१४॥ [कृतसामायिकः पूर्व युद्ध्या प्रेक्ष्य भाषेत । सदा निरवचं वचनं अन्यथा सामायिकं न भवेत्।।३१४ा] कृतसामायिकः सन् श्रावकः पूर्वमाद्यं बुद्ध्या प्रेक्ष्यालोच्य भा- ब्रूयात् सदा निरवधवचनं प्रणालिकयापि न कस्यचित्पी- ·। सटीकनायकप्रसस्यास्यप्रकरणं । डाजनक, अन्यथानालोच्य भापमाणस्य सामायिकं न भवेत् । बाग्दुःप्रणिहितत्वादिति । २। भणितो याग्दुःप्रणिधानातिचारः सांप्रतं कायप्रणिधानमुर- रीकृत्याह अनिरिस्खियापमनिय पंडिल्ले ठाणमाइ सेवंतो। हिंसाभावेविन सोकडसामइओ पमायाओ॥३१५॥ [अनिरीक्ष्य अप्रमृज्य स्थण्डिले स्थानादि सेवमानः। हिंसाभाषेऽपि नासौ कृतसामायिकः प्रमादतः ३१५] अनिरीक्ष्य पशुपा अप्रमृज्य च मृदुवस्त्रान्तेन स्थण्डिले क- स्पनीयभूभागे स्थानादि कायोमर्गनिपीदनादि सेवमानः सन् हिंसाभावेऽपि प्राण्यभावेन कथंचिद्यापत्त्यभावेऽपि नासौ कृत- सामायिफः । पुतः प्रमादात्काये दुःप्रणिधानादिति । ३। प्रतिपादितः कायदुःपणिधानमार्गः सांप्रतं स्मृत्यकरणमधि- कृत्याह न सरइ पमायजुहो जो सामइयं कया उ कायई । कंयमकयं वा तस्स उकयं पिविफलं तयं नेयं ॥३१६॥ [न म्मरति प्रमायुक्तायः सामायिक कदा तु कर्तव्यम्। मृतमकृतं या तस्य कृतमपिविफलंतकं ज्ञेयम् ॥३१६॥] न स्मरति प्रमादयुक्तः सन् यः सामायिक कदा तु कर्तव्यं कोऽस्य काल इति कृतमकृतं या न स्मरति, तस्येत्यभूतस्य कृत- ·१७२ सटीकश्रावकमज्ञस्याख्यमकरणं । मपि सद् विफलं तत् ज्ञेयं स्मृतिमूलत्याद्धर्मानुष्ठानस्य, तदभाव तदभावात् ।। व्याख्यातं स्मृत्यकरणमधुनानवस्थितकरणमाह काऊण तक्खणं चिय पारेइ करेइ वा जहिन्छाए। अणवद्वियसामइयं अणायराओ न सुद्धं ॥३१७॥ [कृत्वा तत्क्षणमेव पारयति करोति या यहच्छया। अनवस्थितसामायिक अनादरान तच्छुद्धम् ॥३१॥] कृत्या तत्क्षणमेय करणानन्तरमेव पारयति, फरोति था यह- छया यथाकथंचिदेवमनवस्थितं सामायिकमनादरादबहुमानान- तच्छुद्धं भवति न निरवद्यमिति ॥५॥ उक्तं मातिचारं प्रथमं शिक्षापदमधुना दितीयमार दिसिक्यगहियस्स दिसापरिमाणस्सेह पददिणं जंतु। परिमाणकरणमेयं वीयं सिक्खाययं भपियं ॥३१॥ [दिन्ननगृहीनस्य दिग्परिमाणभ्य इह प्रतिदिनं यदेय । परिमाणकरणमेतद् द्वितीय शिक्षापदं भणितम् १८ दिग्नतं पाटिलपितस्वरूप तद्दीनप दिवपरिमाणस्य योज. नातादेदीयंकालिकस्य इहलोक प्रतिदिनं यदेव परिमाणकरण- मैठायंदेव गन्तव्यं न परत इत्येतद्वितीय शिक्षापदं भणिमिद प्रवचन इति प्रतिदियमग्रहणं प्रतिमहरायपसक्षण प्रतिमहरं प्रति.

·। सटीकमारकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । १७३ देसावगासियं नाम सप्पविसनायोऽपमायाओ। आसयसुद्धीद्र हियं पालेयचं पयतेणं ॥ ३१९॥ [ देशायकासिकं नाम सर्पविपज्ञानात् अप्रमादात् । आशयशुद्धा हितं पालयितव्यं प्रयत्नेन ॥ ३१॥] दिग्मतगृहीतदिवपरिमाणेकदेशो देशम्तस्मिन्नयकाशो गमना. दिघेष्टास्थानं तेन नियुसं देशायकाशिकमिति । नामेति मंसा । एतच सर्पविषज्ञातात् सर्पोदाहरणेन यिपोदाहरणेन च । जहा स. प्परस पुवं पारस जोययाणि विसओ आसी दिट्टीए परछा विजा. पाइएण गोसारंण जोयणे ठविभो एवं सायगो दिमिपयादिगार पहुयं अवरग्शिायाइओ पच्छा देसायगासिएणत पि ओसारद, अ. हवा विसदितो अगएण एगाए अगुलीए टवियं एवं विभासा॥ एपमप्रमादात्मतिदिनादिपरिमाणकरणे अप्रमादतथा पाहाय. शुद्धिः चिपमल्यं, ततो हितमिदमिति पालयितयं भयरनेनेति। इदमपि पातिपाररहितमनुपालनीयमिति । अतस्तानाह पजिज्जा आणयणप्पओगपेसप्पओगयं घेय । सहाणुरूपपायं तह पहिया पुग्गलफ्सेपं ॥ ३२० ॥ [पर्जपेत् आनपनमयोग प्रेप्पमपोगं चैप । शब्दानुपात रूपानुपात तथा पहिःपुद्गलक्षेपम् ॥१९॥] प्रतिपनदेशायकाशिका सन् पर्जयेत् निभानपनप्रयोग मेय. ' ·१७४ सटीकनावकमज्ञप्त्याख्यमकरणं । योगं चैव शब्दानुपातं रूपानुपातं च तथा वहिर्वा पुद्गलक्षेपं वर्जयेदि- ति पदघटना। भावार्थस्तु इह विशिष्टावधिके भूदेशाभिग्रहे परतः स्वयं गमनायोगाद्योऽन्यः सचित्तादिद्रव्यानयने प्रयुज्यते, मंद- शकमदानादिना "स्वयेदमानेयम्" इति अयमानयनप्रयोगः ।। तथा प्रेप्यप्रयोगः बलाद्विनियोग्य: प्रेप्यस्तस्य प्रयोगो, यथाभि- गृहीतप्रविचारदेशब्यतिक्रमभयात् त्वयावश्यमेव गत्वा मम ग- वाद्यानेयमिदं या तत्र कर्तव्यमेव" एवंभूतः।२ । तथा शब्दा- नुपातः स्वगृहत्तिप्राकारादिव्यवच्छिन्नभूप्रदेशाभिमहे बहिः प्रयोजनोत्पत्ती, तत्र स्वयंगमनायोगादृत्तिप्राकारमत्यासमवर्ति- नो बुद्धिपूर्वकमन्युक्तासितादिकशब्दकरणेन समपसितकान्यो- घयतः शब्दानुपातनमुच्चारणं ताहग्येन परकीयश्यणयिय. रमनुपतत्यमायिति । ३ । तथा रूपानुपातो गृहीतदेशा- दक्षिः प्रयोजनमाये शब्दमनुचारयत एर परेषां गमी- पानयनाय स्वदारीररूपमदर्शनं रूपानुपातः । ४१ तथा यहिः पुनलोपोऽभिगृहीतदेसादहिः प्रयोजनभाये परेषां प्रयोधनाय देवादिक्षेपः पुद्गलप्रक्षेप इति भावना ५६ देशायकाशिकमेतदर्थम- मियनं मा भूहिर्गमनागमनादिव्यापारमनितः प्राण्युपमर्द पति मध स्वयं कृतोयन या कारितः इति न कश्चित्कले विशेषः भन्युन गुगः वयं गमन ईयरियविशुः परस्य पुनरनिपुणगा. rianta ·१७५ सटीकनाधकमज्ञस्याख्यप्रकरणं। व्याख्यातं सातिचारं द्वितीयंशिक्षापदमधुना तृतीपमुच्यते आहारपोसहो खलु सरीरसफारपोसहो चेव.। भद्यावारेसु य तइयं सिक्खापयं नाम ॥ ३२१ ।। [भाहारपीपधः खलु शरीरसत्कारपोपधश्चैय । ब्रह्माव्यापारयोश्च तृतीयं शिक्षापदं नाम ॥ ३२१ ॥ आहारपीपधः खलु शरीरसत्कारपोपधश्चैव ब्रह्माव्यापारयो- चेति ब्राह्मचर्यपापधो ऽव्यापारपीपयति । इह पोपधशब्दः रूढ्या पर्वसु पर्तते । पर्याणि चाप्टम्यादितिथयः पूरणात्पर्य धर्मो- पघयहेतुत्वादिति । तत्राहारः प्रतीतः तद्विपयस्तनिमित्तो वा पौ. पधः आहारपीपधः आहारादिनिवृत्तिनिमित्तं धर्मपूरणं पति- भावना । एवं शरीरसत्कारपौषधः । ब्रह्मचर्यपौपध. अत्र चरणीयं चर्य अतो यदित्यरमादधिकारात् गदमदघरयमश्चानुपसर्ग इति यत् ब्राह्म फुशलानुष्ठानं यथोकं । ब्रह्म घेदो ब्रह्म तपो ग्रल ज्ञानं घशाश्वतं । प्राप्नवत् धर्य चेति समामः शेष पूर्ववत् । तधा- व्यापारपीपधः तृतीयं शिक्षाप्रतं नामति सूचनारसूवमिति न्या. यावृतीयं शिक्षापदप्रतमिति एतदेव विशेषेणाह देसे सधे य दुहा इफिको इत्य होइ नायवो। सामाइए विभासा देसे इयरम्मि नियमेण ॥३२२॥ 1 ·[तथैव च उद्युक्तः विधिना इह पौषधे वर्जयेत् । सम्यगननुपालनं च आहारादिषु सर्वेषु॥ ३२४॥] तथैव च यथानन्तरोदितमुद्युक्तो विधिना प्रवचनोतक्रियया निःप्रकम्पेन मनसा इह पापधे पौपधविपयं वर्जयेत् किं सम्यगन- नुपालनं चेति व आहारादिपु सर्वेषु सर्वाहारादिविषयमिति गाथाक्षरार्थः। एत्थ भावणा कयपोसहो अथिरचित्तो आहारे ताव सव्वं देसं वा पत्थेइ बीयदिवसे पारणगरस वा अप्पणोट्टाए आढत्तिं करेइ कारवेइ वा इमं इमं वत्ति करेह । न वहइ सरीरसकारे सरीरमुघ- ट्रेइ दाढियाउ केसे वा रोमाइं वा सिंगाराभिप्पारण संठवेइ दाहे या सरीरं सिंचइ एवं सब्बाणि सरीरविभूसाकारणाणि परिहरइ । यंभचेरे इहलोइए वा परलोइए भोगे पत्थेइ संवाहेइ चा अहवा सद्दफरिसरसरूवगंधे या अभिलसइ कइया बंभचेरपोसहो पूरि- हिइ चझ्यामो बंभचेरेणंति।अव्यापारे सायजाणि वावारेइ कयम. कयं वा चिंतेइ एवं पंचातियारसुद्धो अणुपालेयव्योत्ति गाथा- द्वयभावार्थः। उक्तं सातिचारं तृतीयं शिक्षापदव्रतमधुनाचतुर्षमुच्यने । नायागयाण अन्नाइयाण तह चेव कप्पणिज्जाणं । देसद्धसद्धसमारकमजुयं परमभप्तीए ॥ ३२५ ॥ [न्यायागतानां अनादीनां तथा पैच कल्पनीयानाम् । देशफालश्रद्धासत्कारक्रमयुक्तं परमभत्तया॥ ३२५ ॥]

·-- । सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। १७९ न्यायागतानामिति, न्यायो द्विजक्षत्रियविशुद्राणां स्ववृत्त्य- नुघानं स्ववृत्तिश्च प्रसिद्धव प्रायो लोकहेयर्या नेशन्याये- नागतानां प्राप्तानामनेनान्यायागतानां प्रतिपेधमाह । अन्नादीनां द्रव्याणां आदिग्रहणात्पानयस्वपात्रीपधभेषजादिपरिग्रहः अनेनापि हिरण्यादिव्यवच्छेदमाह । कल्पनीयानामिति उद्गमादिदोपपरिष- जितानां अनेनाकल्पनीयानां निषेधमाह । देशकालश्रद्धा- सत्कारक्रमयुकं नानाप्रीहिकोद्रवकगुगोधूमादिनिष्पत्तिभाग्देशः, मुभिक्षदुर्भिक्षादिः कालः, विशुद्धचित्तपरिणामः श्रद्धा, अभ्यु- त्थानासनदानवंदनाद्यनुव्रजनादिः सत्कारः, पाकस्य पेयादिपरि- पाया प्रदानं क्रमः, एभिर्देशादिभिर्युकं समन्यितं, अनेनापि विपक्षव्यवच्छेदमाह । परमया प्रधानया भत्त्या इत्यनेन फलपाधी भक्तिकृतमतिशयमाहेति ॥ आयाणुग्गहयुद्धीइ संजयाणं जमित्य दाणं तु । एवं जिणेहि भणियं गिहीण सिक्खाक्यं चरिमं३२६ [आत्मानुग्रहयुद्धया संयतेभ्यः पन दानं तु । एतद् जिनः भणितं गृहिणांशिक्षापदं परमम् ॥३२६] आरमानुग्रहयुख्यान पुनर्यत्यनुग्रहयुद्धोति तथाहि आत्मपरा- नुग्रहपरा एय यतयः संयता मूलोत्तरगुणसंपन्नाः साधयस्तेभ्यो दानमिति एतजिनस्तीर्थकरणितं गृहिणः श्रापकस्य शिक्षापद- मिति शिक्षापदप्रतं घरमं अतिथिमविभागाभिधानं इह भोजनार्थ भोजनकालोपस्थाप्यतिधिरुप्यते । आत्मार्थनिष्पादिताहारस्य गृ. हिणी प्रती साधुरेवातिधिः । यत उर्फ।

·[तथैव च उगुक्तः विधिना इह पापधे यर्जयेत् ।
सम्यगननुपालनं च आहारादिपु सपु॥३२४॥]
तथैव च यथानन्तरोदितमुपुको विधिना प्रवपनोफकियया
निःप्रकम्पेन मनसा इह पौषधे पोषधविषयं यर्जयेत् किं सम्मान
नुपालनं पति क आहारादिषु सर्वेषु साहारादिविषयमिति
गायाक्षरार्थः।
एत्य भारणा फयपोमहो अथिरचितो आहार सार समं देस
पा पर पीयदियसे पारणगरस या अपणोठाए आदसि फोर
कार या मं धर्म यति फरेहान या सरीरराकारे सरगुप.
दाहियार केगे या रोमाई या शिंगाराभिप्पारण संठयादा
पा गरीरं गिंगर पर्ष गव्याणि गरीरविभूमाकारणाणि परिहार।
भी लोइए या पालोदए भोगे पाधे गंपादेश पा गया
गारिगरमायगंध या अभिलग कश्या प्रभागको पूरि.
दिपायामो भगति।भधागा मारमाणि याबाद कयम.
कर या फिर धानियारगुदी अणुपापमोति गापा.
इयभागायः।
टतं, गानिमा माग शिक्षापदमनमाना गनुपंगुरपते।
नायागयान अबाइयाण तार कारपमिला।
देगासमकारकम जुएं परमनीए ॥ ३२५ ।।
[गायागतानां मादीनां नया कल्पनापानाग ।
देनारामशारत्रमगुणः परममा ३९५

·T मोचित धर्मकाय लिपनागामियस्त गिण्हंतया नस्थि ।। सटीकधायकमज्ञायाख्यप्रकरणं। गच्छइ पच्छा सयं भुंजइ जं च फिर साहुण ण दिलं तं सावगेण न भोत्तव्यं । जइ पुण साह णस्थि ताहे देसकालवेलाए दिसालो- ओ फायचो विसुद्धभावेण पिंतियध्वं साहुणो जइ होता नाम नित्यारिओ होतो त्ति विभासा। इदमपि शिक्षापदप्रतमतिचाररहितमनुपालनीयमिति एतदाह सञ्चितनिक्खिवणयं वज्जे सचित्तपिहणयं चेव । कालाइफमदाणं परववएसं च मच्छरियं ॥ ३२७ ॥ सचित्तनिक्षेपणं पर्जयेत् सचित्तपिधान चंय । कालातिक्रमदानं परव्यपदेशं मात्सर्य च ॥ विवर्जयेत् तत्र सचित्तनिक्षेपणं सचित्तेषु प्रीह्यादिषु निक्षेपणमन्नादेरदे- यबुद्धया मातरधानतः । १। एवं सचित्तपिधानं सचित्तेन फला. दिना पिधानं स्थगनमिति समासः भावार्थः प्राग्यत् । २। फाला. तिक्रम इति कालस्यातिकमः कालातिक्रमः उचितो यो भिक्षा. कालः साधूनां तमतिक्रम्य उदय भुंफे तदा प किं तेन लधे- "नस्य उपच इणयरस अग्पो ण तीरए काउं । रान व महामतीयांनी VA आत्मन्यतिरिक्तो योऽन्यः स परतद्वपपदेश १० (पत्रिका जनपयोपयासपारणकाले भिक्षायै समुपस्थित इयतः श्रापकोऽभिधत्ते परकीयमिदमिति तीवरम किंचिद्याचितो पाभिधत्ते विधमान प्र गत्या मार्गय तथ्यमिति । ४ ।मात्मर्य- ) मारपी ·१८० सटीकश्रावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । तिथिः पर्वोत्सवाः सर्वे त्यता येन महात्मना । अतिथिं तं विजानीयाच्छेपमभ्यागतं विदुः ।। तस्य संविभागो अतिधिसंविभागः संविभागग्रहणात्पश्चात्कर्मा- दिपरिहारमाहेति । एत्थ सामायारी सावगेण पोसहं पारंतेण नियमा साधूणन- दाउँन पारेयव्वं दाङ पारेयव्वं । अन्नया पुण अनियमो दाउं पा पारेइ पारिए वा देइ त्ति तम्हा पुव्यं साहणं दाई पच्छा पारेयचं कहं जाहे देसकालो ताहे अप्पणो सरीरस्स विभू- सं काउं साहुपहिस्सयं गंतुं णिमंतेइ भिरकं गेण्हह ति। साहूणं का पडियत्ती ताहे अन्नो पडलयं अनो मुहणंतगं असो भायणं पडिलेहेइ मा अंतराइयदोसा ठवणा दोसो य भविस्सन्ति । सो जइ पढमाए पोरिसीए णिमंतेइ अस्थि णमोकारसहियाइत्ता तो गच्छइ अह नस्थि न गच्छइ तं ठवियध्वं होइ जइ घणं लगे. जा ताहे गेण्हइ संवित्तीविजद जो व उग्पाडाए पोरसीए पारेइ पारणाइत्तो अन्नो वा तस्स दिजइ सामनेणं नाए कहिए पच्चा तेण मावगेण सगं गम्मद संघाडगो पचइ एगो न यइ पट्टये साह पुरओ सावगो मग्गओ परं णेऊण आसणेण उपणिमंतिकमाइ जइ णिविट्ठो लट्टयं अहण णिविसति तहा यि विणओ पयत्तो ताहे भत्तपाणं देइ सयं श्रेय अहया भाणं धरेइ भना से देर अहब ठिमो अच्छद जहा दिनं साहुवि सायमेसं दव्यं गेहार : पच्छाकम्मररिहरणट्टा दार घंदिऊण विसजोइ विसजित्ता गणुः पर पानश प्रतिमा पर मासयता एवं ·सटीकधायकप्रशायाख्यप्रकरणं । गच्छद पणा मयं भुंजय जप फिर साहुण ण दिशं तं सायगेण न भोसयं । जइ पुण साह पत्थि ताहे देसफालचेलाए दिसालो- ओ काययो विमुखभाषण चिंतिय साहुणो जइ होता नाम नित्यारिलो होतोत्ति विभासा। पदमपि शिक्षापदप्रतमतिघाररहितमनुपालनीयमिति एतदाह सञ्चितनिक्खिवणयं वज्जे सचित्तपिहणणं चेव । कालाइफमदाणं परववएसं च मच्छरियं ॥ ३२७ ॥ सचित्तनिक्षेपणं पर्जयेत् सचित्तपिधानं च । कालरातिप्रमदानं परव्यपदेश मात्सर्य च ॥ विवर्जयेत् तत्र सचित्तनिक्षेपणं सचित्तेषु प्रीयादिपु निक्षेपणमन्नादेरदे- ययुदरा मातृस्थानतः। १ । एवं सचित्तपिधान सचित्तेन फला- दिना पिधानं स्थगनमिति ममासः भावार्थः प्राग्यत् । २। काला- तिम प्रति कालस्यातिकमा कालातिनमः उचितो यो भिक्षा. कालः साधूनां तमतिकम्य उहंध्य भुक्त तदा च किं तेन लब्धे. नापि कालातिक्रांतत्यात्तस्य उक्तं प फाले दिनरस पहेणयरम अग्यो ण तीरए काउं । तस्सेयकाले परिणामियस्स गिण्हतया नस्थि ।।। परव्यपदेश इति गात्मव्यतिरिक्तो योऽन्यः स परस्तव्यपदेश इति समासः साधोः पापधोपयासपारणकाले भिक्षायै समुपस्थि- तस्य प्रपाटमन्नादि पश्यतः श्रावकोऽभिधत्ते परकीयमिदमिति नात्मीयमतो न ददामि किंचिद्याचितो पाभिधत्ते विद्यमान एवामुकस्येदमस्ति तत्र गस्या मार्गय तयमिति । ४ ।मात्सर्य- ·सटीकनायकमनायाख्याकरणं । तिथिः पर्वोत्सवाः मर्वे त्यता येन महात्मना । अतिथि तं विजानीयाच्छेपमभ्यागतं विदुः ॥ तस्य संविभागो अतिथिसंविभागः संविभागग्रहणात्पश्चात्कमा- दिपरिहारमाहेति । एत्य सामायारी सायगेण पोसहं पारंतण नियमा साधूणन- दाई न पारेयव्वं दारं पारेयव्यं । अन्नया पुण अनियमी दाउं वा पारेइ पारिए वा देइ त्ति तम्हा पुव्वं साहणं दाई पच्छा पारेयघं कहं जाहे देसकालो ताहे अप्पणो सरीरस्स विभू- सं का साहुपडिस्सयं गंतुं णिमंतेइ भिकं गेण्हह त्ति । साहणं का पडिवत्ती ताहे अन्नो पडलयं अन्नो मुहर्णतगं अन्नो भायणं पडिलेहेइ मा अंतराइयदोसा ठवणा दोसो य भविस्सन्ति। सो जइ पढमाए पोरिसीए णिमंतेइ अत्यि णमोकारसहियाइत्ता तो गच्छइ अह नस्थि न गच्छइ तं ठवियचं होइ जइ घणं लगे- जा ताहे गेण्हइ संविकाविजइ जो व उग्धाडाए पोरसीए पारेइ पारणाइत्तो अन्नो वा तस्स दिजइ सामनेणं नाए कहिए पच्छा तेण सावगेण समं गम्मइ संघाडगो वच्चइ एगो न वहइ पट्टये साह पुरओ सावगो मग्गओ घरं णेऊण आसणेण उवणिमंतिज्जइ जइ णिविट्टो लट्टयं अह ण णिविसति तहा वि विणओ पयत्तो ताहे भत्तपाणं देइ सयं चैव अहवा भाणं धरेइ भजा से देह अहय ठिओ अच्छइ जहा दिन्नं साहुवि सायसेसं दब्बं गेलइ पच्छाकम्मपरिहरणट्टा दाउं चंदिऊण विसजेइ विसजित्ता अणु- १ एप पाठशेऽशुद्ध इव प्रतिभाति परं घटादशेष्वेतादृश एव ·- सटीकमायकमज्ञायाख्यप्रकरणं। गच्छद पच्छा सयं भुंजइ घफिर साहुण दिर्ष त सायगेण न भोत्तव्यं । जइ पुण साह पथि ताहे देमकालवेलाए दिसालो- ओ फाययो विसुद्धभावेण पिंतियव्यं माहुणो जड होता नाम नित्यारिओ होतोत्ति विभासा। इदमपि शिक्षापदधतमतिचाररहितमनुपालनीयमिति एतदाद सचिसनिक्खिवणयं चज्जे सचितपिहणयं चेव । कालाइफमदाणं परववएसं च मच्छरियं ॥ ३२७ ॥ सचित्तनिक्षेपणं पर्जयेत् सचित्तपिधानं पय । फालातिक्रमदानं परव्यपदेशं मात्सर्य च ।। पिवर्जयेत् तत्र सचित्तनिक्षेपणं सचित्तेपु श्रीवादिषु निक्षेपणमामादेरदे- ययुद्धा मातृरधानतः । १। एवं सचित्तपिधान सचिन पला- दिना पिधानं स्थगनमिति समासः भावार्थः प्राग्वत् । २ । काला तिक्रम इति कालस्यातिप्रामः कालातिक्रमः उचितो यो भिक्षा- पालः साधूनां तमतिक्रम्य उदय भुक तदा प किं तेन सन्धे नापि कालातिक्रांतत्यासस्य उम्प फाले दिनस्स पहेणयरस अग्पो ण तीरए फाउं । तस्सेयकाले परिणामियस्स गिण्हतया नधि ।।. परम्पपदेश इति आत्मन्यतिरित्तो योऽन्यः स परस्लपपदेश इति समासः साधोः पापधोपयासपारणकाले भिक्षाय मनुपस्थि- सख प्रपाटमन्नादि पश्यतः प्रापकोऽभिधत्ते परकीयमिदमिति नारमीयमतो न ददामि किंषिपाधितो पाभिपसे विद्यमान एयामुपस्पेदमस्ति तत्र गत्या मार्गय तएपमिति । ४ ।मामर्द- ।

·सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। मिति याचितः कुप्यते सदपि न ददाति परोन्नतिवैमनस्यं च मात्सर्यमिति " तेन ताबमकेण याचितेन दनं, किमहं ततो- ऽपि न्यूनः" इति मात्सर्याद्ददाति कपायकलुपितेन या चित्तेन ददतो मात्सर्यमिति । ५। उकं च सातिचारं चतुर्थ शिक्षापदग्रतं अधुनैपामणुप्रतादीनां यानि यावत्कधिकानि यानि त्वराणि तदेतदाह । इत्य उ समणोवासगधम्मे अणुव्वयगुणव्वयाई च। आवकहियाइ सिक्खावयाई पुण इतराई ति॥३२॥ [अत्र तु श्रमणोपासकधर्म अनुव्रतानि गुणवतानि च। यावत्कधिकानि शिक्षाप्रतानि पुनरित्वराणीति ३२८] अत्र पुनः श्रमणोपासकधर्म तुराब्दः पुनःशब्दार्थः स घाय- धारण अत्रय न शाक्याशुपासकधर्म तत्र सम्यक्त्याभायेग अणु. प्रवाधभावात् उपास्ले इत्युपासकः मेवा इत्यर्थः श्रमणानामु. पासकस्तस्य धर्म इति समासः अणुनतानि गुणप्रतानि धेति पया- गुनतानि प्रतिपादितस्वरूपाणि त्रीणि गुणप्रतानि उफटक्षणा- न्येव यायत्कयिकानीति सकूगृहीतानि यावनीयमपि भायनीया. नि न तु नियोगतो यारशीयमेवेति गुरयो व्याचक्षते प्रति. चातुर्मासकमपि तद्रहणं वृद्धपरंपरायाततया सामाधार्युपलप्यः शिक्षापदनतानि पुनरित्वरागि शिक्षा अभ्यामलस्याः पदानि स्या. नानि तान्येव प्रतानि शिक्षापातानि इत्यराणीति वा प्रनिधि यमानुष्य मामायिकदेशाकशिक पुनः पुनरधार्यते इति भाष ·सटीकमायकमस्याख्यमकरण। १८३ ना पीपभोपवासातिथिसंविभागौ तु प्रतिनियवदिवसानुप्ठेयी न प्रतिदियसाधरणीयायिति । प्रायकधर्म च प्रत्याख्यानभेदानां सप्तचत्वारिंशदधिकं भग- शतं भवति चित्रत्वाद्देशविरतेः, तदाह सीयालं भंगसयं गिहिपञ्चक्खाणभेयपरिमाणं । तं च विहिणा इमेणं भावयव्यं पयत्तेणं ॥ ३२९॥ [सप्तचत्वारिंगदधिकं भगशतं गृहिमत्याख्यानभेद- परिमाणं। सप पिधिना अनेन भावयितव्यं प्रयदोन ॥३२९॥] सखचत्वारिंशदधिकं शतं गृहिमत्याख्यानभेदानां परिमाण- मियत्ता तच विधिना अनेन यक्ष्यमाणेन भावयितव्यं प्रयलेनाप हितचेतोभिरिति । विधिमाह । तिवितिया तिनि दुया तिनिफिका य हुंति जोगेसु। ति दु एवं ति दु एकं ति दु एफ चेव करणाई॥३३०॥ [प्रयस्त्रिकाः त्रयो दिकाःप्रय एफकाय भवन्ति योगेपु। श्रीणि दयमेकं प्रीणि द्वयमेकं ग्रीणि इयमेकं चैव करणानि॥ ३३० ॥१ प्रयस्त्रिकाखयो द्विकात्रय एककाच भवन्ति योगेषु कायया- ग्मनोव्यापारलक्षणेषु त्रीणि द्वयमेकं ३ धैय करणानि मनोवाकाय- लक्षणानीति पदघटना । भावार्थस्तु स्थापनया निर्दिश्यत्ते सा घेयं Onc MS. of the original text adds the following *1747 पढमे लम्भइ इको सेसेसु पएमु तिय तिय तिय त्ति । दो नव तिय दो नवगा तिगुणिय सीयालभंगसयं॥ .

·--
१८४
सटीकभावमज्ञप्याल्यप्रकरण।
योमा १३
करगान
iTERRRRR
कात्र भावना न करेइन कारयेइ करतंपि असं न समझापा
मगंधापाप कारण एको भेो। याणि विगो फोहन
कारवर करंतरिम न ममणुजाण मणणं यायाप एको, मणेणं
सारण सहा यायाए फापण } पीगो मूलभेगो गोराया-
जितक्ष्यगो, ण करेइप कराये करतं पिअन रामणुगाणा
गणे, मायाप: कारणं दानी गान करेइन
कारण पण यायाए कापणं, ण करेद करतं कि गाणुजा.
पर .. कारया करतं नि नाणुजाण तहमा परमो मूल.
शाददानी पंचमी, न करेर में कारयेद मणेर्ण पायाए एको
न करा कर गाणगाण मारगेड करते गाणगा-
पापण निशिभिंगा मणेर्ण थापाए लदा AAN
मगंगवाणगय परमेय सामंति
हा अशापापाए
कायर यानि परमेय गोना, मोगुणी
महापापिटा कंगणकार मापको मदाण
विनाप्राण मणकणमानामा
मनना नीरवाया या या
नर, उशी पणं मनभर दानी मनमोनिधी, नको
म यो मा...
संगादानीमटमो भगवनकmat.

·--- viकारण चि सटीकवायफप्रशस्याख्यप्रकरण। याए एको, तहा मणेण कारण य, तहा पायाए कारण पएवं न कराये करत नाणुजाणइन सव्ये यि णय ।।दानी नयमो मण्यते न करेइ मणेणं न कारयेइ फरतं नाणुजाण । एवं पायाए वि Ironi मध्ये विनय नयमो मूलभेदः ।९। आगतगुणनेदानी प्रियते ॥ परमाणमेयं भंगाउ भवंति अउणपसासं । तीयाणागय पयगुणियं काटेण होइ इमं ॥ मीयालं भंगसयं कह फालतिएण होइ गुणणाउ। तीयरस पटिदामणं परचुप्पसरस संवरणम् ॥ पचरकाणं य तहा हो य एरसरस एस गुणणाभो। पालतिएप य भणियं जिणगणहरवायगेहिं प ॥ इति उपभगकानामाघभगस्वरूपाभिधित्मयाह । न करइ न करायेइ य करंतमनं पि नाणुजाणेइ । मपवयकायेगिफो एवं सेसा वि जाणिज्जा ॥३३१॥ [न करोनि न कारपति फुर्घन्तमन्यमपि नानुजानाति मनोयाफायः एकः एवं शेपानपि जानीयात् ॥३३१॥] न करोति स्वयं न कारयत्यन्यः पुर्यन्तमन्यमपि स्वनिमित्तं म्वयमेव नानुजानाति कधं मनोयाकार्यमनसा पाचा कायेन चे- त्येवमेको विकल्पः, एवं शेपानपि पादीन् जानीयात् यथोफान प्रागिति । अत्राह -

·१८६ सटीकायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं।
न करेईचाइतियं गिहिणो कह होइ देसविरयस्स ।
भन्नइ विसयस्स वहिं पडिसेहो अणुमईए वि॥३३२॥
[न करोति इत्यादित्रिकं गृहिणः कथं भवति देशविरतस्य।
भण्यते विपयावहिःप्रतिपेघो अनुमतेरपि ॥३३२॥]
न करोतीत्यादित्रिकं अनन्तरोक्कं गृहिणः श्रावकस्य कथं भ.
वति देशविरतस्य विरताविरतस्य सावधयोगेप्यनुमतेरव्यवच्छिन्न-
त्वात्, नैव भवतीत्यभिप्रायः, एवं चोदकाभिप्रायमाशङ्कय गुरुराह,
भण्यते तत्र प्रतिवचनं विषयावहिः प्रतिषेधोऽनुमतेरपि, यत
आगतं भाण्डाद्यपि न गृह्णातीत्यादाविति, अत्रैवं व्यवस्थिते सति
केई भणंति गिहिणो तिविहं तिविहेण नत्यिसंवरणं।
तं न जओ निदिई पनातीए विसेसेउं ॥३३३ ॥
[केचन भणन्ति गृहिणः त्रिविधं त्रिविधेन नास्ति संवरणम्
तन्न यतो निर्दिष्टं प्रज्ञप्तौ विशिष्य ॥ ३३३ ॥]
केचनाहन्मतानुसारिण एवापरिणतसिद्धान्ता भणन्ति, किं
गृहिणः त्रिविधं न करोतीत्यादि त्रिविधेन मनसेत्यादिना नास्ति
संवरणं न विद्यते प्रत्याख्यानं तन्न तदेतदयुकं, किमिति यतो
निर्दिष्टं प्रज्ञप्ती भगवत्यां विशेषः (विशिष्य!) अविपये “तिविहं
पि" इत्यादिनेत्याह
ता कह निग्जुतीए णुमतिनिसेहु निसे सविसयम्मि।
सामने वानन्य उ तिविहं तिविहेण को दोसो॥३३४॥

·Han सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण । [तत्कथं नियुक्ती अनुमतिनिपेघ इति स स्वयिपये। सामान्पे या अन्यत्र तु निविघं निषिधेन को दोपः३३४] यपेयं तत्कथं नियुको प्रत्याख्यानसंशितायां अनुमतिनिषेध इति "दुविहं तिविहेण पढमउ" इत्यादिवधनेन । अत्रोच्यते । स स्वविपये यत्रानुमतिरस्ति तत्र तनिषेधः सामान्ये या प्रत्याख्याने स इति, अन्यत्र तु विशेपे स्वयंभूरमणजलधिमत्स्यादी विविध त्रिविधेन कुर्वतः को दोपो, न फश्चिदिति । परिहारान्तरमाह पुताइसंतइनिमित्तमितमेगारसिं पवनस्स । पति केइ गिहिणो दिकाभिमुहस्सतिविहं पि ३३५ [पुप्रादिसन्ततिनिमित्तमानम् एकादशी प्रपनस्य । जल्पन्ति केचन गृहिणो दीक्षाभिमुखस्प निषिधमपि ३५ पुत्रादिसन्ततिनिमित्तमात्रं प्रवजितोऽस्य पितेत्येयं विज्ञाय परिभवन्ति केचन तत्सुतं अपग्रजिते तु न एतापन्निवाहोभिरसी मानुपीभवत्येवेति तत अर्घ गुणमुपलभ्य एतसिमिचं प्रविप्र- जिपुरपि कश्चित्पर्यन्तयतिनीमुपासकप्रतिमा प्रतिपयत इति तदाह एकादशी प्रपनस्य श्रवणभूताभिधानामुपासकप्रतिमामाश्रितस्य जल्पन्ति केपन गृहिणो दीक्षाभिमुसस्य त्रिविधमपि प्रत्या. ख्यानमिति आह कहं पुण मणसा करणं फारापणं अणुमई य । जह यइतणुजोगेहिं करणाई तह भये मणसा ॥३३६॥ [आह कथं पुनर्मनसा फरणं कारणं अनुमतिम । ययापारानुपोगाभ्यांफरणादपा तथा भवेत्मनसा१६] ·सटीकश्रावकमज्ञाय.nnn. मथ्यते विलोब्यते येन तत्तथा न केवलमपायनिवन्धनकदर्थन- मेव किन्तु कल्याणकारणोपकारि चेत्याह सम्यग्दर्शनविशुद्धिहे- तु च सम्यगविपरीतं तत्त्वार्थश्रद्धानलक्षणं दर्शनं सम्यग्दर्शनं मोक्षादिसोपानं तद्विशुद्धिकरणं च किं तचैत्यवन्दनादि आदि- शब्दात्पूजादिपरिग्रहः विधिना सूत्रोकेन प्रज्ञप्तं प्ररूपितं वीतरा. गैरर्हन्दिः स्थाने शुभाध्यवसायप्रवृत्तेरेतञ्च चैत्यगृहे सति भव- तीति गाधार्थः उकाश्चैत्यगृहगुणाः सांप्रतं समानधार्मिकगुणानाह साहम्मियधिरकरणं वच्छल्ले सासणस्स सारो ति। मग्गसहायतणओ तहा अणासो य धम्माओ ३४२ [साधर्मिकस्थिरीकरणं वात्सल्ये शासनस्य सार इति । मार्गसहायत्यात्तथा अनाशश्च धर्मात् ॥ ३४२॥] समानधार्मिकस्थिरीकरणमिति यदि कश्चित्कथंचिद्धर्मात् प्रच्य- यते ततस्तं स्थिरीकरोति महांश्चायं गुणः तथा वात्सल्ये क्रिय माणे शासनस्य सार इति सार आसेवितो भवति उकं च "जिण- सासणस्स सारो" इत्यादि सति चतस्मिन् वात्सल्यमिति तथा तेन तेनोपबृंहणादिना प्रकारेण सम्यग्दर्शनादिलक्षणमार्गसहायत्वाद- नाशश्च भवति कुतो धर्मात्तत एवेति गाथार्थः एक्काः समानधार्मिकगुणाः सांप्रतं तत्र निवसतो विधिरच्यते तत्रापि च प्रायो भावसुप्ताः प्राप्यापि जिनमतं गाई- स्थमनुपालयन्स्यतो १भसार भवति . . F ·सटीफनायकममायाख्यमकरणं । १९१ नपकारेण वियोहो अणुसरणं सावओ पयाईमि । जोगो चिइवंदणमो पशखाणं च विहिपुन्वं ३४३ [नपकारेण विपोधः अनुस्मरणं आपका यतादौ । योगः पत्यपन्दनं प्रत्याख्यानं च विधिपूर्वकम् ॥३४॥] नमस्कारेण वियोध इति सुप्तोत्थितेन नमस्कारः पठितव्यः सथानुस्मरणं कर्तव्यं श्रावकोऽहमिति प्रतादौ विषये ततो योगः कायिकादिः चैत्यपन्दनमिति प्रयान चैत्यवन्दनं कर्तव्यं ततो गुर्यादीनभियन्ध मत्याख्यानं च विधिपूर्वकं सम्यगाकार- शुद्धं प्रायमिति । गोसे सयमेव इमं काउं तो चेझ्याण पूयाई । साहुसगासे कुज्जा पञ्चक्खाणं अहागहियं ॥३४४॥ [मत्युपसि खपमेय इदं कृत्वा तप्तः चैत्यानां पूजादीनि । साधुसफाशे कुर्यात्मत्याख्यानं यथागृहीतम् ॥३४४॥] गोसे प्रत्युपसि स्वयमेवेदं कृत्या गृहादी ततश्चैत्यानां पूजादी- नि संमार्जनोपलेपपुष्पधूपादिसंपादनादि कुर्यात्ततः साधुसकाशे पुर्यात्किं प्रत्याख्यानं यथागृहीतमिति अत्र फेचिदनधिगतसम्यगागमा मुवत इति चोदकमुखेन तदभिप्रायमाह पूयाए कायवहो पडिकुछो सो अ नेव पुजाणं । उवगारिणि ति तो सा नो कायव्य ति चोएइ ३४५ [पूजायां फायवधः, प्रतिकृष्टः स च, नैव पूज्यानां । उपफारिणी इति तत् सान फर्तव्याइति पोदयति३४५] ·१९२ सटीकता पूजायां भगवतोऽपिशील क्रियमाणायां कापरयो मपनि थि. व्याशुपमर्दमन्तरेण तदनुपपत्तेः, प्रतिकुष्टः स नकायवधः “मचे जीया न ईनले"त्यादि वचनात् किं पनप पुग्यानामहतां तत्र- त्यानां या उपकारिणी पूजा अर्हतां कृतकृत्यत्वात् तचंत्यानाम- चेतनत्वात् इतिशब्दो यम्मादर्थे यस्मादेवं ततस्मादेव पूजा न कर्तव्येति चोदक इति अवाह आह गुरू पूयाए कायरहो होद जद विहुँ जिणाणं। तह वि नई कायव्वा परिणामविसुद्धिहेजओ ३४६ [आह गुरु: पूजायां कायययः भवत्येव यद्यपि जिनानाम् - तथापि सा कर्तव्या परिणामविशुद्धिहेतुत्वात् ३४६ ] आद गुरुरित्युक्तयानाचार्यः पूजायां क्रियमाणायां कायवधः पृथिव्याशुपमर्दो यद्यपि भवत्येव जिनानां रागादिजेवणामित्यनेन तस्याः सम्यग्विपयमाह । तथाप्यसो पूजा कर्तव्यव मविशुद्धिहेतुत्वादिति न चायं हेतुरसिद्ध इति परिहरति भणियं च कूवनायं दव्वत्यवगोयरं इहं सुते । निययारंभपवता जं च गिही तेण कायव्या॥३४७॥ [भणितं च कूपज्ञातं द्रव्यस्तवगोचरं इह सूत्रे । नियतारम्भप्रवृत्ता यच्च गृहिणः तेन कर्तव्या ॥३४॥] भणितं च प्रतिपादितं च कूपज्ञातं क्षोदाहरणं किं विषयमि- त्याह द्रव्यस्तवगोचरं द्रव्यस्तवविषयं इह सूत्रे जिनागमे "दव्य- । उत्रिणाम्। कुतः परिणा।

·सटीफनायकमज्ञायाख्यप्रकरणं। १९३
स्थए फूयदिहतो" इति पपनात्, तूडपनोदार्थ फूपपननेऽधि-
कतरपिपासाश्रमादिसंभवेऽप्युभयति तत एव कापिच्छिरा यदु.
दकाच्छेपकालमपि तूडायपगम इति एवं द्रव्यस्तयप्रवृत्ती सत्यपि
पृधिव्याशुपमर्दे पृश्यत्याद्भगवत उपायत्वात्तत्पूजाकरणरर अखा.
पतः समुपजायते तथाविधः शुभः परिणामो यतोऽशेषकर्मक्षपण.
मपीति । उपपत्त्यन्तरमाह । नियतारम्भप्रश्ता यच गृहिण इत्य.
नपरतमेव प्रायस्तेषु तेषु परलोकप्रतिकूलेप्पारम्भेषु प्रवृत्तिदर्शनात
तेन फर्तव्या पूजा काययधेऽपि उपयदुपकारसम्भयात् सायन्ती
येलामधिकतराधिकरणाभावादिति। यदुकं न प पूण्यानामुपका.
रिणीत्येतस्परिजिहीर्षयाह।
उपगाराभावंमि यि पुजाणं पूगगस्स उपगारो।
मंताइसरणजलणाइसेपणे महतहह पि ॥ ३४४ ।।
[उपकाराभापेऽपि पूज्यानां पूजफस्य उपकारः।
मंगादिस्मरणश्यलनादिसपने पधा तहापि ॥४८॥]
उपन्यायादुपकाराभायेऽपि पृश्यानामईदादीनां पूजा
पूजाफर्नुरुपकारः । स्टान्तमाह । मन्त्रादिस्मरणग्यटनादिसरने
यधेति तपाहि मम्मे स्मर्यमाणे न कधित्तलोपनारोग्य प
स्मर्तुर्भयस्येयं ग्यलने सेप्यमाने न कधितस्योपकारोऽय प तरमे-
पकरय भपति शीतापनोदादिदर्शनात् आदिसमाधिन्तामण्या-
दिपरिमहा सहापीति पाप्याहदादीनां नोपकारः तथापि पूजा-
स्व गुभाध्ययसायादिर्भपति सथोपटारितिनि।

·१९४ सटीकश्रावकप्रज्ञात्याख्यप्रकरणं । देहाइनिमितं पि हु जे कायवहंमि तह पयदृति । जिणपूयाकायवहमि तेसिं पडिसेहणं मोहो ॥३४९॥ [देहादिनिमित्तमपि ये खलु कायवधे तथा प्रवर्तन्ते । जिनपूजाकायवधे तेषां प्रतिपेधनं मोहः ॥ ३४९ ॥] देहादिनिमित्तमप्यसारशरीरहेतोरपीत्यर्थः ये कायवधे पृ. थिव्याधुपमर्दे तथा प्रवर्तते तथेति झटिति कृत्वा जिनपूजाकायवधे तेपां प्रतिपेधनं मोहो अज्ञानं न हि ततो भगवत्पूजा न शोभने. ति निगमयन्नाह । सुत्तभणिएण विहिणा गिहिणा निधाणमिच्छमाणेण। लोगुतमाण पूया निच्चं चिय होइ कायद्या ॥३५०॥ [सूत्रभणितेन विधिना गृहिणा निर्वाणमिच्छता। लोकोत्तमानां पूजा नित्यमेव भवति कर्तव्या ॥३५०॥] सूत्रभणितेनागमोन विधिना यतनालक्षणेन गृहिणा श्राव. केन निर्याणमिच्छता मोक्षमभिलपता लोकोत्तमानामर्हदादीनां पूजा अभ्यर्धनादिरूपा नित्यमेव भवति कर्तव्या ततश्च न युषः प्रतिपेध इति । अयसितमानुपद्गिकं सांप्रतं यदुकं साधुसकाशे फुर्यात्प्रत्या. ख्यानं यधागृहीतमित्यत्र तत्करणे गुणमा गुरुसक्खिओ उ धम्मो संपुन्नविही कयाइ य विसेसो तित्यपराणय आगासाटुसमीपंमियोसिरउ॥३५॥ समी ·। सटीकनायकमायाख्यप्रकरणं। [गुरुमाक्षिक एवं धर्मः संपूर्णयिधिः कदाचिप विशेषः सीकराणां च आजा साधुसमीपे व्युत्यजतः।।३५१॥] गुरुसाक्षिक एवं धर्म इत्यतः स्वयं गृहीतमपि तत्सकाशे प्रा. समिति तथा संपूर्णविधिरित्यमेव भवतीत्यभिप्रायः कदाचिच विशेषः प्रागप्रत्याख्यातमपि किंचित्साधुसकाशे संवेगे प्रत्याख्या- तीति तीर्थकराणां चाज्ञा संपादिता भवतीत्येते गुणाः साधुसमीपे घ्युरएजतः प्रत्याख्यानं पुर्यत इति सामाचारीशेपमाह सुणिजण तओधम्म अहाविहारंच पुच्छिउमिसीणं। फाऊण य करणिज्जं भावम्मि तहा ससतीए॥३५२॥ [श्रुत्वा ततो धर्म यथापिहारं च दृष्ट्वा प्रापीणाम् । गृरवा च करणीयं भाये तथा स्वशतया ॥ ३५२॥] श्रुत्वा ततो धर्म क्षान्त्यादिलक्षणं साधुसफाशे इति गम्यते यथाविहारं च तथाविधचेष्टारूपं पृष्ट्वा ऋषीणां संबन्धिनं, कृत्या घ करणीय ऋषीणामेय संबन्धि भाव इत्यस्तितायां कर- णीयस्य स्वशत्या स्व विभवाचौचित्येनेति । ततो अणिदियं खलु काजण जहोचियं अणुहाणं । भुषण जहा विहिणा पञ्चक्खाणं च फाऊण॥३५३॥ [प्ततः अनिचं ग्वलु कृत्वा यथोचितमनुष्ठानम्। क्षुफ्त्वा यथाविधिना प्रत्याख्यानं च कृत्वा ।। ३५३॥] ततस्तदनन्तरमनिन्धं 3 इहलोकपरलोकानिन्धमेय कृत्वा ययोधितमनुष्टानं यथा पाणिग्यादि तथा भुक्त्वा यथाविधिना ·सटीकभावकमज्ञप्याख्यप्रकरणं । देहाइनिमितं पि हु जे कायवहंमि तह पयति । जिणपूयाकायवहंमि तेसिं पडिसेहणं मोहो ॥३४॥ [ देहादिनिमित्तमपि ये खलु कायवधे तथा प्रवर्तन्ते। जिनपूजाकायवघे तेषां प्रतिपेधनं मोहः ॥ ३४९ ॥] देहादिनिमित्तमप्यसारशरीरहेतोरपीत्यर्थः ये कायवधे पृ. थिव्याद्युपमर्द तथा प्रवर्तते तथेति झटिति कृत्वा जिनपूजाकायवधे तेपां प्रतिपेधनं मोहो अज्ञानं न हि ततो भगवत्पूजा न शोभने- ति निगमयन्नाह । सुत्तभणिएण विहिणा गिहिणा निवाणमिच्छमाणेण। लोगुतमाण पूया निचं चिय होइ कायद्या ॥३५०॥ [सूत्रभणितेन विधिना गृहिणा निर्वाणमिच्छता । लोकोत्तमानां पूजा नित्यमेव भवति कर्तव्या ॥३५०॥] सूत्रभणितेनागमोक्न विधिना यतनालक्षणेन गृहिणा नाय. केन निर्वाणमिच्छता मोक्षमभिलपता लोकोत्तमानामईदादीनां पूजा अभ्यर्थनादिरूपा नित्यमेव भवति कर्तव्या ततश्च न युक्तः प्रतिपेध इति । आयसितमानुपद्दिकं सांप्रतं यदुर्फ साधुसकाशे पुर्यात्प्रत्या ख्यानं यथागृहीतमित्यन्न तत्करणे गुणमाह गुरुसक्सिओ उ धम्मो संपुनयिही कयाइ य यिसेसो। तित्थयराण य आणासाहुसमीयंमि योसिर॥३५१॥ १परीगर्थमरि ·। सटीकभावकमज्ञप्याख्यमकरणं। [गुरुसाक्षिक एय धर्मः संपूर्णविधिः कदाचिघ विशेषः तीर्थफराणां च आज्ञा साधुसमीपे व्युत्सृजतः।।३५१॥] गुरुसाक्षिक एव धर्म इत्यतः स्वयं गृहीतमपि तत्सकाशे मा. एमिति तथा संपूर्णविधिरित्यमेव भवतीत्यभिप्रायः कदाचिच विशेषः प्रागप्रत्याख्यातमपि किंचित्साधुसका संवेगे प्रत्याख्या- तीति तीर्धकराणां चाज्ञा संपादिता भयतीत्येते गुणाः साधुममीपे व्युत्सृजतः प्रत्याख्यान पुर्यत इति सामाघारीशेपमाह सुणिऊण तओ धम्मं अहाविहारं च पुच्छिउमिसीणं। काऊण य करणिज्जं भापम्मितहा सससीए॥३५२॥ [शुस्या ततो धर्म यथापिहारं च दृष्ट्वा पापीणाम् । परवा च करणीयं भाये तथा सशसया ॥ ३५२ ।।] श्रुत्या ततो धर्म क्षान्त्यादिलक्षणं साधुमफाशे इति गम्यते यथाविहारं घ तथाविधचेष्टारूपं पृष्ट्वा ऋषीणां संबन्धिनं, कृरया प फरणीय ऋषीणामेय संवन्धि भाप इत्यस्तितायां कर- णीयस्य स्वशतया स्पयिभयाचीपित्येनेति । तत्तो अणिदियं खलु काऊण जहोचिर्य अणुहाणं । भुषण जहा विहिणा पशखाणं च काऊण॥३५३॥ [प्तत: अनि बल पुत्वा पयोपित्तमनुष्ठानम् । मुक्त्वा पथापिधिना मस्यास्पानं च यत्वा ।। ३५३॥] सतस्तदनन्तरमनिन्वं खलु इहलोकपरलोकानिन्पमेय वृत्वा यथोपितमनुष्ठान यथा पाणिग्यादि तथा भुस्त्या यथाविधिना ·१९४ सटीकश्रावकज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । देहाइनिमितं पि हु जे कायवहंमि तह पयर्टेति । जिणपूयाकायवहमि सिं पडिसेहणं मोहो ॥३४९॥ [देहादिनिमित्तमपि ये खलु कायवधे तथा प्रवर्तन्ते। जिनपूजाकायवधे तेपां प्रतिपेधनं मोहः ॥ ३४९ ॥ देहादिनिमित्तमप्यसारशरीरहेतोरपीत्यर्थः ये कायवधे पृ. थिव्याधुपमर्दे तथा प्रवर्तते तथेति झटिति कृत्वा जिनपूजाकायवधे तेपां प्रतिपेधनं मोहो अज्ञानं न हि ततो भगवत्पूजा न शोभने- ति निगमयन्नाह । सुतभणिएण विहिणा गिहिणा निवाणमिच्छमाणेण। लोगुतमाण पूया निच्चं चिय होइ कायद्या ॥३५०॥ [सूत्रभणितेन विधिना गृहिणा निर्वाणमिच्छता। लोकोत्तमानां पूजा नित्यमेव भवति कर्तव्या ॥३५०॥ ] सूत्रभणितेनागमोक्तेन विधिना यतनालक्षणेन गृहिणा नाव. फेन निर्वाणमिच्छता मोक्षमभिलपता लोकोत्तमानामर्हदादीनां पूजा अभ्यर्थनादिरूपा नित्यमेव भवति कर्तव्या ततश्च न युक्तः प्रतिषेध इति । अवसितमानुपन्निकं सांप्रतं यदुकं साधुराकाशे पुर्यात्प्रत्या. ख्यानं यथागद्दीतमित्यत्र तत्करणे गुणमाह गुरुसक्खिओ उ धम्मो संपुन्नविही कयाइ म । तित्यपराण य आणासाहुसमामि योसिरउ॥ परीराम न ·सटीकनायकमज्ञप्याख्यप्रकरण। भूतेषु माणिपु जंगमत्वं द्वीन्द्रियादित्वं तेष्वपि पञ्चेन्द्रियत्वमु. स्कृष्ट प्रधानं तेप्यपि पथेन्द्रियेषु मानुपत्यमुत्कृष्टमिति यतते मनु- जत्वे आर्यो देश उत्कृष्ट इति देसे कुलं पहाणं कुले पहाणे य जाइ उफोसा । तीइवि रूवसमिद्धी रूवे य वलं पहाणयरं ॥३५७॥ [ देशे फुलं प्रधानं कुले प्रधाने च जातिरुत्कृष्टा। तस्यामपि रूपसमृद्धिः रूपे च पलं प्रधानतरम् ॥३५७॥] दो आर्ये पुलं प्रधानं उपादि, फुले प्रधाने च जातिरुत्कृष्टा मातृसमुत्था तस्यामपि जाती रूपसमृद्धिकृष्टा सकलाङ्गानिष्प- त्तिरित्यर्धः रूपे च सति पलं प्रधानतरं सामर्थ्यमिति होइ पले वि य जीयं जीए वि पहाणयं तु विन्नाणं । विनाणे सम्मतं सम्मो सीलसंपत्ती ॥३५॥ भवति बलेऽपि च जीवितं प्रधानतरमिति योगः, जीवितेऽपि व प्रधानतरं विज्ञानं विज्ञाने सम्यक्त्वं क्रिया पूर्ववत् सम्यक्त्वे शीटसंमाप्तिः प्रधानतरेति सीले खाइयभावो खाइयभावे य केवलं नाणं । केवलिए पडिपुन्ने पत्ते परमकरे मुक्खो ॥ ३५९ ॥ शीले क्षायिकभावः प्रधानः क्षायिकभावे च केयलझानं, पति- पक्षयोजना सर्वत्र कार्येति कपल्ये प्रतिपूर्णे प्राप्ते परमाक्षरे मोक्ष इति।

·सटीकभावकमज्ञायाख्यप्रकरणं । देहाइनिमितं पि हु जे कायवहमि तह पयस॒ति । जिणपूयाकायवहमि तेसि पडिसेहणं मोहो ॥३४९॥ [ देहादिनिमित्तमपि ये खलु कायवधे तथा प्रवर्तन्ते। जिनपूजाकायवघे तेषां प्रतिपेधनं मोहः ॥ ३४९ ॥] देहादिनिमित्तमप्यसारशरीरहेतोरपीत्यर्थः ये कायवधे पृ. थिव्याद्युपमर्दे तथा प्रवर्तते तथेति झटिति कृत्वा जिनपूजाकायवधे तेपी प्रतिपेधनं मोहो अज्ञानं न हि ततो भगवत्पूजा न शोभने- ति निगमयन्नाह । सुत्तभणिएण विहिणा गिहिणा निधाणमिच्छमाणेण। लोगुतमाण पूया निच्चं चिय होइ कायद्या ॥३५०॥ [ सूत्रभणितेन विधिना गृहिणा निर्वाणमिच्छता । लोकोत्तमानां पूजा नित्यमेव भवति कर्नव्या ॥३५०॥ ] सूत्रभणितेनागमोकेन विधिना यतनालक्षणेन गृहिणा नाय. फेन निर्वाणमिच्छता मोक्षमभिलपता लोकोत्तमानामईदादीनां पूजा अभ्यर्धनादिरूपा नित्यमेव भयति कर्तव्या ततश्च न युक्तः प्रतिषेध इति । एं अपसितमानुषङ्गिक सांप्रतं यदुकं साधुसकाशे पुर्यात्प्रत्या यानं यथागृहीतमित्यत्र तस्करणे गुणमाह गुरुसक्खिओ उ धम्मो संपुनविही कयाइ य विसेसो। तित्थयराण य आणासाहुसमीयंमि वोसिर॥३५१॥ गरीराम ·- । सटीकश्नावकमज्ञायाख्यमकरणं। १९५ [गुरुसाक्षिक एव धर्मः संपूर्णविधिः कदाचिघ विशेषः तीर्घकराणां प आज्ञा साधुसमीपे व्युत्सृजतः॥३५१॥] गुरुसाक्षिक एव धर्म इत्यतः स्वयं गृहीतमपि तत्सकाशे प्रा. घमिति तथा संपूर्णविधिरित्यमेव भवतीत्यभिप्रायः कदाचिच विशेषः प्रागप्रत्याख्यातमपि किंचित्साधुसकाशे संवेगे प्रत्याख्या- तीति तीर्थकराणां पाशा संपादिता भवतीत्येते गुणाः साधुसमीपे व्युरस्जतः प्रत्याख्यानं कुर्वत इति सामाचारीशेपमाह सुणिऊण तओधम्म अहाविहारंच पुच्छिउमिसीणं। काऊण य करणि भावम्मि तहा ससतीए॥३५२॥ [श्रुत्वा ततो धर्म यथाविहारं च पृष्ट्वा ऋषीणाम् । गृत्वा च फरणीयं भाये तथा स्वशत्तया ॥ ३५२॥] श्रुत्वा ततो धर्म क्षान्त्यादिलक्षणं साधुसकाशे इति गम्यते यथाविहारं च तथाविधचेष्टारूपं पृष्टा ऋषीणां संवन्धिनं, कृरया च फरणीयं ऋषीणामेव संवन्धि भाव इत्यस्तितायां कर- णीयस्य स्वशतया स्वविभवाद्यौचित्येनेति । वे ततो अणिंदियं खलु काऊण जहोचियं अणुडाणं भुतूण जहा विहिणा पचखाणं च काजण॥३५ [सतः अनिंद्यं खलु कृत्वा यथोचितमनुष्ठानम् । ९॥ भुक्त्वा यथाविधिना प्रत्याख्यानं च कृत ततस्तदनन्तरमनिन्, खलु इहलोकपरलोका घि कृतरे यथोचितमनुष्ठान यथा पाणिग्यादि तथा भुक्र, यथापि ३॥]

·सटीकश्रावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । देहाइनिमितं पि हु जे कायवहंमि तह पयट्ठति । जिणपूयाकायवहंमि तेसिं पडिसेहणं मोहो ॥३४९॥ [देहादिनिमित्तमपि ये खलु कायवघे तथा प्रवर्तन्ते। जिनपूजाकायवधे तेपां प्रतिपेधनं मोहः ।। ३४९॥] देहादिनिमित्तमप्यसारशरीरहेतोरपीत्यर्थः ये कायवधे पृ. थिव्याधुपमर्दे तथा प्रवर्तते तथेति झटिति कृत्वा जिनपूजाकायवधे तेषां प्रतिपेधनं मोहो अज्ञानं न हि ततो भगवत्पूजा न शोभने. ति निगमयन्नाह । सुतभणिएण विहिणा गिहिणा निवाणमिच्छमाणेण। लोगुतमाण पूया निच्चं चिय होइ कायवा ॥३५०॥ [ सूत्रभणितेन विधिना गृहिणा निर्वाणमिच्छता। लोकोत्तमानां पूजा नित्यमेव भवति कर्तव्या ॥३५०॥] सूत्रभणितेनागमोक्तेन विधिना यतनालक्षणेन गृहिणा श्राव- केन निर्वाणमिच्छता मोक्षमभिलपता लोकोत्तमानामर्हदादीनां पूजा अभ्यर्थनादिरूपा नित्यमेव भवति कर्तव्या ततश्च न युक्तः प्रतिपेध इति । ५ अवसितमानुपनिकं सांप्रतं यदुकं साधुसकाशे फुर्यात्प्रत्या ध्यानं यथागृहीतमित्यत्र तत्करणे गुणमाह गुरुसक्खिओ उ धम्मो संपुन्नविही कयाइ य विसेसो तित्यपराण य आणासाहुसमीयंमि योसिरउ॥३५१॥ .

·Tre । सटीकभावकमज्ञायाख्यमकरणं। [गुरुसाक्षिक एवं धर्मः संपूर्णविधिः कदाधिप विशेषः तीर्थकराणां प आज्ञा साधुसमीपे घ्युत्मजतः।।३५२॥] गुरुसाक्षिक एव धर्म इत्यतः स्वयं गृहीतमपि तत्सकाशे मा. यमिति तथा संपूर्णविधिरित्यमेव भवतीत्यभिप्रायः कदाचिय विशेषः प्रागप्रत्याख्यातमपि किंचित्साधुसकाशे संवेगे प्रत्याख्या- तीति तीर्धफराणां पाज्ञा संपादिता भवतीत्येते गुणाः माधुगमीपे व्युत्जतः प्रत्याख्यान पुर्यत इति सामाघारीशेपमाह सुणिऊण तओ धम्म अहाविहारं च पुच्छिउमिसीणं। काऊण य करणि भापम्मितहा ससपीए॥३५२॥ [शुस्या ततो धर्म यथापिहारं प पृष्ट्वा भापीणाम् । परया प करणीयं भाये तथा सशसया ॥५२॥] भुत्या सतो धर्म क्षान्त्यादिलक्षणं साधुसफाशे इति गम्यते यथाविहारं प तथाविधपेटारूपं पृष्टा ऋषीणां संबन्धिनं, परया प करणीय पीणामेय संपन्धि भाय इत्यस्तिता कर नीयस्य स्वशत्या स्वयिभयापोषित्येनेति । ततो अणिदियं खलु काऊण होचियं अणुहाणं भुपूण जहा विहिणा पथसाणं च काऊण॥३५ [तप्तः अनि बाल पत्या पपोपितमनुधानम् । सुपरया पधाविधिना प्रत्यास्पानं परत सतस्तदनन्तरमनिन्य खलु इहलोकपरलोक यपोधितमनुछार्न यथा पाणिग्यादि तथा भुस .'यपा ए ·सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। अतिथिसंविभागसंपादनादिना प्रत्याख्यानं च कृत्वा तदनन्तरमेय पुनर्भोगेऽपि सन्धिसहितादीनि । सेविज तओ साहू करिज पूयं च वीयरागाणं । चिइवंदण सगिहागम पइरिकमि य नुयट्टिज्जा३५४ [सेवेत ततः साधून कुर्यात्पूजां च वीतरागाणाम् । चैत्यवन्दनं स्वगृहागमनं तथा एकान्ते त्वग्वर्तनम् ३५४ सेवेत ततः साधून पर्युपासनविधिना कुर्यात् पूजां च वीत- रागाणां स्वविभौचित्येन ततश्चैत्यवन्दनं कुर्यात् ततः स्वगृ- हागमनं तथैकान्ते तु त्वग्वर्तनं कुर्यात्स्वपेदिति कथमित्याह उस्सग्गवंभयारी परिमाणकडो उ नियमओ चेव । सरिजण वीयरागे सुतविबुद्धो विचिंतिजा ॥३५५॥ [उत्सर्गतः ब्रहमचारी कृतपरिमाणस्तु नियमादेव च । स्मृत्वा वीतरागान् सुसवियुद्धः विचिन्तयेत् ॥ ३५५॥] पूज उत्सर्गतः प्रथमकल्पेन ब्रह्मचारी आसेवनं प्रति कृतपरिमाण- प्रति नियमादेव आसेवनपरिमाणाकरणे महामोहदोपात् तथा स्मृ- वीतरागान सुप्तयियुद्धः सन् विचिन्तयेद्वक्ष्यमाणमिति ख्यान्भूएसु जंगमतं तेसु वि पंचेन्दियतमुक्कोसं । गुरु वि अ माणुसतं मणुयते आरिओ देसो॥३५६॥ जंगमरवं तेप्यपि पश्चेन्द्रियत्वमुत्कृष्टम् । च मानुपखं मनुजस्खे आर्या देशः ॥ ३५६ ॥ .

·--- सटीकनायकप्रत्याख्यप्रकरण। १९७ भूतेषु माणिपु जंगम द्वीन्द्रियादित्वं तेप्पपि पञ्चेन्द्रियत्वमु- स्कृष्टं प्रधान सेप्यपि पोन्द्रियेपु मानुषत्वमुत्कृष्टमिति यतते मनु- जत्ये आर्यो देश उत्कृष्ट इति देसे कुलं पहाणं कुले पहाणे य जाइ उफोसा । नीइवि रूपसमिद्धी रूवे य बलं पहाणपरं ॥३५७॥ [देशे फुलं प्रधानं फुले मधाने च जातिरुत्कृष्टा । तस्यामपि रूपसमृद्धिः रूपे घ पलं प्रधानतरम् ॥३५७॥] देशे आर्ये पुन्नं प्रधानं उग्रादि, फुले प्रधाने च जातिरुत्कृष्टा मातृसमुत्था तस्यामपि जाती रूपसमृद्धिस्कृष्टा सकलाहनिप्प. त्तिरित्यर्थः रूपे प सति पलं प्रधानतरं सामर्थ्यमिति होइ पले वि य जीयं जीए वि पहाणयं तु विनाणं । पिताजे सम्म सम्म सीलसंपत्ती ॥३५॥ भवति चलेऽपि च जीवितं प्रधानतरमिति योगः, जीवितेऽपि च प्रधानतरं विज्ञानं विज्ञाने सम्यक्त्वं क्रिया पूर्ववत् सम्यक्त्वे शीलसंप्राप्तिः प्रधानतरेति सीले खाइयभावो खाइयभावे य केवलं नाणं । केवलिए पडिपुन्ने पत्ते परमरकरे मुक्खो ॥ ३५९ ॥ शीले क्षायिकभावः प्रधानः क्षायिकभावे च केवलज्ञान, प्रति- पक्षयोजना सर्वत्र कार्येति फैवल्ये प्रतिपूर्णे प्राप्ते परमाक्षरे मोक्ष इति।

·सटीकश्रावकमज्ञप्याख्यप्रकरणं।
स्था कदा विहरणकाले विहरणसमये किंविशिष्टेत्याह यत्र स्थाने
सन्ति चैत्यानि बन्दयन्ति तत्र संघ चतुर्विधमपि प्रणिधानं कृत्वा
स्वयमेव चन्दत इति
पढमंतओ य पच्छा वंदंति सयं सिया ण वेल ति।
पठम चिय पणिहाणं करंति संघमि उवउता॥३६७॥
[प्रथमं ततश्च पश्चात् वन्दन्ते स्वयं स्यान्न वेला इति ।
प्रथममेय पणिधानं कुर्वन्ति संचे उपयुक्ताः ॥ ३६७ ॥]
प्रथममिति पूर्वमेव सङ्घ बन्दयन्ति ततः पच्छात्सङ्ग्यन्दनोत्तर-
कालं यंदन्ते स्वयमात्मना आत्मनिमित्तमिति स्यान्न वेलेति स्तेना-
दिभयसार्थगमनादी तत्रापि प्रथममेव वन्दने प्रणिधानं कुर्वन्ति
संघविपयमुपयुक्ताः संघ प्रत्येतद्वन्दनं संघोऽयं वन्दत इति
पच्छा कयपणिहाणा विहरंता साहूमाइ दह्ण ।
जंपति अमुगठाणे देवे वंदाविया तुन्भे ॥३६ ।।
[पश्चात् कृतप्रणिधाना विहरन्तः साध्वादीन्दृष्ट्वा ।
जल्पन्ति अमुकस्याने देवान् वंदिता यूयम् ॥ ३६८ ॥]
पश्चात्तदुत्तरकालं कृतप्रणिधानाः सन्तस्तदर्थस्य संपादितत्या-
दिहरन्तः सन्तः साध्यादीन् दृष्ट्वा साधु साध्वी श्रायकं भाविकां
वा जल्पन्ति व्यकं च भणन्ति किं अमुकस्थाने मथुरादी देवा-
.. यूयमिति
ते वि य कयंजलिउडा सद्धासंवेगपुलइयसरीरा।
अवणामिउतमंगा तं बहु मन्नति सुहझाणा ॥३६९॥

·सटीकनायकप्रत्याख्यप्रकरणं। २०१ [तेऽपि ध तालिपुटाः अदासंवेगपुलकितशरीराः। अयनामितोत्तमांगाः तद्पाहु मन्यन्ते शुभध्याना:३६९ तेऽपि प साध्यादयः कृताञ्जलिपुटा रचितकरपुटाजलयः श्रद्धासंवेगपुलफितारीराः श्रद्धामधानसंवेगतो रोमाश्रितवपुपो ऽयनामितोत्तमाझाः सन्तस्तद्वन्दनं बहु मन्यन्ते सुभध्यानाः प्रश. स्ताभ्यवसाया इत्युभयोः फलमाह तेसिं पणिहाणाओ इयरेसिं पि य सुभाउ शाणाओ। पुनं जिणेहि भणियं नो संकमउ ति ते मेरा ३७० [तेषां प्रणिधानात् इतरेपामपि प शुभाद्धयानात् । पुण्यं जिनैणितं न संक्रमतः इति अतो मर्यादा ३७० तेपामाधानां पन्दननिवेदकानां प्रणिधानात्तथाविधकुशल- वित्तादितरेषामपि प यन्धमानाना शुभध्यानातच्यणप्रवृत्त्या पुण्यं जिनर्भणितं अर्हद्रिक न प संक्रमत इति न निवेदकपुण्यं निवेद्यसंक्रमेण यतचवमतो मर्यादेयमवश्यं कार्येति । विप. र्यये दोपमाह। जे पुणऽकयपणिहाणा यंदिता नेव या निवेर्यति । पञ्चक्खमुसापाई पाया हु जिणेहिं ते भणिया ३७१ [ये पुनरकृतमणिधाना पंदित्या नैव या निवेदयन्ति। प्रत्यक्षमृपायादिनः पापा एव जिनः ते भणिताः ३७१ ये पुनरनाभोगादितो अकृतप्रणिधाना पंदित्या नैर या प. न्दित्या निवेदयन्ति अमुकस्थाने देयान्यन्दिता यूयमिति प्रत्यक्ष-

·२००
सटीकश्रावकमज्ञायाख्यमकरणं।
स्था कदा विहरणकाले विहरणसमये किंविशिष्टेत्याह यत्र स्थान
सन्ति चैत्यानि वन्दयन्ति तत्र संघ चतुर्विधमपि प्रणिधानं करवा
स्वयमेव चन्दत इति
पढमं तओ य पच्छा वंदंति सयं सिया ण वेल ति ।
पठमं चिय पणिहाणं करंति संघमि उवउता॥३६७॥
[प्रथमं ततश्च पश्चात् वन्दन्ते स्वयं स्यान्न वेला इति ।
प्रथममेय प्रणिधानं कुर्वन्ति संये उपयुक्ताः ॥ ३६७ ॥]
प्रथममिति पूर्वमेव सङ्घ चन्दयन्ति ततः पच्छात्सलवन्दनोत्तर.
कालं वंदन्ते स्वयमात्मना आत्मनिमित्तमिति स्यान्न वेलेति स्तेना-
दिभयसार्थगमनादौ तत्रापि प्रथममेय वन्दने प्रणिधानं कुर्वन्ति
संघविषयमुपयुक्ताः संघं प्रत्येतद्वन्दनं संघोऽयं वन्दत इति
पच्छा कयपणिहाणा विहरंता साहूमाइ दह्ण ।
जति अमुगठाणे देवे वंदाविया नुम्भे ॥३६॥
[पश्चात् कृतमणिधाना विहरन्तः साध्यादीन्दृष्ट्वा ।
जल्पन्ति अमुकस्थाने देवान पंदिता यूयम् ।। ३६८ ॥]
पश्चात्तदुत्तरकालं कृतप्रणिधानाः सन्तस्तदर्थस्य संपादितत्या-
द्विहरन्तः सन्तः साध्यादीन् दृष्ट्वा साधु साध्वी श्रावक श्राविकां
चा जल्पन्ति व्यकं च भणन्ति किं अमुकस्थाने मथुरादी देवा-
न्यन्दिता यूपमिति
ते वि य कयंजलिउडा सद्धासंवेगपुलइयसरीरा।
अवणामिउत्तमंगात
बहु
मन्नति
सुहझाणा ॥३६॥

·सटीकनायकमज्ञप्त्याख्यमकरणं। २०१ [तेऽपि च कृताञ्जलिपुटाः श्रद्धासंवेगपुलफितशरीराः। अयनामित्तोत्तमांगाःत पाहु मन्यन्ते शुभध्यानाः३६९ तेऽपि च साध्यादयः कृताञ्जलिपुटा रचितकरपुटासलयः श्रद्धासंवेगपुलकितशरीराः श्रद्धाप्रधानसंवेगतो रोमाधितवपुपो ऽयनामितोत्तमागाः सन्तस्तद्वन्दनं बहु मन्यन्ते शुभध्यानाः प्रश. स्ताध्ययसाया इत्युभयोः फलमाह तेसिं पणिहाणाओ इयरेसिं पि य सुभाउ झाणाओ। पुनं जिणेहि भणियं नो संकमउ ति ते मेरा ३७० [तेषां प्रणिधानात् इतरेपामपि च शुभाद्धयानात् । पुण्यं जिनर्भणितं न संक्रमतः इति अतो मर्यादा ३७० तेपामाधानां पन्दननिवेदकानो प्रणिधानात्तथाविधकुशल- चित्तादितरेपामपि प पन्धमानानां शुभध्यानात्तच्छ्यणप्रवृत्त्या पुण्यं जिनर्भणितं अहभिरर्फ न च संक्रमत इति न निवेदकपुण्यं निवेद्यसंक्रमेण यतश्चैवमतो मर्यादेयमयश्यं कार्येति । यिप- र्यये दोपमाह। जे पुणऽकयपणिहाणा पंदिता नेय या नियंति । पचक्खमुसावाई पावा हु जिणेहिं ते भणिया ३७१ [ये पुनरममणिधाना पंदिवा नैप धा निषेदयन्ति । प्रत्यक्षम्पायादिनः पापा एव जिनः ते भणिताः ३७१ ये पुनरनाभोगादितो अकृतमणिधाना बंदिरया नैव या य. न्दित्या निपेदयन्ति अमुफस्थाने देवान्यन्दिता पूपमिति प्रत्यक्ष- - ·२०२ सटीकभावकमज्ञायाख्यप्रकरणं। मृपावादिनोऽकृतनिवेदनात्पापा एवं जिनस्ते भणिता मृपाया- दित्यादेवेति । जे वि य कयंजलिउडा सद्धासंवेगपुलइयसरीरा। वहु मन्नंति न सम्मं वंदणगं ते वि पाव ति॥३७२॥ [येऽपि च कृताञ्जलिपुटाः श्रद्धासंगपुलकितशरीराः। यह मन्यन्ते न सम्यग्वन्दनकं तेऽपि पापा इति ३७२ येऽपि च साध्यादयो निवेदिते सति कृताञ्जलिपुटाः श्रद्धा- संवेगपुलकितशरीरा इति. पूर्ववन्न बहु मन्यन्ते न सम्यक् बन्द- नकं कुर्वन्ति तेऽपि पापा गुणवति स्थानेऽवज्ञाकरणादिति । क्वचिद्धेलाभावेऽपि विधिमाह जइ वि न बंदणवेला तेणाइभएण चेइए तहवि । दह्णं पणिहाणं नवकारेणावि संघमि ॥ ३७३ ॥ [यद्यपि न वन्दनवेला स्तेनादिभयेपु चैत्यानि तथापि। दृष्ट्वा प्रणिधानं नमस्कारेणापि संघे ॥ ३७३ ॥] यद्यपि कचिच्छून्यादौ न चन्दनवेला स्तेनश्वापदादिभयेषु चैत्यानि तथापि दृष्ट्वा अवलोकननिवन्धनमपि प्रणिधानं नमस्का. रेणापि संघ इति सङ्गविषयं कार्यमिति । तमि य कए समाणे वंदावणगं निवेइयचं ति। तयभावंमि पमादा दोसो भणिओ जिणिदेहिं ३७४ [तस्मिन्नपि कृते सति चन्दनं निवेदयितव्यमिति । तभावे प्रमादात् दोपः भणितः जिनेन्द्रः ॥ ३७४ ॥]

·-- सटीकधावफमज्ञप्त्याख्यमकरणं। तस्मिन्नपि एवंभूते प्रणिधाने कृते सति चन्दनं निवेदयित- च्यमेव पस्तुतः संपादितत्वात्तदभावे तथाविधप्रणिधानाकरणे प्रमादा तोर्दीपो भणितो जिनेन्द्रविभागायातशक्यकुशलामवृत्ते. रिति उपसंहरलाह एवं सामायारिं नाऊण विहीइ जे पउंति । ते हुंति इत्य कुसला सेसा सचे अकुसला उ ३७५ [एतां सामाचारी ज्ञात्वा विधिना ये प्रयुंजते । से भवन्त्यत्र कुशलाः शेपाः सर्वे अफुशला एव ३७२] एतामनन्तरोदितां सामाचारी व्यवस्थां ज्ञात्वा विधिना ये प्रयुंजते यथायो कुर्वन्तीत्यर्थः ते भवन्त्यत्र विहरणविधा फुश- लाः शेषा अकुशला एवानिपुणा एव न घेयमयुक्ता संदिरवन्दन- कवनतीर्थस्नपनादिदर्शनादिति श्रावफस्यैव विधिशेषमाह अन्ने अभिग्गहा खलु निरईयारेण हुंति कायद्या। पडिमादओ वियतहा विसेसकरणिजजोगाओ३७६ [अन्ये पाभिग्रहाः खलु निरतिचारेण भयन्ति फर्तच्याः। मतिमादयोऽपि च तथा विशेपकरणीयपोगात् ॥३७६|| अन्ये पाभिमहाः खलु अनेकरूपालोषकृतघृतप्रदानादयः नि. रतिचारेण सम्यक भवंति कर्तच्या आसेवनीया इति प्रतिमाद- योऽपि च तथा शेषकरणीययोगा इति प्रतिमा दर्शनादिरूपाययो. कं "दसणक्ये"त्यादि आदिशब्दादनित्यादिभावनापरिमह इति । L- L ·२०४ सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। एवं च विहरिजणं दिक्खाभामि चरणमोहाओ। पतमि चरमकाले करिज कालं अहाकमसो ३७७ [एवं च विहृत्य दीक्षाभावे चरणमोहात् । प्रासे चरमकाले कुर्यात्कालं यथाक्रमशः ॥ ३७७॥] एवं यथोक्तविधिना विहत्य नियतानियतेषु क्षेत्रेषु कालं नी- त्या दीक्षाभाव इति प्रवज्याभाये सति चरणमोहादिति चारित्र- मोहनीयात्कर्मणः प्राधे चरमकाले क्षीणमाये आयुपि सतीत्यर्थः कुर्यात्कालं यथाक्रमशो यथाक्रमेण परिकर्मादिनेति भणिया अपच्छिमा मारणंतिया वीयरागदोसेहिं । संलेहणाझोसणमो आराहणयं पवक्खामि ॥३७॥ [ भणिता अपश्चिमा मारणान्तिकी वीतरागदोपैः । संलेखनाजोपणा आराधना तां प्रवक्ष्यामि ॥ ३७८ ॥ भणिता चोक्का च कैवीतरागद्वेपैरर्हद्भिरिति योगः का अपच्छि- मा मारणान्तिकी संलेखना जोपणाराधनेति । पश्चिमैवानिष्टा- शयपरिहारायापश्चिमा मरणं प्राणपरित्यागलक्षणं इह यद्यपि प्रतिक्षणमावीचीमरणमस्ति तथापि न तगृह्यते किं तर्हि सर्वा- युम्कक्षयलक्षणमिति मरणमेवान्तो मरणान्तः तत्र भवा मारणा- न्तिकी पहच-इति ठ, संलिख्यतेऽनया शरीरकपायादीति संलेखना तपोचिशेपलक्षणा तस्या जोपणं सेवनं मो इति निपातस्तत्काललाध्यत्वप्रदर्शनार्थः तस्या आराधना अखण्डना कालस्य करणमित्यर्थः तां प्रवश्यामीति । एत्थं सामायारी ·- सटीकभावकाशस्याख्यप्रकरणं। आसेवियगिहिधम्मेण फिल सावगेण पच्छा णिकमियचं एवं सावगधम्मो उजमिओ होइ ण सकइ ताहे भत्तपचरफाणकाले संधारगसमण होयचं ति ण सफाइ ताहे अणसणं कायघंति विभासा। अत्राह। काजण विगिहतवंजहासमाहीइ वियडणं दाउं। उज्जालियं अणुधय तिचउद्धाहारवोसिरणं ॥३७९॥ [कृत्वा विकृष्टतपः यथासमाधि विकटनां दत्वा । उज्याल्य अणुव्रतानि त्रिविधचतुर्विधाहारव्युत्सर्जनम्] फुत्या विकृष्टतपः पठाटमादि यथासमाधिना शुभपरिणाम पातविरहेण तथा विकटनामालोचनां दत्वा उग्याल्य पुनःप्रतिप- च्या निर्मलतराणि कृत्वा अणुप्रतानि प्रसिद्धान्यणुमतमहणं गुण- प्रताघुपलक्षणमिति त्रिविधचतुर्विधाहारव्युत्सर्जनमिति कदाचि- त्रिविधाहारपरित्यागं करोति कदाचिच्चतुर्विधाहारमिति । अत्र प्रागुक्तमेय टेशतः सम्यगनवगच्छन्नाह । चरमावस्थाइ नहा सधारंभकिरियानिवित्तीए । पव्वजा चेव तओ न पवजा केण कजेण ॥३०॥ [घरमायस्थायां तथा सर्वारम्भप्रियानिवृत्तः। प्रयज्यामेय पासी न प्रतिपद्यते फेन कार्येण ॥ ३८०॥] घरमावस्थायां मरणायस्थायामित्यर्थः तथा तेन प्रकारेणाहा- रपरित्यागादिनापि सर्वारम्भक्रियानिवृत्तेः कारणात्मवग्यामेयासो श्रावको न प्रतिपद्यते केन कार्येण फेन हेतुना इत्यत्रोच्यते ।

·२०६ सटीकनावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । चरणपरिणामविरहा नारंभादप्पवित्तिमितो सो। तज्जुत्तुवसग्गसहाण जंन भणिोतिरिक्खाणं३.१ [चरणपरिणामविरहात नारम्भायप्रवृत्तिमात्रोऽसौ। तयुक्तोपसर्गसहानां यन्न भाणितस्तिरश्चामिति॥३८॥ चरणपरिणामविरहादित्युक्तमेव स एव तथानिवृत्तस्य किन भवतीत्याशङ्कयाह नारम्भाद्यप्रवृत्तिमानोऽसा चरणपरिणाम इति कुतस्तद्युत्कोपसर्गसहानां यन्न भणितस्तिरश्चामिति तथाह्यार- भाद्यप्रवृत्तियुक्तानामपि पिपीलिकाद्युपसर्गसहानां चण्डकौशि- कादीनां न चारित्रपरिणामः अतोऽयमन्य एवात्यन्तप्रशस्तोऽचि न्त्यचिन्तामणिकल्प इति पुनरपि केपांचिन्मतमाशंक्यते केई भणंति एसा सलेहणा मो दुवालसविहमि । भणिया गिहत्यधम्मे न जओ तो संजए तीए ३.२ [केचन भणन्ति एपा संलेखना द्वादशविधे। भणिता गृहस्थधर्म न यतःततःसंयतः तस्याम्॥३८२॥ केचनागीतार्था भणन्ति एपा अनन्तरोदिता संलेखना द्वाद- शविधे पंचाणुनतादिरूपे भणिता गृहस्थधर्मे श्रावकधर्म इत्यर्थः न यतस्ततस्तस्मात्कारणात्संयतः प्रनजित एव तस्यामिति । अत्रो. च्यते न भणितेत्यसिद्धम् । भणिया तयणंतरमो जीवंतस्सेस वारसविहो उ। एसा य चरमकाले इत्तरिया चेव ता ण पुढो ३.३ ·सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरण। २०७ [भणिता तदनन्तरमेव जीयत एप दादशविधः । एपाच घरमकाले इस्वरा चेपमेवं तस्मान पृथक ३८३ भणिता तदनन्तरमेव द्वादशविधनायकधर्मानन्तरमेव तन्म. ध्य एवाभणने कारणमाह । जीयत एप द्वादशविधः प्रदीर्घका. उपरिपालनीयः, एपा संलेखना घरमकाले क्षीणमाये आयुपि सति क्रियते इत्यरा चेयमल्पकालावस्थायिनी यस्मादेवं तस्मान पृथ- गियं श्रावकधर्मादिति । उपपत्त्यन्तरमाह जं चाइयारसुत्तं समणोवासगपुरस्सरं भणियं । तम्हा नइमीइजई परिणामाचे अवि य गिही३.४ [यघातिधारसूत्रं श्रमणोपासकपुरस्सरं भणितम् । तस्मानास्यां यतिः परिणामादेय अपिच गृही॥ ३८४॥ या यरमाच अतिचारसूत्रमस्याः श्रमणोपासकपुरःसरं भ- णितमागमे तचेदं “इमीए समणोवासएणं इमे पंचइयारा जा- णियथा न समायरियवा तं जहा इहलोगासंसप्पओगेत्यादि" तस्मातास्यां संलेखनायां यतिरसी नायकः अपि च गृहीति सं- पन्धः किं तु श्रायक एवेत्यर्थः कुत इत्याह परिणामादेव तस्या- मपि देशविरतिपरिणामसंभयादनशनप्रतिपत्तावपीपन्ममत्यापरि- त्यागोपलब्धेः सर्यविरतिपरिणामस्य दुरापत्वात्सति तु तरिमन् स्यात् यतिरिति सूत्रान्तरतश्च यत उर्फ सूत्रकृतांगे इत्यादीति । इयमपि चातिचाररहिता सम्यक्पालनीयेति तानाह मुत्ततरयो भ ·माकनारमायालयमकाणा चरणपरिणामविरहा नारंभादप्पवितिमिप्तो सो। तन्जुवसग्गसहाण जं न भणिोतिरिक्खाणं३:१ [परणपरिणामयिरहात् नारम्भावप्रतिमापोऽसी। सयुक्तोपसर्गसहानां यन भणितस्तिरभामिति ॥३८॥ घरणपरिणामविरहादित्युक्तमेव म एष तथानिवृत्तस्य किन भवतीत्याशयाह नारम्भाचप्रवृत्तिमात्रोऽमी घरणपरिणाम इति कुतस्तद्युफोपसर्गसदानां यन्न भणितस्तिरचामिति तथाह्यारं- भायप्रवृत्तियुकानामपि पिपीलिकाधुपसर्गसहानां घण्डकौशि- कादीनां न चारित्रपरिणामः अतोऽयमन्य एवात्यन्तप्रशस्तोऽचि न्त्यचिन्तामणिकल्प इति पुनरपि केरांचिन्मतमाशंक्यते केई भणंति एसा संलेहणा मो दुवालसविहंमि। भणिया गिहमधम्मे न जओ नो संजए तीए ३.२ [केचन भणन्ति एपा संलग्वना दादशविधे। भणिता गृहस्यधर्मे न यतःततःसंयतः तस्याम्॥३८२॥ केचनागीतार्था भणन्ति एपा अनन्तरोदिता संलेखना द्वाद- शविधे पंचाणुव्रतादिरूपे भणिता गृहस्थधर्म श्रावकधर्म इत्यर्थः न यतस्ततस्तस्मात्कारणात्संपतःमनजित एव तस्यामिति । अत्रो. च्यते न भणितेत्यसिद्धम् । भणिया तयणंतरमो जीवंतस्सेस वारसविहो उ। एसा य चरमकाले इत्तरिया चेव ताण पुढो ३.३ ।

·17
२०७
सटीकनायकमज्ञप्त्यायप्रकरणं।
[भणिता तदनन्तरमेय जीयत एप दादापियः।
एपाप घरमकाले इरवरा पेपमेयं तम्मा प्रथम ८.
भणिता सदनन्तरमेय दादाविधनायकधर्मानन्तरमेय तन्म.
ध्य एपाभणने कारणमाह । जीयत पर दादाविधः प्रदीपंकर.
एपरिपालनीया, एपा सेलेसना परमकाले क्षीणमाये आयुपिगति
क्रियते इरपरा यमल्पकालायस्थायिनी परमादेयं सरमामय
गियं प्रापफधर्मादिति । उपपत्यन्तरमाह
जं चाइयारसुरां समणोपासगपुरस्सरं भणियं ।
सम्हा नश्मीद जई परिणामा य अपि य गिही३.४
[पपातिगारसनं अमणोपासकपुरस्गर भणितम् ।
सम्मापारयां गतिः परिणामादेष अपिग पही।। ८॥
पप यरमाध अतिचारसूत्रमरयाः धमणोपारामापुरगर भ.
णितमागमे सघेदं "मीए समणोधारण मे पंचायाराजा.
जियपान समायरिया तं जहा रोगासप्पभोगेत्यादि"
तरमालायां संसपनायां पतितो पायकः अपि एडीति-
पम्पा किंतु धायक एयेत्यर्थः दुत याद परिणामादेप तस्या.
मपि देशपिरतिपरिणामसंभयादनसनप्रतिपत्तायपीएममत्यापरि.
स्यागोपल पपिरतिपरिणामस्य दुरापावासति तु तस्मिन्
स्यात् यतिरिति पूधाम्तरतध पत उत्त. सूषतांग त्यादीति ।
इयमपि पातिवाररदिता सम्पपासनीयति तानाह
R

·सटीकभावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं । इहपरलोगासंसप्पओग तह जीयमरणभोगेसु । वजिज्जा भाविज य असुहं संसारपरिणामं ॥३॥ [ इहपरलोकाशंसाप्रयोगी तथा जीवितमरणभोगेपु । वर्जयेत् भावयेचाशुभं संसारपरिणामम् ॥ ३८५ ॥ इह लोको मनुष्यलोकः तस्मिन्नाशंसामिलापः तस्याः प्रयोग इति समासः श्रेष्ठी स्याममात्यो बेति। एवं परलोकाशंसान- योगः परलोको देवलोकः । एवं जीविताशंसाप्रयोगः जीवित प्राणधारणं तत्राभिलापप्रयोगः “यदि बहुकालं जीवेयम्” इति । इयं च वस्त्रमाल्यपुस्तकवाचनादिपूजादर्शनाद्वहुपरिवारदर्शनाच लोकश्लाघाश्रवणाच्चैवं मन्यते "जीवितमेव श्रेयः प्रत्या- ख्याताशनस्यापि यत एवंविधा मदुद्देशेनेयं विभूतिर्वर्तते । ३ । मरणाशंसामयोगः न कश्चित्तं प्रतिपन्नानशनं गवेपते न सपर्याया- माद्रियते न कश्चिच्छापते ततस्तस्यैवंविधचित्तपरिणामो भवति "यदि शीघ्र वियेऽहंअपुण्यकर्मेति मरणाशंसाधकामभोगाशंसान- योगः जन्मान्तरे चक्रवती स्याम् वासुदेवो महामपडलिका सुभ- गो रूपवानित्यादि एतद्वर्जयेद्भावयेचाशुभं जन्मपरिणामादिरूपं संसारपरिणाममिति तथा ।५। जिणभासियधम्मगुणे अद्यावाहं च तप्फलं परमं । एवं उभावणाओ जायइ पिचा वि घोहि ति ॥३६॥ [जिनभापितधर्मगुणान् अव्यायाधं च तत्फलं परम। एवं तु भावनातो जायते प्रेत्यापि पोधिरिति ॥३८॥]

·सटीकधायकप्रत्याख्यप्रकरण । जिनभापितधर्मगुणानिति क्षान्त्यादिगुणान् भाययेदव्यापा, च मोक्षसुखं च तत्पलं क्षान्त्यादिकार्य परमं प्रधान भावयेदेय- मेष भावनातः घेतोन्यामातिशयेन जायते प्रत्यापि जन्मान्तरेऽपि घोधिधर्मप्राप्तिरिति कुसुमेहि पासियाणं तिलाण तिहं पि जायद गुयं । एतोवमा हु चोही पन्नता पीयरागेहिं ॥ ३७॥ [फुसुमैः पासितानां तिलानां मेटमपि जापते एगन्धि। एतदुपमैप पोधिः प्रज्ञसा पीतरागैः ॥१८७॥] पुसमर्मालतीपुसुमादिभिर्वासिताना भाविताना दिसतात. मपि जायते मुगन्धि तद्गन्धयदित्यर्थः एतदुपभेष पोधिरिति अ. नेनोपप्रकारेणोपमा यस्याः सा तथा प्रज्ञा पीतरांगरमिरिति कुसुमसमा अम्भासा जिणधम्मस्सह हुँति नायधा। तिलगुला पुण जीया तिलसमो पिश तन्भायो ३८ [पुसुमसमा अभ्यासाजिनधर्मस्य इह भवन्ति नातपाः सिलतुल्पाः पुनर्जीपाः तेलरामः प्रेल मा uteel] पुगुमसमाः पुसुमतुल्या अभ्यासा जिनधर्मरूप क्षान्त्यारित जन्मनि भयन्ति ज्ञातम्या तिरतुल्याः पुनीया भाष्यमानस्यात् सेलसम: मेत्य समायो जन्मान्तरे योधिभाय इति पोधिफरमार इय अप्परिपदियगुणाणुभायो पंधहासभावाभो। पुपिल्लरस परापओसारपसुक्खो पुछो मुस्यो३४९ १४ ·२१० सटीकचावकमज्ञप्त्याख्यप्रकरणं। [एवं अप्रतिपतितगुणानुभावतः बन्धहासभावात् । प्राक्तनस्य च क्षयात् शाश्वतसौख्यो धुवो मोक्षः ३८९ एवमुक्तेन प्रकारेण अप्रतिपतितगुणानुभावतः सततसमवस्थि- तगुणसामर्थेन वन्धहासात्मायो बन्धाभावादित्यर्थः प्राकनस्य च वन्धस्य क्षयात्तेनैव सामर्थेन एवमुभयथा बन्धाभावे शाश्व- तसौख्यो ध्रुयो मोक्षोऽवश्यंभावीति एतदेव सूत्रान्तरेण भावयन्नाह समतंमि य लद्धे पलियपहुतेण सावओ हुज्जा। चरणोवसमखयाणं सागरसंखंतरा हुंति ॥ ३९०॥ [सम्यक्त्वे च लब्धे पल्योपमपृथक्त्वेन आवको भवति । चरणोपशमक्षयाणां सागराणिसंख्येयान्यन्तरं भवन्ति सम्यक्त्वे च लब्धे तत्वतः पल्योपमपृथक्त्वेन श्रावको भवति एतदुक्तं भवति यायति कर्मण्यपगते सम्यक्त्वं लभ्यते तावतो भूयः पल्योपमपृथक्त्वेऽपगते देशविरतो भवति पृथक्त्वं द्वि-प्र- भृतिरानयभ्य इति क्लिष्टेतरविशेषाच व्यादिभेद इति चरणोप- शमक्षयाणामिति चारित्रीपशमश्रेणिक्षपकश्श्रेणीनां सागराणीति सागरोपमाणि संख्येयान्यन्तरं भवन्ति एतदुकं भयति यावति कर्मणि क्षीणे देशविरतिरवाप्यते तावतः पुनरपि संख्येयेपु साग. रोपमेप्वपगतेषु चारित्रं सर्वविरतिरूपमयाप्यते एवं श्रेणिद्वये भायनीयमिति एवं अप्परिवडिए संमते देवमणुयजमेसु । अन्नयरसेदिवजं एगभवणं च सहाई ॥३९१ ॥ .

·F-
सटीपथावकाशप्त्याख्यप्रकरण।
[एपमप्रतिते सम्यक्त्वे देवमनुजजन्मसु ।
अन्यतरणिवर्जमेकभनय सर्याणि ॥३९१ ॥]
एपमप्रतिपतिते सम्यक्त्वे सति देवमनुजजन्मसु चारित्राद
भिः उफपरिणामविशेषतः पुनस्तथाविधकर्मविरहादन्यतर
गियर्जमेकभवनेय सर्याण्ययानोति सम्यक्रयादीनीति । यदुर
शाश्वतमाख्यो मोक्ष इति तत्प्रतिपादयन्ताह
रागाईणमभापा जम्माईणं असंभवाओ थे।
अधावाहाओ खलु सासयसुक्खं तु सिद्धाण ॥३९२
रागादीनामभायाजन्मादीनामसंभपाच । सथा अभ्यायाधात
खलु शाश्वतसौख्यमेय सिद्धानां इति गाधाक्षराः भायार्धमार
रागो दोसो मोहो दोसाभिरसंगमाइलिंग ति।
अइसंकिलेसरूपा हेज विय संकिलेसस्स ॥३९३॥
[रागो मेपो मोहो दोपा अभिप्यागादिलिझा ति
अतिसंशरूपा हेतयोऽपि प संशस्य ॥ १९३ ।।
रागो द्वेपो मोदो दोपा अभिपहादिलिता इति अभिणार-
क्षणो रागः अभीतिलक्षणो देपः भज्ञानलक्षणो मोहरति । अति
राजेशरूपालपानुभपोपला हेतोऽपि च सदस्य लिएर्मप-
म्पनियन्धनस्यादिति
एएहभिभूआणं संसारीणं कुओ सुह किंचि ।
जम्मजरामरणगलं भपजलाहिं परियडताणं ॥३९४॥

·२१२ सटीकश्रावकमज्ञप्त्यात्यप्रकरण। [पभिः अभिभूतानां संसारिणां कुतः सौन्यं किंचिन्। जन्मजरामरणजलं भयजलधि पर्यटनाम् ।। ३९४ ॥] एभी रागादिभिरभिभूतानामस्वतन्त्रीकृतानां संसारिणां मत्त्वा- नां पुतः मुख किंचिन्न किंचिदित्यर्थः किंविशिष्टानां जन्मजरा- मरणजलं भवजलाधि संसारार्णवं पर्यटतां भ्रमतामिति एतदमावे मुखमाह। रागाइविरहओ जं सुक्खं जीवस्स तं जिणो मुणइ । न हि सन्नियायगहिओ जाणइ तदभावज सातं३९५ [रागादिविरहतो यत्सौख्यं जीवस्य तबिनो मुणति । न हि सन्निपातगृहीतः जानाति तदभावज सातम् ३००० रागादिविरहतो रागद्वेपमोहाभावेन यत्सौख्यं जीवस्य संके- शवर्जितं तजिनो मुणति अर्हनेव सम्यग्विजानाति नान्यः किमि ति चेन्न हि यस्मात्सन्निपातगृहीतः सत्येव तस्मिन् जानाति तद- भावज सन्निपाताभावोत्पन्नं सातं सौख्यमिति अतो रागादिविर- हासिद्धानां सौख्यमिति स्थितं जन्मादीनामभावाच्चेति यथोकं तथावस्थाप्यते तत्रापि जन्माद्यभावमेवाह दइंमि जहा वीए न होइ पुण अंकुरस्स उप्पती। तह चेव कम्मवीए भवंकुरस्सावि पडिकुडा ॥३९६॥ दग्धे यथा वीजे शाल्यादी न भवति पुनरङ्कुरस्योत्पत्तिः शा. ल्यादिरूपस्य तथैव कर्मवीजे दग्धे सति भवांकुरस्याप्युत्पत्तिः प्रतिकुष्टा निमित्ताभावादिति .

·M 14 सटीकनायकमज्ञायाख्यप्रकरणं । २१३ जंमाभावे न जरा न य मरणं न य भयं न संसारो। एएसिमभावाओ कहं न सुक्खं परं तेसि ॥ ३९७॥ [जन्माभावे नजरान पमरणं न च भयं न संसारः। एतेपामभावात्कथं न सौख्यं परं तेपाम् ॥ ३९७ ॥] जन्माभावे न जरा ययोहानिलक्षणा आश्रयाभावान्न च मरणं प्राणत्यागरूपं तदभावादेव न च भयमिहलोकादिभेदं निवन्ध- नाभावान्न घ संसारः कारणाभायादेव एतेषां जन्मादीनामभा. यात्कथं न सौख्यं परं तेषां सिद्धानां किन्तु सौख्यमेव जन्मादी. नामेव दुःषरूपत्वादिति अव्यायाधमिति यदुकं तदाह अद्यावाहाउ चिय सलिदियविसयभोगपजते । उस्सुफविणिवत्तीइ संसारसुहं व सद्धेयं ॥ ३९८ ॥ [अव्पापाधत एव सकलेन्द्रियविषयभोगपर्यन्ते । औत्सुक्यविनिवृत्तः संसारसुखमिव अडेयम् ॥३९॥] अव्यायाधत एव अव्यायाधादेव सकलेन्द्रियविषयभो- गपर्यन्त अशेपचक्षुरादीन्द्रियमकृष्टरूपादिविषयानुभयचरमकाले औरमुक्यविनिवृत्तेरभिलापव्यावृत्तेः कारणासंसारसुखमिव श्रद्धे. यं तस्यापि तत्त्वतो विपयोपभोगतस्तदात्सुक्यविनिवृत्तिरूपत्या- सदर्थ भोगक्रियाप्रवृत्तरिति । उकं च घेणुवीणामृदंगादिनादयुफेन हारिणा । लाप्यस्मरकथायद्भगीतेन स्तिमितं सदा ॥१॥ NAL ·२१४ सटीकनायकमनात्यायप्रकरणं! पुहिमादी विचित्राणि हया रूपाण्यनुत्सुकः । लोचनानन्ददायीनि लीलावन्ति स्वकानि हि ॥२॥ अंबरागुरुकर्पूरघूपगन्धान्यितस्ततः। पटवासादिगन्धांश्च व्यकमाघाय निरहः ॥ ३॥ नानारससमायुकं मुक्त्यानमिह मात्रया । पीत्योदकं च तृप्तात्मा स्वादयन् स्वादिमं शुभम् ॥ ४ ॥ मृदुलीसमाक्रान्तदिव्यपयकसंस्थितः। सहसांभोदसंशब्दं श्रुतेर्भयधनं भृशं ॥५॥ इष्टभार्यापरिष्यकः तद्रतान्तेऽथवा नरः । सर्वेन्द्रियार्थसंप्राप्त्या सर्ववाधानिवृत्तिजं ॥६॥ यद्वेदयति संहृद्यं प्रशान्तेनान्तरात्मना । मुकात्मनस्ततोऽनन्तं सुखमाहुर्मनीपिणः ॥७॥ इत्यादीति संसारसुखमप्योत्सुक्यविनिवृत्तिरूपमेवेत्युक्तमिह विशेपमाह इयमितरा निवित्ती सा पुण आवकहिया मुणेयद्या। भावा पुणो वि नेयं एगतेणं नई नियमा ॥३९९ ॥ [इयं इत्वरा निवृत्तिः सा पुनःयावत्काधिका मुणितव्या। भावाः पुनरपि नेयं एकान्तेन असा नियमात्॥३९९॥] इयमिन्द्रियविषयभोगपर्यन्तकालभाविनी इत्वरा अल्पकालाव- स्थायिनी निवृत्तिरोत्सुक्यन्यावृत्तिः सा पुनः सिद्धानां संबन्धि- नी औत्सुक्यविनिवृत्तिर्यावत्कथिका सार्वकालिकी मुणितन्या शे- या पुनरप्रवृत्तेस्तधाभावात्पुनरपि प्रवृत्तेः भूयोऽपि नेयमिन्द्रिय- 1.

·hi- परीकनापकमायाल्पप्रकरणं। विषयभोगपर्यन्तकालभापिनी एकान्तेन सर्वथा नितिरेयात्म- पचरय पीजाभापेन पुनसत्प्रवृत्यभायात् असो सिद्धानां संय- धिनी औत्सुक्यपिनिपुतिः नियमादकान्तेन निपूपिरेप ततध मादेसरमुरामिति । उपसंदरसाद इय अणुहपजुशी उसंगर हंदि निहियहाणं । अपि सुहं सद्धेयं तह जिणचंदागमाओ य ॥४०॥ [पयं अनुभपयुक्तिहेतुसंगत हंदि निष्ठितार्धानाम् । अस्ति सुर्ण प्रदेपं तथा जिनपन्द्रागमाग ॥४००॥] य एपमुपन प्रकारेणानुभययुफिदेसुसंगतमिति अमानुभय: संवेदनं युफिरपपत्ति तुरन्ययप्यतिरेकलक्षणः पभिर्घटमानक रंदीत्युपमदर्शने एवं गृहाण नानिहितार्थानां सिद्धानामस्ति गुसं विधते सात प्रदेयं मतिपत्तव्यं तथा जिनपन्द्रागमाघाईदचना- देति। अधुना आचार्योऽनुद्धतत्पमात्मनो दर्शयताह अधया प्रक- रणविहितार्थ विशिष्टभ्रमणपर्यायमाप्यं सक्रियया सर्वेपामासनी- कृत्यात्मनोऽपराधस्थानमाशंक्याह जं उधियं सुयाओ पुधाचरियकयमहर समईए । समिपद्धं सुपहरेहि तहेच सुपदेपयाए य॥ ४०१॥' [यकृतं सत्रात् पूर्षाचार्यकृत अधया स्वमत्या । क्षतव्यं श्रुतधरैः सथैष भुप्तदेवतया च ॥ ४०१॥] 1 All Miss of the origiual text end thus, "eftarafdarti सायरमती सम्मता"

·२१६
सटाकनारपज्ञस्याख्यमकरण।
यदुकृतं सूत्रारसूत्रकृतादेः कालान्तरमाप्यं पूर्वाचार्यकृतं या
यदुद्धृतं अथवा स्वमत्या तरक्षन्तव्यं शुनपरस्तथय श्रुतदेयतया
च क्षन्तव्यमिति यर्तते।
इति दिक्पदा नाम श्रावक्रमज्ञाप्तिटीका समाधा।
कृतिरियं सिताम्बराचार्यस्य जिनभट्टपादसकस्याचार्यहरि-
भद्रस्येति।
इति सटीकभावकमज्ञस्याख्यप्रकरणम् ।।

·th
उमाम्यानिवारक कृत.
श्रावकप्रज्ञप्तिनुं
માવાન્તઃ.
છપાવી પ્રસિદ્ધ કરનાર,
શ્રી જ્ઞાન પ્રસારક મંડળ.
મુબઈ,
જા “ જેને "મિનિટ પર લીમમાં જવાય
દલસુખરામે છાપ્ય–સુરત.
રસંવત ૧૯૬૭ સને ૧૯૧૧
XUNDOVOJ

·No text on this page.

·પ્રસ્તાવના,
- -
આ માન્ય અસલ પ્રાનભાામાં પવમાં છે, બધી મળીને ૪૦૦
આઓ છે. આ મથના કન શ્રી ઉમાતાનિવાયા છે. આ અરિ પણ
પ્રાચિન કાળમાં થઈ ગયા તે વિશે સંશય કરવાને બિલકુલ કારનું નથી
આ બાવા પ્રાપ્તિ અન્ય ઉપર નભટના શિષ્ય હરિભકમરિએ ટી
કરેલી છે. આ સામામિ મન્થની મૂળ પ્રમાં ૪૫ક સંખ્યા છે,
૫ ૩૨મા લેક પછી એક શ્લોક અને પરમ કોક પછી એક મક
એ છે રીમના આપેલા છે તેથી વાસ્તૃતિક રીતે જ છે
મળના છે.
આ બાવાશ્રમ મથમા. શરૂઆતમાં નમસાર કરીને અને અભિ-
પેય બતાવ્યા પછી બાળક કદની બાખ્યા આપી છે. જે મમરવા
પામે છે અને જેને વો લીધેલા હેય એટલે પાંચમે ગુનરથાને
વ હેય અને જે હમેશાં સાપુ પાસે સામાયાણી સાંભળીને તે તેનું
નામ જાવા આમાં બતાવ્યાં મુજ આ મજ્યમાં સમાવનું ૨૫
અને બાર બનું સ્વરૂપે આપેલું છે, અને પછી બાવાની સામાચારી
દર્શાવેલી છે. માતા રમાં પ્રથમ ગોપાન આઠ કર્મનું સ્વરૂપ નથી
સાન નનું વિવરણ, નયા સમાતના અતિયાર વિગેરે વિશે સારી
વળ્યા છે. ભાર વતના વિવરણમાં રહેલા પ્રાણનિવિમાન
ના નવમાં સામાજિવનમાં ઘણી જ ખુબી બતાવી છે. પહેલા મનમાં,

·a જુદા જુળ ત Girl ને નનું બીજ ઉત્તમ રીતે સમાધાન કેવું છે. વિગતિ તેજ કમબ-૧ એમ બનાવી આપ્યું છે. અને નવમાં નામાં જિક વનમાં બાળકને નર બચ્ચાનું કેમ નઢિ તેને ખુવામાં જ ચર રીતે કરે છે. પછી વતન ભાંગા બતાવ્યા છે સામગારી - બમાં બનાવી છે તેમાં અને કન્યામાં હિંસા થાય છે આ પાનું સમ- બાન અબજ સારી રીતે કરવું છે આખરે મલખવા કરવાનો ઉપદેશ છે. અને અન્યની ખપત ઉપરથી જખ કે તે ઘન્ય કેટલા બધા મડ- વાળો તથા ઉત્તમ છે, અને તેની જનસમુડમાં ઘણીજ માંગી થવાથી અને તેને બીજી વધુ નકલ સીલમા નહિ હોવાથી આ પ્રજા પાવાની જરૂર જ છે. આ ગ્રન્થમા જે દો રહયો હોય તેને માટે સંઘ સમક્ષ મિમિ દુકા માની આ પ્રનાવના સમાપ્ત કરું છું શ્રી જ્ઞાન પ્રસારક મંડળ.

·- 1 उमास्वातिवाचककृत. श्रावकमज्ञप्तिनुं भापान्तर. ૧ અહિંન્નેને વરીને બારે પ્રકારને માવકધર્મ ગુરઉપ- શને અનુસાર દુકામાં હું કહીશ. ૨ જે સમ્યગદર્શન વિગેરે પામીને હમેશાં સાધુઓ પાસે ઉત્કૃષ્ટ સામાચાર સાંભળે છે તેને જ ખરેખર આવક કહે છે. ૩ નવ નવ સવિગ, જ્ઞાનાવરણકર્મની સપામતા, અને તાધિગમ એ ખરેખર નવચન સાંભળવાના ગુણે છે, ૪ નવચન સાંભળવાથી ઉત્પન્ન થએલા સ વેગ વિગેરે જે ઉપકાર લેકમાં કરે છે તે દેહ કે સ્વજન કે ધનને સમુ- દાય પણ કર્તા નથી. પ તથા સમદષ્ટિ જીવને સમાધિ કરવાવાળા જન- ૧થનમાં પ્રવાહિ સબંધી ગાડે એનુગ થાય છે. ૬ અનુવ્રત પાંચ જ છે, ગુણકત ત્રણ જ હેર છે. શિક્ષા કરો ચાર હેય છે, આ રીતે પ્રાવકધર્મ બાર પ્રથા છે. આ બાર વ્રતને મૂળ આધાર સમજે છે. તે અધિ- ભેદ થયે થાય છે, તે સત્વ પરમાર વણ પ્રકારનું છે અને તે શુભ આમપરિણામરૂપ છે. ૮ આ સમ્યફ છવ અને કર્મ પર કરી શકે છે. માટે પહેલા તે છવકને પણ કહી. પdી એક પછી એ ત્રણે પ્રકારનું સમત્વ કહી. હ આ અનાદિ અનત કર જનાદર ·શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાનર. =, અને કર્મ કે જેનું કારણ મિયાવદિ છે તે કમ વળી આઠ પ્રકારનું છે, ૧૦૧ પહેલું અનાવરણ બીજું અનાવરણ, ત્રિીજું ૧દનીય, ચા નીય, પાંચમું આમુછડું નામ, સાતમું માત્ર અને છેલ્લું અંતમયિક. આ મૂળ પ્રકૃતિમાં છે. હવે ઉત્તર પ્રક- તેઓ કહેશે. ૧૨ પહેલું જ્ઞાનાવરણ, મતિઆવરણ, શ્રત આવર, મવિધિઆવરણ, મન:આવરવ, કેવળ આવરણ, એ રીતે પાંચ રકારનું છે. બીજુ દર્શનાવરકર્મ, પાંચ નિદ્રા અને ચાર દર્શન મમ મળી નવ પ્રકારનું , ૧૩ નિદ્રા, નિદ્રાનિકા પ્રચલા, પ્રચલપ્રચલા, અને અત્ય- તે રૂદ્ર યાનધિ, આ રીતે જીનેશ્વરે કહેલું નિદાપંચક છે, ૧૪ ચક્ષુદર્શનાવરણ, અચાર્શનાવરણ, અવધિદર્શનાવર- કેવળદર્શનાવરણ, એમ ચાર દશનના પ્રકાર છે. અને ત્રીજું -દનીય કર્મ, સાતા વેદનીય અને અસાતવેદનીય એમ બે પ્રકારે 1ણવું, ૧૫ ચામું મોહનીયકમ, દશમેહનીય અને ચારિત્રમેહ- ય એમ બે પ્રકારે છે. તેમાં દર્શનમોહનીય સમ્યગુવેદનીય, ધ્યાવંદનીય, અને નિવેદનીય એમ ત્રણ પ્રકારે છે, ૧૬ ચારિત્રહનીય, કાયદનીય અને ક્યા વેદનીય મિ બે પ્રકારનું છે. પહેલું કાયદનીય સેલ પ્રકારનું અને, છું નેપાયવેદનીય નવ પ્રકારનું એમ જાણવું, ૧૭ અનંતાનુબધિ, અપ્રત્યાખ્યાનાવરણ, પ્રત્યાખ્યાના- અને સ જવલન એવા ક્રોધ, માન, માયા અને લોભ કરે ૨ ચાર પ્રકાર છે. આ કાયદનીયના રોલ પ્રકાર સમજવા. ૧૮ કપાયવેદનીયના સીવેદ, પુરૂષદ, નપુંસવેદ, હા- ·+ શ્રાવપ્રજ્ઞમિનું ભાવાનર - સ્પ, તિ, અતિ, ભય, શાક અને જુગુપના એમ નવ પ્રકારના ૧૬ વાંચમુ આયકર્મ ચાર પ્રકારનું છે. નરગનિ, તિ- વિચગતિ, મનુષ્યગતિ અને વિગનિના બેથી તેના બે પલા જિવા, ૨૦-૨૪ બ નામના ગતિ, બાન, શરીર, અપાંગ બ ધન, ધાન, સંહનન, સસ્થાન, વર્ણ, ગધરસ, સ્પર્શ, અગુરુલધુ, ઉપઘાત, પાન, આનુવ, આતપ, ઉવાર, ૯- 1. વિહાગનિ. વર, સ્થાવર, બાર, સમ, પ, અપ- વિમ, પ્રત્યે, સાધારણ, રિધર, અરિધર, શુભ, અશુભ, શુભ- છે. દબંગ મુવર, કવર, આ અના, યોનિ, અને દીતિ, નિર્માણ અને હલ નિયંકરિનામ એમ કર બેહ , ૨૫ ઉષ્યમાત્ર અને નિચાવ એ બે પ્રકારે સાનમ મા- ત્રકમાં છે. અને દલું અનરાક વીતરાગ ભગવાને પાંચ પ્ર- ઘરનું વધ્યું છે. ૨૬ તેના નાના વા, લાભાાપિ, બેગાન, ઉપગાનાયિક, અને વિનાયક એમ પાંચ બેટ છે, આ સર્વ કર્મ વિચિત્ર પુદગલરૂપ જાણવા ૨૭ એક પરિણામથી સચિન ઉપર કહેલા ની અને એવી બે પ્રકારની સ્થિતિ કહેલી છે, તે જ સ્પિન હું ટૂંકાણમાં હવે કહીશ. ૧૮ પહેલી ત્રણ અને ઇલી એમ ચાર પ્રકૃતિની આ સ્થિનિક કોડી સાગરોપમની છે, અને પ્રહનીયાના હર પડી સાગરોપમની સ્થિતિ છે. ૨૯ નભ અને પાયાની સ્થિતિ Bી સાગરેપની કરી છે, અને આજની ૩ માસની ઉપસ્થિતિ રહી.

·(૪) શ્રાવામિનું ભાનર, ૩૦ વેદનીયકની જઘન્ય સ્થિતિ પર મુક્ત, નામ અને રકમની આ મુહુર્ત અને એ સીવાય બાકીના પાંચ મિની જઘન્ય સ્થિતિ અંતમહુર્તની કાલી છે. ૩૧-૩ર આવી સ્થિતિવાળા કમાની કેઇપણ પ્રકારે ઘ- પાલનન્યાથથી આયુકર્મ વજિને દરેક કામની એક શિવાય બાકીની સેવા કેડાછેડી ખપે, અને તે એક્માંથી પણ ઘડી ખપ ત્યારે જીવને પહેલાં કદી નહિ થયેલે એવો પ્રભેિદ થાય છે. એમ નેધર ભગવાને કહેલું છે. ૩૩ અસ્થિભેદ થાય ત્યારે મોક્ષનું કારણ જે સમૃત્વ તેને અવશ્ય લાભ થાય છે. અને સમૃત્યુ પામેલ છવ તે ગ્રન્થિને ફરી કર્મબંધથી કઈ દીવસ ઓળંગત નથી. ૩૪ પૂર્વપક્ષવાદી કહે છે કે જીવને ઘણા કર્મને બંધ તથા ચિડા કર્મની નિર્જરા હેવાને લીધે સમ્યગદર્શનાદિ ગુણ થાય નહિ, અને તે ગુણના અભાવને લીધે તે જવનું પ્રન્થિની સ્થિ- તિ સુધી પહોંચવું સંભવતું નથી. કારણકે તે છવ પ્રન્જિમુધી પહોંચી શકે કે જેને અલ્પબંધ અને ઘણી નિર્જરા હેય, અને તે તે મિથ્યાવીને મનાય જ નહિ અને માનીએ તો તેમાં સુવન. વિરોધ આવે. કારણ કે સત્રમાં કહ્યું છે કે, ૩૫ જેમ કે ઘણુજ મોટા પથ નામના વાસણમાં કું- ભના માપ જેટલું નાંખીને નાલીના માપ જેટલું કાલે, તેમ અ- સંજમી અવિરતિ ઘણું કર્મ બાંધે છે ને છેડાં કર્મ નિર્જરે છે. ૩૬ જેમ ઘણાજ મોટા પલ્પ નામના વાસણમાંથી કુંભ- -ના માપ જેટલું કાઢી લે, ને નાલીના માપ જેટલું નાંખે, તેમ પ્ર માદી સમી બહુ કર્મની નિરા કરે છે અને ડાં કર્મ બાંધે છે. ૩૭ જેમ કે ઘણાજ માટે પલ્પ નામના વાસણમાંથી માપ જેટલું કાઢી લે ને બીલકુલ નાંખે નહીં, તેમ ·શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાનાર. અપ્રમાદી સ જમી કમની નિર્જરા કરે છે, અને બીલકુલ કર્મ બાંધતો નથી. ૩૮-૩૪ મા કલેકમાં શરૂ થયેલા પૂર્વપક્ષને ઉત્તર આપે છે કે અહીં જે વાત કહી છે તે સામાન્ય વાત કહી છે, તેથી દરેક વ્યક્તિને એમજ હેય એમ ન સમજવું. તેમજ સમ્ય- વરૂપ સવરના અભાવને લીધે અપમી જે પ્રિધાદષ્ટિ તેને પણ સામાન્યભાવ આધિનેજ આવી રીતે બંધ રસમજ. એજ વાત પ્રમાણથી સિદ્ધ કરી આપે છે, ૩૯ કાર કે જે સામાન્ય વાત ન હોય તે અસ જમી જીવને કાલાંતરે કમ બંધને અભાવ આવી પડે. કારણકે પુદગ- લ ખુટી પડે. કારણ કે આમ જે વધારે વધારે બધ થતા જાય તે બ ધ પાગલ છવ જે જોડાઈ જાય, તેથી ઉપર કહેલું પણ આવી પડે, કર વાદી કહે છે કે આ પણ કદી આવવાનું નથી. કા- રણ કે પુદગલની જીવની સાથે જોડાએલા રહેવાની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ અરખ્યાતા કાળની છે અને પુદગલ તે જીવ કરતા અનંતગુણ કહેલા છે, તેથી તમે જે બધાભાવનું દૂષણ કહે છે ને ગુપ્ત નથી. ઠા અને ઉત્તર આપે છે કે એક સમયમાં અનના પુદગલ વ શ પ્રહણ નથી કરતો ? અવશ્ય કરે છે તો બંધાભાવને દેવ નથી એમ કેમ કહે છે ? પા વાદી પિતા- ના માધે પ્રતિસમય અનન પાગલ પ્રહણને લીધે આવેલા બધાભાવરૂપી દાણના ઉદ્ધારને માટે તે પણના કારણભૂત, અનત પુરાલના મહણનેજ આગમ તધા સંસારથી નિક કરે છે. તે કહે છે કે જે અનતાનું મહ માનીએ તે શાસ આ પ્રકારના, છ પ્રકારના એક પ્રકારના બંધ એમ ·શ્રાવપ્રાપ્તિનું ભાષાન્તર. કરેલું છે તે થાય નહી; અને પ્રતિસમય બાંધવાવાળા જેનું ગતિને વિષે કર્મ બાંધતા થકા ફરવું તે પણ અનતાનું પ્રહણ માનીએ તો બંધાભાવદૂષણને લીધે થાય નહી. માટે સમયે અને નાનું ગ્રહણ માનવું તે ઉચિત નથી. અને તે જે નહી મા- નીએ તો બધાભાવનુ પણ આવશે નહી, અને તે ન આવે તો જેની ચન્થિસુધી પ્રાપ્તિ કે તમે માને દે તે મનાય નહી. દર આગમઘી અને મોક્ષ થાય છે તેથી તે પ્રશ્વિયુધી મા- સિ શુ ન ઘટે ? અવશ્ય ઘટેજ. મત્રના વિરોધરૂપી પણ તે તે સત્ર વિશેષ વિષય આ િદેવાથી આવતું જ નથી. તે કારણ માટે જવાની સ્થિસુધી પ્રાપ્તિ ને હુતજ છે ૪૩ રમકવ પણ લાપશમ આપશક અને ક્ષા- વિક એમ ત્રણ પ્રકારે અથવા કારક, રેચક અને દીપક એમ ત્રણ પ્રકારે વીતરાગ ભગવાને પ્રરૂપલું છે, જ જે મિથાવ ઉદયમાં આવ્યું તેને કી કરવું અને ઉદયમાં નહિ આવે તેને રામા એ મિટ વે પરિગ- મેવું અને પ્રદેશથી ગિવાવને દડવીમાં જેમાં વેદ એ સ- મન ને પથમિક ગમ્યવ તું, ૮૫ ઉમે એ વિશે જ ઉપશમ રાતિ પામે છે. અથવા જે થી પુજા કર્યા નથી અને જેનેમિપાવો થ થ નથી ને જે રામકિત પામે છે તે ઉપશમ અમનિ. ૬ જેનુ ઉદયમાં આવેલું બિભાવ શુ થયું છે અને બકીનું દિલ જેનું ઉદયમાં આવેલું નથી તે ન ફક્ત અનદન સુધી ઉપશમ રામકિત પદ્ધ છે, ૪૩ દાવાનલ જેમ બનેલી ખારવાળી જમીન પગીને ના પાકે છે, તેમ મિથાવનો ઉદય ના દિવાને લીધે જ ઉપશમ સમરિન પામે છે.

·શ્રાવ પ્રાપ્તિનું ભાનર- IS ૪૮ ભવના કારણભૂત પણે પ્રકારનું દહનમેહનીકમ શીખ થાય ત્યારે જીવ વિઘરહિત, તુલના ન થઇ શકે તેવું સાયિક મમકિત પામે છે, ૪. પરમશુદ્ધિરૂ૫ રા૫દર્શન હેવાથી જે અનુષ્ઠાન જેમ શાસમાં કરવાનું કરેલું છે તે પ્રમાણે જે કરે છે તેને કારકસમ- કિત રાખવું. રેચકાસગતિ તો કા રૂચિ ઉપજાવનારૂં જાણવું. પપિને મિથાદષ્ટિ હેય પણ ધર્મક વિગેરે કરીને જે બીરનું સગવ દીપાવે તે દીપકરામ્ય કારણભા- વધી જાગવું. ૫ા તે મિથાત "માના તેવા તેવા પશમથી અને તેનાજ અભાવથી આ પશમાદરૂપ વિચિત્ર પ્રકારનું રણ- કારણ થકી જવું. પર થાળી ઉપાધભેદથી આગમાં રામકિત રામાન્યરીતે દશ પ્રકારનું કહેવું છે તે ૫ ઉપર જે ભેદ કહ્યા તેથી અ- બિરજ છે. ૫૩ તે આત્મપરિણામરૂપ સમકિત ઉપશમ વિગેરે બાd પ્રશસ્ત વ્યાપારથી જણાય છે. પક સમકિન છે ત્યારે જીવનમાં પરિણામ ગુવાર થાય છે તેમ જાણવું. કારણકે મેલ અને ડાઘરહિત નું શું કાળું કે દિવસ દુનિયામાં હોય છે? ૫૫ સ્વભાવથીજ કર્મના વિપાક અશુભ જાણીને કે દસ પ્રકાર પ્રાપના સુરમાં તથા ઉત્તરપયન સત્રમાં આ પ્રકારે આપના છે. ૧ નિસમય, ૨ ઉપદેશરમિ, 5 અજ્ઞાતિ, : મૂત્રષિ, ૫ બીજ- ચિ, 5 અભિગમ, પરિવાર, ૪ લીધારિ, ૪ પમિ, અને ૧૦ ધર્મચિ.

·( ૮) શ્રાવ પ્રાપ્તિનું ભાષાન. મ ન પણ વખત અપગથી માણસ ઉપર પણ ઉપશમ ભાવને લીધે જે જીવ ગુ થતો નથી. પ૬ જે જીવ રાજેન્દ્ર અને દેવેન્દ્રના સુખને પશુ દુખ માનતો સવેગને લીધે એ સિવાય બીજી કઇ ચીજની ઈજા કરતા નથી ૫૭ સંસારની અંદર મમતારૂપી વિના આવેશે કરીને રહિત છતાં પણ પાકને અનુકૂળ ક્રિયા (સદનુકાન) નથી કરી એ જે જીવ, આહાર, ભય, મેથુન વિષયાદિકના સભાવથી થયેલા નિર્વાદને લીધે. નારકી, તિર્થય, મનુષ્ય અને દેવતાના ભાને વિશે દુખે રહે છે. ૫૮ ભવસમુદ્રમાં દુ:ખથી પીકીના જીવસમુહને જોઈને સા માન્યપણે વ્યચી અને ભાવથી એમ બંને પ્રકારની દવા જે અશકિત અનુસાર કરે છે. ૫૯ શુભ પરિણામવાળો અને કાંક્ષા વિગેરે અતિચાર રહિત જે જીવ જીનેશ્વર ભગવાને જે કહેલ છે તે જ સર્વે સંશ- યરહિત સત્ય માને છે. ૬૦ આવા પરિણામવાળે જીવ જીનેશ્વર ભગવાને સમકિ- નરષ્ટિ કહેલો છે. અને આવોજ જીવ છેડા કાળમાં ભવસાગરને ઓળગી જાય છે, ૬ નિશ્ચયથી જે ખરૂ મુનિપણું તે સમ્યગ અને જે સ- ગ્યમ્ તેજ અહીં ખરૂ મુનિ પડ્યું છે. અને નરહિતનું યવ એટલે ચોથા તથા પાંચમાં ગુણસ્થાનવાળાને જે સમ- કિત તે ખુદ નિશ્ચયસમકિત નથી પણ તેવા સમકિતનું કારણ છે. દર તવાઈનું શ્રદ્ધાન તેજ સમ્યગદર્શન છે, અને જેને સ- ખ્યા તેને અનતાનું બધિ કયાય વિગેરેના ક્ષયથી અ- વય ઉપશમ વિગેરે ગુણે થાય છે. સ- ·માવામિનું ભાવીનર. ૬૩ , અજીવ, આવ, બજ, સંવર, નિર્જરા અને મિસ એ સાન તરાપો છે. તેમાં વળો બે પ્રકારના કહેલા છે. ૬૪ સારી અને ક્ષના છ; એમ છ બે પ્રકાર- રના છે. તેમાં સંસારી પૂપિવીયિક અયિક, વાયુકાયિક, તેષ, વનસ્પતિકાયિક, અને ત્રસાયિક અમ જુદા જુદા છે પ્રકારના નવા ૬૫ તીર્થકર જવાને આ સસારી ભવ્ય અભવ્ય, આહારક અનાહાર, પમ અપર્યાપ્ત ગુલપાણિક કપાક્ષિક મોપમાવાલા અને નિરૂપમાવાલા, એવા પ્રખ્યા છે. ૬૬ જે છ માસ જવાને 5 હેય છે તે જ સી- કિર ભગવાને ભવ્ય કહ્યા છે. અને છપ, ભવ્ય અનાદિપરિ- વામિક ભાવથી હેય છે એમ સમજવું. ૬૭ આથી ઉલટ તે અભવ્ય રામજવા, તેઓ ભવરૂપી અમુકને પાર કે દીવસ ગાયા દિવસ ગયા નથી, જતા નથી અને જઈ શકશે પણ નહિ. અને તેઓ પણ પરિણામિકભાવથી અભવ્ય હોય છે તેમ સમજવું. ૬૮ વિગ્રહગતિમાં રહેલા છે, સમુઘાત કરતાં કેવળી ભગવાન, અગી ગુણસ્થાનવાળા જીવો એટલે ચિદમ ગુણ- સ્થાનવાળા છે, અને સિદ્ધભગવાને અનાહારક હોય છે. એટલે આજ, લેમ અને પ્રક્ષેપ આહારેમાંથી એક પ્રકારનો આહાર કરતા નથી. આ સિવાય બાકી રહેલા બધા જ સ- મય સમય આહાર કરે છે, તેથી તેઆ આહારક કહેવાય છે. ૬૯ વિયગતિમાં રહેલા જ એક સમય, બે સમય અધવા ત્રણ સમય સુધી અનાહારી હેલ છે. સમુદ્ધાત કરતા કેવળી ભરાવાને વણ સમય સુધી એટલે આઠ સમયના સમુ- દઘાતમાં વીજ ચોથા અને પાંચમાં સમયમાં અનાહારી હોય છે.

·5. ( ૧૦ ) શ્રાવક પ્રજ્ઞપ્તિનું ભાવાનર. ચિદમાં ગુણસ્થાનવાળા કેવળ ભગવાન અન્તર્મુહુતિ સુધી આ નાહારી હોય છે, અને સિદ્ધ ભગવાને સાદિ અનન્ત કાળ સુધી અનાહારી હોય છે, ૭. સર્વે નારદીના છ તથા ર કો તથા ગર્ભજ અને અસખ્યાના વીના આવાખાવાળા તિચિ મનુ ફળ ઉપપત કાળેજ અપડાં હોય છે. ૭ શૈ રહેલા નિચ અને મનુષ્યો એટલે સર્વે રામુબ નિચિ મન એને ખ્યાતા ના આવખવાદા નિગમ- નુ પથમ કાળ લબ્ધિ આવીને ઉભા થવાની અવસ્થામાં બન્ને પ્રકારના જાગવા; એટલે પર્યાપ્તાએ વય અને અપમા પણ હેવ અ નેશ્વર ભગવાનનું વચન છે, ડર જે જવાનો ઉપાધપગપાવજ રારાર બદી રહ્યા હેય ને શુકલપાણિક છે જ વા. અને જે ની સારમાં રહેવાની સ્થિતિ ઉપાધપુ.ગલપાવન કરતાં વધારે છે તે જં પાક્ષિક જાબુવા, ૭ધ કરી ફરકવાળા દેવ નારકીઓ મન અને નિર્ધા પોત પોતાના સ્થાનમાં દક્ષિણ લિશાના ભાગમાં ૬. પન્ન થાય છે. અને એજ માં દ્વિપદ વરવાવાળા જેવી જ પષ્ય કર્મ હોય છે તે દિશામાં જ જાય છે, cજ દેવ, નારકીએ, અમખ્યાન વના આવનાવાળા નિવર મનુ, ઉત્તમ પ,િ તથા એકાવનારી - ક્રમ આવનાવાળા ધાય છે, ૭૫ બાકી રહેલા મારી છે એમ આવવાના પડ્યું હોય અને નિરાશ આયખાવાળા ) દેવ. આમ હું કામ એપમ અને નિયમ બર કવા. ૭૬-૭૭ મુજ જે પછ અનેક પ્રકારના છે, જે તે

·–
શ્રાવપ્રજ્ઞપ્તિનું ભાષાન્તર.
તીર્થસિદ્ધ, અતીર્થસિદ્ધ, તીર્થંકરસિદ્ધ, અતીર્ધારિદ્ધા રવયં
બુદ્ધદ્ધિ, પ્રબુદ્રસિદ્ધ, બુધિસિદ્ધ, સ્વલિગસિદ્ધ આ
ન્યાલગસિદ્ધ. હિલિંગસિદ્ધ, દરિદ્ધ, પરૂપ સિદ્ધ, નપુ.
રાદરિદ્ર, એક રામયમાં એકસિદ્ધ, એકસમયમાં એક કરતાં
વધારે રિદ્ધા અને રાય િરિાદ્ધ એટલે પ્રથમરામ રિદ્ધિ આ
પ્રથમરામયદ્ધિ વિરે. મુક્તના ભેદ જાખવા. આ જવરમાર
કહે, હવે અજવરાભાસ કહીએ છીએ,
e૮ ધર્મસ્તકાય, અધર્મસ્તકાય, આકાશાસ્તિકાય, અને
"લાસ્તિકાય એ ચાર પ્રકારના અ છે. ધારિતકાય ગ
તિથી, અધમરિતકાય સ્થિતિથી, આકાશસ્તિકાવ અવગાહી
અને પલાસ્તિકાય સ્પર્ધા વિગેરેથી ઓળખાય છે.
૯૯ કયરિયાગ, વાકિયાગ અને મન.પિયાગ તે
આશ્રવ છે. તે આ શ્રવ પુ.યના શુભ અને પાપ અશુભ
નવી,
૮૦ કષાયપણાને લીધે જીવ કમેન પુલ પ્રહણ કરે
છે તે બન્યા છે. અને તે પ્રકૃતિબધા સ્થિતબ, સબધ અને
પ્રદેશબંધ અમ ચાર પ્રકારે હાય ,
૮૧ આપને કે તેનું નામ રાવર છે. સાવર સમિતિ
ગુપ્તિ વિગેરેથી જાણવ, આવતા નવા કર્મનું રોકાણ કરવું એજ
વાંવરને તવ છે,
૮૨ તપથી નિર્જ થાય છે. અને નિર્જન અને નાગા
એ શબ્દો એકર્ષવાચી છે. રાઘડી કમનું અભાવ પણ પામવું
તેનું નામ તીર્થંકર ભગવાન નિ કહે છે.
૮૩ શુદ્ધ સ્વરૂપી જીવને સર્વ કર્મને નાશ તેજ મોક્ષ છે,
સાદિ અનત કાળ સુધી અવ્યાબાધપણે રહેવું તેજ મિક્ષ છે.
૯૮ આ તને રાહનો જવ રગદષ્ટિ કહેવાય છે.

·( ૧૨ ) શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાવાનર - - - ૮૮ પછી આ છવ સંસાનિર્વગુણથી અવશ્ય પ્રશમ વિગેરે ગુણ- વાળે થાય છે. ૮૫ આથી વિપરીત સહુના મિથ્યાત્વ હોવાથી કઇ પૂર્ણ ગુણે હોતા નથી. અને વિપરીત સહનાર જે અનભિ- નિવેશી હોય તો કઈ વખત તેને અનામહ સમ્યફલનું કારણ પણ થાય છે, ૮૬ શંકા, કાં, વિચિકિત્સા, પરપાવડપ્રશંસા પરપા- વડસસ્તવ વિગેરે સમ્યક્વના અતિચારો જાણવા ૮૭ સંશય કરવો તે શકા, બીજા દર્શનને અભિલાષ તે કક્ષા. મને ફળ થશે કે નહિ તે વિશે સશય તે વિચિકિત્સા (અથવા વિદ્વાનની નિન્દા તે વિચિકિત્સા.) શાક્ય વિગેરે અન્યદર્શનીઓને વિવાદ કર તે પરપાવંડશ સાઅને તેજ અન્યનીઓની : પરિચય ક- રા તે પરપાવ સંતવ સમજે. ૯ શંકા હોય ત્યારે ચિત્તમાં મલિનતા થાય છે અને નેશ્વર ભગવાન ઉપર વિશ્વાસ રહેને નથી. આ શંકા રામ્ય. કવિને ઉચિત નથી તેથી શંકા સમ્યકત્વને અતિચાર થાય છે. © શકાથી અવર તવાભિનિવેરા અને દિયા નાશ મા- મે છે અને તેથી કમબન્ધનો રથ આવે તેથી રાંકા યજવી. ૯ શંકાને ય નહિ એવા સ્થળે શું કરવાથી વાળ ફળ આ લેમાં પણ ખીએ છીએ અને તે શંકાના પાપ ઉદાર દે, કર આવી રીતે કાંસા વિરારેમાં પણ અનિચારપણું તથા દેવા જેવા અને તે પ્રકમ ઉઘરા કહે છે, અને અમાન્ય કક્ષાના વિદ્યાસાધક ફળપ્રય સાય અર્થવાળી વિચિકત્સાના, ચારના વિદ્યાની લુગુપ- ·શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાનર. ( ૧૦ ) ના અર્ધવાળી વિચિકિત્સાના, ચાયક પરપાવં પ્રશસાના, અને સૌરાષ્ટ્રાવક એ પરપાપડ સંસ્તવના ઉદાહરણે જાણવા, ૯૪ ૮૬ મા કમાં વિગેરે શબ્દ મુકો છે તે ઉપરથી સવના બીજા પણ અતિચારે સુચવ્યા છે અને તે સાધમી. જીવોને અનુપબૃહણ (સારા માર્ગ પ્રવર્તનારની ઉપબૃહણ કરવી તમને ધન્ય છે વિગેરે અને તે ન કરે તે અતિચાર), અને સ્થિર ન કરવું વિગેરે છે. ૯૫ નિશ્ચયથી સમકિત ગયેલુ ન હોય અને વ્યવહારથી મેલું થએલું ન હોય તો આવા પરિણામ કે જેનાથી અનુ- પબૃહગાદિની ઉત્પત્તિ છે તેવા પરિણામ થાય નહી. ૯૬ આ સમ્યત્વ જ્યારે અતિચારવાળુ હોય છે ત્યારે તે મેશનુ સાધન જલદીધી નથી એમ કહેલું છે, તેથી ક્ષાર્થી પર આ અતિચારે તજવા જોઇએ. ૭ આવા પ્રશમસ વેગ વિગેરે લક્ષણવાળું સારા પરિણા મવાળું સમ્યકત્વ હોય ત્યારે સમ્યગ્દષ્ટિ છવા સમયે સમયે કર્મ ખપાવે છે, ત્યારે એ ચિત્તવિભ્રમ શાથી થાય છે કે જીવને આવા અતિચારે થાય છે? ૯૮ આને જવાબ આપે છે કે તીવ્ર વિપાકવાળા શાના- વરાદિકર્મના ઉદયથી સમ્યની વસ્વભાવસ્મૃતિરૂપ બ્રશ- ના થાય છે. તે અંશને તે સમ્યવિપુલના તેવા સ્વભાવને લીધે થાય છે અને તેથી કરીને તે ચિત્તભ્રમ કેમ ન થાય ? અવ થાયજ અને તેથી કરીને આ અતિચારે થાય છે, ૯૯ જે સમ્યકત્વ પગલે જ્ઞાનાવરણાદિ કમના ઉદયના બે કરે છે, તે પગલે સર્વથા મિથ્યાત્વ એમ નહી પણ “શન. માત્રજ; તેથી જ્ઞાનાવરણાદિન ઉદયથી અતિચારેજ થાય છે અને તે અતિચારે પ્રયા નથી ત્યજવા જોઈએ. -નની રકમ ·( ૧૨ ) શ્રાવક્વામિનું ભાનર. પછી આ જીવ સંસાદિષથી અવશે પ્રથમ વિગેરે ગુણ વાળા થાય છે, ૮૫ આથી વિપરીત સદહનારને મિથ્યાત્વ હોવાથી કોઇ પણુ ગુણ લેતા નથી. અને વિપરીત સહનાર જો અનલિ- નિવેશી હોય તો કઈ વખત તેને અનાય સમ્યક્ત્વનું કારણ પણ થાય છે. ૮૬ શંકા, કાંસા, વિચિકિત્સા. પપપપ્રશસા, પરા- પંડસ્તવ વિગેરે સમ્યકત્વના અતિચારે જાણવા ૮૭ સંશય કરો તે શકા, બીજા દર્શનને અભિલાય તે કાંક્ષા, મને ફળ થશે કે નહિ તે વિશે સંશય તે વિચિકિત્સા (અથવા વિદ્વાનની નિન્દા તે વિચિકિત્સા.) ૮૮ શાક્ય વિગેરે અન્યનીઓને વર્ણવાદ કરવો તે પરપાવંડ પ્રશંસા, અને તેજ અન્યદર્શનીઓની જેપરિચય - રહે તે પરપાવંડસસ્તવ સમજે. ૮૯ શંકા હોય ત્યારે ચિત્તમાં મલિનતા થાય છે અને નેધર ભગવાન ઉપર વિશ્વાસ રહેતું નથી. આ શંકા સમ્ય- કત્વને ઉચિત નથી તેથી શંકા સમ્યકત્વને અતિચાર થાય છે. ૯૦ શકાથી અવધે તવાભિનિવેશ અને સહિયા નાશ પા- મે છે અને તેથી કમબન્ધને જ આવે છે તેથી ફી ત્યજવી. ૯ શંકાને એ નહિ એવા સ્થળે શંકા કરવાથી અરૂણ કુળ આ લોકમાં પણ દેખીએ છીએ અને તે શંકાના પાપ ઉદાહરણ છે, હર આવી રીતે કક્ષા વિગેરેમાં પણ અતિચાપણું તથા દેવાંશ જવા અને તે પ્રત્યેકને ઉદાહર કહે છે, રાજા અને અમાન્ય કક્ષાના વિદ્યાસાધક ફળપ્રત્યે સંશય અર્થવાળી વિચિ કસાન, શ્રાવક્ષુના વિદ્વાનની મુસા- ·શ્રાવ પ્રાપ્તિનું ભાવાના. ના અર્થવાળી વિચિકિત્સાના, ચાક્યાક પપપ પ્રામાના, અને રાજભાવક એ પર પાપડ સ્તવના ઉદાહરણે ભણવા ૯૪ ૬ મા કમાં વિગેરે શબ મુકો છે તે ઉપરથી સમ્યકત્વના બીજા પણ અતિચાર મુચવ્યા છે અને તે માધમાં અને અનુપર્બહણ (સારા માર્ગ પ્રવનારની ઉપબૃહણ કરવી તમને ધન્ય છે વિગેરે અને તે ન કરે તે અતિચાર), અને સ્થિર ન કરવું વિગેરે છે, ૯૫ નિયથી રામકિત ગયેલુ ન હૈષ અને વ્યવહારથી મિ થએલુ ન હોય તો આવા પરિણામ કે જેનાથી અને પબૃહગાદિની ઉત્પત્તિ છે તેવા પરિણામ થાય નહી. ૯ ખા સમ્યકત્વ પર અતિચારવાળું હૈય છે ત્યારે તે મિક્ષનું સાધન જલદીપી ની એમ કહેવું છે, તેથી મારા પર આ અતિચારે તજવા જોઈએ, ૭ આવા પ્રશમસ વેગ વિગેરે લક્ષણવાળ સારા પરિણા ભવાળું સમ્યકત્વ હોય ત્યારે સમદષ્ટિ જ સમયે સમયે એ ખપાવે છે, ત્યારે એ ચિત્તવિશ્વમ શાપ થાય છે કે જેને આવા અતિયારે ધાય છે? ૯૮ આનો જવાબ આપે છે કે તીવ્ર વિપાવાળા શાના વરણાર્ષિના ઉ૫પી સવની સ્વરૂભાપુતાપ અશ- ના થાય છે, તે જાન તે સુપુલને તે ભાઇને Rધ પાપ છે અને તેથી કરીને તેવો વિરામ કેમ ન થાય? ૧૦ પા૫જ અને તેથી કરીને આ અતિયારે પાય છે. ૯ જે પગલે નાવરણાદિ કામના ઉધના બે કરે છે, તે 5 સર્વથા પ્રિખ્યાલ એમ નહી પણ રાના માત્રજ, તેથી જ્ઞાનાવરણહિના થી અનાજ ૧ , અને તે અનિષ મનોવજય એ. 1.

·(૧૪) શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાનર. ૧૦૦ જે અવશ્ય જોગવવાયોગ્ય કમાના ઉદયથી આ અતિચાર થતા હોય તે તે કેમ ત્યજી શકાય ? આને ઉત્તર આપે છે કે શુદ્ધ જીવ વીથી ત્યજી શકાય, ૧૧ કેઈ વખત જીવ બળવાન થાય છે, કેઇ વખત કર્મ બળવાન થાય છે, તેથીજ અન છ સિદ્ધિપદને પામ્યા છે અને અનંત સંસારમાં રહેલા છે. ૧૦૨ જીનેશ્વર ભગવાનના વચનથી ઉત્પન્ન થયેલા જીવવીથી , અત્યત દારૂણ કમ ખપાવીને અનંતા જ સિદ્ધિપદને પામ્યા છે. ૧૦૩ તેથી પણ અન તા છે કમથી છવાયેલા, શારીરીક અને માનસીક દુઃખને પાર નહી પામતા, ખરેખર સંસારમાં ભટકે છે, ૧૦૪-૦૫ તેથી નિત્ય યાદ કરવાથી, ચાલતા આધાર વાળા ગુણના (એટલે સમ્યકત્વ વગેરેના) બહુ માનથી, મિથ્યા ન્ય વિગેરેની નીંદાથી, તેજ મિથ્યાત્વ વિગેરેના આ દારૂણ કુળ છે એવા વિપાકને વિચારવાથી, તીર્થંકરની ભકિતથી, ભાવ સાધુઓની સેવાથી, અને ઉત્તરગુણની શ્રદ્ધાથી અપ્રમાદ કર જોઈએ. આ પ્રકારે અપ્રમાદી અવશ્ય ભોગવવા ગ્ય કર્મની પણ શક્તિ હરી લે છે અને આજ શુદ્ધ જીવ વીર્યને કરણ ઉપાય છે, પ્રથમ બત, ૧૬-૧૭ સ્થવપ્રાણવધવિરમણ વિગેરે પાંચજ અનુવ્રત છે તેમાં પહેલું વ્રત શૂલપ્રાણવધની વિરતિ વિતરાગ ભગવાને વર્ણવેલુ છે. આ વધ સંકલ્પ અને આરભથી એ બે પ્રકારે હોય છે. વધુ પાવક વિધિસહિત સંકલ્પથી જ છે. ૧૦૮ ગુરૂ મહારાજની પાસે ઉપગવાન થઈને મોક્ષસુખ નો અભિલાથી જવ, કાળમુધી અથવા મરસુંધી, સ્કૂલ- ·કાનમામિનું ભાવાનર. ( ૧૫ ) માવલ વિજે છે અને વિશુદ્ધ પરિણામવાળે જવા દરરેજ લીધે- વા વ્ર પાર કરીને પાળે છે, ૧૦૯ અહીં વાદો પણ કરે છે કે રવિરત પરિણામ હેય તે ગુરૂ પાસે લેવાનું કોઈ પ્રોજન રહેતું નથી. કારણકે ફળને અભાવે છે અને બન્નેનો વ્યાપાર ફેગટ છે; અને તે વ્યા- પાર કરે તે મેહનું ચિનહ છે. ૧૦ અને જે પરિણામ ન હોય તે ગુરુ અને શિષ્ય બને પાવાદ લાગે, કારણ કે પરિણામ વિના વ્રત પાળી શકાય નહિ. આ ગામમાં પરિણામ વિના ન પાળવું ઈછાત wધી કારણ કે પરિણામ તેજ ઘન છે. ૧૨ આનો ઉત્તર આપે છે કે જે પરિણામ છે તે ગુરુ પાસે લેવાધી દકતા, છનેશ્વર ભગવાનની આજ્ઞાનું પા- ળવું અને કમાપશમવૃદ્ધિ એવા ગુણે થાય છે. ૧૧ર આમ ગુરૂ પામે લેવામાં અધિક ફળ હેવાથી બ- જેનો વ્યાપાર ફગટ ધન નધી, અને જે પરિણામ ન હોય તે મૃષાવાદ લાગ નથી. કારણ કે ગુણને સંભવ છે. t૧૩ અને પરિણામ વગર પણ વિધિસહિત ગુરૂ પાસે વન મહુણ કરવાથી જ જે શ્રાવક ભેળે છે તે જ કાળે તેને રેશવિરતિરૂપ પરિણામ આવે છે, અને રાડને તે ઘન ન જ આપવું અને ન કરાવનાર સાધુ તો છેતરાય પણ અશડ હવાપી શુદ્ધજ છે, ૧૫૪ વાદી કહે છે કે વિવિધ વિવિધ પચ્ચખાણવાળા સાધુને પ્રાણાતિપાનના પચ્ચખાણ કરાવતા ગુર્મપ્રાણાતિ પાન કરવાની અનુમતિ કેમ ન લાગે ? ગુરૂ ઉત્તર આપે છે કે જે વિધિધી પચ્ચખાણ ·પturમિ બાન, ના ને લાગે પણ નથી શિદ્રભાવાળા મા વિપરિતા પખાણ આપ તે ન લાગે, અને ઘરના છાપરાને ચાર તરીકે પ્રવિણ કક્ષાને તેના બાપ છોડાઓ તે ઉદાહરણ છે. ૬ રાની ઉપર ખુશી થલા રાજએ અનરને કવિમો ભવ કરવાની આજ્ઞા કરી ને કરે પીટા કે એ ગામ બહાર નિકળવું એક શાના છ રાશ ગામ બહાર ન નિr. ૧૪૭ માર એ એ વાત અને જરર કરવાથી રા જાએ છએ છેકરાને મારી નાંખવાને હુકમ કર્યો. તે છેકરાને બાપ તેમને છાવાની વિનંતી કરે છે, પણુ રાજ તિ નથી. આખરે મારા છોકરાને છેડે છે પણ તેથી બાપને બધા છે ઉપર સમભાવ હોવાને લીધે બાકીના કરીને મારવાની અનું મતિ થતી નથી. ૧૧૮ આ કાન્તને ઉપનય એ છે કે અત્રે રાજા તે શ્રાવક શેડના કરા તે છ કાયના છે અને સાધુ તે તેમના બાપ સમાન સમજવા તે સાધુ તો બધાને છોડાવવાને પ્રયત્ન કરે છે પણ તે છોડતો નથી તેથી તે સાધુને શુ ? એટલે તે સાધુને સ્થાવરને મારવાની અનુમતિ થતી નથી. ૧૦ વસમાંથી નિકલીને સ્થાવરમાં ગયેલા ને શે- હેરીને મારવામાં પચ્ચખાણના દકાન્તની પકે વધ થવાનો સં. ભવ છે, તેથી કેટલાક વાદીઓ ત્રસપ્રાણઘાતની વિરતિ એવું નિર્વિશેષ પચ્ચખાણ લે નથી એમ કહે છે. હેય તે જય 1 સને મારે ની બાણ કે તેને લીધેલા શેહેરીને નમ ને માણસ . અશ્વિન ·ધાવાતમિનું ભાન ૧૨૨ આ પ્રમાણે સામાન્ય રીતે પ્રાણઘાતની વિરતિ જેણે કરેલી છે તે જીવ જે ત્રસભાવમાંથી મારીને સ્થાવરમાં ગ- પેલાને મારે તે તેના ઘનને અવશ્ય ભંગ થાય. ૧રર તેથી વ્યસભૂતપ્રાણવિરતિ એવું પચ્ચખાણ લેવું પે. અને આમ કરવાથી પણ પલટી જાય તેપણ દોષ ન લાગે; કારણકે જેમ જેને દુધની વિગઇનું પચ્ચખાણ કરે છે તે તે જે હિના ઉપગ કરે તો જ લાગતું નથી. તેમ બસ ! ભાવિરતિ એવું પચ્ચખાણ લેનારને રોષ લાગતો નથી. ૧૨૩ તેથી આવી રીતે વિખ્ય કરીને વિરતી કરવી જે- છે. આ પૂર્વપક્ષને ગુરુ મહારાજ ઉત્તર આપે છે કે આમ ક- રવાથી વ્રત કરાવનાર તથા કરનાર બને કલાક લાગે એ વાત પપક્ષવાદી જાણ નથી. ૧૨૪ ગુરુ મહારાજ પૂછે છે કે જે ભૂતલબ તમે બતમાં ઉમર મા છે તે ઓપગ્ય અર્થમાં કે તાણે અધમાં વાપ- કરવા માગે છે? આગમની રીતિથી આ બન્નેની એક રીતે તેના મગ કરે તે મુક્તિ સહિત નથી. ૧૨૫ જે એપમ્પ અર્ધમાં ભૂત શબ્દ વાપરવાનું કહે ને જેમ લાટ રણ સુરકભૂત છે એટલે લોક જે છે એ વાતમાં જેમ લાટ દેશ કાંઇ સુરલોક થતો નથી તેમ જે ત્ર- સમૂતવિરનિ એમ જે પચ્ચખાણ કરે તો તેમાં ત્રણને નહી મારવાનું પચ્ચખાન આવતું નથી; કારણ કે ઉપલા કાન્તમાં જેમ લાટ રે દેવલોક જે છે ત્યારે રવાથી લાટ રણ ભિન્ન કાય છે, તે પ્રમાણે સબતને નહી મારવાના પબાણથી ત્ર- સોને ન મારવા એવું પખાણ થતું નથી; ફારણકે સભા ૧ વસેલી ભિન્ન જ છે, પરદ તેથી જે ઘસભૂતવાદના પશ્ચખાણ કર્થ છે એટલે . છે ક

·( ૧૬ )
શ્રાવામિનું ભાષાન્તર.
આપે તો લાગે, પણ મૃતથી વિશુદ્ધભાવાળા સાધુ વિધસહિત
પચ્ચખાણ આપે તે ન લાગે. અત્રે ગૃહસ્થના છેરાને ચાર
તરીકે ગ્રહણ કરેલાને તેના બાપે છેડા તે ઉદાહરણ છે,
૧૧૬ રાણી ઉપર ખુશી થયેલા રાજાએ અન્ત:પુરને
કમુદિમહત્સવ કરવાની આજ્ઞા કરી ને ઢોરે પીટાવ્યું કે
પુરૂએ ગામ બહાર નિકળવું. એક રોડના છ છરા ગામ
બહાર ન નિકળ્યા.
૧૧૭ ચાર પુરૂએ એ વાત રાજાને જાહેર કરવાથી રા
જાએ છએ છોકરાને મારી નાંખવાને હુકમ કર્યો. તે કરાને
બાપ તેમને છોડવાની વિનતી કરે છે, પણ રાજી છોડતો નથી.
આખરે મોટા છોકરાને છોડે છે પણ તેથી બાપને બધા છોકરા
ઉપર સમભાવ હોવાને લીધે બાકીના કરીને મારવાની અનુ
મતિ થતી નથી.
૧૮ આ દ્રકાન્તને ઉપનય એ છે કે અત્રે રાજા તે શ્રાવક,
રોડના છોકરા તે છ કાયના જીવો અને સાધુ તે તેમના બાપ
સમાન સમજવા. તે સાધુ તે બધાને છોડાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે
પણ તે છોડતો નથી તેથી તે સાધુને શું ? એટલે તે સાધુને
સ્થાવરને મારવાની અનુમતિ થતી નથી.
૧૧૯ ઘસમાંથી નિકલીને સ્થાવરમાં ગયેલા જીવોને રી-
હરીને મારવામાં પચ્ચખાણના દત્તની પડે વધ થવાને સંદ
ભવ છે, તેથી કેટલાક વાદીએ સપ્રાણઘાતની વિરતિ એવું
સિવિશેષ પચ્ચખાણ લેવું એ પુન નથી એમ કહે છે.
૧૨૦ રેહેરીને ન મારે એવું પચ્ચખાણ કર્યું હોય તે
ને પહેરમને માણસ તે શહેરમાંથી નિકળીને બીજે ગામ જાય
ને તે માણસને મારે તે શું કરીને નહિ મારવાના પચ્ચખાબ
લેનારને તેને લીધેલા વતને ભગ નથી થતો ?

·થાવકમતખિનું ભાવાન ૧૨ આ પ્રમાણે સામાન્ય રીતે પ્રાણઘાતની વિરતિ જેણે કરેલી છે તે જીવ જે સભાવમાંથી મરીને સ્થાવરમાં ગ- પેલાને મારે તે તેના ઘનનો અવશ્ય ભંગ થાય, રરર તેથી વસતિપ્રાણવિરતિ એવું પચ્ચખાણ લેવું જે છે. અને આમ કરવાથી પણ પલટી જાય તે પણ રોષ ન લાગે, કારણકે જેમ જેને દુધની વિગઇનું પચ્ચખાણ કર્યું છે તે તે જે દેહને ઉપ પણ કરે તો દોષ લાગતો નથી. તેમસ : ભપ્રાણવિરતિ એવું પચ્ચખાણ લેનારને રોષ લાગતો નથી. ૧ર૩ તેથી આવી રીતે વિષ્યિ કરીને વિરતી કરવી જે- છે. આ પૂર્વપક્ષને ગુરુ મહારાજ ઉત્તર આપે છે કે આમ ક- રવાથી વન કરાવનાર તથા કરનાર અને કલાક લાગે એ વાત પૂર્વપક્ષવાદી જાણ નથી. ૧૨૪ ગુરૂ મહારાજ પુછે છે કે જે ભૂતશબ તમે બતમાં ઉમેરવા માગો છો તે એપ અર્થમાં કે તારા અર્થમાં વાપ- રવા માગે છે? આગમની રીતિથી આ બન્નેની એક રીતે તેને માગ કરો તે યુક્તિ સહિત નથી. ૧૨૫ જે એપમ્પ અર્થમાં ભૂત શાબ વાપરવાનું કહેશે તો જેમ લાટ તેરા સુકભૂત છે એટલે કે જે છે એ દાનતમાં જેમ લા રા કાંઇ મુરલેક ઘા નથી તેમ જે ત્ર- સભૂતવિરનિ એમ જે પચ્ચખાણ લઇ તે તેમાં ત્રણને નહી મારાનું પચ્ચખાન આવતું નથી; કારણ કે ઉપલા કાનમાં જેમ લાટ દેશ દેવલોક જે છે ત્યારે દેવકથી લાટ રણ ભિન્ન કાય છે, તે પ્રમાણે સભૂતને નહી મારવાના પચ્ચખાણથી ત્ર- સેને ન મારવા એવું પગેખાણ થતું નથી; કારણકે વસત તે વસોથી બિનજ છે, ૧૨૬ તેથી જે ભૂતવના પશ્ચખાણ થી છે એટલે ·થાવકામનું ભાનર. કે જેને અત્રને નહિ મારવાના પખાવ કથા છે, તે જે સ્થાવરનો વધ કરશે પણ તેને લીધેલા વ્રતનો ભંગ થશે; કારણકે સ્થાવર અવગ છે. ૧૨૭ કદાચ ભૂત અને નાદ અર્થમાં લેશે તે ઠંડા થયેલા જળને દખલે ના અર્થમાં આપલે છે. એમાં - તિના ઉપદ ધ નથી. એટલે ઉન્ન તથા થા જળમાં જળ શનિ એકજ છે, પણ આ પ્રમાણે વસ કે સ્થાવરમાં જનિનો અનુછેદ નથી. કારણકે ત્રમ અને સ્થાવર જુદી જુદી જનિના છે. ૧૨૮ આ શકાનું કદાચ તમે એમ સમાધાન કરશે કે વિજાતિને આશિને અનુછેદ છે તે આને ઉત્તર એ છે કે આવી અનિષિદ્ધ જવાનિઘી રે લાભ ? અને આ પ્રમાણે તે ભૂતશબ્દ પ્રહણ કર્યાથી પણ તમે કહેલે દેવ નિવારણ ધન નથી, ૧૨૯ ખરી રીતે તે સભૂત છ વસજ છે તેથી ભૂત શબ્દ ગ્રહણ કરવાથી વિશેષ શું આવે છે ? ત્રપણાને લીધે તે સિદ્ધ થાય છે ત્યારે વિશાળ સભાવ ગ્રહણ કરવાથી કઈ પણ લાભ નથી, ૧૩૦ સ્થાવર નામકર્મના ઉદયથી- જેવો સ્થાવરે કહેલા છે, અને સનામકર્મના ઉદયથી છ વસે કહેલા છે. તેથી આ બન્નેની વચ્ચે ચાખે ભેદ જ છે, તે ભૂતશબ્દ પ્રહણ કર- વિો તે નિરર્થક છે, ૧૩ તેમજ શહેરી જો ગામ વિગેરે જાય અને જે તેનું શહેરીપણું જતુ રહે, ને તેને વધ કરે તો શહેરીને નહી માર વાનું પચ્ચખાણ કરનાર માણસવા પચ્ચખાણને ભંગ થત નથી, અને જે રીપણું ન જાય તે એ ગામ ગયે એમ વધી શે લાભ ? r

·પ્રાપ્તિનું ભાષાનર.
( ૧૮ )
૧૩ર તે જવનું પણ નહી લેવાથી, તે ય સ્થાવ
મયમાં ગયા હોય ત્યારે તે કત લેનાર માણસ ત્રસ જીવ
હને નથી તેથી આ છાત બરોબર નથી; પણ ભેળા જેવો
બમાવનાર જાણવું.
૧૩૩ બીજા વાદીઓ વી એમ કહે છે કે દુ:ખી જીવે
મેરામાં પાપથી ભટકે છે તેમના પાપનો નાશ કરવાને માં
ને ખરેખર તે જેને મારવા ઇએ,
૧૩૪ તેથી પ્રાણ-વધની નિવૃત્તિ સામાન્ય રીતે ન કરવી
અ. ૫ણ સુધી જેવો વિષે વિશેષે કરીને કરવી જોઈએ
કે તેમને જ મારવાથી દેવ છે, અને આમ ન કહિએ તે
જે કરવા ય તેનું નિધ કરવાથી દર લાગે છે,
૧.૫ અવુિ વચ્ચે ગુરૂ મહારાજ પૂછે છે કે, આવા
દુ:ખી જેનો વધ કરવાથી પાપક્ષ જ થાય છે, પણ તેમન
આનંધ્યાનથી કર્મબંધ નથી એમ કહેવાને શું પ્રમા
છે ? તે આને ઉત્તર આપે છે કે નારકન્યાને અનુસારી વચ
ન પ્રમાણ છે.
૧૭૬ નારકીના જેને પરમાધામી દેવો નિરંતર ૯ છે
અને તે જ ધ્યાન થાય છે પણ તેઓને જેટલા કર્મન
નિજના છે તેટલા કર્મને બ ધ નથી.
૧૩૭ નારીના આવાખાના બધવિરહથી નારકી કે
દીવસ નરકનું આખુ બાંધતો નથી કારણ કે આંતરાદિત
નારી નરકમાં ઉત્પન્ન થતા નથી. પરમાધામી વીગેરેન
અભાવે પણ ( એટલે ઘી, પાંચમી, છકી નરમાં) નારકી
આ અોઅન્ય પીશ કરવાથી કર્મ ખપાવ છે,
૧૩૮ નવલિછાબ નામની સાતમી નરકમાં ૫૭ સંય
ધીજ વિધી ઉત્પન્ન એિલા એ.વ. ર્મ ખપે છે બીજી રી

·( ૨૦ ) શ્રાવપ્રખનું ભાષાનર. અપતા નથી. સંકલેલ વગર દવા પણ નરકમાં કે બીજી કે થાને તે કર્મ ખપાવી શકતા નથી. ૧૩૯ આમ છે તેથી તે દુ:ખી જીવોને મારનાર આર્તધ્યાન રે ધ્યાન અને ચિત્તસંકલે ઉત્પન્ન કરે છે તો પણ તે દુઃખી ને વધ તેમના કર્મકાય હેતુ છે તેથી તે દાવ નહીં એમ જાણવું. ૧૪૦ અને ગુરૂ મહારાજ ઉન્નર આપે છે કે આ પ્રસ્તા- વમાં બીજું જે કહેવાનું છે તે બાજુએ રહેવા દો-કા આ• હુંજ પૂછીએ છીએ કે દુઃખી છેવો વધ કરવાથી તેને કમ ય કરવામાં મારનારને શું લાભ? કારણ ફળની અપેક્ષા વગમ તથા માવસ પ્રવર્તતા નથી જે કદાચ એમ કહે કે મારનારને કને ક્ષય થાય છે. તે છે વાદી તારા મત પ્રમાણે કર્મનું શું કારણ બનાવેલું છે ? [વધક્રિયાથી તે વાટી ને કમબંને માને નહિ કારણ કે તેનાથી તેને કર્મને ક્ષય માને છે. પણ તેરા સિદ્ધાંત આગળ કહેવામાં આવશે.] ૧૮-૧૪ર જે કર્મનું કારણ અજ્ઞાન એમ કહે છે અને વાથી કમરનો નાશ થ જોઈએ પણ વયિાનું મુ કામ છે … કારણ કે તે એને પ્રતિપક્ષી નથી. વધરિયા અજ્ઞાન વિરાટ નહિ હોવાથી અજ્ઞાનથી થએલા કમને કે પ્રકારે ક્ષય કરી શકે નહિ. વરિયાથી કમનો ક્ષય માનેલો માટે કુરા વિ ના બંધનું કારણું વધયાથી વિપરીત અવધવા લેણ ને મન કોને પણ સંબંધ ધર્મ, કારણ કે મને પણ વ કરતા નથી અને તે મુકત થયા પછી કમબંધ થાય તે તેને વિવાન માટે જરૂર સંમારમાં આવવું પડે કેમકે કમ- નું વેતન ફરી શરીર વગર અને નહિ અને તે શરીર મંગા ૨મજ હાય માટે મુનિને જરૂર સંમરમાં આવવું પડે, આ ·શ્રાવકામિનું ભાનર, ને જો તેમ થાય તે જે મુક્તિલક્ષણ ધર્મવાનું ફળ શાસ- કારો કહે છે તે સ્વમવનજ થાય; કારણકે પરમપદ અથવા મુ- ક્તિ તેને કહેવાય છે કે જેની જે કે જેની પાછળ દુ:ખને લેશ પણ ન હોય અને ઇચ્છાએ કરીને રહિતપણું જેમાં છે અને આ પ્રમાણે જો મુકતિને કર્મબંધ થાય તે મુકિત પણ નિરર્થક થશે. મુક્તિના નિરબંકપણારૂપી મહાપણથી ડરીને કમબં- ધનુ કારણ અવધષિા માની દુઃખીના વધ કરનારને કમક્ષય- રૂપી ફળ વાદી માની શકશે નહિ તેથી શસકાર કહે છે કે- હવે જે એમ માનો કે દુખી છના મારનારને પુથબંધ- ૩૫ ગુણ થાય છે પણ કમક્ષયરૂપ નહિ તો તે પુણ્યબંબ પણ તે મારનારને ઘટે નહિ કારણકે વાદીના મત પ્રમાણે દુખી જેવાને શાખા પુથનો અતરાય કરનાર તે મારનાર થનારે, દુખી ને મરનાર અવશ્ય કરીને, તમારા મત મુજબ, મારનારને દુખીનો વધ કરવાથી જે પુણય ઉત્પન્ન ધાય ને પુના અનરાશ કરે છે. (કારણકે જે દુઃખી ને હાલ ને મારે છે તે દુખી જીવોને જો તેણે ન માર્યા તેને દુ:ખી જે બીજા ઘણા દુખી જેને મારત અને તેઓ વાદીના મત પ્રમાણે પુન્ય ઉપાર્જન કરત, તે પુથ ઉપાર્જન કરવામાં પહેલે મારનાર અતરાય કરે છે. ) તેથી મારના- ને કેમ કાર વગર પુય જાય ? અરે નજ થાય, કાર બીજને પુણ્ય ઉપાર્જન કરવાને અતરાયભૂત થવું તે પુણ્યનું કારણ છે જ નહિ. તેથી મારનારને તમારા માનેલા દુ ખવિ- કામરૂપી કારણ નહિ નાં ઉલટુ પૂપિગમરૂપી કારણ એ છે પાપનું કારણ બનવાથી પુથબ ધનું કોઇપણ કારણ હું નહિ ને હેતુ વગર પુરુષને બધ થાય નહિ. અહિ આ દખલે આ છે છે કે જેમ તે મરનાર દુઃખી જેના મને મારા તમે કે- ૧૪ ·(૨૨) શ્રાવકઝામિનું ભાષાન્તર- રણ વગર માનતા નથી તેમ તમારે પુણ્યબંધ પણ કારણ વગર થવાને નહિ, ૧૪૪ કદાચ એમ માનશે કે પિતાના આત્મામાં રહેલી દુખી જીવોને મારવાની ઇરછા કર્મશયનું કારણ છે. તે પછી પણ રકાને મારીને શું કામ છે? કર્મક્ષય કચ્છનાર પુરૂ પિતાના આત્માને જ મારે છે, ૧૪૫ હવે જે ૫ ભાને વધ મારનાર અને મરનાર એ બન્નેના કર્મક્ષયને હેતુ છે તેથી મા એમ જે કહે તે તે પણ ન હોય, કારણ કે વધાથાથી જ કકનો બાધ છે, અને અનુ- કુળ હેતુથી ઉત્પન્ન ધએલા કાર્યને ના, હેતુથી અધિધી કા રણને સદભાવ છતાં ૫, થઈ શકતો નથી. ૧૪૬ જેમકે અધિવી. મિથિી ઉપજ થએલી હાર જાય છે, પણ તડકે તે નથી; કારણકે ટાદનું કારણકે તેનું કારણ જે હિમ તે અમિથી વિધિ છે માટે તે આ રાકનો નાશ કરે છે. પણ તેજ અમિથી એ તાપ અમથી નાશ પામ નથી, કારંણ કે તાપનું કારણ જે મયં તે અપંથી અનલ વિરે નહિ - વાથી જ બધી ટકે વિરોધીકારખ વિ જ ના થાય; એમ નહિ માના ને અવર અપ્રિસંગ આવશે, ૧૮૭ અવિરુદ્ધનુઘી પણ વસ્તુને નાશ અંગીકાર કર- વારૂપ અતિપ્રમાણે છે માન્ય છે તે આ દુનિયામાં જે જે વસ્તુ ઉત્પન થએલી છે, તે ગમે તેટલા કાબુ મળ નેપ કે કારથી થાય નહિ. અને જયારે કે પદાર્થની ઉપનિ થાય નહિ અને અધિરૂઢ કરવપછી બીજી વસ્તુને ના થાય ને સર્વ પદાના નાશને પ્રસંગ આવી પડે. કારણ કે આ ને નામ થવાથી અને નવીનવી ઉપનિ ન પામી શકે વ* રનના અભાવે કે ·જકપ્રમિન ભાડાન- ૧૪૮ મુકિતના નિરથકપણાને લીધે અધધ કમબધ નાર માની શકવાધી અને વધારવાના અપ્રધાનપખાને લીધે અજ્ઞા નો પણ કર્મ નહિ માની શકવાથી હવે કહે છે કે કેમ એ નક છે, તે તેને કહે છે કે જે કાખ વિના ઉપન થવા વસ્તુ છે તેને કારની અપેક્ષા નહિ દેવાને લીધે હમેમા વિ. ૧માન પણ અધવા માં અવમાનપણ માવજ અ, લાખ કે પદાર્થની ઉત્પતિ અને ન બ દ ને પછી ધાથ છે, જે અડતુક એવા મની પણ ફ પતિ કેમ બન અને નામ પગ કેમ બન? કારની બધા નડી ખાવા ળિ એવા આકાશના ય ધમાદા વર અનારિ પાપા ના પણ કાપી નાશ પા૫ નારી, રપ તમામ મન મા કમ ન હોવાથી ના નાશ પમ કાર બનવાને જ નહિ. નિગ : ના વધ અમારા માનવા પી ધ્વબાવન વીં ૧૫ ના છ માં પણ જવાના વધુ છે. કં' એ નાહ, , રાજપી ના આ કપલ નધા વગર કાપ મને ' માનવામાં બે કલાધી નામ પક્ષો પા કરીને યુદ્ધ પામે આવતાં વારી જ છે કે તે મ પ પ % છે નના ઉત્તર આપે છે તે પણ પી ધબકા અને ૨૫ નામ કે ડીન એ બાવન નથી. ૧૫ માં માણવ ઉપાર્જન કે કામ અપાવ પાણીપની પિતિ હિન તે મ પ પ મી -૧ અવશ્વ પરથી એ, ૧૫ર આવી રીતે સુખી અને બાવા ન જન જાય છે પણ વાડીએ માના પુરાને કેમ ના કડક અને સલ અને નપા સિદ્ધ કરીને જે ન ને મુખ .

·થવફપ્રનતનું ભાવાનર. ના વધથી બતાં પાપ કર્મના ન્યાયે કરીને એજ વાત છે કરી આપે છે. સુખી અને વિશે વધવિરતિ કરવાની છે તે માની છે તે પણ શા માટે કરવી? કદાચ કહેવામાં આવે કે તે છવને સુખને અનય થાય પણ શું તે અવને વિશે સર્વથા પાપ નથી કે જેને ક્ષય તમારા માવાને લીધે તેને થાય? અથાન પુણ્ય અને પાપ દરેક માં હોય છે અને તે સુખી જીવોને વિશે પણ પાપ હોવાથી તેનો નાશ કરનાર કરે આવું તારે માનવું પડશે; નાં જે તે સુખી અને પુરા છે તે પણ જરૂર જય થવું છે કારણકે તે પુણ્યના ક્ષય વિના પણ મુનિ નથી. ૧૨ હવે કદાચ વાદી કહે કે તે પુષ્યને સુખી જીવ પિ- નાની મેળેથી ખપાવો તે તેને ઉત્તર આપે છે કે શું પાપકર્મને પલું પાપવાળા જીવ પોતાની મેળે નહિ ખપાવે? કદાચ કહે- વામાં આવે કે પોતાની મેળે ઘણાકાળે ખપાવે અને જે વધી કરી તે તેને ઉપકમ થઈ છેડા ફાળમાં ક્ષય થાય, પડે તેને કહે છે કે પુજ્યને પાસ સુખને ભેગની સામ- ગ્રી મેળવવાવડે કરીને ઉપક્રમ ન કરવો? શાદી કહે છે કે તે પુણ્ય કર્મનો ક્ષય કરવાથી ગુણ નથી કેમકે તે યુવકને લીધે જ તેને મુખ શું છે મલે છે ને મલશે માટે તેને ઉપામ ન કરવો જોઈએ, ૧૫૦ સિદ્ધાતિ કહે છે કે મેફ એ મુખમય છે કે જે સુખની કઈ પણ ઉપમા આપી શકાય નહિ ને તે મા પુણ્ય કામ જ્યાં સુધી હોય ને તેને ક્ષય ન થાય ત્યાં સુધી મળે નહિ, અર્થાત્ પૃદયને ઉપક્રમ કરવાથી તથા તે જીવમાં પાપ લાદીના મત પ્રમાણે ન લેવાથી પુરુષ અને પાપને લયનું ફલ મોક્ષ જલદી મલશે એ ૧ ગુણ નહિ? ત્યારે વાત કહે છે કે તે સુ- ખી જીવને આગામી ભવમાં કદાચ પાપનો ઉદય થાય એમ ·સામાપ્રાપ્તિનું ભાષાનર ( ૨ ) ભવ રહે તેથી તેને મારવો નહિ, ત્યારે સિદ્ધાનિ કહે છે કે દુ:ખી જીવને પણ ત્યાં પાપને ઉદય નહિ થાય અને પુણ્ય નાજ ઉદય થશે જેથી તે દુઃખી નહિ થતાં સુખી ઘરે આવો નિકાલ થી ત ક ? ૧૫૫ મિદ્ધિાતિના મનથી પરિણામની ક્ષણે ક્ષણે વિચિ- વના છેવાથી દુખીપણામાં પણ કાચિત ધોદય આવે અને જીવ પોતાના કામનું બીજ વાવે એ સંભવ હોવા છતાં વાદી- ને પિતાના મનધીજ સમજાવે કહે છે, ખરાબ અધ્યવસાય- વાલા દુ:ખી છે એ જ આ નિયમો પુનરિકી પુનરેવ પાપી આ કહેવતથી જ હણાઈ જશે, અને દુ:ખી ને ખરાબ અથવસાવવાળે ન મરીને નરકે જો; અને નમક હેત ને તમારા મત પ્રમાં તે ઘણા દુ:ખી ને મારીને પોતાના નરકના કારાગભત કરને ક્ષય કરીને કદાચિન્નરકે ન પન જાય માટે તે આગામી ભવને વિશે સુખી થશે એમ પણ ભવ કેમ નધી તે, જેથી તેને નિશપણે ભારે જ એ એમ કહે છે? ૧૫૬ દુ:ખીને જે મારી અને તે નરકે પણ જાય, અને એ અને ન મારીએ તો તમારા મત પ્રમાણે તે બીજા અન્ય ઈ- ન મારીને પુણ્ય ઉપાર્જન કરે તેથી તે નર કદાચ ન પણ જાય; બી પાપીને મારવાથી તેમના પાપો ક્ષય થ અ જે તમે કહેછે તે વાતમાં સંશય નથી એમ કેમ કહે છે, જે વાદીએ નારીના દિવાને ઘણા દુ:ખને ભાગ લેવા છતાં પણ નારકી- ના આવાખાને બધ ધા નરકમાં ઉત્પત્તિ ન હોવાથી તે નારકીને કમનો ક્ષય થાય છે એમ માની દુ:ખી ને પણ મરચાધી તેમના કર્મનો ક્ષય થશે એમ જે કહ્યું હતું તેને ઉત્તર આપે છે કે, નારકીએ.નું આયુષ્ય નિરૂપમ હોવાથી તથા શરીર છે.એલું છતાં પણ પારાની પ પ હેવાને લીધે એ- ·શ્રાવકામનું ભાષાન્તર કિત્ર થવાથી દેહને અત્યંત તિવ્ર દહનપાનાદિક વેદનાઓ છતાં પણ તે દુ:ખથી મૃષ્ઠિત થએલાઓને તિવ્ર સંકલેશ થતો નથી. ૧૫૭ તેજ તિવ્ર સંકલશને અભાવ પ્રત્યક્ષ દાન કરીને બતાવી આપે છે. આ લોકમાં પણ મને પામેલા ભકતનાવાળા અને દુઃખમાં ઘેરાઈ ગએલા છે તે દુ:ખાદિ માત્રની અંદર જ જેની ચિત્ત યા રે છે એવા છતાં સ્ત્રી આદીકની અંદર રાગ- હેપ પરિણામવાળા થતાં નથી. ૧૫૮ જે નારકીઓનું ઉદાહરણ આપ્યું છે તેઓને વેદનીય કમના ઉધ્યથી ઉત્પન્ન થએલા શરીવેદનાને તિવભાવને લીધે કોઈ સમુન કરતા હોય તેની પેડ ઘા કર વિગેરે માઠા પરિ- ખામ થતાં નથી. આમ તિવ્ર રાગ નો અભાવ છે તેથી છે- દની સમુહૂત કરતાં નારીઓને બધ પણ પાળે છે, અને ક્ષય પણ એકાતે કુછ નધી. યુકિતથી સદ્ધ કરેલા અને સિદ્ધ કરવા માટે આગમનું પ્રમાણ આપે છે. ૧૫૯ જે કર્મ નારકી ઘણા ફેડ વે ખપાવે છે તે કર્મ જ્ઞાની ઉછવાસમાત્રમાં મન વચન કાયાએ ગુમ થ ય ખપાવે છે ૧૬૦ આ હમણાં ૧૫૬ માં તેમાં કર્યું એ કારણથી એટલે તેવા દુઃખી પાપ કરવાવાળા નારકીઓને પણ તેવા સ- ક્લેશના અભાવને લીધે જેટલાં કરિને ક્ષય છે તેટલાને બંધ થતું નથી, ૧૬૧ વાદી કહે છે કે જેવી રીતે તમારા મત પ્રમાણે ના- રકીઓની તિવ્રવેદનાઓને લીધે મૂછ થાપી સકલેશ પરિણામ થતો નથી અને તે રે કલેશ પરિણામના અભાવને લીધે નાર- કીને થાઇ કને બવાના ઘણા કર્મ નાશ પામે છે. તેમાં અમે દુ:ખી જીવને મારીશું તેને પણ સંકલેશ થવાથી ઓછા કર્મ બં જાશે અને ઘણાને નાશ થશે. તાત્પર્યમાં મૂર્ષિતપણું એજ કર્મ ·શ્રાનપ્રાપ્તિનું ભાષાન્તર, વા ક્ષયનુ કારણ થયું, કેમકે મર્જિત ન થાય તો તેને સંકલેશ થ વાને લીધે તે કમને નાશ થતો નથી માટે જરૂર મૂછ સહિત વધ કરે છે. ત્યારે શાસ્ત્રકાર નાકીનું શરીર અસા ના વેદનીય આદિ કમેને સહન કરવામાં રામર્થ તથા નિરૂ- પામ આયુષ્પથી ધારણ કરેલું હેવાથી તેને તેવા દુખનું વેતન થઇ શકે, પણ બીજા જેવો કે જેઓનું શરીર હારીક અને આયુષ્ય સાપામ છે તેવા અને તેવા દુઃખની છાયામાવથીજ મૃત્યુ થાય અને તે કર્મ તેમના તૈમ આત્મામાં રહે છે જેનુ વિપાક આગાલા ભવે ભેગવવું પડે પણ નારીની માફક ક્ષય થાય નહિ, માટે તે છાતથી એરરીક શરીરવાળ ને મારવા ને પરભવમાં તેમને દુખી કરવાનું જ છે. એવી રીતે મારનારને આ શ્રી કક્ષાદિકનું વિવેચને પાછળ સપથી કહેવાલ દીને બાનમાં રહ્યું હશે એમ ધારી મારનારને કમાય ધાય ન હિં તે જણાવતાં કહે છે કે મારનારને જે જીવ મારવાથી કર્મ બધાએલા હેય ને તેને લય પાનું તેનાથી ધાયજ નહિ માટે તમારે અવધિથીજ કર્મના બધ માનવા પડશે. ૧૬૨ અને આ પ્રકારે અવધધી કમબ ધન પણ મહક- કરવાથી મુકતોને કમજ વિગેરે કે પ્રકારે જેનું સમાધાન થિી થઇ શકે નહી તેવા પૂર્વે વર્ણવેલા દે આવશે અને દુ:ખીને મારવાથી મને ક્ષય માનતાં તે કક્ષને લીધે થતી મુકિતમાં ગયા પછી કોઇ પણ જવનો વધ નહિ થવાને લીધે કબ ધથી સરસામાં આવવું. એટલે તો ઘણી વધથી થએલે કર્મક્ષય નકાજ થશે. અને તેને મારવાથી આગામીપળ તેને વધને અંતરાય તે હેવાથી તેને અવધજન્ય પાપને અધ કરાવનાર મારનારજ થશે, ક્યાદી પ આવશે, 3 આ પૂર્વાપર વિશેષ વિગેરે સેક દેપવાળુ બાળા

·': ભાન,
મામને વિસ્મન કરનાર મત બિન્યા છે. ૧૬ ગાળ પતિ
ના મગ , તેની જા વિસ્તાણી મ.
૧૪ કેટલા આગમન ખ ભ ષ નહિ અમરેલા
કરી છે કે વર્ષની નિવૃત્તિ કરવાની ખાત્રી કરનાર
અને ના બને તે ૧૫ ન કરવાથી નિધાદિક કાનેરા
મે ભલ વાળી પપ ,
11 અવનો વધ કરવા સમર્થ એ છે કે જેને
વ્રત મન કરેલ છે, તે વુિં વગેરે કર પ્રાણીને ન
મારે આં ને નિહ જે યુગપ્રધાનને મારે.
૬૬ અને આમ આચાર્યના મધ નિ જા જા ને.
બને છે. આ કંત અન ઉપજે તેવી એ ઘની નિવૃત્તિ
કના તથા કાવનાર એ બંનેને દવ કેમ ન આવે? અવશ્ય
જાન આવે,
૬૩ તેથી પચ્ચખાવ નજ કરવા એ, પણ પિતાની
મને રામને ઉચિત વિચારીને અવિરૂદ્ધ કરવું જોઇએ,
૧૬૮ આને ઉત્તર આપે છે કે સિહધથી રક્ષણ કરાએલા
લા અચાવી શું વીદવન વીર કેપણ, શાસનને નિંદા
કરાવનાર કામ, કિલક કમાદયથી કરીને, પિતા અને શ્રાવકને
શુ અપાર હેતુ ન થાય ?
૧૯ શુ આ પ્રમાણે તીર્ષની હાનિ ન થાય? અને જે
સિંહને મારીએ ને કર આશયને લીધે શ ન ન જાય? અને
િહ જે જીવ રહ્યા હેત તે શું સમ્યકત્વ ન પામત?
૭૦ અને સિંહના મારવાથી બચેલે આચાર્ય શુ રાત્રે
પ્રમાદને લીધે સાપ વિગેરે ડસવાણી ન મરી જા ? તો આમાં
પણ તમારા મત મુજબ દેવ ની એ વિચારવાની વાત છે.
૧૧. આમ આપાની દોષનો ભય રાખીએ તે સર્વ રૂડી

·ભાવ પ્રકમિનું બાનર પ્રતિનો અભાવ આવી પડશે. દાખલા તરીકે અજનું દાન પણ ન આપવું જોઈએ. કારણકે શુ અફર વિગેરે દોષ સ ભવતા નથી? ૧૭૨ અ ધી આગામી દયના ભયને લીધે અન્ન વિરે પોતે પણ ન ખાવું જોઈએ. અને જવું આવવું વિગેરે સ થે નધી. કારણ કે જતાં વખતે કાંટો વાગે અથવા આ- વનાં ભિંત પડે ને ચગદાઈ જવાય. તેથી આગામી રોયની શ કાની નિવૃત્તિ નહી ધવાને લીધે તે કાંઇ પણ કરવું જ નથી. ૧૭૩ આમ છે તેથી અનિવૃત્તિ પણ ઉપર કહેલા છે- જોને લીધે કેમ કરવી જોઈએ. અને આલોચન પણ અપરા- ધન મ ભાવ હોવાને લીધે મુક્ત નથી, ૧૪ આમ મનિવિભ્રમના કારણભૂત, તરવપ્રતિપાદના રહિત, અને અનુભવ લોક તથા આગમથી વિરૂદ્ધ, એવું આ વચન સિદ્ધાન્તના નવ સમજનારનું નથી, ૧૫ તે માટે શુદ્ધ ચિત્તવાળા, અડાવાળા, છનગમ માં કહેલી વિધિ વિધવિરતિને વિખે ઉઘમવાળા અને જેના પરિણામ પડયા બધા એવા ધીરજવાળા, પચ્ચખાણ કરાવનાર અને કરનાર એ બને, વિરતિને લીધે, પાપો ક્ષય કરે છે. અર્થ ત વિરનિ અજ પાપનું કારણ છે અને તે તેના ઈકનારે અવર કરવી જોઇએ, એવી રીતે વધથી કમનો બન્ધ થાય છે અને નિવૃત્તિથી કને નાશ થાય છે એમ અનિશપગમ અને ઇષ્ટાગમ જણા- વીને તેના કારણભૂત અવધનો સંભવ વર્ષના સ ભજ હેય. તે તે વધને માટે કેટલાકની પ્રિતિપત્તિઓ જણાવે છે. ૧૭૬ આત્માને દ્રવ્યપર્યાયમથી નહિ માનનારા કેવળ - વ્યમયજ માનનાર તથા કેવળ પર્યાયમયજ માનનાર વાદીઓ અનુંમે કહે છે કે, આ નિત્ય હોવાથી તેને નાશ છે પણ ·( ૩૦ ) શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાષાન્તર. પ્રકારે થાય નહિ; તેમજ સ્વભાવે કરીને ક્ષણનાશી હોવાથી પ- હુ પિતાની મેળે નાશ પામવાવાળે છે તેથી વધ કરનારને મા- રવાના પ્રયનનું સાફ ન થવાથી હિંસા થાય નહિ; અને જે હિસાજ વાસ્તવિક નથી તો તેની વિરતિ આકાશના કુલ મુઘવાની વિરતિ જેવી છે, ૧૩૭ કેવળ દ્રવ્યવાદી કહે છે કે જીવ એક સ્વભાવવાળે, નિત્ય છે (અર્થાત ઉત્પત્તિ નાશ જેના નથી તથા એક સ્વભા- વે સર્વ સ્થિત છે તે નિત્ય કહેવાય છે, તેથી તે જીવને વધ કેમ બને? કેમકે વધથી જે જીવનો ફેરફાર થાય તો તે જીવની અનિતા કહેવાય અને જે આત્મામાં ફેરફાર કોઈ પણ ન થાય તે હિસા વસ્તુજ નહિ રહે, હવે તેમજ કેવલપર્યાય- વાદી કહે છે કે પાય શિવાય કેઇપણ લક્ષણ વસ્તુ જગત માં નથી. અને તે પ ણનાશી ન હોય તે કઇ દીન નાશ પામે નહિ અને તેથી પ્રત્યક્ષ વિરોધ આવે, માટે ક્ષણના શી પર્યાજ વસ્તુ છે. ત્યારે ભાવે કરી પયમથી જે છ- વિલક્ષણ વસ્તુઓ અનિય છે તેને ક્ષણલક્ષેણજ નિયમિત નાશ- નું કારણ છેવાશી, બીજા નાશના કારણની જરૂર પડતી નથી, માટે મરનારે કરેલો હિસાનોમન નકામાજ છે. તેથી હિંસા દ્રવ્યવાદી કે પર્યાયવાદી એકેને મતે બનતી નથી, ૧૭૮ એવી રીતે વધવિરતિનો અભાવ ખાડી લેરાલેદ પક્ષથી પણ વધવિરતિને અસંભવ રેખા છે: જવ શરીરથી અન્ય છે કે તન્મય છે જે અન્ય છે તો શરીરનો વધ કરવા પી જી ને વધ કેમ થાય ? કારણ કે છગથી અન્ય પદાર્થ જે પડે તેના મારા જીવન નાશ પાતા નથી; તેમ જ અન્ય જે શરીર તેનો નાશ ને નાશ થવો જોઈએ, ૧૪૯ અને જે છ અને શરીર એક જ હોય તો તેની ·ભાવપ્રખિનું ભાષાનર ( 1 ) પડે છવને પણ સર્વષા નારાજ થવાને; તે પછી પદય પાપ રહ્યું નહિ; તે તમારે વધવિરતિ ધામાં કરવી જોઇએ. ૧૮ અ ભિવાની ઉતર આપે છે કે વ્યપ ઇવ નિય છે, અને પર્યાપ અનિય છે, અને શરીથી ૧૫ ન વાધી ભિન્ન છે, અને તેની અંદર અનુમતે વ અપમ પિની માફક વ્યાધીને તેનાથી ગુખદુ:ખ જોગવવાળી અભિ- પાત્ર છે. તેના વખાંભવી વિલ કેમ અવિષય ? ૧૮૧ જીવન નિત્ય અને અનિયપ માથી બંને લાવ્યવહારથી જાણવું અને જે જ કાન નિન્ય છે ! અખાન અનિત્ય હેય નો સાર વિમર પાના નથી, ૧૮૨ બે અને તેને સ્વભાવ જુદી વસ્તુ ન વાપી ને બિથ જે બીજી દશામાં જય નહિ ને તેને ચાર ગતિમાં - રાપ જ મ તાર ને કેમ પડે છે અને નેમાર જો પ્રજ છે, "ને અપાન ખનિય માનીયે તો પતિના બીજા જ નાશ પામેલા હોવાથી તેને પયપાપતિને બ૬ ન પાક અને તેથી સમાજ હિતાજ થાય. ૮. બા અનાનપ માને તે લાકની અંદર પ્રસિદ્ધ એ જવા આવવા વિના થવહાર પખ, સ્થિર રબાજની હાની ન ગમનસ્વભાવની ઉત્પત્તિને લીધે ૧૫ મખનની ડા થવાની અન-નર જ ખામાને ના પાડી તેમાં નિત્યારી અને કેવળ અનિત્યવાદીના મને જ નહિ, મા તે હવને આ માણ૫ થપનિ ય માની ના બાજુ પવાની અપએ અનિત્ય એમ જાણવું છે કે, જન- ૧૮ જેમ મનાય છેનાના છે કિર અને ૧૨ ૧ ૫ જાય છે અને ના પા , ·1. urvani " - - ૪ ૮૫ અબ દળ અને પાળના વિશિષ્ટ લગાવવા જન નિ અને અનિલપ નાશી સિદ્ધ થાય છે. ૮ એકા-ને બે રીઝા અન્મ છે એમ કહિ તે તે જ શીગતિની વિધાની થલે બંધ ન પ હવે કદાચ કહે છે કે આ શરીરથી અપનર છે તે પણ કબ- પાને વી ક બ ન પ હ વાહીનાર ૩ ભાન ભો કારનું આ છ પણ સારી અન્ય પાનું હોવાને લીધે મિદાની માફક વિવાદિત રિવાથી કને પણ ન હોય. ૧૮૭ બીજાએ કરેલા એટલે પ્રકૃતિ વિગેરે કરેલા ફળના અનુભવ છે એમ જે માનીને તે અનિપ્રસંગ આવે; જેમ દેવ- દનના આત્માની તેની પ્રકૃતિ જુદી છે ને તે વાત જુદી એવી તિના કલા અદકના ફળને બાવે તેમ વદત્તની પ્રતિ વેદનના આત્માથી ભિન્ન છે ને તેના કરેલા અરના ફળને ઉપબેગ પણ ભિખાના સરખપવાને લીધે દેવદત કરે. આ મ અન્ય અન્યના કરેલા અને ફળને અન્ય અન્ય આત્મા પ્રકૃતિના બિશપબાને લીધે બેગવશે તે ધર્મ અનશનનું વર્ષ- પણું, આકસ્મિક મનના અષ્ટ ફળના બગાવવાને લીધે આ વશે. અને અચાન તે શી રીતે કરી શકે અને તે બેબને અથવા શરીરને અભાવ હોય તો અમને ભોગવે શી રીતે ? ૧૮૮ અને અનુભવસિદ્ધ જે ચેતના છે તે પણ દેહમાં સિદ્ધ થશે નહિ, અને જ્યારે ચેતના ન હોય તે પ્રત્યક્ષ મુખ દુખ વિગેરે તો બીલકુલ ઘટ નહિ. (૧૮૯ પણ માલા ચશ્વન વિષ અને શસ વિગેરેના યોગી શરીરમાં સુખ દુખ વિરે તે પ્રક્ષ જણાય છે, અને માલા વિગેરેને સ્પર્શ થાય તે પણ આત્માથી ભિન્ન જે ઘડા વિગેરે જે વસ્તુઓ તેમાં સુખ દુખ વિર દેખાતા નથી.

·પ્રવપ્રમિનું ભાષાન્તર. ૧૯૦ જી અને શરીરને અન્ય સંબંધ છે તેથી આ જીર શરીરથી ભિન્ન છે, તેથી શરીરનો વધ કરીએ ત્યારે ને પણ વધુ થાય છે. ૧૯ વધુ વણ પ્રકારે થાય છે. ૧ મખ્યાદિ જવપથ- નો વિનાશ૨ મરનારને દુ:ખનું ઉત્પન્ન થવું અને ૩ આત્મા- નો સંકલેશ. આ રૂપ વધ ઐશ્વર ભગવાને કાડેલો છે ને તે પ્ર- થ-પી વવા જોઇયે. કિર બીજા વાદીએ અજ્ઞાનદશાને લીધે અકાળ મરણનો અભાવ માનીને વધની નિવૃત્તિ તે વાંઝણીને કાન માં ખાવાની વિકૃત્તિ સમાન કહે છે. તેઓ કહે છે કે કે, અકાળે મરતેજ નથી; તેથી મારવાના પચ્ચખાણ કરવા તે નકામુ છે; કારણકે તે વાત કેક દીવસ બની શકવાનીજ નથી. ૧૯૩ તેઓ કહે છે કે પૂર્વ ઉપાર્જન કરેલું આકર્મ જે - ક્ષણ પામ્યું નથી તે કદી મરતો નથી, અને જે છાનું ક્ષય પામ્યું છે તે કદી વાત નથી, આમ સ્વભાવથીજ છે; તેથી વધ કેમ બને ? વાદી કહે છે કે કદાચ તમે એમ કહે કે - પાકમથી થાય તે તે કહેવું પણ વ્યાજબી નથી. ૧૯ કારણકે જે અપ્રામકાળ કર્મને પણ ઉપમ લામતિ હેય તે અતઆગમ' અને નાના એવા દો આવવાથી મોક્ષને વિષે અવિશ્વાસ અને ૧ અખેગમ-મનુભાવનું રર કરેલા વસનું આ વિકા વરસમાં બગવી લેવાથી મરણના બનનાર સમયે આગામી ભવન આખાને ઉદય થાય તે કર્યા વિના કર્મનું આનનું થયું. કેમકે અમુક બસ પછી તે નામવાનું તેણે કર્મ બાયું હતું. ૨ કૃતના:-—મનુ ભાનું બાકીના વસ સુધી તે ન જ કેમ તે નાશ ૫

·，
ཟས
+
}
༩
སྙ4
-/
} { •1.» »t ༔ ༔ • •
，
་
༩
，
jlist: it t, ： ts, t
JAI• f34 }}}v• • ཟ1 5: 1: ill རྟ ཐ it, it 1: • •ད༌
» '''f? t'ittwit; ༥ w; ia wi༥
.： ར། ཅད་ ཀ་ལཱ་ iiན tiva wift •itt ན་ •tit
** ** * * * * * * * * * I. +

·શ્રાપમનું ભાષાન્તર- (૩) ૨૦૦ જેમ ફળ કાળે પણ પાડે છે, અને કફ વગર અકા- છે પણ પાકે છે. તેમ કર્મ પણ કાળે પાકે અને ઉપામ વિધી અળે પણ પાં, રહો જેમ રખે મર લાંબા હોય પણ ગતિના દેકા- વધી જુવ જી માને આ વર્ષને વખત લાગે છે, તથા મનિ ના આલના કેરથી શા મહણ કાળ એ વધા જુદા જુદા માવાને લાગે છે. ૨૨ મ મ ગરખું હોય તે પણ પરિણામ વિમર વિ. થાના કેફને લીધે વિપાકાળ ઉદ, મધ્યમ, અને જાન્ય એમ જુદા જુદા હોય છે, ૨૦૩ અથવા જેમ લાંબી ડેરી ય ને તેને રાળગાલીમ ન નન બળનાં લાંબે વખત થાય છે ને એકઠી કરીને સળગા- વી હોય ને ધારા વખતમાં બળી જાય છે અથવા જેમ ૫- શું કરેલું જુગ જલદી સુકાઈ જાય છે અને એકઠા કરેલા ગદાન મકાનાં વાર લાગ છે, તેમ કર્મ મરખું હે પણ તેના વિપાછળ બુ જી હાથ , ૨૨૮૧૦૫ વારી & કરે છે કે કુપમ થવાથી ૧ખ જેવી રીતે બાંધ્યું હતું તેવી રીતે બાર નહિ તેથી અના- ગખ વિરે છે તેમને તેમ કહે ત્યારે શાસકાર કહે કે ને ઉપાખ પાથજ ને બાપનાર તે કર્મ બાંધેલું છે. જેમ ધ રેગ માપજ ઉત્પન્ન થાય ને તેને હવે પિડી નારા થાય, તેમ અહિ પણ પામ જિરથી નાશ થાય. જે ઉપામ ન કરે તે કાળ ખાવે પાર ન પાકે, અને જે ઉપમ લાપ નિ જલદીધી ના પાક. ૫ ૧ જાને લી લાંબી સ્થિતિવાળુ હતાં પણ દ સ્થિત છે. ન. પામ છે, તેથી તે સાથ છે, અને જે ૫, ૧ ન કરે ને અa. T

·(૩૬)
શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાવાનર.
ધ્ય. એવી રીતે રેગની માફક કમ સાપ્ય અને અસાપ્ય એ બે
પ્રકારનું જાણવું.
ર૬ અહિ પામ તે સાધ્ય છે અને નિરૂપમ તે
અસાધ્ય છે એમ જાણવું. એવો જીનેશ્વર ભગવાને કહેલો સા-
થામણને વિભાગ જાણવે.
ર૭ આ રીતે આપને ઉપકામ લાગે છે એ વાત સિદ્ધ
થઇ, અને એ વાતની જીનવચનથી શ્રદ્ધા કરવી. કારણકે જે
મસ્થ છે તે કેવળજ્ઞાનથી જણાતા રાવ ભાવ જાણવાને સમર્થ નથી.
ર૦૮ મરનાર પ્રાણીના આકર્મને ઉપામ કરવાવાળે તે
જ મારનાર તેથી તે વધલક્ષણ વસ્તુ અસંભવિત ન દેવાથી
તે વર્ષની નિવૃત્તિ તે વાંઝણા છોકરાના માંસ ખાવાની છે
નિરર્થક કેમ થાય?
ર૯-રીર હિંસાને ભવ અને તેને લીધે તેનાથી નિ
ત્તિ કરવાના ઉપદેશ, પૂર્વ પક્ષને નિરાકરણ કરવા , જણા,
તેમાં પણ વાદી મા કરે છે કે મરનારને થનારી વિના અ•
થવા આયુબ કા ઉપામ તે મરનારે તે પ્રકારનું કામ કરે
દથી તેમ તે પ્રકારે જોગવવું પણ મારનાર તે ન
મિનમાવજ છે. કેમકે જે કે, વિપાકને મારી કારમાં
મામી મળવાથી ફળ બાગવાવા અનેક પ્રકારનાં સને -
વની અજર પ્રગટ કરે છે અને તે તેને સ્વભાવ છે આ
કમ, જે તેવી ચીનનું કરે છે તેને તેવી રીતે મેળવો
પીજ , કમ એમ ન માનીએ અને બધ કરતાં વિપરીત
રન છે એમ માનીને અનામત ન આપી છે.
વે માનાર તે મરનારનાં કરેલા કાનાં ફળ નાની
નં. ફા મારી બને છે, તે મરનાર માને અને ૧

·શ્રાવકપ્રજ્ઞમિનું ભાનર. જ કેમ થાય? કેમકે તે પણ તે મરનારને જ છે કે તેને તેવું છે પામવાનું આયુષ્ય અને અશાતાની કર્મ બાંધેલું હતું, ૨૪ લાદી કહે છે કે જે કદાચ એમ કહે કે મરનારે નેવું કામ કર્યું નથી તો પણ તે મારનાર પોતાની મેળે એને મારે છે; તે જેને સ્વતંત્રપણે મારવાને સ્વભાવ છે એ તે માર- નાર બીજા કોઈને કેમ નથી મારતો અને તે અમુક માણસ જે મરનાર તેનેજ મારે છે? રર રે મારનારાઓ સાથે મારવા ને મારતા નથી ત્યારે કર્મની અપેક્ષા સિવાય સ્વતત્રભાવે હિંસક મારે છે એમ કેમ મનાથ! કદાચ કહે કે મારનાર નિયત હસ્તૃસ્વભાવવાળ હોવાથી બધાને મારને નથીને તે પણ મુક્ત નથી, કેમકે જ્યારે નિયત સવભાવથી મરણ છે તે મરનાર પ્રાણીનું કમ નિષ્ફળ ગયું, ૨૧૩ આનો ગુરૂમાહારાજ ઉત્તર આપે છે કે મરનાર પ- નાના કરેલા કર્મ જોગવે છે, તે પણ મારનારને તે નહિ સકલેશ ધવા, અને તે અંકલેશથી બંધ પણ થવાને અને તે બંધને વધની વિરતિ કરવાથી વધે છે, ૨૪ વાદી પૂછે છે કે તે મારનારની વ્યક્તિથી જ અવર મરવાનું છે, એવું જે કર્મ બાંધ્યું છે તે વધવિરતિથી શું ફળ થાય છે? અહિ ઉત્તર આપે છે કે વધ કર્યા પહેલાં પણ કમને ક્ષય થવાથી તેને બંધમાં નિમિત થવાનું કારણ બનશે નહિ ૨૧૫ વવિરતિથીજ શુદ્ધ જીવવીઘંથી કઇ જવને એવા પરિણામ થાય છે કે જેને એ જીવના હાથે મરવાનું હોય છે તેને માર્યા વગર પણ એ જીવ મેહે જાય છે, ૨૧૬ વાદી કહે છે કે આ ઉઝ ખ્યાધી તે મરનારનું તે કર્મ એટલે અમુક મનુષ્યના હાથે મરવાનું તે) તેના કરેલા ફળ રૂપે પ્રાપ્ત થતુ નહી. આને ઉત્તર આપે છે કે અવસાય તથા 1 ·( ૮ ) થanકનું ભાન . + તેવા બીજા ૫ આવાખાના અપાવન વિગેરે કારને લઇને તેમ થતું નથી. ૨૧૭ પોતે કરેલું જુદા જુદા પ્રકારનું કામ પણ બધું જ રીત જોગવવાનું બાંધ્યું હોય તે પ્રકારે બેગવ્યા વગર જ અપૂર્વ કરના ગણી ને પામે છે, તે મારવાના કારણભૂત કમની કલ્પના કરવા વડે કરીને શું ? ૧૮ ફેર ગુરૂ કહે છે કે કાચ એમ કહે કે મારનારને અમુક જીવને મારવાનું કર્મ હોય ત્યાંસુધી મરનારને ચારિત્ર હેય નહિં કે જેથી કરીને ક્ષય સંભવે તે પારકાના એટલે મારનારના કરેલા કર્મના રેકાથી ચારિત્રનો અભાવ હોવાને લીધે મુખ દુ:ખ સંસાર અને મોક્ષને અભાવ અને પિતાના કરેલા કર્મનું નિરર્થકપણું થાય છે. ૨૧૯ આ પ્રમાણું જે છે જે નથી કર્યું તે તેને કિનાર હેવાથી અમૃતઆગમ, અને તેના શુભ પરિણામ હોય તોપણ બીજાનું કર્મ તેને રે કે તેથી શુભ પરિણામનું ફળ ન થાય તે ચી કૃતનાર, અને રેકણ કરનારનું વિશેષપણું નહિ લેવાથી સ્વ અને પરનું એકપણું એવા રે આવે છે. અને આ દૂષ- એ આવવાથી બીજા છો ચારિત્વ પામે તેથી કમનો ક્ષય ચા રિત્ર પાળનાર કરતાં બીજા જીવને થાય. રરઆ પ્રકારે વધ કરવાથી કબજૂ થવાને નિયમિત ભાવ થશે, તેથી કમબન્યથી ડરતા પુરૂએ સર્વ પ્રયત્નથી - ધવિરતિ કરવી અને વધવિરતિના અભાવે પ્રમાદને લીધે ને- ધર ભગવાને કર્મબન્ધ કહેલ છે. વહાર કેટલાક વાદીઓ બાલ વિગેરેને વધ કરવાથી ઘણા પામ થાય તેથી વધારે પાપ માને છે, અને વૃદ્ધવિશે-

·બાવકમતમ ભાવાર
--
T
રનો વધ કરવામાં એ મને ઉપામ થાય એમ સમજી
આ પાપ માને છે.
રરર આ પણ વાસ્થાન પુણવાળુ નથી કારણું પાપ
પરિણામે કહેલું છે, અને તે પાપ નિયત નથી. કારણકે આગ
મમાં હિંસા દિવ્ય ભાવ વિગેરે પ્રકારે જુદી જુદી વહેલી તે
જ હિંસાનું પણ બતાવતા વષ થયા છતાં પણ બાજ નહિ
એ ૨૫ વ્યહિ મા અને ભાવહિંસાનું ઉદાહરણ આપે છે.
૨૩ જવાને માટે સમિતિથી ઉપુન સાફ ન્યા
પગ ઉચા કરે ત્યારે તેને લીધે કેબેઇજિપાદિ જે ઘણી
વેદના પામ અને મરી જાય,
પર જે તે સાતે આગમમાં તે શિબિર નખ પણ
બમ ક નથી; કારણે તે સાફ અપ્રમાદી હતા, અને પ્રમાદ
અ હિસા એમ સિતાનમાં કહે છે. આમાં કબહિસા પદ
પણ ભાવહિંસા નહિ, હવે કદી હિમાં નહિ કે
વજ નહિ પણ ભાવથી હિંસા થાય એ ખલા આપ કિ.
૨૨૫ મન મારવાળી જગ્યામાં કાળા સાપના જ
હાર જઇને તે તારા ઉપર તિક્ષણ ખપી છે કે તે તેને
સાપના વધને પરિણામ છે.
ર૬ આ કાનમાં નો સાપને જ છે ન, નો-
મારવાના પરિણામને લીધે તે છે અનાને સાંપ બન્ય
ખરેખર થાય છે એમ નકી ન
૨૭ અમને ખાવાની ઈચ્છાએ પણ કાનપી પંચને
બાબ છે, અને તે મૃગને કરે, તો તે મારનાર છે અને
ભાવથી બજે રીતે પ્રમા હિંસક છે.
૨૨૮ દ્રવ્યો અને ભાષા એ બન્ને પ્રકારે અને
ભાવ વ ત્યારે હિંસા ભગાનવ થાનમાર સી.

·( ૪ ) શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાવાનર. - - તોપણ શિષ્યની બુદ્ધિના વિકાસને માટે બતાવી છે, પણ તે દેવ રહિત જ છે. ર૯ આમ પરિણામે બબ્ધ હેવાથી હિંસામાં બાળ કે વૃદ્ધપણું ઑકમાવજ છે; એટલે હિંસામાં બાળ હોય કે વૃદ્ધ છે તે એકજ છે; કારણકે મારનારને બાળને મારતાં તીવ્ર પ- રિણામ ન પણ હોય અને વૃદ્ધને મારતાં તીવ્ર પાિમ હોય પણ ખરા. ૨૩૦ વાદી કદાચિત એમ કહે કે એ પ્રમાણે તે એટલે જે મા છતાં પરિણામ ન હોય તે કર્મને બંધ થાય નહિ. ત્યારે શાસ્ત્રકાર કહે છે કે મારે અને પરિણામ ન હોય, એમ કેમ બને, અને પરિણામ હોય તે બન્ધ કેમ ન થાય, ર૩ કદાચિત જ્ઞાનથી કે કુશાસ્ત્રની ભાવનાથી વધમાં જે પરિણામ ન હેય અને ઠેકાણે એજ અજ્ઞાન અને કરા- ચની ભાવનારૂપ પરિણામ વધ કરતાં પણ વધારે અશુભ કર્મ બધનું કારણ છે તો તે સાંપરાકિબનું કારણ કેમ ન હોય? રર આ વધપરિણામો જ્ઞાનાદિથી જ નાશ થાય છે. તેથી વધપરિણામના અભાવને ઇચ્છનારે હમેશાં શાન વિગેરેમાં પ્રયતન કરવું જોઈએ. ૨૩૩ તેમ વાદીએ ઘણા છેડા આવખાના ઉપામરૂપ છે કારણ આપ્યું છે તે વિશે કહે છે કે બાળકને મારવાથી ઘણા કર્મ- નુ ઉપામપણું પણ એકાને નથી. કારણ કે કેટલાક બાળકે પા આવાખાવાળા પણ હેય છે, અને તેથી ઉલટું ઘરકાએ લાંબા આયખાવાળા પણ હોય છે, ૨૩૪ શુભ પરિણામવાળા આચાએ તેજ કારણ માટે બાળ, વૃદ્ધ, તમામના વધની અંદર પાપ કહેવું છે, અને ઘણું - રીને પરિબામની ધારાને આધારે તે પાપનું નિવ મનપણું થાય ·ભાવક:ખિનું ભાષાનર છે, (ઘણ કરીને એક શબ્દ કહેવાનું કારણ એ કે સરખા પરિણામે પણ ગુણી માણસના વર્ષમાં નગુણના વધ કરતાં ઘણુંજ પાપ છે. ) ર૩પ કેટલાક વાદી કહે છે કે જે ના વધનો સંભવ છે તેને મારવાની નિવૃત્તિ કરવી એને ઠીક છે. કારણકે જ્યાં વધ કરી શકાય ત્યાં વધ ન કરવાથી (એટલે આપતિ આકરણ હોય ત્યારે) વધ કરવાની શક્તિને નિષેધ થવાથી ફળ એમ કહેવું ઉચિત છે. ૨૩૬ અને અવિષયમાં પ્રવૃત્તિ થતી નથી. અધાત નાર- શ્રી રવાદીક જે હિંસાના વિષયભૂત નથી. તેઓને માની નિ- વૃત્તિથી જે ધર્મનું માનવું, તે ગાય અને ડરને દવાવાળાને પાકને લીધે હાઇ ચાલતા ન હોવાથી માછલાને મારવાને શકિન ન લેવાધી માછલાને નામ ન કરવામાં ધર્મ થાય એમ કહેવા જેવું છે. તે ત્યાં ફળનું માનવું તે વિકાને કઇપણ રીતે પ્રશ- સવા જેવું નથી. ૨૩૭ શાચાર, તે વાડીને ઉત્તર દેવા પહેલાં, વાદીએ ર૩૫ મી ગાળામાં કહેલા જ વધને સંભવ એ શબને વિચાર કરે છે કે રા ભવ વરતુ શી? શું તેજ વખત તેનો વધ કરે તેનું નામ સંભવ કે કાળાન્તરે મારવું તેનું નામ સંભવ. અથવા જે માવજ નહિ તેનું નામ સંભવ, અથવા જે જીવના વધની નિત્તિ કરીએ છીએ તે જીવને મારવાની શકિત તેનું નામ સંભવ અપનું આ વિકપમાંથી હિંયા વિક૬૫નું નામ સંભવ સમજવું, ર૩૮ જે વાદી તે વખતે વધ થાય એનું નામ જ સભવ કહેતા હોય તેને પ્રાણીની હિંસા થઈ જવાથી અવિષય એવી ને પ્રાણીના વધની નિવેનિધી સ. અન વધની નિત્તિ ૫. વાની જ નહિ, કદાચ વાદી કાળા મારવાનું નામ સંભવ -

·વાલમના ભાઈનર.
-
પણ શિષ્યની બુદ્ધિના વિકાશને માટે બતાવી છે, પણ તે
દેવ રહિન જ છે.
ર૯ આમ પરિણામે બધ હોવાથી હિંસામાં બાળ કે
વૃદ્ધપણું સ્તકમાત્રજ છે; એટલે હિંસામાં બાળ હેય કે વૃદ્ધ
હેય તે એજ છે; કારણકે મારનારને બાળીને ભારતમાં તીવ્ર પ.
રિણામ ન પણ હોય અને વૃદને મારતાં તીવ્ર પરિણામ હેાય
પણ ખરા,
૨૦૦ વાદી કદાચિત એમ કહે કે એ પ્રમાણે તે એટલે
જે માર્યા છતાં પરિણામ ન હોય તે કર્મ બંધ થાય નહિ.
ત્યારે શાસ્ત્રકાર કહે છે કે મારે અને પરિણામ ન હેય, એમ કેમ
બને, અને પરિણામ હેય તે બધુ કેમ ન થાય,
રકા કદાચિત જ્ઞાનથી કે કુશાસની ભાવનાથી વધમાં
જો પરિણામ ન હોય તે બને ઠેકાણે એજ અજ્ઞાન અને કુમાર
સની ભાવનારૂપ પરિણામ વધ કરતાં પણ વધારે અશુભ કમિ
બન્મનું કારણ છે; તે તે સાંપરથિકબધનું કારણ કેમ ન હૈય?
૨૩ર આ વધપરિણામને જ્ઞાનાદિથી જ નાશ થાય છે.
તેથી વધપરિણામના અભાવને ઇચ્છનારે હમેશાં જ્ઞાન વિગેરેમાં
પ્રયત્ન કરે .
૨૩૩ તેમ વાદીએ ઘણા છેડા આવખાના ઉપામરૂપ જે
કારણ આપ્યું છે તે વિશે કહે છે કે બાળકને મારવાથી ઘણા કી-
નું ઉપામપણું પણ એકાને નથી. કારણકે કેટલાક બાળકે
પિડા આવાખાવાળા પણ હોય છે, અને તેથી ઉલટું ઘર
લાંબા આવનાવાળા પણ હોય છે.
૨૩૪ શુભ પરિણામવાળા આચાઓ તેજ કાબુ માટે
બાળ, વૃદ્ધ, તમામના વતની અંદર પાપ કહેલું છે, અને ઘણું -
રીને પરિણામની ધારાને આધારે તે પાપનું તિવ્ર મનપણું પાપ

·બાવકકમિનું ભાષાના
છે. (ઘણ કરીને એવો શબ્દ કહેવાનું કારણ એ કે સરખા
પરિણામે પણ ગુણી માણસના વર્ષમાં નિર્ગુણીના વધ કરતાં
ઘણ જ પાપ છે. )
ર૩પ કેટલાક વાદી કહે છે કે જે આવના વધને સંભવ
છે તેને મારવાની નિવૃત્તિ કરવી એ ઠીક છે, કારણકે જ્યાં
વધ કરી શકાય ત્યાં વધુ ન કરવાથી (એટલે આપતિત અરબ
ય ત્યારે) વધ કરવાની શકિતને નિષેધ થવાથી ફળ એમ
કહેવું ઉચિત છે,
૨૩૬ અને અવિષયમાં પ્રવૃત્તિ થતી નથી, અધાતના-
દી રવારીક જે હિંસાના વિષયભૂત નથી. તેઓને માથાની નિ-
વૃત્તિધી જે ધર્મનું માનવું, તે ગાય અને ડરને દવાવાળાને
થાકને લીધે હાથ ચાલતા નહેવાધી માછલાને મારવાને શકિત
ન લેવાધી માછલાને નામ ન કરવામાં ધર્મ થાય એમ કહેવા
જેવું છે. તેને ત્યાં ફળનું માનવું તે વિદ્યાનેને કેઇપણ રીતે પાં-
મવા જેવું નપી.
૨૩૭ શાકાર, તે વાળીને ઉત્તર દેવા પહેલાં, વાડીએ ર૩પ
મી ગાધામાં કહેલા જ વધને સંભવ” એ બને વિચાર કરે
છે કે રા ભવ વરતુ શી? શું તેજ વખત તેનો વધ કરે તેનું
નામ સંભવ કે કાળાનરે મારવું તેનું નામ સંભવ. અથવા
જે મારાજ નહિ તેનું નામ સંભવ, અથવા જે જીવના વધની
નિત્તિ કરીએ છીએ તે જીવને મારવાની શકિત તેનું નામ સંભવ
અપાન આ વિકલ્પમાંપી પિયા વિકલ્પનું નામ સંભવ સમજવું.
ર૩૮ જે વાદી તે વખતે જ થાય એનું નામ જ સ નવ
કહેતે હેય ને, તે પાણીની હિંસા થઈ જવાથી અવિષય એવી
ને પ્રાણીના વધની નિત્તિથી સ, અપન વયની નિવૃત્તિ પર
વાની જ નહિ, કદાચ વાળ કાળાંતરે મારવાનું નામ સંભ ક+

·શ્રાવકામનું ભાવાન, હેતો હોય તે જ પ્રાણીને કાળાંતરે પણ જરૂર મારવાના છે ને પ્રાણીના વધની નિવૃત્તથી સણ, કેમકે તે વધની પ્રવૃત્તિએ કે- રીને આગામીક કાળને વિશે જરૂર નિયમને ભગ થવાને. માટે તે વધની નિતિ કરવી નકામી જ છે, ર૩ કાચ સંભવ શબ્દને અર્થ અધ મ કહે તે તમાં પણ પ્રમાણ નથી. અથાન પહેલેથી માલુમ પડવાનું નહિ કે આ છવનો વધ આ છથી નહિજ થાય, તો નિત્તિને વિથ અને અવિષય બેમાંથી એક પણ ખી રીતે માલુમ ૫ ડવાના નહિ, હવે કદાચ સંભવ ને અર્થ શકિત કરવામાં આવે તે શાંકન કાધંથી જ માલમ પડે છે. અર્થાત વ વગર જણાતી જ નથી. અને જ્યારે વધ કરાય ત્યારે વધનિત્તાથી શું? ૨૪૦ હવે કદાચ ઉપલા વિકપ સિવાય બીજી રીત - હેવામાં આવે કે જે જાતિનો વધ કરાય તે જાતિમાં વધના સં- ભવ અને તેના વિશે વધની નિવૃત્તિ કરવી તે સફળ છે, તે એમ કહેવું પણ યુકત નથી. કેમકે જાતિમાં તમામને વધ થઈ શકે એવો નિયમ નથી. તે જ વ્યભિચાર જણાવે છે. ૨૪૧ જેમ એક મનુષ્યને માર્યા છતાં પણ તે મારનાર બીજા મનુષ્યથી મરાય છે, અને સિંહાદિકને જન્મથી માંડીને નહિ મારે છતાં પણ કેઈક વખતે તે સિંહ ભરાય છે. '. ૨૨ હવે વાદી કહે છે કે તમારા ઉપર કહેલા દુષણ મને નહિ આવે, કેમકે એકને માર્યા પછી તેની જાતિના બધાને મારવાજ અથવા એકને ન માયા તો તેની જાતિને બધાને નહિ મારવા, એ નિયમ નથી એટલે નિયમ એને અહીં સંભવ કહેતા નથી, પણફકત શકિત હેવી જોઇએ. જે શકિત હોય તે તેની નિવૃત્તિ કરવી. શાસ્ત્રકાર કહે છે કે એમળ્યું નહિ. કારકે તે શકિત પણ કાર્યથી જ જાય છે માટે પણ આવ- ·કાવપ્રપ્તિનું ભાષાનર - - - - * - 5 વાનું જ. કેમકે તેને માર્યા વગર તે શક્તિનું જ્ઞાન થવાનું જ ન- હિ. અને જે મારે તે પછી નિવૃતિથી શું? આ પૂર્વે કહેલુંજ છે. હવે કાર્ય વગર પણ શક્તિને સદભાવ માનીએ તે નારદી- આવીટની અંદર પણ તે નિવૃતિ કેમ નહિ. અર્થાત ત્યારે તે અવિષથીજ વર્ષમાત્રની નિવૃતિ કરવી જ જોઈએ. ર૪૩ન૮૪ ત્યારે વાદી કહે છે કે આમ પ્રમાણથી ના રહી અને દેવતા વિગેરેનું નિરૂપમ આયખું હેવાને લીધે તે કેઈથી પણ મારી શકાય નહિ, તો પછી તેના વર્ષની નિવૃતિ કરવી કેમ નિષ્ફળ નહિ ? ત્યારે સિદ્ધાન્તી કહે છે કે તે જ આ ગમ પ્રમાણપ નારી અને દેવતાના વતની નિતિ સિદ્ધ થઈ. કેમકે આગમમાં જ કહેવું છે કે સર્વે ને મારવા નહિ, અમે ત છવમાત્ર વિષયક વધનો નિષે ક અગર કદાચિત વા- ટી અર્ધ જરતીન્યાયને અનુસરીને કહે કે જેની અંદર પ્ર. ત્તિને વિષય ની તેની નિતિ જાવનાર આગમનું પ્રામાપ પણ કબુલ કરવું યોગ્ય નથી. તો તેને હવે યુનથી પણ કહે છે કે તે નિકિન પણ રહિતજ છે. કારણ કે તેના સંબંધી અ- શુભ વિચારોનું વજન થવાથી શુભાશયની પુષ્ટિ થાય છે. અ- ને માનસીક હિના તે તમામ જવાના વિષર્ષિક હોવાથી નિ. નિત કરવી ઉત્તમ છે. ૨૫ વાડીએ જે પ્રાપ્ત થએલાનું નહિ કરવું કહે - તુ તેને માટે કહે છે કે તે પણ અપ્રમાદથી જુદું નથી. જે કદાચ અપ્રમતથી ભિજ માને તે તે નિતિ નિષ્ફળ જ થ- વાની; કેમકે ફળ અપ્રમાદીપણામાંજ છે. ૨૪૬ કરાય વાદી કહે કે બીજા જીવને પીડા કરવાથી કાં ઇક વસતિની રપુરાણમાનતા માલમ પડે અને પછી તેના વધતી નિતિ કરવી તેનું નામ આપનિત અરણ કહેવાય ·શ્રાવકwઝમિનું ભાન્નિર. છે. તે સાકાર કહે છે કે એને ઉત્તર પ રવાઇ ગયે છે કે શકિન કાથી જ જાય છે અને શક્તિનું કુરાયમાન પણ ૫ ડિતને લેકને વિષે બહુ માન્ય નથી. કેમકે પીડા કરવાની અંદર મરણ ન થાય તે પણ બંધ છેજ- અ૭ ઉપલા વાદથી નિશ્ચિત થયું કે જે નિતિ ન કર થિી તેજ વધે છે, કેમકે નિશ્ચયથી અનિવનિ પ્રમાદજ છે અથવા તે અનિવૃત્તિ વધેનું કારણ છે, પરમાર્થથી વધને વિષય પણ તે અનિતિજ સ્પષ્ટ છે. કેમકે નિતિ ન હોય તો પ્રકૃતિના પરિણામ જરૂર રહેવાના. ૨૪૮ હિંસા, મૃષાવાદ આદિ પાપોથી પાછા નહિ હો. લાઓની સતન પ્રવિન રહે છે. કારણ એ જ કે નિવૃતિ થએલી નથી; તેની અંદર ફળાદિકનું વરતેજ નિશ્ચય કરી દષ્ટાંત છે, ર૪-રપ જે પુરૂને પાછા નહિ હઠાવવાને લીધે અ- અન્ય કુળવર છે તેમને અન્યાઅ વધક્રિયાને અભાવ છતાં પણ તે વેર પિતાની મેળે શાતિ પામતુ નથી, અને તેથી જ તે વેરની શાનિ ન થવાને લીધે અને અન્ય બંધન તાડન વિગેરે જેમ થાય છે તેમ અહિં પર્ણ અવિરતિની શાન્તિ નહિ થવાથી વધ બધાદિકને સંભવ હેવાથી કમેને બંધ પણ થાય છે. હવે વાદી કહે છે કે જેમ તે અને અન્ય કુળવેરવા- -ળાઓને તેને મારવાને વિચાર નથી. અર્થાત વેરવાળા કુળના માણસને મારવાનો વિચાર છે, તે વધ બંધાદિક તેમને તેમના સંબધીજ છે. એવી રીતે પચ્ચખાણ કરવાળાને પણ સર્વે વિ- જય અનિકિતને બધ આવવાને અસંભવાજ છે. ૨૫ ત્યારે શાસકાર ઉત્તર છે છે કે સંવ છવ વિપયિક ને અવિરતિવાળા છાને વધને વિચાર છે. કારણ કે તે સામાન્ય ·અનપ્રપ્રિનું ખાવાનર - - - ને આપણે વધની પ્રવૃત્તિ કરે છે. જેમને ફળ શાળા અ-બ- જ મામાને મારવાની પ્રવૃત્તિ કરે છે તેવી રીતે, પ્રવૃત્તિ નહિ કરતાં છતાં પણ નિવૃત્તિ નહિ કરવાથી તે અધિનિબને . રવાળાની મા પણ છજ. ૦૫ર વાદી કે કરે છે કે સર્વ કર વિષર્ષિક ૨ નહિ લેવાથી ર વ વિષયક મારા વિચાર કર્ન પણ હાથ નહિ. ત્યારે શાસકાર કહે છે કે સને પ્રાણીઓની વિના ક- વાથી તથા તે તેવા માળા પદનાદિકના ઉપગ રાપર- દિક સિહજ છે. વળી કહે છે કે સંસાર માં ન ઉત્પન્ન છે લે નપી, નેમ ના પણ જમવા નથી અને વિચિવ & માટે તેની અંદર કયા કાળે કથા કથા અને બાવા વિવાર નહિ કેવા કેય અથવા કથા હવનં ઉપાગ કે વિરાજના ન હિ કરી છે જે કહી શાય નહિ, ૨૫ કર્મબંધને નહિ તે પુરૂષ સાવધાની નિશ નિ જરૂર કરે. જે નાડીના વધ ન પ તેની પણ અર્નિ. વૃતિથી ભાવની અશુભતા પવાને લીધે તે બદલ પાથ, જ રે! ખબશ્વમાં ભાવની મુખ્યતા છે. જ આ કારણથી નિવૃત્તિ પસ્વી યુક્ત છે, મન મન અને કાકાના પાણી મત્તિ થાય છે, પ્રત્તિને જીવમાત્ર હોય છે. અને તેથીજ બન વન કા વમાજ ની નિશનિ થી અ. નેજ જણાવે છે. ૨૫૫-૨૫૬ ૨ મન રે ખમુભ ચિ ન ન • બની છે અશુભ બાલ નપ: મન યિતા - વચન બાલવાણ પાપ ન અપ પણ નપ; મારે સ ના ની નિમનિ કરવી છે. એક આવી રીતે માથાના હપાને ૧ ૫ડ પર 3

·શ્રાવામિનું ભાવાનાર.
વાદીઓ યા તા જે કોઈપ અન્ય બેલે તે પણ અસારજ જાણવું
ર૫૭ ઘનને અંગીકાર કરીને તેના અનિચારે શામમાં
કહ્યા પ્રમાણે જાણીને તે વ્રત સ પૂરું પાળવાને માટે તે અનિચા-
રે સવ ઉદ્યમથી છવા જોઈએ, *
ર૫૮ પ્રાણાતિપાત વિરનિ નામના વતને વિષે અતિચાર
પાળવાવાળાઓએ ગાય મનુષ્યાદિ પ્રાણીઓને અગ્નિ આદિના
ઉત્પાતમાં પણ છરી ન શકે તેવો બંધ () મર્મ સ્થળે વધ
(૨) ચામડીના છે (૩) અતિ ભાર ભરે (ક) અને ભાત પાણી
ને વેધ કરો (૫) આ પાંચ અતિચારે કે ધાદિ કા કરીને
દુશમનવાળા છનાં સેવવા નહિ. (છોકરાઓને ભણાવવાને અર્થે
મા અથવા દાગ વાસી ઉપર પ્રસંગ આવે ગુસ્સે થવું તે
અતિચાર નથી.)
૧૯ ફેર પ પાણી ગાળેલું શુદ્ધ વાપરે, તથા લાક
ધાન્યાદિક જે પ્રહ કરેલાં છે તેનો પરિબેગ પણ રાગ -
ની રક્ષા માટે વિધિથી જ કરે,
બીનું વ્રત
૬૦ પદ મૃષાવાદની વિરનિ ને બીજી વન છે.
તે અલ મૃષાવાદના કન્યાઅનુન, અનુત, ભૂમિતિ, ન્યા-
મદરબ, અને કુમાવિ એ પાંચ પ્રકારો છે.
ફા ૧૦૮ માં લેકમાં બનેલી વિધિએ આ સ્થલ મુ.
પાપા પા વ. અહિં વાદી છે કે કુમારને અમાર
કવિ વિર મૃાવાદ અનિલિઇ વિવાથી ઉત્પન્ન થાય છે,
નો નેન બદલ કેમ નથી કરતા અને ફક્ત પાંચ મહિ૬ કરો
છે, પુર ક છે કે આ જે ઘરમાં કર્યા છે તેમાં ઉપલપ
* ૨૫-૨૬૨ ૧-૨-૨છે આ પય આવો એજ છે.

·થવા પ્રજ્ઞપ્તિનું ભાવાના. (૭) એ બધા પણ આવી જાય છે એમ સમજવું. ૬ર ગ્રતને અંગીકાર કરીને તેના અતિચારે શારામાં કહ્યા પ્રમાણે જાણીને તે ધન સંપૂર્ણ પાળવાને માટે તે અતિ- ચારે મ ઉદ્યમથી હાડવા જોઇએ. ર૬૩ સમાઅભ્યાખ્યાન, મ્યાઅભ્યાખ્યાન, સ્વાર- મદ, નૃપ, અને કુરા લેખ કરવા એ પાંચ સ્થલ મૃાવાદના અનિચારે વજે. રદ બુદ્ધિથી મારી પડે વિચા- કરીને, આલેક અને ૫- લેક એ બન્ને કામ અવિરૂદ્ધ, અને પિતાને પારકાને અને બ- નેન મથધા પીડાજનક ન થાય તેવું બોલવું. ત્રીજુ વ્રત. ર૬પ સ્થલ અનાદાનની વિરતિ તે ત્રીજી અણન છે. તે સ્થૂલ અદત્તાદાન વીતરાગ ભગવાને રાપન અદત્તાદાન અ- ને અચિન અદ તાદાન એમ બે પ્રકારે કાણમાં કહેલું છે. ર૬૬ વિસ્તારથી મીઠુ, પિs, , સેનુ વિગરે અનેક પ્રકારનું આ તાલન છે. ૧૮ મા લેકમાં જે વિશ્વ કહી છે, તે વિધિથી રૂડી રીતે અનાદાન વર્જવુ, સ૬૭ વ્રતને અંગીકાર કરીને તેના અતિચારે શારામાં કહ્યા પ્રમાણે જાણીને તે વન સપર્શ પાળવાને માટે તે અતિ- ચારે સર્વ ઉદ્યમથી છેડા એ. ર૬૮ તૈનાદન, તસ્કર પગ, વિરૂદ્ધ ગાજ્યાતિમ, કુડ મા, અને નિરૂપ વ્યવહાર એ પાંચ બીજા અણવતના અનિચારે વજે, ર૬૯ ઘસાના ઊંચા વ્યાજને મદદ કરે, અને ઉપ- રી ચાખા વિગેરે ના વેચાણ થી થયેલા લાભને ઉત્કૃષ્ટ પતિ- તપણે અધાન અમર તેમજ દુષ્ટ વિરેના રહિતપ૪ મ- ·'( ) પાનું ભાન હણ કરે અને બીજા પર જાન દ પ લે નહિ. ગણું શ્રત. ૨૩૩ પરમી ત્યાગ અને સ્વાદાને સતત એ બને ચા આપત જથયા. એરિક અને ધન એ બે ની વાઓની સાથે પરદારનું ગમન થાય છે. ૨૭૧ ૧૦૮ મી ગાથામાં મે કહ્યું તેમ આ પણ જંપા. રાસારૂપ ના બીજભૂત જે મગ છે વિગેરે તેનાં કાબુભ- - પાપ આ પરવાન અને શર ભગવાને કહેલું છે. ૨૭૨ રનને અગીકાર કરીને તેના અતિચાર ભાગમાં કથા પ્રમાણે જાણીને તે વન સંપૂર્ણ પાળવાને માટે તે અનિ ચારો સર્વ ઉદ્યમયી પાડવા એ. ૨૩૩ મા કાળને માટે પરિહિત સબંધી ગમન, અપ મહિસાગમન. અમી., પીવા કરણ, અને કામને વિશે તિવાભિલાષ આ પાંચ ચોથા અણુવ્રતના અતિચાર જાણો, ૭૪ માહજનક વિકાર સહિત પાક્કી કમર તરફ જેવું એ વગેરે વર્જવું. કારણકે પી સંબધી દર્શન બેલિવું વિગેરે મદનના બા, ચારિત્ર પ્રાણનો નાશ કરનાર છે. પાંચમું વ્રત. ર૭૫ અનન્તાનના ધણી તીર્થકર ભગવાને સચિત્ત અને અચિત પદાથામાં ઈચ્છાનું પરિમાણ કર્યુ તે પાંચમુ અણુવત ટંકાણમાં કહેલું છે, ર૭૬ વિસ્તારથી ક્ષેત્ર, વાસ્તુ, હિરણ્ય વિગેરેમાં અને દ્વિ- પદ વિગેરેમાં પરિમાણ કરવું તે પાંચમુ આવત છે. આગમ- માં કહેલી રીત, ૧૦૮ મી ગાથામાં બતાવ્યા મુજબ, પાંચમા અણુતને વિષય વર્જ, ·પ્રાતપ્રજ્ઞપ્તિનું ભાષાનર. (૪૯) - - ર૭૭ વ્રતને અગીકાર કરીને તેના અતિચાર શાસ્ત્રમાં કહ્યા પ્રમાણે જાણીને તે કત સંપૂર્ણ પાળવાને માટે તે અતિ- ચારે સર્ચ ઉધમથી છેડવા જોઈએ. ૨૮ ક્ષેત્ર વિગેરેનો, હિરણય વિગેરેનો, ધન વિગેરેને, દ્વિ- ૫૯ વિગેરેને, તથા કાંસા વિગેરેને રૂડી રીતે વિશુદ્ધ ચિત્તવાળા થઇને પરિમાણ ઓળગો નહિ, - આ વસ્તુ લેવાથી શું એમ તે ભાષા અને જે કઇ ચીજ અજાણતાં લીધી તો સ્તક ઇચછાપરિમાણ કર- વે; અને ફરીને આ હું મહણ નહિં કરું એમ ચિત્તવું. છઠું વ્રત, ર૮° ઉર્ધ્વ દિશાનું પરિમાણ કરવું, અર્ધ દિશાનું પરિ- માણ કરવું, અને તિદિશાનું પરિમાણ કરવું, એ વીર ભ- ગવાને શ્રાવકધર્મ સબ ધી પહેલું ગુણવ્રત કહેલું છે. ૨૮૧ તપાવેલા લોઢાના પિઠ રાખો આ પ્રમાદવાળે આ ભા, જેની પ્રમાદશકિ અવિરતિને લીધે હણાયી નથી અને જે પ્રમાદ પાપ કારાવાળો છે, તે સર્વત્ર પાપ કેમ ન કરે. ૨૮૨ વિધિસહિત આ વ્રત અંગિકાર કરે તે પ્રમાદ ૩૫ પાપ વર્જવાથી અવર ગુણ એટલે આપકાર થવાના અતિચાર રહિત પાળવાના પરિણામવાળાને પણ તે ગુણવ્રતને અગિકાર કરવાથી જ આપકારરૂપ ગુણ ઘવાનો પણ પરિ- ગ્રામ માત્રથી વ્રત લીધા સિવાય આપકારરૂપ ગુણ થ- તાજ નથી, ઘન લીધાના કાળથી માંડીને સર્વ ઉર્વપ્રમાણતિ- કમ, અધ:પ્રમાણાતિમ, નિર્વપ્રમાણીતામ, દેવવૃદ્ધિ, અને રમૃત, તને પગ અતિ ન રવવા.

·( ૫ ) શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાષાતર. - - સાતમું વ્રત. ૨૮૪ ઉપગ પરિબેગ સંબંધી જે પરિમાણ કરવું તે બીજું ગુણવ્રત જાણવું. પરિમાણ કરવાથી એવિરતિને વ્યાપી રહેલા દવા છંતા નથી, પણુ ગુણ થાય છે. ૮૫ આ ઉપગ પરિબેગ ભેજનથી અને કર્મથી એ- મ બે પ્રકારે થાય છે એમ સમજવું. અને આ બન્નેના અને તિચારો પણ ટુંકાણમાં જુદા જુદા કહીશું ૨૮૬ સચિત્ત આહાર, સચિત્ત પ્રતિબદ્ધ આહાર, અપકવ ઔષધિ ભક્ષણ, દુ:પકવ વધિ ભક્ષણ, અને તુચ્છ આધિ ભક્ષણ એ પાંચ ભોજનના અતિચારો આગમમાં કહેલી રીતે વર્જવા, ૨૮૭-૮૮ અંગારકર્મ, વનકર્મ, શકટકર્મ, ભાટકર્મ, - નકમ, દત્તનો વેપાર, લાક્ષને વેપાર, રસને વેપાર, કેશન વેપાર, અને વિષને વેપાર. –પીડનકર્મ, નિછન, દવ- દાન, સરવર કદ અને તલાવ આદિને શેષન, અને અસતી- પિષણ એમ ૧૫ કર્માદાન વર્જવા, આઠમું વ્રત, ર૮૯ અનર્થદરવિરતિ એ ત્રીજું ગુમવત જાણવું, તે અનણંદ અપધ્યાન આચરિત, પ્રમાદનાચરિત. હિંસઆય- રિત, અને પાપાપા એમ ચાર પ્રકારે છે. ર૦ અનણંદથી જીવ બહુ કર્મ બાંધે છે. પ્રજન અનર્થ કરતાં હોવાથી, જીવ જેટલા કર્મ પ્રજનથી બાંધે છે તેના કરતાં ઘણાં વિરોધ કર્મ વગર પ્રજને બાંધે છે; કારણકે પ્રોજન તો કાલ વિગેરેથી નિયમિત હોય છે; પણ અનર્થમાં કેઈ નિયામક નથી, ·શ્રાવકમમિનું ભાષાન્તર- - - ન રાજપ, કચ્છ, ખર્ષ, સંયુક્તાધિકરણ, અને ઉપ- લેગ પરિભેગોતિરિતતા એ પાચ અનર્થદવિરતિ નામના જ ગુણવતના અતિચાર વર્જ નવમું બત. ર૯ર સાવઘ યોગના વર્જન અને નિરવઘ યોગના સે- વનરૂપ સામાયિક તે પહેલું શિક્ષાપ જાણવું. ૨૯૩ 'અત્રે વાદી પુછે છે કે જે શ્રાવકે સામાયિક કર્યું છે તે સાવઘાગની વિરતિ કરે છે, તેથી જે કાળ સુધી તે સાધુ- ના જેવું છે, તે તે સાધુની માફક ત્રિવિધ વિવિધ સધ સાવઘ પિગ કેમ નથી જતી અને ઉત્તર આપે છે કે શ્રાવકને વિ- વિશે સર્વ સાવઘગ જવાનો સંભવ નથી, ૨૯૪ શ્રાવકની એ પ્રમાણે પ્રવૃત્તિ હેવાને લીધે શ્રાવકને આરક્ષમાં અનુમતિ અવ્યવછિલાજ છે તેથી, તથા કનકવિ- ગેરે દ્રવ્ય જાતિઓમાં આ સેનું વિગેરે મા છે એમ મારા પણાની બુદ્ધિના આમહની આવૃત્તિ છે તેથી, અને સામા- યિક પાળ્યા પછી તે ચીન ઉપગ કરે છે તેથી (કારણકે જે સવથા પ્રકારે એ ત્યાગ કર્યો છે તે સામાયિક પાપા પછી પણ તે કનક વિગેરે ભોગવી ન શકે ) શ્રાવક અને સાધુ વધુ તીર્થકર ભગવાને ભેટ કહેલો છે. ૨૯૫ બે પ્રકારની શિક્ષા, ગાથા, ઉપપાત, સ્થિતિ, ગતિ, પાય, બધ, વેદના પ્રતિપત્તિ અને અતિચાર (એકના અતિ અમે પાંચ) આ બધામાં શ્રાવકને સાધુમાં ફેર છે. તે વાત જુદી જુદી સિદ્ધ કરી આપે છે.' ર૯૬ શિક્ષા બે પ્રકારની છે. ગ્રહણરૂપ, અને આવન- ૧આ માથાના મયમાં ઉહ એ શબ્દને બદલાવ એવો પાડનાર છે.

·( ર ) કાપતમિનું ભાન્તર- રૂપા. આ બન્ને પ્રકારની શિક્ષા શ્રાવક અને શાકને જુદી જુદી છે. મંત્રથી અને અર્ધલી જાન્યમાં પાંચ સમિતિ અને વધુ ગુખરૂપ આ પ્રવચનમાતાથી માંડીને ઉછળી ૧૪ મા ના અન્ય સુધી પ્રાપ સિા સાધુને હેપ છે, છે અને જોવા મપી અને અપંપો પ્રવચન માતાજી માંડીને પાછનિકાળનાં અનસુખી અભ્યાસ કરી શકે અને અલી પિણા શપી મા ભારી રે વે બીજી બા રોજના" શિરા કહે છે. રક રા હમશાં રાંને સમાગમારી પાળે છે, પણ ભાન " મામાષિાને લખશે પણ અપરિફાન હૈ બબિન ગની અતિ આવી જવી વં નિરનું નક્તિ વિશે ખાને લીધે રાજા જેવી સામાચારી પાળો નથી, ” જે મા અને બાળક નો જ છે, તેમ માની ની બની મા , પાક મામાજિક ૧ બા પ્રમાણ ભાજન કર : * જે વખો ભારે માલિક અને ૧ જ જા. આ બધી વાર સામાજિક કે , બમાં મા બને છે કે, પળ મા ન જવા મા જે જાનનના માં અન છે અને મામ છે અને મા " નો મામા, બંને 4 : કિ ની બા કાળા બાદ અને ફરજો જાતે અનુમનમાં ને મા અત નમ્બ બ ન આ બધી જ છે ?

·આવપ્રજ્ઞપ્તિનું ભાષાન્તર. પાકમાં સાફ અને આવકની ઉકિ સ્થિતિ ૩૩ સાગરેપમ અને ૨૨ સાગરોપમની અનામે હોય છે, ૩૦૨ અને સાધુ અને શ્રાવક બની જઘન્ય સ્થિતિ શૈલેશ ભગવાને પ૯પમ પૃઘવ અને પપમ અ- -નુ કહેલી છે, ૩૦૭ થવહારથી સાધુ પાયે ગતિમ ( નરક, તિથી, મનુષ્ય, ર, અને સિદ્ધ) અને શ્રાવક ચાર ગતિમાં (નરક નિધિ મનુષ્ય અને દેવ) આઈઆથી વધીને ઉપજે છે. કેટલાક સાધ રાથી અથવા પાંચમી ગતિમાં (સુરગતિ અને મોક્ષગતિ ) અને શ્રાવક ઘી ગતિમાં સુરગતિમાં)ઉપજે છે એમ કહે છે, ૩૦૮ સાધુને છેલ્લા સ જવલન કષાયનાજ લોધાદિક ચાર બેને ઉદય તથા અદય હેય, અને મારકોને અપ્રત્યાખ્યાન પ્રત્યાખ્યાનાવરણ અને સંજ્વલન એ ત્રણના અથવા પહેલા વિના બેના એટલે પ્રત્યાખ્યાનાવરણ અને સંવલનના માલિક ચારનો ઉદય હેવાથી બાર અથવા આઠ કપાપપ્રકૃતિનો ઉ. ૧૫ હોય છે, ૩૦૫ સાધુઓને સાત, આડ, છ અથવા એક ભૂલ મતિ- એને બંધ હોય છે, અથવા બધ હેતે પણ નથી. શ્રાવકે જફર સાત આઠ પ્રકૃતિઓ બાંધે છે. ૩૦૬ આપુમતિ એકવાર બંધાતી હોવાથી તે છોડીને બાકીની સાત પ્રકૃતિઓ આગળ વિશે કહેવાય તે સિવાયના સર્વે છરો બાંધે છે. દશમે ગુણસ્થાને વિનંતા છ છ પ્રકૃતિઓ બાંધનારા વર્ણવેલા છે. ૩૦૭ તે સમ સપથી છ મહનીય અને આય શિ. લાયની છ પ્રવૃતિઓ બાંધે છે. ઉપરાન્સહવાળા, ક્ષીણ હવામાં અને કેવલી ભગવાને (એટલે ૧, ૨, અને પ મ ગુણ * ·(૫૪) શ્રાવકપ્રમિનું ભાષાન્તર. —- સ્થાનવાળા છે. શાંતા વેદનીય નામની એક પ્રકૃતિ બાપે છે. ૩૦૮ આ છ વળી બે રમવાની સ્થિતિવાળા પર ના કમાં બાંધે છે, પણ સાંપરાયિક બાંધતા નથી. શેલેશીકરણ વાળા છે (એટલે ૧૮માં ગુણસ્થાનવાળા છે) અબલ્પક હે છે, એમ જાણવું ૨૯ રાઉ આ સાત અથવા ચાર કર્મપ્રકૃતિના - હે છે; શ્રાવકને અવશય આઠ વેક જાણ. ૩૧૮ સાં પાંચ મહાવ્રત લે છે. શ્રાવક એકાદિ અણુવ્રત લે છે, અથવા સાધુ એકવાર સામાયિક બહેવ કરે છે, ને ફરીને મુક્તા નથી. આવક વારંવાર પ્રહણ કરે છે. ૩૧-૩૧ર સાધુને એક વ્રતના અનિકમે બધાને અતિમ થાય છે, પણ ભાવકને અગિકાર કરેલા વ્રતનોજ ખાતામ થાય છે. મૂળ પ્રપમાં ૨૯મી ઑકમાં રહેલા જિs એવા ઉપના પાઠાતાને અનુરારી. કહેવામાં આવેલું છે કે રવિ સાવઘમના પચ્ચખાણ કરીને જે માસ સવિરતિ બરાબર પાળનો નથી તે ગૃહસ્થીઓના નામથી જાન નહિ વાને લીધે થકે છે, અને વિરતિ પાળતા નહિ હેવાથી સાંપના વિદ્વિપ બતથી પણ યુકે ,, ૩૩ સામાયિક કરીને મનનું અધિાન, વચનનું પ્ર- વિધાન, કથાનું પ્રખ્રિધાન સ્મારતા અને અનવસ્પિન ક એ પાંચ અતિચાર જેવા.. anક સામાજિક ને જે જવ આપાનને વશ થઇને જયના ચિનવે છે તેનું સામાયિક નિરર્થક છે, કપ જેને સામાજિક ક્ષે છે તેને પહેલાં બુર વિયા રીને નિવઘ વચન બાલવ તે સામાયિક ન થાય, 55 નાખ્યા વગર તપ પ્રમાણ વધારે જિલાઉ ·ખાવાઝમિનું ભાન સ્થાન લે છે, તેણે હિંસા ન થાય તેvg, પ્રજાને લીધે સામાયિક કપ નથી. ૩૭ પ્રધાને લીધે સામાયિક કરે કરવું તે જેને પાર નથી, અથવા સામાયિક કર્યું છે કે નથી કર્યું છે જેને પાર ૫ તે માણસનું સામાયિક કરેલું પણ નિર્ધક છે. ૩૧૮ સામાયિક કરીને તે જ ક્ષણે પાળે આપ પહe મુન્ન કરે તે અનવરિત સામાયિક જાણવું. આ બનાને લીધે તપી દામું બત. ૩૧ કિમતમાં હલીધેલા દિશાના પરિમાણનું જ છે સએપથી પવિખાણ કર્યું ને બીજું શિક્ષાપત કરે છે. ૩c ધાણાને વિશે પંપ પર તે આખા શરીરેષાં બાપલા સાપના ઝેરને હણમાં જવાની ખાણ ખપષnt" વાણ અને ખાશયની શુદ્ધિ કરનાર જામી હારીજ છે. અને તે માટે પ્રયત્ન કરીને એનું પાલન કરવું જોઇએ. કયા નયનમોગ, ષષપા, શાખાપાન, ૨પાન પાન, અને બહાર ન નાખવું એ પાંય અતિયાર થવા. અગીયારમું વ્રત. ૦૨૨ આevપ, શરીરસથાપ૫, બાપ અને અધ્યાપાર એ જી શિપ છે. કર એ રે મારના ૫૫ મા, રમ અને સવંત એબ બબે કારના છે તે પરની અંદર સાત અપ- ને નિષ ની. જે પક્ષમાં માર ખાય છે. સ્નાન શs, અમરત્વ અને ઉપર પણ સંસ- ·= શ્રાવકજ્ઞમિનું ભાષાનર. રકનું વિવું, અપેક્ષિત અને પત્યુપેક્ષિત સ્થવિલાદિ ભૂમિનું સેવવું, અપ્રમાર્જિત અને દુપ્રમાર્જિત રહિલાદે ભ- મિનું સેવવું અને લીધેલા પિઘધનું બબર નહિ પાળવું આ પાંચ અતિચાર, ઉઘમવાળા થઇને આહારદિ સર્વ પિ- ને વિશે રૂડી રીતે વર્જવા, બારમું વ્રત- ૩૨૬-૨૭ વ્યાપાત, કલ્પનીય, પિતાનું ભલું થવા- ની બુદ્ધિથી, અને પરમભક્તિથી, સાધુઓને રા-કાળ-શ્રદ્ધા- સત્કાર-કમ-યુક્ત અન્ન વિગેરેનું દાન આપવું તે નેધર ભાગ- વાને શ્રાવકનું છેલ્લું શિક્ષાપદ કહેલું છે. ૩૨૮ સચિત્ત નિક્ષેપણ, સચિત્ત પિધાન, કળાતિકમણ, પરવ્યપદેશ, અને મા સર્વ આ પાંચ અતિચાર વર્જવા, ૩૨૯ એવી રીતે શ્રાવના ઘર્મની અંદર અને અને પ્રણવ જે કહેલા છે તે પાવર હોય છે, અને શિક્ષાત્રત તે ચિડા કાળના જ હોય છે, ૩૩૦ ૨હસ્થીઓના પચ્ચખાણના ભાગ ૧૪૭ થાય છે, તે ૪૭ ભાંગા નીચે બતાવા મુજબ પ્રથાનથી જાણવા ૩૩ (૨) ત્રણ યોગ અને ત્રણ કરણ, (૨) ત્રણ પગ અ- કે બે કરણ, (૩) ત્રણ અને એક કરણ, (૪) બે પગ મને ત્રણ કરણ, (૫) બે પગ અને બે કરણ, (૬) બે પગ અને એક કરણ, (૭) એક છે અને ત્રબ કર, (૮) એક છે છે અને બે કણ, અને (૪) એક પગ અને એક કરણ, જયાં કાગળ ત્રણ યોગ અને ત્રણ કારણ છે ત્યાં ફેર નહિ હેવાથી,. કિજ ભાંગે થાય, બે કરણમાં, પહેલે બીજે, પહેલે થી, ને બીજે ત્રિીજે એવી રીતે સમજવા, અને એક કરણમાં -- ·ભાવપ્રમનું ભાષાન્તર- 333 પહેલે, બીજે, અને ત્રીજે. એ રીતે ત્રણ સમજવા ૩૩૨ પહેલા પદમાં એકજ ભાંગે; બાકીના પદમાં બી. જામાં ઘણ, ત્રીજામાં ત્રણ, ચોથામાં ત્રણ, પાંચમામાં નવ, કામાં સામામાં ત્રણ, આઇમામાં નવ, અને નવમામાં, નવ, એમ કુલ ૪૯ થયા; તેને ભૂત વર્તમાન અને ભવિષ્ય કાળનૈ આમિને ત્રણ ગુણ કરીએ ત્યારે ઉપર બતાવેલા ૧૪ ભાંગા થાય છે. મન વચન અને કાયા કરવું નહિ, કાવવું નહિ, કરતાં પ્રત્યે અનુકવું નહિ એ એક ભશે, એવી રીતે બાકીના જાણવા. ૩૩૪ મન વચન અને કાયા કરે નહિ, કરાવે નહિ, અ- ને અનુદે નહિ, આ ત્રિવિધ વિવિધ ભાગે રવિરતિ એ. વા ગૃહસ્થને કેમ સંભ! ગુરુ કહે છે કે જવા આવવાનો જ્યાં આગળ વિષય નથી એવી બહારની જગ્યામાંના પાન, અ- નુમતિથી પબુ, પચ્ચખાણ પ્રતિષેધ થઈ શકે નહિ. ૩૩૫ કેટલાક વાલીઓ કહે છે કે ગૃહસ્થને ત્રિવિધ વિવિધ પચ્ચખાણ હેયજ નહિ પણ તે વાત યુક્ત નથી. કારણકે ભગવતી સૂત્રની અંદર વિશેષથી ત્રિવિધ ત્રિવિધ પચ્ચખાણ કહેલું છે. ૩૦૬ વાદી ફેર રાં કરે છે કે ત્યારે (આવક) નિયું. નિની અંદર અનુમતિનું પચ્ચખાણ ભાવકને ન હેય એમ નિધિ કેમ ક! ગુર કહે છે કે તે નિષેધ આવકને પોતાના વ્યવહારમાં આવતા પાની અનુમતિને આમિને હેથી ત્યાં આગળ અનુમતિ નિષિ રાખે છે; અથવા સામાન્ય પ્રજા ગં. ૨ ૧ ૩ ૨ ૩ ૨ ૧ -- કુલ ભાંગા- ૨ R ક 3 I T ·( ૫૮ ) શ્રાવંકપ્રપ્તિનું ભાનાર- ખ્યાનમાં વિવિધ વિવિધ ન હોય તે કોઈ દૂષણ નથી, સ્વયંભ રમણ હાદિકનાં મરયાદિન વિશેષ પચ્ચખાણને વિજિવિ વિધ ત્રિવિધ બને છે માટે તમારૂં કહેલું દૂષણ અગે લાગતું નથી- ૩૩૩ દિક્ષા લેવાના ભાવાળા પત્રાદિક સન્નતિના નિ મિને મજ અડીઆરમી પડિમાને અંગકાર કરાવવાળા 5 હસ્થીને વિથથ પણ વિવિધ વિવિધ પચ્ચખાણ હોય છે, ૩૩૮ અહિંઆ કે પુછે છે કે મનથી કરવું કરાવવું અને અનમેદવું તે શી રીતે? ગર ઉત્તર આપે છે કે જેમ કાયાપી અને વચનથી કરવું કરાવવું અને અનુમવું તેમ મનથી પણ સમજ ૩૮-૩૪કારણકે કથાથી અને વચનથી કર્યું કરાયું અને અનુમાવું તેને આધાર મનપગ ઉપર છે, અપરા સાવ પગનું ચિત્ત એ મનથી કરવું એમ વીતરાગ ભગવાને મુ પડ્યું છે, અમુક માણસ સાવઘ કામ કરે એ જે મનમાં ચિવવું તે મનથી કરાવવું સમજવું. અને કે મારે સારુ વધ કાંધ જ હોય તેને મનમાં વિચાર કરે છે અને સાપ | એ મનજી અનુંમાનું સમi. સામાચારી. જે કાને સાનું આગમન અને શાન સમાગમ હેલ, ધિક હા, અને સમાન કામ છે, તે પણ જ છે. are કારણકે સાઉએને વાંવાપી તેના બધાનું - માન થવાથી પાપ નાશ પામે છે; સાધુઓ પાસે ભાજપ જ્ઞાન અશકિત થાય છે અને પ્રાણી ન આપી બિ- જ પાથ અને શાન શિમર ઉપર જ છે, જ જયાં ૧૧૦ રાજ માં દેવાથી આગમમાં લી -- ·આ પ્રાપ્તિનું ભાધાન્તર. (પ) વિધિસહિત ત્યવદન ૫ વિગેરે કરવાથી મિથ્થાને નાશ પામે છે. અને તે વદન જા વિગેરે સદનની વિશુહિ- નો હેતુ છે; એમ વીતરાગ ભગવાને કહેલું છે. જ જ્યાં સમાન ધાર્મિક કહેતા હોય ત્યાં રહેવાથી, સાધમિકને સ્થિર કરવું અથવા નાનુ ધર્મને વિપ સ્થિર થવું તે તથા સંસારના સારભૂત વાસઘનું કરવું તે, અને સભ્ય ગરનાદરૂપ મગને સહાય કરવાથી સનદકનો ન શ ન થાય એ વિગેરે ગુલો થાય છે, o૫ નવકાર મંત્ર જપતાં ઉઠવું, શ્રાવક છું એમ વિચાર કરે, પછી વ્રત વિગેરે વિષયમાં પગ કર, ચિહ્યુવન ક, પછી વિધિપૂર્વક પશ્ચખાણ કરવું ૩૪૬ પદમાં આ પ્રમાણે પોતાની મેળે કરીને પછી ચમાં વિચાર કરવી. પછી સાં પાસે પહેલું જેમ ધા હેય તેમ પશ્ચખાણ લેવું, ૩૪ ધી કહે છે કે આમાં કાયધ થાય છે અને આગ- મમાં કાયવધનો નિષેધ કરે છે, અને તે પુજા અહિતને કાંઈ ઉ પારી બંધી; તેધી તે કહે છે કે પૂજા ન કરવી જોઇએ. ૮ અને ગુરૂ ઉત્તર આપે છે કે જે કે ભગવાનની પૂ- જામાં દાયવધ થાય છે, પણ તે પૂજા પરિણામવિશંડિનું કા- હેિવાથી કરવી જોઈએ. ૩૪૯ સિદ્ધાતમાં ધરતવ વિપથિક વાંનું ન્તિ આ સંબંધમાં આપેલું છે અને ગ્રંથીઓ હંમેશાં અરજમાંથ- જિલા છે તેથી કાયવ થાય છે પણ પૂજા કરવી, કપ અને કે:પૂજ્યને ઉપકાર ધતિ નથી પણ પજ- કિને ઉપકાર થાય છે. જેમં મંત્ર વિકના મરણમાં કંઇને કાંઇ ઉપકાર કરતા નથી તથા અપ્રિ ચિંતામણિ અંદનું સેવન કર- ·શ્રાવક પ્રાપ્તિનું ભાષાન્તર- વામાં તે અગ્નિ આદિને ઉપકાર થતો નથી છતાં પણ તેની સે- વા કરવાવાળાને તેનું ફળ થાય છે. તેમ અહિ પણ તીર ભગવાનને ઉપકાર થતો નથી, છતાં પણ પૂજા કરવાવાળાને થાય છે. ૩૫૧ જે અસાર એવાં શરીર વિગેરે માટે કાયવધમાં પ્ર- વિ છે, તે જનપૂજા કરવામાં કાયવ થાય છે એમ કહીને નિ- ધિ કરે છે તે તેમનું અજ્ઞાન છે. ૩પર નિર્વાણ ઇચ્છના ગૃહ મુવમાં કહેલી વિધિએ યતના સહિત લાકેનમ એ તીકરિની પૂજા હમેશાં કરવી જોઇએ, ૩૫૩ ગુરૂ સાક્ષ ધર્મ છે તેથી પોતે પચ્ચખાણ ધાર્યું હેય તે તથા નો સવેગ આવવાથી બીજું પણ પચ્ચખાણ ગુર સમીપ પ્રહણ કરવું. અને જે આ પ્રમાણે કરવાથી જ વિધિ સપનું થાય છે, અને આ પ્રમાણે સાધુ સમીપ પચ્ચખાણું કરવાથી તીર્થંકર ભગવાનની આજ્ઞા સચવાય છે. ૩૫૪ પછી સાન્યાદિ લક્ષણ ધર્મ સાધુ પામે સાંભળીને અને સાધુઓને યમયાત્રાનું પુછીને, સાધુ સંબધી સ્વાદ્ધિ તથા ભાવને અનુસાર કરવા યોગ્ય કરવું, ૫૫ પછી યોચિત અનિઘ અનુષ્ઠાન કરીને સાધન - હેરાવવા વિગેરે રીતે યથાવિધિ જોજન પછી પણ વિવિ- હારાદિકનું પચ્ચખાણ કરવું, ૩૬ પછી સાધુની સેવા કરવી, પછી વિતરણની પૂજા કરવી, પછી વજન કરવું, પછી પોતાને પર આવીને પ્રથમ એકાત યાની અંદર શયન કરવું, ૫૭ શ્રાવક ઉગથી છલકારી હોય, છતાં મેય હેય તે નિશ્ચય કરીને પરિમાબતે કંલુંજ હાથ એ છત વીતરાગનું સ્મર, કર રહે. અને જાગતી અવસ્થામાં અને આગળ કહેવામાં આવશે એમ પિત્ત, -- ·બાવાપ્રજ્ઞપ્તિનું ભાષાન્તર- ૩૫-૩૫-૩૬૦ માં પણ અને સામાં વળી પચન્દ્રિયપણું ઉત્કૃષ્ટ છે, અને તે પંચન્દ્રિયમાં મનુષ્યપણું અને મનુષ્યપણામાં આવ્યા અને આરામાં દુષ્ય કુળ, અને ઉગ્ર ફળમાં પણ ઉચ્ચ જાતિ, અને ઉચ્ચ જાતિમાં પણ પની સમૃદ્ધિ (એટલે બધા અમાં ઉદી રૂપની નિષ્પતિ), અને એવા રૂપમાં પણ બળ વધારે પ્રધાન છે. એવું બળ છે તેમાં ૫ પ્રધાનતર જીવિત છે, અને એવું જીવિત હોય તેમાં પણ પ્રધાનતર વિજ્ઞાન છે, અને એવું વિજ્ઞાન છતાં પણ પધાનતર સમ્યક છે, અને એવા સમ્યકત્વમાં શીલ સંપ્રાપ્તિ પ્રધાનતર છે, ૩. રીલમાં લાયક ભાવ પ્રધાન છે. અને સાથક ભાવ પામ સને કેવળજ્ઞાન પ્રધાન છે, પ્રતિષ પરમાક્ષર કેવળક્ષાન પામે રાતે મોક્ષ પ્રધાનતર છે. ૩૪ર-૩૬૩ સંસારમાં જન્મ જરા મરણના દુઃખથી - પેલા જવને સુખ નથી, તેથી જન્મ વિગેરે પરહિત અને આ વ્યાબાધ સુખવાળા મા ઉપાય છે. અને તે પ્રાક્ષના રાજનની કબૂી સામી અને હાલ મળી છે એમ વિચારવું મુદત વળી વિચારવું છે તેથી હાલ જે સાધન મને નથી મા તેનેજ માટે મારે હમ કરવું જોઈએ, કારણ કે ડાહ્યા પણ એનિજેલા સંસારના અનુબળિવવાના પ્રયત્નોથી લાભ ? ૬૫ આવી રીત ચિત્તવવાથી, ધિરાજ, મિંય, વિગઢ વાન, ચારિત્રના પરિણામ, ધર્મમાં સ્થિરતા, ઉત્તમ આયન બ• ક, અને બેષિ, એવા ગુણે પાપ છે, sts વારથી સાંજ સુધીમાં જ કહેકે (નવડાવી જાય વિગેરે) વિધિ પણ હવે પરબનમાં સંપથી વિધિ કરે ૧e પર જ પહેલા તેની સાથ રવિ હાથ તેની સાથે તમામ કા એ છે E M ·શ્રાવ પ્રાપ્તિનું ભાવાત્તર- 55 કરવું જોઇએ. ગ્રહસ્થ કે સાધુ કે ૫ણ સર કહાવે તે સાધુને સરે લઈ , અને ગહસ્થનો નિરવલ હોય તે જ લઇ જશે. ૩૬૮ સાધુની અને શ્રાવકની વિહારની વખતૈ રામાચારી એવી છે કે જ્યાં ચ હેય ત્યાં પહેલાં સંઘનું વાવે. ક૬૮ પછી પતિ સંઘને વો; પછી ત્વને વાં, હવે જે વખત ન હોય, અથવા સાધરિ ચાહે જાય એવું છે અને માર્ગ ભયવાળે છે, તો સપને વિશે ઉપગવાળા છતાં પહેલેથી જ ચય વનન કરે, ૩૭૨ પછી પ્રખ્રિધાન કરીને વિહરતા સાધુ સાથી વિશે રેને જોઇને હે કે તમે ફલાણા કાન ક ૩૭૧ જેએએ હા જેવા છે, એના શરીર મા અને ને સવેગથી માંચત થયું છે, જેઓએ માં નમાવ્યું છે, અને જેઓ અભણાનવાળા છે એવા તે સાધુ વિગેરે પણ તે વનનને બહુમાન કરે. ૭૨ મેચને વનારાઓને પવનથી અને બીજાને ને શુભયાન થવાથી નેધર મહારાજે તે બન્નેને "ય કહ્યું છે, પણ તે "શ એકમાંથી બીજામાં જાય છે એમ નહિં - કમાણ થને નથી. માટે આ વિધિ (મો) જરૂર કરવી છે, આ જે અનુપાગધી પ્રબિન કરતા નથી, અપજ વાં કરીને કહેતા નથી, તે પ્રત્યક્ષ મૃષાવાની છે. અને તેથી દર ભગશને તેઓને પાપી કહેલા છે. ૧૪ જે વળી કપ જેલ અને હા તપા મિ થી પુલકિન શરીરવાળા થઈને રી રીતે વિનાનું બખાન !' ૨ના નથી તે પણ પાપી છે. કપ જે ધારાના ભાવ કરીને વાનરની અંદર વજન કરને વખત ન દેવ બને ને નાર કરીને મુઘરિક ધિાન કરે છે, | ·1. *** ધાતાપ્તિનું ભાષાન્તર. ૩૭૬ તેવી રીતે નમસ્કારમાનું પ્રણિધાન કર્યા છતાં પણ તે વજન નિવેદન કરવું જોઇએ. જે તે નિવેદન ન કરે તે જી- નેધર મહારાજે પ્રમાદને લીધે તેને પણ દોષ કહેલો છે. ૩૭ આ પ્રકારે સામાચારી જાણીને જે વિધિસહિત કરે છે તે વિહારની વિધિના કુશળ છે. અને બાકી રહેલા અનિપુણ છે. ૨૭૮ અને બીજા પણ અભિમહ નિરતિચાર ખરેખર કરવા જોઈએ. અને પડિમાએ અને અનિત્યાદિ ભાવનાઓ પણ ખાસ વિો કરીને અંગીકાર કરવા છે ૭. આમ જેવી રીતે વિધિ કહી, તે વિધિએ વિહાર ક- રવાથી કેટલાક કાળ ગયા પછી, ચારિત્રમોહનીયના ઉદયથી દિક્ષાના અભાવે પણ, આવખાન અને સમય પ્રાપ્ત થયેથી આગળ બતાવવામાં આવશે એ વિધિએ સમાધિથી કાળ કરે, ૦ રાગદ્વેષરહિત ભગવાને છેલ્લી મારબ્રાન્તિકી લેખ- ણા સેવન આરાધન કહેલું છે, તે સલખણા હું કહું છું. ૮૨ વિકૃ તપસ્યા વિગેરે કરીને, સમાધિ પ્રમાણે આ- લેષણા કરીને અવતાને ફેર ઉચ્ચારણ કરવાવડે આત્મા નિમેળ કરીને, ત્રણ અથવા ચાર આહારનો ત્યાગ કરે ૨ વાદી પૂછે છે કે પરિયાગ વિરે પ્રકારે સર્વ આ- વજની ક્રિયામાંથી નિવલે શ્રાવક, મરણની અવસ્થામાં પણ શામ દીક્ષા મહણ કરતું નથી ? ૮૩ ગુરૂ ઉત્તર આપે છે કે ચારિત્ર પરિણામને તે મા- વકને અભાવ છે, ત્યારે વાદી પુછે કે આમ સર્વ આરસથી નિવત્ત થયેલા ને ભાવકને ચારિત્ર પરિણામ કેમ થતો નથી ? ગુર કહે છે કે, ચારિત્ર પરિણામ તે આરંભ વિગેરેની અમ9- ત્તિ માત્રજ નથી; કારણ કે આરંભાદિની અપ્રવૃત્તિવાળા કી ·(૪) શ્રાવક પ્રતખિનું ભાષાન્તર. * * * વિગેરે ઉપસી સહન કરનાર ચંડકાશિકનાર વિગેરે નિધન ચારિત્ર પરિણામ કહેલું નથી, ૩૮૪ વળી કેટલાક અગીતા કહે છે કે હમણાં જે સંગ લેખા કહી તે બાર પ્રકારના શ્રાવકધર્મમાં કહેલી નથી. તે- ચી તે સંખણાવાળે રાજ કહેવાય. ૩૮૫ આ સંલખણા શ્રાવકના બાર પ્રકારના ધર્મની પ- છી તરત જ કહેલી છે અને તે બાર પ્રકારનો ધર્મ આવખું છતાં થતો હોવાથી લાંબા વખત પાળવાને છે, અને આ સંલેખણ ચરમ અવસ્થામાં છેડા કાળની છે. આ પ્રમાણે છે તેથી તે સં- લેખણ બાર પ્રકારના શ્રાવક ધર્મથી જુદી નથી ૩૮૬ અને વળી બીજું કારણ એ છે કે આ સંલેખણા- નું અતિચારસૂત્ર શ્રાવકને આશ્રીને કહેલું છે; માટે આ સંલે- ખિણાથી તે શ્રાવક સાધુ થતો નથી. અને પરિણામ પણ દેશ- વિરતિના હેવાથી તે ગૃહસ્થીજ છે. પણ સાધુ નહિ ૩૮૭ ઈહલોક આશંસાપ્રગ, પલક આશંસાપ્રાગ, જીવિત આશંસાપગ, મરણ આશ સામગ, અને ભેગ આ સામગ, આ પાંચ સંલેખણાના અતિચારે વર્જવા. અને સંસારનું અશુભ પરિણામ ભાવવું, ૩૮૮ જીનેશ્વરે કહેલા ધર્મના ગુણ વિગેરે ભાવવા. અને તેથી ઉપજ થતું ઉત્કૃષ્ટ અવ્યાબાધ સુખરૂપે મફળ ભાવવુ. અને આ વી રીતે ભાવના કરવાથીઆવતા ભવે પણ બોધીનો લાભ થાય છે. ૩૮૯ કુસુમથી વાસિત તલનું તેલ પણ સુગંધી થાય છે. આ ઉપમા જેવી બધી વીતરાગ ભગવાને કહેલી છે, આ ઉપમામાં જનધર્મને અભ્યાસ તે આ ભવમાં * (સત્રકૃતાંગ વિગેરે માં પણ તે સલેખભુવાળાઓને ગ્રેવીજ ૩ ritu ·થાવ પ્રખિનું ભાષાના. કામના સર જાણ ભવ તલમાન સમજે, અને તેલ સમાન આવતા ભવમાં બધીપણું સમજવું ૩૨ા આ રીતે ગુણ હમેશાં અને રહેવાથી અને નહિ ૫ વાથી, કર્મને બધાએ થવાથી અને પૂર્વે બાંધેલા કમોનો ક્ષણ ઘવાથી, આમ બને મરે શાશ્વત સુખરૂપક્ષ અવશ્ય મળવાતું- ૩૯ર સમ્યકત્વ પામ્યા પછી દરેક કર્મની સ્થિતિ જે ઘય- ડીને એ કેવડી સાગરોપમ ન ઉત્કૃષ્ટ કરી હતી તેમાં પણ પદયપમ પૂરવ પાડે ત્યારે દેશવિરતિપષ છવ પામે છે. તે પ્રમાણે સખ્યાતા સાગરોપમ ઓછી સ્થિતિ થાય ત્યાં 2 ચારિ પામે છે. ત્યાર પછી રખાતા સાગરોપમ ઓછા થાય ત્યારે છ ઉપશમ તથા અપકણી યથાને મારે છે, ૩૬૩ આવી રીતે દેવતા અને મનુષ્યના જન્મમાં અપ્રતિ તિત સમ્યફવા હોય તે આગળ ચારિવારિકને લાભ થાય છે અને તેવાં કર્મ આ ભવમાં જે ગુયાં હોય તે બેમાંથી એક Sીરાએ એકજ ભવમાં સમ્યકત્વાદિ ગુણ છવ પામી શકે છે ૩૯૪ રામ વિગેરેના અભાવને લીધે જન્મ વિગેરેને અસ ભાવ હોવાથી, સિદ્ધ ભગવાનને અવ્યાબાધ શાશ્વત સુખ હોય છે- ૩૯૫ રાગ દ્વેષ અને મહ લક્ષણ અનામે અભિશ્વર અપ્રીતિ અને અજ્ઞાનથી ઓળખાય છે. આ ત્રણે છે અને ખરાબ સ્વરૂપવાળા છે અને ચીકણાં કર્મ બંધાવવાના કારણભૂત છે ૩ આધી અભિભત રામ જરા મરણ પી જળથી ભ રિલા ભવરૂપી રામુદ્રમાં ભાકના સંસારી છું થાંથી નિધિ માત્ર ૫ રાખ હેક! ૩૯૦ માલિકના અમલથી છએ જે સુખ થાય છે સુખ માલિક છાવાળા જ જાગી શકે છે. કેમકે સતિપ- વાળે માણસ સન્નિપાતના અભાનું સુખ જાણી મા નર્ષ

·ઉપનિ થતી નથી, તેમ કર્મરૂપી બીજ બળી ગયા પછી
૩૪૮ જેમ બીજ બળી જાય, પછી તે સ્ત્રીજી સંકુ
વાવાળા સારરૂપી અંફરની એટલે જન્મરૂપ ની.
કદ અને જન્મ ન પડેય તે જરા, મરણ, લકરને
ઈન્દ્રિાના ભેગની પ્રાપ્તિ થયા પછી અભિલાષની નિવૃતિથી
પણ જાતની પીડા નહિ હેવાથી, અને સંસારની મંત્ર :
વૃત્તિ છેડા કાળની હોય છે, પણ તે સિધોની સુકવતાની નિ
૪૦૧ આ સંસારમાં ભેગથી થવાવાળી આબુકયાની નિ
વૃત્તિને સર્વકાળની છે; એમ નિશ્ચય એકાતે, ફેર પ્રવૃત્તિ ન
દઘાને સુખ છે એમ નિશ્ચય થશે, અને તેવી જ રીતે નેધર.
૪૦ર એવી રીતે અનુભવ રક્ત અને હેતુ એ કરીને સિ.
મહારાજના આગમથી પણ શ્રદ્ધાન કરવું,
૪૦૩ તે પાંચાના કરેલા પ્રકારમાંથી અને તેમાંથી
આ મારી બુદ્ધિએ જે ઉદ્ધાર કર્યો છે તેમાં જે કાંઇ વિરૂદ્ધ હેય
સાથે કાંઇ પણ ન હિં, અને સિને એ જમાદિરા મ.
૪૦૦ સિદ્ધ મહારાજને શરીરાદિ નહિ હોવાને લીવે છે
જેમ સુખ થાય છે તેમ તેમને પણ સકળ પહાની અમુક
કાનપ્રગતિનું ભાન
ત્તિ ની બધી,
hવાથી પરમ સુખ કેમ ન હૈ?
તા જવાને લીધે, પરમ સુખ થાય છે,
હૈવાથી તથા પુનરાગમન નહી હોવાથી જાણવું
તે ગીતાએ અને તવતાએ ખમવું,
ઇતિ .
શ્રાવક
-
+-

·No text on this page.