·॥ अहम् ॥ किञ्चित्प्रस्ताविकनिवेदनम् । se इह हि जगजन्तुनिष्कारणबन्धूनां परमपवित्रचरितां तीर्थकृतां विधिपू- र्वकवन्दनविधानं विदधाति स्वर्गापवर्गादिसुखसंपत् हरति चानेकभवस- ञ्चितदुष्कर्मकदम्बकमिति समवधार्य परमकारुणिकचेतोभिरवगतविशुद्ध- सिद्धान्तसारैः श्रीमच्छान्तिसूरिभिश्चतुर्विधश्रीसङ्घस्य परोपकृतये जिनागम- आवश्यकनियुक्ति-विशेषावश्यक-पञ्चाशकाद्यनेकचिरत्नप्रकरणप्रन्थेभ्यः समुद्धृत्य चैत्यवन्दनविधियोधवन्धुरं पूजाविधिप्रमुखानेकविचारसारकलितं प्रमाणभूतागमप्रमाणेन निराकृतानेकसन्देहं चैत्यवन्दनसूत्रव्याख्यानधानं चैत्यवन्दनमहाभाष्यनामा ग्रन्थः सङ्कलितः । यद्यपि ग्रन्थस्यास्य प्रान्तवर्तिना-"इति श्रीशान्त्याचार्यविरचितं चैत्य- वन्दनमहाभाप्यं सम्पूर्णम् ।" इत्यनेनोल्लेखेन श्रीशान्याचार्या ग्रन्थस्यास्य सङ्घहीतार इति प्रकटमेवावसीयते, तथापीह जिनमतवर्तिप्वनेकेषु गच्छे- पु-उत्तराध्ययनबृहद्वृत्तेः कर्वा स्थिरापद्रगच्छीयवादिवैतालश्रीशान्तिसूरिः १ तिलकमञ्जरीकथाटिप्पनकस्य रचयिता पूर्णतल्लगच्छीयश्रीशान्तिसूरिः २ वार्तिकवृत्तेर्विधायकश्चन्द्रकुलीयश्रीवर्द्धमानसूरिशिष्यश्रीशान्तिसूरिः ३ धर्म- रनप्रकरणस्वोपज्ञवृत्ति-बृहलघुपृथ्वीचन्द्रचरित्राणां विरचयिता चन्द्रकुलन- भश्चन्द्रश्रीनेमिचन्द्रसूरिशिष्यश्रीशान्तिसूरिः ४ भक्तामरस्तोत्रवृत्तेः प्रणेता खण्डिल्लगच्छीयश्रीशान्तिसूरिः ५ प्रमाणप्रमेयकलिकावृत्तेनिर्माता श्रीशा- न्तिसुरिः ६ जीवविचारप्रकरणस्य विधाता श्रीशान्तिसूरिः ७ घटसर्पर- राक्षस-वृन्दावनकाव्यादिवृत्तीनां प्रथयिता श्रीशान्तिसूरिः ८ वृहच्छान्तेः कवयिता श्रीशान्तिसूरिः ९ पर्वपञ्चाशिकायाः (अभिपेकविधेः) प्रणेता श्रीशान्तिसूरिः १० पिण्डैपणाशतकस्य रचयिता श्रीशान्तिसूरिः ११ १ एते श्रीशान्तिसूरयः पिप्पलगच्छप्रवर्तका भवेयुरिति संभाव्यते । , ·२ किञ्चित्प्रस्ताविकनिवेदनम् । इत्येते ग्रन्थकर्तृत्वेन सुविदिता अभूवन् परमेतेपो मध्यात्कतमा अस्य प्रस्तुतग्रन्थस्य सङ्घहीतारः श्रीशान्त्याचार्याः संभवेयुः? कदा कतमं च महीमण्डलं मण्डयामासुः? इत्येतद्विपया जिज्ञासा तु- श्रीशान्त्याचार्य- विरचितं चैत्यवन्दनमहाभाष्यम् ।" इत्येतन्मात्रोल्लेखदर्शनेन तथाविधव- गच्छगुरुपरम्पराद्युपलम्भाभावेन च न परिशाम्यति । अस्य अन्थस्य प्रेपकोपिपरिशोधन-त्रिशतगाथापर्यन्तच्छायाविधान- संपूर्णमन्थमुफावलोकनादिकार्य मुनिश्रीचतुरविजयादिना कृतम् । अवशि- टाया दशोत्तरपट्शतगाथायाइछायासम्पादनं समप्रग्रन्थस्योपरि उपयोगिटि- प्पननिवेशनं च वेतनप्रदानेन पण्डितश्रीवेचरदासपार्धात्कारितम् । अस्य ग्रन्थस्य विपयविवेचनं तु गाथोपरि यथास्थानं सम्यक्प्रकारेण पण्डितश्रीवेवरदासेन निवेशितं तन्न पृथगकारि । अस्य संशोधनसमये गवेपणपरेणापि द्वे एव पुस्तके संमुपलब्धे । तत्र प्रथमं श्रीअणहिल्लपुरपत्तनश्रीसङ्घवित्कोशीयं प्राचीनं नात्यशुद्धम् । द्वितीयं पुनः प्रवर्तकश्रीमत्कान्तिविजयकृतसङ्घहपुस्तककोशीयं चिरत्नं शुद्धम् । इत्येते द्वे पुस्तके समवलम्ब्य संशोधितेऽप्यत्र निबन्धे यत्र कचनाशुद्धि- वशिष्टा भवेतन संशोध्य वाचनीयं धीधनैरिति प्रार्थयते-- भावनगरस्था श्रीजैन-आत्मानन्द-संसत् ।

·॥ अहम् ॥ न्यायाम्भोनिधिश्रीविजयानन्दरिपादपोभ्यो नमः । सिरिसंतिसूरिविरह चेइयवंदणमहाभासं। ऋपमः पणमह पणमंतसुरा-ऽसुरिंदमणिमउडघट्टपयपीढं । सिप्प-कला-ऽऽगम-सिवमग्गदेसयं जिणवरं उसह।।१।। प्रणमत प्रणमरसुरा-ऽसुरेन्द्रमणिमुकुटधृष्टपदपीठम् । शिल्प-कला-ऽऽगम-शिवमार्गदेशकं जिनवरमृपभम् ।।१।। संगमयामरगयमाणमाणमायंगमद्दणमयंदं । वीरः पणमह वीरं तित्थस्स नायगं वट्टमाणस्स ॥२॥ संगमकाऽमरगताऽमानमानमातङ्गमर्दनमृगेन्द्रम् । प्रणमत वीर तीर्थस्य नायकं वर्तमानस्य ॥२॥ संसारगहिरसायरपडतजंतूण तारणप्पवणे । तीर्थहराः तीया vणारय-संते, वंदे सो रि तित्यपरे ॥३॥ 'संसारगभीरसागरपतजन्तूनां तारणप्रवणान् । अतीता-ऽनागत-सतो वन्दे सर्वानपि तीर्थकरान् ॥ ३ ॥ जम्मुहमहदहाओ, दुवालसंगी महानई बूढा । ते गणहरकुलगिरिणो, सवे वंदामि भावेण ॥४॥ यन्मुखमहाद्रहाहादशाङ्गी महानदी न्यूढा । तान् गणधरकुलगिरीन् सर्वान् वन्दे भावेन ॥४॥ नमिऊण समणसंघ, संघायारं समासओ बुच्छं । मन्यानिधेय चेइयवंदणविसयं, सुत्तायरणाऽणुसारेणं ॥५॥ नत्वा श्रमणसङ्घ समाचारं समासतो वक्ष्ये । चैत्यवन्दनविषयं सूत्राऽऽचरणानुसारेण ॥ ५ ॥ गणधराः संघच ·" सिरिसंतिसूरिविरइभ संघो महाणुभावो, अमरिंद-गरिंदवंदिओ एसो । तित्थयरेहि वि नियमा, पणमिज्जइ देसणारंमे ॥६॥ सङ्घो महानुभावोऽमरेन्द्र नरेन्द्रवन्दित एपः । तीर्थकरैरपि नियमात्प्रणम्यते देशनारम्भे ॥६॥ वाचकसाक्ष्यम् ता एयसमायारो, कित्तिजंतो वि कुणइ कल्लाणं । पोसेइ पुन्नमउलं, वायगगंथे जओ भणियं ॥ ७ ॥ तत एतत्समाचारः कीर्त्यमानोऽपि करोति कल्याणम् । पोपयति पुण्यमतुलं वाचकान्थे यतो भणितम् ॥ ७ ॥ जे तित्थयरपणीया, भाषा तयणंतरेहि परिकहिआ। बहुसो वि तेसि परिकित्तणेण पुन्नं लहइ पुहि ॥८॥ ये तीर्थकरप्रणीता भावास्तदनन्तरैः परिकथिताः । बहुशोऽपि तेपां परिकीर्तनेन पुण्यं लभते पुष्टिम् ॥ ८॥ प्रन्यहेतुः अइगरुयभत्तिवहुमाणचोइओ मंदबुद्धियोहत्थं । सूरिपरंपरपत्तं, किचेमि अहं पि तं तत्तो ॥९॥ अतिगुरुकभक्तिबहुमानचोदितो मन्दबुद्धिबोधार्थम् । सूरिपरम्पराप्राप्तं कीर्तयाम्यहमपि तं ततः ॥ ९ ॥ पन्दनाफलम् अहिगारिणा उ काले, कायद्या चंदणा जिणाईणं । दंसणसुद्धिनिमित्तं, कम्मक्खयमिच्छमागेण ॥१० अधिकारिणा तु काले कर्त्तव्या वन्दना जिनादीनाम् । दर्शनशुद्धिनिमित्तं कर्मक्षयमिच्छता ।। १० ।। अधिकारी संघगयरो जीयो, अहिगारी चंदणाएँ तत्तेणं । कालो य तिन्नि संझा, सामन्नेणेत्य विनो॥११॥ १. याचको नाम तरवार्थसूत्रायनेकपन्यविधाता धीउमास्वातिवाचकः। २. पायकमन्ये यद् मागितं तदिदम्-"ये तीर्घमणीता भावासदन्तरः परिका पिताः । वेषां पहुसोऽप्यनुरीतनं भवति पुष्टिकरमेव ॥ १२॥" प्रशमरती पीटम. न्याधिकारे। " ·चेइयबंदणमहाभासं.। ३ सङ्घकतरो जीवोऽधिकारी वन्दनायां तत्त्वेन । कालश्च तिस्रः सन्ध्याः सामान्येनात्र विज्ञेयः ॥ ११ ॥ भावजिणप्पमुहाणं, सवेसि चेव वंदणा जइ वि । चैत्यवन्दनार्थः जिणचेइयाण पुरओ, कीरइ चिइवंदणा तेण ॥१२॥ भावजिनप्रमुखाणां सर्वेषां चैव वन्दना यद्यपि । जिनचैत्यानां पुरतः क्रियते चैत्यवन्दना तेन ॥ १२ ॥ जिणवियाभावे पुण, ठवणा गुरुसक्खिया वि कीरंती। चिइबंदण च्चिय इमा, नायबा निउणबुद्धीहिं ।।१३॥ जिनविम्बाभावे पुनः स्थापना गुरुसाधिक्यपि क्रियमाणा। चैत्यवन्दना खल्विमा ज्ञातव्या निपुणबुद्धिभिः ॥ १३ ॥ अहवा जत्थ वि तत्थ वि, पुरओ परिकप्पिऊण जिणचिंबं । कीरइ बुहेहिं एसा, नेया चिइवंदणा तम्हा ॥ १४ ॥ अथवा यत्रापि तत्रापि पुरतः परिकल्प्य जिनविम्बम् । क्रियते बुधैरेपा ज्ञेया चैत्यवन्दना सस्मात् ।। १४ ।। तीसे करणविहाणं, नज्जइ सुत्ताणुसारओ किंपि। सूत्रानुसारता, संविग्गायरणाओ, किंची उभयं पितं भणिमो ॥१५॥ रणार तस्याः करणविधानं ज्ञायते सूत्रानुसारतः किमपि । संविग्नाचरणातः किञ्चिदुभयमपि तद्भणामः ॥१५॥ पुच्छइ सीसो भयवं!, सुत्तोइयमेव साहिउँ जुत्तं । शिष्यपृच्छा कि वंदणाहिगारे, आयरणा कीरइ सहाया? ॥१६॥ पृच्छति शिप्यो भगवन् ! सूत्रोदितमेव कययितुं युक्तम् । किं वन्दनाधिकारे आचरणया क्रियते सहायता ? ॥१६॥ आयरिओ- दीसइ सामनेणं, वुत्तं मुत्तम्मि वंदणविहाणं । आचार्यप्रति- नजइ आयरणाओ, विसेसकरणकमो तस्स ॥ १७॥ वचः

·00
सिरिसंतिसूरिविरह
आचार्य:-
दृश्यते सामान्येनोक्तं सूत्रे वन्दनविधानम् ।
ज्ञायते आचरणातो विशेषकरणक्रमस्तस्य ॥ १७ ॥
सूयणमेत्तं सुत्तं, आयरणाओ य गम्मइ तयत्यो ।
सीसायरियकमेण हि, नजंते सिप्पसत्थाई ॥१८॥
सूचनमात्रं सूत्रमाचरणातश्च गम्यते तदर्थः ।
शिष्याचार्यक्रमेण हि ज्ञायन्ते शिल्पशास्त्राणि ।। १८ ॥
सूत्रशब्दार्थः
परंपराऽऽचर-
णाप्रामाण्यं च
अन्नं च-
श्रुतगाम्भीर्यम् अंगो चंग-पइन्नयभेया सुअसागरो खलु अपारो।
को तस्स मुणइ मझ, पुरिसो पंडिच्चमाणी वि॥१९॥
अन्यच-
अङ्गो-पाङ्ग-प्रकीर्णकभेदात् श्रुतसागरः खल्वपारः ।
कस्तस्य जानाति मध्यं पुरुषः पण्डितमानी अपि ॥१९॥
चन्दनायाः किंतु सुहझाणजणगं, जं कम्मखयावहं अणुहाणं ।
सूत्रविधेयता
अंगसमुद्दे रहे, भणियं चिय तं तओ भणियं ॥२०॥
किन्तु शुभध्यानजनकं यत्कर्मक्षयावहमनुष्ठानम् ।
अङ्गासमुद्रे रौद्रे भणिवं खलु तत्ततो भणितम् ॥ २० ॥
सबप्पवायमूलं, दुवालसंग जओ समक्खायं ।
रयणायरतुल्लं खल, ता सर्व सुंदर तम्मि ॥२१॥
सर्वप्रवादमूलं द्वादशाङ्गं यतः समाख्यातम् ।
रत्नाकरतुल्यं खलु तस्मात्सर्व सुन्दर तस्मिन् ॥ २१ ॥
मूलश्रुतव्यु वोच्छिन्ने मूलसुए, विंदुपमाणम्मि संपइ धरते ।
आयरणाओ नजइ, परमस्थो सबकजेसु ॥ २२ ॥
ज्युच्छिन्ने मूलश्रुते विन्दुप्रमाणे सम्प्रति प्रियमाणे ।
आचरणातो ज्ञायते परमार्थः सर्वकार्येषु ॥ २२॥

·चेइयवंदणमहामासं ।
५
भणियं च-
आचरणाप्रामा
बहसुयकमाणुपत्ता, आयरणा धरइ सुत्तविरहे वि ।
विज्झाए वि पईवे, नजइ दिदं सुदिट्ठीहि ।। २३ ।। ण्यदृढीकारः
भणितं च-
बहुश्रुतक्रमानुप्राप्ताऽऽचरणा धियते सूत्रविरहेऽपि ।
विध्यातेऽपि प्रदीप ज्ञायते दृष्टं सुदृष्टिभिः ।। २३ ।।
जीवियपुवं जीवइ, जीविस्सइ जेण धम्मियजणम्मि । जीत-शब्दार्थः
जीयं ति तेण भन्नइ, आयरणा समयकुसलेहिं ॥२४॥
जीवितपूर्व जीवति जीविष्यति येन धार्मिकजने ।
'जी(वि)तम्' इति तेन भण्यते आचरणा समयकुशलैः २४
तम्हा अनायमूला, हिंसारहिया सुझाणजपणी य । आचरणायाः
सूरिपरंपरपत्ता, सुत्त व पमाणमायरणा ॥ २५ ॥ सूत्रसादृश्यम्
तस्मादज्ञातमूला हिंसारहिता सुध्यानजननी च ।
सूरिपरम्पराप्राप्ता सूत्रमिव प्रमाणमाचरणा ॥ २५ ॥
जह एगं जिणविं, तिन्नि व पंच व तहा चउचीसं । जिनविम्यादि-
सत्तरसयं पि केई, कारेंति विचिचपणिहाणा ॥२६॥
प्रयोजनम्
यथैकं जिनविम्वं त्रीणि वा पञ्च वा तथा चतुर्विंशतिम् ।
सप्ततिशतमपि केऽपि कारयन्ति विचित्रप्रणिधानात(ना)।
जिणरिद्धिदसणत्थं, एग कारेइ कोइ भचिजुओ।
पायडियपाडिहेरं, देवागमसोहियं चेय ॥ २७ ॥
जिनर्द्धिदर्शनार्थमेकं कारयति कोऽपि भक्तियुतः ।
प्रकटितप्रातिहार्य देवागमशोभितं चैव ॥ २७ ॥
दसण-नाण-चरित्ता-राहणकजे जिणत्तिों कोइ ।
परमेटिनमोकार, उज्जमियं कोइ पंच जिणे ॥ २८ ॥
दर्शन-ज्ञान-चारित्राऽऽराधनकायें जिननिक कोऽपि ।
परमेष्ठिनमस्कारमुद्यमितं कोऽपि पञ्च जिनान् ॥ २८ ॥

·६ प्रतिष्ठा + सिरिसतिसूरिविरइ कल्लाणयतवमहवा, उज्जमियं भरहवासमावि ति। बहुमाणविसेसाओ, केई कारति चउवीसं ।। २९ ।। कल्याणकतपोऽथवोद्यमित भरतवर्पभाविन इति । वहुमानविशेपास्केऽपि कारयन्ति चतुर्विंशतिम् ॥ २९ ॥ उकोस सत्तरिसयं, नरलोए चिहरइ त्ति भत्तीए । सत्तरिसयं पि कोइ, विवाणं कारइ धणड्डो ॥३०॥ उत्कृष्टं सप्ततिशतं नरलोके विहरतीति भक्त्या । सप्ततिशतमपि कोऽपि विम्बानां कारयति धनाढ्यः ॥३०॥ सूरिविहित इय बहुविहविंबाई, सूरीहि पइद्वियाइँ दीसंति । भवियाणंदकराई, पभावगाई पवयणस्स ॥ ३१ ॥ इति बहुविधविम्वानि सूरिभिः प्रतिष्ठितानि दृश्यन्ते । भविका(न्या)नन्दकराणि प्रभावकाणि प्रवचनस्य ॥३१॥ सूत्रविहित- सुत्ते पुण अट्ठसयं, सासयभवणाण देवछंदेसु । जिनबिम्बम् सुबइ जिणपडिमाणं, न निसेहो अन्नहाकरणे ॥३२॥ सूने पुनरष्टशतं शाश्वतर्भवनानां देवच्छन्देषु । । श्रूयते जिनप्रतिमानां न निषेधोऽन्यथाकरणे ॥ ३२ ॥ ता सुताऽपडिसिद्धा, पवयणसोहावहा चिरपवत्ता। सचा न दूसिअघा, आयरणा मुत्तिकामेहिं ॥ ३३ ॥ तस्मात्सूत्राऽप्रतिपिद्धा प्रवचनशोभावहा चिरप्रवृत्ता। सत्या न दूपयितव्याऽऽचरणा मुक्तिकामैः ॥ ३३ ॥ पृच्छा श्रीहरि- जइ एवं किं भणिया, तिविहा हरिभद्दसरिणा सुत्ते। भद्रसूरिप्रामा जिणविवस्स पइहा, जंभणिओ तत्थ एसत्थो॥३४॥ यद्येवं किं भणिता निविधा हरिभद्रसूरिणा सूत्रे । जिनविम्बस्य प्रतिष्ठा? यद्भणितस्तत्रैपोऽर्थः ॥ ३४ ॥ ण्यं च १.याकिनीमहत्तरामुनुना हरिभद्रभगवता । २. सूत्र पोडशकरूपे।

·७
प्रच्या
चेइयवंदणमहामास ।
पत्तिपट्टा एगा, खित्तपइहा महापइसा य ।
एगे-चउवीस-सत्तरसयाण सा होइ अणुक्रमसो ॥३५॥
व्यक्तिप्रतिष्टका क्षेत्रप्रतिष्टा महाप्रतिष्टा च ।
एक-चतुर्विशति-मप्ततिशतानां मा भवत्यनुक्रममाः ॥३५॥
मन्नइ तिनिहपइटाउवलक्षणमेव तत्य तं मणियं ।
अवधारणविरहाओ, ओसरणाइपइट्टायो ।। ३६ ।। प्रतियः
भण्यते विविधप्रतिष्ठोपलाणमेव तत्र तद्भणितम् ।
अवधारणविरदादवसरणादिप्रतिष्टाः ।। ३६ ॥
चोयगो-
सबमसंगयमेयं, रुढं जमणेगचिकारवणं ।
आसायणा महंती, पपटा दीसए एत्य ।। ३७ ।।
पोदकः-
मर्यममंगतमेतद्द पदायिम्बकारणम् ।
आगातना मदनी यत्कदा एश्यनेऽत्र ॥ ३७ ॥
वित्र मदंतमेगं, सेमाणि तहणि कारयंत्रण ।
गरपल तमि, पपडिजद ममगुणाणं पि ॥३८॥
विम्यं मदद मि पूनि कारपना ।
गुगस्टगुरपां प्रकटाते ममगुगानामपि ॥ ३८ ॥
पूभायंदणमाई, फापेगम्ग सेमरुग्पम्मि ।
नायग गमावरी, होर फलो लोगनादागं ॥३९॥
पूतारन्दनारिम्स रणे।
नारसरमागे मी मो सोरनापानाप ॥१९॥

·सिरिसंतिसूरिविरइशं एगस्सायरसारा, कीरइ पूजाध्वरेसि थोवयरी । एसावि महाऽवन्ना, लक्खिज्जइ निउणयुद्धीहि ॥४०॥ एकस्यादरसारा क्रियते पूजाऽपरेषां स्तोकतरा | एपाऽपि महाऽवज्ञा लक्ष्यते निपुणबुद्धिभिः॥ ४०॥ पहाणोदगाइसंगो, लोगविरुद्धो परुप्परं तेसि । लोगोत्तमभाषाओ, बहु मन्निाइ न हु बुहेहिं ॥४१॥ स्नानोदकादिसङ्गो लोकविरुद्धः परस्परं तेपाम् । लोकोत्तमभावाद्वहु मन्यते न खलु बुधैः ॥ ४१ ॥ अह कोइ सबुद्धीए, ण्हवेइ एगं न सेसबिवाणि । पंतिगयवंचणं पिच, मन्ने एयं महापावं ।। ४२॥ अथ कोऽपि स्वबुद्ध्या रपयत्येकं न शेपविम्बानि । पतिगतवञ्चनमिव मन्ये एतन्महापापम् ।। ४२ ॥ विणिवारिउं न सका, एवं आसायणा बहुपगारा। ता एगविंवकरणं, सेयं मन्नामि गुरुराह ॥४३॥ विनिवारयितुं न शक्यवमाशातना वहुप्रकारा । तस्मादेकविम्बकरणं श्रेयो मन्ये गुरुराह ।। ४३ ।। प्रतिवचः एवं जिणभवणम्मि वि, वीयं वियं न कारियं जुत्तं । तत्थ वि संभवइ जओ, पुबोइयदोसरिंगोली' ॥४४॥ एवं जिनभवनेऽपि द्वितीयं विम्यं न कारितं युक्तम् । तत्रापि संभवति यतः पूर्वोदितदोषपतिः॥४४॥ भणइ परो सच्चमिणं, सम्मयमेयं पि सुहुमयुद्धीणं । प्रतिववः भन्नइ गुरुणा सुंदर, सुत्तविरुद्धं इमं वयणं ॥४५॥ भणति परः सत्यमिदं सम्मतमेतदपि सूक्ष्मवुद्धीनाम् । भण्यते गुरुणा सुन्दर! सूत्रविरुद्धमिदं वचनम् ॥ ४५॥ १. देशीप्राकृतान्दोऽयम् , तथा ब-"रिंडोली पंतीए।" देशीनाममालायां सप्तमे वर्ग सप्तम्यां गामायाम् । “ओली माला राई रिटोली आवली पंती" ॥१६॥ पाइअलच्छीनाममाला. परवचनम् ·चेझ्यवंदणमहाभासं 1 अहसयं पडिमाण, सासयभवणेसु बनियं सुत्ते । अद्यावयम्मि चउवीस मज्झगेहे ततो बाहिं ॥४६॥ अष्टशतं प्रतिमानां शाश्वतभवनेषु वर्णितं सूत्रे । अष्टापदे चतुर्विशतिर्मध्यगेहे सतो वहिः ॥ ४६ ॥ चउमुह-तिदार-मुहपेच्छ-मंडवाथूम-पडिम-चिहरुक्खे। इंदज्झय-पुस्खरिणी, पत्तेयं चउसु वि दिसासु ॥४७॥ चतुर्मुख-निद्वार-मुखप्रेक्षा-मण्डपाः स्तूप-प्रतिमा-चैत्यवृक्षाः । इन्द्रध्वज-पुष्करिणी प्रत्येकं चतसृप्यपि दिक्षु ।। ४७ ।। नंदीसरे वि दी, एसो चिय बाहिरो परीवारो। चानिजइ सिद्धते, पडिमट्टसयं च मज्झम्मि ॥४८॥ नन्दीश्वरेऽपि द्वीपे एप एव वाह्यः परिवारः । वर्ण्यते सिद्धान्ते प्रतिमाटशतं च मध्ये ॥४८॥ इय सुत्तपमाणाओ, आयरणाओ य एगभवणम्मि । सइ सामत्थे जुत्तं, कारवणमोगविवाणं ॥ ४९ ॥ इति सूत्रप्रमाणादाचरणातश्चैकभवने । सति सामर्थ्य युक्तं कारणमनेकविम्यानाम् ॥ ४९ ॥ नायग-सेवगयुद्धी, न होइ एएमु जाणगजणस्स । पेच्छंतस्स समाणं, परिवारं पाडिहेराइ ॥ ५० ॥ नायक-सेवकवुद्धिन भवयेतेयु सायकजनम्य । प्रेक्षमाणस्य समान परिवार प्रातिहार्यादिम् ।। ५०॥ ववहारो पुण पडर्म, पइटिओ मूलनायगो एस । अवणिजइ सेसाणं, मायगमायो न उण तेण ॥५१॥ व्यवदारः पुनः प्रथमं प्रतिष्ठिनो मूलनायक एषः । अपनीयते पाणां नायकभारो न पुनसेन ।। ५१ ॥ . १

·१०
सिरिसंतिसरिविर
चंदण-पूपण-यलिटोयणेसु एगस्स कीरमाणेसु ।
आसायणा न दिहा, उचियपवित्तिस्स पुरिसस्स॥५२
वन्दन-पूजन-धलिढौकनेष्वेकस्य क्रियमाणेषु ।
आशातना न दृष्टोचितप्रवृत्तेः पुरुषस्य ॥ ५२ ।।
कल्याणगाइकज्जा, एगस्स विसेसपूअकरणे वि ।
नावनापरिणामो, धम्मियलोअस्स सेसेसु ॥ ५३॥
कल्याणकादिकार्यादेकस्य विशेपपूजाकरणेऽपि ।
नावज्ञापरिणामो धार्मिकलोकस्य शेपेषु ॥ ५३ ॥
जह मिम्मयपडिमाए, पूआ पुप्फाइएहि खलु उचिया।
कणयाइनिम्मिआणं, उचियतमा मजणाई वि॥५४॥
यथा मृन्मयप्रतिमायाः पूजा पुष्पादिभिः खचिता ।
कनकादिनिर्मितानामुचिततमा मजनादयोऽपि ॥ ५४
उचियपवित्ती सबा, घुहेण आसायणा न वत्तवा ।
तयभावे पडिसहो, पडिमाणाऽऽसायणा गरुई ॥५५
उचितप्रवृत्तिः सर्वा बुधेनाशातना न वक्तव्या ।
तदभावे प्रतिपेधः प्रतिगानामाशातना गुर्षी ॥ ५५ ॥
वाचकप्रमाणता जे वायगेण भणिय, अंगुट्टपमाणबिंबकारी वि ।
सग्गा-ऽपवग्गसंसग्गसुत्थिओ नियमओ होइ ॥५६॥
यद् वाचकेन भणितमङ्गुष्ठप्रमाणविम्वकार्यपि ।
स्वर्गा-ऽपवर्गसंसर्गसुस्थितो नियमतो भवति ॥ ५६ ॥
कारवणे पुग्नं विव, विधाण निवारणे महापावं ।
लाभच्छेयं सुंदर!, सम्मं भावेति मम्झत्था ॥५॥
कारणे पुण्यमिव विम्यानां निवारणे महापापम् ।
लामय्छेदं सुन्दर ! सम्यग्भावयन्ति मध्यस्थाः ॥ ५५ ॥

·१ चेइयवंदणमहाभासं । मिच्छासायणदंसी !, न मुणसि विवंतरायमइपावं । विधसि सरेण वालं, चुक्कसि तं मंदरगिरिस्स ॥ ५८ मिथ्याशातनादर्शिन ! न जानासि विभ्वान्तरायमतिपापम् । विध्यसि शरेण व्यालं भ्रश्यसे त्वं मन्दरगिरेः ।। ५८ ॥ अन्नं च- आसायणा अपन्ना, अणायरो भोग दुप्पाहाणं । आशातनाना- अणुचियवित्ती सबा, बजेयवा पयत्वेण ।। ५९ ।। मानि अन्यञ्च- अवज्ञाशातना. आशातनाऽवज्ञाऽनादरो भोगो दुष्प्रणिधानम् । अनुचितवृत्तिः सर्वा वर्जयितव्या प्रयत्नेन ॥ ५९॥ पायपसारण पल्लत्थिपंधणं किंवपट्टिदाणं च । उचासणसेवणया, जिणपुरओ भन्नड़ अवन्ना ॥६०॥ वरूपम् पादप्रसारणं पर्यसियन्धनं विम्यपृष्ठिदानं च । उच्चासनसेवनता जिनपुरतो भण्यतेऽवज्ञा ॥ ६० ॥ . जारिसतारिससो, जहा तहा जम्मि तम्मि कालम्मि । अनादराशात. पूयाइ कुणइ मुन्नो, अणायरासायणा एसा ॥६१ ॥ नाखरूपम् यादृक्ताग्वेशो यथा तथा यस्मितस्मिन् काले । पूजादि करोति शून्योऽनादराऽऽशातनपा ।। ६१ ॥ भोगो दसप्पयारो, कीरतो जिणवरिंदभवणम्मि । भोगाशातना. आसायण त्ति याद, बजेयहो जओ वुत्तं ॥ ६२॥ भोगो दामकारः क्रियमाणो जिनवरेन्द्रभवने । आशातनेति या वर्जयितव्यो यत उत्तम ।। ६२ ।। तम्बोल-पाण-भोयण चाणह-धीमोग-गुपण-निदुयणं । दराप्रकारो मुत्तु-शारं ज्यं, वो जिणमंदिरस्संतो।। ६३ ।। माग्यूल-पान-भोजनो-पान-रखीभोग-स्यपन-निष्ठीपनम् । मूयो-यारं शून पर्जयनिनमन्दिरस्पान्तः ॥ ६३ ।। भोगः ·दुष्प्रणिधाना- शातनाव- अनुचित त्याशातना. खरूपम् सिरिसंतिसूरिविरों रागेण च दोसेण च, मोहेण च दृसिया भगोविची। दुप्पडिहाणं भन्नइ, जिणविसए तं न कायवं ॥६४॥ रागेण था दोपेण वा मोहेन वा दुष्मा(दूपिता)मनोवृत्तिः । दुष्प्रतिधानं भण्यते जिनविपये तन्न कर्त्तव्यम् ॥ ६४ ।। चिकहा धरणयदाणं, कलह विवायाइगेहकिरियाओ। अणुचियवित्ती सबा, परिहरियत्वा जिणगिहम्मि॥६५ विकया धरणकदानं कलहविवादादिगेह क्रियाः। अनुचितवृत्तिः सर्वा परिहर्त्तव्या जिनगृहे ॥ ६५ ।। जइ आसायणमीरू, सुंदर! एयाओ परिहरिजासु । अलियासायणसंकी, मा जिणभवणाई दूसेसु ॥६६॥ यद्याशातनाभीरुः सुन्दर! एताः परिहर । अलीकाशातनाशङ्की मा जिनभवनानि दूपय ।। ६६ ॥ एगम्मि वि जिणविवे, दिहे हिययस्स होइ आणंदो। अहियाहियदसणओ, अइप्पमाणो पवित्थरह ॥६७॥ एकस्मिन्नपि जिनविम्बे दृष्टे हृदयस्य भवत्यानन्दः । अधिकाधिकदर्शनतोऽतिप्रमाणः प्रविस्तृणोति ॥ ६७ ।। अणुहवसिद्धं एयं, पायं भवाण सुद्धबुद्धीणं । मयलिआइ जाण मणो, अनाणवियंभियं तेसिं ॥६८॥ 'अनुभवसिद्धमेतत्प्रायो भव्यानां शुद्धबुद्धीनाम् । मलिन्यते येपां मन अज्ञानविजृम्भितं तेपाम् ॥ ६८ ।। जो एमचेइअगिहे, जिविंबविहावणे गुणो भणिओ। चउवीसवट्टयाइसु, सो चेव बुहेण विनेओ ॥ ६९ ॥ य एकचैत्यगृहे जिनविम्वविधापने गुणो भणितः । चतुर्विशतिपट्टकादिपु स एव बुधेन विज्ञेयः ॥ ६९ ।। - ·चेइयवंदणमहामासं। जं पुण लोगविरुद्ध, व्हाणुदयाईण संगमे भणसि । पुनः प्रतिवचः तत्थ वि मज्झत्थमणो, निसुणसु साहेमि परमत्थं७० यत्पुनर्लोकविरुद्धं सानोदकादीनां संगमे भणसि । तत्रापि मध्यस्थमना निःशृणु कथयामि परमार्थम् ॥ ७० ॥ असुइमलपूरियंगा, सलिमलकलुसीकयं सिणाणजलं । अहिमाणधणा पुरिसा, अन्नोन नेव विसहति ॥७१|| अशुचिमलपूरिताङ्गाः कल्मलकलुपीकृतं स्नानजलम् । अभिमानधनाः पुस्पा अन्योन्यं नैव विपहन्ते ॥ ७१ ॥ जुत्तो सो यवहारो, समाणपुरिसाण असुइदेहाणं । मुहपोग्गलघडिआणं, पडिमाण न जुज्जए वोत्तुं ॥७२ युक्तः स व्यवहारः समानपुरुपाणामशुचिदेहानाम् । शुभपुद्गलघटितानां प्रतिमानां न युज्यते वक्तुम् ।। ७२ ।। जलमज्झे घोलंत, नरपडिविवं न दूसए उदयं । पडिमाजलं पि एवं, अन्नोन्नं लग्गमाणं पि ॥ ७३ ॥ जलमध्ये घूर्णमानं नरप्रतिविम्यं न दूपयेदुदकम् । प्रतिमाजलमप्येवमन्योन्यं लगदापि ॥ ७३ ॥ पडिमापडिबियाणं, भेओ विउसाण सम्मओ नेय । प्रतिमा-प्रति- निम्बयोः रा. 5 एगत्या सद्दा, एए अभिहाणकंडेसु ॥ ७४ ॥ मानार्थवम् प्रतिमा-प्रतिबिम्बयोआंदो विदुषां सम्मतो नैव । अमिधानका- यदेकार्थाः शब्दा एतेऽमिधानकाण्डेषु ।। ७४ ।। पडिविवं पडिरूवं, पडिमाणं पडिकियं पडिच्छंदं । पडिकार्य च पडिवणुं, भकति पडिजायणं छाय।७५ १"भणिति" इलपि ॥ २ अमिधानपचनानि चयम्-पडिमा पडिविव" (६६०) पारसलच्छीनाममाला। "प्रतिमानं प्रतिनिम्न प्रतिमा प्रतियातना प्रतिसाया। मतिमतिरला नि प्रतिनिधिः ॥"~-अमरकोश २० वर्षे ३६ ओकः । "अचातु प्रगमी यातना निधिः ॥ ५५ ॥ द्वारा एन्दः कायों रूपं विर्य मानती अपि॥" श्रीअमिधानचिन्तामणी सामान्याडे। ण्डसाश्यम् ·१४ सिरिसंतिसूरिविरइ अशरीराणामा- कारविधान- हेतुः प्रतिविम्यं प्रतिरूपं प्रतिमानं प्रतिकृतं प्रतिच्छन्दः । प्रतिकायं च प्रतितनु भणन्ति प्रतियातनां छायाम् ।। ७५ जइ ता ससरीराण वि, पडिविच नेव दूसए उदयं । असरीराण जिणाणं, विंचे काऽऽसायणासंका? ॥७६ यदि तावत् सशरीराणामपि प्रतिविम्वं नैव दूपयेदुदकम् । अशरीराणां जिनानां विम्ये काऽऽशातनाशङ्का ? ॥७६॥ जं पुण असरीराणं, अंगोवंगाइसंगया मुत्ती । तत्थ वि निमित्तमेयं, उवइह पुव्वसूरीहिं ।। ७७ ॥ यत्पुनरशरीराणामङ्गोपाङ्गादिसंगता मूर्तिः । तत्रापि निमित्तमेतदुपदिष्टं पूर्वसूरिभिः ॥ ७७ ॥ अरहंता भगवंता, असरीरा निम्मला सिवं पत्ता। तेसिं संभरणत्थं, पडिमाओ एत्थ कीरति ॥ ७८ ॥ अर्हन्तो भगवन्तोऽशरीरा निर्मलाः शिवं प्राप्ताः । तेपा संस्मरणार्थ प्रतिमा अन क्रियन्ते ॥ ७८ ॥ उद्धट्टाणठियाओ, अहवा पलियंकसंठिआ ताओ। मुत्तिगयाणं तासि, जं तइयं नत्थि संठाणं ॥ ७९ ॥ ऊर्द्धस्थानस्थिता अथवा पल्यङ्कसंस्थितास्ताः । मुक्तिगतानां तेषां यत्तृतीयं नास्ति संस्थानम् ॥ ७९ ।। स्मृतिनिमित्तं बिम्बम् प्रतिमासंस्था- नम् भणियं च-- उसमो अरिहनेमी, वीरो पलियंकसंठिया सिद्धा। अबसेसा तित्थयरा, उहाणेण उवयंति ॥ ८॥ १"संभवत्यं" इसपि पाठः ।

·चेइयवंदणमहामास । भणितं च-- ऋपभोऽरिष्टनेमिवीरः पल्यङ्कसंस्थिता: सिद्धाः । अवशेषास्तीर्थकरा ऊर्द्धस्थानेनोपयान्ति ॥ ८॥ जं संठाणं तु इहं, भवं चयंतस्स चरिमसमयम्मि । आसी य पएसघणं, तं संठाणं तहिं तस्स ॥ ८१ ॥ यत्संस्थानं त्विह भवं त्यजतश्वरमसमये । आसीय प्रदेशघनं तत्संस्थानं तत्र तस्य ।। ८१ ॥ मुत्तिपयसंठियाण पि, परिवारो पाडिहेरपामोक्खो । प्राविहार्यप्रयो- पडिमाण निम्मविजइ, अवस्थतियभावणनिमित्तं ८२ जनम् मुक्तिपदसंस्थितानामपि परिवारः प्रातिहार्यप्रमुखः । प्रतिमानां निर्माप्यतेऽवस्थात्रिकभावनानिमित्तम् ॥ ८२।। जं पुण भणंति केई, ओसरणजिणस्स रूपमेयं तु । फेपांचिन्मतम् जणववहारो एसो, परमत्थो एरिसो एत्यं ।। ८३ ॥ यत्पुनर्भणन्ति केऽपि अवसरणजिनस्य रूपमैतत्तु । जनव्यवहार एप परमार्थ ईदृशोऽत्र ।। ८३ ॥ सिंहासणे निसन्नो, पाए ठविऊण पायपीढम्मि । करधरियजोगमुद्दो, जिणनाहो देसणं कुणइ ।। ८४ ॥ सिंहासने निषण्णः पादी स्थापयित्वा पादपीठे। फरकृतयोगमुद्रो जिननायो देशना फरोनि ॥ ८४ ।। तेणं चिय एरिवरा, कुणति वखाणमेयमुद्दाए । जंते जिणपडिरूवा, धरति मुहपोतियं नवरं ॥८५।। सेन गलु सूरिवराः कुर्वन्ति ध्यारम्यानमेतन्मुद्रया । यत्ते जिनप्रतिरूपा धरन्ति मुमयरियां नगरम् ॥ ८५ ॥ संगापा आपरस. १६९ समा (पृ. ४४४)।

·वाक्यम् सिरिसंतिसूरिविरह पुनरपि प्रति- सिद्धपडिमासु एवं, एगंतसुईसु असुइसंकप्पो। आसायणभीरूण वि, गुरुतरमासायणं कुणइ ॥८६॥ सिद्धप्रतिमास्वेवमेकान्तशुचिपु अशुचिसंकल्पः । आशातनाभीरूणामपि गुरुतरामाशातनां करोति ॥८६।। मलरहियाणं ण्हाणं, कीरइ पूआनिमित्तमेएसि । न उ मलविगमनिमित्तं, सम्ममिणं भावियवं तु ८७ मलरहितानां स्नानं क्रियते पूजानिमित्तमेतेपाम् । न तु मलविगमनिमित्तं सम्यगिदं भावयितव्यं तु ॥८॥ ता एसो परमत्थो, सहावविमलाण जिणवरचिईणं । व्हाणजलं अन्नोन्न, लग्गं न हु कुणइ ते दोसं ॥८८॥ तदेप परमार्थः स्वभावविमलानां जिनवरचितीनाम् । सानजलमन्योन्यं लमं न खलु करोति तं दोपम् ॥८८॥ निर्माल्यवस निम्मलं पि न एवं, भन्नइ निम्मल्ललक्खणाऽभावा । भोगविणडं दवं, निम्मलं विति गीयत्था ।। ८९ ।। निर्माल्यमपि नैवं भण्यते निर्माल्यलक्षणाभावान् । भोगविनष्टं द्रव्यं निर्माल्यं झुवन्ति गीतार्थाः ॥ ८९ ।। एत्तो चिय एगाए, कासाईए जिणेदपडिमाणं । अदृसयं लहंता, विजयाई पनि समए ॥९० ॥ इतः सलु एकया कापाय्या जिनेन्द्रप्रतिमानाम् । अष्टशतं मृजन्तः विजयादयो वणिताः समये ।। ९० ॥ मत्तिभरनिन्भरमाणसेहि सहायरेण करतं । मुहफलयं जिणमज्जणमासायणलक्खणाभावा ॥११॥ भक्तिमरनिर्भरमानसैः सर्वादरेण क्रियमाणम् । शुभफलदं जिनमजनमाशातनालक्षणामावान् ॥ ९१ ।। पम् ·चेइयवंदणमहाभासं । जह पडिविनिमित्ता, हुँता आसायणा तओ कीस । भागमे यक्षा- जक्सपडिमाइरूवो, परिवारो आगमे सिहो? ॥९२ ॥ दिविम्यम् यदि प्रतिविम्बनिमित्ता अभविष्यन्नाशातनाः ततः कस्मात् । यक्षप्रतिमादिरूपः परिवार आगमे शिष्टः ? ॥ ९२ ॥ कह वा तित्थयरोवरि, कीरइ मालाधराइपरिवारो खमतदृढीक- न य सो निन्हवियचो, सोहानासाइदोसाओ ॥९३॥ रणम् कथं वा तीर्थकरोपरि क्रियते मालाधरादिपरिवारः । न च स निह्रोतव्य; शोभानाशादिदोपात् ॥ ९३ ॥ जिणजलसंगनिवारणपरियरनीरं कहं तु रखेसि । न्हवणे वा तं न कुणसि, करेसि उजालपो नियमा ॥१४॥ जिनजलसङ्गनिवारणपरिकरनीरं कथं तु रक्षसि । सपने वा तन्न करोपि करोपि उन्नवालने नियमात्॥९४॥ अह तं न करेसि तुमं, चिडमालिन्नं उवेहमाणस्स । महती तओ अवन्ना, तो वि आसायणा नऽन्ना ॥१५॥ अथ तन्न करोपित्वं चैलमालिन्यमुपेक्षमाणस्य । महती ततोऽवज्ञा ततोऽपि आगातना नान्या ॥ ९५ ॥ अन्नं च- लोयकरणेण पीडं, उप्पायंतो वि मुद्धपरिणामो । जह मुद्धमणो समणो, होइ दढं निजराभागी ॥१६॥ अन्या- लोफरणेन पीडां उत्पादयन्नपि शुद्धपरिणामः । यथा मुद्धमनाः समपो भवति रदं निर्जरामागी ॥९॥ जह या कुसलो विओ, लंपण-कट्टगोसहाइदाणेणं । पिहियारोग्योपावर, इच्छियमत्वं च किचि च९७॥ 1. मारापरः प्रतिमापा परि नापितः। ३ ·१८ सिरिसंतिसूरिविरइअं यथा वा कुशलो वैद्यो लड्डन-कटुकौपधादिदानेन । विहितारोग्यः प्राप्नोतीच्छितमर्थ च कीर्ति च ॥ ९७ ॥ एवं सुहभावजुअं, पहाणं उज्जालणं च पडिमाणं । भत्तीए कीरंतं, कम्मक्खयकारणं चेव ॥२८॥ एवं शुभभावयुतं स्नानमुज्वालनं च प्रतिमानाम् । भच्या क्रियमाणं कर्मक्षयकारणं चैव ।। ९८ ॥ आहरणं पुण एत्थं, वीरजिणिंदस्स कनसल्लाई । अवणेत्तु सुहं पत्ता, सिद्धत्थवणी-खरयवेना ॥१९॥ उदाहरणम् १. तचवम्-"ततो भगवान् पण्माणी नाम प्रामं गतः, तस्य यहिः प्रतिमा स्थितः, तन खामिसमीपे गोपो गानो छर्दयिला ग्रामे प्रविष्टः, दोहनानि कृत्ला निर्गतः, तो च गावी अटवीं प्रविष्टौ चरितव्यकस्य कार्ये, सदा स आगतः पृच्छति-देवा- र्यक! कुम तो बलीव ? भगवान् मौनेन आस्ते, तदा स परिकुपितः भगवतः कर्णयोः कटशलाके क्षिपति, एकाऽनेन कर्णेन, एकाऽनेन, यावद् अपि मिलिते तदा भूले ममे, मा कश्चिद् उत्सनिप्यति इति । केचिद् भणन्ति-एका एव यावर इतरेण कर्णेन निर्गता तदा भमा । कर्णयोः प्रपु तप्तं गोपस्य कृतं निपृष्ठेन राहा। कर्णयोर्धमानस्य तेन क्षिप्ता कटशलाका । भगवतः तद्वारा घेदनीयं कर्म उदीर्णम् । ततः सामी मध्यमां गतः, तत्र सिद्धार्थो नाम यणिक, तस्य गृहं भगवान् अति- इतका अविगतः, तस्य च मित्रं सरको नाम वैद्यः, ती द्वावपि सिद्धार्थस्य गृहे भासावे, खामी मिक्षायै प्रवियः, पगिग वन्दते, स्वीति च । वैद्यः तीर्थकर दृष्ट्वा भणति-अहो!!! भगवान् सर्वलक्षणसंपूर्णः किं पुनः सशत्यः? ततः रा यणिक संभ्रान्तो भणति-प्रलोकय फुत्र शल्यम् ! तेन प्रलोक्यता हट कर्णयोः, तेन थगिजा भम्पते-गमय एतत् महातपसिनः, पुण्यं भविष्यति इति, तथापि ममाऽपि, भगति निष्पतिकमा भगवान् नेति, तदा प्रतिचारितो यावद् घट उद्याने प्रतिमा स्थितः, ती औषपानि गृहीता गती, तम भगवान् तेलयोप्या (तेलपूर्णमषायाम् ) निमवितः, मक्षित । पवार याकर्मनुष्येयन्त्रितः, भाकान्तय, पचात् संदंशफेन गृहीला फर्षिठे, तत्र पघिरे शलाके भाटे, तयोग आकृप्यमागयोभगवता भारसितम्, तधि मनुष्यान् उत्पाप रस्थितः, महागरयमयानं तत्र जानम् , देवलं र, पात् मेरोहणमार दतम् , येन तर प्रगुतः । तदा पन्दिता, क्षमविला व गा" इति ॥ सिद्धार्धयनिए-सरकवयोदाहरणं श्रीआयदयके, ५२५ गापायाम् , दती र (१० १२६-२३७) ·चेइयवंदणमहाभासं । आहरणं पुनरत्र वीरजिनेन्द्रस्य कर्णशल्यानि । अपनीय सुखं प्राप्ती सिद्धार्थवणिक्-खरकवैद्यौ ॥१९॥ तह वाहिओन भयवं, संगमयविमुक्कालंचक्केणं । जह जणियमेरवरखं, नीणिजंतेसु सल्छेसु ॥१०॥ तथा वाधितो न भगवान संगमकविमुक्तकालचक्रेण । यथा जनितभैरवरवं नीयमानेषु शल्येषु ॥ १०॥ तहविहविसुद्धभावा, जाया कल्लाणभायणं दो वि । तम्हा भावविसुद्धी, कम्मक्खयकारणं नेया ॥१०१॥भायविधिः तथाविधविशुद्धभावाजाती कल्याणभाजनं द्वावपि । तस्माद्भावविशुद्धिः फर्मक्षयकारणं ज्ञेया ॥ १०१ ॥ जो मंदराग-दोसो, परिणामो मुद्धओ तो होइ । मोहम्मिय पवलम्मि, न मंदया हंदि! एएसि ॥१०२॥ यो मन्दराग-दोपः परिणामः शुद्धकस्ततो भवति । मोहे च प्रयले न मन्दता हन्त ! एतेपाम् ॥ १०२ ।। जो मोहकलसियमणो, कुणइ अदोसे वि दोससंकप्पं । सो अप्पाणं वंचइ, पेयोचमगो वणिसुउ च ॥१०३|| यो मोहकलुपितमनाः करोत्सदोपेऽपि दोपसंकल्पम् । स आत्मानं वश्चयते पेयायमको वणिक्सुत इव ॥१०३।। मुद्धं पि भत्तपाणं, कुणइ अमुळे अमुद्धसंकप्पो। संकाकलुसियचिचो, एसणनिरवेक्समावोवा॥१०४॥ १. पेयां धमति इति पेयायमकः । २. पेयायमकम्य उदाहरणमिदम्-"यः शrt फरोति स विनापति, यपास पेयायमकः, पेयायां मापा ये परिमभ्यमानासे क्षिप्ताः, अन्धकारके समाटात भागता दी पुनी पियतः, एषधिता-एला मक्षियाः, साया तस्स यस्तो मायुगांतः, मध। द्वितीयधिन्तपति ने मम माता मक्षिका रात, जापितः" आयत्यये. रामस्वाधिगरे (पृ. ८१४)

·.
सिरिसंतिसूरिविरइअं
शुद्धमपि भक्तपानं करोत्यशुद्धमशुद्धसंकल्पः ।
शङ्काकलुपितचित्त एपणनिरपेक्षभावो वा ॥ १०४॥
अवसउणकप्पणाए, सुंदरसउणो असुंदरं फलइ ।
इय सुंदरा वि किरिया, असुहफला मलिणहिययस्स ।।
अपशकुनकल्पनया सुन्दरशकुनमसुन्दरं फलति ।
इति सुन्दराऽपि क्रियाऽशुभफला मलिनहृदयस्य ॥१०५।।
सुत्ताविरुद्धकिरियं, खिसंतो निययघडियजुत्तीहिं ।
पंडियमाणी पुरिसो, कलुसइ भावं बहुजणस्स ॥१०६
सूत्राविरुद्धक्रियां क्षिपन् निजकघटितयुक्तिभिः ।
पण्डितमानी पुरुपः कलुपयति भावं बहुजनस्य ।।१०६॥
धम्मत्थी मुद्धजणो, अउवभणियम्मि लग्गइ सुहेण ।'
फुडमेयं मोहिज्जइ, लोहिल्लो अलियवाईहिं ॥१०७॥
धर्मार्थी मुग्धजनोऽपूर्वभणिते लगति सुखेन (शुभेन ।)
स्फुटमेतन्मोहते लोभी अलीकवादिभिः ।। १०७ ॥.
कह नाम भवारने, चिरकालं परियडिस्समेगागी ।
इय मेलइ जणसत्यं, नियए वोहे असग्गाही ॥१०८॥
कथं नाम भवारण्ये चिरकालं पर्यटिप्याम्येकाकी ।
इति मेलयति जनसार्थ निजके वोधेऽसद्राही ॥ १०८।।
हानिकर स्वा.
धम्मत्थिणा हु पढमं, आगमतत्तं मणे घरेयचं ।
उन्यम् तत्थ पुण पयडमेयं, भणियं परमत्यपेच्छीहिं॥१०९॥
धर्मार्थिना सलु प्रथममागमतत्त्वं मनसि धर्तव्यम् ।
तन्त्र पुनः प्रकटमेतद्भणितं परमार्थप्रेक्षिमिः ॥ १०९।।
समंइपवित्ती सबा, आणायज्झ ति भवफला चेव ।
तित्थयरुदेसेण वि, नं तत्तओ सा तदुद्देसा ॥११०॥
१.एका चगाथा अष्टमे पधारा-"समनिपवित्ती सध्या पाणायम ति भवफला
पेर । विरमगरसेग दिन तप्तओ सा तदुरेसा" ॥ १३ ॥

·, चेइयवंदणमहाभासं । २१ स्वमतिप्रवृत्तिः सर्वा आज्ञाबाह्येति भवफला चैव । तीर्थकरोद्देशेनापि न तत्त्वतः सा तदुद्देशा ॥ ११० ॥ कयमेत्थ पसंगेणं, नोवाएयं न या वि मोत्तई । समईएऽणुट्टाणं, परिणामविसुद्धकामेहि ॥ १११ ॥ कृतमत्र प्रसङ्गेन नोपादेयं न चापि मोक्तव्यम् । स्वमत्याऽनुष्ठानं परिणामविशुद्धकामैः ।। १११ ।। पुत्वपुरिसप्पबन्ने, मज्जणसलिले जिणेदविचाणं । अन्नोनं लग्गंते, कलसं चित्तं न कायई ॥ ११२ ॥ पूर्वपुरुपप्रपन्ने मजनसलिले जिनेन्द्रविम्यानाम् । अन्योन्यं लगति कलुपं चित्तं न कर्त्तव्यम् ।। ११२ ॥ घय-सीरमजणाइ चि, वायगंगथेसु पयडमुवइ । बाचकोपदेशः पूयंतरायभीया, धम्मियपुरिसा न वारेति ॥ ११३ ॥ घृत-भीरमजनाद्यपि चाचकग्रन्थेषु प्रकटमुपदिष्टम् । पूजान्तरायभीता धार्मिकपुरुपा न वारयन्ति ॥ ११३ ॥ आह जह पुवपुरिसा, पमायओ कह चि नियडिया कूवे । परंपराप्रामाण्ये ता कि संपयपुरिसा, नियमा तत्थैव निवडतु? ॥ ११४॥ दूपणानि आह यदि पूर्वपुरुषाः प्रमादतः कथमपि निपतिताः कूपे । तस्मास्किं साम्प्रतपुरुपा नियमात्तत्रैव निपतन्तु ॥११४॥ जइ आजम्मदरिदा, जचंधा विविहरोगतवियंगा। आसि नरा पुरिमिल्ला, ताकि अम्हे वि तह होमो?११५ यद्याजन्मदरिद्रा जासन्धा विविधरोगतमागाः । आसन्नराः पुराणासस्माकिं वयमपि तथा भवामः१२१५ 1. वाचकमन्यु प्ररामरतिप्रफरणारिप, तथा च-पसायतनप्रस्थापनानि चला दातितः प्रपतः। पूजाश गन्धमात्वाऽधियाराधूपपरीपायाः" ॥ १.५॥ मरामरती।

·-
२२
सिरिसंतिसूरिविरइरं
जइ ताव जार-चोरा, मंसासी जीवधायगा कूरा ।
अम्ह कुले आसि नरा, अम्ह विधम्मो नतो जुत्तो११६
यदि तावजार-चौरा मांसाशिनो जीवघातकाः क्रूराः
अस्माकं कुले आसन्नरा अस्माकमपि धर्मो न ततो युक्तः।।
आचारिओ-
दूषणप्रतीकारः भद्द! तुमं वायाडो, वाढं बुग्गाहिओ सि केणाऽपि ।
जंपसि जं वा तं वा, तेणेवं मोहगहगहिओ॥११७॥
आचार्य:-
भद्र! त्वं वाचाटो यादं व्युदाहितोऽसि केनापि ।
जल्पसि यद्वा तद्वा तेनैवं मोहमहगृहीतः ॥ ११७ ।।
अन्नद्या दिटुंता, न जोइया बुहेण अन्नत्थ ।
नो खलु चरणाहरणं, रेहइ कन्ने वि संठवियं ॥११८॥
अन्यार्था दृष्टान्ता न योजयितव्या युधेनान्यत्र ।
नो सलु चरणाभरणं राजति कर्णेऽपि संस्थापितम्।।११८॥
धम्माभिमुहोपुरिसो, न मुयइ जो कुलकमाग मिच्छं।
तस्स इमे दिलुवा, सिहा दिटुंतवेईहिं ॥ ११९ ।।
धर्माभिमुखः पुरुपो न मुञ्चति यः फुलझमागतं मिथ्यात्वम् ।
तस्येमे दृष्टान्ताः शिष्टा दृष्टान्तवेदिभिः॥ ११९ ॥
तुममणयों फिरियं, धम्मियजणसंमयं चिराइग्नं ।
दिटुंतेहि इमेहि, उज्झसि ता मुटु मूढो सि ॥ १२०॥
त्वमनवद्यां मियां पार्मिफलनसम्मतां पिराचीणाम् ।
दृष्टान्तरेभिरुज्झसि तरमान् मुष्टु मूढोऽसि ॥ १२० ।।
सूत्रप्रामाम्पम्
अह मणति मुत्तवृत्तं, जुत्तं काउं किमन्नपुरिसेहिं ।
सबमिणं सह गुचे, अम्हाण वि संमयं एवं ॥१२१ ॥
भय मणति सूमो युग फषु रिमन्यपुरयः ।
सत्पमिदं सति सूर्य भामाफमपि सम्गतमेतम् ॥ १२१॥

·चेइयवंदणमहाभासं । २३ नवरं पुच्छामि अहं, तं मुत्तं केण विरइयं भणसि । जइ गणहरपमुहेहि, ते आसिन व त्ति कह मुणसि? ॥१२२॥ नवरं पृच्छामि अहं तत्सूत्रं केन विरचितं भणसि । यदि गणधरप्रमुखैस्ते आसन्न वेति कथं जानासि ? १२२ जइ गुरुपरंपराए, तेसिं चयणम्मि कह णु पत्तियसि । अह सञ्चवाइणो ते, कह णु असचं तयाइन्नं? ॥१२३॥ यदि गुरुपरम्परया तेषां वचने कथं नु प्रत्येपि । अथ सत्यवादिनस्ते कथं नु असत्यं तदाचीर्णम् ॥१२३।। एगंतापामन्ने, तेसिं संविग्गगीयपुरिसाणं । तिस्थे तित्थयरम्मि य, उप्पज्जइ संसओ नियमा ॥१२४।। एकान्ताप्रामाण्ये तेषां संविग्नगीतपुरुषाणाम् । तीर्थे तीर्थकरे च उत्पद्यते संशयो नियमात् ॥ १२४ ।। जं भणसि सुत्तयुत्तं, पमाणमेयं पि वयणमेत्तं ते । रस्थ सूधान्त- जंजीयववहारं, मुच्चसि तं सुत्तपयर्ड पि ॥ १२५ ॥ गतता यद्वणसि सूत्रोक्तं प्रमाणमेतदपि वचनमानं ते । यजीतव्यवहारं मुञ्चसि तत्सूत्रप्रफटमपि ॥ १२५ ॥ गणहर-पुवधराईरइयं मुत्तं ति सचमेवयं । तं मग्गमणुसरंतं, पमाणमो नवरमन्नं पि ॥ १२६ ॥ गणधर-पूर्वधरादिरचितं सूत्रमिति सत्यमेवैतत् । तन्मार्गमनुसरन् प्रमाणं तु नवरमन्यपि ॥ १२६ ।। तित्थं पभावयता, संपद कइणो पि मुंदरा चेप । नम्हा जिणेदसमए, पभावगा ते पढिशति ।।१२७॥ तीर्थ प्रभावयन्तः संप्रति कवयोऽपि मुन्दरायैव । यस्मानिनेन्द्रसमये प्रभावकाते पच्यन्ते ।। १२७ ॥ 'जीत' व्यवहा- ·२४ प्रभावकाः भनता सिरिसंतिसूरिविरइ पार्वयणी धम्मकही, वाई नेमित्तिओ तबस्सी य । विजर्जा-सिद्धी य कवी, अहेव पभावगा भणिआ १२८ प्रावचनिको धर्मकथी वादी नैमित्तिकस्तपस्वी च । विद्या-सिद्धश्च कविरष्टैव प्रभावका भणिताः ॥ १२८ ॥ खयुक्तिपटित- पवयणपभावणकरं, सजुत्तिरइयं पि सोहणं नेयं । स्थाऽपि शो- रोसा ऐतो रयणं, सारो पि पसंसिओ लोए ॥१२९॥ प्रवचनप्रभावनाकरं स्व(स)युक्तिरचितमपि शोभनं ज्ञेयम् । रोपाद् नयन रत्नं क्षारोऽपि प्रशंसितो लोके ।। १२९ ॥ श्रुतप्राहप्र- जोजो असुअग्गाहो, पडिवक्खो तस्स तस्स भणियद्यो। तिपक्षः जत्तो वायइ पवणो, परियत्थी(?) दिज्जए तत्तो॥१३० यो यश्च श्रुतग्राहः प्रतिपक्षः तस्य तस्य भणितव्यः । यतो वाति पवनः द्वारं दीयते ततः ॥ १३०॥ संघं अवमन्नतो, जाणगमाणी जणो असग्गाही । जमालिः कहमवि भिन्नं मन्नइ, जालिपमुहाणमप्पाणं १३१ संधमवमन्यमानो ज्ञायकमानी जनोऽसद्राही । कथमपि भिन्नं मन्यते जमालिप्रमुखेभ्य आत्मानम्१३१ संघापमान. संसिज्जइ नियकिरिया, दूसिज्जइ सयलसंघववहारो। दूपणम् कत्तोएत्तो विपरा, विमाणणा हंदि संघस्स? ॥१३२॥ शस्यते निजक्रिया दूप्यते सकलसंघव्यवहारः। कुत इतोऽपि परा विमानना हन्त! सघस्य ? ॥ १३२ ॥ १. यं गाया अग्रेऽपि ९०८ तमी। २. क्षारोऽपि समुदो रोपाद् रनं नयन लोके प्रशस्यते, इति तत्त्वमनुमीयते । ३. अयं शब्दो देश्यप्राकृतगतो द्वारवाची, गवाक्ष- याची या अवगम्यते । ४. जमालिः किल श्रीधीरजिनजामाता वीरवाक्यप्र- तिपन्थी च, तचरितं च श्रीआवश्यकसू निन्हवप्रकरणे (पृ. ३१२-३१३) तथा विशेषावश्यकमन्थे गाया २३०६-२३१२ तथा पयमा श्रीभगवतीसूने च नवमे शतके प्रयस्त्रिंशोद्देशके ।

·" चेइयचंदणमहाभासं । जो जिणसंघ हीलइ, संघावययस्स दुक्कयं दर्दु । सवजणहीलणिजो, भवे भवे होइ सो जीवो ॥ १३३ ।। यो जिनसई हेलति सङ्घावयवस्य दुष्कृतं दृष्ट्वा । सर्वजनहेलनीयो भवे भवे भवति स जीवः ।। १३३ ।। जइ कम्मवसा केई, असुहं सेवंति फिमिह संघस्स! । विद्यालिज्जइ गंगा, कयाइ किंवासबारहिं १ ॥१३॥ यदि कर्मवशात्केऽपि अशुभं सेवन्ते किमिह सङ्घस्य ? | विटाल्यते गङ्गा कदापि किं वासवारैः ? ॥ १३४॥ जो पुण संतासंते, दोसे गोवेइ समणसंघस्स । विमलजसकित्तिकलिओ, सो पावइ निबुई तुरिय१३५ यः पुनः सतोऽसतो दोषान् गोपायति श्रमणसङ्घस्य । विमलयश कीर्तिकलितः स प्राप्नोति निवृत्ति त्वरितम् ।। जह कणरक्खणहेत्रे, रक्सिज्जइ बचओ पलालं पि। सासणमालिन्नभया, तहा कुसील पि गोवेजा॥१३६॥ यथा कणरक्षणहेतुं रक्ष्यते यत्नतः पलालमपि । शासनमालिन्यभयात्तथा कुशीलमपि गोपायेत् ।। १३६॥ भणियस्स तत्तमेयं, संघस्सासायणा न कायद्या । सोउं सगरसुआणं, दुबिसहं दुक्खरिछोलिं ॥१३७॥ भणितस्य तत्वमेतत्सङ्घस्याशातना न कर्तव्या । श्रुत्वा सगरसुतानां दुर्विपहां दुःखपतिम् ॥ १३७ ।। अन्नो भणेज कोई, ओसरणठियस्स वीयरागस्स । कसचिद् इंदाइएहि न कया, मजण-मल्लाइणा पूआ ॥ १३८ ॥मतम् अन्यो भणेकोऽपि समवसरणस्थितस्य वीतरागस्य । इन्द्रादिकैर्न कृता मजन-माल्यादिना पूजा ।। १३८॥

·१६ सिरिसंतिसूरिविरह जिणपडिछंदो पडिमा, संपइ तासि पि सान खल्छ जुत्ता रागाइसयपगासणमसंग वीयरागस्स ॥१३९ ।। जिनप्रतिच्छन्दः प्रतिमा सम्प्रति तासामपि सा न खलु युक्ता । रागातिशयप्रकाशनमसंगतं वीतरागस्य ।। १३९ ॥ प्रतिवचः भणइ गुरू मुत्ताणं, रागो आरोविओ वि नारुहइ । न हि निड्डे बीए, होइ पुणो अंकुरुप्पत्ती ।।१४०॥ भणति गुरुर्मुक्तानां राग आरोपितोऽपि नाऽऽरोहति । न हि निर्दग्धे धीजे भवति पुनरङ्कुरोत्पत्तिः ॥ १४० ॥ पूआइदसणाओ, रागित्तपकप्पणा न धन्नाणं । जायइ भावुल्लासो, कल्लाणपरंपरामूलं ॥ १४१ ॥ पूजादिदर्शनाद्रागित्वप्रकल्पना न धन्यानाम् । जायते भावोल्लासः कल्याणपरम्परामूलम् ॥ १४१ ॥ निम्पपूजा हेतुः जिणभवणचिंचपूआ, कीरति जिवाण नो कए किंतु । सुहभावणानिमित्तं, यहाण इयराण बोहत्थं ॥ १४२॥ जिनभवनविम्बपूजा क्रियते जिनानां नो कृते किन्तु । शुभभावनानिमित्तं बुधानां इतरेषां बोधार्थम् ॥ १४२ ॥ भणियं च--- चेईहरेण केई, पसंतरूवेण केई विवेण । पूआइसया अन्ने, बुझंति तहोवएसेण ।। १४३ ॥ भणितं च--- चैत्यगृहेण केऽपि प्रशान्तरूपेण केऽपि विम्बेन । पूजातिशयादन्ये वुध्यन्ते तथोपदेशेन ॥ १४३ ।। ता पुष्फ-गंध-भूसण-विचित्तवत्थेहिँ पूयणं निचं । जह रेहइ तह सम्मं, कायवं सुद्धचित्तेहिं ॥ १४४ ॥ " ·चेइयवंदणमहाभासं। २७ तत्पुष्प-गन्ध-भूपण-विचित्रयः पूजनं नित्यम् । यथा राजते तथा सम्यक् कर्तव्यं शुद्धचित्तैः ।। १४४ ।। अन्ने बैंति अजुतं, पुर्णरुत्तं वत्थ-भूसणाईणं । अन्यमतम् आरोवर्ण जिणाणं, उज्झियनिम्मल्लपायाणं ॥१४५॥ अन्ये युवतेऽयुक्तं पुनरुक्तं वस्त्र-भूपणादीनाम् । आरोपणं जिनानामुज्झितनिर्माल्यप्रायाणाम् ॥ १४५ ॥ पडिबुत्तं चेव इमं, पुवं निम्मल्ललकखणाभावा । प्रतिवचः भोगविणहं दवं, निम्मलं बजरंतेण ॥ १४६ ।। प्रत्युक्तं चैवेदं पूर्व निर्माल्यलक्षणाभावात् । भोगविनष्टं द्रव्यं निर्माल्यं कथयता ॥ १४६ ॥ अलमेत्य वित्थरेणं, आइन्न एवमाइ बहुभे । सई न दृसिमई, विसुद्धधम्म महंतेण ।। १४७ ।। अलमत्र विस्तरेण आचीर्णमेवमादि वहुभेदम् । सर्व न दूपयितव्यं विशुद्धधर्म फासता ॥ १४७ ॥ आह परो जिणवंदणविहाणमारंभिऊण किं जुत्तं? । चैत्यवन्दनाप्र- करणे आचर- अप्पत्थुयमाढविअं, आइन्नवियारणं एवं ॥ १४८ ॥ णाचचीयां आह परो जिनवन्दनविधानमारभ्य किं युक्तम् ? । अप्रस्तुतमारब्धमाचीर्णविचारणमेतत् ।। १४८ ॥ नापत्थुवमेत्य जओ, एवं चिय अंतरंगमुबइद । भावविसुद्धिसरूवं, पढमं ता बंदणविहाणं ॥१४९ ।। नाप्रस्तुतमन यत एतत्खलु अन्तरङ्गमुपदिष्टम् । भावविशुद्धिस्वरूपं प्रथमं ततो चन्दनविधानम् ॥ १४९॥ कुग्गाहसियमणो, समुञ्जमतो वि पज्झकिचेसु । विहिवंदणाणुरूवं, फलं न पावेइ दुब्बुद्धी ॥१५० ॥ १. "पुणरतं कृत करणे” ८-२-११९ इति सिद्धहेमसूत्रप्रामाण्याद् अव्यय. मेतत् ।

·२८ सिरिसंतिसूरिविरइ कुप्राहदूपितमनाः समुद्यच्छन्नपि वाद्यकृत्येषु । विधिवन्दनानुरूपं फलं न प्राप्नोति दुर्बुद्धिः ॥ १५० ॥ कोटरजलंतजलणो, आसिचंतो वि वारिधाराहि । विद्धि तरून पावइ, किलिट्ठचित्तस्स तह धम्मो १५१ कोटरज्वलज्ज्वलन आसिच्यमानोऽपि वारिधारामिः। वृद्धि तरीन प्राप्नोति क्लिष्टचित्तस्य तथा धर्मः ॥ ९५१ ।। तम्हा कुग्गाहविसं, बमित्तु पसमामयं च पाऊणं । मज्झत्थमणो मइमं, करेज चिइबंदणं विहिणा १५२ तस्मात्कुमाह वियं वमित्या प्रशमामृतं च पीत्वा । मध्यस्थमना मतिमान कुर्याचैत्यवन्दनां विधिना ॥१५२॥ चैत्यवन्दना चिइवंदणा तिभेया, जहन्न उक्कोस मज्झिमा चेव । एकेका वि तिभेया, जेट विजेट्टा कणिहा य॥१५३॥ चैत्यवन्दना त्रिभेदा जघन्या उत्कृष्टा मध्यमैव । एकैकाऽपि त्रिभेदा ज्येष्ठा विज्येष्ठा कनिष्ठा च ।। १५३ ॥ कनिछजपन्य. एगनमोकारेणं, होइ कणिहा जहनिआ एसा । विज्येष्ठजपन्य. जहसत्तिनमोकारा, जहन्निया भन्नइ विजेट्टा॥१५४|| एकनमस्कारेण भवति कनिष्ठा जपन्यका एपा । यथाशक्तिनमस्कारा जघन्यका भण्यते विज्येष्टा ॥ १५४॥ ज्येष्ठजघन्य स चिय सक्थयंता, नेया जिट्ठा जहनियासन्ना । कनिष्टमध्य स चिय इरिआवहिआसहिआ सकथयदंडेहिं १५५।। सा खलु शकस्तवान्ता ज्ञेया ज्येष्ठा जघन्यकासंज्ञा । सैर्यापथिकीसहिता शकस्तवदण्डैः ।। १५५ ॥ मज्झिमकणिढिगेसा, मज्झिम[विजेट्टा उहोइ सा चेव । विन्येष्ठमभ्यः चेहयदंडयथुइएगसंगया सबमझिमया ॥ १५६ ॥ प्रकाराः ·खरूपम् चेइयवंदणमहामार्स। मध्यमकनिष्टिकैया मध्यमवि]ज्येष्ठा तु भवति सा चैव । चैयदण्डकरतुत्येकसंगता सर्वमध्यमिका ।। १५६ ॥ मज्झिमजेहास चिय, तिनि थुईओ सिलोयतियजुत्ता ज्येष्ठमप्यमा. उक्कोसकणिहा पुण, स चिय सकत्थयाइजुया १५७ कनिष्ठोत्कृष्टा० मध्यमज्येष्ठा सा खलु तिस्रः स्तुतयः श्लोकत्रिकयुक्ता । उत्कृष्टकनिष्टा पुनः सैव शक्रतवादियुता ।। १५७ ॥ थुइजुयलजुयलएणं, दुगुणियचेइयथयाइदंडा जा । विज्येष्ठोत्कृष्टा- सा उक्कोसविजेहा, निद्दिट्टा पुचसूरीहिं ॥ १५८ ॥ स्तुतियुगलयुगलकेन द्विगुणितचैत्यस्तवादिदण्डा या । सा उत्कृष्टविज्येष्टा निर्दिष्टा पूर्वसूरिभिः ॥ १५८ ॥ थोत्तपणिवायदंडगपणिहाणतिगेण संजुआ एसा । ज्येष्टोत्कृष्टास्य- संपुन्ना विन्नेया, जेट्ठा उक्कोसिआ नाम ॥ १५९ ।। रूपम् स्तोत्रप्रणिपातदण्डकप्रणिधानत्रिकेण संयुता एपा । संपूर्णा विज्ञेया ज्येष्ठा उत्कृष्टिका नाम ॥ १५९ ॥ एसा नवप्पयारा, आइन्ना बंदणा जिणमयम्मि । कालोचियकारीणं, अणग्गहाणं सुहा सहा ।। १६०॥ कर्तव्यता एषा नवप्रकार आचीर्णा चन्दना जिनमते । कालोचितकारिणामनाग्रहाणां शुभा सर्वा ॥ १६० ॥ उकोसा तिविहा वि हु, कायवा सत्तिओ उभयकालं । त्रिविधोत्कृष्टा- सड्डेहिँ उ सविसेसं, जम्हा तेसिं इमं सुत्तं ॥१६॥ सविशेषकर्त- उत्कृष्टा त्रिविधाऽपि खलु कर्तव्या शचित उभयकालम् । व्यलम् नाद्वैस्तु सविशेष यस्मात्तेपानिदं सूत्रम् ।। १६१ ।। चंदह उभओकालं, पि चेइयाई थय-थुईपरमो । जिणचरपडिमागर-धूव-पुष्फ गंधचणुज्जुत्तो ॥१६२ ।। वन्दत उभयकालमपि चैयानि स्तष-स्तुतिपरमः । जिनवरप्रतिमा अगर-धूप-पुप्पनान्धार्चनोयुक्तः ।।१६२।। बन्दनायाः या:श्राद्धानां तत्प्रामाण्यम् ·३० सिरिसंतिसूरिविरइअं शेषाणां साधु- सेसा पुण छन्भेया, कायवा देसकालमासज । श्राद्धकर्तव्यता समणेहि सावएहि, चेइयपरिवाडिमाईसु ॥ १६३ ।। शेपा पुनः पड्दा कर्तव्या देशकालमासाद्य । श्रमणैः श्रावकै; चैत्यपरिपाट्यादिषु ॥ १६३ ॥ भणियं च- निस्सकडमनिस्सकडे, वा वि चेइए सबहिं थुई तिन्नि । वेलं व चेइयाणि वि, नाउं एककिया वा वि॥१६॥ कल्पभाष्यम् भणितं च- निश्नाकृतेऽनिनाकृते वाऽपि चैये सर्वत्र स्तुतय स्तिस्रः । वेलां वा चैत्यानि वा ज्ञात्वा एकैकिका वापि ।। १६४ ॥ श्रीहारिभद्रं व एएसिं भेयाणं, उवलक्षणमेव वनिया तिविहा । न्दनपश्चाशकम् हरिभद्दसूरिणा विह, चंदणपंचासए एवं।।१६५।। एतेषां भेदानां उपलक्षणमेव वर्णिता त्रिविधा । हरिभद्रसूरिणाऽपि खलु वन्दनपञ्चाशके एवम् ।। नवकारेण जहन्ना, दंडयथुइजुयल मज्झिमा नेया । संपुन्ना उकोसा, विहिणा खलु यंदणा तिविही ॥१६६॥ नमस्कारेण जघन्या दण्डकस्तुतियुगला मध्यमा शेया । संपूर्णा उत्कृष्टा विधिना सल वन्दना विविधा ।। १६६।। नवकारेण जहन्ना, जहन्नयजहनिया इमाऽऽवसाया। पन्यादिमेदाः दंडयएगथुईए, विनेया मज्झमज्झमिया ॥ १६७ ।। १. इयं गाया कल्पमाप्यगता इति निम्तात् संवादाद ज्ञायते-"एतय ब्याट्मा. नाममा फरपगायामुपजीव्य पुर्वन्ति, तयया-निस्समनिस्सकडे या पि चेहए एम्यादि पुई विरिण । वेलं व चेत्यानि व नाउं एफिपिया पा वि" ॥ तृतीय- पसासरगतद्वितीयगापाटीकायों धीअभयदेवपादाः। २. इयं गाथा श्रीदारि भद्रीपतीयपन्दनपधारा के द्वितीया-पशाशके (पृ. ५३)। वन्दनाया ज. --- ·चेइयवंदणमहाभासं । ३१ नमस्कारेण जयन्या जघन्यकजघन्यिका इयमाख्याता । दण्डकैकस्तुत्या विज्ञेया मध्यमध्यमिका ।। १६७ ॥ संपुन्ना उक्कोसा, उक्कोसुक्कोसिया इमा सिट्ठा । उवलक्खणं खु एयं, दोहं दोण्हं सजाईए ॥१६८ ॥ संपूर्णा उत्कृष्टा उत्कृष्टोत्कृष्टिका इयं शिष्टा । उपलक्षणं खल्वेतहयोयोः सजात्योः ॥ १६८ ॥ अन्ने भणंति- पणिवायदंडगेणं, एगेण जहनवंदणा नेया । अन्यमतम् तद्दुगतिगेण मज्झा, उक्कोसा चाहिँ पंचहिँ या॥१६९॥ अन्ये भणन्ति- प्रणिपातदण्डकेन एकेन जघन्यवन्दना ज्ञेया। तहिकत्रिफेण मध्या उत्कृष्टा चतुर्भिः पञ्चभिर्वा ॥१६९॥ हत्थसयाओ मज्झे, इरियावहियाअमावओ दुनि। एवं उकोसाए, चउरो पंच व मुणेयवा ।। १७० ।। हसशतान्मध्ये ईर्यापथिक्यभावतो वे । एवं उत्कृष्टायां चत्वारः पञ्च वा ज्ञातव्याः ॥ १७०॥ भणिऊण नमुकारे, सकस्थयदंडयं अ पदिऊणं । इरियं पडिकमंते,दो चउरो वि पणिवाया॥१७१॥ भणित्वा नमस्कारान् शकतवदण्डकं च पठित्वा । ईयाँ प्रतिक्राम्यन् द्वौ चत्वारो वापि प्रणिपाताः ॥१७॥ एवं पि जुत्तिजुत्तं, आइन्नं जेण दीसए पहुसो । नवरं नवमेयाण, नेयं उपलयसणं तं पि ॥ १७२ ।। पनदपि युक्तियुक्तं आचीण येन रश्यते यदुगः । नवरं नवभेदानां शेयं उपलक्षणं तदपि ।। १७२।।

·.. पश्चाशकसा- स्वरूपम् सिरिसंतिसूरिनिरइअं पाढकिरियाणुसारा, भणिया चिइवंदणा इमा नवहा । अहिगारिविसेसा पुण, तिविहा सहा वि भणियं१७३ पाठक्रियानुसाराद् भणिता चैत्यवन्दनेयं नवधा । अधिकारिविशेपात्पुनः त्रिविधा सर्वाऽपि यद् भणितम् ।। अहवा वि भावमेया, ओहेणं अपुणवंधगाईणं । सहा वि तिहा नेया, सेसाणमिमी न जं समए१७४ अथवाऽपि भावभेदादोधेन अपुनर्वन्धकादीनाम् । सर्वाऽपि त्रिधा ज्ञेया शेपाणामियं न यत्समये ॥१७॥ भपुनबन्धक- मिच्छत्तुकोसठिई, न बंधिही अपुणवंधगो तेण । समयसलेहि सो पुण, इमेहि लिंगेहि नायबो॥१७५ मिध्यात्वोत्कृष्टस्थिति न भन्स्यति अपुनर्यन्धकः तेन । समयकुशलैः स पुनः एभिर्लि तिव्यः ॥ १७५ ॥ पावं न तिवभावा, कुणइ न बहु मन्नए भवं घोरं । श्यम् उचियहिइं च सेवइ, सवत्य वि अपुणवंधो ति १७६ पापं न तीवभावात् करोति न यदु मन्यते भयं घोरम । उचितस्थिति च सेवते सर्वत्रापि आपुनर्यन्ध इति ॥१७६।। संत्यत्वे रोयंतो, सम्मदिट्टी असग्गहविमुफो। देसेयरपिरइजुओ, चारित्ती तलियसामत्यो ।।१७७॥ तपानि रोचयन् सम्यग्दृष्टिरसदापिमुतः । देशे-तरविरतियुतश्यारिधी तुलितमामयः 11. १७७ ॥ अधिशारिधि अहिगारीणमिमेसि, विग्नेया बंदणा तिहा कमसो। भयम् हीणा मा-गोसा, सेसाणहिगारिणो पेव ।।१७८॥ अधिफारिणागेपां विशेया यन्दना विधा प्रमशः । दीना-गयो राष्ट्राःपा अनधिकारिणव ॥ १७८ ॥ १.सं गात धापाशिनीमलराम रानी पन्दनरमानीमा- पार (पृ.५४)। २. पाश्री राधा मनुपी-TAINE (2.५५)। पपाशकसा.

·३ - चेइयवंदणमहाभासं । चिइयंदणासरूवं, मणिय वोच्छं विहायमेत्ताहे । तं पुण संपुन्नाए, संपुन्ने होइ एवं तु ॥ १७९ ॥ चैत्यवन्दनास्वरूपं भणितं वक्ष्ये विधानमिदानीम् । तत्पुनः संपूर्णायाः संपूर्णं भवत्येवं तु ॥ १७९ ॥ तिम्नि निसीही तिन्नि य, पयाहिणा तिनि चेव य पणामा। दश त्रिकाणि तिविहा पूआ य तहा, अवत्थतियभावणं चैव ।। १८० ॥ तिस्रो नैपेधिक्यः तिस्रश्च प्रदक्षिणाः त्रय एव च प्रणामाः। विविधा पूजा च तथा अवस्थात्रिकभावनं चैव ॥१८॥ तिदिसिनिरक्खणविरई, पपभूमिपमजणं च तिवखुत्तो। बन्नाइतियं मुद्दातियं च तिविहं च पणिहाग।।१८१॥ त्रिदिग्निरीक्षणविरतिः पदभूमिप्रमार्जनं च त्रिकृत्वः । वर्णादित्रिकं मुद्रात्रिकं च विविधं च प्रणिधानम् ॥२८१।। एयांसि गाहाणं, आयरियपरंपरण पत्ताणं । पारम्पर्यम् भावत्यो साहिज्जइ, सुहावयोहाहिँ गाहाहि ॥१८२।। एतासां गाथानां आचार्यपरम्परया प्राप्तानाम् । भावार्थः कथ्यते सुखावबोधामिर्गाथामिः ॥ १८२ ॥ इड्डीपत्तो सट्ठो, मञ्जण-भूसणसमुजलसरीरो । न्दिरगमन- सयलपरियारकलिओ, विहयोचियवाहणारूढो १८३ ऋद्धिप्राप्तः श्राद्धो मजन-भूपणसमुचलगरीरः। सकलपरियारकलितो विभयोचितवाहनारूढः ॥ १८३ ॥ गंधवगीय-चाइयकल-काहलरोलमुहलियदियंतो । तित्युन्नई कुणंतो, वच्चइ जिणमंदिरदुवारं ॥ १८४ ॥ १. एतद गाथाद्वयं (१८०-१८१ गाथा) तृतीये पञ्चाशके दशमीगाथा- टीरायां तयदम्' इत्युलिष्य निर्दिष्टवान् श्रीअभयदेयमारैः-पधाशक (पृ. ५६) २. अप्रेननं गाथाद्वयं (१८७-१८१ गाथा) श्रीहरिभदतोऽपि प्राचीनमयसीयत, "एयासि गाहाणं आयरिय-परंपरेण पत्ताण" इति अन्य कारवचनात् । इभ्यश्राद्धम- विधिः ·. सिरिसंतिसूरिविरह गन्धर्वगीत-वादित्रकल-काहलकोलाहलमुखरितदिगन्तः । तीर्थोन्नतिं कुर्वन् व्रजति जिनमन्दिरद्वारम् ॥ १८४ ।। पचामिगमाः जिणदिहिगोयरगओ, ससंभमं वाहणा समोयरइ । मुंचइ य वाहगाई, राया उण रायककुहाई ॥१८५।। जिनदृष्टिगोचरगतः ससंभ्रमं वाहनात्समवतरति । मुञ्चति च वाहनादि राजा पुना राजककुधानि ॥१८५।। तंबोलं कुसुमाई, वोसिरइ करेइ उत्तरासंगं । तो अहिगयगाहाए, अत्थो अवयरइ एताहे ॥१८६॥ ताम्बूलं कुसुमानि व्युत्सृजति करोति उत्तरासगम् । ततोऽधिगतगाथाया अर्थोऽवतरतीदानीम् ॥ १८६ ॥ वचइ दुवारनियडं, काऊण य पाणिसंपुडं सीसे । अद्धावणयपणाम, करेइ रोमंचियसरीरो ॥ १८७ ॥ व्रजति द्वारनिकटं कृत्वा च पाणिसंपुटं शीर्षे । अर्द्धावनतप्रणामं करोति रोमाञ्चितशरीरः ॥ १८७ ।। नैषेधिकीत्रिक- पविसंतो चेव वलाणयम्मि कुज्जा निसीहिया तिन्नि । घरवागारं सबं, इन्हि न काहामि भावेतो ॥ १८८ ।। प्रविशन्नेव वलानके कुर्यान्नैपेधिकीः तिस्रः । गृहव्यापार सर्व इदानीं न करिष्यामि भावयन् ।।१८८॥ अद्धावणयपणाम, तत्तो काऊण भुवणनाहस्स | पंचगं वा काउं, भत्तिब्भरनिन्भरमणेणं ।। १८९ ।। अझैवमतप्रणामं ततः कृत्वा भुवननाथस्य । पञ्चाङ्ग वा कृत्वा भक्तिभरनिर्भरमनसा ।। १८९ ।। पूर्यगपाणिपरिवारपरिगओ गहिरमहुरघोसेण । पढमाणो जिणगुणगणनिबद्धमंगल्ल वित्ताई ॥१९॥ पूजाङ्गपाणिपरिवारपरिगतो गभीरमधुरघोपेण । पठन् जिनगुणगणनिवद्धमङ्गल्यानि वृत्तानि ॥ १९०।। करणम् .

·मत्रिकं च चेइयवंदणमहाभासं । करघरियजोगमुद्दो, पए पए पाणिरक्सणाउत्तो। प्रदक्षिणात्रिक- देज्जा पयाहिणतिगं, एगग्गमणो जिणगुणेमु॥१९१॥ रणम् करधृतयोगमुद्रः पदे पदे प्राणिरक्षणायुक्तः । दद्यात् प्रदक्षिणात्रिकं एकाग्रमना जिनगुणेषु ॥ १९१ ।। गिहिचेइएसु न घडइ, इयरेसु वि जइ वि कारणवसेणं । वह वि न मुंचइ मइमं, सया चि तकरणपरिणाम।।१९२॥ गृहचैत्येषु न घटते इतरेष्वपि यद्यपि कारणवशेन । तथापि न मुञ्चति मतिमान् सदाऽपि तत्करणपरिणामम् ।।१९२ तत्तो निसीहियाए, पविसित्ता मंडवम्मि जिणपुरओ। नेपेथिकीपूर्वकः महिनिहियजाणुपाणी, करेइ विहिणा पणामतिय॥१९३।। प्रवेशः,प्रणा. ततो नैपेधिक्या प्रविश्य मण्डपे जिनपुरतः । महिनिहितजानुपाणिः करोति विधिना प्रणामत्रिकम् १९३ तयणु हरिसुल्लसंतो, कयमुहकोसो जिणेदपडिमाणं । निर्माल्योत्तार- अवणेइ रयणिवसियं, निम्मल्लं लोमहत्येणं ।। १९४ ।। तदनु होलसन् कृतमुखकोशो जिनेन्द्रप्रतिमानाम् । अपनयति रजनी-उपितं निर्माल्यं रोमहस्तेन ।। १९४॥ जिणगिहपमजणं तो, करेड् कारेइ वा वि अन्नेण। सयम्, जिणपिवाणं पूऑ, करेइ ततो जहाजोगं ।। १९५ ॥ गृहप्रमाजनम् जिनगृहप्रमार्जनं ततः करोति कारयति वाऽप्यन्येन । जिनविम्बानो पूजा करोति ततो यथायोगम् ॥ १९५ ।। अह पुर्व चिय केणइ, हवेज पूया कया मुविभवेण । मुविभवस्ता. तं पि सविसेससोहं, जह होड़ तहा वहा कुजा ॥१९६॥ विशेषशोभा- अथ पूर्वमेव केनापि भवसूजा छता मुविभवेन । कृतिः सामपि सविडोपशोभा यया भवति तथा तथा कुर्यान्॥१९६ उचियत्नं पूआए, विसेसकरणं तु मूलविस । मूलपिम्पपू ना. जं पटइ तस्य पढम, जणस्म दिट्टी सह मगेण १९७ यिम् अन्ये.

·सिरिसंतिसूरिविरइ उचितवं पूजाया विशेपकरणं तु मूलबिम्बस्य । यत्पतति तत्र प्रथम जनस्य दृष्टिः सह मनसा ॥ १९७।। पूजाप्रयोजनम् कयकिचाण जिणाणं, पूआ भवियाण भावजणणत्थं। सो पुण होइ पिसिहे, पलोइए मूलसिंचम्मि॥१९८।। कृतकृत्यानां जिनानां पूजा भव्यानां भावजननार्थम् । स पुनर्भवति विशिष्टे प्रलोकिते मूलविम्वे ।। १९८ ॥ पूजाविध्यम् अंगम्मि पढमपूया, आमिसपूआ तओ भवे वीया । तइया थुइ-थोत्तगगय, तासि सरूवं इमं होइ ॥१९९॥ अङ्गे प्रथमपूजा आमिपपूजा ततो भवेद्वितीया । तृतीया स्तुति-स्तोत्रकगता तासां स्वरूपमिदं भवति १९९ अपूजा वत्था-ऽऽहरण-विलेवणसुगंधिगंधेहिं धूव-पुप्फेहिं । कीरइ जिणंगपूआ, तत्थ विही एस नायबो ।।२००॥ वस्त्रा-ऽऽभरण-विलेपनसुगन्धिगन्धैधूप-पुष्पैः । क्रियते जिनाङ्गपूजा तन्त्र विधिरेप ज्ञातव्यः ॥ २००॥ पूजाविधिः वत्येण बंधिऊणं, नासं अहवा जहा समाहीण । वजेयत्वं ति तया, देहम्मि चि कंडयणमाई ॥२०१॥ वस्त्रेण पन्धयित्वा नासामथवा यथा समाधिना । वर्जयितव्यमिति तदा देहेऽपि कण्डूयनादि ॥ २०१ ।। घय दुद्ध-दहिय-गंधोदयाइण्हाणं पभावणाजणगं । सइ गीइ-चाइयाईसंजोगे कुणइ पोमु ।। २०२॥ घृत-दुग्ध-दधि-गन्धोदकादिस्नानं प्रभावनाजनकम् । म(दा)वि गीत-यादित्रादिसंयोगे करोति पर्वसु ।। २०२॥ एमाइ अंगपूया, कायबा नियमओ ससत्तीए । सामत्थाभावम्मि उ, घरेज तकरणपरिणाम।।२०३॥ १.यं गाया थापाशके मिशीनमा-पञ्चाशक (पृ.७७)।

·चेइयवंदणमहामासं। एवमाधङ्गपूजा कर्तव्या नियमतः स्वशक्त्या । सामर्थ्याभावे तु धारयेत् तत्करणपरिणामम् ।। २०३ ।। जो पंचवन्नसत्थिय-बहुविहफल भक्ख-दीवदाणाई । आमिपपूजा उपहारो जिणपुरओ, कीरइ सा आमिससवजा २०४ यः पञ्चवर्णस्वस्तिक बहुविधफल-भक्ष्य-दीपदानादिः । उपहारो जिनपुरतः क्रियते साऽऽमिपसपर्या ।। २०४ ।। गंधवनह वाइय-लवणजला-ऽऽरत्तियाइ जं किचं । आमिसपूयाए चिय, सबै पि तयं समोयरइ ॥२०५॥ गन्धर्वनाट्य-वादिन-लवणजला-ऽऽरानिकादि यत्कृयम्। आमिपपूजायासेव सर्वमपि तत्समवतरति ॥ २०५ ॥ पूयादुर्ग पि एयं, उचियं न हु साहु-साहुणिजणस्स । सावयजणस्स नियमा, उचियं सामग्गिसब्भावे ।।२०६॥ पूजाद्विकमप्येतदुचितं न खलु साधु-साध्वीजनस्य । श्रावकजनस्य नियमादुचितं सामग्रीसद्भावे ॥२०६॥ थुइपूजा विनेया, बंदणकरणोचियम्मि देसम्मि। स्तुतिपूजा ठाऊण जिणाभिमुहं, पटणं जहसति पित्ताणं ॥२०७ स्तुतिपूजा विज्ञेया वन्दनकरणोचिते देशे । स्थित्वा जिनामिमुखं पठनं यथाशक्ति वृत्तानाम् ॥२०७॥ अन्ना वि तिहा पूया, मणिया सत्यंतरेसु सवाणं । पूर्वमूरयः पूपांसोलसाज, भणियमिणं पुवमरीहि २०८ अन्याऽपि विधा पूजा भणिता शास्त्रान्तरेषु श्राद्धानाम् । पूजापोडशके यद्भणितमिदं पूर्वमारिभिः ॥२०८॥ १. वृत्तानां छन्दसाम्। २. श्रीहरिभद्रसूरप्रणीते पोडशस्वररणे इदं पूना- पोटदशकं नवमम्, यदन माक्षित्वनोदलेचि ।

·प्रकारता सिरिसंतिसूरिविरहों पूजाया भिन्न- पंचोयारजुत्ता, पूया अटोवयारकलिया य । इडिविसेसेण पुणो, भणिया सबोक्यारा वि ॥२०॥ पञ्चोपचारयुक्ता पूजाटोपचारकलिता थे। मद्धिविशेपेण पुनर्भणिता सर्वोपचाराऽपि ॥ २०९ ।। पचोपचारा तहियं पंचुवयारा, कुसुम-ऽवषय-गंध-धूव-दीवहिं । भष्टोपचारा फल-जल-नेवहि, सहऽहरूषा भव सा उ ॥२१॥ तथेयं पञ्चोपचारा कुसुमा-क्षत-गन्ध-धूप-दीपैः । फल-जल-नैवेदोः सहाऽटरूपा भवेत्सा तु ॥ २१० ॥ अन्ने अद्ययारं, भणति अहंगमेव पणिवायं । सो पुण सुए नदीसइ, न य आइनो जिणमयम्मि २११ अन्येऽशोपचारां भणन्त्यष्टाङ्गमेव प्रणिपातम् । स पुनः श्रुते न दृश्यते न चाम्गो जिनमते ॥२११ ।। सबोवयारजुत्ता, प्हाण-चण-नट्ट-गीयमाईहिं । पबाइएमु कीरह, निचं या हिमतहि ।। २१२ ।। सर्वोपचारयुका स्नाना -उन-नृत्य-गीतादिभिः। पादिकेषु कियते निलं या अद्धिमद्भिः ॥ २१२ ।। अन्यमत ·चेदयबंदणमहाभासं। नहा- विग्धोवसामिगंगा, अभुदयपसाहणी भये वीया । पूजाफलम् नेवाणसाहणी तह, फलया उ जहत्यनामेहि।।२१३॥ तथा- विघ्नोपशामिककाऽभ्युदयप्रसाधनी भवेहितीया । निर्वाणमाधनी तथा फलदा तु यथार्थनामभिः ॥२१३ ।। पवरं पुफाईयं, पढमाए ढोयए उ तकारी । बायपूजाद्वयो- पयोगीनि ब. आपोइ अन्नओ पि हु, नियोगओ बीयपूजाए।।२१४ स्तूनि. प्रवरं पुष्पादिकं प्रथमायां दौकते तु तरकारी । आनयत्यन्यतोऽपि ग्यलु नियोगतो द्वितीयपूजायाम ॥२१४ शुवणे वि मुंदरं , यत्या-हरणाइवत्यु संभवइ । तं मणसा संपाडह, जिणम्मि एगग्गधिचित्तो॥२१५।। भुवनेऽपि मुन्दरं पढना-ऽऽभरणादिवानु मंभवति । तन्मनमा मंपादयति जिने एकामन्धिरचित्तः ॥ २१५ ॥ निचं चिय संपुन्ना, जइ विए एसा न तीरए काउं । तह वि अणुचिहिअधा, अपबह-दीपाइदागेण ॥२१६ नियमेव संपूर्ण यापि सल्लेपा नतीयते (याते) फर्जुम । समाऽप्यनुष्ठानच्याऽअन-नीपादिवानन ॥१६॥ भारत अपत्यनियं, पिंडत्य-पपन्य-रूवरहिय । उमस्य-वलित, मुगनं पेय तस्मात्यो । २१७ ॥ मालपम् जिनम्ममा " ·४ ० सिरिसंतिसूरिविरह , भावयेताऽवस्थात्रिकं पिण्डस्थ-पदस्थ-रूपरहितत्वम् । छद्मस्थ-केवलित्वं मुक्तत्वं चैव तस्यार्थः ॥ २१७ ॥ उभयकरधरियकलसा, गयगयसुरवइपुरस्सरा तियसा। गायंता वायंता, उवरि जिणेदस्स निम्मविया॥२१८॥ उभयकरधृतकलशा गजगतसुरपतिपुरस्सराखिदशाः । गायन्तो वादयन्त उपरि जिनेन्द्रस्य निर्मिताः ।। २१८॥ ठावति मणे नूणं, संपइ अम्हारिसस्स लोयस्स ।' जम्मणसमयपयर्ट, मज्जणमहिमासमारंभं ।। २१९ ॥ स्थापयन्ति मनसि नूनं संप्रत्यस्मादृशस्य लोकस्य । जन्मसमयप्रवृत्तं मजनमहिमासमारम्भम् ।। २१९ ॥ वत्था-ऽऽहरण-विलेवण-मल्लेहिँ विभूसिओ जिणवरिंदो। रायसिरिमणुहवंतो, भाविज्जइ भवियलोएण ॥२२०॥ वस्त्रा-ऽऽभरण-विलेपन-माल्यैर्विभूपितो जिनवरेन्द्रः । राज्यश्रियमनुभवन् भाव्यते भव्यलोकेन । २२० । अवगयकेसं सीसं, मुहं च दिळं पि भुवणनाहस्स । साहेइ समणभावं, छउमत्थो एस पिंडत्थो ॥ २२१॥ अपगतकेशं शीपं मुखं च दृष्टमपि भुवननाथस्य । कथयति श्रमणभावं छद्मस्थ एप पिण्डस्थः ।। २२१ ।। कंकिल्लि कुसुमबुट्टी दिवझुणि चमरिधारिणो उभओ। सिंहासण भामंडल दुंदुहि छत्तत्तयं चैव ॥ २२२ ॥ ककेलिः कुसुमवृष्टिः दिव्यध्वनिः चामरधारिण उभयतः । सिंहासनं भामण्डलं दुन्दुभिः छत्रत्रयं चैव ॥ २२२ ।। तीर्थकरावस्था इय पाडिहेररिद्धी, अणन्नसाहारणा पुरा आसि । कैवलियनाणलंभे, तित्थयरपयम्भि पत्तस्स ॥ २२३ १. अशोकवृक्षवाचकोऽयं शब्दो देदयग्राकृतः, तथा च "ककेली अ असोए"- दशीनाममालायां द्वितीयवर्ग १२ श्लोकः । छमस्थावस्था ..

·" चेइयवंदणमहाभासं । ४१ इति प्रातिहार्यऋद्धिरनन्यसाधारणा पुराऽऽसीत् । केवलिकज्ञानलाभे तीर्थकरपदे प्राप्तस्य ॥ २२३ ॥ पलियंकसन्निसनो, उट्ठाणढिओ य किर भयवं । मुक्तावस्था एए दो आयारा, अरूवभावे जिणवराणं ॥ २२४ ॥ पर्यङ्कसन्निपण्णा ऊर्ध्वस्थानस्थितश्च किल भगवान् । एतो द्वावाकारावरूपभावे जिनवराणाम् ।। २२४ ॥ एवमवत्थाण तियं, सम्मं भावेज बंदणासमए । जिणविवविहियनिचलनयणजुओ सुद्धपरिणामो २२५ एवमवस्थानां त्रिकं सम्यग् भावयेत वन्दनासमये । जिननिम्नविहितनिश्चलनयनयुगः शुद्धपरिणामः ॥२२५|| एत्तोय वाम-दाहिण-पच्छिमदिसिदंसर्ग परिहरेजा। विदिमिरीक्ष- णविरतिः तिदिसिनिरक्खणविरई,एवं चिय होइ नायवा २२६ 'एतस्माघ वाम-दक्षिण-पश्चिमदिग्दर्शनं परिहरेत् । निदिनिरीक्षणविरतिरेवमेव भवति ज्ञातव्या ॥ २२६ ॥ आलोयचलं चखं, मणो व तं दुकरं थिरं काउं । रूवेहि सहि खिप्पड़, सभापओ वा सयं चलइ २२७ आलोकचलं चक्षुर्मन इव तहुकरं स्थिरं कर्तुम् । रूपैसैः क्षिप्यते स्वभावतो वा स्वयं चलति ॥ २२७ ।। तह वि हु नामियगीवो, विसेसओ दिसितियं न पेहेआ। तत्थ उबओगभावे, चंदणपरिणामहाणी उ॥२२८॥ तथाऽपि खलु नामितग्रीको विशेषतो दिवानिकं न प्रेक्षेत । तत्रोपयोगभावे यन्दनपरिणामहानिस्तु ।। २२८ ॥ ठाऊण उचियदसे,चिहवंदणकरणजोगभूभाए । दिट्टीए पहेचा,पिहिणा उभओ पमझिज्ञा ॥२२९॥ मिप्रमाजनम् स्थित्वोचितदेशे पत्यवन्दनकरणयोगभूभागे। दृष्ट्या प्रेक्ष्य विधिनभितः प्रमाजयेन् ।। २२९॥ त्रिपार पदभूः ६ ·कम् ४२ सिरिसंतिसूरिविरह सममिउपम्हलचेलंचलेण सड्ढो पमञ्जणं कुणइ । तिक्खुत्तो वि-तिवारं,साहू रयहरदसग्गेहिं ॥२३०॥ सममृदुपक्ष्मलचेलाञ्चलेन श्राद्धः प्रमार्जनं करोति । विकृत्वो द्वि-त्रिवार साधू रजोहर(ण)दशाप्रैः ॥२३० ।। वर्ण-आदिनि- भावेज य वंदंतो,वन्नाइतियं मणम्मि एगग्गो। तं पुण भणंति मुणिणो वनत्थालंवणसरुवं ।।२३१॥ भावयेत च वन्दमानो वर्णादित्रिकं मनस्येकामः । तं पुनर्भणन्ति मुनयो वालम्बनस्वरूपम् ॥ २३१ ।। वर्णवरूपम् थुइदंडाईवन्ना, उच्चरियव्वा फुडा सुपरिसुद्धा । सर-पंजणाइभिन्ना, सपयच्छेया उचियघोसा ।।२३२॥ स्तुतिदण्डादिवर्णा उच्चरितव्याः स्फुटाः सुपरिशुद्धाः । स्वर-व्यञ्चनादि भिन्नाः सपदच्छेदा उचितघोपाः।।२३२॥ अर्थचिन्तना चिंतेयबो सम्म, तेसिं अत्थो जहापरिन्नाणं । सुन्नहिययत्तमिहरा, उत्तमफलसाहगं न भवे ॥२३३॥ चिन्तयितव्यः सम्यक तेपामों यथापरिज्ञानम् । शून्यहृदयत्वमितरथोत्तमफलसाधकं न भवेत् ॥ २३३ ॥ भावारिहंतपमुह, सरेज आलंबणं पि दंडेसु । स्मृतिः अहवा जिणविंबाई, जस्स पुरो वंदगाऽऽरद्धा ॥२३४॥ भावाईत्-प्रमुखं स्मरेदालम्बनमपि दण्डेपु । अथवा जिनविम्बादि यस्य पुरो वन्दनाऽऽरब्धा ॥२३४॥ मुदानयम् कयपंचंगपणामो, साणंदो वंदणे पयस्तो। धारेज धीरचिचो, मुद्दाओ तिनि जं भणियं ॥२३५।। कृतपञ्चाङ्गप्रणामः सानन्दो कदने प्रवर्त्तमानः । धारयेद् धीरचित्तो मुद्रास्तिम्रो यद्भणितम् ।। २३५ ।। आलम्वन- १. 'यद भणितम्' इति पञ्चाशके यद् भणितमित्यबसेयम् ।

·पधाराकसा-
श्यम्
पातः
चेझ्यवंदणमहाभासं।
पंचंगो पणिवाओ, थुइपाढो होइ जोगमुद्दाए ।
वंदण जिणमुद्दाए, पणिहाणं मुत्तमुत्तीए ॥ २३६ ॥
पञ्चाङ्गः प्रणिपातः स्तुतिपाठो भवति योगमुद्रायाम् ।
वन्दनं जिनमुद्रायां प्रणिधानं मुक्तामुक्तयाम् ।।.२३६ ॥
दो जाण दोन्नि करा, पंचमय होइ उत्तमंगं तु । ঘােয়লি
सम्मं संपणियाओ, नेमो पंचंगपणियाओ ॥ २३७ ॥
द्वौ जान द्वौ करौ पञ्चमकं भवत्युत्तमाङ्गं तु ।
सम्यक् संप्रणिपातो ज्ञेयः पञ्चाङ्गप्रणिपातः ।। २३७ ।।
अन्नोन्नतरियंगुलिकोसागारहिँ दोहिं हत्येहि । योगमुद्रा
पिटोरि कुप्परसंरिएहिं तह जोगमुद्दति ॥ २३८॥
अन्योन्यान्तरितालिकोशाफाराभ्यां द्वाभ्यां हस्ताभ्याम् ।
उदरोपरि फूरिस्थिताभ्यां तथा योगमुद्रेति ॥ २३८ ॥
चत्तारि अंगुलाई, पुरओ ऊणाई जत्य पच्छिमओ। जिनमुदा
पायाणं उस्सग्गो, एसा पुण होइ जिणमुद्दा ।।२३९।।
पत्यारोलाः पुरत ऊना यत्र पश्चिमतः ।
पादयोरुत्सर्ग एपा पुनर्भवति जिनमुद्रा ।। २३९ ।।
मुत्तागुत्ती मुद्दा, समा जहिं दो वि गम्भिया हत्या । मुमारिकामा
ते पुण पिडालदसे, लग्गा अंन्ने अलग्ग ति ॥२४॥
मुक्ताशुचिर्मुद्रा ममौ यत्र द्वावपि गर्मिती हमी ।
तो पुनललादेशे लमायन्येऽलग्नायिति ॥ २४ ॥

·४४ सिरिसंतिसूरिविरह पृच्छा उत्तरम् चोयगो- वन्नाइसु उपओगो, जुगवं कह घडइ एगसमयम्मि ? | दो उपओगा समए, केवलिणो वि हुन जे इट्टा।।२४१॥ चोदक:- वर्णादिपूपयोगो युगपत्कथं घटत एकसमये । द्वावुपयोगी समये केवलिनोऽपि खलु न यदिष्टौ ।। २४१ आयरिओ- कमसो वि संभवंता, जुगवं नजंति ते वि भिन्ना वि । चित्तस्स सिग्धकारितणेण एगत्तभावाओ ॥ २४२ ॥ आचार्य:- क्रमशोऽपि संभवन्तौ युगपज्ज्ञायेते तावपि भिन्नावपि । चित्तस्य शीघ्रकारित्वेनैकत्वभावात् ।। २४२ ।। भणियं च- सव्वस्थ वि पणिहाणं, तग्गयकिरिया-मिहाण-वसु । अत्थे विसए य तहा, दिर्सेतो छिन्मजालाए ॥ २४३ ॥ भणितं च-- सर्वत्रापि प्रणिधानं तद्गतक्रिया-भिधान-वर्णेपु । अर्थे विषये च तथा दृष्टान्तः छिन्नज्वालायाः ।। २४३ ।। अहवा-- शास्त्रान्तरप्रा- केवलिणो उवओगो, बच्चइ जुगवं समत्थनेएसु । माण्यम् छउमत्थस्स व एवं, अभिनविसयासु किरियासु ॥२४४॥ अथवा- केवलिन उपयोगो व्रजति युगपत्समस्तज्ञेनि)येपु । छद्मस्थस्य वा एवमभिन्नविपयासु क्रियासु ॥ २४४ ॥ - पश्चाशकगाथा १. इयं गाथा तृतीये पघाशके २२तमा-(पृ०६०) ·चेइयवंदणमहाभासं । पाठः तथा चागमः भिन्न विसयं निसिद्धं, किरियादुगमेगया न एगम्मि । जोगतिगस्त वि भंगियसुत्ते किरिया जओ भणिया । तथा चागमः--- भिन्नविपर्य निपिद्धं क्रियाद्विकर्मकदा नैकस्मिन् । योगनिकस्यापि भङ्गिकसूत्रे क्रिया यतो भणिता ।।२४५।। एएण थोत्तपढणं, कुणंति नो जे पयाहिणं देता। क्रियान्सर कु- यतोऽपि स्तो तेसि पि कुमइसलं, उद्धरियं चेच दट्टच्वं ।। २४६ ॥ एतेन सोत्रपठनं कुर्वन्ति नो ये प्रदक्षिणां ददतः । तेषामपि कुमतिशल्यमुद्धरितमेव द्रष्टव्यम् ।। २४६ ।। तिविहं पणिहाणं पुण, मण-बइ-कायाण समाहाणं (प्रणिधानति- राग-दोसाभावो, भावत्यो होइ एयस्स ॥ २४७ ॥ त्रिविधं प्रणिधानं पुनर्मनो वाक्-कायानां यत्समाधानम् । राग-द्वेपाऽभावो भावार्थों भवत्येतस्य ॥ २४७ ॥ अह्मा- चिंतइ न अन्नकजं, दूरं परिहरइ अा-रोदाई । मनःप्रनिषा. नम् एगग्गमणो बंदइ, मणपणिहाणं हवइ एयं ।। २४८।। अथवा- चिन्तयते नान्यकार्य दूरं परिहरत्यात-गद्रे । एकाप्रमना वन्दते मनःप्रणिधानं सवये(तत्)वम॥२४८॥ विगहा-विवायरहितो, पर्जितो स्प-दहरं सदं । पवानिधा- चंदद सपपच्छेयं, वायापणिहाणमेतं तु ॥ २४९ ॥ नम् विस्था-विवादरहितो वर्तयन्मूक-ठहरं गन्दम् । चन्दते मपदच्छेदं वामणिधानमेतनु ।। २४९ ।। 1. "भंगिमगुतं गुमंती" भलिम्-टिपादानाम्, अन्य बा-श्रीआय. स्प रिमदाता (4.७७५-७६) ·सिरिसंतिसू रिविरह कायप्रणिधा पेहंत-पमजंतो, करेइ उहण-निसीयणाईयं । नम् वावारंतररहिओ, वंदइ इय कायपणिहाणं ॥ २५० ॥ प्रेक्षमाण-प्रमार्जयन् करोत्युत्थान-निपदनादिकम् । व्यापारान्तररहितो वन्दत इति कायप्रणिधानम् ।।२५०।। एयं पुण तिविहं पि हु, वंदंतेणाइओ उ काययं । जम्हा दह-तियसारा, सुवंदणा होइ एवं तु ॥२५१।। एतत्पुनस्त्रिविधमपि खलु वन्दमानेनाऽऽदितस्तु कर्त्तव्यम्। यस्माद्दा-निकसारा सुवन्दना भवत्येवं तु ॥ २५१ ।। भणियं च- इय दह-तियपरिसुद्धं, वंदणयं जो जिणाण तिकालं। कुणइ नरो उवउत्तो, सो पावइ सासयं ठाणं ॥२५२॥ भणितं च- इति दश-त्रिकपरिशुद्धं वन्दनकं यो जिनानां त्रिकालम् । करोति नर उपयुक्तः स प्राप्नोति शाश्वतं स्थानम् ॥२५२।। अन्यप्रकारेण अन्नं पि तिप्पयारं, चंदणपेरंतमावि पणिहाणं । वन्दनत्रिवि. जम्मि कए संपुन्ना, उक्कोसा वंदणा होइ ॥ २५३ ॥ धता अन्यदपि विप्रकारं वन्दनपर्यन्तभावि प्रणिधानम् । अस्मिन् कृते संपूर्णोत्कृष्टा वन्दना भवति ॥ २५३ ॥ तत्स्वरूपम् चेइयगय साहुगयं, नायवं तह य पत्थणारूवं । एयस्स पुण सरूवं, सविसेसं उवरि वोच्छामि॥२५४॥ चैत्यगतं साधुगतं ज्ञातव्यं तथा च प्रार्थनारूपम् । एतस्य पुनः स्वरूपं सविशेषमुपरि वक्ष्ये ॥ २५४ ॥ वंदणविहाणमेयं, संखेवेणं मए समक्खायं । अभणियपुत्वं सेसं, अवसरपत्तं भणिस्सामि ॥२५५ ।। वन्दनविधानमेतत्संक्षेपेण मया समाख्यातम् । अभणितपूर्व शेपमवसरप्राप्तं भणिप्यामि ।। २५५ ।।

·पाठः चेइयवंदणमहाभासं । अन्नत्थाऽभणियं पि हु, आयरणाओ मए इमं भणियं । अस्य अन्यत्रा- जडभावसियाणं, भदाणमणुग्गहट्टाए ॥ २५६ ॥ अन्यत्राऽभणितमपि खलाचरणातो मयेदं भणितम् । जडभावदूपितानां भव्यानामनुग्रहार्थम् ॥ २५६ ॥ सूरिपरंपरपत्तो, अत्यो सत्थे न गंथिओ जार ।, अर्थग्रहणा. तिः ता घेत्तुं दाउं या, न तीरए मंदबुद्धीहि ॥ २५७ ।। सूरिपरंपराप्राप्तोऽर्थः शास्त्रे न मथितो यावत् । तावद् प्रहीतुं दातुं वा न तीर्यते(शक्यते)मन्दबुद्धिमिः ।। सुहगहण-धारणत्थं, तेसिं एवं समासओ रइयं । बन्दनासूत्रार्थ- फुडवियडपायडत्थं, भणामि सुत्तत्यमेताहे ॥२५८|| निरूपणम् मुसग्रहण-धारणार्थ तेपमितत्समासतो रचितम् । म्फुटविकटप्रकटाय भणानि सूत्रार्थमिदानीम् ।। २५८ ।। सो पुण पुब्यकई हिं, भणिो चिय ललियवित्थराईसु। तलितविसरा. किंतु महामइगम्मो, दुरवगम्मो पागयजणस्स ।। २५९ ।। स पुनः पूर्वकविभिर्भणितः सलु ललितविस्तरादिषु । किन्तु महामतिगम्यो दुरवगम्यः मातजनम्य ॥ २५९ ॥ दुफररोया विउसा, बाला भणियं पि नेव युझंति । प्रयागप्रयोज. तो मज्झिमयुद्धीणं, हियत्यमेसो पपामो मे ॥२६॥ दुष्कररोपा विदुपा याला भणितमपि नैन युध्यन्ते । सतो मध्यमयुद्धीनां हितार्थमेप प्रयासो मे ॥ २६ ॥ जं सम्मपंदणाए, जायइ जीवस्स मुंदरो भायो । वत्तो पुण कम्मसओ, तो वि सदं मुकद्धाणं ॥२६॥ यत्मम्यग्रन्दनायां जायते जीवर गुन्दरो भारः । मनः पुनः कर्मभयमतोऽपि म मुरुन्यागम ॥२६१ ॥ सान: •irfrai ।

·रणा १८ सिरिसंतिसूरिविरइअं सम्मजिणवंदणं पुण, विहाण-अत्थावबोहओ होइ । तत्थ विहाणं भणिय, सुत्तपयत्थं अओ चोच्छ।२६२॥ सम्पग्जिनवन्दनं पुनर्विधाना-ऽर्थावयोधतो भवति । तत्र विधानं भणितं सूत्रपदार्थमतो वक्ष्ये ॥ २६२ ॥ इह साहू सड्डो वा, चेइयगेहाइउचियदेसम्मि । जेहजोगं कयपूओ, पमोयरोमंचियसरीरो ॥ २६३ ॥ इह साधुः श्राद्धो वा चैत्यगृहाधुचितदेशे । यथायोगं कृतपूजः प्रमोदरोमाञ्चितशरीरः ॥ २६३ ॥ बन्दकविचा धन्नोऽहं कयपुन्नो, अणोरपारम्मि भवसमुद्दम्मि । जेण मए संपत्तं, जिणवंदणसुत्तबोहित्थं ॥ २६४ ॥ धन्योऽहं कृतपुण्योऽनवरपारे भवसमुद्रे । येन मया संप्राप्तं जिनवन्दनसूत्रवोहित्थम् ।। २६४ ।। एयं परमं तत्तं, कायद्यमिओ वि नावरं भुवणे । विजं पिव मंतं पिव, विहिणाऽऽराहेमि ता एयं ।। २६५॥ एतत्परमं तत्त्वं कर्त्तव्यमितोऽपि नापरं भुवने । -विद्यामिव मन्त्रमिव विधिनाऽऽराधये तत एतत् ॥२६५।। एवं संवेगरसायणेण सुत्थीभवंतसबंगो। अझ्यारभीरुयाए, पडिलेह-पमजणुजुत्तो ॥ २६६ ॥ एवं संवेगरसायनेन ख(सुस्थीभवत्सर्वाङ्गः। अतिचारभीरुतया प्रतिलेख(न)-प्रमार्जनोद्युक्तः ॥ २६६ ।। उद्दामसरं वेयालिओ व पढिऊण सुकइबद्धाई । सपराणंदकराई, मंगलचित्ताई वित्ताई ॥२६७ ॥ उद्दामस्वरं वैतालिक इव पठित्वा सुकविवद्धानि । स्वपरानन्दकराणि मङ्गलचित्राणि वृत्तानि ॥ २६७ ।। प्रणिपातस्तव. कयपंचंगपणामो, दाहिणजाणुं महीऍ विणिहद्द भणनविधिः इयरं मणा अलग्गं, ठविऊण कयंजलीमउलो॥२६८|| ·चेइयबंदणमहाभास १९ व्याख्यान कृतपञ्चाङ्गप्रणामो दक्षिणजानुं मह्यां विनिधृत्य । इतरं मनागलनं स्थापयित्वा कृतासलिमुकुलः॥ २६८॥ जिणविंयपायपंकयविणिवेसियनयणमाणसो घेणियं । अक्खलियाइगुणजुयं, पणिवायथयं तओपढइ ॥२६९।। जिनविम्बपादपङ्कजविनिवेशितनयनमानसोऽव्यर्थम् । अस्खलितादिगुणयुतं प्रणिपातसवं ततः पठति ॥२६९॥ "नमोऽत्यु णं अरहंताणं भगवंताणं" इत्यादि । 'नमोऽस्तु अहन्यो भगवद्भवः' इत्यादि । एयस्स उ यक्साणं, संहियमाई कमेण उन्मेयं । पुव्वपुरिसहिं दि, उवइतह य एवं तु ।।२७०॥ थोशतम एतस्य तु व्याख्यानं संहितादि क्रमेण पतेदम् । पूर्वपुरुपर्टष्टमुपदिष्टं तया पयं तु ॥ २७० ॥ संहिया य पर्व चेय, पयत्यो पयविग्गहो । चालणं पचवत्याणं, वक्खाणं छविहं मयं ।। २७१ ।। १. गाढायोऽयं देश्य: "धगि गाउम्"-देशीनाममालायां परमे पर्गे ५८ ठोके । ३. पूर्णमूलम् नामुमो)ऽत्यु णं अर(रि)ताणं,मगपंताणं ॥१॥ आगराणं, तित्ययराण, सयंसंयुशाणं ॥२॥ पुरिमुखमाणं, पुरिसमीदाण, पुरिसपरपुंदरीआणं, पुरिमपरगंधामीण ॥ ३ ॥ लोगुत्तमा, लोगना. दाणं, लोगहिआणं, लोगपईयाणं, लोगपत्रोअगराणं ॥४॥ अभपदयाणं, घपदया, मग्गदयाणं, सरणदया, पोविदयापं ॥ ५॥ पम्मदपाणं, पम्मदसयाणं, धम्मनायगाणं, पम्ममारहीणं, पम्मपरपाउरंतचळप rint अपरिहयपरनामांसपथराणं विगहउमा ७॥ जि. पाप, गापपाणं, तिप्राप, तारयागं, पुराण, योदयागं, गुतागं, मोग. गाणे ८॥ सप्यपूर्ण, सम्यरिमाण, सिप-मपल-मयम-मत:मपराय. मापापा-मपुणरापिति सिदिगानामपेयं टाप संपत्तागं, गमो लि. पानिपाल विशेषापाप ...m- - ·५० सिरिसंतिसूरिविरह पदम् " संहिता च पदं चैव पदार्थः पदविग्रहः । चालनं प्रत्यवस्थानं व्याख्यानं पडिधं मतम् ॥ २७१ ॥ संहिता. अक्खलियसुत्तुच्चारणरूवा इह संहिया मुणेयवा । सा सिद्धि चिय नेया, विसुद्धसुत्तस्स पढणेण॥२७२|| अस्खलितसूत्रोच्चारणरूपेह संहिता ज्ञातव्या.। सा सिद्धिः खलु ज्ञेया विशुद्धसूत्रस्य पठनेन ॥ २७२ ॥ तह संपयनामाई, महापयाई हवंति नव एत्थ । अत्थपयणा उ जम्हा, होइ पयं समयभासाए ॥२७३ तथा संपन्नामानि महापदानि भवन्ति नवान । अर्थपचनात्तु यस्माद्भवति पदं समयभाषायाम् ॥२७३॥ आलावयरुवाई, तेत्तीस वनियाई सूरीहिं। ताई पुण एवं खलु, संपयनवगे विहत्ताई ॥ २७४ ॥ आलापकरूपाणि त्रयस्त्रिंशद्वर्णितानि सूरिभिः । तानि पुनरेवं खलु संपन्नवके विभक्तानि ।। २७४ ।। दो तिय चउरोपंच य, पंच य पंच य दुगं चउकं च । तिन्नेव य आलावा, संपयनवगे अणुकमसो ॥२७५॥ द्वौ त्रयश्चत्वारः पञ्च च पञ्च च पञ्च च द्वौ (द्विक)च- त्वारश्च (चतुष्कं च)। त्रय एव चालापा संपन्नवकेऽनुक्रमशः ॥ २७५ ।। 'नमोऽत्युणं' एएसिं अत्थो पुण, नमोत्ति नमणं इमो मम पणामो। अत्यु ति होउ संपजउ ति गं वकलंकारे॥२७६ ॥ एतेपामर्थः पुनः 'नमः' इति नमनमयं मम प्रणामः । 'अस्तु इति भवतु संपद्यतामिति 'ग' वाक्यालकारे ॥२७६॥ महत्शब्दार्थाः होउ पणामो एसो, अरहंताणं ति एस संबंधो । अट्टविहपाडिहेरं, अरहंती तेण अरहंता ॥ २७७ ॥ भवतु प्रणाम एपोऽहत्य इत्येप संबन्धः । अष्टविधप्रातिहार्यमर्हन्ति तेनाईन्तः ॥ २७७ ॥ इत्यस्य अर्थः " ·चेइयवंदणमहाभासं । भणियं च- असोगक्खो सुरपुष्फयुट्टी, दिवो झुणी चामरमासणं च । भामंडलं दुंदुहि याऽऽयव सुपाडिहेराणि जिणाणमेव ।। भणितं च- अशोकवृक्षः सुरपुष्पवृष्टिर्दिव्यो ध्वनिश्चामरमासनं च । भामण्डलं दुन्दुभिश्चातपत्र सुप्रातिहार्याणि जिनानामेव ।। अरहति बंदणनमसणाणि अरहंति पूयसकारं । नियुक्ति द. सिद्धिगमणं च अरिहा, अरहंता तेण धुचंति।।२७९।। बाहवी अर्हन्ति वन्दन-नमस्यनान्यहन्ति पूजासत्कारम् । सिद्धिगमनं चाहाः अर्हन्तस्तेनोच्यन्ते ॥ २७९ ।। उत्तमगुणसंपन्ना अरिहा, जोग्ग त्ति तेसि ते अंता । भुवणे वि जेण नन्नो, तेहितो उत्तमो अत्थिा॥२८॥ उत्तमगुणसंपन्ना अही योग्या इति तेपां तेऽन्ताः । भुवनेऽपि येन नान्यस्तेभ्य उत्तमोऽस्ति ॥ २८० ॥ न रहंति न चिटुंती, भवम्मि जं तेण या वि अरहंता । अहब रहो पच्छन्नं, अंतो वा नत्थि नाणस्स।।२८१।। न वसन्ति न तिष्ठन्ति भवे यत्वेन याप्य रहन्तः । अथवा रहः प्रच्छन्नमन्तो वा नाति ज्ञानस्य ॥ २८१ ॥ अहया अरिणो सत्तू, हतारो तेसि तेण अरिहंता । अट्टविहकम्मपमुहा, ते नेया अणिम मुत्तं ।। २८२ ॥ अथवाऽरयः शत्रयो हन्तारस्पां तेनाऽरिहन्ताः । अष्टविधर्मप्रमुसाले शेया येनेदं सूत्रम् ॥ २८२ ।। १.अयं व संशतः श्लोकः-- “भोकपः मुरपुपाटिदिव्यो म्पनियामरमासनं च। माम दुन्दुनिराठा सुप्रीतिहापानि जिनेभरागाम्" । २. गापा आयएयफमूः ९२१ तमा-आवश्यक (पृ. ४.)।

·नियुक्ति ५२ सिरिसंतिसूरिविरह नियुक्तिः अहविहं पि य कम्म, अरिभूयं होइ सहजीवाणं । तं कम्ममरिं हंता, अरिहंता तेण बुचंति ।। २८३ ॥ अष्टविधमपि च कारिभूतं भवति सर्वजीवानाम् । तं कर्मारि हन्ता अरिहन्ताः तेनोच्यन्ते ॥ २८३ ॥ राग-दोस कसाए, इंदियाणि वि पंच वि । एए अरिणो हता, अरिहंता तेण चुचंति ॥ २८४ ॥ राग-द्वेप-कपायौ इन्द्रियाण्यपि पञ्चापि । एतेषां अरीणां हन्तारः अरिहन्तारः तेनोच्यन्ते ।।२८४॥ संसारवल्लरे जं, पुणो न रोहंति खीणकम्मत्ता। अरुहंता णं तेसिं, होउ नमो वा विजं भणिय।।२८५॥ संसारवल्लरे यत्पुनर्न रोहन्ति क्षीणकर्मत्वात् । अरुहन्तः तेषां भवतु नमो वापि यद्भणितम् ॥२८५।। दड्डम्मि जहा बीए, न होइ पुण अंकुरस्स उप्पत्ती । तह कम्मवीयविरहे, भवंकुरस्सावि नो भावो।।२८६॥ दुग्धे यथा वीजे न भवति पुनरङ्कुरस्योत्पत्तिः । तथा कर्मवीजविरहे भवाङ्गुरस्यापि नो भावः॥ २८६ ।। नामाइचउन्भेया, अरहंता जिणमयम्मि सुपसिद्धा । योजन मावपडिवत्तिहेडं, भगवंताणं ति तो भणियं ॥२८७॥ नामादिचतुर्भेदा अर्हन्तो जिनमते सुप्रसिद्धाः । भावप्रतिपत्तिहेतु भगवद्भय इति ततो भणितम् ।। २८७॥ तत्य भगो छभेओ, ईसरियाईण जं समग्गतं । ब्दार्याः ईसरियं रूव-जसो-सिरि-धम्म-पयत्तमेएसि ॥२८८॥ १. इयं गाथा आवश्यकसूत्रे ९२० तमा-आवश्यके (पृ०४०६) २. "अन्न प्राकृतरीत्या छान्दसलाद 'सुपां सुपि' इत्यादिलक्षणतः एतेषामरीणां हन्तारः" इत्यावश्यकटीकायां सूनुर्याकिन्या महत्तरायाः । ३. "ऐश्वर्यस्य समस्य रूपस्य यशसः त्रियः । धर्मस्याथ प्रयनस्य पणा भग इतीजना॥" इति प्रज्ञापनायता भगवद्-पान्दविवेचने धीमलयो भगवान् । भगवत्शन्दप्र. भगवत्श- ·चेइयवंदणमहाभासं । तत्र भगः पछेद ऐश्वर्यादीनां यत्समप्रत्वम् । ऐश्वर्य रूप-यश:-श्री-धर्म-प्रयत्नमेतेपाम् ॥ २८८ ॥ ईसरियं पि पहुत्तं, ससुरासुरमणुयजीवलोगस्स भग-खरूपम् एएसि संपुग्नं, स्वं पि जमाऽऽगमे भणियं ।। २८९।। ऐश्वर्यमपि प्रभुत्वं ससुराऽसुरमनुजजीवलोकस्य । एतेषां संपूर्ण रूपमपि यदागमे भणितम् ॥ २८९ ॥ ससुरा जइ सवं, अंगुट्टपमाणयं विउल्वेजा । नियुक्तिः जिणपायंगुटुं पह, न सोहए तं जहिंगालो ।।२९० ॥ सर्वसुरा यदि रूपमद्गुष्ठप्रमाणकं विकयुः । जिनपादाङ्गुष्ठं प्रति न शोभते तद् यथाऽहारः॥२९०॥ भरियभुवणंतरालो, गोखीर-तुसार-हार-ससिधवलो । तेलोके गिर्जतो, जसो वि एएसि पडिपुत्रो ॥२९१।। भरितभुवनान्तरालं गोक्षीर-तुपार-हार-शशिधवलम् । त्रैलोक्ये गीयमानं यशोऽप्येतेषां प्रतिपूर्णम् ॥ २९१ ।। पायारो-सरणाई, बाहिरलच्छी इमेसि संपुना । केवलियनाण-दसणपामोक्खा अंतरंगा वि ॥ २९२ ।। प्राकारा-ऽवसरणादिबाह्यलक्ष्मीरेपां संपूर्णा । फेवलिकमान-दर्शनप्रमुसा अन्तरद्गा अपि ॥ २९२ ॥ धम्मो विहु एएसि, संपन्नो चेव हेउ-फलस्वो। नं तेहितो वि वरं, धम्मफलं तिहुयणे नत्यि ।।२९३ धर्मोऽपि सल्वेतेपां संपूर्ण एव हेतु-फलरुपः । यत्वेभ्योऽपि वरं धर्मफलं विभुपने नाति ॥ २९३ ।। धम्मोजमो पयत्तो, संपुनो पेय लोगनाहाणं । करसंठिए वि मोपसे, करेंति धम्मुअमं जेण ॥२९॥ समाप नियुपितरारूपे । २. इयं गाया आपदयकम् १९ मा- - (पृ. २१५) ·- सिरिसंतिसूरिविरइ धर्मोद्यमः प्रयत्नः संपूर्ण एव लोकनाथानाम् । करसंस्थितेऽपि मोक्षे कुर्वन्ति धर्मोद्यमं येन ॥ २९४ ॥ तित्थयरो चउनाणी, सुरमहिओ सिझियवयधुवम्मि । अणिमूहियवलविरिओ, सबत्यामेण उज्जमइ ॥२९५।। तीर्थकरचतुानी सुरमहितः सेद्धव्यफधुषे । अनिगृहित-वलवीर्यः सर्वस्थानोद्यच्छति ।। २९५ ॥ प्रथमा संपत् । एसो छन्भेयभगो, विज्जइ जं तेसि तेण भगवंता । तेर्सि लोगपहणं, अत्यु नमो संपया पढमा ॥२९६॥ एप पझेदभगो विद्यते यत्तेपां तेन भगवन्तः । तेपां लोकप्रभूणामस्तु नमः संपत्प्रथमा ।। २९६ ॥ इह पुण छट्टविभत्ती, चउस्थिअथम्मि होइ दवा । पुन्यमुणीहिं पढिजइ, जं पाइयटक्खणे एवं २९७ इह पुनः पष्टीविभक्तिः चतुर्थ्यर्थे भवति द्रष्टव्या । पूर्वमुनिभिः पठ्यते यत्प्राकृतलक्षण एवम् ।। २९७ ।। प्रातलमण- बहुवयणेण दुवयणं, छविभत्तीए भन्नइ चउत्थी । जह हत्या तह पाया, नमोऽत्यु देवाहिदेवाण।।२९८॥ घटुवचनेन द्विवचनं पष्ठीविभक्तो भण्यते चतुर्थी । यया हसी तथा पादौ नमोऽस्तु देवाधिदेवेभ्यः ॥२९॥ आदिकराः आइगरा ते भणिया, जम्हा उप्पन्न केवला सडे । आई कुणंति नियमा, मुयधम्म-चरितधम्माण।।२९९॥ आदिफराले भणिता परमादुत्पन्नफेवलाः सर्वे । भादि फुगन्ति नियमान भुतधर्म चारित्रमाणाम्।।२९९।। जओ- रिधिः अत्यं भासद अरिहा, मुलं गंधति गणहरा निउणं । .. गापा आपदयफमूव १२ समा-(...) साक्ष्यम् ·चेइयवंदणमहामास । सासणस्स हियहाए, तओ सुत्तं पयत्तइ ।। ३०० ।। यतः-- अर्थ भापतेऽईन सूत्रं प्रश्नन्ति गणधराः निपुणम् । शासनस्य हितार्थाय ततः सूत्र प्रवर्त्तते ॥ ३०० ।। सामाइयाझ्या वा, वय-जीवनिकायभावणा पढम । एसो धम्मोवाओ, जिणेहिँ सहि उवइट्टो॥३०१॥ सामायिकादिका वा व्रत-जीवनिकायभावना प्रथमम् । एष धर्मोपायो जिनैः सर्वैरुपदिष्टः ॥ ३०१ ।। तित्थं जिणेहि भणिय, संसारत्तारकारणं संघो। तीर्थकराः चाउबन्नो नियमा, कुणंति तं तेण तित्थयरा ॥३०२॥ तीर्थ जिनर्भणितं संसारोत्तारकारणं सङ्घः। चातुर्वर्यो नियमात् कुर्वन्ति तत् तेन तीर्थकराः॥३०२॥ सयमेव जओ सम्म, बुद्धा नन्नेण वोहिया सवे । खयंसंबुद्धाः द्वितीया संपत् तेण सयंसंबुद्धा, तेसि नमो संपया बीया ॥३०३ ॥ खयमेव यतः सम्यग्बुद्धा नान्येन योधिताः सर्वे । तेन स्वयंसंबुद्धास्तेषां नमः संपद्वितीया ।। ३०३ ॥ पुरिसा संसारिजिया, नर-नारय-तिरिय-देवगइयासी । पुरषोत्तमाः सवेसि तेसि पुजा, हवंति पुरिसोत्तमा तम्हा॥३०॥ पुरुषाः संसारिजीचा नर-नारक-तिर्यग्देवगतिवासिनः । सर्वेषां तेषां पूया भवन्ति पुरुषोत्तमातस्मात् ।।३०४ ।। चीहंति न घेव जओ, उपसग्ग-परीसहाण घोराणं । पुरुपसिंहाः विअरति असंकमणा, भन्नति तो पुरिससीहा ॥३०॥ विभ्यति न चैव यत उपसर्ग-परीपहाणां घोराणाम् । विचरन्त्यशङ्कमनसो भण्यन्ते ततः पुरुषसिंहाः ॥३०५॥ १. इयं गाथा आवश्यक २०१ तमा (पृ.१४.)

·पुरुषवरपुण्ड रीकाः . सिरिसंतिसूरिविरह पुरिसवरपुंडरीया, होति जिणा पुंडरीयसाहम्मा । तं पुण वियारियचं, एवं सत्थत्थकुसलेहिं ॥३०६ ॥ पुरुपवरपुण्डरयिका भवन्ति जिनाः पुण्डरीकसाधर्म्यात् । तत्पुनर्विचारितव्यमेवं शास्त्रार्थकुशलैः ॥ ३०६ ।। पंके जायं सलिलेण पड्डियं उपरि संठियं तेसिं । एगेणावि न छुप्पइ, जह' पवरं पुंडरीयं तं ॥३०७॥ पङ्के जातं सलिलेन वर्द्धितमुपरि संस्थितं तेपाम् । एकेनापि न स्पृश्यते यथा प्रवरं पुण्डरीकं तत् ।। ३०७ ।। एवं खल तित्थयरा, जाया संसारपंकमज्झम्मि । पंचविहकामभोगोदएण संपाविया विद्धि ॥ ३०८ ॥ एवं खलु तीर्थकरा जाताः संसारपकमध्ये । पञ्चविधकामभोगोदयेन संप्रापिता वृद्धिम् ।। ३०८॥ छुप्पंति न एकण वि, संपत्ता वीयरागपयमउलं । सासाइ सुरहिगंधं, वहति वा पुंडरीयं व ॥ ३०९ ॥ स्पृश्यन्ते नैकेनापि संप्राप्ता वीतरागपदमतुलम् । श्वासादि सुरभिगन्धं वहन्ति वा पुण्डरीकमिव ।। ३०९। वढंति य उपयारे, नर-तिरियाणं निरीहपरिणामा । धारिशंति व सिरसा, नरा-ऽमरीसेहिं नमिरेहिं ॥३१०॥ वर्धन्ते चोपकारे नर-तिर्यञ्चोनिरीहपरिणामाः । धार्यन्ते वा शिरसा नरा-ऽमरेशैननैः ।। ३१० ॥ पुरिसा वि जिणा एवं, पत्ता वरपुंडरीयउवमाणं । जह गंधहत्थिउवमा, पत्ता तह संपर्य वोच्छ॥३१॥ पुरुपा अपि जिना एवं प्राप्ता वरपुण्डरीकोपमानम् । यथा गन्धहस्त्युपमा प्राप्तास्तथा सांप्रतं वक्ष्ये ।। ३११॥ जह गंधहस्थिगंधं, असहंता कुंजरा पलायति । दुकंति नेव समरे, एगस्स वि ते अणेगा वि ॥३१२।। पुरपवरगन्ध हस्तिनः ·- चेहयबंदणमहाभासं । यथा गन्धहस्तिगन्धमसहमानाः कुखराः पलायन्ते । दौफन्ते नैव समरे एकस्यापि तेऽनेके अपि ॥ ३१२ ॥ इय जत्य जिणो विहरइ, देसे जोयणसयाउ तत्तो उ। रोगो-चसम्गकरिणो, सत्वे दरेग नासंति ॥ ३१३ ।। इति यत्र जिनो विहरति देशे योजनशतात् ततस्तु । रोगो-पसर्गकरिणः सर्वे दूरेण नश्यन्ति ।। ३१३ ।। तहाहि- पुच्चुप्पन्ना रोगा, पसमंती इति-यइर-मारीओ। अइबुद्धि अणायुट्टी,न होइ दुभिक्स-डमरं वा ।।३१।। स्थाहि- पूर्वोत्पन्ना रोगाः प्रशाम्यन्ति ईति-वैर-मार्यः । अतिवृष्टिरनावृष्टिर्न भवति दुर्भिक्ष-इमरं वा ॥ ३१४ ॥ पुरिसवरगंधहत्थीण ताण सोंडीरभावकलियाणं । तृतीया संपत् होउ पणामो एसो, चउप्पया संपया एसा ॥३१५ ॥ पुरुपवरगन्वहस्तिभ्यस्तेभ्यः शौण्डीरभावकलितेभ्यः । भवतु प्रणाम एप चतुष्पदा संपदेपा ।। ३१५ ।। लोगाईया पंच उ, आलावा संपया चउत्थी उ । तेसि पुण लोगसद्दो, जहजोगमणेगहा नेओ ॥३१६।। लोकादिकाः पञ्च त्यालापा संपञ्चतुर्थी तु । तेषां पुनर्लोकशब्दो यथायोगमनेकधा ज्ञेयः ।। ३१६ ॥ लोगस्स भवलोगस्स उत्तमाऽसन्नसिद्धिगामित्ता। लोकोत्तमाः लोगोत्तम ति तेसिं, तह चेव य लोगनाहाणं ॥३१७ लोकस्य भव्यलोकस्योत्तमा आसन्नसिद्धिगामित्वान् । लोकोत्तमा इति तेभ्यः तथैव च लोकनाथेभ्यः ॥३१॥ एत्यं पि लोगसद्दो, वीयाहाणाइउचियभवेसु । लोकनायाः ते नाहा तस्स जओ, जोगवखेमंकरा नाहा ॥३१८॥ " -

·५८
रूपम्
सिरिसंतिसूरिविरह
अत्राऽपि लोकशब्दो वीजाधानाधुचितभव्येषु ।
ते नाथास्तस्य यतो योग-क्षेमङ्करा नाथाः
३१८॥
योग-क्षेमख• जोगो असंतदाणं, संतस्स उ पालणा भवे खेमं ।
बीयाहाणाइगुणे, देंति पालेंति य जिणिंदा ॥३१९।।
योगोऽसदानं सतस्तु पालना भवेत्क्षेमम् ।
वीजाधानादिगुणान् ददति पालयन्ति च जिनेन्द्राः॥३१९
लोकहिताः
पंचत्थिकायमइयं, लोग वरकेवलेण जाणेत्ता ।
अवितहमेव जणाणं, परूवयंति त्ति लोगहिया॥३२०॥
पञ्चास्तिकायमयं लोकं वरकेवलेन ज्ञात्वा ।
अवितथमेव जनानां प्ररूपयन्तीति लोकहिताः॥३२० ॥
लोगो व जीवलोगो, सओ य परओ य अवायरक्खणओ।
तस्सेगतेण हिया, लोगहिया जिणवरा तेण ॥ ३२१ ॥
लोको वा जीवलोकः खतश्च परतश्चापायरक्षणतः ।
तस्यैकान्तेन हिता लोकहिता जिनवरास्तेन ॥ ३२१ ॥
लोकप्रदीपा तह ते लोगपईवा, जम्हा सन्निहियसबसत्ताणं ।
दीवेंति पईवा इब, जीवाइपयत्थवत्थुगणं ।। ३२२ ।।
तथा ते लोकप्रदीपा यस्मात्सन्निहितसर्वसत्त्वानाम् ।
दीपयन्ति प्रदीपा इव जीवादिपदार्थवस्तुगणम् ॥३२२॥
अहवा संसयतामसमसेसमासन्नसनिलोगस्स ।
अवणेति मणगिहाओ, लोगपईवा तओ हुंति ॥३२३॥
अथवा संशयतामसमशेपमासन्नसंज्ञिलोकस्य ।
अपनयन्ति मनोगृहाल्लोकप्रदीपास्ततो भवन्ति ।। ३२३ ॥
लोगो वि सुद्धबुद्धी, सम्मदिही विसेसओ तस्स ।
अइसुडुमे वि पयत्थे, पजोयंता मुजुत्तीहिं ॥ ३२४ ॥

·चेइयवंदणमहाभार्स। १ ९ लोकोऽपि शुद्धबुद्धिः सम्यग्दृष्टिविशेषतस्तस्य । अतिसूक्ष्मेऽपि पदार्थे प्रद्योतयन्तः सुयुक्तिभिः॥ ३२४॥ लोय(ए)पजोयगरा, सूरा इव हुँति तेण तित्थयरा | लोकप्रद्योत- संखेत्तविचित्तत्या, विनेया संपया एसा ॥ ३२५ ।। कराश्चतुर्थी संपत् लोके प्रद्योतकराः सूरा इव भवन्ति तेन तीर्थकराः । संक्षिप्तविचित्रार्था विज्ञेया संपदेपा ॥ ३२५ ॥ अभयाइपयत्थाणं, दायारो संपया य पंचमिया । पंचहिँ पएहिँ भणिया, अभयाइसरूवमेयं तु ॥३२६॥ अभयादिपदार्थानां दातारः संपञ्च पञ्चमिका । पञ्चमिः पदैर्भणिताऽभयादिस्वरूपमेतत्तु ।। ३२६ ॥ तिविहतिविहेण वहकरणविरईओ जेहिँ सबकालं पि । अभयदयाः दिनमभयं जिणाणं, अमयदयाणं नमो ताण।।३२७॥ विविधत्रिविधेन वधकरणविरतितः यैः सर्वकालमपि । दत्तमभयं जिनेभ्योऽभयदयेभ्यो नमस्तेभ्यः ॥ ३२७ ।। मोहंधो जंतुगणो,-निम्मलसुपणाणचपखुदाणेण चक्षुर्दया: फुडदंसी जेहि कओ, चक्खुदयाणं नमो ताणं ।।३२८॥ मोहान्धो जन्तुगणो निर्मलश्रुतज्ञानचक्षुर्दानेन । स्फुटदर्शी यैः कृतः चक्षुर्दयेभ्यो नमस्तेभ्यः ।। ३२८ ।। अणुवकयपराणुग्गहपरेहि निवाणवरपुरीमग्गो। मार्गदयाः भवरने जेहि कओ, ते मग्गदया जओ सुत्तं ॥३२९।। अनुपकृतपरानुग्रहपरैर्निर्वाणवरपुरीमार्गः । भवारण्ये यैः कृतस्ते मार्गदया यतः सूत्रम् ॥ ३२९ ॥ संम्मईसणदिट्टो, नाणेण य तेहि सुट्ठ उपलदो । नियुक्तिः चरण-करणेहि पहओ, नेवाणपहो जिणंदेहि ॥३३०॥ १. इयं गाथा आवश्यक ९१० तमी.

·-६० ६ शरणदया: घोधिदयाः पञ्चमी संपत् सिरिसंतिसूरिविरह सम्यग्दर्शनदृष्टो ज्ञानेन च तैः सुष्पलब्धः चरणकरणैः प्रहतो निर्वाणपथो जिनेन्द्रैः ।। ३३० ।। भवभीयाण जियाणं, सरणागयवच्छला जओ ताणं । होति जिणेंदा नियमा, सरणदया तेण वुचंति ॥३३॥ भवभीतानां जीवानां शरणागतवत्सला यतस्तेपाम् । भवन्ति जिनेन्द्रा नियमात् शरणदयास्तेनोच्यन्ते ॥३३१।। वोही जिणेहि भणिया, भवंतरे सुद्धधम्मसंपत्ती । जिणसंथवेण लब्भइ, बोहिदया तेण बुचंति ॥३३२॥ बोधिर्जिनभणिता भवान्तरे शुद्धधर्मसं(प्राप्तिः)पत्तिः । जिनसंस्तवेन लभ्यते वोधिदयास्तेनोच्यन्ते ॥ ३३२ ॥ अह छहसंपयाए, धम्माईयाणि पंच उ पयाणि धम्मो चरित्तधम्मो, किरियापरिणामस्वोसो ॥३३३ अथ पप्ठसंपदि धर्मादिकानि पञ्च तु पदानि । धर्मश्चारित्रधर्मः क्रियापरिणामरूपः सः ॥ ३३३ ।। दुपिहो चि हुसंपज्जइ, जम्हा जिणचलणसेवणरयाणं । गिर्जति जाणएहि, तम्हा ते तस्स दायारो ॥३३४ ॥ द्विविधोऽपि खलु संपद्यते यस्मानिनचरणसेवनरतानाम् । गीयन्ते ज्ञायकैस्तस्मात्ते तस्य दातारः ॥ ३३४ ॥ परहियकरणेकरया, जहजोगं उपइसंति जं धम्म । तो धम्मदेसया ते, तेर्सि चिय मे नमो होउ ॥३३५॥ परहितकरणैकरता यथायोगमुपदिशन्ति यं धर्मम् । ततो धर्मदेशकास्ते तेभ्य एव मे नमो भवतु ।। ३३५॥ सो पुण होइ विसिहो, तेसिं आणाइ वहमाणाणं । धम्मस्स नायगाणं, तत्वो तेसि मम पणामो ॥३३६॥ धर्मदयाः धर्मदेशकाः धर्मनायकाः

·चेहयवंदणमहाभासं ।
स पुनर्भवति विशिष्टस्तेपामाज्ञायां वर्तमानानाम् ।
धर्मस्य नायकेभ्यस्ततस्तेभ्यो मम प्रणामः ॥ ३३६ ।।
जह सारही सुकुसलो, तहा तहा खेडए रह-तुरंगे । धर्मसारथयः
जह नो होइ अवाओ, तुरंगमाणं रहस्सावि ॥३३७।।
यथा सारथिः सुकुशलस्तथा तथा खेटयति रथ-तुरङ्गान् ।
यथा नो भवत्सपायस्तुरङ्गमाणां रथस्याऽपि ॥ ३३७ ।।
एवं जिणुनमेहि, वि उस्सग्ग-अवायपमुहजुत्तीहिं ।
एगंतहिओ धम्मो, उवइटो धम्म-धम्मीणं ॥३३८॥
एवं जिनोचभैरप्युत्सर्गा-ऽपवादप्रमुखयुक्तिभिः ।
एकान्तहितो धर्म उपदिष्टो धर्म-धर्मिणाम् ।। ३३८ ॥
इह धम्मो होइ रहो, तुरंगमा तस्स धारगा पुरिसा ।
उभयहियमुवइसंता,जिणनाहा धम्मसारहिणो॥३३९॥
इह धर्मो भवति रथस्तुरङ्गमास्तस्य धारकाः पुरुषाः ।
उभयहितमुपदिशन्तो जिननाथा धर्मसारथयः ।।३३९ ॥
धम्मवरचाउरंताइचकवट्टीणमेस खलु अत्यो। धर्मवरचातुर-
न्तचक्रवर्तिनः
इह चाउरंतसद्दो, भारहवासम्मि नायद्यो॥ ३४०॥
धर्मवरचातुरन्तादिचक्रवत्तिनामेप स्खलर्थः ।
इह चातुरन्तशब्दो भारतवर्षे ज्ञातव्यः ॥ ३४०॥
उत्तरओ हिमवंतो, पुवावरदाहिणा तओ अंता ।
लवणसमुदं पत्ता, तो भरहं चाउरतमिणं ॥ ३४१ ॥
उत्तरतो हिमयान पूर्वापरदक्षिणास्ततोऽन्ताः ।
लयणसमुद्रं प्राप्तास्ततो भरतं चातुरन्तमिदम् ।। ३४१ ।।
एयस्स य भरहाई, अहिवइणो चकवट्टियो इंति ।
धम्मवरचाउरते, तित्थयरा चकवहिसमा ॥ ३४२ ॥

·सिरिसंतिसूरिविरइ ज्ञान-दर्शन- धराः एतस्य च भरतादेरधिपतयश्चक्रवर्त्तिनो भवन्ति । धर्मवरचातुरन्ते तीर्थकराश्चक्रवत्तिसमाः ।। ३४२ ॥ अहवा चउदिसिधारं, चउरंतं चकमेव निहिं । दाण-तव-सील-भानणचउधारं धम्मचकामिणं ॥३४३॥ अथवा चतुर्दिग्धारं चतुरन्तं चक्रमेव निर्दिष्टम् । दान-तपः-शील-भावनाचतुर्धारं धर्मचक्रमिदम् ॥३४३॥ पष्टी संपत् चउगइअंतकर ता, धम्मो चि हु चाउरंतचकसमो। पति तेण वरधम्मचकचट्टी जिणा तम्हा ॥ ३४४ ॥ चतुर्गयन्तकरं ततो धर्मोऽपि खलु चातुरन्तचक्रसमः । वर्तन्ते तेन वरधर्मचक्रवर्तिनो जिनास्तस्मात् ॥ ३४४ ॥ अप्रतिहतवर अप्पडिहयमक्खलियं, वरं पहाणं ति खाइगत्तेण । केवलियनाण-दसणधराण एसो मम पणामो ॥३४५॥ अप्रतिहतमस्खलितं वरं प्रधानमिति क्षायिकत्वेन । केवलिकवरज्ञानदर्शनधरेभ्य एप मम प्रणामः॥३४५ ।। विणियह ति पणई, छउमं चउपाइकम्मरूवं तु । सप्तमी संपत् जेसिं तेसि नमो मे, सत्तमिया संपया दुपया॥३४६ विनिवृत्तमिति प्रणष्टं छद्म चतुर्घातिकर्मरूपं तु । येभ्यस्तेभ्यो नमो मे सप्तमिका संपहिपदा ॥ ३४६ ॥ शङ्का-समाधी नणु अह वि कम्माई, जिणाण नहाइँ कि चउक्केण ? । सचं ओसरणत्थे,पड्डच्च छउमक्खओ भणिओ॥३४७।। नन्वष्टापि कर्माणि जिनानां नष्टानि किं चतुष्केण ? । सत्यमवसरणार्थे प्रतीत्य छद्मक्षयो भणितः ।। ३४७ ॥ जिन-आदिप- रागदोसजयाओ, होति जिणा जावया य अन्नसिं । दानि तिन्ना य भवसमुद्दे, अन्नेसिं तारया य जिणा॥३४८॥ राग-द्वेपजयाद् भवन्ति जिना जापकाश्चान्येपाम् । तीर्णाश्च भवसमुद्रमन्येपां तारकाच जिनाः ॥ ३४८ ॥ व्यावृत्तछद्मानः ·चेझ्यबंदणमहाभास । दर्शिनः बुद्धा अवगयतत्ता, अन्नेसि वोहया य भगवंता । बुद्ध-प्रमुखप. दानि कम्मट्टबंधणांओ, मुका तह मोयगा चेव ।। ३४९ ।। बुद्धा अवगततत्त्वा अन्येषां वोधकाश्च भगवन्तः । कर्माप्टवन्धनान्मुक्तास्तथा मोचकाश्चैव ॥ ३४९ ॥ एसा चउपयमाणा, अट्टमिया संपया उ वक्खाया | अष्टमी संपत् नवमी तिपयपमाणा, सा सबभूणमिचाइ ॥ ३५० ॥ एपा चतुष्पदमानाऽष्टमिका संपत्तु व्याख्याता । नवमी त्रिपदप्रमाणा सा सर्वज्ञभ्य इत्यादि ॥ ३५० ।। तत्य जिणा भगवंतो, सवं जाणंति तेण सबन्नू । सर्वज्ञाः सर्व- पासंति तेण सवं, तो सबइंसिणो हुंति ॥ ३५१ ॥ तत्र जिना भगवन्तः सर्व जानन्ति तेन सर्वज्ञाः । पश्यन्ति तेन सर्व ततः सर्वदर्शिनो भवन्ति ।। ३५१ ॥ एगो एसालावो, वीओ सिवमयलमाइओ एत्थ । तइओ नमो जिणाणं, जियव्भयाणं तु नायवो ॥३५२॥ एक एप आलापो द्वितीयः शिवमचलमादिकोऽन । तृतीयो नमो जिनेभ्यो जितभयेभ्यस्तु ज्ञातव्यः ॥३५२।। सिवमुक्सग्गविउत्त, सिद्धसरूवं पयं च सिद्धाणं । शिवम्-अच- साहाविय-पाओगियचलणाभावाओतं अचलं॥३५३॥ शिवमुपसर्गवियुक्तं सिद्धस्वरूपं पदं च सिद्धानाम् । स्वाभाविक-प्रायोगिकचलनाभावात्तदचलम् ।। ३५३ ॥ अरुयं रोगाभावा, अणंतनाणोवओगओगंतं । नासनिमित्ताभावा, नायवं अक्खयं तं तु ॥ ३५४ ॥ अरु रोगाभावादनन्तज्ञानोपयोगतोऽनन्तम् । नाशनिमित्ताऽभावाज्ज्ञातव्यमक्षयं तत्तु ॥ ३५४ ॥ अबाचाहं भणियं, चावाहाकारिकम्मविरहाओ । देह-मणोगयवाहाविरहियमाहारहीणता ।। ३५५ ॥ लम् अरुजम्-अन. न्तम्-अक्षयम् भव्यायाधम् ·६४ सिरिसंतिसूरिविरह अन्यायाधं भणितं व्यायाधापारिकर्मविरहान् । देह-मनोगतयाधाविरहितमाहारहीनत्वात् ।। ३५५ ॥ आपुनरात्ति नावत्तइ नागच्छइ, पुणो भवे तेण अपुणरावित्ति । संसारहेउकम्माऽभावेण जो इमं भणियं ।। ३५६ ॥ नाऽऽवर्तते नागच्छति पुनर्भवे तेनाऽपुनरावृत्ति । संसारहेतुफर्माऽभावेन यत इदं भणितम् ॥ ३५६ ।। शिदिगतिनाम- देडम्मि जहा बीए, न होइ पुणरंकुरस्स उत्पत्ती । धेयम् तह कम्मबीयनासे, पुणब्भवो नत्यि सिद्धाणं ॥३५७।। दग्धे यथा धीजे न भवति पुनरङ्कुरस्योत्पत्तिः । तथा कर्मवीजनागे पुनर्भवो नास्ति सिद्धानाम् ॥३५७॥ स्थानम् सिझंति तत्य जीवा, गम्मइ जीवेर्हि तेण सिद्धिगई। तं चैव नामधेयं, अभिहाणं तस्स ठाणस्स ॥३५८।। सिध्यन्ति तत्र जीवा गम्यते जीवैस्तेन सिद्धिगतिः । तदेव नामधेयमभिधानं तस्य स्थानस्य ।। ३५८॥ संप्राप्ताः तं सम्म पत्ताणं, कम्मसएणं ति एत्थ भारत्थो। इहरा वि जंति जम्हा, सुहुमा एगिदिया तत्थ॥३५९।। तत्सम्यक् प्राप्तानां कर्मक्षयेणेत्यत्र भावार्थः । इतरथाऽपि यान्ति यस्मात्सूक्ष्मा एकेन्द्रियास्तत्र ॥३५९।। तइयपयं पयडत्थं, नमो जिणाणं जियब्भयाणं ति । नवमी संपत् निगमणवयणं एयं, पुणरुत्तं नेव मंतवं ॥ ३६० ॥ १. अनेन पद्येन सह तोलयन्तु इदं पद्यम्-" दग्धे वीजे यथालन्तं प्रादुर्भवति नाङ्करः । कर्मबीजे तथा दग्धे नारोहति भवाकुरः "-तत्त्वार्थ- दशमाध्या- येऽन्तिमसूत्रभाष्यप्रान्तभागेऽटमः श्लोकः । इदम् औपपातिकसूत्रगतं गद्यमपि अनेन प्राकृतश्लोकेन सह साधम्यं संनयते-“बीयाणं अग्गिदड्डाणं पुणरवि अंकु. रुप्पत्ती ण भवइ, एवामेव सिद्धाणं कम्मपीए दहे पुणरवि जम्मुप्पत्ती न भवई"- (४० १११) तथा इयं गाथा २८६ तम-गाथयाऽपि समाना ।

·A चेझ्यवंदणमहामास । तृतीयपदं प्रकटार्थ नमो जिनेभ्यो जितभयेभ्य इति । निगमनवचनमेतत्पुनरुक्तं नैव मन्तव्यम् ॥ ३६० ॥ एत्थं पुण बहुवयणं, पुरिसेगंतप्पवायनिम्महगं । बहुवचनहेतुः सबेसि पि जिणाणं, समगुणयाभावणनिमित्तं ॥३६१॥ अत्र पुनर्वहुवचनं पुरुपैकान्तप्रवादनिर्मथनम् । सर्वेपामपि जिनानां समगुणताभावननिमित्तम् ।।३६१।। विसयबहुचे किरिया, भावुल्लासाओ पहुफला होइ । पणिवायदंडगोवरि, भन्नइ तम्हा इमा गाहा ॥३६२२॥ विपयवहुत्वे किया भावोल्लासाहुफला भवति । प्रणिपातदण्डकोपरि भण्यते तस्मादियं गाथा ॥ ३६२ ॥ "जे[अअईआ सिद्धा" इत्यादि । एयाए भावत्यं, सुगम सम्म मणम्मि भावेतो। मण-चरण कायसारं, करेज पंचंगपणिवायं ।।३६३ ।। "ये [च]अतीताः सिद्धाः” इत्यादि ।। एतस्या भावार्थ सुगम सम्यग्मनसि भावयन् । मनो-वचन-कायसारं कुर्यात् पञ्चाङ्गप्रणिपातम् ॥ ३६३।। उहित्तु असंभंतो, तिविहं पायंतरं पमजित्ता । इयोपथिकी- जिणमुदाहियचलणो, इरियावहियं पडिक्कमइ॥३६४ तिक्रमणविधिः उत्थायाऽसंभ्रान्तस्त्रिविधं पादान्तरं प्रमृज्य । जिनमुद्रास्थितचरण पिथिकी प्रतिकामति ॥ ३६४ ॥ सनिहियं भावगुरूं, आधुच्छित्ता समासमण-पूर्व । इरियं पडिकमेसा, उवणाजिणसक्सियं इहरा ॥३६५॥ १. पूर्णमूलम्जे अईआ सिद्धा जे अ भविस्संतिणागए काले । संपा अपमाणा सध्ये तिबिहेण चंदामि ।

·" सिरिसंतिसूरिविरइ सन्निहितं भावगुरुमाच्छ्य क्षमाश्रमण-पूर्वम् । ईर्या प्रतिकामेत् स्थापनाजिनसाक्षिकमितरथा ॥३६५।। सूत्रम्-"इच्छामि" इत्यादि ॥ संपत्-पद- इह वीसामा अह उ, पयाई बत्तीस ति गीयत्था । संख्या तेसिं विरइविभागो, एएण कमेण विन्नेओ॥३६६॥ सूत्रम्-"इच्छामि” इत्यादि । इह विश्रामा अष्टौ तु पदानि द्वात्रिंशद् ब्रुवन्ति गीतार्थाः। तेषां विरति विभाग एतेन क्रमेण विज्ञेयः ॥ ३६६ ॥ दुग दुगचउरो सत्तग, इग पण दसगं इगंच विरईओ । इरियावहियासुत्ते, बत्तीसं हुंति आलावा ॥ ३६७ ॥ द्वौ द्वौ चत्वारः सप्तकमेकं पञ्च दशकमेकं च विरतयः । ईर्यापथिकीसूत्रे द्वात्रिंशद्भवन्त्यालापाः ॥ ३६७ ॥ इर्यापयिकी- एएसि पयाणत्यो, इच्छामि अहिलसामि पडिकमिउं । सूत्रार्थः पडिकूलं वट्टेडं, नियत्तिउं एस मावत्थो ॥ ३६८ ॥ एतेषां पदानामर्थ इच्छाम्यभिलपामि प्रतिक्रमितुम् । प्रतिकूलं वर्तितुं निवर्तितुमेप भावार्थः ॥ ३६८ ॥ इरियावहियाएँ विराहणाएँ इरिया गइ ति तम्मग्गो। इरियावहो त्ति भन्नइ, इरियावहिया उतप्पभवा ३६९ ईर्यापथिक्यां विराधनायामीर्या गतिरिति तन्मार्गः । ईर्यापथ इति भण्यते, ईर्यापथिकी तु तत्प्रभवा ॥३६९।। १. इच्छामि पडिकमिउं इरियावहियाए विराहणाए गमणागमणे पाणकमणे धीअकमणे हरियकमणे ओसा-उत्तिंग-पणग-दग-मट्टि- मकडा संताणा संफमणे जे मे जीवा विराहिआ-एगिदिया, बेइंदिया, तेइंदिया, चरिंदिया, पंचिंदिआ, अमिहआ, बत्तिआ, लेसिआ, संघाइआ, संघट्टिआ, परिआविआ, किलामिआ, उदविआ ठाणाओ ठाणं संकामिआ, जीविआओ ववरोविआ तस्स मिच्छा मि दुक्कई । , ·o चेइयवंदणमहामासे । भन्नइ विराहणा खलु, इच्छामि अहं तओपडिक्कमिउं । गमणं नियठाणाओ, आगमणं अनओऽभिमय।।३७० भण्यते विराधना खलु इच्छामि अहं ततः प्रतिक्रमितुम् । गमनं निजस्थानाद् आगमनमन्यतोऽभिमतम् ॥ ३७० ॥ तम्मि उ पाणाईणं, अकमणे विगलइंदिया पाणा । बीयाणि सालिमाई, हरियाणि वणफइविसेसा ३७१ तस्मिस्तु प्राणादीनामाक्रमणे विकलेन्द्रियाः प्राणाः । वीजानि शाल्यादिः, हरितानि धनस्पतिविशेपाः ।।३७१।। एसा तइया विरई, ओसाउत्तिंगमाइया अपरा । तत्थोसा सुपसिद्धा, उचिंगो कीडियानगरं ।। ३७२।। एपा तृतीया विरतिः 'ओसाउत्तिला-'ऽऽदिका अपरा। तत्रोपा सुप्रसिद्धा उत्तिगः कीटिफानगरम् ।। ३७२ ।। हरतणुगमाहु अन्ने, पणओ ओल्ली दगं जलं मट्टी। अन्यमतम् पुढवीकाओ मणिओ, मकडगा कोलिया मणिया ।।३७३ हरितनुकमाहुरन्ये पनक ओड़ी दकं जलं मृत्तिका । पृधियीकायो भणितः, मत्कोटका कौलिका भणिताः॥३७३ संताणो समुदायो, जालं या तेमु विहिपसंकमणे । एसा चउत्थविरई, विराहिया ने मए जीवा ॥३७४॥ संतानः समुदायो जालं वा तेथे विहितसंक्रमणे । एपा चतुर्थीविरतिविरापिता ये मया जीवाः ॥ ३७४ ॥ १ "निराजल-हिमेगु औगा"-देशीनाममालायां प्रपमे वर्षे ६ टोकः। २ "अयसाय-तिल-पनक-दग-गृत्तिका-मस्टर्गवानसंकमणे सति- भयसायो जापशेषः, उतिता गर्दभात्तयो जीपाः पीरिनगरानि पा, पनकः पुमिः, गग. तिरा निम्, भपया दरमहा मायः, गतिरामार धीराया, म. मशानः जितम्"-आयरपके हरिभद्रगुती (ए. ५७१) ·- ६८ सिरिसंतिसूरिविरइस एगपया पंचमिया, छट्टा एगिदिया य पंचपया । विरइदुगं पि सुगम, सत्तमिया अभिहयाईया।। ३७५ एकपदा पञ्चमिका पष्ठी एकेन्द्रियाश्च पञ्चपदा । विरतिद्विकमपि सुगम सप्तमिका अमिहताऽऽदिका॥३७५ अभिमुह हया अभिहया, गाढता य पत्तिया नेया। अन्नोनं लिंगणयं, कारिया आलेसिया इंति ॥३७६।। अभिमुखं हता अभिहता गाढाकान्ताश्च वर्तिता ज्ञेयाः। अन्योन्यं लिङ्गनकं कारिता आश्लेपिता भवन्ति ॥३७६॥ संघाइया य पुंजीकय त्ति संघट्टिया व संपुढा । परिआविया य ईसि, कयपीडा बहु किलामियया ॥ संघातिताश्च पुंजीकृता इति संघट्टिता या संस्पृष्टाः । "परितापिताश्च ईपत्कृतपीडा यहु कृमितकाः ।। ३७७ ॥ .. उद्दविया कयमुच्छा, ठाणा ठाणंतरं च संग(क)मिया । पाणेहि विप्पमुका, जीवा ववरोविया भणिया ॥३७८॥ उद्रविताः कृतमूर्छाः स्थानात् स्थानान्तरं च संग(क)मिताः। प्राणैर्विप्रमुक्ता जीवा व्यपरोपिता भणिताः ॥ ३७८ ॥ तस्स य मिच्छा मि दुक्कडं ति आलावएण अहमिया । एयाए पुण अत्यो, एसो भणिओ मुणिंदेहि ॥३७९॥ तस्य च मिथ्या मे दुष्कृतमिति आलापकेनाष्टमिका । एतस्याः:पुनरर्थ एप भणितो मुनीन्द्रैः ॥ ३७९ ।। मिध्यादुष्कृत 'मि' तिमिउमद्दयत्ते, 'छत्तिय दोसाण छायणे होइ । पदाक्षरार्थः 'मि' ति य मेराइ ठिओ, 'दु'त्ति दुगुंछामि अप्पाणं।। १ एतद् गाथाद्वयं (३८०-३८१) आवश्यके १५०५---१५०६ गाथारूपम् -(पृ. ७८०) तथा तत्रैव २६४ पृष्ठे (६८६-६८७): गाथारूपम् , तथा श्रीप. नाशके द्वादशतमे पाशके १२-१३ गाथारूपम्-(पृ. १९७). , ·चेइयवंदणमहामासं। 'मि' इति मृदुमार्दवत्वे, 'छ' इति च दोषाणां छादने भवति । 'मि' इति च मर्यादायां स्थितः, 'दु' इति जुगुप्से आत्मानम् ॥ 'कति कडं में पावं,'ड' ति य डेवेमि तं उपसमेण । एसो मि-च्छा-मि-दु-क-ड-पयक्सरत्यो समासेण।।३८१॥ 'क'इति कृतं मयापापम्,'' इति घडीये(लङ्घयामि)तदुपशमेन। एप मिच्छा- -मि-दु-क-ड-पदाक्षरार्थः समासेन ॥३८॥ इरियावहियामुत्तं, एत्तियमेतं अओ पर सेसं । उन्मार्गकरण- उम्मग्गकरणसुत्तं, तस्स य एयारिसो अत्थो||३८२॥ सूत्रम् ईर्यापथिकीसूत्रमेतावन्मात्रम् , अतः परं शेषम् । उन्मार्गकरणसूत्रं तस्य च एतादृशोऽर्थः ॥ ३८२ ॥ तेसि गमणागमाईसमत्यपाषाण घायणणिमित्तं । उस्सगं ठामि अहं, उत्तरकरणाइहेऊहि ॥ ३८३ ।। तेषां गमनाऽऽगमादिसमस्तपापानां घातननिमित्तम् । उत्सर्ग तिष्ठामि अहमुत्तरकरणादिहेतुभिः ॥ ३८३ ।। मणियं च- - संडियविराहियाणं मूलगुणाणं सउत्तरगुणाणं । उत्तरकरणं कीरइ, जह सगड-हंग-गेहाणं ॥ ३८४ ॥ भणितं च- खण्डितविराधितानां मूलगुणानां सोत्तरगुणानाम् । उत्तरकरणं क्रियते यथा शकट-रथाङ्गोहानाम् ॥३८४ पावं छिदइ जम्हा, पायच्छित्तं तु भनइ तम्हा । प्रायश्चित्त- पारण वा वि चित्तं, सोहयइ तेण पच्छित्तं ॥३८५॥ पदार्थः १"तस्स उत्तरीकरणेणं पायच्छित्तकरणेणं विसोहिफरणेणं विस- लिकरणेणं पायाणं कम्माणं निग्यायणटाए ठामि काउस्सग्गं" इलेतदु- मार्गकरणसूत्रमुच्यते । २ एतद् गापाद्वयं ( ३४-३८५) आवश्यके १५०४ -~-१५.८ गायारूपम्-(पृ. ७८३) ३. एपा पोशे पधाशके तृतीया- ..पञ्चाशके (पृ. २५१).

·सिरिसंतिसूरिविरइअं पापं छिद्यते यस्मात् प्रायश्चित्तं तु भण्यते तस्मात् । प्रायेण वापि चित्तं शोधयति तेन प्रायश्चित्तम् ॥३८५।। विशोध्यर्थः दवविसोही वत्थाझ्याण खाराइदवसंजोगा। भाव विसोही जीवस्स निंद-गरहाइकरणाओ॥३८६|| द्रव्यविशोधिर्वनादिकानां क्षारादिद्रव्यसंयोगात् । भावविशोधि वस्य निन्दा-गहीऽऽदिकरणात् ।।.३८६।। विशल्यार्थः कंटाइसल्लरहिओ, दवविसल्लो इहं सुही होइ । अइयारसल्लरहिओ, भावविसल्लो इह परत्थ ॥३८७|| कण्ट(क)दिशल्यरहितो द्रव्यविशल्य इह सुखी भवति । अतिचारशल्यरहितो भावविशल्य इह परच ।। ३८७ ।। इच्चाइसुत्तविहिणा, काउस्सग्गं करेइ थिरचित्तो । ऊसासा पणुचीसं, पमाणमेयस्स निद्दिट्ट । ३८८ ॥ इत्यादिसूत्रविधिना कायोत्सर्ग करोति स्थिरचित्तः । उच्छ्रासाः पञ्चविंशतिः प्रमाणमेवस्य निर्दिष्टम् ॥३८८॥ काऊण नमोकारं, अरिहंताणं ततो विहाणेण । पारियकाउंस्सग्गो, चउवीसजिणत्थयं पढइ ॥३८९॥ कृत्वा नमस्कारमहतां ततो विधानेन । पारितकायोत्सर्गः चतुर्विशतिजिनस्तवं पठति ॥ ३८९ ॥ तो सफत्थयविहिणा, ठाऊणं मंगलत्थयं पढइ । भुजो सक्कत्थयंते, आयरिआई उ वंदेइ ॥ ३९० ॥ ततः शकस्तयविधिना स्थित्वा मङ्गलस्तवं पठति । भूयः शक्रस्तवान्ते आचार्यादीस्तु यन्दते ॥ ३९० ॥ स्थापनाजिन- उहित्तु ठिओ संतो, पमोयरोमंचचिंचइयगचो । चेइयगयथिरदिट्टी, ठवणाजिणदंडयं पढइ ॥ ३९१ ।। १ चिंचइयं मण्डितम्-हैमव्याकरणे "मण्डेश्चिय चियम-चिन्धिल-रीड-टिविडि. काः"॥८-४-११५ ॥ दण्डका ·चेइयबंदणमहामास । ७१ उत्याय स्थितः सन् प्रमोदरोमाञ्चमण्डित (पुलकित)गारः। चैत्यगतस्थिरदृष्टिः स्थापनाजिनदण्डकं पठति ।। ३९१ ॥ "अरिहंतचेइयाणं करेमि काउस्सग्गं वंदण- यत्तियाए" इत्यादि सूत्रम् ॥ एत्थ पुण वकछकं, महापयाई हवंति अहेव । आलावा चोयालीस हॉति इमिणा विहाणेणं ॥३९२॥ "अरिहन्तचैत्यानां करोमि कायोत्सर्ग वन्दनवृत्तिकया" इत्यादि सूत्रम् ॥ अत्र पुनर्वाक्यपटुं महापदानि भवन्ति अष्टैव । आलापाश्चतुश्चत्वारिंशद् भवन्यनेन विधानेन ॥ ३९२ ॥ अब्भुवगमो निमिचं, हेऊ एगवयर्णत आगारा । बहुचयणंता य तहा, उस्सग्गपमाणयकाई ॥ ३९३ ॥ अभ्युपगमो निमित्तं हेतुरेकवचनान्ता आकाराः । बहुवचनान्ताश्च तथा उत्सर्गप्रमाणवाक्यानि ॥ ३९३ ।। तिगछग सत्तग नवर्ग,तिगछग चउरोछगं च आलाया। नेआ कमसो अट्टसु, पएसु तेसि इमो अत्यो॥३९॥ त्रिकं पदं सप्तकं नवकं त्रिकं पहूं चत्वारः पदं च आलापाः। ज्ञेयाः क्रमशोऽष्ट पदेषु तेपामयमर्थः ॥ ३९४ ॥ अरहंता पुबुत्ता, तेसि पुण चेइयाइँ पडिमाओ। चैत्यार्थः तबंदणाइहेडं, करेमि नियकायउस्सग्गं ॥ ३९५ ॥ १ पूर्णमूलम्-(सव्वलोप) अरिहंतचेइयाणं करेमि फाउस्सग्गं, पंदणव. त्तियाए, अणयत्तिआए, सकारवत्तियार, सम्माणवत्तियाप, घोहि- लाभवत्तियाए, निरुवसग्गयत्तियाए, सद्धाए, मेहाए, घिईप, धारः गाए, अणुप्पेहाए बढमाणीए ठामि फाउसगं ॥ २ "कायः शरीरम्, तस्स उत्सर्ग:-कृताऽऽकारस्य स्थान-मौन-प्यानक्रियाव्यतिरेकेण क्रियान्तराभ्यासमधिल कुल परित्याग इत्यर्थः"-आवश्यकरती (पृ. ७४७) ·चन्दनपूजना. दीनां मिला. र्थता सिरिसंतिसूरिविरइअं अर्हन्तः पूर्वोक्ताः तेषां पुनश्चैत्यानि प्रतिमाः। तद्वन्दनादिहेतुं करोमि निजकाय-उत्सर्गम् ॥,३९५ ॥ एसो पयसंटेको, करेमि अहयं विहेमि एत्ताहे । काओ भन्नइ देहो, तस्सुस्सग्गं परिचायं ।। ३९६ ॥ एप पदसंटकः करोमि अहकं विदधामि इदानीम् । कायो भण्यते देहः तस्योत्सर्ग परित्यागम् ।। ३९६ ॥ वंदणवत्तियाए, वंदणयनिमित्तमेत्थ परमत्थो । एवं पूयणमाईनिमित्तमेसो विसेसोऽत्थ ॥ ३९७ ।। वन्दनवृत्तिकया वन्दनकनिमित्तमत्र परमार्थः । एवं पूजनादिनिमित्तमेप विशेपोऽत्र ॥ ३९७ ॥ वंदणमभिवायणयं, पसत्थमण-चयण-काययावारो । मल्लाइअचणं पूयणं ति वत्थेहिं सकारो ॥ ३९८ ॥ वन्दनमभिवादनकम्-प्रशस्तमनो-वचन-कायव्यापारः । माल्याद्यर्चनं पूजनमिति वखैः सत्कारः ॥ ३९८ ॥ सम्माणो माणसपीइसंगयया उचियविणयपडिवत्ती। कीरति किं निमित्तं, एए? नणु बोहिलामत्थं ॥३९९।। सम्मानो मानसप्रीतिसंगतता उचितविनयप्रतिपत्तिः । क्रियन्ते कि निमित्तमेते? ननु योधिलाभार्थम् ।। ३९९ ।। पेच जिणधम्मलाभो, चोहीलाभु त्ति तं पिहु किमत्थं । मग्गेही निरुखसग्गोमोक्खोतप्पावणनिमित्तं ॥ ४०० प्रेस जिनधर्मलाभो योधिलाभ इति तमपि सलु किमर्थम् । मार्गयत ? निरुपसर्गो मोक्षः सत्यापणनिमित्तम् ॥४००। पुच्छइ सीसो-जइ ता, पूयाइनिमित्तमेस उस्सग्गो । कीरह ता तेसि चिय, करणं जुत्तं सुयुद्धीणं ॥४०१|| पृच्छति शिष्यः- यदि तावन् पूजादिनिमित्तमेष उत्सर्गः। क्रियते ततस्तेपामेय फरणं युसं मुयुद्धीनाम् ॥ ४०१ ॥ पृच्छा ·चेइयवंदणमहामासं। ७३ रंजिजइ मुद्धजणो, कजाकारीहिँ महुरखयणेहि । सवन्नुवीयरागे, कजपहाणेहि होत्तई ॥ ४०२ ॥ रख्यते मुग्धजनः कार्याऽकारिमिर्मधुरवचनैः । सर्वज्ञवीतरागे कार्यप्रधानर्भवितव्यम् ॥ ४०२ ॥ पडिभगइ गुरु-सुंदर!, दुविहा बंदणविहाइणो पुरिसा । प्रतिवचः निग्गंथा य गिहत्या, तत्य गिहत्था जहासत्तिं ॥४०॥ प्रतिभणति गुरुः-सुन्दर! द्विविधा वन्दनविधायिनः पुरुषाः। निमुन्याच गृहस्थाः तत्र गृहस्था यथाशक्ति ।। ४०३ ।। नियमा कुर्णति पूर्य, सकारं वा जिणेंदचंदाणं । चन तरंति काउं, तस्स कए होति उस्सग्ग॥४०४॥ नियमान् कुर्वन्ति पूजां सत्कारं वा जिनेन्द्रचन्द्राणाम् । यज न शक्नुवन्ति कतुं तस्य कृते भवति उत्सर्गः।।४०४॥ समणा महाणुभाषा, समग्गसावजोगपडिविरया । सुहपणिहाणनिमित्रं, पढंति आलावगे एए ।।४०५|| श्रमणा महानुभावाः समप्रसायद्ययोगप्रतिविरताः । शुम(सुखाप्रणिधाननिमित्तं पठन्ति आलापकान् एतान् ।। अहवा- निग्गंयाण न अत्थो, अत्थाभावे न पूय-सकारा । वफललामनिमित्त, करेंति तो बंदणुस्सागं ॥४०६॥ अपवा--- निर्मन्यानां न अर्थः, अर्थाभावे न पूजा-सत्कारी तत्पटलाभनिमित्तं कुर्वन्ति ततो वन्दनोत्सर्गम् ॥४०६।। मणु पूासकारा, नियमा दबत्यो मुणिजणस । यसपास तप्पणिहाणमजुत्तं, वहाहि पयर्ड इमं मुत्तं ॥४०७। युयुटतम् ·- सिरिसंतिसूरिपिरइभ ननु पूजा-सत्कारी नियमाद् द्रव्यस्तवो मुनिजनस्य । तत्प्रणिधानमयुक्तं, तथाहि-प्रकटमिदं सूत्रम् ॥ ४०७ ।। छजीवकायसंजमो, दवत्थए सो विरुज्झई कसिणो । तो कसिणसंजमविऊ, पुप्फाईयं न इच्छंति ॥ ४०८॥ पड्जीवकायसंयमो द्रव्यस्तव एप विरुध्यते कृत्स्नः । ततः कृत्स्नसंयमवित् पुष्पादिकं न इच्छन्ति ॥ ४०८॥ संजमविरुद्धकिच्चे, पणिहाणं नेव जुज्जए काउं । चिंतिजियसावजो, पणिहाणं कुणइ आरंभे ॥४०९॥ संयमविरुद्धकृत्ये प्रणिधानं नैव युज्यते कर्तुम् । चिन्यमानसावद्यः प्रणिधानं करोति आरम्भे ।। ४०९।। प्रतिवाक्यम् भन्नइ गुरुणा-भद्दय!, नेगंतेणेस संजमविरुद्धो । दवट्ठो दवत्थओ, नयढे उ तिवितिविहेण ॥ ४१०॥ भण्यते गुरुणा भद्रक ! नैकान्तेनैप संयमविरुद्धः । द्रव्यार्थः द्रव्यस्तवो नयार्थे तु निविधनिविधेन ॥४१०॥ पूयाफलपरिकहणं, पमोयणा चोयणा मुणिवरोहिं । अणुमोयणं पि कीरइ, पमोय-उवव्हणाइहि ॥४११॥ पूजाफलपरिकथनं प्रमोदना चोदना मुनिवरैः । अनुमोदनमपि क्रियते प्रमोद-उपबृंहणादिभिः ॥ ४११॥ सूरिमन्त्रः नंदीकरणे जिणपायपूयणं जं सुयम्मि उचइई। जिणविवाण पइट्टा वि सूरिणा सूरिमंतेण ।। ४१२ ॥ नन्दिकरणे जिनपादपूजनं यत् श्रुते उपदिष्टम् । जिनबिम्बानां प्रतिष्ठाऽपि सूरिणा सूरिमन्त्रेण ॥ ४१२ ॥ तम्हा नेगंतेणं, सावजो एस वजणिजो वा। एयं पुण विनेयं, एयालावगदुगाओ वि ॥ ४१३ ॥ १. इयं गाथा श्रीआवश्यके १९३ तमा भाष्यगता-(पृ० ४९२) ·चेइयवंदणमहाभासं। ७५ वस्माद् नैकान्तेन सावद्य एप वर्जनीयो वा । एतत् पुनर्विज्ञेयमेतदालापकद्विकादपि ॥ ४१३ ॥ जं पुण सुत्ते भणिय, दवत्थए सो विरुज्झइ कसिणो। तविसयारंभपसंगदोस विणिवारणत्थं तं ॥ ४१४ ॥ यत् पुनः सूत्रे भणितं द्रव्यस्तव एप विरुध्यते कृत्नः। तद्विपयारम्भप्रसङ्गदोपविनिवारणार्थ तत् ॥ ४१४ ॥ दबत्थयाणुविद्धो, भणिओ भावत्यो अओ चेव । गंयंतरेसु एवं, नेयई निउणबुद्धीहि ॥ ४१५ ।। द्रव्यस्तवानुविद्धो भणितो भावतवोऽतश्चैव । ग्रन्थान्तरेषु एवं नेतव्यं निपुणवुद्धिभिः ॥ ४१५ ।। छबिहनिमित्तमुत्तं, एत्तो भन्नति हेउणो पंच । सद्धाए मेहाए, इचाईसत्तहिँ पएहि ॥ ४१६ ॥ पड्विधनिमित्तमुक्तमितो भण्यन्ते हेतवः पञ्च । श्रद्धया मेघया इत्यादिसप्तमिः पदैः ।। ४१६ ॥ सद्धा निओऽभिलासो, पराणुरोहाभिओगपरिमुको । श्रद्धादिपदा- तीए उ वड्डमाणीऍ ठामिउस्सग्गमिय जोगो॥४१७॥ नामः श्रद्धा निजोऽमिलापः परानुरोधाभियोगपरिमुक्तः । तया तु वर्धमानया तिष्ठामि उत्सर्गमिति योगः ॥४१७॥ एवं चिय मेहाए, मज्जायाए जिणोवइट्टाए । अहया मेहा पन्ना, तीए न उ सुन्नभावेण ॥ ४१८॥ एवमेव मेधया मर्यादया जिनोपदिष्टया । अथवा मेधा प्रज्ञा तया न तु शून्यभायेन ॥ ४१८ ॥ चित्तसमाही धीई, तयन्नचिंताविउत्तमणवित्ती । घरणं तित्थयरगुणाण नियमणे धारणा युत्ता॥४१९|| १. एतत् नु (४.८) दर्शितगापापाः प्रसिदम् ।

·सिरिसंतिसूरिविरह चित्तसमाधि तिस्तदन्यचिन्तावियुक्तमनोवृत्तिः । धरणं तीर्थकरगुणानां-निजमनसि धारणा उक्ता ॥४१९ ॥ अणुपेहा मंगलगस्स चिंतणं गुणगणाण चा भणिया। एयाहिँ बड्डमाणीहिँ ठामि उस्सग्गमिति सुगमं ।।४२०॥ अनुप्रेक्षा मङ्गलकस्य चिन्तनं गुणगणानां वा भणिता । एताभिर्वर्धमानाभिस्तिष्ठामि उत्सर्गमिति सुगमम् ।।४२०॥ एवं निर्देशे एयासि निदेसो, एवं लाभकमेण विन्नेओ । प्रयोजनम् सद्धाभावे मेहा, तब्भावे धिति उ इच्चाई ॥४२१ ॥ एतासां निर्देश एवं लाभक्रमेण विज्ञेयः । श्रद्धाभावे मेधा, तद्भावे धृतिस्तु इत्यादि ॥ ४२१ ।। कारणरहियं कर्ज, घडाइयं जह न सिज्झइ कयाइ । एवं एयाहिँ विणा, काउस्सग्गस्स नहु सिद्धी ॥४२२॥ कारणरहितं कार्य घटादिकं यथा न सिध्यति कदापि । एवमेताभिविना कायोत्सर्गस्य न खलु सिद्धिः ॥ ४२२॥ पृच्छा आह-'करेमि भणित्ता,पुणो वि'ठामिति एत्थ किंभणियं। नहि अत्य कोइ भेओ, किरियाजुयलस्स एयस्स ।। ४२३ आह-'करोमि' भणित्वा पुनरपि 'तिष्ठामि'इत्यत्र किं भणितम् । नात्र कश्चिद् भेदः क्रियायुगलस्यैतस्य ।। ४२३ ।। प्रतिवाक्यम् भनइ-फिरियाकालो, निहाकालोय इंति सिय भिन्ना। किरियाद्गेण इमिणा, निदंसिया एस भावत्यो ४२४ भण्यते-क्रियाकालः निष्ठाकालश्च भवतः स्याद् मिन्नी कियाद्विनानेन निदर्शिती एप भायार्थः॥ ४२४ ॥ अकए काउस्सग्गे, निहाकालो चि कि इमं जुत्त। प्रतिपः भन्नइ-आसन्नत्तेण कन्नमाणं कडं जम्हा ।। ४२५॥

·. चेइयवंदणमहाभास अकृते कायोत्सर्गे निष्ठाकाल इति किमिदं युक्तम् । भण्यते-आसन्नत्वेन क्रियमाणं कृतं यस्मात् ॥ ४२५॥ कायस्स परिचाओ, सबपयत्तेण कीरमाणो वि । अइदुनिवारयावारभावको होइ न हु सुद्धो॥ ४२६॥ कायस्थ परित्यागः, सर्वप्रयत्नेन क्रियमाणोऽपि । अतिदुर्निवारव्यापारभावतो भवति न खलु शुद्धः।।४२६॥ तम्हा तस्सऽववाया, आगारा जिणवरेहि पन्नत्ताः। अन्यत्रोच्वसि- अन्नत्यूससिएणं, इचाइपएहिँ नवहिं तु ॥ ४२७ ।। तादि तस्मात् तस्याऽपवादा आकारा जिनवरैः प्रज्ञप्ताः । अन्यत्रोच्छुसितेन, इत्यादिपदैर्नवमिस्तु ॥ ४२७ ॥ एत्थ य तइय विभत्ती, दट्टवा पंचमीऍ अथम्मि । पञ्चम्यां तृ- तीया अनत्थ ति पयं पुण, पत्तेयं चेव जोएज्जा ॥ ४२८॥ अन च तृतीया विभकिष्टव्या पञ्चम्या अर्थे । अन्यत्रेति पदं पुनः प्रत्येकमेव योजयेत् ॥ ४२८ ॥ अन्नत्थूससियाओ, नीससियाओ स एस उस्सगो। एवं सबपएसु वि, नवरमिमो एत्य भावत्यो ॥४२९ अन्यत्रोच्वसितात् , निःश्वसितात् स एप उत्सर्गः एवं सर्वपदेष्वपि नवरमयमन भावार्थः ।। ४२९ ।। सासस्स उडगमणं, ऊससियमहोगई उ निस्ससियं । उच्वसितादि- एवं दुर्ग पि मोतु उस्सग्गो एस मे होउ ॥ ४३० ।। श्वासस्य ऊर्ध्वगमनमुसितम् , अधोगतिस्तु निःश्वसितम् । एतद् द्विकमपि मुक्त्वा उत्सर्ग एप मम भवतु ॥ ४३० ॥ १. इमानि च नव पदानि-अन्नत्य ऊससिएणं, नीससिपण, सासिएणं, टीपणं, जम्भारपणं, उगुएणं, पायनिसग्गेणं, भमलिए, पिचमुच्छाप, । पदार्थः - इत्यादि।

·सिरिसंतिसूरिविरइसं आवश्यकम् ऊसास न निरंभइ, आभिग्गहिओवि किमुय चेट्टाउ। सज्ज मरणं निरोहे, सुहुमुस्सासं तु जयणाए ॥४३१।। यतः-- उच्छासं न निरुणद्धि आभिग्रहिकोऽपि किमुत चेष्टा तु । सद्यो मरणं निरोधे सूक्ष्मोच्छ्ासं तु यतनया ॥४३१ ॥ एवं च सासियाओ, छीयाओ मियाओ अन्नत्थ । नवरं इमेसु जयणा, कायद्या होइ एवं तु ॥ ४३२ ॥ एवं च कासितात् क्षुताद् जृम्भिताद् अन्यत्र । नवरम्-एषु यतना कर्तव्या भवति एवं तु ॥ ४३२ ॥ भावश्यकम् खास-खुय-जिभिए मा, हु सत्यमनिलोऽनिलस्स तिबुहो। असमाही य निरोहे, मा मसगाई य तो हत्थो ॥४३३॥ फास--क्षुत-जृम्भिते मा खटु शस्त्रमनिलोऽनिलस्य तीब्रोणः। असमाधिश्च निरोधे मा मशकादिश्च ततो हस्तः ॥ ४३३ ।। खासियमाई पयडा, उडुइयं वायनिग्गमुग्गारो। वायनिसग्गो पवणस्स निग्गमो को अवाणेण॥४३४।। कासितादयः प्रकटाः 'उहुइय' (उद्रुतम्) वातनिर्गम उद्गारः । पातनिसर्गः पवनस्य निर्गमो योऽपानेन ॥ ४३४॥ भमली पित्तुदयाओ, भर्मतमहिदंसणं निवडणं च । एवं तु पिचमुच्छा, वि चैयणतं भमणरहियं ॥४३५।। भ्रमरी पित्तोदयाद् भ्रमगद्दिदर्शनं निपतनं च । एवं तु पित्तमूछाऽपि वेदनत्वं (वेपनत्व) अमणरहितम् ।। . १. इयं गापा आयपके १५१० तमा-(पृ.७३) २. इयं पाया आ. पश्यफे १५11 तमा-(पृ.७८३) ·७९ चेइयवंदणमहामास ! एसु वि जिणेहिँ जयणा, उबइट्टाऽणत्थयारणनिमित्तं । कायवेसा विहिणा, इमेण सिद्धृतभगिएण ॥ ४३६॥ एप्वपि जिनैर्यतना उपदिष्टाऽनर्थवारणनिमित्तम् । कर्तव्यैषा विधिना अनेन सिद्धान्तभणितेन ।। ४३६ ।। चायनिसग्गु-डोए, जयणा सदस्स नेव य निरोहो । आवश्यकम् उड्डोए वा हत्थो, भमली-मुच्छासु य निवेसो॥४३७॥ वातनिसर्गाद्वारे यतना शब्दस्य नैव च निरोधः । उद्गारे वा हस्तो भ्रमरी-मूर्छासु च निवेशः॥ ४३७ ॥ एसा चउत्थविरई, पंचमिए तिनि होति आलावा । ते पुण बहुवयणंता, नेया सुहुमेहि इच्चाइ ॥४३८॥ एपा चतुर्थी विरतिः पञ्चम्यां त्रयो भवन्ति आलापाः । ते पुनर्वहुवचनान्ता ज्ञेयाः 'सूक्ष्मः' इत्यादि ।। ४३८ । अंगाईसंचाला, लक्खालक्स नि हुँति तो सुहुमा । वीरियसजोगयाए, चाहिं अंतो य ते इंति ।। ४३९ ।। अगादिसंचारा लक्ष्यालक्ष्या इति भवन्ति ततः सूक्ष्माः। वीर्यसयोगतया पहिरन्तश्च ते भवन्ति ॥ ४३९ ॥ भणियं च- आवश्यकम् चीरियसजोगयाए, संचारा सुहुमायरा देहे । वाहिं रोमंचाई, अंतो खेलाऽनिलाईया ॥ ४४० ।। भणितं च- वीर्यसयोगतया संचायः सूक्ष्म-वादरा देहे । वही-रोमाञ्चादिः, अन्तः श्लेष्मा-ऽनिलादिकाः ।।४४०॥ १. इयं गापा आवश्यके १५१२ तमा । २. उद्रुतम्, वातनिसर्गध । ३. मूलम्-"सुहुमेहि अंगसंचालेहि, सुहुमेहिं खेलसंवालेहि, मुटुमेहिं दिद्विसंचालहि" इति। ४. एतद् गाथात्रयं (४०-४४१-४४२) आप. यके (१५१३-१५१४-१५१५ ) गायारूपम्-पृ० ( ७४३ ) ·सिरिसंतिसूरिविरइक आलोयचलं चक्खं, मणी व तं दुकरं थिरं काउं । रूवेहिं तयं खिप्पइ, सहावओ वा सयं चलइ।।४४१॥ आलोकचलं चक्षुः, मन इव तद् दुष्करं स्थिरं कर्तुम् । रूपैस्तत् क्षिप्यते, स्वभावतो वा स्वयं चलति ॥ ४४१॥ तहा- न कुणइ निमेसज (जुत्तं), तत्थुवओगेण झाण झाएजा। एगनिसं(सिं) तु पपन्नो, ज्झायइ साहू अणिमिसच्छो वि।। इत्यादि। तथा- न करोति निमेपयत्नं (युक्त) तत्रोपयोगेन ध्यानं ध्यायेत् । एकनिशां तु प्रपन्नो ध्यायति साधुरनिमेपाक्षोऽपि ॥४४२॥ इत्यादि । एएसि सद्देसि, अन्नत्थ ममेस होउ उस्सग्गोः। न य नाम एत्तिएहि, अन्नेहि वि एंवमाईहिं ।।४४३॥ एतेषां सर्वेषामन्यत्र ममैप भवतु उत्सर्गः । न च नाम एतावद्भिरन्यैरपि एवमादिभिः॥४४३॥ आगारेहि अभग्गो, होजा अविराहिओ ममुस्सगो। तस्थेए आगारा, आईसदेण संगहिया ।। ४४४ ॥ आकारैरभमो भवेदविराधितो ममोत्सर्गः । तत्रैते आकारा आदिशब्देन संगृहीताः ॥ ४४४ ॥ अन्याकारप्रह- अगणीउँ व छिंदेश व, योहियसोभाइ दीहडको वा। आगारेहि अभग्गो, उस्सग्गो एयमाईहिं ॥ ४४५ ॥ अमयो वा छिन्द्याद् वा घोधिकक्षोभादि दीर्घदष्टो वा । आकाररमग्न उत्सर्ग एवमादिमिः॥ ४४५ ॥ 1. मूलम् -"एपमारपहिं आगारेहिं अभग्गो अविराहिओ दुज मे काउस्सग्गो" इति। २. इयं गाया भावश्यफे. १५६ तमा--(पृ. ७८३) ·चेइयवंदणमहाभासं । अगणि ति पलीवणयं, उच्छिदेज व विराल-पुरिसाई अन्याकारार्थः योहिय चोरविसेसा, तेसिं खोभे पलायणया।।४४६।। अमिरिति प्रदीपनकमुच्छिन्द्याद् वा विडाल-पुरुपादि । चोधिको:-चौरविशेपास्तेपां क्षोभे पलायनता ॥४४६॥ दीहो चि दीहपट्टो, भुयंगमो तेण होज जड़ डको । तो तस्स पडीयारं, कारेज करेज वाजइ वि॥४४७|| दीर्घ इति दीर्घपृष्ठो भुजंगमस्तेन भवेद् यदि दृष्टः । ततस्तस्य प्रतीकारं कारयेन् कुर्याद् वा यद्यपि ॥ ४४७|| भग्गो सबविणहो, विराहिओ देसनासमणुपत्तो । दोण्हं पि अभावाओ,उस्सग्गो होञ्ज मम सुद्धो॥४४८॥ भमः सर्वविनष्टो विराधितो देशनाशमनुप्राप्तः । द्वयोरपि अभावादुत्सर्गो भवेद् मम शुद्धः॥ ४४८॥ सोलसमेयागारा, सवे चउहा समासओ होति । आगंतुका य सहया, नियोगजा तह ययझा य४४९॥ भारतम् पोटशभेदा आकाराः सर्वे चतुधी समासतो भवन्ति । आगन्तुकाध सहजा नियोगजालथा च याहाशा४९।। आगंतुगा य दुविहा, अप्पनिमित्ता य बहुनिमित्ताय। सासिय-युय-जंमाइय,अप्पनिमिचा इमे तिनि ४५०|| आगन्तुकाच द्विविधा अन्पनिमित्ताध यानिमित्ताध । फासित-क्षुत-जृम्भादिका अल्पनिमित्ता इमे प्रयः।।४५० पायनिसागुडीया, भमली तह चे पित्तमुच्छा य । पर य यानिमित्ता, अजिन्नपिचाइबहुपत्ता ॥४५१|| पाननिमारता भगरी तय पित्तमूडी च । गले च यहुनिगिया अजीगं-पित्तादियटुकत्यान् ।।४५२॥ संक्षेपत आका. राणांचतुष्प- "बोधिराः मेरा:" जापरपरिणामः--(पृ. ७४४) ·८२ सिरिसंतिसूरिविरइअं. ऊससियं नीससियं, दो सहजा तह निश्रोगजा तिन्नि । खेलं-ग-दिहि-संचालनामया सेसया बज्झा ॥ ४५२॥ उच्छसितं निःश्वसितं द्वौ सहजी तथा नियोगजात्रयः । शेषमा-ङ्ग-दृष्टि-संचालनामयाः (काः) शेपका वाह्याः ४५२ आकाराणां कि आह भुयणेकपहुणो, बंदणकजे पयट्टमाणस्स । प्रयोजनम्। सत्तवओ न हु जुत्त, आयारपगप्पणं एयं ।। ४५३ ॥ आह भुवनैकप्रभोर्वन्दनकार्ये प्रवर्तमानस्य । सत्त्ववतो न खलु युक्तमाकारप्रकल्पनमेतत् ॥ ४५३ ॥ जिणवंदणापयट्टो, पाणच्चायं करेज जइ जीवो। मोक्खो वा सग्गो वा, नियमेण करहिओ तस्स४५४॥ जिनवन्दनाप्रवृत्तः प्राणत्यागं कुर्याद् यदि जीवः । मोक्षो वा स्वर्गो वा नियमेन करस्थितस्तस्य ॥ ४५४॥ का भत्ती तित्थयरे?, का वा एगग्गया मणे तस्स? । जो बंदणापबत्तो, संभावइ देहसुह-दुक्खे ॥ ४५५ ॥ का भक्तिस्तीर्थकरे? का वा एकाग्रता मनसि तस्य ? | यो वन्दनाप्रवृत्तः संभावयति देहसुख-दुःखानि ॥४५५|| आचार्य:- नो देहरक्खणहा, आगारपरूवणा इमा किं तु | सुविसुद्धपालणहा, भंगभया चेव भणियं च ॥४५६।। आचार्य:- नो देहरक्षणार्थमाकारप्ररूपणा इयं किन्तु । सुविशुद्धपालनार्थ भङ्गभयाचैव भणितं वा ॥ ४५६ ॥ वयभंगो गुरुदोसो, थेवस्स य पालणा गुणकरी उ । गुरुलाघवं च नेयं, धम्मम्मि अओ य आगारा ४५७।। १. एपा गाथा पञ्चमे पञ्चाशके द्वादशी-(पृ० ९५)। उत्तरम् पञ्चाशकसा- क्ष्यम् ·चेइयबंदणमहामास । ८३ - आतभङ्गो गुरुदोपः स्तोकस्य च पालना गुणकरी तु । गुरु-लाघवं च ज्ञेयं धर्मेऽतश्वाकाराः ॥ ४५७॥ किञ्च- अविहिमरणं अकाले, सलहिज्जा नेय धम्मियजणाणं । अप्पाणम्मि परम्मि य,जेण समो तेसि परिणामो४५८।। किञ्च- अविधिमरणमकाले लाप्यते नैव धार्मिकजनानाम् । आत्मनि परे च येन समस्तेषां परिणामः ॥ ४५८ ।। जओ भणियं- भावियजिणवयणाणं, महत्तरहियाण नत्थि उ विसेसो। अप्पाणम्मि परम्मि य, तो वझे पीडमुभओऽविश्५९।। यतो भणितम- भावितजिनवचनानां महत्तरहृदयानां नास्ति तु विशेषः । आत्मनि परे च ततो वर्जयेन् पीडामुभतोऽपि ॥ ४५९ ।। अह सत्तमविरईए, चउरो आलायगा इमे होति । जाब य अरिहंताणं, भगवंताणं च इचाई ॥ ४६० ॥ अध सप्तमपिरती चत्वार आलापका इमे भवन्ति । यावध अर्हतां भगवतां चेत्यादि । ४६० ॥ जाय य सहो अवधारणम्मि कालप्पमाणविसयम्मि । अरहंता भगवंता, भणियमरूया इमेसिं च ॥ ४६१ ।। यावम शब्दोऽवधारणे फालप्रमाणविषये। अहन्तो भगवन्तो भणितस्यापा एषां च ॥ ४६१ ॥ 1. मूलम्-"जाय अरिहंतापं भगयंतापं नमुमारणं न पारेमि ताव फायं ठाणेणं मोगणं माणे अपाणं योसिरामि" ही।

·सिरिसंतिसूरिविरइअं
होउ नमो अरहताणं ति एवंरूवो भवे नमुकारो ।
तेणं ति तदुच्चारणपुवमहं जा न पारेमि ॥ ४६२ ।।
भवतु नमोऽर्हद्भ्य इत्येवंरूपो भवेद् नमस्कारः ।
तेनेति तदुच्चारणपूर्वमहं यावद् न पारयामि ॥ ४६२ ।।
ताच त्ति तप्पमाणं, कालंमहं वोसिरामि अप्पाणं ।
पयसंबंधो एसो, केहि पुणो करणभूएहिं ? ॥४६३॥
तावदिति तत्प्रमाणं कालमहं व्युत्सृजाम्यात्मानम् ।
पदसंवन्ध एप कैः पुनः करणभूतैः ? ॥ ४६३ ॥
काओ देहो तस्स उठाणं उड्डाइणा पगारेण ।
संठावणमेत्थं पुण, उद्धट्ठाणं खलु पहाणं ॥ ४६४॥
कायो देहस्तस्य तु स्थानमूर्खादिना प्रकारेण ।
संस्थापनमत्र पुनरूलस्थानं खलु प्रधानम् ।। ४६४ ॥
तेण उ उस्सग्गेणं, उस्सग्गो एस मज्झ दद्ववो ।
मोणेण उ वायाए, निरोहरूवेण करणेण ॥ ४६५ ॥
तेन तु उत्सर्गेणोत्सर्ग एप मम द्रष्टव्यः ।
मौनेन तु वाचो निरोधरूपेण करणेन ।। ४६५ ।।
झाणेण पंचपरमेट्ठिसंथुईपमुहवत्थुचिंताए ।
किरियातिगेण सहिओ, अप्पाणं वोसिरामि ति॥४६६
ध्यानेन पञ्चपरमेष्ठिसंस्तुतिप्रमुखवस्तुचिन्तया ।
क्रियात्रिकेण सहित आत्मानं व्युत्सृजामीति ।। ४६६ ।।
कायं च वोसिरामी, ठाणाईए हिँ करणभूएहिं ।
अप्पाणं तिय निययं, पयघडणा होइ एवं पि ॥४६७॥
कायं च व्युत्सृजानि स्थानादिकैः करणभूतैः ।
आत्मानमिति च नियतं पदघटना भवति एवमपि ॥६॥

·१५
.
चेइयचंदणमहामास ।
एत्थ उ भणेज कोइ, निरत्थया खासियाइआगारा । पृच्छा
मणिऊण नमुकारं, करेइ खासाइचेटाओ ॥ ४६८ ॥
अत्र तु भणेन् कश्चिद् निरर्थकाः कासिताद्याकाराः।
भणित्वा नमस्कारं करोति कासादिचेष्टाः ॥ ४६८ ।।
नवकारपाढमेरो, काउस्सग्गो इह पडिन्नाओ।
तं पुण साहीणं चिय, किं पुण आगारकरणेण?॥४६९
नमस्कारपाठमर्यादः कायोत्सर्ग इह प्रतिज्ञातः ।
। तन् पुनः स्वाधीनमेव किं पुनराकारकरणेन ? ॥ ४६९ ।।
ऊससिय नीससियं, मोतुं अंगाइमुहुमचलणं च ।
सैसा णिरत्यय चिय, आगारा एत्य गुरुराह ॥४७०||
उच्चसितं निःश्वसितं मुक्त्वाऽङ्गादिसूक्ष्मचलनं च ।
शेपा निरर्थका एवं आकारा अत्र गुरुराह ।। ४७० ॥
सञ्चमिह वंदणाए, 'अगुस्सासंतकाउसग्गेसु । प्रतिवचः
सहज-निओगजवा पायं न घडति आगारा॥४७१।।
सत्यमिह वन्दनाया अष्टोच्छासान्तकायोत्सर्गेषु ।
सहज-नियोगजवाः प्रायो न घरन्त आकाराः॥४७॥
किंतु जिणसासणे इह, गुरु-गुरुतरगा चि हाँति उस्सग्गा ।
परख-चउम्मासगाइनु, भासियमेयं जो मुत्ते ॥ ४७२ ।।
किन्तु जिनशासने इह गुरु-गुरुतरका अपि भवन्ति उत्सर्गाः
पक्ष चतुर्मासकादिपु भापितमेतद् यतः सूत्रे ॥ ४७२ ॥
सायसयं गोसि ऽद्धं तिने सया हवंति पयसम्मि ।
पंच य चाउम्मासे, असहस्संच वरिसम्मि ।।४७३||
थासशतं गोपेऽधं त्रीण्येव शतानि भवन्ति परे ।
पच च चतुर्मासे असहयं प वर्षे ॥ ४५३ ॥
कारणनियमविसेसा, एतो उगाहिया वि पिसंति ।
सोसि तैसि करणे, एगो गिय दंडओ एसो ॥४७॥

·सिरिसंतिसूरिविरइअं कारणनियमविशेपादित ऊनाधिका अपि विद्यन्ते । सर्वेषां तेषां करणे एक एव दण्डक एपः ।। ४७४ ।। नूणं तयत्थमेए, परूविया बहुविहा वि अववाया । नवकारपढणसीमाकरणे पुण एस भावत्थो ॥ ४७५ ॥ नूनं तदर्थमेते प्ररूपिता बहुविधा अपि अपवादाः । नमस्कारपठनसीमाकरणे पुनरेप भावार्थः ।। ४७५ ॥ नमस्कारमा पुनम्मि वि उस्सग्गे, अभणियनवकारपारणे भंगो । दाकारणम् भणिए ऽवि तम्मि भंगो,नियनियमाणे अपुन्नम्मि४७६ पूर्णेऽप्युत्सर्गेऽभणितनमस्कारपारणे भङ्गः । भणितेऽपि तस्मिन् भङ्गः निजनिजमानेऽपूर्णे ॥ ४७६ ॥ ता सत्वं निरवलं, दंडयसुत्तं इमं मुणेयई । कायद्यो उस्सग्गो, दोसविमुको इमे ते उ ॥ ४७७॥ तस्मात् सर्व निरवा दण्डकसूत्रमिदं ज्ञातव्यम् । कर्तव्य उत्सों दोपविमुक्त इमे ते तु ॥ ४७७ ।। घोडग १ लया २ य खंभे ३, कायोत्सर्ग- कुड्डे ४ माले य ५ सरि ६ वहु ७ नियले ८ । दृषणानि लघुत्तर ९ थण १० उद्धी ११, संजय१२ सलिणे य१३ वायस१४ कविहे१५ ४७८॥ घोटको १ लता च २ स्तम्भः ३, कुड्यं ४ मालश्च ५ शवरी ६ वधूः ७ निगडः ८। लन्बोत्तरं ९ स्तनः १० अर्वी ११, संयतः१२सलिनश्व१३चायसः१४कपित्थम्१५||४७८॥ १. अत ४७८ आरभ्य ४९३ गायापर्यन्ताः सर्वा गाथाः श्रीआवश्यके ४९८ तमे पृष्ठे वर्तन्ते, तत्र आद्यं गाथाद्यं मूले १५४६-१५४७ तमं वर्तते, अग्याथ सर्या वृत्ती।

·८७ चेइयवंदणमहामासं । सीसोकपिय १६ मई १७, अंगुलि १८ भमुहा य १९ वारुणी २० पेहा २१ । नाभीकरयलकुप्परऊसारियपारियम्मि धुई ।। ४७९ ॥ शीर्षावकम्पितं १६ मूकी १७ अङ्गुली १८ भ्रूश्व १९ वारुणी २० प्रेक्षा २१ । नाभीकरतलकूपरोत्सारितपारिते स्तुतिः ॥ ४७९ ॥ आसो व विसमपायं, गायं ठावित्तु ठाई उस्सग्गं । दूपणपदार्थः कंपड़ काउस्सग्गे, लय व सरपवणसंगेण ॥ ४८० ॥ १ अश्व इय विपमपाई (प्राय) गात्रं स्थापयित्वा तिष्ठत्यु- त्सर्गम् । २ कम्पते कायोत्सर्गे लतेव खरपवनसंगेन ॥ ४८० ॥ खेमे या कुट्टे वा, अवधमिय कुणइ काउस्सग्गं तु | माले व उत्तमंगं, अवधभिय कुणइ (ठाइ) उस्सगं॥ ३ स्तम्भे वा ४ कुड्ये वा अवष्टभ्य करोति कायोत्सर्गतु। ५माले वा उत्तमागमवष्टभ्य करोति(तिष्ठति)उत्सर्गम् ४८१ सबरी वसणविरहिया, करेहि सागारियं जह टएइ । टड्ऊण गुज्झदेसं, करहि इय कुणइ उसग्गं ।।४८२॥ ६ गयरी वसनविरहिता करैः सागारिकं यथा म्यगयति । स्थगयित्वा गुपदेशं करैरिनि करोत्युत्सर्गम् ।। ४८२ ।। अवणामिउत्तिमंगो, ठाउ(फाउ)स्सगं जहा कुलबहु(घ)स्सा निगलियओ विव चलणे, वित्यारिय अहव मेलपिउं ।। ७ अवनामितोनमानसिष्ठति (काय)उत्मर्ग यथा कुलयप्याः (धूरिय)। ८ निगडित इस परणान् विसायं अयया मेलयितुम्।।४८३ काउण गोलप, अविहीए नाहिमंडलस्मुथरि । हिहा य जाणुमेनं, पिइ संयुत्तरस्सगं ॥ ४८४ ।।

·दाकारणम् सिरिसंतिसूरिविरइ कारणनियमविशेपादित अनाधिका अपि विद्यन्ते । सर्वेषां तेषां करणे एक एव दण्डक एपः॥ ४७४ ।। नूर्ण तयत्यमेए, परूविया बहुविहाऽवि अश्याया। नवकारपढणसीमाकरणे पुण एस भावत्यो । ४७५॥ नूनं तदर्थमेते प्ररूपिता बहुविधा अपि अपवादाः । नमस्कारपठनसीमाकरणे पुनरेप भावार्थः ॥ ४७५ ॥ नमस्कारमया- पुन्नम्मि वि उस्सग्गे, अभणियनवकारपारणे भंगो । भणिए वि तम्मि भंगो,नियनियमाणे अपुनम्मि४७६ पूर्णेऽप्युत्सर्गेऽभणितनमस्कारपारणे भङ्गः । भणितेऽपि तस्मिन् भङ्गः निजनिजमानेऽपूर्णे ॥ ४७६ ॥ ता सवं निरवलं, दंडयसुत्तं इमं मुणेयवं । कायवो उस्सग्गो, दोसविमुक्को इमे ते उ ॥ ४७७ ॥ तस्मान् सर्व निरया दण्डकसूत्रमिदं ज्ञातव्यम् । कर्तव्य उत्सर्गो दोपविमुक्त इमे ते तु ॥ ४७७ ।। घोडग १ लया २ य खंभे ३, कायोत्सर्ग- झुडे ४ माले य ५ सबरि ६ बहु ७ नियले ८ । दूषणानि लंयुत्तर ९ थण १० उद्धी ११, संजय१२ खलिणे य१३ वायस१४ कविहे१५ ४७८॥ घोटको १ लता च २ स्तम्भः ३, कुड्यं ४ मालश्च ५ शबरी ६ वधूः ७ निगडः ८ । लम्बोत्तरं १ स्तनः १० ऊर्वी ११, संयतः१२खलिनश्च१३वायसः१४कपित्थम्१५॥४७८) १. अत ४७८ आरभ्य ४९३ गाथापर्यन्ताः सर्वा गाथाः श्रीआवश्यके ७९८ तमे पृष्ठे वर्तन्ते, तत्र आयं गायादयं मूले १५४६-१५४७ तमं वतेते, अन्याश्च सर्या वृत्ती।

·" चेइयवंदणमहाभासं । ९१ तेसिं भुवणगुरूणं, ससुरासुरमणुयवंदियकमाणं । नामाणुकित्तणेणं, करेमि मुकयत्वमप्पाणं ॥५०३॥ तेपां भुवनगुरूणां समुराऽसुरमनुजवन्दितकमाणाम् । नामानुकीर्तनेन करोमि मुकृतार्थमात्मानम् ॥ ५०३ ॥ अहवा भारहवासे, एए आसन्नकालभावित्ता । आसन्ना में उवयारहेयवो उसहपमुहजिणा ।। ५०४।। अथवा भारतवर्षे एते आमन्नकालभावित्यान् । आसन्ना मम उपकारहेतव कपभप्रमुखजिनाः ॥ ५०४ ।। तम्हा जुअइ चिहिणा, सविसेसमिमेसि बंदणं काउं । नामुषितणपुवं, करमि ता गरुयभत्तीए । ५०५॥ तम्माद् युज्यते विधिना सविशेपमेषां वन्दनं कर्तुम् । नामोत्कीर्तनपूर्व करोमि ततो गुरुकभक्त्या ॥ ५०५ ॥ एवं परिभावतो, पाए पाए पयत्तवीसामो । अनुपियतिस- चवीसत्ययमुत्तं, पढइ ठिओ जोगमुद्दामो ॥५०६।। पासूर तदर्षष एवं परिमावयन पाद पादे प्रवृत्तपिधामः । अनुर्विशनिलवमूत्रं पठति स्थितो योगमुद्रातः ॥ ५०६ ॥ "लोगस्सुनोयमरे" इत्यादि। एगो एत्य सिलोगो, छ गाहाण होर दिने । तह पापपमाणाओ, अहावीसं च विरईओ ॥५०७॥ "लोकम्प शोन करान" नादि । ममोहन गोरः पदं गाधानां भयनि विशयम । मा पारमाना भष्वासिनि पिरलयः ।। ५१५ ॥ 1.-शोगानोगगरे पामतिरपपर सिष । अरिहण हिमपंपिगली. .

·संस्कृतमाषा . सिरिसंतिसूरिविरह इय दोसविप्पमुको, उस्सग्गे वितिऊण मंगलगं-। भणिऊण नमोकारं, पारइ विहिणा असंभंतो ॥४९७॥ इति दोपविप्रमुक्त उत्सर्गे चिन्तयित्वा मङ्गलकम् । भणित्या नमस्कारं पारयति विधिनाऽसंभ्रान्तः ॥४९७ परमेटिनमोकारं, सफाइमासाइ भणइ थुइसमए । पुरिसो न चैव इत्थी, पायइभासानियद्धं पि ।।४९८॥ परमेष्ठिनमस्कार संस्कृतभाषया भणति स्तुतिसमये । पुरुषो नैव स्त्री प्राकृतभाषानिवद्धमपि ।। ४९८ ॥ जइ एगो देइ थुई, अहणेगे तो थुई पढइ एगो । अन्ने उस्सग्गट्टिया, सुणति जा सा परिसमत्ता ४९९ यद्येकः ददाति स्तुतिमथानेके ततः स्तुतिं पठत्येकः । अन्ये उत्सर्गस्थिताः शृण्वन्ति यावत्सा परिसमाप्ता।।४९९।। एत्थ य पुरिसथुईए वंदइ देवे चऊविहो संघो । इत्थीथुइए दुविहो, समणीओ साविया चेव ॥५००। अत्र च पुरुपस्तुतौ वन्दते देवान् चतुर्विधः सङ्घः । स्त्रीस्तुती द्विविधः श्रमण्यः श्राविकाश्चैव ॥ ५०० ।। विचस्स जस्स पुरओ, पारद्धा बंदणा थुई तस्स । चेइयगेहे सामन्नवंदणे मूलविंधस्स ।। ५०१॥ विम्यस्य यस्य पुरतः प्रारब्धा चन्दना स्तुतिस्तस्य । चैत्यगेहे सामान्यवन्दने मूलबिम्बस्य ॥ ५०१॥ जओ-- जेसि भावजिणाणं, विहियं सकत्थएण संथवणं । जेसिं च चेइयाणां, कओ मए वंदणुस्सग्गो ॥५०२।। यत:- येषां भावजिनानां विहितं शक्रस्तवेन संस्तवनम् । येपांच चैत्यानां कृतो मया-वन्दनोत्सर्गः ।। ५०२ ।।

·चेझ्यवंदणमहाभासं । अंगुलि-भमुहाओ वि(चि)य चालितो तह[य]कुणइ उस्सग्गं आलावयगणणहा, संठवणत्थं च जोगाणं ॥ ४९१ ॥ १८ अङ्गुली-भ्रुवोऽपि च (एव) चालयन तथा[च] करोति उत्सर्गम् । १९ आलापकगणनार्थ संस्थापनार्थ च योगानाम् ॥४९१ काउस्सग्गम्मि ठिओ, सुरा जहा बुडबुडेइ अवत्तं । अणुपेहंतो तह वानरो व चालेइ उहउडे ॥ ४९२ ॥ २० कायोत्सर्ग स्थितः मुरा यथा बुडबुडयति अव्यक्तम् । २१अनुप्रेक्षमाणस्तथा वानर इव चालयति ओष्ठपुटानि४९२ एए काउस्सग्गं, कुणमाणेण वि युहेण दोसा ओ । सम्मं परिहरियथा, जिणपडिकुट्ट त्ति काऊणं ॥४९३।। एते कायोत्सर्ग कुर्वताऽपि युधेन दोपास्तुः । सम्यक् परिहर्तव्या जिनप्रतिष्टा इति कृत्वा ।। ४९३ ।। एए सामन्नेणं, दोसा एगवीस होति उस्मग्गे । अहिगारिविसेसाओ, केइ कस्सइ न हि घडंति ।। एते सामान्येन दोपा एकविंशतिर्भवन्ति उत्सगें। अधिकारिविशेषाम् केचित् कस्यचिद्न हि घटन्त||४९४॥ लंयुत्तर-वणछायण, संजइदोसा न हुँति समणीणं । पडलंयुत्तर-थणछापणं च दोसा न सड्डीणं ॥ ४९५।। लम्योत्तर-सनच्छादनी संयतीदोपीन भवतः प्रमणीनाम् । वधू-लग्योत्तर-स्तनन्छादन पदोपा न पाद्धीनामा४९५|| सलिण-कविठ्ठदुर्ग पुण, अगीइसेहाइयाण संभवइ । संभवद गिहत्याणवि, कयाइ एगऽत्तभावम्मिा[४९६॥ पलिन-कपित्यद्विकं पुनरगीत-दौमारिकानां संमयति । समयति गृहरथानामपि कदाचिदेफत्यभाये ॥ ४९६ ।।

·- सिरिसंतिसूरिविरइ ९ कृत्वा चोलपट्टमविधिना नाभिमण्डलस्योपरि । अधश्च जानुमानं तिष्ठति लम्बोत्तरोत्सर्गम् ॥ ४८४ ॥ उच्छाइऊण य थणे, चोल(ग)पट्टेण ठाइ उस्सग्गं । दंसाइरक्षणट्टा, अहवा अन्नाणदोसेण ।। ४८५ ॥ १० अवच्छाद्य च स्तनान् चोल(क)पट्टेन तिष्ठत्युत्सर्गम् । दंशादिरक्षणार्थमथवा अज्ञानदोषेण ॥ ४८५ ॥ मेलित्तु पण्हियाओ, चलणे विस्थारिऊण वाहिरी। ठाउस्सग्गं एसो, बाहिरउद्धी मुणेयधो ॥ ४८६ ॥ ११ मेलयित्वा पृष्णिकाश्चरणान् विस्तार्य वाह्यतः । तिष्टत्युत्सर्गमेप वाह्यो/ ज्ञातव्यः ॥ ४८६ ।। अंगुहे मेलविर, वित्थारिय पहियाओ बाहिं तु । ठाउस्सग्गं एसो, भणिओ अभितरुद्धि त्ति ॥४८७॥ अङ्गुष्टान् मेलयित्वा विस्तार्य पृष्णिका पहिस्तु । तिष्ठत्युत्सर्गमेप भणितोऽभ्यन्तरो:ति ॥ ४८७ ॥ कप्पं या पर्ट वा पाउणिउं संजई व उस्सग्गे । ठाइ य सलिणं व जहा, रयहरणं अग्गओ काउं॥ १२ कल्पं वा पट्ट या प्रगुणयित्वा संयतीवोत्सर्गे। १३ तिष्ठति च खलिनमिव यथा रजोहरणमग्रतः कृत्वा ॥४८८ भामेइ तहा दिदि, चलचित्तो वायसो व उस्सग्गे । छप्पइआण भएण य, कुणेई पर्ट कवि व ॥४८९॥ १४ भ्रामयति तथा दृष्टिंच लचित्तो वायस इवोत्सर्गे । १५पट्पदिकानां भयेनेव(पा) करोति पद कपित्यमिव४८९ सीसं पकंपमाणो, जयखाइटो व कुणइ उस्सग्गं । मृसो व इंदुरंतो, तहेव छिअंतमाईसु ॥ ४९० ॥ . १६ शीपं प्रकम्पमानो यक्षाविष्ट इव फरोत्युत्सर्गम् । १७ मूर इव(वा) हुँहुकयन् सथैव छेद्यान्तादिपु ॥४९॥ ,

·चेइयवंदणमहामास ।
अंगुलि-भमुहाओ विचि)वचालितो तह[य]कुणइ उस्सग्गं
आलावयगपाणहा, संठवणत्थं च जोगाणं ॥ ४९१ ॥
१८ अड्डली-भ्रुवोऽपि च (एव) चालयन तथा च]
करोति उत्सर्गम् ।
१९ आलापकगणनार्थ संस्थापनार्थ च योगानाम् ।।४९१
काउस्सग्गम्मि ठिओ, सुरा जहा बुडबुडेइ अवत्तं ।
अणुपेहंतो तह वानरो व चालेइ उहउडे ॥ ४९२ ॥
२० कायोत्सर्गे स्थितः मुरा यथा युडबुडयति अव्यक्तम् ।
२१अनुप्रेक्षमाणस्तथा वानर इव चालयति ओठपुटानि४९२
एए काउस्सग्गं, कुणमाणेण वि युहेण दोसा ओ।
सम्म परिहरियहा, जिणपडिकुट्ट ति काऊणं ॥४९॥
एते कायोत्सर्ग कुर्यताऽपि बुधेन दोपास्तुः ।
सम्यक् परिहर्तव्या जिनप्रतिकुष्मा इति कृत्वा ॥ ४९३ ।।
एए सामनेणं, दोसा एगवीस होति उस्सग्गे ।
अहिगारिविसेसाओ, केइ कस्सइ न हि घडति ।।
एते सामान्येन दोपा एफपिशतिर्भवन्ति उत्सर्गे।
अधिकारिविशेषान् फेचित् कस्यचिद् न हि पटन्तो।४९४||
लंयुत्तर-थणछायग, संजइदोसा न टुति समीणं ।
बहुलंयुत्तर-पणछावणं च दोसा न सहीणं ॥ ४९५।।
लम्योत्तर-जनवादनी संपतीदोपीन भवतः प्रमणीनाम् ।
वधू-सम्योत्सर-रसनन्सादनं पदोष न प्रादीनामा४९५॥
सलिण-कविदुगं पुण, अगीइसेहाइयाण संमयः ।
संमया गिहरयाणपि, कयाइ एगनमारम्मिा॥१९६॥
गलिन-करित्यतिक पुनरगीत-मौशादियाना संभवति ।
संभपति गृहस्थानामपि पदापिदेस्त्यमाये ॥ ४९६ ॥

·सिरिसंतिसूरिविरइअं
• इय दोसविष्पमुक्को, उस्सग्गे चिंतिऊण मंगलग-।
भणिऊण नमोकारं, पारइ विहिणा असंभंतो ॥४९७१
इति दोषविप्रमुक्त उत्सर्गे चिन्तयित्वा मङ्गलकम् ।
भणित्वा नमस्कारं पारयति विधिनाऽसंभ्रान्तः ॥४९७॥
संस्कृतभाषा परमेहिनमोकारं, सकइभासाइ भणइ थुइसमए ।
पुरिसो न चैव इत्थी, पायइभासानिबद्धं पि॥४९८॥
परमेष्ठिनमस्कार संस्कृतभापया भणति स्तुतिसमये ।
पुरुपो नैव स्त्री प्राकृतभाषानिबद्धमपि ॥ ४९८ ॥
जइ एगो देइ थुई, अहऽणेगे तो थुई पढइ एगी।
अन्ने उस्सग्गट्ठिया, सुगंति जा सा परिसमत्ता ४९९
यद्येकः ददाति स्तुतिमधानेके ततः स्तुतिं पठत्येकः ।
अन्ये उत्सर्गस्थिताः शृण्वन्ति यावत्सा परिसमाप्ता॥४९९१
एत्थ य पुरिसथुईए वंदइ देवे चऊबिहो संघो ।
इत्थीथुइए दुविहो, समणीओ साविया चेव ।।५००।
अत्र च पुरुपस्तुतौ चन्दते देवान् चतुर्विधः सङ्घः ।
स्त्रीस्तुती द्विविधः श्रमण्यः श्राविकाश्चैव ।। ५०० ॥
बिस्स जस्स पुरओ, पारद्धा वंदणा थुई तस्स ।
चेइयगेहे सामन्नवंदणे मूलविवस्स ।। ५०१ ॥
विम्बस्य यस्य पुरतः प्रारब्धा वन्दना स्तुतिस्तस्य ।
चैत्यगेहे सामान्यवन्दने मूलविम्यस्य ।। ५०१ ॥
जओ-
जेति भावजिणाणं, विहियं सकत्थएण संथवणं ।
जैसिं च घेइयाणं, कओ मए वंदणुस्सग्गो ।।५०२।।
,
येषां भावजिनानां विहितं शक्रसवेन संस्तवनम् ।
येपांच चैत्यानां तो मया.वन्दनोत्सर्गः ॥ ५०२॥

·चेइयवंदणमहाभासं । ९१ तेसि भुवणगुरूणं, ससुरासुरमणुययंदियकमाणं । नामाणुकित्तणेणं, करेमि सुकयस्थमप्पाणं ॥५०३॥ तेपां भुवनगुरूणां ससुराऽसुरमनुजवन्दितक्रमाणाम् । नामानुकीर्तनेन करोमि मुकृतार्थमात्मानम् ॥ ५०३ ॥ अहया भारहवासे, एए आसन्नकालभाविता । आसन्ना मे उवयारहेयवो उसहपमुहजिणा ॥५०४।। अथवा भारतवर्षे एते आमन्नकालभावित्वात् । आसन्ना मम उपकारहेतव अपभप्रमुखजिनाः ।।५०४॥ तम्हा जुञ्जइ विहिणा, सविसेसमिमेसि यंदणं काउं । नामुफित्तणपुवं, करेमि ता गरुयभत्तीए ॥ ५०५ ।। तम्माद् युज्यते विधिना सविशेपमेपां वन्दनं कर्तुम् । नामोत्कीर्तनपूर्व करोमि ततो गुरुकभक्त्या ॥ ५०५ ॥ एवं परिभावंतो, पाए पाए पवत्तवीसामो। चतुर्विशतिरा- चउवीसत्ययमुत्तं, पढइ ठिो जोगमुद्दाको ५०६॥ वसूमं तदर्षय गयं परिभावयन पादे पादे प्रवृत्तविश्रामः । चतुर्विशतिसयमूचं पठति स्थितो योगमुद्रातः ।।५०६॥ "लोगस्सुनोयगरे” इत्यादि । एगो एत्य सिलोगो, छ गाहाण होइ विनेयं । तह पायपमाणाओ, अहावसं च विरईओ ।।५०७॥ "सोफम्य उद्योतकरान" इत्यादि । एकोऽत्र गोरः पदं गापानां भवति विशयम । मग पादममागाः भटापितानि पिरतरः॥ ५०७॥ १. म-मोगोषगर पामनिरपर जिणे । अरिदले गितामा पिपंपरीत ·- सिरिनिगारपियों पत्थं पुण अरिहने, फम्मपर्व किगारसमिद फिरिया । एपारी पुण सिदी, पीयपिमलीए. पाहुपयन ।।५०८ मात्र पुनर 'भाल:' पमपातपिप्यानिनिnिi एकारः पुनः गिटः द्विगीयापिभाषी पपगमम ।।१०।। भणियं न पाइपलरमणे- प्रायम् ए होइ अपारने, एपम्मि पीपाए पहुगु लिंगे। तह नायाण्टीमचमीणमेगम्मि महिलत्थे । ५०९॥ মপিস ও মাগার '' भवति अफारान्त पग्मिन, हिनीयाया पाहुपु पुंलिने। गधा शमीया-पढ़ी-ममीनामे फग्मिन महिलाः (मालिक) । ५०९।। एत्य उदाहरणं- वाविंतीए अमित्ते, तह असिलट्टीए पत्थिर! रणम्मि। निघावंतीऍ मणं, विष्फरियं निययसेणाए ॥ ५१०॥ अग्रोदाहरणम्-- वापयन्त्या अभियान तब असियष्टा पार्थिव ! रणे। निर्वापयन्या मनाम् विस्फुरितं निजफमेनया ॥ ५१० ॥ अट्टविहपाडिहरं, जम्हा अरहंति तेण अरिहंता। लोगस्मुओयगरा, एयं तु विसेसणं तेसि ।। ५११ ॥ अष्टविधप्रातीहार्य यस्मादईन्ति तेनाईन्तः । लोकस्लोद्योतकरा एतत् तु विशेषणं तेपाम् ॥ ५११ ॥ नामाइभेयमिनो, लोगो बगुहा जिणागमे भणिओ। पंचत्थिकायख्यो, पेत्तदो एत्य पत्थावे ॥ ५१२ ॥ नामादिभेदमिन्नो लोको बहुधा जिनागमे भणितः । पञ्चास्तिकायरूपो प्रहीतव्योऽत्र प्रस्तावे ।। ५१२ ॥

·९३ चेइयवंदणमहाभासं । उलोओ वि हु दुविहो, नायबो दवभावसंजुत्तो । दवे चंदाइकओ, केवलनाणुभवो भावो ॥ ५१३ ॥ इयोतोऽपि खलु द्विविधो ज्ञातव्यो द्रव्यभावसंयुक्तः । द्रव्ये चन्द्रादिकृतः केवलज्ञानोद्भवो भावः ॥ ५१३ ॥ भणियं च- दवुजोउञ्जोओ, पहा पयासेइ परिमियं खेत्तं । भायुओउओओ, लोयालोयं पयासेइ ।। ५१४ ॥ आवश्यकम् भणितं च- द्रव्योद्योतोद्योतः प्रभा प्रकाशयति परिमितं क्षेत्रम् । भावोद्योतोद्योतो लोकालोकं प्रकाशयति ॥ ५१४ ॥ लोगस्सुजोयगरा, दयुञ्जोए य न हु जिणा होति । माधुओयकरा पुण, हॉति जिणवरा चउनीसं ५१५।। लोकस्योद्योतकरा द्रव्योद्योते च न खलु जिना भवन्ति । भावोद्योतकराः पुनर्भवन्ति जिनवराश्चतुर्विशतिः५१५॥ देवे यत्थुसहायो, धम्मो गम्माइणं च यवहारो। कुप्पाययणगओवा, भावे मुय-चरणरूयो ति ॥५१६।। द्रव्ये वस्तुम्वभावो धर्मो गम्याऽऽदीनां च व्यवहारः । पुनावपनगतो वा भावे श्रुत-चरणरूप इति ।। ५१६ ॥ दोग्गइगमणपयतं, जीवं धारेड़ घरइ मुद्धाणे । तो होइ भावधम्मो, सो नऽनो नाणचरणाणं ५१७॥ १. एतद् गापाद्वयं आयश्यये १.६२-१६१ गापालाम्-(पृ. ४९७)। २. एतथा धीआयश्य- "दुर दम-मायधम्मो ये दय्यरस दप्यमेषऽदया । विसाराभायो या गम्मा एपी सिंगो या॥१.६॥ होइ भाषधम्मो गुभ-परणे य गुम्मि गमायो। पनि रामनाम्नी गंगी-माई मरे पगहा ॥ १.(४॥ एसोय निमा शत एमाससम् । (पृ. ४९८) ·२.५ लिगनिपिराभ दुर्गनिगमन सी पारयति । गगी भपशि भाम: मोनायो सागपगनयोः ॥११॥ नित्यं जग गरिसर, दा ना-गागराण ओपागे । जेणुगरति लोया, गुहेण ममभूमिरूपेण ।। ५१८ ॥ गर्म जलायत ये नही गागरावामगारः। नागरनि सोपाः सुगंगन ममभूनिरूपेण ।। ५१८ ॥ तं कह णु दानित्य, जम्हा नेगंतो नहिं तरगं । जं तेगापि परहा, पुहंता र दीरति ॥ ५१९ ।। रास्कथं नुहम्पती यम्मा मैफान्गतम्य सरणम? । योनाऽपि प्रपिष्ठा प्रपन्तः फेचिद पन्ने ।। ५१९ ॥ अगंतियं पि नो तं, पुणो पुणो तत्थ तरणसंभवनी । तम्हा तषियरीयं, विनयं मारओ तित्थं ॥ ५२० ॥ आरान्तिफमपि नो मा पुनः पुनसत्र सरणसंभवतः तम्मान तद्विपरीतं विशेयं भापतमीर्यम् ॥ ५२० ॥ तरणि भयजलही, तित्यं तु चउधिहो समणसंघो। जे केइ मयजीवा, तरणत्वी तारुआ ते उ॥ ५२१ ॥ मरणीयो भयजलधिः तीर्थ तु पतुर्विधः श्रमणमाः । ये फेऽपि भव्यजीवास्तरणार्थिनः तारफास्ते तु ॥५२१॥ एयम्मि संपविद्या, तरंति संसारसायरं नियमा । तिन्नो पुण भवजलही, न होइ भुओ वितरियो ।।५२२ एतस्मिन संप्रविष्टास्तरन्ति संसारसागरं नियमात् । तीर्णः पुनर्भवजलधिन भवति भूयोऽपि तरीतन्यः५२२॥ अहवा- दोहोरसमं तण्हाइच्छेयणं मलपपाहणं चैव । तिहिँ अत्धेहि निउत्त, तम्हा तं दबओ तित्थ ॥५२३॥ १. अत भारभ्य गामात्रयम्-(५२३-५२४-५२५) आयक्ष्यके (१०६६- १०६५-१०६८) गायारूपम्--(पृ. ४९८) ·चेइयवंदणमहाभासं। अथवा- दाहोपशमः तृष्णादिच्छेदनं मलप्रवाहणं चैव । त्रिमिरनियुक्तं तस्मात् तत् द्रव्यतस्तीर्थम् ॥ ५२३ ॥ कोहम्मि उ निग्गहिए, दाहस्सुवसमणभावओ तित्यं । लोहम्मि उ निग्गहिए, तण्हायोच्छेयणं होई ॥५२४॥ फ्रोधे तु निगृहीते दाहस्योपशमेन भावतस्तीर्थम् । लोभे तु निगृहीते तृप्णाव्युच्छेदनं भवति ॥ ५२४ ॥ अविहं कम्मरय, बहुएहिँ भवेहिं संचियं जम्हा । तव-संजमेण धोयइ, तम्हा तं भावओ तित्थं ॥५२५।। अष्टविधं कमरजो बहुफैर्भवैः सश्चितं यस्मान् । सपः-संयमेन धावति तस्मात् तद् भावतस्तीर्थम्।।५२५॥ इय भावधम्मतित्यस्स करणसीले जिणे ति एसत्यो। जियरागदोसमोहे, अरहते कित्तइस्सं ति ।। ५२६ ॥ इति भावधर्मतीर्थस्य करणशीलान जिनानित्येपोऽर्यः । नितराग-दोप-मोहानहतः कीर्तयिष्ये इति ।। ५२६ ।। चंउवीसं ति य संसा, मारहवामुम्भवाण अरहाणं । अपि सदाओ चंदे, महाविदेहाइपभवेऽवि ॥ ५२७ ॥ चतुधिशनिरिति प मंग्या भारतवर्पोद्भवानामहताम् । अपि दाद पन्दे महाविदेदादिप्रमयान् अपि ॥५२७॥ फेसिणं फेवलकप्प, लोग जाणंति तह य पासंति । फेवलपरिचनाणी, तम्हा ने फेवली इंति ॥ ५२८ ॥ ..एरा आपरक एपम्- पस मेगा उराभाामा ३ भजमाना। मा-गरम सर-मा... (१.५..) १. कामापरपरे १.०९ मा माया (7.५..)

·२६ सिरिसंतिसूरिविरह कृत्स्नं केवलकल्पं लोकं जानन्ति तथा च पश्यन्ति । केवलचरित्रज्ञानिनतस्मात् ते केवलिनो भवन्ति ॥५२८॥ इह अक्खेव-पसिद्धी उ- भाक्षेप-प्र. जह पडदेसम्मि पडो, गामो वा गामएगदेसम्मि । सिद्धी. लोगस्स एगदेसे, वह तह लोगसद्दोऽवि ।। ५२९ ॥ इहाक्षेप-प्रसिद्धी तु-- यथा पटदेशे पटो ग्रामो वा प्रामैकदेशे । लोकस्यैकदेशे वर्तते तथा लोकशब्दोऽपि ॥ ५२९॥ विशेषणानां साफल्यम् लोगस्सुजोयगरा, चंदाईयाचि तेण भन्नति । तेसिं बोच्छेयत्यं, भणियमिणं धम्मतित्थगरे।।५३०॥ लोकस्योद्योतकराश्चन्द्रादिका अपि तेन भण्यन्ते । तेपां व्युच्छेदार्थ भणितमिदं धर्मतीर्थकरान् ॥ ५३०॥ नइमाईओयारं, धम्मत्थं जे कुणंतीह सुगमं । तेऽवि हु जणे पसिद्धि, लहंति किर धम्मतिस्थयरा ।। नद्याद्ययतारं धर्मार्थ ये कुर्वन्तीह सुगमम् । तेऽपि खलु जने प्रसिद्धिं लभन्ते क्रिल धर्मतीर्थकराः।।५३१ तेसिमजिणत्तभावा, विसेसणं इह जिण त्ति निहिं । ते उण छउमत्थजिणावि हुंति तो केवली भणिया ।। तेपामजिनत्वभावाद् विशेषणमिह जिन इति निर्दिष्टम् । ते पुनश्छद्मस्थ जिना अपि भवन्ति ततः केवलिनो भणिताः ॥ ५३२॥ केवलनाणगुणाओ, सामनाऽवि हु हवंति फेवलियो। तेसि अइसायणत्यं, अरहते इय पयं भणियं ॥५३॥ केवलज्ञानगुणात् सामान्या अपि खलु भवन्ति केवलिनः। तेषामतिशायनाथम् अर्हत इति पदं भणितम् ।। ५३३ ।।

·चेइयबंदणमहाभासं।
९५
नामाइमेयभिन्नावि, जिणवरा संभवंति अरहता।
मावारिहंतपडिवत्तिकारयं केवली-बयणं ।। ५३४ ।।
नामादिभेदभिन्ना अपि जिनवराः संभवन्यहन्तः ।
भावाहित्प्रतिपत्तिकारकं केवलि-वचनम् ।। ५३४ ॥
एवं खलु अन्नोन्नं, कायवा चालणा पइट्टा उ ।
बुद्धिनिउणेहि इहयं, दिसिमेत्तं दरिसियं एवं ॥५३५।।
एवं खलु अन्योन्यं कर्तव्या चालना प्रतिष्ठा तु ।
बुद्धिनिपुणैरिह दिड्मात्रं दर्शितमेतत् ॥ ५३५ ।।
एसो संखेवेणं, पढमसिलोगस्स भासिओ अत्थो ।
वित्वरओ घेत्तबो, सिद्धतमहानिहाणाओ॥५३६।।
एप संक्षेपेण प्रथमश्लोकस्य भापितोऽर्थः ।
विसरतो ग्रहीतव्यः सिद्धान्तमहानिधानात् ।। ५३६॥
"उस मजियं च" गाहा ।। १ ।।
"ऋपभमजितं च" गाथा ॥ १ ॥
"सुविहिं च पुप्फदंतं" गाहा ॥२॥
"सुविधि च पुष्पदन्तं" गाथा ॥२॥
"कुंथु अरं च" गाहा ॥ ३ ॥.सूत्रम् ॥
"कुन्थुमरं च" गाथा ।। ३ ॥ सूत्रम् ।
१. आवश्यफादितः
२. पूर्णमूलम् -
उसभमजिच चंदे संभयममिणंदणं च सुमईच।
पउमप्पहं सुपासं जिणं च चंदप्पहं यंदे ॥२॥
३. सुविहिं च पुप्फदत सीअल-सिजंस-पासुपुखं च।
विमलमणतं च जिणं धम्म संति च चंदामि ॥३॥
४. | अरंच मलिं यंदे मुणिमुन्धयं नमिजिणं च ।
यंदामिऽरिहनेमि पासं तह पदमागं च ॥४॥

·. सिरिसंतिसूरिविरइअं अट्ट उ नामाई, भणियाई एकमेकगाहाए। चउचीसत्थयसुत्ते, चउवीसाए जिणचराणं ।।५३७॥ अष्टाष्ट तु नामानि भणितानि एकैकगाथायाम् । चतुर्विशतिस्तवसूत्रे चतुर्विशतेर्जिनवराणाम् ।। ५३७ ।। पौनरुक्त्यपरिः जं पुण वंदइ किरिया-भणणं सुत्ते पुणो पुणो एत्य । आयरपगासगत्ता, पुणरुत्तं तं न दोसगरं ॥ ५३८ ॥ यत् पुनर् 'चन्दते क्रिया-भणनं सूत्रे पुनः पुनरत्र । आदरप्रकाशकत्वात् पुनरुक्तं तन्न दोपकरम् ॥ ५३८॥ कानि तीर्थक- एएसि नामाणं, जे अत्था कारणाइं जाई वा । राणां नाम्नां इच्छामि नाउमेयं, पुच्छइ सीसो गुरू आह ॥५३९॥ कारणानि तदर्थांश्च के ? एतेपां नाम्नां येऽर्थाः कारणानि यानि वा। इच्छामि ज्ञातुमेतत् पृच्छति शिप्यो गुरुराह ॥ ५३९ ॥ उसहो पहाणवसहो, दुबहभरवहणपञ्चलो होइ । न्याः इय दुवहधम्मधुरापहणखमो तो जिणो उसहो ॥५४०॥ ऋषभः प्रधानपभो दुर्वहभरवहनप्रत्यलो भवति । इति दुर्वहधर्मधुरवहनक्षमस्ततो जिन ऋपमः ॥५४०॥ जइ या वसो ति धम्मो, भावइ दढं तेण तो भवे वसभो। जइ एवं सवे वि हु, वसहा किर किं न भन्नति ?॥५४१ यदि वा वृप इति धर्मः,भावयति दृढं तेन ततो भवेद् वृपमः । यद्येवं सर्वेऽपि खलु वृषभाः किल किं न मण्यन्ते ॥५४१३॥ सच्चमिणं किंतु फुड, अन्नं पि हु एत्य कारणं अस्थि । एयस्से ऊरजुपले, तवियसुवन्नुञ्जलं धवलं ।। ५४२॥ नापभसामा- नपभविशे पार्षः १. मानि चात्र तीर्थकरनामप्रदानकारणानि दर्शितानि तानि सण्येय धोआ. घश्यके वित् प्रारान्तरेण राक्यानपानि १०८०-१०९१ गायाम सुस्पष्टि- तानि-आयश्यके (पृ. ५.२-५०६) ·चेयबंदणमहाभार्स । सत्यमिदं किंतु स्फुटमन्यदपि खल्वत्र कारणमस्ति । एतस्योरुयुगले तप्तसुवर्णोज्वलं धवलम् ॥ ५४२ ॥ अन्नोनाभिमुहं किर, वसहजुगं लंछणं रुहरमासि । सुमिणम्मि पढममुसभो, चोइससुमिणाण मज्झम्मि ५४३ अन्योन्याभिमुखं किल वृपभयुगं लाञ्छनं रुचिरमासीत् । स्वप्ने प्रथममृपभश्चतुर्दशस्वप्नानां मध्ये ॥ ५४३ ।। दिट्टो मरुदेवीए, तेण कयं उसहनाममेयस्स । तुट्टेणाऽमरवइणा, अन्नेसि पुण ठिई एसा ॥५४४॥ दृष्टो मरदेव्या तेन कृतम्पमनामैतस्य ! तुष्टेनाऽमरपतिना अन्येषां पुनः स्थितिरेपा ॥ ५४४ ॥ गय-चसह-सीह-अभिसेय-दाम-ससि-दिणयरं ज्झयं कुंभं । पउमसर-सागर विमाण-भवण-रयणुच्चय-सिहिं च ॥५४५॥ गज-पभ-सिंह-अभिपेक-दाम-शशि-दिनकर ध्वजं कुम्भम् । पग्रसर:-सागर-विमानभवन-रत्नोच्चय-शिखिनं च ॥५४५॥ परिवाडीइ इमाए, जणणीओ सुमिणयाइँ पेच्छंति । गम्भावयारसमए, तित्थंकर-चावट्टीणं ।। ५४६ ।। परिपाट्याऽनया जनन्यः स्वप्नान प्रेक्षन्ते । गर्भावतारसमये तीर्थकर-चक्रवर्तिनोः ॥ ५४६ ।। इंदिय-विसय कसायाइएहिं घोरंतरंगवैरीहिं । अजितमामा- नजिओ मणयं पिजओ, भन्नइ अजिओ जिणो तेण ५४७ इन्द्रिय-विषय-पायादिकोरान्तरगवैरिमिः । न जितो मनागपि यतोमण्यतेऽजितो जिनलेन ॥ ५४॥ अग्ने वि तेहिन जिया, अजिया तोते वि किं न उचंति?। मम पिरोसकारणममं पिटु भगवओ अत्यि॥ ५४८॥ न्यार्थः ·१०० सिरिसंतिसूरिविरह अन्येऽपि तैर्न जिता अजितास्ततस्तेऽपि कि नोच्यन्ते । भण्यते विशेपकारणमन्यदपि खलु भगवतोऽस्ति ।।५४८|| अजितविशे- जियसत्तुनिवेण सम, कीलंती अक्खयकीलाए। पार्थः न कयाइ जयं पत्ता, विजया देवी पुरा काले ॥५४९।। जितशत्रुनृपण समं क्रीडन्ती अक्षयूतक्रीडायाम् । । न कदाचिद् जयं प्राप्ता विजया देवी पुरा काले ||५४९॥ गभगए भगवंते, न जिया ईसि पि सा नरदेण । जायस्स तेण पिउणा, अजिओत्ति पइट्टियं नाम ॥५५०॥ गर्भगते भगवति न जिता ईपदपि सा नरेन्द्रेण । जातस्य तेन पित्रा 'अजितः' इति प्रतिष्ठितं नाम ॥५५०|| शंभवसामा- सं सोक्खं ति पकुचइ, दिढे त होइ सबजीवाणं । न्यार्थः तो संभवो जिणेसो, सधे वि हु संभवा एवं ॥५५१॥ शं सौख्यमिति प्रोच्यते दृष्टे तद् भवति सर्वजीवानाम् । ततः शंभवो जिनेशः सर्वेऽपि खलु शंभवा एवम् ॥५५१॥ शंभवविशे. भन्नति भुवणगुरुणो, नवरं अन्न पि कारणं अत्थि । सावत्थीनयरीए, कयाइ कालस्स दोसेण ॥ ५५२॥ भण्यन्ते भुवनगुरवः, नवरमन्यदपि कारणमस्ति । श्रावस्तीनगर्या कदाचित् कालस्य दोपेण ॥ ५५२ ॥ जाए दुभिक्खभरे, दुत्थीभूए जणे समत्थे वि । अवयरिओ एस जिणो, सेणादेवीए उयरम्मि||५५३॥ जाते दुर्भिक्षभरे दुःस्थीभूते जने समस्तेऽपि । अवतीर्ण एप जिनः सेनादेव्या उदरे ।। ५५३ ॥ सयमेवागम्म सुराहिवेण संपूइया तओ जणणी । वद्धाविया य भुवणेकमाणुतणयस्स लाभेणं ॥५५४॥ पार्थः . . - ·मान्यार्थः चेइयबंदणमहाभासं । 6575 खयमेवाऽऽगम्य सुराधिपेन संपूजिता ततो जननी । वर्धिता (वर्धापिता) चभुवनैकभानुतनयस्य लाभेना/५५४॥ वदियह चिय सहसा, समत्थसत्थेहि धन्नपुग्नेहिं । सबत्ती इंतेहि, सुहं मुभिक्खं तहिं जायं ॥ ५५५ ।। सदिवसादेव सहसा समर्थसाथैर्धान्यपूर्णैः । सर्वत आयद्भिः सुखं सुभिक्षं सत्र जातम् ।। ५५५ ।। संभावियाई जम्हा, समत्तसस्साई संभवे तस्स । तो संभवो ति नाम, पइडियं जणणि जणएहिं ।।५५६॥ संभूतानि यस्मात् समस्तसस्यानि संभवे तस्य । वतः संभव इति नाम प्रतिष्ठितं जननी-जनकाभ्याम् ॥५५६|| अमिणंदह आणंदह, रूबाइगुणेहि तिहुयणं सयलं। अभिनंदनसा- अभिणंदणो जिणो तो, अन्नं पि हु कारणं वीय।।५५७।। अभिनन्दति आनन्दति रूपादिगुणैत्रिभुवनं सकलम् । अभिनन्दनो जिनस्ततोऽन्यदपि खलु कारणं द्वितीयम् ॥ गभगए तम्मि जओ, जणणीमचंतभत्तिसंजुत्तो। अभिनन्दनवि. शेपाः अभिनंदइ अभिक्खं, सको अभिणंदणो तेण ॥५५८|| गर्मगते तस्मिन् यतो जननीमसन्तभक्तिसंयुक्तः । अभिनन्दत्समीक्ष्णं शमोऽभिनन्दनस्तेन ॥ ५५८ ॥ पायापारनिमित्ता, मोक्साभिमुहा मुहा मई जस्स । मुमतिसामा. सो मुमई तित्ययरो, जइ एवं मुमइणो सधे ।।५५९॥ पापाचारनिमित्ता मोक्षाभिमुरा गुमा मतिर्यस्य । स गुमतितीर्थकरो योयं मुमतयः सर्प ।। ५५९ ॥ एत्य विसेसकारणं-- अचिरागयपणिमरणे, दोह सवचीण दारओ एगो । गुमतिविशे- यालगहगह दोह चि, पवहारो मेहनियपुरओ५६०॥ पार्थः म्यार्थः ·१०२ सिरिसंतिसूरिविरह अत्र विशेपकारणम्- अचिरागतवणिग्मरणे द्वयोः सपन्योर्दारक एकः । बालमहामहो द्वयोरपि व्यवहारो मेघनृपपुरतः ।। ५६०॥ रनो चिंताइसओ सगे-यरा कहमिमीण विन्नेया । चिंताकारणपुच्छा, देवीए राइणो कहियं ॥ ५६१ ॥ राज्ञश्चिन्तातिशयः स्वके-तरा कथमनयोविज्ञया । चिन्ताकारणपृच्छा देव्या राज्ञः कथितम् ॥ ५६१ ॥ . तीऍ भणियाओ ताओ, पुत्तं वित्तं च कुणह दोभाए। पडिवन्नममायाए, मायाए जपियं देवि! ॥५६२ ॥ तया भणिते ते पुत्रं वित्तं च कुरुत द्विभागे । प्रतिपन्नममात्रा मात्रा कथितं देवि ॥ ५६२ ।। मा माऽऽणवेसु एवं, दवं सर्व पि देहि एयाए । अप्पेहि मज्झ पुत्तं, जीवंतं जेण पेच्छामि ॥५६३॥ मा माऽऽज्ञापय एवं द्रव्यं सर्वमपि देहि एतस्यै । अर्पय मम पुन जीवन्तं येन प्रेक्षे ॥ ५६३ ॥ एसा सग चि नाउं, पुत्तो वित्तं च तीइ दिन्नाई। निद्धाडिया य इयरी,रना अलिय ति कुविएण॥५६४॥ एपा स्वकेति ज्ञात्वा पुत्रो वित्तं च तस्यै दत्तानि । निर्धाटिता चेतरा राज्ञाऽलीकेति कुपितेन ॥ ५६४ ।। गभगए जं जाया, मंगलदेवीऍ एरिसा सुमई । तुट्टेण ततो रना, जिणस्स सुमई कयं नामं ॥५६५॥ गर्भगते यद् जाता मङ्गलदेव्या एतादृशी सुमतिः । तुष्टेन ततो राज्ञा जिनस्य सुमतिः कृतं नाम ।। ५६५ ।। पउमं बहुप्पयारं, तहवि हु रत्तुप्पले इहं पगयं । न्यार्थः तस्सरिसी जस्स पहा, सो खलु पउमप्पहो अरहा।।५६॥ पद्मप्रभसामा- ·पार्थः चेइयवंदणमहाभासं । पञ बहुप्रकार तथाऽपि खलु रक्तोत्पलमिह प्रगतम् । तत्सदृशी यस्य प्रभा स खलु पद्मप्रभोऽहम् ॥ ५६६ ॥ जह वि इह वासुपुञ्जो, एरिसवन्नो तहाऽवि हु विसेसो । पमप्रभविशे.. पउमसयणम्मि जणणीऍ डोहलो तेण पउमाभो ५६७ यद्यपि इह वासुपूज्य एतादृशवर्णसथाऽपि खलु विशेषः । पद्मशयने जनन्या दोहदसन पद्माभः ॥ ५६७ ।। पासा देहविभागा, सुसोहणा जस्स सो खलु मुपासो | पार्थसामान सो वि एरिस चिय, एत्य वि हेऊ इमो अन्नो॥५६८ न्यार्थः पार्शनि देहविभागाः सुशोभना यस्य स खलु सुपार्श्वः । सर्वेऽप्येतादृशा एवात्राऽपि हेतुरयमन्यः ॥ ५६८ ॥ गभगए जं जणणी, जायसुपासा तओ सुपासजिणो (मुपाश्चविशे- पापैः चंदसमा देहपहा, जस्स उ चंदप्यहो सो उ॥५६९ ॥ गर्भगते यद् जननी जातमुपाची ततः सुपार्श्वजिनः । चन्द्रसमा देहप्रमा यस्य तु चन्द्रप्रभः स तु॥५६९॥ सुविहिजिणो विहु एवंविहो ति भन्नइ विसेसहेऊ तो चन्द्रप्रभविशे- चंदपियणम्मि जणगीऍ डोहलो तेण चंदामो ॥५७०।। मुविधिजिनोऽपिसनेविध इति मण्यते विशेपहेतुस्ततः । चन्द्रपाने जनन्या दोहदसेन चन्द्राभः 11 ५७० ॥ मुविहिं च पुष्पदंतं, मुविही नामं विसेसणं वीयं । प्रविधिसामा- तत्यवि विही रिहाणं, किरिया सासोहणा जस्स५७१ मुविधि च पुष्पदन्तं मुविधिर्नाम विशेषणं द्वितीयम् । सत्राऽपि विधिविधान किया सा शोभना यस ॥५७१॥ सो मुविही नामसत्यो, कारणमेयस्स जेण से जगणी विधिविशे- साविहीमुवि कुमला, गन्भगए तेग मुपिहिनियो५७२ पार्षः स मुविधिनामसार्थ:(स.) कारणमेतम्प येन तम्य जननी| सर्पविधिप्यपि फुसला गर्भगदे देन मुविधिजिनः ॥५७२।। चन्द्रप्रमसामा- न्याः पार्थः न्यायः ·१०५ अम्दमानम् भीतरगागा. म्या: सीवानपिसे पार्थः सिरिसतिगरिविव [दरमुमाशुरुया, दंता जं तस्स एकदंतो तो। अग्ने एवं नाम, मुविहिप रिसेमणं देति ॥५७३ ॥ पुन्दानुगानुरूपा पन्ना गाम्य पुषदन्तसतः । अन्ये पानाम मुविधि प विशेषणं ददाति ॥ ५७३ ॥ सीपलपयणो लेसाएँ, सीपलो तेण सीयलो भव। सो पि एरिस गिय, विसेसहेऊ इमसेसो ॥५७४|| जीराटयप(द)को सरपया नीलरसन नीतलो भगवान् । सर्वेऽपि एतारा एय विशेषतुरस्मैपः ।। ५७४ ।। गन्महिए जिणेदे, जणणीद्दत्यैण फुसियदेहस्स । पिउणो दाहोरसमो, संजातो सीयलो तेण ॥ ५७५॥ गर्भस्थिते जिनेन्द्र जननीलेन स्पृष्टदेवस । पितुदोपशमः संजातः शीतलसन ।। ५७५ ॥ सेया पसंसणिज्जा, अंसा देहस्स अवयवा जस्स। सो सेअंसो भन्नइ, एसो अनो वि पसाओ ॥५७६|| भेयांसः(श्रेता) प्रशंसनीया अंशा देहस्य अवयवा यस्य । स श्रेयांसो भण्यते पण अन्योऽपि पर्यायः ॥ ५७६ ॥ महरिहसेआरुणम्मि डोहलो आसि जेण जणणीए। गम्भगए भगवंते, सा फिर सेज्जा अपरिभोगा॥५७७॥ महादेशय्यारोहणे दोहद आसीद् येन जनन्याः। गर्भगते भगवति सा किल शय्या अपरिभोगा ॥५७७ ।। कुलदेवयाणुभाषा, न सहइ सयणंतरस्स अन्नस्स । तत्य य सुत्ता देवी, सहसा कुलदेवया नहा ॥५७८॥ फुलदेवतानुभावाद् न सहते स्वजनान्तरस्यान्यस्य । वत्र च सुमा देवी सहसा फुलदेवता नष्टा ॥ ५७८ ॥ तुट्टेण वओ पिउणा, सेज(ज)सो एस जिणवरो भणिओ। तह होइ वासुपुजो, वसुपुजनियस्स जमवचं ॥५७९॥ धेयोसगामा- म्या: याराविशे. पापः वासुपूज्य ·चेइयवंदणमहाभासं। १०५ तु न ततः पित्रा श्रेयांस एप जिनवरो भणितः । तथा भवति वासुपूज्यो वसुपूज्यनृपस्य यदपत्यम् ॥ ५७९॥ स्या- पूएइ वासयो जंजणणिं गम्भट्टियम्मि जिणनाहे । आणंदनिब्भरमणो, वत्थाहरणेहि अणवरयं ।।५८०।। धवा- . पूजयति वासबो यद् जननी गर्भस्थिते जिननाथे । आनन्दनिर्भरमना वस्राभरणैरनवरतम् ॥ ५८० ॥ तम्हा तिलोयपहुणो, पिऊणा तुडेण सयणपञ्चक्खं । नाम पि वासुपुजओ, पइडियं भुवणमुपसिदं ।। ५८१ ।। तस्मात् त्रिलोकप्रभोः पित्रा तुष्टेन स्वजनप्रत्यक्षम् । नामाऽपि वासुपूज्यः प्रतिष्ठितं भुवनसुप्रसिद्धम् ।।५८१।। अंगमलं कम्ममलं, विगयं दुविहं मलं जिणिंदस्स । विमलराामा. विमलो तितेण चुचइ,सवे विहु किन तोविमला? ५८२ न्यार्थः अगमलः कर्ममलो विगतो द्विविधो मलो जिनेन्द्रस्य । विमल इति तेनोच्यते सर्वेऽपि सलु किं न ततो विमलाः। अस्थि विससनिमित्तं, जह भणियं सुमइनाममायाए । विमलविशे. पुनविनाए महिलादुगस्स नवरं अह बिसेसो ॥५८३॥ पार्थः अग्नि विशेषनिमित्तं यथा भणितं मुमतिनाममातुः । पुरयियादे महिलाद्विकस्स नयरमय विशेषः ।। ५८३ ।। रापंगणम्मि चिट्टइ, एसो अहिणयसमुग्गओ भूओ। पुनो य मन्ज उदरे, अस्थि महायुद्धिसंपन्नो ॥५८४॥ राजागणे तिष्ठति एप अभिनयममुद्रको(तो) भूतः । पुरम ममोरसि मदायुद्धिमंपग्नः ॥ ५८४ ॥ एमो जोरपनो, इमस्म परपाययसा छापाए । पपं तुम्ह विधाय, लिंदिस्मइ नेत्य संदेहो ।। ५८५॥ १rian RITEasy:, योग ·१०६ सिरिसंतिसूरिविरइ एप यौवनप्राप्तोऽस्य वरपादपस्य छायायाम् । एतं तव विवाद छेत्स्यति नाऽत्र संदेहः ।। ५८५॥ तत्तियमेत कालं, ता चिट्टह ताव निभुया तुम्भे । पडिवन्नममायाए, माया न खमइ मुहुत्तं पि ॥५८६।। तावन्मानं कालं ततः तिष्ठत तावत् निभूता यूयम् । प्रतिपन्नममातृकया माता न क्षमते मुहूर्तमपि ।। ५८६ ॥ भणइ य फिटइ गेहं, एवं दुण्ह चि विमिन्नचित्ताणं । जं वा तं वादाओ अप्पिञ्जइ देवि! मम पुत्तो ॥५८७॥ भणति च स्फेटयति गेहमेवं द्वयोरपि विभिन्नचित्तयोः । यद् वा तद् पादादय॑ते देवि! मम पुत्रः ।। ५८७ ॥ नियमइ कोसल्लेणं, सामा नाऊण तासि परमत्थं । छिंदइ तं ववहारं, पुजुत्तकमेण नीसेसं ॥ ५८८ ॥ . नियमयति कौशलेन श्यामा ज्ञात्वा तयोः परमार्थम् । छिनत्ति तं व्यवहारं पूर्वोक्तक्रमेण निःशेपम् ।। ५८८॥ एवं विमलं बुद्धि, कयचम्मनराहिवेण नाऊण । एसो गन्भपभावो, मुयस्त विमलो कयं नाम ॥५८९॥ एवं विमलां बुद्धिं कृतवर्मनराधिपेन ज्ञात्वा । एप गर्भप्रभायः 1: सुतस्य विमलः कृतं नाम ॥ ५८९ ॥ अनन्तसामा- नाणं जेण अणंतं, पलं च विरियं च सासयसुहं च तेण जिणेदोऽनंतो(नञ्नो), अन्न पि हु कारणं अस्थि५९० ज्ञानं येन अनन्तं बलं च वीर्य च शाश्वतसुखं च । तेन जिनेन्द्रोऽनन्तो(नान्यो)ऽन्यदपि खलु कारणमस्ति ५९० जम्हाश्वयारसमए, जएकनाहस्स दिट्टमंबाए । रयणविचिचमणंतं, दामं सुमिणे तओणतो ॥५९१॥ यस्मादवतारसमये जगदेकनाथस्य दृष्टमम्यया । रत्नविचित्रमनन्तं दाम स्वप्ने ततोऽनन्तः ॥ ५९१ ।। न्यार्थः . अनन्त विशे- पार्थः ·चेइयवंदणमहाभासं । १०७ धम्मफलभूयरूपाइगुणगणो धम्मदेसओ सो सो। धसामा- यार्थः पञ्चक्खो धम्मो इव, भनइ धम्मो जिणो तेण ॥५९२॥ धर्मफलभूतरूपादिगुणगणो धर्मदेशकः स सः । १. प्रत्यक्षो धर्म इव भण्यते धर्मों जिनस्तेन ।। ५९२ ।। अहवा- अहिओ धम्मुच्छाहो, जाओ जणणीए तम्मि उअरत्थे। धर्मविशेपार्थः तुट्टेण तेण पिउणा, जिणस्स धम्मो कयं नाम ।।५९३॥ अथवा- पार्थः अधिको धर्मोत्साहो जातो जनन्याः तस्मिन्नुदरस्थे । तुष्टेन तेन पित्रा जिनस्य धर्मः कृतं नाम ॥ ५९३ ॥ संती पसमो भन्नइ, अबइरित्तो य तीए तो सन्ती । शान्तिसामा- न्यार्थः रागदोसविउत्तो, भावत्यो होइ एयस्स ।। ५९४ ।। शान्तिः प्रशमो भण्यतेऽव्यतिरिक्तश्च तया ततः शान्तिः। रागद्वेपवियुक्तो भावार्थों भवत्येतस्य ।। ५९४ ।। अनं पि एत्य कारणमिमस्स नामस्स गयउरे नयरे । शान्तिविशे- जायं महंतमसिवं, खुदसुरकोवदोसेण ।। ५९५ ॥ अन्यदप्यत्र कारणमस्य नाम्नो गजपुरे नगरे । जातं महदशिवं क्षुद्रसुरकोपदोपेण ।। ५९५ ।। अइरादेवीउयरे, अवयरिए सोलसम्मि तित्ययरे। असिवं ज्झत्ति पण, तिमिरं च समुग्गए सूरे ॥५९६।। अचिरादेव्युदरेऽवतीर्णे पोडशे तीर्थकरे अशिवं झटिति प्रणष्टं तिमिरमिव समुद्गते सूर्य ॥५९६॥ जाया पुरम्मि संती, तत्तो तुट्टेण वीससेणेणं । संति त्ति कयं नामं, तिलोयचूडामणिजिणस्स ।।५९७|| जाता पुरे शान्तिः ततस्तुष्टेन विश्वसेनेन । शान्तिरिति कृतं नाम त्रिलोचूडामणिजिनस्य ॥५९७॥ ।

·सिरिसंतिसूरिविरइअं रयणमयमहाथूभ, दहण घरंगणागयं सुमिणे । जं पडिबुद्धा देवी सुयस्स कुंधू कयं नाम ॥ ५९८ ॥ रत्नमयमहास्तूपं दृष्ट्वा गृहागणागतं स्वप्ने । यत् प्रतिबुद्धा देवी सुतस्य कुन्थुः कृतं नाम || ५९८ ॥ भरसामान्यार्थः नो राइ नो पयंच्छइ, सावं वाऽणुग्गहं च जीवाणं । राग-दोसविउत्तो, होइ जिणेदो अरो तेण ।। ५९९॥ नो राति नो प्रयच्छति शापं वाऽनुग्रहं च जीवानाम् । राग-द्वेपवियुक्तो भवति जिनेन्द्रोऽरस्तेन ॥ ५९९ ।। अहवा- अरविशेपार्थः उत्तमरहंगजोगो, लद्धो सुमहारिओ अरो सुविणे । जणणीए तेण कयं, अरो ति नामं जिणेदस्स ॥६००॥ अथवा- उत्तमरथागयोगो लब्धः सुमहार्होऽरः स्वप्ने । जनन्या तेन कृतमर इति नाम जिनेन्द्रस्य ॥६००॥ मल्लिसामा मोहाइमल्लमहणो, विज्जइ मल्लो परिग्गहे जम्हा | न्यार्थः सुफझाणाभिहाणो, मन्नइ तम्हा जिणो मल्ली॥६०१ मोहादिमल्लमथनो विद्यते मल्लः परिग्रहे यस्मात् । शुक्लध्यानामिधानो मन्यते तस्माद् जिनो मल्लिः ॥६०१॥ अन्नं च-- मल्लिविशेपार्थः कुच्छिगए जिणनाहे, देवीऍ पभावईऍ उप्पन्नो। वरसुरहिमल्लसयणम्मि डोहलो तेण मल्लिजिणो॥६०२ अन्यञ्च- कुक्षिगते जिननाथे देव्याः प्रभावत्या उत्पन्नः । वरसुरभिमाल्यशयने दोहदस्तेन मल्लिजिनः ॥ ६०२ ॥ मुणइ तिकालावत्थं, जयस्स जं सो भवे मुणी तेण। सोहणपएहिं जुत्तो, चि सुबओ पयदुर्ग नाम ॥६०३॥ मुनिसुव्रतसा- मान्यार्थः

·चेइयवंदणमहाभासं ।
जानाति त्रिकालावस्था जगतो यत् स भवेद् मुनिस्तेन ।
शोभनवतैर्युक्त इति सुव्रतः पदद्विकं नाम ।। ६०३ ॥
जइ विहुसवे एवंविह त्ति तह वि हु इमम्मि गभगए । मुनिसुव्रतवि.
शेपार्थः
जाया जणणीजं सुबय' त्ति मुनिसुदओ तम्हा ॥ ६०४ ॥
यद्यपि खलु सर्प एवंविधा इति तथाऽपि खल्वस्मिन् गर्भगते ।
जाता जननी यत् सुव्रता इति मुनिसुव्रतस्तस्मात् ॥६०४||
उत्तमगुणगणगरुयत्तणेण नमिया सुरासुरा जम्हा । नमिसामा-
न्यार्थः
चलणेसु भुवणगुरुपो, तेण नमी भन्नए भयवं ॥६०५
उत्तमगुणगणगुरुकत्वेन नताः सुराऽसुरा यस्मात् ।
चरणयोर्भुवनगुरोस्तेन ननिर्भण्यते भगवान् ।। ६०५॥
तह वि विसेसनिमित्तं, विजयनरदस्स मंदिरे सोउं । नमिविशेषार्थः
वियुहनिबहेहि विहियं, सुयजम्ममहामहं रम्मं ॥६०६
तथाऽपि विशेषनिमित्तं विजयनरेन्द्रस्य मन्दिरे श्रुत्वा ।
विबुधनिवर्विहितं सुतजन्ममहामहं रम्यम् ॥ ६०६ ॥
ईसा-मच्छरगरुयत्तणेण आगामिपरिभवभयाओ ।
रुद्धा पञ्चंतियपत्थवेहि तुरियं पुरीमहिला ॥६०७॥
ईर्ष्या-मत्सरगुरुकत्वेन आगामिपरिभवभयात् ।
रुद्धा प्रत्यन्तिकपार्थिवैस्त्वरितं पुरीमिथिला ।। ६०७ ।।
बढियचिंते लोए, विजयनरिंदम्मि बाउलीमूए ।
मूढम्मि मंतिवग्गे, अइयोरे कोटरोहम्मि ॥ ६०८ ॥
वृद्धचिन्ते लोके विजयनरेन्द्र व्याकुलीभूते ।
मूढे मन्त्रिवर्गे अतिघोरे कोट्टरोहे (धे) ॥ ६०८ ॥
चिंतइ वपाएवी, सुरवइमहियस्स मज्झ तणयस्स ।
मन्झण्हदिणयरस्स च, तेयं विसहंति कह रिउणो?||६०९
चिन्तयति वप्रादेवी सुरपतिमाहितस्य मम तनयस्य ।
मध्याहदिनकरसेव तेजो विपहन्ते कथं रिपवः ॥६०९॥

·सिरिसंतिसूरिविरह तम्हा दंसेमि इमं, गोसे सवेसि दुट्टराईणं । पणमंति पलायंति व, सयराहं जेण सधे वि॥६१ना तस्माद् दर्शयामीमं गोपे सर्वेषां दुष्टराजानाम् । प्रणमन्ति पलायन्ते वा शीनं येन सर्वेऽपि ॥ ६१० ॥ मग्गाणुसारिपरिणामियाएँ युद्धीए भाविऊणेयं । उच्छंगधरियवाला, सूरुदए सालमारूढा ॥ ६११ ॥ मार्गानुसारिपारिणामिक्या बुद्ध्या भावयित्वैवम् । उत्सङ्गधृतवाला सूर्योदये शालमारूढा ॥ ६११ ॥ द₹ण जिणवरेंदें, रायाणो माण-मच्छरविउत्ता । पणमंति पणयसारं, सेवगभावं पवन्नति ॥ ६१२ ॥ दृष्ट्वा जिनवरेन्द्र राजानो मान-मत्सरवियुक्ताः । प्रणमन्ति प्रणत(य)सारं सेवकभावं प्रपन्नयन्ति ॥६१२॥ जं नमिया सयलनिवा, जिणस्स अचंतवलसमुन्नद्धा । तेण विजएण रत्ना, नमि ति नामं विणिम्मवियं ६१३ यद् नताः सकलनृपा जिनस्यात्यन्तवलसमुन्नद्धाः । तेन विजयेन राज्ञा 'नमिः' इति नाम विनिर्मापितम् ।। भन्नइ अरिट्ठमसुहं, नेमी चक्काउहंस्स खलु धारा । असुहस्स नेमिभूओ, अरिहनेमी जिणो तेण ॥१४॥ भण्यतेऽरिष्टमसुखं नेमिश्चक्रायुधस्य खलु धारा । अशुभस्य नेमिभूतोऽरिष्टनेमिर्जिनस्तेन ॥ ६१४ ।। अहवा सिवादेवीए, दिट्ट सुमिणम्मि तुहिसंजणयं । रिद्वरयणं च नेमि, उप्पयमाणं तओ नेमी ॥ ६१५॥ अथवा शिवादेव्या दृष्टं खप्ने तुष्टिसंजनकम् । रिष्टरत्नं चं नेमिमुत्पतत् ततो नेमिः ॥ ६१५ ॥ अरिष्टनेमिसा- मान्यार्थः अरिष्टनेमिवि. शेपार्थः ·चेइयर्वदणमहामास । पासइ लोया-ऽलोयं, तीया-ऽणागए य पजाए । पावसामा- न्यार्थः तम्हा भन्नइ पासो, दुइयं पि हु कारणं एवं ॥६१६॥ पश्यति लोका-ऽलोकम् अतीता-ऽनागतांश्च पर्यायान् । तस्माद् भण्यते पार्श्वः, द्वितीयमपि खलु कारणमेतत्६१६ सप्पं सयणे जणणी, जं पासइ तमसि तेण पासजिणो । पार्श्वविशेषार्थः पासम्मि समीवम्मि[य] नाणेण जणस्स तो पासो६१७ सर्प शयने जननी यद् पश्यति तमसि तेन पार्श्वजिनः । पार्थे समीपे च ज्ञानेन जनस्य ततः पार्श्वः ॥ ६१७ ॥ जम्हा जम्मपभिई रूवेण बलेण नाण-चरणेहिं । वर्धमानसामा- न्यार्थः जाओ पवड्डमाणो, तेण जिणो बद्धमाणु त्ति ॥६१८॥ यस्माद् जन्मप्रभृति रूपेण वलेन ज्ञान-चरणैः जातः प्रवर्धमानः तेन जिनो वर्धमान इति ॥ ६१८ ।। जइ चा- गय-तुरय-कोस-कोहागार-गाम-नगरेहि मिच-रयणेहि। वर्द्धमानविशे- पार्थः जायं पवद्धमाणं, नायकुलं जेण अणुदियहं ॥६१९।। यदि वा- गज-तुरग-कोश-कोप्टागार-ग्राम-नगरै त्य-रत्नैः । जातं प्रवर्धमान ज्ञातकुलं येनाऽनुदिवसम् ॥ ६१९ ॥ तिसलादेवीगमे, संकंते चरिमजिणवरे जेण | तुट्टेण ततो पिउणावि बद्धमाणो कयं नामं ॥२०॥ निशलादेवीगर्भ संक्रान्ते चरमजिनवरे येन । तुष्टेन ततः पित्राऽपि धर्धमानः कृतं नाम ।। ६२० ॥ "एवं मए" गाहासूत्रम् ॥ एवं ति मणियविहिणा, मए ति अप्पाणमाह वंदारू । “एवं मए" अभिमुहभावेण धुया, अभित्थुया नो पमत्तेण ॥६२१॥ इलस्था गाया- या अर्पः ·११२ 'सिरिसंतिसूरिविरइरं एवं मया-गाथासूत्रम् । एवमिति भणितविधिना मयेत्यात्मानमाह वन्दारुः। अभिमुखभावेन स्तुता अमिष्टुता नो प्रमत्तेन ॥ ६२१ ॥ कम्मं रय त्ति बुचइ, बझंतं बद्धयं मलं होइ । विहुयमवणीयमुभयं पि जेहि ते विहुयरयमलया ६२२ कर्म रज इति उच्यते चाह्यान्तबद्धको मलो भवति । विधूतमपनीतम, उभयमपि चैते विधूतरजो-मलकाः ।। जेसि पहीणं नटुं, जरमरणं ते पहीणजर-मरणा । चउवीसं ति य गणणा, अवि-सदाओ तदनेवि ६२३ येषां प्रहीणं नष्टं जरा-मरणं ते प्रहीणजरा-मरणाः । चतुर्विशतिरिति च गणना अपि-शब्दात् तदन्येऽपि।।६२३ रागाइजएण जिणा, ओही-मणनाणिणोऽवि किर हुंति। तेसि वरा केवलिणी, ते सामन्नावि हु भवति ।।६२४ रागादिजयेन जिना अवधि-मनोज्ञानिनोऽपि किल भवन्ति तेषु वराः केवलिनस्ते सामान्या अपि खलु भवन्ति६२४ तो भन्नइ तित्थयरा, तेसिं अत्थो वियाहिओ चेव । मे मज्झ पसीयंतु ति तोसवंतो सया होतु ॥ ६२५॥ ततो भण्यते तीर्थकराः, तेपामर्थो व्याख्यात एव । मे मम प्रसीदन्तु इति तोपवन्तः सदा भवन्तु ॥६२५।। चो०- वीतरागाः कथं तृसंति संथुया जे, नियमा रूसंति निदिया ते उ । प्रधीदन्न। कह वीयरागसई, वहंति? ते कह व थोयहा ॥६२६।। चोदकः-- तुप्यन्ति संस्तुता ये नियमाद् सत्यन्ति निन्दिताले तु । फ वीतरागशब्दं वदन्ति ? ते कथं वा सोतव्याः ॥ ६२६ ।।

·. चेइयबंदणमहाभासं । ११३ अह ते न पसीयंति हु, कर्ज मणिएण ता किमेएण। सचं ते भगवंतो, विरागदोसा न तूसंति ॥ ६२७ ॥ अथ ते न प्रसीदन्ति खलु कार्य भणितेन ततः किमेतेन । सत्सं ते भगवन्तो विरागदोपा न तुप्यन्ति ॥ ६२७ ॥ भत्तिभणिएण इमिणा, कम्मक्सउवसमभावओ तह वि । भवियाण सुकल्लाणं, कसायफलभूयमल्लियइ ॥६२८॥ भक्तिभणितेनाऽनेन कर्मक्षयो-पशमभावतस्तथाऽपि । भव्यानां सुकल्याणं कपायफलभूतमालीयते ।। ६२८ ॥ "कित्तिर्य-चंदिय-महिया" गाहा, सूत्रम् ।। "कीर्तित-वन्दित-महिताः" गाथा, सूत्रम् । नामेहि समुचरिया, किचिया वंदिया सिरोनमणा । "कित्तिय-ददि- पुप्फाइएहि महिया, मय त्ति वा वायणा सुगमा ६२९ यमहिया" नामभिः समुच्चरिताः कीर्तिता वन्दिताः शिरोनमनात् । पुष्पादिकर्महिता मयेति वा याचना सुगमा ।। ६२९ ।। जे पञ्चक्खा एए, लोगस्स मुरा-सुराइरुवस्स ! उच्छन्नतमत्ता उत्तम ति सिद्धा सिवं पत्ता ॥६३०॥ ये प्रत्यक्षा एते लोकस्य सुरा-ऽसुरादिरूपस्य । उच्छन्नतमस्त्वाद् उत्तमा इति सिद्धाः शिवं प्राप्ताः॥६३०॥ रोगामा आरोग्गमाहु तस्साहु(ह)गो उ जो पेचा । बोहीलामो जिणधम्मसंपया तं महं दितु ॥ ६३१ ।। रोगाऽभावं आरोग्यमाहुः सत्साधु(घ)फस्तु यः प्रेत्य । योधिलाभो जिनधर्मसंपदा तं मह्यं ददतु ॥ ६३१ ॥ ११ पृष्ठगतं पूर्णमूलम् एवं मए अमिथुआ त्रियस्यमला पहीणजरमरणा। चउयीसं पिजिणवरा तित्ययरा मे पसीअंतु॥५॥ १. पूर्णमूलम्- फित्तिय-चंदिय-महिया से ए लोगस्स उत्तमा सिद्धा। आरग-योहिलाभं समाहियरमुत्तमं किंतु ॥ ६॥ इत्यस्यागा- थाया अर्थः ·- निदानम् सिरिसंतिसूरिविरइ मणनिब्बुई समाही, तेण वरं देंतु वोहिलाभं मे । तस्स वि सवपहाणचसाहगं उत्तमं भणियं ॥ ६३२॥ मनोनिवृतिः समाधिः तेन वरं ददतु बोधिलाभं मम । तस्याऽपि सर्वप्रधानत्वसाधकमुत्तमं भणितम् ॥ ६३२ ॥ चोयगो- आरोग्गयोहिलाभ, समाहिवरमुत्तमं च मे दितु । किन हु नियाणसेय? ति विभासा एत्य कायवा ६३३ चोदकः- आरोग्य-बोधिलाभं समाधिवरमुत्तमं च मम ददतु । किं न खलु निदानमेतद् ? इति विभाषाऽत्र कर्तव्या ६३३ आयरिओ- भासा असचमोसा, नवरं भत्तीऍ भासिया एसा । न हु खीणपेजदोसा, दिति समाहिं च बोहिं च ६३४ आचार्य:- भाषा असत्यमृपा नवरं भक्त्या भापितपा । न खलु क्षीण-प्रेमदोपा दृति समाधि च बोधिं च॥६३४ किंतु- भत्तीऍ जिणवराणं, परमाए सीणपेज-दोसाणं। आरोग्ग-मोहिलाभ, समाहिमरणं च पावैति ।।६३५।। किन्तु- भक्त्या जिनवराणां परमया क्षीणप्रेम-दोपाणाम् । आरोग्य-योधिलाभं समाधिमरणं च प्राप्नुवन्ति ।।६३५।। १. एतद्वायाप्रयम् (१३३-६३४-३५)आवश्यके (१.९४-१०९५-१०९८) गायास्पम्.

·चेइयवंदणमहामास । "चंदेसु निम्मलयरा” सूत्रम् ।। "चन्द्रपु निर्मलतराः" सूत्रम् । "चंदेमु निम्म सत्तमियाबहुवयणं, नेयं इह पञ्चमीऍ अत्यम्मि । लयरा"इति गापाः चंदेहितो वि तओ, नायबा निम्मलतरा ते ॥६३६॥ सप्तमिकायहुवचनं शेयमिह पञ्चम्या अर्थे चन्द्रेभ्योऽपि ततो मातन्या निर्मलतरास्ते ॥ ६३६ ॥ आइया दिवसयरा, तेहितो वि अहियं पयासयरा । लोआलोउसोयगकेवलनाणप्पगासेण ॥ ६३७ ।। आदित्या दिवसकराः तेभ्योऽप्यधिकं प्रकाशकराः । लोकालोकोद्योतककेवलज्ञानप्रकाशेन ॥ ६३७ ॥ सागरवरो समुद्दो, सयंभुरमणो तओ वि गंमीरा । सिद्ध त्ति निहियट्टा, सिद्धिं मुत्तिं मम दिसंतु ॥६३८॥ सागरवरः समुद्रः स्वयंभूरमणस्ततोऽपि गम्भीराः । सिता इति निष्ठिताः सिद्धिं मुकिं मम दिशन्तु ।। जह एग चेदयगिहे, एगरसेनुमचे जिणयरिंदे । गलय. आसा कया एसामिवंदणा मतिनुत्तेहिं ।। ६३९ ।। पर्यफपत्यगदान एफयोदयान जिगपरेलान् । आमा परीपाऽनियन्दना भणियुतिः ॥ ६३९ ।। इस सपइयाण वि, फापहा बंदणा मुहत्याहिं । सो(वि) निदा एरिम तिपणिहाणजुरोहिं ॥६४०॥ ही मतवानामरि फया पत्राना गुगा(मा)र्षिभिः। समिनिन्दा शाही प्रनिभानपुरी। १६४० चंदामि पेहयाई, फाउस्मन तो असेसाई। इस उत्तरांनभारो, शुगोविएवं गनुपर ।। ६४१॥ पंगु निम्मनपगमारपेगु शादिभ परामपरा। गरपरि पिरागिदि मन दिगंगु UR ·सिरिसंतिसूरिविरइ वन्दे चैत्यानि कायोत्सर्गण ततोऽशेपाणि । इत्युल्लसद्भावः पुनरप्येतत् समुच्चरति ॥ ६४१ ॥ "सव्वलोए अरिहंतचेइयाणं" इत्यादि । "सर्वलोके अर्हचैत्यानाम्" इत्यादि । सद्यो ति निरवसेसो, उड्डाहो-तिरियभेयपडिमिन्नो । लोगो त्ति खेत्तलोगो, सिद्धते सुप्पसिद्धं जं॥६४२॥ सर्व इति निरवशेष ऊर्ध्वा-ऽधस्तिर्यग्भेदप्रतिभिन्नः । लोक इति क्षेत्रलोकः सिद्धान्ते सुप्रसिद्धं यत् ॥ ६४२ ॥ आगासस्स पएसा, उड्टुं च अहे य तिरियलोगे य । जाणाहि खेत्तलोग, अणंतजिणदेसियं सम्मं ॥६४३॥ आकाशस्य प्रदेशा ऊर्ध्वं च अधश्च तिर्यग्लोके च । जानीहि क्षेत्रलोकमनन्तजिनदेशितं सम्यक् ॥ ६४३ ॥ तत्थ किर उडलोए, चउरासी चेइयाण लक्साई। सत्ताणउइसहस्सा, तह तेवीसं विमाणा उ॥ ६४४॥ तत्र किलो+लोके चतुरशीतिश्चैत्यानां लक्षाणि । सप्तनवतिसहस्राणि वथा त्रयोविंशतिर्विमानानि तु ॥६४४ सत्तेव य कोडीओ, हवंति वावत्तरी सयसहस्सा । अहलोए सासयचेइयाण नेया इमा संखा ॥६४५॥ सप्तैव च कोट्यो भवन्ति द्वासप्ततिः सहस्राः। अधोलोके शाश्वतचैत्यानां ज्ञेया इयं संख्या ॥ ६४५ ॥ जिणभवणाई तिरिय, संसाईयाइँ भोमनगरेसु । जोइसियविमाणेसु य, ततो विदु संखगुणियाई ६४६ जिनभवनानि तिर्यक् संख्यातीतानि भीमनगरेषु । ज्योतिपिकविमानेषु च ततोऽपि सलु संख्यगुणितानि ।। त्रिलोकचैत्य- संख्या. १ पूर्वय भयधेयम् ।

·११७ चेइयवंदणमहामासं । वासहर-मेरु-वक्खार-दहबई-माणुसुत्तरनगेसु । नंदीसर कुंडल-रुयग-चट्टवेयड्डमाईसु ॥ ६४७॥ वर्पधर-मेरु-वक्षस्कार-द्रहपति-मानुपोत्तरनगेषु । नन्दीश्वर-कुण्डल-रुचक-वृत्तवैताढ्यादिपु ॥ ६४७ ॥ पंचदसकम्मभूमिसु, सासय-कित्तिमयमयभिन्नाई। अरहंतचेइयाई, तिरियंलोगम्मि तेसिमहं ॥ ६४८॥ पञ्चदशकर्मभूमिपु शाश्वत-कृत्रिमकभेदमिन्नानि । अर्हचैयानि तिर्यग्लोके तेपामहम् ॥ ६४८॥ अरहंतचेझ्याणं, करेइ इचाइदंडगं पढिउं । पुचि व काउसग्गं, करेज झाएज मंगलगं ॥६४९॥ अर्हचैत्यानां करोति इत्यादिदण्डकं पठित्वा । पूर्वमिव कायोत्सर्ग कुर्याद् ध्यायेद् मङ्गलकम् ।। ६४९ ॥ पुर्व व पारिऊणं, परमेट्ठीणं थुई अकाऊणं । देजा ऽयोगजिणाणं, थुई समुद्दामसद्देण ॥ ६५० ॥ पूर्वमिव पारयित्वा परमेष्ठिनां स्तुतीश्च कृत्वा । दद्यादनेकजिनानां स्तुती: समुद्दामशब्देन ॥ ६५० ॥ दसणसुद्धिनिमित्तं, तित्थंकरवंदणा कया एसा । नाणविसुद्धिनिमित्तं, एत्तो चंदामि सुयणाणं ॥६५१॥ दर्शनशुद्धिनिमित्तं तीर्थकरबन्दना कृतैपा । ज्ञानविशुद्धिनिमित्तमितो वन्दे श्रुतज्ञानम् ।। ६५१ ॥ तं मिच्छसम्ममेया, दुविहं मिच्छसुययज्जणट्टाए । जेहि पणीयं सम्मं, नाणं ते वंदए एवं ।। ६५२ ॥ तद् मिथ्या-सम्यग्भेदाद् द्विविधं मिथ्याश्रुतवर्जनार्थाय । यः प्रणीतं सम्यग् ज्ञानं तान् वन्दते एवम् ।। ६५२ ।। .

·सिरिसंतिसूरिविरइ
"पुक्खरवरदीवडे" इत्यादि।
"पुष्करवरद्वीपार्थे” इत्यादि ।
तत्थ-
श्रुतस्तवाऽर्थः उद्धारसागराणं, अड्डाइजाण जचिया समया ।
एस्थ किर तिरियलोए, दीवसमुद्दा उ एवइया ६५३
उद्धारसागराणामर्धतृतीयानां यावन्तः समयाः ।
अन किल तिर्यग्लोके द्वीप-समुद्रास्तु एतावन्तः।।६५३||
अमितरओ दीयो-दहीण पडिपुग्नचंदसंठाणो।
जंबुद्दीवो लक्खं, विक्खंभायामओ होइ ॥ ६५४ ॥
अभ्यन्तरको द्वीपो-दधीनां प्रतिपूर्णचन्द्रसंस्थानः ।
जम्बूद्वीपो लक्षं विष्कम्भा-ऽऽयामतो भवति ॥ ६५४ ॥
तं पुण लवणसमुद्दो, परिखिबई दुगुणलवखविक्खंभो।
तं पुण धायइसंडो, तं दुगुणं तं च कालोओ।।६५५॥
तं पुनर्लवणसमुद्रः परिक्षिपति द्विगुणलक्षविष्कम्भः ।
तं पुनर्धातकीपण्डः (खण्डः) तं द्विगुणं तं च कालोदः।।
सो पुण पुक्खरदीवेण चेढिओ पुवदुगुणमाणेणं ।
इय दुगुणदुगुणमाणा, सवे दीवा समुद्दा य ॥६५६।।
स पुनः पुष्करद्वीपेन वेष्टितः पूर्वद्विगुणमानेन ।
इति द्विगुणद्विगुणमानाः सर्वे द्वीपाः समुद्राश्च ॥६५६॥
तेसु किर तइयदीवो, सोलसलक्खप्पमाणविक्खंभो।
पुरखरवरी त्ति भन्नइ, तस्सद्धं पुक्खरवरद्धं ॥६५७ ।।
तेषु किल तृतीयद्वीपः पोडशलक्षप्रमाणविष्कम्भः ।
पुष्करवर इति भण्यते तस्यार्ध पुष्करवरार्धम् ॥ ६५७ ।।
१. पूर्णमूलम्-
पुक्खरखरदीपडे धायइसंडे य जंबुद्दीचे य।
भरहे-रवय विदेहे धम्माइगरे नमसामि ॥१॥

·चेइयवंदणमहाभासं ।
पायारसंठिएणं, परिसित्तं माणुसनगेणं ।
एयं मणुस्सखेतं, वाहिं तिरिया य देवा य ॥६५८||
प्राकारसंस्थितेन परिक्षिप्तं मानुपनगेन ।
एतद् मनुष्यक्षेनं पहिस्तिर्यञ्चश्च देवाश्च ।। ६५८ ॥
शुक्सरवरदीवड्वे, धायइसंडे दुइयदीवम्मि ।
जंबुद्दीवम्मि य आइमम्मि सब्वेसि दीवाणं ॥ ६५९ ।।
पुष्करवरद्वीपार्धे धातकीखण्डे द्वितीयद्वीपे ।
जम्बूद्वीपे चादिमे सर्वेषां द्वीपानाम् ॥ ६५९ ॥
पच्छाणुपुचियाए, निद्देसो एस खित्तगुरुयत्ता ।
भरहे-रचय-विदेहे, एस समाहारदंदो उ ॥६६०॥
पश्चानुपूर्वीतया निर्देश एष क्षेत्रगुरुकत्वात् ।
भरतै-रावत-विदेहे एप समाहारद्वन्द्वस्तु ॥ ६६० ।।
एकेकं पञ्चगुणं, जम्हा भरहाइयाण एयाण ।
पनरससु कम्मभूमिसु, भावत्यो होइ एयस्स ॥६६१॥
एकैकं पञ्चगुणं यस्माद् भरतादिकानामेतेपाम् ।
पञ्चदशसु कर्मभूमिपु भावार्थो भवति एतस्य ।।६६१।।
धम्मो इह सुयधम्मो, आइगरा होति तस्स तित्थयरा।
ते उ नमसामि अहं, वंदामि विसुद्धचिचेणं ॥६६॥
धर्म इह श्रुतधर्म आदिकरा भवन्ति तस्य तीर्थकराः ।
तांस्तु नमस्याम्यहं वन्दे विशुद्धचित्तेन ॥ ६६२ ॥
धम्माइगरे एवं, थोऊण सुयस्स संथवं कुणइ ।
तमतिमिरपडलविद्धसणस्स एगाऍ गाहाए ॥६६३॥
धर्मादिकरानेवं स्तुत्वा श्रुतस्य संतवं करोति ।
तमस्तिमिरपटलविवंसनस्य एफया गाथया ।। ६६३ ॥
१. सा च इयं गाया-
तमतिमिरपडलविद्धसणस्स मुरगण-नारदमहिअस्स ।
सीमाधरस्स चंदे पफ्फोडिअमोहजालस्स ॥२॥

·। १२० सिरिसंतिसूरिविरह "तमतिमिर" तत्थ तमो अन्नाणं, रूविजइ तम्मि तिमिरपडलं व । इति गाथार्थः। विद्धसणो विणासी, तस्स उ जिणभणियसिद्धंतो ६६४ तत्र तमोऽज्ञानं रूप्यते तस्मिन् तिमिरपटलमिव विद्धंसनो विनाशी तस्य तु जिनभणितसिद्धान्तः ६६४ तस्स त्ति सुरा पयडा, गणो य संघो फुड चिय नरिंदो। तेहि महियस्स परिपूइयस्स गुरुभचिराएण ॥६६५।। तस्येति सुराः प्रकटा गणश्च सङ्घः स्फुट एव नरेन्द्रः। तैर्महितस्य परिपूजितस्य गुरुभक्तिरागेण ॥ ६६५ ॥ सीमा मेरा तं जो, धरई धम्मस्स तह अहम्मस्स । तं चंदे भत्तीए, छट्ठविभत्ती उ वीयत्थे ॥ ६६६ ॥ सीमा मर्यादा तां यो धरति धर्मस्य तथाऽधर्मस्य । तं वन्दे भक्त्या पष्ठीविभक्तिस्तु द्वितीयार्थे ।। ६६६ ॥ पष्फोडियमइसयचुन्नियं ति जेणेह मोहमहजालं। वंदे तं सिद्धतं, अहवा तस्सेव माहप्पं ॥ ६६७ ॥ प्रस्फोटितमतिशयचूर्णिवमिति येनेह मोहमहाजालम् । वन्दे तं सिद्धान्तमथवा तस्यैव माहात्म्यम् ॥ ६६७ ॥ तहा-"जाई-जरा-मरण" इत्यादि सूत्रम् ॥ तथा-"जाति-जरा-मरण-" इत्यादि सूत्रम् । "जाइ"श जाइ ति मासनवर्ग, गमे वसिऊण गरुयदुक्खेणं । ब्दार्थः नेरइयस्स व घडियालयाओ जीवस्स णिग्गमणं ६६८ जातिरिति मासनवकं गर्ने उपित्वा गुरुकदुःखेन । नैरयिकस्येव घटिकाऽऽलयाद् जीवस्य निर्गमनम् ॥ १. पूर्णमूलम् - जाई-जरा-मरण सोगपणासणस्स कल्लाणपुक्खलविसालसुहावहस्स। को देव-दाणय नरिंदगणशिअस्स धम्मस्स सारमुवलम्भ करे पमायं ३ ·चेइयबंदणमहाभासं । १२१ होइ जरा युट्ट, ववसायपहुत्तस्वबलमहणी। जा परिभवदवद8, जीवंतमयं जणं कुणइ ॥६६९॥ भवति जरा युद्धत्वं व्यवसाय-प्रभुत्व रूप-यलमथनी । या परिभवदवदग्धं जीवन्मृतं जनं करोति ।। ६६९ ।। मरणं पुण पंचत्तं, भयंकरं सयलजीवलोयस्स । निययमनायागमणं, दुहावहं वेरिचकं च ॥ ६७० ॥ मरणं पुनः पञ्चत्वं भयंकरं सकलजीवलोकस्य । नियतमज्ञातागमनं दुःसावहं वैरिचक्रमिव ॥ ६७० ॥ सोओ मण-देहाणं, संतापयरो जणस्स परिणामो । धणहरण-बंधुमरणाइसंभयो भवममनिमित्तं ॥६७१॥ शोको मनो-देहयोः संतापकरो जनस्य परिणामः । धनहरण-यन्धुमरणादिसंभयो भपध्रगनिमित्तम् ॥६७१|| एएसिमणिहाणं, पणासणो जो जिणेंदगुयधम्मो । तस्सोवलन्म सारं, एमाइपयाण संबंधो ॥ ६७२ ॥ एतेपामनिष्टानां प्रणाशनो यो जिनेन्द्रध्रुतधर्मः। तम्योपलभ्य सारमेयमादिपदानां संयन्धः ॥ ६७२।। अगुहनिवारणसची, पारणेपण तस्स निविद्या । मुहसंपयाण सत्ती, मनइ तीएण पाएण ॥ ६७३ ।। अमुम(अमुरा)निवारणशक्तिः पादेलन (मार्यगतेन) तस्य निर्दिष्टा । गुग (शुभ) संपदा शफिर्मण्यते गृतीयेन पांदन॥६५३।। पर्छ सायं जम्दा, अह यादरद नेण पल्लागं । पुरालमिति संपुग्नं, सयपदाणं पुण विसातं ।।६७।। कन्यं सानं यम्मान अगाडि म्यादति गेन कल्याणम् । पुमति पूर्ण समयानं पुनर्षिाम् ।। ७४ ।। निविदविरोरापनुप, मुहमारहई करेद जीरा । जो तस्ग मणिपमिमिया, गुपमा गुपदानमानस्य ।।

·१२२
सिरिसंतिसूरिविरह
त्रिविधविशेषणयुक्तं सुखमावहति करोति जीवानाम् ।
यस्तस्य भणितमनेन श्रुतस्य श्रुतदानसामर्थ्यम् ॥ ६७५॥
को ति सपनो पुरिसो, देवाईया य पायडा चेव ।
तेसिं गणेहि दढमच्चियस्स परिपूइयस्स ति ॥६७६।।
क इति सकर्णः पुरुपो देवादिकाश्च प्रकटाश्चैव ।
तेपां गणैर्टढमर्चितस्य परिपूजितस्येति ॥ ६७६ ॥
धम्मो सुयधम्मो चिय, एए उ सारो य तस्स माहप्पं ।
उपलब्भ जाणिऊणं, करेइ लुत्तो इकारो त्थ ॥६७७||
धर्मः श्रुतधर्म एव एते तु सारश्च तस्य माहात्म्यम् ।
उपलभ्य ज्ञात्वां करोति लुप्त इकारोऽत्र ॥ ६७७ ॥
सिदिलिचमिह पमाओ, मेओ अत्थाओ तम्मि विसयम्मि।
जाणियजिणवयणाणं, न एस जुत्तो ति भावत्थो ६७८
शिथिलत्वमिह प्रमादो भेदोऽर्थात् तस्मिन् विपये।
ज्ञातजिनवचनानां नैप युक्त इति भावार्थः ।। ६७८ ।।
तहा-"सिद्धे भो! पयओ" वृत्तं सूत्रम् ।।
तथा—"सिद्धान् भो! प्रयतः" वृत्तं सूत्रम् ।
"सिद्धे" इति सिद्धे लद्धपइटे, अक्खलिए कुमयसत्थनिवहेण ।
वृत्तार्थः
अहवा सिद्ध णिचे, तिकालभाविप्पहावेण ।। ६७९ ।।
सिद्धान् लब्धप्रतिष्ठान अस्खलितान् कुमतशास्त्रनिवहेन ।
अथवा सिद्धान् नित्यान् निकालभाविप्रभावेण ।। ६७९ ॥
"सिद्धे" पद- सिद्धे वा विक्साए, सदेव-मणुयाऽसुरम्मि लोयम्मि ।
स्पापरार्थः
भो आमंतणसद्दो, अइसयनाणीण सवाणं ॥ ६८० ॥
१. पूर्णमूलम् -
सिद्धे भो। पयओ णमो जिणमए नंदी सया संजमे,
देवं नाग-सुवण्ण-किण्णरगणस्सम्भूअभावच्चिए ।
लोगो जत्थ पइट्टिओ जगमिणं तेलुकमयासुरं,
धम्मो वह सासओ विजयऊ धम्मुत्तरं बहउ ॥४॥

·चेइयवंदणमहाभास । सिद्धा वा विख्याताः सदेव-मनुजा-ऽसुरे लोके । भोः आमन्त्रणशब्दोऽतिशयज्ञानिनां सर्वेपाम् ॥ ६८०॥ भो! पेच्छह अइसइणो, पमायचाएंण एस पयओ है। वयणेण तं पयासइ, होउ नमो मे जिणमयस्स ६८१ भोः ! प्रेक्षध्वमतिशयिनः प्रमादत्यागेन एप प्रयतोऽहम् । वचनेन तत् प्रकाशते भवतु नमो मम जिनमतस्य ६८१ छट्टीसत्तमियाणं, नत्थि विमत्तीणमत्यमेओ ति। तेण चउत्थी-अत्थे, निदिहा सत्तमी सुत्ते ।। ६८२ ॥ पष्टी-सप्तमीकानां नास्ति विभक्तीनामर्थभेद इति । तेन चतुर्थ्यर्थे निर्दिष्टा सप्तमी सूत्रे ॥ ६८२ ॥ अहया वि नमो अवयमवगयतइयाविभत्तियं नेयं । पयओ नमणेणाऽहं, जिणमय विसए ति वक्त्यो६८३ अथवाऽपि 'नमस् अव्ययमपगततृतीयाविभक्तिकं ज्ञेयम् । प्रयतो नमनेनाऽहं जिनमतविपये इति वाक्यार्थः ६८३ अहवा वि न-मा-सदा, पडिसेहत्था परोप्परं दो वि । 'न-मो' पदस्य नव्योऽर्थः पगयं गति अत्थं, पयओ ऽहं जिणमए सिद्धे ६८४ अथवाऽपिन-मा-शब्दौ प्रतिपेधार्थों परस्परं द्वावपि । प्रकृतं गमयतोऽर्थ प्रयतोऽहं जिनमते सिद्धे ।। ६८४ ।। जिणमयमिह सुयधम्मो, थोउं सोचेव पत्थुओ जम्हा। होइ जियाणं नंदी, जेण सया संजमे तत्तो ॥६८५॥ जिनमतमिह श्रुतधर्मः स्तोतुं स एव प्रस्तुतो यस्मात् । भवति जीवानां नन्दिर्येन सदा संयमस्ततः ॥ ६८५ ।। नंदी परमसमिद्धी, सया वि णिचं पि संजमे चरणे। तस्स विसेसणमेयं, देव-नागाइ विन्नेयं ॥ ६८६॥ नन्दिः परमसमृद्धिः सदाऽपि नियमपि संयमे चरणे तस्य विशेपणमेतद् देव-नागादि विज्ञेयम् ॥ ६८६ ।।

·१२४ सिरिसंतिसूरिविरइ देवा विमाणवासी, ओइसियाई उ उवरिमा सवे । नाग-सुवन्ना भुवणाहिवासि उचलकखणं भणियं ६८७ देवा विमानयासिनो ज्योतिपिकादयस्तु उपरिमाः सर्वे । नाग-सुवर्णा भुवनाधिवासिन उपलक्षणं भणितम् ॥ किन्नरगणगहणाओ, संगहिया सयलवंतरा देवा । चउविहसुरेहि सन्भूयभाषओ परमभत्तीए ॥ ६८८ ।। किन्नरगणग्रहणात् संगृहीताः सकलव्यन्तरा देवाः । चतुर्विधसुरैः सद्भूतभावतः परमभक्त्या ।। ६८८ ॥ दढमचियम्मि परिपूइपम्मि नंदी जओ हबह चरणे । सवायरेण संपद, पयओ ऽहं तम्मि सुयधम्मे।।६८९।। दृढमर्चिते परिपूजिते नन्दिर्यतो भवति चरणे । सर्वादरेण संप्रति प्रयतोऽहं तस्मिन् श्रुतधर्मे ॥ ६८९॥ सन्भूय नागसक्खराण पढमाणमेत्य दुम्भावो । प्राकृतलक्षणम् छंदोभंगभंयाओ, पाययलयखणलाओ वि ॥६९०॥ सद्भूत-नाग-शब्दाक्षराणां प्रथमानामत्र द्विर्भावः । छन्दोमङ्गभयात् प्राकृतलक्षणयलादपि ॥ ६९० ॥ भणियं च तत्थ- नीया लोयमभूया, य आणिया दोनि विंदु-दुब्भावा । अत्थं गर्मति तं चिय, जो तेसिं पुवमेवासि ॥६९१॥ भणितं च तत्र--- नीतौ लोपमभूतौ च आनीतौ द्वौ विन्दु-द्विर्भावौ । अर्थ गमयतः तमेव यस्तेषां पूर्वमेवाऽऽसीत् ।। ६९१॥ लोइजई दिस्सइ जं, जहाद्विश्री केवलेण गाणेण । पंचत्थिकायमइओ, तो लोगो एत्थ घेत्तहो ॥६९२॥ लोक्यते दृश्यते यद् यथास्थितः केवलेन ज्ञानेन । पञ्चास्तिकायमयोऽतो लोकोऽत्र ग्रहीतव्यः ।। ६९२ ।। १ "क्वचित् छन्दःपूरणेऽपि (अनुखारः)-देवं नाग-सुषण्ण ।"-८-१-२६ इति अनुस्खारविधायके सूत्रे श्रीहेमचन्द्राचार्याः ।

·१२५ + चेहयवंदणमहामासं । जत्थ त्ति जम्मि सुयधम्मदप्पणे अवितहोवलंभाओ। चिट्टइ पइडिओ इव, पञ्चक्खं जयमिणं सो उ ६९३ योति यस्मिन् श्रुतधर्मदर्पणेऽवितथोपलम्भात् । तिष्ठति प्रतिष्ठित इव प्रत्यक्षं जगदिदं स तु ।। ६९३ ॥, नरलोयमेत्तमेयं ति संसयावगमकारणे भणियं । तेलोको उड्डा-हो-तिरियविभेयं तिहुयणं पि॥६९४॥ नरलोकमानमेतदिति संशयापगमकारणे भणितम् । त्रैलोक्यं-ऊर्ध्वा-ऽध-स्तिर्यविभेदं त्रिभुवनमपि ॥ ६९४ ।। तस्स विसेससरूवं, नेयं मचासुरं ति इह मच्चा। भणिया मणुया असुरा वि दाणवा तेसि एगत्तं ६९५ तस्य विशेषस्वरूपं ज्ञेयं मया॑ऽसुरमिति इह माः । भणिता मनुजा असुरा अपि दानवास्तयोरैक्यम् ॥६९५।। एवं फिर दंडो इव, मझग्गहणेण एत्थ संगहिओ । सुर-नारयाइरूवो, लोगो सहो वि दट्टयो ॥ ६९६ ॥ एवं किल दण्ड इव मध्यग्रहणेनाऽन्न संगृहीतः । सुर-नारकादिरूपो लोकः सर्वोऽपि द्रष्टव्यः ॥ ६९६ ॥ एवं संखेवणं, काउं सुयधम्मसंथयो भयो। अइभत्तिभरियचित्तो, आसीवायं इमं पढइ ॥६९७॥ एवं संक्षेपेण कृत्वा श्रुतधर्मसंस्तवं भव्यः । अतिभक्तिभृतचित्त आशीर्वादमिमं पठति ॥ ६९७ ॥ धम्मो ति सुत्तधम्मो, बड्दउ पावेइ उन्नई परमं । सासयमणवरयं चिय, विजयाओ दुम्मयचमूणं ६९८ धर्म इति सूत्रधर्मों वर्धतां प्राप्नोति उन्नतिं परमाम् । शाश्वतमनवरतमेव विजयाद् दुर्मदचमूनाम् ॥ ६९८ ॥ धम्मो चरित्तधम्मो, तेण जहा उत्तरं अइपहाणं । होइ वह चिय वाउ, सुयधम्मो एस भगवं ति ६९९ ·१२६ सिरिसतिगरिविरह धर्मचारित्रधर्म: तेन यधा-उत्तरमतिप्रधानम् । भवति तथैव वर्धतां धुतधर्म एप गगयानिति ॥ ६९९ ।। आयररायणहेडं, यहउ मणियं पुणो इममदु । उपविस उवविस भुंजसु, दीसइ लोए वि ववहारो ७०० आदरसूचनहेतुं 'धर्धताम्' भणितं पुनरिदमदुष्टम् । उपविश उपविश भुत दृश्यते लोकेऽपि व्यवहारः ७०० सिद्धिसम्मुयहियो, न हु एत्तियवंदणेण परितुट्टो । तबंदणाइहेडं, कुणइ पुणो एवमुवसग्गं ।। ७०१ ॥ सिद्धिसमुत्सुफहृदयो न सलु एतावद्वन्दनेन परितुष्टः । तद्वन्दनादिहेतुं करोति पुनरेवमुपस(मुत्स)र्गम् ॥७०१॥ "सुयस्स भगवओ करेमि काउस्स- ग्गमिचाइ जाव चोसिरामि"। "भुतस्य भगवतः फरोमि कायोत्सर्गमित्यादि यावद् व्युत्सृजामि"॥ पुर्व व कायचाय, काउं परिचिंतिऊण मंगलयं । विहिपारियउस्सग्गो, सुयनाणधुई तओ देखा ७०२ पूर्वमिव कायत्यागं कृत्वा परिचिन्त्य मद्गलकम् । विधिपारितोत्सर्गः श्रुतज्ञानस्तुति ततो दद्यात् ॥ ७०२ ।। पढमत्थएँ भावजिणा, वीए ठवणाजिणा जिणहरत्था । तइए पुण नामजिणा, तिलोयठवणाजिणा य थुया ७०३ प्रथमस्तवे भावजिना द्वितीये स्थापनाजिना जिनगृहस्थाः । तृतीये पुनर्मामजिनास्त्रिलोकस्थापनाजिनाश्च स्तुताः ॥७०३॥ इह पुक्खरवरदंडे, दवरिहंताण चंदणा विहिया । तित्थयरनामवंधणनिबंधणं जेण सुयणाणं ॥७०४॥ १ शेषं पूर्ववत्--- ·- चेइयवंदणमहाभासं । १२७ इह पुष्कवरदण्डे द्रव्याहत्ता वन्दना विहिता। तीर्थकरनामवन्धननिवन्धनं येन श्रुतज्ञानम् ।। ७०४ ॥ भणियं च- भूयस्स भाविणो चा, भावस्सिह कारणं तु जे लोए । तं दई सबन्नू, सचेयणाञ्चैयणं ।ति ॥ ७०५ ॥ भणितं च-- भूतस्य भाविनो वा भावस्येह कारणं तु यल्लोके । तद् द्रव्यं सर्वज्ञाः सचेतना-ऽचेतनं त्रुवन्ति ॥ ७०५ ।। तहाहि- अप्पुवनाणगहणे, सुयभत्ती पक्यणे पभावणया । एएहि कारणेहि, तित्थयरत्तं लहइ जीवो ॥ ७०६ ।। तथाहि- अपूर्वज्ञानग्रहणे श्रुतभक्तिः प्रवचने प्रभावनता । एतैः कारणैः तीर्थकरत्वं लभते जीवः ॥ ७०६ ।। सिद्धस्तवप्रक्रमः एवं चउप्पवारा, अरहंता ताव वंदिया एए । संपइ कमपत्ताणं, सिद्धाण करेमि संथवणं ।।७०७ ॥ एवं चतुष्प्रकारा अर्हन्तस्तावद् वन्दिता एते । संप्रति क्रमप्राप्तानां सिद्धानां करोमि संस्तवनम् ॥७०७॥ अहव चिइवंदणाओ, सिद्धत्तं जेहि पावियं पुधिं । तप्पयलाभनिमित्र, सिद्धे चंदामि ते इहि ।। ७०८॥ अथवा चैत्यवन्दनात् सिद्धत्वं यः प्राप्तं पूर्वम् ।। तत्पदलाभनिमित्तं सिद्धान् धन्दे तानिदानीम् ।। ७०८॥ १. एतत्समानं संस्कृतम्-"भूतस्य मावि नो का भावस्य हि कारणं तु यहोके । तद्रव्यं तत्वज्ञैः सचेतना-ऽचेतन गदितम् "-विशेषावश्यके ५८४ टीकायाम्-पृ. ३११). गाथा

·१२८
सिरिसंतिसूरिविरइ
जह गारुडिओ गरुडं, विजो धनंतरं सया सरइ ।
विजासिद्धं विजाहरो वि इट्टत्तसिद्धत्यं ।। ७०९ ।।
यथा गारुडिको गरुडं, वैद्यो धन्वन्तरि सदा स्मरति ।
विद्यासिद्धं विद्याधरोऽपि इष्टत्वसिद्ध्यर्थम् ॥ ७०९ ।।
एवं सिद्धपयत्थी, करेमि सिद्धाण संथवमियाणिं ।
इय भावंतो सम्मं, सिद्धाण थुई पढइ (पयओ)॥१०॥
एवं सिद्धपदाऽर्थी करोमि सिद्धानां संस्तवमिदानीम् ।
इति भावयन् सम्यक् सिद्धानां स्तुतिं पठति (प्रयतः)७१०
"सिद्धाणं वुद्धाणं" इत्यादि सूत्रम् ।।
"सिद्धेभ्यो बुद्धेभ्यः" इत्यादि सूत्रम् ॥
सिद्धस्तवार्थः सिद्धा निष्फन्ना खलु, सकारंतरपवित्तिनिरवैक्खा ।
सवुत्तमपयपत्ता, जेसिं परिकम्मणां नस्थि ॥७११।।
सिद्धा निष्पन्नाः खलु सत्कारान्तरप्रवृत्तिनिरपेक्षाः ।
सर्वोत्तमपदप्राप्ता येपो परिकर्मणा नास्ति ॥ ७११ ॥
विजाजोगं-जण-धाउवायसिद्धाइया वि लोगम्मि ।
सिद्धा चेव पसिद्धा, विसेसणं तेण बुद्धाणं ।। ७१२॥
विद्या-योगा-ऽञ्जन-धातुवादसिद्धादिका अपि लोके ।
सिद्धा एव प्रसिद्धा विशेषणं तेन बुद्धेभ्यः ॥ ७१२ ॥
बुझंति जे समग्गं, बहतमणागयं अईयं पि।
भवभाविवत्थुतत्तं, तेसिं युद्धाण सिद्धाणं ।। ७१३ ॥
बोधन्ति ये समनं वर्तमानमनागतमतीतमपि ।
भवभाविवस्तुतत्त्वं तेभ्यो बुद्धेभ्यः सिद्धेभ्यः ॥ १३ ॥
केपांचि
मुत्तिं पत्ता वि सुरा, परिभूयं जाणिऊण नियतित्थं ।
मतम्
संसारे अवयारं, कुणंति केसिंचि मयमेयं ॥ ७१४ ॥
१ पूर्णमूलम्-
सिद्धाणं युद्धाणं पारगयाण परंपरगया।
लोयग्गमुवगयाणं नमो सया सवसिद्धाणं ॥१॥

·चेइयवंदणमहाभासं । मुक्ति प्राप्ता अपि मुराः परिभूतं ज्ञात्वा निजतीर्थम् । संसारे अवतारं कुर्वन्ति केपाश्चिद् मतमेतत् ॥ ७१४ ॥ तेसि पडियोहणत्थं, पारगयाणं विसेसणं भणियं । न हु हुंति तारिसा जं, पारगया भवसमुदस्स ७१५ तेपां प्रतियोधनार्थ 'पारगतेभ्यो विशेषणं भणितम् । न खलु भवन्ति तादृशा यत् पारगता भवसमुद्रस्य ७१५ पारं पञ्जतं खलु, गयाण पत्ताण भवमहोयहिणो । अचंतियगमणेणं, भुजो वि तदप्पवेसाओ ॥ ७१६ ॥ पारं पर्यन्तं खलु गतेभ्यः प्राप्तेभ्यो भवमहोदधेः । आत्यन्तिकगमनेन भूयोऽपि तदप्रवेशात् ।। ७१६ ॥ ते वि हु अणाइसिद्धा, केहि वि इट्ट त्ति तन्निरासत्यं । भन्नइ विसेसणंतर-मन्नं पि परंपरगयाणं ॥ ७१७ ॥ तेऽपि खलु अनादिसिद्धाः कैरपि इष्टा इति तन्निरासार्थम्। भण्यते विशेपणान्तरमन्यदपि 'परंपरागतेभ्यः ॥७१७॥ एगुपएसादन्नो, तओ वि अन्नो तओ वि अन्नयरो। एवं परंपराए, गयाण पत्ताण मुत्तिपयं ।। ७१८ ॥ एकोपदेशादन्यः, ततोऽपि अन्यः, ततोऽपि अन्यतरः। एवं परंपरया गतेभ्यः प्रामेभ्यो मुक्तिपदम् ।। ७१८ ॥ न य वत्तई पढमो, कस्मुवएसेण सिवपयं पत्तो?। कालस्स व पढमत्तं, नत्थि चिय जेण कस्सा वि ७१९ न च यक्तव्यं प्रथमः कस्मोपदेशेन शिवपदं प्रातः ? । कालस्य या प्रथमत्वं नास्येव येन कस्यापि ॥ ७१९ ।। किंच- विगया नाणं नाणा, उ दंसणं दसणाओं चरणं तु । चरणाहितो मोक्सो, परंपरा इमा एवं ।। ७२० ।।

·सिरिसंतिसूरिविरह किंच- विनयाद् ज्ञानं , ज्ञानात्तु दर्शनं दर्शनाचरणं तु । चरणेभ्यो मोक्षः परंपरा इयमेवम् ।। ७२०॥ नियवीरिएण अहवा, कालसहावाइणो वसे काउं| . भवियवयनामाए, विसालसोवाणमालाए । ७२१ ।। निजवीर्येण अथवा काल-स्वभावादीन् वशे कृत्वा । भवितव्यतानाच्या विशालसोपानमालया ॥ ७२१ ।। मिच्छत्तमहाकूवा, निग्गंतूण जिऊण य कमेण । संमत्तदेसविरई-चरणाइपरंपरं परमं ।। ७२२ ।।. मिथ्यात्वमहाकूपाद् निर्गत्य अर्जित्वा च क्रमेण । सम्यक्त्व-देशविरति-चरणादिपरंपरां परमाम् ।। ७२२ ॥ एवं परंपराए, गयाण मोक्खं सया नमो होउ । जस्स जहिं मलविगमो, तस्स तहिं चेव मुत्तिपयं ७२३ एवं परंपरया गतेभ्यो मोक्षं सदा नमो भवतु । यस्य यत्र मलविगमः तस्य तत्रैव मुक्तिपदम् ।। ७२३ ॥ एवंविहदुन्नयनिर-सणथमचंतसुद्धबुद्धीहि । लोयग्गमुवगंयाणं, पयमेवं पयडमुवइ ।। ७२४ ॥ एवंविधदुर्नयनिरसनार्थमत्यन्तशुद्धबुद्धिभिः । लोकाप्रमुपगतेभ्यः पदमेवं प्रकटमुपदिष्टम् ॥ ७२४ ।। लोगो चउदसरजू , इसिपञ्भारामिहाणवरपुढवी । लोयग्गथूमिया सा, सीयाय जिणागमपसिद्धा ७२५ लोकश्चतुर्दशरज्जुरीपत्राम्भाराभिधानवरपृथिवी। लोकाग्रस्तूभिता सा सिता च जिनागमप्रसिद्धा ॥७२५॥ तेसि उवार गंतू-ण जोयणं तस्स उपरिमे कोसे । उपरिमछन्मायम्मी, लोयग्गं सिवपयं मुत्ती ॥७२६।। तेषामुपरि गत्या योजनं तस्योपरिमे क्रोशे । उपरिमपहभागे लोकायं शिवपदं मुक्तिः ॥ ७२६ ॥ ईपत्प्रारभारा ·चेइयवंदणमहाभासं । १३१ तं ठाणमुवगयाणं, असेसकम्मक्खएण पत्ताणं । सबेसु वि संबज्झइ, नमो सया सबसिद्धाणं ॥७२७॥ तत् स्थानमुपगतेभ्योऽशेपकर्मक्षयेण प्राप्तेभ्यः । सर्वेष्वपि संवध्यते 'नमः सदा सर्वसिद्धेभ्यः ।। ७२७॥ सई सिद्धं जेसि, सज्झं थेवं पि कि पि नहि अत्यि भन्योऽर्थः ते टुति सबसिद्धा, जइ वा अन्नो इमो अत्थो ॥७२८॥ सर्व सिद्धं येपा, साध्यं लोकमपि किमपि नहि अस्ति । ते भवन्ति सर्वसिद्धा यदि वा अन्योऽयमर्थः ॥ ७२८॥ तित्यातिस्थाहि(इ)उवा-हिमेयओ ऽणेगहा जिणमयम्मि । सिद्धा हुंति पसिद्धा, सबग्गहणेण ते गहिया ॥ ७२९ ।। तीर्थातीर्थाद्यपाधिभेदतोऽनेकधा जिनमते । सिद्धा भवन्ति प्रसिद्धाः सर्वप्रहणेन ते गृहीताः॥७२९॥ मणियं च- - सिद्धा अणेयमेया, तित्थंतित्थयरतदियरा चेव । सिद्धमेदा: सय-पत्तेयविबुद्धा, युहमोहिय स-ऽन्न-गिहिलिंगे ७३० भणितं घ- "सिद्धा अनेकभेदाः तीर्थतीर्यफर-तदितराचैव । स्वयं-प्रत्येकवियुद्धा युधयोधिताः स्या-ऽन्य-गृहिलिले ७३० इत्थी-पुरिम-नपुंसक-एगा-ऽणेग तह समयभिन्ना या तग्गहणत्यं भणियं, नमो सया सबसिद्धाणं ।।७३१॥ नी-पुरुष नपुंमप-एफा-ऽनेकाः तया समतभिन्नाध" । सहरणार्य भणितं नमः सदा सर्वसिद्धेभ्यः ।। ७३१ ॥ सामनेण जिणाई, दिना चंदई विसेसेण । आसनुपयारिता, वीरं यततित्यपरा(र) ॥ ७३२ ।। सामान्यन जिनादीन् पन्दित्या वन्दते विशेपेण । भासमोपगारियाद पीरं मनमानतीर्थररम ॥ ७३२ ।।

·, - सिरिसंतिसूरिविरों "जो देवाण वि" गाहा, सूत्रम् ॥ "यो देवानामपि" गाथा, सूत्रम् । जो देवाण भा. एयस्स अक्सरत्थो, सुगमो साहेमि नवर भावत्थं । वार्थः। जो देवाण वि देवो, निचं सुरसेवियत्ताओ ॥७३३।। एतस्याक्षरार्थः सुगमः कथयामि नवरं भावार्थम् । यो देवानामपि देवो नित्यं सुरसेवितत्वात् ॥ ७३३ ।। तहाहि- देवसेवा इंतेहिं जंतेहिँ य, बोहिनिमित्तं ति संपयत्थीहिं । अविरहियं देवेहि, जिणपयमूलं सयाकालं ॥७३४॥ तथाहि- आयद्भिर्याद्भिश्च वोधिनिमित्तमिति संपदर्थिभिः । अविरहितं देवैर्जिनपदमूलं सदाकालम् ।। ७३४ ॥ बाहिरिगा वि हु सेवा, संभवइ अओ विसेसओ भणियं । जं देवा पंजलिणो, भत्तिवसाओ नमसंति ॥ ७३५ ।। वाह्याऽपि खलु सेवा संभवत्यतो विशेषतो भणितम् । यं देवाः प्रासलयो भक्तिवशाद् नमस्यन्ति ।। ७३५ ॥ सेवा-नमसणाई, सुरेहिं कीरति सुरवईणं पि। तं देवदेवमहियं, सुरवइमहियं ति संलत्तं ॥ ७३६ ॥ सेवा-नमस्यनानि सुरैः क्रियन्ते सुरपतीनामपि । तद् देवदेवमहितं सुरपतिमहितमिति संलपितम् ॥७३६।। सेवामाहात्म्यम् काऊण नमोकारं, संसइ तस्सेवष्णप्पमाहप्पं । फलसवणाओ जम्हा, द्धिपहाणा पवत्तति ।।७३७॥ कृत्वा नमस्कारं शंसति तस्यैवानलमाहात्म्यम् । फलश्रवणाद् यस्माद् बुद्धिप्रधानाः प्रवर्तन्ते ॥ ७३७ ॥ १ पूर्णमूलम्- जो देवाण वि देयो, जं देया पंजली नमसंति। तं देयदेयमहि, सिरसा यंदे महावीरं ॥२॥ २ 'सीसह इसपि पाटः।

·- चेझ्यवंदणमहाभासं । १३३ "एको विनमोकारो" गाहा ।। "एकोऽपि नमस्कारः" गाथा । एको सवपहाणो, अब्बीओ वावि एत्थ नायबो। एको वि गा- थार्थः वीरस्स नमोकारो, किं पुण बहुगति अविअत्थो ७३८ एकः सर्वप्रधानोऽद्वितीयो वाऽप्यन ज्ञातव्यः । वीरस्य नमस्कारः किं पुनर्पहुक इति अपि-अर्थः ७३८ ओहि-मणपञ्जवनाणिणो वि सामनओ जिणा होति । जियवहुगुरुकम्मत्ता, तेसि वस इंति के लिणो ७३९ अवधि-मन:पर्यवज्ञानिनोऽपि सामान्यतो जिना भवन्ति । जितबहुगुरुकर्मत्यात् तेषां वरा भवन्ति केवलिनः ७३९ तेहितो वि पहाणो,जिणवरयसभो ति बद्धमाणजिणो। तस्स नमोकारो जो, माहप्पं भन्नए तस्स ॥ ७४० ॥ तेभ्योऽपि प्रधानो जिनवरवृपम इति वर्धमानजिनः । तस्य नमस्कारो यो माहात्म्यं भण्यते तस्य ॥ ७४० ॥ संसारसागराओ, तारेइ धुवं नरं व नारिं वा । नरगहणा नरजाई, लद्धा किं नारिगहणेण ॥७४१॥ रम्यम् संसारसागरात् तारयति ध्रुवं नरं वा नारी या। नरमहणाद् नरजातिलब्या कि नारीग्रहणेन? ॥ ७४१ ।। अन्नाणवसा केई, सिद्धिं नेच्छंति चेव नारीणं । नारीमदण- तेसि पडियोहणत्यं, नारीगहणं इमं एत्य ।। ७४२ ।। अशानयशात् फेचित् सिद्धि नेच्छन्ति चैव नारीणाम् । तेषां प्रतियोधनार्य नारीप्रहणमिदमत्र ॥ ७४२ ।। संसारसमुदायो, संतरणं सिद्विषयममानतं। तं नारीणं पि धुवं, जायह जिणयरनमोकारा ।।७४३॥ १एको यि नमोकारो, जिपपरयसहस्स यरमाणस्स। संसारसागरामो, तारे नरंय नारिया ॥३॥ नमस्कारमादा- कारणम् ·किमयं विधि- वाद: . सिरिसंतिसूरिविरइथं संसारसमुद्रात् संतरणं सिद्धिपदकमाजातम् । तनारीणामपि ध्रुवं जायते जिनवरनमस्कारान् ।।७४३।। आह फुडं नहि मुणिमो, विहिवाओ एस किंव थुइवाओ। अह विहिवयणं एवं, निरत्ययं सेसणुहाणं ॥ ७४४ ॥ आह स्फुटं नहि जानीमो विधिवाद एपः किं घा स्तुतिवादः । अथ विधिवचनमतद् निरर्थकं शेपानुष्ठानम् ।। ७४४ ॥ एसो चिय कायबो, निचं पुरिसेण सिद्धिकामेण । सो वि न जुत्तो बीओ, एकादावि कजसिद्धीओ ७४५ एप एव कर्तव्यो नित्यं पुरुषेण सिद्धिकामेन । सोऽपि न युक्तो द्वितीय एकस्मादपि कार्यसिद्धितः ७४५ अह थुइवाओ एसो, थुवई यालिएहिं जह रनो। कुंतस्स सत्तपाया -लोयणे नूण सामत्थं ।। ७४६ ॥ अथ स्तुतिवाद एप स्तूयते वैतालिकैर्यथा राज्ञः । कुन्तस्य सप्तपातालभेदने नूनं सामर्थ्यम् ॥ ७४६ ।। अलियवयणं खु एयं, भन्नइ सवन्नुणो पुरो कह गु?। लोए वि पसिद्धमिण, देवा सत्ता वि गेज्झ ति ७४७ अलीकवचनं खल्वेतद् भण्यते सर्वज्ञस्य पुरः कथं नु? । लोकेऽपि प्रसिद्धमिदं देवाः सरवादपि प्राह्या इति ७४७ अलियवयणं पि पाव-स्स कारणं बनियं जिणेदेहि । संतगुणकित्तणा वि य, जिणाण जं वंदणा इट्टा ७४८ अलीकवचनमपि पापस्य कारणं वर्णितं जिनेन्द्रैः । सद्गुणकीर्तनाऽपि च जिनानां यद् वन्दना इष्टा ।।७४८|| एयं दुहा वि एवं, चिंतिजंतं न संगयं भाइ । गाहासुतं भंते, ता सीसउ एत्थ परमत्यो ॥७४९।। स्तुतिवादस्य अप्रामाण्यम् ·चेइयवंदणमहामासं। १३५ . एतद् द्विधाऽपि एवं चिन्यमानं न संगतं भाति । गाथासूत्रं भगवन ! ततः शिष्यतामत्र परमार्थः ॥७४९॥ भणइ गुरू भो। तुमए, वियप्पकल्लोललोलहियएण । प्रतिवचः मोहं को पयासो, भावत्थमयुज्झमापोण ।। ७५०॥ भणति गुरु ः ! त्वया विकल्पकल्लोललोलहृदयेन । मोघं कृतः प्रयासो भावार्थमबुध्यमानेन ।। ७५० ॥ नणु सिद्धमेव भगवओं, एसो सवोत्तमो नमोकारो। आणाणुपालणत्यं, भावनमोकाररूव ति ॥ ७५१॥ ननु सिद्धमेव भगवत एप सर्वोनमो नमस्कारः । आज्ञानुपालनार्थ भावनमस्काररूप इति ।। ७५१ ।। आणाणुपालणाओ, तत्तो सवृत्तमा भवतरणं ()। होइ धुवं भवियाणं, गाहामुत्तं कहमजुत्तं ॥७५२॥ आज्ञानुपालनान् ततः सर्वोत्तमाद् भवतरणम् । भवति ध्रुवं भव्यानां गाथासूत्रं कथमयुक्तम् ? ||७५२॥ ता विहिवाओ एसो, धुइवाओ वा न दोसमावहह । सन्भूपभासणाओ, संवगुणुकित्तणा चेव ।। ७५३ ।। वतो विधिवाद एपः स्तुतिवादो वा न दोपमावहति । सद्भूतभापणान् सटुणोत्कीर्तना एवं ॥ ७५३ ।। नणु तणुसना नारी, तीसे कह घडइ एरिसं विरियालीनिश- उत्तमीरियसज्झा, होइ जओ मुनिसंपत्ती ॥७५४॥ मीमांसा ननु तनुमत्वा नारी तस्यां फधं घटते एतादृशं वीर्यम् ? । उत्तमवीर्यसाध्या भवति यतो मुक्तिसंपत्तिः पीरियविरहामो चिय, सचमढवीगई वि नो तीसे। ता कह नेवाणगमो, मुणियर! पटइ? ति गुरुराह ।। पीपिरदादेव मममभिवीगविरपि नो नम्पाः । सः कथं नियंगगमा मुनियर! मटते ? इति गुमराह ।। . - ·सिरिसंतिसूरिविरह विरिएण होइ हीणो, इत्थीहितो नपुंसओ लोए । सो वचइ नेवाणं, महातमं चाविगाणेणं ॥ ७५६ ॥ वीर्येण भवति हीनः स्त्रीभ्यो नपुंसको लोके । स व्रजति निर्वाणं महातमां चाऽविगानेन ॥ ७५६ ॥ ता कीस न इच्छिजइ, सिद्धी नारीण निउणयुद्धीहि । अह सत्तमपुढवीए, गमणाभावो इहं नायं ।।७५७ ॥ ततः कस्माद् नेप्यते सिद्धिर्नारीणां निपुणबुद्धिभिः ? । अथ सप्तमपृथिव्यां गमनाऽभाय इह ज्ञातम् ।। ७५७ ।। नणु भावविसेसाओ, सिद्धि नरयं च पाणिणो जंति । नारीणमसुहमायो, न हु तिबो होइ पयईए ॥७५८॥ ननु भावविशेषात् सिद्धिं नरकं च प्राणिनो यान्ति । नारीणामशुभभावो न खलु तीवो भवति प्रकृत्या ॥७५८॥ तम्हा सत्तमपुढवीं, न जंति ताओ निसग्गओ चेव । वचंति मुत्तिमुत्तम!, सुहपरिणामोवलंभाओ॥७५९।। तस्मात् सप्तमपृथिवीं न यान्ति ता निसर्गादेव । ग्रजन्ति मुक्तिमुत्तम ! शुभपरिणामोपलम्भात् ॥ ७५९ ॥ सत्तममहिगामित्ता(तं), जइ हेऊ होज उड्डगमणस्स । ता कीस सहस्सारा, उवरि मच्छा न गच्छंति ? ७६० सप्तममहीगामित्वं यदि हेतुर्भवेदूर्ध्वगमनस्य । ततः कस्मात् सहस्रारादुपरि मत्स्या न गच्छन्ति ॥७६०॥ जह जाइपच्चयाओ, मच्छाईणं न अस्थि सिद्धिगमो। तह सत्तमपुढविगई, नारीण निसग्गओ नत्थि ७६१ यथा जातिप्रत्ययाद् मत्स्यादीनां नास्ति सिद्धिगमः । तथा सप्तमपृथ्वीगतिर्नारीणां निसर्गतो नास्ति ।। ७६१ ॥ तह वि हु जुत्ता मुत्ती, जम्हा दीसइ अणुत्तरं विरियं । धम्मविसयम्मि तासिं, तहातहाउज्जु(ज)मंतीणं ॥७६२।।

·चेइयवंदणमहाभास ।
१३७
तथाऽपि खलु युक्ता मुक्तिर्यस्माद् दृश्यतेऽनुत्तरं वीर्यम् ।
धर्मविपये तासां तथातथोद्यच्छन्तीनाम् ।। ७६२॥
किं बहुणा ? सिद्धमिणं, लोए लोउत्तरे वि नारीणं ।
नियनियधम्मायरणं, पुरिसहिंतो विसेसेणं ।। ७६३॥
किं बहुना ? सिद्धमिदं लोके लोकोत्तरेऽपि नारीणाम् ।
निजनिजधर्माचरणं पुरुपेभ्यो विशेपेण ॥ ७६३ ॥
सुहभावसालिणीओ, दाण-दया-सील-संजमधरीओ।
सुत्तस्स पमाणत्ता, लहंति मुत्तिं सुनारीओ ॥७६४॥
शुभभावशालिन्यो दान-दया-शील-संयमधर्यः ।
सूत्रस्य प्रमाणत्वाद् लभन्ते मुक्ति सुनार्यः ॥ ७६४ ॥
इय वट्टमाणतित्था-हिनायगं वंदिऊण भावेण ।
नेमिजिनस्तवः
कल्लाणत्तयकित्तण-पुवं नेमीजिणं थुणइ ॥ ७६५ ॥
इति वर्तमानतीर्थाधिनायकं वन्दित्ला भावेन ।
कल्याणकत्रयकीर्तनपूर्व नेमिजिनं सौति ॥ ७६५ ।।
“उर्जितसेलेसिहरे" गाहा, सूत्रम् ॥
"उजयन्तशैलशिखरे" गाथा, सूत्रम् ।
मुत्तत्थो सुगमो चिय, किं पुण कारणमिमस्स संथवणं । किमर्थ संसवः
कीरइ भुवणचन्भुय-विसेसचरियाणुसरणत्थं ॥७६६॥
सूत्रार्थः मुगम एव किं पुनः कारणमस्य संसवनम् ? ।
क्रियते भुवनात्यद्भुतविशेपचरितानुस्मरणार्थम् ॥ ७६६ ।।
अहवा-
भत्ती नेमिजिणेदे, होह पसिद्धी तहा मुतित्यस्स ।
कल्लाणयतियपूया-संपायणमेय गाहाए ॥ ७६७ ।।
1. पूर्णमूलम्-
उर्मितसलसिहरे, दिपया नाणं निसीहिआ जस्स।
तं धम्मचफयाह, अरिहनेमि नमंसामि ॥४॥

·सिरिसंतिसूरिविरइ
अथवा-
भक्तिनेंमिजिनेन्द्रे भवति प्रसिद्धिः तथा सुतीर्थस्य ।
कल्याणकत्रिकपूजासंपादनमेतद् गाथया ।। ७६७ ।।
सुकयमणुमोइअवं, पुणो पुणो साणुबंधफलहेऊ ।
इय बंदिय देवाणं, भुञ्जो अणुकित्तणं कुणइ ॥७६८॥
सुकृतमनुमोदितव्यं पुनः पुनः सानुबन्यफलहेतु ।
इति वन्दित्वा देवेभ्यो भूयोऽनुकीर्तनं करोति ॥७६८।।
"चत्तारि अह दस दो य वंदिया" गाहा, सूत्रम् ॥
"चत्वारः अष्ट दश द्वौ च वन्दिताः" गाथा, सूत्रम् ।
चत्तारिगाथार्थः चउरो उसभजिणाओ, अ य सुमईजिणाओं आरम्भ ।
विमलजिणाओ दस दो, अवंदिया पास-चीरजिणा ७६९
चत्वार ऋषभजिनाद् अष्टौ च सुमतिजिनादारभ्य ।
विमलजिनादश द्वौ च वन्दितौ पार्श्व-वीरजिनौ ॥७६९॥
सवे वि जिणवरा ते, चउवीसं भरहखेत्तसंभूया ।
परमहनिहियटा, कयकिचा नोवयारेणं ॥ ७७० ॥
सर्वेऽपि जिनवरास्ते चतुर्विशतिर्भरतक्षेत्रसंभूताः ।
परमार्थनिष्ठितार्थाः कृतकृत्या नोपचारेण ॥ ७७० ॥
एवं बहुप्पयारा, सिद्धा सवे वि दिंतु मे सिद्धिं ।
आइन्नयपामना, वक्खायं गाहदुगमेयं ।। ७७१ ॥
एवं बहुप्रकाराः सिद्धाः सर्वेऽपि ददतु मम सिद्धिम् ।
आचीर्णकप्रामाण्याद् व्याख्यातं गाथाद्विकमेतत् ॥७७१॥
किमेतत् सुत्ताभणियं ति न सं-गयं ति एयं न जुज्जए वोत्तुं ।
सूत्रोक्तम् ? सन्मावबुद्धिजणगं, सवं सुत्ते भणियमेव ॥ ७७२ ॥
१. पूर्णमूलम् -
चत्तारि अह दस दो य, चंदिआ जिणधरा चउव्वीसं ॥
परमट्टनिटिअट्ठा, सिद्धा सिद्धिं मम दिसंतु ॥५॥

·चेइयवंदणमहामासं । नाय या- सूत्राऽभणितमिति न संगतमित्येतद् न युज्यते वक्तुम् । सद्भावबुद्धिजनकं सर्व सूत्रे भणितमेव ।। ७७२ ॥ पदइ विसुद्धमावो, भवियाणमिमेण गाहजुयलेण । अणुहवासिद्ध एयं, भावपहाणाण भवाणं ।। ७७३ ।। वर्धते विशुद्धभावो भव्यानामनेन गाथायुगलेन । अनुभवसिद्धमैतद् भावप्रधानानां भव्यानाम् ॥ ७७३ ।। शुइ-थोत्त-चित्तपमुह, गुणकरमनं पि संमयं जह वा । एवं पि तहा नेयं, मज्झत्थमणेहिं विउसेहिं ।।७७४॥ स्तुति-स्तोत्र-चित्रप्रमुखं गुणकरमन्यदपि संमतं यथा वा। एतदपि तथा ज्ञेयं मध्यस्थमनोभिर्विद्भिः॥ ७५४ ॥ जिणवंदणावसाणे, जिणगिहवासीण देव-देवीणं । देवानां संबोध- संयोहणत्यमहुणा, काउस्सग्गं कुणइ एवं ॥ ७७५ ॥ योत्सर्गः जिनवन्दनावसाने जिनगृहवासिनां देव-देवीनाम् । संवोधनार्थमधुना कायोत्सर्ग करोत्येवम् ॥ ७७५ ॥ "यावयगराणं संतिगराणं सम्मद्दिहि-समाहि- गराणं फरेमि काउस्सग्गं अन्नत्यूससिएणं" इत्यादि सूत्रम् ॥ "यावृत्त्यफराणां शान्तिकराणां सम्यग्दृष्टि-समा- धिकराणां करोमि कायोत्सर्गमन्यत्रोच्वसितेन" इत्यादि सूत्रम् ॥ वेवायचं जिणगिह-रवराण-परिवणाइजिणफियं । संती पडणीयको यसग्गविनिवारणं मवणे ॥७७६॥ चयापत्य जिनगृहरक्षणपरिष्टा(प्रतिष्ठापनादि जिनान्यम् । शान्तिः प्रसनीकानोपमगविनिवारण मनने ।। ७७६ ॥ १. पूर्ण समयम्।

·१४०
सिरिसंतिसूरिविरइअं
७७७॥
सम्मदिट्टी संघो, तस्स समाही मणोदुहाभावो ।
एएसि करणसीला, सुरवरसाहम्मिया.जे उ ॥७७७॥
सम्यग्दृष्टिः संघः, तस्य समाधिर्मनोदुःखाऽभावः ।
एतेषां करणशीलाः मुरवरसाधर्मिका ये तु
तसि संमाणत्थं, काउस्सग्गं करेमि एताहे ।
अन्नत्यूससियाई-पुध्वुत्तागारकरणेणं ।। ७७८ ॥
तेपां सम्मानार्थ कायोत्सर्ग करोमीदानीम् ।
अन्यत्रोच्छ्वसितादिपूर्वोक्ताऽऽकारकरणेन ॥ ७७८ ॥
कस्यचिन्मतम् एत्थ उ भणेज कोई, अविरइगंधाण ताणमुस्सग्गो ।
न हु संगच्छइ अम्हं, सावय-समणेहि कीरतो ७७९
अत्र तु भणेत् कश्चिद् अविरतिकान्धानां तेपामुत्सर्गः ।
न खलु संगच्छतेऽस्माभिः श्नावक-श्नमणैः क्रियमाणः ॥७७९॥
गुणहीणवंदणं खलु, न हु जुत्तं सव्वदेस-विरयाणं ।
प्रतिवचनम्
भणइ गुरू सच्चमिणं, एत्तो चिय एत्थ नहि भणियं ७८०
गुणहीनवन्दनं खलु न खलु युक्तं सर्व-देशविरतानाम् ।
भणति गुरुः सत्यमिदमित एवात्र नहि भणितम् ७८०
चंदण-पूयण-सका-रणाइहेउं करेमि उस्सग्गं ।
वच्छल्लं पुण जुत्तं, जिणमयजुत्ते तणुगुणे वि ॥७८१॥
वन्दन-पूजन-सत्कारणादिहेतुं करोम्युत्सर्गम् ।
वात्सल्यं पुनर्युक्तं जिनमतयुक्ते तनुगुणेऽपि ॥ ७८१ ।।
ते हु पमत्ता पायं, काउस्सग्गेण बोहिया धणियं ।
पडिउज्जमंति फुडपा-डिहेरकरणे ददुच्छाहा ।।७८२।।
ते खलु प्रमत्ताः प्रायः कायोत्सर्गेण पोधिता भृशम् ।
प्रत्युद्यच्छन्ति स्फुटपातीहार्यकरणे दत्तोत्साहाः ॥७८२||
देवसान्निध्यो सुबइ सिरिकंताएं, मणोरमाए तहा सुभदाए ।
दाहरणानि अभयाईणं पि कयं, सन्नेन्झं सासणसुरेहि ॥ ७८३॥

·चेइयबंदणमहामास । १४१ श्रूयते श्रीकान्ताया मनोरमायासथा मुभद्रायाः । अभयादीनामपि कृतं सांनिध्य शासनमुरैः ॥ ७८३ ॥ संघुस्सग्गा पायं, बड्डइ सामत्यमिह सुराणं पि। जह सीमंधरमूले, गमणे माहिलविवायम्मि १७८४॥ मंघोत्सर्गात् प्रायो वर्धते सामर्थ्यमिह मुराणामपि । यथा सीमंधरमूले गमने माहिलविवादे ।। ७८४ ।। जपसाए चा सुबइ, सीमंधरसामिपायमृलम्मि । नयणं देवीऍ कयं, काउस्सग्गेण सेसाणं ॥ ७८५ ।। यक्षाया वा श्रूयते सीमंधरस्वामिपादमूले । नयनं देव्या कृतं कायोमर्गेण शेपाणाम् ।। ७८५ ।। एमाइकारणेहिं, साहम्मियमुरवराण यच्छल्लं । पुवारिसेहिं कीरह, न चंदणाहेउमुस्सग्यो ।। ७८६ ।। एवमादिकारणैः साधर्मिकमुरवराणां यात्सल्यम् । पूर्वपुगपः क्रियते न बन्दनातुमुत्मर्गः ।। ७८६ ।। पुवपुरिसाण मग्गे, वचंनो नेय चुप.इ मुमग्गा । पूर्वपुरमामा. पाउणइ मायमुद्धि, मुबह मिच्छाविगप्पेहि ।।७८७।। पम् पूर्वपुम्पाणां मार्गे प्रजन् मैय भ्रश्यति सुमागान । प्रामोनि भारशुक्षि मुन्यते निभ्याविकन्यः ।। ७८७ ॥ पारियकाउस्मग्गो, परमेट्टीपं च कपनमामागे। पावगगराणं, देन भुई जासपमुहाणं ॥ ७८८ ।। पारितकायोत्सर्गः परमेष्टिना पननमसारः। पंगत्यपरामा माग ग्नुनि यामगुगागाम ।।७८८॥ फपमिदनमोकारो, पुणो वि पणिमापदंडगाईयं । चीयभुइनुपलएणं, पुति पिर पंदणं पुनः ।।७८९ ॥ ग्रामिडनमगाः पुन निमामि । त्रिीपगिरन गिर पदमां की।८९॥

·१४२
अपौनरु-
क्यम्
वन्दनफलम्
सिरिसंतिसूरिविरह
पुणरुत्तं पि न दुई, दट्टबमिणं जिणागमहि ।
जिणगुणथुइरूवचा, कम्मक्खयकारणत्तेण ।। ७९० ॥
पुनरुक्तमपि न दुष्टं द्रष्टव्यमिदं जिनागमः ।
जिनगुणस्तुतिरूपत्वात् कर्मक्षयकारणत्वेन ॥ ७९० ॥
सइ चित्तसमाहाणे, अहियं पि जिणेदवंदणं सेयं ।
कम्मक्खयहेउवा, पंचनमोकारगुणणं च ।। ७९१ ।।
सदा चित्तसमाधानेऽधिकमपि जिनेन्द्रवन्दनं श्रेयः ।
कर्मक्षयहेतुत्वात् पञ्चनमस्कारगुणनमिव ।। ७९१ ।।
भणियं च पञ्चदिवसे, पत्तेयं चेइयाइँ सवाई।
समणेहिं सावएहिँ य, सत्तीए वंदणिजाई ।।७९२॥
भणितं च पर्वदिवसे प्रत्येकं चैत्यानि सर्वाणि ।
श्रमणैः श्रावकैश्च शत्या वन्दनीयानि ॥ ७९२ ॥
जह विसविधायणत्थं, पुणो पुणो मंतमंतणं सुहयं ।
तह मिच्छत्तविसहरं, विनेयं वंदणाई वि ॥ ७९३ ॥
यथा विपविघातनार्थ पुनः पुनः मत्रमन्त्रणं शुभकम् ।
तथा मिथ्यात्वविपहरं विज्ञेयं वन्दनाद्यपि ।। ७९३ ॥
भणियं च-
मिच्छादसणमहर्ण, सम्मईसणविसुद्धिहेउं च ।
चिइवंदणाइ विहिणा, पन्नत्तं वीयरागेहिं ।। ७९४ ॥
भणितं च-
मिथ्यादर्शनमथनं सम्यग्दर्शनविशुद्धिहेतु च ।
चैत्यवन्दनादि विधिना प्रज्ञप्तं वीवरागैः ॥ ७९४ ।।
जइ वि बहुहा न तीरह, दो वाराओ अवस्स कायई ।
संविग्गमुणीहिँ जओ, आइनं वन्नियं चेव ॥ ७९५ ॥
यद्यपि बहुधा न शक्यते द्वौ वारी अवश्यकर्तव्यम् ।
संविममुनिमियत आचीण वर्णितमेव ॥ ७९५ ॥

·चेइयवंदणमहाभासं । १४३ मुहमावयुड्डिहउँ, निचं जिणचंदणा सिवत्थीहि । संपुन्ना कायदा, विसेसओ गेहवासीहिं ।। ७९६ ॥ शुभभाववृद्धिहेतुं नित्यं जिनवन्दना शिवाणिभिः । संपूर्णा कर्तव्या विशेपवो गेहवासिभिः ।। ७९६ ॥ आह किमेसा तुन्मे, विसेसओ सावयाणमुवइहा। पृचा कि साहूण न नियमो?, भणइ गुरू सुणसु परमत्यं ।प्रतियः आह किमेपा युप्मामिविशेषतः श्रावकाणामुपदिष्टा ? | किं साधूनां न नियमः ? भणति गुरुः शृणु परमार्थम् ७९७ समणाण सावयाण य, उस्सग्गो एस चेव दट्टयो । गिहिणा विसेसभणणे, वितीमं कारणं गुरुणो ७९८ श्रमणानां श्रावकाणां चोत्सर्ग एप एव द्रष्टव्यः । गृहिणा विशेषमणने ग्रुवन्तीदं कारणं गुरवः ॥ ७९८ ॥ चरणहियाण किरिया, सबा वि जिणेदवंदणा चेव । आणाशुपालणं चिय, जम्हा तं विति तत्तविऊ ७९९ चरणस्थितानां क्रिया सर्वापि जिनेन्द्रवन्दना एव । आज्ञानुपालनमेव यस्मात् तद् त्रुवते तत्त्वविदः ॥७९९॥ चरणकरणाविरोहा, साहू वंदति हीणमहियं वा । किरियंतरे वि तेसिं, परिणामो तग्गो व ८०० चरणकरणाऽविरोधात् साधवो वन्दते हीनमधिकं वा । प्रियान्तरेऽपि तेषां परिणाममद्दत एव ।। ८००।। गिहिजो पुण सो भायो, ताव चिय जार बंदणं कुणा । आरंभपरिग्गहवा-चटस्स न उ सेसकालम्मि ।। ८०१ ।। गृहिणाः पुनः स भावमापदिति प यावद्वन्दनां करोति । आरम्भपरिवहन्यारतम्य न तु शेपमाठे॥ ८०१ ।। तुम्हा संपुष शिय, जुत्ता जिगवंदणा मिहत्या। मुहमावहिलो, बायह कम्मरसत्रो विउसो ८०२ " ·१४४ सिरिसंतिसूरिबिरहों तस्मात् संपूर्णा एव युक्ता जिनवन्दना गृहस्थानाम् । शुभभावयुद्धेर्यद् जायते कर्मक्षयो विपुलः ।। ८०२ ॥ संपुन्नपपखवाई, वित्तिविरोहाइकारणा कह वि । उहरतरं पि कुणंतो, संपुन्नाए फलं होइ(लहइ)।।८०३।। संपूर्णपक्षपाती वृत्तिविरोधादिकारणात् कथमपि । लघुतरामपि कुर्वन् संपूर्णीयाः फलं भवति (लभते) ॥ ८०३ ॥ जो पुण पमायसीलो, कुग्गहगरलेण वावि हयसन्नो। संपुन्नाकरणमणो-रहं पि हियए न धारेइ ॥ ८०४ ॥ यः पुनः प्रमादशीलः कुग्रहगरलेन वाऽपि हतसंज्ञः । संपूर्णाकरणमनोरथमपि हृदये न धारयति ।। ८०४ ।। सो मोहतिमिरछाइय-दिट्ठी बहुदुक्खसावयाइन्ने । संमग्गमपावंतो, परिभमइ चिरं भवारने॥ ८०५ ॥ स मोहतिमिरच्छादितदृष्टिबहुदुःखश्वापदाकीर्णे । सन्मार्गमप्राप्नुवन् परिभ्रमति चिरं भवारण्ये ।। ८०५।। वृत्तिबाधाचि- तो तिकालं गिहिणो, पंचहि सकस्थएहिँ सा जुत्ता । जइ तार वित्तिबाहा, असमाहिकरी न संभवइ ८०६ ततखिकालं गृहिणः पञ्चमिः शक्रस्तवैः सा युक्ता । यदि तावद् वृत्तियाधा असमाधिकरी न संभवति ८०६ तब्भावे उ अवस्सं, नवभेयाए इमीऍ अन्नयरी । पडिसुद्धा कायचा, देसणसुद्धिं महंतेण ॥ ८०७ ।। तद्भावे तु अवश्यं नवभेदाया अस्या अन्यतरा । प्रतिशुद्धा कर्तव्या दर्शनशुद्धिं काङ्गता ।। ८०७ ।। नवभेया पुण एसा, भणिया पुरिसेहि तत्तवेईहिं । संपुन्नमचायतो, मा कोइ चएज सई पि ॥ ८०८ ॥ १. "काहेर आहा-ऽहिलंघा-ऽहिलंस-वच-वम्फ-मह-सिंह-विलंपाः" ॥ १९२ ॥ इति हैमवचनात् काहेमहः । न्तनम् ..

·चेइयवंदणमहाभासं। १४५ नयभेदा पुनरेपा भणिता पुरुपैस्तत्त्ववेदिभिः । संपूर्णामशक्नुवन् मा कोऽपि यजेत् सर्वमपि ॥ ८०८ ॥ आह किमेवइय चिय, उयाहु अहिया वि संगया एसा ? आधिक्यं पडिभणइ गुरू सुंदर, अइभरियं नत्थि धम्मम्मि ८०९ क्रियायाः आह किमतावत्येव उताहो अधिकाऽपि संगता एपा। प्रतिभणति गुरुः सुन्दर ! अतिभृतं नास्ति धर्मे ॥ ८०९ एत्तो अहिगतरावि हु, कीरंती गरुयभत्तिराएण। कल्लाणयपबाइसु, गुणावहां चेव भत्ताणं ॥ ८१० ॥ इतोऽधिकतराऽपि खलु क्रियमाणा गुरुकभक्तिरागेण । कल्याणकपर्वादिपु गुणावहा एव भक्तानाम् ॥ ८१०॥ चड्डइ धम्मज्झाणं, फुरंति हियए गुणा जिणिंदाणं । उच्छलइ तेसु भची, कम्मिघणहुयवहसमाणा ॥८११ वर्धते धर्मध्यानं स्फुरन्ति हृदये गुणा जिनेन्द्राणाम् । उच्छलति तेपु भक्तिः कर्मेन्धनहुतवहसमाना ।। ८११ ॥ अमेसि भवाणं, उवइटो होइ उत्तमो मग्गो । इय विविहा हुंति गुणा, पुणो पुणो वंदणाकरणे ॥८१२ अन्येषां मव्यानामुपदिष्टो भवति उत्तमो मार्गः । इति विविधा भवन्ति गुणाः पुनः पुनर्वन्दनाकरणे।।८१२॥ अनं च- मायुल्लासेण विणा, अहिंगपवित्ती न होइ धम्मम्मि । सो खल सुप्पणिहाणं, मन्नइ विनायसमपहिं ।। ८१३ ॥ अन्यश- मावोल्लासेन विना अधिकात्तिर्न भवति धर्म । स राठ मुमणिधानं भण्यते विणतसमयैः ८१३ ॥

·दर्दरः १४६ सिरिसंतिसूरिविरह दुर्गवनारी. सुवइ दुग्गयनारी, जयगुरुणो सिंदुवारकुसुमेहिं । पूयापणिहाणेणं, उवउचा(वण्णा) तियसलोयम्मि ८१४ श्रूयते दुर्गतनारी जगद्गुरोः सिन्दुवारकुसुमैः । पूजाप्रणिधानेन उपयुक्ता(पन्ना) त्रिदशलोके ॥ ८१४ ॥ वंदणपणिहाणाओ, सुविसुद्धाओ पवढमाणाओ। सुवइ जिणेदसमए, देवत्तं दुहुरो पत्तो ॥ ८१५ ।। वन्दनप्रणिधानात् सुविशुद्धात् प्रवर्धमानात् । श्रूयते जिनेन्द्रसमये देवत्वं दुर्दुरः प्राप्तः ॥ ८१५ ॥ एत्तो चिय सुहमइणो, बहुसो वंदंति पञ्चदियहेसु । तित्थाणि मणे धरिउं, अट्ठावय-रेवयाईणि ॥८१६॥ इत एव शुभमतयो बहुशो वन्दन्ते पर्वदिवसेषु । तीर्थानि मनसि धृत्वा अष्टापद-रैवतादीनि ॥ ८१६ ॥ सुत्तम्मि वि भणियमिणं, अहमि-चाउद्दसीसु सङ्केण । सबाई चेइयाई, विसेसओ वंदियबाई ।। ८१७ ॥ सूत्रेऽपि भणितमिदमष्टमी-वतुर्दशीषु सर्छन । सर्वाणि चैत्यानि विशेषतो वन्दितव्यानि ॥ ८१७ ॥ पूर्वपुरुषशास्त्रम् तह सावगो वि एवं, वन्निज्जइ पुत्वपुरिससत्थेसु । पूाविससकारी, पवेसु इमं जओ सुत्तं ॥ ८१८ ॥ तथा श्रावकोऽपि एवं वर्ण्यते पूर्वपुरुपशास्त्रेषु । पूजाविशेषकारी पर्वसु इदं यतः सूत्रम् ॥ ८१८ ।। संवैच्छर-चाउम्मासिएसु अट्ठाहियासु वि तिहीसु । सहायरेण लग्गह, जिणवरपूआ-तवगुणेसु ॥ ८१९ ।। १. एषा चतुयें पञ्चाशके ४९ तमा, तन वृत्तौ कथाऽपि दर्शिता- श्रीपञ्चाशके (पृ. ८६) २. एषा नवमे पश्चाशके ४२ गायाया वृत्ती "अभिधीयते चाऽऽगमे" इत्युल्लिख्य दर्शिता श्रीटीकाकृता-श्रीपञ्चाशके (पृ. १६०).

·चेइयवंदणमहामास । १४७ संवत्सर चातुर्मासिकेपु अष्टाहिकास्वपि तिथिपु । सादरेण लगति जिनवरपूजातपोगुणेषु ॥ ८१९ ॥ इय पूय चिय एगा, भणिया न य बंदण ति मायुज्झ । नैकैव पूजा. नहि संपुन्ना पूया, वंदणविगला जओ होइ ॥८२०॥ एषा पूजा एवेका भणिता न च वन्दनेति मा युष्यख । नहि संपूर्णा पूजा वन्दनविकला यतो भवति ।। ८२० ॥ निचं चिय किच्चमिणं, न य सद्यो तरह निचसो काउं। इय सवपरिचाया, उवइट्ठा पञ्चदियहेसु ॥ ८२१ ॥ नित्यमेव कृत्यमिदं न प सर्वः शक्नोति नित्यशः फर्तुम् । इति सर्वपरित्यागाद् उपदिष्टा पर्वदिवसेषु ।। ८२१ ।। मुचे एगविह चिय, मणिया तो मेयसाहणमजुत्तं । सूत्रे एकविध. सम्. इय धूलमई कोई, जंपइ सुत्तं इमं सरिउं ॥ ८२२ ॥ सूत्रे एकविधा एव भणिता ततो भेदकथनमयुक्तम् । इति स्थूलमतिः कश्चिन् कथयति सूत्रमिदं स्मृत्वा ।।८२२।। तिनि या कट्टई जाव, थुईओ तिसिलोइया । सूनमः तान तत्थ अणुन्नायं, कारणेण परेण वि॥८२३ ॥ तिम्रो या फर्पति यावत् स्तुतीविलोकिकाः । तावन् तम्र अनुज्ञातं फारणेन परेणापि ॥ ८२३ ॥ मणइ गुरू तं मुचं, चिइवंदणविहिपरूवगं न भवे । गुरः निकारणनिगमंदिरपरिमोगनिवारगण ।। ८२४ ।। भणति गुरुसत् सूनं भैत्यपन्दनपिधिप्ररूपकं न भवेत् । निष्कारणजिनमन्दिरपरिभोगनिवारफत्वेन ॥ ८२४ ॥ १. एप" यो व्ययहारमा पारद स्पिन " राल tirer प्रपमेपमा गापामा दसिंदा-(पृ. २१)प्पा मुदी ये पवारा "तो करपमा दयाम् ही शिदीमाता निष्क नि:- (१.५१) पाटी पझारा पुनरपि "साद म्पपहारमा परर. भार"ती ५.mmm दि इसमे मापा मारा-(१०). " ·- १४८ सिरिसंतिसूरिविरह वा-सद्दो पयडो, पक्खंतरसूयगो तहिं अस्थि । संपुन्नं वा वंदइ, कड्डइ वा तिन्नि उ थुईओ ॥८२५।। यद् 'वा'शब्दः प्रकटः पक्षान्तरसूचकस्तत्राऽस्ति । संपूर्णा वा धन्दते, कर्पति वा तिनस्तु स्तुतीः ॥८२५|| एसो वि हु भावत्यो, संभाविजइ इमस्स मुत्तस्स । ता अन्नत्यं सुत्तं, अन्नत्थ न जोइउं जुत्तं ॥ ८२६ ॥ एपोऽपि खलु भावार्थः संभाव्यतेऽस्य सूत्रस्य । ततोऽन्यार्थ सूत्रमन्यत्र न योजयितुं युक्तम् ॥ ८२६ ॥ जइ एत्तियमे चिय, जिणवंदणमणुमयं सुए हुत्तं । थुइ-थोत्ताइपवित्ती, निरस्थिया होज्ज समावि ८२७ यदि एतावन्मात्रमेव जिनवन्दनमनुमतं श्रुते भवत् । स्तुति-स्तोत्रादिप्रवृत्तिनिरर्थका भवेत् सर्वाऽपि ।। ८२७ ।। संविग्गा विहिरसिया, गीयस्थतमा य सरिणो पुरिसा। कह ते मुत्तविरुद्धं, सामायारी पस्वेति ॥ ८२८ ॥ संविग्ना विधिरसिका गीतार्थतमाश्च सूरयः पुरुपाः । कथं ते सूत्रविरुद्धां सामाचारी मरूपयन्ति ॥ ८२८ ॥ अहवा- चैत्यवन्दनदै चीवंदणा उ दुविहा, निचा इयरा उ होइ नायवा । विष्यम्. तविसयमिमं सुत्तं, मुणंति गीया उ परमत्थं ॥८२९॥ - अथवा- चैत्यवन्दना तु द्विविधा नित्या इतरा तु भवति ज्ञातव्या । तद्विषयमिदं सूत्रं जानन्ति गीतास्तु परमार्थम् ।। ८२९।। सम्ममवियारिऊणं, सओ य परओ य समयसुत्ताई। जो पवयणं विकोवइ, सो नेओ दीहसंसारी ॥८३०॥ सम्यगविचार्य स्वतश्च परतश्च समयसूत्राणि । या प्रवचन विगोपायति स ज्ञेयो दीर्घसंसारी १८३०॥

·चेइयचंदणमहामासं ।
.११९
समदोसा जीवो, या तं वा मिसंतरं पप्प । दुष्पमकाल.
दोपः,
चयइ पहुं करणिजं, थेवं पडिवजा सुहेण ।। ८३१ ॥
दुप्पमदोपाद् जीयो यद् वा तद् वा मिपान्तरं प्राप्य ।
त्यजति वहु करणीयं स्तोकं प्रतिपद्यते सुखेन ।। ८३१॥
एकं न कुणइ मृढो, सुयमुद्दिसिऊण नियकुयोहम्मि ।
जणमन्नं पि पवत्तइ, एवं वीयं महापावं ।। ८३२ ॥
एकं न करोति मूढः श्रुतमुद्दिश्य निजकुयोधे ।
जनमन्यमपि प्रवर्तयति एवं द्वितीयं महापापम् ।।८३२॥
उप्पन्नसंसया जे, सम्म पुच्छंति नेव गीयत्थे गीतार्थाः
चुकंति सुद्धमग्गा, ते पल्लवगाहिपंडिचा ॥ ८३३ ।।
उत्पन्नसंशया ये सम्यक् पृच्छन्ति नैव गीतार्थान् ।
भ्रश्यन्ति शुद्धमार्गात ते पल्लवग्राहिपाण्डित्याः।। ८३३ ।।
अलमेत्य वित्थरेणं, वंदिय सन्निहियचेइयाणे ।
अवसेसचेइयाणं, चंदणपणिहाणकरणत्यं ।। ८३४ ॥
अलमत्र विस्तरेण वन्दिल्या सन्निहितचैत्यान्येवम् ।
अवशेपचैत्यानां वन्दनप्रणिधानकरणार्थम् ।। ८३४ ।।
पुत्वविहाणेण पुणो, भणित्तु सत्ययं तओ कुणइ । जिनचत्यप्रति-
जिणचेइयपणिहाणं, संविग्गो मुत्तमुत्तीए ।। ८३५ ।। धानम्.
पूर्व विधानेन पुनर्भणित्वा शस्तवं ततः करोति ।
जिनचैत्यप्रणिधान संविग्नो मुक्तायुक्त्या ।। ८३५ ।।
जावंति चेइयाई, उट्ठे य अहे य तिरियलोए य ।
सवाई ताई वंदे, इह संतो तत्व संताई ॥ ८३६ ।।
यान्ति पसानि ऊभ्य पाच तिर्यग्लोफे प ।
सीणि सानि यन्दै ६ सन् तत्र सन्ति ।। ८३६ ॥
सफत्पएण इमिगा, एयाई चेहयाई चंदामि ।
सफपपस्स य मणणे, एवं सुपओयणं मणिम् ॥८३७॥

·साधुगतप्रणि- धानम्. सिरिसंतिसूरिविरह शकस्तवेनाऽनेन एतानि चैत्यानि वन्दे । शक्रस्तवस्य च भणने एतत्खलु प्रयोजनं भणितम् ।।८३७|| तत्तो य भावसारं, भणिऊणं छोमवंदणं विहिणा। साहुगयं पणिहाणं, करेइ एयाएँ गाहाए । ८३८ ॥ ततश्च भावसारं भणित्वा स्तोभवन्दनं विधिना । साधुगतं प्रणिधानं करोति एतया गाथया ।। ८३८ ॥ जावंत केइ साहू, भरहे-रवय(ए)महाविदेहे य । सवेसितेसिपणओ,तिविहेण तिदंडविरयाणं८३९ यावन्तः केऽपि साधवो भरतै-रवते महाविदेहे च । सर्वेषां तेपां प्रणतः निविधेन निदण्डविरतानाम् ॥८३९।। तत्तो अतिचचित्तो, जिणेंदगुणवन्नणेण भुजो वि । सुकइनिबद्धं सुद्धं, थयं च थोतं च बज्जरइ ॥८४०॥ ततोऽप्तचित्तो जिनेन्द्रगुणवर्णनेन भूयोऽपि । सुकविनिबद्धं शुद्धं स्तवं च स्तोत्रं च कथयति ॥८४०॥ स्तवः स्तोत्रम्. सिक्कयभासापद्धो, गंभीरत्थो थओ ति विक्खाओ। पाययमासापद्धं, थोत् विविहेहिँ छंदेहि ॥ ८४१ ॥ संस्कृतभापाबद्धो गम्भीरार्थः स्तव इति विख्यातः । प्राकृतभापाबद्धं स्तोत्रं विविधैश्छन्दोभिः ॥ ८४१ ।। गंभीरमहुरघोसं, वह तह थोत्ताइयं भणेजाह । जह जायइ संवेग, सुणमाणाणं परेसि पि ॥८४२॥ गम्भीरमधुरघोपं तथा तथा स्तोत्रादिकं भणेत । यथा जायते संवेगः शृण्वतां परेपामपि ॥८४२॥ विविहमहाकइरइओ, वनितो विचिचउत्तीहि । कस्स न हरेइ हिययं, तित्थंकरगुणगणो गुरुओ१॥८४३।। १. " कये धनर-पजर-" इत्यादि ॥ ८-४-२ ॥ हैमप्राकृतव्याकरणसूत्रात '-कृययति । " वजरह ·चेइपर्षदणमहामास । विविधमहाफविरचितो वय॑मानो विचित्रोक्तिभिः । फस्स न हरति हृदयं तीर्थकरगुणगणो गुरुकः 11 ८४३ ॥ भत्तिभरनिम्मरमणो, पंदित्ता सबजगइपिंगाई । मूलपडिमाइ पुरओ, पुणो वि सकत्ययं पढह ॥८४४॥ भक्तिभरनिर्भरमना वन्दित्वा सर्वजगतीविम्बानि । मूलप्रतिमायाः पुरतः पुनरपि शक्रस्तवं पठति ॥ ८४४ ॥ चीवंदणकयकिचो, पमोयरोमंचचचियसरीरो । फलप्रार्थनम्, सकथएणं बंदिय, अहिमयफलपत्थणं कुणइ ।।८४५॥ चैत्यवन्दनकृतफ्त्यः प्रमोदरोमाञ्चचर्चितशरीरः । शस्तवन वन्दित्वा अमिमतफलप्रार्थनां करोति ||८४५|| दुक्खक्खय कम्मक्खय समाहिमरणं च योहि- लाभो य। संपजउ मह एयं, तुह नाह! पणामकरणेणं॥८४६॥ दुःसक्ष्यः फर्मक्षयः समाधिमरणं च बोधिलामश्च । संपद्यतां ममतत्तव नाथ ! प्रणामकरणेन ॥ ८४६ ॥ अहवा- जय चीयराय! जगगुरु होउ ममं तुह पभावओ भय ।। भयनिब्बेओ मग्गाणुसारिया इफलसिद्धी ८१७ अपवा- नप वीतराग ! जगद्गुरो! भवतु मम तव प्रभावतो मगवन् !। भवनिवेदो मार्गानुमारिता इष्टफलसिद्धिः ॥ ८४७ ॥ लोगविरुद्धचाओ, गुरुजणपूया परत्यकरणं च । सुहगुरूजोगोतव्ययणसेवणाआभयमखंडा८१८ सोफबिगदागो गुरुजनपूजा परार्थफरणं प । शुभगुरुयोगदपनरोयना आमवमसण्डा ।। ८१८ ।। 1. एम गापा (ervert)नु पचारा(३५--- पसारा(...)

·सिरिसंतिसूरिबिरइथं वारिजइ जइ विनियाणवंधणं वीअरायतुह समए। तहवि मम हुन्ज सेवा, भवे भवे तुम्ह चलणाणं८४९ वार्यते यद्यपि निदानवन्धनं वीतराग! तव समये। तथापि मम भवेत्सेवा भवे भवे युष्माकं चरणानाम् ।। ८४९।। एएसि एगयरं, पणिहाणं नियमओ य कायवं । पणिहाणंता जम्हा, संपुन्ना वंदणा भणिया १८५०॥ एतेपामेकतरत् प्रणिधानं नियमतश्च कर्तव्यम् । प्रणिधानान्ता यस्मात् संपूर्णा वन्दना भणिता ।। ८५० ॥ उल्लासविसेसाओ, एत्तो अहियं पि चित्तउत्तीहि । पयडियभावाइसयं, कीरंतं गुणकरं चेव ॥ ८५१ ।। उल्लासविशेषाद् इतोऽधिकमपि चित्रोक्तिभिः । प्रकटितभावातिशयं क्रियमाणं गुणकरमेव ॥ ८५१ ॥ अहिए भावुल्लासे, अहियाहियकरणपरिणई होइ । तह भाववंदणाए, लक्खणमेयं जओ भणियं ।।८५२॥ अधिके भावोल्लासे अधिकाधिककरणपरिणतिर्भवति । तथा भाववन्दनाया लक्षणमेतद् यतो भणितम् ॥८५२॥ वेलाए विहाणेण य, तग्गयचित्ताइणा य विन्नेओ । तबुड्विभावभावेहि, तह य दवे-यरविसेसो ॥ ८५३ ।। वेलायां विधानेन च तद्गतचित्तादिना च विज्ञेयः । तद्वृद्धिभावभावैस्तथा च द्रव्ये-तरविशेषः ॥ ८५३ ।। किं न निदा- इह कस्सइ होज मई, नियाणकरणं इमं तु पञ्चक्खं । नम्। जं पत्थणपणिहाणं, कीरइ परिथूलबुद्धीहि ॥८५४ ॥ इह कस्यचिद् भवेद् मतिर्निदानकरणमिदं तु प्रत्यक्षम् । यत् प्रार्थनाप्रणिधानं क्रियते परिस्थूलबुद्धिभिः ॥ ८५४ ।। दशाश्रुतस्क सुबइ य दसाईमुं, तित्थयरम्मि विनियाणपडिसेहो। तम्हा न जुत्तमेयं, पणिहाणं अह गुरू भणइ ॥८५५॥ १. एषा वतीये पञ्चाशके दशमी गाया । पञ्चाशके (पृ.५६) म्यादयः ·उत्तरम् . चैहयवंदणमहाभासं । श्रूयते च दशादिपु तीर्थकरेऽपि निदानप्रतिषेधः । तस्माद् न युक्तमेतत् प्रणिधानमथ गुरुर्भणति ॥ ८५५॥ जं संसारनिमित्तं, पणिहाणं तं खु भन्नइ नियाणं । तं तिविहं इयलोए, परलोए कामभोगेसु ॥८५६ ॥ निदान विध्यं यत् संसारनिमित्तं प्रणिधानं तत् खलु भण्यते निदानम्। तत् त्रिविधम्-इहलोके परलोके कामभोगेषु ।। ८५६॥ सोहग्ग-रज-चल-रूवसंपया माणुसम्मि लोगम्मि । इहलोकनिदान जं पत्थिजइ धम्मा, इहलोयनियाणमेयं तु ॥८५७॥ सौभाग्य-राज्य-यल-रूपसंपदा मानुपे लोके । यत् प्राय॑ते धर्माद् इहलोकनिदानमेतत् तु ॥ ८५७ ॥ वेमाणियाइसिद्धी, इंदत्ताईण पत्थणा जा उ । परलोकनिदान परलोयनियाणमिणं, परिहरियवं पयत्तेण ॥८५८ ॥ वैमानिकादिसिद्धिरिन्द्रत्वादीनां प्रार्थना या तु । परलोकनिदानमिदं परिर्तव्यं प्रयनेन ॥ ८५८ ।। जो पुण सुकयमुधम्मो, पच्छा मग्गइ भवे भवे भोतुं । भोगनिदानम् सदाइकाममोगे, भोगनियाणं इमं भणियं ।। ८५९ ।। यः पुनः सुकृतमुधर्मः पश्चाद मार्गयति भये भवे मोहम् । शब्दादिकामभोगान् भोगनिदानमिदं भणितम् ।। ८५९।। तह कोवाइसया, पह-पंधण-मारणाइपणिहाणं । पायनः दीवायणपमुहाणं, तं पि नियाणं महापावं ॥८६०|| सथा यन् कोपातिशयाद् वध-यन्धन-मारणादिप्रणिधानम्। द्वैपायनप्रमुसाणां तदपि निदानं महापापम् ।। ८६० ।। एएति नियाणाणं, लक्राणमेगं पि नत्यि पणिहाण । নিনস্তান वा कह भणसि नियागं?, तहाहिमाहितस्सत्यं ।।८६१॥ भापः एतेषां निदानानां लक्षणमफगापि नाति प्रणिधाने । सतः कथं मगसि निदानं मयाऽधिमायय सम्मार्थप (तयादि भावप गरधानम्)॥८६॥ १.

·१५४ सिरिसंतिसूरिविरइअं दुक्ख इति सारीर-माणसाणं, दुक्खाण खओ त्ति होइ दुक्खखओ। गाथार्थः नाणावरणाईणं, कम्माण खओ उ कम्मखओ।। ८६२ ॥ शारीर-मानसानां दुःखानां क्षय इति भवति दुःखक्षयः । ज्ञानावरणादीनां कर्मणां क्षयस्तु कर्मक्षयः ॥ ८६२ ।। भन्नइ समाहिमरणं, रागद्दोसेहिँ विप्पमुक्काणं । देहस्स परिचाओ, भवंतकारी चरित्तीणं ।। ८६३ ।। भण्यते समाधिमरणं राग-द्वेपैर्विप्रमुक्तानाम् । देहस्य परित्यागो भवान्तकारी चरित्रिणाम् ॥ ८६३ ॥ सम्मचरणाइ बोही, तीसे लाभो भवे भवे पत्ती । कम्मक्खयहेउत्ता, सिद्धफलो नियमओ एसो ॥८६४॥ सम्यक्चरणादि बोधिः तस्या लाभो भवे भवे प्राप्तिः । कर्मक्षयहेतुत्वात् सिद्धफलो नियमत एपः ॥ ८६४ ॥ संपजउ मह एयं, तुह नाह' पणामकरणओ सुगमं ।' मोक्खंगमेव सकलं, पत्थियमेयम्मि पणिहाणे ॥८६५ संपद्यतां ममैतत् तव नाथ ! प्रणामकरणतः सुगमम् । मोक्षाङ्गमेव सकलं प्रार्थितमेतस्मिन् प्रणिधाने ॥ ८६५॥ दुइयम्मि वि पणिहाणे, भवनिवेयाइ सिवफलं चेव । तो नत्थि अत्थभेओ, वंजणरयणा परं भिन्ना ।।८६६ द्वितीयस्मिन्नपि प्रणिधाने भवनिर्वेदादि शिवफलमेव । ततो नास्ति अर्थभेदो व्यश्चनरचना परं भिन्ना ॥८६६॥ एत्तो चिय एगयरं, पणिहाणं नियमओ य कायई । इय पुदि उवइलु, दुहावि न नियाणमेयं ति ॥८६७॥ इत एव एकतरत् प्रणिधानं नियमतश्च कर्तव्यम् । इति पूर्वमुपदिष्टं द्विधाऽपि न निदानमेतदिति ।। ८६७ ।। कम्मक्खयत्वमीडा, तत्तो नियमेण होइ किर मोक्खो। जइ सो वि न पत्थिजइ, धम्मे आलंयणं कयरं? ।।८६८।।

·चेहयवंदणमहाभासं। १५५ कर्मक्षयार्थमीडा ततो नियमेन भवति किल मोक्षः । यदि सोऽपि न प्रार्थ्यते धर्मे आलम्बनं कतरत् ।।८६८॥ आलंबणनिरवेक्खा, किरिया नियमेण दवकिरिय त्ति। संमुच्छिमपायाणं, पायं तुच्छप्फला होइ ॥ ८६९ ॥ आलम्चननिरपेक्षा क्रिया नियमेन द्रव्यक्रियेति । संमूछिमप्रायाणां प्रायः तुच्छफला भवति ॥ ८६९ ।। अहवा- सुत्तम्मि चेव भणियं, पत्थणमारोग-चोहिलाभस्स। तम्हा कायद्यमिणं, पणिहाणं नो खलु नियाणं ॥८७०॥ अथवा- नम्, सूत्रे एव भणितं प्रार्थनमारोग्य-बोधिलाभस्य । तस्मात् कर्तव्यमिदं प्रणिधानं नो खलु निदानम् ।।८७०॥ जो वि भणिओ दसाइसु, तित्थगरम्मि वि नियाण-शास्त्रार्थसंधा. पडिसेहो। तित्थगररिद्धिअभिसंगभावओ सो वि जुत्तो ति ८७१ योऽपि भणितो दृशादिषु तीर्थकरेऽपि निदानप्रतिषेधः । तीर्थकरयभिषणभावतः सोऽपि युक्त इति ।। ८७१ ।। न य पत्थिया वि लब्भइ, साभिस्संगहि वारिसा फ्यवी। निस्संगभावसज्झा, जम्हा सा मुत्तिहेउत्ता ॥ ८७२ ॥ न च प्रार्थिताऽपि लभ्यते सामिष्वङ्गैस्तादृशी पदवी । निस्सङ्गभावसाच्या यस्मात् सा मुक्तिहेतुत्वात् ।। ८५२॥ मणियं एवं च दसाईसु तित्थयरम्मि वि नियागपडिसेहो । पशशकम् जुत्तो भवपडिबद्धं, साहिस्संग तयं जेण ।। ८७३ ॥ १. एपा चतुर्थे पगाशके ३५ तगा गाया-पञ्चाशके (पृ.८३) ·१५६ सिरिसंतिसूरिविरइअं भणितं च-- वन्दनाया अ. टविधता एवं च दशादिपु तीर्थकरेऽपि निदानप्रतिषेधः । युक्तो भवप्रतिवद्धं साभिपङ्गं तकद् येन ॥ ८७३ ॥ कयमेत्थ पसंगणं, एवं पणिहाणसंगया एसा ! संपुन्ना उकोसा, निद्दिट्टा बंदणा लद्धा ।। ८७४ ॥ कृतमत्र प्रसङ्गेन एवं प्रणिधानसङ्गतैपा । संपूर्णा उत्कृष्टा निर्दिष्टा वन्दना लब्धा ।। ८७४ ।। उस्सग्गेणं स चिय, कायवा सुद्धमग्गगामीहि । सेसा उ देसकालादवेक्षणा होइ अहविहा ॥८७५॥ उत्सर्गेण सैव कर्तव्या शुद्धमार्गगामिभिः । शेपा तु देशकालाद्यपेक्षणाद् भवति अष्टविधा ।। ८७५।। वित्तिकिरियाऽविरोहो, अववायनिबंधणं गिहत्थाणं । किरियंतरकालाइकमाइभावो सुसाहूणं ॥ ८७६ ॥ वृत्तिक्रियाऽविरोधोऽपवादनिवन्धनं गृहस्थानाम् । क्रियान्तरकालातिक्रमादिभावः सुसाधूनाम् ।। ८७६ ॥ जओ- दवाइएहि जुत्तस्सुस्सग्गो तदुचियं अणुढाणं । रहियस्स तमववाओ, जहोचियं जुत्तमभयं पि ॥८७७|| यतः-- द्रव्यादिकैर्युक्तस्योत्सर्गस्तदुचितमनुष्ठानम् । रहितस्य तदपवादो यथोचितं युक्तमुभयमपि ।। ८७७ ।। चेयपरिवाडीए, कालं तह चेइयाई आसज्ज । सबा वि जहाजोगं, कायवा सुद्धबोहेहिं ॥ ८७८ ॥ चैत्यपरिपाट्यां कालं तथा चैत्यानि आसाद्य । सर्वाऽपि यथायोगं कर्तव्या शुद्धबोधैः ॥ ८७८ ॥ सम्भावसुंदरं जं, थेवं व पहुं व धम्मणुट्टाणं । होइ मुविसुद्धफलयं, तद्दिवरीयं न उ बहुं पि ।।८७९।।

·पकातम् चेइयवंदणमहाभासं । १५७ सद्भावसुन्दरं यत् स्तोकं वा बहु वा धर्मानुष्ठानम् । भवति सुविशुद्धफलदं तद्विपरीतं न तु बहु अपि ॥ ८७९ ।। किंच- इह छेय-कूड-रुवगनायं विनायसमयसम्भाषा । धन्दनायां - चन्नति पुत्वमुणिणो, तं पुण एयं मुणेयत्वं ॥ ८८० ॥ किंच-- इह छेक-कूट-रूपकज्ञातं विज्ञातसमयसद्भावाः । वर्णयन्ति पूर्वमुनयतत् पुनरेतद् ज्ञातव्यम् ।। ८८० ।। दवेण य टंकण य, जुत्तो छेओ हु रूवगो होइ । टंकविहूणो दवे वि न खलु एगंतछेउ ति ।। ८८१ ॥ द्रव्येण च टकेन च युक्तश्छेकः खलु रूपको भवति । टङ्कविहीनो द्रव्येऽपि न सलु एकान्तछेक इति ।। ८८१॥ अद्दवे टंकण य, कूडो तेण उ विणा उ मुद्द त्ति । बालाइविप्पयारणमेत्तफला नियमओ होइ ।। ८८२॥ अद्रव्ये दडून च फूटतेन तु विना तु मुद्रेति । बालादिविप्रतारणमात्रफला नियमतो भवति ।। ८८२ ।। एत्थ पुण बंदणाए, रुप्पसमो होइ चित्तवहुमाणो । टंकसमा विनेया, संपुन्ना चाहिरा किरिया ।।८८३॥ भत्र पुनर्वन्दनायां रूप्यसमो भवति चित्तबहुमानः । टसमा विज्ञेया संपूर्णा पाया क्रिया ॥ ८८३ ॥ दोण्हं पि समागोगो, सुवंदणा छेयरूपगसरिच्छा । चीपगरूवगतुल्हा, पमाइणो भचिजुत्तस्स ॥ ८८४ ॥ द्वयोरपि समायोगः मुवन्दना छेकरूपकसदृक्षा । द्वितीयकरूपकतुल्या प्रमादिनो भक्तियुक्तस्य ।। ८८४ ।। लामाइनिमित्ताओ, असंडकिरियं पि कुछी तइया । उभयविणा नेया, अचंदणा घेव तत्तेणं ।। ८८५ ।। 1. एतर मापात्र (८८.-001-८८२) सनी पवाशक (३४-१५-11) पापारा तोपराhिirपशाशर (पु. ५) ·१५८ सिरिसंतिसूरिविरइअं लाभादिनिमित्ताद् अखण्डक्रियामपि कुर्वतस्तृतीया । उभयविहीना ज्ञेया अवन्दना एव तत्त्वेन ॥ ८८५ ।। एसो इह भावत्थो, कायवा देसकालमासञ्ज । अप्पा वा बहुगावा, विहिणा बहुमाणजुत्तेण ॥८८६॥ एप इह भावार्थः कर्तव्या देशकालमासद्य । अल्पा वा बहुका वा विधिना बहुमानयुक्तेन ॥ ८८६॥ अनुटानस्य अन्नं च जिणमयम्मी, चउविहं वनियं अणुहाणं । चतुर्विधता. पीइजुयं भत्तिजयं, वयणपहाणं असंगं च ॥८८७ ॥ अन्यच्च जिनमते चतुर्विधं वर्णितमनुष्ठानम् । प्रीतियुतम् , भक्तियुतम् , वचनप्रधानम् , असङ्गं च ।।८८७ प्रीत्यनुष्ठानम् जं कुणओ पीइरसो, वड्डइ जीवस्स उजुसहावस्स । बालाईण व रयणे, पीइअणुट्ठाणमेयं तु ॥ ८८८ ॥ यत् कुर्वतः प्रीतिरसो वर्धते जीवस्य ऋजुखभावस्य । बालादीनामिव रत्ने प्रीत्यनुष्ठानमेतत् तु ।। ८८८ ॥ १. एतच्चैवं संस्कृतम्- तत्प्रीति-भक्ति वचना-ऽसंगोपपदं चतुर्विधं गीतम् । तत्त्वामिज्ञैः परमपदसाधनं सर्वमेवैतत् ॥ २॥ यत्राऽऽदरोऽस्ति परमः प्रीतिश्च हितोदया भवति कर्तुः । शेपत्यागेन करोति यच तत्प्रीत्यनुष्टानम् ॥ ३ ॥ गौरवविशेषयोगाद् बुद्धिमतो यद् विशुद्धतरयोगम् । क्रियये-तरतुल्यमपि ज्ञेयं तद् भक्त्यनुष्टानम् ॥ ४॥ अत्यन्तवल्लभा खलु पत्नी तद्वद्धिता च जननीति । तुल्यमपि कृत्यमनयोतिं स्यात् प्रीति-भक्तिगतम् ॥ ५ ॥ वचनात्मिका प्रवृत्तिः सर्वत्रौचित्ययोगतो या तु। वचनानुष्टानमिदं चारित्रवतो नियोगेन ॥ ६ ॥ यत्त्वभ्यासातिशयात् सात्मीभूतमिव चेष्टयते सद्भिः । तदसंगानुष्ठानं भवति त्वेतत् तदावेधात् ॥ ७॥ चक्रभ्रमण दण्डात् तदभावे चैव यत् परं भवति । वचना-प्रसंगानुठानमोस्तु तद् झापकं ज्ञेयम् ॥ ८ ॥ -~-पोडशकप्रकरणे दशमे षोडशे (पृ. ५३-५४) .

·चेइयवंदणमहामासं। १५९ बडमाणविसेसाओ, मंदविवेगस्स भवजीवस्स । भक्त्यनुठानम् पुचिल्लसमं करणं, भत्तिअणुट्टाणमाहंसु ॥ ८८९ ॥ बहुमान विशेपाद् मन्दविवेकस्य भव्यजीवस्य । पौर्वात्यसमं करणं भक्ष्यनुष्ठानमाहुः ॥ ८८९ ॥ तुलं पि पालणाई, जाया-जणणीण पीइ-भत्तिगयं । पीई-भत्तिमु(जु)याणं, भेओ नेओ तहेहं पि ॥८९०॥ तुल्यमपि पालनादि जाया-जनन्योः प्रीति-भक्तिगतम् । प्रीति-भक्तियुतयोः भेदो ज्ञेयस्तथेहाऽपि ।। ८९० ॥ जो पुण जिणगुणचेईसुत्तविहाणेण बंदणं कुणइ । वचनानुटानम् वयणाणुट्टाणमिणं, चरित्तिणो होइ नियमेण ॥८९१|| यः पुनर्जिनगुणवैत्येपूक्त (पैत्यसूत्र)विधानेन यन्दनां करोति वचनानुष्ठानमिदं चारित्रिणो भवति नियमेन ।। ८९१ ।। जं पुण अन्भासरसा, सुयं विणा कुणइ फलनिरासंसो मसाष्टानम् तमसंगाणुहाणं, विनेयं निउणदंसीहि ॥ ८९२ ॥ यत् पुनरभ्यासरसात् श्रुतं विना करोति फलनिराशंसः । तदसनानुष्ठान विज्ञेयं निपुणदर्शिभिः ।। ८९२ ॥ कुंमारचफममणं, पढम दंडा तो वि तयभावे । वयणा-प्रसंगाणुट्टाणमेयकहणे इमं नायं ।। ८९३ ।। फुम्भकारचमभ्रमणं प्रथमं दण्डात् ततोऽपि सदभाये। पचना-ऽसमानुष्ठानभेदकयने र जातम् ॥ ८९३ ॥ पढमं भावलयाओ, पायं पालाइयाण संभवः । तचो वि उत्तरतरसंपत्ती नियममो होइ ।। ८९४ ।। प्रथमं भाषटयात् प्रायः यालारिकानां मंभी। पतोऽपि उत्तरोतरगंगामिनियमनो भवति ॥ ८९४ ।। राम्दा चाउपिई पि, नेयमिग पटमरूपगममान। अम्हा मुजाहि सई, परमपपनिरंधर्ग भगिरं ।।८९५।।

·१६० सिरिसंतिसूरिविरइअं तस्मात् चतुर्विधमपि खलु नेय(ज्ञेय)मिदं प्रथमरूपक- समानम् । यस्माद् मुनिभिः सर्व परमपदनिवन्धनं भणितम् ॥८९५|| वीयगरुवसमं पि हु, सम्माणुट्टाणकारणत्तेण । एगंतेण न दुढे, पुवायरिया जओ वेति ।। ८९६ ॥ द्वितीयकरूपसममपि खलु सम्यगनुष्ठानकारणत्वेन । एकान्तेन न दुष्टं पूर्वाचार्या यतो युवते ।। ८९६ ॥ असढस्स अपरिसुद्धा, किरिया सुद्धाऍ कारणं होइ । अ(ज)त्तो विमलं रयणं, सुहेण वज्झं मलं चयइ ॥८९७॥ अशठस्य अपरिशुद्धा क्रिया शुद्धायाः कारणं भवति । यतो विमलं रत्नं सुखेन वायं मलं सजति ॥ ८९॥ तइयगरूवगतुल्ला, मायामोसाएँ दोससंसत्ता। कारिमरूवयववहारिणो व कुजा महाणत्यं ॥८९८॥ तृतीयकरूपकतुल्या मायामृपया दोपसंसक्ता । कृत्रिमरूपकव्यवहारिण इव फुर्याद् महानर्थम् ।। ८९८॥ होइ य पाएणेसा, अन्नाणाओ असदहाणाओ। कम्मस्स गुरुत्ताओ, भवाभिनंदीण जीवाणं ॥८९९।। भवति च प्रायेणेपा अज्ञानाद् अश्रद्धानात् । कर्मणो गुरुत्वाद् भयामिनन्दिनां जीवानाम् ॥ ८९९ ॥ उभयविहूणा उ पुणो, नियमाराहणविराहणारहिया । विसयम्भासगुणाभो,कयाई होला मुहनिमिच॥१०॥ उभयविदीना तु पुनर्नियमाराधनविराधनारहिता। विषयाभ्यासगुणान् फदाचिद् भवेत् शुभनिमित्तम् ॥९००॥ धापरपुत्रः जह सायगस्स पुत्तो, बहुसो निणपिंचदंसणगुणणं । अफपमुकओ वि मरि, मच्छम पापियो सम्म।।९०१॥ यया श्रावफम्प पुत्रो पागो जिनविग्यानगुगेन । अहतमुस्योऽपि मृत्या मरम्पभये प्राप्तः सम्यस्यम् ।।९०१॥ , ·चेइयवंदणमहाभासं । १६१ : संपुनवंदणविही, भणिओ एसो गुरूवएसेण । गुरुपारतत्र्यम् संपुग्नो कायबो, संपुन्नफलस्थिणा निचं ॥९०२ ॥ संपूर्णवन्दनविधिर्भणित एप गुरूपदेशेन । संपूर्णः कर्तव्यः संपूर्णफलार्थिना नित्यम् ॥ ९०२ ॥ पवयणववहाराओ, बझं जं किंचि इह भएं रइयं । क्षमाप्रार्थना. तं सोहिंतु समत्थं, मज्झत्था जे सुगीयत्था ॥१०॥ प्रवचनव्यवहाराद् चाह्यं यत् किंचिद् इह मया रचितम् । तत् शोधयन्तु समस्तं मध्यस्था ये सुगीतार्थाः ॥९०३॥ संघसमायारमिमं, कहिऊण भए जमजियं पुन्। संघम्मि सुद्धभत्ती, सिद्धफला मे तओ होजा ।।९०४॥ सङ्घसमाचारमिमं कथयित्वा मया यदर्जितं पुण्यम् । . सङ्के शुद्धभक्तिः सिद्धफला मम ततो भूयात् ॥ ९०४ ।। संघो महाणुभावो, तित्थंकरवंदिओ तदायारो। सहमाहात्म्यम् सइअंतो सम्म, रिसिगुणसंपायगो होइ ॥ ९०५ ॥ सङ्घो महानुभावस्तीर्थङ्करवन्दितस्तदाचारः । सूच्यमानः सम्यग् ऋपिगुणसंपादको भवति ।। ९०५॥ जो अवमन्नइ संघ, अन्नाणतमोहमोहिओ जीयो । सो पायइ दुक्खाई, सगरसुयाणं व 'संदाहो ॥९०६॥ योऽवमन्यते सङ्घमज्ञानतमओघमोहितो जीवः । स प्राप्नोति दुःखानि सगरसुतानामिव संदाहः ॥९०६॥ जो उ महग्घे संघ, पभावणं कुणइ निययसत्तीए । घनखामी. सो होइ वंदणिजो, देवाण वि यइरसामि ॥ ॥९०७॥ यस्तु महाघे सङ्के प्रभावनां करोति निजकशत्या । स भवति वन्दनीयो देवानामपि वनस्वामीव ॥९०७॥ पावयणी धम्मकही, वाई नेमित्तिओ तपस्सी य । विजा सिद्धो य कवी, अट्टेव यभावगा भणिया ९०८ "संदेहो" इलपि। सगरसुता:

·१६२
सिरिसंतिसूरिविरहों
प्रवचनी धर्मकथी वादी नैमित्तिकस्तपस्वी च ।
विद्या सिद्धश्च कविरष्ट्रावेव प्रभावका भणिताः॥९०८॥
दुप्पसहसूरिः. एएहिँ परिग्गहिओ, जिणवीरपवत्तिओ महाभागो।
मिच्छत्तमभिभवतो, दुप्पसहतो जयइ संघो ॥९०९॥
.एतैः परिगृहीतो जिनवीरप्रवर्तितो.महाभागः ।
मिथ्यात्वमभिभवन् दुप्पसहान्तो जयति सङ्घः ।। ९०९।।
वीरः भुवणभवणप्पईवो, तियसेंद नरिंदविंदकयसेवो ।
सिरिवद्धमाणवीरो, होउ सया मंगलं तुम्ह ॥ ९१०॥
भुवनभवनप्रदीपस्त्रिदशेन्द्र-नरेन्द्रवृन्दकृतसेवः ।
श्रीवर्धमानवीरो भवतु सदा मङ्गलं युष्माकम् ॥ ९१०॥
॥ इति श्रीशान्याचार्यविरचितं चैत्यवंदनमहाभाष्यं
संपूर्णम् ॥
॥ ग्रंथानम् ॥ ११८०॥

·चैत्यवन्दनमहाभाष्यगाथावर्णानुक्रमणिका । पृष्ठम् UU ... ... ... ... ... १०७ ४६ १३३ ... ... ... ... ... अमे अझुवयारं ८० ... ... ... २७ ... ... १०५ अंगम्मि पढमपूया ... ... ... १४५ ४३ ... ... ... २५ ६२ ... ... ... ... गाथारम्भः पृष्ठम् गाथारम्भः अइगुरुयभत्तिबहुमा- २ अन्नत्थूससियाओ... भइरादेवीउयरे १०७) अनं पि एत्य कारण- ... अकए काउस्सग्गे ७६ अन्नं पि तिप्पयार अखलियसुत्तुन्धारण- ५० अनाणवसा केई अगणि ति पलीवणयं ८१/ जना वि तिहा पूया अगणीउ व छिदेज व ... अंगमलं कम्ममलं अन्ने ति अजुत्तं अने वि तेहि न जिया अंगाईसंचाला अमोसि मन्वाणं अंगुठे मेलाविई ८८ / अनो तरियंगुलि- अंगुलिममुहाओ विय ८९ / अन्नोग्रामिमुहं किर अंगोवंगपइन्नय- ४ | अन्नो भगेज कोई अचिरागयवणिमरणे १५१ / अप्पडियमक्खलियं अचंतिपिनो तं ९४ | अप्पुव्वनाणगहणे अहह उ नामाई... ९८ | अमितरओ दीवो- अविहपाडिहेरं.. ९२ | अन्भुवगमो निमित अहविहं कम्मरयं ९५ / अभयाइपयत्याणं अपिहूं पिय कम्म ५२ / अमिणंदर आणंदद असूयं पडिमाणं ९ अभिमुह हया अभिया... अणुपेहा मंगलग- ७६ / अरहंतचेश्याण अणुवकयपराणुग्गह- ५९ बरहंता पुव्युत्ता अणुहवसिद्ध एवं १२ अरहता भगवंता... अयं भासद भरिहा ५४ | बरिइंति वंदशनम- सत्यि विरोसनिमित्त १०५ अश्य रोगाभावा... अहल्ये टंकण य... .., १५७/ असमेत्य वियरेणं भदावणयपमाणं... ३४ अनंच जिणमयम्मी १५८ | अलियवरणं यु एवं अमट्टा दिहंता २२ अलियवरण पि पाय.... भन्नत्वाऽभागिय पिहु ... ४७ अवगयरे सीम ... १२७ ... ११८ ... ... ... ... ... ... ...१.१ ... .. ११७ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... " ... ... ... . .40 ...

·चैत्यवन्दनमहाभाष्य- पृष्ठम् ... ... ८० ... ... ... ... पृष्टम् गाथारम्भः ८७ | आगारेहि अभग्गो २० आगासस्स पएसा ८३ | आणाणुपालणाओ ६३ | आयरसूयणहेडं १६० | आरोग्गवोहिलाम १३ आलंवणनिरवेक्खा ... १२१ } आलावयरूवाई ५१ / आलोयचलं चक्खें १३५ १२६ ... ... ... ... ... ... ११४ ... ... ... ४१ ८० ... ... ८ " ... ។។ ... ... ... ... ... १४५ ... १४३ ... २१ गाथारम्भः अवणामिउत्तिमंगो अवसउणकप्पणाए अविहिमरणं अकाले अव्वाबाहं भणियं असढस्स अपरिसुद्धा असुइमलपूरियंगा असुहनिवारणसत्ती असोगरक्खो सुरपु- अह कोइ सबुद्धीए अह छट्ठसंपयाए... अह तं न करेसि तुम अह ते न पसीयति हु अह थुहवाओ एसो मह पुव्वं चिय केण्ड अह भणति सुत्तवुतं अहव चिइवंदणाओ अहव सिवादेवीए अहवा अरिणो सत्तू अहवा चउदिसिधारं अहवा जत्य वि तत्थ वि अहवा भारहवासे अह वा वि नामान्सद्दा महवा वि नमो भन्वय- बहवा वि भावभेया अहवा संसयतामस- मह सप्तमविरईए माहिए भावुल्लासे... महिओ पम्मुच्छाहो महिमारिणाउ कारे अहिगारीणमिमेसि भारगरा ते मणिया ... भात्या दिवसयरा भागंगा य दुविधा ... ... ... ... ... ११० ... १३४ ૮૨ १८ ... ... ... ... VO ... ... ... आसायणा अवमा आसोश्व विसमपाय ..: ११३ / आह करेमि भणित्ता १३४ आह किमेवइय चिय ३५ आह फिमेसा तुम्भे २२ / आह जह पुनपुरिसा १२७ | आह परो जिणवंदण- आह फुड नहि मुणिमो आह भुवणेकाहुणो ६२ थाहरणं पुण एरथं ३ इन्चाइसुतविहिणा ९१ | इहीपत्तो सट्ठो १२३ | इत्योपुरिसनपुंसक- ... १२३, इंतेहिं तेहि य ... ३२ | इंदियविषयकसाया- ५८ इस जत्य जिणो बिदरह... ८३ | इय दहतियपरिसुद्ध १५२ इय दोगविप्पमुको १०० इय पाडिहेररितो २ इय पूय चिय एगा ३२ इय यहुविहरिपाई ५४ इय भावधम्मतित्थ- ११५) इय परमाणतिरथा- "}य रायपेश्याम ... ... ... ... १३२ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ६ ... ... ... ११५ ·गाथावर्णानुक्रमणिका। ... ... पृष्ठम् ९८ ... १५६ ८२ ... ... ... ७८ ... ... गापारम्भः इय मुत्तपमाणाओ इरियावहियाए विरा- हरियावहियासुतं इह कस्सइ होज मई इह छेयकूडरूवग- इह धम्मो होइ रहो इह पुक्खरवरदंडे इह पुण छविमती इह वीसामा अहउ इह साहू सड्वो वा ईसरियं पि पहुत्तं ईसा मच्छरगरुय- टकोस सत्तारसयं उकोसा तिविहा वि हु ... गाभारम्मः ९ उसहो पहाणवसहो ६६ ! उस्सग्गेण स चिय ६९ | ऊससियं नीसनियं ...१५२ ... १५५, ऊसासं न निरंमद ६१/एए काउस्सा ... १२६ / एएण थोत्तपढणं.. ५४ | एए सामने एएसि नियाणाणं ४० एएसि पयाण अत्थो ५३ / एएसिमणिहाणं १०९ एएसिं सव्वेसिं ६ एएसिं अत्यो पुण एएसि एगयर एएसि नामाणं ... ... ८९ १५३ .. ... १२१ ८० ... ... .. ... ... ... १५२ २९ ... ... उचियत्तं पूआए उचियपवित्ती सव्वा ... १० (एएसिं भेयाणं ... ३० ८८ ... ... ..:१४९ ... ... ११९ ... ... ... ... ... ... २८ ... ... ... १२ उच्छाइऊण य थणे उमोओ वि हु दुविहो उहित्तु असंभंतो उहित्तु ठिमओ संतो उत्तमगुणगणगख्य- उत्तमगुणसंपन्ना उत्तमरइंगजोगो उत्तरओ हिमवंतो उद्दविया कयमुच्छा उद्दामसरं वेया- उहाणठियाओ उदारसागराणं उप्यनसंपया जे उभयकरघरियकलसा उमयविहणा उ पुण उल्लास विसेसाओ... उसभी अरिहनेमी एएहि परिग्गहिओ एक न कुणइ मूढो एकेकं पंचगुणं एको सवपहाणो एगनमोकारेणं ५१ / एगंतापामाने १०८ एगपया पंचमिया ६१/ एगम्मि वि जिणपिबे ૬૮ एगस्सायरसारा ४८ / एगुवएसादन्नो १४ एगो एत्थ सिलोगो ११८ | एगो एसालावो १४९ / एतो अहिगतरा वि हु ४. एत्तो चिय एगयरं १६. एतो चिय एगाए १५२ / एत्तो चिय सुहमइणो १४ ! एतो य वामदाहिण- ... ९१ ... DA. 44 ... ... १४५ १५४ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ४१ ·४ चैत्यवन्दनमहामाय- पृष्टम् गापारम्भः एत्य उ भणेज कोई ... ७८ ... ... ... १५५ ... ... ... ... ... पृष्ठम् गाथारम्भः ८५ एवं च सातियाओ ... १४० | एवं च दसाईसं ७१ एवं चिय मेहाए ... १५७ एवं जिणभवणम्मि वि ५७ | एवं जिजुत्तमेहि . ९२ | एवं ति भगियविहिणा ६५) एवं परंपराए एवं परभावंतो ... ... ८ ... ६१ १११ ... ९. एवं यहुप्पयारा ... ... ... ... ६७ एप पुण पटक एत्य पुण वंदणाए एत्यं पि लोगसो एत्यं पुग मरिहते एत्यं पुण यहुययणं एत्य य तइय विभती एथ य पुरसईए एमाह भंगप्या एमाइ कारणेहिं एवं दुहा वि एवं एवं परमं तत्त एवं पि जुसिजत एवं पुगतिविहं पिदु एपम्मि संपपिडा एयरस अगत्यो एपश्य उपाणं एपश्च य मरहाई एपाए मायरय एमातिगादान एपारि निगो एवं शिमलं पुदि एसियनिर- ... ... ... ... ... १५० ... ... ... ... ... ... ३६ | एसा उत्य मरई १४१ एसा उपयमाणा १३४ एसा तझ्या विरई... ४८ एसा मयप्पयारा ३१ एसा सग तिनाउं ४६|ए विजिणेहि जयगा ... एसो इह भावत्यो एमो पिय काययो एसोन्भेयमगो... एसो जोम्पपपत्तो... एगो पयसैटको एगो विमावत्यो एगो संभ एहभचारते १२५ मोहिमगायनानि- मिति पुसमपुती ... २८/रागारभिो... 10तिमे पार पापारा... ... १२५/मोहिमांमा... ५७ निगुमा मागर पोल... ...११. रिमशिना...... ... 10 ... ... ... ... ... ... १२ ... ... ... ४८ ... ... ... ... ... ... ... एवं गरमा-... एवंदरदी गुरमामयं एरमपापा (रोन प... ... ... ... ... ८८ ... ... ... ... पापारा ... ...

·गाथावर्णानुक्रमणिका । पृष्ठम् गाथारम्भः कयपंचंगपणामो " " कयमत्थ पसंगणं ... १२२ ९५ " ... ... ... कयसिद्धनमोकारो करधरियजोगमुद्दो... ... ८७ कल्लं सायं जम्हा ... ... ... ... ... ... ७८ ... ... ... २३ ... कहाणगाइकना कलाणयतवमहवा कसिणं केवलकप्पं कह नाम भवारने कह वा तित्थयरोवरि काउस्सग्मम्मि ठिओ काऊण चोलप काऊण नमोकार... ... ... ... ... ७० " " ... पृष्ठम् गाथारम्भः ४२. केवलिणो उवभोगो ४० | कोटरजळंतजलणो २१ को त्ति सयन्नो पुरिसो १५६ कोहम्मि उ निरगहिए १४१ | संडियविराहियाणं ३५ संमे वा कूठे वा ... १२१, खलिणकविठ्ठदुर्ग १० सासखुयजिमिए मा ६ | खासियमाई पयडा ९५ गणहरपुव्वधराई- २०) गंधव्वगीयवाइय- १५ गंधव्वनवाइय-... ८९ | गभगए जं जगणी ८७ | गम्भगए जं जाया गभगए तम्मि जो १३२ गभगए भगवते... ८४ गमहिए जिणेंदे... ८२, गंभीरमहुरघोसं... ८४ गयतुरयकोसकोहा- ७७ गयवसहसीहअमिसे- ८५ गिहिचेइएमु न घडद ७६ | गिहिणो पुण सो भावो १० गुणहीणवंदणं खल ८५| घयखीरमजणादवि ४/ घयदुद्धदहियगंधो- ... १२४/ घोढग लया य पसे १३७ चउगाअंतकरं ता २५ | चउमुहविदारमुहपे- १.८चउवीसं ति य संसा १.४ चउरो उसमजिणाओ १५९ तारि अगुलाई. १०४ चरणकरणाविरोहा १६ चरणनियाण किरिया १०२ १०१ १०० १०४ १५० .. १११ ... ... ... ... ... ३५ १४३ १४० २१ ... ... 4.. ... ... ... काओ देहो तस्स उ का भत्ती तित्थयरे कायं च वो सिरामी कायस्स परिचाओ कारणनियमविसेसा कारणरहियं फज्ज... कारवणे पुन विव किंतु जिणसासणे इह किंतु सुहागजणगं फितरगणगणामो किं पहुणा सिद्धमिण कुग्गाहनियमणो इच्छिगए जिगनाहे कुंदकुममाणुरुवा... कुंभारम्भमणं फुलदेवयाणभावा केवलनाशगुणाओ ... ८६ ... ... ... ... ... ... ... ... ... १३८ ४३ १४३ ... ... ...

·६ चैत्यबन्दनमहाभाष्य- ... ... १४१ ... ... ... ... १२५ ... ११० १५९ १४ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ४६ १३ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ૨૨ १ १११ ... ... ... ... ... गाथारम्भः चिहवंदणा विभेया चिइवंदणासरूवं... चित्तसमाही धीई... चिंतइ न अनकनं चितइ वप्पाएवी चिंतेयव्यो सम्म. चीवंदणकयकिञ्चो चीवंदणा उ दुविहा इयगय साहुगयं... चेइयपरिवाडीए ईयहरेण केई उच्चीवकायसंजमो छटोससमियाणं विहनिमित्तमुतं छुप्पंति न एफेण वि वह आजम्मदरिदा जह भासायणमीरू जह एगो देह युद्ध जह एत्तियमेत चिय जद एवं भिजिया अदकम्मवया केई जा अपरंपराए अदाय जारपोरा जनता ससरीराज दि जापसिबिनिमिता गामा यसरी सिपम्मी... रियागपुमो शालि पहुरा म पीरम... जागिराये - भापगेन मनि संभाग पाटो ठ... संगम्ममा पृष्ठम् । गाथारम्भः २८ संसारनिमित ३३ | जक्खाए वा सुन्वइ ७५ / जं कुणओ पीइरसो ४५/ जत्य ति जम्मि सुयध- १०९ जनमिया सयलनिवा ४२ जं पुण अन्भासरसा १५१ ज पुण असरीराणं... १४८ पुष मणंति कई जं पुण लोगविरुद्ध १५६ नं पुण बंद किरिया २६ / जं पुण मुचे भनि ७४/ भगति मुतगृतं ... १२३ जम्महमहहहाओ... ७५ / जम्हा जम्मापभिई ५६ / जम्दाऽवयारसमए २१ जय यीयराय जगगुरु १२) जलमो पोलतं.... ९. जह एगवेदयगि १४८] जह एगं जिविव जद कपरपराग २५ बह गंपदधिगंध २३ जहगाररिओग २३ जद जापपयाभो १४ भद पडदेसम्म पगे १७/जद मिगरपरिमाए ९. जापा पाने पिमो ... .....जा सिभिपापना ... १४१ नहसारही मापसे १.९/जापानो १.शाति मासन ... Arcाए दुरिमाममरे १५ जादा पुरम्मि wikarinat ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ५१ ... ... १२० १२९ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... .. ... ... १ ·गाथावर्णानुक्रमणिका । ७ '. पृष्टम् ... ... ... ... ... ... ८४ ... ... ... ... ... ४० ... ८ ... ... ... ... ... ... ... ... गाथारम्मः जावंत केइ साहू.... जावंति चेइयाई जाव य सद्दो अवधा- जिणगिहपमजणं तो जिणजलसंगनिवारण- जिणदिद्विगोयरगओ जिणपडिछंदो पडिमा जिणविंयपायपंकय- जिणर्विवाभावे पुण जिणभवणविंचपूआ जिणभवणाई तिरिय जिणमयमिह सुयधम्मो जिणरिदिदंसणत्यं जिणवंदणापयो... जिणवंदणावसाने जियसत्तुनिवेण समं जीवियपुव्वं जीव जुत्तो सो ववहारो जे तित्थयरपणीया जे पञ्चक्सा एए जेसि पहीणं नहै... जेसिं भावजिणाणं जो अवमन्नइ संघ जो उ महग्ये संधे जो एगचेइअगिहे जोगो असंतदाणं जो जिणसंघ हीला जो जो अं सुअग्गाहो जो पंचवन्नसत्यिय- जो पुग जिमगुणई- जो जो पुण संतासंवे जो पुण मुक्यसुधम्मो पृष्टम् । गाथारम्भः ... १५० जो मंदरागदोसो... १४९ जो मोहकलुसियमणो १९ ८३ | जो वि भगिओ दसाइसु... १५५ ३५ झाणेण पंचपरमे- १७ | ठाऊण उचियदेसे ४१ ३४ | ठावंति मणे नूर्ण २६ / व्हाणोदगाइसंगो ४९ | तइयगरूवगतुल्ला ... १६. ३ | तइयपयं पयडल्य ६४ २६ तं सम्म पत्ताणं ११६ | तं कह णु देव्यतित्थं १२३ | तं ठाणमुवगयाणं ५ तत्तियमेत्तं कालं ८२ | तत्तो अतित्तचित्तो १३९ | तत्तो निसीहीयाए १०० | तत्तो य भावसार ५ तत्य किर उद्दलोए १३ तस्थ जिणा भगवंतो २/तत्य तमो अनाणं ... १२० ११३ | तत्थत्थे रोयंतो ... ११२ | तत्थ भगो उम्मेओ ९० | तद्दियह चिय सहसा १.१ ... १६१ | तन्मावे उ अवस्सं १४४ १६१ तं पुण लवणसमुद्दो ११८ १२ / तम्वोलं कुमुमाई... ५८ तम्बोलपाणभोयण- २५ तम्मि उ पाणाईणं २४ | तं मिच्छसम्ममेया ३७ | तम्हा अनायमूला १५९ | तम्हा कुग्गाहविसं १४४ | तम्हा घटविहं पि हु २५ तम्हा जुवद विहिणा ... १५३ । तम्हा तस्मऽववाया ... ... १५० ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.. " ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... पुण पमायसीलो ... ... ... ... २२ ·चैत्यवन्दनमहाभाष्य- पृछम् । गाथारम्भः तम्हा तिलोयपहुणो तम्हा दंसेमि इमं ... ... ... ... सम्हा नेगतेणं ... ... ... ... ... ... ...१४७ ५९ ४५ ... १२१ १११ १०२ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... १०४ २२ १५९ ११२ ... ... ... पृष्ठम् गाथारम्भः १०५ तित्थयरो चउनाणी ११० तित्थातित्थाइउवा- ७४ तिदिसिनिरक्खणविरई १३६ तिनि निसीही तिनि य ... १४३ । तिनि वा कढई जाव ३५ तिविहतिविहेण वहकर-... ९४ | तिविहं पणिहाणं पुण १२० | तिविह विसेसणजुत्तं ६८ | तिसलादेवीगन्भे... १२५ | तीए भणियाओ ताओ १५३ / तीसे करणविहाणं ५८ | तुटेण तओ पिउणा १९ / तुममणवज किरियं १०९ / तुलं पि पालणाई... १९ / तूसंति संथुया जे... तेण उ उस्सग्गेणं ४५ तेणं चिय सूरिवरा ५० ते वि हु अणाइसिद्धा १४६ | तेसिं उवरिं गंतू- ३० तेसिं संमाणत्यं २ वेसि गमणागमाई- १६ तेसि पडिवोहणत्यं १३६ | तेसिमजिणत्तभावा २६ तेसिं भुवनगुरुणं... ८४ तेसु किर तइयदीको ९२ | रोहितो वि पहाणो १३५ ते हु पमत्ता पायं ८६ / तो तिकालं निहिणो ६] तो भनद तित्थयरा ७१ | तो सत्यय विहिणा ५५ धुइजुयलजुयलएणं ९४ धुझ्योत्तचित्तपमुई २३ | भुइदंदायमा ... तम्हा सत्तमपुढवीं तम्हा संपुन चिय तयणु हरिमुल्लसंतो तरणिजे भवजलही तस्स त्ति सुरा पयडा तस्स य मिच्छामि दुक- तस्स विसेससरूवं तह जं कोवाइसया तह ते लोगपईवा तह बाहिओ न भयवं तह वि विसेसनिमित्त तहविहविसुद्धभावा तह वि.हु जुत्ता मुत्ती तह वि हु नामियगीवो तह संपयनामाई... तह सावगो वि एवं तहियं पंचुवयारा ता एयसमायारो.. ता एसो परमत्यो ता कीस न इरिछन्ना ता पुप्फगंधभूसण- ताप ति तप्पमाण तावंतीए अमित्ते.. • ता विहिवाओ एसो ता सम्वं निरयचं ता मुत्ताऽपडिसिद्धा निगमसत्तगनवगं तित्यं जिणेहि भणिय तित्पं जेण तरिषद नित्यं पभापयंता... ... १५ १२९ ... ... ... ... ... १४. ... १२९ ९६ ... ... ... ... ... ११८ १३३ ... ... १४० ... १४४ ११२ .. ... ... ७. ... ... ... .

·गाथावर्णानुक्रमणिका। ... ... गाथारम्भः थुइपूआ विनेया... थोत्तं पणिवायदंडग- दंसगनाणचरित्ता- दसणसुद्धिनिमित्तं... ... ... ... ... ... ... पृष्ठम् ६१ ११९ २२ ११९ १२५ ५३ १२५ ५३ १२२ दहण जिणवरेंदं ... दम्मि जहा बीए ... SH " " ... ... ... ... ... CO ... ... ... ... पृष्ठम् गाथारम्भः ३७] धम्मवरचाउरंता- २९ | धम्माइगरे एवं २ | धम्मामिमुहो पुरिसो ११७ | धम्मो इह सुयधम्मो ... ११० धम्मो चरितधम्मो ५२ धम्मोजमो पयतो ६४ | धम्मो त्ति सुत्तधम्मो १२४ | धम्मो वि हु एएर्सि ७५ | धम्मो सुमधम्मो चिय ७० नइमाई ओयारं. ... १५६ न कुणइ निमेसजुत्तं ९३ | नणु अहवि कम्माई १५७ | नणु तणुसत्ता नारी ९३ नणु पूआसकारा ९४ नणु भावविसेसाओ नणु सिद्धमेवभगवओ ३ नंदीकरणे जिणपा- ८१ नंदी परमसमिद्धी १५४ | नंदीसरे वि दीवे... ४७ ! नमिऊण समणसंघ १५१ न य पत्थिया वि लमह... न य वत्तव्वं पढमो ६. नरलोयमेत्तमेयं १४९ / न रहति न चिटुंती १२४ | नवकारपाढमेरा ९३ / नवकारेण जहमा... ... ... ... १३५ ७३ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... १३५ ... ... ... ... ... ... ... १२३ ... ... ... ... दढमच्चियम्मि परिपू- दव्वत्थयाणुविद्धो दवविसोही वत्था- दवाइएहि जुत्तस्सु- दव्युनोउजोओ व्वेण टंकेण य दव्वे वत्थुसहावो दाहोवसमं तण्हा... दिछो मदेवीए दीसह सामने दीहो ति दीहपटो दुइयम्मि वि पणिहाणे दुकररोया विउसा दुक्खक्खय कम्मक्खय दुग दुग चउरो सत्तग दुविहो निहु संपनइ दूसमादोसा जीवो देवा विमाणवासी दोग्गगमणपवतं दो जाण दोनि फरा दोहं पि समाओगो दो ति य चउरोपंच य धनो ई कयपुनो... धम्मस्थिणा हु पढमं धम्मत्यी मुद्धजगो धम्मफलभूयरूवा- ... ... ... ... ... १ ... ... ... १५५ ... १२९ १२५ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... १४४ ... १५७/ नवभेया पुण एसा ५. | नवरं पुच्छामि अहं ४८. नाणं जेण अर्णतं २० नापत्थुयमेत्य जओ २० । नामाइचउम्भेया. १०७ । नामाइभेयमिना- ... २७ ५२ ... . ...

·१० चैत्यवन्दनमहाभाष्य- पृष्ठम् . ... ... ... ९९ ... ४१ पृष्टम् । गाथारम्भः ९२ | परहियकरणेकरया ११३ परिवाडीइ.इमाए... पलियंकसनिसनो. ६४ पक्यणपभावणकर ७३ | पवयणववहाराओ ... १४७ | पवरं पुप्फाईयं... ३९ | पविसंतो चेव बला- १६ | पाढकिरियाणुसारा १०६ | पायपसारण पल- ७३ | पायारसंठिएणं . १३० पायारोसरणाई १६१ ... ... ... ३४ ३२ ११ ... ... ... ... ... ११९ ... ... ५३ ३० पारं पज्जतं खलु ... ... ... .... १४१ ... ... ... ... ... गाथारम्भः नामाइभेयमिनो नामेहि समुचरिया नायगसेवगबुद्धी... नावत्तइ नागच्छइ निग्गंयाण न अत्थो निच चिय किचमिणं निचं चिय संपुन्ना निम्मलं पि न एवं नियमह कोसल्लेणं... नियमा कुणंति पूर्य नियवीरिएण अहवा निस्सकडमनिस्सकडे नीया लोयमभूया... नूर्ण तयत्यमेए.. नो देहरक्खणहा.. नो राइनो पयच्छइ पउमं बहुप्पयारं.. पक्के जायं सलिले- पच्छाणुपुग्वियाए पंचंगो पणिवाओ... पंचत्यिकायमइयं पंचदसकम्मभूमिसु पंचोक्यारजुत्ता.... पडिविवं पडिरूवं. पडिभणइ गुरू मुंदर पडिमापडिविवाणं पडियुत्तं चेव इमं... पडमत्थए भावजिणा पढम भावलवाओ पणमह पणमंतसुरा- पणियायदंडगेणं .. पप्फोडियमइसययु- परमेटिनमोकार... ... ... " ... ... ... ... ... २४ १६१ १०१ १११ १०३ ११९ ७२ ३ १४२ ... ... १२४ पारियकाउस्सग्गो ८६ / पावं छिंदइ जम्हा ८२ पावं न तिन्वभावा १०८ पावयणी धम्मकही - १०२ पावायारनिमित्ता ... ११९ पासइ लोयालोयं... ४३ / पासा देहविभागा ५८ पुक्खरवरदोवढे... ११७ पुच्छइ सीसो जइ ता ... ३८ पुच्छह सीसो भयवं '१३ पुणरुत्तं पि न दुई ७३ | पुनम्मि वि उस्सगे १३ | पुरिसवरगंधहत्थी- २७ पुरिसवरपुंडरीया ... १२६ पुरिसा वि जिणा एवं १५९ | पुरिसा संसारिनिया १ पुग्ध व कायचायं ३१ पुर्व व पारितणं १२० पुवपुरिसपवने ९. पुयपुरिसाण मांगे ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4 ... ... ... ११७ ... ... ... ... ... ... १४१ ...

·गाथावर्णानुक्रमणिका। पृष्ठम् ... ११४ ... ... २२ ... ... ... ... १५४ ... ... ... ... ७८ ... ... ... ... ... ६. ८८ ... ... ३ गाथारम्भः पुव्य विहाणेण पुणो पुन्चुप्पना.रोगा पूआइदंसणाओ पूआवंदणमाई पूएइ वासको पूयंगपाणिपरिवा- पूयादुगं पि एयं- पूयाफलपरिकहणं पेच जिणधम्मलामो पेइंतपमज्जतो बहुमाणविसेसाओ यहुवयणेण दिवयणं बहुसुयकमाणुपत्ता बाहिरिगा पि हु सेवा बिंब महंतमेगं विंबस्स जस्स पुरओ पीयगरूवसमं पि हु बीइति न चेव अओ घुझंति जे समग्ग वुद्धा अवगयतत्ता घोही जिणेहि भणिया भग्गो सम्वविणिो भणइ गुरू तं सुतं भणड गुरू भो तुमए भणइ गुरू मुत्ताणं भणइ परो सच्चमिणं भणइ य फिइ गेहं भणिकण नमुकारे भणियं च पम्वदिवसे मणियस्स तत्तमेयं भत्तिभगिएण इमिणा भत्तिभरनिभरमणो भत्तिमरनिम्मरमाण- पृष्टम् । गाथारम्भः ... १४९ भत्तीए जिणवराणं ५७ भती नेमिजिणेदे... २६ भद्द तुमं वायाहो... ७ भनइ अरिहममुहं १०५ भन्नइ किरियाकालो ३४ ! भाइ गुरुणा भद्दय ३५ भन्नइ ति विपदहा ७४ भनद विराहणा खलु ७२ भन्नइ समाहिमरणं ४६ भन्नति भुवणगुरुणो १५९ | भमली पित्तुदयाओ ५४ भरियभुवणंतरालो ५/भवमीयाण जियाणं ... १३२ | भामेइ तहा दिडिं ७ भावजिणप्पमुहाणं ९० | भावारिहंतपमुहं . १६. भावियजिणवयणाणं ५५ | भावुल्लासेण विणा १२८ | भावेज अवस्थतिय ६३ | भावेज य वंदतो ६. भासा असच्चमोसा ८१ मिनविसयं निसिद्ध १४७ भुवणभवणप्पईवो १३५ भुवणे वि सुंदरं जं २६ / भूयस्स भाविणो वा ८ भोगी दस प्पयारो ... १०६ | भो पेच्छह अइसइणो ३१/ मग्गाणुसारिपरिणा- ... १४२ मज्झिमकणिविगेसा २५ मज्झिमजेट्ठा स चिय ११३ | मणनिन्बुई समाही १५१ मरणं पुण पंचतं... १६ / मलरहियाणं पहाणं ... ८३ ... ... ... ... ११४ ... ... ... ... १६२ ... ... १२७ ... १२३ ... २८ ११४ ... ... ... १२१ १६ ... ... ...

·१२. चैत्यवन्दनमहाभाष्य- पृष्ठम् ... ... ... ... ... ... ... ... १४५ ... ... ... ... ... ... १०९ ... ७ ३६ " " ... ... ... गाथारम्भः महरिहसेजारुण-- ... मा माऽऽणवेसु एवं मिच्छत्तमहाकूवा... मिच्छत्तुकोसटिई. मिच्छादसणमहणं मिच्छामायणदंसी मिति मिउमद्दवत्ते मुणइ त्रिकालावत्यं मुत्तासुत्तो मुद्दा मुतिपयसंठियाण वि मुक्ति पत्ता वि सुरा मेलित्तु पण्यिाओ मोहंधो जंतुगणो मोहाइमलमहणो... रंजिजह मुद्धजणो रनो चिताइसओ रयणमयमहामं रागहोसकसाए रागहोसजयाओ रागाइजएण जिणा रागेण प दोसेण ॥ रायंगणम्मि चिट्ट रोगामा भारो. सम्युत्तरपणछायण सामाइनिमित्ताओ लोहबर दिस्सद लोगविरदयाओ लोगस मव्वलोगस सोगस्मुनोयगरा १४६ ... गाथारम्भः ... १०४ / लोगो वि सुदबुद्धी १०२ | लोयकरणेण पीड १३० | लोय(ए) पजोयगरा ३२ वह दुवारनियर्ड ... १४२) वदुइ धम्मज्झाणं ११ वड्डर विसुद्धभावो ६८ वट्ठति य उवयारे ... १०८ | चट्ठियचिंते लोए ४३ | वत्तिपइट्टा एगा १५ वत्याहरणविलेवण- १२८ ४८वत्येण बंधिमणं... ५९ / चंदइ उभओकालं १००/ वंदणपणिहाणाओ ७३ | वंदणपूयणबलिटो- १०२ | वंदणपूयणसका- ... १०८ वंदणममिवायणयं ५२ | वंदणवत्तियाए ६२ वंदणविहाणमेयं ... ११२ / वंदामि घेइयाई १२ वमाइसु उवओगो १०५ | ययभंगो गुरुदोसो ११३ | ववहारो पुण पदम ८९ पायनिसरगुतोए ... १५७ | पायनिसरगुपया १२४ पारिवह जद वि निया- १५१/ पापहरमेश्वर- ५५ | विकहा परणयदाणं ९३ विगहारियायरहितो ९६ विग्धोवसामिगेगा ५७ विचाजोगं जगधा- १३. पिया ना नागा ५. सिनियां नि पी १० १४० ... ७२ ... ... ... ११५ ... ... ... ८२ ... ... ... ... ... ... .. १५२ ११४ १२ ४५ ... ... स " ... ... ... ... १२८ सोगाईया पंचर लोगोचउदसरबू... शेगो जीपलोगो ... ... ... ६२ ·गाथावर्णानुक्रमणिका । १३ पृष्टम् २८ ... ८ ... ... ... गाथारम्भः विणिवारिटं न सका वित्तिकिरियाविरोहो विरिएण होइ हीणो विविहमहाकइरइओ विसयवहुत्ते किरिया वीरियविरहाओ चिय वीरियसजोगयाए वेमाणियाइसिद्धी चेयावच्चं जिणगिह- बेलाए विहाणेण य १३६ ११५ ११६ "" ... ... ... ... ... ... ... ... १११ वोच्छिन्ने मूलसुए ... ८७ 44. ... ... १ ... १४३ ७३ ... ... गायारम्भः स चिय सकरपयंता .... १५६, संजमविरुद्धकिच्चे... १२६ सत्तममहिगामित्तं १५० | सत्तमिया बहुवयणं ६५, सत्तेव य कोडीओ १३५ सद्धा निओऽभिलासो ७९ सन्तागो समुदाओ १५३ | संती पसमो भन्नइ १३९ सनिहियं भावगुरु ... १५२ सप्पं सयणे जगणी ४ सबरी वसणविरहिया १४२ सम्भावसुंदरं जं ....१४६ | सन्भूयनागसह-... १४८ समइपवित्ती सवा समणाण सावयाणम ५२ समणा महाणुभावा १३३ सममिउपम्हलचेलं-- १३३ | संपज्जउ मह एयं... २४ संपुनपक्खवाई १०. संपुन्नवंदणविही ४९ संपुग्ना उकोसा १४९ संमवियाई जम्हा १५. सम्मचरणाइ बोही १ सम्मजिणवंदणं पुण १६१ सम्मइंसणादिवो २४ | सम्मदिडो संघो सम्ममवियारिऊणं ... .१४१ सम्माणो मागसपी- सयमेव जओ सम्म २ २ सयमेवागम्म सुरा- १६१ [ सव्वं सिदं जेसि... सम्वत्य वि पणिहाणं ८५ सध्यणवायमूलं ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... १४४ १६१ सइ चित्तसमाहाणे संवच्छरचाउम्मा- संविग्गा विहिरसिया संसारगहिरसायर- संसारवल्लरे संसारसमुद्दाओ संसारसागराओ संसिज्जइ नियकिरिया सं सोक्खं ति पवुधइ संहिया य पयं चेव सकत्थएण इमिणा सकयभासाबद्धो संगमयामरगयमा संघसमायारमिम... संघ भवमनंतो संघाइया य पुंजी- संपुस्सग्गा पायं... संघेगयरो जीयो संघो महाणुभावो ... ... ... ... ... ... १५४ ... ... ... ... ... १४८ ... ... ... ... be ... ... " ... ... सथमिणं किन्तु फुई सबमिद दणाए ... ४ ·२-२१००२ चैत्यवन्दनमहाभाष्य- पृष्ठम् ) १४५ ... ... ... ... गा १६. ... १०॥ १०३ ... ... ... ... ... १४६ ... १५२ १४. ... गाथारम्भः ७ मुत्ते एगविह चिय ५३ / सुत्ते पुण अहसयं १३८ सुद्धं पि भत्तपाणं... ११६ सुविहिजिणो विहु एवं-... ३८ सुविहिं च पुप्फदंतं ११५ | सुव्वइ दुग्गइनारी १३१ सुव्वद य दसाईमुं ५५ ] सुखद सिरिकताए ८५ | सुहगहणधारणत्यं १५४ | सुहभावबुड्डिहे. ७७ | सुइभावसालिपीओ १५ सूयणमेतं सुत्तं ६४ सूरिपरंपरपत्तो ... १२२ | सेया पसंसणिज्जा १६ सेवानमंसणाई सेसा पुण छन्भेया ... ... १४३. ... ४१ ... ... ... ... ... ... गाथारम्भः सवमसंगयमेयं. सवसुरा जइ रूवं सव्वे वि जिणवरा ते सव्वो त्ति निरवसेसो सव्वोवयारजुत्ता... सागरवरो समुद्दो सामनेन जिणाई. सामाइयाइया वा सायसयं गोसिऽद्धं सारीरमाणसाणं सासस्स उगमणं सिंहासणे निसनो सिझंति तस्थ जीवा सिढिलत्तमिह प्रमाओ सिद्धपडिमासु एवं सिदा अणेयभेया सिद्धा निप्फमा सल सिद्धिसमूसुयहियो सिद्ध लद्धपय सिद्ध वा विक्साए सिवमुवसग्गविउक्त सीमा मेरा तं जो सीयलययणो लेसा- सीसं पकंपमाणो ... सीसोकपिय मूई मुकरमणुमोहअवं गुस्सायो मुगमो रिय भुत्तम्मि चेव भनियं मुत्तम्मि पि भनियनिर्ण गुप्ताऽभभियं तिन-... गुप्तापित किरियं ... १०४ १३२ ... १२८ सोओ मणदेहाणं ... ... १२१ ... ११८ ... ... ... ... ... ... ६० ... १४४ ८१ ... ८८ १२६ सो पुण पुस्परदीवे- १२२ पुण पुथ्वक ईहिं १२३ सो पुण होइ विसिहो सो मोहति मिरटाइय- १२० सोलसभेयागारा. सो मुविही नामयो सोहग्गरबवलरूव- हत्थसयाओ मज्ने हरतशुगमाहु अग्ने होइ जरा युट्टतं. ... १४६ होद य पाएगेसा १३८ होउ नमो भरता- २. होट पणामो एक ... ... ... ... ... ... .. ... ... ..4 . ... ८४ ... ...