·No text on this page.

·XXX
USAPARINAYAPRABANDHA
Edited by
STRANAD KUNJAN PILAT, M. Ang
Honorary Director
• UNIVERSITY MANUSCRIPTS LABRART,
TRIYANDILOM.
Peinted at the s. v. Q. Press, Kort Trivandrum.

·No text on this page.

·अनन्तशयनविश्वविद्यालयः
अनन्तशयनसंस्कृतग्रन्थावलिः
ग्रन्थाङ्कः १७९
उपापरिणयप्रबन्धः
DONATED TO
TTD CENTRAL LIBRARY
सम्पादक:
शरनाइ कुजन् पिल्ल, एम. ए.,
पौरस्त्यग्रन्थ प्रकाशनकार्यालयाध्यक्षः
अनन्त शयने एम. बी. जी. मुद्रणालये मुद्रितः
.५
१९५६।११३२
मूल्यम् आणकाष्टकम्

·No text on this page.

·PREFACE Uşāpariņaya is a short campu work dealing with the romantic love episode of Uşā and Aniruddha. No evidence is available about its authorship or tbe time of its composition. But the late Mahākavi Ullür Parameſwara Aiyar has stated in his History of l'erala Literature that this is the work of Jayidattu Nārāyanan Nampūtiri, who belonged to Ampallur, near Trppunittura, not far away from Ernakulam (Vol. 111. p. 488.). The period of the poet is stated to be between 1770 and 1840 A. D. (945 and 1015. M. E) A story is also current about the composition of this work. Both the author of this work and Edavatti. kkadu Nampūtiri, the author of the Rukmiņipariņayam campu, were courtiers of Virakerala Varma who was the ruler of Cochin between 18.9 and 1829 A. D. Nārāyaṇan Namputiri, according to the story, composed this work after hearing the recital of the Rukuiņipariņaya by Ellavattikkād. There is no evidence in support of this story. Certain passages in this campu bear striking resemblance to portions in the Subhadrāharaṇam campu of Molputtür Nārāyaṇa Bhattatiri In the Subhadráharaṇam Melputtūr likens Subhadra to a mīlati creeper whither. ing away on account of sprinkling of hot water in summer, when she heard of the intention of Balabhadra to give her in marriage to Duryodhana. ".... gal #log Eauzea gaya . प्रदामामिलाषप्रसङ्गमाकर्ण्य तप्तजलसिक्ता निदाघकालवालमालतीव दुरन्त- Araraquara. The description of the condition of Uşá after the ·imprisonment of Aniruddha in the Uşapariņaya is striking ly similar. "........शिशिरतरशिशिरकर मृदुपवनादीन् विषतोमर दीन् विचिनयनी शकविनाशविरचितथापीतटा के पवनादिगमनशतगुणितविषादा शिशिरोपचारसम्धी जनवचनानामप्यनाधारभूता भोजनादेरप्यभाजनीभूता भूता- भिभूतव उद्घान्तस्वान्तेब विगतचैतन्येव समदु खसखीजनसमुदीक्षिता तप्त- जलपरिषेकपरितप्तनिदाघनवमालिकेव प्रम्लाना महीपृष्ठे विवष्टमाना The following passages may also be compared:- कमपि कालं ममयय पनाग्रहाद्वा सम्वीजनादराद्वा विजयनयनपुण्यपूरादा विजहार ।" (Subhadraharanaun - Subhadra in the garden) .कमपि कालं वल्लभविग्रहला भाग्रहाद्वा अनिरुद्धपुण्यनिवहाद्वा निज- पितृकरबलभयाद्वा गिरिशकरुणावशाद्वा अनासादित वितेशा दयितासादना- शापाशविपाशितजीविता साशङ्कमवात्सीत ।" (Usijparinayam) The author of this work displays admirable poetic sikill. His mastery in depicting emotions and sentiments may be seen from verses like the following – गाढोत्कण्ठितजीवनाथ तनुसंश्लेषे त्रपासकुला गाढालिङ्गनचुम्बन दिविमुखी जाता तदास्तां पुनः । तत्कान्ताननवीक्षणेऽपि च ततो लोलेक्षणाकर्षणे संस्थानेऽपि च तत्र तत्परिसराद् गन्तुं च शक्ता न सा ॥ stanza 36. चित्र विचित्रतरचित्रपटांदितेऽस्या हृत्कैरवौषधिपतौ यदुपुङ्गवेऽस्मिन् । तस्या मुखादयमयं कमितेति वाणी- रूपामृतं समजनि स्मितकौमुदी च || stanza 27. The present odition is based on four manuscripts

·14041, L. 655, C. 0. 16c9 and C. 1946 belonging respe
ctively to Idappalli Matham, Ilayidattu Mana, Aghoramana
and Jayantan Bhāskaran Mūttatu, kumāranallur, All
the manuscripts are in Malayalam script and are well
preserved.
I have been assisted in the preparation of this
edition by Sri. K. S Mahadeva Šāstri, the Curator, and
Sri. V. Nārāyaṇan Nampūtiri, M. A., B. T., Pandit in this
Library
Suranad Kunjan Pillai
University Manuscripts
Library, Trivandrum.
3 - 12. 1956
HONORARY DIRECTOR.

·No text on this page.

·॥ श्रीः॥ ॥ उपापरिणयप्रबन्धः ॥ १ यद्रूपबोधसमये त्रिजगच्चरित्रं स्वप्नोपभोगसदृशं प्रतिभाति कृत्स्नम् । । स्पृष्टं न यन्मुनिमनोवचनः प्रवृत्त- रिटं ददातु शिवनिर्गुणरूपि तन्नः ॥ १ ॥ यामाहुर्गिरिजा मुकुन्दसहजा पद्मा शताक्ष्यम्बिका दुर्गा कामरवाहना भवमुता भीमेति वाचंयमाः । भक्तध्यानसमाकृति त्रिजगतः मगादिहेतुं परां वाणीमाश्रितकामकल्पलतिकां तां योगनिद्रां भजे ॥२॥ उमेशं वैदर्भीरमणमपि दाक्षीसुतमुनि गुरून् वेदव्यामं शुकमपि च मन्नम्य सरमम् । उपायास्माश्चर्या पग्णियकथां श्रोतृसुग्वदां वे गद्यः पयः सहृदयमनोमोदनकृते ॥३॥ भूभारसंहरणकर्म म केलिभेदैः स्वाभाविकं प्रकटयन् दनुजौघकालः । शोभातिरस्कृतफणीशफणोधमाध- सौभाग्यवत् स्वपुरमध्यवमन्मुकुन्दः ॥ ४ ॥ पूर्वावतारनिकरेषु गतेषु नेषु नवं परां मुमवापस कान्तातः । जायामहायगुरुसेवकबन्धुपुत्र- पोत्रेयथा यदुपुरे निवसन् मुरारिः ॥ ५ ॥ १. केस रिवाहना. ख. 85 ·२ उषापरिणयप्रबन्धः। तत्कालेऽतिप्रशस्तस्थिरतरहरसेवाप्तघोरप्रतापः पुत्रो वैरोचनेः सत्रुटितरिपुबलः पूर्वदेवाधिनाथः । मध्याह्नातिप्रदीप्तप्रतिभयदिनकृन्मण्डलक्लान्तिदायी सोमा वाणाभिधानो दनुजकुलपुरे शोणिताख्ये रराज ॥६॥ स च सकलदनुजकुलकलशजलधिशिशिरकरः परतरवरवितरणचतुरपुर- मथनचरणकमलपरिचरणतत्परः सुरनरगुखनिखिलजननिपेव्यमाणप्रशस्ततरप्रदोष- ताण्डवकुण्डलिगणमण्डितखण्डपरशुपरिबरपरिलसितवस्मृदङ्गसन्ताडनजनितधन- निनदसन्ताननिशमनतोतुष्यमाणसुरामुरसिद्धविद्याधरगन्धर्वभूतमातमुखनिखिल- पुररिपुपार्षदपरिषदाननगलितपचनलाळितयतननिकरः वरप्रतिग्रहप्रचोदनकरपुर- रिपुकारितनिजपुरगोपुरपरिपालनानभ्याशीकृताग्विलरिपुनिकरः सन्ततगण्डतल- वान्त मदजलासिक्तधरान्तराळदिगन्तदन्तावळकुन्तपरीक्षितवलनिरतिशयशयप्रकरः हस्सरप्राप्तिप्रवृद्धदुवारगर्वः विमानचारिणो विमानयन् पुरन्दरस्थापि पुरं दारयन् यनमपि नियमयन् प्रचेतसमपि पिचेत कुर्वन् समीरणस्थापि दुरीरणतामारचयन् मनुष्यधर्माणमनुज्झितम्वनामार्थ समर्थयन पुरमथनमपि पुरपालमाकलयन् सहस्र- करमपि स्वकरसहस्रनिरस्तोस्रनिकरं विरचयन् अनिप्रवृद्धप्रबलतरभुजमण्डलकण्डू- यनासहतया गिरिवरानपि करनिहनिभिः सञ्चूर्णयन् कदाचन कुमतिततिशेखरः कुटिलशशिकलाशेखरं निटिलनयनदहननिर्दग्धपुरत्रितयं त्रिलोचनमासाद्य मणि- प्रकरप्रदीप्तमकुटतटसंस्पृष्टतदीयचरणतरुणाम्बुजः प्रकृष्टभक्तिभूमा निस्तुलहस्त- बलधिकृतचक्रधरादिलोकचक्रः स्वभुजबल मदभञ्जनचतुराम् अतिजृम्भितडम्भ- संभृतां सकलसजननिन्दनीयां वाचमभापिष्ट - चन्द्रार्धशेखर ! सरोजभवाम्बुजाक्ष- संक्रन्दनादिसुरवन्दितपुण्यकीत ! । पुंसामभीष्टफलदे चरणाम्बुजे ते वन्दे गिरीन्द्रतनयाकरलाळनीये ॥७॥ १. तोतुष्यमाणनिखिलसुरासुर प. 86 ·उषापरिणयप्रबन्धः। .. दोर्दण्डैर्भवतार्पितैः पुररिपो ! योद्धं मया त्वां विना नो पश्यामि कमप्यमहँदनुजप्रष्ठे प्रथिष्ठे जने । अद्यास्मद्भुजकाळनागविसरच्छौडीहालाहले- शानस्त्वच्छ्रवणातिथिः किमु जगचक्रे पुमान् वर्तते ॥८॥ इति ॥ श्रुत्वातिडम्भमलिनं दनुजेश्वरस्य भक्तस्य चापि वचनं कुपितः पिनाकी । ध्यात्वावलेपशमकालममुष्य भूयो वाणीं ददौ म मददानमहाकृपाणीम् ॥ ९ ॥ दैत्येन्द्राज्ञ ! भवन्मदध्वजभुजस्तम्भाः प्रकामोन्नता वर्तन्ने सममेव ते च नमनं नीता भवेयुर्धवम् । तम्मै कोऽपि सुमानुपोऽतिबलवानम्मत्सदृक्षो रणा- यागन्तातिजकाननं च नमितं तच्चापवत् ते भवेत् ॥१०॥ इत्यपेतकपटं शिवोदितं नित्यमेव कलयन सुनिर्वृतः । दैत्यलोकतिलको जगत्त्रयीं भीत्यपेतविबुधामशासयत् ॥ ११ ॥ तदनु गिरिशकारुण्यामृतालारसिन्धो- स्परसमिजाक्षप्राणनाथासमाना । सुममृद्तरगात्री पश्यदानन्ददात्री समजनि दनुजेन्द्रात् सा झुपा नाम कन्या ॥ १२ ॥ यस्या गतीक्षणविलोलमना विचार्य स्रष्टा स्वयानमकरोत् किल राजहंसम् । कृष्णाऽपि यन्कचममानतनुं कलाप धत्त सदैव शिरमा कुतुकाकुलात्मा ॥ १३ ॥ भक्तानुकम्पिमनसा शशिशेखरेण दत्तां च या शशिकलामळिकच्छलेन । 87 ·उषापरिणयप्रबन्धः। धत्ते तदन्तिकनिवासविलोलमेत- दक्ष्णोर्युगं मृगशिशोनयनीचकार ॥ १४ ॥ इत्यादिसुन्दरतराङ्गविभूपिता सा नित्यं प्रमोदजननी सुकृतीक्षणानाम् । अत्याता मकरकेतनतारकाभिः प्रत्यङ्गमाश्रितवती नवयौवनेन ॥ १५ ॥ सा च बलिसुतबहुलतरसुकृतपरिणतिर्वा समुदश्चितपञ्चशरवञ्चनाप्रपश्चिका वा गिरितनयादयितवरकरुणा वा पुरन्दरपुरसुन्दरीवृन्दनिन्दाकन्दली वा प्राज्य- तरासुरराजराज्यश्रीवा कमलभवसर्गचतुरता वा गीर्वाणगणगर्वापहरणनिरतदिति- तनयाहतकल्पलतिका वेति समस्तजनचित्तमन्दत्तसन्देहा चतुरतरवयस्याभिः सह निखिलजननयनानन्दनिपुणलीलालोलहृदया शृङ्गाररसाञ्चितसङ्गीतसाहि - त्यादिसकलकलासङ्केतभूमिः कुहचन निशायां चतुरतरसखीजनैः सह बहुतर- लीलां विधाय मृदुलतरशय्याशया हृदयविशेपमुखदात्री निद्राभिधां सखीमसेवत ॥ वक्ष्यामि कि नियतिचित्रविधि स यस्मात् कन्दर्पदर्पहरसंहननोऽनिरुद्धः । तद्यौवनं सफलयन्नरुणाधरायाः स्वमे बभूव किल सम्मिलितो निशीथे ॥ १६ ॥ विश्वास्य तां स सुहृदं स्वमतश्च हृत्वा विश्वेप्सितं तदधरामृतमाशयंश्च । भृङ्गो यथा मधु सुमानवमालिकाया- स्तन्व्याः स चोर इव हृद्यसुहृत्तिरोभूत् ॥ १७ ॥ मनोहराकारममुं युवानं मनोहरं स्वस्य मनोजतुल्यम् । मनोगतं सा ह्यवगम्य नूनं मनोऽतिशोकाभिमुखीचकार ॥ १८ ॥ तदनु सा च इतरसखीजनादप्यात्मन्यतितरस्थेमप्रेमलाभाभिलापेणेव अति- सुन्दरकान्तिकन्दलीसन्दोहसमाहितसम्मोहनशरवरनिरीक्षणाश्लेपादिनिरतिशय- 88 ·उषापरिणयप्रबन्धः। ५ . परमानन्दसन्दायिन्यां मनोहितायां तेन सहैव तिरोहितायां निद्रायां जगत्रितय- विजयलब्धवर्णक्षुचापविक्षिप्तदक्षिणतरशरनिकरैरतितरामभिहन्यमाना विविक्तसं- वृत्तनरतल्लजहृदयवल्लभगाढालिङ्गनविघटनसमुद्गतस्वेदमृदुतरतनुवल्ली तल्पदेशाद् अनल्पतरशोकभारमथिततयानुत्थायिनी निरगळसमुद्गलत्कज्जलमलिननयन- सलिलमेचकीकृतातिकोमळारुणतरकरारविन्दा 'हा जीवनाथ! त्वद्गतां मां निर्गतकरुणो विहाय मा निर्गच्छ, अयि मद्भद्रकरनिपुणे भद्रे निद्रे! अनुद्रुतदुःखा- नलविद्रुतां मां सुद्रुतमागत्य विद्रुतदुःखां विधेहि ' इत्यादि बहुतरनिरर्थकवचनानि प्रलपन्ती निजविधुरतामितरसखीभ्यो निहोतुमपारयन्ती वयस्याजनेष्षप्यतिदुःखं कारयन्ती विचित्रतरचित्रलेखनाद्यतिनिपुणया स्वप्राणतुल्यया कुतूहलितचित्तया चित्रलेखाख्यावत्या सख्या सदयमेवमभाषि- दितिसुतपतिनन्दनेतिधन्ये! किमिति मनो विदयं विपादवह्नौ । ग्लपयसि वद यत्तदप्यलभ्यं सखि ! तत्र हस्तगतं च विद्धि कामम् ॥ १९ ॥ करोपि यत् कामुकमार्गणं त्वं न चोचितं सुन्दरि! तचिदानीम् । तथापि ते वाञ्छितदानदक्षा- मवेहि मां सन्त्यज शोकभारम् ॥ २० ॥ निर्व्याजमेतददितं निशमग्य सख्या मन्देतरं स्मरशरैरभिहन्यमाना । स्मृत्वा तमेव शयनीयतले शयाना लज्जाकुला निजसखीमिदमाह बाला ॥२१॥ मान्याशये ! सखि मनोभवसुन्दराङ्गः श्यामो युवामृतकरोपमचारुवक्त्रः । कश्चित्तदीक्षकवधूजनपुण्यपूरः स्वमे मदीयनयनातिथितां प्र.न ॥ २२ ॥ 89 ·उषापरिणयप्रबन्धः दत्त्वा स्वकीयमधरामृतमेव मह्यं हृत्वास्मदीयहृदयं नवकेळिभेदैः । त्यक्त्वाद्य मां विरहरूपमहार्णवेऽसौ क्षिप्त्या क्षणेन विदयं च तिरोहितोऽभूत् ॥ २३ ।। चित्रमस्य चरितं मम चिने चित्रकोविदतरे! सखि भाति । आद्यदशनकलामृतदाता सोऽद्य हृद्युपित एव च दूरात् ॥ २४ ॥ इत्यादिदुस्सहहृदयनिहितदायितविरहहालाहलज्वालाहलोहलविपमितामित- सुषमाभरकलेबरां स्वान्तसन्निविष्टकान्तप्रतीकसन्तापपरिहरणायेा प्रतिक्षणविमु- च्यमानरूक्षतराशुशुक्षणिसमाक्षेपनिष्णातोळतरदीर्घनिश्वासां जगचितयविजय- विज्ञतरनिजापनबाधकपुष्पशवचरमम्प्रीणनायेव स्वप्रेमसागरमध्यवर्तिनं सून- शरसूनुमणिमादाय हृदये गाधयन्तीम् अनिरुद्धवशंवदां निरुद्धतरविषयमनस्सञ्चारां प्राणनाथालाभात् प्राणानपि निरर्थकान समर्थयन्ती रमणमरणयोरन्यतरलाभमेव मान्यं मन्वानां विलापानिव प्रलापानपि वितन्वती तन्वङ्गीम् उपां सा चित्रलेखा विरहविषामृतधारायमाणाभिर्मेंदुतरबहुविधार्भिः समाश्वास्य तन्मनोगतपुरुष- जिज्ञासया 'अयि! प्रियसग्वि! तावकीनमनोनिलीनं पुरुषमधवानेतुं तम् आदिशे' त्युक्त्वा कमलविष्टरसृष्टिसंस्थितसुगमुरयक्षगन्धर्वविद्याधरकिन्नरोरश्चरनरादीन् यथारचित्रपटगतान तस्य दर्शयामास ॥ शूरसेनवसुदेवरोहिणेयाच्युतेक्षणवशान सकौतुका । कृष्णमूनुमथ काममङ्गना वीक्ष्य लज्जितवती च साभवत् ॥ २५॥ तद्भावदर्शनमुदाकुलिता तदानीं तस्यात्मजं च सुकुमारतराङ्गमेषा। सख्याशयात्तमिव चित्रपटावतीर्ण चक्रेऽनिरुद्धमथ सा खलु चित्रलेखा ॥२६॥ 90 ·उषापरिणयप्रबन्धः। १ चित्र विचित्रतरचित्रपटोदिनेऽस्या हृत्करवौषधिपतौ यदुपुङ्गवेऽस्मिन् । तस्या मुखादयमयं कमितेति वाणी- रूपामृत समजनि स्मितकौमुदी च ॥ २७ ॥ तदैव जातश्शीतोष्णगुणतन्नेत्रजन्मनाम् । बहिरन्तर्यियामनामश्रूणां सङ्गरो महान् ॥ २८ ॥ यदर्शनात्ययविपादभरेण पूर्व तस्या नतं सरसिजोपममाननं तत् । लज्जाभरेण खलु नम्रमभूषाया- श्चित्रेक्षितेऽपि रमणे बदनं तदेव ॥ २९ ॥ स्वमोपलब्धरमणानुपलब्धिखिन्ना चित्रोपलब्धदयिता मुखितेति युक्तम् । युक्तं न तद् भुवनसुन्दरमात्मनाथं तुष्टेन नावहदसौ हृदयेन बाला ॥ ३० ॥ चित्रगोऽपि दयितः स्मरबाणाद्रक्षितुं स्वरमणीमिव चक्रे । उच्चलत्पुळकवमनिगूढामुच्चकैः प्रकटयन् दयितत्वम् ॥ ३१॥ ततश्च उत्तरसमयसम्भाव्यमानचित्तमहोत्सवकरचित्तजसङ्गरचित्रतरनव- नाटकप्रयोगोचितरङ्गालङ्कारकरसूत्रधार इन उपाहृदयनेपथ्यात् चित्रलेखाविरचित- तत्समुचितमण्डनमण्डिते चित्रपटरङ्गमण्डपाहिण्डिो भुवनैकसुन्दरे कन्दर्प- नन्दने अनन्यजवेषभूपादेदीप्यमाननायकालोकनाभिलाषातिशयविवशीभूतसुर- रिपुनायकनन्दिनीसुन्दरनयनपरिपत्समादिष्टा नेदीयसो दवीयसोऽन्यथाविरचितु- मपि विदग्धा योगिनी सा चित्रलेखा तत्प्रसञ्जनमिव 'अयि सुन्दरीयन्दकुन्तळ- १. स्वप्नोपभुक्त. २. निपुणसूत्रधार. ३. तत्प्रसञ्जनपद्यपठनमिव. घ. 91 ·८ उषापरिणयप्रबन्धः। मन्दारमालिके! तं नायकं त्वन्निकटानुसार्यमाणं विलोकयेति पठित्वा शोणित- पुरक्षोणितलं विहाय सा विहायसा चञ्चलेव सञ्चलन्ती दनुजकुलगहनदवदहन- सुदर्शनधरकरबलपरिपालितायां जलधिमध्यसमुद्दीप्तवाडवानलाडम्बरशङ्कां विरो- धिषु विधापयन्त्यां निरुद्धनिखिलद्वारवत्यां द्वारवत्यां मणिमयसौधतले अति- मृदुधवळतरदुकूलविरचितवितानविलसितसञ्जातमधुरतरमधुपानलोल मधुकरनि - करनिरन्तरितकलशजलधिपारिजातपारिजाततरुकुसुनमञ्जरीसजिहानमजुळतर परिमळपरिपूर्णसुभगतरे कशिपुत्ररे सुखप्रसुप्तं सुरासुरनरादिजनसुदुर्लभसौन्दर्ये- न्दिरानन्दितपुण्डरीकनन्दनविसृष्टजगदण्डं निजसखीमनश्चोर नन्दनन्दनपौत्र- मनिरुद्धं निजभुजलताबद्धं निद्रया सह गृहीत्वा सखीहृदयवाञ्छितनायक तज्जीवितेन सहैव तन्नयनपथरङ्गमण्डपमानिनाय ॥ वियोगिनी योगिनी सा चक्रे तां योगिनी सखीम् । आत्मशक्त्यनुरूपा हि कर्तव्यापत्सु बन्धुता ॥३२॥ जीवितेशनिकटागतेस्तदा जीवितेशवसतेर्विमोचिता। देववरिपतिनन्दिनी जवाद्- देवसंविलसितं तदद्भुतम् ॥ ३३॥ सा तं कळायकुसुमोपमचारुकान्ति कामात्मजं सरसिजेक्षणमात्मनाथम् । लावण्यसश्चयसुधापरिमृष्टगात्र- विमाजनुहुमनिरुद्धमुषा ददर्शा ॥ ३४ ॥ सुश्लेषिते निजभुजालतिकान्तराळे निद्रोपभुक्तकमनीयमुखारविन्दे । तस्मिन् प्रमोदतनुवेपथुरोमहर्ष- लज्जाकुला समभवद्वचनातिगा सा ॥३५ ।। १. स्वप्नोपभुक्त. ख. 92 ·उषापरिणयप्रबन्धः। गाढोत्कण्ठितजीवनाथतनुसंश्लषे त्रपासङ्घला गाढालिङ्गनचुम्बनादिविमुखी जाता तदास्तां पुनः । तत्कान्ताननवीक्षणेऽपि च ततो लोलेक्षणाकर्षणे संस्थानेऽपि च तत्र तत्परिसराद् गन्तुं च शक्ता न सा ॥३६॥ स्वान्तरङ्गसुवेदिन्यां प्रमदस्नेहसकुलाम् । चञ्चलभूलतां दृष्टिं सख्यामर्पयति स्म सा ॥ ३७॥ तदनु स सुखसुप्तः स्वीयपर्यङ्किकायां मृदुतनुवरतल्पे मुक्तनिद्रोऽनिरुद्धः । रुचिजितकमलां तां वीक्ष्य देत्येन्द्रपुत्रीं निजभुजविवरस्थां चिन्तयामास मोदात् ।। ३८ ॥ केयं शशाङ्कोपमचारुवक्त्रा भूसंश्रिता कल्पकवल्लिकव । काहं सुषुप्तस्त्वधुना प्रबुद्धः कुत्रेति चात्यद्भुमव भाति ॥ ३९ ॥ प्रियविरहकृशाङ्गी भाति कन्या ममासा- वतितरसुखदात्री लोचनाभ्यां सुधेव । वदनमपि ममैव प्रेक्षतेऽपाङ्गपातै- मृदुविकसितनीलाम्भोजसोदर्यभूतैः ॥ ४० ॥ एनां सिसृक्षुः खलु पद्मजन्मा प्राचीनलावण्यगणान् विहाय । नवं त्वसाधारणमात्मसृष्टं जग्राह सौन्दर्यगुणं प्रसिद्ध्यै ॥ ४१ ॥ आपादचूडमतिसुन्दरचारुकान्ति- सम्भूषितां सुकृतिलोचनपुण्यपूराम् । १. मिजसखीसंक्लप्तचित्रेक्षणे संस्थाने घ.

·१० उपापरिणयप्रबन्धः । केनाति वन्यजनुषापहृतान्तरङ्गा- मेनामवैमि वनिताकुलमौलिमालाम् ॥ ४२ ॥ इति घनतरानुरागधनरसौ प्रतिक्षणतनुतरविसृमरप्रतीक्षणाप- सार्यमाणकटाक्षवीक्षणमृदुतरतरङ्गो मिथस्समागमरसलाभाभिलाषसह- प्रवृत्तापायशतशङ्कारमहाङ्कुरितकुसुमशरविकारकारितरिरंसातिशया- दिबहुतरमनोरथयादःसमूहो अमन्दसौन्दर्यसन्दोहदेहसुषमाभररत्ननिकरी प्रमोदसागरी परस्परतनुपर्शनरणरणिकासम्मोदितकूलङ्कषकुतुकजनिता- श्चितरोमहर्षनिचुळितमनोहरगात्रौ उषानिरुद्धौ विनिस्पन्दौ क्षण- मवर्तेताम् ॥ एवं विवदतोरन्तःप्रेमसंशययास्तयोः । प्रथितः प्रतिभूः प्राप्तो निर्णेता निपुणः स्मरः ॥ ४३ ॥ किंबहुना, *तदनु निजभुजाना कि चुम्बनादि- प्रतिहरणमनोज्ञां पश्चबाणात्मजन्मा। मृदुतरपरिरम्भे वेपमानां सहर्षः स्वपनसमयदत्तं स्वादयामास सौख्यम् ॥ ४४ ॥ रागो हि यस्मिन्नधिकः स एव सम्मोददायीति गिरः स्फुटार्थाः । वराङ्गतश्चाधरबिम्बमेव यदुत्तरानन्दकरं हि तस्याः ॥ ४५ ॥ तदनु निजभुजान्तमेलयित्वानिरुद्धो लसितनमितवक्त्रां प्रातिलज्जाभिभूताम् । सुललितनयनान्तामुन्मिषत्पञ्चबाणां स्वपनसमयदत्तं स्वादयामास सौख्यम् । घ.

·उषा परिणयप्रबन्धः । ११ तावत् सुकामळतरातिमृदुप्रतीक कान्तं मनोभवसमुद्रसुधामयूखम् । आलिङ्ग्य सा स्वकुचयोः स्मरसूनुमेनं तापं मनोभवभवं तमुषा व्यमुञ्चत् ।। ४६ ॥ पूर्व हि या निजवरार्पितचित्तवृत्त्या सम्प्रार्थिता भृशतरं दयितेक्षणार्थम् । श्लिष्टे स्वकीयकुचयो रमणेऽतिरक्त त्यक्ता बभूव नितरामुषयैव निद्रा ॥४७॥ किं बहुभिरुक्तैः, एवं च सा पुरुषलोचनचारशून्ये सम्मोददे निजगृहेऽधिकतुष्टचित्ता । शृङ्गारयोनिसुतमेनमपेतशङ्का शृङ्गारजीवननिधि रमयन्त्यवात्सीत् ॥ ४८ ॥ सोऽपि च इतरवरयुवतिजनमनोमन्दमन्दाक्षसन्दानदक्षाक्षीणतर- सौन्दर्यातिमहितमहिळाजनगुणमण्डलमण्डितवरतनुतिलकया क्रमगत्वरत्र- पाभरसहोदित्वरस्मरसमरनैपुण्यलळितहावभावापाङ्गनर्मालापाद्यनङ्गविहार- सङ्केतविलासशतवशीकृतनिजान्तरङ्गया निजहृदयवाञ्छितवितरणसकुतुक- मानसया अतिधवळचारुतरचामराविरचितानिजाङ्ग जनसमयातितरा- रुणकोमळकरपल्लवया निजवल्लभया सह रममाणः यथासमयदयितासमुप- नीतातिमनोहरपरिमलपरिमिळिताङ्गरागानर्घदुकूलजालमालाहिमसलिल- मधुरोन्नकर्पूरवीटिकादिनिखिलसुखोपभोगोपलम्भसमानन्दितमानसः अतिरुचिविलसितनूनतररत्नखचितवराङ्गुलीयकङ्कणादिभूषाभूषितमृदुत- रारुणकोमळकरकिसलयविरचितपादलाळनहृदयंगमनालापादिपरिप्रीत- मानसः प्रतिदिनजृम्भमाणमन्मथसञ्चोदनेनेव दयिताकुचकुम्भपरिरम्भ- 5. कोमलसुमाति., २. मनोरथ., ३. सौन्दर्यादि., ४. मालाधूपहिम- ५. मधुरकर्पूर घ. सलिल., ·१२ उषापरिणय प्रबन्धः। - वदनबिम्बचुम्बनाधरामृतास्वादनकरिकरलीलाधरमधुमधुरवीटिकासमा- दानरदननखसमर्पणाधश्शयनमणितमिलितसीत्कारादिकम् उद्गतमदनरस निर्गतलज्जं विद्रतधैर्य परमानन्दसन्दोहमयं स्मराद्वैतरसावबोधकं समु- दञ्चितपञ्चशरमहोत्सवमनुभवन् , वचन समये दयितां निजाङ्कमारोप्य तदङ्गसंवाहनादिसमयवञ्चनाविरचितनीवीहरणसमयसमागतलज्जानत- तद्वदनारविन्दचुम्बनलळिताङ्गलातकासमालिङ्गनपरमसारतररसमावाद- यन् , कुहचन मधुरतरकपूरवीटिकादायिन्या विमुक्तचित्रगात्रिकायाः सुरभिनखकराङ्गुलिविकीर्यमाणद्राधिष्ठचिकुरबिसृमरपरामोदसम्पूरित- निखिललोकाया वल्लभाया मृदुतराङ्कशयो मणिमयसोधवातायनसमा. गतमृदुपवनलाळितलळितविग्रहः, क्वापि तया सह मधुरतरमधुसुगन्धि- कुसुपनिकरहृयमुद्यानमासाद्य पिकशुकधुकरबर्हिणमु ग्वतिर्यगणमिथुन- ळितलीलावलोकनजनितामोदपुळकनिचुळितशरीरः, क्वचिदतिलसित- चन्द्रकरालिङ्गितेन्द्रीदिशायां निशायां अङ्गजसङ्गरसङ्गताङ्गश्रमापनोद. नाय निजकरालिङ्गितदयिताङ्गो मणिगणनिर्मिततीरनिलसलिलां वापी. मुपगम्य तया समं विमलसलिलनिमज्जनोन्मज्जनमिथःसम्मेळनादि- सरसजलक्रीडां वितन्वन् , कदाचन चतुरतरपणबन्धपूर्विकां यूनलीलां विरचयन् , विस्मृतपितृमातृभ्रातृप्रमुग्वबन्धुवर्गः उषाप्रेमातिरेकनिरुद्धे- तरविषय मनस्सञ्चारः, इतरजनानासादनीयां परतरबन्धदात्रीम् उषे- तरमुक्तिं समन्वभूत् ॥ इत्यारम तीमसुरेन्द्रपुत्री तेनानिरुद्धन समं स्वगेहे । समागतानि क्रमशः किलोषां चिह्नानि पुंसङ्गमवाचकानि ।। ४९ ॥ तदनु बलिसुतकरनिकरपरतरबलपरिपालितशोणितपुरे प्रासासि- १. तपान., २. तिर्यग्गणनायिकानायकमिथोनुरागालोकन. घ. दिशायां. उ. १. समालिङ्गन. घ. ५. निरुद्धविषयान्तरमनस्सन्चार:- प.

·उषापारणयप्रबन्धः । कुन्तादिवरायुधधरागण्यभटगणसम्पूर्णनिग्विलद्वारे निरिवलजन्तुसन्तति- खान्तेनापि दुष्प्रवेशतरे कन्यापुरे संरक्षितां पितृमातृसखीतरजन- नयनपथानवतीर्णा स्वनाथतजया नायामिव चिरतरविरचितसुमशरपङ्गर- मंगतत्रणाङ्गी तदङ्गसंगतचिह्ननिवेदनेनेव लक्षयन्तः तद्भवनपरिपालको- द्भटभुजबलनिधूतनिर्जग्कुलनिर्जररिपुभटाः लज्जिताशया विस्मयभया- कुलाः मप्रियं बाण मांसाद्य तत्प्रियसुताविचेष्टितमप्रियमपि यथातथ्यमेवं विज्ञापयामासुः॥ दैत्याधी! तवात्मजा बत विभो केनापि गूढात्मना संसक्ता विहतव्रतावनपरैरस्माभिरालक्षिता । यत्नरद्य महत्तररंप पुमानस्मद्दशां गोचरः संवृत्तो न तदद्य चिन्तय परं कार्य त्वमायोंचितम् ॥ ५० ॥ श्रुत्वा स्वबालतनयापनयं स बाणो रुष्टः शुचातिकलुषो गुरुलज्जया च । कन्यापुरं तदुपगम्य भटः परीतो जामातरं कुसुपबाणमुतं ददर्श ॥ ५१ ।। मेघश्यामळकोमळाङ्गलातिकं द्राधिष्ठबाहायुगं राकापूर्णशशाङ्कमुग्धवदनं राजीवतुल्येक्षणम् । वीरं देवनकर्मलोलमनसं लोकाभिरामं स तं कान्तालिङ्गनकुकुणाङ्किततनुं दृष्ट्वाभवद् विस्मितः ॥ १२ ॥ ततश्च निजसमीपासमयसमागतस्वबधबद्धतृष्णबहुमटघटापरित बलिगुतसमालोकनसपयस मद्दीप्तरोषकलुषीकृतहृदयम् उद्यतघोरपरिघं बधननिबन्धानबदबद्धवरोद्धतभुजबलानुदुतदनुजकुलमाप निजकरपरिष परिलसितपरिघदण्डेन निभुतकरचरणसन्धिबधमेव कुर्वाणं परानिरुद्धो द्भुतभुजबलमनिरुद्धं विलोक्य घनतरकोपारुणितनयनो महाबलो बलि , कुसुमबाणानयशाणोपलकषणाधिकविल पदतिकशविशदीभूतमदनसहप्राम एतविग्रहां दितिसुतपतितनयःमणि लक्ष्यन्तः प. १ समीपसमागत ....

·उषापरिणयप्रबन्धः । नन्दनः निजनन्दिनीमन्दाक्षसहितकटाक्षवलयवल्लीनिबद्धमपि तं घोर- तरनागपाशनिबद्धं विधाय निजदुहितरमपि दयितविरहशृंखलाशृंख- लितां समतनोत् ॥ निरुद्धमेवं जनकेन पारी- रुषानिरुद्धं निजजीवनाथम् । निरीक्ष्य शोकोपहतान्तरङ्गा बभूव बाष्पाकुलचारुनेत्रा ॥ ५३॥ कारागृहे शृंखलया निबद्धो नाथोऽनिरुद्धः स यदा निरुद्धः । तावच्च बालाप्यनिरुद्धशोक- भूम्ना निरुद्धाप पतिव्रतात्वम् ॥ ५४ ॥ धिङ् मामनङ्गीकृतभागधेयां यहा विधि पश्चशरं शशाङ्कम् मन्दानिलादीनथवा किमभि- दुःखाकरं मत्पितरं तर्थव ।। ५५ ॥ पश्येयं दयितं कदास्मि मुदिता बद्धोद्यमं मद्धिते श्लिष्येयं खलशृंखलाविगळितं मद्धाहुवल्या दृढम् । हृष्टा तद्वचनानि तानि शृणुयामालिङ्ग्य वक्षोजयोः क्लान्ता तं मधुरं पिबेयमधरं वीरायितान्ते सुखम् ।। ५६ ॥ इत्थमुत्तरळभर्तृविरहसम्भूतभूयस्तरनिस्तुलमूर्तशोकार्तचित्ता शृंख- लितनिजदयितविशृंखलसमिखितचेतना स्निग्धतलतळिमादिसात्कृतलळित- मिळितनयनसलिलमृदुतरतनुवल्लिकातल्लजा शिशिरतरशिशिरकरमृदु- पवनादीन् विषतोमरादीन् विचिन्तयन्ती शोकविनाशविरचितवापीतटाको- पवनादिगमनशतगुणितविषादा शिशिरोपचारसंखीजनवचनानामप्य- खलु ग. २. शिशिरकरकर ग. घ. ६. सखीजनानाम् क. ख.

·उषा परिणयप्रयम्बः। १५ नाधारभूता भाजनादरप्यभाजनाभना भताभिभूतेव उद्घान्तस्वान्तव विगतचैतन्येव समदुःखसीजनसमुदीक्षिता स्वाश्रयतरुकल्पतप्तजलपरि- षेकपरितप्तनिदाघनवमालिकेत्र प्रसाना महीपृष्ठे विवेष्टमाना मुनिजन- मतिरिव अनिरुद्धध्यानपरायणा अमररिपुवाहिनीव सुमनस्सायकवि- लोळिता पञ्चाननगतिरिय अचलाश्रिता दयितजीवाविलयानिजजीव- विमोक्षेऽप्यक्षमा निजानुरागप्रकटनापेव निगळितमपि दयितं निज- हदि निगूह्य स्वयमपि तन्मनोनिलीना कमपि कालं वल्लभविग्रह- लाभाग्रहाद्वा अनिरुद्धपुण्यानवहाहा निजपितृकरबलभयाद्वा गिरिश- करुणावशाद्वा अनासादितजीवितशा दयितासादनाशापाशविपाशित- जीविता साशङ्कमवालीत् ॥ एवं कोमळकाळनीरदगठद्धाराजलापूरित- त्रैलोक्ये पथिकाघजीवितहरे संयोगिसौख्यप्रदे । काले सन्तमसावृताक्षिपतने हा! हा! विधिप्रेरणा- मारामोघतराशुगातिविवशौ तावूषतुर्दम्पती ॥ ५७ ॥ तस्मिन्नेव च समये, अनिरुद्धमपश्यतां जनानां यदुवर्यालयवासिनां स कालः । घनशाकहताधमाशयाना सुखयोग्योऽप्यसुखप्रदस्तदासीत् ॥ ५८ ॥ सर्वज्ञोऽपि मधुढेषी गीर्वाणरिपुचेष्टितम् । अजानन्निव संवृत्तो मानुषं धर्ममाश्रितः ॥ ५९ ॥ १. हृदये ग. ङ. २. गिरीश ख. . ३. करुणाभराद्वा व.

·उषापरिणयप्रबन्धः । तदानीश्च, बन्धं निशम्य यदुवंशमणेः समस्त- संसारबन्धनविमोक्षपरो दयालुः । श्रीनारदः शुभतरं हरिनाम गाय- बानन्दमूर्तिसदनं ससुखं विवेश ॥ ६० सभागतस्तत्र यदुप्रवारः सभाजितः केशवसीरिमुख्यान् । महाबलान् सङ्गरलब्धवर्णा- नुवाच संग्रामादेदृक्षुरेवम् ॥ ६१ ॥ भो! भो! यादवपुङ्गवा बलिसुतप्रेष्ठात्मजालाळितो बद्धश्चाप्यसुरेश्वरेण बलिना बालोऽनिरुद्धो बलात् । तस्मात् स्वीयशरासनैनमयत क्षिप्रं रिपूणां मुखं सद्यः श्लाघ्यजयश्रियञ्च लभत प्रीतामुषां तामपि ॥ १२ ॥ इत्युार्य नित्यमुक्तसच्चिदानन्दरूपपरमात्मतत्त्वबोधविधुतसमस्त- बन्धने समिद्धकोपसमस्तसात्वतपरिवृढपरिवृत्तलोचनालोकनजनितानन्दे देवदेवं प्रणम्य देवपथगते देवमुना, तदुदन्तनिशमनसमयसमुदीर्णा- मर्षप्रकर्षघूर्णितनयनाः धर्मजलोमिवर्मितविग्रहाः प्रत्यग्रविग्रहाग्रहोदग्री- कृतमानसाः पीताम्बरनीलाम्बरसाम्बसात्यकिप्रद्युम्नप्रभृतिप्रबलतरयदु- प्रवराः अभूतपूर्वसमरसमुचितविमतनिकरगळगळितबहळरुधिररूपितप्रति- भयगदातोमरमुसलमुसृण्ठिचक्रपरिघमुखवरायुधमण्डलमण्डितभुजदण्डाः चण्डकरमण्डलकिरणनिरर्थीकरणसमर्थकार्तस्वरमणिगणविरचिततनुत्राशि- रखमकुटकटककङ्कणादिभूषाभूषितशरीराः उद्धततरयुद्धबद्धोद्यमचलत्कुला- चलनिवहलीलाबहगन्धासन्धुरसङ्घः अतिभीषणहेषारवोद्घोषितनिखिल- दिगन्तराळसैन्धवसमूहैः महीतलतुलितविस्तारमहाजववाहनिवहोह्यमान- ·उप परिणयप्रवन्धः । प्रलयजलदनिनदनेभिरथनिकरैः पादारपि सलील समुत्तीर्ण महाणोंधयः, प्रलयसमयसमुज्जृम्भमाणजम्भरिपुसम्प्रचोदितसकलभुवनविलयकरधन- निनदडम्भस्तम्भनाइण्ठवैभवगभीरतरस्टहमुखवादित्रनिनादबंहितविष्का- राम्बुजनाभकम्बूदितघुमुघुमुधोपबधिरीकननिखिलजगत्कटाहाः, विपुलतर- बलसम्बाधकुम्मिनीतलसमुज्जृम्भिततिरोहितारुणकिरणजालरेणुजालैः शरत्कालमपि सजलजलदागमकाल कल्यन्तः, अभ्रंलिहायकेतुदण्ड- मण्डितविलोलववळपताकाजालैरम्बरतरङ्गिणीभङ्गशङ्कामपि कारयन्तः, अतिप्रकोपारुणिक्षणच्छलेज शोणितपुरदाहदहनमपि वहन्तः,आस्फो- टनवलनादिषनारनिनदम्ननितविस्कारिनचापपाकशासनकोदण्डषण्डाः, बाणधराधरे बाणधारां वर्षितु प्रस्थिता बलाहकनिवहा साहमहमिकया समुत्पतन्तः,विपक्षकक्षाशुशुक्षणिसदृक्षजगन्क्षोभकरणचतुरकरधृतधनुरुदि- त्व बाणभण्डलैः खण्डपरशुपरिपालितबामपुरत्रासादसालाट्टालगोपुगदीन बाणपूर्णानेव सामर्षमकार्षः॥ एवं वृष्णिवीरप्रतिभयशरचाराभिभूतस्वगेह- प्रेक्षकालप्रवृद्धप्रबलतररुपा धर्षितात्मा म वाणः युद्धश्रद्वानिबद्धो रिपुबलतुलितहादशाक्षौहिणीभि- उम्भाहङ्कारभूत्रिभुवनमधिकं कम्पयन् सम्प्रतस्थे ।। ६३ ॥ तदनु, सुत्राममहशस्त्रावलिसपत्राकृतनिजभक्तसत्राशनरिपुवरपुर- बलावलोकनसमुदितकृशभरः,स्थविष्टकशिष्ठहनिष्टद्रापिष्टवरिष्ठाराळकराळ- दंष्ट्रायुगलस्फुग्निविस्फुलिङ्गदहननयनवऋतुण्डभयङ्कराननातितुङ्गजटा- मण्डलमण्डिताशीविषभरमधूळी भूषितकुब्जादिविकृत कारखवाङ्गखेटपरश्वध- त्रिशूलादिघोरतरायुधपूरितपीवर भुजामण्डलभूतमातृकूरमाण्डाष्टभैरवसङ्घ- संहाः, स्वकीयकायालङ्कृतविषधरनिकाययक्रज्वलदतियोरकाकोलानल- ज्वालावलाभिः त्रिपुरमदनदहननिटिलतटनयनोदित्वरदहनज्वालाभिश्च १. प्रेक्षाविक्षिप्त रूक्षत्र, २. अखिलं., ३ स्फुटित. ध.

·उषापरिणयप्रबन्धः। लेलिह्यमानचतुर्दशभुवनान्तराळ, काळकूटाधिवासकण्ठमण्डलहिण्ड्यमान- कुण्ठेतरकण्ठीरवनादपिनाकज्यारवहेरम्बगळगळितबंहितनन्दिकेश्वरसन्ता- डितभेरीनिनादभूतप्रेतवीरभद्रभद्रकाळीमुखाट्टहासविषधरफूत्कारनिजवाह- सौरभेयहुङ्कारकण्ठालङ्कृतघण्टानिनादमुखानिर्वचनीयमहारवत्रुटितकर्ण- पुटदिगन्तदन्तिवरनिनादशतगुणितशब्दकोलाहलनिर्भेदितब्रह्माण्ड- मण्डलः, गजाननषडाननाभ्यां सह भक्तवत्सलो भगवान् मृत्युञ्जयोऽपि भक्ततमदत्यत्राणाय बद्धोद्यमो दैत्यारिपालितां यादववाहिनीमाढौकत ।। मुरारिदितिजाधिपत्रिपुरवैरिसेनागण- प्रवृत्तवनसङ्गरक्षणविवृद्धकोलाहलैः । रजस्ततितिरोहितो दिनमणि ताश्चामराः चचाल च जगत्त्रयी सुखपरो बभौ नारदः ॥ ६४ ॥ एवं समुज्जृम्भमाणे शस्त्राशास्त्रमुष्टीमुष्टिकेशाकेशिमुसलामुसलि- दण्डादण्डिदनुजमनुजप्रमथमिथःप्रथने निरन्तरनिपतत्तीक्ष्णतरशर- परिघखड्गकुन्तादिवरायुधखण्डितगळगळितबहळशोणितजलपुरुषशिरो- निवहच्छिन्नभिन्नहेतिततिजलचरनिकरनिहतपतितमत्तमङ्गजतीरग्राववीर- भीरुगणसमुत्साहविषादप्रदकीनाशनिवेशनाम्बुधिप्रवाहवाहिनीनिवहेऽप्यू- ह्यमाने आहवमहीतलनिपतितमस्तिष्कमांसशोणितपूरितपृथुलपिचण्डान्त्र- मालामुण्डमालापण्डमण्डितमत्ततरनराशनमत्तकाशिनीकबन्धसङ्घसंप्रवृत्त- नृत्तशिरःकपालताळाट्टहासरवभयङ्करशङ्करानुचरभूतप्रेतपिशाचकुलकिलि- किलारावभेरीपटहदुन्दुभिसजिहानमहायोपपाञ्चजन्यनिध्यानमुखशब्द- सम्पूर्ण ब्रह्माण्डमण्डले, निजनिजध्वजिनीविध्वंसविलोकन विवृद्धकोपा यादवदानवेशा वीरोचितवैरथसङ्गरसङ्गतास्सुभृशमशोषन्त । दैत्यारिं मन्मथारिर्दनुजपतिममुं सात्यकिः कूयकर्षाः कुम्भाण्डश्चापि रामं बलितनयसुतं साम्ब एवाभियातः । १. दनुजाधिप. घ.

·उषापरिणय प्रबन्धः । प्रद्युम्नं कार्तिकेयः किमिह हि बहुना सर्व एवातिशूरा गर्वाक्रान्तास्सुहृष्टास्सदृशभुजबलैस्सङ्गतास्सङ्गराय ॥ ६५ ॥ एवं प्रवृत्ते परब्रह्मणीव सुरमुनिजनपरीक्ष्यमाणे गिरिपार्श्वदेश इव शरततिसम्पूर्णे गुहातल इव सिंहनादविनादिते अम्बुधिमध्य इव कम्युनादसम्बाधे आकाश इव गुणशब्दपूरित हाव्यवाहनादिदिव्यास्त्र- स्तोमभयानके महारथद्वैरथसमरे सर्वज्ञेऽपि जृम्भणास्त्रसम्मूढे शरजन्म- न्यपि प्रद्युम्नशरजन्मतापसन्नतएण्मुखे सम्मुखात्पराङ्मुखे कुम्भाण्ड- कूपकर्णयोरपि हलवरमुसलहलदलितयोः प्रमथनिवहेऽपि मुररिपुशित- शरनिकरैः सह प्रथनपृथिवीतलात् सुदूरविद्रुते असुरपृतनास्वपि असु- रक्षणैकव्यापृतासु बाणोऽपि यादववाणप्रतापालोकविवृद्धामर्षधर्पितचेताः निजबाणप्रतापप्रकटनाय स्त्रदोर्दण्डपण्डधृतासङ्ग्यबाणकोदण्डमण्डल: कुण्डलिवरशायिनं वृष्णिकुलावतीणं विष्णुमेव युद्धबद्धतृष्णस्सद्रुत- मेवाभ्यद्रवत् ॥ तावदैत्यारिशाझ्च्युतनिशितशरत्रातनिर्भिण्णचाप- स्तोमाश्वस्यन्दनाङ्गो बहळरुधिरसम्प्लाविताशेपगात्रः । कल्पान्तादित्यचक्रप्रतिभटमहसां केशवास्तौशुगानां म्मारं स्मारं स दीनो विधुतकरवलो भूमिमात्राश्रयोऽभूत् ॥६६॥ अनन्तरं च, स्वसुतजीवपरित्राणसमागतां भवमूर्तिमिव दिग- म्बरां तन्मुहुर्तारब्धसुररिपुवरासुहरणविनाशसमुत्पतितमहो-पातमहोल्का- पातवदापतितां निजात्मजरक्षणबद्धकक्ष्यां विमुक्तकेशां निजबाणपात- बाणमध्यवर्तिनी कोट्टवीसंज्ञामसुरवरवर्णिनीं निर्वर्ण्य लजानतानने मारितपूतने भगवति न दनन्दने बाणेऽपि तदन्तरलाभसन्तुष्टमानसे रिपुकरेंगतमपि निजजीवं संगृह्य गृहान्तरं गते त्रिलोकीबाधकोऽति- १. सिंहनादविनोदिते. ख. २. हव्यवाहन. ग. ३. केशवात्ताशुगानाम्. ख. ४. महोत्कापातमहोत्पातवत् . घ. ५. रिपुकरगनिज वर्माप. घ., रिपुकरगर्माप निजजीवम्. ङ.

·उष परिणयप्रबन्ध । भयङ्करविकृताकारो माहेश्वरज्वरः सकललोकेश्वरं महेश्वरपराभवदायक दामादरं हन्तुनिव साटोपमटीकत ।। हुताशनसमेक्षणं त्रिपदपश्चशाखा श्चित त्रिशीर्षमतिभीषणं त्रिपुरवैरिदासं ज्वरम् । विलोक्य भगवानमुं स्वजनबाधकं माधवः समादिशदतिधा ज्वरमपि स्वमाविस्मितः ॥ ६७ ।। युद्धे तयोः सकलविस्मयदानदक्षे विष्णुज्वरेण विजितः प्ररुदन् स भीतः । तुष्टाव विष्णुभितराश्रयलाभशून्यो रौद्रात्मनामयि हरिभगवान् शरण्यः ॥ ६८ ॥ यो ब्रह्मादीश्वरो यं शिवमिह जगदुयेन दृश्यं हि सर्व सद्भावं याति यस्मै प्रभवति न मनश्चापि वाचंयमानाम् । यस्मादुद्याति विश्वं स्थितिमपि लभते यस्य शक्त्या निलीनं यस्मिंस्तं ब्रह्मलिङ्ग परमसुखमयं त्वां भजे निर्विकारम् ॥ ६९ ॥ सत्यात्मकम्त्वमसती परिगृह्य मायां तस्यां जलेर्क इव भास्थनृतप्रपश्चः । वानाग्नितोयधरणीसकलेन्द्रियात्मा तां सन्निरोद्धमवशः प्रणतोऽम्म विष्णो! ॥ ७० ॥ विश्वंभरातिशुभदैरवतारभेदै- विश्वंभराभरजलालिमादधानः । विश्वं बिभर्षि मगरनरविन्द नाम! भक्तोत्तमाननुगृहीतुमघापहारिन् ! ॥ ७१ ।। 1. पशाखायुतम्. ख.

·उष.परिणयप्रबन्धः । २१ त्वत्तेजसा रणशिरस्यतिदुम्सहेन तप्तोऽस्मि माधव ! परं ज्वररूपिणाहम् । तत्तापमाशु भगवन् ! जहि मे प्रसन्नः त्वत्पादमाश्रितवतः करुणाम्बुराशे! ॥ ७२ ॥ अनाथमेवं करुणं रुदन्तं स पालकः सर्वजगत्स्थितानाम् । ज्वरं बभाषे मधुकैटभारिः समस्तलोकज्वरनाशनोत्कः ॥ ७३ ॥ जहीहि तापं ज्वरतोऽस्मदीयात् त्रिशीर्ष! तुष्टोऽस्मि तव स्तवेन । अनेन मां संतुवतां जनानां सकाशतः स्वीकुरु भीतिमुग्राम् ॥ ७४ ॥ इत्थमर्थिजनकृतार्थीकरणपरपुराणपुरुषभारतीदूरीकृतदुरितताप- भरे समुत्तरळ भक्तिभारनतक-धरे समूढपरमानन्दबाष्पपूरे वासुदेवं प्रणम्य वामभूमिगत्वरे माहेश्वरज्वरे, बाणोऽपि पूर्ववदेव सम्भृतप्रथन- सम्भारः सङ्गरधरणिसङ्गतः शाङ्गपाणिना सममतिघोरसमा विधाय नारायणनाराचधारानलनिर्दग्धरथकूबरध्वजशरासनादिवरायुधो निरा- युधो धरामण्डलाहिण्डितः चक्रधरचक्रनिकृत्तबाहुचक्रसहविध्वस्तनिरस्त- समस्तमहाजनमहावलेपो महाबलिसुतत्याद्वा महादेवसेवाबलाद्वा महा- पुरुषस्त्रिविक्रमश्चक्रपाणिरेव महेश्वरवचनसमर्थनाय अस्मदीयभुजबलावलेप- लवनं करोतीति समुदितपरमार्थज्ञानः अतुच्छभक्तिसम्पूरितमानसः प्रपन्नदुरिनतापहरों मुरहरस्मरहरौ तरसा मनसा शरणमयासीत् ।। तावत्सुदर्शनविनष्टमहाबलेप- बाहासहस्रमसुरेश्वरमात्मभक्तम् । परज्वर. ख ग. २. नाथ: .घ. ३. अतिघोरतरम्. ख.

·२२ उषा परिणयप्रबन्धः । दृष्ट्वा दयापरवशो भगवान् महेशः तुष्टाव विष्णुमपहाय विमूढभावम् ॥ ७५ ।। देव! त्वदर्शनोत्का विशमलमतयः केवलाकाशरूपं पश्यन्ति त्वां शुकाद्या निगमपरिचयाद्वाङ्मयब्रह्मनिष्ठम् । ब्रह्मज्योतिः परं तत्रिभुवनकलितस्वस्वरूपं विराज तं त्वामानन्दमूर्ति विधृतगुणगणं निर्गुणाकारमाडे ॥ ७६ कृष्णावतारस्तव धर्मगुप्त्यै भद्राय चामौ जगतां परात्मन् । दत्तानुभावा भवता त्रिलोकी- सर्गादिकार्ये विभवो भवामः ॥ ७७ ॥ एकस्त्वमीशः पुरुषः पुराणो हेतुः स्ववेत्ता स्वयमप्यहेतुः । प्रकाशनाय प्रथितो गुणानां स्वमाययैवामि यथानुभावम् ॥ ७८ ।। विष्णो! गुणेनापिहितोऽपि तान- प्यात्मप्रदीपो गुणिनोऽपि सर्वान् । प्रकाशयन् भासि रविर्यथा स्व- च्छायातिरोभूततनुर्महात्मन् ! ॥ ७९ ॥ यन्मायया बत विनष्टधियोतिघोर- संसारदुःखमजितानुभवान्त लोकाः । दत्तं त्वयैव परिगृह्य नृजन्म मूढा ये नो भजन्ति चरणं तव तेऽनुशोच्याः ॥ ८ ॥ प्रथते. ग. २. स घ.ग.

·उष परिणयप्रबन्धः । २३ --- यस्त्वामीशमतिप्रियं त्रिजगदात्मानं त्यजन् मूढधीः सक्तो दुर्विषयेषु भक्षयति स त्यक्त्वामृतं दुषिम् । गीर्वाणाः कमलामनोऽहमृषयः सर्वेऽपि सर्वात्मना त्वामेकं जगतामधीश! शरणं प्राप्ता दयाम्भोनिधे! ।। ८१ ॥ तं त्वामनन्यं जगदीशमेक- मनन्यनाथं जगदादिहेतुम् शिवं क्षोभविहीनभायं भजामहे संसृतिमोचनाय ।। ८२ ।। भक्तो ममैप दनुजाधिपतिर्मयैव दत्ताभयश्च परिचारकतां प्रपन्नः । तम्माद्भवत्वयमधोक्षज! डम्भहीनः प्रह्लादवत् तव दयामृतवारिराशिः ॥ ८३ ॥ इत्यार्थते सरोजाक्षे सर्वज्ञेनेन्दुमौलिना । ससार कृष्णवकेन्दोः सुधीभूता सरखती ॥ ८४ ॥ बीपि यत्तत्रुचितं च मह्यं न साध्वमोऽस्त्वेष सुरारिनाथः । चतुर्भुजः त्वम॒तकाग्रयायी सदावयोस्तुल्यदृगिन्दुमौले! ॥ ८५ ।। दर्पशान्त्यै कराश्छिन्ना दर्पकारेऽमुरशितुः । प्रह्लादाय मया दत्तो वर एव रुणद्धि माम् ।। ८६ ॥ एवं खलु देवकीनन्दनसुन्दरवदनेन्दुबिम्बस्यन्दिमधुरभारती- पीयूपसन्दोहसमास्वादनानुभावापहृतहृदयज्वरे हालाहलालङ्कृतकण्ठे नीलकण्ठे, बाणोऽपि निजभुजमण्डलखण्डनसमयपरित्यक्तपरतराहङ्कार- १. कृष्णाननेन्दोः घ.

·उषापरिणयप्रबन्धः । तया हृदयनिहितहृषीकेशभक्तिभारतया च निर्मलीभूतान्तःकरणः डम्भ- सम्भारसम्भरणधुरीणकरमण्डलमलविगमेन मानसनिरूढमाधवभक्ति- भारपरमानन्दनिरर्गलविगळदतिशीताश्रुसन्दोहसुधापूरपरिषेकविगतशरी- रमिलितबहळरुधिरसंप्लवतया च विशुद्धदेहः अर्णोजनाभपदारविन्द- बन्दनपूर्वकं जीवन्मुक्तो बभूव ॥ ततश्च, सत्वरमेव सात्वतपुङ्गवनिदेशानिजपुरान्तरगतः घोरतर- नागपाशविरहशृङ्खलानिबद्धदेहो मिथस्समर्पितजीवितौ अत्यूष्मळकजल- मलिननयनसलिलराहुरसनापरिग्रन्तशोभवदनेन्दुबिम्बौ दुस्सहतरविरह- शोकप्रमथाभिभूतोद्रान्तस्वान्तौ दयिताध्यानपरायणौ अनाश्रयावष्य- नन्ताश्रयो उपानिरु, सम्हशोकहर्षमादाय अतिसुगन्धिमृगमदधन- सारादिवासनावासिततैलहिमसलिलादिभिः स्नापयित्वा, अनर्धतराति- मृदुवामोभिरितरजनसुदुर्लभपञ्जुळपरिमळपरिभिळिताङ्गरागेः महाहमहा- रजतविरचितनूनतररत्नखचिताङ्गदकणकुण्डलाङ्गुलीयकाञ्चीमञ्जीराद्य- लङ्कारनिकरैरतिमनोहरमधुसमास्वादनलोलुपलोलम्बनिकुरुम्बनिरन्तरित- स्ववासनाधिवासितनिखिलदिग-नराळानल्पकल्पतरुकुमतकलितमाला- भिश्च भूषितशरारा, प्राज्यतराज्यादिमहितभोजनादितृप्ती, सकुतुझसमर्पित- कर्पूरग्रीटिकाचर्षणादिनिखिल सुखोपभोगोपलम्भसुनिवृती, जामातृदुहित . वात्सल्यविरचितोत्सङ्गारोपणपरिष्वङ्गोत्तमाङ्गोपघ्राणादिसम्मानसम्मा- निती, चिराभिलषितमिथोदर्शनलाभसन्तोषप्रेमलजादिललितकटाक्षपाद- कृतालिङ्गनौ तपनीयमयतपनशततेजोनिराकरणसमर्थरथारोपितो, अति- विमलखड्गकुन्तादिवरायुधपाणिपादातरथव्रजमात्त हास्तिक, वीयसम्पूर्णा- क्षौहिणीनिस्सरणकोलाहलसञ्चलितसकलभूमण्डलो, उभयतो राजवीथी- मलतातितुङ्गसुधाधवळितमणिमयहभ्य॑सौधालवातायननिकरविसृमर- पुरसुन्दरीवृन्दसुन्दरापाङ्गकन्दलीसन्दोहायते-दीवरमालालङ्कृतमनोहर १. पादारविन्द. ख. २. निकरनिरन्तरित. घ. ३. भजनामृत तृप्ती. घ. इ.

·उषापरिणयप्रबन्धः ।
शरीरौ, पौरजानपदेदवादिसहरचितदिव्यकुसुमवर्षहृदयङ्गमदेही ऊर्जिततर
खार्जितदितिजराज्येन्दिरानुगुणविभवेन्दिरानायकप्रवृद्धभक्तिभारशतगु-
णितोपायनसाधनद्रविणसमूहवहदनुजगणपरिवृतौ, भाग्यसङ्घटितमिथस्स
मागमजायारमणौ तौ भक्तजनवशंवदस्य करुणासागरस्य विशेषतः परि
पालितनिजपितृपितामहस्य भूभारसंहरणाय यदुकुलावतीर्णस्य भगवत
श्रीनारायणस्य सनकसनन्दसनातनसनत्कुमारनारदशुकादिमहाभागमहा
योगिहृदयनिहितचरणारविन्दे निजबलजनधनराष्ट्रपुरजायानन्दनात्मादि
सकलसमर्पणपूर्वकमुपदीकृत्य सप्रदक्षिणं साष्टाङ्गपातं प्रणम्य साञ्जलिपुट
तत्करुणाभिलाषी सविनयमुपतस्थौ ॥ अनन्तरं च,
दत्त्वाभयं बलिसुताय तदीयकन्यां
दत्तां मुदा परिगृहय्य सहानिरुद्धाम् ।
कृष्णो गिरीशमभिमन्त्र्य युतो बलेन
साधं च बाणनयनैः स्वपुरीं प्रतस्थे ॥ ८७ ॥
भक्तोत्तमं तमकुतोभयमेव कुर्वन्
हृष्टाशयः सकलभूतगणैरुपेतः ।
गन्तुं स्वकीयरजताचलमिन्दुचूडो
बद्धाञ्जलिं तमनुगृह्य तिरोहितोऽभूत् ।। ८८ ॥
निवर्त्य नेत्रं तनयानिरुद्ध-
त्रिविक्रमेशानुगमध्वखेदात् ।
समुद्गतस्वेदमिवाश्रुपूर्ण
मुदा स बाणः स्वपुरी विवेश ॥ ८९ ॥
अनुकलमथ देवौ चन्द्रचूडाम्बुजाक्षा-
वनुपमगुरुभक्त्या पूजयन् शुद्धचित्तः ।
दितिसुतकुलचूडारत्नतां प्राप्य बाणः
ससुखमयमवात्सीदात्मविद्धन्यजन्मा ॥९॥

·२६ ६ उषापरिणय प्रबन्धः । पुत्रात्मजोषासहितो मुरारि- खूत्रारिमुख्यामरवन्धमानः। सत्रा गभीराखिलवाहिनीभी रत्नाकरस्थां स्वपुरी विवेश ॥ ९१ ॥ प्रविश्य च, प्रियासहितप्रद्युम्नसुतप्रत्यागमनश्रवणप्रवृद्धप्रहर्षप्रकर्ष- ससंभ्रमविरचितविविधमण्डनसमागतपौरजनोत्फुल्लवदनारांवन्दनिष्यन्दि- जयजयघोषमधुरमकरन्दसन्दोहसहसमापतितविकचविलोचनचश्चळीक- सञ्चयसम्पूर्णमार्गवती द्वारवती चिरादर्शनशोककर्शितमातृमुखनिखिल- गुरुजनपादवन्दनादिनिखिलकृत्यमुदितहृदये स्वविरहशोकातुरमानसानां मानसानन्ददे चानिरुद्धे सुन्दरीकुलमन्दाक्षदानदक्षवृन्दारकारिनन्दिनी- विलोकनमुदितासु परमपुरुषमहिषीषु नारायणोऽपि नारदपाराशर्यादि- महर्षिभिस्सह सकललोकसाक्ष्य पि आशुशुक्षणिसाक्षीकरणपूर्वमेकब भूदेव समुपदिष्टमार्गेण निवृत्तसमस्तपवित्रकर्मणा मन्मथात्मजेन मुकुळित- कोमळारुणसरोजशोभ अतिमनोहररत्नखचितागुलीयतल्लजोल्लसितं दितिजराजनन्दिनीकरारविन्दं ग्राहयामास ॥ इतः परं मन्मथसगराय शराः कराङ्गुल्य इमा उपायाः । इतीव मत्वाम्बुजकोमळं तत्- करं सुहृष्टो जगृहेऽनिरुद्धः ॥ ९२ ॥ क्षितिभरमसुमेवं संहरन् शिष्टदुःखं सकलमपि दयालुरवत्यां मुकुन्दः । नृगनरपतिमोक्षव्याजतो वृष्णिवर्या- नुदितविमलबोधान् सञ्चिकीर्घन्य॑वात्सीत् ॥ ९३ ॥ ॥ इति उषापरिणयप्रबन्धः समाप्तः ॥ कृत्यकरणमुदित. ख. ग...

·उषापरिणयप्रबन्यः श्लोकानुक्रमणी लोकः पुटम् श्लो पुटम् 23 2 3 10 9 अनाथमेवं ७३ अनिरुद्धमपश्यता ५८ भनुकलमथ २० भापादचूडं ४२ इतः परं ९२ इत्यपेतकपट " इत्यर्थिते ८४ इत्यादिसुन्दर १५ इत्यारमन्ती ४९ 9 7 6 II 4 21 12 उमेश ३ 19 21 -- 22 25 6 23 21 तं स्वामनन्यं ८२ 15 तत्काले 26 तदनु गिरिश १२ तदनु निज 26 तदनुस ३० तदैव जातः २० 3 तद्भावदर्शन २० 23 तावस्सुकोमळ १६ तावत्पुदर्शन ७५ तावद्देत्यारि १६ स्वत्त जमा ७२ दत्त्वाभयं ८७ 9 दत्त्वा स्वकीय २५ 15 दर्पशान्त्य ८६ दिति १९ देव! ७६ 17 दैत्याधीश ५० 5 दैत्यारि ६५ 14 दैत्येन्द्राज्ञ!.. दोर्दण्डैर्भवता । 9 घियामनङ्गीकृत ५५ निरुद्धमेवं ५३ 9 नियाजमेतदुर्दिन । निवयं नेत्रं ८९ 7 पश्येयं दायितं ५५ 7 पुत्रात्मजोषा ११ 6 पूर्व हि या ४७ पूर्वावतार ५ 8 प्रियविरह. एकस्त्वमीश: ७८ एनां सिसृक्षुः ४॥ एवं कोमळ ५७ एवं च सा ४८ एवं विपदतोरन्तः ४३ एवं वृष्गि ६३ करोषि यत् २० कारागृहे ५४ कृष्णावतारखव .. 5 JO 22 13 18 22 3 3 14 केयं १९ 26 5 35 2 क्षितिमरममुमेवं ९३ गाढोत्कण्ठित ३५ चन्द्रार्धशखर चित्र विचित्रतर २० चित्रगोऽपि चित्रमस्य २४ बहीहि तापं ७७ वीरिवेश 26 11 21 1 ON ·xxxii USĀNIRUDDHA single Tullal before he went there? If he had done so, and if he had returned to the northern parts of Malabar where live Manakkoț Accan, King of V'ettathunāt, King Arya S'rīkantha Rāma Varma and others, how is it that he never wrote Tullals during these northern visits? The first Tullal does not seem, from its language, ideas etc. as later than the non-Tullal Malayalam works. Thus both the Rāmas--Sanskrit and Malayalam-seem to be elder contemporaries of Kuncan. Kuncan's poetry was considerably influenced by the works of these two Rāmas, belonging to the same community as himself. In the case Kuncan's Tullals, one can say that a few of them were written before A.D. 1747-48, the year in which the King of Trivandrum defeated the king of Ampalapuzha and annexed his territory, and his bright period was in the court of the King of Trivandrum. In A.D. 1755, when the Sanskrit Rāma wrote his Sītārāghava in Trivandrum, he must have been an elderly man. The Malayalam Rāma had written many of his important works before A.D. 1739.40 when his patron fell before the might of the King of Cochin against whom he rebelled. Thus, from the evidences available, the only conclusion possible is that Rāmapāņivāda, the author of the Uşāniruddha is different from the author of the Malayalam works with whom attempts have been made to identify him. Even in the matter of the Malayalam works that have been introduced into this topic, we have to consider two distinct authors. But this latter point is of interest only in considering the history of Malayalam Literature. Adyar Library C. KUNHAN RAJA 15th Nov. 1943

·उसा णि रुद्ध
पढमो सग्गो
सिरि-गण-वइणो णमो
श्रीगणपतये नमः
॥ अ-विग्धं होदु॥
।। अविघ्नं भवतु ॥
भहस्स वो भत्ति-उणळिआणं भवेज णिचं भअवं गणेसो ।
दाणेण जो पीणइ माणसाइं वणीवआणं व महु-व्वआणं ।।
भंद्राय वो भक्तिगुणाश्रितानां भवेन्नित्यं भगवान्गणेशः ।
दानेन यः प्रीणयति मानसानि वनीपकानामिव मधुव्रतानाम् ।। १ ।।
अ-बोह-णिदा-विहलो वि कोओ जिस्से पसाए सइ संपबुद्धो ।
सच्छन्ददो वज्झइ कव्व-गुम्भं चित्तम्मि णो भासउ भारई सा ।।
अबोधनिद्राविह्वलोऽपि लोको यस्याः प्रसादे सति संप्रबुद्धः ।
स्वच्छन्दतो बध्नाति काव्यगुम्भं चित्ते नी भासतां भारती सा ॥ २ ॥

·२
उसाणिरुद्धं
संभोअ-सिङ्गार-रस-प्पडिळं सधे व संभाविअ दंसअन्तं ।
एकम्मि गत्ते ठिअमेक-भावं जं कि पि दिव्वं मिहुणं णमामि ॥
संभोगशृङ्गाररसप्रतिष्ठां स्वयमिव संभाव्य दर्शयत् ।
एकस्मिन्गात्रे स्थितमेकभावं यत्किमपि दिव्यं मिथुनं नमामि ॥ ३ ॥
भिज्जन्त-देञ्चिन्द-भुअन्तराणं स-मोहिआ जस्स णहाण सोहा।
संझाणुळिद्धं परिहोइ जोण्हं स णो मणो वच्चउ मच्च-सियो ।।
भिद्यमानदैत्येन्द्रभुजान्तराणां सलोहिता यस्य नखानां शोभा ।
संध्यानुम्पृष्टां परिभवति ज्योत्स्नां स नो मनो व्रजतु महँसिंहः ॥ ४ ॥
साहिच्च संताण-ळअकुराणं वीआई कारुण्ण-जळुक्खिआई ।
गुरूण पाअम्बुअ-चुम्बिआई रआई सीसेण समुप्फुसामि ।।
साहित्यसंतानलताकुराणां बीजानि कारुण्यजलोक्षितानि ।
गुरूणां पादाम्बुजचुम्बितानि रजांसि शीर्षेण संम्पृशामि ॥ ५ ॥
अत्थावबोहम्मि पहाण-भूदे गोणनणेणोवअरन्ति सदा ।
ते सक्कआ वा उण पाअडा वा बुहाण को तत्थ विसेस-सङ्गो ।
अर्थावबोधे प्रधानभूते गौणत्वेनोपचरन्ति शब्दाः ।
ते संस्कृता वा पुनः प्राकृता वा बुधानां कस्तत्र विशेषसङ्गः ॥ ६ ॥

·पढमो सग्गो
ण मच्छरो होस्सइ मारिसेसुं महा-मईणं मउवञ्जएसुं ।
णद्दन्तएसुं णवरं घणेसुं णदन्ति सिङ्घा ण उ ददुरेसुं ।।
न मत्सरो भविष्यति मादृशेषु महामतीनां मृदुप्रज्ञेषु ।
नर्दत्सु केवलं घनेषु नर्दन्ति सिंहा न तु दर्दु रेषु ॥ ७ ॥
उसाणिरुद्धं त्ति मए णिबद्धं जं किं पि कव्वं जदु-णाह-देव्वं ।
सुदं सुणन्ता] वि जं ण तप्पी जहिं खु वणिजइ वासु-देवो ।
उषानिरुद्धमिति मया निबद्धं यत्किमपि काव्यं यदुनाथदैवम् ।
श्रुतं शृण्वतामपि यन्न तृप्तियस्मिन्खलु वर्ण्यते वासुदेवः ॥ ८ ॥
जदुस्स वंसे जळहि-प्पहूदे जअण्णिवासो जणिऊण देवो ।
जसोहिँ जोण्हा-धवळेहि लोए जणेइ चन्दो व्व मह-प्पआसे ॥
यदोर्वशे जलधिप्रभूते जगन्निवासो जनित्वा देवः ।
यशोभिर्योत्स्नाधवलैलॊकानजनयच्चन्द्र इव महाप्रकाशान् ॥ ९ ॥
पळम्ब-केसि-प्पमुहा जहिन्तो लहन्ति देचिन्द-भडा विणासं ।
दुव्वार-तेओ-भर-दूसहादो महन्धारा विअ भक्करादो ॥
प्रलम्बकेशिप्रमुखा यस्मादलभन्त दैत्येन्द्रभटा विनाशम् ।
दुर्वारतेजोभरदुःसहान्महान्धकारा इव भास्करात् ॥ १० ॥

·उसाणिरुद्धं
सळळं समुक्खाणिअ मेइणीए कंसाभिहं किंचण साणुबन्धं ।
रम्मेण धम्मोसहि-ळेवणेणं करेइ तिस्से वण-रोवणं जो ॥
शल्यं समुत्खाय मेदिन्या: कंसाभिधं किंचन सानुबन्धम् ।
रम्येण धर्मोंषधिलेपनेनाकरोत्तम्या व्रणरोपणं यः ॥ ११ ॥
जेण व्ब वेउण्ठ-विओअ-दुःखं विणोदअन्तेण व भूरि-सोक्खं ।
संपाइआणन्त-सुवण्ण-सोहं णिम्मावि धाम समुद्द-मज्झे ।
येनैव वैकुण्ठवियोगदुःखं विनोदयतेव भृरिसौख्यम् ।
संपादितानन्तसुवर्णसौधं निर्मितं धाम समुद्रमध्ये ॥ १२ ॥
अ-मन्द-सुन्देर-गुणाहिरामा कूअण्ड-ठट्ठी व मणो-भवस्स ।
विअब्भ-राअस्स सुआ मिअच्छी हत्थे कआ जेण अ रुप्पिणी सा ।।
अमन्दसौन्दर्यगुणाभिरामा कोदण्डयष्टिरिव मनोभवस्य ।
विदर्भराजस्य सुता मृगाक्षी हस्ते कृता येन च रुक्मिणी सा ॥ १३ ॥
ताअं च माआ-मणुओ तणूअं पज्जुण्ण-सणं जणएइ सोधे ।
समत्थ-संतोस-अरो वसन्तो चूद-प्पवाळं व वण-त्थळीअं ।।
तस्यां च मायामनुजस्तनूजं प्रद्युम्नसंज्ञमजनयत्सोऽयम् ।
समस्तसंतोषकरो वसन्तस्चूतप्रवालमिव वनस्थल्याम् ॥ १४ ॥

·पढमो सग्गो
२
पिणाइणा लोअण-वीइ-होते हुअस्स पुव्वं कुसुमाउहस्स ।
विओ भवो सो रमणो रईए तआ णिरुद्धं तण व्हेइ ॥
पिनाकिना लोचनवीतिहोत्रे हुतस्य पूर्व कुसुमायुधस्य ।
द्वितीयो भवः स रमणो रतेस्तदाऽनिरुद्धं तनयमलभत ॥ १५ ॥
विसट्ट-कन्दोट्ठ-विसाळ-णेत्तो स तुङ्ग-चङ्गो घण-सामळङ्गो ।
उस त्ति बाणस्स कुमारिआए कआ वि दिट्ठो सिविणे णिसाअं ॥
विकसितेन्दीवर विशालनेत्रः स तुङ्गसौन्दर्यों घनश्यामलाङ्गः ।
उषेति बाणस्य कुमारिकया कदाऽपि दृष्टः स्वप्ने निशायाम् ॥ १६ ॥
बाहाहिँ साहाहिँ व घोप्पमाणा थणोहिँ गुच्छेहिँ व पीडअन्ती ।
ळअ व्व सा बाळ-रसाळ-रुक्खं सिग्धं तमालिङ्गइ साणुराअं ॥
बाहाभ्यां शाखाभ्यामिव गृह्णती स्तनाभ्यां गुच्छाभ्यामिव पीडयन्ती ।
लतेव सा बालरसालवृक्षं शीघ्रं तमालिङ्गत्सानुरागम् ॥ १७ ॥
तदो पबुद्धा सहस व्व मुद्धा मणो-पिअं बालम-विक्खमाणा। ८
चिरं परुण्णा सअणे लुढन्ती भिसं विसण्णा विळवेइ कण्णा ॥
ततः प्रबुद्धा सहसैव मुग्धा मनःप्रियं बालमवीक्षमाणा ।
चिरं प्ररुदिता शयने लुठन्ती भृशं विषण्णा व्यलपत्कन्या ॥ १८ ॥

·६
उसाणिरुद्धं
कहिं सि हा सुन्दर मन्द-भग्गं परिच्चअन्तो पणआउळं मं ।
मुहम्बुअं तुज्झ मए खणद्धं दिळं हरिचन्द-उरं व गट्ठम् ॥
क्कासि हा सुन्दर मन्दभाग्यां परित्यजन्प्रणयाकुलां माम् ।
मुखाम्बुजं तव मया क्षणार्ध दृष्टं हरिश्चन्द्रपुरमिव नष्टम् ॥ १९ ॥
बिम्बाहरासाअ-मुहं कहं विळद्धं मए दे खणमूसुआए ।
देव्वेण सज्जो हिडिरं च तं हा मरन्द-पाणं व महु-व्वईए ।।
बिम्बाधरास्वादसुखं कथमपि लब्धं मया ने क्षणमुत्सुकया ।
दैवेन सद्यो भ्रंशितं च तद्धा मरन्दपानमिव मधुव्रत्या ॥ २० ॥
मा लज्ज मुद्धं मुह-चन्द-बिम्बं सुहं पळोएमि सु-कोअणे दे ।
इत्थं पिअं भासिअ वश्चअन्तो कहं तुवं णिग्विण णिग्गदो सि ॥
मा लज्जस्व मुग्धं मुखचन्द्रबिम्बं सुखं प्रलोकयामि सुलोचने ते
इत्थं प्रियं भाषित्वा वञ्चयन्कथं त्वं निघृण निर्गतो ऽसि ॥ २१ ॥
एव्वं भणन्ति बहुसो रुअन्ति घेत्तूण बाणस्स सुअं करोहिं ।
तिस्से सही रोअण-काळणं सा कुम्भण्ड-आ पुच्छइ चित्त-हा ।।
एवं भणन्ती बहुशो रुदती गृहीत्वा बाणस्य सुतां कराभ्याम् ।
तस्याः सखी रोदनकारणं सा कुम्भाण्डजा ऽपृच्छच्चित्रलेखा ॥ २२ ॥

·पढमो सग्गो
अहो अ-संबद्ध-पळाव-सीळे कण्णा सि को संपइ वळ्ळहो दे ।
उसे किमुम्माअ-वसं गा सि मा चावलं जप्प लहेहि धेरं ।।
अहो असंबद्धप्रलापशीले कन्याऽसि कः संप्रति वल्लभस्ते ।
उषे किमुन्मादवशं गताऽसि मा चापलं जल्प लभस्व धैर्यम् ॥ २३ ॥
किं दाणि संदाव-अरं जुवाणं सद्दावअन्ती रुइअं करेसि ।
आअक्ख णं मे सिविणो किमेसो पच्छादणं मा कुण मज्झ बाळे ।।
किमिदानीं संतापकरं युवानं शब्दापयन्ती रुदितं करोषि ।
आचक्ष्व ननु मे स्वप्नः किमेष प्रच्छादनं मा कुरु मम बाले ॥ २४ ॥
इदं तदो जप्पइ बाण-पुत्ती सच्चं भणिस्सं तुह चित्त-हे ।
सिळाहणिज्जो सिविणे कुमाळो दिट्ठो मए को वि तमाळ-णीलो ॥
इदं ततो ऽजल्पहाणपुत्त्री सत्यं भणिष्यामि ते चित्रलेखे ।
श्लाघनीयः स्वप्ने कुमारो दृष्टो मया कोऽपि तमालनीलः ॥ २५ ॥
केऊर-हारङ्गद-कुण्डळेहिं विभूसिओ पीद-दुऊळ-चासो।
सु-लोअणो सुन्दर-मन्द-हासो णिरिक्खिदो सो णिरुपाहि-रम्मो ॥
केयूरहाराङ्गदकुण्डलैर्विभूषितः पीतदुकूलवासाः ।
सुलोचनः सुन्दरमन्दहासो निरीक्षितः स निरुपाधिरम्यः ॥ २६ ॥

·उसाणिरुद्धं
पञ्चेसुणा वश्चिअ-चित्त-धेरै सेरं समालिङ्गिअ मं वराई ।
अ-दंसणं झत्ति गदो कढोरो ढज्जामि तो से विरहग्गिणा हं ॥
पञ्चेषुणा वञ्चितचित्तथैर्यो स्वैरं समालिङ्ग्य मां वराकीम् ।
अदर्शनं झटिति गतः कठोरो दह्ये ततो ऽस्य विरहामिना ऽहम् ॥ २७
अहो उसाए वअणं सुणन्ती भणादि कुम्भण्ड-सुआ विअड्ढा ।
अळं विसाएण विसाळ-णेत्ते मणो-रहो होहिइ दे सु-सिद्धो ।
अथो उषाया वचनं शृण्वत्यभणत्कुम्भाण्डसुता विदग्धा ।
अलं विषादेन विशालनेत्रे मनोरथो भविष्यति ते सुसिद्धः ॥ २८ ॥
जे सन्ति कोअ-त्तिदए जुवाणो णीसेस-सोहग्ग-गुणोववण्णा ।
सव्वे वि दे चित्त-पडे लिहिस्सं हक्खेज जेणं तुह चित्त-चोरो ।
ये सन्ति लोकत्रितये युवानो निःशेषसौभाग्यगुणोपपन्नाः ।
सर्वानपि तांश्चित्रपटे लिखिष्यामि दृश्येत येन तव चित्तचोरः ॥ २९ ॥
तदो असा चित्त-पडे विसाळे मणमिसळादीहिँ सिळाहणिजे ।
णहो-अरे दाणव-माणवे अलिहेइ सव्वे पवणासणे अ॥
ततश्च सा चित्रपटे विशाले मनःशिलादिभिः श्लाघनीयान् ।
नभश्वरान्दानवमानवांश्चालिखत्सर्वान्पवनाशनांश्च ॥ ३० ॥

·पढमो सग्गो
अअं महिन्दो उण एस वही एसो कअन्तो णिरिई खु एसो ।
अअं पएदो पवणो स एसो एसो धणेसो खु अअं महेसो ॥
अयं महेन्द्रः पुनरेप वतिरेप कृतान्तो निर्ऋतिः खल्वेषः ।
अयं प्रचेताः पवनः स एप एप धनेशः खल्वयं महेशः ॥ ३१ ॥
गन्धव्व-विज्जा-हर-जक्ख-रक्खो-देचादिणो पेच्छसु देच्च-कण्णे ।
अण्णे वि धण्णे मणुओरइन्दे किं दे पिओ दीसइ एमु एको ।
गन्धर्वविद्याधरयक्षरक्षोदैत्यादीन्पश्य दैत्यकन्ये ।
अन्यानपि धन्यान्मनुजोरगेन्द्रान्कि ते प्रियो दृश्यत एप्वेकः ।। ३२ ।।
विण्हीसरे विक्खसु विण्हु-भत्ते कण्हो खु एसो कमणीअ-वेसो ।
अअं खु रामो मअणो स एसो एसो खु सोहग्ग-मओ णिरुद्धो ।।
वृष्णीश्वरान्वीक्षस्व विष्णुभक्तान्कृष्णः खल्वेष कमनीयवेषः ।
अयं खलु रामो मदनः स एष एष खलु सौभाग्यमयोऽनिरुद्धः ।। ३३ ।।
एदेसु को णाम तुए तआणि दिट्ठो जहिटुं सिविणे सु-अम्मा ।
एव्वं च णिदीसइ चित्त-ळेहा खणे खणे तं कुमरिं पुळन्ती ।।
एतेषु को नाम त्वया तदानीं दृष्टो यथेष्टं स्वप्ने सुजन्मा ।
एवं च निरदिशच्चित्रलेखा क्षणे क्षणे तां कुमारी प्रलोकयन्ती ॥ ३४ ॥

·उसाणिरुद्धं
दिट्ठम्मि कण्हे दिढ-कोउहळ्ळा पज्जुण्णए पम्हळ-तण्ड-दिट्ठी ।
अहाणिरुद्धे पुळअश्चिआ सा गज्जा-मणो-जं वअणं णमेइ ।
दृष्टे कृष्णे दृढकौतूहला प्रद्युम्ने पक्ष्मलतृष्णदृष्टिः ।
अथानिरुद्धे पुलकाञ्चिता सा लज्जामनोज्ञं वदनमनमयत् ।। ३५ ।।
तं पञ्चहिण्णा-स-रसं मुणन्ति भणाइ कुम्भण्ड-सुआ हसन्ती ।
ठाणे मणो रजइ दिहिआ दे कळ्ळाणि चन्दम्मि व रोहिणीए ।
तां प्रत्यभिज्ञासरसं जानतीमभणत्कुम्भाण्डसुता हसन्ती ।
स्थाने मनो रज्यति दिष्टया ते कल्याणि चन्द्र इव रोहिण्याः ॥ ३६ ॥
णोमाळिआ ळम्गउ बाळ-चूदे बळाइआ मेळउ णीळ-मेहे ।
रज्जेसु पज्जुण्ण-सुए तुवं वि समग्ग-सोही सरिसाण सङ्गो ॥
नवमालिका लगतु बालचूतं बलाकिका मिलतु नीलमेघे ।
रज्यस्व प्रद्युम्नसुते त्वमपि समग्रशोभः सदृशयोः सङ्गः ॥ ३७ ॥
विजा-बळेण चिअ देच्च-कण्णे कण्डम्स पोत्तं समुवाहरिस्सं ।
भिङ्गं व पुप्फासव-सोरहेण गीअ-प्पओएण व कण्ह-सारं ॥
विद्याबलेनैव दैत्यकन्ये कृष्णस्य पौत्त्रं समुपाहरिप्यामि ।
भृङ्गमिव पुष्पासवसौरभेण गीतप्रयोगेणेव कृष्णसारम् ॥ ३८ ॥

·पढमो सग्गो
११
आसासअन्ती इअ तं कुमारि कुम्भण्ड-आ कण्ह-उरं पवण्णा ।
रत्तिम्मि सुत्तं सुउमार-गत्तं पज्जुण्ण-पुत्तं पणिहाळएइ ॥
आश्वासयन्तीति तां कुमारी कुम्भाण्डजा कृष्णपुरं प्रपन्ना ।
रात्रौ सुप्तं सुकुमारगात्रं प्रद्युम्नपुत्त्रं प्रण्यभालयत् ॥ [ददर्शेत्यर्थः] ॥ ३९ ॥
ठाणे उसा कामइ कामणिज्जं कामस्स पुत्तं कमळाअदच्छी ।
वा ण ळच्छी महु-सूअणादो कञ्छेइ अण्णं त्ति अचिन्तअन्ती ।
स्थान उषा कामयते काम्यं कामस्य पुत्त्रं कमलायताक्षी।
यद्वा न लक्ष्मीर्मधुसूदनाद्वाञ्छत्यन्यमिति च चिन्तयन्ती ॥ ४० ॥
मन्त-प्पहावेण महा-विअड्ढा कड्ढेइ णिदा-विहळङ्ग-कन्तं ।
अ-मक्खिआ केण वि सोणिअक्खं पुरं च णं पावइ चित्त-हा ।।
'मन्त्रप्रभावेण महाविदग्धाऽकृष्ट निद्राविह्वलाङ्गकान्तम् ।
अलक्षिता केनापि शोणिताख्यं पुरं चैनं प्रापयच्चित्रलेखा ॥ ४१ ॥
कण्णा-घरं तं कुमरं णअन्ती कण्णूसवं सा वअणं भणाइ ।
एसो खु सो बाण-सुए तुए जो दिट्ठो खणद्धं सिविणे सिणिद्धं ।।
कन्यागृहं तं कुमारं नयन्ती कर्णोत्सवं सा वचनमभणत् ।
एष खलु स बाणसुते त्वया यो दृष्टः क्षणार्ध स्वप्ने स्निग्धम् ॥ ४२ ॥

·१२
उसाणिरुद्धं
एअम्मि वड्ढन्त-कुऊहळाई वहन्तु दे ळजिअ-वजिआइं ।
विसिवळाई किळिकिञ्चिआइं पोढङ्गणाए विअ पोढ-जारे ॥
एतस्मिन्वर्धमानकुतूहलानि वर्धन्तां ते लज्जितवर्जितानि ।
विशृङ्खलानि किलिकिञ्चितानि प्रौढाङ्गनाया इव प्रौढजारे ॥ ४३ ॥
णिम्मक्खिओ भीरु अअं पएसो एसो स-राओ पुरिसो तुवं च ।
दुवेण संभोअ-महूसवे वो सक्खी सरं पुष्फ-सरो जुवाणं ॥
नर्मक्षिको भीर्वयं प्रदेश एष सरागः पुरुषम्त्वं च ।
द्वयोः संभोगमहोत्सवे वां साक्षी स्वयं पुप्पशरो यूनोः ॥ ४४ ॥
विहिं विवाहस्स बहु-प्पआरं तई सशं जप्पड़ बाण-कण्णे ।
अण्णोण्ण-बद्ध-प्पणआण जुत्तो तुम्हाण गन्धव्व-विवाह-तन्तो ।।
विधिं विवाहम्य बहुप्रकारं त्रयी म्वयं जल्पति बाणकन्ये ।
अन्योन्यबद्धप्रणययोर्युक्तो युवयोगान्धर्व विवाहतन्त्रः ॥ ४५ ॥
तदो विबुद्धो तरसा णिरुद्धो स-विम्हओ पेक्खइ तं कुमारि ।
अच्छेरमच्छेरमहो किमेअं देव्वेण सिद्धं त्ति विआरअन्तो ।
ततो विबुद्धम्तरसाऽनिरुद्धः सविस्मयः प्रेक्षत तां कुमारीम् ।
आश्चर्यमाश्चर्यमहो किमेतद्देवेन सृष्टभिति विचारयन् ॥ ४६ ॥

·पढमो सग्गो
१३
माआ किमेसा सिविणं किमेअं किमिन्द-आळं हिअअ-ब्भमो वा ।
जं दाणि सुन्देर-णिवास-भूमी चअत्थि णारी-रअणं पुरो मे ।।
माया किमेषा स्वामः किमेष किमिन्द्र-जालं हृदयभ्रमो वा ।
यदिदानी सौन्दर्यनिवासभूमिश्चकास्ति नारीरत्नं पुरो मे ॥ ४७ ॥
सिङ्गार-ओणिस्स कुअण्ड-जुग्गं णीलप्पळाणं जुअळं च कोळं ।
पिकं च बिम्बी-फळअं वहन्तो विहाइ चन्दो वि-अलङ्क-रम्मो ।
शृङ्गारयोनेः कोदण्डयुग्मं नीलोत्पलयोयुगलं च लोलम् ।
पक्कं च बिम्बीफलं वहन्विभाति चन्द्रो विकलङ्करम्यः ॥ ४८ ॥
विच्छिण्ण-मज्झा वि सुवण्ण-वेळ्ळी किमुत्तरद्धेण सिणिद्ध-सोहे
वहेइ पीणे कळ-धोअ-कुम्भे रम्भे अ हो अपरद्धएणं ॥
विच्छिन्नमध्याऽपि सुवर्णवल्ली किमुत्तरार्धन स्निग्धशोभौ ।
वहति पीनौ कलधौतकुम्भौ रम्भे च हंहो अपरार्धेन ॥ १९ ॥
समुज्जला णिच्चळ-विज्जुळा वा समूढ-रूवा ससि-जोण्हआ वा।
सुहम्बु-रासिस्स सुआ किमेसा सुहाहि सिञ्चेदि विळोअणे मे ।।
समुज्वला निश्चलविद्युद्वा समूढरूपा शशिज्योत्स्ना वा ।
सुधाम्बुराशेः सुता किमेषा सुधाभिः सिञ्चति विलोचने मे ॥ ५० ॥

·१४
उसाणिरुद्धं
इअ प्फुडुप्पण्ण-मणो-विआरं णिज्झाअ तं भासइ चित्त-हा।
इअं खु बाणस्स सुआ सु-गत्ती कुमाळ दिण्णा तुह वम्महेण ।।
इति स्फुटोत्पन्नमनोविकारं निध्याय तमभाषत चित्रलेखा ।
इयं खलु बाणस्य सुता सुगात्री कुमार दत्ता तुभ्यं मन्मथेन ॥ ५१
जदो सि दिहो सिविणे इमाए तदो मए मन्त-विकढिदो सि ।
इदो वरं किं णु पिकं करिस्सं तुम्हाण निम्माण-फळं करन्ती ।।
यतो ऽसि दृष्टः स्वप्नेऽनया ततो मया मन्त्रविकर्षितोऽसि ।
इतः परं किं नु प्रियं करिप्यामि युवयोनिर्माणफलं कुर्वती ॥ ५२ ॥
।
अम्भोइणीअं विअ राअ-हंसो राआ-णिसाअं विअ पुण्ण-अन्दो
रमेहि पेम्मुम्मुह-माणसाअं तुवं वि ळीळा-स-रसो इमाअं ॥
अम्भोजिन्यामिव राजहंसो राकानिशायामिव पूर्णचन्द्रः ।
रमस्व प्रेमोन्मुखमानसायां त्वमपि लीलासरसोऽस्याम् ॥ ५३ ॥
तो सो वि तोसोअहि-गब्भ-गाढो गाढावऊम्मि दिढाहिळासो।
मन्दक्ख-मन्दक्खर-चारु-वाणिं हत्थे समागेण्हइ बाण-कण्णं ॥
ततः सोऽपि तोषोदधिगर्भगाढो गाढोपगूढे दृढाभिलाषः ।
मन्दाक्षमन्दाक्षरचारुवाणी हस्ते समागृह्णाद्वाणकन्याम् ॥ ५४ ॥

·पढमो सग्गो
१५
कदम्ब-साहा विअ कोरएहिं करम्बिअङ्गी पुळअङ्कुरेहि ।
पोरत्थ-वादेण व देण निद्धा खणे खणे वेवइ सा वराई ।।
कदम्बशाखेव कोरकैः करम्बिताङ्गी पुलकाङ्कुरैः ।
पौरस्त्यवातेनेव तेन स्पृष्टा क्षणे क्षणेऽवेपत सा वराकी ॥ ५५ ॥
अङ्के समारोविअ ठाविआए बालो बळादो परिरम्भिआए ।
स-वीळमंसे विणिवत्ति से तम्बाहरं चुम्बइ वत्त-बिम्बं ॥
अङ्के समारोप्य स्थापिताया बालो बलात्परिरब्धायाः ।
सत्रीडमंसे विनिवर्तितमस्यास्ताम्राधरमचुम्बद्वक्रबिम्बम् ॥ ५६ ॥
कमेण वच्छो-घडिअ-स्थणं सा मुहेक्क-लक्खी-कअ-दिदि-पाअं ।
जहिट्ठमोट्ठ-ग्गहणाणुऊळं दसन्तरं तो सणिअं पवण्णा ॥
क्रमेण वक्षोघटितस्तनं सा मुखैकलक्षीकृतदृष्टिपातम् ।
यथेष्टमोष्ठग्रहणानुकूलं दशान्तरं ततः शनैः प्रपन्ना ॥ ५७ ॥
पेम्मोळ्ळ-भावेसु परफ्फरेणं खणं पि विस्सेस-परंमुहेसु ।
कळा-च्छइळ्ळेसु घरे णिगूढं तेसुं रमन्तेसु वहू-वरेसु ॥
प्रेमाभावयोः परस्परेण क्षणमपि विश्लेषपराङ्मुखयोः ।
कलाच्छेकयोर्गृहे निगूढं तयो रममाणयोर्वधूवरयोः ॥ ५८ ॥

·उसाणिरुद्धं
इन्धेहिँ तो केहिं वि जार-जुळें कण्णा-घरं सङ्किअ किंकरहिं ।
गन्तूण सिग्धं कळिअञ्जळीहिं विण्णाविओ सो दणुआहि-णाहो ॥
चिह्नस्ततः कैरपि जाग्जुष्टं कन्यागृहं शकित्वा किंकरैः ।
गत्वा शीघ्रं कलिताञ्जलिभिर्विज्ञापितः स दनुजाधिनाथः ॥ ५० ॥
अहो महा-राअ वअं हद म्हो जं को वि दुसेइ कुमारिअं दे ।
सरेण मन्देण वि मंसळेण णिण्णाविओ जं पुरिसो भणन्तो ।
अहो महाराज वयं हताः स्मो यत्कोऽपि दूषयति कुमारिकां ते ।
स्वरेण मन्देनापि मांसलेन निर्णीतो यत्पुरुषो भणन् ॥ ६० ॥
कहं वि सङ्का-णिहुओ वि राअं राअन्धदाए रइ-संभमेसु ।
मञ्जीर-सिञ्जा-मणिआणुविद्धो कण्णा-घरे सुव्वइ सद्द-भेदो ।
कथमपि शङ्कानिभृतोऽपि राजनरागान्धतया रतिसंभ्रमेषु ।
मञ्जीरशिजामणितानुविद्धः कन्यागृहे श्रूयते शब्दभेदः ॥ ६१ ।।
कण्णा-गअं किंचण कण्ण-सळ्ळं वुत्तन्तमाअण्णिअ कम्पमाणो ।
सोएण गेसेण अ ढज्जमाणो बाणो पवण्णो कुमरी-णिएदं ।
कन्यागतं किंचन कर्णशल्यं वृत्तान्तमाकर्ण्य कम्पमानः ।
शोकेन रोषेण च दह्यमानो बाणः प्रपन्नः कुमारीनिकेतम् ॥ ६२ ॥

·पढमो सग्गो
दिव्वन्तमक्खेहि तहिं जहिच्छं पेच्छेइ देचाहिवई तआणि ।
वहू-वरं तं कमणिज-रूवं मिहोणुरूवामळ-सोउमळ्ळं ॥
दीव्यदक्षैम्तस्मिन्यथेच्छमपश्यदैत्याधिपतिस्तदानीम् ।
वधूवरं तत्कमनीयरूपं मिथोऽनुरूपामलसौकुमार्यम् ॥ ६३ ॥
थद्धो इरं विम्हअ-विम्हरिज-उद्दामवेरो कुमरं पुळन्तो।
ठिओ स चित्ते लिहिदो व्व पच्छा स-च्छन्द-कोहो परुसं भणाइ ।
स्तब्धश्चिरं विस्मयविस्मर्यमाणोदामवैरः कुमारं प्रलोकयन् ।
स्थितः स चित्रे लिखित इव पश्चात्स्वच्छन्दक्रोधः परुषमभणत् ॥ ६४ ॥
किं णाम कण्णा-विड बाण-णाहं मण्णेसि णिण्णाहमिमं पएसं ।
सहस्स-बाहुस्स मह प्पहावं कहं ण आणासि जअ-प्पसिद्धं ॥
किं नाम कन्याविट बाणनाथं मन्यसे निर्नाथमिमं प्रदेशम् ।
सहस्रबाहोर्मम प्रभावं कथं न जानासि जगत्प्रसिद्धम् ॥ ६५ ॥
दूसेसि णीसेस-सुरासुराणं णाहस्स बाणस्स सुअं कुमारिं ।
कोकों तुवं कक्कस-कम्म-कारी गुत्तं घरं केण पहा पचिट्ठो ।।
दूषयसि निःशेषसुरासुराणां नाथस्य बाणस्य सुतां कुमारीम् ।
कस्कस्त्वं कर्कशकर्मकारी गुप्तं गृहं केन पथा प्रविष्टः ॥ ६६ ॥

·१८
उसाणिरुद्धं
गच्छेहि वञ्छा जइ जीविदुं दे जुझेहि जंवा मळणाहिळासी।
बाणस्स बाणा हि कआवराहे णेग्धिण्ण-चण्डा इअ खादि-मन्ता ॥
गच्छ वाञ्छा यदि जीवितुं ते युध्यस्व यद्वा मरणाभिलाषी ।
बाणस्य बाणा हि कृतापराधे नैर्घण्यचण्डा इति ख्यातिमन्तः ॥ ६७ ॥
पज्जुण्णिणा भण्णइ देच्च-राओ कसं कसं तुज्झ विअथणेण ।
कण्हस्स पोत्तं समरम्मि जेउं सिद्ध सिआळो व्व पवट्टसे किं ॥
प्राधुम्निनाऽभण्यत दैत्यराजः कृतं कृतं तव विकत्थनेन ।
कृष्णम्य पौत्रं समरे जेतुं सिंहं शृगाल इव प्रवर्तसे किम् ॥ ६८ ॥
जमस्स दण्डस्स स-गभिआ मे गआ गआ जस्स सिरं कराळा ।
खणं णं जीवेज स वज-सारा वारेज एषा जइ अत्यि सत्ती ।।
यमम्य दण्डम्य मगा में गदा गता यम्य शिरः कराला ।
क्षणं न जीवेत्स वज्रसारा वार्यतामेषा यद्यस्ति शक्तिः ॥ ६९ ॥
इत्थं भणन्ताण महा-बळाणं दुवेण ताणं गुरु-गबिराणं ।
बाणाणिरुद्धाण स-मच्छराणं चिराअ संपज्जइ संपहारो॥
इत्थं भणतोर्महाबलयोईयोस्तयोर्गुरुगर्वशीलयोः ।
बाणानिरुद्धयोः समत्सरयोश्चिराय समपद्यत संप्रहारः ॥ ७० ॥

·पढमो सग्गो
बाणो सहस्सेण वि जाई जाई सत्थाइँ बाहूहि समुक्खिपेइ ।
गआएँ एक्काएँ वि ताइँ ताई भिजन्ति पज्जुण्ण-सुएण सज्जो ॥
बाणः सहस्रेणापि यानि यानि शस्त्राणि बाहुभिः समुदक्षिपत् ।
गदयैकयाऽपि तानि तान्यभिद्यन्त प्रद्युम्नसुतेन सद्यः ॥ ७१ ॥
रणम्मि घोरे रइ-णाह-पुत्तं करग्ग-घोळन्त-गअं भमन्तं ।
सु-दुजअं मण्णिअ पण्णअत्थं खित्तूण णं बज्झइ देव-णाहो ।
रणे घोरे रतिनाथपुत्त्रं कराग्रघूर्णमानगदं भ्रमन्तम् ।
सुदुर्जयं मत्वा पन्नगास्त्रं क्षिप्त्वैनमबध्नादैत्यनाथः ॥ ७२ ।।
णाअत्थ-बद्धं कळिऊण बाळं बाणासुरे झत्ति णिवट्टमाणे ।
हा णाह हा सुन्दर हा पिअ त्ति कण्णा समकन्दइ मुक्क अण्ठं ।।
नागास्त्रबद्धं कृत्वा बालं बाणासुरे झटिति निवर्तमाने ।
हा नाथ हा सुन्दर हा प्रियेति कन्या समाक्रन्दन्मुक्तकण्ठम् ॥ ७३ ॥
हा हा हदाए मह काळणादो इमं दसं संपइ लम्भिओ सि ।
तादेणं जं वा अदि-णिग्घिणेण देव्वेण अण्णं कमुवाळहामि ॥
हा हा हताया मम कारणादिमां दशां संप्रति लम्भितोऽसि ।
तातेन यद्वाऽतिनिघृणेन देवेनान्यं कमुपालभे ॥ ७१ ॥

·२० उसाणिरुद्धं इच्छामि मिच्छ चिअ रम्म-भोए सच्चं जुउच्छामि अ जम्म-लाहं । किं णाम सोक्खं तुमए विणा मे हा णाह दुक्खस्स परं धरेमि ॥ इच्छामि मिथ्यैव रम्यभोगान्सत्यं जुगुप्सामि च जन्मलाभम् । किं नाम सौख्यं त्वया विना मे हा नाथ दु:खाय परं ध्रिये ॥ ७५ ॥ उसे विसाएण कअं पिओ दे असंसरं होहिइ मुक्क-बन्धो । पिदा-महो जस्स खु विस्स-णाहो इत्थं णमस्सासइ चित्तळेहा ।। उषे विषादेन कृतं प्रियस्तं असंशयं भविष्यति मुक्तबन्धः । पितामहो यस्य खलु विश्वनाथ इत्थमेनामाश्वासयच्चित्रलेखा ॥ ७६ ॥ दणु-अ-चइ-सुआ-मुहेन्दु-जोण्हा-पसर-विसट्ट-विळोअणुप्पळो सो। णिवसइ कुमरी-घरेक-देसे अ-गणिअ-बन्धण-ळाहवो णिरुद्धो ॥ इअ उसाणिरुद्धम्मि पढमो सग्गो ॥ दनुजपतिसुतामुखेन्दुज्योत्स्नाप्रसरविकसितविलोचनोत्पल: सः । न्यवसत्कुमारीगृहैकदेशेऽगणितबन्धनलाघवोऽनिरुद्धः ॥ ७७ ।। इत्युषानिरुद्धे प्रथमः सर्गः ।।

·विओ सग्गो
अह पेच्छइ वच्छळस्स से विळअं सङ्किअ सोअ-दृमिओ।
स दुवारवईमुवट्ठिअं मुणिणं णारअमिन्दिरा-वई ।।
अथापश्यद्वत्सलस्यास्य विलयं शङ्कित्वा शोकदूनः ।
स द्वारवतीमुपस्थितं मुनि नारदमिन्दिरापतिः ।।
फळिहामळ-पण्डु-विग्गरं कळमापिङ्ग-जडङ्क-मत्थों ।
उदिआरुण-मोह-मण्डळी-परिळिद्धं व कुबेर-पव्वरं ।।
स्फटिकामलपाण्डुविग्रहं कलमापिङ्गजटामस्तकम् ।
उदितारुणमयूखमण्डलीपरिसृष्टमिव कुबेरपर्वतम् ॥ २ ॥
पवणुळिअ-वळ्ळई-ळआ-रणिउग्घोसिअ-केसव-त्थवं ।
अभिपूजिअमासण-डिअं पणमन्तो वअणं भणाइ णं ॥
पवनप्रेरितवल्लकीलतारणितोद्घोषितकेशवस्तवम् ।
अभिपूजितमासनस्थितं प्रणमन्वचनमभणदेनम् ॥ ३ ॥

·२२
उसाणिरुद्धं
फळिअं सु-कएण भूरिणा बहु-जम्मन्तर-संभिएण मे ।
चळणा तुह जं णिभाळिआ सअळं किब्बिसमुप्फुसन्ति जे ॥
फलितं सुकृतेन भूरिणा बहुजन्मान्तरसंभृतेन मे
चरणौ तव यन्निभालितौ सकलं किल्बिषमुन्मृष्टो यौ ॥ ४ ॥
इह होन्ति विसाअ-साळिणो महु-भोअन्धअ-विण्हि-जादवा ।
अ-पअब्भ-वओ जदो गदो अणिरुद्धो सहसा अ-दंसणं ।।
इह भवन्ति विषादशालिनो मधुभोजान्धकवृष्णियादवाः ।
अप्रगल्भवया यतो गतोऽनिरुद्धः सहसाऽदर्शनम् ॥ ५ ॥
विइणिज्जइ सव्वदो-दिसं ण उ सो दीसइ वंस-बढणो ।
अह वा पहवेज को जरो विपरीदम्मि विहिम्मि कम्मसु ॥
विचीयते सर्वतोदिशं न तु स दृश्यते वंशवर्धनः ।
अथ वा प्रभवेत्को नरो विपरीते विधौ कर्मसु ॥ ६ ॥
स-विसाअ-भरो हूकिदो भअवं तुज्झ विळोअणेण णो।
मिहिरम्मि समुगए कहिं कमळाणं हिम-जो पराहवो ॥
सविषादभरो लघूकृतो भगवंस्तव विलोकनेन नः ।
मिहिरे समुद्गते व कमलानां हिमजः पराभवः ॥ ७ ॥

·विओ सग्गो २३ कुहणा-मणुअ-तणोइदं वंअणं से सुणिऊण णारओ। णिहुअं हसिऊण भारइं गहिरं जप्पइ संभिआअरं ।। कुहनामनुजत्वोचितं वचनमस्य श्रुत्वा नारदः । निभृतं हसित्वा भारती गभीरामजल्पत्संभृतादरम् ॥ ८ ॥ विसजेहि विहो विसण्णदं कुमरो जीवइ रोप्पिणेअ-जो। सुणु किं दु बळिस्स मूणुणा णिअदो चिट्ठइ दुट्ठ-बुद्धिणा ।। विसृज विभो विषण्णतां कुमारो जीवति रौक्मिणेयजः । शृणु किं तु बलेः सूनुना नियतस्तिष्ठति दुष्टबुद्धिना ॥ ९ ॥ सिविणे दणु-अस्स तस्स सो दुहिआए किर दक्विदो जदो । अह मन्त-बळेण कडिओ णिहुअं तीअ सही-अणेण तो ॥ स्वप्ने दनुजस्य तस्य स दुहित्रा किल दृष्टो यतः । अथ मन्त्रबलेन कर्षितो निभृतं तस्याः सखीजनेन ततः ॥ १० ॥ अह जाणिअ बाण-दाणवो कुविदो बज्झइ जुज्झ-मज्झए । इअ संपइ सो उवागओ तुह सोण्हा-तणओ अ-दसणं ॥ अथ ज्ञात्वा बाणदानवः कुपितोऽबध्नायुद्धमध्ये । इति संप्रति स उपागतस्तव स्नुषातनयोऽदर्शनम् ॥ ११ ॥.

·२४
उसाणिरुद्धं
स हि दिप्पइ विप्प-कण्डओ भुअ-साहस्स-बळेण दुजओ।
अह किं भणिमो महेसरो भअवं जस्स दुवार-पाळओ ।।
स हि दृप्यति विप्रकण्टको भुजसाहस्रबलेन दुर्जयः ।
अथ किं भणामो महेश्वरो भगवान्यस्य द्वारपालकः ॥ १२ ॥
अहि जहि णं महासुरं परिमोएहि तदो उसा-वई ।
महु-मूअण किं पिहज्जणो विअ णेकारमिणं उवेक्खसि ।।
अहितं जह्येनं महाऽसुरं परिमोचय तत उषापतिम् ।
मधुसूदन किं पृथग्जन इव न्यक्कारमिममुपेक्षसे ॥ १३ ॥
इअ संसुणिदम्मि सोरिणो हिअअं गाइ कोह-पावओ।
भिउडि-च्छळ-धूम-णिग्गमो सहसा वज्जइ जस्स इन्धदं ॥
इति संश्रुते शौर्हृिदयमगाहत क्रोधपावकः ।
भ्रुकुटिच्छलधूमनिर्गमः सहसाऽवजद्यम्य चिह्नताम् ॥ १४ ॥
अह सो कम-बम्म-सच्चइ-प्पमुहेहिं स-बळेहि संवुदो ।
बळ-भद-पुरस्सरो हरी णअरादो तरसा पचिट्ठइ ॥
अथ स कृतवर्मसात्यकिप्रमुखैः स्वबलैः संवृतः ।
बलभद्रपुरःसरो हरिनगरात्तरसा प्रातिष्ठत ॥ १५ ॥

·विओ सग्गो
२५
तुरओह-खुरग्ग-विक्खद-खिदि-पछुच्चलिदेहिँ रेणुहिं ।
परिदो हरिदङ्गणा-घण-स्थण-उम्भावरणम्बराइदं ॥
तुरगौघखुराग्रविक्षतक्षितिपृष्ठोच्चलितै रेणुभिः ।
परितो हरिदङ्गनाघनस्तनकुम्भावरणाम्बरायितम् ॥ १६ ॥
असि-विष्फुरिअग्गि-विज्जुळा-चळ-दोग्घट्ट-कडप्प-वारि-आ।
पडह-द्धणि-गजिआ अ सा पुदणा सोहइ पाउसोपमा ।
असिविष्फुरितामिविद्युच्चलगजसमृहवारिदा ।
पटहध्वनिगर्जिता च सा पृतनाऽशोभत प्रावृडपमा ॥ १७ ॥
जळहि तरिऊण सेउणा पमळिज्जन्त-तडन्त-पाअवं ।
चळणाहइ-सिण्ण-भू-अळं जदु-सेण्णं विविणाइँ बाहइ ।।
जलधिं तीर्खा सेतुना प्रमद्यमानतटान्तपादपम् ।
चरणाहतिशीर्णभूतलं यदुसैन्यं विपिनान्यपाक्रामत् ॥ १८ ॥
कुळ-पव्वअ-वन्द-कंदरा-पअवी-ळवण-केळि-जङ्घिआ।
तुरि चिअ ओदरन्ति दे बळि-गेहं जदु-णाह-सेणिआ ।
कुलपर्वतबृन्दकंदरापदवीलङ्घनकेलिजाचिकाः ।
त्वरितमेवावातरस्ते बलिगेहं यदुनाथसैमिकाः ॥ १९ ॥

·२६
उसाणिरुद्धं
धणुह-णि-तूर-णिस्सणा करि-बंहा-परिबंहिआ भिसं ।
सहस चिअ सोणिआळअं भअ-संभन्त-जणं कुणन्ति तो ॥
धनुर्ध्वनितूर्यनिःस्वनाः करिबहापरिबृंहिता भृशम् ।
सहसैव शोणितालयं भवसंभ्रान्तजनमकुर्वस्तदा ॥ २० ॥
पढमं पडह-स्सणेण तं पुण सेणुत्थ-पराअ-रासिणा।
पडिरुन्धइ वेरिणो पुरं स हु पच्छा पुदणाहिँ मा-हवो ॥
प्रथमं पटहस्वनेन तत्पुनः सेनोत्थपरागराशिना ।
प्रतिरुरोध वैरिणः पुरं स खलु पश्चात्पृतनाभिर्माधवः ॥ २१ ॥
अह सो पडिहार-पाळओ पमहेहिं परिवारिदो हो।
समरस्स करेइ पक्कम गुह-ळम्बोअर-णन्दि-णन्दिओ ॥
अथ स प्रतिहारपालकः प्रमथैः परिवारितो हरः ।
समरायाकरोत्प्रक्रमं गुहलम्बोदरनन्दिनन्दितः ॥ २२ ॥
इसि-पफिडिएन्दु-केहि परिघोळन्त-सुपव्व-णिण्णअं ।
भुअएहि दिणन्त-तण्डव-प्पढिळं बज्झइ सो जडा-भरं
ईषत्प्रभ्रष्टेन्दुलेखिकं परिघूर्णमानसुपर्वनिम्नगम् ।
भुजगैर्दिनान्तताण्डवप्रशिथिलमबध्नात्स जटाभरम् ॥ २३ ॥

·विओ सग्गो
२७
धणुहम्मि पिणाअ-णामएं बळिअं कुण्डळिए पिणज्झइ ।
कर-मण्डणमद्ध-कङ्कणी-कअमुम्मोइअ कुण्डळीसरं ॥
धनुषि पिनाकनामके बलवत्कुण्डलिते पिननाह ।
करमण्डनमर्धकङ्कणीकृतमुन्मुच्य कुण्डलीश्वरम् ॥ २४ ॥
सु-सिलिट्ठ-गरिट्ठ-णिठुर-प्फुड-वग्याइण-चिक्कण-प्पहं ।
परिवेढइ सप्प-मेहळा-वळएहिं विअडं कडी-तडं ॥
सुश्लिष्टगरिष्ठनिष्ठुरस्फुटव्याघ्राजिनचिक्कणप्रभम् ।
पर्यवेष्टयत्सर्पमेखलावलयैविकटं कटीतटम् ॥ २५ ॥
णिडिळेक्षण-दाह-संभम-कखुडिआणङ्ग-धणु-ब्भमावहं ।
कुडिळी-कुणइ प्फुडं कुहा भुवआणं जुअळं महेसुरो॥
'निटिलेक्षणदाहसंभ्रमत्रुटितानङ्गधनुर्धमादहम् ।
कुटिलीचकार स्फुटं क्रुधा भ्रुवोर्युगळं महेश्वरः ॥ २६ ॥
हरिसुग्गअ-तिक्ख-घग्घर-स्सर-णिग्योसण-भीसणाकइं।
फलिहाअळ-सुब्भ-विग्गहं वुसहं सो सहसाहिरोहइ ।
हर्षोद्ततीक्ष्णघर्घरस्वरनिर्घोषणभीषणाकृतिम् ।
स्फटिकाचलशुभ्रविग्रहं वृषभं स सहसाऽधिरुरोह ॥ २७ ॥

·२८ उसाणिरुद्धं कर-गण्हिअ-सत्तिणा गणा परिरुट्ठा सिहि-पिट्ठ-वासिणा । सहिआ सर-जम्मणा खणा रण-सज्जा पअळन्ति गविआ ॥ करगृहीतशक्तिना गणाः परिरुष्टाः शिखिपृष्ठवासिना । सहिताः शरजन्मना क्षणाद्रणसज्जा: प्रचेलुगर्विताः ॥ २८ ॥ अह दे जदु-सेण्ण-सागरं तुरउत्तुङ्ग-तरङ्ग-संकुळम् । बळ-मा-हव-गाह-भीसणं गहिरं तं पविसन्ति णि-भआ॥ अथ ते यदुसैन्यसागरं तुरगोत्तुङ्गतरङ्गसंकुलम् । बलमाधवग्राहभीषणं गभीरं तं प्राविशन्निर्भयाः ॥ २९ ॥ वळई-कअ-चण्ड-कम्मुआ अह पज्जुण्ण-सिहण्डि-वाहणा । सर-दु-हिण-णिण्हुअम्बरं परिहोदण रणं कुणन्ति दे ॥ वलयीकृतचण्डकार्मुकावथ प्रद्युम्नशिखण्डिवाहनौ । शरदुर्दिननिहुताम्बरं परिभूय रणमकुरुतां तौ ॥ ३० ॥ विसिहा वि सिहावलक्कड-प्फुड-पक्खाणिळ-तक्खणुद्धिआ । विमुद्दा विमुहा हआ अ तं ण विसाहं पविसन्ति वेरिणो ॥ विशिखा अपि शिखावलोत्कटस्फुटपक्षानिलतत्क्षणोद्धृताः । विमुखा विमुखा हताश्च तं न विशावं प्राविशन्वैरिणः ॥ ३१ ।

·विओ सग्गो
२९
अह सम्बर-मम्म-भेदिहिं जळण-जाळ-फुलिङ्ग-वाहिहिं ।
णिसिदेहि सिळी-मुहेहि तं गुहमाविज्झइ रुप्पिणी-सुओ ॥
अथ शम्बरमर्मभेदिभिर्खलनज्वालस्फुलिङ्गवाहिभिः ।
निशितैः शिलीमुखैम्तं गुहमाविध्यद्रुक्मिणीसुतः ॥ ३२ ॥
धणु-पञ्च-सदी-विमुञ्चिद-प्पसरन्तत्थ-विहत्थिआहिओ।
सुवरं चित्र बाण-दाणवो जुउहाणेण घडेइ संगरे ।
धनुप्पञ्चशतीविमुक्तप्रसरदस्त्रविहस्तिताहितः ।
स्वयमेव बाणदानवो युयुधानेन जघटे संगरे ॥ ३३ ॥
विविहा जुउहाण-साअआ जुहि बाणासुर-बाण-संहई ।
अ-इरेण कुणन्ति णि-प्पहं रवि-मोहा विअ तारआवलिं ॥
'विविधा युयुधानसायका युधि बाणासुरबाणसंहतिम् ।
अचिरेणाकुर्वन्निष्प्रभां रविमयूखा इव तारकावलिम् ॥ ३४ ॥
अह सो परमेसरो सरे ति-चुरन्ते-उर-वेहवी-अरे ।
विसजेइ पिणाअ-संहिदे अहिगन्तूण सरं जणदणं ।।
अथ स परमेश्वरः शरांस्त्रिपुरान्तःपुरवैधवीकरान् ।
विससर्ज पिनाकसंहितानभिगम्य स्वयं जनार्दनम् ॥ ३५ ॥

·३०
उसाणिरुद्धं
महु-केडह-सोणिअ-च्छडा-महु-कुक्खिंभरिणो सिळी-मुहे ।
गुण-संगअ-सङ्ग-संहिदे महु-वेरी वि समुक्खिवेइ सो ।।
मधुकैटभशोणितच्छटामधुकुकिंभरीशिलीमुखान् ।
गुणसंगतशार्ङ्गसंहितान्मधुवैर्यपि समुदक्षिपत्सः ॥ ३६ ॥
अह ताण विमाण-संठिअ-त्ति-असाहीस-सिरो-सिळाहिओ।
समरो सम-रोस-विकिआ-भर-दु-प्पेच्छ-मुहाण वट्टइ ॥
अथ तयोर्विमानसंस्थितत्रिदशाधीशशिरःश्लाषितः ।
समरः समरोपविक्रियाभरदुप्प्रेक्षमुखयोरवर्तत ॥ ३७ ॥
हरि-सिंठ-समीरणत्थदो पसरन्ता परिधूअ-पाअ-वा ।
समुहापडिआ समीरणा हर-भूमा-भुअएहिँ भक्खिदा ।
हरिमृष्टसमीरणास्त्रतः प्रसरन्तः परिधूतपादपाः ।
संमुखापतिताः समीरणा हरभूषाभुजगैक्षिताः ॥ ३८ ॥
हर-पुलिअ-पण्णअत्थदो विस-फुक्कार-पळित्त-पावआ ।
पसिदा बहुणो वि पण्णआ सहसा विण्हु-रहेण चविआ ॥
हरपुखितपन्नगास्त्रतो विषफूत्कारप्रदीप्तपावकाः ।
प्रसृता बहवोऽपि पन्नगाः सहसा विष्णुरथेन चर्विताः ॥ ३९ ॥

·विओ सग्गो
३१
कसणुळिअ-पावआसु-अ-प्फुड-णिन्तुज्जलिआ वि पावआ ।
परमेसर-मोळि-णिण्ण-आ-जळ-णिन्वाण-सिहा मुद्दा ठिआ ॥
कृष्णप्रेरितपावकाशुगस्फुटनिर्यदुज्ज्वलिता अपि पावकाः ।
परमेश्वरमौलिनिम्नगाजलनिर्वाणशिखा मुधा स्थिताः ॥ ४० ॥
अह संभु-विसिट्ठ-तामसासुअ-संभूद-तमोन्धकारिअं ।
भुवणं बलिअं पआसिअं हरि-चक्कस्स समग्ग-रोइणा ॥
अथ शंभुविसृष्टतामसाशुगसंभूततमोन्धकारितम् ।
भुवनं बलवत्प्रकाशितं हरिचक्रम्य समग्ररोचिषा ।। ४१ ॥
हरि-पेरिअ-वारुणत्थ-अ-प्पळअम्भो-हर-गब्भ-णिस्सिदे ।
लहु सोसइ थोर-सीअरे सिव-फाळक्खि-पुडासुसुक्खणी ॥
हरिप्रेरितवारुणास्त्रजप्रलयाम्भोधरगर्भनिःसृतान् ।
लघ्वशोषयत्स्थूलशीकराशिवफालाक्षिपुटाशुशुक्षणिः ॥ ४२ ॥
सुभडाण वि विड्डिरिळ्ळए समरे णारअ-कोड्ड-वड्ढणे ।
अह खिप्पइ णि-प्पडिक्किअं कुविओ मोहणमत्थमच्चुओ ॥
सुभटानामपि भयंकरे समरे नारदकौतूहलवर्धने ।
अथाक्षिपन्निष्प्रतिक्रियं कुपितो मोहनमस्त्रमच्युतः ॥ ४३ ॥

·३२
उसाणिरुद्धं
रणदो खण-मोह-मीळिए ससि-हाभरणे णिवाहिए ।
विमुहे वि अ सम्मुहे लहुं पमहाणं णिवहो पळाअइ ॥
रणतः क्षणमोहमीलिते शशिलेखाभरणे निवृत्ते ।
विमुखेऽपि च षण्मुखे लघु प्रमथानां निवहः पलायत ॥ ४४ ॥
पबळो बळ-भद्द-केसरी हळ-दाढा-कुळिसेण तक्खणं ।
मअ-भामिर-चित्तमुद्धअं जुहि कुम्भण्ड-गअं विदारइ ॥
प्रबलो बलभद्रकेसरी हलदंष्ट्राकुलिशेन तत्क्षणम् ।
मदभ्रमणशीलचित्तमुद्धतं युधि कुम्भाण्डगजं व्यदारयत् ॥ ४५ ॥
अह रोस-कसाइदेक्वणो णिबिडाकड्ढिअ-णेक्क-कम्मुओ।
अहिधावइ देवई-सुअं तुवरन्तो तइ वाण-दाणवो ॥
अथ रोषकषायितेक्षणो निबिडाकृष्टनैककार्मुकः ।
अभ्यधावदेवकीसुतं त्वरमाणम्तदा बाणदानवः ॥ ४६ ॥
जुहि से भुअ-काणण-ठिए दिढ-मोव्वी-दिआहिँ वेढिए ।
धणु-ताळ-दुमे रमा-बई तरसा खण्डइ कण्ड-रासिहि ॥
युध्यस्य भुजकाननस्थितान्दृढमोर्वीलतिकाभिर्वष्टितान् ।
धनुस्तालद्रुमात्रमापतिस्तरसाऽखण्डयत्काण्डराशिभिः ॥ ४७ ॥

·विओ सग्गो
दणु-अस्स भुएसु सोरिणा तइ जो जो अ-कम्मुओ कओ।
स स गेण्हइ चक्क-तोमर-च्छुरिआ-सत्ति-गआसि-मुग्गरे ।
दनुजस्य भुजेषु शौरिणा तदा यो यो लूनकार्मुकः कृतः ।
स स जग्राह चक्रतोमरच्छुरिकाशक्तिगदासिमुद्रान् ॥ ४८ ॥
खुहिओ स उ जाइँ जाइँ तो समरे घेप्पइ दप्प-बंहिओ।
परिखण्डइ ताइँ ताइँ ही महु-वेरी नहु आउहाइँ सो ॥
क्षुभितः स तु यानि यानि ततः समरे जग्राह दर्पबृंहितः ।
पर्यखण्डयत्तानि तानि हि मधुवैरी लघ्वायुधानि सः ॥ ४९ ॥
णिसिअत्थखओ णिराउहो गळिअस्सोज्झर-चचिअङ्गओ।
घण-धाउ-मओ व्व पव्वओ विहळो जाअइ बाण-दाणवो ॥
'निशितास्त्रक्षतो निरायुधो गलितास्रनिर्झरचर्चिताङ्गकः ।
घनधातुमय इव पर्वतो विह्वलो ऽजायत बाणदानवः ॥ ५० ॥
जणणी किर तस्स कोट्टवी दुअमाअच्छिअ मज्झए ठिआ।
अह गंन्द-सुओ णिवत्तिओ तइ बाणो वि घरं विगाहइ ॥
जननी किल तस्य कोट्टवी द्रुतमागत्य मध्ये स्थिता ।
अथ नन्दसुतो निवृत्तस्तदा बाणो ऽपि गृहं व्यगाहत ॥ ५१ ॥

·३४
उसाणिरुद्धं
अह धुज्जडिणा विसजिओ विअळुत्ताळ-भअं-कराकई ।
तिसिरो कडु-घग्घर-स्सरो जुवरो को वि भमेइ सव्वदो ॥
अथ धूर्जटिना विसृष्टो विकलोत्तालभयंकराकृतिः ।
त्रिशिराः कटुघर्घरस्वरो ज्वरः कोऽपि बभ्राम सर्वतः ॥ ५२ ।।
जदु-वीर-बळाइँ सो भिसं परिमुच्छावइ मच्छरी जदा ।
हरिणा वि तदा विणिम्मिओ बळवन्तो जुवरो चउ-ब्भुओ ॥
यदुवीरबलानि स भृशं पर्यमूर्च्छयन्मत्सरी यदा ।
हरिणाऽपि तदा विनिर्मितो बलवावरश्चतुर्भुजः ॥ ५३ ।।
तिसिरं स भणाइ वेण्डवो तुमए हो असमिक्खआरिणा।
सळहेण व पावए खओ सुळहो होहिइ संप मइ ।।
त्रिशिरसं स बभाण वैष्णवस्त्वया भो असमीक्ष्यकारिणा ।
शलभेनेव पावके क्षयः सुलभो भविष्यति सांप्रतं मयि ॥ ५४ ॥
जुवर-प्पसरं चिइच्छिउं जुवरो एव्व हुवेज वेजओ।
लगिरं चळणम्मि कण्डअं ण समुक्खाअइ कण्डएण किं ।।
ज्वरप्रसरं चिकित्सितुं ज्वर एव भवेद्वैद्यः ।
लमं चरणे कण्टकं न समुत्खनति कण्टकेन किम् ॥ ५५ ॥

·विओ सग्गो
उव मज्झ णिबज्झ-मच्छर भुअ-सोण्डीरमिणं रणङ्गणे ।
अवि होसि तिसीसओ तुवं सम-सीसं ण ळहेसि णं मए ।
पश्य मम निबद्धमत्सरं भुजशौर्यमिदं रणाङ्गणे ।
अपि भवसि त्रिशीर्षस्त्वं समशीर्ष न लभसे नूनं मया ॥ ५६ ॥
तिसिरेण अ किं वि प्पिरं सुणु हो काळ-हरस्स जं पिअं।
इह तं घडआमि संपकं असुरो जेण लहेज संपलं ॥
त्रिशिरसा च किमपि जल्पितं शृणु भोः कालहरस्य यत्प्रियम् ।
इह तद्धटयामि सांप्रतमसुरो येन लभेत संपदम् ॥ ५७ ॥
कहैं संकर-किंकरं वि मं बळवन्तं जळ जेउमिच्छसि ।
इह ता मिहिरंसु-संचअंतिमिरोहो परिहोदुमीहइ ॥
कथं शंकरकिंकरमपि मां बलवन्तं जड जेतुमिच्छसि ।
इह तर्हि मिहिरांशुसंचयं तिमिरौघः परिभवितुमीहते ॥ ५८ ॥
अह ताण रणं तळा-तळि कखुहिअ-क्खोणि-णहं णहा-गहि ।
चळणां-चळणि दुमा-दुमि प्फुड-णाअं जणिअं सिळा-सिळि ।।
अथ तयो रणं तलातलि क्षुभितक्षोणिनभो नखानखि ।
चरणाचरणि द्रुमाद्रुमि स्फुटनादं जातं शिलाशिलि ॥ ५९ ॥

·३६
उसाणिरुद्धं
जुहि वेण्हु-जरेण खण्डिओ पहरन्तेण किराणुहिण्डिओ।
तिसिरो विवळाइ मेइणी-णह-पाआळ-तळेसु वेविरो॥
युधि विष्णुज्वरेण खण्डितः प्रहरता किलानुहिण्डितः ।
त्रिशिरा विपलायत मेदिनीनभःपातालतलेषु वेपनशीलः ॥ ६० ॥
अमुण चित्र रुद्द-सिट्ठिणा भअ-घोणन्त-स-बाह-दिठिणा ।
चळणम्बु-अमळिएण सो थविदो सन्त-मएण मा-हवो ॥
अमुनैव रुद्रसृष्टिना भयघूर्णमानसबाप्पदृष्टिना ।
चरणाम्बुजमाश्रितेन स स्तुतः शान्तमदेन माधवः ॥ ६१ ॥
अ-भअं विहुरस्स देहि मे भअवं तुज्झ जराहिँ मा-इव ।
अ-विवेअ-समुद्द-मजिओ अहके होमि खुणेण णिजिओ ॥
अभयं विधुराय देहि मे भगवंस्तव ज्वरान्माधव ।
अविवेकसमुद्रमनो ऽहं भवामि खल्वनेन निर्जितः ॥ ६२ ॥
विदिओ सि मए सणा-अणो जस-सिद्दि-ट्टिइ-णास-कारओ।
सिदि-अण्ठ-विरिश्च-वासव-प्पमुहाणं वि तुवं सि काळणं ॥
विदितो ऽसि मया सनातनो जगत्सृष्टिस्थितिनाशकारकः ।
शितिकण्ठविरिश्चवासवप्रमुखाणामपि त्वमसि कारणम् ॥ ६३ ॥

·विओ सग्गो
३७
अ-गुण-प्पइदिस्स मण्णिमो भअवं तुज्झ गुणाणुरोहणं ।
पवणस्स सुअन्धिउण्हदादि व संकामिअमीस केवळं ॥
अगुणप्रकृतेर्मन्यामहे भगवंस्तव गुणानुरोधनम् ।
पवनस्य सुगन्धितोष्णतादीव सांक्रामिकमीश केवलम् ॥ ६४ ॥
इह ठावर-जङ्गमप्पए सअळे वत्थुणि वित्थरिजए ।
भवदो चिअ चेअणत्तणं अअ तेलं व तिळम्मि सव्वदो ॥
इह स्थावरजङ्गमात्मके सकले वस्तुनि विस्तीर्यते ।
भवत एव चैतन्यमज तैलमिव तिले सर्वतः ॥ ६५ ॥
तुइ संणिहिदम्मि पेक्खए विविहं णच्चइ णच्चई व सा ।
सअळत्थ-विअक्क-कारिणी तुह माआ तह णाम दु-ग्गहा ॥
त्वयि संनिहिते प्रेक्षके विविधं नृत्यति नर्तकीव सा ।
सकलार्थवितर्ककारिणी तव माया तथा नाम दुर्ग्रहा ॥ ६६ ॥
सअळ-भुवण-रक्खा-दिक्खिआणं भुआणं
भुअअ-बइ-णिहाणं सङ्ख-चक्कङ्किआणं ।
तुह कअ-रिवु-ळच्छी-बुन्द-बन्दिग्गहाणं
जिणइ विणअ-पावारण्ण-दावो पदावो ।
सकलभुवनरक्षादीक्षितानां भुजानां भुजगपतिनिभानां शङ्खचक्राङ्कितानाम् ।
तव कृतरिपुलक्ष्मीबृन्दबन्दिग्रहाणां जयति विनतपापारण्यदावः प्रतापः ॥६७॥

·३८
उसाणिरुद्धं
मसार-मणि-सामळं महुर-हास-जोण्डा-झरी-
परीअ-मुह-चन्दमं विपुळ-दीह-णेत्तुप्पळं ।
उर-प्फुरिअ-कोत्थुहं मणि-किरीड-कन्ति-च्छडा-
कडाह-परिमण्डिअं पणमिमो सरीरं तुमे ॥
मसारमणिश्यामलं मधुरहासज्योत्स्नाझरी-
परीतमुखचन्द्रमो विपुलदीर्घनेत्रोत्पलम् ।
उर:स्फुरितकौस्तुभं मणिकिरीटकान्तिच्छटा-
कटाहपरिमण्डितं प्रणमामः शरीरं तव ॥ ६८ ॥
वअ-सुन्दरी-घण-थणङ्क-कुकुम-प्फुसणा-पिसङ्ग चणमाळ-भारिणो ।
तुह देवई-सुअ सु-अम्म-णिम्मळी-कअ-जम्म-जम्मि-मण-वासिणो णमो॥
वजसुन्दरीघनस्तनाङ्ककुकुममार्जनापिशङ्गवनमालभारिणे ।
तुभ्यं देवकीसुत सुकर्मनिर्मलीकृतजन्मजन्मिमनोवासिने नमः ॥ ६९ ।।
इअ त्थुओ मअण-रिवु-जरेण सो पसण्णदं समहि-गओ जणणो ।
रद-प्पहा-विसद-सुहोळिअक्खरं मउ-म्हिओ भणइ गिरं स-गोरवं ॥
इति स्तुतो मदनरिपुज्वरेण स प्रसन्नतां समधिगतो जनार्दनः ।
रदप्रभाविशदसुधादिताक्षरां मृदुस्मितो बभाण गिरं सगौरवम् ॥ ७० ॥

·विओ सग्गो
३९
अम्हो बम्हण अम्हकेरअ-जरादो णुं महन्तो भवं
तासं मुश्चउ पञ्च-बाण-रिवुणो णिम्माण-मम्मो तुवं ।
ता णों माणण-पत्त-मत्त-सुहिओ जादो सि पीदो म्हि दे
सिझं तुझ तिसीस संपइ सुहं गच्छेहि स-च्छन्ददो ।
हंहो ब्राह्मणास्मदीयज्वरान्नूनं महान्भवां-
स्वासं मुञ्चतु पञ्चबाणरिपोर्निर्माणमहो त्वम् ।
तस्मान्नो माननपात्रमात्मसुहृज्जातो ऽसि प्रीतो ऽस्मि ते
सिद्धं तव त्रिशीर्ष संप्रति सुखं गच्छ स्वच्छन्दतः ॥ ७१ ॥
तुइत्तो भूदाणं मह तुह अ संभासणमिणं
म्हरन्ताणं बाहा ण हु ति-हुवणे होहिइ दिदं ।
पंसादो णो कामं दुहइ महइं लुम्पइ रुअं
जहाकामं धीमं ति-सिर विसरेहि पडिदिसं ॥
त्वत्तो भूतानां मम तव च संभाषणमिदं
स्मरतां बाधा न खलु त्रिभुवने भविष्यति दृढम् ।
प्रसादो नः कामं दोग्धि महतीं लुम्पति रुज
यथाकामं धीमंस्त्रिशिरो विसर प्रतिदिशम् ॥ ७२ ॥

·उसाणिरुद्धं इस भणि जरं तं वि-जरं तो कुणन्तो समर-धरणि-भाए रेहए मा-हवो सो। विहअ-तुहिण बाहा-सु-प्पई कप्पअन्तो पदुममिव जळन्तो पुक्खरे तिक्ख-मोहो । इअ उसाणिरुद्धम्मि विओ सग्गो इति भणित्वा ज्वरं तं विज्वरं ततः कुर्व- समरधरणिभागे राजते माधवः सः । विहततुहिनबाधासुप्रभं कल्पय- पद्ममिव ज्वलन्पुष्करे तीक्ष्णमयूखः ॥ ७३ । इत्युषानिरुद्धे द्वितीयः सर्गः ।।

·तिओ सम्गो
अह सिहर-णिहे भुए सहस्सं विडवि-सरिच्छ-धणु-च्छडे वहन्तो ।
घण-रण-कुदुओ पुणो वि बाणो पअळइ-जङ्गम-विञ्झ-सेळ-कप्पो ।।
अथ शिखरनिभान्भुजान्सहस्रं विटपिसदृक्षधनुश्छटान्वहन् ।
घनरणकुतुकः पुनरपि बाणः प्राचलज्जङ्गम विन्ध्यशैलकल्पः ॥ १ ॥
कुडिळ-दिढ-कुअण्ड-दण्ड-सण्ड-प्पणिहिअ-दिप्प-खुरप्प-दु-प्पसज्झो ।
पअवि-हअ-कडप्प-कड्डिअं सो जळअ-गहीर-रवं रहं रुहेइ ॥
कुटिलदृढकोदण्डदण्डषण्डप्रणिहितदीप्रक्षुरप्रदुष्प्रसह्यः ।
प्रजविहयसमूहकृष्टं स जलदगभीररवं रथं रुरोह ॥ २ ॥
भुअ-णिवह-विसङ्गि-अङ्गओह-विअ-पिसङ्ग-मणि-प्पहङ्कुरेहिं ।
अ-विरंळ-विडवग्ग-ळग्ग-पुप्फो स हु बहु रेहइ सम्मळि-दुमो व्व ॥
भुजनिवहविषक्ताङ्गदौघस्थापितपिशङ्गमणिप्रभाकुरैः ।
अविरलविटपापलमपुष्पः स खलु बह्वराजत शाल्मलिद्रुम इव ॥ ३ ॥

·४२
उसाणिरुद्धं
कसण-घण-सवत्त-गत्त-सोहो उवरि समुद्धअ-पण्डराअवत्तो ।
णव-समुदिअ-चन्द-मण्डलाहो-गअ-रण्णाअर-संणिहो विहाइ ।
कृष्णघनसपत्नगात्रशोभ उपरि समुद्धृतपाण्डरातपत्रः ।
नवसमुदितचन्द्रमण्डलाधोगतरत्नाकरसंनिभो व्यभात् ॥ ४ ॥
अहिअमुहअ-पास-भासमाण-प्फुड-परिचञ्चळ-चामरावहओ।
तड-जुअळ-विरूढ-कास-गुच्छो विअ ळसए जमुणा-जळ-प्पवाहो ।।
अधिकमुभयपार्श्वभासमानस्फुटपरिचञ्चलचामरावधूतः ।
तटयुगलविरूढकाशगुच्छ इवालसद्यमुनाजलप्रवाहः ॥ ५ ॥
कर-कमळ-मलिजमाण-बाणासण-गुणमत्त-पहं णिरिक्खमाणं ।
फुड-पडिघ-पिसङ्ग-णेत्त-कोणं महु-महमिक्खइ त-कखणं स बाणो ॥
करकमलमृद्यमानबाणासनगुणमात्मपथं निरीक्षमाणम् ।
स्फुटप्रतिघपिशङ्गनेत्रकोणं मधुमथनमैक्षत तत्क्षणं स बाणः ॥ ६ ॥
तुरिअमहिगओ भणाइ सो गं किमिह पअब्भसि गोविआ-तणू-अ ।
मुणसु ण णरओ म्हि ण म्हि कंसो अह अहके वळि-णन्दणो स बाणो ।
त्वरितमभिगतो ऽभणत्स एनं किमिह प्रगल्भसे गोपिकातनूज ।
जानीहि न नरको ऽस्मि नास्मि कंसो ऽथाहं बलिनन्दनः स बाणः ॥ ७ ॥

·विओ सग्गो
ति-अस-उर-तरट्टिा-कआकड्ढण-घण-सोहग-ळम्भ-जम्भिआणं ।
धणु-गुण-किण-गण्ठि-कक्कसाणं सुणसि कहं ण भुआण मे पावं ॥
त्रिदशपुरविदग्धस्त्रीकचाकर्षणघनसौभगलाभजृम्भितानाम् ।
धनुर्गुणकिणग्रन्थिकर्कशानां शृणोषि कथं न भुजानां मे प्रतापम् ॥ ८ ॥
सुण पुण वुस-ळञ्छणस्स संझा-णडण-महम्मि महं मइङ्ग-वाए ।
अदिसअ-कुसळेहिँ एहिँ दोहिं दु-ळह-तमो वि हि लम्भिओ पसाओ।
शृणु पुनर्वृषलाञ्छनस्य संध्यानटनमहे मम मृदङ्गवादे ।
अतिशयकुशलैरेभिर्दोभिर्दुर्लभतमो ऽपि हि लब्धः प्रसादः ॥ ९ ॥
णिअ-पअ-फिडिआ कआ इमेहिं बळ-महण-प्पमुहा णिलिम्प-जोहा ।
अवणि-सुर-महेसु हव्व-भाशं भअ-विहळा हि अ-विग्गहा भुणन्ति ।
'निजपदभ्रष्टाः कृता अमीभिर्बलमथनप्रमुखा निलिम्पयोधाः ।
अवनिसुरमखेषु हव्यभागं भयविह्वला ह्यविग्रहा भुञ्जते ॥ १० ॥
ण हु विसुमरिअं मए तुए जं मह जणअं वअ-ळवणेण मन्दं ।
अळिअ-वडु-छळेण वश्चिऊण त्ति-हुवणमाहरिअं ण किं तहिन्तो ।।
न खलु विस्मृतं मया त्वया यन्मम जनकं वयोलङ्घनेन मन्दम् ।
अलीकवटुच्छलेन वञ्चयित्वा त्रिभुवनमाहृतं न किं तस्मात् ॥ ११ ॥

·४४
उसाणिरुद्धं
उइदमुइदमज्ज दिद्विआ मे भुअ-वण-मज्झ-पहं सुहं पविढं ।
जुहि विजिअ तुमं वसे करिस्सं तुरिअमहं भुवणाइँ चोदहा वि ।।
उचितमुचितमद्य दिष्टया मे भुजवनमध्यपथं सुखं प्रविष्टम् ।
युधि विजित्य त्वां वशे करिष्ये त्वरितमहं भुवनानि चतुर्दशापि ॥ १२ ॥
पडिभणइ णमिन्दिरा-सहाओ दणु-सुअ जुज्जइ दे उवक्कमो अं।
जइ तुह भुअ-काणणस्स भङ्गो ण हि तह कारिसि दे जहाहिळासो।।
प्रत्यभणदेन मिन्दिरासहायो दनुसुत युज्यते त उपक्रमो ऽयम् ।
यदि तव भुजकाननस्य भङ्गो न हि तथा करिष्यसि ते यथाऽभिलाषः ॥१३॥
तुवरसि मअ-तहिअण्णवण्णो-विहरण-सोक्वमिदो तदो दिगन्तुं ।
अवि अ गअण-पुप्फ-माळिआहिं सुरहि-तमाहिँ विभूसिउं च केसे ।।
त्वरसे मृगतृष्णिकार्णवा!विहरणसौख्यमितस्ततोऽधिगन्तुम् ।
अपि च गगनपुप्पमालिकाभिः सुरभितमाभिर्विभूषयितुं च केशान् ॥ १४ ॥
किमिह विहळ-जप्पिएण कजं पअडअ तं भुअ-दण्ड-चण्डिमाणं ।
ति-हुवण-रण-मूर वीर गव्वं खवअसि जेण खणेण दाणविन्द ।।
किमिह विफलजल्पितेन कार्य प्रकटय तं भुजदण्डचण्डिमानम् ।
त्रिभुवनरणशूर वीर गर्व क्षपयसि येन क्षणेन दानवेन्द्र ॥ १५ ॥

·विओ सग्गो णवरिअ सर-पूरिअन्तरिक्खं रह-चळणुच्चळ-रेणु-दु-ण्णिरिक्खं । महु-रिवु-बळि-णन्दणाण रुक्खं जणइ रणं पुर-माहिणो समक्खं ।। अनन्तरं शरपूरितान्तरिक्षं रथचरणोच्चलद्रेणुदुर्निरीक्षम् । मधुरिपुबलिनन्दनयो रूक्षमजायत रणं पुरमाथिनः समक्षम् ॥ १६ ॥ णमइ रमइ णच्चइ प्पणोइ प्पहसइ जप्पइ कम्पइ ब्भमेइ । पमअ-मअ-भआउळं पुळन्तो पमह-गणो तइ ताण संपहारं ।। अनमदरमतानृत्यत्प्राणौत्पाहसदजल्पदकम्पताभ्राम्यत् । प्रमदमदभयाकुलं प्रलोकयन्प्रमथगणस्तदा तयोः संप्रहारम् ॥ १७ ॥ अणुविरणइ गन्ध-सिन्धुराळी-मअ-परिबंहिअ-बंहिआणुविज्झं । जदु-बळ-घण-दुन्दुभि-प्पणादं गअण-अळे सुर-संघ-तूर-घोसो ॥ 'अनुव्यरणद्गन्धसिन्धुरालीमदपरिबृहितबंहितानुविद्धम् । यदुबलघनदुन्दुभिप्रणादं गगनतले सुरसंघतूर्यघोषः ॥ १८ ॥ अणु-खणमणिरुद्ध-कण्ण-वीही-कुसळ-वदावद-बन्धु-पन्थ-भूओ। महु-मंह-कर-गुण्ण-सङ्ग-मोवी-णिणअ-भरो णिणअन्तरं थगेइ ॥ अनुक्षणमनिरुद्धकर्णवीथीकुशलवदावदबन्धुपान्थभूतः । मधुमथनकरनुन्नशाङ्गमौर्वीनिनदभरो निनदान्तरमस्थगयत् ॥ १९ ।।

·४६
उसाणिरुद्धं
अह णिसिद-मुहेण थोर-दीहं कणअ-कडाअ-मणि-
अ-मणि-च्छडा-कडारं ।
विडवमिव तरुस्स बाहुमेकं लणइ सरेण सुरारिणो मुरारी ॥
अथ निशितमुखेन स्थूलदीर्घ कनककटकमणिच्छटाकडारम् ।
विटपमिव तरोर्बाहुमेकमलुनाच्छरेण सुरारेर्मुरारिः ॥ २० ॥
भुवि णिपडइ सो ह साहमन्ते-उर-जण-बाह-जळेण बाहु-छेओ ।
सह अ स-हरिसामरोह-मुत्त-प्फुड-अर-कप्प-अरु-प्पमूणएहिं ।।
भुवि न्यपतत्सो ऽथ सार्धमन्तःपुरजनबाप्पजलेन बाहुच्छेदः ।
सह च सहर्षामरौघमुक्तस्फुटतरकल्पतरुप्रसूनैः ॥ २१ ॥
स धणुह-विसिहे सरास-जीआ-कसण-सिणिद्ध-किणङ्किअ-प्पओठे ।
ति-हुवण-जअ-च्छि-केलि-सोहे छिणइ पुणो वि भुए रितुस्स कण्हो॥
स धनुर्विशिखाशरासज्याकर्षण स्निग्धकिणाङ्कितप्रकोष्ठान् ।
त्रिभुवनजयलक्ष्मीकेलिसौधानच्छिनत्पुनरपि भुजात्रिपोः कृष्णः ॥ २२ ॥
खुडिअ-णिवडिएहिँ अगुळीओवळ-रुइ-दिप्प-अहिँ तेहिं दोहिं ।
विळसइ समर-क्खमा बहूहि फणि-णिवहेहिँ व चन्दणाण वाडी ।
त्रुटितनिपतितैरगुलीयोपलरुचिदीप्रतलैस्तैदोभिः ।
व्यलसत्समरक्षमा बहुभिः फणिनिवहैरिव चन्दनानां वाटी ॥ २३ ॥

·विओ सग्गो
अह वुसह-धओ स-भत्तमेणं पुळइअ खण्डिअ-पाअ-बाहु-सण्डं ।
उवगदुअ स पसाअअन्तो दिइ-अ-रिवू दिढ-संभमो भगाइ ॥
अथ वृषभध्वजः स्वभक्तमेनं प्रलोक्य खण्डितप्रायबाहुषण्डम् ।
उपगम्य स्वयं प्रसादयन्दितिजरिपुं दृढसंभ्रमो ऽभणत् ॥ २४ ॥
पसिद पदुम-णाह दीण-लोए तुवमसि कारुणिओ मुणीहिँ गीओ
कहँ किर विहळं बळिस्स धुत्तं रण-जिअमज्ज वि णाणुअम्पसे हो ।
प्रसीद पद्मनाभ दीनलोके त्वमसि कारुणिको मुनिभिर्गीतः ।
कथं किल विह्वलं बले: पुत्त्रं रणजितमद्यापि नानुकम्पसे भोः ॥ २५ ॥
तुइ थुइ-वअणादिवुत्त-धामे ति-गुण-कहा-पह-दर-संणिहाणे ।
महु-मह कदमेहिँ अक्खरेहिं थुविअ पसत्ति-गुणं कुणम्ह अम्हे ।।
स्वयि स्तुतिवचनातिवृत्तधाम्नि त्रिगुणकथापथदूरसंनिधाने ।
मधुमथन कतमैरक्षरैः स्तुत्वा प्रसत्तिगुणं कुर्मो वयम् ॥ २६ ॥
कहँ तुह महिमा मुणिजणिज्जो मुणि-वुसहेहिँ वि दिव्व-दंसणेहिं ।
ण हिवअण-मणाणं गोअरो सो उवणिस-अक्खर-तप्परिज-भूमी ।।
कथं तव महिमा ज्ञातव्यो मृनिवृषभैरपि दिव्यदर्शनैः ।
न हि वचनमनसोर्गोचरः स उपनिषदक्षरतात्पर्यभूमिः ॥ २७ ॥

·४८
उसाणिरुद्धं
तुह उण अवदार-कीळिआई रअ-तम-सत्त-गुणे समळिआई ।
णिअ-कअ-भुवणावण-खमाइं मुर-हर कस्स ण विम्हअं कुणन्ति ॥
तव पुनरवतारक्रीडितानि रजस्तमःसत्त्वगुणान्समाश्रितानि ।
निजकृतभुवनावनक्षमाणि मुरहर कस्य न विस्मयं कुर्वन्ति ॥ २८ ॥
तह हि मह-मही-हर-प्पमाणं तुवमधिगच्छिअ मच्छ-राअ-वेसं ।
कुणसि घण-विसाण रुग्ग-वच्छं दणु-अ-भडं किर तक्खरं तईए ॥
तथा हि महामहीधरप्रमाणं त्वमधिगम्य मत्स्यराजवेषम् ।
अकरोनिविषाणरुग्णवक्षसं दनुजभटं किल तस्करं त्रय्याः ॥ २९ ॥
कळिअ कुळिस-णिठुठि-पिटें कमठ-अणुं कमळच्छ कच्छ-णिठें ।
तह गहिरिम-दुद्ध-सिन्धु-खुद्धं मणसि-अ-सुन्दर मन्दरं धरेसि ।।
कलयित्वा कुलिशनिष्ठुरास्थिपृष्ठां कमठत कमलाक्ष कच्छनिष्ठाम् ।
तथा गम्भीरिमदुग्धसिन्धुक्षुब्धं मनसिजसुन्दर मन्दरमधारयः ॥ ३० ॥
असणि-सअळ-वीअ-रूढ-दाढङकुर-परिपाडिअ-देच्च-वच्छ-सेनें ।
धरणि-हर तुमे वराह-रूवं पडिभअ-विम्हअ-कारि संम्हरामो ॥
अशनिशकलबीजरूढदंष्ट्राङ्कुरपरिपाटितदैत्यवक्षःशैलम् ।
धरणिधर तव वराहरूपं प्रतिभयविस्मयकारि संस्मरामः ॥ ३१ ॥

·तिओ सग्गो
शाह-खुडिअ-सुरारि-गत्त-रत्त-च्छुरण-कडार-सडा-जडाळ-वत्तं ।
तुह णर-हरि-विग्गहं महन्तं कहँ कहइस्समकुण्ठ-कण्ठ-णाअं ।।
नखत्रुटितसुरारिगात्ररक्तच्छुरणकडारसटाजटालवक्त्रम् ।
तव नरहरिविग्रहं महान्तं कथं कथयिप्याम्यकुण्ठकण्ठनादम् ॥ ३२ ॥
अह वडु-वपुणा दुनिक्किआदो भुवण-तई जणआहिँ अस्स चेअ ।
तिहिं णिअ-पअ-विक्कमेहिँ सिग्धं अवहरिआ तुमए रमाएँ णाह ।।
अथ वटुवपुषा वञ्चिताद्भुवनत्रयी जनकादम्यैव ।
त्रिभिर्निजपदविक्रमः शीघ्रमपहृता त्वया रमाया नाथ ॥ ३३ ।।
ति-हुवण-जअ-मत्त-कत्त-विजज्जुण-सुअ-काणण-कणिद्ध-धारे ।
फुरिअ-सिहिणि खत्तिआण वंसो भिउ-पइणा तुमए हुओ कुठारे ।
त्रिभुवनजयमत्तकार्तवीर्यार्जुनभुजकाननकर्तनद्वधा ।
स्फुरितशिखिनि क्षत्रियाणां वंशो भृगुपतिना त्वया हुत: कुटारे ॥ ३४ ॥
दह-रह-तणओ भवं भवन्तो जणअ-सुआ-पअ-फंस-कामुआई।
विहि-महण-लअ-प्परोहिदाइं दह-वअणस्स सिराइँ खण्डएइ ।।
दशरथतनयो भवान्भवञ्जनकमुतापदस्पर्शकामुकानि ।
विधिमहनलूनप्ररूढानि दशवदनम्य शिरांम्यखण्डयत ॥ ३५ ॥

·उसाणिरुद्धं
विदळिअ-करि-दन्त-सुब्भमेकं णव-मेहावळि-सामळं दुईअं ।
इअ तणु-जुअळं वहेसि रम्मं जउ-सुअ संपइ णीळ-पीअ-वासं ॥
विदलितकरिदन्तशुभ्रमेकं नवमेघावलिश्यामलं द्वितीयम्
इति तनुयुगलं वहसि रम्यं यदुसुत संप्रति नीलपीतवासः ॥ ३६ ॥
मअण-रस-सिणिद्ध-मुद्ध-णारी-कुडिळ-कडक्ख-णिरिक्खणेक-ळक्खं ।
उर-ठिअ-सिरि-वच्छ-कोत्थुहं दे हरइ ण किं जणमञ्जणाहमङ्गं ॥
मदनरसस्निग्धमुग्धनारीकुटिलकटाक्षनिरीक्षणैकलक्ष्यम् ।
उर:स्थितश्रीवत्सकौस्तुभं ते हरति न किं जनमञ्जनाभमङ्गम् ॥ ३७ ।।
विअअ-सह तुवं सि वीस-णाहो विविह-चराअर-वाविरो तुवं सि ।
णिअम-विडविणो वि णेक्क-साहा-ठिअ-बहु-रूव-फळस्स णं सि मूळं ।
विजयसख त्वमसि विश्वनाथो विविधचराचरव्यापनशीलस्त्वमसि ।
निगम विटपिनोऽपि नैकशाखास्थितबहुरूपफलस्य नन्वसि मूलम् ॥ ३८ ॥
अ-सरण-सरणं तुवं सि जं तो वर-अ तुमं करुणाअरं मुणन्ति ।
परिसमिअ-विसं व काळिअंता गळिअ-म विसजेहि बाणमेणं ॥
अशरणशरणं त्वमसि यत्ततो वरद त्वां करुणाकरं जानन्ति ।
परिशमितविषमिव कालियं तस्मादलितमदं विसृज बाणमेनम् ॥ ३९ ॥

·तिओ सग्गो
अह भणइ हरी पसण्ण-चेदो विरम वुस-द्धअ हो मह स्थवादो।
तुह चरिद-महत्तणे विमढे अदिळहुई इअराण वीर-वत्ता ।।
अथाभणद्वरिः प्रसन्नचेता विरम वृषध्वज भो मम स्तवात् ।
तव चरितमहत्त्वे विमृष्टेऽतिलध्वीतरषां वीर्यवत्ता ॥ ४० ॥
सुर-णर-भुअएसु जस्स बाणा अवि कुसुमाइँ ण केण वि प्पसज्ज्ञा ।
णअण-सिहिणि तं वि पञ्च-बाणं दहइ भवं किमिदो परं विइत्तं ।
सुरनरभुजगेषु यस्य बाणा अपि कुसुमानि न केनापि प्रसह्याः ।
नयनशिखिनि तमपि पञ्चबाणमदहद्भवान्किमतः परं विचित्तम् ॥ ४१ ॥
अडणि-घडिअ-कुण्डळीस-मोव्वी-चळइअ-सेळ-वरिट्ठ-बाण-पिट्ठा ।
अवणि-रहमहिअिस्स तुज्झ तिवुर-वहम्मि ठिई थुआ ण केहिं ॥
अटनिघटितकुण्डलीशमौर्वीवलयितशैलवरिष्ठबाणपृष्ठा ।
अवनिरथमधिष्ठितस्य तव त्रिपुरवधे स्थितिः स्तुता न कैः ॥ ४२ ॥
खविअ-ति-हुवणं महुम्ह-गिम्ह-प्पसर-विसोसिअ-देव-दाणवोहं ।
जळ-णिहि-महणम्मि काळ-ऊडं पसु-पइ किं ण तुए स णिगिणं ॥
क्षपितत्रिभुवनं महोष्मग्रीष्मप्रसरविशोषितदेवदानवौघम् ।
जलनिधिमथने कालकूटं पशुपते किं न त्वया स्वयं निगीर्णम् ॥ ४३ ॥

·उसाणिरुद्धं
अह व ण बहु जप्पिएण कजं भुवण-अळे इअरेण जं अ-सज्झं ।
णिहिळ-तणु-भिआण जं च खेमं णवर तुए चिअ संभु लम्भिरं तं ॥
अथ वा न बहु जल्पितेन कार्य भुवनतले इतरेण यदसाध्यम् ।
निखिलतनुभृतां यच्च क्षेमं केवलं त्वयैव शंभो लम्भितं तत् ।। ४४ ॥
फणि-मअ-मणि-भूसणाभिरामं कपिस-कपद-वि-णिद-मुद्ध-अन्दं ।
परसु-मअ-कपाळ-मूळ-पाणि परम-सिवं णमिमो तुमं किमण्णं ॥
फणिमयमणिभूषणाभिरामं कपिशकपर्दविनिद्रमुग्धचन्द्रम् ।
परशुमृगकपालशूलपाणिं परमशिवं नमामम्त्वां किमन्यत् ॥ १५ ॥
अहह तुह महेस किं भणामो अ-विअळमळअ-वळ्ळहत्तणं तं ।
उव भव विसुमारिअदि-चासो असुर-दुवार-ठिओ कओ सि जेण ॥
अहह तव महेश किं भणामोऽविकलमाश्रितवल्लभत्वं तत् ।
पश्य भव विम्मारितादिवासोऽसुरद्वारस्थितः कृतोऽसि येन ॥ ४६ ॥
इह खु ण बळि-णन्दणं हणिस्सं णवर करेमि मअ-प्परोह-णिरसं ।
जइ मअ-सअहू उवेक्खिदो सो उवरि खळाण हि होज भूरि-दोसो
इह खलु न बलिनन्दनं हनिष्यामि केवलं करोमि मदप्ररोहनिःस्वम् ।
यदि मदश्वयथुरुपेक्षितः स उपरि खलानां हि भवेद्भरिदोषः ॥ ४७ ॥

·तिओ सग्गो
स-सपह-पहलाअ-पत्थिओ हं ण हु णिहणामि खळे वि तक्कुलीणे ।
धरउ चिरमदो हि दोहिँ दोहिं पुर-रिपु तुज्झ पिओ खु एस बाणो॥
सशपथप्रह्लादप्रार्थितो ऽहं न खलु निहन्मि खलानपि तत्कुलीनान् ।
ध्रियतां चिरमतो हि द्वाभ्यां दोयो पुररिपो तव प्रियः खल्वेष बाणः ॥४८॥
इअ भणि ठिअं चउ-भुकं तं भअ-परिवेविर-गत्तओ स बाणो ।
पणमिअ परिसिट्ठ-पाणि-जुग्ग-प्फुड-घडिअञ्जळि-बन्धणो भणाइ ॥
इंति भणित्वा स्थितं चतुर्भुजं तं भयपरिवेपनशीलगात्रः स बाणः ।
प्रणम्य परिशिष्टपाणियुग्मस्फुटघटिताञ्जलिबन्धनोऽभणत् ॥ ४० ॥
जअ जअ जदु-णाह दीण-रक्खा-बद-सइ-दिक्खिअ पक्खि-राअ-केदु ।
तुह चळण-जुअळअस्स मज्झं पसिअ दआ-मअ-सिन्धुणो णमो दे ॥
जय जय यदुनाथ दीनरक्षाव्रतसदादीक्षित पक्षिराजकेतो।
तव चरणयुगाश्रयाय मह्यं प्रसीद दयामृतसिन्धवे नमस्ते ॥ ५० ॥
अ-विणअ-कअ-गव्व-णिविवेअं तुमइ मए बअ जं किरावरज्झं ।
खमसुकमळ-णाह णाह तं हो सह-अ-दआ-सरसेण माणसेण ॥
अविनयकृतगर्वनिर्विकं त्वयि मया बत यत्किलापराद्धम् ।
क्षमस्व कमलनाभ नाथ तद्भोः सहजदयासरसेन मानसेन ॥ ५१ ॥

·५४
उसाणिरुद्धं
मह गुरु पहळादओ महप्पा तुह पअ-संम्हरणेण ळद्ध-सिद्धी ।
इअ जइ वि मुणासि कण्ह कामं तह वि पडामि विमोह-वाउराअं ॥
मम गुरुः प्रह्लादो महात्मा तव पदसंस्मरणेन लब्धसिद्धिः ।
इति यद्यपि जानासि कृष्ण कामं तथाप्यपतं विमोहवागुरायाम् ॥ ५२ ॥
जह ळुअ-विडवाळिणो दुमस्स पविसइ कोडर-रन्धमक्क-मोहो ।
तह खुडिअ-भुआवळिस्स मज्झं हिअअमिदाणि खु गाहए विवेओ ॥
यथा लूनविटपालेर्द्वमस्य प्रविशति कोटररन्ध्रमर्कमयूखः ।
तथा त्रुटितभुजावलेर्मम हृदयमिदानी खलु गाहने विवेकः ॥ ५३ ॥
मह पिअ-दुहिआ उसे त्ति कण्णा तुह महु-मुअण पोत्तअस्स दिण्णा ।
सु-सरिस-वर-पत्त-संपआणं जणण-फळं किर इत्थिआ-जणस्स ॥
मम प्रियदुहितोषेति कन्या तव मधुसूदन पौत्त्राय दत्ता ।
सुसदृशवरपात्रसंप्रदानं जननफलं किल स्त्रीजनम्म ॥ ५४ ॥
रइ-रमण-कुमारओ णिरुद्धो विवहउ मज्झ सुअंमणो-ज-सीळं ।
ळडह-गुण-णिहीण ताण सङ्गो रइ-मदणाण व होदु पुण्ण-सोहो ।
रतिरमणकुमारकोऽनिरुद्धो विवहतु मम सुतां मनोज्ञशीलाम् ।
लटभगुणनिध्योस्तयोः सङ्गो रतिमदमयोरिव भवतु पूर्णशोभः ॥ ५५ ॥

·तिओ सग्गो
इअ कहिअ तदो णिवत्तमाणो बळि-तणओ कुमरी-घरं पविट्ठो ।
विडिअ-सर-बन्धणं करेइ प्पहरिस-फुळ्ळ-मुहम्बुओ णिरुद्धं ॥
इति कथयित्वा ततो निवर्तमानो बलितनयः कुमारीगृहं प्रविष्टः ।
विघटितशरबन्धनमकरोत्प्रहर्षफुल्लमुखाम्बुजोऽनिरुद्धम् ॥ ५६ ॥
अह पमुदिअ-चित्त-चित्त-हा-कर-अळ-गेण्हिअ-पाणि-पळ्ळवाए ।
सहिअमहिअ-सोहिअं उसाए दणु-अ-वई उवणेइ णं मुउन्दं ।
अथ प्रमुदितचित्तचित्रलेखाकरतलगृहीतपाणिपल्लवया ।
सहितमधिकशोभितमुषया दनुजपतिरुपानयदेनं मुकुन्दम् ॥ ५७ ।।
मणि-कणअ-दुऊळ-पण्डु-छत्त-द्धअ-रह-णाअ-तुरंग-तुङ्ग-सोहं ।
स-रस-गुण-समथिइथिओहं विअरइ जोअअ-रित्थअंच से सो ॥
मंणिकनकदुकूलपाण्डुच्छत्रध्वजरथनागतुरंगतुङ्गशोभम् ।
सरसगुणसमर्थितन्त्र्योघं व्यतरद्यौतकरिक्थकं चास्मै सः ॥ ५८ ॥
भणइ अ भअवं पडिच्छ पोत्तं स-हरिअमेअमुसा-वई पसण्णो ।
अवसु अ तुह हुत्त-सव्व-भावं जणमिममिट्ठ-गुणो स-बन्धु-रळें ।
अभणच्च भगवन्प्रतीच्छ पौत्त्रं सभार्यमेतमुषापतिं प्रसन्नः ।
अव च तवाभिमुखसर्वभावं जनमिममिष्टगुणः सबन्धुराष्ट्रम् ॥ ५९ ॥

·उमाणिरुद्धं इअ स कअ-पअक्खिणो णमन्तो महु-महणं महणिजमुजळन्तं परिरहिअ सिणेह-बाह-कण्ठो दुहिदु-वरे स-घरं विसेइ वाणो ॥ इति स कृतप्रदक्षिणो नमन्मधुमथनं महनीयमुज्ज्वलन्तम् । परिरभ्य स्नेहबाप्पकण्ठो दुहितृवरो स्वगृहं विवेश बाणः ॥ ६० ॥ कण्हो सोण्हा-सुअं तं चिअ तरुण-सिणेहोळ्ळदिट्ठी पुळन्तो जिग्यन्तो दिग्घ-आळं हिरि-भर-णमिए सीस-भाए वहूए । तो दे मोदेण मूदोवणिअ-णिअ-रहे सेर-मारोवअन्तो गेहं पट्टेइ साहं पहरिस-महसा तुन्दिळेहि बळेहि ॥ कृष्णः स्नुषासुतं तमेव तरुणस्नेहादृष्टिः प्रलोकय- जिवन्दीर्घकालं ह्रीभरनमित शीर्षभागे वध्वाः । ततस्तौ मोदेन सूतोपनीतनिजरथे स्वैरमारोपय- न्गेहं प्रतस्थे सार्धं प्रहर्षमहसा तुन्दिलैबलैः ॥ ६१ ॥ मुर-हरो रह-रोविअ-कामिणी-परिवुदो रितु-दोह-णिरङ्कुसो । उपरि सो वरिसोदिअ-विज्जुलो पमुदिरो मुदिरो विअ रेडइ ॥ मुरहरो रथरोपितकामिनीपरिवृतो रिपुद्रोहनिरङकुशः । उपरि स वर्षोदितविद्युत्प्रमोदशीलो मुदिर इवाराजत ॥ ६२ ।।

·तिओ सग्गो बळ-रोप्पिणेअ-कअ-वम्म-सच्चइ-प्पमुहेहिँ विहि-णिवहेहि संवुदो। सं-उरं दुवार-वइमाविसेइ सो अमरावई विअ पुरंदरो हरी ॥ इअ उसाणिरुद्धम्मि तिओ सग्गो बलरौक्मिणेयकृतवर्मसात्यकिप्रमुखैर्वृष्णिनिवहै: संवृतः । म्वपुरं द्वारवतीमाविशत्सोऽमरावतीमिव पुरंदरो हरिः ॥ ६३ ॥ इत्युषानिरुद्धे तृतीयः सर्ग:

·चउत्थो सग्गो
अह सोऊण तं पोरा णाराअणमुवट्ठिअं ।
ऊसुसन्ति विओअत्ता वारि-वाहं व चादआ ।
अथ श्रुत्वा तं पौरा नारायणमुपस्थितम् ।
उदश्वसन्वियोगार्ता वारिवाहमिव चातकाः ॥ १
अमअ-प्पढम-त्थाण-तप्पादासेवणूसुआ।
पच्चुवट्ठन्ति तं सव्वे चओरा व सुहा-अरं ॥
अमृतप्रथमस्थानतत्पादासेवनोत्सुकाः ।
प्रत्युपतस्थुस्तं सर्वे चकोरा इव सुधाकरम् ॥ २ ॥
उसाए उस-वेळाए सुजं विअ समण्णिवे ।
अणिरुद्धं तदो दटुं पाहत्ता पोर-इत्थिा॥
उषया उपलया सूर्यमिव समन्वितम् ।
अनिरुद्धं ततो द्रष्टुं प्रारब्धाः पौरयोषितः ॥ ३ ॥

·चउत्थो सग्गो
५९
ताणं अ तुवरन्तीणं विच्छिण्णद्ध-विभूसणा।
कळ-कञ्ची-हळब्बोळा अवत्था का वि वट्टइ ।।
तासां च त्वरमाणानां विच्छिन्नार्धविभूषणा ।
कलकाञ्चीकोलाहलाऽवस्था काऽप्यवर्तत ॥ ४ ॥
आमुश्चिअ झणकारि एक-पाअम्मि णेउरं ।
सुण्णेणावर-पाएण सिग्धं का वि पडिट्ठइ ।।
आमोच्य झणत्कार्येकपादे नूपुरम् ।
शून्यनापरपादेन शीघ्रं काऽपि प्रातिष्ठत
तुळा-कोडि-ब्भमेणेक्का कङ्कणं पाअ-पङ्कए ।
आमोएदुम-सत्ता णं णावआसं त्ति दूसइ ॥
तुलाकोटिभ्रमेणैका कङ्कणं पादपङ्कजे ।
आमोक्तुमशक्तैनन्नावकाशमित्यदूषयत ॥ ६ ॥
महुच्छिट्टेण मट्ठम्मि ओढे णद्वेण चेअसा ।
पिण्डाळत्तअ-भन्तीए अञ्जणं का वि रञ्जइ ।।
मधूच्छिष्टेन मृष्ट ओष्ठे नष्टेन चेतसा ।
पिण्डालक्तकभ्रान्त्याऽञ्जनं काऽप्यरञ्जयत् ॥ ७ ॥

·६०
उसाणिरुद्धं
पसाहिआए घेप्पन्ती बळादो का वि ठाविआ।
तीए कुङ्कुममाळित्तं थणे बाहेण खाळा ॥
प्रसाधिकया गृह्यमाणा बलात्काऽपि स्थापिता ।
तया कुङ्कुममालिप्तं स्तने बाप्पेणाक्षालयत् ॥ ८ ॥
अङ्गअं कङ्कण-ट्ठाणे सरं काए वि बन्धिअं ।
गच्छन्तीए ण तं णा फिडिअं पडिअं भुवि ॥
अङ्गदं कङ्कणस्थाने स्वयं कयाऽपि बद्धम् ।
गच्छन्त्या न तज्ज्ञातं भ्रष्टं पतितं भुवि ॥ ९ ॥
कश्चि कण्ठे णिबज्झन्ती पाळम्बं च कडी-अडे ।
धावन्ती का वि णावेइ सवत्तीणं विडम्बणं ॥
काञ्ची कण्ठं निबध्नती प्रालम्बं च कटीतटे ।
धावन्ती काऽपि नावैत्सपत्नानां विडम्बनम् ॥ १० ॥
पआण-प्पढिळं णिनि गण्हन्ती का वि पाणिणा।
जण-संसम्मि तूरन्ती ण पट्ठइ ण चिट्ठइ ॥
प्रयाणप्रशिथिलां नीवीं गृह्णती काऽपि पाणिना ।
जनसंसदि त्वरमाणा न प्रातिष्ठत नातिष्ठत् ॥ ११ ॥

·चउत्थो सग्गो
६१
इअ वाउळ-चेट्ठाओ बिम्बोट्ठीओ कहंचण ।
मणि-हम्मिअ-पासाए आरुहन्ति समन्तदो ।
इति व्याकुलचेष्टा बिम्बोष्ठ्यः कथंचन ।
मणिहर्म्यप्रासादानारोहन्समन्ततः ॥ १२ ॥
गवक्ख-विवराहिन्तो कडक्खा ताण णिग्गदा ।
पगम्मि कमळाहिन्तो रेहन्ति भमरा विअ ॥
गवाक्षविवरेभ्यः कटाक्षास्तासां निर्गताः ।
प्रगे कमलेभ्यो रेजुर्धमरा इव ॥ १३ ॥
इमे उसाणिरुद्धाणं मुह-चन्देसु लम्गिआ।
कळङ्क-च्छि बज्झन्ति णि-कलङ्केसु वि प्फुडं ॥
इमे उषानिरुद्धयोर्मुखचन्द्रयोर्लग्नाः ।
कलङ्कलक्ष्मीमबध्नन्निष्कलङ्कयोरपि स्फुटम् ॥ १४ ॥
अणिरुद्धक्विणी का वि णाअ-चम्मह-बाहिआ।
अ-दिवा वि सवत्तीए तकण्डअ-हआएँ सा ।।
अनिरुद्धक्षिणी काऽपि ज्ञातमन्मथबाधिता ।
अदृष्टाऽपि सपत्न्या तत्कण्टकहतया सा ॥ १५ ॥

·उसाणिरुद्धं
तं सिणिद्धं पुळन्तीए अण्णाए गण्ड-चुम्बिणो।
सही-संमदणोण्हेण णिण्हुआ सेअ-बिन्दुणो ॥
तं स्निग्धं प्रलोकयन्त्याऽन्यया गण्डचुम्बिनः ।
सखीसंमर्दनौष्ण्येन निद्भुताः स्वेदबिन्दवः ॥ १६ ॥
तारिसीए चिएकाए थण-उम्भाण वेवहू ।
किं मं सहि धुणासि त्ति कोवं णाडिअ गोविओ ॥
तादृश्यैवैकया स्तनकुम्भयो वेपथुः ।
किं मां सखि धुनासीति कोपं नाटयित्वा गोपितः ॥ १७ ।।
णीसास-मारुआ-घोळिरुत्तरिजा वि काअण ।
छादेइ अत्तणो भावं णिन्दन्ती दक्षिणाणिलं ॥
निःश्वासमारुताघूर्णनशीलोत्तरीयाऽपि काचन ।
च्छादयामासात्मनो भावं निन्दन्ती दक्षिणानिलम् ॥ १८ ॥
स-प्पिअंतं च दट्टण वुड्ढाहिं देवई-सुओ।
रुपिणीए णवोढाए संपत्तो संम्हरिज्जइ ।।
सप्रियं तं च दृष्ट्वा वृद्धाभिर्देवकीसुतः ।
रुक्मिण्या नवोढया संप्राप्तः समस्मर्यत ॥ १९ ॥

·चउत्थो सग्गो
६३
णिज्झाअन्तीहिँ तारिक्वं मज्झमाहिं विसङ्किओ।
रइं परिणअन्तो सो पज्जुण्णो पुव्वमाअदो ॥
निध्यायन्तीभिस्तादृशं मध्यमाभिर्विशङ्कितः ।
रतिं परिणयन्स प्रद्युम्नः पूर्वमागतः ॥ २० ॥
अह बाळ-मिअच्छीओ पेच्छन्तीओ उसा-वई ।
उप्फुळ्ळ-कोउहळ्ळाओ वाहरन्ति परप्फरं ॥
अथ बालमृगाक्ष्यः प्रेक्षमाणा उषापतिम् ।
उत्फुल्लकौतूहला व्याहरन्परम्परम् ॥ २१ ॥
पुरिसो पुरिसो एसो इथिआ इत्थिआ इअं ।
एणाणं चिअ दम्पच्चं दम्पच्चं त्ति भणिज्जइ ।।
पुरुषः पुरुष एष स्त्री स्त्रीयम् ।
एनयोरेव दाम्पत्यं दाम्पत्य मिति भण्यते ॥ २२ ॥
वओ-रूव-सहावेहिं विरुद्धाणं वराण जो
संगमो अम्हकाणं तं जीअन्त-मळणं ण किं ॥
वयोरूपस्वभावैविरुद्धानां वराणां यः ।
संगमोऽस्माशीनां तज्जीवन्मरणं न किम् ॥ २३ ॥

·उसाणिरुद्धं
अहीअ-काम-सत्यो वि तरट्टीसु अ-संथुओ।
अ-कम्म-कुसळो वेज्जो चिइच्छासु व खम्भइ ।।
अधीतकामशास्त्रोऽपि विदग्धास्वसंस्तुतः ।
अकर्मकुशलो वैद्यश्चिकित्सास्विव स्तभ्नोति ॥ २४ ॥
इत्थिआ-गुण-सामग्गी अच्छइळ्ळम्मि वळळहे ।
रत्ताए णि-प्फळ च्चेअ कन्दारम्मि व कोमुई ।।
स्त्रीगुणसामग्र्यविदग्धे वल्लभे ।
रक्तायां निष्फलैव कान्तार इव कौमुदी ॥ २५ ॥
अ-संतत्तेण संतत्तं ण ळोहं जाउ रजइ ।
अवरत्ताणुरत्ताणं दम्पच्चं कस्स रोअइ ।।
असंतप्तेन संतप्तं न लोहं जातु रज्यति ।
अपरक्तानुरक्तयोर्दाम्पत्यं कम्मै रोचते ॥ २६ ॥
मोर-पक्ख-समं पेम्मं मिहुणस्स विडम्बणं ।
चास-च्छद-सरिच्छं तु पत्थणिज-तमं खु तं ॥
मयूरपक्षसमं प्रेम मिथुनस्य विडम्बनम् ।
चापच्छदसदृशं तु प्रार्थनीयतमं खलु तत् ॥ २७ ॥

·चउत्थो सग्गो
६५
किं ण जाणह जम्मस्स जुवाणं तं परं फळं ।
अभिण्णो भाव-बन्धो जो दुक्खम्मि अ सुहम्मि अ ॥
किं न जानीथ जन्मनो यूनोस्तत्परं फलम् ।
अभिन्नो भावबन्धो यो दुःखे च सुखे च ॥ २८ ॥
समो उसाणिरुद्धाणं पेम्मो पेच्छह सुच्चइ ।
कडक्व-पह-पन्थेहिं विक्खणेहिं परप्फरं ॥
सम उषानिरुद्धयोः प्रेमा पश्यत सूच्यते ।
कटाक्षपथपान्थैक्षिणैः परम्परम् ॥ २९ ॥
साहु बाण-सुए साहु मारावच्चम्मि जं तुए ।
पोम्मराअ-सळाआए कणअं विअ रञ्जिअं ॥
साधु बाणसुते साधु मारापत्ये यत्त्वया ।
पद्मरागशलाकया कनकमिव रक्तम् ॥ ३० ॥
सावजा होइ विज्जा वि अ-विणीदेण गहिआ ।
अ-रम्मा होइ रम्मा वि दु-भएणोढिअङ्गणा ।।
सावद्या भवति विद्याऽप्यविनीतेन गृहीता।
अरम्या भवति रम्याऽपि दुर्भगेणोढाऽङ्गना ॥ ३१ ॥

·६६
उसाणिरुद्धं
अवि सीद-च्छद-च्छाअ-सन्दा चन्दण-वळ्ळरी ।
विस-पाअवमळ्ळीणा किं ण मुच्छं पअच्छदि ।
अपि शीतच्छदच्छायसान्द्रा चन्दनवल्लरी ।
विषपादपमाश्रिता किं न मूर्छा प्रयच्छति ॥ ३२ ।।
सुज्ज-पाअ-समाळिद्धा णळिणी जह रेडइ ।
तह रेहसि कळ्ळाणि गेण हत्थे का तुवं ।।
सूर्यपादसंस्पृष्टा नलिनी यथा राजति ।
तथा राजसि कल्याण्यनेन हस्ते कृता त्वम् ॥ ३३ ॥
अज पज्जुण्णिणा णेण महुरेण समादिआ ।
सिङ्गारेण व्व वच्छोमी रीई कं वा ण कड्ढसि ॥
अद्य प्राथुम्निनाऽनेन मधुरेण समादृता ।
शृङ्गारेणेव वैदर्भी रीतिः कं वा न कर्षसि ॥ ३३ ॥a)
तुवं चिअ णिरुद्धण संगआ भासि अङ्गणे ।
विज्जुलि चिअ विज्जोइ णीळ-मेहेण मेलिआ॥
त्ममेवानिरुद्धेन संगता भास्यङ्गने ।
विद्युदेव विद्योतते नीलमेघेन मेलिता ॥ ३४ ॥

·चउत्थो सग्गो हरि-सोण्हासुओ चेअ जोग्गो तुह सु-मज्झमे । उइदो चन्द-लेहाए कपदो च्चेअ सूळिणो ॥ हरिस्नुषासुत एव योग्यस्तव सुमध्यमे । उचितश्चन्द्रलेखायाः कपर्द एव शूलिनः ॥ ३५ ॥ ळज्जा-णिवडिओ किंचि-कोउहळ्ळ-प्पवडिओ। तुज्झ से पढमस्सेसो होदु हिन्दोळ-खेळणं ॥ लज्जानिवर्तितः किंचित्कौतूहलप्रवर्तितः । तवास्य प्रथमाश्लोषो भवतु हिन्दोलखेलनम् ॥ ३६ ॥ एस .चुम्बउ तम्मोढं तुझंस-वळिअं मुहं । भिङ्गो व्व कळ्ळ-वाएण परावट्टिअमम्बु-अं ।। 'एष चुम्बतु ताम्रोष्ठं तवांसवलितं मुखम् । भृङ्ग इव कल्यवातेन परावर्तितमम्बुजम् ॥ ३७ ॥ पिअं णं पिअ-सळावं तुहिक्का वि हरिस्ससि । कोइळं विअ गुञ्जन्तं माअन्द-तरु-मञ्जरी ॥ प्रियमेनं प्रियसंलापं तूष्णीकाऽपि हरिष्यसि । कोकिलमिव गुञ्जन्तं माकन्दतरुमञ्जरी ना ३८ ॥

·उसाणिरुद्धं
णीवी-हुत्तं अ से पाणिं वारइस्ससि पाणिणा ।
गई वेअस-रुक्खस्स विडवं विअ उम्मिणा ।।
नीव्यभिमुखं चास्य पाणिं वारयिष्यसि पाणिना ।
नदी वेतसवृक्षस्य विटपमिवोर्मिणा ॥ ३९ ॥
इअ विम्हअ-कोड्डेहिं विम्हारिअ-कह-कमं ।
जं किं पि जप्पमाणाहिं ताहिं साणन्द-दक्विआ ॥
इति विस्मयकौतूहलाभ्यां विस्मारितकथाक्रमम् ।
यत्किमपि जल्पन्तीभिस्ताभिः सानन्ददृष्टौ ॥ ४० ॥
उहवो-पास-णिक्खित्त-मुत्ता-कळस-सोहिणा ।
राअ-मग्गेण गच्छन्ता गेहं गाहन्ति दम्पई ।।
उभयपार्श्वनिक्षिप्तमुक्ताकलशशोभिना ।
राजमार्गेण गच्छन्तौ गेहमगाहेतां दम्पती ॥ ४१ ॥
वुड्ढन्ते-उर-णारीहिं दुव्वा-संवन्देिहि दे।
लाएहिँ वरिडिज्झन्ता विस्सन्ता मणि-मन्दिरे ॥
वृद्धान्तःपुरनारीभिर्वासंवलितैस्तौ ।
लाजैर्वृष्यमाणौ विश्रान्तौ मणिमन्दिरे ॥ ४२ ॥

·चउत्थो सग्गो
६९
जह-ट्ठाणोपविठेहिं तुडेहिं पुट्ठ-गोरअं ।
राम-दामोदरेहिं दे वच्छळिजेण पेच्छिदा ॥
यथास्थानोपविष्टाभ्यां तुष्टाभ्यां पुष्टगौरवम् ।
रामदामोदराभ्यां तौ वात्सल्येन प्रेक्षितौ ॥ ४३ ॥
जह-सत्थं महारम्भे पत्ते पाणि-गहूसवे ।
मणि-हम्मिअमारूढा पाढत्ता पोढ-खेळणं ॥
यथाशास्त्रं महारम्भे वृत्ते पाणिग्रहोत्सचे ।
मणिहर्म्यमारूढौ प्रारब्धौ प्रौढखेलनम् ॥ ४४ ॥
पुव्वमुव्वाह-लाहादो सङ्का-संकोइद-कमो ।
जो जो मण-रहो ताणं सो सो तइ पवट्टइ ॥
पूर्वमुद्वाहलाभाच्छङ्कासंकोचितक्रमः ।
यो यो मनोरथस्तयोः स स तदा प्रावर्तत ॥ ४५ ॥
अपङ्ग-दोणिमारूढा पेम्म-णाविअ-बन्धवा ।
ळजा-णई समुत्तिण्णा तिस्से दिठि-किसोरिआ ॥
अपाङ्गद्रोणिमारूढा प्रेमनाविकबान्धवा ।
लज्जानदी समुत्तीर्णा तस्या दृष्टिकिशोरिका ॥ ४६ ॥

·उसाणिरुद्ध
पुष्फ-पळ्ळ्व-पळ्ळङ्कमाठिएण पिएण सा ।
हत्थे घेत्तूण ळजन्ती अङ्के कहँ वि ठाविआ ॥
पुष्पपल्लवपल्यङ्कमास्थितेन प्रियण सा ।
हस्ते गृहीत्वा लज्जमानाऽके कथमपि स्थापिता ॥ ४७ ॥
पुळअङ्कुर-संमद-किंचि-प्पढिळ-बन्धणं ।
वारिओ वि स कड्ढेइ सणिअं से थणंसुअं॥
पुलकाङकुरसंमर्द किंचित्प्रशिथिलबन्धनम् ।
वारितोऽपि स चकर्ष शनैरस्याः स्तनांशुकम् ॥ ४८ ।।
इसि-धम्मळवामट्ठ-घुसिणङ्क-घण-त्थणी ।
बळामोडि परिस्सत्ता णेण सा बाण-णन्दिणी ।।
ईषदधर्मलवामृष्टघुमणाधनस्तनी ।
बलात्परिप्वक्ताऽनेन सा बाणनन्दिनी ।। ४९ ।।
कपोळ-पुल उच्छ्रण-कत्थूरी-पत्त-हि ।
बिम्ब-तम्बाहरं णेण चुम्बिअं से मुहम्बु-अं ॥
कपोलपुलकोच्छूनकस्तूरीपत्रलेखिकम् ।
बिम्बताम्राधरमनेन चुम्बितमस्या मुखाम्बुजम् ॥ ५० ॥

·घउत्थो सग्गो
गनक्ख-रन्ध-गाइन्त-मोहाळि-कुसुमञ्जळी ।
उग्गओ रइ-णच्चस्स सुत्त-हारो सुहा-अरो॥
गवाक्षरन्ध्रगाहमानमयूखालिकुसुमाञ्जलिः ।
उद्तो रतिनृत्तस्य सूत्रधारः सुधाकरः ॥ ५१ ॥
चन्द-अन्त-मणी-सन्द-णीसन्द-सिअ-कुट्टिमं ।
आठिओ वळहि कामी सेरं भासइ भामिणिं ।।
चन्द्रकान्तमणीसान्द्रनिप्यन्दशीतकुट्टिमम् ।
आस्थितो वलभी कामी स्वैरमभाषत भामिनीम् ॥ ५२
पेच्छ चन्दाणणे चन्दं मन्दं चिअ समुग्गदं ।
विमळेण मुहेणं दे णिज्जिअं लजिअं विअ ।।
पश्य चन्द्रानने चन्द्रं मन्दमेव समुद्गतम् ।
विमलेन मुखेन ते निर्जितं लज्जितमिव ।। ५३ ॥
कहिं ख मअ-पत्तेण लञ्छिओ मअ-ळञ्छणो।
कहिं अ वअणं बद्ध-पत्तं मअ-मएण दे ॥
क खलु मृगमात्रेण लाञ्छितो मृगलाञ्छनः ।
क च वदनं बद्धपत्रं मृगमदेन ते ॥ ५४ ॥

·७२ उसाणिरुद्धं अत्ति-णेत्त-समुत्थो वि ति-णेत्त-सिर-सेहरो। अमअस्स णिवासो वि मअस्स वसई अअं॥ अत्रिनेत्रसमुत्थोऽपि त्रिनेत्रशिरःशेखरः । अमृतम्य निवासोऽपि मृगम्य वसतिरयम् ॥ ५५ ॥ फाळाणळ-मसी-दिण्णो कण्हिमा एस दीसइ । इमस्सि संभु-कोडीर-मण्डणे ण कुरङ्गओ ॥ फालानलमषीदत्तः कृष्णिमैष दृश्यते । अम्मिशंभुकोटीरमण्डने न कुरङ्गकः ।। ५६ ॥ मा दे मुहेन्दुणा होज दिवा वि रअणि-ब्भमो । इअ एस विरिञ्चेण अङ्किओ रअणी-अरो॥ मा ते मुग्वेन्दुना भूद्दिवाऽपि रजनीभ्रमः । इत्येष विरिश्चेनाकितो रजनीकरः ॥ ५७ ।। जं वा कुमुदिणी-विप्पवास-सोअ-मळीमसं । हिअअं से पआसेइ सच्छदाए कुदो मिओ ॥ यद्वा कुमुदिनीविप्रवासशोकमलीमसम् । हृदयमस्य प्रकाशते स्वच्छतया कुतो मृगः ॥ ५८ ·चउत्थो सग्गो ७३ मओ जइ कहं णाम पुब्वाअळ-गुहा-ठिआ। पेरन्तापडिअं सिवा उवेक्खन्ति खणं वि णं ॥ मृगो यदि कथं नाम पूर्वाचलगुहास्थिताः । पर्यन्तापतितं सिंहा उपेक्षेरन्क्षणमप्येनम् ॥ ६० ॥ जह-छन्दमिमं चन्दं पुळोएहि सु-लोअणे । इमादो अवरं पत्थि दंसणिज्जं सरीरिणो । यथाच्छन्दमिमं चन्द्रं प्रलोकय सुलोचने । अस्मादपरं नास्ति दर्शनीयं शरीरिणः ॥ ६१ ॥ गण्हित्तआणं भेदेण गझं भिण्ण-गुणं भवे । दुक्खिणो विस-मोहो अं सुहिणो खु सुहा-अरो॥ ग्रहीतॄणां भेदेन ग्राह्यं भिन्नगुणं भवेत् । दुःखिनो विषमयूखो ऽयं सुखिनः खलु सुधाकरः ॥ ६२ ॥ सव्वस्स वि स-गोत्तेसु पक्ख-वादो ण हिज्जइ । णेत्त-जी एस सव्वाइँ णेत्ताइं पीणएइ जं ॥ सर्वस्यापि सगोत्रेषु पक्षपातो न हीयते । नेत्रज एष सर्वाणि नेत्राणि प्रीणयति यत् ॥ ६३ ॥ 10 ·उसाणिरुद्धं सप्पेहि सह वासो जो एदस्स हर-मत्थए । दाह-सत्ती तदो ळद्धा चरिदत्था विओइसु ॥ सपैः सह वासो य एतस्य हरमस्तके । दाहशक्तिस्ततो लब्धा चरितार्था वियोगिषु ॥ ६४ ॥ अअंदु णाइ-धम्मो जं पदुमं णं विणिन्दइ । एदस्स तस्स उप्पत्ति-ट्ठाणमेकं जळं ण किं ॥ अयं तु ज्ञातिधर्मो यत्पद्ममेनं विनिन्दति । एतस्य तस्य चोत्पत्तिस्थानमेकं जलं न किम् ॥ ६५ ॥ पदुमस्स वि एदस्सि पत्थि वेरं त्ति मण्णिमो। सवत्त-कुमुअ-क्खेम-आरो एस त्ति तं परं ॥ पद्मम्याप्येतस्मिन्नास्ति वैरमिति मन्यामहे । सपत्नकुमुदक्षेमकार एष इति तत्परम् ॥ ६६ ॥ / समो जं पहवो जं असमो भिङ्गाणं आअरो। दुवअं तं सरो-अस्स केरवे वेर-कारणं ॥ समो यत्प्रभवो यच्च समो भृङ्गाणामादरः । द्वयं तत्सरोजस्य कैरवे वैरकारणम् ।। ६७ ।।

·चउत्थो सग्गो
७५
अप्पा ळच्छी-घरं किं च ळच्छी-णाहस्स णाहि-ओ।
इअ किं कुमुआहिन्तो भेदो पम्मेण णाडिओ ॥
आत्मा लक्ष्मीगृहं किं च लक्ष्मीनाथस्य नाभिजः ।
इति किं कुमुदेभ्यो भेदः पद्मन नादृतः ॥ ६८ ॥
णिअट्ठम्मि महन्तस्स जं वेरं तं विडम्बणा।
कुमुअम्मि स-वेरस्स अम्मो कञ्जस्स अदा ॥
निकृष्टे महतो यद्वैरं तद्विडम्बना ।
कुमुदे सवैरम्य अहो कंजस्याज्ञता ॥ ६९ ॥
ळच्छी-ळीळा-णिएदो वि मन्द-भग्गं खु पङ्क-अं।
जेण सव्व-जणाणन्दो चन्दिरो ण प्पळोइए ।
लक्ष्मीलीलानिकेतनमपि मन्दभाग्यं खलु पङ्कजम् ।
येन सर्वजनानन्दश्चन्द्रो न प्रलोक्यते ॥ ७० ॥
स-चेदणाणं णो चित्तं दवइ त्ति किमभुआं ।
चन्दुजोएण गावा वि जं सन्दइ अ-एअणो ॥
सचेतनानां नश्चित्तं द्रवतीति किमद्भुतम् ।
चन्द्रोद्योतेन ग्रावाऽपि यत्स्यन्दतेऽचेतनः ॥ ७१ ॥

·उसाणिरुद्धं
रस-ण्ण-जण-मुद्धण्णो चओरो चिअ णावरो।
रसज्ञजनमूर्धन्यश्चकोर एव नापरः ।
।। ७२ ॥
ळच्छी-कोत्थुह-पारि-जाअ-सुर-माअङ्गाण जो सोअरो
जो वा रुद्द-कवद्द-मण्डण-मणी जो रोहिणी-वळ्ळहो ।
कामुद्दाम-कळा-विळास-कळणा-विस्सम्भ-सक्खी खु जो
चन्दं वन्दसु सुन्दरङ्गि तमिमं णेत्ताण सिद्धञ्जणं ॥
लक्ष्मीकौस्तुभपारिजातसुरमातङ्गानां यः सोदरो
यो वा रुद्रकपर्दमण्डनमणियों रोहिणीवल्लभः ।
कामोदामकलाविलासकलनाविस्रम्भसाक्षी खलु य-
श्चन्द्रं वन्दस्व सुन्दरानि तमिमं नेत्रयोः सिद्धाञ्जनम् ॥ ७३ ॥
पञ्चक्ख-क्खिअ-णिआम-णिआवराह-
वेरग्ग-रोस-कळुसाइँ वि माणिणीणं ।
जस्सोदए चिअ विणा चळण-प्पणाम
चित्ताई पीइ-महुराइँ पिआ कुणन्ति ।।
प्रत्यक्षदृष्टनिकामनिजापराधवैराग्यरोषकलुषाण्यपि मानिनीनाम् ।
यस्योदय एव विना चरणप्रणामं चित्तानि प्रीतिमधुराणि प्रियाः कुर्वन्ति ॥७४॥

·चउत्थो सग्गो
जो चेअ स-चरण-झंकरण-च्छळेण
विस्सेस-वेअ-विहळक्खरमारुअन्ति ।
बाई गछन्तमअरन्द-णिहं मुअन्ति
सिग्धं करेइ तिर केरविणिं पसण्णम् ॥
य एव षट्चरणझंकरणच्छलेन विश्लेषखेदविह्वलाक्षरमारुदतीम् ।
बाप्पं गलन्मकरन्दनिभं मुञ्चन्तीं शीघ्र करोति किल कैरविणीं प्रसन्नाम् ॥७५॥
एण्हि खु संखुहिअ-वम्मह-हीरमाण-
धेरेहिँदीह-रअ-केळि-मिळाविएहिं ।
पेम्माउळेहिँ मिहुणेहिँ सुहा-रसोळ्ळा
पिज्जन्ति णेत्त-चुल्लएहिँ जदीअ-मोहा ।
इदानी खलु संक्षुभितमन्मथहियमाणधैर्दीर्घरतकेलिम्लापितैः ।
प्रेमाकुलैमिथुनैः सुधारसााः पीयन्ते नेत्रचुलकैर्यदीयमयूखाः ॥ ७६ ॥
ळज्जा-ळहू-करण-कम्मठ-चम्महाओ
पच्छण्ण-कामुअ-घरं पडि पट्टिआओ।
सज्जो णिरत्थ-तिमिराहिँ करावलीहिं
रुन्धेइ जो अ-अरुणो अहिसारिआओ।
लज्जालघूकरणकर्मठमन्मथाः प्रच्छन्नकामुकगृहं प्रति प्रस्थिताः ।
सद्यो निरस्ततिमिराभिः करावलीभी रणद्धि योऽकरुणोऽभिसारिकाः ॥७७॥

·उसाणिरुद्धं
जणिअ-मअण-बाण-स्सेणि-सस्स-प्परोह
पइदि-सिसिर-जोण्हा-णीर-धारा-णिकाअं ।
विअरइ विइरन्तो मेह-ळीळा-धरो जो
पणइ-जण-सु-भिक्खं पक्क-विम्बाहराणं ।।
जनितमदनबाणश्रेणिसस्यप्ररोहं प्रकृतिशिशिरज्योत्स्नानारधारानिकायम् ।
वितरति विकिरन्मेघलीलाधरो यः प्रणयिजनसुभिक्षं पक्कबिम्बाधराभ्यः॥७८॥
तारा-कडप्प-सुइ-हार-विभूसिआए
जोण्हा-दुऊळ-परिवेढिअ-विग्गहाए ।
जो चेअ णिच्ळ-कळङ्क-तमाळ-पत्तं
वत्तम्बुजं कमणि पुव्व-दिगङ्गणाए ।
तारासमूहशुचिहारविभूषिताया ज्योत्स्नादुकूलपरिवेष्टितविग्रहायाः ।
य एव निश्चलकलङ्कतमालपत्रं वक्त्राम्बुजं कमनि पूर्वदिगङ्गनायाः ॥ ७९ ॥
.
कळङ्क-कळ-कोइळा-फळिह-पञ्जरो मञ्जुली
मणोज-मह-राइणो धवळमातप-तं ससी ।
पुरंदरदिसा-वहू-मुह-विश्त्त-पत्तङ्कुरो
पुरो फुरइ एस दे तुवमुसे णिसेवेहि णं ॥
कलङ्ककलकोकिलास्फटिकपञ्जरो मञ्जुलो मनोजमहाराजस्य धवलमातपत्रं शशी।
पुरंदरदिग्वधूमुखविचित्रपत्राङ्कुरः पुरः स्फुरत्येष ते त्वमुषे निषेवस्वैनम् ॥ ८॥

·चउत्थो सग्गो ७ ९ इअ स विअसन्तन्त-म्मोओ णिवुत्त-णिअन्तणा- जणिअ-वणिआ-सङ्गाभङ्ग-प्पसङ्ग-घणङ्गओ। अ-विरळ-ससि-ज्जोण्हा-सु-हाअ-सुद्ध-दिसा-मुहे रअणि-णिवहे ळीळा-सीळो गमेइ कुमारओ ॥ इति स विकसदन्तर्मोदो निवृत्तनियन्त्रणा- जनितवनितासङ्गाभङ्गप्रसङ्गघनाङ्गजः । अविरलशशिज्योत्स्नासुस्नातशुद्धदिशामुखा- व्रजनिनिवहाँल्लीलाशीलोऽगमयत्कुमारः ।। ८१ ॥ इत्थं सुत्थिअ-पुत्त पोत्त-णिअरो वित्थिण्ण-कित्ति-च्छडा- जोण्हापण्हुअ-वेरि-विक्कम-तमो-भासाविआसा-मुहो । आणन्दण्णव-पुण्णिमा-सस-हरो सव्वाण णिव्वाण-दो देवो देवइ-णन्दणो दिसदु वो णिस्सेस णिस्सेअसं ॥ इअ उसाणिरुद्धम्म चउत्थो सग्गो। इत्थं सुस्थितपुत्रपौत्रनिकरो विस्तीर्णकीर्तिच्छटा- ज्योत्स्नापहनुतवैरिविक्रमतमोभासिताशामुखः । आनन्दार्णवपूर्णिमाशशधरः सर्वेषां निर्वाणदो देवो देवकीनन्दनो दिशतु वो निःशेषनिःश्रेयसम् ॥ ८२ ॥ इत्युषानिरुद्ध चतुर्थः सर्गः ॥

·८०
उसाणिरुद्धं
सिरि-णाराअण-भट्ट-पाअ-गुरु-वाआणं णमो होदु ।
श्रीनारायणभट्टपादगुरुपादाभ्यां नमो भवतु ।
कन्वं पाअड-रूवं घडिअमिणं राम-पाणि-वाएण ।
पाअड-मग्गो गाहो जेण सुहं होज बाळाणं ॥
काव्यं प्राकृतरूपं घटितमिदं रामपाणिवादेण ।
प्राकृतमार्गो गाधो येन सुखं भवेद्वालानाम् ॥ १ ॥
सुहगच्छमुसाणिरुद्ध-सण्णं महणिज्जं महु-सूअणाणुरोहा ।
विबुहा पणिमाळअन्तु कव्वं किमहो पेच्छह मच्छरेण कज्जं ॥
शुभगाच्छमुषानिरुद्धसंज्ञं महनीयं मधुसूदनानुरोधाः ।
विबुधाः प्रणिमालयन्तु काव्यं किमहो प्रेक्षध्वं मत्सरेण कार्यम् ।। २
गुरूण चळणम्बुए हिअअ-दप्पणे बिम्बिए
सिरेण परिचुम्बिए बुह-जणेहिँ आळम्बिए ।
जसो-महिम-काळणे सु-कअ-द्ध-संसीळणे
णमामि मह पाळणे महिअ-रेणु-संमेळणे ॥
गुरूणां चरणाम्बुजे हृदयदर्पणे बिम्बिते
शिरसा परिचुम्बिते बुधजनैरालम्बिते ।
यशोमहिमकारणे सुकृतलब्धसंशीलने
नमामि मम पालने महितरेणुसंमेलने ॥ ३ ॥

·चउत्थो सग्गो ८१ १ कळ्ळाणं देज्ज मे णिचं कडक्खामअ-चारिही । गुरूण करुणा-जोण्हा-कळ्ळोलुळ्ळास-मसळो ॥ उसाणिरुद्धं समत्तं । कल्याणं ददातु मे नित्यं कटाक्षामृतवारिधिः । गुरूणां करुणाज्योत्स्नाकल्लोलोल्लासमांसलः ॥ ४ ॥ उषानिरुद्धं समाप्तम् ॥

·No text on this page.

·सिळोअसूई अअंदु णाइधम्मो जं ४-६५ अअं महिन्दो उण एस १-३१ अगुणप्पइदिस्स २-६४ अङ्के समारोविअ १-५६ अङ्गअं कङ्कणट्ठाणे ४-९ अज पज्जुण्णिणा ४-३४ अडणिघडिअ ३-४२ अणिरुद्धक्खिणी ४-१५ अणुखणमणिरुद्ध ३-१९ अणुविरणइ गन्ध ३-१८ अत्तिणेत्तसमुत्थो वि ४-५६ अत्भावबोहम्मि १-६ अपगद्दोणिमारूढा ४-४७ अप्पा ळच्छीघर ४-६८ अबोहणिहाविहळो १-२ अभअं विहुरस्स २-६२ अमअप्पढमत्थाण ४-२ अमन्दसुन्देर १-१३ अमुण चिअ रुद्द २-६१ अम्भोइणीअं विअ १-५३ अम्हो वम्हण अम्हकेरअ २-७१ अविणअकअ ३-५१ अवि सीदच्छदच्छा ४-३२ असंतत्तेण संतत्तं ४-२६ असणिसअळवीअ ३-३१ असरणसरणं ३-३९ असिविप्फुरिअग्गि २-१७ अह जाणिअ बाण २-११ अह णिसिदमुहेण ३-२० अह ताण रणं २-५९ अह ताण विमाण २-३७ अह दे जदुसेण्ण २-२९ अह धुनरिणा २-५२ अह पमुदिअचित्त ३-५७ अह पेच्छइ वच्छळस्स २-१ अह बाळमिअच्छीओ ४-२१ अह भणइ हरी ३-४. अह रोसकसाइदेक्खणो २-४६ अह व ण बहु ३-४४ अह वडुवपुणा ३-३३ अह वुसहधओ ३-२४ अह संभुविसिट्ठ २-४१ अह सम्बरमम्मभेदिहिं २-३२ अह सिहरणिहे ३-१ ·८४ उसाणिरुद्धं अह सोऊण तं पोरा ४.१ अह सो कअवम्म २-१५ अह सो पडिहार २-२२ अह सो परमेसरो २-३५ अहह तुह महेस ३-४६ अहिअं जहि णं २.१३ अहिअमुहअपास ३-५ अहीअक्रामसत्थो वि ४-२४ अहो असंबद्धपळावसीळे १-२३ अहो उसाए वअणं १-२८ अहो महाराअ वअं १-६. आमुश्चिअझणकारि ४-५ आसासअन्ती इअ तं १-३९ इअ कहिअ तदो ३-५६ इअ त्थुओ मअण २-७. इअ प्फुडुप्पण्णमणो १-५१ इअ भणिअ जरं तं २-७३ इअ भणिअ ठिअं ३-४९ इअ वाउळचेट्ठाओ ४-१२ इअ विम्हअकोडेहिं ४-४१ इअ संसुणिदम्मि २-१४ इअ स कअपअक्विणो ३.६. इअ स विअसन्तन्तम्मोओ ४-८१ इच्छामि मिच्छ च्चिअ १-७५ इत्थं भणन्ताण १-७० इत्थं सुत्थिअपुत्त ४-८२ इथिआगुणसामग्गी ४-२५ इदं तदो जप्पइ १-२५ इन्धेहि तो केहि १-५९ इमे उसाणिरुद्धाणं ४-१४ इसिघम्मळवामट्ठ ४-५० इसिपप्फिडिएन्दु २-२३ इह खु ण बळिणन्दणं ३-४७ इह ठावरजङ्गमप्पए २-६५ इह होन्ति विसाअ २-५ उइदमुइदमज्ज ३-१२ उव मज्झ णिबज्झमच्छरं २-५६ उसाए उसवेळाए ४-३ उसाणिरुद्धं त्ति मए १-८ उसे विसाएण कअं १-७६ उहवोपासणिक्खित्त ४-४२ एअम्मि वड्ढन्त १-४३ एण्डिं खु संखुहिअ ४-७६ एदेमु को णाम तुए १-३४ एव्वं भणन्ति बहुसो १-२२ एस चुम्बउ तम्मोट्ठं ४-३८ कचि कण्ठे णिबज्झन्ती ४-१० कण्णागअंकिंचण १-६२ कण्णाघरं तं कुमरं १-४२ कण्हो सोण्हासुअं तं ३-६१ कदम्बसाहा विअ १-५५ कपोळपुळउच्छृण ४-५१ कमेण वच्छो घडिअ १-५७ करकमळमळिज ३-६ करगण्हिअसत्तिणा २-२८ कळकळकोइळा ४-८० कळिअकुळिस ३-३० कसणघणसवत्त ३-४ कसणुळिअपावआसु २-४० कहं वि सङ्काणिहुओ १-६१ ·सिळोअसूई ८५ कहँ तुह महिमा ३-२७ कहँ संकरकिंकरं २-५८ कहिं खु मअमत्तेण ४-५५ कहिं सिम्हा सुन्दर १-१९ किं ण जाणह जम्मस्स ४-२८ किं णाम कण्णाविड १-६५ किं दाणि संदावअरं १-२४ किमिह विहळजप्पिएण ३-१५ कुडिळदिढकुअण्ड ३-२ कुळपव्वअवन्द २-१९ कुहणामणुअत्तणोइदं २-८ केऊरहारङ्गद १-२६ खविअतिहुवणं ३-४३ खुडिअणिवडिएहिँ ३-२३ खुहिओ स उ जाइँ २-४९ गच्छेहि वञ्छा जइ १-६७ गण्हित्तआणं मेदेण ४-६२ गन्धव्वविजाहर १-३२ गवक्खरन्धगाहन्त ४.५२ गवक्खविवराहिन्तो ४-१३ चन्दअन्तमणीसन्द ४-५३ जअ जअ जदुणाह ३-५० जं वा कुमुदिणीविप्प ४-५९ जणणी किर तस्स २-५१ जणिअमअणबाण ४.७८ जदुवीर बळाइँ सो २-५३ जदुस्स से जळहि १-९ जदो सि दिठो सिविणे १-५२ जमस्स दण्डस्स १-६९ जळहिं तरिऊण २.१८ जहछन्दमिमं चन्दं ४-६१ जहट्ठाणोपविठेहिं ४-४४ जह ळुअविडवाळिणो ३-५३ जहसत्थं महारम्मे ४-४५ जुवरप्पसरं २.५५ जुहि वेण्हुजरेण २-६० जुहि से भुअकाणण २-४७ जेण व्व वेउण्ठ १-१२ जे सन्ति कोअत्तिदए १-२९ जो च्चेअ सच्चरण ४-७५ ठाणे उसा कामइ १-४० णमइ रमइ ३-१७ ण मच्छरो होस्सइ १-७ णवरिअ सरपूरिअ ३-१६ णहखुडिअसुरारि ३-३२ ण हु विसुमरिअं३-११ णाअत्थबद्धं कळिऊण १-७३ णिअट्ठम्मि महन्तस्स ४-६९ णिअपअफिडिआ ३-१० णिज्झाअन्तीहि ४-२० णिडिळेक्खणदाह २-२६ णिम्मक्खिओ भीरु १-४४ णिसि अत्थखओ २५० णीवीहुत्तं अ से पाणिं ४-४० णीसासमारुआघोळि ४-१८ णोमाळिआ ळग्गउ १३७ तं पञ्चहिण्णासरसं १-३६ तं सिणिद्धं पुळन्तीए ४-१६ तदो असा चित्तपडे १-३० तदो पबुद्धा सहस व्व १-१८ .

·८६ उसाणिरुद्धं तदो विबुद्धो तरसा १-४६ तह हि महमहीहर ३-२९ ताअंच माआमणुओ १-१४ ताणं अ तुवरन्तीणं ४-४ ताराकडप्पसुइहार ४-७९ तारिसीए चि एकाए ४.१७ तिअसउरतरट्टिआ ३-८ तिसिरं स भणाइ २-५४ तिसिरेण अ किं वि २-५७ तिहुवणजअमत्त ३-३४ तुइ उण अवदार ३-२८ तुइत्तो भूदाणं २-७२ तुइ थुइवअणादि ३-२६ तुइ संणिहिदम्मि २-६६ तुरओहखुरग्ग २-१६ तुरिअमहिगओ ३-७ तुळाकोडिब्भमेणेक्का ४-६ तुवं चिअ णिरुद्धेण ४-३५ तुवरसि मअतण्हि ३-१४ तुह उण अवदार ३-२८ तो सो वि तोसोअहि १.५४ थद्धो इरं विम्हा १.६४ दणुअवइसुआ १-७७ दणुअस्स भएमु २-४८ दहरहतणओ ३-३५ दिट्ठम्मि कण्हे दिढ १-३५ दिव्वन्तमक्खेहि १-६३ दूसेसि णीसेस १-६६ धणुपञ्चसदी २-३३ धणुहद्धणितूर २-२० धणुहम्मि पिणाअ २-२४ पआणप्पढिळं णिन्वि ४-११ पञ्चक्खळक्खिअ ४-७४ पज्जुण्णिणा भण्णइ १-६८ पञ्चेसुणा वञ्चिअ १-२७ पडिभणइ णमिन्दिरा ३-१३ पढमं पडहस्सणेण २-२१ पदुमस्स वि एदस्सि ४-६६ पबळो बळभद्दकेसरी २.४५ पळम्बकेसिप्पमुहा १-१. पवणुळ्ळिअवळ्ळई २-३ पसाहिआए घेप्पन्ती ४-८ पसिद पदुमणाह ३-२५ पिणं पिअसळ्ळावं ४-३९ पिणाइणा कोअण १-१५ पुप्फपळ्ळवपळ्ळङ्क ४-४८ पुरिसो पुरिसो एसो ४-२२ पुळअकुरसंमद्द ४-४९ पुव्वमुव्वाहळाहादो ४-४६ पेच्छ चन्दाणणे चन्दं ४-५४ पेम्मोळळभावेसु १-५८ फणिमअमणि ३-४५ फळिअं मुकएण २-४ फळिहामळपण्डुविग्गहं २-२ फाळाणळमसीदिण्णो ४-५७ बळरोप्पिणेअ ३-६३ बाणो सहस्सेण वि १-७१ बाहाहिँ साहाहि १-१७ बिम्बाहरासाअसुहं १-२० भणइ अ भअवं ३-५९ ·सिळोअसूई ف भहस्स वो भत्ति १-१ मिजन्तदेञ्चिन्द १.४ भुअणिवह विसङ्गि ३-३ भुवि णिपैडइ सो ३-२१ मंअणरससिणिद्ध ३-३७ मओ जइ कहं णाम ४-६० मणिकणअदुऊळ ३-५८ मन्तप्पहावेण १-४१ मसारमणिसामळं २-६८ मह गुरु पहळादओ ३-५२ मह पिअदुहिआ ३-५४ महुकेडहसोणिअ २-३६ महुच्छिद्रेण मट्ठम्मि ४-७ माआ किमेसा सिविणं १-४७ मा दे मुहेन्दुणा ४-५८ मा ळज मुद्धं १-२१ मुरहरो रहरोविअ ३-६२ मोरपक्खसमं ४-२७ रइरमणकुमारओ ३-५५ 'रणदो खणमोह २-४४ रणम्मि घोरे रइणाह १-७२ रसण्णजणमुद्धण्णो ४-७२ ब्च्छीकोत्युहपारिजाअ ४-७३ ळच्छीळीळाणिएदो वि ४-७० ~~-ाणिवट्टिओ ४-३५ ळजाळहूकरण ४-७७ वअसुन्दरीघण २-६९ बओरूवसहावेहिं ४-२३ बळईकअचण्ड २-३. विअगसह तुवं ३-३८ विइणिजइ सव्वदो २-६ विच्छिण्णमज्झा वि १-४९ विजाबळेण चिअ १-३८ विण्हीसरे विक्खसु १-३३ विदळिअकरिदन्त ३-३६ विदिओ सि मए २-६३ विविहा जुउहाण २-३४ विसठ्ठकन्दोट १-१६ विसजेहि विहो २-९ विसिहा वि सिहा २-३१ विहिं विवाहस्स १-४५ वुड्ढन्तेउरणारीहिं ४-४३ सअळभुवण २-६७ संभोअसिङ्गार १-३ सचेदणाणं णो ४-७१ स धणुहविसिहे ३-२२ सप्पिरं तं च दठूण ४-१९ सप्पेहिं सह वासो ४-६४ समुजळा णिच्चळ १-५० समो उसाणिरुद्धाणं ४-२९ समो जं पहवो जं अ४-६७ सळ्ळं समुक्खाणिअ १-११ सविसाअभरो २-७ सव्वस्स वि सगोत्तेसु ४-६३ ससपहपहळाअ ३-४८ स हि दिप्पइ विप्प २-१२ सावजा होइ विजा वि ४-३१ साहिचसंताण १-५ साहु बाणसुए साहु ४-३० सिङ्गारोणिस्स १-४८

·८८
उसाणिरुद्धं
सिविणे दणुअस्स २-१.
सुजपाअसमाळिद्धा ४-३३
सुण पुण वुस ३-९
सुभडाण वि विड्ढिरिळ्ळए २-४३
सुरणरभुअएसु ३-४१
सुसिट्ठिगरिठ्ठ २-२५
हरपुडिअपण्णअत्थदो २-३९
हरिपेरिअवारुणत्थअ २-४२
हरिसिट्ठसमीरण २-३८
हरि सोण्हासुओ चेअ ४-३६
हरिसुग्गअतिक्ख २-२७
हाहा हदाए मह १-७४

·सद्दकोसो ४.६२ अजण अञ्जन ४. १.५६ अजनाभ ३.३७ अयम् अंस अंशु अंशुक अञ्जणाह अञ्जळि २.५८ अञ्जलि अं अंस अंसु अंसुअ अ असं १.५९ ४.४९ अञ्जदा अज्ञता १.१३ अण्ण ३.४५ ३. १४ १.३१ अन्य अर्ण अर्णव अन्योन्य अयम् अजिन अचिर २.२५ अइण अइर ३.१४ अण्णव अण्णोण्ण १.४५ अअ २.६५ अणए अनया ४.१६ अज अर्क अक अणङ्ग अनङ्ग २. २६ ३.५३ १. ७३ अकन्द आक्रन्द अणन्त अनन्त १.१२ अक्ख अक्ष १.६३ २. ७० अणिरुद्धो अणिळ अनिरुद्ध अनिल अक्खर अक्षर अग्ग अग्र २. १६ १.५७ अणुऊळ अणुअम्प २.१७ ३.२५ अग्गि अङ्कि अग्नि अङ्कित अङ्गद १.११ अन्न ४.२६ अङ्गणा अङ्गना अनुकूल अनुकम्प अनुबन्ध अनुरक्त अनुराग अनुरूप अनुरोध अनुस्पृष्ट अनुहिण्डित १.१७ २.६७ अणुबन्ध अणुरत्त २. १६ अणुराअ २.४३ अणुरूव ४. २५ अणुरोह १.४६ अणुळिद्ध ३. १२ अणुहिण्डिअ अच्चुअ अच्छइळळ अच्छेर अच्युत अविदग्ध आश्चर्य १.६३ २.६४ १.४१ अद्य अज्ज २.६० 12 ·९० उसाणिरुद्ध अत्त २.७१ अमुना आश्रित ४.१ अमुण अळि अळं आत्मन् आर्त अत्रि अर्थ ३.६१ अत्ति ४.५६ १.२८ अत्थ १.६ अलम् आलक्तक अलीक अळत्त अळि ४.७ २.३३ ३.११ अवआस अवकाश अस्त्र अद्रि अतिवृत्त अतिशय अपत्य ३. २६ ३.९ ३.४८ अवच्च अवणि ३.२८ ३. १० अवनि अवत्था अवस्था ४.४ अद्दि अदिवुत्त अदिसअ अदो अद्ध अधिगच्छि अन्तरिक्ख अन्तेउर २.२४ अवरज्झ अपराद्ध अतः अर्ध अधिगम्य अन्तरिक्ष ३. २९ अवरक्त अपरक्त अवराह अपराध १.६७ ३. १६ ४.४३ अन्तःपुर अवर अपर अप्पा आत्मन् ४.६८ अव ३.५९ अपङ्ग ४.४७ अपहृत अपरद्ध १.४९ ३.५ ४. ८२ २.५५ अवसु अवहरिअ अवहू अवि अविअळ अविण अविवेअ अपाङ्ग अपराध अपह्नुत अद्भत अबोध अभिध अपण्हुत अब्भु अबोह अभिह ४.७१ अवधूत अपि अविकल अविनय अविवेक 9 १.२ ३.५२ १.११ १.१९ अस्स अस्त्र २.५० अम्बु अम्भोइणी अम्भोहर अम्मो अम्हक अम्हकेरअ अम्हो अम्बुज अम्भोजिनी अम्भोधर अहो आश्वासयत् आश्लेष अशनि १. ७६ ४. ३७ ३.३१ अध अस्मादृश अस्मदीय हंहो अमृत अमरावति १.५३ अस्सास २.४२ अस्सेस असणि ४. २३ अह २.७१ अहके २. ७२ अहि ४. २ ३. ६३ अहिगअ १.६३ अहिगन्तूण अहम् अधिक अहित अधिगत अभिगम्य २.६२ ३.५७ २.१३ अम २.७० अमराव अमळ अमल २.३५ ·सहकोसो ९१ ३.४२ २.४६ २.२७ अहिडिअ अहिधावइ अहिरोहइ अहिरामा अहिळास अहिसारिआ अहीस अधिष्ठित अभ्यधावत् अधिरुरोह अभिरामा अभिलाष अभिसारिका अधीश आळिगइ आळित आविज्झइ आविसेइ आसण आलिङ्गत् आलिप्त आविध्यत् आविशत् २.३२ १.१३ ३.६३ १.५४ आसन ३.६ ४. ७७ आसाअ २.३६ आसामुह आसासअन्ती आखाद १.२० आशामुख ४. ८२ आश्वासयन्ती १.३९ २. ४१ आअद आगत २.४२ आचक्ष्व १.२४ आसुअ आसुसुक्खणि आहइ आहरिअ आहि आअक्ख आअच्छि आअण्णि आशुग आशुशुक्षणि आहति आहृत आहित २.१८ २.५१ ३.११ आगत्य आकर्ण्य १.६२ २.३३ आअर आदर २.८ इ आअवत्त आतपत्र ३.४ २. ४९ इ इति आउह आकई आयुध आकृतिः आकर्षण २.५२ इक्ख १.३९ ३.६ ३.५९ ३.८ २.४६ इणं आकड्ढण आकड्ढि 'आठिअ आडिअ आकृष्ट आस्थित ४.४८ आहत आणन्द आणासि आनन्द जानासि आतवत्त आनुञ्चि आमोएदूं आरुअन्ति आरुहन्ति आरोवअन्तो आतपत्र आमोच्य आमोक्तुम् आरुदती आरोहन् आरोपयन् ४.६८ ४.८२ इथिआ १.६५ ४.८० इदाणिं ४.५ इंद ४.६ इदो ४. ७५ इन्दआळ ४.१२ इन्ध इमस्मि २.२० इमाए इदम् ; इमम् २. ७२; २. १३ इत्थम् ४.८२ स्त्री; योषित ३.५४, ४.३ इदानीम् ३.५३ इदम् १.२५ इतः १.५२ इन्द्रजाल १.४७ चिह १.५९ अस्मिन् ४.५७ आळ आलय अनया १.५२ ·९२ उसाणरुद्ध १.५३ ४. १७ इमा इमादो इमेहिं अस्याम् अस्मात् अमीभिः चिर ईषत् उत्तरिज उद उदिअ ४.७४ ३. २. २. १.६४ उद्ध उत्तरीय उदय उदित उद्धत मूर्धन्य उद्धृत उत्पत्ति २.४५ इसि २. २३ ४. ७२ उद्धण्ण उद्धि उप्पत्ति २.३१ ई ४.६५ २.२६ १.७७ उत्पल उपविष्ट २.५८ ४.४४ ईक्खण ईहइ ईसर ईस ईक्षण ईहते ईश्वर ईश उप्पळ उपविट्ठ उप्फुळळ उप्फुस २. १२ उत्फुल्ल ४. २१ 7 उन्मृष्ट उम्भ २. १६ उ उम्ह ३.४३ १.२३ उ १. ७ ऊष्मन् उन्माद ऊर्मि उम्मा अम्मि उचित ४.४० २.८ २.३१ उत्कट १.५३ उम्मुह उम्मोइ उन्मुख उन्मोच्य १.५ २.२४ १.७१ २.३५ ४. ५४ अळिअ पुर प्रेरित : आई उइद उक्कड उक्खि उक्खिपेड़ उग्गअ उग्घोसिअ उच्चळिद उच्छिट्ठ उच्छूण उजळ उज्जो उक्षित उदक्षिपत् उद्गत उद्घोषित उच्चलित उच्छिष्ट २.३; २. ७० २.१६ उव पश्य उवअरन्ति अपचरन्ति १.६ ४.५१ उवक्कम उपक्रम ३.१३ ३.६० ३.२४ उच्छून उज्ज्वल उद्योत निर्झर ४.७१ २..१ उपगम्य उपस्थित उपनीत उपनिषत् उज्झर उवगदुअ उठिओ उवणि उवणिस उवणेइ उवरि ३.६१ उण्ह उष्ण ३.२७ उण १.६ ३.५७ उपानयत् उपरि पुनः उत्ताल उत्तीर्ण उत्ताळ उत्तिण्ण २.५२ ४.४७ उवळ उपल ३. २३ ·सद्दकोसो ९३ उववण्ण उपपन्न १.२९ श्रो उन्वाह ४.४६ १.५७ २.११ १.४८ उद्वाह उपागत उपालमे उपेक्ष उपेक्षित १. ७४ उवाग उवाळहामि उवेक्ख उवेक्खिद ओट्ठ ओणि ओदरन्ति ओसहि ओह ओष्ठ योनि अवातरन् ओषधि ओघ २. १९. २.१३ १.११ ३.४७ ३.५ २. १६ उह उभय उहव ४.४२ उसा उषा १.८ क कृत १.६७ कच " कआ कदा १.१६ ऊढिअङ्गणा ऊढाङ्गना ४.३१ कअन्त १.३१ १.६६ ऊसव उत्सव ४.४४ ककस कृतान्त कर्कश कार्य काञ्ची उत्सुक कज्ज ३. १५ ऊसुअ ऊसुसन्ति उदश्वसन् ४. कच्ची ४. कञ्ज कज ए कडक्ख कटाक्ष ४. २९ एअं १.४६ कडप्प समूह २. १७ कडा कटक ३.२० " . १.४७ २.६८ कडाह कडीअड कटाह कटीतट १.३ ४. १० ४. ७६ २.५२ कडु कड्ढसि कढिअ कटु कर्षसि . एतत् एतम् एषः एक इदानीम् एनयोः एतस्य एतस्मिन् एतेषु एवम् एव एषः एभिः ४.६५ कृष्ट कर्षित ४.६६ २. १० एण्हिं एणाणं एदस्स एपस्सि एदेसु एव्वं एव्व एसो एहिँ " १.३४ कड्ढेइ १.४१ १.२२ आकृष्ट चकर्ष कठोर ४.४९ २.५५ कढोर १.२७ १.२४ कण्ड काण्ड २.४७ ३. ९ कण्ड कण्टक २.५५ ·९४ उसाणरुद्ध कण्णसळळ कर्णशल्य ५. कमणि कमणी कमनि कमनीय ३९ १.३३ कृष्णपुर कृष्णसार १. कमळणाह कमलनाभ कण्हउर कण्हसार कण्ह कहिमा ३८ १.३३ कमळच्छ कृष्ण कृष्णिमा कर्ण कमलाक्ष • ३.३० कमलायताक्षी १.४० कमळाअदच्छी कण्ण कम क्रम ४.४१ ३.१९ ३.२० कण कनक १.७२ कण्णा १. १८ १.५२ करग्ग करन्ती करिबम्ह करिस्सं १.४२ २. २० कन्या कर्णोत्सव कर्तन कार्तवीर्य कस्तूरी कण्णूसव कत्तण कत्तविज्ज कत्थूरी १.५२ ३. ३४ ३.३४ ४.५१ कराग्र कुर्वती करिबंह करिष्यामि करिष्ये अकरोत करोति करोमि करोषि २.१२ " करेड १.११ कदम कतम कान्त १.४१ ३.४७ कन्ति कान्ति २.६८ करेमि करेसि करेहिं १.२४ कराभ्याम् १.२२ कान्तार इन्दीवर १.१६ कळळ कल्य ४.३८ कन्दार कन्दोट्ट कप्प कप्पअन्तो कल्प ३.१ कल ४. ८० कल्पयन् २. ७३ कळङ्क ४. १४ कप्पअरु कळणा कलना ४. ७३ कल्पतरु कपर्द कपद्द ४.४२ ३. २१ ३.४५ ३. ४५ ३.४५ कपाळ कळस कळधो कळळाणि कलश कलौत कल्याणि कपाल कपिश कपोल १.४९ कपिस कपोळ १.३६ कळा कला १.५८ कलित; कलयित्वा .. कम्प अकम्पत ३. १७ कळि कम्पमाण . १.६२ १.६६ कळिऊण कृत्वा १. ७३ कम्मठ कम्पमान कर्म कर्मठ कार्मुक कमठतनु ४.७७ ४.७४ कळुस कळ्ळोळ कलुष कल्लोल २.३० पृ० ८१ कम्मुअ कमठअणु २.३० कव्व काव्य १.२ ·सहकोसो कस्स कस्मै 'कसण कृष्ण ३.४ किळिकिञ्चि किसिरिअ कीळि कषाय ३. २८ कसाइ कहं कहंचण कहइस्सं कहा कहिं कहिअ काअण कथम् १.२० कथंचन ४. १२ कथयिष्यामि ३. ३२ कथा ४.४१ कुऊहळ कुक्खिम्भर कुडिळ कुडिळीकुणइ कुण्डळी २.७ किलिकिञ्चित १.४३ किशोरिक ४.४७ क्रीडित १.४३ कुक्षिभर २. ३६ कुटिल ३.१ कुटिलीचकार २. २६ कुण्डलिन् २२४ कृ(कुरु) १.२४ कुर्वन् २.२० अकुरुताम् २.३० अकुर्वन् २.३४ कुर्वन् २.७३ कुर्मः अकरोः कथयित्वा कुण कुणन्ति काचन ४. १८ काए कया " काणण " कानन कामयते १.४० कुणन्तो काम कामणिज्ज काम्यम् १.४० कुणम्ह कुणसि कामसत्थ कामशास्त्र ४. २४ ४. ७७ कुतुक कामुअ कारिसि कामुक करिष्यसि ४.५९ कारुण्य १.२२ कारुण्ण कारुणि कारुणिक कुतः कुम्भाण्ड कुमारी कुमार कुमारिका १.३४ 'काळऊड कालकूट ४.८१ काळण कारण १.२२ १.१६ काळहर काळि २.५ कालहर कालिय कुदुअ कुदो कुम्भण्ड कुमरी कुमार कुमारिआ कुमाळ कुळिस कुळीण कुविध कुसळ कुसुमञ्जळि कुसुमाउह २. ५६ ३.३९ ३.५ २.४५ कास ३.४८ किंवण. १.११ २.४३ ४.४९ ४.२४ कुमार कुलिश कुलीन कुपित कुशल कुसुमाञ्जलि कुसुमायुध क्रुध् । कोदण्ड काश किंचन किंचित् कीर्तिच्छटा किल्बिष किल किरीट किंचि कित्तिच्छडा किब्बिस किर किरीड ४. ८२ २.४ १. १५ २. १० २.२६ २.६८ कूअण्ड १.१३ ·९६ उसाणिरुद्धं केऊर १.२६ १.१९ केयूर केतु खणद्ध खत्ति केदु ३.५० क्षणार्ध क्षत्रिय स्तभ्नोति १.४२ खम्भ ४.२४ २.३६ खमा क्षमा ३.२३ खमसु क्षमस्व केन कैटभ कैरव कैरविणी केश केशव खळ खल ३. ४७ ३. १४ ३.१ खवअसि खवि खादिमन्त ३.४३ १.५९ १.६७ १.६ ४.८ खाळइ खिप्पड़ केण केडह केरव केरविणी केस केसव केहिं को कोइळ कोउहळ्ळ कोक्क कोड कोडर कोडीर कोत्थुह कोमुई कोरअ कोह क्खिदि क्षपयसि क्षपित ख्यातिमन्त अक्षालयत् अक्षिपत् खलु त्रुटित क्षुब्ध २. ४३ १.३५ १. १.६६ खुडिअ २.२६ खुद्ध ३.३० ३.२ कः कोकिल कौतूहल कस्क कौतूहल कोटर कोटीर कौस्तुभ कौमुदी कोरक क्रोध क्षिति २. ४९ २.६८ खुर खुहिअ खेमआर खेम खेळण खोणि क्षुभित क्षेमकार क्षेम खेलन क्षोणि ३.४४ १.५५ ४.३७ २.५९ ग गत १:२३ गज २.४५ ख गअण गगन ३. १४ क्षय गअणअळ गगनतल ३.१८ २.५४ २.५० क्षत अखण्डयत् ग ३.३५ गदा 1.६९ खण्डइ खण्डएइ खण्डिअपाअ खण्डिअ ३.२४ गआ गच्छेहि गजिअ खण्डितप्राय खण्डित १.६७ गच्छ गर्जित २.६० खण क्षण १.२० गज्झ ग्राह्य ·सदकोसो ९७ गुत्त गुप्त १.६६ गुम्भ ३.८ २.२८ ४.६२ गुम्भ गण्ठि गण्हि गण्हित्त गण्हन्तो गणेस १.२ प्रन्थिन् गृहीत ग्रहीत गृह्णन्ती गणेश गुरु १.५ ४. ११ गेण्हइ (ग्रह) १.५४ १.१ २.४८ गत्त गात्र ३. ४९ १.३ गत्त गोअर गोण गोरव गोवि ३.२७ १.६ " अगृह्णात् जग्राह गोचर गौण गौरव गोपित गोपिक गद गत १.७ २. ७० गन्तूण १.५९ ४. १७ गन्धव्व १.३२ गोविआ ३. ७ गत्वा गन्धर्व गर्भ गरिष्ठ १.५४ २. २५ घ गब्भ गरिठ्ठ गमेइ गळन्तो गळिअ अगमयत् ४.८१ घघर घर्घर २.२७ गलत् गलित २.५० घडिअ घटित १.५७ ४.१३ घण घन १.१६ गवक्ख गव्वि गव्विराण गवाक्ष गर्वित गर्वशील २.२८ घणङ्ग घनाङ्गज ४.८२ १.७० घडअ २.५७ १.५७ घडेइ घटय जघटे धर्म गहण गहिर गहिरिम २.३३ २.८ घम्म ४.५० ग्रहण गभीर गम्भीरिम गाढोपगूढ गृह १.४२ गाढावऊढ ४.५० घुसूण गृहीत्वा गावा ग्रावा १.२२ जग्राह ३.३० घर १.५४ घुसुण ४. ७२ घेत्तूण २.१४ घेप्पा घेप्पन्ती ४.५२ घोप्पमाणा ४.४२ घोळन्ती २.४९ गाइ गहिए गाहन्त गाहन्ति गिम्ह गी गुणणिहि . अगाहत गाहते अगाहेताम् अगाहेताम् ग्रीष्म गीत गुणनिधि गृह्यमाणा ४.८ गृह्नती १.१७ घूर्णमाना १.७२.२.६१ घूर्णनशील ४. १८ घोष ३.१८ ३.४३ १.३८ घोळि घोस ३.५५ 13 ·९८ उसाणिरुद्ध च चुम्बिअ १.५ १.४७ १.३७ चअस्थि चउब्भुज चओर चकास्ति चतुर्भुज चकोर २.५३ ३.३३ ४. ७२ २.६५ चक्क २.४१ ४.७१ चक्र सौन्दर्य चर्चित चुम्बित चूत एव चैतन्य चेतन चेतस् चेष्टा चेतन चतुर्दश चोर चेअ चेअणत्तण चेअण चेअस चेट्ठाओ चेदण चोद्दह चोर १.१६ चच्चि ४. १२ २.५० ४.५३ चन्दअन्त चन्द्रकान्त ४.७१ चन्द चन्द्र १.९ ३. १२. चन्द्रानन ४. ५४ १.३० ४. ७० चन्दाणण चन्दिर चरिद चरिदत्थ छ चन्द्र चरित चरितार्थ ३. ४० छइळळ छेक १.५८ ४.६४ छडा २. ३६ चळण चरण चर्वित छत्त चव्वि २.३९ छळ छल ४.७५ चाद चातक छाया चावळ चापल १.२३ ४. ३२ ४. १८ चास चाष छाआ छादेइ छिणइ छुरिअ छेअ इव १.३८ छादयामास अच्छिनत् छुरिक ३.३२ २. १९ २.४८ (च्चि चिअ चिइच्छा चिइच्छिउ चिट्ठ छेद ४.२४ भ. तत् ४. ११ ३. ३९ यत् " १.२२ चिकित्सा चिकित्सितुम् तिष्ठति अतिष्ठत् चित्रलेखा चित्र चिन्तयन्ती अचुम्बत् चुम्बतु चुलुक जंवा १.३० यद्वा १.४० १.४० जअ जय चित्तळेहा चित्त चिन्तअन्ती चुम्बइ चुम्बउ चुळुआ ३.५० १.९ १.५६ ४.३८ ४. ७६ जगत् यदि जई ३.५२ जक्ख यक्ष १.३२ ·सद्दकोसो ९९ जाडिक १.१९ जलधि १.९ यथा ४.३३ २. २३ ३. १६ २. ७२ १.१४ जळहि जह जहा जहिं जहिच्छ जहिट्ठ जहिन्तो १.८ ३. ११ यस्मिन् यथेच्छ यथेष्ट १.६३ १.३४ २.५१ यस्मात् १० २.५९ जस जवि जडाभर जटाभार जणइ (जन्) अजायत जणएइ, अजनयत् जण जनक जणणी जननी जणद्दण जनार्दन जणिअ (जन्) जात जनित जणिऊण जनित्वा जणेइ अजनयत् जदा यदा जदी यदीय जदुणाह यदुनाथ जदु यदु जदो यतः यश १.९ ४.७८ " " २.५० जाअई जाई अजायत यानि १.९ १.७१ १.९ जाउ ४. २६ जातु जानीथ २.५३ ४.२८ जाणह जाणि ज्ञात्वा २.१७ १.८ जाळ ज्वाल २. ३२ ३. १८ जिघ्र जयति ३.६२ १.५२ जिग्घ जिणइ जिस्से जी २.६७ जम्प जल्प १.२३ यस्याः १.२ १.२५ ३.२२ जम्पई जम्पमाणा जम्भि ४.२३ अजल्पत् जल्पन्ती जृम्भित जन्म २.९ ज्या जीव जीवति जीवितुम् युगल आश्रय जम्म १. जमुणा ४.४१ ३.८ जीवइ १. ७५ जीविदुं जुअळ १.६९ जुअळळ २.६० जुउच्छा १.२५ जुउहण यमुना १.४८ जम यम ३.५० जर ज्वर जुगुप्सा १.७५ जल २.३३ जुग्ग १.४८ जलद जलनिध ३.२ ३.४३ जुठ युयुधान युग्म जुष्ट युज्यते युध्यस्ख जळ जळणिहि जळण जळन्तो १. ५९ ज्वलन २. ३२ ३. १३ जुजइ जुज्झेहि ज्वलन् २.७३ जळ जड २.५८ जुज्झ २.११ ·१०० उसाणिरुद्धं जुत्त १.४५ १.२७ १.२४ युक्त युवा ज्वर युधि जेतुम् ढज्जामि ढिळळ ढुलुक्किम दो शिथिल वञ्चित ४. ११ २.५२ २.३४ ग १.६८ १.२९ णं एनम् १.४१ जुवा जवर जुहि जेउं जेणं जेण जे जो जोअअ जोग्ग जोण्हा येन येन ये १.१२ ननु १.२४ १.२ न ३.२७ ३. ५८ णअण नयन ३. ४१ णअर २. १५ यः यौतक योग्य ज्योत्स्ना योध १. ४ नगर नयन्ती नदी णअन्ती णई १.४२ ३. १० ४. ४० जोह १.१ णच्चइ ३. १७ अनृत्यत् नृत्यति नर्तकी २.६६ णचई २.६६ णच्च नृत्य ४.५२ ण नष्ट १. १९ 'झणकारि झत्ति (णि) झा झाअन्ती झणत्कारी झटिति १.२७ (ध्यै) ध्याय ध्यायन्ती ४.२० णडण नटन णत्थि ४.६० णद्द १. ७ नास्ति नर्द नन्दसुत नन्दित नन्दिनी नन्दी ठाणे स्थाने १.३६ णन्दसुअ णन्दिअ णन्दिणी णन्दी २.२२ २. ६५ ४.८ २.२२ ठावर ठाविआ ठि ठिआ ठिई स्थावर स्थापिता स्थितम् स्थिताः स्थितिः १.३ ३.1७ ३.६० अनमत् नमन् नमामि नमित २.६३ णमइ णमन्तो णमामि णमि णमिमो णमेह १.३ द नमामः ३.६१ ३. ४५ १.३५ ढज्जमाण दयमान १.६२ अनमत् ·सदकोसो १०१ नमः ४.७४ णमो णरअ नरक ३. ७ १.६२ ४.४२ णर णळिणी . णवर णवरिअ णहोअर नर नलिनी केवल १.२१ २.१४ अनन्तर नभश्चर १. ५८ णह १.२१ नभस् नख २. २७ णा ज्ञात २. १ नाग १.५० ३. २७ नाद णाअत्थ २.६२ नागास्त्र ज्ञातिधर्म नाटयित्वा णाइधम्म णाडि २.२४ २.२६ ३.५० णिआम णिएद णिक्खित्त ४. ३३ णिग्गद णिग्गम ३. १६ णिग्गिण्ण १. ३० णिगूढ २.५९ णिग्घिण २.५९ णियोस ४.९ णिच्च ३.५८ णिच्चक २.५९ णिज १. ७३ णिजिअ ४. ६५ णिठुर णिडिळ २.२४ णिण्ण णिण २.१ णिण्णाविअ णिण्णाह १.४७ णिण्हुअ ४.४७ णिद्दा २.६३ णिद्दीसइ णिन्त ३.१० णिन्दन्ती ४. ६९ णिप्पडिकि २. ९ णिप्पह ४.७८ णिप्फळ ४. ८१ णिबज्झ ३.३८ णिबज्झन्ती ४.४२ णिब्भअ निकाम निकेत निक्षिप्त निर्गत निर्गम निगीर्ण णिगूढ निघृण निर्घोष नित्य निश्चल मुनि निर्जित निष्ठुर निटिल निम्रग निनद निर्णीत निर्नाथ निहुत निद्रा निरदिशत् निर्यत् निन्दन्ती निष्प्रतिक्रिय निष्प्रभ निष्फल निबद्ध निबनती निर्भय णाम नामक २. २३ णाम नाम ३. १९ णार नारद १.६० १.६५ णाराअण 'णारी नारायण नारी नाविक २.३० णाषि १.४१ १.४३ नाशकारक नाभिज निज २.४० ४. १८ णासकार जाहि णि जिअटक णिअद णिका णिअन्तण णिअम णिअर २.४३ २.३४ ४.२५ निकृष्ट नियत निकाय नियन्त्रण निगम निकर १.८ ४.१० २. २९ ·१०२ उसाणिरुद्धं १.६१ ४. ७८ १.२५ २. ४६ णिहुअ १.४४ णीरधारा २.६९ णीळ १.५२ णीवी १.१२ णीलुप्पळ २.५३ णीसन्द ४. ७७ णीसीस निभृत नीरधारा नील नीवी नीलोत्पल निष्यन्द निःशेष ४.४० १.४८ ४.५३ १.२९ j नूनम् २.७१ . १. ७७ णु १.५२ ३.१९ ४. ३७ ३. २३ ३.५६ ४. २.१३ १.६७ १.७७ नुन्न नूपुर न्यकार नैपुण्य अनेन नेत्रज नेत्र गुण्ण णेउर णेकार णेच्छिण्ण णेण णेत्त णेत्त णो णोमाळिआ २.६२ णिबिड णिम्मक्खि णिम्मळ णिम्माण णिम्मावि णिम्मि णिरत्थ णिरिक्खमाण णिरुद्ध णिवटि णिवडिअ णिवत्तमाण णिवत्ति णिवसइ णिवह णिव्वाण णिवास णिव्विवेअ णिव्वी णिवुत्त णिस्सण णिसा णिस्सिद णिसिद णिस्सेअस णिस्सेस णिसेवहि णिह णिहणामि णिहिळ २.४४ निबिड निर्मक्षिक निर्मल निर्माण निर्मित निर्मित निरस्त निरीक्षमाण अनिरुद्ध निवर्तित निपतित निवर्तमान निवृत्त न्यवसत् निवह निर्वाण निवास निर्विवेक नीवी निवृत्त निःस्वन निशा निःसृत निशित निःश्रेयस निःशेष निषेवख निभ निहन्मि निखिल ४.६३ २. ४० १.१६ १.९ नः १.२ ३.५१ नवमालिका १.३७ ४.११ ४.८१ २. २० तं तत् १..६३ १.१६ १.३४ " ताम् तदानीम २. ४२ तआणिं १.६ २. ३२ तआ तदा १. १५ ४.८२ तइ तई ४.८२ त्रयी १.४५ ४.८० तक्खर तस्कर ३.२९ २.६७ तण्डव ताण्डव २.२३ १.३५ ३.४८ ३.४४ तण्हा तण्हिआ तृष्णा तृष्णिका ३.१४ ·सद्दकोसो १०३ तनय १.८ २.३७ तनुभृत तनूज २.२७ तत्र ३.२६ तण तणुभि तणूअ तत्थ तदो तन्त तप्परिज तप्पि ततः १.२९ २.५८ तन्त्र तात्पर्य तृप्ति ताम्राधर इति त्रिदश तीक्ष्ण त्रिगुण त्रितय तिमिर तिल त्रिपुर तस्याः त्रिशिर त्रिभिः त्रिभुवन तस्याः २.६५ २.३५ तम्बाहर १.११ तमाळपत्त तमालपत्र २.५२ तमाल विदग्धा १.१५ त्ति ३.४४ तिअस ३. ७ तिक्ख १.६ तिगुण १.१८ तिदअ १.४५ तिमिर ३. २७ तिळ १.८ तिवुर १.५६ तिस्से तिसिर १.२५ तिहिं ३.८ तिहुवण ४.२४ ती २. १८ तीए ४. ६५ तुइत्तो २.६६ तुए ३.११ तुज्झ १.६३ तुट्ठ २. ७१ तुम्हाण २.५८ तुण्हिक्क १.१४ तुम १. ७१ तुमए १.७० तुमे तमाळ तरट्टिआ तरट्टि तरिऊण २. ७२ २. १० तीर्वा तया ८ तस्स तस्य त्वत्तः २. ७२ तथा त्वया १.३४ तह तहिन्तो तहिं तव २.६२ तस्मात् तस्मिन् ४.४४ ar १.४५ तस्मात् तर्हि युवयोः तूष्णीक त्वयि " ४.३९ ३.५१ ता त्वया १. ७५ ताइ ताणं तस्मात् तानि तयोः तासां तव २.६८ २.१६ तात ३.५८ तारक २. १९ तार तारिक्ख तारिसी ताळहुम ताहि ४.४ तुरअ १. ७४ तुरङ्ग २. ३४ तुरिअं ४. २० तुवं ४. १६ तुवरन्त २.४७ तुवरसि ४.४१ तुह तुरग तुरङ्ग त्वरितम् त्वम् त्वरमाण त्वरसे १.२१ तादृक्ष ताशी २.४६ ३.१४ तालद्रुम ताभिः ७ तव ·उसाणिरुद्ध दृश्येत १.३० तुभ्यम् ते तूर्य ४.३ तूर ४. १९ ते १.७७ १.५१ दक्खेज १. २५ दटुं २.२० दळूण दणु १.१० दणुअवई २. ६५ दणुआहिणाह १.५८ ददुर १.२७ दप्पण ते तेल तेमुं तो तेज तैल तयोः द्रष्टुम् दृष्ट्वा दनुज दनुजपति दनुजाधिनाथ दर्दुर दर्पण दर्प दम्पती १.५९ ततः ८०.३ २.२० २.४९ तदा तोषोदधि तोसोअहि दप्प दम्पई १.५४ ४.४२ दम्पच्च ४.२२ दाम्पत्य द्रवति दवई ४. ७१ स्तव २.३ दसन्तर दशान्तर १.५७ त्थव थगेइ अस्थगयत् ३. १९ दहइ अदहत् ३. ४२ थद्ध स्तब्ध १.६४ दहरह दशरथ थण स्तन १.५७ दहवअण ३.३५ २. ४५ थविद स्तुत २.६१ दाढा थाण स्थान ४.२ दाण १.१ त्थुअ २. ७० १.३० ३ स्तुत स्तुत्वा स्थूल ३.२६ थुविअ थोर ३.१५ २.४२ दशवदन दंष्ट्रा दान दानव दानवेन्द्र इदानीम् दाव दितिज दीक्षित दिगङ्गना दीर्घ १.२४ her २.६७ ३. २४ १.३ २.६७ दंसअन्तं दंसण दंसणिज दाणव दाणविन्द दाणि दाव दिह दिक्खि दिगङ्गणा दिघ दिठिआ दिठिपाअ दिदि दि? दर्शयत् दर्शन दर्शनीय दया १.२७ ४.६१ ३.६१ दआ दृष्ट्या दयामय ३.५० १.५७ दआम दक्खिद दक्खी दृष्टिपात दृष्टि १.३५ दृष्टि ४.४१ १.१६ ·सद्दकोसो १०५ दृढ ३.४६ २. १२ १.३५ दुवार १.५१ दुवारपाळ २. २३ दुवारवई २. १२ दुवेण १.४४ . द्वार द्वारपालक द्वारवती द्वयोः दोग्धि दुहिता दुःसह दूषयति २. ७२ दिढ दिण्ण दिणन्त दिप्पइ दिप्प दिव्वन्तं दिव्व दिसदु द्विसामुह दिसावहू दीणरक्ख दीसह दीह १.२० दिनान्त दृप्यति दीप्र दीव्यत् दिव्य दिशतु दिशामुख दिशावधूः दीनरक्ष दृश्यते दीर्घ १.१० १. ६३ दुहिआ १.३ दूसह ४. ८२ दूसेइ ४. ८१ दे १.६० ते १.२० ४.८० " दु तु दुअं दुई दुऊळ दुग्गह दुजअ द्रुतम् द्वितीय दुकूल दुर्ग्रह दुर्जय दुष्ट ३.५० देच २. ६८ देचाहिवइ २.९ देचिन्द देज ३. ३६ देण १.२६ देव्व २.६६ देव २. १२ देवइणन्दण २. ९ देवई २.३० दोग्घट्ट ३.३० दोणी ३.२ दोस २. ३७ दोह ४.३१ दोहिं ३.३ तान् १.२९ तौ २.३० दैत्य १.३२ दैत्याधिपति १,६३ दैत्येन्द्र १.४ ददातु पृ०८१.४ तेन १.५५ देव १.२० देव १.९ देवकीनन्दन ४.८२ देवकी २.४६ गज २. १७ द्रोणी ४.४७ दोष ३.४७ द्रोह दोभिः ३.९ दुद्दिण दुर्दिन ब दुप्पसज्झ दुप्पेच्छ दुभम दुम दुळह दुव दुव्वा दुव्वार दुग्ध दुष्प्रसह्य दुष्प्रेक्ष दुर्भग द्रुम दुर्लभ द्वय दूर्वा दुर्वार ध ३.९ ध ३.२४ ४.६७ ध्वज ध्वनि धणि २.१७ ४.४३ १.१० धणुह धनुस् २.२० 14 ·१०६ उसाणिरुद्धं धणेस प्रकोष्ठ ३. २२ १.३० पओट्ठ १.११ पक्क पक्क ४.२८ धनेश धर्म ध्रियताम् ध्रिये ३.४८ पकम प्रक्रम २.२२ धरउ (धृञ्) धरेमि धरेसि १.७५ पक्ख पक्ष अधारयः ३.३० धवळ २.३१ ४. ६३ ३.५० ४. १३ धवल पक्खवाद पक्खिराअ पगम्मि १.९ पक्षपात पक्षिराज प्रगे २.५० धाउम धुजडि धेर धातुमय धूर्जटि धैर्य पङ्कज २.५२ १.२३ ७४ प्रत्यक्ष प्रत्यभिज्ञा प्रातिष्ठत १.३६ पच्चक्ख पच्चहिण्णा पचिट्ठ पच्चुवट्ठन्ति प २.१५ ३. १० प्रत्युपतस्थुः ४.२ प पअक्खिण पअच्छदि पद प्रदक्षिण प्रयच्छति ३.६० पच्छण्ण ४.३२ पच्छा पश्चात् १. ६४ प्रच्छादन १.२४ पअड पअन्भसि प्रकटय प्रगल्भसे १.३५ ३. १ पअळइ पअळन्ति पअवि पअवी १. २७ प्रद्युम्न पञ्चशती पञ्चेषुः प्रातिष्ठत प्रस्थित प्राचलत् प्रचेलुः प्रजविन् पदवी ४. ११ ४.७ पआण प्रयाण २.१६ पृष्ठ प्रतस्थे पआर प्रकार ३.१५ पच्छादण ३. ७ पज्जुण्ण पच्चसदी २. २८ पञ्चेसु ३. २ पटइ २. १९ पठि ४.११ पदछ १.४५ पट्ठंड ३.८ पड पडह २.४१ पडामि ४. ५९ पडि २.६४ पडिअ १.३१ पडिघ १.४४ पडिच्छ १.३४ पडिट्ठा पआव प्रताप पट १.३० पटह २.२२ ३.५२ पआस पआसि पआसेइ पइदि ४.७७ प्रकाश प्रकाशित प्रकाशते प्रकृति प्रचेतस् प्रदेश प्रयोग २.३८ अपतम् प्रति पतित प्रतिघ प्रतीच्छ प्रतिष्ठा पएद ३.६ ३.५९ पएस पओ १.३ ·सदकोसो १०७ ४.५ पदुमणाह पद्मनाभ ३. २५ २.४५ २. ७२ पबळ प्रबल पडिट्ठइ 'पडिदिसो पडिभअ पडिरुन्धई पडिहार प्रातिष्ठत प्रतिदिक् प्रतिभय प्रतिरोध प्रतिहार ३.३१ १.२ प्रबुद्धा पक्ष्मल २.२१ पबुद्धा पम्हळ पमद पमळिज २.२२ प्रमद प्रमर्यत् १.३५ ३.१७ १.१८ २.२१ पढम पढिळ प्रथम प्रशिथिल प्रमथ २.२२ पण्डर पाण्डर प्रमाण प्रमोदशील ३. २९ ३.६२ मण्डु पाण्डु पण्ण पन्नग १.१० प्रमुख परस्पर पण प्रणय १.५८ पणमन्त प्रणमन् १.५८ प्रणम्य ३.४५ पणमि पणमिमो पराङ्मुख परशु पराग परावर्तित प्रणमामः २.२१ पणआउळ ४.३८ प्रणयाकुल प्रणयिजन २. ७ पणइजण पणमिअ प्रणम्य २.४९ प्रणाद १.१९ पमह ३.४ पमाण २.२ पमदिर २.३९ पमुह १.४५ परप्फर २.३ परंमुह २.४९ परसु २.६८ पराअ १. १९ परावठिअ ४.७८ पराहव ३. ४९ परिखण्डइ ३. १८ परिच्चअन्तो ४.७४ परिणअन्तो १.३९ परिद ३.२ परिधूअ ३. १७ परिमोएहि २. ७१ परिरम्भि ४. ५१ परिरहिम ४.८० परिळिद्ध ४.२७ परिवारिद ३.४८ परिवुद ३. १९ परिवेढि २.६७ परिस्सत्त २. ७३ परिसिठ्ठ प्रणामः पणाद पणामो *पणिहाळएइ पणिहिअ पणोइ ४.२० २.१६ प्रण्यभालतू प्रणिहित प्राणौत् २.३८ २.१३ पत्त पात्र पराभव पर्यखण्डयत् परित्यजन् परिणयन् परित परिधूत परिमोचय परिरब्ध परिरभ्य परिसृष्ट परिवारित परिवृत परिवेष्टित परिष्वक्त परिशिष्ट १.५६ पत्र ३.६० पत्तर पत्थणिज्ज पत्थि पत्राकुर पार्थनीय प्रार्थित २.२२ ३.६२ पन्थ पान्थ ४.५० पदाव प्रताप पदुम पद्म ३.४९ ·उसाणिरुद्ध १.४ पसज्झ प्रसह्य ३.४१ पसण्ण २. ७० प्रसन्न प्रसरति पसत्ति २. २६ परिहोइ परिहोहूँ परिहोदूण परी परुण्णा परोह परोहिद परिभवति परिभवितुम् परिभूय परीत प्ररुदिता प्ररोह २.३० २.६८ पसर प्रसर २.३३ ३.२५ १.१८ पसा प्रसादयन् ३.४७ प्ररूढ ३.३५ प्रसाद प्रसाधिक प्रसीद ८ पळळङ्क पल्यङ्क पसाद पसाहि पसि पसिद्ध पसिद ४.४८ प्रसिद्ध १.६५. पळळव पळम्बकेसी पल्लव ४.४८ प्रलम्बकेशिन् २. ४२ प्रलय २.४२ २.३९ प्रस्त पशुपति पळ पसुप पळाअई पलायत २.४४ पसूण प्रसून प्रलाप १.२३ पह प्रभ २.२५ २.३९ पथ पळाव पळित्त पळोइए पळोएमि ४. ७० २. ० पहर पहरिस प्रहर प्रहर्ष १. २१ ३.५६ पव्व प्रदीप्त प्रलोक्यते प्रलोकयामि पर्व पर्वत प्रावर्तत प्रवर्तसे २. २३ पहळा प्रह्लाद ३.४८ पव्व २. २ ४.६७ पहव पहवेज प्रभव प्रभवेत् ४.४६ पवट्टइ पवट्टसे पहाण प्रधान १.६ पवण पवन पहा प्रभा २. ७ १.६८ १.३१ १.३९ १.३० पवण्णा प्रपन्ना प्रथा १.६६ पवणासण पवनाशन पहाव प्रभाव १.४१ पवाळ प्रवाल १.१४ १. ९ पहूद पाअड पवास प्रवास ४.३९ १.६ प्रभूत प्राकृत पादाम्बुज पादप पाअम्बुज पाअव १.६६ २. १८ पवाह पविट्ठ पविसइ पविसन्ति प्रवाह प्रविष्ट प्रविशति प्रविशन् प्रसङ्ग ३.५३ पाताल २.६० पाआळ पाउसो २.२९ २.१७ प्रावृट् प्रारब्ध पसङ्ग ४.८१ पाढत्त ४.

·सद्दकोसो २.३९ पाण पाणि पाणिग्गह पारिजा" १.२२ पान पाणि पाणिग्रह पारिजात १. २० पुडिअ ४. ११ पुच्छइ ४. ४५ पुट्ठ ४.४४ ४. ७३ पुड २.४२ पाळ पालक २.२२ पुण्ण ३.५५ १.५३ पाळण पालन पृ.८०.३ पुण्णअन्द पुणिमा पाळम्ब प्रालम्ब ४.१० पुसित अपृच्छत् पुष्ट पुट पूर्ण पूर्णचन्द्र पूर्णिमा पुत्त्र पुत्त्री पृतना पुष्प पुष्पशर पुरुष ४.८२ पाव प्रापयत् १.४१ १.३९ पुत्त पुत्ती पाव पावक २.१४ १.२५ पाव २.२१ पाप पार्श्व पास ३.३ पासाअ पि १.६४ २.६७ पुदणा पुप्फ ४.१२ पुष्फसर १.३ पुरिस १.१८ पुर प्रासाद अपि १.४४ प्रिय पुर ४.८० पक्क प्रीयन्ते पिअ पिक्क पिजन्ति पिट्ठ पिणज्जा पिणाअ 'पिणाइ पिदामह पिसङ्ग पिहज्जण पी पृष्ठ पिननाह पिनाक पिनाकी पितामह पिशङ्ग १.४८ पुळअ पुलक ४.४८ ४. ७६ पुळअङ्कुर पुलकाङ्कुर १.५५ ३. ३० पुळअञ्चिअ पुलकाञ्चित १.३५ २. २४ पुळइअ प्रलोक्य ३. २४ २. २४ पुळन्तो प्रलोकयन् १.६४ १. १५ पुळोएहि प्रलोक्य ४.६१ १. ७६ पुव्व पूर्व ४.४६ २.६९ पुव्वाअळ पूर्वाचल ४.६० २. १३ पूरिअ पूरित ३.१६ ३. ३६ पेक्खअ(ईक्ष् ) प्रेक्षक २.६६ ४. ७४ पेक्खइ प्रेक्षत १.४६ १.१ पेच्छ(दृश्) पश्य ४.५४ १. ४९ पेच्छा अपश्यत् १.६३ ४.६३ पश्यत १.२६ प्रेक्षध्वम् पृ.८०.२ २. ७३ पेच्छन्तीओ प्रेक्षमाणा ४.२१ पीई. पीणइ पीण पीणइए पीद पृथग्जन प्रीत प्रीति प्रीणयति पीन प्रीणयति पीत पुक्खर पुष्कर ·११० उसाणिरुद्धं १.३२ फुसण मार्जन २.६९ ४.४४ ब १.५३ ब बत ३.५१ १.२ १.५८ ४. १४ बनाति अबध्नत् बन्दिप्रह ४.६० पश्य प्रेक्षित प्रेमा प्रेमाकुल प्रोमाई पर्यन्त प्रेरित प्रौढाङ्गना पौढ पौत्त्र पौर पौरस्त्य पेच्छसु पेच्छि पेम्म पेम्माउळ पेम्मोळ्ळ पेरन्त पेरिअ पोढङ्गणा पोढ पोत पोर पोरत्थ पोम्मराअ बज्झइ बज्झन्ति बन्दिग्गह बन्धि २.६७ २.४२ बद्ध ४.९ १.४३ २. ७१ बम्हण बम्हि ब्राह्मण बृंहित बल १.२० १.३८ बळ १.३८ ४.१ २. १५ १.५५ ४.३० बलभद्र बलाकिक १.३७ पद्मराग बळभद्द बळाइअ बळामोडि बळि बलात् ४.५० फ २.२४ बलवत् बहु बहवः ३.२३ फंसु पांसु ३.३५ २.३९ १.५२ बहु बहुणो बहुस बाळ बहुश १.२२ १.४८ " बाल १.१७ २.४ फळ फळि फळिह फाळक्खि बाळा बाला १.२४ फलित स्फटिक फालाक्षि २.२ बाह बाष्प २.६१ १.४२ अपाक्रामत् २.१८ फालानल ४.५७ फाळाणळ फिडिअ २.७२ २.२३ ४. १५ फुकार फूत्कार २. ३७ २.२५ बाहइ बाहा बाहिआ बिम्बाहर बिम्बोठि बी बाधा बाधिता बिम्बाधर बिम्बोष्ठी बीज १.२० ४.१२ १.५१ १.५ स्फुटोत्पन्न स्फुरति स्फुरित ४.८० बुध फुडुप्पण्ण फुरइ फुरिअ फुळळ फुलिङ्ग १.६ २.६८ भ स्फुलिङ्ग २.३२ भ भव २.२० ·सदकोसो १११ भय ३.१० भवान् २.७१ भ भअवं भगवन् १.१ ३.३५ भआउळ भयाकुल ३. १७ भवन् भवतः भवेत् २.६५ १.१० भकर भक्खिद भास्कर भक्षित भाग्य २.३८ ४.६२ भवं भवन्तो भवदो भवेज भवे भवो भा भामिणी भामिर भारई भग्ग १.१९ भवः १.१५ भड भट १.१० भाग भामिनी भणइ अभणत् ३.५९ ४.५३ २.७० २.४५ बभाण भणन्ती भ्रमण भारती १.२२ १.२ भणन्ति भणन्तो भंणाइ भणन् १.६० भास अभाषत १.५१ अभणत् १.३६ १.२ बभाण १.५४ ४.४२ अभणत् १.२८ १.२१ भणामः ३.४५ २. १४ २.७३ भणादि भणामो भणि भणिजइ भणिमो भणिस्स भणित्वा भण्यते भासउ भासावि भासि भिउडि भिउवइ भिङ्ग भिजन्ति भिजमाण भिण्ण भिस भीसण भासतु भासित भाषित्वा (क्रुटि भृगुपति भृङ्ग अभिद्यन्त भिद्यमान भिन्न ३.३४ १.३८ ४. २२ भणामः २, १२ १.७१ भणिष्यामि १.२५ १.४ भक्त ३.२४ ४.६२ भत्त भति भक्ति १.१ १.१८ भृश भीषण १.२ २.२७ भद्द भन्ति भमन्तो भद्र भ्रान्ति ४. ७ २.१२ भ्रमन् २.६७ भ्रम १.४ भमर भ्रमर भुज भुजगपति भुजान्तर भुजावलि भुञ्जते भ्रू भुवन भूतल १.७२ भुअअवइ भुअन्तर ४. १३ भुआवळि २. २६ भुणन्ति भुवअ २.५२ भुवण १.१० भूअळ भमावह भमेइ ३.१० भ्रमावह अभ्राम्यत् २.२६ बभ्राम २.४१ भर भर २. १८ ·उसाणिरुद्ध १.६ २.६४ मण्णिमो मण्णेसि मन्यामहे मन्यसे १.४७ १.६५ भूद भूमी भूसण भूसा भो मण मन भूत भूमिः भूषण भूषा भोग भोज २.३८ १.३० १.५७ मणस्सिळा मणसिअ मणी मनःशिला मनसिज मणिः ३.३० २.५ ४. ७३ २. ८ मणु मणोज मणोभव १.३५ मनुज मनोज्ञ मनोभव मनोरथ 4. १. १९ १.१३ माम् मांसल मसळ १.६० मणोरह १.२८ म मद २.४५ मत्थ मस्तक २. २ मृग ३.१४ मन्त्र १.४१ मअण मदन १.३३ मन्दक्ख १.५४ मन्दाक्ष मर्म मअमअ मृगमद मम्म मअरन्द मरण १.६७ मकरन्द मयि मइ मइङ्ग मृदङ्ग मृद्य मलीमस मषी ४.५९ मउ १. ४.५७ मळण मळिन्ज मळीमस मसी म्हरामो म्हरो महं म्हो मए १.८ स्मरामः मृदु मया मार्ग मर्त्य . मग्ग स्मरः २. ७२ मच्च १.४ मम मच्छरा मत्स्यराज स्मः १.६० मत्सर १.७ १.६५ मच्छर मजिअ मह महई मम महती मग्न २. ७२ मध्य १.१२ महण मथन मम १.२४ ३.३५ मझं महन महनीय मह्यम् ३.५० मृष्ट ४. ७ महत्त्व ३.४० मट्ठ मण्डण मण्डिअ महणिज्ज महत्तण महन्तो महन्धआर महान् २. ७१ मण्डन मण्डित २.२४ २.६८ महान्धकार १.१.

·सद्दकोसो ११३ महप्पा महात्मा २.७१ महाराज २.७० २. ७ अस्मि स्मित मिहिर मिथुन मिथः मीलित मुञ्चन्ती १.३ १.६३ २.४४ ४. ७५ ३.५७ 'महराअ मह महामई । महिअ महिन्द महीहर महुमहण महुर महुव्व महुवेरि महुसूअण महूसव महेस महेसर मख महामतिः महित महेन्द्र महीधर मधुमथन मधुर मधुव्रत मधुवैरि मधुसूदन महोत्सव महेश महेश्वर ३.५२ म्हि ४.८० म्हिअ ३.१० मिहिर १. ७ मिहुण पृ० ८०.३ मिहो १.३१ मीळि ३. २९ मुअन्ती मुउन्द २.६८ मुक्कअण्ठ १.१ मुग्गर २.३६ मुच्छा १. ४० मुच्छावई १.४४ मुश्चउ १. ३० मुणन्ति(ज्ञा) २. १२ मुणासि १.२१ मुणसु ४.७२ मुणिज्ज ४. ३९ मुणी १.४७ मुत्त २.४८ ४.३२ २.५३ २.८१ मुक्तकण्ठ मुद्गर मूर्छा अमूर्च्छयत् मुञ्चतु जानन्ति जानासि जानीहि ज्ञातव्य मुनिः मुक्त १.३६ ३.५२ मा मा माअङ्ग मातङ्ग ३.७ ३.२७ ३. २५ ३.२१ माअन्द माकन्द माआ माया 'माणण मानन २.७१ १.२१ माजव मानव मुग्ध मुग्धचन्द्र मुख १.३० ३.५१ ३.४५ मानस १.१९ माणस मारिस मुद्धअन्द मुह मुहम्बुअ मुहा माहश १.७ मुखाम्बुज ३.५६ मारु मारुत ४. १८ २.४० माधव ३.३८ १.२४ माथिन् मृगाक्षी माहि मिअच्छी मिअ मिच्छा मिळावि २. २१ मूळ मे १.१३ मेइणी मेळउ १. ७५ मेळिअ मुधा मूल मे मेदिनी मिलतु मेलित मेघ मृग मिथ्या म्लापित १.११ १.३७ ४.३५ १.३७ ४. ७६ मेह 15 ·११४ उसाणिरुद्धं २.२५ रममाण १.५८ रमन्त रमेहि ४.८१ रमस्व मेखल मोद मयूर मौलि मौर्वी ४. २७ मेहळ मोम मोर मोळि मोव्वी मोह मोहण रव १.५३ ३.२ १.३ २.४० १.४७ रसण्ण ४.७२ २. २ रसाळ १. १७ मयूख मोहन रसाळ रसोळळ २.४३ रसाद ४. ७६ २.३९ रह रथ रा राज १.१४ रजस् राग १.४४ १.४७ १.६१ राअन्ध राअहंस रागान्ध राजहंस ४.५८ १.५३ रअण रअणी रअणीअर रई रजनी रजनीकर रतिः ४.५८ १.५३ १.१५ रक्ख १.३२ ३.५८ रक्षस रक्षी रज्यति २.६७ २.६७ " १.३६ राआ रासी रित्थ रिवू रीई रु रुअन्ती रुइ रुई राका राशिः रिक्थक रिपुः रीतिः रुज रदन्ती रुदित रुचिः ४.३४ रज्यव रजइ रब्बेसु रञ्जइ रञ्जिअ १.३७ २.७२ अरञ्जयत् ४.७ १.२२ रक्त ४.३० १.२४ रण अरण्य २.६७ रुक्ख ३.१६ रण्णाअर रत्नाकर ३.४ वृक्ष १.१७ रुग्ग रुग्ण ३.२९ रणङ्गण रणि रणागण रणित २.३ रु? ४. २५ २.६१ रत्ती रात्रिः १.३९ ४.७७ रन्ध रन्ध्र रुन्धेइ रुप्पिणी रुहेई रुणद्धि रुक्मिणी रुरोह १.१३ १.११ रमइ अरमत ३. १७ ४.२३ ·सद्दकोसो ११५ रेहइ कम्बोअर लम्बोदर अराजत राजति राजते ३.३ ४.३३ २. ७३ २.१२ ३.८ " ळम्भ ळम्भि लाभ लम्भित १.७४ लब्ध ३.९ ४. १३ ४.३३ ळव लव ४.५० अलसत् ३.५ अलभन्त १.१० रेहन्ति रेहसि रोअइ रोअण रोइ गोप्पिणे रोविअ रोस राजसि रोचते रोदन रोचिस रौक्मिणेय रोपित रोष १.१५ ४. २६ ळसए १. २२ ळहन्ति २.४१ ळहेइ २.९ दहेज ३.६२ व्हेसि १. ६२ हेहि ळहु अलभत लमेत लभसे २.५६ लभस्व १.२३ २.४२ ळ लघु लघ्वी ३.४० ळआ लता लघूकृत २. १.५ हूकिद ३.३७ ळा लाज ४.४३ ळक्ख ळक्खि ळक्खीक १.४७ ळाघव लाघव १.७७ लक्ष्य लक्षित लक्षीकृत लगतु लाभ ४.४६ १.३७ १.५५ ळग्गउ ळगिअ 'ळवण लग्न १.६४ १.५७ ळाह ळिद्ध २.५५ लिहिद ३.११ ळिहिस्सं २. ६७ लिहेइ १.२१ ळीळा स्पृष्ट लिखित लिखिष्यामि अलिखत् लीला १.३० लक्ष्मीः १.३० ४. ७० ळज्ज लज्जस्व १.४८ ळजन्ती लज्जमाना १.१८ ळज्जा लज्जा लज्जित ३.२० २.७२ लाञ्छण यष्टिः ४.४८ ४. ४७ लुढन्ती १.४३ लुणइ कुम्पइ १.१३ ळेवण ३.५५ ळेहा १.२० हिअ २.४७ कोअण जिअ ळञ्छण ळट्ठी ळडह ळद्ध ळदि ळून लुठन्ती अलुनात् लुम्पति लेपन लेखा लेखिक लोचन १. ११ ४.३६ लटभ २.२३ लब्ध लतिक ·उसाणिरुद्ध १.२ १.४३ १.४८ १.४३ को कोळ लोह कोहि लोक लोल लोह लोहित वड्ढन्त वड्ढन्तु वडु वहि वर्धमान वर्धन्ताम् वटु वहि ४. २६ ३.११ १.४ १.३१ ३.१२ वण व १.१४ व्व इव १.९ २.६९ व १.१ वन वनस्थली वनमाल व्रणरोपण वर्ण्यते वनिता वनीपक १.११ वणत्थळी वणमाळ वणरोवण वणिज्जइ वणिआ वणीव " वा ३.४४ १.८ " वअण वचन १.२८ ४.८१ वदन १.३५ १.१ " वओ व्रजः २.६९ वत्त वृत्त ४. ४५ वयः २.५ वक्त्र ३.३२ " वग्घ व्याघ्र २. २५ वत्तबिम्ब वक्त्रबिम्ब १.५६ वच्चउ व्रजतु १.४ ४.७९ वक्षस् १.५७ वत्तम्बुज वत्थु वन्दसु वक्त्राम्बुज वस्तु वन्दस्व वर्म ४.३४ वच्छ वच्छकिज वच्छोमी वज्ज ४. ७३ वात्सल्य वेदी ४. ३४ वम्म वज्र मन्मथ १.५१ अव्रजतू पर १.५२ १.९५ वज्ज वज्झई वजिअ वञ्चि अबध्नात् वर्जित वञ्चित ३.४२ १.६९ वम्मह २. १४ वर २. ११ वराई १.४३ वरिट्ठ १.२७ वरिडिज्ज १.२१ वरिस ३. ११ वळई १.६७ वळ्ळ रे १.४. वळ्ळह ४.४३ वराकी वरिण वर्षिष्य वर्ष वल्लकी वल्लरी ३.६२ वच्चअन्त वञ्चिऊण वच्चयन् वञ्चित्वा २:३ वाञ्छा ४.३२ वाञ्छति वल्लभ १.२३ वञ्छेइ वञ्जए १.७ वळ २.२५ वट्टइ प्रज्ञा अवर्तत वर्धन २.३७ वलय वलयित वलित वळइअ वळि ३. ४२ वड्ढण २.६ ४.३८ ·सद्दकोसो ११७ वसई 'वस १.६८ १.१३ वह वध ३.५८ ४. ७९ वहन्त वहेसि २.५२ वा १.४८ वा ४.८१ वाउरा १.५१ १.४६ बाउळ वाडि ३.४१ वाद वारइस्ससि वारिअ ४. ७८ १.१२ " ४.८२ वारिहि वारेज वाविर वसति १.१४ विअत्थण वश १.२३ विअब्भ ३.४२ विअरइ वहन् १.४८ वहसि विअळ वा विअळङ्क वाद ३.९ विअस वागुरा विआर व्याकुल ४. १२ वाटि ३.२३ विइणिजइ पात विइत्त वारयिष्यसि ४.४० विइरन्त वारित ४.४१ विओअ वारिद २. १७ विओइ वारिधि पृ.८१.४ विक्कम वार्यताम् १.६९ विकि व्यापनशीळ ३. ३८ विकढिद वास ३.३६ विक्खण वासाः १.२६ विक्खमाण वासुदेव १.८ विक्खद अपाकामत् १. १८ विक्खसु वाहन २.३० विग्गह व्याहन् विगाहइ अपि १.३० विच्छिण्ण इव १. १० विज्जा द्वितीय १. १५ विज्जाहर विजयसख ३.३८ विजिअ वितर्क २.६६ विज्जुळा विकट २. २५ विज्जोइ विदग्घ १.२८ विञ्झ विकत्थन विदर्भ व्यतरत् वितरति विकल विकलङ्क विकस विकार विचार विचीयते विचित्र विकिरन वियोग वियोगिन् विक्रम विक्रिय विकर्षित वीक्षण वीक्षमाण विक्षत वीक्षस्व विग्रह व्यगाहत विच्छिन्न विद्या विद्याधर विजित्य विद्युत् विद्योतते विन्ध्य २. ३७ १.५२ वास ४.२९ १. १८ २. १६ १.३३ वासुदेव वाहई वाहण वाहरन्ति वि १.२ ४. २१ १.५१ १.४९ वि., १.३२ ३.१२ विअअसह विअक्क विअड विअडढ १. ५० ४. ३५ ३.१ ·११८ उसाणिरुद्ध ३.४० ४.५४ विमृष्ट विमल विमुक्त विमुख विरहामि विलय २.३३ २.३१ १.२७ २.१ १.१८ १. ५० २. ७ २.६० ३.५४ २. १८ २. ३४ १. ७६ विड विडम्बण विडव विडवाळी विडवी विडढिरिकळ विण्हावि विहि विण्हु विण विणास विणिन्दइ विणिवत्ति विणीद विणोद वित्थरिज्ज वित्थिण्ण विदळि विदारइ विदिअ विप्प विप्फुरिअ विपुळ विबुह विभूसण विभूसिअ विभूसिउं विम्हअ विम्हरिजइ विम्हारिअ विट १.६५ विमट्ठ विडम्बन १० विमळ विटप ४. ४० विमुञ्चिद विटपालिः ३.५३ विमुह विटपिन् विरहग्गि भयंकर २.४३ विळ विज्ञापित १.५९ विळवेइ वृष्णि १.३३ विळोअण विष्णु १.३३ विनत २.६७ विवळाइ विनाश १.१० विवहउ विनिन्दति विविण विनिवर्तित १.५६ विविह विनीत ४.३१ विवेअ विनोद १.१२ विस्स वीस्तीय २.६५ विस्सन्त विस्तीर्ण ४. ४२ विस्सम्भ विदलित विस व्यदारयत् २.४५ विसति विदित २. ६३ विसळ विप्र २. १२ विसङ्गि विस्फुरित २. १७ विसज्जि विपुल २.६८ विसजेहि विबुध पृ. ८२ विसजेइ विभूषण ४.४ विसट्ट विभूषित १.२६ विसण्ण विभूषयितुम् ३. १४ विसद विस्मय १.६४ विसरेहि विस्मर्यमाण १. विसळ विस्मारित ४१ विसाण ४.४३ ४.७३ व्यलपत् विलोचन विलोकन विपलायत विवहतु विपिन विविध विवेक विश्व विश्रान्त वित्रम्भ विष विशङ्कित विशृङ्खल विषक्त विसृष्ट विसृज विससर्ज विकसित विषण्ण विशद विसर ३.३९ ४.२० १.४३ ३३.३ २.५२ २.९ २.३५ १.१६ १.१८ २. ७० २.७२ ६४ ३. २३ व्यलसत् विषाण ·सदकोसो ११९ २.४७ ४.२४ २.५४ २.६० १.६४ ० विसाअ विसाळ विसिट्ठ विसिह . विसुमारिअ विसेइ विस्सेस विसेस विसोसिअ विहत्थि विहळ .विहळा विहाइ १.६४ विषाद विशाल विसृष्ट विशिख विस्मारित विवेश विश्लेष विशेष विशोषित विहस्तित विह्वल विकलाङ्ग विभाति १.२८ वेढि १.१६ वेज्ज २.४२ वेण्हव २. ३१ वेण्हु वेर वेरग्ग १.५८ वेवइ १.६ वेवहु वेविर २.३३ वेस १.२ वेहव १.४१ वो वेष्टित वैद्य वैष्णव विष्णु वैर वैर अवेपत वेपथु वेपनशील वेष वैधव १.५५ ४. १७ २.६० १.३३ २. ३५ वाम् १.४ १. ४८ १.५८ २.६४ ४.४६ ४.७६ २. ३६ विही विहु विहुर वी वीइहोत्त •वीरवत्ता वीग वीसणाह वीही व्यभात् विधिः विभु विधुर बीज वीतिहोत्र वीर्यवत्ता व्रीडा विश्वनाथ वीथी १.५८ १.४ ३. ४ संकर १.४५ संकामि २.९ संकोइद २. ६२ संखुहिअ ३.३१ संग १.१५ संच ३.४० संझा १.५६ संठिअ ३.३८ संणिहिद ३. १९ संतत्त ४. १९ संताण १.६२ संतोस २.६७ संथुअ २.२७ संदाव ४.४० संपआण १.१२ संप १.२५ संपइ शंकर सांकामिक संकोचित संक्षुभित संगत संचय संध्या संस्थित संनिहित संतप्त संतान संतोष संस्तुत संताप संप्रदान संपद संप्रति २. ३७ २.६६ ४. २६ वृद्धः वृत्तान्त १.१४ बृन्द ४. २४ वुढ नुत्तत्त वुन्द वुसह वेअस वेउण्ठ वेढ १.२४ वृषभ वेतस वैकुण्ठ अवेष्टयत् ३.५४ २.५७ १.२३ ·१२० उसाणिरुद्धं २. ५४ सङ्क शङ्ख २.६७ १. ७० सङ्ग १.६ शाङ्ग ४. १९ २. ३६ १.७० सच्च सत्य १.२५ १. ७२ सच्चइ सात्यकि २. २० सच्चरण ४. ७५ षट्चरण स्वच्छता १.६१ सच्छद ४. ५९ १.३ सच्छन्द स्वच्छन्द १.२ २. ७२ सज्ज सद्य १.२० २.८ सज्झ साध्य ३.४४ सांप्रतम् समपद्यत संप्राप्त संप्रहार संपादित संभ्रान्त संभ्रम संभाव्य संभाषण संभृत शंभु संभूत संभोग संमर्द संलाप संवलित संवृत संश्रुत समस्मर्यत संहति संहित संपइ संपज्जइ संपत्त संपहार संपाइ संभन्त संभम संभावि संभासण संभि संभु संभूद संभोअ संमद्द संळाव संवळि संवुद संमणिद संहरिज्जइ संहइ संहिद २. ४२ सण्ड षण्ड ३.२ संज्ञा सण्ण १.१४ २.४१ १.३ सण स्वन २.२१ ४.४९ ४. ३९ सणाअण सण्णिहाण सणि २.६३ ३.२६ सनातन संनिधान शनैः . १.५७ ४.४३ २. १५ सत्तगुण सत्ति सत्वगुण शक्ति ३. १८ १.६९ २.१४ ४. १९ मत्थ १.७१ २.३४ शब्द १.६ सद्द सद्दावअ शब्दापय १.२४ २.३५ १.३ स्वय स सन्त शान्त २.६१ शयन सअण १.१८ सन्द ४.५३ सअळ २.४ सकल सान्द्र स्यन्दते सर्प सन्दइ ४. ७१ ३. ४७ सप्प २.२. सअहु सह १.२ सपह शपथ ३.४८ सक १. ६ २.३२ श्वयथु सति । संस्कृत शङ्का शङ्कित्वा साक्षि सम्बर सम्मलि शम्बर शाल्मलि १.६१ ३.३ सङ्का मङ्किअ सक्खिी सम्मुह २.४४ षण्मुख समक्ष १.४४ समक्ख ३. १६ ·सद्दकोसो १२१ समग्ग समग्र सव्व १.३७ ४.३ १.३० समण्णि अ समन्वित सव्वद सव्वाण सर्व सर्वत सर्वेषां १.१४ समत्थ समस्थि समस्त समर्थित ४. ८२ ३.५८ सवत्त सपन्न ३. ४ . समन्तत सस्य ४. ७८ ४. ८२ शशधर शशिलेखा २.४४ ४. १२ सस्स ३.२८ ससहर ४. ३४ ससिळेहा सह ४.३३ सह ३.३९ सहरि सह ३. २१ ३. ५१ सहज सभार्य ३. ५९ सहस्स सहस्र १.६५ समन्तद समळळि समादि समारोवि समाद्धि समिअ समुक्खाअइ समुक्खाणि समुक्खिवेइ समुज्जळ समुद्द समुप्फुस समुवाहर समुह समूढरूव १.११ सहस सहसा १. १८ समाश्रित समाहत समारोप्य संस्कृष्ट शमित समुत्खनति समुत्खाय समुदक्षिपत् समुज्ज्वल समुद्र संस्पृश समुपाहर संमुख समूढरूप २.३६ ४. २३ १.५० १. २२ सहाव सहि सहि महीअण स्वभाव सखि सहित सखीजन १. १२ २. २८ १.५ २. १० १. ३८ सा सा १. २ २. ३८ साअअ सायक २. ३४ १.५० १.११ साणुबन्ध सामग्गि सानुबन्ध सामग्री सर स्वर १.६० ४. २५ शर २. ३० सामळ श्यामल १. १६ सरजम्म शरजन्मा १.२८ सावज्ज ४. ३१ सावद्य साध शरण साह सरण सरिच्छ सदृक्ष साहा शाखा १.१७ मरिम् ३. १ १.३७ ४.३० सदृश शरीर सरोज साधु असि २.६८ १. १९ ४.६७ शृगाल १.६८ सरीर सरोअ सळळ सळह साहु सि (अस्) सिआळ सिङ्गार सिज्झ सिञ्जा शल्य १. ११ १.४८ शलभ २. ५४ शृङ्गार सिद्ध विजा २.७१ सळा शलाक ४. ३० १.६१ 16 ·१२२ उसाणिरुद्धं सुक सिंह सिञ्चति पृ.८०..३ ४. २९ १. ५० सुकृत सूच्यते सूर्य सुच्चइ सृष्ट १.४६ ४.३ २.६१ शून्य ४. २. १८ ४. ८१ १. ४२ सुण्ण मुण्हाअ सुणन्त (श्रु) सुणसि सुणिऊण सुनात गृण्वत शृणोषि १.८ ४. ७३ ३. ८ श्रुत्वा शृणु सुणु सृष्टि शीर्ण स्निग्ध सिद्धाञ्जन शितिकण्ठ शिर श्रीवत्स शिला श्लाघनीय लाधित श्लिष्ट शिलीमुख शिव २. ३७ ३. ३७ मुप्त मुत्त सुतहार मुत्थि १. ३९ ४.५२ २. ५९ सूत्रधार मुस्थित १. २५ सिङ्घ सिञ्चेदि सिट्ट सिठि सिण्ण सिणिद्ध सिद्धञ्जण सिदिअण्ठ सिर सिरिवच्छ सिळा सिळाहणिज सिळाहि सिटिल सिळीमुह सिव सिविण सिमिर सिण्डि सिहर सिहि सीअर सीद सीळ सीस ४. ८२ सुद्ध शुद्ध ४. ८१ २. २५ १. ८ श्रुत सौन्दर्य २. ३२ १. ४७ २. ४२ शुभ्र १. २४ ४. ७८ मुद सुन्देर मुब्भ सुभड मुभिक्ख सुरहि सुळह सुव्वइ (श्रु) मुव २.३० ३.१ शिशिर शिखण्डिन् शिखर शिखिन् शीकर शीत शील शीर्ष २. २८ २.४२ मुवण्ण मुभट २. ४३ सुभिक्ष ४. ७८ सुरभि ३. १४ सुलभ २. ५४ श्रूयते १.०६१ स्वयं सुवर्ण १.४९ सुख १.२० मुधाम्बुराशि १.५० सुधा मुधाकर मुहृद २. ७१ सूनु २.९ सूत १.२३ १.५ १.२२ १.३४ -:. २ सु मुअम्म सुअन्धि सुइहार सुउमार मुह मुहम्बुरासि मुहा महाअर मुहिम सूणु सूद मुत मुजन्मन् मुगन्धिन् शुचिहार मुकुमार २.६४ ४. ७९ १.३९ ·सद्दकोसो १२३ सूर शूर ३. १५ २. १७ ३. ४५ १. २९ सृळी से शुलिन् अस्याः ३.८ ४. ३६ १. ५६ सोहइ (शुभ) सोहग्ग सोहग सोहा सोहि सोहिअ अशोभत सौभाग्य सौभग शोभा शोभिन् शोभित १. ४ २. ८ " ४. ४२ ३. ५८ ३. ५७ " •ho अहम् ३. ४८ अस्य अस्मै स्वेद सेतु सैन्य श्रेणि सेनिक ४. १६ २. १८ ह हणिसं हय हनिष्यामि ३. २ ३. ४७ १. १३ " ४. ७८ हत्थ २. १९ स्वर ४. १२ हस्त हत हर्म्य हरति हरिश्चन्द्र हरिष्यसि हर्ष हद हम्मि हरइ (हृ) हरिच्चन्द हरिस्मसि हरिस ३. ३७ ४.२ १. १९ १.६२ २. २७ २. ४५ से सेट सेण्ण सेणि सेणि सेर सेळ सेवण सेहर मोअ सोअदूमि सोअर सोउमळळ • सोऊण (श्रु) सोक्ख सोण्डीर सोण्हा सोणि सोशिअक्ख सोरह सोरि सोसइ (शुष्) सोह शैल सेवन शेखर शोक शोकदून सोदर सौकुमार्य श्रुत्वा सौख्य शौर्य ४. ४ ३. १० १.३६ २. ८ १. ४७ ४. ७२ हळब्बोळा कोलाहला १.६३ हव्व हव्य ४. १ हसन्ती हसन्ती १. ७५ हसिऊण (हस) हसित्वा २. ५६ हिअअ हृदय २. ११ हिअअब्भम हृदयभ्रम २. ३६ हिजइ (हा) हीयते १. ४१ हिडिअ भ्रंशित १.३८ हिरि ह्रीः २. १४ हीरमाण ह्रियमाण २. ४२ खलु ३. २२ हुअ हुत ३.५५ हुत्त अभिमुख १. २० स्नुषा शोणित शोणिताक्ष सौरभ शौरि अशोषयत् सौध शोभ ३.६१ ४. ७६ २. २१ १. १५ सोह ३. ५९

·१२४
उसाणिरुद्धं
२.५
हुवेज (भू)
हो
होइ
भवेत
३. ५५
२. ५५ होन्ति (भू)
२. ५४ होदु
४.३१ होस्सइ
होसि
४. ५८ होहिड
भवन्ति
भवतु
भविष्यति
भवसि
भविष्यति
भवति
भवेत्
अभूत्
१. ७
होज
२.६५
१. २८

·APPENDIX
(Printed text compared with palm leaf manuscript]
2. b. संवबुद्धे ; c. गुंफ; d. भासइ.
5. c. First written पाअंजअ. Then ज deleted with a stroke
above and I written below.
6. a. अत्थोवबोहस्मि : c. First written सक्कखआ. Then ख deleted
with a stroke above ;
7. d. अद्दन्ति.
8. a. उसाणिरुद्धं ति; b. णाहव्वं.
9. a. जळहिप्पहू हूदे. Then the first हु scored off ; d. चंदव्व.
11. b. किंचणसाआणुबंध. Then आ after सा scored off.
12. In did something started after à, perhaps and scored
off. fasito for fa37131 ; d. fraifa3131. Then 311 before 31 deleted
-with a stroke above.
13. b. कट्ठीव c. मिअच्छि.
14. a. मणओ.
15. a. After ळोअणवीड, some letter started and scored off;
b. हअस्स.
16. a. कंदोट्ट.
•17. c. रुक्ख त. तमाळिंगइइ. Then the first s deleted with a stroke
above.
18. c. चिरवरुण्णा. लुठंती ; d. भिस. In विळवेइ some letter started
after a and scored off.
19. a. कहिं वि हा; d. उरं ख गळं.
20. c. दव्वेरु.

·126 USĀŅIRUDDHO 21. a. First written Aroosi. Then Anusvāra scored off; c. In भासिअ some letter started after भासि and scored off; d. कहिं. 22 a. Fafá; d. In goes there is a circle between g and to note the doubling of 3 and there is also 55%. 24 b. Efasi; c. fafari. . रुविअं; किमेअं. 25. d. In ala the letter os is deleted with a stroke above and new o written below the line between AI and the deleted . 26. c. atatut 27. c. 2017. 28. a. 37. 29. c. 2; d. TFF. 31. Lines b. and c. missing. Evidently the great of d. mistaken for pot of b. and continued. 32. a. रकखे ; d. Looks more like दीसतु. तु and इ are rather similar in Grantha script. Here it is definitely not s. 35. b. In are there is a circle after ?, which usually notes the doubling of the following consonant; here it has no scope. 37. After TATOS 34 the letter of written and deleted with a stroke above; b. In as first s written after # and scored. Then 7 and what follows is 3 and not 9. 38. a. देच्चकणे ; b. वोतं समवाहरिस्सं ; c. सोरहेणं ; d. गीइप्पओएण. 39. b. In FFHOS there is both anusvāra and also 03 following. d. पणिदाळाएइ. 40. a. राणेळसा ; b. कामस. कमळअदच्छी ; c. महुस्तअणादो ; d. अण्णं ति. 41. a. मत्तप्पहावेण ; b. विहळंगअतं ; c. In अलक्विआ, the letter o deleted with a stroke above and a new a written below the line between 37 and the deleted J. 42. b. 90. In Grantha script = and a are rather similar. Here it is definitely not 7. 43. a. afH; b. In agery, after a and the circle to note the doubling of the following consonant, a letter started and completely scored off, then follous ¿q. It is ag in ms. and not asát; c. fafo ; ; i ·APPENDIX 127 ; ; alfars. After fà a letter written and scored off. In many cases it is very difficult whether, as in aifa, what is written is the long or short with anusvāra 44. a. foraf et37; there are two circles after for to note the doubling of the following #. The first is scored off; c. 9 A. 45. b. 519. For doubling, the circle is put after and for anusvāra it is put above the letter : c.761901. What follows is not a circle indicating doubling, but the mark for 311; d. faziergadat. Then Fira deleted with strokes above. 46. C. 34750#TESLAET. In faizi , first £ written after À; then it is scored off and 3j written afterwards; d. In faza a letter written after f and the circle to mark doubling and scored and follows. There is no circle to mark the doubling of fa after fazi. 47. c. After fortayht the words of sifor written again and deleted by enclosing within brackets and then the last line begins. 49. c. धेअ; d. हंभो. In अपरद्धएणं there is an anusvara above र. 50. c. राइस्स ; d. After सुहाहि there is an ए mark which is scored off. सिच्चेइ. 51. a. In necoon after a circle following cq there are two of letters and the second is scored off; d. 97. 54. d. GATOES. 55. After Te a letter started and completely scored off ; then f follows. 56. b. Missing in ms. Evidently 3915 at the end of the first mistaken for 3715 at the end of the second line and writing continued ; c. fafoafesi. 57. a. After af 34 there is a circle to mark doubling; then there is with a written above it; c. the final ys in AfEZZATE missing. 58. a. पेम्मोळ b. परंमुहेसुं; c. कळाछळ्ळेसु. णिगूढे ; d. तेसुं ; then one written and scored and another written after this.atg. 59. b. कण्णघरं c. गटुण्ण. ; ; ;

·128 USĀŅIRUDDHO ; 60. c. मंसळेणं d. In पुरिसो one ए mark written after पु and scored off ; then f follows. 61. c. In Horgfal, the last syllable written as sy and the mark to make it a written between the circle to mark the doubling of 4 and the 87; d. In Futtert a letter written after the circle following f and scored off. Then of follows. Ha. 62. a. 700777931. 63. GRETÉ. There is a circle after fe to mark the doubling of the following a; b. In 1950s (written 1753) the mark inserted later between the circle to mark doubling and 3 below the line ; c. कमणिजसोहं (In c. the sanskrit too is शोभ and not रूपं); d. In रूपा- मळ (written स्वामळ), ळ looks more like उ. से उमाळं. Here after म some letter, which looks like g, written and deleted with a stroke above; then a follows. 67. a. fáre 31. After for some letter started and scored off ; b. उम्मवेरो; d. कोवो. भणा दि. 65. A. FOOTATE ; c. Before AREA some letter started and scored off. 66. c. After FIM a letter started and scored off ; then Fort follows; d. gai. 67. a. जीविदुं ते ; b. जज्झोहि. 68. a. पजुण्णिणा ; b. विअत्थणेणं ; c. In पोत्तं there is पो; then a circle to mark the doubling of the following consonant and fi follows instead of a 69. d. . 71. a. Fig. Then anusvāra above $ scored off; c. 731134 TERT 34. 72. d. da 73. b. बाणासुरो. णिवत्तमोणे. Then the ए mark in मो deleted with a stroke above. The manuscript has a instead of %; c. written हा णासह. Then स deleted with a stroke above; d. कण्ण सकंदइ. 74. a. After El something written and scored off ; looks like . Then follows; b. ş is missing in $95. Then there is a small circle, perhaps meant as $; d. gooi.

·APPENDIX 129 75. b. In the letter is missing as the leaf is damaged. Only a part of the next letter I seen. After this a letter written and scored off and उच्छामि follows; c. किण्णम. तुहिए. दे for मे. d. दुक्ख- EA. Then the first part of a seen. There is a break in the leaf. The रामि is seen, so it must have been धरामि and not धरेमि. 76. c. चिस्मणाहो. 77. b. 995 (it is a and not a in MS.); then written and scored off. Then विमट्ट follows. विलोअणुप्पणो d. अगणअ. 11 1. a. 37. Evidently the scribe confused the two # after o and a and missed two letters ; c. zarstver. Then deleted with a stroke above; it is an and not 7; d. for af. 2. After a letter written and completely scored off; then ळिहा follows. In 903 what is written is 7 followed by a circle and not with a circle above; thus it is geş and not is. (It is a and not 9). After this a letter is eaten up by white ants. The circle to .mark the doubling of T is intact; only a is missing; c. Something written and completely scored off before afg37rEUT. First written Then 31 mark inserted below the line between # and E. d. offfois partly worm-eaten. 3. a. After 97 something written and completely scored off ; then I follows; c. In 7613141AT the letters #1 and completely drcken off. +. b. जभर for जम्मन्तर ; d. There is a circle above कि and not after to mark doubling of a. So it is fafan After y and the circle to mark doubling of 9 (it is q and not 7) a letter written and scored off. 5. a. 9 in fat37 worm-eaten. मेह. 17 ·130 USĀŅIRUDDHO 6. a. fquisto1573. Then 0 after fa deleted with a stroke above. d. It looks more like få than 4. There is no circle to mark doubling म in म्मि. वहिम्मि. . 7. a. 17. a looks more like &. There are many places where s and 7 are confused. Both are nearly alike in Grantha script ; b. in 1318 is more like a. There are many places where the two letters are confused on account of the similarity of the two in Grantha script; c. fHxFA. After there is a circle to mark doubling of the next consonant; fH is omitted and then written. 8. b. In 23 ui something written and scored off between a and अ; c. णिहअ; d. जप्पइ is written जंवइ, with a circle above ज and not after. It is a and not 9. Between a and something written and scored off. 9. c. qu. faze; then two letters written and scored off. Then follows 3 and not $. 10. b. aut. 11. c. Not clear if it is 337 or $37; looks more like 3 than $. 12. The whole of b missing. 347 at the end of a mistaken for 311 at the end of b and the matter between missed. 13. b. as looks more like ad; d. After Darfa what follows is the end of the Sanskrit छाया-ममुपेक्षसे. Thus the last five syllables and the whole of the Sanskrit except the last five syllables missing. Evidently the scribe confused fH in the text and fH in the Sansk.it and missed the middle portion. 16. b. पठ्ठच्छळिदेहि ; c. हरिदङ्गणग्धण. 17. a. facostarfitt; b. between a and as a letter written and scored off. कझडप्प. Thus झ deleted with a stroke above ; c. पडहस्सणि ; d. पापुसोपमा. 18. c. शिण्ण ; d. खोळ्ळ for बाहइ. 19. c. si in sitaifa looks more like #; d. First written anforum. Then o deleted with a stroke above and 377 written below it. 20. a. ETTE. ET.

·APPENDIX 131 . 21. In qzh something written and scored off after and then Á follows. a for å ; b. In hure the letter at written and scored off; and q follows ; c. qfH; d. 97801 is written as 9; then a circle to mark the doubling of the following consonant; then 3 with 37 below. 22. b. In afarfiat (written fakat) there is written and de. leted with a stroke above, between fo and at; d. cantaturfegurreant. 23. a. उसि ; d. बझइ. जडभरं. 24. d. कतमुम्मोइअ. 25. DEC. Here J is not complete; only a semi-circle. In foreet some letter written and scored off between Ep and <; b. 146. 26. b. After HA in a, there is the circle to mark the doubling of the following and then some letter, perhaps A, written and scored off. Then a follows; d. YABTr0i. 27. c. fufcHaT372. Then 9 and 3 deleted with strokes above. 28. a. करगहिंअ ; c. सनिआ; d. रणसज्जा ; then पअति ; then some blank space for one letter ; then 779371. 29. b. gigan; c. ZOATET ; then a letter written and scored; then गाह ; again a letter written and scored and then भीसण, . 30. d. परिहोदूणण्णं कुणन्ति दे. 31. b. a followed by the circle to mark doubling and eq; then another circle to mark doubling; then #5 and a circle to mark doubling written and enclosed in brackets (the two letters are not legible ; look like 75); then g311 (not fa7311). 32. b. पुळिङ्ग ; d. गुहमारिज्झइ. Looks more like रुप्पिणिं सुओ. ; 33. ET. 34. b. antigamu; then inserted below the line between 9 and an. 35. b. वेहरी; c. संसिदे ; d. अभिगरइण. The ऊ mark in Grantha is very similar to š. But there is no anusvāra above 7 and the next letter is distinctly 7 and not a. The GTI of this verse ends with the first half of the last line on a page and the rest of the line left blank ; perhaps the leaf is bad for writing.

·132 USĀŅIRUDDHO %3 ; %3B %; 3; 36. b. सिळंम्मुहे (there is a circle to mark doubling after ळं) c. संघिदे ; d. महुवैरी. 37. arter. There is a circle to mark doubling after 9 and not anusvāra above; after fè there is a letter, perhaps 07, written and scored off and then 31. 38. हरिसड्ढ. Here after the circle that follows स to mark doubling, a letter is written and scored off and then ढ; c. समहोपडिआ. 39. b. पिसपुकार (it is not विस); c. बहुणे ; d. वंभिआ for चविआ. 40. a. कसअळ्ळिआ ; b. It is not णि in णिन्तुज्जलिआ ; it looks like यि ; c. पर ; then leaf slightly broken; ए mark of मे in tact; मे half broken, but can be made out; next two letters completely gone ; but from the small bit below, the second letter looks like a, which alone and not has a downward stroke at the end. After writing the whole pāda there is परमेसहमोळिणिण्णआ repeated. . 42. a. नरिपेरिअ ; b. प्पळअम्भे ; c. सोसउ ; d. पुडमुमुक्खणी. 44. a. धणमोह d. णिवहे. 45. c. चित्तमद्धअं; d. जहि. 46. c. अहिधावळ. 47. a. ळअकणण; b. वेढिहि. In the छाया read मौर्वी and वेष्टितान् . 48. a. ळएसु; b. In तइ a letter written and scored between त and ; c. गण्हइ ; d. सत्तिअआसि. 49. a. स उ जाजु ; d. महुवैरी. लह. 50. b. गळिअस्सोड्डर. 52. b. विअडुत्ताळं. 53. b. In परिमुच्छावइ, there is the circle after मु to mark doubling and yet the double spilt is written (this is how z8 is written.) 55. b. दवेइ for हुवेज ; c. चळणमि ; d. समुक्खाणइ. 56. In hocta (written HIETT) the 341 mark of at inserted later below the line between से and डी. 57. b. सुण. The whole of b is rspeated ; in the repetition पि in fazi is omitted. 58. a. Only त for कहँ. 3 , ·APPENDIX 133. 60. c. कसिरो 61. The whole of b omitted. Evidently the scribe confused four in a and b. 63. a. मअ for मए; b. अज for जअ. 64. b. दअवं. 65. c. चेअणकणं; d. तेळळप. ते is followed by the circle to mark doubling and there is no anusvāra above 7. a written as 9. 66. a. सण्णिहिदमि. The circle comes after स to mark the doubling and not above to mark anusvāra. b. In fafae, et started after the first वि ; then scord off and second वि written. णच्चइव्य. इ is followed by a circle ; c. 3fare for fa37#. 67. c. ळच्छि ; d. भावो. 68. C. इर. कच्चि ; d. कडार. 70. उअस्मुओमन्तमरिवुजरेण. There is a circle to mark doubling after म and before रि; b. पसण्णम. समसि. जणप्पणो ; ८. गंपहा for रदप्पहा. विसभ. 71. a. अम्हो written more like आंसो than अंहो. जगदो अणुं ; then अ deleted with a stroke above ; d. In गच्छेहि there is both a circle to mark doubling after ग and छशे. 72. b. भरन्ताणं for म्हरन्ताणं. 73. b. Before समर some letter started and scored off. रेह for रेहए. III 1. a. ळए for भुए ; b. धणु वहन्ते ; c. कु omitted in कुदुओ ; d. क:पो. After F. it is not a circle to mark doubling but a visarga. 2. a. कुसिडिळ then सि deleted with a stroke above. In Malayalam s and स rather similar ; slightly so is it in grantha : c. तुअवि d. In गहीर, the letter ह looks more like भ or rather ग. There is some similarly among these letters ; and it has only short s and not long ई. %3B ·134 USĀŅIRUDDHO 35 3. c. विळपग्ग. 4. गतस्सोहे. The circle to mark doubling is after त and not after ग. 5. a. अहिअमवह, b. In चामरावहूओ, the letter हू is repeated and the first of the two deleted with a stroke above. c. कासग्गुच्छो. 6. b. णिरक्खमाणं ; d. महुरहमिक्खइ. 7. c. णरआ छि. Written केसो and ए of के struck off. 8. त्रिदश for तिअस. तराटिआ. After र it is not a circle to mark doubling, but आ mark; c. घण; d. | omitted in सुणसि. ण भुआण omitted. 9. b. महम्मि अंगवाए ; d. दुळफ. 10. b. पळमहण. णिळिसज्जोहा c. हप्पदअं, then आ mark inserted after द (it is not भ) below the line. 12. After fazlozÀ a letter written and scored off and y34 follows ; b. In afazi the circle after fã to mark doubling first written as something else and then corrected into a circle. 13. a. पडिदणइ ; b. जुज्जळ ; c. जळतुवि. भंगो written as भंग ; there is a circle above H for anusvāra and another after to mark doubling ; there is no ओ mark; d. कानिसि. . 14. b. हगन्तुं. 15. a. sifagor; the circle is above 7 to mark anusvāra and not after to mark doubling ; d. fara repeated and enclosed in brackets before the pāda begins. 16. b. रह there is an anusvara above र, then a little blank space and follows ; c. Tad repeated and enclosed in brackets before the pāda begins. 17. a. णचकन्भमे ; there a letter written and scored and s follows:: b. the whole pāda is omitted. Evidently the s at the end of the two pādas confused. 18. b. परिबिंहिअ ; c. दुन्दहिप्पणाअं. 19. a. कण्णहिहिं; b. Final द omitted in वदावद ; c. मोबि. 21. b. बहुच्छेओ. % ।

·APPENDIX 135 22. b. किणंकिअप्पओट्ठ. After the circle following ओ to mark soubling there is a line as a downward stroke, then another similar circle and 7 and another similar line. In a छाया read शुरासनज्या. 23. a. णिवडिएनि ; b. तोहिदोहिं; d. the last letter is not quite clear, perhaps it is डी. 24. a. अहसुसह. भत्तमेणे ; b. In संडं after सं a letter written and scored off and 3 follows ; c. After 39 a letter written and scored off ; then 1837 follows. 25. a. पसिअदीणळेए ; b. After कारुणिओ there is मणिओ extra : then मणीह (not हि) follows. 26. b. A letter written and scored after कहाप and then ह follows. 27. c. मणाण. In the छ।या read मुनि in b. तुहणे for तुहउण. उ is written as an ए mark with a stroke below and the scribe bas omitted this stroke. After com a letter written and scored and ळिआई follows ; b. सज्झ for सत्त ; d. र omitted ; 28. a. in मुर. 29. b. तुवरम ; d. कक्खरं. 30. a. पठं ; b. A letter written and scored off after कमठअ and before गुं. कमउच्छ ; c. Initial ग omitted in गहिरिम. 31. a, b. read दाढंकुर ; d. विम्हय written with a circle to mark doubling after वि and then म्ह. संभुरामो. • 32. a. The first letter in खुडिअ looks more like लु than खु; b. Before grut and after the preceding circle to mark doubling, a letter is written and scored off ; d. कहतुंस in the MS. . 33. a. व in वपुणा omitted, and only ण for णा. दुलक्किदाआ; b. अंस for 3769; the circle is above and not after 34; c. fafa for fafe ; d. ळमए for तुमए ; रमाअ for रमाएँ. 34. b. जणुभु; c. वंसा. 35. b. षंस for फंस, 36. b. अवमिहआवळ for णवमेहावळि ; d. विंद for पीअ. 37. d. for किं.

·136 USĀŅIRUDDHO one 39. d. between found it is fa for fa) and fe a little over one inch left blank ; perhaps the leaf is bad. 40. a. qu. The circle is above and not after ; d. 3faces. 41. b. Read 194571. This is the MS. reading. In the 197 read fafaag in d. 42. b. 20031; C. TEHEEFT379; d. In de there is one circle extra. is written with having a small circle on each side. Here there are two before and one after. 43. d. frou for fener. fononi. 44. a. जंविएण for जप्पिएण. The circle is above ज and not after; there is fa and not fq; c. 707. 46. a. 374€; c. Jagafagaifisita; d. 3799 ( is omitted); then a letter written and scored and art follows. 47. a. au afogui guiFS. There is a circle above di and also after to mark doubling of स; d. इपरि for उवरि. 48. a. पह omitted in सपहपहळाअ. त्वत्थिओ for पत्थिओ b. a letter written and scored between 0 and ; c. alfa for alle d. तज्झ. 49. b. 9 omitted in afafar. 50. C. After IE at a letter written and scored before gur; d. There is a circle after ja as if 9 in the beginning is to be doubled. 51. b. सअ for वअ; d. माणसेणं. 52. b. Before az a letter written and scored. fafa; c. quife. 53. b. Ha; d. After f#cifor (there is no anunāsika) the letter À written and scored and g follows. 54. a. For shfe what is written is gate. There is a circa after A and f follows, which is to be doubled ; c. 8910i for 987101 ; d. किळळत्थिआ. In the छाया read स्त्रीजनस्य in d. 55. b. सिंळं ; d. रदि for रइ. In सोहो the आ mark in हो looks more like र so that the word appears as सोहेर. 56. b. कुमारिं; d. द्धहरिस for प्पहरिस. पुळ्ळ for फुळ्ळ. ; ; ; ;

·APPENDIX 137 . % 57. a. ळोहो; b. अरअळ. गण्हिअ; c. उसाहि. 58. d. In At the g mark of written under the line between the preceding च and स. 59. a. In qf5ay after the circle following fe a letter written and scored and छ follows; d. सुबन्धु. 60. a. The 371 mark of uit in gafaeuit written under the line between णे and ण of णमन्तो. 61. a. दिठि ; b. सींस for सीस ; c. मारोबअंको ; d. सह. 62. a. कामिणीं; b. Only हिरक्खुसो for रिखुदोहणिरङ्कुसो ; d. रेहतु. 63. a. After क a letter written and scored; then अवम्म follows; b. विहि. णवहहि ; d. अमरावळं. % B IV 1. a. अन सोदूण तं पारा; b. In णाराअण the letter रा looks more like श. 2. a. ठाण for त्थाण ; b. सेवऊसुणा. 3. a. उसाए स उस. Then स after उसाए deleted with a stroke above; b. पिव for विअ ; c. In अणिरूद्ध there is no द्धं. After अणिह there is only 87. There is no circle before it to mark its doubling; there is the anusvāra above. 4. a. ताणं च; c. कळकंचि. 5. अमुंचिअ; a, b. झणकारमेक ; d. सिब्बं for सिग्धं. In the छया d. has a fafear. The verse is not numbered. 6. d. fa for fa. 7. b. णग्गेण for णट्टेण ; c. पीडाळत्तअ. 8. a. पसाहिआए घेप्पेन्ति ; c. तिए ; d. खळइ. 10. d. सवत्तिणं. 11. a. पआणपढिळं ; b. गण्हन्तीं ; c. रूणंति. 12. a. गवग्घ ; b. कडग्घा. णिग्गआ; d. भसळा विअ. 18 a. % 3 ;

·138 USĀŅIRUDDHO 14. b. मुहअंदेसु ; c. After लच्छि the letter ख written and scc:ed and बज्झन्ति follows. . 15. d. हआस; letter ए is omitted. 16. b. grauit; d. In forest after for some letter written and scored and ug follows. råguit. 18. a. घोळ for घोळि ; b. काणअण for काअण ; d. दक्षिणाणिइं. 19. d. संभरिजइ. 20. a. णिज्झाअंतिहि. 22. b. The second इत्थिया written as ळत्थिआ. 23. a. वअरूव ; b. विरुद्धाण ; c. अट्ठकाणं. 24. c. कुसळे. 25. b. अच्छळळ्ळम्मि. In वळ्ळहे there is a circle after व to mark doubling ; but what follows is s and not ळ. 26. b. गणोहं. 27. a. After मोर a letter written and scored and पक्ख follows; c. तासच्छद. 28. c. अदिप्णो. 29. c. कडक्खखंडपंथेहि. In खंड there is anusvara above and a circle after ख. 30. c. After H27137 the letter fe written and deleted with a stoke above and ए follows; d. कणअम्मिव. 31. d. दुब्भएणेढिअंगणा. 32. b. चंद ; then @ written and scored and f follows ; d. पअच्छइ. 33. a. पज्जुणिणा; b. समाढिआ; c. सुंगारेणव ; d. कंत्रण. 34. c. विज्जुकेच्चिअ. 35. a. सोण्हामुळञ्चेअ; c. After उ a letter written and scored and इदो follows ; d. After कपद्दो and the circle to mark the doubling one letter (looks like a written and scored and 934 follows. 36. a. foafert. First written fafa. Then fa scored and fa follows; c. पिढमस्सेसो; d. होउ. 37. a. चंबउ. तंसोढें; c. भिंगो व.

·APPENDIX 139 38. a. Read सँकळावं. The MS. does not note anunāsika ; c. between and as a letter (looks like 3) written and scored. faa for विव; d. मअंद. . 39. oftalari a À This verse is not numbered nor the previous. 40. d. 37. This is numbered 41 and the wrong number continues. 41. a. अवहो for उहवो; c. राअमंगेण. The circle is above म and not after . 42. c Before ofe a letter (perhaps ) written and scored off ; d. After farsi a letter written and scored off ; then at follows. 43. FETTOTT After and the circle to mark doubling the letter .is I and not gt; c. After that the letter & written and deleted with a stroke above and मो follows. दामोहरेहिं. ते for दे; d. पेच्छिआ. 44. ATH. There is a anusvāra above and a circle after it also. 45. a. Read BIETET. 46. a. 34a foTHIECT. The mark inserted below the line after a to make it at. There is no circle to mark doubling of for. 47. c. wrat; d. First written 317. Then & inserted below the line between and . 48. a. Before go some letter written and completely scored off. 49. b. sujejuit. The circle is above 0 and not after ; c. ColHfA. परिस्सत्था. 51. d. gaant. 52. c. Forfa; d. Araz. The circle is after and not above. This verse is not numbered. 53. c. First written fast; then mark of # scored off. This verse too is not numbered. 54. b. stessit ; c. Af 27. This is marked as 55 and the mistake continues. Before अति some letter written and scored off ; b. तिणेत; c. First written foratat. Then mark inserted between ar and an 55. a.

·140 USĀŅIRUDDHO and the letter becomes ht; d. Teet. Here one letter (perhaps ) written and scored between a and H. 56. a. After a letter written and scored off and of follows. It is written फळाणळ ; c. इमंसिं. The circle is above म and not after. 60. a, 73; c. far. The circle is after { and not above, This is not numbered. 61. a. Before he there is written 3737377 and the letters are deleted with strokes above; c. Fala. This is numbered 61. 62. a. आण भेदेण. 63. c. सव्वाळं ; d. पिणएइ. . 64. a. 65. b. qghtoi. 66. b. वरं ति; c. कुमुअंक्खेम. 67. a. पहवो जं व ; b. आअरे. 68. The second half completely omitted. Evidently the similarity between cient at the end of the first half and otro311 at the end of the second half confused the scribe. 69. a. महन्तस्स्य; b. विडंबण. 70. Only the first half written. Space left blank about a line and half for the second half. 71. This verse and its Chāyā appears partially after 72. 72. b. णावधा. After this there is वापिजं संद which is a part of the second half of 71. Then space left blank. fig begins a line ; the whole of this line and space for another line is so left blank and the leaf ends. In the next leaf, there is the Chāyā of 71 and 73 begins. The second half of 72 and its whole Chāyā missing.. 73. a. इच्छीकोत्थुह ; b. रजा for जो in the beginning. रोहिणीं ; d. संदरंगि. This is marked 74 and the mistake continues. 74. a. e34 ; b. apr. fantforfor oj; d. There is a circle before fa in the beginning as if a is to be doubled ; there is also anusvāra above in the end of c. 0 ·APPENDIX 141 75. c. is left off. Evidently hlizifa in b and gaifat in c confused; d. Written thui. 76. a. After a and the circle to mark doubling, # written near the string hole and scored ; then A written after the hole; d. Before Hetzt a letter (with an & mark above, perhaps at) written and scored off. 77. The entire second half omitted. Evidently shrit at the end of the two halves confused. 78. a. 5f07374013707. Then 9 between # and 37 scored; c. d. From faszrat up to 9013 omitted. Evidently in the two places confused ; d. #fcareti. 79. a. g; then a circle and then ; b. After 57 a letter written and scored and or follows; d. After an two letters written and scored and gai follows. 80. a. कोळळापळिह ; b. धवळमादवत्तं ; c. दिसवह ; d. हिस for एस. 81. a. णिअंणो for णिअंतणा; b. संभाभंग. 82. d. fas. After the Chāyā of 82 there is इअ उसाणिरुद्धे चउत्थो सग्गो. इति उषानरुद्ध चतुर्थः सर्गः (It is only न and not नि). उषानिरुद्धः समाप्तः । The • page ends. On the next page begins सरि गुरुपादाणं णमो । सुहं होदु. The first two of the concluding verses follow and there is written fafoti- राअणभट्टपाअगुरुवाआणं णमो होदु. The last two verses then follow. In the 3rd verse, in c. till salto it is right. Then there is found only fag- जसे ; the next is not at all clear, looks like स्त्य. Then मकाळणे सुकअpaghetou repeated. Perhaps what appears as al in the indistinct Fat is the bracket to delete that extra portion. But there is no bracket ïin the beginning of this extra. At the end of the 4th verse there is af: 37. There is no Chāyā for these four verses.

·शोधनम्
पृ०
५. १८
बाळ
१४.
णिम्माण ५२
"
२७. २८
महेसर
तिओ
"
४४.
"
"
४७.
५४. ५४
स्त्रीजनस्य
"
६१.
१३
Correct numbers 33-58 into 34-59
"
६६.७२
"
७४.६७
काळण
७७. ७५
किर
उळळि
९२ line १९

·No text on this page.

·DONATED TO TTD CENTRAL LIBRARY

·No text on this page.