·श्री जिनायनमः श्रीरत्नमंदिरगणीकृत उपदेशतरंगिणी UNE तथा NA श्रीहरिनसुरिकृतान्यष्टकानी. LIBRARY ENood BSITE HTRA views S आ अमुट्य उपदेशतरंगिणी ग्रंथमा विविधोपदेशथी नरेला पांच तरंगोनुं मुलसहित नाशांतर तथा अष्टकजीमां मुल तेनो नाषांतर अने टीकाना लावार्थ साथे बत्रीश बाबतोपरतेना बत्रीश नागपाडीने अतिउत्तमवीवेचन कसुते समस्त चतुर्विध श्रीसंघने अवश्य वाचवा जणवा माटे घणोज जपयोगी जाणीने श्रावक. शा0 नीमसिंह माणकें. श्रीमुंबापुरीमध्ये निर्णयसागर नामक मुजायंत्रमा मुजीत कराव्यो -- चीर संवत २०१७ सवीक्रम संवत १५५७ वैशाख शुदि ३ रवै. सने १९०१ SAMM.. T TAM 017 Maa .

·प्रस्तावना. Aminerain ریخته जे M सर्व सुझ जेन बांधवोने मालुम थाय आ उपदेशतरंगिणी नामना अतिमनोहर ग्रंथनुं गुजराती भाषांतर उपावी प्रसिद्ध करवानो अमारो घणां वर्षों थयां विचार हतो पण केटलीक अ- गवडोने सीधे ते कार्य मूखतवी रह्यं हतुं. पण हाखमां तेनुं श्रा गुजराती जाषांतर उपावी अमोए प्रसिद्ध करेलुं बे. श्रा ग्रंथना कर्ता श्री रत्तमंदिरगणी जीए तेना पांच तरंगो कर्या बे. पेहेला तरंगमां पांच प्रकारनां दानोनुं घज रमणीक स्वरूप आपेलुं ने. तेम ते दरेक दानोनां स्पष्टी करण माटे मनोहर कथा श्रापीने घणाज उत्तम प्रकारथी तेनुं विवेचन करेलुं . बीजा तरंगमां जैनधर्मनां शास्त्रोमां कहेलां साते क्षेत्रोनुं घणाज खुलासाथी वर्णन करेलु , तथा ते साते क्षेत्रोमा पोतानुं जव्य खरचवाथी केवो खान थाय . ? ते सघलुं दृष्टांतो तथा पुरावा साथे स्पष्टीते समजावेलुं बे. त्रीजो तरंग पूजा पंचासकनो . ते तरंगमा विविध प्रकारनी जिनपूजाउँनुं स्वरूप तथा तेथी म- खतां फटो मनोहर कथाउनी साथे समजावेलां ने. चोथा तरं- गमा तीर्थयात्रानुं स्वरूप देखाटुंबे; अने ते साथे पूरातन का- खमा जे जे महान जैनधर्मी शाहुकारोए अत्यंत अव्यखरचीने तीर्थ यात्रा करेली , तेनुं लोकप्रिय वर्णन करवामां आवेढुं . पांचमो तरंग धर्मोपदेशरूप जे. तेमां विशेष प्रकारे जैन संबंधि अत्यंत रमणीक उपदेश कथा सहित आपेलो जे. एवी रीते या ग्रंथ पांच तरंगोथी बनेलो के. श्रा ग्रंथना कर्ता श्री रखमंदिरगणी तपगठमां थएला श्री सोमसुंदरसूरिजीना शिष्य श्री रजशेखरसूरिना शिष्य पंडित नंदिरत्न गणिना शिष्य हता.

·ka तेर्ड महान् विधान् तथा इतिहासिक बाबतोश्री वधारे माहित- गार हता, एम आ तेमनो रचेलो ग्रंथ स्पष्ट रीते सूचवी आपे वे. आ ग्रंथ एटलो तो उपयोगी तथा रसिक वे के तेनुं आ जगोए बिलकुल वर्णन नहीं करतां अमो अमारा स्वधर्मी जैन- बंधुउने ते समस्त ग्रंथ आद्यथी ते अंतसुधी वांची जवानीज अमो ललामण करीए जीए. आ ग्रंथ उपदेशीक होवायी ते परम वैराग्यथी लरपूर बनेलो . अने तेथी एटलुंज कहेQ बस थशे के, दरेक जैन बंधुए आ ग्रंथ- मनन करवू. आ ग्रंथ वांचवाथी जैनधर्मनुं ज्ञान वानी साथे जैनधर्ममा अएला म- हान राजा तथा शाहुकारोना इतिहासिक वृत्तांतोनी पण मा- हेतगारी मली शकशे. अने तेथी अमोने आशा ने के, दरेक जैनबंधु आ ग्रंथ खरीद करी तेनो लाल लेशे. आ मूल ग्रंथ संस्कृत नाषामां होवाश्री, अने ते नाषानुं हालना समयमा सर्व जैनबंधुऊने जाणपणुं न होवाश्री अमोए तेनुं गुजराती लाषांतर उपावी प्रसिद्ध करेलु जे. तेमां प्रमादश्री के मतिदोषथी जो कंई विपरी के उत्सूत्र लखायुं होय ते मिजामि मुक्क” इत्य- लं विस्तरेण. श्रावक. नीमसिंह माणेक. .

·अनुक्रमणिका. : M ....४ ए ७ तरंग पहेलो. प्राक. विषय. पृष्ठ. १. मंगलाचरण. २ पुरुषनुं माहात्म्य तथा रैवताचलनो महिमा. ... २-३ ३ नवखंमा पार्श्वनाथनुं वृत्तांत. । सेरिसक तीर्थनुं वृत्तांत. ५ तारंगखुर्गादिक तीर्थर्नु वृत्तांत. ६ ६ लक्ष्मीनु माहात्म्य. न्यायोपार्जित व्यनुं निर्धन माणसनी जींदगीनुं वृ० ए ७ दान- सामान्य स्वरूप. ११ [ए नव नंदोर्नु तथा मम्मण शेग्नु वृत्तांत. १२ १० दाननी उपदेश. १४ ११ सुपात्र दाननु स्वरूप. १५ १२ सुपात्रदानपर युधिष्ठरराजानुं दृष्टांत. १६ १३ दाननां दश हेतुनुं स्वरूप..... .... १७ १४ अजयदाननुं स्वरूप. १ए १५ अजयदानपर शांतिनाथ प्रनुनुं दृष्टांत. २१ १६ अन्नयदानपर सुमेरु हाथीनुं दृष्टांत. .... १२ १७ अजयदानपर आरामिकनुं दृष्टांत. ३३ १७ अजयदानपर अवंति सुकुमाखनुं दृष्टांत. २४ १५ अन्नयदानपर अन्जयकुमारचं दृष्टांत २५ २० जीवहिंसापर माधव गोवालीभानु दृष्टांत. २६ २१ सुपात्र दाननो महिमा. सफलतानो -- 5 .... २७ ·प २२ सुपात्र दानपर चंदनबालानुं तथा मूल देवनो दृष्टांत.॥ २३ सुपात्र दानपर बे ब्राह्मणोनुं दृष्टांत. ३० २४ सुपात्र दानपर रथकार मृगनुं दृष्टांत. २५ सुपात्र दानपर धनसार व्यवहारीनुं दृष्टांत. २६ दान आपी तेनां प्रत्युपकारनी श्वान राखवाविषे दृ० ३३ २७ मुधाजीवी मुनीनुं दृष्टांत. अनुकंपादान, स्वरूप. ३३३३४ २० अन्नदानपर रामचंघजीनुं दृष्टांत, ३५ शए जगमुशाह शेग्नुं दृष्टांत. ३६ ३० विक्रम राजानु दृष्टांत तथा उचीतदाननो स्वरूप.... ३८ ३१ सिघराज अने श्रीपालकविनुं दृष्टांत. ....३ए ३२ सिझसेन दिवाकर- वृत्तांत..... ३ए ३३ कीर्तिदान- स्वरूप तथा कीर्तिदानपरविक्रमराजानीक.४२ ३४ नोजराजा अने धनपालकवितुं दृष्टांत. ४६ ३५ कीर्तिदानपर सिघराजनी तथा कुमारपाल राजानीक. ५० ३६ कीर्तिदानपर विशल देव राजानी कथा. ५२ ३७ कीर्तिदानपर उदयसिंह राजानी. आम्रदेव मंत्रीनी क.५३ ३७ कीर्तिदानपर विमलशाह शेउनी कथा. ए५ ३ए कीर्तिदानपर वस्तुपाल मंत्रीनी कथा. .... ५६ ४० शालिगराजानुं दृष्टांत. ६३ ११ समराशाहनी कथा. ...६४ ४२ शील संबंधि उपदेश. ६५ ४३ ब्रह्मचर्यव्रतपर जिनदासनी कथा. .... ७२ ४ तपसंबंधि उपदेश. .... ७३ ४५ पादलिप्त सूरिअने नागार्जुन- दृष्टांत. ४६ लावनासंबंधि उपदेश. तरंग बीजो. ४७ सप्तदेत्रोपदेशस्वरूप तथा सालिग शेग्नुं दृष्टांत. ७१ m d ·. ए ... ԵԵ O ४ जिनमंदिर बांधवामाटे श्रामराजानुं दृष्टांत. ... ०३ ६ए कुमारपाल राजानुं दृष्टांत. ५० संप्रति राजानी कथा. .... G ५१ जिनमंदिर बांधवामाटे सिराज हांशी शरावीका दृ. ७७ ५५ जीर्णोधार माटे सजान कोटवालनुं दृष्टांत. ५३ पारस शेग्नुं दृष्टांत. नए ५४ विमलशाह शेग्नी कथा. Vo ५५ जीर्णोधार माटे वस्तुपाल तेजपालनी कथा. ए३ ५६ पेथडशाह तथा छांऊण शाहनी कथा. ए ५७ बाहडदे मंत्रीनुं दृष्टांत. .... एन ५८ धनसार अने गुणसारनी कथा. १०२ एए पौषध शालामाटे देदाशाहनी कथा. १०४ ६० शांतु मंत्रीनी कथा. १०६ ६१ श्रानडशाहनुं दृष्टांत. १०७ ६५ जिनबिंबपर नरतचक्री तथा वस्तुपालनी कथा..... ११० ६३ नीमश्रावक तथा घनशाहनी कथा. १११ ६४ समराशाह शेठ अने एक जाटनी कथा. ११२ ६५ हांसी श्राविकानुं दृष्टांत. .... ११३ ६६ जैनपुस्तकोपर पेथडशाहनुं दृष्टांत. ११५ ६७ पंचपरमेष्टिनुं माहात्म्य. १२० ६८ परमेष्ठी मंत्रपर जीमाक शेग्नी कथा..... १२४ ६ए नीतिमार्गनो उपदेश. १२५ १० चतुर्विध संघनी पूजानो उपदेश संघपूजानो महिमा.१२७ ११ संघवात्सत्यपर धनाशाह शेउनी कथा..... १३३ १२ स्वामिवात्सट्यपरलरतचक्री तथा पुनड श्रावकनी कथा१३७ ७३ आनुशेठ तथा छांऊण शेउनी कथा... १३८ ७४ जगसिंहशाह विगेरेनां दृष्टांतो. .

·w '.. तरंग त्रीजो. ७५ जिनपूजानुं माहात्म्य. १४१ ७६ अंगपूजानुं स्वरूप. १४६ ७७ दीपकपूजा पर स्वयंनू पूजारानुं दृष्टांत. १४ए जंटणीनुं दृष्टांत.. १५० उए जिणह कोटवालनी कथा. १ए 00 जिनपूजापर पेशडशाहनी कथा. १एए ७१ देवपालनी कथा..... १५६ २जील अने नीलडीनी कथा.... १५७ ३ नंदक अने नजक व्यापारीनी कथा. १एन ७४ सुंदर कुमारनी कथा. १६१ ७५ पादहण राजानी कथा. १६२ ७६ देवपाल शेग्नुं दृष्टांत. १६३ श्रीधरवणिकनी कथा. १६६ ७ दलीजी डोशीन दृष्टांत. १६ए पए साजणसिंह शेनी कथा. १७१ ए- परोपकारनुं स्वरूप. तथा धनसार शेउनी कथा.१७२-१७३ ए१ वज्रकर्ण राजानी कथा. १७५ एर आनंद अने कामदेवश्रावकनी तथा श्रीकृषानी कथा१०१ ए३ जिनदास श्रावकनी कथा. १४ तरंग चोथो. एच तीर्थयात्रानो उपदेश. १०५ ए५ हेमाचार्य तथा कुमारपाल राजानी कथा. १०६ ए६ धाराकशाह शेरनी कथा. १ए तरंग पांचमो. ए धर्मोपदेशनुं स्वरूप. १ए एछ धर्मोपदेशनो महिमा १एन ·stotram-maiya shaane उपदेशतरंगिणी भाषांतर, ( कर्ता श्री रत्नमंदिरगणि) श्रीमान्नेयः स वो देया-दमेयाः परमा रमाः ॥ यन्नामध्यानतः सर्व-सिध्यः स्युः स्वयंवराः ॥१॥ अर्थ- श्री नानि राजाना पुत्र प्रथम तीर्थकर तमोने मापवि- नानी उत्कृष्ट लक्ष्मी आपो? के जे श्री नानि राजाना पुत्रना ना- मना ध्यानथी सर्व सिधि पोतानी मेलेज आवीने वरे ॥२॥ जेमना प्रज्ञावना समूहोथी सर्प पण धरणेज भएलो , ते श्री पार्श्वनाथ प्रन्नु नक्तिवंतोनी अत्यंत शधिमाटे था ? श्री चंमा सरखा सुंदर यशना समूहथी नरेल ने पृथ्वीन तल जेए तथा मोक्षरूपी लक्ष्मीना मुकुट सरखा एवा श्रीवर्ध- मान प्रजुने दुं नमस्कार करुं बु. ( आ श्लोकमां कविए पोताना गुरु श्रीसोमसुंदर महाराज तथा श्री रत्नशेखर महाजने पण गर्नित नमस्कार कर्यो .) जेनी कृपाथी जड माणस पण वृक्षवादीनी पेठे जगतमां पूज- नीक थाय , ते सरस्वती देवी सङनोने श्रानंद आपो ? अमृतसरखी देशनाना रसथी मनोहर थएसी, तथा मुनि- राजोने पण माननीक एवी श्रा उपदेशतरंगिणी घणा काख- सुधी जय पामो? श्रीनंदिरलना शिष्य एवा श्री रत्तमंदिरगए। साधु हवे उप- देशरूपी मधधी प्राणीउने खुशी करे .

·Ra
उपदेशतरंगिणी.
ते नीचे प्रमाणे-
वसुधान्नरणं पुरुषः, पुरुषान्तरणं प्रधानतरलक्ष्मीः॥
लक्ष्म्यान्नरणं दानं, दानान्तरणं
सुपात्रं च ॥१॥
अर्थ- पुरुष ने ते पृथ्वीनुं आभूषण ने, अने उत्तम लक्ष्मी ते
पुरुष, आभूषण , लक्ष्मीनुं आजूषण दान ने, अने दान-
आजूषण सुपात्र बे. ॥१॥
परमार्थथी चतुर माणसोए पुरुषोनेज पृथ्वीना आजूषणरूप
कहेला बे, केमके, जगतमा जे उत्तम जावो थाय ने, ते स-
घला उत्तम पुरुषना अवतारथी श्राय जे. जेमके, पुरुषोमां सिंह-
समान एवा तीर्थकर महाराज ज्यारे विचरे मे, त्यारे आ पृथ्वी
मणिना, सुवर्णना तथा रुपाना त्रण गढोवाली, चार घारवालांस-
मोसरणवाली, देवोए करेलां सुवर्णमय कमलोवाली, धुंटणपर्यंत
सुगंधि पुष्पोना समूहवाली, अशोकवृक्ष तथा सर्व ऋतुनी वन-
स्पति, पुष्प, तथा फलोना नारथी नूषित थाय ने, तेम मरकी,
उकाल, लय, ईति, वैर, तथा रोग आदिकना उपवो विनानी
थाय . तेम चक्रवर्ती, तथा वासुदेव आदिक (वेसन) शलाका
पुरुषो राज्य करते बते नाना प्रकारनां नगरोनी स्थापना, मोटा
मेहेलो, बगीचा, वावडी, कुवा, तलाव, किला, खा,कुंमो,परबो,
मगे तथा देवमंदिरोश्री पृथ्वी सुंदर थाय ने तेम चोरोनी धाड,
कुलटा स्त्री, लुटारानां टोलां आदिक उष्टोनां कष्टोनी श्रेणि-
उश्री रहित श्रश्ने मनोहर श्राय बे. शास्त्रमा पण कडं ने के,
पुरिसेहिं रश्य तित्थं, न दुपुरिसा हुंति तित्थरश्यावि ॥
श्तो पवरं तित्य, पुरिसं पत्नणंति सचणू ॥१॥
पुरिसान होइ तित्थं, न हुँति तित्थान तिहुअणे पुरिसा॥
सलिलाज हव धणं, नो नीरं होश धणान॥२॥

·उपदेशतरंगिणी. ३ . अर्थ- एवी रीते तीर्थोने पण पुरुषोएज प्रवर्तावेलां जे. केमके, अतीत, अनागत अने वर्तमान कालमां अनेक सिखोने सिधप- दनी प्राप्तिथी श्रीशत्रुजय तीर्थन "श्रीसिमक्षेत्र तीर्थ' एवं नाम प्रसिद्ध थयुं जे. कडं ने के. उस्सप्पिणी पढम, सिछो इह पढमचक्विपढमसु॥ पढमजिणस्सय पढमो, गणहारो जत्थ पुंडरिज ॥१॥ चितस्स उन्निमाए, समणाणं पंच कोडिपरिवरि ॥ निम्मलजसपुंडरिय, जयन तयं पुंडरियतित्यम् ॥। अर्थ- आधी करीनेज हमणाना कालमां पण श्रीशत्रुजय, सोपारक, वृद्ध नगर आदिक देत्रोमां नाना प्रकारनां स्थानकोथी आवेला संघो चैत्री पुनेमने दिवसे पुष्प, दाम आदिकना दान- पूर्वक सिद्धांतोमां कहेली विधियी पूजा, ध्वजारोपण, घीनी धा- रावझी, तथा प्रदक्षिणा आदिक महोत्सवो करे . वली कडं ने के, जे रायणना वृदनी नीचे नालिराजाना पुत्र श्रीषनदेव प्रन्नु समोसर्या हता, ते रायणनुं वृद वंदनिकपणाने प्राप्त थयु . वली सारावलि प्रकीर्णकमां पण कडं ने के, नवाणु पूर्व व- खत श्रीझपजदेव प्रन्नु शत्रुजयपर समोसर्या जे. एटले ६ए ५४ समोसर्या . तेम श्री रेवताचलजीन तीर्थ अनंता तीर्थकरोनांत्रण कल्याणको थवाथी प्रख्यात थए बे. कडुं ने के, दीदाकेवलनिर्वृत्ति-कल्याणत्रिकमनंततीर्थकृताम् ॥ युगपदथैकमन्नवत् ,स जयति गिरिनारगिरिराजः र श्री नेमीश्वर प्रजुनां ज्यां त्रण कल्याणको थयां हतां त्यां श्रीकृत वासुदेवे त्रण प्रासादो कराव्यां हतां, तथा नाना प्रकारना प्रनाववाली राजीमती, सांब प्रयुम्नकुमार, स्नात्र जलना ." . . J0000 000 वार पण - -- . . .. .

·30 उपदेशतरंगिणी. गलवाथी जंगने प्राप्त भएली लेप्यमय प्रतिमाने जोवाथी खिन्न थएला रत्नसार श्रावके अंबिका दिवीनुं आराधन कर्युः त्यारे तेणीए श्री ब्रीजे बनावेली वज्रमयमूर्ति तेने आपी, अने तणे ते मूर्तिने त्यां स्थापी; इत्यादि अनेक पूर्वे श्रश् गएला प्रधानपु- रुषोना प्रजावथी ते रैवताचल प्रसिम्ताने प्राप्त भयो, तथा सर्व दर्शनीउथी जगतमां पूजावा लाग्यो. कडं ने के, सारं सिगिरेर्यदेव विदितं यन्नेमिनः स्वामिनः, कंदर्पछिपदर्पमईनहरेीरावदातास्पदम् ॥ यन्निःसंख्यमहर्षिकेवलरमासंयोगसंकेतभू, स्तीर्थश्रीगिरिनारनाम तदिदं दिष्ट्या नमस्कुर्महे ? अर्थ- जे श्रीगिरनार नामर्नु तीर्थ सिद्धगिरिनो सार , तथा कामदेवरूपी हाथीना दर्पने नाश करवामां सिंहसमान एवा श्री नेमिनाथ प्रजुना वीरपणानुं स्थानक , तथा जे सं- ख्याविनाना महान शपिठनी केवलज्ञानरूपी स्त्रीना संयोगनी संकेतनी मिसरखं ने, एवा ते श्रीगिरनारजी नामना तीर्थने सारी रीते दुं नमुं . वली तेमज श्री आबुजीनुं तीर्थ पण नरत- चक्रीए करावेला श्रीयुगादि प्रजुना प्रासाद तथा बिंबथी, तथा श्री नागेंजादिक आचार्योथी प्रतिष्ठित थएली श्री आदीश्वर प्र- नुनी प्रतिमाना स्थापनश्री, तथा श्रीविमलशा, वस्तुपाल आदि- कोए बनावेलां श्रीशषनदेव, तथा नेमिनाथ प्रनुना प्रासाद आ- दिक पुण्यकार्योनी परंपराथी पृथ्वीमांप्रसिद्ध थएवं ने.कडं ने के, नागेंचंनिर्वृति-विद्याधरप्रमुखसकलसंघेन ॥ अर्बुदकृतप्रतिष्ठो, युगादिजिनपुंगवो जयति ॥१॥ तेवीज रीते नागहृदमा रहेढुं नवखंगापार्श्वनाथन तीर्थ पण जापवं. तेनुं वृत्तांत नीचे प्रमाणे जे. .

·। कहाडीने .. . उपदेशतरंगिणी. चित्रकूटनो स्वामी श्री चित्रांगद राजा आघाटपुरत्तन जोवा माटे आव्यो हतो त्यां तेने रात्रिए स्वप्न आव्यु के, परवालां तथा मोतीना स्वस्तिकथी शोनिता थएला नागहृद नामना कुंडमां श्री पार्श्वनाथजीनी प्रतिमा जे. पनी ते कुंडमांथी ते प्रतिमाने तेणे नागहृद नामना नगरमां देहेरुं बांधीने तेमां स्थापन करी. हवे एक दहाडो ते नगरमां ते राजाना वंशनो सोम नामे राजा राज्य करतो हतो. त्यारे त्यां लडवा माटे योगिनी नामना नगरथी असुरोनुं लश्कर आव्यु. त्यारे ते सोम राजाए ते प्रति- मार्नु पूजन कयु; त्यारे ते ते प्रतिमाना अधिष्ठायकथी अधिष्ठित शरीरवालो थश्ने लडवाने गयो; अने ते असुरोना सैन्यनो तेणे पराजय कर्यो. पण पोताना शरीरमां त्यां तलवारना नव घा वाग्या. पजी ज्यारे ते पागे आव्यो, त्यारे तेणे पोताने अक्षत शरीरवालो, तथा मूर्तिने नव टुकडावाली जोइ. त्यारे तेणे त्रण उपवास करीने देवता, आराधन कर्यु. पनी ते देवताए दीधेला स्वप्नने अनुसारे ते नवे टुकमाउने जोमीने तेणे प्रतिमाने सड़ करी. अने तेथी महामहिमाना स्थानकरूप, तथा सर्व उप- वोने हरनारूं ते नवखंमा पार्श्वनाथर्नु तीर्थ श्रयु. वली तेवीज रीते श्री अष्टापदना तीर्थने पण जरतचक्रीए प्रवर्ताव्यु जे. कां ने के, अष्टापदाजिशिखरे, निजनिजसंस्थानमानवर्णधराः॥ जरतेश्वरनुपरचिताः, सपत्नमया जयंति जिनाः ॥१॥ तेवीज रीते सेरिसक तीर्थ पण जाणवू, तेनुं वृत्तांत नीचे प्र- माणे जाणवू. देवचंड नामना कुसकने चक्रेश्वरी देवीए सर्व कार्योनी सि- दिनुं वरदान प्राप्यु हतुं; तेणे त्रण नूमिवाळु एक अत्यंत सुंदर जिनमंदिर एक रात्रिमांज़ बनाव्यु. तथा तेमां श्री पार्श्वनाथ प्रनु 11 ·६ . पण ते- उपदेशतरंगिणी आदिक चोविसे जिनेश्वरोनी कायोत्सर्ग ध्यानमा रहेली प्रति- माने स्थापन करी. ते तीर्थ या कलिकालमां पण अतुल्य प्र- नाववालुं देखाय बे. वली तेमज श्री कुमारपाल राजाए करावेलु एवं अत्यंत उंचा एवा श्री अजितनाथ प्रजुना प्रासादवाळु, अने सर्व लोकोना आनंदरूपी कंदने उत्पन्न करवामां नवीन मेघसरखं श्री तारंग- उर्ग नामनुं तीर्थ पण प्रसिघज ले. तेमज मंडपाचलपर रहेला मोटा मंदिरवाळु तीर्थ पण प्रसिद्ध ने, के जेमां महा सती सीताए गोमयनी श्री पार्श्वनाथ प्रनुनी प्रतिमा बनावी हती, पीना शीलना माहात्म्यथी ते वज्रमय थइ गइ हती. वधारे शुं कहेवू ? जीरापल्ली, फलवधिक, कलिकुंड, कुक्कटेश्वर, पावक, आरासण, शंखेश्वर, रावण पार्श्वनाथ, वीणादीश्वर, चित्रकूट, आघाट, श्रीपूर, स्तंचनपार्श्व, राणकपुरनुं चौमुख प्रासाद, इ- त्यादिक अनेक तीर्थों के जे आ उनीयापर हयात ने, अश् गयां बे, अने श्रवानां बे, ते सघलां तीर्थो, पुरुषोमां मुकुटस- मान तथा पुरुषोमां इंश समान एवा प्रधानपुरुषोए प्रवतोवेलां जे.पण कंई पोतानी मेलेज उत्पन्न थयां नथी.वली एवं पण कोश तीर्थ संललाएलु के जोवाएलुं नथी, के जेमांश्री पुरुषो उत्पन्न थाय बे,आश्री करीनेज पृथ्वीनुं आभूषण पुरुषज बे. कडं ने के, हस्ती नाति मदेन के जलरुहैः पूणेउना शर्वरी वाणी व्याकरणेन हंसमिथुनैनद्यः सन्ना पंमितैः ॥ शीलेन प्रमदा जवेन तुरगो नित्योत्सवैर्मदिरं सत्पुत्रेण कुलं नृपेण नगरं लोकत्रयं धार्मिकैः॥ १॥ दाराब्धावमृतं धने वितरणं वाणीविलासे श्रुतं देहेऽन्योपकृतिः फलं वरतरौ वंशे च मुक्ताफलम् ॥ पाण ते ·:: उपदेशतरंगिणी. ७ ३ मृत्स्नायां कनकं सुमे परिमल: पंके पयोजं यथा संसारे पुरुषायुषं निगदितं सारं तथा कोविदैः ॥२॥ गयाऽघहत्या श्रुतसंयमाभ्यां, सद्दानसध्यानतपःक्रियान्निः ॥ अहत्पदज्ञानशिवििनश्च, मानुष्यकं जन्म वरं सुरेभ्यः ॥ ३ ॥ वली ते पुरुषोनुं आभूषण लक्ष्मीज बे. पण रूप अने कला- दिक गुणो आजूषणरूप नथी. कह्यु ने के, जाश्रुवं विजातिन्नि, विनिवडंतु कंदरे विवरे ॥ अबुच्चिय परिवहन, जेण गुणा पायमा हुँति ॥१॥ वली लक्ष्मीवान माणस अकुलिन होय तोपण उत्तम कुलनो, बन्ने कुलश्री शुद्ध, एकसो एक कुलोनो उद्योत करनारो, बन्ने पक्ष्यी निर्मल राजहंसना अवतार सरखो गणाय जे; वली ते कलाविनानो होय तोपण लक्ष्मीश्री बहोंतेर कलानो जाण क- हेवाय बे; वली त्रीज के तेरस आदिकना नेदन जेने नान पण नश्री, एवो पण पुरुष जो अव्यवालो होय तो चउद विद्यानो पारंगामी तथा बृहस्पति सरखो मुनियामां कहेवाय बे; कुरूप- वालो होय तोपण उत्तम रूपवालो कामदेव सरखो, कालो होय तो कृष्णावतारवालो, गंगाणो होय तो वामन वासुदेवना अव- तारवालो, ऊंचो होय तो धुंटणसुधि लांबा हाश्रवालो, लांबा कानोवालो होय तो चंपाना गेड जेवो, थार्नु बोलनारो होय तो मुखकमलमांधी कपूरनी चूरणने खरवावालो, बहुबोलो होय तो वाचाल चाणाक्य सरखो चकोर, योk खातो होय तो देवांशी तथा पोपटनी पेठे आहार करनारो, घणुं खातो होय तो पूर्व नवे संपूर्ण दान देने आवेलो अने तेथी पोतानी श्वा प्र-

·.
उपदेशतरंगिणी
माणे नोजन करनारो, आलसु होय तो नाग्यशाली, उद्यमी
होय तो साहसिकोमां शिरोमणि, 'लंगमो होय तो मनोहर हा-
श्रीना बच्चांसरखी लीलायुक्त गतिवालो, लोजीष्ट होय तो चिं-
तामणिनी पेठे गुप्त दान देनारो, पात्र अपात्रना विचार विनानो
जो होय तो जदार चरित्रवालो तथा आषाढ मासना वरसादनी
पेठे ऊंच नीच स्थाननो विचार कर्याविना दान देनारो, इत्यादि
अनेक दूषणोना समूहवालो होय तो पण लक्ष्मीरूपी स्त्रीथी जे
आलिंगित थयो , तेना दूषणोने पण लोको गुणपणाश्रीज
जुए जे. कडं ने के,
विगुणमविगुणटुं रूवहीणं च रम्मम
जमवि मश्मंतं मंदसतंपि
सूरम् ॥
अकुलमविकुलीणं तं पयंपंति लोआ
नवकमलदललीणा जं पलोए लबी ॥१॥
वयोवृधास्तपोवृक्षा, ये च वृक्षा बहुश्रुताः ॥
सर्वे ते धनवृधस्य, घारे तिष्टंति किंकराः॥२॥
बंद्यते यदवंद्योऽपि, यदपूज्योऽपि पूज्यते॥
गम्यते यदगम्योऽपि, स प्रन्नावो धनस्य हि ॥३॥
यस्यास्ति वितं स नरः कुलीन:
स पंमितः स श्रुतवान् गुणज्ञः ॥
स एव वक्ता स च दर्शनीयः
सर्वे गुणाः कांचनमाश्रयंते
आलस्यं स्थिरतामुपैति जजते चापल्यमुद्योगितां
मुकावं मितन्नाषितां वितनुते मौग्ध्यं नवेदार्जवम्॥
पात्राऽपात्रविचारसारविरहो यबत्युदारात्मतां ।
मातलक्ष्मि तव प्रसादवशतो दोषा अपि स्युर्गुणाः॥
॥४॥

·ए . , उपदेशतरंगिणी. अर्थ- नवा कमलनां दलपर लीन थएली लक्ष्मी जेने जुए बे, ते माणस निर्गुणी होय तोपण गुणवान कहेवाय , तथा रूपविनानो होय तोपण मनोहर कहेवाय बे, मुर्ख होय तोपण बुद्धिवान कहेवाय ने, निर्बल होय तोपण शूरो कहेवाय , तथा अकुलिन होय तोपण लोको तेने कुलीन कहे बे. ॥१॥ वयश्री वृक्ष थएला, तपथी वृक्ष श्रएला, तथा घणा सिद्धांतो जाणीने तेमांजे वृद्धथएलाने, तेसघला धनथी वृद्धथएलाउँ- ने बारणे चाकर थश्ने रहे .॥२॥ नहीं वांदवालायक पण जे वंदाय डे, नहीं पूजवालायक पण जे पूजाय बे, अगम्य पण जे गम्य थाय , ते सघलो व्यनो प्रन्नाव जे. ॥३॥ जेनी पासे धन , ते माणस कुलीन, तेज पंडित, तेज शास्त्रवेत्ता, तेज गुणोने जाणनरो, तेज वाचाल तथा तेज जोवालायक थाय बे, माटे सर्वे गुणो धननो आश्रय करीने रहेला . ॥धालमीना प्रत्नावथी आलस स्थिरताने प्राप्त थाय ने, चपलता उद्यो- गपणाने प्राप्त थाय ने, मुंगापणुं मितजाषिपणाने विस्तारे , मुग्धपणुं आर्जवतारूप थाय , पात्र अपात्रनो विचार उदारप- णाने आपे बे, माटे हे लक्ष्मीदेवी ! तमारी कृपाना वशथी दूषणो पण गुणरूप थाय ने. ॥ ५॥ हवे वधारे शुं कहेवू? सर्व प्रकारोश्री पुरुषोनुं आऋषण ख- नीज बे. हवे ते लक्ष्मी पण जो न्यायथी उपार्जन करी होय, तोज ते वधारे उत्तम बे, पण अन्यायथी नपार्जन करेली लक्ष्मी कडं जे के, अन्यायसंन्नवा श्री-रन्यायेनैव याति सा नियतम् ॥ अर्जनहानिक्लेशः, केवलमवशिष्यते कुधियाम॥१॥ अर्थ-पुष्ट बुद्धि माणसोनी अन्यायश्री उत्पन्न भएली ते उत्तम नथी. २.

·-. १० उपदेशतरंगिणी. लक्ष्मी खरेखर अन्यायश्रीज चाली जायचे, फक्त लक्ष्मीना कमा- वानो अने हानीनो क्लेशमात्र तेने तो बाकी रहे ॥१॥ अन्यायोपार्जितं वितं, दश वर्षाणि तिष्ठति ॥ प्राप्ते षोडशमे वर्षे, समूलं च विनश्यति ॥२॥ अर्थ- अन्यायश्री उपार्जन करेलुं धन फक्त दश वर्षोसुधिज रहे बे, पण शोलमुं वर्ष आवते बते ते मूल सहित नाश पामे बे. वली लक्ष्मीविनाना पुरुषोनां कुल, शील, लावण्य, रूप, तथा विद्यादिक गुणो पण दूषाणपणाने प्राप्त थाय जे. कडं ने के, साकारोऽपि सविद्योपि, निहव्यः क्वापि नार्थ्यते ॥ व्यक्तादरः सुवृत्तोऽपि, उमः कूटो विवर्यते ॥१॥ अर्थ- उत्तमरूपवालो अने विधान एवो पण माणस जोधन रहित होय तो तेने लोको गणकारता नथी; केमके, प्रगट अक्ष- रवालो अने गोलाकारवालो पण खोटो पैसोवर्जी देवाय ॥१॥ वरं रेणुर्वरं नस्म, नष्टश्रीन पुनर्नरः ।। मुक्वैनं दृश्यते पूजा, क्वापि पर्वणि पूर्वयोः॥२॥ अर्थ- धूल अने राख सारी बे, पण निर्धन श्रेष्ठ नथी, केमके ते निर्धन पुरुषविना धूल अने राखनी कोश्क पर्वमां पूजा अती देखाय ॥२॥ हवे निर्धन माणस जो जंचो होय तो ते अंजा सरखो, नीचो होय तो कुबमो, जो रुपालो होय तो आमवायुवालो, कालो होय तो वनमा रहेता नील सरखो, श्रोतुं खातो होय तो मंद, घणुं खानारो होय तो उकाली, उदार होय तो उमाउ, आडं- बरवालो होय तो पुराचारी, विनयी होय तो जीखारी, थोर्नु बोलनारो होय तो मुंगो अने मूर्ख, वाचाल होय तो बहु बक- बकी, मावालो होय तो बीकण अने रांक अने शूरो होय ॥ पुरुष H ·-.- . . उपदेशतरंगिणी. ११ तो धाडपाडनारो कहेवाय ; वधारे शुं कहेवू ? निर्धन माणस तो क्याए पण पूजनीक श्रतो नथी. आधी करीनेज पुरुष- श्रा- जूषण उत्तम लक्ष्मी कहेली जे. हवे लक्ष्मीनु आजूषण दान . कां ने के, काव्येनेव कविर्धियेव सचिवो न्यायेन भमीधवः शौर्येणेव नटो हियेव कुलजः सत्येव गेहस्थितिः॥ शीलेनैव तपस्विषेव सविता वित्येव आध्यात्मवान्, वेगेनेव हयो हशेव वदनं दानेन लक्ष्मीस्तथा॥१॥ अर्थ- काव्यथी जेम कवि, बुद्धिथी जेम मंत्री, न्यायश्री जेम राजा, शूरापणाश्री जेम सुलट, लजाथी जेम कुलपुत्र, सती स्त्रीश्री जेम घरनी स्थिति, शीलथी जेम तप, कांतिथी जेम सूर्य, ज्ञानथी जेम अध्यात्मी, वेगथी जेम घोडो, तथा आंखथी जेम मुख तेम दानथी लक्ष्मी शोने ॥१॥ वली दानविना लक्ष्मीनो नाश पण संचलाय बे; कह्यु बे के, श्रीवृधिनखवच्छेद्या, न धार्यैव कदाचन ॥ ममादात्स्खलिते क्वापि, समूलापि विनश्यति ॥१॥ अर्थ- लक्ष्मीनी वृद्धिने नखनी पेठे बेदवी; पण तेने संची राखवी नहीं; केमके, प्रमादथी स्खलना होते बते ते समूली नाश पामे .॥॥ दानं नोगोनाश-स्तिस्रो गतयो नवंति वितस्य ॥ यो न ददाति नभुंते, तस्य तृतीया गतिवति ॥२॥ अर्थ- दान, लोग अने नाश एम त्रण गति धननी के माटे जे दान देतो नथी के लोगवतो नथी, तेना धननी त्रीजी गति एटखे नाश थाय ॥२॥ .

·उपदेशतरंगिणी. आयामशतलब्धस्य, माणेभ्योऽपि गरीयसः॥ गतिरेकैव वितस्य, दानमन्या विपतयः॥३॥ अर्थ- सेंकडोगमे प्रयासश्री मलेला तथा प्राणोथी पण वहाला एवा धननी दानरूपज एक उत्तम गति बे, बाकी तो विपत्ति- रूप गति बे. ॥३॥ दातव्यं नोक्तव्यं, सति धने संचयो न कर्तव्यः॥ पश्येह मधुकरीणां, संचितमर्थ हरंत्यन्ये ॥४॥ अर्थ- धन होते ते तेनुं दान देवू, तथा तेने नोगव, पण संचय करी राखवो नहीं; केमके, जुट ? के अहीं जमरीए ए- कगं करेलां धनने ( मधने ) बीजा हरी जाय ॥४॥ एवी रीते सर्व प्रकारथी विचार करतां थकां लक्ष्मीने शोना- वनारुं दानज जे. कडुं ने के, सारं तदेव सारं, नियोज्यतेयजिनेंनवनादौ ॥ अपरंपुनरफलं, पृथ्वीमलखंडपिंडं वा ॥१॥ अर्थ-जे धनने जिननुवनादिकमां जोडवामां आवे तेज धन उत्तम बे, पण बीजूं तो पृथ्वीना मेलना खंड अथवा पिंड सरखं धन निष्फल जे.॥१॥ दानरूपी आभूषण विना लक्ष्मीने पाषाणना मेलरूपज जा- एवी. जेम पूर्वे पाटलीपुत्र नामना नगरमां नव नंद नामना राजा श्रया हता; ते अत्यंत कृपण होवाथी तेउए लोकोपर कर ना- खीने तथा तेउने पीडीने घणुं धन एकतुं कडं हतुं तथा ते ध- नना तेजेए सुवर्णना नव डंगरो कर्या हता. पण तेऊना अन्ना- ग्यना योगथी ते मुंगरो पाषाणरूप थइ गया. अने आजे पण ते मुंगरो पाटलीपुरपासे गंगाना कांगपर पीला पत्थरना देखाय . .

·उपदेशतरंगिणी. १३ तेमज रंक श्रेष्ठिनी संपूर्ण लक्ष्मी पातालमां लुप्त श्रइ ग . ते- मज राजगृही नगरीमा रहेता मम्मण शेठे अत्यंत लक्ष्मी एकठी करीने मणिनो बलद बनाव्यो हतो. पण बेवटे दानादिकना अ- जावधी तेनी ते सर्व लक्ष्मी फोकटज पृथ्वीपर नाश पामी. तेमज संकुल नामना शेठे कपिल बटुने कडं के, हुँ तने आवती काले नोजन करावीश; पण जेवटे तेने लोजन नहीं करावतां उमास सुधि तेणे तेने उग्यो. त्यारे कपिल बटुए त्रण उपवासो करीने का- लिका मातानुं आराधन कर्यु; पजी ते देवीए दीधेली रूप बदला- ववानी विद्याना बलथी तेणे संकुलनुं रूप धारण कयु. तथा तेनी सघली लक्ष्मीने नोगवी. पनी पोतानुं रूप प्रगट करीने तेणे सं- कुलने एवो उपदेश आप्यो के, दातव्यं नोक्तव्यं, सति विनवे संचयो न कर्तव्यः॥ यदि संचयं करिष्यसि, संकुल पुनरागमिष्यामि ॥१॥ अर्थ- हे संकुल! धन होते बते तेनुं दान देवं, तथा तेने नोगवq; पण तेनो संचय करी राखवो नहीं; माटे हवे फरीने जो तुं धननो संचय करीश, तो ढुं पागे आवीश. ॥ १॥ माटे हवे वधारे शुं कहेवू? लक्ष्मीनु आजूषण केवल दानज़ बे; पण जोगादिकनी सामग्री तेना आजूषणरूप नथी कडं ने के, आरोहंति नागान हयांस्तष- स्तांबूलाद्युपभुंजते नटविटाः खादंति हस्त्यादयः मासादे चटकादयोऽपि निवसंत्येते न पात्रं स्तुतेः स स्तुत्यो जुवने प्रयच्चति कृती लोकाय यः कामितम। अर्थ-(केटलाक) मूल् पालखीउपर बेसे ने, हाथी घोडा- वाला हाथी घोडाउंपर चडे ने, नटविटो तांबूलादिक खायचे, सुखासनान्यपटवो ·.१४ उपदेशतरंगिणी . हाथीआदिको पण खाय , मेहेलमां चीडीआदिको पण रहे, पण ते स्तुतिपात्र नथी; पण जे कृतार्थ माणस आ जगतमां लोकोने इचित दान आपे , तेज स्तुति करवा लायक ने ॥१॥ वली दीधेलुं दान क्याएं पण निष्फल जतुं नथी. कहुं ने के, पात्रे धर्मनिबंधनं तदितरे प्रोद्ययाख्यापकं मित्रे मीतिविवर्षकं रिपुजने वैरापहारक्षमम् ॥ भृत्ये नक्तिन्नरावहं नरपतौ सन्मानपूजामदं नादौ च यशस्करं वितरणं न क्वाप्यहो निष्फलम। अर्थ-सुपात्रप्रते आपेलुं दान धर्मना कारणरूप , तथा अ- न्यप्रत्ये दीधेलुं दान दयाने जणावनाएं बे, मित्रप्रते दीधेलुं दान प्रीति वधारनारं , शत्रुने आपेलुदान वैरनो नाश करवामां स- मर्थ ने, चाकरने दीधेलुं दान नक्तिना समूहने धारण करावनालं बे, राजाने आपेलुं दान सन्मान अने पूजा आपनारं , तथा नाटआदिकने दीधेदुं दान यशने करनालं जे; एवी रीते अहो! दान क्याएं पण निष्फल जतुं नथी.॥१॥ हवे ते दान- आजूषण सुपात्रनो संयोगज के केमके, सुपात्र प्रते जे दान देवाय तेज कल्याणने अने शांतिने करनालं. नै- षधकाव्यमां कडं ने के, पूर्वपुण्यविनवव्ययवधा, संपदो विपद एव विमृष्टाः ॥ पात्रपाणिकमलार्पणमासां, तासु शांतिकविधिविधिदृष्टः अर्थ-पूर्वे करेला पुण्योरुपी विनावना खरचवाथी मलेली सं. पदाउने आपदाउरुपज मानेली ; पण ते संपदाउनुं सुपात्रो- प्रते हस्तकमलथी जे अर्पण करवं, ते तेउने विषे ब्रह्माए दीलो शांतिनो विधि ॥१॥ .

·, अनेक उपदेशतरंगिणी. १५ सुपात्रोप्रते आपेलुं श्रोतुं दान पण बहुफलवालुं पायजे. कडं के, जले तैलं खले गुह्यं, पात्रे दानं मनागपि ॥ माझे शास्त्रं सतां प्रीति-विस्तारं यात्यनेकधा ॥१॥ अर्थ-पाणीमां नाखेलुं तेल, खलप्रते कहेली गुप्तवात, सुपात्र प्रते आपेलुं श्रोतुं पण दान, विघानने (जणावेलुं) शास्त्र तथा सजनोनी प्रीति प्रकारे विस्तारने पामे जे. ॥१॥ व्याजे स्याद् हिगुणं वितं, व्यवसाये चतुर्गुणम् ॥ देत्रे शतगुणं प्रोक्तं, पात्रेऽनंतगुणं पुनः ॥२॥ अर्थ-व्याजमां बेवहुं धन थाय बे, व्यापारमा चोगणुं थाय ने, क्षेत्रमा सो गणुं पायजे, पण सुपात्रप्रते आपेलुं धन अनंत- गणुं थाय . ॥२॥ माटे सुपात्रप्रते आपेलुं धन बहु फलदायक , अने कुपात्र प्रते आपेलुं धन विपरीत फलने देनारुं जे. हवे अहीं कोइ एम कहेके, पात्र अपात्रनो विचार तो कृपणज करे, पण उदार माणस करे नहीं. कर्वा ने के, “पात्रनी परीक्षा शा माटे करवी जोएं? केमके वरसतो एवो वरसाद कंश सम- विसमनी परीक्षा करतो नथी.” तेने उत्तर आपे ने के, एम नहीं, केम के, वरसीज वरसी अंबुहर, वरसीडां फल जो ॥ धतुरए विष श्कुए रस, एवड अंतर हो ॥१॥ वली स्वाति नक्षत्रमा पाणीमां पण पात्र विशेषनी अपेक्षाए मोटो अंतर जे; केमके, तेज पाणी जो सर्पना मुखमां पडे तो केररूप थायडे, अने जीपना मुखमां जो पडे, तो मोतीरूप थशे. कां ने के- PAW ·स्तकृत्पात्रे १६ उपदेशतरंगिणी. आने निंबे सुतीर्थे कचवरनिचये शुक्तिमध्येऽहिवक्त्रे ॥ औषध्यादौ विषौगुरुसरसि गिरौ पांमुभूकृष्णभूम्योः कुक्षेत्रे कषायजुमवनगहने मेघमुक्तं यथांन कुपात्रे जगति निजधनं दतमायाति पाकम्॥ अर्थ-आंबापर अने लींबडापर, नत्तम तीर्थमां अने कच- राना समूहमां, बीपमां अने सर्पना मुखमां, औषधिआदिकमां अने फेरी वृक्मां, मोटा तलावमां अने पर्वतपर, सफेद जमीनमां अने काली जमीनमां, तथा सेखडीना क्षेत्रमा अने कषाएला वृदोनां वनमां वरसादे वरसावेलुं पाणी जेम जुदा जुदा नावोने जजनारूं थाय ने तेम आ जगतमां सुपात्र अने कुपात्रने आपेलुं पोतानुं धन पण पवनावने प्राप्त थाय ॥१॥ हवे पात्र पण तेज उत्तम जाणवू के, जे नाम प्रमाणे गुणो- वालुं होय; तेथी विपरीत जे होय ते उत्तम पात्र कहेवाय नहीं. कडं ले के- नौमे मंगलनाम विष्टिविषये ना कणानां दये वृधिः शीतलिकेति तीव्रपिटके राजा रजःपर्वणः मिष्टावं लवणे विषे च मधुरं रैकंटिकाद्यं यथा पात्रत्वं च पणांगनासु रुचिरं नाम्ना तथा नार्थतः ॥१॥ पात्र तो ते कहेवाय के, जे पोते तरवामां अने परने तारवामां समर्थ होय. जेम के, बुडी जाय एवं पण बांबु पात्ररूप थयु थकुं पोते तरे में, तथा तनो आश्रय करीने रहेली सर्व वस्तुउँने पण तारे . पात्र परीक्षामां युधिष्ठिर अने नीमनो संवाद नीचे प्रमाणे . हस्तीनागपुरमा एक दहाडो युधिष्ठिर राजा सनामां सिंहास- .

·कुपात्रमा शा उपदेशतरंगिणी. नपर बेग हता. एटलामां बारणे रहेला जीमे आवीने तेमने विनंती करी के, हे राजें! एक मूर्ख तपस्वी अने विधान शूज बन्ने जाणा बारणे उन्ना , तेमांथी कोने दान आपq. ? त्यारे युधिष्ठिरे कह्यु के, हे नीम! तप तो सुखेथी तपी शकाय बे, पण विद्या मेलववी बडु मुश्केल , माटे हुँ तो विधाननी पूजा क- रीश; तपोनुं शुं प्रयोजन के ? त्यारे नीमे कह्यु के, हे युधिष्ठर! जेम कुतराना चांबमांमां प्राप्त थएली गंगा, तथा मदिराना कुं- जमां पडेलु दूध तेम प्राप्त थएली विद्या उपयोग- नी ? त्यारे कृष्ण द्वैपायने कह्यु के, केवल विद्या के तपसाथी पात्रपणुं यतुं नथी, जेनामां विद्या अने उत्तम आचार , तेज सुपात्र कहेवाय . माटे सुपात्र प्रते आपेलुं धन कट्याणकारी जे. कर्वा ने के, ॥१॥ सा लक्ष्मीर्या धर्मकर्मोपयुक्ता, सा लक्ष्मीर्या बंधुवर्गोपन्नोग्या । सा लक्ष्मीर्या खांगन्नोगप्रसंगा, यान्या मान्या सा तु लदमीरलक्ष्मीः ॥१॥ अर्थ- जे लक्ष्मी धर्मकार्योमा जोडाय , तथा जे बंधुवर्गना उपजोगमां आवे , अने जे पोताना पण जपत्नोगमां आवे , तेज खरेखरी लदमी ने, पण तेथी विपरीत लक्ष्मीने तो लदमीज” मानवी. माटे धर्मना अर्थी माणसे न्यायथी उपार्जन करेलु, तथा क्षेत्र, काल अने लावधी निर्दोष थएटुं एवं दान कीर्ति आदि- कनी अपेक्षा राख्याविनाज सुपात्रने आपq. हवे दान प्रायें करीने हेतुवालुं होय . ते दान देवामां दश हेतु नीचे प्रमाणे होय . (१) रोगी अथवा निक्षाचरोने दयाथी दान अपाय जे. - -- ३ ·१७ सपदेशतरंगिणी -- ये २) मदद आपनारने संग्रहथी दान अपाय जे. (३) उर्ज- नोने जयश्री दान आपq पडे . (४) पुत्रादिकने जुदा क- रती वखते कारणीक दान अपाय बे. (५) लोकलजाथी दान आप, पडे . (६) नाट चारणादिकोने गर्वश्री दान अ- पाय बे. (७) हिंसकोने अधर्मथी दान आपq पडे बे. (७) साधु आदिक चतुर्विध संघने धर्मबुधिथी दान अपाय जे. (ए) आने हुँ दान आपीश तो ते मने कोई वखते पण उपकार कर- शे एवी बुद्धिथी दान अपाय जे. (१०) तथा पहेलां आणे मने बहु उपकार कर्यो , एवी बुद्धिथी दान अपाय . एवी रीते दान दश प्रकारचें जे. तेमांथी त्रण प्रकार आलोक संबंधि दानना बे. कडं ने के, नयलोन स्तथास्नेह-स्त्रयो दानस्य हेतवः ॥ धन्यास्ते मुक्तिगामिनः ॥१॥ अर्थ- नय, लोन, तथा स्नेह ए त्रणे हेतु दानना , ते त्रणे हेतुउँने गेमीने जेई दान आपे , ते धन्य मनुष्यो मो- गामी थाय बे. हवे वधारे शुं कहे, ? दान- जूषण सुपात्र जे. कर्वा डे के, उत्तमफलं सुपात्रे, दानं विन्नवस्य मध्यमो नोगः ॥ अधमं व्यसनव्ययगति-रधमाधममवनिविन्यासः॥१॥ अर्थ- सुपात्र प्रते जे दान देवू, ते धन- उत्तम फल बे, लोगो नोगववा ते मध्यम फल , तथा व्यसनमां खरचq ते अधम फल बे, अने धनने जे जमीनमां लंडारी राखवू, ते अ- धममां अधम फल चे. ॥१॥ अधः दिपंति कृपणा, वित्तं तत्र यियासवः ॥ संतस्तु गुरुचैत्यादौ, तउच्चैः पदकांक्षिणः ॥१॥ दातारस्त्रयं मुकवा, धन्यास्ते -- ---

·..
.
।
उपदेशतरंगिणी
१ए
अर्थ- कृपण लोको नीची गतिमां जवानी श्वावाला हो-
वाश्री धनने नीचे जमीनमां नंडारी राखे , पण सऊनो जंची
गतिना श्चको होवाथी ते धनने उंचां जिनप्रासादादिकमां वापरे.
माटे दे नव्यलोको ! नाग्यवान एवा तमोए सुपात्रदानरूप
धर्मविधिमा सर्वदा उद्यम करवो.
॥ इति सुपात्रदानोपदेशः ॥
हवे दानना फलनो उपदेश कहे जे.
अन्नयं सुपत्तदाएं, अणुकंपा नचित्र कितिदाणं च ॥
दोहि विमुको नजि, तिन्नि विनोग्गाश्वेदिति ॥१॥
अर्थ- आ जगतमां दान पांच प्रकारचें प्रसिद्ध जे. वधबंध-
नादिक नयथी नयनीत थएला जंतुने, तेऊना प्राणो बचा-
वीने जे तेउने निर्णय करवां, तेने पहेलुं अनयहान कहेलु
बे. कडं बे के, ॥१॥
जीवानां रदणं श्रेष्टं, जीवा जीवितकांदिणः ॥
तस्मात्समस्तदानेभ्यो-ऽन्नयदानं प्रशस्यते ॥ १॥
अर्थ- जीवोनुं रक्षण करवं ते श्रेष्ठ कार्य , केमके, जीवो
जीवितना अनिलाषि , माटे सर्व दानोथी अजयदान प्रशं-
सवा लायक जे. ॥१॥
यो दद्यात्कांचनं मेलं, कृत्स्नां चैव वसुंधराम् ।।
एकस्य जीवितं दद्यात, न च तुट्यं युधिष्टिर॥२॥
अर्थ- हे युधिष्ठिर ! कोइ माणस कोश्ने सुवर्णनो मेरु पर्वत
आपी दीए, अथवा समस्त पृथ्वीने आपी दीए; तथा एक जी-
वने जीवितदान आपे, ते बन्ने एक सरखां नथी. (अर्थात् जी-
वितदान सर्वश्री श्रेष्ठ जे.॥२॥

·२० उपदेशतरंगिणी. अहिंसा सर्वजीवानां, सर्वः परिजाषितम् ॥ इदं हि मूलं धर्मस्य, शेषस्तस्यैव बिस्तरः ॥३॥ अर्थ- श्री सर्वज्ञ प्रनुए एम कडं वे के, सर्व जीवोनी हिंसा नहीं करवी, ए धर्मनुं मूल , अने बाकीनी धर्मक्रिया तो ते अहिंसानोज विस्तार के. ॥३॥ अन्नयं सर्वसवेभ्यो, यो ददाति दयापरः ॥ तस्य देहाधिमुक्तस्य, नयं नास्ति कुतश्चन ॥ ४ ॥ अर्थ- जे माणस दयामां तत्पर श्रश्ने सर्व प्राणीउने अन्नय- दान आपे बे, तेने मृत्युबाद क्यांय पण जय श्रतो नथी. ॥४॥ अजयदान देवाथी " आ माणस कल्याणकारी, दयालु, तथा कृपाना समुज सरखो " एवी रीतनी कीर्ति आ लोकमां थाय बे; अने परलोकमां राज्यसंपदादिक लोगोनो समूह मले वे. कडं ले के- दीर्घमायुः परं रूप-मारोग्यं श्लाघनीयता ॥ अहिंसायाः फलं सर्व, किमन्यत्कामदैव सा ॥१॥ अर्थ- लांचं आयुष्य, उत्कृष्टरूप, आरोग्यता तथा कीर्ति ए सघलुं अहिंसानुं फल के माटे कामघा वली बीजी कई ? ते अहिंसाज कामघा बे॥१॥ पण जे धर्मबुद्धिथी हिंसा करे बे, तेउने कल्याण के, पुण्य श्रतुं नश्री. कडुं ने के, हिंसा विघ्नाय जायेत, विघ्रशांत्य कृतापि हि ॥ कुलाचारधियाप्येषा, कृता कुलविनाशिनी ॥१॥ अर्थ-विघ्नोनी शांतिमाटे पण करेली हिंसा खरेखर विघ्न क- रनारी श्राय जे; तेम कुलाचारनी बुद्धिथी करेली हिंसा पण कु- लनो नाश करनारी थाय ने.॥१॥ ..

·. . । । . उपदेशतरंगिणी. यदि ग्रावा तोये तरति तरणिर्यादयति, प्रतीच्यां सप्तर्चिर्यदि नजति शैत्यं कथमपि ।। यदि मापी स्याउपरि सकलस्यापि जगतः, प्रसूते सत्वानां तदपिन वधः क्वापि सुकृतम्॥५॥ अर्थ-जो पत्थर पाणीमा तरे, सूर्य पश्चिम दिशामां उदय पामे, अग्नि कोइक यत्ने शीतलताने नजे, तथा आ पृथ्वीतल कदाच सर्व जगतनी उपर थइ जाय, तोपण प्राणीउनी हिंसा क्यांय पण पुण्य उत्पन्न करे नहीं. ॥ २॥ स कमलवनमग्नेर्वासरं नास्वदस्ता, दमृतमुरगवक्त्रात्साधुवादं विवादात् ॥ रुगुपगममपथ्याजीवितं कालकूटा, दन्निलषति वधाद्यः प्राणिनां धर्ममिछेत् ॥३॥ अर्थ- जे माणस प्राणीउनी हिंसाथी धर्मने श्छे जे, ते श्र- ग्निथी कमलोना वनने, सूर्यास्तथी दिवसने, सर्पना मुखमांथी श्र- मृतने, विवादथी कीर्तिने, अपथ्य लोजनथी रोगना नाशने, तथा फेरना जाणथी जीवितने श्छे . ॥३॥ एवी रीते अजयदानरूप धर्मना आराधनथी घणां लव्य मा- सो मोक्षनगरमां गया जे. जेम श्री शांतिनाथ प्रन्नुए बाज प- दीने पोतानुं मांस आपीने पारापतनुं रहाण कर्यु , एवा ते श्री शांतिनाथ प्रनु तमोने शांति आपो ? एवीरीते ते श्री शांतिनाथ प्रनुए मेघरथ राजाना नवमां पारापतने अजयदान आपीने त्रणे लोकमां करुणासागरपणुं मेलव्यु. तेम सुमेरु नामनो हाथी स- सलाने अजयदान आपवाथी मगधना राजा श्रेणिकनो मेघकु- मार नामनो पुत्र श्रयो ने. तेनी कथा नीचे प्रमाणे जाणवी. . - ·उपदेशतरंगिणी. विंध्याचलनी अटवीमां सातसो हाथणीनो स्वामी सुमेरु नामे एक हाथी हतो. एक दहामो त्यां दावानलने जोड्ने तेने जातिस्मरण ज्ञान अयु. तेथी पूर्वनवमां दावानलश्री श्रएला मुःखथी लय पामीने तेणे वर्षाकालमां एक योजनसुधिनी नूमि- परथी घास आदिक वृदोने उखेमीने चोख्खु मेदान करी राख्युं. हवे एक दहाडो ते वनमां फरीने दावानल लाग्यो; त्यारे ते सु- मेरु हाथी ते मेदानमां परिवारसहित रह्यो; तेम हरिणादिक बीजा जीवोपण ते मेदानमां वीने नराया. ते वखते शरीरे खरज आववाथी ते सुमेरु हाथीए पोतानो एक पग उंचो कर्यो. त्यारे बीजाउँथी हडसेलातो एक ससलो ते हाथीना पगनी नीचे जग्या खाली अवाश्री आवीने नरायो. त्यारे हाथीने दया - ववाथी तेणे त्रण दिवसो सुधि पोतानो ते पग उंचोज धारी राख्यो. पनी दावानल शांत श्रवाश्री सर्व जीवो पोतपोताने स्थानके गया; त्यारे ते हाथीए पोतानो ते पग नीचो मूक्यो; पण लोही जरा जवाथी ते हाथी त्यां पमी गयो, तथा दुधा अने पीडित श्रश्ने त्यां ते मृत्यु पाम्यो. पनी ते पुण्यना प्रत्नावथी ते हाथी मगधना राजा श्रेणिकनी धारिणी नामनी राणीना पुत्रपणे नत्पन्न थयो. ते वखते ते राणीने मेघवृष्टिनो दोहलो उत्पन्न थ- वाथी तेनुं मेघकुमार नाम पामवामां आव्यु. पनी त्यां ते अ- त्यंत सौन्नाग्यना लाजनरूप अयो. बेवटे ते दीदा लेख्ने विजय नामना विमानमां एकावतारी देव थयो. एवी रीते सुमेरु हाथीनुं अजयदान उपरे दृष्टांत जाणवू. हवे तेज अजयदान उपरे सौजाग्य देवीनुं दृष्टांत कहे जे. जयपुर नामना नगरमां मकरकेतु नामना राजाए कोश्क चो- रने पकमी बांधीने शूलिए चमाववानो हुकम कर्यो. पण कमला नामनी पट्टराणीए तेने एकदिवस माटे जोमाव्यो. तथा ते दिवसे तेनो नोजन, वस्त्र, तथा तांबुलादिकथी सत्कार करीने तेणीए तृषाश्री ·.. . . -- N . , । -- उपदेशतरंगिणी. तेने राजाने सोंप्यो. पठी बीजे दिवसे बीजी राणीए, त्रीजे दि- वसे त्रीजी राणीए, एम साते राणीए तेनो धनादिकथी सत्कार करीने राजाने सोंप्यो. आम्मे दिवसे सौनाग्यदेवी नामनी अ- णमानीती राणीए विनयपूर्वक राजाने खुशी करीने ते चोरने अन्नयदान अपाव्यु; तथा तेने अल्प अने सामान्य लोजन, व- स्त्रादिक आपीने बोडी मेट्यो. त्यारे ते चोर नृत्य, गीत आदिक करतो थको हर्षित थयो. त्यारे राजाए तेने पूज्यु के, अरे ! आजे तो तने सामान्य प्रकार- नोजनादिक मट्युं ने, त्यारे तुं केम नाच्या करे ? त्यारे ते चोरे कडं के, हे स्वामी! आज- दनसुधि सर्व राणीनए जोके मारो घणो सत्कार कर्यो, तोपण मृत्युना जयथी वाघनी समीपे बांधेला एवा लीला यवना नो- जनवाला पण घेटानी पेठे में तो मुःखज अनुलव्यु; पण आजे तो रसविनाना घांससरखा आहारथी पण व्यापारीने घेर बांधेला बलदनी पेठे हुँ अनयदानथी सुख अनुनबुं बुं; अने तेथी हूं नाच्या करुंबु.एवीरीते अजयदानपर सौलाग्य देवीन दृष्टांत जाणवू. हवे तेज अन्नयदानपर आरामिकनी कथा कहे जे. जयपूर नामना नगरमां धन नामना मालीए दयाना परिणा- मथी पांच पूराउनुं रक्षण कर्यु हतुं. पनी ते माली मरीने एक कुलपुत्र थयो. तेनां मातपिता बाट्यावस्थामांज मृत्यु पाम्यां. पी ते देशांतर जातो थको वनमां एक वडना वृदनी नीचे बेगे. त्यां रहेता पांच यदोए तेने जोयो त्यारे ते कुलपुत्रने ते- उए पूर्वनवनो पोतानो उपकारी जाणीने कयु के, तने आजश्री पांचमे दिवसे राज्य मलशे. ते सांजली ते हर्षित थयो. पनी पां- चमे दिवसे नरपाल राजा अपुत्री मरी जवाथी तेने वाराणसी नगरीनु राज्य मट्यु. पनी ते तो मंत्री ने राज्य सोंपीने सुख अ- नुन्नववा लाग्यो. एटलामां सीमामाना राजाए तेनां नगरने घेरो घाट्यो. ते वात मंत्री ए राजाने जणावी; पण ते तो जुगारनी ·. २४ उपदेशतरंगिणी. क्रीमामां आसक्त श्रयो हतो, तेथी ते वात तेणे सांजली नहीं. त्यारे राणीए कहेवाथी तेणे तेणीने का के, हे कट्याणि ! ते वडपर रहेला पांच यदो राज्य आपेने, अने हरे; माटे जे थ- वार्नु होशे ते अशे, माटे तुं पाशा नाख ? एम कहेवाथी ते यदो- एज सीमाडाना राजाने बांधीने तेने पगे पडाव्या. ते जोइ लोकोने आश्चर्य थयु. पनी एक दिवसे त्यां ज्ञानी महाराज आव्या, तेमने लोकोए पूवाथी ज्ञानीए कह्यु के, आणे पूर्व- जवमां पांच पुराउनुं रक्षण कर्यु हतुं; तेज पूराऊना जीवो आ यहरूप थयाने अने ते एज तेना राज्यनुं रक्षण कर्यु जे. वली तेज अजयदान उपरे अवंतिसुकुमालनी कथा कहे. श्रीपुर नामना नगरमां कोश्क मन्बीमार हतो; ते पोतानी क्रूर स्त्रीना कहेवाथी रात्रिने चोथे पहोरे जाल लेश्ने माउलां पक- डवा गयो; पण हजु घणी रात्रि होवाश्री मार्गमां आवेला श्रां- बाना वृदनीचे बेठेला कोइ मुनिपासे गयो. त्यां ते महात्माना उपदेशथी तेणे एवं नियम लीधुं के, जालमा जे पेहेलु माउलु आवे, तेने मारे बोडी देवू. पनी तेणे समुज्ने कांठे पेहेला आवेला माउलाने गेडी दीधुं. हवे त्यां देवे तेनी परी- दा करवा मांडी. तेथी तेने तेज माग्लुं वारंवार तेनी जालमा आववा लाग्युं. त्यारे तेणे कोडी बांधीने ते माग्लांने निशानी करी. बेवटे निराश श्रश्ने ते घेर गयो. त्यां तेनी क्रूर स्त्रीए तेने क्रोधथी घरमांथी कहाडी मेट्यो. त्यारे तेणे तेज साधुनी पासे जश् फरीने धर्म पूज्यो. त्यारे साधुए जीवदयारूप पेहेलुं व्रत तेने कडं. फरीने पूजवाथी पांच अणुव्रतो पण कह्यां. पजी ते सारीरीते आराधिने अंते मृत्यु पामीने ते नलिनीगुल्म विमानमां देव श्रयो. त्यांची चवीने ना नामनी सार्थवाहनी स्त्रीने पेटे बत्रीस स्त्रीनो स्वामी अवंतिसुकुमाल नामे पुत्र अयो. त्यां पोताना घरनी चित्रशालामां उतरेला सु- जश् जालमां . धर्मने शुनध्यानश्री ·उपदेशतरंगिणी. २५ हस्ति आचार्यना मुखथी पठन थता नलिनीगुह्म अध्ययन- स्वरूप सांजलीने तेने जातिस्मरण शान थयु. तेथी पूर्वनवर्नु स्मरण करीने, तथा दीदा लेख्ने ते स्मशानमा रह्या. त्यां शि- याखणीए करेला उपसर्गोने सहन करीने ते फरीने नलिनीगुटम विमानमां उत्पन्न थया. तेमने ज्यां उपसर्ग श्रयो ते जगोए (उ- जायनीमां) तेमना पुत्रे महाकालनुं प्रासाद बनाव्यु. ते श्री सि- घसेनजीए करेला प्रनाववालुं महाकालनुं देवल आजे पण नऊयनीमां हयात वे. एवीरीते अन्नयदानपर अवंतिसुकुमाल- दृष्टांत जाणq. वली तेज अन्नयदानपर अन्नयकुमारनी कथा कहेजे. एक दहाडो श्रेणिक राजाए सन्नामां कडं के, हमणां नगर- मां का वस्तु सोंधी ने ? त्यारे निर्दय एवा क्षत्रिए कडं के, हमणां मांस सांघु बे. त्यारे अन्नयकुमारे विचार्यु के, जे मारे तेजनी परीक्षा करवी. पठी तेणे रात्रिए सर्व क्षत्रिनने घेर जश्ने जुडं जुडं कां के, अरे! राजपुत्रो ! आजे राजाने मोटो रोग थयो . तेनां वैद्योए घणां औषधो कर्या, पण ते मटतो नथी. पण जो मनुष्यना कालजानुं बेटांकनार मांस मले तो ते राजा जीवी शके; नहींतर ते मृत्यु पामशे. माटे तमो आ रा- जाना गरासीश्रा को, तो आटलुं पण कार्य तमो नहीं करो? त्यारे एके कडं के, तमारे जोइए तो एक हजार सोनामोहोर ट्यो ? पण मने ते कार्ययी मुक्त करो? अने बीजापासे जाऊ. पी अजयकुमार ते अव्य लेश्ने बीजापासे गया, अने तेने पण तेम का. त्यारे तेणे पण एकहजार सोनामोहोरो श्रापी, पण मांस आप्यु नहीं. एवीरीते दरेकने घेर आखीरात जमीने तेणे एकलाख सोनामोहोरो एकठी करी. तथा प्रजाते सन्नामां ते सोनामोहोरो देखाडीने तेणे दात्री जने कह्यु के, अरे क्षत्रि! तमो कहेता हता के, आजकाल मांस सोंधू बे, पण ते तो श्रा- ·२६ . उपदेशतरंगिणी. टलाबधा धनथी पण मलतुं नथी. त्यारे तेजे सर्व लजित थश्ने मौन धारी बेग.त्यारे अजयकुमारे सर्वेने निष्ठुर्या के, अरे! मूर्यो! पोतानुं मांस तो सर्व जीवोने वहालुं ने तमो मांसलुब्ध थश्ने फोकटज बबड्या करोगे. केमके, विष्ठामा रहेला कीडाने अने देवलोकमां रहेला इंघने जीवितनी श्वा तथा मृत्युनो लय तु- त्यज बे. वली मुर्गतिमां गएलो जीव पण मरवाने श्वतो नथी, तथा कुत्सित एवा पण पोतानां लोजनने ते स्वादिष्टज माने जे. वली पशुना शरीरपर जेटला रोमकूपो , तेटलाहजार वर्षोसुधी पशुहिंसा करनार प्राणी पकवाय जे. वली आ जगतमां सुवर्ण, गाय, तथा धन आदिकनुं दान देनारा तो सुलन बे; पण जे प्राणीने अजयदान आपेने ते पुर्खन जे. एवीरीते अन्नयदान उपरे अजयकुमारनुं दृष्टांत जाणवू. हवे जे माणस जीवहिंसा करे , ते वध बंधनादिक दुःखोने जोगवनारो थाय जे. जेम एक गोवाली शूलमां जु- जने परोवतो हतो, अने ते पापथी तेने एकसो आठवार शू- लीपर चडवू पड्युं . तेनी कथा नीचे प्रमाणे जाणवी. नागपुर नामना नगरमां एक माधव नामे गोवाल हतो. एक दहाडो ते गायो चराववा माटे मोटी अटवीमा गयो. त्यां ता- पथी पीमायो श्रको बावलना वृदनीचे बेगे. एटलामां तेनां म- स्तक परथी जुळं तेना खोलामा खरीने पमी. त्यारे निर्दयपणाश्री तेणे ते जुने बावलनी तीदण शूलमां परोवी; अने तेणे विचार्यु के, अरे!! आ मारा शरीरना बलने (रुधिरने) चोरनारी जे. पजी ते पापना उदयश्री तेज नवमां तेने शूलीपर चडीने मरवू पड्यु. अने एवी रीते बीजा एकसोने सात जुदा जुदा नवो सुधि चोरी आदिकना अपराधथी शूलिपर चडीने तेने मरवू पड्यु. पजी एकसोने सातमे नवे ते कर्म श्रोतुं रहेवाथी तेणे तापसी दीक्षा अंगीकार करी. त्यां हमेशां ते वनमां रहीने सुकेलां फल- बावलनी ·'. उपदेशतरंगिणी २७ पत्रो खावा लाग्यो. तथा निःसंग व्रत धारण करवा लाग्यो. त्यां बेवटे तेने विजंग शान उत्पन्न थयु. एटलामां त्यां नजदी- कमां रहेली चंपा नामनी नगरीना नरसिंह राजानी पटराणी र- नादेनां आलूषणोनी पेटी एक चोरे चोरी. त्यारे पगी तेनी शोध करता थका तेनी पाउल लाग्या. त्यारे ते चोर ते पेटीने ते तापसपासे मुकीने एक वडपर चमी गयो. त्यारे पगी ते सुतेला तापसने पेटी सहित पकमीने राजापासे ले गया. पनी ते तापस विनंगशानी होवाथी पोतानां कर्मने निंदतो श्रको त्यां मौन रह्यो; तेथी राजाए तेने शूलीए चडाव्यो. एवी रीते कर्म क्य करीने ते देवता थयो. एवी रीते जीवहिंसापर ते गोवालनी कथा जाणवी. वली शास्त्रोमां संनलाय ने के, जीवहिंसाथी रूप ध्यानमां तत्पर थएला सुजूम अने ब्रह्मदत्त चक्री पण सातमी नरके गया बे. वधारे शुं कहेवू ? पोतार्नु हित श्वनार माणसे बन्ने लो- कमां सुख करनारा एवा अजयदान- आराधन करवू. हवे सुपात्रदान- विवेचन करे . झान, दर्शन, चारित्र, तप, क्षमा, समता, शील, दम तथा संयम आदिक गुणोने धारण करवामां जे पात्ररूप बे, ते सु- पात्र कहेवाय . कडं जे के, पाकारणोच्यते पापं, त्रकारस्त्राणवाचकः ॥ अदरक्ष्यसंयोगे, पात्रमाहुर्मनीषिणः॥१॥ अर्थ- “पा" एटले पाप, अने तेथी “त्रा” एटले (श्रा- मानु) रक्षण करवू, एवी रीते ते बन्ने अदरोनासंयोगधी “पात्र' शब्द थाय बे; एम विधानो कहे . ॥१॥ एवी रीते नामप्रमाणे गुणवाळु सुपात्र पुर्खन . कह्यु ने के, आ उनीयामां लक्ष्मी मले , तथा सर्व इचित सुख पण . . , , . ॥

·२७ उपदेशतरंगिणी. मले , पण जगतमां उत्तम एवं सुपात्रदान उर्खल जे. वली जाग्यवानोनीज लक्ष्मी सुपात्रे देवाय ने. केमके, मु:खेथी मेल- वेली एवी केटलाकनी लक्ष्मीने तो राजा बलात्कारे ले ले , केटलाकोनी लक्ष्मीने अकस्मात् अग्नि बाली नाखे बे, विषयि- उनी लक्ष्मी वेश्याउना घरोमां जाय बे, पण पुण्यशालीनी लक्ष्मी अरिहंत प्रन्नुना बिंबमां, प्रासादमां तथा उत्तम साधुने उपयोगमां श्रावतां वस्त्रादिकमां वपराय , श्रावक उदार म- नथी जो न्यायोपार्जित अव्यथी मुनि ने कल्पे एवां वस्त्र, पात्र, जोजन, औषध विगेरे नक्तिश्री आपे, तो तेने मोद मले बे, तो पनी देवगति तथा मनुष्यगतिनी तो वातजशी करवी ? जेम सुपात्र दानथी शालिना त्रणे लोकोमा प्रख्यात थएला जे. केम के, देवरूप गएला तेमना पिता गोलज हमेशां तेमने आजूषणा- दिकनी पेटी आपता हता, तेणे खरीदेवां तथा तेमनी स्त्रीनए पगे लुगीने फेंकी दीधेलां रत्नकंबलो राजानी राणीने पण मु- खन अश् पड्यां, ते सघळु तेमनां सुपात्रदान, फल हतुं. वली पण सुपात्ररूपी ते क्षेत्र लांबा कालसुधि जय पामो, के जेमां एकवार वावेला पव्यरूपी चोखा वखत सुधि लणी शकाय . पालथी अथवा परे दीधेला दान- फल तो मले अथवा न पण मले, पण पोताने हाथे दीधेला दान- फल तो मलेज बे, तेमां संशय नथी. धनसार्थवाहना नवमां श्री झष- नदेव प्रनुए पण साधुने घृतदान दीधुं हतुं, के जेथी तेमने पण श्री तीर्थकर पदवी मली जे. नरत चक्रीए पण पूर्वनवमां मखेला अन्ननो पांचसो साधु वच्चे संविनाग करी नोजन कर्यु हतुं, तेश्री तेमने चक्रीनी तथा मोदनी पदवी मलेली . तेम श्रेयांसकुमारे पण श्री प्रथम ग्रन्नुने सेलमी रस वोरावीने सुपा- त्रदान दी, चे, अने तेश्री अन्यत्रीजना पर्वनी प्रवृत्ति एलीवे. वली उचित काले सुपात्रप्रते आपेलुं अल्पदान पण, चंदन- हजारो ·, , , उपदेशतरंगिणी. शए बालाए वीर प्रनुप्रते आपेला बाकुलानी पेठे बहु फलवालुं थाय वे. ते चंदनबालानुं दृष्टांत नीचे प्रमाणे जाणवू. श्री वीर प्रनुए एवो अभिप्रह लीधो हतो के, राजानी पुत्री होय, दासीपणाने प्राप्त थ होय, पगमां बेडी होय, मस्तके मुंगी होय, दुधातुर होय, रमती होय, एक पग डेहेलीमां होय श्रने एक पग बहार होय, एवी कोइ स्त्री नावथी जो मने सुपडाना खुणामां रहेला बाकुला वहोरावे, तो मारे पारणुं करवू. अने एवी रीतनो प्रनुनो अनिग्रह मासे चंदनबालाथी संपूर्ण थयो; अने ते वखते देवोए त्यां धनावह शेउने घेर सामाबार क्रोम सोनश्ानी वृष्टि करी. ते जोइ तेनी पडोशणे विचार्यु के, ज्यारे आणे फक्त आ तपस्वीने बाकुला वहोरावीने आटली बधी शधि मेलवी, त्यारे हुँ तपस्वीने वोरावेला एवा घृतसाकर आ- दिके करीने युक्त उधपाकना नोजनथी पण वधारे शधि मेल- वीश; एम विचारि तेम करीने ते श्राकाश सन्मुख जोवा लागी. ते जोड्ने ते तपस्वीए कह्यु के, अरे मुग्धे! तारा नावथी अने तें आपेला आधार्मिक आहारथी तो पाषाणोनी वृष्टि श्रशे; पण रत्नोनी कंई वृष्टि थशे नहीं. एवीरीते सुपात्रदानपर चंद- नवालानुं दृष्टांत जाणवू. वली तेवीजरीते देशांतर गएला मूलदेवे एक महिनाना उ- पवासी मुनिने दीधेला बाकुलाना दानना पुण्यथी उत्कृष्ट राज्य मेलव्युं हतुं. तेमज श्री वीरप्रनुने हुँ चतुर्मासनुं पारणुं करावीश, एवा उत्तम ध्यानथी मृत्यु पामीने जीर्ण शेने बारमो देवलोक मेलव्यो हतो. तेमज कोबर नामना गाममां एक चंपक नामे शेठ वसतो हतो, तेणे गुणाकर मुनिनुं पात्र बेक कांगसुधि घीथी नरी आप्यु, पण तेने लान थवानो जाणीने तेणे निषेध को नहीं. अने एवीरीते नावनाना वशथी ते शेठ सर्वार्थसि- झिप्रते गया. अहीं ध्याननो नांगो एवो बे के, ते शेठे दान देतां ·३० उपदेशतरंगिणी. विचार्यु के, अहो! आ मुनि लोनी , केमके, ते एकला बता आटलाबधा घीने शुं करशे? एवीरीतना तेना चित्तने जाएगीने अरे पड नहीं पड नहीं" एम कहीने मुनिए तेमने बारमा दे- वलोकमां स्थाप्या. एवीरीते चंपकवेष्ठितुं उदाहरण जाणवू. वली वीजुं दृष्टांत कहे. हस्र नामना गाममां देवशर्मा अने सोमशर्मा नामना वे ब्राह्मणो हता. तेउमां देवशर्मा मिथ्यात्वी हतो, अने सोमशर्मा श्रावक हतो, पण निर्धन हतो. देवशर्मा धनवान हतो, पण कु- पात्रोप्रते दान आपनारो हतो. तेणे.लद लोजननो याग को. सोमशर्मा तेने घेर नोजन पीरसवा आदिकनुं कार्य करतो हतो, अने एतुं जूतुं नोजन खाइने तेनी चाकरी करतो हतो. एक द- हाडो पोताना नागमा आवेला सर्व प्रासुक लाडु आदिक तेणे साधुर्डने अने साधर्मीने आप्या. ते दानपुण्यना प्रनावथी ते मगध देशना राजा श्रेणिकनो पांचसो राणीउनो स्वामी एवो नंदिषेण नामे पुत्र थयो. तथा ते अत्यंत नाग्यशाली श्रश्ने लोगो जोगववा लाग्यो. वली तेज सुपात्रदानपर रथकार मृगर्नु दृष्टांत कहे. श्रीकृष्णना मोटा लाइ रामे दीक्षा लीधी, तथा एक दहाडो ते नगरमां जता हता, त्यां तेमनुं अनुतरूप जोश्ने कुवाना कां- गपर पाणी नरवाने आवेली स्त्री तेनापर अत्यंत मोहित थइ. अने तेमनुं रूप जोवामां लीन थएली एक स्त्री घडाने ब- दखे पोताना पुत्रना गलामा रसी बांधीने कुवामां पाणी लेवा- माटे नाखवा लागी. ते जोइ मुनिए तेणीने उपयोग आपी तेम करतां निवारी. तथा ते वखते पोते एवो अनिग्रह लीधो के, धिक्कार ने मारारूपने!! आजथी मारे नगरमां जq नहीं, एम अभिग्रह लेख्ने ते राममुनिराज वनमा रहेवा. लाग्या. तथा त्यांथी ज्यारे कोश्क सार्थ वटाय, त्यारे तेमनी पासेथी जिदा ·.. उपदेशतरंगिणी. ३१ लेख्ने धर्मध्यानपूर्वक काल निर्गमन करवा लाग्या. हवे एटला- मां त्यां कोक रथकार काष्ठ लेवामाटे श्रावी चड्यो, तथा अ- रधी.नांगेली डालवाला कोइक वृदनी नीचे नोजनमाटे बेगे. त्यां एक हरिणे देखाडेल ले मार्ग जेमने एवा राममुनिराजने जोश्ने ते खुशी थयो थको तेमने आहार पाणी देवामाटे तै- यार थयो. ते मुनि पण त्यां आव्या, एटलामां अकस्मात प्रचं- डवायुना वेगथी ते डाल त्रुटी पडी, अने तेथी ते त्रणे त्यां मृत्यु पामीने पांचमे देवलोके गया. वली एवीज रीते सुपात्रदान देनारा वंकचूलादिको, कोशा वेश्या, तथा अवंति सुकुमाल आदिको पण संसाररूपी समुज्ने तरी गया . हवे वली तेज सुपात्रदानपर धनसार व्यवहारीनुं दृष्टांत कहे जे. राजग्रही नामनी नगरीमा धनसार नामे एक व्यवहारी र- हेतो हतो, ते महा धनाढ्य तथा एकांतरे उपवास करनारो, बन्ने वखत प्रतिक्रमण करनारो, तथा त्रिकाल देवपूजा करनारो हतो. केटलेक काले कर्मयोगे ते निर्धन अयो. पनी स्त्रीना कहेवाश्री ते साथवानुं नातुं लेश्ने व्य मागवामाटे गोबर नामना गाममां पोताना शालापासे गयो. पण निर्धनपणाथी त्यां पण तेनुं धन नहीं मलतां उलटुं अपमान थयु. त्यारे दिलगीर थइ ते पागे वढ्यो, अने रस्तामां जावपूर्वक एक मासोपवासी मुनिने तेणे ते साथवाथी पारणुं कराव्यु. तथा पनी स्त्रीने खुशी करवामाटे तेणे नदीमांदेथी केटलाक गोल रंगबेरंगी कांकरा एकठा करीने पोताना खमीयामां नर्या, तथा पठी घेर श्राव्यो. ते वखते शा- सन देवीना प्रनावथी तेना खडीआमानां कांकरा बहु मूट्य- वालां रत्नो थर गयां. एवी रीते सुपात्रदानना प्रजावधी ते फ- रीने धनवान श्रश् दान आपवा लाग्यो, तथा जिनमंदिरो श्रा- दिक पुण्यनां कार्यो करी पृथ्वीमां ते प्रख्यात थयो.

·उपदेशतरंगिणी. । वली आठ स्त्रीनो जरतार धन्य शेव सुपात्रदानना महा- म्यश्री एकावतारी श्रइ सर्वार्थसिझे गएला जे. वली तेवीज रीते कयवन्नादिक घणा नव्य माणसो सुपात्रदानथी संसाररूपी स- मुत्रने तरी गया जे. तेम वली उराचारी माणसो पण सुपात्रदा- नना महात्म्यथी सारी गति मेलवे बे. वली अनादर, विलंब, विमुखता, अप्रिय वचन, तथा पश्चा- त्ताप ए पांचे उत्तम दाननां दूषणो बे. तेम आनंदाश्रु, रोमांच, बहुमान, प्रियवचन, तथा अनुमोदना ए पांच उत्तम दाननां नू- षणो ने. प्रियवाणीसहित दान, अहंकारविनानुं ज्ञान, दमा- वालुं शौर्य, तथा त्यागवालुं धन ए चारे बाबतो पुर्खन बे. व- धारे शुं कहेवु ? कृपणोनुं धन निष्फलज जे. कडं ने के, निर्बुद्धि माणसने शास्त्रोंथी, अंधने दीपकोथी, नपुंसकने स्त्रीउथी, का- यरने हथियारोथी, बहेराने वाजिनोश्री, कदरूपाने आभूष- षणोथी, ज्वरवालाने लोजनोश्री, तथा कृपणने मलेला घणां अन्योथी शुं श्रवानुं ? माटे जे माणस सुपात्रप्रते धन आपे , तेज धन्य बे. कडुं ने के, पंडित माणस पोतानुं धन सुपात्रने आपे ने, मुग्ध माणस पोतानुं धन लोगोमां वापरे , तथा कृप- ना धननो फोगट विनाश थाय ने. : एक दहामो नोजराजा वनमां गया हता, त्यां तेणे एक ग- लता मधुकने जोड्ने धनपाल कविने पूज्यु के, आ मधुक केम गले ? त्यारे कविए कह्यु के, ज्यारे पात्र मले , त्यारे धन होतुं नथी, अने ज्यारे धन होय जे त्यारे पात्र होतुं नथी, एवी रीतना शोकमां पझेलो आ मधुक अश्रुपातथी रुदन करे , एम हुँ मानुं बुं. स्थावर अने जंगम, एम बे नेदश्री सत्पात्र जे. तेमां जिनप्रा- सादादिक रूप स्थावर सत्पात्र दश प्रकार- जे. अने एवी रीतना सुपात्रोपते दीधेलु दान महा फलदायक श्राय . , ·उपदेशतरंगिणी. ३३ . । . , - हवे सुपात्र प्रते जे दान आप, ते प्रतिउपकारनी अपेक्षा राख्याविनाज आपq. तेने माटे एक नागवतनुंउदाहरण कहे बे. कोश्क परिव्राजके कोइक नक्तिवान नागवतने कडं के, व- र्षाकाले हुँ तारा मकानमा रहीश. त्यारे ते नागवते कडं के, जो तुं प्रतिउपकार मारापर न करे, तो जले सुखेथी रहे. पनी ते वात ते परिव्राजके अंगीकार करवाश्री ते नागवते तेने मकान आप्युं तथा नोजनादिकथी ते हमेशां तेनो सत्कार करवा लाग्यो. एम करतां केटलोक समय गया बाद ते नागवतनो घोडो चोरो चोरी गया. पण एटलामां प्रत्नात अवाथी ते चोरो ते घोडो लइ जवाने अशक्त थवाथी, ते ते घोडाने वनमां एक वृदसा बां- धीने नाशी गया. एटलामा प्रनाते ते परिव्राजक स्नान करवा माटे तलावपर गयो. त्यां तलावपासे रहेली काडीमां ते अश्वने जो उलखी कहाड्यो के था अश्व मारा उपकारी नागवतनो जे. पनी तेणे ते कामीमां पोतानुं धोएलुं वस्त्र मुकीने पोताने स्थानके आवी ते लागवतना माणसोने कह्यु के, हुँ मारं वस्त्र पेली काडीमां वीसरी आव्यो बु माटे लावी आपो? त्यारे तेनए त्यां माणसोने मोकल्यां, अने त्यां ते घोमाने जोड्ने ते तेने लाव्या. ते बाबतनी नागवतने खबर पड्याश्री तेणे विचार्युके,आ परिव्राजके आवो मिष करीने पण मारापर प्रतिउपकार कया चे, पी तेणे ते परिव्राजकने बोलावीने कह्यु के, हे ना! हवे तुं चाल्यो जा? केमके, उपकारी प्रते दीधेलु दान निष्फल थाय बे. वली पण एक मुधाजीवी मुनिनुं दृष्टांत कहे. कोश्क वैराग्यवान राजाए धर्मनी परीक्षा करवामाटे एवो ढं- ढेरो नगरमां वगडाव्यो के, राजा लामु आपेजे, माटे जेने जोइता होय तेमणे आवq. ते सांजली कापडी आदिक घणा लोको त्यां गया. त्यारे राजाए तेने पूज्यु के, तमो तमारी आजीविका शीरीते चलावो गे ? त्यारे एके कह्यु के, ढुं मुखथी ५ ·, 604. स- , ३४ उपदेशतरंगिणी. बीजे कयु के, हुँ पगोथी, बीजे कयु के, हाथोथी, तथा चोथ कडं के, हुं लोकोनी दयाश्री आजीविका चला, बुं. पनी राजाए एक जैन साधुने बोलावी पूज्युं के, तमो तमारी श्रा- जीविका शीरीते चलावो बो? त्यारे ते जैनसाधुए कह्यु के, तो मुफत आजीविका चलावुलु. त्यारे वली ते राजाए ते वने पूज्यु के, तमो ते आजीविका शीरीते चलावोगे ? त्यारे पेहेले कडं के, ढुं कथा करनारोबु, तेथी रामायणादिक कथा लोकोने संजलावी आजीविका चला, वु, बीजे कडं के, खेपीयो बु, तेथी बेघडीवारमांज एक योजन पगे चाट्यो जावं, अने एवीरीते खेप करीने आजीविका चलावूq, त्रीजे कडं के, हुँ लहीj, तेथी पुस्तको लखीने आजीविका चलावुनु, चोथे कडं के, हुँ निलुक बुं तेथी लोकोनी दयाथी आजीविका च- लावू. पठी जैनसाधुए कह्यु के, हुँ एक मोटा शाहुकारनो पुत्र हतो, पण आ संसारने असार जाणीने में दीदा लीधीने, अने तेथी जैनधर्मनी आ कृपा मुजब जेवो आहार मले, तेथी हूं मारी आजीविका चलावुलु. ते सांजली राजाए कडं के, अहो! आ महानधर्म सर्व सुखोथी मुकावनारो , एम विचार पुत्रने राज्य सोंपीने ते राजाए जैनाचार्यपासे दीक्षा लीधी. एवीरीते सुपात्रदानपर शास्त्रोमां अनेक दृष्टांतो प्रसिद्ध ने, अहीं ग्रंथगौरवना जयथी वधारे लख्यां नथी. हवे त्रीजा अनुकंपादान- विवेचन करे. दीन, दरित्री, तथा उर्बल आदिक जीवोने पात्रापानी वि- चारणा कर्याविना दयाथी जे अन्नपानादिक देवु तेनुं नाम अ- नुकंपादान , कडं ने के, उत्तम माणसो निर्गुणी लोकोपर पण दया करे , केमके, चंज ने ते चांडालना घरपरथी पोताना प्र- काशने कई खेंची खेतो नथी. महान पुरुषो दान देती वखते कई पात्रापात्रनो विचार करता नथी, केमके, दयाने खातरं श्री वी- -- ·उपदेशतरंगिणी. ३५ रप्रन्नुए पण पोतानुं अर्ध देवकुष्य वस्त्र ब्राह्मणने आप्यु जे. ज- त्तम बुद्धिवान माणसे पोताना अपकारीपर पण विशेष प्रकारे दया करवी, केमके, दंशता एवा पण सर्पने श्री वीर प्रन्नुए प्र- बोध को जे. वली शुद्ध धर्मीपणुं तो दयाथीज शोने के जेम आर्यसुहस्ति महाराजे संप्रति राजाना जीव रंकने यथेष्ट लोजनथी संतुष्ट को हतो, तथा बेवटे ते रंक मृत्यु पामीने संप्रति राजा थयो, अने जैनधर्मनी घणीज उन्नति तेणे करी. हवे अन्नदानपर श्रीरामचंघजीनुं दृष्टांत कहेजे. रामचंजीए वनवासथी आवीने पोतानी प्रजाने पूज्यु के, तमारे अहीं धान्यनी तो सुखनता ने नी ? त्यारे लोकोए वि- चार्यु के, रामचं जीने वनवासमां अन्न मलेढुं लागतुं नथी, तेथी ते आवी रीते पूरे बे, एम विचारि तेढ हसी पड्या. पनी केटलाक दिवसो गयावाद रामचंअजीए पोतानी प्रजाने नो- जनमाटे निमंत्रण कर्यु. सघला नोजनमाटे बेसी गया बाद रा- मचंजजीए रत्नोथी थाली नरीने तेउने पीरसी त्यारे ते क- देवा लाग्या के, हे स्वामी ! वी रीतनी नवीन रसवती अमो खाइ शकता नथी. त्यारे रामचंघजीए कह्यु के, त्यारे तमोए ते वखते केम हांसी करी हती ? माटे तमो सांजलो के, जे धान्यनी उत्पत्ति कुर्लन, अने जेनो दय दनदन प्रतेने सर्व प्रकारना रत्नोमां पण उत्तम रत्नसरखं धान्य बे. केमके, प्राणो अन्नने आधिन , माटे ते अन्न सरखं रत्न श्रा पृथ्वीमा कोश पण नथी. आ पृथ्वीमां जल, अन्न, अने मिष्ट बचन एज उत्तम रत्नो, पण जवाहिर तो पाषाणरूप . उत्तम गायनो, स्त्री, क- पूर, कस्तूरि, चंदन, अगर, सुवर्ण, रत्न विगेरे उपलोग वखते तो उत्तम लागे , पण तेमनो विरह या बाद तो ते सुखदार तो एवा ·For उपदेशतरंगिणी. बे, पण अन्न तो हमेशां प्रीति करावनालं. हवे अनुकंपादा- नपर जगमुशा शेग्नुं दृष्टांत कहे. पाटण नामना शेहेरमा रहेता महा धानाढ्य जगमुशाह ना- मना जैनधर्मी शेठ एक दहाडो नोजन करवाने बेग हता. ते वखते कोइक वृद्ध सिद्ध पुरुष तेमना घारपासे आवी पहोंच्यो, तथा मध्यानकाल थवाथी तेने शेने नोजन माटे बेसाड्यो. पली तेने सर्व अन्नपीरस्यु, तथा सर्व पाणी पायुं तो पण ते तृप्त थयो नहीं. त्यारे ते जो चमत्कार पामेला जगमुशाह शेने तेने तेनुं कारण पूज्युं. त्यारे ते सिद्ध पुरुषे कडं के, आजथी मांडीने पां- चमे वर्षे नवं जल अने नवं धान्य दृष्टिए पमशे. एम कहीने तेज दाणे ते अदृश्य अश् गयो. पनी ते जगमुशाह शेठे पांच व- पसुधि उकाल पडवानो जाणीने पोतानुं सर्व अव्य खरचीने स- घला देशोमांथी आडती मारफते जेटलुं मट्युं तेटलुं धान्य खरीद करावीने तेनो संग्रह कर्यो. पनी ज्यारे ते नयंकर मुकाल लोकोने कुःख देवा लाग्यो, त्यारे तेणे दीव्ही, खंनात, धोलका आदिक बारसो मोटा मोटा शेहेरोमां दानशाला करावी. तथा मुष्ट राजाना डरथी ते दरेक दानशालाउपर एवी रीतनां नामनां पाटीआं चोमाव्यां के, आ दानशाला “रंकमाटेनी" जे. पी तेणे घणां राजा आदिकोने पण धान्यनी सहायता करी. हवे एवी रीतनी जगमुशाहनी कीर्ति सांजलीने विशलदेव राजाने र्षा श्रम अने तेथी तेणे पण पोताना नगरमां एक दानशाला मांडी. पण धन खुटवाथी तेणे तेमां अर्थिउने तेल पीरसवा माड्यु. पण बेवटे ते राजाए पण पोतानो अहंकार तजीने ते ज- गमुशाहशग्ने नमस्कार को. हवे प्रजातमा जे जगोए बेसीने जगमुशाह दान आपता, त्यां आडो एक पमदो बंधावता, तथा पमदामा पोते बेसीने तेनी अंदरश्री याचकना हाथमां दान था- पता, के जेथी कुलीनोने ते दानश्री बजा थाय नहीं. एवी रीते -- ·उपदेशतरंगिणी. ३७ याचको पोतानो हाथ ते पडदानी अंदर जगमुशाहपासे धरता अने जगमुशाह तरफथी तेमने तेमना जाग्यप्रमाणे मलतुं. एम करतां करतां एक दहाडो विशलदेव राजाने एवी चा थर के, हुँ पण मारां नाग्यनी परीदा तो करुं, एम विचारि एक दहामो वेष बदलीने ते त्यां एकाकी गयो, तथा तेणे पोतानो जमणो हाथ पम्दानी अंदर नांख्यो. त्यारे सामुजिक शास्त्रना पारंगामी एवा जगमुशाहे तेना हाथनी रेखाउँ जोइ विचार्यु के, आ कोई महा लाग्यवान राजा , तथा तेनापर संकट आवी पड्यु , माटे तेने एवी वस्तु ढुं आपुं के, जेथी तेने जीवन पर्यंत दुःख सहन करवू पडे नहीं. एम विचारि तेणे पोतानी आंगलीमां पे- हेरेली अमूल्य मणिनी वींटी उतारीने तेना हाथमां मूकी. पी राजाए थोडीवार रहीने पागे पोतानो डाबो हाथ पडदानी अं- दर राख्यो, त्यारे जगमुशाहे वली पोतानी बीजी तेवीज वींटी तेना हाथमां मुकी. एवी रीते बन्ने वींटी लेझ्ने राजा तो पो- ताना मेहेलमां आव्यो. पनी बीजे दिवसे तेणे जगमुशाहने स- न्मानपूर्वक बोलावीने ते वींटीसंबंधि हकीकत जाहेर करी. त्यारे जगमुशाह शेठे कडं के, सर्वत्र वायसाः कृष्णाः, सर्वत्र हरिताः शुकाः ॥ सर्वत्र सुखिनो सौख्य, उःखं सर्वत्र कु:खिनाम् ॥२॥ अर्थः- सर्व जगोए कागडा श्याम होय जे, तेम सर्व ज- गोए पोपटो लीला होय बे, वली सुखी माणसोने सर्व जगोए सुख होय , अने खिउने सर्व जगोए मुख होय जे. पनी राजाए ते वींटी जगमुशाह शेउने पानी पहेरावी. तथा अत्यंत सन्मान पूर्वक हाथीपर चडावीने तेमने घेर पहों- चाड्या. एवी रीते अनुकंपादानपर जगमुशाह शेठनी कथा कही.

·भ ३० उपदेशतरंगिणी. वली विक्रमराजानी कथा कहे. विक्रमादित्यराजाए सुवर्णपुरुषना प्रसादथी पृथ्वीपरना मनु- प्योने सुवर्ण आपीने तेने करजरहित करेला बे, अने हजुसुधि पण तेथी तेनो संवत्सर चाले बे. एक दहाडो ते विक्रमादित्य राजा हाथीपर बेसी मार्गे जता हता, तेवामां जमीनपर वेराएला केटलाक चोखाना दाणा तेनी दृष्टिए पड्या, तेथी हाथीपरथी उतरीने ते चोखाना दाणाने तेणे मस्तके धर्या. ते वखते अ- नाधिष्ठायिका लक्ष्मी देवीए प्रसन्न थइ प्रत्यद अश्ने तेने कडं के, हे विक्रमादित्य राजा! तमो मारी पासे वरदान मागो? त्यारे लोकोपर अनुकंपावाला विक्रमराजाए तेणीने कयुं के, हे लक्ष्मी देवी ! तमो मने एq वरदान आपो के, आ मालव देशमां कदी- पण उकाल पडे नहीं. त्यारे देवीए पण ते वरदान तेने आप्यु. अने तेथी आजदनसुधि पण मालवा देशमांकाल पडतो नथी. कडं ने के, दयायुक्त मन आरोग्यताने नजदीक करे बे, प्रशंसा वधारे , संसाररूपी समुपश्री तारे , आयुष्य विस्तारे , श- रीरने सुंदर करे , गोत्रनी वृद्धि करे , धनने वधारे , तथा बलनी पण वृद्धि करे . हवे चोथा उचितदान- स्वरूप कहे. अवसर आव्ये बते योग्य परोणाने, देवगुरूना समागम व- खते, मंदिर चणाववा समये, प्रतिमानी प्रतिष्ठा करावती वेलाए, वधामणी आपनारने, अथवा काव्य, कथा आदिक संजलाव- नार उत्तम कवि आदिकने दान आपq, ते उचितदान कहेवाय जे. हवे ते उचितदानपर कुंलकारनी कथा कहे. पाटलिपुत्र नामना नगरमां पंकप्रिय नामनो एक कुंजार वसतो हतो. पण ते कोश्क कारणे आंथी ते नगर तजीने वनमां जश् एक मोटा तलावनी पालपर कुंपडी बांधीने रह्यो हतो. एक द- हाडो अवली चाखना घोडाथी खेंचाएलो नरवाहन राजा त्यां ।

·उपदेशतरंगिणी. ३ए । . ।' आवी चड्यो. ते राजा दुधा अने तृषाथी अत्यंत पीडित थयो हतो. तेने आ कुंनारे नोजन तथा शीतल पाणी आप्याथी ते बहु खुशी अयो. अने तेथी राजाए तेनापर खुशी अश्ने तेने न- गरमां लश् जश् घणुं प्रव्य आप्यु, तथा गरास पण आप्यो. वली कोई कविनी कविताश्री खुशी श्रश् तेने जे राजा आ- दिको दान आपे , ते पण उचित दान कहेवाय जे. तेपर कथा कहे . एक दहामो शक्तिसिंह राजानो मुंगलराज नामनो पुत्र घोमा खेलाववा माटे वनमां गयो. त्यां तेने कोइक गोपाले अ- न्योक्तिनी कविताथी रंजन कर्यो. त्यारे राजाए तेने अटपदान आप्युं, तेथी फरीने तेणे वडवृद प्रतेनी अन्योक्तिथी रंजन कर्यो, त्यारे राजाए तेने घेर बोलावीने तेने लोजनमाटे बेसाड्यो. तथा तेनी थालीमां हीरा माणेक, मोती विगेरे अमूल्य वस्तु पीर- सीने तेने संतुष्ट कर्यो. वली तेवीज रीते सिराज नृपतिए पोतानी समश्या पुरवा- माटे पोताना शरीरपरनो सर्व शृंगार श्रीपाल कविने आप्यो बे. वली तेवीज रीते जीर्ण गढनो राजा खेंगार एक दहाडो शिका- रमाटे वनमा गयो हतो, त्यां मार्ग चूकी जवाथी तेणे एक चार- ने मार्ग पूवाथी तेणे वक्रोक्तिपूर्वक कह्यु के, जीवहिंसा नहीं करवी तेज शुध मार्ग जे. ते सांजली राजाए खुशी अश् जीवित- पर्यंत जीवहिंसानो त्याग करीने ते चारणने गरास प्यो. वली तेवीज रीते स्तंलपुरमा केटलाक जैनी साधुए त्यांना यवन राजाने पोतानी कविताथी खुशी करीने जैनशासननी प्रनावना विस्तारी हती. वली एक दहाडो ज्यारे सिद्धसेन दिवाकरनो उजयनीमां प्र- वेश महोत्सव थतो इतो, त्यारे बंदिलोको तेनी सर्वज्ञपुत्रादि- कनी प्रशंसापूर्वक बिरुदावलि बोलता हता. ते वखते विक्रमा- दित्य राजा घोडा खेलाववा माटे निकट्यो हतो. त्यारे ते राजाए ·४० र्यजीए कह्यु के, उपदेशतरंगिणी. आचार्यजीनी परीक्षामाटे मनथी तेमने नमस्कार कर्यो, त्यारे आचार्यजीए तेने धर्मलाल आप्यो. त्यारे राजाए कह्यु के, त- मोए मने नमस्कार विनाज धर्मलाल केम आप्यो ? त्यारे श्रा- चार्यजीए कह्यु के, हे नरें ! प्रणाम मन वचन अने कायाथी त्रण प्रकारे श्राय बे. तेमांथी तमोए मने मानसिक प्रणाम कर्यो जे. त्यारे राजाए खुशी श्रश्ने आचार्यजीने पूज्यु के, आधर्मला- जनी आशिषथी शुं थाय ने ? त्यारे आचार्यजीए कह्यु के, जे धर्मलालनी आशिषधी महान हाथी, पवनना वेगने तनारा घोमा, रथो, लीलायुक्त स्त्री, चामरोधी शोनिती रा- ज्यलक्ष्मी विगेरे उत्तम वस्तु मले , एवा धर्मलान तमोने जय आपो ? वली जो दीर्घायुनी आशिष आपवामां आवे तो ते नारकीउने पण होय , घणा धनवानपणानी आशिष आ- पवामां आवे तो ते म्लेडोने पण होय , घणा पुत्रवाननी आ- शिष आपवामां आवे तो ते कुतराउने पण होय ने, माटे सर्व सुखने आपनारी तो धर्मलाननीज आशिष जे. ते सांजली वि- क्रमराजाए हाथीपरथी उतरी आचार्यजीने पंचांग प्रणाम कर्यो, तथा तेमने एक कोड सोनामोहोरो देवा मांडी. त्यारे आचा- पण जी- मुंजीमहि वयं नैक्ष्यं, शीर्ण वासोवसीमहि ॥ शयीमहि महीपीठे, कुर्वीमहि किमीश्वरैः॥१॥ अर्थः- अमो तो निदा मागीने नोजन करीए बीए, जीर्ण वस्त्रो पेहेरीए बीए, तथा पृथ्वीतलपर शयन करीए बीए, माटे अमोने धननुं शुं प्रयोजन ? एवी रीते आ निस्पृही आचार्यजीए ते धन सीधुं नहीं. त्यारे राजाए पण ते धन पाडं लेवानी ना पाडवाथी आचार्यजीना - पदेशथी ते धन संघना प्रधान पुरुषोए जिनमंदिरोना जीर्णोधार 3134 .

·-- -- - . उपदेशतरंगिणी. ४१ भाटे वापर्यु. एवी रीते उचित दानपर विक्रमादित्य राजानी कथा जाणवी. वली तेज उचित दानपर विक्रमराजानी बीजी कथा कहेजे. एक दहाको विक्रमराजा वसंत ऋतुमां वनमां क्रीमा करवा गयो हतो. त्यां ते सुंदर केलोना वृदोना मंझपमा सुवर्णनासिंहास- नपर बेगे हतो. ते वखते त्यां त्रीस जातना वाजित्रोथी मनोहर पात्रो, नृत्य थ रह्यं हतुं. एवी रीते त्यां ते अनेक प्रकारनां सांसारिक सुखोनोगवतो थको वारंवार नीचेनुं काव्य नणतो हतो. क्वचिछीणावेणप्रवणरमणीमीतजणितिः कचिन्नट्टश्रेणिः पठति बिरुदालीमविरतिः ॥ सहर्ष हेते क्वचिदपि हया दंतिनिबहाः नदंति क्ष्मांतर्न प्रवरमपरं राज्यसदृशम् ॥ १॥ एवी रीते संसारसुखमां निमग्न थएला राजाने धर्माधिकारी मंत्रीए कह्यु के, हे राजन् ! जो आ आत्माने संसाररूपी केदखा- नामांथी थापणे बोमावीएं नहीं तो पी, राज्य, धन, धान्य, आभूषणो, उत्तम जाति, कुल तथा उत्तम गुणो पण शा का- मना ? वली लोगोमां तो रोगोनो नय बे, सुखमां दयनो जय बे, धनने अग्नि आदिकनो जय , दासपणामां स्वामिनो जय बे, कुलमां खराब चाखनी स्त्रीनो लय , मानमां म्लानिनो नय बे, गुणोप्रते उर्जननो जय बे, शरीरने यमनो नय , पण हे राजन् ! वैराग्यने कोश्नो पण नय नथी. ते सांजली वैराग्य- वान् राजाए कह्यु के, अहो! श्रा धर्माधिकारिए युक्त वात कही. केमके, भ्रमण करी रहेल ने कुटिरूपी जलचरो जेमां, तथा केशोरूपी शेवाल जेमां, अने कोरूपी बे, आवर्ती जेमां, तथा स्फुरायमान् नेत्रोरूपी ने कमलो जेमां एवां था शरीररूपी तलावमांथी हमेशा तृषातुर एवो काल आयुष्यरूपी पाणीने पी , . -- ६ --- ·४३ . उपदेशतरंगिणी. जाय बे. वसी आ संसारमा आयुष्य तो जलना मोजांनी पेठे नंगुर बे, अने लक्ष्मीतो स्वप्ननी पेठे नश्वर ने, अने यौवन तो वादलांनी पेठे क्षणिक , माटे खरेखर श्रा संसार वैराग्यरूपज वे. एवी रीते संसारनी असारता नावीने विक्रमराजाए ते धर्मा- धिकारीने आठ क्रोड सोनामोहोरो इनाम तरीके श्रापी. एवी रीते उचित दानपर अनेक दृष्टांतो . हवे पांचमा कीर्तिदान- स्वरूप कहे. पोतानां कुल, वंश, रूप, विद्या, गुण आदिकोना वर्णनमाटे जे लाट, चारण, गवैया, तथा मागण श्रादिकने जे दान देवु ते कीर्तिदान कहेवाय जे. ते कीर्तिदानपर विक्रमराजानी कथा कहे. एक दहामो विक्रमराजा ज्यारे सन्नामां बेठेला हता, त्यारे ते- मने तृषा लागवाथी नीचेप्रमाणे काव्य नणीने पाणी माग्युं. खई सजानचितवघुतरं दीनार्थिवडीतलं पुत्रालिंगनवत्तथा च मधुरं बालस्य संजल्पवत॥ एलोसीरलवंगचंदनलसत्कर्पूरपालीमिलत- पाडव्युत्पलकेतकीसूरनितत्पानीयमानीयताम॥२॥ अर्थः- सजनोना मननीपेठे स्वल, दीनयाचकनी पेठे हलकुं, पुत्रालिंगननीपेठे शीतल, बालकना वचननीपेठे मधुर, तथा एलची, खविंग अने चंदनथी उससायमान तथा कपुरनी श्रे- णिथी मलेला गुलाब, कमल अने केतकीश्री मनोहर एवं पाणी लावो ? ॥१॥ त्यारे मंत्रि सुवर्णना कचोलामां राजामाटे जल लाव्यो. त्यारे पासे बेवेला कवीश्वरे नीचे प्रमाणे काव्य कह्यु. सरस्वत्यधिवसति सदा शोण एवाधरस्ते बाहूः काकुत्स्थवीर्यस्मृतिकरणपटुर्दविणस्ते समुजः॥ . N ? वक्रांनोजे

·।
उपदेशतरंगिणी.
४३
वाहिन्यः पार्श्वमेताः कथमपि नवतो नैव मुंचंत्यजत्रं
स्वऽतानसेऽस्मिन् किमवनिपते तेवुपानानिलाषः
एवी रीतना कवीना काव्यने सांजलीने तुष्टमान श्रएला वि-
क्रमराजाए पांड्यराजापासेथी दंग तरीके श्रावेली सर्व वस्तु
तेने इनाममां आपी. ते नेट आप्रमाणे हती. आठ क्रोड सोना
मोहोरो, त्राणु मोतीउँना हारो, पचास हाथी, दश हजार
घोमा, तथा चारसो नाटको तेमां हतां.
वली पण तेज कीर्ति दानपर विक्रमराजानी बीजी कथा कहे.
एक दहामो विक्रम राजानी धोबण वस्त्रो धोईने तेमने आ-
पवा श्रावी, त्यारे ते वस्त्रोमां हजु किंचित् मेल बाकी रहेलो हो-
वाथी राजाए तेणीने तेनुं कारण पूज्युं. त्यारे ते महा चतुर धो-
बणे कह्यु के, हे राजन् ! श्रा वर्षाकाल गयो तोपण आपना
हाथी नदी किनारापर आवीने एटली बधी धूड उमामे के,
तेथी हजु नदीनुं पाणी स्वच अतुं नश्री. धोबणना ते वचनथी
खुशी श्रश्ने विक्रमराजाए ते वस्त्रो तथा एक क्रोम सोनामो-
होरो तेणीने इनाम थापी.
एक दहामो श्री सिघसेन दिवाकर विहार करता थका उ-
जयनीमां पधार्या. त्यारे संघे एकग थइने आचार्यजीने विनंती
करी के, हे जगवन् ! आप जो विक्रमराजाने वश करीने, ओं-
कार नगरमां जे ब्राह्मणो जिनमंदिर बांधवा नथी आपता, ते
बांधी शकाय तेदूं जो आप करी आपो, तो आपनी विद्या प्र-
माणजूत कहेवाय. ते सांजली सिम्सेनजी चार नवीन श्लोको
रचीने राजदरबारमां गया. अने उमीदारने मुखेथी राजापासे
नीचेप्रमाणे श्लोक नणाव्यो.
दिदृकुनिहुरेकोऽस्ति, वारितो घारि तिष्ठति ॥
हस्तन्यस्तचतुःश्लोको, यहागछतु गवतु ॥१॥

·yu . उपदेशतरंगिणी अर्थः- आपने मलवानी श्वावालो कोक निनु चार श्लोको हाथमा लेश्ने अटकाव्याथी बारणे उनोबे, ते आवे के चाल्यो जाय ? त्यारे राजाए कह्यु के,तेने दश लाख सोना मोहोरो आपो? अने तेनी श्वा होय तो सुखेथी अहीं आवे, अने जो तेनी श्या न होय तो ते सुखेथी जाय. त्यारे सिधसेनजीए उडीदारने कडं के, मारे सोनामोहोरोनो खप नश्री, एम कही ते राजस- जामां गया. त्यां विक्रमराजा पूर्व सन्मुख सिंहासनपर बेग हता. तेने जोइ आचार्यजीए नीचे प्रमाणे एक श्लोक कह्यो. अपूर्वेयं धनुर्विद्या, नवता शिक्षिता कुतः ॥ मार्गणौधः समभ्येति, गुणो याति दिगंतरम् ॥१॥ अर्थः- हे राजन् ! श्रावी अपूर्व धनुर्विद्या तमो क्याथी शीख्या ? केमके, तमारां बाणोनो समूह ( पदे-याचकोनो स- मूह ) नजीक आवे , अने दोरी (पहे-तमारा गुणो) उलटा दिशांतरमां जाय !!॥१॥ ते सांजली राजा पूर्व सन्मुखनुं सिंहासन बोडीने दक्षिणतरफ बेग त्यारे आचार्यजीए नीचे प्रमाणे बीजो श्लोक कह्यो. सर्वदा सर्वदोऽसीति, मिथ्या संस्तूयसे बुधैः । नारयो लेनिरे पृष्ठं, न वक्षः परयोषितः ॥२॥ अर्थः- हे राजन् ! हमेशां तमो “सर्व वस्तु आपनारा बो" एवी रीते पंमितो तमारी फोकट स्तुति करे , केमके शत्रु त- मारी पीउने मेलवी शकता नथी, तेम परस्त्री तमारां वक्षस्थ- खने मेलवी शकती नथी. ॥२॥ ते सांजलीने विक्रमराजा पश्चिम दिशातरफ बेठा. त्यारे श्रा- चार्यजीए नीचेप्रमाणे त्रीजो श्लोक कह्यो.

·.
उपदेशतरंगिणी.
पए
पाहते तव निःस्वाने, स्फुटितं रिपुहृद्घटैः।
गलिते तत्प्रियानेत्रे, राजंश्चित्रमिदं महत् ॥ ३॥
अर्थः- हे राजन् ! तमाएं निसान वागते ते शत्रुना है-
दयरूपी घमा फूटी गया; पण जल तो तेजेनी स्त्रीजना ने-
त्रोमांधी निकट्युं ! ए मोटुं श्राश्चर्य !॥३॥
ते सांजलीने विक्रमराजा उत्तरतरफ बेग. त्यारे प्राचार्य-
जीए नीचेप्रमाणे चोयो श्लोक कह्यो.
सरस्वती स्थिता वक्त्रे, लक्ष्मी: करसरोरुहे।
कीर्तिः किं कुपिता राजन, येन देशांतरं गता ॥४॥
हे राजन् ! सरस्वती तो तमारा मुखमां बेठेली, अने ख-
क्ष्मी तो तमारा हस्तकमलमां बेठेली, त्यारे तमारी कीर्ति शुं
(शोक्यपणाना) जयथी कोप पामी ? के जे ते देशांतरमा
चाली
गई
एवी रीते चोथो श्लोक सांजलीने विक्रमराजाए सिंहासनथी
जतरीने आचार्यजीने नमस्कार कर्यो; अने कह्यु के हे जगवान् !
में आपने चारे दिशानुं राज्य आपी दीधुं जे. त्यारे आचार्य-
जीए कह्यु के, हे राजन्! अमो निस्पृही मुनि राज्यने शुं क-
रीओं ? एम कही आचार्यजीए पोतानो मुनिव्यवहार तेमने
कदी संजखाव्यो. बेवटे राजाए घणी खेंच करी पण आचार्य-
जीए कं; पण वस्तु लीधी नहीं. पजी विक्रमराजा त्यारथी जैन-
धर्मी थइ शुद्ध श्रावकपणुं पालवा लाग्या, तथा हमेशां सिद्ध-
सेनदिवाकरना चरणो सेवीने तेणे शत्रुजयादिक तीर्थोनो न-
शार कर्यो, तथा ओंकारादिक शेहेरोमां जिनमंदिरो बंधाव्यां.
एवी रीते कीर्तिदानपर विक्रमादित्य राजानी कथा जाणवी.
वली एवीज रीते नोजराजाए पण पोतानी कीर्तिमाटे का-
ने.॥४॥

·-- --- . उपदेशतरंगिणी ४६ लिदास, वररुचि, मयूर, तथा बाण आदिक कविनने सेंकडो गमे गाम आदिकनुं दान आप्यु जे. वली ते कीर्तिदानपर नोजराजा अने धनपाल कविनी कथा कहे. सर्वदेव ब्राह्मणनो पुत्रधनपाल पोतानाना शोलनाचार्ये करेला उपदेशथी प्रतिबोध पामीने परम जैनी श्रयो हतो. एक दहामो नोजराजा ज्यारे शिकारे जतो हतो, त्यारे तेणे बलात्कारे धन- पाल पंडितने साथे लीधो. पठी त्यां पोताना बाणथी एक हरि- णने मार्याथी ते हरिण पृथ्वीपर पडीने पोतानी पुंचमी फफडा- ववा लाग्युं. त्यारे नोजराजाए धनपाल कविने तेनुं कारण पूज्यु. त्यारे कवीश्वरे कडं के, हे राजन् ! ते हरिण पुंउडी फफडा- वीने एम सूचवे ने के, यातु तदत्र पौरुषं उनीतिरेषा धरणीजूतानां ॥ निहन्यते यलिनापि उर्बलो हहा महाकष्टमराजकं जगत् ॥ १॥ अर्थः-- राजाउनुं ते पौरुष रसातलमां जाऊँ ? तेम या ते- उनी कुनीति में केमके, बलवान माणस पण पुर्बलने जे हणे बे, तेथी अरेरे!! आ जगत् तो राजाविनानुं लागे जे. ॥१॥ पदे पदे संति नटा रणोद्यता, न तेषु हिंसारस एष पूर्यते ॥ धिगीहशं ते नृपते कुविक्रमः, कृपाश्रये यः कृपणे मृगे मयि ॥२॥ अर्थः-वली आ जगतमां पगले पगले सुन्नटो रणसंग्राममां तत्पर थएवा बे; पण तेउनो हिंसारस संपूर्ण थतो नथी; माटे हे रा- रसातलं .

·, 99 . N .. उपदेशतरंगिणी. जन् ! दया करवाने योग्य एवा हुँ मृगप्रते जे ते आ तारूं ख- राब पराक्रम फोरव्युं ते, ते तारा पराक्रमने धिक्कार . वैरिणोऽपि हि मुञ्चंते, प्राणांते तृणन्नक्षणात ॥ तृणाहाराः सदैवते, हन्यते पशवः कथम् ॥३॥ प्रणांतकाले मुखमां तृण लेवाश्री .माणसो वैरिने पण गोडी मुके जे; तो हमेशां तृण जाण करनारा एवा था पशुजने शा- माटे हणवा जोइए? श्रावी रीतनी धनपालनी वाणी सांजलीने नोजराज मनमां जरा क्रोधातुर अयो. पनी आगल चालतां ते राजा पोते बना- वेला एक तलावपासे आव्यो, तथा ते तलावनुं वर्णन करवाने तेणे धनपाल कवीश्वरने का, त्यारे धनपाले कडं के, एषा तटाकमिषतो वरदानशाला, मत्स्यादयो रसवतीप्रगुणा सदैव ॥ पात्राणि यत्र बकसारसचक्रवाकाः, पुण्यं कियभवति तत्र वयं न विद्मः ॥ १॥ अर्थः- तलावना मिषधीखरेखर आतो एक दानशाला लागे बे, केसके त्यां मत्स्यादिकरूप रसोइ हमेशां तैयार होय , तथा तेमां बगलां, सारस, चक्रवाक आदिक पदित अतिथि त- रीके श्रावे ने, माटे आ'तलाव बांधवाथी केटलुक पुण्य थाय ने? ते अमो जाणी कशता नथी. ॥ १ ॥ ते सांजलीने पण लोजराजा तो मनमां गुस्से थयो. पनी ते नगरमां श्राव्याबाद त्यां यज्ञमंझपमां होमवामाटे बांधेला बकरानी बूमो सांजलीने राजाए धनपाल पंमितने कडं के, श्रा बकरो शुं बोले रे ? त्यारे धनपाले कह्यु के ते एम कहे के. . .

·ज
.
उपदेशतरंगिणी.
नाहं स्वर्गफलोपन्नोगतृषितो नाभ्यर्थितस्त्वं मया
संतुष्टस्तृणन्नदणेन सततं साधो न युक्तं तव ॥
स्वर्ग यांति यदि वया विनिहता यागे ध्रुवं प्राणिनो
यज्ञ किं न करोषि मातृपितृन्निः पुत्रैस्तथा बांधवैः॥१॥
अर्थ-हे राजन् ! मने स्वर्गफलना उपनोगनी तृष्णानथी, तेम में
तमारी पासे कंईयाचना करीनश्री; तेम ढुं तृणनाणथी संतुष्ट थयो
बु. माटे तमारे मने मारवो उचित नथी; वली कदाच तमोए य-
झमां मारेला प्राणी जो स्वर्गमा जता होय, तो तमो तमारा
मातपिता तथा पुत्रो अने बांधवोनो यज्ञ केम करता नथी ? १
ते सांजली क्रोधायमान श्रएला लोजराजाए धनपालनी
आंखो कहाडी लेवाने श्वयु. धनपाल पंमिते पण चेष्टाथी रा-
जानो ते विचार जाणी लीधो. पनी चालतां थकां ज्यारे ते द-
रवाजामां आव्या, त्यारे कोश्क
डोशीने
मस्तक धुणावती तेए
दीगी, तथा तेनीपासे एक मुग्ध होकरी पण उनी हती. ते जोश
राजाए धनपालने तेनुं कारण पूज्युं. त्यारे धनपाल 'कविए कडं
के, हे स्वामी ! आ मोशीने ते मुग्धबालिका नीचेप्रमाणे पूरे
ने, अने तेनो ते मोशी निषेध करे बे.
किं नंदी किं मुरारिः किमुत
सुरपतिः किं जलः किं कुबेरः
किं वा विद्याधरोऽसौ किम
रतिरमणः किं विधुः किं विधाता ॥
नायं नायं न चायं न खलु
न हि न वा नापि नासौ न चैष
क्रीडां कर्तुं प्रवृत्तः स्वयमिह
हि हले नूपतिन्नोजदेवः ॥१॥

·.
.
।
-
.
.
तमोए ते शीरीते जाण्यु? त्यारे कविराजे कह्यु के,
उपदेशतरंगिणी.
h୧
अर्थः- शुं आ महादेव जे ? के विष्णु ? के इंध ? के
नल बे ? के कुबेर बे ? के कोई विद्याधर ? के कामदेव ने ?
के चंज ? के ब्रह्मा बे ? त्यारे ते मोशीए कह्यु के, अरे मुग्धे
सखि ! तेमांथी ते कोइपण नथी;आ तोलोजराजा पोते क्रीमा
करवाने जाय .
ते सांजली नोजराजाए कह्यु के, हे कवीश्वर ! मने विष्णु
आदिकनी उपमा शीरीते घटी शके ? त्यारे धनपाल कवी-
श्वरे कह्यु के, हे राजन् ! सांजलो.
अभ्युता वसुमती दलितं रिपूरः-
क्रोडीकृता बलवता बलिराजलनीः॥
एकत्र जन्मनि कृतं तदनेन यूना,
जन्मत्रये यदकरोत्पुरुषः पुराणः॥१॥
अर्थ-
-वलवान एवा तमोए एकज जन्ममा पृथ्वीने उधरी,
शत्रुनने दट्या , तथा (बलिराजनी) बलवान राजाऊनी लक्ष्मी-
ने वश करीने अने विष्णुए तो त्रण जन्ममांते त्रणे कार्यो की जे.
ते सांजली तुष्टमान श्रएला नोज राजाए कवीश्वरने कह्यु के,
हे कविराज ! तमो कं; पण वरदान मागो ? त्यारे धनपाले कडं
के, जो एम ने तो मने ( मारी) आंखो आपो ? त्यारे राजाए
कडं के, ते आंखो तो प्रथमश्रीज तमारीपासे बे. त्यारे कवीश्वरे
कडं के ते आंखो बे, पण नहीं होवासरखी हती, केमके, आपे
मनथी ते ले लेवानीज श्चा करी इती. त्यारे राजाए कह्यु के,
-
आकारिंगितैर्गत्या, चेष्टया नाषणेन च ॥
नेत्रवऋविकारैश्च, लक्ष्यतेऽतर्गतं मनः ॥१॥
आकार, इंगित, गति, चेष्टा, वचन, अने नेत्र तथा मुखना
विकारथी प्राणीउनुं अंतरंग मन जणाय . ॥१॥

·ए० : ते के, नपदेशतरंगिणी ते सांजली राजाए कह्यु के, हे कविराज! तमो शांत था ? में तमोने ते तमारां चकुर्ड आप्यां. इत्यादि नोजराजाए घणां कीर्तिदानो आप्यां . वली तेज कीर्तिदानपर सिद्धराज राजानी कथा कहे. एक दहाडो सिद्धराज ग्रीष्मऋतुमां, क्रीमा करवामाटे वनमां गया हता. त्यां मार्गमां रामचं नामना साधु तेमने मल्या. त्यारे ते राजाए तेमने पूज्यु ग्रीष्म शतुमां दिवसो लांबा केम होय वे? त्यारे रामचंजे का के, देव श्रीगिरिउर्गमा नवतो दिग्जैत्रयात्रोत्सवे धावधीरतुरंगनिष्ठुरखुरकुएणमामंडलात् ॥ वातोधूतरजोमिलत्सुरसरित्संजातपंकस्थली- दूर्वाचुंबनचंचुरा रविहयास्तेनातिवृधदिनम् ॥१॥ अर्थ- हे गिरिपुर्गने जीतनारा राजन् ! तमारा दिग्विजय स- मये दोडता एवा सुन्नटोना घोडाऊनी जग्र खरीउना घातथी खोदाएली पृथ्वीपरथी पवने करीने उडेली रजथी आकाशगं- गामां कादव अयो, अने तेथी तेमां उगेली ध्रोकडने खावानी लालचथी सूर्यना घोडा बोली गया , अने तेथी दिवसो मोटा ते सांजली तुष्टमान श्रएला सिघराजे तेमने “ कविकट्टारम- सर्नु" बिरुद आप्यु. एवी रीते सिद्धराजे पण श्रीपाल आदिक कवि ने घj कीर्तिदान आप्यु जे. वली तेज कीर्तिदानपर कुमारपाल राजानी कथा कहे. एक दहाडो कुमारपाल राजाए सपाद लदना राजाअर्णा- धिपपर चडाई करी; ते वखते तेना सामंतोए गुप्त रीतेतेनी हांसी करीके, अरे! आ वणिकनी पेठे जैनधर्म पालनारो , तो हिं- साथी डरीने शत्रुउँने शी रीते जीती शकशे ? ते वात राजाना क- थया. .

·उपदेशतरंगिणी. २१ पर आववाथी ते सामंतोने पोतानुं बल देखाडवा माटे कुमार- पाले मार्गमा पमेली एक आखी सोपारीनी गुणीने पोताना ना- लांवती जंचकी लीधी, तथा एक धोबीना सात कमायां के, जे एक बीजापरसाथे पडेलां हतां, तेने नालांथी वींधी नांख्यां. ते समये आम्रनट्ट कविए समयोचित राजानी प्रशंसा करवाथी कुमारपाले तेने दरेक अप्रते घोडा आप्या. पजी अर्णराजाए केटलुक प्रव्य आपीने कुमारपालना केट- लाक सामंतोने ज्यारे पोताना पक्षमा लीधा त्यारे कुमारपाल शोकातुर थयो, त्यारे एक चारणे तेने कर्वा के, कुमारपाल मम चिंत करेइ, चिंतिनं किंपि न हो॥ जिणें तुज राज समप्पिनं, चिंत करेसिइ सोइ ॥१॥ पनी ज्यारे कुमारपालनो जय श्रयो त्यारे कविए कह्यु के, जीयाच्चिरं कीर्तिलतालवाल, कुमारपाल दितिपाल न्नास्वान् ॥ यस्य प्रतापो हि वनेऽप्यरीणां, स्वेदोदबिंदूनधिकांश्चकार ॥१॥ अर्थ- हे कीर्तिरूपी वेलडीना क्यारांसमान अने सूर्यसरखा कुमारपाल राजा तमो घणा कालसुधी जय पामो ? के जे कुमा- रपालराजाना प्रतापे वनमा रहेला शत्रुठने पण अधिक पसी- नाना बिंदु करेला .॥१॥ विहारं कुर्वता वैरि-वनिताकुचमंडलम् ॥ महीमंडलमुदंड-विहारं येन निर्ममे ॥२॥ अर्थ- वली जे कुमारपाल राजाए पृथ्वीपर विहार करतां अकां शत्रुठनी स्त्रीउना स्तनममलने हारोविवानुं कर्यु . ॥॥ इत्यादि तेनी प्रशंसाना अनेक काव्यो कविए कह्यांचे, अने तेथी कुमारपालराजाए तेने घणुंज कीर्तिदान आपेलु ने.

·एश उपदेशतरंगिणी वली एवीज रीते कुमारपाल राजा एक दहामो पोताना गुरु श्री हेमचंजाचार्यनीसाथे शत्रुजयपर जई चैत्यनां दर्शन करता हता, ते वखते हेमचंजजीए तेमनो डाबो हाथ काट्यो हतो, ते जो कपर्दि कविए कह्यु के, श्रीचौलुक्य स दक्षिणस्तवकरः पूर्व समासूत्रित- माणिप्राणविघातपातकसखः शुछो जिनेंजार्चनात् ॥ वामोऽप्येष तथैव पातकसखः शुचिं कथं प्रामूयात न स्पृश्येत करेण चेद्यतिपतिः श्रीहेमचंजः प्रन्नुः ॥१॥ अर्थ- हे चौलुक्यवंशना राजा कुमारपाल ! पूर्वे करेली प्रा- पीहिंसाधी पापिष्ट थएदो तमारो जमणो हाथ तो श्री जिने- श्वर प्रजुनी पूजाथी शुद्ध थएलो जे; अने तेवीज रीते तमारो डाबो हाथ पण के जे पापिष्ट हतो, तेने जो आ महान आचार्य श्री हेमचंञजीए स्पर्श कर्यो नहोत,तो ते पण शुद्ध क्यांथी थात? ते सांजली कुमारपालराजाए कपर्दि कविने घणुं अव्य आपी संतुष्ट कर्यो. वली तेज कीर्तिदानंपर विशलदेवराजानी कथा कहे. एक दहामो विशलदेवराजाए नोजन कर्याबाद हाथमां एक तृण लेझ्ने अरिसिंह नामना कविने कह्यु के, तमो आ तृण- व- पर्णन करो? अने तेमां जो तमो चमत्कारिक जंगीथी वर्णन करशो, तो तमोने हुं बेवडो गरास आपीश, अने तेम जो नहीं श्राय, तो तमारो जे गरास , ते पण आंचकी लेश्श. ते सां- जली कविराजे कडं के, क्षारोऽब्धिः शिखिनोमखा विषमयं श्वनं दयींउHधा पाहुस्तत्र सुधामियं तु दनुजस्तत्रैव लीनातृणे ॥ । . . •hon ·. , उपदेशतरंगिणी. ए३ • पीयूषप्रसवो गवां यदशनादत्वा यदासोनिजे देव वत्करवालकालमुखतो निति जातिहिषाम् ॥१॥ एवी रीतना चमत्कारिक वर्णनने सांजलीने विशालदेवरा- जाए ते कविराजने बमणो गरास आप्यो. वली तेज कीर्तिदानपर उदयसिंह राजानी कथा कहे. एक दहामो योगिनी नामना नगरथी जलालुदिन नामनो बादशाह मोटुं लश्कर लेश्ने गुजरातपर चडी आव्यो, तथा ते देश जीतीने ज्यारे ते पागे वट्यो त्यारे गोपगिरिना राजा जद- यसिंहे पोतानुं लश्कर लेने तेनापर हुमलो कर्यो; तथा ते बाद- शाहना लश्करने हरावीने तेनो सघलो असबाब पोते लुंटी लीधो तथा एवी रीते जय पामीने ज्यारे ते नगरमा प्रवेश करतो हतो त्यारे एक चारणे तेने कडं के, सुंदरसरिअसुरहंदतलि, जलपिधनं वयणेहिं ॥ उदयनरिंदहिं कट्टीनं, तीहं नारीनयणेहिं ॥१॥ एवी रीतनी चारणे कहेली गाथाने सांजलीने तुष्टमान थ- एला उदयसिंहराजाए ते चारणने पोताने लुटमां मलेलो सर्व असबाब आपी दीधो. एवी रीते कर्णराजा, वनराज, नीम, आमराजा आदिक रा- जाऊना कीर्तिदानना प्रबंधो जाणी लेवा. हवे मंत्रि, प्रधान, व्यापारि आदिकोना कीर्तिदाननुं स्वरूप कहे जे. तेमां प्रथम आम्रदेव मंत्रिनी कथा कहे- एक दहाडो गुजरातना राजा कुमारपाले कोईबंदिना मुखथी कोंकणना राजा मलिकार्जुननी प्रशंसा सांजली. तेथी तेने क्रोध चड्यो, अने तेटलामाटे तेणे पोताना मंत्रि आम्रदेवने तेने जी- तवामाटे बलवान लश्करसहित त्यां मोकटयो. त्यां लडाश्मां ·ए४ , तथा . उपदेशतरंगिणी. ते आम्रदेव मंत्रिए मल्लिकार्जुनने मार्यो, तथा त्यां रहेता माची- मारोनी आजीविकानो बंदोबस्त करावीने तेपासेनी त्रणसोजा- लोने बाली नाखी. ते देशमां सर्व जगोए कुमारपालनी आशा वर्तावी. पनी त्यांथी पाग वलता सोपारक नगरमां जी- वंत स्वामी तथा श्री युगादि प्रचना मंदिरमां तेणे अचश् महो- त्सव कर्यो, तथा त्यांथी मेलवेली अमूट्य वस्तु लेख्ने तुरत पाटणमां आव्यो, अने सर्व वस्तु तेणे कुमारपालराजाने सोंपी. ते जोई तुष्टमान अएला राजाए ते आम्रदेवने “ राजपिताम- हनु” बिरुद आप्युं, तथा तेनीसाथे एक कोड सोना मोहोरो, त्रण सोनाना कलशो, अने चोवीस उत्तम घोडा पण आप्या. त्यारे आम्रदेवे ते त्रण कलशोने नृगुकचादिकमां जिनमंदिरोपर चडाववामाटे राख्या, अने बाकीचं राजाए आपेढुं प्रव्य तथा पोताना घरमा रहेढुं अव्य पण तेणे नाट चारण आदिकोने आपी दीधुं. ते जोई राजाने ईर्षा श्रई, त्यारे आम्रदेवे कह्यु के, हे स्वामी! आप तो बार गामना स्वामी एवा त्रिनुवनपालना पुत्र गे, अने हुँ तो तमो के जे अढार देशोना राजा , तेनो पुत्र बुं, माटे अधिक दान केम न आपुं? ते सांजली कुमारपाल- राजा संतुष्ट थया. वली ते आम्रदेव मंत्रिए नरुचमां श्री मुनि- सुव्रतस्वामिना मंदिरमां आरति उतारतीवखते घणुं प्रव्य या- चक लोकोने आप्युं हतुं. कर्वा ने के, घाविंशजम्मलदा नृगुपुरवसतेः सुव्रतस्याहतोऽग्रे कुर्वन्मांगल्यदीपं स सुरनरवरश्रेणिनिःस्तूयमानः ॥ यो ऽदादर्थिवजस्य त्रिजगदधिपतेः सगुणोत्कीर्तनायां स श्रीमानाम्रदेवो जगति विजयतां दानवीराग्रयायी १ अर्थ- जरुचमां श्रीमुनिसुव्रतस्वामिजीपासे मंगल दीपक- रतां थकां, देवो अने उत्तम मनुष्योनी श्रेणिउथी स्तुति करा- ·'. उपदेशतरंगिणी. एए । एला जे श्री आम्रदेव मंत्रीए, त्रिलोकना स्वामिना गुणोत्कीर्तन करनार नोजक आदिकोने बत्रीस लाख सोनामोहोरो आपी बे, एवा महा दानेश्वरी श्रीआम्रदेव मंत्री जगतमां जय पामो ? वली ज्यारे ते मंत्रीश्वरे जरुचमां जिनमंदिरनो प्रतिष्ठामहो- त्सव को त्यारे तेनी उदारता जोई चकित श्रएला हेमचंता- चार्यजीए पण कर्वा के, किं कृतेन न यत्र वं यत्र वं, किमसौ कलिः॥ कलौ चेतवतो जन्म, कलिरस्तु कृतेन किम् ॥ १॥ ते सांगली एक लाख अने बत्रीस हजार सोनामोहोरोनुं श्री हेमचंजाचार्यपर लुंबन करीने आम्रदेवे ते सर्व अव्य याच- कोने वहेंची आप्यु. एवी रीते किर्तिदानपर कुमारपालराजाना महामंत्री आम्र- देवनी (अंबडदेवनी) कथा कही. हवे तेज कीर्तिदानपर विमलशाहनी कथा कहे . विमलशाह शाहुकारे ज्यारे आबु पर्वतपर जिनमंदिरो बांधवानो प्रारंन कर्यो, तेसमये ते नूमिनो अधिष्ठाता वालिनाह तेमने अंतराय करवा लाग्यो, तथा मदिरा अने मांसना निवेदनी या- चना करवा लाग्यो; त्यारे विमलशाहे अंबिकादेवीना आराध- नथी तेने वश कर्यो, अने तेथी ते फक्त वडांना निवेदयीज खुशी अयो. पनी ते विमलशा शेठे जिनमंदिर पूरुं कर्याबाद अत्यंत न- क्तिथी संघनी सेवा करी तथा निकुक लोकोने एवा तो संतुष्ट कर्या के, हजुसुधि पण पण “ विमलश्रीसुप्रजात एवी रीतनी लो- कवाणी चाली आवे के अने याचक विगेरे पोताना यजमानने ते वचन कहीने आशीर्वाद आपे जे. ते आशीर्वाद वचननो अर्थ एवो के, जेम विमलशाह शेठ अने तेनी स्त्री श्रीदेवीनो ·५६ उपदेशतरंगिणी. प्रजात जगतो हतो, तेवो प्रलात तमारो पण उगो? वली एक चारणे विमलशाह शेग्नी प्रशंसा करी के, मंडीमुरकीर करइ, मिव्हीअमंसग्गाह ॥ विमलहिं खंडळंकट्टीचं, नाज वालिनाह ॥१॥ ते सांजली विमलशाह शे ते चारणने एक लाख सोनामो- होरो आपी हती. एवी रीते विमलशाह शेठना कीर्तिदाननी कथा जाणवी. वली तेज कीर्तिदानपर वस्तुपालनी कथा कहे . वस्तुपाल मंत्री दर वर्षे त्रणवार चतुर्विध संघनी पूजा करता ता; अने अत्यंत दान आपता हता. एक दहाडो कोश्क दरिजी ब्राह्मणे तेमने विनंति करी के, हे देव! तमो तो कल्पवृदनीपेठे सर्व लोकोनी श्वार्ड पूरो नगे, तो एक दिवस मारा तरफ पण दृष्टि करो के, जेथी मारी दरिषताने तो हुँ जलांजलिज देजं. ते सांजली मंत्रिए पोताना माणसोने कह्यु के, अरे! आने कंइंक वस्त्र आपो? त्यारे माणसोए कह्यु के, वस्त्रो बांधवानी एक जाडी चादर अहीं हाजर बे. त्यारे मंत्रिए जरा हसीने कडं के, ते आपो? पनी ते चादर लेश्ने ब्राह्मणे कडं के, क्वचित्सूत्रं क्वचितूलं, कार्पासास्थि कचित् क्वचित् ॥ देव त्वदरिनारीणां, कुटीतुल्या पटी मम ॥ १॥ अर्थ- आ वस्त्रमा तो कोश्क जगोए सुतर, तो कोश्क जगोए पुंबडां, तो क्यांक क्यांक तो वली कपासी पण वलगेला बे, माटे हे देव! आमारं वस्त्र तो आपना शत्रुनीकुटी सरखं ॥१॥ ते सांजली जरा हसीने मंत्रीश्वरे कह्यु के, फरीने ते श्लोक तुं बोल? ते सांजली ते ब्राह्मण सत्तर वखत ते श्लोक फरी फरीने बोली गयो; तेथी तुष्टमान अएला मंत्रीश्वरे तेने सत्तरसो सो- नामोहोरो श्रापी..

·उपदेशतरंगिणी. ५७ एक दहाडो वस्तुपालमंत्री यात्रा वखते नरचंड आचार्यजीने वांदवा माटे आव्या; त्यारे आचार्यजी जरा ध्यानमां हता. त्यारे मंत्रीश्वरे कडं के, हे जगवनू! आ समये आप निजामां केम बगे? त्यारे आचार्यजीए कह्यु के, हुँ कंई निजामां नथी, पण समुत्रमा रहेला लक्ष्मी अने विष्णु वातो करे , ते सांजलु बु. त्यारे मंत्री- श्वरे पूज्यु के, ते शुं वातो करे ? त्यारे आचार्यजीए कह्यु के, लदिन प्रेयसि केयमास्यशितिति वैकुंठकुंगेऽसि किम् ॥ नो जानासि पितुर्विनाशमसमं संघोत्थितैःपांसुन्निः मान्नीरु गन्नीर एव नवितांनोधिश्चिरं नंदतात, संघेशो ललितापतिर्जिनपतेःस्नानांबुकुल्यां सृजन ? तेसांजली मंत्रीश्वरे तेमना मानमाटे सुवर्णतुं सिंहासन रचाव्यु. एक दहाडो बालचं साधुए वस्तुपालनी प्रशंसा करी के, गौरी रागवती त्वयि त्वयि वृषो बधादरस्त्वं पुन- पॅत्या त्वं च समुहसमुणगणः किं वा बहु ब्रूमहे श्रीमंत्रीश्वर नूनमीश्वरकलायुक्तस्य ते युज्यते बालेंचिरमुच्चकैरचयितुं त्वतोऽपरः कः दमः ३ ते सांजली मंत्रीश्वरे तेमनुं पादोपवेशन कयु. एक दहाडो तेजपालमंत्री नृगुकच (जरुच ) नामना नग- रमां पधार्या. त्यारे मुनिसुव्रतस्वामिना चैत्यमा रहेता आचार्यो- ए तेमने कह्यु के, हे मंत्रीश्वर ! एक संदेशोढुं तमोने कडं ते सां- जलो? त्यारे मंत्रीश्वरे हाथ जोडीने का के, हे जगवन् ! आप फरमावो? त्यारे आचार्यजीए कह्यु के,आजे पाउली रात्रिए मने एक वृद्ध स्त्रीए आवीने कडं के, तेजःपालकृपालुधुर्यविमलप्राग्वटावंशध्वज श्रीमनंबड़कीर्तिरर्ध वदति त्वसंमुखं मन्मुखात॥

·एज उपदेशतरंगिणी. आजन्मावधि वंशयष्टिकलिताघ्रांताहमेकाकिनी वृषा संप्रति पुण्यपुंजन्नवतः सौवर्णदंडस्पृहा॥१॥ ते सांजली तेजपाल मंत्रीश्वरे जिनमंदिरोपर बहोतेर सोनाना कलशो अने दंडो चडाव्या. तथा दश हजार सोनामोहोरोनुं आचार्यजीने खंडणुं कर्यु. वली एक दहाडो वस्तुपालमंत्री शत्रुजय पर्वतपर सर्व संघनी समद श्री युगादीश प्रनुनी आरति उतारता हता ते वखते या- चको दान लेवामाटे उपरा उपर पडता हता. ते वखते सोमेश्वर कविए कडं के, श्वासिधिसमुन्नते. सुरगणे कल्पपुमैः स्थीयते पाताले पवमानन्नोजनजने कष्टं प्रपष्टो बलिः॥ नीरागानगमन मुनीन सुरजयश्चिंतामणि क्वाप्यगात तस्मादर्थिकदर्थनांच सहतां श्रीवस्तुपाल:दितौर अर्थः- कटपवृदो तो श्वासिधिवाला देवोपासे गया, अने महादानेश्वरी बलिराजा पातालमां गया, कामधेनु नीरागी मु- निपासे गर्छ, अने चिंतामणिरत्न तो कोण जाणे क्यायें चाट्युं गयु;माटे हवे तो आ पृथ्वीपर याचकोनी पीडा तो वस्तु- पालनेज सहन करवी बाकी रही . ते सांजली मंत्रीश्वरे सोमेश्वर कविराजने एक हजार सोना- मोहोरो आपी. त्यारे फरीने सोमेश्वरे कां के, के निधाय वसुधातले धनं, वस्तुपाल न यमालयं गता त्वं तुनंदसि निवेशयन्निदं, दिदुधावति जने दुधावति अर्थ-हे वस्तुपालमंत्री! आ पृथ्वीपर धनने गेडीने यमने स्थानके कोण गया नथी! पण तमोतो ते धनने दिशाउप्रते दो- डता एवा दुधातुर माणसने आपता थका आनंद पामो गे.॥१॥ ।

·एए
.
.
.
उपदेशतरंगिणी.
तेसांजली मंत्रीश्वरे फरीने तेने एक हजार सोनामोहोरो आपी.
वली ते समये अरिसिंह कविराजे कडं के,
श्रीवासांबुजमाननं परिणतं पंचांगुलिबनतो
जग्मुर्दक्षिणपंचशाखमयतां पंचापि देवघुमाः॥
वांगापुरणकारणं प्रणयिनां जिद्वैव चिंतामणि-
जर्जाता यस्य किमस्य शस्यमपरं श्रीवस्तुपालस्य न
अर्थ- जे वस्तुपालन मुख तो लक्ष्मीने निवास करवाने क-
मल सरखं , तथा हाथमा रहेली पांचे आंगलीउना मिषधी
पांचे जातिनां कल्पवृदो तो जेने स्वाधीन थएलांने, तेम लो-
कोनांवांछितोने पूरनारी जेनी जिह्वा तो चिंतामणिरत्नसमान बे,
माटे एवी.रीते श्रीवस्तुपालमंत्रीनुं बीजुंपण शुंप्रशंसवालायक नश्री?
ते सांजली मंत्रीश्वरे तेने बे हजार सोनामोहोरो आपी.
एक दहाडो वीरधवल राजाए तुष्टमान थश्ने वस्तुपाल मंत्रीने
दश लाख सोनामोहोरो इनाममां आपी; पण ते सघली सोना-
मोहोरो तेणे घेर पहोंचतां पेहेलांज मार्गमां याचकोने आपी
दीधी. त्यारे कोइ कविए कह्यु के,
श्रीमति दृष्ट्वा हिजराजमेक,
पद्मानि संकोचमवामुवंति ॥
समागतेऽपि हिजराजलदे,
सदा विकाशी तव पाणिपद्मम् ॥१॥
अर्थ- लक्ष्मीवान एवां कमलो एकज विजराजने कहेतां चं-
घने जोश्ने संकोचाइजाय , पण हे मंत्रीश्वर ! लाखो विजराज
(ब्राह्मणो)श्रावते ते पण तमारं हस्तकमल तो हमेशां प्रफुश्वि-
तज रहे !!॥१॥

·एकरावं ६० उपदेशतरंगिणी. एवी रीतनी पोतानी स्तुति सांजलीने वस्तुपाल मंत्री खजाश्री नीचुं जोवा लाग्या; ते जोइ नाना नामना कविए कह्यु के, नुवनोपकारकशति श्रुत्या सतां जल्पितं खजानम्रशिरा धरातलमिदं यहीक्से वेद्मि तत् ॥ वाग्देवीवदनारविंदतिलकत्रीवस्तुपाल ध्रुवं पातालालिमुद्दिधीर्घरसकृन्मार्ग नवान मार्गसि॥१॥ अर्थ- " तुं एकज जगतनो उपकारी " एवी सङनोनी वाणी सांजलीने लजाथी मस्तक नमावीने जे तमो नीचे जुट गे तेनुं कारण हुँ जाणुं बु; हे सरस्वतीना मुखपर तिलकसमान एवा वस्तुपाल मंत्री ! खरेखर तमो पातालमांथी बलिराजाने खेंची कहाडवानी श्वाश्री मार्गने शोधो बो.॥१॥ ते सांजली मंत्रीश्वरे ते कविराजने सुवर्णनी जीन आपी. एक दहाडो सोमेश्वर कवि वस्तुपालने घेर आव्यो, त्यारे में- त्रीश्वरे तेमने बेसवामाटे उत्तम आसन आप्यु, पण तेपर ते बेगे नहीं; त्यारे मंत्रीश्वरे तेनुं कारण पूज्युं त्यारे कविए कह्यु के, अन्नदानैः पयः पान-धर्मस्थानैश्च नूतलम् ॥ यशसा वस्तुपालेन, रुधमाकाशमंडलम् ॥१॥ अर्थ वस्तुपाल मंत्रीश्वरे अन्नदानश्री, जलदानथी, तथा ध- मनां मकानोथी पृथ्वीतलने रोक्युं बे, तेम यशथी आकाशमंझ- लने रोक्यु , (माटे जगो नहीं मलवाथी हुँ बेसतो नथी.) ते सांजली मंत्रीश्वरे तेने नव हजार सोनामोहोरो आपी. एक दहाडो वस्तुपाल मंत्री संघपूजा करता हता त्यारे वि- जयसेनसूरिजीए कह्यु के, आजे तो इंजना नंदनवनना उद्यान- पालके इंजनी सज्जामा जश् एवो पोकार कर्यो ने के, n

·.
.
..
.
-
उपदेशतरंगिणी.
६१
देव स्वर्नाथ कष्टं ननु क इहन्नवानंदनोद्यानपालः ॥
खेदस्तकोऽथ केनाप्यहह हत हृतः काननात्कल्पवृदः॥
अर्थ- हे इंज महाराज आजे तो मने मोटुं कष्ट थयुं जे; त्यारे
इंझे कह्यु के, तुं तो नंदनवननो उद्यानपाल तने आजे शुं
कष्ट जे? त्यारे उद्यानपाले कह्यु के, अरेरे !! आजे तो कोई नंदन-
वनमांथी कल्पवृक्ने उपामी गयुं !! ते सांजली इंने कह्युके,
हुँ मा वादीस्तदेतत्किमपि करुणया मानवानां मयैष ।
प्रीत्यादिष्टोऽयमुास्तिलकयति तलं वस्तुपालबलेन॥१॥
अर्थ-अरे! उद्यानपाल ! तुं एम नहीं बोल ? ते कल्पवृदने
तो में मनुष्योपर कृपा लावीने मनुष्य लोकमां जवाने कडं जे.
अने तेथी आजे ते कल्पवृद वस्तुपाल मंत्रीश्वरना मिषथी पृथ्वी-
तलने शोजावे ॥१॥
वली ते समये कोईके रोहणाचल पर्वतने प्रश्न कर्यो के,
हंहो रोहण रोहति त्वयि मुहुः किं पीनतेयंसदा
अर्थ- हे रोहणाचल ! हालमां तने आवी पुष्टता ते हमेशां
केम मसती जाय ? त्यारे रोहणाचले कडं के,
ब्रातः संप्रति वस्तुपालसचिवत्यागैर्जगत्मीयते ॥
तेनास्तैव ममार्थिकुट्टनकथा प्रीतिर्दरी किन्नरी-
गीतैस्तस्य यशोऽमृतैश्च तदियं मेदस्विता मेऽधिकम्॥१॥
अर्थ- हे जाई! हमणां तो वस्तुपाल मंत्रीश्वरना दानोथी
जगत आनंद पामे अने तेथी याचकोथी थता मारा खोदा-
एनी कथाज नष्ट श्रइ बे; तेम गुफामा रहेली किन्नरीउनां गी-
तोथी मने प्रीति थने, अने ते वस्तुपाल मंत्रीश्वरना यशोरूपी
अमृतथी मारी कष्टता अधिक अधिक वृद्धि पामे बे. ॥१॥

·६२ उपदेशतरंगिणी. एक दहाडो प्रनासपाटणथी सोमनाथ महादेवना पूजारा त्यां आव्या. त्यारे वस्तुपाल मंत्रीए कह्यु के, त्यां पूजा सेवा तो सारी रीते चाले नी ? त्यारे ते पूजाराउए कह्यु के, नादत्तेजसितं सितं सचिव ते कर्पूरपूरं स्मरन कौपीने न च कुप्यति प्रन्नुरसौ शंसन उकूलानि ते ॥ दिग्धो पुग्धन्नरैर्जलेषु विमुखः श्रीवस्तुपाल त्वया कर्पूरागरुपूरितः पशुपतिनों गुग्गलं जिघ्रति ॥ १॥ ते सांजली ते पूजाराऊने दश हजार सोनामोहोरो मंत्रीए आपी. वली ज्यारे मंत्रीश्वर दानमंडपमा रहीने याचकोने दान आपता इता त्यारे कवि तेऊनी स्तुति करता हता के, ये पापप्रवणाः स्वन्नावकृपणाः स्वामिप्रसादोब्बणा स्तेऽपि व्यकणाय मर्यनषणा जिहे नवंत्यस्तु ताः ॥ तस्माततधापघातविधये बहादरा संप्रति श्रेयःस्थानविधानधिकृतकलिं श्रीवस्तुपालं स्तुहि॥१॥ सूरो रणेषु चरणमणतेषु सोमो, वक्रोऽतिवक्रचरितेषु बुधोऽर्थबोधे । नीती गुरुः कविजने कविरक्रियासु, मंदोऽपि च ग्रहमयो न हि वस्तुपालः॥२॥ एवी रीतनी स्तुति करनार कविने दरेकने तेणे एकेक हजार सोनामोहोरो इनामदाखल आपी. पीयूषादपि पेशलाः शशधरज्योत्स्नाकलापादपि वडा नूतनचूतमंजरिजरादप्युवसत्सारतः । वाग्देवीमुखसामसूक्तविशदोझारादपि प्रांजला: केषां न प्रथयंति चेतसि मुदः श्रीवस्तुपालोक्तयः ॥

·उपदेशतरंगिणी. ६३ : । . श्रीवस्तुपाल तव नालतले जिनाझा, वाणी मुखे हृदि कृपाकरपलवश्रीः । देहे द्युतिर्विलसतीति रुषेव कीर्तिः, पैतामहं सपदि धाम जगाम नाम ॥२॥ अनिःसरंतीमपि गेहगा- कीर्ति परेषामसती वदंति ॥ स्वैरं ब्रमंतीमपि वस्तुपाल, त्वत्कीर्तिमाहुः कवयः सतीं तु॥३॥ सेयं समुश्वसना तव दानकीर्तिः, पूरोत्तरीयपिहितावयवा समंतात् ॥ अद्यापि कर्णविकलेति न लक्ष्यते य- तन्नाभुतं सचिवपुंगववस्तुपाल ॥४॥ एवी रीतनी प्रशंसा करनारा दरेक कविने मंत्रीश्वरे हजार हजार सोनामोहोरो आपी. एवी रीते सेंकडोगमे कीर्तिदानो वस्तुपाल मंत्रिए श्रापेला बे. तेनी विशेष हकीकत तेमना चरित्रथी जाणी लेवी. शत्रुजय नामना महातीर्थनी यात्रा करनार शालिगराजानीस- नामां एक दिवसे कोश्क कैलासवासि ब्राह्मण आव्यो; तेने रा- जाए पूज्युं के हालमां कैलासमां शुं वर्ती रडं ले ? त्यारे ब्राह्मणे कडं के, ब्राह्मी वीक्ष्य शरस्यकारणशिरोमालां मरालाशय कंकाल तवाधिकंठलुधितां वैरस्य शुधौ किल ॥ आधत्ते नवदालयस्य नितरां मूलोपलोन्मूलनं का नीतिः परमस्य लक्षणविधौ श्रीशालिगो गर्जति ॥ - ·६५ नपदेशतरंगिणी एवी रीतनुं काव्य सांजलीने ते ब्राह्मणने शालिगराजाए घणुं धन आप्यु. वली विक्रम संवत् १३७१ मां समराशाहे ज्यारे शत्रुजय ती- थनो उधार कर्यो, त्यारे रामजट्ट नामना कविए कह्यु के, अधिकं रेखया मन्ये, समरं सगरादपि ॥ कलौ म्लेछबलाकीणे, येन तीर्थ समुधृतम् ॥ १॥ अर्थ-डं तो सगरचक्रीथी पण समराशाहने अधिक प्राक्र- मवालो जाणुं बु, केमके तेणे आ कलिकालमां म्लेडोना लश्क- रथी नरेला एवा पण समयमां तीर्थनो जझार करेलो. ॥१॥ ते सांजली तुष्टमान श्रएला समराशाहे ते कविने सुवर्णनी जीन पी. एवी रीते सारंग, संग्रामसोनी, जगसी मोणसी, पेथम, कांकण आदिकना कीर्तिदानो बीजा ग्रंथोथी जाणी लेवा. एवी रीते अन्नयदान, सुपात्रदान, अनुकंपादान उचितदान तथा कीर्तिदान मलीने पांच प्रकारनां दानोनुं स्वरूप कडं. हवे ते पांचे दानोमांथी अजयदान अने सुपात्रदानथी शां- तिनाथ प्रनु तथा चंदनबाला दिकोनीपेठे मोद थाय , वली अनुकंपादान, उचितदान, तथा कीर्तिदानश्री मेघकुमारादिकनी पेठे नोगादिक मले बे. एवं जाणीने विवेकी माणसोए सर्व प्र- कारे दानधर्मनुं आराधन करवू. हवे शीलसंबंधि उपदेश कहे. ये यौवने शीलधरा नराः स्यु- स्तेषामहो सत्पुरुषेषु रेखा ॥ तारकाः स्युः प्रविशंति पूरे. तरंगिणीनां तरणदमा ये ॥१॥ अर्थ-जे माणसो यौवन अवस्थामांज शीलने धारण करे , . - . " . ते . -- ·।' उपदेशतरंगिणी. ६५ तेनीज गणत्री सजानोमां थाय ने केमके, जे तारुन नदी- जना पूरमा प्रवेश करे , तेज खरेखरा तारूढं कहेवाय बे.॥ या जगतमा जे लोको यौवन अवस्थामां पण शीलथी श- णगारेला श्रश्ने रहे , तेज सजतिए जनारा ले. कर्वा ने के, ये न स्खलंति ते ददाः, कृष्णकेशतमोन्नरे॥ वार्धके तु सदोद्योतः, शिरस्थपलितेंडुतः ॥५॥ अर्थ- जेड श्याम केशोरूपी अंधकारना समूहमां स्खलना पामता नथी, तेज डाह्या पुरुषो के केमके, वृद्धावस्थामां तो मस्तकपर रहेला श्वेतपालरूपी चंथी हमेशां प्रकाश थाय जे.१ वली यौवनावस्थामांज व्रतपालq उकर ले. कर्वा ने के, यौवनं विकरोत्येव, मनः संयमिनामपि ॥ राजमार्ग प्ररोहति, वर्षाकाले किलांकुराः॥१॥ अर्थ- यौवनावस्था ते मुनिठना मनमां पण विकार ज- त्पन्न करे के केमके, वर्षाकालमां तो राजमार्गमां पण अंकुराउँ जगी निकले ने. ॥२॥ शीलरूपी रत्नवाला पुरुषे हमेशां मनमां स्त्रीना स्वरूपनुं नि- दनिकपणुंज चिंतवq. जेम के, प्राप्तुं पारमपारस्य, पारावारस्य पार्यते ॥ स्त्रीणां प्रकृतिवक्राणां, पुश्चरित्रस्य नो पुनः ॥१॥ अर्थ- अपार एवा समुज्नो पार तो पामी शकाय , पण स्वन्नावथीज वक्र एवी स्त्रीउना पुराचरणनो पार पामी श- कातो नथी. ॥१॥ हय विहिणां संसारे, महिलारूवेण मंडिअं पासं ॥ बज्ऊंति जाणमाणा, अयाणमाणावि बज्छति ॥२॥ - -- ।

·६६ उपदेशतरंगिणी. अर्थ- अरेरे !! ब्रह्माए आ संसारमा स्त्रीरूपी पास मांड्यो बे, के जे पासमां ज्ञानी अने अज्ञानी पण फसाइ जाय ॥ संसार तव निस्तार-पदवी न दवीयसी ॥ अंतरा उस्तरा न स्यु-र्यदि रे मदिरेदणाः ॥३॥ अर्थ-हे संसार! तारामां अंदर जो उस्तर एवी स्त्री न होत तो तरा पारने पहोंचवें कई मुश्केल न होतुं. ॥३॥ कामं कुलकलंकाय, कुलजातापि कामिनी ॥ शृंखला स्वर्णजातापि, बंधनाय न संशयः॥४॥ अर्थ- कुलीन एवी पण स्त्री कुलना कलंक माटे खरेखर श्राय बेज, केमके, सोनानी सांकल पण बंधनकारक , तेमां संशय नथी.॥४॥ इत्यादिक स्त्रीनुं निंदनिक स्वरूप नावीने शीख पालवू. हवे वली प्रकारांतरथी शीलनुं माहात्म्य कहे जे. मनुष्याः किंकरायंते, देवा निर्देशवर्तिनः॥ शीलन्नाजोऽथवा कस्य, कल्पवृदो न वसन्नः ॥१॥ अर्थ- शीलधारी मनुष्यों तो चाकर श्रश्ने रहे , तथा देवोपण तेनो हुकम माथे चडावे जे; वली एवं कल्पवृद सर शील कोने वहालुं होतुं नश्री? ॥१॥ शीलं प्रधानं न कुलं प्रधानं, कुलेन किं शीलविवर्जितेन ॥ नैके नरा नीचकुले प्रसूताः, वर्ग गताः शीलमुपेत्य धीराः ॥ ५॥ अर्थ- शील उत्तम , पण कंई कुलनी प्रशंसा पती नथी, पुरुषपासे ·. : । '. . . " - 4 उपदेशतरंगिणी. ६७ केमके, शीलविना कुल शुं उपयोगर्नु ? वली घणा धीर पुरुषो नीच कुलमां पण जनमीने शीलने पामीने स्वर्गे गएला बे. ॥२॥ विनूतयोऽपि माऽनूवन, शीलम्लानिपचेलिमाः॥ गेहदाहसमुभूत-मुद्योतं कः समीहते ॥३॥ अर्थ- शीलने मलीन करनारी एवी विजूति (व्य) पण उपयोगनी नथी, केमके, घरने सलगाववाथी उत्पन्न भएता प्र- काशने कोण श्छे ? ॥३॥ हवे ते शील पालवा माटे स्त्रीने उपदेश करे जे. ऐश्वर्यराजराजोऽपि, रूपमीनध्वजोऽपि च ॥ सीतया रावण श्व, त्याज्यो नार्या नरः परः ॥१॥ अर्थ- ऐश्वर्यश्री राजाऊना पण राजा सरखा, तथा काम- देव सरखा रूपवंत एवा पण रावणने जेम सीताए तज्यो बे, तेम स्त्रीए परपुरुषने तजवो. ॥ १ ॥ सीतया पुरपवादन्नीतया, पावके स्वतनुराहुतीकृता॥ पावकस्तु जलतां जगाम य- तत्र शीलमहिमाविजेंन्नितम् ॥ ॥ अर्थ- पोताना अपवादश्री डरेली सीताए पोताना शरीरनी अग्निमां आहुति श्रापी, पण ते समये अग्नि तो जलरूप अश् गयो; माटे तेमां शीलनुज माहात्म्य जाणवू. ॥२॥ सुविसुधसीलजुतो, पाव किर्ति जसं च ह लोए ॥ सव्वजणवबहच्चिय, सुहगन्नागीय परलोए ॥३॥ अर्थ- उत्तम अने शुछ शीलें करीने युक्त श्रयलो प्राणी श्रा , .

·. ६० उपदेशतरंगिणी. लोकमां कीर्ति अने जश मेलवे जे; तेम ते सर्व लोकोने वहालो थाय ने, अने परलोकमां शुल गतिने नजनारो श्राय बे.॥३॥ देवदाणवगंधब्बा, जस्करकस्सकिन्नरा ॥ बन्नयारं नमसंति, उक्करं जे करंति ते ॥४॥ अर्थ-जे माणसो आ जगतमां पुष्कर ब्रह्मचर्य पाले ,तेने देव, दानवो, गंधर्वो, यदो, राक्षसो अने किन्नरो नमस्कार करने. जो देश कणयकोडिं, अहवा कारे करणयजिवनवणं ॥ तस्स न ततीयपुनं, जतिय बंजवए धरीए॥२॥ अर्थ- जे माणस कोडोगमे सोनामोहोरोनुं दान आपे , अथवा सोनानुं जिनमंदिर बंधावे , तेने पण तेटलुं पुण्य थतुं नश्री, के जेटलुं ब्रह्मचर्य पालनारने थाय बे. ॥ ५॥ अन्यदर्शनीना पण कडं ने के, एकरात्रोषितस्यापि, या गतिर्ब्रह्मचारिणाम् ॥ न सा ऋतुसहस्रेण, प्राप्तुं शक्या युधिष्ठिर ॥ १॥ अर्थ- हे युधिष्ठिर ! ब्रह्मचर्य पालनाराउनी एक रात्रिना उ- पवासथी पण जे गति पाय चे, ते गति एक हजार यशोथी पण मली शकती नथी.॥१॥ एक दहाडो आणहिसपुर पाटणमां श्री हेमचंज्ञाचार्य सिद्ध- राजनी सन्नामां त्यारे राजाए आसन आपवाथी तेपर ते बिराज्या. पजी राजाए पूज्युं के, आजकाल व्याख्यानमां आ- प शुं वाचो जगे? त्यारे हेमचंघजीए कडं स्थूल- जज चरित्रनुं व्याख्यान वंचाय बे. त्यारे राजाए पूज्युं के, ते चरित्रमा शुं वृत्तांत ? त्यारे आचार्यजीए कह्यु के, पूर्वना प- रिचयवाली कोशा नामनी वेश्यानो तेमणे त्याग कर्यो बे, तथा शास्त्रोमां पधार्या, के. हालमां तो ·ढंजंति ये पण मु- उपदेशतरंगिणी. ६ए तेनेज घेर रही षट्रस नोजन करतां थकां तेमणे शील पाट्यु बे; इत्यादिक वृत्तांत ते ग्रंथमां बे. ते सांजली क्रोध पामेला दे- वबोधि आदिक ब्राह्मणो बोली उठ्या के, विश्वामित्रपराशरप्रनृतयो ये शुष्कपत्राशिन- स्तेऽपि स्त्रीमुखपंकजं सुललितं दृष्ट्वैव मोहं गताः ॥ आहारं सघृतं पयोदधियुतं मानवा- स्तेषामिज्यिनिग्रहः कथमहो दंनः समालोक्यतामा अर्थ- विश्वामित्र पारासर आदिक इषिर्ड के जेई सूकां पां- दडां श्रादिक खानारा हता तेज मनोहर एवां स्त्रीना खरूपी कमलने जोश्नेज मोह पामेला में तो जे माणसो हमेशां. घृत, दही, दूध आदिकवालां नोजनो जमे , तेजने इंडियद- मन ते क्याथी होय ? माटे अहो आमनु कपटीपणुं तो जुर्ड? ॥ ते सांजली हेमचंड आचार्यजीए कह्यु के, सिंहो बलिघिरदशूकरमांसनोजी, संवत्सरेण रतिमेति किलैकवारम् ॥ पारापतः खरशिलाकणन्नोजनोऽपि, कामी जवायनुदिनं वद कोऽत्र हेतुः॥१॥ अर्थ- बलवान एवा हाथीओना तथा शुकरना मांसने खा- नारो सिंह तो वर्षमां फक्त एकज वार कामविकारी श्राय बे, अने पारेवु ( कबुतर ) तो वेलु खाय ने बतां पण हमेशां कामी थाय ने माटे हे ब्राह्मणो! तमो कहो के तेनो हेतु शुं बे? ॥१॥ एवी रीते श्राचार्यजीए सत्य उत्तर आप्याथी राजा खुशी श्रया. वली तेज शीलना माहात्म्यनी प्रशंसा करे बे.

·तथा उपदेशतरंगिणी. वेश्या रागवती सदा तदनुगा पनीरसैन्नोजनं रम्यं धाम मनोरमं वपुरहो नव्यो वयःसंगमः ॥ कालोऽयं जलदागमस्तदपि यः कामं जिगायादरात तं वंदे युवतिप्रबोधकुशलं श्रीस्थूलन्न प्रन्नुम् ॥ १॥ अर्थ- जे स्थूलनबजीपर वेश्या हमेशां रागवाली हती, तेना कहेवा प्रमाणे वर्तती हती, वली, जे तेने त्यां रही षट्रस जोजन जमता हता, मकान पण सुंदर हतुं, शरीर पण मनोहर हतुं, वय पण युवान हती, समय पण वर्षाकालनो हतो, तो पण जेमणे आदरपूर्वक कामदेवने जीत्यो हतो, एवा ते स्त्रीने प्र- बोध करवामां कुशल एवा श्रीस्थूलनाजीने नमस्कार करूं. १ श्रीनेमितोऽपि शकडालसुतं विचार्य मन्यामहे नटममुं वयमेकमेव ॥ देवोऽपिउर्गमधिरुह्य जिगाय मोहं यन्मोहनालयमयं तु वशी प्रविश्य ॥२॥ अर्थ- श्रीनेमिनाथ प्रन्नु करतां पण अमो शकडालमंत्रीमा पुत्र एकज श्रीस्थूलनजीने वधारे शूरा मानीए बीए, केमके, श्रीनेमिनाथजी प्रन्नुए तो पर्वतना किसापर चडीने मोहराजाने जीत्यो हतो, पण आ जितेंघिय एवा स्थूलनजीए तो मोहना स्थानकमांज जश्ने तेने जीत्यो॥२॥ एवी रीते श्रीस्थूलनाजीनुं दृष्टांत ध्यानमां लेने हमेशां शी- लनुं आराधन करवामां प्रयत्न करवो. सीमाखानिषु वजखानिरगदंकारेषु धन्वंतरिः कर्णस्त्यागिषु देवतासु कमला दीपोत्सवः पर्वसु ॥

·. ' -- उपदेशतरंगिणी कारः सकलादेरषु गुरुषु व्योम स्थिरेषु वितिः श्रीरामो नयतत्परेषु परमं ब्रह्म व्रतेषु व्रतम् ॥१॥ अर्थ- खाणोमां जेम हीरानी खाण, वैद्योमा जेम धन्वंतरि, दातारोमा जेम कर्ण, देवीमां जेम लमी, पर्वोमां जेम दीवाली, सघला अक्षरोमां जेम जंकार, मोटी वस्तुमां जम आकाश, स्थिर वस्तुमां जेम पृथ्वी, अने न्यायी राजाउँमा जेम श्रीरा- मचंजी तेम सर्व व्रतोमां ब्रह्मचर्य व्रत श्रेष्ठ बे. ॥१॥ आ शीलव्रत उपरना हजारोगमे दृष्टांतो शीलोपदेशमाला, शीलकुलक आदिक ग्रंथोथी जाणी लेवां, अहीं ग्रंथगौरवताना जयथी लख्यां नथी. श्रीमन्नेमिजिनो दिनोऽघतमसां जंबूमनुः केवली सम्यक् दर्शनवान सुदर्शनगृही स स्थूलन्नको मुनिः ॥ साचंकारि सरस्वती च सुन्नगा सीता सुन्ननादयः शीलोदाहरणे जयंति जनितानंदा जगत्यक्षुताः॥१॥ वली एवीज रीते श्रीनेमिश्वर प्रजुना लाइ रथनेमिजीने जो के रागरूपी घोडे पगडी नाख्या हता तो पण, तथा पर्वतनी गुफामा रहेली नग्न राजीमतीने जोश्ने विकारयुक्त श्रया हता तो पण ते राजामतीना उपदेशथी प्रतिबोध पामी तप तपीने मोदे गएला जे. कडुं ने के, रागचेषतुरंगम-पौन:पोनाधिरोहपतनशतैः ॥ विहिताभ्यासस्तपरि-दत्तपदस्वरितमेति शिवम् ॥१॥ अर्थ- रागषरुपी घोडापर वारंवार चडवाथी अने ते प- रथी सेंकडो गमेवार पडवाथी अभ्यासें करीने अनुक्रमे ते घोडा- पर पग मुकीने प्राणी तुरत मोदमां जाय जे. ॥१॥ , .

·उश '. मुजब तेने या- उपदेशतरंगिणी. वली ते ब्रह्मचर्यव्रतपर जिनदासनुं दृष्टांत कहे. वसंतपुर नामना नगरमां शिवंकर नामे एक शेठ वसतो इतो. ते परम जैनी हतो. एक दहामो ते नगरमा श्रीधर्मदास नामना आचार्य महाराज पधार्या; तेमने वांदवा माटे ते शिवंकर शेष त्यां गयो; पनी गुरुजीने वांद्याबाद हर्षसहित शिवंकरे कडं के, हे जगवनू! मने मारा मनमां एवो मनोरथ थयो बे के, हुँ एक लाख साधर्मी नाळने जमाउं; पण शुं करुं के, तेटलुं धन मारी पासे नश्री. त्यारे आचार्यजीए कह्यु के, तुं अहींथी नरुचमांश्री- मुनीसुव्रतस्वामिजीनी जात्रा करवा माटे जा? अने त्यांना रहे- वासी जिनदास नामना श्रावकने तेनी स्त्री सुहागदेवी सहित जोजन करावजे, तथा तारी शक्ति वस्त्राभूषणो पजे? अने एवी रीते तेनुं वात्सल्य करवाथी तने लाख साधर्मी- उने जमाड्या जेटलुं पुण्य प्राप्त थशे. पनी ते शिवंकरे त्यां जरु- चमां जश्ते जिनदास शेग्नु यथोक्त वात्सल्य कर्यु. पनी ते शि- वंकर शेठे बजारमा आवी लोकोने पूज्यु के, आ जिनदास उ- त्तम माणस बे के, कपटी बे? त्यारे लोकोए ते शिवंकरने कयुंके, तुं सांजल? या जिनदास ज्यारे उमरनो हतो त्या- रथी तो ते पौषधशालामां सुए ने एक दहामो त्यां गुरुना मु- खथी शीलोपदेशमालानुं व्याख्यान सांजलीने एकांतरे ब्रह्मचर्य व्रत पासवानुं तेणे नियम लीधुं; हवे एवीज रीते आ सुहागदे- वीए पण साधवी पासेथी एकांतरे शीलव्रत पालवानुं नियम लीधुं. त्यारबाद दैवयोगे तेढ बन्नेनां परस्पर बग्न थयां; अने तेमां एम बन्यु के, जे दिवस जिनदासने बुटो होय, ते दिवस सुहागदेवीने नियमवालो होय, अने जे दिवस सुहागदेवीने बुटो होय, ते दिवस जिनदासने नियमवालो होय. त्यारे एक द- हाडो सुहागदेवीए पोताना स्वामिने कडं के, हे स्वामी ! तमो बीजी स्त्री परणो? अने हुँ दीक्षा लेश. ते सांगली जिनदासे सात वर्षनी ·३ . उपदेशतरंगिणी. बेक जीवितपर्यंत ब्रह्मचर्यव्रत अंगीकार कयु, एवी रीते ब्रह्म- चर्य व्रतपर जिनदासनी कथा जाणवी. एवीज रीते वली प्रौपदी, कलावती, मृगावती, शीलवती, सुनना, सुलसा आदिकना शीलना महात्म्यवालां दृष्टांतो जा- णवां. अहीं ग्रंथगौरवताना नयथी वधारे लख्यां नश्री. एवी रीते शीलोपदेशनुं स्वरूप कडं. हवे तपोपदेशनुं स्वरूप कहे. चके तीर्थकरैः स्वयं निजगदे तैरेव तीर्थेश्वरैः श्रीहेतुमहारि दारितरुजं सन्निर्जराकारणम ॥ सद्यो विघ्नहरं हृषीकदमनं मांगल्यमिष्टार्थकृत देवाकर्षणमारदर्पदलनं तस्माधेियं तपः॥१॥ अर्थ- जे तप तीर्थकरोए पोते करेलो , तथा तेज तीर्थक- रोए जेने कह्यो , तेम जे लक्ष्मीनो हेतु चे, संसारने हरनारो बे, रोगोने दूर करनारो बे, उत्तम निर्जरा करावनारो , तुरत विघ्नने हरनारो ने, इंजियोने दमनारो बे, मंगलरूप ने, वांछित पदार्थोने करनारो बे, देवोनुं आकर्षण करनारो ने, कामदेवना दर्पने दलनारो ने, माटे ते तपने ( हमेशां) आदरवो. श्री शषनदेव प्रनुए वरसी तप करेल , तथा श्रीमहावीर प्रनुए मासी तप करेल ; वली श्री तीर्थकर प्रन्नुए पोते पण बार प्रकारनो तप प्ररुप्यो बे. वली ते तपथी सुवर्णपुरुषा- दिकनी सिधिळ थाय , श्रने एवी रीते ते तप लमीना हेतु- रूप जे. वली तेज तप चिलातिपुत्रादिकनी पेठे संसारनो क्य करनारो बे. वली श्रीपाल महाराजनी पेठे तेज तप कुष्टादिक रोगोने पण उपशमावे . दृढप्रहारि आदिकनी पेठे तेज तप कर्मोनी निर्जरा करे . वली धारिका नगरीमां वैपायन देवे क- रेला उपसर्गोने जेम अांबेल आदिक तपथी बार वर्षीसुधी रोक- वामां आवेला , तेम ते तप विनोने हरनारो बे. वली तेज तप १० ·प उपदेशतरंगिणी. इपिउने पण महामुनिराजोनी पेठे दमे के. वली तेज तप पांझ- वादिकोनी पेठे मंगलिक करनारो बे. वली तेज तपथी हरिकेशी बलमुनिनी पेठे देवो पण सेवामां हाजर थाय बे. तथा तपस्याथी कामदेव पण पोतानुं प्रराक्रम प्राणीउपर चलावी शकतो नथी ते तो प्रसिहज बे. वली जेम दूषणवाळु एवं पण सुवर्ण अग्निश्री शुद्ध श्राय ने, तेम तपथी प्राणीनुं शरीर अने तेनो आत्मा पण शुद्ध थाय . श्री गोपगिरिमां आम राजाने एकांतरी ताव आवतो हतो, पण महातपस्वी एवा श्री बप्पट्टिजी आचार्यजीए करेला उप- चारथी ते ताव शांत थयो . वली तपस्वीना मूत्रथी पाषाणो पण सुवर्णरूप श्राय ने, जेम श्रीपादलिप्तसूरिजीने नागार्जुने सिद्ध रस मोकटयो हतो, पण पाद लिप्तसूरिजीएते रसने पृथ्वीपर ढोली नाख्यो, अने खप्परमां पोतानुं मूत्र नरीने ते तेने आचार्यजीए मोकलाव्यु, तेथी क्रोधायमान अएला नागार्जुने ते मूत्रसहित खप्परने लोखंमनी शीलापर पगमी फोमी नाख्यु, त्यारे ते शीला सुवर्णमय थप गए; ते जोइ नागार्जुने पादलिप्तसूरिजीने नमस्कार कर्यो, तथा तेमनो सेवक थयो. वली तपस्वीना हाथना स्पर्शश्री सर्व वस्तु अय्य थाय वे. जेम श्रीगौतमस्वामिए पोतानी लब्धिथी पांचसो तापसोने एक पात्रमा रहेली दीरथी नोजन कराव्युं हतुं. हवे तप केवो करवो तेने माटे कहे जे. सोअ तब्बो कायबो, जेण मणो मंगुलं न चिंते॥ जेण इंदिअहाणी, जेण य जोगा न हायंति ॥१॥ अर्थ- तप एवी रीतनो करवो के, जेथी मनने न थाय, इंजिउनी हानी न पाय तथा जेथी मन वचन अने कायाना जोगोनी हानिन थाय. असमाधि ·ए -- :- . । . उपदेशतरंगिणी. पूजालोन्नप्रसिध्यर्थ, तपस्तप्येत योऽटपधीः ॥ शोष एव शरीरस्य, न किंचितपसः फलम् ॥१॥ अर्थ- जे अटपबुद्धिवालो माणस मान, लोज, अने कीर्ति- माटे तप तपे , तेने तो फक्त शरीरनो शोषज , पण तेने कंई तपसानुं फल मलतुं नथी. विवेकेन विना यच्च, ततपस्तनुतापकृत ॥ अज्ञानकष्टमेवेदं, नो नूरिफलदायकम।॥१॥ अर्थ- विवेकविना जे तप तपवो, ते फक्त शरीरने खेदका- रीज , तेम ते अज्ञानकष्टज चे, तेवी रीतनो तप कंई घj फल आपनारो नथी. (अहीं तामलि तापसनुं दृष्टांत लावी लेवु.) ये रात्री सर्वदाहारं, वर्जयंति सुमेधसः॥ तेषां पदोपवासस्य, फलं मासेन जायते ॥१॥ अर्थ- जे सुबुद्धि माणसो रात्रिए सर्वथा प्रकारे आहारनो त्याग करे , तेउने एक मासमां पदोपवासर्नु फल मले ने. अने तेश्रीज आ उर्लन मनुष्य नव पामीने हमेशां तप करवो. अहीं. बाहुबलि, ढंढणकुमार, गजसुकुमाल आदिकनां दृष्टांतो जाणी लेवां. उखव्यूहापहाराय, सर्वैशियसमाधिना ॥ आरंजपरिहारेण, तपस्तप्येत शुधधीः ॥ १॥ अर्थ- शुध बुद्धिवान माणसे जुःखोनो समूह दूर करवा माटे सर्व इंजिउनी समाधिपूर्वक आरंजरहित तप तपवो. यह्रं यदुराराध्यं, यच्च दूरे व्यवस्थितम् ॥ तत्सर्व तपसा साध्यं, तपो हि उरतिक्रमम् ॥१॥ अर्थ- जे दूर तथा उष्प्राप्य , ते सघलु तपथी साधि श- काय , माटे तप महा बलवान ने. . . .. - .

·७६ . उपदेशतरंगिणी. तपस्वी माणसे क्रोधनो तो सर्वथा प्रकारे परिहार करवो; केमके नहींतर क्रोधरूपी अग्नि तपरूपी चंदनने बालीने जस्म करे. एकेन दिनेन तनो-स्तेजः पाएमासिकं ज्वरो हति ॥ कोपः दणेन सुकृतं, यदर्जितं पूर्वकोट्यापि ॥१॥ अर्थ- ताव जे ते एकज दिवसमां उमासना शरीरना तेजने हणे , पण क्रोध ने ते क्रोमोगमे पूर्वोमां मेलवेला पुण्यने एक क्षाणवारमांज नष्ट करे . सुमोनवं हंति विषं न हि सुमं, न वा जुजंगप्रनवं नुजंगमम् ॥ अदःसमुत्पतिपदं दहत्यहो, महोब्बणं क्रोधहलाहलं पुनः ॥ १॥ अर्थ वृदथी उत्पन्न अएलुं केर हणतुं नथी, तेम स- पंथी उत्पन्न भएलुं फेर सर्पने हणतुं नथी, पण आ तपथी ज- त्पन्न भएलुं पद महाबलवान एवा क्रोधरूपी केरने बाली नांखे बे. कषाया देहकारायां, चत्वारो यामिका श्व ॥ यावजाग्रंति पार्श्वस्था-स्तावन्मोदः कुतो नृणाम्॥१॥ अर्थ- आ शरीररूपी केदखानामां ज्यांसुधि चार कषायोरूपी चोकीदारो जागता बेग ने, त्यांसुधि माणसोनो मोद क्यांथी. नाशांबरवे न सितांबरवे, न तत्ववादे न च तर्कवादे॥ न पक्षसेशश्रयणेन भुक्तिः, कषायमुक्तिः किल मुक्तिरेव।। अर्थ- दिगंबरपणामां, के श्वेतांबरपणामां, के तत्ववादमां, के तर्कवादमां के पक्षसेवामां पण मुक्ति नथी, पण कषायोने जे गेरुवा तेज खरेखरी मुक्ति जे. (अहीं कुरगडुक मुनिनुं दृष्टांत जावी लेवं.) वृदने , ·७७ '. पूर्ण r उपदेशतरंगिणी. हवे तप कर्याबाद तेनुं उजमणुं करवं, ते विषेनो उपदेश. प्रासादे कलशाधिरोपणसमं बिंबे प्रतिष्टोपमं पुण्यश्रीस्फुटसंविनागकरणं बिनविशिष्टे जने ॥ सौन्नाग्योपरिमंजरी प्रतिनिनं तपस्यावधी यः शक्त्योद्यपनं करोति विधिना सम्यग्दृशां सोऽग्रणी। अर्थ- देवल बनाव्या पनी जेम तेपर कलश चमाववो, तथा बिंब नराव्या पी जेम तेनी प्रतिष्ठा कराववी, उत्तम माणसने जेम अतिथिसंविनाग करवो तेम जे माणस तप पूरो थये बते, सौजाग्यनी मांजर सरखं पोतानी शक्तिमुजब.उजमणुं करे बे, ते समकीतिमा अग्रेसरी ने. शुद्धं तपः केवलमप्युदारं, सोद्यापनस्यास्य पुनःस्तुमः किम् ॥ हृद्यं पयो धेनुगुणेन तत्तु, जादासिताचूर्णयुतं सुधेव ॥१॥ अर्थ- केवल शुष्ट तप तपवो ते पण मनोहर चे, त्यारे उज- मणासहित तपनी तो वातज शी करवी ? केमके, गायना गुणथी दूध मनोहर तोडे, तेमां पण ज्यारे साकर अने जादा मले, त्यारे तो ते अमृतसर आय . सिंहस्तपःप्रक्रम एव ताव-दुःकर्मदंतावलमंझलीनाम् ॥ तदद्य तस्मिन् प्रखरानिवेशो,यद्यउद्यापनविस्तरोऽयम् अर्थ- तप नेते मुकर्मोरूपी हाथीउनी श्रेणिनो नाश कर- वामां सिंहसमान बे, अने तेनुं उजमणुं करवू, ते तपरूपी सिं- हने पाखर पेराववा सर जे. वृदो यथा दोहदपूरणेन, कायो यथा सज्सनोजनेन ॥ ।

·त M नपदेशतरंगिणी विशेषशोनां लन्नते यथोते- नोद्यापनेनैव तथा तपोऽपि ॥ १॥ अर्थ- वृद जेम दोहद पूरवाश्री, शरीर जेम उत्तम रसवालां नोजनथी, तम यथोक्त उजमणाथी तप पण विशेष शोना पामे . लक्ष्मीः कृतार्था सफलं तपोऽपि, ध्यानं सदोच्चैजिनबोधिलान्नः ॥ जिनस्य नक्तिर्जिनशासनश्री. गुणाः स्युरुद्यापनतो नराणाम् ॥ १॥ अर्थ- उजमणुं करवाश्री माणसोनी लक्ष्मी कृतार्थ श्राय ने, तप सफल थाय ने, उत्तम ध्यान याय ने, समकीतनी प्राप्ति थाय ने, प्रनुनी नक्ति थाय ने, तथा जिनशासननी शोना थाय बे, इत्यादि गुणो प्राप्त थाय . एवं विचारीने पुण्यना अर्थी मापसोए नजमणुं कर- वामां प्रयत्न करवो. हवे जावनानो उपदेश कहे. शेयान्यंगानि दानादी-न्येव धर्मनरेशिनुः ॥ तस्य तेष्वधुना जीवो, नावनामा निगद्यते ॥ १॥ अर्थ- धर्मरूपी राजानां दान आदिक अंगो जाणवां अने तेउमा नावनारूपी जीव वे. दानं तपस्तथा शीलं, नृणां नावेन वृर्जितम् ॥ अर्थहानिकुधापीडा, कायक्लेशश्च केवलम् ॥१॥ अर्थ- जावनाविनाना माणसोनां, दान, तप, अने शील फक्त (अनुक्रमे ) धननी हानीरूप, ठुधानी पीमारूप, तथा श- रीरना कष्टरूपज बे. चिरादेकेन दानादि-क्लेशैः पुण्यं यदर्जितम् ॥ तस्वानुमोदनानावात, क्षणादन्यस्तदर्जयेत् ॥ १॥ हमेशा ·पए , उपदेशतरंगिणी. अर्थ- कोई माणसे घणा कालसुधी दानादिक क्वेशोने सहन करीने जे पुण्य मेलव्यु होय, ते पुण्यने तेना अनुमोदनथी बीजो माणस दाणवारमा पण मेलवी शके जे. नावना ने ते लरतराजानी पेठे उत्तम जोगोश्री पण मुक्ति दे- नारी जे; वली मरुदेवा माता के जेणीए कोइपण दिवसे एकास- णादिक कं; पण तप कर्यो न होतो, ते पण नावनाथी मोदे ग- एलां जे. प्रसन्नचंड राजशषि पण नावनाथी केवलज्ञान पाम्या बे. वली गौतमस्वामिए प्रतिबोधेला पंदरसो तापसो पण नाव- नाथी मोदे गएला . वली एक देडको के जे श्रीवीरप्रन्नुने वां- दवामाटे आवतो हतो ते मार्गमां घोडानी खरीथी कचरावाथी मृत्यु पामीने दरांक देव अयो, तथा बेवटे ते नावनाथी केवल- ज्ञान पाम्यो . अहीं सर्व जावना कुलक पोतानी मेले वांची लेवं. औचित्येन गुणोच्चयः प्रियगिरा दानं गृहस्थक्रमः लक्ष्म्यांनश्चयसेचनेन विपिनं सामेन तत्वज्ञता ॥ प्रेम्णा स्त्रीजनविज्रमः सुमुनिता ब्रह्मव्रतेनांगिनां धत्ते जावनयाश्रितः सफलतां सर्वोऽपि धर्मक्रमः। अर्थ- जेम उचिततायी गुणोनो समूह, प्रिय लक्ष्मीथी गृहस्थाश्रम, जलसमूहना सेचनश्री वन, समताथी त- त्वज्ञान, प्रेमश्री स्त्रीनो विलास, तथा ब्रह्मचर्यश्री जेम उत्तम मुनिपणुं सफल थाय बे, तेम प्राणीउनो सर्व प्रकारनो धर्मक्रम नावनाथी सफल श्राय बे. वितसाध्यमिह दानमुतम, शीलमप्यविकलं सुपुर्धरम् ॥ उःकराणि च तपांसि नावना, स्वीयचितवशगेति न्नाव्यताम् ॥१॥ वाणीथी दान, .

·Go उपदेशतरंगिणी ने 4 अर्थ- अहीं उत्तम दान धनथी शाय तेम निर्मल शील पण दुर्धर , तपो पण मुकर , अने नावना तो पोताना म- नथी थाय.बे, एम नाव. नावस्यैकांगवीरस्य, सानिध्याबहवः शिवम् ॥ ययुकोऽपि दानाद्यै-विहीनैर्धनैरपि ॥१॥ अर्थ- एक नावनारूपी सुन्नटना सहायथी घणा मोदे ग- एला बे, पण नावना विनाना घणा एवा दानादिकथी पण कोई मोदे गया नथी. नावो धर्मस्य हृन्मित्रं, नावः कर्मेधनानलः ॥ सत्कृत्यन्नघृतं नावो, नावो नीवी शिवश्रियः ॥२॥ अर्थ-नाव ने ते धर्मनो दिलोजान दोस्तदार ने, कर्मोरूपी काष्टोने बालवामां अग्निसमान बे, पुण्यरूपी अन्नमां घृतसमान बे, तथा मोदरूपी लक्ष्मीनी कटिमेखला बे. इति नावनोपदेशः जातः श्रीयुतसोमसुंदरगुरुः श्रीमतपागच्चप- स्तत्पादांबुजषट्पदो विजयते श्रीनंदिरत्नोगणिः॥ पादांनोरुहरत्नमंदिरगणिस्तस्यालिलीलाधर- स्तब्धमन्नवोपदेशसरिति माच्यस्तरंगोऽन्नवत् ॥१॥ इति श्रीतपागठनायक श्रीसोमसुंदरसूरि श्रीरत्नशेखरसूरि नंदिरलगणिशिष्य रत्नमंदिरमुनिगुंफितायां श्रीनपदेशतरंगिण्यां दान, शील, तपो,लावनेद चतुर्विधजिनधर्म प्रकाशकः पंचदशो- पदेशपेशलः प्रथमस्तरंगः ॥ श्रीरस्तु॥

·उपदेशतरंगिणी. १ अथ वितीयः सप्तदेवोपदेशरूपस्तरंगः जिननवनबिंबपुस्तक-चतुर्विधश्रमणसंघरूपाणि ॥ सप्तक्षेत्राणि सदा, जयंति जिनशासनोक्तानि॥१॥ अर्थ- जिनशासनमां कहेलां जिननवन, जिनबिंब, पुस्तक अने चतुर्विध श्रमण संघरूप साते क्षेत्रो हमेशां जयवंतां वर्ते बे. हवे तेमांथी प्रथम जिननवननो उपदेश कहे बे. जिनन्नवनं निर्माप्यं, सफलीकर्नु निजां लक्ष्मीम् ॥ धन्यैः स्वपरश्रेयः-पुण्योद्यहोधिलान्नाय ॥१॥ अर्थ- धन्य पुरुषोए पोतानी लक्ष्मीने सफल करवा माटे, अने पोताना अने परना कल्याणथी उत्पन्न थतां पुण्यथी बोधि- लान माटे जिनमंदिर बंधाव. तेनापर दृष्टांत कहे . एक दहाडो कोरंटक नामना गाममां विक्रम संवत १२५२ मां श्री देवसूरि महाराज चतुर्मास रह्या. त्यां नाहड नामे मंत्रि हतो; तेना नाना नाश्तुं नाम सालिग हतुं. ते बन्नेना पांचसो कुटुं- बोने आचार्यजीए प्रतिबोध को. आसु सुद पाप नवमीने दि- वसे तेनए आचार्यजीने कडं के, अमारी गोत्रदेवी जे चंडिका बे, ते बलिदानमां पामानी मागणी करे ने, माटे हवे अमारे शुं करवं ? ते सांजली गुरुमहाराजे रात्रिए चंडिकाने गुरुमहाराजे रात्रिए चंडिकाने प्रयद करीने तेणीने कह्यु के, तुं पूर्वनवमां श्रीपुर नामना नगरमां धनसार नामना व्यापारीनी जैनधर्मी स्त्री हती. पांचमने दिवसे पवित्र वस्त्रो पेहेरीने तुं बालक पुत्रने घेर राखीने देवमंदिरे ग जो तारो बालक पुत्र तारी पाउल रडतो रडतो रस्तामां चा- लवा लाग्यो; एटलामा कोश्क लडकेला पाडाए तेने पाडी नाख्यो अने तेथी ते मृत्यु पाम्यो. त्यारे तुं पण ते पुत्रवियोगना पुःखथी मृत्यु पामीने चंडिका थर , अने पूर्वनवना वैरथी तुं बीजा . ते ११ ·०२ उपदेशतरंगिणी. पाडाउने पण शामाटे हणे ? जरा दया राख ? अने शांत था? त्यारे चंडिकाए कडं के, हे जगवन् ! हुं नारेकर्मी बुं, अने तेथी जीवहिंसा तजवाने शक्तिवान अती नथी. त्यारे प्राचार्यजीए कडं के जो एम , तो तुं नाहडमंत्रिना कुटुंबने तारां बलिदा- नथी मुक्त कर? पठी ते वात तेणीए पण कबुल राखी. पनी ध- ममां दृढ थएला नाहडमंत्रिए कोरंटकादिकमां "नाहडवसहि" आदिक बहोतेर जिनमंदिरो बंधाव्या. अने तेउनी प्रतिष्ठा श्रा- चार्यजीए विक्रम संवत १२५२ मां करी. वली नाहड मंत्रिए जावोजीवपर्यंत जोजन कर्या पेहेलां जिनपूजनादिकनो अनिग्रह लीधो. रम्यं येन जिनालयं निजनुजोपात्तेन कारापितं मोदार्थ खधनेन शुधमनसा पुंसा सदाचारिणा ॥ वेद्यं तेन नरामरेज्महितं तीर्थेश्वराणां पदं . प्राप्तं जन्मफलं कृतं जिनमतं गोत्रं समुद्योतितम् ॥१॥ अर्थ- जे शुभमनवाला तथा सदाचारि माणसे पोताने हाथे उपार्जन करेला धनथी मोद माटे जिनमंदिर बंधाव्युं बे, ते मा- सो देवोथी पूजाएला तीर्थकरपदने मेलवे बे, वली ते- ऐज पोताना जन्मनुं फल मेलव्यु ने, तथा तेणेज जिनशासनने अने पोताना गोत्रने पण दीपाव्युंजे. वली पोतानां घरो तो सुघरी, कागडा, चकलां विगेरे पोतानी शक्ति मुजब बनावे , पण लाग्यवान तो तेनेज जाणवो के, जे पोतानी शक्तिमुजब उत्तम जिनमंदिर बंधावे .ते पर दृष्टांत कहे जे. श्रीरियं पुरुषान मायः, कुरुते निजकिंकरान् ।। कुर्वते किंकरी तां ये, तैरसौ रत्नसूरसा ॥१॥ क ·उपदेशतरंगिणी. ७३ अर्थ-प्रायें करीने लक्ष्मी पुरुषोने पोताना चाकर करे ने पण तेणीने जे दासीरूप करे ,तेश्रीजा पृथ्वी रत्नगर्जा श्रएली. ते सांजलीने आमराजाए गोपगिरिमा श्रीमहावीरप्रनुनुं मंदिर बंधाव्युं ते मंदिर एकसो एक हाथ ऊंचं हतुं. साडात्रण क्रोड सो- नामोहोरोनो रस करीने तेनी प्रतिमा बनावीने तेमां स्थापन करी. ते मंदिरमांरंगमंझप बनाववामां एकवीस लाखसोनामोहोरो खरची. मूल मंमपमा एक लाख पचीस हजार सोनामोहोरो खरची. वली ते राजाए विक्रम संवत ११ मां एक क्रोड सोनामोहोरो खर- चीने श्री बप्पनट्टिजीना सूरिपदनोमहोत्सव को. वली ते राजाए तेज आचार्यजीना उपदेशथी शत्रुजय अने गीरनारपर उधारो कर्या . तेनुं विशेष वृत्तांत चतुर्विशतिप्रबंधमांथी जाणी लेवू. ये कारयति जिनमंदिरमादरेण बिंबानि तत्र विविधानि विधापयति ॥ संपूजयंति विधिना सततं जयंति पुण्यन्नाजनजना जनितप्रमोदाः ॥१॥ अर्थ- जे माणसो आदरपूर्वक जिनमंदिरो बंधावे , तथा तेमां विविध प्रकारनां बिंबो नरावे, अने तेउने हमेशां विधि- पूर्वक जे. पूजे जे, ते पुण्यशाली तथा हर्ष उत्पन्न करनारा लोको जयवंता वर्ते . जे उत्तम पुरुषो आदरपूर्वक अव्य खरचीने उंचा तोरणोवालां जिनमंदिरो बंधावे , अने तेमां सुवर्णमय बिंबो स्थापे , ते पु- रुषोज आ जगतमां जीवता बेग , केमके, ते गणधरादि- कनी पदवी नोगवीने मोक्षमा जाय बे. ते पर दृष्टांत कहेजे. हेमाचार्यजीए प्रतिबोधेला श्रीकुमारपाल राजाए तारंगाजी, तथा खंनात आदिक नगरोमां १४४ नवां जिनमंदिरो बंधाव्यां ते ·ԵՍ उपदेशतरंगिणी. वे. तेउपर तेणे सुवर्णना दंमो अने कलशो स्थापन कर्या . वली तेणे पाटणमां पोताना पिताजी त्रिनुवनपालना नामनी यादगीरी माटे “तिहुणविहार नामनुं बहोतेर देवकुलिकासहित जिन- मंदिर बंधाव्युं बे. ते मंदिरमां तेणे चोवीस सोनानी, चोवीस रु- पानी, चोवीस पीत्तलनी इत्यादि प्रतिमा स्थापी हती. वली तेमां १२५ आंगुलनी अरिष्ठरत्ननी श्रीनेमिनाथ प्रज्जुनी प्रतिमा तेमणे स्थापी हती. सर्व मली तेमां उन्नु क्रोड सोनामोहोरो खरची हती. तेमां उदयन, आम्रदेव, कुबेरदत्त आदिक अढार हजार श्रावको हमेशां नृत्यगायन सहित स्नात्रमहोत्सव करता हता. श्रीमङौनगृहे जिनप्रतिकृती जैनप्रतिष्ठाविधौ श्रीजैने तपने जिनार्चनविधौ श्रीसंघपूजादिके । श्रीजैनागमलेखने च सततं श्रीतीर्थयात्रादिके येषां स्वं विनियोगमेति धनिनां धन्यास्तएव दितौ॥१॥ अर्थ- जे धनवान माणसोनुं अव्य जिनमंदिरमां, जिनप्रति- मामां, जिनप्रतिष्ठाविधिमां जैन तपमां, स्वामिवात्सल्यमां, जैना- गम लखाववामां, तथा तीर्थयात्रादिकमां वपराय , तेनेज आ पृथ्वीमा धन्य . कडं ने के, ज्वलनजलचौरचारण-नृपखलदायादबंदिकोधृतम् ॥ धन्योऽसौ यस्य धनं, जिनन्नवनादौ शुन्ने लग्नम्॥१॥ अर्थ- अग्नि, जल, चोर, चारण, राजा, पुष्टपुरुषो, पितरा- ल, तथा नाटआदिकना नयथी मुक्त अएलुं एवं जे माणसनुं धन जिनमंदिर आदिक शुन्न कार्यमा लागेलुं , तेनेज धन्य जे. तेमां पण जिनमंदिर बंधाववाश्री अपार पुण्य थाय ,कां ने के, काष्टादीनां जिनावासे, यावंतः परमाणवः॥ तावंति वर्षलदाणि, तत्कर्ता स्वर्गन्नाग नवेत् ॥१॥ . ' ·M . ते उपदेशतरंगिणी ए अर्थ-जिनमंदिर बांधवामां जेटलां काष्ट आदिकनां परमा- गुठ होय बे, तेटलां लाख वर्षीसुधी तेनो कर्ता स्वर्गर्नु आयुष्य जोगवे . परमाणुनुं लौकिक स्वरूप नीचेप्रमाणे बे. जालांतरगते सूर्ये, यत्सूदनं दृश्यते रजः तस्य त्रिंशतमो नागः,परमाणुः स उच्यते॥१॥ अर्थ- जालीमांश्री सूर्यनो तमको पडतां जे सूक्ष्म रज दे- खाय बे, ते रजनो पण जे त्रीशमो नाग परमाणु कहेवाय जे. नूतनाधारवास-विधाने यत्फलं नवेत् ॥ तस्मादष्टगुणं पुण्यं, जीर्णोधारे विवेकिनाम॥१॥ अर्थ- नवु जिनमंदिर बंधाववामां जेटलुं पुण्य थाय बे, तेथी आगणुं पुण्य विवेकीने जीर्णोधारथी थाय बे. वली आज हेतुश्री पद्म नामना चक्रवर्तीए पोतानी माताना हर्ष माटे हमेशां एकेकुं जिनमंदिर बंधाव्युं हतुं. वली तेज बाब तपर संप्रति राजानुं दृष्टांत कहे. संप्रति राजा त्रिखंड लरतत्रिनो दिग्विजय करीने शोल ह- जार मुकुटधारी राजाउँथी परिवों थको उजायनीमां आव्यो. ते वखते नगरना लोकोए तेनो घणाज आनंदथी प्रवेशमहोत्सव को. पठी ते पोताना मेहेलमां जइ पोतानी माता कमलाने पगे पड्यो. पण ते वखते पोतानी माताने दिलगिर मुखवाली जोड्ने तेणे पूज्युं के, हे माताजी ! मारा जेवो आपने पुत्र बे, तोपण तमो केम दिलगिर था बगे? त्यारे माताए कडं के, हे वत्स ! संसार साधनारां, तथा बेवटेनरक आपनारां एवां तमारां राज्यो- पार्जनश्री मने कई पण हर्ष थतो नथी; पण जो तमो जिनप्रा- सादो करावीने मारी पासे आवो, तो मने घणो हर्ष थाय. ते सांजली संप्रतिराजाए मोटा निमित्तिाउने बोलावीने तेउने पो- ·. ७६ उपदेशतरंगिणी. ताना आयुष्यनुं प्रमाण पूज्युं त्यारे तेठए कह्यु के, हे राजन्! तमारं आयुष्य सो वर्षोनुं बे. त्यारे राजाए मंत्रिउने पूम्युं के, एकसो वर्षना केटला दिवसो श्राय? त्यारे मंत्रिए कयु के, ए- कसो वर्षोना उत्रीस हजार दिवसो आय. पछी तेणे शत्रुजयादिक तीर्थोमां जिनमंदिरो बंधाववामाटे पोताना माणसोने हुकम कर्यो अने हमेशां एक मंदिर संपूर्ण श्रयानी खबर मेलवीने ते पोतानी माताने चरणे नमवा लाग्या. ते सांजली कमला माता पण हर्ष सहित हमेशां पोताना पुत्रने पोताने हाथे तिलक करती हती. एवी रीते संप्रति राजाए सवालख जिनमंदिरो बंधाव्या. तेउमा बन्नु हजार तो सिहपुरादिकमा श्रीनेमिश्वरविहारादिक कराव्या. नेव्यासी हजार जीर्णोद्धार कराव्या. सवाकोड जिनबिंबो न राव्यां. हालमां पण सिंधुदेशमां आवेला मरोग्पुरमां संप्रति रा- जानी बनावेली पंचाणु हजार मोटी पित्तलनी जिनप्रतिमा ने. ते मांहेली श्रीमहावीर प्रनुनी प्रतिमा गिरनारपर खरतरवस- तिमां विद्यमान जे. वली ते संप्रति राजाए सातसो तो दानशा- ला करावी. वली तेणे अनार्य देशोमां पण जैनधर्मना फेलावा माटे प्रथम साधुवेषधारी पुरुषोने मोकल्या हता, तथा एवी रीते त्यांना लोकने साधुना व्यवहारथी जाणीता करीने पाउलथी त्यां उत्तम साधुउने पण जैनधर्मना फेलावा माटे मोकल्या हता. एवी रीतनां पुण्यनां कार्यों करीने संप्रति राजाए पोतानुं धन, अने पोतानो जन्म सफल को हतो. जिनन्नवनं जिनबिंबं, जिनपूजां जिनमतं च यः कुर्यात तस्य नरामरशिवसुख-फलानि करपद्धवस्यानि ॥१॥ अर्थ- जे माणस जिनमंदिर, जिनपूजा, अने जिनमतनो फे- लावो करे , तेने नर, देव, अने मोदनां सुखो हथेली- मां आवी पडे . . de ·B - . -- उपदेशतरंगिणी. श्री देवसूरिजीना उपदेशश्री सिद्धराजे पण विक्रम संवत् ११७३ मां पाटणमां श्रीषनदेव प्रनुनुं जिनमंदिर बंधाव्यु हतुं. तेमां पंच्यासी अंगुलना प्रमाणवाली श्रीषनदेव प्रनुनी प्रतिमा स्थापन करी हती, अने ते मंदिरनुं नाम “राजविहार" राखवामां आव्युं हतुं. एक दहाडो ते जिनमंदिरमां पासिल ना- मनो कोश्क निर्धन श्रावक पूजा करवा माटे आव्यो; तथा मोटी प्रतिमा जोड्ने आश्चर्यसहित ते प्रतिमान ते माप लेवा लाग्यो. ते वखते नेवु लाख सोनामोहोरोना अधिपति गडा नामना व्यापारीनी हांसी नामनी बालविधवा पुत्री पण दर्शन करवा आवी हती. पासिलने ते प्रतिमानुं माप लेतो जोश्ने तेणीए हां- सीथी तेने पुग्युं के, शुं तारे आवी नवी प्रतिमा कराववी ? ते सांजली पासिले कयु के, हे बेहेन ! ते समये तमारे प्रतिष्ठामहो- त्सवपर जरूर पधारयुज. तेणीए पण ते कबुल कर्यु. पनी पासिले दश उपवास करीने आरासणनी अधिष्ठाता अंबिकादेवीनुं श्रा- राधन कर्यु. त्यारे तेणीए संतुष्ट थने तेने कां के, आ सुवर्णनी खाणमांथी तने नवं जिनमंदिर बांधवा माटे जोश्शे तेटलुं धन निकलशे; एम कही ते अदृश्य श्रइ. पठी ते खाणमांथी पस्ता- लीस हजार सोनामोहोरोनी किमतं जेटलुं सुवर्ण निकल्याथी ते प्रव्य खरचीने पासिले एक सुंदर जिनमंदिर बंधाव्यु. ते वखते तेणे हांसीने पण निमंत्रण करीने श्री देवसूरिजीने हाथे प्रतिष्ठा करावी. हांसीए पण नव लाख सोनामोहोरो खरचीने ते जिन- मंदिरनो रंगमंझप बांध्यो. हवे जीर्णोधारनो उपदेश कहे जे. जीर्णोधारःकृतो येन, विनवेन सुचारुणा ॥ जिनाझा पालिता तेन, क्लेशकूपारपारदा ॥१॥ अर्थ- जे माणसे पोताना उत्तम व्यथी जीर्णोधार करेलो बे, तेणे क्वेशरूपी समुज्नो पार पहोंचामनारी जिनाझा पालेली ने .

·उपदेशतरंगिणी. हवे ते जीर्णोधारपर दृष्टांत कहे. जांब नामना मंत्रिना वंशमां थएलो सऊन नामनो सिझरा- जनो एक कोटवाल हतो; तेने योग्य जाणीने सिझराजे सौराष्ट्र देशनो हाकम कर्यो हतो. ते सऊने त्रण वर्षनी उपज एकठी क- रीने राजानी आझा लीधाविनाज बहोतेर लाख सोनैया खरचीने गिरनारपर श्रीनेमिश्वर प्रतुना जिनमंदिरनो उद्धार कराव्यो, केमके, ते जिनमंदिर पूर्वे काष्ठोनुं बांधेलु हतुं, अने तेनापर वी. जली पड़वाश्री तेमां नुकशान थयु हतुं. पठी केटलेक काले कोश्क उर्जने ते वात जाहेर करी राजाने कर्वा के, सऊन तो राजभव्यनो आवी रीते गेर उपयोग करे . त्यारे राजाने सोमनाथ जवानो अनिग्रह होवाथी ते मिष करीने ते पाटणथी चाल्यो. सोमनाथने नमन करीने ते संकली नगरीमां आव्यो. ते वखते सजने तेमनी सामे आवीने तेमने नमस्कार कर्यों पण राजाए तेवखते पोतानुं मुख फेरवी नांख्युं. त्यारे सजने विचार्यु के, राजा मारापर गुस्से श्रया बे. पजी सऊने तो वामनस्थलीमां ( वणथलीमां) जश्ने सां- मतो तथा व्यापारि पासेथी बहोतेर लाख सोनामोहोरो एकठी करी. पनी सिद्धराजे आलिंग प्रधानने पूज्यु के आ पर्वत कयो ? अने अहीं कयुं तीर्थ के ? त्यारे प्रधाने कर्वा के, हे स्वामी! आतो श्री गिरनार तीर्थ ने, माटे तेनां दर्शन कर्याविना आपणे जq उचित नथी. ते सांजली राजा गिरनारपर चड्या, अने त्यां नवं मनोहर जिनमंदिर जोड्ने हर्षथी बोली उठ्या के, जे माणसे आई सुंदर जिनमंदिर बंधाव्युं चे, तेनी माताने धन्य !! तेज समये पाग्ल रहेला सजने कह्यु के, धन्य ने माता मयणवदेवीने के, जेणीए एवी रीतना पुरुषरत्नने जन्म आप्यो . ते वचन सांजलीने सिद्धराजे सजननी सन्मुख जोयु, अने मंत्रिने पूज्यु के, आ शुं जे? त्यारे आलिंगमंत्रिए कडं के, हे स्वामी ! एक बाजु तो आ श्रीगिरनारजीना जीर्णोधारनुं पुण्य , तथा ते ·. . . . उपदेशतरंगिणी. Ե उझार करवामां जेटलु अव्य खरचायुं , तेटलुं अव्य संघ आ- पने समर्पण करे , माटे ते बन्नेमांथी जे लेवानी आपनी श्वा होय ते फरमावो ? ते सांजली अत्यंत प्रमुदित थएला सिद्ध- राजे कडं, के 'मारे तो तीर्थोछारना पुण्यनीज जरूर बे; अव्यनी जरूर नथी. एम कही तेणे ते तीर्थनी पूजा माटे, तथा तेना रक्षण माटे बार गामो नंडारमां आप्यां; तथा शत्रुजय अने गिरनार, ए बन्ने तीर्थोने जोडवामाटे तेणे बार योजननी रेशमी वस्त्रनी धजा बंधावी; तथा संघेपण एकतुं करेलुं अव्य खरचीने वामनस्थलीमां (वनथलीमां) वीरप्रनु आदिकनां चार जिनमंदिरो बंधाव्यां. एवी रीते सजन ( साजण ) कोटवालतुं दृष्टांत सांजलीने बीजा नव्य लोकोए पण जिनमंदिरोनो जीर्णोधार कराव्यो. यावतिष्टति जैनें, मंदिरं धरणीतले धर्मस्थितिः कृता ताव-ौनसौधविधायिना॥१॥ अर्थ- आ उनीआपर ज्यांसुधि जैनमंदिर हयातिमा रहे , त्यांसुधि जैनमंदिर बंधावनारे (आ जगतमां) धर्मनी स्थिति करेली बे, एम जाणवू. एक दहामो श्रीदेवसूरि महाराज मेमता गाममां चतुर्मास क- रीने फलवधि गाममां पधार्या; अने त्यां मासकटप कर्यो त्यांना पारस नामना एक श्रावके ते समये नगरनी नजदिक काडीमां एक मटोडीनो ढग जोयो, तथा तेपर पुष्पो पडेलां जोयां. तेवात आचार्यजीने कहेवाश्री आचार्यजीएते ढगने बहुज जालवणीथी खोदवानुं कह्यु. पनी ते पारस श्रावके तेम कर्या बाद तेमांथी श्री पार्श्वनाथजीनी प्रतिमा निकली. पनी तेमना अधिष्ठाता पार्श्व नामना यदेते श्रावकने स्वममा एक जिनबंदिर बांधी तेमां ते प्र- तिमा स्थापन करवानुं कर्तुं. त्यारे पारस श्रावके कह्यु के, मारी पासे अव्य नथी, माटे प्रासाद शी रीते बंधावं. त्यारे यदे कडं ·.. ए उपदेशतरंगिणी. के, आ प्रतिमानीपासे तुं अक्तनो स्वस्तिक हमेशां करजे, अने ते अश्तो सुवर्णमय अश् जशे,अने ते प्रव्य वापरीने तुं जिनमं- दिर बंधावजे. पठी ते पारस श्रावक हमेशां तेम करतो गयो, अने जिनमंदिर बंधाववा लाग्यो. एम करतां थकां एक बाजुनो तो सर्व मंझप तैयार अयो. एटलामां ते श्रावकना पुत्रे पोताना पिताजीने पूज्युं के, आ अव्य तमोए क्याथी मेलव्युं ? ते पारस श्रावके व्यागमन- खरेखलं स्वरूप तेने कही बताव्यु. अने त्या- रथी तेने प्रव्य मलवा न लाग्यु, अने तेथी आजदनसुधि पण ते जिनमंदिर तेटलुंज अधुरं. ते मंदिरमा विक्रम संवत ११ए। मां फागणसुदि दशमने दिवसे प्रतिमानी प्रतिष्टा अझ तथा१२०४ मांमाहासुदि तेरसने दिवसे तेपर धजा चमी; अने एवी रीते ते फ- लवधि ( फलोधि ) पार्श्वनाथजीनुं तीर्थ प्रसिद्ध थयु. कारयंति जिनेंशाणा, तृणवासानपीह ये॥ मणिरत्नविमानानि, तैर्लनंते नवे नवे ॥१॥ अर्थ- जे आ जगतमां श्री जिनेश्वरोनां घासनां पण मंदिरो बंधावे , तेउने दरेक नवोमांमणि अने रत्नोनां विमानो मले ने. माणिक्यहेमरलाद्यैः, प्रासादान कारयति ये तेषां पुण्यैकमूर्तीनां, को वेद फलमुत्तमम् ॥१॥ अर्थ- वली जे माणसो माणेक, सुवर्ण तथा रत्नादिकोथी जिनमंदिरो बंधावे , ते पुण्यशालीना उत्तम फलने तो जा- पीज कोण शके बे ? ( हवे तेपर दृष्टांत कहे जे.) श्री विमलशाह नामना शेठ गुजरातना राजा नीमदेवना प्रधान हता. एक दहडो कोइ उष्टे राजाना कर्णो नंग्नेस्याथी रा- जानी तेनापर इतराजी थइ. तेथी पांचसो घोमा, पांच कोड सो- नामोहोरो, तथा घणां उँटोसहित ते त्यांधी रात्रिए नाशीने चं- ।' - ·. - उपदेशतरंगिणी. ए? प्रावतीमां गयो त्यारे तेना मरथी त्यांनो धारावर्ष राजा नाशी गयो; पठी त्यांना मांडलिकोए विमलशाहने त्यांनो राजा उ- राव्यो. पठी ते विमलशाह शेने शाकंनरी, मेदपाट, जावालिपुर विगेरेना राजाउने जीतीने आबुपर उत्र धारण कयु. वली एक दहाडो तेणे रोम नगरना बार सुबाउने हरावीने पोताना चाकरो कर्या; अने तेजेनां बारे बत्रो पोते धारण कर्यां. वली आबुपर वागतां तेनां निशानोनां शब्दो सांजलीने जय पामेला जी- मराजाए तेने कोड सोनामोहोरोनी नेट करी. एक दहामो ते वि. मलशाह शेठे धर्मसार सूरिजीना मुखथी एवी वाणी सांजलीके, चनहिं गणेहिं नरयान बज्ऊंति जीवा, तं जहा म-॥ हारंजयाए महापरिग्गहाए कुणिमाहारेणं पंचिंदिअवहेणमिति ॥ अर्थ- जीवो चार स्थानकोथी नरकनुं आयुष्य बांधे . ते आवी रीते के महा आरंनथी, महापरिग्रहथी, (मांसादिकना) क्वीष्ट नोजनथी, अने पंचेंजिना वधथी. ते सांजलीने पापोथी डरेला विमलशाह शेठे गुरुमहाराजने चरणे नमीने कयु के, हे स्वामी ! में संग्राममां हजारो मनुष्योनो वध कर्यों कराव्यो ; तो मने तेनी आलोचना आपो? ते सां- नली आचार्यजीए कह्यु के, हवे तमो सर्व जीवोपते अमारीप- टह वजडावो? तथा जिनमंदिर आदिक बंधावीने पुण्योनां कार्यो करो? ते सांगली विमलशाह शेठे अंबा माताजीनुं आराधन कर्यु. त्यारे ते प्रसन्न थश्ने तेमने कहेवा लागी के, तमो कई व- रदान मागो ? त्यारे विमलशाह शेठे कडं के, पुत्रनी प्राप्ति तथा जिनप्रासादनी निष्पत्तिरूप बे वरदान आपो? त्यारे देवीए कडं के, कांतो पुत्रप्राप्तिनुं वरदान मागो ? अथवा प्रासादनिष्प- ·ए उपदेशतरंगिणी त्तिनुं वरदान मागो? ते बेमांथी एक वरदान आपीश. त्यारे ते माटे शेठे पोतानी स्त्री श्रीदेवीने पूछु, त्यारे तेणीए कह्यु के, प्रासादनी निष्पत्तिनुज वरदान मागो? पुत्रनी आपणे कई जरूर नथी. परी अंबामाताए बहोंतेर लाख सोनामोहोरो स- हित जिनप्रासाद बांधवामाटे विमलशाह शेग्ने अर्बुदाचलपर जूमि सोंपी. पनी त्यां विमलशाह शेठे जिनमंदिर बांधवानो प्रारंन कर्यो, पण दिवसे करेली चणतर रात्रिए पमीजवा लागी. अने एवी रीते उ महिना वीती गया. त्यारे शेठे अंबिका मा- तानुं स्मरण करीने तेनुं तेणीने कारण पूण्यु; त्यारे देवीए कह्यं के, आ चूमिना अधिष्ठाता वालीनाहनुं तारे त्रण उपवासपूर्वक आराधन करवू; अने तेम करवाथी जो ते विरवद्य नैवेद्य मागे तो तारे तेने ते आपq. पण मदिरादिक सावद्य नैवेद्य आपq नहीं; अने तेम उतां जो ते सामो थाय, तो तारे खज कहामीने तेने डराववो. पनी विमलशाह शेठे तेने आराधवाथी ते प्रत्यद श्रश् सावध नैवेद्य याचवा लाग्यो; त्यारे विमलशाह शेठे खज कहाडी तेने डराव्यो; अने ते खजमां अंबिकाना अवतरणथी ते वालीनाद त्यांथी नाशी गयो. तथा बेवटे अंबाजीना वचनथी त्यां क्षेत्रपाल थप्ने ते रह्यो. अने पनी विघ्नरहित जिनमंदिर सं- पूर्ण अयु. तेमां विक्रम संवत १७७७ मां मूलनायक श्री दीश प्रन्नुनी स्थापना थश्. वली त्यां अंबिका देवी तथा वालि- नाह देत्रपालनी पण देरीमा स्थापना करी. वली ते प्रतिष्ठाम- होत्सवमा विमलशाह शेठे चतुर्विध संघनी अत्यंत सेवा करी; तथा याचकोने एवा तो तेणे खुशी कर्या के, आजे पण ते य- जमानने “ विमल श्री सुप्रजातनी" आशिष श्रापे जे. सारं तदेव सारं, नियुज्यते यजिनेंनवनादौ ॥ अपरं पुनरपरधनं, पृथ्वीमलखंडपिंडं वा॥१॥ युगा- ·ते पर हवे उपदेशतरंगिणी. ए३ अर्थ- तेज अव्यने उत्तम जाणवू, के जे जिनेअनुवनादि- कमां वपराय ने, अने बाकीनुं धन तो परतुं अथवा पृथ्वीना मेलना पिंड सर बे.. वस्तुपाल तेजपालनी कथा कहे . महामंत्री वस्तुपाल अने तेजपाल प्रथम यात्रा माटे ज्यारे धोलकाथी हडाला गामे आव्या, त्यारे एवी खबर मली के, मार्गमां खुंटारुनी मोटी धाड तेमनी राह जोती बेठेली बे. त्यारे तेए परस्पर विचार करीने रात्रिए सर्व प्रव्य त्रांबाना क- लशोमां नरीने एक तलावने कांठे आवेला घना क्षेत्रमा रहेला खीजमाना वृद नीचे दाटवा मांड्यु, पण त्यां जमीन खोदतां तेमनां जाग्योथी उलटुं सुवर्णनिधान निकल्यु. ते जोइ तेमने मोटुं आश्चर्य अयु. पनी ते निधान तथा पोतानुं पण सघर्भुप्रव्य त्यां तेजेए स्थापन कर्यु. पनी तेढ चिंतातुर थया थका ज्यारे पाग आव्या त्यारे, अनुपम देवीए तेनुं कारण पूज्यु; त्यारे ते- उए तेणीने एकांतमां सर्व हकीकत कही. त्यारे तेणीए कह्यु के, हे स्वामी ! धन एवी रीते गुप्त न रखाय, पण एवी रीते राखq के, जे धनने सर्व कोइ जोश् शके, पण ले शके नहीं; अर्थात् ते अव्य खरचीने जिनमंदिरो बंधाववां; केमके, उत्तम पुरुषोनो तेज वे. कडं बे के, अधः दिपंति कृपणा, वितं तत्र यियासवः ॥ संतस्तु गुरुचैत्यादौ, तऽच्चैःपदकांदिणः॥१॥ अर्थ- जे कृपणोने नीची गतिमां जावानी श्वा होय, तेज नीचे नूमिमां व्यने दाटे , पण जेऊने चि गतिमां जावानी श्वा बे, एवा उत्तम माणसो तो मोटां जिनमंदिरादिकमां घव्य खरचे . एवी रीतनां तेषीनां वचनोथी उत्पन्न भएल ने विवेक जेने याचार , ते .

·. ।। एव उपदेशतरंगिणी. एवा ते वस्तुपाल अने तेजपाले ते धनने शत्रुजयादिकपर जिन- मंदिरो बांधवामां. वापर्यु. एवी रीते ते मंत्रीश्वरोए १३१३ नवां जिनमंदिरो बंधाव्यां ने, तथा ३३०० जिनमंदिरोनो जीर्णोद्धार करेलो . वली तेजेए एक लाख आडत्रीस हजार नवां जिनबिंबो जराव्यां , पचीसो माहेश्वरोनां प्रासादो बंधाव्यां ने बत्रीस कीहाट का बे, सातसो दानशाला करावी , चोर्यासी वावो बंधावी बे, पांचसो पौषधशाला, पांचसो जैनमगे, पांचसो शैवमगे, तथा पांचसो पाठशाला पण बंधावी ; वली हमेशां पांत्रीससो जैन मुनि तेमने त्यांथी आहारपाणी लेता हता. पूर्वे धोलकामां लुणिग, मालदेव, वस्तुपाल अने तेजपाल निर्धन स्थितिमा रहेता. हता. लुणिगनी ज्यारे अंतावस्था श्रावी त्यारे तेणे पोताना कुटुंब पासे पुण्य माटे त्रणलाख नवकारो माग्या हता. त्यारे वस्तुपाले तेमने कह्यु के बीजं कां पण तमो मागो?. त्यारे लुणिगे कह्यु के, अर्बुद पर्वतपर विमलवसतिमा एक जिन- मंदिर बंधाववानो मने मनोरथ हतो, माटे ते जो बने तो करजो? पजी व्यापारमा धननी वृद्धि श्रवाथी वस्तुपाले चंडावतीना रा- जा पासेयी वीश लाख रुपीया जमीनपर पाथरीने ३६ मूढक जमीन लीधी. ते वखते माताना पूजारी ए कह्यु के, हजु रुपी- आनी चारे बाजुए जमीन खाली रहे , त्यारे तेपर पण रुपी- आउँ मूकीने तेने संतोष्या. पठी त्यां जिनमंदिर बांधवानी तै- यारी करी, त्यारे शोलनशिटपीए कह्यु के, आ जिनमंदिरनो पायो तो सुवर्णथी पुरवो जोय. त्यारे मंत्रीश्वरे सुवर्णनी इंटो लावी आपी. त्यारे ते शिटपीए कह्यु के, हे स्वामी! में तो तमारी उ- दारतानी परीक्षा करी, माटे आ इंटो तो आप आपना नं- डारमांज राखो पठी मंत्रीश्वरे आरासण अने अर्बुदाचल वच्चे कारीगरो अने मजुरो माटे जगोए जगोए सामुर्छना रसोमां स्थाप्यां, तथा गामांउना बेलो माटे जगोए जगोए घासनी गंजी . . . .

·उपदेशतरंगिणी. । ए । -- . श्रने पाणीना अवामा तथा धान्यना कोगरों स्थाप्या. ते जि- नमंदिर बांधवा पागल पंदरसो शलाटोने कामे लगामवामां श्राव्या हता; तथा तेमाटे नोजनादिकनो सर्व बंदोबस्त मं- त्रीश्वरे करी आप्यो हतो. तेमां चणवा माटे लाववामां आवेला आरसपहाणोनी किम्मत तेटलां वजननां रूपां सरखी पमी हती. विक्रम संवत १२७३ मां ते प्रासाद बांधवानो प्रारंल करवामां श्राव्यो हतो, अने १२ए५ मां तेमां प्रतिष्ठा करवामां आवी हती. तेनी पागल कुल खरच बारक्रोम अने त्रेपन लाख सोना- मोहोरोनो थयो हतो. तेप्रासादनुं “लुणिगवसही” नाम पाड्यु, पण लोकोमा “ तेजलवसही ना नामथी प्रसिद्ध श्रयु. प्रति- ष्ठा समये त्यां जालपुरना राजा उदयसिंहादिक चोर्यासी राणा बार मामलीको, चार महाधरो, तथा चोर्यासी झातिनुं महा- जन एकतुं श्रयुं हतुं. ते वखते वस्तुपाले उदयसिंह राजाना प्र- धान यशोवीरने पूग्युं के, आ जिनप्रासादनी बांधणीमां जे गुण दोषो होय ते कही बतावो? त्यारे तेणे सन्नावच्चे शोजन शिला- टने कह्यु के, हे शोजन! आ कीर्तिस्तंनपर जे मातानो हाथ तें कोतर्यो , ते अयुक्तज बे; केमके, आपर तो अव्य ख- रचनार वस्तुपालनी मातानो हाथ जोइतो हतो, के जेणीए आवां पुरुषरत्नोने पोतानी कुदिमां उत्पन्न कर्या जे; तुं तो तेनो फक्त पैसा माटेनो चाकरज बे. हवे तें बांधेलां आ जिनमंदिरमा नीचे प्रमाणे दोषो के. एक तो जे तें या स्तंनोमां जिनबिंबो को- तर्या ने ते अयुक्त बे, केमके, तेथी आशातना थाय तेम जे. ग- र्लागारमा प्रवेश करवानी जगोए जे बन्ने सिंहोथी तोरण कर्यु बे, ते देवनी विशेष पूजानो अनाव सूचवे जे. पूर्वजनी मूर्ति ने जिननी पाउल बेसाडवाथी संतान अने शघिनो नाश थाय तेवू जे. श्राकाशमां मुनिनी मूर्तिउने बेसाडवाथी अन्यदर्शनीउथी शानी अटप पूजा थशे. जिनमंदिरना रंगमंझपमा पुत्तलीउँनो तारी ·2/ 10 उपदेशतरंगिणी. इत्यादि विलास अघटित . वली अहीं करेलां नानां पगथीयां संता- ननो अनाव सूचवनारां बे. बार हाथ लांबां नारोटी अनुचित बे, केम के, तेऊना नांगवाथी प्रासादनो विनाश थवानो संन्नव जे. वली बाह्यघारमा जे कसोटीना स्तंनो कर्या ते पण अयुक्त बे, केमके, ते मूल्यवान होवाथी सर्वनी दृष्टिए पमवाथी कदाच प्रासादलंगनो लय रहे . घणां दूषणो निवेदन कर्या. तेनां ते वचनोने सत्य मानीने शोजनादिके यशोवीरनी स्तुति करी तथा कां के, जे बनवान हतुं ते बनी चुक्युं . एक दहाडो मंत्रीश्वरनी स्त्री अनुपमदेवी एक जैनसाधुने शाहार आपी नमस्कार करती हती, ते वखते प्रमादथी साधुनु घीश्री नरेलु पात्र तेणीनापर पड़ी गयुं, अने तेथी तेणीनुं नव- रंगी चीर घीवालुं थयु, ते जो घरना कोश्क मुष्ट चाकरे सा- धुने गाल आपी. त्यारे अनुपमदेवीए क्रोध पामीने तेने घरमांथी कहामी मेट्यो, अने कह्यु के, हूं जो कोइ तेलीनी के कंदोश्नी स्त्री होते तो, दरेक पगले मारां वस्त्रो घृत अने तेलथी मलीन अते. आ तो माहं परम नाग्य ने के, मुनिराजना पात्रथी मारं देहसिंचन थयु. इत्यादि आ मंत्रीश्वर माटेगें विशेष वृत्तांत प्र- बंधामृतदीर्धीका विगेरेयी जाणी लेवु, तथा एम विचारि सर्व लोकोए पोतानी लक्ष्मीने धर्ममार्गे वापरीने पोतानो जन्म स- फल करवो. खै व्यर्जिनमंदिराणि रचयत्यभ्यर्चयत्यर्हत- सिर्जकया यतिनां तनोत्युपचयं वस्त्रान्नपात्रादिन्निः ॥ धते पुस्तकलेखनोद्यममुपष्टभ्यातिसाधर्मिकान दीनाभ्युधरणं करोति कलयत्येवं सुपुण्यार्जनम् ॥१॥ अर्थ- प्राणी पोतानां व्योश्री जिनमंदिरो बंधावे जे, जिने- ·सुपदेशतरंगिणी: ए श्वरोने पूजे , त्रण प्रकारनां नक्तिथी मुनिने वस्त्र, अन्न तथा पात्र प्रमुख आपे , पुस्तको लखावे , स्वामीवात्सत्य करे , दीनोनो उधार करे , तथा एवी रीते उत्तम पुण्य उ- पार्जन करे . तप गवनायक श्री धर्मघोषसूरिजीना उपदेशथी पेथमशाहे तथा फांऊणशाहे विक्रम संवत १३२१ मां जीरावली तथा श- बुंजयादिकपर सुवर्ण कलशोसहित चोर्यासी जिनमंदिरो बंधाव्यां वे. ते वखते देवगिरि तथा ओंकार आदिक नगरोमां ब्राह्मणोए जिनमंदिर नहीं बांधवा देवाथी तेमणे त्यांना राजा रामदेवना मोटा प्रधान हेमादिकना नामोथी घणी दानशाला मांडी, तथा तेमां कापमी विगेरे पंथिने लासु, दाल, शाक, लात वि- गेरे तेउने पेटपूर आपवा माड्यु. अने तेथी ते पंथि हेमादि- कनी अत्यंत प्रशंसा बोलवा साग्या; अने ते नगरोमां पण हेमा- दिकनी कीर्ति लोको घरे घरे गावा लाग्या. ते जोइ ते हेमादिक प्रधानोए विचार्यु के, आपणे तो कंई पण दान आप्यु नश्री, माटे खरेखर कोइक कारणथी महा पुण्यशाली जीवे आपणां नामोथी या दानशालाई खुसी करी बे. पनी ते विषनी बातमी मेलवतां ते सर्व वृत्तांत तेऊना जाणवामां आव्यो. पली ले हेमा- दिक प्रधानोए राजाने कहीने ते पेथडशाहने देवगिरिना चौ- टामां जिनमंदिर माटे जगो अपावी. पळी ज्यारे त्यां पायो खो- दवा मांड्यो, त्यारे जमीनमांथी मीतुं पाणी निकट्युं. ते देवगि- रिमां मी प्राणी बहु पुर्खन्न हतुं, तेथी कोश् चाडीपाए जश्ने कडं के, त्यां तो मीतुं पाणी निकट्युं , माटे त्यां श्राप वाव बं- धावो, अने पेथडशाहने साटे बीजुं स्थानक श्रापजो. त्यारे राजाए कडं के, प्रजाते हूं तेनो तपास करीश. ते वातनी पेथडशाहने बातमी मलवाथी तेणे गुप्त रीते रात्रिए ते पाणीमां निमक नखाव्यु, पी प्रजते राजा ज्यारे तेनी तपास करवा आव्यो; त्यारे ते पाणी १३ ·ए उपदेशतरंगिणी " खारं जणायाश्री त्यां जिनप्रासाद करवानी पेथडशाहने तेणे बुट आपी. पनी अनुक्रमे केटलेक काले सुवर्णकलश तथा ध्व- ज सहित ते जिनप्रासाद विक्रम संवत १३३५ मां संपूर्ण अयु. तेना चाकरो ज्यारे तेनां खरचनुं नामुं मांमवा बेग, त्यारे फक्त तेमां खपेला दोरडांउनीज किम्मत चोर्यासी हजार रुपीआनी श्रम एवं विचारि तेए नामुं मांम, तजी दीg. पनी ते प्रासा- दनुं “अमूट्यप्रासाद ” नाम पाडवामां आव्यु. तेमां चोर्यासी आंगुलनी पारसनी श्री महावीरप्रनुनी मूर्ति स्थापवामां आवी. तेनुं विशेष वृत्तांत रत्नमंडनसूरिए करेला सुकृतसागर नामना काव्यथी जाणी लेवं. जर्णोधारः श्रुतपरिमलामोदितात्मन्यजस्रं पात्रे दानं नगवति जिनाधीश्वरे नित्यन्नक्तिः॥ दीनानाथोकरणमनिशं विश्वविश्वोपकार: प्राणित्राणं फलमिदमहो चंचलायाः श्रियोऽस्याः अर्थ- जीर्णोधार करवो, सिद्धांतोना परिमलथी सुगंधि श्रा- स्मावाला एवा सुपात्र प्रते हमेशां दान आपq, जिनेश्वर प्रनुनी हमेशां.लक्ति करवी, तेम हमेशां दीन अने अनाथ माणसोनो जधार करवो समस्त जगतपर उपकार करवो, तथा प्राणीउनुं रदाण करवू; एज था चंचल लक्ष्मीनुं फल . हाथीना कानसरखी चंचल एवी लक्ष्मीनुं तेज फल बे के, तेथी जीर्णोधारादिक पुण्यकार्य करवू. जेम बाहडदेवमंत्रिए, शत्रुजय तीर्थनो उधार, रेवताचलपर पगथीयां बांधवानुं कार्य, नृगुक- बमा समखिका विहारनो नधार, तथा बन्ने तीर्थोनी यात्रा, एवी रीतना पोताना पिता उदायन मंत्रिना चारे मनोरथो सफल कर्या . ते नीचे प्रमाणे जाणवा. बाहडदेवमंत्रि एक दहाडो श्री शत्रुजयपर यात्रा माटे गया, ·ए , , उपदेशतरंगिणी. त्यां सकल संघनुं वात्सह्य कर्याबाद तेमणे पूर्व- जीर्ण थयबुं काष्टमय देवल दूर करीने नवं पाषाणमय जिनमंदिर बंधाववानुं शरु कर्यु; अने ते कार्य पोताना माणसोने सौंपीने ते पाटणमा गया, त्यां राजाए तेमनो मोटा आनंबरथी प्रवेशमहोत्सव को. केटलेककाले ते जिनमंदिर संपूर्ण थयाथी, तेनी वधामणी आप- नार माणसने तेमणे शोल सुवर्णनी जीह्वा आपी. एटलामां पांच दिवसो वीत्याबाद कोश्क बीजा माणसे आवीने खबर आपी के, जमतीमां वायु नरावाथी तमाळं जिनमंदिर फाटी गयुं . ते सां- जली बाहड मंत्रीए तेने बत्रीस सोनानी जीहा आपी. ते जो परिवारे कह्यु के, हे स्वामी ! आ वखते तो आपने शोक थवानुं कारण ने, बतां आपने हर्ष केम भयो? ते सांजली मंत्रिए कडं के, हजु मारुं ऐश्वर्य दनदनप्रते वधतुं ने, अने तेथी श्रा समये तेवा खबर जे मस्या ने, ते हर्षदायक बे, केमके, तेथी हुँ ते मं- दिर फरीने पण बंधावी शकीश. पजी तेणे शलाटोने कह्यु के, हवे तमो जमतीविना फरीने ते उत्तम जिनमंदिर बंधावो? त्यारे श- साटे कयु के, जमतीविना जिनप्रासाद कराववाथी संतान थतां नथी. ते सांजली मंत्रिए कडं के, मुर्गतिनी वधामणी आपनार संताननुं मारे प्रयोजन नथी, मारे तो फक्त जिनप्रासादनुंज प्रयो- जन बे. पनी तेणे ते जिनप्रासाद त्रण क्रोम अने त्रण साख सोनामोहोरो खरचीने फरीथी बंधाव्यु. पनी त्यां शत्रुजयपर ज्यारे कुमारपाल राजा हेमचंजाचार्य सहित पधार्या, त्यारे पर्वतपर धमधमाट शब्द थयो, ते सांजली हेमचंताचार्यजीए कुमारपाल राजाने कर्तुं के, एवो वृद्धवाद ने के, एकी वखते जो बे पुण्य- शाली जीवो था पर्वतपर चडवा मांझे तो, उपरनी बत्रशिला तेजेपर पझे. माटे हुँ अने श्राप जुदे जुदे समये तेपर चमीशुं. जो के तीर्थमां मृत्यु तो लाग्यथीज बे, पण तेथी जिनशा- सननी हीलना थाय. पी तेपर सेजे जुदे जुदे समये चड्या. थाय ·१०० उपदेशतरंगिणी. वली ते बाहम मंत्रीए गिरनारपर पगथी बंधावी, के जेथी वृधो अने बालोने पण तेपर चडवानुं सुगम थयुं. ते पगथी बांधवा पाबल तेमणे त्रेसठ लाख सोनामोहोरो खरची हती. कडं ले त्रिषष्टिलक्ष्म्माणां, गिरिनारगिरौ व्ययात् ॥ नव्या बाहडदेवेन, पद्या हर्षेण कारिता ॥१॥ अर्थ-वेसठ लाख सोनामोहोरो खरचीने बादडदेव मंत्रिए श्री गिरनार तीर्थपर हर्षथी मनोहर पगथी बंधावी जे. जिणनवणाणि जे नवरंति, नती समीयपडियाई॥ ते नंचरंति अप्पणं, नीमान जवसमुद्दा ॥१॥ अर्थ- जे माणसो नक्तिथी जीर्ण श्रएला तथा पडी गएलां जिनमंदिरोनो उझार करे , ते माणसो नयंकर एवा श्रा नव- समुअमांथी पोताना आत्मानो उद्धार करे . गोपगिरिपर आमराजाए पोतानुं अमूट्य सिंहासन श्री बप्प- नट्टिजी सूरिजीने बेसवा माटे अर्पण कर्यु, ते जोश क्रोधातुर थ- एला ब्राह्मणोए राजाने कडं के, हे स्वामी ! था श्वेतांबरो तो शूलो , तेउने सिंहासन आपq उचित नथी. एवी रीते वारं- वार राजाने कहेवाथी राजाए ते नवलद नामनुं सिंहासन पाळ पोताना नंडारमा मुकाव्युं, तथा तेनी जगोए एक नानुं सिंहा- सन राख्यु. प्रनाते ज्यारे श्राचार्यजीए ते जोयु, त्यारे राजाना मननो अभिप्राय जाणी तेमणे का के, मईयमानमतंगजदर्प, विनयशरीरविनाशनसर्पम् ॥ वीणो दर्पाद्दशवदनोऽपि, यस्य न तुट्यो नुक्ने कोऽपि ॥१॥ ते सांजली खजातुर श्रएला थामराजाए फरीने ते नववाद .

·सपदेशतरंगिणी. १०१ सिंहासन त्यां स्थाप्यु. फरीने ते ब्राह्मणो राजाने ज्यारे कहेवा गया, त्यारे राजाए पात्र अपात्रनी परीक्षा माटे तथा ते ब्राह्मणोने प्रतिबोध आपवा माटे आठ हजार रुपामोहोरो सन्नामां मंगावी अने ब्राह्मणोने कह्यु के, मारे आ सुपात्रोने आपवी जे. ते सांज- ली सर्वे ब्राह्मणो कहेवा लाग्या के, हे स्वामी ! अमो चतुर्वेदी ब्राह्मणो जीये, माटे अमारासरखा बीजां कोण उत्तम पात्रो ? एवी रीते श्रात्मप्रशंसा करता थका कहेवा लाग्या के, ते व्य अमोने आपो ? एम कही एक बीजापर हडसेला मारी तेउए ते सर्व अव्य लुंटी लीधुं. बीजे दिवसे श्री बप्पनट्टीजी सूरिराजने बोलावी तेमनी पासे सवा कोड सोनामोहोरो मुकीने राजाए तेमने कह्यु के, हे नगवन्! आप कृपा करीने श्राव्य ग्रहण करो? एवी रीते वारंवार राजाए कहेवाथी आचार्यजीए तेने कडं के, हे राजन्! आरंन्ने गस्थि दया, महिलासंगेण नासए बंन्नं ॥ संकाए सम्मतं, पवजा दवगहणेण ॥१॥ अर्थ- आरंन करवाथी दया रहेती नथी, स्त्रीना संगथी ब्रह्मचर्यव्रत नाश पामे डे, शंकाथी सम्यक्त्व खंडित थाय ने, तथा अव्य लेवाथी प्रव्रजानो विनाश थाय . इत्यादिक शास्त्रोनी गाथा कहीने ते प्रव्य तेमणे सीधुं नही. पनी ते श्राम राजाए आचार्यजीना उपदेशथी ते व्य खरचीने एकसो जिनमंदिरोनो उधार कराव्यो. यत्रणमयीमपि कुटी, कुर्याद्दद्यातथैकपुष्पमपि ॥ नक्त्या परमगुरुभ्यः, पुण्योन्मानं कुतस्तस्य ॥१॥ अर्थ-जे माणस नक्तिथी परम गुरुमाटे एक घासनी पण कुं- पडी बंधावी आपे , तथा तेमने फक्त एकज पुष्प थापे , तेनां पुण्यनुं पण कोण माप करी शके तेम ? ॥१॥ -1