Sringeri Sharada Peetham
Gudartadepika Ac No 213
Front matter
241 หยอง เสมา ๒๒ซอร์ 98% श्रीगणपतयेनामा करानयवलंकेवलप्तीशानकीर्ततंब्रश विदावादतरहस्यसकनमसनलस्पामा नुमानपारख्दमूहात्तिरदापिका धारापानुपकारायरघुवनतन्यते ॥३॥ असंगासामधान उन्मत्तल पित्तव शंकास्पादिातसंगतिप्रदर्शपशिष्वावधानायप्रानजानीत अससोपजीक वेवादियादिअत्रत्र यक्षापजीवकतादियस्पप्रसुक्षप्रारूपजीवक्ताशयक्षप्रमाणापजीवचियर्थः प्रसक्षानंतरह हा सस्पसक्षप्राममनिरूपणानंतरप्रसक्षप्रमाणनिरूपणानंतरनयर्थः अपक्षपदस्पाभयत्रवप्रया गात अन मानयिस्पत्तभावनाअनामति करपालपरासनमानप्रमाणंचार्थः पवमूपमान सुजापिज्ञयातथाचप्रयक्षप्रामपजीवकचाताप्रसामाननिरूपणानंतरंववादिसमनचा पमितप्रांगनुमित्तिनिरप्पते।प्रसक्षप्रमाणापजीवकचारप्रसुक्षप्रमाणनिरूपणानंतरखवार संपत्ततापमानासागौनुमानप्रमाप्रमापनिरूप्पतिरजिसमदिनप्रथार्थः अनाभयत्रसंगय प्रदनिनग्रंथवारस्पन्यननापत्तिरिति अत्रप्रसंगपाडातहतजावसरस्तथा।नियहिकेरकार्यर घोटासंगतिरिष्यतरसननपरिगणितानांषधिसंगतीनापनेनपानिनउपजीनलम्पनसंगात समितिमाशंकनीयहिन नापदस्पापजीवकलस्पपदार्थकार्यकारणलंचपर्थकसादधिवतनु ॥९ गानोदितावनुसंघयाबहुवादिसंमतहादियादिनअपमाननिरूपणानंतरमवानुमानधननिरूपितमिति शोकानिरासाजवादिसमतन्नवप्रथमानरुपत्तस्यस्पोसागौनादात प्रकारांतरतुदीधिनीवनसभे योतनेत्यादि अवघटक्सप्पम्पर्थः कर्तव्यनिरुपणकॉनुमानलक्षणाघरकारनामागारतिप्तप्नादत्तग्रं थार्थः तपाचविशिष्टबाहप्रतिविशेषणज्ञानस्यतयाघरकीभूत्तार्थशानविनाविशिशज्ञानासंभ बार विशेषणज्ञानार्थमनभितिप्रथमानरूपिततितल अत्रव्यातिविशिष्टचतक्षधमताज्ञानचनिज्ञाना तःकर्मधारय यातिविशिष्टपदं व्याप्तिप्रकारपर पक्षधर्मपक्षशनातथाचव्याप्रकारपक्षर निता विषयकज्ञानानुमिनियन मितिलक्षणपर्यवसन्नीपर्वतोवाहमानित्यायन प्रितीव्यामिप्रकार पक्षधर्मताज्ञानासहियाप्पासापर्यंत तिमानजन्मत्तयालक्षणसमन्वयः नचविशिष्टवैशिष्ट्य बुदिप्रतिविशेषणवानछेदकप्रकारकनिर्णयस्पतजयानाहयाप्पसवारपर्वतश्त्यादिज्ञानजन्यवाद। व्याणरमक्सर्वतवानयदेशश्मादावशिष्टवशिष्यवालिकशाबोधप्रत्यक्षादावलिव्याभिरिनिवा च्ची व्याप्पप्रकारवपक्षविशेषकानायचायान्नकारपानाप्रतियोगिक कार्यताप्रयाभत्तानावचाव (छन्नविषयत्नाकर शून्पजानतस्पकत्ते विवक्षिनयादुपर्शिनावशिवेशिष्यावाहिशाब्दबोधदि MARAdah दी व्यामिपटकीभूनाउभावविश्यकतयाअनुपपसभावार अचहियाप्पभूलवान्पर्वतश्याजानजन्य एतनतानजन्पलोदिनप्रसापानायबसे ज्ञानजन्यूपर्वतीचाहमानरूपनीनभानचातव्यानिवार, गायत्तथाविधानपीयजन्पसभपहायत्तथाविधानपयित्रावाछन्तजानकतानिरुपिनजन्यतयानिवेशः तथालनवनातिव्याप्तिः ताशाजानलीविप्रससंपतिनाध्शज्ञानस्पविषयोजत्तथाविधोपनीतना नप्रतिनधानिधझानस्पवमादिकानस्पनेवततयानाविधानपयिनतलजायाअभावगार। नवसत्तिनाच्यापासवान्पर्वतोवाहनानिसाचनामतावच्यातितत्रव्यानिघटकलेनाभावस्पाने नाभागविषयताक्रमूल्यस्पेचपरित्तोपादाशविलक्षणचिरशादितिवाच्यं तथाविधजनदत्तानिरूप ताजावाविषयकतिजन्पताश्रयस्सनुभनयाप्पजातिमचस्पषिवक्षिननयात्तथाविधजन्पना यपर्वतीहिमानियापनापतियातनाशन मिनिसासकजाननादरायसर्वत्रलक्षणासमन्वयार अनुभवयाणवेचातानुभवानपदप्रतियोगिताबदअतानाजवचस्यानानुभव याप्पतयातदादागप्रत्यक्षादावलिमाताअनपवप्ताधनसामनाधिकरपाभावप्रतियोगितावछे कसाध्यातायछेदकावछिन्नसांध्यामानाधिकरण्यरुपयातसाधनोंदेनाभन्नतयाऐक्पाभाव नावावशेष्यमानष्टयापितव्याविरवानवशनीयः पर्वतवादिनापसापानवशनीयासर्वसाधारण क्षचस्पेक्पालावात जथाचपर्वतयावाखन्नावशष्यतानिरूपित्तनहियाप्पधानाचान्नप्रकारत्तानिय साबाऊन्तकारपात्तालिकापतानाजशावान्नविषयकचशपतिकार्यताधयज्ञानलमनामातत्वमितिल मित्तलक्षणंपर्यवसन्नोएवंचधानाभातावव्याप्तिरियपिपराल जातिपत्तिलक्षाकरणनोपदातिर त्यासर्वत्रानुप्रितिजातिमादायलक्षामादायतक्षपागमनसंभवादिति निवसतिअनुमितिसमवानु मितिलक्षणम निमितरामशनिवेशनातवाच्या अनुमान लसरपणात्तरानवेशेनप्रदातेयधानिवेशन वैय्पर्धाभावादितानचेससपिसापादनवनवापारपर्वतावालानस्वादिसापाजौजिव्यामिश्र पनौअपायव्याप्यापादकचनाशाजस्पस्तुचा पारंवाभाविपत्ती व्यापमवान्पर्वतशतज्ञानजन्यतेन निरुतलक्षणस्पत्तत्रसधादिानवाच्या आपत्तनिसजानावशेषतयातनंबाप्पादिभानसभेवनाभान सावन्निविषयतावामान्यचरितलक्षणस्पनत्रासोनातिव्यानिविरहादियलेबहतरजल्पनेन। तारणमितिानिमकानुमितिकरणामसचीअनुमाननिति अनमानपदवाच्यामधी अत्तानल क्षणलक्ष्मनादयोरभेदापतिःअनमानस्पलक्षणस्वरुपमा हेतिञ्जेनिाचम्वनियाचान मानव ती. उपजिपलंगपरामशीलिंगावशेष्यकव्याजिनानंयथा ऋतच्याप्पप्रकारवपक्षविशष्यकशानामकरुपपरा मस्पिव्यापारन्यायापारबरकारपारपकरणाभावनानुमितिकरणवाभावानुमानस्वरुपयानुपपत्तविश्प नेता परामर्श गंवक्ष्यत्तस्मा तिनकायमानालगवरणताचादिमतेनिसॉलगस्पाप्पनुमानत्तयाअनुमा नसावन्दनप्रसूक्षोपजीवकत्तायाअभानास्पानानंतर्याभिधानानयामकरालथंप्रत्यक्षोपजीवकचा दिसादिगंशनतथोकीरीयाशंकानिरीताअनुमानस्पलक्षणअनुमानसरपंचाचप्रसंगात तसामाण्ये व्यवम्गणपितुप्रथमंचाकिमतमुथापयानि अषयादिअनुमानयमादिविशयकज्ञानंएतनानुमिति करणररुपानमानस्पपक्षनावटकलपरमत आधयासिदिरातपरास्तामादिज्ञानेलस्पप्रसंतपक्षता बछदकलात निप्रमाणाप्रमितिकरणभन्न अप्रतापाताचोदकरुपल्पसादितिहःपूरणीयःानन्यत्र हेतुसित प्रमाणातावछेदक व्यातिप्रकारवधमादिविशेष्यनिर्णयरम्पंगादिविशष्यवाणिज्ञाने सत्वादिसतग्राहअयोग्पोपाधिनामियादियोग्णानुपलब्धाायचयनुग्यिापाापमानरस्पानंदाया ग्योपाधवतमापलभ्यतयापत्तिविषयोत्तयोग्पोपापपानाभानन प्रतियोगितप्रसंगलाजतो पतलिमप्रतियोगिकामावस्ययोग्पानुपलालपदार्थवादतथोलिरिनिध्पेयं व्यभिचारसंशयात्।
मर्वत्रवानिचारसंवायसंभवादुपाधिलगायस्पवाप्पसंशयस्पयायशयविधयायभिचारसंशयहेतुमार निभावाननूपाधिसंशयाध्याचसंशयानसंभवतिततिब्धकीमतसाध्यसाधनसहचारज्ञानस्पसचा दिसताहशतवासहवास्नियारत्योदिशतशः सहयोगियोःपावचलोहलपत्यारिकव्यभिचार ज्ञानसमादित्य तथाचगालचाज्ञानानुपपत्यानिरुक्तसबारज्ञान प्रतिबंधकचनसभवतीतिभावान उअनुमाननापानंगीकारमादिज्ञानानरंवारतानासंभवनातदुत्तरंपनिावाहमानिनिकायोगापय वहारानुपपत्ति व्यवहारप्रतिव्यवहर्तव्यज्ञानस्पहनचादिसनार ताश्यातिलोकस्सस्पयवहारर सूत्रान्वयःचस्यर्थ जथानमज्ञानानंतरलोकवाहव्यवहारस्चियर्थः संभवनामात्रादिनिधर्मेधम्प संसर्गाग्रहविशिरपर्वतज्ञानकालिनवाहिशानादित्यर्थः प्रकतेवयशभरणामकनाशाज्ञानस्वसंभ नापदाचादितिमात्रपदनात्रज्ञानातरम्पवण्दननुचाविमनवयादिद्विविधा पारमार्थिको पा रमाणिकश्चातत्रपारमार्थिकवाहनिर्विकल्पवज्ञानविषयापारमाथिक्वहिसविकल्पवज्ञान वजयः।तस्पपारमार्थिक विपकरतजवाहलमानानुपपनि तन्मनेवाहलादबाहदादिरूपा दतथ्याश्यामकरुपस्पाप्तावतयातमत्तसिद्राळीकामवस्पपारमाध्वन्यादीसंबंधाभावार। सदसदासबंधानंगीकारत । एवंापातिप्रमादन्यदिव्यवहारांगीकारतावाव्यवहारजनकज्ञा तु. दि नसीसहस्यप्रामापपानुभावस्पानुपपतिः स्मरणात्मक ज्ञानादासाकारतयाअतीव विषयामाप्पा भावात जन्मनालीविषयकज्ञानस्पधतहानयमादित्यत्तरािसंबादनेत्यादि संवादनानविन मुलक सविकलाकविषयकरूपसंवादात्मकदोषणप्रामाभिमार तथाविधव्यवहारजनकवाहज्ञानप्रा माषपचतार तथाचनमासकज्ञाननेवताहयानुभवस्पानवार रातभावः उपसंहारतात अन यादिशाअनुमानस्पाजामापपत्तदधोनशतिराजयोत्वापामामात शाब्दज्ञानजनकयॉरपनानगर या:सुत्नरामपानापणप्रत्यक्षातानप्रप्ताणामसीनन्बात्रापक्रमोपसंहारावराध अनुमानना गान्तअप्रामापसाधनस्पापांतयानावाखलएकत्तस्पापसंहारणीयचोचियात उपक्रमाप महारयोः सप्तानप्रकारकनियमादिनिचलायत्तोनाक्यसंप्रमाणनितिअनानाननप्रमाणमित्यप नापसंडारः अपिचिदमपिप्रतिज्ञातरमतिअणवानाप्रत्यक्षप्रमाणमिपसंहारीनराधना नुमान मप्रमापामिपक्रमोपिनासक्षेप्रमाणमित्तसनियाव्यारयमअनुमानशबस्प प्रसक्षात-अनुयतमानप्रमाणामनियुषयानाविधासमवादिननअनमानस्याप्रप्निाप्पं प्रमाणनावदकरूपशून्पचहतासापानमनमाननप्रमाणामनिसादेनवॉनत्राचाहा ॥
प्राणाभिनिसाधम्पसादि।अप्राण्पताधर्पाअपानापानावणेदकरुपन्पन्नातयावत यथाश्रनचक्षु रादोव्याजचारारारष्टसाधर्म्यस्पशायमानामापसाधार्यस्पिडायनानेप्रमाणतावण्डरूपन्यस्ये जियावनाअनुमाजसात् अनुमानप्रमाणला दिदंतुझायमानहलारनुमानवमंगोकुवामाचार्याणा प्रतमपलंगानाधिनामाणकारमत्तेतुनथाविधरतज्ञानभवानुमॉनप्रमापानियवधेयोनसे आहाद एनाक्पस्पयादिाएतद्वाक्पस्प अनुमाननप्रामाणामानयोक्यस्पाप्तदिग्धावपूर्यतापरेशानी उमानंप्रमापनातम धाराष्टपुरुषप्रानअनुमानप्रमापालिातूअप्रामाण्पविपर्ययामाम्पत्रकारक जानविशिष्टप्रतिपय अविनातानाशापुरजयानपावधसंदेहनाकातथाविधावपर्ययनासाया:प्रयो जकलेनतदुभयप्रयोजनवयान नयोजधानिधसंदेहजधाविपर्ययज्ञानयो अप्रसक्षलाटनावाप्रया गकर्तरप्रसक्षलादयंभावअनुमानरमाप्राप्तायतथाविपशब्दापातरवनसंभवतिनिधाटिपरकीय स्पतथाविधसदहावपर्ययज्ञानान्पतिरस्पत्तावाप्रयोगस्पकर्तुःप्रत्यक्षासंभवनाशात्ततयात्तज्ञाननासा रुपफलमानासक अभावबंधिप्रति प्रतियोगिज्ञानस्पोजगातलधाचष्टसाधननाशानाभानन नसाधनज्ञानस्याप्पसभवात्। ताहाशिब्दानुकुलकंठनॉल्वाधनिघातपस्यावनितानाशब्दा नुकुलकळतालापभियानाभावातजनकाभावनतारशदएंवनसंभवनि कुत्तस्तस्मादनुमाने
त.
दी.
अप्राप्तामाधनीयमितिाननुनथाविष्टपातयगिपरकीयसंशयादानानरुत्संभावनासकमेव
तत्रभविष्यतीतिनोकानपपतिरिसतादोषांत्तरमाहा एतदारपस्सत्पादिअनन्नानं प्रमाणानातवासस्प
प्राप्नाप्पप्रपामापचयसापेतिरितस्याप्रामाण्यांधातास ऐजदाक्पप्रानापसाक्षादवप्र
सक्षातरितस्पेनहावपापप्रामाण्यमागत अप्राप्नाप्पच चमजनकलक्षणाप्रामाण्पपटकीभत्तभ्यमम्म
स्वविषयवाधाधीनत्तयाअनुमान प्रामाण्यानविरूपताधाविषविषयबाधस्पाचस्पाभ्युपयनथाप्रस
सातिरित्तस्पानिमानस्पप्रामापपदृध्यारहरामातभावः।मनमान्नमाणामानवाक्पस्पाप्रामाण्ये
पदवितरीत्याउन मानस्पप्रामापनावस्यकामफचमचंद्र यत्तोत्रमजनमहामानाप्नवदामः
अपिलप्रमाकरणपतिरेकमेवतिनानपपातरतोंदूषणांतरभाह अपिचति प्रत्यक्षस्पाप्रपक्षासे
ज्ञानस्पसः अप्रामापपापत प्रामाण्याप्तिाप्रसंगार स्थानमयत्वात नसानाम्पस्य
हमानप्रामाणिणम्पयन तथाचोनुमानाप्रामाण्पप्रसस्थाप्रामापपासियाप्रसक्षमपिप्रमाणे
नस्वादितिभावाननप्रसक्षामज्ञानस्पप्रामाप्पस्यनवप्लनरतिअनुमानाप्रमाणपनप्रसस
प्रामाण्यासिद्धिप्रसंग तयामाप्पप्रत्यक्षहस्पेवप्रमापाचराइतआहावनइनि प्रामाण्पग्रहरनि
..
॥५॥
असक्षतिप्रामापपस्पस्वनेवग्रहेनत्य-नाश्चतसंशयायोगादितिभावावस्व नरवावाहव्याप्पध्य वान्पर्वतज्ञानानंतरसदनवाजानतदुत्तरवाविवाहमनामनामीपनुभवानुमतिपजातिविदोष वस्पकचयातदवान्प्रतियानज्ञानस्पकरपाचमनपाच्य अन्पवाज्ञानाताचस्पाताधारणकारण जन्यच्चानपपता नपाचव्यानज्ञान्यूनत्यानुमानप्रमापासनिस्पकमिति अधिवं अनापतिमानस विचारअनुसधेयाननव्यामनिपयिसनुमानपानाम्पसपवर नभवतिसर्वत्रोनरी यायभिचा रसंशयनजसतिबंधादजआहायानगपायश्वविक्ष्यते।व्यातनिरूपणानन्तरं प्रतिपादयि प्यता व्याप्तदुरिबध्वनीसातहहापायस्पापियामिपाशकांपरिजहर्ष:प्रथमेध्यातिनिरूपाय उमाहानन्दीमादिअनुमानरत्नपारयाप्नजान-अनुमानमरणयाप्तिज्ञानव्याप्रिनिश्चमशन पावरतिस्पवानुमानप्रमाणनप्ररुपान्तवात अनविजयसंसप्तभ्यर्थः सतिश्चानानामतिल क्षणेनसहप्रसनधय्यरुपोहातात तशाताहियामातव्यानचरितन निसस्मिन्नलक्षासनध्प तोतयाचयस्मात्यानचरितचंगसाध्याभाववदर्शनाप्रसादलपकेवलान्यायपहावार अनाम जिचरितस्पदुचायानव्यातिापामपन्ययाबोध्याप्रतानातकादयनेय्यभणिनि-साध्यामा
द.
त
क्यदयातप्रिसवव्ययीभावगर्भबबीर तथा स्तरभावानःसाध्यानावावअनियस्वसाध्या
भाववॉन-तस्पनाकप्तापाभाववनिनोवारमाधमादित्यादोसाध्यामाजवानिजतदेहनादत्तया न
लक्षणसमन्वय धुमवान्बो रियादीनानावा प्रयोगालकबहरीतनयानातियानिनियक्षमा
भाववतियोगालगवरतिरोपिमाभावचिनत दत्तस्पायतित्तयाअनिव्यापिचरजिवाच्यासो
ध्यानावबदरतिशनिसत्रसाध्याभाववहतिवचावछिन्नसामान्याभावस्पचिवक्षणात निहतत्ता
बछदसंबंधेनाप्ताअंतीवाहनान्धुमादित्यादीवन्धननिवाबजलदकालिकसबंधनमस्परता
नापनक्षता साध्याभावःसाध्यत्ताबदलसंबंधानाछन्नसाप्पानावदनाबालप्रतियोगिताको
प्रतः अतीवाहमानिसादियोदोसमवायादिसंबंशावछिन्न प्रतियोगिताबन्यभावादिकमादाय
दोष साध्यानीनवसदैशिक विशेषणानासंबंधनयोध्य एवंचकालिकसबधेनवन्यायभाववंतिपर्व
नादोधमा यत्तावपिनक्षति नचैवसातपट्यालाचवानापटवादियादिन्यादानज्योति अत्रय
दशाभावाभानस्पघय्याभावीय स्पंदोशविशेषणवाचिोजपासनधनाधिकरणतायाअप्रति
देशितवाच्या अभावाभावस्यातिरिकलांगीकारता साध्याभाववनायासाध्ववाग्रहविरोधिनानि राम
॥५॥
यामकसलंधेगाववक्षपाट्यानएनकालकसंबंधावछिन्नप्रानयोगिताकाभावाभावमानस्वासलाद यारोनातिव्यात अन्य थानथाविधसामानावस्पागागाभावस्पाधिकरणआमादोआनासम्म स्पयातनाव्याप्त नवसमापसत्ताबान जनिस्मिादायमाप्तिःसाध्यानावयागसाप्तात्पादोहेतु तावरक्सनरत्तरपतिद्वाराववाच्य स्वाधिकरणासानसाध्याभाववकसमिसस्पधिवक्षणात स्वपदमब्रतुपरंअतएवनबास्मान् गगनादिपादौ प्रतिव्याजारातध्येयानन्यवमापिकापस्योगी एनहरमादित्यादाचव्याति कापसयोगाभावस्याव्यापपरतिचयाहतुचधिकरणसवादिसत्तोऽधि करपादनांच्याप्परतिप्रतियोशिकाभावभदवादिमित्तलक्षणमाहासाध्वीन्नाचा वसा ध्पनाइन्नसाध्याभावशनसलमीनपुरमाश्रयणासाध्यवाइन्नरनिसाध्याभाववदविलभित्ति बाक्पार्थीलाहमाघमादिसादीवहिमाइलेवनयावा भावनदानजलहदादोधुमस्यावतीमानसेन लक्षणसमन्वय कापसयोगीयरियादियादोकपिसयोगवालिगणादाय वर्तनयः कषि संयोगाभावातदारयणादिविनल्लक्षणकर्तप्मनेअधिकरणदेनाव्याप्रतिप्रतियागिकाभाव भेदाताचेतदक्षायादेखदरातनयालक्षणसमन्वय अत्रसाध्याभावानुपादानेवहिमानधमा
.
पट्लपटावासंयोगान्पत्ताभक्विान्गगननादित्यादीप्रमाजिक तथाविधताबाहानानन्यत्र
दियौदावहिमानजलहदरानपावाभावाधिकरणापर्वतादोधमादयातनयावी मानसादपारावार ।
अवस्पायरिडवाताअतएजनमाध्यनिवत्यिापिवय्यीनचाधिकरणदिनाभावभेदवारिमते
हदादियानिधय्याभावस्थापिपतनपटचागभागन्तितमानोपदेवतियासाध्याभावादिषि
शेषणव्याटतिसंभवशतवाच्याएतलक्षपाकमितव्याप्पराजमायाप्पांतवारिपावावधर्माध्यास
नावाप्पयनप्रतियोगितामाभावस्पेवअधिकरणाभन्दा पपगमादन्यासर्वपूर्ववदिनि ननुअत्र
नेयःसाध्याभोघयाकारासयोगमावस्तहान आकाशेगगलस्मरन नचायममहतोबतवाच्य
पगनधिकरणादिशाबछेदेनगगनपयकावासोगाभानस्पषियमानयातपाधिोन्यनरामावस
चादिजिन्न अभावाभावस्वातिरिकलेतेलोषाभावात् । तथाहित्याधिधामनराभावाला
वस्पत्तथाविधान्पत्तराभावजागधियमानत्तयाअव्याप्परातभनियोगिकलेनाधिकाभेदनलेदा
नपाचतभाविधसाध्पवान्नवित्तियावासान्यतराभावाशावस्तस्पगने असनतंत्रनाया
निशितालापवावसपारमाह साध्यवशालयोगिकान्यान्यानावस्यादिायतुप्रधिकरणभेद
राम
ग
॥७॥
मआभावदमानाभावानापसंयोगी पत्नहक्षनादियादवब्यालिपिसंयोगवन्निगपादोवजियाब पिसंयोगाभावतस्पतलापविमानचादियतॉलक्षपातरमाहासाध्यक्सोत्तयोगियोगिकत्पाद तित्तदसरापनलक्षामितवाव्याप्तिसचानारशावताराणीकाया अप्सगारात मिनेनलक्षणनाना धिकरणकसाध्यवसकैतोवहिमामादित्योदावव्याप्तिःबन्यादिपर्वतप्रतिमागियोदयातमहानसाद भूमाधिमाननादित्पनलिक्षपातामाहा लियादानाहमान धमादौसकलसाध्या भाववर्जि जलहदादीबत्तियारमानावराशनियोगस्य मसलालक्षणसमन्वयः नचात्रभूवारविहारत्या दायातव्यात. सकलमाभावानजतदेवतियानन्यभावस्तरातयोगिचस्पोतवादिनिवाध्या सावल्मस्पसाध्यभाववसापावशेषणीयचात तपाचनतनानिध्यातिसक्तताध्याप्तावामान सकलानपानीनिअयोगालकवन्याभाचस्पारजितयात्रलक्षपागगनासंभगातानचेयसाप वाहनायतादादयादावमाशिःसकलसाध्याभाववनियोगकपम्वन्यजयाजावर सक लतिपातिनिपूर्वनादोधमाशावासलादिशिवाय सकलसाध्याशावपदनसाध्पनादिका बॉछन्न प्रतियोगिताकालावस्पधिवक्षपातानचवसतिकापतयोगीनंदक्षतादित्यादी . दी. व्यापारिलियाच्यांसाध्यानविप्रतियोगिवेय्पधिकरणपस्पावशेषणात् प्रात्याशिवपाधिकरणास्पमात्रषनियो गिताव दायान्नानापाशनानचासद्रावलक्षणोकरीसाप्राजयोगिवय्याधरण्पविकल्मापनि। याच्वाप्रतियागिताबरकाबाछन्नाधिकरणयत्तसापानष्ट ताशाप्रतियोगितामाभावाचस्पसाध्यामा वातनधिवक्षणात अप्रतियोगिताछदवाव छिन्तान्नवेशान्नगपाकन्यि विशिष्टसत्तावानजाते स्न्यिातनातव्याति अनिालप्रतियागिपाधवरापाशध्यसाध्याशावानवशनीये अन्यथा गुणादिकमंतभागनिमलप्रतियोगिनेय्यधिकरपात्रयसयोगालावस्परक्षेसचेनापमयोगीएतह क्षवादियाहावयागनवसपपिघट-वापसंयोगादिलादाजव्यानिः घटदादाबवतिरक्षादौषि संयगाभावस्पषियमानतादितिवापहिलावपिप्रतियोगिणाधिकरणमनिशान भूत्रप्रति नियोगिवय्यधिकरणपहेतुनावडेदभावान्नानाधिकरणरनिरागानोगुणकमन्यिलसनिस तादियारावयाशिनवासिहावलक्षणरीत्याप्रतियोगप्पधिकरपपधियत्नापति हिलधिनपा समाजरतनाबंदनसंबंधेनवोय अतावाहमानमादिसदिौसकलसाध्याभाववानिजतातदो संबंधमामान्पनयमानधरणातहलिलविशिष्ट साभावस्यासपिनक्षानापनेनरसंहादिया ॥८॥ राम दौसलानावबहानगणकान्पलावशिष्टसताभावप्रायोगिक स्पसचायासनातव्यातिहे तनावमग्नान्नप्रानयोगितायोनिशनीयमितिपरास्नात्तत्रावाराष्टसत्तालावस्पसनासपहलता बदफावान्नानाधिकरणातरुपनिनप्रतियोगिवेगाधकरणपविशिष्टइपचामावसबलोनमा तिनणादाजसोनलक्षणाघवजयातमादायाचव्याप्तरसंभवादिलाइनोपिलपलक्षपातरमाह। साध्यदन्यातायतु अत्रालय व्याप्पवालिहिलादित्यादावचालिनथाविधसाध्याभानवत्ति पर्वतादोनन्यभावॉपहाभानस्पकस्पापियरसचादत्तसाध्यवदन्यत्संवत्तारणीकोषयनि।तदश्च मित्रवत्यमानरूपहोतारन्योन्मानाचमादोपवलक्षणगमनसंभवति। सकलसाध्याभाववत्यना क्सन अपंतान्पान्याभावसाधारणाभावापणावाभावनिशानातिन जसाध्यवदन्पत्यशनसा ध्यक्तावान्तप्रायोगिताकदवावाध्यत अन्पादिपदसमभियाहारस्लेअन्वायत्ताचण्दकापछि नप्रतियोगिताकान्योन्याशाबत्नोबोधनियमतिथवान्यादिपदसामाजव्याहारज्ञानस्पतहतमा कलपनाता अन्यथाअवामप्रातिप्रतियोगिकान्पान्याभाववमानबोधनीलाघोपय पहातवास स्पयाग्पनापन एवंचसाध्यवाधिनप्रतियोगिताकान्योन्याभावदशनयातिानप्रराजलक्ष णवाक्यार्थीअतोनवाहनान्धमादिपारेनहानसीयरमवा मरदमादायाच्यानामवंसपाप तत्रापाजामहानसीर्यवाहमयावन्नप्रतियोगत्ताकदस्पॉपसाध्यवद्यावाछन्नप्रतियोगिताको दतयालक्षणपबचारिनिवागासाध्यतावदकानानोकतानिपिनसाध्यानष्टावछेदनाजिर पितप्रतियोगिताकान्वान्पानाचस्पनपलत्तलक्षणाननेशाजिलक्षणपंचकर्मवजयातावलान्ब यिन्पशावादिनारदेवाच्यज्ञयवादियादोवारपसाध्वाभापायप्रसिध्या अचाप्यतेरियर्थः प्रका रांतरणाव्यातलक्षणमाशंक्पदूषयति नापीति साध्यासामानाधिकरण्पानधिकरणमानसा ध्याधिकरणारनियानाधिकरणचोदव्यसनादियादाबाराव्याप्तिः अपितु असमानाधिकरणयानाधिन रणवामानसामाधिकरणाशनसानाधिकरणलं पदस्पसाध्यजिष्टाध्यचानिरूपकाधिकरणति बलाक्षणिकतयासाध्यानाष्टाधेयजानिरूपक गधेकरारीवाभावक्रपतन हिनीयाधिकरणचस्प पप्रेमानुपादानाबादचनियाबरतनावदसंबंधानावस्यानवशनीयं अन्यथाकालिकार संबंधमादायबाहमारमादित्यादिषापत तथाचसनावोन व्यादिसादाचव्याप्तिः। सत्ताभावाने सामान्पादोसनवायनदत्तरप्रसिहोरातावभावत तदास्वरूपसंबंधावान्नत्तथाविधानिसानाधि विशिष्टाया:विशिष्टायाहतुनावणेदकप्तंबंधावा ताधिकरपातयातन्निरूपकतावदक्वाभवतयंबोध लक्षणांतराहा साध्पवैयधिकरणयादि अवसाध्यानाधकपार तिवमदतीयापिकरणाचस्यवय्पर्य नानिशातानचसाध्यवदन्पारालभियननपोनरुत्पापातशिनवाच्ची अञतथाविधतिभिन्नताप निवनिरतिचापतालविपरितस्यक्किनलक्षणालपूनरुक्तरभावादिताएतलक्षपाद्यमकम्पिनियतपय नितिगुभयनपीति साध्याधिकरणानाधिकरणानस्पसाध्यानष्टाधेयतानिरुपकाधवरणनिरपके नरनियाभावाविशिष्टतुनावखेदक संबंधावान्नाधिकरणातानिरापकनावदसतनाव एकचसाध्यान धिकरणैरतिभिन्न चापः प्रकृत्तथैवतासर्यकलानादितिातचीताताहशतक्षणापासधा जत्रनि कवतान्वयिसाध्पकताविपुःसाध्यानाधयचानिरुपकालावीन्दाप्राप्सरप्रासाध्याधिकरणाचाच चिन्नदपसियानिशेष नानाव्यदिवसाध्पकचाच्यानिमाहायतिनिादयादि या चितसाध्या निष्टाधेयवानिरुपकाधिकरणायतिचिनसाध्याधिकरणचपर्वतादोपवर्तमानरअप्रसिद्द मिसर्थः नथाचसाध्यानिराधेयवानिरूपकाप्रतिपासाध्यानधिकरणाप्रसिध्पकिचलान्चपिसाध्यहेतौवाह साध्यकमादिहतीचनाबालेक्षणहयप्रव्याप्तिा निभावः अप्रसिहजिसस्पम्केिपलान्चार्यसा ध्यमहता विसत्राणिअन्बयोबाध्यातासाध्याभाविदरातमितिव्याप्तलक्षपाकवताचायसाध्यन
हेवावव्याक्तिमुर्तुमानांवत्त अथेतिसमवायित्नयावाच्यमाभावोघरवसादिएवकाराष्पीतबारसम
वाधिनयागांच्याभावाघो पिप्रासाइली समवायोजनाच्य नास्तीतिप्रतिसिद्रव्याधरणधर्मा
वाछन्तप्रतियोगताकवापनामावकवलान्यायिनमादायत्तत्रलक्षपासमन्व्यशतभावः वापतु अस्मा
रादयताबोधव्यसनईश्योगविष्यलं अतिरिक्तनविशेषाचाअनानानुपपातारामध्ययाअभ
साध्यालाचवदानामसाध्पत्ताबछेदकावान्प्रतियोगिताकामावापानवशनीयः। अन्यधार
हिमान्धमादिपादोनहानसीयनन्यायभावप्पारायाव्यात नथचिदवाच्यज्ञेयवादियादोक्याप्तमवाय
सघाछन्नवाचाचनिरप्रतियोगिताकाभावमादायलक्षणसमन्वयातायाभावस्पवायचलापप्ता
पनावणेदभावछिन्नवाच्यवानप्रतियोगताकाभासादायलक्षणसमन्वयानाशाभावस्पना
चवतस्पसाध्पनविछेदकावन्नप्रतियोगिनावाजन्ननलक्षाघटकलादिति अचाचानासाध्या
भावदर्शनयमितिलक्षणसाध्यप्रतियोगिकाभावएवलक्षणेनिधिष्ट इनिघणाशंकने असा
रावतस्ततजमानसीयवसभावादमादायाध्यानिवारणार्थसाध्पनाछिदकावानप्रतियोग
तोकाभावोननिश्पतेदेवलान्वायन्पयातिप्रसंगात अपिनुसाध्यतावदकावछिन्नाधिकरण
चियधिकरण
॥१०॥
तयाधिकरणाधमविविन्नपातयोगिताकयाभायानावविशिष्टसाध्याभावएवानवश्यानधाचनाच्या (प्त उपदाशताभावमादायलक्षागमनसंभवादिसालिप्रायणरावन अपमादित्येवमोनोरमान उत्तपित्तकवलान्यामसाध्य केल्या दुधारोवतथाविधयाधिकरणअविछिन्नप्रानयागिताका भानवातघटदोहतारत्तारतिजन्नीयावत-साध्यताबछेदकानाछन्नाभिकरणारातव्याधिकरणाधर्मा नवाछन्नप्रतियोगिताकॉलोभयाभावावशिष्टाऽभावाःप्रत्यक्त्ततसजानीयायनन माध्यामाग्वंदाने लाभावारतरतेचस्पेवप्रलतव्यातिलक्षणचेनलिनाक्षतलारी साजायचात्रसमानासमानाधिकर गाधर्मावछिन्न प्रतियोगिताकान्पत्तररूपणबाध्य तथानत्रजागाजा नाहरायाधिकरणीय छिन्नसाध्याभाचसाजातीयव्यधिकरणापविधिन्नरातलाजानमादायवतत्तलक्षपागमनसंभवा दिति नचामियादिएवंचनजव्यापवरणधानविछिन्न प्रतियागिवसाध्याभावमादायसाध्याता वप्रासअंगीकार घटएनघटमनयिापियाभचारः साधाभानियह तिचापयभिचारसवात्तथा चकैचलान्याधिसाध्यकतापभिचारिचनलक्षासंगमनार्थठपदनितिप्रकारावलंबननिरक्रिम वतिभावानचैव मिसाशंकानिराकरोति साध्यतावादकावन्निपादिताशाःसाध्यतावछे
त
दी
दुकानान्तप्रतियोगिताक-नहीनिलाध्यतावदवावदवावाखन्न प्रतियोगिताकाभावहातचाप
व्यभिचारपदार्थस्य ताशसाध्यानावत्तिासाध्यतावखेदकाबाछन्नसाध्यानावयुकी अपान
चारिलस्पवध्याप्तिपदाचार हातभावनअप्रास्ततिसितादेवलान्यायानसाध्पाकृतासासाध्याताया
प्रासध्यानारवालक्षणप्रसादारपर्ण तथान्बकवलान्यायसाध्पकअव्यापिईवे निभावानच
पानवारितव्याशिरिदंतचे पतचनयोगिवं अपितुपारिभाजिवंतघयावतःसाध्यतावच्दावाना
(पकरपाजिलब्यधिवरणयविछिन्नप्रतियोगिताकचोभयानावविशिष्रामाचा:प्रसन्नमसजा
नीयस्यादिनादरितिवर्सनहि प्रतियरपरानध्यातानप्रतियोगिताविछेदमनमानाभावादि
तिशेषातथाचमानालाबॉम्पाधिकरणाधनविछिन्नप्रतियागिताकाभावाप्रसिपाध्यधिकरणधर्मा
जान्नप्रतियोगितावातावमादामकेवलान्वायसाध्यकता पदात्तिलक्षणगमनासंभवनात
जगाशलक्षणाव्याप्ति परिवाना ननुप्रमाणाभावामाधिवरणधानविछिन्न प्रतियोगिताका
भावानांगीत्रियरफलमधीपस्चनपटानास्तीतिप्रत्यक्षसंभवनासक्षसंभवनाप्रमाण
हादिसताह निविष्टिन प्रतियोगिताव दवावशिष्टप्रानयागिकानस्पसध अभावनि
॥११॥
नपालचारपद्यमावान्न प्रत्यक्षानुसमानत्तरप्रत्यक्षप्रमाणामातभावाननुनावलोकि.. अभावलौकिकाप्रससयर्थः तथाचप्रातयोगितावदकविशिष्ट प्रतियोगिनाप्रासंध्यापमाणसंभ प्रत्यक्षप्रतिप्रतियोगितावावशिष्टप्रतियोगिकसानहेतुः अपितुप्रानयागिताबदवप्रतियोग जयविषयकंज्ञानमातहतु-तवाचनपभिचारपोधनविछिन्न प्रतियोगिताकाभावोत्यक्षानुप पति जत्रपटपटाविजिसमहातबनस्पवतानास्पसंभवादियन आहअन्यथोतातेधावियोभय विषयकज्ञानस्पतत्रहतम्या निर्विकलाबादपानिपटवाभयविषयक निर्विवादपीयर्थः नन्बसानव भंगावागनास्तीयामारस्पाशीयतावान्नस्पगनिरप्रतियोगिताकाभा बविण्यपक्षस्यात्मगिरिसत्तआहोगविज्ञाझंगलाजासादि।शशीयगानिएामान प्रतियोगितावदक्यप्रत्यक्षॉसिहरित्यर्थः अतोनासप्रसिद्रिव्याघातप्रसंगाननुत्तमापिशश झंगनामीतिप्रतिवलादेवव्याचवरपाभनविछिन्न प्रतियोगिताकाभावासतिस्पतआहाराशे गंगनानीनचाताशगनास्तीतिप्रससस्पेसः शशगाभावात विषयतिशेषजचाच ताशप्रत्यक्षस्पशरोभेगवावाछन्नप्रतियोगिताकासावायलनेवापपत्तौनयाधिकरण दी. त. धाविछिन्नप्रतियोगिताकाभावमाधकामातभावाननुसावलोक्विप्रपक्षप्रतिप्रतियोगितावणे विशिष्ट प्रतियोगिज्ञानन्हेत तधासानइव्पनादिनापटारिज्ञानपवननिर्विकल्पकादिनीप घयेतातीप्रित्यक्षापत्ते तेषामपिवत्तापक्ष्यांचातापविषयकचावअपितुप्रतियोगितावाद कप्रकारप्रतियोगिविषयकज्ञानचनतनुरोत्तयाचपचप्रकारकं पायाध्यकश्वमारपट्लेन परोतासात साकारायस्पोपपलोनाकाभावनव्याधिक राधाविपन्न प्रतियोगिताभावेष क्षप्रमापामवाहतवतिचन्नायताव्याधिकरणधर्भावछिन्नप्रतियोगिताकाभावानभ्युपग मेव्यधिकरणाधचिन्नप्रतियोगिताकाभावविषयलोहिकप्रयक्षप्रतिप्रतियोगितावणेदप्रका रक्स्परेचमेवनकलपतकंतःप्रतियोगिताबछेदप्रकारकतथाविधज्ञानबलपटनपटोनाती साकारक प्रयक्षोसातारातताशप्रयक्षासिध्याव्याधिकरणाधनविछिन्न प्रतियोगिताकासावेम सिदएवायदिवघटनपरोनास्लीपभावप्रसक्षप्रातहतधाणितमासकमेवाअन्यथाजनितथा विधानावनचनियोनिविछेदकलकलानगौरवादियादित्यादिक स्वयमानीयाप्रकानिरणव्यातिल भगणनाशप निराकरोनि अधेसादिनासाध्यासनानाधिवरण साधारवायाधिकरणतिले राम ॥१२ तथाचसाधाधिकरणारतिलाताचक्यो अनधिकरणाचं प्रभावअधिकरपातायानिवाप्रयोजना भावात विशेषणात्ताविशेषसंबंधेनतहतालानांयसाधिकरणानतधाचमाध्याधिवरणारतिहाभा बक्यासितिसाध्यासमानाधिवपनिलक्षणवाक्यार्थी केवलान्वायसाध्यसाध्यासाप्ताना धिकरणाप्रतिमायामितशासघ्यापार तासाध्याममानाधिकरणयादि साध्यासमाना धिकरणासायाधिवरणाशातसाध्यासमॉनाधिकरणानुपदार्थावकलपेतलक्षणंदूषयतिमा ध्यासमानाधिकरणानहातासाध्यास्नाधवरणाधिकरण साध्यानाधवरगमंबापरणयस्प नसाध्यानाधवरणतिचापतियापत साध्याधिकरणानधिकरणवसायाधिकरणानवानाधिन स्पायस्पत्तनुसाध्यापिकरगॉटनिनामनियावा अपंद्रपयानाकवलान्चनीनासाध्यानधिक राप्रासप्तशेषाद्वितीयंषयातायलिचित्साध्यानापरेरणानाधिकरणाधयादितमहानी मनन्यायाधिकरणावतिपर्वतीयमादाक्यर्थः अप्रसिद्धनासाध्यान धिवरपाटतिहाप्रसंध्या साध्याधिवरणशक्लिामावाप्रासयाचयर्थःो अचयासंख्यत्वलान्यायनित्यादचिन्वय तथा चसापानाधवरणाबॉनिचपाटनलसणेकवलान्यायसाध्पकपाशासायाधिकरणारातचयाट
दी
तलतणावामानसानामाव्यदिवसाध्य अव्याशारिजितडभयान्पतरघाटवलक्षणममुद्राम
लावाँइदमुपलक्षणेताध्यापिकरणारतिवपरित लक्षपोव्यसवदित्यादादाजधयातिरपिड
ष्टयानावस्थयादिना अस्पदहेतुनावदेकांवछिन्नहतुपरे तयाचयरमविनसमा
नाधिकर-पंजाब प्रतियागियरमावडिन्नतद्रमविधिनसामानाधिपतेद्रमविछिन्ननिष्टा
व्याभारनिलक्षणानकोध्यापर्वतीयरिहांवछिन्नपर्वतीय महानसीयमस्पष्टगता
वाजन्नमहानसीयटनस्पत्तथाचवाहमानमादियादावच्यामितिभावः। ननयमावन्निा
विदरात असताना पातयोगिनिदयसाध्यतावछेदकादवाचिन्नमामानाधिकरण
बाहरालयाने अपनापदाशनस्पताध्यातासवानवाहन जीयातीयविचिस्प
छससमानाधिकरणासंतानाचप्रतियोगितानरदयमादिसत-सयोगी ट्रिोपवादियायच्या
प्परनिसाध्यवसदनापयातनाहाव्यवादास्यास्याप्परती तासयोगदिभ्यधाप्रतिया
गिविरुवामानाप्रतियोग्पधिकरपारतमित्यर्थी अयापरचमिति अवछिन्नरतकाम्पसमि
॥१॥
. पर्थ-अभावविशेषण हेतु सामानाधिकरणाभावविशेणातथाचसंयोगव्ययादित्यादीसंयोगानायस्पत्र लियाम्पधिकरणस्पतियाअयान्नवाजवतमालक्षमापटकलन नामानितिभावःनिकानिकला भावप्रसंगातू व्याभिचारचानावप्रसंगात अध्यापनप्रसंगादितियावत उपदारतरीत्यासंयोगालाव स्पलक्षणतयासंयोगीसलादावातव्यातिरितिभावानन्नधिकरणभेदेन अभावोदवादिमतगणादी व्यत्तिगौसंयोगाभावभिन्नपलसयोगाभावातथाचसयोगीरचादित्यादीनातिव्याप्ति अगणर तिसंयोगालावस्यापिप्रानयाग्यधिकरणारातत्यालक्षणपटलमाल्सिनाहानही यादि प्रतियोगिन रोधिप्रतियोग्यधिकरणतःअपरद्रव्यरजिसयागाभावभिन्न अभाव दाभावादिति प्रभायालाया हित्तिा शेषानचव्यापतिमायापनिनादिरूपाधकस धामीध्यासानयादआवश्यकइतिवायाय तसमागाजावादरवाजन्नतिकचावालवालकान्पचनिस्पजिधर्मदयनंगीजिययननंदध्यातच तदोऽभ्युपया अपित्तगणादीतियभावाका प्रतियोगितरपव्याप्पयणतिल परयभान प्रतिमागिरुपायाप्पनिलंचतत्राएपेयो नभयचनविरदंगपानाधिकरणबादीतयो-सहात्तए यारिकमान्यतस्वयम्अपंताभाटिलक्षणहायता अन्योन्याभविघटितसपापिषय दि. यति नापिसाध्यवदित्यादिसाधनवान्नान्पान्यानावाप्रतियोगिसाध्यवान्यस्पसाधनस्पत्तमित्य पानपान्यानावस्यापिासंयोगवदन्यान्यानावस्यापितिनापसंयोगवासातथाचयापसयोगीज क्षसदियांदाच्यातिरितिभाव एवं पिरोयोगनिवपिसंयोगवहेदस्वीकारभेदसहिनाभेदाभावा एक जप्रसत्पत्ततिशेषः। संयोगबडे दगांव संयोगबदाभावरूपसंयोगस्पनियमाननादितिभावाननाशायीच नष्ठरत्यत्रशिखाध्वसनीयताधियानयाग्ररक्षकापसंयोगीमूतेनानप्रती पिसंयोगासनाभावएवधि जयो जातभागान्यान्याभानस्पापतिलप्रमाण्पनांचनचन्ना योजाधकप्रतीतसवएव प्रतीनिशेष पालचिाविषयःप्तविशेषणविधिनिषेधौविशेषगमपत्रामतःप्ततिविशेष्यवाधाइजिन्यायारत्तधाच। शिरवानरापुरुषोनाष्टइतिवाधवानीशमला शिवाविनाष्टइत्यादिग्रस्तशिखाध्यसएक्प्रतीनिविषयः। अग्रेरक्षाकषिसंयोगीमूलननिप्रतीतस्तविशेषणायनाभावविषयाजकल्पनयूमिनपश्याम बाध काभाचप्रती असलादानबापतयोगिनादपंक्त दियकोवाच्या अनपवनजपदायाघाटतयारशवाक्यार पहनापन्यनसंबंधेनयमविछिन्नोबोध्यनजपदरितताशवाक्यान तीवाचतविछि नाभावोवोपन सर्थिवीपतियोग्पणभावान्वयबोधौतुलपयोगक्षेमाविनिपुसतरपिसगछत्तनित्र राम ॥
न्यथानयिपदासमानववादजाक्कापसंयोगिक्षतिवानपरक्षेतादाम्पसंबंधनकापसंयोगवत प्रकारक वांधामलरक्षकापसंयोगी नातवाक्पाकापसंयोगाभावप्रकारवबोधरातसाव्यप्ततिविधितशती तथाचतादृशाप्रतीतकापसयोगवदन्यान्यानावविषयकलावश्यकअन्यान्यानावस्पायाप्परगतलं मावश्पकमियादिदीधितोहतरमन संधया अन्यान्याभावस्थायाप्यरातिलानन्धुपगमेपिदोष माहासाधनमन्दिष्ट सादिव्याप्पयापकानालायपिस्पायापकनिरुपकत्तासबंधनभावनि रुपकतासंबंधनसाध्यनिष्टव्याप्पतलियावत् तदानरुपपार (तप्रकारातिरिकरुपतानरूपणा संभवारजधानअसतव्यानिलक्षणस्थप्रकृतच्यातिपटकचेनामावयतिभावाननुयापन षष्यर्थः अपित्त सामानाधिकरपपत्तथाचानामाश्रयसत्तोदाषांतरमाहासाध्यसाधनयार निजावप्रधानानिषिशतभाचसाध्यवसाधनलयारियर्थः व्याप्तिानामहाराव्या तिघस्तिहानाव्याजानपकांसाध्यालयाच्याश्रय साधनमामितिभावानन्यसताना धिकरणान्योन्याभावाप्रतियोगियरत्तसमानाधिकरपयनन्निष्टाव्यातानिासाधनसाध्य निवेश्ययहारतवलापावाच्यमतीनोगानुपपात स्त्यिात आहावहिमादित्यादिनथा न दी. चामानधनादियादाचव्याजिरितिभावानुसाध्यसमानाधिकरणान्यान्योभावप्राप्तयागिताच छदवप्रतियाणवतानवख्यत्साध्पनावसेदकजदवाछन्नसामानाधिकरण्यातिस्यिलक्षपा परिष्करणीयोअजचवाहिमानधमादित्यादौनाव्याशासवानवाहमाननवाप्रती-सविस्तरप नधाविधप्रतियोगितार्नवोदकवादित्यत्तआर विशेषालाबाकरयाद। विशेषाभावकयेदव ननवालावान्लवकर्यदेव अभावव्यावारापपनानवाहमानियादोदित्तीयुपपत्तोसा मान्याजाववाहियरुपसामान्पधलाबहिन्नप्रतियोगिताभावतचाचविशवादस्पेक्यसाध्यान्न धनीवाछन्नप्रतियोगितावकजाकसेगासस्पताधकरणशतजतिनतका सद्दपातमा जनावदकरमापदातिल लक्षणवाहमानधनादियादानव्यानभावलक्षण तरंदूपयाता नापिसापनसमानाधिकरणयावसादिअजसाधनसामानाधिकरणायाचना धार्विन्ति पित्तवेय्यधिकरणानाधिकरपरता स्पेनसामानगधकरण्याप्तिरित लक्षणवाक्यावहिमानधनादित्यादौनधाविधयावधीत पानिपनिसमाधानतयार ॥१५५ वेशाधेकरण्यानाधिकपचस्पजन्मादोमवालक्षणसमन्वयमलवान्वहारसादोत्तथाविधयानधर्मा नपानिपर्वतवमानामवादि-ययोगालकवय्यधिकरण्यलस्पोसलान्नातिव्यानिनिन्वयथ्य धिवरण्यतदनाकरणनितधारवाहमाधमादित्यादोलक्षणाव्यानि तथाविधयावदर्माणाप तिसुजवादीनानकाधिकरणाप्रासोनाकतथाविधयावापांयधिकरणतनमान निलमिसस्पधिवक्षणदोषशतवाचीनथासतिपएभिवीलादित्यादी अपात तथा विधया वाति पातपचपच्यापनधिकरणाकव्याकिशनयादबलस्वाततधासे विधयावधर्मान नच मात्र धिकरणात विवक्षणीय मितवा दूपवानपाधवीलादियादावव्याप्ति घटीयरुपरथिवीलसामाना नाधिकरणापय्यानधिकरणमात्ररामचंपटीयरपटायलसामानाधिकरणमात्ररतितप्तस्नीनिसर्वत्र तथा विधयमानाधिकरणमात्ररातलमलान तिचन्नाथनथाविधयावानीनधिकरणामात्र निनानव छपवंय साध्पनावछेदत्तवाड-लसाँध्यप्तामानाधिकरण्ये यानि अबछएक्समात्रानातारकर नित धमलादोतथाविधस्पस्वरुससंबंधेनरूपावणेदकलमानाभावानावानवडे पत्यादावन्या चतर द भारतिय तथाचबरुपानपचित्यिादौनाध्यातिःताभाविपच्चपटयानाधिकरणामात्ररजचा भाववानिपटपटरूपादास्पचकतिनयानिकत्तयाविधावण्दकोशल्पलात् यत्तुअवाबछेदकलं श्रनानालय तिचंतचतन्यधर्मविनिधनरवतिलोअवनिमसरूपधर्मवानिवडूपवानीयवादियोदोअतिव्यानिक तथाविधयाबद्रमति नगणलानाधिकरणमात्रातचाभाववत्तिगगनालेयरस्पसचलनिस्तावछदवं बुदपरस्पसवादितावदस्त पत्त-स्तथाविधयानमालाधवरागमात्ररतिलमिसस्पत्तथाविषयावधर्मान धिकरणातरायतिखेप्सतितिभाविभयानधनीनधिकरणाशतनार्थीविशष्यदलप्रयजनाभावादपित्त तथा रातसुमात्रा नभाचत्तत्रनिजमानिवअतिव्यनिरननकाशगगनादोतमानिधातिवाभावाभावारि तिघमातथाविधाष्दिकचनिर्वचननिरर्थकमेव तिचेन्नातथापिगपाकमीपविशिष्टप्सत्तावान्जा तस्यित्रातिव्याप्रितधाविषयावधीनाः पातिरपालापनधिकरणमाक्लिाम्पसत्तारुपनथाविधविशि सनायामाभावादिशिष्ट निरूपिनायतापानारत चाभावादिनिचन्मेव।साधनसमानाधिकरणाया वनोधातसयेकानाधिकरणानयहीनछिन्नाधिकरणतातमीभन्नमाध्यताव बछेदकावान साप्ताधिकरणस्परुभिवक्षिनाचादिशिष्टाधिकरपातायाअतिरिकलेनोक्तानुपपोत्सावादिति। ननुव्यतिरेकित्येनधर्माविशेषणीयत्यतआहामहानसादाविध्यारदिा समयायितयासमवायन ॥१६ तथाचनथाविधयावधयाबद्रविग्यधिकरपयंतथा विभयावतर्मानानवहतिस्तथाविधयावानिधिक स्पारतिसेवाछन्नयथापवाहमासादियादापच्यातिनथाविधयावदंतःपातिनावपादासनवामसंबंधेता भावयतिसम्बायनतनोन्यान्पाभाववनिमानसादौवहन्दिननिरनवग्यधिकरपस्पतजसबाहितिमा वाप्राचार्पलक्षणमाशंपत्ता अमेतिअनोपाधिकरपाध्यभाववचेसंबंधःसामानाधिकरण्यतया पाध्यभावविशिष्टसाध्यसमानाधिकरण्यव्याप्तिातिबास्पार्थः वहिमानधनादियांदापाध्यमलेनलक्ष पासमन्वयापसवानवहरियादोआईधनाधिपापाधिसानातिव्यापाधिचनिर्वचनविनातटिन लक्षणाप्तभवातान्न उपाधियोन्यादिननुयापक्चव्यातिनिरूपकलंपतत्पष्टव्याभिसपिअनोपा धिक्यानरविशिष्टसामानाधिकरणपसमाएवन्सविषयमपी-पनवस्व प्रप्तगइसजनबालनिर्वनि व्यापारलियानिभाचसाध्याधिकरणान्यभावप्रतियोगितानबछेदकमानसाधनाधिकरणरतिभा वप्रतियोगितारछेदकीयजनान्प्रतियोगिताकामावलसजिलाध्यसामानाधिकरण्यव्यामिरणित क्षपापर्यवसन्त अज्ञानावयारेक संबंधावाइजधिवक्षणीयमितिनभिन्नसबंधमादायानुपपानगिनि गावरानन्वत्रअयमनपतितपावहर्मवानमनयनास्त्रिानिध्यातिनत्रसाध्पसमानाधिक ही. रपायावधर्माणासाध्यतयानिरुक्तापाधरभावार साध्यंचनापाधिलक्षणमाध्यानन्तरस्पनिक्शासि प्रायभिचारचयादितथालनथाविधप्रवादस्पनियतकचयापाधिलक्षणतामानन्नननिवज्ञप्ता यस्पापापबाधकालावनतसावननापाधिनयाप्रतिव्यतिरभावतिभावानन्धनप्रतियोगिता वयाप्पचापविधिवेत्रव्याप्तिरपिअनोपाधिकलांतराविशिशरसामानाधिकरण्यापपनवस्थादुवार नत्यनकाह प्रतियोगियमियादीसहानवस्ननियमलक्षणलदभावव्याप्पतरूपधिराधिचंप्रतियोगि सनसन्चयः गोचाश्वरयापित्तभासालावात सावत्याःपरस्परं प्रतियोगिलरुपेगोलापप्रचलन तियोगितापातातिमानता यानाचाच गाश्चमान्परस्पतदन्यवरप्रतियोगिलालावादितियावत् जघाच नदलावयाप्पस्पन्न प्रतिगमदूषणानरमाहअन्यान्पासाव सादाअसचा निरुतप्रतियोगिस्पा सहात लवनितलपरान्लान्यानावस्यनियमानलादितिशेषःतथानान्योन्यानावप्रतियोगिन्याच्या नामातभाबा जचतसंबंधावछिन्नप्रतियोगिताक्तदानाभावस्पतन संबंधावछिन्नयापतनसेवे धावछिन्नतदभावप्रतियोगितामनिप्रतियोगिताछरदसंबंधनियाजनप्रतियोगितलक्षणरणान्नान पपात रिनिवाच्यासमोगसंबंधावछिन्नप्रतियोगिताकसचाभावप्रतियोगिन्यांसत्तायांमध्यानःसयों राम गसधापासप्रतियोगिताबसताभावाप्रासानिमोग्पनुपयोगितामाताप्रतियोगिनी अनुयोग । नायस्पातिबहुजहिलनासाताप्रतियोगितामर्थः प्रतियोग्पन्नाग्या स्वापसबंधतिरोधाअभावनि रमनानाभावबानरभावप्रतियोगिमित्यर्थः। अजवायनास्थायांपतस्पीलक्षणस्पान्यो बालप्रतियोगिम्पयापीअन्योपानविस्पप्रतियोगितावादकापरेनप्रतियोगनितदभावावर संयोगसंबंधाबाछन्नप्रतिनाकसत्तातावप्रतियागिन्यांसत्तायाध्याप्तवातस्पकवलान्वायतयात दभानापास पवनदभावशास्तपिपस्पतदभावप्रतियोगितासानवचमिस तथा चैतप्रविष्टन तियोगितामशिनाख्तदाअनपछातिसंबंधाविशेष्यपुरा एक्चाजश्यकचा स्वरुपसंपविशेष पुनमातियोगितास्तपिसिनरी यातान्तवचननोनियाचा लषयनिीयाकनिदि सादितियाविषयलाटतत्रमवासिध्यासिदिन्यानोमानहमारमा प्रतिक्षा अनाप्रति योगिचनानवशायित्मशक्यप्रकजसाध्यामपसमनिप्रकलमापनाव्यापस्यप्रसिदरेनों नसावासादाप्रासचाहीकाभावात् नभ्युपगमनत्तणप्तिध्यामरुतलक्षणेऽसभापत्तरि तिभावाकांबतायावरियादिनषिध्यप्रस्तलक्षणभावंप्रतियोगिचनाननश्यतअनाजाचस्प
T
चाप
सर्वत्रसप्ततितायानन्वय तथाचसाध्यक्यावतिसाधनायापकहामानवांसाधनयापकेया
नानिसाध्यापकानावववप्रकत्तअनोपाधिकरवायाप्रतिभावः मधिकरणाराचाचन निष्सा
यासालानाधिकरण्यानाधिकरण्यानाधिकरणसातथाचवामान मादियादानव्यातिप्रनयनादि
निषत्तथाविधाभावविशिष्टसाध्यसमानाधिकरपस्पश्मादावभावादितिभावारेप्पषिकरपपमा
तुमाकपनायाबाहयादिपतासाध्यस्पयन्ससाधनसामानाधिकरपसाणयापकयावयापकल
अरनेअनोपाधिकलेवामा अतोनहतानष्टसाध्यसाप्तानाधिकरणवैयधिकरण्यापतिरितिभावान्ता
पाधेरासायनिचारहतारापत्तथासानिरुलांनोपाधिक्सवात्तधाचसंचानास्पादोयम्बार
पपत्तिव्यापारतिभावजाभनोपपारयत्तिातचारीयादिकोत्तरेणानोपाधिक्यप्राशवमनिषधाती
नापीत्यादि।साध्पंयावत्ताप्रपालचारतावत्तानवताव्यमचारिचनेपाधिकचमिसपायनिया
रिखमत्रजरआवावरयनितंबामातालाधवारमाध्यायभिचारिसमयानोपाधिक्रमणक्याश
पनाहासाधकालाभिचारचस्पोतालाधवेनातकोषागमनलसंभवाति अतितिप्रयोजनकसं
भवानतिषाचलापति साध्याभाववदवालियरूपामनिधारचमेवानोपाधिवलमस्तीतिभावात्र
MALA
tark
॥१८॥
पापोषणमाह जमानासाध्याभाववयनिसम्पव्याजाचारलामिसुदूलितमिति केवलान्वय पव्याप्तीनशेषनिसनियरत्तरोपदावतिमेवानीपा करमस्वीनिवाजधापिकवलान्वायन्पया सायदानवदरतिप्रमेययादिकतस्पतत्राप्रासोपविभावालीलाजानकारोवलक्षणमाम्यक्पनिषे ने धानानापीतिाकास्नतिविशषपाटतीयालिस्पाचकाव्यनिशिटनेस कारपेयावचा संबंधासा मानाधिकरण्यानभाजयावनासहसामानाधिकरण्यव्यापारातपर्यनासोः अत्रयाबसाधनेवा माध्येवासाधनाश्रमेवाताधनसतानाधिरपोवाविशेषणजिसनांचयावतासाधननसहसाध्य मानानाधिकरपेयातिस्विदूषणामाहा एकत्यादिएकपलिकलोतलावादनकबापयपिहाला भावानधाभएकच्याककहतावयापारातभावादिनीयहोयाचनासाध्यनसामानाधिकरपव्यादित रियषिणाप्राहातपाताएकन्यामाध्यसगळसाध्याप्रासिमाऽव्यातरेक्पार्थना कनिनया वन-संबंध:साप्नॉनाधिकरण्याविषमयात तापमानमादियी नदभावानाकुत्रापिधुम सकलेवारतानाधकरणमाभावार तपाचनत्राव्यानिनिभानाइदमप्लक्षणाप्तमव्यापिसंख्या दानपरिमाया दियादीकुत्रापिपरिमाणसककसंख्या सामानाधिकरपयानिस्मिश्रीतिभोर्वः।
दी.
बदमेपलक्षांसमापिसंख्वासनपरिमाणमादित्यादीकवापिपरिसताफस्सिर्वपरिष्कारदुषणामाह
नन्यादानित्यवतिचंसंबंधासालानाधिकरणपोआश्रितालावावतियामानानातथाचवा
मान्यमादित्यादाक्यानाभाकाचत अध्याहारादिनासाधनसमानापिकरणपावधर्मसमाना
करणासाध्यसमानापिकरपव्याजार परिकारदूषणामाहानाणियादिनाायावतमानसाधनसमा
नाधिकरणायावर्मात्यायावतद्रमाधिकरणाधिकरपाताधनसामानाधिकरणमानधर्माधिकरण
रत्तिलाटीकाकारावलक्षणनाशक्यानधातानापीतिसंबंधत्तमानाधिकरणमूतथाचस्वाभानिक
नधाचसाध्यसामानाधिकरएपंच्याविरतपासतोणी अत्रस्वाभाविकपदावानरलपरषयनि।
स्वभावजन्पयादिनास्विज्ञापजन्मनु स्पापजन्परतदाश्रितलादोहेतुस्वरुपातिवादस्विभान्वि
कलाशिषः आदिपदग्राहरूपनिटानागपतचा प्रव्याप्पतिव्याप्तजाव्यासाहितगतव्याप्त
पातमध्यानपदनापिसमाप्तसातादेयंपाथवाचादिसादॉनव्याप्तिदव्यसवारियावातिव्याप्तपर्णः अत्र
यघासांवांदूषणयमनातव्या लक्षणांतरदूषयति। नापीलिाआपनामावति विनासामनधिनासा
ध्याभाववातिभावातिर्यस्पतन्निस्यः योनिशेषानाचसाध्यानतिमिन्नव्यायपचामि
4
राम
॥१९॥
लपर्यवासना अपनान्यान्याभावभेदेनवदाम्नपतिमाध्यानावासनेनपोनरुत्पवि नलाम्वायसाध्यकानावार साध्यानावस्पामावस्यात साध्य असावप्रतियोगिलास्पाभावादितियाव दलानसिप्रासाद्रव्याचाचाचावाच्यचादिसादोसाधमानाप्रसिध्धाज्याजिरितिभाहालक्ष गांतरमाशंकताअपति संबंधपात्रताध्यप्तानानाधिकापीमात्रपदनाजपालचारांव्यवछेदः। ननुदव्यंसवादित्यादीसतायांदपव्याप्पचापतिस्सित्रधापतिमार।यभिचारसंबंधस्पापीलिप्तता दिनिष्ट व्यवादिसामानापिकरण्यस्पापीयर्थः कनक्सिाव्यानिहाराविचिपावछिन्ना यशाना पित्तप्पाजिनातथाचमत्तायामपिनाजियाबान्तव्यनिष्टव्यापकतानिवामितव्याप्पासनसत्तायां दव्यतव्याप्पचनिष्नजनिभावशादियाशचितिबिहिवावछिन्नादिनिरूपितधातानाछन्नादिनि एव्यापास्वियर्थः विशिष्यवति धमत्रावाछन्ननिरूपिततामानाधिकरण्यापशवावालनिष्टव रहावान्तलिपित्यारतसिवयशवसणी एक्कारिपातनामनिछिनमानानाधिकरणपाप सामान्पलक्षपवछेदा अम्पपासतायांपवावाछन्नसामानारणकरपपस्पयामि हाफ्तार तिभावः दयातिनक्षणंवांअनुमतिजनकतानछेदकळाव्यातिपदप्रतिान्तभिनवातिवाघेषण
त
ti
माहालिंगन्यादिलंगपराविषय-यातरपनिरपणप्रस्तावालंगनिष्पकच्यातिप्रवाक ज्ञानविषयी
भजजशासितव्याप्तिस्वमसानपणापलक्षणाभिधानस्पयातिलक्षणाभिधानंस्पअतिम्लान्निराको
क्षिक्सलभानातथाचानामांक्षिनानिधाननिग्रहमछानापत्तिारतिभावाहितीयषणमाह निचे
तानसः संबंधानात्रताप्रामाभिरापमानातपाइनुमितिजनमतानण्वनहीधादिप्लायभिचार
शानदशामांसाध्यसामानाधिकरणानासिनियाचवलसाध्यसामानाधिकरम्पज्ञानस्पानु
प्रतिशिव्याजनारसनदशायामाध्यसामानाभिकरण्पज्ञानादन मित्यापतिरातिभावःनिचयान
चारिज्ञानाशाजापनमितियानजियाससाणयामनारव्याप्पनत्राज्ञानादिका क्षेसाध्मसमाना
विवरणपत्रज्ञानानातानत्याननीनचनभातापित्तनतारामबागानयासालगोरखापत्तःलाघवासा
घामाचारित विशिष्टसाध्यसामानाधिकरणवानस्पनतजतुहौषियाडियादिवतहत्तरमन्यत्री
रतीयषणमाहातापासादियालपदप्रतिनिशिगंगादासनम्यातिपदाप्रयोगातोकानपदपायो
गविषयाजावान जवाजव्यापिपदप्रयोगनिणयतितमॉनस्पन व्याजिपाप्रचाताप्रतिनताल
यीमानभावःविषानिमतमाहाकेवलान्वायनाताचसान्वायसाध्यबहलोइसर्थःनिबला
motators
राम
॥२०॥
घायुसबंध केवलान्वयिसाध्यसामानाधिकरएपअपाशास्यस्पानुजंग व्यतिकिणीयाकारकि साधा कताएतयापदातिव्यरिया अनमितिविशेषजनकलनामानिदोषनिष्टकार्यतानिरूपितकारणतायो विषयितासिब नाव दकलाकवलावायसायकानामप्तिप्रान केवलान्वायसाध्यसामानाधिकरण रुपच्यातिविशिष्टमाहितमताज्ञानेकारणयारोकसाधकानामातंप्रतिसाध्यवदन्जारानचाया सिविशिष्टहलमत्ताशानकारणवायामानानानन्यसात अनुमाननस्पकार्यताव कूमिपमा हा अनुमितिमात्र होता अजमानपदवलार्थकतथाचान मिासावाखन्न बीपक्षधर्मत्तेवप्रयो जिकापारनिपक्षरजेवावायनासबंधनज्ञाननिष्टजनजारकाअनूमितिलावाप्रनिप क्षतिहाधिमयंकजाननबहतुलानियावन अतिनामानिनोप्रयोजनामानात अनुमि जिलावान्तप्रतिपक्षजानतेनेवोनलसतिनिािध्यापक्षसंत्रानंअनमिाताष्पयाअ संगहनियातिनिशिष्ट मानाज्ञानानावशायांपनिादिज्ञानादप्पणियापातारार्थविज्ञापसा मरपारमारितिपानपर्वतादिज्ञानेनअनमितरुपफलजननीमयेवलान्वयिसाध्यसामानाधि बेचलरपेविशिष्टजमनाज्ञानसाध्यवदन्याचतिव्यातिविशिष्टतमताज्ञानमारन्पनरंम्पसह कारितयानोकापातारतिभावःतथालात ॥सकलहितान्नमात्॥तभाचाहमानमादित्यादी चव्याप्तिदुरुसरवसकलवाहमयावखिन्नप्रतियोगिताब दवेतिपर्वत दोधास्पद २१॥