Bharatiya Vidya Bhavan Library, Mumbai
Prakrit Katha Sangrah Bhag-1
Front matter
प्रास्ताविक नोंध . गुजरात विद्यापीठ द्वारा प्रस्थापित आर्यविद्यामन्दिरना अभ्याम क्रममा संस्कृत साथे पाली अने प्रास्त मापाना मामान्य अभ्यामने पण आवश्यकीय स्थान आपदामा आवेनु होवाथी. ए मन्दिग्ना विद्या थियोने प्रथम वार्षिक अध्ययनमा प्राकृत मापाना माघारण पग्निय क्गदवामाटे आप्राकृन क्यामंग्रह तैयार करवामा आयो रे. अहिं प्राकृत मापायी ते भाषा ममजवानी है, जेने भाषा- शानियो : महाराष्ट्री प्राकृत ' कहे , अने नेमा मोटे भागे जनधर्म 'नुं प्राचीन साहित्य प्रथिन थएवं होद, जेनु संपूर्ण न्याकग्ण गुनरा तना प्रसिद्ध जैन विद्वान् आचार्य श्रीहेमचन्द्र पोताना मिद्धमशब्दा- नुशामन नामना न्यारुग्ण ग्रन्यना अष्टम अन्यायना प्रारमम आपेलु हे. आ संग्रहमा आवेरी क्याओं मूळ उत्तरा ययन नामक नैनमृगनी देवेन्द्रगणी उर्फ नेमिचंद्र मूरिकृत टीरामा आवेली .ए.टीवापार विद्वान् विस्मनी १२ मी शताब्दिमा थई गया छे. तेमणे पटीनी रचना गुनराननी गौरवशाली गनधानी अणहिलपुर पाटणमा करेली छे. आ क्याओमानी ली कथा जर्मनीना विद्वान डॉ. कि Eine Jainistische Bearbeitung der_Sagar Saxe नामना निवन्धमा आपेली छे, अने वानी कथाओ तेन देशना प्रमिद्ध पण्डित टॉ. हर्मन नेकोत्रीए बाम पाहन भाषामा अम्याम माटे न नयार करेला Ausger ahlte Erzahlungen in Maharashtre : Zur Linſubrang in Das Studum Des Pribrit 97471 पुम्नकमा उपावेली के. -मुनि मिनविनय
अनुक्रमणिका
....
१. सगरसुअ-कहाणयं
२. उदायण
३. सणकुमार
४. बम्भदत्त
५. मूलदेव
२९.
..
६. मंडिय
...
७. अगडदत्त
७२
॥ णमो त्यु णं समणस्स भगवओ महावीरस्स ॥ प्राकृत कथासंग्रह सगरसुअ.कहाणयम। . अत्यि अओझा नयरी । तीए इक्सागकुटुभवो नियसत्तू राया । तस्स च सहोयरो सुमित्तविनओ नवराया विजयानसमई ओ य ताण भारियाओ । विनयाए चोद्दसमहासुमिणसूइओ पुत्तो उववन्नो आनिमोति नाम बीयतित्थयरो । जसमतीए वि वीयचक. 5 वट्टी सगरो उबवन्नो । पत्ता ते जोवणं परिणाविया उत्तमनरिन्द दुहियाओ । काहेण य नियसत्तुरण्णा ठविओ नियरज्ने अनियरमारा, सगरो जवरज्जे । अप्पणा य ससहोयरेण दिक्खा गहिया । भानिय राया वितित्यपवत्तणसमए ठविउण रले सगरं निक्सन्तो। सगरो वि उपनचोदसरयणो साहियउराण्डमारहो पालेह रज्न । नाया 10 य तम्म सूराणा वाराणा पुत्ताणं सट्ठी सहम्सा । तेसि हो नण्हुकुमारो । अन्नया तोसिओ जण्ड कुमारेण कवि सगरो। भणिओ तेण 'भण्हुकुमार, वरसु वरं!' तेण भणियं 'ताय, आत्य मम अभिलासो, भइ तुमहिं अणुनाओ चोइसरयण- समेओ माइसन्युसंनुओ यसमझ परिन्भमामि । पहिवन्न राइगा । सव्व- बदेणय पसत्यमुत्ते निग्गओ सब्बसहोयरसमेओ। परिभमन्तो यअणेगे जणवए पेच्छन्तो गामनगरागरसरिगिरिसराणणारं पत्तो अट्टावय- गिरि । हेट्ठा सिविरं निवेसिजण अरुढो उवरि । दिद मरहनरिन्द- कारिय मणिरयणस्गमयं चपीसनिणपटिमाहिद्वियं भसयस- गय निणाययण | यन्दिउण य निणिन्दे पुच्छिओ मन्ती देणे 5 य . सगरसुअ कहाणयम् सुकयकम्मुणा अइसयरमणीय कारिय निणभवण ? ' कहिओ तेण भरहवइयरो । त सोऊण भणिय जाहुकुमारेण निरूवेह अन्नं अट्ठा- वयसरिस सेल, जेण तत्थ चेझ्यहरं कारवेमा । निउत्तपुरिसेहि य समन्तओ निरूविऊण साहियं जहा 'नत्थि देव एरसो अन्नो गिरी। ॐ तेण भाणेय ‘जइ एव ता करेमो एयम्सेव रक्स, जओ होहन्ति कालेण लुद्धा सदा य नरा । आहिणवकारावणाओ दुवकयपरिपालण वर । तओ सव्वे वि सगररत्ता दण्डरयण गिहित्ता समन्तओ महीहरस्स पासेमु ते लग्गा खणिउ, त च दण्डरयण सहस्स जोयणाण भिन्टिङण पत्न नागभणेमु । 10 भिन्नाइ ताइ । त च अचभुय पेच्छन्ता भीया नागकुमारा सरण मग्गमाणा गया जल्णपभनागरायम्स समीव । साहिओ वइयरो, सो वि समन्तो उढिओ ओहिणा आभोएत्ता आसुरत्तो समागओ सगर सुयसगास, भाणय च ' भो भो, कि तुम्भेहि दण्टरयणेण महि भिन्दिऊण को भवणभिन्दणेण उवदो नायलोयस्स ? ता अप्पर हाय तुमहिं कयमेय, जओ अप्पवहाए नूणं होइ वलं उत्तण,ण भुयणम्मि । नियपक्खवलेणं चिय पडइ पयगो पर्दवम्मि ॥ तओ तस्स उक्सामणानिमित्त भाणय जाहुणा भो । नागराय, करेसु पसाय, उवसहरसु सरम्भ, समम अम्ह अवराह एय । न अम्हेहि 20 तुम्होवहवानिमित्तमेय क्य, अट्टावयचेइयरवरवहा परिहा क्या एसत्ति। न पुणो एव काहामो '। उवसन्तकोवा गभो सहाण जल्णपभो । तम्मि य गए भाणय जाहरुमारेण : एसा परिहा दुहवा ने सोहए जलविरहिया, ता पूरेमो नीरेण 'ति । तओ टण्डरयणेण गङ्ग भिन्दि उण आणिय जल । भरिया परिहा । पत्त त नागभवणेम जलं । 25 जलप्पवाहमतत्त नायनाइणीजण पलायन्त पोच्छिय पउत्तोवहिलो वाणलपरित्तमणो आमुरत्तो जल्णप्पभो भाणड पचत्तो 'अहो महा- पावाण नइ तेसिं अणु कम्पाए खमियो एकसिं अवराहो मए, तो तेहिं अहिययर उपद्दव काउ आदत्त अम्ह । अहवा दण्टेण चव 15
5
प्राकृत क्थासंग्रह
नौयाणमुवममो, न सामेण । ता दसेमि सपद अविणयार' ति ।
पेसिया तत्य हणणत्य नयनविमा महाफाणणो । तकवण चिय
नीहरिउण तेहिं जरन्तनयनेहिं पलोझ्या समाणा भासरासीभ्या सत्वे
वि सगरसुया ।
त पेच्छिय जाओ हाहारवगभिणो महाक्न्दो सिविरे । विमुक्क
केमाओ भग्गवल्याओ तोन्यिहारच्याओ हा देव, देव ति पलव
न्तीओ लोलन्ति महीए अवरोहजुवईओ एव विद्धवमाण सटविय
सेन मन्तिणा जहा ईमो चेव असारो ससारो, अणिवरािणजो
दिवपरिणामो । किं एत्य बहुणा विनवणेण । बजे मणो दिजइ,
10 न सोपणिज्जा धुमारा, नभो बहुतित्ववन्णेण, इमम्मानणाल्यास
रक्सावरणेण बहुनणावयारेण य उवज्जियसुहक्म्मा । तेण दिजउ
तुरियमेव प्रयाणय, गच्छ मो महारायसमाव । भशुमन्निय च
मन्तिस्यण, स वेहि वि दिन्न पयाणय । रमेण पत्ता नियपुरमासन्न
सामन्ता, स वेहिय मन्तिय तत्य ' कहमिम रायस्स कहिर पारीयइ,
15 ज कुमारा सवे एकपए पेच्छ ताण चेव अम्ह दृट्टा वय च
अक्खयोहा समागया । जावरमेय, ता पविसामो सवे चेव
जग्न्तनल्ण ।
एव तेनि मन्तन्ताण समागओ एगो दिओ, मणिय तेण
'विभवमा लीया, मुग्रह विमाय, नओ न ससारे किंचि सुहम
मुह वा पश्चन्भुयमत्यि, भणिय च
फालम्मि अणाईए जीवाणं विविहात्म्मवसंगाण |
तं नयि मविहाणं मसारे जनमभवह ।।
अह साहमि राम्णो इम वन्यर । परिवन त तेहिं । तओ सो
अणाह अन्य भेतूण 'हा मु मुद्रो ति कण वाहरन्तो
25 गओ ग़गार । निमओ गरणा नाम विश्वणमहो। वाहाविओ।
वण मुद्दो सि नि पुचि भी बुत्तन्त । तेण आणिय देव, एम हो
चेव मे मुओ । अहिणा द्रो य मो जाओ निहो । ना साजण
20
10 सगरसुअ कहायणम् करुणं जीवावहे इमं । एयम्मि अवसरे पत्ता तत्य मान्तसामन्ता, पणमिऊण उवविट्ठा अत्याणे । नरिन्देण य आणत्तो वेजो। कुण निविसमेयं, । वेज्जेण मुणियनरिन्दसुयमरणेण भाणयं 'जम्मि गोत्ते कुले वा कोइ न मओ, जड़ ताओ भूई आणिज्जइ, ता जीवावेमि 5 तीए इमं । मग्गिया दिएण भूई जाव, सहस्ससो घरे नायाई बन्धु- मरणाई । साहियं देव, नथि विजोवदित्यो भूइए लम्भो' । राइणा भणिय नइ एवं, ताकि नियपुतं सोएसि ? सम्वतियणसाहारण- मिम मरण, भणियं च किं अत्थि कोइ भुवणम्मि जस्स जायन्ति नेव पावाई । नियकम्मपरिणईए जम्पणमरणाइ संसारे? ता माहण, मा रुयसु, मुञ्च सोय, कज्ज चिन्तेप्सु, कुणासु अपहियं, नाव न तुम पि एवं कवलिज्जसि मच्चुसीहेणं । विप्पेण भणियं जाणामि अहमेय, परं पुत्तमन्तरेण संपइ चेव मे कल्पसओ होइ । दुहियाणाहवच्छलो अप्पडिहयपयावो सयलपयापारणनिरओ देवो, 15 ता देसु पुत्तनीवावणेण माणुसभिक्ख'। रन्ना भणियं 'भद्द, असकप- डियारं विहिविलसियं । भणियं च सीयन्ति सव्वसत्याई एत्य, न कमन्ति मन्ततन्ताई। अहिपहरणाम्मि य विहिम्मि कि पोरसं कुणउ । ता परिचयसु सोगं, करेसु परलोगहियं । मुक्खो चेव करेइ हिए 20 नटे, मए वा सोगं । विप्पेण मणिय महाराय, जह सचमेयं, न कायचो एत्य नाणएण सोगो, ता तुमं पि मा करेजमु सोगे। असंभावणिज तुम्ह सोयकारणं नाय'। तओ संमन्तेण रन्ना पुच्छिय 'भो विप्प केरिस सोयकारण !' विप्पेण भणिय · देव, सहि पि तुह मुयसरम्सा कालगया, । सोऊण इमं राया विजुप्पहारहओन्द नट्टनेयणो सिंहासणाओ मुच्छाविहलहलो निवडिओ धरणिढेि । मुठारसाणे सोगाउरियमणो मुक्कण्ठं रोपिउण पावे पाउ .आढत्तो हा पुत्ता, हा हिययदया, हा बन्धुवटहा, हा मुमहासा, हा पिणीया, हा मयगुणनिहिणो, 25 - कत्थ 10 माकृत कथासंग्रह म अणाहं मोत्तूण तुम्भे गया । देह मे तुम विरहदुष्टुस्स दसणं । हा निविण पावविहि, एकपए चैव सन्वे ते बोलए संहरन्तेण किं तए अप्पणं पूरियं । हा निट्टरहियय, किं न फुद्दति असज्जायम रणदुक्खसंतत्त, पि किं न वच्चास सयग्वण्डं । एवं च विल्वमाणो 5 मणिओ तेण विप्पेण 'महाराय, संपइ चेव ममोवइससि संसारा- सारय, ता किं अप्पा गच्छसि सोयपरवसत्तं ' अहवा परवसणम्मि सुहेणं संसारानिच्चयं कहइ लोओ। नियवन्धुजणविणासे सन्चस्स वि चलइ धीरत्तं ।। दुसहं च एगबन्धुस्स वि मरणं, कि पुण सट्ठीए पुत्तसहस्साणं । तहा वि सप्पुरिमाचग बसणं सहन्ति गरुयं पिताइसेकरसा। धराणिच्चिय सहइ जए वज्जनिवार्य, न उण तन्तु ॥ अओ अवलम्वेतु धीरयं । अलमेत्य विलाविएणं, नओर सोयन्ताणं पि नौ ताणं, कम्मवन्धो उ केवलो। नो पण्डिया न सोयान्ति जाणन्ता भवरुवयं ॥ एवमाइवयणविन्नासेण संविओ राया विप्पेण । भणिया य तेण मन्तिसामन्ता साहेह जहा वत्तं राइणो । साहियं च तेहिं पगलन्त- वाहमलेहिं । समागया पहाणपउरा, धीराविओ सन्वहि वि राया। कयमुच्चियकरणिज्ज । 20 एत्यन्तरे पत्ता अट्ठावयासन्नवासिणो नणा |पणयमिरा विनवेन्ति महा 'देव, जो तुम्ह एहिं भट्टावयरवग्वणत्या आणिओ गगनल. प्पवाहो, सो परिहं भरिउण आसन्नगामनगरे उवद्दवन्तो पसरइ । ता तं निवारेट देवो, नत्यि अन्नरस तन्निवारणसत्ती' 1 राणा मणिओ भगीरही नियपरत्तो 'वच्छ, दण्टरयणेण नागरायं अणुन- 25 बिय नेमु उयहिम्मि म । सो वि गओ अट्टावयं । अट्टममत्तेणा- राहिओ नागराया आगओ क्यमीसणमुयद्गहारेउरो । भणर कि संपादेमि ।। भगीरहिणा भणियं पणामपुत्वयं तुम्ह पसाएण 15 - ६ 5 सगरसुअ कहायणम् नेमि गङ्गं समुद्दे, उवद्दवो महन्तो लोयस्स ' । नायराएण भणियं विगयमओ करेसु समीहिय, निवारिस्सामि अह भरहणिवासियो नागे' त्ति भणिऊण गओ नागराया । भगीरहिणा वि कया नागाणं बलिकुसुमाईहिं पूया । तप्पभियं च नागबलिं कुणइ लोओ । राय- सुओ वि गगमागरिसन्तो, दण्डरयणेण भञ्जन्तो बहवे थलसेलवणे जणाबाहाए पत्तो पुव्वसमुदं । जत्यावयारिया गेण्हन्ती अणेगाई नइसहस्साई गङ्गा, पुणो वि विहिया तत्थ बली नागाणं । जत्य य सागरे मिलिया गङ्गा, तत्थ गगसायरतित्यं जायं। अज्ज वि तं लोए विक्खाय । गङ्गा वि नण्हुणा आणीयत्ति तेण जण्हवी 10 जाया, भगीरहिणा विणीयत्ति तेण भागीरहित्ति । सो वि नागेहिं मिलिऊण पूइओ गओ अओझं । पूइओ राइणा तुट्टेण, ठविओ नियरजे | अप्पाणो य निक्खन्तो अनियनिणसगासे, सिद्धोय। अन्नया पाच्छो भगीराहराइणा अइसयनाणी ' भगवं, किं कारणं जण्हुपमुहा ते सहि पि कुमारसहस्सा सममरणा संनया? ' भगवया 15 माणिय 'महाराय, एगया महन्तो सङ्घो चेइयवन्दणत्यं सम्मेयपव्वए पट्टिओ, पत्तो य अरणं उलहिण अन्तिमगामं । तन्निवामिणा सम्बनणण अणारिएणं अचन्तमुवद्दविओ दुव्वयणनिन्दणेण वत्थर. घणाहरणच्छिन्दणेण य । तप्पच्चयं च बद्धममुह महन्तं कम्मम- गेण कुम्भयारण एगेण पयइभद्दएणं' मा उवद्दवेह इमं तित्थनत्ताग 20 नणं । इयरनणम्स निरवराहस्स परिफिनेसणं महापावहेऊ, किं पुण एरिसधम्मियनणस्म । ता नइ सागयपडिवत्ति. इमन्म न सोह काऊं, ता पि ताव रक्खेह ' ति भाणिण निगरिओ सो गामनणो, गो य सहो । अन्नम्मि य दिणे तन्निवासिणा एगेण नरेण रायसनिवेसे चोरिया कया । तनिमित्तेण रायनिउत्तेहि पुरिसे- 25 हिं दाराई पिहेण सो गामो पलीविओ । तया ग सो कुम्भयारो मयणेहिं निमन्तिओ गाममन्न गओ अभि। दट्टा य तत्थ सहिगण- सहम्मा. उपवना पराटीए अन्तिमगामे मानवाहत्ताए. ते सवे, . - ७ माकृत कथासंग्रह कोवियत्ति जाओ लोए भणन्ति । कहिं चि तत्थागओ करी, तञ्चलणेण मदिया ते । तओ नाणाविहासु दुक्खपउरासु कुनोणिसु परिभमिऊण. मुइरं, भणन्तरं भवे किंपि कऊण तहाविहं सुहकम्म, उववन्ना सगरमुयत्ताए सट्टि. पि सहन्सा, तक्कम्मसेसवसेण य पत्ता 5 इमं मरणवसणं । सो वि कुम्भयारो नियआउक्खए मरिउण जाओ एगम्मि सन्निवेमे धणसमिद्धो वणिोतियणन्तरंकयसुकयकम्मो संजाओ मरिऊण नरवई । सुहाणुवन्धमुहकम्मोदएण पडिवन्नो मुणिधम्म, काऊण य कालं गओ सुरलोयं । ततो चुओ नहुसुओ जाओ सि तुमं 'ति । इमं च भगीरही सोऊण संवेगमुक्गओ भयवन्तं पन्दिऊण 10 सभवणं गओ ।
उदायण 5 तेण कालेण तेण समएण सिन्धु सोवीरेसु जणवएस वीयभए नाम नगरे होत्या, उदायणे नाम राया, पभावई देवी। तीसे जेटे पुत्ते अभिई नाम जुल्व राया होत्या, नियए भाइणजे केसी नाम होत्या । से ण उदायणे राया सिन्धु सोवीर पामो कुखाण सोलसण्ह नणवयाण वीयभय पामोक्खाण तिम्ह तेव हाण नयरसयाण महसेण-पामोक्खाण दसण्ह रायाण बद्ध- मउडाण विइण्ण सेय-चामर-वायवीयणाण अन्नेसि च राईसर- तल्वर--पभिईण आहेवच्च कुणमाणे विहरइ । एव च ताव एय । इओ य, तेण कालेण तेण समएण चम्पाए नयरीए कुमारनन्दी 10 नाम मुवण्णकारो इात्य-लोलो परिवसइ । सो नत्य सुरूव ढारिय पासइ सुणेइ वा, तत्थ पञ्च सया सुवण्णम्स टाउण त परिणेइ । एव च तेण पन्च सया पिण्डिया। ताहे सो ईसालुओ एक खम्भ पासाय करेत्ता ताहिं सम ल्लइ । तम्स य मित्तो नाइलो नाम समणोवासओ । अन्नया य पञ्चसेल-दीय वत्थनाओ वाणम 15 तारीओ मुरवइ निओएण नन्दीसर पर दीव जत्ताए पत्थियाओ। ताण च पिज्जुमारी नाम पञ्चसेला हिवई, सो चुओ । ताओ चिन्तन्ति पि दुग्गाहेमो, जो अम्ह भत्ता भवइ । नवर वच न्तीहिं चम्पाए कुमारनन्दी पश्च-गरिला सय परिवारो उक्टलन्तो दिवो । ताहिं चिन्तिय 'एस इत्थी-लोलो, एय बुग्गाहमो' । तारे 20 सो भणइ 'काओ तुम्हे " ताओ भणन्ति अम्हे हासा पहासा भिहा णाओ देवयाओ। सो मुच्छिओ ताओ पेच्छइ । ताओ भणन्ति 'मद अम्हेहिं TR, तो परसेम दीव एजाहित्ति भणिउणप इउण गयाओ । यो तामु मुडिओ राउले सुपए दाउण पड हग नाणेइ · कुमाग्नान्दं नो पञ्चमेलग नेह नम्स धण-कोडिं से ।
उदायण देई । येरण पटहो वारिभो। वहर्णकारियं पच्छायगस्त मारियं। थेरो तं दत्वं पुत्ताण दाउण कुमारान्दिणा सह जाणवत्तेण पत्यिो। नाहे दूरं समुद्दे गओ, ताहे थेरेणं माणइ किंचि पेच्छसि । सो मणइ कि पि कालयं दीसइ' । येरो मणइ 'एस वडो, समुद्दले 5 पन्वय-पाए जाओ; एयत्स हेद्वेणं एवं वहणं नाहि, तो तुम अमृदो वढे विलन्गेजासि; ताहे पञ्चलाओ भारुण्ड-पक्खी एहिन्ति । तेसिं जुयलन्स तिष्णि पाया । तो तेसु सुतेसु मझिल्ले पाए सुलगो होनासि पडेनं अप्पा नन्धिो । तो ते पञ्चसेलयं नहिन्ति । अह तं वडं न विलन्गसि, तो एयं वहणं 10 वलयामुहे पविसिहिइ; तत्य विणसिहिसि । एवं सो विलगो नाओ पसाहिं । तहि ताहिं वाणमन्तरीहिं दिहो। रिद्धी य से दाइया । सो पगहिओ नीओ ताहि मणिओन एएण सरीरेण भुनामो किंचि ; जलणपवेसाइ करेहि ! जहा पञ्चसेला-हिवई होनामि-ति, तो किह मामि " ताहे करयलपुडेण नीओस 15 उज्नाणे छड्डिओ। ताहे लोगो आगन्तूण पुच्छइ । किं तुमे तत्य अच्छेरय दिलै ? ' सो मणइ C दिदं सुयमणु-भूयं जे वित्तं पञ्चसेलए दीवे । इसयच्छि चण्डवयणे हा हासे हा पहासे-ति ॥ आदत्तं च तेण तयभिसन्धिणा जलणासेवणं । पारिओ य मित्रण 20 •मो मित्त, न जुत्तं तुह काउरिस-भणो-नियमेयं चेट्ठिय' । ता महागुभाव दुलहं माणुस-जम्मं मा हारसु तुच्छ-भोय-सुह-हेर्छ । वेरुलिय-मणी-मोल्लेण कोइ कि किणइ कायमाणि ।। अन्नं नाजई वितुमं भोगत्थी, तहा विसद्धम्माणुटाणं चेव करेसु ! गओ घणओ एणत्थियाणं कामयीणं च सव्व-कामकरो। सगा-पबग्ग-संगम हे निण-देसिओ धम्मो॥ एवमाइ अणुसासणेण वारिजन्तो वि मित्तेण इगिणी-मरणेण मओ पञ्चसेला-हिंवई जाओ। सड्ढस्स वि निवेओ नाओः भोगाण फजे फिलिस्सइ-ति 25 २प्रा.क.मे.
माकत कथासंग्रह भन्हा नाणन्ता कीस अच्छामो-त्ति पन्वइओ। कालं पाउण अच्चुए उववन्नो । ओहिणा तं पेच्छइ । अन्या नन्दीसर-वर- मत्ताए पलायन्तस्स पडही गलए ओल्पओ। ताहे दान्तो 5 मन्दिसरं गओ। सड्डो आगओ, तं पेच्छइ । सो तास तेयं असहमाणो पलायइ । सो तेयं साहरित्ता भणइ भो ममं जाणासि ? सो भणइ । को सकाईए देवे न याणइ! ताहे तं सादग-रूवं दंसेइ । जाणानिओ य । ताहे · संवेग-मावन्नो भणइ संदिसह विमि. याणि करेमो'। भणइ 'वद्धमाण-सामिस्स पडिमं करेहि ! तओ ते 10. सम्मत्त-बीय होहि-त्ति' । भणियं चः--- जो फारवेइ परिमं जिणाण जिय-राग-दीस-मोहाणं | ti सो पावइ अन्न-भये सुह-जणणं घम्मवर-रयणं ।। अनंच 15 दारिदं दोहग्गं बुजाइ- सरीर-मइ-पगईओ । अवमाण-रोय-सोया न होन्ति जिण विम्बकारीणं ।। ताहे महाहिमवन्ताओ गोसीस-चन्दण-दारुं घेण, तत्य पमिं निव्वत्तेऊण कट्ट-संधुडे बुहइ । पदहणं च पासइ समुद्द-माझे उप्पारण छम्मासे भमन्तं । ताहे अपेण तं उप्पायं उसामियं । संमत्तियाण सा खोटी दिना । मणिया य देवादिदेवस त्य 40 पहिमा चिट्ठइ । ता तत्स नामेण दिहाडेयच्या खोडी । एवं ति परियलिय गया वणिया । उत्तिष्णा समुई, पत्ता वीयमय । सत्य उदायणो राया तावस-पत्तो। दसिया खोडी साहियं मुर-वयणं । मिलिओ ससरवस-माणाइपओ लोगो । रुद-गोविन्दार-नामेण वाहिन्ति फरसं । तहा हि । वेई णन्ति 25 सम्भो पेव देवा-हिदेवो, नओ सो घाउहो सत्व-ज्य-सिद्धि- फारओ याणं च पणेया । अन्ने 'विप्हू पहाणो-ति भणन्ति, नमो सो मेष सय-गओ टोगो-यपद-यारए प दाणवे विणार; संहार-फाडे य उपर-गयं मयं धारा' । अपरे 'माइसरो उत्तम- 5 पूयं भाणय रदायण देवो-ति । मणन्ति, नओ सो व सिहि संहार-कारओ मनोणि- संभवो; तास चेव भागा यम्भ-विहू' एवमाइ-विगप्पणेहिं वाहिज- माणो उम्फेडइ परम् । एत्यन्तरे आगया तत्य उदायणस्स रनो महादेवी चेहगराय-धूया समणो-वासिया पमावई । एईए काऊण गयराग-दोम-मोहो सबन्नु अछ-पाडिहेर-जुओ। देवा-देव-रूखो आरेहा में देसणं देउ।। वाहविओ परमू । परन्तस्स विधायस्स दिहाडिया खोडी। नाव दिवा सन्वङ्ग-पडिप्णा अमिलाण-मड-दामा-लंकिया वदमाण-सामि- 10 पहिमा । अईब आणन्दिया पभावई । नाया निण-धम्म-पभावणा । पटियं च तीए समन्न सोम-दसण अपुणभव भवियजण-मणाणन्द । जय चिन्तामणि जय गुरु जय जय जिण वीर अकलंक।। अन्तेउरे य चेदय घरं कारियं । पभावई प्हाया ति-संझं पूएइ । 15 अन्नया देवी नच्चइ राया विणं वाएइ । सो देवीए सीसं न पेच्छह । अधिई से नाग । वीणा-वायणयं हत्याओ मह । देवी रुहा मणह 'कि दुई नचियं ! निबन्चे से सिह' । सा भणड ' किं नीविएण ! निकलको मम मुचिरं सावय-धम्मो पालिओ'। अन्नया चेदि व्हाया पणइ पोताई आणेहि!' तीर रत्तगाणि 20 आणियाणि। स्टाए अद्दारण आहया 'निण-घरं पविसन्तीए रतगाणि देसिति' । मया चेही । ताहे चित्तेइ मए वयं खण्डिय; त कि नीरि. एणं-ति । रायाणं पुच्छर भत्तं पच्चक्सामि' ! निलये 'नह परं बोहेसि पडिस्सुयं । भत्तपचताण मया देवी देव-लोगं गया । निण-पदिम देवदत्ता दास चेडी बुन्ना सुम्मसइ । देवो उदा- 25 यगं पोहेह; न संबुझाई । सो तावम-मत्तो। ताहे देदो तावस-रुवं यरेह । अपिय मलाणि महाय आगो। रमा आसाइयाणि । पुच्छिओ कहि एयाणि फलागि? मगइ 'नगर-अदूर-सामन्ते आसमो नहिं तेग म गो । मीमायारेहिं सावहिं हन्तुं पारदो।
प्राकृत्त कथासंग्रह साहूहिं नासन्तो वण-सण्डे साहवो पेच्छइ, तेसिं सरणमुबल्लीणो । मा भा- यसु-त्ति समासासिओ । तेहिं नियत्ता ते तावसा । अगुसासिओ धम्मो चेवेत्य सचाणं सरणं भव-सापरे। देवं धम्म गुरुं चैव धम्मत्थी य परिक्खए । दस-अह-दोस-रहिमओ देवो,धम्मोउ निउण-दय-साहिओ। सुगुरु य वभ्वयारी आरम्भ-परिगहोवरमओ ।। एपमाइ-उपएसेगपडिबुद्धो पडिवनो निणधम्मं । देवो अताणं दरिसेइ । धम्मे य पिरी-काऊण गओ सुरो । नाव अत्याणीए चेव 10 भत्ताणं पेच्छइ । एवं सड्डो जाओ। इओ य गन्धाराओ सावओं सव्वाओ निणनम्भाइ-ममीओ ब- न्दित्ता वेयड्ढे कणग-पडिमाओ सुणेत्ता उववासेण ठिओ 'नइ वा मो दिट्ठाओ वा' । देवयाए दंसियाओ । तुट्ठा य सन्यकामियाण गुलिया। देह सयं । तओ नियत्तो सुणेद वीयभए नगरे निण-पडिम गोसीस 15 चन्दण-मइयं । तन्वन्दओ एड वन्दइ । तत्य पडिलम्गो देवदताए पहियरिओ ! तुद्वेग य से ताओ गुलियाओ दिनाओ । सोय पवइओ। अन्नया गुलियमेगं साह मे कणगेण सरिसो वाणो होउति । तो नाय परम-स्वा धन्त-कणग-सरिस-वण्णा नाया; सुवष्ण- 20 गुलिय-त्ति तीए नाम नाय । पुणो सा चिन्तेह भोगे मुन्नामि एस राया ताव मम पिया, भन्ने य गोहा । ताहे पज्जोय रोएछ । तं माणसी-काउं गुलिय साइ । तस्स देवयाए कहियं एरिस रूपवर- ति । तेण सुवष्णगुलियाए ओ पेसिओ । तीए मणिय पेच्छामि ताव वर्म। सो नलगिरिणा रति आगओ दिवो तीए अभिरहो। 25 सा मणइ 'नइ पटिम नेसि, तो नामि । ताहे पडिमा नत्यि तवाण गण-नोग-त्ति रति पसिउण पडिगओ; अतं निण-परिम- रुवं काऊण भागो । तत्य ठाणे सविता नियन्तसापि मुदण्णालियं ।
उदापण च गहाय उज्नेणि गओ । तत्य नलगिरिणा मुत्त-पुरीसाणि मुकाणि । तेण गन्धेण हत्यी उम्मत्ता तं च दिसिं गन्धो एइ नाव पलोइयं, नलगिरिस्स पयं दिढे । किं-निमित्तं आगओ-त्ति । नाव खेड़ी न दीसइ । राया भणइ । चेडी नीया नाम, पडिमं पलोएह ! नवरमच्छइ निवेइयं । इतओराया अच्चण वेलाए आगओ पेज्छइ पडिमा-पुप्फाणि मिलाणाणि । तो निवपणन्तेग नायं पडिरूवगं-ति, हरिया पडिमा तओ तेण पज्जोयस्स दूओ विसज्नओ न मम चेडीए कज्नं, पडिमं विसज्नेह ! सो न दे। ताहे पहाविओ जेट्ठ-मासे दसहि, राईहिं समं । उत्तरन्ताण य मरु खन्ध. वारो तिसाए मरिउमारद्धो । रन्नो निवेइयं । तओ तक्खणेण पमा- 10 वई चिन्तिया आगया । तीए तिणि पुक्सराणि कयाणि अम्गिमस्स पच्छिमस्स मज्झिमस्स य । ताहे आसत्यो गओ उज्ने]ि | मणिओ रना 'किं लोएण मारिएण! तुज्झ य मज्झ य जुज्यं भवउ, आसेहिं रह-हीत्यपाएहिं वा, जेण रुच्चइ तव' । पज्जोओ भणइ ' रहेहिं जुज्झामो' । ताहे नलगिरिणा पडिकप्पिएणागओ, राया राहेण । 15 तओ रन्ना भाणओ 'असच्चसन्धो सि, तहा वि ते नत्यि मोक्खो । तओ गेण रहो मण्डलीए दिन्नो । हत्यी वेगेण पच्छओ लग्गो । सो य करी जं जं पायं उक्सिवइ, तत्य उदायणो सरे छुभइ, नाव हत्यी पडिओ । ओयरन्तो बद्धो पज्नोओ। निडाले य से अंको कओ 'दासी-पइ-त्ति' । उदायणराया य पच्छा नियय-नयरं पहा- १० विओ । पडिमा नेच्छाइ । अन्तरावासेण उ रुद्धो ठिओ । ताहे क खन्दय भएण दस वि रायाणो धूली-पायारे करेत्ता ठिया । च राया जेमेडू, तं च पज्जोयस्स वि दिज्जइ । नवरं पज्नो- सवणाए सूएण पुच्छिओ कि अज्न अमेसि! सो चिन्तेइ मारिज्जामि' । ताहे पुच्छद किं अज्ज पुच्छिज्नामि?' 25 सो भणइ ' अज्ज पज्जोसवणा, राया उववासिओ' । सो भणइ • अहं पि उववासिओ, वि मायावित्ताणि संनयाणि; न-याणिहं मया, जहा अज्न पज्जोसवणं ति । रन्ना कहिये 'माणामि, महा सो धुत्तो; किं पुण मम एयमि पटेलए , मम । । प्राकृत कथासग्रह पज्जोसवणा चेव न सुज्झइ । ताहे मुक्को खामिओ य । पट्टो य सोवण्णो ताणक्सराण छायणनिमित्तं बद्धो । सो य से विसओ दिन्नो सप्पभिई पट्टबद्धया रायाणा जाया, पुत्वं मउडवतो आसि । वित्ते वासा-रते गओ राया । तत्थ जो वणियवग्गो आगओ, सो 5 तहिं चेव विओ । ताहे तं दसपुरं नाय । तए णं से उदायणे राया अन्नया कयाइ पोसह-सालाए पोसहिए एगे अबीए पक्खियं पोसहं सम्म पडिजागरमाणे विहरइ । तओ तस्स पुज्वरत्तावरत्त-काल-समयसि जागरियं करेमाणस्स एयारूवे अज्झ- स्थिए समुप्पज्नित्या 'धन्ना णं ते गाम-नगरा, जत्य गं समणे वीरे 10 विहरइ धम्म कहेइ धन्नाणं ते राईसर-पभिईओ ने समणस महावीरस्स अन्तिए केवलि-पन्नत्तं धम्म निसामन्ति, एवं पञ्चाणुल्लयं सत्त-सिक्खावइयं सावग-धम्म दुवालस-विहं पडिवज्जन्ति' एवं मुण्डा भवित्ता आगाराओ अणगारियं पन्वयान्त । तं जड़ णं समणे भगवं महावीरे पुन्वाणुपुचि दूइज्जमाणे 15 इहेव वीयभए आगच्छेज्ना, ताणं अहमवि भगवओ अन्तिए मुण्डे भवित्ता जाव पव्वएज्ना। तए णं भगवं उदायणत्स एयारूवं अज्झ- थियं जाणित्ता चम्पाओ पडिनिक्वमित्ता, जेणेव वीयभए नयरे, जेणेव मियवणे उज्जाणे, तेणेव विहरइ । तओ परिसा निम्गया उदायणे य। तए ण उदायणे महावीरस्स अन्तिए 20 धम्म सोच्चा हट्ट-तुट्टे एवं वयासी 'जं नवरं जेट-पुत्त रज्जे अहिसिञ्चामि, तओ णं तुब्भ, अन्तिए पन्धयामि' । सामी भणइ 'अहासुह, मा पडिबन्धं करेहि ! तओ ण उदायणे आभिओगिय हत्थि-रयणं दुरुहिता सए गिहे आगए । तओ उदायणस्स एयारवे अज्झथिए जाए, जइ णं अभिई कुमारं रज्ने ठवित्ता पव्वयामि, तो 25 अभिई रज्ने यरटे य जाव नणदए य माणुसएसु य काम-भोगेसु मुच्छिए अणाइयं अणक्यग्गं संसार-कन्तारं अणुपरियहिस्सइ । त सेयं खलु मे नियगं माइणेनं केसि कुमारं रज्ने उवित्ता पन्वइत्तए।
. 10 उदापण १५ एवं संपेहेत्ता सोमणे तिहि-करण-मुहुत्ते कोडम्बिय-परिसे य सद्दा- येत्ता एवं वयासि खिप्पामेव केसिस कुमारस्स राया-भिसेयं उव- हवेह ! 'तूहो महिदीए अभिसित्ते केसी कुमारे राया जाए नाव' पसासेमाण विहरह । तओ उदायणे राया केसि राय आपुच्छह । अहणं, देवाणुप्पिया, संसार-मउविगो पन्चयामि' । तओ केसी 5 राया कोड्डीम्बयपुरिसे सद्दावेत्ता एवं वयासी; खिप्पामेव उदा. यणस्स रन्नो महत्थं महरिहं निक्खमणा-भिसेयं उपहवेह ! तओ महया-विभूईए अभिसित्ते सिवियारूढे भगवओ समीवे गन्तूण पव्व- इए जाव बहणि चउत्य-छहाम-दसम-दुवालस-मासदमासा-ईणि तवोकन्माणि मुब्वमाणे विहरइ । अन्नया य तरस अन्तपन्ताहाररस वाही जाओ । सो वेन्नेहिं भागिओ 'दहिणा अॅनाहि' सो किर भट्टारओ वइयाए अच्छिओ। अन्नया वीयमयं गओ । तत्थ तस्स मागिणेज्नो केसी राया तेणं व रज्ने ठाविओ। केसी कुमारो अमचेहिं भाणओ 'एस परीसह- पराइओ रज मग्गइ' । सो भगइ देमि' । ते भणन्ति 'न एस राय- 15 धम्मो । वुम्गाहोन्त चिरेण; पडिसुयं । किं कज्नउ ! विसं से दि- ज्जउ; एगाए पसुपालीए घरे पउत्तं दहिणा सह देज्नाहि-त्ति । सा य दिन्ना, देवयाए अवहरियं, भणिओ य महरिसि, तुझ विसं दिनं, परिहराहि दहिं !' सो परिहरइ । रोगो वड्डिउमा-रो। पुणो य गहिओ । एणो वि देवयाए अवहरियं । तइयं वारं दिन्न, तं पि 20 अवहरियं । सा तस्स पच्छओ य हिण्डिया । अन्नया पमत्ताए. देव- माए दिन्नं । पुणो वि भुनन्तो देवयाए निवारिओ । तओ से उदायणे अणगारे बहूणि वासाणि सामग्ण-परियागं पाउणित्ता सहि भत्ताई अणसणाए छएत्ता, जस्सहाए कीरइ नमा- भावे मुण्ड-भावे, तमह पत्ते नाव दुक्स-पहीणे-त्ति । तस्स य सेज्नाययो कुम्भगारो । तम्मि कालगए देवयाए पंसु-परिस पाटियं । सो य अणवराहि-त्ति काउं सिणधीर कुम्भकार को १६ माकृत कथासंग्रह 'नाम पट्टणं तस्स नामेण कयं । तत्थ सो अवहरिऊण ठविओ। वीयभयं च सव्वं पंसुणा पलियं । अज्ज वि पंसुओ अच्छइ । तए णं अभिई-कुमारस्स पुव्वरत्ता-वरत्त-काल-समयसि एवमझ- थिए जाए 'अहं उदायणस्स जेट्ट-पुत्ते पभावईए अत्तए; मं रज्जे अ. हावेत्ता केसि रज्ने ठावेत्ता पन्वइए । इमेणं माणुसेणं दुक्खेण अभिभूए समाणे वीयभयाओ निम्गच्छित्ता चम्पाए कोणिय उवसंपज्जित्ताणं 5 विउल-भोग-समन्नागए यावि होत्था । से णं अभिई कुमारे समणो- वासए अभिगय-जीवा-जीवे उदायणेणं रन्ना समणुबर्द्ध-वेर यावि होत्या । तो अभिई कुमारे बहूई वासाई समणो-वासग-परियागं पाउणित्ता अद्धमासियाए सलेहगाए तीस भत्ताइं छेएत्ता तस्स ठाण- स्सा णालोइय-पडिकन्ते कालं किच्चा असुरकुमारताए उववन्नो । 10 एग पलिओवमं लिई तस्स; महाविदेहे सिज्झिहि-त्ति ।
३. सणकुमार । अस्थि इहेव मारहे वासे कुरुनंगले जणवए हथिणारं नयरं । तत्य कुरु-बसे आससेणो राया, सहदेवी भारिया, चोइसमहासु- मिण-सइओ चउत्य-चकवट्टी सणंकुमारो नाम । सो सह पंसुकी- लिएण सूर-कालिन्दी-तगएण महिन्दसीहेण सह गहिय-कला- 5 कलावो जोवणमणु पत्तो । अन्नया वसन्तमासे रायउत्त-नागरय- सहिओ गओ कीलणत्यमुज्नाणं । कीलिऊण य तत्य विसिद्ध- कालाहिं आस-परिवाहणत्यं आरूढा तुरंगमेसु रायकुमारा । सणं- कुमारो वि जलहिकल्लोलाभिहाणं तुरंगमारूढो । मुक्का समकाल- मासा । तओ विवररीय-सिक्खत्तणओ पंचमधाराए लगो कुमार- 10 तुरंगमो असणी-इओ खण-मेत्तेण । लग्गो विनाय-वुत्तन्तो राया सपरियको ममो । एल्यन्तरमि लग्गो चण्ड-मारुओ। तेण मग्गो तुरय-पय मग्गो । महिन्द-सीहेण विन्नत्तो राया नियत्तउ महाराओ; अहं कुमार-सुद्धिं लहिऊ' वलिस्स' । नियत्तो राया । महिन्द- सीहो वि लग्गो अणुमग्गेण कुमारस्स । पविट्ठो मसिणं महाडई । 15 हिण्डन्तस्स अइगयं वरिसमेगं । एगदिवसंमि र गओ येवं भूमि भागं । ताव निसुओ सारस-रवो, अग्वाइओ अरविन्द-परिमलो, पयट्टो तय-मिमुह, दित्यं च सर-वरं, निसुओ महुरो गीय-वेणुरवो। हरिसुप्फुल्ल-लोयणो जाव गच्छइ, ताव पेच्छइ तरुणी-यण-मा- सणंकुमारं । विम्हिय-माणसो चिन्तेई 'किं मण-विन्ममो एस, 02 किं वा सच्चं चेव एस सणंकुमारो !' वियप्पन्तो नाव चिट्ठइ, ताव पटियं पन्दिणा जय आससेण-नयल-मयंक कुरु-भवण लग्गणे खम्म । जय तिहुयण-नाह सणंकुमार जय लद्धमाहप्प ।। तओ सणंकुमारो-त्ति कय-निच्छऔ महिन्द-सीहो । पमोया:- ३प्रा, क..
१८ प्राकृत कथासंग्रह रिय-माणसो य अपुप्व-रसन्तर-मणुहवन्तो गओ सणकुमार-दसण- पहं । दूराओ चैव सणंकुमारेण परियाणिऊण अन्भुट्टिओ । पाय- वडणुट्टिओ य उवऊदो गाढं । दुवे वि पमोयाफारय-माणसा उवाबठा दिन्नासणेसु । विजाहर-लोगो य उवसन्त-गेयाइ-कलयलो पासेसु 5 अल्लीणो। तयणन्तरं च फुसिऊण आणन्दजलभरियं नयणजुयलं भाणयं सणंकुमारेण 'वयंस, कहं तुममेगागी एत्य भासणा-रणे आगओ, कहं च एत्थ-हिट्टो वियाणिओ हं, किं का करेइ मम विरहे महाराओ अम्बा य? काहियं जहा-वत्तं माहिन्द-सीहेण । तओ मज्जा- विओ वर-विलासिणीहिं महिन्द-सीहो । कयमुचिय-करणिजं। 10 भोयणा-वसाणे य पुढो पेण सणंकुमारो, जहा 'कुमार, तुरंगमेण अवहरिओ तुम तया कहिं गओ, कहिं ठिओ, कत्तो था एरिसी रिद्धी !' सणंकुमारेण चिन्तियः न जुत्तं निय-चरिय-कहणं निय- मुहेण सम्पुरिसाणं, ता कहावेमि परमुहेणं । तो भाणिया कन्ना- सय-मज्झ-गया परिणीया वयरिन्द-धूया निय-दइया वउलमई 'पिए, 15 नीसेसं मह वइयर विज्जाए आभोएऊण साहेसु महिन्दसीहस्स; मम पुण निदाए घुम्मन्ति लोयणाईति मणिऊणुववन्नो रइहरे । पउलमई वि साहिउमादत्ता कुमार-चरियं । तत्य तया तुम्ह नियन्ताण चेव अस्सेणावहरिओ कुमारो पवेसिओ तेण घोराए अडविए । वीय-दियहे वि तहेव वचन्तस्स 20 आसस्स जाओ मज्झण्हसमओ । खुहा-पिवासाउलेण य आसेण निल्लालिया नीहा, उद्धडिओ चेव सासाऊरिय-गलो, थक्को, उत्त- रिओ कुमारो । छोडिया पट्टाढा, असारियं पल्लाणं, गाव धुम्मिऊण निवडिओ आसो, मुक्को अकज-कारि-त्ति कलिऊणं पंच-पाणेहिं। तं बुक्कपेसणं च मोत्तूण गओ कुमारो, उदयण्णेसण-परायणो य 25 हिण्डिउमाढत्तो । म कहिं पि आसाइयमुदयं । तओ दीहद्धाणयाए मकुमारयाए य माह-कालनणाओ, य, द्वन्दपार य रणर अईव हलोहली-हूओ । दूर-देसमि दठ्ठण सत्तच्छयं पहाविओ .
-
सर्णकुमार
तयभिमुह, पत्तो य तस्स छायाए उवविट्ठो, पडिओ लोयणे
भनिऊण धरणीए । एत्यन्तरमि य तप्पुष्णाणुभावेण तन्निवासिणा
अक्रोण आणेऊण सिसिर सीयल जल सित्तो सन्चगेसु आसासिओ।
लद्धचेयण य पीय सलिल । पुच्छिओ तेण सो को तुम, कत्तो
5 वा एयमाणिय सलिल'ति । तेण भाणय 'अह जक्खो एत्थ निवासी,
सलिल च माणस सरवराओ तुह निमित्तमाणिय' । तओ कुमारण
भाणय 'एस मह सतावो पर माणससर-मज्जणेण मइ अवगच्छड़
त्ति । त साऊण भाणय 'अहसपाडेमि भवओ मणोरह'ति भाणउण
काऊण करयल सपुडे नीओ माणससर, माजिओ विहिणा। तत्य
10 य वसणावडिय ति पाऊण कुद्रेण वेयड्ड वासिणा असियक्ख
अक्खेण सह जुज्झ सवुत्त । तेण य पदम गुरु-सक्करोह निम्मरो
मोडिय तरुवरो परणो मुक्को । तओ नहयल बहुल धूलीए अन्धा
रिय । तओ विमुकट्टहासा जलिय जलण पिंगल केसा महुणिन्त
भाला-कराल-पिसाया मुक्का । जाहे तेहिं न माओ, तओ मुक
15 नयण नाला फुलिंगेहिं नागपासेहिं बद्धो । तो जुण्ण रज्न इव
तेण ते तोडिया-दड-कर पाएहिं लग्गो ! तओ मुट्ठि पहारण
खण्डाखण्डि कओ। पुणो वि रक्ससेण गुरु-मच्छरेण पणलोह
मडिय-मोग्गरेण हओ वच्छत्थले कुमारो। तेणावि महाकाय
चन्दण तरु उम्मूलिऊण अत्योडिओ उड्ड वन्तो उरुएम, छिन्न
दुमो-ब्व पडिओ भूमीए । तओ रक्ससेण दूर-मुक्खिविऊण गिरि
वरो कुमारसो वरि मुक्को । तेण दढपीडियगो जाओ निच्चेयणो
कुमारो । लद्ध सन्नो य तेण सम बाहु-जुद्धेण लगो । कुमारेण
कर-मोग्गराहओ सयसक्रो ब्व क्ओ । अमरो ति काउ न मओ,
विरस माराडिऊण नट्ठ । कोउग-दसणत्य-मागएहिं देव विज्ञा
25 हरेहिं पुष्फ वुट्टी 'मुक्का अहो निओ नक्खो युमारेण'ति ।
तओ निणिरुण रक्खा पच्छिम दिसाए गए सूरे उव्वलिओ
सरवराओ अज्नउत्तो, गओ थेव भूमि माग । दिहाओ तत्य नन्दण
20
माकृत कथासंग्रह वणस्स मज्झ-गयाओ मणोरमाओ अढ दिसा कुमारीओ-व्व दिव्वाओ माणुवेग विज्ञाहर धूयाओ । पलोइओ ताहिं ससिद्धिाए दिवीए सो । तेण वि चिन्तिय काओ पुण इमाओ ति पुच्छामि उपसप्पिऊणं । गओ तासिं समीव । पुच्छिय महुर वाणीए एक 5 नग मुद्दिसिऊण, 'काओ तुब्भे, किं निमित्त इम सुण्णमरण्णमाल किय तुम्भेहिं ।" ताहि भाणिय 'इओ नाइटूरमि पियसगमाभिहाणा अन्ह पुरी अत्यि । ता तुम पि तत्थेव ताव वीसमसुत्ति भणिऊण किंकर दरिसिय मग्गो पयट्टाविओ अज्नउत्तो । अत्यमिओ य रवी, पत्तो य नयरिं, नेयाविओ य ताहि क्चुइणा राय भवण, दिवो य 10 राइणा अब्भुहिओ य । क्यमुचिय करणिज्न । भणिओ य भाणुवेग राइणा, 'नहा महा भाग, मह इमाओ अट्ठ कन्नगाओ, एयासिं च तुम पुव्व चेव अच्चिमालिणा मुणिणा वरो आइटो, जहा नो अप्ति यक्स जक्ख निणिस्सइ, सोएयासि भत्त ति । ता परिणेसु इमाओ! अज्नउत्तेणा वि तह त्ति पडिवज्निऊण सव्वमट्ठिय। तओ पउत्तो 15 वीवाहो, बद्ध कक्ण, सुत्तो य रइ भवणमि ताहिं सद्धि पल्लके । नाव निद्दा बिरममि भूमीए अप्पाण पेच्छइ, चिन्तिय च तेण क्मेि यमिति । पेच्छद य करे कण ति । तओ अवितण्णमणो गन्तु पयट्टो । दिद्व च रण्णमञ्झमि गिरि वर सिहरे मणिमय-खम्भपइडिय दिव्वं भवण । तेण चिन्तिय · इय पिझन्दियालप्पाय भविस्सइ'चि । 20 गओ य तयासन्ने इत्याए करुण सरेण रुयतीए सद्द निसामेइ । पविहो य मवण गय मओ, दिवा य सत्तम भूमियाए दिब्व-कन्नगा करुणेण सरेण रुयन्ती भणन्ती य 'कुरु-कुल नहयल मयलञ्ण सण कुमार अन्न जम्ममि वि मह तुम चेव नाहो होज्जसुत्ति भणन्ती पुणो पुणो रोविउमारद्धा। तओ दिन्नासणेण निय नामासकिएण 25 पुच्छिया अज्नउत्तेण 'कि तुम तस्स सणकुमारस होसि, नेण तए एयस्स सरण पडिवन्न' । तीए भणिय 'सो भत्ता भणोरह मेत्तेण ति, नेणा ह साकेय पुर नरिन्देण सुरहेण चन्दजसा जणणीए इट्टा धूय त्ति काऊण धूया नीय तडीय चित्तफल रूप विमोहिया तस्स पुन्व २१ 10 O सगंकुमार उदय-दाणेण दिना. न य वित्तो विवाहो-त्ति । ताव य अहमेगेण विज्नाहरकुमारेण कुट्टिम-तलाओ इहमाणिया । गओ य सो इममि विज्ना-विडरुविए धवलहेर में मोत्तूण क्हं पि । जाव एवं गंपड़ सा कन्नगा, ताव य तेण असणिवेग-सुय-विज्न-वेगेण विनाहराह- मेण आगन्तूण उक्सित्तो गयण-मंडलं अज्नउत्तो । तो सा हाहा- 5 एवं कुणमाणी मुच्च-पराहीणा निवडिया धरणीवढे । ताव य मुहि- प्पहारेण धावाइडण तं दुछ-विज्ञाहरं समागओ अक्खय-सरीरो तीसे समीवमग्नउत्तो । समासासिया (साहिओ निय वुतन्तो तेण ) विवाहिया य ( सा य सुणन्दामिहाणा इत्यी-रयणं भविस्सइ । थेव वेलाए य समागया वग्नवेग-भगिणी संझावली नाम, वावाइयं च दहण माउयं कोवमुवगया । पुणो वि सुमरियं नेमित्तिय वयणं, महा भाइ-वहगस्स भज्जा होही, अग्नउत्तं विवाहत्थमुवट्ठिया । सा वि तस्सा गुमईए तहेव वीवाहिया । एत्यन्तरे समागया अजरत-समीवं दुवे विजाहरा । पणामपु- ब्वयं भणियं तेहिं 'देव, असणिवेगो विज्जाहर-वलेण जाणिय-पुत्त- 15 मरण-वुत्तन्तो तुम्हो परि समागच्छद । अओ चन्दवेग माणुगेहि पसिया अम्हे हरिचन्द चन्दसेणा-भिहाणा निय-निय पुत्ता; रहो सन्नाहो य पेसिओ; अम्ह पियरो वि तुम्ह चलण-सेवा निमित्त पएस पत्ता चेव । तयणन्तरं च समागया चन्दवेग-भाणुवेगा अजं- उत्त-सहेज निमित्तं । संझावलीए दिना पन्नत्ती विज्ञा । तओ 20 अजडत्तो चन्दवेग-भाणुदेगा य निय-विनाहर-बल-समेया अताण- वेग-बलेण समं जन्मिउ पयत्ता । तो भग्गसु दोसु वि बलेमु अजउत्तस्स असणिवेगेण सम महा-नुझे समावड़िए तेण मुकं महोरगत्य; तं च कुमारेण गरुल सत्येण विणिहयं । पुणो मुकं नेष्य अमगेयत्य, तं पि कुमारेण वारणत्येण पदिहयं । पुणो वि मुकं 25 वायवं, तं पिसेहत्येण पडिपोलियं । तओ गहिय-गण्डीवो नाराए मुचन्तो पहादिओ सो । कुमारण निजीवं कयं तम्स चावं ।
२२ माकृत कथासंग्रह पुणो कड्डिय-मण्डलम्गो उटिओ, कुमारेण तस्स करो छिन्नो सओ बाहु जुज्झ इच्छन्तो आगओ, कुमारेण वि चक्केण प्रद्धविगल सरीर कय । तओ तक्खणमेवा सणिवेग विजाहर रायलच्छी सयल विज्जाहर समेया सणकुमार समन्ता । तओ हन्तूण असणिवेग भुवन्तो चन्दवेग पमुहेहि नभाओ रहेण विजाहर सहिओ ओय 5 रिओ पासाय वर्डिसए, दिट्टो य तत्य हरिसियाहिं मुणन्दा सझाव लाहिं, वुत्तो य ताहिं 'अजउत्त, सायग' ति । तओ लद्ध-जया गया वेयड्ढ अणेग विज्जाहर विज्जाहरी लोग परिगया मगल-तूर रवाऊ रिजमाण दियन्ता, पविठ्ठा नियय मन्दिरेसु । कओ य सणकुमा रस्स सयल विजहर राया भिसेओ । तओ सुह सुहेण अच्छन्ति । 10 भन्नया य चन्दवेगेण विन्नत्तो चक्की, जहा 'देव' मज्झ मुणिणा अज्जिमालिणा सिट, नहा तुह एय कन्नासय, भाणुवेगस्स अट्ठ कन्नाओ चक्की परिणेही, सो य सणकुमार नामा चउत्यो चक्क वट्टी निणेहिं समाइलो, सो य इओ मास मेत्तेण एही माणस सर पर ति । तत्य मजगुत्तिण वसणावडिय ति नाउण असि यक्सो 15 नाम नक्खो पुल्व भव वेरी दच्छिही । कह सो पुव्व भव वेरी भणइ । अत्यि कचणपुर नाम नयर । तत्य विक्क मजसो नाम राया, तस्स पञ्च अन्तेउर सयाइ । तत्थ नागदत्तो नाम सत्यवाहो । तस्स स्वजोव्वण-लायण्ण सोहग गुणेहिं सुर सुन्दरीण वि अज्झहिया विण्हुसिरी नाम भजा। सा विकमजसेण कहिंचि दिट्ठा । मयणाउ 20 रेण अन्तेउरे बूढा । तओ नागदत्तो तलिओए · हा पिए चन्दा णणे, क्त्य गया । देहि मे दसण' ति । एव विलवन्तो डिम्भ परि गओ उम्मत्तीभूओ काल गमेइ । तओ य सो विकमजतो राया अवहत्थिय रज्ज-कज्जो अगणिय मणा ववाओ अवमन्निय वर तरुणि पच सयावरोहो तीए विण्हुसिरीए सम अचन्त रइ पसत्तो काल 25 गमेइ । अन्नया ताहिं अन्तेउरियाहिं रन्ना परिभूयाहिं ईसा परव सणंकुमार २३ साहिं कम्मण ग-जोगेण विणिवाइया विण्डासिरी । तओ राया तीर मरण अचन्त-सोगाउरो अंसु-जल-मरिय नयणो, नहा नागदत्तो तहा उम्मत्ती-मओ । विण्हुसिरी-कलेवरं न दहिउँ देह । तओ- मन्तीहि मन्तिऊण रायाणं वंचिय रणे कलेवर नेऊण छड्डियं । राया तमपच्छेन्तो परिहरिय-पाण-मोयणो ठिओ तिष्णि दिणे। ई. मन्तीहिः अदिढे तंमि मरइ-त्ति कलिऊण नीओ रणं । दिटुंच तं राइणा गलन्न-पूइ-निवहं सुलुसुलेन्त किमि-जालं वायसायड्डिय नयण जुयलं स्वग-चण्ड-तुण्ड-खण्डियं दुरभि-गन्धं । तं पेच्छिय कलेवरं राया तकखणेण सज्दास-परवसो अप्पाणं निन्दिउमादत्तो, 'कहं जस्स कए, रे जीव, कुलं सील नाई असो लज्जा य परिचत्ता, तत्य 10 एरिसी अवत्या जाया ! तओ वेरम्ग-ममग-वडिओ रज्जं रहूं पुर- मन्तेउरं च सयण-वगाइ परिचय तिणमिव सुव्वयायरिय-समीवे निस्वन्तो । तओ चउत्य-छट्टमाइ-विचित्त-तवोकम्मेहिं अप्पाण माविय सलेहणा-पुल्वं गओ सणंकुमार-कम्प । आउ-क्खए रयणपुरे सेटिसुओ निणधम्मो नाम नाओ । सो य निण-वयण-माविय-मई 15 सम्मत्तमूलं दुवालस-विहं सावग-धम्म पालेन्तो निणिन्द-पूया-रओ काल गमेह । इओ य सो नागदत्तो पिया-विरह-दुक्खिओ नटु चित्तो गुरु-अट्ट-झाण-परिखविय-सरीरो मरिउं बहु-तिरिय- जोगीसु ममिऊण सीहउरे नयरे अग्गिसम्मो नाम बम्मण-सुओ जाओ । कालेण य तिडण्डिय-ययं घेत्तुं दोमास-समणाइ-तवो-रओ 20 रयणपुरं आगओ । तत्य हरिवाहणो नाम राया मगवय-भत्तो । सो तेण तत्यागओ नाओ, जहाः एत्य कोविमहा-तवसी आगओ। पारणय-दिणे राइणा निमन्तिओ घरमागओ। एत्यन्तरे निण धम्मो सावगो तत्य देव-जोगेण आगओ । तं दुटुं पुब्व-नाय-जन्य- वरेण मुगिणा रोसारुण-लोयणेण राया मणिओ जड़ ममं पुजा- 25 वेसि, तो इमम्स सेटिस पिट्टीए उण्ह-पायसं पत्तीए मुन्नावेहे ! । ।
भाकृत कथासंग्रह 5 । रन्ना मणिओ · अन्न-पुरिस पिट्टीए भुजावेमि' । तो मुणिणा वि जम्मन्तर जणिय-वेराणुबन्धेण वुत्तो राया 'नअन्नहा जेमेमि' । तओ रन्ना अणुरागेण पडिवन्नं । सेट्ठी वि पुट्टि-ट्ठिय-पत्तिदाहं 'दक्कय कम्म- फलमेवमुवष्ट्रिय-ति मन्माणो सम्म सहइ' । तओ भुत्ते ससोणिय- पहारुमस-वसा-पट्ठीओ उक्खया पत्ती । तओ घर गओ सम्म णिऊण सयण-वग्ग खामेऊण य चेइय पूर्य काऊण घेत्तूण समण दिक्त निग्गओ नयराओ, गओ गिरि-सिहरे तत्थ अणसण काऊण पुव्व दिस-मद्धमास काउस्तम्गेण ठिओ, एव सेसासु वि दिसासु अद्धमाप्त अद्ध-माप्तं । तओ पिट्टीए गिद्ध-काय सिवाईहिं स्वजन्तो 10 पीड सम्म सहिय नमोक्कारपरो मरिउ सोहम्म-कप्पे इन्दो जाओ । भगवो वि तस्सेव वाहण एरावणो जाओ । तेण आभिओ- गिय कम्मुणा तो एरावणो चुओ, नर-तिरिएसु हिण्डिय अप्ति यक्सो जक्सो जाओ । सक्को वि तओ चुओ हथिगाउरे नयोर सणकुमार चक्की जाओ । एय च वेर-कारण ति । तं मुणिणा एव सिढे मए तुह अन्तरवाप्सनिमित्त भाणुवेग विसज्जिय पियसगम पुरि निवेस-पुत्व तुम अट्ट भाणुवेग-कन्नाओ विवाहाविओ मुक्को य कारणेण तत्थेव 'कज्ज समत्तीए सेव करेहामो' त्ति । खमेज्जह अवराह, में मुक्को वणमि ! ता चिन्नवेमि । मन्नह मे कन्ना सयरस पाणिग्ग-हण-ति, ताओ वि तुम्हट्ट बहूओ पेच्छन्तु 20 सामिणो मुह कमल' ति । एव होउ-त्ति मन्निए समागयाओ ताओ । महया विभूईए विवाहियमज्जउत्तेण कन्ना सयं । दसुत्तरेण देवी सएण सहिओ भुजए भोए । एव बच्चइ कालो । अन्ज पुण अज्नउत्तेण एव समाणत्त, जहा 'गन्तव्वमज्न, जत्य जक्खेण सह जुप्रियं, त सर-ति । तओ एत्थागयाण मज्झ तुम्हेहिं सह पेच्छणयावसरे 25 दसण जाय ति। एत्यंतरमि उडिओ सुह पसुत्तो रइहराओ सणकुमारो । गया य महया वडयरेण वेयड्ड । विनत्तो य अवसर लहिऊण महिन्द- 15 गया सणंकुमार २५ सोहेण जहा 'कुमार, दुक्खेण तुह जणणि-जणया कालं गमेन्ति; ता तहसणेणं करिउ पसाओ अम्हारिस जणस्सत्ति विन्नत्ताणन्त- रमेव महया-गय-णिट्ठिय-नाणाविह-विम.ग-हय-गयाइ- वाहणारूढ--विचित्त-वेसाहरण-भूसिय-विजाहर--वन्द्र-सम्मदेणं 5 हथिणारं-ति । आणन्दिया जणाण-जणया नायर-जणो य। तओ महया विभूईए रन्ना आसप्तेणेण सणंकुमारं पयइ सम- मगेण रज्नंमि अहिसिन्चिऊण महिन्दसीहं सेणावई निउभिनय धम्म-तित्ययर-तित्ये तहाविहाणं थेराणं अन्तिए पवज्ञा-विहाणेणं सकनमगुट्ठियं ति । सणंकुमारो वि परिवड्ढमाण-कोस-बल-सारो 10 विकन्तो रज्नमणुपालेइ । उप्पन्नाणि य चक्क-पमुहाणि चोइस वि रयणाणि नव निहीओ य, कया य तेसिं पूया । तयणन्तरं चक्क रयण-दसिय-मम्मो मागह-वर-दाम-पमास-सिन्धु खण्ड-प्पवायाइ कमेण मरहं उयविय वास-सहस्सेणागओ गयपुरं । दिट्टो ओहिए सकेण पुचि मुहम्मवह मह सरिसो आसि'-त्ति । वन्धु-नेहेण आणत्तो 15 वेसमणो 'करेह सणंकुमारम्स रजातिसेहं, इमं च हारं वणमालं छत्तं मउडं चामर-जुयं, कुण्डल-जुयं, दुस-जुयं, सीहासणं, पाउया-अयं पाय-पीटं च पाहुई टोएज्नह । वत्तत्वं च तए जहा 'महाराय, सको तुम्हं वत्तं पुच्छइ ।' वेसमणो वि एवं होउ'-त्ति पाहुहं सक-विष्णं घेत्तण गओ गयपुरं । रम्मा-तिलोत्तमाओ य पेसियाओ सकेण 20 अभिसैय-महसव-करणत्यं समाप्पियं पाहुई । विनत्तो वेसमणेण चक्की 'तुम्हाभिसेय-निमित्तमम्हे सकेण पेसिया, ता तं अणु मन्नह तुम्हे । एवं-ति पडिवने चकिणा विउवियं जोयण-पमाणं मणि- पीदं । तस्सोवरि रयण-मय-मभिसेय-मण्डवं तम्मज्झे मणि-पीदिया तीए उवरि सीहासणं । तत्य निवेसिय खीरोय-जलेण रयण-कणय- कलसावजिएणं जय-जय-सह-सम्मिस्स-गीय-रव-मुहलं अहिसित्तो- सुरेहि; पणच्चियाओ रम्भा तिलोत्तमाओ । मन्वालंकार-विभूसियं करेत्ता पवेसिऊण महा-विच्छड्डेण गयउर, गओ सुरलोयं धणयाइ- सुरयणो । चक्की वि मोए भुनन्तो गमेइ कालं । 25 प्रा.क.सं.४ 5 २६ प्राकृत कथासंग्रह अन्नया य सोहम्म-सभाए सिंहासणमत्थयत्यो सोहम्मिन्दो सोयामणि नाडय पेच्छन्तो अच्छइ । एयम्मि अन्तरे एगो ईसाण- कप्पाओ सगमाभिहाणो देवो सोहम्मिन्द पासे आगओ । तस्स य देह प्पभाए समा ठिय सव्व देवाणं तेओ नहो; आइच्चोदए चन्द- गहा इव निप्पमा जाया सुरा । गए य तमि सुरेहि विम्हिएहि सोहम्मिन्दो पुच्छिओ, जहा 'केण कारणेणं, सामि, इमस्स संगम देवस्स बारसाइचोदयाहिओ तेओ'-त्ति । इन्देण भणियं 'इमेण पुन्व- भवे आयम्बिल बद्धमाणो नाम तवो कओ 'त्ति । तओ देवेहि इन्दो पुणो वि पुच्छिओ, जहा 'अन्नो वि कोइ एरिस तेय-रूव-संपन्नो किं 10 भत्यिति । इन्देण भणियं, जहा 'हथिणाउरे कुरुवंसे अस्थि सण- कुमारो नाम चक्वट्टी जस्स तेओ स्वं च देवाणं पि अहियम-इति ।' तओ विजय जयन्त-देवाअसदहन्ता बेम्भण रूवेण गया तओ पडिहारेण मुक्कदारा पविट्ठा राय-समीवं । दिहो य तेहि राया गन्ध तेल- अब्भगण किञ्च कुणन्तो । विहया सक्क-वणिय-रूव सिरीओ 15 अहिययर रुवाइ सपय दट्टुं । पुच्छिया य रन्ना किमत्थमागया ?' ते मणन्ति जहा 'तुम्ह रुव तिहुयणे वि वणिज्जइ तइंसण-कोउगेणं ति' । पुणो वि रन्ना अइ रूव-गन्विएण वुत्ता ‘भो भो विप्पा' किं मज्झ रूव तुम्हेहि दिह! थेव काल पडिक्खह जाव अत्थाण उद- विसामि ।' एवं ति जपिय निग्गया दिया । चक्की वि लहु मज्जिऊण 20 मण्डण विहूसण सिंगार च काऊण उवविहो सिहासणे । वाहरिया दिया । ते सरीर दट्ठण विसण्णा । मणियं च तेहिं 'अहो मणुयाण स्व लावण्ण-जोवणाणि खण दिट्ठ नट्टाणि । तं सोऊण भाणय चक्किणा 'भो किमेव तुम्हे वि सोयपरा मम सरीर निन्दह ? 'तेहिं भाणय 'महाराय, देवाणं रूप जोवण तेया पढम- 25 समयाओ जाव छम्मासाउग सेस ताव अवडिया भवन्ति, तओ हीयन्ति, मणुयाण पुणो ते य वड्डमाणा भवन्ति जाव जीविय- मझो, तओ परण हीयन्ति, तुम्ह पुण रूव जोवण-सिरीए अच्छे ।
10 सर्णकुमार २७ रय दीसइ, नओ सपइ चेव सा खल-मत्तिव्च नहा खणेण । रन्ना भाणिय 'कह तुम्हे जाणह ? ' तेहिं परमत्यो सक्क पससाइओ सिहो । विम्हिएण य केऊर भूसिय बाहु जुयल पलोयन्तेण विच्छाय दिट्ठ, वच्छत्थल पि हार विभूसिय विवण्णमुवलक्खिया त च पेच्छि- 5 जण चिन्तिय "अहो अणिच्चया ससारस्स, असारया सरीरस्स, एत्तियमेत्तेण वि कालेण रूव-जोवण तेया पणट्ठा, ता अजुत्तो भवे पडिबन्धो, अन्नाण सरीर-मोहो, मुक्खत्तण रूव जोवणा मिमाणो, उम्माओ भोगासेवण,गहो चेव परिग्गहो। ता उज्झिऊण मेय करेमि पर लोय हिय ति चिन्तिऊणमभिसित्तो रजे पुत्तो । अणुहरियं धीर तुमे चरियं निययस्स पुन्य पुरितस्स । भरह महा-नरवइणो तिहुयण विक्खाय कित्तिस्स ॥ इचाइ उवब्रूहिऊण गया देवा । चक्की वि तक्खणमेव तण व पडिलग्ग उझिय सन्च परिगह रायायरिय समीवे पव्वइओ । इत्पी रयण पमुहाणि सव्व रयणाणि सेसर मणीओ आभिओइय सुरा महा नरिन्दा निहीओ सब्वहा, किंबहुणा, समत्य खन्यावार वासियो वि नणा छम्मासे नाव मग्गाणुलग्गा, भरिया न सोहावलोइएणा वितेण सचविय ति । तओ छ?-मत्तेण मिक्खा निमित्त गोयर पविठ्ठस्स पढममेव चणिा-कूर छलिया तक्केण दिन्न । त भोत्तूण पुणो विछट्टोववासो कओ । तकाल पभिई तेणेव दोसेण, कच्छू, जरो 20 खासो, सासो, भत्तच्छन्दो, अक्खि-दुख, पोट्टदुबख, एयाओ सत्त वाहीओ दारुणाओ सम्म वास सए सत्त आयासिय उग्ग तवेतत्त तवे घोर तवे करे माणस्स आमोसहि-खेलोसहि विप्पोसहि जल्लोसहि सन्वो सहि पभिईओ लद्धीओ उप्पन्नाओ । तओ वि सरीर पडियार न करेई । पुणो वि सकेण पससिओ 'अहो सणकुमारस्स मुणिो 25 धीरया । वाहि-कयत्थिओ वि न करेइ तप्पडियार' तमसद्दहन्ता ते नेव देवा सर वेन रूपेणागया । भाणय च भयव, तुह वाहि, पसम करेमो । भयव तुहिकोअच्छइ' । नाहे पुणो पुणो भणन्ति ताहे मुणिणा भणिय 'तुम्हे किं सरीर-वाहिं । फेडेह, उयाहु कम्म 15
२८
.
भाकृत कथासंग्रह
वाहि' : तेहिं भाणय ‘सरीर वारिं । तो भयवया निट्ठहणेण
घसिऊण क्णय वण्णा क्या अगुली दसिया, भागिय च 'अह सय
मेवइयर वाहिं फेडेमि, तुम्हे जइ ससार फेडण समत्था, तो फेडेह'
दो वि देवा विम्हिय मणा 'तुम्हे चेव ससार-वाही फेडणे परम वेज'
त्ति पससिऊण सक सन्तिय वइयरमावेइऊण देव रूपेण पणमिऊण
गया सहाण | भयव च कुमारत्त मण्डलियत्त च पन्नास पन्नास
वास सहस्साइ, 'वास रक्स च नक्वट्टित्त, वास लक्ख च सामण्णमणु
पालेऊण गओ सम्मय सेल सिहर । तत्य सिलायले आलोयणा
विहाणेण मासिएण भत्तेण कालगओ । सणकुमारे कम्पे उववन्नो,
10 तओ चुओ महाविदेह वासे सिज्झिहि ति ।
वम्भदत्त , सोमे नयरे चण्डवडिमयम्स रन्नो पुत्तो मुणिचन्दो नाम आसि। सो य निविण्ण-काम-भोगो सागरचन्दम्म अन्तिर पन्वइओ । अन्नया उमां पव्वज्नं करेन्तो, गुरुहिं समं विहरन्तो, देसन्तरं पयट्टो, भिक्वट्टा गामं पविट्टो, सत्येण मुक्को, पच्छा अइवीए पन्भट्ठो । 5 तं पि तण्हा-जुहा-किलन्तं पेच्छन्ति चत्तारि गोवाल-दारगा। तं पडि. यरिय तओ तसणाए पडिबुद्धा पन्वज्ज पडिवजिया । दो दुगन्छ काऊण देवलोगं गया । तओ दसपुरे नगरे सण्डिस माहणम्स जसमई-दासीए दो वि पुत्ता जमलगा तेणेव वम्भणेण नाया । अति- क्वन्त-बाल-भावा जोब्वर्ण पत्ता । अन्नया सेत्त-रक्खणट्टा अडवि गया । 10 तत्प वडपायवम्स हेट्ठा पमुत्ता वडकोट्टाराओ निग्गन्तूण डको मुय- हमेण एगो दारगो। वीओ वि सप्पोबलम्भ निमित्तं भमन्तो तेणेवा- हिणा दट्ठो । तओ अस्य-पडियारा दो वि मया सन्ता कालिजर नगे मिगीए नमलत्तेण नाया । पुन्व पीइ-संवन्धाओ आसन्नं चरन्ता वाहेण एगेण चेव सरेण दो वि त्रिणिवाइया । तओ मया गद्गातीरे दो 15 वि हंसा एगाए हसीए गर्भमि उववन्ना, नाया, कालच मेण अइ- कन्त-बाल-भावा । अन्नया तहेव समं ममन्ता एगेण मच्छगन्यण एगाए. पासियाए प्रति गेण्हिऊण सन्धार वालिउण विणिवाइया । तओ वाणारसीए नयरीए महापण-ममिद्धन्म भूयदिन्नाभिहाणम्म पाणाहिवइणो पुत्तत्ताए उववन्ना । तहेव अईव पोइ-मनुत्ता नित्त- 20 संभ्यनामाणो य मायरो नाया। इओ य तंमि विसए वाणारसीए सहो नाम राया, , नमुईनामोय से मन्ती । अन्नया कह वि तहाविहे खूणे नाए नण पच्छन्नं पहट्टयाए तम्म भूयदिनो पाणाहिबई आणत्तो राइणा । तेण वि पच्छनो विहिओ मागिओ या रस्वामि अहं तुमं, नइ ममिहर-ठिओ मम माकृत कथासंग्रह । पुत्ते पाढेसि ' । जीवियत्थिणा पडिवन्न तेण । तहा करेन्तस्स अइ कन्तो कोइ कालो । अन्नया भूयदिन्नण विनाय, जहा ' मम पत्ती एएण सह अच्छइ । मारेउमादत्तो चित्तसभूएहिं . उवयारि ति काऊण नासाविओ । पच्छा हत्थिणाउरे नयरे सणकुमारस्स चक्कर इट्टिणो मन्ती जाओ । इओ य तेहि वि चित्त सभूय मायड्ग दारएहिं रूव जोवण-रायण नट्ट गीयाइ-कला पगरिस पत्तेहिं विसरय वेण वणिा सणाह गन्धब्व गायन्तेहिं सयलो वाणारसी जणो हय हियओ कओ। अनया मयण महसवे जाए पवन्नामु नाणाविहामु लोगच चरीमु नच्चन्तमु तरुण तरुणी गणेमु चित्त सभूयाइ पाणाण पि चचरी 10 निग्गया। तओ तेसि साइसय गीय नट्ट च सोऊण पसूण वि चित्त हर सव्वो विनयरी लोगो विसेसओ तरुणी जणो ताण समीव गओ । तओ पउर चाउव्वेज लोएण ईसालुयाए रायाण विन्नविय, जहा देव, एएहिं सन्बो वि लोगो विट्टालिओ'त्ति । निवारिओ ताण नयरी पवेसो । गओ को विकारो । अन्नया कोमुई महसवमि 15 लोलिन्दियत्तणओ कोउहल परा विस्सारिऊण राय सासण अग णऊण निय भूमिं पविट्ठा नयरिं । तओ पेच्छणय पेच्छमाणाण अइ रसओ कोल्हुयरसिअ सोउ भनेऊण वयण निग्गय गेय । तओ वत्थावगुण्ठियमुहा गाइउ पवत्ता एगमि देसे । तओ त समाय ण्णिऊण सुइ सुह ताण गेय समन्तओ परियरिया सत्व-लोगेण, 20 भणिय च । वेण एय किन्नराणुकारिणा महुरगेएण अमयरसेणेव सवणाण सोक्खमुप्पाइय" तो कड्डिऊण उत्तरिज्जाइ पलोइय मुह नाव ते चेव एए मायङ्ग कुमारे त्ति, तओ ' हण हण 'त्ति भण न्तेहि पाय प्पहार चवेडाईहि हम्ममाणा निग्गया नयरीओ, पत्ता बाहिरुज्जाण । तओ विसण्णा दुम्मणा चिन्तिउ पवत्ता : धिरत्यु 25 अम्हाण रूद जोवण कला कोसलाइ गुण कलावस्स, जेण मायङ्ग जाइ क्लङ्क-मेत्तेण सव्वो सो दूलिओ, लोग परिभूयाय माय' ति गुरु वेरग्ग गया । अहिऊण बन्धवाण मरण क्य निच्छया पयट्टा बम्भदच - . दक्षिण दिमामुहं । तओ दूर-देमन्तर-गएहिं दिट्टो एगो गिरिवरो। तमारहन्तेहिं एगमि मिलायले विक्ट्ठि-तव-मोसियगो मुहाणो- वगओ वनारिय पाणी काउम्मन्गेण आयावेमाणो दिट्टो एगो महामुणी। त पेच्छिय जाय हरिसा गया तम्म ममीवं । तो मत्ति-बहुमाण- 5 पुवयं वन्दिओ भयवं । तेण वि आण-ममत्तीए धम्म लाभ पुन्वय कुओ भवन्तो समागय'त्ति संभासिया । तेहि वि पुल-बुत्तन्त- क्हणा पुलं साहिओ निययाहिप्पाओ, नहा एत्य गिरिवसे, पडणं रेमो' । तओ महरिमिणा भाणय न जुत्तं तुम्हारिमाण अणेग सत्थावबोहावदाय बुणिं पागय-जण चेट्टिय ति । करेह 10 मारीरमाणमाणेय--दुक्य-वीय-भूय-कम्म-वण-दहण-सहं निणिन्द- पीयं साहु पम्मति । तओ महा-वाहि पाटिएहिं व आउरेहि मुवे- अम्म व निम्मड्वियं पडिच्छियं तम्म वयण, माणय च देह, मया, अम्ह निय-वय ! तण वि जोगत्ति कलिजण दिन्ना ताण दिक्सा। काल कमेण य जाया गीयत्या ! तो छट्टम-टमम-दुवालमद्धमास- 15 मामाइएहिं विचित्त-नवोपम्मेहिं अप्पाणं मावमाणा गामाणुगाम बिह- ग्न्ता कालन्तरेण पत्ता हत्यिणारं । टिया वाहिरुजाणे। अन्नया माम-बमण पारणए मंम्भो माहू पविट्टो नगर । गेहाणुगेहं इरिया- ममिओ भमन्तो रायमन्नावडिओ दिट्ठो नमुइ-मन्तिणा, पच्चमिन्ना- ओ, नहा एमो मायगदारओ ग्दो अन्नेमि च नाणावमह'-ति 20 अप्पमएण निय परिमे पट्टविउण जट्टि मुट्टि-लउट पहारेहिं क्यस्थिय निद्वाडाविओ। तओ तम्म निरवगहम्म हम्मन्तम्म कोव-करालि. यम्म तेओ-लेमा तमि ढहण निमित्त मुहाओ निम्गया। तओ कमि- णभ पढलेहिं व धूम निवहेहिं ममन्ना अन्ययाग्यि नयरं । तो भय कोउलहिं आगया नागरया वन्दिर, मपग्पिणा पमाइरं 20 पयत्ता । मणकुमार नक्वट्टी वि नप्पमायणन्य आगओ । पण- मिण क्यजालउटेण भाणियं तेग । मयत. ममेर अम्हारिम- हि मन्दमन्गेहि अणेन्नेहिं अवग्छ नि, महा तब-तय, करेह पम्गयं नीवियप्पयाणणं ! भुल्यो न एवं करिम्मामो 'ति । नाहे न पमीयइ, . जो प्राकृत कथासंग्रह अन्न च 10 ताहे चित्तसाहू जण वाय सुणिय बहुल धूम-छाइय च गयण दट्टण तस्स समीकमागओ । भणिओ तेण · भो सभूय, उपप्समसु कोवाणल ! उवसम पहाणा चेव महरिसओ भवन्ति, अवर वि न कोवस्सा वगास देन्ति, नओ दुरन्तो सब्वाणत्यहेऊ चरणिन्धण -दवाणलो 5 कोहो । भागिय च जह वणदवो वणंद दवस्स जलिओ खणण निघहइ । एवं कसाय-परिणओ जीवो तवसञ्जमं दहइ । कोहो पीई पगासेइ कोहो दुग्गइ-बड्वणो । परितावकरो कोहो अप्पाणस्स परस्स य ॥ मासुववासु करइ, विचित्तु वणवासु निसेवइ, पढइ नाणु झाणेण निच्चु अपाण भावइ । धारइ दुध वम्भचेरु, भिक्खासणु भुञ्जइ जसु रोसु, तसु सयलु एउ निप्फलु संपज्जइ ॥ एवमाइ उवसमप्पहाणेहिं निणिन्द वयणजलोहेहिं विज्झाविओकोह ग्गी । गओ वेरग्ग । तओ नियत्तो तप्पएसाओ। गया य तमुज्जाण। चिन्तिय च णेहिं कय सलेहणा अम्हे, ता एण्हि जुत्मणसण काउ'ति । ठिया अणसणे । तओ सणकुमारेण नायामच्च वुत्त न्तेण कोवमुवगएण दुद्ध रज्जु बद्धो नेयाविओ सो ताण समीव । 20 तेहि वि अणुकम्पाए मोयाविओ नमुई । सणकुमारो वि तेसि बन्द णत्थ सन्तेउरो गओ तमुज्जाण । वन्दिया ते भत्ति-बहुमाण पुन्व अन्तेउर सहिएण । तओ इत्यी रयण सुणन्दाए पाएसु पडन्तीए साइसय अलग फासमणु भवन्तेण काउमारद्ध नियाण सभूएण । तओ चित्तमुणिणा चिन्तिय · अहो दुज्जयत्त मोहस्स ! अहो दुद्द 25 न्तया इन्दियाण ! अहो उम्माहयत्त विसर्मण । जेणेस सुचरियत मि वो वि सुनिइय जिणिन्द वयणो वि जुवई-बालग फासेण वि एरिस मझवसइ' । तओ पडिबोहिउ कामेण भणिओ सो ' भो उवरमसु 15 ।
चम्मदत्त -- 5 , 10 . एयाभो अमुमन्मरमाणाभो । नओ अमारा परिणाम दारुगा संसार-परिममण-रेऊ काम-भोगा; निमेविचन्ता वि करेन्ति अहि. यगुम्माहय, दुहरूता य ते परमत्यो; मुहाभिमाणो तेमु मोह. विलसियमेव । भाणयं च--- जह कच्छुल्लो कन्टु कण्डयमाणो दुई मुणइ सोरख । मोहाउरा मणुस्सा तह कामदुहं मुहं बेन्ति ॥ किं च भोग-नित्रयण माणुम्मयं सरीरं केवलासुर-रवं घेय सलं, अओ न किंनि तमि राग कारणं । जो मणियं- मुग-सोणिय-संभूयं अमुई-रस-बाड़ियं । तय रत्त-मम-मेयट्टि-मिन्ज-गुरु-विणिम्मियं ॥१॥ नवेण रम-सोपदि गलन्तममुई-रसं । अमेजन-मोत्यलो दे धि-मेत मनोहरं ॥२॥ आइयं हिस्मय वमाए अद्ध-आढयं । कुटनो पित्त-मिम्भाणं मुसम्म य तदद्धयं ॥३॥ सिरा-मयाइ सत्व नब हार-मया भवे । न मरीमि एयंमि मुइ मिपि विन्नए ॥४॥ मणुनममणं पाणं साइमं साइमं बरं । सरीर-संगमायनं मनं पि अनुई भरे ॥५॥ परं यत्यं परं पृष्फ परं गन्ध-विलेयणे । विणकए मरीरणं वरं गयणमागणं ॥ ६ ॥ उही दन्तमु दुग्गन्या मुहे वि अगुई रमा । चिलीणो नामिगाए वि मिम्मी पाए निच्चसी 10 भहीन इमिपाई नि फगंगु अगुभो मली। झरेर रोमनहिं मेभी दुरभि-गन्य भी ॥८॥ एपारिस सगरम ममनोगाण भागंरे। मुनिसिपागमोरं मा मुन्न पुणि पुंगर ! ॥९॥ 15 20 ३४ माकृत कथासंग्रह एवमाइ अणुसासिओ वि न पडिबुद्धो एसो । मोहस्स उक्त डयाए कय च नियागय सभूइणा ' जइ इमस्स तवस्स अत्यि तो जम्मन्तरे चकवट्टी होजाह 'ति । सच्चविय इम तेण, जहा-- 5 15 अइविसमो मोहतरू अणाइ-भव भावणा-वियय-मूलो । दुक्ख उम्मूलिज्जइ अच्चन्त अप्पमत्तेहिं ॥ तओ मरिउ सोहम्मे कप्पे दो वि देवा जाया। तत्तो चित्त जीवो चुओ पुरिमताले इब्भ पुत्तो जाओ । सभूय-जीवो तओ चुओ सन्तो ( कम्पिलपुरे बम्भो नाम राया, तस्स चुल्णी नाम देवी ) तीए 10 उदरे चोइस महा मुमिण सूइओ उप्पन्नो जाओ य क्मेण । कय च से नाम बम्भदत्तो त्ति । वड्डिभो देहोवचएणं क्ला-क्लावेण य । तस्स य बम्भराइणो उत्तम वस सभूया महारायाणो चत्तारि मित्ता आसि । त जहा- कासि विसयाहिवई कडओ गयउर वई कणेरदत्तो । कोमल-विसयाहिबई दीहो चम्पाहिबई पुष्फचूलो ति ।। ते अच्चन्त नेहेण परोप्पर विरहमाणच्छन्ता समुइया चेव बच्छरमे केक परिवाडीए विविह-कीला विसेसेहिं सरज्जेसु चिट्ठन्ति । अन्नया समुझ्या चेव बम्भ समीवमागया। चिन्ताण य ताण मरण पज्न वसाणयाए नीव-लोयस्स बम्भस्स मन्त तन्तोसहाईणमसझो उप्पन्नो 20 सिर रोगो । तओ तेण वाहराविया कडगाइणो मित्ता, ताण उच्छड़े मुक्को बम्भहत्तो, वुत्ता य ते, जहा-'तुम्भेहिं एस रज्ज कारेयन्वो' एव रज्मचिन्तं काऊण कालगओ । क्य से वयसेहि पेय किच्चाइय । तो क्दगाईहिं भाणय · जाव कुमारो रज धुरा-वहण-जोगो होइ, ताव अम्हेहिं एय रज 25 पाल्याप' ति मन्तेजना सव सम्मएणवह पिऊन गया सरनेमु सेसा । गएसु य तेसु सो दोहो परिवालेइ सयर सामग्गिय रज्ज, पलोएर भण्डार, पविसइ अन्तेउर, मन्तइ सम चुलणीए, तओ ते वम्मदत्त दुन्निवारयाए इन्दियाग, अगणिऊण वाम्भमित्तत्तणं, अवमनिऊम वयणीययं, संपलग्गो समं चुलणीए । एवं पवड्डमाण-वितय-सुह-रसाणं गच्छन्ति दिणा | तो वम्भराइणो बीय-हियय-भूएण धणु-नामेण मन्तिणा अवितहं मुणिय, चिन्तियं च ण, नहा भो एवंविहं पि 5 अकग्नमायरइ, सो किं वम्भदत्त-कुमारम्स उदयं इच्छइ'त्ति चिन्तिऊण वरवणु-नाम कुमारो एगन्ते माणिओ, नहा - पुत्त, एयस्स माया दुचारिणी नाया; ता एयस्स रहसि जाणावेहि एयं वइयर कुमारस्स' ति । तहा कयं तेण । तो कुमारो माइदुर- रियं असहमाणो तीए जाणावशा-निमित्तं काय-कोइला-संगहणं 10 घेत्तूण अन्तेउर-मज्ने गन्तुं भगइ । अन्नो वि जो एवं करिस्सइ, तस्सा हं निम्गहं काहामिपत्ति भणइ । अन्न दियहे मद्द-करिणीए सह सकिष्ण-गय घेत्तण तहेवागओ । तओ दोहेण एवं मुणिय भणिया चुलणी । अहं कागो, तुम कोइल ति। तीए संलत्तं । बालो कुमारो, नं वा तं वा उल्लवई' । तओ तेग वुत्तं न एवं अन्नहा; ता मारिजउ कुमारो रइ-विव-करो; ममंमि साहोणे तुह भन्ने सुया भविस्सन्ति'त्ति । तओ रइ-ने-परव्वसाए. एरिमं पि मणसा वि अचिन्तणीय पडिसुयं इमीए । नओ- महिला आलं कुलहरं महिला लोयमि दुच्चरियं खेलें। महिला दुग्गइ-दारं महिला जोणी अणत्याणं ॥ मार पिय भत्तारं हणइ सुयं तह पणासए अत्यं । नियगेई पि पलीवर नारी रागाउरा पावा ।। मणियं च तीए । नइ कहवि तेण उवारण मारिजइ, नहा नणाववाभो रक्खिन्नइ ' । तेण वुत्त । एवमिमं कन, कुमारस्म विवाहं करेमो; तम्सामग्गीए सह अणेग-सम्भ-पदहियं गूढ-निमाम. 25 पवेस करेमो जरहरं । तत्य विवाहाणन्तरं मुह-पमुत्तम्स अमि. दाणेण अलकिषयं करिम्सामो ति मन्तिउण एगस्म • राइणो धूया यरिया, पारद्धा य विवाह-निमितं मयला। 15 20 - ३ माकृत कथासंग्रह इओ य धणु-मन्तिणा बम्भदत्त-कज्जावहिएण विनत्तो दोहराया, जहा ' एस मम पुत्तो वरधणू कुमारो रज्ज-धुरा-चिन्तण-समत्यो वट्टइ; अहं पुण परलोग-हियं करेमि'त्ति । तओ तेण कइयवण भणिओ : अलं अन्नत्य पउत्येणं ! इहडिओ चेव दाणाइणा धम्म 5 करहि 'त्ति । इमं च पडिवजिऊण धणुणा गंगा-तोरे महई पवा कारिया। तत्य पन्थिय-परिवायगाईण पकामं अन्नपाणं दिजिउं पवत्तं । दाण-माणोवगार-गहिएहिं य पच्चइय-पुरिसेहिं दुगाउय- पमाणा मुरंगा खणाविया, जाव जउहरे पत्तं ति । इओ य सा बहू विविह-नेवच्छ-परियण-परिगया पुर-वरं संपत्ता, पवेसिया । महा- 10 विभूईए जाव वित्तं पाणिग्गहणं । तयणन्तरं विसजिऊण नण- समूहे पवेसिओ कुमारो सह वहए जउहरं । तो तत्य वहू- सहिजस्स आसणोवविदु-वरधणु-सहियम्स विसज्जिय-सेस-परियणस्स गयं जामिणी-जाम-दुगं। तभी समन्ता पलवियं वास-भवणं उच्छलिओ हाहा-रवो । तओ 15 किं कायन्वं 'ति मूढ-माणसेण पुच्छिओ वरधणू : किं एय' ति । तेण मणियं, जहा · सा राय-धूया लेह-पेसणेण विणिवारिया; एसा काइ अन्ना; इमाए पडिबन्धो न कायबो त्ति । एत्य नउहरे पण्हि-प्पहारं देसु, जेण निग्गच्छामो ' । तेण तहा कयं । तओ भेत्तूण तं सुर- झाए निग्गन्तूण दुवार-देसे गया । इओ य धणुमन्तिणा पुब्वमेव 20 दो पञ्चइय-पुरिसा मुरगा-दुवारे तुरङ्गमारूढा धरिया । ते वरधणुस्स सफेयं-मिलिय-आसेसु य ते कुमारे आरोविय गया। कुमारा विय पयट्टा गन्तुं, गया य पन्नास-नोयण मेत्तं भूमिभाग। दिहरद्धाखेएणं निवडिया तुरङ्गा । पाएमु चेव गन्तुं पयट्टा, पत्ता कोहाभिहाण-गामं । तओ कुमारेण वरधणू भाणओ, नहा - छुहा वाहति, ददं परिसन्तो 25 म्हि । तं तत्थ सण्टवेऊण पविट्टो गाम; मुण्डय घेत्तूणागओ। मुण्डावियं कुमारस्स ससिं, परिहाविओ कसायवत्यो । चउरगुल- पमाण-पट्टवन्येण सिविच्छालावय-छाइय वच्छत्यले । वरधणुणा ॥
- । किमेयम्स मुक्ख- वम्भदत्त ३७ विकओ वत्थ-परावत्तो । पविद्वा गामभन्तरं । ताव य एक-दिय- वर मन्दिराओ निम्गन्तूण दास-चेडेण भाणिया ते 'एह, भुञ्जह'त्ति । तओ गया तत्थ रायाणुरूव पडिवत्ति जुत्तं भुजाविया ते । तदवसाणे य एका पवर-महिला वन्धुमइमुद्दिस्स कुमार-उत्तमङ्गे 5 अक्खए पक्खिवइ । भणइ य एस इमाए कनगाए वरो'त्ति एयमायाण्णरुण भाणयं वरवणुणा । बडुयम्स कए अप्पाणं खेएह ?' तओ घरसामिएण भणिय 'सामि, सुव्बउ ! पुव्वं नेमित्तिएण साहियं अम्हं, जहा-~-इमाए वालियाए जो पट्टच्छाइय वच्छो समित्तो भुब्जिही भोयणं, स होही 10 भत्तारो' ति । एवमाइ भणिओ तमि दियहे काराविओ पाणिग्गहणं कुमारो त्ति । बीय-दिणे भाणओ कुमारो वरघण्णा 'दूरं गन्तन्वति । तओ वन्धुमईए सम्भावं कहिय निग्गया। गच्छन्ता पत्ता दूरगा- मन्तर । तत्य सलिलत्यी वरधणू पविट्ठो । लहुमागन्तूण भणइ जहा दीहराइणा वम्भदत्तस्स सव्वओ पन्या वन्धाविय त्ति जण-वाओ एत्य मए सुओ । ता कुमार, नस्सामो ! । तओ पयट्टा उम्मग्गेण । पत्ता महाडइं । तओ कुमारं वडस्स हेडा ठविउ तिसाभिभूयं गओ वरधणू जलट्ठा । ताव य दिगा- वसाणे दिट्ठो वरधणू जम-भडेहि व दह-निउत्त नरेहिं हम्ममाणो दूर-देसमागओ । कुमारस्स सन्ना कया । पलाणो वम्भदत्तो, पडिओ य दुग्गम-कन्तारं । तओ तण्हा-दुहा-परिम्सम फिलन्तो अदक्कमिऊण महाडइं तइय- दिणे पेच्छइ तावसमेकं । दसण मेत्तेणेव जाया तम्स जीवियासा । पुच्छिओ य सो ' भयव, क्त्य तुम्हाणमासमो ?' तेग वि कहिउँ नीओ कुलवइ-समीवं, पणमिमओ कुलबई । भाणो य तेण · वच्छ, 25 कहिं ते आगमणं ? वहुपच्चवायमरण । तो तेण सन्वं नहावत्थि- यमवितहं साहियं । तओ सो भाणओ कुलवइणा ' जहाहं तुह जणयस्स चुल्लनाओ ति; ता नियं चेवासमपर्य तुम्ह; जहासुहं चिट्ठह'चि । मुणिउण तम्स चित्ताहिप्पायं अच्छि पयत्तो । ताव 15 20 .
माकृत कथासंग्रह य समागओ जलय-कालो । तत्थ सो अज्जएण सयलाओ धणुल्वे. याइयाओ महत्थ-विजाओ गुणाविओ। अन्नया सरय-समयमि फल. कन्द-मूल-कुसुम-सामिहेय-निमित्तं अरण्ण-परिसरे गच्छन्तसु तावस- कुमारेसु सो वि कोउहलेण निरुत्भन्तो वि कुलवणा गओ 5 रणं । तत्थ सरस-फल-कुसुम-समिद्धाइ पलोयन्तेग दिवो तेण महा. करी । कओ य तेण गल-गज्जिय-रवो। तओ अणुमग्गेण चलिओ करी तयभिमुहं । तओ तेण तम्स पुरओ वेण्टली-काऊण पक्सित्तमुत्तरीयं। तेणा वितरवणं चेव सोण्डाए गहिय खित्तं गयणे । नाव कोहन्धो नाओ, ताव तेण छलिऊण दक्खत्तणओ गहियं । तओ तेण नाणा. 10 विह-कोलाए परिम्समं नेऊण मुको करी। तओ पयट्टो गन्तुं पडिपहेणं मूढ-पुत्वावर-दिसा-भागो। इओ तओ परिभमन्तो पेच्छद गिरी-नई-तह-सन्निविटं पुराण-पडिय-भवण-खण्ड. भित्ति-मत्तोवलक्खियं निण्ण-पुर-वरं । तइंसणमि य नाय-कोऊ- हलो दिसि दिसि निहित्त-दिही पलोएन्तो पेच्छइ पास-परिमुक-खे. 15 डय-खग्गमेकं वियइ-वस-कुडझं । तं च दट्टणं कोउगेण खेलं वाहियं तमि वंस-कुडझे तं सग्गं । एक-पहारेण निडिया वस-कुडङ्गी । वसन्तरालहियं च निगडियं रुण्डमेगं दर-फुरन्त उद्य-उदं मणोहरा- यार सिर-कमलं । दट्टण तेण तं ससंभन्तेण ' हा ! धिरत्यु मे धव. सियस' ति निन्दियं अत्तणो बाहु-बलं । तओ पच्छायाव-परदेण 20 पलोएन्तेण दिहं बद्धं उद्ध-चलणं धूम-पाण-लालसं करन्धं । सम. हियं से अधिई नाया । पुणो वि पलोएन्तण दिढे पवरमुजाणं, तत्य य समन्तओ असोग-वर-पाया-परितिपत्तं सत्त-भूमियं पाप्साय- भवणं । दठ्ठण य तं अवलग्गो कमेण. मत्त-भूमिगाए. दिडा य तत्थ वियसिय कुवळ्य-दलच्छी विज्ञाहर-मुन्दरिव्य परिगलिय-विना एषा 25 पार-महिला । पुरिया य सा तेग : मुन्दरि, का सि तुमं!' तओ सा समासमेत नंपिउं पयता, नहा 'महाभांग, महन्तो मईभो पइयरो; ना तुम मेर सामु को तुम, कहिं या पयहो तो चम्भदच सोऊण तासे कोइलालाव-महुरं वयण-विन्नासं समावज्जिय-माणसेण अवितहं भाणियं तेग · सुन्दरि, अहं पञ्चालाहिवदो वम्भराइणो पुत्तो बम्मदत्तो नाम ।' तओ तब्वयण-सवणाणन्तरमेव आणन्द- वाह-परिपुष्ण-नयणा सहसच्चिय अन्मुट्ठिया, हरिस-फुल्ल-नयणा 5 पडिया तस्स चटणेमु, रोविउ पयत्ता । तओ कारुण्ण-गहिय-हिय- एणं तेणुन्नामियं वयणं मा रुखमुत्ति भणन्तेण संटाविया पुच्छिया य 'मुन्दरि, कासि तुम'ति । नओ पुसिय नयणा भाणउ पयत्ता 'कुमार, अहं तुह माउलगम्म पुष्फचूल-राइणो धूया तुम्ह चेव विइण्णा । विवाह-दियहं पडिच्छमाणी निय-घरजाण-दीहिया-पुलिणे कीलन्ती 10 दु-विज्ञाहरेण इहाणीया । नाव य बन्यु-विरहामग-संपलित्ता चिट्ठामि महं, ताव तुमं आचिन्तिय-हिरण-बुट्टि-समो सहमचिय आगओ। ता जाया मे जीवियामा, जे तुमं दिट्टो मिति । तो तेग वुत्ता ' कहिं पुण सो मह सत्तू, नेण से परिक्वेमि बल-विसेस ?' तीए मणिय ' सामि, दिना में तेण पदिय-सिद्धा संकरी नाम विजा, 15 माणियं च-तुह सा सुमरिय मेत्ता सहि-दामाइ-परिवारा होउं आएसं काही, पञ्चीयं तुझन्नियमेन्ती निवारेही, साहिम्सइ य मम चेट्टियं तुह पुच्छिया सन्ती । मुमरिया य सा मए, ता साहेमि । नमत्तो नामेस विनाहरो, जेणाणीयाहं । न य सो मह पुण्गाहियाए तेयं सहिउं मकात्ति में मोतुं विजा-निम्मिमि मिय-रत्त-पहाया भलिए पासाए, पेसिउं च मह पइयर-जाणावणां निय-भगिणीणमन्तिए नाणावणि नाम विनं, सयं गो बम-कुर, विजं साहिय निगओ य में परिणेहि ति । अनं च फिर मे विज्ञा-मिद्धि भविम्मद ।' तो एवं सोउण मम्मदत्तेण पुष्फाईए मिट्टो तन्निनण-वइयरो। सहरिसं च भाणयं तीए । अन्नउत्त, मोहणं क्यं, नं सो दुरा 25 निहो'। तभो सा तेग गरम मिाहेश मिाहिया । टिओ य कंनि कालं तीर समं । अनया निमुभो तेण दिवस-विलयाण आलायो । पुलिया सा नेण · कम्म एस सहो !' तीर दुतं अब. 20 ४० माकृत कथासंग्रह उत्त, एयाओ तस्स तुह वइरिणो नट्टमत्तस्स भागीओ खण्ड विसाह नामाओ विजाहर-कुमारीओ तनिमित्त विषाहोचगरण घेत्तूण आग याओ । ता तुम्भे ताव अवक्कमह रहु, जाव एयासिं भाव उवक- मामि त्ति । जइ तुम्होवरि राओ भविम्सइ एयासिं, तोऽह पाप्ता 5 ओवरि रत्त पडाग चालिम्सामि त्ति, अन्नहा सिय ति।' तओ थेव वेलाए धवल पडाग दट्ठ सणियमवक्वन्तो तप्पएसाओ पत्तो गिरि निउज मज्झमि । ट्ठि च महा सर-वर । मजिओ जहा विहिं तमि, उत्तिण्णो य उत्तर पच्छिम-तीरे । दिट्ठा य तत्य एका वर कटगा । चिन्तिय च तेण ' अहो । मे पुण्ण परिणई, नेणेसा 10 दिवि गोयर पत्ता' तओ सो विसिणेह निम्भर पलोइओ ताए । तो परोयन्तिया पत्थिया सा तप्पएसाओ, जाव थेव वेलाए तोए चेव पेसियाए चेडीए समप्पिय वत्य-जुयल पुष्फ तम्बोलाइय च । भणिय च ताए । ना सा तुमे दिट्ठा महा सर तीरे ताए पसियमिम । वुत्ता य अह तीए-~~-हले वणलइए, एय महाणुभाव अम्ह ताय-मन्तिणो 15 मन्दिरे सरीर हिइ कारेह । ता एह तुम्हे ।" तो झुमारो पसा हियालरिओ गओ नागदेवामच्च-मन्दिर । वुत्तो य तीए मन्ती 'एस तुम्ह सामिणो सिरिचन्ताए धूयाए पेसिओ, ता सायर दट्ठन्वो !' मन्तिणा तहेव क्य । बीय दिणे नीओ राय समीव । तेणवि अन्मु विऊण धुरे दिनमासण । पुच्छिओ सो वुत्तन्त । भुत्तत्तर-काले य 20 : अम्हारिसेहिं तुम्ह न अन्न विसिद्ध सागय विच्च काऊ तीरइ' ति भणिय सायर दिना सिरिसन्ता कनया । पहाण दिणे वित्तो विवाहो । अन्या कुमारण पुच्छ्यिा पिया 'स्मित्थ मन्झ एगा गिणो दिना तुम। ताए वुत्त । अज्नउत्त, एस अम्ह ताओ वालिय-दादय मेलिओ इम विमम पहिं समम्मिओ । सो य नयर- गामाइ हन्नूण टुम्मे पविमइ ति । सिरिमईए तायम्स पत्तीए चउण्ह पुत्ताण उवरि अह गाया वहहा अईव पिणो । जोवणत्या ये अह वुत्ता रता पुत्ति, सन्चे विरुद्धा मम राइणो, ता इहटियाए । - 5 . बम्मदत्त चेव जी तुह मगोगमा बगे, मो वहान्यो ति । तो अह पही- ओ निम्नन्नूग महा-मर-वर गन्तुग पुरिने पलोरनि नाव, तुम दिवो पुगहि नि । एम परमन्यो 'त्ति । नभो मिरिकन्नर मन विमय मुह मागतम गन्ति दिया । अनमा सो पटि-नाहो निस्कर-ममिमोगमो विमय हन्तु । मो वि तेग मम गा । ताव य दिट्टो नेग नन्नाम-वाहिरामन्ने कमल- मर-नीरे महमच्चिय वग्य' । मो विन पच्चभिमाणिजण अमं मारणीय-दमण रोविडं परत्तो । मटविसो तेग । मुह-निमण पुच्छिमा वरवणुणा मागे मम परोक्ने वि तर अगुभूय । तेग 10 वि सब मिट्ट ति। तेग वि पुच्चिएण वुत्त 'कुमार ! मुखर, तया ह नन्गो-हेहा तुम सविय जलहा गओ। तो दिद्वमए महामर । नओ पुडए घेतूण नळ नाव नुहन्निए पयट्टी ताव य महमच्चिय मन बद्ध-क्वाहिं ताडिओ दीह भदेहिं रे रे वरपशू, कहिं वन्मदत्तो ति' मगन्तेहिं । मए भगिरन यणामि ।' 15 तओ नेहिं ददयर ताडि नमागेण मणिर मए जहा : वण भाषओ' । तेहिं वुत्त · टमेहि त परम । तओ ह डओ तओ भमन्नो कवटेण गओ नुह दमण पह। परायमु ति क्या तुह मन्ना । मया वि परिवायग दिन्ना मुद्दे क्या गुलिया । तप्पभावेश य नाओ निच्चयगो । तओ मओत्ति नाण गया ते । चिरेण य 20 कढ़िया मुहाओ मया गुलिया । तो तुम गवेसिउ पयहो, नय मए दिहो । गओ एग गाम । तन्य दिट्टो एगो परिवायगो । तेण वुत्त ' तुह तायम्म अह मित्तो यमुभागो नाम' कहिय च तेण नहा-धश पलाओ, माया य ते मायद्ग पाइए परिपत्ता दोहण ।' तओ एय सोऊण महा-दारोण अह गओ कम्पिटपुर । कावालिया 25 वेम पाउण पश्चिषण मायग-मपहर मारिया माया । तो पगमि गामे पिड मित्तम्म टेवम्मम्मम्म माहणम्म घरे मोत्ता नुममाणेमन्नो इहागभो। - । भाकृत कथासंग्रह एव सुह दुक्ख मनन्ता जावअच्छन्ति, ताव एको पुरिसो समा- गओ । तेण वृत्त, जहा- महा भाग, न कहिं चि हिण्डियन्व, तुम्ह ण्णेसणत्य दीह निउत्ता चरा इहागय'त्ति । तओ दोवि लहु वण गहाणाओ निमगन्तुभमन्ता गता कोसम्बि । तत्य नयरी बाहिरुजाणमि 5 दिट्ठ दोण्ह सेहि सुयाण सागरदत्त-बुद्धिल नामाण पणी-काऊण सय सहस्स सपरग्ग कुक्कुड जुज्झ। हओ सागरदत्त-कुक्कुडेण बुद्धिल कुक्कुडो, पुणो वि बुद्धिल कुक्कुडेण हओ सागरदत्त कुक्कुडो । तओ भग्गो सागरदत्त कुक्कुडो बुद्धिल कुक्कुडस्स समुह कीरमानो वि णाहिलसइ जुझिउ ति हारिय सागरदत्तेण लक्ख । एत्यन्तरमि 10 य वरधणुणा भाणिया सागरदत्त बुद्धिला, · किमेसो सुनाई वि भग्गो कुक्कुडो वीय कुक्कुडाओ' ता पेच्छामि, जइ न कुप्पह तुम्भे' । सागरदत्तो भणइ भो महाभाय, पेच्छ पेच्छ, जओ नत्थेत्य कोइ मम व्व भो, किं तु अभिमाण सिद्धीए पओयण ।' तओ पोइओ वरधगुणा बुद्धिल-कुक्कुडो । दिवाओ य तच्चल 154 निबद्धाओ सुद्धल्हाओ लोहमय सूईओ। लरिखो य सो, समीवमागन्तु • जइ न जपसि सूई-वइयर, तो दाह तुह लक्खद्ध' ति निष्ठ्य साहिय वरधणुणो । तेणा वि · भो निरूविय भए, पर न किंचि दीसइ' त्ति जपन्तेण वि, जहा बुद्धिलो नलक्खइ, तहा वह चि लोयणगलि सचार प्पागोजाणाविओ सागरदत्तो । तेणा 20 वि कडिदउणालक्ख पिव सूई ओभेडिओ निय कुसुडो । तेण य परामिओ बीय-कुक्कुडो ति हारिय बुद्धिरेण वि लख । तो नाया दोण्ह वि सरिसरी । परितुट्टो य सागरदत्तो पप्फुल वयणो अग्नउत्ता, गिह गम्मउ' ति वोत्तुमारोविउ रहवरे दोवि गओ निय गेह । क्य-उचिय पिचो निच पेच्यइ पीईए । तनेह नियन्तियाणमनयर दिणे आगो एगो दामनेटो । सदिओ चाणेण वरधणू, नीओ एगन्ते । तओ · सूर-वयरानपणे, न ते मुक्तियमामि बुरिटेण अदटक्स, तन्निमित्तमेमो पेसिओ चालीस 25 चम्भदत्त ४३ 10 साहस्सो हारो' ति वोत्तुं समप्पिडं च हार-करण्डियं गओ दाम- चेडो । वरधणू वि तं घेत्तूणागओ वम्भदत्तन्तियं, साहिय-सम्बो य दरिसेड से कण्डियाओ कत्तुि हारं । पलोइन्तेण य कुमारेण तदेग- देसावलन्त्रिओ दिटो वम्मदत्त नामङ्किो लेहो, पुच्छियं च ' वयंस, 5 कस्मेसो लेहो?' वरघणू भणइ को जाणइ ! वहवे बम्भदत्त नामगा पुरिसा सन्तिः किमेत्य चोज ? तओ अवहेरी-परे कुमारे वरघणुणा एगन्ते नेउं विहाडिओ लेहो, दिट्ठा य तस्स मअंमि इमा गाहा- पत्थिज्जसि जइ वि जए जणेण संजोय-जणिय-जत्तेण । तहवि तुम चिय घणियं रयणवई मुणइ माणेउं ।। चिन्तन्तम्स य 'कमवगच्छिस्समिमीए भावत्यति वरधणुणो वीय-दिणे आगया एगा पल्वाइया । सा य परिवविऊणऽक्खय-कुमु. माणि कुमार-उत्तमड़े पुत्तय, वास सहम्साऊंभवमुत्ति मणन्ती वर- घणुमेगन्ते नेदः मन्तिऊण य तेण समं कि पि पदिगया । तो पुच्छिओ कुमारेण वरधणू क्मेिसा नंपई ?' सो भणई : एयाए 15 इमं संलत्तं, जो सो तुम्हाणं वुद्धिलेण करण्डमि हारो पोसिओ, तेणं समं लेहो समागओ; तस्स पडिलेहं समप्पेह।' मया भणिय : एसो वम्भदत्त-रायनामङ्किओ दीसड, ता साहह, को एसो बम्मदत्तो।' ताए भणियं सुम्मड, किं तु न तए कम्स वि साहियध्वं । अत्यि इहेव नयरीए सेटि-धूया रयणवई नाम कन्नया । सा य वाल-मा- 20 वाओ चेव अईव मम नेहाणुरत्ता । जोवणमणुपत्ता दिट्टा य मया अन्न-दिगंमि सा किं चि झायमाणी। तओ गया तीए समीवं । मणिया य मया - पुत्ति रयणवइ, किं चिन्तेसि परियणेण भणि- यं बहुणि दिगाणि एवमेईए दुम्मणाए । तओ पुणो पुणो पुच्च्यिा वि मए नाव न किंचि जपइ ताव भणियं तम्म महीए पियद्गुलइयाए । मयवइ, एसा लज्जन्ती न किं पि तुम साहिउँ सकर, ता अहं कमि । इओ गयंमि कमि वि दिणे वीइत्यमु- याए भाउगम्स बुद्धिर मेडिगो रक्स-पमेणं जुडावेन्नम्म वह बि तप्पएसागओ दियो अपुबो को वि वर-कुमारो । 25 ४४ माकृत कथासंग्रह 5 - " . तं च दट्ठणेसा एरिसी जाया । तं च मए सोऊण लक्खिओ तीए मयण-वियारो । भणिया य ससिणेहं पुत्ति, साहसु सम्भावं !' तओ कहकहवि सम्भावमुक्गया भणइ भयवइ, तुम मम नणणी; ता नत्यि किं पि तुम्हं अकहणीयं । एयाए पियड्गुलझ्याए जो कहिओ, सो बम्भदत्त-कुमारो जड़ मे पई न होइ, तो नूणं मरामि । तओ एयमायण्णिउण भणिया सा मए वच्छे, धीरा होहि ! तहा करिस्सं, जहा तुह समाहियं संपन्जि. स्सइ ' । तओ सा किंचि सत्था जाया कल्ल-दिणमि य हिययासा- सणत्यं भणिया भए । वच्छे, दिट्ठो सो भए बम्भदत्त-कुमारो'। 10 तीए सोउमेवं समूससिय हिययाए भणियं । भयवइ, तुम्ह पसाएण सव्वं सुन्दरं भविस्सइ; कि तु तस्स विम्सास-निमित्तं बुद्धिल-ववए- सेणेमं हार-रयणं करण्डए पक्सिविऊण पेसेहि वम्भदत्त-नामङ्कियं चेय लेहं । निरूवियं च तं तहा कलं मए । ता महाभाग, कहिओ तुहेसो लेह-वइयरो । संपयं पडिलेहं देहि ।' मए वि समप्पिओ तीए 15 इमो पडिलोहो- गुरु-गुण-वरघणु-कलिउत्ति माणि मुणइ वम्भदत्तो वि । रयणवई रयणाई चन्दो वि य चन्दणी-जोगो ॥ सोउं चेमं वरघणु-साहियमदिट्ठाए वि रयणवईए जाओ कुमारो तम्मणो । तइंसण-समागमोवायमण्णेप्समाणम्स य गयाणि कइ- 20 वय-दिणाणि । अन्नंमि य दिणे समागओ वाहिराओ वरधणू संभन्तो मणिउं पयत्तो, नहा · कुमार, इह नयर-सामिणो कोसलाहिवेण अम्हाण गवेसण- निमित्तं पेसिया पच्चइय-पुरिसा, पारद्धो य नयर-सामिणा उवक- भो ति मुम्मइ बहुसो घुणाहुणी। तो नाउमेयं वदयरं सागरदत्तेण- 25 गोविया दो वि भूमिहरए । समागया स्यणी । मणिओ कुमारेण सागरदत्तो 'तहा कुणमु,नहा अम्हे अवकमामो !' एवं चायणिउण निम्गओ नयरीओ सागरदत्तो गया थेवं भूमि-मार्ग, तओ आणिच्छ. -- बम्मदत्त माणं पि कहकहवि नियत्तिऊण सागरदत्तं पयट्टा कुमार-वरघणू । गच्छन्तेहि य नयरीए वाहिं जक्साययणुकाण-पायवन्तराल-परिसं- ठिया पहरण-समन्निय रहबर-समीक्त्या दिट्टा एक्का पवर-महिला । तओ तीए सायरमन्मुडिऊण भणियं किमत्तियाओ वेलाओ 5 तुम्हे ममागया ?' तं च सोउं कुमारो भणइ । भद्दे के अम्हे तीए भणियं ' सामि, तुम्भे वम्भदत्त-वरघणुणो' 1 कुमारो मणइ 'कहमेवमवगयं ? ' तीए मणियं । मुम्मउ ! इहेव नयरीए धण- पवरो नाम सेट्ठी । तस्स धणसंचया नाम भजा । तीएऽहमहण्हं पुत्ताणमुवरि धूया जाया । अइकन्त-बाल-भावाए मझं न रुच्चइ 10 को वि पुरिसो । तओ जक्खमिममाराहिउमादत्ता । नक्वेण वि मह भत्ति-तुट्टेण पच्चक्त्रेण होउं भणिया 'वच्छे, तुह भविस्म-चक्क- वट्टी बम्मदत्त-कुमारो पई भविम्सइ ' । मए भणियं ' वह मए मो नायचो ! ' नक्खेण भणिय : पयट्टे वुद्धिल-सागरदत्ताणं कुक्कुद्र- जुझे जो दिवो तुहाणन्दं नणेही, सो नायवो वम्भदत्तो 'त्ति 15 साहियं च मे तेण, जे किं चि कुक्कुट-जुज्म-कालाओ वरघणु सहा- यस्स, सामि, तुहेह वित्त, नं च जहा मए हार-पेसणाइ-किञ्चमेव- मायरियं ति'। सोउमेव साणुरागो कुमारो समारूढो तीए सहते रह- वरं । पुच्छिया य मा 'कओ हुत्तं गन्तब्वं ? ' रयणवईए भणियं ' अत्यि मगहा-पुरंमि मम पिउणो कणि-भाया धणसत्यवाहो नाम 20 सेट्टी; सो य मुणिय-वइयरो तुम्हमम्हं च समागमणं मुदरं मन्नेिम्सह। ता ताव तत्य गमणं कीरउ; तदुत्तर-कालं, जहिच्छा तुम्हाणं ।' तओ रयणवइ-वयणेण पयट्टो तयभिमुहो कुमारो । कओ वरघणू सारही । गामाणुगामं च गच्छमाणा निग्गया कोसम्बिनणवयाओं संपत्ता गिरि-गणमेगं । तत्य य कण्ठय-मुकण्टयाहिहाणा दुवे चोर- 25 सेणापदणो । ते य दगुण पहाण-रहं विभूसियमित्थी-रयणं च अप्प. परिवारत्तणो समणि पयत्ता पहरिटं । कुमारणावि विदिह- भहिं पहरन्तणं नित्ता ते पटाणा दिसो दिसि । तओ पुणो वि ताव थका । 5 प्राकृत कथासंग्रह रहवरारुढो चलिओ कुमारो, भणिओ वरधणुणा कुमार, दृढ़- परिसन्ता तुम्हे, ता मुहुत्त-मत्तं निद्दा-सुहमेत्येव रहे सेवेह !' तओ रयणवईए सह सुत्तो कुमारो नावच्छइ, गिरि नइमेगं पाविऊण तुरङ्गमा तओ कहवि पाडिबुद्धो कुमारो, उहिओ वियम्भमाणो । पलोइयाई पासाई न दिवो वरधणू । पाणिय-निमित्तमोइण्णो भविस्सइ त्ति कलिऊण सदिओ ससंभमं । पडिवयणमलभमाणेण परामुतिय रहधुरम्म, दिठं च तं वहल लोहियालिद्धं । तओ वावा- इओ वरधणु त्ति कालेऊण ' हा हओ सि ति; भणमाणो निव- 10 डिओ रहुच्छङ्गे । पुणो वि लद्ध चेयणो, ' हा भाइ वरधणु त्ति मणमाणो पलावे काउमाढत्तो । कहकहवि संठविओ रयणवईए; तं भणइ, जहा 'सुन्दरि, न नजइ फुइं; किं वरधणू मओ,किंवा जी- वइ । ता अहं तस्सप्लेसणत्यं पच्छओ वच्चामी । तीए वुत्तं अनउत्त, न एस अवसरो पच्छा चलियब्बम्स; कुओ ? जेणहमे- 15 गागिणी चोर-सावयाईहिं भीममिममरणं । अन्नं च इह नियड- वत्तिणा वसमेण भवियन्वं, मेण परिमलिया कुस-कण्टया दीसन्ति ।' तओ तहेब पडिवजिऊण तीए सह पयट्टो मगहविसयाभिमुहं कुमारो। पत्ता य तलिसयसन्धि-संठिय एक गाम । तत्य य पविसमाणो गाम-सहा मझ-ठिएण दिट्ठो गाम-ठक्कुरेणं । दसणाणन्तरमेव न एस 20 सामन्नो ति कलिऊण सोवयार-कय-पडिवत्तिणा पूइओ, नीओ निय-घराभिमुह ति । दिग्णो आवासो । सुह-निप्सष्णो य भाणओ तेण कुमारो · महा-माग, गादमुनिगो विय लक्सीयप्सि' कुमारेण भाषण ' मझ माया चोरेहिं सह भण्डणं कुणन्तो न नजद, किमवत्यन्नरं पत्तो । ता मए तयणेसण-निमित्तं 25 कत्य गन्तवं तेण भाणयं अलं खेएण; नइ दहाडएि भवि. म्सइ तो लहिम्सामो ति भागऊण पेसिया नियय-पुरिसा, गयः गएहिं सिंह तेहिं नहा अम्हेहिं कोई काहरि . .
वम्भदत्त 5 . + पहे निवडिआ एस बाणो पाविओ । तन्वयणायण्णणमि य 'नूण विणिवाइओत्ति परितप्पिऊण गुरुमोयाउलिजन्त-माणसम्स जाया रयणी, पमुत्तो य रयणवईए सह कुमारो । एक नामावसेसाए रयणीए सहसा तमि गामे निवडिया चारे वाडी । सा य कुमार पहार बडुयाविया भग्गा परम्मुहा क्या । अहिणन्टिओ कुमारो सयल गामाहिहिएण गाम पहुणा । गोसम्मि य आउटिजण गाम ठार तत्तणय महाओ पत्यिो रायगिह, पत्तो नहाणुक्रमेण तत्य । नयर-बाहिरियाए एकमि परिवाइयाममे ठविण रयणवइ पयट्टो नयरब्भन्तर । त पविसमाणेण य हि एकमि पएसे विविह 10 कम्म निम्मिय धवल-हर । तत्य दिवाओ दो पवर-कनाओ । ताओ य कुमार दहण पयटिय-गस्याणुरागाओ भाणउ पयत्ताभी 'ff जुत्त तुम्हारिसाण वि महा पुरिसाण भत्ताणुरत्त नणमुज्मिय परिभमिउ?" तेण वुत्त · को सो जणो, भेणेव मणह ताहिं वुत पसाओ कीरउ आसण-गहणेण । तओ 15 निसन्नो कभी मजण भोयणाइओ वयारो। तयवसाणे य भाणउ पयत्ताओ,नहा महासत्त,भत्यि इहेव भरहे वेयद गिरि दाहिण सेटीए मिवपुर नयर, जल्णसिहो राया, तम्स य विज्ञप्तिहा नाम देवी । तीए अम्ह दुवे धूयाओ । नेटो य अम्ह नट्टमत्तो भाया । अनया अम्ह पिया आम्गसिहाभिहाणेण मित्तेण सम गोट्टीए चिट्टइ नाव, 20 ताव पेच्छड़ गयणे अट्टाक्य पन्चयाभिमुह निणवर-वन्दण निमित्त गच्छन्त सुरासुर समूह । त दहण राया वि मित्तेण घूयाहि य सहिओ पयहो, क्मेण य पत्तो अट्टाक्य । वन्दियाओ निणिन्द पडिमाओ । कप्पूरागर-धूवय-बुद्धारनिन्द-सुरहि-गन्धेहिं कओ क्यारो । तिप्पयाहिण काउ निगच्छन्तेण एगम्म 25 असोग पायवम्म हेडा दिट्ट पारण-मुणि जुयल, पगमिण यत निमा तयामोलको हिं पुरण घरहार नहा-- असारो समारो, भगुर मरीर, मरयम्भ विभम नीविय, तही प्राकृत कथासंग्रह विलसियाणुगारि जोवण, पिाग फलोवमा भोगा, समा राय सम विसय सोक्ख, कुसग्ग जल विन्दु चञ्चला लच्छी,सुलह दुक्ख, दुलह मुह, अणिवारिय प्पसरो मच्चू । ता एव ठिए छाड्डिजउ मोह प्पसरो, कीरउ निणिन्द पणीए धम्मे मण ति' । एव सुणिय रद्ध सम्मत्ता 5 इणो जहागय पडिगया मुराइणो । तओ लद्धावसरेण भाणिय अग्गि सिहिणा मित्तेण जहा भयव. एयाण वाल्यिाण को भत्ता भविस्सइ त्ति ।' तेहिं भाणय · एयाओ भाइ वहगम्स भज्जाओ भविस्सान्त ।' तओ एय मुणिय माम-मुहो जाओ राया । एत्थावसरे वुत्तो अम्हहिं । ताय, मपय चेव साहिय मुणीहिं ससार सरूव । अल 10 अम्हाणमेवविहावसाणेण विसय मुहेण ति, पडिवन्न च त ताएण । एव च वल्लहयाए भाउणो चत्त निय-देह मुह-कारणाओ तम्स चेव व्हाण-भोयणाइय चिन्तन्तीओ चिट्ठम्ह जावन दिणे अम्ह भाउणा पुहविं ममन्तेण विट्ठा तुम्ह माउलगम्म धूया पुष्पवई कनया । त च रुवाइग्वित्त चित्तो हरियागओ । तदिट्टिमसहन्तो विज साहिउ 15 गओ । अओ उवरि तुम्भे नाय-बुत्तन्ता । ताहे महाभाग, तमि काले तुमन्तियाओ आगन्तॄण पुप्पयईए सामेण वृत्ताओ अम्हे, माहिओ भाउ-वुतन्तो। त सुणिय सोय निन्भराओ रोविउ पयत्ताओ। मठवियाओ महुर वयणेहिं पुष्पए । अन च मारिणीजा सया माओ विदय तुम्ह वुत्तन्ताए भणिय नीए · मुमरिजउ मुणि-वयण, 20 मनिजउ बम्भदत्तो भत्तत्ति' । तमायाणउण जायाणुरागाहिं मनियमम्हेहिं । तो रहम पर वमत्तणओ पुष्पवईए चाल्यिाए सिय सस्य पडागाए, अनत्य कत्पइ परत्ये तुममि नाणाविह-गाम नगराइसु भमन्तीहिं तुम न नाहे कहिंचि दिट्टो ताहे विसष्णाओ इहागयाओ । तओ अप्पताविन्य हिरण्ण बुद्धि विन्मममेत्य तुह दसण जाय ति! ता मो महाभाग, मुमरिऊण पुष्पवइ-वयर, कोरड अम्हाण समीहिय " एय मुणिय सहरिस मानिय कुमारेण । निज तिरुण गन्पयारियाह दिओ रतार ताहिं मम । गोसाय वुत्ताओ 'गच्छह तुम्भे पुष्पवर-समीव, नाव मह रज-लाभो होइ'। - 25 , 5 . बम्मदत्त १९ एवं काहामो 'त्ति भणिय गयाओ ताओ । गयामु तामु नाव पलोएइ पासाई ताव न तं घवल-हरं नय मो परियणो । चिन्तियं च तेग, एसा विज्ञाहरी माया; अन्नहा क्टेयं इन्दियाल-विमर्म ताण विटासिय तओ कुमारो सुमरिय रयणवईए तयणेसणनिमित्त गओ आम- माभिमुहं । नाव 'न तत्य रयणवई न य अन्नो कोई, तओ के पुच्चामि त्ति कलिऊण पलोइयाई पासाई , न य कोइ सञ्चविओ। तो तीए चेव वइयरं चिन्तयन्तम्म वणन्तरेणागओ एको कटाणा- गिई परिणओ पुरिसो । पुच्छिओ मो कुमारेण भो महाभाय, एवं 10 विह-रूव-नेवच्छ-विसेसा कल्ल दिणे अन्न वा न दिट्टा का वि एत्य बाला ! तेण य माणयं । पुत्तय, किं सो तुमं रयणवईए मत्ता । कुमारो मणइ एवं!' तेग भणियं । कटं सा भए रूयन्ती दिहा अवरह-वेलाए; गओ य तीए समीवं पुच्च्यिा य सा मए-~-पुत्ति, कासि तुमं, कओ वा समागया, किं वा सोय-कारण, कहिं वा 15 गन्तवं ?' तभो तीए किंचि पहियमि पञ्चामनाया मणिया य मम चिय दोहिती तुमं होसि ।' मुणिय-वुत्तन्तेण य मया तीर चुट. पिटणो गन्तूण सिह । तेण य जाणिय विसेसा सायरं पवेसिया निय-मन्दिरं । अण्णेसिया सन्चो नुम्मे, न यहिनि दिट्टा ता संपर्य सुन्दरमणुट्टियं नमागया। एवं चालरिउण नीओ तेण कुमारो 20 सत्यवाह-मन्दिरं । क्य-सन्वोक्यारम्स य रयणर्वईए. वित्तं पाणि- माहणं । तो तरि सह विमय-सुहमशुहवन्तो चिट्टर । अनया वरपणुगो दिवमओं ति परप्पियं मोज्नं सुन्ति सम्प पाइणो नाव, सय चेव वरघगू नगिय-बामण-वेसो मोपण निमि- समागो भाग पयत्तो, नहा मो साहिल तम्म मोज-कारिणो 25 नहा, नइ मन्झ पोरणं प्रयच्छह, तो तम्म परसोय-वत्तियो वरणो. यामि उवामद । सिहं च तेहिं तमागन्नूग युमारम्म । विभिगमो कुमारो । सहरिर्स च पटोइओ सो कुमारण, पचपिलामो य । आलिजिट पविठो मन्दिरं । निवत-मग-भोपगालसरग्नि प - भाकृत कथासंग्रह पुच्छिओ तेण वरधणू निय-पउत्तिं । साहिउँ पयत्तो, जहा तीए रयणीए निद्दा-वसमुवगयाण तुम्हाण पिढओ धाविजण निविड-कुड- गन्तरहिय-तणुणा एकेण चोर-पुरिसेण पहओ बाणेण । तप्पहार- वयणाए परायत्तत्तणओ निवडिओ महि-यलंमि । अवाय-भीरुत्त. 5 ओ न साहियं तुम्हं । वोलीणो रहवरो तमन्तरालं । अहमविपरि- निविड-तरु-अन्तराल-मज्झेण सणियं अवक्कममाणो कहकहवि पत्तोतं गाम, जत्थ तुम्हे निवासिया । साहिया य तग्गामाहिवेण तुम्ह पउत्ती । समुप्पन्न-हियय-तोसो य पउण-पहारो भोयण-पत्यण-वव- एसेण समागओ इहइं नाव, दिहा तुम्हे । एवं च सहरिसमविरत्त- 10 चित्ताणं जन्ति दियहा । अन्नया य मन्तियं परोप्परं बम्भदत्त-वरधर्हि : केत्तियं काले मुक्क-पुरिसयारेहिं अच्छियन्वं । एवं च चिन्तयन्ताणं निम्गमोवाय- मुस्सुयाणं समागओ महु-मासो । तंमि य पयत्ते मयण-महूसवे निग्गए नयरि-जणवए उजाणेसु कोउहल्लेणं गया दो वि कुमार-वरध । तओ 51 पयत्ते निन्भरे कीला-रसे कीलन्तेसु विविह-कोलाहिं तरुण-नर-नारी- सत्येसु अतक्कियं चेव मय परव्वसो गालिय-मिण्ठो निरङ्कुसो विय- रिओ राय-हत्यी । समुच्छलिओ कलयलो; मग्गाओ कीला-गोट्टीओ। एवं च पयत्ते हल्लोहलए एका बालिया समुन्नय-पओहरा वियड- नियम्ब-बिम्बा मत्त-करि-करोरू-मय-वेविरङ्गी सरणं विमम्गमाणा 20 पडिया करिणो दिहि-पहं । तओ उच्छलिओ हाहा-रवो, कुड्यं से परियणेण । तत्यन्तरे दर-गहियाए तीए पुरओ होऊण हक्किओ कुमारेण करी, मुयाविया एसा । सो वि करी तं वालियं मोत्तण रोस-वस-वित्यारिय-लोयणो पसारिय-घोर-करो तड्डविय-कण्णो झात्ति तदभिमुहं पधाविओ । कुमारेण वि संपिण्डिय उवरि, पक्खित्तं 25 तदभिमुहं । तेणावि निव्मरामरिस-पराहीणेण घेत्तुं तं पक्खित्तं गयणे, निवडियं घरणीए । जाव करी तत्य परिणवइ, ताप दखत्तणओ समारुहिय कन्धराए निवद्धमासणं कुमारण, ताडिओ 10 बम्भदत्त तिक्खनुसेण, अप्फालियो कुम्भ-माए, महुर-षयणेहिं मेधाविओ मच्छर करी । तो समुच्छलिओ साहुक्कारो; जयइ कुमारो-त्ति पढियं बन्दिणा । नीओ खम्मुट्ठाणं,आगओ तमुद्देस नरवई । दट्टण तं अणण-सरिस-चेट्ठियं विम्हयं गओ मणि पयत्तो ' को उण 5 एसो ?' तओ कुमार-वइयराभिन्नण साहिओ वुत्तन्तो मन्तिया । तओ तुद्रण राइणा नीओ निय-भवणं कुमारो, काराविओ मजण- मोयणाइ-उचिय-करणिज । तओ मोयणावसाणे दिनाओ अह ध्याओ कुमारस्स । सोहण-दिण-मुहुत्तेण वित्तं पाणिग्गहणं । नहा- सुहं ठिया तत्य कइवय-दिणे । अन्नया एगा महिला आगन्तूण कुमार-समीवं माणउं पयत्ता, महा 'कुमार, अत्यि तए सहात्तव्वं किं पि'। तेण वुत्तं 'मण !' तीए बुत्तं ' अत्यि इहेव नयरीए वेसमणो नाम सत्यवाहो, तस्स धूया सिरिमई नाम । सा भए वाल-भाषाओ आरम पालिया, ना तुमए हत्यि संममाओ रक्खिया। तीए हत्यि-संभमुचरियाए उज्झि- 15 ऊण मयं, नीविय-दायगो ति मुणिऊण तुमं साहिलासं पलोइओ। तओ अच्चन्त-मुन्दर-रूव-नोवण-लायण-कला-कोसटाण पग- रिसो ति काऊं समुप्पन्नो ताए तुम्झोपरि ददमणुराओ । तओ तप्पभिई तं चेव पलोएमाणी यम्मिय व लिहिय व कालियब टङ्क- करिय व निच्चल-निहित्त-लोयणा सणमेचं ठिया । वोलीणे हत्यि. 20 संममे कहाहवि परिनण नीया निय-मन्दिरं । तव्य वि न मजग- मोयणाइयं देह-द्विइ करेइ, केवलं मोणेण अच्छइ । ताहे मए कुत्ता 'पत्ति, कीस अयाम्डिच्चिय असमाविणी नाया, मेण मज्झ वि अवहीरोसे वयणं !' ताव सविलक्खं हसिऊण माणयं तीए 'किम- र! तुम्हाण वि अक्हाणिजमत्यि ! कि तुलना एत्यावरझहइ ता मुम्बउ, नेणाहं हत्यि-संभमाओ रक्सिया, तेण सह पाणिन्गहणं नह नहोइ, तो मे अवस्सं मरणं सरणं ति । तमो एयमायणिउण य कहिओ तीए पिउणो वुत्तन्तो । तेणावि तुह समीवे महं पेसिया 25 5 10 प्राकृत कथासंग्रह ता पडिच्छसु इमं बालियं ।' मन्नियं च तेण । पसत्थ-दियहे वित्तो विवाहो । वरधगुणो वि सुबुद्धिनामेणामच्चेण नन्दामिहाणं कन्नं दाउं कयं विवाह-मङ्गलं । एवं च दोण्ह वि विसय-सुहमणुहवन्ताणं अइकन्ता कइवि वासरा । उच्छलिया सव्वओ तेसिं पत्ती । तओ गया वाणारसिं । तओ बम्भदत्तं बाहिं ठविय गओ पर- घणू कडय-समीवं । हरिसिओ एसो सबल-वाहणो निग्गओ सम्मुहो। तओ समाइच्छिऊणारोविउ हत्थि-खन्धे पवेसिओ निय-भवणे । कमेण य दिना निय-धूया कडयावई नाम अणेग-गय-हय-रह- भण्डार-समेया । पसत्य-दिणे वित्तो विवाहो । तीए समं विसय- सुहमणुहवन्तस्स वञ्चइ कालो। तओ धूय-संपेसणेण समागओ सवल- पाहणो पुप्फचूलो राया, धणू मन्ती, कणेरदत्तो, अन्ने य चन्दसीह- मवदत्तादओ बहवे रायाणो । तेहिं वरधणू सेणावइ-पए अहिसि- चिऊण पेसिओ दीह-राइणो उवरिं, पयत्तो अणवरयं गन्तुं । एत्यन्तरे पेसिओ दोहेण कडगाईण दूओ । निन्मच्छिओ सो तेहिं । 15 अप्पणो वि अणवरय-पयाणएहिं गच्छन्ता पत्ता कम्पिल्लपुरं । तओ समन्तओ निरुद्ध-निगम पवेसं कयं तं । तओ सो दाह-राया । केत्तियं कालं विले पविटेहिं अच्छियव्वं' ति साहसम- वलम्विऊण निग्गओ सम्मुहो। समावडियं महा-समरं दोण्ह वि सेन्नाणं। तो भग्गं निय-सेनं दद्वण दीहो, काऊण पोरसं अनहा वि 20 नत्यि मोक्खो ति कलिऊण सम्मुहमुवडिओ। तो तं पेच्छिउण बम्मदत्तो संधुक्किय-कोवाणलो चलिओ तदभिमुहं । लग्गमाओहणं तओ गण्डीव-सम्ग-कुन्त-गया-भिण्डिमाल-पमुहेहिं पहरिजण मुकं बम्भद- तेण चकं । तेण दाह-राइणो कबन्धी फयं सरीरं । तो यह चकवट्टी' त्ति उच्चलिओ क्लयरो । सिद्ध-गन्धध्वेहिं मुका कुसुम- 25 वुट्टी । पुत्तं च, महा-'एस नारसमो चस्वट्टी उम्पन्नो। दो पुर-नणवएण नागारय-लोरण य अभिनन्दिज्जमाणो पविडो निय. मन्दिरं । कमो सयल-सामन्तेहिं महा-चावहि-रजामिसेओ । पसा- -- ५४ प्राकृत कथासंग्रह परिषजनेन एतद्वचनेन राजेशी दशा गत इति चपेटाभिहन्तुमा- रख्योऽसी । हन्यमानो ' न मयाऽय पूरित ' इति विल्पन्नसौ विमोचित पदकेभि, पृष्टश्च कोऽस्य पूरक ' इति । स प्राह अरघट्ट समीपवर्ती मुनिरिति । ततो रामापि चन्दनरससेकादिभिर्ड 5 व्धचेतनोऽवगतमुनिवरागमवृत्तान्तस्तदातस्नेहाकृष्टवित्त सपरि- करो निर्ययौ । ददृशे च तेन मुनिरुद्याने । तुष्टचेतसा वन्दित । सविनय उपविष्टस्तदन्तिरे मुनिनारब्धा धर्मदेशना, दर्शिता भव निर्गुणता, वर्णिता कर्मबन्धहतेव , श्लाधितो मोक्षमार्गः, ख्यापित शिवसौख्यातिशय । सविग्ना परिषद्, न भावितो ब्रह्मदत्तः प्राह 10 च ' भगवन्, यया स्वसगमसुखेनाल्हादिता वय, तथाऽऽल्हादयतु भगवान् राज्यस्वीकारणेन, पश्चात् तप सममेव करिप्यावः । एतदेव वा तपसः फलम् ' । मुनिराह 'युक्तमेतद्भवदुपारोद्यता नाम्, केवल दुर्लभेय मनुष्यावस्था, सततपातुक्मायुः, चञ्चला श्री: अनास्थिता धर्मबुद्धिः, विपास्टवो विषयाः, तदासताना ध्रुवो 15 नरकपातः, दुर्लभ पुनक्षिवीन विशेषतो विरतिरत्न, न तत्यागाद् दुस्तरनरकपातहेतुमतिपयदिनभाविराज्याश्रयणमाआल्हादयति चित्त विदुषाम् । तत् परित्यन कदाशय, म्मर प्राग्भवानुभूतदु खानि, पिन जिनववनामृतरस, सचरस्य तदुत्तमार्गेण, सफ्लीरु मनुष्य जन्म' इति । स प्राह भगवन्, उपनतमुखत्यागेनादृष्टमुखवान्छा 20 अज्ञानलक्षणम् । तन्मेवमादिश, कुरु मत्समीहित ' । तत पुनुरुक्त मुचोऽपि यथा न प्रतियुध्यते, तदा चिन्तित मुनिना • आ ज्ञात, पूर्वमवे सनत्कुमारचनिनीरत्नालासस्पर्शवेदनानाताभिलापातिरेवण मया निवार्यमाणेनापि कृत तत्प्राप्त्यर्थ समूतेन सता निदान, तदिद विनृम्भनेऽतः काल्दष्टवदसान्योऽय निनाचनमन्त्रतन्त्राणाम्' इति । 25 गतो मुनि , कालान्तरेण मोक्ष च प्राप्तः । राज्ञोऽपि चरिमुखमनुम पतोऽतीतः कश्चित् काल । अन्यदेवेन द्विनेनोचोऽसी अहो नृपेश, ममेदशी यान्योत्पना यचक्रिमोनन मुझे' । राज्ञोर ' मो द्विन, न मामकमान त्व यम्भदत्त । मोक्तु समः। यतो मा हित्वा एतदन्नमन्यम्य न सम्यक् परिणमति' । द्विनेनोक्त 'धिगम्तु ते रान्यलक्ष्मीमाहात्म्ये यदनमात्रदानेऽप्यालो चयसि । ततो राज्ञा असूययानुज्ञात, मोनितश्यासावाहारदानेन म्वमार्यापुत्रस्नुपादुहितृपौत्रादिवान्धववृन्दान्वितः । गतः स्वगृहमा 5 गताया निशिथिन्या परिणमत्यन्नेऽत्यन्तनातोन्मादप्रसरोऽनपेक्षित मातृम्नुपाभगिनीन्यतिकरो गुरुमदनवेदनानचित्तः प्रवृत्तोऽन्योन्यम कार्यमाचरित द्विनपरिजनः । प्रत्यूपति लजितो द्विनः परिजनश्चान्योन्यमाम्य दर्शयितुमपारयनिर्गतो नगराञ्चिन्तित च द्विनेन 'क्थमनिमित्तवरिणा राजेत्य विटम्बिनोऽहम् । ततोऽमर्पितेन 10 तेन वनेऽन्ता दृष्ट एकोऽनापालकः, कतरिकाभिरश्वत्यपाणि काणीकुवैश्चिन्तित च तेन । द्विवक्षितरार्यकरणयोग्योऽय'इति कृत्वोपचरितम्तेन दानसन्मानादिभि । कथितम्तेन स्वाभिप्रायस्तम्य रहसि । तेनापि प्रतिपनम् । अन्यदा गृहानिर्गच्छतो ब्रह्मदत्तम्य तुझ्यान्तरिततनुनाऽमोरवे यत्वेन गोलित्यस्वालमुत्पादिते लोचने । 1 ततो राज्ञा वृत्तान्तमवेत्योत्पनरोपेन सपुत्रवान्धवोऽसौ घातित पुरोहितो, अन्यानपि द्विनान् धातयित्वोचो मन्त्री यया ' एपाम क्षीणि भ्याले निक्षिप्य मम पुरतो निहि, येनाह म्वहम्नमर्दनेन मुखमुत्पादयामि ' इति । मन्त्रिणापि किष्टकमोदयवशता तस्याव गम्य शासोटरतररानि म्याले निक्षिप्य दाक्निानि तम्य । सोड 20 पि रांद्रा यवमायोपगतम्तान्यक्षिबुद्धया मर्दयन् म्ब मुग्योकुर्वन् दिनान्यतिवाहयति । एव च विघतोऽतीतानि कतिचिद्दिनानि । ततः सप्तपर्पशतानि पोटपोत्तराणि आयुरनुपाल्य तत्सये प्रवर्ष मानरोद्राव्यवमायो मृत्वोत्पन सप्तमनरस्पृथिन्या त्रयस्त्रिंशत्साग- रायुर्नारकः।
मूलदेव अस्थि उज्जेणी नयरी । तीए य असेप्त-कला-कुसलो अणेग- विनाण-निउणो, उदार-चित्तो कयन्नू पडिवन्न-सुरो गुणाणुराई पियंवओ दक्खो रूव-लावण्ण-तारुण्ण-कलिओ मूलदेवो नाम राय- उत्तो पाडलि-पुत्ताओ जूय-वसणासत्तो जणगावमाणेण पुहस्वं परि- 5 भमन्तो समागो । तत्य गुलिया-पओगेण परावत्तिय-वेसो वामण- याकारो विम्हावेइ विचित्त-कहाहिं गन्धव्वाइ-कलाहिं नाणा-कोई- गेहिं य नायर-जणं । पसिद्धो जाओ। अत्यि तत्य रूव-लावण्ण विनाण-गब्विया देवदत्ता नाम पहाणा गणिया । सुयं च तेग ' न रञ्जिजइ एसा केणइ सामण्ण-पुरिसेण अत्त-गल्विया' तओ कोउएण 10 तीए खोमणत्थं पच्चूस-समए आसन्नत्येण आढत्तं सुमहुर-रवं बहु- भगि-घोलिर-कण्ठं अन्नन्न-वण्ण-संवेह-रमणिज्ज गन्धव्वं । सुयं च तं देवदत्ताए चिन्तियं च • अहो अउन्वा वाणीः ता दिव्यो एस कोइ न मणुस्स-मत्तो' । गवेमाविओ चेडीहिं । गविट्ठो दिठो मूलदेवो वामण-रुवो, साहियं जह-द्वियमेईए । पेसिया तएि तस्स बाहरणत्यं 15 मादवामिहाणा खुज चेडी । गन्तूण विणय-पुवयं मणिओ तीए • भो महायस, अम्ह सामिणी देवदत्ता विनवेइ, कुणह पसायं एह अम्ह घरं । तेण य वियड्डयाए भणियं न पओयण मे गणिया-गण-सङ्गेण निवारिओ विसिहाण वेसा-नण-संसम्गो । भणिय च या विचित्रविटकोटीनिवृष्टा मधासनिरतातिनिकृष्टा । कोमला वचसि चेतसि दुष्टा तां भजन्ति गणिकां न विशिष्टाः॥१॥ 20 ५७ मूलदेव योपतापनपरामिशिखेव चित्तमोहनकरी मदिरेव । देहदारणकरी क्षुरिकेव गर्हिता हि गणिका शालिकेव ॥२॥ अओ नत्यि मे गमणाभिलासो । तीए वि अणेगाहिं मणिइ- भङ्गीहिं आराहिऊण चित्तं महा-निवन्धेण करे घेत्तूण नीओ 5 घरं । वच्चन्तेण य सा खुजा कला-कोस्टेण विना-पओगेण य अप्फालिऊण कया पणा । विम्हय-सित्त-मणाए पवेसिओ सो भवणे । दिवो देवदत्ताए वामण-रूवो अउव्व-टावण्ण-धारी, विम्हियाए य दवावियमासणं । निसन्नो य सो । दिन्नो तम्बोलो, दसियं च माहवीए अत्तणो रूवं, कहिओ य वइयरो, सुडयरं वि. 10 म्हिया, पारदो आलावो महुराहिं वियड्ड-मणिईहिं, आगरिसियं तेण तीए हिययं । भणियं च-- अणुणय-कुसलं परिहास-पेसलं लडह-वाणि-दुल्लालियं । आलवणं पि हु छयाण कम्मणं किं च मूलीहिं ।। एत्यन्तरे आगओ तत्येगो वीणा-वायगो । वाइया तेण वीणा । 15 रजिया देवदत्ता, भणियं च ताए, 'साहु ! भो वीणा-वायग,साहु सोहणा ते कला ।' मूलदेवणे भणियं 'अहो ! अइनिउणो उज्जेणी- जणो, जाणइ सुन्दरासुन्दर-विसेस ।' देवदत्ताए भणिय : भो किं एत्य वर्ण ? ' तेण भणियं । वसो चेव असुद्धो, सगा य तन्ती'। तीए भणियं कह नाणिज्नई' ! 'दंसेमि अहं । ' समप्पिया वीणा, 20 कदिओ वंसाओ पाहणगो तन्तीए वारो । समारिऊण वाइउं पयत्तो । कया पराहीण-माणसा स-परियणा देवदत्ता । पच्चासन्ने य करेणुया सया रवण-सीला आसिसा विटिया घुमन्ती ओलम्बिय- कण्णा । अईव विम्हिया देवदत्ता वीणा-यायगोय।' चिन्तियं च 'अहो पच्छन्न-वेसो विस्सकम्मा एस।' पूइऊण पेसिओ तीए वीणा-वायो। 25 आगया भोयग-वेला । भणियं देवदत्ताए ‘वाहरह अदमद्दयं नेण दो वि अम्हे मग्नामो ! मूलदेवेण मणिय अणुमन्नह अहं चेव करेमि तुम्ह अभद्गण-कम्मा किमयं पिनाणासि!नयाणामि प्रा.क.सं.
, प्राकृत कथासंग्रह सम्म पर ठिओ जाणगाण सयासे' । आणिय चम्पगतेल्ल, आढत्तो अभाजिउ । कया पराहीण-मणा । चिन्तिय च णाए 'अहो विनाणा- इसओ, अहो अउत्व करय फासो | ता भवियन केणइ इमिणा सिद्ध पुरिसेण पच्छन्न रूवेण, न पयईए एव रूवस्स इमो पगरिसोक्ति, 5 ता पयडी-करावेमि रूव ।' निवडिया चरणेसु, भणिओ य · भो महाणुभाव, असरिस-गुणेहिं चेव नाओ उत्तम पुरिसो पडिवन्न वच्छलो दक्खिण्ण पहाणो य तुम । ता दसेहि मे अत्ताणय ! बाद उक्कण्ठिय तुह दसणस्त मे हियय' । मूल्देवेण य पुणो पुणो निबन्धे क्ए इसि हसिऊण अवर्णीया वस परावत्तणी गुलिया । 10 जाओ सहावत्यो, दिट्ठो दिण नाहो ब्व दिप्पन्नतेओ, अणडो ब्व मोहयन्तो रूवेण सयर नण नव जोवण-रायण्ण संपुण्ण देहो । हरिस वसुन्भिन रोमञ्चा पुणो निवडिया चरणेसु । मणिय च महा पसा ओ' ति । अन्भनिओ सहत्येहि, मज्जियाइ दो वि, निमियाइ महा विभूईए, पहिराविओ देव-दूसे, ठियाइ विसिट्ठ-गोट्ठीए, भाणय च 15 तीए · महाभाग, तुम मोत्तूण न केणइ अणुरञ्जिय मे अवर पुरि सेण माणस । ता सच्च मेय नयणेहि को न दीसइ के समाण न होन्ति उलावा । हिययाणन्द ज पुण जणेइ त माणुस विरल ॥ ता ममाणुरोहेण एत्य घरे निश्चमेवागन्तव' । मूलदेवेण भणिय ‘गुण 20 राइणि, अन्न-देसीएसु निद्धणेमु अम्हारिसेमु न रहए पडिबन्धो, न य ठिरी हवद । पाएण सबम्स वि कल-वसेण चेव नेहो। भाणियच- वृक्ष क्षीणफलं त्यजन्ति विहगा शुष्पं सर सारसा, पुष्प पर्युपित त्यजन्ति मधुपा दग्ध बनान्तं मृगा । निद्रव्यं पपं त्यजन्ति गणिया भ्रष्टं नृपं सेवका , सर्व कार्यवशाजनोऽभिरमते क कस्य को वल्लभ ॥ तीए भणिय 'स-देसो पर-डेमो वा असरण सम्पुरिसाण । भाणय घ मलहि विसंघडिएण विनिवासिजइ हर-तिरंमि चन्देणं! जत्थगया तत्थगया गुणिगो सीसेण चुन्भन्ति ।। 25 मूलदेव तहा-अत्यो वि असारो, न तमि वियक्खणाण बहुमायो, अवि य गुणेसु चेवाणुराओ हवइ त्ति । किं च- वाया सहस्स मइया सिणेह-निज्जाइयं सय सहस्सं । सम्भावो सज्जण-माणुसस्स कोडिं विसेसेइ ॥ 5ता सम्वहा पडिवजसु इम पत्थण ति । पडिवन्न तेण। जाओ तेर्सि नेह निम्भरो सनोगो। अन्नया राय पुरओ पणच्चिया देवदत्ता, वाइओ मूलदेवेण पडहो । तुट्ठो तीए राया । दिन्नो वरो । नासीओ तीए । सो य अईव जूय पसङ्गी, निवसण-मेत्त पि न रहए । 10 भाणओ य साणुणय तीए पिय-वाणीए 'पिययम, कोमुइ मयङ्कम्सेव हरिण पडिबिम्ब तुम्ह सयल-गुणाल्याण क्लङ्क चेव नूय-वसण । बहु-दोस निहाण च एय। तहा हि कुल-क्लङ्कणु सथ पडिवक्खु धम्म विगु अत्यह पणासणु । जटाण भोगेहि रहिउ पत्त-दार पिद-माइ-सोसणु। नहिं न मुणिजद देव गुर नहिं न वि सन्नु अरग्नु । तणु मतावणु कुगइ पहु पिय तहिं जूड म रज्नु ॥ ता सव्वहा परिचयसु इम'। अदरमेण यन सक्ए मूख्यो परिहरिठ। अयि य देवत्ताए गाढाणुरत्तो मलिटो मित्तमेणो अगर नामा सत्यवाह पुत्तो । देद सो न मगिय, मपाटेइ करगामा | 25 वहइ य सो मुदेवोपरि पओस, मगड य रिदाणि । नागार म गच्छद मूगदेवो तीए पर अवमरमन्तरेण । भणिया नणणीए' युत्ति, परिचय मूलढेर ! न मिति नि गुस्-रग्ना सोय-का 15 20 ६० भाकृत कथासंग्रह यणमेएण । सो महाणुभावो दाया अयलो पेसेइ पुणो पुणो नहुये दव्व-भायं । सा तं चेव अङ्गी-करेसु सव्वप्पणयाए । न एकमि पडियारे दोन्नि करवालाई मायन्ति, न य अलोणियं सिलं कोइ चट्टे । ता मुत्र यारियं इम'ति । तीए भाणियं । नाहं अम्ब, 5 एगन्तेण धणाशुरागिणी, गुणेषु चे। में पडिकन्धो ।' नणणीए भाणयं । केरिसा तस्स जूयकारिस्स गुणा ? ' तीए भाणेयं । अम्ब, केवल-गुणमओ खु सो; नओ-- धीरो उदार-चित्तो दक्खिण्ण-महोयही कला निउणो। पिय-भासी य कयण्णू गुणाणुराई विसेसन्नू ॥ 10 अओ न परिश्चयामि एयं । तओ साऽणेगेहिं दिट्टन्तेहिं आढत्ता पडियोहिङ · अलत्तए मग्गिर तरिस पणामेइ, उच्छु खण्डे पत्थिए छोइयं पणामेइ, कुसुमेहिं जाएहि वेण्ट-मेत्ताई पणामेइ । चोइया य पडिभणइ जारिसमेयं, तारिसो एसो ते पिययमो, तहा वि तुमं न परिचयसि ।' देवदत्ताए चिन्तियं मूढा एसा, तेणेवंविहे दिद्वन्ते 15 देह ।' तओ अन्नया भाणिया जगणी अम्मो मग्गेहि अयलं उच्छु ।' कहिय च तीए तरस । तेण वि सगडं भरेऊण पेसियं । तीए भाणय किमहं करिणिया, नेणेवंविहं स-पत्त-डालं उच्छं पभूयं पेसिज्नई। तीए भाणेयं · पुत्ति, उदारो सु सो, तेण एवं पेसिय' ति। चिन्तियं 20 च णेण 'अन्नाणं पिसा दाहि ति ।' अवर-दियहेदेवदत्ताए भाणया माहवी ' हला मणाहि मूलदेवं, जहा उच्ण उवरि सद्धा देवद- ताए; ता पेसेहि मे। तीए वि गन्तॄण कहियं । तेण वि गहि- याओ दोन्नि उच्च-लट्ठीओ निच्छो-लिउण कयाओ दुयगुल पमाणाओ गण्डियाओ, नाउनाएण य अवचुणियाओ, कप्पु- 25 रेण य मणागं वासियाओ,. मूलाहि य मणागं भिन्नाओ; गहियाई अभिणव-मल्लगाई, भरिऊण ताई दकिरण य पप्तियाणि । दोइयाई च गन्त्रण महावीए, दंसियाणि तीए वि मूलदेव जणणीए । माणियाय : पेच्छ अम्मो, पुरिसाण अन्तर ' ति । ता अह एएसिं गुणाणमणुरत्ता । जणणीए चिन्तिय 'अञ्चन्त- मोहिया एसा, न परिच्चयइ अत्तणा इम, ता क्रेमि किंपि उवाय, नेण एसो वि कामुओ गच्छइ विएस, तओमुत्य हवइति चिन्ति 5 ऊण भाणिओ अपलो । वहमु एईए पुरओ अल्यि-गामन्तर गमण, पच्छा मूलदेवे पविढे मणुम्स सामग्गीए आगच्छेन्ह, विमाणेजह यत, जेण विमाणिो सन्तो देस च्चाय करेइ। ता समुत्ता चेटेजह ! अह ते वत्त दाहामि ।' पडिवन्न च तेण। अन्नमि दिणे क्य तहेव तेण। निम्गो अलिय-गामन्तर-गमण मिसेण। पाविहो य मूलदेवो । जाणा 10 विओ जणणीए अयलो, आगओ महा सामग्गीए, दिडो य पविस- माणो देवदत्ताए । भाणओ य मूल्देवो 'ईइसो चेव अवसरो, पडि- च्छिय च जणणीए एयपेसिय दव, ता तुम पटक-हेट्टओ महत्तग चेहह ताव ।' ठिओ सोपहर-हेदुओ, लक्तिओ अयलेण। निसष्णो पल्लङ्के अयलो । भाणिया य सा तेण 'फरेह पहाण-सामगि'! देव दत्ताए भाणय · एव ' ति, ता उहिह नियसह पोट्टि नेण अन्म निज्जह ।' अयरेण भणियं 'मए दिट्ठो अज्न मुमिणओ, नहा नियत्यिओ चेव अभगियगत्तो एत्य पल्लङ्के आरूदो पहाओ त्ति । ता सच सुमिणय करेसुदेवदत्ताए भाणय ' गणु विणासिज्जइ महग्गिय तूलिय गण्डुयमाइय।' तेण माणय : अन्न ते विसिहतर 20 दाहामिशनणणीए भाणिय एव' ति।तओ तत्यहिओ चेवअन्मदिओ उव्वदिओ उण्ह-वलि-उडगेहिं पमजिओ । मरिओ तेण हेह डिओ मूलदेवो । गहियाउहा पविट्ठा पुरिसा । सन्निओ नणणीए अयो। गहिओ तेण मूलदेवो वालेहि, भाणओ य रे ! सपय निरूवेहि, जइ कोइ अत्यि ते सरण । ' मूलदेवेण य निरूवियाइ पासाइ जाव, 25 दिट्ठ निसियासि-हत्येहिं वेढियमत्ताणय मणूसेहिं । चिन्तिय च 'नाह मेएसि उच्चरामि, कायञ्च च मए वइर निज्मायण, निराउहो सपय, तान पोरिसस्सावसरो' ति चिन्तिय माणय'न ते रोयइ, त करेहि !' अयलेग चिन्तिय उत्तम पुरिसो कोई एस आगईए चेव 15 माकृत कथासंग्रह नजइ, सुलमाणि य सप्तारे महापुरिसाण वसणाइ । मणिय च- को एत्थ सया सुहिओ कस्स व लच्छी थिराइ पिम्माइ। कस्स व नहोइ खलियं,भण को व नखण्डिओविहिणा ॥ भाणओ मूल्देवो भो एवविहावत्य गओ मुक्को सपय तुम मम पि 5 विहि-वसेण क्यावि वसणपत्तस्स एव चेव करेज्जह ।' तओ विमणो-दुम्मणओ निगओ नयराओ मूलदेवो । पेच्छ वह एएण छलिओ' ति चिन्तयन्तो हाओ सरोवरे, कया पडिवति । चिन्तिय ' गच्छामो विएस, तत्य गन्तूण करेमि किंपि इमस्स पडिविप्पिउवाय ' पढिओ बेण्णायड समुह । गाम नगराइ 10 मझेण वच्चन्तो पत्तो दुवालस नोयण पमाणाए अडवीए मुह । चिन्तय च तत्य · नइ कोइ बच्चन्तो वाया मेत्त सहेलो वि दुइओ लमइ, तो सुह चेव छिग्नइ अडवी ।' जाव थेव-वेलाए आगओ विसिट्ठाकार-दसणीओ सम्बल-थइया सणाहो ढक्क-बम्भणो पुच्छिभोय मो भट्ट ! किं दूर गन्तव" तेण भणिय अत्यि अडवीए 15 परओ वीरनिहाण नाम ठाम, त गमिस्सामि । तुम पुण क्त्य पत्थिओ ।' इयरेण मणिय : वेण्णायड ।' भट्टेण माणय 'ता एहि गच्छम्ह । ' तओ पयहा दो वि । मझण्ह समए य वचन्तेहिं दिट्ट सरोवर । ढकेण भाणय ' मो वीसमामो खणमेग' ति । गया उदग समीद, धोया हत्य पाया । गओ मूलदेवो पालि-सठिय 20 रुक्ख-चाय । दकेण छोडिया सम्बल थइया, गहिया वयामि सत्तुया। ते जलेण उल्लेत्ता लग्गो भक्खिउ । मूलदेवेण चिन्तिय ' एरिसा चेव बम्भण जाई भुक्सा पहाणा हवइ, ता पच्छा मे दाही ।' भट्टो वि मुञ्जित्ता, बन्धिउण थझ्य पयहो । मूल्देवो वि, नूण अवरण्हे दाही 'चिन्तेन्तो अणुपयट्टो । तत्य वि तहेव भुत्त, न दिन्न तम्स । 25 कल दाहि । ति आसाए गच्छइ एसो । वच्चन्ताण य आगया रयणी । तओ वटाओ ओसरिउणवड पायव -हेट्टओ पमुत्ता ।पच्चूसे पूणो वि पत्थिया, ममण्हे तहेव थका, तहेव भुत्त ढवण, न दिन्न एयस्स । नाव तइय दियहे चिन्तिय मूलदेवेण नित्थिणा पाया अडवी। ।
1 " मूलदेव ता अन्ज अवस्स मम दाही एस । जाव तत्य विन दिन्न नित्यिणा य तेहिं अडवी । जायाओ टोण्ह वि अनन-बट्टाओ । तओ मद्देण भाणिय · भो । तुम एसा वट्टा, मम पुण एसा, ता वच्च तुम एयाए । ' मूलदेवेण मणिय · भो भट्ट, आगओ अह तुज्झ 5 पहावेण, ता मम मूल्देवो नाम, जइ क्याइ किंपि पओयण मे सिज्मइ, तो आगच्छेज्न वेण्णायडे । सिंच तुझ नाम " ढक्वेण भाणिय ' सद्धडो, जण-क्या वडङ्केण निग्विणसम्मो नाम ।' तओ पत्थिओ मट्टो स-गाम, मूलदेवो वि वेण्णायड-सम्मुह ति । अन्तराले य दिट्ट वमिम, तत्य पविट्टो भिक्वा निमित्त, हिण्डिय 10 असेस गाम । लद्धा कुम्मासा, न कि पि अन्न । गओ जलासया भिमुह । एत्यन्तरम्मि य तव सुसिय-देहो महाणुभावो महातवम्सी मासोववास पारणय निमित्त दिट्ठो पविसमाणो । त च पेच्छिय हरिस वसुभिन्न पुगएण चिन्तिय मूल वेण 'अहो । धनो क्यत्यो अह, जम्स इममि काले एस महातवम्मी दसण पहमागओ । ता अवम्स भवियन्व 15 मम कल्लाणएण। अवि य-- मरुत्यलीए जह कप्प रुक्खो दरिद-गेहे जह हेम युही। मायग-गेहे जह हत्यि राया मुणी महप्पा तह एत्य एसो।। किं च-- दसण-नाण विसुद्ध पन्च महव्यय समाहियं धी। खन्ती-मराव अज्जव जुत्त मुत्ती पहाण च ॥१॥ सल्झाय-ज्झाण-तवोवहाण निरयं विसुद्ध-लेसागं । पन्च समिय ति गुत्त लकिंचणं चत्त गिहि सङ्गं ॥२॥ सुपत्त एस साहू, ता--- एरिस पत्त सुखेत्ते विसुद्ध-लेसा जरण ससित्त। निहिय तु दव्य सस्स इह पर लोए अणन्त फल ।। ता एत्य कालोचिया देमि एयम्स एए कुम्मासे । नओ अायगो एम ग्रामो, एसो य महप्पा कड़वय घरेम दरिसाव टाउण पनि यत्तइ, अह पुण दो निणि वारे हिण्डामि, तो पुणो भन्म, 20 25 भाकृत कथासंग्रह 5. आसन्नो अवरो बिईओ गामो; ता पयच्छामि सव्वे इमे 'ति । पणमिऊण तओ समप्पिया भगवओ कुमास्सा । साहुणा वि तस्स परिणाम-पयरिसं मुणन्तेण दवाइ-सुद्धिं च वियाणिऊण 'धम्म- सील, थोवे देज्नह त्ति' भाणऊण धरियं पत्तयं । दिन्ना य तेण पव. डमाणाइसएण । भणियं च तेण-~- धन्नाणं ख नराणं कुम्मासा हुन्ति साहु-पारणए। एत्यन्तरम्मि गयणन्तर-गयाए रिसि-भत्ताए मूलदेव-भत्ति-रजियाए भाणयं देवयाए · पुत्त मूलदेव, सुन्दरमणुाचट्ठियं तुमे ! ता एयाए गाहाए पच्छद्रेण मग्गह जं रोयए, नेण संपाडेमि सव्वं ।' मूल्दे- 10 वेण भाणयं-- गणियं च देवदत्तं दन्ति-सहस्सं च रज्जं च । देवयाए भणियं । पुत्त, निचिन्तो विहरसु । अवस्स रिसि-चल- णाणुभावण अइरेण चेव संपजिस्सइ एयं ।' मूलदेवेण माणिय मय- वइ, एवमेयं ति । तओ वन्दिय रिसिं पडिनियत्तो, रिसि वि 15 गओ उज्जाणं । लद्धा अवरा मिक्खा मूलदेवेण । जेमिओ पत्थिओ य वेण्णायड-सम्मुहं । पत्तो य कमेण तत्थ । पसुत्तो रयणीए बाहिं पहिय-सालाए । दिवो य चरिम-नामे सुमिणओ पिडिपुण्ण-मण्डलो निम्मल-पभो मयको उयरं मे पावट्ठो।' अनेण वि कप्पडिएण एसो चेव दिडो, कहिओ तेण कप्पडियाणं । 20 तत्येगेण भणिय : लभिहिसि तुम अन्न घय गुल-संपुष्णं महत्तरं रोट्टगं । न याणन्ति एए सुमिणस्स परमत्य ति न कहियं मूलदेवेण । लद्धो कप्पडिएण मिक्खा-गएण घर-चायणियाए नहो. वइडो रोट्टगो । तुट्टो य एसो निवेइओ य कप्पडियाणं । मूलदेवो विगओ एगमारामं ।आवजिभो तत्य कुमुमोच्चय-साहिजेण माला- 25 गारो । दिनाई तेण पुष्फ-फलाइं ! ताई घेत्तुं मुइ-भूओ गओ मुविण. सत्य-पादयम्स मेहं, को तम्स पणामो । पुच्छिया समारोग-यत्ता। तेण वि संभासिओ स-बहुमाणं पुच्छिओ य पोयणं । मूलदे. - 5 10 . मूलदेव येण य जोडिउण कर-जुयलं कहिओ सुविण-गुवडयरो। उमझाएण वि भाणियं स हरिसेण ' कहिम्सामि मुह-मुहुत्ते मुविणय-फलं; अज ताव अतिहीं होस् अम्हाणे ।' पढ़िवन्नं च मूलदेवेण । हाओ निमिओ य विमूईए । भुतुत्तरे य भाणो उवझारण : पुत्त, पत्ता पवरा मे एमा कनगा, ता परिणेमु ममोवरोहेण एवं तुम' ति । मूलदेवेण भणिय ' ताय, वह अन्नाय-युल-सीलं मामाऽयं करेसि । ' उवएण भणिय 'पुत्त, आयारेण चेव नन्नइ हिय पि कुलं' माणियं च--- आचारः कुलमाख्याति देशमाग्न्याति जल्पितम् । संभ्रमस्स्नेऽहमाख्याति बपुराख्याति भोजनम् ।। तहा- को कुवलयाण गन्धं करेड महुरत्तणं च उन्णं । वर-हत्यीण य लीळं विणयं च कुल-स्पसूयाणं । अह वा-- जइ हौन्ति गुणा तोकिं कुलेण गुणिणो कुलेण न हुकन्न । कुलमालकं गुण-वजियाण गुरुयं चिय कलंक ।। एवमाइ-भणिईहिं पडिवजाविओ, मुह मुहत्तेण परिणाविओ । कहि- यं सुविणय फलं ' सत्त-दिणमन्तरेण राया होहिसि ' । तं घ सोउण नाओ हि-मणो । अच्छद य सत्य मुरेणं । पञ्चमे य 20 दिवसे गओ नयर बाहिं, निमाणो य चम्पग-छायाए । इओ य तीए नयरीए अपुत्तो राया कालगो । तत्य अहियासियाणि पध-दिपाणि । ताणि आहिण्टिय नयरि-मझे निगयाणि चाहिं, पत्ताणि मृदेव-मयास | हिो सो अप- रियत्तमाण-छायाए ऐडओ। तै पेच्छिय गुटगुलियं हत्यिगा, रेसिय 25 सुरोग, महिमित्तो भिहारेण, वीरभो चमरहि, टियमुगरि पुष्टरीयं । तभो को लोएरि,नय-नयारको । पहाविओ गएण रान्ये परमारिओ य नरि, अहिमित्तो मन्ति-मानन्नेहिं । मनियं प मयग-नल गयाए देण्याए 'भो भो ! एम महानुभावो अमेम- 15 प्रा....
ता माकृत कथासंग्रह क्रा पारगओ देवयाहिट्ठिय सरीरो विकमराओ नाम राया, एयस्स सासणे जो न वट्टइ, तस्स नाह खमामि त्ति । तओ सव्वो सामन्त-मन्ति पुरोहियाइओ परियणो आणा विहेओ जाओ । तओ य उदार विसय सुहमणुहवन्तो चिट्ठइ । आढत्तो उज्जेणि 5सामिणा वियारधवलेण सववहारो जाव, जाया परोप्पर निरन्तरा पाई। । - इओ य देवदत्ता तारिस विडम्बण मूलदेवस्स पेच्छिय विरत्ता अईव अयलोवरिं । तओ य निभच्छिओ अयलो भो अह वेसा, न उण अह तुज्झ कुल घरिणी ! तहा वि मज्झ गेहत्यो एव विह 10 ववहरसि । ता ममत्याए पुणो न खिज्जियव्य'ति भाणिय गया राइणो सयास । भाणिओ य निवडिय चरणेसु राया । तेण वरेण कीरउ पसाओ ।' राइणा भाणिय : भण, ओ चेव तुज्झ पसाओ, क्मिवर भणीयइ ? ' देवदत्ताए भाणिय । ता सामि, मूल्देव वज्जिय न अन्नो पुरिमो मम आणवेयवो, एसो अयलो मम 15 घरागमणे निवारेयव्यो !' राइणा भाणय ' एव, जहा तुज्झ रोयए, पर कहेह, को पुण एस वुत्तन्तो तओ कहिओ माहवीए । रुहो राया अपलोवरि । भाणय च । भो मम एईए नयरीए एयाइ ताइ पि खली-करेह एसो , हकारिय अम्बाडिओ मणिओ य रे तुम एत्य राया, जेण एव 20 विह ववहरसि ? ता निरूहि सपय सरण, क्रेमि तुह पाण विणास' । देवदत्ताए भाणय - सामि, किमेइणा सुणह पाएण पडिसद्धेण ति : ता मुञ्चह एय!' राइणा भाणओ, रे एईए महाणुभावाए वयणेण छुट्टो सपय, सुद्धी उण तेणेवेह आणिएण भविस्सइ । तओ चलणेसु निवडिउण निम्गओ राय-उलाओ । आदत्तो गवेसिउ 25 दिसो दिसिं, तहा वि न लद्धो । तओ तीए चेव उणिमाए भरि. ऊण भण्डस्स वाइ पत्थिओ पारस-उल । इओं य मूलदेवेण पंसिओ लेहो कासेछियाइ च देषदत्ताए तस्त यराइयो । भागिओ य राया मम एईए देवदत्ताए उपरि महन्तो दोन्नि रयणाइ, । तओ । मूलदेव ६७ पडिवन्धो, ता जइ एईए अभिरुचिय, तुम्ह वा रोयर, तो कुणह पसाय, पेसेह एय !' तओ राइणा भाणिया राय टोवारिंगा ' भो किमेय एवविह लिहाविय विक्मराएण : किं अम्हाण तम्स य अत्यि कोइ विसेसो । रज पि सव्व तम्सेय किं पुण देवदत्ता ! पर 5 इच्छउ सा!' तो हकारिया टेवटत्ता । कहिओ वुत्तन्तो । 'ता जइ तुम्ह रोयए, ताहे गम्मउ तस्स सगाम । 'तए भाणिय महापमाओ तुम्हाणुन्नायाण मणोरहाए अम्ह ।' तओ महा विमावणं पूइऊण पेसिया गया य । तेण वि महाविभूईए चेव पवेसिया । नाय च परोप्परमेग रज । अच्छए मूल देवो तीए सह 10 विसय मुहमणमवन्तो निण मवण विम्बवरण पूर्वण-तप्परो ति । इओ यसो अपलो पारस-उले विद्वविय बहुयदन्य पवर व मण्ड मरेजण आगओ वेण्णायड, आवासिओ य बाहिं । पुच्छिओ टोगो । किं नामाभिहाणो एत्य राया । कहिय च 'विकमराओ' त्ति । तओ हिरप्ण-सुवष्ण-मोत्तियाण थार मरेउण गओ राइणो 15 पेक्सगो। दवाविय राइणा आसण । निसप्णो पच्चभिनाओ य, अयटेण य न नाओ एसो। रन्ना पुच्छिय कुमओ सेट्टी आगओ" तेण माणय 'पारसरलाओ' । रन्ना पूइएण अयोण भाणय 'सामि, पेसेह कोवि उवरिमो मो भण्ट निरूवेई ।' तो राइणा माणय- अह सयमेवागच्छामि। तओ पञ्चल महिओ गओ राया, 20 दसिय वहणेसु सह पोफल नन्दगागुरु मनिहाइय मण्ड। पुच्छिय पघडल-समक्स राइणा : मो सेष्टि, एत्तिय वहम' तेग भणिय 'देव, एत्तिय चेव । ' राइणा माणिय 'रेह सेडिम्म अद्ध-दाण पर मम समरख तोटेह चोटए । तोलियाइ पचलंग | मारेग पायप्पहारेण य घस-वणे य सक्रिय मन्जिटमाइ-मन्म-गय 25 सार मण्ड राइगा, उपेटावियाइ नोटयाइ, निरूवियाइ समन्तभो नार दिट रत्यइ मुवष्ण, सत्यद रुप्पय, कथइ मणि-मोतिय पदा लाइ-मह मन्द । त प दहण रहेण निय पुरिसाण दिनो आएमो .
। भाकृत कथासंग्रह 'अरे बन्धह पच्चक्ख-चोरं इम' ति । बद्धो य थगथगिन्त-हियओ तेहिं दाऊण रक्खवाल-जणेसु गओ राया भवणं । सो वि आणिओ आर- खिगेण राय-समीवं । गाढ-बद्धं च दट्ठण भाणियं राइणा रे छोडेह छोडेह । ' छोडिओ अन्नेहिं । पुच्छिऔ राइणा परियाणासि ममं' 5 तेण भाणयं : सयल-पुहवि विक्खाए महानरिन्दे को न याणइ !' राइणा भाणियं : अलं उवयार-भासणेहिं, फुडं साहसु, नइ माणसि' अयलेण भाणयं देव न याणामि सम्मं । ' तओ राइणा वाहरा- विया देवदत्ता, आगया घरच्छर व्व सम्बग-भूसण-धरा; विनाया अयलेण । लज्जिओ मणमि वाढं । भाणयं च तीए । भो, एस सो 10 मूलदेवो, जो तुमे भाणिओ तमि काले ममावि कयाइ विहि-जोगेण वसणं पत्तस्स उवयारं करेज्नह । ता एस सो अवसरो । मुक्को य तुम अत्य-सरीर-संसयमावन्नो वि पणय दीण-जण-वच्छलेण राणा संपयं ।' इमं च सोऊण विलक्ख-माणसो ' महा-पसाओ' ति भाणऊण निवडिओ राइणो देवदत्ताए य चलणेसु । भाणयं च कयं मए जं तया सयल-जण-निव्वुइ-करस्स नीसेस-कला-सोहियस्स देवस्स निम्मल-सहावस्स पुण्णिमा-चन्दस्सेव राहुणा कयत्यग, ता तं खमउ मम सामी ! तुम्ह कयत्थणामरिसेण महाराओ विन देह मे उज्जेणीए पर्वसं । ' मूलदेवण मणिय · खमियं चेव भए, जस्स तुह देवी-कओ पसाओ ।' तओ सो पुणो वि निवडिओ 20 दोण्ह वि चलणेसु, परमायरेण पहाविओ य देवदत्ताए, पविराहिओ महम वत्थे, राइणा मुक्कं दाणं । पेसिओ उज्जेणिं । मूलदेव- राइणो अन्मत्थणाए खमियं वियारधवलेण । निधिण-सम्मो वि रज्जे निविढं सोउण मूलदेवं आगओवेण्णायई, दिट्टो राया। दिन्नो से चेव अदिट्ठ-सेवाए गामो तस्स रन्ना । पणमिऊण : महा- 25 पसाओ ति माणऊण य सो गओ गाम । 15
मूलदेव
इओ य तेण कप्पडिएण सुयं नहा मूलदेवेण विएरिसो सुमिणो
दिवो जारिसो मए । परं सो आएस-फलेण राया जाओ। सो
चिन्तेइ 'वच्चामि जत्य गोरसो, तं पिवित्ता सुवामि । जाव तं सुमिणं
पुणो वि पेच्छामि । अवि सो पेच्छज्न, न य माणुसाओ विमासा ।
माण्डिय बेण्णायडे णयरे मण्डिओ नाम तुण्णाओं पर-दव्व-हरण-पसत्तो आसी । सो य ‘दुह-गण्डो मित्ति जणे पगासेन्तो जाणु-देसेण निश्चमेव अद्दावलेव-लित्तेण बद्ध-वण-पट्टो राय-मगे तुण्णाग-सिप्पमुव- जीवति । चक्कमन्तो वि य दंड-धरिएणं पाएणं किलिम्मन्तो 5 कहं चि चक्कमति । रत्तिं च खत्तं खणिऊण दन्व-जायं घेत्तूण, नगर-सणिहिए उज्जाणेग-देसे भूमि-घरं, तत्थ निक्खि. वति । तत्य य से भागणी कण्णगा चिट्ठति । तस्स भूमि- घरस्स मझे कूवो । नं च सो चोरो दब्वेण पलोभेउ सहाय दन्व-वोदारं आणेति तं सा से भगिणी अगड-समीवे पुन्व-णत्यासणे 10 निवेसिउं पाय-सोय-लक्खेण पाए गेण्हिऊण तंमि कूवए पक्खिवइ । तओ सो विवज्जति । एवं कालो वच्चति गयरं मुसन्तस्स । चोर-गाहातं न सकेन्तिगेण्हिउं,तो नयरे बहु-रवो जाओ । तत्य य मूल देवो राया पुन्व-मणिय-विहाणेण जाओ। कहिओ यतस्स पउरेहि तकर-वइयरो, नहा 'एत्य नयरे पभूय-कालो मुसन्तस्स वट्टइ 15 कस्सइ तकरस्स, न य तीरइ केणइ गहिउँ । ता करेउ कि पि उवायं ] ताहे सो अन्नं जगरारक्खियं ठवेति । सो विण सकति चोरं गेण्हिउं । ताहे मूलदेवो सयं नील-पडं पाउणिऊण रति णिगतो । मूलदेवो अणजन्तो एगाए समाए णिसण्णो अच्छति जाव, सो मण्डिय-चोरो आगन्तुं भणति को एत्य 20 अच्छति ! ' मूलदेवेण भणियं । अहं कप्पडिओ ।' तेण भण्णति 'ए हि मणुन्नं करेमि ।' मूलदेवो उढिओ । एगमि ईसर-घरे खत्तं खयं । सुबहुं दव्य-जायं णीणेऊण मूलदेवस्स उवरि चडावियं । पया णयर-वाहिरियं । मूलदेवो पुरओ, चोरो असिणा कड्दिएण पिट्ठओ एति । संपत्ता भूमि-घरं । चोरो तं दवं णिहणिउ- 25 मारदो । मणिया य गेण भगिणी · एयस्स पाहुणयस्स पाय सोयं 5 . मण्डिय ७१ देहि' ताए कूव-तट-सन्निविटे आसणे निवेसिओताएपाय-सोय-लक्खेण पाओ गहिओ · कूवे छुहामि' ति नाव अतीव सुकुमारा पाया, ताए णायं जहा 'एस कोइ अणुभय-पुन्व-रज्जो विहलियनो । तीए अणुकम्पा नाया । तओ ताए पाय-तले सजिओ' जस्स ति, मा मारिजिहिसि ' ति । पच्छा सो पलाओ । ताए वोलो को ' गट्ठो गहो' त्ति । सोय असिं कढिऊण ममो ओलम्गो। मूलदेवो रायपहे अतिसन्निकिटं नाउण चञ्चर-सिवन्तरिओ ठिओ । चोरो तं सिव-लिङ्गं । एस पुरिसो' ति काउं कङ्कमएण असिणा दुहा-काउं पडिनियत्तो, गओ भूमि-घरं । तत्थ वसिऊण पहायाए 10 रयणीए तओ निम्गन्तूण गओ बाहिं । अन्तरावणे तुग्णागतं करेति । राइणा पुरिसेहिं सदाविओ। तेण चिन्तियं जहा सो पुरिसो पूर्ण ण मारिओ, अवस्सं च एस राया मविस्सइ 'त्ति । तेहिं पुरिसेहिं आणिओ । राइणा अब्भुट्टाणेण पूइओ, आसणे णिवेसाविओ, सुबहुं च पियं आमासिओ, संलत्तो । मम भगिणिं 15 देहि' त्ति । तेण दिण्णा, विवाहिया राइणा । भोगाय से संपदत्ता । कइसु वि दिणेसु गएमु राइणा मण्टिओ मणिओ 'दब्वेण कनं ति। तेण सुबहुं दव-भायं दिन्नं । राइणा संपूनितो । अन्नया पुणो मम्गिओ; पुणो वि दिणं । तस्स य चोरस्स अतीव सकार-संमाणं पउज्जति । एएण पगारेण सव्वं दट्वं दवाविओ। मगिणिं से पुच्छति, 20 तीए मन्नति । एत्तियं चेव वित्तं' । तओ पुन्वावेइय-लेखा- गुसारेण सव्वं दत्वं दवावेजण मण्डिओ सूलाए आरोविओ।
अगंडदत्त
अस्थि भए सु-पसिद्धं ससउर पुर-वरं गुण-ससिद्ध ।
तम्मि य राया जणे-णिय-तोसओ सुन्दरो नामे ॥ ॥
तस्स कुल-रूव-सरिसी समंग्ग-जय-जणिय-लोयणांणन्दा ।
अन्तेउरस्सं पढमा सुलसी नामेण वर-भज्ना ॥२॥
तीए कुच्छि-पसूओ पुत्तो नामेण अंगडदत्तो ति।
अणुंदियह सो पंवरं वड्डन्तो जोव्वणं पत्तो ॥ ३ ॥
सोय केरिसो-
धमत्य दया-रहिओ गुरुं-वरण-विजिओं अलिय-वाई ।
पर-रमाण-रमण कामो निसङ्के माण-सोण्डोरो ॥४॥
मज्ज पिएइ जूयं रमेइ पिसियं महुं च मक्खेड़ ।
नड चेडय-वेसा-विन्द-परिगओं भमइ पुर-मझे ॥६॥
अनमि दिणे रनो पुरवर-लोएणं वइयरो सिट्ठों।
जह कुमरेण नरांवि नयरें असमञ्जसं विहियं ॥१॥
सुणिऊणं पउर-वयंण राया गुरु कोव-जाय रत्तच्छो।
फुड-भिउडि-भासुर-सिरो एवं भाणउं समाढत्तो ॥७॥
रेरे भणह कुमार सिग्यं लियं वझिंडणं मह विसंयं ।
अन्नत्यं कुंगसु गमणं मा मणसु य ज न कहिये ति ॥८॥
नाऊण वइयर सो कुमरो पइऊण निय पुरं रम्मं ।
खम्ग-सहाओ चलिओ गुरु-माण-पवड्डियामरिसो ॥ ९ ॥
लादित्ता गिरि-सरि-काणणाइ-पुर-गोह-गाम-वन्दाई ।
निय-नयराओ दूरे पत्तो वाणारर्सि नयरिं ॥ १० ॥
तिय-चचरमाई असहाओ भमइ नयर-मछमि ।
चित्ते अमरिस-नुत्तो करिब नहाओ परिभट्टो ॥ ११ ॥
७३ अगडदत्त हिण्डन्तेण च तया पुरीए मग्गेसु राय तणएण । बहु-तरुण नर समेओ एको मिल जाणओ दिहो ॥ १२ ॥ सो य केरिसो- सत्यत्य कला-कुसलो विउसो भावन्नुओ सुगम्भारो। निरओ परोवयारे रिवालुओ स्व गुण कलिओ ॥ १३ ॥ नामेण पवणचण्डो वाईण न उण सीसाण । सन्दण हय गय सिक्न साहिन्तो निव-मुयाण तहिं ॥ १४ ॥ तस्स समीवमि गओ चरण-जुय पणमिउ समासीणो कत्तो सि तुम सुन्दर, अह मणिओ पवणचण्डेण ॥ १५ ॥ एगन्ते गन्तूण सङ्घउराओ नहा विणिक्वन्तो । कहिओ तह वुत्तन्तो कुमरेण पवणचण्नस्स ॥ १६ ॥ चण्डेण तओ भाणिओ अच्छसु एत्थ क्राओ सिक्सन्तो। परमत्तणो य गुज्य क्म्स वि मा सुयणु पयडेसु ॥ १७ ॥ उद्देउ उज्माओ पत्तो गेहमि राय सुय सहिओ। साहेइ माहिलियाए एसो मह भाउय-सुओ ति ॥ १८ ॥ एहविऊण कुमर वर दाउण पवर-वत्थमाभरण'। तो भोयणावसाणे भणियमिण पवणचण्डेण ॥ १९ ।। मवण पण परिवारो सन्दण तुस्याइ सन्तिय मञ्झ । सव्व तुझायत्त विलससु हियइच्चिय कुमर ॥ २० ॥ एव सो विर सतुटु-माणसो मुक्-यूर ववसाओ । चिट्ठइ तसेव घरे सव्वाओ क्लाओ सिक्खन्तो ॥ २१ ॥ गुरुयण-गुरु-विणय पवन-माणसो सयल जण मणाणन्दो बावत्तरि कलाओ गेण्हइ थेवेण कालेण ॥ २२ ॥ एव सो कुमर परो नाय कलो परिसम कुणेमाणो । भवणुज्जाणे चिट्ठइ अणुढियह तप्परो धणिय ।। २३ ।। उजाणस समीवे पहाण सेविस सन्तिय भवण । वायायण-रमणीय उत्तुङ्गमई व वित्थिण ॥ २४ ॥ - प्रा.क.
प्राकृत कथासंग्रह
तत्यत्यि सेट्टि धूया मणोहरा मयणमञ्जरी नाम ।
सा घर सिरमारूढा अणुदियह पेच्छए कुमर ॥ २५ ॥
अह तम्मि साणुराया अणवस्य पलोयण कुणेमाणी ।
विक्खिवइ कुसुम फल पत्त-लेहए किपि चिन्तन्ती ॥ २६ ॥
हिययत्थ पि हु बाल कुमरो न निरिक्सए कला रासिओ ।
आसङ्काए गुरूण विजाए गहण लोभेण ॥ २७ ॥
अन्न दिनमि तीए वम्मह सर पसर विहुरिय-मणाए ।
गहणे कलाण सत्तो पहओ उ असोग गुच्छेण ॥ २८
कुमरेण तम्मि दियहे सा वाला पलोइया य स विसेस ।
कङ्केलि-पल्लवन्तरिय तणु-लया सभमुब्भन्ता ॥२९॥
चिन्तिय च-
किं एसा अमर विलासिणी उअ ह होज नाग कन्न व्व ।
क्मल व्व किं नु एसा सरस्सई किं व पञ्चक्खा ॥ ३० ॥
अहवा पुच्छामि इम कजेण केण चिट्टई एत्य ।
इय चिन्तिऊण हियए कुमरो पयड इम भणइ ॥ ३१ ॥
का सि तुम वर-बाले ईसि पयडेसि कीस अप्पाण ।
विजा-गहणासत्त कीस मम सुयणु खोभेसि ॥ ३२ ॥
सुणिउ कुमार पयण वियसिय दिट्ठीए विहसिय-मुहीए ।
पयडन्त-दन्त-किरणावलीए तीए इम भणिय ।। ३३ ॥
नयर-पहाणस्स अह धूया सेट्टिस्स बन्धुदत्तस्स ।
नामेण मयणमन्जरी इह चेव विवाहिया नयरे ॥ ३४ ॥
जद्दिवसाओ दिवो सुन्दर त कुमुमचाव सारिच्छो ।
तद्दियहाओ मज्झ अमुह तम् वढिओ हियए ॥३५॥
जेण-
निदा विहु नहा लोवणाणा देहाती बदिओ हो।
असण पि नो य स्वइ गुर वियणा उत्तमहमि ॥३६॥
अगडदत्त
ताव चिय होइ सुह जाव न कीरइ पिओ जणो कोवि ।
पिय सङ्गो जेण क्ओ दुक्खाण समप्पिओ अप्पा ॥३७॥
परिजन्तो उ पुरा-एहि कम्महि केहिवि वराओ ।
सुहमिच्छन्तो दुलह नणाणुराए जणो पडइ ॥३८॥
ता जइ मए समाण सग न य कुणसि तरणि-मण-हरण ।
होह तुह निय-वज्झा फुड जओ नत्थि मे जीय ॥३९॥
सो निसुणिऊण वयण ताए बालाए चिन्तए हियए ।
मरइ फुड चिय एसा मयण महा जरण-दड्ढङ्गी ॥४०॥
निसुणिज्जइ पयडमिण मारह-रामायणेसु सत्येसु ।
जह दस कामावत्था होन्ति फुड कामुय जणाण ॥४१॥
पढमा जणेइ चिन्त वीयाए महइ सगम सुह ति ।
दीहुण्हा नीसासा हवन्ति तइयाए वत्थाए ॥४२॥
जरय जणइ चउत्थी पञ्चम वत्थाए टज्झइ अङ्ग ।
न य भोयण च रुच्चइ छट्ठावत्याए कामिस्स ॥४३॥
सत्तमियाए मुच्छा अट्ठम-वत्थाए होइ उम्माओ ।
पाणाण य सदेहो नवमावत्याए पत्तस्स ॥४४॥
दसमावत्थाए गओ कामी जीवेण मुच्चए नूण ।
ता एसा मह विरहे पाणाण वि ससय काही ॥१५॥
परिभाविजण हियए राय-कुमारेण भाव कुसलेण ।
मणिया सिणेह सार सा बाला महुर-वयणेण ॥४६॥
सुन्दरि, सुन्दर रन्नो सुन्दर चरियस्स विउल कित्तिस्स ।
नामेण अगदत्त पदम सुय म वियाणेहि ॥४७॥
कल यायरिय समीव क्ल-गहणत्य समागओ एत्य ।
पविसिस्स नमि दिणे तए वि घेत्तु गमिस्सामि ॥१८॥
कहकहवि सा मयच्छी वम्मह सर पसर सल्लिय सरीरा।
एमाद बहु पयार भणिऊण क्या समासत्था ॥४९॥
सो राय मुओ तत्तो तीए गुण रूव रञ्जिय-मणो हु ।
निय निलए सपत्तो चिन्तन्तो सगमोवाय ॥१०॥
प्राकृत कथासंग्रह
अन्नमि दिणे सो राय नन्दणो वाहियाए मग्गेण ।
तुरयारूढो वच्चइ ता नयरे कल्यलो जाओ॥५१॥
अवि य--
किं चलिउ ब्व समुद्दो किं वा जलिओ हुयासणो घोरो ।
किं पत्त रिउ सेन्न तडि दण्डो निवडिओ किं वा ॥५२॥
एत्यन्तरमि सहसा दिट्ठो कुमरेण विम्हियमणेण ।
मय वारणो उ मत्तो निवाडियालाण वर खम्भो ॥५३॥
मिण्ठेण वि परिचत्तो मारेन्तो सोण्ड-गोयर पत्ते ।
सवडमुह चलन्तो कालो-व्व अकारणे कुद्धो ॥१४॥
तुट्ट पय-बन्ध रज्जू सचुणिय भवण हट्ट देवउलो ।
खण मेत्तेण पयण्डो सो पत्तो कुमर पुरओ ति ॥१५॥
त तारिस रूप धर कुमर दट्ठण नायर जणेहिं ।
गहिर सरेण भणिओ ओसर ओसर करि पहाओ ॥१६॥
कुमरेण वि निय तुरय परिचइऊण सुदक्ख-गइ-गमण ।
हक्कारिओ गइन्दो इन्द-गइन्दस्स सारिच्छो ॥१७॥
सुणिउ कुमार सद्द दन्ती पज्झरिय-मय जल पवाहो ।
तुरिओ पहाविओ सो कुद्धो कालो ब्व कुमरस्स ॥१८॥
कुमरेण य पाउरण सवेल्लेऊण हिट्ठ चित्तेण ।
धावन्त वारणस्सा सोण्डा पुरओ उ पक्खित्त ॥१९॥
कोवेण धमधमेन्तो दन्तच्छोभे य देइ सो तम्मि ।
कुमरो वि पिट्ठ भाए पहणइ दढ मुहि पहरेण ।। ६० ।।
ता ओघावद धावइ चरद परिणओ तहा होइ ।
परिभमइ चक्क भमण रोसेण धमधमेन्तो सो ।। ६१ ॥
अइव महन्त वेल खेल्लावऊण त गय पवर ।
नियय-वमे काऊण आरूढो ताव खन्धमि ॥ ६२ ।।
अह त गइन्ट-खड्ड मणोहर सयल-नयर-लोयरस ।
अन्तेउर-सरिसेण पलोइय नरवरिन्देण ॥ १३ ॥
अगडदत्त ७७ दुटु कुमर गय-बन्ध-सठिय सुरवइ व सो राया । पुच्छइ निय भिच-यण को एसो गुण निही बालो ।। ६४ ॥ तेएण अहिमयरो सोमत्तणएण तह य निसिनाहो । सव्व-कलागम-युसलो वाई सूरो सुरुवो य ॥ ६५ ॥ एकेण तओ माणिय क्ल यायरियम्स मन्दिरे एसो । कल-परिसम कुणन्तो दिट्टो मे तत्य नर नाह ।। ६६ ॥ तो सो क्ल-यायरिओ नरवइणा पुच्छिओ हरिसिएण । को एसो वर परिसो गय-वर सिक्खाए अइकुसलो ।। ६७ ॥ अमय परिमम्गेउ क्ल-गायरिएण कुमर-वुत्तन्तो । स विसेस परिकहिओ नरवइणो बहु-जण-जुयम्म ॥ ६८ ॥ त निसुणिउण राया निय हियए गरुय-तोसमावन्नो । सपेसइ पडिहार कुमर आणेहि मम पास ।। ६९ ॥ गय-सन्ध परिडियओ अह सो भाणिओ य दारवालेण । हकारइ नर-नाहो आगच्छसु कुमर रायडल ॥ ७० ॥ रायाएसेण तओ हत्यि खम्भमि आगलेऊण । कुमरो ससङ्क हियओ पत्तो नर-नाह पासमि ।। ७१ ।। जाणू-करुत्तमङ्गे महीए विणिहित्तु गरुय विगएण । जाव न कुणइ पणाम अवगूढो ताव सो रन्ना ॥ ७२ ॥ तम्बोलासण सम्माण दाण पूयाइ पूइओ अहिय । कुमरो पसन्न हियओ उवविहो राय पासमि ॥ ७३ ॥ तओ चिन्तिय राहणा · उत्तम पुरिसो एसो' । जओ- विणभो मूल पुरिसत्तणम्स मूल सिरीए ववसाओ । धम्मो सुहाण मूल दप्पो मूल विणासस्स ।। ७४ ॥ भन्न च---- को चित्तेइ मऊर गइ च को कुणइ रायहसरण । को कुवलयाण गन्ध विणय च कुल प्पसूयाण ।। ७५ ॥ भवि य-- प्राकृत कथासंग्रह साली भरेण तोएण जलहरा फल भरेण तरु सिहरा । विणएण य सप्पुरिसा नमन्ति न हु क्स्सवि भएण ।। ७६ ॥ तो विणय रञ्जिएण कुसल पउत्तीओ पुच्छिओ कुमरो । रन्ना क्लाण गहण स विसेस तह य पुट्ठ ति ॥७७।। निय गुण गहण पयडेइ नो य लज्जाए नाव सो ताव । उज्झाएण भाणय पहु निउणो एस सव्वत्थ।। ७८ ।। पर महाराय--- निय-गरुय पयाव पससणेण रज्जन्ति ने महा सत्ता। इयरा पुण अलिय पससणे वि अङ्गे न मायन्ति ॥ ७९ ॥ एव च तस्स रन्नो कुमार चरियमि खित्त चित्तस्स । ता सयलो पुर-लोओ समागओ राय पासमि ॥ ८०॥ वर रयण अम्बराइ सुयन्ध कुसुमाइ फल सणाहाइ । मुक्काइ राय पुरओ पउरेण परिहव-गएण ॥ २१॥ त पुर जण-कोसल्ल नरवइणा अप्पिय कुमारस्स । अह ते क्य पणिवाया विन्नतिं काउमारद्धा ।। ८२ ॥ त जहा- देव इम तुह नयर कुवेर पुर विहव अहिय धण निवह । कइवय दिणाण मज्झे चोरस्स वि मन्दिर जाय ॥ ३॥ केणावि तकरेण दुद्वेण खत्त चार निउणेण । मुट्ठ नरवर नयर एण्ह रक्खेसु किं बहुणा ॥ ८४ ॥ बडय वयणेहि भणिओ रन्ना आरक्खिओ पुर वरस्स । २२ पेच्छन्तस्स वि मुट्ठ सव्व पि तुह नयर ॥ ८५ ॥ भह विनत्त तेण देव अणेगाणि अम्ह दियहाणि । जोयन्ताण चोर तह वि हु क्त्यइ न सो दिलो ।। ८६ ॥ एत्यन्तरमि राया विनतो अगडदत्त-कुमरेण । पहु देहि ममाएस रहेमि पुर तकर सिग्य ।। ८७ ॥
७९
अगडदत्त
मझे सत्त-दिणाणं पुर-चोरं नो लहामि जइ नाह ।
तो जलिय-जलण-जालावलीसु जालेमि निय-देहं ॥ ८ ॥
एवं कुमार-वयणं नरवइणा निसुणिऊण स-पइन्न ।
अणुमन्निऊण मणिओ सिझेउ समीहियं तुज्य ॥ ८९ ॥
अह सो गहिय-पइन्नो रायाणं पणमिदं अणुब्बिग्गो ।
परिममइ नयर-मज्झे जोयन्तो तक्कर-निवासे ॥ ९० ॥
अवि य--
वेसाण मन्दिरेसुं पाणागारेसु जूय-गणेसु ।
कुल्लरियावणेसु य उजाण-निवाण-सालासु ॥ ११ ॥
मढ-सुन्न-देउलेसु चच्चर-चउहद्द-हह-सालासु ।
तकर-गर्म नियन्तो हिण्डइ एकल्लओ कुमरो ॥ ९२ ॥
ताजा छटो दियहो वोलीणो नो य तकरो दिट्ठो।
सत्तम-दिणमि कुमरो गहिमओ चिन्ताए स-विसेस ॥ ९३ ॥
किं वच्चामि विदेसं किं वा तायस्स अन्तियं जामि ।
हरिऊण तं मयाञ्छ किं वा रणमि गच्छामि ॥ ९४ ॥
किं तु न जुत्तं एयं निम्मल-कुल-संमवाण पुरिसाण ।
जकिर निय-जीहाए पडिवनं अन्नहा होइ ।। ९५ ॥
जेण---
जिउ सीसं अह होउ बन्धणं वयउ सन्बहा लच्छी।
पडिवन्न-पालणे सु-पुरिसाण जं होए तं होउ ॥ ९६ ॥
नेयं महन्वयं खलु नरहि-मुद्दाए जं समुन्वहणं ।
पण्डिवन्न-पालणं चिय महत्वयं धीर-पुरिसाणं ॥ १७ ॥
एवं च वहु-वियप्पे नियय-मणे भाविजण सो कुमरो ।
अवरण्हय-वेलाए पुरस्स बाहिमि संपत्तो ॥ ९८ ॥
एगम्स पवर-किसलय-समूह गुविलस्स सीय-छायस्स ।
उत्तुग-वियड-साहाउलस्स सहयार-रुक्खम्स ॥ ९९ ॥
उवविट्ठो चिहइ हेट्टयंमि चिन्ताभरेण सुढियहो ।
मोयन्तो दिसि-चक्र विजा-भट्ठो ब्व खयरिन्दो ॥ १० ॥
पाकृत कथासंग्रह एत्यन्तरमि एगो सहसा परिवायगो समणुप्पत्तो । कय धाउ-वत्थ वेसो भुण्डिय सिर कुच्च सच्चूलो ॥ १०१॥ दण्ड त्तिय कुण्डी चमर सगओ तह गणोत्तिया-हत्थो । किं किंपि मुणमुणिन्तो सपत्तो कुमर पुरओ त्ति ॥ १०२ ॥ करि सोण्डा भुय दण्डो विसाल वच्छत्थलो फरुस-केसो। नव-जोन्वणो रउद्दो रत्तच्छो दीह नड्पो य ॥ १०३ ॥ निज्झाइऊण अह सो सासको चिन्तए मणे कुमरो । एवविह रूवेण हविज एसो फुड चोरो ॥ १०४ ॥ एत्यन्तरमि तेण भणियो कुमरो पिएहि वयणेहिं । कत्तो सि तुम सु पुरिस केण व कजेण चिट्टेसि ॥ १० ॥ नाऊण तस्स भाव भाणय कुमरेण बुद्धि निउणेण । दालिदेणकन्तो भमामि नयरीए सुन्नमणो ॥ १०६ ॥ मा सोयसु पुत्त तुम अज्ज छिन्दामि तुज्झ दालिद्द । देमि समीयि दब्व भणिय परिवायगेण ति ॥ १० ॥ कुमरेण सलत तुम्हाण चेव पय पसाएण । नासइ मह दालिद सपज्जइ ईहिय कज्ज ॥ १०८ ॥ एव जपन्ताण नयण पह वजिऊण दिवसयरो । भइसणभावन्नो दोस भएण व सप्पुरिसो ॥ १०९ ॥ सझुज्जोयमि गए पयडी हुयमि रयणि तम नियरे । कड्डेउ कोसाओ करवार दारणायार ।। ११० ॥ तुरिय-गई सचलिओ सो कुमर भणइ एहि मह पिट्ठ । नेण समीहिय-कन सच कारेमि किं बाहुणा ॥ १११ ॥ ताव य दोन्नि वि सिन्ध सपत्ता नयरि मझयारम्मि । परिममिजण योव उपविट्ठा एग-देसमि ।। ११२ परिवायगेण ताव य ईसर-वणियस मन्दिरे बुझे । मुह भेय मिति भाए खत्त आलेहिय तेण ।। ११३ ॥
अगडदत्त ८१ नाए वि मित्ति-सन्धे खणिय खत्त सुतिस्व-सत्येण । सिरिवच्छ-सच्छह सुप्पस निम्गमण मगूढ ॥ ११४ ॥ निझाइउण मुइर निहुय पय पविमिण सो धुत्तो । कइ महम भण्ड पमूय पेटाओ तत्येव ॥ ११५ ॥ ठविउ कुमर आणिय देवउराओ दरिदिए पुरिसे । ते गेमहाविय ताओ नयराओ निम्गया अत्ति ॥११॥ सओ कुमरेग चिन्तिय- आयड्डिङण ग्वग छलेण पहणामि रिं इह दुइ । महब न जुत्त अम्ह छल-घाओ कुल पमूयाण ॥ ११॥ एय निवास गन्तु टन्व पेच्छामि केत्तिय हरिय । क्म्स कए अगवरय मुमइ दम नयरि-जण निवह।। ११८ ॥ एवं ते टोनि वि गहिय-मोसया पुर-वराओ निकग्वन्ता। गुरु-मारेण किलन्ना नयरुजाणमि सपत्ता ॥ ११९ ।। परिवायगेण भणिओ कुमरो छल पाय-मारण निमित्त । सु पुरिम गरया रयगी अच्छामो एत्य उग्नाणे ॥ १२० ॥ पडिवने कुमरेण तत्युजाणामि ते समामीणा । किल निद्द मेवेमो चिन्तेण दो वि सापका ॥ १२१ ।। वण-मेत्तेण टोनि वि टारिण-वामेमु वच्छ-मूटम्म । अन्नोन घाय निरया अलीय निद्दा पमुत्ता ति ।। १२२॥ ते वाहित्तिय पुरिसा सुत्ता वीसत्य-माणमा सन्चे। कुमरो वि सत्यराओ उद्देत्ता सणियमवस्न्तो ॥ १२ ॥ कार करमि बन्ग अनम्म महा-तरम्म मूलमि । पेच्छन्तो सचिहइ अपमत्तो तम्म चरियाइ ॥ १२ ॥ मुत्त ति मुणेऊण तेण विणिवाइया उ ते पुरिमा । मयगे तमपेच्छन्नो ना नोवड तत्प मो कुमर ॥ १२२ ।। ता रकिउण टुट्ठ कुमरो आयडिडण करवाल । पहणइ महासग्ग भय रहिओ भीम-बल जुत्तो ॥ १२६ ॥ प्रा."
१२ भाकृत कथासंग्रह एगेण पहारेण पडियं नड्डाण नुयलयं तस्स । चाहो व रुक्खो निवाडिओ झत्ति धरणीए ॥ १२७ ।। गन्तुं असमत्येणं नीविय-सेसेण तेण सो भणिो आसि अहं सु-पसिद्धो नामेण भुयंगमो चोरो ॥ १२८ ।। तह अत्पि इह मसाणे गेहं मूमीए मझयारंमि । तत्पत्यि मज्य भइणी वीरमई नाम जुवइ त्ति ॥ १२९ ॥ वड-पायवस्स मूले गन्त्रणं कुणसु तीए वाहरणं । नेणं भूमि-धरस्सा दारं उपाइए तुरियं ॥ १३० ॥ तं परिणिऊण सुन्दर गेण्हसु सव्यं पि दविण-जायं ति । चिट्ठसु तत्य सुहेणं अहवा वसिममि गच्छेसु ॥ १३१॥ एवं जंपन्तो सो कुमरेणासासिओ सणं एकं । गहिऊण तत्त सम्म पत्तो तापेष-भूनाए ।।१२।। गन्तूण को सद्दो वडस्स मूलंमि तएि नुवईए। आगन्तूण य तीए घरस्स उग्याडियं दारं ॥१३॥ निज्झाइऊण सुइरं रूवं बालाए विम्हिओ सहसा । चिन्तह निय-हियएणं एसा मयणस सव्वस्सं ।। १३४ ॥ पुट्ठो य तीए सुन्दर कत्तो करनेण केण वायाओ। कहिया तेण पउत्ती तं सोउं दूमिया हियए ॥ १३५ ॥ भाणऊण महुर-वयणं नीओ पायाल-मन्दिरे कुमरो । गुरु-गउरवेण तीए दिनं परासणं तत्थ ॥ १३६ ।। स-प्पणयं चिय भाणओ अयं एयं च विउल पण निवहं । तुम्हायत्तं सलं ! सुन्दर विलसेमु सच्छन्दं ॥१३७॥ यडेउं वास-हरं भाणो वीसमसु एत्य सयणिज्ने । अहयं पुण गन्तूणं आणमि विलेवणं तुज्झ ।। १३८ ॥ एवं भाणऊणं सा वास-हरामओ विणिमया सहमा । कुमरो वि नीइ-सत्यं चिन्तेइ अहप्पणो हिगए. ॥ १३९ ।। माया अलियं लोहो मुदत्तं साहसं अमोयत्तं । मिम्मसया सह चिय महिलाण सहावया दोमा || १४० ॥ .
अगडदत्त ८३ अन्नंच न घेप्पई सुसिणेहिं न विजई न य गुणेहिं । न य लजई न य माणिण न य चाडय-सय-सहस्सेहिं॥१४॥ न य सर-कोमल-वयणिहिं न विहवि न जोवणेण । दुग्गेज्मं मणु महिलहिं चिन्तहिं आयरेण ॥ ११ ॥ अओ- माकृत कथासंग्रह एवं सो लद्ध-जसो जण मण-नयणाण पुष्णिमा-चन्दो । अलिये मुणेइ सव्वं रहिओ चिर-दिट्ठ-बालाए ॥ १५४ ॥ जओ-- ता लज्जा ता माणो ताव य परलोय-चिन्तणे बुद्धी । जा न विवेय-निय-हरा मयणस्स सरा पहुप्पन्ति ॥ १५ ॥ एवं मयणायत्तो सो चिट्ठइ जाव नियय-भवणम्मि । ता एगा वर-विलया समागया कुमर-पासंमि ॥ १५६ ॥ दिन्नासणोवविठ्ठा भणिया कुमरेण रेण कजेण । तं आगया सि सुन्दरि, साहसु निययं अभिप्पायं ।। १५७ ॥ भणियं तीए निसुणसु अवहिय-हियो कुमार होऊणं । अहयं तुम्ह समीवे पट्टविया मयणमञ्जरिए ।। १५८ ।। एयं तुह संदिढं सुन्दर ! गुरु-विरह-जलण-तवियाए । जा गच्छइ न य जीयं ता सिञ्चसु संगम-जलेणं ॥ १५९ । अन्नं च निसुणिऊणं गय-खेड्डे तक्करस्त वहणं च । दुहित्थी-परिहरण नरवइ-पमुहेण य जणेणं ॥ १६० ॥ साहुक्कारं तुझं कारन्तं अहिय-विम्हिय-मणा सा । जीय पि हु तुह दंसण-समुस्सुया धरइ किच्छेण ।। १६१ ॥ सुणिऊण तीए वयणं दाउं हत्य-द्वियं च तम्बोलं । भणिया सा हू इत्थी सिणेह-सारेहि वयणेहिं ॥ १२ ॥ कुसले ! पभणसु गन्तुं मा होहि समुस्सुया दिणे कइति । पत्यावं लहिऊणं सव्वं सत्यं करिस्सामि ॥ १६३ ॥ अन्नं म दिणे सहसा करहारूदा समागया पुरिसा । भवणमि पविसमाणा दिट्ठा कुमरेण हिट्ठ-मणा ॥ १६ ॥ आलिङ्गि स-हरिसं अम्मा-पियरस्स कुसल-पडिउत्ती । स-सिणेहं परिपुट्ठा पमुक्क-घण-अंमु-निवहेण ॥ १६५ ॥ वो तेहि रम. भणियं अम्मा-पियरम्म, कुमर ! कुमलं ति। तह वि हु तुह विरह-महा-गहेण गहियाइ चिट्ठन्ति ।। १६६ ॥
अगडदत्त
कइवय-दिणाण मझे जइ गन्तूणं न दंसणं कुणासि ।
तो कुमर ! निच्छएणं विमुक्क-जीयाण वञ्चिहिसि ॥ १६७ ॥
एवं निसामिऊणं सज्जावेऊण नियय-खन्धारं ।
पत्तो राय-समीवे जंपइ सो एरिसं वयणं ॥ १६८ ॥
तायस्स समीवाओ उस्सुय-करहीरहा दुवे पुरिसा ।
पहु मझ आणणत्यं समागया कहसु जे मोग्गं ॥ १६९ ॥
नरवइणा तो भणियं वच्चमु तं कुमर ! ताय-पासंमि ।
निय-परिवार-समेओ गन्तॄण पुणो नियत्तेसु ।। १७० ॥
दाऊण अलंकारं सम्माणेऊण महुर-वयणेहिं ।
निय-धूयाए समेओ नरवइणा पेसिओ कुमरो ॥ १७१ ॥
काऊणं संजत्तिं दावावेउं पयाणणं सिविरं ।
एग-रहेण कुमरो मयं ठिओ नयर मामि ।। १७२ ॥
जामिणि-पढमे पहरे दूईए संगमीए पासम्मि ।
कुमरेण नियय-पुरिसो पविओ जाणणट्ठाए ॥ १७३ ।।
गन्तूण तेण भणियं सिविरं अम्हाण पविसियं मग्गे ।
एगागी राय-सुओ चिट्ठइ तुम्हाण कजेण ॥ १७४ ॥
ता सुन्दरि ! गन्तूणं आणमु लहु मयणमञ्जरि एत्य ।
नेण समीयि-कल संपजद अज्ज तुम्हाणं ॥ १७५ ॥
सुणिऊण तस्म वयणं गन्तुणं संगमी तुरिय-तुरियं ।
निय-सामिणीए साहइ ज भणियं कुमर-पुरिसेण ॥ १७६ ॥
आयण्णिऊण सहसा रहस-समुच्छलिय-वहल-रोमचा ।
संचल्लिया खणेण सु-सहि-सहाया निय-घराओ ॥ १७७ ॥
पत्ता कमर-समीवं आरूढा मयणमञ्जरी जाणे ।
आरुहसु सुयणु ! सिग्यं इय भणिया राय-तणएणं ॥ १७८ ।।
अह चोइऊण तुरए रज्जु गहिऊण वाम-हत्येणं ।
नीहरि नयरीए संपत्तो नियय कडयंमि ॥ १७९ ॥
तुरियं पयाण-दका दवाविया तेण पत्त-मत्तेणं ।
काऊण सु-संनत्तिं चलियं सेन्नं समय पि ॥ १८ ॥
माकृत कथासंग्रह अणवस्य पयाणेहिं विलय लद्देवि भुवण पालस । पत्तो महा अरण्णे सावय तरु सकुले भीमे ॥ १८१ ॥ अइविसम-महा दुम सकुलमि मग्गमि वच्चमाणस्स । सव्व नणाणंदयरो पाउस-कालो समणुपत्तो ॥ १८२ ॥ तम्मि य मणहर काले बच्चइ कुमरो वणरस जा मज्झे । सहस त्ति भिल्ल सामी ता पडिओ तस्स सिविरमि ॥ १८३ ॥ तस्स बरेण बल-दप्पिएण सहसा कुमार-खन्धार । पवणेण व घण वन्द पक्खित्त चउसु वि दिसासु ॥ १८४ ॥ एगेण सन्दणेण सहिओ निय पणइणीए राय सुओ। रण-मज्झे सो थको हरि व्व मायड्ग जूयस्स ॥ १८५ ॥ ता वाणावलि पहय भन्ग भिल्लाण त बल सयल । अन्नन्न दिसि पलाण गन्धगयस्सेव करि जूह ॥ १८६ ॥ त पुण पलायमाण भिल्लवई पेच्छिऊण निय सेन्न । निठुरमक्कोसन्तो सहसा सवडमुहो चलिओ ॥ १८७ ॥ भगवरय ते दोन्नि वि अन्नोन्न पक्तिवन्ति सर निवहे । एको वि न वि छलिजइ निउणतणओ धणुब्बेए ॥ १८८ ॥ ओ चिन्तिय कुमारण- बुद्धीए पवघेण य छलेण तह मन्त-तन्त जोएण । पहणिजइ पडिवक्खो नस्स न नीईए सकेन ॥ १८९ ॥ ता एसो भिल्ल वई घणु-गुण-सत्येसु लद्ध-माहप्पो । न यसको पहणेउ तेण उवाय विचिन्तमि ।। १९० एव च चिन्तिऊण भणिया कुमरेण सा निया भज्जा । कुणसु पिए सिगार उवविस रहस्स तुण्डमि ॥१९॥ उविट्ठाए तीए दट्टण रूव-सपय पवर । टिट्टि तस्स निवेसइ पहओ मयणम्स बाणेहिं ॥१९२॥ नीलुप्पल पत सरिच्छएण आरा-मुहेण वाणेण । बच्छत्यटम्मि सहसा ता पहओ राय-तणएण ॥ १९३ ।। +
अगडदत्त
मम्म-पएसम्मि हओ पडिओ भूमीए मिट-नरनाहो।
इस वियमिय-नयणो नपई सो एरिमं वयणं ॥ १९४ ॥
अवि य-
नाहं तुर सर-पहओ पहओ कुमुमाउस्म वाणेण ।
अहवा स्मित्य चोग्नं मयणेणं को वि ना छलिओ ॥१९॥
एवं पयंपिणं बालगो भिद्ध-सामिओ मात्ति ।
एत्यन्तरंमि कुमरो निय-परिवार पलोएड ॥ १९६ ।।
नाव न रहे न तुरए सेवय-पुरिमे य नो य वर-मुहडे ।
एग-रहेण कुमरो संचलिओ निय-पुराहुते ॥ १९७ ॥
यहाहवि त अरष्णं सो कुमरो लहिण भय-रहिओ।
गोडलमेगं पचो गावी निवहेण रमणीयं ॥ १९८ ॥
एत्यन्तरंमि युमरं ददृगं गोउलाओ दो पुरिसा ।
पत्ता कुमर-ममी भगन्नि महुरोहेि वयगेहिं ॥ १९९ ।।
पत्तो सि तुम नर-वर ! कन्य वि वचिहिमि यहॉ अम्हागं ।
सहारे वचामो भागया ते राय-तगएणं ॥ २० ॥
तो तेहि पुणो भणियं मुरिस ! अम्हे वि तुम सत्येंगे ।
सहारे वधामो नह मुषमाओ तुम होमि ।। २०१॥
एवं ति होउ पडिवग्निउण नोएड ना रहे तुरए ।
ता सत्यिय पुरिसा भगन्नि एयाग्सिं वगं ॥ २०२ ॥
एएणं मम्मे अत्यि महन्न अर कन्नारं ।
तम्म य मनो निर नोगे दानोगो नग्दो ॥ २०३ ॥
मय मतो गल-गग्नि सुगमागो करि-यरो य अदमिममी ।
दिही विमो य सप्पो यगो तर टारगो अन्यि ॥ २० ॥
अरे नि मारय-गमा ग मंमासिगो य दुप्मेच्छा।
पांनाउण मगे ययमु पण मग ॥ २० ॥
मुमरेण तो भगिभा मा युगर भये पयार पहनि ।
कुमटेगं मारे माता मिति पणा ॥ २०६॥
८८ भाकृत कथासंग्रह । एवं निसामिऊण अन्ने सथिल्लया नरा बहवे । राय-तणएण समय संचलिया मुक्क-भय-पसरा ॥ २०७॥ एत्थन्तरंमि एगो दीह-जडा-मउड-भूसिय-सरीरो । भसमुद्भूलिय-गत्तो तिसूल-चोक्केण य सणाहो ॥ २०८ ॥ पडिवारय-परियरिओ पत्थिय-लिङ्गेण वावड-करग्गो तेयसी सुपसत्यो महवइओ तत्थ संपत्तो ॥ २०९ ॥ तेण य भणिओ कुमरो तुम्ह सुसत्येण पुत्तय अहं पि । सह्वउरे वच्चामि तित्थाणं दंसण-निमित्तं ॥ ॥ २१ ॥ अन्नं च मह-समीवे कइ विहु चिट्ठन्ति पुत्त दीणारा । बलि पूयणत्थ-दिन्ना देवाणं धम्मिय-नरहिं ॥ २११ ।। ते गेण्हेतु महायस ! वच्चामो निन्भया अम्हे। एवं बहु माणिजम सममिओ दक्षिण-निउलो ति ॥ २१ ॥ ताहे सो परितुट्ठो आसीसं देइ नरवइ-सुयस्स । सथिल्लएहि सद्धिं संचलिओ कवड-कय-वेसो ॥ २१३ ॥ मुणिउं तस्स स-रुवं कुमरो चिन्तइ हियय-ममि । एएण सम गमण न सुन्दरं होइ परिणामे ॥ २१४ ॥ एवं हियए परिभाविऊण कुमरेण चोइया तुरया । मग्गे रहो पयट्टो संपत्तो गहण-देसमि ॥ २१५ ॥ तेण महव्वइएणं भाणया सथिल्लया इमं वयणं । अन्ज अहं तुम्हाणं पाहुणयं सव्वहा काहं ।। २१६ ॥ अत्यि इहरण्ण-मझे गोउलमेगं पभूय-धण-निवहं । तत्यि मए वरिसालो आवन्तेणं कओ आसि ॥ ११७ ॥ तम्मि मए गोउलिया सब्बे आवजिया निय-गुणेहिं । दाहिं ति अज भोज्नं ता तुम्हे पाहुणा मझ ॥ २१८॥ एवं निमन्तिउण गन्तृण समागओ महावदओ। पायस-यय-दहियाणं भरिऊणं भण्डए गरए ॥ २१९ ॥ आगन्तूण य तेणं भाणओ कुमरो विमहुर वयणेहि । पत्तय अग्नम्हाणं हिय-इच्छिय-निबुई कुणम् ॥ २२० ।।
यगडदच कुमरेण तओ मणिय गुरु-विअगा मअ उत्तममि । वइ अन च जईण मोयण कप्पर नेय ।। २२१ ॥ मथिटया य मन्वे भाणिया कुमरेण दिहि-मनाए । नहु मोत्तन्न एय एएण ममाणिय मत्त ॥ २२२ ॥ अवगणिऊण कुमर मुत्त त मोयण विम विमिम्म । मुञ्जिय-मेत्ते सन्ने सहमा निच्चयशा नाया ॥ २२३ ।। नम-मन्दिर पवने सत्वे ते नाणिक महावाओ । मेटन्तो सर निवह पहाविओ कुमर-वात्य ।। २२४ ॥ कुमरेण म-कोवेण सर निवह वश्चिउण वेएण । मम्म-परमे पहनो एगेण अद्ध चन्देण ॥ २०५ ॥ अह सो महीए पडिओ जीविय मेमो पयार एय । पुत्त अह सो दुजओ चोरो दुग्नोलो नाम ।। २२६ ।। निमय वित्तेग तर मह चित्त निय महामाग । जीविय-समो अह्य सवुत्तो वाण वारण || २२७ ॥ आयम्मु मह वयण एयम्म गिरिन्म वामपासमि । मारयाण दोन्ह मन्छे देवउ अलिप रमणीय ॥ २२८॥ तम्म य पच्छिम भार तमिग मिला चजिया मुनत्तेश। त पल्टिउण वामे भूमि-घर तथ परिमेमु ।। २२९ ।। तम्सत्यि मझ माए मम महिला पवर-सत्र-गुण-करिया । नव नोव्वमा विगीया नामे नयमिरी माग ॥११॥ रित्य अश्व महन्न चिट्ट मन्मम्मि नम्म माम्म । ता न मन्त्र मु पुरिम अप्पायत्त जाम् ॥ २.२ ॥ मह पुग वट्टइ अन्नो गयमि नीवमि *मृ काग। एव मो मणमाणो पचत्त पायिओगदमा ॥११॥ टार-समूहे मेलिय दिनी कुमग मी रम्म । आरयि पवर-रह ताय गो गयटेमामि ॥१३॥ तो मरियण मन्ने पर उज्याटिउण दार कमो या!! - मा.मै १२
९
०
प्राकृत कथासंग्रह
भणइ तओ सा रमणी सहसा गन्तूण दार-देसंमि ।
कोइल-महुर-सरेणं मज्झे आगच्छ भवणस्स ॥ २३५ ।।
पेच्छवि तीए रूवं साणन्दं जा पलोअए कुमरो ।
मयणमञ्जरीए ताव य अवहत्थेण हओ सहसा ॥ २३६ ॥
भाणियं च-
बन्धु-पिया-सहियाओ नयरं गेहं च तुज्य कज्जेणं ।
चत्तं मए अलज्जिर तुम पि अन्नं पसत्तो सि ॥ २३७ ॥
निसुणे वि तीए वयणं कुमरो वजेवि तं वणं सहसा ।
सन्दण-वरमारुहिउं संचलिओ अग्गओ ताहे ॥ २३८ ॥
लङ्घ जाव सुहेणं वण-गहणं केत्तियं पि भीसणयं ।
सहस ति ताव पेच्छइ नासन्तं सवर-संघायं ॥ २३९ ॥
अह पच्छिऊण कुमरो भय-तसिए वणयराण संघाए ।
चिन्तइ निय-चित्तेणं होयव्वं एत्थ मय-करिणा ॥ २४० ॥
सासको हियएणं नाव पलोएइ तद्दिसा हुत्तं ।
ससि-सल-कुन्द-धवलं ता पेच्छइ करि-वरं एकं ॥२४१॥
पज्झरिय-मय-पवाहं मोडिन्तं तरु-वरे महा-काए ।
मयमञ्जरी खणणं उद्विग्गा हियय-मज्झमि ॥ १४२ ॥
कुमरेण तो भाणयं मा बीहसु मुद्धि रण-कलहाओ ।
गरुयाण संपया आवया य न हु इयर-पुरिसाणं ॥ २४३ ॥
एवं भणिऊण पियं अवयरिओ रह-वराओ लो तुरियं ।
गन्तूण उत्तरीयं पक्खित्तं झत्ति पुरओ ति ॥ २४४ ।।
ताव य सो मायद्गो छोहं ना देइ उत्तरिज्जमि ।
ता कुमरो वि मुदखो अइ ति आरुहइ खन्धम्मि ॥२४॥
खण-मत्तेणं सो मत्त-करिवरो, णेग-वणगर-कयन्तो ।
स-यसो कुमरेण को अहि व मणिमन्त-नोएण ॥ २४६ ।।
मिष दयार दुरओ अपणो गय-वरम्स सन्धाओ
पुणरवि रहमि रूढो संचलिओ निय-पुरा-हुत्तं ॥ २४७ ॥
अगडदत्त
मा केत्तियं पएस कुमरो लद्देइ निय-पिया सहिओ।
ता पेच्छइ सो वयं अद्धाण-तमि उवविडं ॥ २४८ ॥
उद्धसिय-केसर-सद अप्फालिय-वमुह-दीह-लगीं ।
तं पच्छिण कुमरो हसिऊणं घाविओ समुहो ॥ २४९ ॥
सज्जेउं रोइ-कर्म वग्यो ना देइ निय-कर-पहारं ।
वेढिय-वत्यो हत्यो छूटो कुमरेण वयणमि ॥ २५० ॥
दाहिण-हत्येण पुणो पहओ अप्ति-घेणुयाए खन्यमि ।
गाद-पहारेण हो बस ति महिमण्डले पडिओ ॥२५१।।
निजिणिऊण य वयं गाव य लडेर थोवयं गहण ।
पेच्छइ ताव मुयङ्गं अद्धाणे संठियं कुमरो ॥ २५२ ।।
केरिसं--
अलि-उल-कजल-वष्णं फणि-मणि-किरणोह-मामुर-सरीरं ।
दो-जीहं रतच्छं धमणी-वय मुक-पुक्कारं ॥ २१३ ॥
समुह उवेन्तं दट्टणं मयणमन्जरी सप्पं ।
गुरु-मय काम्पिय-देहा लग्गा कुमरस्स कण्टमि ॥ २९४ ॥
मा बीहेतु भणन्तो उत्तिणो सन्दणाओ सो सुहडो ।
आवन्तम्स य फणिणो सहप्ता विहिओ गई-यम्मो ॥ २९५ ॥
तो काऊं मुह-थम्भ खेल्लादेऊण छड्डिओ मुयगो ।
आरुहिऊण रह-वरं तुरिय संगोइया तुरया ॥ २६६ ।।
किच्छेण लाइउणं गहणं तं कहवि नरय-सारिच्छे ।
संपत्तो सहरे संतोसिय-नयरि-जण-निवहो ॥ २७ ॥
वरविहिय-वत्य-सोहाउलंमि नयरंमि सुन्दर-निवास ।
जण-मण-नयणाणन्दो दाणं दिन्तो पविट्टो सो ॥ २५८ ॥
निय मन्दिरं पि पत्तो जणणा-जणएण गाय नेहेणं ।
आलिनिओ स-हरिसं लोएणं पणमिओ ताहे ॥ २५९ ।।
तो भोयणावसाणे पुट्टो देसन्तराण वुत्तन्तं ।
तेण समन्गं कहियं ना पत्तो नियय-भुमि ॥ २६०॥
९२
माकृत कथासंग्रह
एव ताण सुह सगमेण सजाय परम तोसाण ।
वच्चइ सुहेण कालो रज्ज सुह भुञ्जमाणाण ॥ २६१ ॥
अह अन्नया वसन्ते कामुय लोयाण हियय-आणन्दे ।
बहु पउर परियण जुओ उजाण उवगओ राया ॥२६२॥
अह सो वि तओ कुमरो सुहि नण परिवारिओ पिया सहिओ।
पुर-नारि पलोइय रूव सपओ तत्थ सपत्तो ॥ २६३ ॥
बहु-हास तोस वीणा विणोय वर नट्ट-गेय कन्वेहिं ।
कीलइ पमुइय चित्तो मयणमञ्जरियाए सह कुमरो ॥ २६४ ॥
अवरहे सव्व जणो रमिऊण पुर वरे गओ सिग्ध ।
राया वि सयल परिवार सनुओ भवणमणुपत्तो ॥ २६५ ॥
कुमरो वि विसज्जिय सयल परियणो नाव रह-वर पत्तो ।
ता सा मयणमञ्जरिया डक्का भुयङ्गेण उग्गेण ॥२६६॥
हाहा रव कुणन्ती डका डक्क त्ति तह य विलवन्ती ।
कम्पन्त-सयल-गत्ता पडिया कुमरस्स उच्छङ्गे ॥ २६७ ॥
कुमरेण तओ भाणिया मा मा बोहेहि कुवलय-दलच्छि ।
विसहर विसम प्पभव निमेस मेत्तेण काहामि ॥ २६८॥
एव भणमाणस य मुहुत्त-मेत्तेण सा पिया तस्स ।
विसम विस पीडियङ्गा खणेण निच्चेयणा जाया ॥ २६९ ॥
जीविय-मुक्क त्ति वियाणिऊण कुमरो वि मोहमावतो ।
विल्वइ करुण सरेण हाहा-कारे विमुञ्चन्तो ॥ २७० ॥
क्हाहवि हु विच्छेण अत्ताण सवरेवि कुमरेण ।
रइऊण चिय ताहे टविया उवरिमि सा भज्ना ॥ २७१ ।।
पजालिउण नरण अत्ताण ना खिवेइ सो कुमरो ।
सहस त्ति ताव पत्त गयणाओ खयर-जुयल ति ॥ २७५ ॥
सपत्त-मेत्तएण य भणिओ कुमरो मु-कोमल वयण ।
रिमारणेण सु पुरिस अत्ताण सिवसि जलमम्मि ॥ २७३ ॥
अय सण-मेतेण वि सत्य सरीर बरेमि तुह भन्न ।
एव पि नपिउण पया अहिमन्तिय-जलेण ॥ २७४ ॥
अगडदत्त
९३
निद्दा-खए व्व बुद्धा अत्ताण सवरेवि पसयच्छी ।
कयरो इमो पएसो पुच्छन्ती उहिया अत्ति ॥ २७५ ॥
त खयराण जुयल उडावेजण पणइणिं तम्स ।
जपिय कुमरेण सम उप्पदय गयण-मग्गमि ॥ २७६ ॥
कुमरो वि पिया सहिओ रयणीए अइतमन्ध पउराए ।
पञ्चासन्ने देवय उलमि सहस चिय गओ ति ॥ २७७ ॥
कुमरेण एत्य समए मणिया दझ्या पसन्न वयणेण ।
आणेमि जाव जलण ताव तुम चिट्ठ खणभेग ॥२७८॥
एव भणिऊण गओ जल्ण गहिऊण पुनरवि नियत्तो ।
ता पेच्छा देवउले उज्जोय मण चमकार ॥२७९||
सपत्तेण तेण भणिया सासङ्क-माणमेणेव ।
अजे डीबुजोओ दिटो में आप देउले १२८० ॥
तीए वि य पडिमणिय पिय तुह हत्य हियस्स जलणस्त ।
जलियम्स समुजोओ सकन्तो सो तुमे दिट्टो ॥२८१॥
एत्यन्तरमि खम्ग भजाए समप्पिउण सो कुमरो।
महि निहिय नाणु जुयले। अहोमुहो धमइ जा जल्ण ॥२८२॥
ता सहम चिय तीए खाग हत्याओ कोप्त परिहीण ।
अइगरुय निहाएण पडिय देवउल सिल पट्टे ॥२८॥
समन्तो ता पुच्छइ निय-दइय सो हु सरल सम्भावो ।
कि कोस विप्पमुक खग पडिय महियलामि ॥२८४॥
तीए वि तओ भणिओ मह मण मोहो अईव उच्छलिओ।
तेण परवसाए करवाल नवरि पडिय ति ॥२८॥
नाले वि तओ जरण देवउले बोलिउण सा रयणी।
गोसमि नियय भवणे गयाइ साणन्द हिययाद ॥२८॥
वन्धन-सहि-सयणाण रयाणि पउत्ती य निविसेसा सा ।
पिय सहिएण कहिया रहस-वसुरासिय हियएण ॥२८॥
एव च ताण टोव्ह वि हियय-समीहिय विलाम सत्ताण ।
वुच्चइ सुहेण कालो विमय सुह सेवमाणाण ॥२८॥
माकृत कथासंग्रह
अह अन्नया क्याई सप्पुरिसो राय नन्दणो कुमरो।
विवरीय सिक्व तुरय परिवाहइ वाहियालीए ॥२८९॥
तो तेण दुट्ट हरिणा उच्चाहरिऊण रोय पञ्चक्ख ।
उवणीओ स रणे अइविसमे तावस निवासे ॥२६०॥
परिभममाणेण तओ पत्त कुमरेण निणहर एक ।
चारण समणो एगो दिट्टो बहु-मुणि-गणाइण्णो ॥२९१॥
सो य केरिसो-
गह-नक्खत्ताण ससहरो ब्व रयणाण कोत्युह मणि ब्व ।
कप्पदुमो व्व तरूण देवाण सहस्सनयणो व्व ॥२९२॥
चन्दो व सोमयाए महि व्व खन्तीए दित्तिए मित्तो ।
रूवेण वम्महो इव निम्मल चरणाण सपन्नो ॥२९३॥
नामेण साहसगई विजा-वस दिट्ट विस्स ववहारो।
बोहेन्तो भविय-जणे निम्मल धम्मोवएसेण ॥२९॥
गन्तूण कुमरेणं सहसा तो पणमिय चरण-कमल ।
लद्धासीसो य तहा उवविठ्ठो तस्स पासमि ॥२९५॥
लहिऊण अवसर तो भणिय कुमरेण विणय पत्तेण ।
सुहगुरु साहसु मज्झ सकोउओ किंपि पुच्छामि ॥२९॥
पहु इमे मु पुरिसा जोवण-लायण्ण-रूव परिहत्या ।
वेरमा मग पडिया पञ्चवि इच्छन्ति वय-गहण ॥२९७॥
तओ भणिय नाणिणा--
अत्यि इह विमय मझे चमरी नामेण विमम पछि ति।
त भुलइ मन्वन्तो धरणिधरो नाम मिल्लो ति ॥२९८॥
अह अन्नया क्याई त्य गय रह-जोह सुरड परियरिओ ।
एगो नरवइ-कुमरो समागओ तम्स भूमीए ॥२९९॥
तो तेण तम्म मिविर स्य विह्य तक्मणेण काउण ।
आदत्तो मगामो रल वदणा तेण सरिसो ति ॥ ३०० ॥
मिडिया मद वेट जान न एगो वि तीरए छरिट ।
तो तेण नियय नाया क्य मिद्वारा क्या पुरओ ॥ ३०१ ॥
१६ भाकृत कथासंग्रह . सुहय अहं निय-दइयं वावाइस्सामि तुज्य पचवख । एवं पयंपिऊणं पईवओ झम्पिओ झत्ति ॥ ३१९ ॥ एत्यन्तरमि कुमरो वर्षिह घेत्तूण झत्ति संपत्तो । संपत्तण भणिय उज्जोओ इह मए दिट्ठो ।। ३१६ ॥ तीए तओ भणियमिण तुह-कर-गहियम्स जालय-जलणम्स । देवउले सान्तो पिय उज्जोओ तए दिवो ॥ ३१७ ॥ खगं समाप्पिऊणं जा सो दीवेइ हुयवहं कमरो। ता कड्डिय-करवालं गीवाए मुचए पहरं ॥ ३१८," एएण करुण-मइणा अवहत्थेऊण पाडियं खम्गं सिद्धं सहोयराणं चरियं इत्थीए मु-विचित्तं ॥ नाऊण तयं तीए विलसियमइदारुणं निर,, वरेग्ग-समावन्ना समागया मह समविमि ॥ ? आयाण्णय निय-चरियं संभन्तो माणसंमि , परिभावइ पेच्छ अहो महिलाणं दारुणं चा ता सचमेयं गहाए वालुयं सायरे जलं हिमवओ य जाणन्ति वुद्धिमन्ता महिला-हिययं न तहा- रोवन्ति स्वायन्ति य आलिय जंपन्ति ५। कवडेण य खन्ति विसं मरन्ति न य ना महिला हु रत्त-मत्ता उच्छ्-खण्डं वस सधिय विरत्त-मेत्ता निम्बं करं विसेसेइ अणुरज्नन्ति खणेणं जुवइओ खणेण . अन्नन्न-राय-निरया हलिद-रागोब चल हिययंमि निडराओ तणु-नम्पिय १७ अगरदत्त जुवईओ सरिच्छाओ सुवण्ण-विच्छुरिय-छुरियाए ॥ ३५६ ॥ ता अहो मे अहमत्तणं जमेय-कारणे मइलियं कुलं अङ्गीको अयसो । अह वा-- ताव फुरइ वेरम्गु वित्ति कुल लग्न वि तावहिं । ताव अकग्नह तणिय सड्क गुरु यण-भउ तावहिं । ताविन्दियह वप्ताइ जसह सिरिहायइ तावहिं । रमाणहि मणु-मोहणिहि पुरिमु वसि होइ न नावहिं ॥३२॥ ता घिरत्यु सप्तारस्स नत्यि एत्य विपि सुहकारणं । भाणियं च- सण-दिट्ठ-नट्ठ-विहवे खण-परियहन्त-विविह-मुह-दुक्के । खण-संनोय-विओए संसारे रे मुहं कत्तो ॥ ३२८ ।। एवमाइ भावेन्तो सर्वगेमुवगओ, निवडिऊण य भयवओ चलणेमु भाणियं भयवं, मम सन्तियं परिममेयं । अहं एएसि भाइ-पायगो उन्विगो य अहं संसार-वासाओ । ता करेह वय-पयाणाणुम्गहं ! दिक्खिओ भयवया । नाओ दुरणुचर-सामप्ण-परिपालणुनओ ति।
प्राकृत कथासंग्रह सुहय अह निय दइय वावाइस्सामि तुज्य पञ्चवख । एव पयपिऊण पईवओ झाम्पिओ झत्ति ॥ ३१५ ॥ एत्यन्तरमि कुमरो वहि घेत्तूण अत्ति सपत्तो । संपत्तण भाणय उज्जोओ इह मए दिवो ।। ३१६ ॥ तीए तओ भाणियमिण तुह कर-गहियस्स जलिय जरणस्स । देवउले सफन्तो पिय उज्जोओ तए दिट्ठो ॥ ३१७ !! खम्ग समाप्पिऊण जा सो दीवेइ हुयवह कमरो । ता कड्डिय करवाल गीवाए मुचए पहर ॥ ३१८ ॥ एएण करुण मइणा अवहत्थेऊण पाडिय खम्ग । सिट्ठ सहायराण चरिय इत्थीए मु विचित्त ॥ ३१९ ।। नाऊण तय तीए विलसियमइदारण निरावेक्ख । वेरग समावना समागया मह समीकमि ।। ३२०॥ आयाण्णय निय चरिय सभन्तो माणसमि सो कुमरो। परिभावइ पेच्छ अहो महिलाण दारण चरिय ।। ३२१ ॥ ता सच्चमेय-- गड़ाए वालुय सायरे जल हिमवओ य परिमाण । जाणन्ति बुद्धिमन्ता महिला हियय न याणन्ति ॥ ३१२ ॥ तहा--- रोवन्ति रुवायन्ति य आलिय जपन्ति पत्तियावेन्ति । क्वडेण य खन्ति विस मरन्ति न य जन्ति सम्भाव ॥३२॥ हेला हु रत्त मेत्ता उच्छू-खण्ड व सकरा चेव । सच्चिय विरत्त-मेत्ता निम्ब कर विसेसेइ ॥ ३२४ ।। अणुरज्नन्ति खणेण जुवइओ खणेण पुण विरज्नन्ति । अन्नन्न राय निरया हलिद्द रागो व चल पेम्मा ॥ ३२५ ।। हिंययाम निहुराओ तणु नाम्पिय पेहिएहि रम्माओ ।
९७ अंगदत्त नुवईओ सरिच्छाओ मुवण्ण-विच्छुरिय-छुरियाए । २५६ ॥ ता अहो मे अहमत्तणं जमेय-कारणे मालियं कुल अङ्गीको अयसो । अह वा-- ताव फुरइ वरन्गु वित्ति कुल लम्ग वि ताहि । ताव अरज्नह तणिय सड्क गुरु यण-भर तावहिं । ताविन्दियह वसाइ जसह सिरिहायह तावहिं । रमाणिहि मणु-मोहणिहि पुरिमु वसि होइ न नावहिं ॥३२१॥ ता धिरत्यु ससारम्म नत्यि एत्य किंपि मुहकारणं । भाणयं च-- म्वण-दिट्ठ-नट्ट-विहढे खण परियहन्त विवि मुर-दुक्वे । खण-संनोय-विओए. संसारे रे मुह कत्तो ।। ३२८ ।। एवमाइ भावेन्तो सर्वगेमुवगओ, निवटिउण य मयवओ चलणेमु भाणयं । भयवं, मम सन्तियं चरिममेयं । अहं एएमि भाइ-पायगो उन्विगो य अह संसार-वासाओ । ता करेह वय-पयामेणाणुगहं ! दिक्विओ भयवया । नाओ दुरणुचर-मामष्ण-परिपाटणुग्नओ ति।
सूचना
संक्षिप्त प्राकृत व्याकरण अने शब्द कोष
जुदा पुस्तक रूपे छपाय छे.