·No text on this page.

·1 देशे॥२॥ चेष्ट चेष्टायाम् । अचेटिए ॥३॥ गोष्ट लोष्ट संघाते । जुगोप्टे ॥४॥ हिशोक शोक वह आध्यानम् । मण्ठते॥१०॥ कण्ठते ॥ ११॥ मुटि पालने। दिदि गत्यनादरपोः। हिण्डते । लिहिण्डे ।।१५।। हुडि संघाते । अहुण्डे ॥१६॥ हिदाहे । चुकुण्डे ॥ १७ ॥ यडि विभाजने । मडिथ । ववण्डे ॥ १९॥ भडि परिमारणे । परिहासः सनिन्दोपालम्भश्च परिभाषणम् । यमण्टे ॥ २० ॥ पिडि सं. पनि । रिपिण्डे ॥२१॥ ॥ मुडि मार्जने । मार्जनं शुद्धियग्भावश्च । मुण्डते ॥२२॥ बुद्धि तोरने । तोडनं दारणं हिंसनं च । तुण्डते ॥ २३ ॥ हुडि वरणे । वरण स्वी. पारादरण प्रत्येके । हुण्डते ॥ २४॥ चडि कोरे । चण्डते ॥ २५॥शडिरु. गंगत शण्डते ॥ २६ ॥ तडिताइन । लण्डते ॥२७॥ पडि गती। तिडन्ते भ्वादयः। यादेव । अयमय संग्रहः ।। अजन्तोऽकारवान्या यस्तास्पनिट् धलि वेडयम् । ऋदन्त दृडियानिट् फ्रायन्योलिटि सेवेत् ॥ १ ॥ न च स्तुद्रादीनामपि धलि विकल्पः शययः । अचस्तास्वदिति उपदेशेऽवतइति च योगद्वयप्रापितसैव हि प्रतिषेधस्स पारद्वाजनियमो निवर्तकः । अनन्तरसेति न्यायात् । विवयिय । विवेध । आजिथ । वेश्यः । विश्य । विवाय । विषय । विश्यिय । विध्यिम । वेता । अनिता । वेष्यति । प्रजिम्यति । अजतु । आजत् । अमेत् । चीयात् ॥ सिचि वृद्धिः परस्मैपदेषु ।। ।२।१॥ गन्ताङ्गस वृद्धिः सापरस्मैपदे परे सिचि । अवैषीत् । आजीत् । अवे. प्यन् । आजिष्यत् ॥४८॥ तेज पालने । तेजति ॥४९॥ खज मन्ये । खजति ॥५०॥ एलजि गतिवैकल्ये । खजति ॥ ५१ ॥ एज कम्पने । एजांधकार ॥५२॥ टुओस्फूर्जा अनियपि । स्फूति । पुस्फूर्ज ॥५३॥ क्षि क्षये । अकर्मकः । अन्तर्भावितण्यर्थस्तु सकर्मकः । क्षयति । विक्षाय । चिक्षियतुः । चिनियुः । विक्षयिथ । चिक्षेप । विक्षिणिय । विक्षियिम । क्षेता ॥ अकृत्सार्वधातुकयोर्दीर्घः ।७।४ । २५ ॥ अन्नन्नाङ्गस्य दीर्घः स्याद्यादौ प्रत्यये परे न तु कृत्सार्वधातुकयोः । क्षीयात् । अझैपीत् ॥ १४ ॥ क्षीज अव्यक्ते शब्द । कूजिना सहायं पठितुं युक्तः । निक्षीज ॥ ५५ ॥ नज लजि भर्जने ॥ ५७ ॥ लाज लाजि भर्सने च ॥१९॥ जज जजि युद्धे ॥११॥ सुन हिमायाम् । तोजति । तुतोष ॥६२ ॥ तुजि पालने ॥६३॥ गज गजि गृज गृजि- पुत्र मुनि शब्दार्थाः ॥६९॥ गज मदने च ॥७०n वज व्रज गतौ । वदवजेति वृद्धिः। अप्राज्ञीन् ॥ ७२ ॥ अथ टवर्गीयान्ताः शाड्यन्ता अनुदात्तेतः पत्रिंशत् ॥ अट्ट अति कमहिंसयोः । दोषोऽयम् । तोपधइत्येके । अट्टते आनट्टे ॥ १ ॥ वेष्ट वेटने । बि- नगोष्टे ॥५॥ घट्ट चलने । जEM स्फुट विकसने । फोटते । पुस्फुटे ॥ ७ ॥ अडिगतौ । अण्टते । आठ साठि एकचर्यायाम् । वत्रण्ठे ॥ ९ ॥ मछि क- मुण्टने ॥ १२ ॥ हेट विrari | हि ॥ १३ ॥ पट च । एटांचक्रे ॥ १४ ॥ - ·मनिवामनः ॥५३॥ कटष्मीवने ॥ ५४॥ द परिमारणे ॥५२॥ई.. पावन भादति ॥५८॥ टापरे । अनि हामभा114 शाद ॥११॥ वट वेटने । ववाट । ववतुः। ववदुः । ववटिय ।। १२॥ रिट खट घासे । केटति ॥ १३ ॥ खेटति ॥१४॥ शिट पिट अनादरे । शेटति । शि. यातयोः ॥ २३ ॥ हट दीप्ती ॥ २४ ॥ पट अवयये ॥ २५॥ लुट पिलोडने । तोऽपमित्येके ॥ २७॥ निट परप्रेष्ये ॥ २८॥ विट शब्दे ॥२९॥ विट आना। कटति । ईकार: वीदितोनिष्टायामितीग्निषेधार्थः ॥ ३४ ॥ फेचितु हरितं मया नुमि कृते कण्टतीत्यादि यदन्ति । अन्ते च । इति प्रश्लिष्य । अंगति । तुः । यु: । पिप । इरोष । इयाय । श्यय । दीर्घस्य विनादेरित्यामि भगांपर- त्यामुदाहरन्ति ॥३५॥ मडि भूषायाम् ॥ ३६॥ पुडि वैकल्ये। यति । हम इति मुदा गतम् ॥ ३७॥ पुड मुड मदन ॥३९॥ मुहि भलीभाय ॥10॥ कण्यति॥४३॥ दुण्यति ॥४४ ॥ कठि दुटि इत्येो. ॥ ४६॥ कडिग मुडि खण्डने । मुरति ॥४१॥ पुदि घेयके । पुण्डति ॥ ४२ ॥ कटि मुटिस। ॥१८॥ मुटिर रिशरण । इरिवार भरपुटम् । अस्माटीम् ॥४१॥ पाटीन् । भाटी ॥५१॥यट योग। ययटनुः । बरटिश ॥५२॥ पडते ॥ २८ ॥ काडि मदे । याण्डते ॥ २९॥ खडि मन्ये ॥ ३० ॥ हे हा बनादरे । जिहेडे ॥ ३१ ॥ जुहोडे ॥ ३२ ॥ याट्ट आलाव्य । वशादिः । आवाज प्लयः । याइते ॥ ३३ ॥ द्वाह भाट्ट विशरणे । द्राइते ॥ ३४ ॥ प्राडते ॥ ३५ ॥ पाड़ श्लाघायाम् । शाडते ।। ३६ ॥ * ॥ अथ आटवर्गीयान्तसमानः परस्मैपदिनः । गौद गर्ने । शौटति । शुशौट ॥ १ ॥ यौटू बन्धे । यौटति ॥ २ ॥ म्लेट ग्रेड । माद । द्वितीयोडान्तः । टान्तमध्ये पाटस्वयंसाम्यानायतिवत् । म्लेटति ॥ ३ ॥ इति ॥४॥ कटे वर्षावरणयोः । चटे इत्येके का THE अतो हलादेर्लयोरिति वृद्धी गप्तायाम् ॥ यन्तक्षणश्वसजागृणियेदिताम् ।७।२।५॥ हमपात व्य क्षणादेर्ण्यन्तस्य श्वयतेरेदितश्च वृद्धिर्न स्यादिडादौ सिचि । अकटीत् ॥ ६॥ अरः नट गतौ । आट । आटतुः । आदुः ॥ ७ ॥ पपाट । पेटतुः । पेटुः ॥ ८॥ रट परि- नापणे । रराट ॥९॥ लट वाल्ये । ललाट ॥ १० ॥ शट रुजाविशरणगत्यवसादनेषु । रोट ॥ १५ ॥ सेटति । सिपेट ॥ १६ ॥ जट झट संघाते ॥१८॥ भट भृतौ ॥१९॥ नट उच्छाये ॥ २० ॥ खट कालायाम् ॥ २१॥ नट नृतौ ॥ २२ ॥ पिट ॥ शब्दम- यशादिः हिटेत्येक ॥ ३१ ॥ इट किट कटी गती । पटति ॥३२॥ केटति ॥ ३३ ॥ पनि वविन् । दिवानुम । शुष्टनिपटे यकायां यानि । पंरतुः ।

·सेडिति पधाम । तेपते । तितिपे । क्रादिनियमादित् । तितिपिपे । तेता । तेप्स्यते ॥ नेटिस। तिष्टिपाते । तिटिपिरे । तिरेपे । तिष्टेपाते । तिप्टेपिरे ॥ तेष्ट कम्पने च ॥४॥ लेप देन्ये । ग्लेपते ॥ ५॥ टुवेप कम्पने । वेपते ॥६॥ केप गेप ग्लेप च । चात्क- लपक्षन इत्याह । ग्लेपेरर्थभेदापुन: बार लम्जायाम् । पते ॥ तृफलभजनपश्च ।६।४।१२२॥ एपामत ए- बाराऽभ्यासलोपश्च स्याकिति लिटि सेटि थलि च । पे। त्रेपाते । पिरे । ऊदित्वा- दिडा त्रिपिता ब्रता । त्रपिषीष्ट । त्रप्सीए ॥ १३ ॥ कपि चलने । कम्पते चक- मे ॥ २४ ॥ रवि लधि अवि शब्दे । ररम्बे । ललम्बे । आनम्बे ॥सधि अयसंसने २॥१७॥ कयु वर्ण । चक्र ।। १८॥ ली अधायें । चिलीये ॥१९ ।। क्षी सिमे॥२३॥ अभिरभी कचित्पठ्यते । अम्भते ॥२४॥रम्भते ।।२५॥ टभि स्कभि तिको सम्मने । उत्तम्भते ॥२६॥ उदः स्थास्तम्भोरिनि पूर्वसवणः । विस्तम्भने । ममभिरिनि परवं तु न भवति । भुविधी निर्दिष्टस सौत्रस्यैव तन्त्र प्रहणान् । तीज हासातम्भोरिति पवर्गीयोषधपाटः । स्तम्भेरिति तवर्गीयोपधपाटश्चेनि माधवः । के. तिडन्ते भ्यादयः। २०१ पिठ हिंसासलेशनयोः ॥ ६० ॥ शठ कैतवे च ॥६१॥ शुट प्रतिघाते । शोठ- ॥ ६३ ।। गुठीति स्वामी । शुण्ठति ॥ ६४ ॥ कुठि च कुण्टति ॥६५॥ लुठि आलस्ये प्रतिपाते च ॥ ६६ ॥ शुठि शोपणे ॥ ६७ ॥ रुठि लुठि गतौ ॥ ६९ ।। बुइ भावकरणे । भावकरणमभिप्रायसूचनम् । चुइति । चुचुङ ॥ ७० ॥ अड अभि- योगे । अइति । आनडु ॥ ७१ ॥ कई कार्कश्ये । कति ॥ ७२ ॥ चुडादयस्त्रयो दोपधाः । तेन विपि । चुन् । अत् । कत् । इत्यादि । फ्रीड विहारे । चिक्रीड ॥ ७३ ॥ तुडु तोडने । तोडति । तुतोड ॥ ७४ ॥ तूट्ट इत्येके ॥ ७५ ॥ हुड हट्ट होड गनौ । हुड्यात् । हुड्यात् । होड्यात् ॥ ७८ ॥ रौ अनादरे ॥ ७९ ॥ रोड लोडू उन्मादे ॥ ८१ ॥ अड उद्यमे । अडति । आड । आडतुः । आडुः ॥ ८२ ॥ लड विलामे । लडति ॥ ८३ ॥ डलयोर्लळयोश्चैकत्वस्मरणाल्ललतीति स्वाम्यादयः ॥ कड मदे । कति ॥ ४॥ कडि इत्येके । कण्डति ॥ ८५ ॥ गडि वदनैकदेशे । गण्डति ॥ ८६ ॥ इति टवर्गीयान्ताः ॥ अथ पवर्गीयान्ताः । तत्रानुदात्तेतः स्तोभत्य- तावनुग्विशन् । तिप्प तेष्ट टिट ऐट क्षरणार्थः । आद्योऽनुदात्तः । क्षीरस्वामी त्वयं लिसिश्चावात्मनेपदेषु । रास११॥ इसमीपाद्धलः परौ झलादी लिङ् आत्मने- पदारः सिधेयेनौ कितौ स्तः । कित्त्वान्न गुणः । तिप्सीष्ट । तिप्सीयास्ताम् । तिप्सीरन् । रुद्धि । झलोझलीति सलोपः । अतिप्त । अतिप्साताम् । अतिप्सत । तेपते । तितेपे । । भने गतौ च । सूत्रविभागादिति स्वामी । मैत्रेयस्तु सकारमन्तरेण पटिवा कम्पने पाठः ॥ ९॥ मेप रेप लेट गतौ ॥ १२ ॥ . गरे । शीयते ॥ ३० ॥ शभ कल्यने । शोभते ॥ २५ ॥ चीभू च ।। २२ ॥ रेभृ शब्दे । । ।

·१ सदस्यकाम्यन्क्यायोऽयाचारवियू गिन्यही तथा । यगाय ईयह मिह पति की है . । सोमन अगोप्सीत् ॥ १॥ धूप सन्तापे । धूपायति । धूपायांचकार । दुधूप । धूपायिनासि म्प । तुतुम्पतुः। संयोगात्परस्य लिटः। कित्त्वाभावान्नलोपोन । किदाशिपीति कित्वान लोपः । तुप्यात् 1/प्रात्तुम्पती गवि कर्तरीति पारस्करादिगणे पाटासद् । प्रस्तुति गौः। रितपा निर्देशाद्यड्लुकि न । प्रतोतुम्पीति । त्रोपति । त्रुम्पति । तोफति । तुम ति । प्रोफति । त्रुम्फति । इहाद्यौ द्वौ पञ्चमषष्ठौ च नरेफाः । अन्ये सरेफाः । मागा अर्थ पत्र लर्य यर्य मर्च कार्य खर्व गर्य शर्य पर्य चर्य गतौ । आध: प्रथमानः ततोही द्वितीयान्ती । तत एकादश तृतीयान्ताः । द्वितीयतृतीयी मुक्वा सर्वे रोपधाः । पति। मिदास दशारीभिः ARTIो । मे ॥ २७ ॥ रिली गापिनाम ॥ धिनमारनि ।।१।१॥ गपागागमा पनि ! गे । गम्भे । मभिता । अनि म माम्मे ॥ २० ॥ शाम वासने ! - शर्म 1100 भागने | Site १ भादरे. गत्मने ॥३२॥ प्रभु प्रमाई । गासिन्सादिम । अम्मा । यम्मने ॥ ३॥ ग । प्रिंामगं । गुष्टमं । गमिष्ट ॥ १४ ॥ अप परमै पदिनः ।। गा पागे । गुप्यूपविपिणिपनिभ्यायः 131१1३८ एभ्यभाषनरागः स्पारणा । पुगन्नति गुणः ॥ नायन्ताधातवः ।' । । ३२ ।। सनादयः फणिनाः पापाभी पंपांते धातुमंहाः सुः भानुल्यासदादयः । गोपापति ॥ आयादयार्पधातुके था। ३.११३१ आधातुकषियक्षायामागादगोया स्युः ॥ फास्प्रत्ययादाममन्त्रे लिटि ।। १ ॥ ३५ ॥ फास्धातोः प्रत्ययान्तणशाम सालिटि न तु मन्त्र । फापनका फर्तव्यम् * ॥ सूत्र प्रत्ययमहणमपनीय सत्रमानेऽनेकाच इनि यायमित्यर्ष, आर्धधातुके । ६।४।४६ ॥ इत्यधिकृत्य ॥ अतोलोपः। ६।४।४८ आर्धधातुकोपदेशकाले पदकारान्त साकारस्य लोपः पादार्धधानुके परे । गोगा चकार । गोपायांवभूय । गोपापामास । जुगोप । जुगुपतुः । ऊदिवाट् ि। सुगोरिष । 141 गोपायिता । गौपिता । गो गोपाप्यात् । गोप्यात् । अगोपायर्यान् । भगोपीर धूपितासि ॥२॥ जप जल व्यक्तायां वाचि जप मानसे चाप सान्त्वने ॥५ पप समवाये । समवायः सम्बन्ध: सम्यगोधोवा । सपति ॥ ६॥ रप लास कायां वाचि ॥ ८॥ चुप मन्दायां गतौ । चोपति । सुचोप । घोपिता ॥ ९ ॥ तुम्प त्रुप शुम्प तुफ तुम्फ त्रुफ त्रुम्फ हिंसाः । तोपति । तुतोष । तुम्पति । तु - फि ध्यत्वारः प्रथमान्ताः । ततोद्वितीयान्ताः । अष्टावयुकारचन्तः ॥ १७ ।। पर्प एक ·। । आमादाभाधातुके या । पक्रमे । कामयिता । कमिता । कामयिप्यते । कमि- ते॥णिश्रिभ्यः कर्तरि चङ् । ३।१।४८ ॥ ण्यन्तात् थ्यादिभ्यश्च नेत्र साल लुछि परे । काम् । अतेति स्थिते । रनिटि।६।४।५१॥ बनिरारावार्धधातुके परे गेलोप: स्यात् । परत्यादेरनेकाच इति यणि प्राप्ते ॥ ध्यल्लोपा. विध्यणगुणवृद्धिदीभ्यः पूर्वविप्रतिषेधेनेति वार्तिकम् ॥ णिलोपस्य तु पावयतेः । पा. जिग्यादि तिजन्तमवकाशाइति भावः । वस्तुतस्यानिटीति वचनसामर्यादार्धधातुक- टिन् । गुणः । कारणा। वृद्धि:कारकीदीर्घः। कार्यते॥णीचडधुपधायाह- भावमए विषय: । तपा धेगहादेरपवाद एयायम् । इयडू । अततक्षत् । यण । आ. सिर । सन्वलघुनि घड्परेऽनग्लोपे । ७१४११३॥ चड्परे इति बह- निरन्ते भ्यारणः । । स्फति । ति । भनि । भान । पर्यति । यति । वति । पवर्गीयादि- पम् । मति । कपनि पनि । गति । न । गमि । चति ॥ ३१॥ पविभाध्यादने गुम्यति ॥ ३२॥ दुषि मुषि अईने । नुम्पति । सुम्यति ॥ ३४ ॥ दिपकर्मयोगे । मुम्पति ॥ ३५ ॥ प्रभु पम्भु हिंगायौं । गर्भनि । मसभं । सर्भिता। रम्भात । सगम्भ । गुस्यात् ।। ३७॥ रिम विम्मु हो । सेमति । सिम्मति १३९ । म म मा भागने के। हिंसायामित्यन्गे ॥४१॥ भानुना. सेवालाः । तत्र कान्ता अनुरातनोदश । पिणि पुणि महणे । नुम् । पुत्वम् । विष्णने । जिपिणे । पुण्णते । सुपुणे । पुण्णते । अघृण्णे ॥ ३ ॥ पुण पूर्ण प्रमणे । घोणते । पूर्णने । मो नुदादी पररमादिनी ॥ ६ ॥ पण व्यवहारे स्तुती आपनन । स्तुनाविन्येय सम्पध्यते । निर्देशात् । पनिसाहनपणेरपि स्तुता- क्षेत्रामपपः । व्यवहारे तु पणते । पेणे । पणितेत्यादि । स्तुतायनुषन्धस्य केवले যবিপাৰ্থৰায়মনব্যালান্সালামু । গালি । বগাথা। কী । বগা- पिनामि । पणिनामे । पणापा । पनायनि । पनागांचकार । पेने ॥ ७॥ भाम मो- थे । भामने । धमामे ॥ ८ ॥स महने । क्षमते । घरमे । पक्षमिपे । चक्षसे । बसपिये। बामियदे ।। म्याथ ८४२१६० ।। मान्तस्य धातोर्मस्प नकारादे- स्मान्मकारे यकारे च परे । त्वम् । चक्षण्यहे । चक्षमिमहे । चक्षण्महे । क्ष- मिप्यने । संसने । क्षमत|| आशिक्षमिट । संसार । भक्षमिष्ट । अस्त ॥९॥ कमु कान्तौ । कान्तिरिया ।। कमेणिङ् । ३ १ १ १३० ॥स्या । हिवा- का । कामपते ।। अयामन्ताल्याम्पेठियप्णुए । ६।४। ५५ ॥ आम् अन्त मा मात्र हनु हष्णु प रयादेशः सात् । वक्ष्यमाणलोपापवादः । कामांच ४॥ १॥ चपरे जो पदङ्ग तस्योपधाया हस्वः स्यात् । चङि । ६। ११॥ चडि परे अभ्यासावत्यकाचः प्रथमश्रा द्वे स्तोऽजादेस्तु द्वि- 1 -

·No text on this page.

·मन्नानगलनयो। सन्तानः प्रवन्धः। तायते । तताये । अतायि । अतायिष्ट ॥१६॥ शन चलनसंचरणयोः॥१७॥ वल वल्ह संवरणे संचरणे च । ववले । ववल्ले ॥१९॥ । महे॥२३ ।। कल शब्दसंख्यानयोः। कलते । चकले ॥ २४ ॥ कल्ल अव्यक्तेश- देवने । निते। दिदेवे ।। २७ ॥ पे गेय ग्लेस पेय मेव म्लेथ सेवने । परिनिवि- तिङन्ते भ्वादयः। २०५ पदनिमित्त । ७।२।३६ ॥ अत्रैवेट् । अमीत् ॥३०॥ अध रेवत्यान्ता अनुदात्तेतः ।। अथ क्य पय मय चय तय णय गतौ । अयते ॥ दयायासश्च । ३१११३७ ॥ दय अप आस् एभ्य आम् स्यालिटि । अयांचक्रे अयेताम् । अधि- पोष्ट ॥ विभापेटः । ८१३॥७९॥ इणः परोय इट् ततः परेषां पीध्वंलुइलि. दो धस्स वा मूर्धन्यः स्यात् । अघिपीदम् । अपिपीध्वम् । आयिष्ट । आयिहम् । आ. विश्वम् ।। उपसर्गस्पायती।८।२।१९ । अपतिपरस्योपसर्गस्य यो रेफस्त- स लत्यं स्यात् । प्लायते । पलागते । निस्दुसोरुत्यस्पासिद्धत्वान लत्वम् । निरयते । दुरपते । निरदुरोस्तु निलयते । दुलयते । प्रलयइति विणोरूपम् । अथ कथम् उदय- नि विनतो रश्मिरज्जाविति माघः । इट किट कटी इत्यत्र प्रदिलएस्स भविष्यति । पहा । अनुदात्तत्त्वलक्षणमात्मनेपदमनित्यम् । चक्षिकोडित्करणाज्ज्ञाएकात् । वादि- लान् वये । पेये । मेये। चेये । तेये । प्रणयते ।नये ॥७॥दय दानगतिरक्षणहिंसादाने- आदानं महणम् । दयांचवे ॥८॥रए गतौ ॥ ९॥ उयी तन्तुसन्ताने । ऊयां- सके ।। १० ॥ पूर्ण विशरणे दुर्गन्धे च । पूयते । पुपूये ॥ ११ ॥ नयी शब्द उन्दे पचप ॥ १२ ॥क्ष्मायी विधूनने । चक्ष्माये ॥ १३ ॥ स्फायी ओप्यारी - यौ। फायते । परकाये प्यायत लिङयडोश्च । ६।१।२९॥ लिटि यङि च मापः पीभावः स्पान् । पुनःप्रसङ्गविज्ञानात्पीशब्दस्य द्वित्वम् । एरनेकाचाति यण् । पिणे । पिण्याते । पिपिरे । दीपजनयुधपूरितापिप्यापियोऽन्यतरस्याम ३।१ । ६१ ॥ पश्यलेश्चिण्वा स्पादेकवचने तशब्दे परे ॥ चिणोलक । १४।१०४ ॥ विणः परस्य लुक् स्यात् । अप्यायि । अप्यापिष्ट ॥ १५ ॥ सरयू ई. मन मन धारणे । मैले । ममले ॥२१॥ भन भल्ल परिभाषणहिंसादानेषु । यभते । है। कहते । अशब्द इति स्वामी । अशब्दस्तूष्णीभावइति च ॥ २५ ॥ तेष्ट देष्ट मानि पन्नम् । परिपेयते । सिपवे । अयं सोपदेशोऽपीति न्यासकारादयः । तश- - ·नये । अपममन्ने पटिनु युक्तः । अय उत्कर्षमातिः । अफर्मकोऽयम् । भनि। सिजापनि साममि17 प म पाण ॥ ७१।। सर्व भान 10 इम् ॥ २३ ॥ फल निष्पत्तौ । फेलतु: । फेलुः ॥ २४ ॥ चुल्ल भावकरणे । मारकर चल संचये॥४१॥ गल अदने । गलति । अगालीम् ॥४३॥ पल गती।सलति ॥४॥ वेदारणे ॥४४॥श्वल श्वल्ल आशुगमने। शश्वाल! अश्वालीत् । शश्वला अश्वल्लीत् ॥४६॥ चोल ग्वोम गतिप्रतिघाते । खोलति । खोरति ॥४८॥ धोत्र गतिचातुएँ । धारति .४९ ॥ सर एप्रगती । तत्सार । अत्सागत् ॥५०॥ यमर हुच्छने । ममार नयानधीन् । अङ्गान्यरेफस्पात: समीपत्याभावान वृद्धिः ॥५५॥छि निरसने । लि. सम्मिति दीपः । टीयनि । अस्य द्वितीयस्थकारष्ठयारो वेति वृत्तिः । तिष्य । निधि तुः । निष्ठिदुः। टिष्ठेय । टिष्टियतुः दिछियुः । हलि चति दीर्घः । ठीव्यात् ॥१६॥ निगार । मिापनः । मिग्युः । निगमिष । मिगेध मिगा।निगा। मम म । मेना । मीयात् । अमेत् ॥ ५७ ॥ भीय प्रागधारणे. मि.मीच तीवीर नान्ये पिपाय | मिमीय । मिनीरानी ...ना १४|| सुर्वी धुर्वी दुर्गा भुर्ण हिमा: 3m.. ॥ हर्य गतिकान्त्योः । जहर्य ॥ ८॥ अल भूपणपर्याप्तिवारणेषु । अलति । आल ।। तो ल्रान्तस्य । ७॥२॥२॥ रेति लुप्तपष्ठीकम् । अतः समीपौ यो ग तदन्तः गिस्सातोवृद्धिः स्यात्परस्मैपदपरे सिचि । नेटीति निषेधस्यातोहलादेरिति विकल्प चापयादः । मा भवानालीत् । अयं स्वरितेदित्येके । तन्मते । अलते इत्यायपि ९॥ त्रिफला विशरणे । तृफलेषत्वम् । फेलतुः । फेलुः । अफालीत् ॥ १॥ ल श्मील स्मील क्ष्मील निमेषणे । निमपणं संकोचः । द्वितीयस्तालव्यादिः । तृागो त्यादिः ॥ १४ ॥ पील प्रतिष्टम्भे । प्रतिष्टम्भोरोधनम् ॥ १५ ॥ नील वर्णे । मिनी- ॥ १६ ॥ शील समाधौ । शीलति ॥ १७॥ कील वन्धने ॥ १८ ॥ कूल आर ॥ १९ ॥ शूल रुजायां संघोपे च ॥ २० ॥ तूल निष्क । निष्कर्षोनिष्कोरणम् । यान्तर्गतस्य बहिनिःसारणम् । तुतूल ॥ २१ ॥ पूल संघाते ॥ २२॥ मूल प्रतिष्ठा मभिप्रायाविष्कारः ॥ २५ ॥ फुल्ल विकसने ॥ २६ ॥ चिल्ल शैथिल्ये भावकरणे च २७ ॥ तिल गतौ । तेलति ॥ २८ ॥ तिलेल्या तिलति ॥ २९ ॥ वेन चेन के बल वेल येल्ल चलने । पञ्च अदितः । पष्टोलोपः ॥ ३५ ॥ पेल फेल होन गौ .३८॥ पेल इत्येके ॥ ३९ ॥ स्खल संचलने । चरखाल । अस्खालीत् ॥ ४०॥ १५. ॥ अभ या मध्र पर गत्याः । चरतिक्षणेऽपि । अधति । भानामा 1 ."।७।३।१७॥ो लोगोशाला पस 1 4. . . र परे ॥ क्रमः पातु ॥ ६॥ गुना सामने । पूर्वति । तर 1 ·तिजन्ते भ्वादयः। भर्व हिंसायाम् ॥ ७६ ।। कर्व खर्व गर्व दर्षे ॥ ७८ ॥ अर्थ शर्च पर्व हिंसायाम् । आ. न । शर्वति । सर्वति ॥ ८१॥ इवि व्याप्तौ । इन्वति । इन्वांचकार ॥ २॥ पिति मिवि गिवि सेचने । तृतीयो मूर्धन्योप्मादिरित्येके । सेवन इति तरङ्गिण्याम् । पिन्वति । पिपिन्व ॥ ८६ ॥ हिवि दिवि घिवि जिवि प्रीणनाः । हिन्वति । दि. म्वति ॥ धिन्विकृपच्योर च ।३।११८० ॥ अनयोरकारोऽन्तादेशः स्यादुभत्य- यश्च शविषये । अतोलोपः । तस्य स्थानिवद्भावाल्लघूपधगुणोन । उप्रत्ययस्य पिस्सु गुणः । चिनोति । चिनुतः । धिन्वन्ति ॥ लोपश्चास्यान्यतरस्यां म्वोः।६। १४।१०७ ॥ असंयोगपूर्वो यः प्रत्ययोकारस्तदन्तस्याङ्गस्य लोपो वा स्यात् म्बोः पर- रोः। धिन्वः । धिनुवः । भिन्मः । धिनुमः । मिपि तु परत्वद्गुणः । धिनोमि ।। उतश्च स्त्ययादसंयोगपूर्वात् । ६।४। १०६॥ असंयोगपूर्वोपः प्रत्ययोकारस्सद- तादातरस्य हे क् स्यात् । धिनु । नित्यत्वादकारलोपात्पूर्वमाट् । धिनवाव । धिनवाम । हिन्यति । इत्यादि ॥ ९॥ वि रवि वि गत्यार्थाः रियति । रण्यति । धन्वति ॥ ९३ ।। कवि हिंसाकरणयोश्च । चकाराद्गतौ । कृणोतीत्यादि घिनोतिवत् । अयं वादौ च ॥ ९४ ॥ मव बन्धने । मयति । मेवतुः । मेवुः । भमवीत् । अमावीत. ॥ १५ ॥ अव रक्षणगतिकान्तिप्रीतितत्यथगमप्रवेशश्रवणस्वाम्यर्थयाचनक्रियेच्छादी- दावापालिङ्गनहिंसादानभागवृद्धिषु । अवति । आव । मा भवानवीत् ॥ ९६ ॥ धातु गनिशुषोः । स्वरिन् । पावति ९॥ दवाव । दधावे । अयोध्मान्ता आभनेरदिनः ॥ धुक्ष विक्ष सन्दीपनलेशजीवनेषु । धुक्षते । दुधुक्षे । धिक्षते । दि- विसे ॥२॥mt. . Animal

·।
अचानत अमाह
नपामगादित अन्य गंगानगाति । उमारोहमादी हो । दरगारी
लोपः।८।३।१३ ॥दस्य तो ससाहे परे। गाहिना | गागागाहिती
अपाम् । अपाक्षि ॥४८॥ गृह गहणे । गहने । जगह ॥ दुराधेभ्यो लिटा रितं
ट: फ्सः।३।१।४५ ॥ इगुपधारः शतन्तस्तस्मादनिटर: सादेशः सात् ।
अघृक्षत ॥ क्सस्याचि । ७।३।७२॥ अजादी तहि क्सस्स लोप: स्यात् ।
अलोऽन्त्यस्य । अघृक्षाताम् । अध्क्षन्त ॥४९ ।। ग्लह च। तहते ॥५०॥ बुषि
॥१०॥in here I irini ||१॥ पी मर गयो ।
गंडो ॥१३॥ अहि गगी । हो । भाई ॥ ३५ ॥ गई गन्द्र कुमार
गई । गगरहे ॥ १६ ॥ मई गहमागे | भोग गई यन्द परिणा-
पर्णाहंगाघाटमे । बग्योमपाल । फेमिनु पूगोदापोटगारितामन गोगंगारिक
माटुः ॥ ४० ॥ हि गोलि ॥४१॥ येष्ट र पार पाने । आ.
पारे । इनिगंगोंकि । गाई ॥१५॥ द्वार. निद्रानिशा इन्य ।। १२॥
फाग
दीमी । नकाशे | ॥४७॥ गाइ पिनोडने
गाहो । जगाई ॥ जगाहिये । अगा । जगाहिई । गाहिले । जबाई ।।
पाश्यते । गाहिट । अगाहिए । अगा: । अपाक्षाताम
गुणापूर्यविमनिन " ॥ जगृहिण । नपा । जय । गर्हिता । गढी । गर्हिपते ।
पक्ष्यते । गर्हिपीष्ट । पक्षीष्ट । नुहि । अहिष्ट । डिभाये । शल इगुपयादनिः
फान्तिकरणे । घुपते । मुधुपे । कनिद्वपेत्यदुपधं पठन्ति ॥ ११ ॥ * ॥ अधार
त्यन्ताः परस्मैपदिनः । घुपिर अविशब्दने ।
के । शब्दे इत्यन्ये पेछुः । घोपति । जुघोष
अघोषीत् ॥ १ ॥ अष व्याप्ती ॥ अक्षोऽन
या भुमरययः स्यात्कर्बर्षे सार्वधातुके परे ।
यन्ति । असति । अक्षतः । अक्षन्ति । आन
मित इ.

·॥५६॥ पर संघ ॥ २७ ॥ हुषु अलीके।। ५८॥ सुप्त इस इस रस शदे। माने । अयं न साचत्रिकः । रिपन्यतरस्यामित्यदेधस्तादेशविधानात् । सतम्भ पत्र का वरनं चास्ति तत्रैवात्य प्रयोगः । अत्रैय पाठः शापि परस्मैपदे निङ्गम् । लदिर- एपरि । अनिदशारिकास पाटोवलाचार्धधातुके । यमरवि तु विशिष्योपादानम् । गोपसति । घसनु । अघसत् । घसेन् । लिहावभावादाशिष्यत्सारपोगः ॥ लादिएतापुदितः परस्मैपदेषु।३।१।५५ ॥ सन्विकरणपादेसुंगादे- तिडन्ते भ्वादयः। यक्ष थे। संपाते इत्येके ॥ ११ ॥ मृक्ष संघाते । म्रक्ष इत्येके ॥ १३ ।। लक्ष त्व- है। वचनं संवरणं त्वचोप्रहणं ध । पक्ष परिग्रह इत्येके ॥ १४ ॥ सूक्ष आदरे । सूर्स । अनादर इति तु काचित्कोऽपपाठः । अवज्ञावहेलनमसूक्षणमित्यमरः ॥ १५ ॥ अक्षि वाक्षि माक्षि कालायाम् ॥ १८ ॥ दाक्षि प्राक्षि वाक्षि घोरवासिते च २१ ।। चूप पाने । बुचूप ॥ २२ ॥ तूप तुष्टौ ॥ २३ ॥ पूष वृद्धौ ॥ २४ ॥ मूप ये ।। २६ ॥ लूप रूप भूपायाम् ।। २७ ॥ शूप प्रसवे । प्रसयोऽभ्यनुज्ञानम् । ताल- पोष्मदिः ॥ २८ ॥ यूप हिंसायाम् ॥ जूप च ॥ ३० ॥ भूप अलङ्कारे । भूपति ॥ ३१ ॥ सभायाम् । अपांचकार ॥ ३२॥ ईप उन्छे ॥ ३३ ॥ कप खप शिप जप झप पप मर रुप रिप हिंसाः । तृतीयषष्ठौ तालव्योप्मादी । सप्तमोदन्त्योष्टयादिः । कार । चखाल । शिशेष । शिशेषिष । शेष्टा । क्सः। अशिक्षत् । भशेक्ष्यत् । धनुः । अझपनुः । शेपतुः । बवपतुः । मेपतुः ॥ तीपसहलुमरुपरिपः । ।। २ । ४८ ॥ इच्छत्यादेः परस्स तादेरार्धधातुफस्येड्डा स्यात् । रोपिता था । रोपिष्यति । रेपिता । रेटा । रेपिष्यति ।। ४३ ।। भप भर्सने । इह भार्सन रवः । मपति । भाप ॥ ४४ ॥ उप दाहे । ओषति ॥ उपविदजागृभ्यो- न्यतरस्याम् । ३ ११ ॥ ३८॥ एभ्योलिट्याम्वा स्यात् । ओपांचकार । उयोष । 1 वोषिष ॥ ४५ ॥ जिषु विषु मिपु सेचने । मिजेष । प्रादिनियमादिट् । वैदेषिष । त्रिवेषिव । वेष्ट वक्ष्यति । अविक्षत् ॥ १८ ॥ पुष पुष्टौ । पोपति । पिता । पोषिष्यति । अपोपीत् । अनि षु पुष्येति श्यना निर्देशादयं सेट् । अतोन सः । भविधौ देवादिकस्स ग्रहणानाङ् ॥ ४९ ॥ श्रिषु श्लिषु भूषु षु दाहे । पति । शिश्रेष । श्रेषता पति । शिश्लेष । श्लेषिता । अयमपि सेट् । अ- विसु देवादिकस्यैव महणमिति पटादयः । यत्त्वनिदफारिकान्यासे द्वयोर्महणमित्यु- कम् तस्वोत्तिविरोधान्यान्तरविरोधायोपेक्ष्यम् । पुप्रोष । पुलोप ॥ ५३ ॥ पु धृषु ए मेचने । भूषु सहने च । इतरी हिसाशनयोश्च । पर्षति । पर्ष । पृथ्यात् पोट । जहास । महास | MERI पणोडपो ॥ ३ ॥ परत । ।

·। गे॥८० ॥ रहि गती। रहति । रह्यात् ॥ ८१ ॥ दृह दहि वह यहि वृद्धौ।। ति । ददहें । ददृहतुः। दहति । वर्हति । युंहति । वृहि शब्दे च । पंहितं करिग द्वारिकास्वस्य दुहेर्महणं नेच्छन्ति । ओहति । उवोह । ऊहतुः । भोहिता ।' माभवा ।२।३।९१ ॥ शुतादिभ्योलुङः परस्मैपदं या स्यात् । पुषादिसूत्रेण परस्मै अशुतत् । अघोतिष्ट ॥१॥ श्विता वर्णे । श्वेतते । शिश्विते । भश्चितत् । अनि स्यादिमिशवशकागदी । परा आदिशिस्वाभावामानेन गुणः । मिमिदे । अमित अमेदिष्ट ।। ३ ॥ भिप्विदा लेहनमायनयोः । मोहनगोरित्ययः । स्वेदते मिलिई अग्विदन् । आवरिष्ट ॥४॥ मिश्विदा मेरयये । अस्विदत् । भक्ष्यीय ॥५ रय दातापमिती म । गंचने सूर्गः। दो गेचसे मतिः । अगा। भगधित ॥६॥ पुर परियनने । घोटले मुगु: । अयुटत । भवादिष्ट ॥७॥र प्रमिलान । भरदम् । भगेटिए ।।१०॥ तुम दीना ॥ ११॥ भुम मचलने ।। नम तुम हिमापाम् । आयोऽभावपि । नमरतामन्य समे । मा भूकमयम: विनिरमाम् । भनमन । मनमिष्ट । भनुमन् । अमिष्टामो दिवासी mm श्रमिए । मायकारिणां भवमिति गुजाण । भ्रंश इत्या पिग। लंदितश्च परस्य च्लेरङ् स्यात्परस्मैपदेषु । अघसत् ॥ ६४ ॥ जर्ज चर्च झा भापणहिंसातर्जनेषु ॥ ६७ ॥ पिस पेस गती । पिपिसतुः । पिपेसतुः ।। ६९ ॥ हसने । एदित्वान्न वृद्धिः । अहसीत् ।। ७० ॥ णिश समाधौ । तालव्योष्मान्तः। प्रणे ति ॥७१ ॥ मिशमश शब्दे रोपकृते च । तालव्योप्मान्ती ॥ ७३ ॥ शव गनी दन्योष्ठयान्तस्तालव्योप्मादिः । शवति । अशवीत् । अशावीत् ॥ ७४ ॥ सुतगती । तालव्योमाद्यन्तः । शशाश । शेशतुः । शेशुः । शेशिध ॥ ७॥ हिंसायाम् । दन्त्योप्मान्तः । न शसददेत्येत्वं न । शशसतुः । शशार सिध ।। ७६ ॥ शंसु स्तुतौ । अयं दुर्गतावपीति दुर्गः । नृशंसोधानुकः क्रूर मरः । शशंस । आशिषि नलोपः । शस्यात् ॥ ७७ ॥ चह परिकल्क कल्कनं शाठ्यम् । अचहीत् ॥ ७८ ॥ मह पूजायाम् । अमहीत् ॥ ७९ ॥ रा. तम् ॥ ८५ ॥ हिर् इत्येके । अबृहत् । अवीत् ॥८६॥ तुहिर दुहिर उहिर ने । तोहति । तुतोह । अतुहत् । अतोहीत् । दोहति । दुदोह । अदुहत् । अदोहीन् । हत् । औहीत् ।। ८९ ॥ अर्ह पूजायाम् । आनई ॥ ९० ॥ * ॥ अथ कृपूपर्यन्ता नुदातेतः । गुत दीप्तौ । योतते ॥ श्रुतिस्वाप्योः संप्रसारणम् । ७ ॥१॥ अनयोरभ्यासस्य संप्रसारणं स्यात् । दिगुते । दिगुताते । घोतिता ॥ ॥ १४ ॥ संग संभ्रम अवयंमने । पंगु गती च । मनिलो ! गुङ्गयोला । अशा ·इम्समावर्तते । कृपोयोरेफरतस्य ल: स्यात् । कृपेमकारस्थावपयोपोरः रेफ. तिङन्ते भ्वादयः। तृतीयएव तालयान्तइत्यन्ये । भ्रशु भ्रंशु अधःपतनइति दिवादौ ॥ १९ ॥ स. भु विश्वासे । असभत् ।। असम्भिष्ट । दन्त्यादिरयम् । तालव्यादिस्तु प्रमादे गतः ॥२०॥ ऋतु वर्तने । वर्तते । ववृते ।। वृद्यः स्यसनोः। ११३१९२॥ वृतादि- या परस्मैपदं वा स्यात्से सनि च ॥ न वृनयश्चतुर्यः । ७१२१५९ ॥ पयः सकारादेरार्थधातुकस्येन स्यात्तडानयोरभावे । वसति । वर्तिप्यते । अवृतत् । अय- निष्ट । भवस्य॑त् । अवर्तिप्यत ॥२१॥ वृधु वृद्धौ । शृधु शब्दकुत्सापाम् । इमी पृति- चन् ॥२३॥ स्पन्दू प्रसवणे । स्यन्दते । सस्यन्दे । सस्यन्दिपे । सस्यन्त्से । सस्यन्दिध्ये । सस्पन्ध्ये । स्पन्दिता । स्यन्ता । वृद्ध्यः स्यसनोरिति परस्मैपदे कृते उदिल्लक्षणमन्तर- इसपि विकलं याधित्वा चतुर्ग्रहणसामर्थ्यान्न दृश्यति निषेधः । स्यन्स्यति । स्यन्दिप्य- ने १ स्पन्रयते । स्पन्दिपीष्ट । स्यन्सीष्ट । युझोलुडीति परस्मैपदपक्षे अझ् । नलोपः । अवदन् । अस्सन्दिए । अस्यन्त । अस्यन्साताम् । अस्यन्त्सत । अस्यस्यत् । भस्य भिणन । अस्सन्स्यत । अनुविपर्यभिनिभ्यः स्यन्दतेरमाणिषु ।८।३७२॥ २००: परस्यामाणिकर्नुकस्य स्पन्दतेः सस्य पोवा स्यात् । अनुप्यन्दते अनुस्यन्दते जनम् । अप्राणिपु किम् । अनुस्यन्दते हस्ती । अप्राणिप्विति पर्युदासान्मत्स्योदके अनुष्यन्दते इत्यत्रापि पक्षे पावं भवत्येव । प्राणिषु नेयुक्ती नु न स्याम् ॥ २४ ॥ कृपू साप ।। कृपो रोला १८॥ कृप उः इति छेदः । कृपति टुमपष्टी- नशनस्य च लकारसदृशः स्यात् । कल्पते । चकृपे । चहपिप । चप्से इत्यादि अन्तियन् ॥ लुदि च कृपः ।। ३ । ९३ ॥ लुष्टि स्पसनोच कृषः परम्मैपदं पास्यात् ॥तानि-- ARTH ·तीत्यादि । वनपति । अनुपसृष्टय तु मित्त्यविकल्पोवश्यते-11 २९ ।। न । । सहनि मन्दी । इदिराइगि सामी । गादिमादी दिती । कदलदेनि मानिदिशावित मैनेगः । फदिमादिकदीनामाहानगेदनपाः परस्मैपदिपूतानां पुनरिह पाठामिन्यावं, आत्मनेपदारंभ ॥ १२ ॥ मित्यग गंधमे ॥१३॥ यटादश: गिन: । पिस्वाद : सपोरसृष्टानुपन्धोऽन्यते अर्थविशेष मित्त्यार्पम् । परस्मैपदिम्यांचरादिमा पूर्वमपि पठितं तत्रायं विवेकः । पूर्व पठितस्य नाट्यमर्षः । यत्कारिषु नदव्यादेशः। थाक्यार्थाभिनयोनाट्यम् । घटादौ तु नृत्तं नृत्यं चार्थः । यत्कारिषु नर्तकश्यपदेशः। पदार्थाभिनयोनृत्यम् । गात्रविक्षेपमात्रं नृत्तम् । केचित्तु घटादौ नट नृताविति पठन, न्ति । गतावित्यन्ये । णोपदेशपर्युदासवाक्ये भाष्यकृता नाटीति दीर्घपाठा घटादिनों- पदेशएव ॥६॥ एक प्रतीपाते । स्तकति ॥ ७॥ चक तृप्ती । तृमियनीकानयोः पूर्व पठितस्य तृप्तिमात्रे मित्त्वार्थोऽनुवादः । आत्मनेपदिषु पठितस्य परस्मैपदिष्वनुवादापर- स्मैपदम् ॥ ८॥ कखे हसने । एदित्त्वान्न वृद्धिः । अकखीत् ॥९॥रगे शायाम् ।। स्यायमर्थइति विशिष्य नोच्यते । क्रियासामान्यायवात् । अनेकार्थत्वादित्यन्ये ॥१६॥ ॥१०॥ लगे सङ्गे ॥११॥हगे हगे पगे एगे संवरणे ॥ १५॥ कगे नोच्यते । मः .. सूत्रे क्राति मित्त्वेऽपि वृद्धिनित्यते । प्राययति । मित्वं तु निपाता. २. दीर्धे चरितार्थम् । अऋथि । अमाथि । मनम् । काकारण २७॥ वन च। हिंसायामिति शेषः ॥ २८ ॥ वनु च नोच्यने । पनुल्यपूर, .: धातन्तु सानादिकस्यानुवादः । उदितरणसामर्थ्यात् । तेन क्रियासामान्ये, दोगा हलादिशोण निवृतिः ॥ २॥ पान । भने । ॥३॥ मग निगारे । पगं ॥४॥ामने ॥५॥दने।वान विता गणम् ॥ ६ ॥ शागि गशिरानयोः । मिषमागण्यानुगाली निगमुनोरिति हो विकलाः । भनि । अनादि । शंशम् । शशाशम् ॥ ७॥ गतिमा गो: । गोऽयं पृदिशेणयोग्नुरारोग पठितरतरगहाणीशी मिरवापोऽनुगः ॥4॥ मस कां गो॥९॥ कति प्रदि शरिरलो । बैंकलायो । त्रयोऽयांनी रसु यक्ष्यते * ॥ भए फणान्ताः परस्मैपदिनः ॥ ज्या गंगे । ज्वरति । जवार १॥ गड सेचने । गडगि । गगाड ॥ २॥ हेड येष्टने । हेड अनादर इत्यात्मनेपरिपु के प्रागेवानुवादे कर्मन्ये रान्मध्येऽनुवादमामण्यांपरस्मैपदम् । हंडति । जिहंड । अहिडि । महीहि । अनादरे तु । पति गयट भट परिमारगे । वट वेटने भट भूताविति पठितयोः परिभाषणे मित्त्यायोऽनुवादः ॥ ६॥ नट नृत्तौ । इत्यमे . । हित्यनि। । . दाने च । शणगतावित्यन्ये ॥२३॥EN TV हिंसाधीः ।। ..

·लाजापामिनि गताः। तेरो जी। दलयति।बटपति रखनानि । पनि। । तीणीकरणम् । एवेकार्थेषु जानातिर्मित् । ज्ञप मिञ्चेति चुरादौ । ज्ञापनं मारणादिकं गैगदिकस्य । धातूनामनेकार्थत्वात् । निशानेप्विति पठतां हरदत्तादीनां मते तु न नासिरपति जिहया । अन्ये तु जिहाशब्देन तब्यापारोलक्ष्यने । समाहारद्वन्द्वोऽयम् । पनि शत्रुम् । लडपति दधि । अन्यत्र सारयति पुत्रम् ॥ ४० ॥ मदी ग्लेन- दानं दैन्यम् । देवादिकस मित्त्वापोऽपमनुवादः । मदयति । यति । ग्ला- रामाचनिरणी सदालो । दल विशरणे । वन मंदाणेरावट संपदने । भत्र भोजः तिडन्ते भ्वादयः। गप्रत्ययार्थ पठिष्यमाणएवायं मित्त्वार्थमनूद्यते । प्रज्वलयति ॥ ३० ॥ हल झाल च. । लने । प्रहलयति । प्रालयति ॥ ३२ ॥ स्मृ आध्याने । चिन्तायां पठिष्यमाणस्य आ- याने मित्त्वार्थोऽनुवादः । आध्यानमुत्कण्ठापूर्वकं स्मरणम् ॥३३॥ दृ भये । दृ विदारणे इति यादेरयं मित्त्वार्थोऽनुवादः । दृणन्तं प्रेरयति । दरयति । भयादन्यत्र दारयति । धात्वन्तरमेवेदमिति मते तु दरतीत्यादि । केचिद्धटादौ अस्मृदृत्वरेति सूत्रे च दृ इति दीर्घस्थाने हस्त्रं पठन्ति तन्नेति माधवः ॥ ३४ ॥ न नये । ऋयादिषु पठिप्यमाणस्यानु- बादः । नयादन्यत्र नारयति ॥ ३५ ॥ श्रा पाके । इति कृतात्वस्य श्रा इत्यदादि- कस्य च सामान्येनानुकरणम् । लुग्यिकरणालुग्विकरणयोरलुग्विकरणस्य । लक्षणप्रतिपदो. लयोः प्रतिपदोकस्यैव प्रहणमिति परिभाषाभ्याम् । अपयति । विश्लेदयतीस्यर्थः । पाका- दन्यत्र श्रापयति । स्वेदयतीत्यर्थः ॥ ३६ ॥ मारणतोपणनिशामनेषु ज्ञा । निशामनं चागज्ञानमिति माधवः । ज्ञापनमात्रमित्यन्ये । निशानेष्विति पाठान्तरम् । निशानं पनस्पार्थः । कथं विज्ञापना भर्तृषु सिद्धिमेतीति । तज्ज्ञापयत्याचार्यइति च । शृणु । राधदमनेऽचाक्षुपज्ञाने मित्वामावात् । ज्ञापनमात्रे मित्त्वमिति मते तु ज्ञा नियोगहति गायनुपपत्तिः ॥ ३७॥ कम्पने चलिः । चल कम्पने इति ज्वलादिः । चलयति शाखा- । कम्पनादन्यत्र तु शीलं चालयति । अन्यथा करोतीत्यर्थः । हरतीत्यर्थहति पपी। सूत्रं चालयति । क्षिपतीत्यर्थः ॥ ३८ ॥ छदिर्जने । छद अपयारणाति 'गदिकस्य स्वार्षे णिजभावे मित्त्यार्थोऽयमनुवादः । अनेकार्थत्वादूर वृत्तिः । एदन्तं के उदयति । बलवन्त प्रान्तवा रोतीत्यर्थः । अन्यत्र छादयति । अपवारय. भएझे इत्यर्पः । स्वार्षे गिनि नगदपति बलीभवति । प्राणीमयति । अपवारपति पः ॥ ३९ ॥ निद्वोन्मयने लादा लड विलास इति पठिनस मित्त्वार्थोऽनुवादः । पिनं ज्ञापनम् । निहाशब्देन पष्टीतसुरुषः । लडयति मिहाम् । तृतीयान पुरुषो मापं मिक्वार्थमनूपने तिघण्टाम् । अन्यत्र ध्यानानि । भष्टाक्षरमुहार । दलियनिरवलिनियनिरिक्षाराति ·- । अनुपम मोदर्शने ॥ शाम्यतिर्दर्शने मिन्न स्यात् । निशामयति रूपम् । अन्यत्र तु प्रणपिन -मोऽपरियपणे ॥ यच्छतिौजनतोऽन्यत्र मिन्न स्थात् । आयामपति । द्वारपनि यापारयति वेपर्यः। परिवेपणे तु । यमयति । प्राह्मणान्भोगरतीत्यर्षः । पर्पवासित नएमयभित्यादि तु नियमवच्छन्दात्तरकरोतीति णी योध्यम् ॥ ६७ ॥ एगीरा जय देशदगादिपूर्वम्येनि निरमायस्नादगतीरयाह । तस्मात् सूनद्वगे उदाहरण धान । फणांप मतानाम् । ३।४।१२५ ॥ एसया एकाम्या तिमिटि पनि मागः। फेगुः । पाणि । पकगनु: । 1 नगपनि rtoll पदापि समात्रः॥ फर्णामागेर वृहिणीतगो माग दया. दीनी । म्याग्निन् । गानि गमन । रमानु maraमागी विधानमामांनए ॥ ७९ ॥ दुधाता भगा। प्रालि पाटा मारिकापाथ: । पूर्व पार irrrrrr: रिपरिमायां वाराणा । मेरा क्षये इति वक्ष्यमाणस्य कृतात्वस्य पुका निर्देशः । क्षपयति ॥ ४९ ॥ स्वन अवन ने । शब्दे इति पठिप्यमाणस्यानुवादः । स्वनयति । अन्यत्र स्वानयति ॥ ५० ॥ दादयोमितः ॥ मित्संज्ञा इत्यर्थः ॥ जनीप्कसुरोऽमन्ताच ॥ मितइत्पनुन ने । पिति पित्वनिर्देशाज्जीयतेम्रहणम् ॥ जृणातेस्तु जारयति । केचित्तु जनी जणार ते पठित्वा प्णसु निरसने इति देवादिकमुदाहरन्ति ॥ ५४॥ ज्वलहलमलनमामतुर र्गाद्वा ॥ एषां मित्त्वं वा । प्राप्तविभाषेयम् । ज्वलयति । ज्वालयति । उपसृष्टे तु नि मित्त्वम् । प्रज्वलयति । कथं तर्हि प्रज्वालयति । उन्नामयतीति । घनन्तात्तत्करोती - णौ । कथं संक्रामयतीति । मितां ह्रस्व इति सूत्रे या चित्तविरागइत्यतोवेल्पनु र्य व्यवस्थितविभाषाश्रयणादिति वृत्तिकृत् । एतेन रजोविश्रामयन् . राज्ञाम् ।, धुर्ण चश्रामयेति स इत्यादि व्याख्यातम् ॥ ५८ ॥ ग्लास्त्रावनुवमां च ॥ सत्त्वं वा स्यात् । आद्ययोरप्राप्ते इतरयोः प्राप्ते विभाषा ॥ १२॥ न कम्यभिचमाम् । मन्तत्वाप्राप्तं मित्त्वमेषां न स्यात् । कामयते । आमयति । चामपति ॥ ६५ नशमय्य वधूः कथाः । कथं तर्हि निशामय सदुत्पत्ति विस्तराद्गदतोममेति । हम बालोचनइति चौरादिकस्य । धातूनामनेकार्थत्वाच्छ्वणे वृत्तिः । शाम्पतिवम् ।। ६६ । भ्यां म ॥ मिलेव । अयस्सादयति । परिवादयति । अयायपरिभ्यानि स्पाम बारः । म्यामी तु न कीति नभमुत्तरप्रिसूणामननुवर्ण शम मार्शने इतिमि मम्बपरियषणे मिरयमाह । तन्मने पायसितं निगममभिरणादि सम्पगेव । उपर दाहरणपोयामा फलितः । इदं म मत पृत्तियामादिपिरोपापेश्यम् ।। ६९." गो । नति नियमसंभया । निरोधार्यमगो म पठितः । কােশর ·नि बन्यपीदत् ।। सदेः परस्य लिटि।८।३।११८॥ मदेरभ्यासात्परस्य । सिवादीनां वाड्व्यवायेऽपि।८।३।७१॥ परिनिविभ्यः परेषां सिवादी- रमे।मि। रन्तारस्यते । रसीष्ट अरंस्त ॥ २॥ * ॥ अप कसन्ताः परस्मैप- दसदां पियजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्छौशीयसीदाः ७१३१७८ पादीनां पिचादयः स्युरित्संज्ञकशकारादौ प्रत्यये परे । सीदति । ससाद । सेदतुः। मेदिए । सत्य । सत्ता । सत्स्यति । लदित्वादम् । असदत् ।। सदिरमते । निपीद- निधन्ते भ्वादयः। वा भाशेति श्यन्वा । प्राश्यते । भाशते । भ्रशे । बभ्राशे । भ्लाश्यते । भ्लेख पलाश । द्वापामौ तालव्यान्तौ ॥ ७४ ॥ स्यमु स्वन ध्वन शब्दे । स्पमादयः रत्रन्नाः परस्मैपदिनः । सेमतुः।सस्यमतुः । अस्यमीत् ।स्वेनतुः। सस्वनतुः । सस्वन भवानीन् । भस्वनीत् । विष्वणति । अयप्वणति । सशब्दं मुझे इत्यर्थः। वेश्च स्वन इति पत्व- फणादयो गताः॥॥ दध्वनतुः॥३॥पम एम अवैकल्ये। ससाम । तस्ताम॥५॥ज्वल दीप्त अन्यालीन् ॥६॥चल कम्पने ॥७॥ जल पातने । घातनं तेक्ण्यम् ॥८॥टल ट्वल चैल- ॥२०॥ स्सल स्पाने ॥११॥ हल विलेखने ॥१२॥ णत गन्धे । बन्धन इत्येके ॥१३ पल गतौ । पलति ॥ १४ ॥ यल प्राणने धान्यावरोधने च । बलति । बेलतुः । घेट ॥ १५॥ पुल महत्त्वे ।। पोलति ॥१६॥ कुल संख्याने बन्धुषु च । संस्त्यानं संघात: बन्युशब्देन तद्व्यापारोगृह्यते । कोलति । चुकोल ॥ १७ ॥ शल हुल पल गती शशाल । जुहोल । पपात । पेततुः । पतिता । पतः पुम् । ७।४।१९।। अ परे अपतत् । नर्गदेति णत्यम् । प्रण्यपात् ॥ २० ॥ निष्पाके पति । काय । अर्थात् ॥ २१ ॥ पथे गतौ । अपधीत् ॥ २२ ॥ मधे विलोडने । मेधनुः अधीन् ॥ २३ ॥ टुवम उहिरणे । इहैव निपातनात इत्त्वमिति सुधाकरः । वाम धमनुः । वादिलादेत्वाभ्यासलोपी न । भागवृत्तौ तु चेमतुरित्याद्यप्युदाहृतं तदाप्या २ दृष्टम् ॥ २४ ॥ भ्रमु चलने । या भ्राशेति सन्या । भ्रम्पति भ्रमति । भ्राम्पत ति तु दिवादेर्वेक्ष्यते ।। या जमुत्रसाम् । ६।४।१२४ ।। पामेत्याभ्यासलो भी या स्नः किति लिटि मेटि पलि च । भ्रमतुः । अभ्रमीत् ॥ २५ ॥ क्षर संघलने अक्षागन् ।॥ २६ ॥ * ॥ अथ द्वायनुदात्तेतौ ॥ पह मर्पणे । परिनिविभ्याति पल । परिषदते । सेहे । सहिता । तीपसहेति वा इट् । इडभावे ढत्वधत्वष्टुत्वबलोपाः । सहिवहोरोदवर्णस्य ।। ३ । ११२॥ अनपोरवर्णस्य ओरस्पाडलोपे सति । १८१३१११५॥ सोद्स्य सहेः सस्य चत्वं न स्यात् । परिसोढा । नो सत्य पोवा स्पाइव्यवाप पर्यपहा । पर्यसहत ॥ १ ॥ रमु क्रीडायाम् ॥ पामाध्मास्थानादाण्दृश्पर्तिसतिश- सोडा दिनः ॥ पट्टु विशरणगवसादनेषु सरिस्मोरिसपाणिनीयः पाठः।

·नु अपदारणे । खनति । खनते ॥ गमहनजनखनघसां लोपः कित्यनाडि ३५॥ दाम दाने ।। ३६॥ माझमाने ॥ ३७॥ गुह संवरणे ॥ ऊदुपधापागा पर ग रयालिटि । निगमाद । निदनुः ॥१॥शर शानने । निशानागमनम्। गागनं तु विपणापा निशि ॥ गतिः ।।३।६०॥ शिजरिनोऽम्मा. दामनेपर साग ।नायो । शशाद । शेदाः । शेदिय । नाय! THT | अशाता २॥ पुश माहाने गेदन मागोशनि मोटा : गमः | अक्षत्।। ३।। कुच में पर्नगोटिस्पप्रतिष्टम्भविलेयतु । फोनि । पुकोन ॥ ४ ॥ युभ अवगमने । यति । योभिता । घोषिष्यति ॥५॥ मह बीमगन्मनि प्रादुर्भावे न । रोहनि । कराह । गाँ गेहा। रोक्ष्यति । असमग ॥६॥ कम गौभकामात अफसीत् ॥७॥ यत् ॥ ज्या णः समाः । भर गृहमन्ताः सरितः ॥हिक भन्यके शन्दे । हिकति । हिक १॥ अनु गती गानने च । अभति । अभते ॥२॥ अनु इत्येक ॥३॥ अवि इत्यपरे। टुगाच पाच्मायाम् । याचति । याचते ॥५॥ रेट परिभाषणे । गेटति । रेटते ॥ चरो घदे याचने । घचात । चते । भवतीत् । पचाद । घेदे । अबदीन् ॥ ८॥ पे पर्याप्तौ । पुप्रोध । पुप्रोये ॥ ९॥ मिट मेट मेधासिनयोः । मिमेद । मिमेदे ! न्ताविमाविति स्यामी । मिमेध । धान्ताविति न्यासः ॥११॥ मेधृ सङ्गमे च ।। ति । मिमेधे ॥ १२॥ णि णेदृ कुरसासन्निकर्पयोः । निनद । निनिदतुः । निनिदै। धु मधु उन्दने । उन्दनं लेदनम् । शर्धति । शर्धते । शर्धिता। मति । मर्धते ॥ १६ युधिर योधने । योधति । धोधते । इरित्वाद वा । अयुधत् । अयोधीत् । अयोधि दीपजनेति चिण् तु न भवति । पूर्वोत्तरसाहचर्येण देवादिकस्यैव तत्र प्रहणात् ॥१५ ज्युन्दिर निशामने । निशामन ज्ञानम् । युबुन्दे । अधुदत् । अधुन्दीत् ॥ १८॥ गतिज्ञानचिन्तानिशामनवादित्रप्रहणेषु । वेणति येणते । नान्तोऽप्ययम् ॥ १९॥ ६।४।९८ ॥ एषामुपधायालोपः स्यादजादौकिति न त्यति । चख्नतुः ॥ ये भापा । ६४॥४३॥ खायात् ॥ खन्यात् ॥ २०॥ चीट आदानसंवरणयोः ।। चीय । विचीये ॥ २१ ॥ चाय पूजानिशामनयोः ॥ २२ ॥ व्यय गतौ । अव्ययीत् २३ ॥ दाश दाने । ददाश । ददाशे ॥ २४ ॥ भेष भये । गतावित्येके । भैपर भेपते ॥ २६ ॥ भेष लेप गतौ ॥ २६ ॥ अस गतिदीयादानेषु । असति । असते आस । भासे । अयं पान्तोऽपि ॥ २७ ॥ सश यापनसर्शनयो । सर्शनं प्रपन सशति सशते ॥ २८ ॥ लप कान्तौ । वा भाशेति पन्या । लष्यति । लपति रेषे ।। २९ ॥ चप भक्षणे ॥ ३० ॥छप हिंसायाम् । चच्छपतुः । चरापे ॥ ३१॥ शप आदानसंवरणयोः ॥ ३२ ॥ भ्लक्ष भक्ष अदने ॥ ३४ ॥ भक्ष इति मैत्रेयः. । - ।६।४।८९॥ गुह उपधायास्याद्गुण नायगादी प्रणये । महति । गा।

·हवाल अग्तासीत् । म्लापति ॥३॥धै न्यकरणे । न्यकरणं तिरस्कार: ॥४॥ तिहस्ते ध्यादयः। २१७ सिबोनुवा स्थापरस्मैपदे परे । अधात् । अधाताम् । अधुः॥ यमरमनमाता पीन् । अधातिष्टाम् । अधासिषुः ॥१॥ ग्लै म्लै हर्पक्षये । हर्पक्षयोधातुक्षयः । सापति । जालो बिग्लिथ । जग्लाप । वान्यस्य संयोगादः।६।४१६८॥ मास्थादेरन्यस्य संयोगादेर्धातोरातएवं वा स्यादार्थधातुके किति लिहि ! ग्लापात् । अदित्वादिष्टवा । गृहिता । गोदा । गहिप्यति । घोक्ष्यति । गुहेत् । गुह्यात् । अगृहीत् । एडभावे सः । अधुक्षत् ॥ लुग्या दुहदिहलिहगुहामात्मनेपदे दन्त्ये ।। ३१७३ ॥ एषां क्सस्य सुग्वा स्यादन्ये तहि । दृत्वधवटुवढलोपदीर्घाः । अ. गृह । अधुक्षत । यसरणाचीत्यन्तलोपः । अधुक्षातम् । अवक्षन्त । अगुहहि । अधु- सावहि । अधुशामहि ॥ ३८ ॥ भयाजन्ताउभयपदिनः । भिम् सेवायाम् । श्रयति । अयने । शिश्रिपतुः । श्रपिता । णिश्रीति चङ् । अशिधिपत् ॥ १ ॥ भृम् भरणे। परति । वभार । बभ्रतुः । पर्थ । यभूव । यभूपे । भर्ता ॥ ऋद्धनो: स्पे १७१२ (७० ११ ऋनोहन्तेश्य स्पस्य इट् स्यात् । भरिष्यति ॥ रिङ् शयग्लिङ्घ । ७ १४॥२८॥शे यकि यादावार्धधातुके लिहि व ऋतोरिडादेशः स्यात् । रीहि प्रक- ले रिविधिसामर्थ्यादीयोंन । नियात् ।। उश्च ।१।२।१२॥ ऋवर्णात्परौ झला- सी लिए तत्परः सिचेत्येतो किती स्तः । भूपीष्ट भूपीपास्ताम् । अभापत् । अभार्टा- भाभमाईः ॥ हस्वादशात् । ।२।२७ ॥ सिचोलोप: स्याझलि । अमृत । अमषानाम् । भरिष्यत् ॥ २॥ हर हरणे । हरणं प्रापणं स्वीकारः स्तेयं नाशनं महर्ष। अहिय । जहिपे । इती । हरिष्यति ॥३॥ धृव् धारणे । धरति । अधा- पीन् । अधृत ॥ ४ ॥णीम् प्रापणे । निनयिष । निन्यषे ।। ६ ।। अधाभन्ताः परस्मै- पदिनः ॥ धेट् पाने । धयति ।। आदेच उपदेशेऽशिति । ६।१ । ४५ ॥ उप- देशे एजन्तस्य धातोरात्वं स्थान शिति ॥ आतऔ णलः । ७११॥ ३४ ॥ आदन्तादातोर्णलाकारादेशः स्यात् । दधौ ॥ आतोलोपइटि च । ६।४ । ३४ ॥ माधोरार्धधातुकयोः किदिटोः परयोरातोलोपः स्यात् । द्वित्वात्परत्वाल्लोपे भामे द्विवचनेऽचीति निषेधः । द्वित्व कृते आलोपः । दधतुः । दधुः । दधिध । दधाय। वधिय । दधिम । धाता ॥ दाधा वदाए ।११।२०॥ दारूपा धारूपाश्च धातयो पुसंशाः शुर्दाप्दैपौ विनर एलिडि६४१६७॥ घुसंज्ञानां मास्थादीनां च एवं सादार्धधातुके किति लिहिन यात धेयास्ताम् । धेयासः ॥ विधापा धेश्व्योः १३॥ १ ॥ ४९ ॥ आभ्यां च्लेशवा स्यात्कर्तृवाचिनि लुङि परे । चीति द्वित्वम् । मादधन् । अदधताम् ।। विभाषा प्राधेशाच्छासः। २।४।७८ ॥ एभ्यः सकच ॥ ७॥ २॥७३॥ एषां सक् स्यादेभ्यः सिच हट् स्यात्परस्मैपदेषु । अधा. २८ ·स्यात् ॥ २०॥ येष्टने । सापति ॥ २१ ॥ण येष्टने । शोभायां चेत्येक सापति मिसंयोगयोः । धमति ॥२६॥ छागतिनिवृत्तौ। तिरति स्थादिप्वभ्यासेनेति पत्वम् । धितष्ठौ । उपसर्गादिति पत्वम् । अधिष्ठाता । स्यात् ॥ २७ ॥ मा अम्यासे । मनति ल्लिटि। किदर्थमपीदं परवाण्णल्यपि भवति । रपरत्वम् । उपधावृद्धिः। जद्वार जा रतुः। जहरुः । जहर्ष । दर्ता ॥ ऋद्धनोः स्से ॥ हरिष्यति ॥गुणोतिसंयोगायो ।७।४। २९ ।। अर्तेः संयोगादेरृदन्तस्य च गुणः स्याद्यकि पादावार्धधातुके लिए, च । हर्यात् । अह्वात् । अहाष्टोम् ॥ ३० ॥ स्वृ शब्दोपतापयोः । स्वरतिसूतीति वेट। सस्वरिथ । सस्वर्थ । वमयोस्तु ॥श्युका किति ।७।२।११॥ भिमरकार उगन्ताच परयोगिरिकतोरिण्न स्यात् । परमपि स्वरत्यादिविकल्प बाधिला पुरलास. तिषेधकाण्डारम्भसामर्थ्यादनेन निषेधे प्राप्ते क्रादिनियमान्नित्यमिद् । सस्वरिव 18: स्वरिम । परत्वाद्धनोरिति नित्यमित् । स्वरिष्यति । स्वर्यात् । अस्वारीत् । अवारि- ३३॥ गतौ । प्रादित्वान्नेट् । ससर्प । ससृव । रिङ् । स्रियात् । असापति । असाष्टाः- म्॥ सतिशास्त्यतिभ्यश्च । ३।२ । ५६ ॥ एभ्यश्लेरङ् स्साकर्तरि । ६६ लुप्तशपा शासिना साहचर्यात्सर्ती जौहोत्यादिकावेव गृह्यते । तेन भ्वाधोनार।। शीघ्रगती तुपामाध्मेति शिति धौरादेशः। धावति ॥ ३४ ॥ गतिप्रापणयो। छति ॥ ऋच्छत्पृताम् ।७।४।११॥ तौदादिकर्मच्छेधातोश्रतां च गुणा नाम् । ७।१।६६॥ अद् भव्ये एभ्यस्थलोनित्यमिट् स्यात् आरिप । अर्ग। है स्वप्ने ॥ ५॥ मो ॥६॥ मिनाम ॥ ७॥ गन्द ॥ ८॥ शब्दगंधारयोः । गाति । परदेशगात मलं की मुस्यम् । पादेशफल निष्टणागति । अनिष्टपपरिया परयम् ॥ १० ॥ सदने ॥ ११ ॥ क्षे में ये क्षये ! शापति । गगी । गसौ । माग ! घुमायन भिाषा प्राडिया न स्पनरेव प्राण न स्यण । रोग एयमिग्नुमौ न । गागात् । असामीत् ॥ १४॥ के गै शब्द । गया. ए । अगासीत् ॥ १६ ॥ अपार ॥ १८ ॥१और शोषणे । पापात् । अपासीन् । पुमारीत्वं तदपवादपलिहीलेलं गातिरपैति सिग्नुक् ध न ! पारूपस्य लाक्षणिक ॥ २२ ॥ दैप् शोधने । दायति । अयुत्वादेवसिग्लुको न । दायान् । अदानीन् ॥२३॥ पा पाने । पामाध्मेति पियादेशः । तस्यादन्तत्यानोपधागुणः । पिप्रति । पेयात् । अपाना।२५।। मा गन्धोपादाने । जिघ्रति । प्रापात् । प्रेयात् । अग्रासीत् । अमात् ॥३५॥ मा शब्दा ॥ २८ ॥ दाण् दाने । प्रणियच्छति । देयात् । अदात् ॥ २९ ॥ ह कौटिल्ये । हरति । ऋतश्च संयोगादेर्गुणः।७।४।२०॥ दन्तस्य संयोगादेरङ्गस्य गुमा मा प्टाम् । अस्वार्षीत् । अस्वार्शम् ॥ ३१॥ स्मृ चिन्तायाम् ॥ ३२॥ स्यालिटि । णलि प्राग्वदुपधादिः । आर । आरतुः । आगः ॥ संवरणे ॥ इडत्यतिव्ययती: ।

·RE: सान् सिन कित्स्यान्। भरिन । अदिपाः । अदिपि ॥ १६ ॥ गनी। नि । द्वितीये त्यकर्मकः । अध्ययनात्पराजयते । अध्येतुं ग्लायतीत्यर्थः । विपराभ्यां इसने । स्मयते । सिम्मिये । सिम्मिपिढे । सिम्मियिचे ॥१॥ गुह अव्यक्त श- में साइटि । अगे। गेत । गेयाताम् । गेरन् । गासीट । गाड्युटादिसूत्रे पदेशस्यै. गाते । जुगुवे ॥२॥ गाङ्गतौ । माते । गाते । गाते । इटएत्वे कृते वृद्धिः । परम गुर घुरकुडत्याहुः । कवते । चुकुवे । घवते । अवते । ऊये । वार्णादा पर्गानुव । ततः सवर्णदीर्घः । ओता। ओप्यते । ओपीए । औष्ट । जयते । पु- माता ।। ७ ।। च्युड्युमुरुङ्ग गती ॥ ११ एपनिीपगयो रेपणं हिंसा । रुरुवे । रवितासे ॥१३॥ धृ अवध्वंसने । धरते। नि णत्वम् । तत्र घुमकृतिमाहिति पठित्वा स्तिोमायकृतेररि ग्रहणस्पष्टत्वात् ।। १५॥ ॥ १४॥ मे प्रणिदाने । प्रणिदानं विनिमयः प्रत्यर्पणं न । प्रणिमपते । नेग. राणे दपते ॥ दयतेर्दिगि लिटि।७।४।९॥ दिग्पादोन दिव. मयताति वृत्तिः । दिपे ॥ स्थाप्योरिच।।२।१७॥भनयोरि. ॥ ४५ ॥ भय डीडन्ताछितः ॥ मि. तिष्ठन्ते भ्वादयः। २१९ परिष्यनि । अर्यात् । आषीत् । आम् ॥ ३५ ॥ गृ घृ सेवने । गरति । जगार । गई । जमिव । रिङ् । प्रियात् अगार्षीत् ।। ३७ ॥ हुर्छने ॥ ३८ ॥ सु गतौ । स्रोथ । सुस्रुव । सूयात् । णिश्रीति चङ् । लघूपधगुणादन्तरङ्गत्वादुवङ् । असुघुव- ॥ ३९ ॥ पु प्रसवैश्वर्ययोः । प्रसवोऽभ्यनुज्ञानम् । सुपोध । सुपविष । सुपुविव । सोना ॥ स्तुसुधूम्भ्यः परस्मैपदेषु । ७।२।७२ ॥ एभ्यः सिचाट् स्यात्प रस्मैपरेषु । असावीत् । पूर्वोत्तराभ्यां मियां साहचर्यात्सुनोतैरेव ग्रहणमिति पक्षे असौरीन् ॥ ४० ॥ श्रु श्रवणे ॥ भुवः श च । ३।१।७४ ॥ श्रुवः ” इत्यादे- शः स्यात् श्रुभत्ययश्च । शपोऽपवादः । भोडित्वाद्धातोर्गुणोन । शृणोति । शृणुतः ॥ हुभुवोः सार्वधातुके । ६।४।८७ ॥ जुहोतेः अप्रत्ययान्तस्पानेकाचोऽङ्गस्य पासंयोगपूर्वोवर्णस्य यण् स्यादजादौ सार्वधातुके । उवडोऽपवादः । शृण्वन्ति । शृणोमि । शृण्वः । शृणुवः । शृण्मः । शृणुमः । शुश्रोष । शुश्रुव । शृणु । शृणवानि शृणुयात् । श्रान् । अश्रौषीत् ॥ ४१ ॥ स्थैर्ये । ध्रुवति । अयं कुटादौ गत्यर्थोऽपि ॥ ४२ ॥ दुदु गनौ । दुदोष । दुदविव । दुदुविय । दुद्रोप । दुदुव । णिनीति चङ् । अदुद्रुवत् ।।४४ ॥ जि से भभिभये । अभिभवोन्यूनीकरणं न्यूनीभयनं च । आये सकर्मकः । शत्रून् ज. रिति तत् । पराभेरसोढइत्यपादानत्वम् गाहोमहणं न त्यस्य । तेनाडियाद्वमास्थेतीत्वं न । अगास्त । अदारिफोऽपमि- दत्तादयः । फले तु न भेदः ।। ३ ।। कुङ् घुइ उड् कुन शन्दे । अन्ये तु उन उर इत्येके ॥ १२॥ . 1 ·गने । ममावः । मार्यम् । यीमरसते ॥ ४ ॥ रभ रामरसे। भारभने मात्र। । श्राम ॥ अथ परामरदिनः ॥ पिचिरा अयन: ॥१॥तनिधी । ऋदन्तस्य धातोरङ्गस्सं इत्सा। मान पूजायाम् ॥ ३॥ बध बन्धने ॥ गुप्तिज्किचः सन् । ३।११५॥मा म् स्यान्मानादीनामभ्यासस्पेकारस्य दीर्घश्च । गुपेनिन्दायाम् * ॥ तिजे: क्षमायाम् । यश्चित्तविकारे * ॥ दानेराजवे * ॥ शानेनिशाने * ॥ सनाधन्ताइति धाव म् ॥ सन्यडोः।६।११९॥ सन्नन्तस्य यान्तस्य च प्रथमैकाचोडे तोडमारे स्तु द्वितीयस । अभ्यासकार्यम् । गुपिप्रभृतयः किनिन्ना निन्दाधर्षकाएवानुसतो दानशानी च स्वरितेती । एते नित्यं सन्नन्ताः । अर्थान्तरे खननुपन्धकागुरामा धानुकत्यम् । तेमेहुणी न । गुगुप्सते । अगुप्सांचो । तितिशते । मी. मस्पा शपि ।६।४।२५॥ रक्षेश्च ।६।४।२६॥ पी मगर समन । परिप्यते । अभिमन्पिदम्भिरयशीनां लिटा रिल वेनिला पाय टिीनि च बभेगसमंख्यानम् ॥ भोपागापरस्प पल ना. परिणागसमित गणभि । मना सानेपन । पारमितादिति पयम् । परिनिरिभ्यनुगिणादिना येति विमा मांगनालागेर मिई नुम्बशोः पगिनियत्र पुनराहानम् । पाणा बने । त्रायते । तत्रे ॥ १९ ॥ पूङ् पवने । पवते.पुपुवे । पविता ।। २० ॥ चन्धने । मवते ॥ २१ ॥ डीङ् विहायसागतौ । डयते । डिड्ये 1 उपिता ॥२२॥ अवनतरणयोः ॥ ऋत इद्धातोः।७।१।१०० इत्योत्वाभ्यां गुणवृद्धी विप्रतिषेधेन * ॥ तरति । ऋच्छत्यतामिति गुणः । गुफले ब्वम् । तेरतुः । तेरः ॥ वृतोया । ७।२।३८ ॥ वृष्भ्यामृदन्ताचेटोरी- ? वा स्यान्न तु लिटि । तरीता । तरिता । अलिटीति किम् । तेरिण । हलि चेति दी। तीर्यात् ॥ सिचि च परस्मैपदेषु । ७।२।४०॥ अत्र वृत इटोदीर्शन । ५. सारिष्टाम् ॥ २३ ॥ अथाप्टावनुदात्तेतः ॥ गुप गोपने ॥ १॥ तिज निशाने ॥२॥ न्यपदान्शानभ्योदीर्घश्चाभ्यासस्य ।।६॥ सूत्रद्वयोलेभ्यः किताधिप्रतीकारे निमहे अपनयने नाशने संशये च ॥ मार्मिज्ञासापाम् ।। अनुषन्धरण फेयलेऽचरितार्थत्वात्समन्तात्त । धातोरित्यविहितल्यात्मनोऽत्र . . TENT | रम्यते ॥ ५॥ दुलभ प्राप्त । लभते ॥६परियो । पाणानाम् ॥ देमतुः । म ति भाणोहरणाकदेशानुमया मापानी। * . न ॥ ७॥ योग । हो । हरेक - ·साहीत् । अकाष्टाम् । भकाई। पझे क्स: । अकृक्षन् । अकृक्षताम् । अकृक्षन मम् । मधातुः ॥ १४ ॥ मिह सेचने ! मिमेह । मिमेहिथ । मेढा । मेश्यति । 1 । - पोन:पुन्यं ततोऽन्यस्मिन्विषये । निएपति ॥८॥ त्यज हानौ । सत्यजिथ । तत्यथ । अनयोरमागमः त्याज्झलादावकिति । दद्रष्ठ । ददर्शिय । द्रष्टा । द्रक्ष्यति । दृश्यात् । रिल्लादहवा ॥ शाहशोऽङिगुणः।७।४।१६॥ ऋवर्णान्तानां दृशेश्व गुण: स्थादकि। अदर्शत । भडभावे ।। न दृशः।३।१।४८॥ दृशश्ले: क्सोन । मनाक्षीत् ॥ ११॥ दश दशने । दशनं दंष्ट्राच्यापारः । पृषोदरादित्वादनुनासिक- इसनि नलोपः। दशति । दृइंशिय । दर्दछ । दया। दइयति । दश्यान् । अदा- पश्यति ॥ स्पृशम्शकृपतृपहपां च्ले सिज्या वाच्य: * || अफाक्षीत् । अकायाम् । तिवन्ते भ्वादयः। ૨? न्दरनिष्ठायाम् । ८।३ । ७३ ॥ पत्वं या स्यात् । कृत्येवेदम् । अनिष्टायामिति पर्युदासात् । विकता। विकन्ता । निष्ठायां तु । विस्कनः ॥ परेश्च ।८।६१७४॥ भस्मात्परस्य सन्देः सस्य पोया । योगविभागादनिष्ठायामिति न संघध्यते । परिष्क- न्दति । परिस्कन्दति । परिस्कन्नः। परिष्कण्णः । पत्वपक्षे णत्वम् । न च पदद्वयाश्रय- नया बहिरङ्गत्वायत्वस्यासिद्धत्वम् । धातूपसर्गयोः कार्यमन्तरङ्गमित्यभ्युपगमात् । पूर्व धातुनपसर्गेण युज्यते ततः साधनेनेति भाष्यम् । पूर्व साधनेनेति मतान्तरे तु न णत्वम् ॥ २॥ यम मैपुने । येभिए । ययन्ध । यब्धा । यस्यति । अयाप्सीत् ॥३॥णम प्रहावे भन्दै च । नेमिघ । ननन्ध । नन्ता । अनंसीत् । असिष्टाम् ॥४॥ गम्ल सृष्ट गतौ ॥ रघुगमियमां छः । ७।३।७७॥ एषां छः स्यास्छिति परे । गच्छति । जगाम । जग्मतुः । जग्मुः । जगमिए । जगन्ध । गन्ता ॥ गमेरिट् परस्मैपदेषु।७।२। १५८ ११ गमेः परस्य सकारादेरिट् स्यात् । गमिष्यति । लदित्वादङ् । अनडीति पर्यु- दासानोषधालोपः । अगमत् । सर्पति । ससर्प ॥ अनुदात्तस्य चर्दुपधस्यान्यत- स्थाम् । ६।१॥ ५९॥ उपदेशेऽनुदात्तोय ऋदुपधस्तस्याम्या स्याउझलादायकि- ति परे । समा । सप्ती । सस्पति । सप्यति । अमृपत् ॥ ६॥ यम उपरमे ॥ यच्छ- ति । मिष । ययन्ध । यन्ता । अयंसीत् । अयंसिष्टाम् ॥ ७ ॥ तप सन्तापे । तप्ता । अनाप्सीन् ॥ निसस्तपतायनासेयने । ८।३।१०२॥ प: स्यात् । आसेवनं सका। अत्याक्षीत् ॥ ९॥ पञ्ज सङ्गे। दंशसास्वां शपीति नलोपः । सजति । सया ॥ १० ॥ दृशिर् प्रेक्षणे। पश्यति ॥ विमापा सृजिहशोः । ७।२॥ .१५॥ आभ्यां पल ड्वा ॥ सृजिशोझल्पमकिति । ६ । १ । ५८ ॥ लोपः । अत एव निपातनादित्य तस्याप्यत्रैव तात्पर्यम् । अर्धनिर्देशस्याधुनिकत्वात् । १.१३॥ दह भस्मीकरणे । देहियादा वक्ष्यति । भवासीत् । भदा. - ·सारणं स्यालिटि । यी । ववतुः।घवुः। यविष । बवाय । ववे। याता। थाना . . - अराइन् । - 1 संघसा- रणं स्यालिटि । इयाज ॥ पचिस्यपियजादीनां किति ।६।१।१५॥ वति' इयजिथ । इयष्ठ । जे । यया । यक्ष्यति । इज्यात् । यीष्ट । अयाक्षीन् । अप E. ॥९॥ टुवम् यीजसन्ताने। पीजसन्तानं क्षेत्रे विकिरणं गर्भाधानं च । अयं छेदनेऽरि। केशान्वपति । उवाप । ऊपे । वप्ता'। उप्यात् । वप्सीष्ट । प्रण्यवाप्सीत् । अवरा ॥१०॥ यह प्रापणे । उवाह । उपहिथ ॥ सहिवहोरोदवर्णस्य ॥ उवोट ।। वोढा । वक्ष्यति । अवाक्षीत् । अवोढाम् । अवाझुः। अवोट । अवक्षाताम् । अक्षत। वसिघसीनां च।८।३।६०॥ इण्कुभ्यां परस्यैषां सस्य प: स्यात् । जानु न्तुसन्ताने । वयति । वयते ॥ वेमोवयिः । २।४।४२ ॥ वा स्वालिटि कार.. । अहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभुः । ज्जतीनां ङितिचीवा॥१६॥ एषां क्रिति ङितिच संप्रसारणं स्यात् । इति कारत प्राप्ते ॥ लिटि वयोयः।६।१1३८॥ वयोयस्य संप्रसारणं न स्यालिटि । । लिटि । ऊवतुः । ऊचुः । वयेस्तासावभावात्यलि नित्यमिद् । उवयिष । स्थानिवजाग, ज्युः ॥ वश्चास्यान्यतरस्यां किति।६।१ । ३९ ॥ वयायस्य पोवा साविति। बिवास। ये । उवे । पयादेशाभाये ॥ वयः।६।१।४० ।। वेमोन संप.. अमिक्षा ॥१५॥ नियाग गंगानगमिकामगि मंशय त्रि विनिकिमा पुगंगपालमरः । भगानुशासत्यमाप्रिय निकिमी इत्यादि । दुदामहार । नियामे तु केसगरि ॥१६॥धान मण्डन । शान रोजने । सांव सा: सरिता दीदांगति शाशमान शाम । आविशी मन् । मन्त्र र मगसि । शानानि ॥२॥ दुपा पार । पगि । पनने । पनिष । पाप ? ने पत्ता । पक्षीष्ट ॥ ३ ॥ पर गमागे । सनि । मनने ॥ ४॥ मज मेवाम् । पभाग । भेगनुः । भेनुः । मेगिरा । यमका । ममा । भक्ष्यति । भश्ते । भासीत् । अभक्तः ॥ ५॥ रश गगे। नलोपः। रमति । रजने । रङ्गः ॥ ६ ॥ शप आक्रोशे । आफ्रोशीविद्धानुमानम् । शशाए । 'शेपे । भशास्तीत् ।। अशात ॥७॥ विप दीप्तौ । वेषति । वेपने सिलिगे। वेश्यति । विष्टि । अविक्षा। अस्विक्षाताम् ॥ ८॥ गज देवपूजासङ्गतिकरणदानेषु ॥ गजति । पनने ॥ लियः भ्यासस्योभयेपाम् । ६।१।१७ ॥ याच्यादीनां प्रह्यादीनां चाभ्यासस्य अवोढाः । अवोवम् ॥ ११ ॥ यस निवासे । परस्मैपदी । वसति । उवास। स्थासादावार्धधातु वस्यति पाखण्या तस्यामा अवाताम् ॥ १२ ॥ ३ ॥ अपुः । स्वसिथ । उयस्थ । यस्ता ॥ सस्थार्धधातुक ।७।४।९ ॥ सत्य उच्चारणार्थः । उवाय ॥ शासि:

·रामासाम्भारनाभारत । भाराम् ।भारा मामला प्रदिः । भयादीन् । सम्पदर । भानन । अतिप्पति । आनीत् ।। १॥ भर भक्षणे ।दो पारामेदिनी ।। 1: पसनासावभावान्पनि निमिर । अपमिप । भाराभारा झटपाच पिसान् । अद्धि । ममान् । पाद १७११००॥ भदः पाहातामारंभातुकारागमः मापन। तिभन्ते अदादयः । २२३ नामीष्ट । अवासीत् ॥ १३ ॥ व्येन् संवरणे । व्ययति ॥ नव्योलिटि ।।१।४।। मावं न साहिटि । वृद्धिः । परमपि हलादिशेष याधित्वा यस्य संप्रसारणम् । उभयेषांग्रहणसामर्थ्यात् । अन्यथा वच्यादीनां प्रह्यादीनां चानुवृत्त्यैव सिद्ध किं तेन । विव्याय । विव्यतुः । विव्युः । इडसतीति नित्यमिट् । विव्ययिषध । विव्याय । विव्ये । याता । वीयात् । च्यातीष्ट । अव्यासीत् । अव्यास्त ॥ १४ ॥ हे स्पर्धायां गन्दे ॥ अभ्यस्तस्य च ।६।१॥ ३३ ॥ अभ्यस्तीभविष्यतोहेनः संप्रसारणं स्या- २ । ततोद्वित्वम् । जुहाव । जुहुवतुः । जुहवुः । जुहोष । जुहविष । जुहवे । हा. मार हेयान् । हासीष्ट ॥ लिपिसिचितश्च । ३१११५३॥ एभ्यश्नर स्पा- न् । आत्मनेपदेप्यन्यतरस्याम् । ३।१।५४ ॥ आतोलोपः । अहन् । अ. हताम् । अहन् । अहत । अहास्त ॥ १५ ॥ अथ द्वौ परस्मैपदिनी ॥ पद व्यकायो गावि । अच्छ पदति । उवाद । ऊदतुः । उवदिष । यदिता । उद्यात् । पदप्रति ॥ दुभोश्चि गतिवृद्धपोः । श्वपति ॥ विभापा धेः।६। ११३०॥ श्वयतेः संप्रसारणं वा स्यालिटि यहि च । शुशाय । शुशुपतुः । श्वपतलि. पश्यामलक्षणप्रतिषेधः । तेन लिक्ष्यभ्यासस्येति संप्रसारणं न । शिश्वाप । शिधिपतुः । अपिता । भयेत् । शूपात् । जस्तम्भ्वित्यङ् या ॥ स्वयतेरः । ७१४ । १८ ॥ एनरिकारस्य अकारः स्यादहि । पररूपम् । अश्वत् । अश्वताम् । भश्चन् । विभाग पोरिति पर । पछ । अशिविपन् । इयन्तेति न दिः । भवतीत् ॥ २ ॥ सापमादयताः । भ्यादिस्याकृतिगणः । तेन चुनुम्पतीत्यादिसंमहः ।।।। ॥ इति भ्वायः॥ करीयङ् । ३ । १ । २९ ॥ ऋतिः सौयस्तरमादीला स्वास्या । मुगुमास- गरी धानुनि बहसः । कृपापा घेत्येके । सनापन्ता इति धातुल्लम् । कृतीपते । कती. भयो । भार्धधानुकविवक्षा । आपदभाधाम नभाष शेषात्कगति मदिरभृतिभ्यः शपः ॥१४॥७२॥ दुर स्यात् । भनि । भमः । भनि ।। १२॥४॥४०॥ भदोपान वा साहिटि जपाग। गमाने. TRAI नस्य विधि पनि पानिवशनिधाम पर्यम् । शामिपति पर. । पनि निलमिट । भाभि । अाभारयति । हुमम्मोहेभिः । ६।४ भानि ॥ अदम दिअन्यतरस्याम् - ·.. म. । मनु तनोत्यादयः । हतः । मन्ति ॥ यमोवा।८।४। २३ ।। उपसर्गस्पानिमि वध लिङि । २।४।४२॥ लुङिच । २।४।४३ ॥ वधाहेशोजना। यध्यास्ताम् । भार्धधातुके किम् । विध्यादो हन्यात् । हन्सेरिति णत्वम् । प्राण्यादा पुस । शुध्ये। दोपशु । दुम्धिा दोहानि । धुक्ष्व । भुग्ध्यम् । दोहे । अधोक्रा भयो। भाग्यम् । भक्षन् । भशुक्षत । मुग्या दुहेति गुपक्षे तपासध्ययहि लामा ॥२॥ दिए गये। प्रणिम्धि ॥३॥ लिए भास्याइने । लेटिकलीरालिदिन। तिमी । दिक्ष । साई । लालीदि। सेहानि । भलेट् । अनिक्षत्। भदिशाताम् । भीरा भनिसायहि ॥ ४॥ यक्षि यतायां यानि भनेर मयादि पिदपति नष्ट । पक्षाने || माधधानुक हलचिय॥पक्षिा राण भनुशाभेस्यमयुक्तमाग्मनेपदमनियमिति शासनाः । तेन मालिक, ।।४।१४॥ था लिटि।१४॥५५॥ मत्र मागे धारिणमा:. अहिले सम्म पनि नियम । मित्वालम् । यो विशE अद्यात् । अद्याताम् । अधुः । अद्यास्वाम् । अद्यासुः । लुङ्सनोर्घस्ल । २॥ ३७ ॥ भदोघल स्यात् लुङि सनि च । लदिलादङ् । अधसत् ॥ २॥ इन हिलाय त्योः । प्रणिहन्ति ॥ अनुदात्तोपदेशवनतितनोत्यादीनामनुनासिकलो- पो झलि शिति । ६।४।३७ ।। अनुनासिकेति लुप्तपष्टीकं वनतीतरेषां विशेष णम् । अनुनासिकान्तानामेषां बनतेश्च लोपः स्ताज्झलादौ कृिति परे । यमि रमि * मि गमि हनि मन्यतयोऽनुदात्तोपदेशाः । तनु क्षणु क्षिणु ऋणु तृणु भग त्तात्परस इन्तेर्नस्य णोवा स्याद्वमयोः परयोः । प्रहमि । प्रहन्मि । प्रइण्यः । हन्यः । हो हन्तेरिति कुत्वम् । जघान । जनतुः । जन्नुः ॥अभ्यासाच्च । ७११ । ५५ ॥ अभ्यासात्परस्य इन्तेईस्य कुत्यं स्यात् । जनिथ । अन्य । हन्ता । बरगी- रितीट् । हनिष्यति । हन्तु । हतात् । प्रन्तु ॥ हन्तेजः । ६ । ४ । ३६ ॥ हो परे। आभीपतया जस्यासिद्धत्वाद्धेर्न लुक् । जहि । हनानि । हनाय । हनाम । आन्। हताम् । अनन् । अहनम् ॥ आर्धधातुके । २।४।३६ ॥ इत्यधिकृत्य ॥ हनो भार्धधातुकरति विषपसप्तमी । तेनार्धधातुकोपदेशे अफारान्तत्वादतौलोपः । कपात! अयधीत् ।। ३ ।। अथ चत्वारः स्परितेतः ॥ द्विप अप्रीती । द्वेष्टि । विष्टे । द्वेष्यति । द्वेक्ष्यते । टेष्टु । द्विपात् । द्विष्टि । पाणि । पै । देपावहै । भोर । विपश्च । ३ । ४ । ११२ ॥ लो त्या स्मात् । अद्विपुः । भद्विषन् । भोष द्विपीन । द्विशीए । अद्विक्षम् ॥ १॥ दुइ प्रपूरणे । दोन्धि । दुग्धः । धोति । गरे। ग:नागोपुषः । विषाण: प्रायम् । नम तुम । भन्नेरिनानि यामा - - ·पुष । पिनास पात्र मोहदिन । माण पि पित्र Bि- नागान् । विशेगविहिन शिवन नियम पार I TET गोनिर रामान । मादलो नुनिभर पु . तिष्ठन्ते अदादपः। । - स्याम्पनि । ख्यास्यते । क्शास्पति । क्शास्यते । अचष्ट । चीत । ख्यायात् । क्शायात् । पशेषान् । अस्थतिवक्तिख्यातिभ्योऽ । ३।११५२॥ एभ्यन्तरङ् । अ- मान् । अत्यत । भक्शासीत् । अक्शास्त ॥ वर्जने ख्शा नेटः * ।। समचक्षिष्ठेत्यादि ५५॥ अप पृच्यन्ताभनुदात्तेतः ॥ईर गतौ कम्पने च ।ईते । ईरांचके । ईर्ताम् ।ई- पर्वम् । परिष्ट ॥ १॥ ईड स्तुतौ । ईहे ॥ ईशः से।७।२१७७॥ई. रजनोत्रं च । ७१२१७८॥ शीड्जना सेवेशव्दयोः सार्वधातुकयोरिट् स्या- । योगविभागोवैचित्र्याः । ईडिपे । इडिध्ये । एकदेशविकृतस्यानन्यत्वात् । ई- रिय । इंदिप्यम् । विकृतिप्रहणेन प्रकृतेरमहणात् । ऐड्दुम् ॥ २॥ श ऐश्वर्षे । । ईशिष । शिष्ये ॥ ३॥ आस उपवेशने । आले ॥ दयापासश्च ॥ अपांच- *। भास्स्य माध्यम् । आसिष्ट ॥ ४ ॥ आ: शास इच्छायाम् । आशले ॥ माशासाते । आपूर्ववं प्राषिकम् । तेन नमोवाकं प्रशास्मह इति सिद्धम् ॥ ५॥ प. आटादने । बसे । यस्से । यध्ये । यवसे । पसिता ॥ ६॥ कसि गतिशासनयोः । ने 1 फंसाने । कंसते । अयमनिदिदिसके । कस्ले । तालव्यान्तोऽपनिदिन् । काटे । कला । कक्षे । फटे ॥ ७॥ पिसि चुम्बने । निस्से । दन्यान्तोऽयम् । आभरण- पातु कालव्यान्तइति पधाम ॥ ८॥ मिमि शुद्धौ । नितेः । निक्षे । निश्रिता १९॥ शिनि भव्यक्ते शन्दे । शिङ्गे ॥१०॥ रिमि यणे । संपने इल्पेके । उभयो- हो । भवपवे प्रत्यपरे । अन्य शब्द तीतरे । पिङ्गे ॥ ११॥ जीत्येक । पृ. २॥ १२ ॥ जी ने । योष्टपणादिति । वृत्त । माते । से। दिदि- ये ॥ १३ ॥ पृषी संपर्धने । एते ॥ १४॥ पूर प्राणिगर्भयिमांगने । से सावे । मोता। सविता । भूयोरिति गुणनिधः । सूर्य । पाटि । भग । भमोष्ट ॥ १५ ॥ ॥ शीः सार्पधातुफे गुणः । ७।४ RAIति पेत्रासारवादात । पाते ॥ शीडास्ट । ७.१६॥ परत मादेशगत र दोष दिये । राणे । यो । । अपिता भE REM मोदनाः पारशरिनः । उम् विभनेऽमिभणे ॥ उतोडि कि हसि ।७1८९॥ TATANE मामा मन पनि पुनः। । mti FA मे ॥ तुम्नुपमा मापा ·- - । । बीते ! तुरुधब्भ्य इवीट् । अस्तावीत् । प्राक्सितादिति परयम् । अभ्यष्टोत् । सिधा वश्वाहादेशः आभार उचारणा आहाभाहतुआहुः।। आस्था1८२/३ सिद्धान्तकामुयाम् तिडः किम् । शाम्पति । सार्वधातुके किम् । आशिपि स्यात् । विध्यादौ तु रुपान् ! यात् । अरावीत् अरविष्यत् ॥ २॥ तु इति सौरोधातुर्गतिवृद्धिहिंसासु ।' लुम्विकरणइति स्मरन्ति । तीति । ताति । तुवीतः । तुतः । तोता । तोष्यनि ।। स्तुतौ । नौति । नविता ॥ ४ ॥ टुक्षु शब्द । क्षौति । क्षविता ॥ ५ ॥णु ते क्ष्णौति । क्ष्णविता ॥ ६ ॥ प्णु प्रस्रवणे । सौति । सुष्णाव । साविता । ॥७॥ अर्गुम् आच्छादने । ऊोतेर्विभापा । ७।३।१०॥ वा वृद्धि लादौ पिति सार्वधातुके । ऊौति । ऊणोति । ऊर्गुतः । उर्गुवन्ति । ऊर्गुते । ते । ऊर्तुवते ।। ऊणोंतेराम् नेति वाच्यम् * ॥ न न्द्राः संयोगादयः ।। ३ ॥ अचः पराः संयोगादयोनदराद्विनं भवन्ति । नुशब्दस्य द्वित्वम् । णत्वस्या लात् । पूर्वत्रासिद्धीयमद्विवचनइति त्वनित्यम् । उभौ साभ्यासस्पेति लिङ्गात् । ऊर्जुन ऊर्जुनुवतुः । ऊर्जुनुवुः ॥ विभापोर्णोः । १।२।३॥ इटादिप्रत्ययोता स्यात् । अर्जुनुविध । ऊर्जुनविथ । अणु । ऊर्णविता । ऊोतु । ऊर्णोतु । ऊर्णवात ऊर्णवै । गुणोऽपृक्ते । ७।३।९१ ॥ ऊोंतेर्गुणः स्यादपृक्त हलादौ पिति धातुके । वृद्धयपवादः । भौगोत् । औ!ः । ऊर्गुयात् । अर्गुयाः । सृद्धि ।। पिनेति भाष्यात् । अयात् । अर्णविषीष्ट । अणुविषीष्ट । औMवीत् । ऊणोंतर्विभाषा।।२।६॥डादौ सिथि परस्मैपदे परे वा वृद्धिः सा पक्षे गुणः । और्णावीत् । भोर्णाविष्टाम् ।। और्णाविषुः । और्णधीत् ॥८॥ घौति । धोता ॥९॥ पु प्रसवैश्वर्ययोः । प्रसवोऽभ्यनुज्ञानम् । सोता । असौपीत् ॥ कु शब्दे । कोता ॥ ११ ॥ एम् स्तुतौ । लौति स्वीति । स्तुतः स्तुपीतः । सुने वा । पपष्टोन पर्यस्तोत् ॥ १२ ॥ व्यक्ताषां यानि ॥ यः पशानामादित हो यः।३।४।८४॥ योलरः परस्मैपदामामादितः पशानां गलादयः पय या पनि परे । पर्वम् । भाप । आइपुः ॥ सुपईद । ७।३।९३ ॥ शु इलाई ति पात् । भाषेषत्र स्थानिमायायामोड झालीति पत्यविधानाम भी नि । प्रवाणि । पूनः । मुन्ति । न । आधातुकाधिकारे । योपचिः।१।। ५. ॥ शान । उपतुः । थुः । समिप । उ । उन । वका । प्रा । र परिवान। प्रवाणि । प्रये । गान् । इस्लान् । भम्पनियती, पग पम् ।७।४।२. ॥ कि पो । अपोषन । भयोयन ॥१॥ माना: रामगीन पारमनेगरी लगी। प111८॥ मत्रा पोशाला भौगुरिष्टा अभिगमने । ।

·। भधागदपेशामिति लिङ्गात् । अन्यथाहीगल्येव श्रूयात् ॥ दण्वदिकाति वक्तव्यम् कान्यसनखादनेषु । प्रजनं गर्भग्रहणम् । असनं क्षेपणम् । वेति । बीतः। विय- लिपि । चेमि । चीहि । अवेत् । अवीताम् । अवियन् । अडागमे सत्यनेकान्- सागणिति केचित् । अन्यन् ॥४॥ अत्र ईकारोऽपि धात्वन्तरं प्रश्तियते । पति।इत:। पन्नियात् । ऐषीत्॥५॥ याप्रापणे प्रापण मिह गतिः। प्रणियाति । यातायान्ति ।। साशाकटायनस्यैष । ३।४ । १११ । आदन्तादारस्य समझेर्जुम या सात् । अयु:। अयान् । यायात् । पापाताम् । थापालाम् ॥६॥या गनिगन्धनयोः। सूचनम् ॥ ७॥ मा दीप्ती॥८॥णा शोचे ॥९॥धा पाके॥१०॥ रसायो गती॥११॥ प्सा भक्षणे ॥ १२॥ पा रक्षणे 1 रामालाम् । अलग- ॥१३॥रा दाने ॥ १४॥ला आदानेद्वावपि दाने इनि चन्द्रः॥ १५॥ मलने । प्रणिदाति । प्रनिदानि । दापास्ताम् । अदासीन् ॥ १६ ॥ रुपामायन। मायानुकमात्र विषयः । सस्थानत्वं नमः ख्याये इति वातिक तशय चेह नि । निहन्ते अदादयः। २२७ धणः किति । ७१४१६९ ॥ इणोऽभ्यासस्प दीर्घः स्याकिति लिटि । ईयतुः । तुः । इययिथ । इयेथ । ऐन् । ऐताम् । आयन् । इयात् । ईयात् ॥ एतेलिङि७४। २४ ।। उपसर्गापरस्स इणोऽणोहस्वः स्यादापधातुके किति लिङि । निरियात् । उभ- यस आश्रये नान्सादिवत् । अभीयात् । अणः किम् । समेयात् । समीयादिति प्रयो- गस्तु भौवादिकस्य ॥ इणोगालुङि । २।४ । ५१ ॥ गातिस्थेति सिचोलुक् । अगरन् । अगाताम् । अगुः ॥१॥ इङ् अध्ययने । नित्यमधिपूर्वः । अधीते । अधी- थाले । अधीयते ॥ गाङ् लिटि ।२।४ । ४९॥ इडोगाङ् स्यालिटि । लाव- स्पायां विवक्षिते वा । अधिजगे । अधिजगाते । अधिजगिरे । अध्येता। अध्येष्यते । अध्यये । गुणायादेशयोः कृतयोरुपतर्गस्य यम् । पूर्व धातुरुपसर्गेणेति दर्शनेऽन्तरङ्गवा- हुगापूर्व सवर्णदीर्घ प्राप्तः । रध्ययने वृत्तमिति निर्देशान्न भवति । अध्यैत । परस्या- दियक् । ततभाट् । वृद्धिः । अध्ययाताम् । अध्यपि । अध्यैवहि । अधीति । अधी- गीयानाम् । अधीयोध्यम् । अधीयीय । अध्येपीष्ट ॥ विभाषा लुहलकोः।२। ११.५० ॥ होगाङ् वा स्यात् ।। गामुदादिभ्योऽणिन्डित् । १ ।२।१॥ गाभदेशाकुटादिभ्यश्च परेऽणितः प्रत्ययाडितः स्युः ॥ धुमास्थागापाजहा- लिसा हलि । ६ TEEN पामातईस्पादलादौ सत्यार्धधातुके । अध्य- गोष्ट । अध्यष्ट । अध्यगीप्यत । अध्यष्यत ॥ २॥ इक् स्मरणे । अयमप्यधिपूर्वः । * अधियन्ति । अध्यगात् । केचित्तु आर्धधातुकाधिकारोक्तस्यैवातिदेशमाहुः। तन्म- एन । तथा च महिः । ससीतयोरापवयोरधीयमिति ॥ ३॥ वी गतिव्यामिप्रजन- । । ॥ है जाहिरमूनीः स नेति स्वाभादेशस शादित्वे प्रयोमनमियः । संपूर्वस्य ।

·- I कागति । महामांगकार । किपेनि मना मिसांगी। पाधि । ममापी माशम् ॥ विमनस्ते।८।२।७३ ॥ पालास सस पाशिरो: । अपकार । भमकार मनकामः ॥ सिपिघाताया, ।८।२।७४॥ पदान्गम गायो: सप: पादा। पशः। भनकाभित्रकार माः । शारतु । शिष्टाम् । शिशम् । शाम ॥ शाही।६।४।३२॥सले. अशातुः । अशात् । अशाः । शियात् । मनिशास्तीत्य । मशिन् । अशासित फानाति यण् । दीध्याते ॥यीवर्णयोर्दीधीवेव्यो।७॥४॥५३॥ एतयोरन्यस्त्र : लोपः स्याद्यकारे इवणे च परे । इति लोपं याधित्वा नित्यत्वा रेल्वम् । दीध्ये दोधावे- सलोपस्यासिद्धत्वादतोहेरिति लुक् । असत् । असस्ताम् । अस: । असत् । सस्यान् ।। संयोगसंज्ञा नेत्याश्रित्य स्कोरिति लोपाभावात् । संस्ति । संस्तः । संस्तन्ति । इये। तुः । वशिता । यष्टु.। उष्टात् । उड्डि । अवद् । ओष्टाम् । औशन् । उपपाताम् । दानादनयोः ।। आदाने चेत्येके । प्रीणनेऽपीति भाष्यम् । दानं चेह प्रक्षेपास धोin this : जान ms ना | HIT भी भाग riment प्रा । A RIMIT रियो । पशुपति mit from Arij भागेगा। पनि निEिTRam भागिदी Film HIMMITEMiमाम इति । ।। ३ ।। शारा अनुशिष्टी । शासि ॥ शाम इदरहो। ६।४॥ ३४ ॥ शान सभागारमाशी इमारी रिकि मिगीति पाशिरः । शामति । ग. गदेशः पादौ परे । तरयामीगत्येनासिद्धायादेषिः । शाधि । अशान् । अशिधान् । ॥ ४॥ दीधीर दीप्तिदेवनयोः । एतदादयः पन धावणन्दसाः । दीधीते । परने, पीटामिति गुणनिषेधः । दीध्यांचने । दीधिता । दीषिष्यते ॥१॥ वैवी वेनिना तुल्ये। वीगतीत्यनेन तुल्येऽर्थे वर्ततइत्यर्थः ॥ २ ॥ अथ त्रयः परस्मैपदिनः ॥ यस सन्ति स्वप्ने । सस्ति । सस्तः । ससन्ति । ससास । सेसतुः । सस्तु । सधि ॥ असासीत् । अससीत् ॥ ॥ सन्ति । सन्तः । संसन्ति । घडूनां समवाये द्वषोर ॥२॥ वश कान्तौ । कान्तिरिच्छा । वष्टि । उटः । शन्ति । वति । उzः । र उश्यास्ताम् ॥ ३ ॥ चर्करीतं च ॥ यड्लुगन्तमदादौ योध्यम् । हु अपनयने । हुते । जुडुवे । हुवीत । होपीए । अहोष्ट ॥ ४॥ * ॥ ॥ इत्यदादयः॥ पूर्वत्रासिद्धमिति . . । वैधे आधारे हविषश्चेति स्वभावासभ्यते । इतश्चत्वारः परस्मैपदिनः । जुहोत्यादिभ्यः ·॥८॥ बुदान दाने ॥ प्रणिददाति । दत्तः। ददति । दत्ते । ददौ । वसोरिति पलायामलोपो देहि । अददात् । अदत्ताम् । अददुः। दद्यात् । देयान् । अदात् । - ईस्थान्सावधातुके निति इलि न तु घुसंज्ञकस्य । मिमीते । आभ्यस्तयोरिल्यालोपः । महीनः । अहति ॥ आच हो।६।४।११७॥ जहातेही परे मा स्थान् चा- दिसती । जहादि । जहिहि । जहीहि । अअहात् । अमहः॥ लोपोयि।६।४ १११८॥ जहातेरालोप: स्याद्यादौ सार्वधातुके । जह्यात् । एलिकि । हेयात् । अहासी. तिइन्ते जुहोत्यादयः। श्लः।२।४।७५ ॥ शपः श्लुः स्यात् ॥ श्लो।६।१।१०॥ धातोट्टै स्तः। जुहोनि । जुहूतः । अदभ्यस्तादित्यत् । हु वोरिति पण् । जुहति ॥ भीहीभृहुवां श्लवञ्च । ३।१॥ ३९ ॥ एभ्योलिट्याम्वा स्यादामि साविय कार्य च । जुहवांच- शार । जुहार । होता । होप्यति । जुहोतु । जुहुतात् । हेधिः । जुहुधि । आटि परखागु- गः । जुहवानि । परवान्मुसि चेति गुणः । अनुहवुः । जुहुयात् हयात् । अहौषी- त् ॥ १॥ निभी भये । विभेति ॥ लियोन्यतरस्याम् । ६।४।११५॥ . ) कारः सादलादी शिति सार्वधातुके । विभितः । यिभीतः । बिभ्यति । विभयांचकार । विभाय । भेता ॥२॥ ही सज्जायाम् ॥ निहति । निहीतः । निहियति । जिहियांच- बार । जिहाथ ॥ ३ ॥ पालनपूरणयोः ।। अतिपिपत्योश्च । ७।४१७७ ।। अभ्यासस्य कारोऽन्तादेशः स्यात् लौ ॥ उदोष्ठयपूर्वस्य ।७।१।१०२॥ अङ्गावयवौष्टयपूर्वोयोऋत्तदन्तस्यास उत्स्यात् । गुणवृद्धी परत्वादिमं याधेते । पिप- गर्ने । उत्वम् । रपरत्वम् । हलि चेति दीर्घः । पिपूर्तः । पिपुरति । पपार । किति लिटि अच्छापतामिति गुणे प्राप्ते ॥ पदमां हस्वोया । ७।४ । १२ ॥ एषां किनि लिटि द्वस्वोया स्यात् । पक्षे गुणः । पातुः । पपुः । पपरतुः । पपरुः । परिता । परीता। अधिपः । अपिपूर्ताम् । अपिपरुः । पिपूर्यात् । पूर्यात् । अपारीत् । अपारिया- २ सहसान्तोऽयमिति केचित् । पिपति । पिप्रतः । पिप्रति । पिस्यात् । आशिषि । प्रियान् । अपार्षीत् । पाणिनीयमते तु । तं रोदसी पिपृतमित्यादौ छान्दसत्वं शरणम् ॥ ४॥ भू धारणपोषणयोः ॥ भृभामित् । ७।४।७५ ।। भृम् माङ् ओ- हा एता प्रमाणामभ्यासस्य इत्स्यात् श्लौ । विति । विभृतः । विभ्रति । विभृध्ये । रसुवावाद् द्वित्वे । विभरामास । यभार । बभर्ष । बभूव । विभूहि त्रिभराणि । अविभः । भविभृताम् । अधिभरुः । यिभूयात् । भ्रियात् । भृषीष्ट । अभार्षीत् । अभृ- ॥५॥ माइ माने शब्दे च ॥ई हल्ययोः । ३।४।११३॥ भाभ्यस्तयोरात भिमाते । मिमते । प्रण्यमात ॥६॥ ओहाङ् गती ॥ जिहीते निहाते । जिहते । गई। हाता । हास्यते ॥ ७॥ मोहा त्यागे । परस्मैपदी । जहाति ॥ जहातेश्च १६१४१ ११६ ॥ इत्याद्वा हलादौ किति सार्वधातुके । पक्षे ईत्वम् । जहितः ।

·। । - । ॥२॥विष्ल व्याप्ती । वेवेष्टि वेविटे । लदित्वादङ् । अविपत् । तडि क्सः। अभागे क्सस्याचीति अल्लोपः । अविक्षत । अविक्षाताम् । अविक्षन्त ॥३॥ अथ आगणाला: बहुलं उन्दसीति इत्वम् ॥ १ ॥ हृ प्रसाकरणे । अयं सुवोअभिजिहति होमाम् .in मपि । अभ्यासस्यासवर्ण इतीयङ् । इयति । इयतः । इति । आर । आरतु: ।. ययान् । अर्यात् । आरत् । ससति ॥४॥ भस भर्सनदीयो।पभस्ति । यसिभमो.' फति ॥६॥तुर स्वरणे । सुतोति । सुतूते: । तुतुरति ॥७॥ विष शब्दे ।बिपि। दिधिष्टः॥८॥ धन धान्ये । दधन्ति । दधन्स: । दधनति ॥ ९॥ जन जनने।। नजलि ॥ जनसनखना सन्झलोः।६।४।४२ ।। एपामाकारोऽताशा :- मेदिनः । दिवादिभ्यःक्ष्यन् ।।६९॥ नापोवाइलिनी पानीपत रिवामितापिति । दाया। अदायगत 10.. Vाबान । भविपत ॥१॥निम्नमग्नान । परिपायति पनि। अदाताम् । भदुः । अदित ॥ ९ ॥ दुधाञ् धारणपोषणयोः । दानेऽप्यके । प्रणिदया. ति ॥ दधस्तथोश्च । ८।२॥ ३८ ॥ द्विरुक्तस्स झपन्तस्य धानोरशोभा स्थान, भयोः स्ध्वोश्च परसः । यचनसामर्थ्यादालोपोन स्यानिवदिति वामनमाधवी । वस्तुतस्तु पूर्वत्रासिद्धे न स्थानियत् । धत्तः । दधति । अत्यः । धत्य । दध्वः । धत्ते । धत्स। धध्वे । धेहि । अधित ॥ १० ॥ * ॥ अथ प्रयः स्वरितेतः ॥ णिजिर शौचपोषण- योः ॥ णिजां त्रयाणां गुणः श्लौ । ७।४।७५ ॥ णिज्यिविषामभ्यासस गुणः स्यात् लौ । नेनेक्ति । ननिक्तः । नेनिजति । नेता । नेक्ष्यति । नेनेक्तुनेनिधि । नाभ्यस्तस्याचि पिति सार्वधातुके । ७।३।८७॥ लघूपधगुणोन स्थान..' नेनिजानि । अनेनेक् । अनेनिक्ताम् । अनेनिजुः । नेनिज्यात् । निज्यात् । अनिजन् ।। अनैक्षीत् । अनिक्त ॥ १ ॥ विजिर् पृथग्भावे । वैवैक्ति । वेविक्ते । विवेभिप । अर विज इडिति हित्त्वं न । ओविजी इत्यस्यैव तत्र ग्रहणात् । णिनिविजी रुधादावपि । परस्मैपदिनश्छान्दसाश्च ॥ क्षरणदीप्त्योः । जिधर्नामि हविषा घृतेन ॥ भृभामिन ॥२॥ ऋस गती । यहुलं छन्दसीत्येव सिद्ध अतिपिपत्योंश्चेतीत्वविधानादयं भाषाषा- स्पीति नित्यमिट् । आरिथ । अर्ता । अरिष्यति । इयराणि । ऐयः। ऐयताम् । ऐयाः। हलीत्युपधालोपः । झलोझलीति सलोपः । बन्धः । यसति ॥६॥कि ज्ञाने । वि.. रयासमा मानला जात जति । असि । जभान । न्यात् । मनागान् । भन्यान् । जायात् ॥ १० ॥ गा स्तुती । देवाझिगाति एमपुर निगाल: । जिनि ॥११॥ ॥ इति शुहोत्पादयः॥ ॥ रितु काराविज़िीराणयहागुनिम्नुनिमोदमदम्यानकान्तिगति । मला - .

·प्राणवियोगः। मीयते ॥ ३१ ॥री श्रवणे । रीयते ॥ ३२॥ लीइ लेपणे ॥ वि- पापा लीयते।६।१।५२॥लीयतेरिति थका निर्देशोन तु श्यना । लीली- मेरावं वा स्यादेविपये त्यपि च लेता। लाता। लेप्यते । लास्यते । एग्विषये कि- स्यनि।७।३१७१॥ लोप: स्यात् श्यनि । श्यति । श्यतः। पन्ति । दशौ। नि:शाता । शास्यति । विभाषा प्राधेडिति सिचोवा दुक लुगभावे यमरमेती- विडन्ते दिवादयः । गरेवीन् । न्यसेवीत् ॥ २॥ त्रियु गतिशोषणयोः ॥ ३ ॥ ष्टियु निरसने । केचिदि- मे न पटन्ति ॥ ४॥ ष्णुसु अदने। आदान इत्येके । अदर्शन इत्यपरे । सुप्णोस । ५॥णसु निरसने । सस्यति । सलास ॥६॥ मासु हरणदीप्त्योः । हरणं कौटिल्य- ३१ चक्रास ॥ ७ ॥ व्युष दाहे । वुव्योष ॥ ८॥ सुप च ॥ ९ ॥ नृती गात्रविक्षेपे । मृत्यनि । ननन । सेऽसिचि कृतवृतददतः । ७।३।१७ ॥ एभ्यः रिस्प सिम्मिन्नस्प सादेरार्धधातुकरपेटा स्यात् । नर्तिप्यति । नय॑ति । नृत्येत् । इत्यान् । अनीत् ॥ १०॥सी उद्वेगे । वा धार्शति श्यन्या । असति । सति । वेसतुः । तत्रसतुः ॥ ११ ॥ कुथ पूतीभावे । पूतीभावोदोर्गन्ध्यम् ॥ १२ ॥ पुध 'ईसायाम् ॥ १३ ॥ गुध परिवेटने ॥ १४ ॥ क्षिप प्रेरणे । क्षिप्यति । क्षेप्ता ॥ १५ ॥ पुष्प विकसने । पुष्यति । पुपुष्प ॥ १६ ॥ तिम टिम टीम आर्दीभावे । तिम्यति । लिम्पति । स्लीम्यति ॥ १९॥ ग्रीड चोदने लज्जायां च । बीडयति ॥ २० ॥ इप गनौ । इप्यति ॥ २१ ॥ पह पुह चक्यर्थे । चक्यबस्तृप्तिः । सद्यति । सुयति ॥ २३॥ शुराम वयोहानौ । जीति । जजरतुः । जेरतुः । जरिता । जरीता । जीर्येत् । जी- पोन् । जस्तम्भ्विसवा । ऋदृशोऽडि गुणः । अजरत् । अजारीत् । अजारिष्टाम् । शीर्यति । महरतुः । अझारीत् ॥ २५ ॥ पूइमाणिप्रसवे । सूयते । सुषुवे । स्वरतिसूतीति वि- कल बाधित्वा युकः कितीति निषेधे प्राप्ते फ्रादिनियमानित्यभिट् । सुघुविषे । सुघु- विवहे । सोता । सविता ॥ २६ ॥ दूङ् परितापे । दूयते ॥ २७ ॥ दीक्षथे । दीयते ॥ दीडोयुचि शिति ।।दी; परस्पाजादेः द्वितआर्धधानुकस पुन स्यात् । बुग्युटावुवद्यणो: सिद्धौ वक्तव्यौ * ॥ दिदीये । मीनातिमिनोति- दीज ल्यपि च । एपामास्वं स्यात् स्यपि चकारादशित्येनिमित्ते । दाता । दास्यते । अदास । अदास्थाः ॥ २८॥ डीङ् विहायसा गतौ । डीयते । डिव्ये ॥ २९ ॥ धीङ् आधारे । धीयते । दिध्ये । ध्येता ॥ ३० ॥ मीङ् हिंसायाम् । हिंसाब - । । पालीपते । लिल्ये ॥ ३३ ॥ ग्रीड् शृणोत्यर्थे । प्रीयते । विनिये ॥ स्यादय भोदि- in तरफलं तु निष्ठानत्वम् ॥ पीङ् पाने । पीयते ॥ ३५ ॥ माङ् माने । मायते । सो ॥ ३६ ॥ई गीत भोचप्री प्रीती । सकर्मकः । प्री- हो । रिप्रिये ॥ ३८॥ पादनश्चवार को तनूकरणे ॥ ओतः -- - ·। .. गृति प| मनि । मनिप ॥१॥ दीनी। दीयते । दिदी। मदीराम. दीलिए ॥२॥ पूरी भागागने । गी । आरि । आरिष्ट ॥३॥ पूरी गनिवारण-. तप्ता । सप्यते । पतेति व्यत्यामेन पाटान्तरम् । गुनद्यामा नियुतः पत्यमानः ॥११॥ ऋतु वरणे । गृत्सते । पक्षान्तरे यायल्यते । ततोवावृत्यमाना मा गमवानां विमनेति भहिः ॥ १२ ॥ हिश उपतापे । लिश्यने । लेशिता ॥१३॥कार दीगी। काश्यते ।। ॥१४॥बाथ शब्द । वाश्यते । ययाशे ॥१५॥ अथ पक्ष स्वरिततः। मृपतिविज्ञा- याम् । मृष्यति । मृप्यते । ममर्ष । ममृप ॥१॥ शुचिर पूर्तीभावे । पूर्वीभारदः। शुच्यति । शुच्यते । शुशोच । शुशुचे । अशुचत् । अशोचीत् । अशोचिए ॥२॥ णह बन्धने । नाति । नह्यते । ननाह । ननद्ध । नेहिय । नेहे। नद्धा । नत्यनि । अनात्सीत् ॥ ३ ॥रज रागे । रज्यति । रज्यते ॥४॥शप आक्रोशे । शप्पति । सीष्ट ॥ चिण ते पदः।३।१।६०॥ पदश्लेश्चिण स्वात्तशब्दे परे । प्रण्यास- बुधे । योद्धा । भोत्स्यते । भुत्सीष्ट । अयोधि । अबुद्ध । अभुत्साताम् ।।४।। संप्रहारे । युध्यते । युयुधे । योद्धा । अयुद्ध । कथं युध्यतीति युधमिच्छतीति का। अण प्राणने । अण्यते । आणे । अणिता ॥ ७॥ अनेति दन्यान्तोऽयमित्रोके॥८॥ मन ज्ञाने । मन्यते । मेने । मन्ता ॥९॥ युज समाधौ। समाधिचित्तवृत्तिनिरोधः- अकर्मकः । युज्यते । योक्ता ॥ १०॥ राज विसर्गे । अकर्मकः । संमृज्यते सरसिौ. रगी | Me | ARIATE A HAI | मनि १॥ या सदन ।' ASTRITRA । अनिम्न ॥३॥VE MARATHI ॥ भाई. पदिनः परा | गन भी माना 1100 मोजदेशः मामि । म नजाने । अनि । अनिष्यने । शाजनेत वा मिण ॥ जनियध्यामा ७॥3॥३५॥ भगोदिन साबिगि स्थिति हिंगनाः । गुगे । गुरे ॥ ४॥ पूरी गूगं हिंगागाः । पूर्णते । दुगुरे । गूगने । गुगूरे ॥ ६ ॥ पूरी जूर्ग हिंगापोहान्योः ॥ ८ ॥ शर्ग हिमामाम्भनयाः ॥ ९॥ पूर्ण दाहे ॥ १० ॥ तप ऐश या । अयं भाभय या राश्यनी लभते । अन्यदा इ. नविकरणः परमपदीत्यर्थः । फेनितु यामहणं धातोगयययमिच्छन्नि । नपते । शप्यते ॥ ५ ॥ अथैकादशानुदात्ततः । पद गती। पद्यते । पेदे । पत्ता । पद्येन । दि । अपरसाताम् । अपत्सत ॥१॥खिद दैन्ये । खिद्यते । चिखिदै । खेत्ता । अ, खित्त ॥ २ ॥ विद सत्तायाम् । विद्यते । वेत्ता ॥ ३ ॥ बुध अवगमने । धुध्यते । 'अनुदात्तेत्त्वलक्षणमात्मनेपदमनित्यमिति वा ॥६॥अनो रुप कामे । अनुरुध्यते ॥६॥ रमणांशुभिन्नः । ममृभिये । सटा । स्रक्ष्याने । लिसिचाविति कित्त्यान गुणोनापम् । । - । ।

·गगाराशकिय शशक्थ । शेकशता। शक्ष्यति। शक्ष्यते । अशकत् । अ. परदत्तादयः । विद्यति । सिप्वेद । सिष्वेदिध । स्वेत्ता । अस्विदत् ॥ ९॥ अध फ्रो. थे। कोदा। मोल्स्यति ॥१०॥क्षुध चुभुसायाम् । क्षोद्धा । कर्य क्षुधित इति । मं- पदादितिवन्तात्तारकादित्वादितजिति माधवः । वस्तुतस्तु वसतिक्षुधोरितीट् ॥ ११ ॥ व शोचे । शुष्पति । शुशोध । शोद्धा ॥ १२॥ पिधु संराद्धौ । दिपाठः मामा- दिक । सिध्यति । द्धा । सेल्थति । असिधत् ॥१३॥ रथ हिंसासराद्धयोः । सरा- द्विनिष्पतिः । रणति । रधिजभोरचीति नुम् । रन्धतु: ॥रधादिभ्यश्च । ७॥२॥ ४९॥ रम् ना तृप् हपू दुह् मुह प्णु णिह् एभ्योवलाद्यार्धधातुमय बेट् स्थान। एन्धिय 1 रद्ध । ररन्धिव । रेध्य ॥ नट्यालिटिरधेः 1७17. भाटिइने इति सूत्रं विभज्य विधा पठितम् । तिहन्ते दिवादयः। सक्षोष्ट । भसृष्ट । असूक्षाताम् ॥ ११ ॥लिश भलीभावे । लिश्यते । लेप्टा। ले. क्ष्यसे । लिक्षाए । अलिक्षत ! अलिक्षाताम् ॥ १२ ॥ अपागणान्ताः परस्मैपदिनः । गधोऽकर्मकादृद्धावेव । एवकारोभिन्नक्रमः । राधोऽकर्मकादेव श्यन् । उदाहरण- माह। वृद्धाविति । यन्मयमपराध्यति । द्रुह्यतीत्यर्थः । विराध्यन्तं क्षमेत कः । द्रुह्यन्त- मिसः । राध्यत्योदनः । सिध्यतीत्यर्पः । कृष्णाय राध्यति । दैवं पयालोचयतीत्य- यः । देवस्य धात्वर्थेऽन्तर्भावान्जीवत्यादिवदकर्मकत्वम् । रराध । रराधतुः । रराधि- ए । राधी हिंसायामित्येत्याभ्यासलोपाविह न । हिंसार्थस्य सकर्मकतया देवादिकत्वा- योगान् । गदा । रात्स्यनि । अयं स्वादिक्षुरादिश्च ॥ १ ॥ व्यध ताडने । हिज्येति संप्रसारणम् । विध्यति । विव्याध । विविधतुः । विव्यद्ध । विव्यधिध । व्यद्धा ! व्य- रस्पति । पिध्येन् । विध्यात् । अत्र्यासीत् ॥ २॥ पुष पुष्टौ । पुष्यति । पुपोप । पु- पोपिय । पोष्टा । पोक्ष्यति । पुपादीत्यङ् । अपुषत् ॥ ३ ॥ शुप शोषणे । अशुपत् ॥ ४ ॥ तुप प्रीतौ ॥५॥ दुप वैकृत्ये ॥६॥लिप आलिङ्गने । श्लिष्यति । शिश्लेप । टेमा । सेक्ष्यति ॥ लिपः।३।१।४६ ॥ अस्मापरस्यानिटश्लेः क्सः स्यात् । पुपायडोऽपवादोन तु चिणः । पुरस्तादपवादन्यायात् ।। आलिङ्गने । ३।१।४६ ॥ एवं सोनान्यत्र । योगविभागसामर्थ्याच्छलइगुपधादित्यस्याप्य. यं नियमः । आशिक्षकन्या देवदत्तः । आलिङ्गनएवेति किम् । समश्लिपज्जतु काटम । अह । प्रत्यासत्ताविह श्लिपिः । कर्मणि अनालिङ्गने सिजेव न तु क्सः । एकवचने चि. । अश्लेपि । अश्लिक्षाताम् । अशिक्षन् । अश्लिष्ठाः । अश्शिवम् ॥ ७॥ शक वि- पापितोऽमर्पणे । त्रिभाषित इत्युभयपदीत्यर्थः । शक्यति । शक्यते । हरिं द्रष्टुं भक्तः । शक्त र सेटोऽयमिरयेके । तन्मतेनानिहारिकासु लदिपठितः । शकिता । शकिष्यति । ॥८॥ विदा गात्रप्रक्षरणे । धर्मसुतावित्यर्थः । अयं बीदिति न्यासकारादयः । नेति । . विश्लेरालिङ्गन. ।

·याम् । ताम्यति । तमिता । अतमत् ॥ २॥ दमु उपशमे । उपशमे ति पलसा- . . । । २१॥शमु उपशमे ॥शमामष्टानां दीर्घःश्यनि।७३।७४॥ शमादीनामिय- ६२॥ लिड्वर्जे इटि रधेर्नुन सात् । रचिता । रद्धा । रविष्यति । रत्स्यति । अ1ि. म. । अनिदिशामिति नलोपः । अरधत् ।। १४ ॥ णश अदर्शने । नदयनि । ननाश । नेशतुः । नेशिए । मस्जिनशोलि । ७।११६० ।। नुम् स्यात् । नन्छ । नेशिव । नेध । नेशिम । नेश्म । नशिता । नष्टा । शिष्यति । नयति । नश्येन् । नश्यात् । अनशत् । प्रणश्यति ।। नशेः पान्तस्य । ८।४।३६॥ गतं न सा त् । प्रनष्टा । अन्तमहणं भूतपूर्वप्रतिपत्त्यर्थम् । प्रनक्ष्यति । नशिष्यति ॥ १५॥ प्रीणने । प्रीणनं तृप्तिस्तर्पणं च । नाग्निस्तृप्यति काष्टानाम् । पितृनतासदिति भी। इत्युभपत्र दर्शनात् । ततर्पिथ । तत्रपथ । ततध । तर्पिता त । त्रप्ताकुशा स्पृशेति सिज्या । अतासीत् । अतीत् । अत्रोप्सीत् । अतृपत् ॥ १६ ॥ पर मोहनयोः । मोहनं गर्वः । दृप्यतीत्यादि । रधादित्वादियो वेटकावमर्थमनुदात्तताः॥१७॥ हृह जिघांसायाम् । वा दुहमुहेति वा घः । पक्षे ढः । दुद्रोग्ध । दुबोट । दुद्रोहिप । द्रोहिता । द्रोग्धा । द्रोढा । द्रोहियति । धोक्ष्यति । ढवयत्ययोस्तुल्यं रूपम् । भर "त् ॥ १८ ॥ मुह वैचित्ये वैचित्यमविवेकः । मुह्यति । मुमोहिप । मुमोग्ध । मुमोड । भोग्या । मोटा। मोहिता । मोहिष्यति । मोक्ष्यति । अमुहत् ॥ १९ ॥ प्णु शी:- थे। सुह्यति । सुष्णोह । सुप्णोहिय । सुष्णोग्ध । सुष्णोड । सुष्णुहिव । सशुप लोहिता। प्रोग्यालोदामोहिष्यति। मोक्ष्यति । अनुहन् ॥२०॥ व्णिह प्रीतौ ।नि यति । सिष्णेह ॥ कृत् ॥ रधादयः समाप्ताः । पुपादयस्तु भागणान्तादिति सिद्धान्तः। भ: । प्रणिशाम्यति । शेमतुः । शेमिभ । शमिता । अशमत् ॥ १॥ तमु का तेन मफर्मकोऽयम् । न तु शमियदकर्मकः । अदमत् ॥ ३ ॥ अमु तपसि रोरे पाणी भाति । भश्रमन् ॥ ४ ॥ भ्रषु अनयस्थाने । या भाशेति श्यन्या । तत्र कते सामान टानामिति दीपः । धाम्पति मुहमङ् । अधमन् । शेष न्यादियम् ॥ ५ ॥ मना कर साम्यनि क्षमि न्याय पक्षण्य | शामिम । नक्षम अनि हाता । अपमपिन् । भ्यादिग्तु लिन् । अगिमः शाम्पतेः शान्तिः सः R: ममा ॥६॥ मुग्लानी । नाम्पनि । हामति REET HAI मिई शमादिगाटोपिनुगः । भङ् । भरमा ॥ ७ ॥ * मानि भारदत् । समायोऽटी गताः ॥८॥ भणे । भम्पनि । * मन शाना स्परशुषः । ७।४।१७ ॥ भरि गो। भारत । NE wriTई भक्तिीति वधर्म नाम । मह भूगमगा दस्तारित कर ॥ सुप्रो पासांमुपांत् ।।७।। - ·करणम् । दिवादिस्तु भ्वादियदाकृतिगणः । तेन क्षीयते मृग्यतीत्यादि सिद्धि- चिरिदिम । चिलिम । क्लेदिता ।। क्लेत्ता ।। ३४ ॥ निमिदा । रोहने । मिर्गुणः । मेद्य- भाभूदिति । गुतादिभ्योबहिरेवात्मनेपदिषु पाटस्तूचितः ॥ ३५ ॥ निश्विदा स्नेहन- मोचनयोः ।। ३६॥ मथु वृद्धी । आनर्थे । आधेत् ॥ ३७॥ गृधु अभिकालापाम् । अग्थन् ॥ २८॥ वृत् ।। पुषादयोदिवादयश्च वृत्ताः । केचित्तु पुषादिसमाप्तपर्थम- तिइन्ते स्वादयः। यसश्च । ३।१।७२।। श्यन्या स्यात् । यस्यति । यसत्ति । संपस्पति । संघसति । अनुपसर्गात्किम् । प्रयस्यति ॥२॥ असु मोक्षणे । जस्यति ॥ ३॥ तसु उपक्षये ॥ दस च ! तस्यति । अतसत् । दस्यति । अदसत् ॥५॥ वसु सम्भे । वस्यति । व- वास । ववसतुः । न शसददेति निषेधः । यशादिरयमिति मते तु । थेसतुः । येसुः ॥६॥ व्युप विभागे । अयं दाहे पठितः । अर्थभेदेन स्वार्थ पुनः पठ्यते । अव्युषत् । ओष्ठपादिर्दन्यान्तोऽयम् । ब्युसतीत्यन्ये । अयकारो घुस इत्यपरे ।। ७ ।। सुप दाहे । अनुषन् । पूर्वत्र पाठः सिजर्थ इत्याहुः । तद् भ्यादिपाटेन गतार्थमिति सुवचम् ॥ ८॥ विस प्रेरणे । विस्पति । अविसत् ॥ ९॥ कुस संश्लेपणे । अकुसत् ॥ १० ॥ युस उत्समें ॥ ११ ॥ मुस खण्डने ॥ १२ ॥ मसी परिणामे परिणामोविकारः । समी इसके ॥ १३ ॥ लुठ. विलोडने ॥ १४ ॥ उच समवाये । उच्यति । उवोच । ऊच- मा भवानुचत् ॥ १५ ॥ भ्रशु भ्रंशु अधःपतने । यमर्श । अभृशत् । अनिदिता. मिति लोपः । श्यति अभ्रशत् ॥ २७ ॥ पृश वरणे । पृश्यति । अपृशत् ॥१८॥ दश तनूकरणे । कृश्यति ॥ १९ ॥ बितृषा पिपासायाम् ॥ २० ॥ हृष तुष्टौ । पन्नही भौवादिकाद्विशेषः ॥२१॥ रुप रिप हिंसायाम् । तीपसहेति वेट् । रोपि- ता। येष्टा । रेषिता । रेष्टा ॥ २३ ॥ डिप क्षेपे ॥ २४ ॥ कुप क्रोधे ॥ २५ ॥ गुप माकुलत्वे ॥ २६ ॥ युपु रुषु नुपु विमोहने । युष्यति । रुप्यति । लुप्यति लोपि- ए । लुप्पतिः सेटः । अनिद्वारिकासु लिपिसाहचर्यात्तौदादिकस्यैव ग्रहणात् ॥ २९ ॥ सुभ गायें । गाय॑माकाहा। तीपसहेति बेट् । लोभिता । सोब्धा । लोमिष्यति । ओन् । नुभ्यान् । अलुभत् । भ्वादेरवृत्कृतत्वालोभतीत्यपीत्याहुः ॥ ३० ॥ शुभ सं- उन्ने । क्षुभ्यति ।। ३१ मा भण तुभ हिंसायाम् । क्षुभिनभितुभयोयुतादौ प्रयादी च ड्यन्ते तेषां सुतादित्वादय सिद्धः । श्यादित्वात्पक्षे सिग्भवत्येव । इह पाटस्तु श्यन- ३३ ॥ क्लिदू आर्द्राभावे । क्लियति । विक्लेदिध । चिक्लेत्य । विलिदिव । चिल्लिद । । अमिदन । शुतादिपाटादेवामिदत । अमेदिष्टेति सिद्धे रह पाठोऽमेदीदिति - । - रिगाहः ।। - ॥ इति दिवायः॥ उम् भभिवे । अभिषवः सपने पीडनं मान सुगसंधानं च । तत्र लानेऽकर्मकः ।।

·- । - - ति ॥ विनापाः। ७।३।५८॥ अध्यामासरस चित्रः कुत्वं वा स्यात्याने सिचोरात्मनेपदेपु ।७।२।४२॥ वृवृञ्भ्यामृदन्ताय परयोलिसिचारि- पोष्ट । पीष्ट । अवारीत् । अवरिष्ट । अवरीष्ट । अवृत ॥८॥ध कमने । वा स्यात्तङि॥ न लिङि।७।२। ३९ ॥ वृतो लिडाइटोदीर्घोन स्थान् । वरि.. रतिसूतीति वेट् । दुधविथ । दुधोथ । किति लिटि तु युक इति निषेधं बाधित्वा प्रादि- नियमान्नित्यमित् । दुधुविव । स्तुसुधूभ्य इति नित्यमिट् । अधावीन् । अवविध अधोष्ट ॥ १०॥ अथ परस्मैपदिनः । दुदु उपतापे । दुनोति ।।१॥हि गनौ वृदो स्वादिभ्यः वः।।१।७३ ॥ एनोति । गुनु सुगणित १ । सुन गि । रालः । सुनुवः । सन्यई । रातुम् । सुगर । एवं । मामा । सनु । सुनना नि । रागये। रानुगा । गुमान | नुराधमलती । भगानी । अगोष्ट । अभिपुर्ण- गि । अगणीत । अभिसार । सुनीतः यमनोः । ८।३।११७ ।। ये मनि पपरे रामः पोन स्याग । विमांगति ॥ १ ॥ रिम् गाने । सिनोति । विभिनति । मिपाण । पिणे । गंगा ॥२॥सिन निगाने । पालम्पादिः । शेना ॥ १ ॥ दुमिए प्रक्षेपणे । मीनानिमिनोतीत्यान्यम । ममो । ममिण । ममाए । मिगे । माता । मापा. त । मासीष्ट । अमानीग । भमामिष्टाम् । अमान ॥ ४॥ विम् नयने । प्रणिचिनो लिटि.प । प्रणिनिकाय । नियाग । नियो । निच्चे । अवैपीन् । अबेष्ट ॥ ५॥ स्तृम् आच्छादने । रगृणोति । स्नृणुने । गुणोर्तीति गुणः । स्तर्यात् ।। ऋत संयोगादेः।७।२।४३ ॥ दन्तासंयोगादेः परयोलिसिचोरिट्वा स्यात्तति । रिपोष्ट । स्तृषीष्ट । अस्तरिष्ट । अस्तृत ॥ ६ ॥ कृम् हिंसापाम् । कृणोति । कृणुते । चकार । चकर्ष । घने । क्रियात् । कृषीष्ट । अकान् ि। अकृत ॥ ७ ॥ पृथ् वरण। पभूधाततन्धजगृभ्मवति निगमे । ७।२।३४॥ एषां वेहे इडभावी निपात्यते । तेन भाषायां थलीट् । यवरिथ । वव । वयवहे । वरिता । वरीता । लि. नोति । धुनुते । अधौषीत् । अधोप्यत् ॥९॥ दीर्घान्तोऽप्ययम् । धूनोति । धूनुते - सृणोति । पसार च ॥ हिनुमीना । ८१४।१५ ॥ उपसर्गस्यानिमित्तात्परस्य एतयोर्नस्य स्यात् । पहिणोति ॥ हेरचडि।७।३।१६॥ अभ्यासात्परस्य हिनोतेहस्य : वं स्थान तु चहि । जियाय ॥ २॥ प्रीती ।। पृणोति । पर्ता ॥ ३ ॥ स्मृ प्रीति पालनयोः ॥ प्रीतिचलनयोरिपन्ये । चलनं जीवनमिति स्वामी । ॥४॥ स्मृ इत्येके । स्मृणोति । पृणोत्यादयत्रयोऽपि छान्दसाइत्याहुः ॥ ५॥ आर .च्याप्तौ । आमोति-। आप्नुतः । आप्नुवन्ति । आप्नुवः । आमा | आप्नुहि । लहित्यार छ । आपत् ॥ ६ ॥रा शक्तौ ।। भशकन् ॥ ७ ॥राध साध संसिद्धी । गोलि ।। राघोहिंसायाम् । ६।४: १२३ ॥ पल्याभ्यासलोपोसा किनि लिटि सेटि ५.

·पनि ॥ ३॥ रिक्षि चिरि जिरि दाश ह हिंसायाम् ॥ रिणोति । क्षिणोति । अयं भा. पनि चिरिणोति । जिरिणोति । दामोति । दृणोति ॥ ९॥ वृत् ।। नि । नुदने । नुनोद नुनुदे । नोत्ता ॥२॥ दिश अतिसर्जने । अनिसजनं दानम् । रिसाए । अदिक्षत् | अदिक्षत ॥३॥ भ्ररज पाके। प्रहिन्यति मंत्रमारणम् । पापमय पार्ट। पम । ग्मभाव । यभ्रम पग्मनः । यधग्मिय । कामि मनोर: प्रनि । भ्रष्छ । यध्रने । भ्रष्टा । भी ।भराति भक्ष्य- नि रमागर्म बाधित्वा मंप्रसारणं पूर्ववित्रतिषेधेन - भूमान् । मनानाम् । सीए | अभासीन् । अभ्राक्षीन् । अम1 मह ॥१॥ रिप्रेरण। एमपतरस्याम् ।६।४।४७ ।। भ्रस्ने रेफस्योपधायाश्च स्थाने रमागमोगा निसिपमा । भसीन् अक्षिम ॥५॥पर विटाउने पनि पर तिङन्ते तुदादयः । नि च । अपरेधतुः । रेषुः । रेधिध । राधा । सानोति । साधा । असात्सीत् । असाद्धा- ॥९॥ भए द्वावनुदात्तेती ॥ अशु व्याप्तौ संघाते च । अश्रुते ॥ अश्नोतेश्च । ७ ४॥७२॥ दीर्यादभ्यासादवांपरस्य नुर् स्यात् । आनशे । अशिता । अष्टा। अ. शेष्यते । अक्ष्यते । अनुवीत । अक्षीष्ट । अशिषीष्ट । अशिष्ट । आप्ट । आक्षाताम् ॥ ॥ पिय आस्कन्दने ॥ स्तियुते । तिष्टिये । स्तेषिता ॥ २ ॥ अथ आगणान्तात्पर- पादिनः ॥ तिक तिग गतौ च । चादास्कन्दने । तिनोति । तिम्रोति ॥२॥ पप हिं- पाम् ॥ सनोति ॥ ३ ॥ मिधृपा प्रागल्भ्ये ॥ धृष्णोति । दधर्ष । धर्पिता ॥ ४ ॥ दम्भु दम्भने ॥ दम्भनं दम्भः । दन्नोति । ददम्भ । श्रन्धिप्रन्धिदम्भिस्वीनां लिटः किस्त्वं वेति व्याकरणान्तरमिहाप्याश्रीयत इत्युक्तम् । अनिदितामिति नलोपः । तस्या- भोगवादसिद्धत्वेन एल्वाभ्यासलोपयोरप्राप्तौ ॥ दम्भेश्व एत्वाभ्यासलोपौ वक्तव्यो * ॥ दे- मनुः । ददम्भनुः । इदं कित्त्वं पिदपिद्विपयकमिति सुधाकारादयः । तन्मते तिप्सिमि- पशु । देभ । देभिय । देभेति रूपान्तरं योध्यम् । अपिद्विषयकमिति न्यासकारादिमते तु । रम्भ । ददम्भिध । ददम्भेयेव । दभ्यात् ॥ ५॥ ऋधु वृद्धौ ॥६॥ तृप प्रीणन इत्य- ॥ शुन्नादित्वाण्णत्वं न । तृप्नोति ॥ छन्दसि ॥ आगणान्तादधिकारोऽयम् । अह यामौ ॥ अहोति ॥१दाने पालने च ॥ दनोति ॥ २ ॥ चमु भक्षणे । प. शामपीन्ये । न तद्यशः शस्त्रभृतां क्षिणोति । ऋक्षीत्येक एवाजादिरित्यन्ये । ऋति- । ॥ इति स्वादयः॥ तुद व्यथने ॥ इतः पट् स्वरितेतः ॥ तुदादिभ्यः शः।३।१।७७ ॥ नुदनि । ' । सुनोद । तुनोदिय । सुदै । तोत्ता । अतौसीन् । अनुत्त ॥ १ ॥ गुद प्रेरणे । बाद भुत्वेन शः । शस्य जश्त्वेन जः । जनि भृगजने ॥ भ्रस्नो रोपधा मारामारे । मित्त्यारन्यादनः परः । स्थानपष्टीनिर्देशादोधपोनिवृत्तिः । पमर्म । । 1 ·॥ शुभति । शुम्भति ॥ ३१॥ भी अन्धे । एमति ॥ ३२ ॥ चती हिंसाम। । भनत्री। भगमनमो: ।। प्राणापमुत। हिजो । यिन इटारित: पा. हिन्या। धनि मा यमभाः। यधिस । यमन । निवन्यामसेति मंत्र- पविष्यति । विच्यात् । भव्यानीन् । अमीन् । पनेः कुटादित्वमनसानि तुन .विमोहनमाकुलीकरणम् । तुभति । लोभिता । लोब्धा । लोमिष्यति ॥ १४॥ रिक. कत्थनयुद्धनिन्दाहिंसादानेषु॥रिफति । रिरेफ । रिहत्येके । शिशुं न विप्रा मतिभी रिहन्ति । ॥१५॥तृप तृम्फ तृमो ॥ आद्यः प्रथमान्तः । द्वितीयोद्वितीयान्तः ।द्वावरि द्विनी- यान्तावित्यन्ये । तृपतिं । ततर्प । तर्पिता । स्पृशम्शेति सिज्विकल्पः पौपादिकस्सेर । अङपवादत्वात् । तेनात्र नित्यं सिच् । अतीत् । तृम्फति । शस्सं डिवादनिदितामि-: ति नलोपे ॥ शेतृम्फादीनां मुम्बाच्यः * ॥ आदिशब्दः प्रकारे । सेन येऽत्र नकार म्फ । हिंसायाम् ।। तुपति । तुम्पति । तुफति । तुम्फति ॥ २१॥ दृप इम्फ उल्लेशे॥ । प्रथमोद्वितीयान्तइत्येके । पति । and म्फति ॥ २३ ॥ ऋफ म्फ हिंसायाम् । ऋफति । आनर्फ । ऋम्फति । अम्मा- चकार ॥ २५ ॥ गुफ गुम्फ प्रन्थे । गुफति । गुम्फति । जुगोफ। मुगुम्फ॥ २७॥: उम्भ पूरणे ॥ भनि। उवोम । उम्भति । उम्मांचकार ।। २९ ॥ शुभ शुम्भ पामा | Mi A TRITI Trt timst: । मिष । मा | MAmiti भाrnfiltrairaftir farITY शगाम । IIT | HIT HTTE IT ॥ी गयौ । परस्मैाही पनि । आम ॥ ॥ गुणी प्रीति मानिरी रादि: प्रत्यपोन्दिा । दिनि भोटमी आदमी पाराणाम् । सामे से । सो मानिः । आत्रभू पाइने गारणम् । रेफमा प्रकारः । । सान: रिममिति सानिमगवाम संप्रमाण पनि यस्तोवं म । भिगा । प्रष्टा । प्रधिनि | प्रतानि । श्यात् । अमाशीत् ॥ १॥ गम व्याजीकरण । विननि विगान । विपिचतुः । व्यचिना ! प्रवर्तते । अनीति पणुदास न्माधिपणत्वान् ॥ ३ ॥ उछि उनमे ॥ उम्छति । ३ ॥ उच्छी वियासे । उच्छति ॥ ऋच्छ गतीन्द्रिप्रतापमानभावेषु ॥ ऋच्छत्यूनाभिः । ति गुणः । द्विहत्महणस्यानेकहलुपलक्षणत्याचट् । आनर्छ । आनर्मतुः । ऋजिना मिच्छ उल्लेशे पास मच्छ भामच्छीत् ॥ ६॥ जर्ज वर्षा, परिभाषणभर्सनयोः ॥ सरला सुत्रौ । आनर्च ॥ ११ ॥ उन्ज आर्जवे ॥ १२ ॥ उज्झ उत्सर्गे ॥१३ ॥ तुम नुषकास्ते तृम्फादयः । तृम्फन्ति । ततृम्फ । तृपयात् ॥ १७ ॥ सुप तुम्प तुफ , मथमः प्रथमान्तः द्वितीयोद्वितीयान्तः 'विमोहने । ।

·भावकारणे ॥ ७० ॥ शिल पिल उञ्छे ॥७२॥ मिल शेषणे ॥७३॥ लिख भक्षर- ८२.मुट आक्षेपमर्दनयोः ॥८३ ॥ त्रुट छेदने । वा भ्राशेति श्यन्चा । युट्यति । ९९ ॥रुर फुत संचलने ॥१०१।। फुर फुरणाचल संचलन यो॥ खोट्पादिः ॥ ६७ ॥ विल भेदने । ओष्ठयादिः॥६८ ॥ णिल गहने ॥ ६९॥ हिल ५५ पुट घुट रेदने ।।८७॥ जुड यन्धने ।। ८८ ॥ कर मदे।। ८९॥दुरगं- हरये ॥१०॥ कृड पनवे ॥ धनवं सान्द्रता । पद्ध। कृरिता ।।११।। पुरया- 5॥१२॥ पुर उत्सर्ग ।। ९३ ॥ घुट प्रतियाते ॥२४॥दुर तोरने । मारतं भेदः है ९५ पुड ड संवरणे । धुदति । तुपोट.1 नुस्खोर ।।९७ । पु. तिष्डन्ते तुदादयः। न्यनयोः ।। चर्तिता । सेसिचीति चेट् । चर्तिष्यति । चर्क्सति । अचर्तीन् ॥ ३३ ॥ विध विधाने । विधति । वेधिता ॥ ३४ ॥ जुड गती ॥ तवर्गपञ्चमान्त इत्येके । जु. इति । मरुतो जुनन्ति ॥ ३५॥ भृड सुखने ॥ मृडति । मडिता ॥ ३६॥ पृड च ॥ परति ॥३७॥ण प्रीणने ॥ पृणति । पपर्ण ॥ ३८॥ वृण च ॥ वृणति ॥ ३९॥ मृग हिंसायाम् ॥ ४० ॥ तुण कौटिल्ये । तुतोण ॥ ४१ ॥ पुण कर्मणि शुभे । पुणति ॥ ४२ ॥ मुण प्रतिज्ञाने ॥४३॥ कुण शब्दोपकरणयोः ॥ ४४ ॥ शुन गतौ ॥ ४५ ॥ हण हिंसागतिकौटिल्येषु ।। ४६ ॥ घुण घूर्ण भ्रमणे ॥ ४८ ॥ पुर ऐश्वर्यदीप्त्योः । सुर- नि। पोर । आशिपि । सूर्यात् ॥ ४९ ॥ कुर शब्द । कुरति । कुर्यात् । अत्र न भकुईरामिति निषेधो न । करोतेरेव तत्र प्रहणादित्याहुः ।। ५० ।। खुर छेदने ॥५१॥ सुर संवेएने ॥ ५२ ॥ क्षुर विलेखने ।। ५३ ॥ धुर भीमाशब्दयोः ॥५४॥ पुर अभगमने ११.५५ ॥ वृह उद्यमने । दन्त्योप्टयादिः । पवर्गीयादिरित्यन्ये ॥५६॥ दृह स्तृत ह हिंसा. भी: । वृहति । ततई । स्तृहति । तस्तई । तहिता । तर्दा । स्तहिता । स्तर्दा । भर्तृहीत् । अनाहीत् । अतादाम् ॥ १९ ॥ इप इच्छायाम् । इयुगमीति छ । इच्छति । ए- पिना । एष्टा । एपिष्यति । इण्यात् । ऐपीत् ॥ ६० मिष स्पर्धायाम् । मिषति । में- ॥६१ ॥ किल श्वैयकीडनयोः ।। ६२॥ तिल स्नेहे ॥ ६३ ॥ चिल पसने ।। ६५ ॥ चत विलसने ॥ ६५ ॥ इल स्वप्नक्षेपणयोः ॥६६ ॥ विल संवरणे ।। द- - पिता विन्याम । लिलेख ॥ ४ ॥ कुट कौटिल्ये । गाङ्कुटादिभ्य इति हित्त्यम् । चुकुटिय । उकोट । सुकुट । कुटिता ॥ ७ पुट संश्लेषणे ।। ७६ ।। कुच मोचन ।। ७७ ।। राज शन्दे ।। ७८ ॥ गुह रक्षापाम् ॥ ७९ ॥ टिप क्षेपे ।। ८० ॥ र रोदने । न महंगमिति न दीर्घः । पुर्यात् ॥ १ ॥ स्फुट विकसने । फुटति । पुरफोट ।। पनि । भुत्रोट । धुटिता तुट कलहकर्मणि ॥ तुटति । नुतोट । नुटिता ।। परतिस्फुलत्यानिनियिभ्यः । ८।३।७६ ॥ पत्वं वा सान् । निपुरति । म:।

·४। आहत । भावानाम् ॥ ॥ धृह अवस्थान । भिपते ॥२॥ पराग- दिन: पोडश॥प्रच्छीमायाम् ॥ पृच्छति । पप्रच्छ। पच्छाः। परिमा प्रष्ट मरा। प्रदयात। भवाम्॥१॥ म्। किरादयी वृताः।रागविग रिभाग समिती समिप । सघष्ठ । सहशासनि । मिशागमती- । ॥ रेता। पेता ॥ २ ॥ धि धारणे ॥ क्षि निवासगत्योः ॥४॥पू प्रेरणे । सुवति सविता ॥५॥क विक्षेपे । किरति । किरतः। चकार । चकरतुः। करिता कर ता। कीर्यात् । अशारीत् । किरती लवने।६।१।१४०॥ उपाकिरते आदरे । आदिगते । भादिगते । आदते।आददिरे । आदर्ता । भादरिणते। भाणी- मिद्धान्तकौमुद्याप निःस्फुरति । स्फर इत्यकारोप, केचित्पठन्ति । परफार ॥ १०२।। रुड न ड संवरणे ॥ १०५ ॥ क्रुड भृड निमज्जन इत्येके ॥ १०७ ॥ गुरी उद्यमने ।। नुदात्तेन् । गुरते । जुगुरे । गुरिता ॥ १०८ ॥ स्तयने । दीर्घान्तः । परिगून दयः ॥ इतश्चत्वारः परस्मैपदिनः ॥ नुवति । अनुवीत् ॥ १ ॥ धू विधूनने । ॥२॥ गु पुरीपोत्सर्ग ॥. जुगुविथ । अगुध । गुता । गुष्यति । अगुषीत् । हतार स् । अगुताम् । अगुपुः ॥ ३ ॥धु गतिस्थैर्ययोः ॥ ध्रुव इति पाठान्तरम् । आ ध्रुवतीत्यादि गुवतियत् । द्वितीयस्तु सेट् । दुधुविध । धुविता । धुविष्यति । धूच्या अध्रुवीत् । अध्रुविष्टाम् ॥ ४ ॥ कुङ् शब्दे । दीर्घान्तइति कैयटादयः । कुविन अकुविष्ट । हस्वान्त इति न्यासकारः । कुता । अकुत ॥ १ ॥ यत् । कुटाइयो धृत्ता पृङ् व्यायामे ॥ प्रायेण व्याड्पूर्वः रिङ् । इयङ् । व्याप्रियते । व्यापः । ज्यान व्यापरिष्यते । व्यापृत व्यापृपाताम् ॥ १॥ मृत् प्राणत्यागे ॥ नियते लिखा ।१।३।६१ ॥ लुलिडोः शितश्च प्रकृतिभूतान्मृडस्तङ् नान्यत्र । विश्व स्त धम् । म्रियते । ममार । ममर्थ । मनिव । मासि । मरिष्यति । मृीष्ट । ॥ २ ॥ अथ परस्मैपदिनः सप्त ॥ रिपि गतौ । अन्तरङ्गत्वादियङ् । रियति । किन डागमः स्पाच्छेनदेऽर्थे । उपस्किरति । अभ्यासव्ययायेऽपि । सन् कापूर्व इति यतमा * ॥ उपास्किरन् । उपचस्कार ॥ हिंसायां प्रतेश्च ।। १ । १४१ ॥ नेत्र किरतेः सुट् स्वादिसायाम् । उपस्थिरति । प्रतिस्किरति ॥ ६ ॥ अचि विभापा । ८।२।२२ ॥ गिरते रेफस्य लवं या सादगादौ । गिरी गिलति । अगार । जगाल। मगरिय । जगलि । गरिता । गलिना ॥७॥ বিশাল . समागमः । मनेन् । गया । अग्रासीत् ॥ २॥ टुमरी राम || मग मान | मनीषि मुन् । मागायोम्यागा संपागादिगा।

·। त्रयः परस्मैपदिनः ॥ कृती छेदने । कृन्तति । चकर्त । कतिता । कतिप्यति । पनि । अकनीत् ॥ १॥ खिद परिघाते । जिन्दति । चिखेद । खेत्ता। अयं दिवाली पादौ च ॥२॥ पिश अवयवे । पिंशति । पेशिता । अयं दीपनायामा पोऽपवार मित्रत्वादन्यादचः परः । नित्यलागुणं बाधते । रुणद्धि । भसोरहोप पवस्वामित्वादनुस्वारः परसवर्णः । तस्सासिद्धवाण्णवं नन पदान्तेति सूत्रे स्वारपरसबर्गयोरसोफोन स्थानिवत् । कन्धः । रुन्धन्ति । गन्धे । रोद्धा । गेर तिहन्ते कधादपः। ममता । ममनिष । मङ्का । मड्यति । अमाहीत् । अमाशाम् । अम- ॥ ३ ॥ रुजो भङ्गे । रोता र रोक्ष्यति । भरौक्षीत । अरौताम् ॥ ४॥ भुजी को से। रजियन् ॥ ५॥ हुप सर्छ । छोप्ता । अच्छोप्सीत् ॥ ६ ॥ रुश रिश हिं पाम् । तालव्यान्तौ । रोटा । रोक्ष्यति । रेष्टा । रेक्ष्यति ॥ ८॥लिश गतौ । अरि है ॥ ९॥ स्पृश संस्पर्शने । स्पष्टा । सा । प्रक्ष्यति । सत्यति । अस्माक्षी अस्साक्षीन् । अस्पृक्षत् ॥१०॥ विच्छ गतौ । गुफ्धुपेत्यायः । आर्धधातुके वा । विर पति । विच्छापांचकार । विविच्छ ।॥ ११॥ विश प्रवेशने । विशति । वेष्टा ॥ १: मृश आमर्शने । आमर्शनं पर्शः । अनाक्षीत् । अमाक्षात् । अमृक्षत् ॥ १४ ॥ प्रेरणे । कभिप्रायेऽपि फले परस्मैपदार्यः पुनः पाठः ॥१४॥ पद विशरणगत्ययसा 3। सीदतीत्यादि भौवादिकवत् । इह पाठो नुम्विकल्पार्षः । सीदति । सीदनि ज्यनादौ पाटस्तु गाः । सादः । स्वरार्धश्च । शधनुदात्तः । शस्तूदात्तः ॥ १० श्शातने ।। स्वरार्थ एव पुनः पाठः । शता तु नास्ति । शदेः शित इत्यात्मनेप के: ॥ १६ ॥ अथ पट् स्वरितेतः ॥ मिल सङ्गमे । मिल संश्लेषणे इति टिनस पुनः पाठः कर्मभिप्राये तड: । मिलति । मिलते 1 मिभेल । मिमिले । मन् मोक्षणे ॥ शे मुचादीनाम् ।७।११५९॥ नुम् स्यात् । मुधति । मुझने । मोक्का । मुच्यात् । मुक्षीष्ट । अमुचत् । भमुक्त । अमुक्षाताम् ॥ २॥ वेदने । लुम्पति । लुम्पते । अनुपत् । अलुप्त ॥ ३ ॥ विदु लाभे । विन्दति विन्द विवेद । विविदे । व्याघ्रभूत्यादिमते सेटोऽयम् । वेदिता । भाप्पादिमत्तेऽनिद्वः । वेत परिवेत्ता । परिर्वने । ज्येष्टं परित्यज्य दारानमांश्च लम्धवानित्यः । तृन्तृचौ ।।। लिप उपदेहे । उपदेहो वृद्धिः । लिम्पति । लिम्पते । लेप्ता । लिपिसिचीत्यङ् । तकि पा। अलिपत् । अलिप्त । अलिस ॥ ५॥ पिच क्षरणे । सिञ्चति । सिधते । म अभिपिचति । अभ्यपिञ्चत् । अभिषिषेच ॥६॥ ॥ इति मुचादयस्तुदादयश्च ।। थिर भावरणे ।। नव स्वरितेत इरितश्च । रुधादिभ्यः भम् । ३१११७ 4 । छन् । असिचत । असिक्त स्वप्रा रूपाणि पिशतु ॥३॥ ।

·- . - - भमा- - णति । नो । मच्छर्द । मेमिमीति येट् । पदिगे । मनहरमे । छर्दिता । छर्दिय- ति। छस्पति । अन्दत् । अनर्दीत । अच्छर्दिष्ट ।।८॥ उतृदिर हिंसानादायोः ।। रपरसवौँ । शिण्डि । शिष्टि । शिनपाणि । अशिनट् । लदिखाद। अशिषन् । तृहः भमि कृते इमागमः पाद्धलादौ पिति । तृणेदि । तृण्डः । ततस् । तर्हिता। पेट् । हिनस्ति । जिहिंस । हिंसिता ॥ ६॥ उन्दी क्लेदने । उनत्ति । उन्तः । उन ति । उन्दांचकार । औनत् । औन्ताम् । औन्दन । औनः। औनत् । औनदम् ॥७॥ अशू व्यक्तिम्रक्षणकान्तिगतिषु ।। अनक्ति । अतः । अझन्ति । आनन । आनजिया, ७।२।७१ ॥ अ : सिचो नित्यमिट् स्यात् । आसीत् ॥८॥ त सोचने मिटानमुपाप निगमगे । गणदु I AMIT I AM गणानि । म । भारत | ar ग.। अगणा । भरण: भाभम | म अमीन भाद्ध ? | मिर विचारणे ॥ भिगति । भिगो । मेगा पनि । अभिनन । अमिनः । अभिनय अभिन्त । अभिदा । अभैरमी । अमिरा ॥२॥ हिदिर धीमणे । अश्छिदन भनागीन् । अगिरा ॥ ३ ॥ रिनिर विगने । रिणति । द्भिगिन । गिरिने । रेगा । भरिणम् । भरिनन् । मशीन् । अरिक्त ॥ ४ ॥ विचिर पृथग्भावे । दिन- लि । पिङ्ग ॥ ५ ॥ शुदिर मोपणे ॥ भुगति । शुन्ते । क्षोना । अक्षुदन् । रसीत् । अक्षुत्त ॥ ६ ॥ गुगिर गोगे ॥ योक्ता ॥ ७ ॥ उदिर दानिदेवनयोः ॥ पृणतीत्यादि ॥ ९॥ कृती वेष्टने । परस्मैपदी । कृणत्ति । आर्धधातुके तौदादिकवन् । १० ॥ मिन्धी दीप्तौ ।। अय आत्मनेपदिनः ॥ भानलोपः।६।४।२३ ॥ भमः परस्य नस्स लोप: स्यात् ॥ अमोग्लोपामाइन्धिता । । न्ध । ऐन्धाः ॥१॥खिद दैन्ये । खिन्त तावित विधारणे । दिने । वेत्ता ॥ ३ ॥ अथ परस्मैपदिनः ॥ शिपु विशेषणे । शिनष्टि । शिष्टः । शिषन्ति शिशेपिप । शेष्टा शेक्ष्यति । हेधिः । जश्त्वम् । झरो झरीति या डलोपः । अनुत्ता, १॥ पिषु संचूर्णने । शिपिवत् । पिनष्टि ॥ २॥ भो आमर्दने ॥ भनक्ति र भञ्जिय । धमक्य । भङ्गा ॥ ३ ॥ भुज पालनाभ्यवहारयोः ॥ भुनक्ति । भोका। भोक्ष्यति । अभुनक् ॥ ४॥ तह हिसि हिंसायाम् ॥ तृणह इम् । ७१ ३ १९१५ आनथ । अङ्का । अअिता । अन्धि । अनजानि । आनन ॥ अझैः सिथि। तशा । तक्षिता ॥ ९ ॥ ओविभी भयचलनयोः ॥ विनति । विशः । विभइडिति कि खम् । विविनिय । विभिता । अधिनक् । अविनीत् ॥ १०॥ यने ।। वृणति। वभिना ॥ ११ ॥ पृची मंपर्क । पृणत्तिः । पपर्म ।। १२॥ ॥ इति म्यादयः॥ अतिसामान विस्तारेसनानिया का ·पारि भाणे प्रत्याख्यानम् । सपा हि पूर्व धातुरूपसर्गेण युज्यते । अन्तरवारसद। । । करोती भूषणे।६।१।१३७ । समवाये च।६।१।१३८ ।। संपरि- महीपषन्तीत्यर्थः । संपूर्वस्य क्वचिदभूपणेऽपि सट् । संस्कृतंभशा इति ज्ञापकातू । ५- गिनिविभ्य इति प: परिष्करोति । सिवादीनां वा । पर्यष्कापीत् । पर्यस्कान ।। सपारप्रतियनवकृतवाक्याध्याहारेषुच।६।१।१३९ ॥ उपास्कृषः स- मा बामणाः । समुदिता इत्यर्थः । एवोदकसोपस्कुरुते 1 गुणाधानं करोतीत्यर्थः पतं मुझे । विकृतमित्यर्थः । उपस्कृतं ग्रूते । वाक्याध्याहारेण भूतात्यः । सहारपूर्वः।६।१।१३५ ।। अडभ्यासव्यवायेऽपीयुक्तम् । मंचस्कार । कात्पूर्व तिहन्ते तनादयः। २४ वः । तनुते । सतान । तेने । तनु । अतनीत् । आतानीत् ॥ तनादिभ्यस्तथास २१४॥ ७९ ॥ तनादेः सिनो वा लुक् सात्तथासोः । थासा माहवर्यादेकवचनं । इन्दो गृह्यते । तेनेह न । यूयमतनिष्ट । अतानिष्ट । अनुदात्तोपदेशेरयनुनासिकलोप: कि । भतत । अतनिष्ट । अतथाः । अतनिष्ठाः ॥१॥ पणु दाने ॥ सनोति । सनुते र विभाषा । सायात् । सन्यात् । जनसनेत्यात्वम् । असात । असनिष्ट । असायाः प्रमनिष्टाः ॥२॥ क्षणु हिंसायाम् ॥ क्षणोति । क्षणुते । हयन्तेति न वृद्धिः । अझ गीन् । अक्षत । अक्षणिष्ट । भक्षयाः । अक्षणिष्टाः ॥ ३ ॥ शिणु च अप्रत्ययनिमित्तो लघूपधगुणः । संज्ञापूर्वको विधिरनित्यइति न भवतीत्यावेयादयः भवत्येवेत्यन्ये । क्षिणोति । क्षेणोति । क्षेणितासि । क्षेणितासे । अक्षेणीत् । अक्षित अक्षेणिष्ट ॥ ४॥ ऋणु गतौ ।। ऋणोति ॥ अर्णोति । अर्गुतः । अणुवन्ति । आन्णे भर्णितासि । आर्णीत् । आत । आणिष्ट । आर्धाः । आणिष्टाः ॥५॥ तृणु अदने । गोति । वर्णोति । तृणुते । तणुते ॥६॥ धृणु दीसा ॥ अधर्ण । जघृणे ॥७॥ अ८ ढावनुशत्तेतौ ॥ वनु याचने । वनुते । यवने । चान्द्रमते परस्मैपदी । वनोति । वया १.१.१ ॥ मनु अवयोधने ॥ मनुते । मेने ॥ २ ॥ डुकृञ् करणे ॥ फरोति । अब कसार्वधातुके । कुरुतः । पण् । म भकुर्द्धरामिति न दीर्घः । कुर्वन्ति ॥ नित्यं क रोतेः।६।४।१०। प्रत्ययोकारस्य नित्यं लोपः स्याद्वमोः परयोः । कुर्यः । कु भ: । चकर्थ । चकृय | करिष्यति ॥ ये च।६।४।१०९॥ कूम उलो १. स्यायादौ प्रत्यये परे । कुर्यात् । आशिषि । क्रियात् । कृषीष्ट । अकार्षीत् । तना दिभ्य इति लुकोऽभावे हस्वादशादिति सिचो लोपः । अकृत । अकृपाः ॥ संपरिभ्यां दुवैप करोत: सुट् स्याइपणे संघात चार्थे । संस्करोति । अलंकरोतीत्यर्थः । संस्कुर्वन्ति । चायागुतयोर्थयोः । प्रतियनो गुणाधानम् । विकृतमेव वैकृतं विकारः । कानयाध्याहार: आकातिकदेशपूरणम् । उपस्कृता कन्या । अलंकृतेत्यर्पः । उप- यादेश्वषु । अयोन्तिम् । एवं चमतचे संयोगादेर्गुणः । संचस्करतुः । इसम हानि सूत्र बत्तो ·स्तभान । स्तुभान । स्कभान । स्कुभान । पक्षे स्तभृहीत्यादि ॥ यु पन्धने पुनानि । - 1 । ३।२।८२॥ चात् भा । स्कुनोति । स्कुनुते । स्कुनाति । स्कुनीते । चुस्काव। बोधनार्था इत्येके । माधवस्तु प्रथमतृतीयो स्तम्भार्थों द्वितीयो निष्कोषणार्यश्चतुओं, युनाति । पुनीते । पविता ॥१०॥ लूम् छेदने ॥ लुनाति लुनीते ॥११॥ स्तृम्भाच्छाद गापेरि ग न कमोड नगम ॥ मन मसालाद । मंगा। पारिन । गुणागति सूर्य निगरानीति प्रामिणमिणताने । नित्यं पा संयो हिमस्येत्यांसुटि गुगो म । मनियात् । गा गंगोगादगिति लिमिदाने । कागदेगानि ग्यापरेशागनु ने यः मंगोगादिगिरि गाम्यानान् । नपीट । गमरफम । समागम ॥३॥ ॥ इति तनादयः॥ दुप्रीम् द्रव्यविनिमणे ॥ प्रयादिभ्यः भा 1३111८१ ॥ नागाति ।। स्पयोः । प्रीणीनः । इत्यापूर्ग झरन्तादेशः परत्याभिटायादन्तरङ्गत्याग । एवं गगावः । तराः भागमायोरित्यारोपः । ग्रीणन्नि । फ्रीणीने । श्रीगाते । क्रीगर्ने । नाग । निक्रियाः । निफ्रापिष । निफ्रेश । निशिपिय । विक्रियिष । लेना। ध्यति । फ्रीपान । फ्रेपीष्ट । अपीत् । अफ्रेष्ट ॥ १ ॥ प्रीम् सर्पणे कान्नी च। चान्तिः कामना । प्रीणाति । प्रीणीते ॥ २॥ श्रीन पार्क ॥३॥ मी हिंसायान् ।। हेनुमीना । प्रमीणाति । प्रमीणीतः । मीनातिमिनोतीत्येविषय आत्वम् । ममौ । मिन्यः gः । ममिष । ममाप । मिम्ये । माता । मास्यति । मीयात् । मासीष्ट । अमामीन । मासिष्टाम् । अमास्त ॥ ४ ॥ पिम् यन्धने । सिनाति । सिनीते । सिपाय । सिष्ये । पता ॥ ५॥ कुम् आप्रवणे ॥ स्तम्भुस्तुम्मुस्कम्मुस्कुम्भुस्कुभ्यः इनुश्च नुस्कुवे । स्कोता । अस्कौषीत् । अस्कोष्ट ॥६॥ स्तम्भ्वादयश्चत्वारः सौत्राः । वारणार्थ इत्याह । सर्वे परस्मैपादनः निलोपः । विएनोति । विष्टभाति । अक्टो- ते । अवएनाति । अवतष्टम्भ । जस्तम्भित्यङ्वा । व्यष्टभत् । व्यष्टम्भीत् । तुनोति । स्तुभाति ॥ वे स्कझातेनित्यम् ।।३।७७ ॥ वैः परस्थ क. आते: सस्य प: स्यात् । विस्कनोति । विष्कम्भाति । कुनोति । स्कुभाति ॥ हल भः शानज्झौ । ३।१।८३॥ हलः परस्य शानजादेशः स्यादौ परे । सुनीते । योता ॥७॥ मूम् शब्दे ।। नाति । नीते । कविता सा दूम् हिंसायाम् । ह्णाति । द्रूणीते ॥९॥ पूष पवने ॥ प्वादीनां हस्व शिति परे ।। सर्ने - । । स्मृणीते ने॥ स्तृणाति । स्तूंणीते । तस्तार । तस्तरतुः । स्तरिता । स्तरीता।स्कृणीयात् । आशिपिलान् । लिसिचोरिति येट् ॥ न लिजियत इटो नि दीयों न स्यात् । म्नगियीष्ट । उवेति कित्यम् । स्तीए । मिति परमपरचितिन ·पात् । आरीन् । आरिष्टाम् ॥ १२॥ गृ शब्दे ॥ १३ ॥ ज्या वयोहानी ॥पहि. या। हलः।६।४।२ ॥ अङ्गावयवाद्धलः परं यरसंप्रसारणं तदन्ताङ्गस्य दीर्यः म्याम् । निदी कृते । प्वादीनां हस्तः । जिनाति । जिज्यो । जियतुः ॥ १४॥1 गतिरेरेपणं चूकशब्दः ॥१५॥सी इलेपणे ॥ विभागातीयतेरित्यविषये भगे।।२०।। भर के ॥२१॥क्षीय हिंसायाम् ॥ एप प्रयाणां इत्व: । फेचि. १२१ । पन्ध धन्धने । पनाति । ययन्ध । बन्धा । पन्धारी । मन्पनि पियान । अमानमीत् । पूर्वप्रासिदमिति भावापूर्व प्रलो प्रीति सिग्लोषः । प्रत्ययनसणे. मारियमाश्रिय भभावो न । मत्पपलक्षणं प्रनि सिग्दोरसासिटत्यान् । भवन्या. पानमः ।। २४ ।। हर संभको । पृणीने । पायपे। पढे परिमापरी- औरना भाति । अधिमन्धीत्यादिना फित्वपक्षे पराभ्यासलोरायपत्र बनाया। भगए अपरीट। महत ॥ ॥ अन्य विमोचनप्रतियोः ॥R: परम्प- रसारष:। श्रेभनु: धुः। क्रित्वं पिनामनि सुधाकरमने । अपि सम्बनी पतंजलि रामाप उत्तम शाष शभति माधःपत्र मुन मापन तिडन्ते प्रयादयः। २४७ दीर्यः । अस्तारीत् । अस्तारिष्टाम् । अस्तारिए । अस्तीर्ट ।। १२ । कृ हिंसायाम् । कृणानि । कृणीते । चकार । चकरे ॥ १३ ॥ वृञ् चरणे ।। वृणाति । गीते । ववार। ववरे । वरिता । चरीता । भाशिपि उदोष्टयपूर्वस्य । पूर्यात् । वरिषीष्ट । दूष्टि । अया- रोत् । अवारिटाम् । अवरिष्ट । अवरीष्ट । अपूर्ट ॥ १४ ॥ धूम् कम्पने ॥ धुनाति । धुनीने । दुधविध । दुधोप । दुधुत्रिव । धोता । धविता । स्तुसुधूभ्य इतीट् । अधावी- न् । भविष्ट । अधोष्ट ॥ १५ ॥ अथ वनात्यन्ताः परस्मैपदिनः ॥ शू हिंसायाम् ।। शामा इत्यो वेति हत्वपक्षे यण् । अन्यदा ऋच्छत्यतामिति गुणः । शश्रतुः । शदशरतुः । शुकः कितीति निषेधस्य क्रादिनियमेन पापः । शशरिव । शश्रिय । शरिता शरीता। शणीहि । शीर्यात् । अशारिष्टाम् ॥ १ ॥ पालनपूरणयोः ॥ पातुः । पपरतुः । भा. शिषि । पूर्गात् ॥ २॥ व वरणे ॥ भरण इत्येके ॥ ३॥ भू भर्सने । भरणेप्येक॥४॥ म हिंसायाम् ॥ मृणाति । ममार ॥५॥द विदारणे ॥ ददरतुः । ददुः ॥ ५ ॥ नयोहानी ॥ ७ ॥ इत्येके ॥ ८॥ इत्यन्ये ।। ९॥ न नये ॥ १० ॥ हिंसापा- २.१ ११ ।। ३. गती। ऋणाति । अरांचकार । अरिता । आर्णीन् । आणीताम् । मान्य या । ललो । लिलाय । लाना। लेता ॥ १६ ॥ ब्ली परणे ।। दिलनाति ।। १७॥ गतौ ॥ १८ ॥ यत् ॥ त्यादयो तपादयोऽपात्यो ।। मी वाणे ॥ १९ ॥ प्रा. २॥२२॥ शा अवयोधने । शाजनोनी । जानाति । दीर्घनिर्देशमामांन इस्सः । न्य दिनोडने ॥ MOHAN ॥ भभभशपाया पुनः पादः । ॥ ४ स संशोक । भारि । आन्ध ॥५॥ दुनि ·कुप निष्कोपे । कुष्णादि । स उछे । ऊकार इत् । ध्रनाति ॥ १६ ॥ उकारो धात्ववयव इत्येके । उपसांचा ॥ १७॥ इप आभीक्ष्ण्ये ।। पौन:पुन्यं भूशाओं वा. आभीक्ष्ण्यम् । इष्णानि | तौरस स्यत्र सहिना साहचर्यादकारविकरणस्य · तौदादिकस्यैव इपेस्रहणं न तु यतीना इपेस्तकारे श्यन्प्रत्ययाप्रतिषेध इति * ॥ १८ ॥ विप विप्रयोगे । विष्णाति । १९॥ मुप सुप मेहनसेवनपूरणेषु ॥ ग्रुष्णाति । सुष्णाति ॥ २१ ॥ पुप पुष्टौ ।। ऽतिप्रान्तोसत्तिः । सच्याति ॥ २४॥ यान्तोऽयमित्येके ॥ च्छो शूडनुनासि च।६।४।२९॥ सतुकास्य यस्य यस्य च क्रमाच्छ ऊ एतायादेशौ स्तोऽनुनामि प्रद उपादाने । सरितत् । प्रहिन्या । गृहानि । गृहीते ॥ ग्रहोलिदिदीः ।। महिए । गृधात् । प्रहरीष्टपति न वृद्धिः । भमहीयाम् ॥ अपहार । र ॥ गस्पापपाशरूपीणाम्लोकीनालोमत्यमयमा पूर्णपुरादिगो णि ।।२०।। पगी गित् स्यात् पूर्णा दुर्गः । चुकोध ॥६॥ मृद क्षोदे ।। मृदाति । मृदान ॥ ७॥ मृड च । अयं सुखेऽपि टुत्वम् मृङ्गाति ॥ ८॥ गुध रोपे ॥ गुनाति ॥ ९ कोषिता ॥ निरः कुपः । ७।२।४६ ॥ निरः पराकुपो वलादेरार्धधानुक्ला स्यात् । निष्कोपिता । निष्कोप्टा । निरकोपीन् । निरकुक्षत् ॥ १० ॥शुभ संघटने शुभ्नादिषु च । ८।४।३९ ॥ क्षुध्नाति । क्षुम्नीतः । क्षोभिता । क्षुभाग ॥११ णम तुभ हिंसायाम् ॥ ननाति तुभ्नाति । नभते । तोभते । इति शपि। नस्यति । तीति इयनि ॥ १३ ॥ क्लिशू वियाधने । शादिति श्रुत्वनिषेधः । क्लिभाति । प्रशिकर क्लेष्टा । अक्लेशीत् । अक्लिक्षत् ॥ १४ ॥ अश भोजने ॥ अभाति । आश ॥१५॥ रित्याहुः । एपिता । वस्तुतस्तु इष्णातेरपि इविकल्पउचितः । तथा च पाकिम पिता ॥ २२ ॥ मुप रतेये ॥ मोपिता ॥ २३ ॥ खच भूतप्रादुर्भाये ॥ को अलादी च शिति । खोनाति । चाय । खपिता । शाननः परत्याठि । न्नन्यामापन शानन् । सोनीहि ॥ २५ ॥ हित च ॥ एवम् । हिट्णाति ॥ १९ ५। ३७ ॥ एकामामहे विहितस्पेटोदीपः गाना लिटि । महाता । दिदि होपाताम् । भमहीपत ॥१॥ ॥ इति यादयः॥ परिकामा मि मामिल हण प्राम । गुगलिया गया । निसमायला नि पालम | विचार | गागागा धापति infलाम मालगामिनि बिमा । TEAM ला पायो। भत्रि fगधाम मामी SAME: रोसीtri | मन । मनमाल भताभ " - ·२४९ मृताम् ॥ चिन्तयति । अविचिन्ता । चिन्तति पठितव्ये इदिकरणं णिध: इवे लिङ्गम् । तेन चिन्त्यात् । विन्यते इत्यादौ नलोपोन । चिन्तति । चिन्तेत् । शापकं सामान्यापेक्षमित्येक । अत एफहलित्पत्र वृत्तिकृता जगाण। अगणगु- इतलात् ।। विशेषापेक्षमित्यपरे । अत एवाधृषाद्वेन्यस्य न वैयर्थ्यम् ॥ २॥ यत्रि । पन्त्रयति । यन्त्रेति पठितुं शक्यम् । यत्तु इदिकरणाद्यन्त्रतीति माधवेनोक्तं म् । एवं कुद्रितत्रिमत्रिषु ॥ ३ ॥ फुडि परिहासे ॥ स्फुण्डयति । इदित्कर- । स्कुण्डति ॥ सुटीति पाठान्तरम् । स्फुण्टयति ॥ ५॥ लक्ष दर्शनाङ्कन- बुद्रि अनृतभापणे ॥ कुन्द्रपति ॥ ६ ॥ लड उपसेवायाम् ॥ लाडयति ॥ ७ ॥ रहने । मिन्दयति मिन्दति ॥ ८॥ ओलदि उत्क्षेपणे ॥ ओलण्डयति । ओ- ॥९॥ ओकार इदिसके । लण्डयति । लण्डति ॥१०॥ उकारादिरयमि- उलण्डपति ॥११॥ जल अपवारणे ॥१२॥ लज इत्येके ॥ १३ ॥ पीड अ- । पीटयति ।। भ्राजमासनापदीपजीवमीलपीडामन्यतरस्याम् । । ३॥ एपामुपधाया हस्खोवा सायपरे णौ । अपीपिडन् । अपिपीडत् ।। 12 अवस्यन्दने । अवस्पन्दनं नाट्यम् ॥ १५ ॥ धध प्रयत्ने । प्रस्थानइत्येके । यथ संयमने ॥ याधयति । पन्धेति चान्द्रः ॥ १७ ॥ पृ पूरणे । पारयति । गणिचः पाक्षिकस्ये लिङ्गं तद्धि सेटूत्वाय । एवं पृणातिपिपर्तिभ्यां परितेत्या- पि परनि परतइत्यादिसिद्धिः फलम् ॥ १८॥ अर्ज चलप्राणनयोः ॥ १९ ॥ है ॥ २० ॥ वर्ण चूर्ण प्रेरणे ॥ वर्ण वर्णन इत्येके ।। २२ ॥ प्रथ प्रख्याने ।। नान्ये मितोऽहेताविति वक्ष्यमाणवान्नास्य मित्त्वम् । अत्स्मृदृत्वरमथ- शाम् ॥७॥४॥१५॥ पामभ्यासस्स अकारोऽन्तादेशः स्याचपरे णौ ॥ ! अपप्रवत् ॥ २३ ॥ पृथ प्रक्षेपे ॥ उर्मत् । ७।४।७॥ उपधाया गने ऋरस्याद्वा षटपरे णौ । इररारामपवादः । अपीपृथत् । अपपर्णत्त् ॥ २४ ॥ पाययति ॥२५॥ पम्प सम्ब यन्धने । सम्पयति । भससम्बत् ॥२६॥ शम्ब म्यन् ॥ २७॥ साम्प इत्येके ॥२८॥ भक्ष अदने ॥२९॥ कुह छेदनभर्सन- इत्येके । कुट्टपति ॥ ३० ॥ पुट्ट चुट्ट अलीभावे ॥ ३२ ॥ अट्ट पुट्ट अनादरे ।। नये दोपधः । छुवस्यासिद्धवानन्द्रा इति निषेधः । आहिटत् ।। ३४ ॥ लुण्यति । लुण्टतीति लुटि स्तेये इति भौवादिकस्य ।। ३५ ॥ शठ श्वट । वठि इत्येके ॥ ३८ ॥ तुनि पिजि हिंसावलादाननिकेतनेषु । नु- अपति । इदिरकरणात्तुञ्जति । पिचति । तुजपिजेति केचिन् । लजि लुजि ॥ पिस गतौ । सपति । सतीति तु शपि गनम् ।। ४५॥ पान्त,साम--- ॥ श्वल्क वल्क परिभाषणे ॥४८॥।

·पयति ।। रह त्याग प्रत्येके ।। अरीरहत् । कपादेस्तु । अररहत् ॥ १११॥ मित्वं म॥११३ । घट्ट चलने ॥ ११४॥ मुस्त' छदि संयरणे ।। पदमसि । एन्दति ।। ५६ ॥ श्रण दाने । प्रापणाविपूर्वी खादयति । खण्डयति । फण्डगति ।।६१ ॥ युडि रक्षणे ।। ६२॥ गुडि वेष्टनं। खुडि खण्डने ।। ६६ ॥ घटि विभाजने ॥ वडि इत्येके ॥ १८॥ मडि मूना च ।। ६९ ॥ मडि कल्याणे ।। ७० ।। रर्द बमने ।। ७१ ।। पुस्त धुत आदगनार योः ॥ ७३ ।।चुद संचोदने ।। ७४ ॥ नया धक नाशने ॥णोपदेशलक्षणे ऽयम् । प्रनकायति ।। ७६ ।। चक चुक व्यगने ।। ७८॥क्षल शौचकर्मशि ॥ ७९' तल प्रतिष्ठायाम् ।। ८०॥ तुल उन्माने ॥ तोलयति । अनूतुलन् । कथं तुलपति ॥८१ ।। दुल उत्क्षेपे॥८२ ।। पुल महत्त्वे ।।८३ ।। चुल समुच्छाये ।।८४॥ हणे ॥८५॥ फल विल क्षेपे ॥ ८७॥ बिल भेदने ॥ ८८ ॥ तिल नेहने ।।८९) शूर्प च ॥९४.॥ चुट छेदने ॥ ९५॥ मुट संचूर्णेने ।। ९६ ।। पडि पसि नाशने ॥ ण्डयति । पण्डति । पंसयति । पंसति ॥९८॥ वन मार्गसंस्कारगत्योः॥१०॥ मुख अतिस्पर्शने ।। १०१ ॥ चपि गत्याम्॥चम्पयति । चम्पति ॥१०२॥ क्षषिक्षान्ताम्। क्षम्पयति । क्षम्पति ॥१०३ ॥छजि कृच्छ्रजीवने ॥ १०४॥श्वतं गत्याम् ॥१५॥ श्वभ्र च ॥१०६॥ज्ञप मिघ ।। अयं ज्ञाने ज्ञापने च वर्तते ॥ मिताहस्वः।।। ।९२॥ मितामुपधाया द्वस्थ: स्याण्णौ परे । ज्ञपयति ॥ १०७॥ यम च परिपन। चान्मित् । परिवेपणमिह धेष्टनम् । न तु भोजना नापि वेष्टना । पमपनि पनर । परिवेष्टतात्यर्थः ॥१०८॥ चह परिकल्कने ।। चहयति । अचीचहत् । कथाहा पर ति। चयपति । पित्करणसामर्थ्यादस्प णिज्यिकरसः। धपते । प्रणियपनि । नि। नान्ये मितोऽहेतो। अहेतो वा णिचि झपादिभ्योऽन्ये मितोना। ॥ ५० ॥ मिट अनादरे ।। अमोशिया | मिम्मिटत् ॥ ५३॥मि गादर इलेके । बित्यसापपवेऽचरितापत्याग्गिजन्ताह । स्मायण ।। ६२ ति पभोषणे ॥५३॥पपि गती पनि । पापनि ॥२४॥ रिउ कुट्टने ।। १६ भाणपति ॥ १७ ॥ भाषा METAcाड नडि कांड मरने रक्षण हरणेफे ॥ फुटि इत्यन्ये ।। अयकुण्टपति । अयफुण्ठति ।। गुठि इत्यारे ॥६५ । मूल रो . चल भृतौ ॥ ९० ॥ पाल रक्षणे ॥ ९१ ॥ लूप हिंसायाम् ॥ ९२ ॥ शुत्व माने ॥ १॥ या स्यात् ॥ अतिहीच्लीरीयोधमाप्याता पुडी ७।३।३६॥ संरा ·अपने युवाहरन्ति ॥ ८॥ मत्रि नुप्तपरिभाषणे ॥९॥ सा महणसंश्लेषणपोः ॥षायाम् ॥२२॥ यक्ष पृभाषाम् ॥ २३ ॥ सम वितः ॥२४॥ तिडन्ते चुरादयः । . २५१ ॥ ११५ ॥ खट्ट संवरणे ॥११६ ॥ पट्ट स्फिट्ट चुधि हिंसयाम् ॥ ११९ ॥ पुल संधाते ॥ १२० ॥ पूर्ण इत्येके ॥ पुणेयन्ये ॥ १२१ ॥ पुंस अभिवर्धने ।। १२२ ॥ टकि बन्धने ॥ टङ्कपति । टङ्कति ॥ १२३ ॥ धूस कान्तिकरणे ॥ धूसयति । दन्या- ना। मूर्धन्यान्तइत्येके । तालव्यान्त इत्यपरे ॥ १२४ ॥ फीट वर्णे ॥ १२५ ॥ चूर्ण सोचने ॥ १२६ ॥ पूज पूजायाम् ॥ १२७ ।। अर्फ स्तवने ॥ तपन इत्येके ॥१२॥ अट आलस्ये ॥ १२९ ॥ शुठि शोषणे ॥ शुण्ठयति । शुण्ठति ॥ १३० ॥ जुड प्रेरणे ॥ १३१ ॥ गज मार्ज शब्दार्थों ॥ गजयति । मार्जयति ॥ १३३ ॥ मर्च च ।। मर्चयति ॥ १४ ॥ प्रस्रवणे ॥.स्रावण इत्येके ॥ १३५ ।। पचि विस्तारवचने । पञ्चपति । पडते इति व्यक्तार्थस्य शपि गतम् ॥ १३६ ॥ तिज निशाने ॥ तेजयति ॥ १३७ ।। कृत संशब्दने ।। उपधायाश्च । ७।१।१०१ ॥ धातोरुपधाभूतस्य ऋत इत्स्या- । सरत्वम् । उपधायां चेति दीर्घः । कीर्तयति उर्ऋत् । अचीकृतत् । अचिकी. त् ॥ १३८ । वर्ध छेदनपूरणयोः ॥ १३९ ॥ कुवि आच्छादने ॥ कुम्पपति ॥ मि हत्येके ॥ १४१ ॥ लुवि तुमि अदर्शने ॥ अर्दने इत्येके ॥ १४३ ॥ हप व्य- गाशं वाचि ॥ कृपेत्येके ॥ १४५ ॥ चुटि छेदने ॥ १४६ ॥ इल प्रेरणे ॥ एलपति । लिनत् ।। १४७ ॥ प्रक्ष म्लेच्छने ॥ १४८ ॥ म्लेउ अव्यक्तायां वापि ॥ १४९ ॥ सवई हिंसायाम् ॥ १५१ ॥ केचिदिह गर्न गर्द शब्द गर्ध अभिकाहायामिति नि ॥ १५४ ॥ गुर्द पुर्व निकेतने ॥ १५६ ॥ जसि रक्षणे ॥ मोक्षण इति के- । जसथति । जंसति ।। १५७ ॥ ईड स्तुतौ ॥ १५८ ॥ जसु हिंसापाम् ।। १९॥ पिहि संघाते ॥ १६० ॥ रुप रोपे ॥ रुठ इत्येके ॥ १६२ ॥ दिप क्षेपे । ३ ॥ प समुच्याये ॥ १६४ ॥ आकुरमादात्मनेपदिनः ॥ कुरमनानो येति यदाते मिव्याप्येत्यर्थः । भकर्तृगामिफलार्थमिदम् ॥ चित संचेतने ॥ चेतयने । भचीनि. ।॥ १॥ दशि दंशने ॥ दंशयते । अददंशत । इदित्याणिजभारे । दंशति । भा- नीषमात्मनेपदं गिन्सन्नियोगेनैवेति व्याख्यातारः ॥ नलोपे सञ्जिसाहचर्याद् ध्यादे- महणम् ॥२॥ दसि दर्शनदशनयोः ॥ दंसयते । दसति । दसेत्यप्यके ॥४॥र. प संघाने ॥ ६॥ सत्रि फुटुम्बधारणे । तन्त्रयते । चान्द्रास्तुधातुद्वयमिति मत्या ॥ न मर्क्स तर्जने ॥ १२॥ यस्त गन्ध भर्दने ॥ यस्तपते । गन्धयते ॥ ॥विक हिंसायाम् । हिष्कत्येके ॥ १६ ॥ निष्क परिमाणे ॥ १७ ॥ लत ईसा. H८ ॥ कण संकोचे ।। १९ ॥ मूण पूरणे ॥ २० ॥ भ्रूण भावाविशयाः । पमने ॥ २५ ॥ भालोचने । नाय मिन हलि मित्त्वनिषेधः । म ·- अनुपमर्गाव का . जगनमामीशानिमयपत्र वर्षगते ॥ ३६॥ मर मृतियोगे ।। मदपतं ॥1॥ दियु परिपूगने ॥३८॥ गृ विज्ञान | गारगणे ॥३१॥ विद चनाख्याननिवाने । पेदगते ॥ ४०॥गतामा विग ज्ञान पति विन्ते विनारणे ॥ गिनते चित्री याम् । गावपते ॥ ४२ ॥ पुरम नानी या || पुरमति धातुः कुत्सितस्मयने वर्तते । ॥पर्न अध्ययने ॥१॥ युक भापणे ॥२॥ शब्द उपसर्गादाविका विष्यारे इत्येव । शब्दयति ॥ ३ ॥ कण निीलने ॥ काणयति ॥णो चारधारा जम्भयति । जम्मति ॥ ५॥ पूद क्षरणे ॥ सूदयति । असूपुदत् ॥ ६॥ जसु तार- ने । जासयति । असति ॥ ७॥ पश पन्धने । पाशयति ॥८॥ अमरोग। आम- मिचमामिति निषेधः । आमयति ॥९॥ चट स्कुट भेदने ॥ विकासे शापासुन गण्यामुक्ता अपि हन्त्यर्थाः स्वार्थे णिचं लभन्त इत्यर्थः ॥ दिवु मर्दने ।। उदित्तक यतीत्यपि ॥ १३ ॥ अर्ज प्रतियने । अयमर्थान्तरेऽपि । द्रव्यमर्जयति ।। १४ ॥ पुषि र विशब्दने ॥ घोषयति । घुपिरविशब्दन इति सूत्रेऽविशब्दन इति निषेधाझिादति स्योऽस्य णिच् । घोपति । इरित्वादड्डा । अघुपत् । अघोषीत् । ण्यन्तस्य तु । मान पत् ॥ १५॥ आङ: फन्द सातत्ये ॥ भौवादिक: प्रान्दधातुरादानायथ उकासमा सूर्यो गिचं लभते सातत्ये । आक्रान्दयति । अन्ये तु आइपूर्वो धुपिः ऋन्द सातत्य त्याहुः। आधोपयति ॥ १६ ॥ लस शिल्पयोगे ॥ १७ ॥.तसि भूत अलारगे। अवतंसयति । अवतंसति । भूपयति ॥१९ ।। अह पूजायाम् ॥ २०॥शा निरोग त्यन्ये ॥ २८ ॥ अव विशेषणे ॥ अश्वपति । उदित्त्वमिहिकल्पार्थम् । अत एव निभा लिगति लिङ्गति ॥३०॥मुद संमर्ग॥ मोदपति सरन् तेन ॥३१॥प्रस पारी गते ।। २७ ।। गुल्म आग ॥ २८ ॥ त्रुट पदने । रुट इये ॥ ३० ॥ गन में, गणे ॥ ३१ ॥ मन आपने ॥३२॥ कुट भाप्रदान । भामाइन इसके ॥ ११ ॥ कुर प्रगाने ॥१४॥ गणु प्रनामने ॥३॥ष शक्तियन्यने । शनिवार्न । प्राप्तो पमनुभम्झौश्चिदं प्रमाग ॥ मान तम्मे । मानपते ॥ ४१ ॥ गुजुमुन्ना- कुस्मयते । अमुफुरमा ।। ४३ ॥ भवना कुस्मनि प्रातिपदिकं ततो धावर्षे शिवू त्यापुरमीयाः॥ रे च ॥ गालापणे। प्रसिशन्दयति । प्रतिश्रुतमाविष्करोतीत्यर्थः ॥ स्वः । काण्यादीनां येति विकल्प्यते । भीमणा । अचकाणत् ॥ ४ ॥ जभि नाशने ॥ यति । नान्ये मित इति निषेधः । अम गत्यादी शरि गतः । तस्माद्धेनुमण्णौ न कम टति स्फोटते इत्युक्तम् ॥ ११ ॥ घट संघाते । घाटयति ॥ १२ ॥ आज्ञापयति ॥ २१ ॥ मज विश्राणने ॥ २२॥धु प्रसहने । अशशर्धत् । PMयत निकारोपस्कारयोः ॥ २४ ॥ रक लग आस्यान रप इत्येक ॥ पितो णिन् । अक्षति एवं शृधुमसुप्रभृतीनामपि योध्यम् ॥ २९॥ चित्रीकरणे ! । . हन्त्यर्थाश्च मन । 1 अनी ·। . । वोपयोगे ।। शेषयति । शेषति । शेष्टा । अशिक्षत् । अयं विपूर्वोऽतिशये ॥१२॥ नाना ।। १४ । इदी सन्दीपवे ॥ उर्दयति । उर्दति । छर्दिता । छर्दिष्यति । सेसि- चीति विक्रमोन । साहचर्यात्तत्र रौधादिकस्यैत ग्रहणात् ॥ १५ ॥ चुप हप हप सन्दीपनायेके । चर्षपति । छर्पयति ॥ १८॥ हमी भये । दर्भति । दर्भिता ॥१५॥ हम सन्दर्भ ।। अयं तुदादावीदित् ॥ २०॥ श्रप मोक्षणे ।। हिंसायामित्येक ॥२१॥मी गती । माययति । मयति । मेता॥२२॥ प्रन्प पन्धने । प्रन्धयति । तिहन्ते मुरादयः। प्रहण इत्येके । वारण हलन्थे ॥ ३२ ॥ उध्रस उञ्छे ॥ उकारो धात्ववयव इत्येके। नेसन्ये । धासयति । उभासयति ॥ ३४ ॥ मुच प्रमोचने मोदने च ॥३५॥ वस स्नेह- वेदापहरणेषु ॥ ३६॥ चर संशये ॥ ३७ ॥ च्यु सहने । हसने चेत्येके । च्याव- यति ॥ च्युसेयेके । च्योसयति ॥ ३९ ॥ भुवोऽवकल्कने । अवकल्कनं मिश्रीकरण- मित्येके । चिन्तनमित्यन्ये । भावयति ॥ ४० ॥ कृपेश्च ॥ कल्पयति ॥४१॥ आ स्वदः सकर्मकान् ॥ स्वदिमभिव्याप्य संभवकर्मभ्य एव णिच् ॥ मस ग्रहणे ॥ मासयति फलम् ॥ १॥ पुप धारणे पोषयत्याभरणम् ॥ २॥ दल विदारणे । दालयति ॥ ३ ॥ पर पुट लुट तुजि मिनि पिजि लुजि भनि लघि असि पिसि कुसि दशि कुशि घट घटि हि वह वह गुप धूप विच्छ चीव पुध लोक लोच णद कुप तर्क यूतु वृधु भाषा- योः ।। पाटपति । पोटयति । लोटपति । तुञ्जयति । तुञ्जति । एवं परेषाम् । घाटयति । घण्टयति ।। नाग्लोपिशास्वृदिताम् । ७।४।२॥ णिच्यग्लोपिनः शास्तक- दिनां च उपधाया हम्बो न स्पाचड्परे णौ । अलुलोकत् । अलुलोचत् । वर्तपति । व- यति । उदित्त्वाद्वर्तति । वर्धति ॥४४॥ रुट सजि अजि दसि भूशि रुशि शीक मर पुटि मिचि रघि लघि अहि रहि महि च ॥ ५० ॥ लडि तड नल च ।। ५३ ।। पूरी आप्यायने ।। ईदित्वं निष्टायामिनिषेधाय । अत एव णिज्वा । पूरयति । पूरति १५.५४ ॥ रुज हिंसायाम् ॥५५॥ ध्वद आस्वादने । स्वाद इत्येके ॥ असिप्वदत् । दीर्थस्य खोपदेशत्वात् । असिखदत् ॥ २७ ॥ आ धृपाद्वा ॥ इत ऊर्ध्वं विभापितणि पोभूषधातुमभिव्याप्प ॥ युज पृच संपवने ॥ योजयति । योजति । अयोक्षीत् । प- चयति । पर्चति । पचिता । अपर्चीत् ॥ २॥ अर्ध पूजायाम् ॥३॥ पह मर्पणे ।। सा- पनि । स एवार्य नागः सहति फलभेभ्यः परिभवम् ।। ४ ॥ ईर क्षेपे ॥ ५॥ ली देवीकरणे । लापयति । लपति । लेता ॥६॥ जी वर्जने । वर्जयति । वर्जति ॥७॥ एम् भावरणे । वारयति । यति । वरते । परिता वरीता ॥ ८॥ ज पयोहानी । जारयति । जरति । जरिता । जरीता ॥९॥नि च । आययति । अयति । श्रेता। १.१०॥ रिच वियोजनसंपर्चनयोः ॥ रचयति । रेचति । रेक्ता ॥ ११ ॥ शिष अस- आप दाई । तापयति । तपति । १३॥ तृप तृप्तौ । सन्दीपन इत्येके । तर्पयति । तति । । - । । । ।

·॥ गग मंदयान ।। गणपति गण:/७५ . प्रन्थ सन्दर्भ ॥ ३६॥ आज लम्भने । आपयति । आपति । आपत् । भार स्वरितेदयमित्येके आपते ॥ ३७॥ तनु श्रद्धोपकरणयोः॥ उपसर्गाध में ।।। ति । वितानयति । तनति । वितनति ॥ ३८ ॥ चन अद्धोपहननयोरित्येके ॥ नि । चनति ॥ ३९ ॥ यद सन्देशवचने ॥ वादयति । स्वरितेत् । पति का भागते । भयते । णिचा नियोगनैयारमनेपदमिलेके । भवति ॥४॥गानि यामनगदी : ॥ ४६॥एमसीचालंकारपो । माभपति । मानिसमा मारी | मृतितिक्षायाम् ।शरिलेस् । मर्पपति । मर्पनि मते । मृणना निरिवानीपने मिति ॥४८॥ प्रगहने ।। पर्षपसिधाhिt पाया: ॥ भयारलाः॥ कर पायपन्यमाप स्पामिशनशि मित्यरायो । भवकपम् ॥१॥ परमाणाम् । मुर अन्धति ॥ २३ ॥ शीक आमर्षणे ॥ २४ ॥ चीक च ॥ २५ ॥ अदं हिसाणाम् स्वरितेत् । भर्दयति । अर्दति । अर्दते ॥२६ ।। हिसि हिंसायाम् ॥ हिंसयनि । ति । हिनस्तीति इनमि गतम् ॥ २७ ॥ अहं पूजायाम् ।। २८ । आइपद आसादयति । आसीदति । पाति सीदादेशः । आसत्ता । आसात्सीत् ।। २९ । न्ध शौचकर्मणि ॥ शुन्धिता । अशुन्धीत् । अशुन्धिष्टाम् ।। ३०॥ स्वरितेत् ॥ ३१ ॥ जुप परितर्कणे ॥ परितर्कणमूहोहिंसा वा ॥ परितर्पण परितर्पणं परितृप्तिक्रिया । जोपयति । जोपति । प्रीतिसेवनयोर्जुपते इति तुदा धून् कम्पने ॥ णावित्यधिकृत्य ॥ धूभीमोर्नुग्वक्तव्यः * ॥ धूनयति । एन धयते । केचित्तु धूम्भीणोरिति पठित्वा प्रीणातिसाहचर्यानातेरेव नुकमाहुः । यति.॥ ३३ ॥ अयं स्वादौ प्रयादौ तुदादौ च । स्वादी हस्वश्च । तथा च धूनोति चम्पकवनानि धुनोत्यशोकं चूतं धुनाति धुवति स्फुटितातिमुकम् ॥ धूनयति चम्पकपुष्परेणून्यस्कानने धवति चन्दनमञ्जरीध ॥ १ ॥ प्रीश् तर्पणे ॥ ति । धूमीणोरिति हरदत्तोकपाठे तु । प्राययति । प्रपति । प्रयते ॥ ३४ ।। यामयति । पचति । यक्ता । अवाक्षीत् ॥ ४१ नि । मानिता । विचारणे तु भौयादिकोनित्यसमन्तः । सम्भे मागयते । पाः। मन्यने इति दिवादी । मनुते इति सनादौ च ॥४२॥भू ने ॥१॥मार्ग भन्येपण ॥ ४५ ॥ फटि शोके ॥ . मान पूषायाम् । मानपनि। । মাদামামলা অবমুখীক্ষা। 4PM नीगणम् ·परिनिष्ठित रूपे वाऽयों लभ्यते तत्रैवायं निषेधः । ज्ञापकस्य सजातीयापेक्षेत्वात्तेना- चिकीतदिति सिद्धम् ।प्रकृते तु नशब्दस्य द्वित्वं तत उत्तरखण्डेऽल्लोपः । भौननत् । मापकानूननत् ॥ ४१ ।। ध्वन शब्द ।। अदध्वनत् ॥ ४२ ॥ कूट परितापे । परिदाहे खन्ये ।। ४६ ॥ सङ्केत प्राम कुण गुण धामन्त्रणे ॥ चाकूटोऽपि । कूटयति । सङ्क- पनि । प्रामपति । कुणयति । गुणयति ॥ पाठान्तरम् । केन भावणे निमन्त्रणे च ॥ भरपरन् ।॥ १॥ गृह प्रहणे । गृहयते ॥२॥ मृग अन्वेषणे । मृगयते । मृग्यती- लिण्डरादिः ॥ ३ ॥ युह विस्मापने ॥४॥ शूर वीर विक्रान्तौ ॥६॥ स्थूल राणे ॥ स्थूलयते । अतुस्थूसत् ॥७॥ अर्थ उपयाभायाम् । अर्थयते । आर्तपत् तिइन्ते चुरादयः। तिम गदी देवशम्दे । स्तनपति, । गदयति । अजगदत् ॥ १०॥ पत गतौ वा ॥ वा. गिजन्तः । वाऽदन्त इत्येके । आये । पतयति । पतति । पतांचकार । अपतीत् । द्वितीये । पातपति । अपीपतत् ॥ ११॥ पप अनुपसर्गात् । गताविसेव । पपयति ।। १२॥ वर आक्षेपे । स्वरपति ॥ १३ ॥ रच प्रतियने ॥ रचयति ॥ १४ ॥ कल गतौ संख्याने च ॥ १५ ॥ यह परिकल्कने । परिकल्कनं । दम्भः शाध्यं च ॥१६॥ मा पूजायाम् ।। महयति । महतीति शापि गतम् ॥ १७ ॥ सार कृप श्रय दौर्बल्ये ।। सारपति । कृपयति । श्रथयति ॥ २० ॥ स्पृह ईप्सायाम् ॥ २१ ॥ भाम प्रोधे ।। अबभामत् ॥ २२ ॥ सूच पैशून्ये ॥ सूचयति । अपोपदेशत्वान्न पः । असूसुचत् ।। २३॥ खेट भक्षणे ॥ तृतीयान्त इत्येके । खोट इत्यन्ये ॥ २६ ॥ क्षोट क्षेपे ॥ २७॥ गोम उपलेपने ।। अजुगोमत् ॥ २८ ॥ कुमार फ्रीडापाम् ॥ अनुकुमारत् ॥ २९ ॥ शील उपभारणे । उपधारणमभ्यासः ॥ ३० ॥ साम सान्त्रप्रयोगे । अससामत् । माम सान्वने इत्यतीतस तु असीपमत् ॥ ३१ ॥ वेल कालोपदेशे । वेलयति ॥ ३२ ॥ काल इति पृथग्धातुरित्येके । कालयति ॥ ३३ ॥ पल्यूल लवनपवनयोः ॥ ३४ ॥ पात सुखसेवनयोः । गतिसुखसेवनेवित्येके । वातयति । अववातत् ॥ ३५ ॥ गवेष मार्गणे । भजगवेपत् ॥३६ ॥ वास उपसेवायाम् ॥ ३७॥ निवास आ- पादने । अनिनिषासत् ॥ ३८॥ भाज पृथकर्मणि ॥ ३९ ॥ सभाज प्रीतिद- भनषोः । प्रीतिसेवनयोरित्यन्ये । सभाजयति ॥ ४० ॥ ऊन परिहाणे ॥ ऊन- पति । ओः पुपण्जीति सूत्रे पययोरिति वक्तव्ये वर्गप्रत्याहारजकारमहोलिङ्गं णिचि अब भादेशोन स्पाद्वित्वे कार्यइति । यत्र द्विरुकावभ्यासोत्तरखण्डस्याद्यो प्रक्रियायां कुण । गुण चामन्त्रणे ॥ चकाराकेतने । कूण सङ्कोचने इति ॥ ४० ॥ स्पेन चौरें ।। अतिस्तन वादात्मनेपदिनः ॥ पद गतौ ॥ पदयते । - - १८॥सत्र सन्तानक्रियायाम् ॥ अससत्रत् । अनेकाचवान्न पोपदेशः । सिसत्रपिपते ९॥ गर्व माने । गर्वपते । भदन्तवसामाणिज्यिकल्लः । धातोरन्त उदात्तो ·मिद्धान्तको diet अन्धति ॥ २३ ॥ शीक आमर्पण ॥ २४ ॥ स्वरितेत् । भर्दयति । अदति । अर्दते ।। २६ ॥ ति । हिनस्तीति नमि गतम् ।। २७ ।। भई पू आसादयति । आसीदति । पाति सीदादेशः । न्ध शौचकर्मणि ॥ सुन्धिता । अशुन्धीत् । अ स्वरितेत् ॥ ३१ ॥ जुप परितर्पणे ॥ परितर्कण परितर्पणं परितृप्तिक्रिया । जोपयति । जोपति । धूम् कम्पने ॥ णावित्यधिकृरय ॥ धूमीषोनुंग धवते । केचित्तु धूम्मीणोरिति पठित्वा मीणातिसा. यति.॥ ३३ ॥ अयं स्वादौ यादौ तुदादौ च । धूनोति चम्पकवनानि धुनोत्यशोकं चूतं धुनाति धूनयति चम्पकपुष्परेणून्यत्कानने धवति चन्दनमञ्ज ति । धूमीणोरिति हरदत्तोकपाठे तु । प्राययति अन्य सन्दर्भे ॥ ३६ ॥ आप्ट लम्भने । आप स्वरितेदयमित्येके आपते ॥ ३७ ॥ तनु श्रद्धोपकरण ति । वितानयति । तनति । वितनति ॥ ३८॥ ति । चनति ॥ ३९ ॥ वद सन्देशवचने ॥ वादन अनुदात्तेदित्येके । ववदतुः । ववदिय । वयदे । य वाचयति । पचति । वक्ता । अवाक्षीत् ।। ४१ ति । मानिता । विचारणे तु भौवादिकोनित्यसन्नन्त थाः । मन्यते इति दियादौ । मनुते इति तनादी भाययते । भवते । णिच्सन्नियोगेनैवात्मनेपदमित्येक मे ॥४४॥ मार्ग अन्वेषणे ॥ ४५ ॥ कठि शोके इत्यात्मनेपदी गतः ॥ ४६ ।। हुनू शौचालंकारयोः। माटी ॥४७॥ मृप तितिक्षायाम् । स्वरितेन् । मर्पयति पनि दियादौ । सेयने शापि मर्षति ।। ४८॥ धृष हापापीयाः ।। अपादन्ताः ॥ कप याक्यप्रयन्धे। पनि । भग्लोरियान दीर्घसन्यरायो । अचार बारपतीनि गतम् ॥ २॥ गण मंस्पाने ।। गर्ग १७॥ गाभ्यासम्प इरसापड्यो गो । चाया। पर PMमारपट पर प्रत्य Maratram . alerrarian ar navratrintin * Eng - ·पहलवचनादात्मनेपदमस्तु । मास्तु पुच्छभाण्डेति णिविधिः । सिद्धशब्दोमन्थान्ते मोकारस्येवं स्यात्पवर्गयण्जकारेष्ववर्णपरेषु परतः । अबीभवत् । अपीपयत् । मू. | अमीमवत् । अयीयवत् । अरीरवत् । अलीलवत् । अजीजवत् ॥ रचतिश- तिद्वतिप्रवतिप्लयतिच्यवतीनां वा ४/८२॥ एपामभ्यासोकारस्वत्वं सासन्यवर्णपरे धावक्षरे परे । असिस्रवत् । असुस्रवत् । नाग्लोपीति हस्तनिपे- भिशशासत् । अदुढीकत् । अचीचकासत् । मतान्तरे । अचचकासत् । अग्लोपीति भानुभकरणे उदाहरिष्यते । ण्यन्ताणिच् । पूर्वविप्रतिषेधादपवादवाद्वा वृदिं या- गणिलोपः ॥ चोरयति । णौ चाहीति इस्वः । दीर्घालयोन चाग्लोपित्वाइयो- संभवः । ण्याकृति निर्देशात् । अचूचुरत् ॥ णी च संश्वङो।६।। तिमन्ते ण्यन्तप्रक्रिया। २५७ द्वैधीकरणे ॥ अचिच्छेदत् ॥ २२ ॥ छद अपवारणइत्येके ॥ छदयति ॥ २३ ॥ लाभ प्रेरणे ॥ २४ ॥ प्रण गात्रविचूर्णने ॥ २५ ॥ वर्ण वर्णक्रियाविस्तारगुणवचनेषु ॥ वर्णक्रिया वर्गकरणम् । सुवर्ण वर्णयति । कयां वर्णयति । विस्तृणातीत्यर्थः । हरि वर्णयति । स्तोतीत्यर्थः ॥ २६ ॥ यहुलमेतन्निदर्शनम् ॥ अदन्तधातुनिदर्शनमित्यर्थः । बाहुलकादन्येऽपि योध्याः॥ तद्यथा । पर्ण हरितभावे ॥ अपपर्णत् ।। विष्क दर्शने ॥ रूप प्रेरणे ॥ वस निवासे ॥ तुप आवरणे ॥ एवमान्दोलयति । प्रेडोलयति । विड- स्वयनि । अवधीरयतीत्यादि । अन्ये तु दशगणीपाठोयहुलमित्याहुः ॥ तेनापठिता अपि सौत्रलौकिकवैदिकायोध्याः । अपरे तु नवगणीपाटोबहुलमित्याहुः । सेनाप- टेनेभ्योऽपि कचित्स्वा णिच् । रामोराज्यमचीकरदिति यथेत्याहुः । चुरादिभ्यएव हुलं णिजित्यर्पश्यन्ये । सर्वे पक्षाः प्राचां प्रन्थे स्थिताः ॥ णिडङ्गानिरसने ॥ अङ्ग- चिनः प्रातिपदिकानिरसनेऽर्थे णिङ् स्यात् । हस्तौ निरस्यति हस्तयते । पादयते ॥ श्वे. वाश्वतरगालोडिताहरकाणामश्वतरेतकलोपश्च ॥ श्वेताश्वादीनां चतुर्णामश्वादयोलुप्यन्ते च धात्वर्थे । श्वेताश्वमाचष्टे तेनातिकामति वा श्वेतयते । अश्वतरमाचप्टेऽश्वयते । लोडित वाचां विमर्शः करोति गालोडयते । आह्वरयते । केचित्तु णिचमे- नुवर्तयन्ति तन्मते परस्मैपदमपि ॥ पुच्छादिषु धात्यर्थइत्येव सिद्धम् ॥ णिजन्तादे- सार्पः॥ सत्प्रयोजकोहेतुश्च ॥ इति चुरादयः॥ ।१।४।५५॥ फर्तुः प्रयोजकोहेतुसंज्ञः कर्तृसंज्ञश्च ॥ हेतुमति च । ३।१।२६ ॥ प्रयोजकव्यापारे प्रेषणादौ वाच्ये धातोणिच् " भवन्तं प्रेरयति भावयति । णिचश्चेति कर्तृगे फले आत्मनेपदम् । भावयते । वियांत्रभूव ॥ ओः पुयणज्यपरे । ७।४ । ८० ॥ सनि परे यदङ्गं तदयपवा- ॥ सन्दरे चम्परे चणा श्यते संसारण वा स्यात् । संप्रसारणं सदाश्रयं च कार्य १३ ·॥ गति । गर्गति ॥ ॥ प्रातिपदिकादावों बलमिष्ट्यग ॥ या णि णादिछे गया. प्रातिपदिकाय पुंगमावरमारटिनोविन्मनुम्लोर गरपागादेशमसंज्ञारणतण्णारि सुः । पटुमावष्टे पटगति । पत्याद्री । अपीटा । गो गाडीरयन भाष्ये सु देपो यदीयानिति भितम् । करोति गदानटे ॥ पूर्णम्य प्राभः ॥ कगेत्यायष्ट इति धावर्षमात्रं सहस्त्यविवक्षितः ॥ तेनासिकामनि ॥ अश्वेनातिमामनि अश्वयनि । पति हरगयति ॥ धातुरूप प ॥णिप्रकृतिर्धानुरूपं प्रतिपयने ॥ च. मुगाभः । तया न यातिकम् ॥ आल्यानात्कृतस्तदानष्टे फलुक्प्रकृतिप्र- सियय फारफमिति * ॥ कंमयधमानष्टे कंसं घातयति । इह कंसं हन् हनस्तोऽचिण्णलोः ॥३॥३२॥हन्तेरसकारोऽन्तादेशः स्याक्षिण्णल्य- ति । नन्वनाङ्गमंशा धातुसंज्ञा च कंसविशिष्टस्य प्राप्ता । ततश्चाद्वित्वयो- फुत्वतस्ये न स्याताम् । धातोः स्यरूपमहणे तत्प्रत्यये कार्यविज्ञानात् । सत्यम् । धकारो भिन्नममः ।कारकं च चात्कार्यम् । हेतुमण्णिचः प्रकृतेर्हन्यादेहतुम- कारकं धातावनन्तर्भूतं द्वितीयान्तं यादृशं च कार्य कुत्वतत्वादि तदिहापी- मजीयतत् । कर्तृकरणाद्धात्वर्षे ॥ कर्तुापारार्थ पत्करणं न तु चक्षुग- प: । असिना हन्ति असयति ॥ यक दर्शने ॥१॥ चित्र चित्रीकरणे ॥ ण इत्यर्पः । कदाचिद्दर्शने । चित्रेत्ययमद्भुतदर्शने णिचं लभते । चित्रग- अंस समाघाते ॥ ३ ॥ वट विभाजने ॥४॥ ज प्रकाशने । वटि स- ॥ वण्टयति । लञ्जयति । अदन्तेषु पाठयलाददन्तत्वे वृद्धिनित्यन्ये । व- - लक्षापयति ॥ ७ ॥ शाकटापनस्तु कथादीनां सर्वेषां पुकमाह तन्मते । गणापयतीत्यादि ॥ मिश्र सम्पर्के ॥ ८ ॥ सवाम युद्धे ॥ अयमनुदात्तेन् यात् । अससंमामत ॥ ९ ॥ स्तोम श्लाघायाम् ॥ अतुस्तीमत् ॥ १०॥ नभेदने ॥ करणभेदेन इत्यन्ये । कर्णेति धात्वन्तरमित्यन्ये ॥ १२ ॥ अन्ध F॥ उपसंहार इत्यन्ये । आन्दधत् ॥ १३ ॥ दण्ड दण्डनिपातने ॥ १४ ॥ ~~~~ma || १६ ॥ सुख दुःख तमि । ।

·वर्णक्रिया वर्णकरणम् । सुवर्ण वर्णपति । कां वर्णयति । विस्तृणातीत्यर्थः वर्णपति । स्तोतीत्यर्थः ॥ २६ ॥ यहुलमेत निदर्शनम् ।। अदन्तधातुनिदर्शनमित्या पाहुनकादन्येऽपि बोध्या: । तद्यथा ॥ पर्ण हरितभावे ॥ अपपर्णत् ॥ विष्फ दद क्षप प्रेरणे ।। वस निवासे ॥ तुप आवरणे ॥ एवमान्दोलयति । प्रेसोलयति । म्बयति । अवधीरयतीत्यादि । अन्ये तु दशगणीपाठोबहुलमित्याहुः ॥ तेना' अपि सौत्रलौकिकवैदिकायोध्याः । अपरे तु नवगणीपाठोबहुलमित्याहुः ।। हितेभ्योऽपि वचित्स्त्रार्थे णिच् । रामोराज्यमचीकरदिति यथेत्याहुः । चुरादि बहुलं णिजित्यर्थ इत्यन्ये । सर्वे पक्षाः प्राचां अन्धे स्थिताः ॥ गिङ्गानिरसने । वाचिन: प्रातिपदिकानिरसनेऽर्षे णिङ् स्यात् । हस्ती निरस्पत्ति हस्तयते । पादयते ताश्वाश्वतरगालोडिताहरकाणामश्वतरेतकलोपश्च ॥ श्वेताश्वादीनां चतुर्णामश्वादयोल पिङ् च धात्वर्थे । श्वेताश्वमाचरे तेनातिकामति वा श्वेतयते । अश्वतरमाचप्टेऽश्व गालोडितं वाचां विमर्शः । तस्करोति गालोडयते । आह्वरयते । केचित्तु । वानुवर्तयन्ति तन्मते परस्मैपदमपि ॥ पुच्छादिषु धात्वर्षइत्येव सिद्धम् ॥ णिज व बहुलवचनादात्मनेपदमस्तु । मास्तु पुच्छभाण्डेति णिविधिः । सिद्धशब्दोमा मङ्गलार्पः॥ ॥ इति चुरादयः॥ तत्मयोजकोहेतुश्च ।१।४।५५ ॥ कर्तुः प्रयोजकोहेतुसंज्ञः कर्तृ स्यात् ॥ हेतुमति च । ३।१।२६ ॥ प्रयोजकव्यापार प्रेषणादौ वाच्ये धात स्यात् । भवन्तं प्रेरपति भावपति । णिचश्चेति कर्तृगे फले आत्मनेपदम् । भाव भावयांबभूव । ओः पुपण्ज्यपरे । ७।४।८० ॥ सनि परे पदङ्ग तदा भ्यासोकारस्येत्वं स्यात्पवर्गयजकारेप्ववर्णपरेषु परतः । अयीभवत् । अपीपवत छ । अमीमवत् । अयीयवत् । अरीरवत् । अलीलवत् । अजीजवत् ॥ सर्वा णोतिद्रपतिप्रवतिम्लयतिच्यवतीनां वा ४/८॥ एषामभ्यासोका या सासन्पवर्णपरे भावक्षरे परे । असिसवत् । असुनवत् । नाग्लोपीति हर धः । अशशासत् । अडुढीकत् । अचीवकासत् । मतान्तरे । अवचफासत् । भट सुधातुपकरणे उदाहरिष्यते । ण्यन्ताणिच् । पूर्वविप्रतिपेधादपवादलाद्वा कि धित्वा गिलोपः ॥ चोरपति । णी चष्ठीति स्वः । दीर्घोलपोन धाग्लोपित्य रप्पसंभपः । ज्याकृतिनिर्देशात् । अचूचुरत् ॥ णौ च संवडोः। ६ ३१॥ सन्परे चपरे च णौ श्वयते; संप्रसारणं धा स्यात् । संप्रसारणं सदाभयं च P ·- - . पोन मागडि भागमा । पर्णगीपिका गीहा । आटिटा । भानिगल, पहिरनोऽगुमशाहरोद्विन्यामागेर । आगदिकरणातिलान् । मा मानिदिधन् । गादाता विधानाश पृद्धि। मा मवादिधन् । नन्दानि नागा न द्वियम् ओन्दिदन् । भारि । भानिनग | TM आवे । उपदेश दयाल | मुमन्यु जो पाणुपगारयोगिन सूत्रे निपालनादम यः । म चान्तरमोऽपि द्वित्तविषये नन्द्र शति निगाग्गिशब्दम्य द्विग्ये गये प्रवर्ती न तु ततः प्राह । दकार्गमारणमामान । ओरिजमा । अगादेरियेप । नेह । अदिदपम् ॥ रमेशलिदो।७।११६३।। गगर्नु स्यादनि न गु शब्लिटोः ॥ लमेश।७।१।६४ ॥ भगम्भन । अललम्म. त् । हेरचाहीति सूत्रेऽनडीयुनेः कुवं न । अजीहगत् । अस्मृहत्वरमपनदस्तुराशा म् । असस्मरत् । भददत् । सपरल्यसामर्यादा लयोन दीपः॥ विभापा चेष्टिचे- टयो।७।४।९६ ॥ अभ्यासस्पात्यं वा सागपरे गो। अश्वेष्टत् । अविवेष्टन् । अरचेष्टा । अचिचेष्टत् । भागमासेरयादिना योपधावस्यः । भविभ्रमत् । अयाज. त् ॥ फाण्यादीनां वेति वक्तव्यम् * ॥ यन्ताः फणरणभणश्रणलुपहेटः काण्यादयः पड्डाप्ये उक्ताः । हारिवाणिलोटिलोपपश्यत्यारोधिमा म्यासे । पाणिलोठी अप्यन्यत्र । इत्य द्वादश ॥ अचीकणत् । अचमाणत् ॥ स्वापेश्चङि ।।६।१।१६॥ यन्त- स्य स्थापेश्चडि संप्रसारणं स्यात् । असूपुपत् ॥ शाच्छासाहाव्याचेपां युरु । ७॥३॥ ३७॥ णौ । पुकोऽपवादः । शापयति । हापयति ॥ हः संप्रसारणम् । ६।१।३२॥ सन्परे चहरे च णी हा संप्रसारणं स्यात् । अजूहवत् । अजुहा- वत् ।। लोपः पियतेरीचाभ्यासस्य । ७।४।४॥ पियतेरुपधायालोप: स्पादभ्यासस्य ईदन्तादेशश्च चड्परे णौ। अपीप्यत् । अर्तिहीति पुक् । अर्पयति । हेपय- ति । लेपयति । रेपयति । यलोपः। मोपयति । क्षमापयति । स्थापयति ॥ तिष्ठतेरित् i७।४॥५॥ उपधायाइदादेशः स्याचड्परे णौ । अतिष्ठिपत् ॥ जिभतेर्वा । ७।४।६॥ अजिधिपत् । अजिघ्रपत् । उत् || अचीकृतत् । अविकीर्तत । अवी- तत् । अववर्तत् । अमीमृजत् । अममार्जत् । पातेणी लुग्वक्तव्यः * ॥ युफोऽपवा: पालंयति ।। वो विधूनने जुक।७।३॥ ३८॥ वाते र स्याण्णी कम्पे- ऽर्थे । वाजयति । कम्पे किम् । केशान्यापयति । विभाषा लीपतेः ॥ लीलोर्नुग्लु- कावन्यतरस्यां स्नेहविपातने।७।३१३९॥ लीयतेलातेश्च क्रमानुग्लुकावागमौ वा स्तो पो सेहद्रये । विलीनयति । विलापयति । विलालयति । वा घृतम् । लीई इति ईकारप्रश्लेपादात्वपक्षे नुक् न । खेहद्वे किम् । लोई विलापपति ॥ प्रलम्भनाभिभ- ।

·- वयोः प्रलम्भने चार्थ ॥ जटाभिलापयत । पूजामाधगच्छतात्ययः । श्यनावा मुल्लापयते । अभिभवतीत्यर्थः । बालमुल्लापयते । बञ्चयतीत्यर्थः ॥ विभेते भये ।६।१। ५६ ॥ विभेतेरेचआत्वं वा स्पाययोजकानपं चेत् ॥ स्म्पोहतुभये । १।३१६८॥ ण्यन्ताभ्यामाभ्यामात्मनेपदं स्यादेतोश्चेद्रयस सूत्रे भयग्रहणं धात्वथोंपलक्षणम् । मुण्डोभापयते ॥ क्षियोहेतुभये पुक् । ३॥४०॥ भी ई इतीकारः प्रश्लिप्यते । ईकारान्तस्य भियः पुक् स्यात् णौ हेतु भीषयते ॥ नित्यं स्मयतेः।६।१।५७ ॥ स्मयतेरेचोनित्यमात्वं स्याण्णौ स्मये । अटिलोविरमापयते । हेतोश्चेद्यस्मयावियुक्तेनेह । कुञ्चिकयैनं भाययति स्माययति । कथं तहि विस्मापयन् विस्मितमात्मवृत्ताविति । मनुष्यवाचेति करणारे तत्र स्मयः । अन्यथा शानजापि स्यात् । सत्यम् । विस्माययन्नित्येव पाठ इति सा पिकाः । यद्वा । मनुष्यवाक् प्रयोज्यकी विस्मापयते तया सिंहोविरमापयनिति न्ताण्णौ शतेति व्याख्येयम् ॥ स्फायोषः।७।३ । ४१ ॥ णौ ॥ फावय शदेरगतो तः । ७।३।४२ ॥ शदेहूं तोऽन्तादेशः स्यान्न तु गतौ । शात गतौ तु । गाः शादयति गोविन्दः । गमयतीत्यर्थः ॥ रुहः पोऽन्यतरस्याम् २४३॥ गौ. रोपयति । रोहयति । क्रीजीनां णौ। ६११॥४८॥ए आत्वं स्याणौ । प्रापयति । अध्यापयति । जापयति ॥णी च संश्वडोः।२ .. ५१.॥ सन्परे चपरे च णौ इडोगाट्वा स्यात् । अध्यजीगपत् । अध्यापि सिध्यतेरपारलौकिके।६।१।४९॥ ऐहलौकिके विद्यमानस्य सिध आवं स्याण्णौ । अन्नं साधयति । निष्पादयतीत्यर्थः । अपारलौकिके किम् । सिद्धयति । तत्त्वं निश्चिनोति । तं प्रेरयति । सेधयति तापसं तपः॥प्रजने वीयते १॥५५॥ अस्यैच आवं वा स्याण्णी प्रजनेऽर्थे । वापयति वाययति वा गाः पुरो गर्ने प्राह्यतीयर्थः ॥ अदुपधाया गोहः।६।४।८९॥ गृहयति ॥ दोप ।६।४।९० ॥ दुप इति सुवचम् । दुप्यतेरुपधाया ऊत्स्याण्णो। दूषयति ॥ व चिरागे । ६.४।९१ ॥ विरागोऽप्रीतता । चित्तं दूपयति दोषयति या क मिता हस्तः । भ्यादौ चुरादौ च मितउताः । घटयति ॥जनीजम् । जनयनि । - ऋणातेस्तु । जारयति ॥ रक्षेणी मृगरमणे नलोपोवक्तव्यः * ॥ मृगरमणमान रजयति मृगान् । भृगेति किम् । रअपति पक्षिणः । रमणादन्यत्र तु रक्षयति मृग दानेन । चुरादिषु ज्ञपादिश्चिम् ।। चिरफुरोणों । चपयति चषयसीयुक्तम् । चिनो चापपति । घाययति । स्फारपति । स्फोरयति । अपुरफरत् । अपुरफुरत् ।। उभ - ।

·Pिarma गाना || mri Atit tamin गति | Mom | गो गमिriritriter गांधी IMitra | Afrift Irrfari होr in m. Irre Time rinाणे नाहि पानिse frir TE गाणा गाने जाती frm frome Con गिना मा भूपेग । In Mirmal fromन गया । निमाटो गमगीन गुरुगा। प्रागनि पोyि amrt नि । गर्मी गोगाम् ।। ॥इनि पन्नप्रक्रिया। भाताः कर्मणः ममानकरीका दिनमायां या ।३॥ १७॥रिकर्म বাৱালী লক্ষী লাশ্বাণ । গামী কালসাখা गुकरम् । इद । दियम् । गगणः ॥ पटिगुमिरगी ठिति । फर्मगः किम् । मनेनेति करणान्मा भूम् । गमानाकाकिम् । शियाः पठन्तिीति गुरुः पामहणालशे यामी । गुमनांगेन । एकानदेशात नेर् । मरा नाम अमित गिधागगि । रागामि गिनीद्वितम् । यिपिपनि । गि पति ।। रुदापिदमुपग्रहित्यपिम: संभ । १२॥८॥ पयः संभ क्त्या किती सः । गादिपति । विविदिपति । मुमुदिति ॥ सनि ग्रहगुही थ ।। । १२ । प्रहेगुहेरगन्ताग सन इन सार । महिन्यात संप्रसारणम् । सनः पयस्य सिदयाभावः । मिवृक्षति । सपुप्सति । किरश्च पञ्चभ्यः।७।२१७२ मगध प्रच्छ एभ्यः सनाट् स्यात् । पिपरियपति । विकरिपति । निगरि ति । मिगलिपति ॥ अग्रेटोदीनिष्टः * ॥ दिदरिपते । दिधरिषने । कम विधीपुरिति । भौचादिकयो झ्षोरिति गृहाण ॥ इकोझल् । १ ।२।९। गन्तामलादिः सन् किरस्यात् । युभूपति । दीट् । दातुमिच्छति दिदीपते । एन्धिप पत्वाभावान्मीनातिमिनोतीत्यावं न । अतएव सनि मोमेति सूत्रे माधातोः वृषमीमहा कृतम् ॥ हलन्ताच । १।२।१०॥ इक्समीपाडलः परोझलादिः सन् कित्स्या त् । गुहु । जुघुक्षति । विभित्सति । इकः किम् । यियक्षते । झल्किम् । विधिपते 'हल्महणं जातिपरम् । तृन्हू । तिवृक्षति तितहिपति ॥ अज्झनगमां सनि।६ ४।१६ ॥ अजन्तानां हन्तेरमादेशगमेश्च दीर्घः स्यान्झलादी सनि । सन्लिटोजें: ।

·तिजन्ते यचन्तप्रकिया। । अधिनिगमिषति कर्मणि तझ् । परस्मैपदेश्वित्युक्तेर्नेट् । झलादौ सनीति दीः । गांसते । अधिजिगांसते । अजादेशस्येत्युक्तेर्गच्छतेर्न दीर्घः । जिगंसते । संजिगंसते ॥ डश्च। २।४ । ४८ ॥ इडोगमिः स्यात्सनि । अधिनिगांसते ॥ रलो व्युपधा- लादः संश्च । ११२१२६ ॥ उन्म इश्व वी ते उपधै यस्य तस्माद्धलादेहलन्तापरी त्वासनौ सेटौ वा किती स्तः । सुतिस्वाप्योः संप्रसारणम् । दिद्युतिपते । दिद्योतिपते । रुचिषते । रुरोचिपते । लिलिखिपति । लिलेखिपति । रलः किम् । दिदेविपति । युपधाल्किम् । विवर्तिपते । हलादेः किम् । एपिति । इह नित्यमपि द्वित्यं गुणेन ध्यते । उपधाकार्य हि द्वित्वायघलम् । भोदित्करणस्प सामान्यापेक्षशापकार ।। जनीयन्तर्धनस्जदम्भुश्रिस्यूर्णभरज्ञपिसनाम् । ७।२ । ४९ ॥ इयन्ते- ययादिभ्यश्च सनावा स्यात् । एडभावे । हलन्ताथेति कित्त्वम् । छोरिति यस्य द यण् । द्वित्वम् । दुसूपति । दिदेविपति । स्तौतिण्योरेवेति यक्ष्यमाणनियमान्न पः । उसूपति । सिसेविति ॥ आपज्ञप्यधामीत् । ७।४ । ५५ ॥ एषामनास्या- सादौ सनि ॥ अन लोपोऽभ्यासस्य ।७।४।५८॥ सनि मीमैत्यारभ्य यदुतं. माभ्यासस्य लोपः स्यात् । आमुमिच्छति ईप्सति । अधिनुमिच्छति परत्वम् । न. लम् । इसति । अदिधिपति । विधग्जिपति । निभर्जिपति । विभ्रक्षति । विमति ।। दम्भ इच।७१४१५६ ॥ दम्भैरवात्स्यादीम सादौ सनि । अभ्यासलोपः। हलन्ताश्चेत्पत्र हल्महणं जातिपरमियुक्तम् । तेन सनः क्रियान्नलोषः । चिपति । धीमति । दिदम्भिपति । शिश्रीपति । शिपिपति । उदोष्ठपपूर्वस्य । सुसूति । सिस्परिषति । युपति । पिपविषति । कर्णभूपति । ऊर्जुनविषति । ऊर्जुनविपनि । न प परत्वाद्गुणाचादेशयोः समोरभ्यामे उकारोन भूगेसेति वाच्यम् । द्विवननेचीति सूत्रेण द्वित्वे कर्तव्ये शानिरूपानिदेशादेशनिषेधाज्ञा । न म सनन्तस्स द्वित्वं प्रमि कारि. त्यानिमितता कथमिति याख्यम् । कार्यमनुभवन् हि कार्यो निमिततया नाश्रीगने न त्यननुभवापि । मह सन् द्वित्वमनुभवति । युभूति । विभरिपति । शरिः पुगन्ना मिागंज्ञा पकारान्तभोगरिफा I भाये सोमनिनि किश्यान गुणः । भगमन. लि दीपः परजाणिलोपेन पालने । भारहरिनि नि । श्रीमति मिक्षामिनि । अनि सस्तु । मिशारिपनि । मनसनेत्यायम् । मिसामनि । मिमनिपनि । तनियनिहरिदारि. मा मनोग डायः ॥ तनोविज्ञापा । ६।४।१७ ॥ भगोरधारादीपोरा सामना मनि । लिलामति । मिसरि । मितानिपानि ।। माना गया वा मुमूर्षति । पूलं रिपरिषति ॥ मनि मीमापुरमनमाकपनपदामगार १७१४॥५४॥ रामनाम सामादौ पनि । भयागटोमागिन मदोर। विनि सिरिदिपनि रिरितासति । मिम् मीम् भाव मन् | म नि. - , ।

·। । २६२ सिद्धान्तकौमुद्याम् नोतेरपि मीरूपाविशेषादिस् । सः सीति तः । मित्सति । मित्सते । मा माने । ति । माइभेडो । मित्सते । दोदाणोः । दिसति । देङ् । दिसते . । दाम् । दि दिसते । धेट् । घिरसति । धाम् । धित्सति । धित्सते । रिप्सते । लिप्सते । शिक्षति । शक मर्पणइति दिवादिः । स्वरितेत् । शिक्षति । शिक्षते । पिसते धो हिंसायां सनीस् याच्यः * ॥ रित्सति । हिंसायां- किम् । आरिरात्सति ।। ऽकर्मकस्य गुणोवा ।७।४।५७ ।। सादौ सनि । अभ्यासलोपः । मोक्ष मुक्षते वा वत्सः स्वयमेव । अकर्मकस्य किम् । मुमुक्षति वत्सं कृष्णः । न वृक्ष यः । विवृत्सति । तङि तु । विवर्तिपते । सेसिचीति चेट् । निनतिषति । निनृत्स इद सनि वा । ७।२।४१ ॥ ब्भ्यामृदन्ताय सनइवा सात् । तिर ति । तितरीपति । तितीर्पति । विवरिषति । विवरीपति । युवूपति । पृङ् धुवू विवरिपते । दुचूर्पति ॥ स्मिपूश्वशां सनि । ७१२१७४॥ स्मि पू असू अश् एभ्यः सनइट् स्यात् । सिस्मयिषते । पिपविपते ।, अरिरिपति रिस्शब्दस्य द्वित्वम् । इस् इति सनोऽवयवः । कार्यभागिति कार्पिणोनिमित्तत्त्वार्य द्विवंचनेचीति न प्रवर्तते । अञ्जिजिपति । अशिशिपते । उभौ साभ्यासस । प्राणि तिं । उच्छेस्तुक् । चुत्वम् । पूर्वप्रासिद्धीयमद्वित्वइति पछाभ्यां सहितस्पेटोद्वित्वम् लादिः शेषः । उचिच्छिपति । निमित्तापाये नैमित्तिकापायइति खनित्यम् । हो। सतुकमहणाज्ज्ञापकात् । प्रकृतिप्रत्यापत्तिवचनाद्वा । णौ च संश्चडोरिति सूत्राभ्या डोगाइ श्वयतेः संप्रसारणं च वा । अधिनिगापयिषति । अध्यापिपयिषति । शि- यविपति । शुशावयिपति । हः संप्रसारणम् । जुहावयियति । णो द्वित्यामागच= देशोनेयुक्तत्वादुकारस द्वित्वम् । पुस्फारविपति । चुक्षापयिपति । ओः पुपण्ज्यपर पिपायपिपनि । थियावयिपति । यिभावयिपति । रिरायविपति । लिलायपिपनि मिजावधिपति । पुषण्जि किम् । नुनावविपति । अपरे किम् । युभूपति । स तीतीवं या। सिसाययिपति । सुनायपिपतीत्यादि । आर इत्येव । शुधपते ।। स्त लिण्योरेय पण्यभ्यासात् । ८1३1३१॥ अभ्यासेणः परम्य स्तौतिणन्ता व गस्स प: स्पारभूत मनि नान्यस । तुष्पनि । दुनिस्गप्पोरियुगम् । सुष्या ·तिजन्ते यडन्तप्रकिया। २६२ न्तान सनिष्यते ॥ ॥ पिकाच्षिक: सरूपोन सेन शालीये भव इति वाक्यमेव न तु छान्ताच्छ । सरूपः किम् ।। अहिच्छो भवभाहिच्छत्रः । आहिच्छत्रे भवाहि- च्छत्रीयः । अण्णन्ताच्छ । तरा मात्सरूपः स न । धनवानस्यास्ति । इह मतुय- न्सान्मतुप् न । विरूपस्तु सादेव । दण्डिमती शाला । सरूपइत्यनुपज्यते । अर्थद्वा- रा सादृश्यं तस्यार्पः । तेन इच्छासन्नन्तादिच्छासन्न । स्वार्थसमन्तात्तु स्यादेव । जुगु. सिपते । मीमांसिपते ॥ ॥ इति सन्प्रक्रिया ॥ धातोरेकाचोहलादेः क्रियासमशिहारे यड् । ३१११२१॥ पौन:पुन्य भृशाश्व क्रियासमभिहारस्तस्मिन् द्योत्से यङ् स्यात् ।। गुणोयङ्लुकोः । ७।४ 1८२॥ अभ्यासस्य गुणः स्याङि यलुकि च । सनाद्यन्ताइति धातुलालडादयः । विदन्तवादात्मनेपदम् । पुनःपुनरतिशयेन वा भवति योभूयते । योभूयांचने । अपो- भूयिष्ट । धातोः किम् । आर्धधातुकलं यथा स्यात् । तेन ग्रुवोवचिरित्यादि । एकाचः किम् । पुनःपुनर्जागति । हलादेः किम् । भृशमीक्षते । भृशं शोभते । रोचते इत्यत्र पहेति भाप्यम् । पौन:पुन्ये तु स्पादेव । रोरुच्यते । शोशुभ्यते ॥ सूचिसूत्रिमूत्र्यष्ट्यर्य- शर्णोतिभ्योयट वाच्यः * ॥ आधात्रयधुरादावदन्ताः। सोसूच्यते । सोसूयते । मोमूत्र्य है। अनेकाचवेनापोपदेशत्यारपत्वं न ॥ यस्य हलः।६।४।४९॥ यस्येति संघात- प्रहणम् । हतः परस्य यशब्दस्य लोप: स्यादार्थधातुके । आदेः परस्य । अतोलोपः ।। सोसूचांचने । सोसूचिता । मोसूत्रिता । मोमूविता ॥ दीर्घाऽकितः । ७।४। ८३ ।। अकितोऽभ्यासस्य दीर्घः स्याद्यङि यङ्लुकि च । अटाट्यते ॥ यङि च ॥७॥ ४॥ ३० ॥ भतेः संयोगादेव ऋतोगुणः स्याद्यङि । यकारपररेफस्य न द्वित्वनिषेधः । भरार्यते इति भाप्योदाहरणात् । अरारिता । अशासिता । अर्णोनूयते । बेभिद्यते । अलो- पस स्थानियत्त्वान्नोपधागुणः । भिदिता ।। सासद्यते ॥ नित्यं कौटिल्ये गती।। १॥ २३ ॥ गत्य कौटिल्यएव यङ् स्यान तु क्रियासमभिहारे । कुटिलं प्रजाति वाय- ज्यते।। लुपसदचरजपजभदशगृभ्योभावगर्हायाम् । ३।११२४॥ एभ्यो धात्वर्थगोयामेव यह स्यात् । गर्हितं लुम्पति लोलुप्यते । सासद्यते ॥चरफलोश्च ।। ४१८७॥ अनयोरभ्यासस्यातोनुक् स्थायद्यड्लुकोः । तुनित्यनेनानुस्वारोलक्ष्यते ॥ स घ पदान्तवद्वाच्यः * ॥ वा पदान्तस्येति यथा स्यात् ॥ उत्परस्याऽतः।७।४।८८॥ परफलोरभ्यासागरस्यातउत्स्पायड्यङ्लुकोः । हलि चेति दीर्घः । चधूर्यते । चंचूर्य- ते । पम्फुल्यते । पंफुल्यते ॥ जपजभदहदशभन्नपशां च।७१४१८६ ॥ एषामभ्यासस्य नुक् स्याद्यब्यङ्लुकोः । गर्हितं जपति जलप्यते इत्यादि । योय- छि। ८।२।२० ॥ गिरते रेफस्य लवं सायकि । गर्हित गिलति अगित्पते । धु- ·२६४ 'सिद्धान्तकौमुद्याम् मास्तीत्वम् । गुणः । देदीपते । पेपीयते । सेपीयने । विभाषा श्वे: । शोशः श्वीयते । यछि च । सास्मयते । रीङ् प्रत्तः । चेमीयते । सुट् । संरक्रीयते चोयङि ।८।३ । ११२ ॥ सिवः सस्य पोन स्यादि । निसेसिक कवतेर्यङि।७।४।६३ ॥ कवोरभ्यासस्य चुत्वं न स्पायकि । वं कौतिकुवल्योस्तु चोकूयते ॥ नीग्वञ्चस्रंसुध्वंसुभ्रंसुकसपतपस्कन्दाम ४। ८४॥ एषामभ्यासस्य नीगागमः स्याद्यड्यङ्लुफोः । अकित इत्युक्तेन नलोपः । पनीचच्यते । सनीसस्पतइत्यादि । नुगतोऽनुनासिकान्तस्य ४। ८५ ॥ अनुनासिकान्तस्याङ्गस्य योऽभ्यासोऽदन्तस्तस्य नुक् स्यात् । नुकानु क्ष्यतइत्युक्तम् । कुय्यम्यते । यंपम्यते । तपरत्वसामर्थ्याभूतपूर्वदीर्घस्यापि न मोधे । याभाम्यते । ये विभाषा । जाजायते । जमन्यते । हन्तेहिंसायां येडि वाच्यः * ॥ जेनीयते । हिंसायां किम् । जवन्यते ॥रीगृदुपधस्य च । ७।४ प्रदुपधस्य धातोरभ्यासस्य रीगागमः स्याघड्यङ्लुकोः । चरीत्यते । क्षुम्नादित्व नरीनृत्यते । जरीगृह्यते । उभयत्र लत्वम् । चलीलप्यते । रीगृत्वतइति वक्तव्यम् वरीच्यते । परीपच्यते ॥ स्वपिस्यमिव्येमा यङि । ६।१ । १९ सारणं स्याद्यङि । सोपुप्यते । सेसिम्यते । घेवीयते ॥ न वशः। ६ । । बावश्यते ॥ चायः की।६।१।२१॥ चेकीयते ॥ई प्राध्मोः १७ ३१॥ जेघीयते । देध्मीयते ॥ अयङिच शिति । ७।४।२२ ॥ शीडो- देशः स्याद्यादौ रिति परे । शाशय्यते । अभ्यासस्य इस्वः । ततोगुणः । डोदौर तोत्रोक्यते ॥ ॥ इति यङन्तप्रक्रिया ॥ यडोऽचि च । २१४। ७४|| योऽप्रत्यये लुक् स्थावकारात विनापि लुक् स्यात् । भनैमित्तिकोऽपम् । भन्तरङ्गस्यादादी भवति । ततः प्रत्ययलक्षणेन य स्थाहित्यम् । अभ्यासकार्यम् । धातुबालडादयः । शेषात्कसरीति परस्मैपदम् । अनु पितइति तु न । हिस्वस प्रत्ययाप्रत्ययसाधारणत्वेन प्रत्पपलक्षणाप्रतः। पत्र । .

·। तिहन्ते यङ्गन्तप्रक्रिया। २६५ प्रकृतिमहणे पड्लुगन्तवापि प्रहणात् । द्विः प्रयोगोद्विर्वचनं पाठमिति सिद्धान्तात् । घोभवति । योभोति । योभूतः । योभुवति । योभवांचकार । योभविता । अयोभवीत् । अश्रोभोत् । अयोभूताम् । अषोभवुः । योभूयात् । योभूपाताम् । योभूयास्ताम् । गाति- स्थेति सिचोलुम् ।। पडावेतीपक्षे गुणं बाधित्वा नित्यत्वाद्गुक् । अयोभूवी- त् । अयोभोत् । अयोभूताम् । अभ्परताश्रयोजुस् । नित्सत्याहुक् । अयोभूवुः । अयोभ- विष्यदित्यादि । पास्पति । पासधि । पारपर्धः । पारपर्धति । पारससि । हुशल- भयो हेधिः । पासधि । लङ् । अपारस । अपास्पद सिपि दश्चेति रुत्वपक्षे । रो- रि । अपासा: जागाद्धि । जावास्ति । अजापात् । सिपि रुत्वपक्षे । अजापाः । • नाच । नानाति । नानात्तः । दध । दादद्धि । दादद्धः । दारिस । अदाधत् । अदा- दधुः । अदाधः । अदायत् । लुङि । अदादाधीत् । अदादधीत् । चोस्कुन्दीति । चो- स्कुन्ति । अचारकुन् । अधोस्कुन्ताम् । अचौकुन्दुः । मोमुदीति । मोमोत्ति । मोमो- दांचकार । मोमोदिता । अमोमुदीत् । अमोमोत् । अमोमुत्ताम् । अमोमुदुः । अमोमु- दीः । अमोमोः । अमोमोत् । लुङि गुणः । अमोमोदीन् । चोकूर्दी । चोकुर्दीति । लङ् तिम् । अचोकुन् । अचोकुर्दीत् । सिप्पक्षे । अचोकूः । अचोखूः । अजोगूः । वनीवञ्ची. 'ति । धनीवति । यनीयक्तः । वनीवचति । भवनीवञ्चीत् । अवनीवन् । जङ्गमीति । जङ्ग- न्ति । अनुदात्तोपदेशेयनुनासिफलोपः । जङ्गतः । जङ्गमति । म्वोश्च । जन्मि । जगन्तः । एकामहणोक्तावानेनिषेधः । अङ्गमिता । अनुनासिफलोरस्थाभीयत्वेनासि. वाम हेरक । जङ्गहि । मो नो धातोः । अजगर । अनुवन्धनिर्देशान्न कलेरड् । स- न्तेनि न पृद्धिः । अजगभीन् । अनङ्गमिष्टाम् । हन्तेर्यलुक् । अभ्यासाचेति कुखं पापि हो पन्तेरित्यतो हन्तरित्यनुवर्य विहितं तथापि पलुकिं भवमेवेति न्यास- फारः । विसपा पेलि निषेधत्त्वनित्यः । गुणो पड्लुफोरिनि सामान्यापेक्षज्ञापकादिति भावः । जनीति । जवन्ति । जतः । अहमति । जवनिता । दित्तपानिर्देशाग्नादेशी न। जहि । अजवनीत् । अजहुन् । जहन्यान् । आशिलिनु । यथान् । अवधीन् । भवधियामित्यादि । धादेशस्य द्वित्वं न भवति । स्थानिवत्वेनानभासरति निषेधान् । सद्धि समानाधिकरणं धातोविशेषणम् । यहुप्रीहियसान् । भाइपूर्वा आगे पमहन . सात्मनेपदम् । भाजहते रसादि । उत्परस्पति नपरत्वान गुणः । इति अनि दपिस्नु सादेय । तासिद्धयेन नपरत्वनिवर्त्यत्वायोगान् । चभुरीति । चमूनि । चन: घयुगति । अयभुरीन् । अपनः । घनीति । महन्ति । जनसत्यात्वम् । पालः। गमहनेगुग्धालोपः । नाम्नति । पहाहि । पहनानि । अमानीत् । अवान् । भ. पहाताम् । भमदमनुः । विभाग चहापान । पदयात् । अवनीन् । भवद्या- मीन् । उनी पद्धिरित्यत्रं नाम्पसस्पेल्पनुहोरुनो सृष्टिनं । पोपोनि । पोपवीति । भयो. ।

·गती । भगांगोल rur | आगिरि गांगा I mirtोनगि। भौगोलि । गालि । माहानि 1 माईल: I T महाश आ रही लोगोषि मारा किये गमापि न मलि दिना निशान् । माहादि । नारा. गि माहेरि । नाहीयः । जाहीर । माहादि । अगाईन् । आगाह । भगाहानाम । माहुः । नाही । भागिरि । माहापात् । भगादामीन । ममाहामिष्टाम | अजा- हिया । मुफा मे प्रगलक्षणामागमीगुन । मदादिश्य गनिदि- एखादिमा मातीनि गामि । गासामः । मारामि । आगास्वीर। अमासा. । मासणा । आशिषि गुपनिरगुनम । गागुण्यात् । अमावापीन् । असार- पीन् । ममिको पलफि । ७।४।११ ।। अदुपधरण पातोरण्यामस सर गिर रीफ पने भागमाः रगड्नुमि ॥ पाता । ७१४॥ ९२ ।। अदनानादि तपा। पर्यतीति । परिएनानि । अर्गासि । यर्यनि । ययिनि । वर्गवति । यत: ३.१ यई- शनि३ । यर्यतामास । वयतिता३ । गनिर्दिष्टयान यातुन इति न । यतिम- ति३ । अयसीत् ३ । अययंत्३ । सिदिति दल्लपक्षे रोरि । अवयं:३ । गण- निर्दिष्टयार । भयर्वति३ । धरीति३ । पति । परियति । घरकर्ति । च. तः । पति३ । नकरांचकार । चरिता३ । अचरीत्३ । अनः ३।चया- ३३ । आशिषि रिङ् । चक्रियात्३ । अचारीत् । तथेति नपरत्वान्नेह । 13 वि- क्षेपे । चाकति । तातति । तातीतः । तातिरति । तातीहि । तातराणि । अतातरीन् । अतातः । अतातीर्ताम् । अतातरः । अतातारीत् । अतातारिष्टामित्यादि । अर्यह्लु- कि द्वित्वेऽभ्यासस्योरदवं परत्वम् । हलादिःशेषः । रुरिग्रीकोऽस्तु । अभ्यासस्वास- वर्ण इति यङ् । अरर्ति । अरियति । भररीति । अरियरीति । अतः । भरिपृतः । झि अत् । यण् । रुको रोरीति लोपः। न च तस्मिन् कर्तव्ये यणः स्यानिवत्वम् । पूर्व- त्रासिद्धे तनिषेधात् । आरति । अरियति । लिडि स्तिपा निर्देशाद्गुणोति गुणो न । रि. ङ् । रलोपः दीर्घः । आरियात् । आरिरियात् । अरीरियात् । गृह महणे । जहीति३ । जगदि ३ । जढ:३ । जर्गृहति३ । अजर्घ । गृहातेऽस्तु । जाग्रहीति । जामादि ॥ नसादो डिग्निमित्तं संमसारणम् । तस्य पहिरङ्गत्वेनासिद्धत्वान्न रुगादयः । जागृढः । जागृहति । जामहीपि । जाप्रति । लुटि । जाग्रहिता । ग्रहोऽलिटौति दीर्वस्तु म । तत्रै. काच इत्यनुवृत्तेः । माधवस्तु दीर्घमाह तझायविरुद्धम् । अधीति३ । अर्गचि३ । ज- द्धा३ । जधति३ । जर्गधीपि३ । जति३ । अजधीत्३ । इडमावे गुणः ॥ हल्- ख्यादिलोपः । भभावः । जश्त्वचर्खे । अन३ । अजद्धाम् । सिपि दश्चेति पक्षे रुत्वम् । अजर्धाः३ । अजीत्३ । अजगधिष्टाम्३ । पाच्छीति । पाटि । तसादौ महिज्येति संप्रसारणं न भवति । स्तिपा निर्देशात् । च्योः शूडिति शः प्रति पः।

·- किाले मामाया। २६७ पार ! पान | पाश्मि ! पारा । पारमः । गफारयागन्तानां तूझारिना गलुनानीति गरिति गरे भाणे जानितम् । केपटेन सष्टीहतम् । इदं योरिति गोद तद्विपकम् । परल्यूमापिनी राधिमप्यो पलुगस्येति पाणम् । मा. भागादिगंगन मामय पाने । भपं गान्त भागी। गेट दे देयने इत्यादयो पाता। हर गत भाइचीनि । माहनि । भारतः। गाहपति । नातीगिरामाहगि । पलि लोरेग. पारो दीपः । गाहामि । माहारः। गाहामः । हग गतिकान्योः। माहीति । गाह- म: । माहानि । सोटिं। भाइदि। भारः अशाहर्ताम् । भजाह। मप पन्धने ।। ज्यरत्यरतिव्ययिमयामुपधायाय । २० ।। श्यरादीनामुग्धायफारगोरु सानू को सलादायनुनासिकादीप प्रत्यपे । अत्र गिनीति नानुवर्तते । भयतस्तुनि ओरिति पर्शनार । भनुनामिकमहणं भानुवर्तते । अयतेमन्यपणे तस्स टिलो ओमिति दर्शनाम् रमारे दि पिति गुणः । मामोति । मामयीति । मामूनः । मामयति । मामोपि । मामोमि । मामाषः। मामूमः। मामोतु ।मामूतान् । मामूहि । मामयानि । ममामोत् । भमा- भोः । भमामयम् । अमाभाय । आमामूम। तुर्थी हिंसापाम् । तोपूर्वीति ॥ राहोपः।। ४१२१ ॥रोफादारगोश्ट्रोलोरः स्थान को इनारायनुनासिफादी व प्रत्यये । इति पनोपः । रघूपधगुणः ।। न धातुलोप आर्धधातुके । १।१।४॥ धावंश- लोपनिमित्ते भार्धधानुफे परे इको गुणधीनमः । इति नेह निमः तिवादीनाम- नार्धधानुकत्यान् । तोतोति । एलि चेति दीर्घः । सोनूतः । मोतूर्यति । तोपोति । दोदो. नि । दोधोति । मुर्ण । मोमोति । मौमूर्तः । मोमूर्यतीत्यादि । भार्धधातुक इति विषयस. तमी । तेन यहि विवक्षिने भी । येथीयते । भस्य पल्लुमालि । लुफापदारे वि. पसल्यासमवेन यीभावस्यामतेः ।। ॥ इति पलुगन्तप्रक्रिया ।। सुप आत्मन: क्यम् । ३।११८॥ इपिफर्मणः एपितृसंपन्धिनः सुपन्ता- दिच्छायाम का प्रत्ययो वा स्यात् । धात्ववयवत्वात्सुय्लुम् ॥ क्यचि च । ७१३॥ ३३ ।। भल इस्यात् । आत्मनः पुत्रमिच्छति पुत्रीयति । वान्तो यि प्रत्यये । गव्यति । नाम्यति । सोपः शाकल्यस्येति तु न । अपदान्तवात् । तथा हि नाक्ये। १।४। १५॥ पचि क्यचि च नान्तमेव पदं स्थानान्यत् । सन्निपातपरिभाषया क्यो यस लोपोन । गव्यांनकार। गठियता।मान्यांचकार ।नाव्यिता निलोपः। राजीयति । भरणपो. सरपदयोश्च । वद्यति । मयति । एकायोरिण्येव । युष्मद्यति । अरमयति । हलि च । गीति । पूर्वति । धातोरित्येव । नेह । दिवमिच्छति दिव्यति । १६ पुरमिच्छति पुर्पतीति माधवेनोक्तं प्रत्युदाहरणं चिन्त्यम् । पूगिरोः साम्यात् । दीव्यतीति दीर्घस्तु पाचा प्रामादिक एव । अदस्यति । राष्ट्रतः । कर्मयति ॥ क्यच्च्योश्च ।। ६।

·४।१५२॥ Tiffin a भागात पनि । सामन्यति । गस्प निभापा।१।५०॥ गो गाणामोगी मा मादा- भातुपे । भादेः पाण! अगो मी । गम मानिरगुणों न । ममिति । मितिमा मातापितादगा पार न* Ifमिति | इदमि. पानि यति अशनायोदन्यानाया मुमुक्षापिरामागधैं 1७४। ३४॥ गमता निराली । भगनापति । पदनानि नापति गुस्सादी किम् । अग. 'भोलनि । इदकोणगि । मनीपनि ।। अवक्षीरपलवणानामात्मप्रीती क्यचि । ७१११५२॥ गणां पनि भसुगागमापार ॥ आपयोगुनेमाम् ॥ भवति पटना । पृषानि गौशारदरणपोलीलमायाम् ॥ भीरपति । पालः । लवणस्यति उः ॥ मर्यातिपदिकानां गामि लालगागा सुगाको * ॥ शिनि । दयस्य. ति । मभुगनि । मध्यपनि ॥ फाम्पय।३।12॥ नविपये काम्गन स्थान् । पुत्रमात्मन इति पुत्रकाम्यनि । इह परण हुन इति लोगेन । अनर्थकत्वात् । गति संपावग्रहणमिगुतम् । परास्काम्गनि । सर्पिष्कागति । मान्ताव्योम्योऽस्य रपादेय । किंकाम्यति । स्वः काम्पति ।। उपमानादाचारे।३।११०॥ उपमा. गारकर्मणः सुधन्सादाचारे कान् स्यात् । पुनमियाचरति पुत्रीयति मात्रम् । विष्णूग- ति द्विजम् ॥ अधिकरणायेति वक्तव्यम् * ॥ प्रासादीपति कुट्यां मिः । कुटीपति प्रा. . सारे ।। कर्तुः फ्याङ्सलोपश्च । ३ । १। ११ ।। उपमानाकर्तुः सुबन्तादाचारे काङ् या स्यात् । सान्तस्य तु कर्तृवाचकस्य लोपो वा स्यात् । क्या येत्युः । पो पाक्यम् । सान्तस्य लोपस्तु क्यड्सन्नियोगशिष्टः । स च व्यवस्थितः ॥ ओजसोप्स- रसो नित्यमितरेषां विभाषया * ॥ कृष्ण वाचरति कृष्णायते । ओजःशब्दो वृत्ति- विपये तद्वति । ओजायते । अप्सरायते । यशायते । यशस्यते । विद्वायते । विद्वस्पते । खद्यते । मद्यते । अनेकार्थत्वे तु युष्मद्यते । अस्माते । क्यङ्मानिनोश्च । कुमारी- चाचरति कुमारायते । हरिणीवाचरति । हरितायते । गुरूव गुरूपते । सपनीव सपना- यते । सपतीयते । सपनीयते । युवतिरिव युवायते । पट्टीमृद्व्याविव पटीमृदूयते । न को- पधायाः । पाचिकायते ॥ आचारेऽवगल्भलीयहोडेभ्यः किया *॥ वामहणात् क्या- पि । अवगल्भादयः पचायजन्ताः । विप्सन्नियोगेनानुदात्तत्वमनुनासिकस्वं च प्रत्ययस्य प्रतिज्ञायते । तेन तङ् । भवगल्भते । लीयते । होडते । भूतपूर्वादप्यनेकाच आम् । एत- हार्तिकारम्भसामर्थ्यात् । न च अवगल्भते इत्यादिसिद्धिस्तकलम् । केवलानामेवाचारे- ऽपि पृत्तिसंभयात् ।। धातूनामनेकार्थत्वात् । अवगंल्मांचके । लोपांचवे. होडांचो । वार्तिकेऽवेत्युपसर्गविशिष्टपागकेवलादुपसर्गान्तरविशिष्टाय क्सडेवेति भाववादयः । नेति तूचितम् ।। मर्वमातिपदिकेभ्यः किन्या वक्तव्यः * ॥ पूर्ववार्विकं तु अनुपया.

·. - - तिइन्ते नामधातुप्रक्रिया। २६९ सार्थ तन्त्र वियनूद्यते । प्रातिपदिकमहणादिह सुप इति न संवध्यते । तेन पदकार्य न । कृष्ण वाचरति कृष्णति । अतो गुण इति सपा सह पररूपम् । अ इवाचर- ति अति । अतः । अन्ति । प्रत्ययमहणमपनीय अनेकाच इत्युक्तेर्नाम् । औ । अतुः । । द्विवम् । अतो गुणे । अत आदेरिति दीर्घः । णन् । भो । घृद्धिः । अतुसादिषु खातो लोप इटि घेत्यालोपः । मालेवाचरति मालाति । लिङ्गविशिष्टपरिभाषया एकादे- शस्य पूर्वान्तवाद्वा किम् । मालांचकार । लहि । अमालात् । अत्र हल्ङ्यादिलोपो न । डिसाहचर्यादारोऽपि सोरेव लोपविधानात् । इट्सको । अमालासीत् । कविरिय कवय. ति । आशीलिङि कवीयात् । सिचि वृद्धिरित्यत्र धातोरित्यनुवर्य धातुरेव यो धातु- रिति व्याख्यानानामधातोर्न वृद्धिरिति फैयटादयः । अक्वपीत् । माधवस्तु नामधातो. रपि वृद्धिमिच्छति । अकवायीत् । विरिव वयति । विवाय । विव्यतुः । अवयीत्।अवार्थी- त् । श्रीरिव श्रयति । शिश्राय । शिश्रियतुः। पितेव पितरति।आशिपि रिङ् । पित्रियात् । भूरिव भवति । अत्र गातिस्थेति भुवो चुगिति भवतेर इति च न भवति । अभिव्यक्तलेन धातु. पाटस्थस्यैव तत्र प्रहणात् । अभावीत् । बुभाव । दुरिव द्रवति । णिश्रीति चङ् । अद्रावीत्॥ अनुनासिकस्य किझलोः शिति । ६।४।१५॥ अनुनासिकान्तस्योपधाया दीर्यः स्यात् को सलादौ च हिति । इदमिवाचरति इदामति । राजेव राजानति । प- न्या व पथीनति । मीनति । ऋभुक्षीणति । चौरिव देवतीति माधवः । अत्र अठि धपतीसुचितम् । क इव कति । चकाविति हरदत्तः । माधवस्तु ण्यल्लोपाविति वचनात् पनि वृद्धिं वाधिलाऽतोलोपाचक इति रूपमाह । स्व इव सस्यौ । सस्व । यत्तु स्वामास स्वांचकारेति तदनाकरमेव ।। भृशादिभ्यो भुव्यव्येलापश्च हलः। ३।१।१२।। अभूततदावविपयेभ्यो भृशादिभ्यो भवत्यर्थे क्यङ् स्यात्, हलन्ताना- मैप लोपश्च । अभृशो भृशो भवति भृशायते । अच्वेरिति पर्युदासयलादभूततनाव इति लब्धम् । तेनेह न । क दिवा भृशा भवन्ति । ये रात्रौ भृशा नक्षत्रादयस्ते दिवा क भवन्तीत्यर्थः । सुमनस् । अस्य सलोपः । सुमनायते । चुरादी संग्राम युद्ध इति पक्ष्यते सत्र संग्रामेति प्रातिपदिकम् । तस्मात्तकरोतीति णिच् सिद्धः । तत्सन्नियोगे- नानुषन्ध आसज्यते । युद्धे पोऽयं प्रामशब्द इत्युक्तेऽपि सामर्थ्यारसंग्रामशब्दे लब्धे वि- शिष्टपाटो ज्ञापयति । उपसर्गसमानाकारं पूर्वपदं धातुसंज्ञाप्रपोजके प्रत्यये चिकीर्पिते पृथक् क्रियते इति । तेन मनरशब्दायागट् । स्वमनायत्त । उन्मनायते । उदमनायत । एवं चावागल्भत अवागरिमष्टेत्यादायप्यवेत्यस पृषकरणं योध्यम् । ज्ञापकं च स. जातीयविषयम् । तेन यत्रोपसर्गरूपं सकलं श्रूयते न लादेशेनापहृतं तत्रैव पृषकृतिः । एवं च आ ऊटः ओहः स बावर्य ओढायिला । अत उन्मनाप्य अवगरम्येतिवन्न स्पा । झाकस्स विशेषविषयखे पाध्यानिक सहायं च प्रमाणम् । ..

·- सितमुखाम् ''मावादः प्रतिषेधः * ॥ उसि ओमाडोश्च परयोराटः पररूपं नेत्यर्थः । उसामच्छ औस्त्रीयत् । औकारीयत् । औदीयत् ।। आदश्चेति चशब्देन पुनर्बुद्धिविधानादिदं सिद्धति ति पाछे स्थितम् ॥ लोहितादिडाभ्यः क्यम् । ३।१।१३ ॥ लोहितावि भ्यो डाजन्ताच भवत्यः क्यप् स्यात् ।। वा क्ययः । १।३।९०॥ क्यपन्तार रस्मैपदं वा स्यात् । लोहितायति । लोहितायते । अत्राच्चरित्यनुवृत्याऽभूततद्धावविध यत्वं लब्धं तच्च लोहितशब्दस्य विशेषणम् । न तु डाचोऽसंभवात् । नाप्यादिशब्द प्राह्याणां । तस्य प्रत्याख्यानात् । तथा च वार्तिकम् ॥ लोहितडाभ्यः क्यवचनं भू शादिष्वितराणीति * ॥ न चैवं काम्यच इव क्यपोऽपि ककारः श्रूयेत उधारणसाम- र्यादिति वाच्यम् । तस्यापि भाष्ये प्रत्याख्यानात् । पटपटायति । पटपटापते । कृश्वम्ति- योग विनापीह हाच । डाजन्तात् क्यपो विधानसामर्थ्यात् । यत्तु ॥ लोहितश्याम- दुःखानि हर्षगर्यसुखानि च । मूळनिद्राकृपाधूमाः करुणा नित्यकर्मणि ॥ इति पठि- खा श्यामादिभ्योऽपि क्यपि पदद्वयमुदाहरन्ति तदाप्यवार्तिकविरुद्धम् । तस्मातेगा क्यदेव । श्यामायते । दुःखादयो पृत्तिविपये तद्वति वर्तन्ते । लिङ्गविशिष्टपरिभाषया लोहिनीशब्दादपि क्यम् । लोहिनीयति । लोहिनीयते ॥ कष्टाय श्रमणे ।३३१११४॥ चतुर्थ्यन्ताकाटशब्दादुत्साहेऽर्थे क्यङ् स्यात् । कष्टाय क्रमते कटायते । पापं कर्तुमुत्सह- त इत्यर्पः ॥ सत्रकक्षकएफच्छगहनेभ्यः कण्वचिकीर्षायामिति वक्तव्यम् * ॥ कण्वं पापम् । समादयो वृत्तिविषये पापार्थाः । तेभ्यो द्वितीयान्तेभ्यचिकीर्षायां पङ् । पारे चिकीर्पतीत्यस्यपदविग्रहः । समायते । कक्षायते इत्यादि ।। कर्मणो रोमन्यतपो- भ्यां चर्तिचरोः।३।१ । १५॥ रोमन्यतपोभ्यां कर्मभ्यां प्रमेण यर्सनायो घर. णे चा कप सात् । रोमन्नं वर्तयति रोमन्थापते ।। हनु चलन इति वसाव्यम् * ॥ पर्षितस्याप्प पुनश्चर्षण इत्य: 1 नेह कीटो रोमन्य वर्तपति । अपानप्रदेशाभिमृतं द्रव्यमिह रामभः । तदभातीय इति फैपटः । चतुलं करोतील इति न्यासकारह रदत्तौ ॥ तपसः परस्मैपदं च * ।। तपश्चरति तपस्पति ॥ पाप्पाप्मभ्पामुदमने 1३11१६ ॥ आभ्यां कर्मभ्यां या स्थान् । याप्पमुद्रमनि यातायने । उध्माय. ते। फेनानि याम्यम् ॥ फेनापते ॥ शन्दवैरकलहाकण्यमेधेभ्यः करणे 1३111१७॥पमा पर्मणः काल क्या रसात् । द फरोनि दायो । पक्षे नकोनाति गिरीपति ज्यामः । शम्दपनि ॥ सुदिनदिननीबारेमा ॥ सुदिनापने ॥ सुपादिभ्यः कर्तृयेदनायाम् । ३।१।१८॥ gat मामलो पानागार कार पाडेदनाको मेनुमादीनि गुः । एवं वेद एमने । कम किम् । पाल रामं वेदगो निमावरियायग्रस्य । ३१॥ करणे त्याने मियारिणी मा परियामाधौ प । मम. 1 ·तिडन्ते नामधातुप्रक्रिया । २७१ स्पति देवान् । पूजयतीत्यर्थः । वरिवस्यति गुरुन् । शुश्रूपत इत्यर्थः । चित्रीयते। वि. स्मयत इत्यर्थः । विस्मापयत इत्यन्ये ॥ पुच्छभाण्डचीचराणि । ३११॥ २०॥ पुच्छादुदसने व्यसने पर्यसने च * ॥ विविध विरुद्ध चोक्षेपणं व्यसनम् । उत्पुच्छयते । विपुच्छयते । परिपुच्छयते ॥ भाण्डात्समावयने * ॥ संभाण्डयते । भाण्डानि समाचिनोति । राशीकरोतीत्यर्थः। समबमाण्डत । चीवरादर्जने परिधाने च * ॥ सञ्चीवरयते भिक्षुः । चीयराण्यर्जयति परिधत्ते वेत्यर्थः । मुण्डमिश्रलक्ष्णल- वणव्रतवस्त्रहलकलकृततूस्तेभ्यो णिच् । ३।१।२१ ।। कृषः । मुण्ड करोति मुण्डयति ॥ प्रतादोजनतन्निवृत्त्योः * ॥ पयः शूद्रानं वा प्रतयति ॥ वस्त्रा. समाच्छादने * ।। संवस्त्रयति ।। हल्यादिभ्यो प्रहणे * ॥ हलिकल्पोरदन्तवं च नि. पात्यते । हलिं कलिं या गृह्णाति । हलयति । कलयति । महद्धलं हलिः । परत्वादृद्धी सत्यामपीष्ठवगावे प्रागेव लुप्यते अतः सन्वद्भावदीयों न । अनहलत् । अचकलत् । कृतं गृह्णाति कृतयति । तूस्तानि विहन्ति वितूस्तयति । तूस्तं केशा इत्येके । जटीभू- ताः फेशा इत्यन्ये । पापमित्यपरे । मुण्डादयः सत्यापपाशेत्यत्रैव पठितुं युक्ताः । प्रातिपदिकाद्धावइत्येव सिद्ध केपांचिद्वहणं सापेक्षेभ्योऽपि णिजम् । मुण्डयति माणयकम् । मिश्रयस्यन्नम् । श्लक्ष्णयति वस्त्रम् । लवणयति व्यञ्जनमिति । हलिकल्यो- रदन्तवार्थम् । सत्यस आपुगर्थम् । केषांचित्तु प्रपञ्चार्थम् । सत्यं करोत्याचष्टे वा सत्या- पपति ॥ अर्थवेदयोरप्यापुग्यक्तव्यः ॥ * ॥ अर्थापयति । वेदापयति । पाशं विमुञ्चति विपाशयति । रूपं पश्यति रूपयति । वीणयोपगायत्युपवीणपति । तूलेनानुकुष्णात्यनुतूल- पति । तृणानं तूलेनानुघट्टयतीत्यर्षः । सोकैरुपस्तौति उपश्लोफयति । सेनया अभियाति अभिषेणयति । उपसर्गात्सुनोतीतिपः। अभ्यपेणयत् । प्राक्सितादितिपः अभिषिणयि- पति । स्थादिप्वभ्यासेन चेति पः । लोमान्यनुमाधि अनुलोमयति । स्वच संवरणे । यः। खर्च गृह्णाति वचयति । चर्मणा संनह्यति संचर्मयति । वर्ण गृहाति वर्णयति । चूर्ण- रखध्वंसते अवचूर्णयति । इष्ठवदित्यतिदेशात्युंवादावादयः । एनीमाचष्टे एतयति । दर- दमाचष्टे दारदयति । धुं प्रथयति । वृद्धौ सत्यां पूर्व या टिलोपः । अपिमयत् । अ. पप्रथत् । मृदुम् मृदयति । अमम्रदत् । भृशं कृशं दृढम् । भशयति । प्रशयति । द्रढयति । अपभ्रशत् । अचाशत् । अदद्रदत् । परिवत्यति । पर्यवप्रदत् । अदि. माख्यत् औडिढत् । ढलादीनामसिद्धत्वातिशब्दस्य द्वित्वम् । पूर्वग्नासिद्धीयमद्वित्ये इति सनित्यमियुक्तम् । दि इत्पस द्विलमियन्ये । औडिन् । उद्धमाख्यत् औजन् औडइन् । ओ: पुरणिति वर्गप्रत्याहारजमहो लिङ्गम् । द्वित्ले काणे णावर आदेशो मेनि अनरतायुक्तम् । प्रत्येकान् । दिपुको । स्वापरति । खां मां वाऽचरे वापयति । मापयति । मपर्यन्तस्स समौ । पररूषापूर्व नित्यत्वाहिसोपः । दिः एक ' ।

·। - गामि गुमायण । भारापा फूले प्रात्यानिति मानिमाया नम -गिमा मागे प्रयासमा प्रिमिनगम । माया प्रेमाराहानिया. मिविपरवान् । गुगामार्ग वा गुमानि । अग्मनि । भानमारष्ट भावति । -दिश ति टिलो । प्रकृतिमागुन । गेन नानामिन्यापेन टेरियर धारको हि भलागंमगारणम् । अन्ये तुमसद्रिग इति महानिदिने । अनि तसारा। पष्ट यादी पपहेरिन्गस्यैव प्रोगेन शुनगनीगि माहुः । विाममारष्टे द्वपनि । अनापरिमारणा रांप्रसारणं भयो । संप्रसारण पृटागवारंटो म विदा- गतीमन्ये । नियस्याटिनोपामारमंप्रसारणम् । भन्नरगन्यापूर्वरूपम । टिलो पिर गपरे । उदगमानष्टे उदीनगगि । उनिनन् । प्रत्यगम् । प्रतीनपनि । प्रत्यनिषत् । फोऽमयण इति प्रतिभावपक्षे । प्रतिभानिमत् । सम्ममाषष्टे समीपपनि । सम्पचिचा। मि अनिमत् । तिर्गशमागष्टे तिरायगति । अष्टिलोनाहारेऽीि अहिरङ्गत्वेनामिद्ध- नातिरगलिरिः । भसिद्धयदति मिणो नुइन्गायेन प्रगमटिलोपोऽमिदः । मनः पुनष्टि- लोपो न । भयपरिभाषया या । बङ्गगग्लोपिन्यादुपधारस्वो न । भतितिरागन् । मध्य- मानटे सधायपति । अससभायम् । विष्यद्रपञ्चम् । अपिविष्वदापन् । देवद्रयधम् । अदिदेयद्रायत् । अदद्रपभम् । अददद्वायत् । भदमुपभम् । अदमुआययति । अदद- मुआयत् । अमुमुगधम् । अमुमुभापयति । चङ् । आमुमुआययन् । भुवं भावयति । अपीभवत् । ध्रुवम् । अयुभ्रवत् । श्रियम् । अशिश्रयन् । गाम् । अजूगवत् । रायम् । अरीरयत् । नायम् । अनूनयत् । स्यश्वम् । स्वाशश्वत् । स्वः । भव्ययानां भमात्रे टिलो स्वपति । असस्यत् । असिस्वत् । षड्न् भावपति । यहयतीत्यन्ये । स्रग्विणम् ।खजयति । संज्ञापूर्यकत्वान्न वृद्धिः । श्रीमती श्रीमन्तं वा । श्रययति । अशिश्रयत् । पयस्विनीम् । पयसयति । इह टिलोपो न । तदपवादस्य लुकः प्रवृत्तत्वात् । स्थूलम् । स्थवयति । दूरम् । दवयति । कषं तर्हि दूरयत्यवनते विवस्वतीति । दूरमतति अयते वा दूरान् । दूरातं कुर्वतीत्यर्थः । युवानं यवयति । कनयति । युवाल्पयोरिति वा कन् । अन्तिकं नेदयति । बाढं साधयति । प्रशस्यं प्रशस्ययति । इह श्रज्यौ न । उपसर्गस्य पृथकृतेः । वृद्धं ज्यापयति । वर्षयति । मियं प्रापयति । स्थिरं स्थापयति । स्फिरं स्फापयति । ऊरं वरयति । वारयति यहुलं यहयति । गुरु गरयति । तृपं अपयति । दीर्घ द्राव- यति । वृन्दारकं वृन्दयति * ॥ . ॥ इति नामधातुप्रक्रिया । कण्डादिभ्यो यक् ।३।१॥२७॥ एभ्यो धातुभ्यो नित्यं यक् स्यात् स्वा । धान- भ्यः किम् । प्रातिपदिकेभ्यो मा भूत् । द्विधा हि कण्डादयः । धातवः प्रातिपदिकानि च ॥ कण्डम् गावियर्षणे ।। कण्डूयनि । कण्डमने ॥ १ ॥ मन्तु अपराधे ॥ रोप- - ·तिइन्ते प्रत्ययमाला। इलेके । मन्तूयति ॥ चन्द्रस्तु मितमाह । मन्तूयते ॥ २॥ वल्गु पूजामाधुर्ययोः । बल्गूपति ।। ३ ।। असु उपतापे । अस् । असूम् इत्येके ।। अस्पति । असूयति । असू- पते ॥ ५॥ लेट् लोट् धौर्षे पूर्वमावे स्वप्ने च ॥ दीप्ताविपके । लेट्यति । लेटिता । लोट्यति । लोटिता ॥७॥ लेला दीप्तौ ॥ ८॥ इरस इरज् इरम् ईयायाम् ॥ इर. स्पति । इरज्यति । हलि चेति दीर्घः । ईति । ईर्यते ॥ ११ ॥ उपस् प्रभातीभावे ।। १२ ॥ वेद धौर्ये स्वप्ने च ॥ १३ ॥ मेधा आशुमहणे ॥ मेधायति ॥ १४ ॥ कुपुभ क्षेप ।। कुपुभ्यति ।। १५ ।। मगध परिवेष्टने । नीच दास्य इत्यन्ये ॥ १६ ॥ तन्तस् पम्पस् दुःखे ॥ १८ ॥ सुख दुःख तकियायाम् ।। सुख्यति । दुःख्यति । सुखं दुःखं चानुभवत्तीत्यर्थः ॥ २० ॥ सपर पूजायाम् ॥ २१ ॥ अरर आराकर्मणि ॥ २२ ॥ भिपञ् चिकित्सायाम् ।। २३ । मिष्णज् उपसेवायाम् ॥ २४ ॥ इषुध शरधारणे । ॥ २५॥ चरण वरण गतौ ॥ २७ ॥ चरण चौर्ये ।। २८॥ तुरण खरायाम् ॥ २९ ॥ भुरण धारणपोषणयोः ॥ ३०॥ गद्गद वास्खलने ॥३१॥ एला केला खेला विलासे ।। इलेत्यन्ये । लेखा स्खलने छ । आदन्तोऽयमित्यन्ये । लेख्यति ॥ ३६ ॥लिट अल्प- कुरसनयोः । लिट्यति ॥ ३७ ॥ लाट जीवने ॥३८॥ एणीङ् रोपणे लज्जायां च । ॥ ३९ ॥ महीङ पूजायाम् ॥ महीयते । पूजां लभत इत्यर्थः ॥ ४० ॥ रेखा श्लाघासादन- योः ॥४१॥ द्रवस परितापपरिचरणयोः ॥ ४२ ॥ तिरस् अन्तों ।। ४३ ।। अगद नीरोगत्वे ॥ ४४ ॥ उरस बलार्थः । उरस्पति । बलवान् भवतीत्यर्थः ॥ ४५ ॥ तरुण गतौ ॥ ४६ ॥ पयस् प्रसृतौ ॥ ४७ ॥ संभूयस् प्रभूतभावे ॥ ४८ ॥ अंबर संवर संमरणे ॥५०॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ ॥ इति कण्ड्वादयः ॥ कण्डूयते: सन् ॥ सन्यडोरिति प्रथमस्यकाची द्वित्व प्राप्ते ।। फण्ड्डादेस्तृतीयस्येति वाच्यम् * ॥ कण्डूयियिषति । क्यजन्तासन् ॥ यथेष्टं नामधातुषु * ॥ आद्यानां त्र- याणामन्यतमस्य द्विवमित्यर्थः । अजादेस्त्वाचेतरस्य । पुपुत्रीयिपति । पुतित्रीविपति । पुत्रीपिपिपति । अशिश्वीयिषति । अश्वीपियिषति । नदराणां संयुक्तानामचः परस्पैव द्वित्वनिषेधः । इन्द्रीयतेः सन् । द्रीशब्दयिशब्दयोरन्यतरस्य द्वित्वम् । इन्दिद्रीयिप- ति । इन्द्रीयियिषति । चिचन्द्रायिपति । चन्दिद्रीयिषति । चन्द्रीयियिपति । नियमाख्या- तुमाचक्षाणं प्रेरयितुं वेच्छति । पिप्रापयिषति । प्रापिपरिषति । प्रापयियिपति । उरु विवारयिषति । वारिरयिषति । पारपिपिषति । पार्ट सिमाधयिपतीत्यादिरूपत्रयम् । प. स्वं तु नास्ति । पङ् सन् पन्तासन् । पोभूपिपपिपति । पाणिच् समन्ताणिन् । योभृषिपतीत्यादि ।। ॥ इति प्रत्ययमाला॥

·। - अनुदात्तडित आत्मनेपदम् । आस्ते । शेते ॥ भावकर्मणोः।१।३।१३।। बभूवे । अनुवभूये । कर्तरि कर्मव्यतिहारे । १।३।१४॥ क्रियाविनिमय घोत्ये कर्तर्यात्मनेपदं स्यात् । व्यतिलुनीते । अन्यस्य योग्यं लवनं करोतीत्यर्थः । भसोर- लोपः । व्यतिस्ते । व्यतिपाते । व्यतिपते । तासस्योरिति सलोपः । व्यतिसे । घि च । व्यतिध्वे । ह एति । व्यतिहे । व्यत्यसै । व्यतिपीत । व्यत्यास्त । व्यतिराते ३ । व्यति- भाते .३ । व्यतियों ।। न गतिहिंसाभ्यः । १।३।१५ ।। व्यतिगच्छन्ति । व्यतिप्रन्ति ।। प्रतिषेधे हसादीनामुपसंख्यानम् * ।। हसादयो हसप्रकाराः शब्दनि- याः । व्यतिहसन्ति । व्यतिजल्पन्ति । हरतेरप्रतिषेधः * ॥ संप्रहरन्ते राजानः ।। इतरेतरान्योन्योपपदाच्च । १।३।१६ ॥ परस्परोपपदाचेति वक्तव्यम् * ॥ इतरेतरस्पान्योन्यस्य परस्परस्य वा व्यतिलुनन्ति ॥ नर्विशः। १ । ३।१७ ॥ निवि- शते ॥ परिव्यवेभ्यः क्रियः।१।३॥ १८ ॥ अकर्षभिप्रायामिदम् । परिक्री- णीते । विक्रीणीते । अवक्रीणीते ॥ विपराभ्यां जेः।१।३।१९ ॥ विजयते । पराजयते ॥ आडो दोऽनास्यविहरणे । १।३।२० ॥ आड्पूर्वाददातेर्मुखवि- फसनादन्यत्रार्थे वर्तमानादात्मनेपदं स्यात् । विद्यामादत्ते । अनास्पति किम् । मुखं व्या. ददाति । आस्वप्रहणमविवक्षितम् । विपादिकां व्याददाति । पादरफोटो विपादिका । नदीफूलं ध्याददाति । पराङ्गकर्मकान्न निषेधः * ॥ व्याददते पिपीलिकाः पतङ्गस मुखम् ॥ क्रीडोऽनुसंपरिभ्यश्च । १॥३॥ २१ ॥ चादाय । अनुमीडते । मं- मीढते । परिमीडते । आमांडते । अनोः कर्मप्रवचनीयान । उपसर्गेण समा साहवर्या- त् । माणवकमनुफ्रीडति । तेन सहेपर्धः । तृतीया इत्यनो फर्मप्रवचनीयत्वम् ।। स- मोऽफूजने * ।। संत्रीडते । पूजने तु । संक्रीडति चक्रम् ।। आगमेः क्षमाणाम् * ॥ ण्यन्तस्सेदं प्रहणम् । आगमयस्य तायर । मा खरिता इत्यर्थः । शिक्षेजिज्ञासापाम् * !! धनुषि शिक्षते । धनुधिषणे ज्ञाने शक्तो भवितुमिच्यतीत्यर्थः ॥ आशिषि नाम: * ॥ भाविप्येवेति निपमा पार्तिकमियुतम् । सर्पियो नापते । सपिम सादिलासा इत्यर्थः। कर्म नाश्मे पति न भूभृतामिति । नाधरा इति पाक्ष्यम् ॥ हरतर्गममा पची ॥ गतं प्रकारः । पैतृकमवा अनुदान्ते । माफ गायः । पितुर्मानुभागतं प्रकार मतनं परिशीनगन्नीलः । तारा किम् । मानुग्नुहति ॥ फिरते पारि कायुलापकरणेचिनि पारगम् ॥ पांदगो विषयासह विशेषस कारणम् । इतरे पले । अपायतुप्पाटकुनिप्वालेग्यने ।६।१।१४२ ॥ भाकि पर सात् । सुही शाहिर पतष्णा * ॥ भास्किरले पो ITE मनासा भाभपाचादिनिति किम् । भाकिरनि पुसुमम् तस और पिपर।

·तिडन्ते आत्मनेपदप्रक्रिया। २७५ टौ न । हादिमात्रविवक्षायां यद्यपि तङ् प्राप्तस्तथापि सुडभावे नेष्यत इत्याहुः । गजोऽपकिरति ।। आडिनुष्टच्छयो: * ॥ आनुते । आपृच्छते ।। शपउपालम्भे * ॥आ- प्रोशाारस्परिततोऽकर्तृगेऽपि फले शपथरूपेऽर्थे आत्मनेपदं वक्तव्यमित्यर्थः । कृष्णाय शपते ।। समयमचिभ्यः स्थः।१०।२२॥सन्तिष्ठते । स्थाच्योरिश्च । समस्थित । सम- स्थिपाताम् । समस्थिषत । भवतिष्ठते । प्रतिष्ठते । वितिष्ठते । आङा प्रतिज्ञायामुपसंख्या. नम् * ॥ शब्दं नित्यमातिष्ठते । नियनेन प्रतिजानीत इत्यर्थः॥प्रकाशनस्थेयाख्य- योश्च ।११३३२३॥ गोपी कृष्णाय तिष्ठते । आशयं प्रकाशयतीत्यर्थः । संशयय कर्णादिषु तिष्ठते यः । कर्णादीनिर्णेतृलेनाश्रयतीत्यर्थः ॥ उदोऽनूर्वकर्मणि।१।३।२४॥मुक्ता- बुत्तिष्ठते । अनूति किम् । पोठादुत्तिष्ठति ॥ ईहायामेव * ॥ नेह । मामाच्यासमु- तिष्ठति ॥ उपान्मन्त्रकरणे।१।३।२५॥ आग्नेय्यानीधमुपतिष्ठते । मन्तक- रणे किम् । भारमुपतिष्ठति यौवनेन ॥ उपादेवपूजासङ्गतिकरणमित्रकरणपधिष्विति थाच्यम् * ॥ आदित्यमुपतिप्ठते.. ताई स्तुयं स्तुतिभिरर्थ्याभिरुपतस्ये सरस्वती ति । देवतालारोपात् । नृपस्य दवेताशीवाद्वा । गङ्गा यमुनामुपतिष्ठते । उपशिप्यती- त्यर्थः । रथिकानुपतिष्ठते । मित्रीकरोतीत्यर्थः । पन्थाः सुघ्नमुपतिष्ठते । मामोतीत्यर्थः ॥ था लिप्सायामिति वक्तव्यम् * ॥ भिक्षुकः प्रभुमुपतिष्ठते उपतिष्टति वा । लिप्सया उप. गच्छत्तीत्यर्षः ॥ अकर्मकाच । १।३।२६ ॥ उपात्तिष्टतेरकर्मकादात्मनेपदं स्या- त् । भोजनकाले उपतिष्ठते । सन्निहितो भवतीत्यर्थः ॥ उदिभ्यां तपः । १1३। ५७ ॥ अकर्मकादित्येव । उत्तपते । वितपते । दीप्यत इत्यर्थः ॥ स्वाङ्गकर्मकाधेति वक्तव्यम् * ॥ स्वमङ्गं स्वाङ्गं न तु अद्रवमिति परिभापितम् । उत्तपते । वित्तपते पा. णिम् । नेह । सुवर्णमुत्तपति । सन्तापयति । विलापयति वेत्यर्थः । चैत्रो मैत्रस्य पा. णिमुत्तपति । सन्तापयमीत्यर्थः ॥ आडो पमहनः । १३॥ २८ ॥ आयच्छते। आहते । अकर्मकारवाङ्गकर्मकादित्येव । नेह । परस्यति । शिर आइन्ति । कथं तहि आ. जन्ने विषमविलोचनस्य वक्ष ति भारविः । आहवं मा रयूत्तममिति भहिय । प्रमाद- एवापमिनि भागतिः । प्राप्यत्ययाहारो वा । त्यग्लोपे पञ्चमीति तु ल्यवन्तं विनय सदर्भावगतिर्यव सद्विषयं । भेतुमित्यादि तुमुन्नन्तायाहारो पास्तु । ममीपमत्येति वा ।। आत्मनेपदेष्वन्यतरस्याम् । २।४।४४ ॥ हनी वधादेशो या नु आत्म- नेपदेषु परेषु । भावधिष्ट । भावधिपाताम् ॥ हनः सिन् ।१।२।१४॥ कि- रस्सात् । भनुनासिकलो: । माहत । आहसाताम् । भाहसन ॥ यमो गन्धने ।। २॥१५॥ सिन् किासान् । गन्धन सूचनं परशेषाविकरणम् । उदापन । गन्धने किम् । उदायंस पादम् । आकृष्टवानियः । समा गम्वृच्छिभ्याम् । १।३। २९॥ भरमकाभ्यामित्येव । संगरयने ।। या गमः।१।२ १३ ।। गमः परी ·ग . गिदाणामुमाग अनुनाशि आमनेपदम् । आने । शेगे । मायामणा1111 बभूये । अनुगणे ॥ कर्तरि फर्मयसिहारे 18131१1: गोलले कांगामनार सात । गिनुमान । मागस गाय मगनं कंगतायः । सोरगिरलेउपनिषा यिनित । नामस्मारिलि माअातिम पतिये । इति । व्यनिहे । पलमै यति पानी गित" भागे । । गरियो । न गतिहिसायच्या? 131१1... " व्यसिन्ति ।। प्रतिपणे हमादीनामुपगंगानम् * , इसादयो इसप्रकाराः .. पागनिहन्ति । गनिमयनित । होरपति - 1 मंत्रहरन्ने रामा इतरेतरान्योन्योपपदाच ।। ३ । १६ । परसरामपानि यतव्यम् इतरेतरस्पान्योन्गस पररसरस या तिलुनन्ति ।। नर्विशः।१।३।१७॥ शो ॥ परिष्यवेभ्यः क्रियः।१।३।१८॥ अभिप्राणामिदम् । . गीते । विप्रीणीते । भयाणी ॥ पिपराभ्यां ।।३.१९॥ पराजयते ॥ आओ दोऽनास्पपिहरणे । १।३॥२०॥ फसनादन्यता वर्तमानादात्मनेपदं स्यात् । विद्यामाद । अनासनि किम् । मुखं । ददाति । आसमहणमवियक्षितम् । विपादिकां व्याददाति । पादरकोटो नदीफूलं व्याददाति । पराङ्गकर्मकान निषेधः ॥ ध्याददते पिपीलिकाः .. मुखम् ॥ मीडोऽनुसंपरिभ्यश्च । १।३।२१ ॥ पादाः । अनुप्रीहत फ्रीडते । परिमोडते । आमीहते । अनोः कर्मप्रवचनीयान । उपसर्गेग समा त् । माणवकमनुक्रीडति । तेन सहेत्यर्थः । तृतीयार्थ इत्यनोः कर्मप्रवचनीयवम् , मोऽकूमने * ॥ संक्रीडते । कूजने तु । संक्रीडति चक्रम् ॥ आगमः क्षमापान, ण्यन्तस्येदं महणम् । आगमयस्व तावत् । मा त्वरिष्ा इत्यर्थः॥ धनुपि शिक्षते । धनुर्विपये ज्ञाने शक्तो भवितुमिच्यतीत्यर्थः ॥ आशिपि नाम: आशिप्येवेति नियमार्थ वार्तिकमियुक्तम् । सर्पियो नापते । सपिमें इत्यर्थः । कथं नाथसे किमु पतिं न भूभृतामिति । नाधस इति पाध्यम् ।। पछील्ये * ॥ गतं प्रकारः । पैतृकमश्वा अनुहरन्ते । मातृकं गावः ।। प्रकारं सततं परिशीलयन्तीत्यर्थः । ताच्छील्यै किम् । मातुरनुहरति । किरतेई. फाकुलायफरणेष्विति वाच्यम् * ॥ हदियो विषयाः । तत्र हों विक्षेपस क इतरे फले । अपाञ्चतुष्पाच्छकुनिष्वालेखने ।६।१।१४२ ।। रते: सुट् स्यात् । सुपि हर्षादिष्वेव वकव्यः * ॥ अपस्किरते वृपो हटः । भक्षार्थी, श्वा आश्रयार्थी च । हादिग्विति किम् । अपकिरति सुसमम् । पा ।

·-- - । तिष्ठन्ते मान्मनेपदमानिया। २७५ रि भाचार्यखं क्रियते । शाने । तत्वं नगते । निश्चिनौतीसम। फर्मफरानुपनपते । म निदानेन स्वसमीपं प्रापयतीत्यर्पः । विगणनमृणादेनिर्यातनम् । फर चिनयते । राझे दे यं भागं परिशोधयतीत्यर्थः । शतं विनयते । धर्मार्थ विनियुङ्ग इत्यर्पः ॥ फतर) घाशरीरे कर्मणि।१।३॥ ३७॥ नियः कर्तृस्थे कर्मणि पदात्मनेपदं प्राप्तं तच्छ रीरावयवभिन्ने एव स्यात् । सूत्रे शरीरशब्देन तदवयवो लक्ष्यते । प्रोधं विनयते ।अपगम यति । तरफलस्य चित्तमसादस कर्तृगत्यास्वरितमित इत्येव सिद्ध नियमार्थमिदम् । तेने न । गहुं विनयति । फलाह विगणय्य नयन्ति पौरुषमिति । कर्तृगामित्वाविवक्षाय भविष्यति ॥ वृत्तिसर्गतायनेषु क्रमः।१।३ ॥ ३८॥ त्तिरप्रतियन्धः । ऋषि क्रमते वुद्धिः । न प्रतिहपत इत्पर्पः । सर्ग उत्साहः । अध्यपनाप क्रमते । उत्सहते प्रमन्तेऽस्मिन् शास्त्राणि । स्फीतानि भवन्तीत्यर्थः ॥ उपपराभ्याम् । १।३ ३९॥ वृत्त्यादिप्वाभ्यामेव फ्रमेन तूपसर्गान्तरपूर्वात् । उपक्रमते । पराक्रमते । नेह संकामति ।। आङ ।२।३॥ ४० ॥ आक्रमते सूर्यः । उदयत इत्यर्थः । ज्योतिरुद्गमन रति वाच्यम् * ।। नेह । आक्रामति धूमो हर्पतलात् ॥ ः पादवि हरणे । १।३। ४१ ।। साधु विक्रमते बाजी । पादविहरणे किम् । विक्रामति स धिः । द्विधा भवति । स्फुटतीत्यर्थः । मोपाभ्यां समर्थाभ्याम् । १।३१४२॥ समी तुल्यायों शकन्भ्वादित्वात्पररूपम् । प्रारम्भेऽनयोस्तुल्यार्थता । प्रक्रमते । उप अमते । समर्धाभ्यां किम् । प्रकामति । गच्छत्तीत्यर्थः । उपनामति आगच्छतीत्यर्थः । अनुपसर्गादा । १।३ । ४३ ॥ कामति । क्रमते । अप्राप्तविभाषेयम् । वृत्त्याद- सु नित्यमेव । अपहवे ज्ञः । १।३।४४॥ शतमपज्ञानीत्ते । अपलपतीत्यर्थः । अकर्मकाच । १।३।४५।। सपिपो जानीते । सर्पिपा उपायेन प्रवर्तत इत्यर्थः । संमतिभ्यामनाध्याने । १।३१४६ ॥ शतं संजानीते । अवेक्षत इत्यर्थः शतं प्रतिमानीते । अङ्गीकरोतीत्यर्थः । अनाध्यान इति योगोविभन्यते तत्सामाद कर्मकाचेति प्राप्तिरपि वार्यते । मातरं मातुर्वा संजानाति । कर्मणः शेषत्वविवक्षायाँ पष्टी ॥ भासनोपसंभापाज्ञानयज्ञविमत्युपमन्त्रणेषु यदः ॥ १।३ । ४६ ॥ उपसंभाषोपमन्त्रणे धातोर्वाच्ये इतरे प्रयोगोपाधयः । शाले वदते । भासमानो प्रचीतीत्यर्षः । उपसंभाषोपसान्त्वम् । भृत्यानुपपदते । सान्वयत्तीत्यर्थः । ज्ञाने । शाने वदते । यत्ने । क्षेत्रे वदते । विमतौ । क्षेत्रे विवदन्ते । उपमन्त्रणमुपच्छन्दनम् । उप- वदते । प्रार्थयतात्यपः ॥ व्यक्तवाचां समुचारणे । १।३।४८ ॥ मनुष्यादी- नां संभूयोशारणे वदेरात्मनेपदं स्यात् । संप्रवदन्ते प्राझणा: । नेह । संप्रवदन्ति खगाः ॥ अनोरकर्मकात् । १।३।४९॥ व्यक्तवाग्विषपादनुपूर्वादकर्मकाद्वदेरा- स्मनेपदं सात् । अनुवदते कठः कलापस्य । भकर्मकात्किम् । उक्तमनुवदति । व्यक्त- ।

·No text on this page.

·। तिङन्ते आत्मनेपदप्रक्रिया । २७९ यार्थमिदम् । फाभिमाये तु विभापोपपदेनेति विकल्पेऽणावकर्मकादिति परस्मैपदे + परवायाप्ते पूर्वविप्रतिषेधेनेदमेवेष्यते * ॥ कर्तृस्थाभावकाः कर्तृस्थक्रियाश्चोदा- एरणम् । तथा हि । पश्यन्ति भवं भक्ताः । चाक्षुषज्ञानविषयं कुर्वन्तीत्यर्थः । प्रेरणा- रात्यागे । पश्यति भवः । विपयो भवतीत्यर्थः । ततो हेतुमणिच् । दर्शयन्ति भवं भ- काः । पश्यन्तीत्यर्थः । पुनर्ण्यर्थस्साविवक्षायां दर्शयते भवः । इह प्रथमतृतीययोरवस्थ- रोद्धितीयचतुयोश्च तुल्योऽर्थः । तत्र तृतीयकक्षायां न तङ् । क्रियासाम्येऽप्पणी कर्म- कारकस्य णो कर्तृत्वाभावान् । चतुथ्यो तु तङ् । द्वितीयामादाय क्रियासाम्यात् । प्रथ- पायां कर्मणो भवस्येह कर्तृत्वाय । एवमारोहयते इस्तीत्यप्युदाहरणम् । आरोहन्ति ह- - स्तिनं हस्तिपकाः । न्यग्भावयन्तीत्यर्थः । तत आरोहति हस्ती । न्यग्भवतीत्यर्थः । त- सो गिन् । आरोहपन्ति । आरोहन्तीत्यर्थः । तत आरोहयते । न्यग्भवतीत्यर्थः । यद्वा पश्यन्त्यारोहन्तीति प्रथमकक्षा प्राग्वत् । ततः कर्मण एव हेतुत्वारोपाणिच् । दर्शप- ति भवः । आरोहयति हत्ती । पश्यत आरोहतच प्रेरपतीत्यर्थः । ततो णिज्भ्यां नयकृतिभ्यां च उपात्तपोर्द्वयोरपि प्रेषणयोस्त्यागे। दर्शयते । आरोहयते । युदाहरणम् । अः प्राग्वत् । अस्मिन्पक्षे द्वितीयकक्षायां न तङ् । समानक्रियत्वाभावाणिमत्याधि. परान् । अनाध्याने किम् । स्मरति यनगुल्म कोकिलः । स्मरयति यनगुल्मः । उत्क- ण्टापूर्वकस्मृती विषयो भवतीत्यर्थः ॥ भीम्पोहेतुभये । १।३।६८ ॥ व्या- ख्यातम् ।। गृधिययोः प्रलम्भने ।११३१६९॥ प्रतारणेऽथे ण्यन्ताभ्यामाभ्यां प्राग्वतू । माणवक गर्धयते पञ्चयते था। मरम्भने किम् । श्वान गर्धयति । अभि- फासामसोसादगतीतः । अहिं पञ्चपति । पपीयर्थः ॥ लियः संमानन शालीनीकरणयोश्च । १।३।७० ॥ व्याख्यातम् ॥ मिथ्योपपदाकृती ऽभ्यासे। ११३१७१॥ रित्येव । पदं मिथ्या फारपते । स्वरादिदुएमस- दुचारपतीयः । मिथ्योपपादाकिम् । पदं सनु कारपति । अभ्याम किम् । सफर मिघ्या कारपनि ।। स्वरितमिता कभिमाये मियाफले ।१।३ ७२॥ पजते । सुनुते । कर्षभिगाये किम् । विमो पमन्ति । सुन्वन्ति ।। अपा- बदः।११३१७३ ॥न्यायमस्वदते । कर्मभिमार श्लेव । भरवदति । णिचय। १।३।७४ ॥ कारयते ।। समुदाझ्यो यमोऽग्रन्थे । १।३।७२ ॥ अप्र- गरे पनि वेदः । मीहीन्संगच्यने । भारमुच्यने । यषमापयते । भप्रन्भे किम् । उ8- पनि दम् । मधिगन्नुमुधर्म करोनीराः । वर्षभित्राणे इत्येव ।। अनुपसर्गाशः। ११३१७६ ॥ गां जानीले । भनुपमर्गानिम् । सर्ग लोकं न भानानि । कर ताई भी। नृपः पूर्वमवानुमाये अनोऽनुगझे गमनं सुनम्पेनि । कगि निद भूपेणेति विपरिणामः॥रिभाषोपपदेन प्रतापमाने । गीत - ·4 । २८० मिद्धान्तकौमुद्यान् मित इलादिपवम्या यदात्मनेपदं विहिनं तत्मापश्चारितन पदेन रियासत नुंगामित्वे द्योनिते वा सात् । सं यज्ञं यमति यजत या । संकटं करोति कुरतं वा । स्वं पुत्रमावदति अपयदते या । स्वं यज्ञं कारयति कारयते या । वं ग्रीहि संपन्त संयच्छते वा । स्वां गां जानानि जानी वा ।। ॥ इत्यात्मनेपदम् ॥ शेपात्कर्तरि परस्मैपदम् । १।३१७८ ॥ अत्ति ।। अनुपराभ्यां कृमः १॥३॥ ७९ ॥ कर्तृगेऽपि फले गन्धनादौ च परस्मैपदार्थमिदम् । अनुकरोनि । पा. करोति । कर्तरीत्येव । भावकर्मणोर्मा । न चैवमपि कर्मकर्तरि प्रसङ्गः । कार्य तिदेशपक्षस्य मुख्यतया तत्र कर्मयत्कर्मणेत्यात्मनेपदेन परेणास्प वाघान् । शास्त्रातिदे- शपक्षे तु कर्तरि कर्मेन्यतः शेषादित्यतश्च कर्तृप्रहणद्वयमनुवर्ण कतैव यः कर्ता न नु कर्मकर्ता तत्रेति व्याख्येयम् ॥ अभिमत्यतिभ्यः क्षिपः।१।३।८०॥ क्षिप प्रेरणे । स्वरितेत् । अभिक्षिपति ॥ प्रादहः।१।३।८१ ॥ प्रवहति ।। परेम॒पः । १।३ । ८२ ॥ परिमृष्यति । भौवादिकस्य तु । परिमर्पति । इह परेरि. ति योगं विभज्य वहेरपीति केचित् ।। व्यापरिभ्यो रमः । १।३। ८३॥ रमति ॥ उपाच । १ । ३ । ८४ ॥ यज्ञदत्तमुपरमति । उपरमयतीत्यर्थः । अन्न - वितण्योऽयम् ॥ विभापाऽकर्मकात् । । । ३ । ८५ ॥ उपाद्रमेरकर्मकाररस्न- पदं या । उपरमति । उपरमते वा । निवर्तत इत्यर्थः । बुधयुघनशजनेष्ठदुसु भ्यो णेः।१।३। ८६ ॥ एभ्यो ण्यन्तेभ्यः परस्मैपदं स्यात् । णिचश्चेत्यसाया- दः। योधयति पाम् । योधयति काष्टानि । नाशयति दुःखम् । जनयति सुखम् । ध्यापयति वेदम् । प्रावयति । प्रापयतीत्यर्थः ॥ द्रावयति । विलापयतीत्यर्थः । सावयति । स्पन्दयतीत्यर्थः ॥ निगरणचलनार्थेभ्यश्च । १।३।८७॥ निगारपति । आशय. ति । भोजयति । चलयति । कम्पयति । अदेः प्रतिषेधः * ॥ आदयते देवदत्तेन । ग. तियुद्धीति फर्मत्वमादिखायोनेति प्रतिपिद्धम्।निगरणचलनेति सूत्रेण प्राप्तस्यैयाग निरोधः । शेपादित्यकर्षभिप्राये परस्मैपदं सादेव । आदपत्यग्नं यदुना । अणायफर्मकाचि तयत्कर्तृकात् । १।३।८८॥ पन्तात्परस्मैपदं स्यात् । शेते कृष्णसं गोरी गाएपनि ॥ न पादम्याड्यमाड्यसपरिमुहमचिनुतियदवसः।१।३! ॥ पम्पो प्यन्तेभ्यः पारमैपदं न । पियतिनिगरणार्थः । तर निसयाकर्तृकाकर्म । निशालनार्थोऽपि । तेन सूत्रद्वयन प्रामिः । पापयते । दमपने । भाषामने । परिमोहयने । गचयते । नतंयते । यादयते । वामपते ॥ भेट परंगा- •॥ धारयेने शिममेक गमीची । अभिमाणे परिनि परस्मैपर सादप । . । Hamr:

·तिइन्ते लकारार्थप्रक्रिया। २८२ ।१।३।१०। लोहितायति । लोहितायते ॥ धुझ्योलुङि । ११३४९१ ।। अगुतत् । अद्योतिए ॥ वृद्भ्यः स्यसनोः । १।३।२२ ॥ वप॑ति । वर्तिप्यते । वित्सति । विवर्तिपते ।। लुटि च कृपः । १।३१९३॥ कल्ला । कत्सासि । कल्पि- तासे । कल्प्स्यति । कल्पिप्यते । कल्प्स्यते । चिप्सति । चिकलिपते । चिकृपसते ।। ॥ समाप्ता पदव्यवस्था । अध भावकर्मणोलैंडादयः । भावकर्मणोरिति तड् ॥ सार्वधातुके यक । ३ । १४६७ ॥ धातोर्यक् प्रत्ययः स्याद्भावकर्मवाचिनि सार्वधातुके परे । भावो भावना उत्पादना क्रिया सा च धातुत्वेन सकलधातुवाच्या भावार्थकलकारेणानूयते । युप्म- दस्मन्या सामानाधिकरण्याभावाप्रथमपुरुषः । तिवाच्यभावनापा असत्त्वरूपत्वेन द्वि- स्वाद्यमतीतेने द्विवचनादि । किंवेकवचनमेव । तस्यौत्सर्गिकवेन संख्यानपेक्षवाद- नभिहिते कर्तरि तृतीया । लया मयाऽन्यैश्च भूयते । बभूवे ।। स्थसिसीयुत्ता- सिपु भापकर्मणोरुपदेशेऽज्झनग्रहदशां वा चिण्तदिद च । ६।४। ६२ ॥ उपदेशे योऽच् तदन्तानां हनादीनां च चिणीवाङ्गकार्य वा सात्स्यादिषु परेप भावकर्मणोर्गम्यमानयोः सादीनामिडागमश्च । अयमिदियद्रावसन्नियोगशिष्टत्वात्तः दभावे न । इहार्धधातुकइत्यधिकृतं सीयुटोविशेषणं नेतरेपामव्यभिचारात् । चिण्य मावादृद्धिः । भाविता । भविता । भाविष्यते । भविष्यते । भूयताम् । अभूपत । भूये- त । भाविपीए । भविपीष्ट ॥ चिण भावकर्मणोः । ३।११६६ ॥ लेश्चिण स्थाद्धावकर्मवाचिनि तशब्दे परे । अभावि । अभाविष्यत । अभविष्यत । तिडोक्तावा कर्मणि न द्वितीया । अनुभूयते आनन्दश्चैत्रेण त्वया भया च । अनुभूपेते । अनुभू- पन्ते । खमनुभूपसे । अहमनुभूये । अन्वभावि । अन्वभाविपाताम् । अन्वभविषाता म् । णिलोपः । भाव्यते । भावयांचके । भावयांवभूवे । भावयामासे । इह तशब्द- स एशि इट एवे च कृते । एतीति हत्वं न । तासिसाहचर्यादस्तेरपि व्यतिहे इत्या दो सार्वधातुके एति हलप्रवृत्तेरित्याहुः । भाविता । विश्वदिर आभीयत्वेनासिद्धलापिण लोपः। पक्षे । आवयिता । भाविष्यते । भावयिप्पते । भाव्यताम् । अभाव्यत । भाषेत । भाविपीष्ट । भावयिषीष्ट । अभावि । अभाविपाताम् । अभावयिपाताम् । युभूप्यते । युभू- पांचके । वुभूषिता । धुभूयिष्यते । योभूप्यते । यइलुगन्तात्तु । बोभूयते । योभवांचने योभाविता । योभविता । भकृसार्वेति दीर्घः । स्तूयते विष्णुः । तुष्टुवे । स्ताविता स्तोता । स्ताविष्यते । लोप्यते । अस्तावि । अस्ताविपाताम् । अस्तापाताम् । गुणोर्ती ति गुणः । अर्यते । स्मर्पते । सस्मरे । परवानित्यत्वाध गुणे रपरे कृतेऽनन्तस्त्रामायेप्यु- पदेशप्रहणाचिण्यदिए । भारिता भर्ता । स्मारिता । स्मर्ता । गुणोतीत्यत्र नित्यमहणा- नुशरोरुक्तवानेह गुणः । संस्क्रियते । भनिदिनामिनि नलोपः । सस्यते । इद्रितस्नु -- ·- २८२ मिदानीमगान मागे । गमगारणम | रे || अपडिया रिनि।७।४।२२।। मम ।। तनोनेकि।३।४।४४॥ भागनादेशीया गाना गया । ये वि- माग गाने । गगले ॥ तपोऽनुतापं ।।१६।। ताधिन साकर्म- करीनुगाचे प । अन्वगम पान | पाक नागाहा । कर्मगि दु । पहा पापेन घुसा पात्रा अशोगीरा: । गुमागीयम् । दीपगे । धीगरे । आदेन इत्यत्राशि- शीति कर्मधारणादिरसंशकशकागदी निधः । पश आदिशियाभावातस्मिनात्यम् । जाले ॥ आतो युक पिताः ।७।३ ॥ ३३ ॥ आदनानां युगागमः सा. पिणि मिति णिति यति । दागिता । दाता । दापिपीष्ट । दासीष्ट । अदापि । अ- दागिपाताम् । भदिपानाम् । अधाथिपानाम् । अधिपानाम् । भालागिपानाम् । अग्ला. साताम् । हन्गने । अगिणलोरियुक्तईनस्तो न । हो हन्रोरिनि कुखम् । घानिता ।ह. न्ता । पानिप्यसे । हनिष्यने । आशालिक यधादेशस्यापयादधिण्यायः । आर्धधातुके सीयुटीति विशेषविहितत्यान् । पानिपीए । पक्षे । यधिपीष्ट । अयानि । अघानिया- ताम् । अहसाताम् । पक्षे पधादेशः । अवधि । अवधिपाताम् । अयानिष्यत । भहनिष्यत । न च स्यादिपु पिण्यदित्यतिदेशाद्वधादेशः स्यादिति वाच्यम् । अ. अस्पेत्यधिकारादाङ्गस्यैवातिदेशान् । गृह्यते । चिण्वदिटोन दीर्घत्वम् । प्रकृतस्प व- लादिलक्षणस्यैवेटोपहोलिटील्यनेन दीर्घविधानान् । प्राहिता । ग्रहीता । प्राहिप्यते प्रहीष्यते । प्राहिपीप्ट । पहिषीष्ट । अमाहि । अग्राहिपाताम् । अग्रहीपाताम् । दृश्य- ते । अदर्शि । अदर्शिपाताम् । सिचः कित्त्वादन्न । अदृशाताम् । गिरते द्धि यमि च- तुरधिकं शतम् । तथा हि । चिण्यदिटोदीघनियुक्तम् । अगारिध्वम् । द्वितीय वि. टि वृतोवेति वा दीर्घः । अगरीध्वम् । अगरिध्वम् । एषां त्रयाणां लवं ढत्वं द्वित्वयं चेति पञ्च वैकल्पिकानि । इत्यं पण्णवतिः । लिड्सिचोरिति विकल्पत्वादिडभावे उ. श्रेति कित्त्वम् । रपरत्वं हलि घेति दीर्घः । इणः पीध्वमिति नित्यं दत्वम् । अगाईम् । ढवमानां द्वित्वविकल्पे अष्टौ उक्तपण्णवत्या सह सङ्कलने उक्ता संख्येति ॥ इट् दीर्घ- श्चिण्वदिट् लत्वढये लवत्रिकं तथा । इत्यष्टानां विकल्पेन चतुर्भिरधिकं शतम् ॥ हेतुमण्ण्यन्ताकर्मणि लः यक् णिलोपः । शम्यते मोहोमुकुन्देन ॥ चिपणमुलोदी धोऽन्यतरस्याम् । ६।४।९३ ॥ चिपरे णमुपरे च णो मितामुपधापारी · स्यात् । प्रकृतोमिता हस्तएव तु न विकल्पितः । ण्यन्ताणी इस्वविकल्लसि. दीर्घविधौ हि णिचोलोपोन स्थानिवदिति दीर्घः । सिध्यति । स्वविधौ तु दुर्वारम् । भाष्ये तु पूर्वत्रासिद्धे न स्थानिवदित्यवष्टभर द्विवचनसवर्णानु प्रत्याख्याता । णाविति जातिपरोनिर्देशः दीर्घमहणं नेदं मास्तु" इति - ।

·तिहन्ते कर्मकर्तृप्रक्रिया। २८३ सदाशयः शामिता शमिता शमयिता । शामिप्यते । शमिष्यते । शमयिप्यते । यहन्ता. णिच् । शंशम्यते । शंशामिता शंशमिता । शंशमयिता । यलुंगन्तापिणच्यप्येवम् । भाष्य- मते तु घडन्ताचिण्यदिटि दीमानास्तीति विशेषः । ण्यनतत्वाभावे । शम्यते मुनिना नो- दात्तोपदेशस्य मान्तस्यानाचमे २३४॥ उपधाया धृद्धिर्न स्थाञ्चिणि विति णिति कृति च । अशमि । अदमि । उदात्तोपदेशवेति किम् । अगामि । मान्तस्य किम् । अवादि । अनाचमेः किम् । अवामि ॥ अनामिकमिवमीनामिति वक्तव्यम् * ॥ चिणि भायादयइति डिभावे । अकामि । णिनिचोरप्येवम् । अवामि । वध हिंसा- याम् । हलन्तः । अनिवध्योरिति न वृद्धिः । अवधि । जामोऽविचिण्णहिस्वित्युत्तेर्न गुणः । अागारि ॥ भक्षेश्च चिणि । ६४॥ ३३ ॥ नलोपो वा स्यात् । अभानि । अभनि ॥ विभापा चिण्णभुलो।७।१।६९ ॥ लभेर्नुमागमो वा स्यात् । अलम्भि । अलाभि । व्यवस्थितविकलवायादेनित्यं नुम् । मालम्भि । द्विकर्मकाणां तु । गौणे कर्मणि दुह्यादेः प्रधाने नीहकृष्वहाम् ॥ युद्धिभक्षार्थयोः शब्दकर्मणां च निजेच्छ या ॥ प्रयोज्यकर्मण्यन्येषां ण्यन्तानां लादयो मताः ॥ गौर्दुह्यते पयः । अजा प्रामं नी- यते । वियते । कृष्यते । ऊह्यते । योध्यते माणवक धर्मः । माणवको धर्ममिति वा । देवदत्तो माम गम्यते । अकर्मकाणां कालादिकर्मकाणां कर्मणि भावे च लकार इष्यते । मासोमासं या भास्यते देवदत्तेन । णिजन्तात्तु प्रयोज्ये प्रत्ययः । मासमास्यते माणकवः। ॥ इति भावकर्मप्रक्रिया ॥ यदा सौकर्यातिशयं द्योतयितुं कर्तृव्यापारो न विवक्ष्यते तदा कारकान्तराण्यपि कर्तृसंज्ञा लभन्ते । स्वव्यापारे स्वतन्त्रत्वात् । तेन पूर्व करणत्वादिसत्त्वेऽपि संप्रतिकर्तृ- लाकर्तरि लकारः । साध्वसिश्छिनत्ति । कामानि पचन्ति । स्थाली पचति । कर्मणस्तु कर्तृखविवक्षायां प्राक्सफर्मका अपि प्रायेणाकर्मकास्तेभ्योभावे कर्तरि व लकाराः । पच्यते ओदनेन । भियते काष्ठेन । कर्तरि तु ॥ कर्मवकर्मणा तुल्यक्रियः। ३ । ११८७॥ फर्मस्थया क्रियया तुल्यक्रिया कर्ता कर्मवस्यात् । कार्यातिदेशोऽयम् । तेन यगात्मनेपदचिचिण्वदिटः स्युः । कर्तुरभिहितत्वावधमा । पच्यते ओदनः । भि- पते काष्ठम् । अपाधि । अभेदि । ननु भावे लकारे कर्तुद्धितीया सादस्मादतिदेशादिति चेन्न । सकारवाच्य एव कर्ता कर्मवत् । लिडपाशिप्पडिति द्विलकारकालरत्यनुत्तेः भावे प्रत्यये च कर्तुकारेणानुपस्थितेः । अतएव कृत्यक्तखलाः कर्मकर्तरि न भव- लि । किं तु भावे एव । भेत्तव्यं कुसूलेन । ननु पचिभियोः कर्मस्या क्रिया विकृत्तियिा- भवनं च । सैवेदानी कर्तृस्था न तु तत्तुल्या । सत्यम् । कर्मत्वकर्तृत्वावस्थाभेदोपाधिक तसमानाधिकरणनियापाभेदमाश्रित्य व्यवहारः । कर्मणेति किम् । करणाधिकरणा- . .

·- . २०५ सिद्धारकामाम् भगा गुन्गकिये गाने गालागिरियादी मा । किंन । गम्पनिमगोमाग । गलागि प्राम: । आगेहति हनी । भधिमागि शाम्रा मागि प्रागानि या । ' फर्मणि मियागारिशेपोरगं गया परंतु गण्दुलेषु गा था जिगु कामय फर्ममा क्रिया मेराग्य । न हि पकारकराण्डुधिय गतागतप्रामे धैरक्षणमुपलयते । फगेगिमरवादनाभः । उत्पत्तिय कर्मणा । रोन फारिष्णो घट इत्यादि । गनायवे तु मैतरिमध्येत् । शानेच्छादियद्यमस करणयात् । एतेन अनुशयरसमानेऽ इनि घ्या. रुगाराम् । परमलेग गगमावार पनि गृले ओली रूपसिदः । तान्छील्यादाय चान न स्यात्मनेपदम ।। गफर्मकाणां प्रतिरोधोवक्तव्यः * ॥ अन्यान्यं स्पृशनः । अगा प्रामं नगति ॥ दुहिपच्योर्षहुलं सकर्मकयोरिति याच्यम् * ॥ न दुहलनमा यपिणी । ३।१।८९॥ एषां कर्मकर्तरि यचिणी नतः । दुहेरनेन यक एव निषेधः । निण तु विकलिप्यते । शब्नुक् । गौः पोदुग्धे ॥ अनः कर्मक- तरि ।३।१।६२ ॥ अजन्तान् ब्लेधिण या स्यारकर्मकर्तरि तशब्दे परे । अकारि । अकृत ॥ दुहश्च । ३ । १ । ६३ ॥ अदोहि । पक्षे क्सः । नुग्वेति पो लुक् । अ• दुग्ध । अधुक्षत । उदुम्यरः फलं पच्यते ।। सृजियुज्योः संस्तु * ॥ अनयोः सकर्म- कयोः कर्ता घहुलं कर्मवत् यगपयादश्च श्यन्वाच्यात्यर्थः ॥ सृजेः श्रद्धोपने कर्तर्य- चेति वाच्यम् * ॥ सृज्यते स भक्तः। श्रद्धया निष्पादयतीत्यर्थः । असनि । युज्यते प्रह्मचारी योगम् ॥ भूपाकर्मकिरादिसनां चान्यत्रात्मनेपदात् * ॥ भूपावाविना किरादीनां सन्नन्तानां च यश्चिणौ चिण्यदिट् च नेति वाच्यमित्यर्थः । अलंकुरुते फन्या। अलमकृत । अवकिरते हस्ती । अवाकोट । गिरते । अगीष्टं । आद्रियते । आदृत । किरादिस्तुदाद्यन्तर्गणः । चिकीर्षते कटः । अचिकीर्पिष्ट । इच्छायाः कर्तृस्थ. वेऽपि करोतिक्रियापेक्षमिह कर्मस्थक्रियात्वम् ॥ न रुधः।३।१।१४॥ अस्माः र च्लेश्विन । अवारुद्ध गौः । कर्मकर्तरीत्येव । अवारोधि गौपिन ॥ तपस्तपः- कर्मकस्यैव । ३।१।८८॥ कर्ता कर्मवत्स्यात् । विध्यर्थमिदम् । एवकारस्तु व्य. र्थ एवेति वृत्त्यनुसारिणः । तप्यते तपस्तापसः । अर्जयतीत्यर्थः । तपोऽनुतापे चेति नि. निषेधात्सिच् । अतप्त । तपःकर्मकस्येति किम् । उत्तपति सुवर्ण सुवर्णकारः । न दु. हनुनमां यक्यिणा । ३।१।८९॥ प्रस्नुते । प्रालाविष्ट । प्रालोट । नमते दण्डः । अनस्य । अन्तर्भावितण्यर्थोऽत्र नमिः ॥ यक्चिणोः प्रतिषेधे हेतुमण्णिप्रियूमा- मुपसंख्यानम् * ॥ कारयते । भचीकरत । उच्छ्रयते. दण्डः । उदशिभियत । चित्र दिद् तु स्यादेव । कारिप्यते । उच्छ्रयिष्यते । यूते फया: । अवोचत ।। भारद्वामीयाः शिभन्थिन्धिमात्मनेपदाकर्मकाणामुपसंख्यानम् * ॥ पुच्छमुदस्पति । उत्युच्छ. ने शाम पुनः कर्तृखवियक्षायाम् । । .'

·. तिडन्ते लकारार्थप्रक्रिया । २८५ उत्पुच्छयते गौः । उदपुपुच्छत । यश्चिणोः प्रतिषेधाच्छपरछौ । श्रन्धिप्रन्थ्योराधृषी- यत्वाणिजभावपक्षे प्रहणम् । अन्धत्ति अन्धम् । अन्धति मेखला देवदत्तः । अन्यते प्र. न्यः । अप्रन्थिष्ट । अन्धते । अश्रन्धिष्ट । भैपादिकयोस्तु । अभीते । अभीते स्वयमे- व । विकुर्वते सैन्धवाः । वल्गन्तीत्यर्थः । वेः शब्दकर्मणोऽकर्मकाचेति तङ् । अन्त. भांवितर्थस्य पुनः प्रेषणत्यागे । विकुर्वते सैन्धवाः । व्यकारिष्ट । व्यकारिपाताम् । ध्यकारिपत । व्यकृत । व्यकृपाताम् । व्यकृषत ॥ कुपिरजोःमाचां श्यन्पर- स्मैपदं च । ३।१।९० ॥ अनयोः कर्मकर्तरि न यक् किं तु श्यन्परस्मैपदं च । आत्मनेपदापवादः । कुप्यति कुष्यते पादः । रज्यति रज्यते वस्त्रम् । यगविषये तु मा. स प्रवृत्तिः । कोपिपीष्ट । रक्षीष्ट ।। ॥ इति कर्मकर्तृप्रक्रिया ॥ अभिज्ञावचने लट् । ३।२।११२ ।। स्मृतियोधिन्युपपदे भूतानधतने धा- सोलट् स्यात् । लहोऽपवादः । स्मरसि कृष्ण गोकुले वास्यामः । एवं । घुध्यसे चेतय. से इत्यादियोगेऽपि । तेपामपि प्रकरणादिवशेन स्मृतौ वृत्तिसंभवान् ॥ न पदि।३। २१११३ ॥ यद्योगे उकं न । अभिजानासि कृष्ण यद्वने अभुमहि ॥ विज्ञापा. साका । ३।२।११४ ।। उक्तविषये लड्डा स्यात् । लक्ष्यलक्षणभावेन साकार थे. सात्यर्थः । स्मरसि कृष्ण वने वस्यामस्तत्र गाश्चारयिष्यामः । वासोतक्षणं चारणं लक्ष्यम् । पक्षे लछ् । यच्छब्दयोगेऽपि न यदीति बाधित्वा परवाद्विकल्पः परोक्षे. लिट् । ३।२।११५ ॥ चकार । उत्तमपुरुपे चित्तविक्षेपादिना पारोक्ष्यम् । सु- सोऽहं रिल विललाए । पहु भगद पुरस्तात्तस्स मत्ता किलाहम् ॥ अत्यन्तापहये लि. इतव्यः * ॥ फलिङ्गेज्यवात्सीः । नाहं फलिङ्गान् जगाम ॥ शश्वतोर्ल च । २।११६॥ अनपोषपदयोलिविर लङ् स्यात् । चालिन् । इनि हाकरोचकार या। शवदकरोशकार वा ॥ प्रश्ने चासनकाले।३।२।११७॥ प्रष्टव्यः प्रमः। आसमंकाले पृण्यमाने लिटिपणे ललिटी सः ॥ आगच्छकिम् । जगाम किम् । अनामने तु यंसं जपान किम् ।। लद स्मे । ३१२१११८॥ नियोगः यम. नि म गुधिष्ठिरः । अपरोक्षे च । ३।२ । ११९ । भूमानधतने सट् साम् । रसगोगे । एवं रम पिता प्रवीति ।। ननी पृष्टपतिवचने।३।३११२०॥ अन. एनने । परोक्ष पनि निवृत्तम् । भूने सर सान् । भकाः किम् । ननु फगेमि भोः । नयोचिभापा।३।२।१२९ ।। अकाः किम् । न करोमि नाकाम् । भई नुसरोमि । महंन्दकारम् ।। पुरिलु यास्म।३।२।१२२॥ भनपानम महालानुवर्तते । पुरासदपोगे भूतानपटने रिमापा र धारद न तु स्मोगे । पक्षे पपारालम् । बसन्तीह पुग UIRE | अगसुः । भवसन् । अणं भान तिम् । . . :

·सिद्धान्तकौमुगाम् [म पुरा । भविष्यातीत्यनुपरांमागे ॥ यायत्पुरानिपातयोलंद । ३.१ ३१ । पुरा मुझे। मिपासावेतो निश्चय योगगराः । निपारागी: किम् । पायदारपरी क्ष्यिते । करणभूतगा पुरा गास्यति ।। पिसापा फदाफा: 1३1३1५॥ पति लट् स्यात् । कदा काई या भने । मोक्ष्यो । भोफा या ॥ किंवृत्त लि. पाम् । ३१३१६॥ भविष्यसि लडा स्यात् । के काराई कराम या भागामि । पव्यमि । भोगयिसासि या । लिप्सायां किम् । क पाटलिपुत्रं गमिप्यगि लि- मानसिन्ही घ । ३।३।७॥ लिप्यमानेनानादिना स्वर्गादः मियी गम्यमा. भविष्यति लड्दा स्यात् । योऽग्नं ददासि दास्पति दाग या स स्वर्ग पाति गास्पति था ॥ लोथलक्षणे च । ३।३1८॥लौर: प्रेपादिलक्षागे मेन गरिमन्न गादागोमविष्यसि महा साग । कृष्णचने स्वं गाधारय । पक्ष तुल्टी ॥ चोर्ध्वमोहर्तिके । ३। ३।९॥ अर्थ मुद्दाशयः अध्यंमोहसिकः । गारममामः उतरपदविश्व । ऊर्ध्वमोहतिय भविष्यति । लोहगंलक्षणे यामागादा. लटी यानाः । मुहादुपरि उपाध्यायदागम्येन् । आगच्छति । भागमिष्यनि । पाया ! असं सन्दोऽधाप्य । वर्तमानसामीप्य वर्तमानपया १ ॥ समीपमेय मामीणम् । स्था गम् यसमाने मटियार उगादांय- | पापा, नागधिना प्रलपा कारण सय पांमानममी भूरी भयिणनि पापा कदा आगतोऽगि । अषमागम्यामि । अगमागमम् । कदा गमिष्यगि । पर ग. । गमिन्यामि या ॥ आसायां भूतयथ । ३131१३२॥ यगंमानगा. ति नानुवर्नगे । मयियति काले भूगयरामानयग प्रगया था युगशंमागाम । যেপি গ্যাস সিসি বা গামা বস গদামাখা। নাসি शेपाननिदेशानेन मनिटी न ॥ क्षिमयपन लद ।३।३।१३॥ पांच बार पूर्वरिष मन् म्याग । हिंधेशियमातु नि या गाfrint नति पनाग महणं मुशीत पिपा मम यामः ॥ rमापन दिया। १४ ॥ भागापापिय मावियान लि भारत । गुरुपादापावाल भाग भित्रमा || नानपान पामपन्यगामीप्पयामि पालनाtria था। मामागं तुमहानगमाया | हमनामनापर मामला ·तिइन्ते सकारार्धप्रक्रिया। २८७ गे चानहोरात्राणाम् । ३।३।१३७ ।। पूर्वसूत्रं सर्चमनुवर्तते । अहोरात्रसंव- न्धिनि विभागे प्रतिपेधार्थमिदम् । योगविभागउत्तरार्धः । योपं वासरआगामी त- स्य पदयरमाप्रहायण्यास्तत्र युक्ता अध्येप्यामहे । अनहोरात्राणां किम् । योऽयं मास आगामी तस्य योऽवरः पञ्चदशरात्रः तत्राध्येतास्महे ॥ परस्मिन्यिभापा।३। ३११३८ ॥ अवरस्मिन्वय पूर्वसूत्रद्वयमनुवर्तते । अमाप्तविभाषेयम् । योऽयं संवत्स- र आगामी तस्य यत्परमामहायण्यास्तत्राध्येष्यामहे । अध्येतास्महे ॥ लिनिमित्ते लड्डू क्रियातिपत्ती।३।३।१३९॥ भविष्यतीत्येव । सुदृष्टिश्चेदभविष्यत्त- दा सुभिक्षमभविष्यत् ॥ भूते च ।३।३।१४० ॥ पूर्वसूत्रं संपूर्णमनुवर्तते ॥ घोताप्योः । ३।३ । १४१ ॥ वा आ उताप्योः । उताप्योरित्यतः प्राग्भूते लिग्नि- मिरो लङ् चेत्यधिक्रियते । पूर्वसूत्रं तु उताप्योरित्यादौ प्रवर्तते इति विवेकः ॥ गटयां लडपिजात्योः।३।३।१४२ ।। आभ्यां योगे लट् स्यात् । कालत्रये गर्दाया. म् । लुडादीन्परत्वादयं थाथते । अपि जायां त्यजसि । जातु गणिकामाधसे । गर्हित- मेतत् ।। विभापा कथमि लिङ् च ।३।३ । १४३ ।। गर्हायामित्येव । फा. लको लिङ् बाहर । कथं धर्म सजेस्त्यजसि वा । पक्षे कालत्रपे सकाराः । अन भ- विष्यति नित्यं लङ् भूते या । कथं नाम सत्र भयान् धर्ममत्यक्ष्यत् ॥ किंवृत्ते लि. इलटौ।३।३।१४४ ॥ गायामित्येव । विभाषा तु नानुवर्तते । कः कतरः क. समो वा हरि निन्देत् । निदिप्यति वा । लङ् माग्वत् ॥ अनवकृत्यमर्पयोरकिंवृ- तेऽपि । ३ । ३ । १४४ ॥ गर्हायामिति निवृत्तम् । अनवकृप्तिरसंभावना । अमर्पो- समान संभावयामि न मर्पये वा भवान् हरि निन्देन् । निन्दिप्रति या । कः फनरः फतमोवा हरि निन्देत् । निन्दियति वा । लङ् प्राग्यन् ॥ फिकिला- स्त्पए लह ।। ३ । १४६ ॥ अनबहमपागोरियेतद्हर्हागां चेति यावदनुवर्त- ते । सिविलेति समुदायः श्रोधद्योतक उपपदम् । भस्याः अस्तिभवतिविधतयः । लियोऽपवादः । न श्राधे न मर्पये या फिट्किल वं शुद्धानं भोक्ष्यमे । भरित भाति विद्यते या शुद्री गमिप्यमि अत्र ला ॥ जातुपदोलि । ३।३।१४७ ॥ पदापयोपानम् * ॥ टोऽपवादः । जानु पथदा यदि या बादशोहरि निन्द- भावपलगामिन मरंपामि । लइ प्रापन् । यचयत्रयोः।३1३1१४८ ॥ गय पर्य या रमेयं कुर्याः न भर न मर्पयामि ।। गर्हापां च!: 1३। १४०।। 14. नितम् । गमगप्रयोगोंगे गहापां दिय गान् । पर पत्र या - पामयः । भनगाणं मम् ।। भित्रीफरणे च।३।१२० । सश पंच पाजः । भाममनन ।। शेप सदयदी ।। ।।१५१ ॥ ॥ चित्रीकरणे गम्पे पातार खान । भार्गमन्धी नाम .

·. हेतुहेतुमतो. . . २८८ सिद्धान्तकौमुद्याम् कृष्णं द्रक्ष्यति । अयदी किम् । आश्चर्य यदि सोऽधीयीत ॥ उताप्योः समर्थयों लिङ् । ३ । ३ । १५२ ॥ वाढमित्यर्थेऽनयोस्तुल्गार्थता । उत अपि वा हन्यादयं ह. रि: । समर्थयोः किम् । उत दण्डः पतिष्यति । अपि धास्यति द्वारम् । प्रभः पच्छा... दनं च गम्यते । इतः प्रभृति लिष्टिमित्ते क्रियातिपत्ती भूतेऽपि निलोलङ् ॥ काम- वेदनेऽकचिति । ३।३।१५३ ॥ स्वाभिप्रायाविष्करणे गम्यमाने लिङ् स्या- न तु फशिति । कामोमे भुञ्जीत भवान् । अफश्चितीति किम् । कचिज्जीयति ॥ सं. 'भावनेऽलमिति चेत्सिद्धाप्रयोगे।३।३।१५४ ॥ अलमर्थोऽत्र प्रौतिः । संभावनमित्यलमिति च प्रथमाया सप्तम्या च विपरिणम्यते । संभावनेऽ लिङ स्यात्तत्संभावनमलमिति सिद्धाप्रयोगे सति । अपि गिरि शिरसा भिन्द्यात् । सिद्धा- प्रयोगे किम् । अलं कृष्णोहस्तिनं हनिष्यति विभापा धातौ संभाव नवचनेऽयदि । ३ । ३ । १५५ ॥ पूर्वसूत्रमनुवर्तते । संभावनेऽर्थे धातावुभपर उक्तेऽर्थे लिङ् वा स्यात् न तु यच्छब्दे । पूर्वेण नित्ये प्राप्ते वचनम् । संभावयामि भूीत भाक्ष्यते वा भवान् । अयदि किम् । संभावयामि अगुञ्जीयास्त्वम् ॥ लि।३।३।१५६ ॥ वा स्यात् । कृष्णं नमेञ्चत्सुखं यायात् । कृष्णं नस्पति चेत्सुखं यास्यति ॥ भविष्यत्येवेष्यते * ॥ नेह । हन्तीति पलायते ॥ इच्छापु लिङ्ग लोटौ ।३।३ । १५७ ॥ इच्छामि भुञ्जीत भुङ्गा वा भवान् । एवं कामये प्रार्थये इत्यादियोगे योध्यम् ॥ कामप्रवेदनइति वक्तव्यम् * ॥ नेह । इच्छन् करोति ॥ लिङ् च ।३।३।१५९॥ समानकर्तृकेषु इच्छापूपपदेपु लिङ् । इच्छार्थेभ्योविभापा वर्तमाने । ३ । ३ । १६० ॥ लिङ् स्वापक्षे तद् ॥ .. च्छेत् । इच्छति । कामयेत । कामयते । विधिनिमन्त्रणेति लिङ् । विधौ । अपेत । निमन्त्रणे । इह भुशीत भवान् । आमन्त्रणे । इहासीत । अधीष्टे । पुत्रमध्यापयेजयान । संप्रो। कि मो वेदमधीयीय उत तकम् । प्रार्थने । भो भोजनं लभेग । एवं लोर ।। मैपातिसर्गप्राप्तकालेषु कृत्याश्च । ३ । ३ । १६१ ॥ पोविधिः । अनिसर्ग: कामचारानुज्ञा । भवता यष्टव्यम् । भवान्यजताम् । चकारेण लोटोऽनुपर्षणं प्रारकाला. धम् ॥ लिए चोर्ध्वमौहर्तिके । ३।३ । १३४ ॥ अगदयोऽनुवर्तन्ते । मुहा. पूर्व गमेत । याताम् ॥ परशम् ॥ स्मे लोद । ३।३ । १६५ ॥ पूर्वप्रा विपये निमा ग्यानां पापगरः । ऊर्य मुद्दा माता रम ॥ अधीष्ट्र च ।। ३।१६६ ।। स्मै पपीटे नोट् स्यात् । म भाग लियदि । । १६८॥ परसद पपरे कालमनाए बलिया । कालः समपावमा या परीर भवान् ॥ त्यापथ।३।३।१३९॥ पालि. ३११।१२।। हो लिए नारा भुञ्जीयेतीच्छमि॥ - ·तिडन्ते लयारानिया। २८९ भारं खं वहेः ॥ माडि लुङ् । ३ । ३ । १७५ ॥ मा काः । कथं मा भवतु मा भविष्यतीति । नार्य माङ् किंतु माशब्दः ॥ धातुसंबन्धे प्रत्ययाः । ३।४। १॥ धावांनां संवन्धे यन्त्र काले प्रत्यया उक्तास्ततोऽन्यत्रापि सुः । तिड्वाच्यनि- थायाः प्राधान्यात्तदनुरोधेन गुणभूतक्रियावाचिभ्यः प्रत्ययाः । वसन् ददर्श । भूते लट् । अतीतवासकर्तृकं दर्शनमर्थः । सोमयाज्यस्य पुत्रो भविता । सोमेन यक्ष्यमाणो पर पुत्रस्तत्कर्तृकं भवनम् ॥ क्रियासमभिहारे लोद लोटी हिस्वी पाच त- ध्यमोः। ३।४।२॥ पौनःपुन्ये भृशाय च द्योत्ये धातोर्लोट् स्यात्तस्य च हिस्वी स्तः । तिडामपवादः । तौ च हिखो जमेण परस्मैपदात्मनेपदसंज्ञौ स्तस्तिसंज्ञौ च । तध्वमोविपये तु हिवौ वा स्तः । पुरुपैकवचनसंज्ञे तु मानयोरतिदिश्यते । हिखवि. धानसामयात् । तेन सकलपुरुपवचनविषये परस्मैपदिभ्योहिः कर्तरि । आत्मने- पदिभ्यः स्वो भावकर्मकर्तृषु ॥ समुच्चयेऽन्यतरस्याम् । ३।४।३॥ अनेक- क्रियासमुच्चये द्योत्ये प्रागुक्तं वा स्यात् ॥ यथाविध्यनुप्रयोगः पूर्वस्मिन् । ६ । ४॥४॥ आधे लोड्विधाने लोदप्रकृतिभूतएव धातुरनुप्रयोज्य: ।। समुचयेऽसामा- न्यवचनस्य । ३।४।५॥ समुच्चये लोड्धिी सामान्यार्थस्य धातोरनुप्रयोगः स्या- त् । अनुप्रयोगाद्यधायथं लडादयस्तियादयश्च । ततः संख्याकालयोः पुरुषविशेषार्थस्य चाभिव्यक्तिः ॥ क्रियासमभिहारे द्वे वाच्ये * ॥ याहियाहीति याति । पुनःपुनरतिश- येन घा यानं यत्र तस्यार्थः । एककर्तृक वर्तमानं यानं यातीत्यस्य । इतिशब्दस्वभेदान्वये तापर्य माहपति । एवं पातः । यान्ति । यासि । यायः । पाप । यातयातेति यूधं पाथ । याहियाहीत्ययासीत् । यास्पति वा । अधीप्वाधीष्वेत्यधीते । ध्वंविषये पक्षेऽधीवमधी- ध्यमिति यूयमधीध्वे । समुञ्चये तु सक्तन्पिर धानाः खादेत्यभ्यवहरति । अन्नं भुक्ष्य दाधिकमास्वादयस्वेत्यभ्यवहरते । तध्वमोस्तु पियत खादतेत्यभ्यवहरथ । भुध्वमा- खादध्वमित्यभ्यवहरवे । पक्षे हिस्यौ । अत्र समुच्चीयमानविशेषाणामनुप्रयोगान सामान्येनाभेदान्वपः । पक्षे सक्तून्पिति । धानाः खादति । अन्नं भुते । दाधिकमास्वद- से । एतेन पुरीमयस्कन्द लुनीहि नन्दनं मुषाण रबानि हरामरागनाः । विगृह्य धके नमुचिद्विपा पली प इत्यमस्वास्थ्यमहर्दिवं दिव इति व्याख्यातम् । अवस्क- न्दनलयनादिरूपा भूतानद्यतनपरोक्षा एककर्तृका अस्वास्थ्यक्रियेत्यान् । इह पुन:- पुनश्चस्कन्देत्यादिरर्थ इति व्याख्यानं भ्रममूलकमेव । द्वितीयसूत्रे क्रियासमभिहारात्य- स्यानुत्तेः । लोडन्तस्य द्वित्वापत्तेश्च । पुरीमयस्सन्देत्यादि मध्यमपुरुपैकवचनमित्य- रि पांचिदम एव । पुरुषवचनसंह इह नेयुक्तलात् ।। ।। इति लकारार्थप्रमिया ॥ इति भट्टोजिदीक्षितविरचितायां सिद्धान्तकौमुद्यामुत्तरा निहन्तं समाप्तम् ।। . - ·Paridry 1 । termine अनोपपई : ke fa21॥मागतांत्रिय Frir farrigerSTREET TH २॥ भषिका * METHY TRE करि मारिति प्राम riturerminavin मागोरस her : । मारे ग vti AGRAT Triनगमपन THE TER HTTrः ॥ फेनिमर उप wree Ram RTI माया ममन्याः । कर्म FREMभा करणे गरिरद्धम् ॥ कृत्य ।।४।१९TTERVार सरस असल मस णत्वं साग Kaise | : बिर: निरोपानम् ॥ अवः परत्याभ amar RITER पपनम् । परस पापम् । पूर्वस्य धुन्यम् । निर्विष्णः पिभापा०॥राभानिमित्तापरस्य प्यन्ताद्विहितो पः कृत्तत्स्थर मरप को वारपार प्रसारम् पानीपम् । पिहिताविशेषणं किम् । पका व्यवधा पपा शाराप्रपामा पापणे पुर उपसर्गत्यं नेत्युक्तम् । दुर्यानम् । दुर्गापनम् । हदगुपधात् ।।४।१॥हलादेरिनुपामस्यारः परस्य णो वा स्यात् मोपणीपम् । प्रकोपनीयम् । हलः किम् । प्रोहणीगम् । प्रमुपधात्किम् । प्रवपणीयम् । इजादेः सनमः ॥८॥४॥३२॥ सनुमक्षेद्भवति तहि इशादेहलन्ताद्विहितोय त्तिस्थस्यैव । प्रेक्षणीयम् । इमादेः किम् । मगि सर्पणे । प्रमङ्गनीयम् । नुम्प्रहणमनुस्वा रोपलक्षणम् । अटुप्वानिति सूत्रेऽप्येवम् । सेनेह न । प्रेन्वनम् । इह तु स्यादेव । प्रो. म्भणम् ॥वा निसनिक्षनिन्दाम् ॥ ८॥४॥३३॥ एषां नस्य गो वा स्यात् । कृति परे । प्रणिसितव्यम् ॥ प्रनिसितव्यम् ।। न भाभूपूकमिगमिप्यायीवेपाम् ।८। 1.४ । ३४ ॥ एभ्यः कृन्नस्य णो न । प्रभानीयम् । प्रभवनीयम् । पूत्र एवेह महण- ॥ पूडस्तु प्रपवणीयः सोमः ॥ ण्यन्तभादीनामुपसंख्यानम् * ।। प्रभापनीय- शस्य यो वेत्युक्तं णत्वप्रकरणोपरि तद्बोध्यम् । यखस्यासिद्धत्वेन श- Arrrr.१३॥ । ।

·कृदन्ते कृत्यमकिया। २९१ मान्यतेन मानीनं पूर्णम् । दीयतेऽस्मै दानीयो विप्रः ॥ अचो यत् । ३११२७॥ असन्तादानोर्गसान् । गम् । अयम् । अमहणं शक्यमकर्तुम् । योगविमागो. उणेवम् । सव्यदाविष्वेव पनोऽति सुपटत्वात् ।। ईद्यति । ६।४।६५ ॥ पति परे आन ईत्स्यान् । गुणः । देयम् । ग्लेयम् । तफिरासिवतियतिमनिभ्यो पद्वाच्या * ॥ ताम् । शस्तम् । चत्यम् । पत्यम् । मन्यम् । जनेद्विधिः सरार्थः । प्यतापि रूपसि- दे। न च पृद्धिममङ्गः । जनिवज्योति निषेधान् ।। हनो या पद्धश्च यतव्यः * ।। पणः । पक्षे यक्ष्यमाणो ण्यत् । घारयः ।। पोरदुपधात् । ३।११९८॥ पवर्गा- न्ताददुपधावस्यात् । पतोऽअबादः । शणम् । सभ्यम् । नायन्धकसमसारूप्यम् । अतो न ण्यन् । सयदादयस्तु सुग्व ॥ आङो यि । ७।११६५ ॥ आनः परस्य लभेर्नुस् स्याद्यादी प्रत्यये वियक्षिते । नुमि कृतेऽदुपधत्वाभावान् ण्यदेव। आलम्भ्यो गौः॥ उपात्प्रशंसायामा॥३६।।उपलभ्यः साधुः स्तुतौ । किम् । उपलधुं शक्य उपल- भ्यः ।।दाकिसहोश्च । ३।११९९ ॥ शक्यम् । सह्यम् ॥ गदमदचरयमचा नुपसर्ग।३।१।१०० ॥ गाम् । मद्यम् । पर्यम् । परेराकि चागुरौ* ॥ आचयों देशः। गन्तव्य स्पर्षः । अगुगै किम् । आचार्यों गुरुः। योनिपमार्थम् । सोपसर्गान्मा- भूदिति । प्रयाम्पम् । निपूर्यास्स्यादेव । तेन तत्र न भवेद्विनियम्यमिति वार्तिकप्रयोगात् । एतेनानियम्पस नायुक्तिः । स्वया नियम्या ननु दिव्यचक्षुपेत्यादि व्याख्यातम् । नियमे साधुरिति या ॥ अवधपण्पवर्या गीपणितष्पानिरोधेपु । ३।१।१०१॥ घदेषि उपपदे बदः सुपीति यत्स्यपोः प्राप्तयोर्यदेव सोऽपि गर्दायामेवेत्युभयार्थ नि. पातनम् । अवधं पापम् । गर्थे किम् । अनुद्यं गुरुनाम । तद्धि न गा वचनानह च । भात्मनाम गुरोनाम नामातिकृपणस्य च । श्रेयस्कामरे न गृहीयाग्नेष्ठापत्यकल- प्रयोः ॥ इति स्मृतेः । पण्या गौः । व्यवहर्तव्येत्यर्थः । पाण्यमन्यत् । स्तुत्यहमित्य- पः । अनिरोधोऽप्रतिबन्धस्तस्मिन्विषये हो यन् । शतेन वर्ग फन्या । धृत्यान्पा ।। वा करणम् । ३।१ । १०२॥ वहन्त्यनेनेति वह्यं शकटम् । करणं किम् । बाह्यम् । वोदव्यम् ॥ अर्यः स्वामिवैश्ययोः।३।१।१०३ ॥ गती अ. स्माद्यत् । ण्यतोऽरवादः । भर्यः स्वामी वैश्यो वा । अनयोः किम् । आर्यो प्राह्मणः। मामव्य इत्यर्थः ॥ उपसर्या कात्या प्रजने । ३।१।१०४ । गर्भमहणे प्रात- 'काला चेदित्यर्थः । उपसर्या गौः । गर्भाधानार्थ वृपमेणोपगन्तुं योग्येत्यर्थः । प्रजने का- स्पेति किम् । उपपा काशी । प्राप्तव्येत्यर्थः ॥ अजय संगतम् । ३॥ १२०५ ।। नपूर्वाग्जीयतेः कर्तरि यत् संगतं चेद्विशेष्यम् । न जीर्यतीत्यर्थम् । तेन संगतमायेंण रामाजय कुरु द्रुतमिति भहिः । मृगैरजर्य जरसोपदिष्टमदेहवन्धाय पु- नर्यवन्धेत्यत्र नु संगतमिनि विशेष्यमध्याहार्यम् । संगतं किम् । अनरिता कम्बलः ।

·सिद्धान्तकौमुद्याम् भावे तु संगतकर्तृकेऽपि ण्यदेव । अनार्य संगतेन ॥ यदः सुपि क्यप् च । ३ १ । १०६ ।। उत्तरसूत्रादिह भाव इत्यपकृप्यते । वर्भावे क्यप्स्यायाधत् अनुप- में सुप्युपपदे । ब्रह्मोद्यम् । प्रहावाम् । अझ वेदः तस्य वदनमित्यर्थः । कर्मणि प्रत्यय वित्येके । उपसर्गे तु ण्यदेव । अनुवाद्यम् । अपवाद्यम् ॥ भुवो भावे । ३।१ १०७ ॥ क्यप्स्यात् । ब्रह्मणो भावो ब्रह्मभूयम् । सुपीरपेय । भव्यम् । अनुपसर्ग-पर- च । प्रभव्यम् ॥ हनस्त च । ३ ।। १०८ ॥ अनुपसर्गे सुप्युपपदे इन्तेी क्यप्स्यात्तकारश्चान्तादेशः । ब्रह्मणो हननं ब्रह्महत्या । स्त्रीत्वं लोकात् ।। एतिस्तुशा स्वृद्दजपः क्यप् । ३।१।१०९।। एभ्यः क्यप्स्यात् । हस्वस्स पिति कृति तु छ । इत्यः । स्तुत्यः । शास इदहलोः । शिप्यः । इति लो ग्रहणं न वृक्षः प्रत्यः । वृद्धस्तु वार्या ऋत्विजः । आदृत्यः । जुष्यः । पुनः क्ययुक्तिः परस्यापि ण्यतो था धनार्थी । अवश्यस्तुत्यः ॥ शंसिदुहिगुहिभ्यो वेति काशिका ॥ शस्यम् । शंस्यम् । दुह्यम् । दोह्यम् । गुह्यम् । गोयम् । प्रशस्यस श्रः। ईडवन्ददृशंसदुहां ण्यत इति सूत्रद्ववलाच्छंसे सिद्धम् । इतरयोस्तु मूलं मृग्यम् । आपूर्वाद, संज्ञायामुपसं. ख्यानम् * ॥ अजू व्यक्तिक्षणादिपु । बाहुलकात्करणे क्यप् । अनिदितामिति नलोपः । आज्यम् ॥ ऋदुपधाच्चापिघृतेः । ३ ॥ १ ॥ ११० ॥ वृत् । धृत्यम् । शुध् । वृदयम् । मृपिघृत्योऽस्तु । कप्यम् । चर्यम् । तपरफरणं किम् । कृत् । कार्यम् । अनित्यण्यन्ताश्चरादय इति णिजभावे ण्यत् । णिजन्तात्तु यदेव ॥ई च खनः।३। ११ १११ ॥ चात्क्यप् । आद्गुणः खेयम् । इ चेति ह्रस्वः सुपः ॥ भृतो सं: ज्ञायाम् । ३ । १ । ११२ ।। भृत्याः कर्मकराः । भर्तव्या इत्यर्थः । क्रियाशब्दोऽगं न तु संज्ञा ॥ समश्च यहुलम् * ॥ संभृत्याः । संभाः । असंज्ञायामेय विफला मिर पातिकम् । असंज्ञायां किम् । भाया नाम क्षत्रियाः । अथ कथं भार्या वरिति हि संज्ञायां समति या भाव्यम् । संज्ञापर्युदामस्तु पुमि चरिताः । सगं । बिभर्ने इनि दीर्घान्तात् पगादेवा गन् । पयतु भरनेग्य । तदनुपन्धकपाहणे इनि परिभारया ॥ मृजेबिभापा।३।१।११३॥ मृनः याचा स्सालझे णन् । मृयः ॥ चमो. कुपिण्पताः1७1३१५२॥ मरा स च फुलं सात् पिति पनि ध प्रपणे परे। मृतिः। मायः॥न्यइफादीनां च ७३१५३ ॥पुग्यं स्यात् ।। गार. परिवाराजमयमर्पम्पोचरच्याप्यकृष्टपच्याव्यध्या ३३१०११४ 1 पपन्ना निगलने । गला गानयोऽमिश्पद्वारा निभागितम्या IR. मायो गमा म सुगने परश्यने त्रयविकरणे यानिमारा: गगापः। सन् । प्रमादिः । मायाका करियर निशातगादूपम् । पदा . -.

·कृदन्ते कृत्यप्रक्रिया। २९३ क्यप् । मृपोद्यम् । विशेष्यनिमोऽयम् । उच्छ्रायसौन्दर्यगुणा मृपोद्या । रोचते रुच्यः । गुरेरादेः कुरुवं च संज्ञायाम् । सुवर्णरजतभिन्नं धनं कुष्यम् । गोप्यमन्यत् । कृष्ट स्वयमेव पच्यन्ते कृष्पच्याः । कर्मकर्तरि । शुद्धे तु कर्मणि कृपाक्या: । न व्यथते- अव्ययः । भिद्योझो नदे । ३।१ । ११५ ॥ भिदेरुज्झेश्च क्यप् । उपझेधलं च । भिनत्ति कूलं भियः । उज्झयुदकमुद्धयः । नदे किम् । भेत्ता । उज्झिता ।। पु- प्यसिध्या नक्षत्रे । ३१११ ११६ ।। अधिकरणे क्यग्निपात्यते । पुष्यन्त्यस्मिन्नर्धाः पुष्पः । सिध्यन्त्यस्मिन्सिध्यः ॥ विपूयविनीयजित्या मुञ्जकल्कहलिए । ३। १ । १२७ ॥ पूड्नीअिभ्यः क्यम् । विपूयो मुझः । रज्ज्वादिकरणाय शोधयितव्य इत्यर्षः। विनीयः कल्कः । "पिष्ट औषधिविशेष इत्यर्थः" । पापमिति वा । जित्यो हलिः । घलेन मान्य इत्यर्थः । कृष्णसमीकरणार्थ स्थूलकाष्टम् । अन्यत्तु विपव्यम् । विनेयम् । जेयम् ॥ पत्यभिभ्यां ग्रहः । ३।१।११८ ॥ छन्दसीति वक्तव्यम् * ॥ प्रतिष्यम् । अपिगृशम् । लोके तु प्रतिप्रायम् । अपिप्राधम् ॥ पदास्वै. रियाह्यापक्ष्येषु च । ३ । १। ११९ ॥ अवगृह्यम् । प्रगृह्यं पदम् । अस्वै- री परतन्तः । गृह्यकाः शुकाः । पारादिवन्धनेन परतन्त्रीकृता इत्यर्थः । याह्यायां भामगृया सेना । प्रामयहिभूतेपर्धः । स्त्रीलिङ्गनिर्देशापुनपुंसकोर्न । पक्षे भवः पक्ष्यः । दिगादित्वाधत् । आद्यते आर्पगृह्यः । तलक्षाश्रित इत्यर्थः ॥ विभा. पा कृवृपोः।३।१।१२० ॥ क्यप्स्यान् । कृत्यम् । वृष्यम् । पक्षे ॥ प्रहलो- पपत् । ३१११ १२४ ॥ कवर्णान्ताद्वलन्ताच धातोर्णस्यात् । कार्यम् । वय॑म् ।। : युग्यं च पत्रे । ३ । ११ १२१ ॥ पत्रं याहनम् । युग्यो गौः । अत्र क्यप कुखं च निपात्यते ॥ अमावस्यदन्यतरस्याम् । ३।१।१२२ ॥ अमोपपदाद्वसेरधिक- रणे ण्यत् । चूदौ सत्यां पाक्षिको इस्वच निपात्यते । भमा सह यसतोऽस्यां चन्द्रा- विमावास्या । अमावस्या । ऋहलोर्ण्यत् । चोरिति कुखम् । पाक्यम् ॥ पाणी राजे पर्णद्वायः * ॥ दुपधलक्षणस्य स्पषोऽपवादः पाणिभ्यां सूयते पाणिसापा रग्नुः॥ समयपूर्वाच * ॥ समवसर्या ॥ न फादेः । ७।३१५९॥ कादेर्धातोः कुवं न। गर्मम् । पार्तिफफारस्तु चोरिति सूत्रे निष्टायामनिट इति पूरपिया न वादे. रित्यादि प्रसाचल्यो । तेन भनितनिप्रभृतीनां न कुवम् । निधायां मेट्लान् । मुचुग्नुभु- प्रभृमीनां तु कादिवेऽपि फुत्वं स्वादेव । सूत्रमते तु यद्यपि विपरीतं प्राप्त समापि गयो- सरं मुनीनां मामाण्यम् ।। अजिब्रम्पोथ।७।३।६०॥न कुखम् । ममानः | परिमामः ॥ भुजन्युनी पाण्युपतापयोः।७।३।६१ ॥ एतयोरेलो निरा तो। भुगतेऽनेनेनि भुनः पाणिः । हनति पञ्। गुजन्यस्मिन्निति गुजः । १. पाठःहतरस्पः। ।

·मिधानी मुकाम गा गा ! मानाप । भागः । गनुहः ॥ प्रगामानुगाजी मारे। ७१।१२॥नी निराली गाई | ARE | अनुगामा शामि। प्रागः । अनुगः ॥ ग्रेगी।11६३॥ गुलं । पनामा गती किम । गाय काटम । पुटिनलमियमः ॥ोक उपः के।७।३।३॥ उमेगपुणे मिशनने के पो । भारः नुन हामी । गुना मि. गोदामामिदम् ।। ण्य आपदक । ७।३।६५ ॥ तु न । प्राणा- या ।। गगगापग्गप्रयगर्गमा ७।३।१७॥णे फुल न पागम गा. काम । रोयम् । प्रपा प्रभाविः । मन् । भग्नम् । अदुपगत प्य झाला. पणा ॥ पोध + ॥ पायम । गमिगोनि काशिका | मत्र पुरोमडगं वि. मगम् ।। भाणानुनाया। । प्रकरणे पगंगागंगानमिति हि माग्यम् ॥ यनाडा पदसंशायाम् । ७।३।६७॥ याच्यम् । शन्दाग्यायां तु यापगम् ॥ प्रयोज्यनि- योज्यो शपयार्थे । ७।३।६८॥ प्रगोतुं शक्यः प्रयोगः नियातुं शक्लोनियोज्यो भृतः ॥ भोज्यं भक्ष्ये । ७३२३॥ भोग्यमन्यत् । सकरणे लपिदमिभ्यां नेति पक्तव्यम् ॥ लापम् । दभिर्यानुभ्याठितोऽपि वानिकयतारस्वीकारः। दामः॥ओ. रावश्यके । ३ । १ । १२५ ॥ उवर्णान्नादातोयस्यादयशंभावे द्योत्ये । लाग्यम् । पापम् ॥ आसुयुवपिरपिलपिनपिचमश्च । ३।१।१२६ ॥ पुम् । आ. साव्यम् । यु मिश्रणे । याव्यम् । पाप्यम् । राप्पम् । लाप्यम् । प्राप्यम् । चाम्यम् ।। आनाय्योऽनित्ये । ३ । १ । १२७ ॥ आयूर्वाग्मयतेण्यदायादेशश्च निपात्यने । दक्षिणामिविशेष एवेदम् । स हि गार्हपत्यादानीयतेऽनित्यश्च सततमप्रज्वलनान् । आ. मेयोऽन्यः । घटादिः वैश्यकुलादेरानीतोदक्षिणामिश्च ॥ प्रणाययोऽसंमती । ३ । १ । १२८ ॥ संमतिः प्रीतिविषयीभवनं कर्मव्यापार तथा भोगेष्वादरोऽपि संमतिः। प्रणाव्यश्वोरः । प्रीत्यनई इत्यर्थः । प्रणाय्योऽन्तेवासी । विरक्त इत्यर्थः । प्रणेयोऽन्यः ।। पाय्यसान्नायनिकाय्यधाय्या मानहविर्निवाससामिधेनीए । ३।१ । १२९ ।। मीयतेऽनेन पाय्यं मानम् । ण्यत् धात्वादेः पत्वं च । आतो युगिति युक् । सम्यङ् नीयते होमार्थमग्निं प्रतीति सान्नाय्यं हविर्विशेपः । ण्यदायादेशः समो दीर्घश्व निपात्यते । निचीयतेऽस्मिन्धान्यादिकं निकाल्यो निवासः । अधिकारणे ण्यत् । आर धालादे। कुखं च निपात्यते । धीयतेऽनया समिदिति धाग्या ऋक् ॥ प्रती कुण्ड पाय्यसंचाय्यौ । ३।१।१३० ।। कुण्डेन पीयतेस्मिन्सोमः कुण्डपाय्यः क्रतुः । .संचीयतेऽसौ संचाय्यः ॥अग्नौ परिचाय्योपचाप्यसमूह्याः।३।१।१३१ ॥ अग्निधारणार्थे स्थलविशेषे एते साधवः । अन्यत्र तु परिचेयम् । उपचेयम् । संवाहाम् ।। चित्यासिरिन्येच १३२॥ चीयतेऽसौ चित्योऽग्निः। अमेश्वयनमामिचित्या।।

·कृदन्तम्। २९५ मैपातिसर्गमाप्तकालेषु कृत्याश्च । ३।३ । १६३ ॥ त्वया गन्तव्यम् । ग- मनीयम् । गम्यम् । इह लोटा बाधा माभूदिति पुनः कृत्यविधिः रुपधिकारादू चास- रूपविधिः कचिन्नेति ज्ञापयति । तेन तत्युतुमुन्खलर्थेपु नेति सिद्धम् ॥ अहे कृ. स्यतृचश्च । ३ । ३ । १६९ ॥ स्तोतुमर्हः स्तुत्यः स्तुतिकर्म । स्तोता । स्तुतिकर्ता । लिहा बाधा माभूदिति कृत्यतृचोविधिः ॥ भव्यगेयप्रवचनीयोपस्थानीयजन्यां प्लाव्यापात्या वा । ३।४।६८॥ एते कृत्यन्ताः कर्तरि वा निपात्यन्ते । पक्षे पोरेवेति सकर्मकाकर्मणि अकर्मकातु भावे ज्ञेयाः । भवतीति भव्यः । भव्यमर्नेन था। गायतीति गेयः साम्नामयम् गेयं सामानेन वा इत्यादि।शकि लिङ् चा३३२१७२।। चारकृत्याः । बोढुं शक्यो योढव्यः वहनीयोवाह्यः । लिडा याधा माभूदिति कृत्योक्तिः।। लाघवादनेनेय ज्ञापनसंभवे प्रैषादिसूत्रे कृत्याश्चेति सुत्यजम् । अहे कृत्यतृचोर्महणं च ॥ इति कृत्यप्रक्रिया ॥ ण्वुल्तृचौ ।३।१ । १३३ ।। धातोरेती स्तः । कर्तरि कृदिति फर्थे । पुयोरना- को । कारकः । कर्ता । वोढुमहाँ योढा । कारिका । की । गाड्युटेति हित्त्वम् । कुटिता । अणिदित्युक्तेने हित्त्वम् । कोटकः । विज इट् । विजिता । हनस्तोऽचिण्ण- लोः। घातकः । आतो युक् । दायकः । नोदात्तोपदेशस्येति न वृद्धिः। शमकादमकः। अनिरस्तु नियामक । अनिवध्योश्च । जनकः । वध हिंसायाम् । वधकः । रचिजभोर- चि । रन्धकः । जम्भकः । नेट्यलिटि रधेः । रधिता । रद्धा । मरिजनशोरिति नुम् । मसानटा । नशिता । रभेरशब्लिटोः । रम्भकः । रब्धा । लभेश्च । लम्भक लब्धा। तापसह । एपिता । एा । सहिता । सोढा । दरिद्रातरालोपः । दरिद्विता । थुलि न। दरिद्राएकः । कृत्यल्युट इत्येव सूत्रमस्तु । गत्र विहितास्ततोऽन्यत्रापि सुरिल्यान् । एवं च पहलमहणं योगविभागेन कृन्मानस्सार्षव्यभिचारार्धम् । पादाभ्यां हियते पादहा- रफः । कर्मणि ण्वुन् । प्रमेः फर्तर्यात्मनेपदविषयाकृत इनिषेधी याच्या * ॥प्र. मान्ता । कर्सरीति किम् । प्रनामिसध्यम् । आत्मनेपदेति किम् । संभामिता । अनन्य- भायो विषपशब्दः । तेनानुपसर्गाद्वेति विकल्पाईस्य न निषेधः । प्रामिता । तदहरखनेव तद्विषत्वम् । सेन प्रान्तेत्पपीति फेचिन् । गमेरिडिया परस्मैपदमहणं तडानयोग्भा- पं लक्षयनि । सनिगमिपिता । एवं न वृक्षपश्चतुः । विवृत्सिता । परन्तात् वुन् । अल्लोपरण स्थानियस्वान वृद्धिः । पारनकः । पटुगन्तातु । पारायः । नन्दिग्रहिपधादिभ्यो ल्युणिन्ययः । ३।१।१३४॥ नन्यादेमंधादेगिनिः पचारर सान् । नन्दपतीति नन्दनः । जनमरपनीति जनार्दनः । मधुसूदनः । वि. शेषण पोरगीति भिीषणः । लयणः । नन्दादिगणे निकालनाण्गलम् । मादी। लागी । मन्त्री विषयी। घरपभागे निपातनात् । विपरीपत्वमरि । परिमायी।

·- पगिनी मानिने Trmf Im को पनि sxr Til Trim | नाग ना গিগামা। গণমানুশালমা निद्वापामा | Hir : मार । मोदि । देश । नायिका नही। भोग । देगी । परिणागतिक: RE | HIM पा । भनषोः फर्म पण प्राम: परफारिश पाटm पाकोशी | पनि भनिदान यान. तो दिनि Hfr: मेगा मोदए । मधमा । परि. पनि ा द्विग्नमामाभ्यामति मम - ॥ आगमरम बीच मामध्यांमाग्यो हतारिन । गमः । नापतः । पगातः । वा- पररा॥ हनीपणे - ॥ पालमभ्यागण म पयामागि युवम् । धनार- म: । पाटेगिनुगमोपन दीपंधानामम- ॥ पापटः । पो गरः । गतः । पतः । पदः । इनः । पारः । राप्रे गीगि गा मुम । गर्षिगग गनिनः॥इगुपयजामी- फिरः फः। ३ । १ १३५॥ एभ्यः कः स्यात् । क्षिर: निस: युधः । कृतः। शः। प्राणातीति निमः । फिरतीति कि । यागरूपविधिना स्वावपि । क्षेपकः । क्षेता ॥ आंतचोपसर्ग। ३ । १।१३७ ॥ यः स्यात् । श्यामनि गस्याश्यादः। सुग्लः । प्रशः ॥ पाघाध्माधेदृशः शः।३।१।१३७ ॥ पियनीति पियः । भिमः । धमः । धपः । धया कन्या । धेटष्टित्त्वात् स्तनन्धर्याति खशीर डी प्रा- तः खशोऽन्यत्र नेप्यत इति हरदत्तः। पश्यतीति पश्यः । प्रः संज्ञायां न । व्याना- दिभिरिति निर्देशात् ॥ अनुपसर्गाल्लिम्पविन्दधारिपारियेधुदेजिचेतिसा. तिसाहिभ्यश्च । ३।१ । १३८॥ शः स्यात् । लिम्पः । विन्दः। धारयः । पार- यः। घेदयः । उदेजयः । चेतयः । सातिः सुखार्थः सौत्रो हेतुमण्ण्यन्तः सातयः । वाऽसरूपन्यायेन किपि । सात् परमात्मा । सावन्तो भक्ताः । पह मर्पणे पुरादिः । है- तुमण्ण्यन्तो वा । साहयः । अनुपसर्गात्किम् । प्रलिपः ॥ नौ लिम्पेर्वाच्यः * ॥ नि- लिम्पा देवाः ॥ गवादिषु विन्देः संज्ञायाम् * ॥ गोविन्दः । अरविन्दम् ॥ ददाति- द्धात्योविभापा ।३॥ १३२॥ शः स्यात् । ददः । दधः । पक्षे वक्ष्यमाणो णः । अनुपसर्गादित्येव । प्रदः । प्रधः ॥ ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः। ३।१। .१४० ॥ इतिशब्दआद्यर्थः । ज्वलादिभ्यः कसन्तेभ्योणः स्याद्वा । पक्षेऽच् । ज्वालः। ज्वलः । चालः । चलः । अनुपसर्गादित्येव । उज्ज्वलः ॥ तनोतेरुपसंख्यानम् * || : इहानुपसर्गादिति विभापेति च न संवध्यते । अवतनोतीत्यवतानः ॥ श्यादयधामु. ।३।१।१४१ ॥ श्यैड्मभूतिभ्योनि- .. स्यात् । श्यैडोऽवस्थतेश्चादन्तवासिद्धे पृयाग्रहणमुपसर्गे कं याधितुम् । भ. 1 ...स ·। कृदन्तम् । २९७ वश्यायः । प्रतिश्यायः । आत् । दायः। धायः । व्याधः । सु गतौ । आपूर्वः संपूर्वश्च । आखावः । संसाया । अत्यायः । अवसाय: । अवहारः । लेहः । शेषः । श्वासः ।। दुन्योरनुपसर्गे।३।१।१४२ ॥ णः स्पान् । दुनौतीति दावः । नीसाहचर्या- सानुबन्धकाहुनौतेरेव णः । दवतेस्तु पवादाच् । दयः । नयतीति नायः । उपसर्गे तु प्रदयः । प्रणयः ॥ विज्ञापा ग्रहः ।३।१।१४३ ॥ णो वा । पक्षेऽच् । व्यव- स्थितविभाषेयम् । तेन जलचरे ग्राहः । ज्योतिपि महः । भवतेश्चेति काशिका ॥ भ- वो देवः संसारश्च । भावाः पदार्थाः । भाष्यमते तु प्राप्त्यर्थाचुरादिण्यन्तादन् । भावः ॥ गेहे का1३।१।१४४ ॥ गेहे कर्तरि प्रहेः कः पान् । गृहाति धान्यादिकमिसि गृहम् । तास्थ्यागृहा दागः । शिल्पिनि चुन् । ३१ १ १ १४५ ॥ क्रियाकौश- लं शिल्पं तदरकर्तरि प्युन स्यात् ॥ ऋतिखनिरनिभ्य एव * ॥ नर्तकः । नर्तकी खनकः । खनकी ॥ असि अकेऽने च रक्षेनेलोपो वाच्यः * ॥ रजकः । रजकी। भाष्यमते तु मृतिणनिभ्यामेव प्युन् । रओस्तु कुन् शिलिसंज्ञयोरिति कुन् । टाप् । रनिका । पुंयोगे तु रजकी ॥गः स्थकन् । ३।१।१४६॥ गापतेः थकन स्पा- र । शिस्पिनि कर्तरि । गायकः ।। ण्युत् च।३।१।१४७ ।। गायनः । टिस्वागाय- नी ॥ हश्च धीहिकालयोः।३।१।१४८ ॥ हाको हाच "युद् स्यात् प्री- हो काले च कर्तरि । जहायुदकमिति हायनो प्रीहिः । जहाति भावानिति हायनो व. पम् । निहीते प्रामोतीति वा ॥ मुसल्यः समभिहारे युन् । ३।१।१४९॥ समभिहारमहणेन साधुकारित्वं लक्ष्यते । प्रवकः । सरकः । लवकः ॥ आशिपि च । ३।१११५० ॥ आशीविषयावृत्तेर्धातोवुन् स्यात्कर्तरि । जीवतात् । जीवकः । नन्दसात् । नन्दयः । आशी:प्रयोक्तुर्धर्मः । आशासितुः पित्रादेरियमुक्तिः । कर्म- ज्यण् । ३ ॥२॥१॥ कर्मण्युपपदे धातोरण प्रत्यय: स्यात् । उपपदसमासः । कुम्भ करोतीति फुम्भकारः । आदित्यं पश्यतीत्पादावनभिधानान ॥ शालिफामिभक्ष्याचरिभ्यो * ॥ भणोऽपवादाएं वार्तिकम् । मांसशीला । मांसकामा । मांसभक्षा । कल्याणा- धारा ॥ इक्षिामिभ्यां च * ॥ सुखप्रतीक्षा । यहुक्षामा । कथं तर्हि गङ्गाधरभूधरादयः । फर्मणः शेपत्यविवक्षापां भविष्यन्ति ॥हावामय।३।२।२॥ अग् स्यात्का. पवादः । स्वर्गहापः । सन्तुवापः धान्यमापः॥ आतोऽनुपसर्ग कः । ३।२१॥ भारतादातोरनुपसर्गात्कर्मण्युपपदे का स्यानाऽण् । भालो सोरः । गोदः । पाणिनम् । भनुपसर्गे किम् । गोसन्दायः ॥ विधी सर्वत्र संसारणिभ्यो : *जिनानि प्रापः । सर्वप्रग्रहणान् ॥ आतश्योपसगा।१०६॥आहामहः॥ सुपि स्थ: ।३।२१४॥ सुपीनि पोगो विमम्यते । सरि उपपदे भादन्ताका म्यान् । द्वाभ्यां पिषनीति द्विपः । समस्य: विषमस्पः नितारपासरि तिटनेः कःसादारम्भमामप्या. . । २० ·२९५ - द्वान्तामुषाम् भावे । आखूनामुत्थानमात्यः ॥ प्रष्टोऽग्रगामिनि । ८।३।१२॥ प्रतिष्ठत इति प्रष्टो गौः । अप्रतो गच्छत्तीत्यर्थः । अप्रेति किम् । प्रस्थः ॥ अम्बाम्यगोभूमि- सव्यापदित्रिकुशेकुशकामचिपुझिपरमेयर्हिर्दिव्यग्निभ्यः स्था1८ ।३।९७ ॥ स इति कप्रत्ययान्तस्यानुकरणम् । पष्ठपणे प्रथमा । पभ्यः स्पस्स सस प: स्यात् । द्विष्टः । विष्टः । इत ऊर्ध्वं कर्मणि सुपीति द्वयमप्यनुवर्तते । तत्राकर्मकेषु सुपीत्यस्य संवन्धः ॥ तुन्दशोकयोः परिमृजापनुदोः । ३।२१५॥ तुन्द- शोकयोः कर्मणोरुपपदयोराभ्यां कः स्यात् । आलस्यसुखाहरणयोरिति वक्तव्यम् * ॥ तुन्दं परिमार्टीति तुन्दपरिमृजोऽलसः । शोकापनुदः । सुखस्याहर्ता । अलसादन्यत्र तु. न्दपरिमार्ज एव । यश्च संसारासारत्योपदेशेन शोकमपनुदति स शोकापनोदः ॥ कप करणे मूलविभुजादिभ्य उपसंख्यानम् * ।। मूलानि विभुजति मूलविभुजो रथः 1.आकृ- तिगणोऽयम् ।। महीधः । कुधः । गिलतीति गिलः ॥प्रे दाज्ञः । ३।२१६॥दा. रूपाज्जानातेश्च प्रोपसृष्टात्कर्मण्युपपदे का स्यादणोऽपवादः । सर्वपदः । पपिप्रज्ञः। भ• नुपसर्गइत्युक्तेः प्रादन्यस्मिन्सति न कः । गोसंप्रदायः ॥ समि ख्यः।३।२१७॥ गोसंख्यः । गापोष्टक् । ३ । २।८॥ अनुपसृष्टाभ्यामाभ्यां टक् स्यात्कर्मण्युपपदे । सामगः । सामगी । उपसर्गे तु सामसङ्गायः॥ पियतेः सुराशीध्वोरिति वाच्यम् * ॥ सु. रापी । शीधुपी । अन्यत्र क्षीरपा ब्राह्मणी । सुरां पाति रक्षतीति सुरापा ॥ हरतेरन धमनेऽच् । ३।२।९॥ अंशहरः । अनुद्यमने किम् । भारहारः ॥ शक्तिलाङ्गलाशतो- मरयष्टिघटघटीधनुष्षु अहेरुपसंख्यानम्॥शक्तिमहः। लाङ्गलग्रहः ।। सूत्रे च धाऽर्थे । सूत्रग्रहः । यस्तु सूत्रं केवलमुपादत्ते न तु धारयति तत्राणेव । सूत्रपाहः । वयसि च। ।३।२।१०॥ उद्यमनार्थ सूत्रम्।कवचहरः कुमारः॥आडिताच्छील्ये।३।२।११॥ पुष्पाण्याहरति तच्छीलः पुष्पाहरः । ताच्छील्ये किम् । भारहारः ॥ अहः । ३।२। १२॥ अहंतेश्च् स्यात्कर्मण्युपपदेऽणोपयादः । पूगार्हा वाहाणी ॥ स्तम्यकर्णयो रमि: जपोः।३।२।१३ ॥ हस्तिसूचकयोगिति यक्तव्यम् * ॥ स्तम्ये रमते स्तम्यरमो हस्ती । तरपे कृतीति हलदन्तादिति या उलुम् । कर्णेशप: सूमकः । शमि. धातोः संज्ञायाम् । ३।२।१४ ॥ शम्भवः । शम्बदः । पुनर्धातुप्रहण वाप. काविषोऽरि प्रवृरयम् । कृषा हेतुत्वादिषु टो मा भूत् । शङ्करा नाम परिमागिका पीना ॥ अधिकरण शेतेः। ३।२।१५॥ ये शेते खशयः ।। पारिपूपर्म- रूपानम् ॥पायांना शेते पाचशयः । शयः । उदरेण शेते उदरशः ॥ पाना दिपु फतु * ॥ इत्तान: शेने उन्तानशपः । अयमूर्भशयः । अपनतो मूधां पर मः अगभां । भयोमुखः वायः॥ गिरी हान्दनि । गिरी ने गिरिः । क. ite मिल भारनिगमोशम।

·कृदन्तम्। २९९ हिं गिरिशमुपचचार प्रत्यहं सा सुकेशीति । गिरिरस्यास्तीति विग्रहे लोमादित्वा- च्छः ।। चरेष्टः।३१२॥१६॥ अधिकरणे उपपदे । कुरुचरः । कुरुचरी ।। भि- क्षासेनादायेषु च । ३।२।१७॥ भिक्षा चरतीति भिक्षाचरः। सेनाचरः । आदा. येति स्यबन्तम् । आदायचरः । कथं प्रेक्ष्य स्थितां सहचरीमिति । पचादिषु चरडिति पाटात् ॥ पुरोऽग्रतोऽग्रेषु सर्तेः । ३।२।१८॥ पुररसरः । अप्रतरसरः । अ- प्रमप्रेणाने वा सरतीत्यप्रेसरः । सूत्रेऽमे इति एदन्तत्वमपि निपात्यते । कथं तर्हि यू. थं तदप्रसरगर्वितकृष्णमारमिति । याहुलकादिति हरदत्तः ॥ पूर्व कर्तरि ।३।२ । १९ ॥ कर्तृवाचिनि पूर्वशब्दे उपपदे सर्तेप्टः स्यात् । पूर्वः सरतीति पूर्वसरः । कर्तरि किम् । पूर्व देशं सरतीति पूर्वसारः ॥ कृमो हेतुताच्छील्यानुलोम्येषु । ३१२ । २०॥ एषु योत्येषु करोतेए: स्यात् । अतः कृकमीति सः । यशस्करी विद्या ॥ श्रा- द्धकरः । वचनकरः ॥ दिवाविभानिशाप्रभाभास्कारान्तानन्तादिबहु- नान्दीकिलिपिलिविवलिभाक्तिकचित्रक्षेत्रसंख्याजवायाह्नहर्यत्तह- नुररुप्यु। ३।२१२२ ॥ एषु कृमष्टः स्याद् अहेवादावपि । दिवाकरः । विभा- करः । निशाकरः । कलादित्वात्सः । भास्करः । बहुकरः । बहुशब्दस्य वैपुल्यार्थ संख्यापेक्षया दृधग्महणम् । लिपिलिबिशब्दौ पर्यायौ । संख्या । एककरः । द्विकरः । कास्कादिलादहस्करः । नित्यं समासेऽनुत्तरपदस्थस्पेत्ति पत्वम् । धनुष्करः । अरुप्करः ।। किंयत्तद्बहुषु कृषोऽविधानमिति वार्तिकम् * ॥ किंकरा । पत्करा । तत्करा । हे. खादी टं बाधित्वा परसादम् । पुंगोगे डीम् । किंकरी ॥ कर्मणि भृतौ । ३। ।२।२२॥ कर्मशब्द उपपदे करोतेष्टः स्यात् । कर्मकरो भृतकः कर्मकारोऽन्यः ।। न शब्दश्लोककलहगाथावरचाडसूत्रमन्त्रपदेषु । ३ ॥ २॥ २३ ॥ एषु कृमष्टो न । हेलादिषु प्राप्तः प्रतिपिध्यते । शब्दकारइत्यादि ।। स्तम्बशकृतोरिन् । 1३।२॥ २४ ॥ प्रीहिवासपोरिति वक्तव्यम् * ॥ स्तम्बकरि/हिः । शकृत्कार- यसः । प्रीहिवरसयोः किम् । स्तम्यकारः । शकृत्कारः ॥ हरतेईतिनाथयोः पशौ। ३।२।२५॥ रतिनायोरुपपदयोर्हम इन् स्वासशौ फर्तरि । इति ह. रत्तीति इतिहरिः । नाथं नासारज्जु हरतीति नामहरिः । पशौ किम् । तिहारः। ना- पहारः ॥ फलेगहिरात्मभरिश्च । ३।२।२६ ॥ फलानि गृहाति फलेपहिः। उपपदस एदन्तलं ग्रहेरिन्प्रत्ययश्च निपात्यते । आत्मानं विभीति आत्मम्मरिः । आमनो मुमागमः । भूम इन् । चाकुक्षिम्भरिः । चान्द्रास्तु आमोदरकुक्षिप्विति पे- दुः। योनाकरम्भमुदरम्भरयश्चकोरा इति मुरारिः ॥ एजेः खश । ३।२। २८ ॥ ण्यन्तादेजे। खश् स्यात् ॥ अरदिपदजन्तस्य मुम् । ६।३।६७ ॥ भरुपो द्विपतोऽजन्तस्य च मुमागमः स्यात् खिदन्ते उत्तरपदे न तव्ययस्प । शित्वा.

·- . पादि। गनमेमगत गममेगप: || मालगुनीगिनामदनमहाय.. श मंगपानम् * ॥ याममा मृगाः ॥ नित्यनव्ययम् ।६।६३ ॥ निदो पर पूर्वपदस ला सा । नसी मुग ! गनिन्धमा । मिलनुदः । सहा मापा निन्दा महति इति पिमहः । महानिरतमाधिमणः॥ नास..' फास्तनयोमाघटोः। ३।२।२९ ॥ भत्र यानिकम् ।। मने धेटो नामिकाया मधेसि पाध्यम. * || स भगीति माननयः । टिस्यात् स्मनन्धी । नानिक धमः । नासिकपः । नाडीमुष्टधोय। ३ ॥२॥३०॥ पतपरिपादयोः कर्म- ' णोध्मांधेटोः सन् स्यात् ।। गपासंग मध्यने * नाडिनमः । नारिन्धयः । मुष्टि- न्धमः । मुगिन्धयः । घटीमारीवरीपूरसंगयानम् * ॥ घटिन्धमः । घटिन्ययाला- दि । नारी परिमाणविशेषः । सरी गर्दभी ॥ उदि फूले मजियहो । ३।२।३१॥ उपूर्याभ्यां रुमियहिभ्यां फूले कर्मण्युपपद पश् स्यात् । फूलमुडुमतीति फूलमुदुनः । फूलमुबहः ।। यहाने लिहः । ३।२।३२॥ यहः स्कन्धत लेटीप्ति यहलिहोगी। अदादियाच्छपो लुक् । सशो डिस्यान गुणः । अभ्रंलिहो वायुः ॥ परिमाणे पचः ।३।२॥ ३३ ॥ प्रस्थम्पचा स्थाली । खारीम्पचः फटाहः ।। मितनखे च । ३ । २॥ ३४ ॥ मितम्पचा प्राह्मणी । नखम्पचा यवागूः । पचिरत्र तापंवाची ॥ विध्व- रुपोस्तुदः । ३।२।३५ ॥ विधुन्तुदः । मुमि कृते संयोगान्तस्य लोपः । अरु- न्तुदः ॥ असूर्यललाटयोईशितपोः।३।२।३६ ॥ असूर्यमित्यसमर्पसमासः दृशिना नमः संयन्धात् । सूर्य न पश्यन्तीत्यसूर्यम्पश्या राजदाराः । ललाटन्तपः सूर्यः।। उग्रम्पश्येरम्मदपाणिन्धमाश्च ॥३७॥ एते निपात्यन्ते । उग्रमिति क्रियाविशे- पणं तस्मिन्नुपपदे दृशे; खश्। उमं पश्यतीत्युप्रम्पश्यः ।इराउदकं तेन माद्यति दीप्यतेऽधि- न्थनत्वादिति इरम्मदो मेघज्योतिः । इह निपातनात् श्यन्न । पाणयो ध्मायन्तेऽस्मिन्निति पाणिन्धमोऽध्वा । अन्धकाराद्यावृत इत्यर्थः । तत्र हि सर्पाद्यपनोदनाय पाणयः शब्द्य. न्ते ॥ प्रियवशे वदः खच् ।।२।३८ ॥ प्रियंवदः । वशंवदः ॥ गमेः सुपि वा. च्यः * ॥ असंज्ञार्थमिदम् । मितङ्गमो हस्ती ॥ विहायसो विह इति वाच्यम् * ॥ खच डिद्वा वाच्यः * ॥ विहङ्गमः । विहङ्गः । भुजङ्गमः । भुजङ्गः ॥ द्विपत्परयोस्ता- पेः । ३।२।३९॥ खच् स्यात् ॥ खचि हस्वः ।।४।९४ ॥खन्परे णौ उपधायाहस्य: स्यात् । द्विपन्तं परं वा तापयतीति विपन्तपः । परन्तपः। घटघटीपाहणा. लिङ्गविशिष्टपरिभाषा अनित्या । तेनेह न । द्विपती तापयतीति द्विषतीतापः ॥वाचि यमो व्रते । ३ । २॥ ४०॥ वाशब्दे उपपदे यमेः खच स्पाइते गम्ये ॥ याचं यमपुरन्दरी च । ६।३ । ६९ ॥ वाक्पुरोरमन्ततं निपात्यते । वाचंयमो मौन- प्रती ! प्रते किम् । अशक्यादिना वार्च यच्छतीति वाग्यामः ॥ पू.सर्वयोरिस - - ·होः।३।२।४१॥ पुरं दारयतीति पुरन्दरः । सर्वसहः । सहिमहणमसंज्ञार्थम् ॥ भगे च दारेरिति काशिका | पाहुलकेन. लम्धमिदमित्याहुः । भगं दारपतीति भगन्द- ॥ सर्वकूलाभ्रकरीपेषु कपः । ३ । २१४२॥ सर्वङ्कपः खलः । फूलपा नदी । अभ्रकपो वायुः । करीपङ्कपा वात्सा । मेघर्तिभयेषु कृमः।३।२।४३ ॥ मेघङ्करः । ऋतिकरः । भयङ्करः । भपशब्देन तदन्तविधिः । अभयङ्करः । क्षेममि- यमद्रेऽण् च । ३१२॥४४॥ एषु कृषोऽण् स्यात् । चात् खच् । क्षेमङ्करः । क्षेमका. रः । प्रियङ्करः । प्रियकारः । मद्रकरः । मद्रकारः। वेति वाच्येऽणप्रहणं हेत्वादिषु टो मा भूदिति । कपं तर्हि अल्पारम्भाः क्षेमकरा इति । कर्मणः शेषत्वविवक्षायां पचायच् ।। आशिते भुवः करणभाययोः ।३।२।४५ ॥ आशितशब्द उपपदे भवते: खच् । आशितो भवत्यनेनाशितम्भव ओदनः। आशितस्य भवनं आशितम्भवः ॥ सं- ज्ञायां भृतवृजिधारिसहितपिदमः । ३।२॥ ४६॥ विश्वं विभाति विश्व- म्भरः । विश्वम्भरा । रथन्तरं साम । इह रथेन तरतीति व्युत्पत्तिमात्रं न ववषवार्थी- नुगमः । पतिंवरा कन्या । शत्रुजयो हस्ती। युगंधरः पर्वतः । शतपः । शत्रुसहः । अरिंदमः । दमिः शमनायां तेन सकर्मक इत्युक्तम् । मतान्तरे तु अन्तर्भावितण्यर्थोऽन्न दमिः ॥ गमश्च । ३।२।४७॥ सुतंगमः ॥ अन्तात्यन्ताध्वदूरपारस- नन्तेषु डः।३।२॥४८॥ संज्ञापामिति निवृत्तम् । एषु गमेर्डः स्यात् । डि- स्वसामर्थ्यांदभस्यापि टेलोपः । अन्तं गच्छतीत्यन्तग इत्यादि ॥ सर्वत्रपन्नयोरुपसंख्या- नम् * ॥ सर्वत्रगः । पनं पतितं गच्छतीति पन्नगः । पनमिति पद्यतेः कान्तं क्रिया- विशेषणम् । उरसो लोपश्च * ॥ उरसा गच्छतीत्युरगः ॥ सुदुरोरधिकरणे * ॥ सु. खेन गच्छतीत्यत्र सुगः । दुर्गः ॥ अन्यत्रापि दृश्यते इति वक्तव्यम् * ॥ प्रामगः ॥ हे च विहापसो विहादेशो वक्तव्यः * ॥ विहगः ॥ आशिपि हनः।३।२। ४२ ॥ शत्रु चध्याच्छत्रुहः । आशिषि किम् । शत्रुधातः ।। दारावाहनोऽण्णन्तस्य च ८ः संज्ञायाम् * ॥ दारुशब्दे उपपदे आपूर्वाद्धन्तरण टकारश्चान्तादेशो वकव्य इत्यर्थः । दा घाटः ॥ धारौ वा * ॥ चार्वाघाटः । कर्मणि समि च * ॥ फर्मण्युपपदे संपू. द्धन्तेरतं घेत्यर्थः । वर्णान्संहन्तीति । वर्णसबाटः । पदसद्धाटः । वर्णसवातः । पद- सहातः ।। अपेक्लेशतमसोः।३१२१५०॥ अपपूर्वाद्धन्तेर्डः स्यात् । अनाशी- रमिदम् । लेशापहः पुत्रः । तमोपहः सूर्यः ॥ कुमारशीपयोणिनिः । ३॥ २॥५१॥ कुमारघाती । शिरसः शीपभायो निपात्यते । शीर्षचाती ॥ लक्षणे जायापत्पोष्टक । ३१२१५२।। हन्तेष्टफ्स्याहक्षणप्रति कर्तरि । जापानो ना। पति- भी ली । अमनुष्यकर्तृके च ।।२।१३।। जापानस्तिलकालकः ।पतिनी पाणिरेखा। पित्तनं धृतम् । अमनुष्येनि किम् । आखुघातः शूद्रः । अथ फर्य यलभद्रः प्रलंयरः ।

·शत्रुमः । कृतन इत्यादि । मूलार्वभुजादिलासिद्धम् । चारचाता नगरपाता हस्सा सु बाहुलफादणि ॥ शक्ती हस्तिकपाटयोः।३।२।५४॥ हन्तेएक् स्यात् श- को द्योत्यायाम् । मनुष्यफर्तृकार्थमिदम् । हस्तिनो ना । कपाटनचोरः । कवाटेति पा- ठान्तरम् ।। पाणिघताडधौ- शिल्पिनि।३।२।५५॥ हन्तेष्टक् टिलोपो धत्वं च निपात्यते पाणिताडयोरुपपदयोः । पाणिधः । ताडघः । शिल्पिनि किम् ॥ पाणिघातः । ताडघातः ॥ राजघ उपसंख्यानम् * ॥ राजानं हन्ति रामयः ।। आढ्यसुभगस्थूलपलितनग्नान्धमियेषु व्यर्थेष्वच्चो कृमः करणे ख्युन् ।३।२।५६॥ एषु च्व्यवच्च्यन्तेषु कर्मसूपपदेषु कृमः ख्युन् स्यात् । अनादय- माढ्यं कुर्वन्त्यनेन आब्यङ्करणम् । अच्चौ किम् । आन्यीकुर्वन्त्यनेन । इह प्रतिषेधसा. मर्थ्यात् ल्युडपि नेति काशिका । भाष्यमते तु ल्युट् स्यादेव । भच्यावित्युत्तरापम् ॥ कर्तरि भुवः खिष्णुचखुकत्रो । ३।२।१७॥ आब्यादिषु व्यर्षेष्वव्यन्तेषु भवतेरेतौ स्तः । अनाढ्य आढ्यो भवतीति आन्यम्भविष्णुः । आत्यम्भावुकः ॥ स्ट शोऽनुदके किन् । ३ । २।५८॥ घृतस्पृक् । कर्मणीति निवृत्तम् । मन्त्रेण म स्पृशतीति मन्त्रस्टक् ॥ ऋत्विग्धृक्स्रग्दिगुष्णिगचयुजिओञ्चांच।३।२। ५९॥ व्याख्यातम् ॥ त्यदादिपु दृशोऽनालोचने कञ्च । ३ । २।६० ।। समानान्ययोश्चेति वाच्यम् * ॥ सहर । सदृशः । अन्यादृक् । भन्यादृशः । पोऽपि वाच्यः * ॥ साक्षः । सदृक्षः । अन्यादृक्षः ॥ सत्सूमिपद्रुहदुहयुजविदभिः दच्छिदजनीराजामुपसर्गऽपि फिए । ३ । २।६१ ॥ एभ्यः किप्स्यादुपरागें सत्रासति च सुयुपपदे । गुसत् । उपनिषत् । अण्डसूः । प्रसूः । मित्रद्वित् । प्रविद् । मिप्रभुक् । प्रभुक् । गोधुर । प्रधुन् । अश्वपुर । प्रयुक् । येदयिम् । निविदिलानि।भम प्रामाभ्यां नपरोणों याच्यः * ॥ अप्रणीः । प्रामणीः ॥ भजो पियः।३।२। ६२॥ सणुपमर्गे मोपदे भयिः सान् । अंशभाक् । प्रभाक् ॥ अदोऽनसे । ३ । २।६८॥ विद् स्याम् । आममति मामात् । सस्यात् । अनन्ने किम् । भन्सार का पेप।३।२।६९ ॥ भदादि । पूर्येण सिद्ध धमनमण्यापनापम् । फगान् । भाममांसभक्षकः । कथं माई कल्यादोऽतर आशर इति । कमांराशब्द पाडण । उपास प्राध्या पोदगदित्वात् ॥ दुहः कन्यथ । ३।२॥ ७० ॥ काम पा। अन्यस्यापि पन्ते । ३ ।।७५॥ पदानि निराम । मनिन् । पनि अनिए विच एने प्रपया धातो: मनुः ।। नेशियति ।७।२१८॥ तन सान् । समां । प्रातरियायिनोग्नुनासिकस्यात् ॥६॥ ४.४१॥ मनुवागिमय भागान् । रिमा नि रिसावा । भोग भाला। र रे । मुगम् ॥ फिर ।।३।७३ ॥ भपात । । - ·- - द्विषेति स्वस्यैव प्रपश्चः । उखासत् । पर्णध्वत् । वाहट् ॥ अन्तः ॥८॥४॥२०॥ पदान्तस्यानितेर्नस्य णत्वं सादुपसर्गस्यानिमित्तात्परश्चेत् । हे माण् । शास इदितीत्वम् । मित्राणि शास्ति मित्रशी: ।। आशास: को उपधाया इवं वाच्यम् * ॥ आशीः । इलोधे । गीः । ॥ इस्मन्ननकिपु.च । ६।४।९७ ॥ एषु छादेहस्वः स्या- त् । तनुच्छत् । अनुनासिकस्य वीति दीर्घः । मोनो धातोः । प्रतान् । प्रशाम् । यो- रित्यूछ । अक्षयूः । ज्वरत्वरेत्यूट । जू: । जूरौ । जूरः । तू: । घूः । अन् । पृद्धिः । ज. नानवतीति जनौः । जनायौ । जनावः । मू: । मुयौ । मुवः । समूः । सुम्यौ । सुम्वः ।। राहोपः । मूळ मू: । मुरौ । मुरः । धुर्वी । धूः ॥ गमः कौ । ६।४।४०॥अ. नुनासिकलोप: स्यात् । अङ्गगत् ॥ गमादीनामिति वक्तव्यम् * ॥ परीतत् । संपत् । सुनत् ।। अङ् च गमादीनामिति वक्तव्यं लोपश्च * ॥ अप्रेगूः । अग्रेभूः ॥ स्थः क च ।३।२१७७॥ चार विप् । शंस्थः । शंस्थाः । शमिधातोरित्यचे बाधितुं सू. त्रम् ।। सुप्यजाती णिनिस्ताच्छील्ये । ३।२।७८ ॥ अजात्य सुपि धा. तोणिनिः स्यात्ताच्छील्ये घोत्ये । उप्णभोजी । शीतभोजी । अजातो किम् । प्राह्मणाना- मन्वयिता । ताच्छील्ये किम् । उष्णं भुते कदाचित् । इह वृत्तिकारेणोपसर्गभिन्न एय सुपि णिनिरिति व्याख्याय उत्पतिभ्यामाहि सर्तेरुपसंख्यानमिति पटितम् । हरदसमा- धवादिमिश्च तदेवानुसृतम् । एतच भाप्यविरोधादुपेक्ष्यम् । प्रसिद्धचोपसर्गेऽपि णिनिः । स यभूयोपजीविनाम् । आनुयायिवर्ग: । पतत्यधो धामविसारि । न वञ्चनीयाः प्रभवो- मुभीविमिरित्यादौ । साधुकारिण्युपसंख्पानम् * ॥ प्राणि पदः च्छील्या पार्तिकद्वयम् । साधुदापी । ब्रह्मवादी ॥ कर्तर्युपमाने । ३ ॥२॥७९॥ गिनिः स्यात् । उपपदार्थः कर्ता प्रत्ययास क रुपमानम् । उष्ट्र इव फ्रोशति उप्रो शी। वाइराधी । अताच्छील्या जात्यर्थं च सूत्रम् । कर्तरि किम् । अपूपानिय भ- क्षपति मापान । उपमाने किम् । उष्ट्रः क्रोशति ॥ व्रते।३।२।८० ॥ णिनि: स्पान् । स्पण्डिलशापी ।। बहुलमाभीक्ष्ण्ये । ३।२।८१ ॥ पौनःपुन्ये, धोये सुप्युपपदे णिनिः । क्षीरपापिण उशीनराः । मनः । ३।२१८२॥ सपि मन्यते- णिनिः सात् । दर्शनीयमानी ।। आत्ममाने खश्च ।।१२।८३॥ स्वकर्मके मनने वर्तमानान्मन्यते: सुपि खश सात् चाणिनिः। पण्डितमात्मानं मन्यते पडित- म्मन्पः । पण्डितमानी । नित्यनव्ययस्प । कालिम्मन्या । अनव्ययस्य किम् । दिवाभ- न्या । इच एकाचोऽम्मत्पपवच । ६।३१६८॥ जन्तादेकाचोऽम् स्यात्स च स्वायम्वरिखदन्ते परे। औतोऽमासोः। गाम्मन्यः । वाम्सोः । त्रियम्मन्यः । धी- म्मन्यः । । नरम्मन्यः । भुवम्मन्यः । श्रियमात्मानं मन्यते श्रीमन्यं कुलम् । भाष्य. कारवचनात् श्रीशब्दस हस्त्रो मुममोरभावश्च ॥ भूते । ३१२१८४॥ अधिकारोऽयम् । * अता- -- ·kirtant II IIT mm * * * * Prime मा गमणि नः !!* !! Terri-मई गी गाभिने । प्रम 143|| Trimmsने rm | | *!! Ameriform मारताला ATMait Imtamil नियन th R HITRATIY कनः 1121 रुमतिर * TATART कमल ! ५.५५ । मानिन । कर पूर नि. greeMITTTTE IT त निन् । मन्त्र भने ek nnar मानिन । ri मालमत् । का * PETAL TARA xwkarmi aurt भाव- - ka . *.1.९३ मोरकर ३. ...Aruोकिराया। tra , राजनिजिम १२१९३॥ सा गुना k+ : २४९९१ परन्नुमा कुटा * रा१२१८ १६ सरपरसत च २६९समय को समरि।२४ ME र १६ वा मा पुग्नुका स- AL १३. १. ११ मा भरेर गार ·. पूना यवाः। कृदन्तम् । प्रयदर्भोभायकर्मणी ततोऽन्यत्र निष्ठाप लियोदीर्घः सात् ॥ क्षियो दीर्घात् । ८१२॥ ४६॥ दीर्घात् क्षियो निष्ठातर न स्यात् । क्षीणवान् । भावकर्मणोस्तु. क्षितः कामो मया । शुकः किति । श्रितः । श्रितवान् । भूतः । भूतवान् । क्षुतः ।। अणोंतेर्गुबायो वाच्यः ३ ॥ तेन एकाच्वान्नेट् । अर्गुतः । नुतः । वृतः ॥रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः।८।२।४२ ॥ रेफदकाराभ्यां परस्य निधातस्स नः स्यात् । निष्टापेक्षया पूर्वस्य धातोर्दकारस्य च । शू । अत इत् । रपरः । णत्वम् । क्षीणः । बहिरङ्गत्वेन वृद्धरसिद्धत्वान्नेह । कृतस्यापत्यं कार्तिः । भिन्नः । छिन्नः । सं- योगादेरातोधातोर्यण्वतः ॥८॥२॥ ४३ ॥ निष्ठातस्य नः स्यात् । द्राणः । स्त्यानः । ग्लानः ॥ ल्यादिभ्यः । ८।२।४४ ॥ एकविंशतेचूनादिभ्यः प्राग्वत् । लूनः । ज्या । हिज्या । जीनः ॥ दुग्वोर्दीर्घश्व * ॥ दु गतौ । दूनः । दुदु उपताप इत्ययं तु न गृह्यते सानुबन्धकस्यात् । मृदुतया दुतयेति माधः । गूनः ॥ पूलो विनाशे * ॥ यर्थः । पूतमन्यत् ॥ सिनोतेसकर्मकर्तृकस्य * ॥ सिनो ग्रासः। मासेति किम् । सिता पाशेन सूकरी । कर्मकर्तृकेति किम् । सितो पासो देवदत्वेन ।। ओदितश्व । ८॥२॥४५॥ भुजो । भुनः । टुओश्वि । उच्चूनः । ओहाक् । प्र- हीणः । स्वादयोदितइत्युक्तम् । सूनः । सूनवान् । दूनः । दूनवान् । ओदिन्मध्ये ही पाठसामर्थ्यानेट् । उद्दीनः ।। द्रवमूर्तिस्पर्शयोः श्यः।६।१।२४॥द्र- वस्य मूर्ती काठिन्ये स्पर्श चार्षे श्यैङः संप्रसारणं स्यानिष्ठायाम् ।। श्योऽस्पर्श ।८। २॥४७॥ श्यैको निष्ठातस्य नः स्यादस्पर्शेऽर्थे । हल इति दीर्घः । शीनं घृतम् । अपरों किम् । शीतं जलम् । द्रवमूर्तिस्पर्शयोः किम् । संश्यानो वृश्चिकः । सीतासंकु- चित इत्यर्षः ॥ मतेश्च । ६।१॥२५॥ प्रतिपूर्वस्य श्यः संप्रसारणं स्यानिष्टायाम् । प्रतिशीनः ॥ विभापाभ्यवपूर्वस्य ।६।१।२६ ॥ श्यः संप्रसारणं या स्यात् । भभिश्यानं धृतम् । अभिशीनम् । अवश्यानोऽवशीनो वृश्चिकः । व्यवस्थितविभाषेपम् । तेनेह न । समवश्यानः ॥ अञ्चोऽनपादाने । ८॥२॥४८॥ अञ्चो निष्ठा- तस्य मा स्थान स्वपादाने ॥ यस्य विभापा १७॥२॥ १५ ॥ यस्य कचिद्विभाष- विहितस्ततो निष्टाया इन स्यात् । उदितो वेति क्त्वायां वेट्लादिह नेट् । समनः । अनपादाने किम्'। उदक्तमुदकं कूपात् ॥ नत्वस्यासिद्धलागवेति पवे प्राप्ते ॥ निष्टादे- श: पलस्वरप्रत्ययेडिधिषु सिद्धो याच्या * ॥ वृक्णः । वृषणवान् । ॥ परिस्कन्दः प्राच्यभरतेषु।८।३।७५ ।। पूर्वेण मूर्धन्ये प्राप्त तदभावोनिपात्यते । परिस्सन्दः । प्राच्येति किम् । परिप्कन्दः । परिस्कन्दः। परेश्चेति विकल्पः स्तम्भेरिति पत्ये प्राते।। प्रतिस्तन्धनिस्तब्धौ च।८।२।११४ ॥ अब पत्वं न स्यात् ।। दिवोऽवि- जिगीपायाम् । ८॥२॥४९॥ दियो निष्टातस्य नः स्यादविजिगीषायाम् । यूनः । -- .

·पातशत विजिगीपायां तु । द्यूतम् ॥ निर्वाणोऽचात । ८२ निपू_हातेनिष्टातस्य नत्वं स्याद्वातश्चेत्कर्ता न । निर्वाणोऽनिर्मुनिर्वा। वाते तु निर्वातो वा. तः ॥शुपः कः।८॥२॥५१॥ निष्ठातइत्येव । शुष्कः ।। पचो वः॥ ८॥२॥ ५२॥ पकः ॥क्षायो मः।८।२।६३ ।। क्षामः ।। स्त्यः प्रपूर्वस्य । ६ । ११२३ ॥ प्रात् स्यः संप्रसारणं स्यानिष्ठायाम् ।। प्रस्त्योऽन्यतरस्याम् । ८।२। ५४॥ निष्ठातस्य मो वा स्यात् । प्रस्तीमः । प्रस्तीतः । प्राकिम् । स्त्यानः ॥ अनुप- सर्गात् फुल्लक्षीयकृशोहाघाः । ८।२।५५॥ निफला । फुलः । निष्टानस्य लवं निपात्यते । क्तवत्वेकदेशस्यापीदं निपातनमिप्यते । फुल्लवान् । क्षीवादिषु तु क. प्रत्ययस्यैव तलोपः । तस्यासिद्धत्वात्याप्तस्येटोऽभावश्च निपात्यते । क्षीयो मत्तः । कृप्त नुः । उल्लाघो नीरोगः । अनुपसर्गात्किम् ।। आदितश्च । ७।२।१६॥ आकारतो निष्ठाया इण्न स्यात् ॥ ति च ।७।४।८९॥ चरफलोरत उत्स्यात्तादौ किति । प्रफुल्तः । प्रक्षीवितः । प्रकृशितः । प्रोल्लाषितः । कथं सहि लोधदुर्म सानुमतः प्रफुल्ल मिति । फुल्लविकसने पचाद्यच् । सूत्रं तु फुल्तादितिनिवृत्त्यर्थम् ।।. उत्फुल्लसंफुल्लयोपसं. ख्यानम् * ॥ नुदविदोन्दवानाहीभ्योऽन्यतरस्याम् । ८।२।५७॥ ए. भ्यो निष्ठातस्य नो वा । नुन्नः । नुत्तः। विद विचारणे। रौधादिकएव गृह्यते । उन्दिना परेण साहचर्यात् । विनः । वित्तः । वेत्तेस्तु विदितः। विद्यतेविनः । उन्दी ॥श्वी. दितो निष्ठायाम् । ७।२।१४॥ श्वयतेरीदितश्च निष्ठायाइन । उन्नः । उत्तः । ग्राणः । प्रातः । प्राणः । प्रातः।हीणः । हीतः ॥न ध्याख्यापग्मिदाम !! २१५७ ॥ एभ्यो निष्टातस्य नवं न । ध्यातः । ख्यातः । पूर्तः ॥ गल्लोपः । मूर्तः । मत्तः ॥ पित्तो भोगमत्यययोः। ८।२।५८॥ विन्दतनिष्टान्तरण निरातोऽ भोग्य प्रतीते पाएँ । वित्तं धनम् । वित्तः पुरुषः । अनयोः किम् । यिनः । विभाषा गमहनेति शमी पेट्लादिह मेट् ॥ भित्तं शकलम् । ८।२।५९॥ भिन्नमन्ग- म् ॥ ऋणमाघमपर्य। ८।२।६०॥ श्रधातोः के कारण मत्वं निपालो भ. धमर्णव्यवहारे । मतमन्यन् ॥ स्फायः स्फी निष्ठायाम् । ६।१॥ २२ ॥ ॥ इनिष्ठापाम् ।७।२।४७॥ निरः पुषी निधापा पात् । पस्त पि. भाषेनि निषेय प्राने पुनर्विधिः ॥ निष्कृपितः ।। यमतिशुपोरिद ।७।२।५२॥ भामा क्वानिष्ठयोनियमि म्यात् । इपिता भुषितः॥पूजापामाशा॥५॥ मापादयः पत्यानिष्टगोष्टि स्यात् । भविता गती तु मतमोऽयिमोहने।। ५४ामः परयानिपानिमाविरमामत गाणे मुमिनागाणे तुमहिनाः पापा ५.७२.३० साजिश सारे नियं प्रायश्रिायने । अरण कि मिडेनिशा निलो नि: Infotलिया ।

·। कृदन्तम् । च । ७।२।५१ ॥ पूडः क्त्वानिष्टयोरिट् स्यात् ॥ पूङः क्त्या च । ११२। २२॥ पूर: क्ला निष्टा च सेट् किन्न स्यात् । पवितः । पूतः । क्त्वाग्रहणमुत्तरार्धम् । नोपधादित्यत्र हि क्लैव संबध्यते ॥ निष्ठा शीस्विदिमिदिश्विदिपः । १।२।१९ ॥ एभ्यः सेनिष्टा किन्न स्यात् । शयितः। शयितवान् । अनुबन्धनिर्दे- शो यङ्लुभिवृत्यर्षः। शेश्यितः । शेश्यितवान् ॥ आदिकर्मणि निष्ठा वक्तव्या * ॥ आदिकर्मणि क्तः कर्तरि च । ३।४।७१ ॥ आदिकर्मणि यः क्तः स कर्त- रि स्यात् घालावकर्मणोः ॥ विज्ञापा भावादिकर्मणोः । ७१२ ॥ १७ ॥ भावे आदिकर्मणि चादितो निष्टापा इड्डा स्यात् । प्रस्वेदितश्चैत्रः । प्रस्वेदितं तेन । मि- विदेति भ्वादिरत्र गृह्यते । बितिः साहचर्यात् । विद्यतेस्तु स्विदितइत्येव । विमिदा । विश्विदा । दिवादी भ्वादी च । प्रमेदितः । प्रमेदितवान् । प्रक्ष्वेदितः। प्रक्ष्येदितवान् । प्रधर्पितः । प्रधर्पितवान् । धर्पितं तेन । सेट्किम् । प्रस्विनः । प्रस्त्रिन्नं तेनेत्यादि ।। मृप- स्तितिक्षायाम् । ११२।२०।। मेनिष्ठा किन्न स्यात् । मर्पितः । मर्पितवान् । क्षमायां किम् । अपभूषिते वाक्यम् । अविस्पष्टमित्यर्थः ।। उदुपधाद्भायादिकर्म- णोरन्यतरस्याम् । १।२।२१ ॥ उदुपधापरा भावादिकर्मणोः सैनिष्ठा या किन स्यात् । युतितम् । धोतितम् । मुदितम् । मोदितं साधुना । प्रतितः प्रद्योतिसः । प्रमुदितः । प्रमोदितः साधुः । उदुपधात्किम् । विदितम् । भावेत्यादि किम । रुचितं का. पापणम् । सेट्रिम् । अष्टम् ॥ शन्यिकरणेभ्यएवेष्यते * ॥ नेह । गुध्यतेर्गुधितम् ॥ निष्ठायां सेटि।६।४।५२॥णेर्लोप: स्यात् भावितः। भावितवान् । श्वीदित इति नेट् । संप्रसारणम् । शूनः। दीप्तः । गुह । गूदः । यनु वनः। तनु ततः । पतेः सनि घेदुल्लादिडमा प्रामे द्वितीयाश्रितेति सूत्रे निपातनादि । पतिनः । मेऽसिनीति वेवा. रिद्रे कृन्ततादीनामीदिवेगानिसलज्ञापनाद्वा । तेन धावितमिभगजभियेत्यादि । य. म्य विभाषेसकान इत्येव । दरिद्रितः ॥ क्षुब्धस्वान्तध्वान्नलमम्लिष्टचिरि- न्धफाण्टमाढानि मन्यमनस्तमासत्ताविस्पष्टस्यरानायासभृशेषु।७। २११८॥सुम्यादीन्यपारनिवानि निपात्यन्ले समुदायेन मन्पादिपु याच्या मद्रव्यमंटका: सक्तयो मन्थो मन्धनदण्डस । क्षुब्धो मन्मन् । स्थान्तं मनः । यान्तं तमः । समं गकाम् । निधानत्यमपि । निपातनात् । म्लिएमविसष्टम् । विरिषः स्वरः। म्लेट रेम अनमोहपाश इलमति निपायने । फाण्टमनापाससामः कपापविशेष: । माधवतुन- यीमावनागरस्यारनं दस फाण्टमिनि घेदभाणे आह । पादं मुरम् । अन्यत्र •मु भुभितम् । धुन्धी रानि स्वागमशागस्यानित्यवान् । स्वनितम् । घनितम् । लगित- म् । म्लेमिशनम् । सिभितम् । फणितम् । वाहितम ॥ पिशसी यात्।। २॥१९॥ एती निसायरामरिनये पानियो सः । धृष्टी विशस: । भन्न भाषतः । ..

·गमहनेति वसौ वेट्त्वादिह नेट् ॥ भितं शकलम् ।८।२। ५९॥ भिन्नमय- मिदानमोगुगाम विजिगीयां तु । गम् । निर्वाणोऽयात 1 ८11०॥ अवांत इति । निपूर्णदारोनिधारण नवं साहागोकांना निर्माणोऽप्रिनिगा या गु निर्माता था- रा: ॥ गुपः का।८॥२॥५१॥ निधागालेर । शुमः ।। पचों यः।८१२१ ५२॥ पक्षः ||क्षायो मा1८१२१५३ ।। धामः ॥ त्या प्रपूर्वस्य । ६ । १॥ २३ ॥ प्रात म्गः मंप्रसारणं स्वामिष्टापाम ॥ प्रत्योऽन्यतरस्याम् ।८।। ५४॥ निष्ठातरण मो या स्यात् । प्रस्तीमः । प्रतीतः । प्राकिम् । स्यानः || अनुप- सर्गात् फुक्षीयगोलाघाः।८।२॥५५॥ भिफला । फुमः । निष्टानस लवं निपात्यते । गायत्वेकदेशयातीदं निपातनमिप्यते । फुल्वान् । क्षीवादिषु नु क. प्रत्ययसैव सलोपः । तस्यासिद्धलाप्राप्तस्रोटोऽभावश निपात्यने । क्षीयो मत्तः । कृशत- नुः । उप्तायो नीरोगः । अनुपमर्गास्किम् ।। आदितश्च । ७।२।१६॥ आकारतो निष्ठाया इण्न स्यात ॥ ति च । ७।४।८९ ।। चरफलोरत उत्स्यात्तादौ किति । प्रफुल्तः ! प्रक्षीवितः । प्रकृशितः । प्रोस्लाषितः । कथं तहि लोपद्रुमं सानुमतः प्रफुल मिति । फुलविकसने पचाद्यन् । सूत्रं तु फुल्तादितिनिवृत्त्यर्थम् ॥ उत्फुल्लसंकुल्लयोरुपसं- ख्यानम् * ॥ नुदपिदोन्दनाघाहीभ्योऽन्यतरस्याम् 1 ८।२।५७॥ ए. भ्यो निष्ठातस्य नो वा । नुन्नः । नुत्तः । विद विचारणे। रोधादिकएव गृह्यते । उन्दिना परेण साहचर्यात् । विन्नः । वित्तः । वेत्तेस्तु विदितः । विद्यतेविनः । उन्दी । वी. दितो निष्ठायाम् । ७॥२॥१४॥श्वयतेरीदितश्च निष्टायाइएन । उन्नः । उत्तः । पाणः । प्रातः । प्राणः । प्रातः । हीणः। हीतः॥नध्याख्याप्रमूठिमदाम् !८! २।५७ ॥ एभ्यो निष्टातस्य नत्वं न । ध्यातः । ख्यातः । पूर्तः ॥ राहोपः । मूर्तः । मत्तः ॥ वित्तो भोगप्रत्यययोः।८।२।५८॥ विन्दतेर्निष्टान्तस्य निपातोऽपं. भोग्ये प्रतीते चार्थे । वित्तं धनम् । वित्तः पुरुषः । अनयोः किम् । विनः । विभाषा त् ॥ ऋणमाधमपर्ये । ८।२।६०॥ ऋधातोः ते तकारस्य नत्वं निपात्यते अ. धमर्णव्यवहारे । ऋतमन्यत् ॥ स्फायः स्फी निष्ठायाम् । ६ ॥ १ ॥ २२ ॥ रकी तः ॥ इनिष्ठायाम् ।७।२।४७ ॥ निरः कुपो निष्ठाया इट्स्यात् । यस वि. भाषेति निषेधै प्राप्ते पुनर्विधिः ॥ निष्कुपितः ॥ वसतिक्षुधोरिद । ७१२१५२॥ आभ्यां क्वानिष्ठयोनित्यमिट् स्यात् । उपितः ।क्षुधितः ॥अः पूजायामा॥२॥५३॥ पूजार्थादः क्त्वानिष्टयोरिट् स्यात् । अञ्चितः । गतौ तु अकः। ५४ालुभः क्त्वानिष्ठयोनिलमिट् स्याग्न तु गाय लुभितागाध्य तु लुब्धः॥लिशाला निष्ठयोः॥७॥२॥५०॥ष्ट्वा स्यात् । क्लिश उपसापे नित्यं प्राप्ते। क्यायां विकसे सिद्धेऽपि निष्ठायां निषेधे प्रामे विकल्प । । आलुभोऽविमोहने। A ·तकारा- । कृदन्तम् । स्थितः । शाच्छोरन्यतरस्याम् ।७।४।४१॥ शित: । शातः । छि. तः। छातः । व्यवस्थितविभाषावादगतविषये इयतनित्यम् । संशितं प्रतम् । सम्य. संपादितमित्यर्थः। संशितो ब्राह्मणः । प्रतविषयकयनवानित्यर्थः ॥ दधातेहिः ।। ४॥४२॥ तादौ किति । अभिहितम् । निहितम् ॥ दो दद् घोः । ७।४।४६ ।। धुसंज्ञकस्य दा इत्यस्य दत् स्यात्तादौ किति । चर्खम् । दत्तः । घोः किम् । दातः । तान्तो वायमादेशः । न चैवं विदत्तमित्यादात्रुपसर्गस्य दस्तीति दीर्घापत्तिः दौ तद्विधानात् । दान्तो वा । धान्तो वा । न च दान्तत्वे निष्ठानत्वं धान्तले झपस्तयो- रिति धवं शवयम् । सन्निपातपरिभाषाविरोधात् ॥ अच उपसर्गात्तः।७।४। ४७ ॥ भजन्तादुपसर्गात्परस्य दा इत्यस्य घोरचस्तः स्यात्तादौ किति । चर्वम् । प्रत्तः । अवत्तः ॥ अवदत्तं विदत्तं च प्रदत्तं चादिकर्मणि ॥ सुदत्तमनुदत्तं च निदत्तमिति चे- प्यते ॥ चशब्दाद्ययामाप्तम् ॥ दस्ति । ६।३।१२४ ॥ इगन्तोपसर्गस्य दीर्घः स्या- हादेशो यस्तकारस्तदादावुत्तरपदे । खरि चेति चर्वमाश्रयात्सिद्धम् । नीत्तम् । सूत्तम् । धुमारयेतीत्वम् । धेट् । धीतम् । गीतम् । पीतम् । जनसनेत्यात्वम् । जातम् । सातम् । खातम् ॥ अदो जग्धिय॑प्ति किति । २।४।३६ ॥ ल्यविति लुप्तसप्तमीकम् । अदो जन्धिः स्यात् ल्यपि तादौ किति च । इकारउचारणार्थः । धलम् । झरो झरि । जग्धः ॥ आदिकर्मणि क्तः कर्तरि च । ३।४।७१ ॥ प्रकृतः फटं सः । प्रकृतः कटस्तेन । निष्टायामण्यदर्थ इति दीर्यः । क्षियो दीर्यादिति एवम् । प्रक्षीणः सः॥वा क्रोशदैन्ययोः।६।४।६१ ।। क्षियो निष्ठायां दीर्थो वा स्यादामोशे - दैन्ये च । क्षीणापुर्भव । शितायुर्वा ॥ क्षीणोऽयं तपस्वी । शितो का ॥ निनदीभ्यां स्वातेः कौशले । ८।३।८९॥ आभ्यां लाते: सस्य पः स्थास्कौशले गम्ये । निष्णातः शास्त्रेषु । नद्यां मातीति नदीष्णः । सुपीति कः॥सूत्रं प्रतिष्णातम् ।। ३१९०॥ प्रतेः नातेपत्यम् । प्रतिष्णातं सूत्रम् । शुद्धमित्यर्थः । अन्यत्र प्रतिस्नात- म् ॥ फपिष्ठलो गोत्रे।८।३।९१ ।। कपिष्टलो नाम यस्य कापिष्ठलिः पुत्रः। गोत्रे किम् । कपीनां स्थलं कपिस्थलम् ॥ विकुशमिपरिभ्यः स्थलम् । ८॥३॥ ९६॥ एभ्यः स्थलस्य सस्य प: स्यात् । विष्टलम् । कुष्टलम् । मामिष्टलम् । परिष्ठल- म् ॥ गत्यर्थाकर्मकश्लिपशीस्थासयसजनमहजीर्यतिभ्यश्च ।।४।७२।। एभ्यः कर्तरि का स्थान् भावकर्मणोश्च । गङ्गां गतः । गङ्गां प्राप्तः । ग्लानः सः।लक्ष्मी- माश्लिष्टो हरिः । शेषमधिशयितः । वैकुण्ठमधिष्टितः शिवमुपासितः। हरिदिनमुपोषितः। राममनुभातः । गरुडमारूदः । विश्वमनुजीर्णः । पक्षे प्राप्ता गङ्गा येनेत्यादि ।तो. ऽधिकरणे च धीच्यगतिमत्पवसानार्थेभ्यः।३।४।७६॥ एभ्योऽधिकरणे मा स्यात् । चाद्यथाप्राप्तम् । धौव्यं । स्थैर्यम् ॥ मुकुन्दस्सासितमिदमिदं यात रमापतेः । 1 ·गिदानको मुगाम. भुगमेगदनगमेनुगो विहार आमेरकमयाकरि मात्र य । आमि सो मुगुन्दः । आमिग रोन । गणना गरि कर्मणि ग । रमानिग्दिं गानः । ते- गे पागम् । मुगे पणि । अगनीनेदं गुणम् । कर्य मुका प्राणा इति । मुक्तम- सि एपामिनि मवर्षीयोऽम् । वर्तमाने इत्यधिकृय ॥ भीतः क्तः । ३।२।२८० मिश्विना । विष्णः । मिनी । इदः ॥ मतियुन्द्रिपूजार्थेभ्यश्च । ३1२। १८८ ।। मतिरिहेकछा । युद्धः पृथगुणादानाम् । राजा मत परिणमाण इयर्थः । युदः । विदितः । पूजितः । भर्मितः । मकारोऽनुक्तममुगवार्थः । शीलितो रक्षितः क्षान्तः आकृष्टो जुष्टहरयादि ॥ नपुंसके भावे तः । ३।२ । ११४ ।। हात्र- स्वविशिष्ट भावे कालसामान्ये कः स्वार । अस्मितम् । शपिनम् । इमितम् ।। सुय- जोर्डनिए । ३ । २११०३ ॥ सुनौसेर्पजेत्र निप्स्यान्ते । सुत्या । सुत्वानी । य. ज्या । यज्यानी । जीर्यतेरतन् । ३।२।१०४॥ भूतइत्येव । अरन् । भरन्तौ । जरन्तः । वासरूपन्यायेन निष्ठापि । जीणों जीर्णवान् । छन्दसि लिद । ३।२। २०५॥ लिट: कानज्या । ३।२। २०६॥ कसुश्च । ३।२।१०७ ॥ इह भूतसामान्ये छन्दसि लिट् तस्य विधीयमानी कसुकानचावपि छान्दसाविति त्रिमुनि- मतम् । कवयस्तु यहुलं प्रयुञ्जते । तं तस्थिवांसं नगरोपकण्ठे इति । श्रेयांसि सर्वाण्यधि- जग्मुपस्तइत्यादि । वस्वैकाजाद्धसाम् । ७।२।६७ ॥ कृतद्विवचनरनामे- काचामादन्तानां घसेश्च बसोरिट् नान्येषाम् । एकाच् । आरिवान् । आत् । ददिवान ! जशियार । एपो किम् । बभूवान ॥ भापायों सदयसभुवः ।३।२।१०। सदादिभ्यो भूतसामान्ये भाषायां लिङ्का स्यात् । तस्य च नित्यं वसुः । निषेदुषीमांस- नबन्धधीरः । अध्यूषुपस्तामभवज्जनस्य । शुश्रुवाम् ॥ उपेयिवाननाश्वाननूचान- श्व । ३ । २।१०९ ॥ एते निपात्यन्ते । उपपूर्वादिणी भाषायामपि भूतमात्रे लिहा तस्य नित्यं कसुः । इट् । उपेयिवान् । उपेयुषः स्वामपि मूर्तिमभ्याम् । उपयुषी । उप- त्य विवक्षितम् । ईयिवान् । समीषिवान् । नम्पूर्वादमाते: वसुरिडभावश्च । धृतजगधः सेरनाशुष इति भारविः । अनुपूर्वाद्वचेः कर्तरि कानच् । वेदस्यानुवचनं कृतवाननूचा. नः ॥ विभापा गमहनविदविशाम् ।७।२।६८ ॥ एभ्यो वसोरिडा । जग्मिवान् । जगन्वान् । जनिवान् । जघन्यान् । विविदिवान् । विविद्वान् । विधि- शिवान् । विविश्वान् । विशिना साहचर्याद्विन्दतेस्रहणम् । येत्तेस्तु विविद्वान् । मेडशि वृ. तीतीनिषेधः ॥ दृशेश्च * ॥ ददृशिवान् । ददृश्वान् ॥ लटः शतृशानचावप्र- धमासमानाधिकरणे । ३।२।१२४॥ अप्रथमान्नेन सामानाधिकरणे सती. स्पर्थः । शयादि । पनन्तं चैत्रं पश्य ॥ आने मुक।७।२। ८२॥ भङ्गस्यानो मुमागमः स्यादानें परे । पचमान वैयं परा । लद्विापनुवर्तमान पुनलंड्महणमधि- , ·फविधानार्थम् । तेन प्रभमासामानाधिकरणेऽपि कचित् । सन् प्रामाण: । माइयाकोशे इति पायम् * } मा जीवन् यः परावज्ञादुःखदग्धोऽपि जीवति । माहि लुडिति प्रा. से पत्तद्वचनसामांसद् ॥ संयोधने च । ३।२।१२९ ।। हे पचन् । हे पव मान ॥ लक्षणहत्वोः क्रियायाः।३।२ । १२६ ॥ कियायाः परिचायके हेतौ चार्षे वर्तमानादातोर्लटः दातृशानचौ स्तः । शयाना मुझते यवनाः । अ. पन्यसति । हरिं पश्यन्मुच्यते । हेतुः फलं कारणं च ॥ कृत्यः ।। ४।२९ ॥ प्रपीयमाणः सोमः ॥ ईदासः । २ । २ । ८३ ॥ आसः परस्या- नसा इस्मात् । आदेः परस । आसीनः ॥ विदेः शतुर्वसुः । ७॥१॥ ३६ ॥ वेत्तेः परस्य शतुर्वसुरादेशो या स्यात् । विदन् । विद्वान् । विदुषी ॥ तो सत् । ३। २।१२७ ।। तो शतृशानची सत्संज्ञौ स्तः ॥ लटः सदा । ३।३॥१४॥ व्यवस्थितविभाषेयम् । तेनाप्रधमासामानाधिकरणे प्रत्ययोत्तरपदयोः सम्योधने लक्षण. हेलोच नित्यम् । करिष्यन्त करिष्यमाणं पश्य । करिष्यतो पत्यं कारिष्यतः । करिष्य- दक्ति: । हे करिष्यन् । अर्जयिष्यन्वसति । प्रथमासमानाधिकरणेऽपि कचित् । क. रिपतीति फरिप्पन ।। पूड्यजोः शानन् । ३।२।१२८ ॥ वर्तमाने । पवमा- R, यजमानः । ताच्छील्पवयोश्चनशक्तिपु चानश। ३१२.१.१२९ ।। एषु चोलयेषु कर्तरि चानम् । भोगं भुनानः । कवचं विभ्राणः । शत्रु निम्नानः । इङ्- धार्योः शनकृच्छिणि । ३।२।१३० ॥ आभ्यां शतृ स्यादकृचिणि कर्तरि । अधीयन् । धारयन् । अकृच्छ्रिणि । किम् । कृच्छ्रेणाधीते । धारयति ।। दिपोऽमित्रा। २११३१॥ द्विपन शत्रुः ।। सुमो यज्ञसंयोगे ।३।२।१३२॥ सर्वे सुन्वन्तः सर्वे यज- मानाः सत्रिणः ॥ अहः प्रशंसायाम् ३३२११३३॥ अईन ॥ आकेस्तच्छील- तधर्मतत्साधुकारिपु । ३।२।१३४ ॥ क्विपमभिव्याप्य वक्ष्यमाणाः प्रत्यया. स्तच्छीलतद्धर्मतरसाधुकारिषु कर्तृषु बोध्याः ॥ तृन् । ३१२११३५ ॥ कर्ता कटम् ।। अलंकृनिराकृममजनोत्पचोत्पतोन्मदच्यपत्रपवृतुवृधुसहचरइष्णु- थ् । ३।२।१३६ ॥ अलङ्करिष्णुः । निराकरिष्णुः । प्रजनिष्णुः । उत्पविष्णुः । उत्सतिष्णुः । उन्मदिष्णुः । रोचिष्णुः । अपत्रपिष्णुः । वर्तिष्णुः । वर्धिष्णुः । सहिष्णुः। चरिष्णुः॥णेश्छन्दसि २१३७॥ वीरुधः पारयिष्णवः ॥ भुवश्च ।।२।१३८॥ छन्दसीत्येव । भविष्णुः । कथं ताई जगयभोरप्रभविष्णु वैष्णवमिति । निरङ्कुशाः कवयः । चकारोऽनुक्तसमुश्यार्थः । भाजिष्णुरिति वृत्तिः । एवं क्षयिष्णुः । नैतमागे दृष्टम् ॥ ग्लाजिस्थश्च,ग्रनुः । ३।२।१३९॥ छन्दसीति निवृत्तम् । गिदयं न तु कित् । तेन स्थ, ईवं नाग्लास्नुः । गित्त्वान्न गुणः । जिष्णुः । स्थास्तुचा वः। शुकः कितीयत्र गकारप्रक्षेपानेट । भूष्णुः ॥ दशेश्छन्दस्युपसंख्यानम् ॥ दणवः पशयः ।। - ·- . प्रमिगृषिप्रतिक्षित 11 १५० ।। गग्नुः | THAPTE मनुः मिरगष्टाभ्यो पिनुण ३११११४? | TITमारापालिका अनुपमावि मागम । न शामिनिगरा मिनीरत्र गिभरि दम्पविकता গ গ গা শিখি গণনার। মাস সালাম সখিনা । गोदानी दिमिमी।समी । दी। श्रमी । मी । अमी।मी। प्रमादरी । गांग्मदे: अनंगपादिसूप्रेगेष्णुगुको गामरूपविधिना गिनुगी । उन्मा. भी गाणीनिया गासरूाविपिनाम्नानि तु प्रापिकम् ॥ संघनानुम्याड-धमा- यसपरिगसंस्जपरिदयिर्मज्यरपरिक्षिपपरिग्टपरियदपरिदहपरिः मुहदुपयिपट्ठाहदुदयुजाकीसथियिनत्यगरजभजातिगरापपरामुपा. भ्पादनय । ३।२।१४२ ॥ घिनु सात् । संपर्की । अनुरोधी । आगामी । आगासी । परिमार्ग । मंगरौं । परिदेवी। संग्याती। परिक्षेपी। परिगटी। परिवाही। परिदाही। परिमोही। दो पीद्रोही । दोही । पोगी । माक्रीडी विर्यकी । सा- गी। रागी । भागी । भतिचारी । अपचारी | अमोपी । अभ्याघाती ॥ घी कपलस- कत्थरम्भः।३।२।१४३ ।। विकापी। विलासी । विकल्पी । विनम्मी ।। अपे च लप:२२११४४॥ चाद्वौ । अपलापी । विलापी ॥ मे लपसुद्धमयवदवसः। २२१४५।। प्रलापी । प्रसारी । प्रदायी । प्रमापी । प्रवादी । प्रवासी ॥ निन्दहि- सक्लिशखादविनाशपरिक्षिपपरिरटपरियादिव्याभापासूमो घुम्।। २११४६ ।। पञ्चम्पर्षे प्रथमा । एभ्यो युन् सात् । निन्दकः । हिंसकइत्यादि । ण्वुला सिद्धे युवचनं ज्ञापयं सच्छीलादिषु पासरूपन्यायेन तृभादयो नेति.॥ देधि- अशोश्वोपसर्गे । ३।२।१४७॥ आदेवकः । आक्रोशकः । उपसर्गे किम् । देव- यिता । क्रोष्टा ॥ चलनशब्दार्थादकर्मकायुच् । ३।२।१४८ ॥ चलनार्थाच्छ- दार्थाच युच् स्यात् । चलनः । चोपनः । कम्पनः । शब्दनः । रवणः । अकर्मकात्किम् । पठित्ता विद्याम् ।। अनुदात्तेतश्च हलादेः।३।२।१४९॥ अकर्मकाधुन् स्यात् । वर्तनः । वर्धनः । अनुदात्तेतः किम् । भविता । हलादेः । किम् । एधिता। भकर्मका- किम् । वसिता वनम् ॥ जुचकम्यदन्द्रम्यसृगृधिज्वलशुचलपपतपदः । ३।२।१५०॥जु इति सौत्रो धातुर्गती येगे च । जवनः । चक्रमणः । दन्द्रमणः ।। सरणः । पूर्वेण सिद्धे पदमहणं लपपतपदेत्युकमा बाधा माभूदिति । सेन ताच्छीलिके- पु परस्परं वासरूपविधिर्नास्तीति । तेनालंकरस्तृन्न ॥धमण्डार्येभ्यश्च ।३।२। १५१॥ भोधनः । रोपणः । मण्डनः । भूपणा ॥ न यः । ३।२। १५२ ।। ५ न स्यात् । दूषिता ।क्ष्मायिता ।। सुददीपदीक्षश्च । ३।२।१५३॥ न स्यात् । सूदिता । दीपिता । दीक्षिता । नमिकम्पीविरेण पुचो पाभे सिद्धे दीपे. .

·कृदन्तम् । ग्रहणं ज्ञापयति ताच्छीलिकेपु वासरूपविधिर्नास्तीति प्रायिकमिति । तेन कम्रा कमना. युवतिः । कम्पा कम्पना शाखा । यदि सुदेयुज् न । कयं मधुसूदनः । नन्दादिः॥ लपपतपदस्थाभूवृपहनकमगसभ्य उकम् । ३।२।१५४ ॥ लापुकः। पातुक इत्यादि । जल्पभिक्षकुलुण्टङा पाकन् । ३१२।१५५ ।। ज. ल्पारः । भिक्षाकः । कुटाका । लुण्टाफः । बराकः । घराकी ॥ प्रजोरिनिः।३। २।२५६॥ प्रजवी । प्रजविनौ । प्रजविनः । जिक्षिविश्रीण्यमाव्यथाभ्यम- परिभूमसूभ्यश्च । ३।२।१५७ ।। जयी । दरी । क्षयी । विश्रयी । अत्ययी। वमी । अन्यथी । अभ्यमी । परिभवी । प्रसवी ॥ स्थहिगृहिपतिदयिनिद्रा. तन्द्राश्रद्धाभ्य आलुच् । ३।२।१५८॥ आद्यास्त्रयश्चरादावदन्ताः । स्टहया- लुः । गृहयालुः । पतथालुः । दयालुः । निद्रालुः । तत्पूर्वी द्रा । तदो नान्तखं निपा- त्यते । सन्द्रालुः ॥ शीडो वाच्यः * ॥ शयालुः ।। दाधेसिशदसदो कः।३। २।१५९ ।। दारुः । धारुः । सेरुः । शद्दुः । सद्दुः । सूघस्यदः क्मरच् । ३॥ २।१६० ।। समरः । घरमरः । अमरः । भलभासमिदो पुरच् । ३१२॥ १६१॥ भङ्गुरः । भासुरः । मेदुरः ॥ विदिभिदिच्छिदेः कुरच २२१६२॥ विदुरः । भिदुरम् । विदुरम् ॥ इण्नशजिसर्तिभ्यः करपू । ३।२।१६३ ।। स्वरः । त्वरी । नश्वरः । जित्वरः । स्वरः ॥ गत्वरश्च । ३।२।१६४॥ ग. मेरनुनासिकलोपोऽपि निपात्यते । गवरी ॥ जागरूकः । ३।२।१६५ ।। जाग- तेरूका स्यात् । जागरूकः ॥ यजजपदशां पङः । ३।२।१६६ ।। एभ्यो यमन्तेभ्य ऊकः स्यात् । दशामिति भाविना नलोपेन निर्देशः । यायकः । जअपूकः । दन्दशूफः ॥ नमिकम्पिस्म्यजसकहिंसदीपो रः।३।२।१६७ ॥ न. प्रा । कम्मः । स्मेरः । जसिनपूर्वः क्रियासातये वर्तते । अजयं । सन्ततमित्यर्थः । फनः । हिंसः । दीमः ॥ सनाशंसभिक्ष ।३।२।१६८ ॥ चिकीः । आशंसः । भिक्षुः॥ विन्दुरिच्छुः ।३।२।१६९ ॥ वेत्तर्नुम् पेरछख पनि. पात्यते । वेति सच्छीलो विन्दुः । इच्छति इच्छु: । पान्दसि ।३।२। १७० ॥ देवाअिगाति सम्मगुः ।। आगमहनजनः किफिनी लिट् च ।। २११७१ ॥ भादन्ताइदन्ताहमादिभ्यश्व किकिनी स्तरछन्दसि सौ च लिइन् । परिः सोमम् ददिः । पधिशम् । भम्भिर्युया । जमिनममित्रिपम् । मज्ञिः । भाग- गांधामकृसुगमिभनिनमियः ॥ दधिः पतिः। सखिः । ग्मिः। अशिः। ने. मिः॥ मामहिवारहिचाचलिपापतीनामुपसंख्यानम् * ॥ पान्नेगः सहेत्यादिन्यः किकिनी पोनींगभावश्च निपापते ॥ स्यपितृपोर्नजि । ३।२।१७२।। स्वनः । सृष्णक् । सृष्णशौ । तृष्णनः भूषवेति याच्यामिति काशिकादौ । भृष्ण ॥ गय.

·२। १७४ ॥ भीरुः । भीलुकः ॥ क्रुकन्नपि वाच्यः * ॥ भीरुकः ॥ स्वेशमा सपिसकसो वरच् । ३।२।१७५ ॥ स्थावरः । ईश्वरः । भास्वरः । पेस्वरः कस्वरः ॥ यश्च यङः । ३।२।१७६ ॥ यातेर्यडन्ताद्वरच् स्यात् । अतो लोपः। तस्याचः परस्मिन्निति स्थानिवद्भावे प्राप्ते । पदस्य चरमावयवे द्विवचनादौ च कर्तव्ये नरनिमित्तोऽजादेशो न स्थानिवत् । तस्य यलोपं प्रति स्थानिवद्भावनिषेधालोपो व्योरिति लोपः । अल्लोपस्य स्थानिवत्त्वमाश्रित्यातो लोपे प्राप्ते वरे लुप्त न स्थानिवत् । याया- वरः ॥ भ्राजभासधुर्विद्युतोजिजुग्रावस्तुवः किम् । ३।२।१७७ ॥ वि. बाद । भाः । भासौ । धूः । धुरौ । विद्युत् । ऊ । पू: । पुरौ । दृशिग्रहणस्यापकर्षा- जयतेर्दीर्घः । जूः । जुवौ । जुवः । मावशब्दस्य धातुना समासः सूत्रे निपात्यते । ततः केप् । प्रावस्तुत् ॥ अन्येभ्योऽपि दृश्यते । ३।२।१७८ ॥ विप् । छिन् । भद् । इशिग्रहणं विध्यन्तरोपसंग्रहार्थम् । क्वचिदीर्घः क्वचिदसंप्रसारणं क्वचिः क्वचि- स्वः । तथा च वार्तिकम् । किच्वचिप्रच्छयायतस्तुकटपुजुश्रीणां दीर्थोऽसंप्रसारणं व * ॥ किव्वचीत्यादिना उणादिसूत्रेण केषांचित्सिद्धे तच्छीलादी तृना याचा मा भूदिति वार्तिके प्रहणम् । वक्तीति वाक् । पृच्छतीति प्राट् । आयतं स्तौति आपतस्तूः । कटं प्रवते कटपूः । जुरुक्तः । अयति हरि श्रीः ॥ युतिगमिजुहोतीनां द्वे च * ॥ शिमहणादभ्याससंज्ञा । दिद्युत् । जगत् ॥ जुहोतेर्दीर्घश्च * ॥ जुहः । भये । भरप स्वश्च । दीर्यति ददृत् ॥ ध्यायतेः संप्रसारणं च * ॥ धीः ॥ भुवः संज्ञान्तर पोः । ३ । २ । १७९ ॥ मित्रभूर्नाम कश्चित् । धनिकाधमर्णयोरन्तरे यस्तिष्ठति थि. चासार्थ स प्रतिभूः ॥ विप्रसंश्यो वसंज्ञायाम् । ३ । २।१८० ॥ एभ्यो भुगे डः स्याग्न तु मंशापाम् । विभुर्व्यापकः । प्रभुः स्वामी । संभुर्जनिता । संज्ञायां तु कि. नाम फधिन् । मिनद्वादिभ्य उपसंख्यानम् * ॥ मितं द्रवीति मितदुः । मातुः । भुः । अन्तभांवितणयोंऽत्र भपतिः ।। धः कर्मणि एन् । ३।२।१८१॥ धेटो मामध फर्मण्पर्षे ट्रम् स्वान् । धानी जनन्यामलकी यसमशुपमामृतु ॥ दाग्नीशस- युयुगस्तुतुदसिसिचमिहपतदशनहः फरणे । ३।२।१८२॥ पापा। म् पाकरणेऽर्थे । दाग्यनेन दायम् । नेत्रम् ॥ तितुनतथसिरासरकसेषु प ७॥२॥१॥ एषां दशनां कृपयगानामिन साम् । रानम् । गोग्रम । गोकम् । गोत्रम् । मोत्रम् । मेयम् । मकम् । मेहम् । परम् । दंष्ट्रा । मधी । दलराफरयाः ।३।२।१८३ ॥ पूमाः करणे टन् स्यात् । तस्याण हलकरपाय. । हलस सूकरण वा पोत्रम् । मुखमिटायः ॥ तिघरामनगहरा 11131१८४॥ भरिन् । हरियम् । यिनम् । सवित्रम् । निम्। । 1 ·कृदन्तेउणादयः। साहित्रम् । चरित्रम् ॥ पुवः संज्ञायाम् । ३।२।१८५ ।। पवित्रम् । नाय. उत्पूपते पचानामिकावेप्टनम् ॥ कर्तरि चर्षिदेवतयोः । ३।२।१८६ ॥ पुत्र त्र: स्यात् ऋषी करणे देवतायां कर्तरि । पिवेदमन्त्रः । तदुक्तमृपिणेति दर्शनात् । यतेऽनेनेति पवित्रम् । देवतायां खमिः पवित्रं समा पुनातु * ॥ ।। इति पूर्वकृदन्तं समाप्तम् ॥ ॥ अथोणादयः॥ कृयापाजिमिस्वदिसाध्यशूभ्य उण्॥करोतीति कारः शिल्पी कारकश्च॥ आतो युच् । ३।३।१२८ ॥ वातीति वायुः । पायुर्गुदम् । जयत्पभिभवति रोगार आयुरोपधम् । मिनोति प्रक्षिपति देहे ऊष्माणमिति मायुः पित्तम् । स्वादुः । सानोति परकाय साधुः । अश्नुते आशु शीमम् । आशुहिः पाटलः स्यात् ।। छन्दसीण। मान आयौ ॥ इसनिजनिचरिचटिभ्यो बुण ॥ दीर्यत इति दारु । स्नुः प्रस्थ सानुरत्रिपाम् । जानु । जानुनी । इह जनिवध्योश्चेति न निषेधः । अनुबन्धद्वयसामर्थ्या- त् । चारू रम्पम् । चाटु प्रियं याक्थम् । मृगप्यादित्वात्कुप्रत्यये चटु इत्यपि ॥ कि- अरयोः श्रिणः॥ किं शृणोतीति किंशारः सस्यशूकं बाणश्च । जरामेति जरायुर्ग- भांशयः । गर्भाशयो जरायुः स्यात् ॥ यो रश्च लः ॥ तरन्त्यनेन वा इति तालु ॥ कृके वचः कश्च ॥ कृकेन गलेन वक्तीति कृकवाकुः । कृफवाकुर्मयूरे च सरटे च- रणायुधे इति विश्वः ॥ भृशशीतृचरित्सरितनिधनिमिमजिभ्य ॥ भरति विभर्ति वा भरः । स्वामी हरश्च । प्रियन्तेऽस्मिन् भूतानि मनिर्जलदेशःोते शपुरनगरः । तीक्षः । चरन्ति भक्षयन्ति देवता इममिति चरुः । सरुः खङ्गादि- मुष्टिः । तनुः स्वलम् । त्रियां मूर्तिस्तनुस्तन् । धनुः शनविशेषः । धनुग च धनुं विदुः । धनुरिवाजनि पा इति श्रीहर्पः । मयुः किन्नरः । मद्रुः पानीयकाफिकति रभ- सः । न्यज्ञादित्वात्कुलम् । जरत्वेन सस्य दः । अणश्च ॥ लवलेशकणाणवः । चारकटिवटिभ्याम् । कटति रमना कटुः । यति यदतीति यदुः । धान्ये नित् ।। धा. न्गे पायेऽण उप्रत्ययः सात् स च निन् । नित्यादागुदात्तः । विषयश्च मेऽणयश्चमे । मीहिभेदस्वणुः पुमान् । निद्रहणं फलिपाटीत्यादि सूयमभिव्याप्य संपणते ॥ शस्वृस्ति हिनप्पसियसिहनिक्लिदिन्धिमनिभ्यथ ।। शृणातीति शमः। "शररोगुधकोषोः स्वर्वनम् । महाधिः । चन्द्र यन्ये । प्रा सीसम् । धुमि भूपसवः राणाः । यसुदेऽमी योऽसौ यसु नो भने मणौ। हनुमादेशः- दुश्चन्द्रः । पन्धुः । मनुः ।। चान् शिदि अप्रथये । बिन्दुः ॥ सन्देः संसारणं धध। देशे नवितोऽन्यो मिथुर्ना सरिति खियानित्यमरः ॥ उन्देरियाद ।।

·३. ।। ६५. पाच ॥ 1. सात 4 मासा.. । । हेनसिस पुः शरः । पुयोः ।। स्कन्दः सलोपश्च ।। फन्दुः । मुजेरसुम्य ।। सिलोप उप्रत्यय । रगुः ।। कृतेराद्यन्तविपर्ययश्च ॥. फकारतकारपोर्विनि. रयः । सर्वाः सूत्रयेप्टनम् ।। नायवे ।। न्यझांदित्वात्कुन्यम् । नियनमञ्चति न्य- हर्मुगः ॥ फलिपाटिनमिमनिजनां गुरुपटिनाकियतश्च ॥ फर्गुस् । कल्गुः । पाटेः पटिः । पाटयतीति पटुः । नम्यतेऽनेन नाफुल्मीकम् । मन्यते इति मधु । जायते इति जतु ॥ चलेगुंक्च ॥ वल संवरणे । वल्गुः ॥ शः कित्स- बच्च ।। श्यतेम: स्यात्म न किमन्यम । शिशुलः ॥ यो दे च ॥ ययुग्धो. इश्वमेधीयः । सन्यदिति प्रकृते द्वेग्रहणमित्यनिवृत्त्यर्थम् ॥ कुर्धश्च ॥ वधुर्मुन्यन्त १ विष्णी वधू नकुलपिङ्गली । चादन्यतोऽपि । चक्रुः कर्ता । जन्नुहन्ता । पयुः पालकः ॥ पृशिदिव्यधिगृधिधृपिभ्यः ॥ कु: स्यात् । पुरुः । भिनत्ति भिदुर्वप्रम् । ग्र- हेन्येति संप्रसारणम् । विरहिणं विध्यति विधुः । विधुः शशाङ्के कर्पूरे हृषीकेशे व राक्षसे । गृधुः कामः । धृषुर्दक्षः ॥ कृग्रोरुच ॥ करोतीति कुरुः । गृणातीति गुरुः ।। अपदुस्सुपु स्थः ।। सुपामादिषु चेति पत्वम् । अपप्ठ प्रतिकूलम् । दुनु । सु. तु ॥ रपेरिचोपधायाः ॥ अनिष्टं रपतीति रिपुः ॥ अर्जिशिकम्पमिप शिवाधामजिपशितुकधुकदीर्घहकाराश्च ।। अर्जयति गुणान् ऋजुः । म निविशेपेण पश्यतीति पशुः । कन्तुः । अन्धुः कूपः । पांशुर्ना न द्वयो रजः । ताल ज्या अपि दन्त्याच सम्बसूकरपांसवः ॥ वाधते इति बाहुः ॥ बाहुः खीपुंसपोर्भुजः ।। प्रथिम्रदिभ्रमजां संप्रसारणं सलोपश्च ॥ त्रयाणां कुः संप्रसारणं भ्रस्जे म. लोपश्च । पृथुः । भूदुः । न्यङ्कादित्वात्कुत्वम् । भृज्जति तपसा भृगुः ॥ लर्षि- योनलोपश्च ॥ लघुः ॥ घालमूललचलमङ्गुलीनां वा लोरत्वमाप- यते ॥ रघुर्नुपभेदः। यहुः ॥ ऊोतेर्नुलोपश्च ॥ ऊरु . सविध ॥ मह ति हस्वश्च ॥ उरु महत् ॥ श्लिपेः कश्च ॥ लिप्यतीति लिपुभृत्यः । उद्यतो ज्योतिश्च ॥ आपरयोः खनिभ्यां डिच ॥ आखनसीरयापुः । पर शृणातीति परशुः । पृषोदरादित्वादकारलोपाल रपि ॥ हरिमितयो?यः ॥ द्रु गती अस्मात् हरिमितयोरुपपदयोः कुः स ध दिस् । हरिभि गते हरिदुर्घक्षः । मितं द्रवति मितनुः समुद्रः ।। शते च ।। शतधा द्रयति शतदुः । थाइलयालेवलादपि। द्रवत्यूर्वमिति दुस॒क्षः शाखा च । तद्वान द्रुमः ॥ ग्यम शङ्कु पीयु नील लि. गु ॥ पथैले कुप्रत्यगान्ता निपासन्ते । बनते रेफथान्तादेशः । पला फामः पूरी मूर्खः अश्वय । शकुनां कीलशल्पपोः ॥ पिपरित्यं युगागमथ ॥ पीपुर्यापमा । कालः सुवर्ण च । निर्वागिणनारियामा कार्य गर्षिय । मला: किमिरिनोपा । ।

·कुदन्तेउणादयः। शृगालच । नीलाहुरिति पाठान्तरं । तत्र धातोरपि दीर्घः । लगे सङ्गे । अस्य अत इत्वं घ । लगतीति लिगु चित्तम् । लिगुर्मूर्खः ॥ भृगयवादयश्च ॥ एते कुप्रत्ययान्ता नि- पात्यन्ते । मृगं पातीति मृगयुधिः । देवयुर्धार्मिकः । मित्रयुलोकयात्राभिज्ञः । आ- कृतिगणोऽयम् ॥ मन्दिवाशिमधिचतिचड्डयकिभ्य उरच् ॥ मन्दुग । वाजिशाला । वाशुरा रात्रिः । मथुरा । चतुरः । नहरो रषः । अङ्करः । खजूरादि- खादरोऽपि ॥ व्यथैः संप्रसारणं किच॥ विथुरश्चौररक्षसोः ।। मुकुरदर्दुरी।। मुकुरो दर्पणः । बाहुलकान्मकुरोऽपि । दृ विदारणे । धातोर्विचनमभ्यासस्स रुक् टिलोपश्च । दर्दुरस्तोपदे भेके वायभाण्डाद्रिभेदयोः । दर्दुरा चण्डिकायां स्यान्द्रामजाले च द१रमिति विश्वः ।। मद्गुरादयश्च ॥ उरजन्ता निपात्यन्ते । माद्यतेर्गुक् । मद्गुगे मत्स्यभेदः ।। कवृवणे ॥ रुगागमः करः श्वेतरक्षसोः । बनातेः खगदित्वादूरो- ऽपि । पन्धूरवन्धुरो स्यातां नम्रसुन्दरयोनिपु इति रन्तिदेवः ॥ कोकतेर्वा कुक ॥ कुकुरः । कुकुरः ।। असेरुरन् ।। असुरः । प्रज्ञाद्यम् । आसुरः ॥ मसेश्च ॥ पञ्चमे पादे मसेरूरनिति वक्ष्यते ।। मसूरा मसरा ब्रीहिप्रभेदे पण्ययोपिति । मसूरा म. सुरा वा मा वेश्याग्रीहिमभेदयोः । मसूरी पादरोगे स्यादुपधाने पुनः पुमान् ।। मसुरम- सुरौ च द्वाविति विश्वः ॥शावशेरातौ ॥ शु इति आश्वधं । श्वशुरः । पतिप- न्योः प्रसूः श्वश्रूः श्वशुरस्तु पिता तयोरित्यमरः ॥ अविमह्योष्टिपच् ॥ अविपः । महिषः ।। अमेर्दीर्घश्च ॥ आमिषं त्वस्त्रियां मांसे तथा स्यानोग्यवस्तुनि ॥ रहे- द्धिश्च ॥ रडशम्बररौहिषाः । रौहिषो मृगभेदे स्याद्रौहिपं च तृणं मतमिति संसा- रावर्तः । तजिंदा ॥ तवेति सौत्रो धातुः । तविषताविपावधौ स्वर्गे च । स्त्रियां तविपी ताविषी नदी देवकन्या भूमिश्च । तविषी बलमिति वेदभाष्यम् ॥ नजि व्य- थेः ॥ अव्यविषोऽब्धिसूर्ययोः । अव्यथिपी धराराश्योः ॥ किलेचुक च ॥ किल्वि- • पम् । इपिमदिमुदिखिदिच्छिदिभिदिमन्दिचन्दितिमिमिहिमुहिम चिरुचिरुधियन्धिशुपिभ्यः किरच ॥ इपिरोऽमिः मदिरा सुरा । मुदिर: कामुकाभ्रयोरिति विश्वमेदिन्यौ । खिदिरश्चन्द्रः । छिदिरोऽतिकुटारपोः । भिदिरं व- पत्रम् । मन्दिरं गृहम् । स्त्रियामपि । मन्दिरं मन्दिरापि स्यादिति विश्वः । चन्दिगै चन्द्रहस्तिनौ । तिमिरं तमोऽक्षिरोगश्च मिहिरः सूर्यः ।मुहिरः काम्यसभ्यपोः । मुचिरो दाता । रुचिरम् । रुधिरम् । बधिरः । शुष शोपणे । शुचिरं छिद्रम् । शुष्कमित्यन्ये ।। अणित् ॥ आशिरो वहिरक्षसोः ॥ अजिरशिशिरशिथिलस्थिरस्फि- रस्थविरखदिराः ॥ अनेर्वीभावाभावः । अजिरमङ्गणम् । शशेरुपधागा इत्वम् । शि- शिरं स्याहतोéदे तुपारे शीतलेऽन्यवत् । श्रथ मोबने उपधाया इत्वं रेफलोपः । प्रत्ययो- फरस लत्यम् । शिपिलम् । स्थास्फायोटिलोपः । स्थिरं निश्वतम् । स्फिरं प्रभूतम् । ति- ·S - । - Arthafriशादिपिपिनुमिशिम्भ्य Party garl rease I wer! | मोहना पु. Hiroin The मनी मार्ग । मरिनो दूता *acter: I गरिनो मुखाः । कामिनः । 23 TERA :पी गुपादिभ्यः कि- ** IN THE गनम ॥ मिधिलादपश्च ।। WordPrerakri पविकटिकुटिगटिगुडि- कांगrt | कुवंगः पर्णाशः ॥ K: मेरः । गुराग सि ॥ पुग्यनलांपश्च ॥ मसंरादयः ॥ परगन्ना निगाय- सो गांग । गमगार मंग मूनः ॥ कयरोत- Tirmirj: ॥ माताति मान || कठिचकिभ्या- Nirm | किशोरादपम ॥ फिम्पूर्वस्य शृणानेष्टिलोग मारिगोग र साफपिगडिगण्डिकटिपटि- merift tr: । कतः । गोलगण्डोली गुडकार्यायो । पोरः ॥ मीनातेस्रन ॥ मरः॥ स्यन्देः संप्रसारणं च ॥ निगमिमसिसम्पपिशामकुशिम्पस्तुन् ॥सिनोतीनि सेतुः। रेनु गतः । मतु रधिमण्डम् । मच्यत इति सः । अर्धर्चादिः । पोरनुगत इति मते तु याहुलकान् । ओनुर्बिडालः । धातुः किए रिपतीति गिनुर्यही दिवाकरे ॥ अर्तेश्च तुः ॥ भर्तेस्तुः *२४ रमः सीपकालयोः ॥ फमिमनिजनिगाभायाहिभ्यश्च ॥ verty are सन्तुः फन्दर्पमित्तयोः । मन्तुरपराधः । जन्तुः प्राणी । गातुः पुंस्को- नगर गारनेऽपि प । भानुरादित्यः । पातुरध्वगकालयोः । रक्षसि लीये । पम् ॥ पायः किः ॥ फेनुर्महपतापोः ॥ आमोतेर्हस्वश्च ॥ ॥ पसेरतुन ॥ वस्तु ॥ अगारेणिय ॥ वेश्भभूर्वास्तुरस्त्रियाम् ॥ ॥ तुज्ञः ॥ एभिषयोग तुः॥ धतुः पुरुषः । वहतुरनड्डान् ।। ॥ मीषापुरकि भार नीति सारनौषधे ॥ भातृकन वृद्धिश्च ॥ । कलियुभिलए अधीको ॥ कृषिचमितनिधनिस.. • जल को दो सिया मता । चमः । सनः । समई सईये । हो । स भवरे सः। पामा ।। मृजेर्गुण. F ·कृदन्त उणादयः। श्च ॥ मर्जूः शुद्धिकृत् ॥ वही धश्च ॥ वधू यास्नुपास्त्रीषु ॥ कपेच्छश्च ॥ फच्छूः पामा ।। णित्कसिपद्यतः॥ कासूः शक्तिः । पाश्चरणधारिणी । आरू: पिङ्गलः ॥ अणो डश्च ॥ आडूजलप्तवद्रव्यम् ॥ नमि लम्बेर्नलोपश्च ॥ तुम्थ्यलावूरुभे समे इत्यमरः ॥ के श्र एरङ् चास्य ॥ कशब्दे उपपदे शृणाते- रूः स्यादेरङ् आदेशः । कशेरूस्तृणकन्दे स्त्री । पाहुलकाद्प्रत्यये कशेरुः क्लीये पुसि च ॥ प्रो. दुद च ॥ तरतरूः स्यात्तस्य दुट् । तः स्याहारुहस्तकः ॥ दरि- दातालोपश्च ॥ व आश्व यौ तयोलोपः। दर्दूः कुष्ठप्रभेदः ॥ ऋतिशृध्योः कूः ॥ नृतूर्नर्तकः । शृधूरपानम् ॥ ऋतेरम् च ॥ ऋतिः सौत्रो धातुः । न- त: कू रमागमश्च । रन्तुर्देवनदी सत्यवाक् च ॥ अन्दूहम्भूजम्यूकफेलूकर्कन्धू- दिधिः । एते कूप्रत्ययान्ता निपात्यन्ते । अन्दूर्यन्धनम् । भी प्रन्थे । निपा. तनानुम् । दृम्भूः । अनुस्वारामावोऽपि निपातनादित्येके । इन्भूः ॥ जनेषुक ।। ज- म्यूः । जम्बदनेऽस्येत्येके । याहुलकास्वोऽपि । जम्बुः । कर्फ लाति कफेलूः श्लेष्मात- कः । निपातनादेत्वम् । कर्क दधाति कर्कन्धूर्यदरी । निपातनान्नुम् । दिधि धैर्य स्य- ति सजतीति विधिपू: पुनर्भूः । केचित्तु । भन्दूटम्फूजम्यूकम्यू इति पदन्ति । ह- म्फ उस्लेशे । इम्फू: सर्पजातिः ।। कमेधुक् ॥ कम्यूः परद्रव्यापहारी ॥ मृग्रोरु- तिः ॥ मरुत् । गरुत्पक्षः ॥ मो मुट् च ॥ गिरतेरुतिस्तस्य च मुद् । गर्मुत्सु. वर्ण शृणविशेषश्च ॥ हृपेरुलय् ॥ हघुलो भृगकामिनोः । याहुलकाचटतेः । च. टुलं शोभनम् ॥ हसरुहियुपिभ्य इतिः ॥ हरिककुभि वर्ण च तृणवाजिबि- शेषयोः ।। सरिनदी । रोहित मृगविशेषस्य श्री । युष इति सौत्रो धातुः । मत्स्यस्य रो- हिन् । पुरुषस्य योपित् इति भाष्यम् ॥ ताडेणिलुक् च ॥ ताडयतीति तडिम् ॥ शमः ॥ याहुलकादित्संज्ञा एपादेश इट् च न । शण्डः स्पायुंसि गोपती । शण्डा श्रीयः । कमेरठः ॥ कमठः । फमटः कच्छप पुंसि भाण्डभेदे नपुंसकमिति मेदिनी । याहूलकामरठः ॥ रमेवृद्धिश्च ॥ रामटं हि ॥ शमः खः ॥ शमः ॥ कणेष्ठः।। कण्ठः ॥ फलस्तृपक्ष ॥ नृपतेः फलप्रत्ययः चात्तृपतेः तृपला लता । त्रिफला नु फलत्रिके । शर्यश्च ॥ शपला ॥ धृपादिभ्यश्चित् ॥ कृपलः । पललम् । बाहुलकावणः । सरलः । तरलः ॥ कर्मयुरु ।। फम्पलः । मुस खण्डने मुमलम् । लादिश्च ॥ साङ्गतम् ॥ फुटिकशिकौतिभ्यः प्रत्ययस्य मुद् ॥ कु. ट्सलः । कुडेरपि । फुड्मनः । फारमलम् । पालकागुणः । कोमलम् । भृजेष्टि- लोपस ॥मलम् ॥ पुपेरधोपधापाः ॥ चपलम् ॥ शकिशम्पोनित् ॥ उकलम् । अमलम् ॥ छो गुम हस्यम्य ॥ मगनः प्रशादियाध्यागलः ॥ समन्ताइः॥ दण्डारण्टा । पण्ड: । मण्डः । यासिनहस: । अपरः ।

·. सिद्धान्तकौमुद्याम् याहुलकात्सत्याभावः । पण्ड: संघातः । तालव्यादिरित्यपरे । शण्डः। गण्डः । च- ण्डः । पण्डः लीयः । पण्डा युद्धिः ॥ कादिभ्यः कित् ॥ कवर्गादिभ्यो : किरस्यात् । कुण्डम् । काण्डम् । गुङ् । गुण्डः । घुण भ्रमणे । घुण्डो भ्रमरः ॥ स्थाचा, तिमृजेरालज्वालजालीयचः ॥ तिष्ठतेरालन् । स्थालम् । स्थाली । चते. वालच् । चावालः। मृजेरालीयच् । मार्जालीयो विडालापतिचण्डिभ्यामालम्॥ पातालम् । चण्डालः । प्रज्ञादित्वादणि चाण्डालोऽपीत्येके ॥ तमिविशियिडिम. णिकुलिकपिपलिपश्चिभ्यः कालन् ॥' तमालः । विशालः । विडालः। मृणालम् । कुलालः । कपालम् । पलालम् । पञ्चालाः ॥ पतेरङ्ग पक्षिणि ॥ पतङ्गः ॥ तरत्यादिश्यश्च ॥ तरङ्गः । लवङ्गम् ॥ विडादिभ्यः कित् ।। विडङ्ग । मृदङ्गः । कुरङ्गः । याहुलकादुत्वं च ॥ सूत्रोर्वृद्धिश्च ॥ सारङ्गः । वारङ्गः खङ्गादिमुष्टिः ॥ गन् गम्यद्योः ॥ गङ्गा । अद्गः पुरोडाशः ॥ छांपूखडिया 'कित् ॥ छांगः । पूगः । खगः । बाहुलकात् पिट अनादरे गन्सत्याभावश्च । पि. द्गः तरलः । पिदैरगद्यत ससंभ्रममेवमेकेति माघः ॥भृक्षः किन्नु च ॥ भृनो गन् कित्स्यात्तस्य नुट् च । भृङ्गाः पिद्गालिधूम्याटाः ॥ शृणातेहस्वश्च ॥ शृङ्गम् ॥ गए शकुनौ ॥ नुट् चेत्यनुवर्तते । शाः ॥ मुदिनोर्गग्गी ॥ मुद्गः । गर्गः ॥ अण्डन् कृसभृवृमः ॥ करण्डः । सरण्डः पक्षी । भरण्डः स्यामी । पाण्डो 'मुखरोगः ।। गभसोऽदिः ॥ शरत् । दरदृदयकूलयोः । भसजघनम् ॥ दणा- तेः पुग हस्वश्च ॥ दृपत् ॥ त्यजितनियजिभ्यो डित् ॥ त्यद् ॥ न. द् । यद् । सर्वादयः ॥ एतेस्तुद च ॥ एतद् ॥ सरिटिः ॥ सरद् स्याद्वातमैपयोः । वेदभाप्ये तु पाभिः कृशानुमिति मन्त्रे सरद्भ्यो मधुमक्षिकाभ्य इति उपाण्यात म् ।। लर्नलोपा ॥ लपट् यागुः ॥ पारयतेरजिः ॥ पारा सुवर्णम् ॥ मधेः किरसंप्रमारणं च ॥ पृभा । परादिपाटादयपत्यम् ॥ भियः पु. क हस्वस्थ । मिष ॥ युप्यसिभ्यां मदिक् ॥ पुर गोरो भातुः । गुप्मा ! भग्मद् । पम् । अहम् ॥ अर्तिस्तुसुहमशिनुमायापापदियशिनीया मन् ॥ पगचतुरंशयी मन् । अमंगभूगंगः । सोमः महातः । सोमः । हो. मः । गमों गमनम् । धर्मः । क्षमं पुशलम् । शामम् । प्रज्ञायणि क्षामं ग । भाग भारिला । नामः । याम: सोमनायोः पम् । पक्ष मालाम । गराः । नमः ।। जहातः मन्यदालोपश्च ॥ भिधा दिलमाया।। अयो. टिनोपय ।। मनस्याएं नि म प्रातः । भगा शिक्षिका भूगा । स्पान्योयूटी । नमो ने गुगः । धादिपाटारमामा समागम् । वाम गदिशाध्ययम् । अवनानि भाग ।। प्रगरा. - ·कृदन्ते उणादयः। ३२१ च ॥ मामः ॥ अविसिविसिपिभ्यः कित् ॥ ऊस नगरम् । स्यूमो रश्मिः । सिमः सर्वः । शुष्मममिसमीपयोः ।। इपियुधीन्धिदसिझ्याधुसूभ्यो मक् ॥ इध्मः कामवसन्तयोः । ईपीति पाठे दीर्धादिः । पूक्ष्मः शरो पोद्धा च । इध्मः समित् । दस्मो यजमानः । श्यामः । धूमः । सूमोऽन्तरिक्षम् । बाहुलकादीमम् घणः ॥ युजिरुचितिगां कुश्च ॥ युग्मम् । रुक्मम् । तिग्मम् ॥ हन्ते. हिं च ॥ हिमम् ॥ भियः पुग्वा ॥ भीमः । भीष्मः ॥ धर्मः॥ धृधातो- मग्गुणश्च निपात्यते ॥ ग्रीष्मः ॥ प्रसत्तेनिपातोऽयम् ॥ प्रथेः पिवन सं- प्रसारणं च ।। पृथिवी । पन्नित्येके । पृथ्वी पृथिवी पृथ्वी इति श. दार्णवः ॥ अशपिलटिकणिखाटिविशिभ्यः फन् । अश्वः । मुप स्ने- हनादौ । गुप्यः स्यादतुसूर्ययोः । मुप्वा जलकणिका । लट्टा पक्षिभेदः फलं च । कण्वं पापम् । याहुलकादित्वे किण्वमपि । खट्वा । विश्वम् ॥ इणशीभ्यां धन् ॥ एको गन्ता ये व एवा मरुतः । असत्वे निपातोऽयम् । शेवं मित्राय वरुणाय ।। सर्वनिष्वरिप्वलष्वशिवपट्टमद्वेष्या अतन्त्रे ॥ अकर्तर्येते निपात्यन्ते । स्मृतमनेन विश्वमिति सर्वम् । निपूर्वाद्धपेर्गुणाभावोऽपि । निघृष्यतेऽनेन निघृष्यः खुरः । रिवो हिंसः । सप्वो नर्तकः । लिष्व इत्यन्ये । तत्रोपधाया इलमपि । शेतेऽस्मि- म् सर्वमिति शिवः शम्भुः । शीधो हस्खत्वम् । पट्टी रथो भूलोकश्च । प्रदूयते इति प्र- हः । हेन आकारवकारलोपः । जहातेरालोपो वा । ईर्वन् । ईष्व आचार्यः । इप्य इत्यन्ये । अतन्त्रे किम् । सर्ता सारकः । बाहुलकाद् हसतेः हवः ॥ शेवयहजि- हानीवाप्वामीवाः ॥ शेव इत्यन्तोदात्तार्थम् । यान्त्यनेन पहः ॥ हस्यो हुगाग- भश्च । लिहन्यनया जिह्ना । लकारस्य जः गुणाभावश्च । गिरन्यनया प्रीवा । ईडाग- मश्च । आमोतीत्याप्वा वायुः । मीवा उदरकृमिः । वायुरित्यन्ये ।। कृगगदृभ्यो घः ।। फर्वः काम आखुश्च । गर्वः । शर्वः । दयों राक्षसः ॥ कनिन् युवृपितक्षि- राजिधन्विद्युमिदिवः ॥ यौतीति युवा । वृषा इन्द्रः । तक्षा राजा । ध. न्या भरुः । धन्व शरासनम् । युवा सूर्यः । प्रतिदीव्यन्यस्मिन् प्रतिदिवा दिवसः ।। सप्पशूभ्यां तु च ॥ सप्त । अष्ट । मनि जहातेः ।। अहः । श्वनक्षन्पूपन्- प्लीहनदन्नेहन्मूर्धन्मजन्नर्यमविश्वप्सन्परिज्मन्मातरिश्चन्मघच. निति ॥ एते त्रयोदश फनिन्मत्ययान्ता निपात्यन्ते । श्वयतीति वा । उक्षा । पूपा । शिह गतौ । कारस्य दीर्घत्वम् । प्लेहतीति पीडा कुक्षिव्याधिः ॥ लिदू आभाये। लिचति वेदा चन्द्रः । लिखतेर्गुणः । मिष्यतीति हा सुहचन्द्रश्च । मुधन्त्यस्मि- नाहते मूर्धा । मुहेरुपधाया दीर्थो धोऽन्तादेशो रमागमश्च । मज्जसस्पिषु मग्ना अस्थि- मारः । अर्थपूर्वो माङ् । भर्यमा । विश्वं साति विश्वप्साग्निः । परिजापने परिज्मा ·गिवान्तकौमुगाम चन्द्रोऽभि । नेपाली मानदिदा । मातरि अनारो श्वनीमि मारि धानोरिफारलोरः । मह पूगापाम् । हरस घो युगागमा । मपया इन्द्रः ।। ।। इत्युणादिपु प्रथमः पादः।। कृहभ्यामेणुः । करेणुः । हरेणुर्गादगम् ॥ इनिकुपिनीरमिका। भ्यः पथन् ।॥ हा विषण्णः । कुष्ठः । नीपी नेता | Mः । काठम. ।। अये मः॥ अवभृतः ॥ उपिकुपिगार्तिभ्यस्थन् ।। भीष्ठः । कोष्ठम् । गापा । म याहुलकात् शोषः ॥ सणित् ॥ मार्थः समूहः ॥ जवृनभ्यामूथन् । ज मासम् । यरूपो रपगुप्तौ ना ।। पानतुदियचिरिचिसिचिभ्यस्थक् ।। ६ रविर्घरां पीपम् । ती शाखाध्याक्षेत्रोपायोपाध्यागमन्त्रिपु । भयतारपिनुष्याम्मानीरज घ विश्रुतमिति विश्वः । नुत्योऽग्निः । उकथं सामभेदः रिक्शम् । बाहुलकाहर्ग रिक्ष्मृक धनं घसु । सिक्यम् ॥ अनिरि ॥ नि साम ॥ निशीथगोप धावगधाः ॥ निशीधोऽर्धरात्रः रात्रिमानं च । गोपी तीर्थम् । अवगयः प्रा मातः ॥ गश्वोदि ॥ उद्दीपः सानो भागविशेषः ॥ समीणः । समिषी संग्रामश्च । तिथपृष्ठगूथयूथमोथाः ॥ तिजेलोपः । तिपोऽनलः कामश्च पृटम गूधं विष्ठा । यूथं समूहः । प्रोपमस्त्री तुरङ्गास्ये प्रोपः प्रस्थित उच्यते ॥ स्फायितदि पश्चिशकिक्षिपिचदिसृपितृपिपिवन्युन्दिश्चितिवृत्यजिनीपदिम दिमुदिखिदिछिदिभिदिमन्दिचन्दिदहिदसिदम्भिवसिवाशिशी हसिसिधिशुभिभ्यो रक ॥ द्वात्रिंशयो रक् स्यात् । वलि यलोपः । स्फारम् न्यज्ञादित्वाकुत्वम् । तक्रम् । वक्रम् । शक्रः। क्षिमम् । क्षुद्रः। मृप्रश्चन्द्रः । तृप्रः पुरोडा शः। प्रो यलवान् । चन्द्रः पूजकः । उन्दी। उन्द्रो जलचरः । श्वित्रं कुष्ठम् । धूम्रो रिप ध्वनी ध्वान्ते शैले चने च दानवे । अजे: । वीरः । नीरम् । पद्रो मामः । मद्रो हर्ष देशभेदश्च । मुद्रा प्रत्ययकारिणी। खिद्रो रोगो दरिद्रश्च । छिद्रम् । भिद्रं वन्नम् । मन्द्रः। चन्द्रः।पचाचि चन्दोऽपि । हिमांशुश्चन्द्रमाश्चन्द्रः। शशी चन्दो हिमातिः। दहोऽमिः। दर: स्ववैद्यः । दम्भ्रः समुद्रः स्वल्पं च । वसेः संप्रसारणे ॥ न रपरपिरजि स्थशिस्हिसवनादीनाम् । ८।३।११० ॥ रेफपरंस सकारस्य सृप्यादीनां सवनादीनां च मूर्धन्यो न स्यात् । पूर्वपदादिति प्राप्तः प्रतिपिध्यत इति वृत्तिर्भूयोऽभिः भाया। तेन शासिवसीति प्राप्तमपि न । उस्रो रश्मिः । उता गौः। धाश्री दिवसः। पानं मन्दिरम् । शीरोऽनगरः । हसो मूर्खः । सिधः साधुः । शुभ्रम् ।। मुसेरकं ।। मुस- म्॥याहुलकाद् अश्रुः॥चकिरम्योरुचोपधायाः।।चुक्रमम्लद्रव्यम् । रुषोऽरुणः॥ चौ कसेः॥ विकुखश्चन्द्रः ॥अमितम्पोदीर्घश्च॥आनम्। तानम्। निन्देनलो. पथ ॥ निद्रा ॥ अदीर्घश्च ॥ आर्द्रम् ॥ शुदय ॥ शद्रः ॥ दुरीणो लोप- ग ·। । कृदन्ते उणादयः। श्व ॥ दुःखेनेयते प्राप्यम् इति दूरम् ॥ कृतेश्छः च ॥ कृच्छ्म् । फरः ॥रोदे. गिलुरु च ॥ रोदपंतीति रुद्रः । बहुलमन्यत्रापि संज्ञाछन्दसोः ॥ शिलुगि- त्येव । वान्ति पर्णशुपो वातास्तत: पर्णमुचोऽपरे ॥जोरी च॥ जीरोऽणुः । ज्यश्चेत्येके ।। सुसूधारधिभ्यः कन् । सुरः । सूरः । धीरः । गृध्रः ॥ शुसिचिमीनां दीर्घ- श्व ॥ शः सौत्रः शूरः। सीरम् । चीरम् । मीरः समुद्रः॥वा चिन्धेः॥वी_ वि. मलम् ॥ प्राधियपिभ्यां रन् ॥ वध चर्म । यम: प्राकारः ॥ ऋनेन्द्रायनविम- फुनचुनखुरखुरभद्रोग्रोरभेलशुक्रशुक्लगौरवनेरामालाः॥रनन्ता ऊन- विंशतिः । निपातनाद्गुणाभावः । कसो नायकः । इदि इन्द्रः। अङ्गेर्नलोषः । अप्रम् । य. मोऽस्त्री हीरके पयो। दुवप् उपधाया इत्वम् । विप्रः । कुम्पिनुम्ब्योनलोपः । कुत्रमरण्य- म् । नुवं मुखम् । क्षुर विलेखने रेफलोपः । अगुणः । भुरः।पुर रोदने । रलोपो गुणामा- घश्च । वुरः । भन्देर्नलोषः । मद्रम् । उच समवाये । चस्य गः । उमः । मिमी । भेरी। पक्षेला । मेलो जलतरणद्रव्यम् । शुचेश्वस्य कः । शुक्रः । पक्षे लः । शुलः । गुल । पृद्धिः। गोरोऽरुणे सिते पीते । धन संभक्ती । वनो विभागीणो गुणाभावः। राम. ये च पारिणि । मा माने माता ।। समि कस उकन् । कम गती । सम्पकमन्ति प. लागन्ते मना भस्मादिति सङ्कसको दुर्शनः । अस्थिरश्च । पचिनशाणुकन फनुमो च॥पनेः कः । पाफुफः सूपकारः। नशेर्नुम् । नंशुकः ॥ मियः कुकन् । पीर- कः।। शुन् शिल्पिसंज्ञयोरपूर्वस्यापि ॥ रजकः । क्षुकुटफः । परफः । पर भक्षणे | HEI नयाः । भएकः ॥ रमे रख लोया। रमकोविलासी । समयः ।। जहाते च ।। जहफास्यागी कालच ॥ मो धम च ॥ धमकः कर्मकारः . नो यधप । यधकः । पहुलमन्यत्रापि । कुह विस्मारने । कुहरः । फूलकम् ।। पेडियोदीचाम् ॥ कार्यकः । फरकः ॥ उदकं १ ॥ परमार्थम् ।। चिरप्पोः फियन् ।। पृश्चिकः कृषिकः ॥माडि पणियपः । प्रारशिक: पविकमा । प्राकारकः परदारोग्भीरी ।। मुदीर्घय ।। मूरिक मागुः ।। स्वमेः समसारणं प ॥ पादरीपः । सीमिको दृसभेदः ॥ मिप इयान् ॥ प्रायिक फेना ॥ आडि पणिपनिपतिपनियः ॥ भारणिक: भारनिकः नील: किरात | भापतिका रीनो देवारस भाग्पनिको मूपिको यगाम ।।श्यास्या- हाधिभ्य इनच् ।। पनः । पनः । हरिणः । भग्निोऽभ्यः ॥ जे किया वृशिनम् ।। गजेएज प धीमारमानार्थम् । भनिनम् ।। पहलमन्यप्रापि ॥ पाटिनम् । मरिनन् । महिनम् । एग्रिनम् ॥ पतः । परति दिनम् । यि. सोऽसि रिमम् ॥ दक्षिम्पामिनन् । प्रणिम् । दक्षिण: दक्षिणा भने: किदिय । परिणं शन्यम् ॥ पितुपाहस्वम निन् । हिनन् ।

·- गिबागकोगुगाम तलिपुलिभ्यां प|| मलिनं पिरलं मोने सगोऽति निनं त्रिशु पुनिनम् ।। गर्यरत उप || गागरित्याग गए । गुनिणी गांभगी ॥ महश्च ।। गंहिता ॥ महरिनण प॥पादिगन् । मादिगण । महिनं गगम्।। फियचिपच्छिभियुटुष्ट ज्यां दीर्घाऽसंप्रसारण च ।। याक् । प्राद। श्रीः । सयराती घृतादिमिति सूर्गशोपफरणा । हिरण्यम् । फटः कामरूपी कीटम । नगमाशे मरस्वयां नि. शाच्यां अपने स्त्रियाम् ।। आमोतर्दस्यथ ।। आपः । मरः । अधिः । भन्यः ॥ परी प्रजेः पश्च पदान्ते ॥ प्रजे: किपदीयों सः पदाले तु पञ्च । परिवाद ।। परिमाजी ॥ सुवः इलयच ॥ जुहः॥ मुवः कः ॥ सुयः । चिक् च ।। इका- र उचारणार्थ: । काकुल्यम् । युर । सयं च सुचश्व संमृष्टि ।। तनोतेरनश्च वः ।। तनोतेश्चिम् प्रत्ययः । भनो यशब्दादेशश्य । त्यम् ॥ ग्लानुदिभ्यां डौः॥ ग्लोः । नौः ॥ च्चिरव्ययम् ।। टौरित्येव । ग्लौकरोति । पृन्मेजन्त इति सिद्ध निय- मार्थमिदम् । उणादिप्रत्ययान्तभ्यन्त एवेति ॥ राते: ॥ राः । रायो । रायः ।। . गमेडोंः ॥ गौर्नादित्ये यलीपर्दै किरणक्रतुभेदयोः । स्त्री तु स्यादिशि भारत्या भूमौ च सुरभावपि । नृस्त्रियोः स्वर्गवनाम्युरश्मिदृग्याणलोमसु । याहुलकाद् दुतेरपि डोः । यौः स्त्री स्वर्गान्तरिक्षयोः ॥ भ्रमेश्च डूः॥ भ्रूः । चाद्गमेः । अप्रेगूः ॥ दमेडौंसिः॥ दोः। दोपौ ॥ पणेरिज्यादेश्च वः॥ वणिक् । स्वार्थेऽण् । नैगमो वाणिजो वणि- क् ॥ वशेः कित् ॥ उशिगमौ घृतेऽपि च ॥ भृल ऊच ॥ भूरिक भूमिः ॥ जसि- सहोरुरिन् । जसुरिर्वनम् । सहुरिरादित्यः पृथिवी च ॥ सुयुरुवृतो युच् ॥ सवनश्चन्द्रमाः । यवनः । रवणः । कोकिलः । वरणः ॥ अशे रश च ।। अभोते. युच् स्यात् रशादेशश्च ॥ रशना काञ्ची । जिहावाची तु दन्त्यसकारवान् ॥ उन्देर्न- लोपश्च ॥ ओदनः ॥ गमेर्मश्च ॥ गमेर्युच् स्याद्गश्चादेशः । गगनम् । बहुलमन्य- त्रापि युच् स्यात् । स्पन्दनः । रोचना ॥ रजेः क्युन् ॥ रजनम् ॥ भूसूधूभ्रसजि- भ्यश्छन्दसि ॥ भुवनम् । सुवन आदित्यः । धवनो वह्निः । निधुवनं सुरतम् । भृज्जनमम्बरीपम् ॥ कपृवृजिमन्दिनिधामः क्युः ॥ किरणः । पुरणः समुद्रः । वृजनमन्तरिक्षम् । मन्दनं स्तोत्रम् । निधनम् ॥ धृपेधिप् च संज्ञायाम् ॥ धि. पणो गुरुः धिपणा धीः ॥ वर्तमाने पद्धृहन्महजगच्छतृयत् ॥ अतिप्रत्य पान्ताः । पु सेचने गुणाभावः । पन्ति । वृहत् । महान् । गमेजंगादेशः जगन् । संश्चनृपदेहत् ॥ एते । निपात्यन्ते । पृथकरणं शतृपदावनिवृत्त्यर्पम् । संचिनोते: सद् । इकारलोपः। संश्चत् :कुहकः । तृपच्छत्रम् । विपूर्वाद्धन्तेटिलोपः इत एघ । वेहगोपघातिनी ॥ छन्दस्यसानच शुभ्याम् ॥ शयमानः पन्थाः । अर. । ऋञ्जिवधिमन्दिसहिभ्यः कित् ॥ मानसानो मेघः। वृषसाना । । - ·- - मुदन्ते उणादयः। पुरुषः । मन्दसानोऽमिविश्च । सहसानो यज्ञो मयूरश्च ।। अतंर्गुणः शुद्ध च । अर्श- सानोऽमिः ॥ सम्यानचस्तुवः। संस्तवानो बाग्मी ॥ युधिषधिहशिभ्यः फिच्च ।। युधानः । युधानः । दशानो लोकपालकः ॥ हुर्छःसनो लुक् छलीपश्च ॥जुहुराण- चन्द्रमाः ॥ धितेर्दश्च ।। शिश्विदानः पुण्यकर्मा । तृन्तृचौ शंसिक्षदादिभ्यः संज्ञायां चानिटी ।। शंसेः क्षदादिभ्यश्च फ्रमातुनतृचौ स्तः ती चाटिनी । शंस्ता स्तोता । शतरौ । शस्तरः । क्षदिः सौत्रो धातुः शकलीकरणे भक्षणे च । अनुदात्तेत् । पृफ्ये चक्षदानमिति मन्त्रात् । उक्षाणं का बेहतं चा क्षदन्ते इति प्राह्मणाच । क्षत्ता स्था. सारी द्वार वैश्षायामपि शूद्रजे । पहुलमन्यत्रापि । मन् भन्ता । हन् हन्ता । इत्या- दि॥ नप्त नेतृ त्वष्ट होत पोत भ्रात जामात मार पिट दुहित ।। 'भपतन्त्यनेन नप्ता पौत्रो दौहित्रश्च । नयतेः पुग्गुणश्च । नेष्टा । विषेरितोऽत्वम् । त्व. टा। होता। पोता फालिग्मेदः । प्राजते लोपः । भ्राता । जायां माति जामाता । मा. म पूजायां नलोपः । माता ॥ पातेराकारस्य इत्यम् । पिता । दुहेस्तृच पद गुणाभावश्च । दुहिता ॥ सावसेनन् । स्यसा ॥ यतेवृद्धिश्च ॥ याता । भार्यास्तु भ्रतृवर्गस्य या- तरः स्युः परस्परम् ॥ नमि च नन्देः ॥ न नन्दति नमान्दा । इह वृद्धिर्नानुवर्तत इ- स्पेके । ननान्दा तु स्वसा पत्युननन्दा नन्दिनी च सेति शब्दार्णवः ॥ दिवेकः॥ देवा देवरः । स्वामिनी देवृदेवरौ । नयतेर्डिय॥ना। नरौ । नरः ॥ सव्ये स्थश्छ- न्दसि ॥ अम्बाम्बेत्यत्र स्पास्थिन्धणामुपसंख्यानम् ॥ सव्येष्ठा सारथिः । सव्ये- छरौ । सल्येष्टरः ।। अतिसधधम्पश्यचितृभ्यो निः॥ अष्टभ्योऽनिप्रत्ययः स्या- त् । अरणिरग्नेयोनिः । सरणिः । धरणिः । धमनिः अमनिर्गतिः। अशानिः । अवनि: तरणिः । थाइलकात् रजनिः॥आङि अपेः सनश्छन्दसि ॥ आशुशुक्षणिरमि- तश्च ।। कृपेरादेच चः॥ चर्षणिर्जनः ॥ अदेर्मुद च ।। अमनिरमिः ॥ वृतेश्च ।। वर्तनिः । गोवर्धनस्तु चकारान्मुट वर्मनिरित्याह । क्षिपे किच।। क्षिपणिरायुधम् ।। अचिशुचिहुमृपिछादिछर्दिभ्य इसिः ॥ अधिळला । इदन्तोऽप्ययम् । अ- मेोजन्तै अर्चयः । शोचिर्दीप्तिः । हविः सर्पिः । इस्मन्निति हस्वः । छदिः पटलम् । छर्दिवमनव्याधिः । इदन्तोऽपि । छर्घतीसारशूलवान् ॥ हेर्नलोपश्च ॥धार्हिर्ना कुशशु- प्मणोः॥द्युतेरिसिन्नादेश्च जः॥ ज्योतिः ॥ वसौ रुचेः संज्ञायाम् ।। वसुरो- चिर्यज्ञः॥ भुवः कित् ।। भुविः समुद्रः॥ सहो धश्च ॥ सिधिरनड्वान् ।। पियते. स्थुक । पाधिश्चक्षुःसमुद्रयोः ॥ जनेरुसिः॥ जनुर्जननम् ॥ मनेछन्दसि ॥ मधुः ॥ अतिवपियजितनिधनितपिभ्यो नित् ॥ भरुः । पुरुषन्थिः । वपुः यजुः । मनुः । तनुपी । तनूंषी । धनुरलियाम् । धनुवंशविशुद्धोऽपि निर्गुणः किं करिष्य- ति । सान्तस्य उदन्तस्य वा रूपम् । नपुः सूर्यानिशत्रुषु ।। एतेर्णिच ॥ आयुः । आ- . ।

·रियाले बनेर शहर मानने से गु ऽहं जंद नाममा अन्य अधिनिकिनिषि निदान संचन पास अचरा यादगार एकाद भाव मीवरो वरः संपद्वरो इनः सूर -- .. सुमिरिन्-जिद ना क्षेत्र निक::. नौ।। 1444 7 न्धेधि लिया। दित्यः ।। स्पात्तस्याह माहिरिदा का पद णश्च राम येन्ना नदी। हुलकार के नागेन् चन्द हत्या कर नाम हरिह गोकन F निस्वपिर पनो नाच ॥ तृपिशु सुमो दी सानास्थ सम्भः । वीण त्पशभ्यां परचोपधार । मला कमा शरए में समाजमा मानसीने पापा म S रहा होमिन र सम्पन्न । रगा जहा माजावरा रसाद सुबह के समय अग। गोलमा परेको ·- कृदन्ते उणादयः। है पापम् । तद्योगापार | नेपः पुरोहितः । याहुलकाहुणाभावे नीपो वृक्षविशेषः । नेपा पानीयम् ॥ च्युचः किच । च्युपो वक्रम् ॥ स्तुवो दीर्घश्च ॥ तूपः स. दुच्यूायः ॥ सुभ्यां निच ॥ चारिकत् । सूपः । याहुलकादूत्वम् । शूर्पम् ॥ कु. युभ्यां च ।। फुपन्ति मण्डूका अस्मिन् कूपः । युवन्ति यभन्यस्मिन्पमिति यूपो य- जास्तम्भः ॥ खप्पशिल्पशप्पयाप्परूपपर्पतल्पाः ॥ सप्तैते पप्रत्ययान्ता निपात्य- न्ते । खनतेनेकारस पत्वम् । खप्पो प्रोधबलात्कारी । शीलतेईस्वः । शिलं कौश- लम् । शसु हिंसायाम् । निपातनापत्वम् । शष्पं यालणं प्रतिभा क्षयश्च । बाधते:पः। याप्पो नेत्रजलोप्मणोः । याप्पं च । रौतेीर्घः । रूपं स्वभावे सौन्दर्ये । पृ । पर्ष गृह पालवृणं पहुपीठं च । तल प्रतिष्ठाकरणे चुरादिणिचो लुक् । तसं शय्याट्टदारेषु ॥स्त. निहपिपुपिगदिमदिभ्यो णेरिनुर ॥ अयामन्तेति णेरयादेशः । स्तनयित्नुः। हर्षपित्नुः । पोषयित्नुः । गदायित्नुविदूकः । मदयिनुर्मदिरा ॥ कृहनिभ्यां क्नु। फरनुः शिल्पी । हनुाधिः शस्त्रं च ॥ गमेः सन्वच निगलुः॥दाभाभ्यांनुः॥ दानुर्दाता । भानुः ॥ वर्गश्च ॥ यग्नुः॥धेट इच ॥धयति सुतानिति धेनुः ॥ सुवः कित् ॥ सूनुः पुत्रेऽनुजे रचौ । जहातेर्देऽन्तलोपश्च ॥ जन्हुः ॥ स्थाणुः॥था. गुः कीले स्थिरे हरे॥ अजिरीभ्यो निय ।। अजेवी वेणुः ॥ वर्णनंददेशभेदयोः । रेणुर्द्वयोः स्त्रियां धूलिः॥ विपे किच्च॥ विष्णुः॥ कृदाधाराचिकलिभ्यः । याहुलकान्न कस्येसंज्ञा । कर्को धवलपोटकः । दाको दाता । धाकोऽनड्डानाधारश्च । राका पौर्णमासी । अर्कः । कल्क: पापाशये पापे दम्भे विकिट्टयोरपि ॥ सूवृभूशु- पिमुपिभ्यः कक् ।। सृफ उत्पलवातयोः । वृकः श्वापदकाकयोः । भूकं छिद्रम् । शुष्कः । मुफ्कोऽण्डम् ॥ शुकथल्कोल्काः ॥ शुभेरन्त्यलोपः । शुकः । वल्कं य. कलमस्त्रियाम् । उप दाहे । पस्य तः । उल्का ॥ इभीकापाशल्यतिचि. भ्यः कन् ॥ एके मुख्यान्यकेवलाः । भेको मण्डूकमेपपोरिति विश्वमेदिन्यौ । काकः। पाक: शिशुः । शल्कं शकलम् । अत्कः पथिकः शरीरावयवश्व । मर्कः शरीरवायुः ।। नौ हः ।। जहातेः कन् स्यान्नौनिहाका गोधिका नौ सदेडिच्चानिष्कोऽत्री हेम्नि तत्पले ।। स्यमेरीट् च ॥ स्यमीको वल्मीक: वृक्षभेदश्च । इट् इस्व इति केचित् । स्थमिकः ॥ अजियुधुनीभ्यो दीर्घश्व ॥ वीकः स्याद्वातपक्षिणोः । यूका।धूको वायुः। नीको वृक्षविशेषः । हियो रश्च लो वा ॥हीका हीका अपा मता ॥ शकेरु- नोऽन्तोन्युनयः ।। उन उन्त उन्ति उनि एते चत्वारः स्युः । शकुन: । शकुन्तः । शकुन्तिः । शकुनिः ॥ भुवो झिच् ॥ भवन्तिर्वर्तमानकालः । बाहुलकादवेश्च । भवन्तिः । वदेर्वदन्तिः । किंवदन्ती जनश्रुतिः ।। कन्युच् क्षिपेश्च ।। चागुवः। शि. पण्पुर्वसन्त इयुज्यलदत्तः । भुवन्युः स्वामिसूर्ययोः ॥ अनुनदेश्च ॥ चाक्षिपः ।

·। मिखानीमुगा नदनुपः । शिशुगर । कदारिग उनन् । कागा क्षमेरा मामला मा मना । यरुणः । दारगम् ॥ नारन लो या | सदुनो शुग. क्षुधिपिशिमिथिभ्यः फिर ।। नी म्लेच्छमानिः । निशुनः । मिथुनम् ॥ फलेक च ॥ फल्गुनः पार्थः । प्रजायण । फाल्गुनः ॥ अशलगश्च ।। लशुनम् । अणिलग च ॥ अर्जुनः ॥राणाम्यायां चित् ॥ नित्यादन्नौरातः ।अर्जुन गृणम् । अतश्च ॥ अगणः ॥ अनियमिशील्भ्यम ॥ ययुन देवमन्दिरम् । गमुना । शगुगोऽगरः ॥ त्यदिहनिकमिकपिश्यः सः। वर्षम् । तर्पः एप ममुद्रगोः । यसः । परमम् । वक्षः ईगः । मंगोऽत्री पानभाजनम् । कसं नमत्र- म् ॥ पेरचोपधायाः॥ पशः ॥ मनदीर्घश्च ॥मांमम् ।। अशेट्यने ।। भक्षः।। घुचिकृत्पृपिभ्यः फित् ।। स्नुपा । वृक्षः । कृत्ममुदकम् । ऋक्षं नक्षत्रम् ॥ मापेर्जाती ॥ पक्षोऽद्रिभेदे भालूके इति च उन्दिगुथिकुपिभ्यश्च ॥ उत्सः प्रसयणम् । गुत्सः स्तयकः । कुक्षो जठरम् ।। गृधिपण्योर्दकौ च ॥ गृमः का- मदेवः । पक्षः । अशेः सरः ॥ अक्षरम् ॥ बसेश्च ।। वत्सरः॥ संपूर्वाचित् ॥ संवत्सरः ॥ कृधूमदिभ्यः कित् ॥ याहुलकान्न पत्वम् । कृसरः स्यात्तिलौदनम् । धूसरः । मत्सरः। मत्सरा मक्षिका ज्ञेया भम्भराली च सा मता ॥ पते रव लः॥ पत्सलः पन्थाः ॥ तन्यपिभ्यां वसरन् । तसरः सूत्रवेष्टने । ऋक्षरः ऋविर ।। पीयुकणिभ्यां कालन् हस्वः संप्रसारणं च ॥ पीयुः सौत्रः । पियालो . क्षभेदः । कुणालो देशभेदः ॥ कटिकुपिभ्यां काकुः ॥ कटाकुः पक्षी । कुपाकु रमिः सूर्यश्च ॥ सर्तेर्दुक च ॥ सदाकुर्वातसरितोः ॥ वृतेर्वृद्धिश्च ।। वार्ताकुः । वा हुलकादुकारस्य अत्वम् । वार्ताकम् ॥ पर्देनिसंप्रसारणमल्लोपश्च ॥ पदाकुर्दी श्चिके व्याने चित्रके च सरीसृपे ॥ सृयुवचिभ्योऽन्युजागूजकुचः ॥ अन्यच आगूच् अनुच् एते क्रमास्युः । सरण्युमेंधवातयोः । यवागूः । वचनुर्विप्रवाग्मिनोः । आनकः शीङभियः ॥ शयानकोऽजगरः । भयानकः ॥ आणको लधुशि धिधाभ्यः ॥ लवाणकं दात्रम् । धवाणको वातः । शिवाणकः इलेप्मा । पो. दरादित्वात्पक्षे कलोपः। शिवाणं नासिकामले । धाणको दीनारभाग: ॥ उल्मुः फर्पिहोमिनः ॥ उप दाहे । पस्य ल: मुकप्रत्ययश्च । उन्मुकं ज्वलदङ्गारम् । दृणातेर्विः । दर्विः ॥ जुहोतेर्मिनिः ॥ होमी ॥ हियः कुक रश्च लो वा॥ हाकुः । हीकुर्लज्जावान हसिमृग्रिणवामिदमिलूपधुर्विभ्यस्तन्।दशभ्यस्त- न स्यात् । तिनुत्रेति नेट् । हस्तः । मतः । गतः । एतः कर्युरः । वातः । दन्तः । अन्तः! लोतः पादश्रुचियोः । पोतो यालयहित्रयोः । धूर्तः । बाहुलकानुसेदषिश्च । सूरतं पा 'म "पाप इटू च । नापितः ॥ तनिमृश्यां किच ॥ ततम् । ।

·कृदन्ते उणादयः। ३२९ मृतम् ॥ अक्षिसिभ्यः कः ॥ अक्तम् । घृतम् । सितम् ।। दुतनिभ्यां दीर्घ- श्च ॥ दूतः । तातः । जेर्मुह चोदात्तः ।। जीमूतः ॥ लोटपलितौ । लुनाते: का तस्य सुद् धातोर्गुणः । लोप्टम् । पलितम् ॥ दृश्याभ्यामितन् ॥ हरित- तौ वर्णभेदी ॥ रहे रश्चलो वा रोहितो मृगमरस्ययोः । लोहितं रक्तम् ॥ पि- शेः किञ्च । पिशितं मांसम् ।। श्रुदक्षिस्पृहिगृहिभ्य आय्यः ॥ अवाथ्यो य- ज्ञपशुः । दक्षाय्यो गरुडो गृधश्च । स्पृहयाय्यः । गृहयाय्यो गृहस्वामी ॥ दिधि- पाय्यः॥ दधातत्विमित्र पुक् च । मित्र इव यो दिधिपाय्यः ॥ वृष एण्यः॥ वरेण्यः । स्तुवः ॥ क्सेय्यश्छन्दसि ।। स्तुपेय्यं पुरुवर्षसम् ॥ राजेरन्यः॥ राज- न्यो वह्निः ॥ शरम्योश्च ॥ शरण्यम् । रमण्यम् ॥ अनिच्च ॥ अरण्यम् ॥ पर्ज- न्यः॥ सेचने । पस्य जः । पर्जन्यः शममेघयोः ॥ घदेरात्यः ॥ वदान्यस्त्या- गिवाग्मिनोः ॥ अमिनक्षियजिवधिपतिभ्योऽनन् । अमत्रं भाजनम् । नक्षत्र- म् । यजत्रः । यधप्रमायुधम् । पतत्रं तनूरुहम् ॥ गडेरादेश्च कः।। कडत्रम् । डलपोरेकत्वस्मरणात् कलयम् ॥ घृमश्चित् ॥ वरत्रा चर्ममयी रज्जुः ॥ सुविदेः कत्रन् । सुविदत्रं कुटुम्बकम् ।। कृतेर्नुम् च ।। कृन्तत्रं लाङ्गलम् ॥ भृशि- यजिपविपच्यमितमिनमिहर्येभ्योऽतच् ॥ दशभ्योऽतच् स्यात् । भरतः । म- रतो मृत्युः । दर्शतः सोमसूर्ययोः । यजतः ऋषिक् । पर्वतः । पचतोमिः । अमतो रो- गः । तमतस्तृष्णापरः । नमतः प्रतः । यतोऽश्वः ॥ पूपिरतिभ्यां कित् ॥ टपतो मृगो बिन्दुश्च । रजतम् ॥ खलतिः ॥ खलतेः सलोपः अतच्प्रत्ययान्तस्य एवं ध । खलतिनिष्कशशिराः ॥ शीशापिरुगमियश्चिजीविप्राणिभ्योऽयः ॥ स. सभ्योऽरः सात् । नायधोऽनगरः । शपथः । रवधः कोकिला | गमय: पथिकः पन्था- । यधयो धूर्तः । बन्दीति पाटे चन्दते यन्द्यते या वन्दयः स्तोता स्तुत्यध । जीवन आयुष्मान् । प्राणपो पलवान् । पाहुलकाच्यमिदमिभ्याम् । शमस्तु शमः शान्तिन्ति- स्तु भयो दमः ।। भृनश्चित् ।। भरपो सोपालः ॥ दिविदिभ्यां डित् ॥ रो. दितीति रुदशः शिशः । वत्तीति विदयः ॥ उपसर्ग वसे ॥ आयसो गृहम् । संवसभी प्रामः ॥ अत्यविचमितमिनमिरभिलाभिनभितपिपतिपनिप- णिमहिन्योऽसच् ॥ प्रयोदशभ्योऽसन् स्यात् । अततीसनसो वायुरात्मा च । अ- यतीत्ययसो राजा भानुध । घमत्यस्मिन् धमसः सोमपानरात्रम् । नाम्पत्यस्मिन् नम- सोऽन्धकारः । नममः । अनुयूलः । भमो येगहर्पयोः । लभसी धनं पाचक । न. भनि नभ्यनि या नमन आकाशः । तपस: पक्षी चन्द्रश । पनम: पक्षी। पनमः कण्टफिलः । पणमः पण्पद्रध्यम् । महसं ज्ञानम् ॥ मनस्तु च ॥ पालमादा- स्थामायः । वसः ॥ चहियुभ्यां णित् ।। याहसोऽनगरः । पारमस्तृगरांपाः ।।

·- ৱািলী घय ॥ पग गगी । गाग! कारः ॥ दियः किम् ॥ निमम । विमः । फगशलिफलिगदिभ्योऽभर ॥ करमः । शरमः । लमः । फरमः । गभः।। प्रापिपिभ्यां कित् ।। ऋषमः । पमः ॥ पेनिटुप् च ॥ मर हिमाणाम् । अरमादभन् निस्किरसार लुपादेशध । मुगमो मरादन्तिनि । रासियलिभ्यां च ॥ रासभः । यसमा । गायिशिभ्यां झम् ॥ जातो महिषः । पेशन्तः पन्चनम् ॥ महिनन्दिजीविमाणिभ्यः पिदाशिपि॥ गेहन्तो वृक्षभेदः । नन्दन्नः पुत्रः । जीयन्रा भोपाम् । प्राणन्तो यातुः । पित्यानीम् । रोहन्ती ।। तम्यहियसिभासि. साधिगडिमण्डिजिनन्दिभ्यश्च॥ दशभ्यो झन् सास व पिन् । तरन्तः समुद्रः सरन्ती नौका । भयन्तः फालः । यहन्तो यापुः । यसन्त ऋतुः।मासन्तः सूर्यः । साधन्नो भिक्षुः । गर्घटादित्यान्मित्त्यम् । हस्यः । अपामन्तति परयः।गण्डयन्ती जलदहामण्डय- न्तो भूपणम् । जयन्तः शमपुत्रः । नन्दयन्तो नन्दकः ।। हन्तेर्मुद् हि च ॥ हेमन्नः। भन्देनलोपश्च ॥ भदन्तः प्रमजितः ॥ तच्छररः॥ ऋच्छरा वेश्या । याहुलका- ज्जर्जरझर्झरादयः ।। अतिकमिभ्रमिचमिदेवियासिभ्यश्चित्॥पड्भ्योऽरश्चित स्यात् । अररं कपाटम् । कमरः कामुकः । भ्रमरः । चमरः । देवरः । वासरः।। कुवः फरन् । कुररः पक्षिभेदः ।। अङ्गिमदिमन्दिभ्य आरन् ॥ अङ्गारः । मनारो वराहः । मन्दारः ॥ गडे. कड च ॥ कडारः ॥ शृङ्गारभृङ्गारी ॥ मनः भ्यामारन्नुम् गुक् हखश्च । शृङ्गारो रसः। भृङ्गारः कनकालुका ॥ कनिमृजिभ्यां चित् ॥ कमिः सौत्रो धातुः ।। कञ्जारो मयूरः ।। मार्जारः ॥ कमेः किदुच्चोपधा- याः ॥ चिदित्यनुवृत्तेन्तोदात्तः कुमारः ॥ तुपारायश्च ॥ नुषारः कासारः । सहार आम्रभेदः ॥ दीडो नुट् च ॥ दीनारः सुवर्णाभरणम् ॥ सर्तरपः एक च ॥ सर्पपः ॥ उपिकुटिलिकचिखजिभ्यः कपन् ॥ उपपो यहिसूर्ययोः । कुटपो मानभाण्डम् । दलपः प्रहरणम् । कचपं शाकपत्रम् । खजपं घृतम् । कणे. संप्रसारणं च ॥ कुणपम् ॥ कपश्चाक्रवर्मणस्य ॥ स्वरे भेदः ॥ विटप- पिष्टपविशिपोलपाः ॥ चत्वारोऽमी कपन्प्रत्ययान्ताः । विट शब्द । विटपः विशतेरादेः प: । प्रत्ययस्य तुद् । पत्वम् । पिष्टपं भुवनम् । विशतेः प्रत्ययादेरिल्यम् । विशिप मन्दिरम् ॥ वरतेः संप्रसारणम् ॥ उलप कोमलं तृणम् ॥ न् ॥ वर्तिका ॥ कृतिभिदिलतिभ्यः कित् ॥ कृत्तिका । भित्तिका । भित्तिः । -त्तिका गोधा ॥ इष्यतिभ्यां तकन् ॥ इष्टका । अष्टका ॥ इणस्तशन्तश ।। एतशो ग्रामणः । स य एतशाः ॥ चीपतिभ्यां तनन् ॥ यी गल्या. । पत्तनम् ॥ इदलिभ्यां भः ॥ दर्भः । दत्मः स्थापिपक्रयोः ।। भन् ॥ भर्भः । गर्भः ।। इणः कित् ॥ इमः ॥ असिसचिभ्यां वृतेस्तिक- ·कृदन्त उणादया। - क्थिन् ॥ अस्थि । सविध । प्लपिकुपिशुपिभ्यः क्सिः॥ शुशिहिः । कुक्षिः। शुक्षितिः । अशेनित् ॥ अक्षिा इपे क्सुः ॥ क्षुः ॥ अवितस्तृतन्त्रिम्य ईः॥ अवीनारी रजस्वला । तरीनौः । स्तरीधूमः । तन्त्रीर्वीणादेर्गुणः॥ या पोः कि च ॥ ययीरश्वः । पपी: स्यात्सोमसूर्ययोः ॥ लक्षेसंद च । लक्ष्मीः ।। ॥ इत्युणादिषु तृतीयः पादः ॥ वातममीः ।। यातशब्दे उपपदे माधातोरीप्रत्यय: स च कित् । वातप्रमीः ॥ अ. यं स्त्रीपुंसयोः ॥ ऋतन्यश्चियन्यस्यमिद्यत्पनिकुयुकृशिभ्यः कनिच्य- तुजलिजिटुजिष्ठजिसनस्यनिधिनुल्पसासानुकः ॥ द्वादशभ्यः ऋमा- स्तुः । अर्तेः कनिच् यण् । यद्धमुष्टिः करोऽरनिः सोऽरनिः प्रसृताङ्गुलिः । तनोतेर्य- नुच् । तन्यतुर्वायू रात्रिश्च । अओरलिच् । अञ्जलिः । वरिष्ठुच् । वनिष्ठः स्थविरा- न्त्रम् । अजे: छिन् । अअिष्टो भानुः । अर्पयतेरिसन् अर्पिसोऽप्रमांसम् । मदेः स्यन् । मस्यः । अतेरिपिन् । अतिथिः । अङ्गेरुलिः । अङ्गुलिः । कौतेरसः कवसः । अच इत्येके । कवचम् । यौतेरासः । यवासो दुरालभा । कृशेरानुक् । कृशानुः ॥ श्रा करन् ।। उत्तरसूने किग्रहणादिह ककारस्य नेत्वम् । शर्करा ॥ पुपः कित् ।। पुष्करम् ।। क. लश्च ।। पुष्कलम् ॥ गमेरिणिः ॥ गमिष्यतीति गमी ॥ आङि णित् ।। आगा- मी ॥ भुवश्च ॥ भावी । मे स्थः । प्रस्थायी । परमे कित् ।। परमेष्ठी ।। मन्यः। मन्यतेरिनिः कित्स्यात् । कित्त्वानकारलोपः । मन्थाः मन्यानो । मन्धानः ॥ पतस्थ च ।। पन्थाः पन्थानी ।। खजेराकः ।। खजाकः पक्षी ॥यलाकादयश्च ।। पला- का । शलाका । पताका ।। पिनाकादयश्च ॥ पातरिवं नुम् च । लीयपुंसोः पिना- कः स्यालशङ्करधन्वनोः । तड आधाते । तडाकः ॥ कशिदूपिभ्यामीकन् । फपीका पक्षिजातिः। दूपिका नेत्रयोर्मलम् । अनिहपिभ्यां किञ्च ॥ अनीकम् । ह- पीकम् ॥ घणः कङ्कणश्च ॥ कण शन्दे अरमायड्लुगन्तादीकन धातोः कङ्कणादेश- श्व । घण्टिकायां कङ्कणीका सैव प्रतिसरापि च ॥पवृलां दे रुकू चाभ्यासस्य ॥ शर्शीको हिंसः। परीको दिवाकरः। वर्वरीकः कुटिलकेशः॥ फर्फरीकादयश्च॥ स्फुर फुरणे । अस्मादीकन् धातोः फर्फरादेशः । फर्फरीकं किसलपम् । दर्दरीक वा. दित्रम् । प्रहरीकं शरीरम् ॥ तित्तिडीको वृक्षभेदः । चरेर्नुम् च । चञ्चरीको भ्रमराम- मरीको हीनजनः । कर्करीका गलन्तिका । पुणते: । पुण्डरीकं वादिनम् । पुण्डरीको व्यायोऽमिदिग्गजश्च ।। ईपेः किद्रस्यश्च ।। इपीका शलाका ।। ऋजेश्च ।। ऋजीक: उपहतः ॥ सर्तेर्नुम् च ।। सृणीका लाला ॥ मृहः कीकन्कङ्कणौ ॥ मुहीको मृगः । मृणः शिशुः ॥ अलीकादयश्च ॥ फीकनन्ता निपात्यन्ते । भल भूपणा. दौ । अलीकं मिथ्या । विपूर्वाश्यलोकं विप्रियं खेदश्च । वतीकं पटलमान्ने इत्यादि ।।

·। सिद्धान्तकौमुद्याम् कौतेर्नुम् ॥ कुन्दः ॥ वलिमलितनिभ्यः कयन् ॥ वलगम् । मलगः । तनयः । वृहोः पुग्दुको च ॥ वृपय आश्रयः । हृदयम् ॥ मिपीभ्यां शा॥ मेरुः पेरुः सूर्यः । याहुलकात् पियतेरपि । संवत्सरवपुः पारु: पेरुर्वासीदिनप्रणीः ॥ जव्वाद- यश्च ।। जत्रु । जत्रुणी । अश्रु । अश्रुणी ॥ रुशातिभ्यां कुन् । रुरुमंगभेदः । शातयतीति शत्रुः । प्रज्ञादौ पाठास्वत्वम् ॥ जनिदाच्युस्मदिपमिनमिभूः अभ्य इत्वन्त्वन्नकिन्शस्यढडटाटचः ॥ जनित्यौ मातापितरौ । दाल्यो दाता । च्योनो गन्ता अण्डजः क्षीणपुण्यश्च । सृणिरङ्कुशश्चन्द्रः सूर्यो वायुध । गुरुः आर्द्रकं मूलकं च । मत्स्यः । षण्डः । डित्त्वाहिलोपः । नमतीति नटः शैलूपः । विभ- र्ति भरटः कुलालो भृतकश्च ॥ अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते ॥ पेत्यममृतं भृशम् ॥ कुसेरुम्भमेदेताः ॥ कुसुम्भम् । कुसीम् । कुसुमम् । कुसितो अनपदः ॥ सानसिवर्णसिपर्णसितण्डुलाङ्कुशचपालेल्वलपल्वलधिष्ण्यशल्पाः। सनोतेरसिप्रत्यय उपधावृद्धिः। सानसिर्हिरण्यम् । लो नुक् च । वर्णसिर्जलम् । १ पर्णसिलगृहम् । सड आपाते । तण्डुलाः। अकि लक्षणे उशन् । अङ्कशः । चपेरान- न् । चपालो यूपकटकः । इल्वलो दैत्यभेदः । पल्यलम् । विभूषा । ऋकारस्य कारः । पिण्यम् । शलेयः । शल्यं या पुंसि शंकुर्ना । मूशक्यविभ्यः छः ॥ मूलम् । श. कप्रियंवदे। अम्ब्लोग्सः याहुलकादमेः ॥ अम्लः ॥माछाससिभ्यो यः॥ मापा। छाया । सस्यम् । पाहुलकारसुनोतेः । सन्यं दक्षिणवामयोः ॥जनेर्यक ॥णे विभागा । जन्यं गुदम् । जागा भाषा ॥ अध्यादयय ॥ गगन्ता निपात्यन्ते । हन्सेप अडा. गमः सभालोपश आया माहेगी भगः । प्रजापतिः। फनी दीमो । कन्या । परो. काम् ! यया ।। नामदिपार्थपशकिभ्यो पनिए । हाया रसिकः । मा शियः । पहा पन्थाः । अयां तुरगगयोः । पर्या प्रतिभा प्रसायम । शमा हसी। डीपी। शर्ग अहुनिः ॥ शीशिमाहिजिक्षिनरभ्यः फनिए ॥ शीया अगर । पुथा सृगालः । महा वृक्षः । मिला भेना। शिल्या यायुः । राणा प्रभावित शुः पाप्योः ममसारणं च ॥धीया कर्मकरः पीरा नः ।। अदेर्भ ग. पाईपशदोरतुद | प्रेत्यां प्रशाया मागरः । प्रेलरी प्रशाली पड़ी। गर्षपातुम इन विधिः । गुद्धिः निःपरिक्षा पटिः । पशिलागि। कारपितामहः । महाकरिता मी परिणाम । मगिः । वाम ME कोटिरिः। बोधिः । ननिताकरितापिपिहितिविदिति गिरिजाहारिने मक मिई तीन पीसो र गो । मंत्री की friet ail it ॥ हरिः मिनिमामला । - - .."

·कृदन्ते उणादयः। प्कएँ । सूलिः । तूली । धिका ॥ भ्रमेः संप्रसारणं च ॥ भृमिति: । याहुलका- अमिः । क्रमितभिशतिस्तक्षामत इच ।। क्रिमिः । संप्रसारणानुत्तेः कृमिर- पि । तिमिर्मत्स्यभेदः । शितिमेचक शुक्लयो । स्तिम्भिः समुद्रः ।। मनेरुच्च ॥ मुनिः ।। वर्णर्वलिश्वाहिरण्ये ॥ वणिः सौत्रः । अस्य थलिरादेशः । करोपहारयोः पुंसि घलिः प्राण्यङ्गके स्त्रियाम् । हिरण्ये तु वर्णिः सुवर्णम् ॥ यसिवपियजिराजिन- जिसदिहनिवादिवारिभ्य इम् ॥ वासिश्वेदनवस्तुनि । वापिः । वापी । याजिया । राजिः । राजी । प्राजिातालि । सादिः सारथिः । निधातिलाहघातिनी। वाशिरमिः । वादिविद्वान् । वारिगंजयन्धनी । जले तु लीवम् । बाहुलकाद्वारि: पथि- कसंहतो ॥ नहो भश्च ॥ नाभिः स्यारक्षत्रिये पुंसि । प्राण्यङ्गे तु स्त्रियां पुंस्यपीति केचित् ॥ कृपेडिश्छन्दसि ॥ कार्पिः॥ श्रः शकुनी ॥ शारिः । शारिका ॥ कृष उदीचां कारुपु। कारि: शिल्पी । जनियसिभ्यामिण् । जनिर्जननम् । घाप्तिर्भक्ष्यममिश्च ।। अज्पत्तिभ्यां च ॥ आजिः संग्रामः । आतिः पक्षी ।। पादे घ। पदाजिः । पदातिः । अशिपणाप्यो रुडायलुकौ च ।। अशे रुट् । राशिः पुजः । पणायतेरायलुम् । पाणिः करः ।। वातडिच ॥ वि: पक्षी। खियो। वीसपि । में हरतेः कूपे ॥ प्रहिः कूपः । नौ व्यो यलोपः पूर्वस्य च दीर्घः ॥ व्येन इण् स्याद् पलोपश्च नेर्दीर्घः । नीविः नीवी । वस्त्रप्रन्धौ मूलधने च ॥ समाने ख्यः स चोदात्तः ॥ समानशब्दे उपपदे ख्या इत्यस्मादिण् स्यात्स च डिच यलोपश्च समानस्य तूदात्तः स इत्यादेशश्च । समानं ख्यायते जनैरिति सखा ॥ आङि निहनि- भ्यां हवश्च ।। इण स्यात्स च डित् आडो हस्वश्च । त्रियः पाल्यश्रिकोटयः । सर्प पृत्रासुरेऽप्यहिः ।। अच इः ॥ रविः । पविः । तरिः । कविः । अरिः । अलिः ॥ खनिकप्यज्यसियसिवनिसनिध्वनिग्रन्धिचलिभ्यश्च ॥ खनिः । कपि- हिसः। अनिः । असिः। वसिर्वस्त्रम् । वनिरमिः। सनिर्भक्तिर्दानं च। ध्वनिः मन्धिः । चलिः पशुः ॥ वृतेइछन्दसि ।। वर्तिः॥ भुजेः किञ्च ॥ भुनिः । कृगशपफुटि- भिदिछिदिभ्यश्च ।।: किस्यात् । किरिर्वराहः । गिरिगोत्राक्षिरोगयो।। गिरिणा काण: गिरिकाण: शिरिः शलभो हन्ता च । पुरिनगरं राजा नदी च । कुटिः शाला शरीर च । भिदिवघम् । रिदिः परशुः ॥फुडिकम्प्योर्नलोपश्च ॥ कुडि दाहे। कुडिदेहः । कषिः । सर्वधातुभ्यो भनिन् । क्रियत इति फर्म । चर्म । भस्म । जन्म । शर्म। स्थाम बलम् । इस्मन्निति हस्तः । छग ! सुत्रामा । हेनोंच ।। नकारस्याकारः। प्रा तत्त्रं तपो वेदी ब्रह्मा विमा प्रजापतिः ।। अशिशकिभ्यां छन्दसि ॥ भरमा । शक्मा ॥ भूधसस्तृभ्य इमनिच् ॥ हरिमा कालः । भरिमा कुटुम्बम् । परि- मा रूपम् । सरिमा वायुः । सरिमा तत्सन् । शरिमा प्रसवः । जनिम्म्यामिम- ·। गिदानको मुगा निन् || निमा मग । गरिमा मात्र सर्वत्र ॥ छन्दगि भाषा मेय. पं: येमा मुगापदण्टा । अनादिका मामनी पेमनी गि गृभिः ॥ नामन् मी- मन् व्योमन रोमन् लोमन् पाप्मन् धामन् ॥ मा अमी निकालने । ना. गोऽनेनेति नाम । मिनानेदामीमा । मीमागी । मामानः । पोडार । सीमा: । त्रोऽन्यस्पोनं गुणः । गाम । गतः । गम । लाम । पामा पापम् । व्या. ग परिमाणं रोग ॥ मिथुने मनिः।। उपमर्गक्रियागंयो मिथुनम् । स्वगर्थमिदम् । सुशर्मा । सातिभ्यां मानिन्मनिणी ।। सति साम । गामनी । आरमा॥ हनि- मशिभ्यां सिकन् । इंगिका हंसपोरिति । मक्षिका ॥ कोररन् ॥ कया। गिर उटच् ॥ गरुडः । इन्देः कमिनलोपश्च ॥ इदम् ॥ कायटिमिः । किम् ।। सर्वधातुभ्याट्रन् । यत्रम् । अनम् । शनम् । इस्मन्निति हस्यत्वम् । घाद- नान्यत्रम् ॥ भ्रमजिगमिनमिहनिविश्यशां वृहिश्च ॥ भ्राष्ट्रः । गात्रं शक- टम् । नान्नं स्तोत्रम् । हान्नं मरणम् । वैष्ट्रं विष्टरम् । आष्ट्रमाकाशम् ॥ दिवेर्युच्च ।। गोत्रं ज्योतिः ॥ उपिखनिभ्यां कित् ॥ उष्ट्रः । खात्रं घनित्रं जलाधारश्च ।। सि. विमुच्योप्टेरू च ।। सूत्रम् । मूत्रम् ॥ अमिचिमिदिशसिभ्यः क्त्रः॥ अन्त्र- म् । चित्रम् । मित्रम् ॥ शस्त्रम् ॥ पूवो हस्वश्च ॥ पुत्रः ।। स्त्यायते॥ त्री ॥ गुधवीपचिपचियमिसदिक्षदिभ्यस्त्रः ॥ गोत्रं स्यानामवंशयोः । गोत्रा पृथिवी धर्म गृहम् । वेत्रम् । पक्रम् । वझम् । यन्त्रम् । सत्रम् । क्षत्रम् ॥ हुयामाश्रुभ- सिभ्यस्त्रन् ॥ होत्रम् । यात्रा । मात्रा । श्रोत्रम् । भस्रा । गमेरा च । गात्रम् ॥ दादिभ्यश्छन्दसि ॥ दात्रम् । पात्रम् ॥ भूवादिगभ्यो णित्रन् । भाविद्यम् । वादित्रम् । गारित्रमोदनम् ॥ घरेवृत्ते ॥ चारित्रम् ॥ अशित्रादिभ्य इत्रोत्री। अशित्रम् । वहित्रम् । धरित्री मही । त्रैङ् एवमादिभ्य उत्रः त्रोत्रं प्रहरणम् । हम् वरुत्रं प्रावरणम् ॥ अमेद्धिपति चित् ॥ अमित्रः शत्रुः ॥आ समिनिकपि भ्याम् ॥ संपूर्वादिगो निपूर्वाल्कषेश्च आ स्यात् । स्वरादित्वादव्ययत्वम्।समया। निक- पा॥ चितेः कणः कश्च ॥बाहुलकादगुणः। चिकणं ममृणं स्निग्धत् ॥ सूचे स्मन् ॥ सूक्ष्मम् ॥ पातेडेम्सुन् ॥ पुमान् ॥ रुचिभुजिभ्यां किष्यन् ॥ रुचिष्यमिष्टम् । भुजिष्यो दासः ॥ वसेस्तिः॥ वस्ति भेरधो द्वयोः । वस्तयः स्युर्दशासूत्रे । पाहु- लकात् शासः शास्तिः राजदण्डः । विन्ध्याख्यमगमस्थतीत्यगस्तिः । शकन्भ्वादिः॥सा- चसेः॥ स्वस्ति । स्वरादिपाठादव्ययत्वत् ॥ वौ तसेः॥ वितस्तिः ॥ पदिमधि भ्यां नित् ॥ पत्तिः । प्रथितिः । तितुत्रेष्वप्रहादीनामितीट् ॥ दृणातेर्हस्वश्च ॥ हतिः ॥ कृतकृपिभ्यः कीटन् । किरीटं शिरोयेप्टनत् । तिरीटं सुवर्णम् । पार्ट २.:.॥ रचिवचिकुंचिकुटिभ्यः कितय् ॥ रचितमिष्टम् । उनिगम् । । ।

·कृदन्ते उणादयः। फुचितं परिमितम् । फुटितं कुटिलम् ।। कुटिकुपिभ्यां कमलन् । कुड्मलम् । कु- प्मलम् ॥ कुपेर्सश्च ।। फुल्मलं पापम् ।। सर्वधातुभ्योऽसुन् । चेतः । सरः । पयः । सदः ॥ रपेरत एच ॥ रेपोऽवद्यम् ।। अशेदवने युट च ॥ देवने स्तुतौ। यशः ॥ उबले घलोपश्च ।। ओजः । श्वेः संप्रसारणं च ॥ शवः । शव- सी । बलपर्यायोऽयम् ॥ श्रयते स्वाङ्गे शिरः किच ॥ श्रयतेः शिर आदेशोऽसु. न किश्च । शिरः । शिरसी ॥ अतैरुच ॥ उरः ॥ व्याधी शुह च ॥ अर्शो गु. दव्याधिः ॥ उदके नुट् च ॥ अरसुन् स्यात्तस्य च नु । अर्णः । अर्णसी ।। इण आगसि ॥ एनः॥ रिर्धने घिच ॥ चाव्यत्ययस्य नुट् । वित्त्वाकुल्यम् । रेषणः सुवर्णम् ॥ चायतेरन्ने हस्वश्च ॥ चनो भतम् ॥ वृशीझ्या रूप. स्याङ्गयोः पुटू च ।। वर्षों रूपम् । शेपो गुह्यम् ॥ रिभ्यां तुह् च ॥ स्रोतः॥ रेतः ॥ पातेर्यले जुत् च ॥ पाजः । पानसी ॥ उदके थुट् च ॥ पाथः ॥ अ. ने च ॥ पायो भक्तम् ॥ अदेर्नुम्धौ च ॥ अदेर्भक्ते वाच्येऽसुन् नुमागमो धादे- शश्च । अन्धोऽन्नम् ॥ स्कन्देश्च स्वाङ्गे ॥ स्कन्दः । स्कन्दसी ॥ आपः कर्मा- ख्यायाम् ॥ कर्माख्यायां ह्रस्वो नुट् च वा । अतः । अपः । बाहुलकात् । आपः। आपसी ॥ रूपे जुट् च ॥ अजो रूपम् ॥ उदके नुम् भौ च ॥ अम्भः ॥ नहेर्दिवि भश्च ॥ नमः ॥ इण आग अपराधे च ॥ आगः पापापराधयोः ॥ अमेहुंक्च ॥ अंहः ॥ रमेश्च ॥ रहः॥ देशेऽह च ॥ रमन्तेऽस्मिन रहः ॥ अ. यनियुजिभूजिभ्यः कुश्च॥एभ्योऽसुन् कवर्गश्चान्तादेशः। अङ्कश्चिदशरीरयोः॥ अङ्गः पक्षी । योगः समाधिः । भर्गस्तेजः ॥ भूरतिभ्यां कित् ॥ भुवः । रजः ॥ धसैणित् ।। वासो वस्त्रम् ॥ चन्देरादेच छः ॥ छन्दः ॥ पचियचिभ्यां सुह च॥ पक्षसी तु स्मृती पक्षौ । वक्षो हृदयम् ॥ वहिहाधाभ्यश्छन्दसि ॥ पक्षाः अनड्वान् । हासाश्चन्द्रः। धासाः पर्वत इति प्राक्षः । वस्तुतस्तु णिदित्यनुवर्तते न तु सुद् । सेन बहेरुपधाद्धिः । इतरयोरातो युगिति युक् । शोणा धृष्णू नृवाहसा । श्रोता हवं गृणतः स्तोमवाहाः। विश्वो विहायाः । पाजम्भरो विहायाः । देवो नयः पृथिवीं विश्वधाया: । अधास्सत् पृथिवीं विश्वधायसम् । धर्णसं भूरिधायसमित्यादि । इण आसिः॥ भयाः पतिः । स्वरादिपाटादव्ययत्वम् ॥ मिथुनेसिः॥ पूर्वय- घ सर्वम् ॥ उपसर्गविशिष्टो धातुर्मिधुनं तत्रानोऽपवादोऽसिः स्वरार्थः ॥ ननिह. न एह च ॥ अनेहाः । भनेहसौ ॥ विधामो वेध च ॥ विदधातीति वैधाानु- वो धुट च ॥ नोधाः ।। गतिकारकोपपदयोः पूर्वपदमकृतिस्वरत्वं च ॥ असिः स्यात् । सुतपाः । जातवेदाः । गतिकारकोपपदात् कृदियुत्तरपदप्रकृतिस्वरखे सति शेषस्यानुदानवे प्रामे तदपवादामिदम् ॥ चन्द्रे मोडित् ॥ चन्द्रोपपदान्मा.

·सिद्धान्तकौमुद्याम् निन् । जनिमा जन्म । मरिमा मृत्युः ॥ वेमा सर्वत्र ॥ छन यः । वेमा तन्तुयायदण्ड । अर्धर्चादिः । सामनी चेमनी इति वृत्ति मन् व्योमन् रोमन् लोमन् पाप्मन् धामन् ॥ सप्त मा यतेऽनेनेति नाम । सिनोतेर्दीर्घः । सीमा । सीमानी । सीमानः । सीमाः । व्येवोऽन्त्यस्योवं गुणः । व्योम रौतेः । रोम । लोम । म परिमाणं तेजश्व ।। मिथुने मनिः॥ उपसर्गक्रियासंबन्धो मिथु सुशर्मा । सातिभ्यां मनिन्मानिणी ।। स्यति साम । सामर्न मशिभ्यां सिकन् ॥ हंसिका हंसयोपिति । मक्षिका ॥ 'कोर गिर उडच् ।। गरुडः ॥ इन्देः कमिन्नलोपश्च ॥ इदम् ॥ किम् ॥ सर्वधातुभ्यमन् ॥ वस्त्रम् । अस्त्रम् । शस्त्रम् । इस्मन्नि नाच्छत्रम् ॥ भ्रमजिगमिनमिहनिविश्यशां वृद्धिश्च ।। टम् । नान्नं स्तोत्रम् । हान्नं मरणम् । वैष्टुं विष्टपम् । आष्ट्रमाकार धोत्रं ज्योतिः ॥ उपिखनिभ्यां कित् ॥ उष्ट्रः । खात्रं खनित्रं विमुच्योप्टेरू च ॥ सूत्रम् । मूत्रम् ।। अमिचिमिदिशसि. म् । चित्रम् । मित्रम् ॥ शस्त्रम् ॥ पूयो हस्वश्च ॥ पुत्रः ॥ गुधवीपचिपचियमिसदिक्षदिभ्यस्त्रः॥ गोत्रं स्थानामवंः धर्व गृहम् । येत्रम् । पम् । वाम् । यन्त्रम् । सत्रम् । क्षत्रम सिभ्यस्त्रन् । होत्रम् । यात्रा । मात्रा । श्रोत्रम् । भला ॥ ग दादिभ्यश्छन्दसि ॥ दायम् । पात्रम् ॥ भूयादिगभ्यो । पादित्रम् । गारिग्रमोदनम् ॥ घरेवृत्ते ॥ चारित्रम् ॥ अशिन्न भक्षियम् । यहिप्रम् । धरित्री मही । त्रै एयमादिभ्य उग्रः पर प्रावरणम् ।। अमेदिपति चित् ॥ भमियः शत्रुः ।। भ्याम् ॥ गंपूर्यादिगो निपूर्वाफश्व आ स्थान । स्वरादिस्यादवा पा। पितेः कण: फयपाहुनकादगुणः। चिकणं मरणं कि गुदमम् ॥ पाते?म्सुन् । पुमान् ॥ मचिभुजिभ्यां कि भुमिप्यों नागः । यसैस्तिः ॥ यन्निनभिग्गी द्वयोः । यस्ता नशान शाम:मानि: गारण्ट । फिनल्यामपनगमम्यगीयमग्नि' यः ॥ सम्मिा गहिदारणाप्यम् ॥ यो नमः॥ म्यां नित् ।। पमिः । पितिः । मिनुष्यप्रहादीनामिनी । नियपिया कीटन् । किरीर शिरिन । परिnि ...

·कृदन्ते उणादयः। टकः । नरकम् । नरकाः। नरको मारकोऽपि चेति द्विरूपकोशः । सरकं गगनम् । कोरकाः कोरकं च ।।चीकयतराद्यन्तविपर्ययश्च ।। कीचको वंशभेदः॥पचि. मच्योरिवोपधायाः॥पेचका मेचकः ।। जनेररष्ठ च ।। जठरम् ।। वचि. मनिभ्यां चिच ॥ वठरो मूर्खः । मठरो मुनिशौण्डयोः । विदादित्यान्माठरः । गर्गादिखान्मादयः ॥ ऊर्जिणातेरलची पूर्वपदान्तलोपश्च ।। ऊर्दरः शररक्ष- सोः ॥ कृदरादयश्च ।। कृदरः । कुसूलः । मृदरं विलसत् । सदरः सर्पः ॥ हन्ते- युन्नाद्यन्तयोर्घत्वतत्वे ॥ यातनो मारफः ।। क्रमिगमिक्षमिभ्यस्तुन् घृद्धि- श्च ।। प्रान्तुः पक्षी । गान्तुः पथिकः । क्षान्तुर्मशकः ॥ हर्यतेः कन्यनहिर- च् ॥ कन्यम् प्रत्ययः । हिरण्यम् ॥ कृनः पासः ॥ कर्पासः । विल्यादिवाल्का- सं वस्त्रम् ॥ जनेस्तु रश्च ॥ जर्तुर्हस्ती योनिश्च ॥ ऊर्णोतेः ।। ऊर्णा ॥ दधाते- यत् नु च ॥ धान्यम् ॥ जीर्यतेः किन् रश्च वः ॥ जिग्निः स्यात्कलपक्षिणोः । याहुलकालि चेति दीर्थो न ॥ मव्यतेर्यलोपो मश्चापतुडालः ॥ मन्यतेराला- त्ययः सात्तस्यापतुडागमो धातोर्यलोपो मकारश्चान्यत्स । ममापतालो विषये ॥ भाजे कीकन् ॥ ऋजीक इन्द्रो धूमश्च ॥ तनोतेर्डउः सन्यच्च ॥ तितः । पुंसि लीवे च ।। अर्भकटथुकंपाका चयसि ।। ऋधु वृद्धौ । अतो वून । भकारश्चान्तादेशः। प्रथेः कुकन्संप्रसारणं च । पिवते: फन् । अवधायमाघमारेफाः॥ कुरिसते वदेर्न- लियत् । अवद्यम् । अवतेरमः । यस्य पक्षे धः । अवमः । अधमः । अर्तेर्वन् । अर्चा।। रिफतेस्तौदादिकादेः॥रेफालीरीडोर्हस्वः पुत् चतरो श्लेषणकुत्सन- योः।।तरी प्रत्ययौ क्रमात् स्तो धातो स्वः प्रत्ययस्य पुट् । लिप्तं शिष्टम् । रिमं कुत्सितम्।। लिशेरीचोपधायाः कन् लोपश्च लो नाम् च ॥ क्लिशेः कन् स्यात् उपधाया ईवं लस लोपो नामागमश्च । कीनाशो यमः। कित्त्वफलं चिन्त्यम् ॥ अशोते. राशुकर्मणि परट् च ॥ चकारादुपधाया ईत्वम् । ईश्वरः ॥ चतेरुरन् । चखा- ॥ प्रात्ततेररन् । प्रातः ॥ अमेस्तु च ॥ अन्तर्मध्यम् ॥ दहेगों लोपो दश्च नः ॥ गमत्सयो धातोरन्यस्य लोपो दकारस्य नकारनगः॥सिचेः संज्ञायां हनुमौ कश्च ॥ सिञ्चतेः कप्रत्ययो हकारादेशो नुम् च स्यात् । सिंहः । व्याडि भातेश्च जातौ ॥ कात्यय: स्यात् । व्याघ्रः ॥ हन्तेरच् धुरच ।। घोरम् ॥क्ष. मेरुपधालोपथ ॥ चादछ । मा ॥तरद्रिः॥ त्रयः ।। त्रीन् । ग्रहेरनिः॥ महणिः । डीम् । महणी व्याधिभेदः ॥ मयेरमच् ॥ प्रथमः ॥ चरेश्च ॥ चरमः । मझेरलन् । मङ्गलम् ।। ॥ इत्युणादिषु पञ्चमः पादः ।।

·३४० सिवानकीमुपाम्, ॥ अथ उत्तरकदन्तम् ।। । उणादयो पहुलम् । ३।३।१॥ पो यर्नमाने मंज्ञायां च बहुलं स्तुः । फेचिदपिहिता अणूशाः । मंशारा भातुरूपाणि प्रगाश ततः परे । कार्याद्विया- दन्यन्यामेरायणप्रमुणादिषु ।। भूतेऽपि दृश्यन्ते । ३।३।२॥ भविष्यति गम्यादयः । ३ । ३1३॥ दाशगोधी संपदाने । ३।४।७३ ।। पती म प्रदाने फारफे निपायरो । दशन्ति रारमै दाशः । गोहलि तस्मै गोनोऽतिथिः ॥ भीमादयोऽपादाने । ३।४।७४ ॥ भीमः । भीष्मः । प्रस्कन्दनः । प्ररक्षः । मूर्खः । खलतिः ॥ ताभ्यामन्यग्रोणादयः । ३।४।७६ ।। मप्रदानपगमा- मैं ताभ्यामिति । मतोऽसो भवति तन्तुः । वृत्तं सदिनि यम । चरितं तदिति चर्म ॥ तु. मुन्ण्युली क्रियायां क्रियार्थायाम् । ३।३।१०॥ क्रिया यां क्रिया- थामुपपदे भविष्यत्यर्थे धातोरेती स्तः । मान्तवादल्ययत्वम् । कृष्णं द्रष्टुं पाति । - पणं दर्शको याति । अत्र यासरूपेण तृजादपो न । पुनवुनुक्तेः । समानकर्तके पु तुमुन् । ३ । ३ । १५८ ॥ अफ्रियार्पोपपदार्थमेतत् । इच्छार्थेष्वेफकर्तृकेयूपर- देपु धातोस्तुमुन् स्यात् । इच्छति भोक्तुम् । वष्टि वाञ्छति वा ॥ शकघृपज्ञाग्ला- घटरभलभक्रमसहारेस्त्यर्थेषु तुमुन् । ३।४।६६॥ एपूपपदेषु धातो. स्तुमुन् स्यात् । शक्नोति भोक्तुम् । एवं धृष्णोतीत्यादौ । अर्थप्रहणमस्तिमैव संबध्यते । अनन्तरत्वात् । अस्ति भवति विद्यते वा भोक्तुम् ॥ पर्याप्तिवचनेष्यलमर्थेषु । ३।४।६६ ॥ पर्याप्तिः पूर्णता । तद्वाचिषु सामर्थ्यवचनेपूपपदेषु तुमुन् स्यात् । पर्याप्तो भोक्तुं प्रवीणः कुशलः पटुरित्यादि । पर्याप्तिवचनेषु किम् । अलं भुक्खा । अल- 'मर्थेषु किम् । पर्याप्तं भुङ्क्ते । प्रभूततेह गम्यते न तु भोक्तुः सामर्थ्यम् ॥ फालसम यवेलासु तुमुन् । ३ । ३ । १६७ ॥ पर्यायोपादानमर्थोपलक्षणार्धम् । कालापू- पपदेषु तुमुन् स्यात् । कालः समयो वेला अनेहा वा भोक्तुम् । प्रैपादिप्रणमिहानुर- तते । तेनेह न । भूतानि कालः पचतीति वार्ता ॥ भाववचनाश्च । ३।३।११॥ भाव इत्यधिकृश्य वक्ष्यमाणा घमादयः क्रियार्थायां क्रियायां भविष्यति शुः । पा. गाय याति ॥ अण् कर्मणि च । ३।३।१२॥ कर्मण्युपपदे क्रिया(यां मिया- यां चाण् स्यात् । ण्वुलोऽपवादः । काण्डलायो प्रजति । परत्वादपं कादीन् पाधने । कम्बलदायो प्रजति ॥ पदरुजविशस्पृशो घम् । ३।३ । १६ ॥ भषिणः तीति निवृत्तम् । पद्यतेऽसौ पादः । रुजतीति रोग विशतीति पेशः । स्टसीति स्पर्शः ॥ स स्थिरे । ३।३।१७ ॥ स इति लुप्तविभक्तिकम् । सर्नेः स्थिरे कतरि घम् स्यात् । सरति कालान्तरमिति सारः ॥ व्याधिमस्ययलेषु चेति पाच्यम् ॥ - ·उत्तरकृदन्तम् । भतिसारो व्याधिः । अन्तर्भावितण्योऽय सरतिः । रुधिरादिकमतिशयेन सारय- तीयः। विसारो मत्स्यः । सारो यले दृढांशे च ॥ भावे।३।३।१८॥ सि- द्धावस्थापने धावर्षे वाच्ये धातोर्धम् स्यात् । पाकः । पाको ॥ स्फुरतिस्फुलत्यो- पनि।६।११४७॥ मनयोरेच आवं स्यामि । स्फारः । स्फालः । उपस. गैस्स पनीति दीर्घः । परीहारः ॥ इका काशे।६।३।१२३ ॥ काशे उत्तरप- दे इगन्तस्यैव प्रादेः । नीकाशः । अनूकाशः । इकः किम् । प्रकाशः । नोदात्तो- पदेशेति न वृद्धिः। शमः । आचमादेस्तु । आचामः । कामः । वामः । विश्राम इति लपाणिनीयम् ॥ स्यदो जवे । ६।४।२८ ॥ सन्देधूमि नलोपो वृद्धपभावश्च निपासते । स्वदो वेगः । अन्यत्र स्सन्दः ॥ अयोदधौद्मप्रथहिमश्रथाः।६। ४।२९॥ अवोदः अवश्लेदनम् । एध धनम् । ओन उन्दनम् । अन्धेर्नलोपो . यभावश्च ॥ अकर्तरि च कारके संज्ञायाम् । ३।३।१९।। कर्तृभिन्ने कारके घञ् स्यात् ॥ घनि च भावकरणयोः।६।४।२७ ॥ रोनेलोपः स्यात् । रागः । अनयोः किम् । रज्यत्यस्मिन् रङ्गः । प्रास्यते इति प्रासः । संज्ञायामिति प्रायिकम् । को भवता लाभो लब्धः । इत उत्तरं भावे अकर्तरि कारक इति कृत्यत्यु- तो बहुलमिति यावत् द्वयमप्यनुवर्तते । परिमाणाख्यायां सर्वेभ्यः।३।३। २० । पञ् अजपोर्धाधनामिदम् । एकस्तण्डुलनिचायः । द्वौ शूर्पनिप्पायौ । द्वौ कारी।। दारारी कर्तरि णिलुक्च * ।। दारयन्तीति दाराः । जारयन्तीति जाराः ॥ इङश्च । ३।३ । २१॥ धम् । अचोऽपयादः । उपेत्य भरमादधीयते । उपाध्यायः । अपादाने स्त्रियामुपसंख्यानं तदन्ताच का डीम् * ।। उपाध्याया । उपाध्यायी । श वायुवर्णनि- वृत्तेषु * ॥ श इत्यविभक्तिको निर्देशः । शारो वायुः । करणे घञ् । शारो वर्णः । चित्रीकरणमिह धात्यर्थः । निवियते आप्रियतेऽनेनेति निवृतमावरणम् । याहुलका- करणे कः । गौरिवाकृतनीशारः प्रायेण शिशिरे कृशः । अकृतप्रावरण इत्यः॥ उपसर्गे रुवः ।३।३१२२॥ धम् । संरावः । उपसर्ग किम् । रवः । अभि. निसः स्तनः शब्दसंज्ञायाम्।।३।८६॥ अस्मात् स्तने सस्य मूर्धन्यः । अभिनिष्टा. नो वर्णः । शब्दसंज्ञायां किम् । अभिनिस्तनति मृदङ्गः । समियुद्रुदुवः शश२३ ॥ संयूयते मिश्रीक्रियते गुडादिभिरिति संयावः पिष्टविकारोऽपूपविशेषः । संद्रावः । संदावः ॥ श्रिणीभुचोऽनुपसर्ग।३।३ ॥ २४ ॥ श्रायः । नायः । भावः । अनुपसर्गे किम् । प्रश्रयः । प्रणयः । प्रभवः । कथं प्रभावी राज्ञ इति । प्रकृष्णे भाव इति प्रादिसमासः । कथं राज्ञो नय इति । बाहुलकात् ॥ चौ क्षुश्रुयः । ३।३। २५ ॥ विज्ञान विश्रावः । चौ किम् । क्षवः । श्रयः ॥ अयोदोनियः।३।। २६ ।। अवनासः अधोनयनम् । उनायः अर्बनयनम् । कपमुन्नयः उपेक्षेति । या.

·सिद्धान्तकौमुद्याम् ॥ अथ उत्तररूदन्तम् ॥ అతరిక్ష उणादयो बहुलम् । ३।३।१॥ एते वर्तमाने संज्ञायां च बहुलं केचिदविहिता अप्यूद्याः । संज्ञासु धातुरूपाणि प्रत्ययाश्च ततः परे ॥ काशी दनूयन्धमेतच्छास्त्रमुणादिपु ॥ भूतेऽपि दृश्यन्ते । ३।३।२॥ भविष्य गम्यादयः । ३ ॥ ३ ॥ ३॥ दाशगोनौ संपदाने ।३।४।७३॥ ए- प्रदाने कारके निपात्येते । दशन्ति तस्मै दाशः । गां हन्ति तस्मै गोनोऽति-ि भीमादयोऽपादाने । ३।४।७४ ॥ भीमः । भीष्मः । प्रस्कन्दनः । प्रर- मूर्ख । खलतिः ॥ ताभ्यामन्यत्रोणादयः । ३।४।७५ ॥ संप्रदानपरान थै ताभ्यामिति । ततोऽसौ भवति तन्तुः । वृत्तं तदिति वर्म । चरितं तदिति धर्म ॥ मुन्ण्वुलौ क्रियायां क्रियार्थायाम् । ३।३।१०॥ क्रिया(यो । यामुपपदे भविष्यत्यय धातोरेतौ रतः । मान्तत्वादव्ययत्वम् । कृष्णं द्रष्टुं याति । प्णं दर्शको याति । अत्र वासरूपेण तृजादयो न । पुनवुलुक्केः ॥ समानकर पु तमुन् । ३।३ । १५८ ॥ अक्रियार्थोपपदार्थता । स्याप्वेकफर्ट: .

·- प्रधाणः । कर्मण्यप । पो वृद्धिः ॥ उद्धनोत्याधानम् । ३।३। ८० ॥ अत्याधानमुपरि स्थापनम् । यस्मिन् काठे अन्यानि कामानि स्थापयित्वा तक्ष्यन्ते तदुद्धनः । अधिकरणेऽप् ॥ अपचनोऽङ्गम् । ३।३॥ ८१ ॥ अङ्ग शरीरावयवः । स चेह न सर्वः किंतु पाणिः पादश्चेत्याहुः । करणेऽप् अपघातोऽन्यः ॥ करणे. ऽयोविद्रुषु । ३।३।८२॥ एषु हन्तेः करणेऽप् साद्धनादेशश्च । भयो हन्यतेऽने. नेत्ययोधनः । विधनः । द्रुधनः । द्रुघण इत्येके । पूर्वपदासंज्ञायामिति णत्वम् । संज्ञेषा कुठारस्य । दुर्यक्षः ॥ स्तम्ये क च ।३।३ । ८३ ॥ स्तम्बै उपपदे हन्तेः करणे फः स्यादप च पक्षे धनादेशश्च । स्तम्वनः । स्तम्भयनः । करण इत्येव । स्तम्यधातः ॥ परी घः।३।३। ८४ ॥ परी हन्तेरप् स्यात्करणे घशब्दश्चादेशः। परिहन्यतेऽनेनेति परिघः ॥ परेश्च घाइयोः।८।२।२२ ॥ परे रेफस्य लो- या स्याद्वशब्दे अङ्कशब्द च । पलिघः । परिधः । पर्यः । पत्यङ्काः । इह तरप्तमपौ प इति कृत्रिमस्य न प्रहणं व्याख्यानात् ॥ उपन्न आश्रये । ३।३।०५॥ उ. पपूर्वाद्धन्तेरए स्यादुपधालोपश्च । आश्रयशब्देन सामीप्यं लक्ष्यते । पर्वतेनोपहन्यते सामीप्पेन गम्यते इति पर्वतोपमः ॥ सहोरी गणप्रशंसयो । ३ ३ ॥८६॥ संहननं सहः । भावेऽन् । उद्धन्यते उत्कृष्टो ज्ञापत युद्धः । फर्मण्यम् । गत्यानां घुद्धार्थत्वाद्धन्तिर्शाने ॥ निधो निमितम् । ३ ॥३॥ ८७ ॥ समन्तान्मितं निमि- तम् । निर्विशेष हन्यन्ते ज्ञायन्ते इति निघा वृक्षाः । समारोहपरिणाहा इत्पर्षः ।। द्वितः मिः।३।३।८८॥ अयं भाव एव स्वभावात् । मग्नित्यम् । नियमह- णात् मिर्मविपः । अत एव प्रयन्तेन न विमहः । हुपचए । पाकेन निर्वृत्तं पक्रिमम् । दुवप् । उप्तिमम् ॥ द्वितोऽधुन् । ३।३। ८९॥ भएमपि स्वभावाद् भाव एव । टुवेट । पेपतुः । वपुः ॥ यजयाचयतपिच्छमच्छरक्षोन । ३।३।२०॥ परायाच्मा । पनः । विभः । प्रमः । म वासनेति शापकास संममारणम् । विसं तु विभत्र गुणनिधाय । रणः ॥ स्थपो नन् । ३ । ३ ॥ २१॥ रा. म: उपसर्गे घोः किः। ३।३।१२॥ प्रथिः । अन्तधिः । उपाधीपनेऽन. नेपाधिः ॥ फर्मण्यधिकरणे प।३।३॥ १३ ॥ कर्मयुपपदे घोः किसाद- शिकरणेऽथे । अलानि भीषन्नेऽस्मिन्निति मनधिः ॥ नियां गिन् ।३।३ ९४ ॥ बोलिदे मायादो तिन सामोअगदः । अायो तु पग्लादाने । पतिः । रितिः । स्तुतिः । सागी । फातिः । तीतिकामानि तु मामादिकम् । पालादा. पगिपि अप गित मा ममारेषम् ॥ थुपारिस्तुतः करणे . ॥ भूपोऽन. या भुतिः। परिपेमाटिमुनि पत्यादिना निमिहाराषः ॥ नन. म् । बाम: । गाणि । मनिः । भूमिः । निः । मादी पागरिमाणात दिनि

·No text on this page.

·कृदन्तम् ३४७ पियो भिदादिभ्यश्च स्त्रियामङ् । जुम् । ऋशो डि गुणः । जरा । अपूए । अपा । भि- दा। विदारण एवापम् । भित्तिरन्या छिदा । मृजा। पेः संप्रसारणं च । कृपा ।। चिन्तिपूजिकथिम्बिचर्चश्च । ३।३।१०५ ॥ अङ् स्याधुचोऽपवादः । चि- न्ता । पूजा । कथा । कुम्बा । चर्चा ॥ आतचोपसमें। ३।३।१०६ ॥ अङ् स्यात् । तिनोऽपवादः । प्रदा । उपदा । अदन्तरोरुपसर्गवत्तिः । श्रद्धा । अन्तर्धा । उपसर्गे घो: किरित्यनेन किः । अन्तधिः । पयासअन्धो युच् । ३।३।१०७॥ अकारस्थापयाद: । कारणा। हारणा । आसना । श्रन्थना ॥ घट्टिवन्दिविदिभ्यश्चेति धाच्यम् * ॥ घटना । वन्दना । वेदना । इपरनिच्छार्पस * ॥ अन्वेषणा परे । पर्येपणा । परीहिः॥ रोगाख्यायां प्रयुल्यहुलम् । ३।३।१०८॥ मच्छर्दिका । प्रवाहिका । विचिका ॥ चिन्न । शिरोतिः ॥ धावपनिर्देशे ण्वुल्वक्तव्यः * ॥ आ- सिका । शायिका ॥ इश्तिपो धातुनिर्देशे * ॥ पचिः । पचतिः ।। धस्कारः * ॥ निर्देश इत्येव । अकारः। ककारः ॥ रादिफ: * ॥ रेफ: ।। मत्वर्थाच्छ: * ॥ यहुलवचनादकारलोपः । मत्वर्थापः ।। इणजादिभ्यः * ॥ आजिः । आतिः ॥ इम् चपादिभ्यः * ।। वापिः । वासिः । स्वरे भेदः ॥ इक कृप्यादिभ्यः * ॥ पिः। गिरिः ॥ संज्ञायाम् ।३।३।१०९ ।। अत्र धातोर्बु । उहालकपुष्पभाक्ष- का ॥ विभापाख्यानपरिमनयोरिश्च । ३।३।११० ॥ परिमभे आख्या- ने च गम्ये इञ् स्याधात् ण्वुल् । विभापोक्तेर्यथाप्राप्तमन्येऽपि । कां व कारि कारिको क्रिया कृत्यो कृति वाकार्षीः । सो कार कारिका क्रियां कृत्यां कृति वाकार्पम् । एवं गणि गणिका गणनाम् । पाचिं.पाचिका पचा पक्तिम् ॥ पर्यायाहणोत्पत्ति- पुण्युल् । ३ । ३ । १११ ॥ पर्यायः परिपाटीमामः । अर्हणमहः योग्यता। पर्या- यादिषु द्योत्येषु ण्वुन् वा स्यात् । भवत आसिका । शायिका । अप्रमामिका । भवानि- शुभक्षिकामहति । ऋणे । इक्षुभक्षिकां मे धारयति । उत्पत्तौ । शुभक्षिका उदपादि।। आक्रोशे नयनिः।३।३११२२ ॥ विभापति निवृत्तम् । नमि उपपदेऽनि: सादाकोशे । अजीवनिस्ते शठ भूपात् । अम्रपाणिः ॥ कृत्यल्युटो यहुलम् । ३ । ३।११३॥ भावेऽकर्तरि च कारके संज्ञायामिति च निवृत्तम् ॥ राज्ञा भुज्यन्ते रा• जभोजनाः शालयः । नपुंसके भाये का।३।३।११४॥ ल्युट् च । ३। ३॥ ११५॥ हसितम् । हसनम् । योगविभाग उत्तरार्थः ॥ कर्मणि च येन सं. स्पर्शाकर्तुः शरीरसुखम् । ३।३।११६ ॥ पेन स्पृश्यमानत्य कर्नुः शरी- रसुख्खमुत्पद्यते सस्मिन् कर्मण्युपपदे ल्युट् स्यात् । पूर्वेण सिद्धे नित्यसमासार्य वचनम् । पयःपानं सुखम् । कर्तुरिति किम् । गुरोः नापनं सुखम् । नेह गुरुः कर्ता किंतु कर्म ।। घा पौ।२।४।५७॥ अमेयी वा स्थायौ । मवयणम् प्राजनम् ॥करणाधि.

·। निदानमुपाय. परणयोग ।।३।११७ ।। मरममता कुटा: । गौतोहनी सासी । मारणाधिकरणलोपियशिका | अन्तरदेश।८।४।२४ ॥ अनतालादनानंगण साम् । भलहंगम् । देश तु भगरननो देशः । अा. गरंगणेय । भगांनि । सपा किम् । अगानि ॥ अपर्न चा८॥४॥२॥ भगगरण गोऽन्नाशवासरण । अगणम | भांश इगंग । अन्नगनो देश ।। मुसि संज्ञायां घः प्रायेण । ३ । । ११८ ॥ छादेऽनशुपसर्गसा । ६ ॥ ४।९६ ॥ हिममृत्युपमहानग गरेदस्वः स्वाद पो । दन्नामागन्नेऽनन दन पादः । आयुगलास्मिन आफरः ॥ गोचरसंचरवव्रजन्यजापणनिगमा थ।३।३ । ११९ ॥ धानता निपासन्ते । हलनि यसमागरण घोऽपवादः । गायभरन्त्यस्मिन्निति गोनगे देशः । संचरन्तेऽनेन संचगे मार्गः । यहन्त्यनेन वहा स्कन्धः । प्रमः । व्यगसालयन्तम् । निपाननाद्वीमायो न । आरण: पणयानम् । निगच्छन्यनेन निगमश्छन्दः । नाकपः ॥ निकरः ॥ अये तस्रोर्घन् । ३१३, १२० ।। अवतारः कूपादेः । अयस्तागे जवनिका ॥ हलच । ३।३ । १२१ ॥ हलन्ताद्धम् स्यात् । पापवादः । रमन्ते योगिनोऽस्मिन्निति रामः । अपमृत्यतेऽनेन '. व्याध्यादिरित्यपामार्गः । विमार्गः समूहनी ॥ अध्यायन्यायोद्यावसंहाराश्य । ३ । ३ । १२२ ॥ भधीयतेऽस्मिन् अध्यायः । नियन्ति उदावन्ति संहरन्त्यनेनेति . विग्रहः ॥ अवहाराधारावायानामुपसंख्यानम् ॥ * ॥ उदोऽनुदके । ३।३।१२३ ।। उत्पूर्वादश्चतेर्घम् स्यात् न तूदके । घृतमुदच्यते उद्रियतेऽस्मिन्निति धृतोदकश्चर्ममयं भाण्डम् । अनुदके किम् । उदकोदञ्चनः ॥ जालमानायः । ३।३।१२४ ॥ आनीयन्ते मत्स्यादयोऽनेनेत्यानायः । जालमिति किम् । आनयनः ॥ खनो घच । ३ । ३ । १२५ ॥ चाद्धम् । आखनः । आखानः । धिकरणमन्यतोऽप्ययमिति ज्ञा- पनार्थम् । तेन भगः पदमित्यादि । खनेर्डडरेकेकवका याच्याः ॥ * ॥ आखः। आसरः। आखनिकः । आखनिकवकः । एते खनित्रवचनाः ॥ ईपहुःसुपु कृच्छाकृच्छ्र्थेषु खल् । ३।३ । १२६ ॥ करणाधिकरणयोरिति निवृत्तम् । एषु दुःखसुखापूपप- देषु खल् स्यात् । तयोरेवेति भावे कर्मणि च । कृच्छे दुष्करः कटो भवता । अब च्छे । ईपत्करः । सुकरः ॥ निमिमीलियां खलचोरात्वं नेति वाच्यम् * ॥ ईपनिमयः । । सुविलयः । निमयः । मयः । लयः॥उपसर्गात् खल्यो।७।१।६७|| • लभेर्नुस् स्यात् । ईपयलम्भः । दुष्प्रलम्भः। सुप्रलम्भः । उपालम्भः । उपसर्गाः । लाभः ॥ न सुदुभ्यां केवलाभ्याम् । ७।१।६८॥ उपसर्गान्तररहिताभ्यां मेनुन स्यात् खल्धोः। सुलभम् । दुर्लभम् । केवलाभ्यां किम् । सुप्रलम्भः। अति- ..i कथं तर्हि अतिसुलभमतिदुर्लभमिति । यदा स्वसी कर्मप्रवचनीयौ सदा भविष्य- । . १५ - ·कृदन्तम्। ति ॥ कर्तृकर्मणोश्च भूकृतोः ।।३३१२७॥ कर्तृकर्मणोरीपदादिषु च उपपदेषु भू- कुजोः खल् स्यात् । यथासंख्यं नेष्यते । कर्तृकर्मणी च धातोरव्यवधानेन प्रयोये ईपदादयस्तु ततः प्राक् ॥ कर्तृकर्मणोश्यर्थयोरिति वाच्यम् * खित्त्वान्मुम् । अ. नाढ्यनाट्यर दुःखेन भूयते दुराव्यम्भवम् । ईपदाव्यम्भवम् । स्वाट्यम्भवम् । ईष. दादयङ्करः । दुरान्यङ्करः । स्वान्धङ्करः। च्यर्थयोः । किम् । आन्येन सभूयते । आतो- युच् । ३।३।१२८॥ खलोऽपवादः । ईपत्पानः सोमो भवता । दुष्पानः । सुपानः ।। भाषायां शासियुधिशिपिमृपिभ्यो युज्वाच्यः * ॥ दुःशासनः । दुर्योधन इत्यादि ।। पात्पदान्तात् । ८॥४॥३५॥ नस्य णो न । निष्पानम् । सपिप्पानम् । पाकिम् । निर्णयः । पदान्तारिकम् । पुष्णाति । पदे अन्तः पदान्तोऽयमिति सप्तमीसमामोऽयम् । तेनेह न । सुसर्पिष्केण ॥ आघश्यकाधमर्यपाणिनिः।३।३ । १७० ॥ अयशकारी । तन्दापी ॥ कृत्याश्च । ३ । ३ । १७१॥ आवश्यकाधमर्ययो- रियेव । अवश्यं हरिः सेव्यः । शतं देयम् । क्तिचूतौ च संज्ञायाम् । ३ ॥३॥ १७४ ॥ धातोः क्तिच तच सादाशिपि संज्ञायाम् । तितुन्नेति नेट् । भवतात् । भूतिः॥ नतिचि दीर्घश्च । ६।४॥३९॥ अनिटां धनतितनोत्यादीनां च दीर्घानुनासि- फलोगोन स्तः किधि परे । यन्तिः । रन्तिः । यन्तिः । सन्तिः ॥ सनः तिचि लोपश्चास्यान्यतरस्पाम् ।६।४।४२ ॥ सनातेः तिनि आलं वा स्यालो. पश्च या । सनुतात् । सातिः । सतिः। सन्तिः । देवा एनं देवासुदेवदतः ॥अलं- वल्योः प्रतिपेधयोःप्राचां फा।३।४।१८॥ प्रतिषेधार्ययोग्लंखल्वोरुषप- दयोः क्या स्यात् । प्राचाहणं पूजार्थम् । अमेवाव्यपेनेति नियमाप्नोपपदसमासः । दो दखोः । अलं दत्वा । घुमास्था । पीत्वा खलु । भलंखल्योः किम् । मा कारिन् । प्रति. पंधपोः किम् । अलंकारः॥ उदीयां माडो च्यतीहारे ।।४।१९॥ व्यती. हारेड मा: क्या स्यात् । अपूर्वकालार्थमिदम्॥मयतेरिदन्यतरस्याम् ॥ मेह फारोऽन्तादेशः स्याहा स्थापि । भपमित्य पाचते । अपमाए । उदारांमहणावा- प्राप्तमपि । यानिया अपमयते ॥ परायरयोगे । ३।४।२०॥ परेण पूर्वणा- परेण परा योगे गम्ये धातोः क्ला स्पाम् । भप्राप्य नदी पर्वनःपरनहायोगोऽत्र पर्य- सरण । भनिमय पर्वतं स्थिता मी अयरपर्यनयोगोऽत्र नयाः ॥ समानकर्तृकयो। पूर्घकाले ।३।४।२१॥ समानक कोर्धालर्पयोः पूर्वकाने रियमानासानो क्या स्यात् । क्या नु अपपतो मारे । भुक्ता प्रति । द्विवमनत्यम् । दाया मुक्या पाया प्रति । अनुरातत्यनुनामिफनो । रिम्नाय सीति । बरसादः शुकः कितीति नियमिरभावः पूर्वविप्रतिषेधेन । रसग्या । सूदगा । भूपा ॥ पित्य सान्द- स्थन्दोः।६।४।१॥ एतयोर्नोगे न ला कित परे । सन्या ।हरया- । - , ·। - - . मासे स्को ल्यवादेश: स्यात् तुर । प्रकृत्य । अनन् किम् । अकृत्वा । पर्युदासाश्र• निदानकामुणाम् विड़ा गया । समिता ॥ नमत्या मंद । ११२॥ १८॥ मंट का कत्र रगाम् । शपिया । गंद किम । गुला॥ मृमृदगुधपतिशवदयसः का 1१।२१७॥ पयः रोद मा किम् । महिला । तिमि यद । निशिया। लिना । उदिया। पिला । दिविकिरण । मदिया । विदिया । मुपित्या । . होत्या ।। नोपधात्यफान्ताया।१।२।२३ ॥ मेट् का किमाना । अधि- या । अभिला । गुफिया । गुम्फित्या । नोभाकिम् । कोभिल्या किया । यदि लुभ्यतन ।१।२।२४ ॥ मेट एका किटा । यनित्या । भित्या । दुनिया । सुनित्वा । ऋतिल्या । अनित्या ।। तृपिमृपिकृशेः काश्यपस्य । १।२।। पया सेट् पा किद्वा । गृषिला । सरिया । मृपिया । मर्षिता । कृशिया । कशि- स्या । रलो गुपधादिति या कित्यम् । दुनिया । गोतिला । लिखित्या । लेसिया । रलः किम् । सेवित्या । गुपधारिफम् । यनित्या । हलादः किम् । पपित्या । सेट् किम्। भुक्ता । यसतिक्षुधोरिन । उपित्या । क्षुधिया । क्षोधिन्या । अनेः पूभायामिति नित्य- मिद् । अभिल्या । गती तु भत्केत्यपि । लुभित्या । लोभित्या । लुभोऽविमोहन इर्नाट । विमोहने सु नुन्ध्या ॥ जनच्योः पित्य । ७।२।५५ ॥ आभ्यां परस्य का स्ट् स्यात् । जरीत्या । जरित्या । प्रश्चित्या ॥ उदितो था । ७।२।५६ ॥ उ. दितः परस्य क्व इड्वा । शमित्या । अनुनासिकस्य कीति दीर्यः । शान्त्वा । यूवा, देवित्या ॥ क्रमश्च कि।६।४।१८ ॥ प्रम उपधाया वा दीर्घः स्यात् झलादौ कि परे । फ्रान्त्वा । मन्वा । झलि किम् । ऋमित्या । पूत्वा । जान्तनशां विभाषा।६।४।३२ ॥ जान्तानां नशेश्व नलोपो वा स्यात् क्खि परे । भक्त्वा । भका । रक्त्वा । रक्का । मस्जिनशोरिति नुम् । तस्य पक्षे लोपः । नष्ट्वा नंष्ट्वा । रधादिभ्यश्चेतीट् पक्षे । नशित्वा । झलादाविति वाच्यम् । नेह । अञ्जित्वा । ऊदित्त्वाद्वैट् । पक्षे । अत्का । अड्का । जनसनेत्यात्यम् । खात्या। खनित्वा । यतिस्यतीतीद् । दित्वा । सिवा । मित्वा । स्थित्वा । दधातेहिः । हित्वा ॥ जहातेश्च क्वि ।७।४।४३ ॥ हित्वा । हाइस्तु । हात्वा । अदो जन्धिः । ज. ग्ध्या ॥ समासेऽनपूर्वे को ल्यप् । ७।१. ३७ ॥ अव्ययपूर्वपदे अनस- यणान्नेह । परमकृत्या ॥ पत्वतुकोरसिद्धः ।६।२।८६॥ पत्ये तुकि च कर्तव्ये एकादेशशास्त्रमसिद्धं स्यात् । कोसिचत् । इह पत्वं न । अधीस । प्रेत्य । हस्वस्येति नुक् ।। चाल्यपि । ६।४।३८॥ अनुदात्तोपदेशानां यनतितनोत्यादीनामनुनासिक लोपो वा स्याल्लपपि । व्यवस्थितविभाषेयम् । तेन मान्तानिटो वा नान्तानिटां बनादीनां च नित्यम् । आगत्य । आगम्य । प्रणय । प्रणम्य । प्रहत्य । प्रमत्य । प्रयत्य । वितत्यं । पूहश्चेति वेट् । पवित्वा। । । . - ·कृदन्तम् । . अदो जग्धिः । अन्तरङ्गानपि विधीबहिरङ्गो त्ययाधते । जग्धिविधी ल्यवाहणात् । तेन हिबदवाखेवदीर्घखशूठिटो त्यपि न । विधाय । प्रधाय । प्रखन्य । प्रस्थाय । प्रक्राम्य । आएछप । प्रदीव्य । न ल्यपि।६।४।६९॥ ल्यपि परे घुमास्थादेरीस्वं नाधेट् । प्रधाय । प्रमाय । प्रगाय । प्रपाय । प्रहाय । प्रसाय । मीनातिमिनोतीत्यात्वम् । प्रमाय । निमाय । उपदाय । विभाषा लीयते विलाय । वितीय । गिलोपः। उत्तार्य। विचार्य ॥ ल्यपि लघुपूर्यात् । ६।४।५६ ॥ लघुपूर्वपरस्य गैरयादेशः स्यात् स्यपि । विगणय्य । प्रणमध्य । प्रोभिदयय । लघुपूर्वाल्किम् । संप्रधार्य ॥ विभापा- पः।६।४।५७ ॥ आमोते”रयादेश वा स्पात् ल्पपि । प्रापप्य । प्राप्य ।। क्षि. यः।६।४।५९॥ क्षियो त्यपि दीर्घः स्यात् । प्रक्षीय ॥ ल्यपि च । ६ ॥१॥ ४१॥ जो ल्पपि संप्रसारणं न स्यात् । प्रवाय ॥ ज्यश्च ।६।११४२॥ प्र. ज्याप ॥ व्यश्च । ६।१।४३ ॥ उपव्याय ॥ विभापा परे।६।११४४॥ परेव्यो वा संप्रसारणं स्यात् त्यपि । तुकं बाधित्वा परत्वाद्धल इति दीर्घः ॥ परि- वीय । परिव्याय । फयं मुखं व्यादाय स्वपिति । नेत्रे निमील्य हसतीति । व्यादानसमी- लनोत्तरफालेऽपि स्वापहासपोरनुष्कृत्तेस्तदंशविवक्षया भविष्यति ॥ आभीक्ष्ण्ये णमु. र पा । ३।४। २२ ॥ पौनःपुन्ये द्योत्ये पूर्व विषये णमुल् स्यलक्या च । द्विलम् । स्मारस्मारं नमति शिवम् । स्मृत्वास्मृत्वा । पायंपायम् । भोजभोजम् । श्राश्नावम् । विष्णमुलोरिति णमुल्परे णौ वा दीर्घः । गामंगामम् । गमगमम् । विभाषा चिण्णमुलोरिति नुम् वा । भलभम् । लाभलाभम् । व्यवस्थितविभाषया उपसृष्टस्य नित्यं नुम् प्रलम्भं मलम्भम् । जाप्रोविशिणिति गुणः । जागरंजागरम् । ण्यन्तस्याप्येवम् ॥ न यद्य नाकाई।३।४।२३ ॥ पच्छन्दै उपपदे पूर्वकाले यत्प्राप्तं सन्न तत्र पूर्वोत्तरे निये तद्वाक्यमपरं नाकाइते चेत् । पदयं भुक्ते ततः पठति । इह क्त्वाणमुलौ न अनाकाझे किम् । यदयं भुङ्क्त्वा प्रजति ततोऽधीते । विभापाग्रेप्रथमपूर्वेषु ३।४।२४ ।। आभीक्ष्ण्ये इति नानुवर्तते । एपूष्पदेषु समानकर्तृकयोः पूर्वकार पत्याणमुली वा स्तः । अप्रेभोज प्रजति । अप्रेमुक्त्वा । प्रथमम्भोजम् । प्रथम भुक्त्वा । पूर्वम्भोगम् । पूर्वम्भुक्त्वा । पक्षे लडादयः । अमे भुझे ततो प्रति । आभीक्ष्ण्ये तु पूर्वविप्रतिषेधेन नित्यमेव विधिः । अप्रेभोजम्भोज प्रजति । भुक्त्याभुक्त्वा । फर्मपाकोशे कृतः खमुख् । ३।४।२५॥ कर्मण्युपपदे आक्रोशे गम्ये चौरसारमामोशति । करोतिरुधारणे । चोरशब्दमुधार्येत्यर्थः ।। स्वादुमि णमुल्लू ३।४।२६।। स्वाद्वर्षेषु फुलो णमुल् पादेककर्तृकयोः पूर्वकाले । पूर्वपदस्य मान्तर= निपात्यते । अस्वा९ स्वादं कृत्वा मुते स्वादुङ्कारं भुते । संपन्नङ्कारम् । लवर्णकारम् संपनलवणशदौ स्वादुपर्यायौ । यासरूपेण क्वापि स्वादं कृत्वा मुझे ॥ अन्यचंक ·. । निदाना। भमि सुमिनामयोगमंत् । १४॥२७॥११ कमी णमुत् मान मिदा अप्रयोगोड गभूगधेग गगनचायोगानई ली । भागमाकाम् । ए. वाग्म । काडारम | मुं। मुन यः । गिदति तिम् । शिरोऽन्य पा का भुने । पहातमांगसूपाप्रतियगन । ३।४।२८ ॥ कुमः मि. सानयोग इत्यो भागमा प्रशियनने । गफारमई माझी माकार माश्य कि सगा- गेन ॥ कर्मणि दृशियिदोः साकल्ये । ३।४।२९ ॥ कर्मण्णुपदे णमुन् स्यात् । पन्गार गरगति । मर्याः कन्या इलः । वामणवेई मांजगति । गं यं ग्राम गानाति लगने विचारयति या तं गर्व भोजगायः ॥ पायति विन्दजीवोः। ३।४।३०॥ पापद्वेदं मुझे। पायल्लभो सायदित्यः । गायनीयमधीते । चमो- दरयोः पूरेः । ३ । ४ । ३१ ॥ फर्मणीय । पर्मपूर स्मृणानि । उदरपूरं मुझे ॥ चर्पप्रमाण अलोपचास्यान्यतरस्याम् ।३।४।३२ ।। फर्मण्युपपदे पूरेण- मुन् पादूकारलोपश्य या समुदागेन याप्रमाणे गम्गे । गोप्पदपूरं पृष्टो देवः । गोष्पद पृष्टो देवः । अस्पेति किम् । उपपदस्य माभूत् । मूषिकाविलपम् ॥ चेले गोपः । ३।४।३३ ॥ चेलार्येषु कर्मसूपपदेषु मोपेर्णमुल् स्याद्वर्षप्रमाणे । चेलनोपं दृष्टो दे- यः । यसकोपम् । यसनफ्रोपम् ॥ निमूलसमूलयोः कपः।३।४॥३४॥ कर्म- णीत्येव । कपादिप्यनुप्रयोगं वक्ष्यति । अत्र प्रकरणे पूर्णकाल इति न संबध्यते । नि- मूलकापं कपति । समूलकाएं कपति । निमूलं समूलं करतीत्यर्थः । एकस्यापि धाब- र्धस्य निमूलादिविशेषणसंबन्धाद्भेदः । तेन सामान्यविशेषभावेन विशेषणविशेष्यभावः ।। शुष्कचूर्णरुक्षेपु पिपः।३।४ । ३५ ॥ एषु कर्मसु पिपर्णमुल् । गुप्कपेपं पिन- ष्टि । शुष्कं पिनष्टीत्यर्थः । चूर्णपेपम् । रूक्षपेपम् ॥ समूलाकृतजीवेषु हनक ग्रहः । ३।४ । ३६ ॥ कर्मणीत्येव समूलघातं हन्ति । अकृतकारं करोति । ' जीवमाहं गृह्णाति । जीवतीति जीवः । इगुपधलक्षणः कः । जीवन्तं गृहातीत्यर्थः ॥ करणे हनः । ३।४।३७ ॥ पादयातं हन्ति । पादेन हन्तीत्यर्थः । यथाविध्यनु- प्रयोगार्थः सन्नित्यसमासार्थोऽयं योगः । भिन्नधातुसंबन्धे तु हिंसाानां चेति वक्ष्यते ॥ स्नेहने पिपः । ३।४ । ३८ ॥ निह्यते येन तस्मिन् करणे पिपेर्णमुल् । उदपेर्ष पिनष्टि । उदकेन पिनष्टीत्यर्षः ॥ हस्ते पर्तिग्रहो।।३।४। ३९ ॥ हस्ताः धे करणे । हस्तवर्त वर्तयति । करवर्तम् । हस्तेन गुलिकां करोतीत्यर्पः । हस्तमाहं . गृह्णाति ! करप्राहम् । पाणिमाहम् ॥ स्वे पुपः । ३।४।४० ॥ करण इत्येव । इत्यर्धमहणम् । तेन स्वरूपे पर्याये विशेषे च णमुल् । स्वपोषं पुष्णाति । धन- ' । गोपोपम् ॥ अधिकरणे पन्धः । ३।४।४१॥ चक्रवन्धं पभाति । प. ...॥ संज्ञायाम् । ३।४। ४२ ॥ यतातर्णमुल संज्ञापाम् । प्रौ.

·कृदन्तम् । शयन्धं पदः । मयूरिकावन्धम् । अट्टालिकारन्धम् । बन्धविशेषाणां संज्ञा एताः कत्रो/यपुरुषयोर्नशिही।३।४।४३ ॥ जीवनाशं नश्यति । जीवो नशर होत्यर्थः । पुरुषवाहं वहति । पुरुषो वहतीत्यर्थः ॥ जय शुपिपूरोः।३।४ ४४॥ कर्वे कर्तरि । ऊर्ध्वशोषं शुष्यति । वृक्षादिरू एव तिष्ठन् शुप्यतीत्यर्थः ऊर्ध्वपूरं पूर्यते । अर्ध्वमुख एव पटादिवोदकादिना पूर्णी भवतीत्यर्थः ॥ उपमा कर्मणि च।३।४।४५ ॥ चाकर्तरि । घृतनिधायं निहितं जलम् । घृतमि सुरक्षितमित्यर्षः । अजफनाशं नष्टः । अजक इव नष्ट इत्यर्थः । कपादिः पया विध्यनुमयोगः । ३ । ४ । ४६ ॥ यस्माण्णमुलुक्तः स एवानुप्रयोक्तव्यइल धः । तथैवोदाहृतम् ॥ उपदंशस्तृतीयायाम । ३ । ४ । ४७ ॥ इतः प्रभू पूर्वकाल इति संबध्यते । तृतीयाप्रभृतीन्यन्यतरस्यामिति वा समासः । मूलकोपदंश : ते । मूलकेनोपदंशम् । दश्यमानस्य मूलकस्स भुजिप्रति करणत्वात्तृतीया । यद्यप्युपा शिना सह न शाब्दः संबन्धस्तथाप्यार्थोऽस्येव कर्मत्वात् । एतावतैव सामध्येन त्ययः समासथ । तृतीयापामिति वचनसामर्थ्यात् ।। हिंसार्थानां च समान काणाम् । ३।४।४८॥ तृतीयान्ते उपपदेऽनुप्रयोगधातुना समानकर्मकाद्धिस चीयां णमुल स्यात् । दण्डोपघातं गाः कालयति । दण्डेनोपघातम् ॥ दण्डताडम समानकर्मकाणामिति किम् । दण्डेन चोरमाहय गाः कालयति ॥ ससम्यां चो पीडरुधकर्षः । ३।४ । ४९ ॥ उपपूर्वेभ्यः पीडादिभ्यः सप्तम्यन्ते तृतीयान्ते में पपदें णमुल् स्यात् । पापिपीड शेते पार्श्वयोरुपपीडम् । पार्धाभ्यामुपपीडम् प्रजोपरो, गाः स्थापयति । प्रजेन बजे उपरोधं वा । पाण्युपकर्ष धानाः संगृकाति पाणावुपकर्पम् । पाणिनोपकर्षम् ॥ समासत्तौ । ३।४।५०॥ तृतीयासप्तम् र्धातोर्णमुल् स्यात्सभिकर्षे गम्यमाने । केशमाहं युध्यन्ते । केशेषु गृहील्या । हस्तः हम् । हस्तेन गृहीत्वा ॥ प्रमाणे च ।३।४१५१॥ तृतीयासप्तम्योरित्येव अङ्गुलोत्कर्ष खण्डिका टिनत्ति । अङ्गुलेन ब्यङ्गुले योत्कर्षम् ॥ अपादाने पर सायाम् । ३.१४॥५२॥ परीप्सा स्वरा । शय्योत्यायं धावति ।। द्वितीयाय च।३।४।५३ ॥ परीप्सायामित्येव । यष्टिमाहं युध्यन्ते । लोटप्राहम् ॥ आ । गुरो णमुलि । ६।१।५६ ॥ गुरी उद्यमने इत्यस्यैचो वा आस्याण्णमुलि । २ सागारं युध्पन्ते । अस्यपगोरम् ॥ स्वाङ्गेऽध्रुवे । ३१४१५४॥ द्वितीयाया। पेर । अधुवे स्वाड़े द्वितीयान्ते धातोर्णमुल् । धूविक्षेपं कथयति । ध्रुवं विक्षेपम् । ३ ध्रुवे किम् । शिर उक्षिष्य । येन बिना न जीवनं तद्भवम् ।। परिक्लिश्यमाने च ।१।६५ ॥ सर्वतो विशध्यमाने स्वा) द्वितीयान्ते णमुल् स्यात् । उर प्रति युध्यन्ते । करसमुरः पीडयन्त इत्यर्थः । उरोविदारं प्रतिवरकरे नवैः । ध्रुवार्थमिदम् विशिषतिपदिस्कन्दा व्याप्यमानासेव्यमानयोः । ३।४॥५६॥ नीयागामिनेय द्वितीयान्ते उपपदे विश्यादिभ्यो णमुन् सायाप्यमाने भासयम- का ·सिद्धान्तकौमुद्याम् चार्थे गम्ये । गेहादिद्रव्याणां विश्यादिक्रियाभिः साकल्येन सम्बन्धो व्याप्तिः । क्रि. यायाः पौनःपुन्यमासेवा । नित्यवीप्सयोरिति द्वित्वं तु न भवति । समासेनैव स्वभा. वतस्तयोरुक्तत्वात् । यद्यप्याभीक्ष्ण्ये णमुलुक्त एव तथापि उपपदसंज्ञार्थमासेवायामिह पुनर्विधिः । गेहानुप्रवेशमास्ते । गेहंगेहमनुप्रवेशम् । गेहमनुप्रवेशमनुप्रवेशम् । एवं गेहानुप्रपातम् । गेहानुप्रपादम् । गेहानुस्कन्दम् । असमासे तु गेहस्य णमुलन्तस्य च . पर्यायेण द्वित्यम् । अस्यतितृपोः मियान्तरे कालेपु । ३ । ४ । ५७॥ कि. यामन्तरयति व्यवधत्त इति क्रियान्तरः । तस्मिन्धात्वर्थे वर्तमानादस्यतेस्तृप्यतेच कालयाचिषु द्वितीयान्तेषु उपपदेषु णमुल् स्यात् । व्यहात्यासं गाः पापयति । आह. मरयासम् । व्यहतर्पम् । व्यहंतर्पम् । अस्यसनेन तर्पणेन च गवां पानक्रिया व्यवधीय- ते। अद्य पाययित्या व्यहमतिक्रम्य पुनः पाययतीत्यर्थः ॥ नान्या दिशिग्रहो।। ३।४।५८॥ द्वितीयायामित्येव । नामादेशमाचष्टे । नाममाहमायति ॥ अन्य येऽयथाभिमेताख्याने कृषः काणमुलौ ।३।४।५९॥ अयपाभिप्रेताख्या- नं नाम अप्रियस्योच्चैः प्रियस्य नीचैः कथनम् । उच्चैःकृत्य । उचैःकृत्या । उचैःकार- मप्रियमाचष्टे । नीचैःकृत्य नीचैः कृत्वा । नीचे कारं प्रियं ब्रूते ॥ तिर्यच्यपवर्ग । ३.४ । ६० ॥ तिर्यक्शब्दे उपपदे कृनः त्काणमुलौ स्त: समाप्तौ गम्यायाम् । तिर्पकृत्य तिर्यकृत्वा गतः । तिर्यकारं समाप्य गत इत्यर्पः । अपवर्ग किम् । तिर्यकृत्वा फाउं गतः ॥ स्वाङ्गे तत्प्रत्यये कृभ्योः।३।४।६१ ॥ मु. खतः कृत्य गतः । मुखतः कृत्वा । मुखतः फारम् । मुखतो भूप । मुरवतो भूत्या ! मुखतो भावम् ॥ नाधार्थप्रत्यये व्यर्थे । ३।४।६२ ॥ नाधार्थप्रत्यगाते यविषये उपादे कृभ्योः रकाणमुलौ सः । अनाना नानाकृत्या मानारय । नाना: कारम् । विनाकृत्य । विनान्या । विनाकारम् । नानाभूग । नानाभूत्वा । गानाभायम् । भनेक द्रव्यमेषं भूत्या एफयाभूग । एकथाभूया । एकवाभायम् । एकभाका ! पाल्पा । एकाकारम् । प्रत्यणमहणं किम् । हिमकृल्या पृषभूया ॥ तृष्णीमि शुषः । । । ४ । ६३ ।। तूणीराब्दे उपपदे भुयः यत्वाणमुनो नः । सूर्णीभूग, नृणीभूत्या । तूष्णीभारम् ॥ अन्यच्यानुलोम्पे । ३।४ । ६४ ॥ अन्य उपपदे भुयः फवाणमुलौ स आनुयूरो गम्गमाने । अन्याभूष भाग्ने । भन्याभूषा। अन्वरभारम् । भप्रतः पातः प्रतो यानुलो भूया आमः । भानुलोणे किम अन्याभला निति । तो भूयेयः ॥ श्रीकिशानो दिल्याप्रमिह पर्शिम ।। दिम्गातु पाला तिः सदकौतुभ ॥१॥ महोमिदाक्षिति: मेगा Ter मरी प्रागे भूषागभिंगनीश्विनाषयोः ॥२॥ ॥ श्रीमहाभिदाक्षिरिचितापां मिदानकौमुगामुसार्थ समान ॥

·॥ श्रीगणेशाय नमः॥ छन्दसि पुनर्वस्वोरेकवचनम् । १।२।६१ ॥ द्वयोरेकवचनं वा स्यात् । पू. नर्वसु नक्षत्रं पुनर्वसू वा । लोके तु द्विवचनमेव ॥ विशाखयोश्च । ११२४६२॥ प्राग्वन् । विशाखा नक्षत्रम् । विशाखे ॥ पष्ठीयुक्तश्छन्दसि वा । ११४॥९॥ पश्यन्तेन युक्तः पतिशब्दश्छन्दसि घिसंज्ञो या सात् । क्षेत्रस्य पतिना वयम् । इह ये- ति योगं विभज्य छन्दसीत्यनुवर्तते । तेन सर्वे विधयश्चन्दसि वैकल्पिकाः । बहुलं छ. न्दसीत्यादिरस्यैव प्रपञ्चः ॥ यचि भम् ॥ नभोगिरोमानुषां वत्युपसंख्यानम् ॥ * ॥ न- भसा तुल्यं नभस्वत् । भत्वाद्रुखाभावः । अङ्गिरस्वदगिरः । मनुध्वदझे । जनेरुसीति वि- हित उसिप्रत्ययो भनेरपि बाहुलकात् ॥ वृषण्वस्वश्वयोः ॥ * ॥ वृषवर्षकं वसु पस्य स वृषण्वसुः । वृषा अधो यस्य वृषणश्वः । इहान्तवर्तिनी विभक्तिमाश्रित्य पदत्वे सति नलोप: भाप्तो भलाद्वार्यते । अत एव पदान्तस्येति णत्वनिषेधोऽपि न । अल्लोपोऽन इत्यालोपो न । अनङ्गलात् ।। अयस्मयादीनि च्छन्दसि । ११४॥२०॥ एतानि छन्दति साधूनि । भपदसंज्ञाधिकाराद्यपायोगं संज्ञाद्वयं योध्यम् । तथा च वार्तिकम् ॥ उभय- संज्ञान्यपीति वक्तव्यमिति * ॥ ससुषुभा स ऋक्वता गणेन । पदयात्कुत्वम् । भत्वा- जजश्त्वाभावः । अश्त्वविधानार्धायाः पदसंज्ञापा भवसामध्न बाधात् । नैनं हिन्यन्त्य- ीि चाजिनेषु । अत्र पदसाजश्वम् । भलाकुत्याभावः ॥ ते प्राग्धातोः ॥ छन्द- सि परेऽपि । १।४।८१॥ व्यवहिताश्च । १।४।८२ ॥ हरिभ्यां पा- योक आ । आ मन्टैरिन्द्र हरिभिर्याहि ॥ इन्धिभवतिभ्यां च।१।२६। आभ्यां परो लिट् कित् । समीधे दस्युहन्तमम् । पुत्र धेि अथर्वणः । बभूव । इदं प्रत्याख्यातम् । इन्धेश्छन्दोविषयत्वाहवो बुको नित्यत्वात्ताभ्यां लिटः विद्वचनान- क्यमिति ॥ ॥ इति प्रथमोऽध्यायः॥ तृतीया च होइछन्दसि ।२।३।३॥ जुहोतेः कर्मणि तृतीया स्याहिती- पा च । यवाग्वाऽमिहोत्रं जुहोति । अमिहोत्रशब्दोऽय हविषि वर्तते । यस्यामिहोत्र. मधिधितममेध्यमापयेतेयादिप्रयोगदर्शनात् । अमये हुयत इति व्युत्सत्तेश्च । पवाग्यालयं हविर्देवतोदेशेन त्यक्त्वा प्रक्षिपतीवर्षः ॥ दितीया ब्रामणे । २१३१६०॥ प्रामणविपये प्रयोगे दिवस्तदर्थस कर्मणि द्वितीया स्मात् । पश्यपवादः । गामस्स तदहः सभायां दीव्येयुः ॥ चतुर्थ्यर्थ पष्ठुलं छन्दसि । २।। ६२॥ षष्टी ·- निगम माग पुरागमनमो गोगा ना नाrrent rai पनि माग गraft मेजेग करणाश ३१६३गि पहुई ही मन गायन ॥ पहले छन्दमि। २।४।३१।। भदो पालामा माभूनन । मुकि मन्ने पनि स्लेटुंह । भारभारः । परिषम में मन्तशिशिरायहोराने चान्दसिराहा न्हा पूर्वगाशिनः । मन्नभ मिन्गशिशिरी । अहोग। भरिप्रभृतियः शः ॥ पादुल गन्दगि।२१४१७ ।। गृह्म नगि वहा । अहिः शयन राः । भन तुइन । भवादिमिनी मिना । प्राचं ना दया! । जुहोत्यादि- गा। ॥ पहल पन्दामि ।२।४।७॥ भागि निमागि निद्वसु । अन्य प्रापि । पूर्णा वियष्टि ॥ मन्त्रं घमहरणशवृदहाहगमिजनिभ्यो लेः। २।४।८०॥ पम्मी ले ग सामन्ये । भशनमीमदन्न हि घनादेशल गह- नेयुपधालारे शानियसीति प: । मामिप्रस्प भूति: प्रणालम्प । नशेनि कुन्यम् । सुगयो येन आपः । मान भा भर । मादित्यकाराममहणम् । आपाधागषियी । परायर्मारभृगपा । भग्नामुपामः । स्वे गरि जागृयामो अनुग्मन् । मन्त्रग्रहणं प्राम णसाप्पलक्षणम, । अज्ञत या अस दन्ताः । विभागनुत्तेर्नेह । न ता भगृभ्ण- नजनिष्टहिपः ॥ ॥ इति दितीयोऽध्यायः॥ अभ्युत्सादयां प्रजनयां चिकयां रमयामकः पावयां फ्रियादिदा- ममन्निति छन्दसि । ३॥ १॥ ४२ ॥ आयेषु चतुर्यु लुकि भाम् अक इत्यनुप्रयो- गश्च । अभ्युत्सादयामकः । अभ्युदमीपददिति लोके । प्रजनयामकः । प्राजीजनदि- स्पर्धः । चिकयामकः । अचैपीदित्यर्थे चिनोतेराम् । द्विवचनं कुत्वं च । रमयामकः । अरीरमत् । पावयांक्रियात् । पाव्यादिति लोके । विदामनन् । अवेदिषुः । गुपेश्छ- न्दसि । ३।१॥५०॥ च्लेश्वङ्का । गृहानगुप्तं युवम् । अगौतमित्यर्थः ॥ नोनय तिध्वनयत्येलयत्यर्दयतिभ्यः । ३११५१॥ च्लेश्वङ् न । मा त्वायतो जरिनुः काममूनयीः । मा त्वाग्मियनयीत् ॥ कृमृदृरुहिभ्यश्छन्दसि । ३ । १ । ५९ ॥ च्लेरड् वा । इदं तेभ्योकरं नमः । अमरत् । अदरत । यत्सानोः सानुमारुहन् । छन्दसिनिष्टर्यदेवयमणीयोन्नीयोच्छिष्यमर्यस्तर्याध्वर्यखन्यवान्य देवयज्यादृच्छयप्रतिपीव्यव्रह्मवाचभाव्यस्ताव्योपचाय्यटडानि । ३. १ १२३ ।। कृन्ततेनिसपूर्वोत् क्यपि प्राप्ते ण्यत् । आद्यन्तयोपिर्यामः निसः पत्वं च । निष्टक्य चिन्वीत पशुकामः । देवशब्दे उपपदे इयते होतेर्वा क्यप् दीर्घध । स्पर्धन्ने या 3 देवहये । प्रे उन आभ्यां नयतेः क्यप् । प्रणीयः । उन्नीगः । उापूर्या- ·- वैदिकपनिया। ३५७ चिएषेः श्यप् । उच्छिष्यः । मृतृध्यभ्यो यत् । मर्यः । स्ता । सियामेवायम् । ध्वर्यः । खनेर्यपण्यसौ । खन्यः ।खान्यः । यजेयः । शुन्धध्वं दैव्याप कर्मणे देवयज्यायै। आयूर्वात्पृच्छेः क्यप् । आपृच्छयं धरुणं वायर्पति सीव्यतेः क्यप् पलं च । प्रति- पीव्यः । प्राणि वदेणत् । ब्रह्मवाद्यम् । लोके तु यदः सुपि क्यप् चेति क्यव्यतो । भवते. स्तौरोध ण्यत् । भाव्यः । स्ताव्यः । उपपूर्वाधिनोतेयंदापादेशश्च पृढे उत्तरपदे । उपचा- व्यष्टडम् ।। हिरण्य इति वक्तव्यम् * || उपचेयपृडमन्यात् । मृडसुखने घड चेत्यस्मादि- गुपधलक्षणः कः ॥ छन्दसि वनसनरक्षिमयाम् । ३।२।२७ । एभ्यः क- मण्युपपदे इन् स्यात् । प्रायनिं त्वा क्षत्रवनिम् । उत नो गोपणि धियम् । थे पयां पथि रक्षयः । चतुरक्षौ पपिरक्षी । हविर्मधीनामभिः ॥ छन्दसि सहः । ३।२। ६३ ॥ यिः स्यात् । पृतनापाट् ॥ वहश्च । ३।२।६४॥ प्राग्वत् । दित्यवाद । योगविभाग उत्तरार्थः ॥ कव्यपुरीपपुरीष्येषु ब्युट । ३ । २०६५ ॥ एषु वहे- व्युत् स्याच्छन्दसि । कव्यवाहनः । पुरीपवाहनः । पुरीष्यवाहनः ॥ हव्येऽनन्तः पाम् । ३।२।६६ ॥ अमिश्च हव्यवाहनः । पादमध्ये तु वहश्चेति विरेव । हव्यवाळमिरजरः पिता नः ॥ जनसनखनक्रमगमो विद । ३।२।६७॥ वि- इनोरित्यात्वम् । अब्जाः । गोजाः । गोपा इन्दो नृपा असि । सनोतेरन इति पत्वम् । इयं शुष्मेभिर्विसखा वारुजत् । आ दधिकाः शवसा पञ्च कृष्टी । अमेगा॥ मंत्रे श्वेतवदोक्थशस्पुरोडाशो ण्विन् । ३।२१७१ ॥ श्वेतवहादीनां ड- स्पदस्येति वकव्यम् * ॥ यत्र पदत्वं भावि तत्र विनोऽपवादोडस्वक्तव्य इत्ययः । श्वेतवाः । श्वेतवाही । श्वेतवाहः । उक्थानि उक्थैर्वा शंसति उपशा यजमानः । उपयशासौ। उक्थशासः ॥ पुरो दाश्यते दीयते पुरोडाः ॥ अवे यजः।३।२। ७२ ।। अधयाः । अश्याजौ । अवयाजः ॥ अवयाः श्वेतवाः पुरोडास्थ । ८। २०६७॥ एते सम्बुद्धौ कृतदीर्घा निपात्यन्ते । चादुक्यशाः ॥ विजुपे छन्दसि । ३१२।७३ ॥ उपे उपपदे यनेविच् । उपयट् ॥ आतो मनिन्फनियनिप- श्व । ३।२।७४॥ सुप्युपसर्गे चोपपदे भदन्तेभ्यो धातुभ्यश्छन्दसि विषये मनि- नादयस्त्रयः प्रत्ययाः स्युः । चाहिन् । सुदामा । सुधीवा । सुपीया । भूरिदावा । घृत- पावा । विन् । कोलालपाः ॥ बहुले छन्दसि । ३१२१८८॥ उपपदान्तरेऽपि । हन्तेर्यहुलं किप् स्यात् । मातृहा । पितृहा ॥ छन्दसि लिट् । ३।२।१०५ ।। भूनसामान्ये । अहं द्यावापृथिवी आ ततान । लिटा कानज्वा । ३।२।१०।। कसुश्च । ३।२।१०७॥ छन्दसि लिटः कानच्कसू या स्त: । चमाया वृष्णिम् । छन्दसि परेच्यायामपि क्यच् पक्तव्यः॥ यो नो अमे भररिखां अघायुः ॥ क्याच्छन्द- सि ।।२।१७०॥ प्रत्ययः स्थान् । अघायुः ॥ परमाधिकारे अवसवौ छन्दसि वाच्यो .

·सिद्धान्तकौमुपाम् * ॥ जवे याभि'न ऊोम जवः । देवस्य सवितुः सवे ॥ मन्त्रे. वृपेषपचमन- विदभूवीरा उदात्तः । ३।३ । ९६ ॥ कृपादिभ्यः क्तिन् स्यात्स चोदात्तः । पृष्टि दिवः । सुग्नमिष्टये । पचात्पक्तीरुत । इयं ते नव्यसी मतिः । वित्तिः । भूतिः । अम आ याहि वीतये. । रातो स्यामोभयासः ॥ छन्दसि गत्यर्थभ्यः।३।३। १२९ ॥ पदादिपूपपदेषु गत्यर्थेभ्यो धातुभ्यश्छन्दसि युच् स्यात् । खलोऽपवादः । सूपसदनोऽमिः ॥ अन्येभ्योऽपि दृश्यते ।३।३।१३०॥ गत्यर्थेभ्यो येऽन्ये था- तवस्तेभ्योऽपि छन्दसि युच् स्यात् । सुवेदनामकृणोद्ाणे गाम् ॥ छन्दसि लुङ्ल इलिटः । ३।४।६॥ धात्वर्थानां संपन्धे सर्वकालेष्वते वा स्युः । पक्षे यथास्वं प्रत्ययाः । लुङि । देवो देवेभिरागमत् । लोडथै लुङ् । इदं तेभ्योकरं नमः । लत् । अमिमद्य .होतारमवृणीतायं यजमानः । लिट् । अद्य ममार । अद्य नियत इत्यर्थः ॥ लिङ) लेट् । ३।४।७ ॥ विध्यादौ हेतुहेतुमझावादौ च धातोर्लेट् स्पाच- न्दसि ॥ सिव्यहुलं लेटि । ३ । १ ॥ ३४ ॥ इतश्च लोपः परस्मैपदे- पु' । ३ । ४ । ९७ ॥ लेटस्तिडामितो लोपो या स्यात्परस्मैपदेषु ॥ लेटोऽडा. टौ । ३।४।९४ ॥ लेटः अट् आट् एतावागमौ स्तस्तौ च पिती ॥ सि- प्याहुलं णिद्वक्तव्यः ॥ * ॥ पृद्धिः । प्र ण आयूंषि तारिपत् । सुपेशसस्करति जोषित पदि । आ साविषदर्शसानाय । सिप इलोपस्य चाभावे । पताति दिद्युत् । प्रियः सूर्ये प्रियो भमा भवाति ।। स उत्तमस्य ।।४।९८॥ लेडुत्तमसफारस्य वा लोप: स्यात् । करवाय । करवायः । टेरेवम् ॥ आत ऐ३।४।९५॥ लेट आकारस्य ऐ खात्। सुतेभिः सुप्रपसा मादयते । भातामित्याकारस्य ऐकारः । विधिसामर्यादाट ऐल्यं न । अन्यथा हि ऐटमेय विदध्यात् । यो यमाति गजात इत् ॥ घेतोऽन्यत्र । ३।४। ९६ ॥ लेट एकागस ऐ स्पाद्वा । आत इत्यस विषयं विना । पशूनामीशे । महा गृान्ने । भन्यन किम् । सुप्रयसा मादयते ॥ उपसंयादाशङ्कयोथ।३।४।। पणपन्धे भाशहाणां च लेट् स्याम् । भहमेय पशूनामीशै नेग्मिधापन्तो मरकं पताम । हला म: शानरमी ।। छन्दसि शायजपि ।३।१।८४ ॥ अपिशदाणतम् । हमहोभान्दाति हरण भः । गृभाष मिहया मधु । प्रधान देय गरितः । भनिरिता- मिति पभातेनेनोः । गृणामि ने । मया अभार ॥ ध्यत्ययो पहलम् ।।१।। विकरणानां पालं पलप: पात् छन्दमि । भाण्टा गुमरा भेनि । मिनीति प्रार। भागा मरने पतिः । प्रिपत ति प्रा । इन्द्रो यनेन नेतु । नपनेर्लोट् शामिनीही शि. कामौताण युभा नामयम् । नोमेगः । तामिला लि । नि पनि प्रयो विकरना:।। सुविद्यामलिट्दानगर्गा कालहलघुस्वाकको पनि रपति रामनरेगा मोति व निष्पनि बालकन ॥१॥gree | दक्षिण । प ·वैदिकप्रक्रिया। स्पामिति प्राप्ते । चपातं ये अश्वगूपाय तक्षति । नक्षन्तीति प्रामे । उपप्रहः परस्मैपदात्म- नेपदे । ब्रह्मचारिणमिच्छते । इच्छतीति प्राप्ते । प्रतीपमन्य कर्मियुध्यति । थुध्यत इति प्राप्ते । मधोस्तृप्ता इवासते । मधुन इति प्राप्ते । नरः पुरुषः । भधा स वीरैर्दशभिवि- यूपाः । वियूपादिति प्राप्ते । काल: कालवाची प्रत्ययः । श्वोऽमीनाधास्थमानेन । लुटो विषये लट् । तमसो गा अदुक्षत् । अधुक्षदिति प्राप्ते । मित्र वयं च सूरयः । मित्रा चयमिति प्राप्त । स्वरव्यत्ययस्तु वक्ष्यते । कर्तृशब्दः कारकमात्रपरः । तथा च तद्वा- चिनां कृत्तद्धितानां व्यापपः । अन्नादाय । अण्विपपे अन् । अवसई विशेषः । पडो पशदादारभ्य लिल्याशिव्यकिति डकारेण प्रत्याहारः । तेषां व्यत्ययो भेदतीत्यादिरु- का एव । लिङयाशिष्यम् । ३।१।८६ ॥ आशीलिटि परे धातोरङ्ग स्थाच्छ. न्दसि । यच उम् । मन्त्रं योचेमामये ॥ दृशेरग्यक्तव्यः ॥ पितरं च दशेयं मातरं पा अडितु अशोऽडीति गुणः स्यात् ॥ छन्दस्युभयथा । ३।४।११७॥ धावधि- कारे उक्तः प्रत्ययः सार्वधातुकार्धधातुकोमयसंज्ञः स्यान् । धर्धन्तु त्या सुश्रुतयः । वर्धय. नियत्यर्थः । आर्धधातुकवाणिलोपः । विग्विरे । सार्वधातुफत्वात् नुः शृभावश्च । हुनुयोरिति यम् ॥ आगमहनजनः किकिनी लिर् घ । ३।२।२७१ ।। भादसावर्णान्तागमादेश्य किकिनी लस्तौ च लिङ्गम् । यधिर्यसम् । परिः सोमम् । ददिर्गाः । जग्मियुवा । अतिप्रममित्रियम् । जज्ञिः । लिड्समायादेच सिद्ध ऋछ- स्पतामिति गुणयाधना कित्यम् । बहलं छन्दसीयुतम् । तरिः । जगुरिः ।। तुमर्थे सेसेनसेअसेनक्सकसेनध्यैअध्यनकध्यकध्यन्शपेशध्यन्तये- तपतवेनः । ३।४।९॥ से । पझे रापः । सेन । गा पामेपे । अमे। शादी जीवसे धाः । असेनित्यायुदात्तः । यमे । प्रेरे । कसैन् । गवामिय भिपसे । अध्थे । अध्यम् । जठर पूणध्ये 1 पक्षे आधुदासम् । कौ। फापेन । आहुपथै । पो निरस्वरसाशाराधसः सह मारपध्ये सध्यैन् । वाय विश्र । पाउ । तपे । सूतये । मवन् । धर्तये ॥ प्रयै रोहिप्य अच्यपिप्प ।। १०। पले तुमः निरायन्से । प्रातुं । रोदुमणाधिनुमिलः॥ ६शे पिण्यप। ३१४॥ ११॥ द्रष्टुं। विटामित्यर्थः । शकि णमुल्कमुली।३।१११२॥ मानायुपपदं गुम एनो सः । विभामं नाशकन् । भानु माकम् । विमकुमालो. सुमित्वमा ईश्वर तोसुकसुनी।।४।१३॥रो विपरितोः गे विनिमः । विचरि। रिसिमिलः ॥ त्या सर्यकेन्केन्यत्यनः1311 १४॥ न म्लेखितवे । भयगाई। दिसण्यः भूरा पालम् ।। अपक्ष प| ४॥ १५ ॥ पुणा मापपरी । भाषि: ॥ भायलक्षणे स्पणाम. पदिपरिलमिननिभ्यस्तोसुन् । ३।४।१६॥ आमरपालोः सीदलि। . । .

·॥ । गिदानकोणाम भागमा संगी। भारत माहिती प्रामी। हालो । भागमिती । काममानिनिताः । संभवामः ।। गपितृदो फसुन् । ३४॥ भागलार । गपूरम विगतो मिशिन् । गुग मरण आयुरः ।। ॥ इति सनीगोऽध्यायः॥ गप्रेमागमी।४।१।३१ गधिशदासात् भनि छन्दमि । गत्री गगी । लोके तुगादिकागतिति दीगोदाराः ॥ नित्यं मन्दमि ४।१।४६॥ पाहादिगणानाम विपणे मिर्गी । पदपुरिया । नित्यग्रहगनुः पारार्धम् ॥ भुया । ४।१।४७ ॥री स्थान पदमि । विधी । प्रभ्यी। पित्र मंग इति हुमपागं सूप्रेऽनुमिगतं । उग इत्यनुयः। उवहादशतु मौत्रः ॥ मुद्र- लायन्दसि लिग ॥ पोलियमानुस् नागमः । निम्बरः । वीरभून्मुगलानी दीर्घजिहीं घच्छन्दसि ।४।१।५९॥ मंगोगांधत्वादनाना कीविधीपते । आसुरी ये दोघमिही। देवानां पश्यात् ।।फटुकमण्डल्योदछन्दसि। ४११०॥ ऊङ् स्यात् । कक्ष 2 फमण्डलूः ॥ गुग्गुलुमधुमतुपतया-नामिति वक्तव्यम् * ॥ गुग्गुलूः । मधूः । जनः । पायालूः ।। अव्यपारयः ॥ आविष्टपसारमख्यानं उन्दसि * ॥ आविष्टपो वर्धते ॥ छन्दसि ठम् ।४।३।१९॥ वर्षाभ्यष्टकोऽपवादः स्व. रे भेदः । पार्पिकम् ॥ वसन्ताच । ४।३ । २० ॥ टम् स्यान् छन्दसि । यात- न्तिकम् ॥ हेमन्ताच । ४।३।२१ ॥ छन्दसि ठम् । हैमन्तिकम् । योगविभाग 3. सरापः ॥ शौनकादिभ्यश्छन्दसि । ४।३।२०६॥ णिनिः प्रोकेऽर्थे । छाणो- रपयादः । शौनकेन प्रोक्तमधीयते शौनकिनः ॥ वाजसनेयिनः । छन्दसि किम् । शान- कीया शिक्षा ॥ यचश्छन्दसि ।४।३।१५० ॥ विकारे वा मयट् स्यात् । श- रमयं यर्हिः । यस्य पर्णमपी जुहूः ॥ नोत्वदर्धयिल्यात् । ४ । ३ । १११॥ उखान उकारवान् । मौझं शिक्यम् । वधं चर्म तस्य विकारो याधी रज्जुः । पैल्वो यूपः ।। सभाया यः ॥ ढश्छन्दसि ।४।४।१०६॥ सभेयो युया ॥ भवे छन्द- सि । ४।४।११०॥ सप्तम्यन्ताद्भवार्थे यत् । मेध्याय च विद्युत्याय च । यथाय- धं शैपिकाणामणादीनां च घादीनामपवादोऽयं यत् । पक्षे तेऽपि भवन्ति । सर्वविधीनां छन्दसि वैकल्पिकत्वात् । तद्यथा मुअवानाम पर्वतः । तत्र भवो मौअवतः । सोमस्येव मौअवतस्य भक्षः । आचतुर्थसमाप्तेश्छन्दोऽधिकारः ॥ पायोनदीभ्यां ड्यण् । ४।४। ११२ ॥ तमु वा पाध्यो वृषा। चनो दधीत नाद्यो गिरो मे । पायसि भवः पाध्यः । नद्यां भवो नाद्यः । वेशन्तहिमवद्यामण् । ४ । ४ । ११२॥ भवे । वैशन्तीभ्यः स्वाहा । हैमवतीभ्यः स्वाहा ॥ स्रोतसो विज्ञापा प. ड्यो । ४।४।११३ ॥ पक्षे या । ड्यड्ड्ययोस्तु स्वरे भेदः । स्रोतसि भयः ·वैदिकप्रक्रिया । स्रोत्यः । स्रोतस्सः ॥ सगर्भसयूथसनुताद्यन् । ४।४।११४॥ अनुभार सगर्यः । अनुसखा सयूभ्यः । यो नः सनुत्य उतका जियानुः । नुतिर्नुतम् । पुंसके भाव क्तः । सगर्भादयस्त्रयोऽपि कर्मधारयाः । समानस्य छन्दसीति सः । तसं भवाचे यन् । यतोऽपवादः ॥ तुग्राद्धन् । ४।४।११५ ॥ भवेऽर्थे । पर यदपि । आ यः शमं धृपमं तुम्यास्विति पहचाः । तुप्रियास्विति शाखान्तरे । ध नाकाशपज्ञवरिष्टेषु तुपशब्द इति वृत्तिः ॥ अग्राद्यत् । ४।४।११६॥ घच्छौ च । ४।४।११७ ॥ चाद्यत् । अप्रे भवोऽध्यः । अप्रियः । अनीयः ॥समुद्रामा छ। ४।४।११८॥ समुद्रिया अप्सरसो मनीषिणम् । नामदतो अध्रियस्येव पोषाः ॥ पहिपि दत्तम् । ४।४। ११९ ॥ प्राग्धिताद्यदित्येव । यहिप्येषु निधि धु प्रियेषु ॥ दूतस्य भागकर्मणी । ४।४।१२० ॥ भागोंऽशः । दूत्यम् ।। रक्षोयातूनां हननी । ४।४ । १२१ ॥ या ते अग्ने रक्षस्या तनूः ॥रेयतीज. गतीहविप्याभ्यः प्रशस्ये । ४।४।१२२ ॥ प्रशंसने यत्स्यात् । रेवत्यादी- नां प्रशंसनं रेवत्सम् । जगत्यम् । हविष्यम् । असुरस्य स्वम् । ४।४।१२३ ।। भसूर्य देवेभिर्धायि विश्वम् ॥ मायायामण् । ४।४।१२४ ॥ भासुरी माया । तदानासामुपधानोमन्त्र इतीष्टकासु लुक् च मतोः।४।४।१२५॥ वर्च- स्वानुपधानो मन्त्र भासामिष्टकानां वर्चस्याः । ऋतव्याः॥अश्विमानणारा१२६॥ आश्विनीरुपदधाति ।। पपस्यासु मूभी मतुर । ४। ४ । १२७ ॥ सद्वानासामि- ति सूत्रं मर्यमनुवर्तते । मतोरिति पदमावर्य पभम्पन्तं योध्यम् । मतुधन्तो यो मू- शब्दरसतो मनुप्स्यायमस्य मतो क्च यथाशरदयन्मन्नोपधेयास्वष्टकासु । परिमाम- न्धे मूर्धययाशदी स्तरतेनोपधेपासु मूर्धन्यतीरुपदधानीति प्रयोगः ॥ मत्पर्य मा. सतन्योः।४।४।१२८ ॥ नमोऽधम् । तदस्मिभरतीति नभयो मामः । भोम- स्था तनूः ॥ मधार्म प।४।४।१२९ ॥ माधयः । मणः ॥ ओजसोऽहनि यस्यो । ४।४।१३० ॥ भोजरपमहः । ओममीनं था । येगोपनादे- गाधरवी । ४।४।१३१ । १३२॥ भासणं नेप्पते । पेशे पनं तदेव भ गसि कर्मधारयः । येशोषणः । पेशोभगीनः । पशोभापः । पोमगीनः । पूर्य: तमिनयी च । ४।४।१३३ ।। गम्भीगमिः पपिभिः पूर्विणेभिः । पते पत्या: मति: पूर्यासः ॥ अद्भिः संस्कृतम् । ४।४।१३४॥ यादमयं हरिः।। सहस्रेण सम्मिता पा४।४।१५।। महसिपागो भा नार्मरः । गणे. ARRETRIES मायः ॥ राम् ॥ दामनमभारभmभर देगरनिगराः।

·सिद्धान्तकौमुद्याम् आसमाप्तः सीदन्तीत्यर्थः । उदेतोः । अपकर्ताः । प्रयदितोः । प्रचरितो । होतोः । आतमितोः । काममाविजनितोः । संभवामः ।। सृपितृदोः कसुन् । ३।४।१७॥ भावलक्षणे इत्येव । पुरा करस्य विस्पो विरशिन् । पुरा जतृभ्य आवृदः ॥ ॥ इति तृतीयोऽध्यायः॥ रात्रेश्चाजसी । ४।१।३१॥रात्रिशब्दान्डीप्स्यान अजस्विप छन्दसि । रात्री व्यख्यदायती । लोके तु कृदिकारादिति डीप्यन्तोदात्तः ॥ नित्यं छन्दसि । ४।१।४६॥ वाहादिभ्यश्छन्दसि विपये नित्यं डीए । यहीपु हित्वा । नित्यमहामु त्तरार्धम् ॥ भुवश्च । ४।१।४७ ॥ डीप् स्यात् छन्दसि । विभ्वी । प्रवी। विप्र- संभ्य इति डुप्रत्ययान्तं सूत्रेऽनुक्रियते । उत इत्यनुवृत्तेः । उवादेशस्तु सौत्रः ॥ मुद्र- लाच्छन्दसि लिच * ॥ डीपो लित्वमानुक् चागमः । लिस्वरः । रधीरभून्मुगतानी ।। दीर्घजिह्वी च च्छन्दसि । ४।१।१९॥ संयोगोपधत्वादप्राप्तो डीविधीयते । आसुरी ये दीर्घजिही । देवानां यज्ञवाट् ।। कद्रुकमण्डल्वोच्छन्दसि।४।१।७२॥ ऊ सात् । कद्रूश्च वै कमण्डलूः ॥ गुग्गुलुमधुजतुपतयानामिति वक्तव्यम् । गुग्गुलुः । मधूः । जतूः । पतयालूः ।। अव्ययात्त्यप् । आविष्टयस्योपसंख्यानं सन्दसि * ॥ आविष्टयो वर्धते । छन्दसिठ । ४ । ३ । १९ ।। वर्षाभ्यष्टकोऽपवादः। रे भेदः । वार्षिकम् ॥ वसन्ताच्च । ४।३ । २० ॥ ठम् सात् उन्दसि । धारा- न्तिकम् ॥ हेमन्ताच ।४।३।२१ ॥ छन्दसि टम् । हैमन्तिकम् । योगविभाग इ. शरार्थः ॥ शौनकादिभ्यदछन्दसि।४।३।१०६॥ णिनिः प्रोक्त मानो रपादः । शौनकेन प्रोक्तामधीयते शौनकिनः पाजमनेयिनः छन्दसि किम् । शान- फीपा शिक्षा ॥ चश्छन्दसि । ४।३।१५० ॥ विकारे या मपट् स्यात् । रमयं पहिः । यस्य पर्णमपी शुहः ॥ नोत्यदर्भपिल्यात् । ४ । ३ । १५१ ! उखान उकारयान् । मौझं शिक्यम् । वर्भ पर्म सस विकारो यार्थी रानुः । मैल्लो गृपः ॥ सभाषा पः ॥ ददछन्दसि । ४।४।१०६॥ गभेयो गुथा। भये छन्द सि । ४।४।११०॥ ममम्पन्नास्याः गत् । मेघपाप प विभुलाया पाप पंरिकागामगादीनां म धादर्शनामपरा मा । पोऽपि भवन्ति । गरिधान एनमि कतिकस्यात् । नया मुभानाम पर्वत: भयो मौअयरः । गोमा मौशवतरण भक्षः । आचसमास्यन्दोऽधिकार || पायांनदीभ्यां पर! ४।४।१११॥ नमुखा पाणी पा। चनो पीत नागो में । पानि भवः पापा । नयां भयो नापः । येशन्महिमयङ्गयामण् । ४।४।११२ ।। भने । वैशलार: माहा । ईमतीयः ॥ गोतमा विज्ञापा ६।१।११३॥ पर्श या । बस्योतु मो माग भर - ·वैदिकप्रक्रिया । स्रोत्सः । स्रोतस्यः ।। सगर्भसयूथसनुताधन् । ४।४ । ११४ ॥ भनु सगयः । अनुसखा सयूध्यः । यो नः सनुत्य उतवा जिघनुः । नुतिर्नुतम् पुंसके भावे क्तः । सगर्भादयसयोऽपि कर्मधारयाः । समानस्य छन्दसीति सः भवाचे यन् । यतोऽपवादः ॥ तुग्राद्धन् । ४।४।११५ ॥ भवेऽर्थे यपि । मा वः शमं वृपमं तुभ्यास्विति पहचाः । तुमियास्विति शाखान्तरे नाफाशयज्ञबरिष्टेषु तुप्रशद इति धृत्तिः ॥ अमाधत् । ४।४।११६॥ च । ४।४।११७ ।। चाद्यत् । अमे भवोऽध्यः । अप्रियः । अग्रीयः । समुद्र दः।४।४।११८॥ समुद्रिया अप्सरसो मनीपिणम् । नानदतो अघ्रि घोषाः ॥ हिपि दत्तम् । ४।४।११९॥ माग्यिताद्यदित्येव । यहिप्येषु धु प्रियेषु ॥ दूतस्य भागकर्मणी । ४।४ । १२० ॥ भागोंऽशः । दूर रक्षोयातूनां हननी । ४।४ । १२१ ॥ या ते अग्ने रक्षस्या तनूः ॥ रेवत गतीहविष्याभ्यः प्रशस्थे । ४।४ । १२२ ॥ प्रशंसने यास्यात् । रेव नो प्रशंसनं रेवत्यम् । जगत्यम् । इविष्यम् । असुरस्य स्वम् । ४।४।१ असुर्य देवेभिर्धायि विश्वम् ॥ मायायामण् । ४।४ । १२४ ॥ भासुरी म तदानासामुपधानोमन्त्र इतीष्टकासु लुकच मतोः।४।४।१२५ स्वानुपधानो मन्त्र आसामिष्टकानां धर्चस्याः । ऋतव्याः ।।अश्विमानणारा भाश्विनीरुपदधाति ॥ ययस्यासु भूभी मतुप । ४।४।१२७ ॥ सहाना ति सूत्रं सर्वमनुवर्तते । मतोरिति पदमावर्य पक्षम्यन्तं योध्यम् । मतुयन्तो पं शब्दस्ततो मनुफ्यामपमस मतोर्नुपच यपाशब्दवन्मन्त्रोपधेयास्वष्टकासु । पी न्ने मूर्धवयानी स्तस्तेनोपधेयासु मूर्धन्यतीरुपदधातीति प्रयोगः ॥ मत्वर्य सतन्योः।४।४।१२८॥ नमोऽधम् । तदस्मिभस्तीति नभस्यो मासः । स्था तनूः॥ मधोर्म च । ४।४।१२९ । माधवः । मधव्यः ।। ओजसो परखी।४।४।१३० ॥ ओजस्यमहः । ओजमीनं या ॥ धेशोयशा गाधरयो । ४।४।१३१ । १३२ ॥ यथासंग नेष्यते । बेशो यलं तरे गति कर्मधारयः । शोभायः । शोभानः पशोभम्पः । पशोभगानः ।। तिमिनयो ।४।४।१३३ ॥ गम्भीरभिः परिभिः पूर्विणेभिः । येते मवितः पूर्मासः ॥ अधिः संस्कृतम् । ४१४।१३४ ॥ गणेदमणं इ सहस्रण सम्मिती 1४।४।१३५ ॥ सहसियागी अपो नोर्मयः । ॥ मम्मिमपनो मामः ॥ मारन *"हा मधुपौरभः । भारनिनि सोमपदायि । ४५ ·- rarmili गुगा यीमती ४४॥ स्त। गहयमानानि गणिः ॥ माममईतिः।४।४।१29॥ मांगी मा. गण गमाई ॥ मग ।।४।३८॥ गोमशन पाना । गोर्ग मधु गोगमामिनः । मधाः।४।४।१३२॥ मधुशलामगढ ५. एषाम् । मायः । मधुमय ः ॥ यसोः ममूहे पा४।४।११० ॥ म्ममा गम् । परागः ॥ भागमूह पन्नग मम्मानम् ॥ छन्दागदादारमई पर्गमानारया परिणः । आभावनि पतुरमातुश्रीपडिनि चतुरभर ये यजा मह इति पगाशरं गर्मति मार गर्ग यहा पर गमगाशरसन्नस्यः ॥ नक्षमावः।४।४।१४१ ॥ सा । नमविगतः स्वाहा ।। सर्वदयात्तातिल । ४।४।१४२ ।। स्वा । मयिगा नः सुतु मर्यमातिम् । प्रदक्षिणिवतातिमुगगः ॥ शमरिष्टस्य फरे ।४।४।१४३ ।। फगनीति करः । पनागन् । शियं करी- तीति शिवतातिः । याभिः शन्नानी भयो ददाशुषे । भयो अरिष्टनातये ।। भावे घ।४।४।१४४ ॥ शियादिभ्यो माये तातिः स्याञ्छन्दसि । शिवस भारः शि- यतातिः । शन्तातिः । अरिष्टतातिः ॥ ॥ इति चतुर्थोऽध्यायः॥ सप्तनोऽन्छन्दसि । ५११।६१ ॥ तदस्य परिमाणमिति वर्ग इति च । स- स साप्तानि असृजत् ॥ शनशतोर्डिनिश्छन्दसि तदस्य परिमाणमित्यर्षे वाच्यः * ॥ पञ्चदशिनोऽर्धमासाः । प्रिंशिनो मासाः॥विशतेथेति वाच्यम् * ॥ विशिनोऽङ्गिरतः॥ युप्मदस्मदोः सादृश्ये वतुव्याच्यः ॥ * ॥ त्यावतः पुरूवसो । न त्यावा अन्यः । यज्ञ विप्रस्य मावतः ॥ छन्दसि च । ५।१।६७ ॥ प्रातिपदिकमात्रात्तदहतीति यन् । सादन्यं विदथ्यम् ॥ वत्सरान्ताच्छदछन्दसि ।।१।११॥ निर्वृत्तादिष्व- धेषु । इद्वरसरीयः ॥ संपरिपूर्वात्ख च । ५॥ १॥९२॥चाच्छ । संवत्स- रीणः । संवत्सरीयः। परिवत्सरीणः । परिवत्सरीयः ॥ छन्दसि घस्। ५।। १०६ ॥ ऋतुशब्दात्तदस्य प्राप्तमित्यर्थे । भाग ऋत्वियः ॥ उपसर्गाच्छन्दसि धा- स्वर्थे ।५।१।११८॥ धारवर्धविशिष्टे साधने वर्तमानात्स्वार्थे वतिः स्यात् । यदुद्वतो निवतः । उद्गतान्निर्गतानित्यर्थः ॥ थट् च च्छन्दसि ।५।२॥५०॥ मान्तादसंख्यादेः परस्य डटस्थट् स्यान्मट् च । पञ्चधम् । पञ्चमम् ॥छन्दसि परिः पन्थिपरिपरिणौ पर्यवस्थातरि ।५।२। ८९॥ अपत्यं परिपन्धिनम् । मा- स्वा. परिपरिणो विदन ॥ बहुलं छन्दसि ।५।२।१२२ ॥ मत्वर्थे विनिः स्यात् । छन्दोविन्प्रकरणेऽष्ट्रामेखलाद्वयोभयरुजादयानां दीर्घश्चेति वक्तव्यम् * दीर्घः । मंहिष्टमुभयाविनम् । शुनमष्ट्राम्यचरत् ॥ छन्दसीवनिपौ च वक्तव्यो * ॥ई।

·A. वैदिकप्रनिया। रीरभूत् । सुमङ्गलीरियं वधूः । मघवानमीमहे ॥ तयोर्दा हिलौ च छन्द ५।३।२०॥ इदंतदोर्यधासंख्यं स्तः । इदा हि व उपस्तुतिम् । तहि ॥थाहेत छन्दसि ।५।३।२६॥ किमस्था स्याद्धती प्रकारे च । कथा ग्रामं न L सि । फयादाशेम ॥ पश्च पश्वा च छन्दसि । ५॥३॥ ३३॥ भवरस्य भर में निपातौ । पश्च हि सः । नो ते पश्वा । तुश्छन्दसि ।५।३।५९॥ तृजन भन्ताश इटनीयसुनौ स्तः । आसुतिं करिष्टः । दोहीयसी धेनुः ॥ मनपूर्वविश्वे स्थान्द छन्दसि ।५।३।११२ ॥ इवार्थे । तं प्रवधा पूर्वधा विश्वमा अर छन्दसि ।५।४।१२॥ किमेत्तिहव्ययघादित्येव । प्र तं नय प्रतरम् ।। वृक छाभ्यां तिल्तातिलौ च छन्दसि ।।१४॥ स्वार्थे । यो नो दुरेवो वृक ज्येष्ठताति पहिपदम् ।। अनसन्तानपुंसकाच्छन्दसि ।५।४।१०३ ॥ रुपान् स्यारसमासान्तः । ब्रह्मसामं भवति । देवच्छन्दसानि ॥ बहुमजाश्छन्द ५।४।१२३ ।। बहुप्रजा नितिमाविवेश ॥ छन्दसि च ।५।१६ दन्तम्य ददृशब्दः स्याद्वहुप्रीहौ । उभयतोदतः प्रतिगृहाति ।। ऋतदछन्दसि । ४।१५८॥ मदन्तादहीहेर्न कम् । हता माता यस्य इतमाता ।। ॥ इति पञ्चमोऽध्यायः॥ एकाची द्वे प्रथमस्य । छन्दसि वेति पकव्यम् ॥ * ॥यो नागार । दाति प्रिया। तुजादीनां दीर्घाऽभ्यासस्य । ६।११७॥ तुजादिराकृतिगणः । प्र भरा जानः । सूर्य मामहानम् । दाधार यः पृथिवीम् स सूताव । यहुलं छन्दसि १॥ ३४॥ संप्रमारणं स्यात् । इन्द्रमा हुव ऊतये ॥ ऋषि ग्रेगत्तरपदादिर छन्दगि ॥ * ॥ शब्दे परे प्रेः संप्रमारणमुत्तरपदादेलोंगति वक्तव्यम् । माम । छन्दसि किम् । शृचानि ॥ रपेमनी बहुलम् * ॥ रेयान् । रपिमान पुरी मः ।। घायः की।६।१॥ ३५ ॥ न्यश्न्यं विशुनै निचियपुग्न्यम् । लिटि रूपम् । पहलमहणानुवृत्तर्नेह । अनि ज्योतिनिनाय ॥ अपस्थधे थामाटर नहुयिच्युपेतित्यानभाताभितमाशीराशीर्ताः । ६।१।३६ । एन्दगि निरास्यन्ते । इन्द्रश्च विष्णो पदपरस्पाम् । सहि भाषाम् । भमान यानपानरः । भरदेश नियुमि । निच्युरे । शुणे लिटि पामि । पस्सिल्य समेलि । भातारन इन्द्र मोमाः । निता नो प्रहाः । श्री पार निषाम् । न रंदु । मयत भाशीनः । श्रीन पर गिरि नियो म । विदेशमन्दामि। ११५२॥ विद देग । भस्पैम भा रन् । निगद । निदरः॥जीप न्दमि । ६.१९६०॥ सिरसाद दान सात भी शीनों जगा पान्दसि ।६।१।१०६ ॥ दीपारामि पि प पूर्णमासों in ·सिद्धान्तकौमुद्याम् वाराही । वाराह्यौ । मानुपीरीळते विशः । उत्तरसूत्रद्वगेऽपीदं चास्यभेदेन संवच्यते । तेनामि पूर्वस्वं वा स्यात् । शमी च शम्यं च । सूर्य सूमि सुपिरामिव । संप्रसारणा. घेति पूर्वरूपमपि वा । इज्यमानः । यज्यमानः ॥ शेश्छन्दसि बहुलम् । ६।१। ७० ॥ लोप: स्यात् । या ते गात्राणाम् । ताता पिण्डानाम् ॥ एमन्नादिषु छन्दसि पर. रूपं वक्तव्यम् * ॥ अपां खेमन् । अपां स्वोद्मन् ॥ भय्यप्रयय्ये च छन्दसि । ६।१।८३ ॥ विभेत्यस्मादिति भय्यः । वेत्तेः प्रवय्या इति स्त्रियामेव निपातनम् । प्रयेयमित्यन्यत्र । छन्दसि किम् । भेयम् । प्रवेयम् ॥ हृदय्या उपसंख्यानम् * ॥ हृदे भ. वा हृदय्या आपः । भवे छन्दसि यत् ॥ प्रकृत्यान्तःपादमव्यपरे ।६।१। ११५॥ ऋक्पादमध्यस्थ एङ् प्रकृत्या स्यात् अति परे न तु वकारयकारपरेऽति । उ. पप्रयन्तो अध्वरम् । सुजाते अश्वसूनृते । अन्तःपादं किम् । एतास एतेऽर्चन्ति । अव्यपरे किम् । तेऽवदन ॥अव्यावद्यादवक्रमुरव्रतायमचन्त्यवस्युपु च । ६।१। ११६ ॥ एषु व्यपरेऽप्यति एङ् प्रकृत्या । वसुभिनों अव्यात् । मित्रमहो अवद्यात् । मा शिवासो अवक्रमुः । ते नो अग्रत । शतधारो अयं मणिः । ते नो अवन्तु । कुशि कासो अवस्ययः । यद्यपि यहृचैस्तेनोऽवन्तु रथतूः । सोऽयमागात् तेऽरुणेभिरित्यादी प्रकृतिभावो न क्रियते तथापि याहुलकासमाधेयम् । प्रातिशाख्ये तु वाचनिक एवार मर्थः ॥ यजुप्युरः। ६।१।११७ ॥ उराशब्द एडन्तोऽति प्रकृत्या यजुपि । उगे अन्तरिक्षम् । यजुपि पादाभावादनन्तःपादार्य वचनम् ॥ आपो जुपाणो वृष्णो यपिष्ठम्येभ्यालेऽम्यिके पूर्व । ६।१।११८ ॥ अजुषि अति प्रकृत्या । भागे अस्मान्मातरः । जुषाणो अमिराज्यस्य । वृष्णो अंशुभ्याम् । वर्षिष्ठे अधि नाके । भम्बे भ. म्याले अम्यिके । अस्मादेय वचनादम्याति हस्खो न ॥ अङ्ग इत्यादी ।। ६ । १ ॥ ११९ ॥ अङ्गशब्द य एङ् तदादौ च अकारे य एड्पूर्वः सोऽति प्रकरणा यति । प्राणो अङ्ग अङ्गे अदीध्यम् ॥ अनुदात्ते च फुधपर।६।१।१२० ॥ कवर्ग धकारपरे अनुदात्तेऽति परे । एह प्रकृया गपि । अयं सो अभिः । अपं सो अध्यरः । अनुदात्ते किम् । अयोऽमे रद्रे । अपशब्द भानुदासः । कुपरे कि म् । मोऽयममिमनः ॥ अयपधासि च ।६।१।१२१ ॥ अनुरारी भका रादौ अवरपारादे परे परि एङ् प्रकृल्पा । श्रीगद्रेभ्यो अवस्था । स्थासि लकि तितिक इत्यनुदात्तत्यम् । अनुदाते किम् । पयोऽयपथाः । नि. पानीति नियातो न ॥ आडोऽनुनासिकश्छन्दसि । ६।१।१२।। आरोऽपि परेऽनुनामिकः गान् म ध प्रकृया । भध्र औ भागीर, उपाय । लाभक्षादीनां एन्दमि प्रतिभाशे बनाया भी आप म् । पूरा भविट ।। सान्दमि पहुलम् । ६।१।१३३ ।। सत्याप सालों पो.

·. मैदिफपत्रिपा। प: पादनि । पप स्य भानुः ॥ हस्याचन्द्रोत्तरपदे मन्ने । ६।१।१५ मरगारस चन्द्रशन्दसोत्तरपदस्य सुडागमः सान्मन्त्रे । हरिश्चन्द्रो मरुद्गर सुचन्द्र दरम ॥ पितरामातरा घ छन्दसि । ३।३।३३।। द्वन्द्वे निप आ मा गन्तां पितरामातरा च । चाद्विपरीतमपि । मातरापितरा नू चिदियो । नस्य छन्दस्यमूर्धमभृत्युपु । ६।३।४ ॥ समानस्य सः स्यान्यूर्धाति उत्तरपदे । सगः । छन्दसि स्त्रियां यहुलम् * ॥ विप्वग्देवयोरद्रपादेशः । वि च घृतानी घ देवद्रीची नयन देवयन्तः । कीनी ॥ सघ मादस्थयोश्छन्दा ६।३१९६ ॥ सहस्य सधादेशः स्यात् । न्द्र स्थास्मिन्सधमादे । सोमः स म् ।। पथि च छन्दसि ।६।३।१०८ ॥ पपिशव्दे उत्तरपदे कोः फवं शश्च । फयपधः । फापथः । फुपधः ॥ साठी सावा सादेति निगमे । ३ । ११३ ॥ सहे: क्याप्रत्यये आद्यं दयं सृनि तृतीयं निपात्यते । मरुन पृतनासु साल्दा । अचोर्मध्यस्थस्य टस्य छः दस्य महश्च प्रातिशाख्ये विहितः । हि । द्वोधास्य स्वरयोर्मध्यमेत्य संपद्यते स टुकारो ठकारः न्हकारतामेति चास्य ढकारः सनूप्मणा सम्प्रयुक्त इति ॥ छन्दसि च । ६।३।१२६ ।। आवं स्यादुत्तरपदे । अष्टपदी । मन्त्रे सोमाश्वेन्द्रियविश्वदेव्यस्य म ६।३।१३१ ॥ दीर्यः स्यान्मन्त्रे । अश्वावती सोमावतीम् । इन्द्रियावान्मदिन विश्वकर्मणा विश्वदेव्यावता ॥ ओपधेश्च विभक्ताचप्रथमायाम्।६।३१ दीर्घः स्यान्मन्त्रे यदोषधीभ्यः अदधात्ययोपधीषु ॥ ऋचि तुनुपमक्षुत रुप्याणाम् । ६।३ । १३३ ॥ दीर्घः स्यात् । आ तू न इन्द्र । नू मर्तः । घा सालात् । मभू गोमन्तमीमहे । भरता जातवेदसः । तडिति पादेशस कि क्षे प्रहणम् । तेनेह न । शृणोत प्रावाणः । कूमनाः अत्रा ते भद्रा । यत्रा न उरुष्याण: । इक: सुमि।६।३।१३४ ॥ ऋचि दीर्घ इत्येव । अभीपुण खीनाम् । सुम इति पः । नश्च धातुस्थोरुषुभ्य इति णः । यचोऽतस्तिड ३।१३५॥ मन्चे दीर्घः । विद्या हि चक्रा जरसम् ॥ निपातस्य च।६ १३६ ॥ एवा हि ते ॥ अन्येषामपि दृश्यते । ६।३।१३७ ॥ अन्ये पूर्वपदस्थानां दीर्चः स्यात् । पुरुषः । दण्डादण्डि ॥ छन्दस्युभयथा।६। ५॥ वामि दीर्थो या । धाता धातृणमिति बचाः । तैत्तिरीयास्तु हस्त्रमेव पट या पपूर्वस्य निगमे । ६।४।९। पपूर्वसान उपधापा वा दीर्थोऽसंयुद्धौ नामस्थाने परे । ऋभुक्षाणम् । ऋभुक्षणम् । निगमे किम् । तक्षा । तक्षा जनिता मन्ने । ६।४।५३ ॥ इडादौ तृचि णिलोपो निपात्यते । यो न ता जनिता ॥ शमिता यज्ञे । ६ । ४ । ५४ ॥ शमयितेत्यर्थः । युप्लुयो . R مه .

·तस्येडभाव: । चत्ता इतश्चत्तामुतः । त्रिधा हयात्रमश्विना मितीत्यपि केचित्पठन्ति । तत्र क्षमूए सहने इति धातुओं व। पीवी सामस्य वावृधे । सात्वा पीत्वेति प्राप्ते ॥ आजसेरसुक् ।७।१३ अवर्णान्तादङ्गापरस्य जसोऽसुक् स्यात् । देवासः । ब्राह्मणासः ॥ श्रीग्रामण्यां श्छन्दसि ।७।१॥५६॥ आमो नुट् । श्रीणामुदारो धरुणो रयीणाम् ।। प्रामणीनाम् ॥ गोः पादान्ते ।७।१।५७॥ विद्या हि ला गोपति शरर । पादान्ते किम् । गवां शता प्रक्षयामेषु । पादान्तेऽपि कचिन्न । छन्दनि र कल्पिकत्वात् । विराज गोपतिं गवाम् ॥ छन्दस्यपि दृश्यते ।७।११ अस्थ्यादीनामनङ् । इन्द्रो दधीचो अस्थभिः ॥ई च.दिवचने ।७।१। अस्थ्यादीनामित्येव । अक्षीभ्यां ते नासिकाभ्याम् ॥ दृक्स्ववरस्वतवसां सि।७।१।८३॥ एषां नुम् स्यात्सी । कीदृडिन्द्रः । स्ववान् । उदोष्ठ्यपूर्वस्य ॥ बहुलं छन्दसि । ७॥ १ ॥१०३ ॥ तनुरिः ॥ श्छन्दसि । ७।२।३१ ॥ हरेनिष्ठायां हू आदेशः स्यान् । भहुतमाया नम् ॥ अपरिहृताश्च । ७।२।३२॥ पूर्वेण प्राप्तस्यादेशस्याभायो अपरिदृताः सनुयाम वाजम् ॥ सोमे हरितः।७।२।३३ ॥ १ ते । मा नः सोमो हरितः ॥ ग्रसितस्का. वमित्यमितीति च।७।२।३४ ॥ अष्टादश निपात्यन्ते । । म्भु एषामुदित्वान्निष्ठायामिटप्रतिषेधे प्राप्ते इण्निपात्यते । युवं शचीभित्र विष्कभिते. अजरे । येन स्वः स्तभितम् । सत्येनोत्तभिता भूमि उत्पूर्वस्य पुनर्निपातनमन्योपसर्गपूर्वस्य मा भूदिति । चते याचने । हृदयं यद्विकस्तम् । निपातनं बहुत्वापेक्षं सूत्रे यहुवचनं निरस्त न्तोऽपि प्रयोगः साधुरेव । शसु शंस शासु एभ्यस्तृच हिमा विशस्ता । मावनाभ उतशंस्ता। प्रशास्ता पोता । तरते एक वागवौ निपात्येते । तरुतारं रमनाम् । तरूतारम् । यहतारम् । सुशरणो नो अस्तु । अत्र जीवन्तनिपातनं अपचार्थम् । ततो डीपा गतार्थत्वात् । उज्ज्वलादिभ्यश्चतुर्थ्य: RC दीप्तौ । क्षर संचलने । टुवम उगिरणे । अम गत्यादिषु । तितविशसिताः । विशसिता । दानित वसति । क्षरनि । पार ·वैदिक प्रक्रिया । - प्राप्ने डेर्लुक् । धीती मती सुष्टुती । धीत्या मत्या सुष्टुत्येति प्राप्ते पूर्वसवर्णद या सुरथा रथीतमा दिविस्पृशा अश्विना । यो सुरथौ दिविस्पृशावित्यादौ प्राप्ते नताहाह्मणम् । नतमिति प्राप्त आत् । थादेव विद्म तात्वा । यमिति प्राप्ते । वाजवन्धवः । अस्मे इन्द्राबृहस्पती । युष्मासु अस्मभ्यमिति प्राप्ते शे । उरुया । था । उरुणा धृष्णुनेति प्राप्ते या । नाभा पृथिव्याः। नाभाविति प्राप्ते डा । ताभ च्यावयतात् । अनुधानमनुष्ठा । व्यवस्थावदङ् । आडो ड्या । साधुया । सा प्राप्ते याच । वसन्ता यजेत । वसन्तै इति प्राप्ते आल् ॥ इयाडिवाजीकाराणामुपर नम् * ॥ जर्षिया । दार्विया । उरुणा दारुणेति प्राप्ते इया । सुक्षेत्रिया । सुक्षे प्राप्ते डियाच् । इति न शुष्कं सरसी शयानम् । डेरीकार इत्याहुः। तत्रायुदात्ते प्राप्ते व्यत्ययेनान्तोदात्तता। वस्तुतस्तु डीपन्तात् डेलृक् । ईकारादेशस्य सूदा! न्तरं मृग्यम् ॥ आइयाजयारामुपसंख्यानम् * ॥ प्रवाहवा सिसृतम् । या प्राप्ते आडादेशः । धेर्डितीति गुणः । स्वप्नया । स्वमेनेति प्राप्ते अयाच् । स नः । मिय नावथा । नावेति प्राप्ते अयार् । रित्स्वरः ॥ अमो मश ।७।१।। मित्रादेशस्थामो मश् स्यात् । अकार उचारणार्थः । शित्त्वात्सर्वादेशः। अस्तिसि ति ईट् । यी पुत्रम् । अवधिषमिति प्राप्ते ।। लोपस्त आत्मनेपदेषु ।७।१। उन्दसि । देवा अदुह । आदुहतेति प्राप्ते । दक्षिणतः शये । शेते इति प्राप्ते ।। ति किम् । उत्सं दुहन्ति ॥ ध्वमो ध्वात् । ७॥१॥ ४२ ॥ अन्तरेवोष्माणं रयध्यात् । वारसध्यमिति प्राप्ते ॥ यजध्चन मिति च ।७।१।४३ ॥ सस्मितरे ध्वमोऽन्तलोपो निपात्यते । यजध्वेनं प्रियमेधाः । पकारस्स यकारो त्यत इति वृत्तिकारोक्तिः प्रामादिकी ॥ तस्य तात् ।७।१।४४ ॥ मध्यमपुर हुवचनस्य स्थाने तारस्यात् । गायमस्यानूनं कृणुतात् । कृणुतेति प्राप्ते । सूर्य चा यतात् । गमयतेति प्राप्ते ॥ तप्तनसनथनाश्च । ७।१॥४५॥ तस्येत्येव ।। म मावाणः । शृणुतेति प्राप्ते तप् । सुनोन न पनत प्रमवाहसे । दधातन द्रविणं चित्रः तनम्। मरुतस्तमुजुष्टन । जुपध्वमिति प्राप्ते । व्यत्ययेन परस्मैपदं श्लुश्च । विश्वेदेवास रुतो पतिष्ठन । यत्संख्यामा स्थेत्यर्थः । यच्छन्दाच्छन्दसो इतिः । अस्लेस्लस्य धनादे इदन्तो मसि ।७।१।४६॥ मसीसविभक्तिको निर्देशः । इकार उपारण मम् इत्ययमिझाररूपचरमावरावविशिष्टः स्यात् । मस गागम: स्यादिति यावत् । भान्त एमसिलमस्माकं तर स्मसि । इमः स्म इति प्रान ॥ को यक- दिये सुपर्णो गल्याय ॥ इष्टवीनमिति च । ७।१।४८ ॥ यत्वाप्रत्ययस्य इनम ताशे निपालने । ष्ट्रीनं देवान् । इष्ट्या इति प्रा॥ स्वात्व्पादयश्च ।७। ४२ ।। भारिशमा प्रकाराः ।भाकारस ईकारो निरायने । स्विनः पानी मन ·- । RAPTIT ** Here गरे । आजमरसुया 1121५०॥ rriTITE risert मार ! यामः । मानणामः ॥ श्रीग्रामण्या- 11१1१६॥ भामो गुर। श्रीणामुदागे पारणा रगीणाम् । सून HTTA गोपादानो।७।१।५७ ॥ विद्या हा गोपनिया गाना- पाने किम । गर्या शमा प्रभया । पादानी मानिन्न । छन्दनि सर्वेषां मालिका | निगर्ग गोरसिं गवाम् ॥ छन्दस्यपि दृश्यते । ७।१।७६ ।। भागादीनामन । इन्द्रो वसीमो अभिः ॥ईच दियचने ।७।१।७॥ भाणादीनामिणेर । भक्षीया से नामिकाभ्याम् ॥ हयस्वयरस्वतयसां छन्द सि । ७।१।८३ ॥ एषां नुम सारसी । कीरिन्दः । स्यवान् । स्वनवान ॥ उदोष्ठधपूर्यस्प ॥ पशुलं छन्दसि । ७ । १ । १०३ ।। सतुरिः ॥ हु हरे: श्छन्दसि । ७।२। ३१ ।। हंगेर्निष्टायां हु आदेशः सान् । भद्रुतमसि हविर्धा- नम् ॥ अपरिहृताश्च । ७।२।३२ ॥ पूर्येण प्राप्तस्यादेशस्यामायो निपात्यते । अपरिहताः सनुगाम याजम् ॥ सोमे हरितः।७।२।३३ ।। इयड्गुणौ निपात्ये- से । मा नः सोमो हरितः ॥ ग्रसितस्कभितस्तभितोत्तभितचत्तविकस्ता- विशस्तृशंस्तुशास्तृतरुतृतस्तृवस्तृवस्तृयरूनीरज्ज्वलितिक्षरिति- पमित्यमितीति च।७।२।३४ ॥ अष्टादश निपात्यन्ते । तत्र प्रसु स्कम्भु स्त. म्भु एपामुदित्वानिष्ठायामिट्प्रतिपेथे प्राप्ते इग्निपात्यते । युवं शचीभिर्मसिताममुञ्चतम् । विष्कभिते अजरे । येन स्वः स्तभितम् । सत्येनोत्तभिता भूमिः । स्तमितेत्येव सिद्धे उत्पूर्वस्य पुनर्निपातनमन्योपसर्गपूर्वस्य मा भूदिति । चते याचने । कस गतौ । आभ्यां कस्येडभावः । चत्ता इतश्चत्तामुतः । त्रिधा ह श्यावमश्विना विकस्तम् । उत्तानाया हृदयं यद्विकस्तम् । निपातनं बहुत्यापेक्षं सूत्रे बहुवचन विकस्ता इति तेनैकवचना- न्तोऽपि प्रयोगः साधुरेव । शसु शंसु शासु एभ्यस्तृच इडभावः । एकस्त्वष्टुरश्वस्या- विशस्ता । प्रावप्राभ उतशंस्ता । प्रशास्ता पोता । तरतेनोश्च तृच उट् ऊट् एता. वागयौ निपात्येते । तरुतारं रघनाम् । तरूतारम् । वरुतारम् । वरूतारम् । वरूत्रीभिः सुशरणो नो अस्तु । अत्र डीयन्तनिपातनं प्रपञ्चार्थम् । वस्तृशब्दो हि निपातितः । ततो डीपा गतार्थत्वात् । उज्ज्वलादिभ्यश्चतुर्यः शप इकारादेशो निपात्यते । ज्वल दीप्तौ । क्षर संचलने । टुवम उद्गिरणे । अम गत्यादिषु । इह क्षरितीत्यस्यानन्तरं क्ष- मितीत्यपि केचिपठन्ति । तत्र क्षमूषु सहने इति धातुर्योध्यः । भाषायां तु प्रस्तस्क- वस्तव्योत्तब्धचतितविशसिताः । विशमिता । शंसिता । शासिता । तरीता । न. । वर्गता ।.वरिता । उज्ज्वलति । क्षरति । पाठान्तरे । क्षमति वमति । अमनि॥ निगमे १२।६४॥ विमा तमुमं यत आ• । । ।

·। वैदिकप्रक्रिया। रिक्षमुतितन्ध । जगृभ्मा ते दक्षिणमिन्द्र हस्तम् । त्वं ज्योति तमो ववर्थ । भापायां तु । यभूविध । आतेनिथ । जगृहिम । वरिषेति ॥ ससनिवांसम् । ७१२।६९ ॥ सनिमीमेत्येतत्पूर्यासनतेः सनोतेर्वा कसो एत्वाभ्यासलोपाभावश्च निपात्यते ॥ पावकादीनां छन्दसि प्रत्ययस्थात्कादित्वं ने च्यम् * ॥ हिरण्यवर्णाः शुषयः पावकाः ॥ घोलोपो लेदिया।७।३। दधद्रनानि दाशुषे । सोमो ददद्गन्धर्वाय । यदमिरमये ददात् ॥ मीनातेनि ७।३१८१॥ शिति द्वस्वः । ममिणन्ति व्रतानि । लोके प्रमीणाति ॥ अरि चोऽपत्ते ।। यहुलं छन्दसि । ७।३।९७ ॥ सर्वमा इदम् ॥ हस्वस्य जसि च ॥ जसादिषु छन्दसि या वचनं प्राङ् णौ चड्धुपधापाः * ॥ अवा खो यूयम् । शतक्रतयः । पश्वे नृभ्यो यथा गरे । पशचे । नाभ्यस्तस्याचीति नि हुलं छन्दसीति वक्तव्यम् * !! आनुपरजुजोषत् ॥ नित्यं छन्दसि । ७१४ छन्दसि विषये घडयुपधापा ऋवर्णस्य ऋन्नित्यम् । अवीवृधत् ॥.न छन्द स्थ । ७१४॥ ३५ ॥ पुत्रमिनस्यादन्तस्य क्यचि ईत्वदीयौँ न । मित्रयुः । न्दसीति उः । अपुत्रस्य किम् । पुत्रीयन्तः सुदानवः ।। अपुत्रादीनामिति याच्या जनीयन्तोन्वभवः । जनमिच्छन्त इत्यर्थः ॥ दुरस्युर्द्रविणस्युकृपण्यतिरि ति।७।४।३६ ॥ एते क्यचि निपात्यन्ते । भापायां तु उप्रत्ययाभावा टीपति । द्रविणीयति । वृषायति । रिष्टीयति ॥ अवाघस्यात् ।७।४। अश्व अघ एतयो: क्यचि आत्स्याच्छन्दसि । अश्वायन्तो मघवन् । मावा पृ धारवः । न धन्दसीति निषेधो म ईवमात्रस्य किंतु दीर्घस्यापीति । भग्वेदमे ज्ञापकम् ॥ देवसुन्नयोर्यजुपि काठके।७।४।३८ ॥ अनयोः र्या रस्थायजुषि कठशाखायाम् । देवायन्तो यजमानाः । सुमायन्तो हवामहे । इहर दो न मन्त्रमात्रपरः किंतु दोपलक्षकः । तेन ऋगात्मकेऽपि मन्त्र यजुर्वेदस्थे । किं च ऋग्वेदेऽपि भवति । स चेन्मन्त्री पशुषि फटशाखायां दृष्टः । यजुषीति देवाजिगाति सुम्नयुः । यहचादायप्यस्ति फटशाखा तनो भवति मसुदाहरणार्मा दत्तः ॥ कम्यध्यरतनचि लोपः॥३९॥ स पूर्वया निविदा कय्यत अध या मधुपाणिम् । मदपन्तं पृतन्युम् ॥ दद्यातहिः।। जहातेश्च कि। भापा छन्दसि ॥४४॥ हील्या शरीरम् । हिला था।। सुधितवसुधिर चितधिपधिपीय च।७।४।१५।। सु बसु नेम एतपूर्वस्य दया प्रत्परे एवं निपात्यते । गर्म माता सुपितं वक्षणाए । वसुधिनमानी । नेमा- पौंस्था ॥ निन्यपि दृश्यते। उन नेतं घसुशिनि निकः विस्व य दक्षिण इन्द्र धत्स्येति प्राते । रेता रेतो चिपीय । आशालिदिइटोऽन् । धामीपनि ·- मिदानानुपा भोमि || मागीनि गरम पारि सोयो : भागातुन । मांगनम रायमः। भानुपरमादरान । मोग: मारि: । गरिमाया: । मिथुन योः शिलमिनिहारग: मला दिति प्राचा मन कयतर्गडि || पेशन्दसि । ७।४।१४ ॥ कि आयाम वं मापारीकृष्णो दान दति दपिपोभूतु तेतिरोऽलयां फणसंसनिप्यदत्फरिकदरकनिमदरिग्रहविध्यतोदविशुनरि तः सरीरपर्त परीयजन्मर्मज्याऽऽगनीगन्तीति च।७।४।६। सेऽपादश निकालन्ते । आगारयो धो धारपोयो । मयतेलुगलस गुगामा गेन मापायां गुणो लम्पसे । सिमेहलुगन्ताराम् । इगर्नेटि हलादिशेपारयाद फरस लत्यमित्यामायव निपात्यते । अलपियुध्म घासुग्न्दरः । मिना निर्देश गन्यम् । अति दक्ष उत । फणतेगवरण पालुगन्तस्य शतरि अभ्यासस्य नी मो निपाल्परो । अन्यापनीफणन् । सन्दः संपूर्यस्य पद्लुकि शमरि अभ्यासरण नि धानुसकारस्य पत्यम् । फरोतेलुगन्तस्याभ्यासस्य चुरयाभावः । कन्देर्तुति द्विर्यचनमभ्यासस्य चुत्यामायो निगागमश्च । फनिक्रदरजनुपम् । अक्रन्दीदित्यर्थः विभतेरभ्यासस्य जश्त्वाभावः । वि योभरिभ्रदोषीषु । स्वरतर्यद्न्नुगन्तस्य शतरि भ्यासस्य विगागमो धातोफ्रकारलोपश्च । दविध्वतो रश्मयः सूर्य । दुतेरभ्यास संप्रसारणाभावोऽत्वं विगागमश्च । दविद्युतहीद्यच्छोशुचानः। तरते: शतरि श्लो भ्यासस्य रिगागमः । सहोर्जा तरित्रतः । स्पेः शतरि लौ द्वितीपैकवचने रीगागम ऽभ्यासस्य । वृजेः शतरि लावभ्यासस्य रीक् । मृजेलिटि णल् अभ्यासस्य रुक् धातो युक् । गमेराड्पूर्वस्य लटि श्लावभ्यासस्य चुत्वाभावो नीगागमश्च । वक्ष्यन्ती वेदाऽगर्न गन्ति कर्णम् ॥ ससूवेति निगमे । ७।४।७४ ॥ सूतेलिटि परस्मैपदं युगा मोऽभ्यासस्य चात्वं निपात्यते । गृष्टिः ससूवस्थविरम् । सुपुव इति भाषायाम् ॥बह लं छन्दसि । ७।४।७८ ॥ अभ्यासस्य इकारः स्याच्छन्दसि । पूर्णा.विवष्टि विशेषेतद्रूपम् ॥ ॥ इति सप्तमोऽध्यायः॥ प्रसमुपोदः पादपूरणे । ८।१।६॥ एषां द्वे स्तः पादपूरणे । प्रभापममिः । संसमिद्युयसे । उपोप मे परामृश । किं नोदुदु हर्पसे । छन्दसीरः॥८॥२॥ १५ ॥ इवर्णान्ताद्रेफान्ताच परस्य मतोर्मस्य यः स्यात् । हरियते हर्षश्वाप । गीर्वान् । नुह।८।२।१६ ॥ अन्नन्तान्मतोर्नु स्यात् । अक्षण्वन्तः । कर्णवन्तः । अरपन्यन्तं पदनस्था ॥ नाद्धस्य ।८।२।१७॥ नान्तासरस्य पस नुन् ।

·वैदिकमग्रिया। सुपचिन्तरः ॥ भूरिदानस्तुहाच्यः ॥ * ॥ भूरिदायत्तरोः जनः ॥ ईद्रथिनः ।। रथीतरः । रथीतमं रथीनाम् ॥ नसत्तनिपत्तानुत्तमतृतसूर्तगर्तानि छन 1८॥२॥ ६१ ॥ सदेर्नपूर्याग्निपूर्वाण निष्ठाया नत्वाभावो निपात्यते । न असा । निषत्तमस्य धरतः । असनं निषण्णमिति प्राप्ते । उन्देर्न पूर्वस्यानुराम् तमिति लरतेः । तु-त्यस्य था । सूर्तमिति स इत्यस्य । गूर्तमिति गुरी इत्यस्य ।। नरुधरवरित्युभयथा छन्दसि । ८।२।७० ॥ रुवी रेफो वा । अन्न अग्नरेव । ऊध एव ऊधरेच । अब एव । अवरेव ॥ भुवश्च महाव्याहतेः २।७२ ।। भुव इति । भुवरिति ।। ओमभ्यादाने । ८।२।८७ ॥ और तः स्यादारम्भे । ओ३म् अग्निमीळे पुरोहितम् । अभ्यादाने किम् । ओमित्य रम् ॥ ये यज्ञकर्मणि। ८11८८॥ ३ पजामहे । पज्ञेति किम् । पे महे ।। प्रणवष्टेः । ८।२। ८९॥ यज्ञकर्मणि टेरोमित्यादेशः स्यात् । अपां जिन्यतो ३ म् । टेः किम् । हलन्ते अन्त्यस्य माभूत् ।। याज्यान्तः१८१२॥ ये यायान्ता मन्त्रास्तेषामन्यस्य टेः प्लुतो यज्ञकर्मणि । जिह्वाममे चकृपे हव्यव म् । अन्तः किम् । याज्यानामृचां वाक्यसमुदायरूपाणां प्रति वाक्यं टेः स्यात् । न्तस्स चेप्यते ॥ हिमेप्यौपड्डौपडायहानामादेः । ८।२।९१ ॥ मादेः मुनो पज्ञकर्मणि । अमपेनुयू ३ हि । अग्नये गोमपानि प्रे ३ प । अस्तु पद् । सोमस्यामे वीही ३ वौ पट् । अमिमा ३ वह ॥ अग्नीत्प्रेपणे परस्य ८१२१९२॥ अमीधः प्रेषणे आदेः प्नुतस्तस्मात्परस्य च । ओ ३ श्रा ३ विभापा पृष्टप्रतिवचने हे।८।२।९३ ॥ प्लुतः । अकार्षीः कटम् । हि ३ । अकार्प हि । पृऐति किम् । कटं करिष्यति हि । हेः किम् । करोमि निगृह्यानुयोगे च । ८१९१९४॥ अत्र यद्वाक्यं तस्य टे: प्लुतो का । अध स्येत्यात्य । अमावास्येत्येवंवादिनं पुक्त्या स्वमतात्यच्याव्य एवमनुयुज्यते ॥ २ डितं भर्सने । ८।२।९५ ।। दस्योदस्यो ३ पातयिष्यमि त्वाम् । आमेडिर द्विरुकोपलक्षणम् । चौर चौर ३ ॥ अङ्गयुक्तं तिङाकालम् ।८।२। अङ्ग्रेत्यनेन युक्तं तिङन्तं प्लवते । अङ्गज ३ इदानी ज्ञास्यसि जाल्म । तिङ् । अङ्ग देवदत्त मिथ्या वदसि । आकाई किम् । अङ्ग पच । नैतदपरमाकांड सन इत्येव । अङ्गाधीष्व भक्तं तव दास्यामि ॥ विचार्यमाणानाम् । ८ ९७ ॥ वाक्पानां टेः सुतः । होतव्यं दीक्षितस्य गृहा ३ । न होतव्य ३१ होतव्यं न होतव्यमिति विचार्यते । प्रमाणैर्वस्तुतत्त्वपरीक्षणं विचार ॥ पूर्व तु 1 अत्र पैशब्दो ये यजामह इति वाक्यघटितो गमते माध्ये सर्वत्रातिरसदमाशय सिद्धं तु ये इत्यस्य धादिया संध्यानमित्युक्ततान् ॥

·८।२।१०६ ॥ दूरादूतादिषु नो विहितलय ऐनः प्लुतप्रसंगे तदवपयाशुितो ।वामान्ने । स्तोमेन्धिमा परिगणनं रिम् । विशुभूत , पान विशाल सिद्धान्तकौमुद्याम् पायाम् ! ८१२१९८॥ विचार्यमाणानां पूर्वमेव प्लयते । अहिर्नु ३ गजुर्नु । प्रो. गापेक्षवं पूर्वस्वम् । भाषाप्रहणात्पूर्वयोगश्छन्दसीति ज्ञायते ॥ प्रतिश्रवणे च ।। 1 २ ॥ ९९ ॥ वाक्यस्य टेः प्लुतोऽभ्युपगमे प्रतिज्ञाने श्रवणाभिमुख्य च । गां मे देहि भोः ३ । हन्त ते ददामि ३ । नियः शब्दो भवितुमर्हति ३ । दत्त किमात्य ३ ॥अ. नुदात्तं प्रश्नान्ताभिपूजितयोः। ८।२।१००॥ अनुदात्तः शुनः स्यात् । रादूतादिषु सिद्धस्य सुतस्यानुदात्तत्वमात्रमनेन विधीयते । अमिभूत ३ ३ । पट ३३१ अग्निभूते पटो एतयोः प्रश्नान्ते टेरनुदात्तः सुतः । शोमनः खल्वसि माणवक ३॥ चिदिति चोपमा प्रयुज्यमाने ।८।२।१०१॥ वाक्यस्य टेरनुदात्तः पुनः अग्निचिद्भाया ३ त् । अमिचिदिव भाया ३ त् । उपमार्थे किम् । कथंचिदाहुः । प्राः ज्यमाने किम् । अग्निर्माणवको भायात् ॥ उपरिस्थिदासीदिति च । ८।२। १०२॥ टेः प्लुतोऽनुदात्तः स्यात् । उपरिस्विदासी ३ त् । अधःस्विदासी ३ दित्यत्र पु. विचार्यमाणानामित्युदात्तः प्लुतः ॥ स्वरितमानेडितेऽसूयासंमतिकोपकुत्स नेपु! ८।२।१०३ ॥ स्वरितः सुतः स्यादानेडिते परेऽसूयादौ गम्ये । असूपापा- म् । अभिरूपक ३ अभिरूपक रिक्तं ते आभिरूप्यम् । संमतौ । अभिरूपक ३ अभि- रूपक शोभनोऽसि । कोपे । अविनीतक ३ अविनीतक इदानीं ज्ञास्यसि जाम । रसने । शाक्तीक ३ शाक्तीक रिक्ता ते शक्तिः ॥ क्षियाशी पेषु तिडाकाइम 1८।२।१०४॥ आकाद्स्य तिडन्तस्य टेः स्वरितः सुतः स्यात् । आधारभेदे । वर्ष ह रपेन याति ३ उपाध्यायं पदातिं गमयति । प्रार्थनायाम् । पुत्रांश्च लप्सीष्ट ३ धनं ५ तात । व्यापारणे फटं कुरु ३ प्रामं गच्छ । आकाझं किम् । दीर्घायुरसि । अनी दीन्विहर ॥ अनन्त्यस्यापि प्रश्नाख्यानयोः।८।२।१०५ ॥ अनन्यसा न्त्यस्यापि पदस्य टेः स्वरितः हुन पतपोः । अगमः ३ । पूर्वा ३ न प्रामा ३ म्। सः पदानामयम् । आल्याने । अगम ३ म्। पूर्या ३ म । मामा ३॥ एतायच इता प्रयते । ऐ३ विकापन । भी । पगय । चतुर्मायावत्र ऐचो सम्पोते । एयो ऽभगृहस्पादरास्ते पूर्वस्पार्घस्पाऽऽदुत्तरस्पेदुती। ८।२।१०७॥ प्रगृधरण एचोऽगर्ने विषय पूर्वस्पार्धम्याकारः नः स्यादुसरण सर्वात पुती सः॥प्रभाताभिमिरिमार्षमागणभिवादगाग्पान्तध्येय ॥ ॥ प्रभान्ते । गमः । पूर्वा ३२ । मामा ३ न । यमिभूत ११ । अभिनित । कापि पट १५, शिवामागे । होरण दीक्षित प्रगमिग । आयुष्माननि भनिन । - । - - in 1 अगदत इति न पदय्यम । पदान्तप्रवणं तु कायम । मा भूत ।

·वैदिकप्रक्रिया। करोपि गौरिति । अप्रगृह्यस किम् । शोभने माले ॥ आमन्त्रिते छन्दसि पुतविकारो- ऽयं वक्तव्यः ॥ * ॥ अमा ३ इ पनी वा ॥ तयोर्चावचि संहितायाम् ।। २॥ १०८॥ इदुतोर्यकारचकारी स्तोऽचि संहितायाम् । अग्न ३ याशा । पट ३ याशा। अम ३ विन्द्रम् । पट ३ वुदकम् । अचि किम् । अमा ३ वरुणौ । संहितायां किम् । अमा ३ ६ इन्द्रः । संहितायामित्यध्यायसमातेरधिकारः । इदुतोरसिद्धत्वादयमारम्भः सवर्णदीर्घत्वस्य शाकलस्य च निवृत्त्यर्थम् । यवयोरसिद्धत्वादुदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरि:- तोऽनुदात्तस्येत्यस्य वाधनाओं वा ॥ मतुवसो रु संयुद्धौ छन्दसि । ८॥३॥१॥ रु इत्यविभक्तिको निर्देशः । मन्वन्तस्य वस्वन्तस्य च रुः स्यात् । अलोऽन्त्यस्येति प. रिभाषपा तकारस्प । इन्द्र मरुाय इह पाहि सोमम् । हरिवो मेदिनं त्या । छन्दसीर इति वत्वम् ।। दावान्साहान्मीवांश्च । ६।१।१२।। एते कस्वन्ता निपात्य- न्ते । मीस्तोकाय तनयाय ॥ वन उपसंख्यानम् ॥ * ॥ कनिब्वनिपोः सामान्यमह- णम् । अनुबन्धपरिभाषा तु नोपतिष्ठते । अनुवन्धस्येहानिर्देशात् । यस्त्वायन्तं वसुन- प्रातरियः । इणः कनिष् ॥ उभयपर्वा । ८॥३॥८॥ अम्परे छवि नकारस्स रु । पशंस्तांश्चक्रे ॥ दीर्घादटि समानपादे । ८।३१९॥ दीर्घानकारस्य रुर्वा स्यादटि ती चेन्नाटौ एकपादस्थौ स्याताम् । देवाँ अच्छा सुमती । महाँ इन्द्रो य ओजसा । उभयत्यनुवृत्तेर्नेह । आदित्यान्याचिषामहे ।। आतोऽदि नित्यम् । ३१३॥ अटि परतो रोः पूर्वस्यातः स्थाने नित्यमनुनासिकः । महाँ इन्द्रः । ते. सिरीयास्तु अनुस्वारमधीयते । तत्र छान्दसो व्यत्यय इति प्राचः। एवं च सूत्रस्य फलं चिन्त्यम् ॥ स्वतवान्पायो।८।३ । १२ ॥ सर्वा । भुवस्तस्य स्वतयाँ: प्रा. थुरमे । छन्दसि या मानेडितयोः।८।३।४९॥ विसर्गस्य सो या सान् कुप्वोः प्रशन्दमाहितं च पर्जयित्वा । अमे त्राततस्कविः। गिरिन विश्वतरपुः । नेह । वसुनः पूर्व्यः पतिः । अप्रेत्यादि किम् । अमि: विद्वान् । पुरुषःपुरुषः ॥ कः करत्करतिकृधिकृतेवनदितेः।८।३।५०॥ विसर्गस्य सः स्यात् । प्र. दिवो अपस्कः । पपा नो घस्यसकारत् । सुपेशसस्करनि । उरुणस्कृधि । सोमं न चा मघवत्सु नस्तृतम् । अनदितरिति फिम् । पपा नो अदितिः करत् ॥पञ्च- म्पाः परायध्यय। ८।३।५१ ॥ पचमाविसमस्य सः स्यादुपरिभाषा परि- शब्दे परतः । दियरसरिप्रथमं जज्ञे । भध्यर्थे किम् । दिवसृषिव्याः पर्याभः ॥ पाती प पहुलम् । ८॥३॥५२॥ पाया इत्येव । सूर्यो नो दिवसातु ।। पट्याः पतिपुत्रटपारपदपपस्पोपेए 1 ८१३१५३॥ याचसनि विश्वकर्माणम् । दियाएवाप सूर्याय । दिपपृष्ट भन्दमानः । समससारमता परिमीत । इससदे । दिवसयो विधिपाणाः । रायसो पजमानेषु ॥ इटाया या ।८।१५४ ॥ १- ·गिदानामुगाग निशुपादित लागुषः । पुन: नागरे । छापाः ॥f मस्तपनावनामेयने । ८131१०२॥ निमाण मुगान् । टर्म मा निएमा अगत: अनामयन किम् । निम्नानि । पुनःपुनम्नानीलम: युष्मत्तत्ततायन्नापादम् 161310 ॥ पाइपमा मम्स मपातकागदिप्येतु पंगु । गुम्मटादेगा लत्वातनाः प्रिमिष्टं देय गपितः । मि आमिरे । अयमे मधिन । अमिष्टद्विशम् । पापिनी निनः । मला किम् । मदनिम्नदर्गमा । गन्म आग्मनी मिन्दामामिलानगहामाया बिनगिः अग्रामिगिन पादपाली ननु मयः । यजुष्येकपाम् । ८131१०४ ॥ प्मपसमा परतः मम्प मूर्धन्या या । भनिमिम । अमिष्टे अप्रस् । अनिमिष्ट भुः । पझे अनियमित्यादि ॥ स्तुतस्तोमयांदछन्दमि 161३।१०५ नृभिष्टुतस्य । नृभिः सुतस्य । गोप्टोमम् । गोलोनम । पूर्वपदादिसंब मिद करवा मिदम् । पूर्वपदात् । ८।३।१०६ ॥ पूर्णपदम्याग्निमित्तानस्य मय दो या यदिन्द्रामी दिवि । युयं हि स्पः सती ।। सुमः।८।३।१०७ ॥ पूर्वपद स्यानिमित्तासरा सुनी निगनस मत्स प: । अयं युगः । अर्मापुनः॥स नोरनः।।१०८॥ गोषणा इन्दी नृपा अमि । अनः किम् । गोमनिः। सहेः पृतनतान्यां च । ८।३।१०९ ॥ पृतनापराहम । ऋताराहम् । चान् ऋती पाहम् ॥ नियमिन्योऽहव्यवाये या छन्दसि। ८11११॥ माता मूर्धन्यः ।न्यपीदन् । न्यमादन् । यादन् । व्यनीदन् । अम्पष्टीन् । बम्पस्तात् ।। छन्दस्यूदयग्रहात् ।८।४।२६॥ मशागन्नाइवरहायग्र बन्न :- मगाः । रियानम् ॥ नश्व धातुस्थोम्पुन्यः।८।४।२७ ॥ धानुस्यात् । अग्ने रक्षा शिक्षा पो अन्लिन् । उस कृषि । अभी मां पुणः। । त्यष्टमोऽध्यायः॥ ॥ इति वैदिकी प्रक्रिया ॥ ॥ यय स्वरप्रकरणम् ।। अनुदात्तं पदमेकवर्जन् ।।१।१२८॥ परिमा मििकया। पत्निन यसोदानः खरिदो या विधीपने दरवं वपिचा ननुमान सात् । गोगपतं नः । अत्र मनादन्दा इनि पातुन धातुबोध यसरकार. ... ॥ ननिशिश्वरवनारत्वान्यत्र दिन्म ले बागान ॥ * ॥ गोधावर आपस लपवाय न किया । अन्री किन। चे गुनतः । अत्र नविरिषी मान्न लगे न शि ·. तस एव ॥ अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः।६।१।१६१ ॥ यस्मिन्ननु- दाते परे उदात्तो लुप्यते तस्योदात्तः स्यात् । देवी वाचम् । अत्र हीबुदात्तः ॥चौ। । १ । २२२ ॥ लुसाकारेऽञ्चतो परे पूर्वस्यान्तोदात्तः स्यात् । उदात्तनिवृत्तिवरापवा- दः । देवीची नयत देवयन्तः ॥ अतद्धित इति वाच्यम् ॥ * ॥ दाधीचः । माधूचः । प्रत्ययस्वर एवात्र ॥ आमन्त्रितस्य च । ६।१।१९८ ॥ आमन्त्रितस्यादिरु- दातः स्यात् । अग्न इन्द्र वरुण मित्र देवाः ॥ आमन्त्रितस्य च । ८॥२॥१९॥ पदापरस्थागदादिस्थितस्यामन्त्रितस्य सर्वस्यानुदात्तः स्यात् । प्रागुक्तस्य पाटस्याप वादोऽयमामिकः । इमं मे गङ्गे यमुने सरस्वति । अपादादौ किम् । शुतुद्रि स्तोमम् ।। आमन्त्रित पूर्वमविद्यमानवत् ॥ अन इन्द्र । अनेन्द्रादीनां निघातो न । पूर्वस्याविद्यमा- नत्वेन पदापरत्याभावात् ॥ नामन्त्रिते समानाधिकरणे सामान्यवचनम् ॥ समाना- चिकरणे आमन्त्रिते परे विशेष्यं पूर्वमविद्यमानवन । अमे तेजस्विन् । अग्ने वातः । सामान्यवचनं किम् । पर्यायेषु मा भूत् । भन्ये देवि सरस्वति ॥ विभापितं विशेष- वचने । अत्र भाप्यकृता बहुवचनमिति पूरितम् । सामान्यवचनमिति च पूर्वसूत्रे यो- जितम् । आमन्त्रितान्ते विशेषणे परे पूर्व पहुवचनान्तमविधमानवद्वा । देवी: पडु/- रुरु नः कृणोत ॥ अत्र देवीनां विशेषणं पडिति । देवाः शरण्याः । इह द्वितीयस्य निघातो वैकलिकः ।। सुबामन्त्रिते परागयत्स्यरे । २।१।२॥सुपन्तमा. मन्त्रिते परे परस्याङ्गचस्परे कर्तव्ये । द्रवपाणी शुभसती । शुभ इति शुभेः कि- पन्तात्रटपन्तस्य परशरीरानुप्रवेशे पाष्टिकमामन्त्रितायुदात्तत्वम् । न चाटमिको नि- पातः शङ्कपः । पूर्वामन्त्रितस्याविद्यमानत्वेन पादादित्वात् । यत्ते दियो दुहितमतभो. जनम् । इह दिवाशददरयाष्टमिको निघातः । परशुना दृश्यन् ॥ पटयामन्त्रितकारक- पचनम् ॥ * ॥ पटपन्तमामन्त्रितान्तं प्रति पत्कारकं सद्वाचकं घेति परिगणनं क- तव्यमित्यर्थः । तेनेह न । अयमग्ने जरिता । एतेनामे प्रह्मणा । समानुवृत्त्या या सिद्धम् ॥ पूर्याङ्गयोति यतव्यम् ।। * ।। मा ते पितर्मरताम् । प्रति त्या दुहितदियः ।। अव्यगनां न ॥ * ॥ उधेरधीयान || भव्यपीमायस्य विष्यते ॥ * ॥ उपाध्यधी. पान । उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरितोऽनुदात्तस्प । ८।२॥४॥ उदा. सस्थाने स्वरितस्थाने च पो पण ततः परस्यानुदात्तस्य स्वरितः स्यात् । अभ्यभि हि । स्वरितस्य यणः । खलप्यासा । भर स्वरितस्य त्रैयादिकवेनासिदत्वाच्छेपनिपाती न॥ एकादेश उदात्तेनोदात्तः। ८॥२॥५॥ उदात्तन महफादेश उदाता सात् । योश्वाः । धारं मरतः । स्वरितोयानुदासे पदादी। ८१२१६॥ भनुदाते पदाशे परे उदातेन सहेकादेशः हरितो वा सान् । पक्षे पूर्वसूणोदाराः । थी । ई पोनि । अस भोगो दिवीपते । व्यवस्थितविभागालादिफारयोः स. । - ·M सिद्धान्तकौमुद्याम् रितः । दीर्घप्रवेशे सूदात्तः । किं च एहः पदान्तादिति पूर्वरूपे स्वरित एव । नेऽवदन् । सो ३ यमागात् । उक्तं च प्रातिशाख्ये । इकारयोश्च प्रश्लेपे क्षेत्रामिनिहतेषु चेति ॥ उ. दात्तादनुदात्तस्य स्वरितः।८।४।६६ ॥ उदात्तात्परस्पानुदात्तस्य स्यात् । अमिमीळे । अस्याप्यसिद्धत्वाच्छेपनियातो न । तमीशानासः ॥नोदा रितोदयमगार्यकाश्यपगालयानाम् । ८।४। १७॥ उदात्तपरः . परश्चानुदात्तः स्वरितो न स्यात् । गार्यादिमते तु स्यादेव । प्र य आरुः । का ३ भीशवः ॥ एकश्रुति दूरात्सम्युडौ । १ । २॥ ३२॥ दूरात्सा वाक्यमेकश्रुतिः स्यात् । स्वर्यापवादः । आगच्छ । भो माणवक ॥ यज्ञकर जपन्यूनसामसु । १।२॥ ३४ ॥ यज्ञक्रियायां मन्त्र एकश्रुतिः स्याज्जपा जयित्वा । अग्निमूर्धादिवः ककुन् । यज्ञेति किम् । स्वाध्यायकाले त्रैस्वयमेव । पेति किम् । ममामे वचों विहवेष्वस्तु । जपो नाम उपांशुप्रयोगः । यथा जले । स्य न्यूजा नाम पोडश ओकाराः । गीतिपु सामाख्या । उच्चस्तरां वा वपट्टा २।२।३५॥ यज्ञकर्मणि चौपट्ाब्द उच्चस्तरां वा स्यादेकश्रुतिर्या ॥ विभ छन्दसि । १ । २।३६ ।। छन्दसि विभाषा एकश्रुतिः स्यात् । व्यवस्थिता पेयम् । संहितायां त्रैवर्यम् । प्राह्मणे एकश्रुतिप्रदृचानाम् । अन्येषामपि यथासंघ व्यवस्था ॥ न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तदात्तः।१।२ । ३७ ॥ ण्याख्ये निगदे यज्ञकर्मणीति विभापा छन्दसीति च प्राप्ता एकश्रुतिर्न स्यात्स्वरितस्योद श्व स्यात् । सुप्राण्यो ३ म् ॥ असावित्यन्तः ॥ * तस्मिन्नेव निगदे प्रथमान्तस्य उदात्तः स्यात् । गाग्यों यजते । मिरवायाप्त आशुदात्तोऽनेन याध्यते ॥ अमु न्तः ॥ * पपन्तस्यापि प्राग्वत् । दाक्षेः पिता यजरो ॥ स्यान्तस्योपोत्तमं च. चादन्तस्तेन द्वायुदात्तौ । गार्गस्य पिता यजसे ॥ या नामधेयस्य * ॥ स्यान्तरण ना धेयरा उपोत्तममुदात्तं या सान् । देवदत्तस्य पिता पमते ॥ देवन्नत्मणोरनुदार 1१।२।३८ ॥ अनयोः स्वरितस्यानुदास स्वासुमदाण्यायाम् । देवा बहाण आ रछत ॥ स्वरितात्संहितापामनुदात्तानाम् । १।२।३९ ।। स्वरिता रेषामनुदासानां मंहितायामेकश्रुतिः स्यात् । इमं में गङ्गे यमुने परमति ॥ उदार स्वरितपरस्प समातरः।१।२१४०॥ उदासस्यरिती परी गरमातस्यानुरागस्य नुसतरः सात् । मरम्पनि शुद्धि । व्यनक्षम्यः ॥ तस्य परमाग्नेछिसम् अनुदातं च । ८।। ४ ॥ द्विरुकम्प परं रूपमा स्याम् । विदिने ॥ इति साधारणस्थाः ।। धाती।।१।१२।। अन्न उदान या गोषनं मः । भगि मगर nिnuine ||१८|| साना मिथानियकारी ·लसार्वधातुके परे आदिरुदात्तो वा स्यात् स्वपादिरदाधन्तर्गणः । स्वपन्ति । श्वसन्ति । हिंसन्ति । पक्षे प्रत्ययस्वरेण मध्योदात्तता। कित्येवेष्यते । नेह । स्वपानि । हिन- सानि ॥ अभ्यस्तानामादिः।६।१।१८९ ।। अनिट्यजादौ लसार्वधातुके परे अभ्यस्तानामादिरुदात्तः । ये ददति प्रिया वतु । परत्वाचिरस्वरमयं धाधते । दधाना इन्द्रे ॥ अनुदात्ते ध।६।१ । १९० ॥ अविद्यमानोदात्ते लसार्वधातुके परे- ऽपस्तानामादिरुदात्तः । दधासि रनं द्रविणं च दाशुषे ।। भीहीभृटुमदजनधन- दरिद्राजागरां प्रत्ययात्पूर्व पिति । ६।१।१९२ ॥ भीमभृतीनामभ्यस्ता- मां पिति लसार्वधातुके परे प्रत्ययापूर्वमुदात्तं स्यात् । योऽमिहोत्रं जुहोति । ममत्तु नः परिष्मा । माता यद्वीरं दधनत् । जागपि त्वम् ॥ लिति ।६।१११९३ ॥ प्रत्य- यापूर्वमुदात्तम् । चिकीर्षक: । आदिर्णमुल्यन्यतरस्याम् । ६।१११९४ ॥ अभ्यस्तानामादिरुदात्तो वा णमुलि परे । लोलूयंलोलूयम् । पक्षे लिस्वरः ॥ अच: कर्तृयकि ।६।१।१९५ ।। उपदेशेऽजन्तानां कर्तृयकि परे आदिरुदात्तो वा । लूयते केदारः स्वयमेव ॥ घङयन्यतरस्याम् ।६।१।२२८ ॥ चडन्ते धा. सावुपोत्तममुदात्तं वा । मा हि चीकरताम् । धात्वकार उदात्तः । पक्षान्तरे च. युदात्तः॥ ॥ इति धातुस्वराः॥ कर्याऽऽत्यतो घमोन्त उदात्तः।६।१११५९ ॥ कर्पतेधातोराकारवतश्य घमन्तस्यान्त उदात्तः स्थान् । कर्पः । शपा निर्देशात्तुदादेरागुदात्त एव । कर्पः । पाकः।। म्यादीनां च । ६।१।१६०॥ अन्त उदात्तः स्यात् । उन्धादिपु पुगशन्दो धमन्तोऽगुणो निपात्यते कालविशेपे रथायवयवे घ । वैश्वानरः कुशिफेभिर्युगेयुगे । भन्यत्र । पोगेपोगे तवस्तरम् । भक्षशब्दो घमन्तः । गावः सोमस्य प्रथमस्य भक्षः । उसमशवतमावपि । उदुत्तमं वरुण । शश्वत्तममीळते ॥ चतुरः शसि ।६।१। १६७ ॥ मतुरोऽन्त उदात्तः शसि परे । चतुरः कल्पपन्तः । अचिरः इति रादेशस्य पूर्वविधौ स्थानियवाह । चतमः पदप । घरम् । निस्वादानुदात्तता ।। इल्यु- पोत्तमम् । ६।१।१८० ॥ पनिचतुभ्यो पा सलादिविभक्तिस्तदन्ते पदै यो- समुदा रसात् । अवयुभिः पञ्चभिः । नवभिवाजनेयती च । साम्यो जायमानः । आदभिर्विवस्वतः । उपोत्तमं किम् । मा पहियमानः । विश्वेदेखिभिः । झलि किम् । नयाना नवतीनाम् ॥ यिभापा भापायाम् । ६।१।१८१॥ उत्तवि- 1 30, म्हैश, अस अप, जा, दय, युग, मोरप्प, बेगले वास, स्वाय. मोमबनिसोने, अहम:, मापनारी मावासन, उत्तमशतमी यंत्र, ममममा प्युपाति ·मिदानीमुद्याम पो ॥ सर्यस्य सुपि।६।१११११ ॥ पर मालसादिलदारः स्यात् । । सये गलतियामा ॥ नित्यादिनित्यम् । ६।१।१९७ ॥ भिदन्नस दि. दन्तस्स चादिगदारा सा || गम्मिविश्वानि पीया । घुमा कर्मणि प्रामणादित्यान प्यम् । सुरो शिष्य नधनः । नायतरसुन् । पावरमें हसति चकारादसुनो नुहाग- मम ॥ पधिमयोः सर्यनामस्थान 14121१९९।। आदिमदात्तः सान् । अयं पमा । सर्वनामस्थाने किम् । जातिमाः पपो रक्ष । उदात्तनिपत्तिस्वरेणान्तोदात्तं पदम् ॥ अन्तश्च तवै युगपत् । ६।११२०० ॥ तयेप्रत्ययान्तस्सायन्ती युगपदा- शुदाती लः । हर्षसे दातया उ । क्षयो नियासे । ६।१२०१ ।। भानुदात्तः स्यात् । स्त्र क्षो शुचियत ॥ जयः करणम् । ६।११ २०२॥ करणयाची अपश- व भानुदात्तः स्यात् । जयत्यनेन भयोऽश्वः ॥ पादीनां च । ६।१।२०३॥ आदिगदात्तः । आकृतिगणोऽयम् । वाजेभिर्वाजिनीवती । इन्द्र वाणीः ।। संज्ञायामु. पमानम् ।६।११२०४ ॥ उपमानशब्दः संज्ञायामाधुदात्तः । चक्षेव चचा। कनो- ऽत्र लुप् । एतदेय ज्ञापयति कचित्स्वरविधौ प्रत्ययलक्षणं नेति । संज्ञायां किम् । भ. मिर्माणयकः । उपमानं किम् । चैत्रः ॥ निष्ठा च यजनात् । ६ ॥ १ ६.२०५॥ निष्ठान्तस्य व्यचः । संज्ञायामादिरुदात्तो न स्याकारः । दत्तः । व्यच् किम् । चिन्तितः । अनास्किम् । प्रातः । संज्ञायामित्यनुत्तेनेह । कृतम् । हतम् ।। शुष्कघृष्टी । ६। १। २०६ ॥ एतावायुदात्तौ स्तः । असंज्ञार्थमिदम् । अतसं न शुष्कम् ।। आशितः कर्ता । ६।१।२०७॥ कर्तृवाची आशितशब्द आधुदात्तः । कृपनिफाल आदि- तम् ॥ रित्त विभापा।६।१।२०८॥ रिक्तशब्द वादिरुदात्तः। रिकः । सं ज्ञायां तु निष्ठा च व्यअनादिति नित्यमायुदात्तवं पूर्वविप्रतिषेधेन ॥ जुष्टार्पिते च छन्दसि ।६।१।२०९॥ आधुदात्ते वा स्तः ॥ नित्यं मन्ने।६।१।२१०॥ पतत्सूत्रं शक्यमकर्तुम् । जुष्टो दमूनाः । पळर आहुर्पितमित्यादेः पूर्वेणैव सिद्धेः । छन्दसि पाठस्य व्यवस्थिततया विपरीतापादनायोगात् । अर्पिताः पठिन चलावलान इत्यनान्तोदात्तदर्शनाच ॥ युष्मदस्मदोऽसि । ६।११ २११ ॥ आदिरुवात स्यात् । नहि पस्तय मो मम ॥ अयि च।६।१।२२२ ॥ तुभ्यं हिन्वानः । मा वातः पवताम् ॥ यतोऽनायः।६।१।२१३ ॥ पयत्ययान्तस्य अच भाबिरुदासो नायं विना । युञ्जन्त्यस्य काम्या । फमेणिडन्तादचो यन् ॥ इंडवन्दपृशंसदहां पयतः।६।१।२१४॥ एषां प्रपदनानामाविरुदासः । ईच्यो नूतनैरुत । आशुहान , सुषः, अनः, ज्वरः, प्रहः, स्या, गयः, दया, ताया, तपः, चयः, श्रमः, बेरः, सूद, अंगुर गमरमी संज्ञायां भावकर्मणी, मा, शान्तिः, कामः, पामः, मारा, पारा, काग, वर, कपः, पार।

·स्वरमाक्रयाया फिट्सूत्राण । दंड्यो बन्यश्च । श्रेष्टं नो धेहि वार्यम् । उक्यमिन्द्राय शंस्यम् ।। विभापा वैण्वि- धानयोः।६।१।२१५॥ आदिरुदात्तो वा । इन्धानो अमिम् ॥ त्यागराग- हासकुहवठक्रयानाम् । ६।१।२१६॥ आदिरुदात्तो वा । आद्यालयो घन- न्ताः । त्रयः पचाद्यजन्ताः । मतोः पूर्वमात्संज्ञायां स्त्रियाम् ।।१।२१९ ।। मतोः पूर्वमकार उदात्तः स्त्रीनाग्नि । उदुम्यरावती । शरावती ॥ अन्तोऽवत्याः।६। २१ २२० ।। अततीशब्दस्यान्त उदात्तः । वेत्रवती । डीप: पित्वादनुदात्तवं प्राप्तम् ।। ईयत्याः। ६।११ २२२ ॥ ईवत्यन्तस्यापि प्राग्वत् । अहोवती । मुनीवती ॥ ॥अथ फिसूत्राणि ॥ फिपोऽन्त उदासः ॥मातिपदिकं फिट तसान्त उदात्तः स्यात् उच्चैः॥ पाटलापालङ्काम्यासागरार्थानाम् ॥ एतदर्थानामन्त उदात्तः । पाटला, फले- रहा, सुरूपा, पाकलेति पर्यायाः । लधावन्त इति प्राप्ते । अपालङ्क, व्याधिघात, आरे- वत, आरग्यधेति पर्यायाः । अम्बार्थः । माता । उनर्वनन्तानामित्याधुदात्तत्वे प्राप्ते । सागरः । समुद्रः ।। गेहार्थानामस्त्रियाम् ॥ गेहम् । नविषयस्येति प्राप्ते । अखियां किम् । शाला । भायुदात्तोऽयम् । इहैव पर्युदासान्झापकात् ॥ गुदस्य च ॥ अन्त पदात्तः स्यान्न तु खियाम् । गुदम् । अखियां किम् । भान्त्रेभ्यस्ते गुदाभ्यः । स्वाङ्गशिटामदन्तानामित्यन्तरङ्गमायुदात्तत्यम् । ततष्टाप् ॥ ध्यपूर्वस्य स्त्रीविपय- स्य ।। धकारयकारपूर्वो योऽन्त्योऽन् स उदात्तः । अन्तर्धा । स्त्रीविषयवर्णनामा- मिति प्राप्ते । आया। माया । जाया । यान्तस्यान्यात्पूर्वमित्यायुदात्तत्वे प्राप्ते । नीति किम् । वाह्यम् । यमन्तवादाशुदासत्वम् । विषयग्रहणं किम् । भ्या । क्षत्रिया । पतो नार हत्यायुदात्त इभ्यशब्दः । क्षत्रियशब्दस्तु पान्तस्यान्यापूर्वमिति मध्योदा- तः ॥ खान्तस्याश्मादेः ॥ नखम् । उखा । सुखम् । दुःखम् । नखस्य स्वागशि- टामित्याशुदात्तस्ये प्राप्ते उखा नाम भाण्डविशेषः । तस्य कृत्रिमत्वाखप्युवर्ण कृत्रि- माझ्या चेदियुवर्णसोदात्तत्व प्राप्ते । सुखदुःखयोर्नविषयस्पेति प्राप्ने । मरमादेः किम् । शिपा । मुखम् । मुखल स्वाङ्गशिटामिनि भव्यिपपस्पेति वा आगुदात्तत्यम् । शिखा. थास्तु शीः सो निस्स्वधेति उणादिपु निलोकेरन्तरङ्गत्याहारः प्रागेव स्वाभिटा- मिति या पोयम् ।। हिष्टयत्सरतिशत्थान्तानाम् ॥ एषामन्त उदात्तः स्यात् । अनिशन बहुलो पंहिष्ठः । नित्त्वाराबुदात्तचे प्राते । यहिष्टरः सुकृता शेन । पहूं. हिट नासिविधे इत्यादी ध्वपादानुदासः । मंवत्सरः । अध्ययपूर्वपदमकृतिस्वगेऽत्र पाम्पते त्याहुः । सप्ततिः । भशीतिः । सयारल इति प्राने । पवारितन् । दारि प्राग्यम् । अभ्यूपाना प्रभृपसायोः । भव्यपूर्वपदम कृतिस्वरोऽत्र पाचन हत्याः। 1 मिनु पूर्व भादिवि पुनिह पनि।

·6. शालिग नामनग । दक्षिणय मागी । मन TV सान् । माभूग. भामा तु न्यायो नाममा सामिामिलाएदाना । अपांना तु सगर गानि गुरुगा । रमण: साटीदारमान्दानुवर्तिनिनि कांग: ॥ स्वा.. जाग्यागामादिर्या । दक्षिणायनो पर्यापणाराती मः । इमिगो बाहुः । भागगामहणं किम । प्रगासामीनार यामाणिभिगो मपनि ॥ छन्दसि ॥ अरगाहामिदम् । दक्षिणः हांगणागन्तानुदासी ॥ कृष्णस्यामृगाया येत् ।। भन्त उदाः । गणांनी राणेरगाताराले प्रामे । अन्नोदासो विधीपते । गणानां प्रीहीणाम् । ष्णो नोनाव पृषमः । मृगाश्या कृष्णा रायै ॥ या नामधेयस्य ॥ कृष्णरपेय । अयं यां कृष्णो अश्विना । कृष्ण ऋषिः ॥ शुल्लगी। रयोरादिः ॥ नित्यमुदातः स्यादि । पेरशनुवर्तत इति तु गुरुम् ।। मरो गौरी पया पियेगवान्तोदाशदर्शनात् ॥ अष्ठोदकयकयशानां छन्दस्यन्तः ॥ अ. अष्टस्य स्याहानामकुर्यादीनामिति द्वितीयम्योदात्तस्ये प्राप्तेऽन्तोदाराार्य आरम्मः । वशा- प्रहणं नियमा छन्दस्पेवेति । सेन लोके भागुदात्तसेरयाहुः ॥ पृष्ठस्य च ॥ छन्द स्यन्त उदात्तः स्याद्वा भाषायाम् । पृष्टम् ।। अर्जुनस्य तृणाख्या चेत् ।। उनवन- न्तानामित्यायुदात्तस्यापवादः ॥ आर्यस्य स्वाम्याख्या चेत् ॥ यान्तस्यान्तरा. पूर्वमिति पतोनाव इति वायुदात्तप्राप्ने वचनम् ॥ आशाया अदिगाख्या चेत् ॥ दिगाख्याव्यावृत्त्यर्थमिदम् । अत एव ज्ञापकादिक्पर्यायस्यायुदात्तता । इन्द्र आशाभ्यस- रि॥ नक्षत्राणामाधिपयाणाम् ॥ अन्त उदात्तः स्यात् । आश्लेषाऽनुराधादीनां लघावन्त इति प्राप्ते । ज्येष्ठाश्रविष्ठाधनिष्ठानामिष्टन्नन्तत्वेनाादाते प्राप्ते वचनम् ।। न कुपूर्वस्य कृत्तिकाख्या चेत् ॥ भन्त उदात्तो न । कृत्तिका नक्षत्रम् । के चित्तु कुपूर्वो य आप तद्विषयाणामिति व्याख्याय आर्यिका यहुलिका इत्यत्राप्यन्तोदात्तो नेत्याहुः ॥ घृतादीनां च ॥ अन्त उदात्तः । घृतं मिमिक्षे । आकृतिगणोऽयम् ॥ ज्येष्ठकनिष्ठयोर्वयसि ॥ अन्त उदात्तः स्यात् । ज्येष्ठ आह चमसा । कनिष्ट- आह चतुरः । वयसि किम् ज्येष्ठः श्रेष्ठः । कनिष्टोऽल्पिकः । इह नित्त्वादायुदात्त एव ॥ विल्वतिययोः स्वरितो वा ॥ अनयोरन्तः स्वरितो' वा स्यात् । प. क्षे उदात्तः ॥ ॥ इति फिसूत्रेषु प्रथमः पादः ॥ अथादिः माक् शकटेः ॥ अधिकारोऽयम् । शकटिशकट्योरिति यावत् ।। स्त्रीविषयस्य हस्वान्तस्य आदरुदात्तः स्यात् । यलिः । तनुः ॥ नविपयस्यांनि- सन्तस्य ॥ वने न यायः । इसन्तस्य तु सर्पिः । नप नपुंसकम् ॥ तृणधान्यानां पदयपाम् ॥ यचामित्यर्थः । कुशाः । काशाः । माषाः । विलाः । पहचां तु गोधू.

·स्वरप्रनिगाषां पिसूत्राणि। ३८१ माः ॥ संख्यायाः ॥ पक्ष । चत्वारः ॥ स्वाशिटामदन्तानाम् ।। शिट् सर्वनाम । कर्णाभ्यां नुयुकादधि । ओष्ठाविध मधु । विश्वो विहायाः ॥ प्राणिनां कुपूर्वम् ॥ फवर्गात्पूर्व आदिगदात्तः । काकः । यूकः । शुकेषु.मे । प्राणिनां किम् । क्षीरं सर्पिमधूदकम् ॥ खय्युवर्ण कृत्रिमाख्या चेत् ॥ खपि परे उवर्ण- मुदात्तं स्यात् । कन्दुकः ।। उनर्यनन्तानाम् ।। उन । वरुणं यो रिशादसम् । । स्वसारं ला कृणवै । वन् । पीयानं मेपम् ॥ वर्णानां तणतिणितान्तानाम् ॥ भादिरुदात्तः । एतः । हरिणः । शितिः । पृभिः । हरित् ॥ हस्वान्तस्य हस्य- मनुत्ताच्छील्ये ॥ ऋद्वयं हस्वान्तस्यादिभूतं हस्तमुदात्तं स्यात् । मुनिः ।। अक्ष- स्थादेवनस्य ॥ आदिरुदात्तः । तस्य नाक्षः । देवने तु । अक्षर्मा दीव्यः । अर्ध- स्थासमद्योत्तने । अों प्रामस्य । समेऽदशके तु अर्ध विप्पल्याः ॥ पीतर्था- नाम् ॥ आदिरुदात्तः । पीतद्रुः । सरलः ॥ ग्रामादीनां च ॥ प्रामः । सोमः । पामः ॥ लुयन्तस्योपमेयनामधेयस्य ।। चञ्चेव चचा । रिफगन्तस्येति पाठा. न्तरम् । स्किगिति लुपः प्राचां संज्ञा ॥ न वृक्षपर्वतविशेषव्याघ्रसिंहमहिपा- णाम् ॥ एपामुपमेयनाम्नामादिरुदात्तो न । ताल इव तालः । मेरुरिव मेरुः । व्या-. भः । सिंहः । महिपः ॥ राजविशेषस्य यमन्या चेत् ॥ यमन्या वृद्धः । आङ्ग उदाहरणम् । अङ्गाः प्रत्युदाहरणम् ॥ लधावन्ते इयोश्च यहपो गुरुः ॥ अन्ते लघौ द्वयोश्च लध्वोः सतोहच्कस्य गुरुरुदात्तः । कल्याणः । कोलाहला ।। स्त्रीविपयवर्णाक्षु पूर्वाणाम् ॥ एषां त्रयाणामायुदात्तः । स्त्रीविषयः मल्लिका । वर्णः । श्येनी । हरिणी । भाशब्दः पूर्वोऽस्त्येषां ते अक्षुपूर्वाः । तरक्षुः ॥ शकु- नीनां च लघुपूर्वम् ॥ पूर्व लघु उदात्तं स्यात् । कुकुटः । तित्तिरिः । खंजरीटः ॥ नर्तुप्राण्याख्यायाम् ॥ यथालक्षणं प्राप्तमुदात्तलं न । वसन्तः । कृकलासः ॥धा. न्यानां च वृहक्षान्तानाम् ॥ आदिरुदात्तः । कान्तानाम् । श्यामाकाः । पा- न्तानाम् । मापाः ॥ जनपदशब्दानामपान्तानाम् ॥ आदिरुदात्तः । केकयः।। हयादीनामसंयुक्तलान्तानामन्तः पूर्व वा ॥ हयिति इलसंज्ञा । पललम् । शललम् । हयादीनां किम् । एकलः । असंयुक्तेति किम् । मला ।। इगन्तानां घ ध्यपाम् ।। आदिरुदात्तः । कृषिः॥ ॥ इति द्वितीयः पादः ॥ अथ द्वितीयं प्रागीपात् ॥ईपान्तस्य हलादेरित्यतः प्राक् द्वितीयाधिकारः ।। ज्यचां मानकरात् ॥ मकरवरूढेत्यतः माक् व्यचामित्यधिकारः ॥ स्वाङ्गाना- मकुर्यादीनाम् ॥ कवर्गरेफवकारादीनि वयित्वा या स्वाङ्गानां द्वितीयमुदात्तम् । ललाटम् । कुर्बादीनां तु । कपोल: रसना वदनम् ॥ मादीनां च ॥ मलयः । मक- ·मादीनां नानाम् || गाया माया पानानां गुादीनान॥ पादप: । आग: । समानां गु। भनुगम् । गनां तु । गीपन । युनायर तानाम् ।। गुगे । अगए । भनि । धमनिः । अगि । विगिा मकरवरूदया यतापितस्तेक्ष्याजिद्राक्षाफलोमाकाठापेष्ठाकाशीनामादि । दिदिशीपणे पोदाराः मकर गट यादि ।। छन्दमि च ।। भमकगार्य स म्भः । रक्षागुगागदादिदिशी गोवार गंगम् ।। कर्दमादीनां च ॥ भारिदिन पोदाराम् ॥ सुगन्धितेजन ते पा ॥ आदिदिनीयं रोशन्दोति मग पर्या गोदासाः । सुगन्धितेजनाः ॥ नपः फलान्तानाम् ॥ आदिद्वितीयं चोदात्तन रामादनफलम् ।। यान्तरसान्त्यात्पूर्व फुलायः ॥ आन्तम च नान्युनी । न शब्दो लणु न उससे रस । मनापा मभा ॥ शिशुमारांदुम्मायलीवदा प्रारपुरपसां च ॥ अन्यापूर्यमुदात्तं द्वितीयं या ॥ साझाश्यकाम्पिल्य नासियपदार्याघाटानाम्॥द्वितीयमुदात्तं या॥ईपान्तस्य यादरादि। हलीपा । लागलीपा ॥ उशीरदाशेरकपालपलालशैवालश्यामाकशारी रशरायलदयहिरण्यारण्यापत्यदेवराणाम् ॥ पपामाविरुदासः सात् ॥ महिप्यपाढयोर्जायेष्टकाख्या चेत् ।। आदिरुदात्तः । महिषी जाया । अगा उपदधाति ॥ ॥ इति तृतीयः पादः ॥ शकटिशकच्योरक्षरमक्षरं पर्यायेण ॥ उदात्तम् । शकटिः । शकटी । गोष्ठजस्य ब्राह्मणनामधेयस्य ॥ अक्षरमक्षरं पर्यायेणोदात्तम् । गोठमो प्रा- हाणः । अन्यत्र गोष्ठजः पशुः । कृदुत्तरपदप्रकृतिस्वरेणान्तोदात्तः॥ त्तमवर्जम् ॥ शेषं क्रमेणोदात्तम् । पारावतः ॥ धूम्रजानुमुक्षकेशकालवालस्या लीपाकानामधूजलस्थानाम्॥एपां चतुर्णा धूप्रभृतश्चितुरो वर्जयित्वा शिष्टानि क्रम- गोदात्तानि । धूम्रजानुः । मुझकेशः । कालवालः । स्थालीपाकः। कपिकेशहरिकेश योछन्दसि॥कपिकेशः । हरिकेशः ॥ त्यस्परौ स्वरिती ॥ सप्टम् । न्यडुता न॥ व्यचक्षयत्स्यः ॥न्यqदव्यल्कशोरादिः॥स्वरितः स्यात् ।। तिल्यशिक्य काश्मर्यधान्यकन्याराजन्यमनुष्याणामन्तः॥ स्वरितः स्यात् । तिलानां भ.. वनं क्षेयं तिल्यम् । यतो नाव इति प्राप्ते ॥ पिल्यभक्ष्यवीर्याणि छन्दसि ।। न्तस्वरितानि ॥ ननोबिल्व उदतिष्ठत् ॥ त्वत्त्वसमसिमेत्यनुचानि ! गरुखम् । उत यः पश्यन् । नभन्तामन्यके समे। सिमस्मै ॥ छायतू थान्तस्येति पाठः। २ शिवमारेति पाटान्तरम् । उरिति रेजितमपि। पारावतस्योप- । सिमस्यापर्वणे.

·स्वरप्रक्रिया। ऽन्त उदात्तः ॥ अपर्वण इति प्रायिकम् । तत्र दृष्टस्येत्येवं परं वा । तेन वा सस्तनुते सिमस्मै इत्सृग्वेदेऽपि भवत्येव ॥ निपाता आधुदात्ताः ॥ स्वाहा ॥ उपसर्गाश्चाभिवर्जम् । एवादीनामन्तः ॥ स्वमादीनामिति पाठान्तरम् । एच । एवम् । नूनम् । सह । ते मित्र सूरिभिः सह । पष्टस्य तृतीये सहस्य स इति प्रकरणे सहशब्द आयुदात्त इति तु प्राधः । तश्चिन्त्यम् ॥ वाचादीनामुभावु- दात्ती ।। उभौग्रहणमनुदात्तं पदमेकवर्जमित्यस्य पाधाय ।। चादयोऽनुदात्ताः ॥ स्पष्टम् ॥ यथेति पादान्ते ॥ तन्नेमिमभवो यथा । पादान्ते किम् । यथानो अदि. निः करत् ॥ प्रकारादिद्विरुक्ती परस्यान्त उदात्तः ॥ पटुपटुः ॥ शेपं स- मनुदात्तम् ॥ शेषं नित्यादिद्विरुक्तस्य परमित्यर्थः । प्रप्रायम् । दिवेदिये ।। इति शान्तनवाचार्यप्रणीतेपु फिदसूत्रेषु तुरीयः पादः ॥ आदात्तश्च । ३।१। ३ ॥ प्रत्यय आधुदात्तः स्यात् । अभिः कर्तव्य. म् ॥ अनुदात्ती सुप्पिती । ३।१।४॥ पूर्वपापपादः । पज्ञस्य । न यो पु- स्वति । शाप्तिपोरनुदात्तत्वे स्वरितप्रचयौ । चितः।६।१।१६३ ॥ अन्त उ. दात्तः स्यात् ॥ चितः समकृतेर्यद्वकजर्थम् * ॥ चिति प्रत्यये सति प्रकृतिप्रत्ययस. मुदायसान्त उदातो पाच्य इत्यर्थः । नभन्तामन्यके समे ! यके सरस्वति । तकर- ते॥ तद्धितस्य । ६।१।१६४॥ वितस्तद्धितस्यान्त उदान्तः । पूर्वेण सिद्धे नि- स्वरसाधनामिदम् । कौशापनाः ॥ कितः।६।१।१६५ ॥ कितस्तद्धितरया- न्त उदाराः । यदामेयः ॥ तिसृभ्यो जसः।६।१।१६६ ॥ अन्त उदात्तः । तिम्रो धावः सवितुः ॥ साधेकाचस्तृतीयादिभितिः।६।१।१६८॥ साविति सप्तमीपहुवचनम् । तत्र य एकाच ततः परा मृतीयाविभक्तिरदाता । वा. चा विरूपः । सौ किम् । राशेत्यादी एकाचोऽपि रामशब्दासरस्य मा भून् ॥ राज्ञो नु ते । एकाचः । किम् । विधते रामनि खे । मृतीपादिः किम् । न ददर्श याचम् ।। अन्तोदात्तादुत्तरपदादन्यतरस्यामनित्पसमासे । ६।१ । १६९ ।। नित्याधिकारविहितसमासादपत्र पटुत्तरपदमन्तोदात्तमेकाच् ततः परा सृतीयाविभक्ति- रन्नोदात्ता या स्याम् । परमवाधा ।। अञ्चेश्चन्दस्यसर्वनामस्थानम् । ६।१। १७० ॥ अ: परा विभक्तिरदाता ।दो दधीचः । धाविति पूर्वपदान्तोदात्तव प्रा तृतीरादिरियनुर्ममाने सर्वनामस्थानमहणं उत्सरिग्रहार्थम् । प्रनीची पाइन् । अडिदंपदाचप्पुम्राभ्यः।६।१। १७१ ।। एभ्योऽसर्वनामरमानविमतिर दाता | प्रष्टौहः प्रष्टौहा। उटपुरधामहर्ण कर्तभ्यम् ॥ १ मा भूत् । अक्ष- पुरा । अक्षरे । दम् पभिनभिननमः । गादिल्यनुत्तेः । "येगा.

·- मुगारा अशी विधानात् । यसमाणां गा भनु । पानीमामहमि इति पदादा- दयः । पम्प भूमि पनि गिहा । आगो मामिमामि । मनप्रिन्मे हर आ। भर भने फेनेन । पुम् । अभागेय मुंग: ।। गायगम् । गो नी यि । दिए दिदि- ये ॥ अष्टना दीर्घात् । ६ ।। । १७२।। गमादिमिनिरदात्ता । भवानि देशभिः ॥ शतुरनुमो नयजादी।३।१।१७३ ॥ भनुम् नः प्रत्यय सदन्तादादातालरा नदी अगाविध शमादिविभकिरदाता स्यात् । भन्सार प्रथमा गानप्ती फुण्यो । अन्तोदात्तालिम । दानी । अभगनानामादिरित्यागुदानः अनुमः किम् । सुदन्ती । एकादशोऽत्र उदाराः । अदुपदेशापरल्यान्चतुर्नसाया तुक इति निघातः ॥ उदात्तयणो हल्पूर्यात् । ६ । १ । १७४ ।। उदात्तरया यो यण् हत्पूर्यस्तरमापरा मदी शसादिमिक्किा उदात्ता सान् । चोदयित्री सून्ना नाम् । पपा नेत्री पातं देयाय कृण्वसे सवित्रे ॥ नोड्यात्योः ।.६ । १ २७५ ॥ अनयोर्पणः परे शसादय उदात्ता न स्युः । प्रनयन्ध्या । सेभिः सु भ्यै ॥ हस्वनुभ्यां मतुए। ६ । १ । १७६ ॥ हस्तान्तादन्तोदात्तानुटश्च प रो मसुधुदात्तः । यो अब्दिमाँ उदनिमाँ इयति । नुटः । अक्षण्वन्तः कर्णवन्न सखायः । अन्तोदात्तात्किम् । माल्या विददिपुमान् । स्वरविधी व्यञ्जनमविद्यमानव दित्येतदत्र न । मरुत्वानिन्द्र । नियुत्वान्वा यवागहि ॥ रेशब्दाच * ॥ रेवाँ इद्रेवतः । नामन्यतरस्याम् ।६।१११७७॥ मतुपि यो द्वस्वस्तदन्तादन्तोदात्तात्परो नामुदाक्तं वा । चेतन्ती सुमतीनाम् ॥ उयाइछन्दसि यठुलम् ।।१।१७८॥ ख्याः परो ना मुदात्तो वा । देवसेनानामभिभातीनाम् । वेत्युकेर्नेह । जयन्तीनां मरुतो यन्नु ॥ पद त्रिचतुभ्यों हलादिः।६।१।१७९ ॥ एभ्यो हलादिविभक्तिरुदात्ता । पद्दिईयमानः । त्रिभिष्ट्वं देव ॥ न गोश्वन्साववर्णराडडङ्घद्यः । ६ १ । १८२॥ एभ्यः प्रागुक्तं वा । गवां शता । गोभ्यो गातुम् । शुनश्चिच्छेपम् । प्रथमैकवचने अवर्णान्तात् । तेभ्यो गुम्नम् । तेषां पाहि श्रुधी यवम् ॥ दिवा भ ल । ६।१।१८३ ॥ दिवः परा झलादिविभक्तिर्नोदात्ता । धुभिरनुभिः । झलि किम् । उप त्याने दिवेदिवे । न चान्यतरस्याम् ।६।१।१८४॥ नुः परा झलादि विभक्तिर्वोदात्ता । नृभिमानः ॥ तित्स्वरितम्।।१।१८५॥निगदव्याख्यातम्। नूनम् ॥तास्यनुदात्तेन्डिन्ददुपदेशाल्लसार्वधातुकमनुदासमन्विडो।।३।। २८६ ॥ भरमात्परं लसार्वधातुकमनुदात्तं स्यात् । तासि । कर्ता । कर्तायै। कर्तारः. प्रत्यपस्वरापवादोऽयम् । अनुदात्तेत् । य आस्ते । हितः । अभिचष्टे अनृतेभिः । म दुपदेशात् । पुरुभुजा चनस्यतम् । चित्स्वरोऽप्यनेन याध्यते । वर्धमान स्वे दमे । सा स्पादिभ्यः किम् । अभि वृधे गृणीतः । उपदेशमणान्नेह । इतो वृत्राण्यार्या । सै ।

·स्वरप्रक्रिया। ग्रहणं किम् । कतीह निम्नानाः सार्वधातुकं किम् । शिश्ये । अन्तिडोः किम् । हुते । पदधीते ॥ विन्दीधिखिदिभ्यो नेति वक्तव्यम् ॥ * ॥ इन्धे राजा । एतथानुदात्तस्य च यत्रेति सूत्रे भाष्ये स्थितम् ॥ आदिःसिचोऽन्यतरस्याम् । ६।१।१८७॥ सिजन्तस्यादिरदातो वा । यासिष्टं पतिरश्विनौ । थलि च सेटीडन्तो वा ।। १। १९६ ॥ सेटि पलन्ते पदे इडुदात्तः अन्तो वा आदिर्वा स्यात् । यदा नैते प्रय- स्तदा लितीति प्रत्ययापूर्वमुदात्तं स्यात् । लुलविथ । अत्र चत्वारोऽपि पर्यापेणोदात्ताः ।। उपौतमं रिति।६।१।२१७॥ रित्प्रत्ययान्तस्योपोत्तममुदात्तं स्यात् । यदाहवनीये ।। ॥ इति प्रत्ययस्वराः॥ समासस्य ।६।१ । २२३ ॥ अन्त उदात्तः स्यात् । यज्ञश्रियम् ॥ बहुव्रीही प्रकृत्या पूर्वपदम् । ६।२।१॥ उदात्तस्वरितयोगि पूर्वपदं प्रकृत्या स्यात् । स- यश्चित्रश्रवस्तमः । उदात्तेत्यादि किम् । सर्वानुदात्ते पूर्वपदे समासान्तोदात्तत्वमेव यथा स्यात् । समपादः ॥ तत्पुरुपे तुल्यार्थतृतीयासप्तम्युपमानाव्ययद्वितीया- कृत्याः । ६।२।२॥ सप्तैते पूर्वपदभूतास्तत्पुरुषे प्रकृत्या । तुल्यश्वेतः । कृत्यतु- स्याख्या अआत्येति तसुरुषः । किरिणा काणः किरिकाणः । पतपन्मन्दपत्सखम् । मन्दयति मादके इन्द्रे सखेति सप्तमीतत्पुरुषः । शस्त्री श्यामा ॥ अव्यये नमकुनिपा- तानाम् ॥ * ॥ अयज्ञो वा एपः । परिगणनं किम् । स्नात्वाकालकः । मुहूर्तसुखम् । भोज्योष्णम् ॥ वीं वर्णेष्वनेते।६।२।३॥ वर्णवाचिन्युत्तरपदे एतजिते वर्णवाचि पूर्वपदं प्रकृत्या तपुरुषे । कृष्णसारङ्गः । लोहितकस्माषः । कृष्णशब्दो न- ‘यपत्ययान्तः । लोहितशब्द इतन्नन्तः । वर्णः किम् । परमकृष्णः । वर्णेषु किम् । कृ- णतिलाः । अनेते किम् । कूष्णतः ॥ गाधलवणयोः प्रमाणे।६।२।४॥ एतयोरुत्तरपदयोः प्रमाणयाचिनि तत्पुरुषे पूर्वपदं प्रकृत्या स्यात् । अरित्रगाधमुदकम् । तयमाणमित्यर्थः । गोलवणम् । यावद्गचे दीयते तावदित्यर्थः । अरित्रशब्द इत्रान्तो मध्योदात्तः । प्रमाणमियत्तापरिच्छेदमात्रं न पुनरायाम एव । प्रमाणे किम् । परमगा- धम् ॥ दायाचं दायादे । ६ । २।५॥ तत्पुरुषे प्रकृत्या । धनदायादः । धन- शब्दः क्युप्रत्ययान्तः प्रत्ययस्वरेणाझुदात्तः । दायाधं किम् । परमदायादः ॥प्रतिव- न्धि चिरकृच्छयो।६।२॥६॥ प्रतिबन्धयाचि पूर्वपदं प्रकृत्या एतयोः प- रतस्तत्पुरुषे । गमनचिरम् । व्याहरणकृच्छ्रम् । गमनं कारणविकलतया चिरकाल. भायि कृच्छ्योगि चाप्रतियन्धि जायते । प्रतिबन्धि किम् । मूत्रकृच्छ्रम् ॥ पदेऽपदेशे ।६।२॥७॥ व्याजवाचिनि परशन्द उत्तरपदै पूर्वपदं प्रकृत्या ससुरुपे । मूत्रा- देन मस्थितः । उच्चारपदेन मूत्रशलो घान्तः । उच्चारशब्दो धमन्तस्थाधादिस्वरेणा- न्तोदात्तः । अपदेशे किम् । विष्णुपदम् ॥ निवाते वातत्राणे ।६।२१८॥ ।

·fuविधि विधान पा सुथनम्।६।३।२०॥मागिता कठशब्द: पचाद्यजन्तः । तस्माद्वैशम्पायनाऽन्तेवासिभ्यश्चेति णिनेः कठचरकागिर चालुक् । प्राच्यशब्द आगुदात्तः । प्राच्यवासो सप्तसमश्व प्राच्यसप्तसमः।मिय किम् । प्रीहिमस्थः । प्रमाणे किम् । परमसप्तसमम् ॥ गन्तव्यपण्यं वाणिजे। तिस्थरम् । मद्रयाणिजः । गोवाणिजः । सप्तमीसमासः । मद्रशब्दो रकमस्यपान्तः। गन्तव्येति किम् । परमयाणिजः ॥ मात्रोपज्ञोपक्रमच्छाये नपुंसके । ६॥२॥ १४ ॥ मात्रादिपु परतो नपुंसकवाचिनि तयुरुपे तथा । भिशापातुल्यममाणं मिल माय । भिक्षाशब्दो गुगेश हल इलप्रत्ययान्तः । पाणिन्युपशम् । पाणिनिशग आग. निस्चार नगरे किम् । फुडयामागा ॥ सुखभियपोहिते।६।२1141 दात्त: । नन्दोरनामम् । नन्दशरदः पचानमन्तः । पुच्छायम् । शद आयाम पता: पायोनियामिनि मयुगप तथा । गमनप्रियम् । गमगरपम् । गरो दिमाःहित किम् । परमसुगम् ॥ मीसाच।६।२।१६॥ पामाधम । मानणार्ग पागम् । पत्रनिगानध्या: । प्रावण, वरमालागासी । प्रीती किम । गमएपम् ।। स्यं स्यामिनि।।। १७॥सरको स्यानि गया । गोस्वामी । मंपिमा परमननी पायाश्व ८॥ दमना गृहातिदमे न भूधावियादिधि APPR सहि पोशानिनि मन नैनानि प्रग्या । मुगा पनिमामिला सिद्धान्तकामुद्याम् निवातशब्दे परे वातत्राणयाचिनि तयुरुपे पूर्वपदं प्रकृत्या । कुटीनियातम् । कुल नियातम् । कुटीशब्दो गौरादिडीपन्तः । कुड्यशब्दो ड्यगन्तः । यगन्त इत्यन्ये ।। तत्राणे किम् । राजनिवाते वसति । निवातशब्दोऽयं सदा पावे। शारदेऽनात । ६ ॥२॥९॥ ऋतौ भवमार्तवम् । तदन्यवाचिनि शारदशब्दे परे तत्पुरुष पूरा प्रकृतिस्वरं स्यात् । रज्जुशारदमुदकम् । शारदशब्दो नूतनार्थः । तस्यास्वपदविप्राः रज्जोः सद्य उद्धृतम् । रज्जुशब्दः सृजेरसम् चेत्यायुदात्तो व्युत्पादितः । अना किम् । उत्तमशारदम् ॥ अध्वर्युकपाययोर्जाती । ६।२॥ १० ॥ एतयोः रतो जातियाचिनि तरपुरुपे पूर्वपदं प्रकृतिस्वरम् । कठाध्वर्युः । दौवारिककपापम् । लुक् । द्वारि नियुक्त इति ठक्यन्तोदात्तो दौवारिकशब्दः । जातौ किम् । परमाधः । सदृशप्रतिरूपयोः सादृश्ये । ६।२।११॥ अनयोः पूर्व प्रकृत्या । पितृमा शः । सादृश्ये किम् । परमसदृशः। मासार्थोऽत्र पूज्यमानता न. सादृश्यन् । गौ प्रमाणे । ६।२।१२॥ द्विगायुत्तरपदे प्रमाणवाचिनि तत्पुरुषे पूर्वपई प्रा तिस्वरम् । प्राच्यसप्तसमः । सप्त समाः प्रमाणमस्य । प्रमाणे लो द्विगोनित्यमिति का ६।२।१३ ॥ याणिजशब्दे परे ससुरुपे गन्तव्ययाचि पण्यवाचि प पूगई धन ।

·स्वरमाया। पनपतिः । भूसूधूभ्रस्जिभ्य इति क्युन्नन्तो भुवनशब्दः ॥ आशङ्कायाधनेदीय- स्तु सम्भावने । ६।२।२१ ।। अस्तित्वाध्यवसायः सम्भावनम् । गमनाशङ्क- मस्ति । गमनानाधम् । गमननेदीयः । गमनमाशक्यते अवाध्यते निकटतरमि- ति वा सम्भाव्यते । सम्भावने किम् । परमनेदीयः ॥ पूर्वे भूतपूर्वे । ६।२॥२२॥ आयो भूतपूर्वः आध्यपूर्वः । पूर्वशब्दो वृत्तिविषये भूतपूर्व वर्तते । भूतपूर्वे किम् । परमपूर्वः ॥ सविधसनीडसमर्यादसवेशसदेशेषु सामीप्ये । ६ । २॥ २३॥ एषु पूर्व प्रकृया । मद्रसविधम् । गान्धारसनीडम् । काश्मीरसमर्यादम् । भद्र- सवेशम् । मद्रसदेशम् । सामीप्ये किम् । सह मर्यादया समर्याद क्षेत्रम् । चैत्रसमयी- दम् ॥ बिस्पष्टादीनि गुणवचनेषु । ६॥२॥ २४ ॥ विसष्टकटुकम् । विस- 'पशब्दो गतिरनन्तर इत्याद्युदात्तः । विस्पष्टेति किम् । परमलवणम् । गुणेति किम् । विसष्टप्रामणः । विसष्ट । विचित्र । व्यक । सम्पन्न । पण्डित । कुशल । चपल । = निपुण ॥ अज्याऽचमकन्पापचत्सु भावे कर्मधारये । ६ । २ । २५ ।। ज्य अबम कन इत्यादेशवति पापयाचिनि चोत्तरपदे भावाचि पूर्वपदं प्रकृत्या । गमनश्रेष्टम् । गमनज्यायः । गमनावमम् । गमनकनिष्टम् । गमनपापिष्टम् । श्रेत्यादि किम् । गमनशोभनम् । भावे किम् । गम्यतेऽनेनेति गमनम् । गमनं श्रेयो गमनश्रेयः । १ केति किम् । षष्ठीसमासे मा भूत् ।। कुमारश्च दारा२६॥ कर्मधारये । कुमारश्नमणा । कुमारदाब्दोऽन्तोदात्तः ॥ आदिः प्रत्येनसि । ६।२।२७ ॥ कुमारस्यादिरुदात्त: । प्रसेनसि परे कर्मधारये । प्रतिगतमेनोऽस्य प्रत्येनाः । कुमारप्रत्येनाः ।। पूगेय. न्यतरस्याम् । ६ । २।२८॥ पूगा गणास्तेयूक्तं वा । कुमारचातकाः । कुमार- | जीमूताः । आगुदानस्वाभाये कुमारधेल्यैव भवति ॥ इगन्तकालकपालभगाल. । शराचेपु दिगो । ६।२।२९ ॥ एषु परेषु पूर्व प्रकृत्या । पधारनरः प्रमाण- । मस्य पवारनिः । दश मासान् भूतो दशमास्यः । पञ्चमासान् भूतः पक्षमारपः । तम- धीय इधिकारे द्विगोर्य । पक्षकपालः । पचभगालः । पञ्चशरायः । वः मंग्याया इति पचनदाद आउदात्तः । इगन्तादिषु किम् । पञ्चायः । द्विगी किम् । परमाऽरनिः ।। पलन्यतरस्याम् । ६।२।३०॥ यहादमधा वा । पहरनिः। । पहुमारपः । पहुकाला। पहुशब्दोऽन्तोदात्तः । स पशि सयुदात्तस्वरितपोरिनि मवति ॥ दिष्टिवितस्त्योय । ६।२। ३१ ॥ एतयोः परमः पूर्वपदं प्रया या द्विगी। पथ दिष्टिः पक्ष मितिः ॥ सप्तमी सिद्धशुष्कपकपन्धेवकाला. । त्वारा३२।। अकालवावि मतम्पन्न प्रकृया मिदादिषु । माहापसिदः । मादापति प्यन्तः । भावपशुपः । भ्राष्ट्रातः । प्राति नन्तः । पन्धः । परदो. १ भदषो मल एल पटिनः । -- ·श्लेयाः, कटुकवाधूटेयाः, शालकशुनकाः, शामलशणका.., राणकवानवाः, आचाभिमहिला, दुनिया Ar:, चिन्तिसुराधाः, तण्डवतण्डाः, अविमत्तकामविद्धाः, पानवशालकायनाः, पानावदानच्युता, कट. ते ॥ आचायोपसर्जनश्चान्तेवासी।६।२॥ ३३ ॥ आचार्योसर्जनालक तेनेह न । पाणिनीयदेवदत्ती । आचार्येति किम् । छान्दसवैयाकरणाः। अन्लेवामी वि. पूर्वपदं प्रकृत्या । कार्तकौजपो । कृतस्येदं कुजपस्पेदमित्यण्णन्तावेतौ । सावर्णिमा केयौ ॥ महान् बीयपरागृष्टीप्वासजायालभारभारतहैलिहिलरी. महापराहः। महागृष्टिः । महेप्वासः । महाहै लिहिल: । महच्छब्दोऽन्तोदात्तः । सन्म- हरकश्च वैश्वदेवे। ६ । २ । ४९ ॥ चान्महान् । क्षुल्लकवैश्वदेवम् । महावैपा- २ कार्तीजपी, सावर्णिमाण्डूकेयी, अवन्त्यरमकाः, पैलण्यापर्णेयाः, कपिश्यापर्णेयाः, सैन्तिका लापाः, कटकीथुमाः, कौथुमलीकाक्षाः, स्वीकुमारम्, मोदपप्पलादाः, वसजरन्त:, सीधुतशर्पिताः, जाणार मोराग! | Armfret Tian ITI : mms के । परिमन्युपाडायर्षमानाडोरामायण । | মন গগয়ানি গান গগ। দা সূর प्रतिrism I AM | MIT Islamin | भाग : हितगुरुपयो: मिदनापीमाrifrम । भमानगुगरान! : गर्गमागावात् । अहोगा मालि। पति दि आमि प्रनि । प्रागामि ।। रागन्यपष्ट्रयगान्धवृष्णिए । ३।२।" गायमागिनां पहुगमान्यानाम माने ने पूरा प्रया समग्रमाः । शिनियासुदेवाः । गिनिगणुदागो सागपा सदपले यतते । किम । ट्रेणभैमापना । द्वी भया रोगाः । भैमेपर्स गुमा भमापनः । एते न तु गगन्गाः । गान्यमहणमिहामिपितायंशयानां क्षत्रियाणां प्रणाम् । से सभा । यहुयगनं किम् । मंफणयापुदयो । द्वन्द्वे किम् । पृष्णीनां कुमागः पति फुमाराः । अन्धष्णिा किम् । कुरामलाः ॥ संख्या । ६। ३।३५ ॥ संस्थ वानि पूर्वपदं प्रकृत्या द्वन्द्वे । द्वादश । अगोदश । पयसादेश आगुदात्ती निदान सिना द्वन्द्वे पूर्वपदं प्रकृत्या । पाणिनीयरौटीयाः । एवरेण मध्योदात्तावेतौ ॥ . चार्योपसर्जनप्रहणं द्वन्द्वविशेषणम् । सकलो द्वन्द्र आचार्योसनी यया विज्ञापन रवप्रवृद्धेषु । ६।२।३८ ॥ महच्छन्दः प्रकृत्या ग्राह्यादिषु दशस । महाप्रीहिः । हदिति प्रतिपदोक्तसमास एवायं स्वरः । नेह । महतो प्रीहिर्महद्दीहिः ।। १ क्वचिदन्तोदात्त इत्यपि पाटः। याज्यानुवाकये। रति कातको जपादयः । । । HOG ·सरप्रक्रिया। यम् । क्षु लातीति क्षुलः । तस्मादज्ञातादिषु । फेऽन्तोदात्तः ॥ उदः सादि- वाम्यो ।६।२॥ ४० ॥ उष्ट्रसादी । उष्ट्रवामी । उपः ट्रनि उष्शब्द आ- शुदात्तः ॥ गीः सादसादिसारथिषु । ६।२।४१ ॥ गोसादः । गोसा. दिः । गोसारपिः ॥ कुरुगार्हपतरितगुर्वसूतजरत्यश्लीलदृढरूपापा- रेवडयातैतिलकपण्यकम्बलोदासीभाराणां च ।६।२।४२ ॥ पषा सप्तानां समासानां दासीभारादेश पूर्वपदं प्रकृत्या । करूणां गाईपतं कुरुगाईपत- म् । उपत्यपान्तः फुरुः ॥ जेरिति वाच्यम् * ॥ निगाहपतम् । जिरायुदात्तः । रिको गुरुः रिकगुरुःारित विभापति रिक्तशब्द अयुदात्तः। असूता भरती मसूतजरती। अश्लीला रूपा अशीलवरूपा । भश्लीलशब्दो नम्ममासत्वादाचुदात्तः। श्रीर्यस्यास्ति तत् लीलम् । सिध्मादित्वालच् । कपिलकादिवासत्यम् । पारे वडयेव पारेवडवा । निपा. तनादिवार्षे समासो विभत्यलोपश्च । पारशब्दो घृतादित्यादन्तोदात्तः । तैतिलानां क- दूः तैतिलकदूः । तितिलिनोऽपत्यं छात्रो वा इत्यणन्तः । पण्यशब्दो यदन्तलादायुदा- तः । पण्यकम्पलः। संज्ञायामिति वक्तव्यम् * ॥ अन्यत्र पणितव्ये कम्बले समासा- न्तोदात्तवमेव । प्रतिपदोते समासे कृत्या इत्येए स्वरो विहितः । दास्या भारो दासी. भारः । देवहूतिः । यस्य तत्पुरुपस्य पूर्वपदप्रकृतिस्थरत्वमिप्यते न विशिष्यवचनं विहितं स सर्वोऽपि दासीभारादिषु द्रष्टव्यः ।। स वा एष पुरध्याम् । पुरं भारीरं धि- यतेऽस्यामिति कर्मण्यधिकरणे चेति किमत्ययः । अलुप छान्दसः । नध्यिपयस्येयाधु- दात्तः पुरशब्दः ॥ चतुर्थी तदर्थे । ६।२।४३ ॥ चतुर्थ्यन्तार्थाय यत्तद्वाचिन्यु- त्तरपदे चतुर्थ्यन्तं प्रकृत्या । यूपाय दारु यूपदार ॥ अर्थे । ६।२।४४ ॥ अर्थे परे चतुर्थ्यन्तं प्रकृत्या । देवार्थम् ॥ ते च । ६॥२॥ ४५ ॥ तान्ते परे चतुर्थ्यन्तं प्रकन्या । गोहितम् ॥ कर्मधारयेऽनिष्टा । ६।२।४६ ॥ तान्ते परे पूर्वमनि- धान्त प्रकृया । श्रेणिकृताः । श्रेणिशब्द आद्युदात्तः । पूगकृताः । पूगशब्दोऽन्तोदात्तः। कर्मधारये किम् । श्रेण्या कृतं श्रेणिकृतम् । अनिष्ठा किम् । कृताऽकृतम् ॥ अहीने द्वितीया।६।२।४७॥ अहीनवाचिनि समासे कान्ते परे द्वितीयान्तं प्रकृत्या । काश्रितः । प्रामगतः । कष्टशब्दोऽन्तोदात्तः । ग्रामशब्दो निस्वरेण । अहीने किम् । कान्तारातीतः ।। अनुपसर्ग इति वक्तव्यम् * ॥ नेह । सुखप्राप्तः । पात्यस्यापवादो- ऽयम् ॥ तृतीया कर्मणि।६।२।४८॥ कर्मवाचके तान्ते परे तृतीयान्तं प्रकृ. त्या । खोतासः । रुद्रहतः । महाराजहतः । रुद्रो रगन्तः। कर्मणि किम् । रथेनयातो १ दासीभारः, देवहूतिः, देववीति, देवलातिः, वसुनीतिः, औषधिः, चन्द्रमाः। इति दामी भारादि- राकृतिगणः। २ फेचिनु यस समासम्पति वदन्ति ।

·1 रगगात || गनिरननार1811४॥ गाने मोजारमा गापः प्रणा । पुरोहिता । अगामा: मि. I अशुदतः । गारमन मुमकिरिया मादिगा एप । रादा माणसातादीनिनि त्यता २।५० ॥ कागद निति गुमानिने कति पाइन्न गतिः माला ने गों मम प्रभूगी । गलगि गो: गरमगर मादी किम् । प्रजाताः। निगि किम् । प्रकी । गृजन्तः । अनी किम् । भागः । तव चान्तय युगात । ६।२।५१ ॥ सौप्रत्यगामात उदासी गनिभानल प्राला गुगातदुमा सात् । अन्येतया 3 | गृगपवारः ॥ अनिगन्तोऽयती वमत्यये । ६१२१ ५२ ॥ अनिगन्गो गतिर्यप्रणगानऽभनी पो प्रकृया । गं पगमनान् । अनिगन्न पनि किम् । प्रत्ययो गन्नु । परस्परापरसादयमेव । गहि कृष्ण्यानि कृणुही परवः । यप्रत्यये किम् । उदभनम् ।। न्यधी च ।६।२।५३ ॥ यप्रत्ययान्तेऽचनाविग- न्तायपि गधी प्रकृत्या । न्यदुत्तानः । उदात्तस्वरिरागौर्यण इति अभनेरकारः स्वरितः । अध्यङ् ॥ ईपदन्यतरस्याम् । ६ । २१६४ ॥ ईपकडार । ईपदित्ययमन्तोश- तः । पञद इत्यादी कृत्स्वर एवं ॥ हिरण्यपरिमाणं धने । ६ । २१६५॥ सुवर्णपरिमाणयाचि पूर्वपदं या प्रकृत्या धने । द्वे सुवर्णे परिमाणमसैनि द्विसुवर्ण तरेव । धनं द्विसुवर्णधनम् । पहुव्रीहायपि परत्वाद्विकल्प एय । हिरण्यं किम् । प्रस्पधनम् । परिमाणं किम् । काचनधनम् । धने किम् । निष्पमाला प्रथमोऽचिरोपस म्पत्तौ । ६।२।५६ ॥ प्रथमशब्दो या प्रकृत्याऽभिनवत्ये । प्रथमवैयाकरणः । सम्प्रति व्याकरणमध्येतुं प्रवृत्त इत्यर्थः । प्रथमशब्दः प्रधैरमजन्तः । अचिरेति किम् । प्रथमो वैयाकरणः ॥ कतरकतमौ कर्मधारये । ६।२।१७॥ या प्रकृत्या ! फतरकठः । कर्मधारयग्रहणमुत्तरार्धम् । इह तु प्रतिपदोक्तत्वादेव सिद्धम् ॥ आयों ब्राह्मणकुमारयोः। ६।२।५८॥ आर्यकुमारः । भार्यब्राह्मणः । आर्योण्यद- न्तत्यादन्तस्वरितः । आर्यः किम् । परमब्राह्मणः । प्राक्षणादीति किम् । आर्यक्षत्रियः । कर्मधारय इत्येव ॥ राजा च । ६।२।५९ ॥ पाहाणकुमारयोः परतो या प्रकृत्या कर्मधारये । राजग्राह्मणः । राजकुमारः । योगविभाग उत्तरायः ॥ पष्ठी प्रत्येन । सि । ६।२।६०॥ पाठयन्तो राजा प्रत्येनसि परे वा प्रकृत्या । रामप्रत्येनाः । पष्टी किम् । अन्यत्र न ॥ ते नित्यायें । ६ । २।६१॥ कान्ते परे नित्याय स. मासे पूर्व वा प्रकृत्या । नित्यग्रहसितः । काला इति, द्वितीयासमासोऽयम् । नित्यशब्द- स्त्ययन्त आयुदात्तः । हसित इति थाधादिस्वरेणान्तोदात्तः । नित्या किम् । मुहूर्तप्र. हसितः ।। ग्रामः शिल्पिनि । ६।२।६२॥ वा प्रकृत्या । प्रामनापितः । मामशब्द आधुदात्तः । प्राम: किम् ॥ परमनापितः । शिलिनि किम् । प्रा. randay ·स्वरमनिया। मरथ्या ॥ राजा च प्रशंसायाम् । ६।२।६३ ॥ शिल्पियाचिनि परे प्रशंसा राजपदं या प्रकृत्या । राजनापितः । राजकुशलाः । प्रशंसायां किम् । राजनापितः । शिलिनि किम् । राजहस्ती ।। आदिरुदात्तः।६।२।६४ ॥ अधिकारोऽयम् ।। सक्षमीहारिणी धडहरणे।६।२॥६५॥ सप्तम्यन्नं हारिवाचि च आ- घुदात्तं धम्र्ये परे । देयं यः स्वीकरोति स हारीत्युच्यते । धयमित्याचारनियतं देयम् । मुकुटे कापणम् । हले द्विपदिका । संज्ञापामिति सप्तमीसमास: । कारनाग्नि चेत्यलुम् । याज्ञिकाश्वः । धैयाकरणहस्ती । कचिदयमाचारो मुकुटादिषु कार्षापणादि दातव्यं याक्षिकादीनां खश्वादिरिति । धम्येति किम् । स्तम्बरमः । अहरणे किम् । धाडवहरणम् । वडवाया अयं वाडवः । तस्य बीजनिपेकादुत्तरकालं शरीरपुष्टय यहीयते तद्धरणमित्युच्यते । परोऽपि कृरस्त्ररो हारिस्वरेण पाध्यत इत्यहरण इति निषेधेन ज्ञाप्यते । तेन पाडवहार्यमिति हारिखरः सिध्यति ॥ युक्ते च । ६१२। - ६६ ॥ युक्तवाचिनि समासे पूर्वमायुदात्तम् । गोयल्लवः । कर्तव्ये तत्परो युक्तः ॥ वि- भापाऽध्यक्षे।६।२।६७ ॥ गवाध्यक्ष: पापंच शिल्पिनि।६।२। ६८॥ पापनापितः पापाणके इति प्रपिपदोक्तस्यैव प्रणात् पष्ठीसमासे न ॥ गो- माऽन्तेवासिमाणपत्रात्मणेषु क्षेपे । ६ । २। ६९ ॥ भार्यासौश्रुतः । सुश्रु- तापत्यस भार्याप्रधानतया क्षेपः । भन्तेयासी । कुमारीदाक्षाः । ओदनपाणिनीयाः । फुमार्यादिलाभकामा ये दाक्ष्यादिभिः प्रोक्तानि शाखाण्यधीयन्ते ते एवं क्षिप्यन्ते । मि. क्षामाणवः । मिां लोऽहमिति माणय। भयत्रामणः । भयेन प्रामणः सम्पद्यते । गोगादिषु किम् । दासीश्रोत्रियः । क्षेप किम् । परमगादाणः । अङ्गानि मेरेये। ६।२॥७॥ मगविशेषो मैरेयः । मधुमैरेयः । मधुविकारस्य तस्य मध्यङ्गम् । अनानि किम् । परममैरेयः । भैरेये किम् । पुष्पासयः ॥ भत्तताख्यास्तदर्थेषु । ६।२।७१ ॥ भक्तमानम् । मिक्षाकंस: । मानीसः । मिक्षादयोऽन्नविशेष भन्नाल्याः किम् । समाशशालयः । समशनं समाश इति प्रियामात्रमुच्यते । तद- किम् । भिक्षात्रिषः । पहुमीहिरयम् । अत्र पूर्वपदमन्तोशत्तम् ॥ गोपिडा. लसिंहसैन्धवेषपमाने । ६ । २ । ७२ ॥ धान्यगयः । गोविद्यालः । मृणसिंहः । गनुसैन्धयः । धान्यं गौरिवनि विप्रहः । व्यामादिः । गया कृत्या सनिग्रेशिन धान्यं धान्यगवादनाच्यने । उरमाने किम् । परमसिंहः ।। अके जीपिका।६।२। ७५॥ दन्तालेराकः । पस दन्तरानेन भीषिका । निगं प्रारति ममामः । अफ रिम् । रमणीयकर्ता । जीरिसा शिम् । शुभक्षिका में धारयमि ॥ मायां प्री- टायाम् ।६।२।७४॥ माग्देशवालिनी या मोहानहानिनि समागे अपना- न्ते पर पूर्वमायुदाम स्थान् । बालमपुरमश्रिा । संज्ञायामिनि गुन् । प्रागं फि ।

·।६।२।८२॥ कुटीजः । काशजः। तुपजः । भ्राष्ट्रजःविजः ॥ अन्त्पत्ती २६,१, वहम,सी,शिर,रिणामासा, साग, परमामलो, अपररर. । समूहयाची । देवमामः । देवस्यामिकः । अनिवसन्तः किम् । दाक्षिमामः । दामिति मधुमकालिङ्गो भवति तदापि तत्पुरुषे शालापां नपुंसक इत्येतस्मासूर्यविप्रतिपंधनापन। म । जापानापिया । इयमुदीनां श्रीडा । प्रोडा हिना नपुगोर पाय धुन ॥ आणि नियुक्त ।।३।७५ मने पर निकुडवा- माम पूर्वमायुदात्तम । ग्यधारः । नियु किन । कानावः ॥ गिल्लिनिक कृतः ।।२।७३ ॥ निलिवानिनि समाने अन्यन परे पूनावात चंद कृत्रा पर्ग न मपनि । नन्नुयायः । शिशिनि . किन् । काउन्नावः । म फिम् । कुम्मकारः ।। संज्ञायां च ।६।२७ ॥ अगने परे । दन्युरो र कृमिअकल इत्येव । रथकारी नामागोतालय पाटोsards लः। तन्निपालः । यद्यपान । अनियुक्तायों योगः । गोइत किम् । यसपारः । पाले । किम् । गोरसः। णिनि पहा । उपमान शब्दार्थप्रकृताव ६।२।८० ॥ उपमानवावि पूर्वपदं गिन्यले परे आयुदात्तम् । उष्ट्राशी रायी ! उपमानप्रहणमस्य पूर्वयोगस्य च विषयविभागार्थम् । शब्दार्थकता किन्न । कवी । प्रकृतिग्रहणं किम् । प्रकृतिरेव यत्रोपसर्गनिरोशा शब्दार्या तौर पर स्यात् । इह मा मृत् । गर्दभाचारी ॥ युक्तारोहादयश्च । ३।२।१॥ गुदानाः । युक्तारोही । आगनयोधी । क्षीरहोना । दार्थकांशतुपभ्राष्ट्रयरं पहचः । ६।२।८३॥ यद्वचः पूर्वस्यान्त्यात्पूर्वपदमुदात्तं जे उत्तरपदे । इसी जः । आमलकीनः । यहवः किम् । दग्धजानि तृणानि । ग्रामनिवसन्तः।। २।८४ ॥ प्रामे पर पूर्वपदमुदात्तम् । तन्निवसद्वापि न महामः । प्रामशरोऽन यामः ॥ घोपादिषु च वाया दाक्षियोः । दाक्षिका दाक्षिदः॥ गया दयः गालायामराक्षासात्रिशाला व्याटिशाला शालान्तः समासो सरः । पत्रिशाटम् ॥ प्रस्य डमकर्यादीनाम् ।।२७ ॥ प्रदान उगरपदे कायर्यादिजिनमदं पूर्वपदमादात्त स्मात् । इन्द्रप्रपः । भयं किम् । १ मुनारीही, भागतही, भागधी, भागतोपी, भागामा, भातममी, भाग : नमः, rim, मणिनी, प्रामगार, मश्वविरात्रः, राित्रः, गर्गािता, गगा। ATE, पाममिनारय । इति दुलारोग्रादयः । तिमोse I भविशता हो । E मात्र, ति, भागिद, र, अनिल, भी, मोमि Marat 0, मी, मरण, पद, मी, कर, मनु, पारपाका ·स्वरमनिया। - दाक्षिप्रमः । अकादीनामिति किम् । कप्रिस्थः । मकरीप्रथः ॥ मालादीनां च । ६१२१८८ ॥ यद्धार्थमिदम् । मालाप्रस्थः । शोणाप्रस्थः ॥ अमहन्नवनगरे- ऽनुदीचाम् दारा८॥ नगरे परे महन्नयन्यनितं पूर्वमायुदात्तं सात् तदुदीचां न । ग्रह नगरम् । अमेति किम् । महानगरम् । नयनगरम् । अनुदीचां किम् । कार्तिकनगरम् ॥ अमें चाऽवण स्वच् ज्यच् । ६।२१९० ॥ अर्मे परे व्यच् व्यन् पूर्वमवर्णान्तमा- गुदात्तम् । गुमार्मम् । कुकुटामम् । अवर्ण फिम् । वृहदर्मम् । व्यच् पच् किम् । कपि- अलार्मम् । भमहन्नयन्नित्येव । महार्मम् । नवार्मम् ॥ न भूताधिकसीचमद्राइम- फैजलम् । ६ ॥२॥११॥ अमें परे नेतान्यागुदात्तानि । भूतार्मम् । अधिकार्मम् । सजीवामम् । मद्राश्मग्रहणं संपातविगृहीतार्थम् । मद्रार्मम् । अश्मार्मम् । मद्राइमार्मम् । फरजलार्मम् आयुदात्तप्रकरणे दिवोदासादीनां छन्दस्युपसंख्यानम् * ॥ दियो- दासाय दाशुपे ॥ अन्तः।६।२।९२॥ अधिकारोऽयम् । प्रागुत्तरपदादिमहणात् ॥ सर्व गुणकाररुयें । ६।२।९३॥ सर्वशब्दः पूर्वपदमन्तोदात्तम् । सर्वश्वेतः । सर्व- महान् । सर्व किम् । परमश्वेतः । आश्रयव्याप्त्या परमत्वं श्वेतस्येति गुणकार्ये वर्तते । गु- ति किम् । सर्वसौवर्णः । काय किम्। सर्वेषां श्वेततरः सर्वश्वेतः ।। संज्ञायां गिरि- निकाययोः वारा२४॥ एतयोः परतः पूर्वमन्तोदात्तम् । अञ्जनागिरिः । मौण्डिनिका. यः। संज्ञायां किम् । परमगिरिः। धामणनिकायः॥ कुमायाँ चयसि । ६१२९५॥ पूर्वपदमन्तोदात्तम् । युद्धकुमारी । कुमारीशब्दः पुंसा महासंप्रयोगमा प्रवृत्तिनिमित्तमु- पादाय प्रयुक्तो वृद्धादिभिः समानाधिकरणः । तच वप इह गृह्यते न कुमारत्वमेव । वयसि किम् । परमकुमारी ॥ उदके केवले । ६।२।९६॥ अकेवलं मिश्रं तद्वा- चिनि समासे उदके परे पूर्वमन्तोदात्तम् । गुहोदकम् । स्वरे कृतेऽत्र एकादेशः। स्वरितो वानुदात्ते । पदादात्रिति पक्षे स्वरितः । अकेवले किम् । शीतोदकम् ॥ दिगो ऋतौ । ६।२१९७॥ द्विगावुत्तरपदे क्रतुवाचिनि समासे पूर्वमन्तोदात्तम् । गर्गत्रि- रात्रः । द्विगौ किम् । अतिरात्रः । ऋतौ किम् । बिल्वहोमस्य सप्तरानो बिल्वसप्तरात्रः।। सभायां नपुंसके ।६।२।९८ ॥ सभायां परतो नपुंसकलिङ्गे समासे पूर्वमन्तो- दोत्तम् । गोपालसभम् । स्त्रीसभम् । सभायां किम् । प्राझणसेनम् । नपुंसके किम् । राम- मभा। प्रतिपदोक्तनपुंसकग्रहणान्नेह । रमणीयसमम् । प्राह्मणकुलम् ॥ पुरे प्राचाम् ।६।२४९९ ॥ देवदत्तपुरम् । नान्दीपुरम् । प्राचां किम् । शिवपुरम् ॥ अरिष्ट गौडपूर्व च।६।२।१००.॥ पुरे परे. अरिष्टगौडपूर्वममामे पूर्वमन्तोदात्तम् । अरिष्टपुरम् । गौडपुरम् । पूर्वप्रहणं किम् । इहापि यथा स्थान् । श्री १ माला, माला, भोगा, दादा, साक्षी, मालादिराकृतिगया। । 24 ·लिदाना माग ॥ महामिनालकमंदिगार मोगानि लिनम | RAIPE माग्म । रंग शुभ्रालि गुगलपकुम्मगार पिटे । ६२१०२॥ पालनादानित गुणविरम । पिन कुम्मपिरम । शारिनग । गलाहि मिति घिमि किम् । गमरमी ॥ दिगदाग्रामननपदासाननानग ।६।२।१०३ ॥ विशना भन्सोरामा मातु मामानी । भारत মূখি সমা। খামা। মাচা। বুশ। বুনছে। প্রসঙ্গ फातगामितिम परिणाम ॥ आगार्योपसर्जनगान्तयासिनि ६।२।१०४॥ भामरमर्गनारोगामिनि पोलिसादा अन्लोदामा मन्ति पूर्वपाणिमीमा । भाषानि किम । पूषारोवामी । भोगामिनि किम् । पूर्वरागिनीर म बम, ।। उत्तरपदपृष्डी सर्व प । ६।२।१०५ ॥ उरारपदराधिकृत्य या ! दिपिहिमा तदरयुत्तरपदे पर सर्पदो दिक्दाशान्तीदाता भवन्ति । सर्वपाचालक भपरपागालकः । अधिकारमहणं किम् । सर्यभामः । सर्यफारफः ॥ यहुव्रीही वि श्वं संज्ञायाम् । ६।२।१०६ ।। बहुप्रीहौ विश्वशन्दः पूर्वपदभूतः संज्ञायामलोहा सः स्यात् । पूर्वपदप्रकृतिस्वरेण प्रामस्सागुदात्तस्यापयादः । विश्वकर्मा । विश्वदेवः । भाविश्वदेवं सप्ततिम् । यहुप्रीही किम् । विश्वे च ते देवाश्च विश्वदेवाः । संज्ञायां किम् । विश्वदेवः । प्रागव्ययीभावाष्प्रीयधिकारः ॥ उत्तराऽश्वेषुए । ६।२।१०७॥ संज्ञापामिनि वर्तते । पृफोदरः । हर्यश्वः । महेपुः ॥क्षेपे । ६१२१०८॥ उदरावे- पुषु पूर्वमन्तोदात्तं महुग्रीहौ निन्दायाम् । घटोदरः । कटुफाश्वः । पलाचलेपुः ॥ अनुः दर इत्यत्र नम्सुभ्यामिति भवति प्रतिषेधेन । नदी पन्धुनि । ६१२।१०९॥ पन्धुशब्दे परे नद्यन्तं पूर्वमन्तोदात्तं यहुव्रीहौ । गार्गीयन्धुः। नदी किम् । प्रमयन्धुः । प्रम- शब्द आधुदात्तः । पन्धुनि किम् । गार्गीप्रियः ॥ निष्ठोपसर्गपूर्वमन्यतरस्थान । ६।२।११० ॥ निष्ठान्तं पूर्वपदमन्तोदात्तं वा । प्रधौतपादः । निष्ठा किम् । प्रसे. पकमुखः । उपसर्गपूर्व किम् । शुष्कमुखः ॥ उत्तरपदाऽऽदिः । ६॥२११११॥ उत्तरपदाधिकार आपादान्तम् । आद्यधिकारस्तु प्रकृत्या भगालमित्ययधिकः । कर्णो घर्णलक्षणात् । ६।२।११२॥ कर्णवाचिनो लक्षणवाचिनच परः कर्णशब्द आयुदात्तो बहुप्रीहौ । शुलकर्णः । शङ्ककर्णः । कर्णः किम् । श्वेतपादः । वर्णलक्षणा किम् । शोभनकर्णः ॥ संज्ञौपम्ययोश्च । ६।२।११३॥ कर्ण आयुदात्तः । मणि- फर्णः । औपम्ये । गोकर्णः ॥ कण्ठपृष्ठग्रीयाजहं च । ६।२।११४॥ संज्ञौपम्प.. योर्यहुप्रीहौ । शितिकण्ठः । काण्डपृष्ठः। सुग्रीवः । नाडीजसः । औपम्ये । खरकण्ठः । गोपृष्ठः । अश्वग्रीवः । गोमः । शङ्गमवस्थायां च । ६।२।११५ ।। था, । - ·दोऽवस्थायां संशोपम्पपोयाधुतात्तो पाहुप्रीहौ । उद्गशृङ्गः । मलङ्गः । अत्र शृङ्गोग- मनादिकृतो गंवादेवयोविशेषोऽवस्था । संज्ञायाम् । ऋष्यशृङ्गः। उपमायाम् । मेपशृङ्गः । अवस्थेति किम् । स्थूलशृङ्गः ॥ नमो जरमरमित्रमृताः । ६।२।११६ ॥ नमः परा एने आगुदात्ता यहुप्रीहो। न मे जरा अजरम् । अमरम् । अमित्रम- देष । श्रवो देवेष्वमृतम् । नमः किम् । ग्रामणमित्रा।जेति किम् । अशत्रुः॥सोर्मनसी अलोमोपसी।६।२११७॥ सोः परं लोमोपसी वयित्वा मन्नन्तमसन्तं चायुदात्तं स्सात् । नन्सभ्यामित्यस्सापवादः । सुकुर्वाणः सुयुजः । स नो वक्षदनिमानः । सुप्रदा। शिया पशुभ्पः सुमनाः सुपर्चाः । सुपेशसस्करति । सोः किम् । कृतकर्मा । मनसी कि- म् । पुराना । अलोमोपसी किम् । सुलोमा । सूपाः । कपि तु परत्वाल्कपि पूर्वमिति भवति । सुकर्मकः । सुस्रोतस्कः ।। त्यादयश्च । ६।२।१२८ ॥ सो: परे आधु- दाताः म्युः । साम्राज्याय सुक्रतुः । सुप्रतीका । सुहव्यः । सुप्रतूर्तिमनेहसम् ।। आयु. दात्तं यच् छन्दसि । ६।२।११९ ॥ पदाधुदात्तं यत् तत्सोरुत्तरं पहुप्रीहा- वायुदात्तम् । अधा स्वश्वाः । सुरथाँ आतिथिग्वे । निरस्वरेणावरपावायुदात्तौ। आधु- दात्तं किम् । या सुबाहुः । व्यच् किम् । सुगुरसत्सुहिरण्यः हिरण्यशब्दरुय ।। वीर- चीयों च। ६ । २११२० । सो परौ बहुम्रीहौ उन्दस्पायुदात्तौ । सुवीरेण रयिणा । सुवीर्यस्य गोमतः । वीर्यशब्दो यव्यत्ययान्तः । तत्र यतोनाव इत्याद्युदात्तत्वं नेति वीर्पग्रह- गं शापकम् । तत्र हि सति पूर्वेणैव सिद्धं स्यात् ॥ कुलतीरतूलमूलशालाऽक्षस- ममव्ययीभाये । ६ । २।१२१ ॥ उपकूलम् । उपतीरम् । उपतूलम् । उपमूलम् । पशालम् । उपाक्षम् । सुपमम् । निःपमम् । तिष्ठद्गुप्रभृतिप्येते । कूलादिमहणं किम् । उपकुम्भम् । अव्ययीभावे किम् । परमकूलम् ॥ कंसमन्धशूर्पपारपकाण्ड दिगो ।६।२।१२२ ।। द्विकंसः । द्विमन्धः । द्विशर्पः । द्विपाय्यम् । द्विकाण्डम् । द्विगी किम् । परमकंसः ।। तत्पुरुपे शालायां नपुंसके।६।२।१२३ ।। शालाशब्दान्ते तरुपे नपुंसकलिङ्गे उत्तरपदमायुदात्तम् । प्रामणशालम् । तत्पुरुषे किम् । दृढशालं प्रा- परणकुलम् । शालायां किम् । प्रादणसेनम् । नपुंसके किम् प्राह्मणशाला ॥ कन्या च । ६।२।१२४॥ तसुरुषे नपुंसकलिङ्गे कन्धाशब्द उत्तरपदमायुदात्तम् । सौशभिकन्धम् ।। भावरकन्यम् । नपुंसके किम् । दाक्षिकन्या ॥दिश्चिहणादीनाम् ।।२।१२५॥ कन्धान्ते तत्पुरुषेनपुंसकलिङ्गेचिहणादीनामादिरुदात्तः।चिहणकन्धम् । मन्दकन्धम् । आ. दिरिति वर्तमाने पुनर्महणं पूर्वपदस्याधुदात्तार्थम् ॥ चेलखेटकद्रुककापई गर्हायाम् १ ऋतु, शीक, प्रतीक, प्रतूर्ति, हव्य, भव्य, भगाइति स्वादिः । २ चिहण, मटर, मद्रुमा, वैतुल, पठक, बैडालकर्णक । बडालिकणि, कुमुट, चिकण, चिकण । इति चिहणादिः।

·. frarera ६१२११२३॥ नाfirgramमाडागाfragran गाम । IIT आदिमान TAiri ! मागविनाममाम; In रिम । र भीरमुणमानम।।२।१२७॥ भीमर गानी मारपननरम मा रिम Imrn ॥ पलनगागा मि। । १२० ।। शाम । गम्माकम । मग मिभागामिनि ममा मिलिम | मालम || पदपदस्थलकाः गंभागाम् ।।२।१३ হালকা। ধাম। রানু। বনগণ। সামিয়া प्राममा पगा: Hari fru । परमातम ॥ अकर्मधारय राज्यम् ।। १३० ॥ फार्मभाग गग्गमुगादमागुवाराम । मामणगाय अगि लिए । परमगग्यम् ॥ गंदगणादिगदगम्बरः पूर्वनितिन एंगेला । गम्पम ॥ पादपण।६।२।१३१ ।। अर्जुनपर्यः वासुदेवाय: अफर्मचारग इत्यय । परमपण, यागादिदिंगागनर्गणः ।। पुत्रः पुम्भ्यः ।। २३२॥ पुगवान्दगः परः पुयशद आगुदारामपुर । दागकिपुत्रः । माहिपात्रः पुनः किम । पौनपिमातुलः । पुमभ्यः किम् । दासीपुरः ॥ नाचार्यराजत्वि पसंयुक्तशात्याख्येभ्यः।६।२।१३३॥ पयः पुनो नाशुदात्तः । आम्यामइण पायाणां द्विशेषाणां च महणम् । आचापुत्रः । मायापपुरः । शाकटायनपुत्रः राजपुनः । ईश्वरपुनः। नन्दपुयः। लिपुत्रः । याजकपुत्रः । होतुः पुत्रः। संयुक्ता सम्बन्धिनः । शालपुत्रः । ज्ञातयो मातापितृमम्यन्धन बान्धवाः । ज्ञानिपुत्रः । भ्रातुन पुत्रः ॥ चूर्णादीन्यप्राणिपष्ठ याः। ६।२११३४ ॥ एतानि प्राणिभिन्नपष्टयन्ना- पराण्याशुदात्तानि तत्पुरुषे । मुगनूर्णम् । अग्रेति किम् । मत्स्सचूर्णम् ॥ पट् च का- ण्डादीनि ।६।२।१३५ ।। अप्राणिपाठया आयुदात्तानि । दर्भकाण्डम् । दर्भचीरम् । तिलपललम् । मुद्गसूपः । मूलकशाकम् । नदीकूलम् । पट् किम् । राजसूदः । अप्रेनि किम् दत्तकाण्डम् ।। कुण्डं चनम् । ६१ २११३६ ॥ कुण्डमायुदात्तं धनवाचिनि तत्पुरुषे । दर्भकुण्डम । कुण्डशब्दोऽत्र सादृश्ये । वनं किम् । मृत्कुण्डम् ॥ प्रकृत्या भगालम् । ।६।२।१३७ ॥ भगालवाच्युत्तरपदं तत्पुरुषे प्रकृत्या । कुम्भीभगालम् । कुम्भीन- दालम् । कुम्भीपालम् । मध्योदात्ता एते । प्रकृत्येत्यधिकृतमन्त इति यावत् ॥ शिते. नित्याऽवहज्वहुव्रीहावभसत् । ६१२११३८ । शितेः परं नित्यावसक , चान, चौल।ति ·मा प्रकृत्या । शितिपादः । शिरसंसः। पादशब्दो वृषादिलादायुदात्तः । अंसशब्दा प्रत्ययस नित्त्वात् । शितेः किम् । दर्शनीयपादः । अभसलिम् । शितिभसत् । शितिरायुदात्तः।। पूर्वपदप्रकृतिस्वरापवादोऽयं योगः ॥ गतिकारकोपपदात्कृत् ।६।२।१३९ ।। एभ्यः कृदन्तं प्रकृतिस्वरं स्यात्तत्पुरुषे । प्रकारकः । प्रहरणम् । शोणाधृष्णू नृवाहसा । इध्मप्रवचनः । उच्चैःकारम् । उपपदात् ईपत्करः। गतीति किम् । देवस्य कारकः शेष पष्टी । कूवाहणं सष्टार्थम् । प्रपचतितरामित्यत्र तरयाद्यन्तेन समासे कृते आम् । तत्र सतिशिष्टत्यादामस्वरी भवतीत्येके । अपचतिदेश्या तु कृग्रहणमित्यन्ये । उभे चन. स्पत्यादिपु युगपत् । ६।२।१४०॥ एषु पूर्वोत्तरपदे युगपत्यकृत्या । वनस्पति वन भ- यहस्पतिः। बृहच्छन्दोऽत्रायुदात्तो निपात्यते । हर्पया शचीपतिम् । शाहरवादित्वादाा- दाराः शचीशब्दः । शचीभिर्न इति दर्शनात् । तनूनपादुच्यते । नाराशंसं वाजिनम् ॥नि- पाननादीर्घः । शुनाशेपम् ॥ देवताद्वन्द्वे च । ६।२।१४१ ॥ उभे युगलस्करपा स्तः। भाप इन्द्रावरुणो । इन्द्राबृहस्पती वयम् । देवता किम् । पक्षन्यमोधौ । द्वन्द्वे किम्। शमिटोमः ॥ नोत्तरपदेऽनुदात्तादायपृथिवीरुद्रपूपमन्धिषु । ६।२। १४२ ॥ पृथिव्यादिवनितेऽनुदात्तादायुत्तरपदै प्रागुक्तं न । इन्द्रामिभ्यां कंपणः । अपृथिव्यादौ किम् । धाराधियी जनयन् । आगुदात्ती द्यावा निपात्यते । पृथिवीमन्तो- दात्तः । सोमारुद्रा । रोदेणिलुक्चेति रगन्तो रुद्रशब्दः । इन्द्रापुपणी । श्वग्नुक्षन्पूषन्निति पूपा अन्तोदात्तो निपात्यते । शुक्रामन्थिनी । मन्थिनिशन्तत्वादन्तोदात्तः । उत्तरपदमह- णमनुदात्तादावित्युत्तरपदविशेषणं यथा स्यात् द्वन्द्वविशेषणं मा भूत् । भनुदात्तादाविति विधिप्रतियोविषयविभागार्थम् । अन्तः।६।२।१४३ ।। अधिकारोऽपम् ।। धाऽयघताजऽपित्रकाणाम् । ६।२।१४४ ॥ प अप पम् क्त अन् अपू इस य एतदन्तानां गतिकारकोपपदाररेषामन्त उदात्तः । प्रभृधम्यायोः । आवस- । घम् । प्रभेदः । ताधर्ता वी पुरुतः । पुरुष पहनदेशेषु स्तुत इति विप्रहः । अन् । प्रक्षरः । अप् । प्रलयः । न । प्रनावित्रम् । क । गोपः । मूलविमुजादिया- लः । गनिकारकोपपदादित्येव । सुस्तुतं भवता ।। सूपमानात् कः।६।२। १४५ ॥ सोरुपमानाय परं कान्तमन्तोदात्तम् । तस्य योनी सुकृतम । समानः ।। संज्ञापामांचितादीनाम् । ६१२११४६ ॥ गनिकारको कान्तमलो. दात्तमानितादीन्वयित्वा । उगहनः शाकल्याः । परिजग्धः कौण्डिन्यः । अनि नसनि:, हमतिसचीतः, तन्नार, ममः, मुना, FIR, माती, सा. धामी, मयः । इति वनसत्यादिः । १ आगित, पवित, भस्थापित, परिहास, निरता, नि, भय, टि, सि, सरित, संदिरामयाना।

·१३० ॥ कर्मधारयर्जिते तत्पुरुषे राज्यमुत्तरपदमाशुदात्तम् । माझगराया। अकेति किम् । परमराज्यम् ॥ चेलराज्यादिस्वरादव्ययस्वरः पूर्वविनिधन ।। कुंचेलम् । कुराज्यम् ॥ पादयश्च ।६।२।१३१ ।। अर्जुनवर्यः वासुदेवाया। अकर्मधारय इत्येव । परमवर्यः । यर्यादिर्दिगाद्यन्तर्गणः ॥ पुत्रः पुम्भ्यः । ३।। १३२॥ पुम्शब्देभ्यः परः पुत्रशब्द आधुदात्तस्तत्पुरुषे । दाशकिपुत्रः । माशिमा पुत्रः किम् । कौनयिमातुलः । पुम्भ्यः किम् । दाक्षीपुत्रः ॥ नाचार्यराजत्ति पर्यायाणां तद्विशेषाणां च ग्रहणम् । आचार्यपुत्रः । उपाध्यायपुत्रः । शाकटारनामः। सम्बन्धिनः । श्यालपुत्रः । ज्ञातयो मातापितृसम्बन्धेन बान्धवाः । ज्ञानिपुत्रः । भार राजपुत्रः । ईश्वरपुत्रः। नन्दपुत्रः।ऋविपुत्रः । याजकपुत्रः । होतुः पुत्रः । म सराण्याद्युदात्तानि तत्पुरुपे । मुद्गचूर्णम् । अप्रेति किम् । मत्स्यचूर्णम् ॥ पद च का तिलपललम् । मुद्गसूपः।मूलकशाकम् । नदीकूलम् । पट् किम् । राजसूदः । मोतिविर। ण्डादीनि।६।२।२३५॥ अप्राणिपष्टया आद्युदात्तानि । दर्भकाण्डम् । दर्भीर। दर्भकुण्डम् । कुण्डशब्दोऽत्र सादृश्ये । वनं किम् । मृकुण्डम् ॥ प्रकृत्या भगालन। दत्तकाण्डम् ॥ कुण्डं वनम् । ६।२।१३६॥ कुण्डमाशुदात्तं वनवानिनि माग ।६।२।१३७ ॥ भगालवाच्युत्तरपदं तत्पुरुष प्रकृत्या । कुम्भीभगालम् । कुम्मान दानम् । युभीपालम् । मध्योदात्ता एते । प्रकृत्येत्यधिकृतमन्त इति यापत् ॥ शि. नित्याऽयहज्वहुव्रीहावभसत् । ६।२।१३८ ॥ शितः परं नि gst २ नृर्ग, करिष, करीप, शाकिन, शाटक, दाक्षा, तस्त, कुन्दम, दलप, चममी, पान सामुग्राम ६।२।१२६ ॥ पलादीन्युत्तरपदान्याशुदाणानि । पुप्रनेलम् । नगरसेटम् । यो कम् । प्रजाकाण्डम् । चेलादिमायेन पुग्रादीनां गहीं । यामादित्वात्ममामः किम् । परमचेलम् ॥ चीरमुपमानम् । ६।२।१२७॥ धनं चीरभित्र वभन्न कम्बलचीरम् । उपमानं किम् । परमचीरम् ॥ पललम्पशाकं मिन।।। । १२८ ॥ धृतपललम् । घृतसूपः । घृताशाकम् । मश्यण मिश्रीकरणमिति सभाका मिश्रे किम् । परमपललम् ॥ कुलसदस्थलकर्षाः संज्ञायाम् । ६॥२॥११॥ आयुदात्तस्तत्पुरुषे । दाक्षिकूलम् । शाण्डिसूदम् । दाण्डायनस्थलम् । दक्षिका प्रामसंज्ञा पताः । संज्ञायां किम् । परमकूलम् ॥ अकर्मधारये राज्यम् ।६।। क्संयुक्तज्ञात्याख्येभ्यः ।।२।१३॥पभ्यः पुत्रो नायुदात्तः । आफ्याही पुत्रः ॥ चूर्णादीन्यप्राणिपष्ठयाः।६।२।१३४॥ एतानि प्राणिभिन्नपचना , दिगादिपु वर्ग इत्यरमादयो ये पटितास्ते कृतयदन्ता वर्यादयः । मादिः। ३ कान्ट, धीर, पलट, सूर, नाम, फूल । इति काण्डादिः।

·स्वरप्रक्रिया । द्याद्यर्थतद्धितान्तान्नको गुणप्रतिषेधे वर्तमानापरेऽन्तोदात्ताः । कर्णवेष्टकाभ्यां संपादि कार्णवेष्टकिकम् । न कार्णवेष्टफिकमकार्णवेष्टकिकाम् ॥ छेदमर्हति छैदिकः । न छैदिको ऽच्छेदिकः । न वत्सेभ्यो हितोऽवत्सीयः । नसन्तापाय प्रभवति असन्तापिकः । नमः क्रिम् । गर्दभरपमर्हति गार्दभरविकः । विगार्दभरथिकः । गुणप्रतिषेधे किम् । गार्दभरधि- फादन्योऽगार्दभरपिकः । गुणो हि तद्धितार्थे प्रवृत्तिनिमित्तं सम्मादितत्वाद्युच्यते । त- यतिषेधो यत्रोच्यते तत्रायं विधिः। कर्णवेटकाभ्यां न सम्पादि मुखमिति । संपेति किम् ।पा- णिनीयमधीते पाणिनीयः। न पाणिनीयः अपाणिनीयः तद्धिताः किम् । वोदुमईति वोढा । नवोढाऽवोढाययतोश्चातदर्थे ।६।२२५६॥ ययती यौ तद्धिती तदन्तस्योत्तरपदस्य नयो गुणप्रतिषेधविषयापरस्यान्त उदात्त: स्यात् । पाशानां समूहः पाश्या न पाश्या भपाश्या । अदन्त्यम् । अतदर्षे किम् । आपायम् । तद्धितः किम् । अदेयम् । गुणप्र- तिषेधे किम् । दन्त्यादन्यददन्त्यम् । तदनुबन्धग्रहणे नातदनुपन्धकस्येति । नेह । भवामदेव्यम् ॥ अचकावशक्ती।६।२। १५७ ॥ अजन्तं कान्तं च नमः परमन्तोदात्तमशक्ती गम्पायाम् । अपचः । पतुमशक्तः । अविलिखः । अशक्तौ किम् । अपचो दीक्षितः । गुणप्रतिषेधे इत्येव । अन्योऽयं पचादपचः ॥ आक्रोशे च । ६। २॥ १५८ ॥ नमः परावन्कावन्तोदात्तावाकोशे । अपचो जाल्मः । पक्तं न शमो- सीत्येवमानोश्यते । अविक्षिपः ॥ संज्ञायाम् । ६।२। १५९ ॥ ननः परमन्तोदा- सं संज्ञायामामोशे । अदेवदत्तः ॥ कृत्योकैप्णुार्यादयश्च । ६।२।१६० ।। नमः परेऽन्तोदात्ताः सुः । भकर्तव्यः । उक् । अनागामुकः । ष्णुन् । अनलकरि- युः । प्णुजमहणे विष्णुभो न्यनुसन्धकस्यापि प्रहणमिकारादेविधानसामर्यात् । अनाव्यम्भविष्णुः । धावीदिः । अचारुः । असाधुः ॥ राजाहोश्छन्दसि ॥ अराजा । अनहः । भाषायां नमः स्वर एव ॥ विभापा तृन्नन्नतीक्ष्णशुचिए । ६।२। १६१ ॥ तृन । अकर्ता । भन्न । अनन्नम् । भतीक्ष्णम् । भाचि पक्ष अव्ययस्वरः ॥ पहुव्रीहाविमेतत्सद्यः प्रथमपूरणयोः क्रियागणने।६।२। १६२ ॥ एभ्योऽनपारन्त उदात्तः। प्रथममस म इमपमः। एतीितीपः । तामः । पहुप्रीही किम् । भनेन प्रथम इदंप्रपमः । नृतीयेति योगविभागात्समासः । इदमेन- समयः किम् । पयधमः । प्रथमपूरणयोः किम् । तानि पान्यस तहहः । किपागणने किम् । अयं प्रथमः प्रधानं पेषां ते प्रथमाः । द्रव्यगणनमिदम् । गणने किम् । अयं प्रथम एषां से एम्पमाः । इदम्मधाना त्यर्थः । उत्तरपदस्स कापियाकरि पू. पार, wrg, धिषि, अनमेजय, बहानग, मामा, "वर्तमान, मान, रमात्र, शिरमाण, शिरमाण, शेषमान, शोभमाना: संहार शिकारमा मस्तनम, पारी, पातिदमाशीपादि।

·- निनश्च परं मुखं स्याङ्गं वान्तोदात्तं यदुनीही । प्रभालितमुग्यः । पक्षे निष्टोपसर्गेति न गुणादयोऽवयवाः।६।२।१७६॥ अवयवघाचिनो यहोः परे गुणादयो नान्तो मिढालामुपाग মিলীগ। ক্ষম। পয়সিসি সমমান : মান্দী। मंगळागास्मनः । गोहानामा दिमना । चनुम्मना । मंगाणा किम । नापसना । मनः किम । द्विगिगाविमापादमिक्षावि. मागां गति ॥ मजायां मिग्राजिनयो|| देगमित्रः । कृष्णजिवन मंशाणां किम् । निगमित्रः ॥ अप्रिनिगमोऽत्र मिसिमित निः॥ व्यवा- पिनोऽनारम् । ६२ । १६६ ॥ ध्यभानवानकालामलोदानम् । यसमन्ना या भाग गस्थ रा बनानरः । वागिनः किम् । आमालाः । अन्यस्वभाव इत्यर्थः॥ । मुख स्वाङ्गम् । ६।२।१६७ ॥ गौग्मुगः । म्यानं किम । दीर्घमुखा झाला ॥ नाऽन्ययदिशन्दगीमहत्स्थूलमुष्टिएशुवत्सेभ्यः ।।६।१६८॥ , घेर्मुखः । प्रान्गुणः । गोमुग्णः । महामुषः । स्थलमुमः । मुष्टिमुग्यः । प्रधुमुग्धः। - रसमुखः । पूर्वपदप्रतिस्वरोऽय । गोमुष्टिवत्मपूर्वपदसोपमानलक्षणोऽपि विकल्पोऽनेन याध्यते ॥ निष्ठोपमानादन्यतरस्याम् । ६।२।१६९॥ निष्टान्नादुषमानया- पूर्वपदान्तोदात्तत्यम् । पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वेन गतिस्वगेऽपि भवति । उपमानम् । सिंह- मुखः ॥ जातिकोलसुखादिभ्यो नाच्छादनात् तोऽकृतमितप्रतिप- नाः । ६।२।१७० ॥ सारङ्गनग्धः । मासजातः । सुखजातः । दुःखजातः । मा. तिकालेति किम् । पुत्रजातः । अनाच्छादनाकिम् । वस्त्रच्छन्नः । अकृतेति किम् । कुण्डकृतः । कुण्डमितः । कुण्डप्रतिपन्नः । अस्माज्ज्ञापकानिष्टान्तस्य परनिपातः ॥ या जाते। ६ । २।१७१ ॥ जातिकालसुखादिभ्यः परो जातशब्दो वान्तोदात्तः। दन्तजातः । मासजातः ॥ नसुभ्याम् ।६।२। १७२ ॥ बहुव्रीहावृत्त रपदमन्तोदात्तम् । अत्रीहिः । सुमाषः ॥ कपि पूर्वम् । ६ । २॥ १७३ ॥ नसुभ्यां परं यदुत्तरपदं तदन्तस्य समासस्य पूर्वमुदात्तं कपि परे । अनबन्धुका सुकुमारीकः ॥ हस्यान्तेऽन्त्यात्पूर्वम् । ६।२।१७४ ॥ हस्वान्ते उत्तरपदे स. मासे चान्त्यात्पूर्वमुदात्तं कपि नसुभ्यां परं बहुप्रीहो । अनीहिका । सुमापकः । पूर्व मित्यनुवर्तमाने पुनः पूर्वप्रहणं प्रवृत्तिभेदेन नियमार्थम् । हस्वान्तेऽन्त्यादेव पूर्वपदमुदात्त, कपि पूर्वमिति । अज्ञकः । कयन्तस्यैवान्तोदात्तत्वम् ॥ यहोर्नवदुत्तरपदभूग्नि! ६।२।१७५ ॥ उत्तरपदार्थबहुल्वयाचिनो वहोः परस्य पदस्य नमः परस्त्र सर स्यान् । यहुव्रीहिकः । बहुमित्रकः । उत्तरप्रदेति किम् । यहुपु मानोस्य स बहुमानः ।। , मुख, दुस्स. का. अस. आर. अलीक, प्रताप, करुण, कृपण, सोड । इति सुसादिः । २ गुण, अक्ष ·स्वरप्रक्रिया। दाता बहुव्रीही। बहुगुणा रन्जु । यहक्षरं पदम् । यह्वध्यायः । गुणादिराकृतिगणः । अ. वयवाः किम् । बहुगुणो द्विजः । अध्ययनश्रुतसदाचारादयो गुणाः ॥ उपसर्गात्स्वा- इंध्रुवमपर्छ । ६।२।१७७ ।। पपृष्ठः । प्रललारः । ध्रुवमेकरूपम् । उपसर्गा- किम् । दर्शनीयपृष्टः । स्वाङ्गं किम् । प्रशाखो वृक्षः । ध्रुवं किम् । उदाहुः। अपशु किम् । विपशुः॥ वनं समासे।६।२॥ १७७॥ समासमात्रे उपसर्गा- दुत्तरपदं पनमन्तोदात्तम् । तस्यैदिमे प्रवणे ॥ अन्तः । ६।२१७९ ।। भस्मात्परं वनमन्तोदात्तम् । अन्तर्वणो देशः । अनुपसर्गार्थमिदम् ॥ अन्तश्च ।। २।१८० ॥ उपसर्गदन्तःशब्दोऽन्तोऽदात्तः । पर्यन्तः । समन्तः॥न निविभ्याम् १६।२।१८१ ।। न्यन्तः । व्यन्तः । पूर्वपदप्रकृतिस्वरे यणि च कृते उदात्तस्वरि- तयोर्पण इति स्वरितः ॥ परेरभितोभावि मण्डलम् ।६।२।१८२ ॥ परे: परमभित उभयतो भावो यस्यास्ति तस्कूलादि मण्डलं चान्तोदात्तम् । परिफूलम् । परि- मण्डलम् ॥ मादस्वाझं संज्ञायाम् । ६।२।१८३ ।। प्रगृहम् । अस्वाङ्ग किम् । प्रपदम् ।। निरुदकादीनि च । ६।२।१८४ ॥ अन्तोदारानि । निरुदकम् । निरु- पलम् ॥ अभेर्मुखम् । ६१२।१८५ ॥ अभिमुखम् । उपसर्गास्त्राङ्गमिति सिद्ध यहुप्रीत्यर्थमधुवार्थमस्वागार्य च । अभिमुखा शाला । अपाच । ६।२।१८६ ॥ अपमुखम् । योगविभाग उत्तरार्षः ॥ स्फिगपूतचीणामोऽध्यकुक्षिसीरना- मनाम च ।६।२।१८७ ॥ अपादिमान्यन्तोदात्तानि । अपरिफगम् । अस्पूनम् । अपीणम् । अअस् । अपाक्षः । अध्वन् । अपा । उपसर्गादध्वन इत्यस्यामा इदम् । एतदेव च ज्ञापकं समासान्तानित्यत्वे । अपकुतिः । सीरनाम । भपसीरम् । अपहरम् । माम । अपनाम ॥ स्फिगपूतकुक्षिग्रहणमबहुधीह्यर्धमधुवार्थमस्थानं च ।। अधेरूप रिस्थम् । ६।२।१८८ ॥ अध्यारूढो दन्तोऽधिदन्तः । दन्तस्योपरि जानो दन्नः। उपरिक किम् । अधिकरणम् ॥ अनोरमधानकनीयसी।६।२।१८९॥ भनोः परमप्रधानवाचि कनीयधान्तोदात्तम् । अनुगसो पपेष्टमनुग्पेष्टः । पूर्वपदा- प्रधानः प्रादिसमासः । अनुगनः कोपाननुकनीपान् । उत्तरपदार्थप्रधानः । प्रधानार्य म फनीयोमहणम् । भनि किम् । भनुगतो गेष्टोऽनुष्टः ॥ पुरुपश्चाऽन्यादिष्टः ।६।२।१९० ।। अनोः परोऽन्यादिष्टयाची पुगपोऽन्तोदात्तः । अन्यादिष्टः पुरुषोऽनुपुरुषः । अन्यारिधः किम् । अनुगतः पुरषोऽनुरुपः ॥ अतैरकृत्पदे ।१२।१९१ ॥ भनेः परमत्तदन्तं पदनादयान्नोदात्तः । भयानको नागः । ,, निराल, निशिक, निर्मा, निपारा, निमालिश, निर, मगर, किलर, शिरीर, रिजिन, उदिन, मान, मोहन, नियागिरिः ।

·धान्तकामुक - - - अतिपदा गायत्री । अकृसदे किम् । अतिकारः ॥ अवेर्धातुलोप इति वाच्यम् * ।। इह मा भूत् । शोभनो गाग्र्योऽतिगार्ग्यः । इह च स्यात् । अतिक्रान्तः कारुमतिकार- कः ॥ नेरनिधाने ।६।२।१९२।। निधानमप्रकाशता । ततोऽन्यदनिधानं प्रकाश- नमित्यर्थः । निमूलम् । न्यक्षम् । अनिधाने किम् । निहितो दण्डो निदण्डः ॥ प्रतेरंवादयस्तत्पुरुपे । ६।२।१९३ ॥ प्रते: परेऽश्वादयोऽन्तोदात्ताः ॥ प्रतिगतोऽशुः प्रत्यंशुः। प्रतिजनः । प्रतिराजा । समासान्तस्यानित्यवान टच ॥ उ. 'पाद् यजजिनमगौरादयः । ६।२।१९४ ॥ उपात्परं यत् व्यकमजि- नं चान्तोदात्तं तत्पुरुषे गौरादीन्वर्जयित्वा । उपदेवः । उपेन्द्रः । उपाजिनम् । अगौरा- दयः किम् । उपगौरः । उपतैपः । तसुरुषे किम् । उपगतः सोमोऽस्य स उपसोमः ॥ सोरवक्षेपणे । ६।२।१९५ ।। सुप्रत्यवसितः । सुरत्र पूजायामेव । वाक्यार्थस्वत्र निन्दा असूयया तथाभिधानात् । सोः किम् । कुयाह्मणः । अवक्षेपणे किम् । सुवृपः णम् ॥ विभापोत्पुच्छे । ६ । २।१९६ ॥ तत्पुरुपे । उत्क्रान्तः पुच्छादुसुच्छः । यदा तु पुच्छमुदस्यति उत्पुच्छयते एरच् उत्पुच्छस्तदा थाधादिस्वरेण नित्यमन्तोदात्तते प्राप्ने विकल्पोऽयम् । सेयमुभयत्र विभाषा । तत्पुरुषे किम् । उदस्तं पुच्छं येन स 3. सुच्छः ॥ द्वित्रिभ्यां पाद्दन्मूर्धसु बहुव्रीहौ । ६।२।१९७ ॥ आभ्यां परेप्येप्वन्तोदात्तो था । द्विपायतुष्पाभ रथाय । त्रिपादूर्ध्वः । द्विदम् । त्रिमूर्धानं सतर दिमम् । मूर्धन्नित्यकृतसमासान्त एव मूर्धशब्दः । तस्यैतत्प्रयोजनमसत्यति समासान्ते अन्तोदात्तत्वं यथा सात् । एतदेव ज्ञापकमनित्यः समासान्तो भवतीति । यद्यपि प स. मासान्तः क्रियते सभापि यहुमीहिकार्यत्वात्तदेकदेशत्याच समासान्तोदारात्यं पक्षे भाः पेय । द्विमूर्धः । त्रिमूर्धः । द्वित्रिभ्यां किम् । कल्याणमूर्धा । पहुग्रीही किम् । द्वगो. भी द्विमूर्मा । सक्थं चाऽकान्तात् ।६।२।१९८॥ गौरगफ्यः । अश्णसमाः । अफ्रान्तारिकम् । पनाममः । समामान्तस्य पधिस्यानित्यमेयान्तोदातर भवति ।। परादिदछन्दमि यष्टलम् । ६।२१ १९९ ।। छन्दमि परस्य सपशवस्यादि पदात्तो या । भगिमयमालमेत । मन यानिकम् ॥ पगदिश परात पूर्वान्लभाति ने । पूर्ण पन्ने ट्यागपो बटुलं ततः * ॥ इति परा ि रिमाला पराया । पगन्नः । नि गेन मुटिहापया । पग्विषः । पूर्वान्तः । विधायुमेहि । ॥इति समासस्यराः॥ तितो गांप्रादीनि कुस्मनाभायो:1८1१॥२॥निला re,r, , भाद्री, , सिनामा ६.,मेर, xिxm मारा TARAI स, सम, नन , तर प्रमा .. । ३ महनन , fited, ·प्रादीन्पनुदात्तान्तयोः । पचति गोत्रम् । पचतिपचति गोत्रम् । एवं प्रयचनप्रहसन सनात्यापनादयः । कुत्सनाभीक्ष्णमहणं पाटविशेषणम् । तेनान्यत्रापि गोत्रादिप्रह- फुत्सनादायफार शेषम् । गोत्रादीनि किम् । पचति पापम् । कुरसेति किम् । नति गोत्र समेत्य कूपम् ॥ तितिङः । ८।११२८ ॥ अतिदन्तालदापरं ति- सं निहन्यते । अमिमीळे ॥ न लंदा८॥१॥२०॥नुहन्तं न निहन्यते । श्व:कर्ता ॥ पातैर्यचदिहन्तकृविनेचणकधियनयुक्तम् । ८1१।३० ॥ तैनिपा- न निहन्यते । पदमे सामई त्वम् । गुवा यदीकरः । कुविदा आसन् । अचि. मिश्चक्रमा कपित् । पुनासो पर पितरो भवन्ति ।। नह प्रत्यारम्भे । ८।१। ।। नइत्यनेन युक्तं तिरन्तं मानुदात्तम् । प्रतिषेधयुक्त आरम्भः । प्रत्यारम्भः । नह त्यसे । प्रत्यारम्भे किम् । ना वैतस्मिन् लोके दक्षिणमिच्छन्ति ॥ सत्यं प्रश्ने । ११॥ ३२॥ सत्ययुक्तं निहन्तं नानुदात्तं प्रश्ने । सगं भोक्ष्यसे । प्रअ किम् । मिहा उ तं वपमिन्दं स्तवाम ।। अङ्गाऽप्रातिलोम्ये । ८।१।३३ ॥ अङ्गेल्य- युक्त तिइन्तं नानुदात्तम् । भङ्ग कुरु । अप्रातिलोम्ये किम् । अङ्ग कूजसि पल ना ज्ञास्यसि जास्म । अनभिप्रेतमसो कुर्वन्प्रतितोमो भवति ॥ हि च । ८।२। ।। हियुसं तिमन्तं नानुदात्तम् । आ हि प्मा याति । आ हि रहन्तम् ।। छन्द- कमपि साकादम् । ८।१ । ३५ ॥ होत्यनेन युक्त साकाइमनेकमपि दात्तम् । अनृतं हि मत्तो वदति पाप्मा चैनं पुनाति । तिइन्तद्वयमपि न निहन्यते । ग्यधाभ्याम् । ८1१। ३६ ।। आभ्यां योगे तिहन्तं नानुदात्तम् । पभाचिक- वितम् ॥ पूजायां नानन्तरम् ।।१॥३७॥ यावद्यधाभ्यां युक्तमनन्तरं तिइन्तं पां नानुदात्तम् । यायाचति शोमनम् । यथा पचति शोभनम् । पूजायां किम् । झे । अनन्तरं किम् । थायदेवदत्तः पचति शोभनम् । पूर्वेणात्र निधातः प्रतिपि- ॥ उपसर्गव्यपेतं च । ८1१ ॥ ३८ ॥ पूर्वणानन्तरमियुक्तम् । उपसर्गज्यव- ध वचनम् । यावयपचति शोभनम् । अनन्तरमित्येव । यावद्देवदत्तः प्रपचति नम् ।। तुपश्पपश्यताऽहै पूजापाम् । ८॥१॥ ३९ ॥ एभिर्युक्तं तिडन्तं इन्यते पूनायाम् । आदह स्वधामनु पुनर्गर्भस्वमेरिरे ॥ अहो च । ८१११४०॥ गेनानुदात्तं पूमायाम् ॥ अहो देवदत्तः पचति शोभनम् ॥ शेषे विभापा । १ । ४१॥ अहो इत्यतेन युक्तं तिइन्तं यानुदात्तं पूजापाम् । अहो कटंकरि- ॥ पुरा च परीप्सायाम् । ८ । १ । ४२ ॥ पुरेत्यनेन युक्कं चानुदात्तं म् । अधीष्व माणवक पुरा विद्योतते विद्युत् । निकटागामिन्यत्र पुराशब्दः पयां किम् । न तेनस्म पुराधीयते । चिरातीतेऽत्र पुरा । नन्वित्यनुज्ञेषणायाम् अपक्षण, स्वाध्याय, भूयिध, वानाम । इति गोत्रादिः।

·-- । मिद्धामाकोमुगा. 1८1१1४३॥ ननु इत्यनेन गुरु सिडन्न नानुदासमनुप्रार्थनाशाम । ननु गच्या अनुगानीहि मां गमालमियः । अधिति किम, । मका: कटं त्वम् । ननु प्रपप्रतिषमतमेतत् ।। कि मियाप्रश्नेऽनुपसर्गमप्रतिपिडम् । ८।१। मियामो यर्तमानेन किंगरटेन गुनं निवन्तं नानुदासम । द्विजः पनत्यान छति । मिमि किम् । माधनो मा भूत । कि भक्तं पचत्यपूरान्या । प्रश्ने किं पठति । श्रोपोऽगम । अनुपमर्ग किम् । किं प्रपचति उत प्रकरोनि । अ- किम् । किं द्विजो न पनि । लोपे विज्ञापा 1८1१॥४५॥ किमोऽत्रयों था। देवदता पनगाहोस्विपठति ॥ एहिमन्ये प्रहासे लहू । ८॥१॥४६॥ इत्यनेन गुरु महन्तं नानुदात्तं मीडायाम् । पहि मन्गे भक्त भोत्यसे नहि = भुनं सत्त्वतिषिभिः । महासे किम् । एहि मन्यसे ओदनं भोश्ये इनि सम- गयीलोटा नाडित्यनेनैव सिद्धे नियमार्थोऽयमारम्भः । एहि मन्ये युक्ते महास न्यत्र । एहि मन्यसे ओदनं भोक्ष्ये ॥जात्यपूर्वम् ।।१।४७॥ अविद्यमानं पूर्व य तेन युक्तं विसन्तं नानुदात्तम् । जातु भोक्ष्यसे । अपूर्व किम् । कटं जातु करिष्य किंवृत्तं च चिदुत्तरम् । ८।१।४८ ॥ अविद्यमानपूर्व विदुत्तरं यत्ति युक्तं तिङन्तं नानुदात्तम् । विभत्यन्तं उतरडतमान्तं किमो रूपं कि वृत्तम् । का- से । कतरश्चित् । कमतश्चिद्वा । चिदुत्तरं किम् । को भुझे । अपूर्वमित्येव । गमा चिपठति ॥ आहो उताहो चाऽनन्तरम् ।८।११४९॥ आहो उताहो इत्या युक्तं तिङन्तं नानुदात्तम् । आहो उताहो वा भुङ्क्ते । अनन्तरमित्येव । शेषे वि वक्ष्यति । अपूर्वेति किम् । देव आहो भुते ॥ शेपे विज्ञापा । ८।११५. आभ्यां युक्तं व्यवहितं तिङन्तं वानुदात्तम् । आहो देवः पचति ॥ गत्यर्थलो लपन चेत्कारकं सर्वान्यत् । ८।१।५१ ॥ गत्यर्थानां लोटा युक्तं ति नानुदात्तम् । यत्रैव कारके लोट् तत्रैव लडपि चेत् । आगच्छ देव प्रामं द्रक्ष्या उद्यन्ता देवदत्तेन शालयः रामेण भोक्ष्यन्ते । गत्यर्षे किम् । पच देव ओदनं भो मेऽनम् । लोटा किम् । आगच्छेदेव प्रामं द्रक्ष्यस्पेनम् । लट् किम् । आगच्छ प्रामं पश्यस्येनम् । न चेदिति किम् । आगच्छ देव प्रामं पिता ते ओदनं भोपा सर्व किम् । आगच्छ देव मामं खं चाहं च द्रक्ष्याय नमिला लिमालनिषेधी प स्सार । यलोडन्तस्य फारकं तथान्यच लइन्तेनोच्यते ॥ लोह च ।।१।१२ लोहन्तं गयीलोटा पुक्तं नानुदात्तम् । आगच्छ देव प्रामं पश्य । गत्यति किम पच देवौदनं भुवनम् । लोट् किम् । आगच्छ देव भामं पश्यसि । न बेकार 4. आगच्छ देवमामं पश्यत्वेनं रामः सर्वग्रहणात्त्विह स्पादेव । आगरछ दे चाहं च पश्यावः । योगविभाग उत्तरार्थः ॥ विभापितं सोपसर्गमनुराम 1 ·शरमानाया। म् । ८।११५३ ॥ लोहन्तं गत्यर्थलोटा गुलं तिहन्तं यानुदातम् । आगन्ध देव मामं प्रविश । सोपसर्ग किम् । भागच्छ देव प्रामं पदप । अनुत्तमं किम् । आगच्छा. नि देय मामं प्रविशनि || हन्त च । ८1१।५४ ॥ हन्तेत्पनेन युक्तमनूत्तमं सोन्नं यानुदानम् । हन्त प्रविश । सोपसर्गमित्येव । हन्त कुरु । निपातैर्यद्यदीति निगतप्रतिषेधः । अनुत्तमं किम् । हन्त प्रभुझावहै । आम पकान्तरमामन्त्रि- तमनन्तिके। ८१११५५॥ आमः परमेकपादान्तरितमामन्त्रितं नानुदात्तम् । आम् पचसि देवदत्ता ३ । एकान्तरं किम् । आम् प्रपचसि देवदत्ता ३ । आमन्त्रित किम् । भाम् पचति देवदत्तः । अनन्तिके फिम् । आम् पचसि देवदत्त ॥ यद्धि- तुपरं छन्दसि ।८।११५६ ।। तिहन्तं नानुदात्तम् । उदसूजो यदहिः । उशान्ति हि । आख्यास्यामि तु ते । निपातैर्षदिति हिचेति नुपश्पेति च सिद्धे निषमार्थमिदम् । एतैरेव परभूतैयोंगे नान्यैरिति । जाये स्वा रोहावेहि । एहीति गयीलोटा युक्तस लोटन्तस्य निघातो भवति ॥ चनचिदिवगोत्रादित. हिताडितेष्यगतेः । ८।१।५७ ॥ एषु पद परतस्ति छन्तं नानुदात्तम् । देवः पचति चन । देवः पचति चिन् । देवः पचतीव । देवः पचति गोत्रम् । देयः पचति कल्पम् । देवः पचतिपचति । अगतेः किम् । देवः प्रपचतिनन ॥ चादिषु चारा५८॥ चयाहाहैवे तिडन्तं नानुदात्तम् । देवः पचति च खादति च ॥ अ- गतेरियेव । देवः प्रपचति च । प्रखादति च । प्रथमस्य चवायोग इति निघासः प्रति- विध्यते द्वितीयं तु निहन्यत एव ॥ चवायोगे प्रथमा । ८॥१॥ ५९॥ चवेल्या. भ्यां योगे प्रथमा तिट्विभक्तिर्नानुदात्ता । गाश्च चारयति वीणां वा वादयति । इतो वा सातिमीमहे । उत्तरवाक्ययोरनुपानीयं तिडन्तापेक्षयेयं प्राथमिकी । योगे किम् । पूर्वभूतयोरपि योगे निघातार्धम् । प्रथमामहणं द्वितीयादेखिइन्तस्य मा भूत् ॥ हेति क्षियायाम् 1८1१।६०॥ हयुक्ता प्रपमा तिड्विभक्तिर्नानुदात्ता धर्मव्यतिक्रमे । स्वयं ह रथेन याति ३ । उपाध्यायं पदातिं गमयति । क्षियाशीरिति प्लुतः । अहेति विनियोगे च । ८1१।६१॥ अहयुक्ता प्रथमा तिविभक्तिर्नानुदात्ता नानाप्रयो- जने नियोगे क्षियायां च । लमह प्रामं गच्छ । क्षियायां स्वयमह रथेन याति ३ । उपाध्यायं पदाति भयति ॥ चाहलोप एवेत्ययधारणम् । ८।१। ६२ ।। घ भद्द एतयोोपे प्रथमा तिट्विभक्तिर्नानुदात्ता । देव एव प्रामं गच्छतु । देव एवार- णं गच्छतु । प्राममरण्यं च गच्छवियर्थः । देव एवं प्रामं गच्छतु । राम एवारण्यं गच्छतु । ग्राम केवलमरण्यं केवलं गच्छवित्यर्थः । इहाहलोप: स च केवलार्पः। अवधारणं किम् । देव केव भोक्ष्यसे । न क्वचिदित्यर्थः । अनवसावेव ॥ चादि- लोपे विभापा । १२१६३॥ चवाहाहैवानां लोपे प्रथमा तिविभक्तिर्नानुदात्ता। ।

·- किं पठति । श्रेषोऽयम् । अनुपगर्ग किम् । प्रिपनति उन प्रगति | अनिषिद किम् । किं द्विजो न पनगि ॥ लोप विभापा।८॥२॥४५॥ किमाऽप्रमोगे उर्ट या। देवदत्तः परत्याहोस्थिलठति ॥ एहिमन्ये प्रहासे लट् ।८॥४३॥ हिमनं इसगेन युक्तं लडन्तं नानुदात्तं प्रीडायाम । पहि मन्ये भक्तं भोश्यमे नहि मोश्यतं. गत्यर्थलोटा नडियनेनैव सिद्धे नियमार्योऽयमारम्भः । एहि मन्ये गुके प्रहात एव ना. न्यत्र । पहि मन्यसे ओदनं भोष्टये । जात्वपूर्वम् 1८1१।४७।। अविद्यमानं पूर्व यज्ञातु तेन युक्तं तिहन्तं नानुदात्तम् । जातु भोक्ष्यसे । अपूर्व किम् । फट जातु करिष्यनि । ते। कतरश्चित् । कमतश्चिद्वा । चिदुत्तरं किम् । को भुझे । अपूर्वमित्येव । गमः सिं-- चित्पठति ॥ आहो उताही चाऽनन्तरम् ।८।१॥४९॥ आहो वताहो हल्लाभ्यां युक्तं तिडन्तं नानुदात्तम् । आहो उताहो या भुते । अनन्तरमित्येव । शेरे विभां वक्ष्यति । अपूर्वेति किम् । देव आहो भुते ॥ शेपे विज्ञापा।८।११६०॥ आभ्यां युक्तं व्यवहितं तिङन्तं वानुदात्तम् । आहो देवः पचति ॥ गत्यर्थलोटा लपन चेत्कारकं सर्वोन्यत् । ८।१।५१ ॥ गत्यर्थानां लोटा युक्तं तिनं नानुदात्तम् । यत्रैव कारके लोट् तत्रैव लडपि चेत् । आगच्छ देव प्रामं द्रस्यति । सेऽन्नम् । लोटा किम् । आगच्छेदॆव ग्रामं द्रक्ष्यस्पेनम् । लट् किम् । आगच्च देव प्रामं पश्यस्येनम् । न चेदिति किम् । आगच्छ देव ग्राम पिता से औदनं भोश्यते । सर्व किम् । आगच्छ देव ग्रामं वं चाहं च द्रक्ष्याव एनमित्यत्रापि निधासनिधी या स्यात् । यल्लोडन्तस्य कारकं तच्चान्यच लडन्तेनोच्यते ॥ लोह च।८।१।५२॥ लोडन्तं गत्यर्धलोटा युक्तं नानुदात्तम् । आगच्छ देव ग्रामं पश्य | गलति निम्। पच देवौदन भुइक्ष्वैनम् । लोट् किम् । आगच्छ. देव प्रामं पश्यसि । न बेकार प्रामं खं चाहं च पश्यायः। योगविभाग उत्तरो॥विभाषितं सोपसर्गमाला- ४०४ 1८1१।४३ ।। गनु इगनेन गुनं गिहनं नानासमनुमानागाम । ननु मनि मेर। अनुमानीहि मां गगनमिय: । भन्धिनिगि भारती फट पम् । पृष्टप्रनियमनमेना ।। कि मियाप्रश्नेनुपसर्गममतिपिन्नम् । ८1१।४४ बिगाप्रश्ने वर्गमानेन किंाग्देन गुनं निवन्त नानुदानम । द्विनः पपन्याहनि छति । प्रिमि किम् । मानप्रभ मा भूत् । किमतं पनपगन्या । प्रभे किन् । भुक्तं तत्त्वतिषिभिः । प्रहाम किम् । पहि मन्यमे आदन मोक्ष्ये इति सुटु मनाने । किंवृत्तं च चिदुत्तरम् । ८।१।४८ ॥ अविद्यमानपूर्व विदुत्तरं पकिंवृत्तं सेन युक्तं तिङन्तं नानुदात्तम् । विभक्त्यन्तं उतरडतमान्त किया कि वृत्तम् । कविरु उद्यन्ता देवदत्तेन शालयः रामेण भोक्ष्यन्ते । गाय किम् । पच देव ओदनं भोर ।

·स्वरप्रक्रिया। । म् । ८1१। ५३॥ लोडन्तं गत्यर्थलोटा युक्तं तिइन्तं धानुदात्तम् । आगच्छ देव प्रामं प्रविश । सोपसर्ग किम् । आगच्छ देव प्रामं पश्य । अनुत्तमं किम् । आगच्छा- नि देव मामं प्रविशानि ॥ हन्त च । ८1१1५४ ॥ हन्तेत्यनेन युक्तमत्तम लोडन्तं वानुदात्तम् । हन्त प्रविश । सोपसर्गमित्येव । हन्त कुरु । निपातैर्यद्यदीति निधातप्रतिषेधः । अनुत्तमं किम् । हन्त प्रभुभावहै । आम एकान्तरमामन्त्रि- तमनन्तिके।८।११५५॥ आमः परमेकपादान्तरितमामन्त्रितं नानुदात्तम् । आम, पचसि देवदत्ता ३ । एकान्तरं किम् । आम् प्रपचसि देवदत्ता ३ । आमन्त्रितं किम् । भाम् पचति देवदत्तः । अनन्तिके किम् । आम् पचसि देयदत्त ॥ यद्धि- तुपरं छन्दसि । ८।११५६॥ तिदन्तं मानुदात्तम् । उदसूमो यदगिरः । उशन्ति हि । आख्यास्यामि तु ते । निपातैर्यदिति हिचेति तुपश्येति च सिद्धे नियमार्थमिदम् । एतैरेव परभूतोंगे नान्यैरिति । जाये स्वा रोहावैहि । एहीति गत्यर्थलोटा युक्तस्य लोडन्तस्य निघातो भवति ॥ चनचिदिवगोत्रादित- डिताडितेष्वगतेः । ८।२।५७॥ एतु पट्स परतस्तिछन्तं नानुदात्तम् । देवः पचति चन । देवः पचति चित् । देवः पचतीव । देवः पचति गोत्रम् । देवः पचति कल्पम् । देवः पचतिपचति । अगतेः किम् । देवः प्रपचतिचन ॥ चादिए च ८१३५८॥ चयाहाहैयेषु तिङन्तं नानुदात्तम् । देवः पचति च खादति च ॥ अ. गतेरित्येव । देवः प्रपचति च । प्रखादति च । प्रथमस्य चबायोग इति निघात: प्रति- विध्यते द्वितीयं तु निहन्यत एव । चचायोगे प्रथमा।८।२।१९।। चवेत्या. भ्यां योगे प्रथमा तिड्विभक्तिर्नानुदात्ता । गाश्च चारयति वीणां का वादयति । इतो वा मातिमीमहे । उत्तरवाक्ययोरनुपानीयं तिइन्तापेक्षयेयं प्राथमिकी । योगे किम् । पूर्वभूतपोरपि योगे निघातार्थम् । प्रधमामहणं द्वितीयादेस्तिइन्तस्य मा भूत् ।। हेति क्षियायाम् 1 ८1१1३०॥ युक्ता प्रथमा तिद्विभक्तिर्नानुदात्ता धर्मव्यतिक्रमे। स्वयं ह रथेन याति ३ । उपाध्यायं पदातिं गमयति । सियासीरिति गुतः ।। अहेति विनियोगे 11८1१।३१॥ अहयुक्ता प्रथमा तिविभक्तिनानुदाचा नानाप्रयो- जने नियोगे क्षियायां च । लमह प्रामं गच्छ । क्षियायां स्वयमह रथेन याति ३। उपाध्यायं पदाति नपति ॥ चाहलोप एचेत्ययधारणम् । ८1१।१२।। च भह एतयोपि प्रधमा लिट्विभक्तिर्नानुदात्ता । देव एवं प्रामं गच्छतु । देव पवार- ये गच्छतु । माममरण्यं च गच्छवियपः । देव एव प्रामं गच्छतु । राम एवारणं गच्यतु । ग्राम केवलमरणं केवलं भधारणं किम् । देव कंत्र में लोप विभाषा। k-...

·। । ५०६ मद्रायकामुयाम् चलो । इन्द्र याजे नोऽय । शुआ ग्राहगी मालि । भेना गा आज्याय दुहनि । यालोपे । प्रीहिभिर्गमे । गगजेन । वैचायति न छन्दमि ॥३४॥ अहवं देवानामासी । भयं पाप हस आमीम् ॥ एकान्याभ्यां समस्याम।८ ।१।६५ ॥ आभ्यां गुका प्रयमा निकमक्तिर्नानुदात्ता छन्दमि । अजानेका भिन्चति । प्रजामेको रमनि । सगोरन्यः पिपलं साहति । समर्याभ्यां किम् । को है- वानुपासिछन् । एक इति गंग्यापरं गान्यायम् ॥ यत्तान्नित्यम् ।८।१।६६ ॥ पत्र पदे पच्छन्नलतापरं निहलं नानुदात्तम् । यो भुझे । यद्यड्डापुर्वाति । अत्र व्यवहिते कार्यमिप्यते ॥ पूजनात्पूजितमनुदात्तं काष्ठादिभ्यः1८1१॥६॥ पूजनेभ्यः काष्ठादिभ्यः पूजिरायचनमनुदात्तम् । काठाध्यापकः । मलोपश्च बक्तव्यः * ॥ दारुणाध्यापकः । अज्ञाताध्यापकः । ममासान्तोदात्तत्वापवादः । एतत्समास इप्यते । नेह । दारुणमध्यापक इति वृत्तिमतम् । पूजनादित्यय । पूजितमहणे मिद्ध पूजि- तप्रणमनन्तरपूजितलाभार्थम् । एतदेव ज्ञापकमत्र प्रकरणे पञ्चमीनिर्देशेऽपि नान- न्तर्यमाश्रीयत इति ॥ सगतिरपि तिङ् । ८।१।३८॥ पूजनेभ्यः काष्टादिग- स्ति छन्तं पूजितमनुदात्तम् । यत्काष्ठां प्रपमति । तिइति इति निघातस्य निपातैर्यदि- ति निषेधे प्राप्ते विधिरयम् । सगतिग्रहणाच गतिरपि निहन्यते ॥ गतिमहणे उपसर्ग- प्रहणमिष्यते ॥ * ॥ नेह । यत्काष्ठां शुक्लीकरोति ॥ कुत्सने च सुप्यगोत्रादौ । ८।१।६९॥ कुत्सने च सुयन्ते परे सगतिरगतिरपि तिङनुदात्तः । पचति पूर्ति । प्रपचति पूति । पचति मिथ्या । कुत्सने किम् । प्रपचति शोभनम् । सुपि किम् । पचति लिन्नाति । अगोत्रादौ किम् । पचति गोत्रम् ॥ क्रियाकुरसन इति वाच्यम् * ॥ कर्तुः कुत्सने मा भूत् । पचतिपूतिर्देवदत्तः ॥ पूतिश्चानुबन्ध इति वाच्यम् * ॥ ते. नायं चकारानुयन्धत्वादन्तोदात्तः ॥ वा वहर्थमनुदात्तमिति वाच्यम् * । पचति पूतिः ॥ गतिर्गतौ । ८।१।७० ॥ अनुदात्तः । अभ्युद्धरति । गतिः किम् । दत्तः पचति । गतौ किम् । आमन्टैरिन्द्र हरिभिर्याहि मयूररोमभिः ॥ तिङि चोदात्तपति ।। १।७२ ॥ गतिरनुदात्तः । यद्यपचति । तिङ्ग्रहणमुदात्तवतः परिमाणार्थम् । अन्य पा हि यक्रियायुक्ताः प्रादयस्तं प्रत्येव गतिस्तत्र धातावेवोदात्तवति स्यात् प्रत्यये न सात । उदात्तवति किम् । प्रपचति ॥ ॥ इति तिङन्तस्वराः॥ अप वैदिकवाको स्वरमधारप्रकारः कथ्यते । अमिमीळ इति प्रश्मा माक् 'काटा, दारण, अमातापुत्र, वेश, अनाज्ञात, अनुज्ञात, भपुत्र, भयुत, भात, भृश, घोर, गुम्ब, कल्याण, पनि काष्टादिः। पूजितस्पानुरातत्वै काष्टादिप्रणमिति वाशिदर्शनारमो काधारिभ्य इति शिक्षिमिति फाः | ।

·भानुशासनम्। सत्रामिशब्दोऽम्युलत्तिपक्षे फिर इत्यन्तोदात्त इति माधवः । वस्तुतस्तु घृतादिलान् । व्यु- पत्तौ तु निमत्ययस्वरेण । अम् सुप्वादनुदात्तः । अमि पूर्व इत्येकादेशस्वेकादेश उदात्तेनेसुदात्तः । ईळे । तितिक इति निपातः । संहितायो तदात्तादनुदात्तस्यैतीका. रः सरितः । स्वरितासंहितापामिति यस प्रचपापपर्यापा एकश्रुतिः । पुराश. ब्दोऽन्तोदात्तः पूर्वाधरावराणामित्यसिप्रत्ययस्वरात् । हितशब्दोऽपि । धायो निष्ठायां दधा- तेहिरिति ह्यादेशे प्रत्ययस्वरेणान्तोदात्तः। पुगेऽव्ययमियति गतिसंज्ञायां कुगतीति समासे समासान्तोदात्ते तत्पुम्पे तुल्यात्यव्ययपूर्वपदप्रकृतिस्वरे गतिकारकोपपदाकदिति - दुत्तरपदप्रकृतिस्वरे पापादिस्वरे च पूर्वपूर्वोपमर्दैन प्राप्ते गतिरनन्तर इति पूर्वपदप्रकृति स्वरः । पुराशब्दोकारस्य संहितायां प्रथये प्राप्ते उदात्तस्वरितपरस्य सन्नतर इत्यनुदात्त- तरः । यज्ञस नहः प्रत्ययस्वरः । विभक्तेः मुत्वादनुदात्तत्वे त्वरितत्वम् । देवम् । पचा- घच् । फिट्स्वरेण प्रत्ययस्वरेण चित्रस्वरेण यान्तोदात्तः । ऋखिक्शन्दः कृदुत्तरपदप्रकृ. तिस्वरेणान्तोदात्तः । होतृशब्दस्तृन्प्रत्ययान्तो निस्वरेणाद्युदात्तः । रत्नशब्दो मचिप- पस्येत्याधुदात्तः । रत्नानि दधातीति रत्नधाः । समासस्वरेण फुदुत्तरपदप्रकृतिस्वरेण धान्तोदात्तः । तमपः पिस्वादनुदात्तत्वे स्वरितप्रचयावित्यादि यथाशास्त्रमुग्नेयम् ॥ यं वैदिकशब्दानां दिङ्मात्रमिह दर्शितम् ॥ तदस्तु प्रीतये श्रीमनवानीविश्वनाथयोः ॥१॥ इति सिद्धान्तकौमुद्यां श्रीभट्टोजिदीक्षितविरचितायां धैदिकस्वरप्रक्रिया ॥ ॥ अथ लिङ्गानुशासनम् ॥ लिङ्गम् ॥ स्त्री ॥ अधिकारसूत्रे एते ॥ प्रकारान्ता मातदुहितस्वस्पो- तननान्दरः ॥ ऋकारान्ता एते पशैव खीलिङ्गाः । स्वस्रादिपञ्चकस्यैव डीयनि- धेन कीयादे पा इकारान्तत्वात् । तिसृचतस्रोस्तु खियामादेशतया विधानेऽपि प्रकृ. योनिचतुरोक्रंदन्तत्वाभावात् ।। अन्यूमत्ययान्तो धातुः।। अनिप्रत्ययान्त उपत्य- पान्तश्च धातुः स्त्रियां स्यात् । अवनिः । चमूः। प्रत्ययमहणं किम् । देवयतेः किम् । घ: विशेष्यलिङ्गः ॥ अशनिभरण्यरणयः पुंसि च ॥ इयमयं वा अशनिः । मिन्यन्तः॥ मिप्रत्ययान्तो निप्रत्ययान्तश्च धातुः स्त्रियां स्यात् । भूमिः । ग्लानिः ॥ यहिवृष्ण्यमयः पुंसि ॥ पूर्वस्यापवादः । श्रोणियोन्यूर्मयः पुंसि च । इयमयं वा श्रोणिः ॥ तिमन्तः|| लम् । कृतिरित्यादि । ईकारान्तश्च । प्रत्ययान्तः स्वी स्यात् । लक्ष्मीः ॥ उडायन्तश्च ॥ कुरूः । विद्या . स्वन्तमेकाक्षरम् ·गिदार फीमुशाग श्री शिम् । श्री ॥ विशत्यादिरानयतः॥ विशतिः । प्रिंसग । गोदिगमा टि: नि: | अशीतिः । नवनिः ॥ इन्द्रः भिरक्षेषु ।। पं दुन्दुमिः । अशे किम । अयं दुन्दुभियोगविशेषोऽमुगे यन्याः ।। नाभिरक्षनिगे ॥र्ण नाभिः ॥ मायप्पन्यन सि ॥ दुन्दुभिामिनीक विपणादन्यत्र मि स: । गाभिः क्षत्रियः । कसाई ममुमारामाकोमनाहि सश्रीगुपनीविनामिभिरिसि भागवि: 1 उच्यते । तिरिसादाविव क्रोम गित सामान्ये नपुंमकं योणम् । घरनुनम्नु । लिङ्गमशिष्यं लोकाश्रमवालिङ्गस्येति भागा- गुंरल्यमपीह साधु ! अग एवं गाभिमुगपे गफमध्यक्षनिगाः पुमान् । द्वयोः प्रा. णिप्रतीके स्थान नियां करतूरिकामद इति मेदिनी । भमोऽध्याह । मुख्यरादक्षत्रिय नाभिः पुंमि प्राण्यड़के द्वयोः । नमध्ये प्रधान र त्रियां कस्तूरिकामद इति । एक मेवंविधेऽन्यत्रापि योध्यम् ॥ तलन्तः । अयं त्रियां स्यात् । शुलस्य भावः शुलना। प्रामणस्य फर्म प्रााणता । प्रामस्य समूहो प्रामता । देव एवं देवता ।। भूमिविद्यु- त्सरिलतावनिताभिधानानि ।। भूमि ः । विद्युत्सौदामनी । सरिन्निनगा । लता वल्टी । वनिता गोषित् ॥ यादो नपुंसकम् ॥ यादःशब्दः सरिद्वापकोऽरि लीयं स्यात् ॥ भानुक्रगुदिगुष्णिगुपानहः ॥ एते स्त्रियां शुः इस मा इत्यादि ॥ स्थूणोणे नपुंसके च ॥ एते स्त्रियां लीये च तः । स्थूणा । स्थूणम् । ऊर्णा । उर्णम् । तत्र स्थूणा काष्ठमयी द्विणिका । ऊर्णा तु मेषादिलोम ॥ गृहशशा भ्यां क्लीये ॥ नियमामिदम् । गृहशशपूर्वे स्थूणोणे यथासंख्यं नपुंसके स्तः । गृहस्थ णम् । शशोणं शशलोमनीत्यमरः ॥ माविमतृदवित्विपः॥ एते स्त्रियां स्युः ॥ दर्विविदिवेदिस्वनिशान्यसिवेशिकृष्णोपधिकटरलयः॥ एते त्रियां स्युः । पक्षे डीप दी । दर्वीरित्यादि ॥ तिथिनाडिरुचिर्वीचिना लिधूलिकिकेकेलिच्छविराज्यादयः ॥ एते प्राग्वत् इयं तिथिरित्यादि । मरस्त्वाह । तिथयो द्वयोरिति । तथा च भारविः । तस्य वे हि यतिथ्य इति स्यात् । श्रीहर्षश्च । निखिला निशि पौर्णिमातिथीमिति ॥ प्कुिलिराजिकुशट्यनिर्ति कुटिनुटिवलिपतयः । एतेऽरि सिया : । इयं शकुलिः ॥ प्रतिपदापदिपत्सम्पच्छरत्संसत्परिपदुपासवित इत्पुन्मुत्समिधः ॥ इयं प्रतिपदित्यादि । उषा उच्छनी । उपाः प्रातरधिष्ठात्री पता ॥ आशीबूं :पूर्गीारः॥ यमाशीरित्यादि । वर्षाणां यहुत्वं च ।। भयादीनां पचानां खोल स्यादहुव च । आप इमाः। यः सुमनसः पुष्पम् । सुमना मालती जातिः । देवयाची नु पुंस्पेव । सुपर्वाणः एम. सः । बहुलं प्राणिकम् । एका च सिकता तैलदाने असमति अर्थवत्सूत्रे भाष्यत्रो बहुतियास्तिथप इति । अप्सुमनस्समासिक ·गन् । समांसमां विनायत इत्यत्र समायां समायामिति भाष्यास । विभाषाप्राधेडिति सूत्रे भासातां सुमनसाविति वृत्तिव्याख्यायां हरदत्तोऽप्येवम् ॥ सक्त्वज्योग्वाग्य- वागूनास्फिजः ॥ यं सक् त्वक् ज्योक वाक् यवागूः नौः स्फिक् ॥ तृटिसी- मासंघध्याः ॥ इयं वृष्टिः । सीमा । सभ्यध्या ।। चुल्लिवेणिवार्यश्च ॥ स्पष्टम् ॥ नाराधाराज्योत्स्नादयश्च ॥ शलाका स्त्रियां नित्यम् ॥ नित्यग्रहणमन्येषां चियभिचारं ज्ञापयति ॥ ॥ इति ख्यधिकारः॥ पुमान् । अधिकारोऽयम् ॥ घमयन्तः॥पाकः । सागः । करः। गरः । भावार्थ एवेदम् । नपुंसकत्वविशिष्टे भावे क्तल्युझ्या स्त्रीत्वविशिष्टे तु क्तिनादिभिर्याधन परि- शेपात् । फर्मादौ तु घनाद्यन्तमपि विशेप्यलिङ्गम् । तथा च भाष्यम् । सम्बन्धमनुव- तिप्यत इति ॥ घाजन्तश्च ॥ विस्तरः । गोचरः। चयः। जय इत्यादि ॥ भयलि. गभगपदानि नपुंसके ॥ एतानि नपुंसके सुः । भयम् । लिङ्गम् । भगम् । पदम् ।। नङन्तः ॥ नड्प्रत्ययान्तः पुंसि स्यात् । यज्ञः। पत्नः ॥ याच्या स्त्रियाम् । पूर्वस्या- पवादः ॥ क्यन्तो घुः ॥ किप्रत्ययान्तो घुः पुंसि स्यात् । आधिः । निधिः । उदधिः । क्यन्तः किम् । दानम् । घुः किम् । जज्ञिर्वीजम् ॥ इपुधिः स्त्री च ॥ इषुधिशब्दः स्त्रियां पुसि च ॥ पूर्वस्यापवादः ॥ देवासुरात्मस्वर्गगिरिसमुद्रनखकेशदन्त- स्तनभुजकण्ठखड्गशरपङ्काभिधानानि ॥ एतानि पुंसि स्युः । देवाः सुराः । असुराः देयाः । आत्मा क्षेत्रज्ञः । स्वर्गो नाकः । गिरिः । पर्वतः । समुद्रोऽन्धिः । नखः कररुहः । केशः शिरोरुहः । दन्तो दशनः । स्तनः कुचः । भुजो दोः । कण्ठो गलः । खगः करवालः । शरो मार्गणः । पङ्कः कर्दम इत्यादि । त्रिविष्टपत्रिभुवने नपुंसके । स्पष्टम् । तृतीयं विष्पं त्रिविष्टपम् । स्वर्गाभिधानतया पुंस्त्वे प्राप्ते अपमा- रम्भः ।। चौः स्त्रिपाम् ॥ घोदियोस्तन्त्रेणोपादानमिदम् ।। इधुवाहू स्त्रियांच॥ चात्युंसि ॥ पाणकाण्डौनपुंसके च ॥चागुंसि । त्रिविष्टपेत्यादिचतुःसूत्री देवासुरे- त्यस्यापवादः ॥ नान्तः॥ अयं पुंसि । राजा । तक्षा । न च चर्मवर्मादिप्वतिव्याप्तिः। मनह्यम्कोकर्तरीति नपुंसकप्रकरणे वक्ष्यमाणल्यात् ॥ ऋतुपुरुपकपोलगुल्फ- मेघाभिधानानि ॥ ऋतुरध्वरः । पुरुषो नरः । कपोलो गण्डः । गुल्फः प्रपदः । मेघो नीरदः ॥ अभं नपुंसकम् ॥ पूर्वस्याफ्यादः ।। उकारान्तः। अयं पुंसि स्या- त् । प्रभु क्षुः । हनुहट्टविलासिन्यां नृत्यारम्भे गदे स्त्रियाम् ॥ द्वयोः कपोलावयव इति मेदिनी । करेणुरिभ्यो स्त्री नेभे इत्यमरः । एवंजातीयफविशेषवचनानाप्रान्तस्तु प्रकृत- सूत्रस्य विषयः । उक्तं चालिङ्गशेषविधिर्व्यापी विशेषैर्यद्ययाधित इति । एवमन्यत्रापि । धेनुरज्जुकुहंसरयुतनुरेशभियङ्गवः स्त्रियाम् ॥ समासे रज्जुः पुंसि च । - ।

·No text on this page.

·पेन्द्रियोत्तरीयाणि नपुंसके ॥ सष्टम् ॥ गोमयकपायमलयान्वयाव्य- यानि नपुंसके च ॥ गोमयः । गोमयम् ॥ रोपधः ।। झुरः । अङ्कुरः ॥ द्वाराग्र. स्फारतक्रवक्रवमक्षिप्रक्षुद्रनारतीरदूरकृच्छ्ररन्धाश्रवनभीरगभीर- करविचित्रकेयूरकेदारोदराजस्रशरीरकन्दरमन्दारपञ्जराजरजठरा- जिरवैरचामरपुष्करगहरकुहरकुदीरकुलीरचत्वरकाश्मीरनीराम्पर- शिशिरतन्त्रयन्त्रक्षत्रक्षेत्रमित्रकलत्रचित्रमूत्रसूत्रपक्रनेत्रगोत्रालि प्रभलनशस्त्रशास्त्रवस्त्रपत्रपात्रच्छत्राणि नपुंसके । इदं द्वारमित्यादि । शु- क्रमदेवतायाम् ॥ इदं शुक्र रेतः॥ चक्रवज्रान्धकारसारावारपारक्षीरतो. मरशृङ्गारभृङ्गारमन्दारोशीरतिमिरशिशिराणि नपुंसके च ॥ वायु- सि । चक्रः । चक्रमित्यादि । पोपधः ॥ वृएः वृक्षः ॥ शिरीपशिर्पाम्यरी- पपीयूपपुरीपकिल्विपकल्मापाणि नपुंसके ॥ यूपकरीपमिपविषव- पाणि नपुंसके च ॥ चात्पुंसि । अयं यूपः । इदं यूपमित्यादि ॥ सोपधः ॥ व- रसः । वायसः । महानसः ॥ पनसयिसवुससाहसानि नपुंसके ।। चमसां- सरसनिर्यासोपवासकासयासभासकासकांसमांसानि नपुंसके च ॥ चमसम् । अयं चमस इत्यादि ।। कंसंचामाणिनि ॥ कंसोऽस्त्री पानभाजनम्। प्राणिनि तु फंसो नाम कश्चिद्राजा ॥ रश्मिदिवसाभिधानानि ॥ एतानि पुंसि स्सुः । रश्मिर्मयूखः । दिवसो घस्रः॥ दीधितिः स्त्रियाम् ॥ पूर्वस्थापवादः । दिनाहनी नपुंसके ।। अयमप्यपवादः ।। मानाभिधानि ॥ एतानि पुंसि स्युः । कुइवः । प्रस्थः । द्रोणाढको नपुंसके च ॥ इदं द्रोणम् । अयं द्रोणः ॥खारी- मानिके स्त्रियाम् ॥ इयं खारी । इयं मानिका ॥ दाराक्षतलाजासूनां य. हुत्वं च ॥इमे दाराः ॥ नाट्यपजनोपपदानि प्रणागपदानि ॥षयासंख्यं मा. ध्यागुपपदानि प्रणादीनि पुंसिस्सुः ॥ अयं नाटीमणः । अपाङ्गः । जनपदः । प्रणादीनामु. भवलिङ्गत्वेऽपि लीयत्वनिवृत्त्यः सूत्रम् ॥ ममद्गमत्तरदृत्विजः।। अयं महत् ॥ पर- पिराशितिप्रन्धिमिमिध्वनिपलिकोलिमौलिरविकयिकपिमुनयः।। एने पुंमि सुः । अपमृपिः ॥ ध्वजगजमुजपुताः ॥ एते पुसि ॥ हस्तकु. न्तान्तवासपातदूतपूर्तस्तचूतमुहर्ताः ॥ एते पुंमि । अमरतु मुहतोऽषि- पामियाह ॥ पण्डमण्टकरण्डारण्डवरण्टतुण्डगण्डमुण्डपापण्डशि- खण्डाः॥अयं पदः॥ यंशांशपुरोटाशाः॥अयं वंशः पुगे दायते पुगेडाशः। फर्मणि पम् । भवष्यास्यानयोः प्रकरणे पौगेडाशपुरोडामिनि विकारप्रकरणे प्रीहे। मुरोहास इनि प निपाननायकृतसूध एव निपातनाद्वा दस इत्यम् । पुराश. भुभामिष्टमिनि मायः ॥ हृदफन्दकुन्दयुद्दान्दाः । अयं ददः ॥ अर्घपधिम- ·निकटकीटकटानि नपुंसके च ॥ नामि । कुटः । कुटमित्यादि ॥णोपयः॥ विपाणचूर्णतृणानि नपुंसके च ॥ चात्पुंसि ।। थापधः ।। रथः॥ काठा- निनपुंसके॥पूर्वस्यापवादः॥मानयानाभिधाननलिनपुलिनोद्यानशयना: सनस्थानचन्दनालानसमानभवनवसनसम्भावनविभावनविमाना दीपः । सर्पः ॥ पापरूपोडपतल्पशिल्पपुष्पशष्पसमीपान्तरीपाणि नपुं- सके ॥ इदं पापमित्यादि । शूर्पकुतप्रकुणपदीपविटपानि नपुंसके च ।। भएँ - शर्पः इदं शूर्पमित्यादि । भोपधः॥ स्तम्भः कुम्भः॥.तलभं नपुंसकम् ।।.पूर्वस्खा रुक्मसिध्मयुग्मेध्मगुल्माध्यात्मकुमानि नपुंसके...इदं सममित्यादि । मिदायकममाग फटाया। ककंटागुना ॥ श्मश्रुनानुगसुम्यामजनुनपुनादि का सके । यसु पार्थयानि || मांगनीति किम । गमगणानिधि गुमधुमीघुशीधुमानुफमण्डनि नमक न । मामि । भामा मदु ।। मत्यन्तः । मेगा । मेनुः ।। दामसम्मतुवस्तुमस्नुनि नपुंसके। रला इनि पुस्लमानारः । इदं दार ॥ मर्नपुंसके च ॥ नामि । म गा ॥ प्राग्रहमेरकारान्तः ।। गरिमदियमामिलाममिति गमयति मागतमासान इतराधिक्रियते || कोपधः ॥ फोकागतः मि साग । तपाः । कस्का । पियुफशालूकमातिपदिकांशुफाल्मुकानि नपुंसके ।। पूर्वसूत्रापवादः । कण्टकानीकसरफमोदकपकमलकपुस्तकनडॉकनिष्कशुष्कवर्चरक पिनाकमाण्डकपिण्डककटकशण्टकपिटकसालकफलकपुलाकानि नपुंसके च ॥ पातुंसि । अयं कण्टकः । कण्टकामित्यादि । टोपः । टोरको ऽकारान्तः पुंमि स्याम् । घटः । पटः ॥ किरीटमुफुटललाटवटवीटशृङ्गाटक राटलोप्टानि नपुंसके ॥ किरीटमित्यादि । णोपधोऽकारान्त: पंसि स्यात् । गुणः। गणः। पापाणः॥ प्णानि नपुंसके ॥ पूर्वसूत्रापवादः ॥ कापणस्वर्णसुवर्णवणचरणवृषण सिक्थोक्थानि नपुंसके । इदं काष्टमित्यादि । काष्ठा दिगर्या स्त्रियान ! इमाः काष्टाः ॥ तीर्धमोथयूथगाथानि नपुंसके च। चापुंसि । अयं तीर्थः ।। तीर्थम् ॥ नोपधः ॥ अदन्तः । पुंसि । इनः । फेनः ।। नवनवृजिनविपिनवेतनशासनसोपानमिथुनश्मशानरत्ननिम्नचिहा नि नपुंसके च॥चात्पुंसि।अयं मानः । इदं मानम् ॥ पोपधः॥ अदन्तः पुंसिया पवादः ॥ जृम्भं नपुंसके च ॥ जृम्भम् । जुम्भः ।। मोपधः ॥ सोमः । भीमा । संग्रामदाडिमकुसुमाश्रमक्षेमक्षौमहोमोधामानि मसकेका : सि । अयं संग्रामः । इदं संग्रामम् ।। . कुरकूटकपटकवाटकपटनट ऋणलवणपर्णतोरणरणो. । जघनाजिनतुहिनकान ·फमलतलमुसलकुण्डलपललमृणालयालबालनिगलपलालविडालखि. लशूलाः पुंसि च ॥ चात् लोवे । इदं शीलमित्यादि ॥ शतादिः संख्या । शतम् । सहस्रम् । शतादिरिति किम् । एको द्वौ बहवः । संख्येति किम् । शतशृङ्गो नाम पर्वतः ॥ शतायुतप्रयुताः पुंसि च ॥ अयं शतः । इदं शतमित्यादि । ल- क्षा कोदिः स्त्रियाम् ॥ इयं लक्षा । इयं कोटिः ।वा लक्षा नियुतं च तदित्यमरात् । लीवेऽपि लक्षम् । शङ्कः पुंसि ॥ सहस्रः कचित् । अयं सहस्रः । इदं सहस्रं ।। मन्यकोऽकर्तरि । मन्प्रत्ययान्तो ब्यच्कः लीयः स्यान्न तु कर्तरि । वर्म । चर्म ।। व्यकः किम् । अणिमा । महिमा । अर्तरि किम् । ददाति इति मादा ॥ ब्रह्मन् पुंसि च ।। अयं प्रशा । इदं प्राशा । नामरोमणी नपुंसके । मनव्यचूक इत्यस्पार्ष प्रपञ्चः॥असन्तो यकः ॥ यशः । मनः । तपः । यच्कः किम् । चन्द्रमा:। अ- प्सराः स्त्रियाम् ॥ एता अप्सरसः । प्रायेणायं बहुवचनान्तः॥प्रान्तः॥ पत्रम् । छत्रम् ॥ यात्रामानाभस्त्रादंप्रायरत्राः स्त्रियामेव । भृत्रामित्रछात्रपुत्र मन्तवृन्नमेट्रोष्ट्राः पुंसि ॥ अयं भूत्रः । न मित्रममित्रः । तस्य मित्रायमित्रास्ते इति माघः । स्याताममित्री मित्रे चेति च । यत्तु द्विपोऽमित्र इति सूत्रे हरदत्तेनोक्तम् अमेद्विपदित्यौणादिक इत्रच् । अमेरमित्रं मित्रस्य व्यधयेदित्यादौ मध्योदात्तस्तु चिन्त्यः । नभ्समासेऽप्येवम् । परवलिङ्गतापि सादिति तु तत्र दोषान्तरमिति तयकृतसूत्रापर्यालो- चनमूलकम् । स्वरदोषोद्धावनमपि नमो अरमरमित्रमृता इति पाटसूत्रास्मरणमूलकमिति दिक् ॥ पनपानपवित्रसूत्रच्छत्राः पुंसि च ॥ पलकुसुमशुल्ययुद्धपत्त- मरणाभिधानानि ॥ यलं वीर्यम् ॥ पद्मकमलोत्पलानि पुंसि च ।। पादपः शब्दाः कुसुमाभिधापिरवेऽपि द्विलिङ्गाः स्युः। अमरोऽप्पाहावा पुसि पर्व नलिनमिति । एवं चा दिसूत्रे तु जलने पगं नपुंसकमेवेति यत्तिपन्धो मतान्तरेण नेयः ।। आह- यसंग्रामौ पुंसि ॥ आजिस्नियामेव ।। फलजातिः॥ फलभानियाची शब्दो नपुंसकं स्यात् । आमलकम् । आमम् ॥ वृक्षजाति नियामेव ॥ विदेथेदम् । हरीतकी ॥ वियजगत्सकृत्वाकनपत्शकृयकृदुदश्चितः । पते लीयाः स्युः ॥ नयनीतायतानान्तामृतनिमित्तवित्तचित्तपित्तनतरजतवृत्तप. लितानि ॥ श्राद्धकुलिशदेयपीठकुण्डाकागदधिसभ्पक्ष्यास्यास्पदा. फाशकाचवीजानि ।। पतानि लीये तुः॥ देयं पुंसि च ॥ दैवम् । दैयः ॥धा. न्याम्पसस्यरूप्पपण्यवर्णप्यहव्यकव्यकाव्यसत्यापत्यमूल्यशिक्य. फुटपमहर्पतयसानि ॥ इदं धान्पमित्यादि ॥ दन्दबहदुग्णयडिशपि. कपिम्पकुटुम्पकपचवरशरवृन्दारकाणि अक्षमिन्द्रिपेन्द्रिये किम् । ॥ इति नपुंसकाधिकारः। सानादौ मा भूत् ।।

·- मित्यादि ।। सुरासेनाच्छायाशालानिशा स्त्रियां च ॥ परवा भन्सार ख्यापूर्या रात्रिः॥ निगमम् । संख्यापूर्वेति किम् । सर्वरात्रः ।। विगुः त्रिपा स्त्रियां च ॥ सन्तस्येऽपि अधिः खियां नपुंसके मसात् । यमि या कि- छदिः स्त्रियामेव ।। इयं यदिः । छयतेऽनेनेति छादेशुरादिननादागिनीमारी माननम् ।नपनं नौवनं लोई कासम्पनं गदनम् । मांगमामिपम् । पिी रमाका शगमनम् । धियां विनम् । जलं वारिलं दामनम् । धर्म पिणम् । अनमम । भम्पारगाना त्रिमूहमारामीराशीदनाः[मि ॥ यमनमारण्यगापडीया नि मिच॥पको बकम् । नेत्री भेग्रम् । आयोडरपम् । गाडीमा ध्यभुक्षिस्तम्यनितम्यपूगाः ॥ अयमः ॥ पल्लवपल्वलकफरेफकटार निर्म्यहमठमणितरङ्गतुरंगगन्धस्कन्धमृदङ्गसङ्गसमुद्रपुयाः ॥ इत्यादि ।। सारथ्यतिथिकुक्षिवस्तिपाण्यालयः॥ पते पुंसि । अयं सारभि ॥ इति पुल्लिङ्गाधिकारः॥ नपुंसकम् ॥ अधिकारोऽयम् ॥ भाये ल्युडन्तः॥ हसनम् । भावे किम् ।। नोऽमिः । इध्मवश्वनः कुठारः ॥ निष्ठा च ॥ भावे या निष्ठा तदन्तं लीयं स्यात् ।। सितम् । गीतम् ॥ त्वष्यी तद्धिती॥ शुक्लत्वम् । शौठयम् । प्यमः खिमा मात्पक्षे त्रीत्वम् । चातुर्यम् । चातुरी । सामध्यम् । सामग्री । औचित्यम् । औचिरी कर्मणि च ब्राह्मणादिगुणवचनेभ्यः॥ ब्राह्मणस्य कर्म ग्राह्मण्यम् ॥ ययग्य गमण्ज्छाश्च भावकर्मणि ॥ एतदन्तानि क्लीयानि ॥ स्तेनाद्यन्नलोपच । सेपम् ॥ सख्युर्यः । सख्यम् । कपिज्ञात्योर्डक् । कापेयम् । पत्यन्तपुरोहितादिभ्यो यम् । आधि त्यम् ।प्राणभृज्जातिवयोयचनोगात्रादिभ्योऽञ्। औष्ट्रम्। हायनान्तयुगादिभ्योऽन् । देशप- नम् । द्वन्द्वमनोज्ञादिभ्यो वुन् । पितापुत्रकम् । होत्राभ्यश्छः । आच्छावा]ीयम् ॥ व्ययीभावः ॥ अधिस्त्रि ॥ बन्दैकत्यम् ॥ पाणिपादम् ।। अभापायां हेमन्त शिशिरावहोरात्रे च ॥ स्पष्टम् ॥ अनफर्मधारयस्तत्पुरुषः ॥ अषित रोऽयम् । अनल्पे छाया ॥ शरच्छायम् ।। राजामनुष्यपूर्या सभा ॥ नमः रुपः परयलिङ्गः स्यात् ॥ रानाहाहाः पुसि॥ अपधपुण्याहे नपुंसके ॥ से ना इम् । इम्मनित्यादिना इस्तः । पटलं रदिरित्यमरः । तत्र श्रीपनां परन्नोऽमरटयाग्नगातार उपेशाः ॥ मुफपियरजलहलधनामाभिधानानि ॥ एतेषामभिधापकानि लोपे पुर। एक भदयी प्रियाम् ॥ लोपः । कुनम । फूलम् । परम् ।। महामनरलकम्यानदेयाटयपलाः गुमि ॥ भने शीदरमहलमान শেয়ায় मुग्यनयनलोहयनमांसमभिरका गोपालमा ·- कमलतलमुसलकुण्डलपललमृणालपालवालनिगलपलालविडालखि- लगुलाः पुंसि च ।। चात् श्रीधे । इदं शीलमित्यादि ॥ शतादिः संख्या । शतम् । सहस्रम् । शतादिरिति किम् । एको द्वौ बहवः । संख्येति किम् । शतशृङ्गो नाम पर्वतः ॥ शतायुतमयुताः पुंसि च ।। अयं शतः । इदं शतमित्यादि । ल. क्षा. कोटिः स्त्रियाम् ॥ इयं लक्षा । इयं कोटि वा लक्षा नियुतं च तदित्यमरात् । लीयेऽपि लक्षम् ॥ शङ्कः पुंसि ॥ सहस्रः कचित् ॥ अयं सहस्रः । इदं सहस्रं ॥ मन्ह्यच्कोऽकर्तरि ॥ मन्प्रत्ययान्तो व्यच्कः ब्लीयः स्यान्न तु कर्तरि । वर्म । धर्म ॥ व्यकः किम् । अणिमा । महिमा । अकर्तरि किम् । ददाति इति मादा ॥ ब्रह्मन् पुंसि च ॥ अयं ब्रह्मा । इदं प्रझा ॥ नामरोमणी नपुंसके ॥ मनव्यक इत्यस्यार्य प्रपञ्चः ॥ असन्तो यकः ।। यशः । मनः । तपः । डाकः किम् । चन्द्रमाः । अ- प्सराः स्त्रियाम् ॥ एता अप्सरसः । प्रायेणायं बहुवचनान्तः॥त्रान्तः॥पत्रम् । छत्रम् ॥ यावामानाभस्त्रादंष्ट्रावरत्राः स्त्रियामेय । भृनामिनछानपुत्र- मन्तवृत्रमेट्रोट्राः पुंसि ॥ अयं भृत्रः । न मित्रममित्रः । तस्य मित्राण्यमित्रास्ते इति माघः । साताममित्री मित्र चेति च । यत्तु द्विषोऽमित्र इति सूत्रे हरदत्तेनोक्तम् अमेपिदित्यौणादिक इत्रच् । अमेरभित्रं मित्रस्य व्यपपेदित्यादौ मध्योदात्तस्तु चिन्त्यः । नभ्समासेऽप्पेवम् । परवलिङ्गतापि स्पादिति तु सत्र दोपान्तरमिति तयकृतसूत्रापर्यालो- घनमूलकम् । स्वरदोषोशवनमपि नमो जरमरमित्रमृता इति पाठसूत्रास्मरणमूलकमिति दिए । पत्रपात्रपचित्रसूत्रच्छनाः पुंसि च ॥ यलकुसुमशुल्पयुद्धपत्त- नरणाभिधानानि ॥ वलं वीर्यम् ॥ पद्मकमलोत्पलानि पुंसि च ॥पमादपः शब्दाः कुसुमाभिधायित्वेऽपि द्विलिङ्गाः स्युः। अमरोऽप्याह ॥या पुंसि पय नलिनमिति । एवं चाचादिसूत्रे तु जलने पनं नपुंसकमेवेति वृत्तिमन्धो मतान्तरेण नेयः ॥ आह- घसंग्रामौ पुंसि ॥ आजिस्नियामेव ।। फलजातिः॥ फलजातियाचीशन्दो नपुंसकं स्यात् । आमलकम् । आम्रम् ॥ वृक्षजाति नियामेव ॥ कनिदेवेदम् । हरीतकी ॥ वियजगत्सकृत्शकन पत्शकृयश्चितः ।। एते लीयाः स्थुः ॥ नवनीतावतानान्तामृतनिमित्त वित्तचित्तपित्तवतरजतवृत्तप. लितानि ।। श्राद्धकुलिशदेवपीठकुण्डाकागदधिसक्थ्यक्ष्यास्यास्पदा. फाशकण्वयीजानि । एतानि सीधे शुः ॥ देवं पुंसि च ॥ देयम् । दैयः ।। घा- पाज्यसस्यरूप्यपण्ययाधृष्यहव्यकव्पकाव्यसत्पापत्पमूल्यशिक्य. फुखमद्यहर्पतॄपैसानि ॥ इदं धान्यमित्यादि । बन्दबहाग्यपटिशपि. पिम्यकुटुम्पकपचवरशरवृन्दारकाणि||अक्षमिन्द्रियन्द्रिये किम्। ॥ इति नपुंसकाधिकारः ।। 1 एमादी मा भून् ।

·सूलतरलकम्यलदेवलवृपलाः पुंसि ॥ अयं तूलः॥ शीलमूलमालसाल. मारि मित्यादि ।। सुरासेनाच्छायाशालानिशा स्त्रियां च ॥ परवत् अन्यन्नसु- रुपः परवलिङ्गः स्यात् ॥ रामाहाहाः पुंसि ॥ अपधपुण्याहे नपुंसके। सं ख्यापूर्या रात्रिः॥ विरानम् । संख्यापूर्वेति किम् । सर्वगतः ॥ दिगुः स्त्रियां स्त्रियां च ॥ इसन्तवेऽपि अर्चिः स्त्रियां नपुंसके च स्यात् । इयमिदं वा अनिः॥ छदिः स्त्रियामेच ॥ इयं उदिः। छद्यतेऽनेनेति छादेधुरादिण्यन्तादर्विसुचीत्यादि- ना इस् । इस्मन्नित्यादिना हस्तः । पटलं छदिरित्यमरः । तत्र पटलसाहचर्यान्मदिषः माननम् ।नयनं लोचनं । लोहं कालम्।वनं गहनम् । मांसमामिपम् । रुधिरं रकम्।कार शरासनम् । विवरं विलम् । जलं वारि । हले लाङ्गलम् । धनं द्रविणम् । अन्नमशनम्। अस्यापवादानाह त्रिसूत्र्या॥सीरार्थीदनाः पुंसि ॥ वक्रनेत्रारण्यगाण्डीवा नि पुंसि च ॥ वो वक्रम् । नेत्रो नेत्रम् । अरण्योऽरण्यम् । गाण्डीवो गाण्डीरम् ॥ अटची स्त्रियाम् ॥ लोपधः ॥ कुलम् । कूलम् । स्थलम् ॥तूलोपलतालक गृभुमिम्मपनिशम्यगा: || uml || Here নিয়োগিয়াশশানাদাঃ । " लादि || मारम्पतिविभिनशिपायल मि arters ॥ इगि पुष्ट्रिाभिकारः नपुंसकम् ।। भिागेगम ॥ माये म्युबला हगना । मानिस गोऽमि माना गुडा॥ निधान माया निशाना निगम् । गीतमा । त्यागनी गडिगी । । गम् । म मध्य मीमा । पातुम् । पातु मामयम् । मामा भौचित्यम् । मार्ग फर्मणि प प्रामणादिगुणयननेभ्यः ॥ मामणस्य कर्म प्रामण्यम् ॥ पया गमण्युम्याम भायफर्मणि ॥ पादन्नानि झापानि सेनापनासन गम्युः । मणम् । कशापोटंग । फागम् । परन्तगुगंहिनारिया था। णम् । प्राणभृग्गानिमगोयगनोदानादियो। भौटा। हागनानगुगादिभ्योऽन्। नम् । द्वन्द्वमनोशादियो गुम् । पिताअफम् । होबा। आमाकीपन् । व्ययीभावः ॥ अभिनि । मन्टकत्यम् ॥ पाणिपादम् ।। अमापायां हेमन्त शिशिरायहोराने च ॥ राम || अनकर्मधारयस्तत्पुरुषः ॥ भाि- रोऽयम् ॥ अनल्पे छाया । शरच्छागम् ॥ राजामनुष्यपूर्ण सभा ॥ नम ‘क्लीयतां यदन्तोऽमरव्याख्यातार उपेक्ष्याः ।। मुंकविवरजलहलधनान्नाभिधानानि ॥ एतेषामभिधायकानि लीवे स्युः । मुस मुखनयनलोहवनमांसरुधिरका ·लिङ्गानुशासनम् । कमलतलमुसलकुण्डलपललमृणालयालयालनिगलपलालविडालखि- लशूलाः पुंसि च ।। चात् लीये । इदं शीलमित्यादि ॥ शतादिः संख्या ॥ शतम् । सहस्रम् । शतादिरिति किम् । एको द्वौ बहवः । संख्येति किम् । शतरङ्गो नाम पर्वतः ।। शतायुतप्रयुताः पुंसि च ॥ अयं शतः । इदं शतमित्यादि । ल. क्षा. कोटिः स्त्रियाम् । इयं लक्षा । इयं कोटिः वा लक्षा नियुतं च तदित्यमरात् । लीयेऽपि लक्षम् ॥ शहः पुंसि ॥ सहस्रः फचित् । अयं सहनः । इदं सहस्रं ॥ मनयन्कोऽकर्तरि । मन्प्रत्ययान्तो व्यच्कः लीयः स्यान्न तु कर्तरि । वर्म । धर्म ॥ व्यकः किम् । अणिमा । महिमा । अकर्तरि किम् । ददाति इति मादा । ब्रह्मन् पुंसि च ।। अयं प्रदा । इदं ब्रह्मा । नामरोमणी नपुंसके । मनख्यक इत्यस्यार्य प्रपञ्चः ॥ असन्तो वचकः ॥ यशः । मनः । तपः । यच्कः किम् । चन्द्रमाः । अ. प्सराः स्त्रियाम् ॥ एता अप्सरसः । प्रायेणायं बहुवचनान्तः॥त्रान्तः। पत्रम् । छन्नम् ॥ यात्रामात्राभलादंशावरत्राः स्त्रियामेव । भृनामित्रछात्रपुत्र- मन्तवनमेट्रोष्टाः पुंसि ।। अयं भृत्रः । न मित्रममित्रः । तस्य मित्राण्यमित्रास्ते इति माघः । साताममित्री मित्रे चेति च । यत्तु द्विपोऽमित्र इति सूत्रे हरदत्तेनोक्तम् अमेपिदिन्यौणादिक इत्रच् । अमेरमित्रं मित्रस्य व्यधयेदित्यादौ मध्योदात्तस्तु चिन्त्यः । नब्समासेऽप्येवम् । परवलिङ्गतापि सादिति तु तन्न दोपान्तरमिति तप्रकृतसूत्रापर्षालो. घनमूलकम् । स्वरदोषोदावनमपि नत्रो जरमरमित्रमृता इति पाप्टसूत्रास्मरणमूलकमिति दिक् ॥ पत्रपानपवित्रसूत्रच्छनाः पुंसि च ॥ पलकुसुमशुल्ययुद्धपत्त. नरणाभिधानानि ॥ यतं वीर्यम् ॥ पद्मकमलोत्पलानि पुंसि च ॥ पद्मादयः शब्दाः कुसुमाभिधायित्वेऽपि द्विलिङ्गाः स्युः। अमरोऽप्याह ॥वा पुंसि पय नलिममिति । एवं चार्धा दिसूत्रे तु जलजे पद्मं नपुंसकमेवेति वृत्तिमन्यो मतान्तरेण नेयः ॥ आह- वसंग्रामौ पुंसि ॥ आजिस्त्रियामेव ॥ फलजातिः॥ फलजातिवाचीदाग्दो नपुंसक सात् । आमलकम् । आफ्नम् ॥ वृक्षजाति स्त्रियामेव ॥ कचिदेवेदम् । हरीतकी ॥ वियजगत्सकृत्शकनपत्शकृद्यकृदुदश्वितः ॥ एते लीयाः सुः ॥ नयनीतावतानान्तामृतनिमित्तवित्तचित्तपित्तत्रतरजतवृत्तप- लितानि ॥ श्राइकुलिशवपीठकुण्डाङ्काङ्गदधिसक्थ्यश्यास्यास्पदा. काशकण्ववीजानि ॥ एतानि क्लीवे स्सुः॥ दैवं पुंसि च ॥ दैवम् । देवः ॥धा- न्याज्यसस्यरूप्यपपयवर्यधृष्यहव्यकन्यकाव्यसत्यापत्यमूल्यशिक्प.. कुड्यमद्यपतूपैसानि ॥ इदं धान्यमित्यादि । इन्द्रवहावयाहिशपिः च्छपिम्यकुटुम्बकवचवरशरवृन्दारकाणि॥ . रभागादौ मा भून् ।

·। - ४१४ सिद्धान्तकामुद्याम् स्त्रीपुंसयोः॥ अधिकारोऽयम् ॥गोमणियष्टिमुष्टिपाटलियस्तिशात्म- लिनुटिमसिमरीचयः । इयमयं वा गौः ॥ मृत्युसीधुफर्कन्धुफिष्कुकण्ड- रेणवः । इयमयं वा मृत्युः ॥ गुणवचनमुकारान्तं नपुंसकं च ॥ त्रिलिङ्गमित्यर्थः। पटु । पटुः । पट्टी ॥ अपत्यार्थतद्धिते ॥ औपगवः । औपगयी ।। ॥ इति स्त्रीपुंसाधिकारः॥ पुनपुंसकयो। अधिकारोऽपम् ॥घृतभूतमुस्तक्ष्वेलितैरावतपुस्तकयुस्त- लोहिताः ॥ अयं घृतः । इदं घृतम् ॥ शृङ्गार्घनिदाघोद्यमशल्यदृढाः ॥ शृङ्गः । इदं शृङ्गम् ॥ ब्रजकुञ्जकुथकूर्चप्रस्थदर्पार्भार्चदर्भपुच्छाः॥भयं मजः । इदं प्रजम् ॥ कयन्धौपधायुधान्ताः॥ स्पष्टम् ॥ दण्डमण्डखण्डशवसन्ध वपार्धाकाशकुशकाशाङ्कुशकुलिशाः ॥ एते पुन्नपुंसकंयोः शुः । कुझी रामसुते दर्भे योके धीपे कुशं जले इति विश्वः । शलाकावाची तु निगाम् । तपाच जनपदादिसूत्रेणायोविकारे डीपि । कशी । दारुणि तु टापा कुशा वानस्पत्याः स्थ तामा यातेति श्रुतिः । अतः कृकमीति सूत्रे कुशाकर्णीष्विति प्रयोगश्च । व्याससूत्रे च । हानी तूपायनशब्दे शेषत्वात्कुशाच्छन्द इति। तत्र शारीरकभाष्येऽप्येयम् । एवं च श्रुतिसूत्रभा- प्याणामेकवाक्यत्वे स्थिते आच्छन्द इत्याप्रश्लेपादिपरो भामतीग्रन्थः प्रौढिवादमात्रपर इति विभावनीयं बहुश्रुतैः ॥ गृहमेहदेहपहपटहाष्टापदाम्बुदककुदाय ॥ ॥ इति पुनपुंसकाधिकारः। अवशिष्टलिङ्गम् ॥ अव्ययं कतियुष्मदस्मदः ॥ प्णान्तासंख्या ॥ शिष्टा परयत् ।। एकः पुरुषः । एका नी । एक कुलम् ॥ गुणवचनं च ॥ गुरु पटः । शुका पटरी । गुलं यस्रम ॥ कृत्याश्च ॥ करणा ॥ फरणाधिकरणयो- युट् च ॥ सर्यादीनि सर्वनामानि ॥ स्पष्टापं निसूत्री । इति श्रीमहोमिदीक्षितविरचितागो सिद्धान्तकौमुद्यामुत्ता पाणिनीयलिङ्गानुशास- नमग्रवृति: ममाता ॥ ॥ श्रीरस्नु ॥ ॥ समाप्त कौमुदी। TERPrestli ·श्रीः। शिक्षा। अथ शिक्षा प्रवक्ष्यामि पाणिनीयं मतं यथा । शास्त्रानुपूर्व तद्विद्यायथोक्तं लोकवेदयोः ॥१॥ प्रसिद्धमपि शब्दार्थमविज्ञातमबुद्धिभिः पुनर्व्यक्तीकरिष्यामि वाच उच्चारणे विधिम् ॥२॥ त्रिषष्टिः चतुःपष्टिवी वर्णाः शंभुमते मताः । प्राकृते संस्कृते चापि स्वयं प्रोक्ताः स्वयं- भुवा ॥ ३॥ स्वरा विंशतिरेकश्व स्पर्शानां पञ्चविंशतिः । यादयश्च स्मृता ह्यष्टी चत्वारश्च यमाः स्मृताः ॥ ४ ॥ अनुस्वारो विसर्गधर क पौ चापि पराश्रितो । दुःस्पृष्टश्चेति विज्ञेयो कारः सुत एव च ॥ ५ ॥१॥ आत्मा बुद्रमा समेत्यार्थान्मनो युके विवक्षया । मनः कायानिमा- हन्ति स प्रेरयति मारुतम् ॥ ६ ॥ मारुतस्तूरसि चरन्मन्द्रं जनयति स्वरम् । प्रातःसपनयोगं तं छन्दोगायत्रमाश्रितम् ॥ ७ ॥ कण्टे माध्यंदिनयुगं मध्यमं त्रैष्टुभानुगम् । तारं तातीयसवनं शीर्षण्यं जागतानुगम् ॥ ८ ॥ सोदीर्णो मूल्यभिहतो चक्रमापद्य मारुतः । वर्णाजनयते तेपा वि. भागः पञ्चधा स्मृतः ॥ ९॥ खरतः कालतः स्थानाप्रयत्नानुप्रदानतः । इति वर्णविदः प्राहु- निपुणं तन्निबोधत ॥ १० । २ ॥ उदात्तश्चानुदात्तश्च स्वरितश्च स्वरात्रयः । हस्त्रो दीर्घः लुत इति कालतो नियमा अचि ॥ ११ ॥ उदात्ते निपादगान्धारावनुदात्त ऋषभधैवतौ । स्वरितप्रभवा होते पड्ड मध्यमपञ्चमाः ॥ १२ ॥ अष्टौ स्थानानि वर्णानामुरः कण्ठः शिरस्तथा । जिह्वामूलं च दन्ताश्च नासिकोप्टौ च तालु च ॥ १३ ॥ ओभावश्च विवृत्तिश्च शपसा रेफ एव च । शिवामूलमुपमा च गतिरष्टविधोष्मणः ॥ १४ ॥ यद्योभावप्रसंधानमुकारादिपरं पदम् । स्वरान्तं तादृशं विद्याद्यदन्यद्वयतमूष्मणः ॥ १५॥ ३॥ हकारं पञ्चभिर्युक्तमन्तः स्थाभिश्च संयुतम् । औरस्यं तं विजानीयात्कण्ठ्यमाहुरसंभृतम् ॥ १६ ॥ कण्ठ्यावहाविचुयशास्तालव्या- बोष्टनाइन । स्युर्मूर्धन्या ऋटुरपा दन्त्या लतुलसाः स्मृताः ॥ १७ ॥ जिह्वामूले तु कुः प्रोक्तो दन्त्योष्ठयो वः स्मृतो बुधीः । एऐ तु कण्ठतालव्यावोगी कण्ठोष्टजी स्मृतौ ॥ १८ ॥ अर्ध- मात्रा तु कण्ठया स्यादेकारकारयोर्भवेत् । ओकारीकारयोर्मात्रा तयोविकृतसंवृतम् ॥ १९ ॥ सं. वृतं मात्रिकं ज्ञेयं विवृतं तु द्विमात्रिकम् । घोपा या संवृताः सर्वे अघोपा विवृताः स्मृताः ॥ २०१४ ।। स्वराणामूष्मणां चैव विवृतं करणं स्मृतम् । तेभ्योपि विवृतावेडी ताभ्यामैची तथैव व ॥ २१ ॥ अनुस्वारयमानां च नासिकास्थानमुच्यते । अयोगवाहा विज्ञेया आश्रयस्थानभा- गिनः ॥ २२ ॥ अलावुवीणानिर्घोषो दन्त्यमूल्यस्वराननु । अनुस्वारस्तु कर्तव्यो नित्यं हो - पसेषु च ।। २३ ॥ अनुस्वारे विवृत्यां तु विरामे चाक्षरद्वये । द्विरोष्ठयौ तु विगृह्णीयाधनौकारव- फारयोः ॥ २४ ॥ व्याधी यथा हरेत्पुत्रान्दंष्ट्राभ्यां न च पीडयेत् । भीता पतनभेदाभ्यां तद्वद्वर्णा- न्प्रयोजयेत् ॥ २५॥ ६॥ यथा सौराष्ट्रिका नारी त इसभिभाषते । एवं रङ्गाः प्रयोक्तव्याः खै अरौं इव खेदया ॥ २६ ॥ रङ्गवणे प्रयुञ्जीरनो असेत्पूर्वमक्षरम् । दोर्घस्वरं प्रयुञ्जीयात्पश्चा- लासिक्यमाचरेत् ॥ २७ ॥ हृदये चैकमात्रस्यर्धमात्रस्तु मूर्धनि | नासिकायां तथाधैं घ रजस्यैवं द्विमात्रता ॥ २८ ॥ हृदयादुत्करे तिष्टकांस्येन समनुस्वरन् । मार्दवं च द्वि- मात्र च जघन्वाँ इति निदर्शनम् ॥ २९ ॥ मध्ये तु कम्पयेत्कम्यमुभी पाचौं समो भवेत् । सरङ्ग कम्पयेत्कम्प रथीवेति निदर्शनम् ॥ ३०॥ एवं वर्णाः प्रयोक्तव्या नाव्यता न च पीडिताः । सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते ।। ३१ । ६ ॥ गीती सीधी ·स्वरितः कर्णमूलीयः सर्वास्ये प्रचयः स्मृतः ॥४८॥९॥ चापस्तु यदते मात्रा विमान से पायसः । शिखी रौति त्रिमानं तु नकुलस्त्यर्धमात्रकम् ॥ ४९॥ कुतीयांदागतं दधरणे च भक्षितम् । न तस्य पाठे मोक्षोस्ति पापाहेरिव किल्विपात् ॥ १०॥ मुतीर्यादाग व्यक मनके ॥ १३ ॥ हस्तहीनं तु योधीते स्वरवर्णविवर्जितम् । अग्यजःसामभिर्दग्धो नियोनिमरि. गति ॥ ५४॥ हस्तेन वेदं योधीते स्वरवर्णार्थसंयुतम् । भाग्यजुःसामभिः पुगोप्रा मदीयते ।।१५।१०॥ शंकरः शांकरी प्रादादाक्षीपुत्राय धीमते । पायपेभ्यः रामाय ६षी वाचमिति स्थितिः ॥ १६ ॥ येनाशरसमानायमधिगम्य महेश्वरात् । हरनं व्यापागं सदा दिनः । म भवन धनधान्यपणुपुत्रकीर्तिमानतुलं च गुर्ग गमभुते दिया ४१६ शिक्षा। शिरःकम्पी तथा लिखितपाठकः । अनर्थज्ञोऽल्पकण्ठच पडते पाठकाधमाः ॥ ३२ ॥ माधुर्य- मक्षरव्यक्तिः पदच्छेदस्तु सुस्वरः । धैर्य व्यसमर्थं च पडेते पाठका गुणाः ॥ ३३ ॥ शङ्कितं भीतमुदृष्टमव्यक्तमनुनासिकम् । काकस्परं शिरसि गतं तथा स्थानविवर्जितम् ॥ ३४ ॥ उप- शु दष्टं त्वरितं निरस्तं विलम्बितं गद्गदितं प्रगीतम् । निष्पीडितं प्रस्तपदाक्षरं च वदेन दीनं न तु सानुनास्यम् ॥ ३५ ॥ प्रातः पठेन्नित्यमरःस्थितेन स्वरेण शार्दूलस्तोपमेन । मध्यंदिने के ण्ठगतेन चैव चक्राह्वसंकूजितसन्निभेन ॥ ३६॥ तारं तु विद्यासवनं तृतीयं शिरोगतं तब सदाप्रयोज्यम् । मयूरहंसान्यभृतस्वराणां तुल्येन नादेन शिरःस्थितेन ॥ ३७ ॥ अचोस्पृष्टा य. णस्त्वीपन्नेमिस्पृष्टाः शरः स्मृताः । शेपाः स्पृष्टा हलः प्रोक्ता नियोधानुप्रदानतः ॥ ३८ ॥ यमो- नुनासिका न ही नादिनो हझपः स्मृताः । ईपन्नादा यणो जश्च श्वासिनस्तु खफादयः ॥ ३९ ॥ ईपच्छ्वासांश्वरो विद्याद्गोर्धामैतत्प्रचक्षते । दाक्षीपुत्रः पाणिनिना येनेदं व्यापितं भुवि ॥ ४० ॥ छन्दः पादौ तु वेदस्य हस्ती कल्पोथ पश्यते । ज्योतिषामयनं चक्षुनिरुक्तं श्रोत्रमुच्यते ॥ ४ ॥ शिक्षा प्राणं तु वेदस्य मुखं व्याकरणं स्मृतम् । तस्मात्साङ्गमधीत्येव ब्रह्मलोके महीपते ॥ ४२ ॥ उदात्तमाख्याति वृषोङ्गुलीनां प्रदेशिनी मूलनिविष्टमूर्धा । उपान्तमध्ये स्वरितं भूत च कनिष्ठिकायामनुदात्तमेव ॥ ४३ ॥ उदात्तं प्रदेशिनी विद्यापचयं मध्यतोगुलिम् । ने- हतं तु कनिष्टिक्यां स्वरितोपकनिष्ठिकाम् ॥ ४४ ॥ अन्तोदात्तमायुदात्तमुदात्तमनुदात्तं नीचस रितम् । मध्योदात्तं स्वरित द्वयुदात्तं युदात्तमिति नवपदशय्या ॥ ४५ ॥ अग्निः सोमः प्रपो वीर्य हविषा स्वर्वृहस्पतिरिन्द्राबृहस्पती । अग्निरित्यन्तोदात्तं सोम इत्याद्युदात्तं प्रत्युदात्तं य इस नुदात्तं वीर्य नीचस्वरितम् ॥ ४६ ॥ हविषां मध्योदात्तं स्वरिति स्वरितम् । बृहस्पतिरिति पुः दात्तमिन्द्राबृहस्पती इति युदात्तम् ॥ ४७ ॥ अनुदात्तो हदि ज्ञेयो मर्युदात्त उदाहनः । स्वान्नापं मुख्यवस्थितम् । सुस्वरेण मुबक्रेण प्रयुक्तं मह राजते ॥ ११ ॥ मन्त्रो हीनः स. रतो वर्षतो या गिध्याप्रयुक्तो न तमर्थमाह । स बापमो यजमान हिनस्ति यधेन्द्रशत्रुः सातो. पराधात् ॥ १२ ॥ अक्षर हनायुष्यं विस्वर व्याधिपीडितम् । अक्षता शस्त्रमपेण यम पनाति प्रोनं तम्मे पाहीनये नमः ॥ ६७ ॥ अज्ञानान्धस्य लोकस्य झानाअनशलाकया ! भार मोति देन तम्मे पापिनये नमः ॥ १८ ॥ नियनममिमुपनियतामिमा य इह पटेलगाम ५९।११॥ अथ शिक्षामा मोदानध कारं वगा यभागीयचोस्पृष्टोन चार इति शिक्षा ·॥श्रीः॥ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः। येनाक्षरसमाम्नायमधिगम्य महेश्वरात् । कृत्स्नं व्याकरणं प्रोक्तं तस्मै पाणिनये नमः ॥ येन धौता गिरः पुमां विमलैः शन्दवारिभिः । तमश्चाज्ञान मिन्नं तस्मै पाणिनये नमः ॥ अइउण् । ऋलक् । एओङ् । ऐऔच । हयवरट् । लण् । अमङ- णनम् । झभञ् । घढधप् । जवगडदश् । खफछठथचटतम् । कपयू । शपसर् । हल् ॥ इति प्रत्याहारसूत्राणि ॥ प्रथमोऽध्यायः। प्रथमः पादः। वृद्धिरादेच १११।१ ॥ अदेगुणः १ । १ । २ ॥ इको गुणवृद्धी ११ । ३॥ न धातुलोप आर्धधातुके १।। ४ ॥ विति च १।१।५ ॥ दीधीवेवीटाम् । १ । ११६ ।। हलोऽनन्तराः संयोगः १ । १ । ७ ॥ मुग्वनासिकारचनोऽनुनामिकः १।। ८॥ तुल्यास्यप्रयन्नं सवर्णम् १।११९॥ नाशली १।१।१०॥ ईदूदेविचनं प्रगृह्यम् १ । १ । ११ । अदसो मात् १।१ ॥ १२ ॥ शे १।१।१३ ॥ निपान ए- फानना १।१।१४ ॥ ओत् १।१।१५॥ संयुद्धी शाकल्यस्येनावना १ ।। १६ ।। उन्नः १।१ । १७ ।। ऊं १।१।१८ ॥ इंदूनी च समम्प ११ ॥ १९॥ दावा वदा ।।१।२० ॥१॥ आयन्तवदेकस्मिन् १।१।२१॥ तरममपी घः १।१ । २२ ॥ वगगवतुति संख्या १।।२३ ॥ ष्णान्ता पद्।१।२४ ॥ इति च ।।१।२६ ॥ तक्तवत् निष्टा ।।१।२६ ॥ सर्वादीनि मर्वनामानि ।। २७ ॥ विभागा रिक्समासे बहुव्रीही १।१।२८ ॥न वहवीही १।१।२९ ! तृतीया. ममासे ।।१।३० ॥ इन्द्रे च १।१।२१॥ विभाषा नमि ।।३२ ॥ प्रथमचर- मतपासाकतिरसनेमाश्च १।१ । १३ ॥ परावरदक्षिणोत्तरापराधराणि व्यवस्था- पामसंज्ञायाम् ।।१।२४ ॥ समझानिधनाम्यायाम् ।।१।३५॥ अन्तरं पहियों- गोपमध्यानयोः ।। १ । ३६ ॥ सरादिनियातमन्ययम् १।११३७ ॥ तद्वितधाम ·अष्टाध्यायीसूत्रपाठः। २ विभक्तिः 11१1३८ ॥ कृन्मेजन्तः ।। १ । ३९ ।। क्यातोसुकसुनः १ ॥२॥ अव्ययीभायध १।१ । ४१ | शि सर्वनामस्थानम् १।१।४२ सस्य १।११४३नवेति विमारा ११११४४ ।। इग्यणः संप्रसारणम् १११ न्ती किती १ ॥ १।४६ ॥ मिदचोऽन्यात्परः ११११४७॥ एच इग्घ्रसादेशे ११ पष्टी म्यानेयोगा ।। १ । ४९ ॥ स्थानेऽन्तरतमः । १।१॥ ५० ॥ उरण्रपर ५१ ॥ अलोऽन्त्यस्य १।११ ५२ ॥ डिच्च १।१। ६३ ।। आदेः परस्य ५४ ॥ अनेकाशित्सर्वस्य १।१ । ५५ ॥ स्थानिवदादेशोऽनविधी १।। अचः परस्मिन्पूर्वविधौ १।१। ५७ ॥ न पदान्तद्विर्वचनवरेयलोपस्वरसवर्ण घनश्चविधिषु १।१।५८ ॥ द्विवचनेऽचि १।१ । १९ ॥ अदर्शनं लोपः ६० ॥३॥ प्रत्ययस्य लुक्स्लुलुपः १ । १।६१॥ प्रत्ययलोपे प्रत्ययलक्षणम् ६२ ।। न लुमताङ्गस्य । १ । १३ ॥ अचोऽन्त्यादि दि १११६ ॥ स्पूर्व उपधा १॥ १॥६५॥ तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य १ त्तरस्य ।१।१।६७॥ स्वरूपं शब्दस्याशब्दसंज्ञा १।१।१८। अणु स्य चाप्रत्ययः१।११६९॥ तपरस्तकालस्य ११११७०॥ आदिरन्येन सहेता १११ येन विधिस्तदन्तस्य १ । १ । ७२ ॥ वृद्धिर्यस्याचामादिस्लवृद्धम् १ । १ । ७३ दादीनि च १ । १ । ७४ ॥ एड्वाचा देशे १ । १ १७५ ॥ "वृद्धिरादान्तवद यः प्रत्ययस्य सृश्यञ्चदा" || द्वितीयः पादः। गाङ्कुटादिभ्योऽणिन्डित् १ । २ । १॥ विज इट् १।२।२॥ विभागो! २ । ३ ॥ सार्वधातुकमपिन १ । २॥ ४ ॥ अमयोगालिदित् १।२ । ५॥ इन्धि ११।२।६॥ मृऽमृदगुधकुलिशवदयसः क्त्वा ११२१७ ॥ रुदविदमुप पिंप्रग्छः संश्च ।। २। ८॥ इको झल् १ । २ ॥ ९ ॥ हलन्ताग ।।२। लिनचायाामनेपदेषु १।२।११ | उश्च १ । २ । १२॥ या गमः १ । २ । हनः मिच ।।२।१४॥ यमो गन्धने १।२॥ १५॥ विमापोपयमने ११२॥ एयायोरिच १२॥ १७॥ न बचा सेट १ ।२।१८॥ निष्टा शीरि दिमिति भृतः ।। २ । १९ ॥ मृपस्तितिक्षायाम् १।२।२० ॥१॥ उदुपधारावादिक स्थरताम् ।।२।२१ ॥ पूहः कश च १।२॥ २२॥ गोपचायकान्तार २॥ २३ ॥ पशिष्यतथ १।२।२४ ॥ नरिमपियशेः कालपम्प । २ । रम्य स्याहादेः मंध १२ ॥ २६ ॥ उकालोऽयवदान: ११२१२ अन 17।१८ । उमादानः ।।२।२९॥ नीनानदानः ।। Bार: दिन१॥२मगादित पदामाम १.५१३ ·श्रुति दूरासंबुद्धौ ११२॥ ३३ ॥ यज्ञकर्मण्यजपन्यवसामसु १ । २। ३४ । उच्चै- स्तरां वा वषटारः ११२ । ३५ ॥ विभाषा छन्दसि १ । २ । ३६ ॥ न सुब्रह्मण्यायां स्त्ररितस्य तूदात्तः ।।२। ३७ ॥ देवब्रह्मणोरनुदात्तः १ । २ । ३८ । स्वरितासंहि- तायामनुदात्तानाम् १॥ २॥ ३९ ॥ उदात्तखरितपरस्य सन्नतरः १।२ । ४० ॥ २ ॥ अपृक्त एकाल्प्रत्ययः १।२।४१ ॥ तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः १।२।४२ ॥ प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम् १ । २ । ४३ ॥ एकविभक्ति चापूर्वनिपाते १।२ ॥४४॥ अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् १ । २ । ४५ ॥ कृत्तद्वितसमासाश्च १।२ । ४६ ।। हखो नपुंसके प्रातिपदिकस्य १ । २ । ४७ ! गोस्त्रियोरुपसर्जनस्य १ । २।४८ ! छुक्तद्धितलुकि १।२१ ४९ ॥ इगोण्याः १।२।५० ॥ लपि पुक्तवद्वपक्तिवचने । २। ६१ । विशेषणानां चाजातेः १।२ । ५२ ॥ तदशिष्यं संज्ञाप्रमाणत्वात् १ ।२। ५३ ॥ लन्योगाप्रख्यानात् १ । २ । १४ ॥ योगप्रमाणे च तदभावेऽदर्शनं स्यात् १ । २।५५ ।। प्रधानप्रत्ययार्थवचनमर्थस्यान्यप्रमाणत्वात् १ । २ । १६ ।। कालोपसर्जने च तुल्य- म् । १ । २॥ १७ ॥ जायाख्यायामकस्मिन्बहुवचनमन्यतरस्याम् १।२ । ५८ ॥ अस्म- दो द्वयोश्च १।२१ १९॥ फल्गुनीप्रोष्ठपदानां च नक्षत्रे १ ।२।६०॥ ३ ॥ छन्दसि पुनर्व- सोरेकवचनम् १ । २ । ६१ ।। विशाखयोश्च ।। २ । ६२ ॥ तिष्यपुनर्वखोर्नक्षत्रद्वन्द्व बहुवचनस्य द्विवचनं नित्यम् १ । २ । १३ ॥ सरूपाणामेकशेष एकविभक्ती १ । २ । ६४ ॥ वृद्धो यूना तल्लक्षणश्वेदेव विशेषः १।२ । ६५ ॥ स्त्री पुत्रञ्च १ । २ । ६६ ।। पुमानिया १।२।१७ ॥ भ्रातृपुत्री खसूदुहितभ्याम् १ १ २१६८ ॥ नपुंसकमनपुंसके नेकवचास्यान्यतरस्याम् १।२ । १९॥ पिता मात्रा १ । २ । ७० ॥ श्वशुरः श्वश्वा ११२।७१ ॥ सदादीनि सनित्यम् १ । २ । ७२ ॥ माम्यासहेष्वतरुणेषु सी १ । २१ ७३ ॥ "गाटापुदुपधादरक्तरछन्दसि पुनर्वसोत्रयोदश" || तृतीयः पादः। भूपादयो धातयः १।३।१॥ उपदेशेऽजनुनासिया इन् १।३ । २ ॥ हलन्त्यम् । ३। ३॥न विभक्ती तुस्माः १२४॥ आदिजिंदुइवः १॥३॥ ५ ॥२ःप्रयपस्य १ । ३।६।। बुद्ध १ । १७ ।। सशकतद्धिने १।३। ८ ॥ तस्य लोपः १।३।९॥ यथासंग्य. मनुदेशः समानाम् ।। ३ । १० ॥ मरितेनाविकारः १ । ३ । ११ ॥ अनुदात्त- रित आमनेपदम् १।। १२ । भारकर्मयोः १ १।३।१३ ॥ पतरि कर्मन्यनिहारे ११३ । १४ ॥ न गतिहिसार्थम्यः १।३ । १५ ॥ इतरेलरान्योन्योपपदाच ।। १६ ।। नर्दिशः १११।१७ ॥ परिव्ययेभ्यः कियः ।।२।१८॥ विपराभ्यो जेः ११३॥ १९॥ माहो दोऽनास्परिहाणे ।।३।२० ॥१॥ श्रीडोऽनुर्मपरि- भ्या १३१२९॥ समाश्म्यिः १:१।३ । १२॥ प्रशासनस्वारस्ययोध ·- - 11| १३ | उitin ||२४|| TIMETAH पर्म काम ।। ३ । २६ ॥ १।३।२५॥ आमा: : गमो गरिnिtiy.११ ३ १ २०. !! Firmisी । रयाना: १ ३ ३१ | Atmनमामि योग गर।३ । ३२॥ मी मगरने ।।३। ३३ ॥ गदा ३ ॥ ३४ ॥ अमर्मशाम १।३ । ३५ ॥ Hain ध्यये नियः १।३।३६कामरि कगि १ । ३ । ३० । तापने क्रमः १ ॥ ३ ॥ ३८ ॥ राम्याम् ॥ ३ ॥ ३९ ॥ आर उन्मने । ५० ॥ २ ॥ ये: पादविहरणे ।। ३ । ११ ॥ प्रोपाम्या ममर्यायाम ।।३। अनुपसर्गादा । ३।४३ ।। आने ज्ञः १ ॥ २॥ ४५ ॥ अमर्मयाच ।। ३ संप्रतिभ्यामनाध्याने १ । ३ | ४६ ॥ भागनोगतभाषाज्ञानयाविमाशुपमन्त्रगेषु व ३॥४७॥ य्यतयाची ममुमारणे १।३ । १८॥ अनारकर्मकार १।३। विभाषा विप्रलापे १ । ३ । ६० ॥ अवादः ।। ३ । ११ ॥ समः प्रतिज्ञाने १०३ उदक्षरः सकर्मकान् ।।३। ५३ ॥ समस्तृतीयायुक्तात् ।। ३ । ९४ ॥ दान चेचतुर्थ्यर्थे १ । ३ । ५५ ॥ उपाद्यमः स्वकरणे ।। ३ । १६ ॥ नाथुरमृदशा १ । ३ । ५७ ॥ नानोः ।। ३ । ५८॥ प्रत्याभ्यां श्रुवः १ ॥ ३ ॥ १९ ॥ शितः १ । ३ । ६० ॥ ३ ॥ म्रियतेलडिडोध १ । ३ । ६१ ॥ पूर्वयन्सनः ११३६ आम्प्रत्ययवोऽनुप्रयोगस्य १ । ३ । ६३ ॥ प्रोपाभ्यां युजेरयज्ञपात्रेषु १ । ३ । ६६ समः क्ष्णुवः १ । ३ । ६५ ॥ भुजोऽनवने १ । ३ । ६६ ॥ गेरणी यक्रम णौ कर्तानाध्याने १ । ३ । ६७ ॥ भीस्योर्हेतुभये १ । ३१६८ ॥ गृधिवक्ष्योः प्रल १।३ । ६९ ॥ लियः संमाननशालीनीकरणपोश्च । ।३।७० ॥ मियोपपदाछ ऽभ्यासे १।३।७१ ॥ स्वरितत्रितः कर्षभिप्राये क्रियाफले १ । ३ । ७२ ॥ * द्वदः ११.३ । ७३ ॥ णिचश्च १ । ३ । ७४ ॥ समुदाड्यो यमोऽमन्ये १ । ३।७० अनुपसर्गाज्ञः १ । ३ । ७६ ॥ विमापोपपदेन प्रतीयमाने ।। ३ । ७७ ॥ शेषात्कर्त परस्मैपदम् १ १ ३ । ७८ ॥ अनुपराभ्यां नः १ ३ । ७९ ॥ अभिप्रत्यतिभ्यः क्षि १ । ३ । ८० ॥ ४ ॥ प्राद्वहः १ ! ३ । ८१ ॥ परेमपः ११३॥ ८२ ॥ व्यापरिभ्यो र १।३ । ८३ ॥ उपाच १ । ३ । ८४ ॥ विभाषाकर्मकात् ।। ३ । ८६ (युधयुधान शजने दुस्सुम्यो णेः १ । ३ । ८६ ॥ निगरणचलनार्थेभ्यश्च ।। ३ । ८७ ॥ अणा वकर्मकाञ्चित्तवस्कर्तृकात् १ । ३ । ८८ ॥ न पादम्पायमाझ्यसपरिमुहरुचितिवदयस १। ३ । ८९ ॥ वा क्यरः १ । ३ । ९० ॥ शुद्धयो लडि १।३।६१ ॥ पर -- ·स्यसनोः १ । ३ । ९२ ॥ लुटि च नृपः १ ॥ ३ ॥ ९३ । “भूवादयः क्रीडोऽनु वेः पादम्रियतेः प्रादहस्त्रयोदश" || चतुर्थः पादः। आ कडारादेका संज्ञा ११४ । १ ॥ विप्रतिषेचे परं कार्यम् १ । ४ । २ ॥ यू स्या- ख्यो नदी ।। ४ । ३ ॥ नेयवङ्मानायत्री १ । ४ । ४ 1) वामि १ ॥ ४ ॥ ५ ॥ डिति इस्वश्च १।४।६॥ शेपो ध्यसखि १।४ । ७ ॥ पतिः समास एव १।४। ८ ॥ पष्ठीयुक्तश्छन्दसि वा १ । ४ १९॥ हरवं लघु १। ४ । १० ॥ संयोगे गुरु १।४।११॥ दीर्घं च १ । ४ । १२ । यस्मात्प्रत्ययविधिस्तदादि प्रत्ययेऽङ्गम् १ । ४ । १३ ।। मुति- डन्तं पदम् । १।४।१४ ॥ नः क्ये १ । ४ । १५ ।। सिति च १।४ । १६॥ स्वा- दिष्वसर्वनामस्थाने १।४।१७॥ यचि भम् १ । ४ ११८ ॥ तसौ मत्यर्थे १।४।१९॥ अयस्मयादीनि छन्दसि १ । ४ । २० ॥ १ ॥ बहुषु बहुवचनम् १। ४ । २१ ॥ न्येकयोद्विवचनैकवचने १ । ४ । २२ ॥ कारके १ । ४ । २३ ॥ ध्रुवमपायेऽपादानम् १।४ । २४ ॥ भीत्रार्थानां भयहेतुः १ । ४ । २६ ॥ पराजेरसोढः १ । ४ । २६ ॥ यारणार्थानामीप्सितः १ । ४ । २७ ॥ अन्तर्षी येनादर्शनमिच्छति १ । ४ । २८ ।। आख्यातोपयोगे १। ४ । २९ । जनिकर्तुः प्रकृतिः १। ४ । ३० ॥ भुवः प्रभवः १।४ । ३१ ॥ कर्मणा यमभिप्रति स मंप्रदानम् १। ४ । ३२ ॥ रुथ्यर्थानां प्रीय- माणः १ । ४ । ३३ ।। श्लाघहवाशां ज्ञीप्स्यमानः १ । ४ । ३४ ॥ धारेरत्तमः १ । ४ । ३५ ॥ हेरीप्सितः १ । ४ । ३६ ।। क्रुधदुहेासूयार्थानों में प्रति कोपः १। ४ । ३७ ॥ ऋवद्रुहोरुपसृष्टयोः कर्म १ । ४ । ३८ ।। राधीश्योर्यस्य विप्रमः । ४ । ३९ ॥ प्रत्याभ्यां श्रुवः पूर्वस्य पी १। ४ । ४० ॥२॥ अनुप्रतियणन १।४। ४१ ॥ साधकतमं करणम् १।४ । ४२ ॥ दिवः कर्म च ।। ४ । ४३ ।। परिक्रयणे संप्रदानमन्यतरस्याम् १ । ४ । ४४ ॥ आधारोऽविकरणम् १।४ । ४५ ॥ अविसीड्ससो धर्म १।४ । ४६ । अभिनिविशथ ११४ । ४७ , उपान्वयाइस: ११४ । १८ ॥ कसितम कर्म १।४ । ४९ ॥ तथापृक्तं चानीप्सितम् ।। ४ ॥ १० ॥ अकथितं च १।४।११॥ गतिवृद्धिप्रत्यवसानार्थशब्दकर्माकर्मकाणामगि कर्ता मणी-१।१ । १२ ।। कोरन्यनरस्याम् १ । ४ । १३ । स्वतन्त्रः कर्ता १११११४॥ तप्रयोगको हेतुध । ४ । ५९ ॥ मानावरान्निपानाः ।। ४ । ५६ ॥ पादपोडमरने १।४ । ५७ ॥ प्रादयः १।४।५८॥ उपसर्गाः क्रियायोगे ।।४ । १९ ॥ गनि. स।४।६.॥१॥ उर्यादिपिडाचच १।४।११॥अनुशरणं पानितिरर. म् १।१।१२ ॥ आदरानादरसोः सदसती ।। १।६३॥ भूपोऽयम् ||४|| ·४ अटार . म Tantr १।३।२३ ॥ उदो. कर्मकाच्च १।३ । २६ समो गम्वृच्छिप्रच्छिस्वरत्यां स्पर्धायामाङः १ योगेषु कृत्रः १।३ । ३ ३ । ३४ ॥ अकर्मकाच व्ययेषु नियः १। ३।३६ तायनेषु क्रमः १ । ३ । ३० ४० ॥ २ ॥ वेः पादविहर अनुपसर्गादा १ । ३ । ४३ संप्रतिभ्यामनाध्याने १ ।: ३ । ४७ || व्यक्तवाचां समुः विभापा विप्रलापे १ । ३ ।' उदश्चरः सकर्मकात् १। ३ । चेचतुर्यर्थे १ । ३। ५५ ॥ १ । ३ । १७ ॥ नानोः १ शितः १।३।६० ॥ ३ ॥ आम्प्रत्ययकोऽनुप्रयोगस्य १ समः ६णुयः १ । ३ । ६५ ॥ कर्तानाभ्याने १।३।६७॥ १।३।६९॥ लियः समान ऽम्यामे १।३।७१॥ स्वरिः ददः ११.३१ ७३ ॥ णिचश्च अनुपसर्गानः १।३ । ७६ ॥ परम्मैपदम् ।। ३ । ७८ | अग १।१1८०॥ ४ ॥ प्रादहः । ।।८३॥ उपाम १।३ रजने दुइम्पो मे१॥ ३ ॥ ८६ परसंगापिलांत्रात् :१.३ re N MICAL my

·भादपदाभियियोः ।।१।१३॥ नाभिप्रती आभिगुण्ट्ये २११।१४।।
भनु ममा २१।१५॥ यस्य चापाम:
२RS || निमानि प २ ।
१॥१७॥ पारे मध्ये पष्टपा पा २11१८॥ या यंपेन २।१।१९॥ नदीमिय
२।१।२०॥१॥ अन्यपदार्थं च संझापाम् १।१।२१ ॥ सरपुरुषः २।१।२२ ।।
दिगुध २१॥ २१ ॥ द्वितीया श्रितातीनातिनगतात्यस्तप्राप्तापः २१ । २४ ।।
पर्य न २ १ १ २५ ॥ गदा क्षेरे २ । १॥ २६ ॥ मामि २।१।२७ ।। कालाः
२।१।२८ ॥ अपन्तमपोगे च २।१।२९ । मृतीया तालार्थेन गुणाचनेन ।
१।१०॥ मममोनार्थफलहनिपुणमिलाः २।१।३१ ॥ पत्करणे कृता
पहलम् २ । ।। ३२ ॥ कृत्येरधिकार्थयनने २।१ । ३३ ॥ अनेन ध्यानम् २।१।
२४ ॥ भक्ष्येण मिश्रीकरणम् २।१।३५ ॥ चतुर्थी तदर्थार्धवलिहितमुग्यरक्षिनः २।।
१९ ॥ पञ्चमी भयेन २१ १ । ३७ ॥ अपेतापोदमुक्तपतितापत्रस्तरमशः २ ॥ १ ॥ ३८ ॥
स्तोकान्तिकदुराष्ट्राणि सन २.११ ३९ ॥ सप्रमी हो? २।११ ४० ॥ २ ॥
सिद्धपुष्करफवन्ध २।११४१॥ या क्षेपे ।।२। ४२ ॥ येणे २ ।।
४३॥ संज्ञायाम् २ । १।४४ ॥ तैनाहोरात्रायपयाः २ ।।। ४५ ॥ तत्र २।।
४६ ॥ क्षेप २ ॥ १॥ ४७ ॥ पात्रेसमितादयध २।१ । ४८ ॥ पूर्वकालकमयंजरपुराण-
नयकेयलाः समानाधिकरणेन २ । १। ४९ ॥ दिक्संस्ये संज्ञायाम् २।।। १० ।।
तद्भितार्थोत्तरपदममाहारे च २। ११५१ ॥ संख्यापूर्वो द्विगुः २ । १ । १२ ।। कुत्सि-
तानि चुसनेः २।१ । ५३ ॥ पापाणके कुत्सितः २ । १ । ५४ ॥ उपमानानि सामा.
न्यवचनैः २।।। ५५ ॥ उपपिनं ध्यानादिभिः सामान्पाप्रपोगे २ । १ । ५६ ॥ विशे-
पर्ण विशेष्येण बलम् २ । १। १७ ॥ पूर्वापरप्रथमचरमजघन्यममानमध्यमध्यमवीराश्च
२।१।५८ ॥ श्रेण्यादयः कृतादिभिः २।१ । ५९॥ तेन नविशिष्टेनानञ् २ । १।
६० ॥ ३ ॥ सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः पूज्यमानः २ । १।६१ ॥ वृन्दारकनागकुरैः पूज्य.
मानम् २ ।। । १२ ॥ यतरकतमी जातिपरिप्रभ २।१।६३ ॥ किंक्षेपे ।। १ ।
६४ ॥ पोटायुयतिस्तोककतिपयगृष्टिधेनुवशावेहष्कयणीप्रवक्तृश्रोत्रियाध्यापकपूत तिः २ ।
११६५ ॥ प्रशंसापचनश्च २ । ११६६ ॥ युवा खलनिपलितवलिनजरतीभिः २।१।
६७ ॥ कन्यतुल्यान्या अजान्या २॥ १।६८ वर्णो वर्णेन २।१ । ६९ ॥ कुमारः
श्रमणादिभिः २ । १ । ७० ॥ चतुभ्यादो गर्भिण्या २।१ । ७१॥ मयूरव्यसकादयश्च
२॥ १। ७२ ॥ "समर्थोऽन्यपदार्थे च सिद्धशुष्कमन्महड्वादश" ||
द्वितीयः पादः।
पूर्वापराधरोतरमेकदेशिनकाधिकरणे २ १ २ । १॥ अर्धे नपुंसकम् । २।२।२॥
द्विनीयतृतीय चतुर्माणपन्यतरस्याम् २ ॥ २॥ ३ ॥ प्राप्तापने च द्विनीयया २॥ २॥ ४ ॥

·स अष्टाध्यायीसूत्रपाठः । कालाः परिमाणिना २।२।५ । नञ् २ । २॥ ६ ॥ ईषदकृता २॥ २ ॥ ७ ॥ पष्टी २।२।८॥ याजक्रादिभिश्च २।२।९॥न निर्धारणे २।२।१०॥ पूर णगुणसुहितार्थसदव्ययतव्यसमानाधिकरणेन २ । २ । ११ ॥ तेन च पूजायाम् २।२। १२ ।। अधिकरणवाचिना च २।२। १३ ।। कर्मणि च २१.२ । १४ ॥ तुजकान्या कर्तरि २ । २ । १५ ॥ कर्तरि च २।२ । १६ ॥ नित्यं क्रीडाजीविकयोः २१२। १७ ॥ कुगतिप्रादयः २ । २ । १८ ।। उपपदमतिङ् २ । २ । १९ ॥ अमेवाव्ययेन २ । २॥ २० ॥ १ ॥ तृतीयाप्रमृतीन्यन्यतरस्याम् २।२।२१ ।। क्त्वा च २ । २ । २२ ।। शेपो बहुव्रीहिः २ । २ । २३ ॥ अनेकमन्यपदार्थे २।२ । २४ ॥ संख्ययाव्ययासन्ना- दूराधिकसंख्याः संख्येये २ । २ । २५ ॥ दिवामान्यन्तराले २ ॥ २ ॥ २६ ॥ तत्र तेने- दमिति सरूपे २ । २ । २७ ॥ तेन सहेति तुल्ययोगे २।२।२८ ॥ चाय द्वन्द २।२ । २९ ॥ उपसर्जनं पूर्वम् २ । २ । ३० ॥ राजदन्तादिषु परम् २ ॥ २ ॥ ३१ ॥ द्वन्द्व घि २ । २ । ३२ ॥ अजाद्यदन्तम् २ । २ । ३३ ॥ अल्पातरम् २ । २ । ३४ ॥ सप्तमीविशेपणे बहुव्रीही २ । २ । ३५ ॥ निष्टा २ । २ । ३६ ॥ वाहिताम्यादिषु २ । २ । ३७ । कडाराः कर्मधारये २।२।३८॥ "पूर्वापराधरोत्तरं तृतीयाप्रभृतीन्यष्टादश" ।। तृतीयः पादः । अनभिहिते २ । ३ । १ ॥ कर्मणि द्वितीया २ । ३ । २ ॥ तृतीया च होच्छन्दमि २ । ३ । ३ ॥ अन्तरान्तरेणयुक्त २।३।४ ॥ कालाध्यनोरत्यत्तसंयोगे २ । ३।१॥ भायर्गे तृतीया २ । ३।६ ॥ सप्तमीपसम्यो कारकमध्ये २ । ३ । ७ ॥ कर्मप्रवचनीया. के द्वितीया २।३।८॥ यस्मादधिकं यस्य चेश्वरवचनं तत्र मतमी २।३१९ ॥ पक्षम्यपाइरिभिः २ । ३ ॥ १० ॥ प्रतिनिधिप्रतिदाने च यस्मात् २॥ ३ ॥ ११ ॥ माप कर्मणि द्वितीयाचतुर्थी चेष्टायामनपनि २ । ३ । १२ ॥ चतुर्थी संप्रदाने २।११ १२ ॥ क्रियार्थीपादस्य च कर्मणि स्थानिनः २।३।१४ ॥ नुमर्याम भावयनमान २। २॥ १५ ॥ नमःस्वस्तिस्वाहास्वधालयडयोगाच २।३ । १६ ॥ मन्यकर्मग्पनादरे नि भाग २ । ३ । १७ ॥ वर्तृकरणयास्तृतीया २।। १८ ॥ मागुन ऽप्रमाने २।२।१९॥ पनाविकारः २॥ ३ ॥ १० ॥ १ ॥ इथंभूतलक्षणे २ । । । ११ ॥ भव्यताका सामगि । ।२२ ॥ ती २।३ । २३॥ अर्पणे पथमा । १।२४ ॥ frभाषा गुणनियाम २ । । । २५ | पहा हेनुप्रयोगे २।।१६॥ ना. भरावा म २।३।२७ ॥ शादाने पदमी २।३।२८॥ अन्यारादिरदिशा Here १ । २९ ॥ पवनगगन ।। ३ ।। || ft. ।। ३! ! म्यमानानिम्तायन्यतास्याम् १ ॥ ३ ॥ १२ ॥ REATIननम्म २।३।१३ ॥ नित्रायः पयर ·९ द्वितीयाध्याये चतुर्थः पादः। २ १३ १ ३४ ॥ दूरान्तिकार्थेभ्यो द्वितीया च २।३ । ३५ ॥ सप्तम्यधिकरणे च २।३। ३६ ॥ यस्य च भावेन भावलक्षणम् २ । ३ । ३७ ॥ षष्टी चानादरे २।३ ॥ ३८ ॥ सामीश्वराधिपतिदायादसाक्षिप्रतिभूप्रसूतैश्च २ । ३ । ३९ ॥ आयुक्तकुशालाभ्यां चासे- वापाम् २॥ ३॥ ४० ॥ २ ॥ यतश्च निर्धारणम् २ ३ ४१ ॥ पञ्चमी विभक्त २ । ३ । ४२ ।। साधुनिपूणाभ्यामर्चायां सप्तम्यप्रतेः २ । ३। ४३ ॥ प्रसितोत्सुकाभ्यां त. तीया च २।३। ४४ ॥ नक्षत्रे च लुपि २ । ३। ४५ ॥ प्रातिपदिकार्थलिङ्गपरिमा- पवचनमाने प्रथमा २ ॥ ३ ॥ ४६॥ संबोधने च २ । ३ । ४७ ॥ सामन्त्रितम् २ । ३ । ४८ ॥ एकवचनं संघुद्धिः २।३। ४९ ॥ पष्टी शेपे २ । ३ । १० ॥ ज्ञोऽविदर्थ- स्य करणे २।३।५१ ॥ अधीगर्थदयेशां कर्मणि २ । ३ । ५२ ।। कृतः प्रतियने २।३। ६३ ।। रुजार्थानां भाववचनानामज्वरेः २ । ३ । ५४ ॥ आशिषि नाथः २१ ३॥ ५५ ॥ जासिनिग्रहणनाटकाथपिषां हिंसायाम् २ । ३ । ५६ ॥ व्यवहृपणोः स. मर्थयोः २।३। ५७ ॥ दिवस्तदर्थस्य २ । ३।५८॥ विभापोपसर्गे २।३ । ५९ ॥ द्वितीया ब्राह्मणे २ । ३१ ६० ॥ ३॥ प्रेष्यब्रुवोर्हविषो देवतासंप्रदाने २।३। ६१ ॥ चतुर्थ्यर्थे बहुलं छन्दसि २।३।६२॥ यजेश्च करणे २ ॥ ३ ॥ १३॥ कृत्वोर्थप्रयोगे कालेऽधिकरणे २ । ३ । ६४ ॥ कर्तृकर्मणोः कृति २ । ३ । ६५ ॥ उभयप्राप्ती कर्मणि २। ३ । ६६ ॥ तस्य च वर्तमाने २ । ३ । ६७ ॥ अधिकरणवाचिनश्च २ । ३ । ६८ ॥ न लोकाव्ययनिष्ठाखलर्धतृनाम् २ । ३ । ६९ ॥ अकेनोभविष्यदाधमर्ययोः २ । ३ । ७० ॥ कृत्यानां कर्तरि वा २ । ३ । ७१ ॥ तुल्याधैरतुलोपमाभ्यां तृतीयान्यतरस्याम् २।३ । ७२ ॥ चतुर्थी चाशिष्यायुध्यमद्रमद्रकुशलमुखार्थहितैः २ । ३ । ७३ ॥ "अनभिहितइत्थंभूतयश्वप्रेष्यनुवोत्रयोदश" ।। चतुर्थः पादः। द्विगुरेकवचनम् २ ॥ ४ ॥ १ ॥ इन्द्रश्च प्राणितूर्यसेनाङ्गानाम् २० । ४ । २ ॥ अनु- वादे चरणानाम्-२ । ४ । ३ ॥ अध्ययुंक्रतुरनपुंसकम् २ । ४ । ४ । अध्ययनतोऽवि. प्रकटाख्यानाम् २।४ । ५ ॥ जातिरप्राणिनाम् २।४ । ६ ॥ विशिष्टलिगो नदीदे. शोऽग्रामरः २॥ ४ ॥ ७ ॥ क्षुद्रजन्तवः २ । ४ ।८॥ येषां च विरोधः शाश्वतिकाः २।४।९॥ शुद्राणामनिरवसितानाम् २ । ४ । १० ॥ गवाश्वप्रभृतीनि च २।४ । ११॥ विभाषा वृक्षमृगतृणधान्यव्यञ्जनपशुशकुन्यश्ववडवपूर्वापराधरोत्तराणाम् २ । ४ । १२॥ विप्रतिषिद्ध चानधिकरणयाचि २ । ४ । १३॥ न दधिपयादीनि २।४ । १४ ॥ अधिकरणैतावत्वे च २।४ ॥ १५ ॥ विमापा समीपे २ । ४ । १६ ॥ स नपुंसकम् २ । ४ । १७ ।। अव्ययीभावश्च २ । ४ । १८ ॥ तत्पुरुषोऽनकर्मधारयः २। ४ । १९ ॥ संज्ञायां कन्योशीनरेषु २।४ । २० ॥ १ ॥ टपझोपत्रमं तदाद्या- २

·No text on this page.

·तृतीयोऽध्यायः । प्रथमः पादः । प्रत्ययः ३।१।१॥ परश्च ३।१ । २ ॥ आधुदात्तश्च ३।१।३ ॥ अनु. दात्तौ सुस्थिती ३1 १ ॥ ४ ॥ गुप्तिकिड्यः सन् ३ । १ । ५ ॥ मान्बधदान्शान्भ्यो दीर्घश्चाभ्यासस्य ३॥ १६ ॥ घातोः कर्मणः समानकर्तृकादिच्छायां वा ३ । १ ॥ ७ ॥ मुप आत्मनः क्यच् ३ । ११८॥ काम्यञ्च ३११ १९॥ उपमानादाचारे ३।१। १० ॥ कर्तुः क्यड्सलोपश्च ३ । १।११॥ भृशादिभ्यो मुव्यच्वेर्लोपश्च हल: ३ । १ । .१२ ॥ लोहितादिडारभ्यः क्यम् ३ । १ । १३ ॥ कष्टाय क्रमणे ३ । १ । १४ ॥ कर्मणो रोमन्यतपोभ्यां वर्तिचरोः ३ । १ । १५ ॥ वायोध्मभ्यामुद्रमने ३ । १ । १६ ।। शब्दवैरकलहाभ्रकण्वमेवेभ्यः करणे ३ । १ । १७ ॥ सुखादिभ्यः कर्तृवेदनायाम् ३ । १॥ १८॥ नमोवरिवश्चित्रङः क्यच् ३ । १ । १९ । पुच्छभाण्डचीवरापिणङ् ३११ । २०॥ १॥ मुण्डमिश्रलक्ष्णलवणवतवस्त्रहलकलकृतवस्तेभ्यो णिच् ३ । १ । ११ ॥ धातोरेकाचो हलादेः क्रियासमभिहारे यङ् ३ । १। २२ ॥ नित्यं कौटिल्ये गती ३ । १ । २३ ॥ उपसदचरजपजभदहदशगृभ्यो भावगर्हायाम् ३ । १ । २४ ॥ सत्यापपाशरू. पीणातूलश्लोकसेनालोमत्वचवर्मवर्णचूर्णचुरादिम्यो णिच् ३ । १ । २५ ॥ हेतुमति च ३।१ । २६ ।। कण्ड्वादिभ्यो यक् ३ । १ । २७ ।। गुरधूपविच्छिपणिपनिम्य आयः ३।११२८ ॥ ऋतेरीयङ् ३ । १।२९ ।। कमेणिङ् ३ । १ । ३० ॥ आयादय आर्धधातुके वा ३।१।३१ ॥ सनायन्ता धातवः ३।। ३२ ॥ स्यतासी लु- टोः ३ । १ । ३३ ॥ सिबहुलं लेटि ३ । १ । ३४ ॥ कास्प्रत्ययादाममन्त्रे लिटि ३।१।३५ ॥ इजादेव गुरुमतोऽनुच्छः ३ । १ । ३६ ॥ दयायासश्च ३ । १ । ३७ ॥ उपविदजागृम्योऽन्यतरस्याम् ३ । १ । ३८ ॥ भीहीभृट्टयां पलुवच ३ । १ । ३९ ॥ कृयानुप्रयुज्यते लिटि ३ । १ । ४० ॥ २ ॥ विदाकुर्वन्त्यियन्यतरस्याम् १ । ४१ ॥ अम्युत्सादयांपजनयाचिकयारमयामकः पायांक्रियाद्विदामका- निति छन्दसि ३ । १ । ४२ ॥ लि सुडि ३ । १ । ४३ ॥ प्ले: मित्र ३।।। ४४ ॥ शल इगुपधादनिटः क्सः ३ । १।४५ ॥ सिप आलिङ्गने ३ । १।४६ ॥ म दा ३।१।४७ ॥ णिप्रिनुम्यः कर्तरि चङ् ३।१।४८ ॥ नि. भाषा धैइयोः ३।।। ४९ ॥ गुपेछन्दसि ।।।। ५. ॥ नोनयनिधनपत्येलप- पर्दयतिभ्यः ३।।। ५१ ।। अस्पतिरक्तिख्यातिम्पोऽट ३ । ।। ५२ ॥ लिरिसि- विध ३।१।१६ ॥ भाग्मनेपदेष्यन्यतरस्याम् १।१ । ५४ ॥ शादियुनायदिनः परमिपदेश ३ ॥१॥ ५५ ॥ सतिस्पतिभ्यश्च ३।१।५६ ॥ दरिलो या ३ ।। १५॥ वन्तम्भुम्लु उपसुम्सुनारअश्विम्म ३ ।। ५८ ॥ हिन्वान्दमि ·भागानीमा ३।११५९ ॥ निते १६:३।१।६० ॥ ३ ॥ दासनवरितापित न्यारस्याम् ३1118 || 1 फर्मवतरि ३1 1 । ६२ ॥ दृहम ३।। ग रुषः ३६४ }ोऽनुनागे घ३।१।१५ || निमाकगी: ३ सायके यर ।।१।६७ ॥ यता ३१६८॥ दिलादिन्यः ॥ १।६९ ॥गा माम्लाशभकामुरमुत्रसिटिमा ३ । १॥ ७० ॥ यसोऽ ३।१।७१ ॥ संयसप ३ । १ । ७२ ॥ सादिभ्यः शुः ३१ ।। ७३ ॥ च ३ । १ । ७४ || अक्षोऽन्यतरस्याम ३।४।७५ 1) तनूकरणे तक्षः ३११ तुदादिभ्यः : ३ । ११ ७७ ॥ रुधादिभ्यः प्रम ३१११७८ || तनादिकम्म्य १॥ ७९ ॥ धिम्पिान्योर च ३।१1८०॥ ४ ॥ प्रयादिभ्यः भा ३ ।। स्तम्भुप्तम्भुस्यम्भुस्कुम्भुकुम्पः शुश्च ३।। ८२ ॥ हरु माशानन्झी ३ । १ छन्दसि शायपि ३।१।८४ ॥ व्यत्ययो बहुलम् ३ । १। ८५ ॥ लिड ३।१।८६ ॥ कर्मवत्कर्मणा तुल्यक्रियः ३ ।। ८७ ॥ तपस्तपः ३ । १।८८ ॥ न दुहनुनमा यक्चिणी ३।१।८९॥ कुपिरजोः प्राचां या च ३। १ । ९० ॥ धातोः ३ । १ । ९१ ॥ तत्रोपपदं सप्तमीस्थम् ३ । १ । कृदतिङ ३ । १।९३ ॥ वासरूपोऽस्त्रियाम् ३ । ११ ९४ ॥ कृत्याः प्राजुल १। ९५ ॥ तन्यत्तव्यानीयरः ३ । १ । ९६ ।। अचो यत् ३।१ । ९७ ॥ पधान ३ । १ । ९८ ॥ शकिसहोश्च ३ । १ । ९९ ॥ गदमदचरयमशानुपस १. १०० ॥ ५ ॥ अवधपण्यवर्या गर्दापणितव्यानिरोधेषु ३ । १ । १०१ करणम् ३ । १ । १०२ ॥ अर्यः सामिवैश्ययोः ३ । १ । १०३ ॥ उपसर्या प्रजने ३ । १ । १०४ ॥ अजय संगतम् ३।१ । १०५ ।। बदः मुपि क्याच १। १०६ ॥ भुवो भावे ३ । १ । १०७ ॥ हनस्त च ३। १ । १०८ ॥ शावजुपः क्यप् ३ । १ । १०९॥ ऋदुपधाच्चाकृपिघृतेः ३ । १ । ११० ॥ ईच ३।१।१११॥ मृञोऽसंज्ञायाम ३।१ । ११२॥ मृजेविभापा ३।१।। राजसूयसूर्यमृपोद्यरुच्यकुप्यकृष्टपच्याव्यध्याः ३ । । । ११४ ॥ भिद्योद्धयौ नदे १ । ११५ ॥ पुष्यसिध्यौ नक्षत्रे ३।१ । ११६ ॥ विपूयविनीयजित्या मुधवाल्ल ३ | १ | ११७ ॥ प्रत्यभिभ्यां प्रहेइछन्दसि ३ । १ । ११८ ॥ पदावरियाह्यापश्ये ३१ ११ ११९ ॥ विभाषा कृवृपोः ३।। १२०॥ ६॥ युग्यं च पत्रे ३ : १२१ ॥ अमावस्यदन्यतरस्याम् ३ । १ । १२२ ॥ छन्दसि निष्टर्यदेवहूपप्रणी योन्छिध्यमर्यस्तर्याध्ययंपन्यवान्यदेवयज्यापृच्छयप्रतिपीव्यालवाद्यभाव्यस्ताव्योपचाप्यानि १। १२३ ॥ ऋहलोमे ३।११ १२४ }ओरायदयके ।। १ । १२५ ॥ सुयुपपिरपिलपित्रपिचमश्च ३ । १ । १२६ ॥ आनाप्योऽनिये ३ । १ । १२७ ।

·तृतीयाध्याय द्वितायः पादः णाय्योऽसंमती ३ । १ । १२८ ॥ पाय्यसांनाय्यनिकारपधाय्या मानहविनिवाससामिधे- नीषु ३।१ । १२९ ॥ प्रती कुण्डपाय्यसंचाय्यो ३।१।१३० ॥ अग्नी परिचा. प्योपचाथ्यसमूह्याः ३ । १ । १३१ ॥ चियाग्निचिये च ३।१ । १३२ ॥ ण्वुल्तृची ३।१।१३३ ॥ नन्दिमहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः ३।१। १३४ ॥ इगुपधज्ञाप्री- किरः कः ३ । १ । १३५ ॥ आतश्वीपसर्गे ३।१ । १३६ ॥ पानाध्मादृशः शः ३।१।१३७ ॥ अनुपसर्गालिम्पविन्दधारिपारिवादेजिचेतिसातिसाहिभ्यश्च ३।११३८॥ ददातिदधात्योविभाषा ३ । १ । १३९ ।। अलिति कासन्तेभ्यो ण: ३।१।१४० ॥ ॥७॥ शाद्वयधानुसंस्वतीणवसावहलिहश्लिपश्वसश्च ३ । १। १४१ ॥ दुन्योरनुपसर्गे ३।१।१४२॥ विभाषा प्रहः ३।१।११३॥ गेहे कः ३।१।१४४ ॥ शि- ल्लिनि खुन् ।१।१४५ ॥ गस कन् २।१।१४६ ॥ युट्च ३।१।१५७ ॥ हश्च ब्रीहिकाल. योः३।१।१४८ ॥ मुसल्यः समभिहारे वुन् ३।११ १४९ ॥ आशिपि च ३ । १। १५० ॥ "प्रत्ययो मुण्डविदांदीपजनश्यादिभ्योऽवद्यपुग्यं च याद्वयवा दश" ।। द्वितीयः पादः। कर्मण्यण ३ । २।१॥ हावामश्च ३ । २ । २॥ आतोऽनुपसर्गे कः ३ । २॥३॥ सुपि स्थः ३ । २ ॥ ४ ॥ तुन्दशोकयोः परिमृजापनुदोः ३ । २ । ५ ॥ प्रे दाज्ञः ३।२।६॥ समिक्ष्यः ३ । २ । ७ ॥ गापोष्टक ३ । २ । ८ || हरतेरनुधमनेऽच् ३ ॥ २ ॥ ९॥ वयसि च ३ । २ । १० ॥ आडि ताच्छील्ये ३ । २ । ११ ॥ अर्हः ३ । २ । १२ ॥ स्तम्बकर्णयो रमिजपोः ३ । २। १३ ॥ शमि धातोः संज्ञायाम् ३।२ । १४ ॥ अधिकरणे शेते: ३ ॥ २॥ १५ ॥ चरेष्टः । ३ । २ । १६ ॥ भिक्षासेनादायेषु च ३। २॥ १७ ॥ पुरोप्रतोग्रेषु सर्तेः ३ । २ । १८ ॥ पूर्व कर्तरि ३ ॥ २॥ १९ ॥ कृओ हेतुताग्छील्यानुलोम्येषु ३ । २ । २०॥ १ ॥ दिवाविभानिशाप्रभाभास्कारान्तानन्तादि- बहुनान्दीफिलिपिलिबिबलिभक्तिकर्दचित्रक्षेत्रसंख्याजदावाहर्यत्तद्धचररुःषु ३१२॥ २१॥ कर्मणि मृतो ३ । २ । २२ ॥ न शब्दश्लोककलहगाथावरचाटुसूत्रमन्त्रपदेषु ३।२ । २३ ।। स्तम्बशकतोरिन् । ३ १ २ ॥ २४ ॥ हरतेईतिनाथयो: पशौ ३ । २ । २५ ॥ फलेपहिरात्मभरिश्च ३ । २॥ २६ ॥ छन्दसि वनसनरक्षिमथाम् ३ । २ ॥ २७ ॥ एजेः खश ३ १ २ । २८ ॥ नासिकास्तनयो धेटोः ३ । २ १ २९ ॥ नाडीमुष्टयोश्च ३ । २ । ३०॥ उदि कूले रुजियहोः २२२॥३१॥ चहाभ्रे लिहः ३।२।२२ ॥ परिमाणे पचः ३।२। ३३ ॥ मितनखे च ३१२।३४ ॥ विध्वरुपोस्तुदः ३।२।३९ ।। असूर्यललाटयोईशितपोः ३ । २ । ३६ ।। उग्रंपश्येरंमदपाणिधमाघ ३ । २ । ३७ ॥ प्रियवो वदः खच ३ । २ । ३८ । द्विपत्परपोस्तापैः ३१२१ ३९ ॥ पाचि यमो व्रते ३।२।१० ॥ २ ॥ सर्व- योर्दारिसहोः ३१२४१ ॥ सर्वकूलाभकरीपेषु कपः ३ । २ । ४२ ॥ मेघर्तिभये ·मामायमूत्रमारः। TR२१३॥ केन्द्रन३॥२॥ १४ ॥ आशिते भुवः करणभावणे: ३।२।१३ मानवादिनः ३।२।४६ ॥ गमच ३१२। मन्टो. ३ ॥२॥४८॥ आशिषि हनः ३।३। १९॥ १॥ कुमारसोर्पयोणिनिः ३ ॥ २॥ ११ ॥ लक्षणे PreTER मन्टेके च ३।२। ५३ ॥ शक्ती हस्तिका सो १२ २१ सिसिनि ३।२।५५ ॥ आदरसुभगस्यूलर RRENT काय करने स्युन ३।२।५६ ॥ कर्तरि मुवः खि. HER ३।२।१५। लोजर किन् ३ । २ । ५८ ॥ ऋविदरत- दपा ३ ।। १९ ॥ सदादिषु दृशोऽनालोचने कञ्च ३ १ २ । १०. ३ कोराइभिन्छिदजिनीराजामुपसर्गेऽपि किए ३ । २। १ । ॥ सन्दसि सहः ३ । २ । ६३ ॥ वहम् ।। १. १५४ कप मद ३ । २ । ६५ ॥ हन्येऽनन्त पादर PREM रेरिद ३ । २।६७ ॥ अदोऽनन्ने ३ ॥२॥८॥ मे १ २ १२ १ १९६१ मा ३।२।७० ॥ मन्ते श्वेतत्रहोस्यशरपुरोडा- RAM Rो ३।२ । ७२ ॥ विजुपे छन्दसि ३ ॥ १॥ ४१. अप्पे सवार ।। ७५ ॥ अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते ३ ॥२॥ १६ १२३ । २ । ७७ ॥ मुप्पजातौ गिनिस्तापटी. से ११९१८कम से।७९॥ मते ३ । २ । ८० ॥ ४ ॥ स।। ८२॥ आममाने रास ३ । २ । ८३॥ भूते ११ । । । कर्मणि हनः ३ ॥२१॥ KKet to ३१॥ यसि २ । ८ ॥ सुकर्मपापमय. * १९ मा ३।२।९० ॥ अग्नी चेः ।। २ । ९१ ॥ inter १९॥ धर्ममनिक्रियः ३ । २ । ९३ ॥ हो । .. sexनि । २।९५ ॥ सहे च ३।९।११ ....een उपराग 4 ·एतापाण्यामा पा५. । साका ३।। ११४ ॥ परोक्षे लिट् ३ । २ । ११५ ॥ शश्वतोर्लच ३।२। ११६ । प्रने चासनकाले ३।२।११७ ॥ लटमै ३ । २ । ११८ ॥ अपरोक्षे च ३१२॥ ११९॥ ननौ पृटप्रतिवचने ३१२। १२० ॥ ६ ॥ नन्योभापा ३।२। १२१ ॥ पुरि लुड्डास्मे ३१२ । १२२ ॥ वर्तमाने लट् ३ । २ । १२३ ॥ लटः शत- शानचावप्रथमासमानाधिकरणे ३१२ । १२४ ॥ संबोधने च ३।२। १२५॥ लक्ष. पहेत्वोः क्रियायाः ३ । २ । १२६ ॥ तो सत् ३ । २ । १२७ ॥ पूड्यजोः शानन् ३ ॥ २ ॥ १२८ ॥ ताच्छील्यवयोवचनशक्ति चानश् ३ । २ । १२९ ॥ इवार्यो: श- कृच्छिणि ३।२।१३० ॥ द्विपोऽमित्रे ३ । २ । १३१॥ मुनो यज्ञसंयोगे ३ । २ । १३२ ।। अर्हः प्रशंसायाम् ३ । २ । १३३ ॥ आ केस्तच्छीलतद्धर्मतत्साधुकारिषु ३ । २ । १३४ ॥ तुन् ३१२। १३५ ।। अलंकृनिराकृञ्जनोत्पचोत्पतोन्मदरुच्य. पनपतुधुसहचर इष्णुच ३।२।१३६ ॥ णेदछन्दसि ३।२। १३७ ॥ भुवश्च ३॥ २ ॥ १३८ ॥ ग्लाजिस्थश्च ग्नुः ३ । २ । १३९ ॥ त्रसिगृधिपिक्षिपेः नः ३ । २ । १४० ॥ ७ ॥ शमित्यष्टाभ्यो घिनुण ३ । २१ १४१ ॥ संपृचानुरुषाय. माझ्यसपरिसृसंसृजपरिदेविसंज्यरपरिक्षिपपरिरटपरिषदपरिदहपरिमुहदुपद्विपट्ठदुयुजानीडविवि- चत्यजरनभजातिचरापचरामुपाभ्याहनश्च ३ । २ । १४२ ॥ वो कपलसकत्यस्तम्भः ३।२। १४३ ॥ अपेन लपः ३ । २ । १४४ ॥ लपमृद्रुमधवदवसः ३ ॥२॥ १४५ ॥ निन्दहिंसतिशखादविनाशपरिक्षिपपरिरटपरियादिव्याभापासूयो वुञ् ३ । २ । १४६ ॥ देविकुशोधोपसर्गे ३ । २ । १४७ ॥ चलनशब्दार्थादकर्मकायुच् ३ । २ । १४८ ॥ अनुदात्तेतच हलादेः ३१२ । १४९ ॥ जुचकम्पदन्द्रम्पसृष्टविश्वलाचलपप- तपदः ३ । २ । १५० ॥ क्रुधमण्डाथैभ्यध ३ । २ । १५१॥ न यः ३ । २।११२॥ सूददीपदीक्षध ३।२ । १५३ ॥ लपपतपदस्याभूवनक्रमगमगृभ्य रकम् ३ । २ । १५४ ।। जल्पभिक्षकुटलुण्टडः पाकन् ३।२१ १२५ ॥ भगोरिनिः ३।२।१५६ ॥ जिक्षिविश्रीप्वमान्यथाभ्यमपरिम्पराम्यश्च ३ ।२। ११७ ॥ स्पृहिगृहिपतिदयिनिद्रात. न्द्राश्रद्धाभ्य आलु ३ १ २११५८ ॥ दाधेशिशदसदो रुः ३ । २ । १५९॥ सूप- स्पदः कमरच् ३ १ २ ॥ १६ ॥ ८ ॥ भप्रभासमिदो पुरच् ३ । २ । १६१ ॥ विदि. भिदिरिछदेः कुरच ३।२।१९२ ॥ इनशजितिभ्यः परप् ३।२।११३॥ग- स्वरच३।२।१६४ ॥ जागरयः ३।२।१६५॥ यजादा पहः ३।३। १९१ ॥ नमिकम्पिरम्पजसकहिंसदीपो २:३।२।१६७ ॥ सनाशंमभिक्ष उः ३ । २।१९८॥ बिन्दुरिधः ३।२।१६९॥ क्याप्छन्दमि ३।२।१७० । आ- महनजनः किरिनी लिट् २०२।१७१ ॥ सपितृोर्नजित ३।२।१७२ ॥ गृपन्योरार: ३।२।१७३ ॥ नियः ऋजुकनौ । ३।२।१७४ ॥ स्पेसमामरिमर- ·अष्टाध्यायीसूत्रपाठः। सो बरच । २ । १७५ ॥ यश्च यङः ३।२।१७६ ॥ भ्रानभासविद्युतोजिजु- ग्रावस्तुवः फिपू ३।२ । १७७ ॥ अन्येभ्योऽपि दृश्यते ३।२ । १७८ ॥ मुत्रः शान्तरयोः ३ । २ । १७९ ॥ विप्रसम्भ्यो इसंज्ञायाम् ३ । २ । १८० ॥ ९॥ धः कर्मणि ट्रन् ३ । २ । १८१ ॥ दाम्नीशसपुयुनस्तुतुदसिसिचमिहपतदशनहः करणे ३ । २ । १८२ ॥ हलसूकरयोः पुत्रः ३ । २ । १८३ ॥ अतिलघूसूखनसहचर इनः ३ २। १८४ ।। पुवः संज्ञायाम् ३ । २ । १८५ ॥ कर्तरि चर्षिदेवतयोः ३।२ । १८६ ॥ जीतः क्तः ३ । २ । १८७ ॥ मतिबुद्धिपूजार्थेभ्यश्च ३ । २ । १८८ ॥ "कर्मणि दि. वापूःसर्वसत्सूबहुलमन्येष्वपि नन्योः शमिति भञ्जभासधः कर्मण्यष्टी" ॥ तृतीयः पादः। उणादयो बहुलम् ३ । ३ । १ ॥ भूतेऽपि दृश्यन्ते ३ । ३ । २ ॥ भविष्यति गम्या- दयः ३ । ३ । ३ ॥ यावत्पुरानिपातयोर्लट् ३ ॥ ३ ॥ ४ ॥ विभाषा कदाकोः ३ । ३ । १॥ किंवृत्ते लिप्सायाम् ३ । ३ । ६ ॥ लिप्स्यमानसिद्धी च ३ ॥ ३ ॥ ७ ॥ लोडर्थलक्षणे च ३ । ३ । ८ ॥ लियोर्ध्वमौर्तिके ३ । ३ । ९ ॥ तुमुन्ण्वुली क्रियायां क्रियार्थायाम् ३ । ३ । १० ॥ भावयचनाश्च ३ । ३ । ११ ॥ अकर्मणि च ३ । ३ । १२ । लपे च ३ । ३ । १३ ॥ लुटः सदा ३। ३ । १४ ॥ अनद्यतने लुट् ३ । ३ ॥ १५ ॥ पदरुजविशस्पृशो घम् ३ । ३ । १६ ॥ सृस्थिरे ३ ॥ ३ ॥ १७ ॥ गावे ३ । ३ । १८ ॥ अकर्तरि च कारके संज्ञायाम् ।। ३ । १९ ॥ परिमाणाख्यायां स. वेभ्यः ३ । ३ । २०॥ १॥ इडश्च ३ ॥ ३ ॥ २१॥ उपसर्गे रुवः ३ ॥ ३ ॥ २२ ॥ समि युदुदुवः । ३ । ३ । २३ ।। श्रिणीमुयोऽनुपसर्गे ३ । ३ । २४ ॥ यो भुवः ।। ३ ॥ २६ ॥ अवोदोर्नियः ३ । ३ । २६ ॥ ने हरतुनुयः ३ । ३ । २७ ॥ निरभ्योः पूल्योः ३ । ३ । २८ ॥ उन्योर्मः ३ । ३ । २९ ॥ कृ धान्ये ३ ॥ ३ ॥ ३० ॥ यज्ञे समिता ३। ३ । ३१ ॥ ने स्रोऽयज्ञे ३ । ३ । ३२ ॥ प्रथने यावशब्दे ३ । ३ । ३३ ॥ छन्दोनानि च ३ । ३ । ३४ ॥ उदि ग्रहः ३।३।३५ ॥ समि मुष्टी ३।३। २६ ॥ परिन्यो गोर्यताप्रेषयोः ३।३ । ३७ ॥ परायनुपासय इणः ३ ॥ ३ ॥ २८॥ व्युपयोः शेतेः पर्याय ३ ॥ ३ ॥ ३९ ॥ हस्तादाने रस्तेये ३ । ३ । ४० ॥ २ ॥ निधासचितिहारीरोपममाधानेवादेव का ३1३1३१॥ संधे चानोत्तराधये ३।३१४२ ॥ कर्म म्पनिहारे णन्त्रिपाम् ३ । ३ । ४३ ॥ अभिविधी माव इनुण ३ ॥ ३ ॥४४॥ आयोगे. उपन्योर्महः ।।१५ ॥d लिप्मायाम् १ । ३ १ ४६ ॥ परी यज्ञे ।।।। ४७ ॥ नौ वृ धान्ये ३।३ । ४८ ॥ उदि अपनियोतिषः १।। ४९ ॥ मा. वाधियोः ।।३।५. ॥ अरे प्रदो प्रतियत्ये।।५१॥ प्रेमगिगार ५२॥ मोच ।। ६३॥ गोनेगलादने ३।। ५५ ॥ परी ·तृतीयाध्याय सृतायः पादः । भुवोऽवज्ञाने ३।३।१५ ॥ एरच् ३ ॥ ३॥ १६ ॥ ऋदोरम् ३ ॥ ३॥ ५७ ।। प्र- वृनिधिगमश्च ३।३।२८॥ उपसर्गेऽदः ३ । ३ । १९ । नौ ण च ३ । ३ । ६० ॥ ३ ॥ व्यधनपोरनुपसर्गे ३।३।६१॥ वनहसोर्वा ३॥ ३ । १२ ॥ यमः समुपनिविषु च ३।३। ६३ ।। नौ गदनदपठस्वनः ३।३।६४ ॥ कणो वीणायाँ च ३ । ३१६५ ॥ नित्यं पणः परिमाणे ३ । ३।६६ ॥ मदोऽनुपसर्गे ३ । ३ । ६७ ॥ प्रमदसमंदी हर्षे ३।३१६८ ॥ समुदोरजः पशुषु ३ । ३ । ६९ ॥ अक्षेषु ग्लहः ३ । ३ । ७० ॥ प्रजने सर्तेः ३ । ३ । ७१ ॥ ६ः संप्रसारणं च न्यभ्युपविषु ३१३१७२ ॥ याङि युद्धे ३।३।७३॥ निपानमाहायः ३ । ३ । ७४ ॥ भा. वेऽनुपसर्गस्य ३ । ३ । ७५ ॥ हनश्च वधः ३।३।७६ ॥ मूर्ती धनः ३ । ३ । ७७ ॥ अन्तर्धनो देशे ३।३ । ७८ ॥ अगारैकदेशे प्रघणः प्रधाणश्च ३।२ । ७९॥ उद्धनोऽत्याधानम् ३ । ३ । ८० ॥ ४ ॥ अपघनोऽहम् ३ । ३ । ८१ ॥ करणेऽयो- विदुषु ३ । ३ । ८२ ॥ स्तम्बे क च ३।३। ८३ ॥ मरौ घः ३ । । ८४ ॥ उपम आश्रये ३ । ३ । ८५ ॥ सङ्घोदी गणप्रशंसयोः ३ । ३ । ८६ ॥ निघो निमि- तम् ३ । ३ । ८७ ॥ तिः वित्रः ३ । ३ । ८८ ॥ द्वितोऽधुच ३ । ३ । ८९ ॥ य- जयाचयतविच्छपच्छरक्षो नङ् ३ । ३ । ९० ॥ स्वपो नन् ३ । ३ । ९१ ॥ उपसर्गे घोः किः ३।३।९२ ॥ कर्मण्यधिकरणे च ३ । ३ । ९३ ॥ स्त्रिया तिन् ३ । ३ । ९४ ॥ स्थागापापचो भावे ३।३।९५ ॥ मन्त्र वृषेपपचमनविदभूवीरा उदात्तः ३ । ३ १९६ ॥ ऊतिपूतिजूतिसातिहेतिकीर्तपश्च ३ । ३१ ९७ ॥ जयजो वे क्यम् ३ । ३ । ९८ ।। संज्ञायां समजनिषदनिपतमनविदपुशीषिणः ३ । ३ । ९९ ॥ कृत्रः श च ३१३ । १०० ॥५॥ इच्छा ३ । ३ । १०१ ॥ अ प्रत्ययात् ३।३।१०२ ॥ गुरोश्व हल: ३ । ३ । १०३ ॥ पिद्भिदादिभ्योऽङ्३ । ३ । १०४ ॥ चिन्तिपूजिक- थिक्कुम्धिचर्चश्च ३१३ । १०१॥ आतश्योपसर्गे ३ | ३ । १०६ ॥ ण्यासभन्यो युच् ३।३।१०७ ॥ रोगाख्यायां प्रतुल्बहुलम् ३।३।१०८ ॥ संज्ञायाम ३१३३१०९॥ विभापाख्यानपरिप्रश्नयोरिव ३ । ३ । ११० ॥ पर्यायार्हणोत्पत्तिषु एच् ३ । ३ । १११ ॥ आक्रोशे नश्यनिः ३ । ३ । ११२ ॥ कल्यल्युटो बहुलम् ३ । ३ । ११३ ॥ नपुंसके भावे क्त: ३ । ३ । ११४ ॥ ल्युट्च ३ । ३१ ११५ ॥ कर्मणि च येन संस- किर्तुः शरीरमुखम् ३ । ३ । ११६ ॥ करणाधिकरणयोश्च ३।३ । ११७ ॥ पुंसि संज्ञायां यः प्रायेण ३१३।११८गोचरसंचरवद्वमन्यनापणनिगमाश्च ३।३।११९ ॥ अवे तृनोधन ३ । ३ । १२० ॥ ६ ॥ हलश्च ३।३ । १२१ ॥ अध्यायन्यायोद्याव- संहाराधारावायाश्च ३।३।१२२ ॥ उदकोऽनुदके ३1३ 1 १२३ ।। बालमानाय: ३।३ । १२४ । स्वनो घ च ३।३ । १२५ ॥ ईपडु:सुपु कृच्छाकृच्छार्येषु खन्द्र .

·भyanti
मोगर 121 १७५ || 42 411७१ ॥
HIST: २।१७ ॥ भोको ११
E: ।।१७९॥ fays Triti /
जिन ३ 1111८1॥ हामीTAffairs
२। १८२ ॥ लगकरयोः पूरः ३।२।१८३॥
२। १८४ ॥ यः संज्ञायाम ३।२।१८३॥ कर्तरि दिन
श्रीतः कः ३।२।१८७॥ मगिदिमागम ३।३।।
पास गपगुममन्यात मन्योः शामिति ममगाराष: धर्मग्यो" !
तृतीयः पादः।

·१॥ १३ ॥ अनुपसर्जनात् ४ । १ । १४ ॥ टिहाणभूयसन्दप्नमात्रस्तयष्ठकठका- करपः ४ । १ । १५ ॥ यत्रश्च ४ । १ । १६ ॥ प्राचां कस्तद्धितः ४।१।१७ ॥ सर्वत्र लोहितादिकतन्तेभ्यः ४.१। १८ ।। कौरव्यमाण्डूकाभ्यां च ४।१।१९ ॥ धपति प्रथमे ४।१।२०॥ १॥ द्विगो: ४।१ । २१ ॥ अपरिमाणविस्ताचित- कम्बल्येभ्यो न तद्धितलुकि ४।१।२२ ॥ काण्डान्ताक्षेत्रे ४।१।२३ ॥ पुरु- पात्प्रमाणेऽन्यतरस्याम् ४ ॥ १ ॥ २४ ॥ बहुव्रीहेल्धसो डीम् ४ । १। २५ ॥ संख्या- न्ययादेर्डीप् ४ । १ ।२६ ॥ दामहायनान्ताच्च ४।१।२७ ॥ अन उपधालोपिनो. न्यतरस्याम् ॥ १॥ २८ ॥ नित्यं संज्ञाछन्दसोः ४ । १ । २९ ॥ केवलमामकमा. गधेयपापापरसमानार्यकृतसुमङ्गलभैपनाच ४ । १।३०॥ राजेश्वानसौ ४१ १ १ ३१ ।। अन्तर्वत्पतिवतोर्नुक् ४ । १ । ३२ ॥ पत्नों यज्ञसंयोगे ४ । १ ॥ ३३ ॥ विभापा सपूर्वस्य ४।१। ३४ ॥ नित्यं सपल्यादिषु ४ । १ । ३५ ॥ पूतक्रतारै च ।। १ । ३६ ॥ वृषा- कप्यग्निकुसितकुसिदानामुदात्तः ४ । १ । ३७ ॥ मनोरी वा ४ । १ । ३८ ॥ अर्णादनुदा- तात्तोपधात्तो न: ४ । १ ॥ ३९ ॥ अन्यतो डीप् ४ । १। ४० ॥ २ ॥ पिगौरादिभ्य- व ४ । १ । ४१ ॥ जानपदकुण्डगोणस्थलभाजनागकालनीलकुशकामुककबरादृत्यम- भावपनाकृत्रिमाश्राणास्थौल्यवर्णानाच्छादनायोविकारमैधुनेच्छाकेशवेशेषु ४ । १ । ४२ ॥ शोणात्प्राचाम् ४॥ १॥४३॥वोतो गुणवचनात् ४।१।४४॥ बबादिभ्यश्च ४।१।४५॥नित्यं छन्दसि ४ । १।४६ ॥ भुवश्च ४ । १ । ४७ ॥ पुंयोगादाख्यायाम् ४ । १।४८ ॥ इन्द्रवरुणभवशवरुद्रमृडहिमारण्ययवयत्रनमातुलाचार्याणामानुक् ४ । १ । ४९ ॥ क्री- तात्करणपूर्वात् ४।१।१० ॥ क्तादल्पाख्यायाम् ४ । १ । ५१ ॥ बहुमी हेश्चान्तो- दात्तात् ४ । १ । ५२ ।। अखागापूर्वपदाद्वा ४ । १ । ५३ ॥ स्वागासोपसर्जनादसं. योगोपधात् ४१ ।। १४ ॥ नासिकोदरौष्ठजवादन्तकर्णशृङ्गाच्च ४ । १ । १५ ॥ न क्रोडादिबदचः ४॥ १।५६ ॥ सहनञ्चिद्यमानपूर्वाञ्च ४ । १ । १७ ॥ नखमुखा- संज्ञायाम् ४ । १।५८ ॥ दीजिद्दी च च्छन्दसि ४ । १। ५९ ॥ दिवपदान्डी ४ । १ । ६० ॥ ३ ॥ वाहः ४ । १।६१ ॥ सत्यशिश्वीति भाषायाम् ४ । १ । ६२ ॥ जातेरस्त्रीविषयादयोपधात् ४ । १।६३ ॥ पाककर्णपर्णपुष्पफल मूलबालोत्तरपदाच ४ । १ । ६४ ॥ इतो मनुष्यजातेः ४ । १। ६५ । उडुतः ४।१।१६ ॥ बाहन्ता- संज्ञायाम् ४ । १।१७ ॥ पगोस ४ । १। ६८॥ उरूत्तरपदादीपम्ये ४ । १। ६९ ॥ संहितशफलक्षणवामादेश्व ४ । ११७० ॥ कद्रुकमण्डलोश्छन्दसि ।। ७१ ॥ संज्ञायाम् ४ ।।। ७२ ॥ शारिवायत्रो डीन ४।१।७३ ॥ यडश्चाप् ४ । १। ७४ ॥ आवश्याच ४ । १ । ७५ ॥ तद्विताः ४ । १ । ७६ ॥ यूनस्तिः ४।१। ७७ ॥ अणिनोरनार्पयोर्गुरुपोत्तमयोः प्यगोने ४।१।७८ || गोत्रावयवान ४ ।।।

·म.११९ च।।।४९ फाटाइति मिमताम्मान । अष्टाध्यापासूत्रमा महापादमवत्री ४।१।१४१॥ दुशुल्ता४।१।१४२ ॥ सपछः ।" ७९ ॥ क्रोड्यादिभ्यश्च ४ । १।८० ॥ ४॥ देवयज्ञिशौचिवृक्षिसात्यमुनिकाण्ठेविधिः- भ्योऽन्यतरस्याम् ४ । । । ८१ ॥ समर्थानां प्रथमावा ४ । १। ८२ ॥ प्राग्दीव्यतो- ग् ४ । १ । ८३ ॥ अश्वपत्यादिभ्यश्च ४।१।८४ ॥ दित्यदित्यादिसपयुत्तरपदा- यः ४ । । ८५ ॥ उत्सादिभ्योऽञ् ४ । १।८६ ॥ स्त्रीपुंसाम्यां नमत्री भवनात् ।१। ८७ ॥ द्विगो गनपत्ये ४ । १।८८ ॥ गोत्रेऽलुगचि ४।१ । ८९॥ यू. । लुक् ४ । १ । ९० ॥ फक्फिोरन्यतरस्याम् ४ । ११९१॥ तस्यापसम् ४ । । .२ ॥ एको गोत्रे. ४ । १ । ९३ ॥ गोत्राबून्यस्त्रियाम् ४ । १ । ९४ ॥ अत इञ् ४ । । ९५ ॥ वाहादिभ्यश्च ४ । १ । ९६ ।। मुधातुरकस ४ । ११९७ ॥ गोत्रे कुशादि- पाञ् ४ । १ । ९८ ॥ नडादिभ्यः फक् ४।१।९९ ॥ हरितादिभ्योऽत्रः ४। । । १०० ॥ ५ ॥ यजिओश्च ४ । १ । १०१ ॥ शरद्वच्छनकद भृगुवत्साप्रायपेर ।। १ । १०२ ॥ द्रोणपर्वतजीयन्तादन्यतरस्याम् ४।१।१०३ ॥ अनुष्यान तर्ये विदादिभ्योऽञ् ४ । १ । १०४ ॥ गर्गादिभ्यो यञ् ४ । १ । १०५.॥ मधुबध्यो- ह्मिणकौशिकयोः ४ । १ । १०६ ॥ कपिबोधादाङ्गिरसे ४ । १ । १०७ ॥ यतण्डाद ।। १ । १०८ । लुक्रियाम् ४ । १ । १०९ ॥ अश्वादिभ्यः फञ् ४ । १ । ११० ॥ वर्गागर्ने ४ । १ । १११ ॥ शिवादिभ्योऽण् ४ । १ । ११२ ॥ अवृद्धाभ्यो नदीमा- नुपीभ्यस्तनामिकाभ्यः ४ । १ । ११३ ॥ ऋष्यन्धकवृष्णिकुरुभ्यश्च ४ । १ । ११४॥ चातुरुत्संख्यासंभद्रपूर्वायाः ४ ।।। ११५ ॥ कन्यायाः कनीन च ४ । १ । ११६॥ विकर्णशुगच्छगलाद्वत्सभरद्वाजात्रिषु ४ । १ । ११७ ॥ पीलाया था ४ । १ । ११८ ॥ दाच मण्डूकात् ४ । १ । ११९ ॥ स्त्रीभ्योढक् ४ । १ । १२० ॥ ६ ॥ यसः ४ । १। १२१ ॥ इतवानित्रः ४ । १ १२२ ॥ शुभ्रादिभ्यश्च ३।१।१२३ ॥ विक- नयुपीतकात्काश्यपे ४ । १ । १२४ ।। भ्रुवो बुझ्च ४।१।१२५ ॥ कल्याण्यादीना- मिना ४ । १ । १२६ ॥ कुलटाया वा १।१ । १२७ ॥ चटकाया ऐरक् ५ । । १२८ ॥ गोधाया दुम् ।। १ । १२९ ॥ आरगुदीचाम् ।।१।१३० ॥ सदा था ।। १ । १३१ ॥ पितृष्वारछण ४ । १ । १३२ ।। ढकि लोपः ४।१।१३३॥ मायभमुष ४॥ १। १३४ ॥ चनुपापो दा ४ ।।। १३५ ॥ पृष्टयारियों ४ । १ । १३६ ॥ राजश्वशुराधा ४।१।११७ ॥ क्षत्राद्धः ।।१।१३८ । लाग्यः ।।। १३९ । मापदादन्यतरस्यां यात्री ४ । १।१४. ॥!! १४३n भानुर्यच ।।118 ||१४५॥ पवादिस्यक ४।१।११६ ॥ गोपवियाः श्रुग्मने न ध४।१।११७ ॥ वृक्षासातवा ·४।१।१५० ॥ कुर्वादिभ्यो ग्यः ४ । १।१५१ ॥ सेनान्तलक्षणकारिम्यश्च । ११ ११२ ॥ उदीचामिन् ४ । १ । १५३ ॥ तिकादिभ्यः फिञ् ५ ११ । ११४ ।। कौसल्पकार्मार्याभ्यां च ४ । १ । १५५ ॥ अणो द्वयचः ४ ! १ । १५६ ॥ उदीचा वृद्धादगोत्रात् ४।१ । १५७ ।। पाकिनादीनां कुक्व ४।१।१५८ ॥ पुत्रान्ताद- न्यतरस्याम् ४ । १ । १५९ ॥ प्राचामवृद्धाफिन्बहुलम् ४ । १ । १६० ॥ ८ ॥ म- नो तावत्र्यती धुक्च ४।१।१६१॥ अपत्यं पौत्रप्रभृतिगोत्रम् ४ । १।१६२ ॥ जीवति तु वंश्ये युवा ४ । १ । १६३ ॥ भ्रातरि च ज्यायसि ४।१।१६४ ॥ वान्यस्मिन्सपिण्डे स्थविरतरे जीवति ४ । १। १६५ ॥ वृद्धस्य च पूजायाम् ४ । १ । १६६ ॥ मूनच कासापाम् ४ । १ । १६७ ॥ जनपदशब्दाक्षत्रियाद ४ । ११ १६८॥ साल्वेषगान्धारिभ्यां च ४।१।१६९ ॥ द्वयमगधकलिङ्गसूरमसादण् ४।१।१७० ॥ वृद्धकोसलाजादाअङ् ४ । १ । १७१ ॥ कुरुनादिभ्यो ग्यः ४ । १ । १७२ ॥ सा- स्वावयवप्रत्यप्रथकालकूटाश्मकादिन् ४ । १ । १७३ ॥ ते तद्रानाः ४ । । । १७४ ॥ कम्बोजालुक् ।। १ । १७१ ॥ स्त्रियामवन्तिकुन्तिकुरुभ्यश्च ४ । १।१७६ ॥ अतश्च ४।१। १७७ ॥न प्राच्यभर्गादियौधेयादिभ्यः ४ । १ । १७८ ।। "डयादिगोः पिगौरादिवाहो देवपज्ञियभित्रोद्वर्यची महाकुलान्मनोतिावादश" || द्वितीयः पादः। तेन र रागात् ४ । २।१ । लाक्षारोचनाशकलकर्दमाक ४।२।२॥ नक्षत्रेण युक्तः कालः ४ । २ । ३ ॥ लुबविशेषे ४ । २ ॥ ४ ॥ संज्ञायां श्रवणाश्वत्याभ्याम् ४ । २ । ५॥ इन्द्वाच्छ ४ । २।६॥ दृष्टं साम ४ । २॥ ७ ॥ पालेर्दक ४ । २१८॥ यामदेवाइपयी ४१२१९॥ परिवृतो रथः ४।२।१०॥ पाण्डुकम्ब- लादिनिः ।। २.११॥ पवैयाघ्रादम् ४१२॥ १२ ॥ कौमारापूर्वयचने ४।२। १३ ॥ तत्रोदृतममन्नेभ्यः ४ । २ । १४ ॥ स्थण्डिलाच्छयितरि मते ।।२।१५ ॥ संस्कृतं भक्षाः ४ ॥२॥१६॥ शूलोखाधत् ४ । २।१७ ॥ दभष्टक् ४ । २ ॥१८॥ उदधितोऽन्यतरस्याम् ४ । २ । १९ ।। क्षीण ४ । २॥ २० ॥१॥ सास्मिन्पो- नमासीति संझापाम् ४।२।२१॥ आप्रहापग्यश्वत्थान ४॥२२२॥ विमा. पा फाल्गुनीश्वणाकार्तिकीपैत्रीम्यः १ । २१ २२ ॥ सास्य देवता ४ । २ । २४ ॥ कारयेत् १ । २ । २५॥ गुमादन् १।२।२९॥ अपोनप्रपानन्यां पः ।।२। २७ ॥छ घ ४१२१२८ ॥ महेन्द्रादाणी च ४।२।२९ ॥ सोमाइपम् ४।२। २०॥ वास्तुपित्रुपसो पत् १ । २ । ११ ॥ यायाधिवागनासीरमरत्वदीयोमवा- लोप्पतिहमेशाय च १।२ । २२ ॥ बफ ।।२।११॥ कालेम्पो भरपर ४।२।३ ॥ महाराममोपदाान् । ।२ । ३५ ॥ नितृप्यमातुरमातामहपिता- ·२४ rapगारः गा।२।२९ ॥ सर: ५।२।" forest गोत्रोमोटोभATTRATIयामास ४ । २ । ३० ॥ दाग- २।५० ॥ २ ॥ रम्मानिनष ५।३।११॥ प्राममायानामत । ४२ ॥ बामगनकमहागनर ४१२१११॥ अनुदामादेर ।।२ खरिद्वयाटिम्ग ५। २ । ४५ ॥ परमो धर्म ! १२|११॥ अधिः गोड ४१२ । ५७ ॥ गामाया मायनस्याम ५ । 21५८ ॥ म्यो यः ४ । २ ॥ ४० ॥ गन्गोमा १।२।२९० ॥ इनिरकया। ११॥विषयो देशे ४।२।१२॥ राजन्यादिभ्यो गत् ५।२।१३॥ कार्यादिभ्यो विधमत्तली ४।२।५१ ॥ मोऽस्यादिरिति छन्दमः प्रगाये २॥ ५५ ॥ संग्रामे प्रगोगनपोम्यः ४ । २ । १६ ॥ तदस्यो प्रहरणमिति ग: ४ । २ । १७ ॥ घन: मास्यां मियेनि प्रः ४ । २।५८ ॥ तदने तरे २। ५९॥ प्रस्थादिसूपान्ताहक ४।२।१० ॥ ३ ॥ क्रमादिभ्यो दुन् । ६१॥ अनुमादाणादिनिः ४ । २ । ६२ ॥ यसन्तादिभ्यष्टर ४ । २ ॥ ३३ ॥ हा ४।२।६४ सूग्राम कोपधात् ४ ॥२॥६५॥ छन्दोवालणानि च याणि ४।२।६६ ॥ तदस्मिन्नस्तीति देशे तनाम्नि ४।२।१७ ॥ तेन ४ । २। ६८ ॥ तस्य निवासः ४।२।६९ ॥ अदूरभवश्च ४ । २ ।' ओर ४ । २ । ७१ ॥ मतोध बदनात् ४ । २ । ७२ ॥ वाचः कूपेषु ४ ७३ ।। उदक्च विपाशः ४ । २ । ७४ ॥ संकलादिभ्यश्च ४ । २ । ७५ ॥ सौवीरसाल्याच ४ । २ । ७६ ॥ मुवास्त्वादिभ्योऽण् ४ । २ । ७७ ॥ रोगी । ७८ ॥ कोपधाच ४ । २ । ७९ ॥ वुन्छष्करजिलसेनिरदमण्ययफक्किभिज्यकाठक हणकशाश्वर्यकुमुदकाशतृणप्रेक्षाइमसखिसंकाशबलपक्षकर्णसुतंगमप्रगदिन्दराहकुमुदादिम्यः २ । ८० ॥ ४ ॥ जनपने लुप् ४ । २ । ८१ ॥ वरणादिभ्यश्च ४ । १२॥ शर्कराया या ४ । २ । ८३ ॥ ठक्छौ च ४।२।८४ ॥ ना मतप २। ८५ ॥ मध्वादिभ्यश्च ४ । २.८ कुमुदनडवेतसेभ्यो अतुप् ४ । २।( नडशादाड्ड्डलच् ४ । २।८८ ॥ शिखाया वलच् ४ । २ । ८९ ॥ उत्करादिम् ४।२।९० ॥ नडादीनां कुक्च ४ । २।९१ ॥ शेपे ४ । २१९२१ राष्ट्रा पाराद्धखौ ४ । २ । ९३ ॥ प्रामाद्यखनी ४ । २।९४ ॥ कादिभ्यो दकम् । २।९५ ॥ कुलकुक्षिग्रीवाभ्यः श्वास्यलंकारेषु ४ । २९६ ॥ नद्यादिभ्यो ढक् ४ । ९७ ॥ दक्षिणापथारपुरसस्त्यक् ४ । २ । ९८ ॥ कापिइयाः फक् ४ । ९९ ॥ रङ्कोरमनुष्येऽण्च ४।९।१०० ॥5॥ धुप्रागपागुदक्प्रतीचो यत् । । १०१ ।। कन्यायाष्टक् ५। २ । १०२॥ वर्णी धुकुर ४।२।१०३ ॥ अन्यया ·चनुयाध्याप ता. पाद । ४।२। १०४ ॥ ऐपमोहःश्वसोऽन्यतरस्याम् ४ । २ । १०५ ॥ तीररूप्योत्तरपदा- दौ ४।२।१०६ ॥ दिक्यूर्वपदादसंज्ञायां : ४।२। १०७ ॥ मद्रेभ्योऽञ् ४ । २४ १०८ ॥ उदीच्यग्रामाद बढ्दचोऽन्तोदात्तात् १ १२ १ १०९ । प्रस्थोत्तरपदप- लद्यादिकोपधादण् ४ । २ । ११०॥ कण्वादिभ्यो गोत्रे ४।२।१११ ॥ इजश्व ४ । २ । ११२ ॥ न द्वयचः प्राच्यभरतेषु ४।२।११३ ॥ वृद्धाच्छः ४ । २। ११४ ॥ भवतष्पक्छसी ४।२। ११५ ॥ काश्यादिभ्यटनठौ ४ । २ । ११६ ॥ वाहीकामेभ्यश्च ४ । २ । ११७ ॥ विभाषोशीनरेषु ४ । २ । ११८ ॥ ओर्देशे ठञ् ४।२।११९॥ द्वात्प्राचाम् ४ । २ । १२० ॥६॥ धन्वयोपधाद्गुन ४।२। १२१॥ प्रस्थपुरवहान्ता ४ । २१ १२२ । रोपधेतोः प्राचाम् ४।२। १२३ ॥ जनपदतदयध्योश्च ४ । २१ १२४ ॥ अवृद्धादपि बहुवचनविषयात् ४।२। १२५ ॥ कच्छानिवगर्वोत्तरपदात् ४ । २ । १२६ ॥ धूमादिभ्यश्च ४ । २ । १२७ ॥ नगरायु:- सनप्रावीण्ययोः ४ । २ । १२८॥ अरण्यान्मनुष्ये ४ । २ । १२९ ॥ विभाषा कुरुयुगं- धराभ्याम् ४ । २ । १३० ॥ मज्योः कन् ४।२।१३१ ।। कोपधादण् ४ ॥ २॥ १३२ ॥ कच्छादिभ्यश्च ४ । २ । १३३ ॥ मनुष्यतत्स्थयोवुन् ४ १२ । १३४ ॥ अपदाती साल्वात् ४ । २।१३५ ॥ गोयवाग्योश्च ४ । २ । १३६ ॥ गर्वोत्तरपदा- छ: ४।२। १३७ 10 गहादिभ्यश्च ४ । २ । १३८ ॥ प्राचां कटादेः ४ । २ । १३९ ।। राज्ञः क च ४ । २ । १४० ॥ ७ ॥ वृद्धादकेकान्तखोपधात् ४ । २ । १४१ ॥ कन्यापलदनगरप्रामहृदोत्तरपदात् ४ १२।१४२॥ पर्वताच ४।२।१४३॥ विभापा मनुष्ये ४ । २ । १४४ ॥ कृकणपर्णाद्वारद्वाजे ४ । २ । १४५ "तेन सास्मिन्ठज्यमादिभ्यो जनपदे थुप्रागपागधन्यवृद्धाप" || तृतीयः पादः। युष्मदस्मदोरल्यतरस्यो खन ४ | ३ । १ ॥ तस्मिन्नणि च युष्माकास्माको ४ । ३ । २॥ तबकसमकावेकवचने ४।३।३॥ अर्धाद्यत् ४ । ३।४ ॥ परावराधमोत्तम- पूर्वाञ्च ४ । ३।५ दिक्पूर्वपदाहच ४।३१६॥ प्रामजनपदैकदेशादछनौ ४ । ३१७॥ मध्यान्मः ४१३।८॥ अ सांप्रतिके ४।३।९॥ द्वीपादनुसमुद्रं पश् ४।३।१०। कालाञ्४।३।११॥ श्राद्धे शरदः ४।३।१२ ॥ विभाषा रोगातपयोः ४ । ३ । १३ ॥ निशाप्रदोषाम्यां च ४ ॥ ३ ॥ १४ ॥ श्वसस्तु ४।३। १५ । संधिवेलावृतुनक्षत्रेभ्योऽण् ४ । ३ । १६ ॥ प्राप एण्यः ४ । ३ । १७ ॥ . पोभ्यष्टा ४ । ३ । १८॥ छन्दसि ठञ् ४ । ३ । १९॥ वमन्ताघ ४ । ३ ॥ २० ॥ ॥ १॥ हेमन्ताच ४ । ३ । २१ ॥ सर्वत्राश्च तलोपश्व ४।३।२२ ॥ सायंचिरंमागे- ऽव्ययेभ्यष्टयुटयुलौ तुइ ४ । ३ । २६ ॥ विभाषा पूर्वाद्वापरादाम्याम् ४ । ३ ॥ २४ ॥ 1 ·अष्टाध्यायीमूत्रगाठः । तत्र जातः ४ । ३ । २५ ॥ प्रावृपष्टप् ४।३।२६ ॥ संज्ञायां शरदो बुञ् ५।३। २७ ॥ पूर्वाह्वापराह्मामूलप्रदोपावस्करादुन् ४ ॥ ३ ॥ २८ ॥ पथःपन्ध च ४११! २९ ॥ अमावास्याया वा ४ । ३ । ३० ॥ भ च ४।३।३१॥ मिन्ध्वपकरायां कन् ४ । ३ । ३२ ॥ अणत्री च ४ । ३ । ३३ ॥ श्रविष्टाफल्गुन्यनुराधास्वानिलिव- पुनर्वसुहस्तविशाखापाढावहुलालुक् ४ । ३ । ३४ ॥ स्थानान्तगोशालखरमाला । ३ । ३५ ॥ वत्सशालाभिजिदश्वयुक्शतभिषजो वा ४१.३ । ३६ ॥ नक्षत्र बहुलम् ४ । ३ । ३७ ॥ कृतलब्धक्रीतकुशलाः ४ ॥ ३॥ ३८ ॥ प्रायमवः ४।३।। ३९ ॥ उपजानूपकर्णोपनीवेष्टक ४ । ३ । ४० ॥ २ ॥ संभूते ४ । ३ । ४१ ॥ के शाड्डञ् ४ । ३ । ४२ ॥ कालात्साधुपुष्प्यापच्यमानेषु ४ । ३ । ४३ ॥ उप्ते च ।। ३ । ४४ ॥ आश्वयुज्या दुञ् ४ । ३ । ४५ ॥ ग्रीष्मवसन्तादन्यतरस्याम् ४ १३ ॥ ४६॥ देयमृणे ४ । ३ । ४७ ॥ कलाप्यश्वत्थयवत्रुसागुन ४ । ३ ॥ १८ ॥ ग्रीष्मावरसमादुन् ४ । ३। ४९॥ संवत्सराग्रहायणीभ्यां ठञ्च ४ । ३ । ५० ॥ व्याहरति मृगः ४.३१. ५१ ॥ तदस्य सोढम् ४ । ३ । ५२ ॥ तत्र भवः ४।३।६३ ॥ दिगादिभ्यो पर ४ । ३ । ५४ ॥ शरीरावयवाञ्च ४ । ३ । ५५ ॥ दृतिकुक्षिकलशिवस्त्यस्यहेर्दम् ।। ३ । ५६ ॥ प्रीवाभ्योऽग्च ४ । ३ । १७॥ गम्भीराज्यः ।।३।५८ ॥ अन्यपी- भावाच्च ४ । ३ १.५९ ॥ अन्तःपूर्वपदाहञ् ४ । ३ । ६० ॥ ३ ॥ प्रामात्पर्यतु ४ । ३ । ६१ जिवामूलाङ्गुलेछः ।।३।६२ ॥ वर्गान्ताच ।। ३ । ६३ ॥ असग्ने यरखायन्यतरस्याम् ४ । ३ । ६४ ॥ कर्णललाटात्कनलंकारे ४ । ३ । ६५ ॥ तरी व्याख्यान इति च व्याख्यातव्यनाम्नः ४ । ३ । ६६ ॥ वहचोऽन्तोदात्ताहबू ।।।। १७ ॥ ऋतयज्ञेभ्यश्च ४ । ३। ६८ ॥ अध्यायेष्वेवर्षेः ।। ३ । १९ ॥ पौरोश: रोडाशाग्टन ४ । ३ । ७० ॥ छन्दसो यदणी ४ । ३ । ७१ ॥ यद्राह्मणायमान रपुरश्चरणनामाख्याताह ४ । ३ । ७२ ॥ अगयनादिभ्यः ४ । ३।७३ ॥ आगत: ४ । ३ । ७४ ॥ टगापस्थानेभ्यः ४ । ३ । ७५ ॥ शुण्डिकादिभ्योऽत् ।। ३ । ७६ ॥ विद्यायोनिसंबन्धेम्यो वुन् ४ । ३ । ७७ ॥ मातष्ठन् ४।१।७८ ॥ तुर्य ४ । ३ । ७९ ॥ गोवादश्यत् ४।३।८॥४तुमनुष्य योऽन्यपान रयः ४ । ३ । ८१ ॥ मयत ४ । ३ । ८२ ॥ प्रगति ४।३। ८३ || for १।३। ८४ ॥ तामति पथितयोः ४।३।८५॥ गमिनियामति द्वारम् ।। ३ । ८५ ॥ अधिटा ते प्रन्थे ४ । ३ 1 ८७ ॥ शिशुभन्दयममा देदमनन सः ।।३।८८ | सोडा निवासः ४।। ८९ | निश्च ५।११२॥ भविन्यालः पर्षते ४ । ३१९॥ टिकादिभ्यो यः ५ । । । ९९ ॥ :- frrrगदिन्योऽणी ४ । । । ९१ ॥ समानुरवर्मनी पथERE ·४ । ३ । ९४ ॥ भक्तिः ४ ॥ ३ ॥ १५ ॥ अचित्ताददेशकालाइक् ४ । ३ । ९६ ॥ महाराजाह ४ । ३ । ९७ ।। वासुदेवार्जुनाभ्यां वुन् ४ । ३ । ९८॥ गोत्रक्षत्रियाख्ये- भ्यो बहुलं वुन् ४ । ३ । ९९ ॥ जनपदिनां जनपदवत्सर्वं जनपदेन समानशब्दानां बहुव- चने ४ । ३ । १०० ॥ ५ ॥ तेन प्रोक्तम् ४ । ३१ १०१॥ तित्तिविरतन्तुखण्डिको- खाच्छा ४ । ३ । १०२॥ काश्यपकौशिकाभ्यामृपिम्यां णिनिः ४।३ । १०३ ॥ कलापिवैशम्पायनान्तेवासिभ्यश्च ४।३। १०४ ॥ पुराणमोक्तेषु ब्राह्मणकल्पेषु ४ । १०५ ॥ शौनकादिभ्यश्छन्दसि ४ । २ । १०६ ॥ कठचरकालुक् ४ । ३ । १०७ ॥ कालापिनोऽण् ४ । ३ । १०८ ॥ छगलिनो दिनुक् ४ । ३ । १०९॥ पाराशर्यशिला- भ्यां भिक्षुनटसूत्रयोः ४ । ३ । ११० ॥ कर्मन्दकृशाश्वादिनिः ४ । ३ । १११ ॥ तेने- कादिक ४।३।११२ ॥ तसिश्च ४ । ३ । ११३ ॥ उरसो यच ४ । ३ । ११४ ॥ उपज्ञाते ४ । ३ । ११५ ॥ कृते प्रन्थे ४ । ३ । ११६ ॥ संज्ञायाम् ४ । ३ । ११७ ॥ कुलालादिभ्यो वुञ् ४ । ३ । ११८ ॥ चद्राभ्रमरवटरपादपाद ४ । ३ । ११९ ॥ त- स्येदम् ४ । ३ । १२० ॥६॥ रथाद्यत् १ । ३ । १२१ ॥ पत्रपूर्वादश् ४ । ३ । १२२ ।। पत्राध्वर्युपरिषदश्च ४ । ३ । १२३ । हलसीराहक् ४ । ३ । १२४ ।। द्वन्द्वा- द्रुन्वरमेधुनिकयोः ४ । ३ । १२५ ॥ गोत्रचरणादुञ् ४ । ३ । १२६ ॥ सङ्कलक्षणेष्व- ज्यनिजामण ४ । ३ । १२७ ॥ शाकलाद्वा ४ । ३ । १२८ ॥ छन्दोगौस्थिकयाशि- कत्रचनटाभ्यः ४ । ३ । १२९ ॥ न दण्डमाणवान्तेवासिषु ४ । ३ । १३० ॥ रेव- तिकादिस्यदछः ४ । ३ । १३१ ॥ कौपिअलहास्तिपदादण् ४ । ३ । १३२ ॥ आर्य- णिकस्ये कलोपश्च ४ । ३। १३३ ।। तस्य विकारः ४ । ३ । १३४ ॥ अवयवे च प्रा- ज्योपधिवृक्षेभ्यः ४ । ३ । १३५ ॥ पिल्लादिभ्योऽण् ४ । ३ । १३६ ॥ कोषधाच ४ । ३ । १३७ ॥ पूजतुपोः पुक् ४ । ३ । १३८ ॥ ओरञ् ४ । ३ । १३९ ।। अनुदा- चादेश ४ । ३ । १४०॥ ७ ॥ पलाशादिभ्यो पा ४ । ३ । १४१ ।। शम्पा: प्ल ४ । ३ । १४२ ॥ मयड्वेतयो पापामभक्षाग्छादनयोः ४ । ३ । १४३ ॥ निगं वृद्ध- शरादिभ्यः ४।३। १४४ ॥ गोथ पुरीपे ४।३।१४५ ॥ पिटाघ ४।३। १५६ ॥ संज्ञायां फन् ४ । ३ । १४७ ॥ बीहः पुरोडाशे ४ । ३। १४८॥ अमं. ज्ञायां तिल्यवाभ्याम् ४ । ३३ १४९॥ पचाउछन्दनि । ३।१५०॥ नोवर्ध- विश्वात् ।। ३।१५१ ॥ तालादिभ्योऽण ४ । ३ । १५२ ॥ जानरूपम्पः परिमाणे १।३।१५३ ॥ प्रागिरजनादिम्योऽत्र ४ । ३। १९४ ॥ तिथ तप्रत्ययात् ४। ३।१५५ ॥ श्रोतरपरिमाणात् ४ । ३ । १५६ ॥ उवा ४ । ३ । १९७ ॥ उ. मोर्णयोर्ग ४।३।१५८॥ एण्या द१।३।१५९॥ गोपपसोय ।।। १६.॥८॥ोष ।।१११॥ माने पयः ४।३।११२॥ फले दुर ।

·३ ॥ १६३॥ोड १३।१६५ ॥ गाना गा | ४ । ३ | ARE II RIM५ । ३ । ११७ ॥ पारस्त्याने गर ४ । ३ । १९८॥ "शुभमानाने मादलोन दिया धतुर्थः पादः। भाग्यहतेवर ४ । ४।। || मेन दीपनि गति जगति नियम ४१ ४१२१ संतम् ४ । ४ । ३ ॥ पुण्यापारण । ५ । ५ ॥ ताति ४ ॥ १॥ गोषमा ५ । । || नौगन् १ । ११७ || नाति १ | 31 ([. फरियाद ।। ४।९॥पादियः एन ४ । ४।१०॥ गणाम १ 1१।११॥ येतनादिभ्यो जीवनि ४ । । १२ ॥ गन्नायनिक्रयाउन ४ । ४ । १३ ॥ आपुष ४ । ४ । १४ ॥ हरसहादिभ्यः ४।५।१५ ॥ मम्रादिन्यः हुन् । ४ । १६ ॥ रिभाषा विषधात् ४ । ४ । १७ ॥ अकुटिलिकायाः ४ । ४ । १८ ॥ नित्तेऽसयूतादिभ्यः ४ । ४ । १९ ॥ प्रेमग्नित्यम् ४ । ४ । २०॥ १ ॥ नित्य- याचिनाम्यो कथनी । ४ । २१ ॥ संमृष्टे ४ । ४ । २२ ॥ चूर्णादिनिः १ ।। २३ ॥ लवणाटुम् ४। ५ । २४ ॥ मुद्रादण् ४ । ४ । २६ ॥ व्यसनेस्पासिक ४ । ४ । २६ ।। ओजः सहोम्भमा यर्तते ४ । ४ । २७ ॥ तत्प्रत्यनुपूर्वमीपलोमकूयम् ।। ४।२८॥ परिमुखं च ४ । ४ १२९ ॥ प्रयन्ठति गम् ४।४।३०॥ कुमीददशैकादशास्टन्युचौ ४। ४ । ३१ ।। उञ्छति ४ । ४ । ३२ ॥ रक्षति ४।४।३३ ॥ शब्ददर्दुर करो- ति ४ । ४ । ३४ ॥ पक्षिमत्स्यमृगान्हन्ति ४ । ४ । ३५ ॥ परिपन्थं च तिष्ठति । ४ । ३६ ॥ माधोत्तरपदपदव्यनुपदं धायति ४ । ४ । ३७ ॥ आक्रन्दा ४।४। ३८ ॥ पदोत्तरपदं गृहाति ४ । ४ । ३९ प्रतिकण्ठार्थललामं च ४।४13. ॥२॥धर्म चरति ४ । ४ । ४१ ॥ प्रतिपथमेति ठंश्च ४ । ४ ॥ ४२ ॥ समवायान्त- मवैति ४ । ४ । ४३ || परिपदो पयः ४ । ४।४४॥ सेनाया वा ४ । ४ । ४५ ॥ संज्ञायां ललाटकुक्कुट्यौ पश्यति ४ । ४ । ४६ ॥ तस्य धर्म्यम् ४ । ४ । ४७ ॥ अण हिष्यादिभ्यः ४ । ४ । ४८ ॥ ऋतोऽञ् ४ 1 ४ । ४९ ॥ अवक्रयः ४ । ४ । ५० ! तदस्य पण्यम् ४ । ४ । ५१ ॥ लवणाहञ् ४ । ४ । १२ ।। किसरादिभ्यः छन् ।। ४ । ५३ ॥ शलालुनोऽन्यतरस्याम् ४ । ४ । ६४ ॥ शिल्पम् ४ । ४ । ५५ ॥ मक झइरादणन्यतरस्याम् ४ । ४ । १६ ॥ प्रहरणम् ४।४ । ५७॥ परश्वधाय ४ । ४ । ५८ ॥ शक्तियष्टयोरीकक् ४ । ४ । १९ ॥ अस्तिनास्तिदिष्टं मतिः ४ । ४।६ ॥ ३ ॥ शीलम् ४ । ४ । ६१ ॥ छत्रादिभ्यो णः ४ । १।६२॥ कर्माध्ययने वृत्त ४। ४. । ६३ ॥ यहपूर्वपदाहच् ४ । ४ । ६४ ॥ हितं भक्षाः ४ । ४ । १५ ॥ तर स्मै दीयते नियुक्तम् ४ । ४ । ६६ ॥ श्राणामांसौदनाहिछन् । ४६७ ॥ भक्ताद ·17 १५१ णन्यतरस्याम् ४ । ४ । ६८ ॥ तत्र नियुक्तः ४ | ५ | ६९ ॥ अगारान्ताइन् । ४ । ७० ॥ अध्यापिन्पदेशकालात् ४ । ४ । ७१ ॥ कठिनान्तप्रस्तारसंस्थानेषु व्यवहरति ४। ४ । ७२ ॥ निकटे वसति ४ । ४ । ७३ ॥ आवसथाष्ठम् ४ । ४ । ७४ ॥ प्राग्घितायत ४ । ४ । ७५ ॥ तद्वहति रथयुगप्रासनम् ।। ४ । ७६ ॥ धुरो यकी ४।। ७७ ॥ खः सर्वधुरात् ४ । ४ । ७८ ॥ एकधुरालुक्च ४ । ४ । ७९ ॥ श- कटादण् ४ । ४ । ८० ॥ ४ ॥ हलसीराहक ४ । ४ । ८१ ॥ संज्ञायो जन्या ४ । ५। ८२ ॥ विध्यत्यधनुषा ४।४।८३॥ धनगणं लब्धा ४ । ४ । ८४ ॥ अन्ना- ण्णः ४ ॥ ४ ॥ ८५ ॥ वशं गतः ४ । ४ । ८६ ॥ पदमस्मिन्दृश्यम् ४ । ४ । ८७ ॥ मूलमस्याहि ४ । ४ । ८८ ॥ संज्ञायां धेनुष्या ४ । ४ । ८९ ॥ गृहपतिना संयुक्त ध्यः ४ । ४ । ९० ॥ नौवयोधर्मविपमूलमूलसीतातुलाभ्यस्तार्यतुल्यप्राप्यवध्यानाम्यसम- समितसंमितेषु ४ । ४ । ९१ ॥ धर्मपथ्यर्थन्यायादनपेते ४ । ४ । ९२ ॥ छन्दसो नि- मिते ४ । ४ । ९३ ॥ उरसोऽण्च ४ । ४ । ९४ ॥ हृदयस्य प्रियः ४ । ४ । ९५ ॥ • बन्धने चर्षी १ । ४ । ९६ ।। मतजनहलास्करणजल्पकर्षेषु ४ । ४१९७ ॥ तत्र साधुः ४.४ । ९८॥ प्रतिजनादिभ्यः खञ्४।४।९९॥ भक्ताण्णः ४ । ४ । १००॥ ॥ ५ ॥ परिषदो ग्यः ४ । ४ । १०१ ॥ कथादिभ्यठक् ४ । ४ । १०२ ॥ गुडादि- भ्याछन् ४१४ । १०३ ॥ पथ्यतिथिवसतिसपतेर्दन् ४१ ४ । १०४ ॥ सभाया यः ४ । ४ । १०५ ॥ ददछन्दसि ४ । ४ । १०६ ॥ समानतीर्थेवासी ४ । ४ । १०७ ॥ समानोदरे शयित ओ चोदात्तः ४।४।१०८ ॥ सोदरायः ४ । ४ । १०९ ॥ भवे छन्दमि ४ । ४ । ११० ॥ पाथोनदीभ्यां ड्यण ४ १ ४ ३ १११ ॥ वेशन्तहिमनद्या- भण् ४ । ४ । ११२ ॥ स्रोततो विभाषा ड्ययौ ४ । ४ । ११३ ॥ सगर्भसयूथसनु- ताद्यत् ४ । ४ । ११४ ॥ तुप्राद्धन् ४ । ४ । ११५ ॥ अमाद्यत् ४ १४ । ११६ ॥ धछी च ४ । ४ । ११७ ॥ समुद्राभ्रादः ४ । ४ । ११८॥ चर्हिपि दत्तम् ४ । ४ । ११९ ॥ दूतस्य भागकर्मणी ११४३१२०॥ ६ ॥ रक्षोयातूनां हननी ४ । ४ ११२१ ॥रेष- ती अगतीहविष्याभ्यः प्रशस्ये ४ । ४ । १२२ ।। असुरस्य स्वम् ४ । ४ । १२३ ॥ मायायामण् ४ । ४ । १२४ ॥ तद्वानासामुपधानो मन्त्र इतीष्टकासु लुक्च मतोः ४ । ४ । १२५ ॥ अश्विमानण ४ । ४ । १२६ । वयस्यास पूर्भो मतुप ४।४।१२७ ॥ मत्वर्थे मासतन्धोः ४।४ । १२८ ॥ मधोत्रं च ४।४ । १२९ ।। ओजसोऽहनि य- ४ । ४ । १३० ॥ वेशोयशआदेर्भगाद्यल् ४ । ४ । १३१ ॥ ख च ४ । ४ । १३२ ।। पूर्वः कृतमिनियो च ४ । ४ । १३३ ॥ अद्भिः संस्कृतम् ४ । ४ । १३४ ॥ सहोण समिती घः ४ । ४.। १३९ । मतौ च ४।४ । १३६ ।। सोममईति प: ४।४ । १३७ ॥ मये च ४ । १ । १३८ ॥ मधोः ४ । ४ । १३९ ।। बसोः समूहे ..

·Prom ११।४।१४] | HAI मनाल, 14 १४२॥ मामाकरे ||१३|| भो| IT. होमिगध साप भोग" | इति चतुयोऽध्यायः। पसमोऽध्यायः। प्रथमः पादः। प्राशीका || १ | उगादिभ्यो गन् ५।१।१ ॥ कन्याम संझावाद ५।१।३॥ विमा विवादियः ५।१४ सम्मै हितम् ११३॥ शरीरावयवादा ५।१।६॥ पलपपमापनिलामगध ९ । १ । ७ ॥ मनाविन्यो दन १ । १॥ ८॥ भागनिधननभोगोशरपदाग: ५। १ 1९ ॥ सर्वपुरुषाभ्यां गदी ५ । १।१०॥ माणयचरकाम्या गञ्।।१।११ ॥ तदर्थ विकृतेः प्राती ११. १२ ॥ छदिरुपधिवले ५। ।।१३ ॥ भोपानहोयः ।।। १४ ॥ चर्म- गोऽ५।१।१५ ॥ तदस्य तदस्मिन्स्यादिति ५।१।१९ ॥ परिमाया दंन ५ । १।१७ ॥ पाग्यनेष्ट ५।१।१८ ॥ आदिगोपुण्ठसंख्यापरिमाणाहक ६ । । १९ ॥ असमासे निष्कादिभ्यः ५।१।२० ॥ १ ॥ गताच ठन्यतापगते ५।। २१ ॥ संख्याया अतिशदन्तायाः फन् ५। १ । २२ ॥ यतोरिट्वा ५ । । । २३ ॥ विंशतित्रिसद्भयां डुनसंज्ञायाम् ५ । १ । २४ ॥ कंसाठिन् ५। १ । २१ ॥ शूदि- अन्यतरस्याम् ५ । १ । २६ ॥ शतमानविंशतिकसहस्रवसनादण् ५ । । २७ ॥ १ ध्यर्धपूर्वद्विगोलुंगसंज्ञायाम् ५।१।२८ ॥ विभाषा कार्यापणसहस्राम्याम् ५॥१॥२९॥द्वित्रि- पूर्यानिष्कात् ५ । १ । ३० ॥ बिस्ताच ५।१।३१॥ विंशविकारख: ५। १ । ३२॥ खार्या ईकन्. ५ । १ । ३३ ॥ पणपादमापशतायत् ५।१ । ३४ ॥ शाणाद्वा ५ । १ । ३५ ॥ द्वित्रिपूर्वादण्च ५। १ । ३६ ॥ तेन क्रीतम् ५। १ । ३७ ॥ तस्य निमिः तं संयोगोत्पातौ ५ । १।३८ ॥ गोयचोऽसंख्यापरिमाणावादेर्यन ५। १ । ३१ ॥ पुत्राच्छ च ५। १ । ४० ॥२॥ सर्वभूमिपृथिवीभ्यामणत्रौ ५ । । । ४१ ॥ तस्ये- श्वरः ५। १। ४२ ॥ तत्र विदित इति च ५।१।४३ ॥ लोकसर्वलोकाहञ् ५११। ४४ ॥ तस्य वापः १।१॥४५॥ पात्राष्टन् ५ । १ । ४६ ॥ तदस्मिन्वृदयायलाभधुल्कोपदा दीयते ५। १ । ४७ ॥ पूरणार्धाहन ६।१।४८|| भागाद्यच्च १1१६४९॥ तद्धरति यहत्यावह ति मारादशादिभ्य: ५।१।५० ॥ वन्नद्रव्याभ्यां ठन्कनौ ५। १ । ५१ ॥ संभव त्ययहरति पचति ५ ॥ १ ॥ ५२ ॥ आढयाचितपात्रात्खोऽन्यतरस्याम् ५ १ १ १ १३ ॥ द्विगोष्ठंश्च ६।१।६४ ॥ कुलिजाटवखी च ५ । १ । ५५ ॥ सोऽस्यां शवमभृतयः । A ·५।१।१६ ॥ तदस्य परिमाणम् ५ । १ । ५७ ॥ संख्याया; संज्ञासङ्घसूत्राध्ययनेषु ५।१५८ ॥ पतिविंशतित्रिंशचत्वारिंशत्पश्चाशत्यष्टिसप्तत्यशीनिनवतिशतम् ५ । १ । ५९ ॥ पश्चद्दशती वर्गे वा ६।१।६० ॥ ३ ॥ सप्तनोऽऽछन्दसि ५। १।६१ ॥ त्रिंशचत्वारिंशतो ह्मणे संज्ञायां डण् ५ । ११ ६२ ॥ तदर्हति ५। १ । ६३ ॥ छे. दादिभ्यो नित्यम् ५। १ । ६४ ॥ शीर्षच्छेदायच ५।१ । १९ ॥ दण्डादिभ्यो यः ५११ । ६६ ।। छन्दसि च ५११।६७ ॥ पात्राद्धश्च ५ । १।६८ ॥ कडं- करदक्षिणान्छ च ५।१।६९ ॥ स्थालीविलान् ५११ । ७० ॥ यज्ञविग्म्या घख- जौ ५ । ११७१ ॥ पारायणतुरायणचान्द्रायणं बर्नयति ५११। ७२ ॥ संशयमापन: ५।१ । ७३ ॥ योजनं गच्छति ५।१।७४ || पथः ष्कन् ५।१।७१ ॥ पथो- णनित्यम् ५। १ । ७६ ॥ उत्तरपथैनाहृतं च ५। १ । ७७ ॥ कालान् ५।१ । ७८॥ तेन निवृत्तम् ५ । १ । ७९ ॥ तमधीष्टो मृतो मूतो भावी ५ । १।८० ॥ ४ ॥ मा- सादयसि यरखत्री । १ । ८१ ॥ द्विगोर्यप् ५ । १ । ८२ ॥ पण्मासाण्ण्यच्च ५ । १। ८३ ॥ अत्रयसि रश्च ५।१1८४ || समायाः खः ५। १ । ८५ ॥ द्विगोर्या ५। १ । ८६ ॥ रात्र्यहःसंवत्सराच ५।१।८७ ॥ वर्षालुक्च ५ । १ । ८ ॥ चित्तवति नियम ५ । १ । ८९ ॥ पष्टिकाः पष्टिरात्रेण पच्यन्ते ।। १ । ९० ॥ ब- सरान्ताच्छश्छन्दसि ५ । १ । ९१ ॥ संपरिपूरिख च ५। १ । ९२ ॥ तेन परिज- प्यलम्यकार्यमुकरम् ५ । १ । ९३ ॥ तदस्य ब्रह्मचर्यम् १ । १।९४ ॥ तस्य दक्षि- णा यज्ञाख्येभ्यः ।। १ । ९५ ॥ तत्र च दीयते कार्य भववत् ५ । १। ९६ ॥ व्यु- धादिभ्योऽण ५। १ । ९७ ॥ तेन यथाकथाचहस्ताम्या गती ५।११९८ । सं. पादिनि ५॥ ११९९ ॥ कर्मवेपावत् ५:१।१००॥५॥ सस्मै प्रभवति संतापादिभ्यः५॥१॥ १०१ ।। योगायञ्च ५111१०२॥ कर्मण उकञ् ५।१।१०३ ॥ समयस्तदस्य प्राप्तम् ५।१।१०४ ॥ ऋतोरण ५।। १०५ ॥ छन्दसि घ ५ । १। १०६ ।। कालापन ५1१। १०७ ॥ प्रबंटे टन् ५।१ । १०८ ॥ प्रयोजनम् ५।। १०९ ॥ विशाखापादादण्मन्थदण्डयोः ५ ।१1११. ॥ अनुप्रवचनादिभ्यः । १।१११॥ समापनासपूर्वपदात् ५११ । ११२ ॥ ऐकागारिकोरे ५।१।११३ ॥ आकालिकडायन्तयचने ।। ११४ ।। तेन तुत्य क्रिया चेदतिः ५। १ । ११५॥ तत्र तस्येय १।१।११९ ॥ तदहंम् ।। ११७ ।। उपसर्गास्छन्दसि धाय । १।११८॥ सर भास्वतलो ५।१।११९ ।। या न खात् ५।१। १२० ॥६॥ ननपूर्वोत्तपुरमादयतुरसंगतरवणयटयुधस्तरमलसेभ्यः ५ ।।११ ॥ पृ. दिश इगनिया ५ । ११ ११२ ॥ यदादिभ्यः प ५।१।१२६ ॥ गुणरचनागादिभ्यः फर्मग च ५।१।१२४ । सेनापनले ५।१।१२५ ॥

·अटाथ्यायासूत्रपाटा। भूतपूर्व ५ । २।१८ ॥ अश्वस्यैकाहगमः ५। २ । १९ ।।.शालीनकौपीने अटा- कार्ययोः ५।२।२० ॥१॥ बातेन जीवति ५। २॥ २१ ॥ साप्तपदीनं सस्पन ६।२ । २२ ॥ यंगवीनं संज्ञायाम् ५ । २ । २३ ॥ तस्य पाकमूले पील्लारिक पी५।२॥ २६ ॥ विनम्म्या नानासी न सह ५।२।२७॥ यः शालायो ३२ सख्युर्यः ५ । १ । १२६ ॥ कपिज्ञायोर्दक ५। १ । १२७ ॥ पसन्तपुरोहितादिन्द्र यय ५।१ । १२८ ॥ प्राणभृजातिवयोवचनोगात्रादिभ्योऽञ् ५ । १ । १२९ ॥ हायनान्तयुवादिभ्योऽण् ५।१ । १३० ॥ इगन्ताच लयुपूर्वात् ५ । १ । १३१ ॥ योपधाद्गुरूपोत्तमादुञ् ५ । १ । १३२ ॥ इन्दमनोज्ञादिभ्यश्च ५। १ । १३३ ॥ गो. अचरणाच्याघात्याकारतदवेतेषु ५। १ । १३४ ॥ होत्राभ्यश्छः ५ ! १ । १३१ ॥ ब्रह्मणस्वः ५ । १ । १३६ ॥ "प्राकीताच्छताच सर्वभूमिसप्तनोऽध्मासात्तस्मै प्रभवति ने नपूर्वात्योडश" ॥ द्वितीयः पादः। धान्यानां भवने क्षेत्रे खञ् ५ ॥ २ ॥ १॥ व्रीहिशाल्योर्डक् ५।२ । २ ॥ यवपर- कपष्टिकाद्यत् ५ ॥ २ ॥ ३ ॥ विभाषा तिलमायोमाभगाणुभ्यः ६ । २। ४ ॥ सर्वचर्मणः कृतः खखनी ५ । २ । ५ ॥ यथामुखसंपुखस्य दर्शनः खः ५।२।६ ॥ तसर्वादेः ६. ध्यङ्गकर्मपत्रपात्रं व्याप्नोति ५।२।७ ॥ आप्रपदं प्राप्नोति ५ । २ । ८ ।। अनुरद सर्वान्नायानयं बद्धाभक्षयतिनेयेषु ५ । २ । ९॥ परोवरपरंपरपुत्रपौत्रमनुभवति ५। २ । १० ॥ अवारपारात्यन्तामुकामंगामी ५।२।११ ॥ समांसमां विजायते ५ ॥ २ ॥ १२॥ अद्यश्वीनावष्टम्धे ५ । २ । १३ ॥ आगवीनः ५ ॥ २॥ १४ ॥ अनुग्वलंगामी ५ । । १५ ॥ अघनो यत्खी ५ । २ । १६ ॥ अभ्यमित्राच्छ च ५।२।१७ ॥ गोष्धारा- दिभ्यः कुणम्माहची ५।२। २५ ॥ पक्षात्तिः ५। २ । २५ ॥ तेन विरामभुषण ५। ३ । २८ ॥ संप्रोदश्च कटच् ५ ॥ २ ॥ २९ ॥ अवात्कुटारच ५ । २ । ३०॥ नते नामिकायाः संज्ञायां टीटनाटनटचः ५।२।३१॥ नेविडम्बिरीसची १।२१३२॥ इनस्पिटशिकचि च ५॥२॥ १३॥ उपाधिम्या स्यकलासमारूदयोः ५।२।३४ ॥ कर्मगि घटोऽटन् ५ । २ । ३५ ॥ तदस्य सनातं तारकादिभ्य इतन् ५। २।३।। प्रमाण दयसम्दसम्मानचः ६ ॥ २ ॥ ३७ ॥ पुश्पहस्तिभ्यामच ५ ॥ २ ॥ ३८ ॥ देतेभ्यः परिमागे या ५१२ । ३९ ॥ किमिदम्यो यो : 4121 ५० ॥ ३ ॥ किंमः महापरिमाणे इति च ५॥२१॥ याया अपयने तया ५ ॥ ३ ॥ ११ ॥ हिन्यां तम्यापमा ५१२ । ४३ ॥ उभाददातो नियम् ५।२ । ४४ !! लहर मिििमत दादा ११२॥४५॥ दन्तचि ५।९।१६॥ स्या- एमाप निमाने मार ॥२॥ १७ ॥ तस्स रणे इट् ५।२।१८ मा ·। संख्यादेर्मट् ५१२१ ४९ ॥ यच छन्दसि ५१२।५० ॥ पङ्कतिकतिपयचतुरां पुक् ५१२ । ५१॥ बहुपूगगणसदस्य तिथुक् ५।२। ५२ ॥ यतोरिधुक् ५।२।१३ ॥ देस्तीयः ५।२।१४ ॥ः संप्रसारणं च ५ । २ । १५ ॥ विशयादिभ्यस्तमड- न्यतरस्याम् ५ । २ । ५६॥ नित्यं शतादिमासार्धमाससंवत्सराञ्च ५ । २ । ५७ ।। पष्टयादेवासंख्यादेः ५।२१५८॥ मती छः सूक्तसानोः ५। २ । १९ ॥ अध्या- यानुवाकयो क् ५।२।१० ॥ ३ ॥ विमुक्तादिभ्योऽण् ५१२।६१ ॥ गोपदादिभ्यो वुन् ५।२।६२ ॥ तत्र कुशलः पथः ५।२। ६३ ॥ आकर्यादिभ्यः कन् ५ । २१६४ ॥ धनहिरण्याकामे ५। २ । ६५ ॥ स्वारेभ्यः प्रसिते ५। २ । ६६ ।। उदराहगाधूने १ । २ । ६७ ॥ सस्येन परिजातः ५।२।१८॥ अंशं हारी ५ । २ १६९ ॥ सन्त्रादचिरापहृते ५। २ । ७० ॥ ब्राह्मणकोषिगके संज्ञायाम् ५ १२ । ७१॥ शीतोष्णाभ्यां कारिणि ५। २ । ७२ ॥ अधिकम् ५। २ । ७३ ॥ अनुकाभिकाभीकः कमिता ५१२ । ७४ ॥ पार्थेनान्विच्छति ५। २ । ७५ ॥ अयःशुलदण्डाजिनाभ्यां ठक्टी ५१२ । ७६ ॥ तापतिथं ग्रहणमिति लुग्या ५।२ । ७७ ॥ स एषां ग्राम- णी: ५ । २ । ७८ ॥ शृङ्खलमस्य बन्धनं करभे ५ । २ । ७९ ॥ उत्क उन्मना: ५। २१ ८० ॥ ४ ॥ कालप्रयोजनाद्रोगे ५१२ । ८१५ तदस्मिन्नन्नं माये संज्ञायाम् ५।२।८२कुल्मापादञ् ५।२। ८३ ॥ श्रोत्रियंश्छन्दोऽधीते ५।२। ८४ ॥ श्राद्धमनेन भुक्तमिनिठनी ५।२। ८५ ।। पूर्वादिनि: ५।२।८६ ॥ सपूर्वाच्च ५। २। ८७ । इष्टादिभ्यश्च ५१२८॥ छन्दसि परिपन्धिपरिपरिणी पर्यवस्थातरि । २। ८९ ॥ अनुपद्यन्वेष्टा ५१२ । ९० ॥ साक्षादृष्टरि संज्ञायाम् ५।२। ९१ ॥ क्षेत्रियच्परक्षेत्र चिकित्स्यः ५ । २ । ९२ ॥ इन्द्रियमिन्द्रलिङ्गमिन्द्रदृष्टमिन्द्रसृष्टमिन्द्र- जुटमिन्द्रदत्तमिति वा ५।२।९३ ॥ तदस्यास्यस्मिन्निति मतुप् ५ । २ । ९४ ॥ रसादिभ्यश्च ५ ।२।९५ ॥ प्राणिस्थादातो लजन्यतरस्याम् ५ । २ । ९६ ।। सि- ध्मादिभ्यश्च ५।२९७ ॥ वत्सांसाभ्यां कामवले ५।२।९८ ॥ फेनादिलच्च ५। २।९९ ॥ लोमादिपामादिपिच्छादिभ्यः शनेलचः ५१२ १०० ॥५॥ प्रज्ञाश्रद्धा. र्चाभ्यो णः ५।२।१०१।। तपःसहस्राभ्यां विनीनी ५ । २ । १०२॥ अण्च ५।२। १.३॥सिकताशर्कराभ्यां च ५।२।१०४ ॥ देशे लुविलची च ५१२।१०५॥ दन्त उन्नत उरच् ५।२।१०६ ॥ ऊपशुपिमुष्कमधो : ५।२। १०७ ॥ युटुभ्यां मः ५१२।१०८ ॥ केशाद्वोऽन्यतरस्याम् ५ । २ । १०९ ॥ गाण्ड्यनगान्संज्ञायाम ६।२।११० ॥ काण्डाण्डादीरनीरचा ५ । २ । १११ ॥ रजःकृष्यासुतिपरिषदो वलच ५१२१ ११२ ॥ दन्तशिखाल्संज्ञायाम् ५ । २ । ११३ ॥ व्योम्नातमिलाश- गिणोर्नस्थिन्नूजस्वलगोमिन्मलिनमलीमसाः ५ ।२।११४ ॥ उरत इनिठनी । ५ ॥२॥ - ·११॥ किमोऽत् ५।३। १२ ॥ वा ह चच्छन्दसि ५ । ३ । १३॥ इतराभ्योऽपि ३ । १९ ॥ तयोर्दाहिली च छन्दसि ६।३ । २०॥ १ ॥ अनद्यतनर्हिलन्यतरस्साम् रुत्तरेयुः ५। ३ । २२ ॥ प्रकारवचने धाल् ५। ३ । २३ ॥ इदमस्थमुः ५११॥ २४ ॥ किमश्च ५। ३ । २५ ॥ था हेतौ च छन्दसि ५।३ । २६॥ दिकशम्देश्यः सप्तमीपञ्चमीप्रथमाभ्यो दिग्देशकालेष्यस्तातिः ५।३ । २७ ॥ दक्षिणोत्तराभ्यामत ३॥ ३५॥ दक्षिणादाचू ५।३।३६॥ आहि च दूरे ५।३।३७॥ उचराध ५।३। ३८ ॥ पूर्वाधरावराणामसि पुरधयश्चैपाम् ५।३॥ ३९ ॥ अस्ताति च । गावाती ११५ ॥ वी1ि1 ११६॥ मा1ि २ | १९७१ कौनिया ५1१।११८|| तमासाना 4 1 २ । ११९॥ पाहातप्रयोग ५।३।१२. ॥ ६ ॥ आमायामगारनी मिनि: ५॥१॥ १२१ ॥ धर्म मान्दगि ५ । २ । १२२ ॥ या गुग ५ । २ । ११३ । का मिनि: ५ । २ । १२४ ॥ आजाटगी यातिनि ।२।१२९ ॥ सान्नैि- भये ५ । २ । १२६ ॥ अर्शआदिभ्योऽन् ६ । २ । १२७ ॥ दोपतागात्राणिम्- दिनि: ५। २ । २२८ ॥ गानातीमाराभ्यां कान ५। २ । १२९ ॥ वनि णात् १ । २ । १३० ॥ सुगादिभ्यम ५ । २ । १३१ ॥ धर्मशीलवर्णान्ताव ५ । । १३२ ॥ हस्ता जाती ५ । २ । १३३ ॥ याहमचारिणि १२। १३१ ॥ पुकार दिभ्यो देशे ५ । २ । १३६ ॥ यत्लादिम्यो गतुबन्यतरपाम् ।।२। १३६ ॥ संह गन्माभ्याम् ५ । २ । १३७ ॥ कंगम्भ्यो यमपुस्तितुतयसः ६।२। १३८ ॥ तुन्दिन लिपटेर्भ: ५। २ । १३९ ॥ अहं शुभगोपुर ६।२।१४० ॥ ७ ॥ "धान्यानां ब- तेन किगो विमुक्तादिभ्यो कालप्रयोजनात्मज्ञानद्वारमायामेधाविंशतिः" ॥ तृतीयः पादः। प्राग्दिशो विभक्तिः ५। ३ । १ ॥ किंसर्वनामबहुभ्योऽद्वयादिभ्यः ५ । ३ । २ ॥ इदम इश् ५ ॥ ३ ॥ ३ ॥ एतेती रथोः ५ ॥ ३ ॥ ४ ॥ एतदोऽन् ६ ॥ ३ ॥ ५॥ सर्व स्य सोऽन्यतरस्यां दि ५ । ३ । ६ ॥ पञ्चम्यास्तसिल ५ । ३१७ ॥ तसेच ५। ३। < ॥ पर्यभिभ्यां च ५ । ३ । ९ ॥ सप्तम्यास्त्रल् ५। ३ । १० ॥ इदमोहः ५ । ३ । दृश्यन्ते ५ । ३ । १४ ॥ सर्वेकान्यकियत्तदः काले दा ५। ३ । १५॥ इदमोहिंदू ५। ३ । १६ ॥ अधुना ५ । ३ । १७ ॥ दानी च ५। ३ । १८ ॥ तदो दा च ५। ५।३।२१ ।। सद्यः परुत्परायैषमः ५। ३ ॥ २८ ॥ विभाषा परावराभ्याम् ५।३ । २९ ॥ अञ्चेर्लक् ५। ३ ॥ ३०॥ उपर्युपरिष्टात् ६ ॥ ३ ॥ ३१ ॥ पश्चात् ५। ३।३२ ॥ पश्च पचा च छन्दसि १ . ३ ॥ ३३ ॥ उत्तराधरदक्षिणादातिः ६ ॥ ३ ॥ ३४ ॥ एनयन्यतरस्यामदूरेऽपञ्चम्याः ५ । परेयव्ययपूर्वेचुरन्येारन्यतरेयुरितरेयुरपरेदुरधरेयुरुभयेषु ·I४०॥२॥भागपर।३।४१॥ मंगाया विधार्थ धा ५।३।४२ ।। शिशरणविमान 11 पासो पमुमपनामा ५.१४॥ म धम् ५११४५॥ भाग ५.३११॥ पाप्पे पाश ५ । ३ । '५ ॥ गणामागे सापादन १८ ॥ प्रागेकारसम्योडान्दगि ५ ।।१९।। Evenre : १५११६०॥ मानपत्योः पादप ५१३ । ५१॥ कादयविनियामहापे ५।३। ५२॥ भूताः पाद ५।३।५३ ॥ परमा ह. । च ।। ५५ ॥ मतितापने साटिनो ५।३।११॥ तिथ ५।३। ॥शिवनविभोररदे सरीपानी ५।३ । १७ ॥ अगादी गुगायनादेव ५। 1 ९न्दगि ५१११ ९९ ॥ प्रशसस्य : ५।३।१०॥ १॥पप ।३।।दरा च ५। ३ ॥ १२ ॥ अन्तिस्यादपोर्नेदमाधी ५॥ ३ ॥ १३ ॥ पासपीः कनन्यारस्पाम १।। (" || विन्मतोईर ५।३।१५ ॥ प्रशंसायां पर ५ । ३९ दसमासी पल्पन्देस्पदेरियर: ५।३।६७ भार पोपहपुरस्तातु।३।१८॥ प्रकारसचने जानीयर १।३ । १९॥ मागि- स्क: ५।३।७०॥ अय्यपसनासामकरणारटेः ५। ३।७१ ॥ कास्य च दः ।१।७२ ॥ अहाते ५।३।७३ || कुत्सिने ५।३ । ७४ ॥ संज्ञायां कन् 1३।७५ ॥ अनुशम्पायाम् ५। ३ । ७६ ॥ नीती व तारामत् ११३१७७ ॥ चो मनुष्यनाम्नष्ठश्या ५ । ३ । ७८ ॥ घनिलयो च ५। ३ । ७९॥ प्राचामुपादे- तुमी च ५।३।८० ॥ ४ ॥ नातिनाग्नः कन् ५।३।८१॥ अमितान्तस्यो. (पदसोपच ५। ३। ८२ ॥ टागादायूषं द्वितीयादन्यः ५ । ३ । ८३ ॥ शेषलमुपरिवि. लवरणार्यमादीनां तृतीयात् ५।३। ८४ ॥ अल्पै ५। ३ । ८५ ॥ ५॥३॥ १॥ संशापा का ५॥ १।८७ ॥ कुटीशमीशुण्डाभ्यो २: ५। ३ । ८८ ॥ कु. । इपच् ५।३।८९ ॥ कासूगोणीभ्यां परन् ५। ३ । ९० ॥ वत्सोशाश्वर्षभेभ्यश्च पुन्छ । ।३।९१॥ वियत्तदोनिर्धारणे दूयोरेकस्स उतरच् ५। ३। ९२ ॥ वा नां जातिपरिप्रभ इतम ५१३१९३॥ एकरच प्राचाम् ५१३१९४ ॥ अप- गणे कन् ११३१९५॥ इने प्रतिकृती ५ । ३१ ९६ ॥ संज्ञायां च ५। 1९७॥ लुम्मनुध्ये ५।३।९८ । जीविकार्थे चापण्ये ५।३।९९ ॥ देवप- दिम्यच ५ । ३।१०० ॥ ५ ॥ यस्तेई ५१३ । १०१ ॥ शिलाया ढः ५१३ । ०२॥ शाग्यादिभ्यो यः ५।३।१०३ ॥ द्रव्यं च भन्ये ५।३।१०५ ॥ या- पाठः ५।३।१०५॥ समाप्ताच तद्विषयात् ५ । ३।१०१ ॥ शर्करादिभ्यो- [५ । ३ । १०७ ॥ अतुल्यादिभ्यटक ५ । ३ । १०८ ॥ एक्शालायाष्टज. तरस्याम् ५ । ३।१०९ ॥ कर्कलोहितादीका ५।३।११० ॥ नविश्वेमा.

·५।३।६नोरहोरनमा लोपश्च ५ । ४ । ५१॥ विमाया साति/L . पादशतस्य संख्यादेवीप्सायां उन्लोपश्च ५।४।१॥ दण्डव्यवसयोश्च । २ ॥ स्थूलादिभ्यः प्रकारवचने कन् । ४ । ३ ।। अनत्यन्तगतो तात् ।। किमेत्तिङव्ययवादाम्बद्रव्यप्रकर्षे ५ । ४ । ११ ॥ अमु च प्ठन्दसि 1911 ४ । १५ ॥ विसारिणो मत्स्ये ५ । ४ । १६ ॥ संख्यायाः क्रियान्याइनिगलने सुन् ५।४ । १७ ॥ द्वित्रिचतुभ्यः सुन्६।४।१८।। एकस्य सब। । ४ । २०॥१॥ तकृतरचने काम ४ । २१ ॥ समूहयच्च बहुपु ५ । ४ । २२ ॥ अनन्तायसथेतिहभेषनाम्यः । तिथेय: ५। ४ । २६ ।। देवात्तल ५।४।२७ ॥ अवेः कः ५1१1361 २३ ॥ देवतान्तात्तादर्थं यत् ५।४ । २४॥ पादाभ्यां च ५/४/२" यादिभ्यः कन् ५१४ । २९ ॥ लोहितान्मणी ५ ।४।३०।।वणे अनि ४ । ३१॥ रक्त ५। ४ । ३२ ॥ कालाच्च ६।४ | ३३ ॥ विनयादिपर २४ ॥ वाचो व्याहृतार्थायाम् ५ । ४ । ३५ ॥ तयुक्ताकर्मणोऽण् 11111 योरधरजाती ५ । ४ । ३७ ॥ प्रज्ञादिभ्यश्च ५।४ । ३८ ॥ मुदलित /- ग्दमि ५ । ४ । ४१ ॥ बहल्यार्थाच्छस्कारकादन्यतरस्याम् ।।RI २९॥ समो प्रशंसायाम् ५ । ४ । १० ॥ २॥ कम्यष्टाम्या तिनानि यचनाच चीप्सायाम् ५।४। ४३ । प्रतियोगे पक्षम्यास्ततिः 1219 चाहीयरहो: ५।४।४५॥ अतिग्रहाव्यधनक्षेपवकर्तरि तृतीयाया: 41101 ४ । ४७ ॥ पष्टपाव्यानये ६।४161T ३।११।४।१९ ॥ अभूततद्भावे कृभ्वस्तियोगे संपथपरिणिः यायावसाला स्थाल्छन्दसि ५ । ३ । १११ ॥ पूगाभ्योऽप्रामणीपूर्वात् ५। ३ । ११३१ औरस्त्रियाम् ५ । ३ । ११३ ॥ आयुधजीविसंघान्यवाही केवब्राह्मणराजन्यान् ।। ११४ ॥ वृकाट्टेण्यण् ५ । ३ । ११५ ॥ दागन्यादित्रिगर्तपष्टाच्छः ५ । ३ ।। पर्वादियौधेयादिभ्योऽणत्री ५।३ । ११७ ॥ अvिr वच्छुमदणो यञ् ५ । ३ । ११८ ॥ यादयस्तद्राजाः ५ । ३ । ११९॥ शोऽनद्यतने विभापाज्यच नातिनानो यस्तेरेकोनविंशतिः" ॥ चतुर्थः पादः। ४ ॥ न सामिवचने ५। ४ ॥ ६ ॥ बृहत्या आच्छादने ५ । ४ । ६ || तंग्वलंकर्मालपुरुषाध्युत्तरपदाखः । ॥ विभाषाञ्चरदिक्रियाम् १ ।।। जायन्ताग्छ बन्धुनि ५ । ४ । ९ ॥ स्थानान्तद्विभाषा सस्थानेनेति चेत् ५ ।। अनुगादिनष्टक् ५ । ४ । १३ ॥ णचः स्त्रियामञ्५ । ४ । १४ ॥ अभिजुगः। १९ ॥ विभाषा बहोर्धाविप्रकृष्टकाले A हीपमानापयोगाच ५ ।

·1 ४० ॥ २ ॥ विभाषावरस्य ५ । ३।४१ ॥ संख्याया विधार्थे धा ५।३। ४२ ॥ धिकरणविचाले च ५।३। ४३ ॥ एकाद्धो ध्यमुत्रन्यतरस्याम् ५।३ १४४ ॥ त्र्योश्च धमुन् ५।३। ४५ ॥ एधाञ्च ५ । ३ ॥ ४६॥ याप्ये पाशप् ५ । ३ । ७ ॥ पूरणादागे तीयादन ५। ३ । ४८ ॥ प्रागेकादशभ्योऽछन्दसि ५ । ३ । ४९॥ गष्टमाम्यां स च ५॥३॥५०॥ मानपश्वगयोः कन्लुको च ५। ३ । ११॥ पदाकिनिश्वासहाये ५। ३ । १२॥ भूतपूर्वे चरट् ५। ३ । १३ ॥ पष्टया रू. च ५।३। १४ ॥ अतिशायने तमविष्ठनी ५। ३ । ५५॥ तिडव ५। ३ । १॥ द्विवचनविभज्योपपदे तरवीयमुनी ५ । ३ । १७ ।। अजादी गुणवचनादेव ५। १५९॥ तुझ्छन्दसि ५।३। ५९ ॥ प्रशस्यस्य श्रः ५।३।६०॥ ३॥ उप च 1३।६१॥ वृद्धस्य च ५। ३ । ६२ ॥ अन्तिकबाढयोर्नेदसाधी ५ । ३ । ६३ ।। ल्पयोः कनन्यतरस्याम् ५। ३ । ६४ ॥ विन्मतो क् ५।३।१५ ॥ प्रशंसाया ५ ५१३१६६ ॥ ईपदसमाप्ती कल्पब्देश्यदेशीयरः ५। ३ । ६७ ॥ विभाषा बहुपुरस्तात्तु ५ । ३ । ६८ ॥ प्रकारवचने जातीयर् ५।३ । १९ । मागि- कः ५। ३ । ७० ॥ अव्ययसर्वनाम्नामकच्प्राक्टे: ५। ३ । ७१ ॥ कस्य च दः । ३ । ७२ ॥ अज्ञाते ५।३ । ७३ ॥ कुत्सिते ५ । ३ । ७४ ॥ संज्ञायां फन् । ३ । ७५ ॥ अनुकम्पायाम् ५। ३ १ ७६ ।। नीती च तयुक्तात् ५। ३ । ७७ ।। को मनुष्यनाम्नष्ठज्या ५ । ३ । ७८ ॥ घनिलची च ५। ३ । ७९ ॥ प्राचामुपादे- बुची च ५। ३ । ८० ॥ ४ ॥ जातिनाम्नः कन् ५ । ३ । ८१ ॥ अनितान्तस्यो- दलोपश्च ५। ३। ८२ ॥ ठाजादा द्वितीयादचः १।३। ८३ ॥ शेवलमुपरिवि- वरुणार्यमादीनां तृतीयात् ५। ३ । ८४ ॥ अल्पे ५। ३ । ८५ ॥ द्वस्वे ५। ३ । ॥ संज्ञायां कन् ५। ३ । ८७ ॥ कुटीशमीशुण्डाभ्यो रः ५। ३ । ८८ ॥ कु- हुपच ५ । ३ । ८९ ॥ कासूगोणीभ्यां टरच् ५ । ३ १९० ॥ वत्सोशाश्वर्षभेभ्यश्च वे ५। ३१९१॥ किंयत्तदोर्निर्धारणे द्वयोरेकस्य उतरच् ५। ३। ९२ ॥ वा 1 जातिपरिप्रश्ने उतमचू ५ । ३ । ९३ ॥ एकाच प्राचाम् ५। ३ १९४ ॥ अर. । कन् ५।३।९५ ।। इवे प्रतिकृती ५ । ३ । ९६ || संज्ञायां च ५। ९७ ॥ लुम्मनुष्ये ५१३१९८ ॥ जीविकार्थे चापश्ये ५। ३१ ९९ ॥ देवा- म्यश्च ५।३।१०० ॥ ५ ॥ वस्तेर्दन् ५ । ३ । १०१ ॥ शिलाया दः ५।३। २॥ शाखादिभ्यो य: ५। ३ । १०३ ॥ द्रव्यं च भव्ये ६१.३ छ: ५।३।१०५॥ समासाच तद्विपयार स्याम् ५।३।१०९ ॥

·एकाचो द्वे प्रथमस्य ६।१।१ | अजादेर्द्वितीयस्य ६।१।२॥नन्द्राः - योगादयः ६।१।३ ॥ पूर्वोऽभ्यासः ६।१।४ । उभे अभ्यस्तम् 111॥ जक्षित्यादयः पट्६।१।६ ॥ तुजादीनां दीर्घोऽभ्यासस्प६।१।७॥ सिटि धातोरनम्यासस्य ६।१।८॥ सन्यङोः ६।१ । ९ ॥ श्ली ६।१।१०॥ चर्डि ।१।११॥ दाश्चान्साहान्मीवाश्च ६।१।१२॥ प्यङः संप्रसारणं पुत्रासेल. सागावागुताठ ४ । ११५ ॥ अपनी माग्योः ५ । । ११६ ॥ अती नसोधः । १] ११७ ॥ अन्नासिकाः संज्ञायां नर्स गागा ५ । ४ । ११८ || उसर्गान ११ ४ । ११९ ॥ गुमागाधादियशारिामगीयानादप्रोष्टादा: ५1५। १२० ६॥ मनुष्यो हलिमायोरन्यनरयाम् ५ । ४ । १२१ ॥ नियममिन्द्रमानेयो ५। ५ । १२२ ।। यह नाश्छन्दमि ५११ । १२३ ॥ धर्मादमिर्गयात् ५॥३॥ १२४ ॥ गम्मा हरितणसोमेभ्यः ५।१।१२६॥ दशिर्मा मुन्धयोगे । १२६ ॥ इन्फर्मव्यतिहारे ५१४ । १२७ ॥ विदण्डलादिम्यय ५ । ४ । १२८ ! प्रसम्म्या जागुनोः ५ । ४ । १२९ ।। जाद्विमापा १।४।१३० ॥ अमी- ऽनन् । ४ । १३१ ॥ धनुषश्च ५।४।१३२ ॥ या संज्ञायाम् ५। १ । १३३ ।। जायाया निङ् ५। ४ । १३४ ॥ गलस्येदुभूतिगुसुरभिभ्यः ५।४ । १३६ ॥ अल्पा- ख्यायाम् ५। ४ । १३६ ।। उपमानाच ।। ४ । १३७ ॥ पादस्य लोपोऽहस्या- दिभ्यः ५ । ४ । १३८ । कुम्भपदीयु च ५ । ४ । १३९ ॥ संख्यासुपूर्वस्य ५१४ । १४० ॥ ७ ॥ ययसि दन्तस्य दतृ ५ । ४ । १४१॥ छन्दसि च ५१४ । १४२ ॥ स्त्रियो संज्ञायाम् ५।४।१४३ ॥ विभाषा यावारोकाम्याम् न्तशुद्धशुभ्रवृपयराहेभ्यश्च ५ । ४ । १४६ ॥ ककुदस्यायस्थायो लोपः ५ । ४ । १४६ ॥ निकयुत्पर्यते ५। ४ । १४७ ॥ उद्वियां काकुदस्य ५ । ४ । १४८ ॥ पूर्णादि- भापा ५ । ४ । १४९ ॥ मुहृदुईदो मित्रामित्रयोः ५। ४ । १५० ॥ उरःप्रभृतिभ्यः कम् ५। ४ । १५१ ॥ इनः स्त्रियाम् ५ । ४ । १५२ ॥ नवृतश्च ६ । ४ । १९३ ॥ शेषाद्रिः भापा । । १५४ ॥ न संज्ञायाम् ५। ४ । १५६ ॥ ईयसश्च ५। ४ । १५६ ॥ वन्दिते भ्रातः ५ । ४ । १५७ ॥ तदछन्दसि ५ ।५।१५८ ॥ नाडीतन्त्र्योः स्वाङ्गे ५. ४ । १५९ ॥ निष्प्रवाणिश्च ५१४ । १६० सपत्रान्ववतताखार्या नदुःसुभ्यो वयसि विंशतिः" ॥ इति पञ्चमोऽध्यायः। पष्ठोऽध्यायः। प्रथमः पादः। ।४।१४४ ॥ अप्रा. < || "पादशतस्य तत्प्रकृतकपेष्टाम्या ·रपुरुषे ६१॥ १३ ॥ बन्धुनि बहुव्रीही ६।१।१४ ॥ वचिस्वपियजादीनां किति ६।१ । १५ । अहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृजतीनां डिति च ६। १ । १६॥ लिव्यभ्यासस्योभयेपाम् ६।१।१७ ॥ स्वापेश्वङि ६।१।१८॥ स्वपिस्यमिव्येां यडि ६।१।१९ ॥ न यशः ६।१।२० ॥ १॥ चायः की ६ । १॥ २१ ॥ सायः सी निष्ठायाम् ६ । १ । २२ ॥ स्यः प्रपूर्वस्य ६ । १। २३ ॥ द्रवमूर्तिस्पर्शयोः श्यः ६।१।२४ ॥ प्रतेश्च ६ । १ । २५ ॥ विभाषाभ्यवपूर्वस्य ६।१।२६ ॥ शृतं पाके ।।१।२७ ॥ प्यायः पी ६।१।२८॥ लिझ्यडोश्च ६ । १ ॥ २९ ॥ विभापा श्वेः ६ । १ । ३०॥ गौ च संश्चडोः ६ । १ ॥ ३१ ॥ हः संप्रसारणम् ६।१ । ३२ ॥ . अभ्यस्तस्य च ६ ।। ३३ ॥ बहुलं छन्दसि ६ । १ । ३४ ॥ चायः की ६।१। ३५॥ अपस्पृधेयामानृचुरानृहुश्चिम्युषेतित्याजश्राताः नित- माशीराशीतः ६।१ । ३६ ॥ न संप्रसारणे संप्रसारणम् ६ । १ ॥ ३७ ॥ लिटि वयो यः ६ । ११३८ ॥ वश्चास्यान्यतरस्यां किति ६ । १ ॥ ३९ ॥ वेत्रः ६ । १॥ ४० ॥ ॥२॥ ल्यपि च ६।१ । ४१ ॥ ज्यश्च ६ । १॥ ४२ ॥ व्यश्च ६ । १ । ४३ ॥ विभाषा परेः ६।१।४४ ॥ आदेच उपदेशेऽशिति ६ । १॥ ४५ ॥ न व्यो लि. टि ६ । १ । ४६ ॥ स्फुरतिस्फुलत्योर्घत्रि ६ । १ । ४७ ॥ क्रीडीनां णो ६।१। ४८॥ सिघ्यतेरपारलौकिके ६ । १ । ४९ ॥ मीनातिमिनोतिदीड ल्यपि च ६ । १।५० ॥ विमाषा लीयतेः ।। १ । ५१ ॥ खिदेश्छन्दसि ६ । १ । ५२ ॥ अ. पगुरो णमुलि ।। १ । ५३ ॥ चिकुरोर्णी ६ । १ । १४ ॥ प्रजने वीयतेः ६ । १ । ५५ ॥ विभेतेहेतुभये ६ । १ । ५६ ॥ नित्यं स्मयतेः ६।१।१७ ॥ सृजिदृशो- ल्यमकिति ।। १।५८ ॥ अनुदात्तस्य चर्दुपधस्यान्यतरस्याम् ६ । १ । ५९ ॥ शीर्षश्छ- न्दसि ६ । १ । ६० ॥ ३ ॥ ये च तद्रिते ६ । १।६१॥ अचि शीर्षः ६।१। ६२ ॥ पदनोमारहृन्निशसन्यूपन्दोपन्यकञ्चकनुदन्नासञ्छरप्रमृतिषु ६ । १ । ६३ ॥ भास्वादेः पः सः ६।१।६४ ॥ गो नः ६।१।६५ ॥ लोपो न्योर्वलि ६ ।। १६ ॥ वेरपृक्तस्य ६ । ११६७ ॥ हल्यान्भ्यो दीर्घारसुतिस्यपृक्त हल ६।१।६८॥ एड्वस्वासंबुद्धेः ६ । १।६९ ॥ शेश्छन्दसि बहुलम् ६ ।।। ७० ॥ हस्वस्य पिति कृति तुक्६।१।७१ ॥ संहितायाम् ।। १ । ७२ ॥ छे च ६ । । । ७३ ॥ आताडोध ६।१ । ७४ ॥ दीर्घात् १ ।१।७५ ॥ पदान्ताद्वा ।। ७६ ॥ इको यंगचि ६।१ । ७७ ॥ एचोऽयवायावः ६ । १ । ७८ ॥ वान्तो यि प्रत्यये ।। १॥ ७९ ॥ धातोस्तनिमित्तस्यैव ६।१।८०॥ ४ ॥ क्षय्यजय्यो शक्याथें ।।।। ८१॥ ऋय्यस्तदर्थे ६ ।। ८२ ॥ भयप्रवय्ये च एछन्दसि ।।१।८३॥ एकः पूर्वपरयोः ६।१।८४ ॥ अन्तादिवच ६।१।८९ ॥ पवनुकोरसिद्धः ६।।

·म्दापी ।।११३ ॥ मस्करमत्कारिणी वेणुपारिवाजकयोः ।।११४॥ সাধহঃ। (६ ॥ आगुगः ।। १ । ८७ || दिनि १८ | | आरम ।। १०॥ उगमति गासी ।।१९१ या मुकारिन. ११॥ ९२ ॥ ओतोमासोः ।।९३॥ विपरमम् ।।९१ गोगारोध ११९५ ॥ उपादान्ता ६।११९६ ।। अनी गुगे ।। ११९७१ अव्यकानुकरणयात इती ६।१।९८॥ नादितस्पान्यस्य तु या ६११९९१ निसमादिते डाशि "१०० ॥५॥गका गयणे दीर्घः १ ।। ११ प्ररगयोः पूर्णमार्णः ।।१०२ ॥ समाग्रमो नः मि ३११।१०३ ॥ ना. दिनि ६।१।१०४॥ दीर्यानति १११।१०५॥ या छन्दमि ।। १०६ ॥ अमि पूर्णः ।।१।१०७ ॥ संप्रमारणाम ६।१।१०८॥ एड: पदा- न्तादति ६।१।१०९॥ रसिडसोध ।।११० ॥ ऋन उन ६।११॥ रूपयापरस्य ६ ।।। ११२ ॥ अतो रष्टतादसते ६ । । । ११३ ॥ हेशि च ६।१।११४ ॥ प्रात्यान्तःपादमव्यपरे ।। १ । ११५॥ अत्र्यादवयादवानुग्न तायमवन्त्यवस्यूपच ६।। ११६ ॥ यजुश्युरः ६।१।११७ ॥ आपो सुपागों पृष्णो यर्षिष्टेऽम्बेऽम्यालेऽम्बिकपूर्व ६ । १ । ११८ ॥ अङ्ग इत्यादौ च ६।१।११९॥ अनुदात्ते च कुधपरे ६।१।१२० ॥६॥ अयपयासि च ।।१।१२१ ॥ सर्वत्र विभाषा गोः ६ । १ । १२२ ॥ अयङ् स्कोटायनस्य ६ । । । १२३ ॥ इन्द्रे च नित्यम् ६ । १ । १२४ ॥ मृतप्रगृह्या अचि नित्यम् ६ । १ । १२५ ॥ आडोऽनुनाहिक श्छन्दसि ६।१।२६ ॥ इकोऽसवर्णे शाकल्यस्य हुस्वच ६ ।। १२७ ॥ स्यकः ६।१। १२८ ॥ अनुतवदुपस्थिते ६ ६।१ । १३० ॥ दिव उत् ६।१। १३१ ॥ एतत्तदोः सुलोपोऽकोरनसमासे ह. लि६ १। १३२ ॥ स्यश्छन्दसि बहुलम् ६।१।१३३ ॥ सोऽचि लोपे चेत्पाद- पूरणम ६ । १ । १३४ ॥ मुद्धापूर्वः ६।१ । १३९ ॥ अडभ्यासल्यवायेऽपि ६।। १३६ ॥ संपर्युपेभ्यः करोती भूपणे ।। १ । १३७ । समवाये च ६ । १ । १३८ । उपात्प्रतियत्नवैकृतवाझ्याध्याहारेषु १ । १ । १३९॥ किरती लवने ६।१।१४०॥७॥ हिंसायां प्रतेध ६.१ । १४१ ॥ अपाचतुपाच्छकुनिघालेखने ६।।। १४२ ॥ कुस्तम्बुरूणि आतिः ६ । १ । १४३ ।। अपरस्पराः क्रियासातये ।।।। १४४ ॥ गोष्पदं सेवितासेवितप्रमाणेषु १ । १११४५ ॥ आस्पदं प्रतिष्टायाम् ६।।। १४१॥ आमिनिये ।।। १४७ ॥ .पर्धस्केऽवस्वारः ६।१ । १४९॥ अपरको रथा- या ६।१।१५० || स्वाञ्चन्द्रोत पदे भन्ने ।।।। १५१ ॥ प्रतिधाराश्च कोः ।। १ । १९२ ॥ प्रकण्वहतिध- १। १२९ ॥ ईश्चाकर्मणास हम् ६।१।१४९॥ विकिरः शकुनिििकरो ·पष्टाभ्याप प्रथमः पादः। पासाराजगन्दे नगरे ६।१।११५ ॥ कारस्करी : १1१५६ ॥ पारस्था- रममृतीनि च संज्ञायाम् ।।१।११७ ॥ अनुदात्तं पदमैकवर्नम् ६।१।१५८॥ कानो पोऽन्त टदाप्तः ।। १५९ ॥ उम्यादीन ।। १६० ॥ ८ ॥ अनुदात्तस्य च पत्रोदासोपः ६ । १ । १६१ ॥ धातोः ।।१।१६२॥ चितः ६९ ॥ नदिनत्य ११।१६४ ॥ किंतः ६।१।१६ ॥ तिमुम्यो जसः ६।१।१९६॥ चतुरः शसि ।।१।१६७ ॥ सारेकाचस्तृतीयादिविभक्तिः ६।१९८ ॥ अन्तोदात्तादुत्तरपदादन्यतरस्पामनिससमासे १ ।१।१६९ ॥ अवश्छन्दस्यसर्वनामस्थानम् ६।१।१७० ॥ ऊहिदंपदायप्पुमेधुभ्यः ६।१।१७१॥ अष्टनो दीर्घात् ६।१।१७२ ॥ शतुरनुमो नवजादी ।। ।। १७३ ॥ उदात्तयणो हसर्वात् ६।११ १७४ । नोधात्वोः ६ । १ । १७५ ॥ इसनुभ्यां मतुम् ६ । १।१७६॥ नामन्यतरस्याम् ।।१।१७७ ॥ उधारछन्दसि बहुलम् ।।१।१७८ ॥ पत्रिचतुर्यो हलादिः । १ । १७९ ॥ अल्युपोत्तमम् ६ । १ । १८० ॥ ९ ॥ विभाषा मापायाम् ६ । १ । १८१ ॥ न गोश्वन्साययर्णरायः ६ । १ । १८२ ॥ दिवो शत्र ६।१।१८३॥ न चान्यतरस्याम् ६।१।१८४ ॥ तिरसरितम् । १ । १८५ ।। तास्यनुदात्तेन्दुिपदेशालमार्वधातुकमनुदात्तमन्विडोः ६।१।१८६ ॥ आदिः सिचोऽन्यतरस्याम् ६।१ । १८७ ॥ स्वपादिहिंसामयनिटि ।। १८८ ॥ अभ्यस्तानामादिः १ । १ । १८९॥ अनुदात्ते च ६ । १ । १९० ॥ सर्वस्य सुपि ६।१।१९१ ॥ भीीमृहमदजनधनदरिद्राजागरो प्रत्ययात्पूर्व पिति ६।१ । १९२ ॥ लिति ।१।१९३॥ आदिणमुल्यन्यतरस्याम् ६।१ । १९४ । अधः वर्तृयकि ६।१।१९५ ॥ लि च सेटीडन्तो या ६।१ । १९६ ॥ नित्यादिनित्यम् ६ । १ । १९७ ॥ आमन्त्रितस्य च ६ । १ । १९८ ।। पथिमथोः सर्वनामस्थाने ।। १९९ ॥ अन्तश्च त युगपत् ६ । १ । २०० ॥ १० ॥ क्षयो निवासे ६ । १ । २०१॥ जयः करणम् ६ । १ । २०२ ॥ पादीनां १६ । ११ २०३ ॥ संज्ञापा- मुपमानम् ६।१।२०४ ॥ निष्टा च द्वयजनात् ६ । १ । २०५ ॥ शुष्कधृष्टौ । 1 ११ २०६ । आशितः कर्ता ६ } ११ २०७॥ रिक्त विभाषा ६ ! ११ २०८ ॥ जुष्टापिते चल्छन्दसि ६ । ११२०९ ॥ नित्यं मन्त्रे ६ । १ । २१० ॥ युष्मदस्मदोर्डसि ६.११ २११ ॥ इयि च ६ । १ । २१२ ॥ यतोऽनावः ६।१।२१३॥ ईइ. चन्ददृशंसद्हां ण्यतः ६१ । २१४ ॥ विभाषा वेण्विन्धानयोः ६।१ । २११॥ सागरागहासकुहावटकुधानाम् ६।१।२१६ ॥ उपोत्तमं रिति ।।१।२१७ ॥ च. इयन्यतरस्याम् ६।१ । २१८ ॥ मतोः पूर्वमा संज्ञायां स्त्रियाम् ६।१ । २१९ ॥ अन्तोऽवत्याः ६।१।२१०॥ ११॥ ईवत्याः ।। २२१ ॥ चौ ६।१। -- है ·नसि ६।२।२७ ॥ चयनरम्याम ६।२॥ २८ ॥ इगन्तकाकारालमगालश- अर्थे ६।२। ४४ ॥ ते च ६ । २ । ४५॥ कर्मधारयेऽनिष्ठा ६।२।४६॥ महीने स्पती ६ । २। ६० ॥तये चान्तश्च युगपत् ६।२।११अनिगन्तोऽथती वालये २। ५९ ॥ षष्टी प्रत्येनसि ६।२।६० ॥ ३ ॥ नित्यार्थे । २२३ ॥rnet.!३२॥ mar, HTHE TIMITTER RE: ।३।२॥ी गोपनी 12140 प्रया 12 | ५ || aim दामादे । ॥ मी नि । २॥ ६॥ो । | TTM | 21 ८ ॥ शादेही ६।२९ ॥ मनवमी १ ।। . . : मदर 1212 गाभिने १२१५ गामा मग ।।२।११॥ गुनियो । २ । १५ ।। प्रीत पा ।। Riमामिनि ।।२।१॥ याप ।।२।१॥न मूगा1ि १०.|| गा मानम् ।।२।२० ॥१॥ आशामायनेटीय- गुः मंगानं ६ । २ । २१॥ भूत । २ । २२ ॥ मरिषगानीइसमयदमनेशन- देशे गागीरी ।२।२३ ॥ विसावादीनि गुणानना ।२॥ २४ ॥ श्रन्यावर गागामु भागे कर्मधारये १२ ॥ २५ ॥ कुमार | २ २६ ॥ आदिः प्रदे- रायेषु दिगो ६ । २ ॥ २९ ॥ यान्यतम्याम् ६।२ ॥ ३० ॥ दिष्टिवितस्याश्च ।। २ । ३१ ॥ सप्तमी सिदगुकपकयन्यचकालात् ६।२ । ३२ ॥ परिप्रयुपापा : ऊर्यमानाहोरात्रायययेषु । । २ । ३३ ॥ राजन्यबटुवचनद्वन्देऽन्धकवृश्यिा । । । ३४ ॥ संख्या ६ । २॥ ३५ ॥ आचार्योपसर्जनश्चान्तेवासी ६१२ ॥ ३६॥ जपादयध ६ । २ । ३७ ॥ महान्त्रीह्मपराहगृष्टीयासमायालभारभारतहेलिहिलरीख ६ । २ । ३८ ॥ क्षुल्लकच वैश्वदेवे ६ । २ । ३९ ।। उष्टः सादिवायोः ६ ॥२॥४०॥ २ ॥ गौः सादसादिसारथियु ६ । २ । ४१ ॥ कुरुगाहपतरिक्तगुर्वसूतजरत्यलीलहरूपाः पारेवडयातैतिलकदूःपण्यकम्बलोदासीभाराणां च ६।२।४२ ।। चतुर्थीतदर्धे ६ ॥ २१४३॥ द्वितीया ६ारा४७॥ तृतीया कर्मणि ६।२।४८॥ गतिरनन्तर: हारा४९॥ तादी च निति । ।। २ । ५२ ॥ न्यधी च ६ । २ । ५३ ॥ ईपदन्यतरस्याम् ।। २ । ६४ ॥ है. • रण्यपरिमाणं धने ६ । २ । ५५ ॥ प्रथमोऽचिरोपसंपत्तौ ६।२ । ५६ ॥ कर्मधारये ।।५७ ॥ आयो ब्राह्मणकुमारयोः । । । ५८ ॥ राजा च । कार्तको ফলৱনী - ·प्रामः शिल्पिनि ६।२।१२ ॥ राजा च प्रशंसायाम् ।। २ । ६३ ॥ आदिरुदा- तः ६ । २१६४ ॥ सप्तमीहारिणौ धर्मेऽहरणे ६ ।२।१५ ॥ युक्ते च ६ । २ । १६ ॥ विभापाध्यक्षे ६ ।२।६७ ॥ पापं च शिल्पिनि १ ।२ । ६८ ॥ गोत्रा- न्तेवासिमाणवब्राह्मणेषु क्षेपे ६ । २। ६९ ॥ अङ्गानि मैरेये ६।२ । ७० ॥ भक्ता- ख्यास्तदर्थेषु ६ । २ । ७१ ॥ गोविडालसिंहसैन्धवेपूपमाने ६ । २ । ७२ ॥ अके जीवि- कार्थे ६ । २ । ७३ ॥ प्राचां क्रीडायाम् ६ । २ । ७४ ॥ अणि नियुक्ते ६ ॥२॥ ७५ ॥ शिल्पिनि चाकमः ६ । २ । ७६ ॥ संज्ञायां च ६ । २ । ७७ ॥ गोतन्तियवं पाले ६ । २ । ७८ ॥ णिनि ६ । २ । ७९ ॥ उपमानं शब्दार्थप्रकृतावेव ६ । २ । ८० ॥ ४ ॥ युक्तारोह्यादयश्च ६ । २१ ८१ ॥ दीर्घकाशनुपभ्राष्ट्रक्टं जे ६ । २ । ८२ ॥ अन्यात्पूर्व ववचः ६।२। ८३ ॥ प्रामेऽनिवसन्तः ६ । २ । ८४ ॥ घोषादिषु च ६ । २। ८५ ॥ छात्र्यादयः शालायाम् ६ । २ । ८६ ॥ प्रस्थेऽवृद्धमकादी- नाम ६ । २ । ८७ ॥ मालादीनां च ६ । २ । ८८ ॥ श्रमहन्न नगरेऽनुदीचाम् ६ । २। ८९ ॥ अर्मे चावणे यन्त्र्यच् ६ । २ । ९० ॥ न भूताधिकसंजीवमद्राश्मकज- लम् ६ । २ । ९१ ॥ अन्तः ६ । २ । ९२ ॥ सर्व गुणकान्ये ।। २ । ९३ ॥ सं. ज्ञायां गिरिनिकाययोः ६ । २ । ९४ ॥ कुमारीं वयसि ६ ।२।९५ ॥ उदकेऽकेयले ६ । २ । ९६ ॥ द्विगो ऋतौ ६ । २ । ९७ ॥ सभायां नपुंसके १ । २॥ ९८ ॥ पुरे प्राचाम् ६ । २। ९९ ।। अरिष्टगौडपूर्वे च ६ । २ । १०० ॥ ५॥ न हास्तिनफ- लफमार्देयाः ६।२ । १०१ ॥ कुशूलपकुम्भशालं विले ६ ।२।१०२ ॥ दिक्श- म्दा प्रामजनपदाख्यानचानराटेषु ६ । २ । १०३ ॥ आचार्योपसर्जनश्चान्तेवासिनि । २ । १०४ ॥ उत्तरपदवृद्धी सबै च ६ । २ । १०५ ॥ बहुवीही विश्वं संज्ञायाम ६ । २। १०६ ॥ उदराश्वेषुष ६ १२ । १०७ ।। क्षेपे ६ ।२। १०८ ॥ नदी बन्धुनि ६।२।१०९ ॥ निष्टोपसर्गपूर्वमन्यतरस्याम् १ ।२। ११० ॥ उत्तरपदादिः । २।१११ ॥ कर्णो वर्णलक्षणान ६ । २॥ ११२ ॥ संज्ञोपम्पयोश्च ६।२।११३ ।। कण्ठपृष्टमीयाजइंच ६।२ । ११४ ॥ शृङ्गमयस्यायो घ ६ ।२। ११५ ॥ नमो जरमरमित्रमृताः ६।२।११६ ॥ सोर्मनसी अलोमोपसी ६।२ । ११७ ।। ऋवा. दयच ६।२।११८॥ आयुदात्तं यच्छन्दसि ६ । २ । ११९ ।। वीरवीी च ६।२ । १२० ॥ ६॥ कूलनीरतूलमूरशालाक्षसममव्ययीभावे ६ ।२।१२१ ।। कंसमन्धर्पपाप्पकाण्डं द्विगी । २ । १२२ ॥ तपुरपे शाहायो नपुंमके १ । २ । १२३ । कन्या च ६।२।१२४ ॥ आदिचिहणादीनाम् ६।२।१२५ ॥ चेल. खेटकटुकमाण्ड गहीयाम् ६ । २१ १२६ ॥ चीरमृपमानम् १।२ । १२७ ॥ पर. लसूपशाशं मि।। १२८ ॥ समूहम्थलकाः मझायाम् १।२ । १२९ ।।

·आगोशे प६।२।१९८॥ मंझापाम् ।। २ । ११९ ॥ पोकेम्वाददा यिनोऽन्तरम् ६ ।२। १६६ ॥ मुखं स्वागम् ।।२।१९७ ॥ नाध्यपदिकमन्दयो- णादयोऽवययाः ६।२ । १७६ ॥ उपसर्गात्स्वानं ध्रुवमपशु ६ । २ । १७७ ॥ नं २। १९२ ।। प्रतेरंवादयस्तत्पुरुषे ६ । २। १९३ ॥ उपाययजजिनमगौरादयः ।। Amit R IN३. ।। ( TE Rainment मनिषा: { ||१३१॥ दान है।३।१३६॥ गन्न ।। २। 110 ग म ।। rating ।। १३८ farmirerar ॥१३९ ॥ TRETIRIT. पम् ।।३।१५. ॥ ॥ दे।३।१११॥ नगनुदानमा मतिमपि ।।११२॥ गलः ।।११५ ॥ थायमानी प्राागाम ( । । १४१ 11 मरमानातकः ।।११ || जापामना वनार्दना ९।२। १५६ ॥ ।२ । ११ ॥ कारकाररातपरेवारिसर ६।२ । १५८ ॥ भनेन मिति ६ । । ११९ ॥ अनी भाषचनः (१२ । ११. ॥ मनिम्म्याहयानगपनामगरणानपान कीना: ११ १११ ॥ माप्पा: पुण्यम २ । १५२ ॥ उनार्यलाई गनीयाणाः ।। २ । १५३ ॥ नि अंबानुगमगंगमंधी ।। २ । १५५ ॥ नमो गुणनिको माग हितालमर्यादिना' ६ ॥ २ ॥ १५६ ॥ पानीमानी । २ । ११६ ।। अकारसको । २ । ११७ ॥ ६ । २ । १६० ॥ ८ ॥ विमापा गृनमनीयाचिए । २ । १५१ ॥ बहुव्रीहाविद मेतत्तद्भपः प्रथगपुरणयोः प्रियागणने ६।२ । १६२ ॥ संन्यायाः स्तनः ६ । २ । १३३॥ विभाषा छन्दमि ।। २ । १६४ ॥ मंज्ञायो मित्राजिनयोः ६ । १ । १६६ ॥ म्यवा महरस्थूलमुष्टिपृषुव सेभ्यः ।। २ । १६८ ॥ निष्टोपमानादन्यनरम्याम् ६।२ । ११९ ॥ जातिकालमुखादिभ्योऽनाग्छादनात् तोऽकृतमितप्रतिपन्नाः ६ । २ । १७० ॥ वा झाले ६ । २ । १७१ ॥ नमुभ्याम् ६ । २ । १७२ ॥ कपि पूर्वम् ६।२। १७३ ॥ १. खान्तेऽन्त्यात्पूर्वम् ६ । २ । १७४ ॥ यहोर्नवदुत्तरपदभूनि ।।२।१७५ ॥ न गु: समासे ६ । २ । १७८ ॥ अन्तः ६ । २ । १७९ ॥ अन्तश्च ।। २ । १८० ॥९॥ न निविभ्याम् ६ । २ । १८१ ॥ परेरभितोमाविमण्डलम् ।।२।१८२ ॥ प्रादसा संज्ञायाम ६ । २ । १८३ ॥ निरुदकादीनि च ६।२।१८४ ॥ अभेर्मुखम् ।।२। १८५ ॥ अपाच्च ६ । २ । १८६ ॥ स्फिगपूतवीणाओर्ध्वकुक्षिसीरनामनाम घ ६ । २. १८७ ॥ अधेरुपरिस्थम् ६ । २ । १८८ ॥ अनोरप्रधानकनीयसी ६ । २ । १८९ ॥ पुरुपश्चान्वादिष्टः ६ । २ । १९० ॥ अतेरकृत्पदे ६ । २ । १९ ॥ नेरनिधाने ६, ·२। १९४ ॥ सोरवक्षेपणे ६ । २ । १९५ ॥ विभापोत्पुच्छे ६ । २ । १९६ ॥ द्वित्रि- भ्यां पाइन्मूर्धा बहुजीही ६ । २ । १९७ ॥ सक्थं चाक्रान्तात् ६ ।२ । १९८ ॥ परादिश्छन्दसि बहुलम् ६ । २ । १९९ ॥ "बहुव्रीहावाशकागौः साद तेनित्याः यु- क्ता नहास्तिनकूलतीरदेवताविभाषा ननिव्येकोनविंशतिः" ।। तृतीयः पादः। अलुगुत्तरपदे ६ ।३।१॥ पञ्चम्याः स्तोकादिभ्यः ६ । ३ । २ ॥ ओजःसही- भत्तमसस्तृतीयायाः ६ 1३1३॥ मनसः संज्ञायाम् ६ ।३1४ ॥ आशामिनि च ६।३१५॥ आत्मनश्च पूरणे ६ ॥ ३॥ ६ ॥ वैयाकरणाख्यायां चतुर्पाः ६ ॥ ३ ॥ ७ ॥ परस्य च ६ ।३ । ॥ हलदन्तात्सप्तम्याः संज्ञायाम् ६ । ३॥९॥ कारनानि च प्राचो हलादौ ६ । ३ । १० ॥ मध्याद्गुरौ ।। ३ । ११ ॥ अमूर्धमस्तकास्वागादकामे ६।३ । १२ ॥ बन्धे च विभाषा ६ । ३॥ १३ ॥ तत्पुरुषे कृति बहुलम् १ १३ । १५ ॥ प्राशरत्कालदिवा जे ६।३।१५ ॥ विभाषा वर्षक्षरशरवरात् ६ । ३ । १६ ॥ धकालतनेषु कालनाम्नः ६ ।। १७ ॥ शयवासवासिष्यकालात् ६ । ३। १८ ॥ नेन्सिद्धवभातिषु च ६।३ । १९ ।। स्थे च भाषायाम् ६ । ३ । २० ॥ १ ॥ पष्ठया आक्रोशे ६ । ३ । २१ ॥ पुत्रेऽन्यतरस्याम् ६ । ३ । २२ ॥ ऋतो विद्यायोनिसंबन्धे- भ्यः ६ । ३ । २३ ॥ विभाषा खसपत्योः ६ । ३ । २४ । आनवृतो द्वन्द्वे ६ । ३ । २५ ।। देवताद्वन्द्वे च ६ । ३ । २६ ॥ ईदमेः सोमवरुणयोः ६ । ३ । २७ ।। ३दृद्धी ६ । ३ । २८ ॥ दिवो यात्रा ६ । ३ ॥ २९ ॥ दिवसच पृथिव्याम ६ । ३ । १० ॥ उपासोपसः १ १३ । ३१ ॥ मातरपितरापुदीचाम् ६ । ३ । १२ ॥ पितरामा- तरा चच्छन्दासि ६ । ३ । ३३ ॥ स्त्रियाः पुंवदापितपुंस्कादभमानाधिकरणे स्त्रियामपू- रणीप्रियादिषु ६ । ३ । ३४ ॥ तसिलादिष्वा कृत्वसुचः ६ । ३ । ३५ ।। क्यमानि- नोश्च । । ३ ॥ १६ ॥ न कोपधायाः ६ । ३ । ३७ ।। संज्ञापूरण्योश्च ६।३॥ ३८ ॥ वृद्धिनिमित्तस्य च तद्धितस्यारक्तविकारे ६ । ३। ३९ ॥ स्वागाचेनोऽमानिनि ६ । ३ । ४० ॥ २ ॥ जातेश्च ।। ३ । ४१ ॥ पुंवत्कर्मधारयजातीयदेशीयेषु ।। ३ । ४२ ॥ धरूपकल्पचेल वगोत्रमतहतेषु डयोऽनेकाचो द्वस्वः ६ । ३ । १३ ॥ नद्याः शेषस्या- न्यतरस्याम ६ । ३ । ४४ ॥ उगितश्च ६ । ३ । ४१ । आन्महतः समानाधिकरणमा. तीययोः ६ ।। ४६ ॥ व्यष्टनः संख्यायामबहुव्रीहाशीयोः ६।३ ।४७ ॥ स्वयः ६ । ३ । ४८ ॥ विभाषा चत्वारिंशत्प्रभृती सर्वेषाम् ६ । ३६ ४९ ॥ हृदयस्य हल्लेखपदण्लासेषु ६।३ । ५० ॥या शोकष्योगेषु ६ ।३।५१ ॥ पादस्य पदा. ज्यातिगोपहतेषु ६।३१ ५२ ॥ पचन्यतदर्थे । ३। ५३ ॥ हिमकापिहलि च। ३१५४ ॥ ऋचा शे६ ।। १९ ॥ या घोपमिश्रशन्देषु ६ । ३।५६ ॥ उदक- ·यीभावे चाकाले ६।३ । ८१ ।। वोपसर्जनस्य ६ । ३ । ८२ ।। प्रकृत्याशिष्यगोरस- तिरसस्तिर्यलोपे ६।३।९४ ॥ सहस्य सध्रिः ६ । ३ ।९५ ॥ सध मादस्थयोश्छन्दनि की चोष्णे।।३।१०७॥ पथि चग्छन्दसि ६ ।३ । १०८॥ पोदरादीनि पो. पियविरचिमहिननिधी ।। १११ 11 पनगियों: संज्ञाया पोटबिरामधारी भगस्याविष्टाष्टपथमणिभिमस्छिन्नछिद्रघुवस्यतिकस्य १ ।। ११५ । नहित. अटाध्यापासूत्रपाठ स्योदः संज्ञायाम् ६ । ३ । ५७ ॥ पेपवासवाहनधिषु च ।। ३ । ५८ ॥ एकहलयौ पूरयितव्येऽन्यतरस्याम् ६ । ३ । ५९ ॥ मन्यौदनसक्तुबिन्दुवनमारहारवीक्धगाहेर द ६ । ३ । ६० ॥ ३ ॥ इको इस्योऽडयो गालवस्य ।। ३ १६१ ॥ एक तद्विने च ६ । ३ । ६२ । ड्यापोः संज्ञाछन्दसोर्बट्ठलम् ६ । ३ । ६३ ॥ वे च ।। ३ । ६४ ॥ इष्टकेपीकामालानां चिततूलमारिषु ६ । ३ । ६५ ॥ खित्यनव्ययस्य अरुर्द्विपदजन्तस्य मुम् ६ । ३। ६७ ॥ इच एकाचोऽम्प्रत्ययवच्च ६ । ३ । ६८ ॥ वाचंयमपुरंदरी च ६ । ३ । १९ ॥ कारे सत्यागदस्य ६ । ३ । ७० ॥ श्येनतिशय पाते से ६ । ३ । ७१ ॥ रात्रेः कृति विभापा ६ । ३ । ७२ ॥ नलोपो नत्रः ६ ॥३॥ ७३ ॥ तस्मान्नुडचि ६ । ३ । ७४ ॥ नभ्रानपानवेदानासत्यानमुचिनकुलनखनपुंसकन- क्षत्रनकनाकेषु प्रकृत्या ६ । ३ । ७५ ॥ एकादिश्चैकस्य चादुक् ६ । ३ । ७६ ॥ गोऽप्राणिध्वन्यतरस्याम् ६ । ३ । ७७ ॥ सहस्य सः संज्ञायाम् ६ । ३ । ७८ ॥ न्थान्ताधिके च । ६ । ३ । ७९ ॥ द्वितीये चानुपाख्ये ६।३।८० ॥ ४ ॥ अय- हलेषु ६ । ३ । ८३ ॥ समानस्यच्छन्दस्यमूर्धप्रभृत्युदर्केषु ६ । ३ । ८४ ॥ ज्योनिर्जन- पदरात्रिनाभिनामगोत्ररूपस्थानवर्णवयोवचनबन्धुषु ।। ३ । ८५ ॥ धरणे ब्रह्मचारिणि ६ । ३ । ८६ ॥ तीर्थे ये ६ । ३। ८७ ॥ विभापोदरे । ३।८८ || दशा ६ । ३ । ८९ ॥ इदंकिमोरीकी ६ । ३ । ९० ॥ आ सर्वनाम्नः ६ । ३ । ९१॥ विष्वादेवयोश्च टेरद्रयञ्चती वप्रत्यये ६।३ । ९२ ॥ समः समि ६ । ३ । ९६ ॥ यन्तरुपसर्गेभ्योऽप ईत् ६ । ३ । ९७ ॥ ऊदनोर्देशे ६ ।। ९८ ॥ अषष्ठयतृतीयास्थस्यान्यस्य दुगाशीराशास्थास्थितोत्सुकोतिकारकरागरठेषु । ३ । ९९ ॥ अर्थे विमापा ६ ।३।१०० ॥ ५ ॥ कोः फत्तापुरुपेऽपि ।। १०१ ॥ रथयदयोघ ६ । ३।१०२ ॥ तृणे च जाती ६ । ३ । १०१ ॥ या पयः क्षयोः ६ । ३ । १०४ ॥ ईपदर्थे ६।३।१०५ ॥ विभाषा पुरपे ६ । । । १०६॥ पदिष्टम् ६ । ३।१०९ ॥ संख्याविसायपूर्वस्याहस्याहनन्यतरस्यां को ६।३।११०॥ लोरे पूर्वस्य दीर्घोs: ६ ।। १११ ॥ सहिरहोरोदवर्णस्य ।। ११२ । माये मादा माटेनि निगमे ॥ संहितायाम् ।। ११४ ॥ वर्षे नाम् ।।११७ ॥ क्लै १।३।११८ ॥ गती महोऽननिरादीनाम ६ ।।

·२१९॥ शरादीनां प ६।३ । १२० ॥६॥ इको यहेऽपीलोः ६।३।१२१॥ उपसर्गस्य घज्यमनुष्ये यदुलम् ।। ३ । १२२ ॥ इकः काशे ६ । ३ । १२३ ॥ दस्ति २।३। १२४ ॥ अष्टनः संज्ञायाम् ६ । ३ । १२५ ॥ छन्दसि च ६ । ३ । १२६ ।। चितेः फपि ६।३ । १२७ ॥ विश्वस्य वामुराटोः ६३ ३ । १२८ ॥ नरे संज्ञायाम् २।३ । १२९ ।। मित्रे चर्चा ६ । ३ । १३० ॥ मन्त्रे सोमाश्वेन्द्रियविश्वदेव्यस्य मनी १।३ । १३१ ॥ ओषधेश्च विभक्तायप्रथमायाम् ६१३१ १३२ ॥ चि तुनुघमभुमत. कुत्रोरुष्याणाम् ६ । ३ । १३३ ॥ इकः सुनि ६ । ३ । १३४ ॥ यचोऽतस्तिङः ६ । ३ । १३५ ॥ निपातस्य च ६ । ३ । १३६ ॥ अन्येषामपि दृश्यते ६ । ३ । १३७ ॥ चौ ६ । ३ । १३८ ॥ संप्रसारणस्य ६ । ३ । १३९ ॥ "अक्षष्ठया जातेरिकोऽव्य- यीभाने कोः कत्तदिको यह एकोनविंशतिः ॥ चतुर्थः पादः। अगस्य ६१४।१॥ हल: ६ । ४ । २॥ नामि ६।४ । ३॥ न तिसूचतम् ६ । ४ । ४ ॥ छन्दस्युभयथा ६ । ४ । ५॥ च ६ । ४ । ६ ॥ नोपधायाः ६ । ४ 1७ ॥ सर्वनामस्थाने चासंबुद्धी ६ । ४ 1 4 11 या पपूर्वस्य निगमे ६ । ४ । ९॥ सा न्तमहतः संयोगस्य ६ । ४ । १० ॥ अन्तरवसनसनेतृत्वष्टक्षत्तृहोतृपोतृप्रशास्तृणाम् ६ । ४ । ११ ॥ इन्हन्धुपार्यम्णां शौ १ । ४ । १२ ॥ सौ च ६ । ४ । १३ ॥ अत्वस- न्तस्य चाधातोः ६ । ४ । १४ ॥ अनुनासिकस्य विझलोः किति ६ ॥ ४ ॥ १५ ॥ अज्झनगमा सनि ६ । ४ । १६ ॥ तनोतेत्रिभाषा ६ । ४ । १७ ॥ क्रमच स्त्वि ६ । ४ । १८ । ट्योः शूडनुनासिके च ६ । ४ । १९ ॥ वरत्वरस्त्रिव्यविमवामुपधायाथ ६, । ४ । २० ॥ १॥ रालोपः ६।४ । २१ । असिद्धवदत्रा भात् ६।४ । २२ ॥ भान्नलोपः । ४ । २३ ॥ अनिदितां हल उपधायाः किति ६ । ४ । २४ ॥ दंश- सशस्त्रज्ञां शपि । ४ । २५ ।। रजेश्च ६ । ४ । २६॥ पनि च भावकारणयोः ६। ४ । २७ ॥ स्यदो जने ६ । ४ । २८ ।। अवोदैधौमप्रश्नथहिमश्नयाः ६ । ४ । २९ ॥ नाश्चैः पूजायाम् ६ । ४ । ३० ॥ क्वि स्कन्दस्यन्दोः ६।४ । ३१ ॥ जान्तनशां विभाषा ६ । ४ । ३२ ॥ भञ्जुश्च चिणि ६ । ४ । ३३ ॥ शास इदङ्हलोः ६ । ४ । ३४ ॥ शाही । । ४ । ३१ ॥ हन्तेर्नः ६ । ४ । ३६ ॥ अनुदात्तोपदेशवनतितनो. यादीनामनुनासिकलोपो झलि किति ६।४ । ३७ ॥ वा ल्यपि ६ । ४ । ३८ ॥ न क्तिचि दीर्वश्च ।। ४ । ३९ ॥ गमः को ६।४। ४० ॥ २॥ विड्यनोरनुनासिक- स्यात् ६ । ४ । ४१ ॥ जनसनखना सञ्झलोः ६ । ४ । ४२ ॥ ये विभापा ६।४। ४३ ॥ तनोतेर्यकि ६ । ४ । ४४ ॥ सनः क्तिचि लोपश्वास्यान्यतरस्याम् ६ । ४ ! ४५ ॥ आर्धधातुके हैं। ४ । ४६ ॥ भरजो रोपधयो रमन्यतरस्याम् ६ । ४॥ १७ ॥ अतो ·समान ल्भ्यो हेर्थिः । ४ । १०१ ॥ श्रुशृणुप्रकृभ्यश्छन्दसि ६।४।१०२ ॥ अहितश्च ४ । ११८ ॥ ध्वसोरेद्धावभ्यासलोपश्च ६ । ४ । ११९ ।। अत एकहल्मध्येऽनादेशादे- FI YArth. Him frU नदि laala||५अनिता 13।११ ममिता रहे हैं। ४ । ११ ॥ १।१ ली। गुन १ | MARATHI || गुलानन्दम । ५८ || fun: ।। ५९ ॥ नि । ५। ६. || ३ || मको यो । १।११ || मिर्गम मार्मगगोरपदेशेऽशिनमहादशा का कि पनि ६ । ४ । १२॥ दीदो गुनिदिति ।।१।६३ ॥ आनो सोर इति च ।। ४ । ६ || पनि ६५|| मारणामानहानिमा हलि (101 ६६ लिटि ६ । ४।६७ ॥ यायस्य संयोगादेः ६।४।५८ ॥ न त्यति । १९ ॥ मयतेरिदयनराम् ।। ७. ॥ वनइलाहुदात्तः १ । १७१, मादगादीनाम ६ । ४ । ७२ ॥ छन्दस्पति दृश्यने ।।४।७३ ॥ न मानोगे ।। ४ | ७४ ॥ यहूलं छन्दस्पमारयोगेऽपि । ४ । २ ॥ इरयो रे ।। ४ । ७६ ॥ अपि भुधातुभ्रुया वोरिपरी ।। ।। ७७ ॥ अभ्यामस्थामवणे ६।४ १७८ ॥ खियाः ६ । ४ । ७९ ॥ याम्शसोः ।। ४ । ८० ॥ ४ ॥ इणो यण् ६ ॥ ४ ॥ १ ॥ एरनेकाचोऽसंयोगपूर्यस्य ६ । ५। ८२ ॥ औः सुमि ६।४ । ८३ ॥ यर्याम्पश्च । ४ । ८४ ॥ न भूमधियोः ।। ४ । ८५॥ छन्दस्युभयथा ।। ४ । ८६ ॥ हु वोः सार्यधातुके ६ । । । ८७ ॥ भुवो दुग्लुछिटोः ६ । ४ 1 ८८ ॥ उदुपाया गोहः ।। ४ । ८९ ॥ दोषो जो ६ । ४ १९० ॥ वा चित्तविरागे ६।४।९१ ॥ मिता इतः ६ । ४ । ९२ ॥ चिण्णमुलोदोऽन्यतरस्याम् ६ । ४ । ९३ ॥ पचि इस्त्रः ६ ।। ९४ ॥ हादो निष्ठायाम् ६ । ४ । ९५ ॥ छादेर्धेऽद्युपसर्गस्य ६ । ४ । ९९, ॥ इल त्रन्किषु च ६ । ४ । ९७ ॥ गमहनजनखनघसा लोपः नित्यनधि ६।४।९८॥ तनिपत्योश्छन्दसि ६ । ४ । ९९ ॥ घसिमसोर्हलि च ६।४।१०० ॥ ५॥ हुई. ६ । ४ । १०३ ॥ चिणो लुक् ६ । ४ । १०४ ॥ अतो हेः ६ ।४।१०५ ॥ उतच प्रत्ययादसंयोगपूर्वात् ६ । ४ । १०६ ॥ लोपश्चास्यान्यतरस्यां म्बोः ६ । ४ । १०७ ! नित्यं करोतेः ६ । ४ । १०८॥ ये च ६ । ४ । १०९ ॥ अत उत्सार्वधातुके ६ । ११० ॥ भसोरल्लोपः ६४ । १११ । नाभ्यस्तयोरातः ६ । ४ । ११२॥ई ह. ल्ययोः ६ । ४ । ११३ ॥ इद्दरिद्रस्य ६।४ । ११४ ॥ मियोऽन्यतरस्याम् ६ ।। ११५ ॥ जहातेश्च ६ । ४ । ११६ ॥ आ च हौ ६ । ४ । ११७ ॥ लोपो यि ६ । २६ । ४ । १२० ॥ ६ ॥ थलि च सेटि ६ । ४ । १२१ ॥ तृफलभनत्रपच ६ । |४| ·४। १२२ ॥ राधो हिंसायाम 11 १२३ ॥ वा भ्रमुत्रसाम् ६।४ । १२४ ॥ फणां च सप्तानाम् ६ । । १२५ ॥ न शसददवादिगुणानाम् ६।४।१२६ ।। अ. पणनसावनत्रः ६ । ४ । १२७ ॥ मघवा बहुलम् ६ । ४ । १२८ ॥ भस्य ६ । ४ । १२९ ॥ पादः पत् ६४ । १३० ॥ वसोः संप्रसारणम् ६ । ४ । १३१ ।। याह ऊट ६ । ४ । १३२ ॥ श्वयुवमघोनामतद्धिते ६ । ४ । १३३ ।। अल्लोपोऽनः ६।४। १३४ ॥ पपूर्वहन्धृतराज्ञामणि ६।४ । १३५ ॥ विभाषा डिश्योः ६ । ४ । १३६ ॥ न संयोगाद्वमन्तात् ६ । ४ । १३७ ॥ अचः ६ । ४ । १३८ ॥ उद ईत् १।४। १३९ ॥ आतो धातोः ६ । ४ । १४० ॥ ७ ॥ मन्त्रेवाडयादेरात्मनः । ४११४१ ।। ति विंशत्तेडिति ६ । ४ । १४२ ॥ टेः ६ । ४ । ११३ ॥ नस्तद्धिते । । । । १४४ ॥ अहटखोरेव ६ । ४ । १४५ ॥ ओर्गुणः ६ । ४ । १४६ ॥ ढे लोपोऽकद्धाः ६।४।१४७॥ यस्येति च ६ । ४ । १४८ ॥ सूर्यतिष्यागस्त्यमत्स्यानां य उपधायाः ।। ४ । १४९ ॥ हलस्तद्वितस्य ६ । ४ । १५० ॥ आपत्यस्य च तद्धितेऽनाति ६ । ४ । १५१ ॥ क्य- पच्योध ६ । ४ । १५२ ।। बिल्वकादिम्परछस्प लुक् ६ । ४ । १५३ ॥ तुरिष्ठेमेय:- । ४ । १५४ ॥ टेः ६ । ४ । ११५ ॥ स्थूलदूरयुवहसक्षिप्रहदाणां यणादि पर पूर्वस्य च गुणः । । ४ । १५६ ॥ प्रियस्थिरस्किरोरुबहुलगुरुहद्धतृप्रदीर्घवृन्दारका- णां प्रस्थरावहिगर्षित्रन्द्राधिवृन्दाः ६ । ४ । १५७ ॥ बहोर्लोपो मू च बहोः । ४। १५८ ॥ इष्टस्य विच ६ । ४ । १५९ ॥ ज्यादादीयसः ६ । ४ । १६० ॥ ८॥ र मानो हलादेलघोः ।। ४ । १६१ ॥ विभापोइछन्दसि ६ । ४ । १६२ ॥ प्रा. यैकाच् ६ । ४ । १६३ ॥ इनण्यनपत्ये ६ । ४ । १६४ ॥ गाथिविदधिकेशिगणिपणिनश्च ६ । ४ । १६५ ॥ संयोगादिश ६ । ४ । १६६ ॥ अन् । ४ । १६७ ॥ ये चा- भाषकर्मणोः ।। ४ । १६८ ॥ आमाध्यानी खे ६ । ४ । १६९॥ न मर्योऽपत्येऽव. मणः ६ । ४ । १७० ॥ माहोऽजाती ६ । ४ । १७१ । कार्मस्तास्टील्ये ।। १७२ ।। औक्षमनपत्ये ६ । ४ । १७३ । दाण्डिनापनहास्तिनायनाधगिकहाशिनेय. वासिनानिभ्रीणहत्यधवत्यमारवैश्वाकमैत्रेयहिरण्मयानि ६ । ४ । १७४ ॥ ऋव्यवासय्य. वास्थमाचीहिरण्ययानि घठन्दसि ६ । ४ । १७५ ॥ "अगस्य राहोपो बिड्डनोर्वाकोशेणो परम्पस्थलि च मन्त्रण र ऋतः पचदश"। इति पष्ठोऽध्यायः ।

·।१॥२३॥ अतोऽन इदन्तो ममिः ७।१।४६॥ क्यों यरु ७।१ । ४७ ॥ इट्वोन मिति च ७111 पालवणानामात्मप्रीती क्यचि ७।१।११॥ आमि सर्वनामः गुर 111१२॥ धीमामयटन्दमि ।। १६ ॥ गोः पादान्ते ७।३।१७॥ इदितो नुमान ॥३॥ रविभोरचि ७।।१॥ नश्यलिटि रथेः ७।।।१२॥ मेरमारियो ७।११॥ ९मेव ७।१।१४ ! आगे पि"11.५|| मा एम् ।।१६॥ उपमहामायनोः ७ ।।१७॥ नमुद्रयाणा IANRAIL चिमुनी; ७।।१९॥ गिदमा मनामाने अष्टाध्यायीसूत्रपाठ सप्तमोऽध्यायः। प्रथमः पादः। युवोरनाको ७।१।१॥ आयनेयीनीयियः फढखछयां प्रत्ययादीनाम् ७ ॥ १ ॥ २॥ झोऽन्तः ७ । १ । ३ ॥ अदभ्यस्तात् ७ । । । ४ ॥ आत्मनेपदेष्वनतः ७।१।९॥ शीडो रुट् ७ । १ ॥ ६ ॥ वेत्तैर्विभाषा ७।१।७ ॥ बहुलं छन्दसि ७ । १ ।। अतो भिस ऐस् ७ ॥ १।९ ॥ बहुलं छन्दसि ७ । १।१०॥ नेदमदसोरकोः । १ । ११ ॥ टाङसिङसामिनास्याः ७।१।१२ ॥ डेयः ।।। १३ ॥ सर्वना म्नः स्मै ७ । १ । १४ ॥ ङसिडयोः स्मास्मिनी ७॥ १ ॥ १५ ॥ पूर्वादिभ्यो नवभ्यो वा ७ । १ । १६ ॥ जसः शी ७ । १ । १७ ॥ औडः आपः ७।१।१८ ॥ नई- सकाच्च ७।१ । १९ ॥ जःशसोः शिः ७ । १ । २० ।। १ ।। अष्टाभ्य और १ । २१ ॥ पइभ्यो लुक् ७।१ । २२ ॥ खमोर्नपुंसकान ७ । ७ । १ । २४ ॥ अद्भुतरादिभ्यः पञ्चभ्यः ७ । १ । २६ ॥ नेतराच्छन्दसि ७ ।। २६ ॥ युष्मदस्मद्भयां उसोऽश् ७ । १ । २७ ॥ प्रथमयोरम् ७ । १ । २८ ॥ श. सो न ७ । १ । २९ ॥ म्यसोऽभ्यम् ७।१।३० ॥ पञ्चम्या अत् ७ । १ ॥ ३१ ॥ एकवचनस्य च ७ ॥ १ ॥ ३२ ॥ साम आकम् ७।१ । ३३ ॥ आत ओ गल: ५। १ । ३४ ॥ तुह्योस्ताताशिष्यन्यतरस्याम् ७ । १ । ३५ ॥ विदेः शतुर्वसुः ।।। ३६ ॥ समासेऽनपूर्वे क्योल्यप् ७ । १ । ३७ ॥ क्वापि छन्दसि ७॥ १।३८ ॥ मुषा मुलुकपूर्वसवर्णान्छेयाडाड्यायाजालः ७।१ । ३९ ॥ अमो मश ७ ।। ॥ २ ॥ लोपस्त आत्मनेपदेषु ७।१।११॥ वमो यात् ७ । ११४२ ॥ नमिति च ७ । १ । ४३ ॥ तस्य तात् ७ । । । ४४ ॥ तप्तनप्तनधनाम ७।१।४६ ॥ ४८ ॥ नाग्च्यादयभ ७।१।४९॥ आजरमुर ।।। ५. ॥ अधदरीरा प्रेसपः ७ । । । ५३ ॥ इसनद्यापो नद ।।। ५५ ॥ पय॑च ७ । १ । ११.. । १ । १८ ॥ से मुचादीनाम् ।।। १९ ॥ गरिनशोलि ।। । 11. जेममासे ७ । १ । ७१ ॥ नमकप शमः ७ । १ १ ०३ ॥

·। एकोऽचि विभक्ती ७ । १ । ७३ ॥ तृतीयादिषु भाषितपुंस्क पुंवद्गालवस्य ७ । ११७४ ॥ अस्थिदधिसक्थ्यक्ष्णामनदात्तः ७ । १ । ७५ ॥ छन्दस्यपि दृश्यते ७ । १ । ७६ ॥ ई च द्विवचने ७ । १ । ७७ ॥ नाभ्यस्ताच्छतुः ७।१।७८ ॥ वा नपुंसकस्य ७ । ११ ७९॥ आच्छीनचोर्नुम् ७१ ११८०॥ ४ ॥ शयनोनित्यम् ७ । १ । ८१ ॥ सावनडहः ७ । १ । ८२ ॥ दृवस्त्रवःस्वतवसां छन्दसि ७ । ११ ८३ ॥ दिव औत् ७ । १ । ८४ ॥ पथिमध्यमुक्षामात् ७ । । । ८५ ॥ इतोऽत्सर्वनामस्थाने ७।१। ८६॥ थो न्यः ७ । १ । ८७ ।। भस्य टेर्लोपः ७ । १।८८ ॥ पुंसोऽसुङ् ७ । १ । ८९ ।। गोतो णित् ७ । १ १९०॥णलुत्तमो वा ७ । १ । ९१ ॥ सख्युरसंबुद्धौ ७ । १ । ९२ ॥ अनड्डी ७ । १ । ९३ ॥ ऋदुशनस्पुरुदंसोनेहसां च ७।१।९४ ॥ तृवत्को- टुः ७।१ । ९५ ॥ स्त्रियां च ७ । १ ।९६ ॥ विभाषा तृतीयादिष्यचि ७ ।। ९७ ॥ चतुरनडुहोरामुदात्तः ७ ॥ १ ॥ ९८ ॥ अन्संबुद्धी ७ । १ । १९ ॥ ऋत इद्धा- तोः ७ । १ । १०० ॥ ५॥ उपधायाश्च ७ । १ । १०१ ॥ उदोष्ठयपूर्वस्य ७ । १ । १०२ ॥ बहुलं छन्दसि ७ । १ । १०३ ॥ “युवोरष्टाभ्यो लोपो रधिशश्यनोरुपधाया- स्त्रीणि" ।। द्वितीयः पादः। सिचि दृद्धिः परस्मैपदेषु ७ । २१॥ अतो लान्तस्प ७ । २ । २॥ वदवजह- लन्तस्याचः ७ १२॥ ३ ॥ नेटि ७ । २ ॥ ४ ॥ हयन्तक्षणश्वसजागृणिश्व्येदिताम् ७ । २॥५॥ ऊर्णोतेर्विभापा ७ । २ । ६ ॥ अतो हलादेर्लघोः ७ । २ । ७॥ नेडशि कृति ७ ॥ २ ॥ ८ ॥ तितुत्रतसिसुसरकसेषु च ७ । २ । ९॥ एकाच उपदेशेऽनुदा- त्तात् ७।२।१० ॥ भ्युकः क्रिति ७ । २ । ११ ।। सनि प्रहगुहोश्च ७ । २ । १२ ॥ कृसमस्तुदुनुश्रुवो लिटि ७ ॥ २ ॥ १३ ॥ वीदितो निष्टायाम् ७ । २ । १४ ॥ यस्य विभाषा ७ । २ । १५ ।। आदितश्च ७ । २ । १६ ॥ विभाषा भाषादिकर्मणोः ७ । २ । १७ । क्षुब्धस्वान्तवान्तलनम्लिष्टविरिन्धफाण्टबाढानि मन्यमनस्तमासक्ताविसष्टल- रानायासमृशेषु ७१२॥ १८ ॥धृपिशसी वैयात्ये ७ । २ । १९॥ दृढः स्थूलबलयोः ७ । २॥ २० ॥१॥ प्रभो परिवृतः ७ । २ । २१ ॥ कृच्छ्रगहनयोः कपः ७ ॥ २ ॥ २२ ॥ धुपिरविशन्दने ७ । २ । २३ ॥ अः संनिविभ्यः ७।२।२४ ॥ अभेचा- विदूर्ये ७ । २ । २५ ॥ गैरध्ययने वृत्तम् ७ । २ । २६ ॥ वा दान्तशान्तपूर्णदस्तस्प- टस्छन्नज्ञप्ताः- ७ । २ । २७ ॥ रुष्यमत्वरसंधुपास्वनाम् ७।२।२८ ॥ पेर्लोमसु ७ । २ । २९ ।। अपचितश्च ७ १२१३० ।। हु दरेस्छन्दसि ७ । २ । ३१॥ भ- परिदृताए ७ । २ । ३२ ॥ सोमे हरितः ७ । २ । ३३ । मसितस्वामितस्तमिलोत्तमि- तचत्तविकस्ता विशस्तृशंस्तुशास्तृतस्तृतस्तृवस्तृवस्तृवस्त्रारम्बालितिक्षरितिमिन्यमिनीति च ·९४ ॥ तुभ्यमह्यो ङयि ७ । २।९५ ॥ तवममी डसि ७ । २ । ९९ ॥ त्वमावेकव- चने ७ । २ । ९७ ॥ प्रत्ययोत्तरपदयोश्च ७ । २ । ९८ ॥ त्रिचतुरोः त्रियां तिमृदा तमू ७।२।९९॥ अचि र ऋतः ७ ।२।१०० ॥५॥जराया जरसन्पतरस्याम् १२ यामागी। ७।२ । ३४ ॥ आधादरम्हादेः ७ । ११३५ ॥ मोरनापनेपरनिमिन ।।। २६॥ प्रोऽभिटि दीः ७।२।३७ ॥ वृतो या ७ ॥ १ ॥ ३८॥ न गिरि ११:३९१ मिणि च परमादेश ७ । २ । ४० ॥ २ ॥ शनि या ७ 181४१॥ निक मनेपदेष ७।२ । १२ ॥ संयोगादेः १२॥ १३ ॥ सरनिगनिमूपतिः दितो या ७ । २।४४ ॥ स्थादिम्पप ७ ॥२॥ १५ ॥ नि: कुरः ७ ॥ २ ॥१६॥ इनिष्ठायाम् ७ । १ । ४७ ॥ तीमहलमापरिषः ७ ॥२॥१८॥ सनीपन्नवन- दरमुशियपूर्णभरमसिनाम् ७। २ । १९ ॥ मिशः क्यानिष्ठयोः ७ ।२ । १०॥ पूरय ७ । २ । ५१ ॥ यानिधयोरिट् ७१२। ५२ ॥ अमे: पूनायाम् ७१ २।५३॥ खभो विगोहने ७ । २ । ५४ ॥ नन्योः पिय ७ ॥ २॥ ५५ ॥ उदितो या ७ । २। १६ ॥ सेऽसिधि कृतवृतदतदन्नः ७ । २ । ५७ ॥ गमेरिद्वरस्मैपदेषु ७ । २ । १८ ॥ न वृदयश्चतुर्व्यः ७ ॥२ । ५९ ॥ तासि च लपः ७१२ । ६० ॥ ३ ॥ अवस्तात- रथल्पनिटो नित्यम् ७ । २।६१ ॥ उपदेशेऽत्यतः ७ । २ । १२ ॥ ऋतो भारद्वाज स्य ७ । २ । ६३ ॥ यमूपाततन्य जगृभ्म वयर्थेति निगमे ७।२ । ६४ ॥ विनाक सृजिदृशोः ७ । २ । १६ ॥ इडत्यतिव्ययतीनाम् ७। २।१६ ॥ ववेकाशाद्वसाद ७ । २।६७ ॥ विभापा गमहनविदविशाम् ७ २। ६९ ॥ ऋद्धनोः स्ये ७ । २ । ७० ॥ अमे: सिचि ७।२।७१॥खमा ज्भ्यः परस्मैपदेपु ७ । २ । ७२ ॥ यमरमनमाता सक्च ७ । २ । ७३ ॥ लिाइन शां सनि ७ । २ । ७४ ॥ किरश्च पसभ्यः ७ । २ । ७५ ॥ रुदादिभ्यः सार्वधातुके ७ । ३ । ७६ ॥ ईशः से ७ । २ । ७७ ॥ ईडजनोर्षे च ७ । २ । ७८ ॥ लिड: - लोपोऽनन्त्यस्य ७ । २ । ७९ ॥ अतो येयः ७।२।८० ॥ ४ ॥ आतो डितः । २ । ८१ ॥ आने मुक् ७ । २ । ८२ ॥ ईदासः ७ । २ । ८३ ॥ अष्टन आ विभ- तौ ७ । २ । ८४ ॥ रायो हलि ७ । २। ८५ ॥ युष्मदस्मदोरनादेशे ७ । ४ 1 ८६॥ द्वितीयायां च ७ । २। ८७ ॥ प्रथमायाश्च द्विवचने मापायाम् ७ । २ । ८ ॥ ऽचि ७ । २ । ८९ ॥ शेषे लोपः ७।२ । ९० ॥ मपर्यन्तस्प ७ ॥ २ ॥११॥ वायो द्विवचने ७ । २ १ ९२ ॥ यूपवयो जसि ७ । २ । ९३ ॥ स्वाही सौ ७ । २ । १२ ।६८ ॥ मनिससनिवांसम् । ७ । २ । १०१ ॥ यदादीनामः ७ । २।१०२ ॥ किमः कः ७ ॥ २ ॥ १०३ ॥ कु तिहोः ७५ २ । १०४ ॥ फाति ७ । २ । १०५ ॥ तदोः सः सायनन्ययोः ७ । २ । १०६ ॥ इम औ सुलोपथ ७ । २ । १०७ ॥ इदमो मः ७ । २ । १०८ ॥

·सप्तमाध्यापता पादः। दश्च ७ । २।१०९ ॥ यः सौ ७ । २१ ११०॥ इदोऽसि ७ । २ । १११ ॥ अनाप्यकः ७ ॥ २॥ ११२ ॥ हलि लोपः ७ । २ । ११३ ॥ मृजेर्वृद्धिः ७।२। ११४ ॥ अचो रिणति ७१२। ११५ ॥ अत उपधायाः ७ । २ । ११६ ॥ तद्धिते- स्वचामादेः ७१२ । ११७ ॥ किति च ७ । २ । ११८ ॥ "सिथि प्रभाविट्न्यच- स्तासदातो जरापा अष्टादश", तृतीयः पादः। देविकाशिशपादित्यवाड्डीर्घसनश्रेयसामात् ७ । ३ । १ ॥ केवयमित्रयुप्रलयानां या- देरियः ७ १३.१२॥ न याभ्यां पदान्ताभ्यां पूर्वी तु ताभ्यामैच् ७।३। ३ ॥ द्वा. रादीनां च ७ । ३ | ४ ॥ न्यग्रोधस्य च केवलस्य ७ । ३ । ५ ॥ न कर्मव्यतिहारे ७ ॥ ३ ॥ ६ ॥ स्वागतादीनां च ७ । ३ । ७ ॥ श्वादेरिनि ७॥ ३ ॥ ८ ॥ पदान्तस्या- न्यतरस्याम् ७ ५ ३ १९॥ उत्तरपदस्य ७ । ३ । १० ॥ अवयवाहतोः ७ । ३ । ११ ।। मुसार्धाजनपदस्य ७ । ३ । १२ ॥ दिशोऽमद्राणाम् ७ । ३ । १३ ॥ प्राचां ग्रामन- गराणाम् ७ । ३ । १४ ॥ संख्यायाः संवत्सरसंख्यस्य च ७ । ३। १५ ॥ वर्षस्याभवि- ध्यति ७ । ३ । १६ । परिमाणान्तस्यासंज्ञाशाणयोः ७ । ३ । १७ ॥ जे प्रोष्टपदानाम् ७ । ३ । १८ ॥ हृद्भगसिन्ध्वन्ते पूर्वपदस्य च ७ । ३ । १९ ॥ अनुशतिकादीन च ७॥ ३ ॥ २०॥१॥ देवताद्वन्द्वे च ७ ॥ ३॥ २१॥ नेन्द्रस्य परस्य ७ ॥ ३॥ २२ ॥ दीर्घाच वरुणस्य ७ ॥ ३ ॥ २३ ॥ प्राचां नगरान्तै ७ । ३ । २४ ॥ जङ्गलधेनुवलजा- न्तस्य विभाषितमुत्तरम् ७ । ३ ॥ २५ ॥ अर्धात्परिमाणस्य पूर्वस्य तु वा ७ । ३ । २६ ॥ नातः परस्य ७ । ३१२७ ॥ प्रवाहणस्य ढे ७ । ३ ॥ २८ ॥ तत्प्रत्ययस्य च ७ ॥ ३ ॥ २९ ॥ ननः शुचीश्वरक्षेत्रज्ञकुशलनिपुणानाम् ७।३। ३० ॥ यथातथपथापुरयोः पयांयेण-७१३१११॥ हनस्तोऽचिण्णलीः ७॥३॥ ३२॥ आतो युविचकृतोः ७ ॥ ३ । ३३ ॥ नोदात्तोपदेशस्य मान्तस्यानाचमेः ७ । ३ । ३४ ॥ अनिवध्योश्च ७ । ३ ॥ ३५ ॥ अतिहीब्लीरीत्यीक्ष्माय्याता पुग्णौ ७ । ३ । ३६ ॥ शाछासाद्वाज्यावेषां युक् ७ । ३ । ३७ ॥ वो विधूनने शुक् ७ । ३ । १८ ।। लीलोर्नुलुकास्न्यतरस्यां स्नेहवि. पातने ७ । ३ । ३९ ॥ भियो हेतुभये पुक् ७१ ३ १ ४० ॥ २॥ स्कायो य: ७ ॥३॥ ४१॥ शदेरगती तः ७॥३॥ ४२ ॥ रुहः पोऽन्यतरस्याम् ७ । ३ । ४३ ॥ प्रय. यस्यात्कात्पूर्वस्यात इदाप्यमुपः ७ । ३ । ४४ ॥ न यासयोः ७ | ३ | ४५ ॥ उदी. चामातः स्थाने यकपूर्वाया: ७ ॥ ३ ॥ ४६ ॥ भनेपामाज्ञाद्वावा नशूर्वाणामपि ७ । ३ । १७ ॥ अभाषितपुंस्काच ७।३ । ४८ ॥ आदाचार्याणाम् ७ । ३ । ४९ ।। ठस्येकः ७।३।६०॥ इमुमुक्तान्तात्कः ७१३॥५१॥ चनोः कु विग्यतोः ७॥३॥५२॥ ग्पलादीनां च ७ । ३१ ५३ ॥ हो हन्तेगिने छ । ३ । १४ ॥ अभ्यासाच ७ ॥

·भासमाषदीपजीवमीलपीडामन्यतरस्याम् ७१.४ । ३ ।। लोपः पिबतेरीचाभ्यासस्य ५ / उपनियोग्यी शापा ७ । ३।६८॥ भोग माये ७ । १ ।१९॥ पाली ८२॥ शसि च ७।३1८३ ॥ मार्वधातुकार्धधातुकयोः ७।३।८४ ॥ जामोऽविधि- ७।३।१०० ॥ ५ ॥ अतो दी| यनि ७।३।१०१ ॥ मुपि च ७.४३१०२॥ बहुवचने शल्येत् ७।३।१०३॥ ओसि च ७।३।१०४ ॥ आडि चापः ७111 १०५॥ संबुद्धौ च ७।३ । १०६ ।। अम्बार्थनद्योईस्वः ७ ।३।१०७ ॥ हवस ३।१०८॥ जसि च ७।३।१०९ ॥ तो डिसर्वनामस्थानयोः ७/१॥ ११३ ॥ सर्वनाम्नः स्याङदस्वश्च ७।३ । ११४ ॥ विभाषा द्वितीयातृतीयाभ्याम् । ७।३।११८ || अच घेः ७।३ । ११९॥ आङो नास्त्रियाम् ७ ।३।१२०॥ भी चड्युपधाया द्वस्वः ७।४।१ ॥ नाग्लोपिशास्तृदिताम् ७।४।२ ॥ भाज- समाध्याग ३ ॥ १९ ॥ हेमहि ॥३॥ १६ ॥३॥ १ मि ।। ३ । १८ ॥ गादे || १० || अनिता जी पायो ७३१॥ प्रामानुजी या ॥३॥ १२ ॥ ७ ॥ ३ ॥ १३॥ ओक उनके । ३ । ११ ॥ आपला ७ ॥ ३ ॥११॥ पणयागरमागध 18 नोडगंजापाम ७ । ३ । पा ७ । ३ । ७० ॥ भोर: शनि ७ । । ७१ ॥ मस्यानि 1३1३२ सुपा दुहदिलिहगृहामामनेादे दन्ये ७ । ३ । ७३ ॥ शमामष्टानां टीः नि । ३ । ७४ ॥ द्विगुरगुगा शिनि । ३ । ७५ ॥ क्रमः परम्मैपदेश ७१३ १७६ ॥ गगियां छ: ७।३ । ७७ ॥ पाप्रामाण्यानादास्यतिनिशदमदा विनियम- तिष्टमनपाछपश्याम्याशीयसीदाः । ३ । ७८ ॥ मानोर्जा ७ । ३ ॥ ७९ ॥ व दीनां हस्सः ७ । ३ । ८० ॥ ४ ॥ मीनातेनिगमे ७।३।८१॥ मिदेणुशः ७ ॥३॥ प्रणयित्म ७ । ३ । ८५ ॥ पुगन्तलघुग्धस्य च ७ । ३ । ८६ ॥ नाम्यस्याचि ति सार्वधातुके ७ । ३ । ८७ ।। मूमुपोस्तिहि ७ । ४ । ८८ ॥ उतो दिनुकि हलि ७ ॥ ३॥ ८९ ॥ ऊोंतेर्विभाषा ७ । ३ । ९० ॥ गुणोऽपृने ७ । ३ १९१ ॥ तृणह इम् ७१३. ९२ ॥ ब्रुव ईट् ७ । ३ । ९३ ॥ यहो वा ७।३।९४ ॥ स्नुसम्यमः सार्वधा ७ । ३ ।९५ ॥ अस्तिसिचोऽपृक्त ७ । ३ । ९६ ॥ बहुलं छन्दसि ७ । ३१ ९७ रुदश्च पञ्चम्यः ७ । ३ । ९८ ॥ अङ्गार्यगालययोः ७ । ३ । ९९ ॥ अदः सर्वेशन गुणः ७ ११० ॥ धेडिति ७ । ३ । १११ ॥ आपनद्याः ।३।११२ ॥ याडापः ७।३ ॥ ६ ॥ "देविकादेवतास्फायो मुजमीनातेरतो दीर्वो विंशतिः ॥" चतुर्थः पादः।

·४ ४ । ४ ॥ तिष्ठतेरित ७ । ४५ जिप्रते; ७ १ ४ १६ ॥ उर्मत् ७ । ४१७ ॥ नित्यं छन्दसि ७।४।८॥दयतेर्दिगि लिटि ७ ।४। ९ ॥ ऋतश्च संयोगादेर्गुणः ७ ॥ ४ ॥ १० ॥ ऋछत्यताम् ७ । ४ । ११ ॥ शृा हस्त्रो या ७ । ४ । १२ ॥ केडणः ७ । ४ । १३ ॥ न कपि ७ । ४ । १४ ॥ आपोऽन्यतरस्याम् ७।४।१५॥ ऋदशोऽडि गुणः ७१४ । १६ ॥ अस्यतेस्युक् ७ । ४ । १७ ॥ श्वयतेरः ७ । ४ । १८ ॥ पतः पुम् ७ । ४ । १९ ॥ वच उम् ७ । ४ । २०॥१॥ शीङः सार्वधातुके गुणः ७ । ४ । २१ ॥ अयडिय निति ७ ! ४ । २२ ॥ उपसर्गाख ऊहतेः ७।४। २३ ॥ एतेलिडि ७ । ४ । २४ ॥ अकृतार्पधातुकपोदीर्घः ७ १ ४ । २५ ।। वो च ७ । ४ । २६ ॥ रीट्टतः ७ । ४ । २७ ॥ रियग्लिङ्क ७ । ४ । २८ ॥ गुणोऽति- संयोगायोः । ४ । २९ ॥ यहि च ७।४।३० ॥ई ध्राध्मोः ७ । ४ । ११ ॥ अस्य प्यो ७।४।३२ ॥ क्यचि च ७।४ । ३३ ।। अशनायोदन्यधनाया पुमुक्षा- पिपासागर्धेषु ७ । ४ । ३४ ॥ नग्छन्दस्यपुत्रस्य ७ ॥ ३९ ॥ दुरस्यविणस्यूर्वृष- ज्यति रिवण्यति ७ । ४ । ३६ ॥ अश्वावस्यात् ७ । ४ । ३७ ॥ देवमुम्नयोर्यरापि कारके ७ । ४ । ३८ ॥ कन्यवरपृतनस्पचि लोपः ७ । ४ । ३९ ॥ पतिस्पतिमा- स्यामित्ति किति ७॥ ४॥ ४० ॥ २ ॥ शाछोरन्यतरस्या ७ । ४ । ४१ || दधातेहिः ७।४। ४२ ॥ जहातेध स्त्यि ७।४ । ४३ ॥ विभाषा इन्दसि ७।४ । ४४ ॥ पुधित पमुधित नेमधित विष विपीय च ॥ ४ ॥ ४५ ॥ दो ददोः ७ । ४ । ४१ ॥ भच उपसर्गातः ७ । ४।४७ ॥ अपरो भि७।४ । ४८ ॥ सः स्यार्थधातुके ७ ४ । ४९ ॥ तासस्योसोपः ७ । । । ५० ॥ रिच ७।४।११॥ एति ७।४ । ५२ ॥ पीवर्णयोदधीवेम्पोः ७ ।४ । ६२ । सनि मीमापुरमसमशकपनपदामयम् ७।४।१४।। आइप्यधामीत् ७१ ४१६५ ॥ दम इस ७ । ४ । ५६॥ पु. पोऽकर्मकस्य गुगो या 01 ४१६७ ॥ मा लोपोऽम्पासस्य १४ । १८ ॥ यः ७।४।१९।। हलादिः शेषः ७।४।१०॥३॥सर्गः रायः ७।४।१॥ महोपुः ।। १२॥ न करतेहि ७।१।१॥ कृपेश्छन्दनि । ४।६४ ॥ दाधनि दर्धा दर्धाय वोत तेतिक्तेऽस्पनीकगमंसनिप्पदाकरिमावनिकद रिभर. पितो दवित्तत्सरिषतः सरीस्पतं परीजन्मपागनीगन्तीनि च ७ । १ ।। उर ७।४।६॥ तिसराप्योः प्रसारणम् ७।१।१७॥ पदो लिटि ७ । १ । १८॥ न किति ७१४१६९॥ पर सादेः ७।१।०तम्मामुदमिरर ७१ ११७१॥ भोलेग ७१४१७२॥ मानेर: 111१1 गाणेनि नि. गमे 101 Ram गुगः यो । १७ ॥ मगमत् ११ कि।१।७७ ॥ ४ छन्दनि ७ ।। |७८॥ मन्दतः ।।१॥

·पोः८।१।२७ ॥ नितिहः ।। २८॥ न सह ।।२९॥ नित २० ॥१॥ बहुवचनस्य यजमो ८1१। २१॥ तेमयावेकवचनस्य ८।११॥ स्वामी द्वितीयायाः ८।१।२३ ॥ न चपाहाहैययुक्त ८।१।२४ ॥ पश्याधानास ने८।१।२५॥ सवापाःप्रथमाया विभाषा २६॥ तिमो गोप्रादीनि कुसना मन्दसनेमार मावान ।। १५ ।। पायथथाम्याम् ॥1॥ नानन्तरम् ।।३७॥ उपमगध्यातं च ८11८॥ पश्यपनाह १ पा.१९॥ भदो भ!४.॥२॥शेष विमाश ... गरीराम ॥४२॥ नन्दितानपणायाम् (110४३॥ ओः पुयण्ज्यपरे ७ । ४ । ८० ॥ ४ ॥ स्रवतिगृणोतिद्रयतिप्रतिप्लयतिच्यवतीनों का ७ । ४ । ८१ ॥ गुणो यङ्लुकोः ७ । ४ । ८२ ॥ दीर्घोऽकित: ७ १ ४ । ८३ ॥ नी ग्वञ्चुलंसुध्वंसुभ्रंसुकसपतपदस्कन्दाम् ७ । ४ । ८४ ॥ उगतोऽनुनासिकान्तस्य ७ ॥ १३(३॥ जपजभदहदशभअपशा च ७ । ४ । ८६ ॥ चरफलोश्च ७ ।४।८७ || उत्तरस्यातः ७ । ४ । ८८ ॥ ति च ७ । ४ । ८९ ॥ रीगृदुपधस्य च ७ । ४ । ९० ॥ रुनिकोच लुकि ७ १ ४।९१ ॥ प्रतश्च ७ । ४।९२ ॥ सन्यधुनि चरेऽनग्लोपे ७ । ४६९३ ॥ दीर्थो लघोः ७ । ४ । ९४ ॥ अस्मृदृत्वरप्रथम्रदस्तृस्पशाम् ७ । ४ । ९५ ॥ विभाषा वे. टिचेष्टयोः ७ । ४ । ९६ ॥ ई च गणः 187 ॥ "जीच शीड: शालो शाः स्त्रवतिसप्तदश"॥ इति सप्तमोऽध्यायः। अष्टमोऽध्यायः। प्रथमः पादः। सर्वस्य द्वे ।। १ । १ ॥ तस्य परमानेडितम् ।। १।२ ॥ अनुदात्तं च ।। १. ३ ॥ नित्यवीप्सयोः ८। ।। ४ ॥ परेर्वर्जने । १॥ ५ ॥ प्रसमुपोदः पादपूरणे । १॥ ६ ॥ उपर्यध्यधसः सामीप्ये ८। १ । ७ ॥ वाक्यादेशमन्त्रितस्यास्यासंमतिको कुत्सनभर्सनेषु ८ । १।८ ॥ एक बहुव्रीहिवत् ८।१।९ ॥ अनाधे च ८ ।।। १० ॥ कर्मधारयवदुत्तरेषु ८ ।। । ११ ॥ प्रकारे गुणवचनस्य ८। । । १२ ॥ कृष्छे प्रियमुखयोरन्यतरस्याम् ८ ।१ । १३ ॥ यथास्वे यथायथम् ।। १। १४॥ द्वन्द्वं रहस्यमर्यादावचनव्युत्क्रमणयज्ञपात्रप्रयोगाभिव्यक्तिषु ८ ।। ८।१।१६ ॥ पदात् ८।१।१७ ॥ अनुदात्तं सर्यमपादादौ ८ ११॥ १८ ॥ मन्त्रितस्य च ८।१ । १९ ॥ युष्मदस्मदोः षष्ठीचतुद्वितीयास्थयोानायौ ८ ।। पदिहातकुक्नेिमण्यधिवप्रयुक्तम् IIT मह प्रसार ८।१।। मन्यं प्रभे ८1१।१२ ॥ अशापानियोग्य ।।३३॥ च ८।।।

·अष्टमाध्याय दूताया पादः । याप्रश्नेऽनुपसर्गमप्रतिषिद्धम ८111४४ ॥ लोपे विभाषा ८ । । ४५॥ एहिम- न्ये प्रहासे लट् ८1१।४६ ॥ जात्वपूर्वम् ८।१ । ४७ ॥ किंवृत्तं च चिदुत्तरम् ८।१।४८ । आहो उताहो चानन्तरम् ।। १ । ४९ ॥ शेपे विभाषा ८॥१॥ ५० ॥ गत्पर्धलोटा टन चेत्कारकं सर्वान्पत् ८।१५१ ॥ लोट्स ८ । १ । १२ ॥ विभापितं सोपसर्गमनुत्तमम् ॥ १। ५३ ॥ हन्त च ।। १ । ५४ ॥ आम एकान्त. रमामन्त्रितमनन्तिके ८११॥ ५५ ॥ यद्वितपरं छन्दसि । १ । ५६ ॥ चनचिदि- वगोत्रादितद्धिताडितेष्वगतेः ८।१। ५७ ॥ चादिषु च ।। १ । ६८ ॥ चबायोगे प्रथमा ।। ५९ ॥ हेति क्षियायाम् ।।६० ॥ ३ ॥ अहेति विनियोगे च ८।१।११॥ चाहलोप एवेत्यवधारणम् ८ ॥ १। १२ ॥ चादिलोपे विभाषा ८१ १।१३ ॥ वैवावेति च च्छन्दसि ।। ६४ ॥ एकान्याभ्यां समर्थाभ्याम् ८ । १ । ६५ ॥ यत्तानित्यम् ८1१। ६६ ॥ पूजनात्पूजितमनुदात्तं काष्ठादिभ्यः ८१ १ । १७ ॥ सगतिरपि तिङ् ८ । १।६८ ॥ कुत्सने च सुप्यगोत्रादौ ८।१ । १९ ॥ गतिर्गती ८ । १॥ ७० ॥ तिङि चोदात्तवति ८ । १ । ७१॥ आमन्त्रितं पूर्वमविद्यमा- नवत् ८ । १ । ७२ ॥ नामन्त्रिते समानाधिकरणे सामान्यवचनम् ८ । १ । ७३ ।। विभारितं विशेषवचने बहुवचनम् ८११ । ७४ ॥ "सर्वस्य बहुवचनस्य शेपेऽहेति चतुर्दश" ॥ द्वितीयः पादः। पूर्वत्रासिद्धम् ८।२।१॥ नलोपः सुप्स्वरसंज्ञातुग्विधिषु कृति ८ । २ । २ ॥ नमुने ८ १२ । ३ ॥ उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरितोऽनुदात्तस्य ८ १ २ । ४ ॥ एका- देश उदात्तेनोदात्तः ८।२।५॥ स्त्ररितो वानुदात्ते पदादी ८।२ । ६॥ नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य ८१२॥ ७ ॥ न डिसंबुद्धयोः ८।२। ८ ॥ मादुपधायाश्च मतो. घोऽयवादिभ्यः ८।२।९॥ झयः ८।२।१० ॥ संज्ञायाम् ८।२ । ११ ।। आसन्दीपदष्टीपचक्रीवत्कक्षीवट्ठमण्यचर्मण्वती ८ । २ । १२ || उदन्वानुदधौ च ८ । २॥ १३ ॥ राजन्वान्सौराग्ये ८ १२ । १४ ॥ छन्दसीरः ८।२।१५ ॥ अनो नुट् ८॥२॥ १६ ॥ नादस्य ८ १२॥ १७ ॥ कृपो से सः । २॥ १८|| उपसर्ग- स्यायती ८॥२॥ १९॥ मो यडि ८१२ । २०॥ १ ॥ अचि विभाषा ८।२। २१॥परेश्च धाङ्कयोः ८ । २१ २२ ।। संयोगान्तस्य लोपः ८१२ । २३ ॥ रात्सत्य ८।२।२४ ॥ घिच ८।२।२५ ॥ शलो शलि ८॥२॥ २६ ॥ हस्वाददात् ८१२॥ २७ ॥ इट ईटि ८।२।२८ ॥ स्कोः संयोगायोरन्ते च ८।२।२९ ।। घोः कुः ८॥२॥३०॥ हो दः ८।२।३१॥ दादेर्धातोर्घः ८॥२३२॥ वा हुहमुहष्णुहष्णिहाम ८१२१३३ ॥ नहो धः ८१२१ ३४ ॥ आहस्य: ८ । २ ।

·थें प्रयुज्यमाने ८।२।१०१|| उपरि स्थिदासीदिति च ८।२।१०२ ॥ स्वरित मानेडितेऽसूयासमतिकोपकुत्सनेषु ८।२।१०३ ॥ क्षियाशीष तिहाकादम् ! ३६ || kRETATTEETHER (121 ३. समा३५॥ कामोधरासोनेर ३९ Umarilst.॥२॥ | 11 या निग्रानो नगद ८।२।४२ ॥ संगती पातेला ॥३॥ ४६ ॥ लागि । १५ ।। भोनिय ८॥३॥ १६ ॥ ति दलित ।। २१ ५६ Hism 12111 11 १८ . निगागा ॥२॥१९॥ गोडाने २५॥ रकः । ५१ ॥पयोगः ८॥२॥५२॥ मालेमा ।। ६३ ॥ प्रयोऽपरम्पर ८१२१ ५४ ॥ अनुगमर्गा मोकामा २१५६ ॥ नविन्दका भ्योऽन्यतरस्याम् ॥ २ ॥ १६ ॥ न पायायामाम् ॥ १ ॥ १७ ॥ विटो गप्रसपपोः ८१२१८॥ निरा शफलम् ।।१९ ।। ऋणमाघमार्च ८१२१ ६. ॥ ३ ॥ मगरानिपतानुरामन्नपूर्णानि छन्दसि ८।२।३१ ॥ किन्प्रयपस्त । ८।२।६२॥ नशेयी २९३॥ मोनो धातोः ॥२६॥ योग ।।११ ६५ || सागपो रः ८॥ २९ ॥ अयपाः श्वेताः पुरोडाथ ८ ॥ २॥ १७ ॥ इन् ८ 1 0 1 ६८ || रोऽपि ८ । २ । १९ ॥ अन्नत्यपरित्युभयया छन्दनि ! २ । ७० ॥ भुवथ महान्याहतेः ॥७॥ यमुलंमुवतनदुहाँ दः ८ । २ । ७२ ॥ तिष्यनस्तेः ८।२।७३ ॥ सिपि धातो व २ । ७४ ॥ दश्च ।। २ । ७५ ॥ योरुपधाया दीर्घ इकः ८ १ २ १७६ ॥ हलि च ८१२ । ७५ ॥ उप धायां च ॥ २ ॥७८ ॥ न भट्टराम् १२१७९ ॥ अदसोऽसेर्दाद दो मः ।। २ । ८० ॥ ४ ॥ एत इंद्वहुवचने ८ १ २ । ८१ ॥ वाक्यस्य टेः सुत उदाचः ८३ ८२ ॥ प्रत्यभिवादेऽशद्रे ४ । २ 1८३ ॥ दुराते च ॥ २॥ ४ ॥ हैहेप्रयोग है। हयोः । २ । ८५ ॥ गुरोरमृतोऽनन्यस्याप्यकेकस्य प्राचाम् ।। २ । ६ ॥ ऑन म्यादाने ८ ॥२॥८७ ॥ ये यज्ञकर्मणि १२२८८ प्रणयष्टेः ८।२। ८९याज्यान्तः । २।९० ॥ हिप्रेष्यत्रौपदीपडावहानामादेः ८।२। ९१ ॥ अग्नीत्प्रेषणे परस्य । ८।२ । ९२ ॥ विभाषा पृष्टप्रतिवचने हेः ८ १ २ । ९३ ॥ निगृह्यानुयोगे च ।। ९४ ॥ आनेडितं भर्सने ८ । २ । ९५ ॥ अङ्गयुक्तं तिडाकासम् १२१९६ ॥ चार्यमाणानाम् ८।२।९७ ॥ पूर्वं तु भाषायाम् ८।२।९८ ॥ प्रतिश्रवणे च । २ ॥ ९९ ॥ अनुदात्तं प्रश्नान्ताभिपूजितयोः (२.१०० ॥ ६ ॥ चिदिति चोपा. । १०४ ॥ अनन्यस्यापि प्रश्नाल्यानयोः ।। २ । १०६ ॥ तावैच इदुती ।।

·॥ १०६ ॥ इचोऽप्रगृह्यस्यादूराते पूर्वस्यार्घस्यादुत्तरस्येदुतो ८ । २ । १०७ ॥ तयो. र्यायचि संहितायाम् १२।१०८ ॥ पूर्यत्राचि पढोर्नसत्तैतईञ्चिदियष्टौ" ।। तृतीयः पादः। मतुवसो रु संबुद्धौ छन्दसि ।।१॥ अत्रानुनासिकः पूर्वस्य तु वा ८।३। २॥ आतोऽटि नित्यम् ८।३।३॥ अनुनासिकात्परोऽनुस्वारः ८१३. ४ ॥ समः सुटि ८ ॥ ३ ॥ ५ ॥ पुमः खय्यम्परे ८ । ३१६ ॥ नश्छव्यप्रशान् ८ । ३ । ७ ॥ उभयथर्वा ८।३।८॥ दीर्घादटि समानपादे ८।३।९ ॥ नृन्पे ८ । ३ । १० ॥ स्वतवान्पायौ ८।३।११॥ कानानेडिते ८ । ३ । १२ ॥ ढो ढे लोपः ८।३ । १३ ॥ रोरि ८१३ । १४ ॥ खरवसानयोर्विसर्जनीयः ८।३ । १५॥ रोः सुपि । ३ ॥ १६ ॥ भोभगोअघोअपूर्वस्य योऽशि । ३ । १७ ॥ व्यौलघुप्रयत्नतरः शाकटा- यनस्य ८।३।१८ ॥ लोपः शाकल्यस्य ८ । ३1 १९ ॥ ओतो गार्यस्य ८।३ । २० ॥१॥ इञि च पदे ८१३ । २१ ॥ हलि सर्वेषाम् ७ । ३ । २२ ॥ मोऽनुखा- र:८।३। २३ ॥ नश्चापदान्तस्य झलि <३ । २४ ॥ मो राजि समः को । ३ १२५ ॥ हे मपरे वा ८ । ३ । २६ ॥ नपरे नः ८ । ३ ॥ २७ ॥ होः कुक्टुक्शरि ८१३ । २८ ॥डः सि धुन ८ । ३ । २९ ॥ नश्च ८ । ३ । ३० ॥ शि तुक ८।३ ३१॥ डगो हस्वादचि ङमुनित्यम् ८।३ । ३२ ।। मय उओ वो वा ८।३ । १३ ॥ विसर्जनीयस्य सः ८१३ । ३४ ॥ शर्परे विसर्जनीयः ८१३॥ ३५ ॥ वा शरि ८ । ३ । ३६ ॥ कुप्वोः क पौ च ८ १३ ३७ ॥ सोऽपदादौ ८।३ । ३८ ॥ इणः ५ः ८।३ । ३९ ॥ नमस्पुरसोर्गत्योः ८१३१४० ॥२॥ इदुदुपधस्य चाप्रत्ययस्य ८ । ३१४१॥ तिरसोऽन्यतरस्याम् ८१२॥३२॥ द्विस्त्रिश्चतुरिति कृत्वोर्थे ८।३।४३॥ इसुसोः सरमध्ये ८१३॥ ४४ ॥ नित्यं समासेऽनुत्तरपदस्थस्य ८।३१४५॥ अतः क्रमिकसकुम्भपात्रकुशाकर्णीष्वन- व्ययस्य ८।३॥ ४६॥ अधःशिरसी पदे १३। ४७ ॥ कस्कादिपु च ८।३। १८ ॥ छन्दसि वा प्राडितयोः ८।३। ४९ ॥ काकरल्करतिकृधिकृतेष्वनदितेः ८ । ३। ५० ॥ पञ्चम्याः परावध्यर्थे ८।३ । ११ ॥ पाती च बहुलम् ८।३। ५२ ।। पष्ठयाः पतिपुत्रपृष्ठपारपदपयस्योषषु । ३१ १३ । इडाया वा ८।३।१४॥ पदान्तस्य मूर्धन्यः ८।३।१५ ॥ सहेः साडः सः ८।३। १६ । इण्कोः ८ । ३ ॥ १७ ॥ सुम्धिसर्जनीयशळवायेऽपि ८१ ३ । ५८ ॥ आदेशप्रत्यययोः ८।३। १९॥ शासिवसिघसीनां च ८1३।१०॥ ३ ॥ स्तौतिप्योरेव पण्यभ्यासात् ८1 ३।६१ ॥ सः विदिस्खदिसहीनां च ८।३।१२॥ प्रासिताददव्यवायेऽपि ८ १३॥ १३ ॥ स्वादिष्वभ्यासेन चाम्यासस्य ८ । ३ । ६४ ॥ उपसर्गारसुनोतिमुवतिस्पतिस्तो- तिस्तोभतिस्थासेनयसेधसिचसमस्याम् ८।३ । १५ । सदिरपतेः ८१३६६॥

·सूत्रं प्रतिष्णातम् ८।३।९० ॥ कपिष्ठलो गोत्रे ८।३ । ९१ ॥ प्रष्टोऽग्रगामिति सुपामादिषु च ८।३।९८॥ एति संज्ञायामगात् ८।३ । ९९।। नक्षत्राद्वा । ३ । १०० ॥५॥ हस्यात्तादी तद्धिते 1३। १०१ ॥ निसस्तपतावनासेवने । १११ ॥ सिचो यङि८।३।११२ ॥ सेधतेर्गतो 1३। ११३ ।। प्रतिस्तपनि स्तन्धी च ८।३।११४ ॥ सोढः८।३। ११५ ॥ स्तम्मुसिवुसहा चडि। ३।११६ । मुनोतेः स्पसनोः८।३।११७॥ सदेः परस्य लिटि ८1111 नियभिम्योऽव्यवाये या छन्दमि६८।३।११९ ॥ "मवयसो रुभि घेदुरा पूर्वपदामंशापामगः ॥४॥ २ ॥ यनं पुरगामिश्रकासिभकासारिकाकोटराय: ॥ विमानपरिवनसालिन्यः ॥४१॥ अहोऽदन्तात् ।। ७ ॥ पाहन माहिती अष्टाध्यापासूत्रपाठन स्तम्भः ८ ॥ ३ ॥ १७ ॥ अवाधासम्बनाविदूर्ययोः ।। ३ । ६८ ॥ वेश्च स्वनो मोज- ने ८ । ३ । ६९ ॥ परिनिविभ्यः सेवसितसयसिवुसहसुदस्तुस्वञ्जाम् ८।३ । ७० ! सिवादीनां याव्यवायेऽपि ८।३ । ७१ ॥ अनुविपर्यभिनिभ्यः स्यन्दतेरप्राणिः । ३ । ७२ ॥ वेः स्कन्देरनिष्टायाम् । ३ । ७३ ॥ परेश्च ८1३ 1७४ ॥ परिस्कन्दः प्राच्यभरतेषु ८ । ३ । ७५ ॥ स्फुरतिस्फुलत्योनिनिविभ्यः ८ । ३ । ७६ ॥ वे: स्कर.- तेनित्यम् ८ । ३ । ७७ ॥ इणः पीछविटां धोऽङ्गात् ८।३ । ७८ ॥ विभाषेटः ।। ३ । ७९ ॥ समासेऽङ्गुलेः सङ्गः ८ । ३ । ८० ॥ ४ ॥ भीरोः स्थानम् ।। ३११ अग्नेः स्तुरस्तोमसोमाः ८ । ३ । ८२ ॥ ज्योतिरायुपः स्तोमः ८।३ । ८३ ॥ मातृति तृभ्यां स्वसा ८ । ३ । ८४ ॥ मातुःपितुामन्यतरस्याम् ८।३ । ८५ ॥ अभिन्टि- स्तनः शब्दसंज्ञायाम् ८ । ३ । ८६ ॥ उपसर्गप्रादुर्ध्यामस्तिर्यव्परः ८ । ३ । ७ सुविनि?Hः सुपिसूतिसमाः ८ । ३ । ८८ ॥ निनदीभ्यां स्नातेः कौशले ८ । ३ । २॥ ८।३ । ९२ ॥ वृक्षासनयोर्विष्टरः ८ । ३ । ९३ ॥ छन्दोनानि च ८।३ । ९१ ॥ गविधिभ्यां स्थिरः ८ । ३ । ९५ ॥ विकुशमिपरिभ्यः स्थलम् ।। ३ । ९६ ॥ अन्य म्यगोभूमिसंव्यापद्वित्रिकुशेकुशङ्गमञ्जिपुञ्जिपरमेबर्हिर्दिव्यग्निभ्यः स्थः ८ । ३।९७.. ३ । १०२ ॥ युष्मत्तत्ततक्षुःष्यन्तः पादम् ८ । ३ । १०३ ॥ यनुष्येकेपाम् ।। १ । १०४ ॥ स्तुतस्तोमयोइछन्दसि ८ । ३ । १०५ ॥ पूर्वपदात् ।। ३ । १०६ ॥ ८।३ । १०७ ॥ सनोतेरनः ८।३।१०८ ॥ सहेः पृतनर्ताभ्यां च ॥ ३॥१०॥ न रपरसृपिसृजिस्मृशिस्पृहिसवनादीनाम् ।।३।११० ॥ सात्पदायोः ८ ।। स्नोतिभ्यो रोईस्यात्तादावेकोनविंशतिः" ।। चतुर्यः पादः। रपाम्यां नो णः समानादे ८।४।१॥ अदृष्याम्यवायेऽपि ४॥ ४॥ निरन्तःशरेशुभाम्रकार्यदितीक्षाम्पोऽसंज्ञायामगि ८ ।।

·घाटमाध्याये चतुर्थः पादः । ८॥४८॥ पानं देशे ८१४ । ९ ॥का भावकरणयोः दिकान्तनुविभक्तिषु च ८ । ४ । ११ ॥ एकाजुत्तरपदे प च ८।४ । १३ ।। उपसर्गादसमासेऽपि णोपदेशस्य ८।४ ४॥ १५ ॥ आनिलोट् ८१ ४ ३ १६ ॥ नैर्गदनदपतपदपुमास्यति पतिवहतिशाम्यतिचिनोतिदेन्धिषु च ८।४।१७ ॥ शेपे वि 11१८ ॥ अनितेः ८।४। १९ ॥ अन्तः ८।४ म्यासभ्य | ४।२१॥ हन्तेरपूर्वस्य ८ । ४ । २२ ॥ अन्तरदेशे ८१४॥ २४ ॥ अयनं च ८ । ४ ॥२१॥ २६ ॥ नच धावस्थोरुभ्यः । ४ । २७ ॥ उपसर्गाबहुलम् चः ७॥ ४ ॥ २९ ॥ विभाषा ८1१ । ३० ॥ हलवेकर जादेः सनुमः ८।४।३२॥ या निसनिक्षनिन्दा ८।४ मिप्यायीवेपाम् ८॥ ४॥ ३४ ॥ पात्पदान्तात् ८ । ४ । १५ ४१२६॥ पदान्तस्य । ४ । ३७ ॥ पदव्यवायेऽपि । घ ८।४ । ३९ ॥ स्तोः थुना शुः ८ । ४ । ४० ॥ २ ॥ध्रुन न पदान्ताहोरनाम् ८18 | ४२ ॥ तोः पि ८।४ । ४३॥ परोऽनुनासिकेऽनुनासिको पा ८ । । ४५ ॥ अचो रहा अनचि च ८1१।४७॥ नादिन्याकोशे पुत्रस्य ८।४ । ४ ॥ १९॥ त्रिप्रति शाकटापनस्य ८।४ । ५० ॥ सर्व ५१॥ दीर्घादाचार्याणाम् ८१४ । १२ ॥ झलां जशशि ८ । चर्च ८१४१५४॥रारि च । । ५५ ॥ पावसाने । उप्रशस्पानुनामिका ४ 1 ५७ ॥ अनुसारस्य पयि परस या पदान्तस्य <18 | १९ । सोलि 18. ॥ १॥ <।४।११ ॥ पयो होऽन्यतरस्याम् ८ । १ । १२ शसो. हलो पर्मा पनि रोपः।४।१४ ॥रो धरि सब ८४ दात्तस्य सरितः । ४ । १६ नोदाचारितोदपमगार्यकार: १७॥ अम << "साम्पामुभी ना शुरदः साटो। इत्यष्टमोऽध्यायः।

·समे ।।३।१७ | mremini: 10 ने ८।३।६९ ॥ पनि सहिगुम सिगदीना पायपायी 1३। ७१ ॥ गनुnिinfor: . ३ । ७२ ॥ ये सन्देरनिमायाम् ॥ ३ ॥७३॥ रंग ८१३ !' प्रायमरते ८।३।७५ रnिtfter: <13101 निराम् ८ १ ३ | ७७ ॥ यः पीटा गोडार ८१३७८ ३ । ७९ ॥ सगासेसे: राहः ॥ ३॥ ८॥ ॥ भीगे: स्थानम् भः परस्तोमसोमाः ८।३ । ८२ ।। ज्योतिरायुषः सोमः ८।३ । तृभ्यो वसा <1३1 ८४ || माय:पितुगागमारम्यान ८1१।८ स्तनः शन्दसंज्ञापार ८ । ३ । ८६ ॥ उपसर्गप्रादुर्गामस्निगरः ८ । एविनि?Hः मुरिसूतिसमाः ८ । ३।६८ ॥ निनदीम्या मातः कोशले सूर्य प्रतिष्णातम् < । ३ । ९० । कपिष्टको गोत्र ८३ ३ । ९१ । ८१३ १९२ ॥ वृक्षासनयोमिटरः ८१३१९३॥ सन्दोनाशि पर गवियुधिभ्यां स्थिरः ८।३।९५ ॥ विशमिपरिम्यः ससम् ८।३। म्बगोभूमिसंव्यापद्वित्रिकुशेकुराङ्कामधिपुझिपरमेवहिदिव्यग्निम्यः स्यः ८: सुपामादिषु च ८३ ९८॥ एति संज्ञायामगात् ८१३ । ९९ ॥ ३। १०० ॥ ५॥ द्वस्वाचादी तद्विते ८।३। १०१ ॥ निसस्तपत ३ । १०२ ।। युष्मत्तत्ततक्षुःष्वन्तः पादम् ८1३।१०३ ॥ यमुभ्येकेगा। १०४ ॥ स्तुतस्तोमयोश्छन्दसि ८।३ । १०१ ।। पूर्वपदात् ८।३ । ८१३। १०७ ॥ सनोतेरनः ८।३।१०८॥सहेः पृतनाम्यां च । न रपरसूपिसृजिस्पृशिस्पृहिसकनादीनाम् <1३। ११० ॥ सात्पदायोः १११ ॥ सिचो यडि ८१३ । ११२ ।। सेधतेर्गती ८।३। ११३ । स्तब्धी च ८।३ । ११४ ॥ सोढः ८।३। ११५ ॥ स्तम्भुसियुसह ३ । ११६ ॥ सुनौतेः स्पसनोः ८1३।११७ ॥ सदेः परस्य लिटि ८ निव्यभिभ्योऽव्ययाये या छन्दसि ६८।३ । ११९ ॥ "मतुवसो रु स्तौतिण्यो रोईस्वात्तादावेकोनविंशतिः ॥ चतुर्थः पादः। रपाभ्यां नो णः समानपदे ८ । ४ । १ ॥ अष्टप्याडम्व्यवायेऽपि ८ । पूर्वपदासंज्ञायामगः ८।४ । ३ ॥ यनं पुरगामिश्रकासिधकासारिकाको ४। ४ ॥ प्रनिरन्तःशरेक्षुष्ठक्षाम्रकाWखदिरपीयूक्षाभ्योऽसंज्ञायामपि ८ । विमापीपधिवनस्पतिभ्यः ८।४।६ ॥ अहोऽदन्तात् <१४ । ७ ॥.

·अष्टमाध्याये चतुर्थः पादः । <11८॥ पानं देशे ८।४ । १॥ वा भावकरणयोः दिकान्तनुविभक्तिषु च ८ । ४ । ११ ॥ एकाजुत्तरपदे ण च ८।४ । १३ ॥ उपसर्गादसमासेऽपि णोपदेशस्य ८४ ४ । १५ ॥ आनिलोट् ८१४१ १६ ॥ नेर्गदनदपतपदधुमास्थति पतिवहतिशाम्यतिचिनोतिदेग्धिषु च ८18 | १७ ॥ शेषे वि ८।४ । १८ ॥ अनितेः ८।४ । १९ ॥ अन्तः ८१४ भ्यासभ्य <। ४ । २१॥ हन्तरपूर्वस्य ८ । ४ । २२ ॥ अन्तरदेशे ८४१२४॥ अयनं च ८।४।२५॥ २६ ॥ नश्च धातुस्थोरुधुभ्यः ८ । ४ । २७ ॥ उपसर्गाबहुलम् चः ७१४ । २९ ॥ विभाषा ८।४ । ३० । हलश्चेजुपः जादेः सनुमः ८।४ । ३२ ॥ वा निसनिक्षनिन्दाम ८ । ४ । पाम् । ४ । ३४ ॥ पात्पदान्तात् । ४ । ३५ ४ १२६ ॥ पदान्तस्य ८ । ४ । ३७ ॥ पदव्यवायेऽपि ८ च । ४ । ३९ ॥ स्तोः चुना थुः ८।४ ॥ ४० ॥२॥ष्टुन। न पदान्ताोरनाम् ८ । ४ । ४२ ॥ तोः पि ८ । ४ । ४३ ॥ परोऽनुनासिकेऽनुनासिको बा ८।४ । ४५ ॥ अचो रहाम अनचि च ८।४।४७ ॥ नादिन्याक्रोशे पुत्रस्य ८ । ४ । ४। ४९ ॥ त्रिप्रभृतिषु शाकटायनस्य ८।४ । १० ।। सर्व ५१॥ दीर्वादाचार्याणाम् ८ । ४ । १२ ॥ झला जस्शशि ८। चर्च ८१४१५४॥ खरिच १४ । ५१ ॥ पावसाने र ऽप्रगृह्यस्यानुनासिकः ८ । ४ ।१७ ॥ अनुस्वारस्य ययि परसय वा पदान्तस्य ८॥ ४॥ १९॥ तोलि ८।४। ६० ॥ ३ ॥ ८॥४॥६॥शयो होऽन्यतरस्याम् । ४ । १२॥ छोऽ हलो यमा यमि लोपः ६।४।६४ ॥ इरो झरि सवर्णे १४ दात्तस्य सरितः ८।४ । १६ ॥ नोदात्तसरितोदयमगार्यकाश्यप १७ ॥ अ अ ९८|| "रसान्यामुमो टना टरुदः स्साष्टी ।। इत्यष्टमोऽध्यायः।

·गणपाठः। -- प्रथमोऽध्यायः सर्यादीनि सर्वनामानि ।।१।२७ ॥ स प इन उगा अन्यतर इतर त्वत् स्य नेग सग मिम । पूपिरापरवशिगोतरामान: याम् । समज्ञातिधनाख्यायाम् । अन्तरं यहियोगोपध्यानयोः । सादर इदम् अदम् एक द्वि युष्मद् अस्मद् भानु किम् ।। इति सर्वादिः॥१॥ स्वरादिनिपातमव्ययम् १ । १ । ३७ ॥ सर अन्तर प्रातर । अन्तो सनुतर उच्चेस् नीचेस् शनेस् ऋषम् ऋते युगपत् आरार [मन्तिकात् ] पृथक् ।३ घसू श्वस् दिवा रात्री सायम् चिरम् मनार ईषत् [शस ] ओरम तूगीम् य अवस् समया निकया स्वयम् मृपा नतम् न हेती [हे है । इदा अदा म त्ताः । वत् [१।१।११५] प्राह्मणवत् क्षत्रियवत् सना सनन सनान टपमा । दात्तः । अन्तरा । अन्तोदात्ताः। अन्तरेण [ मर ] ज्यो । यो नक्] क [ श्रद्धा ] अलम् वधा यपट विना नाना सस्ति अन्यत् अस्ति उपांशु दोपा मुधा दिष्ट्या दृधा मिथ्या । कत्यातोमुन्कमनः । कृन्मकारसंध्याक्षरान्तो पुरा मिथो मिथस् प्रायस् मुहुस् प्रबाहुकम् प्रवाहिका आर्यहलम् अभीक्ष्णम् र [ सत्रम् समम् ] नमस् हिरन् । तसिलादयस्तद्धिता एघापर्यन्ताः [५ । ३ शस्तसी कृलसुच् सुच् आस्थालो । च्च्याश्च । [अथ ] अम् आम् प्रताम् न आकृतिगणोऽयम् । तेनान्येऽपि । तथाहि । माङ् श्रम् कामम् [प्रकामम् ] साक्षात् साचि ( सावि) सत्यम् मड्ड संवत् अवश्यम् सपदि प्रादुस् आविस् त्यम् नित्यदा सदा अजस्रम् संततम् उपा ओम् भूर् मुवर झटिति तरसा म अ मिथु ( अमिथु) विथक् भाजक् अन्य चिराय चिरम् चिररात्राय चिरात् अस्तम् आनुपक अनुपक् अनुषट् सन्नस् (अम्भस् ) अन्नर (अम्मर दुष्टु बलात् शु अर्वाक् शुदि यदि इत्यादि । तसिलादयः प्राक्पाशपः [ ६ । शरप्रभृतयः प्राक्समासान्तेभ्यः [५। ४ । ४३-६८] मान्तः कृत्योर्थः नानासाविति ॥ इति स्वरादिः॥२॥ चादयोऽसत्वे ।। ४ । ५७ ॥ च वा ह अह एव एवम् नूनम् । यस् सूपत् कूपत् कुवित् नेत् चेत् चण् कञ्चित् यत्र तत्र न .माकीम् माकिर नकिम् नक्रीम् नकिर आकीम् माड़ न तावत् ·द्वितीयोऽध्यायः । न्ये वैदै १ [२] श्रौषट् वौषट् स्वाहा सुधा ओम् तथा तथाहि खलु किल मुटु स्म अ इ उ ऋ ल ए ऐ ओ औ आदह उञ् उकञ् चलायाम् मात्रायाम् यः तत् किम् पुरा वधा ( वा ) विक् हाहा हेहै (हहे ) पाटू प्याट् आहो उताहो है नो (नौ) अथो ननु मन्ये मिध्या असि ब्रूहि तु न इति इव वत् धात् बन बत [ सम् शिकम् दिकम् । सकम् छंबट ( छवट ) शङ्के शुकम् खम् सनात् सनतर नहिकम् भातम् अद्धा इद्धा नोचेत् नचेत् नहि जातु कथम् कुतः कुत्र अब अनु हा हे [ है होखित् शम् कम् खम् दिष्टया पर यट् सह [ अनुषट् ] आनुपक् अङ्ग फटू भाजक अये अरे वाट् ( चाटु) कुम् खुम घुम् अम् ईम् सीम् सिम् सि वै । उपर भक्तिस्वरप्रतिरूपकाश्च निपाताः । आकृतिगणोऽयम् ।। इति चादयः॥३॥ प्रादयः । ४ । १४ ॥ म परा अप सम् अनु अब निस् निर् दुस् दुर् वि नि अधि अति सु उद् अभि प्रति परि उप ॥ इति प्रादयः ॥ ४ ॥ ऊर्यादि चिडाचश्च ।। ४ । ६१ ॥ ऊरी उररी तन्धी ताली आताली वेताली घूसी शकला शंसकला ध्वंसला भंसकला गुलगुधा सजूस फल फली बिली आलोष्ठी केवाली केवासी सेवासी पर्याली शेवाली वर्षाली अत्यूमशा बरमसा सा मसमसा औषट् श्रौषट् पौषट् वषट् स्वाहा स्वधा पापी प्रादुस् धत् आ इत्यूर्यादयः ॥ ५॥ साक्षात्मभृतीनि च १।४। ७४ ॥ साक्षात् मिथ्या चिन्ता भन्दा रोचना अमा अद्धा प्राजर्या प्राजरुहा बीजर्या बीजरहा संसर्या अर्थे लवणम् उष्णम् शीत दकम् आर्द्रम् अग्नी वशे विकसने विहसने प्रतपने प्रादुस् नमस् । आकृतिगणोऽर इति साक्षात्मभृतयः ॥ ६॥ द्वितीयोऽध्यायः। तिष्ठद्गुप्रभृतीनि च २।१।१७ ॥ तिष्टतु यहह आयतीगवम् खलेयवम् । सम् लनपत्रम् टूयमानयवम् पूतपयम् पूयमानयवम् संहतयवम् संद्रियमाणयवम् से सम् संहिपमाणसम् समभूमि समपदाति सुषमम् विषमम् दुःपमम् निःपमम् अ आयतीसमम् [प्रोदम् ] पापसमम् पुण्यसमम् प्राहम् प्ररयम् ममृगम् प्रदक्षिणम् [3] शिणम् संप्रति असंप्रति । इरप्रयपः समासान्तः ।। ५१४१ १२७ ॥ ५।४।१२८ | तिष्ठद्गुमभृतयः ।।१।। सप्तमी शौण्ड:२।१।१०॥ शौण्ड धूर्त कितय च्याद प्रवीण संवीत अधि पटु पण्डित कुशल चपल निपुण ।। इति शौण्डादयः॥२॥ पानेसमितादयचं २ । । ४८ ॥ पात्रममिताः पात्रेबटुलाः उदुम्बरा ·६४ गणपाठ उदुम्बरमिः रुपकरण: माटमाछः गहामन्दकः पुम्ममइकः ,टदपानम नगरयायाः नगरयायाः मातरिपुरुषः पिटीशरः पितरिशुरः गेहेरः गेहेनदी वेडी गेहेविनिती गेहेत्र्याः गेहेमेही गेहेदाही गेहेदप्तः गेहेटः गर्नेगर सनिकायकाः गोप्टेशूर: गोष्टेपिनिती गोटेश्वेडी गोष्टेपटुः गोष्टेपन्डितः गोटेगामः टिरिटिरा कर्णेगुरतुरा । आकृतिगणोऽयम् ॥ इति पात्रेसमितादयः ॥ ३ ॥ उपमित व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे २१११५६ ॥ व्याघ्र सिंह प्रक्ष : चन्दन वृक य वराह हस्तिम् तर पुअर र पृपन पुण्डरीक पलाश कितव ॥ व्यामादयः ॥ ४ ॥ आकृतिगणोऽयम् । तेन मुखपमम् मुखकमलम् करकिसन पाधिवचन्द्रः इत्यादि ॥४॥ श्रेण्यादयः कृतादिभिः २ ॥१॥ ५९॥ १ श्रेणि एका पूग मुकुन्द राशि नि विषय निधन पर इन्द्र देव मुण्ड मूत श्रमण वदान्य अभ्यापक अमिख्यक ब्राह्मण क्षा [ विशिष्ट ) पटु पण्डित कुशल चपल निपुण कृपण | इत्येते श्रेण्यादयः॥५॥ २ कृत मित मत भूत उक्त [युक्त ] समाज्ञात समानात समाख्यात संभावित सं वित अवधारित अवकल्पित निराकृत उपकृत उपाकृत [ दृष्ट कलित दलित उदा विश्रुत उदित ] | आकृतिगणोऽयम् ॥ इति कृतादिः ॥ ६॥ * शाकपार्थिवादीनामुपसंख्यानम् * २ । १।६० ॥ शाकपार्थिव कुतपसौ? अजातौल्वलि । आकृतिगणोऽयम् । कृतापकृत मुक्तविमुक्त पीतविपीत गतप्रसार यातायात क्रयाक्रपिका पुटापुटिका फलाफलिका मानोन्मानिका ॥ इति शाकप र्थिवादिः॥७॥ कुमारः श्रमणादिभिः ३ । १ । ७० ॥ श्रमणा प्रवनिता कुलटा गर्भिणी तापर दासी बन्धकी अध्यापक अभिरूपक पण्डित पटु मृदु कुशल चपल निपुण ॥ इति श्न मणादयः॥८॥ मयूरव्यंसकादयश्च २ । १ । ७२ ॥ मयूरव्यंसक छात्रव्यंसक कम्बोजमुण्ड यक नमुण्ड । छन्दसि । हस्तेगृह्य ( हस्तगृह्य ) पादेगृह्य (पादगृह्य ) लाडूलेगृह्य ( लारेलगृह, पुनर्दाय । एहीडादयोऽन्यपदार्थे । एहीडं एहियवं व एहिवाणिजा क्रिया अपेहिवाणिजा प्रेहिवाणिजा एहिस्वागता अपेहिस्वागता एहिद्वितीया अपेहिद्वितीया प्रेहिद्वितीया ए- हिकटा अपेहिकटा प्रेहिकटा आहरकरटा प्रेहिकर्दमा प्रोहकर्दमा विधमचूडा उद्धमचूडा (उद्धरचूडा) आहरचेला आहरवसना [अहरसेना ] आहरवनिता (आहरविनता) हन्तविचक्षणा उदरोत्सूजा उद्धरावसृजा उद्धमविधमा उत्पचनिपचा उत्पतनिपता उ• चावचम् उच्चनीचम् आचोपचम् आचपराचम् [ नखप्रचम् । निशाचर अकिंचन भावा- फालक पीत्वास्थिरक भुक्त्वामुहित मोष्यपापीयान् उत्पत्यपाकला 'निपत्यरोहिणी निषण्ण- ·द्वितीयोऽध्यायः। सामा अहिपयसा एहिविधमा इहपथमी इहद्वितीया । जहि कर्मणा बद्दलमाभीक्ष्ण्ये कतार चाभिदधाति । जडिजोडः (जहिजोडम् ) जहिस्तम्बम् (अहिस्तम्वः) [ उज- हिस्तम्यम् ] | आख्यातमाख्यातेन कियासातत्ये । अनीतपिवता पचतन्नता खादतमो. दता खादतवमता (खादताचमता) आहरनिवपा आहरनिष्किरा ( आयपनिष्किरा ) उत्पच- विपचा भिन्धिल्यणा कृन्धिविचक्षणा पचलवणा पचप्रकूटा । आकृतिगणोऽयम् ॥ तेन । अकुतोऽभयः कान्दिशीकः ( कान्देशीकः ) आहोपुरपिका अहमहमिका यदृच्छा एहिरे- याहिरा उन्मजायमना द्रव्यान्तरम् अवदयकार्यम् !! इत्यादि मयूरव्यंसकादयः ॥९॥ ७१ याजकादिभिश्च २२१ ९॥ याजक पूजक परिचारक परिवेपक (परिपेचक) सापक अध्यापक उत्साहक उद्वर्तक होत भर्तृ स्यगणक पत्तिगणक ।। इति पाजका- दयः 11?011 ९१ राजदन्तादिपु परम् २।२ । ३१॥ राजदन्तः अप्रेवणम् लिप्तवासितम् नममुपि- तम् सिक्तसंमृष्टम् मृष्टलुचितम् अवलिनपकम् अर्पितोतम् ( अर्पितोप्तम् ) उत्तगादम् उ- लखलमुसलम् तण्डुलकिण्वम् दृपदुपलम् आरडायनि ( आग्यायनबन्धकी) चित्ररथवा. हीकम् अवन्सदमकम् शूद्रायम् सातकरानानी विष्वक्सेनार्जुनौ अक्षिभ्रुवम् दारगवम् शब्दार्थी धर्मार्थी कामार्थी अर्थशब्दी अर्थधमा अर्थकामी कारिमतम् गाजवाजम् (गोन- याजम् ) गोपालियानपूलासम् ( गोपालधानीपूलासम् ) पूलासकारण्डम् (पूलासकारण्ड- म्) स्मूलासम् (स्यूलपूलासम् ) उशीरवीजम् [ जिज्ञाथि ] सिद्धास्थम् (सिआश्चत्यम् ) चित्रास्त्राती (चित्रस्वाती ) भार्यापती दंपती जंपती जायापती पुत्रपती पुत्रपर केशमधू शिरोविच (शिरोत्रीजम् ) शिरोजानु सर्पिर्मधुनी मधुसर्पिपी [ आद्यन्ती ] अन्तादी गुण. वृद्धी वृद्धिगुणौ ।। इति राजदन्तादिः ॥ ११ ॥ ९१ वाहिताम्यादिपु २।२ । ३७ ॥ आहिताग्नि जातपुत्र जातदन्त जातश्मश्रु तेल. पीत घृतपीत [मद्यपीत ] ऊदभार्य गतार्थ ।। आकृतिगणोऽयम् । तेन । गडकण्ठ अस्युद्यत ( अरमुद्यत ) दण्डपाणिप्रभृतयोऽपि ॥ इत्याहिताश्यादयः ॥ १२॥ ७६ कडाराः कर्मधारये २।२॥ ३८॥ कडार गडुल खा खोड वाण कुण्ट खलति गौर वृद्ध भिक्षुक पिङ्ग पिङ्गुल (पिङ्गल) तड तनु इजर] बधिर मटर का वर्वर ।। इति कडारादयः ॥१३॥ ६१ * नौकाकानशुकशुगालवर्जेषु * २३ । १७ ॥ नी का अन्न शुक्र - गाल ॥ इति नावादयः ॥ १४ ॥ १९ * प्रकृत्यादिभ्य उपसंख्यानम् * २।३।१८ ॥ प्रकृति प्राय गोत्र सम चिपम द्विद्रोण पञ्चक साहस्र ॥ इति प्रकृत्यादयः ॥१५॥ ९२ गयाश्वमभूतीनि च २।४ । ११॥ गवाश्वम् गधाविकम् गबैइकाम् अनाविकम् ।

·गोदकम् ] पुजामना कुजकिराराम पुत्रपौत्रम् श्रचण्डालम् स्नीकुमारम् दामीमाणावरुन शाटीपटीरम् शाटीपग्छदम् माटीपटियम् उष्ट्रातरम टष्ट्राशम् मनराकृत् मूत्रपुरीपन परमेदः गांसशोणितम् दशरग दर्भीकम् अनिशिरीपा अनिरूपण, तृणोपलम् ( नूगोलपम् ) दासीदासम् कुटीकुटम् भागवतीभागवतम् ॥ इति गयाश्वप्रभृतीनि ॥ १६ ॥ ९३ न दधिपपआदीनि २।४।१४ ॥ दविषयसी सर्पिर्मधुनी मधुसर्पिपी अन्नप्रजा- पती शिययेश्रवणी सन्दविशासी परियाजककोशिकी (परिनादौशिको ) प्रवर्योपसदी शुसणी इमाहिपी दीक्षातपसी [ श्रद्धातपसी मेघातपसी ] अध्ययनतपसी उदावल- मुसले आपयसाने श्रद्धामधे सरसामे वाम्मनसे ॥ इति दधिपयआदीनि ॥ १७ ॥ ८२ अर्धर्चाः पुंसि घ २ । ४ । ३१ ॥ अर्धर्च गोमय कपाय कार्यापण कुतप कुसप (कुणप) कपाट शव गूथ प्य ध्वज कबन्ध पम गृह सरक कंस दिवस यूग अन्धकार दण्ड कमण्डलु मण्ड मूत द्वीप चूत चक्र धर्म कर्मन् मोदक शतमान यान नख नखर चरण पुग्छ दाडिम हिम रगत सक्त पिधान सार पात्र घृत सैन्धव औषध आढक चपक द्रोण खलीन पात्रीव पष्टिका वारवाण ( वारयारण) प्रोथ कपित्य [ शुष्क ] शाल शील शुक्ल ( शुल्क ) शीधु कवच रेणु [ ऋण ] कपट शीकर मुसल मुवर्ण वर्ण पूर्व चमस क्षीर कर्य आकाश अष्टापद मङ्गल निधन निर्यास जृम्भ वृत्त पुस्त बुस्त वेडित शृङ्ख निगड [ खल ] मूलक मधु मूल स्थूल शराव नाल वन विमान मुख प्रग्रीव शूल वज कटक कण्टक [ कर्पट ] शिखर कल्क [ वल्कल ] नटमक ( नाटमस्तक ) वलय कुमुम तृण पङ्क कुण्डल किरीट [ कुमुद ] अर्बुद अडश तिमिर अश्राय भूपण इक्कस ( इष्वास ) मुकुल वसन्त तटाक ( तडाग ) पिटक विटङ्क विडङ्ग पिण्याक माप कोश फलका दिन दैवत पिनाक समर स्थाणु अनीक उपवास शाक कर्पास [ विशाल ] चपाल ( चखाल ) खण्ड दर विटप [ रण वल मक ] मृणाल हस्त आर्द्र हल [ सूत्र ] ताण्डव गाण्डीव मण्डप पटह सौध योध पार्श्व शरीर फल [छल] पुर (पुरा ) राष्ट्र अम्बर बिम्ब कुहिम मण्डल ( कुक्कुट ) कुडप ककुद खण्डल तोमर तोरण मञ्चक पञ्चक पुन मध्य [ बाल ] छाल वल्मीक वर्ष वस्त्र वसु देह उद्यान उद्योग स्नेह स्तेन [स्तन खर ] संगम निष्का क्षेम शूक क्षत्र पवित्र [ यौवन कलह ] मालक ( पालंक ) मूषिक [ मण्डल वल्कल ] कुन (कुझ ) विहार लोहित विषाण भवन अरण्य पुलिन दृढ आसन ऐरावत शूर्प तीर्थ लोमन ( लोमश ) तमाल लोह दण्डक शपथ प्रतिसर दारु धनुस् मान वर्चस्क कूर्च तण्डक मठ सहस्र औदन प्रवाल शफट अपराह नीड शकल तण्डुल ॥ इत्यर्धर्चादिः ।। १८ ॥ १०८ पैलादिभ्यश्च २ । ४ । १९ ॥ पैल शालङ्कि सात्यकि सात्यकामि राहवि रावणि औदनि औदवजि औदमेधि औदव्यत्रि (औदमजि ) औदमुनि देव- स्थानि पगलीदायनि राहक्षति भोलिनि राणि औदन्यि औद्राहमानि ओशिहानि

·१७
तृतीयोऽध्यायः
औदशुद्धि तदानाचाणः (तदान ) ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ इति पैलादिः ॥ १९ ॥
१०८ न तौल्यलिभ्यः २१४१६१ ॥ तोवलि धारणि पारणि राबणि दैलोपि देवति
वार्कलि नैवति (नैवकि) देवमित्रि (देवमति ) देवयज्ञि चाफहकि वेल्वकि बैंकि
(वैद्धि) आनुहारति (आनुराहति) पौष्करसादि आनुरोहति आनुति प्रादोहनि नैमि-
त्रि प्राडाहति बान्धकि वैशीति आसिनाति आर्हिति आमुरि नैमिपि आतिबन्धक पौषि
कारेणुपालि वैणि वैरकि येहति ॥ इति तौल्वल्यादिः ॥२०॥
११४ यस्कादिभ्यो गोने २।४ । १३ ॥ यस्क लह्य गुहा अयस्थूण ( अयःस्पूण)
तृणकर्ण सदामत्त कम्बलहार बहियोग कर्णाटक पर्णादव पिण्डीजल वकसस्य (यक स.
क्य) विनि कुदि अनवस्ति मित्रयु रक्षोमुख जहारथ उकास कटुक मथक ( मन्थका)
पुष्करटू ( पुष्करसद् ) विपपुट उपरिमेखल क्रोट्रकमान (फोटुमान ) क्रोष्टुपाद मोटु-
भाय शीर्षमाय खरप पदक वर्षक भलन्दन भडिल भण्डिल भडित भण्डिल ॥ एते
यस्कादयः ॥२१॥
११४ न गोपयनादिभ्यः २१२।६७ ॥ गौपवन शेयु (शिमु ) बिन्दु भाजन
अश्वावतान श्यामाक ( श्योमाक ) श्यामक, श्यापर्ण । चिदाद्यन्तर्गणोऽपम् (४११ ।
१०४ ) गोपवनादिः ॥ २२ ॥
११४ तिककितयादिभ्यो द्वन्द्वे २॥ ४ ॥१८॥ तिककितवाः यसरभण्डीरयाः र-
पकलमकाः पफकनरकाः वनखगुदपरिणद्धाः उम्जककुभाः लकशान्तमुखाः उत्तरशालङ्कटाः
वृष्णाजिनाष्णमुन्दराः भ्रष्टककरिष्टलाः अमिवेशदशेरकाः ॥ एते तिककितवादयः २३
११४ उपकादिभ्योऽन्यतरस्यामद्वन्दे २१४।६९ ॥ टपक लपक भ्रष्टक कपिष्टल
कृष्णाजिन कृष्णमुन्दर चूडारक आदारक गड़क उदय मुधायुक अबन्ध मिलक
पिट सुपिष्ट ( मुपिष्ट) मयूरकर्ग सरीन शायल पताल पदश्चल फटेरगि कुपीता
करायर (कारात्म) निदाघ फल्सीकण्ठ दामकट गरिगल कर्गक पर्गक
जटिरफ धिरक जन्तुक अनुलोन अनुरद प्रतिलोम जपजाप प्रतान अनमिहिन समय
वराटक लेगाभ कमन्दक पिपल वर्णक ममूरवर्ग मदाप करन्तर कमन्तक कादामत
दामशण्ट ।। एते उपकादयः ॥ २४ ॥
तृतीयोऽध्यायः।
२९९ मुशादिभ्यो मुन्यपश हसः ११११ १२४ पास मन्द.
डित र मुमनम् दुर्मनम् मभिमनस् रमन रहम् रोहन रेहन संपत् वा श.
सरमा वेदन दिन सुदिार्थम् मगहर पई भोज मुरगम् अरगम् ॥ एते भृ.
सादयः॥१॥

·गगपाठः ।
२७० लोहितादिडारभ्या क्या ३११ । १३ ॥ लोहित गरिन नील फैन
हरित दास मन्द । लोहितादिराकृतिगणः ।। २॥
२७० सुखादिभ्यः पनवेदनायाम् ३ । १११८ ॥ सुख दुःण गम कछ अन्य
अलीय प्रतीप करण पण सोद ॥ इत्येतानि मुखादीनि ॥३॥
२७२ फण्डादिभ्यो यक् ३ । १।२७ ॥ कण्डन् मन्तु हगी पगु अमु [ मन
महीड लाटू लेट् इरस इरज इरञ् दुषम् उपम् वेद मेधा कुषुम ( नमम् ) मगर तन्त
पम्पस् ( पपस् ) मुरा दुरा [ भिक्ष चरण चरम अवर ] सपर अरर ( अर) भिर
मिष्णुज् [ अपर आर ] शुध यरण चरण तुरण मुरण गढ़द एला केला गेला [ये
शेला ] लिट् लोट् [ लेखा लेस ] रेखा यस् तिरम् अगद उरस् तरण ( तरिण ) पय
संभूयस् सम्बर || आकृतिगणोऽयम् ॥ इति कण्डादिः ॥ ४ ॥
२९१ नन्दियहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः ३।१।१३४ ॥ १ नदिवाशिमदि
पिसाधिवधिशोभिरोचिम्यो ण्यन्तेभ्यः संज्ञायाम् । नन्दनः वाशनः मदनः दूपणः साधनः व
नः शोभनः रोचनः । सहितपिदमः संज्ञायाम् । सहनः तपन: दमनः जल्पनः रमणः दपं
णः संक्रन्दनः संकर्षणः संहर्यणः जनार्दनः यवनः मधुसूदनः विभीषणः लयणः चित्रि
नाशनः कुलदमनः [ शत्रुदमनः ] ॥ इति नन्द्यादिः॥५॥
२ प्राही उत्साही उदासी उद्भासी स्थायी मन्त्री समर्दी । रक्षश्रुवपशां नो । निरक्षी
निश्रायी निवापी निशायी । यावृव्याहनजवदवसां प्रतिषिद्धानाम् । अयाची अव्याहारी
असंव्याहारी अनाजी अवादी अवासी । अचामचित्तकर्तृकाणाम् । अकारी अहारी भ.
विनायी [ विशायी विपायी ] विशयी विषयी देशे। विशयी विषयी देशः । अभिभावी
भूते । अपराधी उपरोधी परिभवी परिभावी ॥ इति ग्रहादिः ॥६॥
३ पच वच वष वद चल पत नदट् भपद् प्लवट चरट् गरट् तरट् चोरट् गाहट् पूरट्
देवट् [ दोपट् ] जर ( रज ) मर ( मद ) क्षम (क्षप ) सेव मेप कोप (कोप ) मेध
नत व्रण दर्श सर्प [ दम्भ दर्प ] जारभर श्वपच ।। पचादिराकृतिगणः ॥७॥
२९८ * कमकरणे मूलविभुजादिभ्य उपसंख्यानम् * ३।२।५ ॥ मूलविमुज
नखमुच कारगुह कुमुद महीध्र कुभ गिध्र ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ इति मूलविभुः
जादयः ॥८॥
२९८ * पार्धादिपूपसंख्यानम् * ३ ॥ २॥ १५॥ पार्श्व उदर पृष्ठ उत्चान
अवमूर्धन ।। इति पाश्र्धादिः ॥९॥
२४० भविष्यति गम्यादयः ३।३।३ ॥ गगी आगमी भावी प्रस्थायी प्रतिरोधी
प्रतियोधी प्रनियोधी प्रतियायी प्रतियोगी ॥ एते गम्यादयः ॥ १० ॥

·चतुर्थोऽध्यायः ३४६ * संपदादिभ्यः किम् * ३ । ३१९४ ॥ संपद् विपद् आपद् प्रतिपद् प. रिपद् ॥ एते संपदादयः ॥११॥ ३४६ पिभिदादिभ्योऽट ३१३॥ १०४ ५ मिदा विदारणे । छिदा द्वैधीकरणे । वि. दा । शिपा । गुहा गिर्योपयोः । श्रद्धा मेधा मोधा । आरा राज्याम् । हारा । कारा बन्धने । शिया | तारा ज्योतिषि । धारा प्रपातने । रेखा चूडा पीडा पपा वसा मृना । कृपेः संप्रसारणं च । कृपा ॥ इति भिदादिः ॥ १२ ॥ ३४० भीमादयोऽपादाने ३ १ ४ १७१ ॥ भीम भीष्म भयानक वहचर ( वह चर) प्रस्कन्दन पतपन (प्रपतन ) समुद्र नुव सुक् वृष्टि ( दृष्टि ) रक्षः संकमुक (शङ्कुसुक) पूर्ण खलति ।। आकृतिगणोऽयम् ॥ इति भीमादिः ॥१३॥ । चतुर्थोऽध्यायः। ४६ अजाद्यतप्टापू ४ । ११४ ॥ अजा एडका कोकिला चटका अश्वा भूमिका माला होडा पाका पत्सा मन्दा विलाता पूर्वापिहाणा (पूर्वापहाणा ) अपरापहाणा । संभखा- जिनसणपिण्डेभ्यः फलान् । सदरकाण्डप्रान्तशतकम्यः पुष्पात् । श्रद्धा चामहापूर्ण जा- तिः । कुचा उष्णिहा देवविशा ज्येष्टा कनिष्टा । मध्यमा पुयोगेऽपि । मूलानत्रः दंष्ट्रा ।। एतेऽजादयः ॥ १॥ २९ न पट्स्वनादिभ्यः ४॥ १ ॥ १० ॥ स्वस दुहित नमान्द पातृ मार तिट चतम ॥ इति स्वमादिः ॥२॥ ५१ नित्यं सापत्न्यादिषु ४।१।३३॥ समान एक. धीर पिण्ड भ (शिरी) धात भद्र पुत्र दासान्दसि ॥ इति समानादिः ॥३॥ ५१ पिद्दारादिभ्यश्च ४।१।४१ ॥ गौरमस्य मनुष्य गृह शिल हय गयय मुस- य ऋष्य [पट तूणु ] टुणु द्रोग हरिण कोकण (फायग) पर उणक [ मामल आमलक कुबल विम्य बदर फरक (कर्कर) तकार शकर पुथर मिलन साकण्ड सनन्द हुएम सुर अलिन्द गहल पाण्डश आपक आनन्द भावय पुराट आर ( आपधिक) पुल सूर्य ( गर्म) शून मूग () युथ सूप में यह पभातक सड़क मारक मान सालक वैतम पक्ष (म) मम [ उगर मन मा. मट छेद पेश भेद श्वन तमन् मन ही मनहाही । एगः करणे । देह देवल या सदन गादन सेजन रजन लयन मोहाहमानि ( बादामानि गौतन (मौन) EAR] भास्यून ( भारत ) भौयिक भौगिक भौनिधि पान मेव मालान मालनि भा- हलि भाकिबाल मा बारट ना टोट नोट मुरार मान पतन ] पादन पारन (पानट) भासण सवितरण गरिसर भदापनी (पानी) अपये.

·गणपाठः। णी [ सेचन ] 1 मुमङ्गलारसंज्ञायाम् । अण्डर सुन्दर मण्डल मन्थर मङ्गल पट पिण्ड पण्ड ] उर्द गुर्द शम सूद औड (आई) हृद (द ) पाण्ड [ भाण्डल ] माण्ड लोहाण्ड ] कदर कन्दर कदल तरुण तलुन कल्माष बृहत् महत् [ सोम ] सौधर्म । हिणी नक्षत्रे । रेवती नक्षत्रे । विकल निष्कल पुष्कल । कटाच्छोणिवचने । पिप्पल्या यश्च । पिप्पली हरितकी ( हरीतकी) कोशातकी शमी वरी शरी पृथिवी कोटु माता- ह पितामह ॥ इति गौरादिः॥४॥ ५३ वद्दादिभ्यश्च ४११४५ ॥ बढ पद्धति अञ्चति अकृति अंहति शकटि ( शकति) क्तिः शस्त्रे । शारि वारि राति राधि [ शाधि ] अहि कपि यष्टि मुनि । इतः प्राण्यगा- र । कृदिकारादक्तिनः । सर्वतोऽक्तिनादित्येके । चण्ड अराल कृपण कमल विकट वेशाल विशङ्कट भरुज वन चन्द्रभागानद्याम् (चन्द्रभागा नद्याम् ) कल्याण उदार पुराण अहन् क्रोड नख खुर शिखा वाल शफ गुद ॥ आकृतिगणोऽयम् । तेन भग गल राग इत्यादि ॥ इति वहादयः॥५॥ ५५ शाहरवाद्यओ डीन् ।१।७३ ॥ शाईरव कापटव गोग्गुलव ब्राह्मण धैद गौतग फामण्डलेय ब्राह्मणकृतेय [ आनिचेय ] आनिधेय आशोकेय वात्स्यायन मोआपन के कस काप्य ( काव्य ) शैव्य एहि पर्येहि आश्मरथ्य औदपान अराल चण्डाल पतण्ड भोगवद्गीरिमतोः संज्ञायां धादिषु [१ । ३ । ४३ ] नित्यं हस्वार्थत् । नरयोईद्विध ॥ इति शाईग्यादिः॥६॥ ११८ कोब्यादिभ्यश्च ।। १।८० ॥ोडि लाहि न्याहि आपिशलि आपक्षिति चोटयत चेपयत ( बैटपत ) सकयत वेल्ययत सीधातकि । सूत पुषसाम् । मोन धारिये । योतकि कौटि भौरिकि भौलिक [ शाल्मलि ] शाशास्थलि कापिटलि गोकस ॥ इति कोट्यादिः॥७॥ १०७ अश्वपत्यादिभ्यश्च ४।१।८४ ॥ अश्वपति [ शागपति ] शतपति धनपति गगी [ म्यानाति यज्ञाति ] राष्ट्रपति कुलपति गृहपति [ पशुपति ] धान्यपति धन्यानि (बाति धर्मपति ] ममापनि प्रागपति क्षेत्रपनि ॥ इत्यश्वपत्यादिः ॥ ८॥ १०७ उत्मादिभ्योऽम् ४ । । । ८६ ॥ टाम उदपान विकर निद महार मा. नगमागमाग तरण तदन । बकपारी । पृथियी [ धेनु ] पति जगती लिटर अनुदा शन. १६ मरत दीनर प्रीम पीकग । उदरस्थान देगे। देश भहमीप तर दिन पुत् भार माया र पमा इन्द्रायमान रश्मिट काम एवणे देव पीमान ! इत्यमादिः॥९॥ यादादिभ्यच १।१।९९॥ बाह उपशा उपायु निnिt निद (पाद) पर्थ का धूड़ा बनाका गुरवा मला गामा (Errl ) ·चतुर्थोऽध्यायः । ध्रुवका [ धुवका ] सुमित्रा दुमित्रा पुष्करसद् अनुहरत् देवशर्मन् अनिशर्मन् । भद्रशर्मर सुशर्मन् ] कुनामन ( सुनामन् ) पचन सप्तन् अष्टन् । अमितौजसः सलोपश्च । मुधावत् उदक्षु शिरसू माप शराविन मरीची क्षेमवृद्धिन् शृङ्खलतोदिन खरनादिन् नगरमर्दिन प्राकारमर्दिन सोमन् अजीगत कृष्ण युधिष्ठिर अर्जुन साम्ब गद प्रद्युम्न राम ( उदका) । उदक: संज्ञायाम् । संभूयोम्भसोः सलोपथ ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ तेन । सास्त्रकिः नाशिः ऐन्दमिः आजधेनविः इत्यादि ॥ इति बाहादयः ॥१०॥ ११० गोन्ने कुञ्जादिभ्यश्फ ! १ । ९८ ॥ कुञ्ज बन्न शङ्ख भस्मन् गण लोमन पाठशाक शुण्डा शुभ विपाश् स्कन्द स्कम्भ ॥ इति कुञ्जादिः ॥११॥ ११० नडादिभ्यः फक् ४ । १ । ९९ ॥ नड चर ( वर ) बक मुझे इतिक इतिश उपक (एक) लमक । शलङ्क कलई च । सप्तल वाजप्य तिक । अग्निशमन्वृपगणे । प्राण नर सायक दास मित्र द्वीप पिङ्गर पिङ्गल किङ्कर किङ्कल (कातर ) फातल काश्यप (कुश्यप ) काश्य काल्य ( काव्य ) अज अमुष्य ( अमुष्म ) कृष्णरणी ब्राह्मणवासिष्टे । अमित्र लिगु चित्र कुमार । क्रोष्टु क्रोष्टं च । लोह दुर्ग स्तम्भ शिशपा अग्रहण शकट मुमनस् मुमत मिमत अच् जलंधर अध्यर युगंधर हंसक दण्डिन् हस्तिन [ पिण्ड ] पञ्चाल चमसिन सुकृत्य स्थिरक ग्राह्मण चटक वदर अश्वल खरप लङ्क इन्ध अस्त कामुक ब्रह्मदत्त उदुम्बर शोण अलोह दण्डप ।। इति नडादिः ॥ १२ ॥ ११० अनृप्यानन्तर्ये विदादिभ्योऽञ् ४१ १११० ४॥ विद उर्व कश्यप कुशिक भ. रद्वाज उपमन्यु किलात कन्दर्प (किंदर्भ) विश्वानर ऋषिपेण (ऋष्टिपण) ऋतभाग हर्यश्व प्रियक आपस्तम्ब कुचवार शरद्वत् शुनक (शुनक् ) धेनु गोपवन शित्रु विन्दु [ भोग] भाजन ( शमिक ) अश्वावतान श्यामाक स्यामक ( इयावलि ) श्यापर्ण हरि- त किंदास बह्यस्क अर्कजूप ( अर्कल्प ) वभ्योग विष्णुवृद्ध प्रतिबोध रचित ( स्थीतर ) रथन्तर गविष्टिर निपाद ( शबर अलस ) मठर ( मृडाकु ) सपाकु मृदु पुनर्भू पुत्र दु- हित नमान्द । परस्त्री परशुं च ॥ इति विदादिः ॥ १३ ॥ १११ गर्गादिभ्यो यञ् ॥११०६ ॥ गर्ग वास । वाजासे । संकृति अन व्याघ्रपा- त् विदमृत् प्राचीनयोग (अगस्ति ) पुलस्ति चमस रेभ अग्निवेश शड्स शट शक एक धूम अवट मनस् धनंजय वृक्ष विश्वावसु जरमाण लोहित शंसित बभ्रु वा मण्डु गण्ड शव लिगु गृहलु मन्तु म अलिगु जिगीषु मनु तन्तु मनायी सून कथक कन्थक प्ररक्ष वृक्ष (वृक्ष) [ तनु ] तरक्ष तलक्ष तण्ड बतण्ड कपिक्त ( कपि कत ) कुरुकत अनह क- व शकल गोकक्ष अगस्त्य कण्डिनी यज्ञवल्क पर्णवल्क अभयनात विरोहित वृषण रहूगण शाण्डिल धर्णक (धणक ) सुलुक मुद्गल मुसल जमदग्नि पराशर ऋतूकर्ण (ना- तूकर्ण) महित मन्त्रित अश्मरथ शर्कराक्ष पुतिमाप स्यूरा अदरक ( अररक) एलाक .

·७२
गणपाठः।
पिङ्गल कृष्ण गोलन्द उलूक तितिक्ष भिपज (भिपञ् ) [ मिशन ] भडित भरि
दल्भ चेकित चिकित्सित देवहू इन्द्रह एक पिप्पल वृहदग्नि [मुलोहिन ] मुलाभिन र
कुटीगु || इति गर्गादिः ॥ १४ ॥
१११ अश्वादिभ्यः फन् ४ । १ । १० || अश्व अरमन शत शूद्रक विद पुट
हिण खजूर (खजूर ) [ खजार वस्त ] पिजूल भडिल भण्डिल भडित भण्डित [प्रकृत
मोद ] क्षान्त [ काश तीक्ष्ण गोलाङ्क अक स्वर फुट चक्र श्रविष्ट ] पविन्द पवित्र ।
मिन् श्याम धूम धूम्र वाग्मिन् विश्वानर कुट | गप आत्रये । जन जड खड प्रीष्म 3
कित विशंप विशाल गिरि चपल चुप दासक वैल्य (वैल्य ) प्राच्य [धर्म्य ] आना
पुंसि जाते । अर्जुन [प्रहृत ] सुमनस् दुर्मनस् मन ( मनस् ) [ प्रान्त ] ध्वन
आत्रेय भरद्वाजे । भरद्वाज आत्रेये। उत्स आतब कितय [ वद धन्य पाद ] शिव खदिर
इत्यवादिः ॥ १५॥
१११ शिवादिभ्योऽण ४।१।११२॥ शिव प्रोष्ठ प्रोष्टिक चण्ड जम्भ मूरि दण्ड कुटा
ककुम् ( ककुभा ) अनभिग्लान कोहित मुख संधि मुनि ककुत्स्थ कहोड कोहड कवर
कहय रोध कपिजल ( कुपिजल ) खञ्जन वतण्ड तृणकर्ण क्षीरहद जलद परिल । [पथि
क [ पिष्ट हैहय [ पापिका ] गोपिका कपिलिका जटिलिका अधिरिका मारक मजि
रक ] वृष्णिक खास खजाह [ कार ] रेख लेख आलेखन विश्रवण रवण वर्तनाक्ष
ग्रीवाक्ष [ पिटप विटक ] पिटाक तृक्षाक नभाक ऊर्णनाम जरत्कारु [ पृथा उत्क्षेप ] पु.
रोहितिका सुरोहितिका मुरोहिका आर्यश्वेत (अर्थश्वेत ) सुपिष्ट मसुरकर्ण मयूरकर्ण
[ खर्जुरकर्ण ] कदरक तक्षन् प्राष्टिषेण गङ्गा विपाश यस्क लहा दुहा अयस्थूण तृणकर्ण
(तृण कर्ण ) पर्ण भलन्दन विरूपाक्ष भूमि इला सपत्नी द्वयची नद्याः । त्रिवेणी वि.
पणं च ॥ इति शिवादिः॥ आकृतिगणः ॥ १६ ॥
११२ शुभ्रादिभ्यश्च ४ । १ । १२३ ॥ शुभ विष्ट पुर ( विटपुर ) मसकन
शतबार शलाथल शलाका लेखाभू (लेखा) विक्रमा ( विकास ) रोहिणी रहिणी
धर्मिणी दिर मादक अमवस्ति दशकंधि विमात विधया शुक पिश देयतर शनि शुक्र
रम तल (शतल) बन्धकी सूकण्ड विलि अतिथि गोदन्त कुशाग्य मकट शालादर
परटुरिक मुनामन् । लक्ष्मणत्यामयोर्वामिष्ट । गोधा अकलाम अशीय प्रसारण भरत
(भारत ) भरम मृकण्ड कपूर इतर अन्यतर आलीट मुदन्त मुदक्ष सुरक्षा प्रदान कर
तर मगाय कुमारिका बुटारिका किसारिका अम्बिका निमाशिन परिधि यापुरत
सका हलाका पदूर येरिका अगोका गन्धसिङ्गला पडोन्मत्ता अनुनि (भटि)
जामिन दबर्दिन विग्न वीज जीव धन भरमन मा अगिर ॥ इति शुभ्रादिः ॥
मातिगणः॥ १७॥

·चतुर्थोऽध्यायः ११३ कल्याण्यादीनामिनङ्च ४।१।१२६ ॥ कल्याणी सुभगा दुर्भगा बन्धकी अनुदृष्टि अनुसूति ( अनुसृष्टि) भरती बलीयदी ज्येष्ठा कनिष्टा मध्यमा परस्त्री ॥ इति कल्याण्यादिः॥ १८ ॥ ११४ गृष्टयादिभ्यश्च ।।१ । १३६ । गृष्टि दृष्टि बलि हलि विनि कुद्धि अनस्ति मित्रयु ॥ इति गृष्ट्यादिः॥ १९॥ ११५ रेवत्यादिभ्यटक ४।१।१४६ ।। रेवती अश्वपाली मणिपाली द्वारपाली स्वचिन् कबन्धु कमाह कर्णप्राह दण्डमाह कुकटाक्ष ( ककुदाक्ष ) चामराह ॥ इति रेवत्यादिः ॥ २० ॥ ११६ कुर्वादिभ्यो ण्यः १११।१५१ ॥ कुरु गर्गर मनुष्य अजमार स्थकार वावदूक । समाजः क्षत्रिपे । कवि मति ( विमति ) कापिजलादि पाक् याभरथ पितृमत् इन्द्रमाली एनि रातकि दामोष्णीपि गणकारि केशोरि कुट शालाका ( शलाका ) मुर पुर एरका शुभ्र अभ्र दर्भ केशिनी । वेनाच्छन्दसि । शूर्पणाय श्यावनाय श्यावरच शावन सत्सं- कार वडभीकार पधिकार मूढ शकन्धु शङ्क शाक शालिन शालीन कर्तृ, हर्तृ इन पिण्डी। तक्षन् वामस्थस्य कण्वादिवास्वरवर्जम् ॥ इति कुर्यादिः ॥२१॥ ११६ तिकादिभ्यः फिञ् ४ । १ । १५४ ॥ तिक क्रितव संज्ञावालशिख ( संज्ञा वाला शिखा ) उरस् शाव्य सैन्धव यमुन्द रूप्य ग्राम्य नील अमित्र गोकक्ष कुरु दे- वरथ तैतील औरस कौरव्य भौरिकि भोलिकि चौपयत्त चैटयत शीकयत क्षेतपत वाजवत चन्द्रमस् शुभ गङ्गा वरेण्य सुपामन् आरध बाह्यक स्वल्पक वृप लोमक उदम्य यज्ञ ॥ इति तिकादिः ।। २२ ।। ११७ पाकिनादीनां कुक्य ४।१।१५८ ॥ वाकिन गोधेर कार्कश काक लङ्का । चमिधर्मिणोर्नेलोपश्च ।। इति वाकिनादिः ॥ २३ ॥ ११७ कम्योजानुकू ४११ । १७५ ॥ कम्बोज चोल केरल शक यवन ॥ इति कम्बोजादिः ॥ २४ ॥ ११८ नपाच्यभर्गादियौधेयादिभ्यः ४।१।१७८ ॥ १ भर्ग करूश केकय करमीर साल्व मुस्थाल उरस कौरव्य ॥ इति भर्गादिः ॥२५॥ २ यौधेय शौक्रेय शौभ्रेय ज्यावाणेय धौतेय धार्तेप त्रिगर्त मरत उशीनर ॥ इति यौधेयादिः ।। २६॥ १२१ भिक्षादिभ्योऽण ४ । २ । ३८ ॥ मिक्षा गर्भिणी क्षेत्र करीष अङ्गार चर्मिन् धर्मिन् सहस्त्र युवति पदाति पद्धति अर्थान् दक्षिणा भरत विषय श्रोत्र ॥ इति भिक्षादिः ॥ १७ ॥ १२२ खण्डिकादिभ्यश्च ४१२१४५ ॥ खण्डिका बडवा । मुद्रकमालयात् सेनासं- १०

·No text on this page.

·चतुर्थोऽध्यायः । हिन कारिन् शिराण्डिन गर्न फर्कश शस्टीकर्ण कृष्णकण [पर्क ] फर्कन्धुमती गोह अहिंसस्य ॥ इति सुधास्त्वादिः ॥ ३८ ॥ १२५ सुन्धकजिससे निरढण्ययफक्फिनित्र्यकाठमोहिणशाश्वर्य- कुमुदकोशर्तृणप्रेसरमसंखिसकारावलपक्षकर्णसुतंगमप्रंगदिन्वरांहकुमुदादिभ्यः ४।२।८०॥ १ अरोहा (अहीरण) या दुहण भलग ( भगल) टलन्द किरण सोपरायण क्रोष्ट्रायण औट्रायण गायन मैत्रायण भाखायण वेमतायण (वैमतायन) गौमतापन सोमतापन सौसापन धीमतापन सौमापन ऐन्द्रापण कौद्रापण (कोन्द्रायण) खाडायन शाण्डिल्यायन रायसोष विषय विपाग उदण्ड उदयन खाण्डवीरण वीरण फाशकल जाम्बवत शिशपा रक्त (रेषत) बिल्य मुपज्ञ शिरीष बधिर जम्मु खदिर सुशर्मन् ( सशर्मन् ) मस्त मलन्दन खण्ड कलन यज्ञदत्त ॥ इत्यरीहणादिः ॥ ३९ ॥ २ कृशाश्व अरिष्ट अरिदम वेदमन विशाल लोमश रोमश रोमका लोमक शबल कट वर्चल मुयल मुकर सूकर प्रातर (प्रतर ) सहश पुरग पुराग मुख धूम अजिन विनत अपनत कुविधास (कुविधास) पराशर अरुस् अयस् भौद्गल्याकर ( मौद्गल्प पुकर) ॥ इति कृशाश्वादिः ॥ ४०॥ ३ ऋश्य (हष्य) न्यग्रोध शर निलीन [निवाप्त नियात ] निधान निबन्धन (नि- भन्ध ) [ वियत ] परिगूढ [ उपगूढ ] असनि सित मत वेश्मन् उत्तरास्मन् अश्मन् स्थूल वाह खदिर शर्करा अनडुह ( अनङ् ) आरडू परिवंश वेणु वीरण खण्ड दण्ड परिवृत्त कर्दम अंश ॥ इत्यृश्यादिः॥४१॥ ४ कुपुद मार्करा न्यग्रोध इकट संकट कट गर्त बीज परिवाप निर्यास शकट कच मधु शिरीप अश्व अश्वत्य यल्वा यवास कूप विकट दशाम ॥ इति कुमुदादिः ॥ ४२ ॥ ५ काश पाश अश्वन्ध पलाश पीयूक्षा चरण वास नद वन कर्दम कच्छूल कङ्कट गृह विस तृण कर वर्वर मधुर ग्रह कपित्य जतु सीपाल ॥ इति काशादिः ॥ ४३ ।। ६ तृण नड मूल वन पर्ण वर्ण वराण बिल पुल फल अर्जुन अर्ण सुवर्ण वल चरण बुस ॥ इति तृणादिः ॥ ४४ ॥ ७ प्रेक्षा फलका (हलका) बन्धुका ध्रुवका क्षिपका न्यग्रोध इकट कट संकट कट का बुक पुक पुट मह परिवार यवाप शुक्का गर्त कूपक हिरण्य ।। इति प्रेक्षा- दिः॥ ४५ ॥ १२६ ॥ ८ असन् यूथ ऊप मीन नद दर्भ वृन्द गुद खण्ड नग शिखा कीट पाम कन्द कान्द कुल गह गुड कुण्डल पीन गृह ॥ इत्यश्मादिः ॥ ४६॥ ९ सखि अग्निदत्त वायुदत्त सखिदत्त [गोपिल] भल्लाल (भल पाल) चक्र च. क्रवाक छगल अशोक करवीर वासव वीर पूर पत्र कुशीरक शीहर (सीहर) सरका ·७४ गणपाठः। दै ज्ञायाम् । भिक्षुक शुक उलूक वन अहन् युगवरना हलबन्धा ॥ इति सण्डिकादिः॥२८ १२२ पाशादिभ्यो यः ४१२१ ४९ ॥ पाश तृण धूम वात अङ्गार पाटल पो गल पिटक पिटाक शकट हल नंट धन ॥ इति पाशादिः ॥ २९ ॥ १२२ * खलादिभ्य इनिर्वक्तव्यः * ४ । २ । ५१ ॥ खल डाक कुटुम्ब शाः कुण्डलिनी ।। इति खलादिराकृतिगणः ॥ ३० ॥ १२२ राजन्यादिभ्यो वुञ् ४ । २।१३ ॥ राजन्य आन्त बाभ्रव्य शालङ्कायन वयातव ( देवयात ) [ अब्रीड वरत्रा ] जालंधरायण [ राजायन ] तेल आत्मकामे अम्बरीपपुत्र वसाति वैल्वयन शैल्प उदुम्बर तीव्र वेल्वल आर्जुनायन मंप्रिय दाक्षिक नाम ॥ इति राजन्यादिराकृतिगणः ।। ३१ ।। १२२ भौरिक्याद्यैपुकार्यादिभ्यो विधल्भक्तलौ ४ । २ ॥ १४ ॥ १ भौरिख भौलिकी चौपयत चौटयत ( चैटयत ) काणेय वाणिजक वाणिकाज्य (वालिकाज्य ) सैकयः वैकयत ॥ इति भौरिक्यादिः ॥ ३२ ॥ २ ऐपुकारि सारस्यायन (सारसायन ) चान्द्रायण याक्षायण व्याक्षायण औडाय न जीलायन खाडायन दासमित्रि दासमित्रायण शौद्रायण दाक्षायण शापण्डायन (शा यण्डायन ) ताायण शौभ्रायण सीवीर [ सौवीरायण ] शपण्ड ( शयण्ड ) शोष शयाण्डि ( शयाण्ड ) वैश्वमानय वैश्वघ्येनव (वैश्वधेनव ) नड तुण्डदेव विश्वदेव ( सा पिण्डि ॥ इतित्यपुकार्यादिः ॥ ३३ ॥ १२३ फतूक्थादिसूत्रान्ताहक् ४ । २।६० ॥ उक्थ लोकायत न्यास न्याय पुनरुन निरुक्त निमित्त द्विपदा ज्योतिष अनुपद अनुकल्प यज्ञ धर्म चर्चा झमेतर स (शक्षण ) संहिता पदक्रम संघट (संह) वृत्ति परिषद् संग्रह गण [ गुण ] आयुर्वेः (आयुर्वेद ) ॥ इत्युक्यादिः ॥ ३४ ॥ १२३ क्रमादिभ्यो वुन् ४।२।६१ ॥ क्रम पद शिक्षा मीमांसा सागन् ॥ इति क्रमादिः ॥ ३५॥ १२३ यसन्तादिभ्यटक ४ । २। ६३ ॥ वसन्त प्रीण पी शरद पारण हेमन्त शिशिर प्रथम गुण चरम अनुगुण अथर्वन आधर्षण ॥ इति वसन्तादिः ॥ ३६॥ १२५ संकटादिभ्यश्च ४१२१७५ ॥ कल पुष्कल उत्तम उड़ा उदेप उपट मार निधान मुदश मुदन गुभूत सुस्त मुनेत्र सुमद्गल एपिङ्गल रात मिकत पूनिका ( परिक) पुलास कुटाम पाश निवेश (गवेश ) गम्भीर इतर आन् अहन लोगन मन प. रण ( बहस ) यहल सोज अभिषिक्त गोमत् राजमृत् भन्ल मह माल ॥ इति सं. सादिः ॥ ३७॥ १९५ मुशास्त्वादिभ्योऽए 1813 | गुवात (पुत्र) वर्ग ' ·७५ चतुर्थोऽध्यायः । लिन् कारिन् शिराण्डिन गर्न कर्कश राकटीकर्ण कृष्णकणे [क] कन्धुमती गोह अहिसमय । इति मुवास्यादिः ॥ ३८ ॥ १२५ युन्छएकठजिलसेनिरदम्पयय्फक्फिनिन्न्यकक्ठकोऽरीहणकृशाश्वर्य- कुमुदकाराण क्षारमसखिसकाशयेटपेक्षकर्णसुतगमगदिन्बर्राहकुमुदादिभ्यः ४।२।८०॥ १ अरीहण (अहीरण) दुषण गुहण मलग (भगल ) उलन्द फिरण सापरायग प्रोट्रायण मोटायग गायन मेळायण भात्रायण वैमनायण (वैमतायन) गौमनापन सोमतापन सौसायन धौमतायन सीमायन ऐन्द्रायण कौद्रायण (कोन्द्रायण) खाडायन शाण्डिल्यायन रायस्पोष विषय विश उद्दण्ड उदयन खाण्डवीरण वीरण काशकृत्या जाम्बवत शिशपा रेवत (रेवत) बिल्व सुपज्ञ शिरीष यधिर जम्मु खदिर सुशर्मन् ( सशर्मन् ) भलतू मलन्दन खण्ड कलन यज्ञदत्त ॥ इत्यरीहणादिः ॥ ३९ ॥ २ कृशाश्व अरिष्ट अरिदम वेदमन् विशाल लोमश रोमश रोमक लोमक शबल कूट वर्चल मुवर्चल सुकर सूकर प्रातर (प्रतर ) सहा पुरग पुराग मुख धूम अनिन विनत अवनत कुविधाप्त ( कुविश्यास) पराशर अरुत् अयस् मौद्गल्याकर (मौद्गल्य युकर ) ॥ इति कृशाश्वादिः ॥ ४० ॥ ३ कप (हष्य) न्यग्रोध शर निलीन [निवास नियात ] निधान निबन्धन (नि- पन्ध) [ विवद्ध ] परिगूढ [ उपगूढ ] असनि सित मत वेरमन् उत्तराश्मन अस्मन् स्थूल वाह खदिर शर्करा अनडुह (अनडुङ् ) अरडु परिवंश वेणु वीरण खण्ड दण्ड परिवृत्त कर्दम मंत्र॥ इत्पृश्यादिः ॥ ४१ ॥ ४ कुमुद शर्करा न्यग्रोध इक्कट संकट कट गत वीज परिवाप नियास शकट कच मधु शिरीप अश्व अश्वत्य बल्लन पचास कूप विकट दशग्राम ॥ इति कुमुदादिः ॥ ४२ ॥ ५ काश पाश अश्वत्य पलाश पीयूक्षा चरण यास नड वन कर्दम कन्ट्रल कङ्कट गृह विस तृण कार्पर वर्वर मधुर ग्रह कपित्य जतु सीपाल |॥ इति काशादिः ॥ ४३ ॥ ६ तृण नड मूल वन पर्ण वर्ण वराण बिल ल फल अर्जुन अर्ण सुवर्ण वल चरण युस ॥ इति तृणादिः ॥ ४४ ॥ ७ प्रेक्षा फलका (हलका) बन्धुका ध्रुवका शिपका न्यग्रोध इक्कट कङ्कट संकट कट कूप वुक पुक पुठ मह परिखाप यवाप धुवका गर्त कूपक हिरण्य ।। इति प्रेक्षा- दिः॥ १५ ॥ १२६ ॥ ८ अस्मन् यूथ ऊप मीन नद दर्भ वृन्द गुद खण्ड नग शिखा कीट पाम कन्द कान्द कुल गह गुड कुण्डल पीन गुह । इत्यश्मादिः ॥ ४६ ॥ ९ सखि अग्निदत्त वायुदत्त सखिदत्त [गोपिल] भवपाल (भट पाल) चक्र च- क्रयाक छगल अशोक करवीर वासव वीर पूर वन कुशीरक शीहर (सीहर) सरका .

·गणपाठः। सरस समर समल सुरस रोह तमाल कादल सप्तल ॥ इति सख्यादिः ॥ १७ ॥ १० संकाश कपिल कश्मीर [समीर ] सूरसेन सरक सूर । सुपथिन्पन्य च । यूप (यूथ ) अंश अङ्ग नासा पलित अनुनाश अश्मन् कूट मलिन दश कुम्भ शीर्ष चिरन्त (विरत ) समल सीर पञ्जर मन्थ नल रोमन् लोमन् पुलिन सुपरि कटिप सकर्णक वृष्टि तीर्थ अगस्ति विकर नासिका ॥ इति संकाशादिः॥ ४८ ॥ ११ वल चुल नल दल वट लकुल उरल पुख (पुल) मूल उलडुल (उल हुल) वन कुल ॥ इति वलादिः ॥ ४९ ॥ १२ पक्ष तुक्ष तुप कुण्ड अण्ड कम्बलिका बलिक चित्र अस्ति । पथः पन्थ च । कुम्भ सीरक सरक सकल सरस समल अतिश्वन रोमन लोमन् हस्तिन् मकर लोमक शीर्ष नि- वात पाक सहक (सिंहक) अङ्कुश सुवर्णक हंसक हिंसक कुत्स विल खिल यमल हस्त कला सकर्णक ॥ इति पक्षादिः ॥ ५० ॥ १३ कर्ण वसिष्ठ अर्क अर्कळूष द्रुपद आनडुह्य पाञ्चजन्य स्फिग (फिज ) कुम्भी कुन्ती जित्वन् जीवन्त कुलिश आण्डीवत् (आण्डीवत) जब जैत्र आकन (आनक) ॥ इति कर्णादिः ॥ ११ ॥ १४ सुतंगम मुनिचित विप्रवचित महाचित्त महापुत्र स्वन श्वेत गडिक (खढिक) शुक्र विग्र वीजवापिन् (बीज वापिन्) अर्जुन श्वन् अजिर जीव सण्डित कर्ण विमह ॥ इति मुतंगमादिः ।। ५२॥ १५ प्रगदिन मगदिन् मददिन कविल सण्डित गदित चूडार मडार मन्दार कोरिदार ॥ इति प्रगद्यादिः ॥ ५३॥ १६ वराह पलाशा (पलाश) शेरीप (शिरीप) पिनन् निबद्ध यलाह स्थूल विदग्ध [रिजग्य] रिमन [निमन] याहु खदिर शर्करा ॥ इति घराहादिः ॥ १४ ॥ १७ कुमुद गोमय रथकार दशग्राम अश्वाध शास्माल [शिरीप] मुनिस्थल कुण्डल गठ मकर्ण घासकुन्द शुचिकर्ण ॥ इति कुमुदादिः॥ ५५ ॥ १२७ वरणादिभ्यश्च ४।२।८२ ॥ वरणा शृङ्गी शाल्मलि शुग्दी वायाण्डी पर्णी सा. प्राणों गोद मारिणयापन जालपदी (जानपदी) जम्यू पुथ्यार चम्पा पणा पशु तिमी गया मपुरा शनिगरमा गोमती बटभी ॥ इति परणादिः ॥ १६ ॥ १९७ मध्वादिभ्यश्च ४।२।८६ ॥ विग स्थाणु घेणु कर्कन्ध शमी करीर हा दापांग मान वाटी दार इटवा आगुति शनि सामन्दी शकट का भामिनी रधि र तक्षिणा घट येट ।। इति मध्यादिः ॥ १७ ॥ दरकरादिन्यः ।।२१९० र frre real भाग समाटिन नि. विनय अगर मय काशद्र भन्या या .

·७७ चतुर्थोऽध्यायः। अजिर चर्मन् उत्क्रोश क्षान्त खदिर शूर्पणाय झ्यावनाय नैवाकव तृण वृक्ष शाक पलाश विजिगीपा अनेक आतप फल संपर अर्क गर्त अग्नि वैराणक इडा अरण्य निशान्त पर्ण नीचायक शंकर अवरोहित क्षार विशाल वेत्र अरोहण खण्ड वातागार मन्त्राई इन्द्रदृक्ष नितान्तवृक्ष आईवृक्ष ॥ इत्युत्करादिः॥१८॥ १२८ नडादीनां कुक्च ४ । २१९१॥ नड प्लक्ष विल्व वेणु वेत्र वेतस इक्षु काष्ठ कपोत तृण । क्रुचा इखत्वं च । तक्षनलोपश्च ।। इति नडादिः ॥ ५९ ।। १२८ कश्यादिभ्यो ढकम् ४ । २१९५॥ कति उम्भि पुष्कर पुष्कल मोदन कुम्भी कुण्डिन नगरी माहिष्मती वर्मती उख्या ग्राम { कुड्याया यलोपश्च ।। इति कठ्यादिः ॥६॥ १२८ नधादिभ्यो ढक ४ १ २ १ ९७ । नदी मही वाराणसी श्रावस्ती कौशाम्बी वनकौशाम्बी काशपरी काशफारी (काशफरी) खादिरी पूर्वनगरी पाठा माया शाल्वदा सेतकी । वडवाया हो ॥ इति नद्यादिः ॥ ६१॥ १२९ प्रस्थोत्तरपदपलद्यादिकोपधादण ४।२।११० ॥पलदी परिषदूरोमक वाहीक कलकोट बहुकीट जालकीट कमलकीट कमलक्रीकर कमलभिदा गोष्टी नैकती परिखा शूरसेन गोमती पटचर उदपान यकृल्लोम ॥ इति पलद्यादिः ।। ६२ ।। १३० काश्यादिभ्यष्ठझिठौ ४ । २ । ११६ ॥ काशि चेदि (वेदि) सांयाति सं- वाह अच्युत मोदमान शकुलाद हस्तिक कुनामन् हिरण्य करण गोवासन भारङ्गी अरिंदम अरित्र देवदत्त दशमाम शौवावतान युवराज उपराज देवराज मोदन सिन्धुमित्र दासमित्र सु- धामित्र सोममित्र छागमित्र साधमित्र (सधमित्र ) । आपदादिपूर्वपदाकालान्तात् । आपद् ऊर्च तत् ॥ इति काश्यादिः ॥१३॥ १३१ धूमादिभ्यश्च ४ । २ । १२७ ॥ धूम पडण्ड शशादन अर्जुनाच माहकास्थली आनकस्थली माहिपस्थली मानस्थली अदृस्थली मद्रकस्थली समुद्रस्थली दाण्डायनस्थली रा. जस्थली विदेह राजगृह सानासाह शष्प मित्रवर्ध (मित्रवर्ष) मम्जाली मदकूल आजीकूल छ- हव (याहाव) यहब (त्र्याहाव) संस्काय वर वर्त्य गर्न आनर्त माठर पाय घोप पल्ली आराजी धार्तराझी आक्य तीर्थ । कूलासौवीरेषु । समुद्रान्नावि मनुष्ये च । कुक्षि अन्तरीप द्वीप अरुण उज्जयनी पहार दक्षिणापथ साकेत ॥ इति धूमादिः ।। ४ ।। १३१ कच्छादिभ्यश्व ४।२।१३३ ॥ कच्छ सिन्धु वर्ष गन्धार मधुमत् कम्बोज कदमीर साल कुरु अनुपण्ड हीर अनूप अजवाह विजापक कतर रख ।। इति कच्छादिः॥६५॥ १३२ गहादिभ्यश्च ४।२।१३८ । गह अन्तस्थ सम विषम मध्य । मध्यं दिन चरणे । उत्तम अङ्ग यङ्ग मगध पूर्वपक्ष अपरपक्ष अश्रमशाख उत्तमशास एकसाख समानशाख समानमाम एकपाम एकवृक्ष एकपलाश इष्वम इपनीका अवस्यन्दन कामप्रस्य खाडापन काटे- रणि वेरणी सौमित्रि दौशिरि आमुत् दैवशमि श्रोति आर्हिसि आमित्रि व्याडि वैशि आ- ·गणपाठः। ध्यथि अनुसि शो आनिसग भीनि माराटकी याल्मिकि (वाल्मीकि नदि आवधि आहाहमानि ऐकविन्दति दन्तान हंस तन्यम (तन्वा ) उत्तर अन्तर (अनन्तर) मुखपार्म. तमोलोपः । जनारयोः युग । देवस्य च । इति गहादिः । वेणुकादिन्यदछन् । आकृतिगणः ।। ६६॥ १३३ संधियेलातुनक्षत्रेभ्योऽण ४ । ३ । १६ ॥ संधिवेला संध्या अमावास्या त्रयोदशी चतुर्दशी पञ्चदशी पौर्णमासी प्रतिपत् । संवत्सराफलपर्वणोः ॥ इति संधिवे. लादिः॥६॥ १३६ दिगादिभ्यो यत् ४ । ३ । ५४ ॥ दिश् वर्ग पूग गण पक्ष धाय्य मित्र मेघा अन्तर पथिन रहस् अलीक उसा साक्षिन देश आदि अन्त मुरा जघन मेघ गूय । उदका• संज्ञायाम् ज्ञाय (न्याय ) वंश वेश काल आकाश ॥ इति दिगादिः॥१८॥ १३६ * परिमुखादिभ्यश्च * ४ । ३ । १९ ॥ परिमुख परिहनु पर्योष्ठ पर्युट्खल परिसीर उपसीर उपस्थूण उपकलाप अनुपथ अनुपद अनुगग अनुतिल अनुसीत अनुसाय अ• नुसीर अनुमाप अनुयव अनुयूप अनुवंश प्रतिशाख ॥ इति परिमुखादिः ॥ ६९ ॥ १३६ * अध्यात्मादिभ्यश्च * ४ । ३ । ६० ॥ अध्यात्म अधिदेव अधिभूत इह- लोक परलोक ॥ इत्यध्यात्मादिराकृतिगणः ॥ ७० ॥ १३७ अगयनादिभ्यः ४ । ३ । ७३ ॥ ऋगयन पदव्याख्यान छन्दोमान उन्दो- भापा छन्दोविचिति न्याय पुनरुक्त निरुक्त व्याकरण निगम वास्तुविद्या क्षत्रविद्या अङ्ग- विद्या विद्या उत्पात उत्पाद उद्याव संवत्सर मुहूर्त उपनिषद् निमित्त शिक्षा भिक्षा ॥ इत्युगयनादिः ॥ ७१ ॥ १३७ शुण्डिकादिभ्योऽण् ४ । ३ । ७६ ॥ शुण्डिक फकण कृपण स्थण्डिल उद- पान उपल तीर्थ मूगि तृण पर्ण ॥ इति शुण्डिकादिः॥ ७२ ॥ १३८ शण्डिकादिभ्यो यः ४ । ३ । ९२ ।। शण्डिक सर्यसेन सर्वकेश शक शट . रक शङ्ग बोध ॥ इति शण्डिकादिः॥ ७३ ॥ १३८ सिन्धुतक्षशिलादिभ्योऽणनी ४ । ३ । ९३ ॥ १ सिन्धु वर्षु मधुमत् कम्बोज साल्व करमीर गन्धार किष्किन्धा उरसा दरद (दरद् ) गन्दिका ॥ इति सिन्ध्यादिः॥ ७४॥ ॥२ तक्षशिला यासोद्धरण कैर्मेदुर मामणी छगल फोटुकर्ण सिंहकर्ण संकुचित किनर काण्डधार पर्वत अवसान वर कंस ॥ इति तक्षशिलादिः ॥ ७ ॥ '३० शौनकादिभ्यश्छन्दसि ४ । ३।१०६ ॥ शौनक याजसनेय शाईरख शापेय ग्वाडापन स्तम्भ स्कन्ध देवदर्शन रम्भार रमुकाट काठशाठ काय तर तरः अधोग ।। इति शौनकादिः ।। ७६ ।।

·चतुर्थोऽध्यायः। ७९ १४० कुलालादिभ्यो धुन् ४१३३११८॥ कुलाल वरुड चाण्डाल निषाद कार सेना सिरिन्ध्र (सिरिभ्र) सैरिध्र देवराज पर्पत (परिपत् ) वधू मधु रुरु रुद्र अनह ब्रह्मन् कुम्भकार श्वपाक ॥ इति कुलालादिः॥ ७७ ॥ १४१ रैवतिकादिभ्यरछः ४।३ १३१ ॥ रैवतिक खापिशि क्षमवृद्धि गौरग्रीव (गौरग्रीवि ) औदमेघि औदवापि वैजवापि ॥ इति रैवतिकादिः ॥ ७८ ।। १४१ बिल्यादिभ्योऽण ४ । ३ । १३६ ॥ विल ब्रीहि काण्ड मुद्ग मसूर गोधूम इक्षु वेणु गवेषुका कर्पासी पाटली कर्कन्धू कुटीर ॥ इति बिल्यादिः ॥ ७९ ॥ १४१ पलाशादिभ्यो वा ४१ ३ १ १४१ १ पलाश खदिर शिशपा स्पन्दन पुलाक करीर शिरीप यवास विक्रङ्कत ।। इति पलाशादिः । ८० ॥ १४२ नित्यं वृद्धशरादिभ्यः ४ । ३ १ १४४ ॥ शर दर्भ मृद् (मृत्) कुटी तृण सोम बल्बज ।। इति शरादिः ॥ ८१ ।। १४२ तालादिभ्योऽण् ४ । ३ । १९२ ॥ तालानुपि वार्हिण इन्द्रालिश इन्द्रा- दृश इन्द्रायुध चय श्यामाक पीयूक्षा ।। इति तालादिः ॥ २ ॥ १४२ प्राणिरजतादिभ्योऽञ् ४ । ३ । १५४ ॥ रजत सीस लोह उदुम्बर नीप दारू रोहीतक विभीतक पीतदारु तीबदारु त्रिकण्टक कण्टकार ॥ इति रजतादिः ॥८३॥ १४२ प्लक्षादिभ्योऽण् ४ । ३ । १६४ ॥ प्लक्ष पोध अश्वत्थ इगुदी शिनु रुरु कक्षतु बृहती ॥ इति प्लक्षादिः ॥ ८४ ॥ १४३ हरीतक्यादिभ्यश्च ४१३१ १७॥ हरीतकी कोशातकी नखरानी शष्कण्डी दाडी दोडी श्वेतपाकी अर्जुनपाकी द्राक्षा काला ज्याक्षा गभीका कण्टकारिका पिणली चिम्पा (चिचा ) शेफालिका ।। इति हरीतक्यादिः ॥ ८ ॥ १४३ * माशब्दादिभ्य उपसंख्यानम् * ४।४।१ ॥ माशब्दः नित्यशब्दः कार्यशब्दः ॥ इति माशब्दादिः ॥ ८६ ॥ १४३ * आही प्रभूतादिभ्यः * ४१४११॥ प्रभूत पर्याप्त ॥ इति प्रभूतादिः॥१७॥ १४३ * पृच्छतो सुस्मातादिभ्यः * ४१ ४११॥ सुक्षात मुखरात्रि मुखशपन ॥ इति सुस्मातादिः ।। ८८ ॥ १४३ * गच्छतो परदारादिभ्यः * ४१४११॥ परदार शुरुतय ॥ इति परदा. रादिः ॥ ८९॥ १४४ वर्षादिभ्यः छन् । ४११०॥ पप अश्व अश्वय रय बाल ग्यास व्याल । पादः पञ्च ॥ इति पर्पादिः॥९॥ १४४ वेतनादिभ्यो जीवति ४।४।१२ ॥ वेतन वाहन अर्थवाह धनुर्दण्ट जाल ·मे उपयोग प्रेत गुमा गरि दानिश दाग (मिलन) डान TRI इति तनादिः॥ ९ ॥ १४५ हरगुल्मलादिभ्यः ४ । ४ । १५॥ उमा उदा त उपलटर टिक रिटाय ॥ इत्युत्पादिः ॥ १२ ॥ १४४ भरमादिभ्यः छन् ४ । ४।१६ ॥ मना गरट मरीमार नार में रामार मेसेभार ॥ इति भरवादिः॥१३॥ १४४ निक्षतादिभ्यः ४१।१९॥ अशात [ जानुप्रत] जबात नहा- प्रात पादनेदन कष्टकमर्दन गतानुगत गतागत यात अनुगत । इत्यक्षानादिः९४ १४६ अण्महिप्यादिभ्यः ४।४।१८ ॥ महिी प्रजापनि प्रगती प्रलंपिका पिलेपिफा अनुलेपिका पुरोहित मगिपाली अनुयारमा [अनुचारक) होत यजमान ॥ इति महिप्यादिः ॥ ९ ॥ १४६ किसरादिभ्य छन् । ४ । १३ ॥ किसर नरद नलद स्यागल तगर गुग्गुल उशीर हरिदा हरिनु पर्गी (पर्णी) ॥ इति किसरादिः ॥ ९६ ॥ १४६ छत्रादिभ्यो णः ४ । ४ ॥ १२ ॥ छत्र शिक्षा प्ररोह स्या बुभुक्षा चुग तितिक्षा उपस्थान कृषि कर्मन् विश्वधा तपस् सत्य अन्त विशिखा विशिका मक्षा रदस्थान पुरोडा विक्षा चुक्षा मन्द्र ॥ इति छत्रादिः ॥ ९७ ॥ १४८ प्रतिजनादिभ्यः खञ् ४ ॥ ४ ॥ ९९ ॥ प्रतिजन इदंयुग संयुग समयुग परयुग परकुल परस्यकुल अमुष्यकुल सर्वजन विश्वजन महाजन पञ्चजन ॥ इति प्रतिजनादिः ॥९८॥ १४८ कथादिभ्यष्ठक् ४ । ४ । १०२ ॥ कथा विकथा विश्वकथा संकया वितण्डा कुष्टविद् (कुष्ठविद् ) जनवाद जनेवाद जनोवाद वृत्ति संग्रह गुण गण आयुर्वेद ॥ इति कथादिः ॥ ९९ ॥ १४९ गुडादिभ्यछन् ४ । ४ । १०३ ॥ गुड कुल्माप सक्त अपूप मांसौदन इन वेणु सङ्ग्राम संघात संक्राम संवाह प्रवास निवास उपवास ॥ इति गुडादिः ॥ १० ॥ पञ्चमोऽध्यायः । १४९ उगवादिभ्यो यत् ५। १।२ ॥ गो हविस् अक्षर विप वर्हिस् अष्टका स्खदा युग मेधा नुच् । नाभि नभं च । शुनः संप्रसारणं वा च दीर्घत्वं तत्संनियोगेन चान्तो- दात्तत्वम् । ऊधसोऽनङ्ग । कूप खद दर खर असुर अध्यन् (अध्वन E दीस (दीप्त) ॥ इति गवादिः ॥ १ ॥ १४९ विभाषा हविरपूपादिभ्यः ५११।४ ॥ अपूप तण्डल अम्युप ( अभ्यूप) क्षर बेद बीज

·पञ्चमोऽध्यायः।
भ्योष अघोष अभ्येष पृथुक ओदन सूप पूर किण्व प्रदीप मुसल कटक कर्णवेष्टक इर्गल
अर्गल | अन्नविकारेभ्यश्च । भूप स्पूणा दीप अश्व पत्र । इत्यपूपादिः ॥ २ ॥
१५० असमासे निष्कादिभ्यः ५॥ १ ॥ २० ॥ निष्क पण पाद माप वाह द्रोण
नष्टि ।। इति निष्कादिः॥३॥
१५२ गोदयचोऽसंख्यापरिमाणाचार्यत् ५। १। ३९ ॥ अश्व अश्मन गण
ऊर्णा ( उर्म ) उमा भङ्गा क्षण (गङ्गा ) वर्षा बसु ॥ इत्यश्वादिः ॥ ४ ॥
१५३ तद्धरति यहत्यावति भारादशादिभ्यः ५॥१॥ ५० ॥ वंश कुटन
बल्यन मूल स्थूणा स्थूण अक्ष अश्मन अश्व इलक्ष्ण इक्षु खट्टा ॥ इति वंशादिः ॥ ५ ॥
१५४ छेदादिभ्यो नित्यम् ५१११६४ छेद भेद द्रोह दोह नर्ति (नत ) कर्ष
तीर्थ संप्रयोग विप्रयोग प्रयोग विप्रकर्ष प्रेषण संप्रभ विप्रश्न विकर्ष प्रकर्प। विराग विरहं च ।
इति छेदादिः ॥६॥
१५४ दण्डादिभ्यो यः ५१११६६ ॥ दण्ड मुसल मधुपर्क कशा अर्घ मेघ मेधा
मुवर्ण उदक बध युग हा भाग इभ भङ्ग ।। इति दण्डादिः ॥ ७ ॥
१९६ * महानारुयादिभ्यः पठचन्तेभ्य उपसंख्यानम् * ५। ११ ९४ ॥
महानाम्नी आदित्यवत गोदान ।। इति महानाध्यादिः ॥९॥
१५६ * अवान्तरदीक्षादिभ्यो डेनिर्वक्तव्यः * ५। ११९४ ॥ अवान्तरदीक्षा
तिलगत देवव्रत । इत्यवान्तरदीक्षादिः ॥९॥
१५६ व्युष्टादिभ्योऽण् । ११९७ ॥ व्युष्ट निस निष्क्रमण प्रवेशन उपसंक्रमण
तीर्थ आस्तरण समाम संघात अग्निपद पीलमूल (पील मूल ) प्रवात उपवास ॥ इति ध्यु-
पादिः ॥१०॥
१५७ तस्मै प्रभवति संतापादिभ्यः ५।१।१०१॥ संताप संनाह संग्राम सं-
योग संपराय संवेशन संपेप निष्पेप सर्ग निसर्ग विसर्ग उपसर्ग प्रवास उपवास संघात संवेप
संास संमोदन सक्तु । मांसोदनादिगृहीतादपि ।। इति संतापादिः ॥ ११ ॥
* तदप्रकरणे उपवस्त्रादिभ्य उपसंख्यानम् * ५।१।१०५ ॥ उपवन प्रा-
शित चूडा श्रद्धा ॥ इत्युपवस्त्रादिः ॥ १२ ॥
१५७ अनुप्रवचनादिभ्यरछः ५११११११ । अनुप्रवचन सत्यापन उपस्थापन
संवेशन प्रवेशन अठप्रदेशन अनुवासन अनुवचन अनुवाचन अन्वारोहण मारम्भण आरम्भण
आरोहण ॥ इत्यनुप्रवचनादिः ॥ १३ ॥
* स्वर्गादिभ्यो यद्वचव्यः * ५।१।१११॥सर्ग पशम् आयुम् काम धन ।
इति स्वर्गादिः ॥ १४॥

·८२
गणपाठः ।
१५७ * पुण्याहवाचनादिभ्यो लुग्वक्तव्यः ५११६१११ ॥ पुण्याहवाचन खति-
वाचन शान्तिवाचन ॥ इति पुण्याहवाचनादिः ॥ १५ ॥
१५८ पृथ्वादिभ्य इमनिज्या १।१।१२२॥ पृथु मृदु महत् पटु तनु लघु बहु साधु
आशु उर गुरु बहुल खण्ड दण्ड चण्ड अकिंचन बाल होड पाक वत्स मन्द सादु हस्त
दीर्घ प्रिय वृष ऋजु क्षिप्र क्षुद्र अणु ॥ इति पृथ्यादिः ॥ १६ ॥
१५८ वर्णदृढादिभ्यः प्यञ्च ५। १ । १२३ ॥ दृद्ध वृद्ध परिवृद्ध भृश कृस वक्र
शुक्र चुक्र आम्र कष्ट लवण तान शीत उष्ण जड बधिर पण्डित मधुर मूर्ख मूक स्थिर ।
वेर्यातलातमतिर्मनःशारदानाम् । समो मतिमनसोः । जवन ।। इति दृढादिः ॥ १७ ॥
१५८ गुणवचनब्राह्मणादिभ्यः कर्मणि च ५।१।१२४॥ ब्राह्मण याडव माणय ।
अर्हतो नुम्च । चोर घूर्त आराधय विराधय अपराधय उपराधय एकभाव द्विभाव नि.
भाव अन्यभाव अक्षेत्रज्ञ संवादिन संवेशिन् संभापिन् बहुभापिन् शीर्षघातिन् विघातिन
समस्थ विषमस्थ परमस्थ मध्यमस्थ अनीश्वर कुशल चपल. निपुण पिशुन कुतूहल क्षेत्रज्ञ
निश्न वालिश अलस दुःपुरुष कापुरुष राजन् गणपति अधिपति गडुल दायाद विशस्ति
विषम विपात निपात । सर्ववेदादिभ्यः स्वार्थे । चतुर्वेदस्योभयपदद्धिश्च । शोटीर ॥
आकृतिगणोऽयम् ॥ इति ब्राह्मणादिः ॥ १८ ॥
१५९ * चतुर्वेदादिभ्य उभयपदवृद्धिश्च * १।१।१२४॥ चतुर्वेद चतुर्पर्ण घ7.
राश्रम सर्वविद्य त्रिलोक त्रिस्वर पट्गुण सेना अनन्तर संनिधि समीप उपमा मुख तदर्थ
इतिह मणिक ॥ इति चतुर्वेदादिः ॥ १९ ॥
१५९ पत्यन्तपुरोहितादिभ्यो यक् ५। १ । १२८ ॥ पुरोहित । राजासे ।
प्रामिक पिण्डिक सहित बालमन्द (बाल मन्द) खण्डिक दण्डिक यर्मिक कर्मिक प.
मिक शीलिक सूतिक मूलिक तिलका अञलिया ( अन्तलिक) सपिका प्राषिक
पुत्रिक अविक उत्रिक पर्षिक पथिक चर्मिक प्रतिक सारथि आस्तिक सूचिक सं.
रक्ष सूचक (संरक्षचक) नास्तिक अनानिक शाकर नागर चूडिक ॥ इति पु.
रोहितादिः ॥२०॥
१५९ प्राणभृजातिवयोवचनोद्गात्रादिभ्योऽन् ५। । । १२९ ॥ उदारा
उमेत प्रतिहत प्रशस्त होतृ पोत हर्तृ स्यगणक पत्तिगणक गुटु दृा अभ्यर्प यः ।
मुमग मन्त्र । इत्युद्गात्रादिः ॥ २१ ॥
१६. हापनान्तयुवादिभ्योऽण् ५।१।१३० ॥ यन् स्थनिर होस पगगान
पुरषासे । मातृ कुनुक शमन (ग) कटुक धमाल युती सुप्रीमी गुराए
दुरदय मुहद् दुई मुभ्रातृ दुर्थात् एक परिवामक मनाधारित अनुशंम । को
इस पानि रिमन कुतुहल क्षेत्र पिम्य पोषध ॥ इति युवादिः ॥२१॥

·पनमोऽध्यायः। १६. द्वन्द्वमनोज्ञादिभ्यश्च ५।१।१३३ ॥ मनोज्ञ प्रियरूप अभिरूप कल्याण मेधाचिन् आमा कुलपुर छान्दस छात्र श्रोत्रिय घोर धूर्त विश्वदेव पुवन् कुपुत्र प्रामपुत्र मामकुलाल ग्रामड (ग्रामपण्ड ) प्रामकुमार सुकुमार बहुल अवस्यपुत्र अमृष्यपुत्र अमुष्यकुल सारपत्र शतपुत्र ।। इति मनोज्ञादिः ॥ २१ ॥ १६२ तस्य पाकमूले पील्यादिकर्णादिभ्यः कुणब्जाहची ५ ॥ २ ॥ २४ ॥ १ पीलु कर्वन्यू (कर्कन्धु ) शमी करीर यल (कुवल ) बदर अश्वत्य खदिर ।। इति पील्यादिः ॥ २४ ॥ २ कर्ण अक्षि नख मुख केश पाद गुल्म 5 शृङ्ग दन्त योष्ट पृष्ठ ॥ इति कर्णादिः ॥१२॥ १६२ तदस्य संजातं तारकादिभ्य इतच् ५। २ । ३६ ॥ तारका पुष्प कर्णक मजरी भाजीप क्षण सूत्र मूत्र निष्क्रमण पुरीप उचार प्रचार विचार कुमाल कण्टक मुसल मुकुल कुसुम कुतूहल स्तक (स्तवक) किसलय पढन खण्ड घेग निद्रा मुद्रा बुमुक्षा धेनुष्या पिपासा श्रद्धा अभ पुलका अङ्गारक वर्णक द्रोह दोह सुख दुःख उत्कण्ठा भर च्याधि वर्मन् वण गोरख मात्र तरंग तिलक चन्द्रक अन्धकार गर्व कुमुर (मुकुर ) हर्ष उत्कर्ष रण कुवलय गर्ध क्षुधू सीमन्त जर गर रोग रोमाच पण्डा कजल तृपू कोरक कल्लोल स्थपुट फल कानुक गृहार अङ्कर शैवल बकुल श्वन आराल कलङ्क कर्दम कन्दल मून्छी अङ्गार हस्तक प्रतिविम्ब वितन्त्र प्रत्यय दीक्षा गर्न । गर्भादप्राणिनि ॥ इति तारकादिरा- कृतिगणः ॥ २६ ॥ १६४ विमुक्कादिभ्योऽण 4 1 2 1 ६१ ॥ विमुक्त देवासुर रक्षोसुर उपसद सु- वर्ण परिसारक सदसत् वसु मरुत् पत्नीयत् वमुमत् महीयत्व सत्त्वत बहवा दशार्ण दशाई वयस् हविर्धान पतत्रिन् महित्री अस्यहत्य सीमापूपन् इडा अग्नाविष्णू उर्वशी वृत्रहन ॥ इति विमुक्तादिः ॥ २७ ॥ १६४ गोपदादिभ्यो धुन् ५। २ । ६२॥ गोषद इषेत्वा मातरिश्चन् देवस्यत्वा देवीरापः कृष्णोत्साखरेष्ठः देवींधिया ( देवींधिपम् ) रक्षोहण युञ्जान अअन प्रभूत प्रतूर्त शाद (कृशाकु) ॥ इति गोषदादिः ॥ २८॥ १६४ आकर्पादिभ्यः कन् ६१२१६४ ॥ आकर्ष (आकप ) सरु पिशाच पिचण्ड अशनि अश्मन् निचप अप चप विजप आचप नय पाद दीप हद द्वाद हाद गद्गद शकुनि ॥ इत्यादिः ॥ १९ ॥ १६६ इष्टादिभ्यश्च ६१२१८८ ॥ इष्ट पूर्त उपासादित निगदित परिगदित परिवा- दित निकथित निपादित निपठित संकलित परिकलित संरक्षित परिरक्षित अचित गणित अवकीर्ण आयुक्त गृहीत आमात श्रुत अधीत अवधान आसेवित अवधारित अव- ·पनि नि त ? अनार भानु त मान}} इसीधादि:३॥ ११ रमादिभ्यध९॥ मर्ग गा सदर करा गुनार पारः ॥ इति रसादिः॥३१॥ १९७ सिमादिभ्यन ५।१।९७ ॥ frगर मणि मानि बीन बीड निशा पा पान समाग (मग) । पाणियमापदीय । वाद- मावसरमादानापङ्गा जटाटामटाकार । पर्ण उ. प्राय मार्ग संह शील शाम विकसि मुफ ! पृ१ मा माउ पर मनु कपि गड पन्थि श्री कुरा पारा वर्षान पाम संगन पेश निषाद गुट । नन्त लागयोम ॥ इति सि. मादिः ॥ २२ ॥ १९७ लोमांदिपामांदिपिच्चादिभ्यः शनलचः ५।२।१०. ॥ १ लोमन रोमन यमुहरि गिरि पार्फ फरि मुनि रु ॥ इति लोमादिः॥ ३३ ॥ २ पागन् पागन येमन हेमन सेमन फटु (कट) यहि सामन उन्मन् कमि । अङ्गा- रपल्याणे । शायीपलालीददा इस्वत्वं च । विश्वनियुत्तरपदसोपचाउनमंधेः । लक्ष्म्या अय ।। इति पामादिः ॥ ३४ ॥ ३ पिच्छा टरर धुयक ध्रुवक । नटायटाकालाः क्षेपे । वर्ण उदक पर प्रज्ञा ॥ इति पिच्छादिः ॥ ३५॥ १६७ * ज्योत्स्नादिभ्य उपसंख्यानम् ५।२।१०३ ॥ योना तमित्रा कु- ण्डल कुतप विसर्प विपादिका ॥ इति ज्योत्स्नादिः ॥ ३६ ॥ १६८ श्रीह्यादिभ्यश्च ५।२।११६॥ ब्रीहि माया शाला शिखा माला मेखला केका अष्टका पताका चर्मन् कर्मन् वर्मन् दंष्ट्रा संज्ञा वडवा कुमारी नौ वीणा बलाका यवखदनी कुमारी । शीर्षानत्रः ॥ इति ब्रीह्यादिः ।। ३७ ॥ १६८ तुन्दादिभ्य इलञ्च १।२।११७ ।। तुन्द उदर पिचण्ड यव ब्रीहि । साङ्गा- द्विद्धी ॥ इति तुन्दादिः ॥ ३८॥ १६९ अर्शआदिभ्योऽच् १।२।१२७|| अर्श उरस् तुन्द चतुर पलित मटा घटा घाटा अभ्र अघ कर्दम अम्ल लवण | सागाद्धीनात् । वर्णाः ॥ इत्यर्शआदिराकृतिगणः ॥३९॥ १७० सुखादिभ्यश्च ५।२।१३१ ॥ सुख दुःख तृप्त कृच्छ्र अस्र (आश्र) आस्त्र भलीक कठिण सोढ प्रतीप शील हल 1 माला क्षेपे । कृपण प्रणाय (प्रणय) दल कक्ष । इति सुखादिः ॥ ४० ॥ १७० पुष्करादिभ्यो देशे १।२।१३५|| पुष्कर पम उत्पल तमाल कुमुद नड कपित्य विस मृणाल कर्दम शालक विगर्ह करीष शिरीष यवास प्रवाह हिरण्य भैरव कल्लोल 18 ·पञ्चमोऽध्यायः । ८५ 2 तरङ्ग पङ्कज सरोज राजीव नालीक सरोरुह पुटक अरविन्द अम्भोज अञ कमल लोल पयस् ॥ इति पुष्करादिः ।। ४१ ॥ १७० बलादिभ्यो मतुवन्यतरस्याम् ५।२।१३६ ॥ बल उत्साह उदास उदास हास शिखा कुल चूडा मुल कूल आयाम व्यायाम उपयाम आरोह अवरोह परिणाह द्ध ।। इति बलादिः ॥ ४२ ॥ १७१ * दृशिग्रहणाद्भवदादियोग एवं * ५१३।१४ ॥ भवान् दीर्घायुः देवाना- नयः आयुष्मान् ॥ इति भवदादिः॥४३॥ १७७ देवपथादिभ्यश्च ५।३।१०० ॥ देवपथ हंसपथ वारिपथ स्थपथ स्थलपथ रिपथ अनपथ राजपथ शतपथ शङ्खपथ सिन्धुपथ सिद्धगति उष्ट्रपीव वामरग्जु हस्त न्द्र दण्ड पुष्प मत्स्य ।। इति देवपथादिराकृतिगणः ॥ ४४ ॥ १७७ शाखादिभ्यो य: ५।३।१०३ ॥ शाखा मुख जयन शृङ्ग मेध अभ्र चरण कन्ध स्कद (स्कन्द.) उरम् शिरस् अप्र शाण ॥ इति शाखादिः ॥ ४५ ॥ १७७ शर्करादिभ्योऽणू ५ । ३ । १०७ ॥ शर्करा कपालिका कपाटिका कपिष्ठिका कनिष्टिका ) पुण्डरीक शतपत्र गोलोमन् लोमन् गोपुच्छ नराची नकुल सिकता ॥ इति शर्करादिः॥ ४६॥ १७७ अङ्गुल्यादिभ्यष्ठक ५ । ३ । १०८ ॥ अङ्गुली भरुन वधु वल्गु मण्डर माउल राप्कुली हरि कपि मुनि रुह खल उदश्वित् गोणी उरस् कुलिश ॥ इत्यङ्गुल्यादिः ॥४७॥ १७७ दामन्यादित्रिगर्तपठाच्छ: ५। ३१११६ ॥ दामनि औलपि वैनवापि औदकि श्रीदति अच्युतन्ति (आच्युतन्ति ) अच्युतदन्ति (आफ्युतदन्ति ) शाकुन्तकि आकिदन्ति मोडवि काकदन्तकि शाबुतपि सार्वसेनि चिन्दु बैन्दवि तुलभ मोजापन काकन्दि सावि. वीपूत्र ।। इति दामन्यादिः॥४८॥ ३७८ पर्वादियौधेयादिभ्योऽणौ ५।३ । ११७ ॥ १ पर्श असुर रक्षस् बाल्हीमा वयस् यमु मरुत् सत्वत् दशाई पिशाच अशनि कार्यापण || इति पर्थादिः ॥ १९ ॥ २ यौधेय कौशेय शौत्य शोभेय धातेय धार्तेय ज्यावाणेय निगर्त भरत उशीनर ॥ इति यौधेयादिः ॥ १०॥ १७८ स्थूलादिभ्यः प्रकारवचने कन् ५१४१३ ॥ स्थल अणु मापे (मापहर) कृष्ण तिलेषु । यर व्रीहिः । इनु तिल । पायकालावदातमुरायाम् । गोमूत्र आम्ठा- दने । मुरा अही । जीर्ण शालिए । पत्रमूल समस्तो व्यस्तथ । कुमारीपत्र युमारीश्वर मगि ॥ इति स्थूलादिः ॥५॥ १८० यावादिभ्यः कन् ५१४ १ २९ ॥ याव मगि असि तालु जानु सान्द्र पीत स्तम्य । तागीते 1 पो एनपिपाते । म निपुगे । पुत्र कृत्रिम । सात वेदस- ·गणवाटा। कि माप्ती । शून्य रिक्त । दान कुत्सिते । तनु सूत्रे । ईयसश्च । ज्ञात अज्ञात । कुमारीको कानि च (कुमारक्रीडनकानि च ) ॥ इति यावादिः ।। ५२ ॥ १८० विनयादिभ्यठक् ५।४।३४ ॥ विनय समय । उपायो इस्वत्वं च । संघ संगति कथंचित् अकस्मात् समाचार उपचार समाय (समयाचार) व्यवहार संप्रदान समुद समूह विशेष असय ॥ इति विनयादिः ॥ १३ ॥ १८० प्रज्ञादिभ्यश्च ५। ४ । ३८ ॥ प्रज्ञ वणिन् उशिज् उष्णिन् प्रत्यक्ष वि. विदन् पोडन् विद्या मनछ । श्रोत्र शरीरे । जुनत् । कृष्ण मृगे । चिकीर्षत् । चोर र योध चक्षुस् वसु एनस् मरुत् कुञ्च सत्वत् दशार्ह वयस् व्याकृत असुर रक्षस् पिशा अशनि कर्पापण देवता बन्धु ।। इति प्रज्ञादिः ॥ १४ ॥ १८१ * आद्यादिभ्य उपसंख्यानम् * १४१४४॥ आदि मध्य अन्त पृष्ठ पार्थ इत्याद्यादिराकृतिगणः ॥ ५५ ॥ ६९ अव्ययीभावे शरत्मभृतिभ्यः ५। ४ । १०७ ॥ शरद् विपार अनस मना उपानह् अनडुङ् दिव् हिमवत् हिरुक् विद् सद् दिश् दृश् विश् चतुर् त्यद् तद् यद् पत् । जराया जरश्च । प्रतिपरसमनुभ्योक्ष्णः । पथिन् ॥ इति शरदादिः ॥ १६॥ ८८ द्विदण्ड्यादिभ्यश्च ५।४ । १२८ ॥ द्विदण्डि द्विमुसलि उभाजलि उभयाति उभादन्ति उभयादन्ति उभाहस्ति उभयाहस्ति उभाकणि उभयाकणि उमापाणि उभया पाणि उभावाहु उभयावाहु एकपदि प्रोष्टपदि आध्यपदि (आयपदि ) सपदि निकुभ्यः कर्णि संहतपुच्छि अन्तेवासि ॥ इति द्विदण्डयादिः ॥ १७ ॥ ८९ पादस्य लोपोऽहस्त्यादिभ्यः ५।४ । १३८ । हस्तिन् कुदाल अश्व पशिक कुरुत फटोल कटोलक गण्डोल गण्डोलक कण्डोल कण्डोलक अज कपोत जाल गड महेला दासी गणिका कुसूल ।। इति हस्त्यादिः ॥ १८ ॥ ८९ कुम्भपदीपु घ १।४।१३९ ।। कुम्भपदी एकपदी जालपदी शूलपदी मुनि पदी गुणपदी शतपदी राप्रपदी गोधापदी करशीपदी विपदी तृणपदी द्विपदी विदा पदपदी दासीपदी शितिपदी विष्णुपदी सुपदी निष्पदी आईपदी मुणिपदी गृष्णादी चिपदी द्रोणीपदी (द्रोणदी) हपदी करपदी शपदी अष्टापदी रशूणापदी मपदी सूचीपदी ।। इति पुम्भपद्यादिः ॥ १९ ॥ ९० उम्मभृतिभ्यः कप् ५ । ४ । १५१ ॥ उरए साग उपानह पुगान् अगदान एक: नौः समी: दयि मधु शाली शालिः । अर्थानत्रः ॥ इत्युराप्रभृतयः ॥ १० ॥ . पष्ठोऽध्यायः । 3 * शकन्वादिषु पररूप पापम् ।।१।९५ ॥ शकताः इ

·पष्टोऽध्यायः ।
टा । सीमन्तः केशवेशे । हलीपा मनीषा लागलीपा पतञ्जलिः । सारङ्गः पशुपक्षियोः ।
इति शकन्भ्वादिः ॥ १॥
१०६ पारस्करप्रभृतीनि च संज्ञायाम् । ११ १५७ ११ पारस्करो देशः । का.
रस्कगे वृक्षः । रथस्या नदी ! किकुः प्रमाणम् । किष्किन्धा गुहा । तहतोः करपयोश्ची-
रदेवतयोः सुट्तलोपश्च । प्रात्तुम्पती गवि कर्तरि ॥ इति पारस्करादिः ॥ २ ॥
३७७ उच्छादीनां च ६।१।१६० ।। उञ्छ म्लेच्छ जा नल्प ( जल्प) जप
बध । युग काविशेषे रथाद्युपकरणे च । गरो दृष्ये । वेदवेगवेष्टबन्धाः करणे । स्तुपुदु-
वश्छन्दसि । वर्तनि स्तोत्रे । श्वभ्रे दरः । साम्वतापी भागहीयाम् । उत्तमशश्चत्तमौ सर्व-
त्र । भक्षमन्यभोगमन्थाः ॥ इत्युञ्छादिः ॥ ३ ॥
३७८ वृपादीनां च ।। १ । २०३ ॥ वृषः जनः ज्वरः ग्रहः हयः गया नयः तायः
तयः चयः अमः वेदः सूदः अंशः गुहा । शमरणी संज्ञायां संमती भावकर्मणोः । मन्त्रः
शान्तिः कामः यामः आरा धारा कारा वहः कल्पः पादः ॥ इति वृपादिराकृति-
गणः । अविहितलक्षणमायुदात्तत्वं वृषादिषु ज्ञेयम् ॥ ४ ॥
३८७ विस्पष्टादीनि गुणवचनेषु ६ । २ ॥ २४ ॥ विसष्ट विचित्र विचित्त व्यक्त
संपन्न पटु पण्डित कुशल चपल निपुण ॥ इति विस्पष्टादिः ॥५॥
३८८ कार्ताजपादयश्च ६ ॥ २॥ ३७॥ कार्तकोजपी सावर्णिमाण्डकेयी (सा.
वणिमाकेयो) अवन्सश्मकाः पलक्ष्यापर्णेयाः कपिश्यापर्णेयाः शैतिकाक्षपाबालेयाः
काटुकवाघूलेयाः शाकलशुनकाः शाकलशणकाः शणकबाभ्रवाः आर्चाभिमौद्गलाः कुन्ति-
सुराष्ट्राः चिन्तिराष्ट्राः तण्डवतण्डाः अविमत्तामविद्धाः बावशालकायनाः बाभ्रवदा-
नयुताः कटकालापा: कटकीपुमाः कोमलौकाक्षाः वीकुमारम् मौदपप्पलादा: वत्सबर-
न्तः सौश्रुतपार्थिवाः जरामृत्यू याज्यानुवाक्ये ॥ इति कार्तकोजपादिः॥६॥
३८९ कुरुगार्हपतरिक्तगुर्वसूतजरत्यश्लीलढरूपापारेवडया तैतिलका पण्य-
कम्बलो दासीभाराणां च १२॥ ४२ ॥ दासीभारः देवहूतिः देवभीतिः देवलातिः
धभुनीतिः ( वसूनितिः) औषधिः चन्द्रमाः ॥ इति दासीभारादिराकृतिगणः ॥ ७ ॥
३९२ युक्तारोह्यादयश्च ६ ॥२॥८१॥ युक्तारोही आगतयेही आगतयोधी आग.
तबदी आगतनन्दी आगतमहरी आगतममरस्यः क्षीरहोता भगिनीमा प्रामगोधक अश्व-
त्रिरात्र: गर्गनिरात्रः मुष्टित्रिरात्रः गणपादः एकशिनिपाद् । पाने समितादयध ॥ इति
युक्तरोधादिराकृतिगणः ॥ ८॥
३९२ घोपादिपु च ।। ८५ ॥ घोर घट (क्ट) वहम र बदरी
रिगल (रिङ्गली ) पिशङ्ग माला रक्षा साला (वृट् ) कट फूटशामली अक्षय तृश
शिल्पी मुनि प्रेक्षाकू (प्रेक्षा) | इति घोपादिः ॥९॥

·गणपाठः। ३९२ छाव्यादयः शालायाम् ॥२॥८६ ) छात्रि पेलि भाण्डि प्याडि आसन्डि आदि गोमि ।। इति छाव्यादिः ॥१०॥ २९२ प्रस्थेऽवृद्धमादीनाम् ।।२। ८७ ॥ कार्कि ( कर्की) मनी मारी फर्कन्यु शमी करीरि (करीर) कन्दुक कुबल (कवल) यदरी ॥ इति कर्यादिः ॥११॥ ३९३ मालादीनां च ६।२।८८ ॥ माला शाला शोणा (शोण) माक्षा सा. क्षा क्षामा काची एक काम दिवोदास वध्यध ॥ इति मालादिराकृतिगणः ॥ १२॥ ३९९ मत्वादयश्च ।।२।११८॥ ऋतशीक भतीक प्रति हन्य भम्प भग।। इति मत्यादिः ॥ १३ ॥ २९५ आदिथिहणादीनाम् ६ । २ । १२६ ॥ चिरण मदुर मगर म. दक डालिकर्मक नेडारिफाणि मुकुट चित्रण चिकण ॥ इति चिहणादिः॥१४॥ ३९६ वग्योदयश्च ।।२।१३१ ।। दिगादिषु वर्गाश्यमा एल कृतान्ता पर्यायः ॥ १९६ पूर्णादीन्यप्राणिपष्टयाः । २ । १३४ ॥ पूर्ण फरिल फरीर शाहिर गाट नाश कम कन्दम दलर चमनी सकन गोल ॥ इति पूर्णादिः ॥१५॥ १९८ उभे धनम्पत्यादि गुगपत् ।। २ । १५. | परपति भरपति सी. पसी: सना नगनः गनःशेष: शण्डामकी तणारी लम्पारिशमी गुः ।। निपनालादिः ॥ १६ ॥ २९. मायामनाधितादीनाम् ।।२।१४ || आलित नि माया निन पिर मटि उहित उपस्थिा दिसामी ॥ इत्या. पिशादिः॥ १७॥ २१८ मासादीनां ।।१।११ ॥ RA पागर | प्रा. 'T मादिलो भो कविता ॥ मागदि १0 गाम्पिग | रोग । it R | सो पाओ ...rirmirar १२ १६. ! Hair far (A) । यमन Amirmfragrat. karta in Mini Tola fry | treke !! ... Reart 2 RAr agr mr Fert: 1. 7 च ४२११८farmfarmerRIT नि ६२-०४-५६४ दिनानि: ॥

·सप्तमोयायः । ४०२ प्रतेरंवादयस्तत्पुरुषे ।। २ । १९३ ॥ अंशु जन राजन इष्ट्र खेटक अजिर गर्दा श्रवण कृत्तिका अर्थपुर ॥ इत्यश्वादिः ॥ २२ ॥ १०२ उपादपजजिनमगारादयः ६ । २ । १९१ ॥ गीर तैप तैल सेट लोट निवा ष्ण कन्या गुध कल्प पाद ॥ इति गौरादिः ।। २३ ।। ४०२ * त्रिचक्रादीनां छन्दस्युपसंख्यानम् * ६।२।१९९ ॥ त्रिचक्र त्रिवृत बङ्कर ॥ इति त्रिचकादिराकृतिगणः ॥ २४ ॥ ८५ स्त्रियाः पुंबद्भापितपुरकादनूड्समानाधिकरणे स्त्रियामपूरणीमियादिपु १३ ॥ ३४ ॥ प्रिया मनोझा कल्याणी मुभगा दुर्भगा भक्तिः सचिवा स्वसा कान्ता क्षान्ता मा चपला दुहिता यामा अबला तनया ॥ इति मियादिः ॥ २५ ।। ८५ तसिलादिप्या करवसुचः ६।३।३५ ।। तसिल प्रत् तरप् तमप् घरट् नातीयर ल्यप् देशीयर् रूपपू पाशप् थल थालू दाहिल तिल प्यन् ॥ इति तसिलादयः ॥ २६॥ ८५ * कुमुट्यादीनामण्डादिपु * ६ ॥३॥ ४२ ॥ कु.फुटी मृगी काकी अण्ड पद प्य भकुंम भकुटी ॥ इति कुकुटधादिरण्डादिश्च ॥ २७ ॥ २८ ॥ १०३ पृपोदरादीनि यथोपदिष्टम् ६ ॥ १।१०९ ॥ पृषोदर पृपोथान बलाहक जी- त श्मशान रखल पिशाच वृसी मयूर ॥ इति प्रपोदरादिराकृतिगणः ॥ २९ ।। १०४ अनगिर्योः संज्ञायां कोर्टरकिंशुलुकादीनाम् ॥३॥११॥ १ कोटर मिश्र. सिक पुरग सारिक (शारिक) इति कोटरादिः ॥ ३० ॥ ।। २ किंगुल्या शास्य नइ अअन मन लोहित फुगुट ॥ इति किंशुलुफादिः ॥३१॥ १०४ मतो यहचोऽनजिरादीनाम् । ३ । ११९ ॥ अनिर रादिर पुनित हमका हंस) कारड (पारण्य) चक्रवाक ॥ इत्यजिगदिः ॥ ३२ ॥ १०४ शरादीनां । ६३११२० ॥शर वंश म हि कपि मशि मुनि शुचि हन ।। ति शरादिः॥३३॥ १.१ . अपील्ादीनामिति याच्यम् ॥१२पीर दास रवि चार म् कम् ॥ इति पील्लादिः ॥ ३१॥ १२८ चिल्यकादिभ्परस्य नुस् १४१११ ॥ विधानार्थ ये नादपने पस शनियोगे एतकुगागमास्ते पिल्यकादयः ॥१९॥ सतमोऽध्यायः। १७ मारव्यादयध।१।१९॥ यादी इति नारच्यादिराति. गनः॥१॥ ११ मारादीनां प .18 name साभार काममा मात् राजद सदति द्वारादि।

·९० गगाह। । १४३ वागतादीनां च ७.३१७ || गागत स्वचर सन या यह साहार स्वपति ॥ इति स्वागतादिः ॥ ३ ॥ १३६ अनुशतिकादीनां च ७ 1 ३ ॥ २० ॥ अनुशतिक अनुहोट अनुमवरण (अ. नुसंचरण) अनुसंवरसर अहारनेणु असिहरा अस्वहारा अपहेति ययोग पुष्करमद् अनुहात् पुरकर कुरुपगाल उदकरात इहलोक परलोक मलोक मयंपुरप मर्वभूमि प्रयोग परस्त्री। राजपुरुषाध्यनि । पुत्रगद ॥ इत्यनुशतिकादिराकृतिगणोऽयम् ॥ ४ ॥ तेन । अभिगन अधिमूत अधिदेव चतुर्विद्या । इसादि ।। ४८ * क्षिपकादीनां चोपसंख्यानम् * ७ ॥ ३ | ४६ ॥ क्षिपका ध्रुवका चरका सेवका करफा चटका अयका लहका अलका कम्पका ध्रुवका एडका ॥ इति क्षिपकादि. राकृतिगणः ॥१॥ २९२ न्यवादीनां च ७।३ । ५३ ॥ न्यदु मृट्ठ भृगु दूरेपाक फलेशक क्षगे. पाक दूरेपाका फलेपाका दूरेपाकु फलेपाकु तक (तत्र ) वक्र (चक्र ) व्यतिपङ्ग अनुबन अवसर्ग उपसर्ग श्वपाक मांसपाक ( मांसपाक) मूलपाक कपोनपाक उदकपाक । संज्ञायां मेघनिदाघावदाधार्याः । न्यग्रोध वीरत् ।। इति न्यवादिः ॥ ६ ॥ २४९ * कणादीनां चेति वक्तव्यम् * ७।४ । ३ ॥ कण रण भण श्रण लुप हेठ हायि वाणि लोठि (लोठि ) लोपि ॥ इति कणादिः ॥ ७ ॥ अष्टमोऽध्यायः। ४०२ तिडो गोत्रादीनि कुत्सनाभीक्ष्ण्ययोः ८।१।२७ ॥ गोत्र ब्रुव प्रवचन प्र. हसन प्रकथन प्रत्ययन प्रपञ्च प्राय न्याय प्रचक्षण विचक्षण अवचक्षण स्वाध्याय मूयिष्ठ वानाम ॥ इति गोत्रादिः ॥ १ ॥ ४०६ पूजनात्पूजितमनुदात्तं काष्ठादिभ्यः ॥१॥६७ ।। काष्ठ दारुण अमातापु. त्र वेश अनाज्ञात अनुज्ञात अपुत्र अयुत अद्भुत अनुक्त मृश घोर सुख परम सु अति ॥ इति काष्ठादिः॥२॥ १६६ मादुपधायाश्च मतोर्योऽयवादिभ्यः ८।२१९॥ यय दमि मि ( उर्मि) मूमि कृमि कुम्चा वशा द्राक्षा ध्राक्षा ध्रजि अनि ध्वनि निनि सिनि सजि हरित् ककुत् मरुत् गरुत् इक्षु द्रु मधु ॥ इति यवादिराकृतिगणः ॥ ३ ॥ १६ * अहरादीनां पत्यादिपूपसंख्यानम् * ८१२ । ७० ॥ १ अहर् गीर् ॥ इत्यहरादिः ॥४॥ ॥ २ पति गण पुत्र ।। इति पत्यादिः ॥ ५ ॥ १२ कस्कादिषु च ८१३।४८ ॥ कस्कः कौतस्तुतः धातुपुत्रः शुनरकर्णः मयाका ·अष्टमोध्यायः । - सबस्क्रीः साथस्काः कांस्कान सपिंकुण्डिका धनुष्कपालम् वहिष्यलम् (बर्हिष्पलम् ) राष्पात्रम् अयस्वान्तः तमस्काण्डः अयस्काण्डः मेदसिण्डः भास्करः अहस्करः ॥ इति कस्कादिराकृतिगणः ॥ ६॥ १०२ सुपामादिषु च ८१३१९८॥ सुपामा निःपामा दुःपामा सुपेधः निषेधः निषेधः दुःपेधः सुयंधिः नि:पंधिः दुःपंधिः सुषु दुष्ठ । गौरिसक्यः संज्ञायाम् । प्रतिष्णिका जलापाहम् ( जलापाडम् ) नौपेचनम् दुन्दुभिपेषणम् ( दुन्दुभिपेचणम् )। एति संज्ञायामगात् । नक्षत्राद्वा । हरिषेण रोहिणीपेणः ॥ इति सुपामादिराकृतिगणः ॥ ७ ॥ ३२२ न रपरसृपिसृजिस्पृशिस्पृहिसवनादीनाम् ८ १ ३ १ ११० ॥ सबने सबने । सूते सूते । सोमे सोमे । सवनमुखे सत्रनमुखे । किसं किंसम् (किसः किंप्सः ) । अनुस- यनमनुसवनम् । गीसनि गोसनिम् । अश्वसनिमश्वसनिम् ॥ पाठान्तरम् ॥ सवनेसवने । सवनमुखे सवनमुखे । अनुसवनमनुसबनम् । संज्ञायां वृहस्पतिसवः । शकुनिसवनम् । सो. मे सोमे । एते सुते । संवत्सरे संवत्सरे । विसं विसम् । किस किसम् । मुसलं मुसलम् । गोसनिम् अश्वसनिम् ।। इति सवनादिः ॥ ८ ॥ १०५ * इरिकादिभ्यः प्रतिपेधो वक्तव्यः * ८11६ ॥ इरिका मिरिका तिमिरा ॥ इतीरिकादिराकृतिगणः ॥९॥ १०५ * गिरिनद्यादीनां च * ८।४ । १० ॥ गिरिनदी गिरिनख गिरिनद्ध गि- रिनितम्ब धनदी चक्रनितम्ब तूर्यमान मापोन आर्गयन ।। इति गिरिनद्यादिराकृति- गपः॥१०॥ ८. शुभ्नादिषु च । ४ । ३९|| भुन नृनमन नन्दिन् नन्दन नगर । एतान्युच- रपदानि संज्ञायां प्रयोजपन्ति । हरिनन्दी हरिनन्दनः गिरिनगरम् । तिङि प्रयोजयन्ति । नरीनृत्यते । नर्तन गहन नन्दन निवेश निवास अग्नि अनूप । एतान्युत्तरपदानि प्रयो- जयन्ति । परिनर्तनम् परिगहनम् परिनन्दनम् शरनिवेशः शरनिवासः शराग्निः दमी- नूपः । आचार्यादणत्वं च॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ पाठान्तरम् ॥ सुभा तृप्नु नुनमन नरनगर नन्दन । यङ्मृती । गिरिनदी गृहगमन निवेश निवाम अनि अनूप आचार्य भो- गीन चतुर्हायन । इरिकादीनि वनोत्तरपदानि संज्ञायाम् । इरिका तिमिर समीर युवेर हार यार ।। इति क्षुम्नादिः ॥ ११ ॥ ॥ इति श्रीपाणिनिमुनिप्रणीतो गणपाठः ममाप्तः।।

·धातुपाठः। नाक्षरममामायमभिगम्ग महशगा। रनं व्याकरणं प्रोक्तं सम्मै पाणिनो नमः ॥ यावकारं यानि माष्यकार पालिम । पाणिनि मूग्रकार व प्रणतोऽस्मि मुनित्रयम् ।। १ मू सत्तायाम् ॥ उदात्तः परस्मभापः ॥ २ एध वृद्धी । ३ सर्व मंघर्ष । १ र Y प्रतिष्ठालिप्सयोर्मन्थे च । ५ या लोडने । ६ नाच ७ नाश यानोयतापपर्याशी:पु ८ दध धारणे । ९ स्कुदि आप्रवणे । १० मिदिये । ११ यदि अभिवादनानुत्योः १२ भदि कल्याण मुग्वे च । १३ मदि स्तुतिमोदमदस्वप्नक्रान्तिगतिः । १४ व किंचिचलने । १५ सिदि परिदेवने । १६ मुद हर्षे । १७ दद दाने । १८ वद १ स्वर्द आस्वादने । २० उर्द माने क्रीडायां च । २१ कुर्द २२ खुर्द २३ गुर्द २४ गु क्रीडायामेय । २५ पूद क्षरणे । २६ न्हाद अव्यक्त शन्दे । २७ हादी सुखे च । २ स्वाद आस्वादने । २९ पर्द कुत्सिते शन्दे । ३० यती प्रयत्ने । ३ युत ३२ जुर भासने । ३३ विथ ३४ वेथू याचने । ३५ अधि शैथिल्यै । ३६ प्रथि कौटिल्यै । ३५ कत्थ श्लाघायाम् ॥, एधादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ॥ ३८ ॥ अत सा. तत्यगमने । ३९ चिती संज्ञाने । ४० च्युतिर् आसेचने । ४१ थ्युतिर् क्षरणे । ४२ मन्य विलोडने । ४३ कुथि ४४ पुथि ४५ लुथि ४६ मथि हिंसासंझेशनयोः । ४७ पिध ग. साम् । ४८ पिधू शास्ने माङ्गल्ये च । ४९ खाद भक्षणे । ५० वद स्थैर्य हिंसायां च । ५१ यद स्थैर्ये । ५२ गद व्यक्तायां वाचि । ५३ रद विलेखने । ५४ णद अव्यक्ते शब्दे । ५५ अर्द गती याचनेच । ५६ नई १७ गर्द शब्दे । ५८ तर्द हिंसायाम् । ५९ कर्द कुत्सिते शब्दे । ६० खर्द दन्दर्के । ६१ अति ६२ अदि बन्धने । ६३ इदि पर- भैश्वर्ये । ६४ विदि अवयवे ॥ भिदि इसके ॥ ६५ गडि वदनैकदेशे । ६६ णिदि कु. रसायाम् । ६७ टुनदि समृद्धी । ६८ चदि आहादे । १९ दि चेष्टायाम् । ७० कदि ७१ ऋदि ७२ क्लदि आह्वाने रोदने च । ७३ क्लिदि परिदेवने । ७४ शुन्ध शुद्धौ ॥ अतादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभापाः ॥ ७९ शीक सेचने | ७६ लोठ दर्शने । ७७ श्लोक संघाते । ७८ द्रेक ७९ घेक शब्दोत्साहयोः । ८० रेक शङ्कायाम् । १ सेक ८२ रोक ८३ सकि ८४ कि ८५ श्लकि गती । ८६ शकि शङ्कायाम् । 10 अकि लक्षणे । ८८ वकि कौटिल्ये । ८९ मकि मण्डने। ९० कक लील्ये । ९१ कुक ९२ वृक आदाने । ९३ चक तृप्ती प्रतियाते च । ९४ ककि ९५ वकि ९६ श्वकि ९० कि ९८ दौर ९९ नोक १०० प्वक १०१ यतः १०२ मस्क १०३ टिक ११ ·९३ दीक १०५ तिर १०६ तीक १०७ रधि १०८ लघि गत्यर्थाः ॥ तृतीयो दन्यादिरि- येके । लघि भोजननिवृत्तावपि । १०९ अघि ११० वधि १११ मघि गत्याक्षेपे । मधि फेतवे च । ११२ रा ११३ ला ११४ द्रा सामर्षे ॥ ध्रा इत्यपि केचित् । द्रा आयामे च । ११५ लाधु कत्थने ॥ शीकादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः॥ ११६ फक्क नीचर्गती । ११७ तक इसने । ११८ तकि कुन्छजीवने । ११९ बुक्क भ. पणे । १२० कम्ख हसने । १२१ ओग्वृ १२२ सम्वृ १२३ लाग्य १२४ दाल १२५ धारपृ शोषणालमर्थयोः । १२६ शाग्वृ १२७ श्लावृ व्याप्ती । १२८ उख १२९ उग्वि १३० वख १३१ वखि १३२ मख १३२ मखि १३४ पख १३५ पखि १३६ रख १३७ रखि १३८ लख १३९ लखि १४० इख १४१ इखि १४२ इखि १४३ चला १४४ रगि १४५ लगि १४६ भगि १४७ वगि १४८ मगि १४९ तगि १५० त्वगि १५१ अगि १५२ श्लगि १५३ इगि १५४ रिगि १५५ लिगि गत्यर्थाः ॥ रिख त्रख त्रिवि शिखि इत्यपि केचित् । त्यगि कम्पने च । १५६ युगि १६७ जुगि १५८ युगि वर्जने । १५९ धब हसने । १६० मधि मण्डने । १६१ शिघि आघ्राणे ॥ फकादय उ. दात्ता उदासतः परस्मैभाषाः ॥ १६२ वर्च दीप्ती । १६३ पच सेचने सेवने च । १६४ लोन् दर्शने । १६५ शच व्यक्तायां वाचि । १६६ श्वच १६७ वचि गती। १६८ कच बन्धने । १६९ कचि १७० काचि दीप्तिबन्धनयोः । १७१ मच १७२ मुचि कल्कने ॥ कथनमित्यन्ये ॥ १७३ मचि धारणोच्छ्रायपूजनेषु । १७१ पचि व्यक्ती- करणे । १७५ टुच प्रसादे । १७६ ऋज गतिस्थानार्जनोपार्जनेषु । १७७ ऋजि १७८ मृनी भने । १५९ एज १८० भेनु १८१ भ्रान दीप्तौ । १८२ ईन गतिकुत्सनयोः ।। चर्चादय उदाता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ॥ १८३ शुच शोके । १८४ कुच शब्दे तारे । १८५ कुल १८६ क्रुद्ध कौटिल्याल्पीमाययोः । १८७ लुञ्च अपनयने । १८८ अनु गतिपूजनपोः । १८९ वधु १९० चञ्च १९१ च १९२ लघु १९३ मुन १९४ म्लुञ्ज १९५ चुचु १९६ गत्सर्थाः । १९७ प्रचु १९८ ग्लचु १९९ कुज २०० खुन स्तेपकरणे । २०१ ग्लुञ्च २०२ पल गतौ । २०३ गुजि अध्यक्ते शब्दे । २०४ अर्च पूजायाम् । २०५ म्लेच्छ अव्यक्ते शब्दे । २०६ लछ २०७ लाछि लक्षणे । २०८ वाछि इन्छायाम् । २०९ आछि आयामे । २१० हीछ लजायाम् । १११ हुर्ण कौटिल्ये। २१२ मुठ मोहसमुच्छ्राययोः। २१३ स्फुर्छा विस्तृतो। २१४ युछ प्रमादे । २१५ उछि उच्छे । २१६ उछी विवासे । २१७ ध्रन २१८ भनि २१९ धृज २२० धूनि २२१ वा २२२ धनि गतो । २२३ कूज अव्यक्त भाग्दे । २२४ अर्ज २२५ पर्न अर्जने । २२६ गर्न शब्दे । २२७ तर्ज भर्सने २२८ की व्यथने । २२९ ख ने च । २३० अन गतिक्षेपणयोः । १३१ तेन पालने । २३२ खज मन्थे ।

·धातुपाठः। नानाममानापमपिगम्य महागल ! ऋरनं प्याकरणं प्रोन सरमै पागिनां नमः ।। याएका मानि माया पक्षनिम् । पाणिनि सूत्रकार व प्रणाऽस्मि मुनित्रपम् ।। १ भू सत्तायाम् ॥ उदात्तः परसांभापः || १ ध वृद्धी । ३ सय मंत्र ।। 7 प्रतिष्टालिप्सयोमन्थे च । ५ बा मोहने । ६ ना ७ ना यारोपनापश्चर्याशी: ८ दध धारणे । ९ पुदि आप्रयणे । १० विदिश्य । ११ यदि अभिवादनम्त्योः १२ भदि कल्याण मुख च । १३ मदि तिमोदमदम्वनक्रान्तिगतिम् । १४ स मिचिगलने । १५ सिदि परिदेयने । १६ मुद हरें । १७ दद दाने । १८ वद । स्वर्द भास्वादने । २. उर्द माने क्रीडायां च । २१ कुर्द २२ खुर्द २१ गुर्द २१ २ श्रीहायामेव । २५ पूद क्षरणे । २६ न्हाद अन्यते शब्दे । २७ हादी मुखे च । २. स्वाद आस्वादने । २९ पर्द कुत्सिते गन्दे । ३० यती प्रयन्ने । ३ युत् ३२ जु भासने । ३३ विधु ३४ वेथ याचने ! ३५ अधि शैथिल्य । ३६ प्रथि कोटिलये । ३५ काथ श्लाघायाम् । पधादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ॥ ३८ ॥ अत मा. तत्यगमने । ३९ चिती संज्ञाने । ४० च्युतिर् आसेचने । ४१ ध्युतिर क्षरणे । ४२ मन्य विलोहने । ४३ कुथि ४४ पुथि ४५ लुथि ४६ मयि हिंसासंकेशनयोः । ४७ पिध ग. स्यामं । ४८ पिधू गाने मागल्ये च । ४९ खाद भक्षणे । ५० बद स्र्य हिंसायां च । ५१ यद स्थैर्ये । ५२ गद ब्यक्तायां वाचि । ५३ रद विलेखने । ५४ णद भव्यते शन्दे । ५१ अर्द गती याचनेच । १६ नई ५७ गर्द शन्दे । ५८ तर्द हिंसायाम् । ५९ पार्द कुत्सिते शब्दे । ६० खर्द दन्दर्के । ६१ अति १२ अदि वन्धने । ६३ इटि मेश्वर्ये । १४ विदि अवयवे || मिदि इसके ॥६५ गडि बदनेकदेशे । ६. रसायाम 1 ६७ टुनदि समृद्धी । ६८ चदि आहादे 1 ६९ प्रदि चेष्टायाम् ७१ प्रादि ७२ लादि मावाने रोदने च । ७३ शिदि परिदेवने । अतादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मभाषाः ॥ ७९ शीट से ७७ श्लोक मंधाते । ७८ देश ७९ धेट शब्दो साहयोः । सेक ८२ ह ८३ सकि ८४ कि ८५ . अकि लक्षणे।८८ वकि कौटिल्ये। ८९ मकि ९२ क आदाने । ९३ क तृप्ती प्रतियाते चकि ९८ दौक ९९ ग्रोक'१०० वष्य ? ट ·भ्यादयः चु भावकरणे । ३४८ मा अभियोगे । ३४९ कर कार्कइये । चुडादयस्त्रयो दोपधाः ।। ३५० क्रीड विहारे । ३५१ उट्ट तोडने । तूट इत्येके ।। ३९२ हुड ३५३ हुड्ड ३९४ होड गती । ३५५ रोड अनादरे । ३१६ रोड ३१७ लोड उन्मादे । ३९८ अड उद्य मे । ३५९ लड विलासे ॥ लल इत्येके ॥ ३६० कड मदे ॥ कडि इत्येके ॥ ३६१ गडि वदनैकदेशे ॥ शौदादय उदात्ता उदात्ततः परस्मैभाषाः ॥ ३६२ तिपृ २६३ ते ३६४ टि ३६५ हेट क्षरणार्थाः तेषु कम्पने च ॥ २६६ ग्लेदैन्ये । ३६७ टुवेष्ट कम्पने । १६८ केपृ ३६९ गेट ३७० ग्लेषु च । ३७१ मेप ३७२ रेप ३७३ ले गती । ३७४ अपूप् लजायाम् । ३७५ कपि चलने । ३७६ रवि ३७७ लबि ३७८ अवि शब्दे ! ३७९ लबि अवलंसने च । ३८० कबृ वर्णे । ३८१ क्लीय अधाष्टयें । १८२ क्षीय मदे । ३८३ शीम कत्थने । ३८४ ची च । ३८५ रेक शब्दे ।। अभिरभी कचि- त्पयेते ॥ ३८६ ष्टमि ३८७ स्कभि प्रतिबन्धे । ३८८ जमि ३८९ जूमि गात्रविनामे । ३९० शल्म कत्यने । ३९१ वरभ भोजने । ३९२ गल्भ धाटर्ये । ३९३ श्रन्भु प्रमादे॥ दन्यादिश्च ।। ३९४ शुभु स्तम्भे । तिप्यादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ॥ तिपिस्त्वनुदात्तः ।। ३९५ गुप्त रक्षणे । ३९६ चूप संतापे । ३९७ जप ३९८ जल्स व्य- कायां वाचि । ३९९ । जप मानसे च । १०० चप सान्लने । ४.१ पप समवाये ४०२ रप ४०३ लप व्यक्तायां वाचि । ४०४ नुप मन्दायां गतौ ४०५ तुप ४०६ तुप ४०७ त्रुप १०८ न्फ ४०९ तुफ ४१० तुफ ४११ अफ ४१२ बुक हिंसााः । ४१३ पर्प ४१४ रफ ४१५ रफि ४१६ अर्ब ४१७ पर्व ४१८ लव ४ १९ बर्व ४२० गर्व ४२१ कर्व ४२२ खर्व ४२३ गर्व ४२४ शर्व ४२५ पर्ब ४२६ चर्व गती । ४२७ कुवि आच्छादने । ४२८ लुबि ४२९ तुषि अर्दने । ४३० चुत्रि वक्तसंयो- गे। ४३१ पृमु ४३२ पृन्भु हिंसार्थी ॥ पिमु पिन्भु इत्येके ॥ ४३३ शुभ ४३४ शुन्भ भाषणे ॥ भासन इत्येके । हिंसायामित्यन्ये । गुपादय उदत्ता उदात्तेतः परस्मैभा- पाः ॥ ४३५ घिणि ४३६ घुणि ४३७ घृणि प्रणे । ४३८ पुण ४३९ घूर्ण भ्रमणे । ४४. पण व्यवहारे स्तुती च । ४४१ पन च। ४४२ भाम क्रोधे । ४४३ क्ष सह- ने। ४४४ कमु कान्तौ ॥ घिण्यादय उदात्ता अनुदात्तेत आरमनेभाषाः॥ ४४५ अ- ण १४६॥रण ४४७ वण ४४८ भण १४९ मण ४५० कण ४५१ क्वण ४५२ वण ४९३ भ्रण ४९४ ध्वण शब्दार्थाः ।। धण इत्यपि केचित् ॥ ४९५ ओण अपनयने । ४५६ शेण वर्णगयोः ४५७ श्रोश संघाते । १५८ श्लोण च । ४५९, पै गतिप्रेर पाश्लेषणेषु । ४६० ध्रण शब्दे । रण इसपि केचित् ।। १६१ कनी दीप्तिकान्तिगतिथु । ४६२ टन ४६३ वन राब्दे । ४६४ धन ४६६ पण संभक्तौ । ४६६ अम गन्यादिए। ४६७ द्रम ४६८ हम्म ४६९ मी गनौ । ४७० चमु ४७१ छम् ४७१ जमु ४७३ ·विस ७२१ पेग गती । ७१२ हसे हमने । ७२३ गिग समाधी 1 ७२४ मिन ७२९ सान्दे रोपकते घ । ७२६ शग गती । ७२७ शश युतगती । ७२८ शम हिंसायाम् । ७२९ पु स्तुती ॥ दुर्गतानि के ॥ ७३० चढ़ परिकल्यने । ७११ मह पूजापान ! ७३२ रह सागे । ७३३ रहि गती । ७३४ १६ ७३५ दहि ७३६ वृह ७३७ १ दी । यहि सन्दे च । वृहिर इन्गेके ॥ ७३८ तुहिर् ७३९ दुहिर ७४० उहिर अर्द ७४ १ गई जायामाधुपिरादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मभाषा पसिस्त्वनुदात्त ७४२ धुत दीशी । ७४३ शिता यणे । ७४४ त्रिमिदा रहने । ७४५ मिष्विदा ने नमोचनयोः ॥ मोहनपोरिलोके । विश्विदा चेोके । ७४६ रुच दीप्तावमिप्रीती च ७४७ गुट परिवर्तने । ७४८ रुट ७४९ लुट ७५० दर प्रतिघाते । ७५१ शुभ दीप्ती ७५२ शुभ संचलने । ७५३ णभ ७५४ तुम हिंसायाम् || आद्योऽभावेऽपि । ७५९ सन् ७५६ घन्सु ७५७ भ्रन्सु अवलंसने ॥ घन्सु गती च । भ्रन्ग इत्यपि केचित् ।। ७९. स्वन्भु विश्वासे । ७५९ वृतु वर्तने । ७६० वृधु वृद्धौ । ७६१ मृयु शब्दकुत्सायाम् ७६२ स्यन्दू पस्रयणे । ७६३ कृपू सामर्थ्य ॥ द्युतादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मने भापाः । वृत् ॥ ७६४ घट चेष्टायाम् । ७६५ व्यथ भयसंचलनयोः।७६६ प्रथ प्रख्याने ७६७ प्रत विस्तारे । ७६८ म्रद मर्दने । ७६९ स्वद स्खदने । ७७० क्षजि गति दानयोः । ७७१ दक्ष गतिहिंसनयोः । ७७२ कृप कृपायां गतौ च।७७३ कदि७७४ऋदि ७७५ क्लदि वैलव्ये । वैकल्ये इसके । त्रयोऽप्यनिदितः इति नन्दी। इदितः इति स्वामी । कदि ऋदि इदितो कद क्लद इति चानिदितौ इति मैत्रेयः।।७७६त्रित्वरा संभ्रमे ॥ घटादयः पितः। उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ॥ ७७७ ज्वर रोगे । ७७८ गड सेचने । ७७९ हेड वेष्टने । ७८० वट ७८१ भट परिभाषणे । ७८२ णट नृती ।। गतावित्यन्ये ॥७८३ टक प्रतिघाते । ७८४ चक तृप्तौ । ७८५ कखे हसने । ७८६ रगे. शङ्कायाम् । ७८७ लगे सङ्गे । ७८८ हगे ७८९ हगे ७९० पगे ७९१ ष्टगे संवरणे । ७९२ कगे नोच्यते । ७९३ अक ७९४ अग कुटिलायां गतौ । ७९५ कण ७९६ रण गती । ७९७ चण ७९८ शण ७९९ श्रण दाने च ॥ शण गतावित्पन्ये ।। ८०० श्रथ ८.१ लय ८०२ क्रय ८०३ कप हिंसााः । ८०४ चन च । ८०५ वनु च नोच्यते । ८०६ ज्वल दीप्ती। ८०७ व्हल ८०८ म्हल चलने। ८०९ स्मृ आध्याने । ८१० दृ भये। ८११ नृ नये।८१२ श्रा पाके । मारणतोषणनिशामनेषु ८१३ ज्ञा । कम्पने ८१४ चलिः । ८१५दिर ऊर्जने । जिहोन्मयने ८.१६ लडिः । ८१७ मदी हर्पग्लेपनयोः । ८१८ घन शन्दे । ८१९ दलि. २० वलि ८२१ स्खलि ८३२ रणि ८२३ ध्वनि ८२४ प्रपि ८२५ क्षपयथेति भोमः । स्वन अयनंसने ॥ घटादयो मितः ॥ ८२७ जनी ८२८ जा ८२९माम ८३०ल्लो. १ऽमन्ताय । ८३२ बल ८३३ दल ८३४ म्हल ८३९ गमामनुपसर्गाश। ८५६ ·म्वादयः। रला ८३७ मा ८३८ वनु ८३९ वा च । न ८४० कमि ८४१ अमि ८४२ चमाम् । ८४३ शमो दर्शने । ८४४ यमोऽपरिवेपणे । ८१९ स्खदिर् अवपरिभ्यां च । ८४६ फण गती ॥ घटादयः फणान्ता मितः। वृत् । ज्वरादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभापाः ॥ ८४७ रानृ दीप्तो ॥ उदात्तः स्वरितदुभयतोभाषः।। ८४८ टुझान ८४९ दुधार ८५० दुभ्लाश दीप्तौ ॥ उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषा: ८५१ स्थमु ८५२ स्वन ८३ ध्वन शब्दे । ८५४ पम ८५६ टम अवैकल्ये ॥ वृत् ॥ ८१६ ज्यल दीप्तौ । ८५७ चल कम्पने । ८५८ जल धातने । ८५९ टल ८६० टूल वेन्ये । ८६१ स्थल स्थाने । ८६२ हल विलेखने । ८६३ णल गन्धे । वन्धने इत्येके ॥ ८६४ पल गती । ८६५ बल प्राणने धान्यावरोधने च । ८६६ पुल महत्त्वे । ८६७ कुल संस्थाने बन्धुषु च। ८५८ सल ८१९ हुल ८७० पल गती । ८७१ कथे निष्याके । ८७२ पथे गती। ८७३ मये विलोडने । ८७४ दुवम उद्गिरणे । ८७६ भ्रमु चलने । ८७६ क्षर संचलने ।। स्यमादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मभापाः ॥ ८७७ पह मर्षणे । उदात्तोऽनुदातेदा- रमनेभापः ॥ ८७८ रसु क्रीडायाम् । अनुदात्त उदात्तेदात्मनेभापः ।। ८७९ पस विशरणगत्ययसादनेषु । ८८० शशातने । ८८१ कुश आह्वाने रोदने च ॥ पदादय- स्त्रयोऽनुदात्ता उदातः परस्मैभाषा:11८८९ कुच संपर्चनकौटिल्यप्रतिष्टभविलेखने । ८८३ युध अवगमने । ८८४ रह वीजजन्मान प्रादुर्भावे च । ८८५ कस गती ।। वृत् । कुचादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः । रुहिस्त्यनुदात्तः ॥ ८६ हि सम्यक्ते सम्दे । ८८७ अन्चु गतो याचने च ॥ अनु इत्येके । अचि इन्सपरे ॥ ८८८ दुपाच पायाम् । ८८९ रेट परिमापणे । ८९० चते ८९१ पदे याचने । ८९२ मोच पर्या- तो८९३ मि. ८९४ मेट मेधासिंहसनयोः । पान्ताविमाविति स्वामी । धान्ताविति न्यासः ॥ ८९५ मे संगमे च । ८९६ गिर ८९७ गेट कुन्सासंनिसर्पयोः । ८९८ धु ८९९ मा उन्दने । ९०० अधिर बोधने । ९०१ उन्दिर निशामने । ९०२ बेग गतिज्ञानचिन्तानिशामनया दिनमहणेषु ॥ नान्तोऽव्ययम् । ९.३ अनु आदारण। ९.४ धीर आसनसंघरणयोः । ९.५ चाय जानिशामनमोः । ९.६ पय गती । ९०७ दादाने । ९०८ भेट मरे । गताविपके ।। ९.९ १९१० म्ले गती । ९११ अस गतिदीयादाना । अप इपके ॥ ९१२ सरा साधनसरीनयोः । ९१३ र पाती। ९१५ पर मरणे । ९१९ र हिमापार । ९९ आदानतरणयोः । ९१५ प्रश ९१८ म्ल माने।९१९ दास दाने १९२० मार माने । ९२१ गुह संदरने हिफा. दप उदाताः स्परितेत उभपठाभापाः ॥ ९१२ xि सेवापार ॥ उदास उभपती. भापः ॥ ९२३ म मरने । ९२४ हरले । ९२९ पुन धारने । ९२९ श्रीमान ॥ भूमादयश्चत्वारोऽनुदाचा उभयतोभापा९२७ भदाने।९२८२.९२९ ·धातुपाया। हर्पक्षये । ९.३० येन्यमारणे । ९३१ है सौ । ९३२ तृती। ९३३ ये चिना- याम् । ९३४ रे गन्दे । ९३५ स्ये ९३६ ४ी गन्दसंगनयोः । ९३७ से मदने । ९३८ ९३९ नै ९४०पेक्षसे । ९४१ के ९४२ में शन्दे । ९४३ ९४१ में पाके । ९४११०४६ ओवे शोषणे । ९४७ ? वेष्टने । ९४८ ण वेष्टने ॥ शोभाया चत्येके ॥ ९४९ देषु शोधने । ९५० पा पाने । ९५१ मा गन्धोपादाने । ९९२ मा शम्दाग्निसंयोगयोः । ९५३ धा गनिनिवृत्ती । ९५४ ना अभ्यासे । ९९५ दाण् दाने । ९५६ ४ कौटिल्ये । ९५७ स्पृ शन्दोपतापयोः । ९५८ स्मृ चिन्तायाम् । ९५९४ संवरणे । ९६० २ गती । ९६१ गतिप्रापणयोः । ९६२ ९६३ घृ सेचने । ९६४ च हूर्छने । ९६५ गती । ९६६ पु प्रसवेश्वर्ययोः । ९६७ शुश्रवणे । ९६८ ध्रु स्थैर्य । ९६९ दु ९७० द्रु गती । ९७१ जि ९७२ जि अभिमवे ।। धयत्यादयोः ऽनुदात्ताः परस्मैभापाः ॥ ९७३ मिङ् ईपद्धसने । ९७४ गुङ् अन्यक्ते शन्दे । ९७१ गाङ् गती । ९७६ कुङ् ९७७ शुङ् ९७८ उङ् ९७९ डुङ् शब्दे ॥ उङ् कुङ् खुङ् गुङ् घुङ् डुङ् इत्यन्ये ॥९८० च्युङ् ९८१ ज्युङ् ९८२ गुड् ९८३ टुङ् गतौ ॥ कुङ् इत्येके ॥ ९८४ रुङ् गतिरेपणयोः । ९८५ धृङ् अवध्वंसने । ९८६ मे प्रणिदाने । ९८७ दे रक्षणे । ९८८ श्यैड् गतौ । ९८९ प्यैङ् वृद्धौ । ९९० त्रैड् पालने ॥मिडा. दयोऽनुदात्ता आत्मनेभापाः ।। ९९१ पूङ् पवने।९९२ मूवन्धने।९९३ डी विहा- यसा गतौ ॥ पूडादयस्त्रय उदात्ता आत्मनेभापाः॥९९४ तृप्तवनतरणयोः ।। उदात्तःपर- स्मैभापः ॥ ९९५ गुप गोपने । ९९६ तिज निशाने । ९९७ मान पूजायाम् ९९८ मध बन्धने । गुपादयश्चत्वार उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ॥ ९९९ रभ राभस्थे । १००० डुलभ प्राप्ती । १००१ वन्ज परिष्यते । १००२ हद पुरीपोत्सर्गे || रभादय- श्चत्वार उदात्ता अनुदात्तेत अत्मनेभाषाः ॥ १००३ अिष्विदा अव्यक्त शम्दे ।। उदात्त उदात्तेत् परस्मैभाषः ॥ १००४ स्कन्दिर् गतिशोषणयोः । १.०५ पभ मे. थुने । १००६ णम प्रसवे शन्दे च । १००७ गम्ल १००८ सप्ल गतौ । १००९ यम उपरमे। १०१० तप संतापे । १०११ सज हानी । १०१२ पन्ज सङ्गे । १०१३ दृशिर प्रेक्षणे । १०१४ दश दर्शने । १०१५ कृप विलेखने । १०१६ दह भस्मी. ' करणे । १०१७ मिह सेचने ॥ स्कन्दादयोऽनुदात्ता उदात्तः परस्मैभापाः ।। १०१८ कित निवासे रोगापनयने च ।। उदात्तेत् परस्मैभाषः ॥ १०१९ दान खण्डने। १०२० शान तेजने ॥ उदत्तो स्वरितेतावुभयतो भाषी ॥ १०२१ डुपचपाके । १०२२ पच समवाये । १०२३ ॥ भन सेवायाम् । १०२४ रन्ज गगे। १०२५ शर आक्रोशे । १०२९ ॥ विष दीप्ती । १०२७ या देयपूजासंगतिकरणदानेषु । १०२८ : यर बीजसंतागे छेदनेऽपि । १०२९ वह प्रापणे | पचादयोऽनुदासाः स्वरितेत उभ- G ·अदादयः। यतोभापाः । पचिस्तूदात्तः ॥ १०३० यस निवासे || अनुदात्त उदात्तत् परस्मै- भापः॥ १०३१ वे तन्तुसंताने ।। १०३२ व्येञ् संवरणे । १०३३ हेञ् स्पर्धायां शन्दे च ॥ चेादयत्रयोऽनुदात्ता उभपतोभाषाः ॥ १०३४ वद व्यक्तायां याचि । १०३५ टुओश्वि गतिवृद्धयोः ॥ वृत् । अयं वदतिश्चोदात्तौ परस्मैभाषौ ।। इति शब्धिकरणा भ्वादयः ॥१॥ १ अद भक्षणे । २ हन हिंसागत्योः ।। अनुदात्तावुदात्तेती परस्मैपदिनौ ॥ ३ द्विष अप्रीती । ४ दुह प्रपुरणे ! ५ दिह उपचये । ६ लिह आस्वादने । द्विपादयोऽनु- दाताः स्वरितेत उभयतोभाषाः ॥ ७ चक्षि व्यक्तायां वाचि दर्शनेऽपि ॥ अनुदा- त्तोऽनुदात्तेदात्मनेपदी ।। ८ ईर गतौ कम्पने च । ९ ईड स्तुती । १० ईश ऐश्वर्थे । ११ आस उपवेशने । १२ आशासु इच्छायाम् । १३ घस आच्छादने । १४ कसि गतिशासनयोः ॥ स इसके । कश इत्यपि ॥ १५ णिसि चुम्बने । १६ णिजि शुद्धौ । १७ शिजि अव्यक्ते शम्दे । १८ पिजि वर्णे | संपर्चने इत्येके । उभयत्रेत्यन्ये । अवयवे इत्येके । अव्यक्ते शब्दे इतीतरे । पृजि इसके ॥ १९ वृजी वर्जने । वृजि इत्यन्ये । २० जी संपर्चने ॥ईरादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ॥ २१ पूछ प्राणिगर्भविमो. चने १२२ शीड़ स्वमै । उदात्ताधात्मनेभापौ॥ २३ पु मिश्रणेऽमिश्रणे च । २४ रु शम्दे । २५ पु स्तुती । २६ टुक्षु शब्दे । २७ पणु तेजने । २८ ष्णु प्रस्रवणे ।। युप्रभृतय उदा- साउदात्ततः परस्मैभापाः॥२९ अणु आच्छादने । उदात्त उभयतीभाप: ।। ३. . [अभिगमने । ३१ पु प्रसवैश्वर्ययोः । ३२ कु शब्दे । ३३ ष्टुञ् स्तुती ॥ धुमभृतयो- अनुदात्ताः परस्मैभाषाः । स्तौतिस्तूभयतोभापः ॥ ३४ बेञ् व्यक्तायो याचि ।। उदा- त उभयतोभापः ॥३५ इण गती । ३६ इद् अध्ययने । ३७ इक् स्मरणे । ३८ वी ग- तिव्याप्तिजनकान्त्यसनखादनेषु । ३९ या प्रापणे । ४० या गतिगन्धनयोः । ४१ भा दीप्तौ । ४२ या शोचे । ४३ श्रा पाके । ४४ द्रा कुत्सायां गतौ । ४५ प्सा भक्षणे । ४६ पा रक्षणे । ४७ रा दाने । ४८ ला आदाने । दापि दाने इति चन्द्रः ॥ ४९ दाप सबने । ५० ख्या प्रकथने । ५१ प्रा पुरणे । ५२ मा माने । १३ वच परिभा- पणे ॥ इण्प्रभृतपोऽनुदात्ताः परस्मैभापाः । इङ् त्यात्मनेपदी ॥ ५४ विद ज्ञाने। ५५ अस् भुवि । ५६ मृञ् शुद्धौ । ५७ रुदिर् अश्रुविमोचने । चिदादय उदात्ता उदा. सेतः परस्मैभाषाः ।। ५८ निवप् शये । उदात्तः परस्मैभापः ॥ १९ श्वस प्राणने । ६. अनघा ६१ जक्ष भक्षहसनयोः ॥ वृत् ।। ६२ जाट निद्राक्षये । १३ दरिदा दु- गतो। ६४ चकास दीप्ती । १५ शानु अनुशिष्टी । श्वसादय उदात्ता उदात्तेतः पर- सभापाः ॥ ६६ दीधी दीतिदेवनयोः । ६७ वैवी वेतिना हुये । उदात्तापात्मने- ।

·। धातुपाठः। भापी ॥ ६८ १४६९ मस्ति समे । ७० गा यान्ती ॥ पसादय उदात्ता उदात्ततः परस्मभापाः ॥ ७१ परीनं च । ७२ हु अपनयने । अनुदात्ता आत्मनंभापा" इति लुग्विकरणा अदादयः ॥२॥ ११ दानादनयोः ॥ आदाने चेत्येके ॥ २ त्रिभी भये । ३ ही सनायाम् ।। जु त्यादयोऽनुदात्ताः परस्मभाषाः ॥ ४ १ पालनपुरणयोः ॥ ? इत्येके | उदात्तः स्मभापः ॥ ५ इमृञ् धारणपोषणयोः ॥ अनुदात्त उभयतोभपः ॥ ६ माङ् शन्दे च । ७ ओहाङ् गती ।। अनुदात्तावात्मनपदिनी ॥ ८ ओहाक् त्यागे || अनुदान परस्मैपदी ॥ ९ इदा दाने । १० इधाञ् धारणपोषणयोः । दाने इत्यप्येके || अ. दातावुभयतोभापा ॥ ११ णिजिर शौचपोपणयोः । १२ विजिर पृथग्भावे । १३ बिर व्याप्ती | णिजिरादयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभयतोभापाः ॥ १४ पृ क्षरणदीत्योः १५ ह प्रसह्य करणे । १६ १७ स गती ॥ घृप्रभृतयोऽनुदात्ताः परस्मभापाः॥ भस भर्सनदीत्योः ॥ उदात्त उदात्तेत परस्मैपदी ॥ १९ कि ज्ञाने ॥ अनुदात्तः परस पदी ॥ २० तुर त्वरणे । २१ धिष शब्दे । २२ धन धान्ये । २३ जन जनने ।। तुर दय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभापाः ॥ २४ गा स्तुतौ ॥ अनुदात्तः परस्मभापः घृप्रभृतय एकादशश्छन्दसि । इयति भापायामपि । इति श्रुविकरणा जुहोत्यादयः ॥ ३ ॥ १ दिव क्रीडाविजिगीषाव्यवहारद्युतिस्तुतिमोदमदस्वप्नकान्तिगतिषु । २ पिदु तन्तुसं. ताने । ३ त्रिवु गतिशोपणयोः । ४ प्टिवु निरसने । ५ णुमु अदने ॥ आदाने इत्येकै । अदर्शने इत्यपरे ॥ ६ ष्णसु निरसने । ७ नम हरणदीप्त्योः । ८ व्युष दाहे । ९ प्लप च । १० नृती गात्रविक्षेपे । ११ त्रसी उद्वेगे । १२ कुथ पूतीभावे । १३ पुथ हिंसा- याम् । १४ गुध परिवेष्टने । १५ क्षिप प्रेरणे । १६ पुष्प विकसने । १७ तिम १८ टिम १९ टीम आर्दीभावे । २० वीड चोदने लज्जायां च । २१ इप गती । २२ पह २३ धुह चक्यर्थे । २४ नृप झुप् । २५ वयोहानी ॥ दिवादय उदात्ता उदात्तेतः पर- स्मैभापाः । क्षिपिस्त्वनुदात्तः ॥ २६ पूड् प्राणिप्रसवे । २७ दूङ् परितापे । उदा. तावात्मनेभापा ॥ २८ दीङ् क्षये । २९ डीड् विहायसा गती । ३० धीइ आधारे । ३१ मीङ् हिंसायाम् । ३२ रीङ् श्रवणे । ३३ लीङ् श्लेपणे । ३४ बीङ् वृणोत्यर्थे । घृत् । स्वादय ओदितः ॥ ३५ पीट् पाने । ३६ माङ् माने । ३७ ईङ्गतो । ३८ प्रीट् प्रीती ॥ दीडादय आत्मनेपदिनोऽनुदात्ताः । डीङ्तूदातः॥ ३९ शो तमूक- रणे । ४० छो छैदने । ४१ पो अन्तकर्मणि । ४२ दो अवखण्डने ॥ श्यतिप्रभृतयोऽनु. दाताः परस्मभापाः ॥ ४३ जनी प्रादुर्भावे । ४४ दीपी दीप्ती । ४५ पूरी आयपने ।

·- दिवादयः। ४६ तूरी गतित्वरणहिंसनयोः । ४७ धूरी ४८ गूरी हिंसागत्योः । ४९ घूरी ५० धुरी हिंसावयोहान्योः । ५१ शूरी हिंसास्तम्भनयोः । ५२ भी दाहे | ५३ तप ऐश्वर्ये का। ५४ वृतु वरणे । ५५ किंश उपतापे । ५६ काशृ दीप्तौ । ५७ वा शब्दे ॥ जन्यादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः। तपिस्त्वनुदात्तः॥१८ मृप तितिक्षायाम् । ५९ शुचिर् पूतीभावे ॥ उदात्ती स्वरितेतावुभयतोभापौ ॥ ६० णह बन्धने । ६१ स्न रागे । ६२ शप आक्रोशे ॥ महादयस्त्रयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभयतोभापाः ॥ १३ पद गती । ६४ खिद दैन्ये । ६५ विद सत्तायाम् । ६६ बुध अवगमने । ६७ युध संप्रहारे । ६८ अनोरुध कामे । ६९ अण प्राणने ! अन इत्येके ।। ७० मन ज्ञाने । ७१ युज समाधौ । ७२ सृज विसर्गे । ७३ लिश अल्पीभावे । पदादयोऽनुदात्ता अनु- दात्तेत आत्मनेभाषाः ॥ ७४ राधोऽकर्मकादृद्धावेव। ७५ व्यध ताडने । ७६ पुष पुष्टौ । ७७ शुए शोषणे । ७८ तुप प्रीती । ७९ दुप वैकृत्ये । ८० लिप आलिङ्गने । ८१ शक विभापितो मर्पणे । ८२ विदा गात्रप्रक्षरणे । ८३ क्रुध क्रोधे । ८४ क्षुध बुभुक्षा- याम् । ८५ शूध शौचे । ८६ पिधु संराद्धौ ॥ राधादयोऽनुदात्ता उदात्तेतः परस्मै- भाषाः ॥ ८७ रध हिंसासराध्योः ८ णश अदर्शने ८९ तृप प्रीणने । ९० दृप ह. मोहनयोः । ११ दुह जिघांसायाम् ! ९२ मुह वैचित्ये । ९३ गुह उगिरणे । ९४ ष्णिह प्रीती ॥ कृत् । रधादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभापाः ॥ ९५ शमु उपशमे । ९६ तमु कालायाम् । ९७ दसु उपशमे । ९८ श्रमु तपसि खेदे च । ९९ भ्रम अनव- स्थाने । १०० क्ष सहने। १.१ लमु ग्लानी । १०९ मदी हर्षे ।। पृत् ।। १०३ असु- क्षेपणे । १०४ यनु प्रयाने । १०५ जनु मोक्षणे । १०६ तसु उपक्षये । १०७ दसु च । १०८ वसु स्तम्भे । १०९ व्युष विभागे ॥ व्युस इत्यन्ये ॥ युस इत्यपरे ॥ ११० लष दाहे । १११ विस प्रेरणे । ११२ कुस संश्लेषणे । ११३ वुस उत्सर्गे । ११४ मुस खण्डने । ११५ मसी परिणामे ॥ समी इत्येक्रे ॥ ११६ लुट विलोडने ११७ उच समवाये । ११८ भृशु ११९ भ्रन्शु अध:पतने । १२० दृश वरणे । १२१ कृश तनू- फरणे । १२२ नितृप पिपासापाम् । १२३ हप तुष्टो । १२४ रुप १२५ रिप हिंसायाम्। १२६ डिप क्षेपे। १२७ कुप क्रोधे । १२८ गुप व्याकुलत्वे । १२९ युपु १३० रुपु १३१ लप विमोहने। १३२ लभ गायें। ११३ शुभ संचलने । १३४ णम १३५ तुम हिसायाम् || भिनभितुभयो युतादी यादौ च पश्यन्ते ।। १३६ किदु आमा । १३७ त्रिमिदा मेहने । १३८ त्रिशिदा मेहनमोचनयोः । १३९ का वृद्धो । १४० गृधु अ. निकालायाम् ॥ वृत् । असुप्रभृतय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥ इति श्यन्विकरणा दियादयः ।।४॥

·१०४ भातपाट न . १ अभिपये । २ पिन् बन्धने । ३ मित्र निशाने । ४ दुमिन् प्रक्षेपणे । ५ चित्र पपने । ६ त आमादने । ७ कृत, हिसायाम् । ८ परणे १९ पुत्र याम्यने ।। धूम् इत्येके । स्वादयोऽनुदात्ता उभयतांभापाः वृञ् उदात्तः ॥ १० दुदु उपता] ११ हिगती वृद्धी च । १२ प्रीती । १३ र प्रीतिपालनयोः ॥ प्रीतिचलनयोः इन्य- म्ये । स्मृ इत्यके || १४ आप्ल न्याती । १५ शक्तौ । १६ राध १७ साध सं. सिद्धी ॥ दुनोतिप्रभृतयोऽनुदात्ताः परस्मभापाः ॥ १८ असू. व्याप्ती संघाते च । १९ टिघ आस्कन्दने । अशिस्तिषी उदात्त्यनुदात्ततावात्मनेभापी ॥ २० तिक २१ तिग गती च । २२ पर हिंसायाम् । २३ निवृषा प्रागल्भ्ये । २४ दम दम्भने । २५ साधु वृद्धी । २६ तृप प्रीणने इत्येके ॥ छन्दसि ॥ २७ अह व्याप्ती । २८ दघ घातने पालने च । २९ चमु भक्षणे । ३० रि ३१ वि ३२ चिरि ३३ मिरि ३४ दाश ३५१ हिंसायाम् ।। क्षिर भाषायाम् इन्येके । ऋक्षीत्यादिरेके । रेफयानित्यन्ये ॥ वृत् । ति. कादय उदाता उदात्ततः परस्मभापाः ॥ इति श्रुविकरणाः स्वादयः ॥५॥ १ तुद व्यथने । २ शुद प्रेरणे। ३ दिश अतिसर्जने। ४ प्रस्न पाके । ५ शिप प्रेरणे । ६ कृष विलेखने ॥ तुदादयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभयतोभापाः ॥ ७ ऋषी गती ॥ उदात्त उदात्तत्परस्मैपदी ॥ ८ जुपी प्रीतिसेवनयोः । ९ ओविजी भयचलनयोः। १० ओलजी ११ ओलस्नी बीडने || जुपादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभापाः ।। १२ औद्रभू छेदने । १३ व्यच व्याजीकरणे । १४ उछि उञ्छ । १५ उछी विवासे । १६ मछ गतीन्द्रियप्रलयमूर्तिभावेषु । १७ मिछ उल्लेशे। १८ जर्ज १९ चर्च २० परिभापणभनियोः । २१ त्वच संवरणे । २२ ऋच स्तुती । २३ उन्ज आर्जवे उज्झ उत्सर्गे । २५ लुभ विमोहने । २६ रिफ कत्यनयुद्धनिन्दाहिंसादानेषु ॥ रिह इत्येके ।। २७ तृप २८ तृन्फ तृप्ती ॥ द्वावपि फान्तावित्येके ॥ २९ तुप ३० तुन्प ३१ तुफ तुन्फ हिंसायाम् । ३२ प ३३ इन्फ उल्लेशे ॥ प्रथमोऽपि द्वितीयान्त इत्येके ॥ ३४ ऋफ ३५ ऋफ हिंसायाम् । ३६ गुफ ३७ गुन्फ ग्रन्थे । ३८ उभ ३९ उन्म पूरणे । ४० शुभ ४१ शुभ शोभार्थे । ४२ हभी ग्रन्धे । ४३ घृती हिंसामन्यनयोः । ४४ विध विधाने । ४५ जुद्ध गतौ ॥ जुन इत्येके ४६ मृड सुखने । ४७ पृड च ४८ पृण प्रीणने । ४९ वृण च । ५० मृण हिंसायाम् । ५१ तुण कौटिल्ये । ५२ पुण कर्मणि शुभे । १३ मुण प्रतिज्ञाने । १४ कृण शब्दोएकरणयोः । ५१ गुन गतौ । ५६ गुण हिंसागतिको. टिस्येषु । ५७ धुण ५८ पूर्ण भ्रमणे । ५९ पुर ऐश्वर्यदीयोः । ६० कुर शन्दे । ६१ खुर छेदने । ६२ मुर संवेष्टने । ६३ धुर विलेखने । १४ पुर भीमार्थाम्दयोः । ६५ पुर अग्रगमने । ६६ इ उद्यमनै । बुद्ध इत्यन्ये ॥ ६७ तह ६८ स्तुहू १९ गन् हि- २४ - ·दादयः । । ाः । ७० इप इच्छायाम् । ७१ मिष सर्धायाम् । ७२ किल श्वैत्यक्रीडनयोः । ७३ ल मेहे । ७४ चिल घसने । ७६ चल विलसने । ७६ इल स्वमक्षेपणयोः । ७७ ल संवरपो । ७८ बिल भेदने । ७९ णिल गहने १८.हिल भावकरणे । ८१ शिल २पिल उन्छे । ८३ मिल श्लेषणे । ८४ लिख अक्षरविन्यासे । ८५ कुट कोटिल्ये । ६ पुट संश्लेषणे ८७ कुच संकोचने । ८८ गुज शन्दे । ८९ गुड रक्षायाम् । ९० डिप में। ९१ छुर छेदने । ९२ स्फुट विकसने । ९३ सुट आक्षेपमर्दनयोः । ९४ त्रुट दने । ९५ तुट कलहकर्मणि । ९६ चुट ९७ छुट छेदने । ९८ छट बन्धने । ९९ ड मदे । १०. लुट संदलेपणे । १०१ कृड घनत्वे । १०२ कुड वाल्पे । १०३ पुड रस । १०४ धुट प्रतिधाते। १०५ तुड तोडने । १०६ धुड १०७ स्युड संचरणे ॥ ड छुड इत्येके ॥ १०८ र १०९ कुल संचलने ॥ फुर फुरणे स्कूल संचलने सके । स्फर इत्यन्ये ॥ ११० स्फुट १११ चुड ११२ ब्रुड संवरणे ॥ ११३ जुड १४ मृड निमजने इत्येके ॥ प्रश्चादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभापाः ॥११५ हरी यमने ॥ उदात्तोऽनुदात्तेदात्मनेपदी ॥११६ णू स्तवने । ११७ धू विधूनने ॥ उदा- को परस्मैभापी ॥ ११८ गु पुरीपोत्सर्गे । ११९ व गतिस्थैर्ययोः ॥ ध्रुव इत्येके ॥ नुदात्तौ परस्मैपदिनौ ॥ १२० कुङ् शब्दे ॥ उदात्त आत्मनेपदी ॥ दीर्घान्त इति पटादयः । द्वस्वान्त इति न्यासः ॥ वृत् ॥ १२१ पृङ् व्यायाम । १२२ मृड् प्राण- पागे ॥ अनुदात्तावात्मनेभापौ ॥ १२३ रि १२४ पि गतौ । १२५ धि धारणे। १२६ से नियासगयोः ॥ रियत्यादयोऽनुदात्ताः परस्मैभापाः॥ १२७ पू प्रेरणे । १२८ कृ वक्षेपे । १२९ गृ निगरणे ॥ उदात्ताः परस्मैभापाः ॥ १३० दृङ् आदरे । १३१ इङ् अवस्थाने ॥ अनुदाचावात्मनेभापी ।। १३२ प्रच्छ झीप्सायाम् ॥ वृत् ॥१३३ सुज सर्गे । १३४ दुमस्नो शुद्धी । १३५ रुजो भङ्गे । १३६ मुजो कोटिल्ये । १३७ अप स्पर्श । १३८ रुश १३९ रिश हिंसायाम् । १४० लिश गतौ । १४१ स्पृश संस्पर्शने । १४२ विच्छ गतौ । १४३ विश प्रवेशने । १४४ मृश आमर्शने १४५ णुद चरणे । १४६ पदु विशरणगसवसादनेषु । १४७ शट्ट शातने ॥ पृच्छत्यादयोऽनुदा- त्ता उदात्तेतः परस्मैभापाः। विच्छस्तूदात्तः॥ १४८ मिल संगमे ।। उदाचःस्वरिते- दुभयतोभापः ॥ १४९ मुल्ल मोक्षणे १५० लुप्ल छेदने ।१५१ विदृ लाभे ।१५२लिए उपदेहे ।१५३ पिच क्षरणे ॥मुचादयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभयतोभाषाविन्दतिस्तू- दात्तः ॥ १५४ कृती छेदने । उदात्त उदात्तत्परस्मैपदी ॥ १५५ खिद परिघाते । अनुदात्त उदात्तेपरस्मैपदी ॥ १५६पिश अवयवे ॥ उदात्त उदात्तत्परस्मैपदी वृत्॥ इति शविकरणास्तुदादयः ॥ ६ ॥ 1Y ·{ भागे | fti 10 दिन गरि मादिर गोमुनि मेतो ॥ रुचादयोऽनुदात्ताः वटि रोत उभपांभा: II ( Tीनिहेगन 1९ टदिर मानारयोः । उदा जास्वस्तिताउभयती भाषा ॥ १. नी मेने || उदास उदारांपरस्मादी । ११ दिगो ॥ उदागोऽनुदासंदारमनपदी ॥ १२ नि देणे । १३ दिर- घारगे । अनुदासायनुदारतापारमनंपदिनी ।। १४ शिपिणे । १६ गाने । १६ माजी भामर्दने । १७ मुन पारनाम्याहारयोः ॥ शिपादयोऽनुदात्ता सा- तः पररमभाषाः॥१८ र १२ मायाम् । २० इन्दी रेदने । २१ प्यक्तियाणकान्तिगतए । २२ बन्नु मंकीगने। २३ ओरिती भवनानयोः।२४ बनने । २५ पृची संप ॥ हादय उदाता उदात्ततः परस्मैपदिनः ॥ यत् इति अम्बिकरणा रुपादयः ।। ॥ १तनु विनारे । २१ दाने । ३क्षण हिमायाम | ४ क्षिषु च। ५ ऋणु । ६ शृणु अदने । ७ घृणु दीप्ती ॥ तनादय उदात्ताः स्वरितेत उभयतोभाषाः । यनु याचने । ९ मनु अयोधने । उदात्तायनुदात्ततावात्मनेभाषा ॥ १० कुछ रणे ।। अनुदात्त उभयतोभापः ॥ इति उविकरणास्तनादयः ॥ ८॥ १ डुमीञ् द्रव्यविनिमये । २ प्रीञ् तर्पणे कान्तौ च । ३ श्रीञ् पाके । ४ मी हिंसा म् । ५ पिञ् बन्धने । ६ स्कुञ् आप्रवणे । ७ युञ् बन्धने ॥ प्रयादयोऽनुदात्ता उ यतोभापाः॥ ८ञ् शब्दे । ९ दून हिंसायाम् । १० पूञ् पवने । ११ लूञ् छेदने १२ स्तृञ् आच्छादने । १३ कृञ् हिंसायाम् । १४ वृञ् वरणे । ११ धूञ् कम्पने प्रभृतय उदात्ता उभयतोभापाः ॥ १६ शृ हिंसायाम् । १७ पृ पालनपुरणयोः ।। वृ वरणे ।। भरणे इत्येके ।। १९ भृ भर्सने । २० मृ हिंसापाम् । २१ द विदारणे ।। ज़ क्योहानी ॥ इत्येके । धृ इत्यन्ये ॥ २३ नये । २४ कृ हिंसायाम् । २५ * गती ) २६ ग शब्दे ॥ शृणातिमभृतय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैपदिनः ॥ २५ ज्या धयोहानौ । २८ री गतिरेपणयोः । २९ ली श्लेषणे। ३० ली वरणे । ३१ ली गतौ ।। वृत् ॥ ३२ श्री वरणे । ३३ श्री भये । भरे इत्येके । ३४ क्षीप हिंसायाम् । ३९ ज्ञा अवबोधने । ३६ बन्ध बन्धने ॥ ज्यादयोऽनुदात्ता उदात्ततः परस्मैभाषाः॥३५ वृद्ध संभक्ती ॥ उदात्त आत्मनेपदी || ३८ अन्य विमोचनप्रतिहर्पयोः । ३९ मन्य विलोडने । ४० श्रन्थ ४१ अन्ध संदर्भ । ४२ कुन्य संश्लेषणे ॥ संकेशे इत्येके ।। कुथ इति दुर्गः ॥ ४३ ·चुरादयः। मृद क्षोदे । ४४ मृड । अयं सुखेऽपि ॥ ४५ गुध रोपे । ४६ कुप निष्कर्षे । ४७ क्षुम संचलने । १८ णभ ४९ तुभ हिंसायाम् । ६० लिश् विवाधने । ५१ अश भोजने। ५२ उध्रस उन्छे । ५३ इप आभीक्ष्ण्ये । ५४ रिए विप्रयोगे । ५५ गुप ५६ सुप बहनसेवनपूरणेषु । ५७ पुष पुष्टी । ५८ सुप स्तये । १९ खच भूतप्रादुर्भावे । वान्तोऽय. मित्येके ॥ ६० हेट च । अन्यादय उदात्ता उदात्ततो विपिवर्ज परस्मैभाषा: ।। ६१ ॥ मह उपादाने । उदात्तः स्वरितदुभयतोभापः ॥ इति भाविकरणाः ज्यादयः ॥ ९ ॥ .१ र स्तेये । २ चिति स्मृत्याम् । ३ यत्रि संकोचे । ४ स्फुडि परिहासे ॥ स्फुटि इत्यपि ॥ ५ लक्ष दर्शनाडूनयोः । ६ कुद्रि अनृतभापणे । ७ लड उपसेवायाम् । ८ मिदि क्षेहने । ९ ओलडि उक्षेपणे ॥ ओकारो धात्ववयत्र इत्येके । न इसपरे । उलद्धि इत्यन्ये ॥ १० जल अपवारणे ॥ लज इत्येके ॥ ११ पीड अवगाहने । १२ नट अब. स्पन्दने । १३ श्रन्थ प्रयत्ने । प्रस्थाने इत्येके । १४ बध संयमने । बन्ध इति चान्द्राः ॥ १५ पृ पूरणे । १६ ऊर्ज बलप्राणनयोः । १७ पक्ष परिग्रहे । १८ वर्ण १९ चूर्ण प्रेरणे । वर्ण वर्णने इत्येके ॥ २० प्रय प्रख्याने । २१ पृध प्रक्षेपे । पथ इसके । २२ पम्ब संबन्धने । २३ सम्म च । साम्ब इसके ।। २४ भक्ष अदने । २५ कुद छेदनभर्सनयोः ।। पूरणे इत्येके ॥ २६ पु. २७ जुट्ट असीभावे । २८ अ २९ पु. अनादरे । ३० लुण्ठ स्तेपे । ३१ राठ ३१ वट असंस्कारगयोः ॥ वटि इन्येके । ३३ सनि २४ पिनि हिंसायलादाननिकेतने ॥ तुम पित्र इति केचित् । लनि नि इसके ।। ३५ पिस गती । ३६ पान्य सामप्रयोगे । ३७ श्यल्क ३८ वल्य परिमा- पणे । ३९ मिह मेहने । स्किट इत्येके ॥ ४० स्मिट अनादरे ॥ मिह इन्यके ।। ११ लिश्लेषणे । १२ पथि गती । ४३ पिच्छ युद्धने । ४१ उदि संवरणे । ४५ अग दाने । ४६ तह आघाने 1 ४७ ख ४८ गाडि ४९ कहि भेदने । ६० फुदि रक्षणे। ५१ डि घेटने ॥ रक्षणे इत्येके । फुटि इत्यन्ये । गुठि इत्यपरे ।। १२ गुडि सण्डने । ५३ टि विभाजने । यदि इति केचित् ॥ ११ मडि भूधार्या हो च। ५५ भडिक- ल्याणे । ५६ ई पमने । १७ पुस १८ युत आदरानादरयोः । ५९ सुर मंचोदने । ३. नर नाशने । १२ चर. ६२ शुद्ध स्यने । १४ पल शौचरमगि ! १५ तल प्रतिपदाम् । ९६ तुम माने । १७ दुल रोल महा।६९ मुल समुष्माये । ७. मष्ट रोहने। १ का ७२ लिप । ७१ भदने । ७१ तिल सेहने । ७९ घड मतो ॥ रक्षने । ७७ र मायाम |७८ सत्य माने । ७९ छ । ८० सट ऐदने । ८१सुर संपूर्णने । २१ ८३ पनि ना.

·शने । ८४ पन मार्गसंस्कारगयोः । ८५ शुल्क अति पर्शने । ८६ चपि गत्याम् । ८७ क्षपि क्षान्याम् । ८८ छजि कृच्छ्रजीयने । ८९ वर्त गत्याम् । ९० श्वन च । ९१ ज्ञप ज्ञानज्ञापनमारणतोपणनिशाननिशामनेषु । मिवेत्येके ।। ९२ यम च परिदै- पणे । ९३ चह परिकल्कने || चप इयेके || ९४ रह त्यागे च । ९५ वल प्राणने । ९१ चिञ् चयने ॥ नान्ये मितोऽहेती ॥ ९७ घट्ट चलने । ९८ मुस्त संघाते ॥ ९९ खट्ट संव- रणे । १०० पट्ट १०१ स्फिट १०२ चुत्रि हिंसायाम् १०३ पूल संघाते ॥ पूर्ण इसके । पुण इत्यन्ये ॥ १०४ घुस अभिवर्धने । १०५ टकि बन्धने । १०६ घूस कान्तिकरणे ॥ मूर्धन्यान्त इत्येके । ताठव्यान्त इत्यन्ये ॥ १०७ कीट वणे । १०८ चूर्ण संकोचने।' १०९ पूज पूजायाम् । ११० अर्क स्तवने ॥ तपने इत्येके ॥ १११ शुठ आलस्य । ११२ शुटि शोपणे । ११३ जुड प्रेरणे । ११४ गज ११५ मार्ज शब्दार्थी । ११६ मर्च च । ११७ घृ प्रस्रवणे ॥ लावणे इत्येके ॥ ११८ पचि विस्तारवचने । ११९ तिज निशाने । १२० कृत संशब्दने । १२१ वर्ध छेदनपुरणयोः । १२२ कुवि आच्छादने । कुभि इत्येके ॥ १२३ लुवि १२४ तुबि अदर्शने ॥ अर्दने इत्येके ॥ १२५ का व्यक्तायां वाचि ॥ फ्लप इत्येके ॥ १२६ चुटि छेदने । १२७ इल प्रेरणे । १२८ मा म्लेच्छने । १२९ म्लेच्छ अव्यक्तायां याचि । १३० घूस १३१ बई हिंसाया. म् ॥ केचिदिह गर्ज गर्द शब्दे गर्ध अभिकाङ्क्षायाम् इति पठन्ति ॥ १३१ गुर्द पूर्वनिकेतने । १३३ जसि रक्षणे ॥ मोक्षणे इति केचित् ॥ १३४ ईड स्तुती । १३५ जसु हिंसायाम् । १३६ पिडि संघाते । १३७ रुप रोपे । रुट इत्येके || १३८ डिप क्षेपे । १३९ टुप समुच्छ्रये ॥ आकुस्मादात्मनेपदिनः ॥ १४० चित संचेतने । १४१ दशि दंशने । १४२ दसि दर्शनदंशनयोः ॥ दस इत्यप्येके ॥ १४३ डप १४४ डिप संघाते । १४५ तत्रि कुटुम्बधारणे । १४६ मनि गुप्तपरिभाषणे । १४७ सना तक्षणसंश्लेषणयोः । १२८ तर्ज १४९ भर्स तने । १५८ यस्त १५१ गन्ध अदने । १५२ विष्क हिंसायाम् । हिष्क इत्येके ॥ १५३ निष्क परिमाणे । १५४ लल ईसा. याम् । १५९ कण संकोचे । १५६ तूग पूरणे । १५७ भ्रूण आशापिशङ्गयोः । १११ राट साधायाम् । १५९ यश पूजायाम् । १६० स्यग वितर्के । १११ गूर उपमने । १६२ शम १६३ पक्ष आलोचने । १६४ कुत्स अवक्षेपणे । १६५ गुट ऐदने । फुट इत्येके ॥ १६६ गल सयणे । १६७ मल आभण्डने । १६८ यूट आप्रदाने ॥ अपसा. दने इत्येके ॥ १६९ सुः प्रतापने । १७० यन्तु प्रलम्भने । १७१ शशियाने । १७१ मद तृतियोगे । १७३ दिनु परिबनने । १७४ र विज्ञान । १७१ दि घे. नाममाननियासे । १७६ मान सम्मे । १७७ १ शुगुप्सायाम् । १७८ कुरण मानो पा अमितमपने ॥ इत्याकुस्मीयाः ॥ १५९ वर्ष अध्ययने । १८० युग मापणे । -- २ ·चुरादयः। १८१ शब्द उपसर्गादाविष्कारे च। १८२ कण निमीलने ! १८३ अभि नाशने । १८४ पूद क्षरणे । १८५ जसु ताडने ! १८६ पश बन्धने । १८७ अम रोगे। १८८ चट १८९ स्फुट भेदने । १९० घट संघाते हन्सर्थाश्च । १९१ दिवु मर्दने । १९२ अर्ज प्रतियत्ने । १९३ पुषिर् विशन्दने । १९४ आडः क्रन्द सातत्ये । १९५ रुस शिल्पयोगे । १९६ तसि १९७ भूष अलंकरणे । १९८ अर्ह पूजायाम् । १९९ ज्ञा- नियोगे । २०० भज विश्राणने । २०१ शृधु प्रसहने । २०२ यत निकारोपस्कारयोः । २०३ रक २०४ लग आस्वादने || रघ इत्येके । रग इसन्ये ॥ २०५ अन्चु वि- शेषणे । २०६ लिगि चित्रीकरणे । २०७ मुद संसर्ग । २०८ स धारणे ।। ग्रहणे इत्येके । वारणे इत्यन्ये ॥ २०९ उनस उम्छे ।। उकारो धात्ववयव इत्येके । न इत्यन्ये ।। २१. मुच प्रमोचने मोदने च २११ यस स्नेहछेदापहरणेषु । २१२ चर संशये । २१३ च्यु सहने ॥ हसने चेत्येके । च्युस इत्येके ॥ ११४ भुवोऽवकल्कने । २१५ कृपेश्च ।। आ स्वदः सकर्मकात् ।। २१६ अस महणे । २१७ पुष धारणे । २१८ दल विदारणे । २१९ पट २२० पुट २२१ लुट २२२ वजि २२३ मिनि २२४ पिनि लिनि २२५ लुजि २२६ भजि २२७ लघि २२८ बसि २२९ पिसि २३० फुसि २३१ दशि २३२ कुशि २३३ घट २३४ घटि २३५ गृहि २३६ बर्ह २३७ बाह २३८ गुष २३९ धूप २४० विच्छ २४१ चीव २४२ पृथ २४३ लोक २४४ लोच २४५ गद २४६ कुप २४७ तर्क २४८ वृतु २४९ वृधु भाषार्थाः । २५० रुट २५१ लजि२५२ अजि २१३ दसि २५४ मुशि २५५ रुशि२१६ शीक २१७ रुसि २५९ नट २१९टि २६. नि २६१ चि २६२ रघि २६३ लघि २६४ अहि २६५ रहि २६६ महि च।२६७ लडि २६८ तड २६९ नल च । २७० पूरी थाप्यायने । २७१ रुज हिंसायाम् । २७२ ध्या आसादने ॥ साद इत्येके ॥ मा भृपादा ॥ २७१ युज २७४ पृच संयमने । १७५ अर्थ पूजायाम् । २७६ पह मांगे । २७७ ईर क्षेपे । २७८ ली द्रवीकरणे । २७९ भी वर्जने । २८० छन् आवरणे । २८१ ज यपोहानी । २८२ मि च २८३ रिय रियोजनसंपर्चनयोः 1 २८४ शिप असर्वोपयोगे । २८५ तप दाहे । २८६ एप मो॥ संदीपने इत्येके ।। २८७ दी संदीपने ॥ चर पर संदारने इत्येके ॥ २८८ भी भये । २८९ म संदर्भ । २९० अय मोक्षगे । हिंसापास इसमन्ये ।। २९१ मी गी। २९२ अन्य बन्धने । २९३ शीफ मामांगे। १९४ धीक प । १९५ ।। मर्द हिमापामा स्वरितेत् ॥ २९६ हिसि हिंसापाम् । २९७ भई पूजापान । १९८ आरः पर पत्य । २९९ गन्ध शोचकर्मगि।३.०Bारणे ॥स्वरितेत् । ३०१ जर पलिईने लाने साये ॥२०१५ कम्पने । १.१ प्रीन् तांग। १०४ सय ३.५ अन्य संद। २०६ मार सनने । स्वस्तेिदपमित्त्येक ।। १०७ तनु न दासर्गाच ·देणे ॥ चन दामनयोः ॥ ३०८ 4 मोगा || बरिनेत् । अनुदान दित्येक ॥ ३०० र परिमाय । ३१. मान मायाम 13 म्प्रादेती। ३११ गई नियने । ३१३ मार्ग अनेणे । ३१४ करि गो। ३११ मत को कारयोः । ३१६ मनिशागा | स्यरितत् ॥ ३१७ मा प्रहमने ॥ इत्यापी. गा। अयादन्ताः ॥ ३१८ कय गायधे । ३१९ मालाम् । ३२० गय संख्या- 1३९१८३२२ सपगामारणे । ३२३ पट ३२४ गट मन्थे । ३२२ रह गांग। ३२६ मा ३२७ गदी देवशन्दे । ३२८ पन गती वा ॥ या अदन्त इये ॥ २१९ पर अनुरसान । ३३० सर आशेष । ३३१ रच प्रतिपन्ने । ३३२ कल गती सं- म्याने च। ३३३ पह परिकल्कने । ३३४ मह पूनापाम् । ३३५ सार ३३६ कर ३३७ अप दोर्यल्ये । १३८ रह सापाम् । ३३९ भाम क्रोधे । ३४० सूच पैन्ये । ३४१ गेट भक्षणे ॥ तृतीयान्त इत्येके । शोट इत्यन्ये ॥ ३४२ क्षोट क्षेपे । ३४३ गोन उप । ३४४ गुमार फ्रीडापाम् । ३४५ शील उपधारणे । ३४६ साम सान्तन- योगे । ३४७ वेल कालोपदेशे ॥ याल इति पृथग्धावरित्येके || ३४८ पल्यूल लवनाः घनपोः । ३४९ यात मुखसेवनयोः ॥ गतिमुखसेवनयोः इत्येके ।। ३६० गवेष मार्गणे । २५१ पास उपसेवायाम् । ३५२ निवास आच्छादने । ३६३ भाज पृथकर्मणि । ३५१ समाज प्रीतिदर्शनयोः ।। प्रीतिसेवनयोः इत्येक || ३५५ ऊन परिहाणे | ३५६ ध्यन शब्दे । ३५७ कूट परितापे । परिदाहे इत्यन्ये ॥ ३९८ सङ्केत ३९९ ग्राम ३६० कुण ३६१ गुण चामन्त्रणे । ३६२ केत श्रावणे निमन्त्रणे च । ३६३ कुण संकोचनेऽपि । ३६४ स्तेन चौर्ये ।। आगर्वादात्मनेपदिनः ॥ ३६५ पद गती । ३६६ गृह ग्रहणे । ३६७ मृग अन्वेपणे । ३६८ कुह विस्मापने । ३६९ शूर ३७० वीर विक्रान्ती । ३७१ स्थूल परिवहणे । ३७२ अर्थ उपयाञायाम् । ३७३ सत्र संतानक्रियायाम् । ३७४ गर्व माने ॥ इत्यागीयाः ॥ ३७५ सूत्र वेष्टने । ३७६ मूत्र प्रस्रवणे । ३७७ रुक्ष पारुष्ये । ३७८ पार ३७९ तीर कर्मसमाप्ती । ३८० पुट संसर्गे । ३८१ धेक दर्शने इत्येके । ३८२ कर शैथिल्ये ॥ कर्त इत्यप्येके ॥ प्रातिपदिकाद्धात्वर्थे बहुलमिष्टवञ्च । तत्करोति- तदाचष्टे । तेनातिकामति । धातुरूपं च । * आख्यानात्कृतस्तदाचष्टेकुलुकप्रकृतिप्रत्यापतिः प्रकृतिवच्च कारकम् | कर्तृकरणाद्धात्वर्थे । ३८३ वल्क दर्शने । ३८४ .चित्र चित्री- करणे ॥ कदाचिद्दर्शने ॥ ३८५ अंस समाघाते । ३८६ वट विभाजने । ३८७ लज प्रकाशने ॥वटि लनि इत्येके ॥ ३८८ मिश्न संपर्के । ३८९ सङ्काम युद्धे ॥अनुदात्तत् ।।३९० स्तोम श्लाघायाम् । ३९१ छिद्र कर्णभेदने ॥ करणभेदने इत्येके । कर्ण इति धात्वन्तरमित्यपरे || ३९२ अन्ध दृष्टयुपधाते || उपसंहारे इत्यन्ये ॥ १९३ दण्ड दण्डनिपातने । ३९४ अङ्क पदे लक्षणे च । ३९५ अङ्ग च । ३९६ मुख ३९७ दुःख तक्रियायाम् । ३९८ रस ·किसानुशासनम् ।. आस्थादननेहनयोः । ३९९ व्यय वित्तसमुत्सर्गे । ४०० रूप रूपक्रियायाम् । १०१ छेद द्वैधीकरणे । ४०२ उद अपवारणे । ४०३ लाभ प्रेरणे । ४०४ व्रण गात्रविचूर्णने । ४०५ वर्ण वर्णकियाविस्तारगुणवचनेषु ।। बहुलमेतनिदर्शनम् ॥ ४०६ पर्ण हरितभावे । १०७ विष्प दर्शने । ४०८ क्षप प्रेरणे । ४०९ यस निवासे । ४१० तुत्य आवरणे ॥ णि. डहानिरसने । श्वेताश्वाश्वतरगालोडिताहरकाणामश्वतरेतरलोपश्च । पुग्छादिषु प्रातिपदिका- झाल्यर्थ इत्येव सिद्धम् ॥ इति स्वार्थे णिजन्तासुरादयः ॥१०॥ इति श्रीपाणिनिमुनिप्रणीतो धातुपाठः समाप्तः ॥ लिङ्गानुशासनम् । १ लिङ्गम् । २ स्त्री । ३ प्रकारान्ता मातृदुहितस्त्रसृपोतननान्दरः । ४ अन्यूपत्ययान्तो धातुः । ५ अनिभरण्यरणयः पुंसि च १६ मिन्यन्तः । ७ वदिवृष्ण्यमयः पुसि । ८ रोगियो- न्यूर्मयः पुंसि च । ९ किनन्तः । १० ईकारान्तश्च । ११ ऊयावन्तश्च । १२ प्वन्तमेका- क्षरम् । १३ विंशत्यादिरा नवतेः । १४ दुन्दुभिरक्षेषु । १५ नाभिरक्षत्रिये । १६ उभावन्यत्र पुंसि । १७ तलन्तः । १८ मूमिविद्युस्सरितावनिताभिधानानि । १९ यादो नपुंसकम् । २० भास्तुक्सन्दिग्द्वगुणिमुपानहः । २१ स्पूणोणे नपुंसके च । २२ गृहशशाभ्यां क्लीवे । २३ प्रावृतिपुद्धितिषः । २४ दर्विविदिवैदिखनिशाणपनिवेशिकृष्योपधिकाव्यङ्गुलयः । २५ ति- यिनाडिरुचिवीचिनालिघूलिकिकिकेलिच्छविराज्यादयः । २६ शकुलिराजिकुव्यशनिवतिभ्रुकु- दिदिवलिपट्टयः । २७ प्रतिपदापद्विपत्संपच्छरसंसत्परिपदुपःसंविद्युन्मुत्समिधः । २८ आ- शी गौरिः । २९ अमुमनस्समासिकताबर्षाणां बहुत्वं च।३० सक्त्वाज्योग्याग्यवागूनौस्किचः । ३१ तटिसीमासंबध्याः । ३२ चूलिवेणिवार्यश्च । ३३ ताराधाराज्योत्स्नादयश्च । ३४ श- लाका स्त्रियां नित्यम् ।। १ पुमान् । २ घनबत्तः । ३ घाजन्तश्च । ४ भयलिगभगपदानि नपुंसके । ५ नङ- न्तः । ६ याच्या स्त्रियाम् १७ क्यन्तो पुः। ८ इयुधिः स्त्री च । ९ देवासुरात्मस्वर्गगि- रिसमुद्रनखकेशदन्तस्तनमुजकण्ठखड्गशरपङ्काभिधानानि । १० त्रिविष्टपत्रिभुवने नपुंसके । ११ चीः त्रिपाम् । १२ इधुवाहू त्रियां च । १३ वाणकाण्डी नपुंसके च । १४ नन्तः । १५ ऋतुपुरुपकपोल्गुलमेघाभिधानानि । १६ अभ्रं नपुंसकम् । १७ उकारा- न्तः। १८ धेनुरज्जुकुहसरयुननुरेणुप्रिपङ्गवः त्रियाम् । १९ समासे रज्जुः पुंसि च । २० रमजानुस्वादश्रुजतबधुतानि नपुंसके । २१ वर्ग चार्थवाचि । २२ मट्ठमधुशीधुसानुकम- पनि नपुंसके च । २३ रुपन्तः । २४ दारूकसेरुजवस्तुमस्तुनि नपुंसके । २५ सक्त- ·हिमानुशासनम् । नपुंसके च । २६ प्रापरमेरकारान्तः । २७ कोपधः। २८ चिबुकशालुकप्रातिपदिकांशु- कोल्मुकानि नपुंसके । २९ कण्टकानीकसरफमोदकचपकमस्तकपुस्तकतडाकनिष्कशुष्कवर्च- स्वपिनाकमाण्डककटकदण्डकपिटकतालकफलककल्कलाकानि नपुंसके च 1 ३० टोपधः । ३१ किरीटमुकुटललाटवटवीटगृहाटकरटलोष्टानि नपुंसके । ३२ कुटक्टकपटकपाटक- पटनटनिकटकीटकटानि नपुंसके च । ३३ णोपधः । ३४ ऋणलवणपर्णतोरणरणोष्णानि नपुंसके । ३५ कार्पापणस्वर्णसुवर्णव्रणचरणवृषणविषाणचूर्णतृणानि नपुंसके च ।३६ थो- पधः । ३७ काष्ठपृष्ठरिक्थोक्यानि नपुंसके । ३८ काष्टा दिगा स्त्रियाम् । ३९ तीर्थप्रोथयूथगाथानि नपुंसके च । ४० नोपधः । ४१ जघनाजिनतहिनकाननवननिन- विपिनवेतनशासनसोपानमिथुनश्मशानरत्ननिम्नचिहानि नपुंसके । ४२ मानयानाभिधानन· लिनपुलिनोद्यानशयनासनस्थानचन्दनालानसंमानभवनवसनसंमावनविभावनविमानानि नपुंसके च । ४३ पोपधः । ४४ पापरूपोडुपतल्पशिल्पपुष्पशष्पसमीपान्तरीपाणि नपुंसके । ४५ शूर्पकुतपकुणपद्वीपविटपानि नपुंसके च । ४६ भोपधः । ४७ तलभं नपुंसकम् । ४८ जृम्भं नपुंसके च । ४९ मोपधः । ५० रुक्मसिध्मपुग्मेन्मगुल्माध्यात्मकुङ्कुमानि न. पुंसके । ५१ सभामदाडिमकुसुमाश्रमक्षेमक्षीमहोमोद्दामानि नपुंसके च । ५२ योपधः । ५३ किसलयहृदयेन्द्रियोत्तरीयाणि नपुंसके । ५४ गोमयकपायमलयान्वयाव्ययानि नपुंसके च । ५५ रोपधः । ५६ द्वाराप्रस्फारतक्रवक्रवप्रक्षिप्रक्षुद्रच्छिद्रनारतीरदूरकृच्छ्रन्धाश्रश्ववभीरग- भीरक्रूरविचित्रकेयूरकेदारोदरशरीरकन्दरमन्दरपजराजरजठराजिरवरचामरपुष्करगहरकुटीरकुलीर. चत्यरकादमीरनीराम्बरशिशिरतन्त्रयन्त्रक्षेत्रक्षामित्रकलबच्छत्रसूत्रवस्त्रनेत्रगोत्राङ्गुलियभलवारश- नशास्त्रवत्रपनपाननक्षत्राणि नपुंसके । ५७ शुक्रमदेवतायाम् । ५८ चक्रवनान्धकारसारावारपार- क्षीरतोमरगृङ्गारभृङ्गारमन्दारोशीरतिमिरशिशिराणि नपुंसके च । १९ पोपधः । १० रीपजोपाम्बरीपपीयूपपुरीपकिल्विपकल्माषाशि नपुंसके । ६१ पकरीपमिपविषवर्षाणि नपुंसके च । १२ सोपः । ६३ पानसमिसयुससाहसानि नपुंसके । ६४ चमससरसानिर्या- सोपवासकासवासमासकासकांसमांसानि नपुंसके च । ६५ कंसं च माणिनि । " रश्मिदिवसाभिधानानि । ६७ दीधितिः त्रियाम् । ६८ दिनाहनी नपुंसये. मानाभिधानानि । ७. द्रोणादको नपुंसके च । ७१ पारीमानिके त्रिपाम् । ७२ दारासतलानामूना बहुत्वं च । ७३ नाट्यपननोपपदानि भगाङ्गपदानि । ७४ मह. दरदुत्तरचितः । ७५ प्रपिराशिदतिप्रन्धिक्रिमिष्यनिवालिकोलिमोलिरिकाभिमुनपः । १ भनगामुयुधाः । ७७ हलकुन्तान्तवातत्रातदूतपूर्वसूतचूतमुहर्ताः । ७८ पण्डमण्डकरण टपरतुण्डगडमुण्डाशिमाः । ७९ यशवपुरोडागाः । ८. हृदयन्दद सदा ८१ अादिमध्यमुरिनम्बनितम्बगाः । ८२ पाठयपत्यकामरेपटाइनिर्ण. गिधन्दङ्गमङ्गनमुद्राहाः । ८३ माररपतिविशिवलितायाः || शि- ·पत्नपात्र- लिङ्गानुशासनम् । १ नपुंसकम् । २ भावे ल्युडन्तः । ३ निष्टा च । ४ वष्यत्रो तद्धिती । ५ कर्मणि च ह्मणादिगुणवचनेभ्यः । ६ यादग्यगनण्वुञ्छाश्च भाषकर्मणि । ७ भव्ययीभावः । ८ कायम् । ९ अभापायर्या हेमन्तशिशिरावहोरात्रे च ।। १० अनश्कर्मधारयस्तत्पुरुषः । १ अनपे छाया । १२ रानामनुष्यपूर्वा सभा । १३ मुरासेनाच्छायाशालानिशाः स्त्रि- च! १४ परवत् । १५ रानागाहा: पुंसि । १६ अपथपुण्याहे नपुंसके । १७ सं- यापूर्वी रात्रिः । १८ द्विगुः स्त्रिया च । १९ इमुसन्तः । २० अधिः स्त्रियां च । २१ दिः खियामेव । २२ मुखनयनलोयनमांसरुधिरकार्मुकविवरजलहलवनामाभिधानानि ३ सीरार्थीदनाः पुंसि । २६ वस्त्रनेत्रारण्यगाण्डीवानि पुंसि च । २६ अटवी स्त्रियाम्।२६ पधः । २७ तूलोपलतालकसूलतरलकम्बलदेवलवृपलाः सि । २८ शीलमूलमङ्गल- लकमलतलमुसलकुण्डलपललमृणालबालनिगलपलालबिडालखिलसूलाः पुंसि च । २९ तादिः संख्या । ३० शतायुतप्रयुताः धुमि च । ३१ लक्षाकोटी स्त्रियाम् । ३२ सहस्त्रः सि च । ३३ मन्द्वयकोऽकर्तरि । ३४ ब्रह्मन्पुति च । ३५ नामरोमणी नपुंसके । १६ असन्तो द्वयकः । ३७ अप्सराः स्त्रियाम् । ३८ वान्तः । ३९ यात्रामात्राभ- बादंष्ट्रावरनाः स्त्रियामेव । ४० भूनामित्रच्छानपुनमन्त्रनमैत्राः पुंसि । ४१ रवित्रसूत्रच्छत्राः पुंसि च । ४२ बलकुसुमयुद्धपत्तनरणाभिधानानि । ४३ पदाकमलो- पलानि पंसि च । ४४ आहवसवामी पुंसि । ४५ आजिः खियामेव । ४६ फल- गतिः । ४७ वृक्षजातिः खियामेव । ४८ वियजगत्सककपत्कृपच्छकृयकृदुदश्वितः । ४९ नयनीतावतातामृतंनिमित्त वित्तपित्तवतरजतहत्तपलितानि । ५. श्राद्धकुलिशदेवपीठकु- डाङ्गदधिसक्थ्यक्ष्यरथ्यास्पदाकाशकाण्वबीजानि । ५१ दैवं पुंसि च । ५२ धान्याज्यस- स्परूप्यपण्यवर्ण्यधिष्ण्यहव्यकव्यकाव्यसत्यापत्यमूल्यशिक्यकुड्यमहर्म्यतूर्यसैन्यानि । ५३ द्वन्द- बर्हदुःखबडिशपिच्छविश्वकुटुम्बकवचक्रवरहन्दारकाणि । १४ अक्षमिन्द्रिये ॥ १ स्त्रीसियोः । २ गोमणियटिमुष्टिपाटलिवस्तिशाल्मलित्रुटिमसिमरीचयः । ३ मन्युसीधु- कर्कन्धसिन्धुकण्डरेणयः । ४ गुणवचनमुकारान्तं नपुंसकं च । ५ अपत्यार्थतद्धिते ॥ १ पुनपुंसकयोः। २ घृतमूतमुस्तश्वेलितैरावतपुस्तबुस्तलोहिताः । ३ शहानिदाधो- द्यमशल्पदृढाः । ४ बजकुमकुथकूर्चप्रत्यदर्षा धर्चपुग्छ। । ५ कन्धोपधायुधन्ताः । ६ दण्डमण्डखण्डशवसैन्धवपार्धाकाशाङ्कुराकाशकुशकुलिशाः । ७ गृहमेहदेहपट्टपटहाष्टापदाg. दककुदाश्च ॥ १ अवशिष्टलिङ्गम् । २ अव्ययं कतियुष्मदस्मदः । ३ ष्णान्ता संख्या । ४ गुणवचनं च । ५ कृत्याश्च । ६ करणाधिकरणयोर्युत् । ७ सर्वादीनि सर्वनामानि ।। ॥ इति श्रीपाणिनिमुनिप्रणीतं लिङ्गानुशासनं समाप्तम् ॥

·܀| ·सिद्धान्तकौमुद्याः सूची। पृटम सूत्रम् (पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् १अभ.४१६० १३४ अच४।३।३१ ३८३ अश्वेश्छन्दससर्व०.६।१।१७. १६५ अंशहारी ५१ २०६९ ३.९ अचउपसर्गात्तः ७४७३.५ अबोनपादाने २०४८ ८ असवणेदीर्घः ६१७१११ ३० अरः ६.४।१३८ २४४ अजे.सिचि७१२१ ५६ अरुधितंच १४१५. (३७७ अच:कर्ट यति ६।१।१९५, ८७ अनामिकायाः०५४४११० ३१ अकरियकारके ३३१२८४ अचःकर्मकतरि ।।।२१६ अकुप्वानुम्व्यवाये०६४ार ६३ आणायमी २।३१२४ * अव:परस्मिन्पूर्ववि. २४२ +भाभ्यामध+ ३६ २५५ अकर्मकाच 11 २६ ९५ अचतुरविचतुरसुन. ५४१७५२२९ अगाये गालवयोः ७ ॥ ३४९९ २७६ अफर्मकाया३ । ३५ ४ अचच।२।२८ (११४ अपनीय ।।३।३ २७७ अकर्मकाब। १९० अचलास्वत्यल्य ४१२।६१२८. अशावकर्मशाचित.mive १९५ आर्मधारयराज्यम् १२१३०/१२२ अचित्तदस्निधेनो० ४४२४४७१९१ अणिनियुक्ते. ६ । २ । ७५ १८५ अप्रियसुष. ११/१९ चित्ताददेशासा. ४॥३॥९/11६ अणोपाय ।। ।। १५६ ११५ अफल्मार्वधातुरुयो. २५/ २७ मचिरतः । ११.. १. अणीप्रयासानुना• ॥४॥५. १७ जीविका ६।११/१ चिनिभाषा ३११/३४. अकर्मणिच 1131१९ ६५ भनीभविष्यदायम ..+अधिशीर्ष:+९।६२/४. अटिदिशा: । 114 १८ अक्षशलाका से• २१11-२३ अनिशुधातुक्षुया. ६।४100 अज्य ५४ २ १.०३ क्षेला 111. २१ अयोणिति ।।२।१५१० मणिपोरनायो.me २.८ असोन्यरसार १५ ५ अचीनत्यानिटि ३४३ अणिनुगः ५।४।१५ मोर्शनाद ५। ६/२९७ मधोयत् ।।. ३ अपुदमार्गमया 11 ..गारांनाइन.vis. ५मारहान्यो ।।४६.५३ अमरनादिः । १४ गरिदिशेत्रण: 11९९ अमावाती ११५७/भमदियादिभ्यः ४vire अमीरारमष ८१०९२ २१ भदौः 115 14811. मोस्तुमोममीमाः ॥१८२ . मच्छगन्यार।।४।९. मात्र १५ १९. अब १३ १६ मध्यन. ५.१७५1५८ भानिनी ५.१.१५ १.भमाने ." २९१ मा संगतत् ११.१.५२१८ असारमाधान 11. २९४ ममीपरिपायो ३ अनापाना. ५३॥५८५५ मापार: 14 . भामरमः ५४11/20 मानिस ना.m. ४६मजाया मिमा ४६ समाना. समजायला भन.. ९ भाविकान् ५1110101 अभिमान मायादार (10 दिनमोन. १२.१५।४।१६ " भाग २१ जि. ५८मगमग ९५ ५९८ भदान::४१५१witter १४. न.र.111 .५:५१ मरे ११. भाग. गो.

·No text on this page.

·सूची। पृष्ठम् सूत्रम् पृछम् सूत्रम् ४७ अनोयहुनोहे: ४।१।१२ (७ अन्धवतहादहस:५।४।८१ १७८ अभिजिद्विदभू. ५/३।११८ ३९८ अनौमावकर्मवचनः ६।२११५०/३५३ अपगुरोणमुलि १५३ २८५ अभिज्ञावचनेलट ३।२।११२ २७७ अनोरकर्मकात् ११३४९ ३४५ अपधनोहम् ॥१ ५५ अभिनिविशश्च १४४७ ४.1 अनोरप्रधानकनी ६२१८९/३०८ अपचितच ७४२१३० (१३० अभिनिष्कामतिद्वा० ४४३१८६ ८. अनोरमायःसरसा० ५।४।९४ ११०८ अपत्यपौत्रप्रभृति. ४११५१६२/३४१ अभिनिस स्तनः ० ८।३।८६ ३.४ अनीकर्मणि ३।२४१.. ८२ अपर्थनपुंसकम् २।४।३० २८. अभिप्रत्यतिभ्यःक्षिपः ११३८० ३९३ अन्त: वास९१ १३१ अपदातीसाल्वात् ४४२११३५ ५८ अभिरमागे १९१ ३९७ अन्त: ६२१४३ १७ अपदतिस्पमूर्धन्यः ८३१५५ ३४३ अभिविधीभावइनुण् ३१३१४४ ४.१ अन्तः ६१२१९७९ ६८ अपपरिषदिरचय: ०२११४१२/१८२ अभिविधीसंपदाच ५।४५३ ३०३ अन्त:४२. ६२ अपपरीवर्जने १४८८ (४०१ अभेर्मुखम् ६।२।१८५ १३६ अन्तःपूर्वपदाह ४॥३॥६० १४५अपमित्ययाचिताभ्यां०४।४।२१३०८ अभेश्चाविर्ये ७१२।२५ १८ अन्तरंयहियोगोष. ११३६१०५ पास:किया ६१११४४१६१ अभ्यमित्राच्छच ५१२४५७ ३४८ अन्तरदेश ४१२४ ५. अपरिमाणविस्ताचि०४।१।२२/२२३ अभ्यस्तस्यच ६१३३ ७८ अन्तरपरिग्रहे १४०६५ १६८ अपरिहताध २०३१ ३७७ अभ्यस्तानामादिः६१।१८५ ५८ अन्तरान्तरेणयुक्ते रा॥ २८५ अपरोक्षच ॥२॥११९ ५९७ अभ्यासत्यासवर्ण ६४७८ १२४४ अन्तर्घनोदेशे ३१३१७८ ५९ अपवतीया २१३१६ (२२४ अभ्यासाथ १३.५५ ६२ अन्तयतादर्शन. १४॥२८ (१०६ अपस्करयांगम् १४५/१८. अभ्यासेचर्च ८४५४ ८७ अन्तर्बहियोच. ५/४११०३६१ अपस्मृङ्ख्यामानृथुरा०६।१।३६/३५६ अभ्युत्सादयांप्रजन० ३.११४२ ५. अन्तर्वत्पतिवतोर्नुस् ११३२)२७७ अपवेशः १२४४ ३.१ अमनुष्कर्ट केच ३१२१५२ ४.१ अन्तश्च ६२।१८० ४०१ अपराध ६।२।१८६ ३९३ ममदननगरेलु.६२०८९ ३५८ अन्तयतवैयुगपत् ६।१।२००२७४ अपाच्चतुष्पाच्छकु०६१।१४२२९३ अमावस्यदन्यतर० ३।१।१२२ ३.१ अन्तात्यन्ताम्वदूर. ३४८आशनेचाहीयरहोः ५४१५/१३४ अमावास्यायाका ३३. ७ अन्तादिवञ्च ५११५८५ ६१ अपादाने पंचरी २५३२८ १६ अमिपूर्वः ६११११०७ १४ अन्तिकगायोनद०५॥३॥६३ ३५३ अपादानेपरीप्सायाम् ३।४।५२३६३ अमुवच्छामि ५।४।११ २८३ अन्तोदातादुत्तर .६२७१ IE३५३ १८ अमूर्धमस्तकारस्तां. ६३१ ३५९ अन्तीवयाः ११९४२२. ५८ अपिपदार्थसंमान.१९५६ ७९ अमेवाव्ययेन ११२/२. ३९२ अन्त्यापूर्ववरः ६।२।०३ १५ अपूर्वपदादन्यतर. ४१९१४०३६० अमेरमा ११४. • भाण:४४८५ २१ अपृक्तएकालन्ययः 11 अनम्वरवरिशुभय-८०२७० 3. अनन्यतनं २११४१४ ३.1 अहेशतमसोः ३१२१५. २९८ अभ्याम्पगोभूमिमा १३३९७ ५. अन्यतोटो 11४. ३१२ अपेचलरः ॥२१॥ २३ भम्र्यनद्यारयः 1.७ ३५२ अन्यथैयामिल्नुभोतापमुक्तपनि ३० ३१ भएमयुद्धी १९९ (९ अन्यपदारसंशा. २१९६२, १२. अपोवनमुभ्यार.४४२१२०/१५५ अयालयंजिना• 4110 ६२ अन्धारादितरतदि. २।३।२९४३ अगभि wrire २६४ अरइिति १२ ३ अन्वेभ्योपिस ४ भगन्तवमृतनै ४८ अपनच ४२५ ३५८ अन्येभ्योपिरश्यते ३१३११० ४ अपूरणीप्रमा: १४१५६/३५५ भास्मयानि 12. ३.१ अन्येभ्योऽशियनी शरा५/३४६ अप्रत्यशान ३३१.१ २.आयामतालाप्यन्ति.१४४५५ अन्येशमनिरले ६१) अनुवारियों mms | अरान्मनुधै १९ ३.४ भन्येवारिसे ३१२११.१ ४८ अभापितलाच १३४८ १५३ भीगीच ॥२॥.. २५४ मन्वयानुलोझो ६४ ३० अभिनय ३n. १२९९ मापजन्नसमु.१३. -

·No text on this page.

·पृणम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् ४७ अनोबहुनीहे: ४११२ ९७ अन्ववततादहस:५४०१ १७८ अभिजिद्विदभृ. ५/३१११८ ३९८ अनोभावकर्मवचनः ६२११५.३५३ अपगुरोणमुलि ६१११५३ २८५ अभिशावचनेलट ३१२१११२ २७७ अनोरकर्मकात् ११३१४९ ३४५ अपधनोहम् ३३१०१ ५७ अभिनिविशश्च १४४७ ४०१ अनोरमधानकनी ६२११८५/३०८ अपचितच २३० १३८ अभिनिष्कामतिद्वा० ४३२८६ ८. अनोश्मायःसरसो० ५।४।९४/१०८ अपत्यपौत्रप्रभृतिक ४११६२/३४१ अमिनिसःस्तन: ८३1८६ ३.४ अनाकर्मणि ॥२॥१.. ८२ अपर्धनपुंसकम् ॥४॥३० २८. अभिप्रत्यतिभ्यःक्षिपः ११३६८० ३९३ अन्तः ६१९२ १३१ अपदातीसाल्वात् ४४२११३५ ५८ अभिरभागे १९९५ ३९७ अन्त: ५२।१४३ १७ अपातस्यमूर्धन्यः ८१३॥५५ ३४३ अभिविधीभावइनुण ३।३४४ ४०१ अन्त:६२३१७९ ६८ अपपरियदिरचनः०२११२१८२ अभिविधीसपदाच ५४४५३ ३.३ अन्तः८४२० ६१ अपपरीवर्जने ११e ४०१ अभेर्मुखम् ॥२॥१८५ १३६ अन्त:पूर्वपदाइ ॥३॥६. १४५अपमित्ययाचिताभ्यां - 10/३०८ यश्चाविद १३१२५ १८ अन्तांबहियोगोप० १११३६ १०५ अपरस्परा:किया. १९११४४१६१ अभ्यमित्राच्छच ५५२११४ ३४८ अन्तरदेश ४१२४ ५. अपरिमाणविस्वाचि०४१२२/२२३ अभ्यास्तस्यच ६।११३३ ७८ अन्तरपारग्रहे १४०६५ ३६८ अपरिहताय ॥२॥३२ ३७७ अभ्यस्तानामादिः ६११८५ ५८ अन्तरान्तरेणयुक्त राशर २८५ अपरोक्षय १२१९ १९७ अभ्यासस्वाप्तवर्ण ६४० ३४४ अन्तर्घनोदेशे २३१७४ ५९ अपवर्गहतीया २०३१६ २२४ अभ्यासाच॥३९५ ६२ अन्तयिनदर्शन. ११४१२८१०६ अपस्करोरयांगम् १९११४९ /१८७ अभ्यासवर्ष १५४ ८५ अन्तहियोच. ५४११७३६३ अपस्पृधेयामानृचुरा०६।११३६३०६ अभ्युत्सादयोप्रजन. ३।११४२ ५. अन्तर्वपत्तिवतोर्नु र ४१३२/२७७ अपहवेतः १२४४ ३.१ अमनुष्यकर्तकेच ३।२०५३ ४.१ अन्तधा२११८. ४.१ अपाच १०५ ३९३ अमाननगरेतु.६०२०८९ ३५८ अन्तयतयुगपत् ६११२००२७४ अपाचतुष्पाकु०६११११४२/२९३ अमावस्पदन्यतर० ३१७१९२१ ३.१ अन्तात्यन्ताम्वदूर• ३१२४८१८१ अपादानेचाहीयरहोः ५।४।४५/१३४ अमावास्सायावा ४।३।३. ७ अन्तादिवच ६१८५ ६१ अपादाने पचमी २३३२८ १६ अमिपूर्वः 1100 १७४ अन्तिकायोने६०५।३।६३ ३५३ मादानेपालिप्सायाम ३६४१५२/३१३ अनुचच्दति ५imm १८३ अन्तोदासाहुत्तर. ६११११६९/२७९ अपारः ११३७३ ९८ अमूर्धमस्तकास्त्रा०६१३११२ ३७. अम्तोवत्याः ६१२२. ५८ अपि:पदार्थसमाव.१९६ ७. अमेवाव्ययेन २१२१२. ३९१ अन्त्यावयाचः ६।२।४३ m५ भपूर्वपदादग्यतर• 19.j३६७ ममामा . १४८ अमागर:४४८५ २१ अत्ताएकाल्पवयः ११२४१३७ अमरुधरवरिशुभप. १२७. १ अन्नव्यानं २०४३४ ३.1 अपेले.शतमाः ३६५. २९८ अम्बाम्बगोभूमिम• ८१३३९७ ५. अन्यतोडी १४. १२ ओचलर: ३३२१४ २३ अम्बानयोस्वः ३१.. ३५२ अन्यायमित्य 120 बोकापौर मुक्तानि. ३० ३१ अमसंबुद्धी ९९ ६५ भन्यपदाचसंदा. २०१२, २. अपोनवानमारः४।२।२५/१६५ अगःश्रदंगजिना. ५। ६१ भन्यारादिसरतेंदि. २५३२० अपामि inre २६४ भरदिति १९२ २४ भन्ये यौपिने 1 २४ अमृतमृतसने(३४८ अपनर ८४१५ ३५८ अन्वेभ्योपिया ३३१११.४ असणीममाशो 1111६३५५ अपरमयादीनिच्छ .. २.२ अन्येभ्योऽपिरयन्ते रा७५/३४६ भवन्यबाद ३३.१ २.आपामतानान्नि.. अन्येषामविकाते ६३१३७ ९ अरबपस्थिते ६.१९भरण्यान्मनुधे ४०२११२९ १.४ अन्येप्तापिरपयो ३२." ४८ अमानिकाच mur३१ अरिष्टनातन (An.. २५४ मन्वयानुलोम्ये ०६४ १८ अधिजनय ४३१. १९९ भाषामलस्यम६६.

·Cirrrrrrrrrrrrrrrent "KIRTE.It rimirrorft' In it. It Trma मgrat 1.भो '.. mirmire MIRMITRamnitarth. Hinate VIII maitra Unioriter t.. मधलागणा. प्रतिनिnि. १५॥ Raatrum.1/1. अनाना. १९. मिलिग ३९१ MARATI. मनिमम . ११८ माने : ५२ Hiभाभो ॥५॥१२५ १.५ अगामांताप्राम'३. भस्मिाधिमाप.flim २. भया.. भरमहोदध १२५९ मागम् ॥ ४. अन्यान्गुर २२ |१६ अरमानमः 101.. १८ भागापय 1. अमीमा: re १६९ अस्मागमेशारा." भनिगा 13 अपनीमार1191 भणच्यो ३२ १४. भलेरायोप्रमिरे• 2011 अगतीमारथ 16 ३५४ असनियोकिया ३३.९. ९७ अनुगुत्तर भीमागण॥३५ २२५ असतिक्तिस्यानि.३५२ भसोन्या १५२ ६८ अनीमायाकाले १८.२१६ मस्यतेस्थुम १५ १) भलोन्याउिपपा 118६५/६९ मनीमार. ५.७/५१ अस्वाहपूर्वदामा ५३ ९अल्पाख्यायाम् ५।४।१३९ ३५४ अयोग्याभिनेता० ३४५९/७९ अदमकदेशसंख्या ५४८५ "अल्पातरम् शर३४ ३५४ अव्याहवद्यादन. 095/20. अदंशुममोर्युस् ५/२०१० १७६ भये ५३८५ २६८ अशनायोदन्यध• ४॥३४ ४४ महन् ||६८ २. अलोपोनः ६१३४ १३७ अशन्देयत्सावन्यन.३६५३८९ अहीनेद्वितीया ६RIm १४६ अवक्रयः ॥५. ८३ अशालाच २।४।२४ ४०५ अहेतिविनियोगेन , १७६ अवक्षेपणे सन् ५।३३९५ २३९ अशोनेध २ ४.३ अहोच ८11.. ८ अबस्फोटायनस ६१११२३/२६८ अथक्षीरपलवणा०५१ 2. अदरखोरेव ६४।१४५ ३५९ अवचक्षेय ३१४/१५ 11- अश्वपत्यादिभ्यष 11८४ ८. अहोदंताद १९५अवधपण्यवर्यागर्थ ॥१.१.१/१६१ अश्वीकाहगमः ॥२॥१९ ८. अहोइएतेभ्यः ५४१८८ ३६% अवाघस्यात् ७३७ २. आमहारादेकासंज्ञा ॥1 11 अधादिभ्यःफा 111११. १४४ आर्यास्टल ४९ १.४३११३५ ३६१ अश्धिमान 11१६ १६४ आकर्यादिभ्यःकन् ५/२०६४ परसिरश्च ५/११८४ १७९ अपक्षाशितग्वलं.५॥४॥ १५७ भाकालिकायंत.५।१४ - अश्वा प्रा० ८।२।६७१०२ अराष्ट्रपतीयास्य • ६१३३९९ /१४५ आफन्दाह ४३ ·. r वनम् पृष्टम् सूत्रम् १९ आकोशेच १५० ३५३ आतोटिनित्यं ॥३॥ ३१. आनेमुन् २००१ ७ आकोशेनयनि: ३२ २१ आतोधातो: xiy. ८१ आन्मतः समाना.६.३४६ १३ आकोशेवन्पोर्महः ३।३।४५ २९७ आतोनुपसर्गतः ३१२१३ १०५ भापत्यस्यचतद्धि० ६४४१५१ १ आकेस्तच्छीलत. ३११३४/३५७ आतोमनिनकनि ३३२१७४ १६४ आपोजुषाणोवृ. ६।१।११८ भास्पातोपयोगे ११९ २८२ आतोयुचिण ४३३३३ ९. आपोऽन्यतरस्याम् ७४/१५ आगवीन: ५।२११४ ३१५ आतीयुत् ३३३११२० २६१ आप्शप्यधामीत् ॥४॥५५ आगस्त्यकौडिन्ध, २४४०२१७ मातोलोपहाटच १६४ १६१ आपपदंप्रामोति ५.२४८ १८४ आवधेिच ८1१1१0 आप्रहायण्यावरचाहक ४।२।२२१ ९८ आरमनय ६१३१६ आहउदमने १३१४० १९९ आत्मनेपदेष्वनतः ११५ ३५१ भाभीक्ष्ष्येणमुल्य ३।४।२२ आदिवापः ४३.१०५ २७५ आत्मनेपदेष्वन्यत. २४४४४०५ आमएकान्तरमाम• १५५ : आडिताग्छील्यै ३३१११ २१३ आत्मनेपदेष्वन्यता. ३१४५४५५५ आमः २१४४८१ आहियुद्धे ३१३१७३ (१४९आत्मविश्वजन. ५११९ १९ आमन्त्रितंपूर्वमवि० ८१११४२ आहोदौनास्थविह. १३२०३०३ आत्ममानेखश्च ३।२।८३ (३७५ आमन्त्रितसच ६।१:१९८ आडोनास्त्रियाम् ३१.४९ आत्माध्यानाखे ६।४।१६९ ३७५ आमन्त्रितस्यच १९ आडोनुनासिक. ११११६४१ आयर्वणिकलेक. ११३१३३ १८ आमिसर्वनाम:सुर ११:५९ आडोयमद्दनः ११३१२८ ५८ आदरानादरयोःस. ११४१६३ १९२ आमेतः ॥९. आहोयि ११६५ १९ आदाचार्याणां Ins १९१ आम्प्रत्ययवत्कृत्रोनु. १३१६३ आइमर्यादाभिविध्यो।१३३०७ आदि-प्रत्यनासि ६।२।२५ ३१ आप्रेरितं मर्सने बारा९५ आइमर्यादावचने ११४१८९ ३८५ आदिःसिचोन्प० ६.१९८७ १५ आयनेया नायिय::. २ भाइमाडौथ ६१९१७४ ३.५ आदिकर्मणिक्तक- ३६०७१/२०२ आयादयआर्धधातु. ३१.३१ आचत्वात ५/११११० १३.६ आदितश्च २०१६ ६६ आयुक्त कुशलाभ्या० २।३।४० भाचही 11 १ आदिन्त्येिनस हेता 1910 १३८ आयुधजीविभ्य३:०४॥३॥९॥ भाचार्योपसर्जन- ६१२।१०४३९१ आदिउदात्तः ६।२०६४ १७७ आयुधजीविसधा- ५:३१११४ सराचार्योपसर्जनश्चा०६।२।३६/१९६ आदिभिटुडवः ११३५ |१४४ आयुधाच्छच ४|४|१४ च्छीनचोर्नुम् 11100 ३७७ आदिर्णमुल्यन्यत० ६।१।१९४/१३ आरगुदीचाम् ४।१।१३. ज्जरसुर १११५. ३९५ आदिश्चिहणादीनाम् ६१३१२५/१८८ आर्धधातुकशेषः ३।४११४ ज्ञायिनिच ६३५ ३१३ आगमनजनः• ३।२।१५११८८ आधधातुरूपेड्ला० ॥२॥३५ टिश्च ६११९० ४ आदेःपरस ११११५४ २२४ आर्धधातुके १४॥३५ डिजादीनाम् ६१४१७२ २१७ भादेचउपदेशेऽशि० ६१४५/२०२ आर्धधातुके ६४४६ दुत्तमस्पपिच ३४१९२ १७ आदेशरत्यययोः ८३.५९ ३९० आर्योब्राह्मणकुमा० ६१२:५८ दिकाचितपाश. ५५३ ६ आणः ६३१४७ १५०आदिगोपुच्छसल्या०६।१११९ न्यसुभगस्थूल. ३१२।५६ ३२ आधन्तवदेकस्मिन्, २६९ आलजाटचौरहु. ५।२।१२५ नद्याः ३९१२ ४ आगन्ताटकिती १:१४६ ५६ आवश्याच ४११७५ तऐ ३१४९५ (१९५ आगुदात्तद्वाच्छद ०६।२।११९३४९ आवश्यकाधमये. ३३३११७० अभीणला १३४ ३३ आयुदात्तश्च ३१११३ १४७ आवसथाटल् ४४/७४ २. ३१४१११० ६५ आधारोऽधिकरणम् ४४५२८६ आशंसायाभूतवय ३३३३३२ योपसर्ग ३।११३६ ९३ आनदृतोद्वन्दै ६।३।२५ २८६ आशंशावचनेटिड् ३३१३४ श्योपसर्गे ॥३॥३.६ २९४ आनाम्योपनिन्ये ३.१1१२७ ३८७ माशंकाशाधनेदीयः ६१२१२१ रोडित: १८१ १९. भानिटोद १६ ३४ भाशितःकती १२.४ ·पृष्ठम् सूत्रम् ६ सिद्धांतकीमुद्याः । पृष्ठम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् ३०१,आशितेमुवःकरण ३।२।४५ १९४ इटईटि ८१२१२८ १२२ इनित्रकन्यश्च ४।३१५१ २९७ आशिषिच ३३१११५० १९१ इटोद ३२४१४६ ५३ इन्दवरुणमवशर १४ ६४ आशिषिनाथ: २३३५५ |२६२ इट्सनिया १२४१ १६६ इन्द्रियमिन्द्रलिंगमि. ५।२।११ १८८ आशिपिलिइलोटी ३।३११७३ ११८ इस्त्यतिव्ययतीनाम् ७२०६६ ८ इन्द्रेच ६।11 १२४ १.१ आशिषिदनः ३११४९ (३७३ इडायावा ८२५४ ३५५ इंधिभवतिभ्यांच | १०६ आश्चर्यमनित्ये ६।११४५ १३ इण:पः ८३३९ ३३ इन्हन्पूपार्यम्णांशी ६४१२ १३५ आश्वयुज्यावुन ४।३।४५ १९१ इणःपीध्वंलु लिटां० ८।३।७८३६६ इरयोरे ६।४।६ १६६ आसंदीवदष्टीवच० १२१२ २२७ इणोगालुडि २।४।४९ १९४ इरितोदा ३111५. ४१ आसर्वनाम्नः ६०१ २२६ इणोयण् ६।४।०१ १५६ इवेप्रतिकृती ५। ३ । ११ २९४ आसुसुवपिरपिल० ३।१११२६/ १७ इकोः ॥३॥५७ २११ इपुगमियमोठः ७१३७ १०६ आस्पदंप्रतिष्ठा० ८1१1१४६ ३१३ इण्नीजसतिभ्यः ३२११६३१.१ इटकैपीकामा० ६ । ३ । ६५ २२६ आहस्थः दा२।३५ ३०६ इनिष्टायाम् २१४७ १६६ इटादिभ्यश्च ५।२।८८ १५३ आहिचदूरे ५.३३५ ११ इतराभ्योऽपिदृश्यते ५३१४३६७ दृष्टीनमितिय ७ ।। ४०४ आहोउताहोचानंत० ८११४९ २७४ इतरेतरान्योन्योपपदा१1३।१६ १७४ इष्ठस्पयिट्य ६ । । । १५९ १०४ इकः काशे ६।३।१२३ १८९ इतश्च ३१४११०. १२. इसुसुत्तान्ताकः ॥३॥५॥ ३६५ इकः सुभि ६।३।१३४ ३५८ इतश्चलोपःपरस्मैप० ३।।९७ १३ इसुसोःसामध्ये १३४ ४ इकोगुणवृद्धी १११३ |११२ इतथानित्रः ॥११२२ ३०३ इस्मन्त्रनिकपुर ।।४।९. ३. इकोऽचिविभक्ती १३ ३४ इतोत्सर्वनामस्थाने ११८६ २६४ घामोः ७।४।३१ २६.इकोझल १२ ५५ इतोमनुष्यजातेः ४१६५ २९१ ईवसनः३." ४कोयणचि ६1100 ५९ इत्यंभूतलक्षणे २॥३॥२॥ २५४ ईचगणः । ४।९० १.४ कोवपीलोः ६.३।१२१ [३९८ इत्यंभूतेनकृतमि० ६।१४४/३६८चदिवचने । 11. इकोऽसवर्गेशाफ. ६१।१२७/१०२ इदंकिमोरीकी ६१३३९. २२५ इंजनोच । 110 १०० कोटस्वोऽऽपोगा.६।३।१३६७ इदंतामसि | ३७८ ईरसदुद्दा. ४.२४ ३८७ इगंतकालमपालमा ६।२।२९१७१ इदमा ५॥३॥३ ५३ दम सोमवारुणयोः ॥३॥३० १६. इगंतायलघुपूर्वात ५/१११३/१४२ इदमस्थमः ५॥३॥२॥ ३॥ईदासः ॥१॥ २९६ इगुमधामीकिरः• १३५ ३२ इमोऽन्यादेशेऽशनु ॥४॥३२ तीथसप्तम्यों 111 रायमाप्रमारणं ११४५ ३२रमोमः ॥२१०० ९दरिषचनप्रपामा 100 २६.४५ive |मोहिल् ५३१६ २५१ यति ५ मोहः ५३॥" ५. ५/५६ गायो सह. ३०२३.१९१ इदितोतुम्धातोः 111५८ १७९ वयाः IARH २.१ एनोऽगा ॥३॥६० पपस्सपाया. २१५ से 0. मदतिहारे ५७ २७ शुद्रपाम् ॥19. (३५५ यरतोगुरगुती मा १४." ३२ सोडगामि ॥२" पाना . १४ एप्यागोपिमा• ३०.५२ द्रोणाः १५. सावतामा RIY २०.३११५.२३९ER Ham 11.५ ...मदुमः १३ पदी | समात.. १५. गरमीश..नविन १ are there. mit १६२ इनगिनिविय ५RINimir: II मच12113 ११ नष्पना. माग unt ·एएन मूवम् पटम् मूत्रम् १९ उमारियोदा ५/१।२३७६ उदात्तापरितारम. RI.११ उपसंयम:सामाध्ये १७ रतियार। ७५ टदातारितयोग:- ४१७२ सयुरिटान ५।। गथ६५ ३७६ उदातदनुहातम६६५८ उपमं दास्यांचा मियांसलाम. . ३. सदरले शजियहोः 31१13१ २२८ उपमर्गमागम० ८ १३८७ .. सगरमागाप०३२1303४२ दिप्रहः ।।३।५ ४.३ टपमगंन्योतर ८।३८ १ उपसात १२।२९ १५.रदिनीरा 121 ५६ १०४ उपमर्गसघश्यम०६३।१२२ ५ उपलकामकारः २३५/३४३ विधानियोतिष्ट्रवः 3135२०५ उपमगंसापती ।। २ । १९ (११७ उदीमारवादगो४।१।१५७ ३ उपमगा:क्रियायोगे १।४।५९ ४ उपिया 18२१ ४८ उदीयमानःस्थाने ७३६ ८. उपसगांग ५।४ । ११९ नि1४|१२ ११६ उदीमामि ।।१।१५३ ३६१ उपसगांच्छन्दसि० ५।१।११८ - उन्मादीनाप ६१।१६.४९ उदीनांमारोती. ३४१४८ उपमात्तपत्रा: ७॥१॥६७ - उषादयोपालन् ।|| १२९ उदीच्यमामाया.९/१९४ उपसर्गात्मुनोतिगुन ० ८।३।६५ • उतपय ६।४।२०६३०७ उपधाहावादिकमारा१४०१ उपसगात्स्वांगध्रु० ६ १२।१७७ - उताभ्यो:ममधोक 3131१५२ २७५ उदोनूकमणि ।। 3 । २४ ९७ उपसर्गादध्वनः ५।४। ८५ - उतोरदिलंकिहलि ७३१८९ २३१ उदोष्ठपास ।।१।१०२/१९५ उपमगादसमासेपि० ८।४।१४ - उसामनाः ५/२10. ३४५ उस्नोऽन्यापानम् ३ 13100 ७ उपसगारतियाती ६.१९१ • उतरादिभ्यः ४९. ९० उनियां कास्य ५ ।।१४८२७६ उपसर्गास्वाहने: ४२३ उत्तमकाभ्यांच ५/४|९.२७५ उदिभ्योतरः १३।२७ ८८ उपसगांद्वहुलम् ८ । ४ । २८ उत्तरपनाहनंय ५1१100/3४२ उम्योपः ३।३।२९ ३४५ उपसगंघोः किः३।। ९२ उत्तरवादीसच ६४२११०५/१५४ उपादिभ्योन्यता० २।४।६९३०४ उपसंगैवसंज्ञायाम् ३।२।९९ उत्तरपदस131. ३४५ उपनाश्रये । 31 ८५ ३४३ उपसर्गेऽदः ।। ५९ उत्तरपदादिः ।। २ । १११/१३५ उपजानूरकर्णोपनी• ४।३।४० ३३१ उपसर्गरुवः ३ । ३ । २२ उत्तरमृगपूषागसपनः५।४।९८१४० उपनाते ४ । ३ । ११५ ६७ उपसर्जनपूर्वम् २ । २ । ३० उत्तगय५13130 ८3 उपज्ञोपकमंतदाद्या. २॥४॥२१२९१ उपसर्याकाल्याप्र. ३011१०४ उत्तराधरदक्षिणादा. ५/३/३४/३५३ उपदंशस्तृतीयायाम् 3 ४४७/२८० उपाच १।३।८४ उतारस्पात:७/४/८८ १ उपदेशेऽजनुनासिक १३२/ ७८ उपाजेऽन्याजे १।४। ७३ उत्मादिभ्योऽध् ४।१।८६/१९८ उपदेशेऽवतः ७॥ २ ॥ ६२ २४५ उपात्प्रतियत्नवैकृत ०६।१।१३९ उदईत ६। ४ । १३९ १९३ उपधायांच८।२।७८ २९१ उपात्प्रशंसायाम् ७।१।६६ उदास्यास्तम्भोःपूर्व ० ८४६१/२५१ उपधायाश्च ७।१।१०१ ४०२ उपाय जजिनमगी०६।२।२९४ उदास्पोरासंज्ञायाम् ६.५७ ७९ उपपदमति २।२।१९ २७८ उपाद्यमःस्वकरणे १।३।५६ करके केवले ६।२९६ १७७ उपपराभ्याम् १।३।३९ १६२ उपाधिभ्यासकमा० ५।२।३४ उपविरामः ४|२|७४३९२ उपमानंशदार्थ०६।२८०२७५ उपान्मंत्रकरणे ११३ । २५ उदोऽनुदके ।। 3 । १२३ ८९ उपमानाच्च ५।४। १३५ ५७ उपान्वभ्यासः १।४।४८ उदन्वानुदपाच ८।२|१३ ८. उपमानादप्राणिपु ५।४।९७/३१० उपेयिवाननाश्वान०३।२।१०९ दरागाने ५। २ । ६७ २६८ उपमानादाचारे ३ । १।१०३८५ उपोत्तमरिति ६ । १ । २१७ दरावे ६ । २ । १०७ ७४ उपमानानिसामान्य० २।१०५५/ ५८ उपोऽधिकेच १।४। ८७ दशरःसकर्मकात् ११३५३ ३५३ उपमानेकर्मणिच ३।४।४५१३५ उप्तेच ४।३।४४ दश्वितोऽन्यतरस्सा०४१% ७४ उपमितव्याघ्रादिभिः०२।१३५६३७३ उभयचर्तु ८1३।८ पात्तयणोहल्यूात् ६।१।१७४ ३७२ उपरिस्विदासीदि० ८।२।१०२ ६४ उभयप्राप्तीकर्मणि २।३।६६ ·सिद्धान्तकामुधा टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् १६३ उभानुदात्तोनित्यम् ५। २१४४ २४ ऋतउत् ६।१।१११ ३१ एकाचो पशो महा सारा ३७ ४१ उमेअभ्यस्तम् ६।१।५ २६६ ऋतश्च ७।४। ९२ १७६ एकाय प्राचाम् ५। ३।४ ३९७ उभेवनस्पत्यादिपु०६।२।१४०/२३८ ऋतश्चसयोगादेः ७।२।४३ २८ एकाजुत्तरपदे णः ८.४१२ २६० उभीसाभ्यासस्य ८।४ । २५/२१८ ऋतश्वसंयोगादेर्गुणः ॥४॥१० १७३ एकादाकिनिद्यास०५।३।५२ १४२ उमणियोर्वा ४ । ३ । १५८ ३६३ ऋतश्छन्दसि ५१४।१५८ ८२ एकादि फस्स चादु६।४।०६ ९. उरःप्रभृतिभ्यःकप ५।४।१५१/१३८ ऋतष्ठञ् ४ । ३ । ७८ ३७५ एकादेश उदात्तेनोदात्तः॥५ ६ उरणपरः १।११५१ २२३ ऋतरीयट् ३।१।२९ १७३ एकाद्धोध्यमुअन्य० ५/31 २९१ उरत् ७१४।६६ २४ ऋतोडिसर्वनाम० ७१३।११०४०६ एकान्यान्या समर्या०८1१६५ २४८ उरसोऽपच ४।४। ९४ (१४६ ऋतोऽञ् ४।४।४९ १०९ एको गौने ४।१०९३ १४. उरसोयच ४।३।११४ १९८ कतो भारद्वाजस ७।२।६३ ८ एडः पदान्तादति ६।१।१०९ २४९ उत् ७।४।७ १५७ तोरण ५।१।१०५ एहि पररूपम् ६।१।१४ २१७ उश्च ११२।१२ ९९ ऋतो विद्यायोनिसंय०६।७।२३१३० एह प्राचां देशे १।११७५ २०९ उपविदजागृभ्यो० ३।१।३८ ८ ऋत्यकः ६।१।१२८ २६ एट्दस्वात्संबुद्धेः ६।११६९ ९४ उपासोपसः ६। 313 ३५ ऋविग्दधृश्याग्दिगु० ३।२।५९/ ३० एच इग्नत्वादेशे ११११४० ३८९ उष्ट्रासादिवाम्योः ६।२।४०३६६ ऋत्व्यवास्थ्यवा० ६।४।१७५/३७२ एचोऽप्रगृह्योस्पा० ८।२।१.. २४२ उदाहु ४।३।१५७ २९२ ऋदुपधाधाकृपि० ३।१।११० ५ एचोऽयवायावः ६।११७८ २८९ उस्यपदान्तात् ६।१।९६ २४ ऋदुशनस्पुरुदंसोऽने०७॥१९४२९९ एजेः सर ३ । २ । २८ ९ॐ१।।१८ (२२१ दशोऽडि गुणः ७।४।२६/१४२ एण्या दश् ४ । ३ । १५९ १ उकालोऽज्यस्वदीर्घ.१०।२७/२१७ ऋद्धनोः से ७।२।७. ४२ एत द्विहुवचने 412101 ५५ उडुतः ४।१।६६ २८ अनेभ्यो डीप् ४।१।५ १९२ एत ऐ३।४।४ 3८३ अदिदंपदायप्पुन०६।१७२/१५० ऋपभोपानहोर्यः ५।१।१४ १५ एतत्तदोःसुलोपो० ॥१॥ ३४६ अतितिजतिसाति० ३१३१९७/११२ मध्यन्धकवृष्णिकु०४४१।११४१४१ एतदनतसोखतसी. २033 ९६ उदनौदेश ६ । ३ । ९८ २९३ ऋहलोj ३।१।१२४ १४१ एतदोऽन् ५। ३।५ २१६ अदुपधायागोदः ६।४।८९/२२० ऋत इद्धातोः ७।१११००१०२ एति संज्ञायामगार ८।३।११ ५. उपमोहन ५।४।११ ३४३ ऋदोरप् 313 | ५७ २९२ एतिस्तुशास्सरजु ॥११०९ ३९८ उतार्थफलहती. ६२१५३ ६ एकः पूर्वपरयोः ६१1८४१७१ एतेती रयोः ५।।।४ ५५ अत्तरपदातीपम्ये ४११०६९२६९ एकगोपूगनि० ५।२।११० २२७ एतेलि ।४।२४ १६९ उर्मायायुम् ५। २०११ १०० एकतद्धिते १६.६२ ६ एन्धसूदा ६।१।८९ २२६ उनिविभाग 011६ १० एयरक्य ४।४।७: १७३ एधारा 131 २२६ अनिषिमा .111.1163 एक पानीदिया था। ६. एनपत्रिीया २१ .८ दिमाग ५।४।१०१६ एकरचर्न गुंयुधिः । ९:१५२ एनपन्यतरशागतो. ५013 ३५३ पिपूर्ग: ।।४।४४ ७एसवयनम ए७१३२/३४३ एम् ३३.५६ ७. अतिरिवायथ ११४६१, ६५ एमिति गापूकि ११।४४२3 एनकानोऽमांग• ६ie १६८ उपासम:41२१.७१७. एरमारायात्र. ५131१.११०० एक ९५ मारा थाना11/20६ एतिहार्मपुदी 112133/31 frein. पाथमा ५।४।१४.४ प्रहारnt ३६५ दिन... पदयाति ३१५९१५. REME " न111 १९१ एसव उपदेशन १९ऐगा मानोग.४२.५ म ८९ .८. एकानो गमग .११२५.: Smt.in ·एना शम् गूगन् एम् गूपन म् मूत्रम २४ भी: गुपि (Irics ... ती कर्मश ५.३५३ कत्रीजीवानं. ms २५४ भीम:38 ७५ पतरालमा जानिए १५७ फार्मण रात्र ५५११०३ १४५ भोग:महोम्ममा १२८ कमायो भन/६. पर्मणा यमभिनि. १।४।३२ ९. भोरसोऽम्भस्तमार.31१४८ परि ४१४११०२ १५. पणि पोष्टर ५५२६३५ ११ मोलमोऽनिय.. पागनीमा ४१ मंतिम मार४ भीन् २०१५ ३९५ कगार ६११२४ 1. कमगिर न. ३३६९२६ सभोतानि 132 १७१ पन्याग्यनगरमा १४२३५१ कर्मणिशिषितीः २९ १४ औती माय. (१२९ कन्यापाटर ४।२।१०२ ५६ कमणि द्वितीय र ३.५ भीदिप४ १९१२ कन्याया:नीय ॥१॥११६२९: कगि भृती ants भीमन्यादानेवा1८७ १५९ कपिायो ५११७ (३०४ कर्मणिदनः ३२८६ ७ श्रीमाशेप ६९५ '१०० कारपूर्वम् ।।१७ ३. कर्मणीनिर्विकियः ९३ १२४ भोरम् । १११ कपिरोधासादिरमे 10..कर्मणोरीमन्यत ५ १४१और 31130 ३.९करिठली गो९१ ३.४ कर्ममयाायाम् १२१९२ २९४ भोरावस्यो १।१२५ २०३ कमेगिह 18130 २९७ प.मया सार ओण: ६१४११४६ १४९ कम्पलाल साशन ५११३३४५ कर्मण्यधिकरणेच ३३१९३ १३० ओशट ४।२।११९ १७ कम्मोलादुक ।।१।१७५ ३५१ फर्मण्याकोशे कृ. ३४२५ १८. ओपरेरजानी ५४४३७ ३४८ करपाधिकरणरेष ३१३१११७५८४ कर्मधारयवदुतरेगु ११ ३६५ औषपविभक्ता०६/३११३२३६३ करणे व स्लोगल्प.131333८९ कर्मधारयेऽनिष्टा ६।२०४६ १७ओसिच 0131१०४ ३०४करणेशजः सद १४० कर्मन्दमायादि०४३।१११ ११५ श्रीक्षमनपा ६१७३ ३४५ करणेऽयोविए 131८२ ५८ फर्मप्रवननीययुत्ते. २१310 २५ और आपः [३५२ करणे हन: 313130 ५८ कर्मप्रवचनीयाः २०४८3 २२ जीत ७३११८ १७७ कर्कलोहितातीर ५३१११.२८३ कर्मवरटर्मणा तुल्य०.३।१६८० २५ भीतोऽशमोः ६०९३ (१३७ कर्णललाटात्कनलं. ४।३६५/१५७ फर्भपायन ५३१११०० ३७३ : काकरतिह. ३५० (१०३ कणे लक्षणयावि० (१३३९१५/३४३ कर्मव्यतिहारेण० ३।३।४३ १७० फैशम्या पमपुस्ति०५:२११३०३९४ कोवर्णलक्षणान् ६।२१११२ १४७ कर्माध्ययने वृत्तम् ४१४१६३ ३९५ फंसमन्यागाय०६।२।१२२/२७४ कर्तरि फर्मव्यतिहारे ५।३।१४३७७ कस्वितोप० ६।११९५९ १५१ फंसाठिन् ५१०२५ १९. फर्तरि कृत् ३४१६७ २४० कटापिनोऽण ४५३११०० १४३ कनीयपरशध्ययो० ४।३।१६८१ ७२ कर्तरिच १६ १३९ कलापिवैशम्पाय. ४।३।१०४ ८९ ककुदस्सवस्यायो०५४११४६ ३१५ कर्तरिचर्णिदेवतयोः ३१२११८६ १३५ कलाप्यश्चत्ययवसा०४।३४८ १३१ कच्छामिवक्रव० ४।२।१२६/३०२ कर्तरिमुवः तिष्णु०३।२।५७१९१९ फलैर्दक ४।२।८ २३१ करछादिभ्यश्व ४२११३३ १९८७ यातरि शम् ॥१॥६८ ११३ कल्याण्यादीनामि०४।१।१२६ २४० कठघरमाबु ४३१.७ 303 कर्तर्युश्माने २९ १०३ कवं घोणे ६११०७ १४७ कठिनान्तप्रस्तारसं० ४।४/७२/२६८ कर्तः क्यइ सलोपश्च ३।१।११३६९ कव्ययरपतनसचि० १४१३९ ५५४ कटकरदक्षिणाच्छन ५।१९६९ ५६ करीप्सिततमं कर्भ १३४४९३५७ काव्यपुरीपपुरीयेषु ०३।२६६५ ७६ कहारा.कर्मधारये २१२३८ ५९ कर्तकरणपोस्तृतीया 2131१0३५३ कपादिपुयथाविध्य० ३।४।४६ ७८ कणेमनसीश्रद्धापती०१।४।६६, ७० कर्तृकरणेकताबहु• २।१।३२ २७० कष्टायक्रमणे ३।१।१४ ३९४ फण्डपृष्टप्रीवाजईचास११४ ६४ कर्तृकर्मणोः कृति २२३६५ १२ कस्कादिपुच ८131४८ २७२ कण्डादिभ्यो या ३१२७ ३४१ कर्तृकर्मणोश्च मूछ०३।३।१२७११७५ फस्यबदः ५५३१७२ १२९ कण्वादिभ्यो गोत्रे ४२११११११७७ कर्तृत्वाशरीरक० १३१३७ (१२० कस्यैत ४।२।२५ ·. एमसूत्रम् शम् गूपन इन् गूपम् १६८माराडीपत्रीर. १९९१ ७५ १५३ शुद्धिसाग ५:१।५५ ५. मारने 163r: १५५ १६५ मापात्र 12164 १२ गानामरिने १७७२५८ 103:11.४ १८.inna|४१.४ २८५ पिरतो. प्रा1ि11 पापा फ .४॥२९॥ १४५ कुमोदादा०४४ २८८ पामोड 3|१५: ९७ जिमाक्षी ५1१10. ३९. कुमकुम्मा ६१०२ २६८ गाम्मा ३९ शिम:मया ५.२ १९०५ कुस्तुम्यगी जातिः।।१४ २९. फारसासगी. ६१४८२४२मय ५। ३ । २५ १९१ युटोमः ७।४1६२ ५६ पार 113 १६३ किमिभ्यागीयः ५०1४.३९५ पूललारतलमूल० ६१२१२५ २० कारनाति र प्रागां. ६।३.१.१७३ मिमैतिडव्यययादा०५०११/३९६ फूलमूस्यसक० ६०१२९ १०६ फारस्करो गृक्षः ६।१।१५६ १७५ किमान ५। 3 । १२ २३२ मणगोदारद्वा०।१४९ १०१ फारे रागागदम। ६।३10:४२ फिरतालयने ।। १।१४० ३०८ कृगहनीः कपः ७२०१२ ३८८ फात कोजपायच ६।२१३७२६. फिरचामभ्यः ७।२।७५ ६४ कृषः प्रतियत्ने २।३।५३ २४७ फार्मलासील्ये । ६।४।१७३/२४६ फिसरादिभ्याटन ४१ ४।५३३४६ कृषः सच 3 131१०० १६५ कालपयोजनादोगे ५। ८१ ७७ पुगनिप्रादयः २।२।१८ १८२ कृषौद्वितीयतृतीयः ५४५८ २८७ कालविभागेधान० ३1३1३७/१७६ फुटीरामीगुण्डा० ५। ३1८८/२९९ कृषौहेतुनाच्छील्या० ३१२१२० ३४० कालसमयवेलागु० ३।३।१६७३९६ कुण्डंवनम् ६।२।१३६ २७१कवानुमयुग्यते ९ ३१४. ७० फाला: २.११२८ [१७१ युतिहोः ७१२।१०४ १३५ कृतलब्धीतश० ४13136 ७३ काला परिमाणिना २।२।५/२७६ फुत्वाहुपच ५। ३ । ८९ |१४० कृते प्रन्ये ४।३।११६ १८. कालाच ५१४133 ४०६ फुत्सनेचसुप्यगो० ८।१।६९/ १५ कृत्तद्धितसमासाथ १।२।४६ १३३ कालावञ् ४।३।११ ७४ कुस्मितानिकत्सनैः २ । २०५३/२९० कृत्यचः ८।४।२९ १५५ फालात् ५।१।७८ |१७५ कुत्सिते ५।३।७४ ७६ कृत्यतुयाख्याना०२।१६६० १३५ कालात्साधुपुष्प्यत्प० ४।३।४३| १२ कुप्वोः क पीच ८।३।३७/२९० कृत्यल्युटोबहुलम् ३।३।११३ १५७ कालायत् ५।१।१०७ १०५ फुमतिच ८१४।१३ २९. कृत्याः॥१९५ ५९ कालभवनोरन्यंत.२३१५ ८२ कुमहद्भयामन्य० ५।४।१०५, ६५ कृत्यानांकतरिवा २। 3101 २२१ कालेभ्योभववत् ४ । २ । ३४ ७६ कुमारश्रमणादिभिः २११७० ३५९ कृत्यार्थे तवैकेन्क० ३।४।१४ १२७ कालोपसर्जनेच० ११२१५७३०१ कुमारशीर्षयोणिनिः ॥२२५१३४९ कृत्याच 3131१७२ १३९ काश्यपकौशिका० ४।१०३/३८७ कुमारश्च ६।२।२६ ७१ कृत्यैरधिकार्यवचने २०१1३२ १३. काश्यादिभ्यष्ठ० ४। २।१९६३९३ कुमार्यावयसि ६।२।९५ ७३ कृत्यै २ । १।४३ १७६ कासूगोणीम्यांप्टरच् ५।३।१०/१२७ कुमुदनडवेतसेभ्यो० ४।२।८७ ३९९ कृत्योष्णुचादि०६।२।१६० २०६ कास्तीराजस्तुन्दे० ६।५।१५५ ८९ कुम्मपदीपुच ५१४।१३९ ६४ कृतार्थप्रयोगे का० २।३६४ २०२ कास्प्रत्ययादामम० ३ ॥११३५/३८९ कुरुगाईपतरिक्तगु० ६।२।४२ ३५ कृदतिइ ३।१।९३ १७६ किंयत्तदोनिधारणे० ५131९२/११७ कुरुनादिभ्योण्यः ४।१।१७२/ ४६ कृन्मेजन्तः १।१।३९ ४०४ किंवृत्तंचचिदुत्तरं ८111४८/११६ कुर्वादिभ्योण्यः ४।१।१५२ २११ कृपो गेल: ८।२।१८ २८७ किंवृत्तेलिनटी 3131१४४१२८ कुलकुक्षिणीवाभ्यः० ४।२।९६/१८१ कृस्तियोगेसंपय. ५।४१५० २८६ किंवत्तेलिप्सायाम् । ३ । ६/११३ फुलटायावा ४।१।१२७ ३५६ कृमृहरहिभ्यान्दसि३१११५९ १७. सिर्वनामपहुभ्यो० ५६३।२१४३ कुलत्यकोपधादण् ४।४।४३७० पैश्छन्दसि ॥४॥६४ २८७ किंकिलारत्यर्थेषु० ३१ ३१४६/११५ कुलात्सः ४।१।१३९ १९८ कृयास्तदुसुधनी ०७२।१३ ४.४ किंक्रियायनेऽनुप० attr|१४. कुलालादिन्यो पुम् ४।३।११८/३४२ कृयान्ये 313130 ·सूपा। पृष्ठम सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् ११४ कैकयभित्रथुप्रलयानां०७३।२/२९४ ऋतीकुण्डपाध्यसं ० ३।११३०१६६ क्षेत्रियपरक्षेत्रचि ०५।२।९२ ८५ केऽणः orts ३९५ लादयश्च ६।२। १९८ ७३ क्षेप २।१।४७ १२१ केदारायच ४।२४० २०४ क्रमःपरस्मैपदेषु ७।३।७६३९४ क्षेपे ६।२।१०८ ५. केवलमासमभागधै० ४.१५३०९३५० ऋमश्च वित्व ६.४ । १८३०१ क्षेमप्रियमद्रेऽश्च ३१२॥ ४४ १६८ केशवोऽन्यतर० ५२।१०९/१२३ क्रमादिभ्योवुन् ४ । २०६१ २०८ क्ससाचि ७।३ । ७२ १२२ केशाश्वाभ्याय ४२४८ ६ ऋप्यातदर्थे ६।१।२ १४७ खःसर्वधुरात् ४ ॥ ४ ॥ ७८ १०३ कोःकतत्पुरुषेऽचि ६।३।१०२४३०२ क्रव्येच ३ १ २ । ६९ (३६१ खच ४।४।१३२ १२५ कोपधाच ४ | २|७९ ६१ क्रियार्थोपपदस्यचा०२३३१४३०० सचिनस्वः ६ । ४ । ९४ १४१ कोपचाच ४।३।१३७ २८९ क्रियासमभिहारलोट्०३।४।२ ७० खट्वाक्षेपे २१ १ । २६ १३१ कोपधादण ४।२११३२ २५९ क्रीजीनाणी ६ । १।४८ १२२२ खण्डिकादिभ्यश्च ४।२।४५ १३५ कोशाड्ड ४ । ३) ४२ २७४ क्रीडोनुमंपरिभ्य० ११३१२१३४८ खनोधच ३ । ३ । १२५ १४१ कोपिञ्जलहास्तिप० ४।३।१३२/२४२ क्रीतवत्परिमाणात ४।३।१५६। ७ खरवसानयोर्षितर्ज०८१५ ११९ कीमारापूर्ववचने ४ । २ १२३ ५३ श्रोताकरणपूर्वात ४।१।५० १० खरिष ८ । ४ । ५५ ४५ कोरव्यमाण्काभ्यांच४।१।१९ ६० क्रुधदुहेासूयार्था० ११४५३७ १२२ खलगोरथात् ४ । २ । ५० ११६ कौशल्यकाायर्या० ४११।१५५/६०धोरुपसष्टयोःकर्म ५।४।३८, १४९ खलयवमापतिलवृष०५।११७ १८९ कृिति च १ १ ११५ ३१२ क्रुधमण्डार्थेभ्यश्च 3 121१५१५१५२ खार्याईकन् ११ 133 ३०४ तक्तवतू निष्टा १ ॥ १ ॥ २६/२९८ कोट्यादिभ्यश्च ४ । १ । ८० ८१ खार्या:प्राचाम् ५ । ४ । १०१ ६४ क्तसर वर्तमाने २१३१६७/२४६ श्यादिभ्यभा ३111८१३०० खित्यनन्ययस ६ ।।६६ ५३ लादल्पाख्यायाम् ।।११ ५२३०६ शिक्वानियोः २०५० (३६३ विदेश्छन्दसि ।। ५२ ३४९क्तिच्यती चसं० ३१३११७४ ३४४ क्वणोवीणायांच ३ । ३ । ६५, २२ ख्यत्यात्परस ६ । । । ११२ ३८९ तेच ६.२१४५ ३१. कमुश्च ३।२११०७ ३९७ गतिकारकोपपदा० ६.२०१३९ ७२ तेनचपूजायाम् २ | २ | १२/१७१ काति ७।२।१०५ ५७ गति बुद्धिमत्यवसाना ० १४.५२ ७५ सेनन विशिष्टे० २११६. ३५ क्विन्नान्ययसकुः ८।२१६२३९. गतिस्तन्ताः । २०४९ ७३ तेनाहोराचावयवा: २४५३०२ किप्य ३।२१७६ (४०६ गतिर्गती ८।१।७० ३१.क्तनित्या ६।२१६१ १९१५ क्षत्रायः४।१।१३४ गतिथ१।४।६० ३०९ तोधिकरणेचधी० ३।४७६ ३७८ क्षयोनिवासे ६।१।२०१ ६ गत्यर्धकर्मणिद्विती. २०१२ १४४ मनिन्यम् ४१४.१२० ६ क्षयजयीशक्याथै ६।१०१ ४०४ गत्यर्थलोटालन० १०५१ ७९ क्वान् २०२१ २२ ३०६ क्षायोमः ८।२।५३ ३०९ गयीकर्मगशिप 31४४७२ ४६ क्लातोसुकसुनः १४०/२८६ क्षिप्रावनेनट ३ । 312333१३ गत्तरघ ३ । २ । १६४ ३६६ क्त्वापिच्छन्दसि ७१११३८३५९ क्षियः ६।४ । ५९ २९१ गदमदचरयमधा० ३.११.० ३४९ क्विस्कन्दिस्यन्दोः ६४१३१३७२ शियाशीपुति०१२।१०४३८६ गन्तव्यपण्यदाहिने हारा ३६७ षत्वोयर १९९७ ३०५ क्षियोदोर्षात् १२१४६२७६ गन्धनावरणमैत्र. १३३२ ८६ क्यमानिनोच ६३१३६ १२० क्षीराश् ४ । २ १२० ८९गन्धयेत्यतिममु. ५४४१३५ २६७ परिव ७१४१३३ १२. सुदजन्तवः २१४।८ ३.3 गमकी ६।४।४. १८१ क्यरच्योय ६।४ । १५२१११३ शुदाभ्योवा ४।१।१३१. समय ३ १२४ २६८ क्सविभाग ६४५.१४. दशप्रभाटापा.४३११९२१६ गमहनजनसनष ४९८ ३१३ बाच्छन्दसि ३ ।।१७.३०७ अन्यत्वान्तवान्त ५१८२२१ गमेरिदारस्मैपदेगु ४२ ॥५८ १३७ ऋतुझेभ्य 11६८ ८. सुनादिपुच १४।३१ १३६गम्भीराः ४ 1 31५८ १२३ऋतूमयादिमूत्रान्ताह २०६०३८८ भुलायवैश्वदेव ६.२४३९४१११ गादियोयन् ।।११.५ ·सिद्धान्तकामुयाः पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् २३१ गोत्तरपदाच्छ: ४।२।१३७३९१ गोत्रान्तवासिमाणप०६।२।६९/३४३ घनपोध २ । ४ । ३८ २८७ गायोलहपि०३१३११४२/१९८ गोचावयवान ४।१।७१ ३४१ घनिचभावारणयोः ६७ २८७ गहयांच ३।३ । १४९ | २१० गौत्रादिभ्य०४ । १ १९८१७५ घनिलची च ५। ३ । ७९ ९२ गवाश्चप्रभृतीनिच २।४।११/१.७ गोत्रेऽलुगचि ४ । १।८९ ९९ घरूपकल्पचेलब्रुव०६।३।४३ ९८ गवियुधिभ्यास्थिरः ८ | १९५,१२१ गोत्रोक्षोधोरध्रराज० ४।२१३९३६६ घसिमसौहलिच ६ ॥ ४॥ २९७ गस्यकन् । १ । १४६ १५२ गोयचोऽसंख्या० ५१३९२२७ घुमास्थागाराजहा० ६४।६६ १३२ गहादिभ्यश्च ४ । २ । १३८ ११३ गोधाया ४ । १ । १२९/३०८ घुपिरविशब्दने । २ । २३ २२७ गाकुटादिभ्योऽणि १।२।११४२ गोफ्यमौर्यत् ४ । ३ । १६० २१ घेडिंति ७।३।१११ २२७ गालिटि २।४ । ४९ १४३ गोपुच्छाह ४ । ४ । ६ ३६. घोटोपोलेटिवा ७२|७. १६८ गाण्ड्यजगात्संज्ञा० ५/११०१३१ गोयवाग्दोश्च ४ । २ । १३६३९२ घोषादिषुच ६।२।०५ १८९ गातिस्थाघुराभूभ्यः ० २।४।७७ ७४ गोरतद्धितलुकि ५ । ४ । ९१ २२८ घसौरद्धावभ्यास० ६।४।११९ १२४ गाथिविदविकेशि०६।४।१६५/३९१ गोविडालसिंहसन्ध० ६।२।०२/ ११ टमोइस्यादचिडमु० ८1313 २ ३८५ गाधलवणयो.प्रमाणे ६।२।४१४२ गोश्चपुरीपे ४ । ३ । १४५ ३७८ डविच ६।१।२१२ । २९८ गापोप्टक् ३।२।८ १६४ गोपदादिभ्यो वुन् ५ । २०६२/ २१ डसिइसौष ६ ।। ११. ७० गिरेवसेनकस ५ । ४ । ११२१६१ गोष्टात्तभूतपूर्व ५१२।१८ १८ डसिडयोःस्मास्मिनी ४३१५ १४९ गुहादिभ्यष्ठञ् ४ । ४ । १०३ १०५ गोपदंसेवितासेवि०६।१।१४५ २५८ गुणवचनब्राह्मणा. ५१२४६७ गोत्रियोरुपसर्जनस २०४८ ९७ इितिहस्तम १।४।६ २२६ गुणोपृक्त ७१३ । ९१ ३८९ गौःसादसादिसार० ६.४५ ३६ प्रथमयोरम् ॥ १।२८ २६३ गुगोयदलुकोः ७।४ । ८२ १०१ अन्यान्ताधिके व ६३।७४ २३ डेरानयानीभ्यः १११ २१८ गुणोतिसंयोगायोः ७ १ ४१२९३६८ प्रसितस्कभितस्त. ७।२।३४ १७ हेर्यः ७।१।१३ २०२ गुपूधाविरिपणि०३।१।२८ ३४३ प्रनिधिगमव 3 1 31५८ १९ डाकपटुपचारि छ । ३ । २० ३५६ गुरेश्छन्दामि ।। ५. २२२ अहिज्यावयिव्याधिव०६।९।१६/१.. पापो:संझाउदसो०६३१३ २२० गुप्तिगिद्यःसन् ३ ।। ५.२४८ प्रदोऽलिटिदीर्घः ७।२।३७/ १५ पाप्यातिपदिका ४११।। ९ गुरोरन्नोनन्यसा. ८२०८६३९० प्रामःशिल्पिनि ६ . २ । ६२३८४ उपाछिन्दसिय ६।५।१७८ ३४६ मुरोपालः ३।३।१.3 ८. प्रामकोटाभ्योचत. ५।४।९५,२२४ पक्षिल्या २ 11 [५४ २७९ गृतिभ्यो भने १३६९१३3 प्रागमनदिरदेशाद०४।३-२. परि ६।११ ११४ पृष्टपादिभ्यय ४।१।१३६१२१ प्राम ननदन्धुभ्यालल ४।२।४३ ३७७ पापन्यतरस्याम् (१९१२१० १४८ महाशिवायुनयः४४९.१३७ प्रामानुपान ४।।। ६२ २९२ पोषितोः ७ । १५२ १९८ प्रामायखत्री४।२।९४ ११७ परायाऐक ९८ मतादाने... ३९२ प्रामेऽनिमन्तः 111८४३७७ यानि ६ | ११ १५. १४४ गोवरगदवा 3131११९ १५ माम्यामप्यार. १९२१४३ ३१ चतुरनदारोगात: ५० ३.२ प्रतिमा। 110८/१३६ भीमाकोरव ४।३।५, ६५ चतुर्थी गाशिवाय, 1 (१३५प्रपतमन्नान्यतरmart १ भनुनी १/११ mratureो ९९/१३५ श्रीमालाममाघ ४ ।।।४९८९ it २१.7.13मोर ८ । २ । २० १. पनुपीपदाने" .... मगरियाणा २११९५५ tiretri प्रा. ना. पण भिगया : 10 १TETric.in YIY. २१७ गत ""मर Yat.५ मिनिमावीत.

·२४ पृष्ठम् सूत्रम् छम् सूनम् पृथ्म सूत्रम् १०२ चरणेब्रह्मचारिणि ६.३१८६९८९ च्लेः सिच् ३१२१ ४४ १२ छर ६।१।७३ १२२ चरणेभ्योधर्मवत् ४।२।४६१८२ च्चीच ७ १ ४ । २६ १५४ छैदादिभ्योनित्यम् ॥११६४ १४४ चरति ४।४।८ १४. छगलिनोदिनुक् ४१३।१०९ २९ जश्शसो:शिः ७।१।२० २६३ चरफलोश्च ७१४१८७ १२०/१४।२।२८ ४१ जक्षित्यादयःषट् ६।११६ २९९ चोट: 3 । २०१६ १४६ छनादिभ्योणः ४१४६६२ ११३६ जङ्गलधेनुवलजान्त० ५१३१२५ १५. चर्मणोऽम् ५११११५ १५० उदिएपधिवलेर्द ५११६१३/१३१ जनपदतवध्योच ४।२०१२४ ३५२ चौदरयोः पूरेः ३ | ४ । ३१/३५८ छन्दसिगत्यर्थेभ्यः ३।३।१२९/११७ जनपदशव्दारक्ष० ४।१।१६८ ३१२ चलनशब्दादिक०३/२0१४८३६२ छन्दतिघम् ५११११०६ १३९ जनपदिनांजनपद० ४।३।१०० ४०५ चवायोमेप्रथमा ८११५९३६१ छन्दसिंच ५।१।६७ १२६ जनपदेलु ४ । २१८१ उ चादयोसत्वे ११४ । ५७ ३६३ छन्दसिच ५ । ४ । १४२ (३५७ जनसुनखनक्रमगमो० ३।२।६७ ४०५ चादिलोणेवभाग ||६३३६५ इन्दसिय ६।३ । १२६ २३२ जनसनखनोसञ्झलीः ६।४।४२ ४०५ चादिषुच ८।१।५८ ३६. छन्दसिटन् ४ । ३।१९ ६२ जनिकर्तुः प्रकृतिः १।४।३० २६४ चायःकी ६।११२१ (३५६ छन्दमिनिष्टर्य० ३१ १११२३/३६५ अनितामन्चे ६१४१५३ ३६३ चाय की ६।१।३५ ३६२ छन्दसिपरिपन्थि० ५।२।८९ २३४ जनिवथ्योध ।। 2 । ३५ ९१चार्थेद्वन्द्वः १११।२९ ३५५ छन्दसिपरेऽपि १॥ ४॥ ८११२६३ जपजमदहदराभज ७४८६ ४०५ चाहलोपएवेत्यव० ८॥१॥६२३५५ छन्दसिपुनर्वस्वीरे० १।२।६११४३ जम्न्यावा ४ । ३ । १६५ २०५ चिमोलुर ६।४।१०४ ३१० छन्दमिलिट् ३ । २ । १०५ ८८ जम्भासुस्तितृण० ५।४।१२५ २८२ चिण्णमलोदयोन्य० ६।४।९३३५८ छन्दसिलुइलद् 3 । ४ । ६३७८ जयःकरणम् ६ । ११ २०२ २३४चिण्ते पदः ।।६० ३५७ छन्दसिवनसनर० ३।२।२७ १९ जरायाजरसन्य० ॥२।१०१ २८५ चिभावकर्मणोः ३ । ११६६३७३ छन्दसिवाणाने० ८ १ ३ १ ४९/३१३ अल्पभिक्षकुटुण्ठ ०३।२।१५५ चित:६।१।१६३ ३५८ इन्दनिशायजपि ३ । ११८४ १७ असामी ।। १७ १०४ चितैःकपि ६।३।१२७ ३५७ छन्दसिसहः ३।२।६३ २१ जमिच 1३।१०९ २५६ चित्तरतिनित्यम् ५1५1८९३७. छन्दतीरः 11 १५ २३१ जदातेश्व ६।४।११६ २९४ चिन्यामिचियेव ।।१११३२/१४८ छन्दसोनिमिते ४ । ४ । ९३ १३५० जहालेश्वरित १४४३ २४७ चित्रीकरणेच ।।१५०/५३७ इन्दमोपदणी ४ । ३ । ७५३१३ जागरूकः । २ । १६५ ३२चिदितिचापमार्य १.१/४०३ छन्दस्यनेक्रमपि०८।३५/२२१ जाग्रोविचिण्ण011८५ ३४७ चिन्तिपूजिकवि 31३११०५/३६६ छन्दस्यक्तियते ६.४१४३९४२ जातस्पेभ्यः १० ४।३।१५३ २५० चिरगेणा ६ ।। ५४ ३६८ छन्दस्परिदृश्यते ॥११७६/४०० जाति कालामुखाः ६:२११७० ३९६ चीरभुपमानम् ६ । २ । १२७४३५९ छन्दस्तुभयया ।।४।११७१७५ जातिनानः कन् ५। ३८१ ३६५ छन्दसुभयथा ६।४।५ २२ जातिरमाणिनाम् २ । ४।६ १४५ चूणादिनिः ४१ ४ । २३ ३६६ छन्दस्युभयथा ६।४।८६ २८५ जातुरादोलिद ३im ३१६ पूर्णादीन्यप्राणि० ६।२।१३४,३७४ छन्दस्पदवप्रात् ८।४।२६ ५४ जानेरसीविषाद. २०१६ .९५ चेलसेटकटुकका ६।२।१२६ १४१ छन्दोगायिका ४३१२९८६ जानेव ६ । । । ४१ १५२ धेटेहोरेः31४13 ३४२ इन्दौनानिच 3 1 3 13४ १९७९ जायान्ताकापुनि ५१४१ ३५ थोकु .. ३४२ इन्दौनान्त्रिच ८ ९४ ८३ जाचाब्यायामेरु. १५२०५८ १७५ धी ६.११ २११ १२४ नोवाममानित १६६४०४ जान्नपूर्वम् ।। १९ भी है। ३९१ छायादरमालासर ६५८६, ५२ जाना २४८ रखो नुनासिकेच १९३४८ छात्र गुमर्गल ६९६ ३५. अन्ततारिमा ६.४३ १८९ग्लिट 1113 } 3 मारामाहुलले २४१२२ / ८९ जायानिट ५१४११३४ -- ·8 पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् ३४८ जालमानाय: 313। १२४ १४२ प्रितश्यतत्प्रत्ययात् ४१३११५५/२०३ णीचइपधायाद्वस्वः ॥ ६४ जासिनिमहणनाट० २१३१५६३१० श्रीतः क्तः ३।२।१८७ २५९ णाचसंबो: २१४१५१ २५८ जिघ्रतेवळ ७।४। ३७८ निन्यादिनित्यम् ६।१।१९७ २५७ णीयसंश्चडोः ६॥ १।३१ ३१३ जिक्षित्रिश्री० ३।२।१५७ (१७८ ज्यादयस्तद्राजाः ५।३।११९ २९४ व्यावश्यक ७।३।६५ १३७ जिलामूलागुलेपछः ४१३।६१ १७ टाइसिद्धसामि० ७ ११।१२/१२४ व्यक्षत्रियापत्रितो० २।४।५८ ३१० जीर्यतेस्तृन् ३१ २११०४ ४७ टावृचि ४ । १।९ ३४७ व्यासभन्यो गुच् 3131१०७ १०९ जीवतितुवंश्ये० ४।१।१६३, ४९ टिड्डाणद्वयस० ४।१।१५ २९७ युट्य ३।११॥ १७६ जीविकार्थचापण्ये ५13 1९९/१९. टितआत्मनेपदानां० ३।४।७९ २९५ ण्वुल्तृची ३।१।१३३ ७९ जीविकोपनिषदावा० ११४७९/ २९ टेः ६ । ४ । १४३ १८६ तहानावात्मनेपदम् १४.१०. ३१२ जुचकम्यदन्द्रम्य०३।२।१५०/२५८ टेः ६।४।२५५ |१३७ ततआगतः४।३।७४ ३७८ जुष्टार्पितेवच्छ० ६.१।२०९ ३४५ हितोयुच् 3 13 1 ८९ ७० तत्पुरुषः २।११२२ २२९ जुसिच ७ । ३ । ८३ |१२७ ठपछौच ४१२१८४ ७५ तत्पुरुष:समानाधि० ११२४२ २३० जुहोत्यादिभ्यः लुः २४१७५/१३७ ठगायस्यानेभ्यः ४।३१७५ ७९ तपुरपस्याहुले०५।४। ३५० सुत्रश्योः क्लि । २१५५/१२१ ठकवविनश्च ४।२।४१ ९८ तत्पुरुषकृतिय ६३।१४ १९७ जुस्तम्भुम्रचुम्लुचु० ३१५८२१६ ठस्यैकः ७।३।५० ३८५ तत्पुरुषतुल्यार्थतृतीया पार १३५ जेप्रोष्टपदानाम् ७।३।१८ १७५ ठाजादार्धद्विती० ५।३1८3 ३९५ तयुरुपेशालाय. ६३२११२३ २३४ शाजनोर्जा ७३।७९ ११ टः सिधुट ८13 । २९ ८३ तत्पुरुषोनम• २॥४॥१५ २७८ ज्ञाशुस्मृदशांसनः १४३१५७ २२ डतिच १।१।२५ १७९ तत्प्रकृतवचनेमयदृ ५।४।२१ ६३ झोविदर्थस्यकरणे २।३।५१ ४७ डावुभाभ्यामन्य० ४।१।१३/१४५ तत्प्रत्यनुपूर्वमीप० ।।४।२४ १७४ ज्यच ५।३।६१ ३४५ द्वितः कि: ३।३।८८ ११३ तत्प्रत्ययस्यच १ ३५१ ज्यथ६.२०४२ ११७ किलोपः ४।१।१३३ २५७ तत्प्रयोजौहेतुष १४५५ २७४ ज्यादादीपम: ६।४।१६० ११२ वरचमण्कात् ४।१।११९/ ७३ तत्र २।१।४६ १.२ ज्योतिगपुर:स्तोमः ८11८3३६. दरमन्दसि ४।४।१.६ (२६४ तमाशल:पर: ५।२।६३ २०२ ज्योतिर्जनपरा० ६.३। ८५११३ देलोपोवाः ६।४। १४४ १५६ तमगादीयते कार्ये ५।१।। १५८ ज्योटयातमिया० ५।२११४२०८ ढोडेलोर: 61313 १३४ प्रजात: ४।३।२५ २६७परम्परसियवि. ६०२० १५ दूलोपास्य. ६।३।२११/१५८ सत्रतस्येव ५। १ । ११५ २९६ लिनिकमन्त० ३।१११४.३४३ गगः नियामम् ५।४ १४ ८६ तादमितिमा २१२." ७.य: ५।४।१११ (१९५ पलुत्तमोगा ७।१।९१ 10 तानिए: 11 २६६:८1१० २७९ शिवध |७४ |१०६तभा:४३५. १. पोन्दिरम्यान ८०२/२३२ गिनांचयाणा गुणः श्री१७५/१५२ सानिदिनानिय । गरिमा ८१४.१५ ३९. गिनिः ६.२00९ (१४८ तत्रगा: ४।४।९. समाजोन्नदा313 २०3 गिधिराः ।।१।४८ (११९ मोदाममा ४।२४ ५४.५३ २७८णीसामी (५ ७ ९ोगामी 11 १९ ५८ ३. गायानेन । २०२५ १६१गदपणाम 100 ..rint . .नि... ५९ तापानी.. १९५१म:/२९ .४13. Ranाधतानने ५/४/४ १८.न.ie afarst 14 {१५४ 44100 ·छम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् २८ तदईम्'५।१।११७ ३६७ तप्तनप्तनथनाश्च ७।१।४५/१०८ तस्यापत्यम् ४।१।९२ -६ सदाशेष्यंसंज्ञाप्र.१।१।५३/१५५ तमधीष्टोभृतोभ० ५.१।८०/१४० तस्वेदम् ४ । ३ । १२० ३ तदस्मिन्नधिकमि० ५१२४५२९० तयोरेवकृत्यक्तखलाः३।४।७०/१५२ तपेश्वर: ५। । ४२ ५ तदस्मिन्नन्नप्राये०५ । २ १८२३६३ तयोदाहिलीचच्छ० ५ १३२०/३११ ताच्छील्यवयोवच०३।२।१२९ ४ तदस्मिनस्तीतिदे०४।२१६७३४३ तयोर्वावचिसहि. ८।२।१०८ ३९० तादौचनितिकृ. ६।२।५. ३ तदस्मिन्वृद्धयायला.५11/10/1४३ ताति ४१४१५ १८६ तान्येकवचन द्विव. ११४१०२ - तदस्मदीयतेनि. ४।४।६६/१७३ तरप्तमपीधः १।१ । २२ ३४० ताभ्यामन्यत्रोणादयः ३।४।७५ - तदस्यतदस्मिन्या०५1१1१६/१३२ तबकममकावेकवचने ४ १३१३/१४२ तालादिभ्योऽण् ४ । ३। १५२ तदस्यपण्यम् ४।४।५१ ३५ तवममोडसि ७ । २ । ९६ १६५ तावतिधग्रहणमिति० ५।२।७७ तदस्यपरिमाणं ५।१ । ५७ ३९० तवैचान्तश्चयुगपत् ६ । २१५१/१८८ तासस्त्योर्लोपः ।। ४ । ५. तदस्पब्रह्मचर्यम् ५। १ । ९४/२९० तव्यत्तव्यानीयरः ३।१९६२११ तासिपः ७।२।६० तदस्यसंजातंतार. ५। २०३६ ८५ तसिलादिष्वाकुल.६३३५/३८४ तास्सनुदात्तैन्डिद. ६/११८६ तदस्यसोढम् ४ । ३ । ५२ १४० तसिश्च ४।३।११३ ११४ तिककितवादिभ्यो. २।४।६८ तदस्यांपहरणमि. ४ । २१५७/१७१ तसेश्च ५। ३।८ ११६ तिकादिभ्यःफिञ् ४ । १११५४ तदस्यास्त्यस्मिनि०५।२१९४१६६ तसौमत्वय १।४।१९ १७३ तिडश्च ५। ३ । ५६ तदोःसःसावन ७॥२॥१०६/१८८ तस्थस्थमिपाता. ३४१.१/१८६ तिइस्त्रीणित्रीणि १४१०१ नदोदाच ५। ३ । १९ १६ तस्माच्छसोनापुसि ६।१११०३/४०६ तिडिचोदात्तवति ।११ नइच्छतिपथिदूतयोः ४।३।८५/ ४ तस्मादित्युतरस 111६५४०२ तिडोगोत्रादीनिकु. ८॥ १।२७ नद्धरतिवहत्यावहति०५।१।५० ७७ तस्मान्नुचि ६ । ३ 1 ४ ४०३ तिड्डतिडः ८।१।२८ द्वितश्चास विभक्तिः१।१।३०१५ तस्माद्विहलः । ४।०१/१८७ तिइशित्सार्वधातु० ३।४।११३ -द्वितस्प६।१।१६४ १३२ तस्मिन्नणिचयुष्माका० ४।३।२३०६ तिच ७।४। ८९ द्विता:४।१।७६ ४ तस्मिन्नितिनिर्दिष्टे. १११६६/३१४ तितुत्रतथसिसुमरक०७२।१ द्वितार्घोत्तरपद. १५/१५७ तस्मैप्रभवतिसं० ५।१।१०/१३९ तित्तिरिवरतन्तु० ४ । ३।१०२ इतेवचामादेः ।।२।११७/१४९ तस्मैहितं ५।११५ ३८४ तित्त्वरितम् ६।१।१९५ युक्ताकर्मणोण ५।४।३६/३६७ तसतात् 111 १८६ तिमसिसिप्याथमि. ३४१७८ नाजस्थबहुपु० २।४।६२/१५६ तसचदक्षिणायज्ञा० ५९५/२३० तिप्यनस्तेः ८।२।७३ -इतिरथयुगप्रास. ४७६/१४६ तस्यधणे ।।४।४७ ४० तिरसस्तियेलोपे ६।३।४ नासामुपधानी॥२५/१५२ तस्यनिमित्तसयो०५।१।३० १३ तिरसोऽन्यतरस्याम् ॥३॥४२ दिभ्यः३।११४/१२४ तस्यनिवासः ४।२।६९ ७८ तिरोऽन्ती ।। -दिभ्यस्तथासोः२७९ ८ तपपरमादितम् ९४२३५४ तिर्थव्यपवर्ग ३।४।६. -पत्वादिमि ६ । ४१९५१६२ तसामूलपी०५।२।२८६ तिशितहिति ।।४।१४२ करणेतक्षः ३।१।६ ६३ तसरणेन्ट ५।२।४८ २५८ मिटनेरित ७।४।५ नेकि६.४४ |१५८ तसभावस्ततली ५९ ६९निष्टप्रभृतीनिय ३111. विभाग10 ५ तमलोप:३९ ५३ तिष्यपुनर्वसोनक्षत्र. १।२०६३ चिरापहते ५। २०५२ तम्पवार:५111४५ ३८३ निमभ्योजमः ६११६६ बहनाभ्यांवि० ५।२।१०२१४१ तसविवारः४।३।१३४१२९ नीररुप्योत्तापदा. ४२१.६ नरकालय 111०१३ तसव्याख्यानाति. ४३६१०१ तायो 1100 पार्मिकस्यैव 1160२१ तपममूदः४।३1३७ २.९ तामहलुभरपरिषः ४८ नारेच ३५ तपादितरमात्त.१।२॥३२३६१ तुप्राट्न् ४।४।७५ ·गा jaitri Mantruery It ११ter: 13. HARE. १८ २९६graty. ImranMRITER५॥४॥ Repeatmनाmari 1.jit.५mनि ५१२११८ १९ पानी ४.दा. सनम तुना। २०११ पाय 11110 मोह। ५ixit समान १९. तेमापात: 10. ३५९ गो. मान २९ लातार | ३४.lifmai.mm..rnavin १० लक्षिामा ५1111 मुरिष्टे या .. २१५ गुरनुगम्यमासा. ५mग ३ । २११२. ११. दरदिगिलिदि। (५ नुमारिनुरोपमा- ११७२ मादिगुरमोना• ३२॥१.२.५ दायासय ३४३. २ तुम्यासमपरने ग... २३ दानामः ॥१.२ ३२५७१२१.९ १४ नम ५।३।५१ 11. सदानिग ४ २२८६५.२०७५ १. तुपोलान हासिक ५। १३५९४ सदादीनिमनि. १ ॥२॥२३.९ पनि ६ १ ३ | १२४ १३९तीशलातुरगमती ४३९४/३७९ सागरागदासाह IIR१६२७० दागयमावेचतु. १३५ १५४ सूनीमिमुगः ३।४। |जतनी:पुर ४।३।१३१४ दाहिनायनहा०६ | 11 ७२ राजकाभ्यांकरि २।२।१५/३१२ सिविधपिक्षि. ३RI./३. दादेवीतीयः । २०३३ २४ तज्वरमोटुः ।। ९५ १५४ शिवलारिंशतो.५२,३७. दापनिद.१४।५५ २४४ तणदरम् ७।३।१२, ५ विकावते ५।१४७/२१७ दावानदार 11।२० १०३ तणेचजाता ६।३।१.३ २० त्रिचतुरो:त्रियां. ७ ॥२१९/३१३ दघिल्तिरदस० ३ ॥ २॥१५६ ३८९ सृतीयाकर्मणि ६.२1 ४० ५ विभूतिशाकटा• ८४५०/७१ दानींच ५। ३ । १८ ३५५ तृतीयाचहोरदसि २१३३ नयः ६३16 ११७८ दामन्यादित्रि.५।३१६ ७. तृतीयातकृतार्थन० २३० २२ नयः ७111५३ ५.दामहारनान्ताचIR. ३० तृतीयादिपुमाषित०७१।७४ ३७ समावेकवचने ७।२।९५१३१४ दानीशसयुयुम ३१२११४२ ७९ तृतीयाप्रभृतीन्य. २ । २१२/ ३८ त्वामीद्वितीयायाः ॥१२३/३८५ दायाधंदायादे ६।२।५ ५८ तृतीया १।४1८५ ३६ लाहासी ७।२।४ ३४. दाशगोमोसं०३।४100 ६५ तृतीयासप्तम्योपैहुलं २१८/१०. स्वेच ६॥ ३ ॥ ६४ :३३दाचान्साबान्मी०६१ १९ वतीयासमासे १1१1३० ३६२ थट्र च्छन्दसि ५।२। ५.३९४ दिक्शब्दापामज. ६२.१ ३११ तन् ३।२।१३५ १९३ थलिघसेटि ६।४।१२१ १७२ दिवशब्देभ्यःसममी०५।३१५ ३५० तषिमृषिकःकाश्य०१।२।२५/३०५ थलिचसेटीड०६।१1१९६१३३ दिवपूर्वपदाब ४।३।६ २०१ तृफ्लभजत्रपच ६ । १२२/३९५ थाथपत्ताजयित्र०६२।१४४१२९ दिक्पूर्वपदादसहा. १२0१00 ११७ तेतद्राजा:४।११७४ १९. धासःसे ३१४।८० ५४ दिनपूर्वपदान्दी ।। १५२ तेनफ्रीतम् । ५।१।३७ ३६३ थाहेतौचच्छन्दति ५। ३।२६/७४ दिसंख्येसंज्ञायां 1111५. १५८ तेनतुल्यक्रियाचे. ५११५/३४ धौन्धः ।।८७ १३६ दिगादिभ्योयत् ।।३.५४ १४३ तेनदीव्यतिसिनति.IVR/२२० देशसञ्चस्वशपि ६४।२५ ८६ दिड्नामान्यंतराले २ । ११२६ १२४ तेननित्तम् ४ । २०६८ १७२ दक्षिणादाच् ५।३।३६ १०७ दिसदित्यादित्यः ।।८५ १५५ तेननिवृत्तम् ५। १९ १८ दक्षिणापथातुर. ४१९० दिवउत्।।।"

·पृष्ठम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् -१ दिवीत् ७।१।८४ ३०४ दृशेः शनिप् ३।२।९४ १३३ द्वारादीनांच ७३४ १ दिवः कमंच | ४|४ ३५९ दृशेविख्येच ३।४।११ ७४ द्विगुरेकवचनं २२४१ -४ दिवसश्वपृथिव्याम् ६।३।३.११९ दृष्टंसाम ४।२।७ ७० द्विगुश्च २०१२३ ४ दिवस्तदर्थस ३।३।५८ १३५ देयमृणे ४१३४७ ५.द्विगो: ४११२१ २ दिवादिभ्यः श्यन् ३111६/१८२ देयेत्राच ५।४।५५ १५३ द्विगोः ,श्च ५,११५४ दिवाविमानिशाप्रभा०३।२।२१३९७ देवताद्ववच ६।२।१४१ १५५ द्विगोर्यप् ५.१/८२ -४ दिवोझल् ६।१।१८३ ९३ देवताद्वन्द्वेच ६।३।२६ १०७ द्विगोलुंगनपत्ये ४१11८८ -- दिवोद्यावा ६।३ । २९ १२१ देवताद्वन्द्वच ३२१ १५५ द्विगोर्वा ५1१1८६ - दिवोऽविजिगीषा० ८ १ २०४९/१८० देवतान्तात्तादयः ५।२४३९३ द्विगी क्रती ६॥ २ ॥ ९७ +दिशोमदाणाम् ॥३।१३ १७७ देवपथादिभ्यश्च ५।३।१०. ३८६ द्विगीप्रमाणे ६।३।१२ - दिष्टिवितस्त्योश्च ६।२।३१ ३७६ देवब्रह्मणोरनु. १।२।३८ ७३ द्वितीयतृतीयच० २।२ । ३ दीडोयुद्धचिकिति ६।४।६३ १८२ देवमनुष्यपुरुष. ५४१५६ ३२ द्वितीयाटीस्वेनः २॥४॥३४ दीधीवेवीटाम् १११।६ |३६९ देवसुम्रयोर्यजुपि. ४३८३५५ द्वितीयाबाम्हणे २॥३६० .दीपजनयुधपूरि० ॥६१ १८. देवात्तल् ५।४।२७ ३५३ द्वितीयायांच ३।४।५३ दीर्घदणः किति ४६. १३६ देविकाशिशपा० १३१ ३७ द्वितीयार्याच ॥२८७ दीर्घकाशतुपभ्राष्ट्र० ६।२।८२ ३१२ देविकुशोश्वौद० ३।२।१४७ ७. द्वितीयाधितातीत. २०१।२४ दीर्घजिवीचच्छंद. ४।१।५९/१६. देशेलुदिलचौच ५।२।१०५ १०१ द्वितीयेचानुपाख्रै० ६३१८० दीर्घच ११४ । १२ 11८ देवझिशाचित्र .14१७९ द्वित्रिचतुर्यः सुच् ५।४।१८ दीपासवरुणस्य ॥३॥२३ ३. दोदोः ७।४।४६ १५२ द्वित्रिपूर्वादश्च ५।१।३६ दीर्घाजसिच।११०५/२५९ दोषोणी ६९. १५१ द्वित्रिपूर्वाग्निप्कात् ५। १।३० दीर्घात ६.१५ ३०८ यतिस्पतिमास्था. ७.४४० द्विधिभ्यांषमः ५।४।११५ दीर्घादटिसमानपादे ८।३।१२० यावापृथिवीशुना० ४।२।३२/१६३ द्वित्रिभ्यांतयस्पाय. ५।२।४३ दीर्घादाचार्याणाम् 41४1५२२१० युतिस्त्राप्योः सं ॥४॥६. द्वित्रिभ्यामले: ५।४।१०२ घोऽकित: ॥४॥ २१. युद्धघोडि १॥३॥ ४०२ द्वित्रिभ्यांपाइन्मू. ६।२।१९. पोलयोः ।।१४ १६८ युदुभ्यांमः ५।२/१०८ १३ द्विव्योवधमुत्र ५।३।४५ खात्मातिलोम्ये ५।४।६४/१२९ घुप्रागपागुदा ४.11.1 ८८ द्विदण्ड्यादिभ्यश्च ५१ १२८ न्योरनुपसर्गे १४२ ३०५६वमतिस्पर्शयोः ६११२४ १५१ द्विर्वचनेचि ११५९ रस्युविणस्युर्द • १३६ १७७ द्रव्यंचभव्ये ५३१.४ १७३ द्विवचनविभग्यो० ५। ३६५७ कुलाहा ।।१४ 11. द्रोणपर्वतजीव. १.३ ३.. द्विपसरयोस्तापैः ॥२॥ कम्यथ३१२७. |१४२ द्रोय।।११ २२४ द्विपच ३।४।२ थ३।६३ १८५ द्वन्दरहस्यमर्यादात 111५11 द्विषौमित्रे ३।२।१३॥ स्वभागक.४४२. १६. इन्दूमनोज्ञादिभ्य.५१३३ ९७दिस्लावात्रिस्तावा.५४ मूतेच २४ ९२ इन्द्रयाणिर्य• २२ ११ द्विविधतुरिति ८ ॥३॥ ४॥ न्तिकार्थेभ्योदि. २३३५ ४ इन्दामुदषद्दा• ५४/१०६ १३३ द्वीपादनुममुद्रय ४।३. तियाधः पटप. २३३४९इन्द्रायः ४२.६ १६४ ट्रेलीय: ५.२.५४ व स्वतस-110/1४. द्वन्दन्वरमथु• ४||१५/९परामाद ४।३।१२ शवतुषु ।।३।९ इन्दधि शरा३२ ११२मनः४111१२१ स्थूलपलयोः ॥२॥२. देव १६० सयन्दाम ४।३।१५. अक्षिालशिव. ४३/१६९इन्द्रोपतापगया. ५।२११२०३६५ मचोऽजातिरः ६१३३५ .

·पृष्ठम् सूत्रम् |३६२ पटव च्छन्दसि ५।३।५.३९४ दिवशब्दाप्रामाशी १९३ थलिषसेटि ६.४।१२१ १२ दियशम्यःमनमी." ३५० पिमृपिकोकारयाश२५/१५५ पलिचसेटीह.६।१९९५३ दिमादार २.१ तृस्लमजनपथ ६.१२३/३९७ याचयउताजवित्र.६२११४४१२५ विहार-trim 1११८६क्षिगारथापुर.४।२।९.दिवा1111 मिद्धांतकामुयाः । पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् मूत्रम् ३६३ तुजादीनादीर्घा०६1110१५६ तेनपरिजय्यतम्य० ५। ११९३ ८८ दक्षिणेमालुन्धयोगे - २३९ तुदादिभ्यः शः ३1111७/१३९ तेनप्रोक्तम् ।।३।१०१ १७२ दक्षिणोत्तराभ्यामत. ५१३०३- २९८ तुन्दशोकयोःपरिमृ० ३।२।५/१५७ तेनयथाकथाचहस्ता ०५।१।९८/१७८ दण्डव्यवसगयोश्च ५।४ १६८ तुन्दादिभ्यालय ५३१११७/१९८ तेनरक्तरागात् ४ । ३11 १५४ दण्डादिभ्योयत् ५११ १७. तुन्दिपलिवटेर्भः ५। २।१३९/१६२ तेनवित्तभु प्वणी ५।२।२६/२९६ ददातिदधान्यौवि०३ १११ ४०३ तुपश्यपश्यताहैः पू० ८१३९ ८७ तेनसहैतितुल्य. २ । ११ २८/२३२ दधस्तथोश्च ८।२।१८ ३७ तुभ्यमह्योडयि । २।९५ १४० तेनैकदिक् ४ । ३ । ११२ ३०९ दरातर्हिः 10४२ ६१ तुमांच्चमाववचनात् २१३॥१५/१९० तेप्राधातोः १।४। ८० १२. भटक ४।२९ ३५९ तुमर्थेसेसेनसेऽसे० ३ । ४ । ३८ तेमयावैकवचनस ८॥ १॥२२/१६८ दन्तउन्नतउर ५ । २।। ३४० तुमुन्ण्वुलीक्रियायो० ३।३।१०/ १० ता:पि ८1४।४३ १६८ दन्तशिखासंझा०५ 111 १७४ तुरिष्ठेमेयःसु ६ । ४ । १५४ १. तोलि ८।४।६. |२६१ दम्मदच 11५६. २२५ तुरुस्तुशम्यमःसा० ७ १३३९५,३११ तीसत् ३ । २ । १२७ २१९ दयतेर्दिगिलिटि' ६५ तुल्याधैरतुलोपमा० २ ॥३॥७२ ४१ त्यदादिषुदृशोना• ३ । २०६० २०५ दयायासश्च ३ ॥ ११३५ २ तुल्यास्सप्रयलंस. १११।९/ २२ त्यदादीनामः ॥२॥ १०३ ३२६च ७२.१.१ १४ तुश्छन्दसि ५। ३ । ५९ |१३० त्यदादीनिच १।१।७४ २२८ दश11 ७५ १८८ तुह्योस्तातट्टाशि० ० १ १ ३५) ९४ त्यदादीनिसर्वैनिक १ । २१७२/३०९ दस्ति ६ ॥ ३ । ११४ १३९ तूदीशलातुरवर्मती० ४।३।९४३७९ त्यागरागहासकुह० ६।१२१६/२५८ दाणश्चसाचेचतु. 11३१ ३५४ तूष्णीमिभुवः ३ । ४ । ६३ १४१ पुजतुनो:युक् ४ । ३।१३०११४ दाण्डिनायनहा०६ । ४ ७२ वजकाभ्यांकर्तरि २ । २१५/३१२ प्रसिधिषिक्षि. ३१२।१४० ३. दादेधीतोपः ८।२।३१ २४ तज्वरमोटुः ७१।९५ १५४ त्रिंशचत्वारिंशतो. ५११६२/३५. दापतिदर्थ-011। ६५ २४४ तृणहदम् ७१३ ९२, ८९ विककुत्पर्वते ५।४।१४७२१७ दाधाम्वदा ।।१।. १०३ तणेवजाती ६.३।१०३ २७ त्रिचतुरोःस्त्रियां० १२ १९९/३१३ दघिसिरदस० ३ ॥ ११॥ ३८९ तृतीयाकर्मणि ६ । २०४८ ५ त्रिप्रभृतिषुशाकटा. ८४५०/१७१ दानींच ५। ३।" ३५५ तृतीयाचहोइछदसि २ । ३१३, १ नयः ६ । ३ । ४८ 1१७८ दामन्यादित्रि०५।११ ७. तृतीयातत्कृतार्थेन० २१३०, २२ प्रेन्नयः ७।११५३ ३० वतीयादिषुभापित०111७४ ३७ त्वमावेकवचने ७१२।९७ ३१४ दामीशसयुयुज. ३ २०११ ७९ तृतीयाप्रभृतीन्य. २ । २१२१/ ३८ लामांद्वितीयायाः ॥ १।२३३८५ दायायदायादे ।।१।५ ५० तृतीयाएँ।४।८५ ३६ साहासी ७।२।९४ ६५ तृतीयासप्तम्योबहुलं २४... स्वेच ६ । ३ । ६४ सतीयाममासे १३. ३११न् ३।२।१३५ नवाजा:४1111७४ १९. यामःमे ३१४।८. १५२ तनक्रीनम् । ५111३७ ३६१ थादेनीयस्छन्दसि ५।३१२५ १५८ तेनश्यक्रिया.५५ ३४ योन्यः ।। ८७ १४३ तेवदीयमिसिननि.४४१२/२१.समस्यां शापि सार५ १२. ननिर्गमन 13114 १ दक्षिणादाम् ५।३।३६ १५५ तेनानिनन् ५।।। ५. दामहायनान्ताच 11114 ३४. दारागोनीम-11010 ३५ दाधासासामी. ५४ दिसपूवाडी ४ निरमस्याहा 1100 दिशातियोगता दिनामाना 1.सिदिसादिया ·OuriHit ... ... " . 1 । ...titutnet - ... । 1. Punni , ....... AIRiju43 RER 11. Unrn." MARATI.nrn.hema..it... , पर 11५. ki १३.11.10. मामानीमपि.५AUnive mubi RRORahetaminatta १.दाप५ PURPRATHM...thmati निnिture variomsthite fort १५. नाशिक.11.HINDI.11.11.. मदिनामसEिnager matutti 111 १पस AIKY ARRRRRITATI. Mn14.... manart. Marlemininetri" दिनासिर ५.AMAITHILIMIntent १.दिनपनामा: An 11५ १.तारकर्मी ५.am In namitteenthan TRET.II. 40/4farjain || निगम Varan. १६० तदानामामुभानो. riffurn hot 111 २२८ तारियाः15/RMATI: ५ २५ तनादिगम्नयामी: 100 CRImmufeam If0h4M... १५६ मनिप- योजन INS/MERITAffMARRIA २. पतयः ३111 Manthan.14 file MMITAL.111111111 | AMR.A4ta १५.10:1114 AartunsaARAMIN 101 pun.nामानानि । auratons4030RREE: 1.1. पादित) Hilt ·मिदाnig TET न पर ETE MP मा ९९ ८५मा ५२ " ... नाद: Yuvm Hijrist.01. Aanem. १२६५ नपारा 105 HTTH. HIte या•ि Irry Hairfar.18 19 माग: नास: 01 १५८ नन पून ४ : गगन 11 १५ नवयोग " ननि. 11 ५४ मममुमार 10 ४.नानिमियान 21101 १४ पनrur ५२३९५ २७. ममिदिमागभग 1111 २८५ नानिश धनुर 10 1 नगगगुमना-201१०३९५ नन्दिप्रतियादि. १३४ ११. मोरयाम् पा२१२१ 10. नागादयोऽपा. ११२१४२२६ मन्ना:संयोगादयः । ११३ पानि II १४ मगोरखनादिभ्यः २. 10. नन्विगनुसरला. १३ धर्मराया. ९३ ७ नोवाशिणग. ६३ २८५ मन्त्राविमापा ३२१ १५. पशीलान्ना५.२३३/३ मगधन्मापा २ ५ नादान्तद्विवचन.1111५८ ८८ धमाइनिराला ५१२४ २ नादमयुशोः १२०८ १.नादान्ताशेरनाम् ४४२ २८९ धातुपोवन्ययाः ३॥1 ३८ नपवादाचा नपरेनः ३२७ २९. पातो: ३१९१ २६९ नरयसयुषा ३५ २८. मादन्याइयमाडव.११३८९ ३७६ पाती: २ ७७ नत्र २।२।६ ९४ नपुंमम्मनपुंसो १२६९ २६. धातोः कर्मणः म. 110 ११३८ नमः गुचीवरक्षेत्र ३३ २९ नपुंसमसालय: ॥११७२ २६३ धातोरेकाचौदला. ३।११२२ ९७ मत्रस्तष्पात् ५५ २९ नमुमझाय 11 ६ धातास्तप्रिमि० ६१८० |३९८ नोगुणप्रतिषेधैः ६२१५५ ७. नपुंसफादन्यतरसो ५/1106 १९३ धात्यादेःपःसः ६।११६४ ३९५ नमोजरमरमि• ARI996 ३१. नपुंमकेमावेतः ३४ १६. धान्यानामवनेक्षे० ५।२।। ८८ नदुःसुभ्योहलि०५४१२१ ९७ नपूजनात् ५५०६९ ६. धारेरुत्तमणः १।४।३५ ४.. नसुभ्याम् ६२।१७२ 1194 नपाच्यमादि.1111८ १९१धिय ८२।२५ १२७ नशादालच ४।२।०८ १९नबहुवीही ९ २०७ चिन्विकृण्व्योरच ३३११८० ११. नहादिभ्यःफर ४१९९ १४७ नमकुईराम् । १४७ धुरोयलुकी ४१४७७ १२८ महादीनांमुक्च ४।२।१ २९० नमामूपूकमिगमि.८१४/३४ १३१ धूमादिभ्यश्च ४१२११२७ २७ नतिष्ठचतम् ६४४ ३३ नभूताधिकस जीव० ६।२।११ ३०७ धृषिशसीवयात्यै ७१२११५ |१६२ नतेनासिकाया:सं० ५। २०३१/३८६ नमूवाचिदिधिषु ६५२ ६१ ध्रुवमपायपादानं १।४।२४ १०८ नतील्बलिभ्यः २१४१६१ २३ नम्सुधियोः ६१४५ ३६७ ध्वमोध्वात् १६४२ |१४१ नदंडमाणवांते ४१३१३० ७७ नभ्रानपानवदाना०६५ ७३ धांक्षणक्षेपे २१११४२ ९३ नाविषयआदीनि २।४।१४ ११५ नमपूर्वोऽपत्येऽव० ६.1. २६७ नाक्ये १४१५ ७. नदीपीर्णमास्याप्र. ५।४।११. ६१ नमःस्वस्तिस्वादास्त. २३११ ८५न कपि ७।४।१४ | ३९४ नदीधुनि ६ारा१.९ १३ नमस्पुरसोर्गत्योः ८।३।४० ३४३ नकर्मव्यतिहारे ४४६ ६९ नदीभिश्व १२. १९. नमाइपोगे ६।४।७४ २६४ नकवतेहि ॥४॥६३ २४ नदुहस्नुनमाय० ३१५ ३१३ नामिकम्पिस्म्यतस-३।२।१६५ ८६ नकोपधायाः ६३३० २२१ नदृशः ३१११४७ ४३ नमुने ।३।३ . ३४९ नक्तिचिदीघय ६४१३७ १९ नद्याः शेषस्थान. ६३४४ २७. नमोवरिवचित्र.३ ३५० नवस्वासेट. ११२१८ १२८ नद्यादिभ्योट ४।२।९५ ५४ नोहादिषदचः ४५६ १२७ नयामतुर श८५ २८५ नयदि ३।३।३ , ३१२नयः३।२।१५२ ·टिम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् २५१ नययनाकाक्ष्ये ३ ।४।२३१०३ नहिरातिपि. ६।३।११६ २४५ नित्यकरोतेः ६ । ४ । १०८ ४८ नयासयोः ७ । । ४५ ४३ नहोधः ८।२।३४ २६३ नित्य कौटिल्येगती ३११२३ १० नयाभ्यांपदान्ता. 131333 नाग्लोपिशास्तार ७२ नित्यं कीडाजीविकयोः ।।१७ २२ नरपरमपिरजि० ८३.११.३९६ नाचार्य राजलि०६।२।१३३ १८८ नियंडितः ३।४।९९ -८४ मधः३।११६४ ३ नामली १।।. ३६. नियंदसि ४ । १।४६ . नरेसंज्ञायां ६।३ । १२९ ४० नाचेः पूजायाम् ६।४ । ३०३६९ नित्यम्दसि ७।४।८ ४६ नलिड ७।२।३९ ९. नाहीतभ्यो.स्वांगे ५।४।१५१/ ८८ निन्यमसिच्चजार ५४१२२ -०३ नलुट् ।।२९ ३०. नाडीमुथ्योश्च 31 २.३० ३४४ नियंपण:परिमाणे ।।३।६६ २२ नलुमतास।।६३ १५१ नात: परस्य ७।३।२७ ३७८ निन्यंमत्र ६।५।२१० १५ नलोकाव्ययनिष्टा० २०६९ १४ नादिचि ६।१।१०४ २८३ निन्यवीप्सयोः ८।१४ २०नलोपः प्रातिपदि. ८॥२॥ ५ नादिन्यानोशे० ८।४।४८/३०९ निनदीभ्यांनातेः ८ । 31 ८९ 3 नलोपः मुस्वर० ८।२।२३७० नाद्धस ८।२।१७ ३१२ निन्दसिक्तिशखा० ३।२।१४६ ७ नलोपोनमः ६।३।३ ३५४ नाधार्थप्रन्यये ३।४। ६२ ९ निशतएकाजनाद् ११।१४ १ नल्यपि ६।४।६९ २८६ नानद्यतनवत् ।। 3 । १३५३६५ निणतस्यच ६ । ३ । १६६ ४ नवशः ६।१।२० २७८ नानोः १।३।५८ ४०३ निपातैद्यदिहन्तकु. ८।१।३० २ नविभक्तीतुस्माः ।।३।४।२६३ नान्द्रादसख्यादेमंट पा२।४९ ३४४ निपानमाहावः 3 1 3 1७४ र नाइपचतुर्थ्यः ५। २ । ५९२३२ नाभ्यस्तस्याचिपि० ७३1८७/३५२ निमूलसमूलयोःकपः ३।४।३४ नवेतिविभाषा ११४४ ४१ नाभ्यस्ताच्चतु: ७॥११७०२४० निरःकुपः ७।२।४६ = नव्योलिटि ६।१।४६ ३९ नामत्रितेसमा० ८।१।७३/३४२ निरभ्योःपूल्वोः ।। 3 । २८ नशब्दश्लोककलह 123 10४ नामन्यतरस्याम् ६।१।१७७४०१ निरुदकादीनिच ६।२।१८४ मरासददयादि०६४१२६ १७ नामि ६।४।३ ३०६ निर्वाणोऽवाते ८।२। ५० नशेः षांतस ८ । ४ । ३६ ३५४ नाभ्यादिशिप्रहोः ३।४।५८ |२४४ निर्वृत्तेऽक्षयूतादिभ्यः ४।४।१९ नशे ८२०६३ ७ नाहितस्यान्त्य०६।०९९३८५ निवातेवातत्राणे ६ । २।८ नव ८13130 ८. नावोद्विगो: ५।४। ९९ ३४२ निवासचितिशरी0 31:४१ नथधातुस्थो०८।४ । २७४०. नाध्ययदिशन्द. ६।२।१६८/३७४ निव्यभिभ्योऽहव्य०८।३।११९ नचापदातसम ८॥२४ ६७ नाव्ययीभावादतो० २।४1८३1133 निशाप्रदोषाभ्यांच ४।३।१४ नरच्यप्रशान् ८1। ७ ३०० नासिकास्तनयो० ३।२। २९/१८३ निष्पलानिष्फोषणे ५। ४४६२ नपट्स्वसादिभ्यः ४।१।१० ५४ मासिकोदरीष्ठ०४।। ५५ ९१ निष्टा २।२।३६ नसयोगाद्वमतात् ६।४।१३७/१४७ निकटेवमति ४१४ । ७३ ३०४ निष्टा ३।२।१०२ असल्यादेः स. ५१४। ८९/२८० निगरणचलनार्थे ० १। 3100३७८ निष्टाचयजनात् ६।१।२०५ सज्ञायाम् ५।४।१५५ ३७१ निगृह्यानुयोगेच ८।२।९४३०७ निष्टायासोटे ६ । ४ ५२ सत्तनिपत्तानु० ८।६१ ३४५ निधोनिमित 3 131८७ ३०४ निष्टायामण्यदर्थे ६।४।६. संप्रसारणेसे०६।१।३७१४२ निन्यवृद्धशरा० ४।३ । १४४३०७ निष्टाशीस्विदि. ११२११९ सामिवचने ५।४।५ १६४ नित्यशतादिभा०५।२१५७४..निष्टोपमानादन्यत०६।२।१६९ चोकेव० ७ । १ । ६८ ५. नित्यसाउंदसोः ४॥ १ ॥ २९/३९४ निष्टोपसर्गपूर्वमन्य०६।२।११० सुब्रह्मण्यायांस्व० ११२।३७ ५१ नित्य॑मपन्यादिषु ४।११३५] ९. निष्प्राणिश्च ५।४।१६० तद्धिते ६।४।१४४ १३ नित्यसमासैनुत्तरप० ८।३।४५२७६ निसमुपविभ्योहः १।३।३. प्रन्यासंरमेश २५६ निन्यस्मयतेः ६।१।५५ २२१ निसस्तपतावना. ८१३१०२ स्तिनफलका ६।१०१ ७८ नियंहन्तपाणा. १।४।७२६४ नीग्वधुनमुध्वंसु. ४४८४ । - ·'TR म १११५ कानिग ५1१। १५ETTrt|Mamt; 11. Asian HIN५/१५४ Emhin५.१.. THATI HIR मालिमा नसीमोन १।।।" १५पाया. girmitmls an affrom १४ायाम ४.४५८ मग II १२ मभिः २ 131१. मनमा १८ Irr पाला १७ सम्माभा ॥१ १८ परम्मैदानांगल 11४12 २२ मो. 13 ननाः पगाणी १८ परगना १९४ मे.. १७ पंचम्पानोपाहियः१५ गजाम: 11t २.५ मेसिटियः ( २.४ पंग मामजा11९ ८.१ पादिकादसि दारा१९१ ०२ मे1ि0 १७१ सम्मामासिन्द ५।३.. ३४२ पावनुमत्यपदम: 313130 २६६ मेगा1ि५२ मापनात् ५१ पसारयोगय 310120 १२ मामदसोरफोः ७।१।११५पतः गुन ७।४।११ १३२ परागाचमोत्तमाय ४३५ १२१ गया। २२ पतिः समामा 111८1. परिक्रयोमदानमा १४ire ९० मेनिरापभातियुग ६३।१५/१५९ पगलहितादि. ५१११२५ ३५३ परिलिरमानेच 31४।५५ २८ नेपदुवइस्पानात्री 11|3८६ पयाग । । २ 114 '२५० परिवायाम् ५।१।१७ ४०२ मेरनिधाने ६।२।२९. ५१ परगुनौरासयोगे ।।१।३३ १९५ परिनिविभ्यः सेव० ८।३।७० १९५ मेगंदनापतपर. ८।४।१०/१४० पत्रपूर्वादश् ।।३।१२२ ३४२ परिन्योनीणोधूता० 313130 १६२ नेपियरीसची ५१२ । ३२/१४० पायपरिपदय ।।१२३ १४५ परिपन्यचनिष्ठति ।।४।३६ २७४ नेविंशः ११७ १३४ पर्यः पथच ४।३।२९ ३८८ परिप्रत्युगपावय॑० ६२१३३ ३८४ नोधात्वोः ६।१।१७५ /२५५ पयः प्कन् ५। ११७५ ३४१ परिमाणाख्यायांस .२० ३९७ नोत्तरपदेऽनुशत्ता०६।२।१४२३६५ पथियान्दसि ६ । ३ । १०८१५० परिमाणान्तस्यास० ७।३.१७ ३६. नोव पिल्वात् ४।३।१५१३७८ पथिमयोः सर्वना० ६.१९९३.० परिमाणपचः 3 1 2 1 33 ३७६ नोदात्तस्वरितोदह० ८।४।६७ ३४ पधिमध्यभुक्षामात् ७।१।८५१४५ परिसुखंच ४ । ४ । २९ २८३ नोदात्तोपदेशप. 131311 ९७ पयोविभाषा ५।४।७२ | २१९ परिवृतोरपा ४ । २।१० ३५६ नोनयतिध्वनयन्ये३१५१/१४९ पध्यतिथिवसति. ४।४।१०४२७४ परिव्यवेभ्यः कियः ११७.१८ ३५० नोपधात्यफान्ताद्वा १२३ १४८ पदमस्मिन्दश्यम् ४।४।०७/१४६ परिषदोग्यः ४ । ४।। ३४ नोपधायाः ६ । ४ । . ३४० पदरजविशशो० ३।३।१६/१४८ परिषदोण्यः ४।४।१.१ ३४४ नौगदनदपठस्त्रनः 3 1 3 । ६४/१०५ पदव्यवायेऽपि० ८।४13८३०५ परिस्कन्दः प्राच्यम०८13101 ३४३ नौणच ३।३।६० ३८ पदस ८१.१६ ४०१ परेरभितोभाविमः ॥१८२ १४४ नीब्यटन् ४।४।७ ३८ पदात् ८।१।१७ २८० परेषः १।। ८२ १४८ नौवयोधर्मविषमूल० ४४९१ | १६ पदान्तस्य ८।४ । ३० १८३ परेर्वर्जने ८।१।५ ३४३ नोवृधान्ये ।। ४८ |१४४ पदान्तस्पान्यतरस्याम् ७३९२२१ परेथ ८1310 १४३ न्यग्रोधस्पचकेवलस 131५/ १२ पदान्ताद्वा ६।१।७६ ३४५ परेषयाइयोः ८।२।२२ ७।३ । ५३/२९३ पदारियाह्याप ३१।११९१७ परोक्षलिद ३ । २ । ११५ ५६ २०५३ ३८५ पदेऽपदेशे ६।२।७ १६१ परोवरपरंपरपुत्रपा० ५०. (१४५ पदोत्तरपदंएकाति ४।४।३९३४५ परोघः 31310 • पक्षिमत्स्समृगान्दन्ति ४।४।३५, १९ पहनोमासहनिशस० ६।१।६३३४३ परीभुरोधाने 3 1 31५१ १५४ पंक्तिविंशतित्रिंशच ५११०५९/१०० पद्यत्यतत्र्ये ६।३।५३ 13४३ परीयडे 131 .

·सूची। एटम् सूत्रम् पृटम् सूत्रम् पादिभ्यः एत् 1४110/1३८ पितुर्यच ४३७९, ५५ पूरणगुणसुहितार्थ ० २१२११५ । पथभिभ्यांच५1१18 २७ पितृध्यमातुलमाता. ४२१३६१७३ पूरणादामेतीयादन् ५४३१४८ । पर्याप्तिचनेबलम पिचर 111१३२५५३ पूणार्यान् ५1110 । पर्यायागोत्पत्तिपु.11पिच १३/१४६ ९० पूर्णाद्विभाषा 1४1१४९ पर्वताच1१1११ पीलायादा 11119 ७४ पूर्व कालकसर्वररपु० २११४९ पादियाँधेयादि. 10 ५३ पुंयोगादास्यायाम १४८ २ पूर्वत्रासिद्धम् । । पललभूषाकमि २० ४५ पुंवकर्मधारयजाती. ६३४२२७२ पूर्वतुभाषायाम ८१२१५८ पलाशादिभ्योवा ॥१४॥ ३४. सिसंज्ञायांघः ३३11१८३७४ पूर्वपात् ।।३।१०६. ३ पचपचाचान्दति ५२ पुंसोसुद्द 11101 ० पूर्वपदारसंज्ञायामगः ८३ २ पथात् ५।३३२ १८ पुगतलाधायच ३१०६ १८ पूर्वपरावरदक्षिणो० १११३४. . पाधानालोधने ११।२५ २७ पुच्छभाण्डचीवरा० ३।११२० २५८ पूर्ववत्सनः ।।३।१२ ५ पारकर्णपर्णपुष्पफ.-7111६४ ३९६ पुत्रः'भ्यः ६।२।१३२ ८२ पूर्ववदश्ववडवी २।४।२५ ५ पानाध्मास्थानादा०३७८१५२ पत्राच ५४० पूर्वसशसमोनार्थ० २१३१ ६ माघ्राधमाधेशः०३।१।१30/100 पुत्रान्तादन्यत• ४११५९ .६५ पूर्वादिनि: ५। २१८६ २ पाणियताघीशि. ३१२१५५ १९ पुत्रेन्यतरस्याम् ६।३ । २२ १८ पूर्वादिभ्योगवभ्योवा 190१६ ९ पोकंपटादिनिः ।।२।१/१२ पुमःस्खय्यम्परे ८।३।६ ७२ पूर्वाधरावराणामसि० ५।३।३९ ।३ पातीचपलम् ।३।५२ ९४ पुमानिया ।।२।१० ७५ पूर्वापरप्रयमचरम. २॥१॥५८ ३ पानाइन् ५।११४६ 1४०३ पुराचारीप्सायाम् ||४२ ७२ पूर्वापराघरोत्तरमैक०२॥२॥ १४ पानाच ५1५1५८ १३. पुराणोक्तेपुवामा ४।३।१०५/३४ पूर्वाद्वापरालामू ०४१३५२८ ४ पानेसमितादयश्च १४८ २८५ पुरिलुड्चास्मे ३।२।१२२ २९९ पूर्वेकतरि ३।९। १९ • पाथीनदीभ्योऽयण ४।४।११0४. पुरुषश्चान्वादिष्ट: १।२।१९०३८७ पूर्वभूतपूर्व ६।२ । १२ । पाद: पत् ६।४।१३० १६३ पुरुषहस्तिभ्यामश्च ५।२।३० १६. पूर्वैः कृतमिनयोच ४४॥३३ पादशतस्पसंख्या ५४ ५. पुरुषात्प्रमाणेन्य. ४११।२४ १८७ पूर्वोऽभ्यासः ६.113 .. पादस्यपदाज्याति• ६॥३१२ ३९३ पुरेप्राचाम् ६१ २०५९ ६३ पृथग्विनानानाभि. २०३३१ .९ पारसलोपोह० ५।४।१३०२११ पुरोऽप्रतोऽग्रेवुसर्तेः ३॥1011५८ पृथ्वादिभ्यहमान १२ .. पादा भ्यांच ५१४११५ ७० पुरोऽव्ययम् ।।४१६५ १०३ पृषोदादीनियथो०६।३।१०१ ४७ पाोपनासाम् 1910३१५ पुत्रः संज्ञाफाम् ३।२।१८५०० पेपवासवाइनधिषु ५५३.५० पानीशे118 (२.५ पुपादियुतायलादितः 1111५/1.८ पैलादिभ्यश्च १।४।५९ ९७ पापंचशिल्पिनि ६।२१६८७.पुष्करादिभ्योदेशे ५१२४१३५ ७५ पोदायुवतिस्तोक० २।१६५ ७४ पापाणकेकुस्मित: 111५४२५३ पुष्यसिद्धधीनक्षत्रे 111१६२९१ पोरदुपधात् ।।१९८ पाप्यसांनाप्यनि- ३111१९३.० पू:सर्वगोदारितहोः ३२३ पौरोजशपुरोहाशा• ४३७. .६ पारस्वरप्रभृतीनि०६३१११५७/१७७ पूगाम्भ्योऽप्रा. ५३११२३.८ प्यायःपी 111२८ ५४ पारायणरायणचा. ५।११७२३८५ पूरीष्वन्यतरसाम् ६१२३२८ ५७४ प्रकारवचनेजाती. ५३०६९ ४० पारावार्यशिलालि ४३११०३०. पूड क्त्वाच 11 १२ १७२ प्रकावचनेपाल् ५।३।२३ ६५ पारेमध्येयावा २१९१५८ ३०५ पूदृश्य ७१२१५५ १४ प्रकारे गुणवचनस्य am १६५ पानान्विच्छति ५११६७५३१ पूगजोः पादन ३३२११२८ २७५ प्रकाशनस्थयाख्या २३ ।२२ पाशादिभ्योया ४२१४९०६ पूजनात्यूजितमनु० ८१९१६. ३६४ प्रारस्यांत:पादम. १५५ क्तिरामातराचच्छ०६।३६३३ /०१ पूजायांनानन्तरम् ॥१.१७/३९६ प्रात्याभगालम् ६.३० १४पितामात्रा ११२७. ५. प्रतक्रतोय ।।११३९ ८७ प्रत्याशिषि १३1८३ ·मिद्धान्तकौमुद्याः पृटम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् १७४ प्रकृत्य काय ६१४११६३ १२७ प्रधानप्रत्ययार्य. १५२०५५/१५. प्राग्वतेष्ठ ५1१।१८ १५७ प्रकृटेठ ५।१।१०८ १०४ प्रनिरंतःशीक्षप्तमा ८१४९/१४३ प्राग्वहतेष्टा ४।४।" २५९ प्रजनेवीयतेः ६१५५ |१३८ प्रभवति ४।३।८३ ४९ प्राचांपतद्धितः ४11110 ३४४ प्रजनेसतेः ३।३०१ ३०८ प्रभौपरिवृतः ॥२॥ २१ १३३ प्राचांफटादेः ४।२।१३९ ३१३ प्रजोरिनिः ३१२।१५६ ३४४ प्रमदसम्मदोहर्षे ३।३।६८३९१ प्राचांक्रीडायाम् ६।२४ १८. प्रज्ञादिभ्यश्च ५।४।३८ ३५३ प्रमाणेच ३।४।५१ १३४ प्राचांग्रामनगराणाम् ॥३१४ १६७ प्रज्ञाश्रद्धा-० ५।२।१०१ १६३ प्रमाणेद्वयसज्द०५।२।३७/१३६ प्राचीनगरान्ते ।३।२४ ३७१ प्रणवटेः ८२८९ १४५ प्रयच्छतिगद्यम् ४।४।३०/११७ प्राचामवृद्धान्०ि४।१।१६. २९४ प्रणाय्योसमतौ ३११।१२८ २९४ प्रयाजानुयाजीय० ॥३६२ /१७५ प्राचामुपादेरह० ५।३।। ६२ प्रतिःप्रतिनि? १।४।९२ ३५९ प्रथैरोहिध्यैभव्यथि. ३१०/१५९ प्राणभृज्जातियो०५।१।११९ १४५ प्रतिकण्ठार्थललाम. ४०/१५७ प्रयोजनं ५1१1१०९ |१४२ प्राणिरजतादिभ्यो ४३११५४ १४८ प्रतिजनादिभ्यः ४४.९९ २९४ प्रयोज्यनियोज्यौ० ॥३६८१६७ प्राणिस्थादातोलन. ५।२९६ ६२ प्रतिनिधिप्रतिदानेच २३11/११३ प्रवाहणस्यटे ७।३।६८ १०५ प्रातिपदिकान्तनुम् • em १४६ प्रतिपयमैतिठंच ४।४।४२३९८ प्रवृद्धादीनांच ६।२।१४७ ५६ प्रातिपदिकार्यलिंगव०२।३।४६ ३८५ प्रतिवन्धिचिरकृ०६।२।६१७४ प्रशंसारूिपप् ५।५।६६ ३ प्रादयः१।४।५८ |४.१ प्रादः स्वांगसंज्ञा. ६२.८३ ७६ प्रशंसावचनैश्च २१११६६ १८१ प्रतियोगपंचम्याः०५।४।४४ |२८. प्रादहः ११३८१ १७४ प्रशस्यस्यधः ५1३।६. ३७२ प्रतिश्रवणेच ८।२।९९ ७९प्रावबंधने १४/७८ १.६ प्रतिष्कमश्चकशैः ६।१।१५२ २८५ प्रग्नेचासनकाले ३१२१११७ ७३ प्राप्तापनेचद्वितीयया २१२४ ३.५ प्रतिस्तम्धनिस्त. ८३।११४ २९८ प्रठोऽप्रगामिनि ॥३॥ ९२ १३५प्रायभव: ४।३।" ४०१ प्रतेरेश्वादयस्तत्पुरु१६।२।१९३/३७० प्रसमुपोटः पादपणे १९ ९७ प्रतेस्रसःसप्तमी० ५।४।०२ ८८ प्रसंभ्यांजानुनो ः ५।४।१२९ ९८ प्रावृारकालदि. ६३५ १३३ प्रावृपएण्यः ४।३11 ६६ प्रसितोत्सुकाभ्यो० २१३१४४ ३.५ प्रतेध ६।१।२५ १३४ प्रापटप ४।३.१६. ३९३ प्रत्नपूर्वविश्वमात्रा.५३/५.६ प्रकण्वहरिचंदा० ६११११५३ ३.. प्रियवशेवाःसन् २०२१० २९. प्रत्यपिभ्यांमद्देः३।1111८३०६ प्रस्त्योऽन्यतरसाम् ८१२५४ |१७४ प्रियस्थिरस्फिरोक. (111५५ प्रत्यमियादेशदे ८२०८३ १३. प्रस्थपुरवहांताच ४२११२२ ३८६ प्रीतीच 110 १५प्रत्ययः३।11" ३९२ प्रस्थेऽदमार्या ६१२१८७ २९७ मुगल्यासममि. 10 २५ प्रत्ययलोपेपरयय-11६२ १२९ प्रस्थोत्तरपदपल ४॥२॥11. २९८ प्रेदशः१३६ ७ प्रत्ययस्थातार• IN ||४६ प्रहरणम् ४।४।५७ ३४२ मंदुस्तुतुनः ३।३।२० १२ प्रयास्यनुसन्दरः १६/१८५ प्रहामेयमन्योपप. १४.६/३४३ निजाग ३।३।५१ ११२ प्रत्ययोत्तापक्ष्योध९६७ प्राकारात्समामः २।१॥३ १२ मैलपसुदुमययायमःAR २७८ प्रन्यायाधुवः १५. | मातीताच्छ: ५।" प्रलिमायाम् AAN • प्रारम्याश्वःपू. ४.५५ प्राश्मितादयता• </प्रेगो•ि १११ ३४१ प्रयास।।१।। प्रागिरातः ५।३।७. १३४२ प्रेग्नोडगा।" १५ प्रथमनामयाणा. ११३३/१३ प्रकार यो ० ५३४९२ प्रतिमा का Int "पोमवर्ग: 11.0/1४. प्राग्यिताया VIVIv५ ११४ मताह ४।१।१४ अपमानिया ... प्रादिमिति: ५।११।२५८ प्रोपागाATIOne २९ मा परिव २ite... गोव्यायाममा पाम् Autt १९. पयामामी १५६ मानीगानिपाता यादिभ्योग 111111 ·सूची। -1 ४१२७३ पृष्ठम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् ८ नुतप्रगृह्याअचि०६।१।१२५ ३९४ बहुनीहौविश्वसं० दारा१०६ ३०२ भनोवि: ।२।६२ ३७२ मुतावैचइदुती ८।२।१०६ ८७ बहुव्रीहीसस्थ्य० ५।४।११३ ३१३ भन्नभासमिदोघु० 3 । २०१६ २४६ प्वादीनांद्वस्व: ७।३1८० ८७ बहुवीहौसंख्येये० ५।४।७३२८३ भोथचिणि ६ । ४ । ३३ १०८ फफिनोरन्यत० ४।११९१ १६ बहुषुबहुवचनं १ । ४ । २१ ३६४ भय्यमवय्येचच्छ० ६।११० २१४ फणांचसप्तानाम् ६।४।१२५ ४०० बहोर्नवदुत्तरपद० ६।२।१७५ १११ भर्गावैगर्ते ४ । १ । १११ २९९ फलेपहिरात्मभारिश्च 3 ।२।२६/१७४ यहोर्लोपोभूचरहोः ६।४।१५८१३० भवतष्ठक्छसौ ४ । २ । ११ १४२ फलेलुक् ४ । ३ । १६३ ११४ बकचइनःप्राच्यभ० २।४।६६९८७ भवतेरः ७॥ ४ । ७3 ८३ फल्गुनीपोष्टपदा० १।२।६०/१२४ बङ्कचः कूपेषु ३४० भविष्यति गम्यादयः 31313 २१६ फाण्टाहृतिमिमता० ४।१।१५०/१३७ यवचोन्तोदात्ताह० ४।३।६७/२८६ भविष्यतिमर्यादा० ३।३।१३६ १६७ फेनादिलच ५। २।९९ २७५ बदचोमनुष्यना० ५।३।७८३६० भवेछन्दसि ४ । ४ । ११० २१६ फेरच ४।१।१४९ १४७ बलपूर्वपदाइन् ४ । ४ । ६४२९५ भव्यगेयप्रवचनीयो० ३।४।६८ १४८ बन्धनेचर्स ४ । ४ । ९६ ३८७ बबन्यतरस्याम् ६।२ । ३०/१४४ भन्नादिभ्यः छन् ४।४। १६ १०१ यन्धुमिबहुत्रीही ६।१।१४१८१ बसाल्पाच्छिस्का० ५।४।४२ ४८ भरीपाजाशाद्वास्वान०७३।४७ ९८बन्धेचविभाषा ६।३।१३ ५३ बङ्गादिभ्यश्च ४।१।४५ २० भस्य ६।४।१२९ २३८ मभूयाततन्थजगृ० ७॥२॥६४२७० याप्पोष्मभ्यामुद्र० ३।१।१६ ३४ भस्यटेर्लोपः ७ । १ । ८८ ३६१ बहिघिदत्तम् ४ । ४ । ११९ ५५ वान्तात्संज्ञायाम् ४।१।६७/१५३ भागायच ५। १।४९ १७० पलादिभ्योमतुए० ५।२।१३६/१०९ वादादिभ्यश्च ४।१।९६ २७४ भावकर्मणो १ । ३ । १३ २२ पहुगणवाइतिसंख्या १।१।२३ २५९ विभतेर्हेतुभये ६।१।५६ ३५९ भावलक्षणेस्थेण्कृ० ३।४।१६ २६४ पहुपूगगणसंघस्य० ५।२१५२१२८ विल्वकादिभ्यछ० ६।४।१५३/३४० भाववचनाच 3 1 3 । २१ ३६३ पहुमजारदसि ५। ४ । १२३ १४१ विल्वादिभ्योऽण् ४।३।१३६/३४१ भावे ३ । ३ । १८ ३५६ बहुलंछन्दसि २ । ४ । ३९ १५२ बिस्ताच ५।१।३१ ३६२ भावेच ४।४ । १४४ ३५६ पहुलछन्दसि २।४। ७३ १७९ बृहन्या आच्छादने ५।४।६/३४४ भावेऽनुपसर्गस्य ३ । 3 । ७५ ३५६ बहुलंघन्दसि २ । ४ । ७६ २८० बुधयुधनराजनेद्द. ११३१८६३१० भाषायांसदवमश्रुवः ३।२।१०८ ३५७ बहुलचन्दसि ३ । २१८८ २६० ब्रह्मणस्त्व: ५।५।१३६ २७७ भासनोपसंभाषा०1३1४७ ३६२ बहुलंछन्दसि ५। २ । १२२८ ब्रह्मणोजानपदा० ५१०४१२१ भिक्षादिभ्योऽण् ४ । २।३८ ७६३ बहुलंघन्दसि ६।१।३४ ३०४ ब्रह्मणवृत्रे किए 3 121८७/२९९ भिक्षासैनादायेपुच ३।२।१७ ३६६ बहुलंउन्दसि ७।१।८ ९६ ब्रह्मास्तिभ्यांवर्चमः ५४८३०६ भित्तशकलम् ।। २ । ५९ ३६६ बटुलंजन्दसि ७।१।१० १६५ प्राह्मणकोष्णिकेम० ५।२०७१/२९३ मियोधीनदे ३।१ । ११५ ३६८ बहुलंछन्दसि ।१।१०३ १२१ ग्रामणमागवावा. ४२४२३१४ भियः शुकनी ३ ॥२॥१७४ ३६९ बहुलंउन्दमि ।। ९७ २१५ ग्रामोजाती ६ । ४ । १७१ २३१ मियोऽन्यतरस्वाम् ६११५ ३७. बहुलग्न्दसि ७।४। ७८ २२६ ग्रुवईद । । ९३ २५९ मियोहेतुभयेक ।। 3 । ४. ३६६ बालगन्दस्यमा०६।४।७५२२६ पानामा० ३।४1८४६१ भीरावांनांभयहेतुः १।४।२५ ३०३ बहुलमाभीगे 3 1 2 1 ८१२२६ नोवविः ।।४।५३ ३४. भीमादयोऽपादान |४|७४ ३८ बहुवचनस्यवनी ८।१।२१३७१ ष्टियोपोप ९१ १०२ मागे: स्थानम् ८ । ३ । ८१ २७ पहुक्ननेसचेत् ५। ३ । २०३३९१ भनाम्यानयत ६.२१७१२५९ मीरम्यौहेतुभरे १ । ३ । ६८ ३९९ पनीहाविदमेत ६।१२/१४८ भत्ताः ४1४।१०० ३७७ भीदीभृटुमदजनप०६१।१९२ ५. बटुवीहेस्टमोडी १२५ (१w भत्तादभन्यतरगन् ४।६८/२०१ मादीवादलुवा 31१1३९ ५३ पदेयान्तोदात्तात् ।।१३५२१३९ भादः ४।३।९५ २९३ मुजन्युजागर ७३३६५ ३८५ पहुप्रीमध्न्यापूर्व० ६.१ ७१ मश्गमित्रीकरणन् २।१।३५/२७८ मुनोनाने ।। ३ । ६६ १८ ·MaratRaiभागntv सिद्धान्तकौमुद्याः पृष्टम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् १७४ प्रकृत्यैकाच् ६।४।१६३ १२७ प्रधानप्रत्ययार्थ० ११२।५५ १५० प्राग्यतेष्ठञ् ५1१।१८ १५७ प्रकृप्टेठ ५/१०८ १०४ प्रनिरंतःको क्षुलक्षा० ८१४९ १४३ प्राग्वहतेष्टक् ४।४।। २५९ प्रजनेवीयतेः ६१५५ |१३८ प्रभवति ४।३।८३ ४९ प्राचांफतद्धितः ४।१:१७ ३४४ प्रजनेसतेः ३।३।७१ ३०८ प्रभीपरिवृहः ७।३।११ १३२ प्राचाकटादेः ४२११३९ ३१३ प्रजोरिनिः ३१२११५६ ३४४ प्रमदसम्मदीहर्षे ३।३।६८ ३९१ प्राचांक्रीडायाम् ६।२।७४ १८० प्रज्ञादिभ्यश्च ५।४।३८ ३५३ प्रमाणेच ३1४।५१ १३४ प्राचांग्रामनगराणाम् ॥३।१४ १६७ प्रज्ञाश्रद्धार्चा० ५।२।१०१ १६३ प्रमाणेद्वयसद० ५१२३४१३६ प्राचनिगरान्ते 1३।२४ ३७१ प्रणवटेः ८२८९ १४५ प्रयच्छतिगर्यम् ४।४।३०११७ प्राचामवृद्धातिन्०४।१।१६. २९४ प्रणाय्योसंमती ३११२८ २९४ प्रयाजानुयाजीय० ॥३।६२ १७५ प्राचामुपादेरह० ५।३।८० ६२ प्रतिःप्रतिनि० ११४।९२ |३५९ प्रयैरोहिध्यैभव्यथि ३।४।१०/१५९ प्राणभृज्जातिययो०५।११२५ १४५ प्रतिकण्ठार्थललाम. ४४१४०/१५७ प्रयोजनं ५1१1१.९ १४२ प्राणिरजतादिभ्यो.४३५१५४ १४८ प्रतिजनादिभ्यः ४४९९ २९४ प्रयोज्यनियोज्यो० ॥३६८ १६. प्राणिस्थादातोलज० ५।२।९६ ६६ प्रतिनिधिप्रतिदानेच २।३।११ |११३ प्रवाहणस्यटे 1३।६० १०५ प्रातिपदिकान्तनुम् • eum १४६ प्रतिपथमेतिठंच ४।४।४२३९८ प्रद्धादीनांच ६।२११४७ ५६ प्रातिपदिकालिंगव०२३१ ३८५ प्रतिबन्धिचिरकृ०६।२।६१७४ प्रशंसायारूपप् ५। ५। ६६ ३प्रादयः॥४॥ ५८ ४.१ प्रादः स्वांगसंज्ञा० ६२१८३ ७६ प्रशंसावचनैश्च २।१६६ १८१ प्रतियोगपंचम्या: ५.४४४ २८. प्रादहः॥३1८1 १७४ प्रशस्यस्यथः ५।३।६. ३७२ प्रतिभवणेच ८।२।९५ ७९प्राध्वंबंधने ११४।७८ १.६ प्रतिष्कशश्वकोः ६१५२ २८५ प्रचासनकाले ३३२१११७ ७३ माप्तापनेचद्वितीयया २१२। ३.५ प्रतिस्तव्यनिस्त. ३१४२९८ प्रष्ठोऽप्रगामिनि ॥३॥ ९२ (१३५प्रायभवः ४।३।३ ४०२ प्रतेरे श्वादयस्तत्पुरुपे६।२।१९३/३५० प्रसमुपोदः पादपुरणे १६ ९८ प्रावृदशरकालदि. ६।३१५ ९७ प्रतेस्रसःसप्तमी० ५४४८२ ८८ प्रसंभ्योजानुनो ः ५१४११२९ १३३ प्रापएण्य: 11/10 ६६ प्रसितोसुकाभ्यां० २३३४४ ३.५ प्रतेश ६।१।२५ १३४ प्रारप४।३।२१ ३६३ प्रत्नपूर्वविश्वेमात्या ५३11/1.६ प्रकण्वहरिचंदा० ६.१११५३ ३०. प्रियवशेषदावच् ३३२१ २९३ प्रत्यविभ्यांप्रदः ।।1111८३०६ प्रस्त्योऽन्यतास्माम् ॥२॥५४ प्रियस्थिास्फिरोह.६४१५७ प्रत्यमिवादेदे ॥२॥३ १३. प्रस्थपुरवाताव ४२११२१ ३८६ प्रीतीच ६/2016 १५प्रत्ययः३1111 ३९९ प्रत्येऽद्धमा ६॥२॥८५ २९७ मुमूल्यःसमभि. ३ २१ प्रत्ययलोरेप्रत्यय- १/१६२ १२९ प्रस्नोत्तरपदपल०४।२।११. २९८ प्रेशाज्ञः३।२।। ४. प्रत्ययस्थालापर्व• ||४६ प्रदरणम् ४।४।५७ ३४२ स्तुसुवः३।३।२७ २१ प्रस्यास्पददुः 11 प्रहासेयमन्योगप• १111.6/11 शिजाम १३॥५१ १३१ प्रत्ययोत्तापायो॥२९५ ६७ प्राकारात्ममामः ११३ र प्रेममययस्यमः॥1 १५८ प्राइभ्यांशुः ।।३५९४९ प्राक्कीताच्या५।।" | प्रेलिागार in • प्रयाभ्याशुषःपू. it. 1९५ पाश्मितामया• 03/४ प्रेस्पोनि. ! ३४१ प्रथमेशावाद।३।। मागितार:५१... श्रीगो १९मधामनपाना• ११३३/३०३ प्राकादशभ्यो पानिमामma दो पूर्वमार्ग: 1111/30 प्रपितामा1 ITTARI मानिसमा 11/...sairailer: 13. threniaTrime tratment या ३९ मार• wi..शायी १६. दोन ·सूची। *. पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् ८ जुतप्रगृह्याभचि० ६ । १।१२५/३९४ बहुनीहीविश्वंसं० ६।२।१०६ ३०२ भजोण्विः ३।२।६२ ३७२ पृतविचइदुती ८।२।१०६/ ८७ बहुव्रीहौसक्थ्य. ५।४।११३३१३ भन्नभासमिदोधु० ३।२।१६ २४६ प्वादीनांद्वस्वः ७13100 ८७ बहुचीहीसंख्येये० ५।४।७३/२८३ भन्नेयचिणि ६ । ४ । 33 १०८ फफिनोरन्यत०४।१।९१) १६ बहुपुबहुवचन १।४।२११६४ भव्यमवय्येचच्छ० ६।११८ २१४ फणांचसप्तानाम् ६।४।१२५ ४०० यहोर्नवदुत्तरपद० ६।२।१७५/१११ भगात्रंगते ४ । १ । १११ २९९ फलेपहिरात्मभरिश्च 3 ।।२६/१७४ यहोलोपोभचत्रहोः ६।४।१५८१३० भवतप्टक्छसी ४ । २०११ १४२ फलेलुक ४।३।१६३ २१४ बवाचनःप्राच्यम० २४१६/९८७ भवतेरः ७।४। 3 ८३ फल्गुनीपोष्ठपदा० १।२।६०/१२४ बननः क्षेषु ४ । २०७३ 1३४. भविष्यति गम्याइयः २२६ फाण्टाहृतिमिमता०४।१।१५०१३७ घट्सचोन्तोदात्ताद० ४।३।६७२८६ मविश्यतिमर्यादा० ३ 131१३६ १६७ फेनादिलच ५। २।९९ १७५ बकचौमनुष्यना० ५। 31७८३६० भवेछन्दसि ४ । ४ । ११० २१६ फेरछन ४।१।१४९ |१७ पदच्यूर्वपदाइ ४ । ४ । ६४२९५ भव्यगेयप्रवचनीयो० ॥४॥६८ १४८ बन्धनेचर्स ४ । ४ । ९६ ३८७ पदन्यतरस्याम् ६ । २ । ३०/१४४ भन्नादिभ्यः टन् ४।४।६ १०१ पन्धुनिवहुवीही ६।१।१४५८१ पदपार्थाका ५४४२) ४८ भवपाजाशादास्तान०७३।४७ ९८ बन्धेचविभाषा ६13113 ५३ यदादिभ्यश्च ४।१।४५ २० भस्य ६।४।१२९ २३८ बभूयाततन्यजय० ॥२१६४२७० याप्पोष्मभ्यामुद्र० ३।१।१६ ३४ भस्यटेलोपः । । । ८८ ३६१ दिपिदत्तम् ४।४।११९ ५५ वादन्तात्मज्ञायाम् ४।५।६७/२५३ भागायच ५।।४९ १७० पल्लादिभ्योमतुए० ५।२।१३६ १०९ वादादिभ्यश्च ।। १६७४ मातरमणोः १।३।१३ २२ पहुगणातुतिसंभ्या ११॥२३२५९ विभतेहेंदुभये ६।१।५६ ३५९ भावलक्षणेस्थेकृ. ३1४१६ १६४ पहुपूगगणमधस्य ५१२१५२/१२८ बिचकादिभ्यता. ६४४१५३/३४. भाववननाथ ३।३।११ ३६३ बटुपजारदसि ५।४।१२३/१४१ विवादिभ्योऽण् ।।३।१३६/३४१ मावे ३.३।१८ ३५६ पटुलेछन्दमि २।४।३९ १५२ विग्नाच५३. ३६२ भावेन ४।४।१४४ ३५६ पहुलचन्दसि २।४।७३ २७९ दृष्टया आच्छादने ५।४।६३४४ भावेऽनुपमर्गस्य 3 1 3 10. ३५६ बहुसंपन्दमि २।४।६२८० दुरयुनिराजने १।३१८६ ३१. मागीमदतमभुवः ३।२।१.८ ३५७ पालेधन्दमि ।।21८८ १६० प्रक्षणस्त: ५।१।१६ २७७ भामनोगमभाग. १४७ ३६२ बलेन्दिमि ५।२।१२२ ब्रह्मणोजाना.५।११०४२२१ शिक्षादिभ्योऽण् ।।२। 30 ३(बलेपन्नामि ६।१४ ३.४ प्रमाणावर 21,२९९ भिक्षामेनाच ३।२।१७ ३६६ बहुउदसि ॥१८ २६ प्रमहम्निभ्यांवन: ५४८३.६ मिलाकरम् ।। ५९ ३१६ पलंगदमि ॥१।१० १६५ मामकौणिम५.२.९३ मिमोर पीनदे ।।१।११५ ३६८ पदेमन्दनि ।।१।१०३ १३१ माममा rjstri नी॥ २१५ प्रादोजना ६४७१ नमोऽन्यतामा १५ 1. पालादमि 110 २२६ र ९ ५५ मिमगा३1४. पदस्थमा (1४।७५२२६TIRRITIY1/६९ भीमाधानीमा १२५ पालमागे २६ र २।४।५॥ ३४.भीमाने 11t वारापना २rfr. Ititiानन ८ 11 २०परामचेर 13।Maa AARTI...भो ।। १९९१ (१३१४८ भार ४४१.. 3. भEENAME. ५.मी १९९werintentine ५एमाIN 11:४।। १५ भन्नु ४५ व १ ॥१८ मगर ।।।। १८ ·सिद्धान्तकांमुद्याः। पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् ६२ मुवःप्रभवः १।४।३१ |३४४ मदोऽनुपसर्ग 3 1 3 । ६७ १८९ मालुद्द 31३।१७५ ३१४ भुवःसंज्ञान्तरयोः ३।२।१७९/१३१ माज्योःकन् ४२११३१/१५० माणवचरकाभ्यांख ५५१२१ ३१९ भुवश्च ३।२।१३८ |१८३ मदात्परिवापणे ५१४६७ ९४ मातरपितराबुदीचाम् ६।3139 ३६. भुवश्च ४।१।४७ १२९ मद्रेभ्योऽञ् ४।२।१०८ ९९ मातुः पितुामन्य 4131८५ ३७१ मुवश्वमहाव्याहतेः ८।२१७२/१११ मधुवनोबांधण० ४।१।१०६११२ मास्त्सख्यासम० ४।१।११५ २९२ भुवो भावे 31१।१०७ ३६२ मधोः ४।४।१३९ ९९ मातृपितृभ्यांस्वसा० ८३ter १०७ भुवो दुग्लुइलिटीः ६ । ४१८८३६१ मधोत्रंच ४।४।१२९ (११३ मातृवसुश्च ४।१।१३४ १७३ भूतपूर्वेचरट् ५। 31५३ ९८ मध्याद्गुरौ ६ । ३ । ११ ३८६ मात्रौपझोपकम०६।२।१४ ३०३ मते ३।२१८४ १३३ मध्यान्मः ४1310 १४५ मायोत्तरपद.४|४|30 २८७ भूतेच 3 1 31 १४० ७८ मध्येपनिवचनेच १।४।७६/१६६ मादुपधायाश्चम० ८।२।९ ३४० भूतेऽपिदृश्यन्ते ३।३।२ १२७ मध्वादिभ्यश्च ४।२।८६१७३ मानपश्वगयोः क. ५।३।५१ 3 भूवादयोधातवः १।३।१ 303 मन:३1२.८२ १४२ मानेवयः ४।३।१६२ ७८ भूषणेऽलम् १।४। ६४ ४७ मनः ४।२।११ २२. मान्यवदानान् |१|| १९० भूसुवास्तिडि 131 ८८ ९७ मनसः संज्ञायाम् ६।३।४३६१ मायायामण् ४।४।१४ २३१ भृत्रामित् ७।४। ७६ |२३१ मनुष्यतत्स्थयो० ४१२।१३४३९३ मालादीनांच ६ । २ १८८ २९२ भृमोऽसंज्ञायाम् ।।११२, ५१ मनोरीवा ४ | ११३८ १५५ मासादयसिय ५111 २६९ भृशादिभ्योमुच्यच्चे० ३।१।१२/११७ मनोर्जातावच्य० ४।१।१६१३०० मितनखेच 3 1 2 1 37 २९४ भोज्यमश्ये ७।३।६९ ३९८ मन्क्तिन्व्याख्या ६१५१/२५० मितांइस्तः ६।४।९२ १४ भोमगोअघोअपूर्व० ८।३।१७/०५६ मन्त्रेश्मरणश० २।४।८०/१०४ मियों ६ । ३ । १३० १२२ भौरिषयापुकार्या० ४।२।५४३५८ मन्पपचमन 3131९६/२७९ मिप्योरदारह. ३७भ्यसोभ्यम् ७।१13. ३५७ मन्त्रैश्वेतवदोक्थश. ३RNI ४ मिदचोन्या. १m २३९ प्रस्जोरोपधयो०६।४।४३६६ मन्त्रेष्वाइपादे० ६।४।१४१/२१. मिर्गुणः ७।३। ८२ ३१४ श्राजभासधुनिशु० ३।२।१७७३६५ मन्त्रेसोमाश्वेन्दि०६३१३१३९८ मिचानुपगर्ग (१५४ २४९ प्राजभामभारदीप० ७१४।३/१०० मन्धीदनमत्तुपि० ६.३।६.२३३ मीनातिमिनौतिही ६३१॥५॥ २०९ प्रातरिवग्यायसि ।।१।१६४ ६१ मन्यरर्मण्यनादरेवि० २।३॥१७३६९ मीनातेनिगमे • 131 ११५ प्रादुन्यंच ४।१।१४४ ३६ मपान्तस्य ९१ ४०० मुर्गसांग ॥२१९९० ९४ भ्रातृानीसमदहि १।०६० समयावावा 13133 २ मुरानासिकार | २१३ भुगोस्न ४।१।१२५ २३८ मदन ४।३८२ २६२ मुधोपमरस्य in" मयमा ६.४ । १२० १४१ मनोभांग• ३१४: २७१ मुरार्मिश्राप {४६ नगन्यतः ४५६३४९ मरिदन्यतर. ६४१० |१४५ मुद्रा ४।४।२५ १.८ मतानका ४ ।।९७७ माध्यममाराध र ३४४ मी ३१. मनिदिमाग. १८८३२ मोग ४it३८ |१४८ मुरगया 112 301 मोरमको ८131१/१०६ मम्मम्मारिणी ६।११५४२९. गुफामा ११॥ मनोममा २३६ मनि १६.२८ 1ि11 १२ बजार 31/११५ महानगरमा ११४.५० गृहगा।" ( १।४।११ ३८८ महाग 10/t. ग्रस्तिा ५/11" २९. Er. Pretri" PERTAiry in ११-१२८१७ ममदार १८८ ITIk ·सूची! २५ दे पृष्टम् सूत्रम् धिम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् १० मोनुस्वारः ८।३।२३ २७५ चमोगधने ११ २११५ ३७ युष्मदस्मद्भयांड० ७ १ ११२५ ३१ मोनोधातोः ८१२१६४ ३१९ ययतोश्वातदर्थे ६ । २ ११५६११८६ युष्मद्युपपदेस० १।४।१०५ ११ मोराजिसमाको ८।३।२५/ १० यरोनुनासिकेनु० ८।४।४५/१०९ यूनश्चकुत्सायो ४ । १०१६. २४२ म्रियतेलुइलि. १।३ । ६१/२६० यत्रयवकपष्ठिका० ५।२।३ ५६ यूनास्तिः ४।१ । ७७ २०३ म्योश्च ८।२।६५ ३१४ यचयडः३।२।१७६ ११०८ यूनिलुक् ४।१।१० ४३ यासी ७।२।११० २०६ यतोनुपसर्गात ३।११७१ ३६ यूययोजसिप ५६ घडवा।।७४ ११४ यस्कादिभ्योगोत्रे २ ३ ४६३, २३ यूह्याख्यानदी. ११४ २६३ यडिय ७।४।३० २६ यस्मात्प्रत्ययविधि० २१४४१७/२४५ येच ६।४।१०९ २६४ यडीविच २१४१ ७४ ६७ यस्मादधिम्यस्यचे. २ । ३।९/९४९ येचतद्धिते ६।१।६१ २६४ यडोवा ७।३। ९४ ६६ यसचमावेन० २।३ । ३७१११५ येचामावकर्म०६।४।१६८ २० यचिभम् १।४।१८ ६९ यस्सचायामः २।१।२६ येनविधिस्तदंतस्स १७२ २८७ यच्चयत्रयोः ३।३।१४८ ३०५ यस्यविभाषा ७ १२११५ ५९ येनांगविकारः २।३।२० ३१३ यजजपदायडः ३१२११६६२६३ यसइलः ६१ ४१४९ ३७१ येयाकर्मणि 121८८ ३६७ यत्र नामितिच ७।१४३ २९ यस्येतिय ६।४।१४८ २०४ येविभाषा ६।४। ४३ ३४५ यजयावयतविच्छ०३।९० ७१ याजकादिभिश्व २ । २१९ ५२ येषांचविरोधःशा.२४ २९४ यनयाचरुचश्वचर्च०७४३६६३७९ याज्यान्तः ८।२। ९० १२७ योगप्रमाणेच.१।२०५५ ३६४ यजुष्युरः ६।११११७ २६ याापः ७३।११३ १५७ योगाद्यच ५।१।१०२ ३७४ यजुष्ये कपाम् 6131१०४१७३ याप्येकाशप् ५। ३१७ ३७ योचि ७१२८९ ३५६ यजेवकरणे २।३।६३ ३५२ यावतिविन्दजीवोः ३१४३०/१५५ योजनंगच्छति ५११६७४ ३७६ यशकर्मण्यजप० ११२।३४२८६ यावत्पुररानिपात ३ ।।४२६० योपचारूपोत्त०५१ १११३२ १५४ यज्ञलिग्भ्यांघस. ५।७२६८ यावइवधारणे २।१।८ (२५८ रजतोहटादेले०६ । ४११६१ ३४२ यशेतमिस्तुवः ३ । ३ । १९४०३ यावयथाभ्यां ८।१।३६ (१८. रक्त ५। ४ । ३२ १११ यत्रोच २१४।६४ १८. यावादिभ्यः कन्५१४२९/१४५ रक्षति ४।४133 ४९ पत्रव ४।११६ १८९ यासुट्परस्मैपदे 31४११०३३६१ रोपातूनाइ०४।४।१२१ ११. यभित्रोब ४।१११०१ १२३० यावर्णयोर्दीधीवे० ७ १४१५३१२८ रंकोरमनुष्ये ४१ २११.० ६६ यतश्चनिर्धारण २ । ३ । ४१३९२ युक्तारोह्याइयश्च ६ । २।०२१६८ रजःकृष्यासु० ५। २१११२ ३७८ यतोनावः ६।१।२१३ ११३१ युक्तेच ६।२।६६ २२. रश्च ६।४ । २६ १६३ यत्तदेतेभ्यःपरिमाणे ०५।२१३९/२९३ युग्यंचपत्रे ११११२१ १०३ रथवयोश्च ६ ॥३॥ १०२ १५९ यथातथयशापुर०७१३१३१ ३५ युजेरसमासे ७११११ १४० स्थायद ४।३.१२१ ३५२ यथातययोरसू० ३१४ । २८३६५ ६.४।५८ ३०५रदाभ्यांनिष्टावीनः ८१२४२ २६० ययामुखसमु०५।२।६ ७६ युवाखदतिप० २११६१२३५ धादिभ्यश्च ७।२।४५ २८९ यथाविध्यनुप्र० ३।४।४१४ युवाल्पयो कनन्य०५३६४२०२ रधिनमोरपि । ११ व्यासंख्यामनु० ११ ११.३६ युवावीदिव०७:२१९२ २५८ रमेशलिटो. १६३ ६८ यथासाहये 11. १२१ युओरनाकी ७१११ २६१ रटोयुग्धाद.११२१२६ १८५ यपास्त्रेयधाययं ।।१४३७४ पुष्मतत्तान. ८।३।१०३/३४३ रहमीच ३।३।५. ४०५ यद्धिपरंपन्दसि ॥१५६ ३८ युष्मदस्मदोवी. ८२० २.पाभ्यांनोग: स.61४ार ४०६ यदृसामित्वम् । १९६६ ३७ युप्मदस्मदोरनादे० ७१२२८६१६६ रसादिभ्यश्च ५।०९५ ३४ यमसमुनिदिपु० ३।३१६३/१३२ युष्मदस्मदोरन्य० । ।३.११ राजनादिपु. ३12132 २१७ यमरमनमात..103136 युष्मदस्मदोर्टसि ।।२११३-४ राजनियुधि ३४२१९५ ·२४ सिद्धान्तमामुद्याः । पृष्टम् सूत्रम् [पृष्ठम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् ६२ भुवःप्रभवः ।।४।३१ ३४४ मदोऽनुपमग ३ । ३ । ६७ १८९ माटिलुइ3 । ३ । १७५ ३१४ मुवःमज्ञान्तरयोः ३।२।१७९/१३१ मद्रज्योःकन् ४।२।१३११५० माणवचरमाभ्यास ५।१।११ ३१९ मुवश्च 31 २११३८ १८ महापरिवापणे ५। ४ । ६७ ९४ मातरपितगदीचाम् ६३1३२ ३६. भुवश्च ४।१ । ४७ |१२९ मदेभ्योऽऽ ४।२।१०८ ९९ मातुः पितुामन्य० ८।३१८५ ३७१ भुवश्चमहाच्याहतेः ८।२१७१/१११ मधुवनोमण. ४॥ १।१०६/२१२ मातुरुत्सथ्यासम० ४।१।११५ २९२ भुवो मावे ३११।१०७ ३६२ मधीः ४।४।१३९ ९९ मातृपितृभ्योस्वसा• et31cx १०७ मुवो वुग्टलिटोः ६.४।८८ ३६१ मधोनय ४ । ४ । १२९ २१३ मातृप्वसुश्च ४।१।१३४ १७३ भूतपूर्वयरट् ५। ३ । ५३ ९८ मध्याहुरी ६ । ३ । ११ ३८६ मात्रीपझोपकम० ६.२०१४ ३०३ मूने 3 1 21 ८४ १३3 मध्यान्म:४।३।८ १४५ मायोत्तरपद०४|४|30 २८७ भूतेय 3131 १४० ७८ मध्येपनिवचनेच १।४।७६/१६६ मादुपधायाश्चम० ८।२।९ ३४० भूतेऽपिदृश्यन्ते ३ 13 । २ १२७ मध्यादिभ्यश्च ४ । २ । ८६ २७३ मानपश्वगयो: क. ५३५१ ३ भूवादयोधातवः १।३।१३०३ मनः ३ । २।८२ १४२ मानेवयः ४।३।११२ ७८ भूपणेऽलम् ।। ४ । ६४ ४७ मनः४।५।११ | २२० मान्यपदान्नान् १९० भूसुवास्तिदि ७ । 3 1 ८८ ९७ मनसः संज्ञायाम् ६।३।४३६१ मायायाम ४।४।१४ २३१ भृशामित् ७।४।७६ |१३१ मनुष्यतत्स्थयो० ४१२.१३४३९७ मालादीनांय ६॥ २ ॥ ८८ २९२ भृतोऽज्ञायाम् ॥१।१२२ ५१ मनोरीवा ४।१।३८ १५५ मासाद्यमिय० ५.१11 २६९ भृशादिभ्योभुन्यच्चे० ३।१।१२/११७ मनोज तावश्य० ४।१।१६१ ३०० मितनराय ३ ॥२३४ २९४ भोज्यमशे131६९ ३९८ मन्तिन्व्याख्या ६।२११५१/२५० मिताहस्तः ६।४।९१ १४ भीमगोअयोभपूर्व० ८।३।१७३५६ मन्प्रेयसगरणश० २।४।८०/१०४ मियों ६ । ३ । १३० १२२ भौरिक्यापुका० ४ १२१५४३५८ मन्पपयमन० ३।३।१६/२७५ मिथ्योपED 1101 ३७ भ्यमाभ्यम् ।।३. ३५७ मन्वनयहोपयश. ३२१ ४ मिट्योन्या. ११ २३९ घरमोरोपधयो०६।४।४३६६ मन्यापादे०६।४।१४१/२१. मिगुणः 011 ३१४ श्राशभामधुवि० ३२१७७३६५ मन्त्रैमोमाश्वेन्दि० ६३४१३१३९८ मिषानुपसर्ग २१५४ २४९ प्राजभाममापी० ७।४।३/१०० मन्धीदनमतवि०६।३।६.२३३ मीनानिगिनौतिदी। 11. १०९ धारिणग्णागि ४।१।१६४ ६१ मन्यकर्मण्यना1ि10०६९ माना निगम -111 ११५ घायुष्यंग ।।१४४ १६ मपर्यन्तस्य ९१ ४०. गुरवांग || २|१५ ९४ धात्पुधीसहित १८ ९मयोगा८13133 २१७ भुतुर 111 ११५ २३८ मादय ४।३८२ ३ मप्रमाण ६।४। १२०५४१ मताभाषा• ४।३।१४३ २७१ रमिभायण 3114 १४६ महानगणन. ४।४५६४४९ मपरिदगार ६१४00 |१४५ मुरण ४।४।२५ २४ मतानहता. ४०९७ ७६ मामकादपथ पर are पत: Din 11. सदानाय ||१८८३६१ मोन ४४१३८ 103 मदुरमोदसी० ८।३।।१०६ मकामारिणी ६।१३२.५४११२ भाषा है । १.१.१९॥ ३. मो: नाम : १२:/२३६ मजिन 12.20 ghr। २ । ११४ १२ मा ४२.५ मी ५ गुरगुरण 1 २६.1132 ३८८ महापा.६८ ता." मनमी ५१३१ मा ५30 Trtorf Teri I. RATARATTIMet" मनमाड- ४११. दाम 111८४ मेलि. २ मुशनागिताप. ११८ २६२ मुघोसमात्य ॥४॥५॥ (१४८ मदमस्यापद 2016 ·सूची। २८ } पृष्टम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् १. मोनुस्वारः ८।३ । २३ २७५ यमोगधने ११२।१५ ३७ युष्मदस्मद्भयांड०७ । १३२७ ३१ मोनोधातोः ८।२१६४ ३९९ ययतोश्चातदर्थे ६ । २११५६ १८६ युष्मद्युपपदेस० १।४।१०५ ११ मोराजिसमाको ८।३१२५ १० यरोनुनासिकेनु०८।४।४५१०९ यूनश्चकुत्सायो ४।१।१६७ २४२ म्रियतेलुंग्लि० ५। ३ । ६१/१६० यक्यवकपष्टिका० ५।२।३ ५६ यूनास्तिः ४ । ११७७ २०३ म्वोश्च ८।२।६५ ३१४ यश्चयडः ३।२।१७६ १०८ यूनिलुक् ४ । १९० ४३ यासी ७।२।११० २३६ यसोनुपसर्गाद ३।१।७१ ३६ यूयवयोजसि ७ । २ । ९३ ५६ यडश्चाप् ४।१।७४ १२४ यस्कादिभ्योगोत्रे २।४।६३/ २३ यूझ्याख्यौनदी० १।४।३ २६३ यडिच ७।४।३० १६ यस्मात्प्रत्ययविधि. ११४१३/२४५ येच ६।४।१०९ २६४ पडोचिच २।४ । ७४ ६७ यस्मादधिक्रयसचे० २१३/१४९ येवतद्धिते ६।१।६१ २६४ यहोवा ७ 13। ९४ ६६ यस्सचभावेन० २।३।३७ २१५ येचामावकर्म०६ । ४।१६८ २० यचिभम् ।।४।१८ ६९ यस्सचायामः २।। १६ 3 येन विधिस्तदंतस्य १।१।७२ २८७ यच्चयत्रयोः ।।१४८३०५ यथाविभाषा ७।२।१५ ५९ येनांगविकारः २।३।२० ३१३ यजजपदांयडः ॥२१६६२६३ यस्सहलः ६।४। ४९ ३७१ येयज्ञकर्मणि ८॥२॥८८ ३६७ यजध्वनामितिय ७।१४३ २९ यस्पेतिच ६।४ । १४८ २०४ येविभाषा ६ । ४ । ४३ ३४५ यजयाचयतविच्छ०३।१९०७१ याजमादिभिश्च २।२।९ ९२ येषांचविरोधःश०२।४।९ २९४ यजयाचरुचप्रवचर्च०७।३।६६/३७१ याज्यान्तः ८।२।९० १२७ योगप्रमाणेच. १।२।५५ ३६४ यजुष्युरः ६।। ११७ २६ याहापः ७।३।११३ १५७ योगायच ५।१।१०२ 3७४ यजुष्येकपाम् ८।३।१०४१७३ याप्येषाशप् ५। ३ । ४७ ३७ योचि ७।२।८९ ३५६ यजेश्वकरणे २।३।६३ ३५२ यावतिविन्दजीवोः ३।४।३०/१५५ योजनंगच्छति ५।१।७४ ३७६ यज्ञकर्मण्यजप० १ । २ । ३४२८६ यावत्पुरानिपात 3 1 31४१६० योपधाद्गुरूपोत्त०५ ॥ १।१३२ १५४ यज्ञविग्भ्यांघख. ५ । १३७१) ६८ यावदवधारणे २।१।८ १५८ रमतोहलादेर्ल०६ । ४।१६१ ३४२ यज्ञेसमिस्तुवः ३।३ । ३१ ४०३ यावद्यथाभ्या ८।१।३६१८. रक्ते ५। ४ । ३२ १११ योश्च २।४। ६४ १८. यावादिभ्यः कन् ५।४।२९/१४५ रक्षति ४।४। 33 ४९ यत्रश्च ४।१२६ १८९ यासुट्परस्मैपदे० ३ ४११०३३६१ रोयातूनोह० ४ ॥ ४॥ १२॥ २१. यभित्रोच ४।१।१०१ २३. यीवर्णयोर्दीधीवे० ७१४१५३ १२८ रेकोरमनुष्ये ४ । २ ॥१.. ६६ यतश्वनिर्धारणं २ । ३ । ४१ ३९२ युक्तारोह्यादयश्च ६।२।१९६८ रजःकृध्यासु५१२ । ११२ ३७८ यतोनावः ६।१।२१३ १३१ युक्तेच ६ । २०६६ २२. रजेश्च ।।४।२६ २६३ यत्तदेतेभ्यःपरिमाणे०५।२।३१२९३ युग्यंचपत्रे ३।१।१२१ १०३ रपयोश्च ६।३।१०२ १५९ यथातथयथापुर० 013132 ३५ युजेरसमासे ७ ॥ १।७१ १४० रवायत् ४।३।१२१ ३५२ यथातथ्योरसू० ३।४। २८j३६५ युवोर्घि० ६।४। ५८ ३०५रदाभ्यांनिष्टातोनः ८.२४ १६. यधामखसमु.५।२६ ७६ युवासलतिप० २।१।६७/२३५ रयादिभ्यश्च ७।२।४५ २८९ यथाविध्यनुप्र० ३।४।४१७४ युवाल्पयोःकनन्य० ५३६४२०२ रधिजभोरचि .111. ११ यथासंख्यमनु. १।३।१० ३६ युदाबौद्विव०७।२।९२२५८ रभैररान्टिटो: १६३ ६८ यथासादृश्ये २।१।७ १२१ युदोरनाकी ७।११ २६१ रलोव्युम्पाद०१।२।२६ १८५ यथास्यथायथं ११४३७४ युष्मत्तत्तता० ८।३।१०३/३४३ रमीच ३। ३१५३ ४०५ यदितुपरंछन्दसि ८।१०५६ ३८ युष्मदस्मदोश्टी• ८२. २.पाभ्यांनौणः स.८.४१ ४०६ यदृप्तापित्यम् ॥१।६६ ३७ युष्मदस्मदोरनादे० ७॥२८६१६६ रसादिभ्यश्च ५।२।९५ ३४४ यमासमुानिविपु. 3 1 3॥६३/१३२ युष्मदस्मदोरन्य०४।३।११ राजदन्तादियु० २।२।३१ २१७ पमरमनमात.७॥२॥1313७८ युष्मदस्मदोर्दनि ६ ॥ ११२११!307 राजनिधि ३ । १९५

·tww.san.विनिवागारमा ११
TER
RITY.६.२.२.४
१६२१५५
५.९,१५१ utty
Preeti हिट ११६४५ से
terirektMR.निभिसेर 331१३९१८ ॥
HT 21 दिन 131१६८ दला
१. स. ११.१२ टियरियालेश्वर
२५८RY
Hinमदारम• MAR
मा
२०७r (it.
समयोशिक attrati atant
'rmat टिपरमा १८
कि 1116
Vineet.दि।४।११५
"

·. पृष्टम् सूत्रम् (पृष्टम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् १६ लोमादिपामादिपि०५।२।१००/१०० वर्णेचानित्ये १४३१ ३६६ वाछन्दसि 12 २७. लोहितादिष्टाग्भ्यः १११३ ७६ वर्णोवर्णेन २११६९ ३६३ वाछन्दसि ६१ १८० लोहितान्मणी ५४३० ३०५ वर्णोवणेष्वनेते द्वारा ४०० वाजाते ६।२। ३५१ ल्यपिच ६१०४१ २२९ वर्णोवुर ४ (२४१०३ २१५ वाजूधमुत्रसाम् । ३५१ त्यपिलधुपूर्वात् ६।४।५६ २८६ वर्तमानमापीप्येव० ३१३१७११६९ वातातीसाराभ्या ३४७ ल्युट्च 31/११५ १८६ वर्तमानेल ३२।१२३ ३०८ वादान्तशान्तपूर्ण ३०५ स्वादिभ्यः ४४ (३५२ वर्षप्रमाणउलोपश्चा० ३।४।३२, ३१ वाद्रुहमहष्णुदक्षिण २२६ वचाउम् ७४२० १५६ वर्षसामीवयात ३९६ ४५ वाभपुसकस्य । २२२ वचिस्वपियजादी० ६.१५ (१३३ वर्षाभ्वष्ठ ४।३।१८ १२९० वानिसनिक्षनिन्द २९४ वयोऽशब्दसंज्ञायाम् ७७ २५ वर्षावश्च ६४।८४ ५ वान्तोयिमत्यये ६ ३५० वञ्चिलुभ्यतथ १।२।२४ १५५ वर्षालुक्च ५।१।८८ १०९ वान्यस्मिन्सपिण्डे २९४ वञ्चर्गती ३६३ १०४ वले ६११० १२१७ वान्यस्यसंयोगादेः ११५वतण्डाच ४११०८ ११४८ वशंगत: ४।४1८६ ११ वापदाता १५१ चोरिडा ५/११२३ २२२ वयासान्यतासां० ६.१३९१७६ वाबहूनाजातिपरि १६४ वतारिपुत् ५५२०५३ १३०६ वसतिक्षुधोरिट् ७१२१५२११०५ वाभावकरणयोः । ३६२ वत्सरान्तार. ५१४१३६. वसन्ताच ४१३१२० ३०६ वाभुवनम् ६२ ११५ वरसशालामिजिद० ४१३१४६१२३ दसन्तादिभ्या ४१२४६३/२०४ वात्राशमलाशभ्रम १६५ वत्सांसाभ्यांकरमवले ५१२४६८३१ वसुरसुध्वस्वन’० ८ १२१७२१९१९ वामदेवापाची । १७६ वत्सोक्षाश्वपमेभ्यश्च० ५३१९४३६२ बसोः समूहेच ४।४।१४० २८ वामि॥४॥ २९२ वदापिक्यच ३।१।१०६ ४२ वसोः संप्रसारणं ६ ४११३१] २७ वाम्सोः ६.४ १९४ बवजहलन्त साचः ॥२03 १७७ वस्तेश्५।३।१०१ ३४७ वायी २१४१५ ४०१ वनसमासे हा॥१७८ १४४ वनक्रयविक्रया४।४।१३/१२० वारस्तुपित्रुपमोया १०४ वनगिर्यो:संज्ञायाम् ६३११७२५३ वस्नद्रव्याभ्याठन्कनी ५।१५१६२ वारणार्थानामी १०४ वनंपुरगामिथका ४४३१० वत्वकाजासामु ७।२।६७/२२४ पालिटि २।४। ४७ वनौरच ४१७ ३५७ वश 101६४ ३५. बाल्यपि६॥४॥ ९. वन्दितेचातुः ५१ ४१५७ 1300वहालिहः 312132 १७ धावसाने ८।४ २२४ वमो १४१२3 २९१ वरकरणं ३।१।१०२ १३वारि८11 २१८ वयसिच ३१२९० ११७ वाकिनादीनांमुच ४।१।१५८९१०. वाशोकष्यमोगेषु ८९ वयसिदन्तस्यदर ५१४४५४२/२७० वाक्यपः ११३१९. ३६५ वापपूर्वस्यनिगमे । १६९ वयसिपणात् ५।२।१३० ८ दाश्यपटेः सुतः० ८।२५८२ ८९ वासंज्ञायां ५५४ ४९ वयसिप्रथमे ४२० १९८३ वाक्यादेशमन्त्रित. दा११८२९. वासरूपोऽनिया ३६१ वरस्यासुसू(म० ४।४।१२०/३०९ वाकोशदन्ययोः ६।४।६११३९ वासुदेवार्जुनाभ्यांद १२७ वरणादिभ्यश्च ।। 12 २७५ वागमः।२०१३ ७ वासुप्यापिशले ২১ বলায় ৮ वाशेषीमप्रशदेपुर रवाह ६।४। ३१६ वर्यादयम ६२।११ ३०. वाचंयमपुरतीच ६1318 ४ वाहः ४५६ १०६ पर्वलेजकर ४८ [२५९ वाणिविराण ६१४१९१ १२ वाइवच्छन्दसि १५८ वर्णादिभ्यः५११२३३०० दाविषमोत्रने 121४. १०५ वाहनमादितात् ८ ५१ भानुदासातोप४११३९१६९ वाचो मानः ५१२४१३४ ११ श्राहिताध्यादिशुस १७० वर्णहापारिणि ५२२१३४१८. दादोव्याहतायाम् ॥134/13. वायर ·मिदानामा . मम् पर मून RMATER: १२ १९TRIE: १२० २२७ मिागरदडी. ५ १५१ गतिविEिTATIOI31११०१२ मा ! २६४ विगाभ्न. ५१२१५ दिमागमा २६०fr मामासरत. ६।३।१६ २१३ ४२४ मिमि. २३३२५ २७ मागवियो १३५. ११२ विमाग.४३१०/२९७ विमापारः || | १frमापानिपात् १७ ३.९ किमिमहिमा ९६३५१ दिमायाप्रेषयमा 3 ||२४ ९२ मिाससमृगद. २४१२ ३७१ विगामायानाम् ८१२१९७/२१७ विमाप्रामा० २७.९ रिमापानिन्धा०६।०५५ २४. विजाट १।२।२ |४३ विभागाडियो: ।।३॥५. २५८ विमापावेटियो: ४९६ 3५७ विनुशान्दसि 11/08 २० विमापारिसोः ६।४।१३६] ८९ विमापासावारी ५ixitr ३०२ मिनोरनुनागिर.० ६.४४मालारिश ६४५/२२३ विमापावैः ६।१।३० ३०६ वितोभागवत्यययोः ८२२५८/२८ दिमागविग्णमुलीः १६९ | ५१ विमापासपूर्वमा ४।१३४ २२८ दिनगन्य 11/230 विमाणः ॥३/५८ । १७ विमासमीपे २४१६ ३१३ विधिमिदिति ॥२।१६२/३७६ विभागाछन्दगि २३६ २८५ विभाषासाका १२।१२४ २३८ विदूराऊच्या ४ | ३ | ४ ४०० मिाान्दसि ६।२६१६४ १८२ विमाशमातिका० ५४.५२ ३१९ विदः शतुवंगुः ७११३६ ३६९ विमाषामन्दसि unre (१७४ विभागसुपओबहुच्यु० ५।३।६८ २२८ विवोलटोवा ३1४1८३ ११ विमापाजसि १४१३२ (२२१ विमापाजिशोः ७।२।६५ १३७ विद्यायोनिसंपन्ध०४1310७/१७९ विभाषावादिविन. ५१४८ ८४ विमापासेनासुरा० २।४।२५ १८९ विधिनिमन्त्रणा 3 ||१६१/१६० विमापातिलमा० ५।२४ ९९ विमाधास्वसपत्योः ६३।२४ २४८ विध्यन्यधनुषा ४४१८३ २४ विभाषावतीया. १९९७ १४९ विभाषाविरपूपादि. १४ ३०० विध्वरूपोस्तुदः ३1२|३५ ३९९ विमापानमती०६।।१६१ ३९ विमापितविशेषवच १४४ १६२ विनम्भ्यांनानात्री० ५.२/२७/ २६ विमाषादिक्समासे० ॥१॥२८४०४ विभाषितंसोपसर्ग. ८1११५३ १८. विनयादिभ्यष्टक ५१४।३४ २६ विभाषाद्वितीयान ०७३।११५/२०५ विमाघेट: ८131७९ ३१३ विदुरिच्छुः ३१२।१६९ २८८ विभाषाघातीसं० ३।३।१५५ /४०२ विमानोत्पुच्छे ६।२।१९६ १७४ विन्मतोल्क् ५131६५ २१७ विभाषाधेदव्योः ३१४९ १०२ विमाषौदरे ६३1८८ २७४ विपराभ्यांवे: १।३।१९ ३९१ विभाषाध्यशे०६।२।६७ २७९ विमापोपपदेनप्रती 1130 २९३ विषयविनीयजि० ३।१।११७३५१ विभाषाप: ६४५७ |२७८ विभाषोपयमने २०१६ ९३ विप्रतिषिद्धंचानाधि० २४११७/१७२ विभाषापरावराभ्याम् ५।३।२९/६४ विभाषोपसर्गे २३५९ १५विप्रतिषेधेपरंकार्यम् १।४।२३५१ विभाषापरेः ६।११४४ २२६ विभाषोर्णोः ११२३ ३१४ विप्रसंभ्योहसंज्ञा० ३।२।१८०१०३ विमापापुरुषे ६।३।१०६ १३० विभाषोशीनरेषु ४२११० २६ विभक्तिच १।४।१०४ |१३४ विभाषापूर्वाहापरा० ४।३।२४/१०५ विभाषौषधिवनस्प० ८४६ ३६६ विभापोंच्छंदसि ६।४।१६२/३७१ विभाषापृटप्रतिवव० ८।२।९३/१६४ विमुक्तादिभ्योण् ५।२०६१ ६८ विभाषा २१११११ १२० विमापाफाल्गुनीश्र० ४।२।२३ विरामोवसाने ११० २८७ विभाषाकथमि. 3131१४३ १७९ विभाषावहोर्धाविष० ५।४।२०३५५ विशासयोश्च ।।६२ २०६ विभाषाकदाकों: 3131५/३०७ विभाषाभावादिक ४२।१७/१५७ विशाखापादाद०५।१।११. २८० विमाषाकर्मकात् ११३१८५/३७७ विभाषामाषायाम् १८५३५३ विशिपतिपदिक-३॥५६ १५१ विमापाकार्षापणस० ५.१०२९३०५ विभाषाभ्यवर्वस ६१२६ ९२ विशिष्टलिडोनदीदे०४० १३१ विमाषाकुच्युगं० ४।२।१३० १३२ विभाषामनुष्ये ४।२।१४ ७५ विशेषणविशेष्ये ॥५७ ७८ विभाषाकृत्रि ११४६७२ २३३ विमापारोगातपयोः ४३१३१२७ विशेषणानांचामाते: १२१५२ ६७ विमाषाहति १४९८ |२३ विभाषालीयतेः ६०५१ ३६ विश्वस्यवराटो. ३१२८ ·७.३1३८ सूची। पृष्ठम् सूत्रम् एम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् १२२ विषयोदेशे ४६२१५२ ३५ वेरपृक्तस्य ६।१।६७ १२८८ शाकिलिड्व 311१७२ १०६ विष्किा-मुनि०६।९।१५. १३६० देशन्ताहिमवद्या०४१४४११२ १२९१ शकिसहोय ३११५९९ ३९ विष्वग्दैवयोघटेर ६३१९२३६१ वेशोयशआदेगा. ४१४९१३१११४६ शक्तियथ्योरीकर ४१४५९ ११ विसर्जनीयस्पसः ८१३३४११९४ वेश्स्तनोमोजने ८।३१६९३०२ शक्तीहस्तिरूपाटयोः ॥२॥ १७९ बिसारिणामत्स्यै ५१४१ १६३५८ वैतोऽन्यत्र ३ | ४१ ९६ ११३८ शामिकादिभ्योञ्यः ४९ ३८७ विस्पटादीनिगुणव० ६।२।२४ ९८ वैयाकरणाख्यायांच ६।३१७१५१ शतमानविंशतिकस० ५।१ ३९५ वीरवीर्योच ६.२११२० [४२६ वैवावेतिचच्छदास १६४ १९६९ शतसहसान्ताय ५२।११ १२५ बुडपाठमिलसे, ४२८०२८७ वीताप्योः ३ । ३११४१ १९५१ शताबठन्यतावशते ५/१२ ३६३ कन्येष्टाभ्योतिः ५४४९४१ ५२ वोतोगुणवचनात् ।।१।४४ १३८४ शतुरनुमोनयजादी ६।१११५ १७७ वृकाढण्यण ५१३।११५ ८७ वोपसर्जनस्य ६।३। ८२ १६३ शदन्तर्विशतेच ५१२४६ ३४३ वृक्षासनयोविंधर: 613१९३ (२५८ दोविध्ननेजर (२७८ शदेशितः १३. ३४३ वृणोतराच्छादने ३/३१५४/३१२ वीकालसरत्य० ३।२।१४३ १२५९ देरगतीतः ७।३।४२ २७७ तिसर्गतायनेषुरुमः २१३१३०३४१ वक्षुथुः ।। २५ ४५ शयनोनित्यम् 111t १७४ पद्धस्यच ५।३।६२ (२७७ व्यक्तवाचोसमुबारणे १५३।४८१४५ शब्दारकरोति ।।४। १०९ वृद्धवचपू० ४११।१६६११४५ व्यनिरूपसिक्त ४।४।२६ २७० शदरस्लान. ३१० २३. वृद्धोद्रः४।२।१४ ३५८ व्यययोबहुलम् ३।२।८५ २३६ शमामष्टानोदय: 02tx २१६ सदाक्सीवीरेपु०४।१।१४८ २११ व्यालिटि ४ite ३६५ शमितायो ६।४।५४ २३. वृद्धामाचाम् ४१२११२. ३४३ व्यधजपोरनुपसर्गे 3131६१/३१२ शमित्यष्टाभ्योधिनुण्३।२।१४ १३२ मादकेशान्तसी०।११११५ व्यन्सपले ४११११४५ २९० शमिपातो.महायाम् ॥२॥ ८६ द्धिनिमित्तस्यव० ६३1३९३५५ व्यवदिनाथ 116 १४१शम्या:प्ल४.३.१४२ पृद्धिश्च । ६४ होममर्थयोः २०३१५७' ९८ यास वामिका ६ वृद्धिरेचि ६|| ... व्यवपिनोऽन्ताम् ।।२।१६६ ११. शराथुनकर. ४११. १३. सिमाधामानि ११३५१ व्यथ६।। १४ादीनाम 1. ११७ वृद्धसोसलाना.११२८०याइपरिभ्योरमः 103 13NTRY५५ ४ दोगुनाता ६५ १२३५ स्याहालिगः ४।३१५१ १४९रीरावयवादन १.६ २१५ पदयासमती: १९९गुपयो::पर्याये 313१३९ शरोऽनिट४.४९ ७५ पदारनाग १६६२५६ गुटादिभ्याड ५११०९७/100रादिभ्यो ५.११.४ सायानिमि४११30 १४ च्योपुष्यन्ननर: 11१० (१२७ मा १२१८॥ ७८ वृाहीनोय ।।२०३ar जयजीभोवार 3॥९८ १.निमनीय11 २१. गीता ॥२८ 1.प्रो.. ११.साराम irit 100:पादविहाणे ४१ २६ वरजगजमुत्र• Ritcापानिantr २७ मंगः ११. मा.in 313 teोतर. mar १२ws Preी ।२।२१ १.४॥ २२१ मादीनिवासन दिया। मेना.२९ २४ साल 81.९९ पुरोधा १३ १४/१५ सालमा १२४ २२१:११४. २१५ोगद २४११. ४... १४ देरिदोतndia.TA. (.. ३५९rjarn.१४१५ ·सिद्धान्तमुचान पृष्टम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् थम् सूत्रम् २०शात् ८1४1४४ २२३ श्यतेरः ७।४।१८ ३८६ शारदेऽनातवे ६ । २।९ २४३ शेमुचादीनाम् ७।१। ५९ ३४ श्वयुवमयोनामत. ६४१३३ ५५ शारवायोडीन् ४।११७१७६ शेकलसुपरिविशाल.५१३१८४ ९४ यशुरः चना १।२।७१ १६१ शालीनकोपीनेभ० ५।२।२०३६४ शेरछन्दसिबहुलम् ६३११७० ११३३ शसस्तुट्च ४ । ३ ११५ २३० शासइदहलोः ६।४ । ३४ १८६ शेषाकतरिपरस्म० ११३७८ ९७ यसोवसीय: ५।४।८. २२२ शासिबसिघसीनां. ८131६. ९. शेशद्विभाषा ५१४ १५४ १४४ श्वारिनि ६।३ 10 २३. शाही ६ । ४ । ३५ १२८ शेरे४।२।१२ ३०६ वौदितोनिटायो ७॥२॥१४ १२७ सिखायावलन् ४ । २ । ८९ १८६ दोषप्रथमः १।४।१०८ ४९ यः प्रत्ययस १।३।६ ११ शितुर ८।३।३१ २८७ शेरेरष्टपदी ३।३।१५१ २६४ षट्कातरुतिर. ५१ २०५१ ३९६ शिनियापहज्य० ६२।१३८ ३६ शेषेलोपः ७ । २ । ९० ३९६ पदकागदीनि ॥२॥१५ १७७ शिलायाः ५१।१०२ ४०३ विभाग ८।१।४१ ३१ पटनुभव ।।५५ १४६ शिल्पम् ४।४। ५५ ४०४ शेत्रविमा ।।५० 13८४ पत्रिचतुभ्यो०६।१।११ ३९२ शिल्पिनिमात्रः ६।२७१ १९० शेपविभाषामता ८ite २२ एड्भ्योलुम् ॥११२३ २९७ सिसिनिन् ३।१।१४५ २१ शेषाध्यमसि ।।४।५ १७पका सि.८.४१ ३१२ शिवशरिटपकरे ४its ८४ पोरनीहिः २।२।२३ १५५ परमासायच ५।११ २२१ शिवादियोऽप ४।१।११२ ५२ कोणात्यायान ।।१।४३३५. पामोमि । १३८ शिशुकन्दयमसभ० ४.३८८ १३९ शौनकादिभार ११५ पहा ।।१३५ हिमनामस्थानम् ॥११४२ २२८ असोरोपः ६।४।१११ १५१ पत्रिका पशि. ५॥ ११९. २२५ चौरमातु. २१ आमलोगः ६।४।२३ १६४ पपादेवामा: ५।२१५८ २२५ पद। २२९ भदनरात: ११२१03 मारमाभ्याग ५५. १९५ोमामाहारिनि५०२७२२९६ पानामुम 300१४१ रमननि. १३शेनतिरक्षा बनीबाना 201110 १५४ारण ५1१1१५ १.५ो 10 १९.पोयनामा. 20. REPITO 23५५ पत्री II १२.एन्.।।२६ १३४ गुगनु • 113 पी. Eि: A प्रोमाटिन 10 ४पजीस्थानमा २४.1113 १६५ धागने ५।११८५ Umurt: १२ 13.11. १५२ पाणीभीत .: भाtt 13.1 marathi ranti ...* प y10 सागर | AnyTTI 11.11५४ ५ ५। 110 HTTE 118 11.1.1 • fematting a olden ·सूची। एम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् पृष्टम् सूत्रम् 1५८साम३४.९८ १८)सलीवचना. ५1111 1 सापालापमः ०५:३२ १९५सएपमामणी: ५।३११२ संपामेप्रयोजन ४२०५६ ३६५ सधमादस्थयोदछ. ६३.९६ १.९ सः सार्धधातु संपकिरक्षणे ४१३६१२७ ३४९ सनःसिविली.६१४१४५ २६२ सः स्विदिस्वदिस. ८६३६६२ ३४१ संधैवानीसरा० ३।३।४२ ८३ सनपुसकम् २१४।१४ २३. संयसव २ ३४५ संघोद्धगणप० ३१ ३१८६/२०१ सनाद्यताधातवः ३।११३१ ११५ सेयोगादिश ६.४.१६९ ८६ संज्ञापूरणारेच ६।३।३८ ३१३ सनासभिक्षयः ३१२।१६८ ३०५ संयोगादातरोधा. ८१२१४३ ७३ संज्ञायाम् २१m (३६९ सनिसमनिशंसा २६९ ५ संशेगांतसतो. ८।२।२३/३४७ संज्ञायाम् ३।३।१०९ २६. सनिग्रहगुहोश्च ।। २।११ ४ संयोगगुरु ।" (३५२ संज्ञायाम् ३।४।४२ (२६. सनिव २४ ४७ ११५ संवत्सराप्रहा.४१३१५. ५५ संज्ञायाम् 11७१ (२६१ सनिमीमाधुरभल• ५४ १५५ संशयमापन:५१७३ १४. संज्ञायाम् ४।३११७ २६१ सनीवन्तर्धभ्रस्जद० २४ १४५ समटे ४११२ ३९९ संज्ञायाम् ६१२॥ १५९ 13७४ सनौतेरनः।३।१०८ १४१ संस्कृत ४.४३ ५९६ संज्ञाराम् ८।२।११ १३३ सधिवेलायतुनक्षत्रे ४३१६ ९संस्कृतंभक्षाः ४२११६ १४६ संज्ञायांलला. ४।४।४६ ७५ सन्महत्यामोत्तमो. १६१ ५५ सहितशफल. 11. १३४ संझायोशरदो०४।३ । २७ २२० सन्यडोः ६९ ११ संहितायो 111 २ ५९ संज्ञायांधवणा. ४२१५ (२०४ सन्यतः । ४ । ७९ १०१ संहितायां ६.३४ (३४६ सज्ञायांसमजनि० ३।३।९९ २०६ सन्टिटोजें: ७।३।५७ ४०२ सञ्चाफो• ६१२१९ ८४२ संज्ञायांकन ४।३११४.२०३ सन्वनथुनिघड्परे ४९३ ५४ सयशिश्वीति. ४।११६२१५५ संज्ञायांकन् ५१३१७५ १८३ सपत्रनिष्पवादति० ५।४।६१ २१ सख्युरसयुद्धी .111 १७६ संज्ञायांकन ५३१८७ १६५ सपूर्वाच ५। २१८७ १५९ सख्युषः ५111१२६ ४३ संज्ञायांकन्योशीनरेषु ॥४॥२०, ३९ सपूर्वायाः प्रथमाया. १२६ ४.६ सगतिरपिति 191६८१३९३ संज्ञायां गिरिनि०६।२।९४ (३६२ सप्तनोऽछन्दसि ५११६१ ३६१ सगर्भसयूयस ४।४।११४७६ संज्ञायांव ५।३। ९७ ६६ सप्तमीपश्चभ्यीकर. २१३५ १२५ सेकलादिभ्यश्च ४।२।७५ १३५१ संशयांच ६12100 ९. सप्तमीविशेषणेवहु० २०२१३५ ८६ संख्ययाव्ययासमा० २।२।२५/१४८ सज्ञायांजन्या ४111८२ ७३ सप्तमीशीपः २.११. ३८८ सख्या ६.१1३५ (१४८ संज्ञायां धेनुष्या ४।४।८९ १३८७ सप्तमीसिद्धशुष्प ६५२०३२ ७४ संध्यापूर्वोद्विगु: २१११५२ १९७ सशायामनाचिता. ६२१४६३९१ सप्तमीहारिणीधम्य०६।२०६५ १५१ संख्यायाति ५1१।२१ ३७८ संज्ञायामुपमानं ६११।२०४६५ सप्तम्यधिकरणेच २४३३६ १६३ संख्यायाअवयवे. ५/२।४२ ३०१ संज्ञाफांभृशिधा• ३१२४६३९८ सप्तम्या:पुण्यम् ६।२।१५२ १५५ संख्यायाः क्रियाभ्या०५।४४१७ १७. संज्ञायांमन्मापा ५।२११३७३५३ सप्तम्यांचोपड ३४ १५५ संख्यायाः सवत्सर. १३.१५ ४०. संज्ञायांमित्राजिनयो:६४२११६५/३०४ सप्तभ्यांजनेर्ड: ३२९७ १५४ संख्यायाः संज्ञामध०५/१५८ ५९ सेझोऽन्यतरसां० २५३३१२ १५१ सप्तम्यास्त्रल् ५१३११. 1.• सख्यायाः स्तनः ६।२।१६३ ३९४ संज्ञौपम्ययोश्च ६॥ १।११३ ३९३ सभायांनपुरकै ६।२।९८ १६३ संख्यायागुणसः ५.१४ १७३ सख्यापाविधाथै ५३१४१ ४०३ सत्यप्रश्ने ८।१।३१ १४९ सभायायः ४।४।१०५ १८३ सत्याशार्थ ५।४।६६ ८३ सभाराजामनुष्यपूवी २४॥२३ १८३ सख्यायाश्वगुणांता• ५।४५९२४८ सन्यापराशरूपवी. ३१।२५२७८ समाक्ष्णुवः ११३१६५ ६९ संख्यावश्येन २११।१९ ३०२ सत्सुक्षि दुइ. ३१२१६१२७८ समाप्रतिज्ञाने १।३।५२ २. संख्याविसायपूर्व• ६३।११०१९४ सदिरपते: ८१३१६६ ४. समः समि६।३।९३ ५. संख्याव्ययादेडा ४।१।२६ ३८६ सदशानिरूपयो: ६।२१११ १. समः सुटि ८१३५ ८९ संख्यासुपूर्वस्य ५।४।१४० २१५ सदेपरस्पलिटि १३/११८१५५ समयस्तदस्य ५११११०४ ·ram,113 ...माणमा 11061146 मि.r २७५ समारम...1५/११सस्वसोन्यन.५।। १७ सामनिसाना .२०/२२.सिचियपरमपोश.. ११Rकान्यकियत्ता ५/३१५/१५७मिचिदि • I" २५१ मटााजावे. ३.४२११९२ साम्पोवामी.1111/२६४ सियोयरि |३८७ सविधमनीसमद.२३३/११.सिमभ्यस्ताशि-0.1 -16RAT५.11९२/१७. समूहनिनिगमे virtur साम.1010/. समीरमायाम् ५1४10/180मिमायब ५००० १) ५४ महरषियमाना• IIMuमिनिजागी.11 ६५तारिजातः ५1316/१५५मियोmarties .....मानस virail सिद्धान्तकौमुद्याः। पृष्ठम् सूत्रम् मारिया ॥२९४ सगओर २६ पृष्टम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् १८३ समयाचयापना० ५।४।६०१६२ संप्रोदशकटच् ५।२।२९ ४. सहस्यसध्रिः ६३९५ ६७ समर्थःपदविधिः २।११ २६ संयुद्धीच ७।३11.६ ३६१ सहस्रगसमितीवः ४१३५ १०७ समर्थानांप्रथ.४।१।८२ ९ संयुद्धीशाक. १131१६ २१५ सदिवहोरोदवर्गस ६।३।११ २७५ समवपविभ्यः यः १३२२ ५६ संयोधनेच २३ | ४७ ३७४ सहे:पृतनाभ्यांच ३।१०९ १४६ समवायान्समवैति ४४४३ ३११ संयोधनेय ३१२ । १२५ ३१ सहे:साहसः 1३४५६ २४५ समवायेव ६।१३८ १५१ संभवयवहर०५।१।५२ ३०४ सहेच०३।२।९६ २५८ समस्वतीयायुक्तात् ११३१५४ २८८ संभावनेलमिति ३१३१५४ ७८ साक्षात्रभृतीनिच० १४१७४ १६. समांसमाविजायते ५।२।१२,१३५ संभूते ४ । ३।४१ १६६ साक्षारिसंज्ञायां पारा २४९ समानार्डकयो:पूर्व० ३।४॥२॥ २७६ संमाननौत्संजना० १॥३॥३६ ३६५ सायसाट्दासाहे. ६।३१११ २४. समानालीतुमुन् ३॥३॥५८ १६ सरूपाणामेकशे० १।२।६४१८२ सात्यदायोः ८१३।" १४९ समानताशासी 11.0 २१८ सतिशास्त्यतिभ्य• ३१९६ ५९ साधकतमंकरणम् ४२ १.१ समानतांद.६१३४ ३०१ सर्वालाप्रकरोतु. ३२४२) ६६ साधुनिपुणाभ्याम० २।३०४३ ४९ समानोदरेस- ४१.८३९३ सर्वगुणकास्न्ये ६।२।९१ २९ सान्तमहतःसंयोगस . १५. समारनात्सपूर्व० २ १६. सर्ववर्मगःतः ५।२१५/१६१ साप्तपदीनंसख्यम् ५।२।२२ १५५ समासारा: ५।८५ ४९ सर्वत्रलोहितादि. 110 ३७ सामाकम् I ३५१ समासत्तौ ३।४।५. ८ सर्वत्र विभाशगोः ६११२२ ३९ सामन्वितम् ३1३16 ३८५ समातस २२३ ५ सर्वत्रशाकल्स 11५१ ७० सामि०२।२७ १७ समासायनाडू. ५३.६ १३३ सर्वत्रचत०४।३।२२ /१३३ सायंचिरंप्राहेगे. ६९ समातानाः ५४३६२ सदात्तालित् १४२ १९. सार्वधातुरुमपित् ।।३।। १०२ मासेले ॥३॥ २॥ सर्वनामस्मानेचास• ne/1v सार्वधातुकार्दधातु• Maa १५. समातेन ३० १८वामान १४ २८१ सार्वधातु केयर ३110 ११७साल्यावयवत्यप्र.४/1114 २६ नामा १४ महारस्पति सवातीपा० २।३।२५ 10 साल्वेषगान्धार. ५ ३४२ रूम ३।३।३६ ११. मन्यांना. ५१. २१ समास ११ १२ २०९ स्मुपदेशको ४३ १३. ३७८ सर्वस्वपि। १२. सासदेवता ।।१४ ३१ सपनाहः 11102 २५२ सामनेपि.५111३१ सावे कायस्टीया 1100 १२. सास्मिन्पौर्णमासीति | ६.सिरताशगन्याय २८९ परेलामा 11 समुरशः ९ १० सामान मनात १२ १२५ मिलिय" सिरप ·सूची। ४।११ पृष्ठम् सूत्रम् पृष्ठम् सूत्रम् २१५ सिवादीनांवाव्य. ८॥३॥१३४० सृस्थिरे ३ । ३ ! १७ ११८ नियामवन्तिकु. ४। ५८ सुःपूजायाम् १।४।९४ १९५ सेधतेर्गतौ ८।३।११३ ९४ स्त्रीपुंश्च ।।२।६८ ३०४ सुकर्मपापमन्त्रपुण्येषु ३।२।०९/११६ सैनान्तलक्षणका० ४।१।१५२/१०७ स्त्रीपुंमाभ्यांनभन्न.४॥ ३८६ सुखप्रिययोहिते ६।१।१५/१४६ सेनायावा ४।४।४५ ११२ स्त्रीभ्योदक १८३ मुखप्रियादानुलोम्ये ५।१६३.८८ सेझपिच. ३ । ४ । ८० १२५ सीघुसौवीरसाल्व. ४॥ २०० सुखादिभ्यःकर्तवे० ३1 111०२३३ सैसिविकृतघृतकृ. १२२५७३०३ स्थःकच ३ १ २ १७० १५. सुखादिभ्यश्च ५।३।१३१ १५ सोऽचिलोपेचेसा-६।१।१३४ ११९ स्थण्डिलाच्छाय. ४ । २ ३४६ स्थागापापचोभावे ॥३॥ ३७४ सुभः ॥३।१०७ २१५ सोदः ८१३ ११५ २१९ स्थाध्वोरिच१।२।। २११ सुत्रओयज्ञसंयोगे ३ । १।१३२ १४९ सौदरायः ४।४।१०९ १९५ स्थादिष्वभ्यासेन. ८॥ २४५ सुटकात्पूर्वः ६1111३५ १३ सोऽपदादी ८।३।३८ १३५ स्थानान्तगोशाल• ४।३ १८९ सुतियोः ३।४।१०७ ३६२ सोममईतियः ४ । ४ । १३७, १७९ स्थानान्ताद्विभाषा. ५।४ १० सुइनपुंमकस्य 1111४३ १२. सोमापण् ।। २।३. ४ स्थानिवदादेशोन-9111 १.९ सुधातुरकड्य।।१।९७३०४ सोमेप्नुमः ३ । २.. ४ स्थानेऽन्तरतमः 1191५० ३६९ सुधितवसुधितनेम ४५ ३६८ सोमेहरितः ॥२॥ ३३ १५४ स्थालीपिलात् ५। २३८ सुनोतेः स्यसनो: ८ 1३।११०४०२ सोरवक्षेपणे ६।२।१९५ २६७ सुपआत्मनः क्यच् ३.1100 १४ स्थूलदूरयुवदास. ६|| ३९५ सोमनसीअटोमो• RI110 १७८ स्टादिभ्यःप्रकार. ५ १६सुपः१।४।१०३ १३८ सोऽस्यनिवासः ४।३१५ ३६६ सुपांसुलुपूर्वसव० ० । १३६१५३ सोऽत्यांशवनभृतयः ५१५६ १९ स्वैचभाषायाम् ६३०२० ३१४ स्थेशभासपिसक-३- १७ सुपिच ७।३.१०२ १२२ सोस्यादिरितिई०४।२१५५ २९७ सुषिस्थः ३।२।४ ३६७ मारल्यादयश्च 1.5 ३३ सौच ६।४।१३ ६. सुपोधातुप्रातिप० २।४।१६ स्कोःसंयोगायोरन्ते० ८।२।२९ २०४ मुक्रमोरनात्मनेपद. ०१२३ ४ सुप्तिइन्तंपदम् ।।४110/२४६ सन्भुस्तुन्भुस्कम्मु. १२३५२ मेडनेपिषः ३ । ४ । ३८ ६८ सुपतिनामात्रा ३1115२५८ स्तम्बकर्णयोरमिजपोः३।२।२६ स्पर्धायामाहः ॥३३॥ ३०३ मुप्यजातीणिनिस्ता० ३३२२७८२९९ स्तम्बशकतोरिन् ३२१ स्पृशौनुइकेकिन ३ । २।५८ ८८ सुप्रातसुश्वनुदिवशा.५४१२०३५ स्तम्घकच ३।३।८३ ३१३ स्पृदिगृहिपतिद ३।२।१५८ ३७५ सुषामत्रितपराय. २ १२२५८ सम्भुसिवुसहो०० १३१६ स्टेप्सितः १४ ३. सुयजोईनिए ३।२।१०३ १७४ स्तन्मः३.६७ ३.६ मायःस्फीनिष्टायाम् ॥२२ १२५ मुवास्त्वादिभ्यो ४ । २१७७१४४ स्तुतलोमयोच्छंद. ८।३।१०५ २५९ स्कायोव: 1 २१९ सुविनिर्दुभ्यः सुपि. ८11८८२१९ स्तुमभ्यः परस्मै• ॥२।७२ |४. स्फिगपूतवीणात 11100 १.२ सुशमादिषुच ॥३॥ ९ ८५५ लेनायनलोपश्च ५/११२५/३१ स्फुरतिस्फुलत्योति १४७ १३४ सुमार्शजनपदस ३२/१० सोधुनायु: । ४|४. २१ मुरतिस्फुल योनि. १३१ ९. सुहाईदौमित्रा.५५०/तोकान्तिकार्य. १९/२६२ स्मितहास्य. १२४ १.९ सूत्रप्रतिष्यातम् ८॥३॥९.२६१ स्तौतियोरेवषमा ८१00२८८ स्मैलोट् ३ । ३।१६५ १२४ सूत्राहकोपयात ४।२।६५ ३.त्या पूर्वस ६५०५ मोत्तरेलाल ३१६ २१२ सूदीपदीक्षय ३।२।१५३ २७ दिया: 11 १८. स्वतासीबलुटो. ३॥१ १९.सरमानातः६।२१४५ त्रियाः पुत्रदापित- ३३४ स्ययोजने ॥४॥२८ ५२ सूर्यविष्यागल्यम• Im/विशम् ३ समन्दसिपालम् ५ घस्यदः कारच निसहाय ५४m २१ सिमीपतासिर २११ सजिलोसंयमकिति व नियोतिन् ३ ॥ ३ ॥ ९४ २५. प्रतियोतिनानिmes ११. पितोः कमुन्।।10 २८ निर्वाच 111 १६. सोतसोविमापा AM ·. . पृष्टम् सूत्रम् एटम् सुषम् टन गन् ३ राशिमारा. १११६८ ०५दन्तव।५४ ३९. हिरवाग्मिगंधने ३८६ स्वामिनि ६३१७ ३३ हन्तार २९ ५.हीने १।४।८ ५९ रातयःगती 11४१५४.१२४ हज 11३६ 11८१ हीयमानापयोगाग ३७ स्वतयानपायी ८।३1२९८ हरतानुयमनेग् ३ । ११९ २१३ हुसलभ्योहेधिः ६ १४४ रानहोगा । ३ । ६२ २९९ हातिनाययो: ३।२।२५/२१९ हु वोः मा धातु के ३४६ स्वपादिहिसामच्य० 1111८८/१४४ हप्त्युन्महादिभ्यः ४ । ४।१५ ५७ हनान्यतरसाम, ३१३ स्वपितृपोर्नजिद ३ । २१७२/११० हरितादिभ्योत्रः ४।१।१०० १४८ हृदयस्यप्रियः ४० २६४ सपिस्मिव्येप्रो० ६१९१४३ हरीतक्यादिभ्य ४।३.१६७/ ९९ हृदयस्यह लेखपद०६ ३४५ स्वपोनन् ३ । ३।९१ २४० दल:६.४।२ |११३ हद्भगमिन्वन्ने वर० १८ स्वमहानिधनाख्या ११॥३५,२४६ इलभः शानझी ३111८३३०८ हालीममु १२१२ ३०प्तमानपुंसकात् ।। २३ ९८ हलदन्तात्सप्तम्या: सं० ६।३१/४.५ इतिक्षिवायाम् । ७. स्वयंक्तेन. २।२५ २६. हलन्ताच १११।१० २५७ हेतुमतिय ३।१।२६ १९५ स्वरतिसृतिसूयति. ७।२१४४ १ हलन्त्यम् 11३1३ १३८ हेनुमनुष्येभ्योऽन्यत. ४५ स्वरादिनिपातमव्ययं १।१।३७३४८ तलथ ३ । ३ । १११ २८८ हेतु तुमतोलिड् ३३ १८६ स्वरितत्रितःकर्ष० १ १ ३।७२ २९० हलनुपधात् ८ । ४।३. ५९ हेती २२३३२३ ३७२ स्वरितमानेहिते. ८।२।१०३ १४. इलसीराहक ४ । ३।१२४ ३५६ हेमन्तशिशिराब. २४ ३७६ स्वरितारसंहितायाम्० १॥२॥३९ १४८ हलसीरात ४।४।८१ ३६० हेमन्ताच ४३२१ ४ स्वरितेनाधिकारः १।३।११,३१४ हलमुकरयोः पुत्रः ३।२।१०३ ११हेमपरवा ८।३।२६ ३७५ स्वरितीवानुदात्ते. ८ । २।६ ४९ हलस्तद्धितस्य ६।४।१५०२३८ हेरचटि ७।३।५६ १८७ हलादिः शेषः ।।४।६.१६२ देयंगवीनसंज्ञायां ५।२।२३ ११५ स्वसुइछः ४।१।१४३ ३३ हलिच ८१२७ १४३ स्वागतादीनांच० ॥३१७ हेप्रयोगहैहयोः ।। ८६ स्वागावेतः ६।३। ४० ३२ हलिलोपः ७१२११३ ३. होटः ८१३॥" १४ दृलिसर्वेपी ३१२२ १६.होत्राभ्य: ५।११३८ ५३ स्वाहाच्चोपसर्जनादसं ४११०५४ ४ इलोनन्तराः संयोगः १११७ ३३ होइन्तेञ्णिनेषु ७।३।५- ३५४ स्वातस्प्रत्ययेभ्वोः ३४१६१ ३५३ स्वाङ्गेध्रुवे ३।४। ५४ ५ हलीयमांयमिलोपः ८४६४ २.० हयन्तक्षणधसना. ७।२ १६४ स्वाभ्यःप्रसिते ५।२०६६ २१ हल्दयाभ्योदीर्घा १६८१८४ हस्तः 11४५९ ३५७ हव्येनन्तः पादम् ३।२।६६ ४ न्हवलघु १।४।१० २३८ स्वादिभ्यः नः ३।१।७३ १७ दस्वनयापोनु .1114 २. स्वादिष्वसर्वनाम. १४/१७ २८५ हवाचतोलड्च ३ । २ । ११६ ३८४ हस्वनुभ्यांमनुर ६1111 १४ हशिय ६।१।११४ ३५१ स्वादुमिणमुल ३ | ४ । २६ २१न्दस्वप गुणः ३.८ २५८ स्वापेश्वडि६।१।१८ २९७ दृश्वी दिसालयोः ३ । १११४८ ११९२ -हस्वस्य पितिकृति ६111 १६९ स्वामिमश्वर्य ५।२।१२६ १७० हताजातौ ५।२।१३३ १३६५हस्वाचन्द्रौत्तर.६111१५ ६६ स्वामीश्वराधिपति. २१३३९३४२ हस्तादाने रस्तेये ३।३।४.१२९ दस्वासादौतद्धिते . ३५२ स्वपुषः ३1४1४. ३५२ हस्तेवतिग्रहोः ३।४।३९ २१७-हस्वादातू २२१७ १६ वजिममीट्छष्टाभ्यां० ४ १२ १६. हायनान्तयुवा० ५। ३०/४०० हत्वान्तेन्यापूर्व " १९१ हएति ।४। ५२ २४२ हिंसायांप्रतेध ६.११४१ १७६ दरले ५।३।८६ २७५ हनः मिच।१४ ३५३ हिसाधानांचसमा०३४४८ ३. स्त्रीनपुंसो १२५ ३६८ हुम्होरसि ॥२०॥ ३४ हनश्चय: ३.३०७६ ४.३ हिव ८111३४ ३०८ हादीनिष्टायो in७५ २९२ इनम्नच ३।१०८ १४७ द्वितंभक्षाः ४।४।६५ १२५० संत्रमारणम् .६ हनम्नाऽचिलोः ॥ १२/१३८ हिनुमीना ८।४।१५ ३४ संत्रमारणं यान्य .. १४ हनीवनिहि।४।४२ १..दिमकाविहतिपुष ६३५४३९७ मामय TIRIT

·No text on this page.

·... . " ... " दुसरा . " ... ० o . ... . ... ... . ७ १ ... ... ... . 0 ... " ... ... . ... रु. आ. द.आ. नलचम्प, २ ४ रघुवंशकाव्य.कालिदासकृत बारीक नीतिशतक. ० ४ रखावली नाटिका. श्रीहर्पकृत. पाठवली पहिला व्याल्यूम. १ इंग्रजी नोटींची. १ रामगीता तिसरा १ रामचंद्रिका नांवाची संस्कृत शब्द चवथा १ १ रूपावलि, पारिजातहरणचम्पू. रामरक्षा. पांडवगीता. १ ॥ रामस्तवराज.... पंचरत्नगीता, मोठ्या टैपाची... १ ३ लघुयोगवासिष्ठ. पंचरत्नगीता. (फारच बारीक टैप.) लघुकौमुदी. पंचरत्नगीता मध्यम टैपांनी छापलेली लक्ष्मीस्तोत्र. साघी. है १ लटकमेलकमहसन. शराघरविरनित रेशमी. ८ १ वाल्मीकिरामायण सटीक. प्रश्नोत्तरपयोनिधि. ॥ विक्रमोर्वशी नाटक. प्रातःस्मरण. १ ॥ विदुरनीति. अझनामावळी. मोठे टैपानीछापलेली. । विष्णुमहसनाम. (माधे.) भगवद्गीता. रेशमी. मोठा टेप..: २ विष्णुसहसनाम. (रेशमी.) भगवद्रीता. मध्यम टैप. साधी. विष्णुसहमनामावळी. (साभी.) भगवद्गीता रेशमी. मध्यम टैप. ६ विष्णुसहस्रनामावळी. (रेशमी.) भगवद्रीता पारीक टैप... ॥ वैदिककोश. भहिकाम. ३ यैराग्यशतक. मार चौदा पंधराश सर्ग. प्रत्येकी.. ॥ शतकत्रयम. मनुस्मृति. २ .४॥ शम्दरूपावली (निर्णयसागरी.) मालविकामिमित्र सटीक (कालिदासकृत) शिवराहयनामायळी. (रेशमी.) हेमजी नोटीन १२ १ शिवराहसनामावळी. (साधी.) शिवगीता. (साधी.) मापतिस्तोत्र. शियगीता. (रेशमी.) मन्दानन्दमाग. १ शियाडपरतोत्र मेलाय. काशिरामान. मति यिकरण. मापात दौरेमात. १ হিমwিীগ, मपाल कामदासात. मलिना. शिरापमापनरतो. पारा, पासानी र अर्थपर- शिगीता, सटीक irahी पति.... ११ २ शिशुशालयप. (मापाM.Srir मगरभटीने मकान अंतरानी गीता उमर ८९१- रिकाम्य.... t भीमा. २ सानुमाय.. ३ मनापण. . ... Y सारी ... ८ - . . ... ... ... .. 4 . ... . 1 .. 4 ८ ... . १ भमानी.मी.हा.

·... ... ... सायमानुका. Here. ... ... ... साधी... :::::::: " ॥ मुटी.... ... . ११ . . . . ४ ... ... . ... G . a ८ . or ... - ... 4. राती मध्यम टैपांची. रेशमी, ६.आ..आ. सती. सुटी प्रत. ० १२ २ ८ १ ॥ १ m ६ १ " " ४ १ ४ १ बपञ्चाशिका. ४ इतकीमुदी. मध्यम टैपांची. २ तकौमुदी, बारीक टैपांची. ૨ . दाहरणम्, ४ - पितरनभाण्डागार. ३ ८ हसनामावळी. (रेशमी.) ॥ हसनामावळी. (साधी.) तिक. मयूरकविप्रणीत ६ १ रतपदेश, नारायणपण्डितकृत ८ : अर्थप्रदर्शक इंग्रजी टिप्पणी १ मराठी पुस्तकें. चनिर्णयप्राकृतभाषांतरसहित. १ राव. ३ १ "r.-भाग पहिला. द धि प्रेत ह्याचें चरित्र. १ सुरस रक्षमाला.... ॥ महत्त्वविचार. ८ १ 'शीमाहात्म्य, चरित्र २ रामलिंकनचे चरित्र. क्लामबाउंड. १० ॥ पेपरवाउंड. ८ । . ३ Tभाग दुसरा. . १ तकथागर. कुमारी काव्य. ॥ १ २ हरीचे उत्कृतभाषांतर ६ १ यमुक्ताहार, २ २ रिक नाक. किंवा अहिमादिनिधन... *धक गांधुचरित्र... 11 छत्रपति संभाजीमहाराज. १ जन्माएमी. तुकारामायक. त्वरितामहात्म्य... दारूची लावणी. दामाजीपंताचें चरित. दिनास, दिवाळी. दुःखिताधुमार्जन. ३ देवीमाहात्म्य.(सप्तश०मा०ओ०टीका)१ देहावर निराकारी पदें व अभंग. द्रौपदीहरण. १ दृष्टीसंरक्षण धर्मसिंधु. ( संस्कृत मूळ व मराठी भाषांतर.)... धर्मराजद्रौपदीसंवाद. धांवे व पर्दै. भुवाख्यान. in धंदेशिक्षण. २ नलदमयंतीचरित्र ४ नकला किंवा वैद्यकीय चुटके ३ नागानंदसार. नाटकी गंगू. १ निवडक बोधपर पदें व अभंग, १॥ पथ्यापथ्यविचार. २ ॥ पाळणे.... ॥ " पांडवप्रताप. श्रीधरकृत १४ प्रपंच आणि परमार्थ. ॥ कुलांची परडी.... ॥ बाळमित्र. १ ॥ बालमित्र भाग २रा... . १२ बालबोध पहिले पुस्तक. ओककृत. २ बालबोध पहिला व्याल्यूम, ६ . . . ... ... ... . ... ... ... ... क . क . a ... 4 0 . १ ... . . ८ ... . . ... दुसरे पुस्तक. " . . ... . .. " . . ... . क ... ." . तिसरा व्याल्यूम. चवमा व्याल्यूम. पांचवा हास्यूम. साहावा व्याल्यूम हातवा व्याल्यूम. आदवा व्हाल्यूम. ८ १ १ . १२१॥ १२१॥ ... " ... a . ४ 7" ·ध्या रनावली नाटिका, श्री इंग्रजी नोटींची. . " रामगीता मूळ, ... . 1 " " " . ... 0 . .. ... ० ... . ३ . ७ ... साधी. " रामचंद्रिका नांवाची संत रूपावलि, रामरक्षा. रामस्तवराज. लयुयोगवासिष्ठ लघुकौमुदी. लक्ष्मीस्तोत्र. लटकमेलकमहसन, शंखधर याल्मीकिरामायण सटीक विक्रमोर्वशी नाटक. विदुरनीति. विष्णुसहसनाम. (मा.) विष्णुसहस्रनाम. (रेशमी. विष्णुसहसनामावळी. (सा विष्णुसहस्रनामावळी. (रेट वैदिककोय, वैराग्यशतक. शतकत्रयम्. . ४ म.आ..आ. नलचम्प, २ . ४ नीतिशतक. . ४ ॥ पाठावली पहिला व्याल्यूम. १ १ १ तिसरा १ चवथा १ १ पारिजातहरणचम्पू. ६ पांडवगीता. ॥ पंचरत्नगीता. मोठ्या टपाची... १ पंचरत्नगीता. (फारच बारीक टैप.) पंचरत्नगीता मध्यम टेपांनी छापलेली ६ १ रेशमी. ८ प्रश्नोत्तरपयोनिधि. प्रातःस्मरण. 11 ब्रझनामावळी. मोठे टैपांनी छापलेली. भगवद्गीता. रेशमी. मोठा टैप... २ भगवद्गीता. मध्यम टैप. साधी. ३ ॥ भगवद्गीता रेशमी. मध्यम टैप. ६ भगवद्गीता बारीक टेप... भहिकाव्य. ३ ० ३॥ महि. चौदा पंधरावा सर्ग. प्रत्येकी.. ४ मनुस्मृति. २ ०४॥ मालविकामिमित्र सटीक (कालिदासकृत) इंग्रजी नोटींचे १२ १ सटीक मापतिस्तोत्र, मन्दानन्दमाण, मेषदूत काय. कालिदासकृत. मल्लि. नापत टीकेसहित. ८ मेषदूत काम्य.कालिदासकृत. मल्लिना. यात रीका, पाठान्तरें य अर्थप्रद. शंक मनी टिप्पणी यांसहित.... १२ २ मुंबई युनिाइमिगचे संस्कृत म्याट्रिक्युलेशन पेपर व सांची उत्तरे मन १८६२- १८८२ १ पनुनारक. रखनममुपर, . . ॥ ... ... ... . " ० क 1 . .. ... शब्दरूपावली (निर्णयसाग शिवसहसनामावळी. (रेश शिवसहस्रनामावळी. (सा शिवगीता. (साधी.) शिवगीतां. (रेशमी.) शिवतांडवस्तोत्र शिवकवच. शिवमहिमस्तोत्र शिवापराधक्षमापनस्तोत्र शिवगीता. सटीक शिशुपालवध. (माका शंकरानंदी गीता मारशतक... श्रीकण्ठचरित्र काम्प.... श्रीमद्भगवद्रावा. स्यानुभयार सत्यनारायण ... ... . . - ... . २ ८ ... ३ ३ . रपंच काय, दाविदामान... २

·No text on this page.

·... . ... . . . १ ... ... ४ ... ... . ... " ... ... ... ... . १ ... . ... ... . .. . ... . ८ ... . . मुलम विक्रमोर्वशी. . .. पापा TORTH. धात tarai Trin (iii) Tari. यां भारत ८ २ समानte भाजदर उत्तमदन मन, गवानारत Eram तानी कागेन हो. ना. (ifire.) याने उपाय गानीमामूल, मो. भानुदासमत गानीनगन.मी. ३ ॥ शामलाकर. मानाहित... भूपाया. ॥ भागांनभरचारमा मदादगानपि. २ भीमनगाहोता. मुद्रिका. मनुवचन. १ 11 मनुकपागल ३ 1 मद्ररांन. महामारी. ६ सवाईमाधाराव.... मन्दामांच्या ग्रंधाने चार उदार. १ २ सरसतीमंडल... मुद्राराशयगर... ३ माहा मुलम उंवाद, ... मुलास उचम यशीरा. १ सम्मुरल जानमन. ससांचे कल्याण. सावित्रीनरित्र. पातिराजाची कथा. ॥ मुगम प्रियदशिका. पसीदागीत. ॥ रघुवंधनामक महाकाव्य कालिदासकावविरचित मुनम शाईतल. गुलम शाकुंतल उत्तरमाग, खाचे मराठी पद्यात्मक भाषांतर.२ ३ मुचील यमुना अथवा यामुदेव बळवंत राजगुरु दादोजी कोंडदेव आणि ध्यपति फडक्यांच्या बंडाची धामधूम. 'शिवाजीमहाराज. ६ मुशर्माचरित्र रामनवमी सोपी गाणी. सोळा सोमवार. रामविजयग्रंय, (ओवीबद्ध.)... ३ सौंदर्यलहरी व तिची समश्लोकी क्मिणीस्वयंवर. रेशमी पुख्याने टीका. बांधलेले. स्वगारोहणाचे अमंग. लहान मुलांचे शिक्षण.... २ स्वदेशाभिमान.... वाल्मीकिरामायणाचे मराठी स्त्रीशिक्षणबोध. भापांतर. २०८.रु.१ २ स्त्रीगीत भाग पहिला. धारावदत्ता कथासार, " दुसरा. विचारमणिमाला मणि ११२ प्रत्येकी । विचारसाधन, हरिविजय. (ओवीबद्ध.) छापत आहे २ विष्णुयांवा ब्रहाचारीकृत वेदोक्तध- हरिदासपत्तिशी मैविचार. हिंदुस्थानी पुस्तकें. विदुरवचन. आत्मबोध. विद्यापी. ॥ कर्मविपाकसंहिता ॥ वियुक्तदंपतिप्रहसन. . नीलकंटशवसंवाद.. २ . १ D . ... . १ .. . . . ८ . २ . २ ५ . " ४ - क तिसरा.... ८ ४ ... . ७ . ૨ । Y . ... १ ... . • तत्त्वबोध, ... विद्याप्याचा व्याकरणमित्र. ... .

·-
-
- -

·No text on this page.

·राकरणसिद्धान्तकौमुदी
नाम
२०५७
तविरचिता पाणिनीयव्याकरणसूत्रत्तिः ।
का सूत्रपाठ गणपाठ धानुपाट लिङ्गानुशासनममेना, मर्याणां
अकारापनुक्रमेण पृष्ठासहितसूचीसंपलिता छ ।
गोरेइत्युपारजनार्दनसूनुना शिवरामशर्मणा
पणशीकरोपाहवासुदेवशारिवणा
संशोधिता।
तस्या पं तृतीयात्तिः
मुंबय्यां
सागरपन्त्रालयाधिपतिः, भगीरथात्मजहरिप्रसादः,
गुर्जरोपाहमहादयात्मजजनार्दनदार्मा च
.
AMRITINR मुता।
a tet
हिाम:०९.

·६
Trai
२८२५
PREETTET .
11 hrrentiate....
दिशामिल TA
argery antar
पोऽय! riment......
गर्ने । समान
नां बागान मार
मदन त्रिशा बदाम
नियनोऽनुदानमंशा मार
अाद समाहार निः"
माहित गरिमन्मान मार्न
1|| रसपान : Hrikar
२ नुवाकोट Army

·॥ श्रीगणेशाय नमः॥ वैयाकरणसिद्धान्तकौमुदी. मुनित्रयं नमस्कृत्य तदुक्तीः परिभाव्य च । वैयाकरणसिद्धान्तकौमुदीयं विरच्यते ॥ १ ॥ अहउण् । १। माल ।२। एओङ् ।३। ऐऔच । ४ । हयवरद ।५। म् । ६। अमङणनम् ।७। झभन्।८। घढयप् ।९। जयगडदश् । १० खफछठवचटतम् । ११ । कपम् ।१२। शपसर । १३ । हल् १४ । ति माहेश्वराणि सूत्राण्यणादिमंज्ञार्थानि । पपामन्याइतः । लणसूत्रेऽकार- । हकारादिष्वकारउवारणार्थः ॥ हलन्त्यम् । १।३।३ ॥ हलिति सूत्रे- न्यमिन् स्यात् ॥ आदिरन्त्येन सहेता । १।१।७१ ॥ अन्त्येनेता सहित नादिमध्यगानां स्वस्य च संज्ञा स्पान् । इति हसंज्ञायाम् ।। हलन्त्पम् । १।३।३॥ पदेशेऽन्यं हलित् मसान् । उपदेशाद्योचारणम् । ततोऽणजित्सादिसंज्ञामिदी ।। पदेशेऽजनुनासिक इत् । १ । ३ । २॥ उपदेशेऽनुनामिकोऽनिसंशः तत् । प्रतिज्ञानुनामिकपाः पाणिनीयाः । लणसूत्रस्थायणेन सहोणार्यमाणो रेफी ग्ल- : मंज्ञा । प्रत्याहारेवितां न प्रहणम । अनुनामिकात्यादिनिर्देशान् । नायन ककारे इन्कार एशते । आदिरन्त्येनेत्येतत्सूत्रेण कृताः मंशाः प्रत्याहारशब्देन व्ययहि- ने । उकालोऽज्ज्ञस्पदीर्घलुतः । १।२॥ २७ ॥ उभ ऊ३५ वः । गालाय कालोपस गोऽन् प्रमान् इम्पपटुतसंशः स्यात् । मप्रत्येयमुदातादि- न विधा । उचैम्दात्तः। १।२।२२।। नाल्यादिशु ममागेपु म्यानपूयभागे मोऽदारागंज्ञः सान् । भागे ।। नीचरनुदात्तः।।२।३० ॥ मष्टम्। ॥ समाहारा स्परितः।१।२।३१।। उदातानुदामले वर्णधमा म. ते परिमन्गोऽन् स्वरितगंशः साम् ॥ तस्यादितउदात्तमर्घहस्यम् ।। .३२॥ पाहणमतन्त्रम् । सरितादिनोऽर्धमुदा योमम् । इन तु विभिRAe from काविहानुगागरन् । मग

·No text on this page.

·॥ श्रीगणेशाय नमः॥ वैयाकरणसिद्धान्तकौमुदी. मुनित्रयं नमस्कृत्य तदुक्तीः परिभाव्य च । वैयाकरणसिद्धान्तकौमुदीयं विरच्यते ॥ १ ॥ ।१। फल ।। एओड् ।३। ऐऔच।४। हयवरह।५। मङ्णनम् ।७। शभ ।८। घढधप् ।९। जयगड । उठयचटतम् । ११ । कपम् । १२। शपसर । १३ । हल् हेश्वराणि सूत्राण्यणादिसंज्ञार्थानि । एषामन्याइतः । लणसूत्रेऽकार- प्वकारउच्चारणार्थः ॥ हलन्त्यम् । १।३।३ ॥ हलिति सूत्रे- ..... ॥ आदिरन्त्येन सहेता । १।१।७२ ॥ अन्त्येनेना सहित यगानां स्वस्य च संज्ञा स्यात् । इति हल्संज्ञायाम् ।। हलन्त्यम् ।१।३।३॥ पदेशेऽन्यं हलित् स्यात् । उपदेशमाद्योचारणम् । ततोऽणनित्यादिसंज्ञासिद्धी । -पदेशेऽजनुनासिक इत्। १ । ३ ॥२॥ उपदेशेऽनुनामिकोऽनिसंज: यत् । प्रनिज्ञानुनामिक्याः पाणिनीयाः । लण्मूत्रस्थावर्णेन सहोचार्यमाणो रेपो ग्ल- : संज्ञा । प्रत्याहारेवितां न प्रहणम् । अनुनामिकात्यादिनिर्देशान् । नद्यन ककारे ऽकार्य रश्यने । आदिरन्पनेत्येतत्सूत्रेण कृताः संज्ञाः प्रत्याहारशब्देन व्ययहि- ते ॥ ऊकालोऽज्झस्वदीर्घप्लुतः । १।२ । २७ ।। उ च ३श्व यः । कालाय कालोपस्य सोऽन् प्रमात् पम्वदीपातसंज्ञः स्यान् । मप्रत्येकमुदात्तादि- न विधा ॥ उदात्तः । १।२।२९॥ ताल्यादिषु मभागेषु मानेपूर्वभागे मोऽमुदात्तसंज्ञः स्यान् । आये ॥ नीचरनुदात्तः । १।२।३० ॥ सष्टम्। ॥ समाहारस्परितः।१।२।३१॥ उदात्तानुदात्तले वर्णधर्मी म. से पम्मिन्सोऽन् स्वग्निमंज्ञः स्यात् ॥ तस्यादितउदात्तमहस्वम् । ? .३२॥ इस्वमहणमनन्त्रम् । म्वरितसादिनोऽर्धमुदात्तं योध्यम् । उनगः तु रोसितोयरिक माधुक्षस्ति दो मिदं मरित॥१॥ २ सणादिवाशानुगमनम् ॥ भागमगि ॥

·- परिशेषादनुदात्तम् । तस्य चोदासस्वरितपरत्वे श्रवणं स्पष्टम । अन्यत्र सूदारा प्रातिशाख्ये प्रसिद्धा । वोवाः । रसानां न ये गः । शतचक गोई इत्यादिष्वनुदात्तः । अमिमीळ इत्यादाबुदात्तश्रुतिः । स वैविधोऽपि प्रत्येकमनुना ननुनासिकत्वाभ्यां द्विधा ॥ मुखनासिकावचनोंऽनुनासिकः । १।१। मुखसहितनासिकयोधार्यमाणोवर्णोऽनुनासिकसंज्ञः स्यात् । तदिलम् । अइ एषां वर्णानां प्रत्येकमष्टादश भेदाः । लवर्णस्य द्वादश । तस्य दीर्घाभावात् । एच द्वादश । तेषां ह्रस्वाभावात् ॥ तुल्यास्यप्रयत्नं सवर्णम् । १।१।१॥ तार स्थानमाभ्यन्तरप्रयत्नश्चेत्येतहयं यस्य येन तुल्यं तन्मियः सवर्णसंज्ञं स्यात् । अकु. सर्जनीयानां कण्ठः । इचुपशानां तालु । ऋटुरपाणां मूर्धा । लतुलसानां दन्ताः । उपूप ध्मानीयानामोष्ठौ । अमडणनानां नासिका च । एदैतोः कण्टतालु । ओदौतोः कण्ठो टम् । वकारस्य दन्तोष्टम् । जिवामूलीयस्य जिह्वामूलम् । नासिकानुस्वारस्य । इति स्थानानि । यन्नोद्विधा । आभ्यन्तरोबाह्यश्च । आयश्चतुर्धा । स्पृष्टेपस्पृष्टविकृतसंघृत भेदात् । तत्र स्पृष्टं प्रयतनं स्पर्शानाम् । ईपरस्पृष्टमन्तस्थानाम् । विवृतमूष्मणां स्वराण च । इस्त्रस्यावर्णस्य प्रयोगे संवृतम् । प्रक्रियादशायां तु विवृतमेव । एतच सूत्रकारेण ज्ञापिनम् । तथा हि ॥ अ अ इति ।८।४। ६८ ॥ विश्तमनूध संघृतोऽनेन विधीयते । अस्य चाष्टाध्यायी संपूर्णा प्रत्यसिद्धत्वाच्छास्त्रदृष्टया विवृतत्वमत्येव । तथा र सूत्रम् ।। पूर्वत्रासिद्धम् । ८१२१२॥ अधिकारोऽयम् । तेन सपादंसप्ता. माया प्रति त्रिपारसिद्धा त्रिपाद्यामपि पूर्वप्रति परं शास्त्रमसिद्धम् । यायप्रयनरन्वे. कादशधा । विवारः मंचारः श्वासोनादोघोषोऽघोषोऽल्पप्राणोमहाप्राणउदात्तोऽनुदात्तः म्यरितधेनि । खां गमाः वयः एक पो विसर्गः शरएव च । पते श्वासानुमदाना भोपाल विण्यते । फण्टमन्ये नु चापाः सुः मंहता नादभागिनः । अयुगमावर्गयमा गापणधारपासवः स्मृताः । वर्गेप्याद्यानां चतुर्णा पनमे परे मध्ये गमोनाम पूर्यमदृशो गण: प्रातिशाग्री प्रमिदः । पनिरीः । ग्यग्नतुः । भन्मिः । मन्तीत्या प्रमेण करायः पर नरमशाण्य गमाः । न यर्गाणां प्रथमद्वितीया: ग्यपस्वधा मेषामेव पमाः मिहामनीपोरापानीयौ विमर्गः गरमाधेनेषां विधारः वासोऽयापध । अन्येषा गंदागनारोगोषध । गांगां प्रथमतृतीयपभमाः प्रथमतृतीपगमी पालवाघाला. प्राला भनो महाभागाः । वायाध यी मवर्णमंशापामनुपयुकान मालामालगायोपनाति पापम् । कादयोमापमानाः सर्गः । परलया भम्नापा: माणः । भर: म पनि कमानां प्रागyि. fukriti ATTIMनई दिन पर चिम्पानभाः । Prerन शिक्षा गारण तासातमु ...रायमुपनि पापिनीयविकार ·संज्ञाप्रकरणम् । सर्गसदृशौ जितामूलीयोपध्मानीयौ । अं अः इत्यचः परावनुस्वारविसर्गौ ॥ इति स्थानप्रयत्नविवेकः ॥ अलवर्णयोर्मियः सावर्ण्य वाच्यम् * ॥ अकारहकारपोरि- कारशकारयोर्ककारपकारयोर्लकारसकारयोश्च मिथः सावण्य प्राप्ते ॥ नाऽऽज्झली। ।१।१।१०॥ आकारसहितोऽच् आच् सच हल चेत्येतो मिथः सवर्णों न स्तः । तेन दधीत्यस्य हरति शीतलं पष्ठं सान्द्रमित्येतेषु परेषु यणादिकं न । अन्यथा दीर्घा- दीनामिव हकारादीनामपि प्रहणकशास्त्रयलादच्वं स्यात् । तथा हि ॥ अणुदित्स- वर्णस्य चाऽप्रत्ययः ।।१।६९॥ प्रतीयते विधीयतइति प्रत्ययः । अवि- धीयमानोऽण उदिश्च सर्वणस्य संज्ञा स्यात् । अत्राण परेण णकारेण । कु चु टु तु पु इते उदितः । तदेवम इत्यष्टादशानां संज्ञा । तथेकारोकारौ । ऋकारखिंशतः । एवं कारोऽपि । एचोद्वादशानाम् । एदैतोरोदौतोश्च न मिधः सावर्ण्यम् । ऐऔजिति सूत्रा- म्भसामर्थ्यात् । तेनैचश्चतुर्विशतेः संज्ञाः स्युरिति नापादनीयम् । नाज्झलाविति नि- धो यद्यप्याक्षरसमाम्नायिकानामेव तथापि हकारस्याऽऽकारो न सवर्णः । तत्राss- रिस्यापि प्रश्लिष्टलान् । तेन विश्वपाभिरित्यत्र होढइति ढत्वं न भवति । अनुनासि- निनुनासिकभेदेन यवलाद्विधा । तेनाननुनासिकास्ते द्वयोर्द्वयोः संज्ञा ॥ तपरस्त- त्कालस्य । १।१।७०॥ तः परोयस्मात्सच तासरचोधार्यमाणसमकालस्यैव संज्ञा स्यात् । सेन अत्इउत् इत्यादयः पण्णां पण्णां संज्ञाः । ऋदिति द्वादशानाम् ॥ वृद्धि- रादैच् । १।१।१॥ आदेश वृद्धिसंज्ञः स्यात् ॥ अदे गुणः । १ ॥ १॥२॥ भदे च गुणसंज्ञः स्यात् ॥ भूवादयो धातयः ।।३।१ ।। प्रियावामिनी भ्वादयोधातुसंज्ञाः स्युः ॥ प्राग्रीश्वरान्निपाताः । १।४।५६॥ इत्यधिकृत्य ।। चादयोऽसत्ये । १ । ४ । ५७ ॥ अद्रव्याश्चिादयोनिपातसंज्ञाः स्तुः ॥मा- दयः । १।४।५८॥ अद्रव्यार्थाः प्रादयस्लपा || उपसर्गाः क्रियायोगे? ।४।५९॥ गतिश्च । १।४।६०॥ प्रादयः प्रियायोगे उपमर्गसंज्ञा गनिसंज्ञाश्च स्सुः । प्र पग अप सम् अनु भव निस् निर दुम् दुर् वि आह् नि अधि भपि अति सु. उद् अभि प्रति परि उस । एने प्रादयः ॥ न वेति विभापा।१।१॥४४॥ निषेधाकररायोविभागा संज्ञा स्यात् ॥ स्वं रूपं शब्दस्याऽशन्दसंज्ञा ।' ।१।६८ ॥ शब्दस्य स्वं रूपं संज्ञि शब्दशा या संज्ञा सां विना ॥ येन विधि- स्तदन्तस्य ।।१।७२॥ विशेषगं सदन्नस्य गंज्ञा स्मात् । सस प रूपस्य ।। समासप्रत्यपविधी प्रतिषेधः ॥ उगिद्वर्णमहणवर्जम् ॥ चिरामोऽपसा- नम् । १।४।११०॥ यांनाममायोऽवमानमंशः स्यात् ॥ पर संनिकपः संहिता ।१।४।१०१॥ वर्गानामनिशक्ति: मंनिधिः महिनामंजः सात् ।। सु- भनाइपस्तिाने। भानुपाने * ·तिङन्तं पदम् । १।४।१४ ॥ गुपन्लं तिबन्न पदगं माग । हलं ऽनन्तराः संयोगः । ॥१७॥ अग्मिरगयहिता हल गंगोगमंशा : हरवं लघु । १।४।१०। संयोगे गुर।१।४।१२ ।। गंगोगे परे । गुरुसंशं स्यात् ॥ दीर्घ च।१।४।१२।। ॥ इति संज्ञाप्रकरणम् इको गुणवृद्धी ।१।१।३॥ गुणद्धिगदाभ्यां गत्र गुणपद्धी विधार सत्रेकरति पष्ठपन्तं पदमुपसिष्टले ॥ अचश्च । ११२॥ २८॥ इस्पायवाट पत्राविधीयते तत्राऽवाति षष्ठयन्तं पदमुपतिमने । आद्यन्ती टकिती। ।१ । ४६ ॥ टिलितो यस्योक्तो तस्य प्रमादायन्नाययययौ सः ॥ मिदचोत्या त्परः।१।११४७॥ अचाति निर्धारण पष्ठी । अचां मध्य योऽन्यनामापर स्तस्यैवान्तावययो मित्स्यात् ॥ पष्ठी स्थानेयोगा।१।१।४२ ॥ अनिर्धानि तसंबन्धविशेपा पष्ठी स्थानेयोगा योध्या । स्थानं च प्रसङ्गः ॥ स्थानेऽन्तरतम ।१।१।५०॥ प्रसङ्गे सति सहशतमादेशः स्यात् ॥ यत्रानेकविधमान्तर्गना स्थानतआन्तयं यलीयः ॥ तस्मिान्नति निर्दिष्टे पूर्वस्य । ११ । ६६ ॥ स प्रमीनिर्देशेन विधीयमानं कार्य वर्णान्तरेणाव्ययहितस्य पूर्वस्य बोध्यम् ॥ तस्मादि त्युत्तरस्य । १।२ । ६७ ॥ पञ्चमीनिर्देशेन प्रियमाणं कार्य वर्णान्तरेणाव्यवहि तस्य परस्य ज्ञेयम् ।। अलोऽन्त्यस्य ।।१॥५२॥ पष्ठीनिर्दिष्टोऽन्यस्यादेशः स्यान् डिच्च । १।१॥५३॥ अयमप्यन्त्यस्यैव स्यात् । सर्वस्पेत्यस्यापवादः ॥ आदे परस्य । १।१।५४ ॥ परस्य यद्विहितं तत्तस्यादेबोध्यम् । अलोऽन्त्यस्येत्यस्याप वादः ॥ अनेकार शित्सर्वस्य । १।१॥५५॥ स्पष्टम् । अलोऽन्त्यसूबापवादः अष्टाभ्यऔशिरयादाबादेः परस्येत्येतदपि परत्यादनेन याध्यते ॥ स्वरितेनाधिकार ।१।३ । ११ ॥ स्वरितत्वयुक्तं शब्दस्वरूपमधिकृतं योध्यम् ॥ परनित्यान्तरङ्गापवा दानामुत्तरोत्तरं बलीयः ॥ असिद्ध यहिरङ्गमन्तरङ्गे ॥ अकृतव्यूहाः पाणिनीयाः ॥ निमित्त विनाशोन्मुखं दृष्ट्वा तत्प्रयुक्तं कार्य न कुर्वन्तीत्यर्थः ।। इति परिभापाप्रकरणम् ॥ इको यणचि । ६।१।७७॥ इफः स्थाने यण स्यादचि संहितायां विषये । सुः धी उपास्यइति स्थिते । स्थानतान्तर्यादीकारस्य यकारः । सुध्य् उपास्यइति जाते । अनचि च।८।४।४७॥ अचः परस्य यगे द्वे वा स्तो न त्वचि । इनि धका. ग्श द्विल्यम् ॥ स्थानियदादेशोऽनल्विधी ।११।५६॥ आदेशः स्थानि यस्यान सु स्पान्यलाश्रयविधी । अनेनेह यकारस्य स्थानिवद्भावनाऽचस्वमाश्रित्यात्रि चति द्विवनिधीन शहयोऽनस्विधाविति सन्निषेधात् ।। अचः परस्मिन्पूर्व विधी 1??।५७॥ भविस्यमिदम् । परनिमित्तोऽमादेशः स्थानियस्यान् स्थानिभूः - भन्तरई का कर्तव्ये बहिराइममिदं स्यान् । ६ न तो विशिष्ट कौनिधयः कानप्रतिस्पो 2ः । -3 ·असंधिः। दचः पूर्वत्वेन दृष्टस्य विधौ कर्तव्ये । इति स्थानिवदावे प्राप्ते ॥ न पदान्तदि- नवरेयलोपस्वरसवर्णाऽनुस्वारदीर्घजश्चविधिपु । १.१ ११५८॥प- य चरभावपत्रे द्विचनादौ च कर्तव्ये परनिमितोऽजादेशो न स्थानिवत् । इति निवझायनिषेधः ॥ झलां जश शशि । ८१४१५३ ॥ सटम् । इति धका- य दकारः ॥ अदर्शनं लोपः । १।१।६० ॥ प्रसक्तस्यादर्शनं तोपसंज्ञं त् ।। संयोगान्तस्य लोपः।८।२॥ २३ ॥ संयोगान्तं यत्पदं तदन्तस्य T: स्यात् । इति यलोपे प्राने । यणः प्रतिषेधोवाच्यः * । यणामयोटे वाच्ये * ॥ पाति पञ्चमी पणइति पठति पक्षे पकारस्थापि द्वित्वम् । तदिह धकारपकारयो- विविकल्लाचत्वारि रूपाणि । एकथमेकयम् । द्विधं द्वियम् । द्विधमेकयम् । एक यम् । सुदयुपास्यः । मद्धरिः । धात्रंशः । लाकृतिः । नादिन्याक्रोशे पुत्रस्य ८१४१४८॥ पुत्रशब्दस्य न द्वे स्तः आदिनीशब्दे परे आकोशे गम्यमाने । पु. दिनी स्वमसि पापे । आमोशे किम् । तत्त्वकथने द्विवचनं भवत्येव । पुत्रादिनी पिणी । नपरे च * ॥ पुत्रपुत्रादिनी स्वमसि पापे ) वा हत्तजग्धयोः ॥ * ॥ पु. हत्ती । पुत्त्रहती । पुत्रजग्धी । पुस्तजग्धी । त्रिप्रभृतिषु शाकटायनस्य । ८ ४१५०॥ व्यादिपु वर्णेषु संयुक्तेषु वा द्वित्यम् । इन्न्द्रः । इन्द्रः । राप्टम् । ग- म् ॥ सर्वत्र शाकल्यस्य । ८१४॥५१॥ द्वित्वं न । अर्थः ब्रह्मा ॥ दी- दाचार्याणाम् । ८।४ । ५२ ॥ द्विलं न । दात्रम् । पात्रम् ।। अचोर- हाभ्यां 2।८१४१४६॥ अवः पराभ्यां रेफहकाराभ्यां परस्प गरोद्वे या स्तः । हर्यनुभयः । नत्यस्ति । हलो पमा पनि लोपः।८।४।६४॥ हलः परस्त पमोलोषः स्याद्वा यमि । इति लोपपक्षे द्विवाभावपक्षे चैकपं रूपं तुल्यम् । लोपार- म्भफलं तु आदित्योदेवताऽस्येत्यादित्यं हविरित्यादौ । यमा यमीति यथासंख्यविज्ञाना- मेह । माहाम्यम् ॥ एचोऽयवायावः।६।१ । ७८ ॥ एच: प्रमादय् अव् आय आव् एते स्युरचि ॥ तस्य लोपः।११३१९॥ तस्येतोलोप: स्यात् । इति पवयोर्लोपो न । उधारणसामर्थ्यात् ॥ एवं चेत्संज्ञापीह न भवति । हरये । विष्णवे । नायकः । पावकः ॥धान्तो पि प्रत्यये । ६।११७९ ॥ यकारादौ प्रत्यये परे ओदौतोर आव् एतौ स्तः । गोविकारोगव्यम् । गोपयसोर्यदितियत् । नावा तार्य ना. व्यम् । नौचयोधर्मेत्यादिना यत् ॥ गोपेतौ छन्दसुपसंख्यानम् * {{ अघपरिमाणे * * ॥ गव्यूतिः । अतियुतीत्यादिना यूनिशब्दोनिपातितः । वान्त इत्यत्र वकारागो- ताविपत्र छकाराद्वा पूर्वभागे लोपोन्योलीति दोन वकारः प्रतिप्यते । तेन श्रूषमाण- आदिनीपरो यः पुत्रशतस्मिन्पोऽपि पुरशद नस इत्यर्थः । २ यस्मिन्निधिस्तदादावल्. ग्रहणे--अल्महणे ससम्पन्ने विरोपणीभूने यो विधिविधीयते स तशादी हेयः। तदन्तविधरपवाएवायम् । मायामपि।

·- मफागण भाTI TITI ITI पानामगर ।६।१।८० ।। गाडी प्राणे t urirmation गरपानापम | भाग पनि गोगा। गजाया गया। 16 मानिrifer । सप्यार । नायर यम I mins गोवा म क्रव्यस्तदई । ३।। ८२॥ गमे प्राणाये गा Timration शुद्धगा आणे प्रमागि प्रध्यम । जगमगा फगामि || सोपा स्पस्य । ८।३।१९॥ भगवंगी पहायपोल परे । पूत्र सिसमिनि लोशनमामिलाम सागतिः । हाम्रा पणत्रिह । भिषाउपतः । निगायुगाः । गुगउत्कः गुगतः । कानि मलि खात्यग्रासरसोरण स्थानियरोग गणापाशी प्रापी म पानेगिम्प्रेण पाना मभिधान स्तः ॥ एफः पूर्वपरयोः । ६।१।८४॥ पणि ।। आहुण ।६।१।८७॥ अवर्णानि परे पूर्यपग्गोको गुणादेशः म्यान्महिनापाम । इन्द्रः रमेशः । गगोदकम् ॥ उरणरपरः।।१।५१॥ नि प्रिममोन्पुर सरस्थाने योऽण् म ग्परः सनेय प्रगतते । नपान्नाम्गान् कृष्णदिग्णिाऽा तब स्कारइत्ययाऽन् । अघोरहाभ्यामिति पक्षे द्विल्यम् ॥ शरोमरि सवर्ण । ८। । ६५॥ हल: परस्य झगेलोपो या स्यात्सवणे हरि । द्वित्यामाये लोरे मकधम् । म सति लोपे द्वित्वलोपयोर्वा द्विधम् । सति द्विवे लोपे पासनि त्रियम् । कृष्णाः । द्धिः । कृष्णाः । यणइति पञ्चमी मयइति पष्ठीति पक्षे कफारस्य द्वित्यम् लम रवननि चेति । तेन तवल्कारइत्यत्र रूपचतुष्टयम् । द्वित्वं लस्सैव कस्यैव नोभयोरुभ पोरपि । तवल्कारादिषु युधैर्योध्यं रूपचतुष्टयम् ॥ वृद्धिरेचि । ६।१।८८॥ देचि परे वृद्धिरेकादेशः स्याद्गुणापवादः । कृष्णैकत्वम् । गगोषः । देवैश्वर्यम् । कृष्णौक एट्यम् । एत्यंधत्यूत् । ६।१।८९॥ अवर्णादेजाद्योरेत्येधत्योरूठि च परे वृद्धिरे कादेशः स्यात् । पररूपगुणापवादः । उपैति । उपैधते । प्रष्टौहः एजायोः किम् । उपेतः मा भवान्प्रेदिधत् । पुरस्तादपवादन्यायेनेयं वृद्धिरेडि पररूपमित्यस्यैव पाधिका न लोमा डोश्चेत्यस्य । तेनावहीति वृद्धिरसाधुरेव ॥ अक्षादूहिन्यामुपसंख्यानम् * ॥ अक्षौहिणी सेना । स्वादोरेरिणोः * ॥ स्वैरः । स्वेनेरितुं शीलमस्येति स्वैरी । लिङ्गविशिष्टपरिभाषया स्वैरिणी । प्रादूहोटोट्येपैथ्येषु * प्रौहः । प्रौदः । अर्थवदहणे नानकस्य महणम् । "श्रे. श्वेतिसूत्रे राजेः पृथक् भ्राजिग्रहणाज्ज्ञापकात्" तेन ऊढमहणेन कान्तमेव गृह्यते ननु १ पुरस्तादपवादा अनन्तरान्विधीन्वान्त नोत्तरान् । २ प्रातिपदिकग्रहणे लिविशिष्टस्यापि प्रहणम् । सामान्यरूपेण विशेषरूपेण वा प्रातिपदिकयोधकशब्दमहणे सति लियोधमत्ययविशिष्टस्यापि तेन प्रणं बोध्यम् । ३ " अयं पाठोमनोरमास्यः। - ·७ - । असंधिः। कपबन्तस्यैकदेशः । मोटवान् । प्रीतिः । इस इच्छायां तुदादिः । इस गतौ दिवादिः । प आभीक्ष्ण्ये प्रयादिः । एषां धषि ध्यति च एप: एष्यः इति रूपे तत्र पररूपे प्राप्ते- ऽनेन वृद्धिः । नैषः । प्रेष्यः । यस्तु ईप उब्छे यश्च ईप गतिहिंसादर्शनेषु । तयोर्क- पधत्वात् । ईपः ईष्यः । तत्राद्गुणे प्रेपः । प्रेष्यः ॥ ऋते च तृतीयासमासे * ॥ मु. खेन ऋतः मुखातः । तृतीयेति किम् । परयतः ।। प्रवत्सतरकम्पलवसनाणदशाना- मृणे * ॥ प्राणम् । वसतरार्णमित्यादि । ऋणस्थापनयनाय पदन्यहणं क्रियते तह- णार्णम् । दशार्णोदेशः । नदी व दशार्णा । ऋणशब्दोदुर्गभूमौ जले च ॥ उपस- गांइति धाती।६१११९१ ॥ अवर्णान्तादुपसर्गाहकारादौ धातौ परे वृद्धिरे- कादेशः स्यात् । उपाच्छति । पार्छति ।। अन्तादिवच । ६१११८५॥ योऽयमे- कादेशः स पूर्वस्यान्तवत्परस्पादिवत्स्यात् । इति रेफस्य पदान्तवे ।। खरचसानयो- विसर्जनीयः । ८।३.१५ ॥ खरि अवसाने च परे रेफस्य विसर्जनीयः सा. त्पदान्ते इति विसर्गे माते । अन्तवदायेन पदान्तरेफस्य न विसर्गः । उभयथर्वा क- रिचर्षिदेवतयोरित्यादिनिर्देशात् । उपसर्गेणैव धातोराक्षेपे सिद्धे धाताविति योगवि- भागेन पुनर्वद्धिविधानार्थम् । तेन प्रत्यकइति पाक्षिकोऽपि प्रकृतिभावोऽत्र न भवति ।। वा सुप्यापिशले ।६।११९२॥ अवर्णान्तादुपसर्गाहकारादौ सुन्धातौ परे वृद्धिर्वा स्यात् । आपिशलिमहणं पूजार्थम् । प्रापभीयति । प्रर्पीयति । सावर्णात् लवर्णस्य प्रहणम् । माल्यारीयति । प्रल्कारीयति । तपरलाही न । उप प्रकारीयति । उपार्कारीयति ॥ एडि पररूपम् । ६।११९४ ॥ आदुपसर्गादेडादौ धातौ परे प- ररूपमेकादेशः स्यात् । प्रेजते । उपोपति । इह वासुपीत्यनुवर्य वाक्यभेदेन व्याख्ये- यम् । तेन पडादौ सुब्धातौ वा । उपेडकीयति । उपैडकीयति । प्रोधीयति । प्रौघीयति ॥ एवेधानियोगे * ॥ नियोगोऽवधारणम् । केव भोक्ष्यसे । अनबहप्तावेवशब्दः । अ- : नियोगे किम् । तवैव ॥ अचोऽन्त्यादि टि।१।१।६४॥ अचां मध्ये योऽन्यः स आदिर्यस्य नहिसंझं स्यात् । शकन्भ्वादिपु पररूपं वाच्यम् * ॥ तच टेः । शकन्धुः। कर्कन्धु: । कुलटा । सीमन्तः केशवशे। सीमान्तोऽन्यः । मनीषा। हलीपा । लाङ्गलीपा । पत्तञ्जलिः । सारङ्गः पशुपक्षिणोः । साराङ्गोऽन्यः । भाकृतिगणोऽयम् । मानण्डः ।। भोलोटपोः समासे या * 1 स्थूलोतुः स्थूलौतुः । बिम्बोष्ठः। विम्बोप्टः । समासे किम् । सौष्ठः ।। ओमाडोथ।६।१।१५॥ ओमि आहि चासरे पररूपमेकादेशः स्यात् । शिवायॉनमः । शिव एहि शिवेहि ॥ अध्यक्तानुकरणस्यातइती १६११ १९८॥ वनेरनुकरणम्य योऽस्छन्दस्तस्मादितौ परे पररूपमेकादेशः स्यात् । पटन् इति । परिति ।। पकानो न * ॥ श्रदिति ॥ नाडितस्यान्त्यस्य तु था।६।१।२९॥ निधा इत्यर्थः। २ अचइति निर्धारण घटी। A ·. आमेडितस्प प्रागुक्तं न स्यादन्त्यस्य तु तकारमानस्स या स्यात् । डाचि बहु भवतइति बहुलवचनाद्वित्वम् ॥ तस्य परमानेडितम् 1८1१।२।। तस्य परं रूपमाग्नेडिससंज्ञं स्यात् । पटरपटेति ॥ झलां जशोऽन्ते ।८।२२३ पदान्ते झलां जश: स्युः । पटपटदिति ॥ अकः सवर्ण दीर्घः।६।१११० अकः सवर्णेऽचि परे दीर्घएकादेशः स्यात् । दैत्यारिः । श्रीशः । विष्णूदयः । भ किम् । कुमारी शेते । नाज्झलाविति सावर्ण्यनिषेधस्तु न दीर्घशकारयोः । प्रह शास्त्रस्य सावर्ण्यविधिनिषेधाभ्यां प्रागनिप्पत्तेः । अकः किम् । हरये । “अकोकि । इत्येव सुवचम्" ऋति सवर्णे ऋवा * ॥ होतृकारः । होतृकारः ॥ लति सवर्णे ल वा होल्लकारः । होल्लकारः । पक्षे प्रकारः सावर्णात् । ऋति ऋया लति लवेत्युभयंत्र विधेयं वर्णद्वयं द्विमात्रम् । आद्यस्य मध्ये द्वौ रेफौ तयोरेका मात्रा । अभितोऽभित्रण द्वितीयस्य तु मध्ये ही लकारौ । शेषं प्राग्वत् । इहोमयत्रापि ऋत्यक इति पाक्षिका । तिभावो वक्ष्यते ॥ एङः पदान्तादति ।६।१।१०६ ॥ पदान्तादे छोऽति पूर्वरूपमेकादेशः स्यात् । हरेऽय । विष्णोऽय ॥ सर्वत्र विभापा गोः।६।१३१२ लोके येदे चैडन्तस्य गोरति वा प्रकृतिभावः स्यात्पदान्ते ॥ गो अग्रम् । गोऽमम् । स्प किम् । चित्रग्वप्रम् । पदान्ते किम् । गोः ॥ अव स्फोटायनस्य । ६। । १२३ ।। अतीति निवृत्तम् । अचि परे पदान्ते गोरवट वा स्यात् । गवामम् । पा किम । गयि । व्यवस्थितविभापया गवाक्षः ॥ इन्द्रे च ।६।१।१२४ ॥ गोर म्पादिन्द्र । गयेन्द्रः ॥ अथ प्रकृतिभावः ।। लतप्रगृह्या अचि नित्यम् । ६ । १२९॥ गुनाः प्रगृहाच पक्ष्यन्ते तेऽचि नित्यं प्रकृरया सुः । पहि कृष्ण गीधी। हरी पती । नित्यमिति किम् । हर्ग एताविल्यादाययमेव प्रकृतिभा पा म्पादिकोऽमवणाति दम्पसमुचितो माभून् ॥ इकोऽसय% शाकल्या हरयय । ६।१।१२३॥पदान्ना कोऽसवर्णेऽनि परे प्रकृत्या स्थईस्वयं था । * परिधिगामरिय प्रतिभा मि तदनुकाणाधिकागे न कर्तव्य इति भा रिपतमा धमि. भव । प्राय । पदान्ला इति किम् । गोर्चा न | समासे * ॥ यायवः मिति म * ॥ पाश्रम ॥ पारयकः ।।१२७॥ प्रति परेड माग्यत् । प्रम माति: प्रमाविका पदाला हो । भारन । ममाया प्रतिमायः । मत प्रापीणाम IT पागम् ॥ यायपस्प टेन उदाराः८२॥ इत्यधिकृत्य ॥ प्रत्यभिषा 1८11८३॥ भरिये प्रनिराद पहाणं तस्य टेःमः सात् ।' शानः । भभिवादरमोडसम । मां आयुष्मानेवि देबदरा ॥ विधान " भनिरादप नाम भी मानी भर गाणि । नाम गोयं पाप अपभियान .. । १सभाको प्रमाणन् ।

·। 'भसंधिः। वाक्यान्ते प्रयुज्यते तत्रैव भुतइष्यते । नेह । आयुष्मानेधि ॥ भोराजन्यविशां वेति वाच्यम् * ॥ आयुष्मानेधि भो ३। आयुष्मानेधीन्द्रवर्म ३ न् । आयुष्मानेधीन्द्रपा- लित ३ ॥ दूराद्धृते च । ८।२।८४ ॥ दूरासंयोधने यद्वाक्यं तस्स टे। प्लुतः स्यात् । सक्तून्पिय देवदत्त ३ ॥ हैहेप्रयोगे हैहयोः।८।२।८५ ॥ एतयोः प्र. योगे दूरादूते यद्वाक्यं तत्र हैहयोरेव प्लुतः स्यात् । हे ३ राम । राम है ३ ॥ गुरो- रतोऽनन्त्यस्याप्येकैकस्य प्राचाम् । ८१२।८६ ॥ दूराद्भूते पद्वाक्यं तस्य पादिनस्यानन्त्यस्यापि गुरोर्वा लुतः स्यात् । दे ३ वदत्त । देवद ३ त । देवदत्त ३ । गुरोः किम् । वकारात्परस्याकारस्य माभूत् । अनृतः किम् । कृष्ण ३ । एकैकाहणं पर्यायार्थम् । इह प्राचामिति योगोविभज्यते तेन सर्वः लुतोविकल्प्यते ॥ अछुतवदु- पस्थिते । ६।१ । १२८ ॥ उपस्थितोऽनार्पइतिशब्दस्तस्मिन्परे प्लुतोऽप्लुतवद्भवति भलुतकार्य यणादिकं करोति । सुश्लोक ३ इति । सुश्लोकेति । वल्किम् । अप्लुत इत्युक्ते- युत एव विधीयेत मृतश्च निषिध्येत । तथा च प्रगृह्याश्रये प्रकृतिभावे प्लुतस्य श्रवणं स्यात् । अग्नी ३ इति ।। ईश्चाक्रवर्मणस्य । ६।१ । १३० ॥३३ प्लुतोऽचि रेऽनुसवद्वा स्यात् । चिनुहि ३ इति । चिनुहोति । चिनुहि ३ इदम् । चिनुहीदम् । उ- पत्र विभाषेयम् ॥ ईदूदेद्विवचनं प्रगृह्यम् । १ । १ ॥ ११॥ ईदूदेदन्तं द्विवचनं गृह्यसंशं स्यात् । हरी एतौ । विष्णू इमौ । गङ्गे अमू । पचेते इमौ । मणीवोष्ट्रस्येति तु इया यशब्दोवाशब्दोवा योध्यः ।। अदसोमात् । १।१।१२।। अस्मात्परावी- दूतौ प्रगृह्यौ स्तः । अमी ईशाः । रामकृष्णावमू आसाते । माकिम् । अमुकेऽत्र । असति मातहणे एकारोऽप्यनुवर्तेत ॥ शे ।१।१।१३॥ अयं प्रगृह्यः स्यात् । अस्मे ईन्द्राय- हस्पती ॥ निपातएकाजनाङ् । १।१।१४॥ एकोऽग्निपात आवर्ग: प्रगृह्यः स्यात् । इ विस्मये । इ इन्द्रः। उ वितर्के । उ उमेशः । अनाङ्युिक्तेरडिदाकारः प्रगृह्य एव । आ एवं नु मन्यसे । आ एवं किल तत् । ङित्तु न प्रगृधः । ईपदुष्णम् । ओष्णम् । पिदर्थे क्रियायोगे मर्यादाऽभिविधौ च यः । एतमातं ङितं विद्याद्वाक्यस्मरणयोरडित् ।। मोत् । १।१।१५ ॥ ओदन्तो निपातः प्रगृह्यः स्यात् । अहो ईशाः॥संयुद्धौ शा- कल्यस्येतावना ।१।१।१६।। संयुद्धिनिमित्तकओकारोवा प्रगृह्योऽवैदिके इतौ परे । विष्णो इति । विष्णइति । विष्णयिति । अनार्पइनि किम् । ब्रह्मवन्धविसप्रवीत् ।। उमः।१।१।१७॥ उमाती वा प्रागुक्तम् । उइति । विति ॥ॐ॥२॥१॥१८॥उ. माती दीर्थोऽनुनासिकः प्रगृह्यश्च ऊँ इत्ययमादेशो वा स्यात् । ऊँ इति ॥ मयउसोयो वा।८१३१३३॥ मयः परस्य उनोवोवा स्यादचि । किमु उक्तम् । किम्बुक्तम् । व- स्यासिद्धतानानुस्वारः ॥ ईदूतौ च सप्तम्यर्थ । १।१।१९।। सप्तम्यर्थे पर्यवस- मशीवोएस्प लरेने प्रियी दमतरी मम इति महिः।

·। Ua गारा अधिश्रितः । मामकी तनू इति । सुपा सप्तम्यालुक् । अर्थग्रहणं किम् । वृत्तावान्तरोपसंक्रान्ते माभूत् ।। श्वः॥अणोऽप्रगृह्यस्यानुनासिकः।८।४।५७॥ . नासिको वा स्यात् । दयि । दधि । अप्रगृह्यस किम् । अग्नी ॥ इत्यचर्स स्तोः श्रुना श्रुः।८।४।४० ॥ सकारतवर्गयोः शफारचवर्गा सकारचवर्गातः । हरिश्शेते । रामश्विनौति । सञ्चित् शाईिसय ॥ शा ।४।४४ ॥ शारपरस्त तवर्गस्य चुत्वं न स्यात् । विश्नः । प्रमः ॥ टुनाइ ।४।४१ ॥ स्तोः ष्टुना योगे टुः स्यात् । रामप्पष्ठः । रामष्टीफसे । पेष्टा । चक्रिण्टीकर्म । न पदान्ताहोरनाम् । ८।४। ४२ ॥ अनामिति ९:१८ दम । पदान्ताहवर्गापरसानामः लोः टुर्न स्पान् । षट् सन्तः । षद् ते। रिकम् ।। टोः किम् । सपिष्टमम् ॥ अनामवतिनगरीणामिति वाच्यम् * । पगाम । पण्यतिः पगगर्गः ॥ तोपि । ८।४।४३॥ तवर्गस फा नवम । मन्पष्टः । मलां जशोऽन्ते । ८।४।३९ ॥यागीशनि परोऽनुनामिकऽनुनामिको या 1८1४।४५ ॥ परः पदान्तस्वाऽनुना पाउनुनामिकांग मार । पुषन्मुगरिः। एतमुरारिः । भानप्रयमाभ्यामन्तरस में कमिाणे शिविर मन नपरे । पतुर्मुणः । प्रत्यये भाषायां नित्यम् । मात्रम | पिमपम । कमाई मोरमाः फापन्न नि । पपारिगणे कारविर मामांदिया॥६॥ सकारे पो परमपर्णः मा । तपः fore ! माइनुवागिको मका॥ उदः स्यामा पूर्वस्य ।। || ram: Neerमा: गंग: सान। भारे पापाना । REETTPRIMENT AF Hits Irritin | Teri ARE नरिमन RATiwari mirmIR 1 ८1१।११॥ बम, मु, महान HTTrm के ektrena mar: F क्षणधिना४।43114 ** Primary serik maritra Ramnyar xx antireArtis ** fir from Heart 1161 AM PATre i wity:

·ते कार -मई 11 हल्संधिः। आज हरि वन्दे । पदस्पेति किम् । गम्यते ॥ नश्वापदांतस्य झलि । ८।३।२४ ।। नस्य मस्स चापदान्तस्स झल्यनुस्वारः । यशांति आस्यते । झलि किम् । मन्य- ॥ अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः।८।४।५८॥ सष्टम् । अङ्कितः । अ- श्चितः । कुण्ठितः । शान्तः । गुम्फितः । कुर्वन्तीत्यत्र णत्वे प्राप्ते तस्यासिद्धत्वादनु- स्वारे परसवर्णे च कृते तस्सासिद्धखान णत्वम् ॥ वा पदान्तस्य।८।४।५९॥ पदान्तस्याऽनुस्वारस्य ययि परे परसवर्णोवा स्यात् । स्वरोधि । त्वं करोपि । सँय्य- न्ता । संयन्ता । संवत्सरः । संवत्सरः ॥ यलोकम् यंलोकम् । अनानुस्वारस्य प. क्षेऽनुनासिका यवला: ॥ मोराजि समः फौ।८।३।२५ ॥ कियन्ते राज- तो परे समोमस्य मएव स्यात् । सम्राट् ॥ हे मपरे वा ।८।३।२६ ।। म. परे हकारे परे मस्स भएव स्याद्वा । झल हल चलने । किम् हलयति । किं झल- गति ॥ यवलपरे यवलावेति वक्तव्यम् * ॥ यथासंख्यमनुदेशः समानाम् ।१।३।१० ॥ समसंबन्धी विधिर्यधासंख्यं स्यात् । किंयद्यः । किंह्यः । किंव- हलपति । किंवलयति । किल्हादयति । किंहादयति ॥ नपरे नः॥८॥३॥२७॥ नपरे हकारे मस्य नः स्याद्वा । किन्हुते । किं झुते ॥ डोः कुक टुक् शरि।८।३ १२८ ॥ कारणकारयोः कुक्टुकावागमौ वा स्तः शरि । कुक्टुकोरसिद्धत्वाज्जश्त्वं न । चयोद्वितीयाः शरि पौष्करसादेरिति वाच्यम् * ॥ प्रापष्ठः । प्राङ्क्षष्ठः। प्राङ्घ- धः। सुगण्ट्पष्ठः । सुगण्ठ्पष्टः । सुगणपष्ठः । डासि धुद । ८॥३॥ २९ ॥ डापरस्य सस्प धुड्वा स्यात् । पसन्तः । पट्सन्तः ॥नश्च । ८॥३॥ ३० ॥ नकारान्तारसस्स धुवा । सन्सः । सन्सः॥ शि तुक् ।८।३॥ ३१ ॥ नस्य पदा- न्तस्य से परे तुग्वा स्यात् । शश्छोटीनि छत्वविकल्पः । पक्षे झरोझरीति चलोपः। सधंभुः । सच्छंभुः । सच्शंभुः । सभ्शंभुः। मछौ बचछात्रवशाबशाविति च. तुष्टयम् । रूपाणामिह तुक्छलचलोपानां विकल्पनात् ॥ मोहस्वाचि उमु- पिनत्यम् ।८।३।३२॥ हस्वासरोयोडम् तदन्तं यत्पदं तस्मात्परस्याऽचोनित्यं मु- डागम: स्यात् । प्रत्यक्षात्मा । सुगण्णीशः । सन्नच्युतः ॥ समः सुटि।८१३॥५॥ ममोरुः स्यात् सुटि । अलोऽन्त्यस्य || अनानुनासिकः पूर्वस्य तु वा । ८१३ ।२।। भन्न रुप्रकरणे रोः पूर्वस्याऽनुनासिकोवा स्यात् ।। अनुनासिकात्परोऽनु- स्वारः।८१३१४॥अनुनासिकं विहाष रोः पूर्वस्मात्परोऽनुस्वारागम: स्यात् । खरवसा- नयोर्विसर्जनीयः ॥ निसर्जनीयस्य सः।८।३।३४ ॥ खरि विसर्जनीयस्य सः स्यात् । एतदपवादेन वा शरीति पाक्षिके विसर्गे प्राप्ते ॥ संपुकानां सोवक्तव्यः * ॥ संस्कर्ता सस्स्कर्ता ॥ समोवा लोपमेकाति भाप्यम् * ॥ लोपस्यापि रुमकरण- भवादनुस्वारानुनासिकाभ्यामेकसकारं रूपद्वयम् । द्विसकारं तूतमेव । तत्रानचिचे- ·। ति सकारस्य द्वित्वपक्षे त्रिसकारमपिः रूपद्वयम् । अनुस्वारविसर्गमिहामूलीयोरम नीयपमानामकारोपरि शर्यु च पाठस्योपसंख्यातत्वेनानुस्वारस्याप्यच्वान् । अनुन सिकवतां त्रयाणां शरः खपति कद्विवे पट् । अनुस्वारवतामनुस्वारस्यापि हि द्वादश । एषामष्टादशानां तकारस्य द्विले वचनान्तरेण पुनर्द्वित्वे च एकतं द्वितं । तमिति चतुष्पञ्चाशत् । अणोऽनुनासिकबेऽष्टोत्तरशतम् ॥ पुमः खय्यम्परे। ।३।६ ॥ अम्परे खयि पुम्शब्दस्य रुः स्यात् । व्युत्पत्तिपक्षेऽप्रत्ययस्येति पत्र पर्युदासात् काल्पयोः प्राप्तौ । अव्युलत्तिपक्षे तु पखप्राप्तौ । संपुकानामिति सः (स्कोकिलः । पुंस्कोकिलः पुंस्पुत्रः पुपुत्रः । अम्परे किम् । पुंक्षीरम् । खयि कि म् । पुंदासः । ख्यामादेशे न । पुख्यानम् ॥ नश्छव्यप्रशान् । ८।३।७।। परे छवि नकारान्तस्य पदस्य रुः स्यात् । न तु प्राशनशब्दस्य । विसर्गः । सबम् । श्रुतम् । शाङ्गिश्चिन्धि । शाङ्गिश्छिन्धि । चस्त्रिायस्व । चनिस्रायस्व । परत किम् । हन्ति । अम्परे किम् । सन्सरुः । खड्गमुष्टिः। अप्रशान् किम् । प्रशान्तनोति । नृपे।८।३।१० ॥ नृनित्यस्य सः स्याद्वा पकारे परे ॥ कुप्पो कर पी च।८।३।३७॥ कवर्गे पवर्गे च परे विसर्जनीयस्प प्रमाग्जिनामूलीयोपध्मानी यो सः धाद्विसर्गः। येनाप्राप्तइति न्यायेन विसर्जनीयस्स सात्यस्यापवादोऽयम् ।। तु शपरे विसर्जनीयइत्यस । तेन यासःक्षीममित्यादौ विसर्गएव । ने पाहि । पाहि । न पाहि न पाहि । नन्पाहि ॥ कानाग्रेडिते । ८।३ । १५ ॥ का फारस्प यः स्यादाग्रेडित परे । संपुकानामिति सः । यद्वा ॥ फस्कादिषु च। 1३।४॥ एप्यिणउत्तरस्य विमर्गस्य पः स्यादपत्र तु सः । क पपौरपर निमः । फॉस्कान् । कांस्कान । कस्कः। कोतस्कुतः । सपिप्युण्डिका । धनुष्क मम् । आकृतिगणोऽरम ॥ संहितायाम् । ६ । १ । ७२ ॥ त्यधिकृत्य ॥ 0 ।६।१।७३ ॥ स्पस्म ऐ पोतुगागमः स्यामंहितायाम् । भुल्यम्सासियारार । मामिणा अगेन म । तस भर्नेन सः । भुसम्मामिटायाम पुति म I wermufayar ॥ आजमाया111७४ मन पोतु पाल पानारि मिलाया: । भाष्यति । मापित दीपात् ।। परे ना मार । रोगमा कम तु torrearror | पालाम।।१।७३ ॥ HIो पा ममीमा तिमिः॥ Firmw.xnform विनाय MAmerienter frigemit - - Aarva ·। विसर्गसंधिः । ।८।३।३५॥ शपरे खरि विसर्जनीयस्य विसर्जनीयोन वन्यत् । का सरुः । घनाघनः क्षोभणः । इह यथायथं सत्वं जिह्वामूलीयश्च न । वा शरि।८।३।३६ ॥ शरि परे विसर्जनीयस्य विसर्जनीयएव वा स्यात् । हरिः शेते। हरिश्शेते । खपरे शरि वा विसर्गलोपोवक्तव्यः * ॥ रामस्थाता । रामः स्थाता । हरिस्फुरति । हरिः स्फुरति । पक्षे विसर्गे सत्ये च त्रैरूप्यम् । कुप्वोः ४क : पौ च । क करोति । कः फरोति । फर खनति । कः खनति । कर पचति। कः पचति । कर फलति । कः फ- लति ॥ सोऽपदादौ । ८॥३॥३८॥ विसर्जनीयस्य सः स्यादपदाद्योः कुप्योः पर- योः ॥ पाशकल्पककाम्येप्विति वाच्यम् * ॥ पयस्पाशम् । यशस्कल्पम् । यशस्क- म् । यशस्काम्यति ॥ अनव्ययस्येति वाच्यम् * ॥ प्रात:कल्पम् ॥ काम्ये रोरेवेति वा- च्यम् * ॥ नेह । गीः काम्पति ॥ इणः पः।८।३। ३९ ॥ इणः परस्य विसर्गस्य कारः स्पारपूर्वविपये । सर्पिप्पाशम् । सर्पिष्कल्पम् । सर्पिष्कम् । सर्पिष्काम्यति ।। मिस्पुरसोर्गत्योः।८।३ । ४० ॥ गतिसंज्ञयोरनयोर्विसर्गस्य सः कुप्वोः पर- । नमस्करोति । साक्षात्प्रभृतित्वात् कृषोयोगे विभाषा गतिसंज्ञा । तदभावे नमः रोति । पुरोऽव्ययमिति नित्यं गतिसंज्ञा । पुरस्करोति । अगतित्वान्नेह । पू: पुरौ पुरः भवेष्टव्याः ॥ इदुदुपधस्य चाऽप्रत्ययस्य । ८।३ । ४१ ॥ इकारोकारोपधस्या- प्रत्ययस्य विसर्गस्य पः स्यात्कुप्वोः । निष्प्रत्यूहम् । आविष्कृतम् । दुष्कृतम् । अप्रत्य- पस्य किम् । अग्निः करोति । वायुः करोति । एकादेशशास्त्रनिमित्तकस्य न पत्वम् । क- स्वादिषु भ्रातुप्पुत्रशब्दस्य पाठात् । तेनेह न । मातुः कृपा ॥ मुहुसः प्रतिषेधः * ॥ मुहुःकामा ॥ तिरसोऽन्यतरस्याम् । ८।३।४२॥ तिरसः सोवा स्यात् फु- प्वोः । तिरस्कर्ता । तिर:कर्ता ॥ दिनिश्चतुरिति कृत्योर्थे ।८।३।४३ ॥ कृ- खोर्षे वर्तमानानामेषां विसर्गस्य पकारोवा स्यात् कुप्वोः । द्विष्करोति । द्विस्करोति इत्यादि । कृत्वोर्थे किम् । चतुष्कपालः॥इसुसोः सामर्थे । ८॥३॥४४॥ एतयो- विसर्गस्य प: स्याद्वा कुप्वोः । सर्पिप्करोति । सर्पिः करोति । धनुष्करोति । धनुः करोति। सामर्थ्यमिह व्यपेक्षा । सामर्षे किम् । तिष्ठतु सर्पिः, पिय त्वमुदकम् ।। नित्यं समासेऽनुत्तरपदस्थस्य । ८ । ३ । ४५ ॥ इसुसोर्विसर्गस्यानुत्तरपदस्थस्य नियं पस्यात् कुप्वोः परयोः । सर्पिष्कुण्डिका । धनुष्कपालम् । अनुत्तरपदस्पस्येति- किम् । परमसपिःकुण्डिका ! कस्कादिपु सर्पिष्कुण्डिकाशब्दोऽसमासे व्यपेक्षाविरहेऽपि पत्वार्थः । व्यपेक्षायां नित्यार्थश्च ॥ अतः कृकमिकंसकुम्भपात्रकुशाकर्णी- वनव्ययस्य।८॥३॥४६॥ अकारादुत्तरस्यानव्ययस्य विसर्गस्य समासे नित्यं स. कारादेशः स्यात्करोत्यादिषु परेषु न भूत्तरपदस्थस्य । अपस्कारः । अपस्कामः । अप- संसः । भयस्कुम्भः । अपसात्रम् । भयासहिता कुशा अपस्कुशा । अपस्कर्णी । भ.

·। पियानोगाम : किम् । गी:कार: गणरण किम् ! काम गमागे माग र भगुप्तपदापरण फिम । परमपाका || अघागिरमी परे ।। पायोनिसर्गरम मादेशः पालाश परे । भाराम । शिरम | गमागाव अधः पदम् । शिरः परम् । भनुरापागणेय । परमशिन || कमान भास्करः ।। इति विसर्गसंधिः॥ ॥ सौगममौद्धिनिराम शिम् भर्ग स्थिते ॥ ससजुपोमः।८।२ । ६६ ॥ पदालम्प गणपणमस पर स्पान् । जश्त्यापयादः ॥ अतोरोगमुनादलुने । ३ । १।११३ ॥ भवान परस्य रोगः स्थानमुरोऽति । भोपगोमयो इति प्रामण परपसाऽपयारः। मृत्य प्रति हत्यस्याऽसिद्धत्वं गु ग भयनि । गत्यममूग उग्यविधेः गामात् ॥ प्रामयोः पूर्व- सवर्णः । ६।१ । १०२ ॥ अफा प्रभगाद्वितीपयोगमि परे पूर्यमवर्णदीपकाया स्पात् । इति प्रामे ॥ नादिचि । ६।१।१०४ ॥ अवर्णादिगि पर न पूर्वसदन- दीर्घः । आद्गुणः । एकः पदान्तादति । शियोऽर्थः । असाति सपरः किम् । देवा अत्र । अतीति तपरः किम् । श्वआगन्ता । अासात्किम् । पहि सुश्रीत३ अन माहि । सुतस्याऽसिद्धल्यादतः परोऽपम् । अलुतादिति विशेषणे तु सत्मामानासिद्धत्वम् । तपरफरणस्य तु न सामर्थ्य दीर्घनिवृत्त्या चरितार्थत्वात् । अप्लुताति किम् । ति. छतु पपभ३ मिदत्त । गुरोरनृतइति लुतः ॥ हशि च । ६।१ । ११४॥ अप्लुतादतः परस्य रोरुः स्यादशि । शिवोवन्धः । रोरियुकारानुपन्धमहणार' प्रातरत्र । धातर्गच्छ । देवास् इह इति स्थिते रुत्वम् ॥ भोभगोअघोअपूर्व योऽशि । ८।३ । १७ ।। एतत्पूर्वस्य रोर्यादेशः स्यादशि परे । असन्धिः सौत्र लोपः शाकल्यस्य । देवायिह । देवाइह । अशि किम् । देवाः सन्ति । यद्यपीह या स्थासिद्धत्वाद्विसर्गों लभ्यते तथापि विसर्गस्य स्थानिवद्भावेन रुत्वाद्यत्वं स्यात् । ह्ययमल्विधिः । रोरिति समुदायरूपाश्रयणात् । भोस् भगोस् अघोस् इति सब रान्तानिपाताः । तेषां रोर्यत्वे कृते ॥ व्योलघुमयततरः शाकटायनर । ८।३ । १८ ॥ पदान्तयोर्वकारयकारयोर्लघूचारणौ वयौ वा स्तोऽशि परे यस्योधारणे जिद्वापोपाममध्यमूलानां शैथिल्यं जायते सलधारणः ॥ ओतोग य॑स्य ।८।३। २०॥ ओकारात्परस्य पदान्तस्याऽलघुप्रयत्नस्य यकारस्प नि सोपः स्यात् । गार्यग्रहणं पूजार्थम् । भो अच्युत । लघुप्रयत्नपक्षे भोयच्युत । पदान्ता किम् । तोयम् ॥ उनि च पदे । ८।३ । २१ ॥ अवर्णपूर्वयोः पदान्तयोर्यवर्ष लोपउवि पदे । मर एकामिः ! पदे किम् । सन्प्रयुतम् । पेमः संप्रसारणे रूपम् -यदि तु प्रतिपदोक्लोनिपातउमिति प्रहीप्यते सर्युत्तरार्थ पदमहणम् ॥ हलि सर्व पाम् ।।३।२२॥ भोभगोभयोभपूर्वस्य लध्यनघूधारणस्य यकारस्य लोप: स्थान - ·अजन्तलिङ्गम् । लि सर्वेषां मतेन । भो देवाः । भो लक्ष्मि ! भो विद्वहन्द । भगो नमस्ते । अघो याहि । देवानम्याः । देवायान्ति । हलि किम् । देवायिह ।। रोऽसुपि । ८।२।६९।। अहोरेफादेशः स्यान तु सुपि । रोरपवादः । अहरहः । अहर्गणः । असुपि किम् । अहोभ्याम् । अत्राहन्निति रुखम् ॥ रूपरात्रिरथन्तरेषु रुलं वाच्यम् * ॥ अहोरूपं ग- तम् । अहोरात्रिरेषा । एकदेशविकृतस्यानन्यवादहोरात्रः। अहोरथन्तरम् । अहरादीनां पत्यादिषु वा रेफः * ॥ विसर्गापवादः । अहर्पतिः । गीपतिः । धूर्पतिः । पक्षे विसर्गो- पध्मानीयौरोरि।८।१४॥ रेफस्य रेफे परे लोप: स्यात् ॥ दलोपेपूर्वस्य दी- घोडणः । ६ । ३ । १११॥ढरेफौ लोपयतीति तथा तस्मिन्वर्णेऽर्थाद् ढकाररेफात्मके रे पूर्वस्याणोदीर्घः स्यात् । पुनारमते। हरीरम्यः । शंभूराजते । अणः किम्। सृढः ।धृढः। ड्स हिंसायाम् । वृह उद्यमने । पूर्वमहणमनुत्तरपदेऽपि पूर्वमात्रस्य दीर्घार्थम् । अअर्घाः । ढः । मनस् रथ इत्यत्र रुत्वे कृते हशि चेत्युत्वे रोरीति लोपे च प्राप्ते ॥ विप्रतिपे- परं कार्यम् । १।४।२॥ तुल्ययलविरोधे परं कार्य स्यात् । इति लोपे प्रामे । त्रासिद्धमिति रोरीत्यस्यासिद्धत्यादुत्वमेव । मनोरथः ॥ एतत्तदोः सुलोपोऽको- एनसनासे हलि । ६।१ । १३२ ॥अककारयोरेतत्तदोर्यः सुस्तस्य लोप: स्याद्ध- ले न तु नसमासे । एषविष्णुः । सशंभुः । अकोः किम् । एषकोरुद्रः। अन- समासे किम् । असः शियः । हलि किम् । एषोऽत्र ।। सोऽचि लोपे चेत्पादपू. णम् । ६।१ । १३४ ॥ सइत्यस्य सोर्लोपः स्यादचि पादश्चेसोपे सत्येव पूर्येत । मामविवि प्रभृति यईशिषे । इह ऋपादएव गृह्यतइति वामनः । अविशेषाच्छ्लोक- दोऽपीत्यपरे । सैपैदाशरथीरामः । लोपे चेदिति किम् । स इत् क्षेति । सएवमुक्त्वा येवेत्यवधारणं तु स्यश्छन्दसि यहुलमिति पूर्वसूत्राब्दहुलग्रहणानुवृत्त्या लभ्यते । तेनेह । सोऽहमाजन्मशुद्धानाम् ॥ इति स्वादिसंधिः॥ अर्थवदधातुरमत्ययः प्रातिपदिकम् । १ ।२।४५॥ धातुं प्रत्ययं 'यान्तं च वर्जयित्वाऽर्थवच्छब्दस्वरूपं प्रातिपदिकसंज्ञं स्यात् ॥ कृत्तद्धितसमा- साथ । १।२।४६ ॥ कृत्तद्धितान्तौ समासाश्च प्रातिपदिकसंज्ञाः सुः । पूर्वसूत्रेण सिद्ध समासमहणं नियमार्यम् । यत्र संघाते पूर्वो भागः पदं तस्य चेद्भवति तहि समास- स्यैव । तेन वाक्यस्य न ॥ प्रत्ययः । ३।१।१॥ आपञ्चमपरिसमातेरधि- कारोऽयम् ।। परश्च । ३ ॥१॥२॥ अयमपि तथा ॥ ब्यापप्रातिपदिकात् .४।१।१॥डयन्तादायन्तावातिपदिकाचेत्यापञ्चमपरिसमाप्तेरधिकारः । प्रातिप- दिकमहणे लिङ्गविशिष्टस्यापि ग्रहणमित्येव सिद्धे इयायमहणं डयायन्तात्तद्धितो. पत्तिर्षया स्यात् इयाभ्यां प्राइ माभूदित्येवमर्षम् ॥ स्वौजसमौट्छष्टाभ्या-- 1 संपदाशीरामः संपामीमहाबलः । संपकर्णोमहात्यागी संपराजायुधिष्ठिरः।

·मिदिरा पायानेश्रीगायो पाप नगण: म्यान्ममानपदे । परम्परा इति जस्येत्संज्ञायाम् ॥ न विभक्ती तुस्माः।२।२।४॥ विभक्तिस्थातवर्ग किम। हरे। हे विष्णो । अग्र हि परत्यानित्यत्याग संयुद्धिगुणे यो स्थाrri मारिन ।। अमि पूर्वः । ६.१.२०७॥ अयोऽम्यनि परतः पूर्वरूपमेशारे नुग्म्गपाऽपि । ८1१1३॥ भद् करर्गपवर्गभार नुम् पौरांपासंग सिद्धान्तकौमुद्याम् म्भिस्ङेभ्याम्भ्यम्डसिभ्याम्भ्यसङसोसाम्रोस्सुप् । ४ । १२ डपन्तादायन्तात्प्रातिपदिकाय परे स्वादयः प्रत्ययाः स्युः । सुष्टस्योगकारेकारी जा टऊपाश्वेतः ॥ विभक्तिश्च । १।४।१०४ ॥ सुप्तिडी विभक्तिसंज्ञौ स्तः ।। औ जस् इत्यादीनां सप्तानां त्रिकाणां प्रथमादयः सप्तम्यन्ताः प्राधां संज्ञास्ताभि रिहापि व्यवहारः ॥ सुपः । १।४। १०३ ॥ सुपत्रीणि त्रीणि वचनान्येकर एकवचनद्विवचनबहुवचनसंज्ञानि स्युः॥ दयेकयोर्दिवचनैकवचने । १।४॥२२॥ द्वित्वैकत्वयोरेते स्तः ॥ बहुषु बहुवचनम् । १।४। २२ ॥ बहुत्वे एतत्स्यान् । रुत्वविसर्गो । रामः ॥ सरूपाणामेकशेपएकविभक्तौ । १।२ । ६४॥ कविभक्ती यानि सरूपाण्येव दृष्टानि तेषामेकएव शिष्यते । प्रथमयोः पूर्वसवर्णमा नादिनि । वृद्धिरेचि । रामौ ॥ चुटू । १ । ३ । ७॥ प्रत्ययाधौ चुटू इतौ स्त सकारमकाराइतोन स्युः । इति सकारस्य नेत्त्वम् ॥ अतोगुणे ।६।१।१० अपदान्तादकाराद्गुणे परतः पररूपमेकादेशः स्यादिति प्राप्ते ।। भतोगुणे इति हि पुरस्तादपवादाअनन्तरान्विधीन्याधन्ते नोत्तरानिति न्यायेनाका स वाल्यस्वायमपवादोनतु प्रथमपोरित्यस्यापि । रामाः ॥ एकवचनं संयुद्धिः । २ ३।९॥ संयोधने प्रथमायाएकवचनं संयुद्धिसंज्ञं स्यात् ॥ एहस्वात्संपुढे ६।१।६९ ॥ एडन्ताइस्यान्ताशाणावगुप्यते संयुद्धेश्चेत् । हरयाभ्यां विशेषणानेह । हे फलरकुटेति है राम । हे रामौ । हे रामाः ! गात् । गमम् । गमो ॥ सशकतद्धित।।।३।८ ॥ सदितयप्रणयाचार पगाल: तुः । ति सामः शम्पेगंज्ञा ॥ तस्माच्छसोनः पुंसि । ६ ।। 1१०३ ॥ गीतिगेपः समः गकारतस्य नः सामुसि ।। परत्वात्पूर्वसवर्णदीपः संयुद्धपाक्षिप्तस्यास्पद एमा अट्युप्यार शिव चाथिभाराणम् । मुमहामनुपागलाणाम् । तगाफ दायणम् । भो. HAIRोन पात । तमाम पदान्तस्पट Me नमन । गगन । यस्मात्मत्ययविधिस्दादि शम् ॥पमा मिल -- लन् । सामान पिकाविष्टम्याग या serifices ·मिनात्स्याः।७।१।१२॥ अकारान्तादगाहादीनां फ्रमादिनादयआदेशाः स्यः। त्वम् । रामेण ॥ सुपिच।७।३।१०२॥ यमादी सुपि परे अतोऽङ्गस्य दीर्यः एस् स्यात् । भजन्तपुटिङ्गम् । १७ दिग्रहणम् । विधिरिति किम् । स्त्री इयती । प्रत्यये किम् । प्रत्ययविशिष्टस्य ततोऽप्य- धिकस्य वा माभूत् ॥ अङ्गस्य । ६।४।१॥ इत्यधिकृत्य ॥ टाङसिङसा- स्थान् । रामाभ्याम् । अतोभिसऐस । ७।१ । १०९ ॥ अकारान्तादगानिस अनेकालत्वात्सर्वादेशः । रामैः ।। डेयः।७।१।१३ ॥ अतोऽङ्गा- परस्य हेइत्यस्य यादेशः स्यात् । रामाय । इह स्थानिवद्भावेन यादेशस्य सुम्वासुपि चेति दीर्यः । संनिपातलक्षणोविधिरनिमित्तं तद्विघातस्येति परिभाषा तु नेह प्रवर्तते । क- साप फ्रमणे इत्यादिनिर्देशन तस्याअनित्यत्वज्ञापनात् । रामाभ्याम् ॥ बहुवचने झल्येत् । ७।३।१०३॥ झलादौ पहुवचने सुपि परे अतोऽङ्गस्यैकारः स्यात् । रामेभ्यः। बहुवचने किम् । रामः रामस्य । झलि किम् । रामाणाम् । सुपि किम् । पचध्वम् । ज- श्त्वम्॥वायसाने।८॥४॥५६॥अवसाने झलां चरोवा स्युः।रामात् । रामाद् । द्विस्व रूपचतुष्टयम् । रामाभ्याम् । गमेभ्यः । रामस्य । सस्य द्वित्वपक्षे खरि चेति चलें- ऽप्यान्तरतम्पारसस्य सएव न तु तकारः । अल्पप्राणतया प्रयमभेदान् । अतएव स:- सीति तादेशआरभ्यते ।। ओसि च।७।३।१०४॥ ओसि परे अतोऽङ्गस्य एकारः स्यात् । गमयोः ॥ हस्वनद्यापोनुट् । ७।१॥५४॥ हस्वान्नानान्तादायन्ता. भागापरस्यामोनुडागमः स्यात् ॥ नामि । ६।४।३ ॥ नामि परऽजन्तागरण दीर्घः स्यात् । रामाणाम् । सुपि चेति दीर्घायद्यपि परस्तथापीह न प्रवर्नत । संनिपा. तपरिमागविरोधात् । नामीत्यनेन वारम्भसामापरिभाषा याध्यते । रामे । रामयोः । सुपि एवं कृते । अपदान्तस्य मूर्धन्यः। ८।३ । ५५ ॥ आपादपरिममाप्तर- धिकारोऽरम ॥ इणकोः।८।३।५७ ॥ हत्यधिकृत्य ॥ आदेशमत्यययोः 1८1३।६९॥ महेः माइः साति सूत्रात्साति पष्टयन्तं पदमनुवर्तते । इकब- गांगां परस्यापदान्तस्यादेशप्रत्यपावरवा यः सफारस्तस्य मूर्धन्यादेशः सान् । विकृताधोपए सस्य सारशएव पः । गमे । इणकोः किम । रामसा । आदेशप- पोः किम् । सुपीः । सपिसी । सुपिमः । भपदान्तस्य किम् । हरिला । एवं कृ. गमुकुन्दादयः ।। सर्वादीनि सर्वनामानि ।।२७॥ मादीनि वाद- रामपाणि सरनामसंज्ञानि तुः। तदनस्वारी मंशा । इन्टे पेनि ज्ञापकान् । तेन प. नमसर्मप्रेति पन् पामभवफानित्यवाकर मिट्पनि ॥ जसः शी।७।१।१७॥ अदनामनामः पररण जमः शी स्थान् । भनेकाट्लासवादशः । ममार्यगामा- पारारिष नानुमन्यातमनेकाननमिति बापम् । गदिशयामागिसंशाण्या- 1 निलो दलः । सीहिरोमान

·No text on this page.

·विसर्गसंधिः। 1८३।३५ ॥ शर्परे खरि विसर्जनीयस्य विसर्जनीयोन खन्यत् । कः सरुः । घनाघनः क्षोभणः । इह यथायथं सर्व जिह्वामूलीयश्च न । वा शरि।८।३।३६ ॥ शरि परे विसर्जनीयस्य विसर्जनीयएव वा स्यात् । हरिः शेते। हरिश्शेते । खपरे शरि वा विसर्गलोपोवक्तव्यः * ॥ रामस्थाता । रामः स्थाता । हरिस्फुरति । हरिः स्फुरति । पक्षे विसर्गे सत्वे च त्रैरूप्यम् । कुप्वोः ४क पौ च । क ४ करोति । का करोति । क खनति । कः खनति । कपचति । कः पचति । कर फलति । कः फ- इति ॥ सोऽपदादी।८।३।३८॥ विसर्जनीयस्य सः स्यादपदाद्योः कुप्वोः पर- रोः॥पाशकत्सककाम्येप्विति वाच्यम् * ॥ पयसाशम् । यशस्कल्पम् । यशस्क- ।। यशस्काम्यति ॥ अनव्ययस्येति वाच्यम् * ॥ प्रात:कल्पम् ।। काम्ये रोरेवेति वा- यम् * ॥ नेह । गीः काम्यति ॥ इणः पः॥८॥३॥ ३९ ॥ इणः परस्य विसर्गस्य कारः स्यात्पूर्वविपये । सर्पिष्माशम् । सर्पिष्कल्पम् । सर्पिष्कम् । सर्पिप्काम्यति ।। मस्पुरसोर्गत्योः। ८।३॥ ४० ॥ गतिसंज्ञयोरनयोविसर्गस्य सः कुप्योः पर- पोः । नमस्करोति । साक्षाप्रभृतित्वात् कृलोयोगे विभाषा गतिसंज्ञा । तदभावे नमः रोति । पुरोऽव्यपमिति नित्यं गतिसंज्ञा । पुरस्करोति । भगतित्वान्नेह । पू: पुरौ पुरः वेष्टव्याः ॥ इदुदुपधस्य चाऽप्रत्ययस्य । ८।३।४१॥ इकारोकारोपधस्या- त्ययस्य विसर्गस्य पः स्यात्कुप्वोः । निष्प्रत्यूहम् । आविष्कृतम् । दुष्कृतम् । अप्रत्य- स्य किम् । अमिः करोति । वायुः करोति । एकादेशशास्त्रनिमित्तकस्य न पत्वम् । क- शादिषु भातुप्पुत्रशब्दस्य पाठात् । तेनेह न । मातुः कृपा ॥ मुहुसः प्रतिषेधः * ॥ कामा ॥ तिरसोऽन्यतरस्याम् । ८।३।४२॥ तिरसः सोवा स्यात् फु- । तिरस्कर्ता । तिरःकर्ता ॥ दिनिश्चतुरिति कृत्वोर्थे ।८।३॥४३॥ कृ- फै वर्तमानानामेषां विसर्गस्य पकारोवा स्यात् कुप्वोः । द्विप्करोति । द्विःकरोति दि। कृत्वो किम् । चतुष्कपालः॥इसुसोः सामर्थे । ८।३।४४॥ एतयो- वर्गस्य पः स्याद्वा कुप्योः । सर्पिष्करोति । सर्पिः करोति । धनुष्करोति । धनुः करोति । पर्ध्यमिह व्यपेक्षा । सामर्थे किम् । तिष्ठतु सार्पः, पिय त्वमुदकम् ।। नित्य सेऽनुत्तरपदस्थस्य । ८ । ३ । ४५ ॥ इसुसोर्विसर्गस्यानुत्तरपदस्थस्य 'प: स्यात् कुप्योः परयोः । सर्पिष्कुण्डिका । धनुष्कपालम् । अनुत्तरपदस्थस्येति- किम् । परमर्षिःकुण्डिका । कस्कादिपु सपिप्युण्डिकाशब्दोऽसमासे व्यपेक्षाविरहेऽपि पत्वार्थः । व्यपेक्षायां नित्यार्थश्च ।। अतः कृकमिकंसकुम्भपात्रकुशाकर्णी- प्वनव्ययस्य । ८।३।४६॥ अकारादुत्तरस्यानव्यपस्य विसर्गस्य समामे नित्यं स- कारादेशः स्यात्करोत्यादिपु परेषु न तूत्तरपदस्थस्य । अपस्कारः । अयस्वामः । भय, संसः । अपस्कुम्भः । भयसात्रम् । भपासहिता फुशा भयस्तुमा । अयस्कर्णी । भ- ।

·येन मायाले योविधिरारभ्यने सनस्य पाधतोमवति । नवयस्य प्रकृतार्थदार्चयोधकत्वम् । तस्यचईनचर्यस्याद समिफातपरिभाषया चस्वामातु उकारोपरिचकारपूया विसर्जनीयस्प सः।८।३। ३४॥ विष्णुस्त्राता ॥ शरे विसर्जनीयः frantlar in a ोि मिft Kaur | ramrphire भीषपमानामका पाmriteriagram | भर गि प्राण ने पद भPITITI द्वादश । मष्टा गहाण दिने गमालोग गुमाईने पनि मिति माग ! अगोऽनुनागिरोगा | पुमः ।। ।३।६॥ भरे गरि पुमनाम मा शुगिनी पर्युदरांमाग को पानी । अशुशियो गु मानी । गानामिति (रकोकिलः । गुग्गोकिनः पुत्रः मुंगुषः । rif | infrre Inf. म । दामः । ग्यापादेशे म । मानम || नएमयमशान 1 ८13101 परे एवि गफारान्तम्य परम : मार गगु प्रानगशदम । विगर्ग: । सम। भुलम् । शानिविधि | गाणिनिध । पगिगाणन | गनिमास । पर किम् । हन्ति । भम्परे किम् । मन्मयः । मनमुष्टिः। शाम किम् । प्रशान्मनोति। मन्पे।८।३।१० ॥ नित्यस्य सः पाद्वा पारे । कुप्यो का पी च।८।३।३७॥ कयर्ग पयर्ग प परे विसनीयम्प प्रमारिमामूलीयोरस्मानी- पी स्तः पाद्विसर्गः। ननामाताति न्यागेन विमर्शनीयस मासस्थापयादोऽयम् । तु शपरे विसर्जनीयात्यस्य । सेन यास:सीममित्यादी विसर्गपय । न पाहि । न पाहि । न.पाहि पाहि । नृन्पाहि ॥ कानानेडिते।८।३ । १५ ॥ पार फारस्य रुः स्यादाग्रेडिसे परे । संघुकानामिति सः । यद्वा ॥ फस्कादिषु च । ३ । ४ ॥ एप्विणउत्तरस्य विसर्गस्य पः स्यादन्यत्र तु सः । “फ पयोरपवार इति सः । काँस्कान् । कांस्कान् । कस्कः । कौतस्कुतः । सपिप्पुण्डिका । धनुष्का लम् । आकृतिगणोऽयम् ॥ संहितायाम् । ६।१।७२ ॥ इत्यधिकृत्य ॥2 । ६।१ । ७३ ॥ हस्वस्य छे परे तुगागमः स्वारसंहितायाम् । श्रुत्वस्पासिद्धत्वाज्जर नदः । ततश्चर्वस्यासिद्धत्वात्पूर्य श्रुवेन जः । तस्य चवेन च । श्रुत्वस्यासिद्धवारो कुरिति कुलं न । स्वच्छाया ॥ शिवच्छाया । आङ्माङोश्च । ६।१।७४॥ पतयोश्छे परे तुम् स्यात् । पदान्ताद्वेति विकल्पापवादः । आच्छादयति । माच्छिदत् ॥ दीर्घात् । ६ । १ । ७५ ॥ दीर्घाच्छे परे तुक् स्यात् । दीर्घस्यायं तुक् न तु ऐस ! सेनासुराच्छायेति ज्ञापकात् । चेच्छियते ॥ पदान्तादा।६।१।७६ ॥ दीर्घा पदान्ताच्छे परे सुग्या स्यात् । लक्ष्मीच्छाया । लक्ष्मीठाया ॥ इति हलसंधिः। - ।

·अजन्तपुल्लिङ्गम् । लिं सर्वेषां मतेन । भो देयाः । भो लक्ष्मि । भो विन्द । भगो नमस्ते । अघो याहि । देवानम्याः । देवायान्ति । हलि किम् । देवायिह ॥ रोऽसुपि । ८।२।६९ ॥ भदोरेफादेशः स्यान तु सुपि । रोरपवादः । अहरहः । अहर्गणः । असुपि किम् । अहोभ्याम् । अत्राहन्निति रुखम् ॥ रूपरात्रिरथन्तरेषु रुवं याच्यम् * ॥ अहोरूपं ग- पम् । अहोरात्रिरेपा । एकदेशविकृतस्यानन्यवादहोरात्रः। अहोरपन्तरम् । अहरादीनां त्यादिषु वा रेफ: * ॥ विसर्गापवादः । अहर्पतिः । गीतिः । धूर्पतिः । पक्षे विसर्गो- ध्मानीयौ ॥रोरि।८।३।१४॥ रेफस्य रेफे परे लोप: स्यात् ॥ दूलोपेपूर्वस्य दी- itsणः।६।३।१११ढरेफौ लोपयतीति तथा तरिमन्वर्णेऽर्थाद् ढकाररेफात्मके । पूर्वस्याणोदीर्घः स्यात् । पुनारमते। हरीरम्यः। शंभूराजते । अणः किम्। तृदः।पृढः। हिंसायाम् । वृह उद्यमने । पूर्वमहणमनुत्तरपदेऽपि पूर्वमात्रस्य दीर्घार्थम् । अजीः । दः । मनस् रप इत्यत्र रुत्वे कृते हशि चेत्युत्ने रोरीति लोपे च प्राप्ते ॥ विप्रतिपे- परं कार्यम् । १।४।२॥ तुल्यालविरोधे परं कार्य स्यात् । इति लोपे प्राप्ते । प्रासिद्धमिति रोरीत्यस्यासिद्धत्यादुत्वमेव । मनोरथः ।। एतत्तदोः सुलोपोऽको- सनासे हलि । ६।१।१३२ ।।अककारयोरेतत्तदोर्यः सुस्तस्य लोपः स्याद्ध- न तु नसमासे । एषविष्णुः । सशंभुः । अफोः किम् । एपकोरुद्रः । अन- मासे किम् । असः शिवः । हलि किम् । एपोऽत्र ॥ सोऽचि लोपे चेत्पादपू. म् । ६ । १ । १३४ ॥ सइत्यस्य सोर्लोपः स्यादनि पादश्वेलोपे सत्येव पूर्वत । पविष्टि प्रभृति ईशिषे । इह प्रक्पादएव गृह्यतइति वामनः । अविशेषाच्छ्लोक- पीत्यपरे । सैदाशरथीरामः । लोपे चेदिति किम् । स इत् क्षेति । सएवमुक्त्वा सत्येयेत्यवधारणं तु स्पश्छन्दसि यहुलमिति पूर्वसूत्राब्दहुलग्रहणानुवृत्त्या लभ्यते। तेनेह न । सोऽहमाजन्मशुद्धानाम् ॥ इति स्वादिसंधिः॥ अर्थवधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् । १ ।२।४५ ॥ धातुं प्रत्ययं प्रत्ययान्तं च वर्जयिस्वाऽर्थवच्छब्दस्वरूपं प्रातिपदिकसंज्ञं स्यात् ॥ कृत्तडितसमा- साथ । १।२। ४६ ॥ कृत्तद्धितान्तौ समासाध प्रातिपदिकसंज्ञाः स्युः । पूर्वसूत्रेण सिद्धे समासमहणं नियमार्थम् । पत्र संघाने पूर्वी भागः पदं सस्य चेद्भवति तर्हि समास- स्यैव । सेन वाक्यस्य न ॥ प्रत्ययः । ३ । १।१॥ आपञ्चमपरिसमाप्तेरधि- कारोऽयम् ॥ परश्च । ३ । १॥२॥ अयमपि तथा ॥ यापमातिपदिकात् १४।१।१॥ड्यन्तादायन्ताव्यातिपदिकाश्त्यापञ्चमपरिसमामेरधिकारः । प्रानिष- देफमहणे लिङ्गविशिष्टस्यापि महणमित्येव सिद्धे व्यायप्रणं डयावन्तात्तद्धितो. त्तिर्णधा स्यात् ज्याय्भ्यां प्राङ् माभूदियेवमर्धम् ॥ स्वौजसमौदछष्टाभ्या-- १ संपदारपीरामः संगमीमोमदापरः। संपकर्णोमहास्यागी संघरामायुधिष्ठिरः ।

·सिद्धान्तकौमुद्याम् सः किम् । गी:कारः । भनव्ययस्य किम् । स्वायामः समासे किम् । पशः करोति । अनुत्तरपदस्थस्य किम् । परमयशाकारः ॥ अधःशिरसी पदे । ८।३।४।। एतयोविसर्गस्य सादेशः स्यात्पदशब्दे परे । अधसदम् । शिरस्पदम् । समासइत्येव । अधः पदम् । शिरः पदम् । अनुत्तरपदरपस्येत्येव । परमशिरः पदम् ॥ फस्कादिषु च । भास्करः ॥ इति चिसर्गसंधिः ॥ ॥ स्वौजसमौडिति सुप्रत्यये शिवस् अर्घ्य इति स्थिते ॥ ससजुपोका।८।२। ६६ ॥ पदान्तस्य सस्य समुपशब्दस्य च स्यात् । जश्त्वापयादः ॥ अतोरोरप्लुतादप्लुते । ६ । १ । ११३ ॥ अनार परस्य रोरुः स्यादप्लुतेऽति । भोभगोअघो इति प्राप्तस्य यस्यस्याऽपवादः। उल्लं प्र रुत्वस्याऽसिद्धत्वं तु न भवति । एल्वमनूध उत्खविधेः सामर्थ्यात् ॥ प्रथमयोः पूः सवर्णः । ६।१।१०२ ॥ अकः प्रथमाद्वितीययोरचि परे पूर्वसवर्णदीर्घएकादेव स्यात् । इति प्राप्त । नादिचि । ६।१।१०४ ॥ अवर्णादिचि परे न पूर्वसव दीर्थः । आद्गुणः । एङः पदान्तादति । शिवोऽन्यः । अतइति तपरः किम् । दे भत्र । अतीति तपरः किम् । श्वआगन्ता । अप्लुतात्किम् । एहि सुश्रोत३ अत्र नाहि सुतस्याऽसिद्धत्यादतः परोऽपम् । अप्लुतादिति विशेषणे तु तत्सामर्थ्यान्नासिद्धत्वम् तपरफरणस्य नु न सामय दीर्घनिवृत्त्या चरितार्थत्वात् । अलुतइति किम् । छतु पपभ३ मिदत्त । गुरोरनृतहति तृतः ॥ हशि च । ६।१।११४। अनुनादतः परस्य रोगः स्यादशि । शिवोवन्द्यः । रोरियुकारानुयन्धमहणाने प्रानग्न । धातर्गच्छ । देवास् इह इति स्थिते रुत्यम् ॥ भोभगोअघोअपूर्वस्य पोऽशि । ८।३।१७ ॥ एतत्पूर्वस्य गेर्यादेशः स्यादशि परे । असन्धिः सौमः। लोपः शाकल्पस्य । देयापिह । देयाह । अशि किम् । देवाः सन्ति । यद्यपीद पत्य ग्यामिदवाद्विभर्गों माने तथापि विमर्गस्य स्थानियज्ञायेन रुवायत्यं स्पात् । । भोम् भगोस् अयोम् इति मा. ति ·अजन्तपुल्लिङ्गम् । दिग्रहणम् । विधिरिति किम् । स्त्री इयती । प्रत्यये किम् । प्रत्ययविशिष्टस्य ततोऽप्य- धिकस्य वा माभूत् ।। अङ्गस्य।६।४।१॥ इत्यधिकृत्य ॥ दाङसिङसा- मिनात्स्याः।७।१।१२।। अकारान्तादगाहादीनां प्रामादिनादपआदेशाः सः । णत्वम् । रामेण ॥ सुपि च १७१३११०२॥ ययादी सुपि परे अतोऽङ्गस्य दीर्घः स्यात् । रामाभ्याम् ॥ अतोभिसऐस् । ७११।१०९॥ अकारान्तादगानिस ऐस् स्यात् । अनेकालवात्सर्यादेशः । रामैः । डेपः।७।१।१३ ॥ अतोऽङ्गा- त्परस्य हेइत्यस्य यादेशः स्यात् । रामाय । इह स्थानिवद्भावेन यादेशस्य सत्वात्सुपि चेति दीयः । सनिपातलक्षणोविधिरनिमित्तं तद्विधातस्येति परिभाषा तु नेह प्रवर्तते । क- प्राय प्रेमणे इत्यादिनिर्देशेन तस्यानित्यत्वज्ञापनात् । रामाभ्याम् ॥ बहुवचने झल्येत् । ७।३।१०३ ॥ अलादी बहुवचने सुपि परे अतोऽङ्गस्थैकारः स्थान् । रामेभ्यः। बहुवचने किम् । रामः रामस्य । झलि किम् । रामाणाम् । सुपि किम् । पचध्वम् । ज- दत्वम्॥ चावसाने।८१४१५६॥ अवसाने झलां चरोवा स्युः रामात् । रामाद् । द्विल्ले रूपचतुष्पम् । रामाभ्याम् । रामेभ्यः । रामस्य । सस्य द्विवपक्षे खरि चेति चत्वं. ऽप्यान्तरतम्यात्सत्य सएव न तु तकारः । अत्पप्राणतया प्रयत्नभेदान् । अतएव स:- सीति तादेशआरभ्यते ॥ओसि च।७।३११०४१ ओसि परे अतोऽङ्गस्य एकार: स्यात् । रामयोः ॥ हस्चनद्यापोनु । ७।१।५४॥ हस्वान्तानद्यन्तादायन्ता- शाङ्गापरस्यामोनुडागम: स्यात् ॥ नामि।६।४।३ ॥ नामि परेऽनन्ताङ्गा दोप: स्यात् । रामाणाम् । सपि चेति दीर्घायद्यपि परस्तथापीह न प्रवर्तते । संनिपा- तपरिभाविरोधात् । नामीत्यनेन वारम्भसामर्थ्यात्परिभाषा याध्यते । रामे । रामयोः । सुपि एले कृते ॥ अपदान्तस्य मूर्धन्यः। ८।३।५५ ॥ आपादपरिसमाप्तेर- धिकारोऽयम् ॥ इणकोः।८।३१५७ ॥ इत्यधिकृत्य । आदेशमत्पपयो: 1८॥३॥ ६९॥ सहेः साडः सइति सूत्रात्सइति पश्यन्तं पदमनुवर्तते । इश्कव- শাশা ব্যানাইয়ায় যা যা মূহঃ খান । विकृताधोपस्य सस्स ताशय पः। रामेषु । रणकोः किम् । रामस्स । भादेशमत्य- ययोः किम् । सुपी: । सुपिसौ । सुपिसः । अपदान्तस्य किम् । हरिस्तत्र । एवं कृ. एणमुकुन्दादयः ॥ सर्वादीनि सर्वनामानि ।।१।२७॥ सर्वादीनि शब्द. स्वरूपाणि सर्वनामसंज्ञानि सुः । तदन्तस्यापी संज्ञा । द्वन्द्वे चेति ज्ञापकान् । तेन प- (मसर्ववेति बल परयभक्कानित्यत्राकच सिद्धपति । जसःशी।७।१।१७ ॥ भदन्तात्सर्वनामः परस्य जसः शी स्यात् । अनेकाललात्सर्वादेशः । नचाणता- पादाविच नानुषन्धकतमनेकालवमिति वाच्यम् । सर्वादेशवादागिसंज्ञायाएवा- , सनिपातोयोः संपन्धः । उपजीव्यविरोधमायुक्तमितिन्यायमूलेर परिभाश । ३ ·किम् । हे हरे । हे विष्णो । अत्र हि परत्यानित्यवाय संपुद्धिगुणे कृते स्वावरतं लिगाम मिरकाम्यगरमियामसोगागड पोरगुर । १ मारामानानिदिगार पर HT: HTTE Imritrimm mar ॥ पिमगि।।५।१०४ dिu Infinik सुभी गार यामी गाना प्रिकाणां समा गायना: 1 गंगामा रिहानि पहा ॥ सुपः ।१।४।१1 mir gी पाने पकायचहियमनपहयगनगानि कोगिनकयगने । १४॥२९ दिल्यै कम्पपोग्गे रसः ॥ पर पायपनम् । १।४। २१ ॥ गाये तयार त्यविमर्गौ । गमः || मरूपाणामेकशेपएकधिभराती ११२ ॥ ३४॥ कविभको पानि मामाण्येव रटानि रोगाएर शियो । प्रमपी: पूर्वसर्गः मादिगि । निरेमि । रामी ।। गुद्र । १ । । । ७॥ प्रणाली मुरली मना इति गस्पेरमंशापाम ॥ न यिभगो तुस्माः । १।२॥ ४ ॥ भिक्तिरसानपर्ग सफारमफागहतोन स्तुः । इति गफागण नेभ्यम् ॥ अतोगुणे ।६।११९॥ अपदानसादकाराष्टुणे परतः पररूपमेकादेशः स्यादिगि प्राने । परत्यारपूर्यमवर्णदीपः । असोगुणे इति हि पुरस्तादपयादाअनन्नगन्यिधीन्याधन्ते मोरागनिति न्यानाकः स वर्णइत्यस्यैवायमपवादोनतु प्रथमयोरियस्यापि । रामाः । एकवचनं संयुद्धिः। ३।९॥ संयोधने प्रथमायाएकवचनं मंयुद्धिसंझं स्याम् ॥ एहस्यात्संयुद्धेः ६ । १ । ६९ ॥ एडन्तास्वान्तायाङ्गादाप्यते संयुद्देश्येत् । मंयुद्धपाक्षिप्तस्यागौर हस्वाभ्यां विशेषणाग्नेह । हे फतरत्कुलेति हे गम । हे रामौ । हे रामाः । पमा । पूर्वरूपमेकादेशः नास्ति । अमि पूर्वः। ६ । १ । १०७॥ अकोऽम्पचि परतः स्यात् । रामम् । रामौ ॥ लशकतद्धिते ।।।३।८ ॥ तद्धितवर्जप्रत्ययाद्यालश कवर्गाइतः स्युः । इति शसः शस्येत्संज्ञा ॥ तस्माच्छसोनः पुंसि । ६ ।। । १०३ ॥ पूर्वसवर्णदीर्घात्परोयः शसः सकारस्तस्य नः स्पात्पुंसि ॥ अकुप्वाइ नुम्व्यवायेऽपि । ८।४।२॥ अट् कवर्गपवर्गआङ् नुम् एतैर्व्यस्तैर्यथासंभ मिलितैश्च व्यवधानेऽपि रपाभ्यां परस्य नस्य •णः स्यात्समानपदे । पदव्यवायेऽपीति | निषेधं बाधितुमाइग्रहणम् । नुम्महणमनुस्वारोपलक्षणार्थम् । तचाकर्तुं शक्यम् । गयाहानामसूपदेशस्योक्तत्वात् । इति णत्वै प्राप्ते ॥ पदान्तस्य ।।४।२७ पदान्तस्य नस्य णत्वं न स्यान् । समान् ॥ यस्मात्मत्ययविधिस्तदादि प्रत्प येऽङ्गम् । । । ४ । १३ ॥ यः प्रत्ययोयरमाक्रियते तदादि शब्दस्वरूप तस्मिन्त्र- प परेशमशं सात् । भवामिभविष्यामीत्यादौ विकरणविशिष्टस्याऽ संज्ञा सर- तेय शिष्यने सलण्यमानाभिधायी। भयो ·अजन्तपुल्लिङ्गम् । १९ नौ वा स्तः । पूर्वस्मात् । पूर्वात् । पूर्वस्मिन् । पूर्वे । एवं परादीनामपि । शेषं सर्ववत् । एकशब्दः संख्यायां नित्यैकवचनान्तः ॥ न बहुव्रीहौ । १११॥ २९ ॥ बहुव्री- हौ चिकीर्पिते सर्वनामसंज्ञा न स्यात् । त्वकं पिता यस्य सत्वत्कपितृकः। अहकं पि- ता यस्य समकपितृकः । इह समासामागेव प्रक्रियावाक्ये सर्वनामसंज्ञा निषिद्धयते । अन्पया लौकिके विग्रहवाक्ये इव तत्राप्यकच प्रवर्तेत । सच समासेऽपि श्रूयेत । अ- तिक्रान्तोभवकन्तमतिभवकानितिवत् । भाष्यकारस्तु त्वपितृकोमकपितृकहति रूपे इष्टापत्तिं कृत्वैतत्सूत्रं प्रत्याचख्यौ । यथोत्तरं मुनीनां प्रामाण्यम् । संज्ञोपसर्जनीभू- तास्तु न सर्वादयः । महासंज्ञाकरणेन तदनुगुणानामेव गणे संनिवेशात् । अतः सं- ज्ञाकार्यमन्तर्गणकार्य च तेषां न भवति । सर्वोनाम कश्चित्तस्मै सर्वाय देहि । अतिमान्तः सर्वमतिसर्वस्तस्माअतिसर्वाय देहि । अतिकतरं कुलम् । अतितत् ।। तृतीयासमासे । १।१ । ३०॥ अत्र सर्वनामता न स्यात् । मासपूर्वाय । तृ. यासमासार्थवाक्येऽपि न । मासेन पूर्वाय ॥ द्वन्दे च । १।१।३१ ॥ द्वन्द्वे उ. ग संज्ञा न । वर्णाश्रमेतराणाम् । समुदायस्यायं निषेधोन त्ववयवानाम् । नचैवं त. न्तविधिना सुट्मसङ्गः । सर्वनानोविहितस्यामः सुडिति व्याख्यातत्वात् ।। विभा- जसि । १।१।३२ ॥ जसाधारं शीभावाख्यं यत्कार्य तत्र कर्तव्ये द्वन्द्वे [ संज्ञा वा स्यात् । वर्णाश्रमेतरे । वर्णाश्रमेतराः । शीभावं प्रत्येव विभापेत्युक्तमतो कच् । किंतु कप्रत्ययएव । वर्णाश्रमेतरकाः । प्रथमचरमतयाल्पार्धकतिप- माश्च । १।१।३३॥ एते जसः कार्य प्रत्युक्तसंज्ञावा स्युः । प्रथमे । प्रध- । शेष रामवत् । तयःमत्ययः ततस्तदन्तामाह्याः। द्वितये । द्वितयाः । शेष रामवत् । नेमे । नेमाः । शेषं सर्ववत् । विभापाप्रकरणे तीयस्य डिसूपसंख्यानम् * ॥ द्वितीपस्मै । द्वितीयायेत्यादि । एवं तृतीयः । अर्थवगृह्णान्नेह । पदुजातीयाय । निर्ज- रः॥जरायाजरसन्यतरस्याम् । ७।२।२०२॥ जराशब्दस्य जरस् वा म्यादजादौ विभक्तौ । पदाङ्गाधिकारे तस्य च तदन्तस्य च । अनेकाल्वात्सर्यादेश प्राप्ते निर्दिश्यमानस्यादेशाभवन्ति । एकदेशविकृतस्यानन्यत्वान् अरशब्दस्य जरस् । नि- जरसौ । निर्जरसः । इनादीन याधित्वा परत्वाग्जरस् । निर्जरसा। निर्जरसे । नि- रसः । पक्षे हलादौ च रामवत् । वृत्तिकृता तु पूर्वविप्रतिषेधेन इनातोः कृतयोः सं- निपातपरिभाषायाअनित्यत्वमाश्रित्य जरसि कृते निर्जरसिन निर्जरसादिति रूपे नतु निर्नरसा निर्जरसइति केचिदित्युक्तम् । तथा भिसि निर्जरसरिति रूपान्तरमुक्तम् । तदनुसारिभिध पष्टपेकवचने निर्जरस्त्येव रूपमिति स्वीकृतं पतच भाप्यविरुदम् ।। पदनोमासहन्निशसन्यूपन्दोपन्यककनुदन्नासम्मभृतिषु । ६ । २०६३।। पाद, दन्त, नासिका, मास, हृदय, निगा, असूज् , पूस, दो , यकन, शकत ·है । - १८ सिद्धान्तकौमुद्याम् भावात् । सर्वे ॥ सर्वनाम्नः स्मै । ७।१।१४ ॥ अतः मर्वनानोळे इत्यस्य स्यात् । सर्वस्मै ॥ उसिङयोः स्मास्मिनौ । ७।१।१२।। अतः मर्वनान्नो ङसिङयोरेती स्तः । सर्वस्मात् ॥ आमि सर्वनाग्नः सुद् । ७ । १।५२॥ * वर्णान्तात्सर्वनाम्नोविहितस्यामः सुडागम: स्यात् । एत्वपत्वे । सर्वेपाम् । सर्वस्मिन । शेष रामवत् । एवं विश्वादयोऽप्यदन्ताः । सर्वादयश्च पचत्रिंशत् । सर्व, विश्व, उभ, उभय, डतर, डतम, अन्य, अन्यतर, इतर, त्वत्, व, नेम, सम, सिम । पूर्वपरा वरदक्षिणोत्तरापराधराणि व्यवस्थायामसंज्ञायाम् । स्यमज्ञातिधनाख्यायाम् । अन्तरं यहियोंगोपसंव्यानयोः । यद् , तद् , यद्, एतद् , इदम् , अदस्, एक, द्वि, युन अस्मद् , भवत्, किम् । इति । उभशब्दोद्वित्वविशिष्टस्य वाचकः । अतएव नित्यं हि. वचनान्तः । तस्येह पाटस्तु उभकावित्यकजधः । नच कप्रत्ययेनेष्टसिद्धिः । द्विवच- नपरत्वाभावेनोभयतउभयत्रेत्यादाविवायच्प्रसङ्गात् । तदुक्तम् । उभयोऽन्यत्रेति । भन्यः वेति द्विवचनपरत्वाभावे । उभयशब्दस्य द्विवचनं नास्तीति कैयटः । अस्तीति हरदत्ता तस्मान्जस्ययजादेशस्य स्थानिवद्भावेन तयप्प्रत्ययान्ततया प्रथमचरमेति विकले प्राने विभक्तिनिरपेक्षत्वेनान्तरङ्गत्वान्नित्यैव संज्ञा भवति । उभये । डतरडतमौ प्रत्ययौ । यदापि संज्ञाविधौ प्रत्ययपहणे तदन्तग्रहणं नास्ति । सुप्तिङन्तमिति ज्ञापकात् । तथापीह तदन्तप्रहणम् । फेवलयोः संज्ञायाः प्रयोजनाभावात् । अन्यतरान्यतमशब्दावव्युत्पन्नौ रू. भावाहियहुविपणे निर्धारणे वर्तेते । तत्रान्यतमशब्दस्य गणे पाठाभावान्न संज्ञा । । त्य इति द्वायप्यदन्तापन्यपर्यायौ । एकउदात्तोऽपरोऽनुदात्तइत्येके । एफरतान्ताल परे । नेमइत्यर्थे । समः सर्वपर्यायः । सुल्पपर्यायस्तु नेह गृह्यते । यथासंख्यमनुदेश ममानामिति ज्ञापकात् ॥ अन्तरं यहियोंगिति गणसूत्रेऽपुरीति वक्तव्यम् ॥ अन्तराम पुरि ॥ पूर्वपरायरदक्षिणोत्तरापराधराणि व्यवस्थायामसंज्ञापाम 1१1१।३४॥ नयां ध्ययस्थायाममंज्ञापां सर्वनामसंज्ञा गणपाटासर्वन पा प्राप्ताक जमि या स्यात् । पूर्वे । पूर्वाः ॥ स्वामिधेगापेक्षावधिनियमोव्यवस्था । व्यवस्थाप किम् । दक्षिणागापशाः । कुशलालप: । मागंज्ञायां किम् । उत्तराः कुरयः ॥ स्यमा जानिधनाम्यायाम् ।।१।३५॥ शानिधनान्ययानिनः स्याग्दस्य या मा गंज्ञासा जगि का मात्र सेनाः । भामाशाप:। भाग्माननिया विपनयाविना गा शोsin ॥ अन्तर पहियांगोपमध्यानयोः।। पारिभानी का नारा या भाषा ज्ञागा मिया खान भATTERINET: । भलो मलगा शाहका लानाथ Pre: दिनानपयोगा।७।१९ infreी मानि ।

·PIN ना । मंग त्यै अजन्तपुलिङ्गम् । गौर्यो गौर्यइत्याग सूत्रमिहापि न्याय्यत्वादुपन्यस्तम् ॥ आतोधातोः।६।४। ११४७ ॥ आकारान्तोयोधातुस्तदन्तस्य भस्याऽङ्गस्य लोप: स्यात् । अलोऽन्त्यस्य । विश्वपः । विश्वपा । विश्वपाभ्यामित्यादि । एवं शतध्मादयः । धातोः किम् । हाहान् । टा सवर्णदीर्घः । हाहा । उ वृद्धिः । हाहै । इसिडसोर्दीर्घः । हाहाः । ओसि वृद्धिः । हाहौः । डौ । आद्गुणः । हाहे । शेषं विश्वपावत् । आतइति योगविभागादधा- तोरप्याकारलोपः क्वचित् । क्वः । इनः।। इत्यादन्ताः॥ ॥हरिः। प्रथमयोः पूर्वस- वर्णः । हरी ॥ जसि च । ७।३।१०९॥ हस्वान्तस्याङ्गस्य गुणः स्याज्जसि प- । हरयः ॥ हस्यस्य गुणः।७।३।१०८ ॥ हस्वस्य गुणः स्यात्संबुद्धौ । ए- ङ् ह्रस्वादिति संवृद्धिलोपः । हे हरे । हरिम् । हरी । हरीन् ॥ शेषोध्यसखि ।१। ४॥७॥ अनदीसंज्ञौ हस्वी याविदुतौ तदन्तं सखिवर्ज घिसंज्ञं स्यात् । शेषः किम् । म- । एकसंज्ञाधिकारासिद्धे शेषग्रहणं स्पष्टार्थम् । हस्वौ किम् । वातप्रम्ये । इदुतौ कि- म् । मात्रे ॥ आडोनाऽस्त्रियाम् । ७।३ । १२० ॥ घेः परस्याडोना स्यादस्त्रि- 'याम् । आदिति टासंज्ञा प्राचाम् । हरिणा । अस्त्रियां किम् । मत्या ॥धेङिति । ।।७।३।१११॥ घिसंज्ञकस्य डिति सुपि गुणः स्यात् । हरये । घेः किम् । सख्ये । डिति किम् । हरिभ्याम् । सुपि किम् । पट्टी । घेडितीति गुणे प्रामे ॥ ङसिङसोश्च । ।६।१ । ११० ॥ एडोङसिहसोगति परे पूर्वरूपमेकादेशः स्यात् । हरेः । ह- योः । हरीणाम् ॥ अथ घेः। १।३ । ११९ ॥ इदुभ्यामुत्तरस्य डेगैस्याद् घेर- बन्तादेशश्याकारः। हरौ । होः । हरिपु । एवं श्रीपत्यग्निविकव्यादयः । अनङ् सी। ।७।१।९३ ॥ सख्युरङ्गस्याऽनहादेशः स्यादसंबुद्धौ सौ परे । डिच्चेत्यन्तादेशः ॥ अलोन्त्यात्पूर्वउपधा । १।१ । ६५ ॥ अन्त्यादलः पूर्वोवर्णउपधासंज्ञः ॥ स- चनामस्थाने चासंयुद्धौ । ६।४।८॥ नान्तस्योपधायादीर्घः स्यादसंबुद्धौ स. र्वनामस्थाने परे ॥ अपृक्तएकाल्प्रत्ययः । १।२। ४१ ॥ एकाल्प्रत्ययोगः सोऽवृक्तसंज्ञः स्यात् ॥ हल्ङ्याभ्योदीर्घात् सुतिस्यपृक्तं हल् । ६।१। ६८ ॥ हलन्तात्परं दीर्थों पौ डयापो तदन्ताच परं सुतिसीत्येतदपृक्तं हल् लुप्यते । हल्ल्याभ्यः किम् । प्रामणीः । दीर्घाकिम् । निष्कौशाम्यिः । अतिखतः । सु. तिसीति किम् । अभैसीत् । तिपा सहचरितस्स सिपोग्रहणारिसचोप्रहणं नास्ति । अपृक्तमिति किम् । विभर्ति । हल् किम् । विभेद । प्रथमहत् किम् । गजा । नलोपो न स्थान् संयोगान्तलोपस्यासिद्धत्वान् । सखा । हेसखे ॥ सख्युरसंवुडौ।७। ।१।२२ ॥ सख्युरङ्गात्परं संयुद्धिवज सर्वनामस्थानं णित्कार्यकृत् स्यात् ॥ अचो- रिणति । ७।२।११५॥ मिति गिति च पोऽजन्ताङ्गस्य वृद्धिः स्यात् । सवायो। सखापः । सखायम् । सखापो । विसंज्ञाऽभावान तत्कार्यम् । सख्या । सहये ॥

·. - यद्यपीह औहि मादिचीत्येव सिद्ध जसि तु सत्यपि पूर्वसवर्णदीचे क्षतिर्नास्ति तारि faptuleta उपक, भात TIRm T! TARAT HTTER Arpit गि काशिम: गगमारिकार II II II पाराम पान || रामनगरमागप्रमार, गादिशामनामि गानामापानानि Trai मादिननामग्याने ।१।४।१७ ॥ कानिनाम: Thmita ॥ पगि भम् । १४.१८॥ कागदिममा ना विष्यमनामा ! T मगंगा | आकागदका मंगा। ।१॥तर्ण कडागः गर्मशागाला प्रागका मंगा पगार बकाशाप । गेन नमामि भांग न पालम | Hinr गाना अश्यं । जामियादि । माग: । मागा। मामि गले 1 मागान। माभिरियादि ॥आहोपोऽनः।।४।१३४॥भागांनामभानगगारिम्यान प्रत्यगपगेगोऽन. गग्गाकारण मोर गान ॥ पाभ्यां नाणः समानपद ।। ।४।१॥ एकपदरवायां रेफरफागगां पाग नगणः गा । Tणः । पूण पूर्वस्मादपि विधौ स्थानिगशयामि पो गु भर्गापालेगा गन्यम् । पूजा मिद्धे न म्मानिवदिति इद नामि । सम्प दो गंगोगादिनोटरगन्येमिति निय. धात् ।। न लोपः प्रातिपदिकान्तस्य । ८१२॥७॥ नेति प्रातिपदिकति । लुप्तपष्ठीके पदे । प्रातिपदिकसंज्ञकं यत्पदं तदन्तम्य नकारग सोपः गान् । नलागला. सिद्धल्यादीर्घत्वमेत्वमैस्त्वं च न । गूपयाम् । यूपभिः । यूपयात्यादि ॥ विभापा डिश्योः । ६।४।१३६ ॥ अङ्गावपयोऽमर्वनामरधानयनादिस्वादिपगेयोऽन स्याकारस्य लोपोवा स्यात् जियोः पग्योः । गृष्णि । यूपणि । पक्ष गमवत् । पत्रि तिसूत्रे प्रभृतिग्रहणं प्रकारार्धम् । तथा च । और शामपि दोपनादेशोभाये कयुरो पणी इत्युदाहृतः । तेन पदद्रिश्चरणोऽस्त्रियां, म्यान्तं हन्मानम मनाति संगच्छते । आसन्यं प्राणमूचुरिति च । आस्थे भवः आसन्यः । दोशब्दस नपुंसकत्वमध्यन एव भाष्यात् । तेन दक्षिणं दोर्निशाचरहति संगच्छते । भुजयाहू प्रवेष्टोदोरिति सा. हचर्यात्पुंस्त्वमपि । दोषं तस्य तथाविधस्य भजतइति । द्वयोरहोर्भवोब्यहः ।। सं ख्यायिसायपूर्वस्याहस्याऽहनन्यतरस्यां डॉ।६।३ । ११० ॥ दिपूर्वस्याहस्याऽहनादेशोवा स्यात् डौ । ब्यहि । व्यहनि । ब्यहे । विगतमहोव्यहः ।- । व्यहनि । व्यते । अहः सायः सायाहः । सायाहि । सायाहनि । सायाहे॥॥ त्यदन्ताः॥ ॥ विश्वपाः ॥ दीर्घावसि च । ६।१।१०५ ॥ दीर्घाजसि इनि परे प्रथमयोः पूर्वसवर्णदीर्घोन स्यात् । पृदिः । विश्वपौ । सवर्णदीर्घः । विश्वपाः । संख्या- - ·बीमधुलि नागरी मुहानशा.२६॥ नद्यन्तादायन्तानीशव्दाग डेराम् स्यात् । इह परत्वादाटा नुदपाध्यते । । गोन टच . अजन्तलिङ्गम् । २३ वर ।। वानप्रम्यौ । वातप्रभ्यः। हे वातप्रमीः । अमि पूर्वः । वातप्रमीम्। वातप्रम्यौ । वातri । वातप्रम्या । वातप्रमीभ्याम् ३ । वातप्रम्ये । वातप्रम्यः २ । वातप्रम्योः २ । मंदम्याम् । दीर्घत्वान्न नुट् । स तु सवर्णदीर्घः । वातप्रमी । वातप्रमीषु । एवं ययी- दयः । यान्यनेनेति ययार्गिः । पानि लोकमिति पपीः सूर्यः । यापोः किट्टे चेति नारायः । कियन्तवातप्रमीशब्दम्य तु अमि शसि डौ च विशेषः । वातप्रम्यम् । । प्रायः वातप्रम्यि । एरनेकाचइति वक्ष्यमाणोयण् । प्रधीवत् । वह्नयः श्रेयस्यो - सबहुश्रेयसी । दीर्थडयन्तत्वाद्धल्डयाविति सुलोपः ॥ यू व्याख्यौ नदी।१। । ३ ॥ ईदूदन्तौ नित्यत्रीलिङ्गी नदीसंज्ञौ स्तः ॥ प्रथमलिङ्गमहणं च * ॥ पूर्व सख्यस्योपसर्जनत्वेऽपि नदीवं वक्तव्यमित्यर्थः । अम्बार्थनद्योर्हस्यः ।७।३। '०७ ॥ अभ्यार्थानां नद्यन्तानां च तस्वः स्यात् संयुद्धौ । हे बहुश्रेयसि । शसि बहुश्रे- ॥ आण नद्याः।७।३।११२॥ नद्यन्तात्परेषां हितामाडागमः स्याम् ॥ । ६ । १ ।२०।। आटोऽचि परे वृद्धिरेकादेशः स्यात् । यहुश्रेयस्यै । श्रेयस्याः । नद्यन्तापरल्यानुद् । यहुश्रेयसीनाम् ॥ डेरामनद्यान्नीभ्यः । ७ ॥ श्रेयस्याम् । शेषमीप्रत्ययान्तवातप्रमीयत् । अहपन्तत्वान्न सुलोपः । भतिलक्ष्मीः । पहुधेयसीवन् । कुमारीमिच्छन् कुमारीवानरन्या ग्रामणः कुमारी । क्यजन्ता. नारकियन्नाद्वा कर्तरि किम् । हल्यायिति सुलोपः ।। अचिनुधातुभ्रुषां प्यो- रियड्डयडौ । ६।४।७७ ॥ भुप्रत्ययान्तस्य इव!वर्णान्तधातोद्धृत्यस्प घागस्ये- गवडी स्तोऽजादौ प्रत्यये परे। शित्यन्तादेशः । आन्तरतम्यादेरियम् । मोरया । नीयरि प्राप्ते ॥ परनेकाचोऽसंयोगपूर्वस्य । ६।४।८२॥ धात्यवश्वसंयोगपूर्वोन यति यावर्णस्तदन्तोपोधासुस्तदन्तस्यानेकाचोऽङ्गस यण सादनादौ प्रत्यये पो । जाति पण । कुमायौँ । कुमार्यः । ई फुमारि । अमि शसि म । कुमार्यम् । कुमार्गः । माएँ । गुमााः २ । कुमारीणाम् । गुमााम । प्रधीः । प्रषो । मध्यः । प्रध्यम् । प्रषः । उमगतायुप्रीः । धातुना मंयोगस्य विशेषणादि स्पादेव पण् । उन्यो । समयः मी: । उपम् । राम् । उमाम् । प्वं प्रामणीः । भनेकानः किम् । नीः । नियां । निगः । भमि शसि प पात्यादिगम् । निषम् । नियः । राम् । निगाम । अमंयोग- पूनम रिम् । मुधिया । गवकिपी ॥ गतिकारकतापूर्वपदस पन् नेप्यते ॥ पर. विषो । पामधियों । कथं तहि दुधियोधिकाभिपयादि । उच्यो । दुःस्थिता भाग. मिति विप्रो दुरिमाण धाराएं प्रति गनितमंत्र नामि । पत्रिगाना: भाषाव मयुपपगमंशाः स्युः । वृशिमाम शिममादानन नेह रिक्षितन । शिकार भी भी शिकारिस्तुभरपदलोगेग ॥ न भूसुधिपाः || पोन्म ·येष्टिः * ॥ द्वौर द्वाभ्याम्३ । द्वयोः२॥ द्विपर्यन्तानां किम् । भवान् । भवन भवन्तः । संज्ञायामुपसर्जनत्वे च नाल्वम् । मर्वाद्यन्तर्गणकार्यवान् । द्विर्नाम कहि द्विाही । द्वावतिक्रान्तोऽतिद्विः । हरिवत् । प्राधान्ये तु परमद्वौ इत्यादि । और हि ।। औडुलोमी । बहुवचने तु उडुलोमाः॥ लोग्नोऽपत्येषु यहुप्वकारोवक्तव्य:* ॥ य त्यदन्तवादः। औदुलोमिम् । औडुलामी । उडुलोमान् ॥ ॥ इतीदन्ताः॥॥ दलोडर अपमादिसूत्रेण माईप्रत्ययः सच किन् । यातं प्रमिमीते वातप्रमीः । दीर्घा (दायाम गत्यात्परम्प 121११२॥विधानामा माता गण गिगोग्गरम्यान 1 माणः ॥ और 1७11230॥ो पm गैरयान । कानुमिमग | इति । नमन माग सगालायो । रामायः । अनगिदमागोगहनादने प्राति गण रूपायाभागादमागीनि निधारोगिंजा । रामगिना रामायणे । मिरगोगुंगे ते मृतगणादशल्याभागन् मगलादिगुणेन । गुमनः । समापी गादि । गरम शापित: मला अनिगमा । नाम: गगा पानि पिर परमाण । मग्यागाविणादि । गोणले पहिले प्रचर्मी । मानीमनिमागोऽनिगमिः ।। विशिएपरिभाषा अनिणलान टम् । रिया । इहानगिने न भपतः । भिगोरिति हस्यत्वेन गग्विान्दप नामाणिकलाग । सानिदानगी: ि दोत्तरीय प्रहणार ॥ पतिः समासपय । १।४।८॥ पनिषदः मन एय पिसंशः । पलया । पत्ये । पशुः । पत्यौ । शेष हग्यिा । ममामे तु भूपतिन भूपतये । फतिशब्दोनित्यं पहुधननान्नः ॥ यहुगणपतुटतिसंग्या ।।। । २३ ॥ एते मंख्यासंज्ञाः म्युः ॥ इति च ।। १।२५ ॥ रसन्ना मंगया संज्ञा स्यात् ॥ प्रत्ययस्य लुकलुलुपः । १ ।। ३१ ॥ नुफ्लुलुशन्दैः तं प्रत्यपादर्शनं फ्रमात्तत्तत्संशं स्यात् ॥ पदभ्योलुक् ।७।१।२२ ॥ पद्द परयोश्शसोलृक् स्यात् ॥ प्रत्ययलोपे प्रत्ययलक्षणम् ।।१।३२ प्रत्यये लुप्तेऽपि नदाश्रितं कार्य स्यात् । इति जसिचेति गुणे प्राप्ते ॥ न लुमता ।१।१।६३॥ लुक् श्लु लुप् एते लुमन्तः । लुमता शब्देन लुप्ते तग्निमित्तमङ्गकार्य न त । कतिर । कतिभिः । कतिभ्यः२। कतीनाम् । कतिषु । अरमगुप्मत्पद्मज्ञकानि रूपाः। त्रिशब्दोनित्यं बहुवचनान्त: । त्रयः।त्रीन् । त्रिभिः । त्रिभ्यः॥३स्त्रयः।। ।६३ ॥ त्रिशब्दस्य अयादेशः स्यादामि । त्रयाणाम् । परमत्रयाणाम् । गौणत्वे तु नेनि चित् । प्रियत्रीणाम् । वस्तुतस्तु पियत्रयाणाम्। त्रिषु । द्विशब्दोनित्यं द्विवचनान्तः॥ दादीनामः।७।३।१०९॥ एषामकारोऽन्तादेशः स्याद्विभक्तौ ॥ विपर्यन्ता - । स्त्यिादि। तप्रमीरित्युमा सचिनन्त ·। - अजन्तपुल्लिङ्गम। स्त्रभुवौ । स्वभुवः ॥ वाभ्वश्च । ६।४।८४ ॥ अस्योवर्णस्य यण स्यादचि सु. पि । वर्षाभ्वौ । वर्षाभ्वः । दृम्भतीति दृम्भूः । अन्दूटम्भूजम्यूकफेलूकर्कन्धूदिधिपूरित्यु- णादिसूत्रेण व्युपादितः । दम्भ्यो । दृम्भ्वः । दृम्भूम् । दृम्भ्यो । शम्भून् । शेष हवन । दृन्निति नान्ते हिंसाऽव्यये भुवः किम् । इन्भूः ॥ हनकरपुनःपूर्वस्य भुवोयण य. क्तव्यः * ॥ नभ्यम् । दृन्भ्वइत्यादि । खलपूवत् करभ्वौ । करभ्यः । दीर्घपाठे कर एव कारः । वार्षिक: प्रज्ञाद्यण् । कारवी । कारभ्यः । पुनर्भूर्योगिकः पुंसि । पुनावित्यादि । दृग्भूकारभूशब्दौ स्वयंभूवत् ॥ इत्यूदन्ताः॥ ॥धाता । हेधातः । धातारौ । धातारः ॥ वर्णान्नस्य गवं वाच्यम् * | धातृणामित्यादि । एवं नवादयः । उद्गातारौ । पिता । व्युत्पत्तिपक्षे नप्त्रादिग्रहणस्य नियमार्थत्वान्न दीर्घः । पितरौ । पितरः । पितरम् । पितरौ । शेषं धातृवत् । एवं जामातृभ्रात्रादयः। ना । नरौ । नरः । हे नः।। न च ।६।४।६॥ न इत्येतस्य नामि वा दीर्घः स्यात् । नृणाम् । नृणाम् ॥ इति दन्ताः॥ ॥क त अनयोरनुकरणे प्रकृतिवदनुकरणमिति वैकल्पिकातिदेशादि- त्वे रपरत्वम् । कीः । किरौ । किरः । तीः । तिरौ । तिरइत्यादि गीर्वत् । इलाभावपक्षे नु कदुशनइति ऋतोडीति च तपरकरणादनकुणौ न । कृः । क्रौ । कः । कृम् कौ । कृन् । प्रा । के इत्यादि ॥ इति ऋदन्ताः॥ ॥ गम्ल शङ्क अनयोरनुकरणे- ऽनङ् । गमा । शका । गुणविषये तु लपरत्वम् । गमलौ । गमलः । गमलम् । गमलौ । गमृन् । गम्ला । गम्ले । डसिइसोस्तु ऋतउदित्युत्वे लपरत्वे संयोगान्तस्य लोपः । गमुल् । शकुन् । इत्यादि । इति लदन्ताः॥ से: । सयौ । सयः । स्मृतेः । स्मृतयौ । स्मृतयः। इत्येदन्ताः ॥ गोतोणित् । ७।१।९० ॥ गोशब्दापरं सर्वनामस्थानं णिद्वत् स्यात् । गौः । गावो । गावः ॥ औतोऽम्शसोः।६।१।९३ ॥ आ ओत इति छेदः । ओकारादम्शसोरचि परे आकारएकादेशः स्यात् । शसा साहचर्यारसुवे- व अम् गृह्यते । नेह । अचिनवम् । असुनवम् । गाम् । गावौ । गाः । गवा । गये । गोः । इत्यादि । भौतोणिदिति वाच्यम् * ॥ विहितविशेषणं च * ॥ तेन । सुद्यौः । सुदायी । सुद्यायः । ओकारान्ताद्विहितं सर्वनामस्थानमिति व्याख्यानान्नेह । हेभानो । भानवः । उः शंभुः स्मृतोयेन सः स्मृतौः । स्मृतावौ । स्मृतावः । स्मृताम् । स्मृतावौ । स्मृताः इत्यादि । इत्योदन्ताः ॥रायोहलि।७।२।८५॥रैशब्दस्याऽऽका- बान्तादेशः स्यादलि विभक्तौ । अचि आयादेशः ॥ राः। रायो । रायः । रायम् । ग- नौ। रायः । राया। राभ्यामित्यादि । इत्यैदन्ताः ॥ ग्लौः । ग्लायौ । ग्लायः । ग्लाब- । ग्लायो । ग्लावः । इत्यादि । औतोऽम्शसोरितीह न प्रवर्तते । ऐऔजिति सूत्रेण नोदौतोः सावाभावज्ञापनात् ।। ॥ इत्यजन्ताः पुल्लिङ्गाः ॥ रमा ॥ औडआपः।७।१।१८॥ आवन्तादगापरस्यौडः शी स्यात् । औ- । । । ४ ·पुवः । गतीत्यादि किम् । परमलुयो । मुपि किम् । मुटुवतुः । स्वभूः। न भूसुधियोः। १४ 1 - - । । ॥ 1 प्राप्ते ॥ प्रादुशनस्पुरदंसानहसां च।७।१।१४ ॥ अदनानामुशनमा कोपरि । क्रोष्ट्रोः । पक्षे हलादौ च शंभुवत् ॥ इत्युदन्ताः॥ ॥इड्तः। हूहो।हा। प्वौ । खलप्वइत्यादि । एवं सुल्यादयः। अनेकाच: क्रिम् । लूः।लुवी । तुवः । धा. खवयवेति किम् । उन्लू: उल्लौ। उधः । असंयोगपूर्वस्य किम् । फटवौ । का गादपि गी | art fort Informirmit: Timit | trim frri fiminine ग्गानन्गणमा TET in ... माने गोड गुदानित शान | MAITHI गगणः । गह गेन यांनानि TR: Infurniturt | Miraft p:: सममियामीगि सगी: । मम्मी की गमाहितिtifram गः । गणुः । रामः । गुणः एममिनी: | mfirofiftarनी। ममिमानानि प्ररनामाः । गिरा दिया ! सूयुः । क्षाः । प्रागीरः। गुजी की । मुकि । का सिंहगीगुनिपाणादि॥ ॥ इति दन्ताः॥॥ हरिया दयः॥ तुज्यत्मोष्ट: १७१।९५ ॥ मोटुगदरजग्नेन गुगं या भगंपुदी गांगान- खाने पो । प्रोष्टुरन्दरण स्थाने मोशादः प्रपोलमाल माताहि सर्वनाम स्थानयोः । ३।३।११॥ गगनामरणाने गरे दलाशय गुणः स्यान् । पाऽनङ् सादसंयुद्धौ सौ परे । अन्तृत्स्यसनमुनष्कृत्यष्टक्षतृहोपात्रमशः स्तृणाम् । ६।४।११ ॥ अयादीनामुपधागदीः म्यादसंयुद्धी मर्यनामस्थान परे। नप्लादिग्रहणं व्युत्पत्तिपक्षे नियमार्यम् । सेन पितृभ्रातृप्रभृतीनां न । तु भवत्येव । समर्थसूत्रे उद्गातारराति भाष्यप्रयोगात् । कोटा । मोटारी । श्रोशः। कोष्टारम् । क्रोष्टारौ । क्रोप्टून् ॥ विभापा तृतीयादिप्वचि।७।१।९७॥ अजादिषु तृतीयादिषु क्रोष्टुर्वा मृज्वत् । क्रोष्ट्रा । क्रोष्टे ॥ ऋतउत् । ६।११ ऋदन्तात् डसिडसोरति परे उकारएकादेशः स्यात् । रपरत्वम् ॥ रात्सस्य ।। २४ ॥ रेफासंयोगान्तस्य सस्यैव लोपोनान्यस्य । रेफस्य विसर्गः । क्रोष्टः । आनि परत्वात्तृज्वद्भावे प्राप्ने ॥ नुमचिरतृज्वद्भावेभ्योनुट् पूर्वविप्रतिषेधेन * ।। क्रोष्ट्रनाम् हहम् । हौ । हहुनित्यादि । अतिचमूशब्दे तु नदीकार्य विशेषः । हे अतिचमु । - तिचम्यै । अतिचम्याः २ । अतिचमूनाम् । अतिचम्याम् । खलपुः ॥ ओ: सुपि. ।।४ । ८३ ॥ धात्ववयवसंयोगपूर्वोन भवति यउवर्णस्तदन्तीयोधातुस्तदन्तः स्थानकाचोऽङ्गस्य यण् स्यादजादौ सुपि । गतिकारकेतरपूर्वपदस्य यण नेप्यो खत उदातृरामत । ।

·। अजन्नीलिङ्गम् । २७ सुपि डः सीति पक्षे धुर् । चर्खम् । तस्यासिद्धत्वाचयोद्वितीयाइति टतयोष्टयौ न । न पदान्ताहोरिति हुत्वं न । निट्स । निट्सु ॥ पढोः कः सि । ८।२।४१ ॥ पस्य ढस्य च कः स्यात्सकारे परे । इति तु न भवति । जश्त्वं प्रत्यसिद्धत्वात् । के- चित्तु प्रश्वादिसूत्रे दादेर्धातोरिति सूत्राद्धातोरित्यनुवर्तयन्ति । तन्मते जश्वेन जकारे । नभ्याम् । निम्भिः। जश्वं । श्रुत्वं । चलम् । निशु । चोः कुरिति कुत्वं तु न भवति नाश्त्यस्यासिद्धत्वात् ।। मांसपृतनासानूनां मांस्पृत्सवावाच्याः शसादौ वा * ॥ पृतः । ता । पृङ्गयाम् । पक्षे मुटि च रमावत् । गोपाविश्वपावन् । मतिः प्रायेण हरिवत् । बीयानत्वाभावः । मतीः । नात्वं न । मरया ॥ ङिति हस्वश्च । १।४।६॥ इगावस्थानी स्त्रीशब्दभिन्नौ नित्यस्त्रीलिङ्गावीदूतौ ह्रस्वौ च हउवर्णी स्त्रियां या नदी. संज्ञौ स्तोडिति परे । आण नद्याः । मत्यै । मतये । मत्याः । मतेः । नदीत्वपक्षे भौदिति डेरौत्त्व प्राप्ते ॥ इदुद्भधाम् ।७।३।११७॥ नदीसंज्ञकाभ्यामिदुद्यां परस्य छेराम स्यात् । पर्छ अथ घेः । मत्याम् । मतौ । एवं श्रुतिस्मृत्यादयः ॥ त्रिचतुरोः स्त्रियां तिसूचतस् । ७।२।१९ ॥ स्त्रीलिङ्गयोरेतयोरेतावादेशी स्तोविभक्ती परतः ॥ अचिरतः।७।२।१०० ॥ तिसूचतसृ एतयोञ्जकारस्य रेफादेशः यादचि । गुणदीर्घोत्वानामपवादः । निस्रः २ । आमि नुमचिगति नुट् ।। न तिसूच- स। ६।४।४॥ एतयोर्नामि दीर्घान सान् । तिसृणाम् । तिस्पु । स्त्रियामिति -विधतुरोविशेषणान्नेह । प्रियालयस्त्रीणि या यस्याः सा प्रियत्रिः मतिवत् । आमि तु मिपत्रमाणामिनि विशेषः । प्रियास्तिस्रोगस्य सहति विग्रहे तु प्रियतिसा । प्रिय. तिनौ । प्रियतिस्रः । प्रियतिम्नमित्यादि । प्रियास्तिस्रोगस्य तत्कुलं प्रियनि । स्वमो. तुका लुप्तन्वेन प्रत्ययलक्षणाभावान निस्रादेशः । न लुमतेति निषेधस्यानित्यत्वात्पक्षे नियतिर । गदेशापूर्व विप्रतिषेधेन नुम् । प्रियतिसृणी । प्रिगतिसृणि । तृतीयादिषु वक्ष्यमाणपुंवावविकल्पापर्यागेण नुमरभावी । प्रियतिम्रा । प्रियनिसृणा इत्यादि । हेरवे सन्या ।। २ । द्वाभ्याम् ३ । द्वयोः २ । गौरी । गोगों। गौर्यः । नदीकार्यम्।हे गौरि । गौर्य इत्यादि । एवं वाणीनद्यादयः । प्रातिपदिकमहणे लिङ्गविशिष्टस्यापि प्रह- णादन णिरावे न प्रामे ।। विभक्ती निविशिष्टाग्रहणम् ।। मखी। मख्यो । सख्यः वत्यादि गौरीवत् । भायन्सत्यान्न सुलोपः । लक्ष्मीः । शेष गौरीवन् । एवं तरीनच्या. गः ॥ मी हे सि ॥ स्त्रियाः।६।४।७२।। मासदस्यङ् स्यादनादी प्रत्य. परे । लियो । विपः ॥ थाम्शसोः। ६।४।८०॥ अमि शसि न सिपा पर पा स्यात् । विपम् । मीम् । खियो । मियः ।वी। सिपाहिये। त्रिपाः२॥ पोः । परवामुद् । बीणाम् । पियाम् । बिमा नियमनिशानः अतिमिः। भनिधीतरीरमा सामुदिपु । समतालिममा म गुयरः कापन । । ।

·गमम्राजसप:1८1१॥ प्रभादर्श समानांएगालगाध पक्ष । । यस्ता . म्याले । हे अम्बिके । जरा । जरसौ। शीभावासरवाज्जरस् । आमि नुटः परवारमा निशनपरिभाषाया भनिन्यतां पाश्रित्य अरसी इति केचिदाहुस्तन्निर्मूतम् । पापि शाम परिमार मिति । नि: Hि "प्रश्वभरजगमगजपत मिद्धान्तकौमुद्याम डित्यौकारविभक्तेः मंज्ञा । रमे । रमाः ॥ संबुद्धी च । ७।३।१०६॥ आ कार: स्यात्संधुद्धौ । एड्हस्वादिति संबुद्धिलोपः । हे रमे । हे रमे । हे रमाः । रमा रमे । रमा: । स्त्रीत्वान्नत्वाभावः ॥ आडि चापः।७।३।१०५।। आडि सि च परे आयन्तस्याऽङ्गस्य एकारः स्यात् । रमया । रमाभ्याम् । रमाभिः याडमः।७।३।११३॥ आपः परस्य हिद्वचनस्य याडागमः स्यान् । वृद्धि चि । रमायै । सवर्णदीर्घः । रमायाः । रमयोः । रमाणाम् । रमायाम् । ग्मयोः ।। सु । एवं दुर्गादयः ॥ सर्वनाम्नः स्यादृस्वश्च । ७।३।११४ ॥ आत्र सर्वनाम्नः परस्य डितः स्याट् स्यादापश्च. ह्रस्वः । याटोऽपवादः । सर्वस्यै । सर्वस्या एकादेशस्य पूर्वान्तत्वेन प्रहणादामि सर्वनाम्नइति मुट् । सर्वासाम । मरिया सर्वयोः । सर्वासु । एवं विश्वादयावन्ताः॥ विभापा दिक्समासे यहुव्री ।१।१॥ २८ ॥ अत्र सर्वनामता वा स्यात् । उत्तरपूर्वस्यै । उत्तरपूर्याय 3 दि मान्यन्तराले इति प्रदिपदोक्तस्य दिक्समासस्य प्रहणान्नेह । योत्तरा सा पूर्वा न्मुग्धायास्तस्यै उत्तरपूर्वायै । बहुव्रीहिग्रहणं स्पष्टार्थम् । अन्तरस्यै शाला । पाय- इत्यर्थः । अपुरीत्युक्तेर्नेह । अन्तरायै नगर्यै ।। विभापा द्वितीयातृतीयाभ्या- ।७।३ । १२५॥ आभ्यां द्वितः स्याट् स्यादापश्च हस्वः । इदं सूत्रं त्यक्तुं श म् । तीयस्य हिरसूपसंख्यानात् । द्वितीयस्यै । द्वितीयायै । द्वितीयस्याः । द्वितीया द्वितीयस्याम् । द्वितीयायाम् । शेष रमावत् । एवं तृतीया । अम्वार्धनद्योर्द्वस्वः ।। अम्य । हे अक । हे अह । असंयुक्ताये डलकास्तद्वता हस्वोन । हे अम्बाडे । हेमें म् । जरगामित्यादि । पझे हलादौ च रमायत् । इह पूर्वविप्रतिषेधेन शीभावं कृत्वा देशाप मानियमायेनावन्ततामाभित । औडआपः । आहि मापः । याहाप: । हर गापः। रंगम् । इति पशापि विधयः प्रामाः । एवं ननिशपरसु तथाप्यनस्पिधादि मन भवन्ति । भाप्रापिति प्रतिण भाकारम्परीयाSST सयंत्र प्रहणात् । एवं यारिणी भा भारतिप्रभारतिषः निष्काशाम्पिरियादिमिदेदीपा HATARNम । भगमनसायपत्र पाभपमाकायं सानियतावनापूवं था पारमादिति बाणम् । भारत र पाप गाविधानाम् । उपसभनीषा रिपा पनि मनिकापाना । नमः । ममा । नागामियादि । - प HTET पाने मान निr ·अजन्तनपुंसकलिङ्गम् । रयंभूः पूंवत् ।। न पदस्वस्रादिभ्यः । ४।१।१०॥ पटसंज्ञकेभ्यः स्वस्रादि- पश्च डीप्टापो न स्तः ॥ स्वसा तिस्रश्चतस्रश्च ननान्दा दुहिता तथा । याता मातेति ते स्वस्रादयउदाहृताः ॥ अतृन्निति दीर्घः । स्वसा । स्वसारी । स्वसारः । माता तृवत् । शसि मातृः । द्यौगोवत् । राः पुंवन् ॥ नौग्लौंवत् ।। ॥ इत्यजन्ताः स्त्रीलिङ्गाः॥ अतोम् । ७।१ । २४ ॥ अतोङ्गात् क्लीयात्स्वमोरम् स्गत् । अमि पूर्वः । ज्ञा. । एड्सस्वादिति हल्मात्रलोपः । हे ज्ञान ॥ नपुंसकाच । ७।१।१९ ॥ सासरस्यौङा शी स्यात् । भसंज्ञायाम् ॥ यस्यति च । ६।४।१४८॥ भस्से. वर्णयोलोप: स्यादीकारे तद्धिते च परे । इत्यकारलोपे प्राप्ते ॥ औङः या प्रतिषे. वाच्यः * ॥ ज्ञाने ॥ जश्शसोः शिः।७।१॥ २० ॥ क्लीयादनयोः शिः (॥शि सर्वनामस्थानम् । १।१॥ ४२ ॥ शि इत्येतदुक्तसंज्ञं स्यात् ।। सकस्य झलचः।७।१।७२॥ झलन्तस्याऽजन्तस्य च लीयस्य नुमागमः पर्वनामन्धाने परे । उपधादीर्घः ज्ञानानि । पुनस्तद्वत् । शेषं रामवत् । एवं ध- फलादयः ॥ अदईतरादिभ्यः पञ्चभ्यः।७।१ । २५ ।। एभ्यः लीये- स्वमोरडादेशः स्यात् ॥ टे।६।४।१४३ ॥ डिति परे भस्य टेलोपः स्या- अवसाने । कतरन् । कतरन् । कतरे । कतराणि । भस्येति किम् । पथमः । पायथमपोरिति पूर्वसवर्णदीर्घः पड्तस्वादिति संवृद्धिलोपश्च न भवति । हे कतर- पुनस्तद्वत् । शेष पुंवत् । फतमत् । अन्यत् । अन्यतरत् । इतरत् । अन्यतमश- य तु भन्यतममित्येव ॥ एकतराप्रतिपेधीवक्तव्यः * ॥ एकतरम् । सोरमादेशे संनिपातपरिभाषया न जरस् । अमरम् । अजरसी । अजरे । परत्वाग्जरसि पृ. हालन्तत्यानुम् ।। सान्तमहतः संयोगस्य । ६।४।१०। मान्तसंयोगम्य श्य योनकारस्तस्योपधापादीर्घः स्यादसंयुदौ सर्वनामस्थाने परे । अजरांसि । भज- । भमि लुकोपवादमम्भावं पाथित्वा परत्याग्जरम् । सतः संनिपातपरिभाषया न । अन्तरसम् । भारम् । अजग्मी । भनरे । अजगंमि । अजगणि । शेष पुंव. परमाति हदगोदकास्थानां हद् उदन् भासन् । इन्दि । इदा । हयामिरगदि । उदानि । उगा। उपभ्यामित्यादि । आसानि । आला । आमभ्यामित्यादि । मामि । मांगा । मान्म्यामियादि । यस्तुतस्तु प्रभृतिमहणं प्रकारामियुक्तम् । अतएव भाये मासनगाउपायायुदाहतम् । अपरमपादित्वेन भत्वात्मपोगान्नटोगेन । परन पत्र हि छन्दसायनुपर्तितं यत्ती तपायपोमीपत्र मामन्दीनि वानिक छन्दो. पाहणमामासोफेऽपि कनिदिति केपटोतर्गत्या प्रयोगमनुमत्य पदादयः प्रपोसाव्या- t:नर:। - ।

·श्रियः ।। नेययस्थानावग्त्री।।४॥४॥ इशारा मिलियाना न्तेभ्योनान्तेभ्यश्च खियां डीप् स्यात् । क्रोष्ट्री । क्रोष्ट्रयौ। क्रोष्ट्रयः । वधूगौगवन् । भ्रूः श्रीवत् । हे सुभ्रूः । कथं तर्हि हा पितः कासि हे सुभ्र इति भट्टिः । ममादएका नर्णग्रहणं सप्टार्षम् । गणं याधिखा परत्वानुट् । पुनर्भूणाम् । वर्षाभः । भेजारी वशंभु । भेक्यां पुनर्नवायां वी वर्षाभूर्द?रे पुमानिनि यादवः । वर्षाभ्यो । वर्षाभ्वः। frarmire inferi गानादि: Amritin mittee माना Inf| MIRTETritfreeITES t: A Refe! अमिम ! thent after: | Africa मणि ifer गनिमणे । अनि भिनाई भोग्नीका पनि गाraming from I Timrite ETE AREET गर्भने । ही गु मुग । भनिषि । तिमिगी। प्रतियोगितामा भिरे। प्रगाय गाती पक्ष्यमाग प्रम । भगियो । भोलि नि । अनिषिणो अनिविपीरिगाति । गोगन ग्वीः । प्रनिनिकालिनि rif Pr भानापियन पगुंदामः । गगंपदाणेगानागा निभानगुहागर गि अति । अमिनिमः । भागमा मितिमी श्री दिने दती नदीसंशी न सोना वी ।। श्रीः । भिंगे । धिमे पियामि। ।१।४। ५ ॥ यहुगमानी गारयो ग आमि गा नदीगंगी सोनतु भी! श्रीणाम् । श्रियाम् । श्रिणि । श्रिपाम । प्रधीशदस्य तु शिकागदीनां मा र वद्रूपम् । पदान्तरं बिनापि वियां वर्गमानन्यं निसनीखमिति सामागत् । निजात रानभिधायफलं तदिति कैपटमते तु गुंबदूपम । प्रकृटा गिनि विग्रह तुर अमि शसि च प्रध्यं प्रध्याति विशेषः । सतु धीर्यस्याः सुष्टु पागति येनि विमई वृत्तिमते मुधीः श्रीवत् । मतान्तरे पुंवत् । सुनु धीरिति विप्रहे तु श्रीवदेव । पुंवत् । प्रामनयनस्योत्सर्गतः पुधर्मतया पदान्तरं विना खियामप्रवृत्तः । एवं खर पवनादेरपि पुंधर्मत्वमौत्मर्गिक योध्यम् ॥ धेनुर्मतियन् ॥ स्त्रियां च ।७।१।०६५ स्त्रीवाची क्रोष्ठशब्दस्तृमन्तवद्रूपं लभते ॥ भन्नेभ्योडीए । ४।१।५ ॥ को यमिति बहवः । खलपूः पुंवत् । पुनर्भूः इनकरेति यणा निषेधोन । हे पुनर्भु । पुनर्यम् । पुनवौं । पुनः ॥ एकाजुत्तरपदे णः । । ४ । १२ ॥ मकाजुत्तरपदं यस्य तस्मिन् समासे पूर्वपदस्पानिमित्तात्परस्य प्रानिप दिकान्तनुम्विभक्तिस्थस्य नस्य नित्यं णवं स्यात् । आरम्भसामर्थ्यानित्यत्वे सिद्ध पु नियत्रीवाभावान हे वर्षाभू: कैयटमते । मनान्तरे तु है वर्षाभु । पुनर्नयायां तु है । उवडोयाधनाभयडुवति ·हलन्तपुल्लिङ्गम् । दे_तोहस्य पस्याग्झलि पदान्ते च । उपदेशे किम् । अधोगित्पत्र पा स्यात् । मिलिहमा.मानमिच्छति दामलिधति । ततः विपि दामलिट् । अत्र माभूत ॥ एकाचो शोभए झपन्तस्य स्वोः।८।२॥ ३७॥ धातोरवयवोयएकाच झपन्त- पदवयवस्य यशः स्थाने भए स्थासकारे ध्वशब्दे पदान्ते च । एकाचोधातोरिति सा- नाधिकरण्येनान्यये तु इह न स्यात् । गर्दभमाचंटे गर्दभयति । ततः क्वि । णिलोप: पि । अलौति निवृत्तम् । स्वोर्महणसामर्थ्यात् । तेनेह न । दुग्धम् । दोग्धा । व्य- देशिवदावन धाखवयववाहप्भावः । जश्वचर्खे । धुक् । धुम् । दुहौ । दुहः । प. बचवें । धुक्षु ॥ या द्रुहमुहष्णुहष्णिहाम् । ८।२॥ ३३ ॥ एपा हस्य वा पः याझलि पदान्ते च । पक्षे हः । धुक् । ध्रुम् । ध्रुट् । ध्रुट् । दुहौ । द्रुहः । ध्रुग्भ्याम् । मुहम्पाम् । धुक्षु । भुसु । भुट्सु । एवं मुहष्णुहणिहाम ॥ विश्ववाद । विश्ववाङ् । वि. धयाहौ। विश्ववाहः । विश्ववाहं । विश्ववाहो ॥ इग्यणः संमसारणम्।१।१॥४५॥ पणः स्थाने प्रयुज्यमानोपाइक ससंप्रसारणसंज्ञा स्यात् ॥ चाहऊत् । ६।४।१३२ । मध्य वाहः संप्रसारणमूद स्यात् ॥ संमसारणाच।६।१।१०८ ॥ संप्रसार- गादचि पूर्वरूपमेकादेशः स्यात् । एत्येधल्यूदसु । विश्वौहः । विश्वौहेत्यादि । छन्दस्य ग्विरिति पक्षे णिजन्ताद्विच् ॥ चतुरनडहोरामुदात्तः । ७१११ ९८॥ अन. योराम् स्यात्सर्वनामस्थाने सचोदात्तः ॥ सावनडहः ।७।११८२॥ अस्य नुम् शासौ परे । आदित्यधिकारादवर्णात्परोऽयं नुम् । अतोविशेषविहितेनापि नुमाआमन बाध्यते । आमा च नुम्न बाध्यते । सोलॊषः । नुविधिसामद्विसुसंस्त्रिति दत्वं न । संयोगान्तलोपस्यासिद्धत्वान्नलोपोन । अनजान ॥ अम् संयुही।७।१९६॥च. तुरनडुहोरम् स्यात्संयुद्धौ । आमोपयादः । हे अनइन् । भनबाहौ । भनद्वाहः । अ. मदुहा ॥ बसुसंसुध्वंस्वनडहां दः॥८॥२॥७२॥ सान्तवस्वन्तस्य संसादेच दः स्थात्पदान्ते । अनदुद्भयामित्यादि । सान्तेति किम् । विद्वान् । पदान्ते इति किम् । सस्तम् । ध्वस्तम्।। सहः साडासा८॥३॥५६॥ सापस्य सहः सस्त्र मूर्धन्यादेशः स्थान् । तुराबाट । तुगपाड् । तुरासाही । तुरासाहातुरापास्यामित्यादि । तुरं सहतात्यर्थे छन्दसि सह इति विलोके तु साहपतेः किम् । अन्येपामीति पूर्वपदस्य दीपः॥दिय- औत्।७१११८॥ दिविति प्रातिपदिकस्य औरणात्सो परे। अतिधित्वेन स्थानिवत्वामा- दहपाविति मुलोपोन ३ मुद्यौः । मुदिदौ । सुदियः । मुदिवम् । सुदियो । दिवउत् ।। १६१३१॥दिवोऽन्तादेशउकारः स्थायदान्ते । सुदुभ्याम् । सुशुभिः । चलारः । ननु चतुर्मिः । चतुर्थः २॥ पदचतुभ्यंश्च ।७।११। ५५॥ पसंझकेभ्यश्चतु- ' परस्यामोनुहागमः स्यात् । णत्वं । द्विलं । चतुर्णाम् !! रोः सुपि।८।। १६ ॥ सपनीयहुवचने रोरेव विसर्जनीयोनायरफस्स पलम् । पय द्विवे पाने । . - ·। सिद्धान्तकौमुद्याम इति योध्यम् ॥ हस्वोनपुंसके प्रातिपदिकस्य । १।२।४७ ॥ हीये प्राति पदिकस्याऽजन्तस्य ह्रस्वः स्यात् । श्रीपं ज्ञानवत् । श्रीपाय । अत्र संनिपातपरिभाषा आतोधातोरियाकारलोपोन ॥ स्वमोनपुंसकात् । ७।१ । २३ ॥ लीवाना स्वमोठेक् स्यात् । वारि ॥ इकोचि विभक्तो।७।१।७३ ॥ इगन्तस्य सी. वस्य नुमागमः स्यादचि विभक्तौ । वारिणी । वार्गणि । नलुमतेति निषेधस्यानित्यत्वा- पक्षे संयुद्धिनिमित्तोगुणः । हे वारे । हे धारि । आहोना। वारिणा । घेड़ितीनि ए णे प्राप्ते ॥ वृद्धयौत्यतृज्यद्भावगुणेभ्योनुम्, पूर्व विप्रतिषेधेन * ॥ वारिणे । वारिणः । वारिणोः । नुमचिरेति नुर् । नामीति दीर्घः । वार्गणाम । वारिणि । वारिणोः । हला- दो हग्वित् ॥ तृतीयादिषु भापितपुस्कं पुंवद्गालवस्य । ७१.१ । ७४ ॥ प्रवृत्तिनिमित्तैक्ये भाषितपुंस्कमिगन्तं लीयं पुंवद्वा स्याहादावचि । अनादये । अनादिने इत्यादि । शेषं वारिवत् । पीलुर्वृक्षस्तत्फलं पीलु तस्मै पीलुने । अत्र न पुंवत् । म त्तिनिमित्तभेदात् ॥ अस्थिदधिसक्थ्यक्षणामनडुदात्तः । ७ । ११७१॥ एपामनङ् स्याहादावचि सचोदात्तः । अल्लोपोऽनः । दना । दः । दनः । दो: २। दनि । दधनि । शेपं धारिवत् । एवमस्थिसक्थ्यक्षि । तदन्तस्याप्यनङ् । भतिदया। सुधि । सुधिनी । सुधीनि । हे सुधे । हे मुधि । सुधिया । सुधिना । प्रध्या । प्रधिना! मधु । मधुनी । मधूनि । हे मधो । हे मधु । एवमम्वादयः । सानुशब्दस्य सुर्वा । सूनि । सानूनि । प्रियक्रोष्टु । प्रियकोप्टुनी । तृज्वझावात्पूर्वविप्रतिषेधेन नुम् . । फोनि । टादौ पुरन् । पक्षे प्रियकोष्टा । मिषफ्रोष्टुना । प्रियक्रोष्ट्र । निगोष्टवे. अन्यत्र तृन्यायापूर्वविप्रतिषेधेन नुमेव । प्रियक्रोष्टना । प्रियकोष्टुने । नुमगिरी नु । प्रियशोष्टनाम् । मुलु । मुलुनी । मुन्नूनि । पुनस्तद्वरा । मुल्वा । सुलुना । तृ । भातृणी । धानृणि । हे धातः । है धान । धाया । धातृणा । एवं , ज्ञातृकर्माह पः॥ पचहरप्रस्यादेशे । १।१ । ४८ ॥ आदिश्यमानेषु हस्वेषु पनागेव स्यात् ।। प्रशु प्रधुनी । प्रनि । प्रगुनगादि । न पुंयम् । यदिगन्तं नपुंगकग्णाभाग । पमपेऽसि । प्रनि । मरिणी । प्राणि । प्ररिणा। एकदेशित पानन्यायात्रापानीलायम । मायाम् । प्रगमिः । नुमनिति मुख्याये प्रगणामिति भाषः । वस्तुमस्तु मंनिरिभाषा नुक्ष्यार्य न । नामीति दार्पस्यारम्भमान परिमा लामाकम् । प्ररोगाम् । मनु । गनुनी । मुनि । मुनुना गबु पा॥ ॥परपजन्लानर्तुगकलिकाः। होदः।८।२।१॥ पापानि पाले पाइलामाथिति मलोपः। HTTER: मिनिम् । निती। लिला afreen निरिम ॥ दादेघांनाः। ८11 पिए- इति तस्य भारी । 1 ·P हलन्तपुल्लिङ्गम् । ब्रह्मनिष्ठः । राजानौ । राजानः राजानम् । राजानी । अल्लोपोऽनः । चुलम् । न चाल्लोपः स्थानिवत् । पूर्वत्रासिद्ध तनिषेधात् । नापि पहिरङ्गतयाऽसिद्धः । यथोद्देशपक्षे पाष्ठी परि- भाषां प्रति श्रुत्वस्यासिद्धतयाऽन्तरङ्गाभावे परिभापायाभप्रवृत्तेः जमोर्जः । राज्ञः। राज्ञा । नलोपः सुप्स्वरसंज्ञातुग्विधिपु कृति । ८॥२॥२॥ सुविधौ स्वरविधौ संज्ञाविधौ कृति तुग्विधौ च नलोपोऽसिद्धोनान्यत्र राजाश्वइत्यादौ । इत्यसिद्धत्वा- दात्वमेत्यमैस्त्वं च न । राजभिः । राज्ञे । राजभ्याम् । राजभ्यः । राज्ञः राज्ञोः । ज्ञाम् । राज्ञि । राजनि । प्रतिदीव्यतीति प्रतिदिवा । प्रतिदिवानी । प्रतिदिवानः । स्य भविषयेऽलोपे कृते ॥ हलि च।८।२।७७ ॥ रेफवान्तस्य धातोरुधाया कोदीर्घः स्याद्धलि । न चाल्लोपस्य स्थानियत्त्वम् । दीर्घविधौ तनिषेधात् । बहिरङ्गपरि- पा तूतन्यायेन न प्रवर्तते । प्रतिदीनः प्रतिदीनेत्यादि । यज्वा । यज्वानौ । यज्वानः।। 'संयोगादमन्तात् । ६।४।१३७ ॥ वकारमकारान्तसंयोगात्परस्यानोऽकार- लोपोन स्यात् । यज्वनः । यज्वना । यज्यभ्यामित्यादि । प्रापः । ब्रह्मणा । भ्यामित्यादि ॥ इन्हन्पूपार्यम्णां शौ । ६।४।१२॥ एषां शावेवोप- पादी|नान्यत्र इति निषेधे प्राप्ते ॥ सौ च । ६।४।१३ ॥ इन्नादीनामुपधाया म: स्यादसंबुद्धौ सौ परे । वृत्रहा । हे वृत्रहन् । एकाजुत्तरपदे इति णत्वम् । वृत्र- ।। वृत्रहणः । कृत्रहणम् । वृत्रहणौ ॥ होहन्तेणिन्नेषु । ७ । ३ । ५४ ॥ ते णिति च प्रत्यये नकारे च परे हन्तेर्हकारस्य कुत्वं स्यात् । हेन्तेः। ८।४। १॥ उपमर्गस्थानिमित्तात्परस्य हन्तेर्नस्य गवं स्यात् । प्रहण्यात् ॥ अत्पूर्वस्य ।४।२२॥ हन्तेरत्पूर्वस्यैव नस्य णत्वं नान्यस्य । प्रनन्ति । योगविभागसाम- दनन्तरम्प विधिर्वा भवति प्रतिषेधोवेति नान्यं याधित्वा एकाजुत्तरपदे इति णत्व- 'निवर्त्यते । नकारे परे कुखविधिसामादल्लोपोन स्थानिवत् । वृत्रनः । वृत्र- इत्यादि । यत्तु वृत्रमात्यादौ वैकल्पिक णत्वं माधवेनोक्तं तदाप्यवार्तिकविरु- । एवं शाहिन्यशस्विन्नर्यमन्पूपन् । पशस्विनिति विन्प्रत्यये इनोऽनर्धकत्वेऽपि इन्- अत्र ग्रहणं भवत्येव । अनिनस्मन्प्रहणान्यर्षवता धानकेन च तदन्तविधि नयन्तीति वचनात् । अर्यम्णि । अर्यमणि । पूष्णि । पूषणि । मघवा यहुलम ।४।१२८॥ मघवन्शब्दस्य वा तृ इत्यन्तादेशः स्थान् । ऋ इत् ।। उ- चां सर्वनामस्थानेऽधातोः।७।१।७०॥ अधातोरगितोनलोपिनोऽञ्च- मागम: स्यात्सर्वनामस्थाने परे । उपधादीर्घः । मघवान् । पह दीचे कर्तव्ये न्तिलोपस्यासिद्धवं न भवति घहुलमहणात् । तथा च श्वनुक्षनिति निपातना. १ यद्यपि हन्तैरत्पूर्वस्येति सूत्रं सूरपाठे एकमेव पठितं तथापि भाष्याना योगविभागेन व्याख्यातमतो- पतयोः सूधाइएकपत्र। १ ५ ·- - Imag अगंऽपि । ८1१.४॥ 4 mint । म । नि:गिया । Eि | गीत गुनगर प्राधान्ये नु स्यांग । पामगुगांम् । कम म गा SITENTT मन । करी, गमनः । फमना ॥ मोनोपानीदानामंगमनाने, मत्यम्यागिन्यामनापान । प्रशाम् EATH | प्रापी I REATE: । प्रसाद पादि । किमः यः ।।२।१० माहिमती । अनुमति परमादेशः । कः । को कम । को। काम यादि मांग ॥ इदमा ।७।२११०८ ॥ इदमोपः गागी परे । बदायर ॥ इदोऽय पुमि ।७।२।१११ ॥ दमादोऽग् गारगी मुंगि । मानी । अपम । पराग रम्पत्वं च ॥ दश । ७१२॥१०॥ दमोदय मा मानिसको । मौ । ने। गदादेः संयोधनं गारतीत्युरमर्गः ॥ अनाप्यकः ।७।३।११२॥ भाका स्पेदमइदोऽन गादापि विभक्ती । भाविति टालारण : पण प्रत्याहा अनेन ॥ हलि लोपः।७।२।११३ ॥ अकादमादीला म्यागर लादौ ॥ नानकेऽनोन्यविधिग्नभ्यासविकार ॥ आचन्तयदेकम्मिन् ।। ।१।२२ ॥ एकम्मिन् प्रियमाणं कार्यमादायियाऽन्सइय म्यान् । आभ्या नेदमदसोरको १७१११११ ॥ अफकारपोरिदमदसाभिंसपेस् एत्वम् । एभिः । अवम् । नित्यत्वात् हे स्मै पश्चादलि लोपः। अस्मै । आभ्यान पभ्यः । अस्मात् । आभ्याम् । एभ्यः । अस्य । अनयोः । एषाम् । अस्मिन् । अनयोः एषु । ककारयोगे तु अयकम् । इमको । इमके । इमकम् । इमको । इमकान ।। केन । इमकाभ्याम् । इमकैः ॥ इदमोऽन्वादेशेऽशनुदात्तस्तृतीयादी।श ३२ ॥ अन्वादेशविषयस्येदमोऽनुदात्तो आदेशः स्यात्तृतीयादौ । अश्वचनं साम कार्थम् ॥ द्वितीयाटौस्वेनः । २।४।३४ ॥ द्वितीयायां टौसोच परता तदोरेनादेशः स्यादन्यादेशे । किंचिलार्य विधातुमुपात्तस्य कार्यान्तरं विधातुं पुनरुप दानमन्वादेशः । यथानेन व्याकरणमधीतमेनं छन्दोऽध्यापयेति । अनयोः पवित्रं ई लमेनयोः प्रभूतं स्वमिति । एनम् । एनौ । एनान् । एनेन । एनयोः । गणयतेविन सुगम् । सुगणौ । सुगणः । सुगणूस । सुगण्ट्स । सुगण्सु । किम् । कस्य विझलोरिति दीर्घः । सुगाण् । सुगाणौ । सुगाणः । सुगाण्सु । सुगाण्ट्स सुगाण्ट्सु । परत्यादुपधादीर्घः । हल्डयादिलोपः । ततोनलोपः । राजा न बुद्धयोः । ८।२।८॥ नस्य लोपोन स्यात् डो संयुद्धौ च । हे राजन् ।डौ तु श्छन्दगुदा हरणम् । सुपां सुलुगिति डेटुक् । निषेधसामर्थ्याव्यत्ययलक्षणम् । परमे व्योमन् । गयुतरपदे प्रतिषेधीवक्तव्यः । * ॥ चर्मणि निलाभस्य चर्मतिलः । प्रमाण निष्टा अस्प M न सात् अनुनासि ·न । हलन्तपुलिङ्गम् । पञ्चाम् । एवं सप्तन् नयन दशन् ॥ अष्टनआ विभक्तौ । ७।२।८४॥ अष्टनावं स्याद्धलादौ विभक्तौ ॥ अष्टाभ्यऔर ।७।१ । २१ ॥ कृताका- रादएनः परयो सशसोरौश् स्यात् । अष्टभ्यइतिवक्तव्ये कृतात्वनिर्देशोजस्शसो- विषये आवं ज्ञापयति । वैकल्पिकं चेदमष्टनात्वम् । अष्टनोदीर्घादिति सूत्रे दीर्घम- हणाज्ज्ञापकात् । अष्टौ २ । परमाष्टौ । अष्टाभिः । अष्टाभ्यः २। अष्टानाम् । अष्टासु। चार आलाभावे । अष्ट अष्ट । इत्यादि पञ्चवत् । गौणवे लावाभावे राजवत् । शसि प्रिया- तः । इह पूर्वस्मादपि विधावलोपस्स स्थानिवद्भावान गुत्वम् । कार्यकालपक्षे यहिरङ्ग- 11 सालोपस्यासिद्धत्याद्वा । प्रियाष्ट्रा इत्यादि । जश्शसोरनुमीयमानमात्वं प्राधान्यए- 15 व न तु गौणतायाम् । तेन प्रियाष्ट्रोहलादावेव वैकल्पिकमालम् । प्रियाप्टाभ्याम् । -11 प्रियाप्टाभिः । प्रियाटाभ्यः२ । प्रियाष्टासु । प्रियाष्ट्रोराजवत्सर्व हाहावञ्चापरं हलि । - भष्भावः । जश्त्वच । भुत् । भुद् । बुधौ । बुधः । बुधा । भुझ्याम् । भुरसु ॥ ऋत्वि- ' ग्धृक्स्रग्दिगुष्णिगञ्चयुजिक्रुञ्चां च । ३।२।५९॥ एभ्यः किन स्यात् । अलाक्षणिकमपि किंचित्कार्य निपातनाल्लभ्यते । निरुपपदाधुजेः किन् । कनावितौ ।। कृदतिङ् । ३।१।९३ ॥ संनिहिते धाखधिकारे तिभिन्नः प्रत्ययः करमज्ञः का स्यात् ॥ वेरपृक्तस्य । ६।१ । ६७ ॥ अपृक्तस्य वस्स लोप: स्यात् । कृत्तद्धिते. ति प्रातिपदिकत्वात्स्वादयः ।। युजेरसमासे । ७।१। ७१ ॥ युजेः सर्वनाम- स्थाने नुम् स्यादसमासे । सुलोपः । संयोगान्तस्य लोपः ॥ फिन्प्रत्ययस्य कुः॥ ८॥ २।६२ ॥ विन्प्रत्ययोयस्मात्तस्य कवर्गोऽन्तादेशः स्यात्पदान्ते । नस्य कुल्वेनानुना. । सिकोडकारः । युङ् । नश्वापदान्तस्येति नुमोऽनुस्वारः परसवर्णः तस्याऽसिद्धत्वा- चोः कुरिति कुस्त्रं न । युझौ । युञ्जः । युञ्जम् । युञ्जी। युजः । युजा । युग्भ्यामित्यादि । असमासे किम् ॥ चोः कुः । ८।२।३०॥ चवर्गस्य कवर्गः स्याज्झलि पदान्ते च । इति कुत्वम् । क्विन्प्रत्ययस्येति कुत्वस्यासिद्धत्वात् । सुयुक् । सुयुम् । सुयुजौ सुयुजः । युजेरिति धातुपाठपठितेकारविशिष्टस्यानुकरणं न विका निर्देशः । तेनेह न । युज्यते समाधत्ते इति युक् । पुज समाधी देवादिकमात्मनेपदी । संयोगान्तलो- पः। खन् । खोः । खः । इत्यादि । प्रश्चेति पत्वम् । जश्त्वचर्खे । राट् । राइ । राजौ । राजः । राट्सु । रासु । एवं विभ्राट् । देवेन् । देवेनौ । देवेजः । विश्वमृट् । विश्वसृड् । विश्वसृजौ । विश्वसृजः । इह सृजियज्योः कुत्वं नेति लीये वक्ष्यते। परिमृ. । पत्वविधौ राजिसाहचर्यान् । टुभ्राज दीप्ताविति फणादिरेव गृह्यते । यस्तु पन- भाजुदीताविति तस्स फुखमेव । विभ्राक् । विधाम् । विधाग्भ्यामित्यादि । परौ प्रजेः यः पदान्ते * ॥ परायुपपदे प्रजेः किम् स्यादीर्घश्च पदान्तवि- पये पलं च । परित्यज्य सर्व प्रजतीति परिवाद । परित्राजौ । परिमानः ॥वि- - - ·मिटाना। গালাগা বা মাথায় পাপৰিৱমিলস, গ সালমা हाशिक्षिति निकायमा मपयानमानिगि महिः । मायग्नी । मनमा न । मययनराम् । मपयनी । मध्यमः । मपयवा | मपयनामितादि । गृला गया । सन्दीपनिणी गनि गनियन माग गदायर । अन्लोदा नु लाडके ति विशेषः । मधयानो । मघयानः । टि गगयम् ॥ श्वयुयमघोनामत दिने । १४१११३ ।। अनन्गानां भगंजकानापामादिने पो गंगारणं गान, । संगम णाप । भाद्गुणः । मघोनः । भान्सानां किम् । मयमाः । मययता । रियो मधर्म असद्धिते किम् । माधवनम् । मघोना । मघवयामियादि । शुनः । शुना । श्रन्या त्यादि । भुवन राम्दे यस्योत्ये कृते । न संप्रसारणे संप्रसारणम् । ६।१।३७ संभसारणे परतः पूर्वस्य यणः संप्रसारणं न स्याग । इनि गकारस्य नेत्यम् । पर ज्ञापकादन्यस्य पण पूर्व रांप्रसारणम् 1 गून गूगा । गुवम्यामिणादि । भर्या । अर्चन ॥ अर्चणस्त्रसापनमः । ६।४ । १२७ ।। नया रहितस्यायनन्तस्या स तृश्यन्तादेशः राम तु सौ । गित्त्वानुम् । अयंन्ती । अर्यन्तः । अर्यन्तम् । म न्तौ । अर्यतः । अर्यता । अर्पयामित्यादि । अनमः किम् । अनयाँ यग्ययन् ।। पथि मध्यभुक्षामात् । ७।१।८।। एपामाकारोऽन्तादेशः स्यात्सो परे । आआदि ति प्रश्लेषण शुद्धायाएव ठगोविधानानानुनामिकः ॥ इतोऽत्सर्वनामस्था ।७।१।८६ ॥ पध्यादेरिकारस्याऽकारः स्यात्सर्वनामस्थाने परे ॥धोन्यः । ।११८७॥ पथिमथोस्थस्य न्यादेश: स्यात् सर्वनामस्थाने परे । पन्थाः । पन्थानी पन्धानः । पन्धानम् । पन्धानौ ॥ भस्य टेलोपः।७।१।८८॥ भसंज्ञकस्य प ध्यादेप्टेलोप: स्यात् । पपः । पथा । पपिभ्यामित्यादि । एवं मन्धाः । ऋभुक्षाः । स्त्रिय नान्तलक्षणे डीपि भत्वाहिलोपः । सुपथी । सुमधी । नगरी । अनृभुक्षी सेना । आवं नपुंसके न भवति न लुमतेति प्रत्ययलक्षणनिषेधात् । सुपधि बनम् ॥ संबुद्धौ नपुंस- कानां नलोपोचा याच्यः * ॥ हे सुपथिन् । हे सुपधि । नलोप: सुप्स्वरेति नलोप- स्यासिद्धत्वाद्रस्वस्य गुणोन । द्विवचने भत्वाहिलोपः। सुपधी । शौ सर्वनामस्थान- स्वात् सुपन्थानि । पुनरपि । सुपथि । सुपथी। सुपत्यानि । सुपथा । सुपथे । सुपधि- भ्यामित्यादि ॥ ष्णान्ता पटू।१।१।२४ ॥ पान्ता नान्ता च संख्या पद संज्ञा स्यात् । पड्डयोलुक् । पच २१ संख्या किम् । विमुषः । पामानः । शतानि सहस्राणीत्यत्र संनिपातपरिभाषया न लुक् । सर्वनामस्थानसंनिपातेन कृतस्य नुमस्तद- विघातकत्वात् । पञ्चभिः । पक्षभ्यः २ । पचतुर्थ्यश्चेति नुर् ।। नोपधायाः।६। ४।७॥नान्तस्योपधायादीर्घः स्यानामि परे । नलोपः । पक्षानाम् । पासु । परमपञ्च । परमपञ्चानाम् । गौणत्वे तु न सुमुटौ । प्रियपधा । प्रियपञ्चानी । निगपञ्चानः । प्रिय - ·हलन्तपुटिङ्गम् । ३१ पञ्चाम् । एवं सतन नवन दशन् || अप्टनआ विभक्तो।७।२१८४! अष्टनात्वं स्वादलादौ विभक्तौ ।। अष्टाभ्याम् ।७।१॥ २१ ॥ कृताका रादएनः परयोसशसोरौर स्यात् । भएभ्यइतिवक्तव्ये कृतावनिर्देशोजस्शसे विषये आवं ज्ञापयति । वैकल्पिकं चेदमटनआत्यम् । अपनोदीर्घादिति सूत्रे दीर्घ हणाग्नापकात् । अष्टौ २१ परमायौ । अष्टाभिः । अटाभ्यः २॥ अष्टानाम् । अष्टासु आवाभावे । अष्ट अष्ट । इत्यादि पञ्चवत् । गौणत्वे लाखाभावे राजवत् । शति प्रिय तः । पूर्वमादपि विधावल्लोपस्य स्थानिवद्रावान्न पुत्वम् । कार्यकालपक्षे पहिर स्याऽहोपस्यासिद्धलाद्वा । प्रियाट्या इत्यादि । जाशसोरनुमीयमानमात्वं प्राधान्या वन तु गौणतायाम् । तेन प्रियाष्ट्रोहलादावेव वैकल्पिकमालम् । प्रियाष्टाभ्याम् प्रियाटाभिः । प्रियाप्टाभ्यः२ । प्रियाटासु । प्रियाष्ट्रोराजवत्सर्वं हाहावश्वापरं हलि भष्भावः । जश्वचर्खे । मुत् । भुद् । बुधौ । बुधः । युधा । भुभ्याम् । भुसु ॥ऋत्वि ग्दधृक्नन्दिराष्णिगनुयुजिक्रुश्चां च । ३।२।५९ ॥ एभ्यः किन् स्थान अलाक्षणिकमपि किंचिकार्य निपातनालभ्यते । निरुपपदाधुनेः किन् । कनावितो कृदति ।३।११९३ ॥ संनिहिते धावधिकारे विभिन्नः प्रत्ययः कृत्संग स्यात् ॥ घेरपृक्तस्य । ६।१।६७ ॥ अपृक्तस्य वस्य लोपः स्यात् । कृत्तदि ति प्रातिपदिकत्वात्स्यादयः ।। युजेरसमासे ।७।१। ७१ ॥ युः सर्वना स्थाने नुम् स्यादसमासे । सुलोपः । संयोगान्तस्य लोपः । किन्प्रत्ययस्य कुः।८ २।६२ ॥ किन्प्रत्ययोयस्मात्तस्य कवर्गोऽन्तादेशः स्यात्पदान्ते । नस्य कुखेनानुन सिकोडकारः । युडू'। नश्वापदान्तस्पेति नुमोऽनुस्वारः परसवर्णः तस्याऽसिद्धस्त्र योः कुरिति फुत्वं न । पुौ । युद्धः । युञ्जम् । युओ। युजः । पुजा । युभ्यामित्यादि असमासे किम् ॥ चोः कु. १८१२।३०॥ वर्गस्य कवर्ग: स्याज्झलि पदान च । इति कुखम् । किन्प्रत्ययस्येति कुत्वस्यासिद्धत्वात् । सुयुस् । सुयुग् । सुयुजौ सुपुजः । गुजेरिति धातुपाठपठितेकारविशिष्टस्यानुकरणं न विका दशः तेने न ! युज्यते समाधत्ते इति युक् । युज समाधी देवादिकात्मनेपदी । संयोगान्तर पः । खन् । खल्लीः । खलः । इत्यादि । प्रश्चेति पत्वम् । जश्त्वच । राट् । राइ रागौ । राजः । रामु । रास । एवं विधाद । देवेट् । देवजौ । देवेनः । विश्वसद विश्वसद् । विश्वसजी । विश्वसृजः । इह सृजियज्योः कुत्वं नेति लीये वक्ष्यते। परि द् । पत्वविधौ राभिमाहवर्यात् । हुभ्रान दीसाविति फगादिरेव गृयते । पस्तु ए: घान्दीमाविति तस कुत्वमेव । विधाक् । विभ्राम् । विभ्राग्भ्यामिलयादि पौ प्रजे? प: पदाले * ॥ परावुपपदे मजेः किम् , स्वारीश्च पदान्ता पगे पतंग ·मिद्धान्तकौमुगाम श्वस्य पसुराटोः । ६ । ३ । १२८ ।। विश्वशब्दस्य दीर्घः स्याद्वसौ राश- दे च परे । विश्वं वसु यस्य सविश्वावसुः । राइिति पदान्तोपलक्षणार्थम् । चर्वम- विवक्षितम् । विश्वाराट् । विश्वाराड् । विश्वराजौ । विश्वराजः । विश्वाराड्भ्यामित्या- दि॥ स्कोः संयोगाद्योरन्ते च । ८।२।२९ ॥ पदान्ते झलि च परे यः सं. योगस्तदाद्योः सकारककारयोर्लोप: स्यात् । भृट् । भृड् । सस्य श्रुत्वेन शः । तस्य ज. रत्वेन जः । भृज्जौ । भृज्जः । ऋत्विगित्यादिना ऋतावुपपदे यजेः किन् । किनन्त- खाकुखम् । ऋविक् । ऋत्विग् । ऋत्विजौ । ऋत्विजः । रासस्पेति नियमान संयो. गान्तलोपः । ऊ । अर्ग ऊौं । ऊर्जः । यदाद्यत्वं पररूपत्वं च ॥ तदोस: सावनन्त्ययोः।७।२।१०६ ॥ त्यदादीनां तकारदकारयोरनन्त्ययोः सः स्यात्सो परे।.स्सः । त्यो । त्ये । त्यम् । त्यौ।त्यान् । सातौ । ते। परमसः। परमती । परमते । हिपर्यन्तानामित्येव । नेह । स्वम् । नच तकागेधारणसामर्थ्यानेति वाच्यम् । अ. तित्वमिति गौणे चरितार्थत्वात् । संज्ञायां गौणत्वे चात्वसत्वे न । यद् । यदौ । त्यदः । अतित्यद् । अतित्यदौ । अतित्यदः । यः । यौ । ये । एषः। एतौ । एते । अन्यादेश नु एनम् । एनौ । एनान् । एनेन । एनयोः २॥डे प्रथमयोरम् । ७। ।१॥२८॥ युप्मदम्मयां परस्य हे इत्येतस्य प्रथमाद्वितीययोश्चामादेशः स्यात् ।। मपर्यन्तस्य ।७।२१९१ ॥ इत्यधिकृत्य ॥ त्याही सौ । ७१२ । ९४ ॥ गुष्मदस्मदोर्मपर्यन्तस्य व अह इत्येतावादेशी स्तः सौ परे ॥ शेपे लोपः।७।२ ।९० ॥ आल्वपत्यानिमित्ततरविभक्ती परतायुप्मदस्मदोरन्त्यस्य लोपः स्यात् । अनी गुणे । अमि पूर्वः । त्वम् । अहम् । ननु वं बी अहं त्री इत्यत्र व अम् अह भम इति लिने अमि पूर्वरूपं परमरि थायित्वाऽन्तरङ्गल्याहार प्राप्नोति । मत्यम ! लिज गुप्मदरमदी । तेन खीत्याभायाम टार । गहा। शेषाति मप्तमी स्थानिनोऽधिक रणपविवक्षया तेन मापन्नास्स भर हलस मीर: स्यात् । सब परोऽप्यन्ता अगोगुणे कृने प्रवने । अन्तत्वामाराम टा । परमत्यम् । परमाहम् । भनित्यम् । भापहम् ॥ युपायो पिपगने । ७ ॥२॥१२॥ गोगतो गुप्मास्मदोर्मपन्न गुगा नाविभलो ॥ प्रथमायाम मियपने भाषायाम् ।७।२।८८॥ १६ समगारोलास: सा । भौय गुरधाम । मायां किम, । यु पन्या निमाम । भागन । मना पि । मायाण मान । पुराफाम । भा. HTA IN या ten मेलि माभूत । काममामायामिति म न मि. से ॥ पपपी अमि।।२।१३ ॥ गएम् । गूगम । वाम् | पापम् । HTTE | अनिद्वार भकिम् । नापानि कोमini of पापिय प्रशन afe ·हलन्नपुसिङ्गम । प्य अम् मान्तएवावशिष्यते नतु विक्रियतइति व्याख्यानाद्वा ॥ त्वमावेकर चने । ७१२११०॥ एकस्योक्ती युष्मदस्मदोर्मपर्यन्तस्थ खमी स्तोविभक्ती । द्वितीयायां च । ७१२१८७॥ युष्मदस्मदोराकारः स्यात् । वाम् । माम् । वाम् । आवाम् ॥ शसोन।७।१।२९ ॥ नेत्यविभक्तिकम् । युष्मदस्मन परस्य शसोनकारः स्यादमोऽपवादः। आदेः परस्य । संयोगान्तस्य लोपः । युष्मान अस्मान् ॥ योऽचि।७।२१८९॥ अनयोर्यकारादेशः स्यादनादेशेऽजादौ परतः स्वया । मया । युष्मदस्मदोरनादेशे ।७।२१८६॥ अनयोराकारः स्यात नादेशे हलादौ विभक्तौ । युवाभ्याम् । आवाभ्याम् । युष्माभिः । अस्माभिः । तुभ्य मही डयि । ७१२११५॥ अनयोर्मपर्यन्तस्य तुभ्यमद्यौ स्तोडयि । अमादेशः शेष लोपः । तुभ्यम् । मह्यम् । परमतुभ्यम् । परममह्यम् । अतितुभ्यम् । अतिमाद्यम् गुवाभ्याम् । आवाभ्याम् ॥ भ्यसोभ्यम् । ७११॥ ३०॥ भ्यसोभ्यम् । अभ्य पा आदेशः स्यात् । आधः शेषे लोपस्यान्सलोपवाएव । तत्राङ्गोत्तपरिभाषया एवं न अगम् तु पक्षद्वयेऽपि साधुः । गुप्मभ्यम् । अस्मभ्यम् ।। एफपचनस्य च । ७१ 1३२॥ आभ्यां पभम्येकवचनस्य आस्पान् । खत् । मन् । इसेवेति सुवचम् गुवाभ्याम् । आवाभ्याम् ।। पञ्चम्पाअत् । ७११॥ ३१ ॥ आभ्यां पक्षम्याभ्यसं ऽस्यात् । युप्मन् । अस्मत् ॥ तवममा उसि । ७।२।९६॥ अनमोर्मपर न्तम सयममौ लोडसि ॥ युष्मदस्मन्यां उसो १७।१।२७ ॥ सटम नय । मम । सुवोः । आवयोः ॥ सामाकम् । ७।१।३६ ॥ आभ्यां परा मामा सात । भाविनः सुटोनित्य ससुष्टुनिर्देशः । गुप्माकम् । अस्माकम खगि । मगि । गुपयोः । आयोः । गुप्मारतु । अस्मासु ।। समस्यमाने अफलवानित सुष्मदस्मदी । समामार्थोऽन्यमंग्यवेलायुधावी खमावपि ॥ १ ॥ सुनस्तर परलआदेशाः सुः सदैव से । त्याही यूपवयी तुभ्यमयौ सयममावरि ॥ २ ॥ परवानाधने पुरायो विषय स्वये । चमावपि प्रशधले पूर्वविप्रतिषेधनः ।। गेकामख्या समासाोगहरे गुप्मदस्मदी । मपारगेकनावाम गुपायो बमो ५॥४॥ स्यां मां वा अनिमान्नानि विग्रह । अतितम् । अन्यहम् । अमिरकाम भनिमाम् । भनिगम् । भविययम् । अतित्वाम् । अनिमाम् । भतिवान् । भी पान । भनिवा । भनिमा । अविल्याणाम् । भनिमाभ्याम् । भविलाभिः । भी माभिः । अतिनुभाम् । अनिमयम् । भतिलाभ्याम् । अनिमाभ्याम् । अनिलयम: मिणम् । इमिभागो। भनिन् । भनिमामि भापत् । भनित ने पुनर्गविधि-भारको निभं का रिमा पुगरपाली ·चनान्तयोस्ते में एती स्तः ॥ त्वाम दितीयायाः।८।१।२३ ॥ द्वितीयक- मी ने मेऽपि सहरिः पातु यामपि नौ विभुः ॥ १॥ सुखं वां नौ ददावीशः पतिर्वा. सिद्धान्तकौमुद्याम् अतिमम । अतित्वयोः । अतिमयो: । अतिस्वायम् । अनिमाकम् । अनिययि | अ. तिमयि । अतित्वयोः । अतिमयोः । अतिस्वासु । अतिमासु । युवाम् आवां वा अतिक्रान्तइति विग्रहे. सुजस्डेडस्तु प्राग्यत् । औपम्ओट्सु । अतियुवाम्३ । अ- त्यावाम्३ । अतियुवान् । असावान् । अतियुवया । असावया । अतियुवाभ्याम् । अत्यावाभ्याम् ३ । अतियुवाभिः । अत्यावामिः । भ्यसि अतियुवभ्यम् । अत्यावभ्यम् । डसिभ्यसोः । अतियुवत् । अयावत् । ओसि अतियुवयोः२ । अत्यावयोः२ । *- तियुवाकम् । अत्यावाकम् । अतियुवयि । अत्यावयि । अतियुवासु । अत्याचासु । युष्मानस्मान्वेति विग्रहे सुजस्डेडस्सु प्राग्वत् । औअम्औदसु । अतियुष्माम् । अत्यस्माम् ३ । अतियुष्मान् । अत्यस्मान् । अतियुप्मया । अत्यरमया । अतियुष्मा- भ्याम् ३. । अत्यस्माभ्याम्३ । अतियुप्माभिः । अत्यस्माभिः । भ्यसि । अतियुष्मभ्यम् । अत्यस्मभ्यम् । डसिभ्यसोः । अतियुप्मत् । अत्यस्मत् । ओसि । अतियुष्मयोः२ । अत्यस्मयोः२ । अतियुष्माकम् । अत्यस्माकम् । अतियुष्मयि । अत्यस्मयि । अनियुः प्मासु । अत्यस्मासु ॥ पदस्य । ८।१।१६ ॥ पदात् । ८।१ । १७ ॥ अ. नुदात्तं सर्वमपादादौ ।८।१।१८॥ इत्यधिकृत्य ॥ युष्मदस्मदोः पष्ठीचतु द्वितीयास्थयोयानाची।।१।२० ॥ पदापरयोरपादादौ स्थितयोरनयोः पष्टयादिविशिष्टयोर्वानावित्यादेशौ स्तस्तौ चानुदात्तौ ॥ यहुवचनस्य वसनसौ। ८।१॥ २१ ॥ उक्तविधयोः पष्ठयादिबहुवचनान्तयोर्वस्नसौ स्तः । यानावारपवा. दः ॥ तेमयावेकवचनस्य । ८॥१॥ २२ ॥ उक्तविधयोरनयोः पष्ठीचतुध्यकत्र- वचनान्तयोस्वा मा एती स्तः । श्रीशस्त्वाऽवतु मापीह दत्तात्ते मेऽपि शर्म सः । स्वा. स्वाद मपि नी हरिः । सोऽव्याद्वोनः शियं योनोदद्यारमेथ्योऽत्र : सनः ॥२॥ पाप- गयोः किम् । याक्यादी माभूत् । त्वां पातु । मां पातु । अपादादो किम् । देरशेरैः संवेद्योऽरमाकृष्णः सर्वदाऽवतु । पमहणाच्ट्रयमाणविभक्तिकयोरेव । नेह । इति गु: गोयीनि । इत्यामसुनोत्रीति ॥ समानवाक्ये निघातयुष्मदस्मदादेशावक्ता ध्याः ॥ एकतिइ यागम् । नेह न । ओदनं पम मय भविष्यति । इह तु य । शालीनां ले औदनं दास्यामीति ॥ एते यांनागदराभादेशाअनन्यादेशे या वक्त ॥ भन्वादेशे तु नि तुः । पाताले भक्तोऽस्ति भाता य मनोऽस्तीनि या तामै ते नमादेव ॥ न च पाहाऽध्ययुः । ८1१।२४॥ मारिष मागोगे मेरे भादशःशुः । इरिगवां मां व गातु । कसं सां मां पान पसहिन्या पुलमालामालागेऽपं नि: । परंगमंजोतु भारंशः स्यादेयं । हर या:

·हलन्तपुलिङ्गम् । रिश्च मे स्वामी ॥ पश्यार्धेश्यानालोचने । ८११॥२५॥ अचाक्षुपज्ञानार्धधातु भियोंगे एते आदेशान स्युः । चतसा त्वां समीक्षते । परम्परासम्बन्धेऽप्ययं निधः ।भ तव रूपं ध्यायति । आलोचने तु भक्तस्त्वा पश्यति चक्षुषा । सपूर्यायाः प्रथमाय भिापा । ८1११२६॥ विद्यमानपूर्वापथमान्तात्परयोरनयोरन्वादेशेऽप्यते आ या स्युः । भक्तरत्वमप्यहं तेन हरिस्त्वां प्रापते समाम् । या मेति वा साम प्रतम् ।२।३१४८॥ संबोधने या प्रथमा तदन्तमामन्त्रितसंझं सात ॥ आ न्त्रितं पूर्वमविद्यमानयत् । ८1१।७२ ॥ स्पष्टम् । अमे तय । देवारमा हि । अमे भय । अपइन्द्र वरुण । इह युष्मदस्मदोरादेशस्तिडन्तनिधातआम तनिधात म । सर्वदा रक्ष देव नइत्यत्र तु देवेत्यस्याविद्यमानवावेऽपि तत चीनं रक्षे तदाश्रित्यादेशः । एवमिमं मे गङ्गे यमुने इति मन्त्रे यमुनइत्यादिश्य चीनामन्त्रिताविद्यमानवद्भावेऽपि मेशब्दमेवाभिप सर्वेषां निधात: ॥ नामन्त्रि मिानाधिकरणे सामान्यवचनम् । ८।१।७३ ॥ विशेप्यं समानाधिक में आमन्त्रिते परे नाविधभानवरस्सात् । हरे दयालो नः पाहि । अमे तेजस्विन वेभापितं विशेषवचने । ८1१1७४ ॥ अन्न भाष्यम् । बहुवचनमिति । यामीति । बहुवचनान्तं विशेष्यं समानाधिकरणे आमन्त्रिते विशेषणे परे अविद्यम विद्वा । यूयं प्रभवः । देवाः शरण्याः । युप्मान भजे । योभने इति वा । इहान्वादेशेऽ। कल्पिकाआदेशाः । सुपात् । सुपाद् । सुपादौ । सुपादः । सुपादम् । सुपादी रादः पत् । ६१४।१३० ॥ पाच्छन्दान्तं यदङ्गं भं तदवयवस्य पाच्छब्दस्य पद देश सात् । सुपदः । मुपदा । सुपाझ्यामित्यादि । अनि मन्धतीसमिमत् । अमिमद् अमिमयौ । अमिमयः । अमिमझ्यामित्यादि । पारिवगादिसूत्रेणाधे मुप्युपपदे किन अनिदितां हल उपधायाः कृिति । ६१४१२४॥ हलन्तानामनिदिनामा नामुपधायानस्य लोप: स्याकिति दिति च । गिदचामिति नुम् । संयोगान्तस्य लोपः नुमोनकारस्य चिन्प्रत्ययस्य कुरिति कुल्वेन डकारः । प्राट् । अनुस्वारपरसवर्णी प्राची । प्रायः । प्राचम् । प्राचौ ॥ अचः।६।४।१३८ । लुमनकारस्थाचते। स्थाकारस्य लोपः सात् ॥ चौ । ६।३११३८ । लुसाकारनकारेऽचता परे पूर्वस्य गोदीर्घः स्यात् । प्राचः । नाचा । प्रारभ्यामित्यादि । पत्यम् । प्रत्यक्षी पसथा प्रत्यक्षम् । प्रत्यक्षी । भवाति लोपस्स विषयेऽन्तरङ्गोऽपि यण न प्रवर्तते । अकृतलन हाति परिभाषा । प्रतीचः । प्रतीचा । अमुमनतीति विमहे । भदस् अन् इति रि- से ॥विष्वग्देवयोश्च टेराश्वती चमत्यये ।६।३।१२॥ अनयोः सर्वना घटेरमादेशः स्वादमत्ययान्तेऽवती परे । भददि अम् इति रिपते पण । अदस ·गिदायकोमुगाम 3 इति पदणीः गगाहाहन्दः । भाग्नागाणादामध्यशनगागादिस्य वार: अगुमुगः । अमुमुगगी । अमुमुगमः । अमुमुपगम् । अमुमुगगी । भगुमुनिः । म मुना । अमुगुणाभ्यामिणादि । मुलणागिदियान गम् । भन्सायानेऽन्त्यगदर पनि परिमारामाश्रिय पारणेय मुलं यदा मो अदमुगर । अमे: माग म्भाने परप गः अगिरिति व्यायानाम् । सदाभत्यविषय मुख नान्गप्रेनि परे । दया । उक्त प । अदमोऽद्रः पृषड्मुत्र फालिदिनयन्नि मत्वया । केनिदायस शस्य नेत्येकेऽमहि दृश्यताति । विवादेयगोः किम् । भवानी । भगतो किम् विष्यग्गुन । यमपये किम् । विमगमनम् । वनरागमहर्ण ज्ञापयनि अन्यत्र धातुप्रह मदादिविधिरिति । मेनाऽपम्फारः । अतः गयीति मः । उदइ । उदगी । उदभः शमादापनि ॥ उदईत् । ६ । ४ । १३ ॥ उच्छन्दासम्म तुमनकारस्पाचन म्याफारस्य ईन्स्यात् । उदीनः । उदीना । उदग्भ्यामित्यादि । समः समि।६।३ ९३ ॥ यमत्यपान्तेऽभती परे । सम्पछ् । मम्यभो । सम्पयः । समीचः । मीना सहस्य सभिः । ६।३।९५ ॥ यप्रत्ययान्तेषतौ परे । मध्यद् ॥ तिरसरित र्यलोपे।६।३।९४ ॥ अलुप्ताकारेऽभती वनययान्ते परे तिरमस्तिर्यादेशः स्थान तिर्गङ् । तिर्यौ । तिर्यधः । तिर्गमम् । तिर्यौ । तिग्श्वः । तिरश्या । तिर्यग्भ्यामित्य दि ॥ नाचेः पूजायाम् । ६।४।३० ॥ पूजार्थस्याञ्चतेरुपधायानस्य लोपो. स्थान् । अलुप्तनकारत्वान्न नुम् । प्राङ् । प्राचौ । प्राधः । नलोपाभावादकारलोपोन प्राधः । प्राधा । प्राभ्याम् । प्राक्षु । प्राङ्छु । एवं पूजार्थे प्रत्यक्षादयः । फुच्चे टिल्यास्पीभावयोः । अस्य ऋविगादिना नलोपाभावोऽपि निपात्यते । अ॒ङ् । क्रुञ्ची क्रुचः । क्रुङ्भ्यामित्यादि । चौः कुः । पयोमुक् । पयोमुग् । पयोमुची । पर्य मुचः । प्रश्चेति पत्वम् । स्कोरिति मलोपः । जश्त्वचवें। सुपृट् । सुष्ड् । मुनौ । वृश्चः । सुवृट्सु । सुदृट्सु ॥ वर्तमाने पृषन्महगृहज्जगच्छतृवच्च * * ॥ एते निप त्यन्ते शतृवचैषां कार्य स्यात् । उगित्त्वान्नुम् । सान्तमहतइति दीर्घः । मद्यते पूज्य इति महान् । महान्तौ। महान्तः । हे महन् । महतः । महता । महयामित्यादि अत्यसन्तस्य चाधातोः। ६।४।१४॥ अस्वन्तस्योपधापादर्षिः स्याद्धातुभिन्न सन्तस्य चासंयुद्धौ सौ परे । परं नित्यं च नुमं याधित्वा वचनसामादादौ दीर्घः तत नुम् । धीमान् । धीमन्तौ । धीमन्तः । हे धीमन् । शसादौ महद्वत् । धातोरप्यत्वन्तर दीर्यः । गोमन्तमिति गोमानियाचरतीति वा क्यजन्तादाचारवियन्ताद्वा कर्तरि किए गिदनामिनि सूत्रेऽप्रहणं नियमार्थम् । धातोश्चेदुगित्कार्य तीचतेरेवेति । तेन स वत् इत्यादौ न । अधातोरिति तु अधातुभूतपूर्वस्यापि नुमर्षम् । गोमान् । गो नौ गोमन्तः । इत्यादि । भानेर्टवतुः । भवान् । भवन्तौ । भवन्तः । शत्रन्तर क ·४६ हलन्तलिङ्गम् । वसन्तवाभावान्न दीर्घः । भवतीति भवन् ॥ उभे अभ्यस्तम् । ६।११५ पाठविलप्रकरणे ये हे विहिते ते उभे समुदिते अभ्यलसंज्ञे स्वः ॥नाभ्यस्ता च्छतुः।७१११७८॥ अभ्यस्ताररस्य शतुर्नुम् न स्यात् । ददत् ददद् । ददती ददतः ।। जक्षित्पादयः पद।६।१।६॥ पधातवोऽन्ये अक्षितिश्च सप्तर गतेऽभ्यस्तसंज्ञाः स्युः । जान् । अझन् । जाती । नक्षतः । एवं भामत् । दरिद्रर शासन् । चकासत् । दीधीवेच्योर्डिलेऽपि डान्दमलायसगेन परस्मैपदम् । दीयर येव्यत् । गुप् । गुम् । गुपो । गुपः । गुम्भ्यामिभ्गादि । त्यदादिषु दृशोऽनाली चने कश्च । ३।२।६० ॥ सदादिपूषपदेष्वज्ञानामांदोर्धातोः कम् स्याचात् त्रि न ॥ आ सर्वनानः।६।३ । ६१ ।। सर्वनानआकागेऽन्तादेशः सादृग्दशव तुषु । कुखस्यासिद्धत्वाइश्चेति पः । तस जश्त्वेन डः । तस्य कुल्वेन गः । तस्य चर्खे पक्षे कः । लाम् । लाहम् । नादौ । सादृशः । पल्लापवादलाकुलेन खकारहरि कैपटः । हरदत्तादिमते तु चर्वाभावपक्षे खपव श्रूयेत नतु गः । नश्ल प्रति कुलस्या सिद्धवाहिगादिभ्योगदिति निर्देशान्नासिद्धत्वमिति वा योगम् । प्रश्चेति पलम् जश्वचा । विट् । विड् । विशौ । विशः । विशम् ॥ नशेर्वा । ८१२।६३ । नशेः कवर्गोऽन्तादेशोवास्तापदान्ते । नक् । नग् । नट् । न । नशौ । नशः । नाभ्या म् । नयामित्यादि । स्पृशोऽनुदके फिन् । ३ । २१५८ ॥ अनुदके सुप्युप पदे स्पृशेः किन स्यात् । घृतस्टक् । धृतस्टम् । धृतस्पृशौ । घृतस्पृशः । किन् प्रत्यय यस्मादिति बहुप्रीधाश्रपणात् किप्यपि करयम् । स्पृश् । पड़गकाः प्राग्वत । विधु पा प्रागल्भ्ये । अस्मास्त्रिगादिना किन् द्विवमन्तोदात्तत्वं च निपात्यते । फुलारपूर जश्त्वेन ड गः कः। धृष्णोतीति दधृक् । दधृग् । दधृषौ । दधृषः । दाभ्यामित्यादि ----- मुष्णातीति रत्नमुट् । रनमुड् । रत्नपुषौ । रनभुपः । पम्पोलुक् । पट पड् । पदिः । पड्भ्यः२ । पट्चत्तुभ्यंथेति नुर । अनामिति पर्युदासान टुलनिषेधः यरोऽनुनासिकइति विकसं बाधित्वा प्रत्यये नित्यमिति वचनान्नित्यमनुनासिका। ण्णाम् । षट् । पट्स । तदन्तविधिः । परमपट् । परमपण्णाम् । गौणत्वे तु निय परः । प्रियषपाम् । रुत्वं प्रति पत्वसासिद्धत्वात्ससजुपोरिति रुवम् ॥ योरूप घायादीर्घकः १८१२१७६ ॥ रेफवान्तस्य धातोरुपधायाको दीर्ष स्थारा दान्ते । पिपदी। पिपटिपी । पिपठिपः । पिपटीाम् । वा शरीति वा विसर्जनीयः नुम्विसर्जनीयशर्व्यवायेऽपि। ८१३१५८॥ एतैः प्रत्येकं व्यवधानेऽपि - । कुम्नां परस्य सस्य मूर्धन्यादेशः सात् । हुवेन पूर्वस्य पत्वम् । पिपटीप्यु । पिपठी पु प्रत्येकामिति व्याख्यानाइनेकव्यवधाने पत्वं निस्व । निस्से । नुम्ग्रहणं नुम्स्था -- ·। गालगाम प्रहणेन गयामा । गमम्मेति मला विग: If faili गे: गुपीगि निगमाम विरागः नि । मेरोम् । हिमामध्यतिर । मियादुपविरागी । दीपमालिया । दाणः ।। दोषः । । । विश प्रमेशने । सम्मान झिस् । गम्मानिदयामंगोगान प्रोगि पा । गदत्वन । वियित् । विवि । विविसी । विविधः । सोगिन के गद् । राइ । पक्षी । ससा । गोग्द । गोन्ड् । गोरक्षी । गोगाः । भिरक्षिम्य ताभ्यां मिशिनु कोरिति फलोगन प्रगती । णिलापमा पानियावार । पूर्व न स्थानिवदिति तु इह नास्ति । तस्स दोष: गंगोगादिलोलपणत्यविनि नि तस्मात्मंगोगान्तलोपएय । राम् । गम् । गोरम् । गोग्ग् । कोरिति कलो प्रति यु सिद्धत्वान् मंगोगान्तलोपः । विपक् रिपम् । एवं विया । विधा । पिम गती पेमतीति सुपीः । सुपिणी । गुपिगः । मुषिमा । दुपाप । मुषी । मुगु।' तुः । तुस खण्डने । विहान । विद्वांसी । विद्वांसः। हे विद्वान् । विद्वांमम् । विद्र घसोः संप्रसारणम् । ६।४।१३१ । यस्वन्तस्स भस्स मंप्रमारणं स्वान् । परवं पलम् । विदुषः । विदुपा । यमुनस्थिति दत्वम् । विद्वयामित्यादि सेदि मेदिवासौ । सेदिवासः । सेदिवांसम् । अन्तरङ्गोऽपीटागमः संप्रमारणविषय न प्रत अकृतव्यूहाइति परिभाषया । सेदुपः । सेदुपा । सेदिवयामित्यादि । सान्त इत्यत्र सान्तसंयोगोऽपि प्रातिपदिकस्यैव गृह्यते नतु धातोः । महच्छन्दमाहन मुष्ठ हिनस्तीति सुहिन् । मुहिंसौ । सुहिंसः । सुहिन्भ्याम् । मुहिन्मु । ध्वद् । ध्वसौ । ध्वसः । ध्वद्भ्याम् । एवं सत् । पुंसोऽसुङ् ।७।१८ सर्वनामस्थाने विवक्षिते पुंमोऽसुङ् स्यात् । उकारउचारणार्थः । बहुपुंसी इत्यत्र तश्चेति डीवधं कृतेन पूनोडुम्सुन्निति प्रत्ययस्पोगित्त्वेनैव नुमसिद्धेः । पुमान् । हे पुर पुमांसी । पुमांसः । पुंसः । पुंसा । घुभ्याम् । पुंभिः । पुंसु । ऋदुशनेत्यनङ् । उश उशनसौ । उशनसः । अस्य संयुद्धौ वानङ् नलोपश्च वा वाच्यः * ॥ हे उशनन् उशन । हे उशनः । उशनोभ्यामित्यादि । अनेहा । अनेहसौ । अनेहसः । हे अने। अनेहोभ्यामित्यादि । बेधाः । वेधसौ । वेधसः । हे वेधः । वेधोभ्यामित्यादि । तोरित्युक्तेर्न दीर्घः । सुष्टु बस्ते सुवः । सुचसौ । सुवसः । पिण्डं प्रसते पिण्ड पिण्डग्लः । प्रमु ग्लम् अदने ॥ अदसऔ सुलोपश्च । ७।२।१० अदमौकागेऽन्तादेशः स्यात्सो परे मुलोपश्च । तदोः सः साविति दस्य सः। असं औत्वप्रतिषेधः माकन्यस वा पतयः सादुलं च * ॥ प्रतिषेधसनियोगशिष्टः सदभाव न प्रवर्तते । असकौ । अमुकः यदायत्वं पररूपत्वम् । वृद्धिः । भदसोऽ निमलोखे । अमू । अमः शी ! भाद्गुणः ॥ एतईहष्टुवचने । ८।२।८१ - ·- हलन्तनपुंसकलिङ्गम् । अदसोदासरस्सैतास्यास्य च मोरहाक्ती । अमी पूर्वप्रासिद्धमिति विभति- कार्य प्राक् पश्चादुलमत्ते । अमुम् । अमू । अमून । मुखे कृते घिसंज्ञायां नाभावः ।। नमुने । ८॥२॥३॥ नाभाये कर्तव्ये कृते च मुभावांनासिद्धः स्यान् । अमुना । अभूभ्याम् ३ । अर्माभिः । अमुष्मै । अमीभ्यः । अमुष्मात् । अमुप्प । अमुपोः । अमी- पाम् । अमुस्मिन् । अमुयोः । अमीषु ।। ॥ इति हलन्ताः पुलिझाः॥ नहोधः।८।२॥ ३४ ॥ नहोहस धः साझलि पदान्ते च । उपानन् । उ- पानद् । उपानही । उपानहः । उपानन्याम् । उपानासु । उत्पूर्वान् णिह प्रीनावित्य- स्मादविगादिना किन् । निपातनात्तलोपपत्वे । किनन्तत्वातुखेन हस्य घः । जदत्वच. खें। उणि । उष्णिम् । उष्णिही । उष्णिहः । उरिणाभ्याम् । उणिक्षु । द्यौः। दिवी। दिवः । शुतु । गीः गिरौ । गिरः । एवं पू: । चतुरश्चतस्रादेशः । चतस्रः २ । चतरट- णाम् । किमः कादेशे टाप् । का। के । का: । सर्वावन् ॥ यः सौ।७। २ । ११०॥ इदमोदय यः स्वासौ । इदमोमः । इयम् । पदायत्वं टाप् । दश्चेति मः। इमे । इमाः । इमाम् । इमे । इमाः । अनया । हलि लोपः। आभ्याम् ३ । आभिः। अस्य । अस्याः । अनयोः २। आसाम् । अस्याम् । आसु । अन्यादेशे तु । एनाम् । एने । पनाः । एनया । एनयोः २ । ऋत्विगादिना सूजेः किन अमागमश्च निपातितः । सक् । सम् । ममी सनः । सरभ्याम् । सक्षु । यदाद्यत्वं टाप् । स्या । त्ये । स्याः । एवं तद् यद् एतद् । वार वाग् । वाचौ । वावः । वाग्भ्याम् । वाशु । अपशब्दोनि- सं बहुवचनान्तः । अनुन्निति दीर्घः । आपः । अपः ॥ अपोभि ।७।४। ४८॥ अपरलकारः स्याहादौ प्रत्यये परे । अद्धिः । अश्यः२। अपाम् । असु । दिक् । दिग् । दिशी। दिशः । दिग्भ्याम् । दिक्षु । त्यदादिष्विति शेः किन्विधानादन्यत्रा. पि कुलम् । दृक् दृग् । दृशौ । दृशः । स्विट् । खिड् । विषो । विपः । विड्भ्याम् । विमु । स्विट्सु । सह जुपते इति सजूः । सजुपौ । सजुषः । सजूभ्याम् । स । समूहः । पत्वस्यासिद्धलागुखम् । आशीः । आशिषौ । आशिषः । आशीभ्याम् । अ- सौ । त्यदायत्वं टाप् । औईः शी। उलमत्वे। अमू । अमू: । अमूम् । अमू। अमूः । अ. । मुया । अमूभ्याम् । अमूभिः । अमुष्य । अमूभ्याम् । अमूभ्यः । अमुष्याः २ । अ. मुषोः २ । अमूपाम् । अमुष्याम् । अमूपु ॥ ॥ इति हलन्ताः स्त्रीलिङ्गाः॥ स्थमार्नु । दलम् । वनडुत् । स्वनडुन् । स्वगडही । चतुरनड्डहोरियाम् । स्वनड्डा- हि । पुनस्तद्वत् । शेष पुंवत् । दिवउत् । विमला अहः । अन्तर्वर्तिनी विभक्तिमा- श्रित्य पूर्वपदस्वोत्तरखण्डस्यारि पदसंज्ञायां प्राप्तायामुत्तरपदवे चासदादिविधौ प्रति पेधाति प्रत्ययलक्षणं न । विमलदिवी । विमलदिवि । अपदादिविधौ किम् । दधिसेवी । रह पत्वनिषेधे कर्तव्ये पदवभत्त्येव फुले तु न । वाः । यारी । अझसन्तदान नुम् । R ·। - द्विानांयाम । गानि । चलागि मुमतिकारशीन । मानिमा मानि । न्यादेश गम एनमनः . ॥ नन । एन । पनानि । पगेन । | हा । प्रदाणी । प्रमाणित प्रयन । हे प्रम | isी भाागि ! HIT शोः । अनी । अहनी । अहानि ॥ आइन् । ८।२।६८॥ अहमियत रस सदान्ते । अहोगाम् । भहोभिः । अह अहोगामिगादी वरपासिदार प्रलोपे प्रा । अहमित्यायसं मलोगभा निपाल द्विसन कॉगः । दला रत्वरत्वे । दीर्घाणहानि गस्मिन् गदीचाहा निदाय: ।। हडपादितोरे . नाऽसुपीनि निषेधादयामागे मरतमागिन्यामानालक्षणममाः । मंयुद्धीन दीर्घाहो निदाघ । दीर्घाहानी । दीपहानः । दीपांडा । दोघाहाणाम् । दण्डि । दणि नी । दण्डीनि । स्रग्यि । मग्विणी । ग्वाणि । पाग्मि । याग्मिनी यामीनि । यह वृत्रहाणि । यहुपूपाणि । यहर्षमाणि । अमृगः पदान्ते फुल्यम, । राजेः किनौरिया नात् । विश्वसृडादौ तु न । सृदिशोरिति सूने रग्मुरड्यामिति भायप्रयोगात यद्वा प्रश्चादिसूत्रे सृजियग्योः पदान्ते पत्वं कुत्यापवादः । नविपशब्दयोस्तु निमा तनादेव फुल्यम् । असृक्शब्दस्तु अस्यतेरोणादिके प्रत्यय योध्यः । असृक् । म सृग् । असृजी । अनि । पदन्न इति वा असन् । असानि । असना । अन्ला । सृग्भ्याम् । असभ्यामित्यादि । ऊम् । अर्ग ऊर्जी । उशि । नरजानां संयोगः । यहर्जि । नुम्प्रतिषेधः । अन्त्यापूर्वोवा नुम् * ॥ यहनि यहुनि या कुलानि । त् । त्यद् । ये । त्यानि । तत् । तद्। ते । तानि । यत् । यद् । ये । यानि । एनन् एतद् । एते । एतानि अन्वादेशे तु एनत् । येभिद्यते । किप । येभित् । घेभिद् । थे भिदी । शावल्लोपस्य स्थानियत्त्वादझलन्तत्वान्न नुम् । अजन्तलक्षणस्तु नुम्न स्वविधौ स्था निवत्त्वाभावात् । भिदि ब्राह्मणकुलानि । चेच्छिदि । गवाक्शब्दस्य रूपाणि तिने गितिभेदतः । असंध्यवङ्पूर्वरूपैनवाधिकशत मतम् ॥१॥ स्वम्सुम्सु नव पड् भादी पट्टे स्युस्त्रीणि जरशसोः। चत्वारि शेषे दशके रूपाणीति विभावय ॥२॥ तयाहि । गामश्च तीति विग्रहे । ऋत्विगादिना किन् । गतौ नलोपः। अवड् स्फोटायनस्येत्यवङ् । गधार । गवाग् । सर्वत्र विभाषेति प्रकृतिभावे । गोभक् । गोभम् । पूर्वरूपे गोक् । गोम् ।। जायां नस्य कुलेन छ । गवाङ् । गोअङ् । गोड् । अम्यपि एतान्येव नव । शी । भत्वादचइत्यस्लोपः । गोची । पूजायां तु गवाधी। गोभश्ची । गोची । जरासोः शिः । शेः सर्वनामस्थानत्यान्नुम् । गवाधि । गोअश्चि । गोञ्चि । गतिपूजनयोस्रीण्येव । गोना । गवाचा । गोअशा गोचा । गवाग्भ्याम् । गोभग्भ्याम् । गोग्भ्याम् । गवाह-या- म् । गोभभ्याम् । गोभ्याम् । इत्यादि ॥ सुपि तु डान्तानां पक्षे डोः कुगिति कुस् । गवाक्षु । गोभक्षु । गोक्षु । गयाङ्यु । गोभड्यु । गोड्पु । गया । गोभक्षु । गो. और - - - ·अगानि । भुन पेह पाहिलीपारि पो कारण गामा गम् । पर्णस्या. गिदसा । कुलो नुनागरला । गलवाभाषा भोहिमीपादशानीणि II- গি অর্থল। মামা বানুনাস্কিল। মাগামিনি এও भवन्तीनि मनानिमिः ॥१॥पिं । निजी | मिलि । माग गु । मिर्ग। लि. मंभी। विभि । पका पाती । पन्नि । पामिति पागफन । पानि । ग. नामा ममी। शन्ति । सानिमा महता दिन् । ददी । या नपुंसकम्य । ७१।७२।। भगरतासागः शता सदन्नस्स भी। पर नुम पा सापर्यनामापाने । ददन्ति । ददनि । मुदन ।। आचीनचोर्नम् । ७१११८०॥ भवान्नानागरोगः अनुग्यपयस्तदन्तम्पागम्य नुम या पारधीन सोः पानः । नुदन्नी । मुदनी । तुदन्नि । भान् । भान्नी । मानी । मान्ति । पनन् । अपश्यनानित्यम् ।७।११८॥ नागनागरपगेगः शतुराणवस्तदन्तस्स निसं नुम् सालानयोः परतः । पनली । पनन्ति । दीव्यत् । दीगन्ती । दयन्ति । स्वर । सय । स्पषी । नित्यापरादपि । नुमः प्रा. अग्निनि दीर्घः प्रतिपदात्तस्यात् । स्वामि । निरयका प्रतिपदाक्तत्वमिति पक्षे तु प्रकृने सहिरहानुमेय । स्वपि । स्व. पा । भरोमि । स्याम् । स्वतिः । अनिपियनीत्यादिना धनेयम् । गत्यम् । धनुः । धनुषी । सान्नति दीर्यः । नुमविमर्जनीयति पत्यम् । धपि । धनुरा । धनुाम ! एवं चक्षुहविरादयः । पिपटिपने किर । योगिति दीर्यः । पिठीः । पिपटिपी । अलपस्य सानियत्त्वानालन्तलक्षणोनुम् न । स्वविधौ सानियत्त्वाभावारजन्तलक्षणोऽपि नुम् न । विपटिपि । विपठीभ्यामित्यादि । पयः । पयसी । पपांसी । पपसा । पयोभ्यामिला- दि। सुपुम् । सुघुमी । मुगुमामि । अदः । विभक्तिकार्यम् । उत्पमले । अमू । अमू- नि । शेष पुरन् ।। ॥ इति हलन्तानपुंसकलिङ्गाः ॥ स्वरादिनिपातमव्ययम् । १।१।३७ ॥ स्वरादयोनिपानाथाव्ययसंज्ञा स्तुः । स्वर, अन्तर , प्रातर, पुनर , सनुतर् , उगेस् , नीचेस् , शनस् , घर , ऋते, युगपत् , आगन् , पृषक, स्, बस् , दिवा, गो, सायम, चिरम् , मनाक् , जोषम, तूष्णीम , यहिम् , भवम् , समया, निकषा, स्वपम् , पा, नक्तम , नत्र, हे- तो, इदा, अद्धा, मामि, यन्, प्रामणवत् , क्षत्रियवन् , सना, सना, सनात् , उपधा, तिरम् , अन्तरा, अन्तरण, ज्योर, कम्, शम्, सहसा, विना, नाना, स्वस्ति, स्वधा, अलम् , यषट् , श्रीषद, वौषट्, अन्यन् , अस्ति, उपांशु, क्षमा, विहायसा, दो- पा, मृपा, मिध्या, मुधा, पुग, मियो, मिथस् , प्रायस् , मुटुस्, प्रवाहुकम् , प्रवाहिका, आर्यहलम, अभोणम् , साकम् , मार्धम् , नमस् , हिरुक, थिक्, अम्, आम्, प्रताम् , .. -- . -- .

·1 । गोची । पूजायां तु गवाञ्ची। गोअञ्ची। गोची। जश्शसी (Matpur यारि । गन्याग्नि मुमतिकादेशांना किम 1 ।कानि । म । इमे। मानि ।। . न्वादेशे नगमे एनमयः - ॥ मग पो । पनानि । नेन । पनाका ET | प्रदाणी । प्रमाणि । प्रमग मच गेडी । भहभांति माni शोः । भही । अहनी । अहानि ।। आहुन् । ८।२।६८॥ भाभियण राय पदान्ते । अहोगाम । महोभिः । अहः अहोगामियादी ग्वगत्वामित्र मलोपे प्राप्त । अहमित्यायरी गलामा निशाय द्वितीर्णन हर्षिः । सदमस्या रत्वरन्ये । दीपिहानि गरिमन् मदीर्घाहा निदायः । इल्डयादिलो प्ररायल णेनाऽसुपीति निषेधाद्रस्याभाये रतस्यामिदत्वामानातक्षणापादयः । मंयुद्धी तु दीर्घाहो निदाघ । दीर्घाहानी । दीपीहानः । दीर्घाद्वा । दीपाहांगाम । दण्डि । दणि नी। दण्डीनि । ग्यि । मग्विणी । म्रग्याणि । याग्मि। याग्मिनी यामीनि । ब वहाणि । यहुपूपाणि । यहर्यमाणि । अमः पदान्त फुत्वम् । सृजेः किनौविध नात् । विश्वसृष्डादौ तु न । मृमिदृशोरिति मूत्र रज्जुस्यामिनि भाग्यप्रयोगात् यद्वा प्रश्चादिसूत्रे सृजियज्योः पदान्ते पत्यं फुत्वापवादः । नविक्शन्दगास्तु निर तनादेव कुत्वम् । असृक्शब्दस्तु अस्यतेरोणादिक ऋच्यत्ययं योध्यः । असक् ।' सृग् । अमृजी । असृञ्जि । पद्दन्न इति वा असन् । असानि । असृजा । अन्ना । सृग्भ्याम् । असभ्यामित्यादि । ऊर्छ । ऊर्ग ऊर्जा । अनि । नरजानां संयोगः यहनि । नुम्प्रतिषेधः । अन्त्यात्पूर्वोवा नुम् * ॥ बहुनि पहलि वा कुलानि ।। त् । त्यद् । त्ये । यानि । तत् । तद् । ते । तानि । यत् । यद् । ये । यानि । एतत् एतद् । एते । एतानि अन्वादेशे तु एनत् । वेभिद्यतेः । किप् । भिन् । घेभि ।। भिदी। शावल्लोपस्य स्थानिवत्वादझलन्तत्वान्न नुम् । अजन्तलक्षणस्तु नुम्न स्वविधौ र नियत्त्वाभावात् । येभिदि ब्राह्मणकुलानि । चेच्छिदि ॥ गवाक्शब्दस रूपाणि क्लि ऽर्चागतिभेदतः । असंध्यवशूर्वरूपैर्नवाधिकशतं मतम् ॥१॥ स्वम्सुप्सु नव पद् भार पट्टे युस्त्रीणि जश्शसोः। चत्वारि शेपे दशके रूपाणीति विभावय ॥२॥ तपाहि। तीति विग्रहे । ऋत्विगादिना क्विन् । गतौ नलोपः। अवङ् स्फोटायनस्येत्यवङ्। गवाक् गवाग । सर्वत्र विभाषेति प्रकृतिभावे । गोभक् । गोअग् । पूर्वरूपे गोक् । गोग। 1 ङः । गवाङ् । गोअङ् । गोङ् । अम्यपि एतान्येव नव । गयाश्चि । गोअश्चि । गोचि । गतिपूजनयोनी पेव । गोचा । गयाग्भ्याम् । गोभग्भ्याम्। गोग्भ्याम् । गवा । इत्यादि । सुपि तु डान्तानां पक्षे डोः कुगिति कुछ गोड्ड । गवाछु । गोभड्पु । गोड्पु । गवाक्ष । गोभक्षु।" गामः और जा ·। सुन मेह पनादिनीयानि पसे र कारण पग्गामापिगम् मा. सिदत्वात् । युका नु स्यांगदलाम् । मयाभावाने पोधिनीमाशाप्रीणि RTI. টি শাল ॥ নখ নিনানুনাসিনা। কাশিনানি ২৩ भवन्तीति मनीषिभिः ॥१॥ निर्गर । विरामी । नियगि । पूगाणां तु । निरनि. गंभी। निधि । पहर ती पनि । पामिति या पफन ।पमानि । ग. सापाला । न् । शनी । शान्ति । शानि I TRना दिसा। वदनी ॥ या नपुंसकम्य । ७।१।७९॥ भगरतारागः पाता तदन्तम्प श्री पम्प नुम या मागर्वनामरणाने । ददन्ति । ददति । सुदन । आसीनचोर्नु । ७११३८०॥ अपर्णान्नानागपः शावगवानदन्नम्पागम्म नुप. या साच्चीन- पोः परतः । मुदन्नी । तुली । तुदन्ति । भाम् । भान्नी । मानी । मानि । पनन् । शपश्यनानित्यम् ।७।१।८१॥ गोगलगंग: तुरयययस्मदन्तस निलं नुम् सामानयोः परतः । पनन्ली । पमन्ति । दीयन् । दीगन्ती । दयन्ति । स्वम् । स्पस् । स्सी । नित्यापरादपि । नुमः मा भमिनि दीर्घः प्रतिपदोनल्याए । सानिलिवकास प्रतिपदोनत्यमिति पसे तु प्रयले नहिरहानुमेय । स्वरि । स्व- पा। भोभि । स्वयम् । स्पतिः । अतिषिप्रतीत्यादिना धनेयम् । गत्वम् । धनुः । धनुनी । सान्तति दीर्यः । नुमधिमर्जनीयति पत्वम् । धषि । धनुषा । धनुाम् । एवं पशुहविरादपः । पिपटिपतेः किम् । वॉरिनि दीर्घः । पिटी: । पिपटिगी । अल्लोपस्य स्थानियस्याज्झलन्तलक्षणोनुम् न । स्वविधौ स्थानियत्याभावादजन्तलक्षणोऽपि नुम् न । विपटिपि । पिटीशामित्यादि । पयः । पपसी । पांसी । पपसा । पपोभ्यामिरपा. दि। सुपुम् । सुघुमी । मुगुमामि । अदः । विभक्तिकार्यम् । उत्तमले । अमू । अमू- नि । शेपं पुचत् ॥ ॥ इति हलन्तानपुंसकलिङ्गाः ॥ स्वरादिनिपातमव्ययम् । १।१ । ३७ ॥ स्वरादयोनिपाताश्चाव्ययसंज्ञा सुः । स्वर, अन्तर , प्राता , पुनर् , सनुतर् , उमेस् , नीचेस् , शनस् , ऋधा, कते, युगपत् , आरान्, पृथक् , यम्, श्वस् , दिवा, रात्री, सायम् , विरम् , मनाव, ईपन्, जोपम, नूष्णीम , अहिस् , अवम् , समया, निकषा, स्वयम्, पृथानक्तम् , ना, हे. सी, इदा, अद्रा, सामि, वत्, ब्राह्मणवत्, क्षत्रियवत् , सना, सनत्, सनान , उपधा, निरम् , अन्तरा, अन्तरेण, ज्यो, कम, शम् , सहसा, विना, नाना, स्वस्ति, स्वधा, अलम्, वषट्, औषट्, वौषट् , अन्यन् , अस्ति, उपांशु, क्षमा, विहायसा, दो- पा, भूषा, मिथ्या, मुधा, पुग, मियो, मिथस्, प्रायस् , मुहुस्, प्रवाहुकम् , प्रवाहिका, भाहलम् , अभीशम , साकम् , सार्धम् , नमस् , हिरुक, धिक्, भम्, आम्, प्रनाम् , - ·. कृन्म- गिदानामाग HTT, प्रगान, मा, मार । भारनिगोडमन, गाHr, ,, तर थग, पुगाग, भूगण, पूषण, गा, गुग.i, inा.TANT नाहल, गाफि, मामि, मलित, भाक्रिम, गाहमा, गाई, मे, , श्रौपद, मोगद, गाI, THI, नुम, पाहि ,किन, भी, मर ह, उपमर्गविभफियागिका भागम, महंगा, अमिलोग, भ, भा,... 7, ए, ऐ, भी, औ, पशु, शुभम् , THIRTH, पाद, जाद, भगत है, भोः, भग, का विषु, एकपदे, गुग, आतः पाणिनिगः सन्दिनथासर्यविमतिका १॥ ३८ ॥ परमात्मा मिसिनालग गदिमागी मात । नगिगर्न फर्नग म । सपिलादयः प्राय पाशः । शगप्रगतग: मार ममामान्तभ्यः । अम् । भाम्। मृत्योर्धाः । समिवती । नानामायिनि । रोनहन । पनगिफलम् । पननिरूपम् ॥ जन्तः । १ । १ । ३९ ॥ गयोमान्नएगन्ता तदन्तम सात् । स्मार्गरमाग्म् । जीयमे । पियध्यै ॥ फातोसुन्कसुनः । । । । ४० ॥ एतदन्नमत्यर्प स्पान् । पृत्वा । उदेतोः । विस्तृपः ॥ अव्ययीभावश।११।४ ॥ भधिहरि ॥ व्ययादाप्सुपः । २।४।८२ ॥ अव्यगाद्विहितस्सापः सुपा दुक् स्यात् । तत्र शालायाम् । विहितविशेषणाग्नेह । अत्युथैसी । अव्यगमंज्ञायां यद्यपि तदन्तविधि रस्ति तथापि न गौणे । आयमहणं व्यर्थमलिङ्गत्वान् ॥ सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्वात च विभक्तिपु । यचनेषु च सर्वेषु यन्न व्येति तदव्ययम् ॥ इति श्रुतिलिङ्गकारकसंख्या भावपरा । वष्टि भागुरिरल्लोपमवाप्योरुपसर्गयोः । आप चैत्र हलन्तानां यथा यात्रा निशा दिशा ॥ वगाहः । अवगाहः । पिधानम् । अपिधानम् ॥॥ स्त्रियाम् । ४।१।३॥ अधिकारोऽयम् । समर्थानामिति यावत् ॥ अंजाय: तष्टाप् । ४ । १।४॥ अजादीनामकारान्तस्य च वाच्यं यत् स्त्रीत्वं तत्र योसे टाप् स्यान् । अायुक्तिींपोडीपश्च याधनाय । अगा । अतः । खट्वा । अजादिभिः स्त्रीत्वस्य विशेषणान्नेह । पञ्चाजी । अत्र हि समासार्थसमाहारनिष्ठं स्त्रीत्वम् । , कामम्, प्रकामम्, भूगस् , सांप्रतम्, परमम्, साक्षात, साचि, सत्यम्, मन, आध, संवद्, अक्दन, - सपदि, पलवत, प्रादुम् , आविस्, अनिशम्, नित्यम्, नित्यदा, सदा, अजयम्, उपा, रोदसी, भोम, म भुवः, इरिति, समिति, तरसा, सुयु, दुषु, स, अट्, कु, अशसा, मिथु, भान, विराय, विरात्राय, दि. सचिरम, चिरण, चिरात्, अस्तम्, आनुपरु, अन्नस्, स्थाने, वरम्, सुदि, वाद, यत्तन, आहौसित सीम, कम्, धन, अनुगम, शेयर, व, दिष्टया, चटु, चाटु, हुम्, इव, अयत्वे । इत्यादि । २ अज, एक, अश्व, नटक, मषिक, पाल, मत्म, होड़, पाक, मन्द, विलात्, पूर्वापहाण, हाण, शुधा, उणिवा, देवदिशा, ज्येष्टा, कनिष्ठा, मध्यमेति पुरोगेऽपि, कोकिला जातो, देशा, एतेऽज्ञादयः ।। आकृतिगणोऽयम् ॥ - इत्यव्ययानि॥ अजा ·स्त्रीमत्ययाः। एडफा । अश्वा । चटका । मूषिका । एषु जातिलक्षणोडीए प्राप्तः । पाला । वत्सा । होडा । मन्दा । चिलाता । एषु वयसि प्रथमइति डीप प्राप्तः ।। संभस्वामिनशणपि- ण्डेभ्यः फलात् * ॥ संफला । भत्रफला । डधापोरिति द्वस्वः ॥ सदच्काण्डप्रान्तश- सैकेभ्यः पुष्पात् * ॥ सगुप्पा । प्राक्थुष्पा । प्रत्यक्पुष्पा । शूद्रा वामहत्पूर्वी जातिः * ॥ पुंगोगे तुं शूद्री । अमहत्पूर्वा किम् । महाशूद्री । क्रुचा । उष्णिहा । देवविशा । ज्ये- या। कनिष्टा । मध्यमेति । पुयोगेऽपि । कोकिला जातावपि । भूलानमः * । अमूला ।। ऋग्रेभ्योडी । की। दण्डिनी ॥ अगितश्च । ४।१।६॥ उगिदन्तायातिप- दिकात खियां डीप स्थात् । पचती । भवन्ती । शपश्यनोरिति नुम् । उगिदचामिति सूत्रेऽजमहणेन भातोश्चेदुगिरकार्य तश्चितेरेवेति नियम्यते । तेनेह न । उखासत् । किम् । अनिदितामिति नलोपः । पर्णध्वत् । अक्षतेस्तु स्थादेव । प्राची । प्रतीची ।। पनीर च।४।११७॥ वन्नन्तात्तदन्तान प्रातिपदिकात् स्त्रियां डीप स्यात् रथा- न्तादेशः । वन्निति इनिपकनिष्वनिषां सामान्यप्रहणम् । प्रत्ययमहणे यस्मात्सविहि- तस्तदादेस्तद्न्सस प्रहणम् । तेन प्रातिपदिकविशेषणात्तदन्तान्तमपि लभ्यते । सु- वानमतिप्रान्ता अतिसुल्वरी । अतिधीवरी । शर्वरी । वनोन हशइति वक्तव्यम् * ॥ हशन्ताद्धातोविहितोयोवन् तदन्तात्तदन्तान्ताच प्रातिपदिकात् डी रथ नेसर्भः । ओणू अपनयने वनिप् । विड्वनोरियालम् । अवावा भासणी । राजयुध्वा ।। बहुब्रीही था * ॥ बहुधीवरी । बहुधर्धावा । पक्षे डाप् वक्ष्यते ॥ पादोऽन्यतरस्याम् । ४। १॥८॥पाच्छब्दः कृतसमासान्तस्तदन्तात्मातिपदिकार डीव्या स्थात । द्विपदी। द्विपान् ॥ टाचि ।४।११९॥ ऋचि वाच्याषां पादन्ताहा स्यात् । द्विपदा ऋक् । एकपदा * ।। न पट्स्वस्रादिभ्यः । पञ्च । चतस्रः । पञ्चेत्यत्र नलोपे कृतेऽपि प्णान्ता पडिति पदसंज्ञा प्रति नलोप: सुप्स्वरेति नलोपस्यासिद्धवान्न षट् स्वस्त्रादिभ्य इति न टाप् ॥ मनः।४।१।११॥ मन्नन्तान डीर । सीमा । सीमानी । अ- नोबहुप्रीहे।४।१।१२॥ अन्नन्ताबहुप्रीहेर्न डी । बहुयज्वा । बहुयज्वानी ॥ डायुभाभ्यामन्यतरस्याम् ।४।१।१३॥ सूत्रद्वपोपात्ताभ्यां डाय वा स्यात् । सीमा । सीमे । सीमानी । दामा । दामे । दामानौ । न पुंसि दामेसमरः । बहुयज्या । पहुयज्ये । बहुपज्यानी ॥ अनउपधालोपिनोऽपित्तरस्याम् । ४।१।२८॥ अन्नन्तादहुप्रीहेरुपधालोपिनोवा डीए स्यात् । पक्षे डानिषेधौ । बहुगी । पहुग- भयो । पहराजे । बहुराजानौ ॥ प्रत्ययस्थात्कारपूर्वस्यातइदाप्यसुपः१७ ॥ , मंभा, सदय, मूलादिति वातिश्श्य हरप्पतिरेधार्थ पाकरणति सूत्रे पटितमलि पले विशेषाभा- वादक निश्मितोगणसूत्राणीमानातिन भ्रमितव्यम् । एवमेव सेनाध, श्रेश्चन्याप वार्तिकद्वयमत्र सेयम् । तेन तररापिसी सिध्यनीति कोषम् । । - ·४८ * सिद्धान्तकौमुद्याम् ३ । ४४ ॥ प्रत्ययस्थारककारात्पूर्वस्याऽकारस्कारः सादापि परे. मआप मुपः । नचेत् । सर्विका । कारिका । अतः किम् । नौका । प्रत्ययस्थात्किम् । शमोती शका । असुपः किम् । यहुपरिम्राजका नगरी । कास्किम् । नन्दना । पूर्वस्य किन परस्य माभूत् । कटुका । तपरः किम् । राका । आपि किम् । काकाः ॥ मामकन फयोरुपसंख्यानम् * ॥ मामिका । नरान् कायतीति नरिका । सयपोथ दाक्षिणायिका । इहत्यिका ॥ न यासयोः।७।३ । ४५ ॥ यत्तदोरस्पन्न स्थान यका । सका । यकाम् । तकाम् । त्यकनश्च निषेधः * ॥ अधित्यका । उपत्यका । शिपि बुनश्च न * ॥ जीविका । भवका ॥ उत्तरपदलोपे न * ॥ देवदत्तिका वका ॥ क्षिपकादीनां च * ॥ क्षिपका । ध्रुवका । कन्यका । चटका ॥ तारा ज्योतिषि * ॥ अन्यत्र तारिका ॥ वर्णका तान्तये ॥ अन्यत्र पर्णिका । वर्तक शकुनी प्राचाम् * ॥ उदीचां तु वर्तिका ॥ अष्टका पितृदेवत्ये * ॥ अप्टिकान्या ! सूतिकापुत्रिकावृन्दारकाणां वेति वक्तव्यम् * ॥ इह वा अ इति च्छेदः । कापूर्ण स्याकारादेशोवेत्यर्थः । तेन पुत्रिकाशब्दे डीनइवर्णस्य पक्षेऽकारः । भन्योत्त्ववार नामकारस्यैव पक्षेऽकारः । सूतिका । सूतकेत्यादि । उदीचामातः स्थाने यक पूर्षायाः । ७।३ । ४६ ॥ यकपूर्वस्य स्रीप्रत्ययाकारस्य स्थाने योऽकारस्तरा कापूर्वस्येद्वा सादापि परे । केऽणइति हस्वः । आर्यका । आर्यिका । चटकका । टकिका । अतः किम् । सांकाश्ये भया सांकाश्यिका । यकेति किम् । अश्त्रिका । खीप्रत्ययेति किम् । शुभ यातीति शुभंया अज्ञाता शुभंया शुभंपिका ॥ धात्वन्तगरी नु नित्यम् * ॥ मुनयिका मुपाकिका ॥ भौपाजाज्ञादास्वा नमपूर्या- णामपि ।७।३।४७ ॥ स्वत्यन्तं नुभपष्ठीकं पदम । एपामताद्वा स्थान । तर नविभिनय गिदे नम्पूर्याणामपनि सटाम् । भरनामहणमुपमर्जनार्धम् । भन्यस्य मूल गपत्रेण सिद्धम । पाना एतगोग्नु गर्ययोर्नेरयम् । अन्नतिनी विभक्तिमाभिषा मुगति प्रतिरोधात् । अनेगा । परमेपका । भदफे । परमद्रक । स्वादमार्ण ज्ञोपममाम हदि । आत: गाने इत्यनुवृत्तं पशब्दस्यागोविशेषणं गा पोरभवात् । मायन्येषामप्पभिवाराण । पशब्दम्यनुगमनमामीएवाधी * कः । भगांनी नमी। ज्ञामनाभूना कामगातत्याश्ययुगाहरणम् । * यामrret RET पामावति नियमेवे यम । निर्मका निर्भलिका । . रमित मानिसा किय: सिंग । पतिकाः । भाका | ft. infiनिमानिमिया ॥ अभापितपुरका 1 . ।

·स्त्रीप्रत्ययाः। च । ७।३।१८॥ एतस्माद्विहितस्यातः स्थानेऽतइद्वा स्मात् । गङ्गका । गङ्गिका। बहुप्रीहेभीपितपुंस्कत्वात्ततोविहितस्स नित्यम् । अज्ञाता खट्वा अखट्विका । शैषिके कपि तु विकलएय ॥ आदाचार्णाम् १७ ॥३॥ ४९ ॥ पूर्वसूत्रविषये आ. द्वा स्यात् । गङ्गाका । उक्तपुंस्कात्तु शुध्रिका । अनुपसर्जनात् । ४।१।१४॥ अधिकारोऽयं यूनस्तिरित्यभिव्याप्य । अयमेव स्वीप्रत्ययेषु तदन्तविधि ज्ञापयति ।। टिड्डाणदयसदनमात्रच्तयष्ठक्करकरपः । ४११ ॥१५॥ अनुपसर्जनं यट्टिदादि तदन्तं यददन्तं प्रातिपदिकं ततः स्त्रियां दीप् स्यात् । कुरुचरी । उपसर्जनत्वान्नेह । बहुकुरुचरा । नदट् नदी । वक्ष्यमाणेत्यत्र टित्वादुगिवाच डी प्राप्तः । यासुटोडित्त्वेन लाश्रयमनुबन्धकार्य नादेशानामिति ज्ञापनान्न भवति । : : शानचः शित्त्वेन क्वचिदनुबन्धकार्येऽप्यनस्विधाविति निषेधज्ञापनाद्वा । सौपर्णेयी । ऐ- । न्द्री। औत्सी । ऊरुदयसी । अरुदनी । ऊरमात्री । पञ्चतयी । आक्षिकी । लावणि- । की। पारशी । इवरी ॥ ताच्छीलिक णेऽपि * ॥चौरी पनीकोस्तरुण- । तलुनानामुपसंख्यानम् * ॥ स्त्रैणी । पौली । शाक्तीकी । आध्यङ्करणी । तरुणी । त- । नुनी । यसश्च । ४।१।२६ ॥ यजन्ताखियां डीप्सात् । अकारलोपे कृते । । हलस्तडितस्य । ६।४।१५० ॥ हलउत्तरस्य तद्धितपकारस्योपधाभूतस्य लो- पः सादीति परे । गार्गी ॥ अनपत्याधिकारस्थान डीप * ॥ द्वीपे भवा द्वैप्या । अ- धिकारप्रहणान्नेह । देवस्पापरयं देव्या । देवाधनमाविति हि पञ् प्राग्दीव्यतीयोन खपत्याधिकारपटितः ॥ भाचा प्फ तद्धितः।४।१।१७॥ यजन्तारप्फो वा स्यात् त्रियां सच तद्धितः ॥पा प्रत्ययस्य । १।३ । ६॥ प्रत्ययस्यादिः प स्थात् ॥ आयनेयीनीयियः फढखयां प्रत्ययादीनाम् । ७११॥२॥ प्रत्ययादिभूतानां फादीनां फ्रमादायन्नादय आदेशाः स्युः । तद्धितान्तत्वाधातिपदिक- स्वम् । पिवसामात् फेणोक्तेऽपि स्त्रीले पिगोरेति वश्यमाणोडीपू । गाायणी ॥ सर्वत्र लोहितादिकतन्तेभ्यः।४।१।१८॥ लोहितादिभ्यः फतशब्दान्ते- भ्योगमन्सेभ्योनित्यं का स्थान् । लौहित्यायनी । कात्यायनी ॥ कौरव्यमाण्डू- काभ्यां च ।४।१।१९ ॥ आभ्यां फ: स्यात् । टाप्डीपोरपवादः । कुर्वादिभ्यो ज्य: । फौरव्यायणी । दक् च मण्डूकादित्यम् । मण्डूकायनी ॥ आसुरेरुपसंख्यान- म् * ॥ आसुरापणी ॥ चयसि प्रथमे । ४।१।२० ॥ प्रथमवयोवाचिनोऽद- न्तात् स्त्रियां डीयू स्यात् । कुमारी ॥ वयस्यचरमइति वाच्यम् * ॥ वधूटी । चिर. धन्तर्गगोलोहितादिः। कतन्तसम्दे तन्त्रादिना पटुवादिस्नपुरपक्ष। कण्वानु शाला पूर्वः कतारथ्यो । पूर्वोत्तरी तदन्तादी का सत्र प्रयोजनम् । ५

·No text on this page.

·खीमपगा निपालते । भन्नवी । पनियनी । प्रत्युराहरणं तु । भन्तरलस्यां धानापांपा। पति. मनी पृषियी ॥ पत्युनायज्ञसंयोगेशा पनिशनस नफागरेशः स्थापन संगये। यसिस पनी तकदृकपास्य फदमोकोल दियोः महाधिकागत् ।। विमापा सपूर्वस्य धारा३शा पतिशम्दान्तस्य सर्वस्य प्रातिपदिकस्स नौया सार। गृहस पतिः । गृहपतिः । राहगी। अनुसनस्पतीहीरामनुष्यामपि न पशुविशेषणं किंतु सदन्तस्य । तेन पामीहानी | पति: ती पलाति: अप कृपला पानि पस्ने कामिनि पेन् । पीय पौगुपनारान् । पहा ! भाचारकि- पन्ताकरि किम् । अस्मिश्च पक्षे । पमियो । पनियः इतीपड्विपणे विशेषः । सपूर्व- रा किम् । गया पतिः सी ॥ नित्यं सम्पादिपु । ४।१॥ ३५ ॥ पूर्वविकस्सा- पवाद । समानस्य समायोऽपि निपात्यते । समानः पतिर्यस्याः सा सपनी। एकपनी। वीरपसी । पूतमतोरे च । ४।१।३६ ॥ यं त्रिसूत्री पुंपोगण्येप्यते * ॥ पूरक तो स्त्री पूतमनायी । यया तु मतयः पूनाः स्थायूतक्रतुरेव सावृपाकप्याग्निकुसि- तकुसिदानामुदात्तः।४।१।३७ ॥ एषामुदात्तऐ आदेश: स्यात् डीप च । कृपाकपेः सी पाकपायी । हविष्णू पाकपी इत्यमरः । पापायी श्रीगौर्योरिति । अमापी । फुसितापी । कुसिदायी । कुसिदशब्दोहस्यमध्योनतु दीर्घमध्यः । मनोरी चा।४।१॥३८॥ मनुशन्दस्वीकारादेशः स्यादुदात्तकारश्च या ताभ्यां संनियोगशिष्टोडी च । मनोः स्त्री मनायी । मनापी । मनुः ॥ वर्णादनुदात्ता- तोपधात्तोनः।४।१ । ३९ ॥ वर्णवाची योऽनुदात्तान्तस्तोपधस्तदन्तादनुपस- जनायातिपदिकाता डीए स्यात्तकारस्य नकारादेशश्च । एनी । एता । रोहिणी । रोहि- ता। वर्णानां तणतिनितान्तानामिति फिटसूत्रेणायुदात्तः । येण्या च शलल्येति गृह्य- सूत्रम् । त्रीण्येतानि यस्याइति यहुप्रीहिः। अनुदात्तालिम् । श्वेता। तादीनां चेत्यन्तो. दात्तोऽयम् । अतइत्येव शितिः स्त्री ।। पिशङ्गादुपसंख्यानम् * ॥ पिशङ्गी । पिशङ्गा ।। असितपलितपोने * ॥ असितापलिता। छन्दसि ममेके * ।। असिन्की । पलि. मी ।। अवदातशब्दस्तु न वर्णवाची किंतु विशुद्धवाची । तेन अवदाता इत्येव ।। अ- न्यतोडीप् । ४१११४० ॥ तोपधभिन्नाद्वर्णवाचिनोऽनुदात्तान्तामातिपदिकात् लियां डीप स्यात् । कस्माषी । सारङ्गी । लघायन्ते द्वयोश्च पहचोगुरुरिति मध्योदा. सावता । अनुदात्तान्तारिकम् । कृष्णा। कपिला ॥ पिगौरादिभ्यश्चा४॥१॥४१॥ समान, एक, वीर, पिण्ड, श्राव, मद्र, पुत्र, दासाच्छन्दसि । इति समानादिः । स्प, मनुष्य, शृग, पिल, इय, गवय, मुकय, ऋष्य, पुट, तूण, गुण, द्रोण, हरिण, काकण, पटर, रणक, आमलक, कुवल, विम्ब, बदर, कर्कर, तार, शार, पुष्कर, शिखण्ड, सरद, शुकाण्ड, सनन्द, सुषम, सुश्व, अलिन्द, गहल, पाण्डश, आडक, आनन्द, अश्वस्थ, सुपार, आपचिक, शाल, मर्म, शूर्प. सूत्र, यूए, यूप, मा, पुष, मेष, वलक, धाता, मह, मालक, मालत, सारवा, वैतस, वृस, अतस, - ।

·भाभी श्राणा घेत् । भाजाऽन्या। नागी स्थला चेत् । नागाऽन्या। गजवाची कार लाऽन्या ।नील्या रक्ता शाटीत्यर्थः । नील्या अन्वक्तव्यइत्यन् । अनाच्छादनेही सर्वन किंतु ॥ नीलादीषधी * नीली ॥ प्राणिनि च * ॥ नीली .गौः ॥ संश या ॥ मीली । नीला । कुशी अयोविकारश्चेत् । कुशाऽन्या । कामुकी मैथुनेगा पेत् । कामुकाऽन्या । फपरी फेशानां संनिवेशविशेषः । कयराऽन्या चित्रेला।। मृद्री । मृदुः। उतानि शनिः । गुणेनि किम् । भानुः ॥ परमंपोगोपचान * ॥ खमः पर्तिबग कन्या 11 सिद्धान्तकौमुगाम् पियोगौगदिभ्या डीप: स्यात् । नर्सकी गौरी । अनही । अनवाही ।। स्मादयध ॥ आकृतिगणोऽगम् ।। सूर्यतिष्यागस्त्यमत्स्यानां यउप- याः।६।४।१४॥ अगस्पोपधापापस्य लोप: स्यात्सचेद्यः सूर्यायवयवः ॥ मत्त स उपाम् * ॥ सूर्यागस्पयोरछे च ङयां च ॥ तिष्यपुष्ययोर्नक्षत्राणि यलोपातिक यम् * ॥ मत्सी । मातरि पिति पित्त्वादेव सिद्ध गौरादिषु मातामहीशब्दपाटादनिना गिता जी दंष्ट्रा ॥ जानपदकुण्डगोणस्थलभाजनागकालनीलकुशा मुकफपरात्यमनावपनाकृत्रिमााणास्थौल्यवर्णानाच्छादनायो पिफारमैथुनेच्छाकेशवेशेषु।४।१।४२॥ एभ्यएकादशभ्यः प्रातिपदिका मामादृत्यादिष्वर्षेषु डीप् स्यात् । जानपदी वृत्तिभेत् । अन्या तु जानपदी । उसने त्पादनन्सरये टिइति डोप्यायुदात्तः । कुण्डी अमत्रं चेत् । कुण्डान्या । कुडि दाहे ! गेश हलइति अप्रत्ययः । यस्तु अमृते जारजः कुण्डइति मनुष्यजातिवननस्तनोभः तिलक्षणोरीप् भवत्येव । अमत्रे हि त्रीविषयत्वाभावादप्राप्तोडीए विधीयने में निगम्यते । गोणी आवपनं चेत् । गोणान्या। स्थली अकृत्रिमा चेत् । स्थलाऽन्दा । शब्दः स्थौल्गगुणयोगादन्यत्र प्रयुक्तउदाहरणम् । सर्पवाची भगुतः प्रयुदाहरणम् । काली वर्णश्चेत् । कालाऽन्या । नीली अनाच्छादनं चेत् । शोणात्माचाम् । ४ । १ । ४३ ॥ शोणी शोणा ॥ ॥ उदन्तागुणवाचिनीया श्री स्यात् तु दैर्घ्यगुणयोगाना पोतोगुणवचनात ·स्त्रीप्रत्ययाः। ण्डुः ।। बहादिभ्यश्च ।४।११४५। एभ्योवा डीप् स्यात् । यही । पहुः ।। कृदि- कारादत्तिनः ॥ रात्रिः । रात्री ।। सर्वतोऽक्तिन्नादियेके । शकटिः । शकी। अतिनास्किम् । अजननिः । किन्नन्तत्वादप्राप्ते विध्यर्थ पद्धतिशब्दोगणे पठ्यते । हिमकापिहतिषु चेति पहावः । पद्धतिः । पद्धती ॥ पुंयोगादाख्यायाम् ।।११। ४८॥ या पुमाख्या पुंयोगात् खियां वर्तते ततोडीप स्यात् । गोपस्स स्त्री गोपी ॥ पा- लकान्तान * ॥ गोपालिका । अश्वपालिका ॥ सूर्यादेचतायां चाप वाच्यः * ॥ सूर्य- पस्त्री देवता सूर्या । देवतापां किम् । सूरी कुन्ती मानुषीयम् ॥ इन्द्रवरुणभ- शिवरुद्रमृडहिमारण्यपचयवनमातुलाचार्याणामानुक।४।११ ४९।। प्पामानुगागमः सात् श्रीषु च । इन्द्रादीनां पण्णां मातुलाचार्ययोश्च पुयोगएवेष्यते । बि डीपि सिद्धे आनुगागममा विधीयते । इतरेषां चतुर्णामुभयम् । इन्द्राणी ।। हि- मारण्ययोमहत्त्वे * ॥ महद्धिमं हिमानी । अरण्यानी ॥ यवाहोपे * ॥ दुप्पोयवो यानी ॥ यवनाहियाम् * ॥ यवनानां लिपियवनानी ।। मातुलोपाध्याययोरानुग्वा * ॥ मातुलानी । मातुली । उपाध्यायानी । उपाध्यायी । या तु स्वयमेवाध्यापिका त. व या डी वाच्यः * ॥ उपाध्यायी । उपाध्याया । आचार्यादणत्वं च * ॥ आचा- यस्य स्त्री आचार्यानी घुयोगइत्येव । आचार्या स्वयं व्याख्यात्री ॥ अर्थक्षत्रियाभ्यां वा * ॥ स्वार्थे । अर्याणी । अर्या । स्वामिनी वैश्या वेत्सर्पः । क्षत्रियाणी । क्षत्रिया। पुंगोगे तु । अर्थी । क्षत्रियी । कथं प्रमाणीति । प्रमाणभानपति जीवयतीति कर्म- पण ।। क्रीतात्करणपूर्वात् । ४ । ११५० ॥ प्रीतान्ताददन्तात्करणादेः स्त्रीयां डीप स्यात् । वस्खमीती । कचिन्न । धनीता ॥ तादल्पाख्यायाम् । ४।१। ५१ ॥ करणादेः तान्तात् स्त्रियां डीए स्यादपत्वे धोये । अध्रलिप्ती द्यौः ॥ यहुवी- हेशान्तोदात्तात् ।४।१।५२॥ पहुनोहे: तान्तादन्तोदात्ताददन्तात् स्त्रियां डीप सात् ।। जातिपूर्वादिति वक्तव्यम् * ॥ तेन बहुनसुकालमुखादिपूर्वान्न । अरु- भिती । नेह । बहुकृता । आतान्तान * ॥ दन्तजाता। पाणिगृहीती भार्यापाम् * ॥ पाणिगृहीतान्या ॥ अस्याङ्गापूर्वपदादा ।४।१।५३॥ पूर्वेण नियं प्राप्ते विकलोऽयम् । मुरापीती । सुरापीता । अन्तोदात्तात्किम् । वरच्छन्ना । अनाच्छादना- दिसुदात्तनिषेधः । अतएव पूर्वेणापि न ही ॥ स्वाहाचोपसर्जनादसंयोगो- पधात् ।४।१॥५४॥ असंयोगोषधमुपसर्जनं यत्स्वाङ्गं सदन्ताददन्तायातिपदि- काद्वा मीर फेशानसिमान्ता अतिकशी । अतिकतर । चन्द्रमुखी । चन्द्रमुखा । सं. पहु, पति, भाति, अति, अहान, शार, शक्तिः, सये, शारि, चार, सलि, रापि, आधि, मदि, काप, पष्टि, मुनि । इतः प्राणहान, दिकागदन्तितः, सर्वतोऽक्तिमादिलो, प, भराल, पण, कमल, शिकर, विशाल, विरार, माज, घ, चन्द्रभागा, नया, कल्याण, मार, पुराण, भहन् ।

·मिदानामगार योगोपचार सगुलका । समानाकिम् । शिमा या ाि । अंडर मूर्तिमगा, प्राणिसमविकाग्गम् ।। गुम्वेता । गलाग । सुशाना । अगरगा । मुमुवा पाना अपाणिरपस्यात् । गुशोका । विकारगया || भारत ट प || गुली मु केशाया गया। अप्राणिस्यापि प्राणिनि हटत्यात् ।। शेन राणा भुगम् ॥ मनी मुम्नगा या प्रतिमा । प्राणियप्राणिमहो मिला || नासिकोदरीहन झादन्तकर्णशृहाच । ४।११५५ ।। एगोया ही मार । आमपहिलाशी निधोपाध्यरो पुरस्तादपयादगाणाम् । ओठादीनां पभानां तु अमंगोगोपधादिति पर्नु दासे प्राप्त पननम् । मणेऽपयादन्यापार । सहनलक्षणस्तु प्रतिषः परत्वादस्प बाधकः। तुङ्गनासिकी । तुगनामिका इत्यादि । नेह । महनामिया । अनामिका । अत्र वृत्तिः ।। अङ्गगात्रफण्ठेभ्योवक्तव्यम् * ॥ स्वङ्गी । स्वनेत्यादि । एरागानुनसमुथयार्थेन रेण संसाहामिति फेचित् । भाष्यायनुक्तत्यादप्रमाणमिति प्रामाणिकाः । अत्र याति- कानि ॥ पुच्छाग * ॥ मुपुच्छी । मुपुच्छा ॥ कयरमणिविपशरेभ्योनित्यम् ॥ कवरं चित्रं पुच्छं यस्याः सा कयरपुच्छी मयूरी इत्यादि । उपमानासक्षाय पुच्छाम नित्यमित्येव । उलूकपक्षीशाला । उलूकपुच्छी सेनान मोडादियहचः।४।१॥५६॥ फ्रोडादेर्यहचश्च स्वाङ्गान डीप् । फल्याणनोडा । अश्वानामुरः प्रोडा । आकृतिगणी- ऽयम् । सुजघना ॥ सहन विद्यमानपूर्वाच । ४।१।१७॥ सहेत्यादित्रि- कपूर्वान्न डीप् । सकेशा । अकेशा। विमाननासिका ॥ नखमुखात्संज्ञायाम् ।। ।१।५८ ॥ डीप् न स्यात् । शूर्पणखा । गौरमुखा । संज्ञायां किम् । ताप्रमुखी क न्या ॥ दिक्पूर्वपदान्डीए ।४।१।६० ॥ दिक्पूर्वपदास्वाङ्गान्तायातिपदि- कापरस्य डीपोडीयादेशः स्यात् । प्रामुखी । आयुदात्तं पदम् ॥ वाहः । ४।१। ६१ ॥ याहन्ताप्रातिपदिकात् डीप स्यात् । डीपेवानुवर्तते न की । दित्यबाट च मे दित्यौही च मे ॥ सख्यशिश्वीति भाषायाम् । ४।१।१२॥ इतिशयः प्रकारे भाषायामित्यस्यानन्तरं द्रष्टव्यः । छन्दस्यपि कचित् । सखी । अशिश्वी । आः धेनयोधुनयन्तामशिश्वीः ।। जातेरस्त्रीविपयादयोपधात् ।४।१।६३ ॥ जातिवाचि यन्न च स्त्रियां नियतमयोपधं ततः खियां छीपू स्यात् ॥ ऑकृतिमहणा आतिः ॥ अनुगतसंस्थानव्यङ्गयेत्यर्थः । तटी ॥ लिङ्गानां च न सर्वभाक् । सकृदा ख्यातनिर्माद्या ॥ असर्वलिङ्गत्वे सत्येकस्यां व्यक्ती कपनाम्यत्तयन्तरे कपनं विनापि मुमहा जातिरिति सक्षणान्तरम् । कृपली सत्यन्तं किम् । शुला । सदित्यादि कि- शेकवातिकम् । २ मध्येऽजवादशः पूर्वान्विधीन्पायन्ते नोत्तरान् । तेनौशादिषु पञ्चसु भर्मयोगी- पधादिति निधएव बाणने मनु सदनभूविद्यमानइति । पूर्वोपस्थितपायन नैराकाइयमसापीजम् । ३ मोर, मत, सुर, गोसा, रता, शिक्षा, बाल, क. मुक्र । आकृतिगणोऽयम् । तेन मग, गल, घोष, , मन, गुर, कर, इयादिति भोगविनोकतानिरम् ।

·खापराया। - म् । देवदता ॥ गो व भरणैः गह ॥ अपरामत्यपान्न: शाखाओत्याची पानी जानिकार्य लभतासः । आगी । फटी । पानी । प्रासणीसन मुशाग्या- दिसाटान् श्रीना कार पालते । भात: किम् । मुण्टा । भखीविषपारिकम् । पलाका । अपोषचालिम् । क्षत्रिश || शोधमनिपेथे हयगयपमुफयमनुष्पमस्पानामप्रति- पंध: * ॥ हषी । गी । मुफयो । हलसद्धितरपनि यलोपः। मनुपी । मस्सस था- " * ॥ मत्सी । पाककर्णपर्णपुष्पफलमूलयालोत्तरपदाच । ४।१।६४ ॥ काशुत्तरपदारजातिवानिनः स्त्रीविश्यादपि डी स्थान् । औदनपाकी । शङ्कफर्णी ॥ लपर्णी | पुती । दासीफली । दर्भमूती । गोवाली । ओपथिविशेष रूढाएते ।। तोमनुष्यजातेः।४।१। ६५ ।। डीप स्यात् । दासी । योपधादपि । उदमे- स्गपत्यं औरमेयी । मनुष्येति किम् । तित्तिरि: * ॥ अङ्गुतः।४।११६६ ॥ कारान्तादयोपधान्मनुष्यजातियाचिनः खियामूह स्यात् । कुरू: । कुरुनादिभ्योण्यः । स्थ खियामवन्तीलादिना लुक् । भयोपधाकिम् । अध्वर्युः ।। अप्राणिजातेधारज्ज्या- निामुपसंख्यानम् * ॥ रज्ज्वादिपर्युदासादुवर्णान्तेभ्मएच । अलान्या । कर्कन्ध्या । मनपोर्दीर्घान्तस्त्रेऽपि नोधात्योरिति विभत्युदात्तत्वप्रतिषेधः फलम् ।। प्राणिजा- स्तु कृकपाकुः। रज्यादेस्तु रग्नुः । हनुः। यादन्तात्संज्ञायाम् ।४।१।६७ ॥ ज्यामूह स्मात् । भद्रयाहः। संज्ञापां किम् । वृत्तपाहुः॥ पङ्गोश्च ।४।१।६८॥ प्रशूः । श्वारस्योकाराकारलोपश्च चादूङ् । पुंपोगलक्षणस्य कीपोऽपवादः । लिङ्गवि- शिष्टपरिभाषया स्वादयः । श्वश्रूः ॥ उरुत्तरपदादीपम्ये । ४११ । ६९ ॥ उपमानवाचि पूर्वपदमूरूत्तरपदं यत्रातिपदिकं तरमादू स्यात् । करभोरूः ॥ संहि- तशफलक्षणचामादेश्च । ४।१।७० ॥ अनौपम्पा सूत्रम् । संहितोरूः । सैव शफोरूः । शफी खुरी साविव संश्लिष्टत्वादुपधारान् । लक्षणशब्दादर्शआद्यच् । ल. क्षणोरूः । वामोरूः ॥ सहितसहाभ्यां चेति वक्तव्यम् * ॥ हितेन सह सहितौ ऊरू यस्याः सा सहितोस । सहते इति सही ऊरू यस्याः सा सहोरूः । यद्वा । विद्यमान- वचनस्य सहशब्दस्य ऊर्वतिशयमतिपादनाय प्रयोगः ॥ संज्ञायाम् । ४.११७२॥ फद्रुकमण्डल्योः संज्ञायां स्त्रियामूङ् स्यात् । कदूः । कमण्डलूः । संज्ञायां किम् । क- छ। कमण्डलुः । अच्छन्दोर्थ वचनम् ॥ शाहरवायोडीन् । ४१११७३॥ शारयादेरनोयोकारस्तदन्ताच जातियाचिनोडीन् स्यात् । शाहरवी । वैदी । जाते- , अपसंख्यानम् * । सतिंगमी । सनिविती । तेन निवृत्तमित्य चातुरयिका । २शाख, कापटप, गोरगुलाव, ब्रह्माण, गौतम, कामण्डलेय, मानणतेय, आतिथेय, भानिधेय, आशीकैय, वात्स्यायन, मोआगन, कैकते, काप्य, शैव्य, एहि, पहि, अश्मरथ्य, औदपान, अराल, पण्डाल, वतण्ट, भोगवदगी- रमतो: संज्ञायां धादिषु नियं हस्वार्थम् । नरयोदिय । इति शारिवादिः । पुत्रशब्दोऽप्यत्र पठ्यते तेन पुत्री रेलपुत्रीत्यपि सिद्धम् ।

·। श्रीः । ज्ञानम् । अलिङ्गानिपालिङ्गास प्रानिपदिकार्यमात्रात्यसो लिदानामुगाप रिसगुरोः मुंगोगे र । नागादिगि गणगण । गा| शाप । ११ ७४ | गडना बिगो गागाग । 0 गग: गामान्यप्राणम् आम्पमा । फागया। पागमा गायः * ॥ पानिमाया | आयत्यार ।४।११७५ ॥ सम्मामा गामगि STATE | आरशन्दागातिः आयटमा । तन्हिताः।४।१७ || आगमगमामेरभिमागऽयम् ॥ यूनस्ति ।४।१।७७ ॥ गुवनशम्दारितगः सागम सदितः । लिङ्गरिशिष्ट परिभात सिद्धे सनिगाधिकारउरागः । गुगतिः । अनुगर्गनादिरोग । यहवायुयानोपन्य सा बहुगुया । गुवतीति तु गौतेः शन्ताम् अपि पाणम ॥ इति श्रीमत्यपाः । मातिपदिफार्थलिमपरिमाणवचनमाने प्रथमा । २।३।४६॥ नियोपस्थितिका प्रातिपदिकाः । मादा प्रत्येक गोगा। प्रातिपदिकापमान लिङ्गमात्रागाधिक्ये परिमाणमात्रे संग्गामा प्रथमा साग । उगः । नीवैः । कृष्णः द्वो। दाहरणम् । अनियतलिङ्गास्तु लिङ्गमायागाधिकारण । तटः । तटी । तटम् । परिमाणमात्रे द्रोणोप्रीहिः । द्रोणरूपं यत्परिमाणं सपरिच्छिन्नीग्रीहिरित्यर्थः । प्रत्ययार्थे परिमाणे प्रकृत्यों भेदेन संसर्गेण विशेषणम् । प्रत्ययार्थस्तु परिच्छे धपरिच्छेदकभावेन ब्रीही विशेषणमिति विवेकः । धननं संख्या । एकः । घहयः । इहोक्तार्थत्वाद्विभक्तरमाप्तौ वचनम् ॥ संयोधने च । २।३।४७॥ प्रथमा स्यात् । हे राम ॥ कारके ।।१२३॥ इत्यधिकृत्य ॥ कर्तुरीप्सिततम कर्म ११॥४॥४९॥ कर्तुः क्रियया आमुमिष्टतम कारक कर्मसंज्ञं स्यात् । कर्तुः किम् ।मागे- प्वश्वं यनाति । कर्मणईप्सितामापानतु कर्तुः । तममहणं किम् । पयसा ओदनं भुझे। कर्मेल्पनुवृत्ती पुनः कर्मग्रहणमाधारनिवृत्त्यर्थम् । अन्यथा गेहं प्रविशतीत्यत्रैव स्थान अनभिहिते । २।३।१॥ इत्यधिकृत्य ॥कर्मणि द्वितीया।२।३।२॥ अनुक्ते कर्मणि द्वितीया स्यात् । हरिं भजति । अभिहिते तु कर्मणि प्रातिपदिकार्थमात्र इति प्रथमैव । अभिधानं तु प्रायेण तिड्कृत्तद्धितसमासैः । तिङ् हरिः सेव्यते । र लक्ष्म्या सेवितः । तद्धितः शतेन क्रीतः शत्यः । समासः प्राप्तआनन्दोऽयं सप्रामा मन्दः । चिनिपातेनाभिधानम् । यथा । विपक्षोऽपि संवर्य स्वयं छेत्तुमसांप्रतम् । सांप्रतमित्यस्य हि युज्यतइत्यर्थः । तथायुक्त चानीप्सितम् । १।४।५० इप्सिततमयक्रियया युक्तमनीप्सितमपि कारकं कर्मसंज्ञं स्यात् । मामं गच्छन् तृणं स्पृशति । ओदनं भुझानोविषं मुझे । अकथितं च।१।४।५१॥ भपादाना दिविशेपैरविवक्षितं कारकं कर्मसंज्ञं स्यात् । दुयान्पच्दण्दनधिप्रच्छिमियूशासुनिमः माम् । कर्मपुर स्वादकथितं तथा स्थानीस्कृप्वहाम् । दुहादीनां द्वादशाना १. ॥ .

·विभाः। पानीप्रभृतीनां चतुर्णा फर्मणा गपुग्यते गदेवाकभितं कर्मनि परिगणनं कमिग- भः। गां शेग्धि पयः । अलि पाने घसुधाम । अघिनी घिनपं पानते । तण्डुलानी. दनं पचति । गर्गान् शतं दण्डपति । नजमवाणदि गाम् । माणवकं पधानं पृच्छति । वृक्षमपनिनोति फलानि । मायकं धर्म ते शानि या । शतं जपत्ति देवदत्तम् । सुधा क्षीरनिधि ममाति । देवदत्तं शतं मुष्णाति । भाममा नपत्ति हरति कर्पनि व हनि था । अनिषन्धने संज्ञा । पलि भिक्षते पसुभाम् । माणवकं धर्म भापते अ. विधत्ते कात्यादि । कारक किम् । माणवकास पिनर पन्यानं पृच्छति ॥ अकर्मका धानुभियोंगे देशः पालोभावोगन्तव्योऽध्वा न कर्मसंज्ञकाति धान्यम् * ॥ कुरुन स्वपिति । मासमास्ते । गोदोहमास्ने । क्रोशमास्ते ॥ गतियुद्धिप्रत्ययसानार्थ- शब्दकर्माकर्मकाणामणि फर्ता सणौ । ११४१५२॥ गत्यापर्यानां श. दकर्मणामकर्मकाणां पाणी यः कती मणौ फर्म स्यात् ।। शवूनगमयस्वर्ग वेदार्थ । स्वानवेदयत् । आरायचामृतं देवान्येदमध्यापयद्विधिम् ॥१॥ आसपत्सलिले पृथ्वी य: समे श्रीहरिगतिः ॥ गतीत्यादि किम् । पाचयत्पादनं देवदत्तेन । अण्यन्तानां किम् । गमयति देवदत्तीयज्ञदत्तं समपरः प्रयुझे । गमयति देवदत्तेन यज्ञदत्तं विष्णुमित्रः ॥ नीवह्योर्न * ॥ नाययति वाहयति वा भारं भृत्येन ॥ नियन्तृकर्तृकस्य बहेरनिषेधः * ।। वाहपति र पाहार सूतः ।। आदिवाघोर्न * ॥ आदयति पादयति पानं यदु- ना। भोरहिंसास्य न * ॥ भक्षपत्यन्नं यदुना । अहिंसास्प किम् । भक्षयति यलीवदान सस्यम् ॥ जत्यतिप्रभृतीनामुपसंख्यानम् * ॥ अस्पयति भाषयति या धर्म पुत्रं देवदत्तः ॥ दशेध * ॥ दर्शयति हरि भक्तान । सूत्रे ज्ञानसामान्यार्थानामेव ग्रहणं न तु तद्विशेषार्थानामित्यनेन ज्ञाप्यते । तेन स्मरति जिप्रतीत्यादीनां न । स्मारयति प्रापय- नि देवदत्तेन ॥ शब्दायतेने * ॥ शन्दाययति देवदत्तेन । धात्वर्थसंगृहीतकर्मत्वेनाक- मकवायाप्तिः । येषां देशकालादिभिन्नं कर्म न संभवति तेऽनाकर्मकाः । न त्वविवक्षि- नर्माणोऽपि । तेन मासमासपत्ति देवदत्तमित्यादी कर्मत्वं भवति । देवदत्तेन पाचयती- ज्यादौ तु न ॥ होरन्पतरस्याम् ॥१॥४॥५३॥ हक्रोरणी यः कर्ता स गौ वा कर्म स्यात् । हारयति कारयति वा भृवं भृत्येन या कटम् ।। अभिवादिदृशो- रात्मनेपदे वेति वाच्यम् * ॥ अभिवादयते दर्शयते देवं भक्तं भक्तेन वा ।। अधि- शीजस्थासां कर्म । १।४।४६ ॥ अधिपूर्वाणामेपामाधारः कर्म स्यात् । अ. धिशेते अधितिष्ठति अध्याते या वैकुण्ठं हरिः ॥ अभिनिविशश्च ।१।४। ४७ ।। अभिनीत्यतसंघातपूर्वस्प विशतेराधारः कर्म स्यात् । अभिनिविशते सन्मार्गम् । परिक्रयणे संप्रदानमिति सूत्रादिह मण्डूकत्याऽन्यतरस्यांग्रहणमनुवर्षे व्यवस्थित- विभाषाश्रयणाखानिन्न । पापऽभिनिवेशः । उपान्यध्यावसः।१।४।४८॥ - -nn ·लक्षणेत्थंभूतेत्यादिना था। हरेर्भागइत्यर्थः । वीप्सायां वृक्षवृक्ष प्रतिपर्यनु वा सिञ्चति । अत्रोपसर्गवाभा- वान्न पत्यम् । एपु किम् । परिपिञ्चति ॥ अभिरभागे।२।४।११। भागवर्ने मिटानको माग उपादिपून गाणगंगधार गर्म पा । यानि अनुगनि विगी भामा या पैकुण्ठं हरिः ॥ अगुगाम्प न * ॥ गने गनि ॥ मगगमा: कापी गिन पादिपु दिपु ॥ द्विगीताम्ररिगाणे गोडगापि हो | TATE: कृष्णं गांगः सर्यतः कृष्णम् । शिर कृष्णाभगम् । उपपुगरिलो हरिः । अपधिोका अधोऽधोलोपाम् ॥ अभितःपरिणाममयानिकपाहानियांगडी * ॥ अमिनः कृष्ण म् । परिणः कृष्णम । मामं ममगा । निकरा नाम । हाणामसम् । यस शोपः इत्यर्थः । युभुक्षितं न प्रतिभाति फिनिग ॥ अन्तरान्तरण गुत्ते । २।३ ४ ॥ आभ्यां गोगे द्वितीया स्यात् । अन्सग यो मा हरिः । भन्माण हरि न सुषम् । कर्मप्रवचनीयाः।१।४।८३ ॥ इत्यधिकृत्य । अनुलक्षणे । १।४१८४॥ लक्षणे धोयेऽनुगतसंज्ञः स्पान् । गसुपसर्गसंज्ञापवादः ॥ कर्मप्रवचनीययुक्त द्वितीया । २।३।८॥ एतेन गोगे द्वितीया सान् । जपमनु प्रावर्णन् । हनुमूत- जपोपलक्षितं वर्षणमित्यर्थः । परापि ती तृतीयाऽनेन पाध्यते । सिद्धे पुनः संज्ञाविधानसामान ॥ तृतीया । १।४।८५ ।। अस्मिन् शोचे ऽनुरुक्तसंज्ञः स्यात् । नदीमन्यवसिता सेना । नद्या सह संबद्धयः । पिम् बन्धने । तः ॥ हीने । १।४।८६॥ हीने घोत्येऽनुः प्राग्यत । अनु हरिं सुगः । हरेहीना इत्यर्पः ॥ उपोऽधिक च।।।४।७॥ अधिक होने च द्योत्ये दो- त्ययं प्राक्संज्ञः स्यात् । अधिके सप्तमी वक्ष्यते । हीने उपहरि सुराः । लक्षणेत्थंभूताख्यानभागवीप्सासु प्रतिपर्यनयः । १। ४ । ९०॥ एप्वर्थेषु विषयभूतेषु प्रत्यादयउक्तसंज्ञाः स्युः । लक्षणे वृक्ष प्रतिपर्यनु वा । विद्योतने वि. शुत् । इत्थंभूताख्याने भक्तोविष्णु प्रतिपर्यनु वा । भागे लक्ष्मीहरि प्रतिपर्यनु लक्षणादावभिरक्तसंज्ञः स्यात् । हरिमभिवर्तते । भक्तोहरिमभि । देवदेवमभिसिधः ति । अभागे किम् । यदत्र ममाभिप्यात्तद्दीयताम् ॥ अधिपरी अनर्थको ।। ४। ९३ ॥ उत्तसंज्ञो स्तः । कुतोध्यागच्छति । कुतः पर्यागच्छति । गतिसंज्ञावाधार तिर्गताविति निघातोन ॥ सुः पूजायाम् ।१।४।२४ ॥ सुसिक्तम् ॥ सु. स्तुतम् । अनुपसर्गत्वान्न प: । पूजायां किम् । सुपितं किं तवात्र । क्षेपोऽयम् ॥ अ. तिरतिक्रमणे च । १।४।१५ ॥ अतिक्रमणे पूजायां चातिः कर्मप्रवचनीयसंज्ञा स्थान् । भतिदेवान कृष्णः ॥ अपिः पदार्थसंभावनाऽन्यवसर्गगर्दासमुच्च- येषु । १।४।९६ ॥ एषु द्योत्येश्वपिरक्तसंज्ञः स्यात् । सचिोऽपि स्यात् । अनुप सर्गस्लाम प । संभावनापां लिइ । नस्याएव विषयभूते भयने कर्तृदोलभ्यप्रयुक्त हो।

·विभत्तय ः। - - । लभ्यं धोतयन्नपिशब्दः सादित्यनेन संवध्यते । सर्पिषइति षष्ठी तु अपिशब्दयलेन ग. म्यमानस्य बिन्दोरवयवावयविभावसंवन्धे । इसमेव ह्यपिशब्दस्य पदार्षद्योतकता नाम । द्वितीया तु नेह प्रवर्तते । सपिपोबिन्दुना योगोन त्वपिनेयुक्तवात् । अपि स्तुयाद्विष्णु- म् । संभावनं शक्युल्कर्षमाविष्कर्तुमत्युक्तिः । अपि स्तुहि । अन्वयसर्गः कामचारा. नुज्ञा । धिग्देवदत्तमपि स्तुयादृपलम् । गर्यो । अपि सिभ । अपि स्तुहि । समुच्चये ॥ कालाध्वनीरत्पन्तसंयोगे । २।३१५॥ इह द्वितीया स्यात् । मासं कल्या- णी । मासमधीते । मार्स गुडधानाः मोशं कुटिला नदी । क्रोशमधीते । फ्रोशं गिरिः। असन्तसंपोगे किम् । मासस्य द्विरधीते । कोशस्यैकदेशे पर्वतः । स्वतन्त्रः कर्ता। ११४१५४॥ क्रियाया स्वातन्त्र्येण विवक्षितोऽर्थः कर्ता स्यात् ।। साधकतम कर- णम् । १। ४ । ४२ ॥ क्रियासिद्धौ प्रकृष्टोपकारकं करणसंशं स्पात् । तम- महणं किम् । गङ्गायां घोषः। कर्तृकरणयोस्तृतीया । २।३॥ १८॥अन. मिहिते करणे च तृतीया स्यात् । रामेण बाणेन हतोवाली ॥ प्रकृत्यादिभ्य उपसंख्यानम् * ॥ प्रकृत्या चारुः । प्रायेण याज्ञिकः। गोत्रेण गायः। सभेनैति । विपमेणैति । द्विद्रोणेन धान्यं फ्रीणाति । सुखेन दुःखेन वा यातीत्यादि । दिवः कर्म च । १।४।४३ ॥ दिवः साधकतमं कारकं कर्मसंज्ञं स्थाचाल्करणसंज्ञम् । भरक्षान्वा दीव्यति ॥ अपवर्ग तृतीया।२।३।६॥ अपवर्गः फलमाहिस्तस्या घोत्यायां कालावनोरत्यन्तसंगोगे तृतीया स्यात् । अह्रा प्रोशेन वानुवाकोऽधीतः । भ. पवर्ग किम् । मासमधीतोनापातः ॥ सहयुक्तेऽमधाने । २।३१९ ॥ सहा. न युक्ते अप्रधाने तृतीया स्यात् । पुत्रेण सहागतः पिता । एवं साकंसासमपोगे- ऽपि । विनापि तद्योग तृतीया। वृद्धोयूनेत्यादिनिर्देशात् ।। येनाविकारः।२१३॥ २०॥ येनान विकृतेनागिनोविकारोलक्ष्यते ततस्तृतीया स्यात् । अक्ष्णा काणः । अक्षिसंपन्धिकाणत्वविशिष्टइत्यर्थः । अङ्गविकारः किम् । अक्षि काणमस्य ॥ इत्थं- भूतलक्षणे । २१३१२१॥ कंविधकार प्राप्तस्य लक्षणे तृतीया स्यात् । जटा- मिस्तापसः । जटाज्ञाप्यतापसत्वविशिष्टइत्यर्थः ॥ संज्ञोऽन्यतरस्यां कर्मणि । २॥ ३१२२ ॥ संपूर्वश्य जानातेः कर्मणि तृतीया वा स्यात् । पित्रा पितरं वा संजानी ॥ हेतौ । २१३१२३॥ हेत्वर्थे तृतीया स्यात् । द्रव्यादिसाधारण निर्व्यापारसाधारणं च हेतुत्वम् । करणत्वं तु क्रियामात्रविषयं व्यापारनियतं च । दण्डेन घटः । पुण्येन स्टोहरिः । फलमपीह हेतुः । अध्ययनेन वसति । गम्यमानापि लिया याराविमती प्रयोजिका । अतं श्रमेण । श्रमेण सायं नास्तीत्यर्थः । इह साधनक्रिया प्रति श्रमः करणम् । शतेनशतेन वत्सान्पाययति पयः । शतेन परिच्छिद्येत्यर्थः ।। अशिष्टव्यवहारे दाणः गोगे चतुयर्षे नृतीया * ॥ दास्या संयच्छते कामुकः । धम्य नुभागोय,

·No text on this page.

·विभनगी। भत्रिीनाग पत्ते संपरसे भागने इत्यादि । उपासन भापिते न * ॥ यांना फपिला विद्युत् ॥ हितगोगे घ* ॥ प्रामणाप हिराम् ॥ क्रियार्थोपपदस्य च कर्मणि स्थानिनः ।२।३।२४ ॥ निपार्भा क्रिया उपपदं पस्थ तल स्थानिनो. ऽप्रयुज्यमानस्य तुमुनः कर्मणि चतुर्थी स्शात् । फलेभ्योपाति । फलान्याहाँ पातीत्यर्षः । नमस्तुमानिहाप । नृसिंहमनुकूलपितुमिपमः । एवं स्वगंभुये नमत्तगादावति ।। तुमर्थाच भाववचनात् ।।३।१५।। भावयननाधेति सूत्रेण गोविहितस्त- दन्नाचतुर्षी स्थान् । गागाप पानि । यष्टुं गातीयः ।। नमास्वस्तिस्वाहास्वधा- ऽलंचपयोगाच! २१३११६॥ गभिर्योगे चतुर्की स्यात् । हरये नमः । उप- पदविभक्तेः कारकविभक्तिर्वतीयसी * ॥ नमस्सरोति देवान् । प्रजाभ्यः स्वस्ति । भमये स्वाहा । पितृभ्यः स्वधा । असमिति पर्यापर्यग्रहणम् । तेन दैत्येभ्योहरिरलं प्रमुः समर्थः शतात्यादि । प्रभ्वादियोगे पायपि साधुः । तस्मै प्रमयति सएषां प्रामणीरिति निर्देशान् । तेन प्रभुर्युभूपूर्भुवनत्रयस्येति सिद्धम् । यपडिन्द्राय । चकार: पुबिधानापः । तेनाशीविवक्षायां परामपि चतुर्थी चाशिपीति पष्ठी याचित्या चतुर्येव भयति । स्वस्ति गोभ्योभूयात् ॥ मन्यकर्मण्यनादरे विभाषामाणिषु । २॥३॥ १७॥ माणिवतं मन्यनेः कर्मणि चतुर्षी या स्पातिरस्कारे । न त्यां चूर्ण मन्ये तृणाय वा । श्यना निर्देशासानादिकयोगेन । न त्यां तृणं मन्ये ।। अप्राणिप्वि- त्यपनीय नौकाकानशुकशृगालबन्येष्विति वाच्यम् ॥ तेन न त्वां नावमन्नं वा मन्ये इत्यत्रामाणित्वेऽपि चतुर्थी न । न त्वां शुने मन्ये इत्यत्र प्राणिलेऽपि भवत्ये- व ६ गत्यर्यकर्मणि द्वितीयाचतुथ्पी चेष्टायामनध्वनि । २।३।१२।। अध्वभिने गत्यानां कर्मणि एते स्तभेटायाम् । प्रामं प्रामाय वा गच्छति । चेष्टायां किम् । मनसा हरिं प्रगति । अनश्वनीति किम् । पन्यानं गच्छति । गाधिष्ठिते ऽध्वन्येवायं निषेधः । पदा तत्पधापन्याएवाक्रमितुमिप्यते तदा चतुर्थी भवत्येव । उत्पन पो गच्छति ॥ ध्रुवमपायपादानम् ।।४।२४ ॥ अपायोविश्ले- पस्तस्मिन्साध्ये ध्रुवमवधिभूतं कारकमपादानं स्यात् ।। अपादाने पञ्चमी । २। ३॥ २८ ॥ प्रामादायाति । धावतोऽश्वापतति । कारक किम् । वृक्षस्य पर्ण पतति ।। जुगुप्माविरामप्रमादानामुपसंख्यानम् * ॥ पापाज्जुगुप्सते विरमति । धर्मात्प्रमा. धति ॥ भीत्रार्थानां भयहेतुः।१।४३५ ॥ भयार्थानां प्राणार्थानां च प्र- पोगे भपहेनुरपादानं स्यात् । चोराद् विभेति । चोगप्रायते । भयहेतुः किम् । अरण्ये विभेति प्रायने वा ।। पराजेरसोढः।१।४।२६ ॥ पराजेः प्रयोगेऽसद्योऽयों- , धाताय कपिलर विगुदातपायातिलोदिनी । पीता वर्षाय विज्ञया दुर्भिक्षाय सिता भवेत् । इति भा ध्योक्तीकवातिकम् । ।

·, द निदातामुगान डामा नागो | MAL भगत সমিল। ॥ यारणानामाणिनः ||२७॥ प्रति गाणम् । पारणापांना पागा प्रपोग jिisis IIT मोका गगि ! nि: किम् । पगोगा गारगति ग्रे ॥ मामी नादर्शनाः च्छति ।१।४।२८॥ गाने गति गालापानमामामिल सदादानं साग । मानितीगने का अभी गि। भौगम नि । प्रहण किम् । प्रदर्शना मरणो मापति ने गा मा || आल्याता योगे । १।४।२९॥ निगमपूर्ण फरिगानीकारे पण प्रापर्मश: पान । गादीले । गगोगे किम् । मटण गाभा गणोमि ॥ जनिकर्तुः प्रकृतिः ।। ४ । ३०॥ नापमानस हेगुरपादानं साग । प्राण: प्रमाः प्रजागनं ।। भुवः भयः । १।४ । ३१ ॥ मपनं मः । भूगर्नुः प्रभामा । हिमयतोगना प्रभवति सन्न प्रकाशततः ।। गन्नोपे कर्मण्यकिरणे म । मामादागा। भासना क्षते । प्रासादमागहा आसने उपयिश प्रेक्षतइलः । श्वशुगनिगगि । प्रभु यी स्पर्षः । गम्पमानाऽपि झिया फारफविमतीनां निमिराम् । फम्मारवं माः ॥ यनय ध्वकालनिर्माणं तत्र पक्षमी तात्तादध्यनः प्रामामप्तम्गी कालात्मतमी प यक्का * ॥ बनातामोयोजन योजने या । कार्तिक्याआप्रहायणी मामे ॥ अन्यारादितर त दिक्शब्दाभूत्तरपदाजाहियुक्ते ।२।३।२९ ॥ एतैयोंगे पक्षमी सात अन्यइत्यर्थमहणम् । इतरमहणं प्रपभार्थम् । अन्योभिन्नातरोया कृष्णान् । रावनात् । ऋते कृष्णात् । पूर्वोमामात् । दिशि दृष्टः शब्दोदिक्शब्दः । ते संप्रति देशकालवृत्तिना योगेऽपि भवति । चैत्रात्पूर्वः फाल्गुनः । अवयववानि योगे तु न । तस्य परमानेडितमिति निर्देशान् । पूर्व कायस्य । अभूत्तरपदर तु दिक्शब्दत्वेऽपि · षष्ठयतसर्षेति पष्ठी घाधितुं पृपाप्रहणम् । प्राक् प्रत्यय प्रामात् । आच् ‘दक्षिणा प्रामात् । आहि दक्षिणाहि मामात् । अपादाने पचमी ति सूत्रे कार्तिक्याः प्रभृतीति भाष्यप्रयोगात् प्रभृतियोगे पञ्चमी । भवाप्रभृति आरभ्य या' सेव्योहरिः । अपपरियहिरिति समासविधानाग्ज्ञापकादहियोग पञ्चमी । मामादहिः । अपपरी घर्जने।११४८८॥ एतौ वर्जने कर्मप्रवचनीयौ स्तः । मर्यादावचने । १।४। ८९॥ आङ् मर्यादायामुक्तसंज्ञः स्यात् । वचः .: ॥ पञ्चम्यपाङ्परिभिः । २॥३॥२०॥ एतैः कर्मप्रवर पञ्चमी स्यात् । अपहरेः परिहरेः संसारः । परिरत्र वने । लक्षणादी । आमुक्तेः संसारः । आसकलाम । प्रतिः प्रतिनिधिप्रतिदानयोः ४॥ ९२ ॥ एतयोर्भयोः प्रतिरक्तसंज्ञः स्यात् । प्रतिनिधिमतिदाने .

·विभत्तयाः । च यस्मात् ।२।३।११॥ अत्र कर्मप्रवचनीययोंगे पञ्चमी सात् । प्रद्युम्नः कृष्णा- यति । तिलेभ्यः प्रतियच्छति माषान् ॥ अकर्तर्येणे पञ्चमी । २१३ ॥ २४ ॥ कर्तृवनितं यहणं हेतुभूतं ततः पञ्चमी स्यात् ॥ शताद्वद्धः । अकर्तरि किम् । शतेन बन्धितः ॥ विभापा गुणेऽस्त्रियाम् । २।३।२५ ॥ गुणे हेतावस्त्रीलिङ्गे पञ्च- मी वा स्यात् । जाड्याज्जाड्येन या पद्धः । गुणे किम् । धनेन कुलम् । अस्त्रियां किम् । बुद्धधा मुक्तः । विभापति योगविभागादगुणे विपां च कचित् । धूमादग्निमान । ना- स्ति घटोऽनुपलब्धः ॥ पृथग्धिनानानाभिस्तृतीयाऽन्यतरस्याम् ! २ । ३ । ३२ ॥ एभियोंगे तृतीया स्मात्पञ्चमीद्वितीये च । अन्यतरस्यां ग्रहण समुच्चयार्थम् । पञ्च- मीद्वितीये चाऽनुवर्तते । पृथग् रामेण रामात् रामं वा । एवं विना माना ॥ करणे च स्तोकाल्पकृच्छकतिपयस्यासत्ववचनस्य।२।३।३३ ॥ एभ्योऽद्रव्ययच- नेभ्यः करणे तृतीयापक्षम्यौ स्तः । स्तोकेन स्तोकाद्वा मुक्तः । द्रव्ये तु स्तोकेन विपेण हतः ॥ दूरान्तिकार्थेभ्योद्वितीया च । २१३॥ ३५ ॥ एभ्योद्वितीया स्पाचा- पञ्चमीतृतीये । प्रातिपदिकार्थमात्रे विधिरयम् । प्रामस्य दूर दूरात् दूरेण या । अ- न्तिकम् अन्तिकात अन्तिकेन वा । असत्त्ववचनस्पेत्यनुवृत्तेनेह । दूरः पन्थाः ॥ पष्ठी शेपे।२।३।५०॥कारकप्रातिपदिकार्यव्यतिरिक्तः स्वस्वामिभावादिसंपन्धः शेषस्त- अपष्टी सात् । राज्ञः पुरुषः । कर्मादीनामपि संपन्धमात्रविवक्षायां पष्ठधैव । सता गतम् । सपोमानीते । मानुः स्मरति । एधोदकस्योपस्कुरुते । भने शंभोवरणपोः । फलानो तृप्तः ॥ पष्ठी हेतुभयोगे।२॥३॥ २६ ॥ हेतुशब्दप्रयोगे हेतो द्योत्ये पटरी स्यात् । अन्नस्य हेतोर्वसति ॥ सर्वनाग्नस्तृतीया च ।२।३॥ २७ ॥ सर्व- नानोहतुशब्दस्य च प्रयोगे हेती धोये नृतीया सात् पष्ठी च । केन हेतुना वसति । फस्स हेतोः । निमित्तपर्यायप्रयोग सर्वासां प्रायदर्शनम् ॥ किं निमित्तं चमति । फेन निमित्तेन । कस्मै निमित्तायेत्यादि । एवं किं कारणं कोहेतुः । किं प्रयोजनमित्यादि । प्रापमहणादसर्वनानः प्रथमाद्वितीये न स्तः । ज्ञानेन निमित्तेन हरिः सेव्यः । ज्ञा. नाय निमित्तायेत्यादि । पष्टयतसर्पप्रत्ययेन । २।३।३० ॥ एनद्योगे पठी सात् । दिवशब्देनि पक्षम्याअपवादः । पामस्य दक्षिणतः । पुरः पुरस्तान् । गरि उपरिधान् ॥ एनपा दितीया।२॥३॥ ३१॥ पनयन्तेन योगे द्वितीया स्थान् । एनपेति योगविभागालपपि । दक्षिणेन प्रामं प्रामस्य वा । एत्रमुत्तरेण ॥ दूरा- लिका: पाठयन्यतरस्याम् ।२।३॥ ३४ ॥ एतैोंगे पष्टी स्थापननी च । दूर निफ्टं प्रामस्स प्रामाहा ॥ ज्ञोऽविदर्थस्य फरणे । २१३१५१॥ मानानेर- शानापस करणे शेरन विपक्षिते पटी साम् । सायोज्ञानम् ।। अधीगर्थदयेशां फर्मणि।२१३१५२॥ एप कर्मणि दोपे पटी सान् । मातुः स्मरणम् । सपि.

·- शतस्य दीव्यति । तदर्थस्य किम् । ग्राहाणं दीव्यति । स्तोतीत्यर्थः ॥ विभापोपसमें कर्मणोहविविशेषस्य वाचकान्छन्दाषष्ठी स्यात् । अमये छागस्य हविरोवारी मिनिसा कामोर पट्टी म्यात् । आश्चयोंगयां दोहोऽगोपन || बीमा सिद्धान्तकौमुद्याम् पो दयनम् । ईशनं वा ॥ कृतः प्रतियत्ने । २।३ । ५३ ।। कुलः कर्मणि शेष घी स्याद्गुणाधाने । एघोदकस्योपस्करणम् । रुजार्थानां भाववचनानामज्वरः २।३।५४॥ भावकर्तृकाणां ज्वरिवजितानां गजानां कर्मणि शेषे पष्टी स्यान् चौरस्य रोगस्य रुजा ॥ अज्वरिसंताप्योरिति वाच्यम् * ॥ रोगस्य चौरज्वरः । चौर संतापोवा । रोगकर्तृकं चौरसंबन्धि ज्यरादिकामित्यर्थः ॥ आशिपि नाथः २।३। ५५ ॥ आशीरर्थस्य नायतेः शेपे कर्मणि पष्ठी स्यात् । सर्पिपोनाथनम् आशिषीति किम् । माणवकनापनम् । तत्संबन्धिनी याच्नेत्यर्थः ॥ जासिनिमह णननाटकाथपिपां हिंसायाम् । २।३ । १६ ।। हिंसाानामेषां शेषे कर्मी पष्टी स्यात् । चौरस्योज्जासनम् । निप्रौ संहतो विपर्यस्तो व्यस्तौ वा । चौरस्य निग्रहण नम् । प्रणिहननम् । निहननम् । प्रहणनं या । नट अवस्यन्दने चुरादिः । चौरस्यो नाटनम् । चौरस्य क्रायनम् । वृपलस्य पेषणम् । हिंसायां किम् । धानापेपणम् । व्यवहपणोः समर्थयोः। २।३।६७॥ शेपे कर्मणि पष्ठी स्यात् । सूने का यविक्रयव्यवहारे चानयोस्तुल्यार्थता । शतस्य व्यवहरणं पणनं वा । समर्थयोः किम् । शलाकाव्यवहारः । गणनेत्यर्थः । ब्राह्मणपणनं स्तुतिरित्यर्थः ॥ २।३।५८॥ द्यूतार्थस्य प्रयविक्रयरूपव्यवहारार्थस्य च दिवः कर्मणि पष्ठी स्थान् । ।२।३ । ५९॥ पूर्वयोगापवादः । शतस्य शतं वा प्रतिदीव्यति । विपोदेयतासंप्रदाने।२। ३ । ३१ ॥ देवतासंपदानकऽ वर्तमानयोः प्रेष्यनुवार मैदमः प्रेष्यभनुभूहि या ।। कृत्वोऽर्धप्रयोगे कालेऽधिकरणे । २।३।६४॥ मृत्योर्गनां प्रयोग यादयानित्यधिकरणे दोपे पष्ठी यात । पत्योऽझोभोजनम् । दिहोभोजनम् । शेष किम् । द्विरहन्यध्ययनम् ॥ कर्तृकर्मणोः कृति । २।। 1ोगे कर्तरि कर्मणि चपटी स्थान् । कृष्ण कृतिः । जगतः याती है HE गुणकर्मणि वय मुम्नं मुनस्य या । ति किम् । ताति गन् । कनकटम । उभयप्राप्ती कर्मणि ।।३।६६ ॥ उभयोः प्राप्ति निपमा • ॥ भरिकाविभिमा या EMER विभाषा • ... । विनिश मगरः कृषिमीणा या । कनिषि विभागामित । समानामनुसनमापागाधा या गाण्यमान ।। ১। ফানাল লপে শীল পা পাপ। দি নিবণশালােব। ' NOMINETIMITEMEM योग दिवस्तदर्थस्य । प्रेष्ययुयोर्ह- .

·विभपयर्थाः। पष्ठी स्यात् । इदमेपामासितं शयितं गतं भुकं वा ॥ न लोकाव्ययनिष्ठाखलर्थ- तनाम् ।२।३।६९॥ एषां प्रयोगे पष्ठी न स्यात् । लादेशः । कुर्वन् कुर्वाणो या सृष्टिं हरिः । । हरि दिक्षुः । अलंकरिप्णुर्वा । उक । दैत्यान धातुकोहरिः ॥ कमेरनिषेधः * ॥ लक्ष्म्याः कामुकोहरिः । अव्ययम् । जगत् सृष्ट्वा । सुखं कर्तुम् । निष्ठा । विष्णुना हतादेयाः । दैत्यान् हतवान् विष्णुः । खलः । ईपत्करः प्रपञ्ची हरिणा । तृनिति प्रत्याहारः शतृशानवाविति तृशब्दादारभ्यानोनकारात् । शानम् । सोमं पवमानः । पानश् । आत्मनं मण्डपमानः । शतृ वेदमधीयन् । तृन । कर्ता लोकान् ॥ द्विपः शतुर्वा * ॥ मुरस्स मुरं वा विपन् । सर्वोऽयं कारकपध्याः प्रति- पेधः । शेपे पष्ठी तु स्यादेव । प्राझणस्य कुर्वन् । नरकस्य जिष्णुः ॥ अकेनोवि- प्यदायमण्र्पयोः । २।३।७० ॥ भविष्यत्यकस्स भविष्यदाधमानश्च योगे पष्टी न स्यात् । सतः पालफोऽयतरति । जंगामी । शतंदापी ।। कृत्यानां कर्तरि वा।२१३१७१ ॥ पठी वा स्यात् । मया मम चा सेव्पोहरिः । कर्तरीति कि- म् । पोमाणक: साना । भव्यगेपेति फर्तरि पविधानादनभिहितं कर्म । अत्र यो- गोविभन्यते । कृत्यानाम् । उभयप्राप्ताविति नेति चानुवर्तते । तेन नेतन्याघ्रजं गा- घः कृष्णेन । ततः कर्तरि या उक्तोऽर्थः ॥ तुल्यधरतुलोपमाभ्यां तृतीया- ऽन्यतरस्याम् । २।३१ ७२ ॥ तुल्यायोंगे तृतीया या स्थापक्षे पष्टी । तुल्यः मशः सभोवा कृष्णस्य कृष्णेन का। अतुलोपमाभ्यां किम् । तुला उपमा वा कृष्ण- स नास्ति ॥ चतुर्थी चाशिष्यायुष्यमद्रभद्रकुशलसुखार्थहितः । २।३ १७३ ॥ एतदयोंगे चतुर्षी वा स्यालक्षे पष्ठी । आशिपि । आयुष्यं चिरंजीवितं कृ. प्णाय कृष्णस्य वा भूयात् । एवं मद्रं भद्रं कुशलं निरामयं सुखं शं अर्थः प्रयोजनं हितं पथ्ये वा भूयात् । आशिषि किम् । देवदत्तस्यायुप्यमस्ति । व्याख्यानात्सर्वत्रार्थ- प्रहणम् । मद्रभद्रयोः पर्यायत्वादन्यतरोन पठनीयः ॥ आधारोऽधिकरणम् । १ । ४ । ४५ ॥ कर्तृकर्मद्वारा तनिष्ठक्रियायाआधार; कारकामधिकरणसंशं स्पात् ।। ससम्यधिकरणे च । २।३ । ३६ ।। अधिकरणे सप्तमी स्यात् । चकारादूरान्ति- काभ्यः । औपशेषिकोवैषयिकोऽभिव्यापकश्चेत्याधारविधा । कटे आस्ते । पाल्यां पचति । मोक्षे इच्छास्ति । सर्वस्मिन्नात्मास्ति । वनस्य दूरे अन्तिके वा दूरान्तिका- भ्याइति विभक्तित्रयेण सह चतस्रोऽत्र विभक्तयः फलिताः ॥ तस्येन्विपयस्य कर्म- पसंख्यानम् * ॥ अधीती व्याकरणे । अधीतमनेनेति विग्रहे इटादिभ्यश्चेति कर्त- रीनिः ॥ साध्वसाधुप्रयोगे च * ॥ साधुः कृष्णोमातरि । असाधुर्मातुले ॥ निमित्ता- स्कर्मयोगे * ॥ निमित्तमिह फलम् । योगः संयोगः समवायात्मकः ॥ चर्मणि द्वीपिनं अत्र जंगमीन्यपि पादः। । १ ·. ॥ गा मा भगनासाने म्गो तस्तादर्थेऽथे । आयुनोल्यारिणः । भागुनः पुशलीमा हरिपूजने हरिजनन या। आसेवागां किम् । आयुनोगीः फटे ।पशुतारण: ॥ यतथ्य निर्धारण ।२।३ । ४२ ॥ जातिगुणमियामंशाभिः समुद्रापादेयादेश करणं निर्धार प्रयोगे । मातरि साधुनिपुणोवा । अर्चायां किम् । निपुणोराज्ञोभृत्यः । इह दत्त कपने तात्पर्यम् । अप्रत्यादिभिरिति वक्तव्यम् * ॥ साधुनिपुणोवा मातरं प्रतिर्ग नु वा ।। प्रसितोत्सुकाभ्यां तृतीया च । २।३।४४॥ आभ्यां योगे सुनी या स्याचारसप्तमी। प्रसितउत्सुकोवा हरिणा हरी वा ॥ नक्षत्रे च लुपि ।२।। । ४५॥ नक्षत्रे प्रकृत्यर्थे योलु'संज्ञया लुप्यमानस्य प्रत्ययस्यास्तत्र वर्तमानात्तृतीया सप्तम्यौ स्तोऽधिकरणे । मूलेनावाहयेद्देवीं श्रवणेन विसर्जयेत् । मूले श्रवणे इति वा। क्तिद्वयमध्ये यो कालाध्वानौ ताभ्यामेते स्तः । अद्य भुक्लाऽयं डाहे ब्यहाद्वा भोका। कर्तृशत्तयोर्मध्येऽयं कालः । इहस्थोऽयं कोशे क्रोशाद्वा लक्ष्यं विध्येत् । कर्तृकर्मशयो. येऽयं देशः। अधिकशब्देन योगे मप्तमीपञ्चम्याविष्यते । तदस्मिन्नधिकामिति यस्ता नाम इणि in Tami auft for eff Triment गागा प्रामा गनिनाin trimsrinition किम । मेगन मा मुमानि | RATHIन मायाक्षणम् | 1111 पण निगमा किया TT THIS THE णा पवनहागामार्गले म भमरा विमा गन्नानि । गार विमा भगनान । अगर भास मस्तिष्ठति ॥ पछी गाना। 111८॥ भना भारताने धीममम्गी रतः । मदगि गदगोगा प्रामाीग । म पुत्रादिमनात्य माना मित्यर्थः । स्यामीश्वगाधिपतिदायादगाक्षिमनिमम । ३९ ॥ एत: गाभियंगि पटागमणी ग 1 पामे प्रा पाशिमग पदव म् । गो गोपु या स्वामी । गयां गोपु या प्रसगः । गापानुमयितुं जानापर्यः। आयुक्तकुशलाभ्यां पासेवायाम् ।।३।४०॥ आणां गांगे पटकन यतस्तनः पष्टीमाम्यो नः । नृणां नृषु या प्रामणः श्रेष्ठः । गवां गोपु या कृष्णा का क्षीरा । गच्छतां गच्छरसु या धापन शीघ्रः । छात्राणां धाग्रेषु या मैत्रः परः। पञ्चमी विभक्ते । २।३।४२ ॥ विभागोविभक्तम् । निर्यमाणस्य या भेगल तत्र पञ्चमी स्यात् । माथुराः पाटलिपुत्रकेभ्यमान्यतराः॥ यां सप्तम्यप्रतेः।२।३। ४३ ॥ आभ्यां योगे मप्तमी स्वादयां न तु' साधुनिपुणाभ्यामर्चा प्रो लुपि किम् । पुप्ये शनिः समीपञ्चम्या कारकमध्ये।।३।७॥ विकमिनि च सूत्रनिर्देशान् । लोके लोकाद्वाधिकोहरिः ।। अधिरीश्वरे ।।

·अध्ययीभावः। vartini भ ।४।२७॥ स्वस्वामिसंपन्धेऽधिः कर्मप्रवचनीयसंज्ञः स्यात् ॥ यस्मादधिकं यस्य चेश्वरवचनं तत्र सप्तमी । २॥३॥९॥ अघ्र कर्मप्रयचनीययुक्ते सप्तमी स्या- त् । उपपरार्धे हरेर्गुणाः । परार्धादधिकाइत्यर्थः । ऐश्वर्य तु स्वस्वामिभ्यां पर्यायेण स. सभी । अधिभुवि रामः । अधिरामे भूः । सप्तमी शौण्डैरिति समासपक्षे तु रामाधीना । अपडक्षेत्यादिना खः ॥ विभापा कृथि।१।४।२८ ॥ अधिः करोती प्राक्सं- शोवा स्यादीश्वरेऽथें । यदत्र मामधिकरिष्यति । विनियोक्ष्यतइत्यर्थः । इह विनियो- मुरीश्वरवं गम्यते । अगतिलात्तिङि चोदात्तवतीति निघातोन ॥ इति विभक्तपीः।। समर्थः पदविधिः । २।१।१॥ पदसंबन्धी योविधिः ससमाश्रितो योध्यः ॥ माफडारात्समासः।२।१।३॥ कडाराः कर्मधारयइत्यतः प्राक् समासइत्यधिक्रियते ॥ सह सुपा १२॥१॥ ४ ॥ सहेति योगोविभज्यते । सु- धन्तं समन सह समस्यते । योगविभागस्पेष्टसिद्धधयाकतिपयतिइन्तोत्तरपदोऽयं समासः सच छन्दस्पेय । पर्यभूपत् । अनुव्यचलत् ॥ सुपा ।२।११४॥ सु. सुपा सह समस्पते । समासत्याप्रातिपदिकत्वम् ॥ सुपोधातुप्रातिपदिकयोः १२।४।७२ ॥ एतयोरवयवस्य सुपोलुम् स्यात् । भूतपूर्व घडिनि निर्देशाभूतश- , दस्य पूर्वनिपातः । पूर्व भूतोभूतपूर्वः ॥ इयेन सह समासोविभत्तयलोपच * ॥ जीयू- । तस्य ।। अव्ययीभावः।२।१।५॥भधिकारोऽयम् ॥ अव्ययं विभक्तिस- मीपसमृद्धिव्यद्धयर्थाभावात्ययासंमतिम शब्दमादुर्भावपश्चायथानुपू. ध्ययोगपासादृश्यसंपत्तिसाकल्यान्तवचनेषु।२।१।६।। अव्ययमिति पोगाविभग्यते । अध्ययं समर्थेन सह समस्यते सोऽव्ययीभावः ॥ प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम् । ११२॥४३॥ समासशाग्ने प्रथमानिर्दिष्टमुपसर्जनसंझं सान् । उपसर्जनं पूर्वम् । २४२१३०॥ समासे उपमननं प्राक्प्रयोज्यम् ॥ ए- फरिभक्ति पापूर्वनिपाते । १।२।४४ ॥ विभहे पनियाधिभकिक मदुपस- जनसंझं स्यात् नतु तस्य पूर्वनिपातः ॥ गोस्निपोम्पसर्जनस्प । १।२१४८॥ उपगन गोगोशः खमत्यपान्तं च सदन्तस्य मानिपदिषस हस्: सान् । अप- चौमावधेयव्ययलम् ॥ नाव्ययीभावादतोऽम् त्वपञ्चम्याः।२।४।८३॥ লামায়াৰ সম বা বিনা সমায় । হিষীমার अपरिशम । तीयेऽन्य सादिशं दिशाम विदिविषपामिलमरः ॥ तृतीयामत- म्यामलम् । २।४।८४ ॥भदन्तादगीभावामममम्पोपोनमभा: सा । भारिशम् । अपदिशेन । भरदिशम् । भपदिय । पालपणामुमदमुन्माण मियादी ममस्मानियमम्भाषः। विभनीयादग्यमर्थः । विभत्यादिशु यर्नमानमय.

·- योग्यमित्यर्थः । अर्थमी प्रनि प्ररपम् । प्रतिवन्दम्प पीपसागो फर्मवमनीगसंशाविणः तृणमप्यपरित्यज्य सतृणमत्ति । साकल्येनेत्यर्थः । नत्यत्र तृणभक्षणे- सासर्यम् अन्ते । अग्निमन्धपर्यन्तमधीते सामि॥यथाऽसादृश्ये ।२।१।७॥असादृश्ये यथाशब्द: समस्यते । तेनेह न । यथा हरिस्तथा हरः । हरेरुपमानत्वं यथाशब्दोद्या २।१।९॥ शाकस्य लेश: शाकप्रति । मात्रार्थे किम् । वृक्षं वृक्षं प्रति विद्यो विद्युत् ॥ अक्षशलाकासंख्याः परिणा।२।२।१०॥ धूतव्यवहारे परा प्णोः । परिविष्णु । परिविष्णो: । यहिर्वनम् । बहिर्वनात् । प्राग्वनम् । प्राग्वनात् आदायर्यादाभिविध्योः।२।१।१३ ॥ एतयोराङ् पञ्चम्यन्तेन वा समर frarmire में गुपोन म मोSITE को Ll thritrimary गोकोऽनि: frRATHI हिगई. नामिहिनेऽपविकरणे TRArime अयपीमा ||११ अयं नमक या नगर प्राविधिोir me Train रिममिलपिगोरम । गी | पुणन frreमागमा गमा साम , आगगनादिपत्र तु गाणी | मिग तिः । भन्यागानि irine पभम्योपानगामध्यांग । माणा गमि: मुमार नानां विपंचनम् ।। गता अदितिः । मशिफाणामभायोनिमम | हिमानोऽनिहिमम । अपर्क ध्वंसः । निद्रा मंप्रति न गुणा मिनिटग । हरि शानिहरि । यि पभादनुविष्णु । पायदा तु नापं गमामः । गरः भारसगे मन येति में प्पप्रयोगात् । योग्यतावीमापदाधानतिसिगारणानि मार्गः । अनुरूम् I ne नसामर्थ्यात्तयोगे द्वितीयागर्भ पापपरि । शनिमननिमाण गपाशति ।। सादशं सहरि । यक्ष्यमाणेन महस्य सः । मेष्ठस्यानुयेणेरणनुगम् । पक्रण युगपदिति विहे ॥ अश्यपीमाये घाफाले।३।३।८१ ॥ सहस्स सारा च्ययीभाये न तु काले । सचक्रम् । काले सु महपूर्वाहम् । सदृशः सरन्या सराखि । धत्वेनैव सिद्धे पुनः सादृश्यमहणं गुणभूतेऽपि सादृश्ये यथा स्यादित्येवमर्षम् । संपत्तिः सक्षत्रम् । प्रद्धगधिययं समृदिः । अनुरूप आत्मभावः संपत्तिरिति भे यति । तेन सादृश्य इति वा यथार्थइति वा प्राप्तं निषिध्यते ॥ यावदवधारणे। ८॥ यावन्तः श्लोकालावन्तोऽच्युतप्रणामायावच्चाकम् ॥ सुए प्रतिमा मात्रा य एवायं समासः । अक्षण विपरीत वृत्त अपरि । शलाकापरि । एकपरि ॥ भाषा । २॥ १ ॥ ११॥ अधिकारोऽयम् । एतत्सामर्थ्यादेव प्राचीनानां निरासमा त्वम् । सुप् सुपैति तु न नित्यसमासः । अव्ययमित्यादिसमासविधानाज्ज्ञापकान अपपरिवहिरश्चवः पञ्चम्या ।२।१।१२॥ अपविष्णु संसारः। नमिva re17/ เร - अर्मा ·भव्य भावः। सोऽव्ययीभावः । आमुक्ति संसारः । आमुक्तः । आचाले हरिभकिः । आयालेभ्यः । लक्षणेनाभिमती आभिमुख्थे ।२।१११४॥ भाभिमुख्यद्योतकावभिप्र. ती चिह्नवाचिना सह प्राग्वत् । अभ्यमि पालभाः पतन्ति । अग्निमभि । प्रत्यमि । अग्नि- प्रति ॥ अतुर्यत्समया।२११११५॥ यं पदार्थ समया द्योत्सते तेन लक्षणभू- तेनानुः समस्यते सोऽव्ययीभावः । अनुवनमशनिर्गतः । बनस्य समीपं गतइत्यर्थः ।। यस्य चायामः ।२।१।१६॥ यस्य दैर्ध्वमनुना द्योत्पते तेन लक्षणभूतेना- नुः समस्यते । अनुगङ्ग वाराणसी । गङ्गायाभनु । गङ्गादयसदृशदोपलक्षितेत्य- भः ।। तिष्ठदुप्रभृतीनि च ।२।१।१७॥ एतानि निपात्यन्ते । तिष्ठन्ति गा- योयस्मिन्काले सतिष्ठद्गु दोहनकालः । आयतीगवम् । इह शत्रादेशः पुंवज्ञावविरहः समासान्तश्च निपात्यते ॥ पारे मध्ये पष्ठया या । २११ ॥ १८॥ पारमध्यश- ब्दो पष्ठयन्तेन सह पा समस्येत्ते । एदन्तत्वं चानयोर्निपात्यते । पक्षे पष्ठीतत्पुरुषः । पारेगङ्गादानय । गङ्गापारात् । मध्येगङ्गान् । गङ्गामध्यात् महाविभाषया वाक्यमपि । गङ्गायाः पारान् । गङ्गायामध्यात् ॥ संख्या वंश्येन ।२।१।१९॥ वंशोद्वि- था विद्यया जन्मना च । तत्र भयोवंश्यः । तद्वाचिना सह संख्या वा समस्यते । वो भुनी वंश्यो द्विमुनि । व्याकरणस्य त्रिमुनि । विद्या तद्वतामभेदविवक्षापां त्रिमुनि करणम् । एकविंशति भारद्वाजम् ॥ नदीभिश्च । २।१।२०।। नदीभिः सह ख्या माग्वत् ।। समाहारे चायमिष्यते * ॥ सप्तगङ्गम् । द्वियमुनम् ।। अन्यपदार्थे संज्ञायाम् । २१११२१ ॥ अन्यपदार्थे विद्यमानं सुबन्तं नदीमिः सह नित्यं मस्यते संज्ञायाम् ।। विभाषाधिकारेऽपि वाक्येन संज्ञानयामादिह नित्यसमासः । उ- मत्तगङ्ग नाम देशः। लोहितगङ्गम् ।। समासान्ताः५१४१६८॥ इत्यधिकृत्य ।। नव्ययीभावे शरत्प्रभृतिभ्यः।५।४।१०७॥ शरदादिभ्यप्टच् स्यात्समा- सन्तोऽव्ययीभावे । शरदः समीपमुपशरदम् । प्रतिविपाशम् । शरद् । विपाश् । अन. । मनस् । उपानह । दिव् । हिमवत् । अनडुङ् । दिश् । दृश। विश् । चेतस् । ग्तुर । त्यत् । तद् । यद् । कियत् । जरायाजरस् च । उपजरसम् । प्रतिपरसमेनुभ्यो- क्ष्णः । पस्पेति च । प्रत्यक्षम् । अक्ष्णः परमिति विग्रहे समासान्तविधानसामोद- यीभावः । परोक्षे लिडिति निपातनात्परस्सौकारादेशः । परोक्षम् । परोक्षा क्रिपे. वि, वड, आयतीगवम्, खलेयकम, खलेषुमम्, लूनयवम्, ल्यमानयवम्, पतयरम, पूयमानयवम्, हलयम्, सहियमाणयवम्, संहतयुसम्, सद्वियमाणधुसम, समभूमि, समपदाति, मुषमम्, विशमम, दुपमम्, नि:पमम्, अपसमम, आयतीसमम्, पापममम, पुण्रममम्, प्राइम, प्ररथम, अमृगम्, प्रदक्षिणम्, संप्रति, असं- प्रति, दम् । इति तिष्टदग्वादिः। २ शरद, विशम् , अनम्, मनम् , उपान, अनार, रिन्, हिमवत्, दिए, विन, सद्, दिन, १२, विन, चेतस्, चतुर, सद्, तद्, यह, किया, जरापाजश्व, प्रतिरम• मनुभ्यो नम:, पथिन् । इति सदादिः । - ·पदा पर नारायः । भान्यनापॉधान्या: । मतेति किम् । माल ७० . ।। इत्यव्ययीभावः ॥ गमी प्रामगमी ! अग्नं युभुक्षुः अन्नयुमुक्षुः॥ स्वयं तेन ।२।१।२५॥ दिली. येनि न सम्यध्यतेऽयोग्यत्वात् । स्वयंकृतस्यापत्यं स्वायंकृतिः ॥ खड़ा क्षेपे।। १।२७॥ मामिलम् ।। कालाः।२।१।२८॥सेनेत्येव । अनन्तसंयोगाई पपनम । मामप्रमित: प्रतिपचन्द्रः। मामं परिमारब्धयानित्यर्थः ॥ अत्यन्त तापाम् । मृतानं मृतीयान्ताकलगुणवचनेनार्यचरदेन न सह माग्वा । कुवनना मागी: । मारमशः पितृगमः । ऊना।मानं पणम् । मानम् । धारदाः भाचारनिपुणः । गुरमिषः। आधारमा सिद्धान्तकौमुगाम् त्यादि तु अर्शआधचि । समक्षम् । अन्वक्षम् ॥ अनश्च । ५।४।१०८॥ न्तादव्ययीभावान् स्यात् ॥ नस्तद्धिते ।।४।१४४ ॥ नान्तस्प भरय टेन, प: स्यात्तद्धिते । उपराजम् । अध्यात्मम् ॥ नपुंसकादन्यतरस्याम् ।। १०९॥ अन्नन्तं यकीयं तदन्तादव्ययीभावान् या स्यात् । उपचर्मम् । उपवने ॥ नदीपौर्णमास्याग्रहायणीभ्यः । ५।४।११० ॥ वा टन् स्यात् । उपना म् । उपनदि । उपपौर्णमासम् । उपपौर्णमासि । उपापहायणम् । उपाग्रहापणि । झयः। ५।४।११२॥ इयन्तादव्ययीभावादृज्या । उपसमिधम् । उपसमिन ! गिरेश्च सेनकस्य ।।४।११३ ॥ गिर्यन्तादव्ययीभावाच् या स्यात् । सेना हणं पूजार्थम् । उपगिरम् । उपगिरि ॥ तत्पुरुषः । २।१ ॥ २२॥ अधिकारोऽयं । प्राग्यहुप्रीहेः ॥ दिगुश्च।२।। २३ ॥ द्विगुरपि तत्पुरुषसंज्ञः स्यात् । इदं सूत्रं त्यक्तुं शक्यम् । पठित्वा चकारयलेन संज्ञाद्वयसमावेशस्य सुवचत्वात् । समासान्तः प्रयोजनम् । पक्षराजम् ॥ द्वितीयाश्रितातीतपतितगतात्यस्तमाप्तापनः ।२।१ २४ ॥ द्वितीयान्तं श्रितादिप्रकृतिकः सुयन्तैः सह या समस्यते सतत्पुरुषः । श्रितः कृष्णश्रितः । दुःखमतीतोदुःखातीतः ॥ गम्यादीनामुपसंख्यानम् । १।२६ ॥ रावाप्रकृतिकं द्वितीयान्तं तान्तप्रकृतिकन सुयन्तेन समस्यते निन्दापाम् । पवारूदोगात्मः । नित्यसमासोऽयम् । नहि वाक्येन निन्दा गम्यते ॥ सामि १ संपोगे प।२।१।२९॥ कालात्येय । अनान्ताय वनम् । मुहुर्त एवं का राम ॥ तृतीयासत्कृतार्थेन गुणययनेन ।२।१।३० ॥ तस्कृति संख्यापूर्वोद्रिगुती *UR पाणः ॥ पूर्वगरमानार्थकलानिपुणमिनदलणः ।२।१।। fANET मे पहनन । मि पानामांममाविषपानुपसर्गपाहणार रविTTE I wmलपात्रम् ॥ मागनाया: कर ·तपुरुषः। ७१. ता पहुलम् । २।११३२॥ कर्तरि करणे च तृतीया कृदन्तेन पहुलं भाग्यन्। रिणा बातोहरित्रातः । नभिन्नोनखभिन्नः ॥ दहणे गनिकारकपूर्वस्यापि प्रह- म् * ॥ नखनिर्भिग्नः । कर्तृफरणे इति किम् । भिक्षाभिरुषिसः । हेलावेषा तृतीया । हुलमहणं सर्योपाधिव्यभिचारार्धम् । तेन दात्रेण टूनपानियादौ न । कृता किम् । माः पचतितराम् ।। कृत्परधिकार्थवचने । २।१।३३ ।। स्तुतिनिन्दाफलक- भिवादयधनमधिकार्यवचनं तत्र कर्तरि करणे च तृतीया कृत्यैः प्राग्वत् । वातच्छेयं गुणम् । कारपेया नदी ॥ अनेन व्यसनम् । २॥१॥३४॥ संस्कारकद्रव्यवा- व तृतीयान्तमनेन प्राग्वत् । दना भोदनोदथ्योदनः । इहान्तर्भूतोपसेकक्रियाद्वारा सामर्थ्यम् ॥ भक्ष्येण मिनीकरणम् ।२।११३५॥ गुडेन धानाः गुडधानाः। मिश्र- गक्रियाद्वारा मामयम् ॥ चतुर्थी तदर्थार्थवलिहितसुखरक्षितः।२।१॥३६॥ चतुर्थ्यन्तार्थाय यत्तद्वाचिनाऽर्थादिमिश्च चतुर्थ्यन्तं वा माग्वत् । तदर्थेन प्रकृतिविकृतिभा- य एव । बलिरक्षितमहणानापकान् । यूपाय दारु यूपदारु । नेह । धनाप स्थाली। अश्व- धासादयस्तु पष्ठीसमासाः ।। अर्थेन निपसमासोविशेष्यलिङ्गता चेति वक्तव्यम् ।। द्विजायायं द्विजाः सूपः । द्विजार्थी यवागू । द्विजार्थ पयः । भूतयलिः । गोहितम् । गोमुखम् । गौरक्षितम् ॥पञ्चमी भयेन।२।१ । ३७॥ चोराद्धयं चोरभयम् ।। भय- भीतीभिरिति वाच्यम् * ॥ कभीतः । वृकभीतिः। कभीः॥ अपेतापोढमुक्तप. तितापत्रस्तरल्पशः।२।११३८॥ एतैः सहायं पञ्चम्यन्तं समस्यते सतपुरुषः। 'सुखापेतः । कल्पनापोहः । चक्रमुक्तः । स्वर्गपतितः । तरङ्गापत्रातः । अपशः किम् । प्रासादापतितः ॥ स्तोकान्तिकदूराकृच्छ्राणि केन । २॥ १ ॥ ३९ ॥ स्तोकान्मुत्राः । अल्पान्मुक्तः । अन्तिकादागतः । अभ्याशादागतः । दूरादागतः । वि. प्रकृष्टादागतः । कृच्छादागतः । पञ्चम्या: लोकादिभ्यइत्यलुक् ॥ पष्ठी । २।२। ८॥ राज्ञः पुरुषोराजपुरुषः ॥ योजकादिभिश्च । २।२।९॥ एभिः पष्टय. न्तं समस्यते । तृजकाभ्यां कर्तरीत्यस्य प्रतिप्रसवोऽयम् । ब्राह्मणयाजकः । देवपूजकः ।। गुणात्तरेण तरलोपश्चेति वक्तव्यम् * ॥ तरवन्तं यद्गुणवाचि तेन सह समासस्तरपत्यय- लोपश्च । न निर्धारणाति पूरणगुणेति च निषेधस्स प्रतिप्रसवोऽयम् । सर्वेषां श्वेततरः । सर्वश्रेतः । सर्वेषां महत्तरः । सर्वमहान् ॥ कृयोगा पष्ठी समस्यताति वाच्यम् * ॥ इध्मस्य प्रश्चनः इध्मत्रश्चनः ॥ न निर्धारणे । २१२११०॥ निर्धारणे या पटी सा न समस्यते । नृणां द्विजः श्रेष्ठः ॥ प्रतिपविधाना षष्ठी न समस्यतइति था- गम् * सर्पिपोज्ञानम् ।। पूरणगुणसुहितार्थसव्ययतव्यसमानाधिकर- 1 याजर, पूजक, परिचारक, परिपेचक, परिवेषक, आपक, अध्यापक, उत्सादक, उदर्तक, होत, भत्र, रगणक, पत्तिगणा र इति पाजकादिः । । .

·। निद्वानाकोमुगाम् णेन । २।२।११ ॥ पूरणाद्यर्थैः सदादिभिध पष्ठी न ममस्यते । पूरणे । मन पष्ठः । गुणे । काकस्य कार्यम् । ग्राहाणस्य शुक्लाः । यदा प्रकरणादिना दन्ताइति विशेष्यं ज्ञातं तदेदमुदाहरणम् । अनियोऽयं गुणेन निषेधः । सदशिष्यं संजाप्रमाणखा- दित्यादिनिर्देशात् । तेनार्थगौरवं घुद्धिमान्द्यमित्यादि सिद्धम् । सुहितार्थास्तृप्त्याः । लानां सुहितः । तृतीयासमासस्तु स्यादेव । स्वरे विशेषः । सन् । द्विजस्य कुर्वन्कुर्वाणे वा । किंकरइयाः । अव्ययम् । ब्राह्मणस्य कृत्या । पूर्वोत्तरसाहचर्यास्कृदन्यायमेव गृयते । तेन तदुपरीत्यादि सिद्धमिति रक्षितः । सव्ये । प्रादाणस्य कर्तव्यम् । मग- ता तु भवत्येव । स्वकर्तव्यम् । स्वरे भेदः । समानाधिकरणे । तक्षकस्य सर्पस्य । विशेष णसमासस्विह बहुलग्रहणान्न । गोर्धेनोरित्यादिषु पोटायुवतीत्यादीनां , विभत्तयन्त चरितार्थानां परत्वाद्वाधकः पष्ठीसमासः प्राप्तः सोऽप्यनेन वार्यते ॥तेन च पूजायाम्। २।२।१९।। मतियुद्धीति सूत्रेण विहितोयः कस्तदन्तेन षष्ठी न समस्यते । राज्ञां मतोबुद्धः पूजितोया । राजपूजितइत्यादौ तु भूते कान्तेन सह तृतीयान्तस्य स. मासः ॥ अधिकरणवाचिना च । २।२।१३ ॥ तेन पष्ठी न समस्यते । इदमेपामासितं गतं भुक्तं वा ॥ कर्मणि च । २।२।१४ ॥ उभयप्राप्ती कर्म णीति या पष्टी सा न समस्यते । आश्चर्योगवां दोहोऽगोपेन ॥ तृजकाभ्यां कर्त रि।२।२।१५॥ कतृजकाभ्यां पष्टया न समासः । अपां स्रष्टा । बसस्य भता । ओदनस्य पाचकः । कर्तरि किम् । इषणां भक्षणमिक्षुभक्षिका । परपर्षभर्तुः शब्दस तु याजकादित्वात्समासः । भूभर्ता । कथं तर्हि घटानां निर्मातुस्त्रिभुवनविधातुध फलहाति । शेपपध्या समामाति कैयटः ॥ कर्तरि च । २।२ । १६ ॥ फरि पम्पा अकेन न समासः । भवतः शायिका । नेह सृजनुवर्तते । सोगे फर्तुगभिहितत्वेन कर्तृपयाअभावात् ॥ नित्यंक्रीडाजीविकयोः।२।२॥१७॥ एतयोरपोरकन नित्यं पष्ठी समस्यते। उद्दालकपुष्पनिका । फ्रीडाविशेषण मं. ज्ञा । गंजापामिनि भाये प्युन् । जीविकापां दन्तलेखकः । तम प्रीडापा निकले जीविकागो सृमफागां कर्तीति निषेथे प्राने यचनम् ॥ पूर्वापराधरोत्तरमेकदे. शिनकाधिकरणे ।२।२।१८॥ भयपविना सह पूर्वादयः गमस्यन्ते पकाय. गंगा विशिष्टकोदवपक्षी पड़ीममामा पूर्व कापस्य पूर्यफायः ।. आकार: ॥ काशिना किम । पूर्व मामः कारस्य । एकाधिकरणे किम् । पूर्वरयात्राणाम् । . मोरोकोहा ममम्मो गारिमापति शारामा मागियों कालेन ममापन पराकम्प गामागारक्षयात् । नन मगध TAITA: पधिमरागीरणमारि मिमिलाः । अध नपुगकम् । ३।२।२॥ সিঙ্গাপসাম ও গন্ধ ...... .

·। निषेधः । तेन पञ्चखट्वी इत्यादि सिद्धयति । अर्ध : अर्धपिप्पली । लीये किम् । ग्रामार्थः । द्रव्यैक्यएव । अर्ध पिप्पलीनाम् ।। यतृतीयचतुर्थतुर्याण्यन्यतरस्याम् । २।२।३॥ एतान्येकदेशिना वद्वा । द्वितीयं मिक्षायाद्वितीयभिक्षा । एकदेशिना किम् । द्वितीयं भिक्षाया / न । अन्यतरस्यां प्रहणसामात्पूग्णगुणेति निषेधं वाधित्वा पक्षे पष्टीस- भिक्षाद्वितीयम् ।। मातापन्ने च द्वितीयया।२।२॥४॥पक्षे द्वितीयाश्रि- सः । प्राप्तोजीविकां प्राप्तजीविकः । जीविकाप्राप्तः । आपन्नजीविकः । जी. । इह सूत्रे द्वितीया अ इति छित्त्वा अकारोऽपि विधीयते । तेन जीविका प्रामजीविका । आपन्नजीविका ॥ कालाः परिमाणिना । २।२।५॥ नाचिना सुयन्तेन सह काला: समस्यन्ते । मासोजातस्य यस्य स मास- यहजातः । द्वयोरहोः समाहारोग्यहः । ब्यहोजातस्येति विग्रहे । उत्तरपदेन द्विगो: सिद्धये यहूंनां तत्पुरुषस्योपसंख्यानम् * ॥ द्वे अहनी जातस्य यस्य • । अहोऽहइति वक्ष्यमाणोऽहादेशः । पूर्वत्र तु न संख्यादेः समाहारइति सप्तमी शौण्डैः । २।२। ४० ॥ सप्तम्यन्तं शौण्टादिभिः प्राग्यद्वा । डः अक्षसीण्डः। अधिशब्दोऽत्र पठ्यते । अध्युत्तरपदादिति खः। विराधी- इशुष्कपफपन्धैश्च । २।१।४१ ।। एतैः सप्तम्यन्तं प्राग्वत् । सां- । तपशुष्कः । स्थालीपकः । चक्रवन्धः ॥ ध्यावेण क्षेपे । २॥ ध्यानवाचिना मह सप्तम्यन्तं समस्यते निन्दायाम् । ती ध्याहार । तीर्थकाफदर्भः ॥ कृत्पाणे । २।१।४३ ॥ सप्तम्यन्तं सह प्राग्यदावश्यक । मासे देयमृणम् । ऋणाहणं नियोगोपलक्ष- हे गेगं साम ॥ संज्ञायाम् । २ । १।४४ ॥ सप्तम्यन्नं - संज्ञायाम् । वायगेन संज्ञानयगमानिसमामोऽपम् । भाणे नि. कसेगकाः । तदन्तारसप्तम्याइत्यनुक् ॥ ऐनाहोरात्राययवाः । ॥ अहोरात्रेधारपयाः समपन्नाः कान्तेन मह प्राग्यन् । पूर्याकृत- कृतम् । अवयवमहणं किम् । भहि दृष्टम् ॥ तत्र।२।१।४।। नं मान्नेन सह प्राग्वन् । तत्र भुक्तम् ॥ क्षेपे ।२।१।४॥ नेन प्रायमिन्दायाम् । भवामे नकुलारिप तपतम् ॥ पाप्रेसमि- किनामार, प्राण, मशीन, भन्ना, भाष, रनदुग्ल, पाट, निशुल। परा, शामिः, पाप, भटरा, रहर, मार TRAN, PRITIVE, भरदानमः, पुल, , , Entri नारी शाही, मेरे, मेहरा, हरा, भार, ·- गिवानकौमुपण तादगा।२।१॥४८॥ पो निशाने पामिता | गोमनगम रांगताः नगु गाणे । गेहेशः । गैहनी । भनिगोडगम । मायामा मनैपां गमागान्तो पणा प्रयोग मा गमिमा पूर्यकालकम जरत्पुराणनयफेयलाः समानाधिपारणेन । २११४२ ॥ विगत शेष्येणेति गिद्धे पूर्वनिपात निगमा सुत्रम । एकशब्दण दियागण गंजापामिति दिन मयाधनार्थ । पूर्व मातः पादनुलिप्मः नागानुतिमः । गफनाः । सर्वगाज्ञियाः जरनैयारिकाः। पुगणमीमांमकाः । नयाटका केवलयेगारणा ॥ दिवसंह संज्ञायाम् । २।१॥ ५० ॥ गमानाधिकरणनेत्यापादपरिममाधिकारः । संहार पामेवेति नियमार्च सूत्रम् । पूर्वपुकामशमी । सप्तर्षयः । नेह । उत्तरामा ! पर ब्राह्मणाः ॥ तद्धिताधोंत्तरपदसमाहारे । ।३।१।११॥ तद्धिना विषय उत्तरपदे च परतः समाहारे च वाच्य दियमगणे प्रायद्वा । पूर्यस्यां शालायां भवः पौ. र्यशालः । समासे कृते दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां पाति यः ॥ मर्यनाम्रोवृत्तिमात्रे पुत्र ब्रायः * ॥ आपरशालः । पूर्वा शाला प्रिया गस्येति त्रिपद बहुग्रीही कृते प्रिगाशब्द उत्तरपदे पूर्वयोस्तत्पुरुषः । तेन शालाशब्दे आकारउदात्तः । पूर्यशालाप्रियः । दिन समाहारोनास्त्यनभिधानात् । संख्यायास्तद्धितार्थे । पण्णां मातृणामपत्यं पाण्मातुरः। पञ्च गावोधनं यस्येति त्रिपदे बहुव्रीहायवान्तरतत्पुरुषस्य विकल्पे प्राप्ते ॥ द्वन्द्वतपुर पयोरुत्तरपदे नित्यसमासवचनम् * ॥ गोरतद्धितलुकि 11४।९२॥ गोन्ता- तसुरुपाट्टच् स्यात् समासान्तोन तद्धितलुकि । पक्षानां गयां समाहारः पभगवधनः ।। संख्यापूर्वोद्रिगुः । २१११५२ ॥ तद्धितात्यत्रोक्तः संख्यापूर्वोद्विगुः दिगुरेकवचनम् । २।४।१ ॥ द्विग्वधः समाहारएकवत्स्यात् । सनपुंसकमि- ति नपुंसकत्वम् । पञ्चगवम् ॥ कुत्सितानि कुत्सनैः । २ । ११५३॥ कुत्स्यमा नानि कुरसनैः सह प्राग्यत् । वैयाकरणखसूचिः । मीमांसकदुर्दुरूढः ॥ पापाणके फुत्सितः। २।१।५४॥ पूर्वसूत्रापवादः । पापनापितः । आणककुलालः ।। उपमानानि सामान्यवचनैः । २।११५५ ॥ घनइय इशामोधनश्यामः इह पूर्वपदं तरसदृशे लाक्षणिकमिति सूचपितुं लौकिकविप्रहे इवशब्दः प्रयुज्यते । पूर्वनिपातनियमार्थ सूत्रम्॥उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोग।२।। ६६॥ उपमेयं व्याघ्रादिभिः सह प्राग्यसाधारणधर्मस्याप्रयोगे सति । विशेष्यस्य पूर्ण गोप्टेयरः, गोष्टविजिती, गोटेश्वरी, गोष्ठेपदः, गोष्टेपण्डितः, गोष्टेप्रगल्भः, कटिरिटिरा, कर्णेचुरपुरा । व्याघ्र, सिंह, ऋक्ष, ऋषम, पन्दन, क, पूर, वराह, इस्तिन् , तरू, पद, पुरीक, द, तव । इति ध्यानादिराकृतियणः । तेन घनश्यामः, नृमोमः, मुसपमम्, मुखकमलम्, करकिसलाम, स्पान्। । इति पात्रेसमितादिराकृतिगणः । पल- ·तत्पुरुषः। निपातार्य सूत्रम् । पुरुषव्याघः । नृसोमः । व्यापादिराकृतिगणः । सामान्याप्रयोगे किम् । पुरुषोन्याइव शरः ॥ विशेषणं विशेष्येण बहुलम् १२॥१॥ ६७ ॥ भेदकं समानाधिकरणेन भेयेन बहुलं प्राग्वत् । नीलमुत्पलं नीलोत्पलम् । बहु- लग्रहणात्क्रनिन्नित्यम् । कृष्णसर्पः । वचिन्न । रामोजामदग्न्यः ॥ पूर्वापरप्रथ- मचरमजघन्यसमानमध्यमध्यमवीराश्च । २।११५८॥ पूर्वनिपातनिय- मामिदम् । पूर्ववैयाकरणः । अपराध्यापकः ॥ अपरस्या पश्चभावोवक्तव्यः * ॥ अपरश्यासावर्भश्व पश्चायः । कथमेकवीरइति । पूर्वकालैकेति बाधित्वा परत्यादनेन समासे धीरकाति हि स्थान् । बहुलग्रहणाइविष्यति । श्रेण्यादयः कृतादिभिः ।२। ११५९॥ श्रेण्यादिषु च्च्यवचनं कर्तव्यम् * ॥ अश्रेणपः श्रेणयः कृताः श्रेणी- कृताः ॥ तेन नञ्चिशिष्टेनानम् । २।१।६०॥ नविशिष्टेन क्तान्तेना- नञ् कान्तं समस्यते । कृतं च तदकृतं च कृताकृतम् ॥ शापार्थिवादीनां सिद्धये उत्तरपदलोपस्योपसंख्यानम् * ॥ शाकप्रियः पार्टियः शाकपाधियः । देवनाझणः ।। सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः पूज्यमानैः।२१११६१॥ सद्वैधः । वक्ष्यमा णेन महताकारः । महावैयाकरणः । पूज्यमानैः किम् । उत्कृष्टोगौः । पादुद्धृत इत्यर्थः ।। वृन्दारकनागकुन्नरैः पूज्यमानम् । २।२१३२॥ गोयन्दारकः । ध्यामादेराकृतिगणवादेव सिद्ध सामान्यप्रयोगार्थ वचनम् ॥ कतरकतमौ जाति. परिम।२।१।६३ ।। कतरकटः । कतमकलापः । गोत्रं च चरणैः सहेति जातित्त्वम् ।। किं क्षेपे । २।१।६४॥ कुत्सितोराजा किंराजा । योन रक्षति । पोटाघुपतिस्तोककतिपयगृष्टिधेनुवशायेहहप्कयणीमवश्रोत्रिया- ध्यापकधूतर्जातिः।२।१।६५ ।। तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्म- धारयः । १।२ । ४२ ॥ पुंचत्कर्मधारयजातीयदेशीयेषु।६।३१४२॥ कर्मधारये जातीयदेशीययोश्च परतोभाषितपुंस्कात्परऊभावोयस्मिंस्तधाभूतं पूर्व पुं- यत् । पूरणीमियादिष्वमाप्तः पुंवदावोऽनेन विधीयते । महानवमी । कृष्णचतुर्दशी । महा- प्रिया । सधा कोपधादेः प्रतिषिद्धः पुंबडायः कर्मधारयादौ प्रतिप्रसूयते । पाचकती। अंगी, एक, पूरमुकुन्द, राशि, विषय, तिचय, निधन, पर,न्द्र,देव, मुण्ड, मल, श्रवण, पाय, अध्यापक, अधिषक, प्रामण, क्षत्रिय, पटु, पण्डित, कुशल, चाल, निपुण, कृपण । इति धेश्यादि। २कृत, मित, भूत, मन, उत्त, समाति, सभाम्रात, समास्यात, समावित, अपधारित, निराहत, भकल्पित, उपत, उपाहतानि कृतादिराकृतिगणः । तेन हर, कदिा, दलित, उदाहल, विश्रुत, उदिता एले यार। कि, कुससीधुन, मजास्तिति, । आरतिगणोऽयम् । तेन कृतात. मुक्तविभुता, पीनविपीत, गतप्रयागत, यातानुशत, प्रयाशि, पुटपुटिश, पटालिश, मनोन्मानिस .

·1 । सिद्धान्तकौमुद्याम। दत्तभार्या । पञ्चमभार्या । सौग्नभार्या । मुकेशभार्या । ब्राह्मणभार्या । एवं पाचकजानीरा। पाचकदेशीयेत्यादि । इभपोटा । पोटा स्त्रीपुंसलक्षणा । इभयुवतिः । अमिस्त्रोकः । उदश्वित्कतिपयम् । गृष्टिः सकृप्रसूता गोगृष्टिः । धेनुः नवप्रसूतिका गोधेनुः । शा वन्ध्या गोवशा । वेहत् गर्भवातिनी गोवेहत् । वष्कयणी तरुणवत्सा गोष' यणी । कठप्रवक्ता । कठश्रोत्रियः । कठाध्यापकः । कठधूर्तः ॥ प्रशंसावचनैन ।१।६६ ॥ एतैः सह जातिः प्राग्वत् । गोमतल्लिका । गोमचर्चिका । गोप्रकाण्ड गयोद्धः । गोतसजः । प्रशस्ता गौरित्यर्थः । मतल्लिकादयोनियतलिङ्गाननु विशे निनाः । जातिः किम् । कुमारी मतल्लिका ॥ युवा खलतिपलितयलिनजर भिः।२।१ । १७॥ पूर्वनिपातनियमार्थ सूत्रम् । लिङ्गविशिष्टपरिभाषया युवति ब्दोऽपि समस्यते । युवा खलतिः युवखलतिः । युवतिः खलती युवखलती । युवार युयत्यामेव जातीधर्मोपालम्भेन तद्रूपारोपासामानाधिकरण्यम् ॥ कृत्यतुल्यास अजात्या ।२।११ ६८ ॥ भोज्योष्णम् । तुल्यश्वेतः । सदृशश्वेतः । अनार किम् । भोग्योदनः । प्रतिषेधसामाद्विशेषणसमासोऽपि न ॥ वर्णावर्णन १।६९॥ ममानाधिकरणेन सह प्राग्वत् । कृष्णसारङ्गः ॥ कंडाराः कर्मधार १२॥२॥ ३८ ॥ कडारादयः शब्दाः कर्मधारये या पूर्व प्रयोज्याः । कडारजैम्पितिः जैमिनिकडारः ॥ कुमारः श्रमणादिभिः।२।२१७०॥ कुमारी श्रमणा! मारभ्रमणा । इह गणे श्रमणा प्रजिता गर्भिणीत्यादयः पीलिङ्गाः पश्यन्ते । लिङ्ग शिष्टपरिभाषागानदेय सापकं योध्यम ॥ चतुष्पादोगक्षिण्या । २।१।७१. नगुष्पारमानियानिनोगर्भिणीशन मह माग्यन् ॥ गोगाभणी ॥ मयूरध्यसकादप REnमगचिरा प्रामुदापी प्रभारतासागमनीयमरः । १ कहा, र... ग, ता, पाप, , , it. TAYE, Or, पिल, . aar entire I , WHY, गाल, प्रहरि, प्राय, क्षेत्र mIraft, पक्षा, माइय, , परि, अनु । एत्रीपाने। दा, मका, तामा, कामी, या, पर, पनि पटस,1,TTARN: MRITRAryamire ·तत्पुरुषः।। १२।११७२।। एते निपात्यन्ते । मयूरोव्यंसकोमयूरव्यंसकः ।व्यंसकोधूर्तः । उदक्चाऽवा. क्च उच्चावचम् । निश्चितं च प्रचितं च निश्चमचम् । नास्ति किंचन यस्य सः अकिंच- न । आख्यातमाख्यातेन क्रियासातत्ये ॥ अभीतपियतेत्येवं सततं पनाभिधीयते सा अनीतपियता । पचतभृज्जता । खादतमोदता ॥ एहीडादयोऽन्यपदार्थे ।। * ॥ एहीड इति पस्मिन्कमणि तदेहीडम् । एहिपचम् । उद्धर कोष्टादुत्सृज देहीति यस्यां कि- यायां सा उद्धरोत्सृजा । उद्धमविधमा । असातत्यार्थहिम पाठः ।। जहि कर्मणा बहु- लमाभीक्ष्ण्ये कर्तारं चाभिदधाति * ॥ जहीत्येतत्कर्मणा यहुलं समस्यते आभीक्ष्ण्ये गम्ये समासेन चेकर्ताऽभिधीयतइत्यर्थः । जहिजोडः । जहिस्तम्यः ॥ नास्ति कुतो भयं यस्य सोऽकुतोभयः । अन्योराजा राजान्तरम् । चिदेव चिन्मात्रम् ॥ ईपदकृता १२।२१७॥ ईपपिङ्गलः ॥ ईपगुणवचनेनेति वाच्यम् * ॥ईपद्रनम् ॥ नन्- ।२१२॥६॥नम् सुपा सह समस्यते ॥ नत्लोपोनमः ।६।३१७३॥ नमोनस्य लोपः रपदे । न ब्राह्मणः अन्नाहाणः ॥ तस्मानुडचि । ६।३। .७४ । लुमनकारानउत्तरपदस्थाजादेर्नुडागमः सात् । अनश्वः । अर्थाभावेऽव्ययी.,. भावेन सहायं विकल्प्यते । रक्षोहागमलध्वसंदेहाः प्रयोजनमिति अद्रुतापामसंहितमिति च भाष्यवार्तिकप्रपोगात् । तेनानुपलब्धिरविवादोऽवितमित्यादि सिद्धम् ॥ नमोनलो- पस्तितिक्षेप * ॥ अपचसि वं जाल्म ॥ नैकधेत्यादौ तु नशब्देन सह सुप्सुपेति समा. समापनपानवेदानासत्यानमुचिनकुलनखनपुंसकनक्षत्रननाके. पुभकृत्या।६।३।७५।।पादिति शत्रन्तः। वेदा इत्यसुन्नन्तः । न सत्याअसत्या: न असलानासत्याः । न मुञ्चतीति नमुचिः । न कुरामस्य नकुलम् । न खमस नखम् । नवीन पुमान नपुंसक । स्त्रीपुंसयोः पुंसकमायोनिपातनात् । न क्षरतीति नक्षत्रम् । क्षी- पतेः क्षरतेर्वा क्षत्रमिति निपात्यते । न कामतीति नरः । कमेडन अकमस्मिमिति नाकः ॥ नगोऽमाणिप्यन्यतरस्याम्।६।३१७७॥नगइत्यत्र नम् प्रकृत्या वा। नगाः अगाः पर्वताः । अप्राणिष्विति किम् । अगोपल: शीतेन । नित्यं फ्रीडेत्यती नित्यमित्यनुवर्तमाने ॥ कुगतिमादयः।२।२।१८॥ एते समन नित्यं समस्यन्ते। कुत्सितः पुरुषः कुपुरुषः । गतिश्चेत्यनुवर्तमाने ॥ ऊर्यादिच्चिडाचश्च । १॥ मः, भाख्यातमाख्यातेन, क्रियासातये । अधीतपिता, पवाजता, स्वादतमांदता, सादतवमता, आ. हरनिया, आहरनिकरा, सिन्धिलवणा, कन्धिविवक्षणा, पचलवणा, पचपदा । भारतिगणोऽयम् । ते. न मातीभर, कानिदशीक, आहोपुरविका, अहमहमिका, यहच्या, एदिरेयादित, उन्मुजविराजर, दया. तरम्, भारयकामियादि सिद्धम् । १ प्राइयस्तु पूर्वमुत्तरः । १ अरी, उरी, देवाली, भूसी, सकरा, संताला, ताला, भंसाला, गुटगधा, समू, फल, पलीशी आली, आलोटी, केवाली, सेवाली, शशी, वाली, ममममा, भस्ममा, बारद, वषट्, धी. २६. साहा, सपा, पापी, मार,धन, आधिम् । इलूयादिः। पंथियेऽप्या पश्यन्ते । देव यशापामा 1 .

·अन्वाजे कृत्वा । दुर्बलस्य यलमाधायेत्यर्थः ।। साक्षात्मभृतीनि च।१।४।७४॥ लवर्णकृत्य । लवणं कृत्वा । मान्तत्वं निपातनात् ॥ अनत्याधानउरसिमनसी।। ४।७५॥ उरसिकृत्य । उरसिकृत्वा । अभ्युपगम्येत्यर्थः । मनसिकृत्य । मननि मध्ये पदे निवचने च ।१।४।७६॥ एते कृषि या गतिसंज्ञाः स्युरनत्याग- ने । मध्यकृरय । मध्ये कृत्वा । पदेकृत्य । पदे कृत्वा । निवचनेकृत्या निवचने गिटानागाम ४।३१॥ गरी किलागोगे गनिमंशा Intern ण | कारियादमलयानम •॥मारिका मिला। अनुसरण पानितिपरम् । १४ । भनिनिगि । गाडिति सवा वि. रष्टीयम् ॥ आदरानादरगा। मदमती ।।४।६३ ॥ महत्व । फ्ण ॥ भूपणेऽलम् । १।४।६४॥ अनंगा । मार्ग किम् । अरं मृत्वात गराः । पर्याप्तमिटरभः । अनुकरणमिणादि निपूग्री ममापिया || अन्तर परिग्रहे । १।४।१५॥ अनाहता । मणे हलेपः आरिम किम् । मनः हत्या गराः । हरां परिगृहा गापः ॥ फणेमनसी अन्डामतीपाते । १५१ ६६ ॥ गणेहत्य पगः पियति । मनोहरण । कर्णालः मममीअनिरूपकोनियनोऽपि लापातिशये वर्तते । मनःशब्दोऽणय ॥ पुरोऽव्यम् । १।४।६७ ॥ पुरस्कृत्य । अस्तं च । १।४।२८॥ अस्समिनि मान्तमव्ययं गतिसंझं सात् । अर्तगत्य । अच्छ गत्यर्थवदेषु । १।४।६॥ भव्ययमित्येव । अच्छगरप। अयोग। अभिमुखं गत्वा उक्त्या नेत्यर्थः । अन्ययं किम् । जलमच्छ गरछसि ।। शे।१।४।७० ॥ अदःकृत्य । अदःफलम् । परं प्रयुपदेशे प्रत्युदाहरणम् । अदःकृत्वा ॥ तिरोऽन्तधौं । १।४।७१ ॥ तिरोमूग ॥ विभाषा कृषि १॥४॥७२॥ तिर:कृत्य । तिरस्कृत्य । तिरः कृत्वा ॥ उपाजेऽन्याजे ।। ४।७३ ॥ एतौ कृषि या गतिसंज्ञी स्तः । उपानेकृत्य । उपाजे कृत्या । अन्वाने कृत्य । कृषि वा गतिसंज्ञानि स्युः ॥ व्यइति वाच्यम् * ॥ साक्षात्कृत्य । साक्षात्कृत्वा । कृत्या । निश्चियेत्यर्थः । अत्याधानमुपश्लेषणं तत्र न अदोऽनुपर्द- । उरसि कृत्वा पाणि शेने ॥ कृल्या' । याचं नियम्येत्यर्थः ॥ नित्य हस्ते पाणावुपयमने । १।४।७७॥ कृत्रि । उपयमन विवाहः । स्वीकारमात्रमित्यन्ये । हस्तकृत्या पाणौकृत्य ॥ माय ली, संकला, केवासी, वार्दाली, पार्दाली, आलम्धी, आही, तन्धी, ताली, आताली, धूली, अमिमा, वरना, 'मत्मसा, ममसा, वन्धा। इत्यादि । वीजरहा, संसर्ग, अथे, लवणम, टष्णम, शीतम्, उदकम्, आईम्, अग्नी, वशे, विकसने, विइसने, + साक्षान, मिथ्या, चिन्ता, भदा, सेवना, आस्था, अमा, श्रद्धा, प्राजयो, माजरहा, वी, प्रपने, प्रारम्, नम , आविम्, आइतिगणोऽयम् । अत्र लगादीनान गतिमंशासनियोगेन - -- मत्त निपात्यते।

·तसुरुषः। बन्धने । ११४१७८॥ प्राध्वमित्यव्ययम् । प्राध्वंकृत्य । बन्धनेनानुमूल्यं कृत्वे. यर्थः । प्रार्थनादिना त्यानुकूल्यकरणे । प्राध्वं कृत्वा ॥ जीविकोपनिषदावोप- न्ये ।।४।७९॥ जीविकामिव कृत्वा जीविकाकृत्य । उपनिपदमिय कृत्वा उ. मनिपत्कृय । औपम्ये किम् । जीविकां कृत्वा । प्रादिग्रहणमगत्पर्षम् । सुपुरुषः। अत्र वौतिकानि ॥ प्रादयोगताद्य प्रथमया * ॥ प्रगतआचार्यः प्राचार्यः ॥ अत्याद- प: क्रान्ताधर्षे द्वितीयया * !! अतिप्रान्तोमालामतिमाल: । अवादयः कुशावर्षे तृतीयया * ॥ अवष्टः कोकिलया अवकोकिलः ॥ पर्यादयोग्लानाद्यर्थे चतुर्ध्या * ॥ परिग्लानोऽध्ययनाय पर्यध्ययनः ॥ निरादयः प्रान्ताद्यर्थे पञ्चम्या * ॥ निष्क्रान्तः को- शाम्ब्यानिष्कौशाम्बिः ॥ कर्मप्रवचनीयानां प्रतिषेधः * ॥ वृक्षं प्रति ॥ तत्रोपपदं सप्तमीस्थम् । ३ ॥ १॥ १२॥ सप्तम्यन्ते पदे कर्मणीसादी वाच्यखेन स्थितं कु. म्भादि तद्वाचकं पदमुपपदसंज्ञं स्मात्तस्मिंश्च सत्येव पक्ष्यमाण: प्रत्यपः स्यात् ।। उपपद्मतिः । २।२।२९ ।। उपपदं सुबन्तं समर्थेन निसं समस्यते । अति- हन्तश्चायं समासः । कुम्भं करोतीति कुम्भकारः । इह कुम्भ अम् कार अ इत्यलौकिक प्रक्रियावाक्यम् । अतिङ् किम् । मा भवान भूत् । माहि लुहिति सप्तमीनिर्देशान्माहु- पपदम् । अतिमहणं ज्ञापयति सुपेत्येतन्नेहानुवर्ततइति । पूर्वसूत्रेऽपि गतिमहणं पृषकलातिभहणं सत्रापक्रष्यते । सुपेति च निवृत्तम् । तथा च गतिकारकोपपदानां कृतिः सह समासवचनं प्रायसुपुरात्तेरिति सिद्धम् ।। व्यामी । अश्वनीती। कच्छपी ।। अमेयाच्ययेन । २१२।२०।। अमैव तुल्यविधाने यदुपपदं तदेवाव्ययेन सह ..? ममस्यते । स्वादुङ्कारम् । नेह । कालसमयवेलासु तुमुन् । कालः ममयोयेला या भो-... तुम् । अमेवेति किम् । अमेभोजम् । अमे भुक्त्या । विभाषामे प्रामपूर्वेष्विति क्याणमु- ।। लो। अमा चान्येन च तुल्पविधानमेतत् ।। तृतीयामभृतीन्यन्यतरस्याम् । २। २१२१ ॥ उपदंशस्तृतीयायामित्यादीन्युपपदान्यमन्तनाव्ययेन सह वा समस्पन्ते । मूल- फेनोपदंश भुझे । मूलकोपदंशम् ।। पत्या च । २।२।२२ ॥ तृतीयारभृतीन्युपए. दानि पत्यान्तेन सह या समसन्ते । उधै फुत्य । उचैःपल्या । अव्यये पधाभिरते- नि क्या । मृतीयानभूमीनीति किम् । अलं कृत्वा । खलु कृला ॥ तत्पुरपस्याहुले। संस्पाव्ययादेः॥५॥४॥८६॥ संस्पायपादेरमुल्यन्तस्य तरूपम्प समासालोऽन् स्यात् । वे अगुली प्रमाणमस्य व्यसलं दार । निर्गनमहुलियोनिरहुलम् ।। अहास- - फदेशसंख्यातपुपयाथ रानः।५।४३८७॥ एभ्योराडेरन् स्यामारमंग्याध्यादेः अहहण दाम् । आश गविधाहोरात्रः । मर्ग रात्रिः मगरः । पूर्व रात्री पूर्व- गरः। संस्काराः । पुण्यरानः । द्वारापोः समाहाराद्विगत्रम् । भनिकाली मापुसाहमिहारे मना ।

·१९१२नमन्स, जर।एन युनायानि माया प्रजातन्त्र Frary fotu.htmपोन गइन, नमन, नि:ATHA 4.PAANIभियान। आवायरममा भागीर ८० सिद्धान्तकौमुद्याम् रात्रिमतिरात्रः ॥ राजाहासखिभ्यष्टच् ।५।४।११॥ एतदन्तात्तत्पुरुषार परमराजः । अतिराजी । कृष्णसखः । अहष्टखोरेव ।।१४५॥ टिसोपा र न्यत्र । उत्तमाहः। द्वे अहनी भृतोब्यहीनः क्रतुः । तद्धिता द्विगुः । तमधीष्टइत्यधिका । गोर्वेत्यनुवृत्तौराज्यहासंवत्सराचेति खः । लिङ्गविशिष्टपरिभाषाया अनित्यत्वान्नेह । म राज्ञी मद्रराज्ञी ॥ अहोऽहएतेभ्यः॥८॥ सर्वादिभ्यः परस्याहन्शब्दस्याहां स्यात्समासान्ते परे ॥ अहोऽदन्तात् । ८।४।७॥ अदन्तपूर्वपदस्थाद्रेफायरस हादेशस्य नस्य णः स्यात् । सर्वाहः । पूर्वाह्नः । संख्याताहः । द्वयोरहोर्भयः । के 'छन् । द्विगो गनपत्यइति ठमोलुक् । व्यहः । स्त्रियामदन्तत्वाट्टाप् । व्यहा । व्यहनि अत्यहः । क्षुम्नादिपु च । ८।४। ३९ ॥ एषु णत्वं न स्यात् । दीर्घाही माह एवं चैतदर्भमुहइत्यदन्तानुकरणक्लेशोन कर्तव्यः । प्रातिपदिकान्तेति णत्ववार क्षुम्नादिपु पाठस्यावश्यकत्वात् । अदन्तादिति तपरकरणान्नेह । परागतमहः पराई न संख्यादेः समाहारे । ५।४।८९ ॥ समाहारे वर्तमानस्य संख्यादेरहारे न स्यात् । संख्यादेरिति स्पष्टार्थम् । द्वयोरहोः समाहारोढ्यहः व्यहः ॥ उत्त काभ्यां च । ५१४१९०॥ आभ्यामहादेशोन । उत्तमशब्दोऽन्त्याः । पुण्य माह । पुण्यकाभ्यामित्येव सूत्रयितुमुचितम् । पुण्याहम् । सुदिनाहम् । सदिनश प्रशस्तयाची । एकाहः । उत्तमप्रहणमुपान्यस्यापि संग्रहार्थमित्येके । संख्यामा अग्राख्यायामुरसः ।।४।१३॥ टन् स्यात् । अश्वानामुराव अधोरस- मुग्योऽश्वारपर्षः ॥ अनोइमायःसरसां जातिसंज्ञयोः।५।४।१४ टच्यारभासी मंशापां च । उपानसम् । अमृताश्मः । फालायसम् । भारुमा मिति जातिः । महानसम् । पिण्डाश्मः । लोहितायसम् । जलसरसमिति संता ग्रामकोटाभ्यां प तक्ष्णः।।४।९५ ॥ प्रामस्य तक्षा प्रामत: 10 ग्गाः । बुटयां भवः कोटः स्वतन्त्र: मचामी तसा प फौटतः ॥ शुनः।५।४।१६ ॥ भनिभोवगहः। अमिची मेना ।। १६।४।०७॥ अनामिविषयकोषमानयाचिनः नष्टस्याम् । आकर्षः वेत्र कांधः । भगणित किम् । वानरः श्वेय यानरया ॥ उत्तरमगपूर्याग सर 1५।४।८॥ पादुपमानार । उत्तामयम् । मृगमनम् । पूर्वरामपम ! अ उपमानादमाणि Mirrrr.TAPE , मन, TERI HEAR, fe. Sar, ·तत्पुरुषः। कमिव सपि फलफसक्थम् ॥ नावोदिगो।५।४।१९॥ नौशब्दान्ताहिगो. एच् स्यान्न तु तद्धिालुकि । द्वाभ्यां नौभ्यामागतः द्विनावरूप्यः । द्विगो गनपत्य इत्यत्र अचीत्यस्सापकर्षणाद्धलादेन लुक । पचनावप्रियः । द्विनावम् । त्रिनाम् । अ- तद्धितलुकीति किम् । पञ्चभिनभिः क्रीतः पञ्चनौः । अर्धाच । ५।४।१०० ॥ अर्धामावष्टच् स्यात् । नावोऽर्धम् । अर्धनावम् । क्लीयत्वं लोकात् ॥ खार्याः प्राचाम् ।५।४।१०१॥ द्विगोरर्धाच खार्याष्टज्या स्यात् । द्विखारम् । द्विखारि । अर्थ- खारम् । अर्धवारि ॥ दित्रिभ्यामलले १५।४।१०२॥ दज्या स्पान् द्विगो:। व्यअलम् । ब्यसति । अतद्धितलुकीत्येव । द्वाभ्यामञ्जलिभ्यां क्रीतोम्यञ्जलिः । ब्राह्मणो जानपदाख्यायाम् । ५१४।१०४॥ ब्रह्मान्तात्तत्पुरुषाच् स्यात्समासेन जान- पदलमाख्यायते चेत् । सुराष्ट्र ब्रह्मा सुराष्ट्रब्रह्मः ।। कुमहद्भवामन्यतरस्याम् १५१४।१०५॥ आभ्यां ब्रह्मणोवा टच् स्यात् तत्पुरुपे । कुत्सितोगदा कुनमः। कुनशा आन्महतः समानाधिकरणजातीययोः।६।३ । ४६ ॥ महत आकारोऽन्तादेशः स्पासमानाधिकरणे उत्तरपदे जातीये च परे । महानमः । महान- मा । महादेवः । महाजातीयः । समानाधिकरणे किम् । महतः सेवा महल्मेवा । लाक्षणिकं विहाय प्रतिपदोकः सन्महदिति समासोमहीप्यतइति चेत् महाबाहुर्न । स्यात् । तस्मालक्षणप्रतिपदोकयोः प्रतिपदोक्तस्येति परिभाषा नेह प्रवर्तते । समानाधि फरणमहणसामर्थ्यात् ।आदिति योगविभागादात्वम् ।प्रागेकादशभ्यइति निर्देशाहा । एका- पश । महत्तीशब्दस्य पुंवत्कर्मधारयेति पुंबावे कृते भावम् । महागातीया । महदायत पासकरविशिष्टपूपसंख्यानं पहायश्च * ॥ असामानाधिकरणार्थमिदम् । महतोम. इत्याचा पासोमहापासः । महासरः । महाविशिष्टः ।। अष्टनः कपाले हविपि * ॥ अष्टाकपालः ॥ गवि च युक्ते ॥ गोशब्दे परे युक्तइत्यर्षे मम्मेऽनभावं स्यात् । अशागवं शकरम् । अन्प्रसन्ववेसवानिति योगविभागाद्वहनीहायप्यन् । भष्टानां गयां समाहार: अष्टगवम् । नाचलाच्छकटमष्टागवमिति वा । घटनः संग्ख्या- यामपहुवीयीत्यो।६।३।४७॥ आत्म्यान् । हो प दश घ द्वादमा । माधिकादर्शनि था। द्वाविंशतिः । अधादा । अष्टाविंशतिः । भवनीयाशीयो किम् । हिमाः । अशीतिः ॥ प्रातादिनि पत्तव्यम् * ॥नेह द्विशनम् । द्विमहनम् ॥प्रेन- पः।६।३१४८॥ त्रिशब्दस्य अपः सापूर्वविषो । प्रयोदश । योविंशतिः । । याचीही तु । विदेश । त्रिदशः । सुभ यहुप्रीहिः अशीती नु शशीतिः।मार श. तादित्यप । विशतम् । यिसहसम् ॥ विमापा चत्वारिंशत्मभृती सयंपाम् । ६॥३॥ ४५ ॥ गएनोषश्च प्रागुनं या साशलारिंशदादी पो । द्विवल्याशिन् । द्वारयारिन । भएयत्वारिंशत् । अष्टाचयारिंशन् । विचवारिंशन् । प्रामवानि- nrtermarrishudh mar m - - - " ·१ अर्धचे, गोमय, काय, कापिण, कुनप, कुणा, कपाट, नाक, गूप, यूर, भर, पाय. कर्म, मोदक, शतमान, यान, नव, नस्वर, चरण, पुच्छ, दारिम, हिम, रजत, सनु, पिधान, सार, पर कल्क, माट, मम्तक, वलय, कुसुम, हण, पका कुण्डल, किरीट, कुमुद अबुद, अहम, निमिर, आम. देवत, पिनाक, समर, स्थाणु, अनीक, उपवास, शाक, कपास, विशाल, चपाल, खण्ड, दर, विटर गर, पल, मृणाल, हस्न, आई, हल, सून, ताण्डव, गाण्डीव, मण्डप, पटह, यौष, योध, पाई शरीर, देद, फल, छल, पुर, राष्ट्र, विम्ब, अम्बर, कुहिम, मण्डल, कुकुट, कुडप, ककुद, सपन तोमर, तोरण, मश्चक, पञ्चक, पुरा मध्य, पाल, छाल, वल्मीक, वर्ष, वन, वसु, उद्यान, उद्य, मेह, स्तन, स्तन, स्वर, संगम, निष्का क्षेम, शू, उत्र, क्षत्र, पवित्र, यौवन, फलद, पालक, वल्कला माताजीवियः । आपजीविक: 1 अ गुमाग अनकुमारि मतपत्र शारमानमामः। farmin! गा। मालगिनिमामि ॥ पशादिगा गादा !! ७६ ॥ मारिनंग प्रानामा भाग नाममने हो एक pril infrHITTHALE 1 भनाfaitre न त शनि का जिनि मान तिन itafiafiftrianा न भासूमापदाद मा पनि माग - ॥ गोडगोड पाई परयसि यन्यमत्युगपगी।४।२९ पनि मुगुटमयूगांगिमे । माटापिगी ! Hitri II ATTATमा पूगतिमम प्रतिषेधोयागः ॥ ग का गंग: KHETIRE पुगटाम: । माननीय निकोशाम्पिः ॥ पूर्ययदश्चयायो । २।४।२७॥ नियमनमनन्यम । अपा पौ । अश्वयट्यान् । अनपढयः ॥ गमाहाहाः पुंसि । ३।४।२९॥ तार तो द्वन्द्वगयुगपो घुम्पेय । अनन्तग्यालग्यलिङ्गगागरोल परयाममाहाग्नस: गा याधते । अहोगग्रः । गने: पूर्यभाग: पूर्वगः । पूर्णतः माहः ॥ ममतापूर्ण गर्ने शीयम् ॥ द्विरात्रं । विगग्रम् । गणगग्रम ॥ अपधं नपुंसकम् । २।४।३०, ससुरुषइत्येव । अन्यत्र तु । भपभोदेशः । कुराममासालनिर्देशानेह । अन्याः । अर्धर्चाः पुंसि ।।२।४।३१ ॥ अर्थचांदयः शब्दाः पुंसि ही च स्युः । र्धर्चः । अर्धम् । ध्वजः । धनम् । एवं नीर्म, शरीर, मण्ड, पीयूप, देह, अश,* . घृत, सैन्धव, भीषध, आटप, चाक, द्रोण, खलीन, पाणीव, पष्टीक, वार, याण, प्रोध, कपित्य, मा माल, शील, शुक्र, शोधु, कवच, रण, ऋण, कपट, शीकर, मुसल, सुवर्ण, वर्ण, पूर्ण, चमत, क्षीर को आकाश, अष्टापद, महल, निधान, निर्यास, जम्भ, वृत्त, पुस्त, पुस्त, वैडित, या, निगड, सल, म मूल, मूलक, स्थूल, शराव, नाल, वप्र, विमान, मुख, प्रप्रीव, शल, वन, कटक, कण्टक, कर्षट, Bि, भूषण, इल्कस, मुकुल, वसन्त, तडाग, पिटक, विट विडपिण्याक, माप, कोश, फला. नि. विहार, लोहित, विषाण, भवन, आण्य, पुलिन, हल, घर, आसन, ऐरावत, पूर्ण, तीर्थ, लोमश, तमान लोहा दण्डक, पथ, प्रतिमर, दाह, धनुस्, मान, वर्चस्व, कर्ण, तटक, मी, सहस, औदन, प्रकार, समट, अपराह, नीर, शकल, तण्डुल, माला ! इत्यर्धादिः ।

·नपुरूष दश । ल्यादि ॥ जात्याख्यायामकस्मिन्याहयचनमन्यतरस्याम् ।। २१५८॥पकोऽययावा याहुयायनि । ग्रामणाः पूपाः । प्राक्षणः पूज्यः ॥ अस्म- दोदपोश।१।२१५९॥ एकत्ये द्वित्वे म विरक्षितऽम्मदोरहुवरनं या स्थान् । वर्ग । पोऽहं प्रीमि । आवां भूयाति या ॥ सरिशेपणस्य प्रतिरोध: * ॥ पटुरहं पामि । फल्गुनीमोष्टपदानां च नक्षत्रे । १।२।२०॥ द्विवे यहस्यमयुक्त कार्य या स्यात् । पूर्व फल्गुन्यो । पूर्वा: फल्गुन्यः । पूर्व प्रोउपदे । पूर्वाः प्रोडपदाः । नक्षत्रे किम् । फल्गुन्यो माणविक ॥ तिष्यपुनर्वस्वोर्नक्षपदन्द यहुपचनस्प दियचनं नित्पम् । ११२।६३ ॥ यहुलं द्वित्यवति । निष्पश्च पुनर्वसू च तिप्पणुनर्वसू । तिप्पेनि किम् । विशाखानुराधाः । नक्षत्रेनि किम् । तिष्य- पुनर्वसामाणकाः ॥ सनपुंसकम् । २।४। १७ ।। समाहारे हिगुर्द्वन्द्वश्व नपुंसक स्यात् । परवलिङ्गापवादः । पचगवम् । दन्लोष्टम ॥ अकागन्तोत्तरपदोद्विगुः वियामिष्टः * ॥ पभमूली ॥ आपन्तोवा * ॥ पक्षलवी । पचखट्दम् ।। अनोनलो. पश्च वा द्विगुः खियाम् * ॥ पचतक्षी । पचतक्षम् ॥ पात्राधन्तस्य न * ॥ पञ्च- पात्रम् । त्रिभुवनम् । चतुर्युगम ॥ पुण्यसुदिनाभ्यामहः लीयतेष्टा * ॥ पुण्याहम् । सुदिनाहम् ॥ पर: संख्याव्ययादेः * ॥ संख्याव्ययादेः परः कृतसमासान्तः पशब्दः जीवमित्यर्थः । त्रयाणां पन्याविषधम् । विरूपः पन्थाः विपथम् । कृतसमासान्तनिर्देशा- मेह । सुपन्मा: । अतिपन्याः । सामान्ये नपुंसकम् * ॥ मृदु पचति । प्रातः कमनी- पम् ॥ तत्पुम्पोऽनकर्मधारयः।२।४।१९।। अधिकारोऽयम् ॥ संज्ञायां । फन्थोशीनरेए ।२।४।२० ॥ कन्मान्तस्तसुरुषः श्लीयं स्यात्सा चेदुःशीनरदे- शोरपनायाः फन्धायाः संज्ञा । सुशमस्यापत्यानि सौशमयः । तेषां कन्या सोशमिकन्य. म् । संज्ञायां किम् । वीरणकन्या । उशीनरेषु किम् । दाक्षिकन्या ॥ उपज्ञोपमामं । तदाद्याचिख्यासायाम् ।।४।२१।। उपज्ञान्तउपक्रमान्तश्च तसुरुपो नपुंसकं स्यात् तयोरुपज्ञायमानोपक्रम्यमाणयोरादिः प्रापम्यं चेदान्ल्यानुमिप्यते । पाणिनेरुपज्ञा पाणि- न्युपझं प्रन्यः । नन्दोपक्रमं द्रोणः ॥ छाया बाहुल्ये राधार छायान्तस्तत्पुरुषो नपुंसकं स्यात्यूषपदार्थबाहुल्ये । इभूणां छाया क्षुच्छाम् । विभाषासेनेति विकल्पस्या- यमपवादः । इक्षुच्छायानिपादिन्यदति तु आसमन्तानिषादिन्यात्याड्मश्लेषोयोध्यः ॥ सभाराजाऽमनुष्यपूर्वा ।२०४। २३ ।। राजपर्यायपूर्णोऽमनुष्यपूर्वश्व सभा- न्तस्तत्पुरुषोनपुंसक स्यात् । इनमभम् । ईश्वरसभम् ।। पयायस्यैवष्यते * ॥ नेह । राजसभा । चन्द्रगुप्तसमा । अमनुष्यशब्दोरुड्या रक्षःपिशाबादीनाह । रक्षासमम् । पिशवसभम् ॥ अशाला च ।२।४।२४ ॥ संघातार्या या सभा तदन्तस्त- सुरुषाली सात् । खीसभम् । स्त्रीसंघातइत्यर्थः । अशाला किम् । धर्मसभा । ध. - ·कलां ॥ भयरीप्रमाप्पा:12|४|११६ ।। पाणा उद्धृतोदना स्पानी। पस्य त्रिकस्य विशिप्य समासोनोक्तः सशेपः प्रथमान्तमित्यर्थः ॥ अनेकमन्या प्रपतितपर्ण: प्रपर्णः ॥ नमोऽस्त्यर्थानां वाच्योवा चोत्तरपदलोप: * ॥ अविद्यमान पुत्रः अपुत्रः । अस्तीति विभक्तिप्रतिरूपकमव्ययम् । अस्तिक्षीरा गौः॥ स्त्रिया ३॥३४॥भाषितपुंस्कादनूङ् ऊडोऽभावोऽस्यामिति बहुव्रीहिः । निपातनात्पञ्चम्पाभर ननु पूरण्यां मियादी च परतः । गोखियोरिति हस्वः । चित्रागावोयस्येति लौकि. कविग्रहे । नित्रा अस् गो अस् इत्यलौकिकविग्रहे । चित्रगुः । रूपनार्यः । ति जग्नी गौयरपति विद्महे अनेको पटनामपि यहुप्रीहिः । अत्र केचित् । वित्रा र मीगुः । मातीचित्रागर्वा । एवं दीर्वातन्वीमतः । तन्वीदीर्घामः । विपदे बनी। गुंगदग । चिप्रामगदुरिलादि । भनपर चिग्रामाली गायो परपति द्वन्द्वी प्रामागित भाशम् । कर्मधारपरदेनु द्वयोगपि पुंयन् । नरभिमगुः । पाने सरपरिघाइयोरः । मिगाः किम । मामगिकुलं हि मानगिष्ट्रिा मापिगमाविम । गाभार: । अनुए किम् । वाममारः। समानाधिकरणे। 11. माता दम्पानी माना। मियां किम् । कस्याणी प्रधान गस्य मम सिद्धान्तकोगुगाम् मंशालेत्यर्थः ॥ विभापा सेनासुराच्छायाशालानिशानाम् ।२।१ २५ ॥ एतदन्तस्तसुरुषः क्लीयं वा स्यात् । प्राझणसेनम् । ब्राह्मणसेना । यबसुर । यवसुरा । कुड्यच्चायम् । कुइयच्छाया । गोशालम् । गोशाला । श्वनिशम् । वनि- शा । तत्पुरुषोऽनकर्मधारयइत्यनुवृत्तेर्नेह । दृढमेनोराजा । असेना । परमसेना ! ॥ इति तत्पुरुपः॥ शेपोबहुव्रीहिः । २॥२॥ २३ ॥ अधिकारोऽयम् । द्वितीयाश्रिनेत्यादिना दार्थे । २।२।२४ ॥ अनेकं प्रथमान्तमन्यस्य पदस्या वर्तमानं वा समस्यते सत्रा बीहिः । अप्रथमाविभक्त्यर्थे बहुव्रीहिरिति समानाधिकरणानामिति च फलितम् । प्रा मुदकं यं प्राप्तोदकोमामः । ऊढरपोऽनड्वान् । उपहृतपशरुद्रः । पीताम्बरोहरिः । वीरपुरुषकोपामः । प्रथमार्थे तु न । पृष्टे देये गतः । अधिका णानामपि न । पञ्चभिर्युक्तमस्य ॥ प्रादिभ्योधातुजस्य वाच्योबा चोत्तरपदलोपः । पुंवद्भापितपुंस्कादनूङ् समानाधिकरणे स्त्रियामपूरणीमियादिषु । पष्टयाध लुक । तुल्ये प्रवृत्तिनिमित्ते यदुक्तपुंस्कं तस्मात्परऊडोऽभावोपन तथा तस्य स्त्रीयाचकम्प शब्दस्य वाचकस्यैव रूप स्वासमानाधिकरण स्त्रीलिङ्गे उसरो प्रपमं न गुंगन् । उत्तरपदस मध्यमेन व्यवधानाम् । द्वितीयमपि न पुंवत् । यात । उत्तरपरवान्दोहि ममामरण नग्मावयवे रुदः। पूर्वपदशब्दस्तु परन्ति । पम्नस्तु ने पूर्वपदमाक्षिण । भान प्राताल गया । तेनोन । पूर्वपरवान সমাধান ·पहुचीहिः। यन् स्वीलिङ्गं तदन्तायमाण्यन्ताम्र बहुमीहेरम् स्यात् । कल्याणी पञ्चमी यासां रात्रीणां ताः कल्याणीपञ्चमारात्रयः । वीप्रमाणो यस्य सस्त्रीप्रमाणः । पुंवद्धावप्रतिषेधोऽप्र. सपश्च प्रधानपूरण्यामेव । रात्रिः पूरणी वाच्या चेत्युक्तोदाहरणे मुख्पा । अन्यत्र तु ।। नतश्च ।५।४।१५३ ॥ नद्युत्तरपदाइदन्तोत्तरपदाच बहुबाहेः कप्स्यात् । पुंवावः ॥ केऽणः । ७।४।१३॥ के परेऽणोह्रस्वः स्यात् । इति प्राप्ते । न कपि।७।४।१४॥ कपि परे इस्लोन स्यात् । कल्याणपञ्चमीका पक्षः । अत्र तिरोहितावयवभेदस्य पक्षस्यान्यपदार्भतपा रात्रिरप्रधानम् । बहुकर्तृकः । अप्रियादिषु किम । कल्याणोनियः । प्रिया । मनोज्ञा । कल्याणी । सुभगा । दुर्भगा । भक्तिः । सचिया । स्वसा । कान्ता । क्षान्ता । समा । चपला । दुहिता । वामा । अबला । तनया । सामान्ये नपुंसकम् । इदं भक्तिर्यस्य सदृढभक्तिः । स्वीत्वविवक्षायां तु र- ढा भक्तिः ॥ तसिलादिप्याकृत्वसुचः।६।३।३५ ।। तसिलादिषु कृत्व- सुमन्तेषु परेषु खियाः पुंवरस्यात् । परिगणनं कर्तव्यम् । अव्यात्यतिव्याप्तिपरि- हाराय । अतसी । तरप्तमपौ । चरड्जातीयरौ । कल्पन्देशीयरौ । रूपप्पाशपौ । था. ल् । निल् पनी । यहीपु । पहुच । यहुतः । दर्शनीयतरा । दर्शनीयतमा । घरूपेति वक्ष्यमाणोहस्यः परत्वा युबा याधते । पट्वितरा । पद्वितमा । पटुचरी । पटुजातीया । मशनीयकल्ला । दर्शनीयदेशीया । दर्शनीयरूपा । दर्शनीयपाशा । यहुथा। प्रशता की एकतिः। अजामोहिता अजध्या । शासि यहल्यास पुंवझावोवताच्यः * ।। हीभ्योदेहि यशः । अत्याभ्योदेहि अत्यशः ॥ त्वतलोणवचनस्य * ॥ रामाया : शुलत्वम् । गुणवचनस्य किम् । काभावः फीत्वम् । शरदः कृतार्थतेत्यादी सामान्य नामकम् ॥ भम्याद तद्धित्ते * ॥ हस्तिनीनां समूहोहास्तिकम् ! अढे कम् । रोहिणेयः । स्त्रीभ्योदगिति दोऽत्र गृह्यते । अमेर्दगिनि दकि तु पुंबदेव । मागी देवताऽस पालीपाकस्पामेषः । सपनीशदनिधा । शत्रुपर्यायात्सपनशब्दाच्छा. रिवादित्वान् डोन्येक: । समानः पतिर्यस्याइति विमहे विवाहनियन्धनं पनिशनमा- श्रस्य नित्पीलिङ्गोद्वितीयः । स्वामिपर्यायपतिशब्देन भाषितपुंस्कम्तृतीयः । आधयोः शवायम् । सपल्याअपत्य सापत्रः तृतीयातु लिङ्गविशिष्टपरिभाषा पयुत्तरपदलक्षणों यस्य न स्वण । शिवादी रूट्योरेव प्रहणात्सारत्यः । टरबसोध * ॥ भवसाया- भाभावरमाः । भवदीयाः । एनद्वार्निकमेकतद्धिते चेति सूत्रं च न कर्तव्यम् । सर्वनानो प्रतिमात्र बाइति भाषकारेणा गतार्थलान् । सर्वमयः । मर्वकाम्पनि । सदि- का भागस मगर्यक्रमाः । सर्वप्रियायादि । पूर्वसंवेदम् । मस्रपाद्वेति निहा। मनानि शेषसो ग न । सका । मर्याः ॥ फुकुवारी नामादिशु * ॥ ru, मुगी, नारों, :, पाय, प्राम, भारीलादिदिय । - --- ·- क्रियानिमित्तः खिया पुंमि म गंशाभूगोऽयमिगि मागिरफलमनि । भीमा पसमीपाशा ॥ पृहिनिमितस्य च सन्धिसम्यारफयिकारे।६।। यत् । सोमीभापः । माधुरीयते । माधुरीमानिनी । पृद्धिनिमिसम्म किम् । मापसमा द्विशब्दे वृद्धि प्रति फलोपधानाभावादिह पुंयत् । पेयाकरणमार्गः। सीवश्वमाः। सुकेशमानिनी ॥ जातेश्व। ६ । ३ । ४१ ॥ जातेः परोपः सीपलसदनं ख्याः संख्येये। २ । २ । २५ ॥ संख्येयार्थया संख्ययाव्ययादयः समपन्न संख्येयेति वक्ष्यमाणोडच् । ति विशडिति।६।४।१४२ ॥ विशनेह अधिकचत्वारिंशाः । द्वौ वा त्रयोवा द्विवाः द्विरावृत्तादश द्विदशाः। विंशसिरिला. भ: ॥ दिङ्नामान्यन्तराले । २ । २ । २६ ॥ दिशोनामान्यन्तराले वार्य प्राग्वत् । दक्षिणस्याः पूर्वसाश्च दिशोऽन्तरालं दक्षिणपूर्वा । नाममहणाद्यौगिकानांना ऐन्द्रयाश्च कौश्चिान्तगलं दिक् ॥ तत्र तेनेदमिति सरूपे । २।२।२७॥ सप्तम्यन्ते ग्रहणविषये सरूपे पदे तृतीयान्ते च प्रहरणविषये इदं युद्धं प्रवृत्तमित्यर्षे समस्येते कर्मव्यनिहारे द्योत्ये सबहुव्रीहिः । इतिशब्दादयं विषयविशेपोलभ्यते । Prairirit पुपुलाभाई गुटारडम । ग्या: माग | TARA मानिनाम M६ | पm TR: THE EART रवि गाणे । समिnिrinामानिनी । दर्शनी पं मन्यसे दर्शनीमानी पानोपायःRI1200 यान पुंषम् । पानिमामा मामा मडिगा । ममानिनी । अप्रतिमधे गदितयुग्महणम - ॥ नेह I माग मापं ॥ संग पूरण्योगा।६।१८॥ अनगो मुंगम् । दशा: । दसामानिनी । हाल ३९ ॥ दिशब्देन विहिला गाविसदेमादिमागमदना सी नई गः । तद्धितस्प किम् । काण्डलायमार्गः । दिदैन । लायाः ॥ रके फापायी कन्या गस्य सफापापकन्यः । विकारे तु मी मुद्रिका गस्पेनि हेपमुद्रिक स्वाङ्गाचेतः । ६।३॥ ४० ॥ गङ्गायाफारसदन्ता श्री न पुंवत् । स्वाङ्गारिकम् । पटुभार्यः। इतः किम् । अकेशमार्गः ॥ अमानिनीति वक्तव्यम् । पुंवत् । शूद्राभार्यः । ब्राह्मणीभार्यः । सौत्रस्यैवानं निधः । तेन हस्तिनीनां समूहोर स्तिकमित्यत्र भस्साढइति तु भवत्येव ॥ सबहुप्रीहिः । दशानां समीपे ये सन्ति ते उपदशाः । नव एकादश वेत्यर्थः । तिशब्दस्य लोपः साहिति । आसन्नविंशाः । विंशतेरासन्नाइत्यर्थः । अन्येपामपि दृश्यते । ६ । ३ । १३७ ॥ दीर्घइत्यनुवर्तते हारे पहनीही पूर्वपदान्तस्य दीर्घः । इन् समासान्तोवक्ष्यते । सुकेशीभार्यः संख्ययाऽव्ययासन्नादूराधिकस बहुनीही अदूरत्रिंशः। । इचि कर्मति तिष्ठद्गुप्रभृतिविन्धन ·८७ बहुप्रीहिः। पस्य पाटादव्ययीभावत्वमव्ययत्वं च । केशेषु फेशेषु गृहीलेदं युद्धं प्रवृत्त केशाकेशि । दण्डैश्य दण्डेश्च प्रत्येदं युद्धं प्रवृत्तं दण्डादण्डि । मुष्टीमुष्टि ॥ ओर्गुणः । ६।४। १४६ ।। उवर्णान्तस्स भस्य गुणः स्यात्तद्धिते । अयादेशः । पाहवाहवि । ओरोदिति वक्तव्ये गुणोक्तिः संज्ञापूर्वकोविधिरनित्यइति ज्ञापयितुम् । तेन स्वायम्भुवमित्यादि सि- दम् । सरूपे इति किम् । हलेन मुसलेन । तेन सहेति तुल्पयोगे ।२।२। २८ ॥ तुल्ययोगे वर्तमानं सहेत्येतत्तृतीयान्तेन प्राग्वत् ॥ वोपसर्जनस्य । ६॥ ३१८२॥ पहुबीद्यवयवस्य सहस्य सः स्याद्वा । पुत्रेण सह सपुत्रः सहपुत्रीया आगतः । तुल्ययोगवचनं प्रायिकम् । सकर्मकः । सलोमकः । प्रकृत्याशिपि १६।३१८३॥ सहशब्दः प्रकृत्या स्वादाशिपि । स्वस्ति राज्ञे सहपुत्राप सहामात्याय ।। अगोवरसहलेविति वाच्यम् * ॥ सग । सवासाप । सहलाय ॥ पहुचीही संख्ये. "ये डजयहुगणात् । ५।४ । ७३ ॥ संख्येये योयगुबीहिस्तस्माइन् स्यात् । -पदशाः । अबहुगणास्किम् । उपयहवः । उपगणाः । अत्र स्वरे विशेषः ॥ संख्यायात- रूपस्य वाच्यः । निर्गतानि त्रिंशतोनिविंशानि वर्षाणि चैत्रस्य । निर्गतस्त्रिशतो- हुलिभ्योनिस्त्रिंशः खड्गः ॥ बहुव्रीही सक्थ्यक्ष्णोः स्वाङ्गात्पम् ।।४।११३।। पत्ययेन पष्ठी । स्वाङ्गवाचिसक्थ्यक्ष्पन्ताद्बहुव्रीहेः पच् स्पात् । दीर्धे सक्दिनी पस्य दीर्घसमः । जलजाक्षी । स्याङ्गास्किम् ॥ दीर्घसक्थि शकटम् । स्थूलाझा वेणु- ष्टिः । अक्ष्णोऽदर्शनादित्यच् ॥ अङ्गुलेर्दारुणि । ५।४।११४ ॥ अत्यन्ता दुबीहेः पच् स्याहारुण्यर्थे । पञ्चाङ्गुलयोयस्य तत्पञ्चाङ्गुलं दारु । अहुलिसदृशावयवं पान्यादिविक्षेपणकाष्ठमुच्यते । बहुवीहेः किम् । द्वे अङ्गुली प्रमाणमस्साव्याला परिः। द्विता तणुरुपे तत्पुरुषसागुलेरित्यच् । दारुणि किम् । पञ्चाङ्गुलिहस्तः ॥ द्वि- त्रिभ्यां पमूर्तः।५।४।११५ ॥ आभ्यां मूर्भः पा स्याद्वहुग्रीहौ । द्विमूर्धः । त्रिमूर्धः ॥ नेतुर्नक्षत्रे अव्यक्तव्यः * ॥ मृगोनेता यासां ताः मृगनेत्रारात्रयः । पुष्यनेत्राः। अन्तर्यहिभ्यां च लोग्नः ।।४।११७॥ आभ्यां लोग्नोऽप्साहुबीहौ । अन्तलोमः। पहिलोमः ॥ अग्नासिकायाः संज्ञायां नसं चास्थूलात्।५।४।१२८॥ नासिकान्ताद्वहुप्रीहेरन् स्यात् नासिकाशब्दश्च नसं प्राप्नोति नतु स्थूलपूर्यात् ।। पूर्व- पदात्संज्ञायामगा॥८॥४॥३॥ पूर्वपदस्थानिमित्तात्परस्य नस्य णः स्थासं- ज्ञायां नतु गकारव्यवधाने । दुरिव नासिकाऽस्य गुणसः । खरणसः । अगः किम् । अचामयनं ऋगयनम् । अमृगयनादिभ्यइति निपातनात् णत्वाभावमाश्रित्य अगइति प्रत्याख्याते भाष्ये । अरथूलास्किम् । स्थूतनासिकः । सुरखराभ्यां वा नस् * ॥ खु- रणाः । खरणाः । पक्षे अजपीप्यते * ॥ खुरणतः । खरणसः ॥ उपसर्गाचा ४। ११९॥ प्रादेर्योनासिकाशब्दस्तदन्ताबहुप्रीहेरच् नासिकापानसादेशश्च । असं- - ·Arr. IT.TATER, उसननिमामिन, भास्ति, Tara फ्यः । असक्थिः । एवं दुःसुभ्याम् । शक्योरिति पाठान्तरम् । अशक्तः। शतिः। नित्यमसिच् प्रजामेधयोः।५।४।१२२॥ नदुःसुभ्यरत्येव । अपर मी । केवलास्किम् । परमः स्वोधर्मोयस्येति त्रिपदे बहुब्रीहो माभूत् । सश हन केवलं पूर्वपदं किंतु मध्यमत्वादापेक्षिकम् । संदिग्धसाध्यधर्मेत्यादौ त फर्म यपूर्वपदोयहीहिः । एवं तु परमस्वधर्मेत्यपि साध्वेव । निवृत्तिधर्माभननितिन ४११२२ ।। जम्भेति फुलगमामान्तं निपाल्पते । जम्भोभक्ष्ये दन्ते च । शोभना म्भोऽस्य सुगम्भा । हरितसम्भा । तृणं भक्ष्णं गस्य तृणमिय दन्ताभरतिया ५।४।१२६ ॥ दक्षिण म प्रणं गग्य दक्षिणेा मृगः । व्याधेन कृतमणाः।। इस फर्मव्यतिहार । ५।४।१२७ ॥ फर्मव्यतिहारे योगानीहिलमा मारणे पाग । यो मिदपरमिम् प्रत्यय: स्याग्द्वौदण्डी परिमन्यमाने बिटिमरणम् । दिमुनि । उमाहरिन । उभपाहस्ति ।। भसंभ्यां जाना ८८ सिद्धान्तकौमुद्याम ज्ञार्थं वचनम् । उन्नता नासिका यस्स सउन्नसः । उपसगांदनोपरइति सूत्रं हा ड्क्त्वा भाष्यकारआह ॥ उपसर्गाबहुलम् । ८।४।२८ ।। उपसर्गस्यानिनिया- सरस्य नसोनस्य णः स्याद्वगुलम् । प्रणसः ।। वेवक्तव्यः * ॥ विगता नासिकार विप्रः ॥ ख्यश्च * ॥ विख्यः । कथं तर्हि विनसा हतयान्धवेति भट्टिः । विगनपा १ सिकोपलक्षितेति व्याख्येयम् ॥ सुपातसुश्वसुदियशारिकुक्षचतुरश्रेणी- पदाजपद्मोष्ठपदाः । ५ । ४ । १२० ॥ एने पहुव्रीहावच्प्रत्ययान्नानि त्यन्ते । शोभनं प्रातरस्य सुप्रातः । शोभनं वोऽस्य सुश्वः । शोभनं दिवाऽस सुदिनः। शारेरिव कुक्षिरस्य शारिकुक्षः । चतस्रोऽश्रयोऽस्य चतुरभः । एण्याइव पादावस पर पदः । अजपदः । प्रोष्ठोगोः तस्येव पादावस्य प्रोष्ठपदः ॥ नदुःसुभ्योहलिस क्थ्योरन्यतरस्याम् । ५।४। १२१ ॥ अन् स्यात् । अहलः । अहलिः । दुष्पजाः । सुप्रजाः । अमेधाः । दुर्मेधाः । सुमेधाः ॥ धर्मादनिच्केवलात्।। ४। १२४ ॥ केवलारपूर्यपदापरो यो धर्मशब्दस्तदन्ताद्वहुव्रीहेरनिन् स्यात् । कारणाम त्यादिवत् । पूर्वपदं तु पाहुप्रीहिणाक्षिप्यते ॥ जम्मा सम्भा । गोमनभा । स्पादिभ्यः किम् । पतित दक्षिणेस सुन्धयोग सुहरिततृणसोमेभ्यः । पागमागान्तः । शशि । मुसलामुमनि ॥ विदण्डादिभ्यय प शः।५।४।१०॥ भाग पापोमांनुशादमानुगशः साहुनाहो । भानुनी दस्त प्रा । मनुः ॥ अपारिभाषा।।१0 vie Forror TIMEmeries ·८९ बहुश्रीहिः। गनुः ॥ धनुपश्च।५।४।१३२॥ धनुरन्तस्य बहुग्रीहेरनडादेशः स्यात् । चिन्या ।। वा संज्ञायाम् ।५।४।१३३ ॥ शतधन्वा । शतधनुः ॥जाया- निड्।५।४।१३४ ॥ जायान्तस्य बहुाहेनिडादेशः स्यात् ॥ लोपोच्यो- ले।६।११६६ ॥ वकारयकारयोलोपः स्याद्वलि । पुंवद्भावः । युवतिर्जाया यस्य मानिः ॥ गन्धस्येदुत्पूतिसुसुरभिभ्यः ।५।४। १३५ ॥ एभ्योगन्धस्य रोऽन्तादेशः स्यात् । उद्गन्धिः । पूतिगन्धिः । सुगन्धिः। सुरभिगन्धिः ॥ गन्धस्ये. तदेकान्तग्रहणम् * ॥ एकान्तएकदेशइव । अविभागेन लक्ष्यमाणइत्यर्थः । सुग- पुष्पं सलिलं च । सुगन्धिर्वायुः । नेह शोभनागन्धाः द्रव्याण्यस्य सुगन्धआर- ॥ अल्पाख्यायाम् । ५१४१ १३६ ॥ सूपस्य गन्योलेशोयस्मिंस्तत् पन्धि भोजनम् । धृतगन्धि । गन्धोगन्धकआमोदे लेशे संबन्धगयोरिति वि. ॥ उपमानाच । ५१४।१३७ ॥ पद्मस्येव गन्धोऽस्य पागन्धि ॥ पादस्य पोहरेत्यादिभ्यः । ५।४।१३८ ।। हत्यादिवनितादुषमानारपरस्य पादश- प लोप: स्याहुनीहो । स्थानिद्वारेणायं समासान्तः । व्याघ्रसरोव पादावस्य व्यापा- अहस्यादिभ्यः किम । हस्तिपादः । कुसूलपादः ।। कुम्भपीपु च।५।४। ९॥ कुम्भपद्यादिषु पादस्य लोपोडीप् च निपात्यते स्त्रियाम् । पादः पन् । कुम्भ- । स्त्रियां किम् । कुम्भपादः ॥ संख्यासुपूर्वस्य ।५।४।१४० ॥ पादस्य : स्यात्समासान्तीयगुधीहौ । द्विपात् । सुपात् ॥ घयसि दन्तस्य दत् ।५१४ १४१ ॥ संख्यासुपूर्वस्स दन्तस्य दतू इत्यादेशः स्याद्वयसि । द्विदन् । चतुर्दन् । दन्ताअस्य पोइन् । सुदन । मुदती । वयसि किम् । द्विदन्तः करी । भुदन्तः ।। बयां संज्ञायाम् ।५।४।१४३ ॥ दन्तस्य दन स्यात्समासान्तीग्रहीही । पोदती । फालदती । संज्ञायां किम् । समदन्ती ॥ विभापा दयावारीकाभ्या- 1५1१1१४४ ॥ दन्तस्स दत बहुप्रीही । यावदन । थावदन्नः । अगेकदन् । रोकदन्तः ॥ अमान्तशुद्धशुनपवराहेभ्यश्च ।५।४।१४५ ॥ एभ्यो तस वर पा । कुकलापदन् । फुइलामदन्नः ॥ ककृदस्थायरवायां लोपः ५।४।१४६ ॥ अजानकाकुन् । पूर्णककुत् ॥ ग्रिककुत्पर्यते ॥५॥४ ४७ ॥ त्रीणि कदानात विककुन् । संा पर्वतविशेषस । विककुदोऽन्यः ।। । लिन , पराल, भय, कशिश, कुस्त, कटील, कोलाट, गोरा, शाल, पीला, जि. सोल, माल, ना, मोलादामी, गणित सूत । इति । माही, CE nam, मुनिपदी, पदो, गुपदी, सी. मूत्रामा पारी कहानी, मि, मसी, पिती Tी st, दादी, रिणामी, गुदी, लिपी, मी, मिरी, रमादी, दि. k, Twitter पात, भी, स्थानो, भा, मोदी इम्भिर ·। । शाः । अनुत्तेत्यादि किम् । व्यामरा । सुगन्धि: । नियम: । शेषाधिकारमात्र ऽन्यतरस्याम्।७।४।१५॥ कणायन्सम्प स्वोया म्यान् । परमानाम:। प्राप्तः कम् न स्यात्संज्ञायाम् । विश्वे देवाअस्प विश्वेदेयः ॥ईयसब1111 यहुमालकः । कयभाये यहुमालः ॥ न संज्ञायाम् । ५।४।१५२॥ माहित २५६॥ ईयमन्तोत्तरपदान कप् । यहयः श्रेयांसोऽस्स बहुश्रेयान । गोखियोरिति । घ्रीहेः किम् । अतिश्रेयसिः ।। पन्दिते भ्रातुः।५।४।२५७ ॥ पूनितेऽ नाडीतन्त्र्योः स्वाङ्गे।५।४।१५९॥ स्वाङ्गे यौ नाडीतीशब्दौ तदन्तात न स्यात् । यहुनाडि: कायः । बहुतनी ग्रीवा बहुतनीधमनी। स्त्रीप्रत्ययान्तत्वाभाव दूस्वोन । स्वाङ्गे किम् । बहुनाडीका स्तम्भः । धहुतनीका वीणा ॥ निष्पवाणि शलाका । निर्गता प्रवाण्यस्य निष्यवाणि: पट: । समाप्तवान् ।नवइत्यर्थः ॥ सप्तमी विशेषणे यहुव्रीहौ । २।२॥ ३५ ॥ सप्तम्यन्तं विशेपणं च बहुमीही पूर्व प्रमे ज्यम् । कण्टेकालः । अतएव ज्ञापकायाधिकरणपदोगहुव्रीहिः । चित्रगुः ॥ सर्वना famir उगियां फागुन । ५।४।१५८ TITATIf! कादं गातु ॥ पूर्णामिभाषा।पा।१४ | Tarer in सुहदी मित्रामिप्रगोः। 41 Mirror पायो । गुइमिया । रमियः । भाप ATTETTE प्रति फा । ५।४। १५१ ॥ शूगर पिfire: पान , भनन । नी, लक्ष्मीगित फागागानि पट्यो । दिनमायाचनानगम् शेषाद्रिभार विकल्पेन का । दिपुमान । निकः । भमणः ॥ भाम । नत्रः हिनाभर भम् । भाकम ॥ इनः प्रियाम् ।।४।१५२ ।। बदरिडका मगरी ।। निगरमन्महणान्या मानान निल मनि ॥ पवाग्मिा निगा किम । यहुदण्टी । पदण्टिकोपामः ॥ शेषारिभाषा।५।४।१४॥ अनुगममामान्तामपाधिकारवादीह का गा म्याग । महापारकः । भरा म् । उपयहयः । उत्तरपूर्या । गपुरः । तत्रादिना ॥ आप स्वे प्राप्ते ॥ ईयमोयहुप्रीहेर्नेति वाच्यम् * ॥ ययः श्रेयस्योऽस्य यहुश्रेयसी ।। भ्रातृशब्दस्तदन्तान कप् स्यात् । प्रशस्तोभ्राता यस्य प्रशस्तभ्राता । न निषेधस्तु बहुव्रीही सक्थ्यक्ष्णोरित्यतः प्रागेवेति वक्ष्यते । वन्दिते किम् । मूर्खभ्रातृका स्थ । ५।४। १६० ॥ कयभावोऽत्र निपात्यते । प्रपूर्वाद्वयतेर्युट् । प्रवाणी तन्तुवा उस्, सपि, उपानह पमान्, अनवान्, पयः, नीः, रक्ष्मीः, दधि, मधु, शालि, अभिः दरम्प्रभृतयः। पूजनादि मसंख्ययोरुपसंख्यानम् * ॥ सर्वश्वेतः । द्विशुः मोऽनयोः समासे संख्यापूर्व ·ब्दपरविप्रतिषेधात् * ॥ अन्य संख्यायाअल्पीयस्याः * ॥ द्विनाःद्वन्द्वेऽपि द्वादश ॥वा प्रियस्स * ॥ गुडमियः । मियगुडः ।। गवादः परा सप्तमी * ॥ गड्डकण्ठः क्वचिन्न । वहे- गडः ॥ निष्टा १२॥२॥३६॥ निष्टान्तं बहुब्रीही पूर्व स्यात् । कृतकृत्यः ॥ जातिका- तसुखादिभ्यः परा निष्टा वाच्या * ॥ सारङ्गजग्धी । मासमाता । सुखजाता । प्रायिक चेदम् । कृतकटः । पीतोदकः ॥वाहितान्यादिषु । २१२ । ३७ । आहि- तामिः । अम्याहितः । आकृतिगणोऽयम् ॥ प्रहरणार्थेभ्यः परे निवासप्तम्यौ* ॥ अस्यु- चतः । दण्डपाणिः ॥ चिन्न । विवृतासिः ॥ ॥ इति पहुनीहिः॥ चार्थे बन्दःशस२९ ॥ अनेकं सुबन्तं चा वर्तमानं वा समस्पते सद्वन्द्वः। समुच्चयान्वाचयेतरेतरयोगसमाहाराचार्थाः । परस्परनिरपेक्षस्थानेकस्य एफस्मिन्नन्ययः समुच्चयः । अन्यतरस्यानुपङ्गिकत्वेऽन्वाचयः । मिलितानामन्ययइतरेतरयोगः । समूहः समाहारः । तत्रेश्वरं गुरु घ भजस्वेति समुच्चये भिक्षामट गां चानयेत्यन्वाचये च न समासोऽसामर्थ्यात् । धवखदिरौ । संजापरिभाषम् । अनेकोक्तोंतृपोतनेष्टोद्गातारः । द्वयोयोर्द्वन्दं कृत्वा पुनर्द्वन्द्वे तु होतापोतानेष्टोद्गातारः ॥ राजदन्तादिषु परम् ।।२।२।३१॥ एषु पूर्वप्रयोगार्ह परं स्यात् । दन्तानां राजा राजदन्तः । धर्मा- । दिप्वनियमः * ॥ अर्पधौं । धर्मार्थो । दम्पती । जम्पती । जायापती । जायाशब्दस्य जम्भावोदम्भावश्च वा निपात्यते । आकृतिगणोऽयम् ।। दन्द घि।२।२।३२॥ द्वन्द्वे घिसंज्ञं पूर्व स्यात् । हरिश्च हरश्च हरिहरी ॥ अनेकमाप्तावेका नियमोऽनियमः शेषे * ॥ हरिगुरुहराः । हरिहरगुरवः ।। अजाद्यदन्तम् ।२।२। ३३ ॥ इदं द्वन्दे पूर्व स्यात् । ईशकृष्णौ ।। बहुप्वनियमः । अश्वरयेन्द्राः । इन्द्राश्वरथाः ॥ ध्यन्ता- दजावदन्तं विप्रतिषेधेन * ॥ इन्द्रामी ।। अल्पान्तरम् ।२१२॥ ३४॥ शिव- केशवौ ॥ ऋतुनक्षत्राणां समाक्षराणामानुपूर्येण * ॥ हेमन्तशिशिरवसन्ताः । कृत्ति- कारोहिण्यौ । समाक्षराणां किम् । प्रीष्मवसन्तौ ।। लघ्वक्षरं पूर्वम् * ॥ कुराकाशम् ॥ १ आहितारिद, जातपुरः, जातदन्तः, जातदमधुः, तैलपीतः, घृतोता, अमायः, गताः । आकृति- गणोऽयम् । तेन गडकण्ठ, अस्सुद्यत, दण्डपाणि । इत्यादि गम् । इत्याहिताम्बादिः । २ राजदन्तः, अप्रेरणम्,लिसवासितम्, नममुदितम्, सित्तसंमृष्टम् मृटलुदितम्, अहिलपत्रम्, भरितोसम्म, उसपारम्, उलूसलमुसलम्, तण्डुलकिण्वम्, पापलम्, आकायनबन्धकी, चित्रायवाल्हीकम्, भवन्त्यमक- म, शार्यम्, भातकराजानी, विधानार्जुनी, भक्षिभुवन, दारगवम्, भौदिप्मयम् । अर्थधमी, धर्मार्थी, अर्थशम्दी, शब्दारी, भपकामी, कामायौं, वैद्यारिमतम, गोजवाजम, गोपालपानीपुलामम्, पुलामाकरणम्, 1. लालासम्, पलपूलासम्, उशीरपीजम्, सिमास्यम्, चित्रास्वाती, भार्यापती, दमाती, जमाती, जागापती, पुत्रपती, पुष्पर, केतस्मथ्, सिरोपोजम्, शिरोजानु, सामधुनी, मधुसर्पिणी, आयन्ती, अन्तादी, मादी, में वृद्धिगुण । भारिगणो राजदन्तादिः।

·श, Kामगा,"ttis, प्राम,नारीमान, सार द्रव्यविशेषविवक्षायां तु । यदरामलकानि ॥ विशिष्टलिङ्गोनदीदेशोऽप्रामा ।२।४।७॥ ग्रामवय॑नदीदेशवाचिनां भिन्नलिङ्गानां समाहारे द्वन्द्वएकवस्यात् । उद्धपश्च इरावती च उद्धयेरावति । गङ्गा च शोणश्च गङ्गाशोणम् । कुरवश्व कुरुक्षेत्र ४।८॥ एषां ममाहारे द्वन्द्वपक्रयत्स्यात् । एकालिक्षम् । आनकुला भन्नाः। येपांच विरोघः शाश्वतिकः।२।४।९॥ एषां प्राग्वत् । अहिनकुलम् । गोव्याघ्रम् । काकोलूकामियादी परत्याद्विभाषा वृक्षमृगेति प्राप्तं चकारेण पाप । पिमापा वृक्षरगतृणधान्पष्पशनपशुशयन्यश्वपत्यपूर्यापराभरात नि 1२॥४॥१९॥ यसोचारितानि माथूनि सुः। गयाधम् । दामीदासमित्यादि ९२ मिदान्तकौमुद्याम् अभ्यहितं च * ॥ तापमपर्वतौ ॥ गर्णानामानुपूव्र्येण * || प्रामणक्षत्रियविद्या भ्रातुायसः * ॥ युधिष्ठिरार्जुनौ ॥ मन्यश्च प्राणितृर्यसेनाङ्गानाम् ।। २॥ एषा द्वन्द्वएकवरस्यात् । पाणिपादम् । मार्दङ्गिकपाणविकम् ॥ रविकाश्वारोहर समाहारस्पैकलादेकत्वे सिद्ध नियमार्थ प्रकरणम् । प्राण्यगादीनां समाहारपत्र । स्यात् ॥ अनुवादे चरणानाम् । २ । ४ । ३॥ चरणानां द्वन्द्वएकवस्यति द्धस्योपन्यासे । स्पेणोलुंगीति वक्तव्यम् * ॥ उदगात्कटकालापम् । प्रत्यष्टाकर थुमम् ॥ अध्वर्युक्रतुरनपुंसकम् । २।४ । ४॥ यजुर्वेद विहितोयः ऋतु द्वाचिनामनपुंसकलिङ्गानां द्वन्द्वएकयत्स्यात् । अर्काश्वमेधम् । अध्वर्युक्नुः दिन इपुवौ सामवेदे विहितौ । अनपुंसकं किम् । राजसूयवाजपेये । अर्धर्चादी ।। अन यनतोऽविप्रकृष्टाख्यानाम् ।।४।६॥अध्ययनेन प्रत्यासना आएगा तेषां द्वन्द्वएकवत् । पदकक्रमकम् ॥ जातिरमाणिनाम् । २ । ४ ।। प्राणिवर्ण्यजातिवाचिनां द्वन्द्वएकवत् । धानाशप्कुलि । प्राणिनां तु । विदाः द्रव्यजातीयानामेव । नेह । रूपरमौ । गमनाकुञ्चने । जातिप्राधान्यएवायमेकवशावः। फुरुकुरक्षेत्रम् । भिन्नलिङ्गानां किम् । गङ्गायमुने । मद्रकयाः । अप्रामाः दिया। जाम्वयं नगरम् । शाकिनी प्रामः। जाम्वयशालूकिन्यो । शहाणामनिरयसितानाम् । २।४।१०॥ अयहिष्कृतानां प्राणी ग्यम् । सक्षापस्तारम् । पापादहिष्कृतानां तु पण्डालमृतपाः ॥ क्षुद्रजन्तयः ।। गंयाधमभृक्ष राणाम् शरना भारीनां गाना द्वन्द्व अधवस्येतानि द्वन्दप्रपंच प्रा शादी विशेषाणादाणम् । लामोषम् । समाना: म ! .in या भारत यात्री विनामावपि । reON WITH THE, जाम, पर रोमा, मास, अनधिगम, भवन raire, , TRAR कामना।

·-पताः । कुशकाशम् । कुशकाशाः । नीहियवम् । प्रीहियवाः । दधिवृतम् । दधिघृते । महिषम् । गोमहिपाः । शुकवकम् । शुक्रबकाः । अश्ववडयम् । अश्ववडयौ । पूर्वाप- (1 पूर्वापरे । अधरोत्तरम् । अवरोत्तरे ॥ फलसेनावनस्पतिमृगशकुनिक्षुद्रजन्तुधान्य- गानां पहुप्रकृतिरेव द्वन्द्वएकपदिति वाच्यम् * ॥ बदराणि वामतकानि च बदरा- रकम् । जातिरप्राणिनामियेकवदाय: । नेह बदरामलके । रबिकाश्वारोहौ । प्लान्य. धौ इत्यादि । विभापायुक्षेति सूत्रे येऽप्राणिनस्तेषां ग्रहणं जातिरमाणिनामिति निसे मे विकल्पार्थम् । पशुमहणं हस्त्यश्वादिपु सेनाङ्गत्वानिये प्राते मृगाणां मृगैरेव श. नीनां तैरेवोभयन्न द्वन्द्वः । अन्यैस्तु सहेतरेतरयोगएपेति नियमार्थ मृगशकुनिमह- म् । एवं पूर्वापरमधरोत्तरमित्यपि । अश्ववडवग्रहणं तु पक्षे नपुंसकत्वार्थम् । अन्य- । परत्वापूर्ववश्ववडवाविति स्थात् ॥ विप्रतिषिद्धं चानधिकरणवाचि । :।४।१३ ॥ विरुद्धार्थानामद्रव्यचाचिनां द्वन्द्व एकबहा स्यात् । शीतोष्णम् । शी- ष्णे । वैकल्पिकः समाहारद्वन्द्वश्चार्थे इति सूत्रेण प्राप्तः सविरुद्धार्थानां यदि भवति हि अव्ययाचिनामेवेति नियमामिदम् । तेन द्रव्यवाचिनामितरेतरयोगएव । शी- रोष्णे उद्रके स्तः । विप्रतिपिद्धं किम् । नन्दकपाधजन्यौ । इह पाक्षिका समाहारद- द्वोभवत्येव । न दधिपयआदीनि । २।४।१४।। एतानि मैकवत्स्युः । दधिप- रसी । इध्मावहिंपी। निपातनादीर्यः । अक्सामे । वामनसे १५ अधिकरणेताव- त्वे च । २१४॥ १५॥ द्रव्यसंख्यावगमे एकवदेवेति नियमोन स्यात् । दश द- तोटा ॥ विभापा समीपे । २१४॥ १६ ॥ अधिकरणैतावत्त्वस्य सामीप्येन प- रेच्छेदे समाहारएवेत्येवरूपोनियमोवा स्यात् । उपदशं दन्तोष्टम् । उपदशाः दन्तो- arः ॥ आन तोयन्दे । ६।३॥ २५॥ विद्यायोनिसंयन्धवाचिनामृदन्तानां द्वन्द्वे आनङ् पादुत्तरपदे परे । होतापोतारौ । होतृपोतृनेष्टोद्गातारः । मातापितरौ । पुत्रेऽन्यतरस्यामित्यतोमण्डूकात्या पुत्रइत्यनुवृत्तेः पितापुत्रौ । देवताददे च १६॥३॥ २३ ॥ इहोत्तरपदे परे आनछ । मित्रावरुणो । वायुशब्दप्रयोगे प्रतिषेधः । * ॥ अभिवायू ! वावमी । पुनर्द्वन्दप्रहणं प्रसिद्धसाहचर्यस परिग्रहार्थम् । तेन प्राजापती इत्यादी नानइ । एतद्धि नैकहविर्भागिलेन श्रुतं नापिलोके प्रसिद्धं साह- चर्यम् ॥ ईदग्नेः सोमवरणयो। ६ ॥ ३ ॥ २७ ॥ देवताद्वन्द्वे इत्येव ।। अमे स्तुत्स्तोमसोमाः । ८॥३१८२॥ अमेः परेपामेषां सस्य पः स्यात्ममासे । भग्मिधुन् । अमिष्टोमः । अमीरोभो । भनीवरुणौ ॥ इहो।६।३ ॥ २८ ॥ पियासी, साधर्मधुनी, मधुमपिंथी, ब्रह्मा नापती, शिवणी, स्कन्दविशास्त्री, परिवाना की, प्रकापसदी, पाणी, मावर्दिषी, दीक्षानरसी, अध्ययनतरसी, उलूसलमुमुले, आयमाने, अदा- मेथे, कामे, वामनमे । इति दधिराभादयः ।

·गाग्यो । तल्लक्षणः किम् । भागवित्तिभागवित्तिको । कृत्स्नं किम् । गार्यवात्स्यायनी । क्ला शाटी। शुक्ल वखम् । तदिदं शुक्लम् । तानीमानि शुल्लानि ॥ पिता मात्र कुटिलदण्डश्य वक्रदण्डौ । कुटिलदण्डौ ॥ वृद्धोयूना तहक्षणदेव विशेष श६५॥ यूना सहोक्तौ गोत्रं शिष्यते गोत्रयुवप्रत्ययमात्रकृतं चेत्तयोः कृत्स्नं वैहर स्यात् । गार्यश्च गाायणश्व गाग्यौँ । वृद्धः किम् । गर्गगाायणौ । यूना किम् । गई मिटानोपान ऋद्धिमसुसम्पदे भपरिवादमा पारेलगाइन् । भाममनो को आम फर्म । अपीयरुणी देयने अग आनिवारणा । रंगनाइन्द्रे भेगुमा किफे पायो अनमीन प पाभिया । आमेनः । मेन्डर पा पुत्तरपदविप्रतिषणः । विष्णो म * ॥ आमाणम् ॥ दियोगाया। 11 २९ ॥ देयताइन्हें उसपरें । गायाभूमी । गापामामा ॥ दियसम पृथिया । ६।३।३०॥ दियाोग । गार गावा । आदेगे अफागंगागं सकारस्य । माभूदित्येतदर्भम् । चौध प्रभिधी प दियापृषियी। गावाणिगी । इन्दमिक नुविधिः । पाया चिदरमै प्रपियो । विभिन्नारगतिमिलन पदकाराविसर्ग पनि । उपासोपसः ।। ३ ३१ ॥ उपमानापागादेशादेवशाहन्द्रे । उपासामूर मातरपितरावुदीचाम् । ६ । ३ । ३२॥ मातापितरी । उदीनां किम् । मार पितरौ ॥ दन्याचुदपाहान्तात्समाहारे ।।४।०६ ॥ चवर्गातारपा न्ताग द्वन्द्वान् स्यात्समाहारे । पारपत्य च यान्यनम् । वनजम् । दामोदरी दम् । याविषम् । छनोपानहम् । समाहारे किम् । प्राहदाग्दी ।। ॥ इति दन्दः॥ सरूपाणाम् । रामौ । रामाः ॥ विरूपाणामपि ममानानाम् । - *॥ वक्रदर शि स्त्रीपुंबच । १ । २।३६॥ यूना सहोक्ती वृद्धा स्त्री शिष्यते तदर्थश्च पुंवत् । ी च गाायणौ च गर्गाः । अस्त्रियामित्यनुवर्तमाने योश्चेति लुक् । दाक्षी च क्षायणश्च दाक्षी ॥ पुमान स्त्रिया ।१।२।६७ ॥ त्रिया सहोक्तौ पुमान प्यते तल्लक्षणएव विशेषश्चेत् । हंसी च हंसश्च सौ ॥ भातपुत्रौ स्वसति तृभ्याम् । १।२। ६८॥ भ्राता च स्वसा च भ्रातरौ । पुत्रश्च दुहिता च. नपुंसकमनपुंसकेनैकवचास्यान्यतरस्याम् ॥११२६९ ॥ अहीयेन सारे तो सीयं शिप्यते तच्च या एकवस्यात्तल्लक्षणएव विशेषश्चेत् । शुक्लः परः । १।२।७०॥ मात्रा सहोतो पिता वो शिष्यते । माता च पिता च पितरौ । मापितगै या ॥ श्वशुरः वच्चा १॥ श्वश्वा सहोतो श्वशुरावा शित तहक्षणएव विशेषश्चेत् । श्वश्रूव श्वशुरश्च श्वशुरौ । श्वश्रूश्वशुरौ ॥ त्यदादीनि स पादिः सर्वाचनतर्षणः ।

·समासान्ता। नित्यम् । १।२।७२ ॥ सर्वैः सहोतो त्यदादीनि नित्यं शिष्यन्ते । सच देव- दत्तच तो ।। यदाना मिथः सहोक्ती यसरं तच्छिाप्यते * ॥ सच यश्च यौ। पूर्वशेषोऽपि दृश्यते इति भाष्यम् ।। सच यश्च तौ ॥ यदादितः शेपे पुन्नपुंसकतोलिङ्ग- वचनानि * ॥ सा च देवदत्तश्च तौ । तच देवदत्तश्च यज्ञदत्ता च तानि । पुनपुंसक- पोस्तु परत्वान्नपुंसकं शिष्यते । तच देवदत्तश्च ते ॥ अद्वन्द्वतसुरुषविशेषणानामिति वक्तव्यम् * ॥ कुकुटमयूर्याविमे । मयूरीकुकुटाविमौ । तञ्च सा व अर्धपिप्पल्यौ ते ॥ ग्राम्यपशुसचेप्चतरुणेषु स्त्री। ११२१७३ ॥ एषु सहविवक्षायां स्त्री शिष्य से। पुमान् स्त्रियेत्यस्तापवादः । गावइमाः । माम्येति किम् । रुरवहमे । पशुमहणं किम् । ब्राह्मणाः । संघेषु किम् । एती गावी । अतरुणेषु किम् । वरसाइमे । अनेकश- फेष्विति वाच्यम् * ॥ अश्वाइमे । इह सर्वत्र एकशेपे कृतेऽनेकसुबन्ताभावाद्वन्द्वोन । तेन शिरसी शिरांसीत्यादौ समासस्येत्यन्तोदात्तः प्राण्यङ्गवादेकवादावश्च न । पन्थानी पन्धानइत्यादी समासान्तोन ॥ ॥ इत्येकशेपः॥ कृत्तद्धितसमासैकशेपसनाद्यन्तधातुरूपाः पञ्च वृत्तयः । परार्थाभिधानं वृत्तिः । वृत्यर्थावयोधक वाक्यं विप्रहः सद्विविधः । लौकिकोऽलौकिकश्च । परिनिष्ठितत्या- - साधुलौंकिकः । प्रयोगानों साधुरलौकिकः । यथा । राज्ञः पुरुषः । राजन् अस् पुरुष 1 इति । अविग्रहोनित्यसमासः । अस्वपदविग्रहोवा । समासश्चतुर्विधइति तु प्रायोवादः। । अव्ययीभावतत्पुरुषबहुप्रीहिद्वन्द्वाधिकारवहिर्भूतानामपि सह सुपेति विधानात् । पूर्वए- र दार्थप्रधानोऽव्ययीभावः । उत्तरपदार्थप्रधानस्तत्पुरुषः । अन्यपदार्थमधानोबहुप्रीहिः । . उभयपदार्थप्रधानोद्वन्द्वः । इत्यपि प्राचां प्रवादः प्रायोऽभिप्रायः । सूपप्रति उन्मत्तगङ्गमि- त्यायव्ययीभावे अतिमालादी तत्पुरुपे द्वित्राइत्यादिवहुब्रीही दन्तोष्टमित्यादिद्वन्द्वे चा- भावात् । तसुरुषविशेषः कर्मधारयः तद्विशेषोद्विगुः । अनेकपदलं द्वन्द्वघहुनीडोरे- ।। तसुरुषस्य कचिदेवेत्युक्तम् । किंच ॥ सुपा सुपा तिडा नाम्ना धानुनाथ ति- तिहा। सुबन्तेनेति विशेयः समासः पडिधोयुधैः ॥ १॥ सुपा सुपा राजपुरुषः । र विडा पर्यभूषत् । नाम्ना कुम्भकारः । धातुना कटपूः । अजस्रम् । तिक्षा ति- के छापियतखादता । खादतमोदत्ता । तिडा सुपा । कृन्तविचक्षणेति पस्या क्रियायों सा कृन्तविचक्षणा । एहीडादयोऽन्यपदार्य इति मयूरव्यंसकादौ पाठासमासः ।। ॥ इति सर्वसमासशेपः॥ प्राक्पूरब्धः पयामानक्षे।५।४।७४ । अअनक्षे इति च्छेदः । ऋगा. पन्तस्य समासस्य अप्रत्ययोऽन्तावययः स्यात् । अझे या पुस्तदन्तस्य तु न । अर्थ- भः । अनृचयचायतव । नेह अनुक्साम । यह सूक्तम् । विष्णोः पू E ·धुरा । अक्षे गु अक्षः। भगक्षः सपियांगम्यागारंगः ॥ अय् प्रत्यय पञ्चविंशतिरजन्तानिपात्यन्ते । आद्यालयोबहुग्रीहरः । अविद्यमानानि चलायस मन- तुरः। विचतुरः । सुचतुरः ॥ त्र्युपाभ्यां चतुरोऽजिप्यते * ॥ त्रिचतुराः । चतुर्ग समीपे उपचतुराः । ततएकादश द्वन्द्वाः । खीपुंसी । धेन्वनडुहो। ऋक्सामे । अष्टीवन्तौ च ऊर्वष्ठीवम् । निपातनाहिलोप: । पदष्टीवम् । निपातनासादादरा न्तत्वं निपात्यते । अहनि च दिवा च अहर्दिवम् । वीप्सायां द्वन्द्वोनिपात्यते । भा. न्यहनीत्यर्थः । सरजसमिति साकल्येऽव्ययीभावः । बहुब्रीही तु सरजः परजम् । निश्चितं श्रेयोनिःश्रेयसम् । तत्पुरुपएव । नेह । निःश्रेयान् पुरुषः । पुरुषस्याः पुरुषायुधम् । ततोद्विगू। ब्यायुपम् । घ्यायुपम् । ततोद्वन्द्वः । ऋग्यजुषम् । सतय. यः कर्मधारया: । जातोक्षः । महोक्षः। वृद्धोक्षः । शुन:समीपं उपशुनम् । टिलोगभा ।४।७८|| अन् स्यात् । प्रझवर्षसम् । हरितवर्चसम् ।। पल्सराजभ्यां चेति वक्तव्यम् ।' । गजवर्चमम् ॥ अवसमन्धेभ्यस्तमसः ।५।४।७९।। अयान नमसम् । अन्धयतीत्यन्ध पचायन् । अन्धं समः अन्धनममम् ।।वसा. गिदानामगाग विष्णुपुग्ण । प्रीप सोका । विमला गा! | मनपगन्योऽपनि ६ । । । ९७ ॥ भारि गमागागागानुकरणम । म प्रषगा । एक स्याग् । द्विगंगाआगम्मिमिति द्वार । भन्नगण । प्रनाम । मात समापोरेयगमन मिति तु मामिलो नगमामान ह । सम् स्यपी ॥ अपर्णानगादा प्रेम । गम ! प्रारम् । अदनादशे । ६ । ३ । २८ ॥ अनी: पाम यायो । अनुगदिशः । । यपूर्यात्सामलोगः ।।४।७५ ॥ परापूर्गमामीमान्तागमागादन् स्यात् प्रतिसामम् । अनुगामम । अयमामम् । प्रगिलामम् । अनुलोमम । अवलीमम् ।। कुमार पाण्दुसंगणापूर्यापाभूमेरगिष्यते * ॥ कृष्णभूमः । उदग्भूमः । पाण्डुभूमः ।। प्रासादः ॥ संख्यायानदीगोदावरीभ्यां नम गमगीदायम् । भनिनि विभागादन्यत्रापि । पद्मनाभः ॥ अक्ष्णोऽदर्शनात् । ५।४।७६ ॥ अच यादक्ष्णोऽन् स्यात्समासान्तः । गवामक्षीय गवाक्षः ॥ रस्त्रीपुंसधेन्वनडहर्सामवाशनसाक्षिध्रुवदारगोष्ठीयपदृष्ठीवन तन्दिवरात्रिन्दिवाहर्दियसरजसनिःश्रेयसपुरुपायुपद्धयायुपत्र्याधु पर्यजुपजातोक्षमहोक्षवृद्धोक्षोपशुनगोष्ठश्वाः । ६।४।७५ ॥ डमनसे । अक्षिणी च ध्रुवौ च अक्षिध्रुवम् । दाराश्च गावश्च दारगवम् । अरू पद्धावः । नक्तं च दिवा च नक्तन्दिवम् । रात्रौ च दिया च रात्रिन्दिवम् । वः सम्प्रसारणं च निपात्यते । गोठे श्वा गोष्टश्वः ।। अचतुरविचतुरस रात्रा ब्रह्महस्तिभ्यां वर्चसः१६ H ·ဂတ် - THE १ अलुक्समासः। वसीयश्श्रेयसः।५।४।८०॥ वसुशब्दः प्रशस्तवाची ततः ईयसुनि वसीयः । SrimatfRITATE । मगरव्यंसकादित्वात्समासः । श्वोव- ४।८१॥ अनुरह- १५।४।८२॥ में।।४।८३॥ सः ॥ विस्ताया २ तिम मासश्च निपात्यते । पात्तनम् । वेदिरिति २।४।८५॥ प्रग- गार्धात्परेभ्यः समासा- रमराजः । पूजनारिक- गेवायं निषेधः । नेह। यः किंशब्दस्ततः परं । किंगौः । क्षेपे कि- ५१४।७१।। समा- ११ पयोविभापा। अपन्थाः । तत्पुरुषादि- ? अली गित : उत्तरपदाधिकारस्त्या- ॥ एभ्यः पञ्चम्याअनुक उत्तरपदे किम् । निष्का- पहाणे विहितानि शखाणि वशेषः। द्वितीयाएँ पञ्च- कृतम् । आर्जवेन कृत- पुमान् समानुजः । अनु- मनसा गुप्ता ॥ आज्ञा- शीलमर मनसाज्ञायरी ।। यिाने च।६।३।५॥muv....... तोकाग्निागपाणीति सूत्राटिनएव सौरादिः ।

·Patwwmonts मिदान्ता गुणा पम् । हरगामे हादगा मेनाराम महणम् । पनि गुहाग लेखप्रहणमेन भाग पदाधिकारे विभिनानानि ॥ या. जाकर गेए । ६ ॥ ३ ॥ ५१ 11 ग्यो । हदगशोकः । गौहाम । मौहरण योगः । हदयरोगः । इदशनायोडनान्दोगस्ति । सेन मिदं प्रा- मम ।। पादस्य पदाज्यातिगोपहतेषु । ६ । ३ । १२ ॥ पूर पादस्य पदापदन्तभादेशः स्याग । पादाभ्यामगतीति पदाणिः । पदातिः । तिभ्यां पादे मेतीण् प्रत्ययः । अमेयंभावोनिपासनाम् । पदगः । पदोष 'पद्यत्यतर्ध । ६ । ३ । ५३ ॥ पादस्य परस्गादतद पति परे । पादी वि पवाः शर्कराः। भसदरें किम् । पादामुदर पायम् । पादाभ्यां पनि पर घरतायुएसंगयानम् * ॥ पादाभ्यां चरति पदिकः । पादियान धन ॥ हि पिहतिषु च । ६।३१५४॥ पद्धिमम् । पत्कापी । पद्धतिः ॥ ऋचः शे ३॥५५॥ अचः पादस्य परस्पाच्छे परे । गापत्री पच्छः शंसति । पादंपाद भैः। ऋचः किम् । पादशः कापिणं ददाति ॥ चा घोपमिश्रशदेपु । ६ ५६ ॥ पादस्य पत् । पद्धोषः । पादघोपः। पन्मिश्रः । पादमिश्रः। पच्छन्दः । प दः ॥ निष्के चेति वाच्यम् * ॥ पनिष्कः । पादनिष्कः ॥ उदकस्योदः सं याम् । ६।३।५७॥ उदमेघः ॥ उत्तरपदस्प चेति वक्तव्यम् * ॥ क्षीरोट पेपवासवाहनधिषु च । ६ । ३१५८ ॥ उदपेपंपिनष्टि । उदयासः । उदन नः। उदधिर्घटः । समुद्रे तु पूर्वेण सिद्धम् ॥ एकहलादी पूरयितव्येऽन्यत स्याम् । ६ । ३ । ५९ ॥ उदकुम्भः । उदककुम्मः । एकेति किम् । उदकस्याल पूरयितव्येति किम् । उदकपर्वतः ।। मन्यौदनसतुबिन्दुवज्रभारहारवीय गाहेषु च।६।३।६०॥ उदमन्यः । उदकमन्धः । उदौदनः । उदकोदन- इकोहस्वोऽङयोगालवस्य । ६ । ३ । ६१॥ इगन्तस्साड्यन्तस्प हस्थ स्यादुत्तरपदे । ग्रामणिपुत्रः । ग्रामणीपुत्रः । इकः किम् । रमापतिः । अयइति म् । गौरीपतिः । गालवग्रहणं पूनार्थम् । अन्यतरस्यामित्यनुवृत्तेः ॥ इपडुबङ्भावि मव्ययानां च नेति वाच्यम् * ॥ श्रीमदः । भ्रूभङ्गः । शुक्लीभावः ।। अभ्रुकुंसादीना ति वक्तव्यम् * ।। मुकुंमः । भ्रुकुटिः । भ्रूकुंमः । भृकुटिः । अकारोऽनेन विधी- रति ध्याध्यान्तरम् ।। भ्रॉसः । भृकुटिः । बुवा कुंसोभापणं शोभा वा यस्य सः = येपधारी नर्तकः । भ्रषः कुटिः कौटिल्यम् ॥ एकतद्धिते च।६।३।६२ एकशब्दस्य हस्तः स्यात्तद्धिते उत्तरपदे च । एकस्या आगतं एकरूप्यम् । एकक्षारम् ड्यापोः संज्ञाच्छन्दसोर्यहुलम् । ६।३।६३ ॥ रेवतिपुत्रः । अनक्षीरम त्ये थ।६।।६४॥ लगये डयापोवा हस्यः । अमलम् । अमात्यम् ।

·समासाश्रयविधयः । हिणिलम् । रोहिणीत्वम् ॥ व्या संप्रसारणं पुत्रपत्योस्तत्पुरुपे ।६।१।१३ ॥ पहन्तस्य पूर्वपदस्य संप्रसारणं स्यात्पुत्रपसोरुत्तरपदयोरतपुरुपे ॥ संप्रसारणस्य । १६॥३॥ १३९ ।। संप्रसारणस्य दीर्घः स्यादुत्तरपदे । फौमुदगन्ध्यापाः पुत्रः कौमुद- गन्धीपुरः । कौमुदगन्धीपतिः । व्यवस्थितविभाषया हस्वान । वीप्रत्यये चानुपसर्ज- मेनेति तदादिनियमाप्रतिषेधात् । परमकारीपगन्धीपुरः । उपसर्जने तु तदादिनियमाने- । अतिकारीगल्याएवा यन्धुनि यहुव्रीहौ ।६।१।१४॥ यन्धुशब्दे उ. परपदे पडः संप्रसारणं साहुनीहो । कारीपगन्ध्या पन्धुरस्पेनि कारीपगन्धीयन्धुः। पहनीहापिति किम् । कारीपगन्ध्यायावन्धुः कारीपगन्ध्यायन्धुः । लीवनिर्देशस्तु श- सदस्वरूपापेक्षया । मातम्मातृकमातृपु वा * !! कारीपगन्धीमातः । कारीपगन्ध्या- मातः । कारीगन्धीमातृकः । कारीपगन्ध्यामातृकः । कारीपगन्धीमाता । कारीपग- भामाता । अस्मादेघ निपातनान्मातृशदत्य मातजादेशः फयिफरूपश्च । बहुप्रीहा- धेवेदम् । नेह । कारीपगन्धयायामाता कारीगन्ध्यामाता । विश्वमामाणिस्वरोगहुनी- दिस्वरं पाधते ॥ इटकेपीकामालानां चिततूलभारिपु१६१३॥६५॥रए. फारीनां तदन्तानां च पूर्वपदानां चितारिषु झमादुत्तरपदेषु इस्वः स्यात् । इएफवितम् । पकेटकचितम् । इपीकतूलम् । मुझेपीकतूलम् । मालभारि । उत्पलमालभारि ॥ कारे- सत्यागदस्य।६।३।७०॥ मुम् स्यात् । मत्यकारः । भगदहारः ॥ अस्तो- नि पक्तव्यम् * ॥ अस्तुकारः ।। धेनो व्यापाम् * ॥ धेनुम्भष्पा ।। लोकस्य पुणे ।। लोमणः । प्रणालि मूलविभुमादिल्याकः । इत्येऽनभ्याशस्य * ॥ अनामियः । दूरतः परिहतघ्यायः ॥ भ्रादाम्पोरिन्धे * ॥ भ्राष्ट्रमिन्धः । अमिमियः ॥ गिने- sfree * ॥ तिमिलिः । भगिलस किम् । गिलगिलः ॥ गिलगिले च ॥ तिमिलिगिलः ॥ भयोः करणे * ॥ उष्णरणम् । भद्रपुरणम् ।। रातः कृति पिभापा । ६.३१७२॥ गविमरः । गपिचरः । रात्रिमटः । राम्पटः। विमिद सूत्रम् । मिति नु भापदिति नित्यमेय यशते । राधिमन्यः ।। सहस्य सःसंशापाम् । ६ । ३ । ७८॥ उत्तरादे । मानराम् । मंशयां तिम् । मह गुला। प्रधान्ताधिफे । ६.३।७१॥ मनपा: पापा:ग. सग मादुराई । ममहन जोतिरमधीते । सोणा गरी ॥ रितीय पानु- पाये।111८०॥ भनुमेरे हितीये महम्म मः सात् । मगमिका निशा। गरमी माशानुनमाना निशानुर्भागने । ममानम्प छन्दस्यमधमभृ. स्युदंए । ६।३।४॥ मान : स्पगरी ना पारितु । भनु प्राता गा: मनु गरबा मला । योनः मनुः । र मगर गगभंगपमनु. लापत् । भदए किम । ममाना । ममापः । मादक। गमान- ·गिदायकोगुणाग हम । सदगम्गेई हाम् | ME | लपेटाणन्नम्म प्रहणम् । भि गुदगलेगा लेखपाहणमेव शा पदाधिकारे गमाविभिनीनीगि || घा शाकण्यनगी गेषु। ६।३।५१॥ हो । दृशशोकः । गोहागम, । गोडवण्यम् । दोगः । इदयगेगा । इदरासमपर्यापोहगानोऽणनि । न गिदे अपमामि दम ।। पादस्य पदाज्यातिगोपाहतेषु । ६ । ३ । १२ ॥ पत्तरपडे যায় বাসার না। যামানালি বলিঃ। বলিঃ। অল तिभ्यां पादे गेसीण् प्रत्ययः । अगचभावोनिपातनात् । पदगः । पदोहनः पात्यतदर्थे । ६।३।५३ ॥ पादस्य परस्यादतद” यति परे । पादौ विध्यान पमाः शर्कराः । अगदर्भ किम् । पादामुदकं पायम् । पादाभ्यां चेति यत् ।। इसे चरतावुपसंख्यानम् * ॥ पादाभ्यां चरति पदिकः । पर्पादित्यान् छन् । हिमका पिहतिषु च । ६।३१५४॥ पद्धिमम् । पत्रकापी । पद्धतिः ॥ ऋचः शे। ३, ५५॥ कच: पादस्य परस्याच्छे परे । गायत्री पयः शंसति । पादपादमित्यः 4।। ऋचः किम् । पादशः कापिणं ददाति ॥ या घोपमिश्रशदेपु।३।३। ५६॥ पादस्प पत् । पद्धोषः । पादघोपः। पन्मियः। पादमिश्रः। पच्छब्दः । पादशः दः ॥ निष्के चेति पाच्यम् * ॥ पनिष्कः । पादनिष्कः ॥ उदकस्योदः संज्ञा याम् । ६।३।५७॥ उदमेघः ॥ उत्तरपदस्य चेति वक्तव्यम् * ॥ क्षीरोदः । पेपवासवाहनधिषु च।६।३१५८॥ उदपेपंपिनष्टि । उदयासः । उदवाह नः । उदधिर्घटः । समुद्रे तु पूर्वेण सिद्धम् ॥ एकहलादौ पूरयितव्येऽन्यतर स्थाम् । ६।३॥ ५९॥ उदकुम्भः । उदककुम्भः। एकेति किम् । उदकस्पाली। पूरयितव्येति किम् । उदकपर्वतः ।। मन्यौदनसक्तु बिन्दुषनभारहारचीवध गाहेषु च । ६।३ । ६० ॥ उदमन्यः । उदकमन्यः । उदौदनः । उदकोदनः ।। इकोहस्योऽड्योगालयस्य । ६ । ३ । ६१॥ गन्तस्याडयन्तस्य ह्रस्वोवा स्यादुत्तरपदे । प्रामणिपुत्रः । मामणीपुत्रः । कः किम् । रमापतिः । अडयइति कि. म् । गौरीपतिः । गालवाहणं पूनार्थम् । अन्यतरस्यामित्यनुवृत्तेः ॥ इयहुयड्भायिना- मध्ययानां च नेति वाच्यम् * ॥ श्रीमदः । भूभङ्गः । शुक्लीभावः ॥ अभ्रुकुसादीनामि- ति वक्तव्यम् * ॥ मुकुंसः । धुकुटिः । धुंसः । भ्रूकुटिः । अकारोऽनेन विधीयत रति ध्याश्यान्नम्म् ॥ भुकुंसः । (कुटिः । ध्रुवा कुंसोभाषणं शोमा या यस मः स्वी पधारी नर्तकः । भुवः कुटिः कौटिल्यम् ॥ एकतहिते च । ६।३।६२ ॥ एकसदस्य हस्यः स्यात्तदिसे उत्तरादे च । एकस्या आगतं एकरूपम् । एकक्षारम् ।। उयापोः संज्ञाच्छन्दसोर्पष्टुलम् । ३।३६३ ॥ रेवतिपुत्रः । भगक्षीरम् ।। त्य च।६।३।६४ ॥ लप्रलये डयापोर्ग इम्यः । अमत्यम् । अमात्यम् ।

·समासाश्रयविधयः। । हिणित्वम् । रोहिणीत्वम् ॥ प्यडा संप्रसारणं पुनपत्योस्तत्पुरुपे ।६।१।१३।। प्यहन्तस्य पूर्वपदस्य संप्रसारणं स्यात्पुत्रपयोरुत्तरपदयोस्तत्पुरुषे ॥ संप्रसारणस्य। १६।३१ १३९ ॥ संप्रसारणस्य दीर्घः स्यादुत्तरपदे । कौमुदगन्ध्यायाः पुत्रः कौमुद- गन्धीपुत्रः । कौमुदगन्धीपतिः । व्यवस्थितविभापया इस्वोन । बीप्रत्यये चानुपसर्ज- नेनि तदादिनियमप्रतिषेधात् । परमकारीपगन्धीपुत्रः । उपसभेने तु तदादिनियमाने है। अतिकारीपराध्यापुत्रः- यन्धुनि बहुव्रीहौ ।६।१।१४ ॥ पन्धुशब्दे उ. पारपदे पहः संप्रसारणं साहुनीहो । कारीपगन्धा यन्धुरस्पति कारीपगन्धीयन्धुः । यहनीहापिति किम् । फारीपगन्ध्यायायन्धुः कारीपगन्यायन्धुः । लीयनिर्देशस्नु . दस्वरूपापेक्षया ।। मातम्माकमातृषु वा * ॥ कारीपगन्धीमातः । कारीपगन्ध्या- मातः । कारीपगन्धीमातृकः । कारीपगन्ध्यामातृकः । कारीपगन्धीमाता । कारीपग- गामासा । अस्मादेय निपातनान्मातृशन्दर मातभादेशः कम्यिकल्पश्च । यहुप्रीहा- धैवेदम् । नेह । कारीपगन्ध्यायामाता फारीपगन्ध्यामाता । चिस्यसामध्यशिस्रोपटुप्री. हिस्वरं पाधते ॥ इष्टकेपीफामालानां चिततूलभारिपु।६।३१६५॥ ए. कादीनां तदन्तानां च पूर्वपदानां चितादिशु क्रमादुत्तरपदेषु हस्य: स्यात् । इष्टकचितम् । पकेटकाचितम् । इपीकसूलम् । मुझेपीकसूलम् । मालभारि । उत्पलमालभारि ॥ कारे- सत्यागदस्य।६।३।७०॥ मुम् स्यात् । मत्यङ्कारः। भगदारः ॥ अस्नो- श्वेति यत्नाच्यम् * ॥ अस्सुकारः ॥ नोभव्यायाम् * ॥ धेनुम्भच्या । लोकस्य पृणे ॥ लोकम्णः । प्रणानि मूलाविभुमादित्याकः । इत्येऽन पाशस्थ * ॥ अनभ्भाशमित्यः । दूरतः परिहर्तगात्यः । भादाम्यारिन्धे * ॥ भामिन्धः । भमिमिन्धः । गिले- गिल - ॥ तिमिहिला । अगिलस्य किम् । गिलगिलः ॥ गिलगिले १ ॥ लिमिनिलगितः ॥ भद्रगोः करणे + 1 उप्रणम् । भवारणम् ॥राः कृति यिभापा।६।३।७२॥ गविभाः। रात्रिधरः । रानिमः । रापटः। अग्विदर्थमिदं सूत्रम् । मिति तु महिपदिति निरामय यस्पते । गनिमयः ।। सदस्य सः संज्ञायाम् । ६ । ३१७८॥ उत्तरपदे । मालाशम् । मंशा किम् । गा पुष्पा । प्रधान्ताधिके ।६।३।७२ ॥ अनयोः परपोः ग. एममा सदुसरपदे । गमुह मोनियमाने । मोगा गर्ग ॥ हितीपे पानु- पारणे । ६.३1८० ॥ अनुप दिनारे महसमा मात्र । मगमिका निशा। गतमी साधारनुस्दम्पमाना निशानुमी । समान छन्दस्यममभृ. स्युदए।६।३१८४॥ ममानम्म गा सामगपरे ना मूगल । भनु भाला स: । भनु गण मषः । पोनः भनुन्या । न मा गगभगमन- गाद । भरिपु सिमा गमारी समान । मनाना। समान- ·- ::- - --- ----... OF.sar . गिटानुमान गोविमरी : nati mafrater अपना AT: गाना गा mir पाहिदि मान! Tirstगारि ॥ जगातिननपदरामिना मगोप्ररूपस्थानयर्णपणीयपनपन्मुः । ६ ॥ 1 1 24 Tar पशु ममान: Irienादि ॥ परण नामना 111८६॥ प्रसपापियरे ममान मामाणे गमान गगमाने রা। প্লঃ ঘ।। নগণ ঢাবির লাল মা। সমান प्रमशागती गे। 131001 रागरे गादी प्रत्यो मिशिगे। गः । गतीर्णः । एमगुरुकः । गमाननीयाणीमि परागः ॥ विमा 1६1 ३1८८॥ पादौ प्रग विशित होग। मां । ममानादर्गः ।। शयतपु। ६।३।८।। गर । मरशः ॥ गति समागम् ॥ चतुरसगः ॥ इदंफिमोरीकी । ६१३१९०॥ ग्रायः । इदम मः पी स्यात् । रिक्शा की । फारशः । यसूदाहरणं तु पक्ष्यने ।। परताव्यम् * ॥रक्षः । कीदृक्षः । आ सर्यनामः । रक्षे च । ताटप । ता सावान् । साक्षः । दीर्घः । मत्योत्ये । अमूदृशः । अमूम् । अमुक्षः ॥सर जुले सङ्गः । ८1 ३1८०॥ अलिशब्दामङ्गस्य सस्य मूर्धन्यः स्पारस अङ्गुलिपङ्गः । समासे किम् । अङ्गुले सङ्गः ॥ भीरो स्थानम्।८।३। भीरुशब्दात् स्थानस्य सस्य मूर्धन्यः स्यात्समासे । भीरुष्टानम् । असमासे तु । स्थानम् ॥ ज्योतिरायुपः स्तोमः । ८।३ । ८३ ॥ आभ्यां स्तोमस्य सर र्धन्यः समासे । ज्योतिष्टोमः । आयुष्टोमः । समासे किम् । ज्योतिपः स्तो सुपामादिषु च । ८।३ । ९८ ॥ सस्य मूर्धन्यः । शोभनं साम यस्य सुषा सुपन्धिः ॥ ऐति संज्ञायामगात् । ८।३।९९ ।। सस्य मूर्धन्यः । हरिषेण एति किम् । हरिसक्थम् । संज्ञायां किम् । पृथुसेनः । अगकारात्किम् । विष्वक्से इकोरित्येव । सर्वसेनः ॥ नक्षत्रादा।८।३११०० ॥ एति सस्य संज्ञा गकारान्मूर्धन्योवा । रोहिणीपेणः । रोहिणीसेनः । अगकारात्किम् । शतभिपक्से .) आकतिगणोऽयम् ॥ अषष्ठयततीयास्थस्यान्यस्य नगाशीगगास्था ·समासाश्रयविधयः। - शीरादिषु परेषु । अन्यदाशीः ।अन्यदाशा अन्यदास्था । अन्यदास्थितः । अन्यदुत्सुकता अन्यदूतिः । अन्यद्रागः । अन्यदीयः अपष्टीत्यादि किम् । अन्यस्याऽन्येन वाशी अन्या- शीः । कारके छे च नार्य निषेधः । अन्यस्य कारक: अन्यत्कारकः । अन्यथाथमन्यदी- हादेराकृतिगणवाच्छः ॥ अर्थे विभापा ! ६१३११०० ।। अन्यदर्थः । अ. ॥ कोः कत्तत्पुरुपेऽचि ।६।३।१०१॥ अनादावुत्तरपदे । कुत्सितो. कदधः कदन्नम् । तसुरुपे किम् । कूष्ट्रोराजा ।। त्रौ च * , कुत्सितास्त्रयः कत्रयः।। पद्योश्च।६।३।१०२॥ कद्रयः । कद्वदः ।। तृणे च जाती।६।३१०३ ॥ एम् ।। का पध्यक्षयोः।६।३।१०४॥ कापथम् । काक्षः । अक्षशब्देन पः । अक्षिशब्देन बहुव्रीहिर्वा ॥ ईपर्धे । ६ । ३ । १०५ ॥ ईपज्जलं काज- । अजादावपि परत्वात्कादेशः । काम्लः ॥ विभापा पुरुपे । ६।३।२०६॥ रुपः । कुपुरुषः । अप्राप्तविभाषेयम् । ईषदर्थे हि पूर्वविप्रतिपेधान्नित्यमेष । ईप. कापुरुषः ॥ कवं चोष्णे वा३।१०७॥ उष्णशब्दे उत्तरपदे को कवं का । स्यात् । कवोणम् । कोष्णम् । कदुष्णम् ॥ पोदरादीनि यथोपदिष्टम् ।३११०९॥ पृषोदरप्रकाराणि शिरैर्ययोचारितानि तधैव साधूनि स्युः । पृ- । उदरं पृषोदरम् । तलोपः । वारिवाहकोवलाहकः । पूर्वपदस यः उत्तरपदादेश्व म् ।। भवेद्वर्णागमाद्धसः सिंहोवर्णविपर्ययात् । गूढोत्मा वर्णविकृतेर्वर्णनाशाहपोद- ॥ १ ॥ दिवशब्देभ्यस्तीरस्य तारभावोवा * ॥ दक्षिणतारम् । दक्षिणतीरम् । रतारम् । उत्तरतीरम् ।। दुरोदाशनाशदभध्येपूवमुत्तरपदादेः हवं च * ॥ दुःखेन (यते दूडाशः । दुःखेन नाश्यते दूणाशः । दूःखेन दभ्यते दूडभः । खल् त्रिभ्यः । भेनेलोपोनिपात्यते । दुःखेन ध्यायतीति दूढ्यः । आतश्चेति कः । मुवन्तोऽस्यां सीद- ति वृत्ती । वच्छब्दस्य धृ आदेशः । सदरधिकरणे दृट् । भाकृतिगणोऽयम् ॥ हितायाम् ।६।३।११४ ॥ अधिकारोऽयम् ॥कणे लक्षणस्याऽविष्टाप्टप- मणिभिन्नच्छिन्नच्छिद्रभुवस्वस्तिकस्य । ६।३।११५॥ कर्णशन्दे परे हणवाचकस्य दीर्घः। द्विगुणाकर्णः । लक्षणस्य किम् । शोमनकर्णः । भविष्टादीनां म् । विष्टकः । अष्टकर्णः पर्णः । मणिकर्णः । भिनकर्णः । नियणः । कर्णः । स्रुचकर्णः । स्वस्तिकफर्णः ॥ नहिवृतिवृषिथ्यधिरुधिसहितनिपु ||११६॥ विषन्तेषु पशु परेषु पूर्वपदस्य दीर्यः । उपानन् । नीन् । प्राट् । मागिन् । नीरु । अभीग्छ । कतीपद । परीतन् । काविति किम् । परिणनम् । म्भाषा पुरुषहरानीमहकदुगा विभागनुवर्तते सा व व्यवस्थिता । तेन गतिका. पोदर, पृोरणन, बाइक, जीमून, इमरान, उसल, रिसाव, पी, मगर । लि हादि- तिः ·पर IRRITपनी प्राय: । १०४ सिद्धान्तकौमुषाम् रकगोरेव । नेह । पटुरुक् । तिग्मम ॥ वनगियों संज्ञायां कोटरकिंग कादीनाम् । ६।३।११७ ॥ फोटरादीनां वने परे किंशुलुफादीनां गिगं दीर्घः स्यात्संज्ञायाम् ॥ यनं पुरगामिश्रकासिधकासारिकाकोटराग्रेभ ८।४।४॥ पनशब्दस्योत्तरपदस्य एभ्यएय णवं नान्येभ्यः । इह कोटरान पञ्च दीर्घविधौ कोटरादयोयोध्याः । तेषां कृतदीर्घाणां णत्यविधी निर्देशोनियमा अप्रेशब्दस्य तु विध्यर्थः । पुरगावणम् । मिश्रकावणम् । सिप्रकावणम् । सारि यणम् । कोटरावणम् । एभ्यएवेति किम् । असिपत्रवनम् । वनस्याने अप्रेवण राजदन्तादिषु निपातनात्सप्तम्याअलुक् । प्रातिपदिकार्थमात्रे प्रथमा । किंशुलुकोगिरिः चले। ६ । ३ । ११८ ॥ वलप्रत्यये परे दीर्घः स्यात्संज्ञायाम् । कृषीवलः ॥ म पहचोऽनजिरादीनाम् । ६ । ३ । ११९ ॥ अमरावती । अनजिरादीनां कि अजिरवती । ववचः किम् । व्रीहिमती । संज्ञायामित्येव । नेह । वलयवती ॥ शा दीनां च । ६।३ । १२०॥ शरावती ॥ इकोवहेऽपीलो।।६।३।१२६ इगन्तस्य दीर्घः स्याद्वहे । ऋपीवहम् । कपीवहम् । इकः किम् । पिण्डवहम् । लोः किम् । पीलुवहम् ॥ अपील्वादीनामिति वाच्यम् * ॥ दारुवहम् ॥ उपसर्ग- घश्यमनुप्ये यहुलम् । ६।३ । १२२॥ उपसर्गस्य बहुलं दीर्घः स्थासम्म परे नतु मनुष्ये । परीपाकः । परिपाकः । अमनुप्पे किम् । निषादः ॥ इकः का ।६।३।१२३ ॥ इगन्तस्योपसर्गस्य दीर्घः स्यात्काशे । बीकाशः । नीकाश इकः किम् । प्रकाशः ॥ अष्टनः संज्ञायाम् । ६।३।१२५ ॥ उत्तरपदे दीर्घ अष्टापदम् । संज्ञायां किम् । अष्टपुत्रः ॥ चितेः कपि । ६।३। १२७ ॥ चितीकः ॥ नरे संज्ञायाम् । ६ । ३ ॥१२९ ॥ विश्वानरः ॥ मित्रे चपी। ।३।१३० ॥ विश्वामित्रः । पायौ किम् । विश्वमित्रोमाणयफः ॥ नोदन्तदं- कर्णफुन्दयगहपुच्छपदेणु दीर्घावाच्यः * ॥ वादन्तः । इत्यादि । मनिरन्तः श शुप्लक्षाम्रकार्यग्यदिरपीयूक्षा पोऽसंज्ञायामपि 1८॥४॥५॥ पोटर, मिश्रा, सिधा, पुरंग, सारिका ति फोटरादि। arejा, नरमान, मनन, स्टोहिल, पर इति गिदशादि। ३ अर, दिर, पुलिन, हम, बागा, पाहायजिराति पास HR, tी, नि, भूमि, शुनि, दिन। ५ डिस्क भानुमति बनी। प्रपाः । मादकारयोः पिन ! PREET शिम : एक प्रतिसाद 1 ७ ·- समासाश्रयविधयः । । प्रवणम् । कार्ययणम् । इह पासरत्याण्णत्वम् । विमापाप- 1८1११६॥ एभ्योवनस्य णत्वं पा स्यात् । दूर्वावणम् । दूर्वावनम् । पवनम् । व्यच्यग्भ्यामेव * । नेह । देवदारुवनम् ॥ इरिका. * ॥ इरिकापनम् । मिरिकावनम् ।। पाहनमाहितात् । 6. पदुह्यते तद्वाचिस्थानिमित्तात्परस बाहननकारस्य पलं आहिताकिम् । इन्द्रवाहनम् । इन्द्रस्वामिकं वाहनमित्यर्थः । सूत्रे निपातनात् ॥ पानं देशे। ८।४।९।। पूर्वपदरमा- नग णलं साद्देशे गम्ये । क्षीरं पाने येषां ते क्षारपाणार- प्राच्याः । पीयते इति पानम् । कर्मणि युट् ।। वा भायक- १०॥ पानस्येत्येव । क्षीरपानम् । क्षीरपाणम् ॥ गिरिनद्या- गिरिणदी। चयनितम्या गणितम्या ॥ प्रातिपदि- 'पु च । ८।४।११॥ पूर्वपदस्थाग्निमित्तात्रय एषु स्थितस्य । मापयापिणी । नुमि प्रोहियापाणि । विभक्ती । । उत्तरपदं ययातिपदिकं तदन्तस्यैव गत्वम । गर्गभगिनी । अतएव नुममहणं कृतम् । अङ्गम्प नुभ्यिधाना- । किंच । प्रहिण्यनिसादी हियेनुमोणत्यामति नमः नु शुभादित्वाम ॥ सुपादनं * ॥ रम्गाना परिपकानि । .. पृहणी । हरि मानपतीति हरिमाणी । नुमि । रम्परिणा । पुमति घ८१४११३॥ कवर्ग. कामिणी । हरिकामाणि । हरिकामेण ॥ पदव्ययायेऽपि .५ भन्न गान् । माकुम्भयान । पशुरोगेन । । भागोमण । शुष्कगोमपेण । फुस्तुभ्युरूणि जाति: : सन्निपाते। युग्नुम्पुर शाम । हायलमतन्त्रम् । · । युमितानि बिन्दुरिमानापः ॥ अपरस्परा: १११४४ ॥ सग्निरायने । भाग: गारांगालि। | निति किम् । भागलगायन्ति । भापको ॥ गोप्पद मेपिप्तापितप्रमाणेषु । ६।१। ला. मतिमरित.rfew, पर IT मिस पपुलर - ·सिद्धान्तकौगुणाम् । १४५ ॥ सुद् सस्य पलं च निपात्यते । गायः पयानोऽस्मिन्देशे सगोभिः सेवितो गोप्पदः । असेविते । अगोप्पदान्यरण्यानि । प्रमाणे । गोपदमानं क्षेत्रम् । सेत्रित सादि किम् । गोः पदं गोपदम् ॥ आस्पदं प्रतिष्ठायाम् । ६ । १ । १४६ ॥ आत्मयापनाय स्थाने सुद् निपात्यते । आस्पदम् । प्रेति किम् । आपदापदम् । आश्चर्यमनित्ये । ६ । १ । १४७॥ अद्भुते सुट् । आश्चर्य यदि सभुञ्जीत । निये किम् । आचर्य कर्म शोभनम् ॥ वर्चस्केऽवस्करः । ६।१।१४८॥ फुत्सितं वर्चः वर्चस्कमन्नमलं तस्मिन् सुट् । अवकीर्यतइत्ययस्करः । वर्चस्के किम् । अवकरः ॥ अपस्करोरथाङ्गम् । ६।१।१४९॥ अपकगेऽन्यः । विष्किरः शकुनिर्विकिरोया।६।१।१५० ॥ पक्षे विकिरः । यायचनेने सुविकले सिद्धे विकिरग्रहणं तस्यापि शकुनेरन्यत्र प्रयोगोमाभूदिति गृत्तिसन्न भाप्यविरोधात् ॥ प्रतिष्कशश्च कशेः। ६ । १ । १५२॥ कश गतिशासनगो रित्यस्य प्रतिपूर्वस्य पचाद्यनि सुद् निपात्यते पत्वं च । सहायः पुगेयायी या प्रतिकार इत्युच्यते । कशेः किम् । प्रतिगतः कशां प्रतिकशोऽश्वः । यद्यपि कशेरेव कश तथापि कशेरिति धातोर्महणमुपसर्गस्य प्रतेस्रहणार्थम् । तेन धावन्तरोपसर्गान । प्रस्कण्वहरिश्चन्द्रावृपी । ६।१ । १५३ ॥ हरिश्चन्द्रग्रहणममत्रार्थम् । ऋषी ति किम् । प्रकण्योदेशः । हरिचन्द्रोमाणवकः ॥ मस्करमस्करिणी घेणुपरि घाजकयोः। ६।१।१५४ ॥ मकरशब्दोऽव्युत्पन्नस्तस्स सडिनिश्न निपालते वैण्विनि किम । मकरोमाहः । मकरी ममुद्रः ॥ कारतीराजस्तुन्द नगरे । ६ 1१।१५५॥पत्तीरमस्यास्तीति फास्तीरं नाम नगरम् । अनस्य तुन्दमस्पेति अग ग्तुन्दं नाम नगरम् । नगरे किम् । फातीरम् । अजतुन्दम् ॥ फारस्करोयक्षः। ।६।१।१५६ ॥ कारं फरोतीति कारस्यारोवृक्षः । अन्यन कारकरः । फेमि] पारमादिविदं पटन्ति म ग ॥ पारस्फरमभृतीनि च मंज्ञायाम् । ६।१। १५७ ॥ एतानि गराहानि निपालले नाग्नि । पारस्कारः । किष्किन्धा । कारणलोचोदवायोः सद् तलाध * ॥ नापूर्व पर्चेन दफारोपोध्यः तदृहलो कार. नयाग दी । कापगोम्नु गद् । भोग्देयागोरिति समुदापागाधिः । सरफरः पर पति: | दिलिपिनोः - ॥ प्राधिनिः प्राणधित्तम् । नानिमियादि । भारगिएम् ॥ ॥नि गगामापयियः॥ REETE wat,free. माम, भा, मृदा, नरीमा मन-सी. It rintfanet तहतोः ·। तद्धितेवपल्याधिकारः। समर्थानां धमादा।४।१ । ८२ ॥ इदं पदत्रयमधिक्रियते । प्रदिश इतियावत् । सामय परिनिष्ठितत्वम् । कृतसंधिकार्यमिति यावत् ॥ प्राग्दीतो- ऽण् । ४१.१॥ ८३॥ तेन दीव्यतीत्यतः प्रागणधिक्रियते ॥ अश्वपत्यादि यश्व .४१ १ १८४ ॥ एभ्योऽण् स्यात् प्राग्दीव्यतीयेष्वर्षेषु । वक्ष्यमाणस्य एयस्थापया ।। तद्धितेष्वचामादेः। ७१२१ ११७ । मिति णिति च तद्धिते परेऽचामा रचो दृद्धिः सात् । किति च।७१२१११८॥ किति तद्धिते तथा । अनेर- पत्यादि आश्वपतम् । गाणपतम् । गाणपत्योमश्रइति तु प्रामादिकमेव ॥ दित्पद- त्यादित्यपत्युत्तरपदापण्यः । ४।१।८५ ॥ दित्यादिभ्यः पयुत्तरपाय प्राग्दीच्यतीयेवर्षेषु ण्यः सादणोऽपवादः । दैत्यः । अदितेरादित्यस्य या आदि। प्रासापरयः ।। पमाञ्चेति काशिकायाम् * ॥ याभ्यः ॥ पृथिव्यावानी * ॥ पार्थिवा। पार्थिवी ॥ देवाद्यममौ * ॥ दैव्यम् । दैवम् ॥ वहिपष्टिलोपोयञ्च * ॥ बाय॥ क्वि * ॥ पाहीकः ॥ स्थानोऽकारः * ॥ अश्वत्थामः । पृपोदरादित्वात्सस्य तः॥ भवार्थे तु लुग्याच्यः * ॥ अश्वत्थामा ॥ लोग्नोऽपत्येषु बहुप्वकारः * ॥ बाहादीश ऽपवादः । उडुलोमाः । उडुलोमान् । यहुपु किम् । औडुलोमिः । गोरजादिप्रसाई यत् * ॥ गव्यम् । अजादिप्रसङ्गे किम् । गोभ्योहेनुभ्यागतं गोरूप्यम् । गोमयम् । उत्सादिभ्योऽम् ।४।१।८६ ॥ औरसः । अमिकलिभ्यां दरवक्तव्यः * "। अमेरपत्यादि आमेयम् । कालेयम् ॥ • ॥ इत्यपत्यादिविकारान्तार्थसाधारणाः प्रत्ययाः ॥ स्त्रीपुंसाभ्यां नमामी भवनात् ।४।१।८७ ॥ धान्यानां भवनात्यत: प्रागर्थेषु स्त्रीपुंसाभ्यां मानलमी स्तः । णः । पौनः । यस न । स्त्री पुंचधेति ज्ञाकात् । वीवत् । युवत् ।। दिगो गनपत्ये।४।१1८८ ॥ द्विगोनिमित्तं यस्तद्धितोऽजादिरनपल्यार्थः प्राग्दीव्यतीयलस लुक् स्यात् । पञ्चसु कपालेषु संस्कृतः पुरोंडाशः पाकपालः। द्विगोनिमित्तस्मेति किम् । पचकपालस्येदं खण्डं पाचकपाल- म् । ममादिः किम् । पभगर्गरूपयम् । अनपत्ये किम् । द्वयोर्मित्रयारपर दैमित्रिः। 'गोनेलुगचि ।४।१।८९॥ अनादौ भाग्दीत्यतीरे विवक्षित गोत्रप्रसयसा- मुक सान् । गर्गाणां छात्राः । वृद्धाच्छ, ॥ आपत्यस्य च तद्धितेऽनाति । अधाति, स्थानपति, मानपति, याति, धुपति, शनाति, धनरति, गणाति, राष्ट्रपति, कुन्दपनि, एहानि, पति, धान्यपति, धर्मपति, धन्वाति, सभापति, पाणपति, क्षेवरनित्य परयादि। १ रस, उदपान, विकिर, विनर, महानर, महानस, महामाण, तरुण, अनुन, यापयामे, धेनु, गुनी, परि, अगति, विप, भनु, जनपर, भरत, सीना, भीम, पातु, कुन,रानदे, देश, मह- कोष, पता, मन्दिन, मन, सतर, कुरु, पालदरमान, अम्बिद, यजुम, गुरन, र- मापन्दनि स्तुत्सादि .

·No text on this page.

·। ११२ ।। वश्य पित्रादौ जीवति पौत्रादेर्यदपत्यं चतुर्थादि संक्षमेव न गोरसंक्षम् ॥ भ्रातरिच ज्यायसि ।४।१।१६४ ॥ ज्येष्ठे रे जीवति कनीयान् चतुर्थादियुवा स्यात् ॥ चान्यस्मिन्सपिण्डे स्थविरत- चिति ।४।१।१६५॥ भ्रातुरन्यस्मिन्सपिण्डे स्थविरतरे जीवति पौत्रप्रभृ- जीवदेव युवसंज्ञं या स्यात् । एकं जीवतिमहणमपत्यस्य विशेषणम् । द्वितीयं इस्य । तरनिर्देशउभयोगकर्षः । स्थानेन पयसा चोत्कृष्ट पितृव्ये माता. तरि वा जीवति । गार्यस्थापत्यं गाायणः । गाग्र्योवा । स्थविरति किम् । योन्यूने गायएय । जीवतीति किम् । मृते मृतोवा गायएव ॥ वृद्धस्य च मिति वाच्यम् * ॥ गोत्रस्यैव वृद्धसंज्ञा प्राचाम् । गोत्रस्य युवसंज्ञा पूजायां ग. याम् । तत्रभवान् गाायणः । पूति किम् । गायः ॥ यूनच कुत्सायां इति धान्यम् * ॥ गाग्योजात्मः । कुत्सेति किम् । गाायणः ॥ एको ।४।१।९३ ॥ गोरे एकएवापत्यप्रत्ययः स्यात् । उपगोर्गोत्रापत्यं औष- गायः । नाडायनः ॥ गोत्रे स्बैकोनसंख्यानां प्रत्ययानां परम्परा । यद्वा स्वल्यू- योऽनिष्टोत्पत्तिः प्रसज्यते ॥ १॥ अपत्यं पितुरेव स्यात्ततः प्राचामपीति च । तद्धान्य सूत्रमेतत्तयोत्तरम् ॥२॥ पितुरेवापत्यमिति पक्षे हि उपगो. भौगवादिम् स्यात् । चतुर्भे त्वजीयज्येष्ठे मृतवंय औषगवेः फक् । इत्थं परम्परायां मूलाच्छततमे गोत्रे एकोनशर्त प्रत्ययाः स्युः । पितामहादीनाम- अपक्षे तु नृतीये वाच्ये उपगोरणा इष्टे सिद्धेऽपि अण्णन्तादिमपि स्यात् । गिति फगियोः परम्परायां शततमे गोत्रेऽएनवतेरनिष्टप्रत्ययाः स्युः । तर्थमिदं सूत्रम् । एवमुत्तरसूत्रेऽप्यूह्यम् ।। गोत्रान्य स्त्रियाम् । ४ ॥१॥ न्यपत्ये गोत्रप्रत्ययान्तादेवापत्यप्रत्यय: स्यात् । खियां तु न युवसंज्ञा । गर्गस्य पर्यायणः । स्त्रियां गोत्रत्वादेकएव प्रत्ययः ॥ अतइञ्।४।११९५॥ गतिपदिकं तप्रकृतिकात्यष्ठयन्तादिन् स्यादपत्येऽर्थे । दाक्षिः ॥ चाहा- १४।१।९६॥ वाहविः औडुलोमिः । आकृतिगणोऽयम् ॥ सुधातुर. ४।१।९७॥ वादिम् सुधातुरपत्यं सौधातकिः । व्यासबरडनिपाद- च यूनश्चेति वार्तिके सूत्रपाठे कैश्विप्रक्षिप्ते । याहु, उपवाकु, निवाकु, शिवाकु, वटाकु, उपविन्दु, थपली, बूकला, चूहा, यलाका, र, उगला, धुवा, ध्रुवका, सुमिश्रा, दुर्मित्रा, पुष्करसद्, अनुहा, देवशर्मन, अधिशर्मन्, भ. २, कुनामन, सुनामन, पश्चन्, सप्तन, अग्न्, अमितीजसः सलोपश्च, सुधावन् , उदम, मात्र, । मरीचिन् , क्षेमवृद्धिन, सुलतोदिन्, सरनादिम्, नगरमादन, प्रसारमान, लोमन्, • युधिष्टिर, अर्जुन, साम्य, गद, प्रान्न, उदा, उदक, संज्ञायाम, संभूयोऽम्ममोः सलोपत्र। तेन, सात्यकिः, जाति, ऐन्दमिः, आजधेनदि । इनि बाहादि।

·। पर कोशिः ॥ नंडादिभ्यः फक।४।१।५० ।। गोमात्र । नारान। रन्यः॥ द्रोणपर्वतजीवन्तादन्यतरस्याम् । ४।१।१०३ ॥ भ्यांगोडे 'फग् वा । द्रौणायणः । द्रौणिः । पार्वतायन: । पार्वतिः । जैयन्तायन: । जैवतिः। भ्योऽन् । ४।१।२०४॥ एभ्योऽञ् गोत्रे । ये वयानृपयस्तेभ्यआनन्तयें। सूत्र १कुज, वन, शत, भस्मन्, गण, लोमन् शठ, शार, शुण्डा, शुभ, विपाश, स्कन्द, स्वम्मा २न, चर, यक, मुग, इतिक, इतिश, उपक, एक, लमक, पालटु शलई च, सतल, aas, तिक, अभिशर्मन् ऋषगणे, प्राण, नर, साय, दाम, मित्र, द्वीप, पिकर, पिङ्गल, किङ्कर, किल, कार को क्रोष्टं च, रोह, दुर्ग, स्तम्म, शिशरा, अप्रतण, शकट, सुमन, सुमत, निमत, ऋष, जलना, ४ विद, उर्व, कश्यप, कुधिर, भरद्वाज, उपमन्यु, किलात, किन्दर्भ, विधानर, रिग, आभार यंश्च, प्रियक, आपल्लम्प, फरवार, भारत, शुनक, धेनु, गोपवन, शिम, विन्दु, भाजक, भाजन, Art तार, स्यामा, श्यामा, यावलि, श्यापर्ण, हरित, फिन्दाम, वात, मर्क, प, कयाय, विन्दु प्रतियोध, स्थीना, रपन्तर, मविष्टिर, निगड, पर, अलम मटर, पाकु, मृद पुनर्म, पुत्र, jife Maratगुगाम गण्डालमियाना पनि गम - साध्या पदान्तायां पूरी नुना भगामेर।७।३।३ ॥ Tri Pari दिन गाभ्यां पूm प्रमादनावामी यानि किरियादिगांचे कुशदि भ्यरफन् । ४।१।२८॥ प्रासमोरग्निमाम् ।५।३।११३॥at वानिध्यप्रयोगा स्पा यासाम तु निगम । कोजाः । महत स्यायुग्यक्षात । प्राधान्यः । रियों पोशापना । गोप्रोन जातिवाड़ी । अनन्ना, मागपणः । अनन्तगेनादिः ॥ हरितादिभ्योऽ।४।१।१०० ॥ एवं ऽन्तेभ्योगनि फफ् । हारितापनः । इह गोग्राधिकारऽति मामांन्नापन् । गोत्रादपरोगोत्रप्रत्ययः । यिदायन्तर्गणोहरितादिः ॥ यप्रिमोश।४।१।१०१५ गोत्रे यो यमियो तदन्तात् फक् स्पान् । अनातीयुक्तगपतस्पेनि पलागेन । गार्ग, णः । दाक्षायणः ॥ शरयच्छुनकदर्भागुयत्सारायणेषु । ४।१।१२॥ गोत्रे फन् । अविभोरपवादः । आद्यौ थिदादी । द्वतोऽन्यः । शौनकायनोपारस्पश्चेत् । शौनकोऽन्यः । दार्मायणभामायणश्चेत् । हानि अनादिरिह द्रोणः । अश्वत्थाम्यनन्तरे तूपचारात् ॥ स्वार्थे प्यञ् । विदस्य गोत्रापत्यं वैदः । अनन्तरोवैदिः इति कुआदिः। अतर, युगन्धर, हंसक, दण्डिन्, दस्तिन, पिण्ड, पदाल, चमसिन्, सुहत्य, स्थिरक, ब्राह्मण, घट, अवल, सरप, लक, इन्ध, अस, कामुक, ब्रह्मदत्त, उदुम्बर, शोण, अलोह, दण्ड । इति नादिः । २ अयं गणः अस्मिन्ग टेऽधःस्थितो विदादिगणान्तर्गतोदष्टव्यः । मनान, परधी, परमात विदादिः । शारद्वतायनोभार्गवश्वेन् । - अनृप्यानन्तय विदादि पाहादेराकृतिगणवादिम् ।

·---
तद्धितेप्वपत्याधिकारः।
अभ्यापरं पौत्रः । दौहित्रः ॥ गंर्गादिभ्योयन् । ४।'
तपः । वास्पः ।। यननोश्च ।।४।६८ ॥ गोत्रे य
योरेनयोर्नुकस्यात्तकृते बहुवे नतु घियाम । गर्गाः । व
(ल्कने इति रिम् । प्रियगार्गः । मियां तु गार्गः बियः
भौमाः । नवगध्यायप्रमिदमिह गोत्रम । नेनेह न । पात्राः
ध्वोत्रीमणकोशिकयोः।४।१।१०६ ॥ गोत्रे ५
पापोऽन्यः । याभ्रव्यः कौशिकऋषिः । याभ्रयोऽन्यः । यध्रुश.
ऽपि नियमामिदम् । गर्गादिपाटफर्म तु लोहिनादिकार्धिम् ।।
पोधादागिरसे।४।१।१०७॥ गोत्रे या म्यात् । कार
ग्मे किम् । कारयः । बौधिः ॥ चतपटाच । ४।१।२०८
वातण्डयः । अनागिरमे तु गादी शिवादी च पाढायत्रणौ । वा
लुस नियाम् । ४।१।१०१॥ बनण्टानि विहितम्य
भाईग्वादित्वान डीन् । बतण्दी । अनाङ्गिरसे तु वानण्ट्यायनी ।
अणि तु यातण्टी । ऋषित्वावक्ष्यमाणः पपइन । अश्वादि
११० ।। गोत्रे । आधापनः ॥ पुमि जाते * ॥ पुमीनि तु प्रा
गोवारयं जातायाः । गीति किम । जातायाअपत्यं जातंगः ।।
११। ११२ ।। गोत्रे फन् । भारणस्वंगतः भाग्न्यिः ।।
।४।१।११२॥ गोत्रइति निवृत्तम । शिवम्पापयं शैवः ।।
. गर्ग, म, वानामे, सम्पति, अज, राप्रा, विभून्, प्राचीनयोग,
मि, अमिर शहर, एस, धम, अवट, मन, धनजय, वृक्ष, [
मक्षित, परनग, मद, गण्टु, कु, लि, गुहनु. मन, मह, अलिग जिमी
प.धर, परम, भ, तक्ष, तनु, तप, तप, १११, १०९, यति, कत, पुरा
सर, अगस्य, गुपिटनी, मनरा, पर्ण कर, प्रभातात, विरोहित, नृपयन,
गा, मह, मुम, जमदमि, पगार, मार्ग, मदिर, मधिर, अपमान,
रा, पा, पिर, कृष्ण, गार, उल, नितिक्ष, मिन, :
१.भ, नि, लिपि, देश न.पाल, free, मि, ।
२ मा, अमन, तालिगदा, प, पि, भार, भर
Mrf TIT, TET, गोग, मां, सन, वा, पाय, चम,,,

·नोमनापा । - संख्यासंभद्रपूर्यायाः।४।१।१२५ ॥ गंग्यादिपूर्णस मातृशम्दस्यांदादेश मिटानागाम याग, फिम् । गाहायनिः । अभादिकाए । गाः । अनामी नदीमानुपः भ्यस्तमामिकाभ्यः । ४।१।११३॥ अदगोगामानुनिाममोऽय यात् एकोऽपगारः । गामुनः । नार्मरः मिनिगागाभा मलिगः । भदभ्यः दिए। घामयदरोगः । नदारणारि किम नगर । मामिफागः किम् । शौभनेगः ॥ प्राप्यन्धकवृष्णिमया । ४।१।११४ ॥ अपयोभन्न प्रधारः । यागिष्टः । येश्वामिनः । अतः । श्राफला कृष्णियः । वासुदेवः । आनिगद्धः । शौरिरिति तु थाहादित्यादिम् । कुनमः । नाकुलः । साहदेवः । एयायमपवादोमणेऽपयादन्यागात् । अनिशब्दातु परत्यार । आत्रेयः ।। मातुः स्पादण्प्रत्ययश्च । द्वैमातुरः । पाण्मातुरः । मामातुरः । भाद्रमानुरः । आदेशार्थ वर्क प्रत्ययस्तूत्सर्गेण सिद्धः । स्त्रीलिङ्गनिर्देशोऽापेक्षः । तेन धान्यमातुनं । संख्येति किम् । सौमात्रः । शुभ्रादित्याद्वैमात्रेगः ॥ कन्यायाः कनीन च ।४।१।११३॥ ढकोऽपवादोण तरसन्नियोगेन फनीनादेशश्च । पानीनोव्यासः कर्णश्च । अनूदाना एवापत्यमित्यर्थः ॥ विकर्णशुगच्छगलादसभरवाजात्रिषु । ४ ।। ११७ ॥ अपत्येऽण् । वैकर्णोवारस्यः । वैकणिरन्यः । शोझोभारद्वाजः । शौडिर छागलआत्रेयः । छागलिरन्यः । केचित्तु शुङ्गेल्यावन्तं पठन्ति तेषां दक् प्रत्युदाहरण शौङ्गेयः ॥ पीलायावा ।। ४ । ११८॥ तन्नामिकाणं बाधित्वा यचइति' प्राप्त पक्षेऽण् विधीयते । पीलायाअपत्यं पैलः । पैलेयः ॥ ढक च मण्डूकात् । १ । ११९ ॥ चादण् । पक्षे इम् । माण्डूकेयः माटूकः । माण्डूकिः ॥ स्त्री ढक् । ४।१।१२० ॥ स्त्रीप्रत्ययान्तेभ्योढक् स्यात् । वैनतेयः । मित्रिः। शिवादित्वात्सापन्नः ॥ वचः।४।१।१२१ ॥ यत्रः स्त्रीप्रत्ययान्ताद ढक् । तन्नामिकाणोऽपवादः । दात्तेयः । पार्थइत्यत्र तु तस्येदमित्यण ॥ इत: निमः।४।१ । १२२॥ इकारान्ताद् ब्यचोऽपत्ये ढक् स्यात् न विमन्तान दोलेगः । नैधेयः ॥ शुभ्रादिभ्यश्च । ४।१।१२३ ॥ दक् स्यात् । शुभ संधि, मुनि, ककुत्स्थ, कहोड, कोहड, कडूपय, कहय, रोधक, पिजल, सान, यता, तृण । क्षार, द, जलपर, परिल, पिष्ट, हैहय, गोपिका, कपालिका, जटिलिका, याधिरिका, मजिठा, मत सन्नार, समाल, रेस, लेख, रिस, आलेसन, विश्रवण, रवण, वर्तनाश. प्रीवाक्ष, पिटक, ऋक्षाक, नर वर्णनाम, जररकार, पुरोहितिका, मुरोदिका, आर्यश्वेत, सुपिट, मसुर, कर्ण, मयूरकर्ण, खदूरक, तभन रण, गहा, विश, यस्क, लहा, दुआ, अयस्कूण, वंणकर्ण, पण, मलन्दन, विरूपाक्ष भूमि, ला, सर भ्र, विष्ट, पुर. प्रात. शत्रद्वार, गलायल, शकालाघ्र, लेसान, विकास, रोहिणी; हरिभणी, मिनी, दमा, शाल, अस्ति, गन्धि, विमान विधता, म, तिम्, देवर, शकुनि, शुक, इन,' - वाहादित्वा सयौनयाः, त्रिवणी, विषणं च इति शिवादिः । ।

·। --- तद्धितेप्वपरयाधिकारः। पर शौभ्रेषः ॥ विकर्णकृपीतकारकाश्यपे।४।१११२४ ॥ अपत्ये दक् थैकर्णेयः । कौतिकेयः । अन्योवैकणिः । कौषीतकिः । भुवोयुक् च ।४।१ । १२५ ॥ चाहा । भ्रौवेयः ॥ प्रवाहणस्य दे । ७।३॥ २८॥ प्रवाहण शब्दस्योत्तरपदस्याचामादरचोवृद्धिः पूर्वपदस्य तु वा हे परे । प्रवाहणस्यापत्यं मावाह शेयः । प्रवाहणेयः ॥ तत्प्रत्ययस्य च।७।३॥ २९॥ दान्तस्य प्रवाहणस्योत्तर- पदस्यादरचोवृद्धिः पूर्वपदस्य तु या । प्रवाहणेयस्यापत्यं प्रावाहणेयिः । प्रवाहणेयिः । था- हातद्विवनिमित्ता वृद्धिाश्रयेण विकल्पेन थाधितुं न शक्यतइति सूत्रारम्भः ।। कल्या- ण्यादीनामिनड्।४।१।१२६॥ एपामिनहादेशः स्यात् दक् च । कल्याणि- नेयः । पान्धक्नेियः ॥ फुलटायाया।४।१११२७ ॥ इनमात्र विकल्प्यते दर निलः पूर्वेणैव । कौलटिनेयः । कोलटेयः । सती भिक्षुक्यत्र कुलटा । या तु व्यभि- धारार्थ कुलान्यटति तस्याः क्षुद्राम्यावेति पक्षे दृक् । कोलटेर ॥ हङ्गगसिन्ध्य- न्ते पूर्णपदस्य च १७॥ ३ ॥ १९॥ इदाधन्ते पूर्वोत्तरपदयोरचामादरचोदि- पिति णिति किति न । सहदोऽपलं मौहार्दः । सुभगापा अपर मौभागिनेगः । ममुमधाना: मिन्धयः मनुसिन्धयः । तेषु भयः सातुसैन्धवः ॥ घटकापारक । १४।१।१२८॥ पटकस्येति यायम् * । लिङ्गविशिष्टपरिभाषा बिगामपि । घरफारस पट्यागा या अपलं भाटकरः ॥ विरामपणे लुग्वतयः ।। मगोरेय का- पर मटका । अनादित्वाहा ॥ गोधायादूक । ४।१।१२९ ॥ गौधरः । आधादिस्वापक्षे दक् । गाँधेयः ।। आरगुदीचाम् ।४।१।१३० ॥ गोधारः । रफारिदे भाकागेगारणमन्यतोविधानार्थम् । अरस्थापलं भाटारः । पण्डम्यापलं पाण्डारः ॥ शुद्राभ्योया । ४१११३१ ॥ महीनाः शीलहीनाथ शुहानाभ्यो पा इफ् । पसे एक । फारः । काणेपः । दामेरः । रामेण ॥ पितृप्यसुरछण। ४।१।१३२॥ भणोपयादः । वसीमः ॥ दफि लोपः।४।१।१३॥ पितृप्परन्तलोपः साइकि । मनपर आपकान् दृक् । पेसृष्यमेयः । मातृप्पसुग ।४।१।१३४॥रितृप्वपूर्ण तादम्यारि सा | मावृष्यनीयः । मातृप्यारोपः। पतुप्पामोदर । ४।१।१३५॥ हे लोपोऽभवाः । ६।४।१४७ ॥ स.rat.gir, ममिचिदन्न, माप, मार, जाला.या मान.. स्योरे, धाम, भगीर, म, माप, प्राम, Tr, भा, भाती, PR. मा. गुगन, मान, माप, महार, माशपु.film, लिा. Ne, परिधि, कामात शाल, गदा, राता, भा, जिला, Fory, . R,,रण, रोग, RARTrintere: , माती, मधुमी र AT RAI | ·दाण्टिनागनहास्तिनायनाय- - ।२।४।६५ ॥ एभ्योगोनप्रयास गुरु सान् तरफ्ते यहुल्ये ननु मिसान् । अत्रयः । भृगवः । कुत्साः । वमिष्ठाः । गोगमाः । अगिरमः ।। पहचहनामा तिककितवादिभ्योदन्दे ।२।४।६८॥ एभ्योगोत्रप्रत्ययस्य यहुत्वे दुक्सान द्वन्द्वे । कायनश्च कैतवायनश्च । तिकादिभ्यः फिञ् तस्य लुक् । तिककितवाः॥ उपक. द्वन्द्वे चाद्वन्द्वे च । औपकायनाश्च लामकायनाच नडादिभ्यः फर तस्य लुक । उसकता काः । औपकायनलामकायनाः। भ्राष्ट्रककपिष्ठलाः । भ्राष्टकिकापिष्टलयः । लमकाः २ यस्क,दुध, दुध, अयःस्थूण, रणकर्म, सदामत्त, कम्बल, हार, पहियोग, कर्णाटक पदा पिण्जद, षकसक्थ, विधि, अजवस्त, कुदि, मित्रयु, रक्षामुख, जहारथ, उल्कास, कटुक, मन्या। करसद, विषपुट, उपरिमेखल, क्रोणुमान, क्रोणुपाद, कोयुमाय, शीर्षमाय, खरप, पदक, वर्षक, मटन ४ तिरक्तिवाः, बहरभण्डीरथाः, उपसलमकाः, फलकनरकाः, वरूनखगुदपरिणद्धा, उजामा ५ उपक, एमक, प्राष्ट्रक, कपिष्ठल, कृष्णाजिन, कृष्णसुन्दर, चूडारक, आहारक, गहुसका युरु, अन्धक, पिपलक, पिट,सुपिट, मयूरकर्ण, सरीजह, शालाथल, पतरल, पबल, कण्टेरणि, कुशा कायम, निहाय, पलपीकण्ठ, दामष्ट,ष्णपिङ्गल, कर्णक, पर्णक,जटिरक, पंधिरका जन्नुस्, भनुरोग भरमप्रतिलोम, भानग्य, प्रतान, अनभिहित, कमक, षटारक, लेखाघ्र, ममन्दक, पिकाला, वा निदानगीनगा । पनिमयोऽरणांगम्य Aman AIRAT | कमाउनु पारमानिनिहोणे ॥ टयादिभ्यः । ४।१।१३६ ॥ गोपू II ढकोरपयादः गा । मिग्रगोग्गया । शिप्रा डा ॥ कयमित्रयुमतया नां यादेरियः । ७॥ ३ ॥२॥ फागणि आईशः स्यात् पिति कि। किति प दिरो परे । इति गारेग प्रामे ।। णिकगैमाशिनेययाशिनायनिभोणत्ययसाग्यश्याकमैया रण्मयानि । ६।४120 गानि मिलन। मैत्रयः । यो । यस्कादिभ्योगोत्रे ।।४।६३ ॥ पगोडारायणग लुक्सान यहुले न तु निगाम् । मित्रायः ॥ अप्रिभृगुकृत्मयसिष्ठगीतमाझिरोग्य च्यभरतेषु । २।४।६६ ॥ यद्वचः परोपहम् प्रागोये भरतंगोत्रं च वर्तना नस्तस्य लुक् स्यात् । पनागारा: । युधिष्ठिराः । न गोपवनादिभ्यः ।।४। ६७ ॥ एभ्योगोत्रप्रत्ययस्य लुक् न स्यात् । विदायन्तर्गगोऽयम् । गौपवनाः । द्रौप्रधाः। दिभ्योऽन्यतरस्यामबन्दे ।२।४।६९॥ एभ्योगोत्रप्रत्ययस्य बहुत्वे लुग्वा का १ गृष्टि, हाट, हलि, पलि, विधि, कुद्रि, अजपस्ति, मित्रयु । इति गृष्टयादिः । महिल, भण्डिल, महित, भण्डित । इति यस्कादिः । ३ अयं गणः दशाधिकशततमे ११.पृष्ठे द्रष्टव्यः । स हरितादिभ्यः प्रागेव। कलाशान्तमुखाः, उत्तरशलङ्कटाः, कृष्णाजिनकृष्णमुन्दराः, अग्निवेशदरेकाः । इति तिकरितवादिः । मार्ग, मदाय, कवता, कमन्तक, कदामन्त, रामकण्टा इनि उपकादिः ।

·। । लामकायनाः ॥ आगस्त्यकौण्डिन्ययोरगस्तिकुण्डिनच्.२१४१७०॥ एत- पोरवयवस्य गोत्रप्रत्ययस्याऽणोयबश्व बहुपु लुक् स्यादवशिष्टस्य प्रकृतिभागस्य यथासं- ख्यमगस्ति कुण्डिनच् एतावादेशौ स्तः । अगस्तयः कुण्डिनाः ॥ राजश्वशुरा- यत् ।४।१।१३७ ।। राज्ञोजातावेवेति वाच्यम् * ॥ ये चाभावकर्मणोः। ६। ४ । १३८॥ यादौ तद्धिते परेऽन्प्रकृत्या स्थान तु भावकर्मणोः । राजन्यः । श्वर्यः । आतिग्रहणाच्छूद्रादावुत्पन्नोराजनः । अन् । ६।४। १६७ ॥ अणि अन्मकल्या स्यादिति टिलोपोन । अभावकर्मणोः किम् । राज्ञः कर्म भावोवा राज्य. म् ॥ संयोगादिश्च । ६।४।१६६ ॥ इन्मकृत्या स्यादणि परे । चक्रिणोऽपत्यं चाक्रिणः ॥ नमपूर्वोऽपत्येऽवर्मणः । ६।४।१७० ॥ मपूर्वोऽप्रकृत्या न स्यादपत्येऽणि । भाद्रमासः । मपूर्वः किम् । सौत्वनः । अपत्ये किम् । चर्मणा परिष्ट- तश्चामणोरषः । अवर्मणः किम् । चक्रवर्मणोऽपत्यं चाक्रवर्मणः ॥ वा हितनामइति वाच्यम् * ॥ हितनानोऽपत्यं इतनामः । हैतनामनः । ब्रामोऽजाती।६।४। १७१ ॥ योगविभागोऽन्न कर्तव्यः । मास इति निपात्यते अनपत्येऽणि । प्रारं हविः। ततोजाती । अपत्ये जातावणि ग्रहणप्रिलोपोन स्यात् । ब्रह्मणोऽपत्यं प्राह्मणः । अप- ये किम् । प्राझी औषधिः । औक्षमनपत्ये । ६।४।१७३ ॥ आणि टिलोपो निपारयते । औरं पदम् । अनपत्ये किम् । उक्ष्णोऽपत्यमीक्ष्णः ॥ पपूर्वहन्धृतरा- ज्ञामणि । ६।४।१३५ ।। पपूर्वोयोऽन् तस्य हनादेश्च भस्यातोलोपोऽणि । औक्षणः। ताक्षणः । भ्रौणतः । धृतराज्ञोऽपत्यं धार्तराज्ञः । पपूर्वेति किम् । सानोऽपत्यं सामनः । अणि किम् । ताक्षण्यः ॥क्षत्राद्धः।४।१ । १३८ ॥ क्षत्रियः । जाताविये- य । क्षात्रियः ।। फुलाखः।४।१।१३९।। कुलीनः । तदन्तादपि । उत्तरसू. ग्रेऽपूर्वपदादिति लिङ्गान् । आत्यकुलीनः ॥ अपूर्वपदादन्यतरस्यां यतकमा । ४।१।१४० ।। कुलादित्येव । पक्षे सः । कुल्यः । कोलेयकः । कुलीनः । पदम- हणं किम् । यदुकुल्यः । याहुकुलेपकः । पहफुलीनः ॥ महाकुलादखी। ४।१।१४१॥ अन्यतरस्यामित्यनुवर्तते । पक्षे खः । माहाकुलः । माहाकुलीनः । महाकुलीनः ॥ दुष्कुलाटक । ४।१।१४२॥ पूर्ववत्यक्षे खः । दोकुलयः । दुष्कुलीनः ।। स्वसुरः । ४।१।१४३ ।। स्वनीयः ॥ भातुर्व्यच । ४।१। १४४॥ वाच्यः । अणोऽपवाद: भातृश्यः । भ्रात्रीपः ।। व्यन्त्सपने । ४।२। १४२ ॥ भानुयन स्यादपणे प्रकृतिप्रत्ययसमुदायेन रात्री याच्ये । प्रायः शत्रुः । पाप्मना भ्रातृव्येणेति नपचारान् ॥ रेवत्पादिश्याष्टक ।४।१।१४६ ।। टस्य. रेवी, अश्वमाली, मणिपाटी, द्वारपाटी, वृश्नि, गन्ध, मा. दमाह, कर्णमाद, काय, घामामाह, हरक्षा इति वयादि।

·उक्च पुरसने गम्गे । पमुन्दस्याप पामुदानिः । सिफादिखात रिम् Ani ण्पक्षत्रियेति लुक् । सौवीरेति किम् । लेकापनिः ॥ फाण्टाहतिमिमताभ्यां यामुन्दापनीयः । पामुन्नापनिकः । पुरगने किम् । पामुदानिः । आत्मनिरस्सा णफिमी।४।११२५०॥ सौवीरेषु। नेह गासंग्यम् । मसान्नरसा परनिशानादि गादिति वृत्तिकारः । भाप्ये तु यथासंख्यमेयेति स्थितम् । फाण्टाहतः । पाटाहता कौरव्यात्राझणा: । यावदूक्या: ॥ सम्राजः क्षत्रिये * ॥ साम्राज्य: । साम्राजोऽन्यः सेनान्तलक्षणकारिभ्यश्च ।४।२।१५२ ॥ एभ्योण्यः । एति संज्ञापानिन कार्यः । नापित्यः ॥ उदीचामिम् ।४।२।१५३ ॥ हारिपेणिः । लाक्षणिः तान्तुवायिः । कौम्भकारिः । नापितात्तु परत्वात् फिमेव । नापितायनिः॥ तक्ष्णोड १५४॥ तैकायनिः ॥ कौशल्यकार्यािभ्यां च।४।१ । १५२ । रूपं निपात्यते । कुशलस्यापत्यं कौशल्यायनिः । कारस्यापत्यं कार्मार्यायणिः । छागवृपयोरपि * ॥ छाग्यायनिः । वार्ष्यायणिः ॥ अणोरचः। ४।१।१५६ । १कुरु, गर्गर, मप, अजमाग, रथकार, वादक, सम्राजः क्षत्रिये, कवि, मति, कापिजाति वाक, दामरथ, पितमत्, इन्द्रजाली, एजि, वातकि, दामोष्णीषी, गणकारि, कैशोरि, फुट, शालाहार पुर, एमा, शुभ्र, आत्र, दर्भ, केशिनी, वेना, छन्दसि, र्पणाय, शावनाय, श्यावरण, शावपुत्र, समार यामीकार, पधिकार,मूह, शकन्धु, शह, शाक, शाकिन्, श्यालीन, कर्ट, हत, इन, पिण्डी, तक्षन, सामर गोरक्ष, कुरु, देवाय, तनिल, औरस, कौरव्य, भौरिकि, मालिकि, मौलिकि, चौपत, चटया, शीयर, २तिक, फिनव, संज्ञा, वाला, शिखा, उरम्, शान्य, सैन्धव, यमुन्द, स्प्य, माम्य, नील, अमित, क्षनयत,पानयन, चन्दमम्, शुभ, गदा, वोण्य, मुथामन्, आरब्ध, वाहक, स्वल्प, , टोमा, गिदा फः ।। ३ । ५० ॥ माम टाईम पाम् । यतिकः ॥ गोनिस फुत्सने णघ । ४।१।१४७ ॥ गाय पापी माना गयौ फुरसापाम् । गामध्यानि । गाभा गााँगाको गामः ॥ भगाई कदर रो इगि {पापाहाणशमागको । गरिन । भालनि गा पूरा हर सोयीरेषु पहुलम् । ४।१।१४८ ॥ सुचीदेशांनाः मोरीग: IT रसौषीरगोमानि पहुलं टक स्याग गुन्माणाम् । भागविराभांगविशिकः । पझे कर भागवितागनः ॥ फेछ ।४।१।१४९ ॥ किसन्तामोचीरगांत्रापर्य है। यनिः । मैमतः । मैमतापनिः ॥ फुर्वादिभ्योण्यः । ४।१ । १५१ ! सस्य पः। हारिपेण्यः । लाक्षण्यः कारिः शिल्ली तस्मात् तान्तुयाय्यः । उपसंख्यानम् * ॥ ताक्ष्णः । पक्षे ताक्षण्यः ॥ तिकादिभ्यः फिन् । ४।। अपत्ये फिम् । इबोऽपवादः ॥ परमप्रकृतरेवामिष्यते ॥ प्रत्ययसंनियोगेन प्रकृति यस फण्यादिवरस्वरवर्जम् । इति कुर्वादिः । अन्य। - कोम सन्द, या रति निकादिः। ३ कोशम्मदग्न्याटोपानि केचिन् । :

·तादतप्यपायिकता -- अपये फिर मोऽपयादः । कापिणिः । अगाति किम् । दाक्षायणः । यचः किम् । भोपगविः ॥ यदादीनां फिन् वा याच्यः * ॥ सादापनिः । सादः । उदी. चां वृद्धादगोधात् । ४।१।१५७ ॥ भानगुमायनिः । माचो हु । भानगुप्तिः । वृद्धादिकम् । दाक्षिः। भगोनाल्लिम् । औपगविः ॥ याकिनादीनां फुक्च। ।४।१।१५८॥ अपत्ये फिर या । वाकिनस्थापत्यं याफिनकायनिः । वाकिनिः ।। पुत्रान्तादन्यतरस्पाम् ।४।१।१५९॥ अस्माद्वा फिम् सिद्धस्तस्मिन्परे पुत्रा. न्तस्य या पुर विधीयते । गार्गीपुरकायणिः । गार्गीपुत्रायणिः । गार्गीपुत्रिः ॥माचा- मवृष्डास्फिन्यहुलम् । ४३१११६० ।। ग्लुचुकायनिः ॥ मनोर्जातावश्यती पुक् च।४।१११११॥ समुदायार्थोमातिः । मानुषः । मानुष्यः ॥ जनपद- शब्दारक्षनियादन् । ४।१।१६८॥ जनपदक्षत्रियपोर्वावकादर स्यादपत्ये । दाण्डिनायनेति सूर्व निपासनाहिलोपः । पेक्ष्वाकः । ऐवाको । क्षत्रियसमानशब्दा- ज्जनपदासर रामन्यपरययत् * ॥ तदानमाचक्षाणस्तद्राजात्यन्वर्थसंज्ञासामर्थ्यात् । पक्षालानां राजा पाचालः ॥ पूरोरण वक्तव्यः * ॥ पौरवः ॥ पाण्डोडर्यण * ॥ पाण्ड्यः ।। साल्वेयगान्धारिभ्यां च।४।१।११९॥ आभ्यामपत्येऽन् । वृद्धेदिनि ध्यपोपवादः । साल्येषः । गान्धारः । तस्य राजन्यप्येवम् ॥ हाम्मगध- कलिङ्गसूरमसादण् । ४११।१७० ।। अभोऽपवादः । व्यन् । आग: वाङ्गः । सौरः । मागधः । कालिङ्गः । सौरमसः । तस्य राजन्यप्येयम् ॥ वृद्धत्कोसला- जादाभ्यः । ४।१।१७१ ॥ वृद्धात् । आम्बष्टयः । सौवीर्य: । इन् । आव- न्यः । कौसल्यः । अनादस्थापत्यं आजाधः ॥ फुरुनादिभ्योण्यः ।४।१। २७२॥ कौरव्यः । नेपथ्यः । सनपधस्यापतेरियादौ तु शैषिकोऽण् । साल्याव- यवमत्यप्रथकलकूटाइमकादि ।४।१ । १७३ ।। सायोजनपदरतदव- यथा उदुम्बरादयस्तेभ्यः प्रत्यप्रथादिभ्यखिभ्यश्च इन् । अमोऽपवादः । औदुम्यरिः प्रात्यप्रथिः । कालकूटिः । आश्मकिः । राजन्यप्येवम् ॥ ते तद्राजाः।४।१। १७४ ॥ अनादयएतरसंज्ञाः स्युः ॥ तद्राजस्य यहुए तेनैवास्त्रियाम् ।२। ।४।६२॥ बहुवर्षेषु तद्राजस्य लुक् स्यात्तदर्थकृते बहुवे नतु खियाम् । इक्ष्वा- कवः । पञ्चालाइत्यादि । कथं तहि कौरव्याः पशवः । तस्यामेव रघोः पाण्ड्याइति म । कौरव्ये पाण्ड्ये च साधयति समाधेयम् । रघूणामन्वयं वक्ष्ये, निरुध्यमाना यदुभिः कथंचिदिति सु रघुगदुशब्दयोस्तदपत्ये लक्षणया ॥ कम्बोजालुक् । ४ । ।१।१७५ ॥ अस्मात्तद्राजस्य लुक् । कम्पोजः । कम्बोजी ॥ फैम्बोमादिभ्याति १ वाकिन, गाँधेर, काश, काक, ला, चामधामणी नसोपच । इति वाकिनादिः। २ कम्पोज, चोल, केरल, शक, यवन । इति कम्बोजादिः ।

·सद्रामशरू स्याम् अयन्ती । गुम्नी गुरु: ॥ अगा४।।258 नकभावलक्षणे पुंगोगे डीए । युधा । शुक्रा । भाभ्यां नमामि । मनासग पर्या दियौधेयादिभ्योऽणमाविश्यम् । शाहग्यायपानि कीन् । भतधेनि दुकि तु दानवाः स् डीप्युदात्तनिवृत्तिवरः स्यात् । गौधेयी । शक्रियी ।। अणिमोरनार्पयोर्गरूपा समयोप्य गोने।४।१।७८ ॥ च्यादीनामन्यमुत्तमं तस्य ममीपसुरोत्तम म् । गोत्रे यावणिनी विहितावनापों तदन्तयोगुरूपोत्तमयोः प्रातिपदिकयो: त्रियां - दगन्धेरपत्यं स्त्री कौमुदगन्ध्या । वाराह्या । अनार्पयोः किम् । वासिष्ठी । वैश्वामित्री । चिद्धिभ्योऽन्यतरस्याम् । ४।१।८१ ॥ एभ्यश्चतुभ्यः प्यड्वा । अगोत्रार्थमिः तेन रक्तंरागात्।४।२।१॥रज्यतेऽनेनेति राग: । कपायेण रकं वर्ष क्रांति,लाडि, व्याहि, आदि, आषिशलि, आपक्षिति, चीपयव, चैटयत, सम्यन, तारी धारि, मनवन्याम, भोजक्षत्रिये, यौनकि, कोटि, भौरिकि, मालिकि, शाल्मलि, शालारालि, बानि, गिदानामुगाप यणगम * ॥ ची शक | गगनगा । कलामाना भएक कम्योगा गरे नि पा: TEHisमिनी गामित्वमा नि म्भुनाशिलादिगोऽणप्राथिम् ॥ निगामयन्तिनिकुमभ्य सदागरणाकारम्य नियां मुज म्यान् । भूगगनी । मी क माताविति । इन पय पाटाति हरदा। भारि पानामादि पांधणे दिभ्यः । ४ । १ । १७८ ॥ पगातहागरण न मानी । वेदी । आती। पागी । मागधी । एते प्रायाः । भागी । काली । ककी । कात्यत्र नु जन्य देशः स्यात् । निर्दिश्यमानस्यादेशाभवन्तीत्यणिपोरेव । पसाविती । यदश्या ! . गुरूपोत्तमयोः किम् । औपगवी । जातिलक्षणोडी । गोत्रे किम् । अहिच्छत्रे मा. आहिच्छत्री ॥ गोत्रावयवात् । ४।१।७९ ॥ गोत्रावययागोत्राभिमता: यु ख्यास्ततोगोये विहितयोरणियोः स्त्रियां प्यादेशः स्यादगुरूपोत्तमार्थभारम्भः । णिक्या । भौणिक्या ॥ क्रौड्यादिभ्यश्च । ४।१।८०॥ स्त्रियां पर स्यात् । अगुरूपोत्तमार्थोऽनणिवचारम्भः । क्रोड्या व्याड्या ॥ सूतपुवल्याम् . सूया ॥ भोज क्षत्रिये ॥ भोज्या ॥ देवयशिशोचिक्षिसात्यमुनिका गोत्रेऽपि परल्यापवर्तते । पक्षे इतोमनुष्यति डीप् । दैवयया । दैवयज्ञी ॥ इत्यपत्याधिकारः॥ कापायम् । माजिष्टम् । रागाकिम् । देवदत्तेन रक्त वनम् ॥ ।४।२।२॥ लाक्षिकः । रोचनिकः ॥ शकलकर्दमाभ्यामुपसंख्यानम् १ भर्ग, फहरा, फैक्य, कश्मीर, साल्व, सुस्थाल, उस्, कौरव्य । इति भर्गादिः। : २ याय, शर्षिय, शीघ्रय, ज्यावाणेय, धतिय, पाय, विगत, भरत, उशीनर । इति बधियातिः प्रत्य लाक्षारोचनाहक *॥शा गौकश्याति प्राध्यादि।

·निाद्धत रक्कापकाः। । लिका कार्दमिकः । आगामणपीति वृत्तिकारः । शाकला। कार्दमः ।। नील्याअन् * ॥ नील्या रकं नीलम् ॥ पीतात्कन् * ॥ पत्तिकम् ॥ हरिद्रामहारजनाभ्यामभू* ।। हारिद्रम् । माहारजनम् ।। नक्षत्रेण युक्तः कालः ।४।२।३॥ पुष्येण युके पौषमहः । पौषी रात्रिः ॥ लवचिशेपे । ४।२१४॥ पूर्वेण विहितस्य लुप्स्यात् पधिदण्डात्मकस्य कालस्यावान्तरविशेपश्चन गम्यते । अब पुप्यः । कथं तर्हि पुज्य- युक्ता पौर्णमासी पापीति । विभाषा फाल्गुनीश्रवणाकार्तिकीचैत्रीभ्याति निर्देशेन पौ- णमास्यायं लुन् नेति ज्ञापितत्वात् । श्रवणशब्दात्तु अतएव लुप् युक्तवनावाभावश्च । अाधकान्यपि निपातनानि । श्रावणी ॥ संज्ञायां श्रवणाश्वत्थाभ्याम् ।। २१५॥ विशेषार्थोऽयमारम्भः । श्रवणा रात्रिः । अश्वत्योमुहूर्तः । संज्ञायां किम् । श्रावणी । आश्वस्ती ।। बन्दाच्छः । ४।२।६॥ नक्षत्रद्वन्द्वयुक्ते काले छ: स्पात विशेष सत्यसति च । तिष्यपुनर्वसवीपमहः । राधानुगधीया रात्रिः ॥ दृष्टं = साम । ४।२।७॥ तेनेत्येव । वसिष्टेन दृष्टं चासिष्ठं साम । अस्मिन्नर्थेऽण् डिद्वा वक्तव्यः * ॥ उशनसा प्रमोशनम् । औशनसम् ॥ केलेढक् । ४। २१८ ॥ गलिना एं कालेयं साम । वामदेवाड बड्ड्यौ । ४.२१९॥ वामदेवेन साम वामदेव्यम् ।। सिद्धे यस्येतिलोपेन किमर्ष यपत्तौ डितौ । ग्रहणं मा तदर्थे भू- मदेव्यस्य नभस्वरे * ॥ परिवृतोरथः । ४।२।१०।। वक्षः परिवृतोवायो । रथः किम् । वस्त्रेण परिवृतः फायः । समन्ताद्वेष्टितः परिवृतउच्यते । तेनेह । छात्रैः परिपृतोरथः ॥ पाण्डकम्बलादिनिः।४।२। ११॥ पाण्डु- म्यलेन परियत: पाण्डुकम्बली । पाण्डुकम्पलशब्दोराजास्तरणवर्णकम्पलस्य वाच- । मत्वयिनैव सिद्धे यचनमणोनिवृत्त्यर्थम् ॥ दैपचैपामादर । ४।२। १२ ॥ पिनोविकारोद्वैपम् । लेन परिपृतोद्वैपोरयः । एवं वैयाघ्रः ॥ कौमारापूर्वधच- १४१२।१३ ॥ कौमारेपविभक्तिकोनिर्देशः । अपूर्व निपातनमिदम् । अपूर्व- ति कुमारी पतिरुपपः कौमारः पतिः। यद्वा । अपूर्वपतिः कुमारी पतिमुपपन्ना सारी भायां ॥ तत्रोतृतममत्रेभ्यः।४।२।१४॥ शरावउदृतः शारापो. नः । उद्धरतिरिहोदरणपूर्वके निधाने वर्तते । तेन सममी । उदृत्य निहितात्यर्थः ।। थण्डिलाच्छयितरिबते । ४।२।१५॥ तत्रेत्येव । समुदायेन पेद्रत ग- यते । सण्डिले शेते स्थाण्डिलोभिक्षुः ॥ संस्कृतं भक्षा:४॥२॥१६॥ सात- यन्सारण स्थासंस्कृतेऽर्थे यत्संस्कृतं भक्षाश्चेत्ते स्युः । धाष्ट्र संस्कृताधाष्ट्रायाः । भ्रष्टा फालेषु संस्कृतोऽकाल: पुरोटासः ॥ शूलोखाधत् । ४१२॥ १७ ॥ भगोषवादः । शूले संस्कृतं शूलं मांसम् । उग्या पात्रविशेषः । तसा मंस्तुनमुन्य- मिति बाकि सूघेषु कैचिन प्रक्षितम् ।

·নিাবন্য आग्रहायण्यश्वत्थाहर । ४ । २ । २२ ।। अमे हापनमम्पाइलाहार णिकः । श्रावणः । कार्तिकिकः । कार्तिकः । चैविकः । चैत्रः॥सास्य देवता। ४।२॥ २४ ॥ इन्द्रोदेवतास्येति ऐन्द्रं हविः । पाशुपतम् । याईस्पतम् । सन मानद्रव्ये उद्देश्यविशेपोदेवता मन्त्रस्तुत्या च । ऐन्द्रोमन्यः । आमेपोचे प्राणी देवतयेति तु शैपिकेऽर्थे सर्वत्रामीति ढक् ॥ कस्येत् । ४।२।२५ ।। कशब्दस : दादेशः स्यात्प्रत्ययसन्नियोगेन । यस्येति लोपात्परत्वादादिवृद्धिः । को प्रमा देवाल कार्य हरिः। श्रीदेवतास्य श्रायम् ॥ शुक्राद्धन्।४।२।२६॥शुझियम् ।। अपो. नानपान्नसृभ्यां घः।४।२।२७ ।। अपोनस्त्रियम् । अपान्नत्रियम् । अपोनात्।। पातेऽनुवूहीति प्रैपः ॥ छ च ।४।२॥ २८ ॥ योगविभागोयधासंख्यनिवृत्यर्थः।। अपान्नपाथ देवता । प्रत्ययसन्नियोगेन तूक्तं रूपं निपात्यते । अतएवापोनपाने अगत्र- अपोनप्त्रीयम् । अपांनप्त्रीयम् ॥ शतरुद्राद्धश्च * ॥ चाच्छः । शतं रुद्रादेवताभस शतरुद्रियम् । शतरुद्रीयम् । घच्छयोर्विधानसामर्थ्यादिगो गनपत्ये इति न ह । ।७।४।२७ ॥ अकृद्यकारेऽसार्वधातुके यकारे च्यौ च परे ऋदन्ताङ्गस्य रीयो पम् । चावधिव्यम् । गुनासीरीयम् । शुनामीर्यम् ॥ अग्नेढेक।४।२।। मिहानाय ॥ दाठा ४ । २।१८॥ fir मंगम ॥ उदभितोऽन्यता स्याम् । १।२।१९॥ टर म | सुसुगामाका ५१ ॥ इस उम्र वाहन पादला मन अति यति विग । सन संस्थमः । श्रीरभितः । भौषितः प्रतिक्रियोग आशिषा पनि भाशिपिकः । मानिन्यानम् ॥ रच भरति दौकः ॥क्षीरादतम् । ४।२।२० ॥ भत्र गंगामिन्येव मंदयते । भक्षाइति । तेन गयाग्यामपि भयवि औरेगी || सारिमार्णमासीति । २॥ २१ ॥ इतिशब्दामंशापामिति लगने पोती मामी भस्मिन् पौरोमामा ! प्रज्ञादेराकृतिगणल्यादण् । पूर्वपदामंजागामिनि णयम् । आमहापणी पौर्णमामी , स्मिन् आमहापणिकोमामः । भारलेन गुना पौर्णमामी अप्रत्यः । मास्यामपि लुक् । आश्वषिकः ॥ विभाषा फाल्गुनीश्रयणाकार्तिकीचैत्री भ्यः । ४ । २॥ २३ ॥ प्रभ्यष्ठग्या पक्षेऽण् । फाल्गुनिकः । फाल्गुनीमासः । महेन्द्राद्धाणी च । महान्य हविः । माहेन्द्रम् 1 मा. न्द्रीयम् ॥ सोमा व्यण।४।३०॥ सौम्यम् । टिवान्डीप् । सौमी कर पावृतुपित्रुपसोयत् । ४।२। ३१॥ वायव्यम् । ऋतव्यम् ॥ पोमवास्लोप्पतिगृहमेघाच्छ घ । ४१२॥ ३२ ॥ चाशत् । । - रीता।

·नादत सामाइमा भामेरम् ॥ कालेभ्योभययत् । ४।२।३४ ॥ मासिकम् । मारेण्यम् ॥ महाराजमोष्टपदाहम् । ४।२।३५॥ माहारामिकम् । प्रौठपदिकम् ॥ देय. ताबन्दे ।।७।३।२१॥ अग्र पूर्वोत्तरपदपोराराचोवृद्धिः स्यात् पिति णिति किति म परे । आमिमारुतम् ।। नेन्द्रस्य परस्प।७।३।२२॥ परस्येन्द्रसर पृद्धि- नं सात् । मोमेन्द्रः । परस किम् । पेन्द्रामः ॥ दीर्घाय परणस्य !७! ३१२३ ॥ दोसरस वरणस न वृद्धिः। पेदारुणम् । दीर्घालिम् । भामियारुणीमनहा- हमालभेत ॥ तदस्मिन्यसमाति नयज्ञादिपसंख्यानम् * ॥ नावशिक: काला । पाकक्षिकः ॥ पूर्णमामाद यमायः * ॥ पूर्णामासोऽरयां यतते इति पौर्णमासी निधिः पितृप्पमातुरमातामहपितामहाः१४१२१३६॥ एते निपात्यन्ते। लिनुभ्रातरि प्यम् * ॥ पितुता पितृपः ॥ मातुर्डलम् * ॥ मातुर्धाता मातुलः ।। • मातृपितृभ्यां तिरि दामहन् * ॥ मानुः पिता मातामहः । पितुः पिता पितामहः ।। मातरि पिच * # मातामही । पितामही ।। अयेर्दुग्धे सोदूसमरीसचोवक्तव्या: * ॥ सकारपारसामान पः। अविसोदम् । अविदूसम् । अविमरीसम् ।। तिलान्निष्फलादि- अपेजी सिलरिख । तिलपेजः । वन्यस्तिलारयः । सिद्वन्दसि डिय * ॥ तिलिङ्गः । तस्य समूहः।४।२॥ ३७॥ काकानां समूहः काकम् । याकम् ।। भिक्षादिभ्योऽण् । ४१२१३८ ॥ भिक्षाणां समूहोभेक्षम् । गर्भिणीनां समूहो गाभिणम् । इह भस्याटाति पुंबावे कृते । इनण्यनपत्ये । ६।४।.१६४ ॥ भ- नपत्यार्थेऽणि परे इन प्रकृत्या स्यात् । तेन नस्तद्धितइति टिलोपोन । युवतीनां समूहो यौवनम् । शत्रन्तादनुदात्तादेरभि यौवतम् ॥ गोत्रोक्षोप्ट्रोरभ्रराजराजन्यरा- जपुत्रवत्समनुप्याजातुन्।४।२।३९॥ एभ्यः समूहे वञ् स्यात् । लौकिकमिह गोत्रं तथापत्यमात्रम् ॥ युवोरनाको १७॥१॥१॥ यु वु एतयोरनुनासिकय- जोः प्रमादन अक एतावादेशी स्तः । ग्लुचुकायनीनां समूहोग्लौचुकायनकम् । औक्ष- कामित्यादि । आपत्यस्य चेति लोपे प्राप्ते ॥ प्रकृत्या अके राजन्यमनुप्पयुवान: * ॥रा- जन्यकम् । मानुष्यकम् ॥ वृद्धाश्चेति वक्तव्यम् * 1 वार्धकम् ।। केदाराद्यञ्च । ४१२।४० ॥ चाहन् । केदार्यम् । केदारकम् ।। गणिकाया यमिति वक्तव्यम् * ॥ गाणिक्यम् ॥ ठम्कवचिनथ।४।२१४१॥ चालेदारादपि । कवचिना स. मूहः कावचिकम् ॥ कैदारिकम् ॥ ब्राह्मणमाणववाडयाद्यत् ।४।२१४२॥ प्राझणम् । माणव्यम् । वाडग्यम् ॥ पृष्ठादुपसंख्यानम् * ॥ पश्यम् । नामज- नबन्धुभ्यस्तल् ।४।२।४३ ।। मामता । जनता बन्धुता ॥ गजसहायाभ्यां चेति १ मिक्षा, गाभणी, क्षेत्र, फरीप, अहार, चीमन, धर्मिन्, सहस, युवति, पदाति, पद्धति, अर्थवत, दक्षिणा, भरत, विषय, श्रोत्र। इति भिक्षादिः।

·मा - गण्टिकादिया २पाश, तण, धूम, वात, अहार, पाटल, पोत, गल, पिटक, पिटाक, शकट, इल, नर' ४राजन्य, अमृत, याभ्रव्य, शालझायन, देवयात, जालन्धरायण, तेल आत्मकामेय, अग हलपन्ध्य । इति स्वण्डिकादिः । इति पाशादिः । ३सल, डाक, मुटुम्ब। इति खलादिराकृतिगणः । तेन शाकिनीन्यपि सिद्धम् । इनित्रफट्यवधा ४७॥ सानुकम । हालिषम । नुकग ॥ फेशावाभ्यां यायन्यनरमा इनिर्यक्तव्य: * ॥ डाकिनी । युटुम्यिनी । आकृतिगणोऽयम् ॥ विपयोदशे। ४।२।५२ ।। खलादिभ्यः प्रमास्युः । ग्यन्दिनी । गोत्रा । पकटया ॥ खादिन २। ५२॥ पष्ठयन्तादणादयः सुरत्यन्तपरिशीलितेऽर्थे सचेदेशः । शिवीनां विष्ण पुत्र, बसाति, पल्लवन, शेट्रप, उदुम्पर, तीय, वैस्वल, आर्जुनायन, सप्रिय, दाक्षि, उर्णनाभाल! त्रि, दासमिनायग, डायण, दाक्षायण, शायण्डायन, ताश्यायण, शोधायक, सांबीर, सौवीरार frang पलाया + || THE I am || YE - म । पासुलाफ प्रति: प्रती किम । भE ITrird कामिला। गि निगमाहिलोशन मिति ११४१॥ मिनि पो पूर्व पग ग्याग । प्रमाणुगोन । पyा गमूद गार्थम् ॥ दातादेरम् । ४।२१४४॥ माग । माग्म ।। २॥ ४५ ॥ अन् पाग । पण्टिकानां गहा गाटिकम ॥ परणयोधर्मवत् । ४।२। ४६ ॥ फाटकम । पान्दोम | अगितहस्तिनाष्टक् ।। म् । ४।२१४८॥ पो ठगणी । मेगम । केशिकम् । अधीयम् । आप पोशादिभ्योयः । ४।२।४९ ॥ पाया। शृणा । भूम्या । यन्या । याय। खलगोरथात् । ४।२।५० ॥ पल्ला । गगा । रया ॥ देशः शैयः । देशे किम् । देवदत्तस्य विषयोऽनुयाकः ॥ ४ । २ । ५३ ॥ राजन्यकः ॥ भोरिक्याचपुकार्यादिभ्योयिधल्भक्त ४।२१५४ ॥ भौरिकीणां विषयोदेशः । भौरिकिविधम् । भौलिकिविधम् । कारिभक्तम् । सारसायनभक्तम् ॥ सोऽस्यादिरिति छन्दसः प्रगाए । २। ५५ ॥ अण् । पतिरादिरस्येति पाङ्गः प्रगाधः ॥ स्वार्थउपसंख्यानम् *" हुयेव त्रैष्टुभम् ॥ संग्रामे प्रयोजनयोदृभ्यः । ४।२।९६॥ सोऽस्येत्पनुन १ खण्डिका, वड्या, शुदक, मालवात्सेनासंज्ञायाम्, भिक्षुक, शुक, उलूक, श्वन्, अहन, पुस न्यादिः । भाकृतिगणोऽयम् । तेन वरत्रा, अबीड, राजायन इत्यादि। ५ भरिकि, मालिकि, चीपयत, चैटयत, फाणेय, वाणिजक, पालिकाग्य, सकपन, कपर मारित्रयादि। ६ ऐपुकार, सारसायन, चावायण, मामायण, याक्षायण, भौधायन, जीलायन, सादान शयम 1. भायार, वश्वमानव, ईश्वयनत्र, ना, गुण्डदेव, विश्वक्षेत्र, सारिदि। इत्यपुरादिः । । राजन्यादिभ्योबुट!

·सुभद्रा प्रयोजनमस्य संग्रामस्यति सौभद्रः । भरता योद्धारोऽस्य संभामस्य भारतः।। तदस्यां प्रहरणमिति क्रीडायां णः।४।२१५७ ॥ दण्डः प्रहरणमस्या फ्रीडायां दाण्डा । मौष्टा । घनः सास्यां क्रियोत प्रः।४।२१५८॥ भयन्तानियावाचिन: अपमान्तादस्यामिति सप्तम्यर्थे स्त्रीलिङ्गे अप्रत्ययः धनति कृग्रहणाद्गतिकारकपूर्वस्यापि ग्रहणम् ।। श्येनतिलस्य पाते थे। ६ । ।३ । ७१॥ श्येन तिल एतयोर्मुमागम: स्यात् मप्रत्यये परे पातशब्दे उत्तरपदे । पेनपात्तोऽस्यां वर्तते श्यैनंपाता मृगया। तिलपातोऽस्यां वर्तते तैलंपाता स्वधा । श्येन- तिलस किम् । दण्डपातोऽस्यां तियो वर्तते दाण्डपाता तिथिः । तीते तदेद । ४।२१५९॥ व्याकरणमधीते वेद वा वैयाकरणः ॥ तक्थादिसूत्रान्ताहक 1४।२। ६० ॥ ऋतुविशेषवाचिनामेवेह ग्रहणम् । तेभ्योमुख्याभ्योवेदितरि तव्यतिपादकमन्धपरेभ्यस्वध्येतरि । आमिष्टोमिकः । वाजपेयिकः । उक्थं सामविशे- परतल्लक्षणपरोपन्धोविशेषोलक्षणयोक्यम् । तद्धीते वेद वा औक्षिकः ।। मुख्या - तूपशब्दावगणो नेप्पेते * 11 न्यायम् । नैयायिकः । पृत्तिम् । वार्तिकः । लोकाय- म् । लोकायतिकाइत्यादि ।। सूत्रान्तात्वकलादेरेवेष्यते * ॥ सांग्रहसूत्रिकः । अक- यादेः किम् काल्पसूत्रः ॥ विद्यालक्षणकल्पान्ताति वक्तव्यम् * ॥ वायस. विधिकः । गोलक्षणिकः । आश्वलक्षणिकः । पाराशरकल्पिकः ॥ भङ्गशत्रधर्मत्रिपूर्वा- द्विधान्तान्नेति वकन्यम् * ॥ आङ्गविद्यः । क्षात्रविद्यः । धार्मविधः । त्रिविधा विधा त्रिविधा सामधीते घेद या विधः ॥ आख्यानाख्यापिफेतिहासपुराणेभ्यश्य * ॥ पवक्रीतमधिकृत्य कृतमापानमुपचाराधवक्रीसं तदधीते वेति वा गावप्रीतिकः । पासवदतामधिकृत्य कुता भाख्यायिका वासवदत्ता । अधिकृत्य कृते प्रत्ये इत्य- खाया। तस्य नुयाख्यायिकाभ्योगहुलमिति लुप् । ततोऽनेन टयर । वासवदत्तिकः । ऐतिहासिक: । पौराणिकः ।। सर्यादेः सादेव लुग्वकन्यः * ॥ सर्ववेदानधीते स- वेदः । सर्वतन्त्रः । मर्ववार्तिकः । द्विगोर्तुगिनि लुक् । द्वितन्त्रः ॥ कन्वदोत्तरपदात् * ॥ शतपरेः पिकवयः * ॥ पूर्वपदिकः । उत्तररादिकः । शतपषिक: - सपपिकी । पष्टिपपितः । पटिरधिकी । क्रमादिभ्योवुन् । ४।२१६१ । का- मकः । प्राम, पर, शिक्षा, मीमांसा, क्रमादिः ॥ अनुदाह्मणादिनिः। ४१२। ६२॥ मशीने नवदेत्यरें । बामणमहशोपन्योऽनुनामणं साधीने अनुमानणी । मलावपिनय मिद्धे भगवाधनामिदम् ॥ सन्तादिभ्यटक ।४।२।६३ ॥ त्य, शायराय, न्याम, पुरयता, निराल, निमित, पित, पोलिस, मनुन, भनुमय पर, धर्म, पा, ममेकर, सदा, पदकम, BAT, ति, परिषर, स. गुण, गण, भारताकदि। २भरोमला पनि कान, मान, वर्ग, शामिन, मिसिर पम, दाम, म, भाष, अपन, भाप ·- पागनिक गमी पनि । दाहिनी ये निशान लुगणियोः ।२।४।५८॥ पामरागागाभानिगाग्रप्रत्ययान्तारणनिधारियों ति । आपमहणेन प्रतिपदोतारण प्यणगय महणा ! पाणिनिमा पोत पाणिनीयम्। लुक । स्वरे खियां न विशेष:पाणिनीयापाणिनीया ॥ सत्राच कोपधात् ।।१ ।६५॥ सूत्रयाचिन: फकागेपधादध्येहवेदितृप्रत्ययस्य नुस् स्यात् । अमोक्तार्यभागमः। अष्टावध्यायाः परिमाणमस्य अष्टकं पाणिन: सूत्रम् । तदधीते विदन्ति वा अटका। छन्दोब्राह्मणानि च तदिपयाणि । ४।२।६६॥ छन्दांसि ग्रामणानि च प्रोक्तप्रत्ययान्तानि तद्विपयाणि स्युः । अध्येतृवेदितृप्रत्ययं विना न प्रयोज्यानीत्यर्थः । लुक् । ततोऽण् तस्य प्रोक्तालुक् ॥ तदस्मिन्नस्तीति देशे तन्नानि ।४।। ६७।। उदुम्बराः सन्त्यस्मिन्देशे औदुम्बरः ॥ तेन निवृत्तम् ।४।२।६८॥ कुशाम्येन निर्वृत्ता कौशाम्बी नगरी ॥ तस्य निवासः।४।२।६९॥ शिवीना निवासोदेशः शैवः ॥ अदूरभवश्च । ४।२।७०॥ विदिशायाअदूरभवं नगा। वैदिशम् । चकारेण प्रागुक्तात्रयोऽर्थाः संनिधाप्यन्ते । तेन वक्ष्यमाणप्रत्ययानां चातुर र्षिकत्वं सिध्यति ॥ ओरञ्।४।२।७२॥ अणोऽपवादः। कक्षेतु, काक्षतम् । तु परत्वान्मतुप् । क्षुमती ॥ मतोश्व यहजङ्गात् ।४।२०७२।। बार अङ्ग यस्य मतुपस्तदन्ताद नाऽण् । सैध्रकावतम् । यहजिति किम् । आहिमतम् । अङ्गमहणं पहजिति तद्विशेषणं यथा स्यान्मत्वन्तविशेषणं माभूत् ॥ यहच: कूपेषु। ४।२१७३ ।। अणोऽपवादः । दीर्घयरनेण निर्वृतोदैर्धवरत्रः कूपः ॥ उदरच निदान प्रोफाए । ४ । ३।४ ॥ प्रमाप्रियाम् । रगाम् । पण IITTARATHITA पगी, मस गांचा पागिनः ॥ गाधिषिदधिशिगणिपाणिनी ४१३५॥ एतानि पा राः । इगि टिलोगोन । गोपूनि । पाणिनिः । पक्षनिषारितोरि प्रभागयान्ताद् मिता पर योगाभिशामिनागिणारा फोगा पिना । कौन- पुनः । श्राफरका पिना । श्रॉफल: यानि पिता । गामिष्ठः पुत्रः । कार निः पिता । रोकापनिः पुनः । पगः किम् । शिपागण । कोहरः ना। फौहरिः पुत्रः । पूनि किम् । पामरण ः यामरणाः । इति भगौतुक सुन फछः । इमधेत्यण् तु न । गोप्रे गाम् सदननादिति यक्ष्यमाणयान् । कठेन प्रोक्तमधीयते कठाः । वैशम्पायनान्तेवासिवाणिनिः । तस्य नद्या तनोऽध्यतृवेदिवर्ग * গলদা विपाशः । ४।२१७४ ॥ विपाशउत्तरे फूले ये कूपास्नेप्यम् । অৱগা एलादि चातुरिकरणम् ।

·ताप - म्भः । दत्तेन निर्युत्तोदात्तः कूपः । उदक् किम् । दक्षिणतः कूपेवणेव ॥ संकला- दिभ्यश्च ।४।२१७५ ॥ पेविति निवृत्तम् । सङ्कलेन निवृत्तं साङ्कलम् । पौष्कलम् ॥ स्त्रीषु सौवीरसाल्वमाक्षु।४।२।७३ ॥ त्रीलिङ्गेपु एषु देशेषु वाच्येष्वन् । सौवीरे, दत्तामित्रेण निर्वृत्ता दात्तामित्री नगरी । साल्वे वैधूमामी । प्राची। माकन्दी ॥ सुवास्त्वादिभ्योऽया । ४१२१७७॥ अमोऽपवादः । सुवास्तोरदू- रमयं सौवास्तवम् । वर्गु वार्णवम् । अण्महणं नयां मतुपोवाधनार्थम् । सौ- वास्तवी ॥ रोपणी।४।२१७८ ॥रोणीशब्दात्तदन्ताच अश् । कूपानोऽपवादः । रौणः । मानकरीणः ॥ कोपधाच । ४१२१७९ ॥ भण् । अनोऽपवादः । कार्ण- च्छिद्रका कूपः । कार्कवाक्यम् । त्रैशङ्कयम् ॥ बुञ्णकटजिलसेनिरदमण्य- यफफिभिव्यकक्टकोऽरीहणशाश्वर्य'मुदकांशणप्रेक्षा. १ संकल, पुष्कल, उत्तम, उडुप, उद्वैप, उत्सुट, कुम्भ, निधान, सुदक्ष, सुदत्त, सुपूत, सुभूत, सुनेत्र, महल, सुपिाल, सूत, सिकत, पूतीक, पूलास, कूटरस, पलाश, निवेश, गवेष, गम्भीर, इतर, भान्, इन्, लोमन्, वेमन, वरुण, बहुल, सयोज, अभिषिक्त, गोभृत, राजभृत, भाल, माल, माल । ते संकटादिः। २ सुवास्तु, वर्ण, भण्ड, खण्ड, सेवालिन् , फरिन् , शिखण्डिन् , गर्न, कर्कश, कटीकर्ण, कृष्णकर्ण, क, कर्कन्धुमती, गोह, अदिसक्य । इति सुवास्वादिः । ३ अरोहण, दुषण, ड्रहण, भगठ, उलन्द्र, किरण, सांपएयण, कौष्ट्रायण, औट्रायण, गायन, चायण, भाषायण, वैमतायन, गोमतायन, सौमतायन, सौसायन, धीमतायन, ऐन्द्रायण, कोन्द्रायण, खादा- न, पापिटल्यायन, रायपोष, विषय, विपाश, उदण्ड, उपचन, पाण्डवीरण, वीरण, काशकत्म, जाम्ब- त्, शिशपा, रेवत, बिल्व, सुयज्ञ, शिरीष, दधिर, जम्यु, खदिर, सुशर्मन, भलव, भतरदन, सण्ड, निल, यज्ञदत्ता इत्यरोहणादि। ४ कशाश्व, भरिट, भरिश्म, वैश्मन्, विशाल, लोमश, रोमर, रोमक, लोमक, शल, कूटवर्चल, सुवर्चल, सुकर, सूकर, प्रतर, सश, पुराग, पुरग, मुख, धूम, अजिन, विनत, अवनत, विन्यास, परा- घर, अक्स, अपस, मौद्गल्य, यूकर। इति कशाश्वादिः। ५ कश्य, न्यग्रोध, शर, निलीन, निवास, निवात, निधान, निबन्ध, विपद्ध, परिगूर, उपगूड, भ- सनि, सित, मत, वेश्मन, उत्तराश्मन, अरमन, स्थूल, पाहु, खदिर, शर्करा, अनहुद्द, भार, परिवंश, वेण, वीरण, खण्ट, दण्ड, परिवृत्त, कर्दम, अंश । इत्यश्यादिः । ६ कुमद, शर्करा, स्यमरोध, इकट, संकट, कट, गते, वीज, परिवाप, लियास, सकर, कच, मधु, शिरीष, अश्व, भश्वरप, बल्व, यवास, प, विकार, दशग्राम । इति कुमुदादिः । ७ काश, पारा, अश्वत्य, पलाश, पीयूक्षा, धरण, वास, ना, वन, कर्दम, काल, कट, गहा, दिस- वण, कर्पू, पर, मधुर, प्रह, कपित्त, जत, सोपाल । इति कारादिः । तण, नद, मूल, वन, पर्ण, पाण, विल, पुल, फल, अर्जुन, अर्ग, सुवर्ण, बल, धरण, म । इति वारि प्रेक्षा, हलका, पन्धुका, भुक्का, क्षिा, न्योध, इकर, कश्य, संकट, कट, कप, पु, पुर, पुर, मह, परिवार, पतास, धुवकागर्न, पा, हिरण्य । इति प्रेक्षादिः ।

·वाराहकः । कुमुदादिभ्यष्टक् । कौमुदिकः ॥ जनपदे लुप् । ४।२।। अङ्गाः । वङ्गाः । कलिङ्गाः ॥ तदशिष्यं संज्ञाप्रमाणत्वात् । १।२१॥ २ मसि, अमिदत्त, वायुदत्त, सखिदत्त, गोपिल, मल, पाल, चक्र, चक्रवाक, छगल, अशोक यासर, पीर, बम, गुरम, सीहर, सरफ, सरस, सरम, समर, समल, गुरसह तमाला ३ , कपिल, करमीर, समीर, सूरसेन, सरफ, सूर, सुपथिन् , पन्धय, पूध, . मामा परिन, अनुनास, अरमन, कूट, मलिन, कुम्भ, शी, वितर, समल,सीर, परमार गल, रामन् , पलिन, गुगल, पटिर, मकर्षक, नृटि, तीर्थ, भगस्ति, विकर, नासिकाइलिकामा ५५९.तुष्ण, ग, तु", भग, कम्पटिरा,पटिक, चित्र, भलि, पथः पा मगर,भा,माल, मास, सम, भनिधन, रोमन,सोमन् , इलिन्, मटर, लोमा, भी, Arr. Nir, ATT. भारपणे, मा, मि, पुरम, पित, सिर, यमलाम, बम, wt, पर, आरएम, पाचमन्य, स्किम्, कम्मी, पुन्ती.. एम, प, पि, माचिन मात्र, सन, रकम १२६ सिद्धान्तकौमुद्याम् श्मसंखिसंकाशेयर्लेपःकर्णसुतङ्गममर्गदिन्वरांहकुमुंदादिभ्यः !! ।२।८०॥एभ्यः सप्तदशभ्यः सप्तदश प्रामास्युञ्चतुरामाभरीहणादिभ्योवुन्। अगर निर्वृत्तमारीहणकम् । कृशाश्वादिभ्यश्छण् । कार्शाश्वीयम् । ऋश्यादिभ्यः कः । कम् । कुमुदादिभ्यष्ठच् । कुमुदिकम् । काशादिभ्यइल काशिलः । तृणादिया तृणसम् । प्रेक्षादिभ्यइनिः । प्रेक्षी । अश्मादिभ्योरः । अश्मरः । सख्यादिभ्यो । साखेयम् । सङ्काशादिभ्योण्यः । साङ्काश्यम् । यलादिभ्योयः । वल्यम् । पक्षाविधा फक् । पाक्षायणः । पथः पन्ध च । पान्धायनः । कर्णादिभ्यः फिन् । कार्गायनिः। सुतङ्गमादिभ्यइञ् । सौतङ्गमिः । प्रगद्यादिभ्योन्यः । प्रायः । वराहादिभ्यः पर! जनपदे याच्ये चातुरधिकस्य लुप्त्यात् ॥ लुपि युक्तवद्धयक्तिवचने ।१।२।६।। लुपि सति प्रकृतिवल्लिङ्गवचने स्तः । पञ्चालानां निवासोजनपदः पञ्चालाः । कुरा , अस्मन् , यूथ, अप, मीन, नद, दर्भ, बन्द, गुद, खण्ड, नग, शिखा, कीट, पाम, कन्द, पुल, गा, गुरु, कुण्डल, पीन, गुह । इत्यरमादिः । ल, मसला सध्यादिः । ४ पर, पुरा गर, २, वर, लाल, उरल, पुल, मूल, उल, दुल, वन, कुल । इति पलादिः । " .re.kurmx,#7, भाnिarifts ..नं.INमः। Prere, wर, मान, पर, Tri, भूगर, महार, मरण, ·ताद्धतषु चातुरायकाः। युक्तवद्वचनं न कर्तव्यं संज्ञानां प्रमाणलात् ॥ लुब्योगामख्यानात् । ११२॥ 1५४॥ सुवपि न कर्तव्योऽवयवार्थस्येहाप्रतीतेः ॥ योगप्रमाणे च तदभा- वेऽदर्शनं स्यात् । १ ।२। ५५ ॥ यदि हि योगस्यावयवार्थस्येदं बोधक स्पात्तदा तदभावे न दृश्येत ।। प्रधानप्रत्ययार्थवचनमर्थस्यान्यममाण- त्यात् । १।२। ५६ ॥ प्रत्ययाः प्रधानमित्येवरूपं वचनमप्यशिष्यम् । कुतः अर्पण लोकतएव सिद्धेः ॥ कालोपसर्जने च तुल्यम् । १।२।५७ ॥ - अतीतापारात्रे पश्चार्थेनागामिन्याः पूर्वार्धेन च सहिनोदिवसोऽद्यतनः । विशेषणमुप- . सर्जनमित्यादि पूर्वाचा: परिभाषितं तत्राप्यशिप्पत्वं समानम् । लोकप्रसिद्धः ॥ चि- शेपणानां चाजातेः।११२१५२॥ लुवर्षस्य विशेषणानामपि तद्वल्लिङ्गवचने जाति वर्जयित्वा । पचालारमणीयाः । गोदी रमणीयो । अजातेः किम् । पञ्चाला निपदाः । गोदी प्रामः ॥ हरीतक्यादिषु व्यक्तिः * ॥ हरीतक्याः फलानि हरीतक्यः । खलतिकादिपु यचनम् * ॥ खलतिकस्य पर्वतस्यादूरभवानि खलतिकं वनानि । (नुष्यलुपि प्रतिषेधः * ॥ मनुष्यलक्षणे लुबर्थे विशेषणानां न । लुयन्तस्य तु भवती- पः । चना भभिरूपः ॥ धरणादिभ्यश्च । ४१२१८२॥ अजनपदार्थ भारम्भः । वरणानामदूरभवं नगरं वरणाः ॥ शर्कराया था। ४१२१८३॥ भरमाचातुरधिकस्य या लुप्स्यात् ॥ ठक्छी ध। ४ । २। ८४ ॥ शर्फगवाएती जः । कुमुदादौ यराहादौ च पाटसामयालले टच्कफो । यामहणमामात्य भी. मर्गिकोऽण सस्य लुम्यिकल्स: । पद् रूपाणि । शर्करा । शार्कग्म । शारिकम् । शरीपम् । करिकम् । शारकम् ॥ नद्यां मतुप् । ४ । २ ॥ ८ ॥ चातुरधिकः । शुमती ॥ मध्यादिभ्यश्च । ४।२।८६ ॥ भतु साचातुरकः । अनवर्षारम्भः । मधुमान् ॥ फुमुदनडयेतसेम्पोमतुः । ४१२१८७॥ सुमद्वान् । महान् । येनस्थान । आयोगानि अन्पे मापधापानि पदामाणेन यः॥ महिलायेति ययम् ॥ * ॥ महिप्मानाम देशः । नडशादाइलच् । ४ ३२१८८ ॥ नडलः । शादोभम्बालपामयोः । वादनः । शिक्षापापलन् ।४ ।२१८९॥ सितारतम् ॥ उत्करादिभ्यदछः।४।१।१०।। उत्सर्गः ॥ वरणा, हो, मायालमुण्डी, सी, ने, लामा, मह, मालिनि, जना, मा. पुकर, पम्ग, पम्पा, गु, जदिनी, ग. मग, श, रमा, मनी, गरमी। राति २, रिस. पदे, कामी, र, मि, Amr, E, वादा , म.ति, मामानी, साल, VATET, भासिन मन्, Ever, सा.,Mries रता, m. पर, PleRare Ar,free, भा, Arry, , my, re. Prin, , सरकार ·१२, पक्ष, पिल्व, वेणु, वेत्र, वैतस, भु, काठ, कपोत, तृण, धा, स्वतं -- . - इत्यतः प्राक् शेषाधिकारः ॥ रामायारपाराद्धखी ।४।२।१३।। प्रमादखी स्तः शेपे । गाष्ट्रियः । भवारपारीणः ॥ अयारागद्विगृहीताही निर्णय चेति वक्तव्यम् * ॥ अवारीण: । पारीणः । पारावारीणः । प्रकृतिविमान टयुटयुलन्ताः प्रत्ययाउच्यन्ते सेपां जातादयोऽर्थविशेषाः समविभक्षयश्च वहन प्रामादित्यनुवृत्तेः । मामेषकः ॥ फुलकुक्षिग्रीवाभ्यः श्वास्यलकारेषु । २।९६॥ कौलेयकः श्वा । कौलोऽन्यः । कौशेयकोऽसिः । कौक्षोऽन्यः । वाराणसेयम् ॥ दक्षिणापश्चात्पुरसस्त्यक् । ४।२।९८॥ दक्षिणेत्य, ऽलङ्कारः । प्रैवोऽन्यः ॥ नद्यादिभ्योढक।४।२।९७॥ नादेयम् । मार- मव्ययम् । दाक्षिणात्यः । पाश्चात्यः । पौरस्यः ॥ कापिश्याः ८फक्।४।। शुर्पणाय, श्यावनाय, नैवाफव, तण, वृक्ष, शाक, पलाश, विजिगीषा, अनेक, आनर, अर्क, गर्त, अग्नि, वैराणक, इटा, अरण्य, निशान्त, वर्ण, निचायक, शंकर, रोहित २ पति, उम्मि, पुष्करः, पुष्कल, मोदन, कुम्भी, कुण्डिन, माहिष्मती नगरी, वर्मती, बार ४ नदी, मही, वाराणमी, श्रावस्ती, कौशाम्बी, वनकाशाम्बी, काशपरी, फापरी, सारी १२८ famil महादीनां पुकाममा हात व . मानक्षममोम TATE | पियकाEिRE मदारगानाधिकार दिने को मिला गया । सफोगा | mi भा गया | गमा साकुफोनिवृत्तिमांग । भाग कुणी नि । ग्महणं सालोग rift मा माग ! ॥ इति पातुभिकाः॥ शेपे।४।२।१२।। भालादिधारणग्गादयोऽयं दोषणाऽपाचा एक पा गृह्यते पाशुष रूपम् । श्रावणः । भौतिः पुरुषः । पदि। सक्तयः । उसूपले क्षुण्णभौलूपलोपायकः । भरियाने भाधोरणा शकटम् । पतुर्दश्यां दृश्यते गातुर्दशं रसः । रोपानि लाणं चाधिकारप्रति ग्रामाद्यखनौ । ४।२।९४ ॥ प्रामीणः ॥ ४।२।९५ ॥ कुत्सितात्रयः प्रयः । तत्र जातादिः कायकः । ९९ ॥ कापिश्यां जातादि कापिशायनं मधु । कापिशायनी द्राक्षा । . रडोरम विशाल, वेत्र, अरीदण, सण्ड, वातागार, मन्त्रणाई, इन्द्ररक्ष, नितान्तवृक्ष, आवृक्ष इलुत्कादि। नापश्च। रति नहादिः। २ एते नहादिगु दटव्याः। दुष्पारा यलोपथ। इति कठ्यादिः। फाटा, मारा, सला, दावो, सेनकी, वस्वाया, वृषे । इति नद्यादिः।

·च।४।२।१००॥ चात् पा । राङ्कयोगौः । राङ्कवायणः । अमनुष्य इति । रायकोमनुष्यः ॥ धुमागपागुदक्प्रतीचोयत् । ४।२।१०१ ॥ म् । प्राच्यम् । अपाच्यम् । उदीच्यम् । प्रतीच्यम् ।। कन्यायाष्ठक।४।२। २॥ कान्धिकः ॥ वौँ बुक् । ४।२।१०३ ॥ वर्णनंदस्तस्य समीपदेशो तद्विषयार्थवाचिकन्याशब्दानुक् स्यात् । यथा हि जातं हिमवत्सु कान्धकम् ।। ययात्त्यप् । ४।२।१०४ ॥ अमेहकतसित्रेभ्यएव * ॥ अमान्तिकसहाथ- । अमात्यः । इहत्यः । वत्यः । ततस्त्यः । तत्रयः । परिगणनं किम् । उपरिधादव रिधः ॥ अव्ययानां भमात्र टिलोपः * ॥ अनित्योऽयं बहिपहिलोपविधानात् । न । आरातीयः ॥ स्पग्नेर्भुवइति वक्तव्यम् * ॥ नित्यः । निसोगते * ।। वातादौ तद्धिते ।८।३।१०१ ॥ हस्वादिणः परस्य सस्य पः स्यात्तादौ ते । निर्गतोवर्णाश्रमेभ्योनिष्टयश्चाण्डालादिः ॥ अरण्याषण: * ॥ आरण्या: नसः ॥ दूरादेत्यः * ॥ दूरेत्यः ॥ उत्तरादाहम् । औत्तराहः ॥ ऐपमोद्यः सोऽन्यतरस्याम् । ४।२।१०६ ।। एभ्यस्त्यव्वा । पक्षे वक्ष्यमाणो ट्युटयु- । पेपमल्यम् । ऐपमस्तनम् । ह्यस्त्यम् । ह्यस्तनम् । श्वस्त्यम् । श्वस्तनम् । पक्षे वस्तिकं वक्ष्यते ॥ तीररूप्योसरपदादालौ ।४।२। २०५ ॥ यथासं- न । काकतीरम् । पात्रलतीरम् । शैवरूपम् । तीररूप्यान्तादिति नोक्तम् । पहुच्यू. माभून् । थाहरूप्यम् ॥ दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां प्रा । ४।२।१०७॥ नोऽपवादः । पौर्वशालः । असंज्ञायां किम् । संज्ञाभूतायाः प्रकृतेर्माभूत् । पूर्वपुकाम- यो भवः पूर्वपुकामशमः । प्राचां मामनगराणामित्युत्तरपदवृद्धिः ॥ मद्रेभ्योऽन् ॥२॥१०८ ॥ दिक्पूर्वपदादित्येव । दिशोऽमद्राणामिति मद्रपयुदासादादिवृद्धिः । मद्रः । आपरमद्रः ।। उदीच्पग्रामाच पहाऽन्तोदात्तात् । ४।२। ९॥ अञ् स्यात् । शैवपुरम् ॥ प्रस्थोत्तरपदपलबादिकोपधादण् । ४ । । १२० । माहिकिप्ररथः । पालदः । नैलीनकः ॥ कैण्वादिभ्योगोत्रे ।४। । ११२ ॥ एभ्योगोत्रप्रत्ययान्तेभ्योऽण् स्यात् । कण्योगर्गादिः । काण्वस्य छात्राः वाः ॥ इव्यश्च । ४।२।११२॥ गोत्रे यइम् तदन्तादण् स्यात् । दाक्षाः । वे किम् । सौतगमेरिदं सौतमीपम् । गोत्रमिह शास्त्रीय ननु लौकिकं तेनेह न । णनीयम् ॥ न वाचः प्राच्यभरतेषु ।४।२।११३ ॥ स्मश्वेत्यणोऽपवादः । तिरन्तस्य प्रतिरोधीवाच्यः ॥ * ॥ भिन्दुस्तराम् । हिन्दुस्तराम् । २ पलदी, परिषद, रोमक, वाहीस, कलसीट, बहुकोट, जालकोट, कमलकोट, कमलकीर, कमलनिदा, 2ी, नैती, परिखा, सूरसेन, गोमती, परभरा, उदपान, यहोम । इनि पलयादिः । ३ अयं गणः दशाधिकशततमे 1१. पृष्टे पूरयः।

·विदागा। महादीनां कृण ।।२।११ | म ng MRI TARATM imat | पिंगादिग्गज मरामगंगापियकारपणेगा दिन की बिना गमो माग स्वती का प्रयोग कर ग्गा सागोनितिमाग । अम्गमा nirvinशिधानामिपि गरि नित ग्रहणं सर्वलोपालोति मात्रण शा॥ ॥ इति गातुभिकाः॥ गेपे।४।२।९२॥भपताविमरणगारो दोपपत्राऽनादप गुः । पा गृहाने पाखुरं रूपम् । श्रावणः शब्दः । श्रीनिषदः पुरुषः । दिपिटारा सत्तायः । उलूगाले धुण्णभोलूपलोपाययः । अधैरथारो भाषा:। पहिले शफटम् । पमुर्दश्यां पते पागु रशः शेषाति लक्षणं माधिकाध । तस्य वि इत्यतः प्राक् शेषाधिकारः ॥ राष्ट्रायारपारावी । ४।२।९३ ॥ भी प्रमाद्धखो स्तः शेपे । राष्ट्रियः । भयापारीणः ॥ अवारपाराद्विगृहीसादपि विपर घेति यतव्यम् * ॥ अवारीणः । पारीणः । पागवारीणः । इह प्रकृतिविशेषादा एपुटपुलन्ताः प्रत्यपाउच्यन्ते तेषां जातादयोऽविशेषाः समर्मविभक्तपश्च वक्ष्यन ग्रामाद्यखनौ । ४।२।९४ ॥ प्राम्यः । प्रामीणः ॥ फैयादिभ्योटका ४।२।९५ ॥ कुत्सितात्रयः कपः । तत्र जातादिः काप्रेषकः । नागरेकय प्रामादित्यनुत्तेः । मामेयकः ॥ फुलकुक्षिग्रीवाभ्यः श्वास्यलकारेषु । २।९६ ॥ कौलेयकः श्वा । कौलोऽन्यः । कौक्षेयकोऽसिः । कौशोऽन्यः । अवेय ऽलङ्कारः । प्रेयोऽन्यः ॥ नद्यादिभ्योढक् । ४।२।९७ ॥ नादेयम् । माहेयः वाराणसेयम् ॥ दक्षिणापश्चात्पुरसस्त्यक । ४।२।९८॥ दक्षिणेत्याजः मव्ययम् । दाक्षिणात्यः । पाश्चात्यः । पौरस्त्यः ॥ कापिझ्याः फक् । ४। ९९ ।। कापिश्यां जातादि कापिशायनं मधु । कापिशायनी द्राक्षा। शूर्पणाय, दयावनाय, नेवाकव, तृण, वृक्ष, शाक, पलाश, विजिगीषा, अनेक, आतप, फल, । अर्क, गर्त, अमि, वैराणक, इडा, अरण्य, निशान्त, पर्ण, निचायक, शंकर, अवरोहित, ३ विशाल, वैत्र, अरोहण, खण्ड, वातागार, मन्त्रणाई, इन्द्रदृक्ष, नितान्तवृक्ष, भाईवृक्ष । इत्युत्करादिः । र नह, पक्ष, बिल्व, वैणु, वैत्र, वेतस, इक्ष, काष्ठ, कपोत, तण, अश्या, दस्वत्वं च, त नलीपश्च । इति नधादिः। २ एते नहादिपु प्रष्टव्याः। कत्रि, उम्मि, पुष्करः, पुष्कल, मोदन, कुम्भी, युण्दिन, माहिष्मती नगरी, धर्मती, उड्या, प्रा नदी, मही, पाराणसी, श्रावस्ती, कौशाम्बी, वनकाशाम्बी, काशपरी, कारफरी, सादिरी, पूर्वचा -पंटा, मापा, शाल्या, गर्ग, सेनकी, दरवाया, नृप । इति मद्यादि। रङ्कोरमनुष् . पुध्याया यलोपच इति कश्यादि।

·"क1. अमनुष्य इति कामनुष्यः ॥ शुमागपागुदक्मतीचोयत् । ४।२।१०१ ॥ प्राच्यम् । अपाच्यम् । उदीच्यम् । प्रतीच्यम् ॥ कन्यायाप्टक् । ४१२॥ कान्धिकः ।। वणी चुक । ४।२।१०३ ॥ वर्णनंदस्तस्य समीपदेशो (पयार्थयाचिकन्याशब्दामुक् स्यात् । यथा हि जातं हिमवत्सु कान्यकम् ॥ त्यप् । ४१२११०४॥ अमेहकतसित्रेभ्यएव * ॥ अमान्तिकसहार्थ- त्या । इहत्यः । कत्यः । ततस्त्यः । तत्रत्यः । परिगणनं किम् । उपरियादव । अव्ययानां भमात्रे टिलोपः * ॥ अनित्योऽयं बहिषष्टिलोपविधानान् । भारानीयः ॥ स्यग्ने वइति वक्तव्यम् * ॥ नित्यः ॥ निसोगते * ॥ दौ तद्धिते । ८१३१ १०१ ॥ हस्वादिणः परस्य ससा पः स्यात्तादी निर्गतोवर्णाश्रमेभ्योनिष्टयश्चाण्डालादिः ॥ अरण्याण्ण: * ॥ आरण्या: दूरादेत्यः * ॥ दूरेत्यः ॥ उत्तरादाह । औतराहः ॥ ऐपमोघः तरस्थाम् । ४।२।१०६ ।। एभ्यस्त्यच्या । पक्षे वक्ष्यमाणी टपुटपु- पम् । ऐपमस्तनम् । हारूपम् । हस्तनम् । वस्त्यम । श्वस्तनम् । पो त्यते । तीररूप्योत्तरपदादनी ।४।२।१०५ ॥ यथासं- वीरम् । पाल्वलतीरम् । शैवरूप्यम् । तीररूप्यान्तादिनि नोक्तम् । पहुस्पू. माहरूपम् ॥ दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां नः । ४१२॥ १०७ ।। । पौर्यशाल: । असंज्ञायां किम् । संज्ञाभूतायाः प्रकृतेर्माभूत् । पूर्वपुकाम- वैपुकामशमः । प्राचां मामनगराणामित्युत्तरपदवृद्धिः ॥ मद्रेभ्योऽम् ०८ ॥ दिक्पूर्वपदादित्येव । दिशोऽमद्राणामिति मद्रपर्युशसादादिदृद्धिः। परमद्रः । उदीच्यग्रामाच पहचोऽन्तोदात्तात् । ४ । २ । स्थान् । शैवपुरम् ॥ प्रस्थोत्तरंपदपलधादिकोपधादण । ४ । माहिकिमयः । पालः । नलीनकः ॥ कण्यादिभ्योगोत्र ।। रभ्योगोत्रप्रापपान्नेभ्योऽण् स्यान् । कण्वोगादिः । पाण्यस्य भाषा: '। ४१२१११२॥ गोत्रे याम् तदन्तादण् स्यात् । दासाः । मङ्गभेरिदं सौतगमीयम् । गोत्रमिह शाली नतु लौकिक नेनेह न। हाः प्राच्यभरतेषु।४।३।११३ ॥धेपणोSEE | ·. * ॥ आपदादिराकृतिगगः । निदानीमुवान ঙাল। গার্গা। মাগান। সাগ: rirণমার মামা মস ममहणाय निगम ॥ गृहिणानामादिसम् ।।2102 10 मई मुदापरणाना मणे आतिदिगदगो पाग पदादीनि 121210 पृदगंशानि गुः ।। नामा १११४॥ गान माग | ! परमाणां देश।।१।७॥ गणामामादिगदमहं या पाशानि एणीपमनीयः । गीनगः । मोगाटी: अगि संगीन गौनः ।। फटः। एड किम् । आहिग्गया। कागज या मामोगण दमंज्ञा नकमा देवदाः । देवदत्तीयः ॥ भवतष्ठकमी । ४।२।११५ ।। गदारयनरतो भावल्कः । अन्त्यम् । भवदीरः। मृदादित्यनुरोः गन्तादणेय । मानः || काद दिभ्याटमिठी । ४।२।११६ । काउगारणाः । काशिकी | काशिन धेदिकी । येदिका ॥ आपदादि पूर्वपदाकालागार पत्कालिकी । आपत्कालिया । याहीकग्रामेभ्यश । ४ ।२।११७ ।। बाई प्रामवाचिभ्योपद्धेभ्यटमिटी स्नः । घराण्यादः । कानार नाम वाहीकप्राम: फास्तीरिफी । कास्तीरिफा ॥ विभापोशीनरेए । ४।२।११८॥ एषु ये मास्तद्वाचिभ्योद्धेभ्यष्ठन्निटी या स्तः । सौदर्शनिको । मौदर्शनिका । मौदर्शनीय ओर्देशे ठम् । ४।२।११९ ॥ उवर्णान्तादेशयाचिनष्ठम् । निषादकपुः ।। दकर्षकः । केऽणइति हवः । देशे किम् । पटोश्छात्राः पाटयाः । मिठं व्यावनी ठब्महणम् । वृद्धाच्छं परत्वादयं याधते । दाक्षिकर्षुकः ।। दृद्धात्माचाम् ।। २।१२० ॥ प्राग्देशवाचिनोवृद्धादेवेति नियमार्थ सूत्रम् । आढकजम्युकः । शा जम्युकः । नेह मल्लयास्तु । मालवास्तवः ॥ धन्वयोपधाद्धन् । ४।२।११ धन्यविशेषवाचिनोयकारोपधाच देशवाचिनोद्धाञ् स्यात् । ऐरावतं धन्य ऐरव कः । साङ्काश्यकाम्पिल्यशब्दो वुछणादिसूत्रेण ण्यान्तौ । साङ्काश्यकः । काम्पिर कः ॥ प्रस्थपुरवहान्ताच ।४।२ । १२२ ॥ एतदन्तादृद्धाद्देशवाचिनो स्यात् । छस्पापवादः । मालाप्रस्थकः । नान्दीपुरकः । पैलुवहकः । पुरान्तग्रहणमा धम् । प्राग्देशे तूत्तरेण सिद्धम् ॥ रोपधेतोः प्राचाम् । ४।२।१२३ ॥ रोप दीकारान्ताच्च प्रागदेशवाचिनोवृद्धाद्गुम् स्यात् । पाटलिपुत्रकः । इतः, कान्दक: त्यदादिः सर्वान्तर्गणः । २ काशि, वैदि, चरि, सांयाति, संवाद, अच्युत, मोदमान, शकुलाद, हस्तिक', कुनाम, करण, गोवासन, भारही, अग्न्दिम, अरित्र, देवदत्त, दरामाम, शीवावतान, युवराज, उपराम, मोदन, सिन्धुमित्र, दासामित्र, सुधामित्र, सोममित्र, छगमित्र, मधुमित्र, । इति फाश्यादिः । ३ आपा, अर्वनर इत्यापदादिगतिगतः ।

·तद्धितेषु शैपिका। जनपदतवध्योश्च । ४।२।१२४ ।। जनपदवाविनस्तदवधिवाचिनश्च वृद्धाद्गु- न स्यात् । आदर्शकः । भैगर्तकः ।। अवृद्धादपि बहुवचनविपयात् ।४।२ । १२९ ।। अवृद्धादृद्धाच जनपदतदवधियाचिनोवहुवचनविषयात्रातिपदिकागुल स्यात् अवृद्धादणोद्धाच्छस्थापवादः । अवृद्धाजनपदात्, आङ्गकः । अवृद्धाज्जनपदावधैः, आजमीढकः । वृद्धाज्जनपदात् , दार्चकः । युद्धाज्जनपदावधेः, कालजरकः । विपपग्रह- गं किम् । एकशेषेण बहुखे माभूत् । वर्तनी च धर्तनी च वर्तनी च वर्तन्या, तासु भवोवार्तनः ।। कच्छाग्निवनवोंत्तरपदात् । ४।२।१२६ ॥ देशवाचिगो वृद्धादयुद्धाच्च घुम् स्यात् । दारुकच्छकः । काण्डामकः । सैन्धुवक्नकः । याहुवर्त- कः ॥ धूमादिभ्यश्च । ४।२।१२७ ।। देशवाचिभ्योयुम् । धौमकः । तैर्धकः ।। नगरात्कुत्सनमावीण्ययोः ।४।२।१२८ ॥ नगरशन्दागुम् स्यात्कुत्सने भावीण्ये व गम्ये । नागरफश्चौरः शिसी या । कुरसनेति किम् । नागरामाह्मणाः ।। अरण्यान्मनुष्ये । ४ । २११२९ ॥ बुन् । अरण्याण्णइत्यस्यापवादः ।। पथ्यध्या- पन्यायविहारमनुष्यहस्तिप्विति वाच्यम् * ॥ आरण्यकः पन्थाः । अध्यायोन्पायो विहा- रोमनुष्योहस्ती वा ॥ वा गोमयेपु * ॥ आरण्यकाः आरण्यावा गोमयाः ॥ विनापा कुरुयुगन्धराभ्याम् । ४।२।१३०॥ कुन् । कौरवकः । कौरवः । यौगन्धर- कः पौगन्धरः ॥ मद्रज्योः कन् । ४।२।१३१ ॥ जनपदयुमोऽपवादः । मद्वेषु जातोमद्रकः । वृजिकः ॥ कोपधादण् । ४।२।१३२ ॥ माहिषिकः ।। कैच्छादिभ्यश्च । ४।२।१३३ ॥ देशवाचिभ्योऽण् । वुभआदेरपवादः । फाच्छः। सैन्धयः ॥ मनुष्यतत्स्थयोचुन् । ४।२।१३४ ॥ कच्छाधणोऽपवादः । कच्छे जातादिः काच्छकोमनुष्यः । काच्चकं हसितम् । मनुष्येति किम् । काच्छोगोः । अपदाती साल्वात् ।४।२।१३५ ॥ साल्वशब्दस्य कच्छादित्वादुमि सिद्धे नियमामिदम् । अपदातावेवेति । साल्यकोग्राझणः । अपदातौ किम् । साल्व पदाति- जति ॥ गोयवाग्योश्च । ४।२।१३६॥ साल्वाद्श् । कच्छाधणोऽपवादः। साल्विका यवागूः । साल्वकोगो: । साल्वमन्यत् ॥ गर्तोत्तरपदाच्छः ४।२।१३७१ 1 अप सूत्र गतेति विपश्यते तत् जनपदतवध्योरिति सूत्रस्थमाध्यविपदम् । २ धूम, पहण्ड, वादन, अर्जुनान, माइस्थली, भानाथली, मादिरस्थली, मानस्थली, भहस्पती, भास्थली, समुद्रस्थली, दाण्डायनस्पती. सनस्पटी, राजगृह, विदेह, सात्रामाद, दाप, मित्र- वर्ष, मम्माली, माकूल, भाजील, पादार, शान, संसराय, पर्यर, वर्ग, गर्त, भाननं, माटर, पाथर, पौर, पी, पाराशी, धातही, भाक्य, तीर्थ, फूलासावीरेषु, मम्मामाकी, मनुधे च, कुक्ष, मन्त- रोप, रि, अरुण, उग्जयनी, पहार, दक्षिणारय, साकेत । इति धूमादिः । ३ का, सिन्धु, वर्ण, गन्धार, मधुमत, कम्बोज, कश्मीर, सान्द, कुर, अनुग, द्वीर, भा, भ- पिक, करतार। इति कच्छादिः ।

·पनीर, अवस्यन्दन, कामप्रस्थ, खाडायन, काटेरणि, लावरणि, सौमित्रि, शैशिरि, आमुना है। नछस्यात् । मााणकोनाम जनपदोगन प्राणाभाधमीपिनस्तय जातीसगरी १४२॥ यन्मादिपभकोत्तरदादेशयानिनोटदामा म्यान् । टनिटारसगा। दाक्षिकन्धीयम् । दाक्षिपलदीयम् । दाभिनगरीयम । दाक्षिमामीयम् । दाक्षिहदीयन् ।। पर्वताच । ४।२।२४३ ।। पर्वतीयः ॥ विभापाऽमनुष्ये ।४।२।१४४॥ किम् । पार्वतीयोमनुष्यः ॥ कृकणपर्णाशारदाजे ।४।२।१४२ । भारद्वाजदेश- प्माकं वा अयं युष्मदीयः । अस्मदीयः ॥ तस्मिन्नणि च युष्माकास्माको। ४।३।२॥ युष्मदस्मदोरेताबादेशौ स्तः खयणि च । यौष्माकीन: आस्माकीनः । यौष्माक। आस्माकः॥ तवकममकावेकवचने।४।३।३॥ एकार्थवाचिनोयु- प्मदस्मदोस्तवकममको स्तः खव्यणि च । तावकीनः । तावकः । मामकीन:।माम.. कः । छे तु ॥ प्रत्ययोत्तरपदयोश्च । ७।२।९८ ॥ मपर्यन्तयोरेकार्ययोजना 21-TTTTT देगे। भयोSTI TA ITITTEE Tirmiri It मारि भ्यम II ITEM मा IFTTrail गीपम । अगमा भमा दिनानिrat mreform u gान पण जनगी । योग | MRTM min 0 मादिताः ॥ ीगण । प्रदीपम । औTATE प्राचा टादेः।४।२।१०॥ प्रादेशवामिनः पटाम मा । भगोडम फटनगर्गगम् । पटगांनीषण । माली IIT कम | ११२॥१४॥ वृद्धयाम मिद गममियांगन कादेशमा किने । गनीम् ।। न्तखोपधात् । ४।२।१४१ ॥ पाइताराम दाराशीन गः। शाल्मलिकीयः।गयोमुग्धीगः॥ कन्यापलदनगरग्रामदोत्तरपदात्।। मनुप्पभिन्नेऽर्थे पर्वताच्छोया स्थापोऽण् । पर्यनीयानि पार्यतानि या फलानि । वाचिभ्यामाभ्यां छ । कृणीयम् । पर्णीयम् । भारद्वाजे किम् । कार्कणम् । पार्णम् ॥ युष्मदस्मदोरन्यतरस्यां खञ्च । चाच्छः । पक्षेऽण् । युवा पृद्धादका - अमनु स्तः प्रत्यये उत्तरपदे च । त्वदीयः । मदीयः ॥ अर्धाद्यत् । ४।३।४॥ अयो। परावराधमोत्तमपूर्वाच।४।३१ रायम् । अवरायम् । अधमार्थ १ गह, अन्तःस्थ, सम, विषम, मध्य, मध्यंदिन, चरणे, उत्तम, अ, ब, मगध, पूर्वपक्ष, म पक्ष, अधमशास, उत्तमशाख, एकशाख, समानशाख, एकप्राम, समानाम, एकवृक्ष, एकपलाश, मि, प्रीती, आहिसि, आमित्रि, न्याडि, जि, आध्यश्वि, आनुशंसि, शशि, आमिॉम, भौति, वारा वाल्मीर, क्षमवृद्धि, आश्वाल, आगादमानि, ऐकविन्दवी, दन्ता, हंस, तन्खन, उत्तर, अनन्तर, पानमालापः, मनरायोः कुनच, देवस्य च । इति गहादिराहतियणः । शादिरानिगणः ।

·तद्धितेषु शैषिकाः। उत्तमायम् ॥ दिक्पूर्वपदाहश्च । ४।३।६॥ चाद्यत् । पौर्वाधिकम् । पूर्वाग्र- म् ॥ ग्रामजनपदैकदेशादौ । ४।३१७॥ प्रामैकदेशवाचिनोजनपदै- कदेशवाचिनश्च दिक्पूर्वपदादर्धान्तादठबौ स्तः । इमेऽस्माकं प्रामस्प जनपदस्प या पौर्वार्धाः । पौर्वाधिकाः । प्रामस्य पूर्वस्मिन्नर्थे भवाइति तद्धितार्थे समासः । ठग्रहणं स्पष्टार्थम् । अञ्चेत्युक्ते यतोऽप्यनुकर्षः संभाव्येत ॥ मध्यान्मः । ४ । ३१८॥ मध्यमः ॥ अ सांप्रतिके ।४।३१९॥ मध्यशब्दादकारप्रत्यय: स्यात्सांप्र- तिकेऽर्थे । उत्कर्षापकर्षहीनोमध्योवैयाकरणः । मध्यं दार । नातिहस्वं नातिदीर्घमि- सर्पः ॥ दीपादनुसमुद्रं यम् । ४।३।१०।। समुद्रस्य समीपे योद्वीपस्तद्विष- याहीपशब्दायम् स्यात् । द्वैप्यम् । द्वैप्या ॥ कालाहम् । ४ । ३ । ११॥ कालवा- चिभ्यष्टम् स्यान् । मासिकम् । सांवत्सरिकम् । सायंप्रातिकः । पौनापुनिकः । कथं तहि शार्वरस्य तमसोनिषिद्धये इति कालिदासः, अनुदितौपसरागेति भारविः, समा- नकालीनं प्राकालीनमित्यादि च । अपभ्रंशाएवैतइति प्रामाणिकाः । तत्र जातइति या- वकालाधिकारः ॥ श्राद्धे शरदः । ४।३॥ १२॥ ठम् स्यात् । अत्वणोऽपवा- दः । शारदिकं श्राद्धम् ॥ विभापा रोगातपयोः।४।३।१३ ॥ शारदिकः । शारदोया रोगातपोया । एतयोः किम् । शारदं दधि ॥ निशामदोपाभ्यां च।४।३।१४॥ वा ठञ् स्यात् । नैशिकम् । नैशम् । प्रादोषिकम् । प्रादोपम् ॥ श्वसस्तुद च । ४।३।१५॥श्वमशब्दान् वा स्यात्तस्य तुडागमश्च ॥ दो- रादीनां च।७।३१४॥ द्वार, स्वर, व्यल्कश, स्वस्ति, स्वर, सस्पकृत् , स्वादु, मृदु, श्वस् , श्वन , स्व एषां न वृद्धिरैजागमश्च । शौवस्तिकम् ॥ संधियेलातु- नक्षनेभ्योऽण् । ४।३।१६ ॥ संधिवेतादिभ्यस्तुभ्योनक्षन्नेभ्यश्च कालगृत्ति- भ्योऽण् स्यात् । सन्धिवेलायां भवं सान्धियतम् । प्रेमम् । तैपम् ।। सन्धिवेला, संध्या, अमावास्या, अयोदशी, चतुर्दशी, पौर्णमासी, प्रतिपत् ॥ संवत्सरात् फलपर्वणोः * ॥ सांवत्सरं फलं पर्व या । सांवत्सरिकमन्यत् ।। प्रावृपएण्यः।४।३।१७।। भाषेण्यः । वर्षाभ्यष्टक । ४।३॥ १८॥ वासु साधु वार्षिकं वासः । काला- साधुगुप्पंपच्यमानेष्विति साध्वर्षे ॥ सर्वत्राण च तलोपश्च । ४।३।२२।। हेमन्तादण् स्यात्तलोपश्च वेदलोकयोः । चकारात्पक्षे ऋत्वम् । हैमनम् । हैमतम् ॥ सायंचिरंपामगेऽच्पपेभ्पष्टपुटशुलौ तु च।४।३॥ २३ ॥ सायमित्या. विभ्यश्चनुभ्योऽव्ययेभ्यश्च कालवाविन्यपुरधुलो स्तस्तयोस्तुर् च । तुटः प्रागनाई. शः । अनद्यतनइत्यादिनिर्देशन् । सायन्तनम् । चिरन्तनम् । माइगोरेदन्तत्वं १ अपंगणो मून एरोक्तः। २ भामपि मुले पटिनः । परं सत्र समावेति पासमिति शेखरतोगाम् ।

·अवस्करकः॥पथः पन्थ च।४।३।२९॥ पथि जातः पन्धकः। अमा वास्यावा।४।३।३०॥ अमावास्यक: । आमावास्यकः ॥ अच।।। श्रविष्टासु जान: श्रविष्ठः । फल्गुनः इत्यादि । चित्रारेवतीरोहिणीभ्यालिन 1 - राष्ट्रियः । अवारपारीणागादि ॥ प्रापटप । ४।३।२२॥ पमन्यात धिः ॥ दिशोऽमद्राणाम् । ७।३ । १३॥ दिग्याचकाग्जनपदवाचिनोवृद्धिः रादुन्। ४।३॥ २८॥ पूर्वाह्नकः । अपराहकः । आर्द्रका । मूलकामदोपकः। ३।३१॥ अमावास्यः । सिन्ध्यपकराभ्यां कन् ।४।३।३२॥ सिन्धुरः धास्वातितिप्यपुनर्वसुहस्तविशाखापाढायहुलालुक् ।४।३।३४॥ तलुकि ।१।२।४९॥ तद्धितलुकि सयुपसर्जनषीप्रत्ययस्य लुक् सान। निदान মিল । না । না । ধনন। বনামঃ firrশ, पनाम: * ॥ frयम I AM | RAHIM Afriतमन् ॥ प्रिन्न आदिमम् । पमम् ॥ अन्नान • IMAM विभाहारामा भ्याम् । ४।३।२४ ॥ भागो टगुटगुली गा र म । पठन पूर्णदेगनम् । आगगगग । कालगलिगा । पूर्वादः गोपरि किया है। पूर्वाहानम । अपगहानम् । पीडितम । भागरिकम तन जातः । ४।३। २६ ॥ गममीगमर्गागागागोऽणारगोगा | गुमे नाना नामः । भीनः । पादः । प्रालि नागः प्रापिकः ॥ मनायां जरदोबुन् । ४।३॥ २७॥.. स्वणोऽज्यादः । शाग्दफादर्भनिरोपामुद्रनिगा | उत्तरपदस्य । ७।३।१०॥ अधिकागेऽगम् । हनग्गाम्माघार ।। अयगयाहतोः।७।३।११ || भार ययाचिनः पूर्वपदाटगुयानिनोऽनामादरचोदिः गा मिनि गिनि किति च मंदिरे परे । पूर्वयार्षिकः । अपरहेमनः । भयगयान्किम् । पूर्यास गासु भयः पारंवधिः परतोदिमद्विधाययययानामिति तदन्राविधिः पूर्वग्रह तु न अयायायामागत् ॥ तु सर्यार्धाजनपदस्य । १३ उत्तरपदस दिः । सुपाशालकः । भग शालकः । जनपदतदयध्योरिति युम् । सुसर्यादिशब्दभ्योजनपदस्पेति सदनानि पूर्वपाञ्चालकः । दिशः किम् । पूर्वपञ्चालानामयं पीपचालः । अमद्राणां किम् । पौर्वन द्रः । योगविभागउत्तरार्थः ॥ प्राचां ग्रामनगराणाम् । ७।३।१४॥ दिश परेपा नगरवाचिनां ग्रामवाचिनां चाङ्गानामवयवस्य च वृद्धिः । पूर्वपुकामशमः । नगरे, पूर्वपाटलिपुरकः । कच्छाद्यणि मनुष्यबुभि च प्राप्त । अपाया । औसा प्राप्त ॥ अणनी ।४।३॥ ३२॥ क्रमात् स्तः । सैन्धयः । आपकरः ॥ । पूर्येषुकामशम्यां भवः पूर्याहापराहा मूलभदोपावकः अविष्ठाफल्गुन्यनुरा ·तद्धितेपु शैपिकाः। मुपसंख्यानम् * ॥ चित्रापां जाता चित्रा । रेवती। रोहिणी । आभ्यां नुस् तद्धितलुकी- नि लुकि कृते पिप्पल्यादेराकृतिगणत्वात्पुनः ।। फल्गुन्यपादाभ्यां टानी वक्तव्यौ * ।। विपामित्येव । फल्गुनी । अपाढा ॥ अविष्ठापादाभ्यां अण्वक्तव्यः * ॥ अखियामपि । श्राविष्ठीयः । आपाटीयः ॥जे प्रोष्ठपदानाम् ॥७॥३॥१८॥ प्रोष्टपदानामु- तरपदस्थाचामादेरनोवृद्धिः स्थानातार्थे निति णिति किति च । प्रोष्टपदासु जातः प्रोष्ठपादीमाणवकः । जे इति किम् । मोष्टपदास भवः प्रोष्टपदः । बहुवचन निर्देशापया- पोऽपि गृह्यते । भाद्रपादः ॥ स्थानान्तगोशालखरशालाच । ४।३॥३५॥ एभ्योजाताप्रित्ययस्य लुक सात् । गोस्थानः । गोशालः । खरशास: । विभाषा से- नंनि नपुंसकत्ये हस्वत्वम् ॥ यत्सशालाभिजिदश्वयुकशतभिपजोया । ४ ।३१३६॥ एभ्योजातास्सि ग्वा सान् । वरसशाले जातोवत्सशालः । वास- शालः । इत्यादि । जाताचे प्रतिप्रसूतोऽण्या डिग्रताव्यः * ॥ शतभिषजः । शत- मिप: । शतभिषक् ॥ नक्षत्रेभ्योयहुलम् । ४।३।३७ ॥ जातामत्ययस्य । पलं लुक स्यात् । रोहिणः । रोहिण: ॥ कृतलब्धीतकुशलाः।४॥३॥ • २८ ॥ तत्रेत्येव । झुम्ने कृतोलब्धः क्रीतः कुशलोवा मौरः । प्रायभवः। ४। । ३ ॥३९॥ तप्रेत्येव । सुने प्रायेण पाहुल्येन भवति सौमः। उपजानूपकर्णी- पनीवेष्ठन् । ४।३।४० ॥ औपजानुकः । औपकणिकः । औरनाधिकः ।। संभूते । ४।३ । ४१ ॥ सुप्ने संभवति स्रोमः । कोशादृम् । ४ । ३ ॥४२॥ कौशेयं यत्रम् ॥ कालासाधुपुष्पयत्पच्यमानेषु।४।३।४३ ॥ हेमन्त गराधुमन्नः प्राकारः । वसन्ने पुष्यन्ति वामन्यः कुन्दलताः । शदि पच्यन्ते शारदाः शालयः ।। उसे घ१४।३।४४ ॥६मन्ते उत्पन्ने हेमन्तापयाः ॥ आ- वयुग्पायुम्।४।३।४२॥ उभीडाः। आधागापुताभाभकामाना प्रीमयमन्नादन्यतरस्याम् । ४।३।४३ ॥ पक्षे ऋषण् । मैष्मकम् । म मम । बागलकम् । यामन्नम् ।। देयमृणे।४।३।४७॥ कालादित्येय । मारे देशमृर्ण भामिकम् ॥ फलाप्यश्वत्ययययुसाहन् । ४।३।४८ ॥ पम्मिन् काले मयूगः कलापिनोभवन्ति मउपमागकटारी तर देशमुणे पटारकम् । अध- पर फलमसमानाः कालोऽभल: । पम्मिन् कानोऽभरपाः फलनि प्रदेशमा सलम । परिमन परयुरमुत्पर नए देशं पयरकम ॥ प्रीष्मायरममादुन्न् । ५११४॥ प्री देषणं मममम् । भागमम् ॥ मंपत्मरामहागणी- भाटभ । ४१ (२०॥ माम् । मांगरियम ( मांगापम् । भागि. कम । भामकम् ॥ पाइरति मुगः । ४गचित गर नामा भगायः ः पामारी मग त । नि मानि ·चास- पोर्वनागरः जङ्गलधेनुवलजान्तस्य वि. कौरजाङ्गलम्। भापितमुत्तरम् । ७।३ । २५॥ जगलाद्यन्तस्याङ्गस्य पूर्वपदस्याचामादेरवां वैश्वधेनवम् । वैश्वधैनवम् । सौवर्णवलजम् । सौवर्णवालजम् ॥ दृतिकुक्षिक अन्त: अन्तर्वेश्मम् । तत्र भवमान्तर्वेश्मिकम् । आन्तर्गणिकम् । अध्यात्मानित २०॥ एपामुभयपदवृद्धि: स्यात् मिति णिति किति च । आधिदैविकम् । आधिभौति. पादित्ययादीर्घसत्रप्रेयसामात् । ७।३।१॥ एपा पक्षानां वृद्धिगावा- देशमान भिति णिनि किति च । दाविकम् । देविकाकूले भवादाविकाकूला र सिन,२०, भाति, भन्त, मुन्न, जयन, मेर, यूग, उसकारमझायाम, न्याय, वंश, वार' परिमुत, परिन, पौर, पर्यटन, परिमीर, उसमीप, उपरशूग, उसालार, अनुराय, भर अय, भक्ति, अनुमन, अनुमान, अर्मन, अनुमान, अनुग, अनुगर, अनुश, निशाणr, , भादर, अमकमा, भाग, अमिय, भगक्ष्य, 2 रमच्या मासि, रिमम, भावना मगर सिद्धान्तकौमुद्याम नैशोमृगः । नैशिकः ॥ तदस्य सोढम् । ४।३।५२॥ कालादित्यैव । निशा- सहचरितमध्ययनं निशा तत्सोढमस्य नैशिकः। नैशःतन भयः।४।३।३।। सुन्ने भवः सोमः । राष्ट्रियः ॥ दिगादिभ्योयत् । ४ । ३.। ५४॥ दिश्यम् । वर्यम् ॥ शरीरावयवाच । ४।३।१६॥ दन्त्यम् । कर्ण्यम ॥ माचा नगरान्ते । ७।३।२४ ॥ प्राचां देशे नगगन्तेऽङ्गे पूर्वपदस्योत्तरपदस मादरचोद्धिजिति णिति किति च । सुहानगरे भवः सौझनागरः । प्राचां किम् । मनगरमुदक्षु तत्र भवोमानगरः ॥ द्विरुत्तरपदस्य वा मिति णिति किति च । कुरुजङ्गले भवं कौरुजङ्गलम् । लशियस्त्यस्त्यहेर्दन् । ४।३।५६॥ दातेयम् । कौक्षेयम् । कलशिर्घटः शन भवं कालशेयम् ॥ ग्रीवाभ्योऽण् च । ४।३।२७॥ चात् ढन् । प्रैवेयम् । प्रवन् । गम्भीरायः । ४।३।५८॥ गम्भीरे भवं गाम्भीर्यम् । अव्ययीभावा: च । ४ । ३ ॥१९॥ परिमुखंभवं पारिमुख्यम् ॥ परिमुखादिभ्यएवेष्यते * ॥ नेह। औपकूलः ॥ अन्तः पूर्वपदाम् ।४।३।०॥ अव्ययीभावादित्येव । वेश्याने प्यते * ॥ अध्यात्म भयमाध्यात्मिकम् ॥ अनुशतिकादीनां यम । ऐहलौकिकम् । पारलौकिकम् । अध्यात्मादिराकृतिगणः ॥ .. गर्ग, पूस, गण, पक्ष, पाय, मित्र, मेधा, अन्ना, पयिन् , रहस् , अलीक, उसा, पासातहिकारिता १पषमाारसम्यानम् ॥ ॥ पारमन्यः । Prarte अधिमा, पागाध्यमादिनियः । Edi च।७।। देविकाशित ·- -- तद्धितेषु शैषिकाः। लयः । शिशपायाविकारः शांशपश्चमसः । पलाशादिभ्योवेत्यम् । दित्यौहइदं दा- यौहम् । दीर्घसत्रे भत्रं दासत्रम् । श्रेयसि भवं श्रायसम् ॥ ग्रामात्पर्यनुपूर्यात् ।४।३।६१ ॥ ठञ् स्यात् । अव्ययीभावादित्येव । पारिवामिकः । आनुमामिकः।। जिह्वामूलाङ्गुलेश्छः। ४१३१६२॥ जिह्वामूलीयम् । अड्डलीयम् । वर्गान्ताच । ४१३१६३॥ कवर्गीयम् ॥ अशन्दे यस्खावन्यतरस्याम् । ४।३।६४॥ पक्षे पूर्वेण छ । मवर्यः । मद्वर्गीणः । मद्वर्गीयः । अशन्दे किम् । कवर्गीयोवर्णः ।। कर्णललाटात्कनलंकारे।४।३।६५ ॥ कणिका । ललाटिका । तस्य व्या- ख्यानइति च व्याख्यातन्यनाम्नः।४।३ । ६६ ॥ सुपा व्याख्यानः सोपी अन्धः । तेडः । कार्तः । सुप्सु भवं सौपम् ॥ यहचोऽन्तोदात्तादृश् । ४।३। ६७ ॥ पवणवयोर्विधायकं शास्त्रं पत्वणत्वम् । तस्य व्याख्यानस्तत्र भघोवा पा- वणविकः ॥ ऋतुयज्ञेभ्यश्च । ४ । ३ । ६८ ॥ सोमसाध्येषु थागेप्वेतौ प्रसिद्धौ तान्यतरोपादानेन सिद्ध उभयोरुपादानसामर्थ्यादसोमकाअपीह गृह्यन्ते । अभिप्टो- मस व्याख्यानस्तत्र भवामिष्टोमिकः । वाजपेयिकः । पाकपज्ञिकः । नावपशिकः। बहुवचनं स्वरूपविधिनिरासार्थम् । अनन्तोदात्तार्थआरम्भः ।। अध्यायेप्वेवः । ४१३१६९॥ ऋषिशब्देभ्योलक्षणया व्याख्येयमन्यवृत्तिभ्योभवे व्याख्याने चा- ध्याये ठम् स्यात् । वसिष्टेन दृष्टोमन्त्रीवसिष्टस्तस्य व्याख्यानस्तत्र भवोवा वासिष्टिको ऽध्यायः । अध्यायेषु किम् । वासिष्टी ऋक् ॥ पौरोडाशपुरोडाशात्छन् । ४। ३१७०॥ पुरोडाशसहचारितोमन्त्रः पुरोडाशः सएव पौरोडाशः । ततः छन् । पौरोटा- शिकः । छन्दसोयदणी । ४ ॥३॥७॥ छन्दस्यः । धान्दसः ॥ यजुद्रामणकर्म- धमाध्वरपुरश्चरणानामाख्याताहरु । ४।३।७२ ॥ व्यः । ऐटिकः । । पारकः । अत् । चातुहोवृकः । ग्रामणिकः । आर्थिकः । इत्यादि । अगयना. दिभ्यः । ४।३१७३॥ उमादेरपवादः । भार्गयनः । औपनिषदः । वैयाकरणः ।। ततआगतः।४।३.१७४ ॥ घुमादागतः सोमः ॥ ठगायस्थानेभ्यः ॥४॥ १३.७९ ॥ शुल्कशालायाआगतः शौकशतिकः । शुण्डिकादिभ्योऽण् ।। (१३१७३ ॥ आयस्थानटकरछादीनां चापवादः । शुण्डिकादागतः पौण्डिफः । का- कोणः । वैः ॥ विधायोनिसंपन्धेभ्योवुम् । ४।३१७७॥ औपाध्यापकः । गगन, भ्याख्यान, छन्दोमान, छन्दोमाश, छन्दविविति, न्याय, पुनरुक्त, निरत, ग्यास रम, निगम, पास्तुविधा, विद्या, भाविया, विया, उत्थान, उत्गद, रस, संवत्सर, उपनिषद मत, निमित, शिक्षा, मिक्षा इत्यूगयनादिः । कि, कण, पण, दिल, पान, उपल, तीर्थ, मृमि, वण, पाकिस - ·- - 1 - देगरगमा परम् ॥ मग ना४।३।८३॥ गमम् रामना अभिनिष्मामतियारम् ।४।३1८६ ॥ गरि । गुमममिनिसात सोमं कान्यपुरुमद्वारम् ॥ अधिगृल्प गृत मन्य।४11८॥ तहिये। शिशुमान्दयमसभयन्दन्द्रजननादिभ्ययः । ४।३1८८॥ सिम भ्यश्छः पचेते।४।३।९१॥पर्वतवाचिनः प्रथमान्तादभिजनशब्दादस्पेल। ।९२॥ शण्डिकोऽभिजनोऽस्य शाण्डिक्यः ॥सिंन्धुतक्षशिलादिभ्योऽणौ .५ तक्षशिला, वत्सोद्धरण, कैर्मेदुर, प्रामणी, उगल, मोटुकर्ण, सिंहकर्ण, संकुचित, किनर, कागती PRETIRTHILI THE REME पितुगंध।४111304x7MERHITTER गोप्रादागा mantra TIME PATTERS नमा मनिपुगे Trailer Titute गर्म भाग 1 yr : riture | HIT भोसनम् । भो। भाने पुगम । भौगम मनुष्योगारां रुEI147 गमारागर्ग FAT INTERATE ImirmirmTTIMEnाद न TATHITERA प्रभात गनी गहा ॥ पिरान यः । ४।।४ादूगमा मोनगिः । तहमा निधिदूतगाः । ४ गत सोमः । पन्यापूवीरा । शारीरफमशिफला गुगांमन्यः शारापोवार भामिनि स्वभेदोपचागर प्रान्दनं शिशुमन्दः । तमधिारा कृतीमय: निन्दीपः । यमस ममा यमसभन श्रीयत्वं निपातनात् । यमसभीषः । किरातार्जुनीयम् । इन्द्रजननादिगठनिगण इन्द्रजननीयम् । विरुद्धभोगनीयम् ॥ सोऽस्य निवासः । ४।३।८९॥ए नियासोऽस्य स्रोमः ॥ अभिजनश्च । ४।३।१०॥ सुमोऽभिजनोऽस्स सोमः। स्वयं यसति सनिवासः । यत्र पूरुपितं सोऽभिजनाति विवेकः । स्यात् । हृदोलः पर्वतोऽभिजनोयेपामायुधजीविना से ट्रोलीयाः । आयुधेति किस ऋक्षोदः पर्वतोऽभिजनोयेषां ते आझेदाद्विजाः ॥ शंण्डिकादिभ्यो १ इन्द्रजनन, प्रशुनागमन, सीतान्वेषण, विरुद्धभोजन । इति इन्द्रजननादिराकृतिगणः । २ द्वन्द्व देवामुरादिभ्यः प्रतिषेधः ॥ * ॥ देवासुरम् । राक्षौमुरम् । गौणमुख्यम् । । ३ शाण्डिक, सर्वसेन, सेवार्श, शक, शट, रक, शश, बोध । इति शण्डिकादिः । सिन्धु, वर्ण, मधुमत, कम्बोज, साल्य, कश्मीर, गन्धार, किष्किन्धा, उरसा, दरद, इति सिन्धवादि। आयुध म्यः।४। मन्दिर पर्वत, अवसान, या, कंग । इति तक्षशिलादिः।

·तद्धितेषु शैपिकाः। ४।३।९३ ॥ सिन्ध्वादिभ्योऽण् तक्षशिलादिभ्योऽञ् स्यादुक्तेऽथें । सैन्धवः। तक्ष- शला नगरी अभिजनोऽस्य ताक्षशिलः ॥ तूदीशलातुरवर्मतीकुचवाराड्डा- छपढश्यकः । ४१३१९४॥ तूदी अभिजनोऽस्य तौदेयः । शालातुरीयः । वामतेयः । फौचवार्यः ॥ भक्तिः।४।३।९५॥ सोऽस्येत्यनुवर्तते । भज्यते सेव्यते इति भक्तिः । सुनोभक्तिरस्य सौनः ॥ अचित्ताददेशकालाट्टक् । ४ । ३ १९६॥ अधूपा भक्तिरस्य आपूपिक: । पायसिकः । अचित्तारिकम् । देवदत्तः । अदेशाकिम् । सोमः । अकालाकिम् । श्रेष्मः ॥महाराजाहक ।४।३१९७॥ माहाराजिकः । वासुदेवार्जुनाभ्यां वुन् । ४।३।२८ ॥ वासुदेवकः । अर्जुनकः ॥ गोत्र- क्षत्रियाख्येभ्योबहुलं बुन् । ४ । ३ १ ९९ ॥ भणोऽपवादः परत्वाद्वद्धाच्छं चायते । ग्लुचुकायनिर्भक्तिरस्य ग्लौचुकायनकः । नाकुलकः । यहुलग्रहणान्नेह । पा- णिनीभक्तिरस्य पाणिनीयः ।। जनपदिनां जनपदयत्सर्वं जनपदेन समा- नशब्दानां बहुवचने ।४।३। १०० ॥ जनपदस्यामिवाचिनां पहुवचने जनपदवाचिना समानश्रुतीनां जनपदवत्सर्व स्यात्प्रत्ययः प्रकृतिश्च । जनपदतदवध्योति प्रकरणे ये प्रत्ययाउक्तास्तेऽत्रातिदिश्यन्ते । अङ्गाजनपदोभक्तिरस्याङ्गकः । अङ्गाः। क्षत्रियामकिरस्याङ्गकः । जनपदिनां किम् । पञ्चाला प्राह्मणाभक्तिरस्य पञ्चालाः । जनपदेनेति किम् । पौरवोराजा भक्तिरस्य पौरवीयः ॥ तेन मोक्तम् । ४।३ । १०१ ।। पाणिनिना प्रोक्तं पाणिनीयम् ॥ तित्तिरियरतन्तुखण्डिकोखा- च्छण । ४।३।१०२॥ छन्दोमाह्मणानीति तद्विपयता । तित्तिरिणा प्रोक्तम- धीयते तैत्तिरीयाः ॥ काश्यपकौशिकाभ्यामृषिभ्यां णिनिः। ४१३ ॥ १०३ ॥ काश्यपेन प्रोकमधीयते काश्यपिनः ॥ कलापिवैशम्पायनान्तेवा. सिभ्यश्च । ४।३।१०४॥ कलाप्यन्तेवासिभ्यः, हरिगुणा मोक्तमधीयते हारि- द्रविणः । वैशम्पापनान्तेवासिभ्यः, आलम्धिनः ॥ पुराणमोक्तए प्रारमणकल्पेषु ।४।३।१०५ ॥ तृतीयान्तामोका णिनिः स्यात् । पयोक्तं पुराणोक्ताश्चेद्राम- पकस्पास्ते भवन्ति । पुराणेन चिरन्तनेन मुनिना प्रौकाः, भगु, भालविनः । शाट्याय- न, साध्यायनिनः । फल्पे, पिङ्गेन प्रोत: पैट्टी कल्पः । पुराणेति किम् । थाज्ञयत्स्या- नि बामणानि । आश्मरथः कल्पः । अणि आपरपस्येति पलोपः ॥ शौनकादिभ्य- छन्दसि । ४।३।१०६ ॥ सन्दस्यभिधेये एभ्योणिनिः । शौनकेन प्रोतमधीय- सर्वपासी सर्व पात्र वसतानि वासुः । बाहुलकाण, सयासी देवध वासुदेवः, तेन मोरक्षत्रियाया- भागदुनोविधान सार्यकम् । २शीनर, वाजसनेय, पारिव, शार, साय, सायन, सम्भ, एन्ध, पर्शन, रहसार, . बहुरष्ट, क्याट, कपार, तल, दश, पुरषांसा, अश्वत । इति सानादि।

·हमारमा भारतमा ifतिषमाणाविधान। "पर, पा, पि, कार, मैना, मिरिधि देवगम, पीपर बम कर्मन्दकृशा- ।४।३।१२८ ॥ तेन कृते संज्ञायाम् । कुलालेन कृतं कौलालकम् । वारुडकम् ॥ पाकिसकारणार नामा सिद्धान्तकौमुद्याम् से शौकिनः ॥ कठपरकाया । ४।३।१०७ ।। आभ्यां प्रोकप्रत्ययस्य मुह स्यात् । कठेन प्रोक्तमधीयते का । नरका कलापिनोऽण् ।४।३।१०८] कलापिना प्रोक्तमधीयते कालापाः || नातालो समाचारिपीटाकलापिका मितैतिलिजाजालिलाङ्गालिशिलालिशिखण्डिसूफरसद्मसुपर्वणामुपसंरपानाडिलोपः ॥ ६. गलिनोढिनुक । ४ । ३ । १०९ ॥ छगलिना प्रोक्तमधीयते छागलेयिनः । पाराशर्यशिलालिभ्यां भिक्षुनटसम्रयोः।४।३ । ११० ॥ पाराश प्रोक्तं भिक्षुसूत्रमधीयते पाराशरिणोभिक्षयः । शैलालिनोनटाः ।। श्वादिनिः । ४ । ३ । १११ ॥ भिक्षुनटसूत्रयोरित्येव । कर्मन्देन प्रोतमधीपने फर्मन्दिनोभिक्षयः । कृशाश्विनोनटाः ॥ तेनैकदिक । ४।३ । ११२॥ मा अद्रिणा एकदिक् सौदामनी ॥ तसिथ।।३।११३ ॥ स्वरारिपादाद व्ययत्वम् । पीलुमूलेन एकदिक् पीलुमूलतः ॥ उरसोयश्च । ४।३॥ ११४ ॥ शसिः । अणोऽपवादः । उरसा एकदिक् उरस्यः । उरस्तः । उपज्ञाते । ४।३. ११५ ॥ तेनेत्येव । पाणिनिना उपज्ञातं पाणिनीयम् ॥ कृते अन्धे । ४।३ ११६ ॥ वररुचिना कृतोवाररुचोप्रन्थः ॥ संज्ञायाम् । ४ । ३ । ११७॥ त्येव अप्रत्यार्थमिदम् । मक्षिकाभिः कृतं माक्षिकं मधु ॥ क्षुद्राभ्रमरचटरपादपाश् । ४।३।११९ ॥ तेन कृते संज्ञायाम् । कृतं क्षौद्रम् । भ्रामरम् । वाटरम् । पादपम् ॥ तस्येदम् । ४।३ । १२० ॥ गोरिदमौपग्यम् ॥ वहेस्तुरणिट् च * ॥ संबोदः स्वं सांवहित्रम् ॥ अग्नीधः झारणे रण भं च * ॥ अग्निमिन्धे अमीत्, तस्य स्पानमानीभ्रम्, सास्थ्यात्सोऽव्यापीभः । समिधामाधाने पेण्यण * ।। सामिधेन्योमन्त्रः । सामिनी ऋक् ॥ रथावत् । ४, ३ । १२१ ॥ रणं चक्रम् ॥ पम्रपूर्यादम् । ४।३ । १२२ ।। पत्रं याइनम्। अश्वरथस्दमाश्वरथम् ॥ पनाघ्वर्युपरिपथ । ४।३ । १२३ ॥ भम् ॥पत्रा द्वादी * ॥ अश्वस्येदं पहनीपमाघम् । भाध्ययंवम् । पारिषदम् ॥ हलसीरा: या । ४ । ३ . १९४ ॥ हालिफम् । मैरिफम् ॥ यदायुन्यैरमैयुनिकपोः।। का काकोरिका । कुराकुशिकिया । येरे दैयारागादिनिश | दैया पुरम् ।। गोत्रधरणायुम् ।।१२।। भौगएकम् । परणादामापपोरिति वक्त सम, बार, TRAI, TIMIREET कुलालादिम्यो क्षुद्राभिः - ·-- । तद्धितेपु विकारार्थकाः। व्यम् * ॥ काठकम् ॥ सङ्घाङ्कलक्षणेष्वव्यत्रिनामम् । ४।३।१२७ ।। घरेपमहणमपि कर्तव्यम् * ॥ अन् । वैदः सङ्घोऽङ्कोपोपोवा । पैदं लक्षणम् । पञ्, गार्गः । गार्गम् । इम्, दाक्षः । दाक्षम् । परम्परासंबन्धोऽङ्कः । साक्षातु लक्षणम् ॥ शाकलादा।४।३॥ १२८ ।। अण् वोकेऽर्थे । पक्षे चरणत्वादुन् । शकलेन मो. तमधीयते शाकलास्तेप सङ्घोऽवोघोषोवा शाकलः । शाकलकः । लक्षणे श्लीयता ।। छन्दोगौक्थिकयाज्ञिकवचनटान ज्यः । ४ । ३ । १२९ ।। छन्दोगानां धर्मभानायोवा छान्दोग्यम् । औक्विक्यम् । याज्ञिक्यम् । थाइच्यम् । नाट्यम् ॥ चरणाद्वर्मानाययोरियुक्तं तरसाहचर्यानटशब्दादपि तयोरेव ॥ न दण्डमाणधान्ते- वासिपु । ४।३। १३० ॥ दण्डप्रधानामाणवादण्डमाणवास्तेषु शिष्येषु च वुन् न स्यात् । दाक्षादण्डमाणयाः । शिष्यावा ।। रैपतिकादिभ्पश्छः । ४।३। १३१ ॥ तस्येदमित्यर्थे । धुनोऽपवादः । रैवतिकीयः । वैजवापीयः ॥ कौपिजतहास्ति- पदादण्याच्या * ॥ कुञ्जिलस्यात्पम् । इहैव निपातनादण् । तदन्तातुनरण् । कौषि- अलः । गोत्रयुयोऽपवादः । हस्तिपादस्यापत्यं हास्तिपदस्तस्यायं हास्तिपादः ॥ आर्य- पिकस्येकलोपश्च । ४।३। १३३ ।। अण् स्यात् । आपर्वणिकस्सापमापर्वणोधर्म आनापोवा । चरणाद्गुलोऽपवादः ।। समाप्ताः शैपिकाः॥ तस्य विकारः ।४।३ । १३४ ॥ अश्मनोविकारे टिलोपोवकव्यः * ॥ अश्मनोविकाराश्मः । भात्मनः । मार्तिकः ।। अवयवे च प्राण्योपधिवृक्षे- भ्यः । ४ । ३ । १३५ ॥ चाद्विकारे । मयूरस्यावययोविकारोवा मापूरः । मौर्व काण्डे भस्म या । पलम् ॥ बिल्वादिभ्योऽण् । ४।३।१३६ ॥ येल्वम् ।। कोपधाच । ४।३११३७ ॥ अण् । अनोऽपवादः । तर्कु, नायम् । तैत्तिडीक- म् ॥ अपुजतुनोः पुरु।४।३११३८ । आभ्यामण स्थाद्विकारे पत्तयोः पुगा- गमश्च । त्रापुपम् । आनुपम् ॥ ओरम् ।४।३ । १३९ ॥ देवदारयम् । भाददा- रखम् ॥ अनुदात्तादेश्च । ४।३।१४०॥ दाधियम् ।। कापित्यम् ॥ पलाशा- दिभ्योचा।४।३११४१ ॥ पालाशम् । कारीरम् ॥ शम्याःप्टम्।४३ १४२ ॥ शामीलं भरम । रिखान्हीए । सामीली सुक् ।। मयईतयोर्भापायाम- भक्ष्याच्छादनपोः।४।३।१४३॥ प्रकृतिमात्रान्मयड्वा स्वाद्विकारावपवयोः रितिक, स्वापिति, क्षेमपृद्धि, गारपीवि, भादपि, भादवापि, वैवापि । रति रेवतिकादिः । २६ पाति सूत्रेणु फैशियक्षिप्तम् । पिस्व, श्रीहि, काम, मु, मसूर, गोधूम, रस, वेणु, गोधुका, कामी, पाली, कन्ध, कुटीर पनि " पठार, सदिर, शिक्षा, स्पन्दन, पुलाम, करीर, शिरीष, यशाम, विधान । इति पटासादि।

·imalaylist सामान्गविध पदमिरगण ॥ संमाया फन् ।४।१४७11fr जातरूपेभ्यः परिमाणे । ४ । ३ । १५३ ।। अण् । यहवगनालयमहणम् । पम् । बितः किम् । येल्यमयम् ॥ मीतवत्परिमाणात् । ४।३17450 ऽतिदिश्यन्ते । अणादीनामपवादः । निष्केण प्रीतं नैप्किकम् । एवं निष्कस विकारी ऽपि नैष्किकः । शतस्य विकारः शत्यः । शतिक: ।। उष्ट्रासुन्।४।३।१५७॥ प्राण्ययोऽपवादः । औष्ट्रकः ॥ उमोर्णयोर्चा ।४।३।१५८ ॥ औमम् । मोर- कम् । और्णम् । और्णकम् । बुञभावे यथाक्रममणी ॥ एण्याढम्॥४॥३॥ म् । पयस्यम् । दोश्व।४।३।१६१ ।। दृक्षस्तस्य विकारोऽवयबोवा द्रव्यम् ।। भाने वयः।४।३।१६२॥द्रोरित्येव । दुवयम् । यौतवं हवयं पाय्यमिति मा- नार्थक प्रयम् ॥ फले लुक।४।३।१६३ ॥. विकारावयवप्रत्ययस्य लुरू सात ३जन, सास, लोह, उदुम्बर, नॉप, दारु, रोदीतक, विभीनक, पीतदारु, तीनदाफ, किया, निदान भागमपम् । भाामनग । Aurnima TITAमान निह पहशेगादिगः । ४।३।१४४॥ आपण IN निगम् ॥रामपम । नाम INRIT भागममिति । सम्म माना या ॥ गोम पुरी।४131१४॥ गो गा गोमा पनि धाग। ४ । ३ । १४३ ॥ मगद माविक भन्म को देयी पुष पापिष्टम्प विकाविशेष: कि । पूट सा ॥ यह पुरोग ।४।३।१४८ ॥ मगर साग पिलो ग्राहिमा पुगेरा - मन्गम् ॥ असंज्ञायां शिलपयाभ्याम् । ४।३।१४९ ॥ विलमयम् । पत्र पम् । संज्ञायां तु लम् । पारयः ॥ तालादिभ्योऽण । ४।३।१५३ ॥ १- ममपटोरपयादः ॥ तासानुषि + ॥ सालं नुः । अन्यशालमयम् । पेन्द्रायुधम्। हाटकः । तापनीयः मौयया निष्यः । परिमाणे किम् । हाटकममी पष्टिः ॥ णिरजतादिभ्योऽन् । ४।३।१५४ ॥ चौकम् । याकम् । गमतम् ।। तश्च तत्प्रत्ययात् । ४ । ३ । १५६ ॥ भिद्योविकारायणयप्रत्ययस्तदन्तादम् सपोरेयायोः । मपटोऽपवादः । शामीलस्य शामीलम् । दायित्वस्य दायित्पम् । कार १५९ ॥ ऐणेयम् । एणस्य तु ऐणम् ॥ गोपयसोर्यत् । ४ । ३ । १६० ॥ गणा फले । आमलक्याः फलमामलकम् ॥ लक्षादिभ्योऽण् ।४।३।१६४ ॥ विधी १ शर, दर्म, मृत्, फुटी, तण, सौम, बल्वन । इति शरादिः । २ तालानुषि, पाणि, इन्द्रालिरा, इन्द्रावा, इन्द्रायुध, चय, श्यामा, पीयूक्षा । इति तालादिः । कण्टकारारति रजतादिः। ४क्ष, दोध, हदी, अश्वरथ, शिश, रु, कक्षत, पृहती । इति प्लक्षादिका नि ·। तद्धितेषु ठगधिकारः। २४३ नसामान लुक् । साक्षम् ॥ न्यग्रोधस्य च केवलस्य । ७१३।५॥ अस्य न वृद्धिरैनागमश्च । नयमोधम् ॥ जम्ब्वा वा ।४।३।१६५ ॥ जम्बूशब्दात्फले- ऽण् वा स्यात् । जाम्बवम् । पक्षे ओरम् तस्य लुक् जम्यु ॥ लुप् च।४।३।१६६॥ जम्व्याः फलमत्सयस लुप् वा स्यात् । लुपि युक्तवत् । जम्ब्याः फलं जम्बू: ।। फल- पाकशुपामुपसंख्यानम् * ॥ श्रीहयः । मुद्गाः ।। पुष्पमूलेषु बहुलम् * ॥ मल्लिकापाः पुष्पं मल्लिका । जात्याः पुष्पं जाती । विदार्या मूलं विदारी । बहुलमहणान्नेह । पाटला. नि पुष्पाणि । साल्वानि मूलानि । थाहुलकावाचिलुक् । अशोकम् । करवीरम् ।। हरीतक्यादिभ्यश्च । ४।३ । १६७ ॥ एभ्यः फलप्रत्ययस लुप्स्यात् । हरीत- क्यादीनां लिङ्गमेव प्रकृतिवत् । हरीतक्याः फलानि हरीतक्यः ॥ कंसीयपरशव्य- योर्यमनी लुक च।४।३।१६८॥ कंसीयपरशव्यशब्दाभ्यां यमनी स्तर यतोश्च लुक् । कंसाय हितं कंसीयम् , तस्य विकारः कांस्यम् । परशवे हितं परशव्यम् । तस्प विकारः पारशवः ।। इति प्राग्दीव्यतीयाः समाप्ताः॥ प्राग्यहत्तेष्ठक । ४।४।१ ॥ तद्बहतीत्यतः प्राक् ठगधिक्रियते ॥ तदाहेति माशब्दादिभ्यउपसंख्यानम् * ॥ माशब्दः कारि इति याह समाशब्दिकः ॥ स्वागतादीनां च ।७।३।७॥ ऐच न स्यात् । स्वागतमित्याह स्वागतिकः । स्वावरिकः । स्वस्थापत्यं स्वाङ्गिः । व्यङ्गस्यापत्यं व्याङ्गिः । व्यडस्यापत्यं ध्याडिः । व्यवहारेण चरति व्यावहारिकः । स्वपती साधु स्वापतेयम् * माहौ भूतादिभ्यः।। अभूतमाह प्राभूतिकः । पार्याप्तिकः ॥ पृच्छत्तौ सुनातादिभ्यः * ॥ सुस्तातं पृच्छति सौसातिकः । सौखशायनिकः । अनुशतिकादिः । गच्छतो परदारादिभ्यः * ॥ पार- दारिकः । गौरतस्पिकतेन दीव्यतिखनति जयति जितम्।४॥४॥२॥ अक्षैर्दीव्यति आक्षिकः । अभ्या खनति आधिकः । अर्नयति भाक्षिकः । अझै. मिनमाक्षिकम् । संस्कृतम् । ४।४।३॥ दक्षा संस्कृतं दाधिकम् । मारीचिकम् ।। कुलत्थकोपचादण् । ४।४।४॥ कोऽपादः । कुलत्थैः संस्कृतं कोलरपम् । तैरिडीकम् ॥ तरति।४ाथा॥ उडुपेन तरति भौटुपिकः ॥ गोपुच्छाहर हरीतकी, कोशातको, नसानी, शकण्डी, दाग, दोगे, श्वेतगको, भर्नुनपाकी, द्राक्षा, काला, माहा, गभीका, कण्टकारिका, पिप्पली, विथा, मालिका । इति हरीतश्यादि। २ माद, नित्यशब्द, कार्यशदा नि मान्दादि। २ सागत, वर, वाचा, म्या, व्यवहार, सातित स्वागतादि। ४ भूत, पर्याप्त । इति प्रस्तादिः । ५ मुभात, स्वसुरात्रि, सुखदायन। इति सुरातादिः। ६ पादार, गुस्पानि पहारादिः। एते चलाओवादिया।

·न् ॥ श्वादेरिमि । ७।३। ऐच नवभवस्थापत्य श्यामस्तिः । पानी ।४।४।६॥ गौतुनिएका नीयचचठन् । ४॥४॥७॥ नाविका घाट याहुभ्यां नरति पाएका नी॥ परति।४।४।८॥गृतीयान्नादच्छति मा त्यर्थयोष्ठा साम् । हस्तिना भी हास्तिकः । शाकटिकः । दना भरी दिति पाठान्तरम् । सेन चरति आकर्षिक: । पिलान्की । आगी। पङ्गवचरन्ति स पर्पः। अश्विकः । रथिकः।। भ्वगणाहश्च।४।४।११॥ पंपादिभ्यः छन् ।४।४।१०॥ पण चरति पर्षिक: । पर्षिकी । येन पटेर णिकः । श्वागणिकी । श्वगणिकः । श्वगणिकी ॥ पदान्तस्पान्यतरस्थान सदादिविधी चेदमेव ज्ञापकम् ॥ इकारादाविति वाच्यम् * ॥श्वगणेन चरति , ।७।३।९॥ श्वादेरङ्गस्य पदशब्दान्तस्यैज्वा । श्वापदस्येदं श्वापदम् । शोवान प्कः ॥ वस्त्रक्रयविक्रयाट्ठन् । ४।४।१३ ॥ वस्नेन मूल्येन जीवति पनि क्रयविक्रयग्रहणं संघातविगृहीतार्थम् । क्रयविक्रायिकः । ऋयिका विवि आयुधाच्छ च।४।४।१४॥ चार्छन् । आयुधेन जीवति आयुधीयः । मा. भस्त्रादिभ्यः छन् ।४।४।१६॥ भत्रया हरति भखिकः । पिलानगर त्रिकी ॥ विभापा विवधात् । ४।४।१७॥ विवधेन हरति विवधिमः। घिकी । विवधवीवधशब्दौ उभयतोयद्धशिक्ये स्कन्धयात्ये काठे वर्तेते ॥ अण ठक् । वैवधिकः । एकदेशविकृतस्यानन्यत्वाद्वीवधादापि छन् । पीवधिकःवीर रणभूतं सोहं च । फुटिलिकया हरति मृगानगारान्या कौटिलिकोव्याधः काय पप्रेमग्नित्यम् । ४।४।२०।। क्यिप्रत्ययान्तप्रकृतिकात्तृतीयान्तानि मामा मिदानाकौमुगाम् दाधिकः ॥ आकर्षात् ठल ॥ आपोनिकोपल: 1 कुटिलिकायाः। ४।४।१८॥ कुटिलिका व्याधानां गतिविशेषः, नितेशेणूतादिभ्यः । ४।४।१९॥ अक्षयूतेन निर्वृत्तमाक्षयूनिक वैच मित्यम् । कृला मित्तं कृत्रिमम् । परिश्रमम् ॥ भावप्रणयान्तादिम । वक्तपः ।। प, अम, मल, जालदाल, गपाल, पापच सति पादिः । नान, भारत, दा, १९, मात्र, वेस, न, गुन, काम सोम, मिस पार, प, गणात, साम । इति वादिः । grपत्र, गला,,frejan .अमार, अंबारमा म् ॥ वेतनादिभ्योजीवति।४।४।१२॥ वेतनेन जीवति । वैतनिकः । फर्माता ·तद्धितेषु टगधिकार। केन निर्वृत्तं पाकिमम्.! त्यागिमम् । अपमित्ययाचिताभ्यां कपनी ११२१॥ अपमित्येति ल्ययन्तम् । अपमित्य निवृत्तं आपमित्यकम् । य नवृत्तं याचितकम् ॥ संसृष्ट।४।४।२२॥ दना संसृष्टं दाधिकम् ॥ दिनिः।४।४।२३ ॥ चूर्णैः संसृष्टाणिनोऽपूपाः ॥ लवणाल्लुर । ४ २४ ॥ लवणेन संसृपोलवणः सूपः । लवर्ण शाकम् ॥ मुद्दादण् । ४ २५॥ मौद्गओदनः ॥ व्यानरुपसिक्के । ४।४।२६।। ठक् । दमा कदाधिकम् ।। ओजासहोऽम्भसा वर्तते । ४।४।२७॥ ओजसा भोजसिकः शूरः । साहसिकश्चौरः । आम्भसिकोमरस्यः ॥ तत्मत्यनुपूर्वमी मकूलम् । ४।४।२८ ॥ द्वितीयान्तादरमावर्ततइत्यस्मिन्नर्थे टक् स्यात् । विशेषणवाहितीया । प्रतीपं वर्तते प्रातीपिकः । आन्वीपिकः । प्रातिलोमिकः । लोमिकः । प्रातिकूलिका । आनुकूलिकः ॥ परिमुखं च । ४॥ ४॥२९॥ खं वर्तते पारिमुखिकः । चासारिपाश्विकः ॥ प्रयच्छति गर्थम् । ४ ३० ॥ द्विगुणार्थ द्विगुणं तव्ययच्छति द्वैगुणिकः । त्रैगुणिकः ॥ वृद्धेयधुपिभा व्यः * ॥ वाधुपिकः ॥ कुसीददशैकादशात् इन्टचौ । ४।४। गोर्धाभ्यामाभ्यामेती स्तः प्रयच्छतीत्यर्थे । कुसीदं वृद्धिस्तदर्थं द्रव्यं फुसीदं घटतीति कुसीदिकः । कुसीदिकी । एकादशार्थत्यादेकादश ने च ते पस्तुत्तोदः विमहेऽकारः समासान्तइहैव सूत्रे निपात्यते । दशैकादशिकः । दोकादा दशैकादशान्प्रयच्छतीत्युत्तमर्णएवेहापि तद्धितार्थः ।। उति । ४।४ । ३२ दराण्युयति पादरिकः ॥ रक्षति ।४।४।३३॥ समाज रक्षति सामाजि शन्द१रं करोति।४।४।३४॥ शब्दं करोति शाब्दियः । दा पक्षिमत्स्यमृगान्हन्ति ।४।४॥३५॥ स्वरूपस्य पर्यायाणां विशेषा महणं मत्स्यपर्यायेषु मीनस्सैव । पक्षिणोहन्ति पाक्षिकः । शाकुनिकः । मा मास्पिकः । मैनिकः । शाकुलिकः । मार्गिकः । हारिणिकः । सारङ्गिकः ॥ पनि च तिष्ठति । ४।४।३६ ।। अस्माद्वितीयान्तात्तिति हन्ति चेत्यर्थे छन्। पन्यानं वर्भयित्या व्याप्य वा तिष्ठति पारिपन्धिकश्योरः । परिपन्य हन्ति विकः ॥ मायोत्तरपदपदव्यनुपदं धापति । ४१४ । ३७ ॥ दण्ड माषः दण्डमाषः । दण्डमा धावति दाण्डमाधिकः । पादवियः । आनुपदि आफन्दाहश्च । ४।४॥३८॥ अस्माम् स्याहय धावतीत्यर्थे । दु:पिना रोदनस्थानं धावति भामान्दिकः ॥ पदोत्तरपदं गृह्णाति । ४४ पूर्वाद ग्रहाति पौर्वपदियः । औत्तरपदिकः ॥ प्रतिकण्ठालसामं च।४ ·- विससिरिङ्तापवान परिपदाण्यः।४।४।४४ ॥ नपिई गानि गारिणः ॥ सेनायाया। ४॥४॥४५॥ या स्पारने टामगाः । गैनिमा || मज्ञायां हतार सुधैर्य वैभाजित्रम् ॥ अयनयः।४।४।५०॥ पाटयन्ताहर सादया। आपणस्यावयआपणिकः । राजपा द्रव्यमयक्रयः ॥ तदस्य पण्यम् ॥४॥ ४। ५२ ॥ अपूपाः पण्यमस्य आपूपिकः ॥ लवणाहम् ।४।४।५२॥ सा. पिरवान्डीप् । किसरिकी । किसर, उशीर, नलद । इयादि किसरादयः सर्वे सुगन्धि द्रव्यविशेषवाचिनः ॥ शलालुनोऽन्यतरस्याम् ।४।४।५४॥ इन्सान पक्षे टक् । शलालुकः । शलालुको । शालालुकः । शालालुकी । शलालुः सुगन्धि स्येव । असि: प्रहरणमस्य आसिकः । धानुष्कः॥ परश्वधाहश्च ।४।४।५८॥ पारश्वधिकः ॥ शक्तियष्टयोरीकक।४।४।५९॥ शाक्तीकः । याष्टीकः ।। अस्ति नास्ति दिष्टं मतिः।४।४।६०॥ तदस्येत्येव । अस्ति परलोका. त्येवं मतिर्यस्य सआस्तिकः । नास्तीति मतिर्यस्य सनास्तिक: । दिएमिति मतिर्यत १ शिप्तर,(किनर) नरदनलास्थागल, तगर, गुग्गुल, उशीर, हरिया, दरिदु, पण इति किमादि। निधानीमा लालामिकः ॥ धर्म परमि।४।४।४ ॥ भार्गकी परणा • HAMARITHIVE निरपति प्रतिशत का ॥ समयागासमयति ।MIREE 1 मामूहिक फुल्यो पश्यति । ४।४।४६ ॥ मलाट पनि मालाटिका मेय शाशब्देन रापाताईः स्यगदेशीलक्ष्यो । भोटिफोभिः ॥ तस्य धर्म्यम् ।। ४॥४७॥ आपणस्य भगंगाणिकम । अण मंहिष्णादिभ्यः।४।४॥४॥ महिप्यापर्य माहिपम । पाशमानम् ॥ प्रातोऽन् । ४।४।४९ ॥ पातुर्थ का प्रम् ॥ नराति घरव्यम * ॥ नग्य भा नारी ॥ ध्यः * ॥ विशसितुर्धर्य वैशनम् ॥ विभागापिनुणिलीपभाग वायः ॥ विभाजी वणिकः ॥ किंसरादिभ्यः छन् । ४।४।६॥ किसरं पण्यमस्स किसरिकः मड्डकझर्झरादणन्यतरस्याम् । ४।४।५६ ॥ मडकवादनं शिल्पमस मा. कः । माङकिकः । झाझरः । झाझरिकः ॥ प्रहरणम् । ४ । ४ । ५७॥ सदैष्टिकः ॥ शीलम् । ४।४।६१॥ अपूपमक्षणं शीलमस्य आपूपिकः॥ छनादिभ्योऽणः।४।४।६२॥ गुगेदोषाणामावरणं छग्रं तच्छीलमस्य पात्रः ।। १ महिपी, प्रजापति, प्रजावती, अलैषिका, विलैपिका, अनुलेषिका, पुदिन, मणिपाली, अनुनार होद, यजमान । ति महिय्यादि। त्र, शिक्षा, प्ररोह, स्था, बुभुक्षा, पुरा निरिक्षा, स्वान, कृषि, कर्मन्, विधा, ताम, पर भरता, विक्षिका, मक्षा, उदरपान, पुगेर, विक्षा, क्षा, मन्त्र । इति पारिता । तर ·तद्धितेषु माग्घितीयाः । १४७ कार्मस्ताच्छील्ये । ६।४ । १७२ ।। कार्मइति ताच्छील्ये णे टिलोपो नेपालते । कर्मशीलः कामः । नतद्धितइत्येव सिद्ध अण्कार्य ताछीलिके णेऽपि । न चौरी तापसीत्यादि सिद्धम् । ताच्छील्ये किम् । कार्मणः ।। कर्माध्ययने वृत्त- ३।४।४।६३ ॥ प्रथमान्ताल्पष्टयर्थे ठक् स्वादध्ययने वृत्ता या क्रिया सा चेय- पमान्तसार्थः । ऐकान्यिकः । पत्याध्ययने प्रवृत्तस्स परीक्षाकाले विपरीतोचारणरूपं खलितमेकं जातं यस्य सः ॥ यहपूर्वपदाञ् । ४१४१६४ ॥ प्राग्विषये । बादशान्यानि कर्माण्यध्ययने वृत्तान्यस्य द्वादशान्यिकः । द्वादशापपाठाअस्प जाता इत्यर्थः ।। हितं भक्षाः।४।४।६५ ॥ अपूपभक्षणं हितमस्मै आपूपिकः ।। तस्मै दीयते नियुक्तम् । ४ । ४ । ६६ ।। अग्रभोजनं नियतं दीयते अस्मै आप्रभोजनिकः । श्राणामांसौदनाछिन् । ४।४।६७ ॥ श्राणा नियुक्तं दीयतेऽस्मै श्राणिकः । श्राणिकी । मांसौदनप्रहणं संघातविगृहीतार्थम् । मांसौदनिकः । मासिकः । औदनिकः ॥ भक्तादान्पतरस्थाम् । ४।४।६८॥ पक्षे ठक् । भक्तमस्मै नियुक्तं दीयते भाक्तः । भाक्तिकः ॥ तत्र नियुकः । ४।४। ६९॥ आकरे नियुक्तआकरिकः ॥ अगारान्ताइन् । ४।४।७० ॥ देवागारे नियु- तोदेवागारिकः । अध्यापिन्यदेशकालात् । ४ । ४ । ७१ ॥ निषिद्धदेश- कालवाचकाटुक् स्यादध्येतरि । श्मशानेऽधीते श्माशानिकः । चतुर्दश्यामधीते चातुर्द- शिकः ॥ कठिनान्तमस्तारसंस्थानेषु व्यवहरति । ४।४।७२ ॥ तत्रे- स्येव । वंशकठिने व्यवहरति थांशकाटिनिकः । वंशावेणवः कठिनायस्मिन्देशे स वंशकठिनस्तस्मिन्देशे या क्रिया यथानुष्ठेया तां तथैवानुतिष्टतीत्यर्थः । प्रास्तारिकः । सांस्थानिकः ॥ निकटे वसति ।४।४ । ७३ ।। नैकटिकोभिक्षुः ॥ आच- सथात् ठत् । ४।४।७४ ॥ आवसथे वसति आवसधिकः । पिलान्जी । भारसयिकी ।। आकर्पातपदिर्भखादिभ्यः कुसीदसूत्राध । आयसपाकिमरादेः पित: पडेते टगधिकारे । पदिति सूत्रपट्रेन विहिताइत्यर्थः । प्रत्यगास्तु सप्त । ॥ इति ठकोऽवधिः समासः ।। मान्चित्ताचत् । ४ । ४।७२ ॥ तस्मै हितमित्यतः प्राक् पदधिक्रियते ।। दिहति रथयुगमासङ्गम् । ४।४१७ ॥ यं वहति रथ्यः । युग्यः ।वमानां मनकाले स्कन्धे काटमासन्यते सप्रासङ्गः । तं वहति प्रासमयः ॥ धुरोयट्टको ४।४।७७ ॥ हलि चेति दी प्रामे ॥ न भर्छराम् । ८१२॥७९॥ भम्प (रोश्वोपधायादीघोंन स्यात् । धुर्णः । धौरेयः ॥ खः सर्वधुरात् । ४।४। ८॥ सर्वधुरं वहतीति सर्वधुरीणः ॥ एकधुराल्लुक्च । ४।४।७९ ॥ एकधु- वहनि एकधुरीणः । एकधुरः ॥ शकटादण् । ४१४३८० ॥ शकटं वहनि ·शाफटोगी: ।। हलसीराहक । ४।४।८।। हलं वहति हातिकः । संज्ञायां जन्या।४।४।८२॥ जनी वधूः तां वहति प्रात्यति जता म्। पादी विध्यन्ति पद्या: शराः ॥ धनगणं लब्धा।४।४।। तत् । धन लब्या धन्यः । गणं लब्धा गण्यः । अन्नाण्णः।४1४10 मूल्यामुगाः ॥ संज्ञायां धेनुष्या। ४।४।८९॥ धेनुशब्दस्य युगागका ।४।४।९१ ॥ नावा तार्य नाव्यम् । वयसा तुल्योवयस्यः । धर्मेश प्रार्थ विषेण वध्योविष्यः । मूलेन आनाम्यं मूल्यम् । मूलेन समोमूल्यः । मी सीत्यं क्षेत्रम् । तुलया संमितं तुल्यम् ॥ धर्मपथ्यर्थन्यायादनपेते ।। ९२॥ धर्मादनपेतं धर्म्यम् । पथ्यम् । अर्घ्यम् । न्याय्यम् ॥ छन्दसानिर्मित ४।४।९३ ॥ छन्दसा निर्मितं छन्दस्यम् ।पच्छया कृतमित्यर्थः ॥ रसोश च।४।४।९४॥चात् । उरसा निर्मित: पुनौरसः । उरस्स: ॥ मियः।४।४।९५॥हयोदेशः हृदयस्य सेखेति लदादेशः॥बन्धने ।४।४।१६॥ हदगशब्दात् पश्यन्ताद्वन्धने यत्स्याद्वेदेऽभियो । में चोयशीकरणमन्त्रः ॥ मतगनहलात्करणजल्पकप ।४|४| मज्ञानं तम्प परणं भारः मापन या मराम ।गनस्य मल्योगन्यः । हल्पः ॥ तन्न मापः।४।४।९८॥ अमेगा: अध्यः सामामा: ग:भामारकर्मणारिति प्रकृतिमारः । कमण्यः । शरणः ॥ मतिजनादिरा स।४।४।१०। प्रनिलम गा:मामिमीन: । गांगुगीनः । मार्वजनीका। मीन:शापण:४११०० | गर्मीमापाभाकाशा १४० सिद्धान्तकौमुशाम् . ध्यत्यधनुपा ।४।४।८३॥ द्वितीयान्ताद्विध्यतीत्यर्थं यत्स्यान्न चेत्तत्र २३:= लब्धा आन्नः ॥ वशं गतः । ४।४।८६ ।। वश्यः परेच्छानुचारी ॥ न्दृश्यम् । ४।४। ८७॥ पद्यः कर्दमः । नातिगुप्कात्यर्थः ॥ भूत ।४।४।८८ ॥ आवर्हणमायर्हः उत्पाटनं तदस्यास्तीत्याहि । स्वार्थे निपात्यते संज्ञायाम् । धेनुप्या यन्धके स्थिता ॥ । ४।४।९० ॥ गृहपतिर्यजमानस्तेन संयुक्तोगार्हपयोऽमिः ॥ना ': पपपानाम्पसमा । मूलमा गृहपतिना संयुक्त - पोषण... mi-~..

·तद्धितेषु व्यतोरधिकारः। दिभ्यष्ठम् । ४।४।१०३ ॥ गुडे साधुगौडिकइक्षुः । साक्तुकोययः॥ धिवसतिस्थपतेर्दन् । ४।४।१०४ ॥ पथि साधु पापम् । आति सनं वसतिस्तत्र साधु-सोपी रात्रिः । स्वापतेयं धनम् ॥ सभाया यः १४ ०५॥ सभ्यः ।। समानतीर्थे वासी।४।४११०७ ।। साधुरिति निध सतीति यासी । समाने तीर्थे गुरौ सवतीति सतीर्थ्यः ॥ समानोदरे शयित गोदात्तः । ४।४।१०८॥ समाने उदरे शयितः स्थितः समानोदर्मोध्र दिराद्यः । ४।४।१०९॥ सोदयः । अर्थः प्राग्वत् ।। ॥ इति माग्घितीयाः॥ माक् क्रीताच्छः।५।१।१॥ तेन फ्रीतमित्यत: प्रार छोऽधिक्रियते ॥ गादिभ्यो यत् ।५।१।२॥प्राक् फ्रीतादित्येव । उवर्णान्ताद्वादिभ्यश्च छस्थापवादः । नाभि नभं च ॥ नभ्योऽक्षः । नभ्यमझनम् । रथनाभावेवे- शुनः संप्रसारणं वा च दीर्घलम् ॥ शून्यम् । शुन्यम् ॥ ऊधसोऽनङ् च ।। ऊधन कम्पलाच संज्ञायाम् । ५॥१॥३॥ यस्यात् । कम्बल्यमूर्णापलशतम् । 'पां किम् । कम्बलीया ऊर्णा ॥ विभापा हविरपूपादिभ्यः।५।१। आमिक्ष्यं दधि । आमिक्षीयम् । पुरोडाश्यास्तण्डुलाः । पुरोडाशीयाः । अपूप्यम् पूपीयम् ॥ तस्मै हितम् । ५॥१॥ ५ ॥ वत्सेभ्योहितोवत्सीयोगोधुक् । चे हितं शरव्यं दारु । गव्यम् । हविष्यम् । शरीरावयवाद्यत् ।।१। दन्यम् । कण्ठ्यम् । नस्नासिकायाः । नस्यम् । नाभ्यम् ॥ ये च तद्धिते । ६ ६१॥ यादौ तद्धित्ते परे शिरश्शब्दस्य शीर्षन्नादेशः स्यात् । शीर्षण्यः । तद्धिते शिरच्छति शिरस्यति । वा केशेषु * ॥ शीर्पण्याः शिरस्थावा केशाः ॥ अपि इति वाच्यम् * ।। अजादौ तद्धिते शिरसः शीर्षादेशः । स्थूलशिरसइदं स्थौलाशी खलयवमापतिलपब्रह्मणश्च ।५।११७॥ खलाय हित खल्यम् । यद माध्यम् । विल्यम् । वृष्यम् । ब्रह्मण्यम् । चाद्ध्या ॥ अजाविभ्यां ध्यन् । ५ ८॥ अमथ्या यूमिः । अविष्या ॥ आत्मविश्वजनभोगोत्तरपदात्त: ३११९॥ आत्माध्यानी खे । ६।४।१६९॥ एतौ खे प्रकृत्या स्तः गुरुकुलमार, स, अपूर, मांसोदन, दक्ष, वेणु, संप्राम, संधात, संक्राम, संवाद, प्रवास, उपवास । इति गुमादिः। २ गो, दविस, अक्षर, विस, पहिए, अरका, सदा, गुग, मेधा, मुन्, नाभि नभं ष, पुनः रणे वा च पितासनिपोमेन चान्तोदात्तत्वम, उपसोऽजाच, कूप, सर, दस, सर, असुर, अचE वेर, मोह, दीप्त । इति जवादिः । ३ अर, सल, अभ्यश, अभ्योध, अवोध, अन्र, युर, भौरन, सूप, र, किन, P ·पष्टीतपुरुषाढाई * ॥ भाष्यकारप्रयोगा- समूहेऽप्पणि वाय हितं माणवीनम् । चारकीणम् ॥ तदर्थ विकृतेः प्रकृती।५।१।१२॥ विकृतिवाचकाचतुर्थ्यन्तात्तदर्थायां प्रकृतौ वाच्यायां छप्रत्यय: स्यात् । अङ्गारेभ्यरा नि अङ्गारीयाणि काष्ठानि । प्राकारीयाइएकाः । शङ्कव्यं दारु ॥ छदिरुपधिरहें' ढे ।५।२।१३ ॥ छादिपेयाणि तृणानि । वालेयास्तण्डुलाः ।। उपधिशमार' ।५।२।१४॥ छस्सापवादः । आर्पभ्योत्सः । औपानह्योमुक्षः। चर्मण्याने व पूर्वविमनिपेधेन । औपानां चर्म ॥ चर्मणोऽयम्।५।१।१५॥ चर्मणोया . कृतिलद्वाचकादम् स्यात् । वध्य इदं वा चर्म । वारत्रं चर्म ॥ तदस्य तदस्मि न स्यादिति ।५।१ । १६ ॥ प्राकारआसामिष्टकानां स्पायाकारीपारस फाः । प्रासादीयं दारु । प्राकागेऽस्मिन् सात् प्राकारीयोदेशः । इनिशदोरीरिक विवक्षामनुमारपनि । तेनेह न । प्रासादोदेवदत्तस्य स्यादिति ॥ परिखायादमा माग्यतेष्टम् ।५।१।१८।। तेन तुल्यमिति यति पक्ष्यति सतः प्राहम शिरिने । आहादगोपुच्छमंख्यापरिमाणाहक । ५।१।१९ ॥ दरमियान टमधियाराम टमोऽदष्ठगधिनियते गोपुच्यादीन्यपि अममा निकादिभ्यः॥५॥१॥२०॥आहादिरपतन ग्रीमिनियारमा टम् ॥ परिमाणान्नम्यासंज्ञाशाणयोः।७।३।१७॥शाला मिटान्सकोगुवाग त्मने हितमारमनीनम् । विश्वजनीनम् । कर्मधारगादेयष्यते * ॥ हेश्य एव । विश्वजनीयम् ॥ पञ्चजनादुपसल्यानम् * ॥ पक्षजनीनम् ।। सर्वर हुन् खश्च * ॥ सार्वजनिकः । सर्वजनीनः ॥ महाजनाट्ठन् * । माहाजनिकः । भोगीणः ॥ पितृभोगीणः । राजभोगीणः ॥ आचार्यादणलं च * ॥ आचार्यमोगीला सर्वपुरुपाभ्यां णढमौ।५।१।१०॥ सर्वाणोयेति वक्तव्यम् * ॥ हितं सार्वम् । सर्वीयम् ॥ पुरुपाद्वधविकारसमूहतेनकृतेषु नेत्यस्य द्वन्द्वमध्ये निवेशः । पुरुषस्य वधः पौरुषेयः । तस्येदमित्यणि प्राप्त । पुर स्य विकारः पौरुषेयः । प्राणिरजतादिभ्योऽब् इत्यभि प्राप्ते । एकाकिनोऽपि परितः पौरुषेयवृताइवति मायः । तेन कृते अन्धेऽणि प्राप्त अनन्थे । प्रासादादावप्राप्तएवेति विवेकः ॥ माणवचरकाभ्यां खम् ।५।१ । ११॥ पें इप्यते * ॥ उपधीयतइत्युपधिः रथाङ्गं तदेव औपधेयम् ॥ १।१७।। पारिरोपी भूमिः ।। ॥ यतोः पूणोऽवधिः॥ मनामनुरी । निशादियोऽममाटर गायित्र । नैफिकम् । ऋपभोपानहोयः । तरी मार मिपामनिरः । अममामप्रहणं शा. मयनीयतः मा Marwafareite | ·तद्धितेप्याहीयाः। धरिति । तेन । सुगव्यम् । यवापूप्यमित्यादि । इतअध्र्य तु संख्यापूर्व दन्तमहणं प्राग्वतेरिरते तश्चानुकि । पारायणिकः । द्वैपारायणिकः । अनु फेम् । द्वाभ्यां शुर्पाभ्यां फ्रीत हिशूर्पम् । विशण फ्रीते शूर्पादन माभूत हुम् । द्विशोपिकम् । अर्थात्परिमाणस्य पूर्वस्य तु पा १७ १२१२ अर्धापरिमाणयाचकस्योत्तरपदस्पादेरमोपद्धिः पूर्वपदस्य तु वा विति णिति न । अर्थद्रोणेन फ्रीतम् अर्धद्रौणिकम् । आर्थद्रौणिकम् ॥ नातः परस्य । ३ । २७ ॥ अर्धात्परम्य परिमाणाकारस्य दिन पूर्वपदस तु या मिद अर्धप्रस्थिकम् । आप्रस्थिकम् । अतः किम् । आक्रोडविकम् । अर्ध भया अर्धवारी । अर्धवारीभायात्पन्न वृद्धिनिमित्तति पुवझायनिषेधोन स्य शताच ठन्यतावशते । ५।११२१ ॥ शतेन फ्रात शतिकम् । रायम् पाने किम् । शतं परिमाणमा नया सतः । इह प्रयपापोंयस्तुतः प्रहर मिशते तेन टन्यतो न किंतु कनेर । अरमापरल्येय । द्विशतेन क्रीतं द्विशत संग्यायाअतिशदन्तायाः कन् । ५॥१॥२२॥ संख्यायाः कन स्या पे नतु त्यन्तदन्तायाः । पथभिः प्रीतः पाकः । यहफः । सन्तायाम्नु म कः । सदन्तायाः धात्वारिंशकः ॥ पतोरिट्वा ।५।१४२ ॥ यत्यन्त पला स्थान् । सायतिकः । सायकः ॥ विशतिपिशङ्गयां दुरसंशायाम् ।१।२४॥ योगविमागः कर्तव्यः । भाभ्यां यन् शत् । भगंजापी इन लनोऽरवादः । विशयः । विदयः । संज्ञायां मु विशातियः । विशानियाः । माहिदन् ।५।१।२५ ॥ टोरीः । काउधारणाः । पंगिकः । पी। भापति परम्पम् ॥ धियः । भाषिकी ॥ काणाहरन्यनार भनिगाभा कारिणिक ! फागणिको प्रतिषः । प्रतिषी सपा पारस्याम् 1५1११२६॥ गौरम् । दौधिम् ॥ शतमानचिनति हमपसनादण।५।१।२७॥पयोऽन् साम्प नापरवाः । उनमानेन सामानम् । शतिकम् । याहमम । पारनम् ॥ अपरिगोटुंग पाम् ।५।१।२८ ॥ भागीगोभ men मन ।कंमम् । ज्ञानु मालागिरम ॥ विमापा बापापपमा भगाम् ।।१।२२॥ दुग्गा गान् । भmins भागा साधारण तालिम् । भौगानिक टिनोटा । को मानिस । भागम् । माग गरम लिमिारिएकात् ।।१।१० मा पनि . Frt-

·No text on this page.

·तद्धितेप्याहीयाः । प्रस्थस्य वा प्रास्थिकम् । द्रौणिकम् । खारीकम् ।। पात्रात् छन् । ५।११ पारस वापः क्षेत्रं पात्रिकम् । पात्रिकी क्षेत्रभक्तिः ॥ तदस्मिन्वृद्धयायल शुल्कोपदा दीयते । ५१११४७॥ वृद्धिीयतइत्यादि प्रमेण प्रत्येक संस देकवचनम् । पञ्चास्मिन् वृद्धिः आप: लाभ: शुल्कमुपदा वा दीयते पञ्चकः । कः । शत्यः । साहसः । उत्तमर्णन मूलातिरिक्तं प्राचं वृद्धिः । प्रामादिपु स्वामि भागायः । विक्रेत्रा मूल्यादधिकमाा लाभः । रक्षानिर्देशोराजभागः शुल्क: कोचपदा ॥ चतुर्थ्य/उपसंख्यानम् * ॥ पञ्चास्मै वृद्धधादिर्दीयते भवको सः । समममारणे दानमितिवदधिकरणस्वविवक्षा वा । पूरणार्धान् ।। ४८ ॥ यथाक्रमं ठदिठनोरपवादः । द्वितीयोवृद्धयादिरस्मिन् दीयते द्वितीय तृतीगिकः । अधिकः । मशिदोरूपकस्यार्थे रूहः ॥ भागाद्यञ्च ।।१।। चाहन् । भागशब्दोऽपि रूपकस्यार्थे रुदः। भागोवृद्धपादिरस्मिन् दीयते भाग्यं भ शनम् । भाग्या भागिका विंशतिः ॥ तहरति वहत्यावहति भारादेश भ्यः ।५।११५०॥ वंशादिभ्यः परोपोभारशब्दस्तदन्तं ययातिपदिकं तमा काहितीयान्तादित्यर्थः । वंशभारं हरति वहत्यावहति घा वांशभारिकः । ऐशुभारि भागदशादिभ्यइत्यस्य व्याख्यान्तरं भारभूतेभ्योवंशादिभ्यति । भारभूतान्य हरति यांशिकः । पेक्षुकः ॥ धनद्रव्याभ्यां उन्कनौ।५।११५१ ॥ प रूप सः । वस्ने हरति वहत्यावहति वा वनिकः । द्रव्यकः ॥ संभवत्यवह पचति । ५१११५२॥ प्ररथं संभवति प्रास्थिकः कटाहः । प्रस्थं स्वस्मिन्स शरतीत्यर्थः । प्रास्पिकी ग्रामणी । प्रस्थमवहरति पचति वेसर्थः ॥ तत्परतीति । दश्च * ॥ चाहन् । द्रोणं पचतीति द्रौणी । द्रौणिकी ॥ आदकाचितपात्रात ऽन्यत्तरस्पाम् ।५।११५३॥ पक्षे टम् । आढकं संभवति भयहरति पच! भाडकीना । आदरिकी । आचितीना । आचितिकी । पानीणा । पात्रिकी ।। टि- ऐश्च । ५११५४॥ आहकाचितपात्रादित्येय । आढकाधन्ताहगोः संभवर वर्षेषु धन्खी या स्तः । पक्षे ठम् । तस्साध्यति हुन् । पित्यान्डी । पाकि आइकीना । द्विगोरिति की । यादको । यानितिकी । म्यारितीना । भरिम गनिरोधात् । मानिता । द्विपात्रिको । द्विपात्रीणा : द्विपात्री । कृतिजालुफर ।५।११५५॥ कुलिनान्ताहिगो: संभवयादिवतु दुखी या स्तः । वान् । । सुगमा उषा भवणम् । द्विपुलिजी वैकुलिनिकी । वैकुलिसीना । निकुलिभिकी। ऽस्यां शवलभूतयः ।५।११५६ ।। भंशोभागः । यह मूल्यम् । भूषित । पभ भंश वालोभूतिर्वास पक्षकः । तदस्य परिमाणम् ।५।११५७ ॥

·। frammer परिमागम inine गाया मागगमा गूगममनु || नव frrmi meTime || पदा गगामा: परिमागिन पर पदन!! म या। मोपमः jh rat Time प्रागिन भराप । पगा.मना | गोये डारिधिमानमः पगर ममदनशि:। गोमगाणे गोगा फिगमागा तुतिः स्तोमः ॥ पतिपिशतिनिशगस्याग्रियात्म तिनयतिगतम् 1५1१1८॥ पो मशिनानिमान्ने चर्ग या ।५।१।६०॥ पग परिमाणमम्ग गर्ग। दशन दशफः ॥ निगपत्यारिंगतोर्माण मंज्ञायां दण् । विशदध्यापा: परिमाणमेपर प्रामणानां शानि। मालाग्निानि प्राणादि ५।१।६३ ॥ लगोगोमयाग द्वितीगान्गाहभादगः सुः। श्वेत रात्रिकः ॥ छंदादिभ्योनित्यम् । ५।१।६४॥ निरामा नित्यमर्हति चैदिकोवरामः । सिनारूढत्यान् ॥ विगविरङ्गं न * मर्हति वैगगिकः । वैगिकः ॥ शीर्पच्छेदायच ।५।१। नित्यमर्हति शीर्पच्छेधः । शेर्पच्छेदिकः । पट्टफोः सन्नियोगेन शिरस पात्यते ॥ दण्डादिभ्योयत् । ५।१ । ६६ ॥ एभ्योयत् स्थान दण्ड्यः । अर्णः । वध्यः ॥ पात्राट् घंश्च । ५११।६८॥ चाध पात्रियः । पात्र्यः ॥ कडङ्करदक्षिणाच्छ च ।५।१ । ६९ ।। करोतीति विप्रहे अतएव निपातनात् खन् । कडङ्करं मापमुद्गादिकाष्ठ करीयोगौः । कडङ्कर्यः । दक्षिणामहतीति दक्षिणीयः । दक्षिण्यः । स्थ ।५।१।७० ॥ स्थालीपिलमर्हति स्थालीविलीयास्तण्डुलाः । स्थालीयि ग्याइत्यर्थः ॥ यज्ञत्विग्भ्यां घरखना। ५।१।७१ ॥ यासंह मृत्विजं वाईति यज्ञियः । आखिजीनोयजमानः । यज्ञविग्भ्यां तत्कर्मा नम् * ॥ यज्ञियोदेशः । आविजीनऋत्विक् ।। ॥ आीयाणां ठगादीनां दादशानां पूर्णोऽवधि अतः परं टनेच ॥ पारायणतुरायणचान्द्रायणं वर्तयति । , छेद, भेद, द्रोह, दोह, नर्त, कर्ष, तीर्य, संयोग, विप्रयोग, प्रयोग, विप्रकर्ष, प्रेषण विकर्ष, प्रका, विराग विहं च । इति छेदादिः। २ दण्ड, मुमल, मधुपर्क, कसा, अर्थ, मेघ, मेधा, सुवर्ण, उदक, वध, युग, गुहा, । इतिं पश्यादि। ३ भवति लपपाट।

·मा । पन्धान -2॥ गे वारिज- २१७८॥ अह्रा नि- पीट: स. वी तादृश कर्मकरः। से यत्- याः १५५ वेपयीभूतो- शशतयो- तिकः ॥ शिशतिको तद्धितेषु कालाधिकारः। पारायणं वर्तयति पारायणिकश्छात्रः । तुरायणं यज्ञविशेषः । तं वर्तयति तोरायणिको उपस्थित महानुमानो तथा सञ्जन नन्द प्राय मागणों से निवेदन है कि सभी केए एक मात्र सेन है जिसका वर्णन मात्रा में स्नासारो दिगो गाँसेपारो श्री महाराजाराज श्री सागा निवार सरलती मी मामलोगों को कारागारले परिहानित गर हे है और मा निस्तात है लिमहोगन सन्तुष्ट होते होंगे मैं माया करता हूँ किन लोग प्रतिलि रसीताह ले इस स्मातकोतशोभित मरहमे रस नयामतोमललहानेंगे 11 बालाप, मधान । माला मरियम् ।

·Pिage often arreसंगागा गंगागनगमागण पूनगमाग | Rimtimum रुणामाप्रागा रिमाnf FIRST TI: शकुन: 1 AM गर्ष भगिन | न प्रानिगम मगुरागम् । पाममनम ॥ गोपीति | भारा म. MERE REAfte: । गोमाग नोंगा किरामाग स्तुतिः सोमः ॥ पतिपिाणिनिशमायादिमाश तिनयतिगतम् 1५1१।५९॥ शिनानिमगले पगं था।412160 || पम परिमागमम्प पगार्ग: । दशन दशक ॥ विशगत्वारिंशतोर्माणे मंशापां दण् ।। प्रिंशदणाणा परिमाणमेपो प्रागणागो शानि। गागरिनानि प्राणा ५.१।६३ ॥ सापापोमवाण द्विगीमान्गाहमादपा सुवे समात्रिका ॥ दादिभ्यानित्यम् । ५।१ । ६४ ॥ निलमा नियमहति ऐदिकोयेतसः । छिमाहत्यान् ॥ विगविर * महति पैगगिफः । धेरगिकः ॥ शीर्पच्छेदाचय 141 नित्यमर्हति शीर्पच्छेधः । शेर्पच्छेदिकः । पट्टकोः सन्नियोगेन शिरर पात्यते ॥ दण्डादिभ्योयत् । ५।१ । ६६ ॥ एभ्योपत् स्यान दण्ड्यः । अर्घ्यः । यध्यः ॥ पावाद घंश्च ।५।१।६८॥ चाच पात्रियः । पायः ॥ कडङ्करदक्षिणाच्छ च ।५।१।६९ । फगेतीति विग्रहे अतएव निपातनात् खच् । कडङ्करं मापमुद्गादिकाट हरीयोगौः । कडकर्यः । दक्षिणामहतीति दक्षिणीयः । दक्षिण्यः ॥ ।५।१।७० ॥ स्थालीयिलमर्हति स्थालीपिलीयास्तण्डुलाः। थालीपि ग्याइत्यर्थः । यज्ञविग्भ्यां घखो ।५।१।७२ ॥ यथासंख मृत्विनं वार्हति यज्ञियः । आविजीनोयजमानः । यज्ञविग्भ्यां तत्कर्म नाम् * ॥ यज्ञियोदेशः । आखिजीनविक् ॥ ॥आहीयाणां ठगादीनां दादशानां पूर्णोऽवधि अतः परं ठमेव ॥ पारायणतुरायणचान्द्रायणं वर्तयति। छ, भेद, द्रोह, दोह, नर्त, कर्ण, तीर्थ, संयोग, विप्रयोग, मयोग, विप्रकर्ष, प्रेर विप. प्रकर्ष, विराग विरहं च । इति छैदादिः । मेधा, गुवर्ण, उदक, वध, युग, गुहा, ।

·- तद्धितेपु कालाधिकारः। पारापणं वर्तयति पारापणिकरछात्रः । तुरायणं यज्ञविशेषः । तं वर्तयति तौराया पत्रमानः । चान्द्रायणिकः ॥ संशयमापन्नः।५।११७३ ॥ संशयविषयी ऽर्थः सांशयिकः ॥ योजनं गच्छति । ५.११७४॥ यौजनिकः । कोशश जनशतपोरुपसंख्यानम् * ॥ ग्रोशशतं गच्छति क्रौशशतिकः । योजनशतिक: संतोऽभिगमनमहतीति च वकव्यम् * ॥ ग्रोशशतादभिगमनमहतीति प्रौश भिक्षुः । यौजनेशतिकआचार्यः ॥ पथः प्कन् ।५।११७५ ॥पोडीपर्धः न्यानं गच्छति पधिकः । पधिकी । पन्धोणनित्यम् । ५११।७३ ॥ पर नित्यं गच्छति । पान्यः । पान्था ॥ उत्तरपधेनाहृतं च ।५।११७७॥ पपेनाहृतं औत्तरपथिकम् । उत्तरपपेन गच्छति औत्तरपधिकः ।। आहृतप्रकरणे चा इलस्थलकान्तारपूर्वादुपसंख्यानम् ।। * ॥ वारिपथिकम् ॥ कालात् ।५।१।। ध्युष्टादिभ्योऽणित्यतः प्रागधिकारोऽयम् ॥ तेन निवृत्तम् । ५॥१॥ ७९ ॥ अहा वृत्तमाहिकम् ॥ तमधीष्टोभृतोभूतोभावी।५।१।८०॥ अधीष्ट स्कृत्य व्यापारितः । भृतोवेतनेन फ्रीतः । भूतः स्वसत्तया व्याप्तः कालः । भावी त एवानागतः कालः । मासमधीष्ठोमासिकोऽध्यापकः । मासं भृतोमासिकः कर्मक मासं भूतोमासिकोच्याधिः । मासं भावी मासिकउत्सवः ॥ मासादयसि खना ।५।१।८१॥ मासं भूतोमारण: । मासीन: ॥ द्विगोर्यः ।। ८२॥ मासाद्वयसीत्यनुवर्तते । द्वौ मासौ भूतोद्विमास्यः ॥ पण्मासापण्यच । ११८३॥ वयसीत्येव । ययप्यनुवर्तते । चाट्ठञ् । षण्मास्यः । पाण्मास्यः । पाण्म फः ॥ अवयसि ठश्च ।५।११८४॥ चाण्ण्यत् । पण्मासिकोव्याधिः । या स: । सभायाः खः।५।१।८५॥ समामधीप्टोभृतोभूतोभावी था सभी दिगो । ५१११ ८६ ॥ समाया खात्येव । तेन परिजय्यत्यतः प्रार्षिक पु पञ्चस्पर्धेतु प्रत्ययाः । द्विसमीनः । द्वैसमिकः ॥ राज्यहः संवत्सराच । ५ ८७ ॥ द्विगोरियेव । द्विरात्रीणः । द्वैराधिकः। बहीनः । द्वैयदिकः । समासान्त रनित्यवान टच् । द्विसंवत्सरीणः॥ संख्यापाः संवत्सरसंख्पस्य च।७ १५ ॥ संख्यापाउत्तरपदस वृद्धिः स्याद् निदादौ । द्विसांवत्सरिकः । द्वे पार्टी द्विारिकाः । संख्यायाः परिमाणान्तस्येत्सेव सिद्धे संवस्मरमहणं परिमाणमहणे परिमाणस्यामहणार्थम् । तेन ट्रेसमिकालुत्तरपददिन ॥ पालुरु च । ५ ८८॥ वर्गशब्दान्ताहिगोर्या खः । पक्षे टप्पा च दुम् । पीणि रूपाणि । मापाभ्यां पनि पत्ताम्यम् ॥ * ॥ अमान पनि आगावि भजार पधिकम् । शगुन गति साधिः शनात विषम् । मधुमरिकौरम् स्यात् । स्थालप, मधुन पादप मारधर । -- ·मिamalaya मा infoयाला गंगामाया धमनुवर्ग | marria गयामापीमा FBI नाम गा। महः । अ, frRITIRE निगम गुरागम् । पगामायाम || माने तमाम परतः । गRRIftate मामांग पनी निगमाग रसुमित लामः ॥ पनिपातिविशयस्याम्पिमा तिनयतिगतम् ।५।१।५०॥ यं गिनानिगलने पंगें था।५।१।६०॥ परिमागमम्ग पगवर्ग: । पराग म: ॥ निशगत्यारिंशतोहाणे मंजागां इण् । प्रिंसदध्याय परिमाणमे प्राणानो शानि। गागारिवानि मामा ५.१।६३॥ स| गोपीभवनाल द्वितीयामाहादगः सुः। श्रे सानिफः ॥ दादिभ्योनित्यम् । ५1१।६४ ॥ निसमा निगमहति ऐदिकोयेतसः । हिन्नारुटल्यान् ॥ विरागविरङ्गम महति वैरागिकः । धैरनिकः ॥ शीर्पच्छेदायय ।५।१। नित्यमर्हति शीर्पच्छेद्यः । पच्छेदिकः । पट्ठयोः सन्नियोगेन शिरम पात्यते ॥ दण्डादिभ्योयत् । ५1१।६६ ॥ एभ्योयत् स्या दण्ड्यः । भयः । वध्यः ॥ पात्राद घंश्च । ५।१।६८॥चार पात्रियः । पायः ॥ कडङ्करदक्षिणाच्छ च ।५।१ । ६९। कगेतीति विग्रहे अतएव निपातनात् खच् । कडङ्करं माषमुद्गादिका करीयोगौः । कडकर्यः । दक्षिणामईतीति दक्षिणीयः । दक्षिण्यः ।। 1५1१।७०॥ स्थालीपिलमर्हति स्थालीपिलीयास्तण्डुलाः । स्पालीवि ग्याइत्यर्थः ॥ यज्ञात्वम्भ्यां घखनौ ।५।११७१॥ यथासंख मृत्विजं वाईति यज्ञियः । आविजीनोयजमानः ॥ यज्ञविग्भ्यां तत्कर्म नम् * ॥ यज्ञियोदेशः । आखिजीनऋत्विक् ॥ ॥ आीयाणां ठगादीनां दादशानां पूर्णोऽयधिक अतः परं टमेव ॥ पारायणतुरायणचान्द्रायणं वर्तयति । छेद, भेद, द्रोह, दोह, नर्त, कर्ष, तीर्थ, संगोग, विप्रयोग, प्रयोग, विप्रकर्ष, प्रेपर विकर्ष, प्रकर्ष, विराग विरई च । इति छेदादिः । पदण्ड, मुमल, मधुपर्क, कशा, अर्घ, मेघ, मैया, गुतर्ण, उदा, वध, युग, गुदा, इति दण्यादि। ३ अत्रय इति सापाठः ।

·2 tav वी ताश Vitauzea: And १५५ कोशशतयो- शतिकः ॥ नौशशतिको नेपर्थः । ॥ पन्थानं ७॥ उत्तर- णे पारिज. ११७८॥ अिह्रा नि- ताद्धतपु कालाधिकारः। पारायणं धर्तयति पारायणिकश्यात्रः । तुरायणं यज्ञविशेषः । तं वर्तयति तौरायणिको यजमानः । चान्द्रायणिकः ॥ संशयमापन्नः ।५।१।७३ ॥ संगयविपयीभूतो- ऽपः सांशयिक...........- उपस्थित महानुमानो तथा सञ्चत नन्द आप मारामों से निवेदन है कि सभी केए एक पारीन सेन है जितका वर्णन शाशी में नाम दिया है गर लेपचार से श्री महाराजाजी लामा निकादि सरस्वती जी आपलोगों को कन्याम तमाचार से परिमानित गर रहे। चौरमा निरलात है लिमहतोगलना सन्तर होते होगे में माशा करता हूँ कि दाल लोग प्रालि रौतह ले समान बोलोभित रहने रस मारतलेयर्सलाहीगे ।।

·. । योः।७।३ । १७॥ ही कुडवी प्रयोजनमस्य द्विकौडविकः । द्वाभ्यां सुवर्णा क्रीतं द्विसौर्णिकम् । द्विनष्किकम् । असंज्ञेति किम् । पञ्च कपालाः परिमागत नित्यं लुक सात् चेतने प्रत्यया । द्विवर्पोदारकः ॥ पष्टिकाः पष्टिरात्रेण - च्यन्ते।५।१। ९०॥ बहुवचनमतन्त्रम् । पष्टिकोधान्यविशेषः । तृतीया स्कन् रात्रशब्दलोपश्च निपात्यते ॥ तेन परिजय्यलभ्यकार्यसुकरम् ।५।। वा मासिकम् ॥ तदस्य ब्रह्मचर्यम् । ५।१।९१ ॥ द्वितीयान्तात्कालवाचिनो ऽस्त्यर्षे प्रत्यय: स्यात् । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । मासं ब्रह्मचर्यमस्य समासिगोत्रा चारी । आर्धमासिकः । यद्वा । प्रथमान्तादस्पेत्यर्षे प्रत्ययः । मासोऽसेति मासिक चर्यम् ॥ महानाम्यादिभ्यः पष्टयन्तेभ्यउपसंख्यानम् * ॥ महानाम्न्योनाम विरान मासी । पौर्णमामी । अण्णन्तल्यान्डी ॥ तस्य च दक्षिणा यज्ञाख्येभ्यः।। पु भयन्ति चातुर्मास्पानि यज्ञकर्माणि ॥ संज्ञायामण् * ॥ ननुर्पु मासेषु भवति मात्र २।९५॥ द्वादशाइस दक्षिणा द्वादशाहिकी । आग्याग्रहणादयाला आणि मिकी । चामपिफी ॥ तत्र च दीयते काय भववत् ।५।१।९६॥ १५६ सिद्धान्तका मुगाम् .. पणिोव्याधिः । द्विवार्षिक: । द्विवर्षः ॥ चर्पस्याभविष्यति ॥७॥३॥ उत्तरपदस्य वृद्धिः स्यात् । द्वियार्षिक: । भविष्यति तु द्वैवार्षिकः । अधीभृतयो प्यतीति प्रतिषेधोन । गम्यते हि तत्र भविष्यत्ता न तु तद्धितार्थः । द्वै वर्षे अवार भृतोत्रा कर्म करिष्यतीति द्वियार्षिकोमनुष्यः ॥ परिमाणान्तस्यासंज्ञाशाम पाश्चकपालिकम् । तद्धितान्तः संज्ञा । वैशाणम् । कुलिजशब्दमपि केचित्पठन्ति । लिजिकः ॥ चित्तवति नित्यम् । दा॥ वर्षशब्दान्ताद्विगोः प्रस्थान ९३ ॥ मासेन परिजय्योजेतुं शक्योमासिकोव्याधिः । मासेन लभ्यं कार्य कर दावान्महानामिकइत्याह ॥ चतुर्मासाण्ण्योयज्ञे । तत्र भवइत्यर्थे * ॥ दीपने फार्ग या प्राणम् । शारदम् ॥ ॥ कालाधिकारस्य पूर्णोऽवधिः॥ रोमालिisrie100जीबी का था पेष्टम् । नमा ·तद्धितेषु उअधिकारे कालाधिकारः। तीर्ष, संप्राम, प्रवास, इत्यादि । तेन यथाकथा च हस्ताभ्यां यती। १९८ ॥ यथाकथाचेत्सव्यपसंघातात्तृतीयान्ताद्धस्त शब्दाच यथासंख्यं मयतौ स्त: अर्थाभ्यां तु यथासंख्यं नेष्यते * ॥ यथाकथा च दीयते कार्य वा यथाकथाचम् । ६ दरेण देयं कार्य वेत्यर्थः । हस्तेन दीयते कार्य वा हस्यम् ।। संपादिनि ।५।२॥ एम् । तेनेत्येव । कर्णवेटकाभ्यां संपादि कार्णवेष्टकिकं मुखम् । कर्णालंकारा मवश्यं शोभतइत्यर्पः । कर्मपाद्यत् । ५।१ । १०० ॥ कर्मणा संपादि ऽयं शौर्यम् । वेषेण संपादि वेप्योनटः वेपः कृत्रिमआकारः ॥ तस्मै प्रभच सन्तापादिभ्यः।५।१।१०१॥ सन्तापाय प्रभवति सान्तापिकः । स मिकः ॥ योगाद्यच । ५११११०२॥ चाहन् । योगाय प्रभवति योग्यः । ये कः ॥ कर्मणउकम् ।५।१।१०३ ॥ कर्मणे प्रभवति कार्मुकम् ॥ सन दस्य प्राप्तम् । ५११११०४॥ समयः प्राप्तोऽस्य सामयिकम् ।। तो ।५११११०५ ॥ ऋतुः प्राप्तोऽस्य भार्तवम् ॥ कालाद्यत् । ५१११ १०५ कालः प्राप्तोऽस्य काल्यं शीतम् ॥ प्रकृष्टे ठम् ।५।१।१०८ ॥ कालादिन सदस्येति च । प्रकृष्टोदीः कालोऽस्येति कालिकं वैरम् ॥ प्रयोजनम् । ५। २०९॥ तदस्येत्येव । इन्द्रमहः प्रयोजनमस्य ऐन्द्रमहिकम् । प्रयोजनं फलं च॥ विशाखापाढादण्मन्यदण्डयोः ।५।१।१२० ॥ आभ्यामण स्ट योजनमित्यर्षे क्रमान्मन्थदण्डयोरर्थयोः । विशाखा प्रयोजनमस्य वैशाखोमन्य आपाटोदण्डः ॥ चूडादिभ्यउपसंख्यानम् * ॥ चूडा, चौडम् । श्रद्धा, श्राद्ध अनुमवचनादिभ्यश्छः। ५। १११११ ॥ अनुप्रवचनं प्रयोजनमस्य अद पनीयम् ॥ समापनात्सपूर्वपदात् ।५।१।११२ ॥ व्याकरणसमापनं : जनमस्य व्याकरणसमापनीपम् ।। ऐफागारिकट चौरे ।५।१।११३ ॥ मसहायमगारं प्रयोजनमस्य मुमुपिपोः सऐकागारिकचौरः ॥ आकालिकडा मोऽश, अतोरण, विदासापायदामन्यदण्दयोरिति सूत्राविहितोऽप्यम् अग्निादादिभ्यो भातीयः ।। पर दोगले कार्य वा आमिदम् । पीलाम् । उपवत्ता मातोऽस्य भीरवन्नम् । प्राशि प्राप्तोऽस्य प्राशि भूपययोजनमस्य चौरम् । श्रद्धाप्रयोजनमस्य पाद्धम् । इति प्रमेणोदाहरणानि । 1 संताप, संग्राम, सैनाह, संयोग, संपराय, मेवेशन, संघर, निषेध, सगे, उपसर्ग, निसर्ग, प्रधाम, उपवास, सात, संवेर, सेवास, संमोदन, सतु, मोसोदनाद्विगृहीतादी । इति संशति । २ अनुपादन, उत्पापन, उपहलापन, संदेशन, प्रवेशन, भनुशन, अनुवामन, अनुरवन, अनुर । अन्नारोदण, प्रारम्भग, भागभग, भारोहश, पुष्पााचन, स्वस्तिवायन, शास्तिवाचन । आकृतिगणो नरचनीयादिः । करणे विशिपिदिशदिमस्तानास्सर्वपदादुपसंख्यानम् + ॥ विशि, गदानुस् यम् । पूषि, प्रसपूरणीयम् । परि, गोपनीयन् । सहि. प्रामाक्षरोहलीयम् । स्वादिभ्यो । सम्बन, यससम्, पन्यम्, काम्यम, आयुष्यम्, । पुण्याहवाचनादिभ्योकुर * ॥ पुग्वाहा ह .4 मनियनम्, तस्तिावनम् ।

·No text on this page.

·१ तद्धितेषु भावकार्याः। णे च ।५।१।१२७ ॥ चाहावे । जडस्य फर्म भावोबा जाध्यम् । मूढस्य भ कर्म वा मौढ्यम् । ब्राह्मण्यम् ॥ अर्हतोनुम् च ॥ अईतीभावः कर्म वा आईन्त्य भाईन्ती । पाहणादिराकृतिगणः ॥ यथातथयथापुरयोः पर्यायेण । ७॥ ३१ ॥ ननः परयोरेतयोः पूर्वोत्तरपदयोः पर्यायेणादेरचोद्धिनिंदादौ । अप अधाभावः आपथातथ्यम् । अयाथातध्यम् । आयथापुर्यम् । अयाधापुर्यम भाषादसमाप्ने वकर्माधिकारः ॥ चतुर्वर्णादीनां स्वार्थउपसंख्यानम् * ॥ चल्न वर्णाश्चातुर्वर्ण्यम् । चातुराश्रम्यम् । स्वर्यम् । पाडण्यम् । सैन्यम् । सा ध्यम् । सामीप्यम् । औपम्पम् । त्रैलोक्पमित्यादि । सर्वे वेदाः सर्ववेदास्तान सर्ववेदः । सर्वादेरिति लुक् । सएव सार्ववैद्यः । चतुर्वेदस्योभयपदद्धिश्च * ॥ तुरोवेदानधीते चतुर्वेदः । सएव चातुर्वैद्यः । चतुर्विद्यस्येति पाठान्तरम् । चतुर्विर चातुर्वैद्यः ।। स्तेनावनलोपश्च । ५।१।१२५ । नेति संघातग्रहणम् । चौर्ये । पचायच् । स्तेनस्य भावः कर्म या स्तेयम् । स्तेनादिति योग विभज्य स्तैर्ना पभन्तमपि केचिदिच्छन्ति ॥ सख्युर्यः । ५। १ । १२६ ॥ सख्युर्भावः कर्म सख्यम् ॥ दूतपणिभ्यां च ॥ दूतस्य भावः फर्म या दूरयम् । वणिज्यमिति का फा । माधवस्तु वणिज्याशब्दः स्वभावात् स्वीलिङ्गः । भावएव चात्र प्रत्ययो कर्मणीत्याह । भाष्ये तु दूतवणिग्भ्यां चेति नास्त्येव । प्रामणादित्याद्वाणिज्यमा कपिज्ञात्पोर्डक ।५।१।१२७ ।। कापेयम् । ज्ञातेयम् ।। पत्यन्तपुरो तादिभ्योयक, १५।१ । १२८ ।। सैनापत्यम् । पौरोहित्यम् ।। राजा रामशब्दोऽसमासे यकं लभतइत्यर्थः । राज्ञोभावः कर्म वा राज्यम् । समारं माह्मणादिवान् पञ् । आभिराज्यम् ॥ प्राणभृज्जातिवयोवचनोगांबा भयोऽम् ।।१।१२९ ॥ माणभृन्जाति, आश्वम्, औदम् । वयोवचने, कौमा विशतिन् , समस्र, विएमय, परमस्थ, मध्यस्थ, अनीश्वर, पुशल, पपल, निपुण, पिशुन, कुर क्षेत्रक्ष, विश्न, पालिश, मलस, पुरुष, कापुर, राजन, गणपति, अधिपति, गहुल, दायाद, विर विषम, विपात, निपात, सर्ववेदादिभ्यः स्वाय, चतुर्वेदसोभयपदद्धिश्च, सौटीर, मानणादिरातिय तेन नियमित्यादि सिद्धम् । चतुर्ग, चतुराश्रम, सर्वविय, त्रिलोक, त्रिस्तर, बहुम, सेना, अनन्तर, संनिधि, समीर, उ गुप, सद, इतिह, मणिक । इति चतुर्वर्णादिः । २ पुरोहित, राजाऽसे, प्रामिककि, सुदित, वाल, मन्द, सण्डिक, दण्टिक, धर्मिक, का पॉर्मर, मासिक, सनिक, मलिक, तिलक, प्रचलिक, अननिक, ऋषिक, पुत्रिक, अविक, पि, पति, पर्मिक, प्रतिकसारयि, भालिक, सूचित, संरक्ष, सूत्रा, नास्तिक, भज्ञानिक, mar, : गदिस इति पुरोहितादिः। ३ दान, उप्रेत, प्रतिव, शाम्त, हो, पोर, ह, रगणा, पत्तिगणर, गुम १), मुग, मात्रामात्रादिः । ।

·हागनान्तयुकादिन्य - आमिधानीयकम् ॥ महागादा * ॥ गाहाप्यम । गाहारकम् ॥ बन्दमनाहा दिभ्यम।५।२।२३३ ।। शेयोपाध्यापिका । मानांसकम् ॥ गोत्रनरमा- कहाघात्याकारतदयेतेपु । ५।१ । १३४ ॥ अस्यामागेऽधिज्ञान १३५ ॥ होगाशब्द: पाविग्याची स्त्रीलिङ्गः । यहुवचनाद्विशेषग्रहणम् । अन्मवा. गानां भवनं क्षेत्रं मौद्गीनम् ॥ ब्रीहिशाल्यो । ५ ।२ । २॥ हेपम् यवक्यम् । पष्टिक्यम् ॥ चिभापा तिलमापोमाक्षगाणुभ्यः।५।२१४/ 1२५॥ असामध्येऽपि निपातनात्समासः । सर्वश्चर्मणा कृतः सर्वचर्मीणः।साई यभामुखं प्रतिविम्बम् । निपातनात्सादृश्येऽव्ययीभावः । समं सर्व मखं संमुखम् । समशब्दस्यान्तलोपोनिपात्यते । यथामुखं दर्शनोयथामुखीनः । सर्वस्य मुखत्य दर्शना दुःखी, मुद्दय, दुर्हदय, सुहद, दुईद, गुभ्रात, दुभ्रात, नृपल, परिव्राजक, सब्रह्मचारिन्, अर्शन युवन् , स्थविर, होट, यजमान, पुरुषोऽसे, भ्रार, कुतुक, श्रवण, कदुरू, कमण्डलु, पक्षी, अधी गिदाणा मोम । डायम । श्रीपत्रम गौरदीया । ऽण् । ५। १।१३०॥ देहानम । हासनम । गौवनम । मागिम् । प्रविन पलो. ॥ श्रीग : पुदालनागिणीनकुनहोत्रजपुगारिपु प्रावगी प पथ्यन्ते । कौशल्यण । कोशलमित्यादि । हगलाग लघुपुर्यात् । ५११ १३१ ।। शुभायः फर्ग या शीना । मौनम् । क कायम । कविमनस्य । पादियालयम् ॥ योपधानुरूषोत्तमायुम् ।। १ । १३२ ।। गमगीपर। स्थतइत्यर्थः । गार्गिकपाल्पाकुम्ने । गार्गिकामयेतः ॥ होब्राम्ययः ।। स्य भायः कर्म या अच्छायाकीयम् । मैत्रायणीयम् ॥ ब्रह्मणस्त्यः ।।। १३६ ॥ होग्रायाचिनोनदाशब्दात्त्यः स्यान् । स्थापवादः । ब्रह्मत्वम् । नेति बार त्ववचनं तलोवाधनार्थम् । ब्राह्मणपर्यापानान्शदात्तु यतली । ब्रह्मत्वम् । माता ॥ नमजोरधिकारः समासः ॥ धान्यानां भवने क्षेत्रे खम् ।।२।१॥ भवन्त्यस्मिन्निति भवनम् ।। शालेयम् ॥ यवयवकपष्टिकाद्यत् ।।२।३॥पवानां भवनं क्षेत्र यापन यद्वा स्यात्पक्षे । खञ् । तिल्यम् । तैलीनम् । माप्यम् । मापीणम् । उम्यम् । भङ्गयम् । भाङ्गीनम् । अणव्यम् । आणवीनम् ॥ सर्वचर्मणः कृतः चर्मणः ॥ यथामुखसंमुखस्य दर्शनः खादा२।६॥ मुखस्य साह याऽमे, पुल, पाल, निपुण, पिगुन, कुल, क्षेत्रज्ञ, श्रोत्रियस्य यलोपथ । इति युवादिः । गोप, अमिरूप, कल्याण, मेधाविन्, आय, फुलपुत्र, दस, TH, घोत्रिय, धा, विश्वदेव, युपन् , पत्र, प्राग, पु, प्रामलाल, प्रामपम, ग्रामरमार, राकुमार, पहल, अमुप्पात्र, भमुयाल, मारपत्र, पुत्र इति मनोकादि। সীমাবদ खखी। भा 7 ·तद्धितेषु पाञ्चमिकाः। संमुखीनः । तत्सर्यादेः पथ्यङ्गकर्मपात्रं व्यामोति । ५१२॥७॥ सर्यादेः पध्यायन्ताद् द्वितीयान्तारखा स्पात् । सर्वपधान व्याप्नोति सर्वपधीनः । सर्वाङ्गीणः । सर्वकर्माणः । सर्वपत्रीणः । सर्वपात्रीणः आमपदं पामोति।५।२।८॥ पादसा- मं प्रपदं तन्मर्यादीकृत्य आप्रपदम् । आप्रपदीनः पटः ॥ अनुपदसर्वान्नायानयं यहाभक्षयतिनेयेषु ।५।२॥९॥ अनुरापामे सादृश्ये च । अनुपदं पद्धा अनु- होना उपानत् । सर्वान्नानि भक्षयति सर्वानीनोभिक्षुः । आयानयः स्थलविशेषः । नेय आपानयीनः शारः ॥ परोवरपरम्परपुत्रपौत्रमनुभवति ।५॥२॥ ॥ परांधावरांश्चानुभवतीति परोवरीण: । अवरस्योत्वं निपात्यते । परांश्च परतरां. अनुभवति परम्परीणः । प्रकृतेः परम्परभावोनिपारयते । पुत्रपौत्राननुभवति पुत्र. त्रिीणः । परम्पराशब्दस्तु अव्युत्पन्नं शब्दान्तरं त्रीलिङ्ग तस्मादेय स्वार्षे प्यनि परम्पर्यम् । कथं परोवर्यवदिति । असाधुरेव । खप्रत्ययसनियोगेनैव परोवरेति निपा- नात् ॥ अवारपारात्यन्तानुकामं गामी।५।२।११॥ अवारपारं मी अवारपारीणः । अवारीणपारीणः । पारावारीणः । अत्यन्तं गामी अय- तीनः । भृशं गन्तेत्यर्थः । अनुकामं गामी अनुकामीनः । यथेष्टं गन्ता ॥ उमांसमा विजायते । ५१२॥ १२॥ पलोपोऽवशिष्टत्रिभक्तरलुक् च पूर्वपदे नेराल्यते । समांसमीना गौः । समा समीना सा यैव प्रतिवर्ष प्रसूयते । खप्रत्यया- त्पत्ती पलोपोवा वक्तव्यः * ॥ समांसमा विजायते । समायां समायां वा । अद्य- वीनावष्टब्धे । ५१२११३ ॥ अद्य श्वोवा विजायते अद्यधीना बडया । आस- मप्रसवेसर्थः । केचित्तु विनायतइति नानुवर्तयन्ति । अयश्वीनं भरणम् । आसन्नमि- यर्थः । आगीनः।।२।१४ ॥ आइपूर्वानोः फर्मकरे खप्रत्ययोनिपा- गते । गोः प्रत्यर्पणपर्यन्तं यः कर्म करोति सभागयीनः । अनुग्यलंगामी । ५१२।१५॥ अनुगु गोः पश्चात्पर्याप्तं गच्छति अनुगवीनोगोपालः ॥ अध्यनो पत्ती । ५ ॥२॥१६॥ अध्यानमलं गच्छति अध्वन्यः । अध्यनीनः । ये घामा. वर्मणोः । आमाध्यानी खे इति सूनाभ्यां प्रकृतिभावः । अभ्यमित्राच्छ च।५ ।२।१७। चाशत्खी । अभ्यमित्रीयः । अभ्यमिश्यः । अभ्यमित्रीणः । अमित्रा- भिमुखं एमु गच्छतीत्यर्थः ॥ गोठाल्खा भूतपूर्व ।५।२।१८॥ गोष्ठी भूनपूर्वः गोष्टीनादेशः ॥ अश्वस्यैकाहगमः।५।२॥१९॥ एकाहेन गम्यते रत्येकाहगमः । आधीनोऽध्या ।। शालीनकोपीने अष्टाकार्ययो२०॥ शालाप्रवेशमहति शालीनः अधृष्टः । माननमहति पारीनं पारम् । तरमाधनलात्तल- होणत्यामपलिङ्गमपि । तत्संबन्धात्तदाच्छादनमपि ॥ मातेन जीवति । ५ २।२१ ॥ प्रातेन शरीगामेन जीवति ननु युदिभवन स मातीतः ॥ साप्त.

·मूममहणमायमनु म गर्न नि:सन बिरामनुषण 112 गुः । विपागणः ॥ पिन नभ्यां नानानी नसह।५।२१॥ वा प्राग्भार वर्गमानायो मा प्रत्ययो । गिना । नाना ।। गालच्छहरवी । ।२।२८ ।। मियाविशिष्टमापनयामकाममा । विस्तृतम् । विशारम् । विशङ्कादम् । संमोदा काटच ।५।२।२०।। सइटम् । प्रफटम । उत्कटम । वाद्रिकर लम् । सर्पपतलम् ।। भवने क्षेत्र शाकटशाकिनी * ॥ सुशाकटम् ।नुशारिनम्। अपात्कुटारञ्च ।५।२।३०।। चात्कटन् । अयाचीनोऽवकुटारः। अवाट नते नासिकायाः संज्ञायां टीटज्नाटभ्रटचः।५।२।३१॥ अवा गानासिका अवटीटा । पुरुपोऽप्यवटीटः ॥ नर्षिडज्यिरीसची।५।२।। चिकादेशौ च वक्तव्यो * ॥ चिकिनम् । चिपिटम् । चिकम् ॥ लिनस्य चिन् रिट उपाधिभ्यां त्यकन्नासन्नारूढयो ।५।२॥ ३४ ॥ संज्ञायामित्यनुवर्तते । पर्वतस्यासन्नं स्थलमुपत्यका । आरूढ़ स्थलमधित्यका ॥कर्मणि घटोच् ।। २॥ ३५॥ घटतइति घटः । पचायच् । कर्मणि घटते कर्मठः पुरुषः सदस्य संजातं तारकादिभ्यइतन् ।५।२। ३६ ॥ तारकाः संजाताभसार ३ तारता, पुम, कर्ण, मजरी, जीर, क्षण, सूत्र, मत्र, निष्क्रमण, पुरीर, उचार, प्रसार। पदीन गाम्का imantiretrit गंगाणाम् । कानगोहांशfilm पर पो । दुतानि दो शीरण । गाने मान। तर पागमूल पारस्पादिकांदिशा कुनाहगा ।।। पीना पा पण मग माम् पक्षात्तिा कारः प्रागमन गंशा या विकार अलापूतिनोमाभगाभ्योगभरगुषमंगपानम * ॥ अलायूना रन: अलावूकटम् ॥ गट गादयः स्थानादिपु पशुनाम: ॥ गया गोगाम । मंधाते कटन् । अवीनां सदातोऽविफटः ॥ विनारे पटग् ॥ अविष्टः ॥ द्वित्वे गोयुगन् । द्वापुष्टी उष्ट्रगोयुगम् ॥ पदवे पगवन् * ॥ अश्वपङ्गयम् ॥ हे तैलन् दित्येव । नतं नमनम् । नासिकाया नतं अवटीटम् । अवनाटम् । अवधष्टम् । निविडम् । निविरीसम् ॥ इन पिटचिकचि च । ५।२॥३३॥ नासिकायानतेऽभिधेये इनप्पिटची प्रत्ययौ प्रकृतेचिकचि इत्यादेशौ च ॥ १ पीलु, कांन्धु, शमी, करीर, कुवलय, बदर, अश्वल, स्खदिर । इति पील्लादिः । २ कर्ण, भक्षि, नख, मुख, केस, पार, गुरुक, भू, गृह, दन्त, ओष्ठ, पृष्ठ। इति कर्णादिः । सदो नेरित्येव । करा ·तद्धितेपु पाशमिका। कितं नमः । आकृतिगणोऽयम् । प्रमाणे यसज्दनम्मानचः१५१२॥ ३७॥ तदस्त्यनुवर्तते । अरू प्रमाणमस्य उरुद्वपमम् । ऊरुदनम् । अरुमात्रम् ॥ प्रमाणे स. * ॥ शमः | विधिः । पितलिः ॥ द्विगोनित्यम् * ॥ द्वी शमी प्रमाणमस्य द्विश- मम् ॥ प्रमाणपरिमाणाभ्यां संख्यारावापि संशगे मात्रज्यक्तव्य: * ॥ सममात्रम् । अपमानम् । पममात्रम् ॥ चत्वन्तास्वार्षे द्वपसज्माची पहुलम् * ॥ सावदेव ताय. हरसम् । तावन्मात्रम् ॥ पुम्पहस्तिभ्यामण च ।५।२। ३८॥ पुरुषः प्रमा. गमस्र पौरुषम् । पुरुषद्वयसम् । हालिगम् । हस्तिद्वयसम् ॥ यत्तदेतेभ्यः परिमाणे चतुए।५१२४३९॥ यत्परिमाणमस्स गावान् । तावान । एतावान् ॥ किमिदश्यां वो घरा४०॥ आभ्यां वतुण्याहस्य च घः। किसान । इयान् ॥ किमः संख्या. परिमाणे डति चारा४१॥ नाहतुप् । तस्य च यस्य यः स्यात् । का संख्या येपां ते फनि । कियन्तः ॥ संख्यायाअवयवे तयए । ५॥२॥४२॥ पचावयवाअस्य पक्षतयं दार ॥ द्वित्रिभ्यां तपस्यायज्वा १५१२॥४३॥ द्वयम् । द्वितयम् । त्रयम् । निनयम् ॥ उभादुदात्तोनित्यम् । ५। २।४४ ॥ उभशब्दात्तयपो. ऽयच् स्यात् । सनायुदात्तः । उभयम् । तदस्मिन्नधिकमिति दशान्ताङः । १२॥ ४२ ॥ एकादश अधिकाअस्मिन्नेकादशम् ॥ शतसहसयोरेवेष्यते * ॥ नेह । एकादश अधिकाअस्यां विंशती । प्रकृतिप्रत्ययार्थयोः समानजातीयवएवेप्यते * ॥ नेह । एकादश माषाअधिकाअस्मिन् सुवर्णशते ॥ शदन्तविंशतेश्च । ५ । २। ४६ ॥ १. सादुक्तं । त्रिंशदधिकाअस्मिन् विशं शनम् । विशम् ॥ संख्याया गुणस्य निमाने मयट् । ५१२।४७ ॥ भागस्य मूल्ये वर्तमानाअपमान्तात्सं. ख्यावाचिनः षष्ठय मगर स्यात् । यवानां द्वौ भागो निमानमस्योदश्विद्भागस्य द्विम. यमुदश्विधयानाम् । गुणस्पति किम् । द्वौ ब्रीहियवौ निमानमसोदश्वितः । निमाने कि- म् । द्वौ गुणी क्षीरस्य एकातैलस्य द्विगुणं क्षीरं पच्यते सैलेन ॥ तस्य पूरणे डर । ५१२६४८॥ एकादशानां पूरणएकादशः ॥ नान्तादसंख्यादेमंद । ५।२ १४९॥ बटोमडागमः स्यात् । पञ्चानां पूरणः पञ्चमः । नान्तादिकम् । विशः। कुण्डल, कण्टक, मुसल, मुकुल, कुसुम, कुतूहल, स्तबक, फिसलय, पल्लव, खण्ड, वेग, निदर, मुद्रा, शुभुश, धेनुष्या, पिपासा, श्रद्धा, अभ्र, पुलक, आहारक, वर्णक, द्रोह, दोद, सुख, दुःख, उत्कण्टा, भर, व्याधि, वर्मन्, अण, गौरख, शास्त्र, तरह, तिलक, चन्द्रक, अन्धर, गर्व, मुकुर, हर्ष, उत्कर, रण, कु- वाय, गर्व, शुभ्, सीमन्त, ज्वर, गा, रोग, रोमाञ्च, पण्डा, कज्जल, तप, कोरक, कल्लोल, स्थपुट, फल, । काक, गार, अपुर, शैवल, पल, वन, आराल, कला, कर्दम, कन्दल, मर्श, महार, हस्तक, मतिविन, विनतन्त्र, प्रत्यय, दीक्षा, गर्ज, गर्भादप्राणिनि । इति तारकादिराकृतिगणः । १स्तीमे वक्तव्यः * ॥ पमशः स्तोमः । सपनोहिनि: * ॥ त्रिशिनौमामाः । पञ्चदशिनो- मामा:, विमलेश्च । विशिनोऽभिरतः ।

·-- क् । गर्दभाण्डः । गर्दभाण्डागः ॥ चिंमुतादिभ्योऽण् ।५।२१३१॥ कादिभ्यः कन् । ५।२।६४॥ आरु कुशलआकर्षक: । आकादिमी कामइच्छा । धने कामोधनकोदेवदत्तस्य । हिरण्यकः ॥ स्वाङ्गेभ्यः प्रसिते । ने ।५।२।६७॥ अविजिगीपी ठक् स्यात्कनोऽपवादः । शुभुक्षयात्यन्तपीडित Inurire ortrait; frgITTER गिनुर्ग | पण मामाद firi || HITri Ay: I : यह पगगणमा निगुरु।५।।५२॥ या गोपाय र गह गांरिगुरु | EMESTER पर पूर्व दिनी | प्रमाण माविशत्यादिनः स्तमान्यतरस्याम 14121॥ मोटामरामास सात् । कि गितमः । विशः । पशिनिगमः । शि: ॥ नित्यं गतादिमासार्धमान एय दर । मागमः ॥ पटयादेशाऽमग्यादः।। । ५८ ॥ षष्टितमः मंग्टगादेस्तु पिंशयादिनानिमितYE टिनमः ॥ मना । सासामोः।५।२॥ २९ ॥ मयों मामा । अन्यायकशन्दोऽस्मिन अनमायाकीयं सूकम् । याग्यन्नीयं गाम ॥ अध्यायानुवाकयोलक। ६० ॥ मवर्षस छस्य । अाएव जापकात छ । धिानमामाश विकसन दादिभ्योउन् । ६ ।।२।। मत्वर्षेऽध्यायानुयाकोः । गोपदकः । इपेवकः ५।२।६६॥ केशेषु प्रसितः केशकः । तद्रचनायां तत्परइत्यर्थः । उदाहगा संयत्मराग।५।२।६७॥ जगमग पुग्णः मतमः । पागननमः। मानः तत्र कुशलः पथः।५।२।६३॥न् स्यात् । पथि कुशलः पपिकः ॥आ. उदरे प्रसितऔदरिका । आद्यूने किम् । उदरकः । उदरपरिमार्जनादौ प्रसकास- १ विमुक्त, देवासुर, रक्षासुर, उपसद् सुवर्ण, परिसारक,-सदसत्, वस्तु, मरुत्, पत्नीवन, बगुमर महीयत्व, सत्ववत्, ववत्, दशार्ण, दशाई, वयम्, हविर्धान, पतभिन्, महित्री, असहत्य, सोमापूर) २ गोषद, पेवा, मातरिश्वनः, देवस्मरवा, देवीरापः, कृष्णोस्यास्वरेष्ठः, देवी पियम, क्षार । इडा, अमाविष्ण, उर्वशी, वृत्रहन् , इति विमुक्तादिः । ॥ युआन, अजन्, प्रभूत, प्रतून, कृशानु । इति गोपदादिः । भाक (आर), सह, पिशाच, पिचण्ड, अशनि, भदमन् , निचय, चय, विजय, जग; मय, पाद, प, दर, दाद, गदा, शकुनि । इत्यादिः ।

·तद्धितेपु पाञ्चमिकाः। भः ॥ सस्येन परिजातः।५।२।६८॥ कन् स्मर्यते ननु ठक् । सस्यश- ब्दोगुणयाची नतु धान्यवाची । शस्येनेति पाटान्तरम् । सस्पेन गुणेन परिजातः सं. पद्धः सत्सकः साधुः ॥ अंशहारी । ५१२४६९ ॥ हारीत्यावश्यक णिनिः । अनएव तद्योगे षष्टी न । अंशकोदायादः ॥ तन्त्रादचिरापहृते । ५ ।। ७० ॥ तन्त्रका पटः । प्रत्यमइत्यर्थः । ब्राह्मणकोपिणके संज्ञायाम् ।५।२ १७१ ॥ आयुधजीविनोब्राह्मणायस्मिन्देशे सत्राह्मणकः । अल्पमन्ने यस्यां सा उ. णिका यवागू: । अन्नशब्दस्य उष्णादेशोनिपात्यते ॥ शीतोष्णाभ्यां कारिणि ।५।२१७२॥ शीतं करोतीति शीतकोऽलसः । उष्णं करोतीति उष्णकः शीघ्र- फारी ॥ अधिकम् । ५।२१७३ ॥ अध्यारूढशब्दात्कन् उत्तरपदलोपश्च ॥ अनुकाभिकानीका कमिता ।५।२।७४ ॥ अन्यभिभ्यां कन् । अभेः पा. क्षिकोदीर्घश्च । अनुकामयते अनुकः । अभिकामयते अभिकः । अभीकः ।। पाश्चै- नान्विच्छति । ५१२१७५ ॥ भनृजुरुपायः पार्श्व । तेनान्विच्छति पार्धकः ।। अयाशूलदण्डाजिनाभ्यां उफ्नो ।५।२७६ ॥ तीक्ष्णउपायोऽय:- शलं तेनान्विच्छति आयःलिकः । साहसिकः । दण्डाजिनं दम्भः तेनान्विच्छति दा. ण्डानिनिकः ॥ तायतिथं ग्रहणमिति लुग्या ।५।२१५५ ॥ कन् स्यात्पू. रणप्रत्ययस्य च लुग्वा । द्वितीयकं द्विकं वा प्रहणं देवदत्तस्य । द्वितीयेन रूपेण प्रह- । णमित्यर्थः । तावतिधेन गृहातीति कन्वतच्योनित्यं च मुक् * ॥ पष्टेन रूपेण गु. काति एट्रो देवदत्तः । पञ्चकः ॥ सएप ग्रामणीः।५।२ । ७८ ॥ देवदत्तो - मुख्योऽस्य देवदत्तकः । स्वकः । मकः । सलमस्य पन्धन करमे ।५।२ १७९॥ सालकः करमः ॥ उत्कउन्मना: ।५।२।८० ॥ उद्गतमनस्कन- रुच्चदात्स्वा कन् । उत्कउत्कण्टितः ॥ फालपयोजनाहोगे ।५।२। १८२॥ कालवचनात्ययोजनवचनाच मन् स्याद्रोगे । द्वितीयेऽहनि भयोद्वितीयकोग्य- र प्रयोजनं कारणं रोगस्य फल पा । विषपुष्पेनितोविपपुष्पकः । उष्णं कार्यम- व उष्णकः । गेगे किम् । द्वितीयोदिवसोऽसि ॥ तदस्मिन्ननं प्राये संज्ञायाम् । १५१२१८२॥ प्रथमान्तासम्पर्षे कन् स्यान् यसमालमन्नं पयायविषय मन् । पाणः भाषेणान्नमस्ता गुदापिका पौर्णमासी ॥ यटफगानियांच्या * ॥ वकिनी स्मापादन ।५।२१ ८३ ॥ कुस्मागः प्रायेणान्नमयां कोल्माण ॥ श्रीग्नि- संदरन्दोऽधीते ।५।२६८४ ॥ भोधिपः । येत्यनुत्तेमान्दमः ॥ श्रार. मनेन भुकमिनिटनी १५.२१८५॥ पाटी। श्रादिकः ।। पूर्यादिनिः। * ५॥२॥८६॥ पूर्व कृतमनेन पूर्वी ॥ सपूर्षाच।५।२।८७ ।। कृर्ण ।

·माव: । अष्टीयान् । अस्थिमानन्यत्र । गशदस्य नहीभाय: । चीगामाम पायानन्यप । कक्ष्यायाः संग्रमारणम् । यक्षीयानाम ऋषिः । कक्ष्याशानन्या Tria, मानसि. अमित, गिनमाण, भातुक्त, पीत, भामा v, arrera, ART, भीम, भनि, 41, TH, पात, भाक, मन स्मिन्वा सन्ति गोमान् ॥ भूमनिन्दाप्रशंसासु नित्ययोगेऽतिशायने ॥ संबन्धेऽपि मवर्णावर्णान्तान्मवर्णावपिधाच यवादिवर्जितात्परस्य मतोर्मस्य वः स्यात् । किंवार ज्ञानवान् । विद्यावान् । लक्ष्मीवान् । यशस्वान् । भास्वान् । यवादेख पवमान भूमिमान् । झयः।८।२।१०॥ झपन्तान्मतोर्मस्य वः स्यात् । आदानात नन्दस्सामन्दीभाय: । भामदीवान् मामः । अन्गनासनवान् । अस्पिशमराठी 11, रामनि, विपरित परिणदिन, परिकारित, नियत, निरादित Marat मिद्धान्तकौमुगाम् इटादिभ्यश्च ।५।२१८८ ॥ इष्टमनेन इष्टी । अधीती ॥ छन्दसि परिपनि परिपरिणौ पर्यवस्थातरि ।५।२।८९॥ लोके तु परिपन्धिशब्दोन न्यायः॥ अनुपद्यन्वेष्टा ।५।२।९० ॥ अनुपदमन्वेष्टा अनुपदी ॥ साक्षाद्रष्टरि संज्ञायाद 1५।२ । ९१ ॥ साक्षाद्रष्टा साक्षी ॥ क्षेत्रियच् परक्षेत्रे चिकित्स्यः।श १९२॥ क्षेत्रियोव्याधिः । शरीरान्तरे चिकित्सा अप्रतीकार्यइत्यर्थः । इन्द्रियमिन्द्र लिङ्गमिन्द्रदृष्टमिन्द्रसृष्टमिन्द्रजुष्टमिन्द्रदत्तमिति वा ।।२।९३॥ इन्द्रआत्मा तस्य लिङ्गं करणेन कर्तुरनुमानात् । इतिशब्दः प्रकारार्थः । दिन दुर्जयमिन्द्रियम् ॥ तदस्यास्त्यस्मिन्निति मतुः । ६।२।९४ ॥ गावोगा. विवक्षायां भवन्ति मतुवादयः ॥ १ ॥ रसादिभ्यश्च ।६।२।९५ ॥ मनु' रसवान् । रूपवान् । अन्यमवर्षीयनिवृत्त्यर्थ वचनम् । रस, रूप, वर्ण, गन्ध, राई, शब्द, स्नेह, गुणात् । एकाचः स्ववान् । गुणग्रहणं रसादीनां विशेषणम् ॥ तसौ । त्वर्थे । १।४।१९ ॥ तान्तसान्तौ भसंज्ञा स्तोमवर्षे प्रत्यये परे । यसोः संघन रणम् । विदुष्मान् ॥ गुणवचनेभ्योमतुपोलुगिष्टः * ॥ शुक्लोगुणोऽस्यास्तीति पुन पटः । कृष्णः ॥ मादुपधायाश्च मतोर्वोऽयवादिभ्यः । ८।२। जश्त्यम् । विद्युत्वान् ॥ संज्ञायाम् । ८।२।११॥ मतोर्मस्स या शा अहीवनी । मुनीवती । शरादीनां घेति दीर्घः ॥ क्षीयट्ठमण्यचर्मण्यती।८।२।१२॥ एते पर संज्ञायां निपारयन्ते । भान तयणापम्प हमाभारः । रमानाम पर्यतः । लयणयानन्यत्र । आसन्दीयदछीवचक्रीवरत বদলানাম witी। FE TARIKykhara E ·- तद्धितेषु मत्वीयाः। योगत्वं च । चर्मण्वती नाम नदी । चर्मवत्यन्यत्र । उदन्वानुदधौ च।८।२। १३॥ उदकस उदन्भायोमती उदधौ संज्ञायां च । उदन्यान समुद्रः ऋपिश्च । राजन्यान् सौराज्ये । ८१२१४॥ राजवती भूः । राजवानन्यत्र ॥ प्राणिस्था- दातोलजन्यतरस्याम् । २२९६ ॥ चूडाला । चूडावान् । प्राणिस्थास्किम् । शि- खावान्दीपः । आतः किम । हलवान् । प्राण्यङ्गादेव । नेह । मेधावार । प्रत्ययस्वरे- पैव सिद्ध अन्तोदात्तले चूडालोऽसीत्यादौ स्वरितोवानुदात्ते पदादाविति स्वरितयाध- नाश्वकारः ॥ सिंध्मादिभ्यश्च ।५।२।९७ ॥ लज्या स्यात् । सिध्मतः । सिध्भवान् । अन्यतरस्यांग्रहणं मतुप्समुच्चयार्थ नतु प्रत्ययविकल्पार्थम् । तेनाकारान्ते- भ्यानिटनी न । वातदन्तबलललाटानामूह च । वातूलः ।। वत्सांसाभ्यां काम- पले ।५।२१९८ ॥ आभ्यां लज्वा स्याद्ययासंख्यं कामवति बलवति वा । व. रसलः । असलः ॥ फेनादिलञ्च ।५।२१ ९९ ॥ बालन् । अन्यतरस्यांग्रहणं मतुप्समुन्वयार्थमनुवर्तते । फेनिला फेनलः । फेनवान् ।। लोमांदिपामादिपिच्छा- दिभ्यः शनेलचः।५।२।१०० ॥ लोमादिभ्यः शः । लोमशः । लोमयान । रोमशः । रोमवान् । पामादिभ्योनः । पामनः ।। अङ्गाकल्याणे ॥ अङ्गना ॥ लक्ष्म्या अन ॥ लक्ष्मणः ॥ विप्वागत्युत्तरपदलोपश्चाकृतसन्धेः ॥ विपुणः ॥ पिच्छादि- भ्यालच ॥ पिच्छिलः । पिच्छवान् । उरसिलः । उरवान् ॥ प्रज्ञाश्रम्हा भ्यो •ः ।५।२।१०१ ॥ प्राज्ञोव्याकरणे । प्राज्ञा । श्राद्धः । आर्चः ॥ वृत्तेश्च * ॥ वातः ॥ तपासहस्राभ्यां विनीनी ।५।२।१०२॥ विनीन्योरिकारोनकार- परित्राणार्थः ॥ तपस्वी । सहस्री । असन्तवाददन्तत्वाच सिद्धे पुनर्वचनमणा वाधा मा- - भूदिति । सहस्रानु टनोऽपि वाधनार्थम् ।। अण् च ।५।२।१०३ ॥ योगविभाग उत्तरार्थः । तापसः । साहसः ॥ ज्योनादिभ्यउपसंख्यानम् * ॥ ज्योत्स्नः । तामि- सः॥सिकताशर्कराभ्यां च ।५।२।१०४ ॥ सैकतोपटः । शार्करः ।। देशे लुपिलचौ च ।।२।१०६॥ चादण मतुप् च । सिकताः सन्त्यस्मि- मिम, गहु, मणि, नाभि, बोज, वीणा, कृष्ण, निष्पाव, पोस, पार्थ, पर्श, हनु, सक्त, मन, = पाणिधमन्यौदाय, वातदन्तरलललाटालामू च, जटापटा कटाकालाः क्षेत्र, पर्ण, उदक, प्रा, सविय, - कर्ण, मेद, शीत, शाम, पित, पित, पुफ, पृथ, मृदु, मनु, मण्ड, पत्र, चट, कपि, गण्ड, प्रन्धि, श्री, पुस, धारा, चर्मन् , मन् , पमन् , पेश, निपाइ, कुण्ड, क्षुदजन्तालापौष । इति हिमादिः । २समन्, रोमन् , भु, भरि, गिरि, कर, कपि, मुनि, तर । इति लोभादिः । ३ पामन् , वामन् , वैमन् . होमन् , मन् , यदु, लि, सामन् , उष्मन्, कृमि, बवादकल्याणे, शा- दीपलालीणां दसतं च विध्वगित्युत्तरपदलोपथाकृतसं, समस्या अध। इति पामादिः । ४ पिरा, गह, ध्रुवक, भुवक, जटा घटा, कालाः क्षेपे, वर्ग, उदर, पा (मा)। इति ५ोला, तमिला, कुणत, फुतर, विसर्प, विपादित इति ज्योत्पादिः । रियादि।

·जाणिमुरम Tamil । Kareennettrit EDITHITATExtrena उग्र।412110 | THE गाण | 11411030mILTERI HIT म! If IPL ATTE - MIT Kषा: पनि गुभाः ॥ मग + ॥ मग पादुः । पशन असन ||मणा ॥ बनाः ॥ ५.२११०८॥ तुमः । दुम: शालोम्यतरमाम् ।५।३। मनागमन मी गिद पुनर्भरणमिनिटनी: गमावा ! फेधी । शिकः ॥ भयोsh - मणिनाशा प्रणागिशिविरः ॥ अगंगाल . ॥ अगंगा ।। गाण्याजगात्मश ५।२।११०॥ गोगंगा गण निदेशः । गाण्डियम् । गाडी मुंगस भनुः । भगगर्ग निरः ॥ काण्टाण्डादीरनीरची ।।२। फापारः । भाग्दाः ॥ रनाकृष्यासुनिपरिपदीयलय् ।५।। गगगला स्त्री । पीयनः । पनाति दीपः । मासुमावलः । शौण्डिकः । परि पपदिशि पाटान्रारम् । पावलम् ॥ अन्गेभ्योऽपि दृश्य * ॥ भ्राबलः । शत्रुवलः । यलइरसय मंज्ञायामित्यनुत्तेनेह दीर्यः ॥ ५।२।११३ ॥ दन्तावलोहस्ती । शिपायलः केकी । ज्योत्स्नातमित्रा णोर्जस्विन्नूर्जस्वलगोमिन्मलिनमलीमसाः ।५।२।११४ ॥ निपात्यन्ते । ज्योतिषउपधालोपोनय प्रगणः । ज्योला । तमसउपधापाइत्वं तमिस्रा । स्त्रीस्वमतन्त्रम् । तमिस्रम् । शृङ्गादिनन् । शृङ्गिणः । ऊर्जसोवन पाधा माभूदिति विनिरपि ऊर्जस्वी । ऊर्जस्वलः । ऊजोंऽसुगागमइति वृत्ति न्त्या । ऊर्जस्वीतिवदसुम्नन्तेनैवोपपत्तेः । गौशब्दान्मिनिः । गोमी । मलशब्दा मलिनः । ईमसश्च । मलीमसः ॥ अतइनिठनौ ।६।२॥ ११ ॥ दण्ड ण्डिकः ॥ ब्रीह्यादिश्यश्च । ५।२।११६ ।। धीही । ब्रीहिकः । न च । श्रीयादिभ्यइनिटनावियेते किं तहि ॥ शिखामालासंज्ञादिभ्यइनि: * ॥ यवखदा इकः * ॥ अन्येभ्यउभयम् ॥ तुन्दादिभ्यइलच ।।२।११७ ॥ चर्चा मतुप् च । तुन्दिलः । तुन्दी । तुन्दिकः । तुन्दवान । उदर, पिचण्ड, यब, स्याङ्गाद्विवृद्धौ ॥ "विवृद्धयुपाधिकारस्याङ्गयाचिनइलजादयः स्युः । विवृद्धौ की १ नीहि, माया, साला, शिखा, माला, मेखला, केका, अटका, पताका, चर्मन्, कर्मन्, वर्मन संज्ञा, वस्या, कुमारी, नी, वीणा, पलाका, यवखर, नी, कुमारी, शीर्षामयः । इति मोह्यादि। २ अयं गणोमूल एवोक्तः । दन्तशिखात्संज्ञा ३ भयं पाठीकास्यः।

·तद्धितषु मवधीया: त कणिलः । कर्णी । कणिकः । कर्णवान" ॥ एफगोपूर्वाह नित्यम् । ५। २॥ ११८॥ एकशतमस्सास्तीति ऐकशतिकः । ऐकसहस्रिकः । गौशतिकः । गौसह- निकः ॥ शतसहस्रान्ताच निष्कात् । ५१२।११९॥ निष्कात्परौ यौ श- तसहस्रशब्दौ तदन्तावातिपदिकाहरू सान्मत्वर्थे । नैष्कशतिकः । नैष्कसह- विकः ॥ रूपादाहतप्रशंसयोर्यप् ।५।२।१२० ॥ आहतं रूपमस्या- स्तीति रूच्या कार्यापणः । प्रशस्तं रूपमस्यास्तीति रूप्योगी; । आहतेति किम् । रूपवान् ॥ अन्येभ्योऽपि दृश्यते * ॥ हिम्याः पर्वताः । गुण्याग्राह्मणाः ।। अस्मायामेधास्रजोविनिः । ५ ।। १२१ ॥ यशस्वी । यशस्वान् । मायावी । श्रीधादिपाठादिनिठनौ । मायी । मायिकः । किन्नन्तस्वाकुः । सग्बी ।। आमयस्योपसंख्यानं दीर्घश्च * ॥ आमयावी ॥ शृङ्गयन्दाभ्यामारकन् * ॥ शृङ्गारकः। वृन्दारकः ।। फलयभ्यिामिनच् * । फलिनः । पहिणः ।। हदयाचालुरन्पतरस्याम् * ।। इन्टनी मनुषु च । हृदयालुः । हृदयी । हृदयिकः । हृदयवान् ॥ ीतोष्णप्रेभ्यस्त- दसहने * ॥ शीतं न सहते शीतालुः । उष्णानुः । स्फायित्तचीति रक् । हपः पुरो. डाशः । तं न सहते तृमालुः । तृ दुःखमिति माधवः ॥ हिमाञ्चैलुः * ॥ हिमं न सहते हिमेनुः ।। पलादूला * ॥ पलं न सहते बलूलः ॥ पातासमूहे च * ॥ यातं न सहते वातस्य समूहोवा वातूलः ॥ तपर्वमरुद्भ्याम् * ॥ पर्वतः । मरुत्तः ।। ऊर्णायायुस्। ५।२।१२३ ॥ सिखापदलम् । अर्णायुः । अत्र छन्दसीति केचिदनुवर्तपन्ति । युक्तं चैतन् । अन्यपाहि अइंशुभमोरित्यत्रैवोर्णाग्रहणं कुर्यात् ॥ याचोरिमनिः। ५।२।१२४ ॥ वाग्मी ॥ आलजाटची पहुभापिणि । ५१२। १२९ ॥ कुत्सितानि धकव्यम् * ॥ कुत्सितं बहु भाषते वाचालः । याचारः । पस्तु सम्प- बहु भाषते सवामीत्येव ॥ स्वामिन्नैश्चर्य।५।२६ १२६ ॥ ऐश्वर्यवाचका- सामान्मवर्षे भामिनच् । स्वामी ॥ अर्शआदिभ्योऽ । ५।२।१२७ ॥ भवस्पिस विद्यन्ते अर्शसः । आकृतिगणोऽयम् ॥ बन्दोपतापगोत्माणिस्था- दिनिः । ५।२।१२८॥ द्वन्दः । कटफयलगिनी । सपरिणी । उपसागरोगः । कुधी। किलासी । म निन्यम् । फुदायी । काफनालुयो । प्राणिरपालिकम् । पुजफालयान्घटः । प्राण्यवान * ॥ पाणिपादयनी । भगालैत्र । मित्रकललाटिका. धनी । मिदे प्रत्यये पुनर्वचनं टनादियानार्थम् ॥ घातातीसाराभ्यां पर। ५.२११२९ । पादिनिः । यानकी । अनीसागकी । गंगे चामिप्यते ॥ नेह। पातनी गहरक्षिाना * ॥ पिशानी ॥ ययमि पूरणात्।५१२११०॥ 1 , समस, . , , , , , , भार, लाण, गार, रामादिलिप.।

·मामः मंवत्मगंवा पञ्चमोऽस्मान धर्मर्श । वाहपूर प्रामणवर्णी । हस्ताजाती।५।२।१३३ ॥ हस्ती । जाती किम् । हतवानुरूप वर्णाद्रह्मचारिणि ।५।२।१३४ ॥ वर्णी | पुष्करादिभ्योदेश। लात् ॥ वाहुयली । उरुबली ॥ सर्वादेश्च ॥ सर्वधनी । सर्वयोजी ।। अशासनि ते ।। अर्थी । संनिहिते तु अर्थवान् ॥ तदन्ताय । धान्यार्थी । हिरण्यार्थी । बता उत्साही ॥ संज्ञायां मन्माभ्याम् ।५।२।१३७ ।। मन्नन्तान्मानाने वर्थे । प्रधिमिनी । दामिनी। होमिनी। सोमिनी । संज्ञायां किम् । सोमवात् कंशंभ्यां वायुस्तितुतयसः।५।२।१३८ ॥ कंशमिति मान्तौ । कनि: दकसुखयोः । शमिति सुखे । आभ्यां सप्त प्रत्ययाः स्युः।युस्यसोः सकारः पदमा केवः । कभः । कंयुः। कतिः ।कंतुः। कतः। कंयः। शंषः। शंभ: शंयुः। निः शंतुः । शंतः। शंयः । अनुस्वारस्य वैकल्पिकः परसवर्णः । वकारयकारपरमातुर सिको वया ॥ तुन्दिवलिवटेर्भः।५।२।१३९॥ वृद्धा नाभिस्तुतिः । न्योपधोऽयमिति माधयः । तुन्दिभः । यलिभः। वटिभः।पामादित्वाद्वलिनोऽपि ॥ माग्दिशीविभक्तिः । ५।३।१॥ दिक्वान्देभ्यासतः प्राग्यमा प्रत्याविभनि:संज्ञाः म्युः ॥ अथ स्वार्षिकाः प्रत्ययाः॥ समर्थानामिति प्रमानितिन नितम् । बेति स्यनुवर्ततएव ।। किंसर्यनामपहुभ्योऽयादिभ्यः॥५॥३॥३॥ गुलाम, तम. TM, अग, आध, अक,यमण, ण,मोर,प्रती सील,rr .. m,६म, शारतमार, मानर, प, बिम, मृगार, पईम, मादक किमहर करील, ना, पान मसीन, भामराम .rm,174,म.एम. था,पराग,13, भाग, मस मिद्धान्तकौमुदाम पूरणप्रत्ययान्तान्मत्व इनिः स्याद्वयसि गोये पक्षमी उदः । न्याधनामिदम् । वाम किम् । पचमयान प्रामः ॥ सुखाद भ्यश्च । ५।२।१३२॥ इनिर्मवर्षे । सुखी । दुःखी । माला क्षेपे ।। माली ।। लवर्णान्ताचावा२।१३२॥ धर्मान्तादिनिर्मवयं । ब्राह्मणधर्मी । ग्रामणी २।१३५॥ पुष्करिणी । पद्मिनी । देशे किम् । पुष्करवान्करी ॥ भ्योमतुपन्यतरस्याम् ।।२।१३६ ॥ बलवान् । वली । उत्साहात अहंयुः । महकारवान् । शुभंयुः । शुभान्वितः॥ ॥ इति मत्वर्थीयाः॥ होण, प्रयम मुन भारि मत्र, मत, INTriti । ।

·... साधारयत ॥ इदमइन्।५।३।३॥ यि परे ॥ एतेती रथोः ।५।३१४॥ इदंशब्दस्य एत इत इत्यादेशौ दौ षकारादौ च प्राग्दिशीये परे । इशोऽपवादः ॥ एतदोऽन् । ५। ३१५॥ उगः कर्तव्यः । एतदः । एतेती स्तोरथोः । अन् । एतदइत्येव । अनेकाल- देशः । नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य ॥ सर्वस्य सोऽन्यतरस्यां दि।५। ॥ माग्दिशी दकारादौ प्रत्यये परे सर्वस्य सोवा स्यात् ॥ पञ्चम्यास्तसिल् १७॥ पञ्चम्यन्तेभ्यः किमादिभ्यस्तसिल स्याद्वा ॥ कुतिहो।७।२। किमः कु: स्यात्तादौ हादौ च विभक्तो परतः । कुतः । कस्मात् । यतः । त. । इतः । अमुतः । बहुतः । यादेस्तु । द्वाभ्याम् ॥ तसेश्च ।५।३। वनामबहुभ्यः परस्य तसेस्तसिलादेशः स्यात् । स्वरा त्रिभत्त्यर्थं च वचनम् । पांच ।५।३।९॥ आभ्यां तसिल् स्यात् ।। सर्वोभयाभ्यामेव । सर्वतइत्यर्थः । अभितः । उभयतइत्यर्थः । सप्तम्यास्त्रल् ।५।३। यत्र । तत्र । बहुच ॥ इदमोहः । ५ ।३।११ ॥ त्रलोऽपवादः । । दह । किमोऽत् । ५।३।१२॥ वाग्रहणमपकृष्यते । सप्तम्यन्ता- स्थालक्षे अत् ॥ काति । ७।२।१०५ ॥ किमः कादेशः स्यादति । ।.याह च छन्दसि ।५।३।१३॥ कुह स्थः कुह जग्मधुः । सोस्नतसौ चानुदात्ती ।२।४।३३ ॥ अन्यादेशविषये एतदोऽश् सत्रतसोः परत: तो चानुदात्ती स्तः । एतस्मिन् प्रामे सुखं वसामः । रहे । अतोन गन्तास्मः ॥ इतराभ्योऽपि दृश्यन्ते । ५॥३॥१४॥ परविभक्त्यन्तादपि तसितादयोदृश्यन्ते । शिमहणावदादियोगएव । स- भिवान् । तत्र भवान् । तं भवन्तम् । ततोभवन्तम् । तत्र भयन्तम् । एवं मानांप्रियः । आयुष्मान ।। सर्वेकान्यकियत्तदः काले दा।५।११५॥ कालाभ्यः स्वार्षे दा स्यात् । सर्वस्मिन्काले सदा । सर्वदा । एकदा । । यदा । तदा । काले किम् । सर्वत्र देशे।इदमोहिल् ॥३॥१६॥ इत्येव । हसापवादः । अस्मिन्काले एनहि । काले किम् । इह दे- ।५।३।१७ ॥ इदमः सप्तम्यन्ताकालवाचिनः स्वाऽधुनाश्त्य- यस्येति लोपः । अधुना । दानी च।५।३।१८॥ इदानीम् ॥ ५.३ ॥ १९॥ तदा । तदानीम् । तदोदावचनमन विहितवान् । लन्यतरस्याम् । ५॥३॥ २२॥ कहि । कदा । यहि । यदा । एतस्मिन्काले एतहि ॥ सद्यः पम्त्परायपमः परेचव्यधपूर्व- तरेयुरितरेयुरपरेारघरेयुगक्षयेधुरुत्तरेयुः ।५।३ । २२॥

·घा दिक। पुरः। पुरस्तात् । अधः । अधलान् । अव: । अवस्तान्। विना घरस्य।५।३।४१॥ अवरस्यास्तातो परेऽबू स्याद्वा । अवस्तान् । अवरत. यसति आगतोरमणीयं या ॥ पश्चात् ।।३।३२ ॥ अपरस्य पश्चमारा श्व प्रत्ययोऽस्तातेविपये ।। उत्तराधरदक्षिणादातिः।५।३।३४॥ उत्ता गोयोगम:॥ शुभांमपादकता | HY: ॥प्रकारयनने पात् ।। दिशन्देभ्यः सप्तमीपञ्चमीमयमाभ्योदिग्देशकालेप्यस्तातिः । ३॥ २७ ॥ सप्तम्यागलेभ्योदिशि स्टेभ्योदिग्देशकालवृत्तिभ्यः स्वाऽस्तानि यः स्यात् ।। पूर्वाधरायराणामसि पुरधयश्चैपाम् ।५।३।३॥९ स्ताति च ।।३1४०॥ असातौ परे पूर्यादीनां पुरादयः सुः। पूर्वसांपूर्वसाः एवं देशे काले च । दिशि रूढेभ्यः किम् । ऐन्द्रयां वसति । सप्तम्याद्यन्तम्या कादसिररतातिं न वाधते ॥ दक्षिणोत्तराभ्यामतसुच् ।५।३।२८ पूर्व प्रामं गतः । दिगादिवृत्तिभ्यः किम् । पूर्वस्मिन् गुरौ वसति । अस्तानि चेतिय मामम् । अपरेण प्रामम् ॥ दक्षिणादाच्या३३६|| अस्तातेविषये। दक्षिणावसति निगार पले निगमले | TET TET पा • मानेन मारा rit Termiri Mirmir ! पूरी बन्द गर, Purमाग गम नाममा देशानि - HAREनि पग म ॥ अमिति . गvिisevयोऽहम् || Tiमिनहनि भन्यग्मिनाइति अन्य। २३ ॥ प्रकारगृतिमा रिमारियाणात सालमा । गेन प्रकारंग तथा । इदमरथमः ।।३।२४ ॥ गोपनीयाणः + ॥ अनेम' या प्रकारेण लम् ॥ फिममा ५।३ । २२ । केन प्रकारेण कणम् ।। । माग्दिशीयानां विततिसंज्ञानां पूणाऽवधिः॥ ऽस्तात्यर्थेऽसिप्रत्ययः स्यात्तयोगे पां प्रमापुर, अध्, अ, अस्तातेरपवादः । दक्षिणतः । उत्तरतः॥विभाषापरावराभ्याम् । ५ २९ ॥ परतः । अवरतः । परस्तात् । अवरस्तात् ॥ अचेलक ।।३।। अञ्चत्यन्तादिक्शब्दादस्ताते क् स्यात् । लुक् तद्धितलुकि । प्राचां प्राच्याः दिक् । प्राक् । उदक् । एवं देशे काले च ॥ उपर्युपरिष्टात् । ५। ३।३१॥ स्ताताषय ऊशब्दस्योपादेशः स्यादिरियासिला प्रत्ययो । उपरि उपरिट अधरान् । दक्षिणात् ॥ एनयन्यतरस्यामदूरेऽपश्चम्या ।।३।३५॥ रादिभ्यएनव्या सादयध्यवधिमतो: सामीप्ये पाम्यन्तं विना उत्तरेणा अधरेण । हदि नाप पाम् प्रत्ययाः । रह फेचिदुत्तरादीननुवर्य दिक्दमायादेनपमाहुः । ॥ इत्यादेशाः सु ·तद्वितः स्वाधिकाः। १७३ भपशम्याइत्येव । दक्षिणादागतः । आहि च दूरे।५।३।३७ ॥ दक्षिणाद् दूरे आहि सात् चादाच् । दक्षिणाहि । दक्षिणा | उत्तराच्च । ५।३१३८॥ उत्तरा- दि। उत्तरा ॥ संख्यायां विधार्थ धा।५।३१४२॥ कियाप्रकारा] वर्तमा. नारसंख्याशब्दास्वार्थे या सात् । चतुर्धा । पञ्चवा ॥ अधिकरणविचाले च । ५।३।४३ ॥ द्रव्यस्य संख्यान्तरापादने संख्याया धा स्यात् । एक राशि पवधा कुरु ॥ एकाडोध्यमुअन्यतरस्याम् ।५।३।४४ ॥ ऐकम्पम् । एकथा । दिश्योक्ष धमुन् । ५॥३॥ ४५ ॥ आभ्यां धा इत्यस्य धमुम् स्याद्वा । द्वैधम् ।। द्विधा । धम् । त्रिया ॥ धमुत्रन्तास्वार्थे उदर्शनम् * ॥ पपि द्वैभानि ॥ एधाय । ५।३ । ४६ ॥ द्वेधा । त्रेधा । याप्ये पाश । ५१३॥४७॥ कुत्सितोभि. एक भिपक्षाशः ।। पूरणाद्भागे तीयादन् । ५ । ३ । ४८ ॥ द्वितीयोभागी द्वितीयः । तृतीयः । स्वरे विशेषः ।। तीयादीका स्वार्थे वाच्यः * ॥ द्वैतीयीकः । द्वितीयः । नायीकः । तृतीयः ॥ न विद्यायाः ॥ द्वितीया । तृतीया । विद्युल्लेव ॥ मागे- कादशभ्योऽछन्दसि ।५।३ । ४९ ॥ पूरणप्रत्ययान्तादागेऽन् । चतुर्थः । पथमः ॥ पटाप्टमाभ्यां सच।५।३॥ ५० ॥ चादन । पटोभागः पाठः । पाठः । अष्टमः । आष्टमः । मानपश्वगायोः कन्लुको च।५१३१५१॥५- धाष्टमशब्दाभ्यां फ्रमेण फन्लुफी स्तोमाने पश्वङ्गे च वागे । पष्टकोभाग: मान चेत् । अष्टमोभागः पश्वङ्गं चेत् । अस्य अनोवा लुक । चकाराद्ययाप्राप्तम् । षष्टः । पाठः । अष्टमः । आटमः । महाविभाषया सिद्धे लुग्वननं पूर्वत्र मानो नित्याविति शायनि । एकादाकिनिन्चासहाये ।५। ३ । ५२॥ नाकन्दुको । एकः । एकाकी । एकफः ।। भूतपूर्व घरद ।५।३१५३॥ आदयोभूनपूर्वः आदानमः ।। पष्टया कप्य घ।५।३॥५४॥ पष्टपन्तास्तपूर्वेऽमें रूपा स्थायरद प । कृष्ण- स भूतपूर्वागीः कृष्णरूपः । कृष्णचरः । तमिलादिषु रूप्यस्यारिगणितत्वान्न पुंय- । शुभाणा भूतपूर्वः शुभ्रारूण: ॥ अतिशायने तमपिठनी । ५१३११५॥ भरियाविशिष्टात: स्वा एतौ सः । अयमेशामकिशनाला भावनमः । लघु- समोर विष्टः । तिडच । ५।३।५६॥ निरन्तादतिया पोगे तमर सात् ।। तरसमपापा।११।२२।। एती घसंज्ञो सः ॥ किमत्तिजयपपादा. म्यद्रव्यम्फ १५॥४॥ ११॥ किम पदन्नातिरोऽध्याय गोयमदन्तारानु- लायक । तमाम् । माहेनमाम् । पमनितमाम् । उदेसमाम् । डम्पर करें। समस्त विपनधिभज्योपपदे तरपीयमुनो।५।। १७॥ पारेकस्पानिश भितणे भोगाई रातिनानी मा । पूर्वपररागाः । भषमनमोनिशान सगुनपुनरः । नागन् । दारयाः शमा पटुनगः । प• - ·स्थूलदूरयुयहस्वक्षिमाद्वानां तोछ । ज्यायान् ।। अन्तिकबाढयोर्नेदसाधौ ।५।३॥ १३ ॥ मनायो। छादिषु । मेष्टः । श्रेष्ठः । स्फेष्ठः । वारष्ठः। यहिष्ठः । गरिष्ठः । वर्षिष्ठ:/irl द्वाधिष्ठः । इन्दिष्टः । एवमीयसुन् । प्रेयान् । प्रियोरुयाहुलगुरुदीर्घाणां प्रवाहित्यारे मत्यादि । यहोलापोभू च यहो।६।४।२५८ ॥ यहोः परयोरिमेयसीना गादहोश भूगदेशः । भूमा । भूयान् ॥ इष्ठस्य पिट् च ।।४।१५९॥ यही परसा ६४॥ एनयोः कनादेशोया स्वादिष्ठेपमोः। कनिष्ठः। कनीयान् । पक्षे यविधः । अपिन पादि । यिन्मतोला । ५।३ । ६५ ।। विनोमपथ लुक सादियोः । भनि पी । यशिमः । सभीयान् । अतिशगेन स्वग्याग पवित्रः । चीणाम् ॥मर्शसायां रूपप्।५।३। ६६ ।। सुपन्तात्तिदन्ताग । प्रामा परः।५।६७॥ पानारिद्वान पिस्कराः । गसम्पतम् । गमाका HिRIST: किलम् ॥ यिभापा सुपायदए पुराना । । । १८ ॥ ममातिविशिरण गुपन्ताइसाया पागप प्राग पन: एषः । परमसः । एष: रिम् । गनिमासन, ..पान मागियारा: ५.11७०॥प्रतिर सिद्धान्तकौमुद्याम् रा॥ अजादी गुणवचनादेव।५।३।५८ ॥ इष्टन्नीयसुनौ गुणवत्रनादेत रसः । गेह । पाचकरारः । पाचकतमः ॥ तुझ्छन्दसि ५ । ३ ॥ ५९॥ तृन् शादिष्टभीपसुनी स्तः ॥ तुरिष्ठेमेयासु । ६।४।२५४ ॥ तृशब्दस्य लोर रगादिष्ठेमेगा परेपु । अतिशयेन कर्ता करिष्ठः । दोहीयसी धेनुः ॥ प्रशस्यस्य श्री ।५।३ । ६० ॥ अस्य श्रादेशः स्यादजायोः ।। प्रकृत्येकाच् । ६।४।१३३॥ छानिध्येकान् प्रकृत्या स्यात् । श्रेष्ठः । श्रेयान् ॥ज्य च।।३।६१ ॥ गरण पादेशः स्यादिष्ठेयसोः । ज्येष्ठः ॥ ज्यादादीयसः । ६।४।१६० ।। शारे परस्य । ज्यायान् ॥ वृद्धस्य च । ५।३।३२॥ज्यादेशः सादादोः । मेदिष्ठ: । नेदीयान् । साधिष्ठः । साधीयान् ॥ यणादिपरं पूर्वस्य च गुणः । ६।४।१९६॥ एषां यणादिपरं लुपते पूर्व रस च गुण इष्टादिपु । स्थविष्टः । दविष्टः । यविष्ठः हसिष्ठः । क्षेपिष्ठः । क्षोरिधः । एयमीयस् । हस्वक्षिप्रक्षुद्राणां पृथ्वादित्याद् हसिमा । क्षेपिमा । क्षौदिमा ॥ प्रिय स्थिरस्फिरोरुयहुलगुरुवृद्धतृप्रदीर्घवृन्दारकाणां प्रस्तस्फबपहिग पिनद्राघिवृन्दाः । ६।४।१६७ ॥ प्रियादीनां फ्रमायादयः रहती टिस्य लोप: स्याम् पिडागमश्च । भूषिष्ठः ॥ युवाल्पयोः कनन्यतरस्यामा पहा परतः । प्रशन पनि पनिम् ॥ पदममा कल्पदेशपदर्शी मानयर|३९ । प्रायति मागम् । पाल ।

·- तद्धितेषु स्वाधिकार वित्यत: प्राक् काधिकारः ॥ अव्ययसर्वनाम्नामकच् माक्टेः । ५१३ १७१ ॥ तिडश्चेत्यनुवर्तते । कस्य च दः।५।३१ ७२ ॥ कान्ताव्यपस्य दका. रोऽन्तादेशः स्यादकम ॥ अज्ञाते।५।३१७३॥ कस्यायमश्वोऽश्वका । उनकैः। नीचकैः । सर्वके । विश्वके । ओकारसकारभकारादौ सुपि सर्वनामप्टेः प्रागकच् * ॥ युवकयोः । आत्रफयोः । मुध्मकाए । अस्मकासु । युग्मकाभिः । अस्माभिः । ओकारेत्यादिकिम् । स्वयका । मयका ॥ भकप्रकरणे तूष्णीमः काम्वक्तव्यः * ॥ मित्वादन्यादनः परः । तूष्णीकामास्ते ॥ शीले को मलोपश्च ॥ तूष्णींशीलस्तूप्णीकः । पचनकि । जसताकि । धकित् । हिरकुत् ॥ कुत्सिते । ५१३१७४ ॥ कुसि- तोऽवोऽश्वकः ॥ संज्ञायां कन् । ५ । ३ । ७५ ॥ कुत्सिते कन् स्यात्तदन्तेन चे- .संज्ञा गम्यते । शूद्रकः । राधकः । स्वरार्थं वचनम् ॥ अनुकम्पायाम् । ५। ३ । ७६ ॥ पुत्रकः । अनुकम्पितः पुत्रइत्यर्थः । नीतौ च तद्युक्तात् ।५।३ 1७७ ॥ सामदानादिरूपा नीतिस्तस्यां गम्यमानायामनुकम्पायुक्ताकप्रत्यय: स्यात् । हन्त ते धानकाः । गुडकाः । एहकि । अद्धकि । पूर्वेणानुकम्प्यमानाव्यत्ययः अनेन तु परम्परासंयन्धेऽपीति विशेषः ॥ यहचोमनुष्यनाम्नष्ठज्या ।५।३ । ७८ ॥ पूर्वसूत्रद्वयविषये ।। घनिलचौ च ।५।३।७२ ॥ तत्रैव ॥ ठाजादा द्वितीपादयः । ५।३।८३ ॥ अस्मिन्प्रकरणे मष्ठोऽजादिप्रत्ययश्च सस्मिन्प्रत्यये परे प्रकृतेर्द्वितीयादचऊर्च सर्व लुप्यते । अनुकम्पितीदेवदत्तोदेविकः । देवियः । देविलः । देवदत्तकः । अनुकम्पितोवायुदत्तोवायुका ।। उप्रहणमुकोद्वितीयत्वे कवि- धानार्थम् * ॥ वायुदत्तः । वायुकः । पितृकः ॥ चतुर्थादच ऊर्ध्वस्य लोपोयाच्यः * ॥ अनुकम्पितोबृहस्पतिदत्तोबृहस्पतिकः ॥ अनजादौ च विभाषा लोपोवक्तव्यः * ।। देवदत्तकः । देवकः ॥ लोपः पूर्वपदस्य च * ॥ दत्तिकः । दत्तियः । दत्तिलः । दत्त. कः ॥ विनापि प्रत्ययं पूर्वोत्तरपदयोर्वा लोपोवाच्यः * ॥ देवदत्तः । दत्तः । देयः । सत्यभामा । भामा । सत्या ॥ उवर्णाल इलस्य च * ॥ भानुदत्तः । भानुलः । ऋवर्णा- दपि * ॥ सवित्रियः । सवितृप्तः।। चतुर्धादनजादौ च लोपः पूर्वपदस्य च । अप्र. यये तथैवेष्टश्वर्णाहालस्य च ॥ १ ॥ माचामुपादेरडज्युचौ च ।५।३। ८० ॥ उपशब्दपूर्वायातिपदिकापूर्व विषये अडच् चुच् एतौ स्तः । चाघधाप्राप्तम् । भाचा प्रहणं पूजार्थम् । अनुकम्पितउपेन्द्रदत्तः उपरः । उपकः । उपिकः । उपियः । उपिलः । उपेन्द्रदत्तकः । पड़ रूपाणि ॥ जातिनाग्नः कन् ।५।३१८१ ॥ मनुष्यनामात्येव । जातिशब्दोयोमनुष्यनामधेयस्तस्मासनस्याइनुकम्पायां नीती च । सिंहका शरभकः । रासभकः ॥ द्वितीयं संध्यक्षरं चेत्तदादेलोपोषक्तव्यः * ॥ कहो । कहिक: ॥ एकाक्षरपूर्वपदानामुत्तरपदलोपोवक्तभ्यः * ॥ वागाशीदतः । - ।

·। स्कन्दः । देवलकानां जीवियार्थासु देवप्रनितिप्विदम् । अपये किम् । - । अनुमितामायामिनी यात्रा फुटीशमीयुग कुत्यापन माना गीगान TITHILI मामि मामि | अजिनागमोत्तरपदसोपा2131481 मरिकन मिय: ॥ अरो।।३1८॥ असे गैरकम हस्ते।4114 कस्माताटामः ॥ संभागां कन्।५।१८७ ॥ हनडेगुका पार। ५.३१८९॥ या पुल: गुगुमः। गुगू गरीनेहपानं हवा मा युनुरः पुमान ॥श तरी । गोणीगरी ॥ यत्सोक्षावर्षभेभ्यय तनुत्वे 1५।३१९१॥ वार कियत्तदोनिर्धारणे दयोरेकस्य उतरच्।५।३।९२ ॥ अनो रिम डतमन् ।५।३।९३॥ यद्नां मध्ये एकस्य निर्धारणे इनम स्यात् । जातिपरिप्रभइति प्रत्याख्यातमाकरे । कतमोभवतां कटः । यतमः । जपि । कतरः ॥एकाच्च प्राचाम् ।।३।९४॥ उतरच इतमय सान रणकेन गर्वितोव्याकरणकः । येनेतरः कुत्स्यते तदिहोदाहरणम् । स्वतः कुत्सितं! अनयोरेकतरोमैत्रः । एपामेकतमः ॥ अवक्षेपणे कन् ।५।३।९५ ॥ सार इवे प्रतिकृती।५।३।९६ ॥ कन् स्यात् । अश्व इव प्रतिकृतिः अधक। प्रतिकृती किम् । गौरिव गवयः ॥ संज्ञायां च।५।३।९७॥ वा कन्स्फ समुदायेन चेसंज्ञा गम्यते । अप्रतिकृत्यर्थमारम्भः । अश्वसदृशस्य संज्ञा । अश्वका ट्रकः।। लुम्मनुप्ये । ५।३।९८॥ संज्ञायां विहितस्य कनोलुप्स्यान्मनुष्ये धारो। ५।३।९९॥ जीविका पदविक्रीयमाणं सस्मिन्याच्ये कनोलुपयात् । यास मामि पर मनाम र गुपरिगिज्ञानमार्गमादीनां TTRI PM गलित Tice नि: । यार गुगनानीगुस्मा का ग मारा । रयो गम्गमाना गम । IIITTER | गारः । गुगः ॥ भ्योरः।५।३।८८॥ कुटी पुटरः । शमारः। गुरदारः।। सूगोणीभ्यां पर 4110॥ भापविशेषः कामः । हस्या सा द्वितीयं ययः प्राप्तः । उक्षारः | भारतमा प्रवृत्तिनिमित्तनुन बन्द वाग्रहणमकजर्थम् । यफः । सकः । महाविभाषया यःमः। किमोऽस्मिन्विषये इस कुत्सितइत्यस्य ।। ॥ प्रागिवीयानां पूर्णोऽवधिः॥ चचा मृणमयः पुमान् । चञ्चेव मनुष्यश्चचा । वर्धिया । जीविकार्य चापाप ·तद्धितेषु स्वाधिकाः। १७७ 'सकान्विक्राणीले ॥ देवपयादिभ्यश्च । ५।३। १०० ।। कनोलुपस्यात् । देवप- । हंसपथः । आकृतिगणोऽयम् ॥ यस्तेईम् । ५।३।१०१।। इत्यनुवर्तत व । प्रतिकृताविति निवृत्तम् । वस्तिरिय वास्तेयम् । वास्तेयी । शिलाया: ५१३ १ १०२ ॥ शिलापाइति योगविभागाडमपीरयेके । शिलेव शिलेयम् । शै- व्यम् ॥ शाखादिभ्योयः१५।३।१०३॥ शाखेव शाख्यः । मुख्यः । जघ. मिव जघन्यः । अग्यः । शरण्यः ॥ द्रव्यं च भव्ये।५।३।१०४॥ द्रव्य. वर्ष भामणः ॥ कुशाग्राछः।५।४।१०५ ।। कुशामिव कुशाग्रीया बुद्धिः । समासाच तद्विपयात् । ५।३।१०६ ॥ इवार्पविषयासमासाच्छ: स्यात् । काकतालीयोदेवदत्तस्य वधः । इह काकतालसमागमसदृशश्चौरसमागमइति समा. सार्थः । तत्प्रयुक्तः काफमरणसदृशस्तु प्रत्ययार्थः । अजाकृपाणीयः । अतर्कितोपनत इति फलितोऽर्थः ॥ शर्करादिभ्योऽण । ५।३।१०७ ॥ शर्करेव शार्करम् । अल्पादिभ्यष्टक । ६।३।१०८ ॥ अङ्गुलीय अङ्गुलिकः । भरुजेय भारुजि. एकशालायाठजन्यतरस्याम् ।५।३।१०९।। एकशालाशब्दादि- गाय ठज्या पक्षे टक् । एकशालेव एकशालिकः । ऐकशालिकः ॥ कर्कलोहिता- 'दीका । ६१३॥ ११० ॥ कर्कः शुलोऽश्वः सइव कार्कीकः । लौहितीकः । स्क- का॥ पूगाभ्योऽग्रामणीपूर्वात् ।५।३। ११२ ॥ इवार्थोनिवृत्तः । नामातीया अनियतवृत्तयोऽर्थकामप्रधानाः सङ्घाः पूगास्तद्वाचकात्स्वा न्यः स्यात् । हितध्वन्यः ॥ वातस्फोरस्त्रियाम् ।५।३।११३ । प्राते । कापोतपा- यः । फन् । कौझायन्याः । प्राभायन्यः ॥आयुधजीविसहायड़ाहीके- चवालणराजन्यात् । ५।३।११४ ॥ वाहीकेषु य आयुधजीविसहस्तद्वाचि- खा व्यत् । क्षौद्रक्यः । मालव्यः । टिल्यान्डीप् । क्षौद्रको । आयुधेति किम् । मलाः । सद्देति किम् । सम्राट् । वाहीकेषु किम् । शबराः । अमााणेति किम् । गोपा. अकाः । शालङ्कापनाः । श्राझणे तद्विशेषग्रहणम् । राजन्ये स्वरूपप्रहणम् ॥ वृकाहे. १ देवाध, इंसपथ, बारिपथ, रथपथ, स्थलपथ, करिपथ, अजपथ, राजपथ, शतपथ, शपथ, सिन्धुप, तिगती, उप्रोव. वामरज्जु, हस्त, इन्द्र, दण्ड, पुष्प, मत्स्य । इति देवपयादिराकृतिगणः । २ शाखा, मुख, ग, अपन, मेघ, अभ्र, चाण, स्कन्भ, स्कन्द, अम् , शिरस, अन, शरण । इति शासादिः। ३ अत्र यदित्यपाठः । उगवादिभ्य इतिसूत्रमाध्यविरोधान् । Vrin, कालिका, कपाटिका, कनिष्ठिका, पुण्डरीक, मतपत्र, गोलोमन् , सौमन्, गोपुच्छ, नरा. धी, नाल, सिरता । इति शरादिः। भी, भाज, पशु, पल्गु, मला, मल, शाली, हरि कपि, मुनि, ह, सल, उदश्चित, गौशी, दरम्, कुटिश ३ इत्याल्यादि।

·" राग, id, फोन, पार, पर, गित, भात, Mu, भी, जगर, "समतोमर - 7 । । दिभ्यखिगर्तपष्टेभ्यश्वायुधजीविसयाचिभ्यः स्वार्य छ: स्यात् । त्रिगत, पोवा ऽथ जालकिः ॥१॥ दामनीयः। दामनीयो।दामनयः। औलपि। औरपायविगत यः । यौधेयौ। यौधेयाः ॥ अभिजिदिदमृच्छालावच्छिखांवच्छी त् । अभिजितोऽपत्यमाभिजित्यः । वेदभृत्यः । शालावत्यः । शैखावत्यः और्णावत्यः । श्रीमत्यः ॥ ञ्यायंस्तद्राजाः ।५।३ । ११९ ॥ पुगा स्यारभ्य उक्ताएतत्संज्ञाः स्युः । तेनास्त्रियां बहुपुलुक् । लोहितध्वजाः । काः । कौआयनाः । ग्राभायनाइत्यादि ॥ पादशतस्य संख्यादेवीप्सायांनी लोपश्च । ५।४।१॥ लोपवचनमनैमित्तिकत्वार्थम् । अतोन स्थानिय द्विपदिकाम् । द्विशतिकाम् ॥ पादशतग्रहणमनर्थकमन्यत्रापि दर्शनान् ॥ पत् । तद्धितार्थ इति समासे कृते प्रत्ययः । वुन्नतं स्त्रियामेव । द्वौ द्वौ पायो । पादरी दण्डितः । द्विपदिकां व्यवसृजति । ददातीत्यर्पः ॥ स्थूलादिभ्यः प्रकार मम् ॥ भभकायहरुः ॥ सुराया अहो । सुरावणोऽहि: सुरकः ॥ अनस्पता तो सास्।५।४।४॥ छिनकम् । भिन्नकम् । अभिन्नकम् ॥मसामिल ।५।४।५॥ गामिपर्याप उपपदे सान्तान फन् । सामिकृतम् । अELEM गणनागमेरिह मरणयाभिधानापूर्वेण का प्राप्तः । इदमेव निषेधरायमसन तन, मौरी पाकि, गुग्नपि, सासनि, किन्तु, दति, हुलम, मीमापनि, MAL हामति, भील, पवापि, दकि, भापति, माच्युतन्ति, अच्युतान्ति, सनी १.भगुरयाउदी, काम, दा, मन, सतत, दशा पिशाय, मग १७८ मिद्धान्तकौमुगाम् यण । ५। ३ । ११५॥ आयुध विसङ्घयाचकात्स्यायें । वाण्यः । आपुति जातिशब्दान्मा भूत् ॥ दामन्यादिब्रिगर्तपष्ठाच्छः । ५। ३३११६ ॥ निगर्नपष्ठाः ॥ आहुन्निग पष्ठांस्तु काण्डोपरथदाण्डको ।। फ्रोकिर्जालमानिन , ण्डोपरथीयः । दाण्डकीयः ॥पार्थादि यौधेयादिभ्योऽणमा युधजीविसङ्घयाचिभ्यएभ्यः क्रमादणमा स्तः स्वाथे । पार्शवः । पार्शवौ । पार्टीचा:। यच्छुमदणीयम् ।५।३।११८॥ अभिजिदादिभ्योऽणन्तेभ्यः स्वा गम् । फाम् ।। दण्डव्यवसर्गयोश्च । ५।४।२॥ वुन् स्यात् । फन् । ५।४।३॥ जातीयरोपवादः । स्थूलकः । अणुकः॥ भधMमम्मान अवीप्सामित चभनुहोगा । TA ·. तद्धितेषु स्वाधिकाः। "पि कनं ज्ञापयति । बहुतरकम् ।। वृहत्या आच्छादने।५।४।६॥ कन् न । द्वौ प्रावारोत्तरासगी समौ वृहतिका तथा ॥.आच्छादने किम् । वृहती छन्दः । पडक्षाशितडवलङ्कर्मालंपुरुषाध्युत्तरपदात्खः । ५ । ४ । ७ ॥ में। अपडक्षीणोमन्त्रः । द्वाभ्यामेव कृतात्यर्थः । आशिता गावोऽस्मिन्नित्याशित- निमरण्यम् । निपातनापूर्वस्स मुम् । अलं कर्मणे अलंकर्माणः । अलंपुरुषीणः । राधीनः । नित्योऽयं खः । उत्तरसूत्रे विभाषामहणात् ।। अन्येऽपि केचित्स्वार्थिका: स्या नित्यमिप्यन्ते । तमवादयः प्राकनः। व्यादयः प्राग्नः । आमादयः प्रादमय- । घृहती जात्यन्ताः समासान्ताश्चेति ॥ विज्ञापारदिक स्त्रियाम् ।। 100 अदितीवृत्तेरञ्चत्यन्तामातिपदिकारखः स्याद्वा स्वार्थे । भाक् । प्राचीनम् । पर । प्रतीचीनम् । अवाक् । अवाचीनम् । निकृष्टपतिकृष्टावरेफयाप्यावमाधमाः । वन्तमचतीति अर्वा । अर्वाचीनम् । अदिनियां किम् । प्राची दिक् । पदीची क । दिग्ग्रहणं किम् । प्राचीना ब्राह्मणी । खीमहणं किम् । प्राचीनं प्रामादाम्राः ॥ त्यन्ताच्छ पन्थुनि ।५।४।९॥ प्राह्मणभातीपः । पन्धुनि किम् । प्राधा- भातिः सोभना । जातेयंअकं द्रव्यं बन्धु ॥ स्थानान्तारिभाषा सस्थानेने- ते चेत् । ५१४।१०॥ सस्थानेन तुल्येन चेत् स्थानान्तमर्थवदित्यर्थः । पितृस्था- यः । पितृस्थानः । सस्थानेन किम् । गोः स्थानम् ।। अनुगादिनष्ठकादा॥१३॥ (नुगदतीत्यनुगादी । स एवानुगादिकः ॥ पिसारिणो मत्स्ये । ५।४।१६॥ पण स्वात् । पैसारिणः । मस्येति किम् । विसारी देवदत्तः ॥ संख्याया: क्रिया- यावृत्तिगणने कृत्वसुर ।५।४।१७॥ अभ्यावृत्तिर्जन्म । रियाजन्मगण- वृत्तः संख्याशब्दास्या कृत्वसुच् स्यात् । पञ्चकृत्योभुते । संख्यायाः किम् । भूरि- परान्भुते ॥ द्वित्रिचतुर्यः सुच् ।५।४।१८ ॥ कृत्वसुचोऽपवादः । विर्भु- से । त्रिः । रासस्य । चतुः ।। एकरय सकृय । ५१४।१९ ॥ सकृदियादेवाः स्पावासच् । साहले । संयोगान्तस्पेति सुचो लोपः । न तु हल्डयाविति । अभै- सौदित्यत्र मिच इय सुचोऽपि तदयोगान् । चिसापा यहोर्धाऽविमकृष्टकाले ।५।४।२०॥ भविप्रकृष्टभासनः । बहुधा दिवसस्य मुझे । आसन्नकाले कि- म् । बहुकृत्त्वोमासस्य मुझे ॥ तत्मकृतवचने मयत ५।४।२१।। प्राचा यण प्रस्तुत प्रकृतं तप वचनं प्रतिपादनम् । भावेऽधिकरणे वा सुट् । आधे प्रकृत- मममममयम् । अपूपमयम् । पयागूमपी । द्वितीये अन्नमयोगशः । अषमयं पर्व ।। समुदपय पहुए।५१४॥२२॥ सामूहिकाः प्रत्पपा अनिविपन्ले पान्मपर । मोदकाः प्रताः मौदकिकम् । मोदकमपम् । शालिकम् । शकुलीमपम् । द्वितीरे । मौदकिशोरश: मोदकमयः ॥ अनन्तायसथेति पजामन्यः ·मागताः माधी । साभारणी ॥ अतिवऱ्याः।५।४।२६।। मादणे यंत्र । रियो मागिध्यम ॥ देयात्तल् ।५।४।२७॥ देय पर देवना ॥ अयः कः111113 २८ ॥ अविग्याविकः ॥ यावादिभ्यः कन् ।५।४।२०॥ पार पत्र या क्ष्येण । कालकः पटः । कालिका शाटी ॥ चिनयादिभ्यष्ठक।५।४। कमैव कार्मणम् । वाचिकं श्रुत्वा क्रियमाणं कर्मेत्यर्थः ।। ओपधेरजाताना औषधं पिवति । अजातौ किम् । ओषधयः क्षेत्रे रूढाः ॥ प्रज्ञादि श्व।५।४। ३८॥ प्रज्ञ एव प्राज्ञः । प्राज्ञी स्त्री। देवतः। यान्धवः॥ मृदा कन् । ५।४। ३९॥ मृदेव मृत्तिका ।। सस्नो प्रशंसायाम् ॥५॥४॥ याव, मणि, अस्थि, तालु, जानु, सान्द्र, पीत, स्तम्भ, ऋतावुष्णशीते, पसी, टूनाविपाते. निपुणे, पुत्रकृत्रिम, मान, वैदसमाप्ती, शून्यरिक्तः, दानकुत्सिते, तनुसत्रे, ईयसथ, मात, अज्ञान, २ विनय, ममय, उपायो हस्वत्वं च, संप्रति, संगति, कथंचित, अरुस्मा, समाचार, उपमा, ३मर, वणिम्उष्णि, रशि, प्रत्यक्ष, विद्वज्,विद्वन, पोहन, विद्या, मनस, धौवारी। foratorium ।५।४।२॥ अनलाम । भANITA I सरि. गमुराः । निधाम । मामा मेरा II देवगानासादाय यत् ।। २४ ॥ तदर्थ पर गादाम । गान् । तिमिदग्नन् । गणम् ॥ पादाभ्यां च ।।४।। पादानुरक पारमा मनाइ गूभादेशः गणनाएगा प्राया गया। नमः । नूतनम् । ननम् । गुगणे माग • ॥ युगाई गर्गमानानाराव्यः । प्रमग । प्रगमम् । प्राणम् ॥ मानमोगा भागधेगम् । कार नागधेयम् ।। आमीमाभाग्णादर । आमभिम | सागरणम । मियां ।। मणिकः ।। लोहितान्मणा ।।४।३० ॥ लोहितपय मगिलोहितकः ।। चानित्ये।५।४।३१ ॥ लोहितकः फोन ॥ लोहितालियाधनं वा । हितिका लोहिनिका कोपेन ॥ रक्तादालासादिना रक्ते यो रे शब्दस्तस्मात्कन्स्यात् । लिङ्गयाधनं वेत्येव । लोहितिका लोहिनिका शाटी ॥ लाच । ५।४।३३ ॥ वणे चानिये रक्ते इति द्वपमनुवर्तते । कालकं मुख विनय एव धैनयिकः । मामयिकः ॥ उपायोइस्वत्वं च ॥ औपयिकः ॥ व्याहृतार्थायाम् । ५।४। ३५ ॥ संदिष्टा यां याचि विद्यमानाद्वार स्वार्थे टक् स्यात् । संदेशवाग्याचिकं स्यात् ।। तयुक्तात्कर्मणोऽण् ॥५॥४॥ स्वार्थेऽण् । फ्रीडनकानि च । इति यावादिः । ।५, व्यवहार, संप्रदान, समुत्कर्ष, समूह, विशेष, अत्यय । इति विनयादिः । । .....,चिकार्यत, पार .. यौध घाम Tam " , सत्यत, दवाई, यसक ·सदितेषु सारिकाः। १८१ सोमवार | प्रशता मृन् मृत्सा । मृत्ला । आरसूत्रेऽन्यतरस्पांग्रहणाभियोs- (॥ पहत्पार्थाच्छस्कारकादन्यतरस्याम् । ५१४॥ ४२ ॥ यानि ददाति हुशः । भतानि भराशः ॥ पहलान्मिङ्गलामालपचनम् * ॥ नेह । पहनि दात्यनिटे । भसं ददालाभ्युदपिकेषु ।। संख्यैकवचनाच धीप्सायाम् ।५। ११४३॥ हो ही ददाति द्विशः । मारंमा माश: । प्रस्तशः परिमाणशब्दा - सायका एव । मकवननालिम् । घटंघटं ददाति । वीप्सागो किम् । द्वौ ददाति । कारकादिरोय । द्वषोईयोः स्वामी ॥ मतियोगे पञ्चम्यास्तसिः ।५।४ । १४॥ मसिना कर्मप्रवचनीयन योगे या पधमी विहिता तदन्तात्तसिः स्यात् । माग्नः ऋष्णतः प्रति ॥ आधादिभ्यपसंख्यानम् * ॥ आदौ आदितः । मध्यतः । पृष्टतः । पार्वतः । आकृतिगणोऽयम् । स्वरेण स्वतः । यर्णतः । अपादाने चाहीयम- हो।५१४१४५॥ अपादाने या पक्षमी तदन्तात्ततिः स्यात् । प्रामादागन्छति । मामतः । अहीपमहोः किम् । स्वर्गादीयते । पर्वतादयरोहति ॥ अतिमहाऽव्यथ- नक्षेपेप्यकर्तरि तृतीयायाः।५।४।४६ ॥ अकर्तरि नृतीयान्ताद्वा तसिः सान् । भनिकम्प प्रहोऽतिमहः । चारित्रेणातिगृयते । चारित्रतोऽतिगृह्यते । चारित्रेणा- न्यानतिक्रम्य वर्तत इत्यर्थः । अन्यशनमचलनम् । पृत्तेन न व्यथते । वृत्ततोन व्यथते । वृत्तेन न चलतीत्यर्थः । क्षेपे । वृत्तेन क्षिप्तः । वृत्ततः क्षिप्तः । इत्तेन निन्दित पुस- भः । अकर्तगति किम् । देवदत्तेन क्षिप्तः ॥ हीयमानपापयोगाय ।५।४। ४७ ।। हीयमानपापयुक्तादकर्तरि तृतीयान्ताद्वा तसिः । इत्तेन हीयते । वृत्तेन पापः । वृत्ततः । क्षेपस्याविवक्षायामिदम् । क्षेपे तु पूर्वेण सिद्धम् । अकर्तरि किम् । देवदत्तेन हीयते । पष्च्या च्यापे।५।४।४८॥ षष्ठयन्ताद्वा तसिः स्यामानापक्षस- मानये । देवाभर्जुनतोऽभवन् । आदित्याः कर्णतोऽभवन् । अर्जुनस्य पक्षे इत्यर्थः । व्याश्रये किम् । वृक्षस्य शाखा ॥ रोगाचापनयने ५१४। ४९॥ रोगवाचि. ना पश्चन्ताद्वा तसिश्चिकित्सायाम् । प्रवाहिकातः कुरु । प्रतीकारमस्याः कुवित्यर्थः । अपनपने किम् । प्रवाहिकायाः प्रकोपनं करोति ॥ कृभ्वस्तियोगे संपद्यकर्तरि चिः॥५॥४॥५०॥ अभूततदावइति वक्तव्यम् * ॥ विकारात्मतां प्रामुवत्यां प्रकृती वर्तमानाद्विकारशब्दात्स्वार्थे चिर्वा स्यात्करोत्यादिभिर्योगे ॥ अस्य च्यो।७। ४॥३२॥ अवर्णस्य ईत्स्यात् च्यौ। वेर्लोपः । च्च्यन्तत्वादव्ययत्वम् । अकृष्णः कृष्णः संपद्यते तं करोति कृष्णीकरोति । प्रदीभवति । गङ्गीस्यात् ॥ अव्ययस्य च्वावीत्वं नेति वाच्यम्' * ॥ दोषाभूतमहः । दिवाभूता रात्रिः । एतभाव्ययीभावश्चेति सूत्रे भाष्ये उक्तम् ।। क्ययोश्च । ६।४।१५२ ॥ हल: परस्यापत्यपकारस्य लोप: स्यात् ' आदि. मध्य, भन्त, पृष्ठ, पार्थ । इत्यायादिराकृतिगणः ।

·लोप: स्यात् च्विश्च । अरूकरोति । उन्मनीस्यात् । उपस्करोति । विचेतीकरोति। विधौ संपदा च । ५।४। ५३ ॥ संपदा कृभ्वस्तिभिश्व योगे सातिर्वास द्व्याप्ती । पक्षे कृभ्वस्तियोगे चिः । संपदा तु चाक्यमेव । अमिसासंपराने अग्निस दवति शस्त्रम् । अमीभवति । जलसात्संपद्यते जलीभवति लवणम् । एकस्या गई सर्यावययावच्छेदेनान्यथाभावः कार्यम् । यहूनां व्यक्तीनां किंचिदवयवावरोदनान्न धावं त्वभिविधिः । तदधीनवचने ।५।४।५४॥ सातिः स्यात्कृस्वस्तिभिः सो ५।४।५५॥ सदधीने देये या स्यात्सातिश्च कृभ्वादियोगे । विप्राधीनं देयं करोग विप्रपाकरोति । विप्रयासंपद्यते । पक्षे विप्रसाकरोति । देये किम् । रामसारी राष्ट्रम् ॥ देयमनुष्यपुरुमत्यभ्योयितीयासप्तम्योर्यहुलम् । ५।४।५॥ न्यत्रानि । पहुया जीवतो मनः ॥ अव्यक्तानुकरणाद् यजयरार्धादनिता दाम्।५।४।५७॥यन् अवरंगनं न तु सतोन्यूनम् । अनेकामिनि पारत | तर मी गप सम्माहान् स्मारकृभ्यनिभियगि ॥ साचि रियझिते है पहलम् ॥निक मारिन डायोनि यसाच्यम् * ॥ वापरं गदाग्नेडितं तस्मिन्पो पूर्वपरपोषी: मासकगेमिजयगांकिम् । घरकगेलि । भयरति किम् । वाटपाटायरो। परप्रायोति । भनेकामावरागिगितम् । एवं हिदाचीनि पानी १८२ सिद्धान्तकौमुथाम् क्ये घ्यौ च परतः । गार्गीभवति ॥ च्चौ च ।। ४ । २६ ॥ च्यौ परे पूर्वन दीर्घः स्यात् । शुचीभवति । पटूस्यात् । अव्ययस्य दीर्घत्वं नेति केचित्तनिपूर्णम् स्वस्ति स्यादिति तु महाविभाषया च्येरभावासिद्धम् । स्वस्ति स्यादित्यपि पझे स्वादिष्ट चेदस्तु । यदि नेप्यते तीनभिधानात् च्चिरेय नोत्पद्यते - इत्यस्तु । रीट्टतः । मात्र करोति ॥ अर्मनश्चक्षुश्चेतोरहोरजसा लोपश्च । ६.४ ॥ ११ ॥ विरहीकरोति । विरजीकरोति ॥ विभापा साति कारुय । ५।४।५९ च्चिविपये सातिर्वा स्यात्साकल्ये ॥ सात्पदाद्योः । ८।३।१११ ॥ सस न स्यात् । दधि सिञ्चति । कृरलं शस्त्रमग्निः संपद्यतेऽमिसाइवति । अग्नीभवति महाविभाषया वाक्यमाप । काल्प किम् । एकदेशेन शुलीभवति पटः ॥ अनि दा च योगे। राजसाकरोति । राजसासंपद्यते । राजाधीनमित्यर्थः ॥ देये ना.. एभ्योद्वितीयान्तेभ्यः मतम्यन्तेभाव पा स्यात् । देवत्रायन्दै रमे था। पाशात् । नितकापकारपोः पकारः। पटपटाकरोति । सिलपिम् । भनिती रिम् । पदिशति फरोनि ॥ नाम्पपीतायां ।।४।५८ ।। दिलीपरिणाडाम् पाकृषएप योग । कारणाम पिन िविना गुनी कर परे । नुहागर | समयमा प्रतिलोम । अनुलोम कष्ट क्षेत्र हुन पोहर সালাগা। कृषामितीयतृतीय - ·.. द्विगमकिपा। मनिलामं फर्पनि शम्याकरोति । पोजन सह पानि पोसाकरोति । संख्यायाश्च १ गुणान्तायाः १५१४१५९॥ मोपोगे कृषी डान् स्यात् । द्विगुणाकरोति क्षेत्रम् । क्षेत्रफर्मक द्विगुणं फर्पणं फरोतीसः ॥ समयाघ यापनापाम् । ५। १४१६०॥ फूषाविति निवृत्तम् । फुलायोगे डान् स्यात् । समयाकरोति । फालं पारपतीत्यर्थः ॥ सपननिप्पप्रादतिव्यथने । ५१४१६१॥ सपनाकरोति १ मृगम् । सयुमारप्रवेशेन सपनं करोतीत्यर्थः । निष्पग्रामरोनि । सपुदस्य शरस्या- • सार्धे निर्गमनानिषत्रं करोतीसः । अतिष्पधने किम् । सपत्रं निणनं या करोति भूतलम् ।। निकुलानिकोपणे । ५।४।६२॥ निष्कुलाकरोति दा. । डिमम् । निर्गतं फुलमन्तरयययानां समूहोमस्मादिति बहुप्रीहेचि ॥ सुखमिया- दानुलोम्याक्ष सुखाकरोति । मियाकरोति गुरुम् । अनुकूलाचरणेनानन्दयती- त्यर्थः ॥ दुःखात्मातिलोम्ये ४३४॥ दुःखाकरोति । स्वामिन पीडयतीत्यर्पः ।। शूलारपाके।५।४।६५॥ शूलाकरोति मांसम् । शूलेन पचतीत्यर्थः ॥ स- त्पादशपये।५।४।६६ ॥ सत्याकरोति भाण्डं पणिक् । क्रेतव्यमिति सध्यं करोतीत्यर्थः । शपये तु सत्यं करोति विप्रः ॥ मद्रात्परिचापणे।५।४। ६७॥ मद्रशब्दोमङ्गलाः । परिचापणं मुण्डनम् । मद्राकरोति । माङ्गल्यमुण्डनेन संस्करोनीत्यर्थः ॥ भद्राथेति वक्तव्यम् * ॥ भद्राकरोति । अर्थः प्राग्वत् । परिवापणे किम् ।। मद्रं करोति । ॥ इति तडितममिया समासा ॥ सर्वस्य दे।८।१।१॥ इत्यधिकृत्य ॥ नित्यवीप्सयो।८॥१॥ ४॥ आभीरपणे वीप्सायां च धोत्ये परस्य द्विर्वचनं स्यात् । आभीक्षण्यं तिइन्तेष्वव्य- पसंज्ञककृदन्तेषु च । पचतिपचति । भुक्त्वामुक्त्वा । बीप्सायाम् । वृक्षवृक्षं सिञ्चति । मामोपामोरमणीयः ॥ परेने । ८।११५॥ परिपरि बङ्गेभ्योटोदेवः । ब- मान्परिहत्येत्यर्थः । परर्वर्जने वा वचनम् * ॥ परिवङ्गेभ्यः ॥ उपर्यध्यवससा. २ मीप्ये ।८।११७॥ उपर्युपरि प्रामम् । मामस्योपरिष्टात्समीपे देशे इत्यर्थः ॥ अध्य- थि सुखम् । सुखस्योपरिणात्समीएकाले दुःखमित्यर्थः । अधोऽधो लोकम् । लोकस्याधस्ता- समीपे देशे इत्यर्थः ॥ वाक्यादेरामन्त्रितस्याऽसूयासंमतिकोपकुत्सन- भर्सनेषु । ८॥१॥८॥ असूयायाम् । सुन्दरसुन्दर वृथा ते सौन्दर्यम् । संम. तो देवदेव वन्द्योऽसि । कोपै दुर्विनीतदुर्धिनीत इदानीं शास्ससि । कुरसने । धानुष्क- धानुष्क वृथा ते धनुः । भर्सने । चोरचोर घातयिष्यामि वाम् ॥ एक बहुव्रीहिय. त्।८।१॥९॥ द्विरुक्तः एकशब्दोपहुनीहिवरस्यात् । तेन सुब्लोपपुंबडावी । एकैकमक्षरम् । इह द्वयोरपि सुपोटुंकि कृते पहनीहियावादेव प्रातिपदिकत्वात्स- - ·सागर गरः । स मानकरलेन समागम् । प्रायानिकभागांशहर विधान धारययदुत्तरेषु । ८।२।११॥ इत उत्तरेषु द्विवचनेषु कर्मधारयवत्कार्यन प्रयोजनं सुब्लोपपुंयद्भावान्तोदात्तत्वानि ॥ प्रकारे गुणवचनस्य । ८1१1१२ सादृश्ये द्योत्ये गुणवचनस्य द्वे स्तस्तच कर्मधारयवत् । कर्मधारयवदुत्तरेवित्यधिक सदृशः । ईपत्पटुरिति यावत् । गुणोपसर्जनद्रव्यवाचिनः केवलगुणवाचिनश्चेह गृह्माने। स्व ३ ॥ क्रियासमभिहारे च * । लुनीहि लुनीहीत्येवायं लुनाति । नित्यवीप्सयोगिी कर्मव्यतिहारे सर्वनानोद्वे वाच्ये * ॥ समासवच बहुलम् ,* ॥ बहुलग्रहणादनगर क्तव्यः । अन्योऽन्यं विप्रा नमन्ति । अन्योऽन्यौ । अन्योऽन्यान् । अन्यो- ऽन्येन कृतम् । अन्योऽन्यस्मै दत्तमित्यादि । अन्योऽन्येषां पुष्करैरामानाति माप: । एवं परस्परम् । अन कस्कादिखाद्विसर्गस्य सः । इतरेतरम् । इनरंतरंगे तयोदाहतवान् । सेन खीनपुंसकयोरपि तृतीयादिषु यदेव रूपमित्याहुः । भने सूदाहरणम्य दिखनात्रत्वाम्मर्यविभक्तीनामादेशमाहुः ॥ दलद्वये टायभायःहीये पार परमिष दलद्वयेऽपि टा मातः । न च सर्वनामोतिमाने इनि पुंपनाम। अन्पारपोरममासययात् । नय द्विवचनमेव वृतिः । पांयां प्रिया प्रेक्षत पानी भगोडगमलमखियामम् । भन्योन्पापः पारासिगासमmtirit १८४ गिद्धान्तकौमुगाग मुदायासुप् । एकैकयाहत्या । इह पूर्वभाग पुंगवायादवग्रहे विशेषः । न यहुद्रीकृषि प्र पुनर्यहुप्रीहिमहणं मुख्ययनुग्रीहितामार्थम् । तेनानिदिष्टबहुप्रीही सर्वनामनात्यो प्राञ्चः । यस्तुतस्तु भाष्यमते प्रत्याख्यातमेतत् । सूत्रमतेऽपि यहुव्रीश्चर्येऽलौकिके दि हे निषेधकं न सु पहुनीहावितीहातिदेशशय नास्ति । एकैकस्मै देहि ॥ आवा च । ८।१।१०॥ पीडायां योगायों द्वे स्तोबहुग्रीहियथ । गनगनः । गि पीड्यमानस्येयमुक्तिः । यहुव्रीहिवज्ञायात्सुब्लुफ् । गतगता । इह पुत्रदावः ॥ के रात् । तेन पूर्वभागस्य पुंवद्रायः । समासस्येत्यन्तोदात्तत्वं च । पटुपट्टी । पटुपटुः । शुक्लशुक्लं रूपम् । शुक्लशुक्ल: पटः ॥ आनुपूये द्वे वाच्ये * ॥ मूलेमूले स्थूलः ।। मेण प्रवृत्तौ यथेष्टमनेकधा प्रयोगोन्यायसिद्धः ॥ सर्पसर्प युध्यस्व २ । सर्प ३ सिद्धे भृशा द्विस्वार्थमिदम् । पौनःपुन्येऽपि लोटा सह समुचित्य द्योतका रुधु वा ! योर्न समासवत् । इतरशब्दस्य तु नित्यम् । असमासबद्भावे पूर्वपदस्यस सुपः यादि ॥ श्रीनपुंसकयोरुत्तरपदस्थायाविभक्तेराम्भावोवा वक्तव्यः * न्याम् । अन्योऽन्यम् । परसराम् । परस्परम् । ततम् । इतरेतर या ए ग्रामण्यो युले या भोजयतः । अत्र केचित् । आमादेशोद्वितीयागाएय । रहः स्वमाः ॥ ममामे सोरलुपचेति सिद्ध पाहुलकात्रयम् ॥ १॥ सपाहि । गामेयारानिमहान् । अन्योन्यमितीतामिपय घाइतगदिश्याल, स না ॥ भामा भन्योऽन्न प्रा ·द्विरुक्तंप्रक्रिया। १८५ सूत्रेऽन्योन्यसंश्रयं खेतदिति भाष्यं चात्र प्रमाणमिति ॥ अकृच्छ प्रियसुखयोर- न्यतरस्याम् 1८1१1१३ ॥ मियप्रियेण ददाति । प्रियेण वा । सुखसुखेन ददाति। सुखेन वा । द्विवेचने कर्मधारयवझावात्सुपि लुकि तदेव वचनम् । अतिप्रियमपि व. स्वनायासेन ददातीत्यर्थः ॥ यथारचे यथायथम् 1८1१1१४ ॥ यथास्वमिति वी- प्सायामव्ययीभावः । योऽयमात्मा यच्चारमीयं तद्यधास्त्रम् । तस्मिन्यधाशब्दस्य द्वे क्ली- चत्वं च निपात्यते । यथायथं ज्ञाता । यथास्वभावमित्यर्थः । यथात्मीयमिति वा ॥ बन्द रहस्यमर्यादाथचनव्युत्क्रमणयज्ञपात्रप्रयोगाभिव्यक्तिए । ८ । १। १५ ॥ द्विशब्दस्य द्विवचनं पूर्वपदस्याम्भावोऽत्वं चोत्तरपदस्य नपुंसकरवं च निपात्यते एप्वर्षेषु । तत्र रहस्य द्वन्द्वशब्दस्य वाच्यम् । इतरे विषयभूताः । द्वन्द्व मन्त्रयते । र- हस्पमित्यर्थः । मर्यादा स्थित्यनतिक्रमः । आचतुरं हीमे पशवोद्वन्द्वं मिथुनायन्ते । माता पुत्रेण मिथुनं गच्छति । पौत्रेण प्रपौत्रेणापीति मर्यादार्थः । व्युत्क्रमणं पृथगव- स्थानम् । द्वन्द्वं युकान द्विवर्गसंबन्धेन पृथगयस्थिताः । द्वन्द्वं पज्ञपात्राणि प्रयुन- कि । द्वन्द्व संकर्षणवासुदेवौ । अभिव्यको साहचर्येणेत्यर्थः । योगविभागादन्यत्रापि द्वन्द्वरप्यते ॥ ॥ इति दिरुतक्रिया।। ॥ इति श्रीभट्टोनिदीक्षितविरचितायां सिद्धान्तकौमुद्यां पूर्वार्थ समाप्तम् ।। २४ ·स्याहारः शानच्यानचौ चैतरसंज्ञाः सुः । पूर्वसंज्ञापवादः ॥ अनुदात्तड़िता त्मनेपदम् । ११३॥ १२ ॥ अनुदात्तेतउपदेशे योकित्तदन्ताय धातोलस। स्वरितेतोभितश्च धातोरात्मनेपदं स्यात्कर्तृगामिनि क्रियाफले ॥ शेषाकर्तरि तिङस्त्रीणि त्रीणि प्रथममध्यमोत्तमाः।१।४।१०१ ॥ निभा पदयोस्रयस्त्रिकाः प्रमादेतत्संज्ञाः स्युः ॥ तान्येकवचन द्विवचनयहुवचनान fran ॥ श्रीगणेशाय नमः। श्रीपाईन्सीचणज्य महामभिरदाधिन । सौष्ट्रय्यमानोऽप्यगुणोधिभुर्विजयत्तारान् ॥ 3 ॥ पूर्या कवितास्तुर्यपचमाध्यापयर्तिनः । प्रत्ययाअथ कभ्यन्ते तृतीयाध्यायगोचराः ॥ २ ॥ राग्रारी दश सफागः प्रदर्शनी । सट् । लिट् । मुद् । हुन । लेद । सोई ।। लिम् । मुम् । म । पशु पगमीटगारशान्दोमानगोनः ॥ २१ १२३ । वर्तमानक्रियायोगांतीनंट मान् । भटाविती ॥ लः कर्मणि च घाकर्मफेभ्यः । ३।४।३९॥ लागः मकम्पः कमगि करि रहे के योभाये फारियलस्य अधिकारोऽयम् ॥ ति झिसिद्धस्थमिव्यस्मस्तातांझयासायांध्यमिडहिम हिड् । ३.। ७८ ॥ एतेऽष्टादश लादेशाः स्युः ॥ लापरस्मैपदम् ।। ४ । ९९ ॥ देशाः परस्मैपदसंज्ञाः स्यु ॥ तडानायात्मनेपदम् । १।४।१००.॥ ने आत्मनेपदं स्यात् ॥ स्वरितलिता कभिमाये क्रियाफले । १३॥ स्मैपदम् । १ । ३ । ७८ ॥ आत्मनेपदनिमित्तहीनाद्धातोः कर्तरि परस्मैपदं स्थान वर्तमान । . फशः।१।४।१०२॥ लब्धप्रथमादिसंज्ञानि तिहाणि ग्रीणि वचनानि प्रत्येक फवचनादिसंज्ञानि स्युः । युष्मयुपपदे समानाधिकरण स्थानिन्यपि मा मः।१।४।१०५॥ तिवाच्यकारकवाचिनि युप्मदिं प्रयुज्यमानेऽप्रयुज्यमाने व मर स्यात् ॥ महासे च मन्योपपदे मन्यते रुत्तमएकवच । १।४।१०६ मन्यधातुरुपपदं यस्य धातोस्तस्मिन्प्रकृतिभूते सति मध्यमः स्यात्परिहासे गम्य मन्यतेस्तूरामः सारसचैकार्यस्य वाचकः स्पान् ॥ अस्मद्युत्तमः । १।४।१० तथामनेऽस्मात्समः स्यात् ॥ शेपे प्रथमः । १।४।१०८ मध्यमोत्तमपोरगि ·। निहन्ते भ्यादयः । १८७ मयमा सान् ।। भूसत्तायाम् ॥ कर्तृविषक्षायां भूति इति स्थिते ॥ तिशित्सा- धातुकम् । ३।४।११३ ॥ तिडः शितश्च धात्वधिकारोक्काएतत्संज्ञाः स्युः ।। फर्तरि शप् । ३।१।६८ ॥ कर्थे सावधानुके परे धातोः शप् स्यात् । सपा- वितो ॥ सार्वधातुकार्धधातुकयोः।७।३। ८४ ॥ अनयोः परपोरिगन्ताङ्गस्य गुणः स्यात् । अादेशः भवति । भवतः ॥ झोऽन्तः ।७।११३ ॥ प्रत्यया. वयवस्य झस्यान्तादेशः स्पान् । अत्तोगुणे । भवन्ति । भवसि । भवभः । भव ॥ अ- तोदीर्घायमि।७।३।२०१॥ अतोऽङ्गस दीर्घः स्याद् यादी सार्वधातुके परे । भवामि । भवाः । भवामः । सः भवति । तो भवतः । ते भवन्ति । लं भवसि । युवा भवः । यूपं भव । अहं भवामि । आयां भयावः । वयं भवामः। राह मन्ये ओ- दनं भोक्ष्यसे इति भुक्तः सोऽतिषिभिः । एतमेत वा मन्ये ओदनं भोक्ष्येये । भोक्ष्यध्ये। भोये । भोत्यावहे । भोक्ष्यामहे । मन्यसे । मन्येथे । मन्यध्वे । इत्यादिरः । युष्म- सुपपदे इत्याधनुपर्तते । तेनेह न । एतु भवान्मन्यते ओदनं भोक्ष्ये इति भुक्तः सोऽतिषिभिः। प्रहासे किम् । यथार्थकथने माभून् । एहि मन्यसे ओदनं भो- क्ष्य इति भुक्तः सोऽतिविभिरिसादि । परोक्षे लिए । ३।२। ११५ ।। भूतान- पतनपरोक्षार्पयत्तेर्धातोलिट् स्यात् । लस्य तियादयः । लिद च । ३ । ४ । ११५ ॥ लिटादेशस्तिहार्धधातुकसंज्ञएव स्थान तु सार्वधातुकसंज्ञः । तेन शवादयो न॥ परस्मैपदानां गलतुसुस्थलथुसणल्यमाः । ३ । ४१८२॥ लिटस्ति- • धादीनां नवानां जलादपोनव स्युः । भू अ इति स्थिते ॥ भुवोवुग्लुलिटोः । ।६।४।८८ ॥ भुयोयुगागमः स्यात् लुङ्लिटोरचि । नित्यत्वाद्गुग्गुणवृद्धी बाधते ॥ । एकाचोरे प्रथमस्य । ६।१।१॥ अजादेर्दितीयस्य । ६।१॥२॥ । त्यधिकृत्य ।। लिटि धातोरनभ्यासस्य ।६।११८॥ लिटि परेऽनभ्यास- | धालवयवस्यैकारः प्रथमस्य द्वे स्त आदिभूतादचः परस्य तु द्वितीयस्य । भूत् भूत् अ ' इति स्थिते । पूर्वोऽभ्यासः।६।१।४॥ अब ये द्वे विहिते तयोः पूर्वोऽभ्या- । ससंज्ञः स्यात् ।। हलादिः शेषः।। ४ । ६० ॥ अभ्यासस्यादिहल् शिष्यते । अन्ये हलोलुप्यन्ते । इति बलोपः ॥ हस्वः।७।४।१९ ॥ अभ्यासस्याचोह्रस्वः । स्यात् ।। भवतेर।७।४।७३ ॥ भवतेरभ्यासोकारस | स्यात् लिटि ॥ । अभ्यासे चर्च। ८।४।५४ ॥ अभ्यासे झलां चरः स्युर्जशश्च । शशां जशः १ सयां चरः । तत्रापि प्रकृतिभशा प्रकृतिजशः । प्रकृतिधरां प्रकृतिचरइति विवेकः । आन्तरतम्पात् ।। असिद्धवद्माभात् । ६।४। २२ ॥ तव॑मापादपरिस. मानेराभीयम् । समानाश्रये तस्मिन्कर्तव्ये तदसिद्ध स्यात् । इति चुकोऽसिद्धत्वादुद्धि पाते । बुग्युटावुअत्यशोः सिद्धौ वकव्यौ *, ॥ षभूय । बभूवतुः । बभूवुः ॥ आर्थ- ·गया गंभवयोमनहकारे सातहि मन्धरं प्रवृत्तः परेण याथ्यो होरागार भवनाम् । भवन्मेपपिध।३।४।८० ॥ मोट: मति पापाजी । दाम् ।१।१।६॥ दीधीवेव्योरिटश्च गुणवृद्धी न स्तः । भविता ॥ तासस्य प्यति । भविष्यतः । भविष्यन्ति । भविष्यसि । भविष्यथः । भविष्यथ । भत्रियानि भविष्यायः । भविष्यामः ॥ लोद च । ३।३ । ११२॥ विध्यादिप्वर पा स्पात् ।। आशिपि लिङ्लोटी।३।३ । १७३ ॥ एकः । ३।४।८। ३५॥ आशिपि तुह्योस्तात वा स्यात् । अनेकाट्यात्सर्यादेशः । परि समपादनमाप्यनन्यापहिवेप्वनडादिषु चरितार्षइति गुणदिप्रतिपेधसंसारणा कार्य साम् । तेन मामारण: सोध । तथा हि ॥ सस्थस्यमिपा तान्तन्तामा ।३।४।१०१ ।। हिनधनुर्णा सामादय: नमारगुः ॥ नित्यं ििडतः। माम् भसमानः 111४1८॥ मोमिनि:पात् ।। आग सपर पिए ।।४।९२ ।। भागमागमा सागरिष नि १८८ सिद्धान्तकौमुद्याम् धातुकस्येवलादेः।७।२।३५ ।। वलादेगधातुकरपेडागमः स्यात् । क थ। यभूबधुः । बभूव । यभूव । यभूविध । यभूविम ॥ अनद्यतने लुट् ३॥ १५॥ भविष्ययनद्यतनेऽ धातोर्नुट् स्यात् ॥ स्यतासीललुटोः ।। ३३ ॥ ल इति लइलटोर्महणम् । धातोः स्यतासी एती स्तोललुटोः परतः । पवादः ॥ आर्धधातुकं शेपः।३।४। ११४ ॥ तिशियोऽन्योधाचा रोक्तः प्रत्ययएतत्संज्ञः स्यात् । इट् ॥ लुटः प्रथमस्य डासरसः ।। ८५ ॥ डा रौ रस् एते क्रमास्युः । डित्त्वसामादभस्यापि टेलोपः ॥ पुगन्नत पधस्य च । ७।३।८६॥ पुगन्तस्य लयूपधस्य चाङ्गस्येकोगुणः सारसाईक कार्धधातुकयोः । येन नाव्यवधानं तेन व्यवहितेऽपि यचनप्रामाण्यात् । तेन नि त्यादावनेकव्यवहितस्येकोन गुणः । भवित् आ । अत्रेकोगुणे प्राप्ते ।। लोपः।७।४। ५० ॥ तासेरस्तेश्च लोप: स्यात्सादौ प्रत्यये परे ॥ रिच ४। ५१ ॥ रादौ प्रत्यये प्राग्वत् । भवितारी । भावतार । भवितासि । भविपाशा मवितास्थ । भावितास्म । भावितावा भावतारमः ॥ लट शेपे च ।। १३ ॥ भविष्यदर्थाद्धातोर्लट् स्याक्रियार्थायां क्रियायामसत्यां सत्यां च । स्य पद। दीधीवर गी गमयन्नस्यात् । भयताम् ॥ लोटोलङ्गात् ।। 14m होना भनाभन mtrI भा । मानन ITTETMENT मनाति । भवा । माम | मन !

·तिङन्ते भ्वादयः । १८९ ।२।१११॥ अनद्यतनभूतार्थवृत्तेर्धातोर्लङ् स्यात् ॥ लुडललइक्ष्वडदात्तः।६। ४१७१ ॥ एषु परेष्वङ्गस्याडागमः स्यात्सचोदात्तः ॥ इतश्च । ३।४।१००। खितोलस परस्मैपदमिकारान्तं यत्तस्य लोप: स्यात् । अभवत् । अभवताम् । अभ- वन् । अभवः । अभवतम् । अभवत । अभवम् । अभवाव । अभवाम ॥ विधि- निमन्त्रणामन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नमार्थनेषु लिङ् । ३।३ । १६१।। एवर्षेषु घोरणेषु वाच्येषु या लिङ् स्यात् । विधिः प्रेरणं भृत्यादेनिकृष्टस्य प्रवर्तनम् । निमन्त्र- णं नियोगकरणम् आवश्यके श्राद्धभोजनादौ दौहित्रादेः प्रवर्तनम् । आमन्त्रणं काम- बारानुज्ञा । अधीष्टः सत्कारपूर्वकोव्यापारः । प्रवर्तनायां लिङ् इत्येव सुवचम् । चतु- भी पृथगुपादानं प्रपञ्चार्थम् ॥ यासुट् परस्मैपदेपूदात्तोडिच । ३।४।१०।। लिडः परस्मैपदानां यासुडागमः स्यात्सचोदात्तोडिश । डिरयोकेयिते क्वचिदनु- पन्धकाऽप्यनल्विधाविति प्रतिषेधइति । भादेशस्य शानचः शित्त्वमपीह लिङ्गम् ।। सुर तिधोः।३।४।१०७ ॥ लिडस्तकारथकारयोः सुट् स्यात् । सुटा यासुट्न या ध्यते । लिडोथासुट तकारथकारयोः सुडिति विषयभेदात् ॥ लिङ सलोपोऽन- नपस्प ।७१२१७९ ॥ सार्वधातुकलिडोऽनन्त्यस्य सस्प लोप: स्यात् । इति सकारद्वयस्यापि निवृत्तिः । सुटः श्रवणं खाशीलिङि । स्फुटतरं तु तत्राप्यात्मनेपदे ॥ अतोयेयः ।७।२। ८०॥ अतः परस्य सार्वधातुकावयवस्य थाइत्यस्य रय् स्यात् । गुणः । पलोपः । भवेत् । सार्वधातुके किम् । चिकीर्ष्यात् । मध्येऽपवादन्या- येन हि अतोलोपएव वाध्येत । भवेदित्यादौ तु परवाहीर्घः स्यात् । भवेताम् ॥ झर्जुस् । ३।४।१०८ ॥ लिडोहोर्नुस् स्यात् । ज इत् ॥ उस्यपदान्तात् । ६॥ ११९६ ॥ अपदान्तादवांदुसि परे पररूपमेकादेशः स्यात् । इति मासे । परत्वानित्यत्वाचातोयेयाति प्राचः । यद्यप्पन्तरगत्यात्पररूपं न्याय तथापि पार इत्येतस्य त्य् इति व्याख्येयम् । एवं च सलोपस्यापवादइय् । अतोयत्यत्र तु स- धिराः । भवेयुः । भयः । भवेतम् । भवेत । भवेयम् । भवेव । भयेम । लिडा. शिपि । ३।४।११६॥ आशिपि लिडलिहाधानुकसंज्ञः सान् । किदा- शिपि । ३।४।१०४ ॥ आशिषि लियासुद् किस्पान् । स्कोर्णित सलोपः ॥ किति च । १११॥५॥ गिकिन्दिनिमित्ते इतक्षणे गुणवृद्धी नलः । भूपात् । । भूराम्नाम् । भूगाः । भूपाः । भूगास्तम् । भूपान । भूपासम । भूपास्त्र । भूगाम्म ।। । ३।२।११०॥ भूतात्तालु स्यात् ॥माडि लुछ । ३३१७५।। सर्वलकागावादः ॥ रमोत्तरे स च ।३।३।१७६ ।। स्मोत्सरे माहिला सार मटि लुङि ।३।१०४३।। दायाचपवार ।। च्ले सिच् ॥३१॥४॥ गातिस्थापाभूभ्यः सिचः परस्मैपदेषु ।।४।७७ ॥ पयः मिनी - - ·. लिङ्गिमित्त लक्रिया ॥१६॥ गरि गमाहाग्दना । गिजालमा मनम् । अमृत । अभ्यम् । अभूय । भभूम || न माउधोगे ।६।४।७४॥ मार पत्ती।३।३।१३०॥ हेतुहेतुमारादि सिनिमित्तं गम भविष्यत्व लामा कियाया अनिष्पत्तो गम्यमानापाम् । अभविष्यम् । अभिविणनाम् । अमविना अभविष्यः । अभविष्यतम् । अभविष्यत । अभविष्यम् । अभधिप्यार | अभविष्यान से प्राग्धातोः।२।४।८०॥ ते गरयुपसर्गसंज्ञा धातोः प्रागेव प्रपोकन्या नि लोट् ।८।४।१६।। उपसर्गस्थानिमित्तात्परस सोडादेशस्थानीयस्य । उपदेशे कादिखादिपान्तपर्जे गदनदादेरन्यस्मिन् धातौ परे उपसर्गरवानिमित्ताया नेर्नस्य णत्वं वा स्यात् । प्रणिभवति प्रनिभवति । इहोपसर्गाणामसमस्तलेऽपि सी नित्या । तदुक्तम्-संहितैकपदे नित्या नित्या धातूपसर्गयोः ॥ नित्या समासे वारो सा विवक्षामपेक्षते ॥ इति । सत्ताधर्षनिर्देशश्चोपलक्षणम् ।. यागात्स्वगोभवतीत्यार पद्यतइत्याद्यर्थात् । उपसर्गास्त्वर्थविशेषस्य द्योतकाः । प्रभवति । पराभवति । संभव ४॥ अपित्सार्वधातुकं हिद्वन्यात् ।। आतोडितः1७१२१८१॥ आतः पास l गिमातोपाम सुम गा । निजात गृहोगे ॥ भोमिया पुरा गरगो: मानना गिना अस्तिसिनाम। गणेन कर्मभागः । P THE गौर । मानामिपोशाता पार लागमा स्पा । नेपालगन् । अमृता । : रिम् । भणारंपगि किम् । विष्ट । अगाग । गिजयलयिदिभ्यम मिनोऽगणाद्रिदेश परिपालनाग पनि प्राने ॥ आनः । ४॥ ११० ॥ मिग्नुपादनादेव ग सान । अभूगन । अभूः । अन ससा मा भयाम् भूग । मा रम भया । भूदा ॥ गः स्यात् । प्रभवाणि ।। दुरः पवणत्ययोरुपसर्गत्वप्रतिषेधोवतव्यः दुर्भवानि ॥ अन्तः शब्दस्थाङ्किविधिणवेपूपसर्गत्वं वाच्यम् * ॥ अन्तर्धा । अन्तर्भवाणि ।। शेपे विभापाकखादायपान्तउपदेशे।८।४।१० अनुभवति । अभिभवति । उद्भवति । परिभवतीत्यादी विलाणावगतः । उक्तं र उपसर्गेण धात्वोंघलादन्यः प्रतीयते । महाराहारसंहारविहारपरिहारयम् ॥ १॥ इति एध पद्धौ । करथन्ताः पत्रिंशदनुदात्ततः ॥ टितआत्मनेपदानां टेरे।।। 1७९॥ टितोलस्यात्मनेपदानां टेरेवं स्यात् । एधते ॥ सार्वधातुकमपित्।। तामाकारस्य इण् स्यात् । धेते एधन्तै ॥ थासः से।३।४1०॥टितोलस पास सा । धमे । एथेथे । धध्वे । अतोगुणे । एधे । पधावहे । धामहे ॥ गुरुमतोऽमृच्छः।।१॥३५॥ इभादियोधातुगुरुमाउसयलतमाम् पाहिरि * ॥ दुस्थिति अनार १ इजाद ·तिहन्ते भ्याइयो। दौ मतभेदेन स्थितौ यौ च नुरादिषु ॥ ७ ॥ तृ, पी, ती वारयितुं श्यना निर्देश दृतः ॥ किं च ॥ लिद्यपद्यौ, सिध्ययुध्यो, मन्यपुष्यश्लिपः, श्यना ॥ ८ ॥ मा लुका यौतिनिर्दिशोऽन्यनिवृत्तये ।। णिजिर , विजिर, शक, इति सानुबन्धा मी तथा ॥ ९॥ विन्दतिश्चान्द्रदौर्गादेरिष्टोभाष्येऽपि दृश्यते ॥ व्याप्रभूत्यादयस्त्वेनं : पेटुरिति स्थितम् ॥ १० ॥ रजि, मस्जी, अदि, पदी, तुद् , क्षुध् , पि, पुपी, पिः॥ भाप्पानुक्ता नवेहोक्ता व्याप्रभूत्यादिसंमतेः ॥ ११ ॥ सर्ध संघर्षे । संघर्षः भिभवेच्छा । धात्वर्षेनोपसंमहादकर्मकः । सर्धते ॥ शर्पूर्वाः खयः।७। । ६१ ॥ अभ्यासस्य शर्पूर्वाः पयः शिष्यन्ते । हलादिः शेपइत्यस्यापवादः । पस. । सविता । सधिष्यते । सर्धताम् । अस्पर्धत । सर्धेश । सधिषीष्ट । अधिष्ट । सधिष्यत ।। ३ । गाध प्रतिष्टालिप्सयोर्मन्ये च । गाधते । जगाधे ।। ४ ॥ याच डिने । लोडनं प्रतियातः । बाधते ॥ ५॥ नाथ नाथ याच्ओपतापैश्वर्याशी:पु । - पि नाम इति वाच्यम् ॥ * ॥ अस्याशिष्येवात्मनेपदं स्यात् । नाधते । अन्यत्र नाथ. ॥६॥ नाधते ॥ ७ ॥ दध धारणे । दधते । अतएकहलमध्येऽनादेशा- लिदि । ६।४।२२० ॥ लिनिमित्तादेशादिकं न भवति यदहं तवयवस्यासं- हलमध्यस्थस्याकारस्य एकारः स्यादभ्यासलोपश्च किति लिटि ॥ थलि च सेटि ६।४।१२१ ॥ प्रागुक्तं स्यात् । आदेशश्चेह पैरूपसंपादक एवाश्रीयते । शसिद- प्रतिषेधवननाज्ञापकान् । तेन प्रकृतिजश्वरान्तेषु सत्स्वपि एत्याभ्यासलोपौ स्त व । देधे । देधाते । देधिरे । अतः किम् । दिदिवतुः । तपरः किम् । रासे । एकेत्यादि कम् । सरसरतुः । अनादेशादेः किम् । चकणातुः । लिटा आदेशविशेषणादिह सादेव । मिभ । सेहे ॥ ८ ॥ कुदि आप्रयणे । आप्रवणमुल्लवनमुद्धरणं च ॥ इदितोनुम् गतो.।७।१।५८॥ कुन्दते । चुस्कुन्दे ।। ९ । विदि श्वेत्ये । अकर्मकः । वन्दते । शिश्विन्दे ॥ १० ॥ वदि अभिवादनस्तुत्योः । वन्दते । ववन्दे ॥ ११ ॥ यदि कल्याणे सुखे च । भन्दते । पभन्दे ॥१२॥ मदि स्तुतिमोदमदस्वामकान्तिगतिः। सन्दते ममन्दे ॥ १३ ॥ स्पदि किंचिञ्चलने । स्पन्दते । पस्पन्दे ।। १४ ॥ लिदि परिदेवने । शोक इत्यर्थः । सकर्मकः । विन्दते चैत्रम् । चिल्लिन्दे ।। १५ । मुद ह। मोदने ॥ १६ ॥ दद दाने । ददते ॥ न शसददवादिगुणानाम् । ६।४। १२६ ॥ शसेदेदेवकारादीनां गुणशब्देन भावितस्य च योऽकारस्तस्य एवाभ्यासलोपी में। दददे । दददाते । दददिरे ॥ १७॥ वद सर्द आस्वादने । अयमनुभये सकर्मकः । समावकर्मकः धात्वादेः घः सः।६।१।६४॥ धातोरादेः पस्य सः सान् । सालदाद्योरिति पल्यनिषेधः । अनुस्वदते । सत्रदे ॥ १८ ॥ स्वर्दते । सस्वर्दे ॥१९॥ उर्द माने फ्रोडायां च । उपधायां च १८१२१७८ ॥ धातोरुपधाभृत्योरेफ- ।

·तिदन्त स्वादया। देन स्थिती यो च नुरादिषु ॥ ७ ॥ तृप् , हपी, तो वारयितुं श्यना निर्देश * च ॥ विद्यपगो, सिध्ययुध्यो, मन्यपुष्यक्लिपः, श्यना ॥ ८ ॥ जुका यौतिनिर्दिष्टोऽन्यनिवृत्तये ।। णिजिर , विजिर , शत, इति सानुबन्धा ॥ ९ ॥ विन्दतिश्चान्द्रदौर्गादेरियोभाष्येऽपि दृश्यते ॥ व्याप्रभूत्यादयस्त्वेनं स्थितम् ।। १० । रक्षि, मस्जी, अदि, पदी, तुद् , सुध् , शुपि, पुपी, यानुका नवेहोक्ता व्याप्रभूत्यादिसंमतेः ॥ ११ ॥ स्पर्ध संघर्षे । संघर्षः ।। धात्वनीपसंमहादकर्मकः । सर्धते ॥ शपूर्वाः खयः । ७॥ अभ्यासस्प शर्पूर्वाः खपः शिष्यन्ते । हलादिः शेषइल्पस्यापवादः । परप- । पधिप्यते । स्पर्धताम् । भरपर्धत । स्पर्धेत । पधिपीष्ट । अस्पर्धिष्ट । ॥३॥ गा, प्रतिष्टालिप्सोन्थे च । गाधते । जगाधे ॥ ४॥ वा डनं प्रतिधातः । वाधते ॥ ५॥ ना ना, याच्लोपताश्वर्याशीःषु ।। आ- इति वाच्यम् ॥ * ॥ अस्याशिष्येवात्मनेपदं स्यात् । नायते । अन्यत्र नाथ. नाधते ॥ ७॥ दध धारणे । दधते । अतएकहलमध्येऽनादेशा- ६।४।१२० । लिनिमित्तादेशादिकं न भवति यदङ्गं तदवयवस्थासं. स्थस्याकारस्य एकारः स्यादभ्यासलोपश्च किति लिटि ॥ थलिच सेटि १२२ ॥ मागुकं स्यात् । आदेशश्ह वैरूप्यसंपादक एवाधीयते । शसिद- वचनाज्ञापकान् । तेन प्रकृतिजश्वरान्तेषु सरस्वपि एवाभ्यासलोपी स्त देधाते । देधिरे । अतः किम् । दिदियतुः । तपरः किम् । रासे । एकेत्यादि रतः । अनादेशादे किम । मकणतलिग आदेशाविशेषणादिह स्यादेव।

·। - भ्यां स्वनतेः सस्य प: स्याझोजने ॥ परिनिविभ्यः सेवसितसयसियुस- दस्तुस्वशाम्।८१३ । ७०॥ परिनिविभ्यः परेपामेपां सरस प: स्यात् । रति । प्रासितादड्व्यवायेऽपि। ८।३।६३ ॥ सेवसितेत्यत्र सितश- पक्पे सुनोत्यादयस्तेषामड्ब्ययापेऽपि चत्वं स्यात् । न्यषेधत् । न्यधीत् । चप्यत् ॥ स्थादिष्वासेन चाभ्यासस्य । ८।३।६४॥ माक् सितात् प्वभ्यासेन व्यवायेऽपि पलं स्यात् एषामेव चाभ्यासस न तु सुनोसादीनाम् । च । निपिपिपतुः ॥ १०॥ सेधतेर्गती। ८१३।११३ ॥ गत्यर्थस्य सेध- वं न स्यात् । गङ्गां विसेधति ॥ ११ ॥ पिधू शास्त्रे माङ्गल्ये च । शास्त्र शास- स्वरतिसूतिसूयतिथूभूदितो वा । ७॥२॥४४॥ स्वरत्पादेरूदितश्च ग्लादेरार्धधातुकरपेड्डा स्यात् ।। झपस्तथोपर्धाऽधः । ८ १२॥ ४० ॥ झपः थियोधः स्यान तु दधाते। जश्त्वम् । सिपेद्ध । सिपेधिय । सेद्धा । सेधिता। । सेधिप्यति । असैरसीत् ।। झलोझलि । ८॥२॥ २६ ॥ झलः परस्य रोप: स्यात् झलि । असैद्धाम् । असत्सुः । असत्सीः । असैद्धम् । असैद्ध । । असैस्व । असत्स्म । पक्षे असेधीत् । असेधिष्टामित्यादि ॥ १२ ॥ खा- है। ऋकारइत् । खादति । खाद ॥ १३ ॥ खद स्थैर्ये हिंसायां च । चार- धैर्य अकर्मः । खदति । अत्तउपधायाः १७.२॥ १२६ ।। उपधाया : स्यात् मिति णिति च प्रत्यये परे । चखाद ॥णलुत्तमोया ।७।१। उत्तमोगल्वा गिरस्यात् । चखाद । चखद ॥ अतोहलादेलघोः । । । हलादेलघोरकारस्य रडादौ परस्मैपदे परे सिचि पृद्धिा स्यात् । अखादीत् । ॥ १४ ॥ पद पै । पवर्गीपादिः । पदति । याद । पेदतुः । पेदिए । पद । अयादीत् अबदीत् ॥ १५॥ गद व्यक्तायां याचि । गदति ।। इपतपदधुमास्यतिहन्तियातिवातिद्रातिप्सातिवपतिवहति- तेचिनोतिदेग्धिपुष । ८१४॥ १७॥ उपसर्गरमानिमित्तात्सरस्य नेण: दिए। मणिगदति । अगाद ।। १६ ॥ रद पिलखने । विलेखनं भेदनम् । तुः ॥ १७ ॥ गद अगले शब्दे ॥णोनः।६.१६५॥ धानोरा. स्यात् । णोपदेशास्वनई, नाटि, भार, नाथ, नन्द, ना, न, नृतः ॥ना- ५ पदासादटादिगोपदेशएय । सवर्गभन्तनाधनेनबोध बेचि. माः ॥ उपसर्गादसमासेऽपि णोपदेशस्य । ८॥४॥१४॥ नमित्तात्परस्य गोपदेशस्य धातोर्नग : स्यात्ममामऽसमामेऽपि । प्र. नियति ॥ १८॥ भई गती पापने छ । अनआदः ॥ तम्मान. । ७१४ । ७२ ॥ विहलोधातोर्षीभूतादकागवाण नुर स्यात् ।

·तिङन्ते भ्वादयः। - ज्यवाभ्यां स्वनते: सस प: स्याोजने ॥ परिनिविभ्यः सेवसितसयसियुस- हसुदस्तुस्वचाम् । ८१३१७०॥ परिनिविभ्यः परेषामेपां सस्य प: स्यात् । निषेधति ॥ मासितादड्व्यवायेऽपि। ८।३।३३ ॥ सेवसितेत्यत्र सितश. ब्दात्याक् ये सुनोत्सादयस्तेषामयवायेऽपि पवं सात् । न्यपेधत् । न्यषेधीत् । न्यपेधिष्यत् ॥ स्थादिप्वभासेन चाभ्यासस्य । ८१३१६४ ॥ प्राक् सितात् स्थादिप्वभ्यासेन व्यवायेऽपि पत्वं स्यात् एपामेव चाभ्यासस्य न तु सुनोत्यादीनाम् । निपिपेध । निषिपितुः ॥ १० ॥ सेधतेर्गती। ८१३।११३ ॥ गयधस्स सेध- । पत्वं न स्यात् । गङ्गां विसेधति ॥ ११॥ धूि शास्त्रे माङ्गल्ये च । शास्त्रं शास- म् ॥ स्वरतिसूतिसूयतिधूभूदितो वा ।७।२।४४ ॥ स्वरल्यादेरूदितश्च रस्स बलादेरार्धधातुकरपेड़ा स्यात् ॥ झपस्तयो?ऽधः । ८ ॥२॥ ४० ॥ झप: रयोस्तथयोधः स्यान्न तु दधातेः । जश्त्वम् । सिपेद्ध । सिपेधिध । सेद्धा । सेधिता। स्पति । सेषिष्यति । असत्सीत् । झलोझलि ।८।२।२६ ।। शल: परस्य स्य लोप: स्यात् हलि । असैद्धाम् । असैरसुः । असैरसीः । असैद्धम् । असैद्ध । सेत्सम् । असत्स्व । असैस्म । पक्षे असेधीत् । असेपिष्टामित्यादि ॥ १२ ॥ खा- भक्षणे । कारइत् । खादति । चखाद ॥ १३ ॥खद स्थैर्ये हिंसायां च । चाड- गे। ये अकर्मः। खदति ।। अतउपधायाः ।७।२।१२६ ॥ उपधाया रोद्धिः स्यात् निति णिति च प्रत्यये परे । चखाद ।। णलुत्तमोया ।७।११ १॥ उत्तमरणस्वा पिरस्यात् । चखाद । चखद ॥ अतोहलादेलधोः ।७ । १७॥हलादेलघोरकारस्य रडादौ परस्मैपदे परे सिपि पृद्धिर्वा स्यात् । अखादीत् । जदीत् ॥ १४ ॥ वद ] । पवर्गीयादिः । यदति । ययाद । घेदतुः । दिए । । पद । अपादीत् अयदीत् ॥ १५॥ गद व्यक्तायां वानि । गदति ।। दिनदपतपदधुमास्यतिहन्तियातिवातिद्रातिप्सातिवपतियहति- म्यतिचिनोतिदेग्धिषु च । ८1४।१७।। उपसर्गस्यानिमित्तापरस्म नेण: एगदादिए । प्रणिगदति | जगाद ॥ १६ ॥ रद पिलेखने । विलेखनं भेदनम् । रेनुः ॥ १७ ॥ गद भव्यकेशले॥णोनः।११।६९॥ पातारा- घनः स्यात् । गोपदेशावनई, नाटि, नाथ, ना, नन्द, नम, न, नः ॥ना- हंस पदासाइटादिगोपदेशएव । तवर्गननुर्धान्तनाधतेनद्याश्च कनि. देशतामाहः ॥ उपसर्गादसमासेऽपि णोपदेशस्य ।८।४।१४ ॥ प्रसानिमित्तात्परस्य गोपदयस्य भावानरय गा साममाऽसमासेऽरि । प्र- प्रणिनदति ॥ १८॥ अई गतो मानने । अनआई: ॥ तम्मानु. बहला । ७।४।७१॥ द्विहलोधानोद(भूनादकागपाल नु सान् ।

·भ्यां स्वनतेः सस्स पा स्वादोजने ॥ परिनिविश्यः सेवसितसयसिवुस- दस्तुस्वसाम् । ८१३७०॥ परिनिविभ्यः परेषामेषां सस्स प: स्यात् । ति मासितादड्व्यवायेऽपि। ८१३॥ ६३ ॥ सेवसितेत्यत्र सितश- क् पे सुनोत्यादयस्तेषामड्व्ययायेऽपि पत्वं सात् । न्यषेधत् । न्यपेधीत् । प्यत् ॥ स्थादिष्यभासेन चाभ्यासस्य । ८१३१६४॥ प्राक् सितात प्वभ्यासेन व्यवायेऽपि पलं स्यात् एषामेव चाभ्यासस्य न तु सुनोत्यादीनाम् । ध। निषिविधतुः ॥ १०॥ सेधतेर्गतौ । ८।३।११३ ॥ गत्यर्थस्य सेध- वं न स्यात् । गङ्गां विसेधति ॥ ११ ॥ पिधू शास्त्रे माङ्गल्ये च । शार्य शास- स्वरतिसूतिसूयतिधूभूदितो वा । ७।२।४४ ॥ स्वरयादेदितश्च पलादेरार्धधातुकरपेड्डा स्यात् ।। झपस्तधोधोऽधः ॥ ८ ॥२॥ ४० ॥ झपः थियोधः स्थान तु दधातेः । जश्त्वम् । सिषेद्ध । सिपेधिध । सेद्धा । सेषिता। । सेधिप्पति । असत्सीत् ।। झलोझलि १८॥२॥ २६ ॥ झलः परस्य रोप: स्यात् झलि । असैद्धाम् । असत्सुः । असैसीः । भसैद्धम् । असैद्ध । । असैत्स्व । असैरस्म । पक्षे असेधीत् । असैधिशामित्यादि ।। १२ । सा- ।। ऋकारात् । खादति । चखाद ॥ १३ ॥ खद स्थैर्ये हिंसायां च । चाद- धैर्य अफर्मः । पदति । अतउपधाया: ।७/२११६ ॥ उपधाया : स्यात् मिति णिति च प्रत्यये परे । चखाद ।। णमुत्तमोया ।७।१। उत्तमोगल्या णित्स्यात् । चखाद । चखद ॥ अतोहलादेलघोः ।७ । पहलादेलेघोरकारस्प इडादौ परस्मैपदे परे सिचि पृदिर्वा स्यात् । अखादीन् । ॥ १४ ॥ यद स्थैर्ये । पवर्गीयादिः । यदति । यथाद । घेदतुः । दिए । पद । अयादीत् अयदीत् ॥ १५॥ गद व्यक्तायां वाचि । गदति ।। पतपघुमास्यतिहन्तियातिवातिनातिप्सातिवपतिवहति- अचिनोतिदेग्धिषु च 1 ८१४।१७।। उपसर्गस्यानिमित्तापरस्य नेण: दिषु । प्रणिगदति । अगाद ॥ १६ ॥ रद रिलेखने । विरेखनं भेदनम् । तुः ॥ १७ ॥ पद भव्यक्त शब्दे ॥णोनः।६।१।६५॥ धानोरा. स्यात् । णोपरेशावनई, नाटि, नाए, ना, नन्द, ना, न, नृतः । ना. १ पर्युशसाइटादि! देशएव । तधनतुर्मान्तनाधनेननधोत्र फेचि. माहुः ॥ उपसर्गादसमासेऽपि णोपदेशस्य १८४॥१४॥ ममित्तापरस्य गोपदेशस्य भानानस्य : हाममाऽसमामेऽपि । प्र. नति ॥ १८॥ भई गती पारने ५ । अनादेः ॥ तम्मान- :। ७।४। ७१।। हिलोपानोपभूनारकागलाण गुर स्यात् ।