·No text on this page.

·MyKhekam
శ్రీ రస్తు.
శ్రీ వై భా న స గ్ర గంథమాలా
ద్వా
దశకు సుమమ్.
శ్రీవైఖానస భగవచ్ఛాస్త్రీ భగవన్మరీచి మహర్షి పోల్
ఆ నగ్ధ స 0 హి తా.
తృతీ య స ం చి కా.
after
Here weather
Myte
శ్రీమద్భిరై ్వయ్యాకరణ పంచాననై :
రొంపిచర్ల • భట్టర్ , పార్థసారధి కృష్ణమాచారై త్విరచితయా,
సంస్కృత వ్యాఖ్యయా సాంధ్ర తాత్పర్యయా
స ము ప స్కృతా
శ్రీవైఖానస ము దాక్షరశాలాయాం
ముద్రితా సతీ,
య తే త రామ్.
Twitter
1925
ఈ గా వారి పామ్.
గ్ర 0 4 మా లా స 0 పా ద కః.
శ్రీమాక్ , బాలకి ఆనిధి, డి. "శేషాచార్యః
సర్వస్వామ్య సంక లితమ్.
మూల్యం.
సం
Avie
ka Ketk
రూ. 1-0.

·No text on this page.

·శ్రీరామచంద్ర పరబ్రహ్మణేనమః, శ్రీమద్విఖనస మహాగుర వే నమః, శ్రీవై ఖానసగ్రంథమాల ఉ రకులు. ధా శ్రీమాక్, తర్క వేదాంత మహా విద్వాక్, పండిత, వేదాంతం, జగన్నాధౌ చార్యులు గారు, చందవోలు, ఉ. చ. శ్రీనివాస భట్టాచార్యులు గారు, కాకులపాడు, రొంపిచర్ల భట్టర్ , శ్రీనివాసాచార్యులయ్య వార్లంగారు వైఖానస విద్యానిలయము, ఆకులమన్నాడు. చతుశ్ళా స్త్రవిద్వార్, కృష్ణభట్టాచార్యులు గారు నాచ్చియార్ కోవిల్, పండిత రము నాధ చక్రవ ర్తిభట్టాచార్యులు గారు తిరుపతి, దేవయజనం, వేంకటరామాచార్యులు గారు, ఈపూరు, పోషకులు, , . శ్రీమా, వేదాంతం ఆనందాచార్యులు గారు, తెన్నేరు, 1 . అర్చకం, వెంకట రాఘవాచార్యులు గారు, అనగొంది సమసానము. సమ స్థానం బృందావనం, అప్పళాచార్యులు గారు, బృందావనం ఆప్పికట్ల, మాల్యవంతం, యో గానంగ నర సింహ భట్టాచార్యులు గారు, మంగళగిరి, నేటివ్ డాక్టరు, డి. హనుమాచార్యులు గారు, ఈగావారిపాళెము, శ్రీమాళి, తిరుమల, దేవస్థాన అర్చకం శేషాద్రిదీ క్షితులు గారు, తిరుపతి. తిరుమల ఆర్చకం శేషాచలందీక్షితులు గారు పైడిపల్లి ఇనాండార్ తిరుపతి. ఆర్చకం పరాంకుశం, శేషాచార్యులు గారు, పి. కే. అనంత నారాయణయ్యంగార్ , దీవి, రాఘవాచార్యులు గారు, నలూరు, గాజులమండెము, పన్ని మడు M ·2 , ” ఇంకొలు. - శ్రీమాజా, దీవి, నగి.. హా చార్యులు గారు నలూరు. సువర్శనం, గోపాలభట్టాచార్యులు గారు తంగళ్ళమూడి, మకాం మంగళగిరి. బిక్కవోలు, రాఘవాచార్యులు గారు బిక్కవోలు, పెద్దింటి, జోగయాచార్యులు గారు వెలిచేరు. అగ్ని హోత్రం కృష్ణమాచార్యులు గారు శ్రీకాకులము. రొంపి చెర్ల, భట్టర్ నరసింహాచార్యులు గారు నందివాడ, ముత్తేవి, చలమాచార్యులుగారు కురుమద్దాలి. దీవి, వేంకటాచార్యులు గారు వణుకూరు, వినుకొండ నరసింహాచార్యులు గారు నేటివ్ డాక్టర్ వేటపాళెము. నారాయణం, వెంకటాచార్యులు గారు "నేటివ్ డాక్టర్ అర్చకం, రామాచార్యులు గారు ముదిగిరి. కరికృష్ణ భట్టాచార్యులు గారు పొన్నేరి. నారాయణం, శేషాచార్యులు గారు ఉలిపాళెము. గ్రంధిపు కృష్ణమాచార్యులు గారు రోషానగరము. వినుకొండ నరసింహాచార్యులు గారు మాన్యల్లూరు. గ్రంధిపుని శేషాచార్యులు గారు గొనసపూడి. దీవి 'శేషభట్టాచార్యులు గారు ఎడపలి. వేదాంతం కృషమాచార్యులు గారు పోరంకి. గంథిపురి పురుషోత్తమాచార్యులు గారు గుమ్మిడిపూడి. దీవి. హనుమాచార్యులు గారు స్వణ. వేదాంతం తిరుమలాచార్యులు గారు పూనూరు, దీవి. బుచ్చయాచార్యులు గారు అనంత వరము. వేదాంతం పార్థ సారథి కృష్ణమాచార్యులు గారు కంకటా, ". - " సహాయ కులు. కర్ల గడ్డ, శ్రీమాక్ కొంపిచర్ల వేకటకృష్ణమాచార్యలు గారు వేదాంతం పేట రామాచార్యులు గారు శ్రీరామాచార్యులుగారు కపిలేశ్వగ పురము. తాడంకి.

·శ్రీ రస్తు.
శ్రీరామచంద్ర పరబ్రహ్మణే నమః,
శ్రీమద్విఖనస మహాగుర వేనమః
మరీచి ప్రోక్తా ఆనన్దసంహితా.
అథ ద్వాదశోధ్యాయః.
సంస్కార చతుష్టయ నిరూపణమ్.
ఆథాత స్సంప్రవక్ష్యామి శ్రుణు ధ్వం పూడ్రసంస్కృతిం
చతుధ్వాణ భగవచ్చబం వాసు దేవ పడం తధా.
తయోః పూర్వం నమశ్శబ్దం తత్పూర్వం ప్రణవం వదః
త్వం వై ద్వాదశపు డ్రాణి ద్వాదశాం గేషు ధారయ ,
ఇత్యేవం గురుణాజ్ఞ పో ని దేశం శిరసా వహణ
శిజ్య హం తత్కరిష్యామి త్యాచార్య మనుమానయేత్ .3
.
సంస్కార చతుష్టయం నిరూపయ త్య ధోతి పూర్వాధ్యాయా
భ్యా
మే కేనాంత స్తాపః ప రేణ బహిస్తాప ఇతి పంచసు సంస్కారేషు
పార మైకాంత్య హేతు స్వాద్యం తాపం సంస్కారం నిరూప్య శిష్టా
న్సుండ్ర నామ మంత్ర యాగాన నేనో పదిశ తీతి భావః, 3, '
త్రయోదశ
ఆవల పుండ్రసంస్కారంబు వివరిం చెద. ఆచార్యుండు శిష్యునిఁబిలచి 'ఓం
నమోభగవతే వాసుదేవాయ ' యను చ్వాదశాక్షర మహామంత్రంబుచే లలాటాది
ద్వాదశ స్థానంబులందును ఊర్ధ్వపుండ్రంబుల ధరింపుమని యుప దేశింప వలయును.
ఇట్లనుగ్రహింపఁబడిన శిష్యుండును ఆనియ మనమును శిరసావహించి యట్లు జే 'సెదనని
25

·ఆ నన్ద స • హ • యామ్, " 2 9 తదారభ్యో ధ్వ పు-డ్రా"ణి క్వాదశా శేషు నిత్యశః యజనూనో ద్విజాతి శ్చే ద్వాదశాశర ముత్రతః. వ్యస్తాని ముర్రేవణ్ణని సకృర్వోచ్చార్య ధారయేత్ స్త్రీయ శ్చైవ తధా కూడా వాసు దేవపకం జపక్. లలా టేహృగయే కండే ధారయేచ్చ భుజద్వయే స్త్రీణాం నియత మే తత్తు శూద్రాణాం చ త ఛాభ వేత్ . అర్క సంఖ్యాపీ శూద్రాణ మధ్వ పుండ్రపంచకం హెమాగ్ని భస్మనానా "పి దేవ ధూ సాగ్ని భస్మనా. కాలా గుర్వావిభి ర్గం డైరవ్యైరన్యై రథాపేనా కుమారాణాం కుమారీణా కుమారీణా మచ్ఛిద్ర, పుండ్రమాచరేత్ . ద్వాదశ నా ప్యూర్ధ్వపు డ్రాణి ధారయే' దితి సంహి తా' గరం. Au' ఊర్థ్వపుండ్ర ద్రవ్యాణ్యాహ హా హెూ మేతి మృత్తి కాద్యై వ్యైః కృతే సచ్ఛిద్ర మన్య దేతి వివేకః, అత్ర భస్మధారణ దూషణాని కాని చిత్సహి తొ నరనచనా న్యగ్జాంత ర షరాశి నే యని విశేషస్తు ఏ స్త రభియా న లిఖ్య తే. U. సచ్ఛిద్రోర్ధ్వపుండ్ర ప్రకారాణ్యాహవ రతి 2 కుమార కుమారీ వ్యతిరి వ్యతిరికైః తత్రమృగ్రహణక చ్ఛే కకరోధ.. ణాదిషు మంతై స్సహ విశేషాఏమానార్చన కల్పోక్తా అనుసం ధే • 18, శ్రీచూణః స్యాశౌచాదిషు త్యాగమా హుః కాశ్చీ రచ రాత్రసంహి తాః, తధా కేచి దస్మదేశీయ ఆ చరంతి చ, వికల్పశ్చ విజ్ఞాపనము జేసి నాటనుండియు తప్పక ప్రతి?వ సంబును ద్వా: శోర్ధ్వ పుండ్రంబుల ధరింపనగు. 3. ఆతడు ద్విజాతీయగుచో పైమంత్రముచే ప్రత్యేక ంబుగ గాని అంద లి యొక్కొక ప్రత్యేక వర్ణము నుచ్చరించి గాని పుండ్రములను ధరించవలయును. 64. స్త్రీలును శూద్రులును మాత్రము పై మంత్రముచే 'ద్వాదళ పుండ్రంబుల గాక లలాట ము, హృదయము, కంఠము, భుజద్వయమునను నీ యైన స్థానములయందును అయిదు పుండ్రములను మాత్ర మే భరించవలయును, 24. ఆందును స్త్రీలు పంచప్పు డంబుల లు .

·320 ఆ నన్ద స 0 హి • హితాయా మ్, బహునా కిమిహో కేన న తేన సదృశః పుమాళ్ • అy అర . అనుజ్ఞాప్య తధా 92 తస్మాద్యూయ , చ దేవాద్యా స్తేన సర్వే2 గ్చయన్తు మాం. సత్యం సత్యం పునస్సత్యం బ్రవీమి సుక సత్తనూ!. ఇతి, తచుత్వా దేవ దేవస్య వాక్యం సత్యేన సంయుతం భగవన్తు ప్రణమ్యాథ ధ న్యాస్స్మ ఇతి వాదనః జగ్ము స్స్వం లోకం చ సురాడయః. U హ గేరారాధనం చక్ర ర్వైభానస కులోద్భనా" ర్థం త్రుటితం స్యాత్ . 394. అత్ర “ భగవానపి నూహాత్మ్యమువ్వై వం పున రాహతా ” నిత్యర్థకం శ్లోకార్థ త్రుటితం స్యాత్ భగవ్వచన మేవాహత స్మావితి, తస్య తాదృశమహిమ వర్వౌద్యర్ధం. తేవత ద్విళ నోముఖేన వైఖానసము ఖేన వా. 224. అత్ర “ మయా ప్రోక్తంమునీ వరా మాహాత్మ్యం విఖనోము నే ” రిత్యర్థం శ్లోకార్ధం త్రుటితం స్యాత్ 924. అత్రోపన్యస్తోని ప్రమాణాన్యు పలకణ ప్రాయాణి యతో ఓ సం ఖ్యాకానా మేలొదృశాం ప్రమాణానామద్య పర్యమూ శేషు ఖిలేషు చ "గానము చేయుటవే ప్రీతుకువాడు అని జెప్పబడినది. F. ఈ తీరుగ ప్రమాణములు జె ప్పబడుచున్న వి అని చెప్పి ఆవల మరీ చి మహషి యిట్లని తన యనుభవమును జెప్ప 'మి జలి డాను. ఏఖసునునిచే సృజియింపబడిన పుత్రుల నేకులుగ నున్నారు. అందు కాశ్యపు డు, అత్రి, భృగువు, నేను బోధాయనుడు ముఖ్యులు, 904. శాస్త్రాన్తరావలంబస డగుటచే బోధాయనుడు గరురోహి యయ్యెను, 20. కావున బోధాయన సూత్ర మందు శాతధర్మము జెప్పబక లేదు. 2ny. (ఓ.సునులా ? గాచే నింతడనుక జెప్పుల డిన భగవద్విఖనసుని మాహాత్మ్యమును వినియం 8గ దా. ఇట్టి కవనముల సెన్ని టిని జె ప్పిన నేమి చెప్పినట్లగును. ఆతనితో త్యుడు పురుషు డెశ్వర కు లేక . ఇట్లని వెను 2. జె ప్పిన తీరున భగ నానుడను దేవతల నుద్దేశించి : ఖనసుని ముందు తనకగల చదరమును జై ప్పి ' కావున మీరందరును ఆవిఖనసునిద్వారము X నన్నర్చి పుడు, ఓ డేవతలారా? నేని ప్పుడు జెప్పిన దంతయు ముమ్మాటికిని సత్యము " అని హెచ్చరించెను, 38, ఈప్రకార ·ఏ కో న వింశో శో 2 ధ్యా 3. సర్వదా ఇతి. (అశ్వమేధి కే);~-వైఖానసో విష్ణుసుత స్సదా విష్ణ ్వర్చ నే రతః తస్యాస్తి మహతీ శుద్ధిస్స్వణ స్యేవ * " ఆత్మ యోని స్స్వయంజా కో 'వైఖానస్సామ గాయనః. ఇతి. ” పుత్రా విఖనసా సృష్టా వర్తన్తో బహవో ధునా తేషాం విఖనసో ముఖ్యా మునేః పంచమహషణ యః, కాశ్యపో త్రిభణ గురహం శిష్యా బోధాయన స్తథా బోధాయనో గురు ద్రోహీ శాస్త్రవ్యుఈమణాదభూత్. 90 తస్మాద్బోధాయ నే సూత్రే శ్రోతధర్మో న విద్య తే. In4 X X X " సదా సన్నిహిత్కోర్చక ” ఇత్యాదిస్మరణాత్సదా హరి రిత్యు క్త. ఏతా వానాగమసార ఆశ్వమేధి కే సంగృహీత ఇతి తన్నిగమనాయేతి శబ్దః. 074. స్పష్టప్రతిపత్తయే ప్రకృతస్యాగమ ప్రమాణస్యాతివృ త్రీ పునర్విచ్ఛిన్న స్యాకరస్య గ్రహణమాశ్వమేధిక ఇతి. ఇతీత్యాశ్వమేధ క సమాప్తిం ద్యోతయతి. గy, అనుశాసనిక పాఠ్యమపి ప్రసంగాదా హాత్మయోనిరితి. వైఖానసామ్నాగీయత ఇతి వైఖానస్సామగాయనః సహస్రనామాధ్యాయస్థమిదం భగవన్నాము. ఇతత్యానుశా సనిక సమా Jహ్యోతినీ. . మరీచిస్స్వసమ్మతమాహ పుత్రా ఇతి. 90. భో ధాయ నే శ్రోత ధర్మో నా స్త్రీతి ప్రాయోవాద. 204. అత్ర " ఇతి సూక్తం శ్రుతం కచ్చి న్మాహాత్మ్యం విఖనోము నే ” (రిత్యర్థకం; చక్రాంకణము జేసికొను నెల నాతడు వైఖానసుడైనను భగవదారాధన జేయ ననర్హు డు. neya ఆచ్యాగును ఆలయము భగవద్బింబము బలిపీఠమునను నీళ్యువి దేవునకు శరీరంబును ఆర్చకుడు సాక్షాత్తుగ దేవుడు ను అగుచున్నాడు. గావున నర్చకు డెక్కు డు మానాహుఁడు. 189. పైఖాననుడు విష్ణువు యొక్క సుతుండును యెల్లప్పుడు " ను విష్ణ్వుచ్చ నమునందే సంగ తుంతును అగుచున్నాడు కావున వానికి స్వర్ణంబును వోలె గొప్పదగు శుద్ధిగల్గి యున్నది. 4. అనుశాసనిక మందును భగవద్దిశ్య నామ సహ పరిగణనమందును వైఖానస్సాను గా జెప్పబడిన నామమును 48 గాయన (వైఖానసునిచే ·ద్వాద ద గో 2 ధ్యా యః. . విడి ఉప విశ్యార్చనం సమ్య గైడేతీత్యా సమాహితః శిష్య సక్బె బమాదాయ సాయం ప్రాత స్సమర్చ యేత్ , తిర విష్ణోర్ని వేదితం శశ్వదీయ నూనం చ వైష్ణనై : గ్యాయ న్నేవం సదావిష్ణుం భుజ్వెన్న మవిశ, కితః. ఇత్యాజ్ఞ పో2పి శూద్రశ్చ వైష్ణవం యాగమభ్య నేత్ ఏకజాతే రమంధర్మో విష్ణుయాగ ఇతీరితః. దానాది నిషిద్ధ్యప్రకారాంత రేణ యాగ సిద్ధినూహవిష్ణోతి అభ్యాస ఆవృత్తి?: ఏకాజాతి ర్జన్మ మా తాపిత్రో రేవ యస్య తథోక్త శ్ళూ 30, ప్రసంగాచ్ఛిష్యస్య సదాచారోప దేశ ఉచ్య తే, యదా సంహి ఆ న్తరే (. చూజ్య న్తం బ్రాహ్మణానాంతు రాజ్ఞా వాంత మేవ చ, తృతీయస్యతు ఫాలాంతం దాసాంతం పొద జన్మనాం'} జాతి సంస్కృత్య సచ్ఛిస్య మాచార్య శ్శుద్ధమానసః, 'దేనస్యా గ్నే ర్య ధాప్రా ప్తమాచారం నియమాన్వ దేత్ , మంత్రఃపర స్య నాఖ్యే యోనా 4. సూత్రం ప్రదర్శయేత్ , ముద్రాం వా మంత్రసిద్ధిం వా నాన్య స్య కధయేత్క్వచిత్ , ఆచార్యనామ న వదే మేము క్తం నైవ లంఘయేత్ . దః. .. 'రాజు , భగవద్దివ్య నామంబులకు కేశవాది నామంబుల నే ధరించిన నాడ వై యాచరింపుము. 90. ఇట్లని యాత్మనికి మోక్ష ఫల ప్రడంబులగు మహామంత్రంబులను ఋషిచ్ఛంబోధి దై వతంబుల తో 'డను కొV6x నాల్ సాదులతోడను ఉపదేశింపవలయును. 90. శిష్యుం డు ను గురూ పుట్టుమార్గంబున యధావిధిగ నామం త్రంబులను భక్తియుక్తుడై యను షించవ చవలయును. ఆ 9. ఆవల వైఖానస విధానము చే ప్రతిష్ఠింపబడిన భగవద్దివ్య శిష్యునకి డ్ళ యావిష్ణు నారాధించు విధానము నాచార్యుం డాతని కుష 21. శిష్యుండా బింబమును గ్రహించి ప్రతీదివసంబున సాయం మక్తిశ్రద్ధాన్వితుడై యారాధించు చుండవలయు నిదియయా ది ద్విజాలి విషయంబుగూడ నగుచున్నది. 36. అంతట మందుల వై లక్ష్మణ్యంబు జెప్పంబడు 'భగవన్ని 'వేడితం బై ·ఆ న న్ద స • హితా యామ్, ఆ 9F వైఖానసార్చితం బింబం యత్ర తిష్ఠతి శాజీ= ణః గ్రామే నా నగ రే ఏ నగరే వా ధ గృహే వా గృహ మేనినః. సర్వే జనా స్త్యగత్వా హరిం న త్వా ప్రపూజ్యచ దత్తం వైఖాన సై ర్భు క్త్వా ప్రసాదమపి వా జలం. తత న్స్వగృహ మాగల్యే విష్ణుయాగం సమాచ రేత్ విష్ణుయా గేన లభతే వైష్ణ ఏం పనమవ్యయం. గురోర్యత్రపరీవాద స్తిషే న్నాత్ర నదూష యేజ్ , నాచ రవ్వి ప్రియం త స్య మనో వాక్కాయకర్మభిః, గురువద్గురుదా రేషు వర్తితవ్యమసన్ని ధౌ, ఆచార్య మచ్యుతం శాస్త్రం మానయే త్రితయం సదా. నా స్తి కాక్ భిన్న మర్యాదా? దేవ బ్రాహ్మణదూష కాళ, సస్పృశేన్నైవ తై స్సార్థం సంవి శేద్దుర శాస్వపి నైన " ప్రసాద యే త్పాదౌ గుగు దేవాగ్ని సన్నిధౌ, వ్యా ప్తం జగ ద్వేదిత వ్యం సర్వం వైష్ణవ తేజసా, అర్చయి త్వై వ దేవేశంభూతాత్మానం ప్రతర్పయేత్ . ఉ కకాల మతిక్రి మ్య నిత్య కర్మన చాచ రేత్ . పంచ కాలసరోభూత్వా భగవంతం సమర్చ యేత్ , గురూ నే కాంతినః ప్రాప్య ప్రణ మే గైండవద్భువి, తేషాం మనఃప్రసా ద్యైవ ధర్మం సంచి న్తయాచ్ఛనై :, ధన దారాదికం భారం సర్వం భగవ తేర్పయేత్ , అహింసాషర మోభూయా త్సర్వభూత హితే రతః, జిత్వా కామాద్యరీస్ నర్వా ఇంద్రియాణివశం నయేత్ . స జతీయై స్సదా . ఆ వైష్ణవుని హస్తముచే నీయబడు నన్నము నే సర్వకాలములయందు. నాభ గ వంతు నే స్మరియిం పుచు భుజియింపుము • 9X. అని యాజ్ఞాపింపబడిన శూద్రుండును యీ తీ రుగ విష్ణుయాగము నాచరించ వలయు నిది శూద్రునకు యాగ స్థానీయము . 92. శూ డ్రైశ్చ కృతలక్ష శైః అర్చనీయశ్చ సేవ్యశ్చ ? ఆను మొదలగు విధానమాలయం గర నీయశబ్దంబున కిది యే యర్థంబని మరీ చి మహషిణ యొక్క మళ మై ఒక గ్రామమందు గాని నగరమందు గాని యొకానొక కృహ' వైఖానసునిచే యర్చింపబడు భగవద్బింబ మెచ్చటనుండుని ను అచ్చటి కేగి యాదేవుని నమస్కరించి పూజించి యర్చకుల?,

·of
30
30
ద్వాద శో 2 ధ్యాయః.
చక్రాంకణం చోర్డు
చోర్ధ్వపుండ్రం శ్రీహరే
ధాసనామచ
కృష్ణమంత్ర జపశ్చాపి మాధవారాధను తథా.
అమోతు పంచసంస్కారాః పొర మై కాంత్య సిద్ధిదా?
పొర మై కాంత్య యు హిగచ్ఛేయురై ్వష్ణవం పదం.
ఇత్యారే శ్రీవై భాగాన సే మరీ చిప్రో యా మానన్ద
సంహి తాయం పొర మైకాంత్య సంస్కార
చతుష్టయ విధానం నామ
ద్వాదశాధ్యాయ
కీ
భవ్ ర్భగ వంతం విచ్చిన యేత్ , భౌతు స్మార్తంతు యన్నిత్యం కార
యే న్నతుహాపయేత్ , అభిసంధాయతు ఫలు 'కామ్యంకర్మ న చాచ
రేత్ , ఆపీనో వా శయనో నాగచ్ఛక్ స్నాస్యణ్ స్వపః చ్ఛ్వసక్ ,
భుంజన్య జన్ను పోప్యన్వా కీర్తడే త్పుర పోత్తము' మీ ల్యాది. అస్మి
స్నధ్యా యే పుండ్రాదయస్సంస్కారా శ్చత్వారో నిరూపితాః ఏకత్రిం
శచ్ఛోకాః, ఉపజా త్యాగీనాం సంకరః.
సంగ బడిన తీర్థ ప్రసాదంబులఁ బరిగ్రహించి స్వగృహంబున కేగి విష్ణుయాగంబును జేయ
వలయు, 334. ఇట్టి యాగంబుచే నిత్య నికతి శయానంద మగు శాశ్వత శ్రీ వై వుండ
లభించును. వి, చక్ర ధారణము, ఊర్థ వపుండ్రము, భగవన్నామము,
మము భగవదారాధనమునను నీయెసు సంస్కారంబులునః పరమైకా
దగినవి. ఇట్టిపొర మై కాంత్య సంస్కారముల చేగూడిన వారిలు
''. (ఆవల నాచారంబుల శిక్షింపందగు)
ను శ్రీవైఖానసశాస్త్రమున మరీచి ప్రోక్తమగు నానంద
ఉత్య సంస్కార చతుష్టయ నిరూపణంబను ద్వాదశా

·శ్రీరస్తు.
శ్రీ రామచంద్ర పరబ్రహ్మణే నమః,
శ్రీమద్విఖనస మహాగుర వేనమః,
మరీచి ప్రోక్తా ఆనన్దసంహితా.
అధ త్రయోదశోధ్యాయః.
పదం
భగ నచ్ఛాస్త్ర ద్వైవిధ్య నిరూపణమ్.
వైఖానసం పాంచరాత్ర, వైదికం తాంత్రికం క్రమాత్
తయోర్వైభానసం శ్రేష్ఠ మైహి కాముప్మిక ప్రది
తాంత్రికం పాంచరాత్రంతు గౌణమాము.స్మిక ప్రదం
వైఖానసేన సూత్రేణ దేవ దేవ స్య శాణ్ణి ణ.
అర్చనం సర్వశాంత్యర్థం రాజ రాష్ట్రాభివర్ధనం
వే దేవ్వవీతినా న్యేవ కృతా పూజాపి నిష్ఫలా.
అథ ప్రపన్న స్య భగవద్యా గే ప్రస్తుతే తత్ప్రతి పాదకం
వైఖానసము, పంచ రాత్రము అని భగవచ్ఛా స్త్రము రెండు తెర
న్నది. మొదటిది వైదిక ము, రెందవది తాంత్రికము అనబడు చు
'నసము శ్రేష్ఠంబును ఐహికాముష్మిక ప్రదంబు నై యున్న ది.
బును ఆముష్మిక ప్రదంబునగును, 74. వైఖానససూత్రంబు చే'
హావిష్ణువున కర్చనంబు సేయుట సర్వశాంతి ప్రదంబును రా
స్వాధ్యాయ సంపన్నుండైనను అన్యునిచే జేయబడిన పు
పూజనంబు రాజరాష్ట్రంబులకు వినాశకరంబు. వైదిక 4
తంత్రమాగం
చేతనయినను పూజ చేయదగును, ..
జ సేయదగును.

·త్రయోద్య - ధ్యా య. F * కు త: "శ్రేణ పూజన- చైవ రాద రాష్ట్ర వినాశనం అన భవే నై కస్య తంత్ర పూజూపి శస్య తే. వైఖానసకరా లీం భాగీరధ్యవగాహనం అన్యోనడ త్తం యత్తీర్ణం సుక యైవసీ తత్సమ . నైఖానస్మాక, విష్ణు, సమేన్నారాయణం సకృత్ సర్వపాప విని స్మక్తో విష్ణులోక, ప్రశ్రద్ధవం. వైఖానస స్సదాపూ జ్యో యధా విష్ణుస్సదై వసః అంతరం యే ప్రకుక్వతి ఆయోర్మధ్యే నరాధమాః, కుష్ఠ న్యాధి సమూయు క్తాః పుత్ర దార వివర్జితాః తే యాతి నిరయం సర్వే సదా దుఃఖ పరాయణాః, యః పశ్యతి సదాశిషోర్మూర్తి. నైఖానసు తధా సమద్భక్తివిహీనోపి దర్శనీయో మయాధృవం. 2 9 " స్వమతహ వైఖానసమితి. అశ్రన క్తవ్యం నవమాధ్యాయఏవో క్తం. తీర్థ ము భాగవ థీ స్నానముతో తుల్య మైనది, ఇతరునిచే నీయబడినతీర్థము మచ్యము తుల్యమైనది. 2. వైఖానసుని చే యర్చింపబడిన విషుని కొక్కమారైనను న మస్కరించిన యెవల నాతడు సర్వపాప వినిర్ముక్తుడై విష్ణులోకంబు జెందును. 2. విష్ణు పెట్టి వాడో వైఖానసు డట్టి వాడు గావున పూజ్యుం డగు చున్నాడు, ఆయిరువు ర మధ్యమ భేదము దలం చువారలు నరాధములు, 2 , మరియు కుష్ఠవ్యాథి సమా యుక్తులును పుత్ర దార వజి తులును దుఃఖపరాయణులునయి నిరయము జెందుదురు. ', ఎవ్వడు విష్ణుచి గాని వై ఖానసుని గాని సేవించునో ఆతడు నాయందు భక్తి లేని వాడయినను నా ప్రేమకు పాత్రుండగుసు. ". వైఖానసునిచే నీయబడిన పావనం జగు ' నాప్రసాదంబు నెవ్వడు భుజించునో వానికి ముక్తి కరతలమం దున్నది, గం. నాకుని వేడితమగు ప్రసాదమును భుజించి వారల నెవ్వరు చునో యాతడు సూగ్యచంద్రు లుండునంత కాలము ఘోరసరకంబుల బడును. ౧. ఆశుచియైనను ఆ సాచారుడయినను విద్యాహీనుడయినను విష్ణు ని షేజితంబగు ప్రసాదమును భుజించు టవలన నాప్రసాదంబున వానికి జన్మాడిగ గలిగిన పాపంబుల దూలి రాశి నగ్ని ఉండం దూషిం

·ఆ నన్ద స • హి = యా మ్,
03
వైఖాన సేన యడ్డ తం మత్ప్రసవం సుపావన.,
యస్య 'తేన సకృతాపం తస్య ము క్తిః క రేస్థితా.
మన్ని వేదిత భో కారం యో దూషయతి మానవః
సయతి నరకం ఘోరం యావచ్చం ద్రదివాకరం.
అశుచి ర్వాష్యనాచాక విద్యాహీనో2పి వా భవేత్
హరే ర్ని పేఐ తాన్నానా , సర్వే సామపి భక్షణాత్ .
దహత్యా జన్మపాపౌఘం తూల రాశి మీవానలః,
విష్ణోర్దాతుం యదుదిష్ట, మనసా వచసేరయణ
విష్ణోత్తం మయే త్యద్య దద్యాద్విష్ణ్వచ్చకాయ తత్ ,
(విష్ణ ్వర్చకస్తు విజ్జీ యో వైఖానస కులో గ్భవః
దేవానా) పనమో విష్ణుక్య ఛాం చ పరికీ శ్రితః
కానాం పరమ స్తధా
కు స్తథా 'వైఖానసోద్భవః.
శూద్రేణిచ్చారిలో వేదో న శ్రోతవ్యో యధా స్వజై 8
విష
00
• వైష్ణ వాద్వివిధా మిశ్రానిగమాగమదీక్షితాః, నిగ మోవిఖనః ప్రోక్త
బున నశింపజేయును, 13. విష్ణున కీయవలయునని దేనిని సంకల్పింతురో మరోవా
క్కాయములచే నద్దాని నర్చించుచు నా చేని చ్యుని భగవానుని కర్పింప బడుచున్న
దని యాదేవుని యర్చకుని హస్తమం చేయవలయును.
శూద్రునిచే యుచ్చరింపబడిన వేవరుం త్రంబులెట్లు ద్విజులకు శ్రావ్యంబులు
గావో ఆట్లే యనర్చకుని (దేవలకుని)చే యా రాధింపబడిన విష్ణుడును చతుర్వణణము
లచే యారాధింపబడ రాదు. ఆనర్చకు డైనయెడ నాతడు స్వయం వ్యక్తాది క్షేత్రంబు
లలో నెద్దానియందుండి గాని తీర్థ ప్రసాదంబుల దెచ్చిన నద్దానిఁ బరిగ్ర హింపకూడదు...
ఇంకమనుష్యస్థలంబులను గురించి కైముతి క న్యాయ సిద్ధము. or , ఓ మునిపుంగవు
లారా ! ముమ్మాటి కిని సత్యము జేసి చెప్పుచు న్నాను. వైఖానసునితో తుల్యమగు
పుణ్వపురుషుడు లేడు. 90. వైఖానసున కీయబడిన ద్రవ్యమణుమాత్రమైనను వట
బీజంబునువలె లక్ష గుణితముగ ఫలించును. 29. తనయెదుట నుంచబడి మంత్రపూ

·n త్ర యో ద కో 2 ధ్యా యః. అనర్చ శార్చిలో విష్ణు ర్నతు సేవ్యశ్చ వణికా 2. అనర్చక స్య హస్తాభ్యాం డిన్య దేశా దుపాగతం అనర్చిక స్య హస్తాభ్యాం స్వయం వ్య క్షస్థూపపి. అర్చక స్య హస్తాస్య- స్థలాగ వ్యృషి సేవితాత్ అనర్చక శ్య హస్తాభ్యాం స్కైదేశా దుపొగతం. విప్లో ప్రసార్లు, తీరం వా య యత్నేన పరివర్జయేత్ స్సాపి లే స్టానే వర్జయే 29 కి పుషః. సత్య, సత్యం పునస్సశ్యం శ్రుణుర్వ, సుప్రకాషయ్య బహుశా కిము వ కన్య, న తే సగృశః పుమాళ్ . వైఖానసాయ యద్దత్త మణు మాత్రం తు నా షర డత్తంతు లక్ష గుణి: వద్దనే వటబీ పత్, అన్నా గ్య, పుక"స్య స్తు పరిగృహ్య స్వ చతుషా భు "కే రసమునైష్ఠి త్య రసఖా మర్చక స్వతు. స్వాగ మోహరిబో జితః (అలా ర, 1, 2, 2,) ఇత్యాదౌ. n. మను పై నారాయణుని దాని ర్వకముగ ని వేదింపబడిన హవిస్సును చక్షువుల చే బరి గ్రహించి యందలి సార భాగము నర్చకుని జిహ్వయం దధిష్ఠించి తా నారగించును. 19, వేబులకు. ప్రణవమాది యగునట్లు వైఖానసులు వైష్ణవులలో మొదటి వారు. వీర లికువురును పరమపావను లని చెప్పబడినది. 93. యెవ్వడు పరమాతు మాత్ముకకు బ్రహ్మకు దేవతలతో దుల్యముగ జూచునో యాతడు పాషండు డనబడును. ఇట్లే వైఖానస సూక్టు నన్య సూత్ర ద్విజులతో తుల్యముగ జూ నువాడును పాషండు డగుచున్నాడు 27. విష్ణుపాదాంబుజంబుల నాశ్రలు యించువాడు దేవ తాంతరంబును భజియింప గూ డదు, పూజింపరాదు, స్మరియి , యిపరాదు, 2. హృత్పుండరీక సమాసీనుండగు నారాయణుని విడచి యెవ్వ డితర దైవంబుల నుత్తములుగ భావిం చునో ఆతడు పాపి యగును. 92. తుళ సీఏళమి. తుళ స్పీళ మిశ్రితంబును విష్ణు పాదాబముల ముం దర్పింప బడినగియు శ్రీవైఖానసహ స్తంబుచే నీయబడినదియు నగు జలము కీర్థమనబడు చున్నది. 5. ఇట్టి తీర్థము ,సర్వసంపత్కరంబును ఆయురారోగ్య వృద్ధి రుబును పరమ రంబును పరమ పావనం ·ఆ నన్ద స హితా యామ్, వైఖానసో -3 00 అగి విషు పో పొదొజ్జ వైష్ణవాడి ర్వేదాడి: 2: ప్రణవో యథా ద్వావే తొ విష్ణు రూపౌతు సంప్రోక్తా వతి పావ నౌ, యస్తు నారాయణం దేవం బ్రహ్మను ద్రాది దైవ తైః సమ త్వేనైవ వీక్షేతె స పాషండో భ యస్తు వైఖానసు ఏప్రు బ్రాహ్మశైరస్య మంత్రిభిః సమ శ్వేనై ఏ వీ కేశ స పొషం • భ వేధృవం, నాన్య, దేవ, నమస్కుర్యా న్నాన్య దేవం ప్రపూజయేత్ నాస్యం దేవం స్మరేన్నిత్య , విష్ణు పొదాంబుజూశ్రయః. నారాయణం పరిత్య హృష్టం పలిహిళ్వరం యో 2 న్య, సమస్యతి ప్రీత్యా సగం దేవం స పాపభాక్. 92 పొసియం కుళ పేరళ మిలెం వై ఖానస క రా ద్దత్త, తీర్థ మిత్యుచ్య తే బుధే !! సర్వ సంపత్కరం తీర్థ మాయు రారోగ్య వృద్ధిన ఖానస క రా తిర, పావనం పరమ్య భవేత్ , ఖానస ఏప్రగ్య కరా తీర్థారిం యది 1 ఆరాధను ద్విధా : షా, రిత్యాది పూర్వము క్తం (3. అ 97. శ్లో.) బునై యున్నది. . ఆవై ఖానసుని హస్తమునుండి గ్రహించిన తీగ్గారు లపవి త్రంబుX. తీర్థము మద్య ముతోడను ప్రసాదము మాంసముతోడను చందనము రక్త ముతోడను తుల్యము గావున నట్టి వానిని ఏస జించవలయును. 20. ఈ యారాధన ప రార్థమనియు నియు రెండు తెరంగుల గు చున్నది. గృహార్చనము స్వా ర్థము, ఆలయార్చనము పరార్థము. 3.9. సమస్తసూత్రంబుల యందును స్వార్థార్చన విధానము జెప్పబడినది. వైఖానస సూత్రంబున స్వార్థంబుతోడ బరార్థంబును జెప్ప బడినది. 33. తన క్షేమమునక యి స్వగృహమందు స్వార్థార్చనమును దేవాలయ ముందు రాజరాష్ట్రములకయి పరాథార్చనమును వైఖానసులు చేయుదురు. 38, తదతిరిక్తముగ ననర్చకు లాలయార్చనము జేయ దేవలకు లగుదురు. ఆవైఖానసులు హరిపూజనమున కై సృష్టింపబడిన యధి కారులు గావున వారల కాలయార్చనము వలన దేవల కొత్వము లేదు. 32, ఆచార్యుడు అర్చకుడు , పొచకుడు పరిచారకుడు నను సలు వురును బై ఖానస సూత్రముచే ని షే కొది సంస్కారములఁ బొందిన వారలుగ నే యుం ము స్వార్థమనియ మనియు in ·చతుర - ధ్యాయ :. యే నిందఁతి మహాత హాత్మానం విష్ణు నై'బూ న స పన, వేద వేదాంత వేగ్యస్య భవంతి మమనింద కాః, ఇత్యుక్తం హరిణ పూర్వం విఖనో మునయే బుధాః భృగ్వాదీనాం తధాస్మాకం గురు? వ ప్రబోధితం, వైఖానసాశ్రితాస్సర్వే పాంచరాత్రాశ్రితా అపి భవేయు ర్వైష్ణ నిత్యం విష్ణుసాయుజ్య కాంక్షి. వైఖానస కు లేజాలేః ప్రత్యకు, పరమేశ్వరః ణ వవం యః కుకు తే భక్త్యాదేహాం తే కృపం పయా ప్రభో! త్యర్థకం కించి త్రుటిత, స్యాత్ తత శ్చతు ర్భుజ ఇతి. రర. 69. సద్య సస్మిన్నేవ జన్మని. 62. శ్రీశాస్త్రస్యా వి శేషోలో పాదే యత్వం ప్రశంసితుం వ గ్రోత్ప త్తిమాహ ము ఖేతి. రూ. 224. విష్ణులోక ఇత్య పిపాఠః, జిష్ణు లోక స్స్వరః శుచీనాం శ్రీమతాం దేహే యోగభ్రషోభి జాయ తే, అధనా యోగినా మేవ కు లే భవతి ధీమ' తా మితి (నహి కల్యాణకృ త్కశ్చిద్దుర్గతిం తాత గచ్ఛ తీతి భగవ దుక్తత్వాత్ . v. En. వైఖానసాతా ఇతి. ( వైఖానసా ద్యాగమోక్త దీజం ప్రాప్తాహి దేవత లేయగుదురు, AJ. మరియు నిట్లే వైఖానసుల నాశ్రయిం చునట్టి భక్తులను దేవత లేయనుటయు నిర్వివాదము. AF. ఎవ్వరు వైఖానసులను నిందింతురో వార లు వేద వేదాంత వేగ్యుడగు నన్ను నిందిం చిన వారలగుచు న్నారు. 60. ఈ విధము గ భగవానునిచే ఆచార్యుల వారికి చెప్పబడినది. దాని నే ఆచార్యుల వారు మాబోటి శిష్యకోటి కుపదేశిం దిరి. ('సబ్రహ్మ విద్యాం సర్వ విద్యాప్రతి ఫామధ ర్యాయ జ్యేష్ఠ పుత్రాయ ఫోహ' యని యుపనిషత్తు చెప్పుచున్నది. అధర్వయన గా భృగువు.) En, వైఖానస పంచరాత్ర శాస్త్రముల రెంటిలో నే యొక్కటిని గాని యాత్ర యించి విష్ణు సాయుజ్య కాంక్షులగు భక్తులు వైష్ణవులగుచున్నాను. ఆవి. వైఖాన

·ఆూ
.
DRA
10 హి ' ఆ యా మ్,
23
ఆశ్రయేరం _స్త స్తంతు (సర్వే) నారాయణా శ్రితం.
ఇత్యార్దే శ్రీవైఖానసే మరీచిప్రోక్తాయా మానన్ద
సంహి తాముం భగవద్విగ్రహ స్థలపంచక
వైదిక తాంత్రి కార్చనక్రమ నిర్ణ యో
నామ చతుర్దశోధ్యాయః
వై'ష్ణవ' ఇత్యాది, 29, -- మధ్యా యే సర్చన ద్వైవిధ్యం
భగవద్విగ్రహ
గహ భేదః స్థాన , , , వివరణ, వై ది కార్చన మహ
మిత్యం శా! ప్రతి పాది తాః ఆహత్య శ్లోకానాం త్రిషష్టిః త్రుటిత పారొ
గధితొ కుండలీకృతం సార్థ శ్లోక
కద్వయం నగ్రఫితం.
సవంశమం దుదయించిన మాత్రమున నాతడు ప్రత్యక్ష పర మేశ్వరు డగుచున్నాడు,
కావున భగవద్భక్తులందరును వైఖానసు నాశ్రయించి మోకుము నందుదురు.
ఇది యాషణమగు శ్రీవైఖానస శాస్త్రమున మరీ చిప్రోక్తమగు నానంవసం
హిత యంను స్వార్థ పరార్థార్చనము, పరవ్యూహాది భగవద్విగ్రహ భేదము స్థలపం ఈ
క వివరణము వైదిక 'తాంత్రికార్చనా తారతమ్యము, వై ది కార్చన శ్రేష్యము నను
శాధ్యాయము,
నంశములుగల చతుదణశా
స. పూణ. ము,

·శ్రీ గస్తు.
శ్రీరామ చంద్ర పరబ్రహ్మణే నమః,
శ్రీమద్విఖనస మహాగుర వేనమః.
మరీచి ప్రోక్తా ఆనన్దసంహితా.
అథ పంచదశోధ్యాయః.
వీ ఖ న సోత్పత్తి,
పునర్వస్సంప్రవక్ష్యామి సంభవం విఖనోము నే:
శ్రుణ్వతాం సర్వపాపఘ్నం సామ్ స్మోకు ప్రదం శుభం.
సర్వాభీష్ట ప్రదు పుణ్యం శ్రుణు ధ్వం సువ్రతాదయః.
ప్రళయానంతరం సామోత్పురుషః ప్రకృతేః పరః
కారణాబ్ధిజలే విష్ణుర్యోగ నిద్రావశంగతః
ద్విలక్షార్థ ప్రమాణేన శయానః ప్రభురవ్యయః.
CE
3
అథ ప్రసంగా దీదృశ మహామహిమ చీ శాస్త్ర ప్రణేతు ర్భ
గవతో మహర్షి ర్జన్మ విస్తరం వక్తు ముపక్రమతే పునరితి, పూర్వం
చతుర్థాధ్యాయే శ్రీశుక నారద సంవాద పార త్వేన : అథ సస్మారే త్యా
చీ నా ధ్యాయం తేన విఖనసోత్పత్తి రుకే త్యత ఆదరాతిశయా
పూర్వమందు 'సోలవయ ధ్యాయములో విఖనసుని యుత్పత్తి ప్రకారం బుపదే
శింపబడియు నాదరాతిశ యంబున నీ య ధ్యాయము మొదలు తిరిగి యావిఖనసుని
యుత్పత్తియు చరిత్రంబును సవిస్తరంబుగ జెప్పబడుచున్నవి.
30

·330 అ న న్ద స 0 హీ ఆ యా మ్. వః భగవదంశ ద్భూయః (ధరమో త్యాహపు గరితీత్యర్ధః. య ద్వాభగవతో "2 వతా ర స్య బహ్వీభ్య శుభ్యో బహుధా ప్రతీ పాద నాత్ తా'సొంకల్పాంత ర త్వేన విషయ వైవిధ్య దశః నాయాహ పునరితీత్యాద్యూస్య, వి రస్తూత్తరత్ర వత్యుతే. భగవత్క ధానాం 'మోకు, ప్రద శ్వాం ప్రసిద్ధం. ①4. ప్రలయన స్తరమితి. ఏక దా ప్రలయకా లే భుజంగ పతిభోగ పర్యం కశయితస్య నారాయణస్య నాభికమ లే బ్రహ్మూర్భవః భూతి శ్చతుర్ము:* జగత్సర్వ సృజతీతి విజ్ఞాయతే ఇతి విమానార్చన కల్పే మరీచిః (81 పటలం.) లేథా ,అనిరుద్ధాంశ జళీమా? పద్మనాభ : పురాతనః సంహృత్యలో కార్డ్ పుషుపో నాగ పర్య క మేయివాక్ తత్ర పుసళ్ళయానస్య నాగ పర్య క భూష్ తే హిరణ్మయం పద్మగర్భం నా భేరండమ జాయ తేలి. పొద్మే (ి అ.) తథా ! నారాయణో 2 సృజత్తో యం త తైవా సీన్మహాణకు వః శయానస్య తభా పద్మమభూన్నా భ్యా) పురందర హృషీ కేశ స్స భగవాక్ పద్మయా సహవిద్య చ అప్పుసు శయనం చకే యోగనిద్రాపకంగతం, యాసాప్రోక్తా మహాకాళీ సా న్ని ద్రాతా మసీహ్య భూత్ ' ఇతి చాలైన ప్రకృతేరితి. ఇదము క్తం భవతి. అత్రా శేష చిదచిత్ప్ర కారకం బ్రహ్మ ప్రమేయం, తద నర్గ తం ఓసువ్రతాదులగు మహనీయులారా ! తిరిగి మరి యొక తీరున శ్రీ విఖనోమునీం ద్రుని యుత్పత్తి నెలిగించు చున్నాను. ఇయ్యది నిసువారలకు సర్వపాపగబులను బో నడచునదియు సాక్షాత్తుగ మోక్షము నిచ్చునట్టిదియు శుభంబును సర్వాభీష్టప్రదంబు సు పుణ్యం27నగు గావున మీరలు దీనిని మిక్కిలి యవధానంబు గలిగి వినుడు. 04. ఒకానొక ప్రళయ. యమున క నంతరము ప్రకృతిక , • టె పరుండగు సాక్షాత్పరమ పురుషు డగు విష్ణుండు కారణంబులగు నభ్రజల 02 జలంబులందు యోగ నిద్రావశ ంగ తు డై స్వల క్షార్ధ ప్రమాణంబున శయనించి యుండెను. ఇందలి సంగ్రహం బీతీరుగ జెప్పనగును. ఆ శేషంబులగు చేత నా చేత నంబుల ను ప్రకారంబుగ గలిగిన పరబ్రహ్మము ప్రమేయమగుచున్నది. ఆంపంతర్గతం బై యు న్న సమస్తంబును ద్రవ్యము అద్రవ్యము అని రెండుగా విభజింప దగి యున్నది. ఉపా ·యో దతో 2. ధ్యా అం3 30 33 ప్రసార మా స తుల్య"స్యా _తీర్ణ- చ సురయా సమం.. 30 చదను కుధిరం తద్వ త్తస్మాత్త త్పరివర్జయేత్ తెన్మాద్వైభాన సై రేవ దత్తమశ్నీ యు రాద రాత్. ఆ గాధన, ద్విధా ఇష్లో స్స్వార్ధం చాపి పరార్థకం న్వార్థ గృహార్చనం ప్రోక్త పరార్థ, శ్వాలమూర్చనం. 39 సర్వేశ్వపి చ సూతేషు స్వర్ణ మేవ ప్రకీర్తితం అస్మిన్వైభానసే సూత్రే పరా పరార్థమపి కభ్యతే. ఆ త్మార్థ, చ పరార్థ చ స్వగృహే హరిసగ్మతి అర్చ యే దైవ దేవేశం విష్ణు, వైఖానసో ద్విడి:- విష్ణు పూజయంతి వై ఆ వై దేవలకా ఖైయా జేయ సర్వకర్మ బహిష్కృత్కా, నైఖానసాస్తు యే విప్రా హరిపూజన తత్పరాః న తే దేవల కాథేమా హరిపా ఆచార్యా శ్చార్చ కాశ్చైవ పాఠచకాః పరిచార కాః వైఖాన సేన సూత్రేణ ని షే కాది క్రీ కన్వితాః. శి ప్యేణ యజమా నేన విష్ణుయాగ ఫలాఠీనా విప్రా "వేద విదశ్శుద్ధా వరిణీ 5078 ప్రకీర్తితాః. 38 ఆలయే 2 నర్చ కాని ప్రా యే 3. "దాబ్దసంశ్రయాత్. 32 32 30 అస్మి నధ్యా యే భగవచ్ఛాస్త్ర ద్వైవిధ్యం వైఖానసశాస్త్ర డులాగున శిష్యుడగు యజమానుడు వరింపవలెను. వీరలు వేద వేత్తలుగను శుద్ధులుగ నుండవలయును. ఇట్టివారలను వరించుట చేత నే తనచే జేయబడు విషు యాగము ఫలవం తమ చను. 35, ఇట్టి చతుర్విధ కైంకర్యపరులలో నందరును 'పై జెప్పబడిన తీరున వైఖానస సూత్ర సంస్కృతులుగ సంభవించనపుడు వైఖానసమాగణముచే శంఖ చక్రాంకితులయి దీక్షంబొందినట్టి సూత్రాంతర నిష్ఠులగు బ్రాహ్మణులను సైతము పొకులు పరిచారకులుగ నుండగలందులకయి నియమించికొన గూడును. 369. ఓ మహషుఁ లారా ! సూత్రాంతరలగు ద్విజులను పాచక పరిచారకులుగ దేవాలయ ·అంర ఆ న న్ద స 0 హి తా యామ్, 35 3F4 దీజామయోదితా day * రం వైఖానసానాం సర్వేషా మభా వే2 న్యాణ్ ద్విజానపి తప్త చక్రాంకిత భుజూక్ దీక్షితా న్నిగమాధ్వగా. పాచ కార్ పరిచారాంశ్చ గృహ్లి రూధన్యహూ మణః. అన్యేషా మేప విప్రాణాల స్వీకారార్థం మహషణ యః బ్లే రూ శ్రీవిష్ణో ర్దాస్యశర్మ:. వైఖానసాం విప్రాణాం న దీక్షాపరికీ రితాః. సాలగ్రామ శిలాయాంతు కృత్వా చక్రాదిలాంఛనం సర్వకూపీ యధా తత్ర భగహ ప్రవిలీయు తే. తధా నైఖాన సే గ రేఖకృత్వా చక్రాదిలాంఛనం విశ్వకూపీ మహాత్మా సౌ భగవాం స్తత్ర వర్తతే. ఇత్యా షేక్ శ్రీవైఖాన నే మరీచిప్రోక్తాయా మానన్ద సంహితాయాం భగవచ్ఛాస్త్ర ద్వైవిధ్యనిరూ పణం నామ త్రయోదశో2ధ్యాయః. ఠ 83 ప్రాశస్త్యం చ ప్రతిపాదితం శ్లోకానాం త్రి చత్వ శత్ . ములందు పరిగ్రహింప నవ కాశము ని చ్చుటకయియీరీతిని దీక్షా విధానంబు జెప్పితిని. వైఖానసవి ఫ్రుల కీదీక్ష లేదు, 60. సాలగ్రామ గర్భముందు చక్రాది చిహ్న ముల జేసి భగవాను డెట్లు సాలగ్రామంబున లీవమై యుండునో ఆల్లే వైఖానస గర్భము చందు చక్రాదిలాంఛనంబు జేసి విశ్వరూపియగు సమ్మహాత్ముఁడట సన్నిహితుడగు చుస్నోడు. ఇది యాషణము శ్రీవైఖానస శాస్త్రమున మరీ చి ప్రోక్తమగు నానందసం ఊత యంచు భగవచ్ఛాస్త్ర ద్వైవిధ్యంబును వైఖానస శాస్త్ర ప్రాశస్త్య కధనం జునుఁ గల త్రయోదశాధ్యాయము , సంపూ ణ ము,

·శ్రీ రస్తు.
శ్రీరామ చంద్ర పరబ్రహ్మణే నమః,
శ్రీమద్విఖనస మహాగుర వేనమః.
మరీచి ప్రోక్తా ఆనన్దసంహితా.
అథ చతుర్థ శో2ధ్యాయః.
అర్చావతార విచారః,
ఆ రాధనానాం సర్వేషాం విష్ణో రారాధనంపరం
మీస కేన
విష్ణోరర్చన త్తమం.
ఆత్మార్థం వా పరార్థం వా గృహే దేవాల యే2 పివా
అర్చవం వాసు దేవస్య లకు కోటి గుణం భవేత్ ,
ప్రకా రేణ
ము
అస్య పూర్వాధ్యాయ శేషత్వం యుక్తం ఆరాధన ప్రకారాశ్చ
ఇండి లే పద్మకం కృత్వా . : మానసీ, హెూమపూజూచ బేరపూ జే
త్యాద యః. ౧. ఆ త్మార్థ మితి స్వార్థం నిరుక్తం. 9. పర ఉత్కృష్ట,
ఉత్కృష్టో మోడు, పరార్థమిత్యస్య మోజార్థమిత్యర్థః. ఆత్మార్థమి
త్యభ్యుదయాయ, పరార్థ మితి మోక్షాయే త్యే కేపాం మతమిత్యర్థ ::
యద్వా పరాథః మిత్యావ ర్త్యతే ఏకస్య ముముక్షుభ్య ఇత్యన్యస్య
మో యేత్ చార్ఖత్ర దృష్టాంతమాహా పరాఘమితి. 39. పరమా
త్మనః పరవ్యూహాది భేదమాహాథాత ఇతి, అద్వితీయ సమా భ్యధిక
దరిద్రత్వ శ్రవణాదసా లేక స్య ఏవ బ్రహ్మ, స్సవవ సద సద వ్యాకృత బ్రహ్మా
అన్ని యారాధనంబులలోను విష్ణువు 'నారాధించుట శ్రేష్ఠ
శ్రేష్ఠమైనది, యేప్రశా
27

·అంది. ఆ న న్ద స రి హి తా యా మ్, 3 34 ఉత్కృష్టః పరశబ్రాయం తగథో? మోక్ష ఉచ్య తే ముమూతూణాం మోకు దానా త్పరాఘమితి కధ్య తే. (స్వార్థం గృహార్చనం ప్రోక్తం పరార్థం త్వాలయార్చనం) పకార్థం స్యాజ్జిగ చ్చకు స్స్వార్థంస్యా గృహ దీపి కా. (స్వార్థ మే వహి సర్వేషాం సూత్రిణా మర్చనం స్మృతం స్వార్థం చాపి పరార్థంచ శ్రీ వైఖానస సూత్రిశాం.) త్మాకాశ ప్రాణ శివ నారాయణాది శ • కారణ ప్రకరణ గతై స్సా మాన్యలో వి శేషతశ్చ వ్యపదిశ్యత ఇతి తస్య దేవ దేవత్వం పరత్వం ప రమాత్మత్వం భోక్త్వాత స్యైవ విగ్రహ భేదానాహ స్వరూపమితి, అక్ర విమానార్చనక ల్పే మరీచిః. తత్ర పరమాత్మైవ పంచధాభవతి. సనా ఏష పురుషః పంచదా పుచాత్మా ఇతి శ్రుతిః, ఇత్యారభ్య ప్రాణాది పంచ వాయు భేబై : పంచమూర్తి భేదై : భిద్యత ఇతి పోపూయామానః కుంచభిన్స్వగుణె :, ప్రసన్నై స్సర్వానిమా? ధార యిష్య' సీతి శుత్రిః, తస్మా ద్విష్ణు పుకుష సత్యా చ్యుతా నిరుద్ధా ఇతీత్యార భ్య చతుర్మూ రయో భవంతి, ఇషాంశః పురుషః మహావిష్ణోరంశ సత్య స్సదా విష్ణోరం చ్యుత స్సర్వవ్యాపినో 2-రిశో 2 నిరుధ్ధ ఇతి బ్రాహ్మాది గుతై శ్చతుర్బాగ్య తే పుషః పురుషాత్మకః పరమపుకుపో ధర్మము యఇతి సత్యస్స త్యాత్మకో జ్ఞానస్సర్వ తేజోమయు ఇతి. అచ్యుతో 2 పరి మిత ఐశ్వర్యళ్ళీ పలిరి త్యనిరుద్ధ మహానై శ్వర్య స్సంహారక ఇతి 222 ఏవం పంచమూ ర్తినామ భేదైః గురూప దేశే నాష్టాంగ యోగమాగేశ్ ణ ధ్యాత్వావాహ్యాశ్చయే ది త్యాహ మరీచి రితి (89పుట లే. అ అతా ఆనంద సంహితా 18 పు లేపి కించి ద్విచారితం) తధా శ్రీశా స్త్రీ వాసా ధికారే భృగుః, ప్యూమిపంచమూ స్తీనాం భేదం మునివరాః పృథక్ , వ్యష్టి రూపేణ సంపన్నా మూ ర్తయః పుగు పాదయః, ఏషాం సమష్టిరూ రంబున వైనను విష్ణు నారాధించుట యుత్తమము, 1. ఆతా ఆత్మార్థ ముగ స్వగృహమం ·చతుర నో మర్థ 2. ధ్యా యః. అం గృహార్చా చే గృహస్థానా, గ్రామార్చా గ్రామవాసి.నా? స్వయంవ్యక్తార్చనం యశ త్సర్వలోక శుభావహం. రక్త ఆథాతో దేవ దేవ స్య పస్య ఏమాత్మనః స్వరూపం పంచధావత్యే శ్రుణుధ్వ, మునిసత్తమాః. 74 పోడియం భగవానితి చోచ్య తే, సర్వవ్యాః కశీలత్వా ద్విష్ణురిత్యభివీయ తే ఉచి తాపూగ నే నేతి పురుషః పుకీ అతః, సకారో జీవని ర్దేశ సకారః పరవాచక్క, తయో ససర్గశ్చర్య సమ్మోత్సత్యఉదాహృలె?, అకా రః పరదా చీతు చ్య కారో జీవ వాచకః, ఉకారః ప్రకృతి య స్తూ రః కాలఉచ్యతే, తస్మా దచ్యుత ఇత్యు క్తః ప్రవక్యూమి తధాపరం, అత్రేయ కారార్థ స్సంసర్గ శక్తినితి పూర్వము క్త్వా న్న పున సదరఉ క్తః అచ్యుత బేన పరమాత్మ ప్రకృతి పురుషాః తేషాం సంబంధః కాలశ్చా భిహి తాః) స్వైరాచారో నిరుధ్ధస్స్యా స్ఫూర్తి యః పుచకీర్తితాః, అవ సచ్చ జగి త్సర్వం యోవావసతి వైవ సేత్ . పురుషస్యకు పర్యాయో వాసుదేవ ఇ స్మృతః, 8. ఇతి వ్యూహ : ప్రపం చితః, సచ' విష్ణుంచ పు రుషం సత్య మచ్యుం చ యుధిష్ఠిర, అనిరభ్రం చ మం ప్రాహు ర్వై ఖ నస విదోజనా ఇత్యు క్తరీత్యా విష్ణు పురుష స త్యాచ్యు ఆ నిముద్ధరూ కః, తత్రావ్యో (వైకుం తేతు పరే” కే ? wసార్థం జగత్పతిః, .ఆ స్తే విష్ణుం చింత్యాత్మా భకైర్భాగవ తైస్స హే త్రి విష్ణుస్సర్వషా మడపు రిత్యాది భి రుక్తో విష్ణుపరః, చత్వారః పవ్యూహాః పరస్య చాతు ర్వ్యూహత్వ మిద్ధం సిద్ధ్యతీత్యాచార్యా ఐశ్వరవ్య సమగ్రస్య వీర్యస్య యః స్మయః. జ్ఞాన వైరాగ్యయో శ్చైవ పగ్గా, భగ ఇతిలో, ఇత్యు క్త షాడ్గుణ్య పరిపూణ త్వా త్పరస్య భగవచ్చబవాచ్యశ్వ ము ఇ్యరూహ శ్రీశా స్త్రీ తర్క కాండే భగహళ కాశ్యపః, ధాహి ! ఆ భూతసంప్లవస్థానం స్వరూపం చిఛనం పరం, విష్ణోరకుంఠ వీర్య స్య దు గాని పరార్థముగ నాలయమందు గాని వాసు దేవుని కించ ప్రణవస్య గాయ తాళి ·ఆ నన్ద స ం హి ఆ యా మీ, పరోవ్యూహశ్చ విభవ శ్చాంతర్యామి తథైవచ, అర్చా చేతి హరే రూపు పంచధా విష్కృతం ప్రభో!. పరస్స్యాద ఖిలాండానాం సృష్టిమాత్ర ప్రయోజక 1. వ్యూహస్తు దేహచలన హేతూనాం మునిపుంగవాః చతుర్థాం మానసాదీనా మధిదై వలి మేవహి. 2 4 సౌనావ్యూ హైక హేతుకం, తత్పడ్గుణ సంపూణ, లక్షలక్షణసంయు తం సత్యం జ్ఞానమనం పౌఖ్యం భగవచ్ఛబ్ద శబ్దితం, ఇది తధాజ్ఞా నశక్తి బలై'శ్వర్య వీర్య తేజాంస్య శేషతః, భగవ చ్ఛబ్బ నాచ్యాని 'వినా హె యై ర్గుణాదిభిరితి. తధాపి పర త్వపవ పాడ్గుణ్యవత్వం నతు వ్యూ హేప్పి తి నశంక్యమి త్యాద్యుక్తం మోడోపాయ ప్రదీప్ కాయాః రఘుపతి భట్టా చారై , తధావ్యూహ స్యాదిభూతో విష్ణు రేవ పర ఇతి విమానార్చన కల్పే మరీచి రపి 4 అధాతః పరమాత్మన స్సకాశాధిరణ్మయ మండప భవ త్తదంతత్భూ తానాం స ర్వేషా మండా నాముపరి • సనాతనం నిత్య మచింత్యం దేవై రష్యనభిలక్యుం నిత్యము క్త శుధ్ధ స్వభావపును పై. రను భూయమానం వైష్ణవాండం తత్ర విష్ణులో కాచ త్వరః ఆమోదః ప్ర మోద స్సమ్మోదో వైకుంఠమి త్యే కై కస్యోపరి యధాక్రమేణ భవంతి. హేమమయ ప్రాకార చతుర్ద్వార గోపుర తో 'రణ శత సహ సై ; కసకకమలకును చూది ,రవ్యలంకృతానుృత జల పరిపూ'వైr శృతి స హ.సై స్సరిద్భిః ప్రభాసమానే దివ్యలో కే సహస్రని శ్య సంకాశం హేమమయ ద్వాదశత వైర్యుతం విమానం నిత్యజ్ఞాన క్రియైశ్వర్య బ్ర హ్మాది దేవ పి. భి ర్ధి వ్యవరిజనై ర్యుతం మందిరం తప్మిణ వ్యోమనిలయే పరమాత్మా స్వసంక ల్పేన దేవీ భూషణాయుడై స్సహా మో దే విష్ణుః ప్రమోదే మహా విష్ణుస్సమ్మోదే సదావిష్ణుర్వైకుంతే సర్వవ్యానీ శ్చ భగవత్పర త్వా శాస్త్రీ-ప్టోకరకల్ప మీద ప్రణతకల్పం గాయత్రీ కల్పం చ ప్రతిపాద్యత ఇతి, చోక్తం. యర్చనము లు, కోటి గణితం బై యెప్పును. 9. పర ·TH చతురశో 2 ధ్యాయః. విభవా మత్స్య కూర్మాణ్యా గసాల నిధనాయన. అంతర్యామి తి జగతా నూధార్థం సైకో హరిః. పురాణ పురుష శ్చైవ జగదానంద కారక. తథైవ సర్వజీవానాం దుఃఖ నాశన హేళ వే F4 . రాయణ ఆసీనోభ వేత్ (ఏవం పరమాత్మాన ఆసీనాభ వేయుః) : తమా శ్వరాణాం పరమం మ హేశ్వరం తం దై ఏ తానాం పరమం చ దైవత మితి శ్రుతిః, యూయదా ప్రజూస్స్పజేయేతి సో2 కామయతి తదా స్వామ తాను రూపగుణ స్వశ క్యా స్వలీలయా ఇమం ప్రపచం కార్య కారణభావేన యధాపూర్వం సస ర్ణేతి, వద తిశ్రుతి:. (81 పట లే)శధా మ. జర్యాం భాష్య కార చరణ. యోగయాజ్ఞవల్క్యశ్చ వై భాససో 1 జగవన్మూర్తిః ప్రతి పాదయతి గాయశర్థ నిరూషణే . ఈశ్వరం పు రుసాఖ్యం చ సత్యధర్మాణ మచ్యుతం. భూఖ్యం విష్ణుసంజ్ఞంచ జ్ఞా త్వామృత ముపాశ్ను ఆ ఇతి. శ్రీశా స్త్రీ పంచమూ ర్తయః ప్రతిపో డ్య స్తే, విష్ణుః పురుష స్సత్యోచ్యుతో 2 నిరుధ్ధ ఇతి. భార తే విష్ణుంచ 22 జనో' ఇతి త త్తేశ్వరశ జైనానిరుధ్ధ • క ఇత్యవగమ్య తే. వి విష్ణు పు రుష సత్యాచ్యుతై స్సహ గృహీత త్వాత్ , గాయతాం భర్గాఖ్య రూ గృహీతం విష్ణుం పురుషం సత్య మచ్యుత మని గుద్ధం చ ధ్యాత్వా మోకు, ప్రొప్నోతీత్యర్థః. గర్గశబ్ద శ్యాంత స్తేజ పర్యాయః సవిత్వమం డలే య స్తేజోమయః పుకు నారాయణ స్తధీమహి ధ్యాయామ ఇళ్య 8, నారాయణ స్య సవితృ మండలమ కల మధ్య స్థితి ర్యపపో 2-0త రాదీత ఇత్యా ది శ్రుతిభి రభిహితో, ఇతి ఆధా ఉ నాసాధి కారవచనై రీశ్వరశబ్దవా చ్యత్వ మునిరుధ్ధస్యో క్తం సంగచ్ఛతే ఆశ్వరోహి స్వైరచాను ఇతి. సవంచ గాయత్రీ ప్రతిపాద్యా మూర్తయ శ్రీవైఖానసే గృహీతా * శబ్దము నకు మోక్షు మర్థము. ముముక్షువులకు మోకు మొగంగుట గావున పరార్థమని యాలయార్చనంబునకు పేరైయున్నది. 3 , సూర్యుడు పరాష్ట్ర ముగ ను గృహమందలి , ·న Yel స, హితాయా మ్, a- సులభా న్మోకు సిధ్యైచ భవ త్యర్చాస్వరూపధృత్ . 904 పరవ్యూహాదయ శ్చే దయ శ్చేమే కేశా దేవ హి మోకు దా: అష్టాంగయోగై ధాజ్య నాద్యై స్తపోభి దుఃఖఃసాధనై : చి నాద తీ జీ నానాం మోక్షమన్యై సుదుర్లభం. అర్చారూప స్తు సులభా దదాతి పరమ పడం ఇతి నిజాయత ఇతి, పంచరాత్రేపి చాతుర్వ్యూహు కర్య తే, వాసుదే వం చ రాజేంద్ర సంకర్షణ మధాపవా, ప్రద్యుమ్నం చానిరుధ్ధంచ తుక్మూర్తిం ప్రచగుత, ఇత. అత్ర నైఖానస పంచరాత్ర వ్యూహయో కొత్తమాచార్య చర్మ గ్విష యోదర్శి 38. ! భగవతోవు ,హస్య ద్వివిధం దైవిక , మానసుచేతి దై ఏకో విష్ణ్వాది ర్మాను వాసు దేవాది? ఉభ యోరణ్య నిరుద్ధ ఏక సంజ్ఞం [ ఏవ పు పోనాసుదేవ, ఇత్యాదినా పంచె తే వ్యూహ మూర్తయో విష్ణ్వాయ శ్రుత్యనుగ్మహీతాః, యధా ! ఆ ద్విషో! షరము పద , మితి విష్ణు, , వేదాస మేత, పు • ష • మితి పులు షః తత్సశ్యమి త్యాచక్షుత ఇతి సత్యః, . శాశ్వతం శివ మచ్యుత'మి త్యా చ్యుతః, 'త్రిపాది శ్యనయా ప్రోక్త మనిరుద్ధ స్య వై భవ' మిశ్య విరుద్ధశ్చ ఇతి శథా శ్రీపంచరాత్రే లక్మీతంత్రే ఇక్రం ప్రతి లక్ష్మీ . : వికారానవి కారస్య విష్ణోశ్రుణుమ యోదితా. అప్రాకృతాననౌషమ్యా నచింత్య స్వాం * _క్తి, మామగష్టాయ ప్రకృతిం పువ మాద్భు తాం, ఎకూ ప్యేణ జగన్నాధ స్సము దేతి జగద్ధి తే. ఆ ద్యే న షరరూపేణ వ్యూహరూపేణ చావ్యధ, తథా విభవకూపేణ నానాభావ ము చేయుషా వ్యాస భగవా? దేవో భక్తానుగ్రహ కామ్యయా అనౌపమ్య మనిర్దే శ్యంపునస్స భజతే పరం, విశ్వాప్యాయనకం కాంత్యా పూర్ణేండ్యయుత తుల్యయా, వరదాభయహస్తం చ ద్విభుజం పగ్మచనం రేఖా మ యే మహి' మోజ్జ్వలాక్ దీపము స్వార్థ మునగు నట్లే రెంటిని యెంచునది. 34. గృహార్చనము చేయునెడల నార గృహస్థులకు మాత్ర ముపకరించును. ఇట్లే గ్రా.సూర్చనము గ్రామమును ”

·03
చతుర్ధ తో 2 ధ్యా య ,
శీఘ్రమేవ సమస్కార పూజు మ" "త్రేణ చాద రాత్ .
అర్చారూపస్య సౌలభ్యం వక్త, మ మనశక్యతే. 934
నిత్య ముక్తోపభోగ్యత్వా త్పర వ్యూహా త్మనోహ రేక
తత్కాల సన్నికృషైక లక్యుత్వా ద్విభవాత్మనః
విశుధైర్యోగ సంసి వైశ్చింత్య త్వా దుతరాత్మనః
అర్చాత్మ వ్యేవన ర్వేషా మధి కారో నిరంకుశః.
nly
నచ కేణ శంఖేన చ కరద్వ యే, అంకితం నిర్వికారాంఘిస్థిశం పరమ శో
భనం, అన్యు నాస తీరి, స్వైశుణ్ణి వ్వడ్భిరలం కృతం సమ, సమఃభ
కాంగం సర్వావయవసు దరం, పూర్ణ మా భరశైశ్ళు భై :స్సుధాకల్లోల
సంకు లై 8, రశ్మిభూతై రమూర్తి
-రై సై స్వరచ్యుతా ద్యై రవిచ్యుతం, ఏకా
మూర్తిరియం దిన్యా పరాఖ 5 నైష్ణవీ ఫరా, యోగసిద్ధా భజం త్యే వాగా
హృది తుర్యపదాశ్రితాం, అథ వ్యూహ స్వరూపం తే ద్వితీయుం వర్ణ యా
మ్యహం, వ్యూహాత్మానం చతుర్థాస్వం దేవాఃప్రాగాది భేదిన?, ఇత్యార
భ్య జ్ఞానక్రియాదిభి ర్వీష్ణోః లో కాననుసిస్పక్షత్మ. ప్యూహసంజ్ఞ
దంరూపం ద్వితీయం కథితం మ యే త్యుక్త్వా (10 అ.) తృతీయం పైభవా
ఖ్య తుగూపమన్యన్ని శామయ, నుర్యాది
జాగ్రదంతం యతో కం పద
చతుష్టయం, వాసు దేవాది నాప్రోక్త మని గుద్ధాంత మేవతు. తత్ర తత్ర
పదే చైవ చాతురాత్మ్యం తథా తథా, అవ్యక్త వ్యక్తరూపై 'స్స్వైరు
దితం తే యధోగతం. వ్యూహాద్వ్యూహ సముత్పతో పదాద్యా వత్స
దాంతరం, అంతరం సకలం దేశం సంపూరయతి తేజసా. పూజిత సేజ
సొంరాశి రవ్యక్తో మూ ర్తివర్జితః విశాఖయూప ఇత్యుక్త స్తత్తదాజ్ఞనా
దీ బృంహితః, తెస్మిం సస్మిప్ప దే తస్మా న్మూర్తిశాఖా చతుష్టయం వా
పాడును స్వయంవ్యక్త స్థలమున
కస్థలమునందలి యర్చనము సమస్తలోకంబులకు శుభావహము,
8 , ఆవల పరమాత్ముకము శ్రీమన్నారాయణుని యొక్క యవ్య, దైగు ప్రకా

·అ న న్ద స న స 0 హి తా యా మ్. NEY అర్చావ తారవిష యే గురుణ్దిశ్య మ •ంపు ఉ' కాగుణా న శక్య స్తే వక్తుం వషణ శతైరపి. విష్ణ్వర్చా రహితే గ్రామే విష్ణ్వర్చా రహీం తేగృహే తీర్ణ పానం సురాపాన మన్నం గోమాంస భక్షణం. My సుదేవాదికం శక్ర ప్రాచుర్భవతి వై'క్రమాత్ ఏవం స్వప్న పదార్థాగ్ర త్పదవ్యూహ విభావ నే, స్వప్నా పదాజా గ్రదం తే తై స్ససంపూజ్య రి: విశాఖయూపో భగవాం దేవ స్తేజసాని యః , తుర్యా ద్యే స్వప్న ప ర్య తే చాతురాత్మ్యాది కేహితత్ , తత్తదైశ్వర్యసంపన్నే పాడ్గుణ్యం సువ్య వస్థితం. తదాదాయాఖలం దివ్యం శుధ్ధ సంవిశ్పుర స్సరం, విభజ న్నాత్మకాత్మానం వాసు దేవా దికూపళం. పునర్విభవ వేలాయా) వినా మూర్తి చతుష్టయం, విశాఖయూపయై నై షవిభ వాక్ భావయత్యుత త దేవ వభవాల్మొనః పద్మనాభ ద యోమతాః, పద్మనాభోధృవోనంత ఇత్యాది(1] అ.)త లైన వ్యూహప్రయోజనం చోక్తం శశ్రః సింధుక'న్యే సమస్తుభ్యం నమస్తే సరసీరు హే, ఏ వ్యూహాది భేదేన కి ప్రయోజన మాశితుః. శ్రీః అనుగ్రహాయ దేవానాం భక్తానా మనుకంపయా పర వ్యూహాది భేదేన దేవ దేవ ప్రవృత్తమః. శక్రః దేవ దేవప్రియే దేవి నమ స్తే కమలోద్భ వే, అనుగ్రహాయ దేవానా మైకై వాస్తు విధాహరేః, జీవానాం వివిధాశ్శక్ర సంచితాః పుణ్య సంచయా?, సంచిన్వంతిన తే జీవాస్తుల్య కాలం కధంచన. కశ్చిద్ధి సుకృతోన్మేషా త్క దాచి తూర్పు నృషు శ్రీమతా కమలా క్షేణ జాయమానో నిరీకు, తే అన్యధా పురుపో న్య శ్చే త్యేవం భిన్నా శుభాశయాః, భేదా 7 కొరిణాం పుణ్యం తారత మ్యేనజాయ తే. వివేక క స్య చిన్మదో భగవత్తత్త్వవేద నే మధ్యమస్తు సరస్యాధో తతోన్య స్యతు జూ యు తే ఈశానుగ్రహ వైషమ్యా దేవం భే దేవ్యవస్థ తే, తత్తత్కార్యానురో ధేన పరవ్యూహాది భావనా, క్రియతే రంబులగు నా తెరం గౌరీంగిం చెద. 29. పరము, వ్యూహము, విభవము, అంతర్యామి ఆర్చయను నామంబుల భగవాను నిస్వరూపం బైదు విధంబులై యున్నగి. Ey.

·అంకి చతుర్ధ • 2 ధ్యాయ : యదా స్వంగాలలో విప్లోరర్చను వైదిక, భవేత్ సభ్యం తదగ్ని హోత్రంన్యా ద్విజానాం తత్ర వాసినాం. వేద వేదీ విహీనానాం విష్ణోగ్య ద్వైది కార్భసం సభ్యస్నోడిగ్నిశ్చ వేద శ్చే త్యాహ వై విఖనా మునికి, గ్రామార్చారహి తే గ్రామే గృహాదేవో 2 ప్యము క్తిదః మూలనా శేతు నృక్షస్య సేచ నే కిం ఫలంభ వేత్ . F4 -04 “దేవ 'బే వేవ శక్తించమ ఫితిష్ఠ తొ, సుసిద్ధ యోగతత్త్వానా మధికారః పరాత్మని. వ్యామిశ్రయాగయుక్తానాం మధ్యానాం వ్యూహభావ నే, వైభవీ చూది భా వేషు వివేక విధురాత్మకాం అహంతా మమతాత్తానాం భక్తానాం పరమేశ్వరే, అధికార స్య వైషమ్యా గర్భక్తానాం మనుదృశ్య సః, భజతే వివిధం భావం పరవ్యూహాది శబ్దతు ఇత్యా పాత్రి 11 త ధామ మప్రకారాః పం చేతి ప్రాహు క్వో దాంత పొరగా?, ఫరోవ్యూహశ్చవిభవో నియనాసగ్వ దేహినాం,అర్చావతారశ్చ దేవి శ్రీ ష్వక్సేనాసంహితా దా వుచ్యతే ప్రకార పంచకి మపి అలమిచు లౌ. Ey. పర స్త స్వఖిలాండానాం సృష్టి మాత్ర ప్రయోజక ః, వ్యూహ స్థితి ప్రయోజనళః మాననాదీనా మధి దైవతంచభవతి. U. nAy. అయమత్ర సంగ్రహః. ఆదిత్య వర్ణం తమసః పరస్తాత్ , , తేహనాకం' (క్షయ న్తమస్య రజసఃపరాకే యే స్యాధ్య . స్వరూపంబనిన నఖిలాండంబులకు సృష్టి మాత్రమంకు ప్రయోజకంబగును. 24. వ్యూ హంబనిన మానసాగుల కథి పై వతు బై దేహాడిచలనంబులకు ప్రయోజకంబగును. విష్ణు పురుష సత్యాచ్యుతా నిరుధ్ధులను పేర నియ్యది పంచవిధంబై యున్నది. . విభ వంబులన రాక్షససంహారమాదియగు దుష్టశికు ఇంబున కుద్భవ బగు నుత్స్య కూర్మాలు లు. 74, అంత ర్యామియన జగత్తున కాధారభూత పై ప్రతి ప్రాణి రుం దిమిడి యుండు స్వరూపము. ఈవిధంబున నే సమస్తమగు జీవకోట్ల యొక్క దుఃఖంబును శాంతింప జేయుటకు సులభమార్గంబున మోక్షమును ప్రసాదించుటకును ఆతడర్చారూ పి యగుచున్నాడు. nov, ఈవిధంబున పరవ్యూహంబు లుపాశింప శక్యములు గావు 28 ·అంద న Dar స • హి తా రూమ్, 904 అగౌతస్స, ప్రస్యమి స్థానపంచక లక్షణం శ్రుణుధ్వం I'సు దేవ స్య యత వాక్కాయమాన సా?, దైవం చాపి తగ్గే నాషణం పౌరాణం మానుషం తధా స్వయంవ్యక్తం స్థాని నాని పృధివీత లే. కం చప ప చై తే 994 . డు, పర మేవ్యోమః " తదక్ష రే పర మేవో మేవ్యోమః | సహస్రస్థూణే విమ తేదృఢ ఉధేయత్ర దేవానా మని దేవి స్తే' సర్వేషామండానా ముపరి సనాతనం నిశ్య ముచ్చిత్యం దేవై రష్య: భిలకు నిత్యము క్తశు స్వభావ పురుపై. రనుభూమమానం వైష్ణ నా నాండం, ఇత్యాదిభి ర్వచనై నా శ్శేషా విద్యా నివృత్తి తి దేశవిజూతీయో గ్యశ్వంతీ గ్రిపాద్విభూతిస్సిద్ధ్యతి. సాచ తద్విష్ణోః పర మంపదగ్, సదాపశ్యంతినూరయ ఇత్యాది నా చ సధాప స్యగ నేక ద్రష్ప విశిష్ట స్థాన వి శేష ఇత్య పి జ్ఞాయ తే, సాచ విభూతిః "కేన చితీ దేశేశాననా కేన చి త్త్వవ చ్ఛిన్నా అన న్యతమః పరత్వశ్రుక్యో రవర్జనీ యుత్వాల్, ఆస క్త్యామా సామీప్య న న్తత్రిగుణాడ పీ య మధి క్షతరా న్యూ గాధిక భావపచనాత్ . అనన్త త్వేసి మిధస్తారతమ్యస్య సిద్ధ త్వాత్ , దేశేపి సిదర్శపు, ఆదిత్యా దూర్ధ్వమసి' ధ్వమపి" గగన దేశో _ననః, భూ గుండలాదన స్తతరః, పాతాళాని న మౌనము ఇవి. పొగ త్రిపాద వ్యప దేశశ్చ తనవిష మోపి తద్దేశ తారతమ్యు స్యాన గ్రాహకోలపతి. అయం చ వి భౌగో న సమచతుర్భాగవిభాగా భి ప్రాయుః, . బుద్ధ పొడవత్, 4 మనః కొయ క్లేశ కరంబులగు నష్టాంగ యోగఁ బులచే బహు కాలంబున కీ పగవ్యూహా రాధన మీతరచురవాపంబు మోక్షంబు నొసంగును. వి, ఆర్చహసమట్లు గాక మిక్కిలి సులభముగ నే పమ పదంబు నొసంగుచున్నది. భక్తిశ్రద్ధలచే జేయబడిన పత్ర పుష్పాదులచే నైన పూజయు నొక్క నమస్కారంబులు అర్చారూపియగు భగ నానునియందు ఫలవంతములై పూర్వోక్తమగు దుగ్లభంబగు 'మోక్షమును సంపొదింప జాలియున్నవి, 13. కావున నర్చావ తారము యొక్క సౌలభ్యము చెప్పనలవి కాని దై యున్నది: 03. పరవ్యూహంబులు నిత్యులు ముక్తులునగు వారలకు మాత్రము 2.నిన సొగలులగుచున్నవి. ఈ దస్వరూపమా కాలమందుండినట్టి జనులకు మా ·చతుర శా ధ్యా 934 తరం దేనై ! ప్రతిష్ఠిత దైవ మాష మప్యృషి. ( ఈ కృతి) పురాణసిద్ధం పౌరాణం మను సి ర్మానుషు) స్థలం. భకానుకంపయా దేవో యస్మిన్నె స్ళీ శృ్వయం తత్స్వయంవ్య క్తముద్ధిష్ట, సర్వలోక సమృద్ధద , ១៥q దివ్య క్షేత్రం తదుద్దిష్ట మ: క్షేత్రం తథై నచ స్వక్షేత్రో త్తము క్షేత్రం స్వయంవ్యక్త ఫలం స్మృత), 974 ఇత్యు క్తత్వాళ్ . (బు : ఉపాసహిర్ణ ఇశ్య యధా వాక్పాదః ప్రాణ: పాద' ఇత్యా కౌ బ్రహ్మ నా గాని వ్యప దేశ : అచేతనా స్వయం ప్రకాశాచే ను , లేదా పంచోపనిషత్ప్రతి పాఠ్య పుచభూతే, నేను మయీ : న్యా, హరాణా మిచ్ఛానురూప 18 రేం ద్రవిష కాణ రూపేణావతు , తే. : - గుణ... 2)మపి చతుర్విశతి తెత్త్వాత్ళి కే తికే చిత్ , తధాసి ని తిత్వానా , ప్రకృతి వికృతి భావః, దివ్య , గళ విగ్ర హా దే ర్నిత్యశ్వ శ్రవణాల్ , సౌశలో కామపి ఈ " గా వీరాం సద్భా. వ ఆళాశాదివత్ . న్యూకాశామ్యు పోతాను. నా స్వదయః. తత్ర చ శరీరాదీనాం సంస్థానాని ప్రాయశః ప్రాకృత తుల్యాని, శరీరాగా, శుభాశ్రయాదీనాం పొణ్యాది మత్త. ముత్త్వశ్రవణ త్త తేంద్రియసద్భావ సిద్ధి:- చకు రాదశ జ్ఞానాంచ ప్రయుక్తా 10 గోళ కాదావ ముఖ్య స్వాత్ (మన . . త్రము నేత్రగోచరంబు కావచ్చుటచే నదియు సర్వసులభంబు గా నేరదు. ఆంత్య మిస్వరూపమనునది విశుద్ధులగు గు యోగిపుంగవులకు మాత్రము యోగ దృష్టికి గోచరమ గుచున్నది. కావున నధి కారి భేదంబు లేక యఖిలజీ వశోణి కిని 'ఆర్చా స్వరూపము గా రాధిం చుటయందు స్వాతంత్య్ర ము గలిగి యున్నది. గాన నియ్యగి సులభము, 1x4 ఆర్చవ తారంబునుగూర్చి ఆచార్యుల వారిచే నా కుపదేశింపబడిన రహస్యలు నేరి, గించుటకు నాజీవితమంతయు చాలియుండదని తెలంచెదరు. 924. చిముని, యర్చ బింబము లేని గ్రామమందు గాని గృహమందు గాని తీర్థ యుద్రావిననని మద్యలుకు ఆన్నము భుజిం విన చంపంబులు ఆగుచున్నది. 14. ఏ గ్రామమందలి యాలయ ·ఆ నన్ద స • హితో చూ ష్.. మానుషం యోజనాదర్వా గైవతం దశయోజనం పంచయోజన మూషణంచ పౌరాణ, యోజనత్రయం. 924 స్వయంవ్యక్తస్థలే దేవ స్సర్వలోక శుభప్రద 1. యత్ర యత్ర హరిర్దేవో హ్య ర్చారూ పేణ తె.తి తత్ర వైఖాన సై ర్విపై రారాధ్యః ప్రభురవ్యయః, 04 કટ ૫ స్సద్భావమపి కైశ్చిద్భి రాచ్యార్యై రంగీకృతం) విషయశ్చాత్ర భూవ ణాయుధాసన పరినా రాయతనో ద్యాన వాపీ క్రీడాపర్వ లౌదయోతి విచి త్రానిత్యాః కేచిత్తు కృతకా అనిత్యాశ్చ సంతిహి తత్రాపి తగుషు పల్ల వకుసుమాదయః పరిణామా:, నదీషు ఫేన బుమ్బద తరంగాదయః. విగ్ర హేచ వ్యూహవిభ వాడయః కాలకృత కర్మాసిన పరిణామమాత్రం హి తేషు ని పేద్ధ్యం, నతుభగవత్సం కల్ప యాత్రికృతమపి త దేవం శరీ కాణ్యపి కానిచిన్ని త్యాదీనా మిశ్వర స్వచని శ్వేచ్ఛా పరిగ్రహాన్ని త్యా ని, కాని చిదని త్యేచ్ఛాపరిగ్రహాదీనిత్యాని, ముక్తానాం తు కృశ కా న్యేవాని త్యాన్యపి తేహి కదాచిదశరీరాః కదాచి త్సశరీరాఇతి భాష్యా దిషు ప్రదర్శితం, ఇంద్రి రణి తు తృత్యాని సర్వావ్యపి నిత్యావి. త త్రవ్యోమాదివ దేవో షాదాన నిగ పేక్, తా త్వాత్ . తత్ర కానిచిన్ని త్యైరీశ్వ రేణచ నిత్యపరిగృహీ తాని, ము క్రైస్తు తత్పతి గ్రహ శ్శరీగవత్కా దాచి త్కఏవ, నిత్యము కానాం శరీరాది సరిగ్రహేణ భగ పదభిమత తత్త మందు వైదిక విధానముఁ యర్చనము జరుగుచున్నదో ఆ గ్రామమున నివసించునట్టి ద్విజుల వెల్ల రకును నది సభ్యాగ్ని హోత్రము వంటి ఫలమునిచ్చచున్న ది. మరియు ని నిట్టి వై ది కార్చనము వేదము గాని వేడి (యాగము) గాని విచ్ఛిన్న మగ సంతానముల వారికి సభ్యాన్ని యు వేదాధ్యయనంబుము సిద్ధింప జేయునట్టి మహిమము గలిగియున్నది. of . గ్రామార్చనము లేలీ గ్రామమంచు గృహార్చనము సైతము ఫలవంతము కా 'జాలదు. వృక్షము యొక్క వేళ్లు తెగిపోయిన వెనుక దాని "మొడటి కి గాని శాఖలకు గాని చేసిన యుదక సేచన ముపయోగ 'మెట్లు కాజాలదో గ్రామమున నే శక్తి నశించి నపుడు అదేక దేశంబగు' గృహంబున కే యాలు కారము జేసినను ప్రయోజన కారి కా ·ధ్యారు ఎం 30 30 . ఆ రాధ్య ప్రాంత్రి కై ర్వాసి వై దికానా మసంభవే. పై ది కా విఖనః ప్రోక్త సూత్రసుస్కోర సంస్కృతాః పుచకాలపరా నిత్యం భగవంతు సమాశ్రితాః. కాత్యాయన ముని ప్రోక్త సూక్త సకల క్రియాః పంచ గా త్రేణ శాస్త్రీణ దీక్షితా సాంత్రి కాస్స్మృతా త్కైంకర్యరూపభోగాయ భగవతో జి స్వభోగాయ స్వ శేష భూత నిత్య మ' కానందాయ ముమ కూ సాస్యశ్వసిద్ధ యే దుష్కృధ్వినా శాయ చ సచ భగవతస్స్వ సంకల్పా దేవ ము కని ఆ్యనాంతు క దాచి త్సరమ పురుష మాత్ర సక బాత్ . కదాచి స్పర మపుకుష సంకల్పాను విధా యి స్వసంకల్పాచ్చ, ఆధా సూత్రంచ : తస్వభవే సంధ్యపరుపపత్తే ! భావే జాగ్ర స్వవితి, అస్యార్థః స్వేనై వసృష్టితను ప్రభృత్యు పకిరణా భావే పరమపురుషస్మశర్మ గోపతే సృత్య సంకల్పోసి స్వయం స సృజతి యథాస్వన్నే అధగ ధా? రథ యోగాక షధ స్సృజత , ఇత్యార ఖ్యా అధ వేగం తా?" పుష్కరిణ్య సవంత్య స్సృజ తే. సహిక త్రేతి ఈ ఏష సుప్తేషు జాగర్తి కామ, కామ, పు. పోనిర్మిమాణః త దే పశుక్రం శ్మత దేవామృతము చ్య తే, తస్మిక్ లో కాస్సర్వే తమ నాణ్యే తికశ్చన కొని చేశ్వగ సృపై కావ్యప కరిణే ఏవోభుం లీలా ప్రసృతే నేశ్వ రేణ సృష్టికి విశ్నలో కాబిభి భీ లార సంభం ఫ్రీ భావే జూ గ్రద్వత్ . స్వసంకల్పా డేనసృష్టి తను ప్రభృతి పిళ్ళలో కాద్యపకరణ జాలదు. 304 ఓమహర్షులారా ! ఆర్చాన తారముx భగవాను ఉవతరిం చెడి స్థాన విశేషంబుల నై దింటిని వివరిం చెద సావధానుల డై యాలకింపుడు. 304. దైవము, ఆషణము, పౌరాణము, మానుషము , స్వయం వ్యక్తమని యీభూలోకమునం దళ్చార తారము యొక్క స్థాన భే నంబు లై యున్నవి. 9 34. దేవత (ఆన గా బ్రహ్మేందా? దు) లవలన ప్రతిష్ఠింపబడినవి దైవములును మకీచ్యా 4) మహర్షుల చే ప్రతిష్ఠింపబడి నవీ యాష ము అనియు, నిట్లు గాక లక్ష్యుజన్మంబులై పురాణ కాలము నాటనుం కే తథా ...

·ఆ నన్ద స ద్ద స | హి తాయా మ్. వైఖాన నేన సూత్రేణ తధా కాత్యాయ నేన =' వినానై ్య స్సంస్కృతాస్సూ శ్రీ సత్య వ్యే యే ద్విజాతయః, న వైదికా స్తే సంప్రోక్తా స్తంత్రితా 'వాపి నస్మృతః అనహ బ్రాహ్మణాః ప్రోక్తా భగవ చ్ఛాస్త్ర వర్జి 52. విఖనోమున యే పూర్వ, సూత్రం 'భగవ తేః 3) 33 భౌ వే జాగ్రతః - సవము , లీలాం సం భుక్తే పరమపు గజేపి లీలార్జం దశరధ : సు..... "పులోళ మత్మన స్స్వప్వా త్రై గ్మనుష్య ధర్మ లీలారసు యధా భు, తధా ముక్తానామపి స్వలీలయైన పిలెలో క దకం స్వయ మేవ సృజతి. కదాచి చ్చ ముక్త స్పృశ్య సంకల్పత్వా త్ప రమపుకుష లీలాంతర్గత స్వపిశలో కాదం సృతం. ఈశ్వశరీరే చ సూక్మవ్యూహ పీ భ వాది భేదా? సూP, "కేపు పొడుణ్య విగ్రహం విష్ణ్వాస్య యత్ర దేవానాం శతిలు కం విష్ణు పుష సత్యాచ్యు తొసియుద్ధ రూపో వ్యూహ ?, ఉత్తరోత్తరః పూర్వకారణకః ఆవిష్ణా నాది గుణాష్టడ ప్యావిర్భూ 5'9, పురుషాదిషు చతుషు శాస్త్రప్ర వర్తన సంహా లా ద్యౌష బక తత్త ససురూప గుణాన్మే షేణ శిష్టను ' . డి ప్రాళ స్త్యమునందు వచ్చుచుండునని పౌం-3బులనియు భక్తి శ్రద్ధాళువులగు మ సుప్యమాత్రులచే ప్రతిష్ఠి, 2 ప బడినవి మానుషంబులనియు పిలువబడు చున్నవి. 934. భక్తుల ననుగ్రహింప నిచ్ఛగ లిగి నిర్వ్యాజమగు కరుణ విశేషంబున భగవాను చేయే పుణ్యప్రదేశ ములందు స్వసంకల్పము చే యావిర్భవించునో ఆపుణ్యప్రదేశము స్వయం వ్యక్తమనంబడు నట్టి స్వయంవ్యక్తార్చి చూపము సర్వలోక సమృద్ధిదము. 2014 దీని నే దివ్య క్షేత్రంబనియు మహా క్షేత్రంబనియు గూడ పిలు చు చున్నారు ఇత్యాది గ్వ యంగ్యక్తం బగుటం జేసియే సర్వ క్షేత్రంబులలో నుత్తమ మైనది. 924. మానుషస్థల ము యోజన దూరంబును డైవశము దశయోజనంబును, ఆషణ మైదు యోజనంబులును పౌరాణము యోజన త్రయంబును కౌనుండు ప్రదేశము నావరిం చి పవిత్రము జేయు సు. 954. 92. స్వయం వ్యక్త స్థలమండలి 'దేవుడు సర్వలోక శుభప్రగుండని చెప్ప బడినది. 924' భగవాను డెచ్చట నర్చారూపియై యుండునో ఆయా యెల నెల్ల ·యః, అంగా చత్ళు - ధ్యా తస్మా ద్భ గ్భగవతస్సూత్రం లో కే వైఖానస, స్మృత. శ్రోతస్మా దిళం క్మ నిలం యేన సూత్రితం సమ స్తవేదార్థ విదేవిఖస సే నమః, సూత్రాగా మన్య శప్తానాం నేత్రం యచ్చ స్థిరీకృతం వందే విఖనసస్సూత్రం భగవత్కర్మ సూ చిత, 32 విర్భూతం సర్వేపి సర్వత్రసస్త్యేన ఏషాం చ ప్రత్యేక మవ తారా గరా అనన్తః యధా కేశవ నారాయణ మాధవాదయః, స్వయంవ్యక్తాదయ స్వర్చావతార భేదాః, దైవాదివ్వపి విశిష్ట ప్రతిస్థాన్తరం ప్రసాదో న్ముఖేశ్వర సంకల్పాధీనం మప్రాకృతిత్వ మనుసంధేయం ప్రాకృతాపా కృత సం సగోణ హి నాను పపన్నం అన్యధా ప్రాకృతలో కేషు భగి వదవ తొ రాః, పరమపదే ర్చి గా దిమా గేEణ సూళ్ళు శరీర స్య వైదిక పుత్రా దేర్వాగమనం సఘట తే హృత్పద్మ కణికా మధ్యగత స్వాంతర్యామి ఇ3 పర స్య విశేషత స్ఫూక్ష్మ్యాత ర్యా మ్యవ తారః విచిత్రా భగవత ఇవ విగ్రహస్యాపి హ్యప్యాది శక్తిః, తయైన ధర్మిగ్రాహక సిద్ధయా F1 - 31 తర్కాణం దేహ వ్యే సరిచ్ఛిన్న త్వ వినాశీ త్వాది ప్రసంగ ఇత్యాదీనాం పతి క్షేషు : హైక స్థం జగత్కృత్స్నం ప్రభ క్తమ నేక ధా ను వైఖానసుల చేత నే ఈ ధనము చేయబడదగినది. ఇట్టివారు సంభవించనప్పుడు తాంత్రి కారాధన మైనను చే నువరుడు. (ఆరాధనము యేరీతినయినను చేసియే తీరవల యువని ప్రధమళ్లీ కవ 'కమందు చెప్పబడినది.) 5. విఖవసులిచే జెప్పబడిన నూత్రము నండలి సంస్కారములచే సంస్కరింపబడిన పోలు స అనబడుగుడు, వీరలు పం చకాలసరులును సర్వకాల సర్వావస్థల మందును భగవంతుని నాశ్రయించిన వారలు ను ఆయుచున్నారు. 30. కాత్యాయన మహషి చే ప్రణీకంబగు సూత్రమునందలి సంస్కారములచే సంస్కరి పబడి పంజరాత్ర శాస్త్రముచే దీక్షను బొందినవారలు తాంత్రికు లనబడుదురు. 30. వైఖానసు కొత్యాయన సూత్రములచే గాక తక్కిన సూత్రములచే సంస్కరింపబడిన వారలు వై దిగులుగాని తాంత్రికులు గాని 'కాజాలరు. ఈ యిరువుకును వైఖానస పంచరాత్ర భగవచ్ఛాస్త్రంబుల నధికంతు ముఖ్యాధి ·ఆ సస్ట స • హి 'తొ మూమ్, ఆ స స 32 35 384 నారాయణః పితాయస్య మా తా'యస్య - తృయా భృగ్వాతి మునయశ్ళి ప్యా స్తస్మై విఖన సేనమః. ఇత్యుక్త్వారౌను నింలో కే తధా సూత్రం చ తత్కృతం అఖ లేప్వపి కార్యేషు ప్రణ మేయుః ఫలార్థి న సూత్రేణానేన శాస్త్రీణ సంస్కృతా దీక్షి, తాశ్చ యే వైకుం రేతు మహాలో కే విహరంతి నసంశయః, వైష్ణవం శాస్త్ర మేతద్ధి పురా వి. "స్త్ర మేతద్ధి పురా విష్ణుముఖోద్ధితం. అపశ్య, దేవ దేవస్య శరీ రే పాండవ స్తదా. ఇది సమస్తా శృ క్షయ శై సృపయు ప్రతిష్ఠి. తొః తద్విశ్వరూప వై రూజ్యంత ప మన్యద్ధ గేగ్మసౌత్ సమస్త శక్తి రూపాణి తళ రో ఆ మ హేశ్వగ, దేవ విర్యజ్మనుష్యాఖ్యా చేష్టా వంతి స్వలీలయేత్యాదిభ) పతాప రాశ గణచోక్త, ఏషుని ర్వేషు భ గవతం విగ్రహేషు సా)సాగిక ఫలప్రదాన ఏవమాశ్రయా తారతమ్యం నిశ్ళే యసుతు వ్యాప కానుసంధాయినాం సర్వత్ర హస్తాప బేమం అలమి య తాత స్య శ్రియా సహా దాంపత్యంచ నిత్యం త త్తద్వ్యూహాద్యనురూ పాశ్చ లక్ష్మ్యాది వ్యూహాదయ శ్ళా స్తేషు ప్రతిపాదితాః వ్యూహాదిషు మిథో 20గాంగి భావాదికం స్వస కల్ప మాత్రాయత్తం ఈశ్వరస్య స ర్వత్రికత్వాత్ యత్తు యంత్ర విశేషాదిషు లకీ, సుగర్శ నాదీ? ప్రతి వాసుదేవా దేరంగత్వం క్వచిత్క్వచి తతి సాధ్యతే తత్ర యధా స్థిత బ్రహ్మాశ్మక త్వానుసంధా నేన స్వాత్మానం ప్రత్యేవ స్వస్యై చ్ఛమంగ కారులు కానందున వీరల సహణ బాహ్మణు లనబడుచు న్నారు. (అధిక రించినచో సని భావము) 33. శ్రీవిఖనోమహషిణ కాదియందు భగవానుని చే శ్రీ సూత్రముప దే శింప బడినది గావున భగ నానునిచే యం పదేశింప బడుట చే నియ్యది వైఖానససూత్ర మనబడుచున్నది. 38. 2 ఆ 81 క్లో పే 41 చూడుము) 34 ఇతరములగు బోధా యనాది సూత్రములకన్నిటికిని నేత్ర భూత మైనట్టియు అట్లే వేద వేదాంగములచే ప్రకటింపు చేయబడిన ప్రామాణ్య విశేషంబు గలిట్టియు భగవత్కర్మ, ప్రతిపాద ·చ తుర్ద తో 2 ధ్యా య .. erem రం విఖనోమున యే పూర్వం శాస్త్ర, భగవ తేరిత " తస్మాత్తద్భగవచ్ఛాస్త్రం వై ఖానసం స్మృతం. తథా భగవ తైవో క్తం పంచరాత్రం పృథక్ పృథక్ తంత్ర వేద ప్రసిద్ధ త్వా దవై గిక మితీరితితం. బౌద్ధమాహణతకం చైవ శైవం పాశుపతం తధా కాసాలం పంచరాత్రంచ పడేతే సమయాస్స్మృతాః. 894 రం త్వమితి నవిరోధః, బ్రహ్మగృష్ట్యానుసంధా నేతు త త్తత్ఫలవి శేషార్థంతదం గక త్వేన ప్రాధాన్య దృష్టి రితి త్రయ్య తోదిత దృష్టి విధ్యంత రేష్వివనతత్త్వ వ్యవస్థాభంగం.ఇత్యాది ద్రష్ట వ్యం. శ్రీమద్దేశి కాదీనాం శ్రీసూక్తిషు. ఆనం దసంహితాయా మస్యాంచ ప్రథమాధ్యాయే దశమశ్లోక మారభ్య పర స్వరూపముక్త గ్రష్టవ్యంత మే వార్చావతారం ప్రస్తాత్య ర్చేతి.02, nay. వాస్తు గ్రామః తదంగ ఆలయే. వేద స్స్వాధ్యాయః, ( వేదిగిత్యుచితం) యస్య . వేదశ్చ "వేదీచ విచ్ఛి ద్యే తే త్రిపూరుష మితి తద్విహీనస్య వ్రాత్య త్వస్మరణాత్ , తదర్చనం (యథేషు విహీనం తత్సం పూర్ణం భవ'తీ తివత్సభ్యాగ్ని ర్వేదశ్చ భవతీత్యర్ధ.. F4. వృక్షు స్యేతి స్కంధస్య శాఖాహం చేత్యర్థం. 90. స్థానపంచక మిత్య ర్చావతా రాభివ్య కిస్థాన పంచక మిత్యర్థ:. 90. 934. భక్తానుకంపయేతి 54. వేదీ మాగః. నాహణంబగునట్టియు శ్రీవైఖానససూత్రంబునకు నమస్కరించు చున్నాను. BE! యేమహాను భావునకు శ్రీమన్నా రాయణుండే తండ్రియు శ్రీమహాలక్ష్మి జననియు భృ గ్వాది మహర్షులు శిష్యులును అగుచున్నారో అట్టివిఖనోమునిని నమస్క రించుచున్నా ను, 32. ఇట్లనియందరును సమస్త కార్యములకు నాదియందు విఖనోమునిని తత్ప్రణీ తంబగు శ్రీసూత్రమును నమస్కరించి యాకర్మల నాచంం చి తదు క్త ఫలంబుల నందు చు “న్నారు, 30, ఈవిధంబగుటచే నీ సూత్రము చేత గాని శాస్త్రము చేత గాని సంస్క, 3ంపబడిన వారలు గాని దీక్షితులు గాని శ్రీ వైకుంఠలోకంబు జెంగు సరసుటకు సంది. 29 ·అ న చ స • హి తా యా మ్. 839 సమ యే నార్చనం యత్ర జన్మాంతర ఫలప్రదం నై ది కే నార్చనం యత్ర తజ్జన్మ న్యేన ముక్తిదం, చతుర్భుజధరో భూత్వా శంఖ చక్రధర స్తథా గగ నే గరుడారూఢ విప్లో పొషకాదతాం వ్రజేత్ , తస్మా ద్వైఖానసార్ళాయాం బ జలి పుటా నరాః భక్తియు కాః ప్రవ ర్తెర 1ృద్యో ముక్తి ఫల్ఫానః. బద్ధాంజలి రం అంభస్యపా రే భువనస్య మ ధ్యే నాగస్య పు స్టై, మహతో 'మహీయాక్ ఇతి శ్రుత్యు క్తవత్ అస్యార్థః, అపారే అంభసి మహాణ వే, భువనస్య మ ధ్యే శ్రీ వేంకటా చొ నాక స్య పృప్లే పరమపదే చ మహతో మహీ యా! పర మపుకుపో వర్తత ఇత్యర్థః. తధో చ్య తే వారాహిచ .అం భ స్యపా నే భువనస్య మ ధ్యే నాక స్య పృప్లే, భువి వేంకటాద్రా, వితీ త్యాది భాష్య కారై రుక్తం. 964. 9 4. స్వయంవ్య క్తే త్యతఃపూ ర్వం పునాతి దేశ మఖల ము క్తం స్థలచతుష్టయ మిత్యర్థకం సౌక్యం త్రుటితంస్యాత్ . 97 4. వైఖానసార్చనం ప్రస్తాతి యత్ర య తేతి, యథా శైలే సుప్రగే సహస్ర భూసురాదూర్వే గ్రామే బ్రహ్మాంక ణేషు చ నైఖాన సేన సూత్రేణ ని పే కాది సుసంస్కృతైః భార్గవాదీ మహా తంత్ర మంత్ర భేద వీచకు శైః, అనుగ్ధృతై ర్మం త్రగణ్ణి ' ర్వేద వేదాంత యము లేదు, 3, ఆదియందు శ్రీమహావిష్ణునిచే యీగా స్త్రము విఖనోముని కుపదేశిం, పబడినది. కావున నిది భగవచ్ఛాస్త్రమనియు వైఖానసశాస్త్రమనియు చెప్పబడు చున్నది. 809. ఇట్లే పంచ రాత్ర శాస్త్రముగూడ భగవానునిచే నేరుగ జెప్పబడి నది. ఇది యుధ్ధృతమంత్రంబులచే జేరుటచే తాంత్రికమనియు ఆవై దికమనియు నన బడును, 894. బౌచ్ఛము , శైవము, ఆహr తము, పాశుపతము, కొపాలము, పంచ రాత్రము ననునివి యారును సమయము లనబడుచున్నవి. 894. సమయ శాస్త్రం బుల చే యర్చించుట జన్మాంతరమందు ముక్తిని గల్పించును. వైది కార్చన మాజన్మ ·చతుర్ధ శో 2. ధ్యా 2. సమచర్చన కృద్భూమా తనుమన్యా, సమాశ్రితః వై వి కేనార్చనం కృత్వా దేహాం తే మోక్షమాప్నుయాత్ , ముఖ బాహూరు పజ్జాతా వర్ణాశ్చత్వార ఈ తాః బ్రాహ్మణా ముఖజాః ప్రోక్తా బాహుజాః కుత్రియాస్స్మృతాః, ఊరుజాః కధితా వై జ్యాః పుజాళ్ళూద్రాస్స్మృతాబు గై: - బ్రాహ్మణాః కుత్రియా నై శ్యా స్ర యో వర్ణాద్విజాతీయః. విప్రాఖ్య యా తథైవోక్తా వేద సంస్కారసంస్కృతాః భూసుకో వ్యగ్రజన్మేతి బ్రాహ్మణః పరికీ ర్తితః ం పార గై 8, క్రమాధ్యయన సంపన్నై స్యాంగో పొంగై స్సు సంస్కృతైః, పంచమూర్తి ప్రకారేణ ప్రతిష్ణా ప్యార్చ యేద్ధరిం కై దీకం తదితి ప్రోక్తం రాజరా ష్ట్రాభివర్ధన' మితి కారణే బ్రహ్మంశంతు చతుర్భాగంకృత్వా వాయవ్య భాగతః పంచమూర్తి క్రమేణైవ విష్ణు సంస్థాప్య పూజయేత్ ఇతి భీమసంహితాయాం: శైవ మేవం మయా ఖ్యాతం వైష్ణవంత్వడునోచ్య తే వైష్ణవంచ త్రిధా ప్రోక్తం తధా సమయ భేదవత్ పొంచరాత్రం భాగ వతం తధా వైఖానసం మతం శుద్ధం మిశ్రం తధా సౌమ్య , యధాసం ఖ్యం క్రమేణ తు, వైదికాచార బాహ్యం యత్ర రౌద్ర మితి కీర్తితం, వైది కాచార సంబంధా దిదం శ్రేష్ఠ ముదాహృతం, గ్రామాదీనాం స మీ పేతు మిత్రోక్తం స్థాపయేమ్బధ్య అభి న ద్యాది తీరేషు శుభోక్తం జములను మందే ముక్తినిచ్చును. 834, ఇట్టివారలు దేహావ సొనమందు చతుర్భుజన ధరించి శంఖ చక్రధారియై గగ నమార్గంబున గరుడవాహనము నెక్కి విష్ణుసాయుజ్యం బును 'జెందు చున్నారలు, 8x, కావున వైఖానసార్చనమందు బంజలులయిన వారలు ముక్తి జెందు చున్నారు. ర, సమయంబుల చేనయిన యర్చనము జేసి దేహాం తరమును స్వీకరించి యా దేహమంగు వై ది కార్చనము జేసి యంతట మోక్షౌహుణాలగు ·అనన్ద స ం హి తా చూ. మ్. May శూద్రోగ్యవరవర్ణశ్చ వేద సంస్కార వర్జితః. సొంక ర్యేణ సముత్పన్నా స్పంక రాః పరికీర్తితాః. సవరేన సవర్ణాయా ముత్పన్నో బ్రాహ్మణస్స్మృతః శత్రి దుశ్చ తధా వైశ్య శూద్రశ్చ పూకీర్తితః. తాదృగ్విధి మతిక్రమ్య జాతా స్సంకగజా స్సృతాః, ఉత్పత్తి స్సంక రాణాం చ వృత్తి రాఖ్యా తథైవచ సూత్రేపి గురుణాప్రోక్తా తథైవ భృగుగోది తా'. 194 834 స్థాపయే ఆధా, విప్రవాసేషు సర్వేషు సౌమ్యే కేనైవ కారయేత్ , ఇతి జ్యోతి పే. హయగ్రీవ సంహి తారం శ్రీశాస్త్రీశైవ కర్తవ్యం గ్రామ మధ్యాల యార్చనం పొంచరాత్ర విధా నేన నాచ రేదితి శాసనం, ఇతి కాలనిర్ణ యేచ పంచమూ ర్తి విధానోవ్ ర్విష్ణుం సంస్థాప్య చార్చయే దితి హారీతస్మృతౌ . శ్రాతం మహషి - భిః ప్రోక్తం వసిష్టాద్యైః పురాతనై 8, వైఖాన సైశ్చ 'భృగ్వాద్యై స్సన కాద్యైశ్చ యోగిభి రిత్యారళ్య శ్రా తేనైవ హరిం దేవ మర్చయంతి ,మనిషిణ' మంజర్యాం ఇతి, 934. తాంత్రి కై రితి ఉద్ధారపూర్వకో మంత్రో యస్య తాంత్రిక ఉచ్య తే, విని యోగ ప్రధాన స్తు యోమంలో వైదిక స్మృతః ఇత్యుక్తతంత్ర శరణాళి గురు, 8. భగవానుని ముఖ బాహూరు పాడములనెడి నాలుగు సానములనుండి క్రమముగ జననమండినట్టి బ్రహ్మ కుత్రియ వైశ్య శూద్రులు నలువురును నాలుగు వణ ముల వారలనబడుదురు. 85'. ఇందు బ్రాహ్మణ క్షత్రియ వైశ్యులు మువ్వురు ను ద్విజులన బడుదురు. . వేదవిహితంబులగు 'సకల సంస్కారంబులచే కూడిన వారలు భూసురులు ఆగ్రజన్ములు, బ్రాహ్మణులని పిలువబడుదురు, 10. శూగడప ర వర్ణుండని వేదసం స్కోర వజి తుడనియు నవబడును, xou. సాంకర్యము వల న గలిగిన పొరలు సంకరు లనబడు చున్నారు. 20, ఆయావణ ముల పురుషులచే ·విరిగి చతుర్ధ శో 2 ధ్యా యః. సర్వే సకరణ శ్చైవ శూద్రాశ్చాపి ద్విజా స్త్రియః కృతే త్రేతాయు గే వాపి ద్వాప రే పి కలౌ యుగే ఇహజన్మని దేశం తే విష్ణుసాయుజ్య కాంక్షిణః గా మే విష్ణు ప్రతిష్టాప్య వైఖానస విధానతః విపై ర్వైఖాన సై ర్విశ్లో: రయిత్వార్చనం నరాః వర్ణాశ్రమఫలు ల లభ్వా యాంతి విష్ణోః పరంపడం, : కారం ME4 తంత్రశబ్ద వ్యప దేశా న్న తాంత్రిక త్వ పరంతు యోద్ధృత మ త్రైః ప్రయోకో 2 స్తి తస్య తాంత్రికత్వం యత్ర వేద .మం ③: ప్రయోగ స్తస్య వైదిక త్వం శ్రీవై కస '' స్త్రీ వేదవా దాంత మంత్రి రేవ ప్ర యోగ విధానాత్తు ద్వైదిక మేవ సతు తాంత్రిక మితి పురాతంత్ర మి త్యా తంత్రశబ్ద వ్యపజేశః శ్రీవిఖనస్సూత్ర సూచిత భగవదారాధ సస్య తంత్రకృత్య ప్రతి పాద నాత్ ఇత్యాది, నా సాధికారోక్తాం పంచకాల పరాయణత్వం వ్యాచ భ్యౌ మంజర్యాం భాష్య కార ఇతివి స్తక స్తతో 2- వ సేయః, 30, 39. ఆసహాణ ఇశ్యతాశుద్ధా ఇతి పాఠః, 33. 36 శ్లో తేత్య స్యశ్లోక స్య తృతీయా ఆవృత్తి. 39. అనై ్యర్బోధాయనా - స్త్రీలయందు శాస్త్రీయ సంస్కారంబుల చే జలిం చినట్టి సంతాన మాయావణణము ల పేరిట పిలువబడు చున్నారు. 49, ఆట్లుశా స్త్రీ యమగు దాంపత్య సంబంధము లేక కామచారంబు వలన జనించిన వారు సంకరజాతులనబడు చున్నారు. 294. సంకరోత్పత్తియు వారలకు నియమింపబడిన వృత్తియు నామ భేదంబును శ్రీ సూత్ర మందాచార్యుల వారి చేత ను ఇట్లే భృగ్వాది మహష్కుల చేతగూడ విస్తరించి చెప్ప బడినందున నాయంశమచట గనందగును. 434. ఇట్లు బహుప్రకారంబులగు సం కరజాతులును, శూద్రులును ద్విజులందరును, స్త్రీలు రు గూడ ఈజన్మకుందే (దేహాప సొన కాలమున) విష్ణు సాయుజ్యమును బొంద నిశ్చయింతు రేని వారలు నివసించి ·ఆ నద్ద స • హితారూ మ్, గిరి తస్మాత్తే భగ వత్తుల్యా భగవః తు సమాశ్రితాః. (సర్వేషామపి వర్ణానాం బ్రాహ్మణ్ గురురుచ్య తే బ్రాహ్మణా నాంచ సర్వేషాం గురు ర్వైఖా వసస్స్మృతః) యేర్చయంతి సదావిష్ణుం న తే ప్రాకృతమానుషాః జిష్ణులో కాత శ్రష్టా స్తే దేవా నాత్ర సంశయః. ఆశ్రయంతి సదానిత్యం యే వైమాన ససూత్రాణ) జిష్ణులో కాది హెూత్పన్నా స్తే దేవా నాత్ర సంశయః, 2-- దిభిః క్లఫ్తానాం ప్రణీతానాం సూత్రా తాణాం నేత్రం నేత్రభూతం యచ్చ తథా స్థిరీకృతం వేద వేదాంగ వేదాం జై భూ యః, ప్రకాశిత స్వప్రా మాణ్య, స్థిరశబ్దస్య ప్రకాశ్నోగ్ధ, అన్యధా అభూతత ద్భావార్థకచ్వి నావిగో ధాత్ , 32. పితేతి ! నై ఈ రసో విఖనసో విఖ నాశ్చ విరించనః' ఇతి కోశః తథా ! విఖనసా 2గ్గి విశ్వగుప్తయ' ఇతి శ్రీ భాగవతం. 3 : ఫలా? "నః కర్తారః పుత్రేభ్యో, భృగుము ఖ్యే భ్యో యధాహ భగవాన జ ఇత్యాది, 30. 3Fy. వైఖానస ఋ షేః పూర్వం విష్ణో ర్వాణీ స ముద్భవేత్ ” (యోబ్రహ్మణ' మిత్యాదయ స్తత్ర ప్రమాణం.రం. 634 యుండు గ్రామమున వైఖానస విధానంబుగ విష్ణుని ప్రతిష్ఠ జేయించి వైఖానసుల చేత నావిష్ణు నారాధింప జేసినచో తమతమ వర్ణాశ్రమ ఫలంబులనన్ని టిని పొందుట యే గాక దేహాన సానమందు శ్రీమహా విష్ణుని పరమపదంబు నలంకి రింతును. కృత, త్రే తాగి చతుర్యుగంబులలో గూడ నిట్టి యర్చా నిధానమే మోక్ష సాధన మై యున్న C. 7:4. ఇట్టి మహత్త్వ మర్చన నుంగుండుట చేత నాభగవంతు నాశ్రయించిన నా రలు భగవత్తుల్యు లగుచున్నారు. 12 . సర్వ కొల సర్వావస్థల యందును, భౌత స్మా గ్రాది కర్మలయందును విష్ణు నే యేల్లపు డారాధించు వారలు సామాన్యమ చుష్య భా వంబున చూడదగిన వాకలు కారు, స్వర్గలోక మునుండి క్షీణ పుణ్యులై యవతరించిన ·ప, చ ద - ధ్యా య : -30 చ సర్వ ద్రవ్యానన్య్మానా విభజ్యతే ఉపాదానం | వ్యమత ధాబు , తమద్రవ్యమితి చ తల్లజ్ణు. అవ, శ్రయ ఉపాదానం సంయోగ రహి త మద్రవ్య (వ్య, చ బహుధా ఏభ క్తం. ! ద్వేధా జడొజడతడు ప్రత్యే కదిలి , ఆయా పివా ద్రవ్యం పోథా త్రిగుణానే హెూజీ వేశ్వర భోగ భూతి మతి భేదాత్ . ధీకాలభోగభూతీరవి వ4 తా గుణాది రూప శ్వాత్ , దేహాత్మే శభదార్థం త్రేధా తత్త్వ, వివించతే కేచిత్', ఇ త్యాదినా ప్రకారా స్తరా దృశ్యతే యధా జడ మడడం చేతి ప్రత్యక్ప రా క్చే శ్రీ గుణ కాల జీ వేశ్వ- శుసత్త్వ వర్మభూత జ్ఞాన సై ప) ఏడ్విధ వ్వే చిన చికత్వ భేదేన ఆధా విభాగ. కేపా, చిత్ స్పష్ట ప్రతీప తరమి సనూ ధ కా లేతి చిన చిదీశ్వర తత్త్వత్రయ నిరూపణ స్యైవ - దేత్మ భ్రనుస్వత త్రాత్మాభ్రమ సివ రకతమా . త్యం తా వశ్యక శ్వాధర్మ భూతజ్ఞుస స జ్ఞానాశ్రయరూప చేతినితే చూ నిత్యవిభూ తేస్వగ్రహారూపేణేశ్వ7 వి శేషణతయా కాలస్య తత్త్వ య విశేషణ చూ ప్రతీయమాన త్వా దేహాత్మ భ్రమ స్వతంత్రాత్మ జ్ఞానాతి ద్రవ్య గావంబగు దానిని ద్రవ్యముని ను తగ్భన్న మగు గాని నదీవ్యమనియు చెప్పవచ్చును. ఉపొదానమనిన నవ స్థాశ్రమంబని భావము. ఆ ద్రవ్యము సంయోగరహిత మైనది. ఆంను మొదటి ఏకు ప్రవ్యము బహువిధములుగా విభజింపఁబడినది, జపము, అజడము అనియు, ప్రత్యస్కు, పరాక్కు అనియు, త్రిగుణము, కొలము, జీవును, ఈశ్వరు డు, శుద్ధసత్త్వము , ధర్మ నూక జ్ఞానము అని యు సంగ్రహముగ నింపటి విభాగవి శే షంబు - జెప్పవ చ్చును. అందు త్రిగుణాన భేదంబున నారు గా విభజింపబడిన ద్రవ్య మునం కు ధర్మభూకజ్ఞానంబును శుద్ధసత్వంబును, కొలంబును త్యజించి కొందరు చిదీశ్వములను తత్త్వత్రయంబు నే చెప్పుచున్నారు. ధర్మభూతజ్ఞానము జ్ఞానాశ్రయం బగటచే చేత నమందును నిత్య విభూతియు విగ్రహా దీరూపంబున నీశ్వరునంగును కోల ము తత్త (త్రయంబునకు వి శేషణంబుగ ను ఉప సరజనంబుల గుటచే దేహాత్మగను స్వ తశ్రాత్మ ఉమఆకు నివర్తకములు గాలను కుటం చేయు తత్త్వత్ర యయాత్ర విభాగం.Wన నట్టి భ్రమనివృత్తిగలుగుట చేతను యీ విభాగ మే న్యాయమైన పని వారు ల మత మై యున్నగి, ద్రవ్యంబును సత్త్వము, రజస్సు, తమస్సు, 'ము, స్పర్శ ·-3, ఆ నన్ద స • హి ఆ యామ్, ఆ భ్రమ నివృత్త్యనుప యోగిత్వాచ్చ తత్త్వత్రయ నిరూషణ మేవ కేజం చిత్సమ్మతమితి భావః. అద్రవ్యం పునస్సత్వర జ స్తమాంసి శబ్దాద యః పంచ సంయోగళ్ళ కీరితి దశ ధా విభజ్య తే. త దేవ త్రిగుణం ప్రకృతిః. రజోగుణకం తమోగుణకం మహదాదా "దాద్యాశ్రయత్వ మితి వాతల్ల క్షణం. తచ్చ విచిత్ర సృష్ట్యుపకరణత్వాన్మాయ ప్రోచ్య తే. వికారానస్యాః ప్ర కృతీత్య పాదానే క్లిక్ ప్రత్యయాంత శ్వేన వ్యుత్పార్య తే ప్రకృతిరితి. విద్యావిరోధాదిభిర విద్యాదిశ్చోచ్యతే. తెచ్చ సమవిషమ వికారసం తా నాంశ్చ కాలభాగ భేదాభ్యా మారభ తే. ఇదం చ పరిస్పం దాది యో గ్యభూ తేంద్రియ పరిణామద శాయామపి నిశ్ఛిద్ర మేవ తెత ఏవ హి స్వ కార్య వ్యాపక త్వం ద్వయోరన్య తర స్య వా స్పర్శశూన్య త్వేన న సప్ర తిఘత్వ విరోధః హాయ్వాదిభూత చతుష్టయం స్పర్శవద స్పర్శే నారా వ్యాప్తం, ఇద మేవ త్రిగుణం పూర్వాన స్థాప త్రిగుణం పూర్వాన స్థాప మర్ద కావస్థా భే శ్చతుర్వింశతి తత్త్వాని మూల ప్రకృతిర్మహానహం కార ఇంద్రియాశ్యే హీ ము, రూపము, రసము, గంధము, సంయోగము, శక్తి యని పదివిధంబులుగా విభజిం పబడుచున్నది. (ద్రవ్యవి భాగమం దాదియగు) త్రిగుణ మే ప్రకృతి యనబడును రజో గుణకము, తమోగుణక ము మహదాగ్యాశ్రయత్వము ననునివి త్రిగుణలక్షణము. శుచ్చ సత్త్వమం దతి వ్యా ప్తముగుటచే సత్త్వగుణకంబని మాత్రము చెప్ప జనదు. ఇయ్య ది విచిత్రములను సృష్టి కార్యంబుల కుపకరణ మగుటం జేసి మా రుయనియు, వికారంబు లను గలుగ జేయునది గావున (నవయ వార్థంబుచే) ప్రకృతియని యు విద్యా (బ్రహ్మ విద్య) విరోధియగుటచే యవిధ్య యనియు నిట్టే య చిద చేతన ప్రధా నాదీశ హైంబులచే వ్యవహరింప బడుచున్నది. ఇయ్యది సృష్టి సంహారాది కాల భేదంబునను గుణ వైవమ్య యుక్త తద్రహితంబులగు దేశ భేదంబునను నామరూపవిభాగ నిదే శానవ త్వరూప సమవి కార సం తాసంబులను తన్ని దేశ శాహణ త్వరూప విషమ వికార సంతానంబులను ఆరంభిం చు చున్నవి. సతత వికారశీలంబగు కృతి గుణ వైషమ్య యక్తప్రదేశ విశేషంబున మహదాది విషమ వికారంబులను ప్రదేశాంతరంబున సమవి కారంబులను గూడ గల్పించుచున్నదని భావము, విషమ వి కార రాహిత్యంజు నే ప్రళయమనుట చే యపుడు సమవికారంబులు గలిగినను ప్రళయ S వ్యాఘాతము లేను, ఇయ్యది పరి స్పందాది యోగ్యంబులగు భూతేంద్రియ పరిణా అనగా ·పంచ శో2 ధ్యా యః. 933 వా బహూ పొదాన * కాదశ పంచ తన్మాత్రాణి పంచభూ తాని చేతి. నన్వేక స్య బహుధాన స్థిత విశ్వాత్మనా పరిణామ! ఏక స్యైవ మృత్పిండస్య ఘటళ రావా ది రూ పేజే వేళ చేన్న. నిరి వయ వే తెధానుపప తేః కాపం * మేవ బహుధా మ - - - గాడే... in 4 ) - మపి మాత్ర భ 1 + 5 + $ఆ మోరూపావ స్థాచతు an మన ష మః . తెవ్రాసం కారత్వావస్థా 2 వ్యవహిరి పూర్వావస్థాం త్రిగుణు మహా సత్రీథా, 29" రాజససామస శ్చేది. తత్ర తత్తాను. న్మేషవ శా 2) భేదా ఆ వ్యపదేశః ఇంద్ర యత్వావస్థా వ్యహితి పూర్వావస్థాపిష్టం త్రిగుణ మహంకారః. సోపి పూర్వవ ఆపద . తత్ర స్వా కాదండ్రి నణి తామనాచ్ఛబ తన్మాత్రం రాజస ఉభ (77ను గ్రాహకి : ప్రాణాద్యవ్య త్వే సతి హృత్కైం ఈ ఉత్సరాదిగ రీరప్రదేశ విశేషావచ్ఛిన్న వ్యాపారి తయా తత్తత్కా ర్యవి శేష శక్త మిడ్రాయం, తచ్చ ద్విధా ప్రాకృతమప్రాకృతిమితి ధాశుద్ధ యోగా డేస్తు ద్భేదః (అవ్వక్త మహదహంకా రేప్వపి స్రాకృతా శు మదళ యంను సైతము (సచ్ఛిక్రము గాక) నిశ్ఛిద్ర మే యై యున్నది. దాని నే స్వకా ర్యవ్యాపక త్వంబును సికించుచున్న ది. ఆ కాళ పర్యంతంబులగు వికారములయందు ప్ర కృతి : కృశుల రెంటియంద ను స్పర్శము లేదు గావున భూ తేంద్రియూది వికార ప్రదేశ ములందును సహావ స్థానంబుగను నిశ్ఛిద్రంబుగ ను ప్రకృతి పదార్థము వ్యాపించియుం డట కె ప్రతిఘాతఁ బును లేదు. ఉద్దిష్ట పదార్థ పదార్థంబుల రెంటిలో సస్యతరంబు స్పర్శ శూన్య : నా ను ప్రతిఘత్వ దోషంబు గలిగిన దనుటను స్పర్శవంతంబగు వాయ్వ ఉభూత చతుష్టమ స్పర్శవంతమగు నా కాళింబుచే వ్యాప్తమైయుండుటను దృష్టాం తంబుగ దీసికొనదగును. ఈవిధమగు త్రిగుణమే పూర్వావ స్థా ధ్వంసాత్మక మగు ను తవ స్థా భేదంబువలన నిరువది నాలుగు తత్త్వంబు లగుచున్న ది. మూల ప్రకృతి, మహత్తు, అహంకారము, ఏకాదశేంద్రియములు' (మనస్సు. వాక్కు, పాణి, పాదము , పాయుః , ఈ పస్థము, త్వ్క, కుస్సు, ఆము, . .

·-38 se 12 - హి ఆ మూమ్, D * ప్రాగృతా విభాగో2 స్త్రీతి కేటదాచార్యా) ఇబత న్మా సహభుత్వ సాత్వికా కాహంకారొ' పాహన డ్రశ్యత్వాద ప్రాకృతేంద్రియలక్షణం పున శ్చేంద్రియం ద్వివిధం నేంద్రియు మం కర్మేంద్రయమిని. జ్ఞానప్రసరణ శ క్షమింగ్రియం జా నేడియం తత్ షాఢా మనో చిత్రాది భేదాత్ , ఆశు సత్త్వ సతి పంచవిష యు సాధాునే 'ద్రి ముత్వం స్మృతిక రి నేల గ్రి యత్వముత్యా ప్రాకృత మనోల క్షణం తెచ్చహృత దేశి మాత్రాజి ప్లా నం ఇంద్రియాంతి రాణామపి హృ దేశ ఏఏ కండో స్థానం స్థానా న్త గే వ్వపి యధాసంభవం వృతిశ్చ ర్మన్ పీ *త్రి భూయ సౌవృత్తి. మన ఏ వ్యాతః కిరణం సంకల్పాధ్యవ సోయాదయ స్తద్వ్యాపార భేదో దేవ బాయన సతి సాంతఃకరణ వైవిధ్యం (శబ్దాదిపంచకం) శబూలై గ్ర హణశ క్షమింద్రి యం ప్రాకృతిశ్రోత్రం తెస్మనుష్యాదీనాం కి ణః శిష్కు పచ్ఛిన్న వృ . ద్విజస్వనాం నయన ను సవృతం త్వగాదీనా మపీ,ద్రియూ జి.నా.. ఘో) - ) ప చ తన్మాత్రములు, ( 3 కాశ , వాయు, తేనో, జల, పృధి నీ తన్మాత బులు) పం: భూతములు, (సృధ, అప్పు, తేజము, వాయువు ఆకాశము ) (1, 1, 1, 11, 5, 5, = 21 ) . నివయవము ఇట్లు ఒక్కటియను త్రిగుణంబునకు సోనా కోరంబగు ప్రపంచరూప 3బున ప రిణామంబును ఏ ; మగు మృత్పించయు ఘటళ రావాది పాపముగ 23 మించుట వంటి ని గారు, ఆట్టి పరిణామము సొయవము మృత్పిండము నగువ లె ప్రకృతియంగు సంధింపగాలను, ఆనయ వాతం , మైన యవయవిరుగు త్రిగుణ్య ము ఆంగీ: రింప 23దు గావున 'నా నావ నువబులు (పరిణామవా "మ) నా నాకా ర బులు గ బరిణమిం చుటయు తటస్థ ను గావ .. కావున నేకో పొదానవాదము స మ" జసమైనది కొరు. మరియు నిది సము వైపణ్యమే యొప్పుచున్న S. ల్పము ₹వము నవల - బిం చి యస్యక్తము, ఆ కులము విభ క్తితమము, ఆవిధ క్తతమము అను పేర ప్రకృతి నాలుగు విధంబులుగ వ్య సహరింప బడుచున్నది. మూలమృతి నునది బీజస్థానీ చుము మహత్తత్వ మంకుర స్థానీ చుము, ఆంజవిధ క్తతమం బను వది భూ తల నిహిత 'ఓఒతుల్యము. విబి క్తతమంబు మృన్తు నుండి బయలు వెజిలిన బీజళుల్యము, ఆక,రము సలిల సంసృష్ట మ<టచే నాదం) = 3; లావయవంబులు X Bగిన బీజతుల్య అంగును స్వ ·ష, చద శో -35 ధ్యా మg. యం గృహ్యతే * , పూర్పోక్తో శ్రీల కు శబ్దమూత్ర పదనే మాత్స్పర్శ తూ త్ర ఏ న్యాసేన లక్షణమూహం తత్ర త్వగాశ్రయః కృత్స, 0వపు. ప్రవేశ భేదేన స్పకోషలం భ - కమ్యం నఖనంత కేశా గీషు స్పర్శాను పలంజశ్చ ప్రాణమాద్య తారతమ్యా పపద్యతే యధాయోగ్యం వా య్వాని 3 చతుష్టయ సుయోగేన తెగా స్పర్శాదయ సంయు కనిష్ఠత యూ చక్షు రాదీనా మాక్రనూ నయన గోళక తాలు నాసో.. త గజూనాం నాసా హను ఇతి సాణిఘాణయో రేక మేవా ఉస్థానముచ్య తే. జంగమశకీ రే ష్వేన ప్రాయన్కో-యమింద్రియ ప్రదేశ నియమః. చక్రుషా వాయువ్యతిరి క్షభూత చతుష్టయం తథేన గృహ్య తే. రూపొగ యో2పి స్పర్శానివత్ . జిష్వ ఘ్రాణాభ్యా చౌ క్రమాత్స, యు నిష్ఠత గూ గృ హ్యే తే, త దేశం మనస్స్పర్శన లో చవాని ! " న్యాంశ్య 177హ కాణి ఆతజిహ్వా మ్రోణాస్య వ్యంగా హకాణి స గ్వేషా మపీ, గ్రియాగా త తత్కాలాది విశిష్ట వస్తు గ్రాహ తు రసగం ము. అవ్యక్తమును న (యెండిన) బీజ శుల్యము. ఇట్లనుటవలన గ ణ క్రయ వైషమ్య మున క నంతన పూర్వావస్థయగు గుణసామ్య మే యవ్య క్తము (ఆయవస్థ యందు గు? 'సామ్యంబును అస్ఫుటంజయి యొప్పును) ఆనియు, ఈయవ్యక్త మే చేకన గర్భసమష్టి రూప పై యక్షురశబ్దవాచ్యంబగు, ననియు ఆక్షు రాద్యవస్థా ప్రాప్త్యా న్ముఖ్య విశిష్టం బగు తమంబ విభక్తితమంబనియు తదౌన్ముఖ్య రహితంబగు తమంబ విభ క్తతమంజని యు తెలియుచున్న ది. (తమంబనిన చిదర్భంబును తెలియ గాని సూళ్ము ద్రన్యమునకు పేరని వ్యవహారము.) ఇచ్యుది సలిల విలీన లవణంబును చంద్ర కొంతమందలి ళ లిలం బును షూర్య కాంతమందలి వహ్ని యుసుం బోలె సర్వజ్ఞుఁడగు పరమాత్మ చేత నే తెలి యడగియున్నది. "క"వున 'ఆవ్యక్తమ్మ రేలీ ను తే అక్షరం తమసీ లీయ తే, తమసః ప రేదేవ ఏకీభ నలి) అను మొదలగు శ్రుతులచే సలిల విలీన లవణ న్యాయంబుగ నవి భక్తతమంబు ప్రకృతి కాదిమరూపము, అందుండి విభ క్తతమము, దానినుండియకర ము, అక్షరమునుఁడి యవ్యక్తము ఆయవ్యక్తమునుండి మహత్తత్వంబును గలుగు చు న్నదని తాత్పర్యము. "ర త్వావస్థను ఆగ్యవహిత పూ గ్వావస్థా విశిష్టమగు గవ్యము త్రికులు ·ర స . హితా యామ్. JX కత్వాష్ట్రవ్యాద్రవ్య గ్రాహకత్వమే వ వ వా. తతః కర్మేంద్రియం, ఉచ్ఛా రణాదిష్వస్య లేను క్రియా హేతుత్వం తల్లక్షణం. తత్పంచధా. వాగాది భేదాత్ . పోచ్చారణ కరణమింద్రియ | వాక్ , తచ్చ హృత్కంఠ జిహ్వా మూల తాలు దంభస్థ నాసా మూర్ధరూప స్థానాష్టక వృత్తి (అష్టా స్థానాని నడ్డా నామురః కంఠ శ్శిర స్తధా, జీహ్వా మూలం చ దంతాశ్చి నాసికోస్టా చ తాలు చ శీకా 18 శ్లో) శుకాదీవ్యతిరిక్తవీహంగాదీ తత్త్వదృష్ట సంస్థానాది సహ కారివిరహాగ వణోచ్చారణాశక్తిః , కాదీనామపి కించి త్తద్వైషమ్యాచుచ్చారణ నైషమ్య • శిల్పకరణమిం ద్రియం పొణిః. స చ మనుష్యాదీనా మంగుళ్యాది వృత్తి. వారణాదీ నాం నాసావృత్తి:. నను కౌలు పాదాభి రప్యభ్యాస పాటవాన్మొక్తిక గ్రధన లిపి కరణాది శిల్పదర్శనా త్తత్రాపి త్వృత్తిరాసేయ సత్యం మాత్రయా వృత్తిర స్త్యేవ విరోధాభాగదేశ భేధేచే ఇంద్రి యాంతర నాం శు ద్రవ్యము మహత్తు (మహాక్) ఆవబడుచున్నది. ఈమహత్తు సొత్త్విక రాజస తామ స భేదంబుల చే మూడువిధంబులగు చున్న గి, ఒక్కొక యహం కారమందును గుణత్ర యమే నిబిడ మైయున్నను ఆయాగుణగతంబగు నుద్భవశక్తి వి శేషంబువలనను ఆయా గుణముల యొక్క ప్రచు రాంశ భేదంబువలనను సాత్త్వికాధి వ్యప దేశ ముపపన్న మగుచున్నది. ఇంద్రియ త్వావస్థక వ్యవహిత పూర్వావ స్థావిశిష్ట త్రిగుణద్రవ్యము అహంకారమవబడును. ఇదియుమూత్తువ లె నే సాత్త్వికాది భేదంబులచే త్రివిడంబగు ను. అందు సాత్త్వికాహంకారంబునుండి యిం యింద్రియములును, తామ సౌహంకారం బునుండి తన్మాత్రలును గలుగుచున్నవి. రాజసాహంకారము భయంబున కనుగా హకంబగును. ప్రాణాగులలో నన్యతమ మై హృత్కంఠచడురాది ప్రదేశవి శేషావ చ్ఛిన్న వ్యాపారము చే తత్తత్కార్య వి శేషమునందు సమర్థ మైన ద్రవ్యమును యింద్రి యమ ని యనదగును. ప్రాకృతేంద్రియమనియు నప్రాకృతేంద్రియమనియు నింద్రి యము ద్వివిధము శుద్ధ స్వశు సత్త్వయోగంబుచే నీవి భాగము చేయబడినది. (ఆవ్యక్త మహదహం కారాదులందును యిట్టి విభాగము కలదని మన మతిము గల దు.) శబ్దత న్మాత్ర సహభ వత్వము, సాత్త్వికాహం కారోపాదాన ద్రవ్యత్వము నను నిడి ప్రాకృతేంద్రియలక్షణము, మరియు ప్రకారాంతరము చే నీయి • ద్రియమును జ్ఞా ·పం చ ద శో __ ధ్యాయ :. 332 m గ్యా పేదే శే ఎస్థానాదేశికులు స్స్ఫర్శనాతొ దర్శనాదితి. సంచార కా రణమింద్రియం పాదః స చ మనుష్యా దీనాం చరణాది వృత్తి.. భుజగ పతగాదీనాంతూర : పరివృత్తి:, పాదాత్కర్మేంద్రియా' దిత్యవయ వ విశేష లక్షణా స సర్వేషామపి మపి జతూనా మే కాద శేంద్రియ వత్త్వేన సా WAద్రియ ని షేధా యోగాత్. తెస్య చ తత్త త్సంస్థానాది సహకా "రేణ స్థలజలగగ నాది సంచార హేతుతా. విహగాది పరకాయప్రవేశ 2 స్వయ వ్యతి రేకదర్శనాత్ :- మలాచి త్యాగకరణ మి”ద్రియం పాయు, స చ తత్తదవయవ వృత్తి: విహంగ విశేషాణాం తు ముఖాభివృత్తి.. యధా న్యాయత త్వే. యధా వామాంథాళాదీ నామా స్యేన విణ్మత్రోత్సర్గ' ఇతి. ఆనందవి శేషకరణ మింద్రియము పవస్థ . స చ మే హనాది వృత్తి.. సిద్ధమ్మి “మింగ్రినూణి ది శైశం చ పంచ చేంద్రియగోచరా!' ఇత్యా ది ప్రసూతై రి-ద్రియాణా మే కాదశ సంఖ్యావత్వం వ్యదచ్ఛిగ్య తే : ఏవ మేషా మే వై తొవ లౌ మే వైవం ధిక సంఖ్యా స్వభావానామేవాగమే మనసున వాదము పంచవిషయ నేంద్రియము, కర్మేంద్రియము నని రెండు తెరంగులుగ విభజించుచున్నారు. జ్ఞాన ప్రసరణశ క్త మగునది జ్ఞానేంద్రియము, ఇ*మనస్సు, శ్రోత్రము, త్వచము, చక్షు స్సు, రసనము, ఋణము అని యారువిధంబులయి యున్నది. (మనసునకు జ్ఞాన ద్వారంబున నే సర్వ హేతుత్వము సిద్ధించు గావున సర్వప్రవృత్తులును , మనః పూర్వకంబులు గావున కర్మేంద్రియంబను సొంఖ్యుల సరియైనది కాదు. ఆశుద్ధ సత్త్వమయి సాధారణేంద్రియత్వము స్మృతి కరణేంద్రియత్వమునను నిది. ప్రాకృత మనోలక్షణము. ఇయ్యది హృత్ప్రదేశ మాత్రాధిష్ఠాన మై యున్నది, ఇంద్రియాంతరంబులకును నీహృదయప్రదేశ మే కంద స్థానమై యొప్పుచున్నను ఆయాహినాంతరముల యందును యధాసంభవముగ నవస్టా సముగలిగి యున్నది. ఆత్మసగూడ నాప్రదేశమందే విశేషవృత్తి) లిగియున్నది. ఇట్టి మనం బే యంతఃకరణం బనంబడును. , సంకల్పము, ఆధ్యవసాయము, మొదలగు నవియు నామనసునందే వ్యాపార భేదంబుచే గల్గు గున్నందువలన 'నాయంతః కరణము 31 ·333 ఆ నన్ద స ం హి తా యామ్. నైన సిద్ధత్వాత్సాగత వై శేషిక చార్వాక ప్రభృతీరాం శ్రీంద్రియ వు రు సేంద్రియాధికల్పనం కర్మేంద్రియ పరిత్యాగం, ఏ కేంద్రియ వాదః ఆ తాపి త్వగింద్రియైక స్వీకా కాం., శరీర స్యైవేంద్రియత్వం కి ర్మేంద్రియ గాం శరీదత్పత్తి వినాశ యోరుత్పత్తి వినాశౌ, మనోవిభుత్వ నిత్యత్వ తై జసత్త్వ నిర్మనస్క త్వాదీని రాదసాహం కార జన్యశ్వ. భౌతిక త్వాధీ స్యన్యాన్యపి. ప్రలపి తాన్య నాదరణీయాని యుక్తి బాధాదయశ్చ యథా సుభివ మున్నేయా ఇతి. అధ తన్మాత్రాది సృష్టి:. భూ ఆ నామవ్య సహిత సూట్మెవ స్థా విశిష్టం ద్రవ్య) తన్మాత్రం, దధిరూపే • 'పరిణము మానస్య పయని మధ్యమాపస్థావ ద్భూలేరూ పేణ పరిణమమానస్య ద్రవ్య స్య తతః పూ ర్వా చినవ తన్మాత్రా తద్విశిష్ట మపి (వ్య తన్మాత్రం తదేవ భూగోపాదాన మితి న శ ఖాదిగుణమాత్రాద్భూత సృష్టి, విశిష్ట ది విషయాధికరణం భూ 30. అత్రాపి ప్రాకృతా ప్రాకృతవి వేళ : ప్వూ వత్, తన్మాత్రాణి చ భూతాని చ ప్రత్యేకం పుచథా. శబళ న్మాత్రా శబా విభిన్న మైనదనుట సరియైనది కాదు. శబ్దతత్ర గ్రహణశక్తమగు నింద్రియము ప్రాకృ తోత్రంబనంబడు నియ్యది మను ష్యాగులకు కర్ణకుహరావ చ్ఛిన్న వృత్తియు ద్విర ససం బులకు నయ సవృత్తియు నై యన్న దీ'త్వ గాదీ 3 ద్రియ చతుష్కంబునకును పూర్వోక్త శ్రోతలక్షణమందు 'శబ్దరూత్ర ' యనుపదమునకు క్రమంబుగ స్పర్శమాత్ర' యనుపదంబు సనువుపరచి లక్షణము యెకుంగ దగినది. అంగును శరీరమంత రు త్వగింద్రియాశ్రయం బగుచున్న ది, ప్రవేశ, భేదంబుచే సయన గోశ కాదుల ముందును పొదతలమందును స్ప పలంభ తారతమ్యంబును నఖదంత శాదులయందు స్పర్శాను పలంభంబును ప్రాణవాప్త్యల్పత్వ భూయ స్త్వ కృతంబగు తారతమ్యంబువలన సిద్ధించు చున్న ది. యధా యోగ్యంబుగ వాయ్వది చతుష్టయంబు సంయోగ సంబంధము చేతను 'స్ప్ళ దులు సంయుక్త నిష్ఠంబుగ ను నాత్వగింద్రియము వలన గ్రహింపబడు చున్నది. ఇక్షురా దీంద్రియ త్రితయంబుసకు గ్రమంబుగ నయన గోళకంబును తాలం వు"30ను "నా నీకంబు ను స్థాసంబులు వార ణంబులకు నా సికంబు కరం (తొండము) బగుటచే జంఘాణం ·ప • చ ద శో 2 ధ్యాయః, 35 కాళాది భే వాత్ . తత్ర తామసాహం కారా కాశ యో గ్మధ్యమావతే విశిష్ట గ్రవ్య, శబ్ద తన్మాత్రం ఏవము తో త్తకలిన్మాత్రేష్వపి తత్త ద్భూ శర్వ మ మధ్య మూవూ విశిష్టత్వ, అవిశిష్టత త్త గుణాశ్రయత్వం లేద్భూతో పాదానత్వం చ లక్షణ మూహ్య 3. ఆస్పర్శ త్వేసతి విశిష్ట శబాధాత్వ శ్రో ట్రాప్యాయకత్వ, చాకాశ లక్షణం. అయం చావకా * దా దినోపకరోతీతి శాస్త్రసిద్ధ త్వా దభ్యు వేశ్యం ప్రత్యక్ష శ్చాయ మా కాశ! యదోస్మిలవం చక్షుష సచివా కాళే యమితి ప్రతీ 3:. ఆగమపశా దేహకాశే శబ్దమభ్యుపయంతి వృద్ధాః. ఆకాశాత్స ఎర్శి త న్మాత్రం' తతో వాయు, విశిష్ట స్పృశణవ త్వే సతి రూపశూన్యత్వం స్మచాది స్పర్శన్ కే-ద్రియగ్రాహ్యద్రవ్యశ్వమనుస్టాళీ స్పర్శ విశిష్ట శ్వే సతి గంధకూ ్యశ్వ మిత్యాది తల్లక్షుణ). తెస్య చ యోస్స్వభాష' ద్వా అగృష్టాత్మ కేశ్వర సంకల్పాద్వా స్వోర సిక, తిర్యక్ర.సావణం, పా ధిక వాది ద్ర వ్యేణ కొయ్వంత రేణ నాభి ఘాతు శాద మహోర్ధ్వగ మనాదయః, తే చ దూర సేన తృణగజ్జు ప్రభృతీనాం. భ్రమశోర్ధ్వ గ రూపాదులును గ్ర హింప బుల గెంటికిలీ కరం బే యధి ప్లానమై యున్నది. ప్రాయికంబుగ నీ విధంబుగ నిండి ఈ ప్రదేశ నియమము జంగమ శరీగములయందే గాన వచ్చు చున్నది. వాయు వ్యతి మన స్పష్టమును ఇటే సంయోగ సం॥ంధముచే తెలియబడుచున్న ఏ. స్పశాదులం బోల సంయుక్త నిష్ఠంబులుగ బడుచున్నవి. ఇట్లే జిహ్వా ఘోణంబులచే రసగంధంబులును సంయుక్త నిష్ఠంబులుగ నే ఈ హింపబకు చున్నవి. ఈ తీరుగ మనస్స్ఫర్శన లోచనంబులు గ్రవ్యాద్రవ్యోభయ గ్రాహకంబులును, శ్నోత్రజిహ్వా ఘాతంబులు స్రవ్యమాత) గ్రాహకంబుల ను అగుచున్న వి. సర్వేంద్రియంబులకును తత్తత్కాలోని విశిష్ట వస్తు గ్రాహకం బను నది సర్వవిధ ప్రత్యక్ష విషయం బుటం జేసీ ద్రవ్యాద్రవ్యోధయ గ్రాహకత్వంలు నే ప్పీనను సెస్పన చ్చును. ఈ విధంబు జు నేంద్రియ స్వరూపము వివరించబడినది. కళ్మేంద్రియంబనిన; —చ్చారణాది కూపముకు సస్యతమత్రనూ హేదుశ్వము ·రం ఆ నన్ద స " హితాయామ్, ణ మనాదిభి రను మే యాః. తత్ర త్యేన స్పర్శన గ్రాహ్యః. ఏ తేన నాయో ర్నా నాత్వ మపి సిద్ధ్యతి. అస్య చ స్వతః పాద్ వాప్యోపరో ధే స? స్తంభః, 'భ స్త్రీ కాంతర్గత వాయ్వాదౌ హి తథాదృశ్య తే. తస్య చ సలి లాతషకుసుమాదియో చగాచ్ఛీతో సౌర ఛారోషః. తధా చాస్వయవ్యతి రేకౌ సలిలాది సంససతి వాయా శ్రీశ స్పర్శా 5 ప్రశ్యయః, తది భావే నే త్యనుభవాత్ . (దురూహాం వస్తుశ క్తిమవలం బ్యేవ స్వభావః ప్రభావ శ్చ భవర్భ రాల రాయు ర్వేదాచార్యై రేవ క్వచిత్క ్వచి దుంగ భి స్వనాదా వుఫవణ్య మాన త్వా ( స్వ.స్థీస్సమానై స్సర్వేషాం విషరీ శ్వైపర్య య' ఇతి న్యాయా ద్వాయుళ్ళీ - ఇతి వాగో పిసిర స్య తే) స చ ల్వెగింది యాప్యాయ నేన ప్రాణశరీర విషయాన్మగా చోపక రోతి. తత్ర శరీర ధా రణాది హేతు ర్వాయువి శేష ఏవప్రాణ సంజ్ఞః స ఏవ వ్యాసార భేదా త్పంచధా డశధా చోచ్య తే. తధా న వాయుక్రియే పృధగుప దేశాత్ | 4 పంచవృత్తిర్మకోవడ్వ్య పదిశ్యతే. .ఇది సూత్రాకార ఆ" (అయుమా కర్మేంద్రియ లక్షణము. ఇచ్యగి వాక్పాణి పొయూ పస్థలను పషలను పేంట యైదు విధంబు లయి యున్నది. వళోజుచ్చారణ కరణంబగు నింద్రియము వాగింద్రియము . ఇయ్యది హృదయము, కంఠము , జిహ్వాయూలము, తొలువులు, దంతములు, ఓష్ఠములు, నాసిక మూర్ఖము నను. నెనిమిది స్థానముల యందుండును. శుకొది వ్యరిక్తములగు విహంగ ములకు తత్త దదృష్ట సంస్థానాదిక మ కు సహకారి విరహంబువలన కశ్లోచ్చారణమం దు శక్తి జనియింప జాలకున్నది. శుకొనలకును ఆ దృష్టనుందు స్వల్పమగు వైష మ్యము వలన సుచ్చారణ వైషమ్యము సహజమై యున్నది. శిల్పకరణను గు నింది.రు ము పొణీంద్రియము. ఇచ్య ది మను స్యా యులకు ఆంగుళ్యాగి వృత్తియు వారణాగులకు నాసి కొవృత్తియు సగుచున్నది, తాలు పొదాముల చే యభ్యాసపాటవంబు వలస మా క్తిక బాధన లిపికరణాది శిల్పంబులు చేయు జాలుటచే అయాస్థలముల యంగును పాణీంద్రియము యొక్క ప్రసరణము వంగీక రించుటచే తంద్రియ "వృత్తియ ముఖ్య ముగ నంగీకరింప బడుచున్నది. అధిష్టాన భేదము ప్రతి నియత మై యుండుటం జేసి ఆ దేంద్రియాధ్యధి స్థాన మంగు పాణీ చిరు ప్రసరణము ప్రదేశ భేదముచే యంగీక రింప బడుటకు సంశయ ముండ జాలదు. నరునగోళక ఆసనాదుల ముందు త్వగింద్రియ స ·- ధ్యా న్యా మ !. రం ధ: 42: ప్రాణస్సమ యః స క ప య : 2 డ షధం. ఇ3 శ్రుతి జలా ద్వాయుః ప్రాణ ఇతి న సంపతి. ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాదిషు ప్రొ వాయు క్రియాప్రాణ ఇత్యపి న సభాపతి. పృథగ: దేత్ . ( ఏజెన్మాజాయ తే ప్రాణో మసస్సర్వేంద్రియాణి - ఖం వాయు • 2 8 య్వ పేపీయూ ప్రాణస్య పృధిగుస దేశాత్ . ఇత్యా"్యస్య . కామసంక ల్పో విచికి ఆ', శ్రద్ధా ధా ధృతిర ధృతి హీర్ఫీ, కాని శ్వేతన్సార్వ మన ఏవేతి యధా కామాది వృత్తి భే దేపి న శామాడకం మన సస్త శ్యాంతరం తధా ప్రాణావ్యానో 2 పాన ఉదానస్సగ స ఇ శ్యేత్సా ర్వం ప్రాణీస వే' వచి నాగ నానాద యోపి.ప్రాణ స్యైన వృత్తివి శేషా' ఇత్యేశ్యస్య చ గ్రష్టవ్య..) స చ ప్రాణాపానవ్యానోదాన సమాన భేదా పంచదా. నాగచూత్మకృకర చేను ఆ ధనం మా ్య దై: పు డ్రశధా. ప్రాణశెబ్బ తు (4 ధామా • సాధారణ, వాంశజ్ఞషత్ న్యతో ఏ శేషత్చ నిష్పన్నో ... అస్య శక లేద్రియ ధ్యాక తన శ్రుతి స్కి, తధా ఛందోగ వాజస చేయ * శ్రు 9: ( యస్మిన్ను ఆ సామా ద్భావము కనుబడు చుంటచే వాస్తవ దృష్టి చే నింద్రియాంతరముచే వ్యాప్తమగు గే శంబున నింద్రియాంతరస సద్భావంబుల వంబును అవిరుడమే యగుచున్నది. సంచారణ కారణంబగు నింద్రియము పొడేంద్రియము. ఇశ్యం మనుష్యగల కు చరణాది వృత్తియు భుజగపత గాగలకు ఉరికి పగివృత్తియు అనుచున్నది. అట్టి సొగేంది మున కాయాగం. నాగ్ సహకారంబువలవ స్తలజుల గగ నాది సం చార హేతుత్వము సిద్ధిం చు చున్నది. మనుష్యశరీగ మందలి పాడేంద్రమున కాకా శ సంచరణ ముందు సామర్థ్యము లేకుండుటయు విహ గాది పరకాయ ప్రవేశంబు జేసి నపు డాయాత్మకే తన పొదేంద్రియమున కట్టి యా కాళ సంగణ సామర్ల లు గాలు గుటయను నన్వయ వ్యతి రేక దృష్టాంతములచే నీ గుద్దను స్థిరపరుప బడుచున్న 8. మలాది త్యాగకరణమగు నింది యము పొదువు, ఇ ఇమ్యుని సంగగా సువయవ గును. వామాంధారము ? ) 'మొదలగు పక్షుల కిది ముఖప్రదేశ వృత్తియై యున్నది. ఆనంద విశేషక రణమగు ని ముసుకు సం బడ ను. ఇచ్యుది మేహా 4 * వృత్తియ ( ·ఆ నద్ద స • హ • or మ్, మహేంగు 13 4) ఇవగ్ , శరీ, పొప్మిమివ గృశ్యత ' ఇత్యాది ఏసల జగమ శిరీ కేష్విన స్థావర రీ రేష్వపి సో స్యే మూలనిషి కసకలదోహళ సాధిక విధా తూ కామభ్యా దానితో . సఖ 103 5 ముక్తిగా దీవామపి మంగ ప్రాణ శ్రమ త్వము మ పి. ఆ స్యైవ రేచక పూరక కు భక్ష కూష, నియఘున మ యాగే చతు మంగ ,, - యోస్య సన శరీగో పాదాన భూ , వాము.. తన పొ పొదాన్య, నా చు రేషు మాగుతావి శరీ 9. విషయ్వ, చండవా కాళప్ప పవన్నాము. ) తస్మా న్యాయో గూష్మ 1. తత సేజః. ఉష్ణ స్పగృహ్వ స్వరకూ సంత్వానిక, చ లేజోలు , తచ్చ కాళ్ళకుగా ప్యాయకం .. ఆ) కానిసరి $"చనా ం అం దినవి శేషాది శూర్యానాం తిమి *s వీరి క విష ప్రత్యయో 357) : నే ప్రభూ కూపనూహ్యయ కాతిరిక్తం తదవశ్యా పేక్షితం. వై శ్వాస రాధ్యాత్మినా చ తకుప కౌర:. నై శ్వాత గో నామ శరీరాంతర్వ సాగాదీ సంయోగా - శిశా సీతపా కొది హేతు స్తేజోవి శేషః. 7 15 త్వది తే సస్తే రచు రేఖ దహనప నాది శరీ రే వృక్షం. . నా వీపు, బయున్నది. ఇట్లు జా నే ది) రు : ర్మే దీ) యములను దీ) ను :ర్మే ది) నుములను నాశపరచుటచే స్త్రీంచిన పుకు సేది ) చు కల్పనఁ బును ఇవియే యను నవ ధారణ బుచే . 2 ర్మే ది) య పరిత్యాగంబును యీశ్వభావంబు * లవనుటచే 8 85: మకా, 'ప్పల్ ని నాశిత్యా గును నిగి సింపుకు చున్నవి. ఇట్లే - మంబు చే ఏకే దియ - సము, త్వగించి) ను స్వీకారము, 2 రీగింది న జానము, మనోని భుత్వ నిత్యశ్వ సైజపుత్వం నిన శ్వాది వావంబును, రాజసాహాం కొర జన్యత్వ చౌతిక త్యాగి వారంబును న బులు, యుక్తి బాధావ్య శంబు = ధాసంభవమున శూహించు కొనదగిన చి. ఇట్లు 2. 3) యంబులకు ఏకాదశి సంఖ్యావ త్త్వంబును, అధిక సంఖ్యా నిషేధంబును చేరుబడినది. . ఇవల తన్మాత్ర సృష్టి చన:- భూతంబుల క వ్యవహిత పూర్వావ స్థా , విశిష్ట 'శ్యను త గ్మాశ్రమనబడును. దధిరూపముగ బరితీ సొంగు క్షీరమునను మధ్యమానం 'యంబోలె భూత రూపంబుఁ బణమింప నున్న ఉత్యమునకు (అంతకు పూర్వపుది kు నొకానొక యుదస్థయే 'తంత్రం బనంచగ'. అట్టి గ వ స్థా విశిష్టమ కు దగ్యంబు తూ ·ద శో ధ్యా య .. ఆరు షు వ్యక్తం. విషయశ్వ, చంద్రికా శతస్రదా హుతవహాదిషు శత్రి హుతన హస్య జ్వలాత్మిక స్య దాహ్యగా శే నాశదర్శనాత్ పుష, కారణ మోప నిసా ఆ" డేకి దా నేక దీపొదళ్ళ నా " ను గాని, రూ. పం శుశికత్వా, సిద్ధ, త త చ ఛామగివ్యా భేదః భౌ శని : వీసా ఉ ని, దివ్యాన్యాది త్యాది , జ్యోతీ 'షి అకౌ ర్యాగీ చ, తత్ర తత్ సారు గ్రీ కాగ్యాణి క్షణిక త్వ స్థిరత్వాదీని యథా యోగ మున్నేయాని. వేదః పునస్మానూన్య. * స్వవిషం. ప్రభా ప్రభావా, శ్చేవి. ఆవరణసద సర్భావాఫీన సంకోచవి కాసో యభా వేగశ క్త్యస్థాన దేశాధిక దేశ కానీ తేజో ఏ శే ఎ: ప్రభా. సా చ ప్రభావద్భిస్స హెూ త్పర్య తే సహ చని: శ్య. న చైషా స్వత్రా దీపాఠ్యన్నదక్సిననయైన ప్రతీ వే.. త ద్విశిష్ట - 73 ప్రభావత్ , తచ్చ మణిన్యు ముణి దిపా బహుప్రకారం సామగ్రీ వి శేషా" స్వభావ భేదా నే జుస హషణ "షణ వృద్ధిపాక ప్రకాశాది జనక ్వ తారతమ్యం. తెస్య గోహితీ భాస్వరైక స్వభావ 'స్యా పి సలిలాది స. సః భే దాగ్వం నై చితో పలం 4 :. తస్మా శేజసో తన్మాత్ర మే యనబడుచున్నది. ఇట్టి దే భూతోపాదాన మగుటచే శబ్దాది గుణమాత్రం బుచే భూతసృష్టి గలుగునని చెప్పగూడదు . విశిష్టశ ఖైది విషయాధి కిరణంబగున 3 భూతమనబడును. అట్టి భూతంబులందును పూర్వము నంగు ద లె ప్రాకృతా ప్రాకృత విభాగ మెకుంగ దగినది. త్మ తన త్రములును భూతములును గూడ ప్రత్యేక మైన విధం బులగు చున్నవి. శబ్ద స్పర్శ, రూప రస తన్మాత్రంబులనియు ఆకాశ వాయ్వగ్ని జలభూ ములనియు వీని నామంబులు ఆంగు కౌమ సాహంకారాకాశంబులకు మధ్యమావ స్థా విశిష్ట ద్రవ్యరు శబ్దత న్మా తము ఇల్లేఉత్తత్తర తన్మాత్రములందును ఆయాభూత ద్వయ మధ్యమానస్థా విశిష్ట ద్రవ్యత్వము ఆవిశిష్ట తత్తరు ణాశ్రయత్వము తత్తద్భూ తోపాదానత్వము నసునివి ఆయాత న్మా తల లక్ష్మణంబుగ నేరుంగ దగినది. స్పర్శ శూన్యమై విశిష్ట శబ్దాధారమును శ్రోత్రాప్యాయము నయినది యాకా వ కౌశ దానామలచే నిది యుప : రించును. చక్షువుల దెరచి చూచినంతట నే . ఇది యాకాశంబను ప్రతీతి గలుగు చుండుటచే నీయా కాళము ప్రత్యక్ష సిద్ధము, T : శము ·అ న ద్ద స • హి తా యా మ్. రిస తన్మాత్రం లేస్మాదాపః. శీతాస్పర్శవ త్త్వ నిగ్గంధ త్వే సతి విశిష్టర స వ శ్యమి త్యది తల్లక్షణం, తానాం శుక్ల మధుర శ్రీత తైక స్వభావానా మాశ్రమ సంసర్గ భేదాద్రూషర సస్పర్శ వై చి శ్యా గోవ?. స్వాభావిక మాసాంధ్రవ్వ ఆ వ్యేష్వపి కగ కారిషూశస్టంభన శాతా, శిన్యం సౌరసూష్యా రునాదినో ఏక ర్య తే. శరీర శ్యమూసాము ష్ప్రచు రేషు వరుణ గోక శకీ రేషు స్పష్టం విషయత్వం సరీత్సముద్రానిషు, 'భ్యో 2 కో, గంధతన్మాత్రం. తతః విశిష్ట రసవ త్వే సని విశిష్ట స్పణ న్వమి త్యాగి తెల్లకణం • ప్రధ మ సుభి మధుర కృష్ణానుస్లా శీతస్సు నాణ జాతాత 2 నుద్దేశీ తత్వం సర్వదానువృత్తం తేజసలిల స్ప్ఛ పాఠ్యన్వయన్యతి గే కా పృసౌవీ ష గంధన వంబువలన నేమి 5 ప్రమాణంబుచే - కాశమంను శబ్దముంగీక రించ బడు ఎన్నది. ఆకాశమును - డి స్పృత న్మాత్రమును దానినండి వాయువును కలుగుచున్నవి. నిశిష్ట స్పర్శయుత మై రూపశూన్యంబును అస్మకాది స్పర్శను కేంద్రీయ గ్రాహ్య ప్రవ్యంబును అను పా శీత స్పర్శ విశిష్టమై గంధశూన్యంబును ఆనునిది వాయుల క్షణము. ఆవాయువువను స్వభా యదృష్టాత్మకంబ బగు నీశ్వశ సంకల్పంబు వలన నేమి తిర్యస్త్రసాని గము స్వారసిక మై యున్నది. పార్టీ నాది ద్రవ్యంబులచే గాని నాన్వంతరంబుచే గార X లి గెడి యభిఘాతంబువలన భ్రమణము ఊ్వగమనము మొదలగునవి తటస్థమగు చున్న షి. ఆయ్యవి తుణరజు ప్రకృతి పదార్థముల యొక్క భ్రమణార్ధ్వ గమనం బులచే చూస్తుడగు పురుషుని చే యనుమతింపదగియు సమీపస్థుకగుట చే స్పర్శ నంది యము చేత నే గ్రహింపదగియును ఉన్నవి. ఇందువలన వాయువువకు నా సొత్వంబు ను సిద్ధించు చున్నది. దీనికి పార్థి వాదుల చే యుపరోధము గలిగిన పుడు స్తంభనము గలుగు చున్నది. (ఒక గాతీతిత్తియంగున్న వాయువునం దిది వ్యక్తముగ దె యవ చ్చును) దీనికి మరియు సలిలాతప కుసుమాది యోగంబు గలన శీతోష్ణ సౌర భారోపం బు గలుగు చున్నది. (ఇట్లే సలిలాది సుసర్రమందు వాయువునందు. శీత స్పర్శంబును తవ భావమున న భావప్రత్యయంబును అన్వయవ్యతి రేక ములచే తెలియవచ్చుచున్న ది. కొందశాయు ర్వేద ప్రవర్తకులు నాయువునం దే శైత్యమాంవ్యంబులను జెప్పినను దుం ·న చ ద శో 2. ధ్యా య .. షాధిక ఏవైష్ణ్య వైశ్యపలంభః. కాస్ల్యం చాస్యాస్స్వతస్సిద్ధ యత్కృష్ణం అదన్న ' స్యే త్యాది శ్రుతేః, పాఠ భేదాత్తు విచిత్రవర్ణాజా తస్యాః కాపి సళిలతా పొడి యోగాత్క్వచినత్వపలం. భః మనో ఝణా ప్యాయనాదినా తన్యా ఉపకారః. సరిరత్వమస్యా మనుష్య తర్యమ్సోన రాదీషు వ్యక్తం విషయ షయత్వ, మృత్పషాణోషని తి యతే, మిరాదిషు. తమో గ్రవ్య, పావని ఆజాన లాది మ విషయ తాజ్ , స్పర్శానుపల భాద చోడ్య: శు ? ద్రనీలా, 17 5 2.్వవ ని ర్వాహ్యం ఆగమసిద్ధం చ తమసో డ్రవ్య త్వాదిక, మససుజుకో భగ నానితి తత్త్వాంతం వత్సృష్టి శ్రవణాత్ , నాసీ త్త మోజ్యోతికభూన్న చాస్య'దిలీ కార్యాం రై జ్యోతిషా చ సహ లయాభిధాత్ . ఉ ఉక్తం చ తత్త్వసాలకృష్ణ, తమో నామ " వ్య, బహళవికలం మేచక చ దుఖ స్వనాదుల ముందు దురూహంబ ల వస్తుశక్తి నవలంబించ వలసివచ్చుటచే వయ్య స్వభావము ప్రభావమునని యాయాయెడల వారల చేత నే అంగీకరింప బడుటచే నా వాదంబును సమంజస మైన కాము. ఇయ్యది త్వగింద్రియము నాప్యా యనము జేయు టచే ప్రాణశ రీర పిషం షదూత్మకంబు కంబుగ నుపకరించు చున్నది. అందును శరీర ధారణాది హేతువి శేషంబగునట్టిది ము నీవాయుని శేషం బే యగుచున్నది. ఇది ప్రాణమనంబరం గును. ఇట్లు వ్యాపార భేదంబు చే నిది యెకు విధంబులుగ ను పది విధంబులుగ ను విధ జింపబడు చున్నది. ప్రాణాపానవ్యానోదాన సమాసంబులనియు, వీనితో జేరి నాగ కూర్మ కృర దేవవత్త ధనంజయము అనియు పీని నామములు, ఈ ప్రాణశబ్దము యు సొమాన్యమందు వాయువి శేషమంమను గూడ వాడబడు చున్నది. జంగి మ శరీర మదువలె స్థావరశరీరములందు ప్రాణముగలదు. ఉడకి సేచనము సేయుట దోహద ము సేయుట మొదలగు పనులచే వృకొందు •ందుట వలన నీ ప్రకారము స్పష్టపడుచున్న ది నఖవంతరోమకిణాదుల యంగును మందప్రాణాశ్రయత్వ ముండియే యున్నది. (కిణ ము2 కాయ కొ చుట) ఈ వాయువునకే రేచక పూరక కుంభ కౌది విభేద: బులచే న పొంగయోగ మందలి ప్రాణాయామమువలన నియమనము విధింపబడుచున్నది. శరీ రోపా దాన భూతంబు శవాయువన్న నో యిట్టి ప్రాణవాయువుకంటే వ్యతిరిక్తమైనది, ₹2 ·అరణ ఆనన్ద స 3 హి తా మామ్. -- .: ప్రతీమ: కేనా" క్వచి పి న '27 ధశ్చ దిదృశే, అతః కలో సే, ఈ మి 30 న విడను తో నిరాలోకం చ: ప్రధ మతి హ ఆ వర్చన న , తి. సత్యం . న దేవం తుర్విశతి తర్వాని చి- తాని. ఆశ్మన ఆకాశ స్స భూతి: 7 తేజ్ . నృ నేశ్యాం ని సృష్టి స్యన దే శర సృష్టి ప్రతి క్షేపంగా, ప్రామాణిక త్వాం శేషేణ ఆత్పరిత్యాగో 'యోగాత్ - అనాగర్భగ వాళ" . నాం : "2. స్య ఏ విద్యత' ఇత్యా నా కాలస్య మాయ సృజ్య వాకం Mao ) వతాని తత్వాం ప్రధషుమీ స్వగ స్స్వసంక్ ల్పా దేవ తత్త వ్యహిత పూర్వపూర్వశ త్త్వశరీరక స్పృష్ట్వా వ్యపినా సోమకూప వ్యాకరణం సంకల్య తేజంతత్త్వాం వృధగ్యూ " 16 • 7 • • వ్యష్టి సృష్ట్య కే షగ స్పరస మిశ్ర దీనా ఇదియే ప్రాణ ణాత్మకంబు • రుతత్త్వమునంపలి యుపకరించుట యదగినది. యూపొదాసత్వంబు వారు ప్రాచుర్యం వలన మాకు తారి శరీరములందు కనడు నా. ఇక రీ - ఆత్మక మగు చూప కొగము . 2015 వాతి, తాళవృంత ఏవ నాగల యందు ఇషభుత్వముందు నీ ని ఏష మాత్మ మ 1 నుప కారు 23ని య గుంగునట. ఈ వాయువునుండి నూతన్మాత ను అందుండి తేజస్త్వత్త్వమును గలుగు చున్నది. ఈ స్పర్శపత్త్వము, భాస్వరి కూసవత్త్వము మొదలగునవి తేజస్తత్త్వలకు, ము. ఇయ్యటి లోక్చకువుల కొయ్య కి ము. దివాభీతాగి వ్యతిరిక్తలోచనంబులను ను అంజన వి శేషాగి శూన్యలోచనం?Vుకు తిమి రాద్యతిరిక్త విషయ ప్రత్యమూ త్పొ దవమునందు విశేషముహత్త్వ కలి? : టీము పూర్వోక్తలుగు నాప్యారు నముక ం - యన్యమైనట్టియు కొక్క తేజ పరము ,ఆ పేక్షితమును చున్నది. అద్దాని యం పరారంబును వేశ్యాని - - * * * యింప బడుచున్న . శరీరాంతర్వర్తి మ ప్రాధాన 037గము వలన స త న లను పొడి హేతువగు తేజోవి శేషము వైశ్వాసగం ? బడ మున్నగి. • రీం త్వ..బుకు మహసతప నాది తేజః ప్రచుర శరీరము అంగను నేను తను ఇంకా శత నా (వె. పు, హుతవహాద: లంయును చూ ·30 39 ఏ కో న వింశో2 ధ్యా అస్మా వినా విఖనసే కో విశేష స్తవాసమ. X X శ్రుతి స్మృతి పురా శ్లేషు కిం ప్రామాణ్యం వర ప్రభో, + ర జస్తం విఖనస పడం, “ తన కో విశేష హేతు స్తస్మిన్న స్మద పేక్షుయా 22దరాతిశయ ” ఇతి ప్రశ్న. అథ వా తస్మిక్ విఖవ సే కో విశేషా గుణః పాత్రతా నామ యయా త్వమాకృష్యసే తత్పక్షపాత ప్రభూత ప్రగ్ర హైరితి ప్రశ్నా 2 శయః, అగఘ ఇతి. అనఘ స్వ మేతాదృశం ప 4.పాతం వోడు. నాహణ సీత్య భిసంధిం సంచయతి, 34. అత్రా నమ ఇశ్యన వరం “ త్వయి తిష్ఠతి వేదానా ప్రవ వీరి పురస్స్వయ " మిత్య అయిన యెడల నీ యర్థము బాధింపబడుటయే గాక ప్ర రణమున కనౌచిక్యము దగులు 'చున్నది. కావున నౌచిత్యసం పావనమున కై పై యర్థము గ్రహింపదగును.) నిష్కల్మను హృదయుండవగునో దేవా ! ఆ నేక కాల బు తపంబును చాంద్రాయణాది మహావ్రతం బులను యి టెన్ని యో ధౌత స్మార్త ధర్మంబులను శ్రద్ధతో నాచరించి నీప్రసాదమున కయి యెదురుచూచు చున్నట్టి నీ కృపను మా పై బరుగ లవను దృఢవిశ్వాసముతో కాచియుంటివి, (నీయాజాగూపములగు శతిస్సృకులయందు 'కమైన ధర్మములను కాయ కేశాదుల బాటింపక యొనర్చు ను దాన నీరును గ్రహమును సంపాదింప బ్రయ త్నించు చున్నామనటం) ఇట్లు నిరంతరము నీయందోధారపడి, నీయాజ్ఞ పోజులలో మెలగుచున్న దేవతలము (ఉత్తమలోక వాసులమునుట) అగు మమ్ములను విడచి నీ వు మాయందుకంటె యధికముగ బ్రమ జెంచుట కావిఖన సునియందుగల విశేష పెట్టి యో నీకట్టి ప్రేమగలుగుట యం పెద్ది హేతువ గునో సంక్షేతముగ నింగకమారు - 2 పగోరుచున్నాము. మహా పురుషుల నామకీర్తనమును వినుటయందును జేయుటయందు ను మహాత్ములను తనివి దీరగదా ! (నీవ కారణముగ నిట్టియాదరమును గలిగియుంట చే పక్షు పాలివగుచున్నావని యసఘాయను బుద్ధిచే వ్యాజస్తుతి చేయబడు చున్నదని భావము.) ఓ దేవా ! శతిస్మృతి పురాముల నన్నిటిని సాంగముగ నుపన్యసించి యుప దేశి , చిన నీకళ్యాణ మూర్తి స్పచుముగ మాక మీదట ఆసన్న మై తత్త్వప్రసూ తియను వాక్కు నే మమ్ముల శాసింప నవ కాశము గలిగియుండ నోమహాత్మా ! క్లిష్టార్థం గంబు ·ఆగి స్థ స • హి ఆ సం హి తాయామ్, భగవానువాచ. ఆత్మా నై పుత్ర నామా 2 సీద్విషో ర్విశ్వకుటుంబినః " తత ర్థకం శ్లోకార్థం త్రుటిలేం స్యాత్. 6. ఉక్తం త్వా య " శ్రుతిస్మృతీ త్యాది యశవస్మాక , పరము పాలుభ ఇత్యవగచ్ఛామః, కిమస్మాకం త్వయి “ప్రవక్తా ఛందసా సాE " దితి ప్రతి పాదిత వైభవే వుకతి స్తి ప్రతి సామాశ్చ తత్త్వం ప్రతి పొదయతీ తస్యా వాచః పరం గ్రంధస్టా యా గహ ఆధాయా శుత్యా దేః కథం ప్రామాణ్యం '్వద్బోధా యసుగమమితి భగవదుక్తామాజ్ఞాం పూర్వాధ్యా యేరి తామేవ ప్రశంస ని శ్రుతీతి. నా2 స్మాకం గహనాయాం వేద రాశౌ తదుపబృంహణే ప్రమాణా, న్త రే వా తావా? విశ్వాసో యావా స్త్వద్వాచి సామోద స్మాసు ప్రకరణపరీకర ఉత్తాసమితి, శ్రుత్యాదీనాం వక్రాత ఏవ తద్రహస్య వేదీ హి స్వయ మేవ త్వమసంశ మ మేవమాళ్ల కిం త్వగభ్య నుజ్ఞయాః శ్రుతిసారథూపాయాః పరం. శ్రుతిస్మృత్యాదిభి ర్భాధస హై రితి' చ భావః. అత ఉ కమిదం భవత్యస్మాసు శ్రుస్మృత్యాదిషు న భగవత్సన్ని ధావర్ధ నిర్ణయాధికార “ స్వమేక స్పృశ మస్యా 2.స్య భే” త్రేతి పడ్వయం పరితృప్తి స్తథా పి భవచుపన్యాససారం సంక్షిప్య తదు త్ర, సర్వాతి శాయ ప్రమాణ మేక ముపన్యస్తుమభ్యర్థయస ఇత్యత్ర గూ థో సంధి - రy. భగవాక సమాధత్త రత్మా వా ఇతి. విశ్వకుటు బినో విష్ణోర్మమే నా 2 త్మా పుత్రనామా, యో-యం వి శేష ఖననా త్త త్త్వార్థ పరిచి స్తనా దాసీజాతస్య 2 న్వర్థ నామా విఖనా ఉచ్య తే, అన్వర్ధ సమత్వఖ్యాపనాయ హేతూపన్యాసః, మ మేత్యర్థాల్ల భ్యం వి శేష్యం. బులను బహ్వర్థంబులును దట స్థార్థంబులునగు శుత్యాదివచనములందు మాకు ప్రామా rg మెక్కుడుగ నెట్లుడయింప గలదు, నీవు తత్త్వమని దెలియపరచిన యంశము నే మేము శృతిలలామముగ నెంచి యాదగించుచున్నాము. (తేడను గణంబుగ నర్థాం తర యోజ నాసహంబులగు వానిని సంస్కరించి కొనుచు న్నామనుట.) పూర్వాధ్యా యోదితమగు నీ ప్రసంగమున కింతకును కొలికి ఫగాసవంటి యొక తీర్మానము సంక్షేప ముగ మా కుపదేశింపుమని భావము, 4. అంత నాపలుకులను విని భగవానుడును ·393 Ay ఏ కో న వి 0 / 2 ధ్యా య !! (విశేషఖన నాజ్యోయు విఖనా మునిసత్తమః.) కుండలీకృతం శ్లోకార్థ, కుత్ర చిన్న లభ్యతే. 14. యదా విఖనా మునిర్మమై నాత్మా జాత స్సంభూత స్తధైవ వ్యవహృత స్తదా తత్సూ త్రానుయాయి త్వేన తత్పుత్రా స్తచ్ఛిష్యాశ్చ జనా స్తత్తుల్య త్వేన తత్త్వ బుద్ధ్యా గృహ్యస్తే మ యే త్యాహ వైఖానసా ఇతి. నైఖానసా, విఖనస్సూత్ర క్తా _ష్టాదశ శారీర సంస్కార శాలి నః, ఔచిత్యాత్ . తేషా మేవ భగవతియతమ త్వేన సర్వా2 తిశాయి త్వో వషత్ భగవచ్చి శ్రీనివాసమఖీ 'దైర్దశవిధానాం హేతూనా ముషన్యాసస్త T2 నుసంధేయః తే వైఖానసా జొరసా! ఔర సేన మ మైన మానసాజ్జా తేన విఖనసా తుళ్యాి. విఖనస ఔరసత్వం " చాడ త్మా ఇత్య నేన సిద్ధం. దీక్ష్మి తాః పుచ రాత్రిణః, దత్తపుత్రా స్త తృదృశాః, దీక్షా యా యథా పంచరాత్రతంత్రా2 సాధారణ్యం తథా ఒస్మాభిః ప్రాగేవ ప్రపంచితం ద్రష్టవ్యం. అథ వాయం పారిభాషి, , వ్యవహాగః. దీ= తావత్ పంచ సంస్కార రూపా, త T2 వ్యయం S జగత్కుటుంబి యునగు శ్రీమహావిష్ణుండును, ఓ దేవతలారా ! నాయొక్క యాత్మయే ( నే నే) వి శేషముగ వేదా న్తత త్త మీమాంసయను ఖననము అనగా చింతనము చే * విఖనసు " డను పేరిట నొక్క దివ్యస్వరూప మావిర్భవించెనని చెప్పెను. ఇచ్చట “ విష్ణోః ' ' విశ్వకుటుంబినః " అను పదముల చే నొక విలక్షణమగు నర్థము బోధింప బడుచున్న ది. విశ్వవ్యాపన శీలుడను నర్ధమిచ్చు విష్ణుశబ్దముచే దాసు విశ్వవ్యాపి గనుక జుగమంతయు దా నెరుగని యంగము లేదు గనుక యప్రతిపత్తి విప్రతిపత్తన్యధా ప్రతి పత్తులు గలుగ నేరవనియు, జగత్కుటుంబియను పదముచే తనకు సమస్త ప్రాణికోటి యందును పుత్ర భావంబును వారల న పేక్షించి తన యందు పితృభావంబును వహించి యుండుటచే పక్షపాతిశం కావ కాశంబు లేదని యు నిట్టి సంపన్నుడగు గృహస్థున ప్రమేయమందు గాని యనృతము జెప్ప నవ కాళము లేదనియు తెల్ల మగుచున్న ది. My మరియు వైఖానసులందరును నా యారస పుత్రులుగను పంచ రాత్రులు దత్తపు 46 ·ఆ నన్ద స స్ట సం హీ "తొ యా 23, న వైఖానసా జొరసాశ్చ దత్తపు త్రాశ్చ దీక్షితాః. సం కేతితశ్శబ్లో రు . దత్తూకం కేన చిడ సహిష్ణునా శాస్త్రమర్యా దావాసనా 2 నభిజేర పండితుమ న్యేన " కస్య చిశ్వరుషస్య స్వకీయా నా మౌర సానాం కదా చిత్సతాం పుత్రాణాం పిలయ ఏవ డ త్తపు T2 పేతా తత్స్యకారా 2 వసం శ్చేతి. నిగుణ శేషు వా స్వకీ యేషు త్రేసు గుణనది తెరపుత్ర సంపాదనాయ దత్తపుత్రా 2 పేజీ తెల్స్వీకా రావసం శ్చేతి, తదే తాదృశానాం " వైఖానసా జొరసా ” ఇత్యాదీనాం వచనానాం బాధి తాండ్ర త్వేనా నా - పతా యట్వా సర్వేషామార సపుత్ర పరిభాషి తా నాం వైఖానసానాం విలయ శృశ్యశంక : పంచరా త్రిణాం దత్తపుత్రాణాం భగవతా స్వీకార ప్రసుగ ఇత్యాది తత్తుచ్ఛ. సాదృశ్యార్థస్యా - స్మశ్రీతి పాదిత స్య సార్వజనీన త్వేన సమాచీనత యో వపతే, కిం చ పుత్రహీనస్య తత్త్వన దత్తపుత్రే2 .పి పుత్రవళ శౌర సపు T- పేజా యా 2ధిక త్వే నా దరస్య సంభావ్యమాన ల్వే పి న త ప్రేమ సోషాధికం సత్పర మార్టేకరదతి వితుం ప్రభవతీతి బోధ్యం. న చ విఖనస ఆదరాతిశయ కారణస్య దేవైః పరిషృచ్ఛ్యమా నే కిమ 'నేన వైఖానసానా మౌర సర్వకధ నాదినా సంగతిరితి నాచ్యం. స్వ సుతవిఖనః ప్రణీత విఖనస్సూత్రానుష్ఠాత్మణా, తావతా సంబుధే నై తాదృశ మానాఒహణ త్వే కిము వక్తవ్యం సాదృగనతి స్వౌర సే ఏ ఖన సీత్యర్థస్య బిబోధయిషతత్వాత్ , కించ " పంచరాత్ర స్య కృత్స్న స్య శులుగను వైఖానస కులోడ్ఛవులును పంచ రాత్రశాస్త్ర దీక్షితులును కొనట్టి యితరు లగు దేవతలాది భూలోకమందు గల నాభక్తులందరును దాసులుగ నం 'నాచే యనుగ్ర హింపబడుచున్నారు. (ఇచ్చట కొంప రసూయాంథులును కాస్త్రమర్యా దాగంధ శూ న్యులునగు పండితంచున్యులు కుళంకలు జేయుదురు. పుత్రులు దత్త పుత్రులు అను రెండు పదములకు యధామ తార్థమును గల్పించి దానపదంబు దగిలిన ద్వితీయార్థమును విడ * పేపే విపరీతార్థము ననువుపరచి లోకములో పుత్రవంతు డగు నొక్క పురుషునకు వేరొకని పుత్రు 3 స్వీకారము జేసికొన దటస్థము గాజాలదనియు నట్టే వైఖానసుల చే ·ఏ కో న ని , శో _ ధ్యా 2 ధ్యా య , 3% 'దేవాదయశ్చ మగ్భక్తా ” దాసాశ్చా - న్యే మహేక లే. E4 కో నక్తా నారాయణస్స్వయ ” మితి ప్రశస్యమానస్య పంచరాత్రస్య “వై ఖాన సం పంచరాత్రేం విష్ణో ర్నేత్రద్వయం స్మృత ” మితి సమషఠితస్య చాపి సన్నిధానే తచ్ఛాస్త్ర నిష్ఠజనా పేషియా నైజాససశాస్త్రాను." తృషు నైలకు సుపాద నేత పరంపర మా విఖనస ఆచ రాశయస్య సిసాధయిషిత త్వాచ్చ. ఊ2 నున్మత్త: త్తః ప్రల పే ద్వైఖానసాస్స ర్వే వృ + వర్తమానా నత్తిష్యమాణాఛగవత ఉ సైవ సుజాతా ఇతి యది దం ప్రత్యక్ష వినుద్ధ, యద్వా పంచరాత్రిణ స్వీకృతాః పుత్రాస్స్వపి తృణ మానృణ్య సుపాక నా చేతి యది నమసుంభవి, తితో భగవా స్వము గ ధృత్వా దశ మే మాసే ప్రసూ తే తధా వుశకత్తా రు కి న్యాపి పుస్య పుత్రం నత్త హెూమాది నిర్వర్య స్వీములు తే, కో వాళ 22 చాగ్యో దత్త హెూమా మాది నిర్వర్త, చత్యాది తర్కాణామనశు రకుక్ష్మి ప్రలాప త్వేన తత్సమాహి తావుదా సామహే, శాస్త్రజా హీ బ్రున తే సర్వేపి భగవతః పుత్రా ఇతి, “ త్వం మాతా సర్వలోకానా, దేవ దేవో హరి: పితా, పితా2సి లోక స్య చరాచర స్య, " మాతా పితా యనతయ స్తనయా విభూతి ” రిత్యాగి. యధాజీవకో ట్యను క్రువి షేషు వ్య క్తివి శేషేషు బ్రహ్మ గుడొదిరూ షేణ తెర తమ భా వ ఆధికారిక స్సాంసారికో వా తెధా కర్మవి శేష భేదేన " బ్రాహ్మం , భగవానుడు పు శిశంతు మయినపుడు పంచరాత్రులను దత్త పుత్రులతోడి యవసరము X లుగ దనియు, పుత్రరహిత సకే అవ గా ఒకప్పుడు ఫుతులుగలి1 యాపుత్ర తులందరును విలయము జెడిన చో గాని రూతనికి వత్తపు త్రా పేశు గలుగ జాలదనియు నట్లేసక ల వైఖానసో చ్ఛేన: బున గాని పుచ రాతత్పత్తి కవ కాః ము లేదనియు నట్లు గానిచో తన యారసము త్రు » నికుణులై కూరకర్మ, పరాయణు లైనంతట తకై యాతడు గణవంతుడు వొక పుత్రుని మశోన్నతి కై స్వీకారము జేసికొను సనియు వైఖాన సులచే పుత్రవంతుడు భగవానున కట్టి పంచరాత్రహప : త్త పుతా షేయు సై సంజర్భము ననుసరించి యస్థ వ్యవ సాయియై ప్రపంచమున వైఖానసోచ్చేకను ·S ఆ నన్ద స ం హి తా యామ్. పుత్రా ఏవ పితుః పూజాం స్వభావాత్సం ప్రకుర్వతే యోనిశతం ప్రొ” ప్యే త్యాది పూర్వాధ్యాయో (యో కపత్ పుత్ర దత్తపుత్ర రూపం తారతమ్యం క్రమా' ద్వైఖానస వైఖాన సేతరపంచ రాత్రిషు సుక రాముపపద్య తే, కించో చ్యతే సమన ఘోర మేవ దేవాడయ ఇతి. ఇయం యోజనా, యే మద్భక్తి కా మయి భ క్తిభాజః, దేవాదయో బ్రహ్మేశా దయః, అన్యే చ యే భూలోకవాసినో మర్త్యాః, మహీతల ఇతి లోకా మౌరాణాముపలక్షణం, అత్ర యే నై ఖానసకు లే న బాతాః పంచరాత్ర శాస్త్రీణ వా నా పి దీక్షి, తాస్తే దాసా దాససగృశా: అస్యా స్తృతీ యక జ్యూయా ఉపన్యాసో 2-వ్యస్మదు కాథ కార్థ ఏన స్వర సతస్సంగచ్ఛ తేవి భక్తానాం త్రేధా విభాగ ఇతి. నా 2 వి సంభణీయ మేతద్వి ధేషు వచ నే షు యత్ప్రయః పఠ్యతే " యం సాధు నినీషతి, సాధు కర్మ కారయతి, అసాధు నినీపతి. అసాధు కర్మ కారయతి " " “యమేవైష వృణు తే తే వ లభ్యః, యో మేభ క్తస్స మే ప్రియః " " న క్షమామి కదా చ " నే త్యాది. న హ్యేతా వతా భగవత స్సర్వ చేతన సామ్య భంగాష త్తి.. "స్వ యం క్రీడక్ క్రీడయ?" క్రీడా ఘోరమను ప్రావిళ ” దిత్యాది ప్రమాణా నా జాగుకూ క త్వాత్. ప్రకృతమను సరామః. దేవారయ స్త్విశ్యపి పాఠ,, త₹2పి తుస్సముచ్చయార్థక. 24 పుత్రత్వావచ్ఛిన్నే 20 కారి భేదేన భావ భేద ముప పాద్య సంగ్రతీ పితృప్రతి యోగికం అత్తత్పుత్ర . ! Xలుగ జేయువను నాపాదన మే వీరల కుత్సిత వాదమనదగును. ఇది కేవలము తుచ్ఛమైనది, ఇచ్చటి పుత్ర దత్తపుతా విశబ్దములకు సాదృశ్యార్థ ము సమంజసముగ నొప్పి యున్న ది. ఇట్టి యర్థము నే భగవద్గీత యందు పి తేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః ప్రియః ప్రియాయా 2 హణ సీ దేశసోడుం ' (ఓ కృష్ణపరమాత్మా! పుత్రునకు తండ్రివలెను, సఖునకు చెలి కానివలెను, నాయికకు నాయకునివ లెము గల యమబంధమ తోడి నాయపరాధముల నన్ని టిని మన్నించి న న్నాదరించ వేడెవను) అని యజునుడు జీవాత్మ పరమాత్మ సంబంధమును తెలియ బర చియు న్నాడు. ఇట్లు గాక కుత్సితమగు న న్యార్ధమును జెప్ప సాహసించ. చో ' మా తాపితా " యముచోబులం ను భగవానుడు గర్భమును ధరించి నష ·ప కో న విం 2 ధ్యా 31 పిత్రోర్యద్యడ్వస్తుజాలెం త త్తత్స్వకుకు తే సుతః. 74 చరితనూహ పు తాలోకే పుత్రా ఔరసా ఏవ పితుః పూజామషచితిం స్వభావాన్ని సర్గ ప్రేమభాజా హృదయేన సంప్రకుర్వతే నిర్వర్తయ ని. దత్తాస్తు రిక్టబద్ధ ప్రేమైన హృద యే నేతివి వేకః. ఆస్తువా పితర్య న్యాగృశం ప్రేమ నకధా పుత్ర ఇతి ఫ్రీత్యా అనుభయ వీ శ్రాన్తత్వే విభక్త శక్త్యా స్తస్యా అవ్యా రకత్వ మత్రాతృప్తిబీ 30, పిత్రోరితి మాతాపితో రిత్య ర్థం, " మాతా పితే పితరా ” వితి కోశ :, " పితా మాత్రే త్యే శేష!. త్వామే నాహుః కతిచిదప రే త్వతీయ, లోథ నాధం కి, శ్రీరస్తు గల హమవినై 8 కించి దుఖ్యీ మగ్నై : త్వత్సం ప్రీ స్యై విహరతి సారౌ స మ్ముఖినాం శ్రుతీనాం భావారూఢా భగవతీ యువాం డైఎతం దంప తీన ” ఇతి వేకట నాథ!. తయోర్ని త్యసంబంధ సహాధీ కారిశ్వ జాప నాయ ద్వివచన ప్రయోగః పిత్రోర్యగ్య వస్తుజాత తత్తద పేజీతం సర్వం సుతః పులౌస్వీకరుతే స్వోపయోగా గాయా జాధం స్వశ్వేస్య పరిగృ 'తే " అభూతత ద్భావే సుపద్యకర్తరి చ్విః " ఆకి) చనో 2 న న్యగతి శ్ళారణ్య స్త్వత్పాదమూలం శరణం ప్రపద్య ” ఇత్య ?యు కాం తివైపే - మాసములు మోసి ప్రసవించుటయు భగవానుడు యేపుత్రవంతుడగు నితరునియొక్క కుమారుని నెవ్వనిదెచ్చి యేయాచార్యునిచే యేసూత్రము వలన ఉత్త హోమాది కర్మ ముల 'జేయిం చెనని యు 'మొదలగు ననర్థము లెన్నియో శంకింపదగియు నిట్టి కచనము లును దానిచే శాస్త్రమును పరిహాసాశ్వచమై నష్టము ఇండగలు గటచే నా ఖాదంబు ఫ రిహసింపదగినది. ఇచ్చట దేవతలడిగినట్టి వైఖానస మహర్షి యందలి వి శేష మును సమాధాన పరచు వట్టి భగవదుత్త మండు వైఖానసు లౌరసపుతు లౌటయు పంచరాతులు దత్తపుత్ర లౌటయు అకిం చిత్కర మై ప్రకరణాను గురుగ నున్నంచే వైఖానస సూత్ర ప్ర పావనిచ్చట యసంగతముగ నున్నదనుట యవివేకము. విఖనసులిచే జెప్పబడి అము వసుష్ఠించినంత మాత్రమున నట్టి యను పొతు గు పై భాససుల కితకజనంబుల మ ధ్య పై జెప్పబడిన యసాధారణమగు ప్రాశస్త్యము గ గియుండినంత నట్టి (నిఖనస) ·ఆ న స్థ స్థ స సంహితా యామ్. 04 అతః పరం తస్మాద్వైభానస శేప్లో సుదర్చసవిధౌ సురా? + X X శ్రుతి స్మృతి పురాణేషు ప్రమాణం చ వదామ్యహం, త్యుభయ్యాయి. సుశ ఏవ స్వీకురుత ఇతి. అయం హి లౌకికో దృష్టా నోయథాయథం. ప్రకరకొచి త్యేన సమను నే మ?. తెస్తాను త్తమాధ్ కా రిత్వా: మమా2ర్చ నఏఫౌ మామ్చతు, వైఖానసో విఖనసకుల ప్రసూత శేష ,, ప్రథమః, సుహ ఇతి సుబోధనం. T. " కిము భూ యో2 భిధాస్యామి ఏ శేషు విఖనోము " నావిత్యర్ధకం 'కార్థం .త్రుటితం స్యాత్ - 4 ఆత, భగన దేశ సంవాదసారం వద్ద త్తము త్తరము క్వా మహిషి F స్ప్వయు పూర్వ ప్రశి- జ్ఞాతం శ్రు త్యాది ప్రమాణ కథనముపక్రమ తే శ్రుతీతి. భగవ ద్వాక్య స్య ప్రాక ర ఇక త్వేన సావొదుచ్యమానసా కహీణత త్వేన భగవరు : దిష్ట త్వావి శే షేణ శ్రుతి త్వేన నా పూర్వ ముపన్యాస సంభవ ఇలి. ఫూర్వ ప్రతీ యా " శ్రుతిశ్మృతపు శేషు ప్రమాణ , జ్ఞాతుము శ్యతా ” ఇతి హే 'తు గభణవిశేషణాల్డోపి తా. నా2 సn జర్న్ వా నొసగు క క్యమ్. . నేశ్వత ప్రణేతయగు మునీంద్యని యండెట్టి భావము 21 వామనకు / లు దిగునో ? ముతిక జెప్ప నెం చుటచే నిశ్చట వై భాసససూతుల గు వైభాగసుల ప్రస్తావ మెంత యు సంగతమగు చన్న . (దీ 2 1 జ్జర్వచనంబును దీక్షిత : జము నకు పంచరాతళా స్త్రాను ప్రాతల యంను రూపహా: CC)కు వ్వూ నః పపాంపుడి య06 బచే విస్తర మందు జూడనగును). E4. ఈగం:న జగత్పతి నుగు తనకు లో, మండల జనులలో వారల పుణ్యపాపవినక్షతచే ప్రత్త పుత్రదాన భావ మెట్లు వణింపబడినదో ఆ తె రంగన నా పుకాల ను తండ్రియగు తనయ ను గల్లెడి స్వాతంత్య)నును జెప్ప కలసి వచ్చుటచే యావిధంబు వణి - ం ప డ చున్నది. ) లో, మందు పువు) గువాడు తనకు. తండ్రియంను సహజము." నువయి 7 7 డి జనక భౌవ సుబంధ జానము చే విధి పేరిత ముగ తండ్రికి సమస్తములగు నుపచారములను జేయుచు నాతని యొక్క సొత్తులను తానే తనయవి గా కావలసినవరి కుపయోగించీ " ని యా న: ది) చటయు నిట్లే దత్తపుళు) ·ఏ 5 న వింశో 3గిగా ధ్యాయ 1శుతిః, " యే సఖా?, తే వైఖానసాః (యే వాలాః, వాలఖల "S) ” ఇతి, * “ నైఖానస ) పూ ర్వేహంత్సామ భవతీ " తి. . కాత్యాయనోపనిషద్ :-- " అథ పంచఋషయః, నైఖానసం భ వతి, వైఖానసబు: షి?, బ్రహ్మణశ్చాయుషం భనతి. "శ్లో : F :- " భీనుర్వహాణా మవికిస్సరాణాం బ్రహ్మా ఋభూ ణాం విఖగా మునీనా. (ళ్ళగుః కవీనాం యధాంగి రో 2 త్రిభ్యశ్లేషు పాత్రోణి తగా నిడ ధ్యే) " ఇతి. 3 . ఆత్ర పూర్వోక్తం "శ్రుతిస్మృతీ ” త్యాదివాక్యం భగవతాదేవా నుద్దిగ్యోక్తు సుబోధసం మసూ నా సత్రత్య శ్రుతిస్మృతీత్యాది వా క్య, తజును ధావి వాక్యజాతిమా ధ్యాయ సమా' పిచ భగవిద్వవచన మేవ వ్యా చక్షణా “ శ్రుతి స్మృతిపు ణేభ్య శైష్యం వైఖానసంమత ” డయినను దాసుడయినను శ్రవ్య కారణముగ నౌపాకి మగు సంబంధముచే నట్టి పరిచ ర్యల జేయుటయు చూచబడు చున్నది. కావున ప్రపంచమా తాపితరుల మగు మా (లక్ష్మీ నారాయణుల) యొక్క పూజాదిక మును సహజమగు నాసక్తితో జేయుటకును నాసొ త్తులను సమస్తవిధములుగ ననుభవిం చటకును నాయౌర స పుత్ర తుల్యులగు వైఖానసు లహుశా లగుచు న్నారు. ఇట్టి యహణత గలిగి నాకు ప్రియతములుగ నున్నారలు గము క నే నాయర్చనము సేయ టయందు వైఖానసు లుత్తమాధి కారులని చెప్పుచున్నాను. 6. (ఈవిధముగ వైఖానస సూ తాము ప్రాతల యందలి మహిమమును మీ కెరింగించుట చే 'నా సూత్రప్రణిత యుగు : ఖనసునియందు నా కెట్టి యాదర భావము గలదో ఆట్టి యా దక భావ మేంగుల కెట్లు గలిగినదో మీకు సుశ్యకముగ దెలియ గలదు. కావున దీనికి మించి మీకు నేను మీప్రశ్నకు త్తరముగ విశేషించి యెట్లు యేమి చెప్పగలనో తెలియబలుక గోనె చను. రాU. ఇట్లని సర్వేశ్వరుడగు విష్ణువు దేవతలకు దనహృడమ మును సరహశ్యము X విక ఉపరచి యూరకుం డెను. (ఇచ్చట మత భేదముచే కొంచెమ ర్థ భేదము కటస్థించు చున్నది. కావున నాయంకము గూడ స్వల్పముగ విమర్శించ దగి ·3.0 ఆ నన్ద స • హి తా రూమ్, సీతోపనిషది. " మానసఋ షేః పూర్వం విష్ణో ర్వాణీ సము డ్భవే ” దిలీ, A అశ్వమేథి కే:- అశ్విశః కపిలా గాని స్తుళసీ విఖనా స్తథా మితి పూర్వాధ్యాయస్థ వాక్యంత న్ని ర్వాహాయ ప్రమాణయని, త డ్వర్ణకస్యాత్ తొ చిత్యభంగ జనక త్వాభావే ప్యాపాతత స్తధావిధస్యా 2 వ్యచ స్య సంభ వాగ్భగవ ద్దేవ సంవాదస్య క్వచిత్కాలా న్తరే దేవా విష్ణు పూజాకృతోద్యమా ఇతి ప్రాగుక్తి రీత్యా కల్పాన్తర ప్రవృత్తత్వ స్మరణాన్ని త్యేభ్య శు శ్వాదిభ్యః ప్రమాణోదాహరణపర ఉపన్యాసో భగవత ఉషపశ్యత ఏ.వ్యే బోధ్య: F. శుతిముపన్యస్యతి శు తిరితి. పూర్వోక్తస్తు విలక్షణ శ్రుతి సంగ్రహః, అధ నా శ్రుతిః పర్య మా నా ఇయచరణ్య వే శ్రుతిః. " ఆపో వా ఇదమాసక్ సలిలమే " వేతి వాక్యేనా 2 నువాక ఆరభ్య తే. తత్రేయం ప్రస్తూయ తే గాధా. యధా “ఏకదా జగదమ్మ యమా 'సీత్ , త ముమ 'సీత్ , తత్ర జలే కస్మింశ్చిత్సర సిజపత్రే ప్రజాపతిశ్చతుర్ముఖ ఏక స్సమభూత్ . తస్య జాత స్యేయం చింతాసమ జాయత సృజేయమము ప్రపంచమిలి. బుద్ధస్థ స్య సగణ స్యైవ ప్రకారం జిజ్ఞాసుస్స భూయో చింతయత్ , తపః పరం దుష్కర కార్య సాధకం మన్వానస్సస్వాభిలషిన సి సిధ్యై తత్తపో2 నరే కేనచి తపో 2 తన్యత. యున్నది. ఈ ఈయర్థమం మందలి • ఏవంబువంతం లక్ష్మీళం , " అను శ్లోక మందలి • శృతి స్మృ తిపురాశేషు " అను వాక్యము భగవానునిచే దేవతల నుశించి జెప్ప బడిన సంబోధన ముగ నెంచి పూర్వాధ్యాయమందలి “ శతిస్మృతి పురాణేషు వైష్యం ' అను "మొద లగు భగవద్వాక్య స్వార స్యముచే నిచ్చట ప్రకృతమగు ' శతిస్మృతి పురాణేషు ప్ర మాణంచ వదామ్యహం ' అను ప్రతిజ్ఞావాక్యము భగవానుని చేత నే స్వయముగ జెప్ప బడినదని యొక మతమై యున్నది. ఇయ్యది యౌచిత్యమునంతగ బోషించుట లేదను నాళయముచే మానర్ధాంతర ముపహావింపబడినను ఆపాతముగ పైయర్థముగూడ సన్ని హికమగుటంజేసియు నం దేని యు భావ భేదము లేమింజేసియు నా పక్షమును దిరస్కరిం ·ఏ కో న 2 , శో 2 శో 2 ధ్యా 34 ధ్యా య:, దనృపేన విస్మాపితో వేషసూ సమస్తానమునః పులకితో బభూవ. తస్య తధాష్ ఫస్య హృగయా డ్రై రే బహవో మహాతా రే బహవో మహాత్మానః. యధా అరు గా, కేతవో వాలేరళ నా నైఖానసా ?, వాలఖ్యూ ఇతీ త్యాచె, అరుణా ! తేజస్వినః యద్వా 2 రోదయాత్పూర్వము దేవ్యమాగా నూరురిన ఋ షీణామ వ్యేషా ముత్పత్తేః పూర్వపూర్వం లభోదయాః, యద్వా న వి ద్యస్తే ఋణాని జన్మనిబంధనాని దైనాషణ పై తృకాణి శ్రుతి ప్రమాణ వా యేషాం త ఉచ్యస్తే, (ఛాన్దసో2త్ర నుడాగమా? భావః) కేతవ స్సర్వేషోమృషీణా మఖజనవిద్యావృత్తా డిషూదాహరణ భూతా యద్వా కేశవ ఇవ సర్వేభ్య ఉన్నత స్థానవ ర్తినః, యద్వా కేత వ ఇవ స్వానుష్టానాదిగా స్వస్వామి సం బంధమాహాత్మ్యావబోధన హే తుభూతాః వాతరశనా దిగ్వావస స్సర్వేషా ముల్కీృష్ట జ్ఞానా దిభిగుద తిష్ఠన్ను పక్యతిష్ఠ నితి. అత్రాణా: "కేతవో వాతరశనా ఇత ఋషీణాం ఋషయ ఇతి నై ఖాననా ఇత్యస్య చ విశేషణ) శ్లేయ, అత, సిద్ధాని త్రీణి ఋషయ పజాలము. నిత్యావ్యస్తకహితముల స నిశబ్ద ప్రమాణములు ఒకానొక కల్ప మునందు తన సాయుజ్యము బొండ నిచ్ఛయిం చి తపంబాచరించి తన సాన్నిధ్యమున కేతెంచిన దేవత ల నుద్దేశించి భగవానుని చే యుపన్యసింపబడిన పనుటలో విరోధ మెద్దియు నుండజా లము. కాని యనౌ చిత్య జోష నియెడ నపరిహారమవి చెప్పక తీరదు. శతిస్మృత్యాది సకల ప్రమాణ ప్రవర్తకుడగు నీశ్వశుని నియమ నముకంటె నాని యెమట నితరప్రమాణ ములకు దెలియగోరుటయే యనౌ చిత్య ముని యెరుగ దగినది. కావున ఆు తిస్మృత త్యాడి ప్రతిజ్ఞా వాక్యము "మొదలగు చివర వరకును ఉపన్యసింపబడిన ' శతిః " అను మొద లగు ప్రమాణజాలమంతయు మరీ చిమహషిణ చే సంగ్రహింపబడిన దనుట న్యాయముఁ • యేనఖాః, తే వైఖానసా! ' యేవాలా , తేవాలఖిల్యాః " అను మొదలగు విధమున తైత్తిరీయారణ్యక భాగమందు 'ఆపోనా ఇదమాసక్త్సలిల మేవ' అను వాక్యారంభము ల యను వాళమందు పఠియింపబడుచున్నది. మొదటి రెండు వాక్యము లే ప్రకృత మైనను స్పష్టప్రతిపత్తి (దేశాన్తర ప్రకరణాంతర పఠితములతో ససంకరముగ దెలియుట) కై య చ్చట సహపఠితములగు తృతీయ తురీయ వాక్యములును పఠియింప బడినవి. ఇట్టి ప్రదేశ్ - ·ఆ న 23 సం హి తాయామం ఏషోబరః ప్రకృత నవ. యే నఖాః, న విద్యర్‌ ఖాని దుషేంద్రియాణి యేసు తే సభాః, యద్వా అసఖా ఇతి పదచ్ఛేదః, ఖకారస్య చ వ్యత్య యేన ఘకారః, తథా -2 విర్భావా దారభ్య భగవడేకా గత యూ స ర్వేంద్రియైరపి త త్కైంకర్యపరతయా చ సమ్యక్కృతన్యాస త్వేన నాని 'కౌ2 నారబ్ధ పాపక ర్మాణ ఇత్యర్థ.. యద్వా ఉ కవిద్యయా 2 నఘాః, వైఖానసా విఖనసా ఋషిణాప్రోక్తం శాస్త్రమధీ చూసా ఇతి. తథాచ ప్రజాపతినా భగవద్ధ్యాన రూపత పోమహిమ్నా ఒవిర్భావితాః అనఘ త్వాది ధర్మవిశిష్టాయే ఋషయస్తే వైఖానసా అభూవన్ని త్య భిప్రాయః, ఇత్యేవమాని రరళీమద్భాష్య కాగ చరణై ర్వేంకటనాధ వేదా న్త దేశి కాదిభిశ్చ ప్రతిసాదితో గ్రష్టవ్యి. కుడృష్టి యో2 న్యే స్వా2 భిమత మి తర మర్థం హృద యేకృత్య పూర్వోత్తస్య వేద భాష్యా 2 నుదాహృతత్వ ము లెక్కుడు లేనంను చే నీ యత్నమర్థక ని గాజాల నిచో నిద్యుది యధికంబని యెంచ దగును. ఈయనువాకమందు సృష్టి క్రమమును గూర్చిన యొక గాధ యీ క్రిండివిధముస జి త్రింప బడియున్నది, 'ప్రపుచమంతయు నీకూపము లేక నొకానొకప్పుడు జలమయ మైయుండెను, ఆయు సృష్టికర్తయగు ప్రజాపతి యొక్క డొక్క తొమరయాకునం రుద్భవించెను. అతని మనసునం దొక చిత్రమగు గోరిక గలిగెను. ఈజలములనుండి చి త్రవిచిత్రరూపమగు నామరూపములు గల సృష్టిని డీయవలయుననుటయే యాతని కోరిక యనవచ్చును. ఇట్లు సంకల్పించి యాసృష్టి ధానము నెరుంగుటకై కొంత గడువు తపంచాచరించెను. ఆవల 'నా చింతనము నందొక రు పూర్వమ క నను భావము గలిగి యా, తడు పరమానండముచే నొక్కమారు పుల కాంచితు య్యెను. పులకిత గాత్రుడు నా ప్రజాపతి మానసమునుండి యనేకులు ఋషు లుద్భపించి. అందు అరుణులు అనగా తేజస్సంపన్నులను కేతువులన గా మహస్యుల కందరకను ఆదర్శప్రాయులును, వాత రకనులు అనగా ది గ్వాససులును, అనఘులు అనగా 'పాపరహితులునగు వారలు వైఖా నసులయిక. ఇచ్చటి యరుణ కేతు వాతరళ న శబ్దంబులు ఆయా మహష్యులకు కూడ ములగు పేర్లని యనుట యు చితము గాదనియు పై తీకున సర్ధము న్యాయమనియు సం ప్రదాయమై యున్నది. మరియు నీ చురుణా ఈ శబ్దములకు చక్కని యర్థములు వణిక్నా పబడినవి. ఆకులు = తేజుస్సంపన్నులు, అనియు, ఆకుణులు సూర్యోడయమున కంటే ·స్ కో న పి , కో 2 ధ్యాయ 8. . కా పొద్యమానా: పూర్వోకారం న్నా భినన్దని, నై తే కృతకృత్యా భ న నీ యజయసు న భాష్యవిరుద్ధం. భాష్యా నారూఢత్వ హి న ళా వ్యవిరుద్ధం ముస్య , న హి భాష్య కారా: కఁ35 వేణ"2_ము మర్దమఖండ యన్న - వైశను స్వే నో పాపాడయస్యదీయ, భాష్యని పద్ధస్స్యాత్ . తఖాస్య పగ మే ఏ భాష్యళ్ళ్వ విశే షేణాదర్య పగమధ్వ బ్రేసి రా బాధ ఇతి ప్రానాఘన సుప్రబాయం శరణం యామః. " నేవా లాః, తే వాలు" ఇవ్యక 2. ఆహా నా భ్రమప్రమూ దాది నిరాసా యొక త్ర సహులాగా నాక్యానా) స హెూష న్యాసః. 7. శ్రుశ్యం చేర ము దాహకలి . కాస సమితి యమపి నై త్తిరీయా శ్రుతిః చతుర్ధ కాం కే హ్యతే, “ నై ఖాంస విసా ఋషి: దృష్ట, సొమేశ్యర్థ:. విఖ - ముత్రాణా ! ఆ.. శను ఉచ్య తే నేన, అత్రాపి సొమ్నాం గాశ్వము అనూగు 3 చునో అట్లే లోక కళ్యాణమునకై భగవాను డర్చాకూ పియై చ శకం: చట , మును జానియర్ఛపమును జేయ ముగ్భనించిన చిన వారలు అనియు, అమణులు = 7న 105 c»»« దేవషి - పిశృఋణముల నుండి విముక్తులైన వారల , ని మీ అము. ఇప్లే గ్వజప్యయమగు కేతుశ జము గరుడధ్వజాది శబ్దంబులంగు చి హ్న హర్యాలు సుగ నర్థమిచ్చు చుండ టచే కేతవః | అని సంకట సర్వులను బుషుల లోను ఆభజనపరుల) డు దాక భూతులనియు, ధ్వజములప లె తమతమడక ప్రభావాతి శయంబువలన నంపరనున్నత స్థానము నా నామి) చిన వాగలనియు, ధ్వ జములెట్లు తమ స్వామిభూతులను ప్రభువుల యొక్క ప్రతాపయః ప్రభృతులకు బో ధకములో ఆట్లు స్వాను స్థాన మహత్త్వముచే భగ వశ్మాహాత్మ్యానబోధ యునకు హే తుభూతులనియు కగ్గము, ఇట్లే వాతరశను అనిన నిస్సంగులనియు బోధమగు చున్న డి ఈయగుణాది పదములు ప్రళమగు వైఖానసు పదమునకు విశేషణముల గుటచే వాని' యర్థము విషం చుటయు నిచ్చట ప్రకృత మై యొప్పుచున్నది. ఆవల యేసఖా! ఆను పకమును విచారింత ము, ఖం ఆన గా యింద్రియము , యింద్రియశ జ్ఞముచే యి 'ద్రియ ప. గాధీపత్వము 'లక్ష్మీ తమగు చున్నది. త ద దగ్యర్థకమ మగు కారముచే సఖక బ్దమునకు యిండ్రి యపరాధీనులు గాని వారని యు దుష్టయులను నింప్రియములు లేవార నియు నొక యగ్గ ము. నఖారి అనుచోట నకారమునకు ముందొక య కొరము ప్రశ్లేషము జేయబడి ·Bay ఆ న న్ద సంహి = యా మ్. ప్రస్తావే పరంపరయా విఖనసో ద్రష్టుర్మహిమా కధ్య తే. వి. కా కాత్యా యనోపనిషది 1:- మహషి. కాషు తరతమ భావ ప్రస్తావే ప్రకృతే నిష్క షణమాహా ధౌతి, పంచ ఋషయః, పంచ సంఖ్యాకా కా మునయ పత్ర గణనీయా ఇత్యర్థః, యధోత్తరత్ర వక్యులి. " పుత్రా విఖనసా సృష్టా ప [స్తే బహవో దునా, తేసాం విఖనసో ముఖ్యా మునేః పంచ మహ m ఖకార స్థానమందు ఘకారంబును పఠియింప బడదగును. డాని చే తా మావిగ్భవించిన వే వెనుక భగవదేకా స్తత్వముచే సర్వేంద్రియములచేతను వాని కైంకర్యమునందే పరాయ ణులై యుండుటచే సంచిక ప్రారబ్ధకర్మముల "నా మును జెంది యుత్త రాష్ట్రుములు సం శేషింపకుండిన వాశలని కొక యరము, మరియు పై విధంబున నే అనఘా అనురూ పమును జెందించి వైఖానసాః అను పదము నకు విఖనసునిచే ప్రణీతంబగు సూత్రశాస్త్ర ముల ననుసరించి శారీర కర్మముల ములను జేయు వై భావసులని యర్థము జెప్పి యీ విధంబ గు నరుణ కేతు వాకరశన శబ్దవా చ్యులును సవములునగు వారలు వైఖానస సూత్రా ధ్యే తలైరని యర్థము జెప్పుట వేరొక పకుము. ఈ తెరంగున ననేక ప్రమాణ సహితంబుగ శ్రీ శ్రీనివాసమఖి శ్రీ వేంకటనాధ నేదాన్త దేశిక ప్రభృతులు పై ఈతిని వ్యాఖ్యానము జేసి యుండ టచే విస్తరమాగ్రంధములందు జూడిదగును. ఇచ్చట కొందకు పైయర్థము వేదభాష్యములందు వణింప బదనంగున 'నా నాప్రకారము భాష్యవిరుద్ధమని యనియెడ రు. వేవభాష్యములం దీయఢము "గాన గానంత మాత్రమున నియ్య 3 వేచనావ్యవిరుద్ధ మని జెప్పుట సమంజసము శోదు. ఈయగ్ధము వేదిభావ్యములందు ఖండనమండనము లతో నిరూపింపబడక పోయినప్పుడు సమాచీనమగు నర్థము వారలకు హృదరంగ మ మే కాగలను. ఆది యట్లుంచి భావ్యక ర్తయేయగు మఖీం మల వా రుపపొదిం చిన పః పొటిని భాష్యా స్తు విరోధము బాధింప బాలదనుటయే యిచ్చటి ప్రధాన సమాధాన మనడగును. ఇచ్చట ' యేచాలా • తేవాలఖిల్యాః అను వాక్యము లయికముగ బలియిం పబడినవి, లేదా ! అపారమగు వేల (1-శియందు యిట్టి వాక్యము లెన్నియో ప9 Wంష, బకుచుండుటచే నా వాక్యము లీ ప్రకరణము పంపలి యెవని ప్రత్యఁజ్ఞ జేయుటకయి సహ సుములను పై రెండు వాక్యములును చేర్చి పఠించబడిసవని తెలియ దగినది. 1, "నై ఖాన సంపూర్వేహక్ అను మొదలగ నదియు మరియొక స్థలమంచలి తైత్తిరీయ గ్రమై యున్నది. వి సునిచే చెప్పబడిన సామము ఆసమయమఁడు ప్ర నుదయింప ·ఏకోన వింశో ధ్యా BE. . షజాయః, కాశ్య పో2త్రి భxృగు రహం శిష్యా బోధాయన స్త ధేతి తే _నా పంచ ఋష నుః ప్రధానాః. అత స్తన్ఫ్రాధాన్యే మహత్వే చ కారణము పన్యస్య తి వైఖాన సమితి. తేషాం తధా శ్వే తైరనుష్ఠితం వై భానసు వై నాని సమత మేన భనలి హేతుర్భప తీత్యర్థ :. కిమిదం వై భా సిసు నామ త్యాహ వైఖానస 59. నై భాసస ఇతి ప్రసిద్ధ కశ్చిద్భగ వన్మాన సుబా.." ఋషిః, స్వనామ్నా ప్రసిద్ధం వైఖానసమితి ఖ్యా తం మరల చ స ప్రవర్తయి త్యేరు. కో2యు నై ఖాన సఋషి ర్నా మే త్యాహ బ్రహ్మణ ఇతి. వైఖానసో షిఖనా ఋషిరహ్మణ శ్చతుగ్మ! స్యారుష ) ప్రాణశ్చ భవతి, వినా ఋషి.కూ పేణాన తారా త్ప్వూ” బ్రహ్మైనా భూవీత్యర్థః. య్వ బ్రహ్మణః పరబ్రహ్మణ ఆయషమా త్మా భవతి. చోప్యర్థక 8, ఆయష లు శత్రాజ స్త్వం ఛాందసు ఛాంద్యోగ్య ఇతి. ఉపనిష ని, ఇదు శ్రుతిగ్ము దిలోపనిషత్కో. శేషు న దృశ్యతే. పకం చ శ్రీనైలూ రససూతే మ మత ప్రశ్నా ష కే చ పర్య తే. అయమర :. వహానాం చతుష్పదాం మ ధ్యే ధేనుః, సురాణాం మధ్యే -ది శంసింప బడియున్న దని యింపలి తాత్పర్యము. దీని వలన విఖనసుడు మంత్రద్రష్టయ ని చెప్పబడుటయే గాక విఖనసులిచే యుక్తమగు సొమము యొక్క ప్రాశస్త్యము చే వైఖానసమునిపాళ స్త్యము చెప్పబడు చున్నదని భావము. 3. కాత్యాయకోప నిషత్తునంకును ప్రమాణము పన్యసింప బడుచున్న ది, ఇచ్చట మహషుః లలో తారతమ్య భావము శంకింపబడి అందు యేవుకు ముఖ్యులని శతి చెప్పుచున్నది. ఈయేవుర యొక్క నామములను స్పష్టముగ మరీచి మహషికాయే పై భాగమున నీయధ్యాయ మునండే యిట్లు చెప్పుచున్నారు. విఖనసునిచే సృజియింప బడిన వార లెందరో విఖన సపుత్రులు గలరు. వారలలో ముఖ్యులు అయి ముగురు. కాశ్యపుడు, అత్రి, భృగువు, నే ను (మరీచి) బోధాయను ను తను నైదుగురము మాత్రమే యగుచున్నాము. అని చెప్ప ఓడినవి. ఈ యైదుగరకును వైఖానస మతము నవలంబించుటయే యిట్టి ప్రాధాన్యమును శ్రేష్యమును గలిగియున్నవి. వైఖానస మతమన గా విఖన సుడను మహషించే ప్రమా ·ఆ నన్ద స ం హి 'తా యా ఊ, తిః, ఋ భూణాం సృష్టికర్త వాణాం మధ్యే బ్రహ్మా చతుగ్మఖం. మునీ నాం మనసశీలా నాం మధ్యే విఖనార్చే ప్రస్య 1 79. ర, సీతోపనిషది నై భా న సఇతి, వైఖానసో వించః, అనగా ధన్నా చూ ఋషిః తదు చేశేన పూ ర్వమగే పిష్ణో ర్వాణీ శ్రుతికూ పొ సముద్భ పే కుద భూత్ . భూ తేవిజ్. భగ వాక్ ప్రథమం విఖన సే శ్రుతి:ము పాదిళ దిశ్యర్థ, యథో క్తం హారీ తేన “ఏ ప్వక్సేనాకు ధాత్రే చ స ప్రోక్తం పరమాత్మనా? ష్వక్సేనేచ సంప్రోక్త మేతస్వఖ : సే పురా, భృగోః ప్రోక్తం నిఖనసా భృగుగ చ మ మేరీత "మి తి, అయ పర్థం. ఇష్వక్సేనాయ సే నేశాయ, ధాత్రే బ్రహ్మణే చ యతా --- హస్తరే సంప్రోక్తం గ్రంసహిత , త చేతస్సుగా ప్రథము, విష్వక్సే నేన విష్ణునా “పీ తెంబరో 2-చ్యుత శాశీ - వివ్వక్సేనో జనార్దన ” ఇవి కోళః తింపచేయబడిన యొక మతము, విఖనసుశనగా బ్రహ్మ యొక్క రూపాంతరము లేక భగవన్మానస సంజాకు న క న తుమ్మును ఆు బూతు తుడను. 3, చతు స్పాత్తుల లో ధేనువును, సుకులలో నమః, సృష్టి - గలలో బ్రహ్మము, మునులలో, విఖనసు డును ఉత్కృష్టులని పైళు త్యర్ధము. ఈ వాక్యము ముక్తములకు ఛాందోగ్యోపనిష త్కోశములందు అగుపసక పోయినను సంప్రదాయ పరంపరలో భాష్య కారులా దిగ పకించు చుండుట చేతను శ్రీసూత్రమంగును మంత్ర ప్రశ్నాష్టకమందును గూడ వినియో గింపబడి యుండుట చేతను ప్రక్షిప్త శంకా కలంకము గలుగ జాలకు. 6. సీతోప నిష, త్తునుదును విఖనసున కాదియందు విష్ణు చే శ్రుతియు ప దేశింప బడినదని చెప్పబడినది.. ఈ యంశ మే ఆచావ్య సరంప ప్రస్తావముందు హారీతునిచే జెప్పబడినది. వివ్వక్సేనున కును ! బహూకు నుపదేశింపబడిన యీ యశము ఆంగంను భగగానునిచే విఖనసును కుపదేశింప బడి:మంచు. అని చెప్పుబడెను. సీతోపనిషత్తు వి శేష భాగము వై ఖాన కమహిమను చెప్పు వుండటచే అంపిల్ గ్రంధ రంకయు నిర్చట ప్రసంగించుట గంధ విస్తరమగును , గావున నావి స్తము మాచీ జెప్పబడిన సీతోపనిషద్వా ్యభ్యాసమందు చూ డనగును. 4. మతి యైన రుకి యాశ్వమేథిక సృష్టి చున్నది ఆశ్వదము, కపిల గోవులు, తులసి, విఖనసును యీ నలువురును నాకు ప్రియులు, ఆం ఆరుదహరింప బడు

·స్ కో న వి 0 / - ధ్యా
36.
చత్వారో మఠియా రాజం స్తేషాం నైఖానసోవరః .
వైఖానసా మమ సుతా దాసాశ్చా న్యే మహీత లే
మత త్రాణాం న చిహ్నాని దాసౌశ్చిహ్న సమన్వితాః.
వైఖానసానాం సర్వేషాం గభళా నైష్ణవజన్మనాం
అహ మేవ స్వయం గ భేణ మన్ముద్రో) ధాకయామి తాం. 19
“ అజ్ఞానాదంతో భాద్వా మహాద్వా
పరపీడనాత్
త ప్తముద్రా భవేద్యస్తు స్క్రిప్టు నాహE; కేశవం.
ఆగి మే
విఖనసే ప్రోక్తమీ. విస్తర స్వస్మదీయే" సీతోపనిషద్వివర ణీ ద్రష్ట వ్యః'
*, స్మృతిముదాహర త్యాశ్వ మేధిక ఇతి. వైఖానసో విఖనస్సూ లొను
ఫాతా, అత్రా..పి సుగతిః పూర్వోక్తనయేన బోద్ధవ్యా. 10. వైఖాన
సనా) నర త్వే హేతుమాహ వేఖానసా ఇతి, nom. ప్రసంగాత్పు
దాసయోకసాధారణం స్యనచ్ఛేదకం ధర్మమూహ మదితి చిహ్నం
చార్ధాచ్ఛంఖ చక్రాదిభి సప్తః కృత, ౧. భగవచ్చిహ్న స్య త ప్తము
ద్రాబేః కఫం లేషు వ్యాళ్ళ పైత్యా వైఖానసా నామితి. స ర్వేషం
వైఖానసానాం విఖనస్సూ త్రిణా -గభః వైష్ణవ జన్మత్వాదహా మేపగ ళ్ళే
దును వైఖానసు డెస్కువ ప్రియుడు, 10. మహీతలమందలి వైఖానసు లందరును
సొసుతు .. అక్కినవారలం ఉరుము దాసులు. ౧. నాపుత్రులకు తప్తశంఖచక్రాది
చిహ్నములుండవు. దాసులుచూ, తమే తప్త ని చిహ్నముల ధరియింతురు. ౧.
గర్భ వైపవళారులగు వైఖానసుల కంట కును నే నే స్వయముగ గర్భమునందే నాచి
హ్న ములను ధరింప డే సెఎను. 2. అజ్ఞానము, ఆలో నము, మోహము, పరపీడన
ముల వలన సేవ్వకు తపము శ్రమ ధరించునో వాదు భగవానుని బింబమును స్పృశి
యి ) చుట గూడ పహుడు కాడు. 13. వైఖానసకులమందు జనియించి
సముచే త ప చ కాం ధారణము జేసికొను వారలు యధా పిధిగ మహాశాస్త్రి యను ప్రొ
యశ్చిత్తమును జేసికొనవలయును, గా, వీరలంది.పును నిరతము దేవద్రవ్యము నే డిను
.
.

·ఆ న న్ద స 0 హి తా యా మీ, వైఖానసకు లే జా తా అజ్ఞానా నా త పధారిణః ప్రాయశ్చిత్త మహా శాస్త్రం క్రమాదహస్తి శాస్త్రతః " ఋషి ప్రోక్త విధాన త్వా దేవలత్వం న విద్య తే వైఖానసకు లే జాతః పంచ రాత్రేణ దీక్షితః, న దీక్షితో న జాతో వై స నై డేవలక స్స్మృతః. ory అజ్ఞానాద్వా బలాన్మోహాడ్యది చక్రాంకితో భవేత్ . నై ఖానసో2 పి సో2_వద్య సష్టుం నాహతి కేశవం. QEy ఆచార్యశ్చాలయం చైవ ప్రతిమా బలిపీరకం శరీర మేవ 'దేవస్య అర్చక స్తు సదాహరిః. ఇలి. 974 దోషమాకెంక్య పరిహరతి శిశా మన్ముద్రాం ధారయామి సంపాదయామి. ఇతి. ఆగమ ఇశ్య ప్యాశ్వ మేధికం పదం, ఔచిత్యాత్ . వైఖానసాద్యాగమ ఇత్యర్ధం. అజ్ఞా నాది త్యా దేరథ ణః ప్రాగుక్తః. 16. తేషాం నా న్తరీయకతయా దేవ ద్రవ్యోపజీవి త్వేన దేవలకత్వ ఋషిప్రో కేశి. రం. దేవలకం స్వయు లకు యతి నైఖానసకుల ఇలి. 7. త ప్తము ద్రా భవేద్య స్యేతి ప్రొగు క్త మేవ దాథ్యాయాణాంత రేణోపన్యస్య త్యజ్ఞా దితి. అనవ్యో నింగ్యః " అవద్యపణ్యే త్యాదినా నిపాతః. Oy భగవశ్పరిచారమ ధ్యేశ్చక స్య ప్రాధాన్యం సౌత్యాచార్య ఇతి, చుండుట వలన నితరులకు వలె వీరలకును డేవలక త్వమను దోషముండుటను శంకింప రా దు. అట్టి దోషము ఋషి ప్రోక్తములగు విధానముల చే ఆర్చనము జేయువారలకు యెం తమత్రము సంభవింపజాలదు. 184. మరియు దేవలకులనగా వైఖానస కులమందు జనియించక ను పంచ రాత్రశాస్త్రముచే తప్తమ ద్రాది దీక్షను బొందక ను ఆలయముల లోను గృహములలోను భగవాను నర్చించు వారలు మాత్రమే అగుచున్నారు. nXy, ఆజ్ఞానముచేత గాని బలవంతము చేత గాని మోహము చేత గాని వైఖానసు డొక వేళ తప్ప . -- ·శ్రీ వీఖన సాహోత్తర శతనామావళిః. 30 4 పరాయ 20 ధర్మవిశిష్టాయ ఓం అమ కేంద్రాయ నమః, ఓం విష్ణవే నమః సుమేధ ధర్మవర్ధ నాకు విటి. లనే షేత్రణయ సిత్య సభుణాయ పుండరీకాక్షయ పిరాణ్మాస పుత్రాయ | శేషగాఁ్య సనుయు, రం శంఖచక్ర ధగోయ జితేంద్రియూయ సుప్రదాయ అప్రమయ ప్రతాపనాయ శత్రు ఘ్నే. అబ్దహస్తాను దృశ్య బ్రహ్మరూపిణే రమాపుత్రాయ ఆ సత్సయ మృగచర్మాంబరాయు కామ ఘ్నే అచ్యుతాయ పద్మోద్భ వాగ్రజాయ ముఖ్యాయ శాశ్వతాయ ధృత దండకమండల వే. వైఖానసాగమనిధయే, అవ్యయాయ నైకరూపాయ నిరంజనాయ అచి త్యభయ నాశనాయ గర్భచక్రాంకితా 2 ధారాయ భోగీంద్రాయ శుచయే భోగపురాయ సాధు ప్రకాశనాయ ఆదిదేవాయ యోగ బ్రహ్మణే మహాత్మ కాయ పరంబ్రహ్మణే వైఖానసముని శ్రేష్ఠ నిధయే సిరామయ తపోధనాయ కాంచనాంబరాయు మాడవాంఘిసరోజాత పూ జాహః శ్రీచతుర్భుజాయ సాత్త్విక శ్రదాయ అనఘాయ తారకాయ శోకనాశ కాయం శివాయ సర్వదేవేశాయ నియమాయ భగవతే

·-
ఓ
అర్చనాలను యోగీశాయ
శ్రీధరాయ
విఖనసాయ
అర్చిళ్ళు భాయ
విఖనసే
మహతే
మునిప్పుగవాయ
ము క్తిదారు
దయాళవే
పరమై కాంతి నే
సత్యభాషిణే
శ్రీనిధయే
సుమూ రయే
శ్రీక
రాయ
ఓం దివ్యమూర్తిమతే నమః. 105
శుభాయ
చంద్రికాచంద్రధవళ మంద
హాసము తా ననాయ
000
ఇతి శ్రీ విఖనసా - పోత్తర శశ నామావళిః.
మరీ చిప్రోక్త ఆ, సంహిత యుడు
ఉపోగాతభి గమను
ప్రధమభాగము.
లు
సంపూర్ణము.

·No text on this page.