·मुद्रक कृ०० पावगी
हितचिन्तक प्रेस, रामघाट, बनारस सिटी
३५७९a

·No text on this page.

·F
श्रीकाशी विश्वध्वलिङ्गग विर्भूत श्रीजगद्गुर
विवाराध्य शिवाचार्याः

·No text on this page.

·No text on this page.

·प्रकाशकनिवेदनम् वीरशैवेन्दुशेखरोऽयमधुना प्रकाश्यते । वर्षसप्तका प्रागेव सम्पूर्ण- ग्रन्थोऽयम्मुद्रितोऽपि विघ्नबाहुल्याभूमिकादिना वियोजितएवासीन् दुर्बोधदानपत्राणां तच्चित्रानुवादादीनाम्प्रकाशनेऽपि काला विक्रमः सनातः । सन्नद्धेऽपि समस्तकार्यजाते महासंस्थानकायोतिभारपरवशम्य मम ग्रन्थीत्रप्रकाशने स्वभावतः सौलम्यं नासीत । दानशासन- पत्रचित्राणि तदनुवादादिकञ्च ग्रन्थान्ते सम्मुदितं द्रष्टव्यम् । अननुकू- लतया महम्मदीयसार्वभौमदानशासनानुवादस्तु निरुद्धः, तथापि ग्रन्थे- ऽस्मिन् प्रन्थकर्तृणां कीदृशो गाढपरिश्रम इति विपश्चितामतिरोहितमे- वास्ते । यद्ययं ग्रन्थः प्राज्ञवीरशैवधार्मिकैतिहासिकविषये सम्यगुपयुज्यते चेत् प्राप्तोत्साहोऽइम्युनरीइकार्ये सानुरोधं प्रवेशयिष्यामीति- काशी- - शा. १८५४ आषाढशुक्र गुरुपौर्णिमा निवेदक: श्रीमहालिङ्गस्वामी जंगमवाटिकामहासंस्थानम्

·No text on this page.

·- 'वीर शेवेन्दुशेखर' ग्रन्थमुद्दिश्य प्राप्ताः काश्चिद विद्वत्सम्मतयः प्रकाश्यन्ते mum- काशीस्थराजकीयसंस्कृतमहाविद्यालयाध्यक्षा- ( Principal of Gort. Sanskrit College )नां संस्कृतांग्ल- वङ्गादिविविधभाषाविज्ञानशास्त्रकविचक्षणानां योगिकल्पानां पण्डितप्रवरश्रीगोपीनाथकविराज (M. A ) काव्यतीर्थ- महोदयानां सम्मतिः- व्याकरणतीर्थोपाधिकेन पं० श्रीसदाशिव- शास्त्रिणा विनिर्मितं वीरशैवेन्दुशेखराख्यं वीरशैव- मतप्रतिपादकं ग्रन्थमवलोक्य प्रसन्नचित्ता वयं ग्रन्यकृते शतशो धन्यवादानर्पयामः । ग्रन्थेऽस्मिन् संक्षेपेण निबद्धा अपि षट्स्थलविचार-वीरशैवशब्द- व्युत्पत्ति-शिवमाहात्म्यलिङ्गधारणादयो बहवो वि- षयाः तत्तत्प्रमाणप्रदर्शनमुखेनसमालोचिताः प्रकृत- ·. सिद्धान्लज्ञानलिप्मनां मादाय भविन्यन्तीति अन्ध- म्याम्य प्रचारबाहुल्यमिप्यते।" कविराजोपाह श्रीगोपीनाथशर्मणः Benares : (२) काशीहिन्दुविश्वविद्यालयधर्मविज्ञान विभागे श्रीजी- खीराम-मटरूमलगोयनकासंस्कृतमहाविद्यालयवेदविभागे त्र प्रधानाध्यापकानामग्निहोत्रिणः पण्डितप्रवरश्रीविद्याधरशास्त्रि- घेदाचार्यमहोदयानां सम्मतिः- स्वस्ति श्रीमान् पण्डितप्रवरः सदाशिव- शान्त्री व्याकरणतीर्थो वारशेवेन्दुशेखरनामकं रच- घामास प्रन्यामिमम् स एवावगमयति शास्त्रिवर्यस्य स्वसमयनिष्णानतां तदनुबन्धिपुराणेतिहासागमा- दिषु विशेष परिश्रमं तन्मर्मज्ञताश्च । मन्ये ग्रन्थोऽयं शिवानां म्बमनतत्त्वज्ञान तदनुष्ठाने च महान्त- भुपकारमादध्यात, ते च ग्रन्थमिमं सम्यगवलोक्य तदर्ष यथावदनुष्टाय च शात्रिणः परिश्रमं महान्तं सफलयेपुरिति" মহা मा०२९-८-१९३२ श्रीविद्याधरशर्मा ·{: काशीस्थराजकीयसंस्कृतमहाविद्यालयव्याकरणशा- खप्रधानाध्यापकानां वैयाकरणशिखामणीनां झानवयोवृद्धा- नां पण्डितप्रवरश्रीदेवनारायणत्रिवेदव्याकरणाचार्यमहोदयानं सम्मतिः- " अयं महामनःपण्डितसदाशिवशास्त्रिणा विरचितो वीरशैवेन्दुशेग्वरो ग्रन्थः परमोपयोगी स- हृदयाह्य इत्येतदालोचनया प्रतीयते। अत्र च ग्रन्थ- कर्तुः शरदिपूर्णेन्दुकलेव प्रतिभा विद्योततेतराम् आ- शासेचमादृशैरन्यैरपि प्रकृतप्रबन्धः श्लाघनीय इति" काशी श्रीदेवनारायणत्रिवेदी ना०११-९-१९३२ (४) काशीस्थराजकीयसंस्कृतमहाविद्यालयन्यायशास्त्र- प्रधानाध्यापकानां पण्डितप्रवरश्रीशिवदत्त शास्त्रिमिश्रन्याया- चार्यामहोदयानां सम्मतिः- "श्रीमद्भिः पण्डितधुरीणैस्सदाशिवशास्त्रिभि- निर्मितो ग्रन्थोऽतीव श्लाघ्यः परमादरणीयश्चेत्यत्रा- विवाद एवं विद्याजुषाम्, ग्रन्थोऽयं वीरशैवानां म्वमतप्रकाशने तदनुष्ठाने चातीवोपकारको लुप्तप्रायं धर्म पुनः प्रकाशयिष्यतीति सम्मनुते" काशी श्रीशिवदत्तमिश्रः ता०२-९-१९३२

·-
(५) काशीस्थटी कमाणीसंस्कृतमहाविद्यालये श्रीविशुद्धान
महाविद्यालये च न्यायशास्त्रप्रधानाध्यापकानां पण्डितप्र
श्रीवामाचरणभट्टाचार्यन्यायाचार्यमहोदयानां सम्मतिः-
सदाशिवसन्तानप्रदाननिदानीभूतं अं
नं भगवन्तं सदाशिवं सदा समाराधयता श्रीम
मदाशिवशास्त्रिणा विनिर्मिते सरलवाक्यकम
कलापपरिपूणे म्बकीयविद्यातरणियुतिविकार
अतुलनगुणगणमंपादिने अनायासलब्धार्थसा
निजकण्ठविराजितश्रीकण्ठानन्ततत्त्वप्रतिपादके
स्मिन् वीरशवेन्दुशेखरनामके ग्रन्थे मोक्ष
प्रयतमानानामुपासनाविषयत्वं भस्मसात्कृतमन
यस्य विरचितविश्वविश्वनाथस्यैवेति निर्णयजनः
नेकप्रमाणसमवायं समवलोकयता मयापि नित्र
यते ब्रह्मप्रतिपादकानां सर्वेषामागमानां भगवर
करपरत्वमेवेति । एवं निरवधितदीयवंविधविवि
गुणविमुग्धमानसोऽहं भगवतः सविधे प्रार्थया
यदसौ दीर्घायुभवन विद्यया तपसा च स
सदाशिवप्रसादात्सदाशिवो विवर्धतामिति"
काशी
} श्रीवामाचरणभट्टाचार्य
ता०३०-६-३२

·- १६ काशीस्थटीकमाणीसंस्कृतमहाविद्यालयसाहित्य- प्रधानाध्यापकानां पण्डितप्रवरश्रीताराचरणभट्टाचार्यसाहित्या- चार्यमहोदयानां सम्मतिः- "श्रीमत्सदाशिवशास्त्रिव्याकरणतीर्थसङ्कलितं वीरशैवेन्दुशेखरनामानं ग्रन्थं विलोक्य परं प्रमाद- मन्वभवम् । शास्त्रिवर्येणानन महीयांसं श्रममङ्गी- कृत्य श्रुतिस्मृतिपुराणतन्त्रादिशास्त्रेभ्यः मुबहू- नि स्थलान्युधृत्य स्वमतदृढीकरण परः प्रयत्नो व्य- धायि तत्र साफल्यमप्यलम्भि। वयमतस्य शास्त्रि. वर्यस्य पाण्डित्यं ग्रन्थनिर्माणकौशलच दृष्ट्वा नितरां सन्तुष्यामः प्रार्थयामहे च यदसौ दीर्घायु- भूत्वा एवमेव अधान्निर्माय देशम्य गौरवं वर्ध- यत्विति।" काशी ता०९-९-१९३२ । श्रीताराचरणभट्टाचार्यः -

·.
15 : काशीस्थधीविशुद्धानन्दमहाविद्यालयसाहित्या
नाध्यापकान "शारदाभवन" शारदासंस्कृतग्रन्थमाल
प्रनिष्ठापकान पाटकापासपण्डितप्रवरश्रीगौरीनाथशालिस
यावामहोदयानां सम्मतिः-
"वीरशैवमतस्यास्मिन् वीरशैवेन्दुशेखरे।
विलोकिने वैदिकत्वमनादित्वञ्च सिध्यति॥
श्रुतिस्मृतिपुराणादिवचोभ्य इह लिङ्गिनाम्
इयत्तया नावधार्य उपकारः कियानिति ॥
शब्दशास्त्रकविदुषा श्रीसदाशिवशास्त्रिणा
कृतः अमोऽत्र विदुषाममन्दानन्दमावहन् ।
विनयासं शैवतत्त्वजिज्ञामूनामभीष्टदः ।
मन्येऽहमष भविता श्रीगौरीनाथपाठकः ।
( Beluires I. 4-9-193:
-

·-- ( = ) काशीस्थश्रीजगद्गुरुविश्वाराध्यसिंहासनजंगमवाटि- कामहासंस्थानसाहित्यविदुषां मानवयोवृद्धानां पण्डितप्रवर. श्रीभालाक्षशास्त्रिमहोदयानां सम्मतिः meroin "श्रीमच्छक्तिविशिष्टाईतगभीरसिडान्लाम्भी- निधिकुमुवान्धवेन व्याकरणतीर्थविद्याभूषणपदवी- केनायुष्मता पण्डितसदाशिवशास्त्रिणा ग्रथिन: शिवसिद्धान्तप्रकाशनपदुर्वीरशंवन्दुशेखरः सादर- म्मयावलोकितः । ग्रन्येऽस्मिन् श्रीमजगद्गुरु- पञ्चाचार्यभगवत्पादप्रस्थापितस्य वीरशैवमतस्य लिङ्गधारणशिवदीक्षाशक्तिविशिष्टाद्वैताप्राकृतत्वा- दिप्रधानविषया निगमागमः सिडान्तिताः पुनरुप- निषत्पुराणेतिहासादिभिरुपबृंहिताः सुकुमारमती- नामपिसुगमाः समुल्लसन्ति । यैः कैश्चिदाधुनिकीर शैवमतप्राचीनत्ववलक्षण्यं यदनुमीयते तेषां कृतेऽ- न्यत्र जयनन्दाद्यनेकभूपालसमर्पितदानपत्रानुवाद मनिवेशेनातीव प्राचीनत्वं प्रदर्शितमास्ते। काशी- स्थैः सुगृहीत नामधेयैरनेकः पण्डितप्रकाण्डैः प्रमा- णितो वीरशैवेन्दुशेखर इत्यस्य श्रीसदाशिवशा- स्त्रिणो लेखनकौशलमपि कारणम्मन्ये। सर्वोत्कृष्टेना-

·--
नन स्वमतग्रन्थविरचनांद्यमेन नितान्तप्रमुदिता
करणोऽई चीरशैवन्दुशेश्वरसन्दर्शनाय मुधीज
ननुसन्ध्य ग्रन्थकरिताप्यधिकाभ्युदयपरम्परा
नाय श्रीजगद्गमविश्वाराध्यपदपङ्कजप्रणतो ले
न्यापारणालङ्करामि"
काशी
वीरमाहेश्वरः
श्रीमालाक्षशास्त्री
-

·ॐ नमः शिवाय साम्बपरब्रह्मणे । भूमिका अयि सहृदयहृदया निरवद्यहृद्यविद्याविनोद- रसिका निजकुलमुघांशवो विदितमेव भवतां श्री- मतां विपश्चितां ये खलु मृष्टः प्रागपि बनायनन्तस्य समस्तदेवताचक्रचक्रवर्तिपदे स्थितस्य पत्रिंशत्त- त्वकारणीभूतस्य विश्वेश्वरस्य मुखोद्वता निगमा- गमा जगत्यस्मिन् ज्ञानज्योतिःप्रज्वलयामामुःप्रज्व- लयिष्यन्ति स्वयं प्रज्वलन्नि चेति । प्रत्येक युगसृष्टेरादी भगवच्छिवाज्ञया निगमा- गमप्रमाणानुसारेण च पञ्चपीठाधिपतयः पूज्यपाद जगद्गुरुपञ्चाचार्याः शक्तिविशिष्टाद्वैतसिद्धान्तरूपं वीरशैवमतं स्थापयामामुः। स्थापयित्वा च स्वसि- द्धान्तं धरामण्डले स्थिरं चक्रुः । तत्रतावच्छ्रीवि- श्वेश्वरलिंगग विर्भूतश्रीविश्वाराध्याशवाचार्यपीठ- मस्खिलभुवनस्तम्भायमानश्रीविश्वनाथत्रिशूलाग्रव- र्तिश्रीकाशीक्षेत्रे जाहवीतीरे नन्दनवने जङ्गम- वाटिकामहामठे यो भासिताभसितोन्नतस्तम्भ- स्तोमराजिविराजितमण्डपः (कैलासमण्डप इति- नाम्ना शिष्टैराहतः ) सार्थकाभिधानस्तत्रचतुस्त- - ·म्भान्तर्गनविविधस्वर्णमणिगणवचितमेतहरिकेश नन्दनवनवासिकपिल-कश्यप-कणाद-कात्यायनि कुन्भजनि-गजकर्ण-गोकर्ण-गौतम-वशिष्ट-विश्व मित्रहरिकंशादिपूज्यगणसंस्तुतं नल-हरिश्चन्द्रा दिषट्चक्रवर्तिवन्दितं नेपालक्षितिपालमौलिमुकु गलकारहीराकुरीत्रैलोक्यमल्लभूपत्रिभुवनम- लभूपालपरिपालिनं श्रीमहाराजाधिराज श्री श्र श्री महाराज जैनन्ददेव-महाराज-प्रभुनारायण सिंहप्रभृतिकानिरंशसेवितं श्री श्री श्री महाराज सेवाभावसिंहदेवमहाराजमैहररघुवीरसिंहदेवनरे- शप्रभृनिराजमण्डलपूजितं श्रीमद्राजाधिराजपरमे श्वरप्रौढप्रतापाप्रतिमवीरनरपतिविरुदेतिवदतां पति लोककवीरयदुकुलपयःपारावारकलानिधिशवच- काकुशकुठारमकरमत्स्यशरभसाल्वगण्डभेरुण्ड- घरणीवराहहनूमद्गरूडकण्ठीरवाद्यनेकविरुदाङ्कित- महीशूरपुरवराधीशश्रीकृष्णराजवडियर, प्रभृति- महीपालमाहितं वैदेशीय (मोहमद) हुमाय्वाहाकबर- जाहंगीरशाह जाहानावरंगजेब-बहदुरप्रभृतिवादश- देहलीबादशाइसम्मानितं संरक्षितं च दिव्यतेजोऽ भिरामं सत्कीर्तिमत् सत्कीर्तिनामकं तद्देदीप्यते त्रिकालाबाधितम् । सम्पति पीठमेतदध्यस्ता ·न्यायवदान्तादिदर्शनकाविदाः शिष्यहृध्दान्नमा- कराः शिवागमार्थानुसन्धाननिरता वीरमाहेश्वर- कुलचक्रवर्तिनः शतशी परिशैवाहिजच्छात्रेभ्योऽ नवस्त्रादिकं वितरन्नः श्रीवीरशैवमतं विद्वन्मयं कृत्वोडरन्तः श्री १०८ जगद्गुरुशिवलिङ्गाशिवा- चार्याः विराजन्ते । एतदीरशैवमताचार्यप्रणीताः सन्ति भूयांसः प्रोद्दामग्रन्थाः । परामिदानी कल कत्तानिवासिनो भारतधार्मिकेतिहासिकग्रन्थकर्तृ- शिवशङ्करशर्माणः कल्याणपत्तने जन्मलब्धवसव- सचिवेन पञ्चषष्ट्यधिक नवशत (९६५)क्रिस्ताब्द एतन्मतं स्थापितमित्याद्यसम्बडविषयं स्वविर- चितग्रन्थे तावदुल्लिखितवन्तः वीरशैवाचार्यस- म्प्रदायज्ञानाभावात् । येतु श्रीक्षेत्रकाशीस्था वेदा- गमोपनिषत्प्रतिपादितपरमपवित्रसनातनवीरशैव- मततत्वावगन्तारः सकलशास्त्रपारावारराकामुघा- कराःसनातनधर्मप्रतिष्ठापनाचार्यसदृशाः परमास्ति- कशिरोमणयः पण्डिताग्रेसराः महामहोपाध्याय पं० श्रीशिवकुमारमिश्रप्रभृतयो वीरशैवमतप्रति- पादकलिङ्गधारणचन्द्रिकादिग्रन्थानां सप्रमाणं व्या- ख्यां कृतवन्त इति महानुभावानां तेषां शिवाचार्य- भक्तिरद्यापि सुप्रसिद्भास्ति । सम्यगेव । तथापि वीर- ·(४) शवतत्वज्ञानशून्यानां शिवङ्करशर्मणांतत्सदृशानाञ्च वीरशैवसिद्धान्तयाथार्थ्यज्ञानं यथा स्यात्तथा भवान् संक्षेपतःसुलभतया प्रवन्धमेकं सप्रमाणंविरचयतु इति श्रीपूर्वोक्तमहाचार्याणामाज्ञावशंवदेन मयाऽ- कारि वीरशैवेन्दुशेम्वरनामकग्रन्थोऽयम् । तच्छीम- हन्नाशवलिङ्गशिवाचार्य महास्वामिन एव संस्कृतान- भिज्ञानामपि एतन्मतविषयकज्ञानं यत्किञ्चित् स्यात् सधा हिन्दीभाषायामपि प्रबन्धक विरच्य श्रीसं- स्थानद्रव्यत एवमौ ग्रन्यो मुद्रयित्वा प्रकाशयेत्या- दिदेशुःनिन्महानुभावजगदाचार्याणामाज्ञानुसारेण श्रीजगद्गुमविश्वाराध्यादिपञ्चभगवत्पादपद्मषद्- पदायमानेन मया हिन्दीभाषायामपि वीरशैवसना- जनविषयकान्यो व्यरचि । समग्रमेतद्ग्रन्थशोधन- भारं तत्रभवन्तोऽस्मद्गुरुचरणा व्याकरणन्या- यवेदान्नादिशास्त्रपारगा पियुधललामास्तीर्थाधन- न्यसामान्यबिम्दाकिताः श्रीमङ्गलमूर्तयो वाराण- सीयटीकमणिसंस्कृत (कॉलेज) महापाठशाला- व्याकरणशास्त्रप्रधानाध्यापकाः पं० गुलाबशर्माण उमाहितवन्त इति सूचयितुमत्यानन्दो भविष्यति। अन्धेऽस्मिन् वीरशैवानां यावज्जीवम् लिङ्गधार- जमावश्यकं वेदागमसम्मतमिति मतान्तरावलम्बि- ·भिराशकितशास्त्रविरोधादिदापानिरस्य शिवा- कषत्वञ्च दर्शितम. मध्य पदाथलविका वारश- वशब्दादिविचाराऽपिदर्शिनः । नती चीरशैवानां शरीरत्यागानन्तरं कर्तव्यताकविधिः मृतकादिसमये चाचरणीयविधिम्ननम्नत्र आगमानां प्रामाण्यं शक्तिविशिष्टाद्वैतविवेकादिकञ्च प्रतिपादिनमाम्न । अत्र श्रीसंस्थानकार्यबाहुल्यव्यग्रतया अनव- धानवशादापतितमशुद्धं युक्तियुक्तं विद्भिनिरूप्या- नुग्राह्योऽयम् । निष्पक्षपातयुडिभिर्भवनिम्मचितं सादरमंगीकृत्य मूचनानुमारेण द्वितीयसंस्करण संशोधयिष्यामीति ॥ विखजनधियः- पं० मदाशिव शास्त्री व्याकरणतीर्थादिपदवीकः।

·No text on this page.

·शुद्धाशुद्धपत्रिका। (भूमिकानन्तरम् ) पतिः पृष्ठम् अशुद्धम् भवलिखित ५ २१ शुद्धम् भवल्लिखित नामकग्रन्थ नम्पति- नाम ग्रन्थ १२ १७ (ग्रन्थस्यादितः) १६ ब्रह्मसनातम् ब्रह्मसनातनम् ६ OM २१ १३ इहोच्यत ऋगित्याह माहेश्वस्थलं पृष्टे परिष्वको इतिच संस्पुटी इहोच्यते ऋगित्याह माहेश्वरस्थल पृष्टो परिष्वक्तो इटिच संपुटी गुरुलिंग २४ १० २६ ३ २६ गुरुलिंग ३२ शृगाः शृंगाः - ·( २ ) पृष्ठम् अशुद्धम् गति गतिः नसन्नचास 19 - Mam -- ५५ ५७ ६० २ विवादिभिः विष्ण्वादिभिः मुच्यते सूच्यते मूतसंहितायां सूतसंहितायां पूजतेन्सदा पूजयेत्सदा यस्तस्य किमर्थ किमर्थ धारयलिंग धारयलिंग लिंगस्थार्चनन्तु लिंगस्यचार्चनन्तु सर्वलिंगाय नमः शर्वलिंगाय नमः एतस्थितेरपि एतत्स्थितेरपि प्रमादलिंग प्रसादलिंग शाधनादिना शोधनादिना भूभौ भूमौ लिंगमाकल्य लिंगमाकल्ल्य वकु वक्तुं उद्वम् ऊड्वम् सम्यगुत्पादितम् सम्यगुपपादितम् बादरायेगेन बादरायणेन केषुचिलिंग केषुचिल्लिंग ६१ 8 ६५ १७ ६ १ १६ ·१) पृष्टम् पतिः ३६ ३ EE २०० १ १०२ १०२ .६ अशुद्धम् भस्मधारण भस्मधारण लनगमिति लक्षणमिति ग्राम राम रोम रोम प्रदशित प्रदर्शित व्याक्यनां व्याफ्यान तदारिरिक्त तदतिरित अष्टविशति বিহার बसवनैतन् बसवेनैतन् आइलय आङ्गलेयः पूर्वनामाभिः पूर्वनामभिः देशाधिपति देशाधिपतिभि कत्रयादश कत्रयोदश वर्षीयशासनीति वर्षीयशासनानीति निमिषन्नपि निमियन्नपि श्त्यादि इत्यादि अन्यशररि অ্যয়ী शिवसम्बन्धन शिवसम्बन्धेन न सेव्य शवर शवर शिवाक्त शिवोक्त पंचमाङ्क पंचमाके ६०४ १०५ १०५ ३ १०७ ६ २ १२० ·( ४ ) पृष्ठम् पङ्किः १२५ n १२७ १२७ १३ २६ अशुद्धम् वेदमम वेदमयं वैदाविरुद्ध वेदाविरुद्ध माहेश्वरी माहेश्वरी शिवशास्त्रावि शिवशास्त्रवि सकलवदिक सकलवैदिक पण्डितराध्या परिडताराध्यो सिंहासनाध्यक्ष सिंहासनाध्यक्षः प्रणवरुप प्रणवरूप शि जीवैक्यं शिवजीवैक्यं भागत्यागलक्षणेन भागत्यागलक्षणया देवदत्त प्येवमव प्येवमेव स्तत्वम स्तत्त्वम तत्वमसि तत्त्वमसि तस्युः तस्थे शिव । वुहिश्य शिवावुद्दिश्य त्रिभुवनीवषयाः त्रिभुवनविषयाः सर्वापेक्षितीसध्यर्थ, सर्वापेक्षितसि प्रपंचं ५ ५ १० १५५ १० १ ६ १५३ ३ १४ ·MUNeuvesemamaliniwana भारततिहासमायोल्लिम्बिनरिगवसम्पदाय- विषयक लेग्वं दृष्ट्वा तद्ग्रन्यकतामविध माधारं यथार्थवीरशैवमतसनातनविषयकप्रवन्धी विस्तरण विलिख्यराजनियमानुराधन ( रजिष्टरचारण ) प्रेषितः । तेनसाकमधोलिखिताशययुता मत्प्रापिना पत्रिका- श्रीक्षेत्रकाशीतः ताः ११-१-१९२४ कलिकत्तानिवासि पं.शिवशङ्करामिश्रमहोदयषु, पत्रिकाङ्कः २६६ सविनयनिवेदनम् भवल्लिखित 'भारततिहासिक' नामग्रन्यं समग्रं विचारपूर्वकमवलोक्याऽत्यन्तमानन्दमाले- भे। भवद्भिर्यद्वीरशैवसम्प्रदायविषयकलेखनं लिखित तदत्यन्तमस्मन्मतविरुद्धमस्त्यतस्तन्मतसनातनविष- यकलेखमकं भवन्निकटे प्रेषितवानस्मि । निष्पक्षपा- तधियाऽवश्यंद्रष्टव्यम्।यथाकथंचित्कथमपि काश्यां

·1
वाग्गैवमाम्प्रदायिकमठोऽस्तीति यदाविदितं तदै-
नन्मतनवमवगन्तुं विचारयितव्यमासीत्पत्रद्वारण ।
नया न कृतं भवद्भिः । सम्प्रतिप्रकाशितविषयो वी-
शैवमनस्यातीवापमानकारकः । अतस्तद्विषयमुत्पा
दय वीरशैवमतधर्म प्रकाशयन्तु भवन्तः । एतस्मि
विषये शीघमृत्तरं प्रेषणीयं विंशतिदिनाभ्यन्तरे।
विंशतिदिनपर्यन्तं भवत्पत्रिका निरीक्षे। ययुसरं
नायानं भ्रत्तदागिमकार्यमारभे ॥ इति ॥
जङ्गमवाडीमठ
भवद्विधेयः
विद्याभूषणोव्याकरणतीर्थश्च
पं. सदाशिवशास्त्री
-

·PHORARIWARE ruitm बहुदिनपर्यन्तं मिश्रमहाशयानां पत्रमार्ग नि- गक्षिनवन्तः । विंशतिदिन गतेऽप्युनरं नायातमनः पुनश्चरजिष्टरडारणास्मत्प्रेषितपत्रिकाध्यालिग्विनाग- याकलिता।। श्रीजगदगुरुपंचाचार्याःप्रसीदन्तु पत्रांकः श्रीक्षेत्रकागातः नाः-६-२-२ भवन्निकट ना.११-१-१९२४आंग्लयनियों वी- शैवमतसनातनविषयकएकाप्रबन्धी रजिरदारंग प्रपितामीत । परं भवदुनरमंतावत्पर्यन्तं नाया- तम् । भवत्वंतत्पत्रिकायाअप्युनरं ददि नाभ्यन्तर दीयताम् यदि न दीयंतचंद्रवल्लिविनमप्रमाणमि- न्यन्यमुद्रणं कारयितव्यं भवेत । भवन्ना विद्वांसो भवाहिरचितग्रन्थएव यथार्थधर्मप्रकाशन काहानिः श्रीमताम् । सम्प्रति प्रकाशितविषया वीरशवम- तस्यातीविरुद्धोऽस्ति । अतः श्रीमद्भिःशीघ्रमुत्तरं यदिनीयंतचेत्तर्हि हठाद्राजशासनानुसारेणाग्रिम- कार्यमारभामहे । भवदीयः जङ्गमवाटिका सदाशिवशर्मा, व्याकरणतीर्थः ·( ८ ) पं० शिवशङ्करमित्रैईिन्दीभाषयादत्तोत्तरपत्रिकायाः संस्कृतानुवादः। १? चारबागानवीथिः (लेन) कलकत्ता ताः १८-२-२४ श्रीमन भवप्रेषिता कृपापत्रिका लब्धा । वीरशैवसाम्प्रदायिकवृत्तान्तोऽपि प्राप्तः । भ- वन्तःकृपापूर्वकं मुचनां दत्तवन्तः । अतःश्रीमतां भवतां धन्यवादः । भारततिहासिकग्रन्थस्य शीघ्र- मंव द्वितीयसंस्करणं भविष्यति। तदाइमवश्यं भव- सूचनानुमारंण सुधारणां करिष्ये। यस्मिन्कस्मि बपि धर्मसम्प्रदायविषये भ्रमं कारयित्वा तत्तन्मता नुयायिनां दुःवं दातव्यमितिनास्माकमुद्देशः। अस्ति भवन्त्यषितवृत्तान्तमप्यस्मन्निकटे सुरक्षितम् । तत्स- मये ( पुनर्मुद्रसममये ) आवश्यकतानुसारेण पुनश्च भवद्भिःसहायता प्राप्स्ये । अाशास्तिकिल मत्प्रेषि- तैतत्याकया भवतां सन्तोषो भविष्यतीति । क्षमा कुर्वन्तु कष्टंभवन्तः । कार्यवशादुत्तरदाने वि- लम्बा जातः । एतद्विषयेऽपि क्षमा याचे ।। भवदीयः शिवशंकर मिश्रः।

·२. ) अपिच श्रीवाराणसीया न्यायव्याकरणादिशा- स्त्रपारगाः पं. श्रीगिरीशगुक्लन्यायाचार्याः श्रीवीर- शैवमतविषयकज्ञानं सम्यकसर्वेषां कथं स्यात् । तूष्णीं तन्मतनिजतत्त्वं नायानि यहिरित्यालाच्य ऐतिहासिकेन बङ्गीयाक्षयकुमारलिखिनलेवनांशं गृहित्वा मासिकसुप्रभाते बसवेन (१९६०) विस्ता- ब्दएतन्मतं स्थापितं । दक्षिणे लिङ्गधारिणो जङ्गमा भूयांसः सन्ति । उत्तरे श्रीकेदारेश्वरसन्निधौ सन्नी- त्यादिविषयं लिखितवन्तः ॥ तदृष्ट्वाऽस्माभिरवश्यं तस्योत्तरं दातव्यमा- सीदतोवैदिकसनातनवीरशैवमतमनादिकालावति। बसवेनैतन्मतंन स्थापितं एतन्मताचार्या:पंचवर्तन्ता लिङ्गधारणविषयो विधिश्च वेदागमप्रतिपादितः । वीरशैवस्राभिः पुम्भिश्च सर्वदाऽचरणीयविध्यादि- विषयान् शास्त्रेतिहासाधारपूर्वकं शङ्कां निरस्यवि- स्तारणलिखित्वा पण्डितमहाशयानां निकट प्रेषितं रजिष्टरद्वारेण।इतोप्यधिकजिज्ञासुभिरस्माद्विरचित- वीरशैवसनातननामकपुस्तके वीरशेवेन्दुशेखरेच द्रष्टव्यमिति। तत्साकमधोलिखिताशयाकलितं मत्प्रे- षितं पत्रम् ।

·(१०)
HALIWALI
पत्राङ्क:
श्रीक्षेत्रकाशीतः
ताः २४-१०-१९२४
पं. श्रीगिरीशशुक्लन्यायाचार्यमहोदयेषु
मविनयनिवेदनम् ।
भीमहाशयाः सुप्रभाते भवल्लिखितमैतिहासि-
कजंगमसम्प्रदायविषयको लेखःसमग्रं विचारपूर्वकं
दृष्टः । सोऽत्यन्तमस्मत्सम्प्रदायस्यविरुद्धोऽस्ति ।
अतस्तत्सम्प्रदायसनातनविषयकमेकं लेख लिखित्वा
भवन्निकटे प्रेषितोऽस्ति । विचारपूर्वकं समग्रंदृष्ट्वा
सुप्रभातेऽवयंप्रकाशयितव्यं सर्वेषामवगाहनार्थम् ।
अथच संस्थानम्प्रत्यागत्य प्राचीनकालीनभूभृहत्त
शासनानिच द्रष्टव्यानि भवद्भिः। सत्यवादिनां किं
लिखिनव्यमस्ति बहु।
श्रीसंस्थान- ।
जंगमवाटिका
भवदीयः
सदाशिवशर्माव्याकरणतीर्थः

·(११)
पण्डितमहाशयसकाशादागपत्रम् ।
काशी
कार्तिक
१२
कृ०
.
प्रियमहाशय
अद्यसमासादितं श्रीमतां पत्रं लेखश्च । परन्तु
नत्रदं वक्तव्यं यदयंश्रीमतां लेखोऽतीवदीर्घकायः।
यावदस्मिन्लेग्वे लाघवं नकरिष्यन्ति भवन्तस्तावद
यकथं स्वल्पकाये सुप्रभाते' प्रकाशितो भवत् ।
नस्मादयं लेखः स्वल्पाकर्तव्यःयेन प्रकाशितः स्यात्
सुप्रभाते । अथच कार्तिकमासस्य मुप्रभातं यन्त्रा-
लयारूढं वर्तते । नास्तितत्रावकाशो द्विदिन प्रका-
शितं तत्कार्यालये समागमिष्यति । तस्मान्मार्गशी-
र्षमासस्य सुप्रभात भवतां लेखाप्रकाशितो भवि-
ष्यति । अवश्यमागमिष्यामि दिनचतुष्टये संस्था-
म्नप्रतीति।
भवदीयो
गिरीशशुक्लः

·(१२) पण्डितमहाशयाः पत्रानुसारेण संस्थान जंगम वाटिकामहामटप्रत्यागताः । परस्परकुशलप्रश्नान- लरं पण्डितमहाशयैरेवमुक्तम् । वयंयथार्थतत्वा- भिमानिनः तृपणी स्यामश्चद्भवन्तो नलिवन्ती त्येवमाचरितम् । प्राचीनशासनादीन् दृष्ट्वाऽत्या- नन्दप्राप्याऽवश्यं भवल्लंग्वाप्रकाश्यते। भवदनुमति भंतसंक्षिप्त्यनुमति लब्ध्वा गताः । गत्वातधा- कृतवन्तः निष्पक्षपातधियां विचारवतां विपश्चिनां स्वभावएषडति मूचयितुमानन्दो भविष्यति ।।

·No text on this page.

·No text on this page.

·श्री गणेशाय नमः। वीरशैवेन्दुशेखरः। पंचास्यवदनाद्भतान पंचसिंहासनाविधान । पंचब्रह्मस्वरूपांश्च पंचाचार्यजगद्गुन ॥ २ ॥ नानत्वा सततभन्या प्रणमत्स्वर्महीमहान । यो पुराशक्तिवैशिष्ट्यसिद्धान्नस्स्थापिनोभयि ॥ झानमोक्षप्रदातारं ज्ञानसिंहासनाधिपम् । वीरशैवमताचार्य विश्ववन्यं गुहं सदा ॥३॥ विश्वाराध्यमहापीठ विराजन्तमहर्निशम् । नत्वा च शिवलिङ्गाख्यं शिवाचार्य जगद्गुरुम् ॥ येषां स्मरणमात्रेण विकासा जायते मतिः। चतुर्मुखस्वरूपांश्च विद्यादानुन गुरून मुदा ॥५ शास्त्र्युपाधि वणार्य भालाक्षं कृष्णशास्त्रिणम्। गुलाबशर्माणं च ध्यात्वा झोपाधिसहितं परम् ॥३॥ यस्य सिद्धेश्वराचार्यः पिताशैवागमावित् । यस्य साध्वी मणिर्माता सिडवीराम्बिका शिवा यद्माता राघवाङकश्च रुद्रमुनिरुमापतिः। गीतसाहित्यनिष्णाता दारुकाचार्यवंशजाः ॥ ८ ॥ सोऽहं सदाशिवाचार्यः पंचाचार्यपथानुगः।

·वीरशैवेन्दुशेखरः। वैयाकरणतीर्थादि पदाभिर्विभूषितः॥९॥ कृर्व वंदागमादिभ्यः किंचिदुद्धृत्य यत्नतः । ननिर्णीतमवाथै वीरशैवन्दुशम्वरम् ॥ १० ॥ भन्स्यार्पयामि चरण शिवलिङ्गजगद्गुरोः । यस्याऽअयबलादव विद्यावित्तं ममास्ति च ॥११॥ ऋग्वदे-पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते । प्रभु त्राणि पर्येषि विश्वतः अतप्ततनुनतदामोऽश्नुते भृतास इदहंस्तत्समाशत ॥ इति वृहिवृद्धावित्यस्माडाताराणादिकमनिनप्रत्यया- निष्पन्नोऽयं ब्रह्मशब्दः । अस्यलक्षणन्द्र-अपास्तसमस्तदुःग्वकलड़क नि- रतिशयज्ञानानन्दादिशक्त्यतिशयत्वं ब्रह्मत्वमिति यावत् । अस्तु, ब्रह्मशब्दनात्र किं ग्राह्यम् । बृहदारण्यकछान्दोग्यादी-"अयमात्मा ब्रह्म" "अन्नं ब्रह्म" "विज्ञानं ब्रह्म" "आदित्यो ब्रह्म" "नारायणपरं वीं त्यादयस्तत्रतत्रान्वनन्यमर्थ- मुपपादयन्त्यनाऽत्र किंगायमिति सन्देहः सम्पद्यत इनि चत्सत्यम् । प्रवणमननादिनिश्चित भक्तिज्ञानान्मुग्वसर्वा- नयाम्यर्थवाच्य ब्रह्मशब्दनात्र लिङ्गं गृह्यने कुतः ·का वीरशवन्दुशखरः। मिद्यान्नागमे-"तलिङ्गं ब्रह्म शाश्वतम्" इनि उनरवातुले-"लिङ्ग ब्रह्मेति निश्चितम्" इति ब्रह्मगीतायामपि "लिङ्गं ब्रह्म तिनिश्चितम् इति स्कन्दपुराण-"ब्रह्म तल्लिङ्गमुच्यत" इनि लिङ्गपुराणे-"ब्रह्मेति लिङ्गमाख्यात" इनि सिडान्तशिखामणी-"तलिङ्गं ब्रह्मकेवलं । तलिङ्गं ब्रह्म शाश्वतं “लिङ्ग ब्रह्मसनातनम्” इनि क्रियासार-"लिङ्गं ब्रह्मेति कीर्तितम्” इति अपिच तत्रैव- तद्ब्रह्म केवलं लिङ्ग ज्ञातव्यं च मुमुक्षुभिः। ब्रह्मणो लिगरूपित्वं न युक्तमितिच्छृणु ।। आत्मायनम आरभ्य लिङ्गशब्दपरम्परा । प्रसि- तैत्तिरीयोपनिषद्येव प्रदर्यते ॥ लिड्गशब्दम्य नान्योऽर्थः कल्प्यः स्वरसतः श्रुतेः। इतिप्रदर्य सम्यगलिङ्गपरत्वं राद्धान्तितम् । "लिङ्गं तद्ब्रह्म सज्ञितम्"। "लिग ब्रह्मसनातम् । चिदानन्दरूपःशि- वोऽहं शिवोऽहं करटवर्मणे ब्रह्मणे नमः । इत्यादिषु नीलकण्ठशिवाचार्य शङ्कराचार्य प्रभृतिभिश्च ब्रह्म- ·वीरशैवेन्दुशेखरः। शब्दस्य शिवलिझापरत्वेनोक्तत्वात्। अथच श्रीपति पण्डित नीलकण्ठ शिवाचार्यः "अथातोब्रह्मजिज्ञासा" इनि ब्रह्ममूत्रस्थितब्रह्मशब्दस्यलिङ्गपरत्वव्यवस्थाप- नात् । एवं श्रीमनिजगुणाशिवयोगिनोऽपि स्वविरचि- तविक चिन्तामणौ ब्रह्मशब्दस्य लिङ्गपरत्व प्रति- पादनात् । अनेकत्रलिङ्गाख्ये ब्रह्मणि लिङ्गं तन्द्र- ह्मसंज्ञिनमितिप्रयोगदर्शनाचात्र लिङ्गपर्यायो ॥ ब्रह्मशब्दः अपिच ननिरीय भृगुवल्याम्-यतो वा इमानि भूता- नि जायन्ते । येन जातानि जीवन्ति । यत्पयन- त्यभिमविशन्ति तदिजिज्ञासस्वतद्ब्रह्मे तिश्रुतिः मनच्छ्रत्यनुसारण प्रलयसमये यस्मिन् जगदेतत्सक- लचराचरात्मकप्रपंचं लयं गच्छति अन्तर्भवति (लीनं गच्छानियावत् ) पुनश्चयस्मादुद्भवति तस्य ब्रह्मेति ब्रह्मतत्वविदो वदन्ति किल । एतादृशार्थो लिङ्गप- देनापिगम्यने । आगमपुराणादिष्वपि स्पस्ष्टं प्रति- पादिनम् । तथाच मिडान्नशिग्वामणी लयं गच्छ- नि यत्रैव जगदेतचराचरम् । पुनः पुनः समुत्प- तिं तल्लिंगं ब्रह्मशाश्वतम् । वातुले ॥ लीयते गम्य- ते यत्र येन सर्व चराचरम् । तदेतल्लिङ्गमित्युक्तं ·वाग्गवेगवरः। लिङ्गनत्वपगयणः । तम्मालिङ्गमितिख्यातं म- तानन्दचिदात्मकम् । बृहत्वाबृंहणत्वाच ब्रह्मश- व्दाभिधेयकम् ।। इति ॥ शिवधर्मोत्तर-लिङ्गेन जायते तत्र जगत्स्था- वरजङ्गमम् । तस्माल्लिङ्गं विशेषण लिङ्गम्यमुदा- हृतम् ॥ एवं गाड-लकारो लय इत्युक्तो गकारः मृष्टिक- च्यते । लयनं गमनं चैव लिङ्गशब्द इहोच्यत॥ इति सर्व लिङ्गमयं जगदित्याद्यनंकप्रमाणानि सन्ति। लीनमर्थ गमयतीति व्युत्पत्त्या नदधिकरणत्वात्तव्य- पदेशाच्च ब्रह्मशब्दोऽत्र लिङ्गपर्याय इति निर्वायते । पवमेव सांख्यतत्वकामधामपिलिङ्गपदव्युत्पत्तिःप्रद- शिता । तथाच ऋगर्थः तस्य ब्रह्मणः पतिरधिष्ठाता तच्छरीरकःसन नत्रास्थित इत्यर्थः।तथाच हे ब्रह्मणस्प- तलिङ्गरूपशरीरावच्छंदन शरीरभावनाधिष्ठित परम- शिव ने तव तदित्यव्याहृत्य तद्ब्रह्मपदवाच्यलिङ्गरूपं शरीरं पवित्रं वक्ष्यमाणरीत्याशुच्यशुचिकालेऽपिर्तु योग्यम् । विततमिष्टप्राणभावलिङ्गभंदन विस्तृतम् । (अनेकविधमितियावत)। प्रभुर्निग्रहानुग्रहसमर्थस्त्वं ·वीरशैवन्दुशेखरः। विश्वतः माणि अत्र सार्वविभक्तिकस्तसिलित्यने न द्वितीयावद्दवचने तमिल । गात्राणि शरीराणि पर्येषि व्याप्नोषि धार्यमाणः मन लिङ्गरूपशरीरद्वारा भक्ताङ्गेषु सम्बन्धी भवसि संयुक्तोऽसीत्यर्थः । अत्र ब्रह्मशब्देन पृथ्व्यां प्रतिष्ठित विश्वश्वरादि- लिङ्गानि ग्राह्याणीनिनु न शक्यम् । तेषां शरीर- धारणामम्भवादुक्तार्थस्य अर्थागात्राणि पर्येषि विश्वत इन्यस्याऽनन्वयापनश्च । अतप्ततनुर्वेधादिदीक्षा त्रयेण दुर्गकृतमलत्रयातनुर्यस्य स न भवतीत्यत- मननुः । ( अंग्रे दीक्षाभेदस्वरूपफलानि च स्फुटी- करिष्यामः) । दक्षिासंस्काराऽप्राप्तवान् । आमोऽप- रिपक्कान्तःकरणः सन् । नद्भगवच्छिवस्वरूपं नाश्नु- नानप्राप्नोति। आदौ दीक्षां विना शिवपूजां कर्तुमेवा- धिकारी न भवति । किमुत तत्स्वरूपप्राप्तौ ॥ अथवा पवित्रतविनतमित्यत्र । विततराब्द 'स्तनुविस्तारे इनिधातुनिष्पन्नत्वेन शरीरार्थकस्तनशब्दवत् । ब्रह्म- पदं लिङ्गार्थकमित्युक्तमवातथाच हे ब्रह्मणस्पते लिङ्गा- पिष्ठानकपशुपते ते तव विततं विस्तृतं लिङ्गरूपशरीरं पवित्रं गुच्यगुचिकालेऽपि धारणयोग्यम् । प्रभुः प्रकृष्टफलदायकः। तादृशलिङ्गशरीरकः सन् मुक्ति- प्रदानेत्यर्थः । भक्तशरीराणि पर्येषि व्याप्नोषीत्यपि ·वीरशैवेन्दुशेखरः। बोध्यम् ॥ एतदृचमनुमन्य कामिकागर्म-ऋगिन्याह पवित्रं ते विततं ब्रह्मणम्पते । तस्मात्पवित्रं नलि- गं धार्य शैवमनामयम् ॥ इति ॥ एतच्छृतिबा- क्यमवलम्येव भगवळ्यामादिमहर्षयः स्कान्दलङ्ग- पुराणादिप्वपात्यमुचुः॥ स्कन्दपुराण-ब्रह्मणम्पतिरीशो वै ब्रह्मतलिङ्गमुच्य- ते। पवित्रं तद्धि विख्यातं तत्प्रभुर्विश्वतः स्वयम्।। तत्मम्पर्कात्पवित्रत्वं गात्राणि कुरुते स्वयम् । अतप्ततनुरज्ञावै आमः संस्कारवर्जितः ॥ दीक्षया रहितः साक्षान्नाप्नुयाल्लिङ्गमुत्तमम्।शिवधर्माधि- ताः शान्ताः शिवार्चन परायणाः ॥ ये वहन्तः सदा लिगं ते यान्ति परमं पदम् । अन्यथा नहि मां प्राप्तुं शक्यं देवि तथा श्रुतिः ।। इति ॥ लिङ्गपुराणे-कीटो भ्रमरयोगेन भ्रमरो भवति ध्रुवम् । मानवः शिवयोगेन शिवो भवति नि- श्वयम् ॥ अनेन वर्मना गच्छन् सजीवन्नेव शङ्करः । ब्रह्मविष्ण्वादयो देवा मुनयो गौतमा- दयः ॥ धारयन्ति सदा लिङ्गमुत्तमाङ्गे विशेषतः।

·PAHARIHIROHI वीरशैवन्दुशवरः । वेदेषु शास्त्रमधेषु पुराणेष्वागमषु च ।। ब्राह्मणस्य समास्यातं लिङ्गधारणमुत्तमम् । ब्रह्मेति लिगमा- ख्यानं ब्रह्मणः पतिर्गश्वरः ॥ पवित्र ताद्ध विख्यातं तत्सम्पर्कात्तनुः शुचिः। ऋगित्याह पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते ॥ तस्मात्पवित्र तल्लिग धार्य शैवमनामयम् ॥ अतप्ततनुरज्ञावै यी संसारलक्षणः॥ दीक्षयारहितःसाक्षान्नाप्नु यालिङ्गमुत्तमम् । यः करोति तपः पूर्व सतप्त- ननुमच्यते ॥ परिपक्को विमोवाय सोऽश्नुते लि- गधारणम् ।। इति ॥ कार्यान्वण्डेऽपि-शस्तं विपाप्मपरमं गगनं देहमस्थितम् । जन्ममृत्युजरातीतं तत्पवित्रं प्रच- क्षते ॥ पतनात्त्रायते यस्मादतीव नरकार्णवात् । यत्पवित्रं पवित्राणां तल्लिङ्गं ज्योतिरैश्वरम् ॥ त- संपर्कात्पवित्रत्वं यद्गात्राणि पर्येषि वै । तदेव परमं ज्योतिर्लिङ्ग देवि मदात्मकम् ॥ शिवान- न्दंपरं धाम दुष्पाप्यमकृतात्मभभिः।ये संश्रिताः ·वीरशैवन्दुशम्वरः। मदा लिगं ये वहन्तः सदादरात् ॥ ने प्राप्नु- वन्ति मर्वशं मामेवात्र न मंगयः ।। इति ॥ पनदर्थे ब्रह्माण्डपुराणे-तपम्तमा तनु यस्य सतप्ततनुरुच्यते । परिपक्को विमोचाय मोऽश्नुते लगधारणम् ॥ न करोति तपः पूर्व मोऽतमतनु रुच्यते । अतप्तोऽयं विमोक्षाय नाश्नुत लिङ्ग धारणम् ॥ इति ॥ अत्र वैष्णवस्तप्ता चक्रतापिता तनुरित्यादि क- लप्यते तन्नोचितम् । कुतः तपोमूलमिदं सर्व तपोमध्यंतपोऽन्तकम् । ऋषयः संयतात्मानः फलमूलानिलाशिनः ॥ तपसैव प्रपश्यन्ति त्रैलोक्यं सचराचरम् । इति मनुस्मृत्या प्राक्प्रदार्शतवचनैश्च तपधा- तुना नपसएव ग्रहणमौचितम् । तथाकल्पने चक्रांकिततर्नु दृष्ट्वा पश्येत्सूर्य जपेन्नरः। जपेच पौरुषं मृक्तमन्यथारीखंव्रजेत् इत्यादि धर्मशास्त्र वचनविरोधात्तथा कल्पितुं न शक्यते ॥ एवम् ।। अयं मे हस्तो भगवान अयं मे विश्वभेषजोऽयं ·वीरशवेन्दुशेखरः। m शिवाभिमर्शनः अयंमाता अयं पिता अयं जीवातु रागमात् इदं तब प्रसर्पणं सुबन्धो एहि निरहीति। मन्त्रान्तरणापि लिङ्गधारणं सिध्यति । ( अस्मिन्नर्थग्रन्थान्तरे) अयं मे हस्तो भगवनायं मे भगवत्तरः । शिवाभिमर्शनान्नित्यं शिवलिङ्गस्य धारणादिति। ब्रह्मोपनिषदि- यदक्षरं परं ब्रह्मतत्सूत्रामिति धारयेत् । सूचनात्सूत्रमित्याहुः सूत्रं नाम परं पदम् ॥ धारणादस्य सूत्रस्य नोच्छिष्टो नाशुचिर्भवेत् । अत्रसूत्रपदं लिङ्गबोधकम् तथा च योगजागमे- संस्यूतत्वात्समस्तेषु वस्तुष्वपि च सन्ततम् । सूचनात्परमशस्य सूत्र लिगमितीरितम् ॥इति।। बृहत्कालीत्तरे-व्रतानि दुश्चराणीह तपांस्यु- आणि यानि च । न्यूनानि तानि सर्वाणि शिंवाल- गस्य धारणादिति ॥ अपिचस्कन्दपुगणान्तर्गत शस्करसंहितायाम् ॥ योहस्तपीठे निजमिष्टलिङ्ग विन्यस्य तल्लीनमनः प्रचारः। बाह्यक्रियासंकुल- ·वीरशैवन्दुशेखरः। निःस्पृहात्मासम्पूजयन्यग मारशैवः ॥ नदेव हस्ताम्बुजपीठमध्ये निधाय लिङ्गं परमात्मचिह्नम् । प्रपूजयेदेक्यधियोपचाग्नरस्तु वाह्यान्तरभेदभिन्नः। बाह्यपीठाचनादेतत्करपागर्चनं वरम् । मर्वेषां वीर- शैवानां मुमुक्षणां निरन्तरम् ॥ शिवभक्तान् मदा चारनिरतान् धृतलिगकान् । विप्रानाराधय सदा भस्मद्राक्षधारिणः ॥ इष्टलिड्गमिदं साक्षादनिष्ट पारिहारकम् । धारयेदवधानेन शरीर मर्वदा बुधः॥ लिगधारणकं नाम व्रतं माहेश्वराभिधम् । याव- जीवमिदं दत्तमिष्टलिङ्ग समर्चयेत् ॥ इति ॥ एतद्ग्रन्थएव-पिङ्गलनामकब्राह्मणवादस्य सा- नंदमहर्षाणामुपदेशो वक्ष्यमाणरीत्या वर्णितोऽस्ति । अद्यप्रभृति साधो त्वं त्रिपुण्डं भस्मना सह । सर्वांगोद्भूलनं नित्यंकुलधर्मपरायणः । अमिरित्यादिभिर्मन्त्रैः श्रीमत्पंचाक्षरण वा । रुद्रमन्त्रजपाभ्यासपरो भवसमाहितः ।। यावज्जीवमिदं दत्तमिष्टलिङ्गं समर्चय ।

·वीरगैवेन्दुशेखरः। कगजपीठे विन्यस्य तध्यानासक्तमानसः ॥ लिंगागसङ्गिनो वत्स पुनर्जन्म न विद्यते । युगपज्ज्ञानमंसिद्धिः स्यात्ततो मोक्षमवाप्नुयात् ।। नम्मात्वं प्राणलिङ्गाङ्गसम्बधी भव सर्वदा । पंचमुद्रान्वितानित्यं शिवभक्तान्समर्चय ॥ इति । शिवरहस्य- परिशुद्धेन मनसा नियमेन दृढव्रतः । शिवम्य लिड्गं बिभ्राणः शिवमेव प्रपद्यते ॥ ममतत्वमविज्ञाय वेदवाह्या भवन्त्यतः। भजन्ति वेदवाह्यास्ते मदन्यमपरं भ्रमात् ॥ मदन्यपूजासंसक्ता लब्ध्वा जन्मानि कोटिशः । प्राप्नुवन्त्यतिघोराणि नरकाणि पुनः पुनः ।। वैदिकास्तु सदाचारा वेदोक्ताचारतत्पराः। भजन्ति मां प्रयत्नेन वेदान्विश्वस्य सन्ततम् ।। ये मां विश्वाधिकं रुदं भजन्त्यन्यपराङ्मुखाः । ते वैदिका इति प्रोक्ता मद्भक्ताश्च त एव हि ॥ ये भस्मोदीलताङ्गास्त्रिपुण्ड्राङ्कित्तमस्तकाः।

·वीरवन्द भयरः। ते वैदिका इति प्रोक्ता मद्भक्ताश्च त एव हि ॥ य लिगार्चनासना मम लिङ्गागसंगिनः । ते वैदिका इति प्रोक्ता मताश्च त एव हि ॥ येरुद्राक्षलसत्कण्ठा रुद्राक्षकरकङ्कणाः । ते वैदिका इति प्रोक्ता मद्भक्ताश्चतएवहि ॥ ये मध्यानपरा नित्यमन्यध्यानविवर्जिताः । ते वैदिका इति प्रोक्ता मद्भक्ताश्च त एव हि ॥ इति यहूनि सन्ति अनुसंधयानि । अथच शैवरत्नाकरे- नाभेरधो लिङ्गधारी पाप्मना च सयुज्यते । नाभ्यूचे लिङ्गधारी च मौभाग्यज्ञानवर्धनः ।। लिङ्गेन कायसम्बन्धो रहितः स्यात् पिशाचवत निमिषार्धे वियोगेन विशेपात्पातकी भवेत् ।। एवं पारमेश्वरागमे- यस्य भस्म ललाटेऽस्ति कण्ठे लिङ्गमदात्मकमा स्वाक्षधारण देहे सोऽहं देवि न संशयः ।। इत्यादि प्रदर्शितप्रदर्शिष्यमाणवेदागमपुराणव- चनेर्लिग धार्यमिति सिडम् । तथाच शरीरे कुत्र ·वीरशैवेन्दुशेखरः। कुत्र नाम कस्मिस्थाने धार्यमिति चेत् धारणीय स्था नान्यपि भगवता श्रीव्यासमहर्षिणा तत्पुराणेष्ववं- निर्णीतानि ॥ स्कान्द- उत्तमाइगे गले वापि कक्षे वक्षस्थलेऽपि वा । तथा हस्ततले वापि शिवलिङ्गं धरेत्सुधीरिति ॥ एवं कामिकागमऽप्यनमस्ति । शङ्करसंहितायाम्- इष्टलिमिदं साक्षादनिष्टपरिहारकम् । धारयेदवधानेन गिरे सर्वदा बुधः !! मूर्ध्नि वा कण्ठदेशे वा कक्षे वक्षस्थलेऽपिवा। कुक्षौ हस्तम्थलेवापि धाग्यल्लिगमैश्वरम् ।। नाभेरधस्तलिङ्गम्य धारणं पापकारणम् । जटाग्रे त्रिकभागे च मलम्थाने न धारयेत् ।। कृत्वा निधेहि मततं लिग वस्त्रेण वेष्टितम् । मस्तके कन्धेर कुक्षौ वक्षस्यथकरस्थले ।। शिरोदेशेऽथवा कण्ठे हस्ते वक्षस्थलेऽपि वा । लिङ्गधारणहीनो यस्तं त्यजेदन्त्यजं यथा ।।

·१६ way- वीरशैवन्दुशेखरः । कुण्डं च गोलकं चैव लिङ्गवारणवर्जितम् । तथा देवलकं चैव दृष्ट्वा चान्द्रायणं चरेत् । स्थूलाङ्गेष्विष्टलिङ्गन्तु यो न धाग्यति द्विजः। दृष्ट्वा तं सहसा पुत्र मलं स्नानमाचरेत् ।। मस्तके वाहुदण्डे वा ललाटो प्रदेशके । आलिङ्गधारण दृष्ट्वा कुर्यात्मर्यावलोकनम् ॥ सिद्धान्नशिग्वामणी- ओमिति ब्रह्म परमं लिङ्गाकारं महेश्वरम् ।। सर्वावस्थामु सर्वेषु कालेषु निमिषार्धतः । अवियोगन भुक्तिं च मुक्तिमिच्छन् द्विजोत्तम । धारयेत्पंचसु स्थानेष्वस्मिन् सल्लममानसः ।। इत्यादिप्रमाणानुसारेणेदानीन्तना धारयन्ति पूजयन्ति च ॥ नन्वेतावतालिंगधारणेन किमसाधारणं फलम। विशेषफलन्तु नोक्तम् । वीरशैवेतरशैवानिांनत्तन्म- नानुसारणार्धा "दहरहः सन्ध्यामुपासीत "स्वर्गकामो ज्योतिष्टोमेनयजेते" त्यादिनियमानुसारप्रवर्तन स्वर्गादिफललब्धे च ·१६ । वीरशैवेन्दुशेखरः। किंतावलिंगधारणेनातिचन्न । सर्वमतापेक्षया विशेष फलमप्यस्ति। सथाच कामिकागम- एकेन जन्मना मुक्तिर्वीराणान्तु महेश्वरि । इतरपान्तु शैवानां मुक्तिर्जन्मत्रये भवेत् ।। इति वेदशास्त्रतत्वावगन्तारो ऋषयः सर्वे मुक्त्यर्थमेव यतन्ते । एतदपेक्षया किमाधिक्यं फलं मुक्तराधिक्यं फलमंव नास्ति । गवमुक्ष्मागर्म- वीरशवपरो यस्तु यत्र तिष्ठति पार्वति । तत्तीर्थ तत्तपःशान्तिस्तत्र तिष्ठामि सर्वदा ॥ सर्व शिवमयं पश्येदन्यभावो न विद्यते । लिगाङ्ग ज्ञानसंपन्नो मोक्षाहों भवति प्रिये।।इति लिंगांगसंवन्ध पदार्थज्ञानं मोक्षसाधनमिति यावत्। (लिंगांगसम्बधस्वरूपज्ञानंचाग्रे स्फुटीकरिष्यामः) । एतदर्थे पारमेश्वरागमेऽपि- यः पश्येदीरशैवस्थं ब्रह्महत्यादिसम्भवैः । पापैर्विमुच्यते सद्यो मुच्यते च भवार्णवात् ॥ वीरशैवमतं सद्यो भोगमोक्षैकसाधनम् ।

·वीरगन्दुगवरः। मोत्तमं मम मतं यतःसानमोऽम्यहम् ॥ न वीग्शवमहशं मतमस्ति जगनत्रये ! मर्वभोगप्रदं पुण्यं शिवसायुज्यदायकम् । सभस्मद्राक्षतर्नु सलिंगं शिवयोगिनम् । दृष्ट्वा सद्यो विमुच्यते पापिनोऽपि न संशयः।।इनि।। पतन्मतमाहात्म्यविषयं मुक्तकंठन व्याममहषया- पीत्थं वर्णयामामुः शंकरसंहितायाम् पदस्थलनिर्ण- याध्याय- क्रिमिकीटपतंगेभ्यः पशवः प्रज्ञयाधिकाः । पशुभ्योऽपि नराः श्रेष्ठास्तेषु श्रेष्ठा द्विजातयः । द्विजातिष्वधिका विप्रा विप्रेषु क्रतुबुद्धयः । ऋतुबुद्धिषु कर्तारस्तेभ्यः सन्यासिनोऽधिकाः ।। तेभ्यो विज्ञानिनः श्रेष्ठास्तेषु शंकरपृजकाः । तेषु श्रेष्ठा महाभाग मम लिंगांगसंगिनः ।। लिंगागसङ्गिष्वाधिक षट्स्थलज्ञानवान्पुमान् । तस्मादप्याधिको नास्ति त्रिषुलोकेषु सर्वदा स वंद्यः सर्वदा पूज्यः संमारविजिगीषुभिः । बहुनोक्तेन किं वत्स स एवाहं न संशयः ।। २ ·वीरशैवेन्दुशेखरः। कैश्चित् वीरशैवमतशास्त्राननुभवात् षट्स्थल- विचारः शेवागमे प्रसिद्ध इत्युक्तम् ॥ भक्तमहेश प्रसादिप्राणलिंगिशरणैक्यषस्थलानां विचारो वीर- शेवशास्त्र एव प्रसिडो नतु शास्त्रान्तरे। नया च शिवरहस्ये- यद्भक्तनिष्ठं निजलिंगपीठे मध्ये प्रसादी सच गोमुखेच यत्प्राणलिंगी शरणंच वृत्ते चित्ते निजै- क्यं त्विति पटस्थलानि ।। इति ॥ उत्तरवातुले- इतःपरं विशेषेण वीरशैवार्चनक्रमम् । षट्स्थलात्मकरूपेण प्रवक्ष्यामि समासतः॥ भक्तस्थले मुखासीनो भूतिरुदाक्षधारणम् । कृत्वा भक्त्या मुप्तात्मा ततो माहेश्वरे स्थले ।। षडक्षरं परं मंत्रमनुष्ठायात्मनिष्ठया। प्रसादिस्थले ह्यादाय लिङ्गं हस्तेऽवधानतः ॥ प्राणलिंगिस्थले पूजां विधाय स्वानुभूतितः। ततः शिवार्पणं कृत्वा स्वानन्दाच्छरणस्थले ।। ऐक्यस्थले प्रसादोपभोगतृप्तिमवाप्य च ।

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
एवं समरसाभावात्पडङ्ग स्थलयोगतः॥
कुर्याच सर्वदा सोऽयं वीरशैवार्चनक्रमः॥
शिवायार्पितजीवत्वारितंत्रसमुद्भवान् ।
वीरशैवसमायोगादीरशवमिति स्मृतम् ।।
सिद्धांतशिम्बामणो भनस्थलम्-
भूतिरुदाक्षसंयुक्तो लिङ्गधारी मदा शिवः ।
पंचाक्षरजपोद्योगी शिवभक्त इति स्मृतः॥
श्रवण कीर्तनं शम्भोः स्मरणं पादसेवनम् ।
अर्चनं वंदनं दास्यं सख्यमात्मानवेदनम् ॥
एवं नवविधा भक्तिः प्रोक्ता देवेन शम्भुना।
दुर्लभा पापिनां लोके सुलभा पुण्यकर्मणाम् ॥
अपिचोत्तरवातुले-
किंकुर्वाणः समायुक्तो लिंगरूपेण जंगमम् ।
मनसा सह इत्येव भक्तिस्थल सुबुद्धिमान ।।
अवाचिकं महानंदं महाशांतं महागुणी ।
महालिङ्गे च संयोगी लिंगभक्तस्य लक्षणम् ।।इति।।
शिवधर्मपुराणे-
सदाकाले शिवे भक्तिर्लिंगजंगमपूजनम् ।

·वीरशवन्दुशेखरः।
लांछनेन शरण्यं च शक्तिस्थल सुबुद्धिमान् ।।
एवं शिवाईते-
आचार्यागमवाक्येषु विश्वासी लिंगजंगमे ।
भक्त्या यो न फलाकांक्षीदाता भक्त इहोच्यते॥
शिवयोगी शिवः साक्षादितिककर्य भक्तितः ।।
पूजनं सुमना कुर्वन् सद्भक्तश्चेति कीर्तितः॥इति।।
अथ सिद्धांतशिखामणौमाहेश्वस्थलं-
केवले सहजे दाने निष्णातः शिवतत्परः ।
ब्रह्मादिस्थानविमुखो भक्तो माहेश्वरः स्मृतः।।
भक्तर्यदा समुत्कर्पो भवेदैराग्यदर्शनात् ।
तदा माहेश्वरः प्रोक्तो भक्तस्थिरविवेकवान् ।
माहेश्वरस्थलं वक्ष्ये यथोक्तं शम्भुना पुरा ।
माहेश्वरप्रशंसादौ लिंगनिष्ठा ततः परम् ॥
पूर्वाश्रयनिरासश्च तथा द्वैतनिराकृतिः ।
आह्वानवर्जनं पश्चादष्टमूर्तिनिराकृतिः ॥
सर्वगत्वनिरासश्च शिवत्वं शिवभक्तयोः ।
एवं नवविधं प्रोक्तं माहेश्वर महास्थलम् ।।इनि।।

·वीरगवन्दुशेखरः । वातुले- आस्तिस्यबुद्धिनियमव्रतसत्यधर्माशाचादिलक्षण- परिस्फुटसचरित्रम् । लिंगक्यनैष्ठिकतया मह वीम्वृत्तं माहेश्वरम्थलमिति प्रबदन्ति सन्तः॥इति।। गतदर्थः शिवरहस्येऽपि- नैष्ठिकाचारसंयुक्तं मायामार्गविवर्जितम् । अज्ञानगुणवर्ज च माहेश्वरमितीश्वरि ॥ परस्त्रियं परार्थं च वर्जयेद्मावशुद्धिमान् । लिंगनिष्ठा नियुक्तात्मा माहेश्वरउदाहृतः इति|| अथ प्रसादिस्थलं सिडान्तशिखामणी- उक्तो माहेश्वरःसाक्षालिंगनिष्ठादिधर्मवान् । कथमेषः प्रसादीति कथ्यते गणनायक ।। इत्यगस्त्यमहार्षिणा पृष्ट भगवान् रेणुकशिवाचार्य पवमुचाच- लिंगनिष्ठादिभावेन ध्वस्तपापनिबन्धनः । मनःप्रसादयोगेन प्रसादीत्येष कथ्यते ॥ प्रसादिस्थलमित्येतदस्य माहात्म्यबोधकम् । अन्तरस्थलभेदेन सप्तधा परिकीर्तितम् ।। - ·२२ - वीरशैवेन्दुशेखरः । प्रसादिस्थलमादौ तु गुरुमाहात्म्यकं ततः । ततोलिंगप्रशंसा च ततो जंगमगौरवम् ॥ ततो भक्तस्य माहात्म्यं ततः शरणकीर्तनम् । शिवप्रसादमाहात्म्यामिति सप्तप्रकारकम् ॥ इति ॥ शिवयोगप्रदीपिकायाम्- शिवाचार्यातिथीनां च पूजया तत्प्रसादतः। प्रसादी स्याक्रियालिंगमन्तःप्राणात्मना यजदिति पुनश्चतत्रैव- मम प्रसादसिध्द्यर्थ निर्मलं ज्ञानकारणम् । शिवप्रसादं स्वीकुर्वन् स प्रसादीति कथ्यते ॥ एवमेव वातुलशिवरहस्यादिषु कथ्यते विस्तृततया । अय प्राणलिगिस्थलम्- सर्वतत्वमयः प्राणः सर्वज्ञानमयःशिवः। अनयोर्योगमेवैतत्प्राणलिंगमिहोच्यते ॥ इत्यादि वीरागमोक्तरीत्या पूज्यपादश्रीरेणुक- शिवाचार्योऽगस्त्यायप्राणलिंगिस्थलं वक्ष्यमाणरीत्यो पदिदेश- भक्तो माहेश्वरश्चैव प्रसादीति च कीर्तितः । -

·वीग्गैवेन्दुशेश्वरः।
23
AAR
कर्मप्राधान्ययोगेन ज्ञानयोगोऽस्यकथ्यते ।।
लिंगं चिदात्मकं ब्रह्म तच्छक्तिः प्राणरूपिणी ।
तद्रूपलिंगविज्ञानी प्राणलिंगीति कथ्यते ॥
प्राणलिंगिस्थलं चैतत् पंचस्थलममन्वितम् ।
प्राणलिंगिस्थलं चादी प्राणालंगार्चनं नतः ।।
शिवयोगसमाधिश्च ततो लिंगनिजस्थलम् ।
अंगलिंगिस्थलं चाथ क्रमादेषांभिदोच्यते।। इति ।।
बानुले-
प्राणेन्द्रियादिषु ममाहमिति प्रमाहं सम्भ्रान्ति-
सिद्धमपहाय समस्तमेतत् । लिंगे निधाय मनमा
यदनुप्रसक्तं तत्त्राणलिंगि सुचरस्थलमाहुरार्याः।।
प्राणलिंगं मनोग्राह्यं भवेत्सकलनिष्कलम् ।
तत्प्राणेष्वन्तर्मनसो लिंगमाहुरिति श्रुतिः
एतत्छुत्यनुसारेण वीरागमे-
मद्देहे स्थापिते लिंगे तत्प्राणेति प्रतिष्ठितम् ।
प्राणलिंगस्य सायुज्यं प्राणालिंगीतु सस्मृतः। इति

·वीरशवेन्दुशेखरः। एतदर्थे श्वेताश्वतरोपनिषदि- अतएवविम्ब हृदयोपलिप्तं तेजोमयो भ्राजति तत्सुधान्तम् ॥ इति ॥ माण्डक्यच- अन्तःशरीरे ज्योतिर्मयोहिं शुभ्रोऽयं पश्यन्ति यतयः क्षीणदोषाः॥ इत्येतादृश वाक्यमवलम्ब्य शिवरहस्ये- लिङ्गाड़िततनुप्राणो लिंगजीवस्तु जीवनम् । लिंगतत्वपरिज्ञानी प्राणलिंगिस्थलं भवेत् ॥इति॥ नत्रावधारिक- सचित्सुखात्मकं पूर्णयदेकं ब्रह्मसंज्ञितम् । तदस्तुसमहादेव स्ताक्तःप्राणलिंगवान् ॥ इति ॥ अथ शरणस्थलम् वृहदारण्ये- ययास्त्रिया सम्परिष्वको नबाह्य किंचन वेदनान्तरम् एवमेवायं पुरूषः प्राज्ञेनात्मना सम्परिष्वक्तेन वाह्य किंचन वेदनान्तरमिति । प्रतिपाद्य सुम्बवानशरणः । इति । एतच्छति मनुसृत्य शक्करसंहितायाम्- सती चाहं पतिर्लिग इदि युक्तः स्वयं प्रभुः।

·वीरशैवेन्दुशखरः। प्रापंचिकसुग्वं नास्ति शरणस्थलमुत्तमम् ।। इत्येतादृशवचनान्यवलम्य भगवत्पाद जगद- गुरु रेणकशिवाचार्या इत्यमादिशति- अंगलिंगी ज्ञानरूपः सती ज्ञेयः शिवः पतिः। यत्सौख्यं तत्समावेश नवान् शरणनामवान् ॥ स्थलमेतत्समाख्यातं चतुर्धा धर्मभेदतः । आदो शरणमाख्यातं ततस्तामसवर्जनम् ॥ ततो निर्देशमद्दिष्ट शीलमम्पादनं ततः । क्रमालक्षणमेतेषां कथयामि निशम्यतामिति ॥ एतदथे वातुले- ज्ञानप्रकाशबलतःस्वयमेवलिंगं देहेन्द्रियादि मम रूपमितिप्रबुध्द्या । युक्ते समस्तविषयेऽसति यद्धि- शुद्धं तत्प्राहुरागमविदः शरणस्थलं हि ॥ पतिर्लिंग सतीचाहमितियुक्तं सदातथा । पञ्चेंद्रियसुखं नास्ति शरणस्थलमुत्तमम् ॥ इति ॥ एवं वीरागमऽपि- शिवं शरणसम्बन्धं शरण शिवसंयुतम् । महाज्ञानेन संयोगः शरणं सकलनिष्कलम् ॥

·२६ वीरशैवेन्दुशेखरः। एष एवार्थो वासिष्ठपुराणनापिलभ्यते । तथाच वामिष्ठपुराणे- ज्ञानरूपोऽङ्गलिंगीस्यात् सज्ञियः पतिः शिवः । तयोर्योगेन सांख्यं यत्तदशाच्छरणाभिधःइत्यादी न्यनुसन्धयानि ॥ अथैक्यस्थलम्। एकमेव तद्भवत्यविकल्पो वा विकल्पोऽत्र काचन भिदास्ति नैवात्रकिंचन भिदास्त्यत्रभिदामिवमन्य- मानः ॥ शतधा सहस्रधा भिन्नो मृत्योर्मत्युमा- प्नोति तदेव तद्धयं स्वकाशम् ।। इत्युत्तरतापनीयश्रुतिमवलंब्य जगदाचार्यरे गुकशिवयोगिन एवसूचुः- प्राणलिंगादियोगेन सुखातिशयमयिवान् । शरणाख्यः शिवनक्यभावनोदक्यवान् भवेत् ।। ऐक्यस्थलमिदं प्रोक्तं चतुर्धा मुनिपुंगव । ऐक्यमाचारसम्पत्तिरेकभाजनमेव च ।। सहभोजनमित्येषां कमाल्लक्षणमुच्यते ॥ इति ॥ me- ·वीरशैवेन्दुशेखरः। woman वातुले- नाह त्वमप्रथितशब्दविभेदवृतिर्नप्राणदेहमन इन्द्रियभौतिकानि । मर्व भ्रमात्मकमिदं मयि नेति भावादैक्यस्थलं समरसं सुखरूपमाहुः इति।। अथ लिंगान संहृत्य तेजसः शरीरत्रयं संव्याप्य तदधिष्ठानमात्मानं संज्वाल्य तत्तेज आत्मा चैत- न्यरूपं बलमवष्टभ्य गुणैरेक्यं संपाद्य महास्थूलं महासूक्ष्म महाकारणं संहृत्य मात्राभि ओतानुज्ञा- विकल्परूपं चिन्तयन् ग्रसेत् ॥ इत्युत्तरतापिनीयानुसारण शिवाईत- अखण्डपरिपूर्णे शस्त्वात्मसम्भावनार्जितः । स्वप्नेऽप्यभेद सम्भ्रान्तो यस्य ऐक्यइहोदित इति|| तत्तद्भेदलक्षणस्वरूपाणि तु ग्रन्थविस्तारभयान प्रदर्शितानि । आगमादिषु द्रष्टव्यम् । अथवा जगद्- गुरुरेणुकभगवत्पादाः शिद्धान्तशिखामणौ विस्तार- रूपण प्रतिपादितवन्तः। तत्र द्रष्टव्यमधिकजिज्ञा- मुभिः। सर्वविधवीरशैवैः षट्स्थलान्यनीक्रियन्ते ॥ वीरशैवशब्दव्युत्पत्तिं तावद्विचारयामः । वीरशैव ·२८ वीरगवेन्दुशेखरः। इत्यत्र विशन्दे उपपदे 'ईर' गती कम्पनेच चकारात् स्तृतावपि प्रकृते स्तुत्यर्थकादादिकेरधातोः विशेषेण मर्वः स्तूयत इतिविग्रहे "अकर्तरि च कारके संज्ञा- या मित्यनेन कर्मणि घनि,"अकः सवर्णे दीर्घ" इति सवर्णी च वीर इति शैव इत्यत्र शिवादागत इत्यागतार्थेऽणि “ तडितेष्वचामादे" रित्यादिवृद्धी शैव इति ततः कर्मधारयेच वीरशैव इति निष्पन्नोऽयं शब्दः । अथवा रादाने इत्यस्माडातो विशब्दे उप- पदे "आतोऽनुपसर्गे कः" । इति कंप्रत्यये " आतों लोप इतिचंत्यालोपे अन्येष्वपिदृश्यते शास्त्रेण विशब्दस्य च दीर्घ वीर इति अथवा विशे- षेण वांछितफल विशेषफलं वा राति ददातीत्यर्थे विशब्दे उपपदे "आतश्चोपसर्गे इति सूत्रेण कप्रत्यये "आतोलोप इटिचे" त्यालोपे “अन्येष्वपि दृश्यते" इति विशब्दस्य दीर्धे च वीर इति ततः शैवपदस- म्बन्धच वीरशैव इति साधुसिद्धमागमादिष्वेव- मेव संसाध्यस्थम् वर्णितम् ।। तथाच वीरागमे- एकरवायमेतस्मिन् सर्वस्मिन् जगतीति यः । विशिष्ट ईयते यस्माबीर इत्यभिधीयते ।।

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
mmar
उत्तरवातुले-
शिवेन सहसम्बन्धः शव मित्यादृतं बुधैः ।
उभयोः संस्फुटीभावाद्वीरशैवामिति स्मृतम् ।।
विशब्दोऽत्रविकल्पार्थो शब्दो रहितार्थकः ।
विकल्परहितं शैवं वीरशैवमिति स्मृतम् ।।
विद्यायां शिवरूपायां विशेषाद्रमणं यतः ।
तस्मादेते महाभागा वीरशैवा इति स्मृताः ।।
गुरुलिंग जंगमश्च प्रसादः पादवारि च ।
तदेतदेकस्वरूपं ह्यनादिवीरशैवकम् ।।
गुरुलिंगं जंगमश्च प्रसादोप्येकदर्शनम् ।
यत्तदाचरणं प्रोक्तं वीरशैवमहागमे ।।
जंगमं नादरूपंच लिंगं विन्दुस्वरूपकम् ।
नादबिन्दुद्वयोपेतमनायवीरशैवकम् ।।
तस्मादीरव्रते निष्ठो मोक्षापेक्षयुतः प्रभुः ।
सर्वाचारेषु निरतो भक्त एवाधिको मतः ॥
दामोहि लिंगनिष्ठश्च वीरव्रतसमाश्रयः ।
मुवीरव्रतसम्पन्नोलिंगजंगमरूपकः ॥ इति ।

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
संपुटीभावलक्षणन्त्वित्थं प्रतिपादयामासुा-
समहर्षयो लिंगपुराणे।
वक्ष्ये त्रिपुटिसन्धानलक्षणं शिवयोगिनाम् ।
स्थूललिंगस्य देहस्य सूक्ष्मस्य मनसस्तथा ॥
कारणस्यात्मनो नित्यं कुर्यादैक्यमतन्द्रितः ।
अनेन धारयलिंगं ध्यायेच्चित्तेन शङ्करम् ।।
स्वात्मना भावयेत्पूर्णमक्यभावेन सर्वतः ।
एतत्रिपुटसन्धानलक्षणं परिकीर्तितम् ॥ इति ।।
लिंगगर्भोद्भवो मन्त्रो मन्त्रगर्भोद्भवः शिवः ।
लिंगमन्त्रद्वयोरक्यं वीरशैव इतिस्मृतः ॥ इति ॥
सर्वेषामापिशैवानां वीरशैवं महोत्तमम् ।
मुलभादेवपूजाच सुलभंच क्रियावहम् ॥
मलभं देवपूजायाः सुलभंच क्रियाबहु ।
स्वल्पक्रिया बहुफलं वीरशैवं महेश्वरि ॥ इति ॥
एष एवार्थो वातुलेनापि लभ्यते ॥
तथाच वातुले-
फलाधिक क्रियासूक्ष्मं वीरशैवन्तु कथ्यते ।
अन्यशैवन्तु तत्सर्व फलमल्पं किया बहु॥इति।।
-

·वीरगैबन्दुगेवरः। गरसहितायाम्- यो हस्तपीठे निजलिङ्गमिष्टं विन्यस्य तल्लीनमनः प्रचारः । बाह्यक्रिया मफूलनिस्पृहात्मा मम्प- जयत्यङ्ग स वीरशैवः ॥ इति ॥ सिद्धान्तशिरवामणी- विशब्देनोच्यते विद्या शिवजीवैक्यबोधिका । तस्यां रमन्ते ये शैवा वीरशैवास्तु ते मताः ॥ विद्यायां रमते यम्मान्मायां हेयांश्ववद्हेत्। इत्य- नेन निरुक्तेन वीरमाहेश्वरःस्मृतः । वेदान्तजन्य यज्ज्ञानं विद्येति परिकीर्तिता ॥ विद्यायां रमन तस्यां वीर इत्यभिधीयते ।। ज्ञानगम्यं रहस्यंच कैवल्यपदकारणम् । वीरशैवमितिज्ञेयमतल्लक्ष- णमुच्यते ॥ एवमेव क्रियासारपि- विशब्देनोच्यते विद्या शिवजीवैक्यबोधिनी । तस्यां रमन्ते ये शैवा वीरशैवाः प्रकीर्तिताः ।। विशब्दो वा विकल्पार्थो शब्दो रहितार्थकः विकल्परहितं शैवं वीरशैवं प्रचक्षते ॥ विरोधार्थों ·वीरशैवेन्दुशेखरः। विशनःस्याद्रशब्दो रहितार्थकः । विरोधरहितं शैवं वीरशैवं विदुव॒धाः ॥ इति ॥ किं बहुनाश्रुतिस्मृत्यागमोपनिषत्प्रतिपाद्याया निर- वद्यहृद्याच शिवजीवैक्यबोधिका विद्या तस्यां रम- माणा एव वीरशैवा इतियावत् । एतादृशाभिप्राय एव कामिकाद्यागमशेवपुराणादिषु च बहूनि प्रमा- णानि सन्ति । एतावता ऋग्वेदादिप्रदर्शितप्रमाणैः शिवलिङ्गंधायमितिसिद्धम् । परं लिङ्गधारणस्य आ- भ्यन्तरयाह्यलिङ्गधारणात्मकतया शास्त्रकारद्वैविध्य मुपन्यस्तम् । तथाच सिद्धान्तशिरवामणौ ॥ लिङ्गधारणमाख्यातं द्विधा सर्वार्थसाधकैः । बाह्य माभ्यन्तरं चेति मुनिभिर्मोक्षकांक्षिभिः।। इति ॥ अताकचिदाभ्यान्तरधारणविषयेऽपि विचारं करवा- म । नारायणोपनिषदि दशमानुवाके- चत्वारिशृङ्गात्रयोऽस्य पादाः दे शीर्षे सप्तहस्ता सोऽस्य त्रिधा बद्धो वृषभो रोखीति महोदेवो मानाविवेश ॥ इति ॥ अत्रभाष्यम् । चत्वारिश्रृङ्गा इति । अस्य शिवस्य चत्वारि ऋग्यजुःसामाधर्वणरूपचत्वारो वेदाःशृगाः ·बोरगेवेन्दुशेश्वर । मुख्यानि परमेश्वरसत्वे वेदानांमुख्यप्रामाणिकमि- व्यर्थः। शास्त्रयानिन्वादितिशास्त्रे भगवता यादगयणे- नापि नदाधिकरण पण्डितभाष्यकारैरपि तथास्पटम- कम् । उत क्रियाचयोचोगज्ञानरूपशिवागमचतुष्पादा वा प्रयासचिदानन्दाः। पशुपाशपनिज्ञानानि ब्रह्मावि ष्णुकालरुद्रावा सत्वरजस्तमोगुणावा। पादाम्पदास्युः शीर्षे । घोरा घोगत्मके द्वे शिरसी। तस्यैते ननुवा। घोरेत्यादि श्रुत्युक्तरीत्या शरीरभेदेन शिरोभेदः । अग्निमुम्वं ब्राह्मणमुग्वं वा।"मुम्बद्धयं महेशस्य स्यादग्नि ब्रह्मणस्तथेनि" स्कान्दोक्तः। अहं भक्तस्य जिह्वाग्रो- इनामिकमलोद्भवेनि पुराणान्तरेच तथास्पष्टमुक्तम्। अस्य शिवस्य सप्तहस्ताः।आधारादिनहस्रान्त सप्त- चकाः । सप्तो_लोका।अधोलोका वा स्युः वृषभः। ब्रह्मविष्वादिभ्योऽधिकः । विश्वाधिको रुद्रोमहर्षि- रिति । श्वेताश्वतरे तथादर्शनात् ॥त्रिधा बद्धः। महे- श्वरसदाशिवशिवरूपतया । इष्टप्राणभावलिङ्गात्म- कतया । अथवा त्रिषु स्थूलसूक्ष्मकारणरूप त्याग भोग योगाङ्गत्रयेष्ठ सम्बडः त्रिधाभूतः । स शिवः। रोरवीति।रु शब्द इत्यस्यात्रव्यवहरतीत्यर्थः । धातू- नामनेकार्थत्वात् । नामरूपवत्करोतीत्यर्थः । तादृशो महादेवः शिवः मान् माःमरणधर्माणामनुष्या ३ ·वीरशैवेन्दुशेखरः। स्तान । स्थावरजङ्गमात्मकसर्वपदार्थान् । आविवेश । अन्तर्यामित्या प्रविवंशेत्यर्थः । भगवता बादरायणे- न शिवसहस्रनामावल्यादौ सर्वज्ञशिखामणि भट्टभा- स्करण भनाष्यमङ्गलश्लोके सर्वशास्त्रधुरन्धरामर- मुनिना-" तत्पुरुषस्य विद्महे महादेवस्य धीमहीति" मद्र-गायत्रयां वेदपुरुषेणापि । महादेवरुद्र महेश्वरादि- शब्दानां गवादिगवढ्या पङ्कजादिशब्दवद्यो- गिकदया च।शिवपरत्वेन राडान्ततत्वात् । रूढि- योगमपहरतीति स्थानप्रकरणलिङ्गात् समन्वय झातिन्यायाच महादेव शब्दस्यात्रान्यपरत्वमर्थान्नारा- यणपरत्वं योजितुं न शक्यत इति सिद्धान्तितम् ॥ बृहदारण्योपनिषदि ॥ "यापृथिव्यां तिष्ठन् इत्यार- भ्य योऽप्सुतिष्ठन् योऽनौतिष्ठन् यो वायावित्याद- भिः" सर्वान्तामित्वं चिन्मात्रत्वं च प्रदर्श्य "दृष्टं द्रष्टा" " श्रुतं श्रोता ""मती मन्ता" "विज्ञातो विज्ञाता" "नान्यतोऽस्ति द्रष्टा नान्यतोऽस्ति श्रोता" " नान्यतोऽस्ति मन्ता " नान्यतोऽस्ति विज्ञातैष अन्तर्याम्यमृत" इति शिवस्य स्वप्र- काशवेन सर्व साक्षित्वमुक्त्वा। "सवा अयमात्मा ग्रम विज्ञानमयो मनोमयः प्राणमयश्चक्षुर्मयः श्रोत्र- मयः पृथिवीमयः आपोमयो वायुमयस्तेजोमय·meena vgraaNORAMAvatariN RAREmmanueleasinaamiewentinue वीग्गवन्दुशेखरः। स्तेजोमयः काममयः काममयः कांधमयः धिमा धर्ममयः मर्वमय इति सन्नियामित्वं ममयत्वं चोक्तम् । एतावता पंचभूतन्द्रियान्तःकरणादिप अमृतशब्दवाच्याऽन्नयामि पन्मात्मा शिवा व्यव- स्थित इति यावत् ॥ अपिचवतावतर- अङ्गुष्ठमात्रः पुरुपान्तरात्मा सदा जनानां हृदय सन्निविष्टः इति । एवं कठवल्योपनिषदिच- अङ्गुष्ठमातूः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति । ईशानो भूतभव्यस्येति । नतेव- अङ्गुष्ठमातूः पुरुषो ज्योतिरिखाधूमकः ईशानो भूतभव्यस्यति । awa - कूची रुद्रे- अणोरणीयान्महतो महीयानात्मागुहायां निहि- तोऽस्य जन्तोः । तमकतुं पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमीशानं इत्यादिभिः ·वीरशेवेन्दुशेखरः। पनावता सर्वान्तर्यामि जगद्व्यापक श्रीशिवः माम्बः सर्वेषां हृदि निवसतीति सिडमतएव श्रीशङ्कराचार्यः " हृदि पुनर्भवाभ्याम्" इतिस्तुतम् । मदाशिव एव ध्येयः उपास्यश्च एतद्विषयेऽसंख्याक- प्रमाणानि सन्ति तथाच । अथर्वण- " ईशानः शिव एको ध्येयः शिवकरः सर्वमन्य- त्यरित्यज्य । एक एव रुद्रो नद्वितीयायतस्थे । द्यावा भूमी जनयन्देव एकः सशिव एकः” इति । पशूनां रुद्रं यजेत । ब्रह्मादयः पशवः । रुद्रः पशूनामधिपतिरिति " श्रुतिः॥ एतच्छ्रतिमवलम्ब्य शिवसंकल्पोपनिषदि- योऽसौसर्वेषु वेदेषु पठ्यते ह्यजईश्वरः । अकायो निर्गुणो ह्यात्मा तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमास्त्विति॥ मृतसंहितायाम्- वृतकाठिन्यसन्मूर्तिः सचिदानन्दलक्षणः। शिवा- दन्यश्च नैवास्ते शिव एव न चापरः ॥ इति ॥ अपिच तत्रैव मुक्तिखण्डे चतुर्थाध्याये- ब्रह्मायाः स्थावरान्ताश्च पशवः परिकीर्तिताः ।

·Minmenancer वीरशैवन्दुशेखरः। तेषां पतिरहं देवः स्मृतः पशुपतिबुधैः ।। माया- पाशेन बध्नामि पशूस्तान कमलेक्षणे । तेषां पशु- नां सर्वेषां मोचकोऽहं सुलोचने ।। मामेव मोच- कं प्राह श्रुतिः माध्वी सनातनी इति । शिवानन्दलयां शंकराचार्यः- हरिब्रह्मादीनामपि निकटभाजामसुलभम् । चिरं याचे शम्भो शिव तव पदाम्भोजभजनमिति।। यजुर्वेदे- अजात इत्येव कश्चिद्भीरुः प्रपद्य रुद्ध यत्ते दक्षिणं तेन मां पाहि नित्यमिति ॥ एतदर्थे जावालशास्खायाम्- प्रत्यञ्जनस्तिष्ठति स युगस्यान्तकाले एक एव रुद्रो नदितीयाय तस्थे । ब्रह्मा न विष्णु ने सूर्यो नामिनच चन्द्रतारकाः । इति ।। अस्मिन्नेवार्थे स्कान्दे- विष्णुसंज्ञा ह्यसंख्याता ह्यसंख्याताः पितामहाः। असंख्याता सुरेन्द्राश्च नित्य एको महेश्वरःइति ।

·वीरगवेन्दुशेखरः। एवमादित्यपुराणे- अमख्यानाश्च कालाश्च ह्यसंख्याताः पितामहाः। अमंख्याताश्च हरयो नित्य एको महेश्वरः ॥ त्वं विश्वकर्मा नव नास्ति कर्ता त्वं विश्वभर्ता तब नाम्नि भर्ता । त्वं विश्वहर्ता तव नास्ति हर्ता त्वं विश्वनाथस्तव नास्ति नाथः ॥ ब्रह्मादिकं सकलमन्यमपोह्य पुंसां ध्यातव्यमेवमभिधाय शिवंकरं त्वाम् । वक्तव्यमन्यमनपेक्ष्य विमोक्ष- हेतुमाथर्वणः परिसमाप्तिमुवाच वेदः ॥ अतएवानीश्वरः सकल निष्कलात्मकः सश्चिदानंद रूपः शिवः शिवकरः शिव एक मुक्तिप्रस गद मुमुक्षुभिः सर्वैश्च पूजनीयो ध्येयश्चातएव यजुवेंद- शिव एव पृज्यो भवति यजुर्वेदरूपः एकः स इतरमहिमानं व्याचष्टे इति । एतद्विषये चतुर्वेद तात्पर्यसङ्ग्रहे एवमुक्तमस्ति- एकं मुखं त्रितयमीश्वरलोचनानां चत्वारि दोषि विशदं वपुरद्भुतं ते । अत्यन्तमेव भवतामुपकार- ·MARRIAL MANORIEND ivara NORAMPurwaManese वीरगवेन्दगेम्वरः। हतानाना भवन्ति तनवम्नव दिव्यरूपाः ॥ इत्यादीनि ॥ स्काद व्यामविष्णुमंबाद- जगाम शरणं देवं मयभावेन शङ्करम् । मन्न्य- ज्य तृणवन्मवान ब्रह्मविष्ण्वादिकांम्था । एवं नौसलायाभ- मर्वान्देवान्परित्यज्य यजेन् पंचाम्यमीश्वरम् ॥ मर्वान मन्त्रान परिन्यज्य जपपंचाक्ष सदति ।। ब्रह्मगीतायाम- विष्णुभक्त्या चमक्या नास्ति नाम्नि पगगतिः। शम्भुभक्त्यैव सर्वेषां सत्यमेव मयादितम् ॥ इति । वायव्यसंहितायाम्- अन्यान्देवान् परित्यज्य कर्मणा मनमा गिरा। तमेव साम्बमीशानं भज भावपुरःसरम् ।। इति ॥ पाराशरपुराणे- विहाय साम्बमीशानं भजन्ते दवतान्तरम् । स महाघारममारे पतन्ति परिमोहिताः ।। विहाय साम्वर्माशानं ये भजन्ति विमुक्तये । ते महातमसा क्रान्ता न तेषां परमा गति ॥ इति।। - ·वीरशैवेन्दुशेखरः। ar mate मानवपुराणे- अथो मुमुक्षभिः सर्वेः साम्बः सर्वेश्वरावयः । परतत्वविशषेण ध्येय एव सदा हृदि । इति । न च तेत्तरीयोपनिषदि सहस्रशीर्षानुवाके नारायणोपनिषदिच- सहस्रशीर्ष देवं विश्वाक्ष विश्वशम्भुवम् । विश्वं नारायण देवमक्षरं परमं पदम् ।। विश्वतः परमं नित्यं विश्वं नारायणं हरिम् । विश्वमेवेदं पुरुषः तविश्वमुपजीवति ॥ पतिं विश्वस्यात्मेश्वर शाश्वतं शिवमच्युतम् ॥ नारायणं महाज्ञेयं विश्वात्मानं परायणम् ।। नारायणः परो ज्योतिरात्मा नारायणः परः । नारायणः परं ब्रह्म तत्वं नारायणः परः॥ नारायणपरो ध्याता ध्यान नारायणः परः। यच्च किंचिज्ज्गत्सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपिवा ॥ अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः ॥ इत्यादयो नारायणपरत्वेनोक्तत्वाच्छिव एवोपा- स्य इति कथमवधार्यते । नारायणस्थाप्युपासनो ·बींशिवेन्दुगेम्बरः। पास्यत्वं सङ्गतमितिवाच्यम् । अत्र नारायणपदन नराणां समूहः अयनं यस्यतिविग्रहमथवा न विद्यते राः धनं यस्य सः अराः निर्धन इतियावत सानिधनो न भवतीति नाराःधनाधिपः कुंघरइत्ययःने मख्येन अणयति मल्लपतीति नारायण इतिव्युत्पत्तिमाधि- त्य शिव एवं गृह्यते अत्र प्रमाणन्तु- अराः प्राह धनाभावं मुखाभावं वदत्यणः । नतों स्यातां यस्य भक्तेः सवै नारायणः शिवः। अरा- स्तुनिर्धनो ज्ञेयो नाराः किल धनाधिपः । तम- णन् सल्लपन सख्यात् स वै नारायणः शिवः इनि। नरा अयनं यस्येति प्रज्ञाद्यणि नारा इत्यपि वा बा- ध्यम् । नाराः आपः अयनं यस्येतिवेतिविग्रहण शिव भगवत्परएव ॥ एतद्विग्रहविषयकप्रमाणानित कारणागमे- आपो नारायणो रुद्रः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः । तस्माद्भवन्ति वै ह्यापो नारायण इति स्मृतः इति ॥ एवंस्कान्दे- आपो नारा इति प्रोक्ता नारावै नरसूनवः । ता यदस्यायनं तेन प्रोक्तो नारायणः स्वयमिति ।। ।

·वीग्गबेन्दुशेखरः। - एतद्विषये मनुस्मृतावपि- आपो नागइतिप्रोक्ता आपो वै नरसूनवः । ता- बदस्यायनं प्रोक्तं तेन नारायणःस्मृतः। इति ॥ लियुगणेऽपि- आपो नरम्य तनयेत्यपां नामानि शुश्रुमः।आपू- यताभिग्यनं कृतवानात्मनो यतः । इति ॥ ननु" सत्यं ज्ञानननन्तं ब्रह्म" "नारायणपरं ब्रह्मति" अनिमत्वात् । अपिच"नारायणाद्ब्रह्म जायते"नारा- यणाद्रो जायन इतिच"जन्माद्यस्य यतः"इनिसूत्रे- णापि । आद्यस्य प्रपंचात्पत्तः प्राक ब्रह्मणः जन्म उत्पत्तिः यतः यस्माद्धि प्णोः सकाशादिन्यर्थः। एता- वता नारायणपदेन विष्णोबाँधो जायते । अपिच "नब्रह्मानेशान" इनि ब्रह्मेशानयानेषेधश्रवणात् । अथच एकादं नारायण आसीदितिवाक्याच सृष्टेः पूर्व विष्णोरेकस्यैव स्थितर्विष्णुरेवोपास्य इतिचेन्न । 'जन्माद्यस्ययतः इनिमूत्रेण शिवस्यैव बोधो भवति। नथाचाग्रस्य ब्रह्मादिप्रपञ्चोत्पत्तेः पूर्वजातस्य विष्णोः जन्म जनिर्यतः यस्मात् शिवात् शिवादेव विष्णोरु- पप्रतिरस्ति । कुतः “सर्वमिदं ब्रह्म विष्णुरुद्रेन्द्रास्ते मम्प्रमूयन्ते "इतिश्रुतिसत्वात् । अत्र रुद्रपदेन काल- ·वीरगन्दगग्वरः। रुद्रः अथवा इदि परमश्वर्य इत्यम्माडातनिष्पन्नन्द्र- शब्दसावयणान्यत्र प्रमिडन पुम्यगानपरपयायः अर्थादष्टाईकपालान्तर्गत शानांचा! उत्पनिनिषधा- वप्यस्यैव । अत्र प्रमाणन्न । अथर्वागिरवायाम- "कितन्यानं कोवा ध्याता कश्चिन्ययः" इन्युपक्रमप्राप्तप्रश्नानाधिन । अथर्वशिग्नापमहारे । ध्यायांतेशानं प्रत्यायितव्यं ब्रह्मविष्णुम्हेन्द्राम्ते मम्प्रमयन्त मर्वाणि चन्द्रियाणि महभूतनकार- णम् काग्णन्तु ध्येयःसर्वश्वर्यसम्पन्नमर्वेश्वरःशम्भु- गकाशमध्ये इति ध्यानविष्णुः ध्याताम्द्रः ध्यायनि- शानं प्रध्यायितव्य इतीशानस्य ध्येयांचन विहिलवा- त् । अपिच शम्भुराकाशमव्य"शिवएकांध्ययः शिव- ङ्करः सर्वमन्यत्परित्यज्यनि इनाऽनिरिक्तत्वेन बक्त- व्यांगा नास्नीत्यभिप्रायण स्वसमाप्ति स्वयमबाहाय- वर्णाश्रनिः। एवं स्पटं श्रुयमाणत्वान्महोपनिषत्याम- ब्रह्मादि विश्वकारणीभूनविष्णोरपि कारणीभूतः शिवश्व एका ध्येयः ॥ "ईशानःसर्वविद्यानां ईश्वरः सर्वभूतानां ब्रह्माधिपतिर्ब्रह्मणोधिपतिब्रह्मा शिवों मअस्तु सदाशिवस्त्विति।" एकएवम्द्रो नद्वितीयाय नस्य विश्वाधिको रुद्रो महर्षिरिनिश्रुतिभ्यः ·वीरशैवंन्दुशेखरः। - जाबालशाखायामपि ॥ "प्रत्यञ्जनस्तिष्ठति सम्यगुपास्यान्तकाले एक एव रुद्रो न द्वितीयाय नस्ये न ब्रह्मा न विष्णुन सूर्यो ना- निर्नच चन्द्रनारकाः" इति ॥ नचावन्येशानादिशब्दानां लक्षणया विष्णोः परत्वं सम्पद्यते । कुतः । विष्णोरनन्नावतारसद्भावात् । आदित्यानामहविष्णु" रितिगीतितत्वेन तदंशी भूतत्वाचे तिवाच्यम् ॥ मुख्यब्रह्मरुद्रमध्यपठितविष्णु शब्दस्यावतारांशपरत्वासंभवात् एकोहवे नारायण आसीत्" इत्यवासीत्पदस्य "रोहितो लो- हितादासीत् शक्तरासीत्पराशरः । इतिवदुत्प- त्तिसत्तापरतावश्यंभावन लक्षणं सम्पद्यत एव । अ- पच “यदा तमस्तन्नदिवा न रात्रिनसन्न चास च्छिव एव केवलः । अजान इत्येव कश्चिद्भीरुः प्रपद्यते रुद्र यत्ते दक्षिणं मुग्वं तेन पाहि नित्यमिति" श्वेताश्वतरे प्राक्प्रदर्शितयजुर्वेदादिप्रमाणेश्च सृष्टेः पूर्व शिवस्यैव स्थितिश्रवणेन । "सहस्राणि सहस्रशो ये रुद्रा अधिभू- म्यामि” त्यादि श्रुते रुद्ररूपानन्तसत्वात् "ज्ञात्वा तं मृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय विमुक्त- ये” इति श्रुतेः॥ "मृत्युञ्जयः कृत्तिवासा" इति को- शेन च सृष्टे पूर्व स्थितिमत्तानन्तरूपत्वमृत्युञ्जय-

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
MANANDHINDI
-
त्वादिधर्मवान् शिव एव म एव ध्येयः उपास्यश्च
ब्रह्मविष्ण्वादयो मरणधर्माणः अतस्ते नोपास्या ॥
अपिच भगवद्गीतायाम्-
तमेवचाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रमुता
पुराणीति ॥
श्रीविष्णुनच स्वप्रपदनीयपुरुषं प्रदर्श्य कोऽग्नावि-
न्याकांक्षायाम् । उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मे
युदाहृतः " अवोत्तमपुरुषत्वंच भगसंज्ञितषणे
श्वर्यसम्पन्न श्रीशिवस्यैव सम्भवति । कुतः "पुरुषो
वैद्धः सन्मही नमोनम " इति यजपः श्रुतेः । एवं
छान्दोग्येऽपि-"ब्रह्मणे सुपुरुषाय" इत्यारभ्य "शि
वाय" इति पूर्वपठिनविशेष्यश्रवणाच ।
कूर्मपुराणे भवगदुक्तिः-
यज्ञकर्ता च देवेन्द्रः सृष्टिकर्ता च वाक्पतिः ।
अहमेव जगत्कता मम कर्ता महेश्वरः इति ।
किं
बहुना
सर्वथा शिव एवोपास्य इति वादं निश्चि-
नमित्यलं पल्लावतेन ॥
प्रकृतमनुसरामः।
"नारायणपरब्रह्मे" त्यत्रनारायणात्परइति पञ्चमी-
समासः । शङ्करसकाशाद्ब्रह्मविष्ण्वादीनामुत्पत्ति-

·वीरशैवेन्दुशेखरः। मत्वात् एवमेव निजगुणशिवयोगिनापिपंचमी- समामाअंगीकृतः ॥ सर्वमिदं ब्रह्म विष्णु मद्रास्त सम्प्रमयन्त इत्यार्थवणशिखावचनादिकं प्रदर्शितम् ॥ " नारायणः परं ब्रह्मे" ति पाठपक्षेतु सुपांसुलगि “निसूत्रण पंचम्याः स्वादेशः कल्प- नीयः । अपिच इन्द्रस्य पत्नी इन्द्राणी भवस्य पत्नी भवानीनिवत् नारायणस्य पत्नी नारायणीति “इन्द्र वरुणभवश" त्यादि सुत्रेणतु न सिध्यति । किन्तु शरण्ये त्र्यम्बके देवि नारायणि नमोऽस्तुते । इत्यत्र जगन्मातृपावत्यां नारायणीतिप्रयोगदर्शनात् कल्प्यते । एवं च नारायणशब्दःशिवपर इति निश्चि- नः ॥ एवं श्रीवीरैशवपण्डिताराध्यशिवाचार्यैरत्र नारायणशब्दस्य शिवपरत्वमिति भाष्ये "लोकव- न लीलाकैवल्यमित्यधिकरणे स्पष्टमित्थं प्रतिपादि- नारायणं महाज्ञेयं" नारायणं नारायण शब्दवाच्यः शिवः । महाज्ञेयं महद्भिः शिवभक्ता- प्रगण्यविष्वादिभिः ज्ञेयं उपासनयाज्ञेय इत्यर्थः । "विश्वात्मानं परायणम्।” विष्ण्वादि चेतनाचेतनप्र- पंचान्तर्यामितया प्रपंचात्मक इत्यर्थः। " तत्सृष्ट्वा नदेवानुप्राविशत"। "अनेन जीवनात्मनाऽनुप्रविश्य नामरूपे व्याकरवाणि।” “य आत्मनि तिष्ठन्” इत्या- ।

·SamanianRamauARINE -ammanarthaan । वीरशैवेन्दुगग्वरः। दिश्रुतिमत्वात्।सर्वान्नामिनया मवात्मकन्वंयुक्तम् परंच नत् अयनंच परायणम् । विष्ण्वादीनां प्राप्य- स्थानमित्यर्थः ।"नारायणपरं ब्रह्म । नारायणशब्द- वाच्य शिव एव बृहत्वादिधर्माश्रयब्रह्म । " तत्वं त्रिमुत्वीनः नारायणःशिवः । नत्वं सर्वव्यापकशिवतत्वमित्यादिरीत्या विस्ताररू- पेण व्याचक्षः । लैंग्वविस्तृतभयादिङ्मानं प्रदाण- नम् । केवलं पण्डिनाराध्या एवव्यरचनिनिन । किन्नु व्योमनाराध्यानटाराध्य नीलकण्ठशिवाचार्य भास्कर- भट्टशिवाचार्यादि श्रीनवीरशवसिडान्नस्थापकाचा- थैरपिच सर्वशैवशास्त्रज्ञानधुरन्धर हरदत्ताचार्याप्प- य्यदीक्षितादिभिश्व पाणिनीयशास्त्रानुसारेण शिव- नरस्व बाधानिरसनं कृत्वा समग्रसहस्रशीर्षानुवाक- स्थ शिवपरत्वेन राडान्तितम् ॥ अस्थानुवाकस्य भगवन्नारायणमहर्षयः "सहस्रशी- " मित्यत्रैवं प्रतिपादयामासुः । “सहस्रशीर्षमि- ति" ।। सहस्रशब्दोऽत्रानन्तवाचको भवति । सहन- शीर्षम् । “सर्वाननशिरोग्रीव इत्युक्तरीत्या अनंत- शीर्षवानित्यर्थः। दीव्यतीतिदेवः । प्रकाशकः । दिवं क्रीडाविजिगीषाव्यवहारघुतिस्तुतिमोदमदस्वप्नका- न्तिगतिष्ठ । “तस्य भासा सर्वमिदं विभाती" ति ·। वीरशैवेन्दुशेखरः। स्युक्तरीत्या सर्वपदार्थप्रकाशक इत्यर्थः। "विश्वाक्षं" अनन्नाक्षम् । "विश्वशम्भुवम्"।विश्वस्य विष्ण्वादि- चेतनाचनात्मकप्रपंचस्थ शं मुखंयस्माद्भवति सः। नयोक्तः । सर्वत्र वचनव्यत्ययश्छांदसः। "शिवएको- ध्येयः "इत्याद्यथर्वशिग्वोपनिषद्रीत्या शिवएक्सर्वैः सर्वविद्यामुपास्यइत्यर्थः। " विश्वनारायणंदेवम्"। विश्वं प्रपंचम् । नारायणम् । तच्छब्दवाच्यं देवं महा देवः । तदुपादानत्वेन तत्स्वरूपत्वं युक्तं भवति । *"अक्षरम् ।"नाशरहितः । अतएव लोकेशिवस्यैव मृत्युञ्जयइतिप्रसिडिः परमंप्रभुं"विष्ण्वादिसर्वजी बनियामक इत्यर्थः। “ईश्वर सर्वभूतानामितिश्रुतेः"। "विश्वतःपरमम्" । प्रपंचादुत्कृष्टः । अधिष्ठानत्वा- सनोऽधिकपरिमाणचानित्यर्थः। "नित्यं त्रैकालि- काबाध्यरूप हातयावत् । “सत्यंज्ञानमनन्तंब्रह्मेति श्रुतेः " | "हरिः।" विष्ण्वादीन् हरतीति हरिः। शिवः । “सर्वभूतदमनायनम” इतिश्रुतेः । “विश्वं" प्रपंचम् । विष्ण्वादिचेतनाचेतनप्रपंचमितियावत् । "नारायणम् । नारायणशब्दवाच्यः हारशब्दवा- याशिवएव । नारायणशब्दवाच्यंशिवम् । “नारा- वर्णहरिम् । विष्णवादिसंहारकमितियावत् । “हारें हरन्नमिति श्रुतेः” अन्न नारायणं हरतीत्यलुक्स- ।

·sarayan masumaharthorMANIMBAPP MAP . वीरशैवन्दुगम्बरः। मासा बाध्यः। नामिहावताग्लब्धं विष्णु शरभाव- नारंण शिवः सहनः । अर्थानरसिंहावतारान शर- मसाल्वादिरूपेण शिवः संहारं कृत दृति यावत - वमेव भगवना बादरायणन स्कान्द स्पष्टमपदिष्टत्वा- च । यहा अष्टमात्मकत्वेन शिवस्य मा शिव- शरीरत्वन शरीरशरिणारभेदाब ब्रह्मविष्ण्वादि वेतनाचतनप्रपंचं सर्व शिवमयं शिव पनि भाव: ननु कथं पुरुषशब्दवाच्यस्य शिवस्य विश्वात्मकन्व मित्याशङ्कायामाइ ! पुरुषवेदं सर्व तद्विश्वमु- पजीवति इदं परिदश्यमानम् । सर्व अचतनं । तत् चेतनविष्ण्वादिकं । यतः। शिवात् उपजीवति । रक्ष्यत । अनः सर्व मावत्यर्थः । पूर्व परशिवोपादानत्वेन पराशवशरीरत्वेन विश्व- स्य नादात्म्यमुक्तमिदानीन्तु परशिवपालकत्वन ता- दात्म्यमुक्तमतो न पुनरुक्तिरिति ज्ञेयम् । " पुरुषो वे रुद्रस्तन्मही नमोनम इत्यादि श्रुतिशतेषु शिवस्य पुरुषशन्दवाच्यत्वोपदेशादतो न शङ्कावकाशः पतिं विश्वस्यात्मेश्वरं शाश्वतं शिवमच्युतम् विश्वस्य । अचेतनप्रपंचस्य । पनिम् । प्रभुम् । आत्मा। विष्ण्वादिजीवसमूहः। नस्य ईश्वरम् । अन्तर्यामितया स्थित्वा बुद्धिप्रेरको भवतीत्यर्थः । प्रभुवनियामको ब --- ·वीग्गैबन्दुशेखरः। unarnirmaanay भवतु ।" य आत्मनि निष्ठन् " इत्यादि श्रुतिषु । "ईश्वरः सर्वभूतानां हृदेशऽर्जुन तिष्ठती " त्यादि स्मृतिषच तथा अयते। भीपास्मादानः पवते न्यादिना परमेश्वराज्ञापालकत्वं च युक्तं भवति । शाश्वतं नागाप्रतियोगीतं । शिवम् शिवशब्दवा- च्यः । अच्युतम् अच्युनशरीरयक्त इत्यर्थः। अत्र- गाश्वताच्युतशब्दाभ्यां परमेश्वरमृतित्यस्यापि नि- न्यत्वं मृच्यते । अती न पीनरुक्तिः । "स्थिरेभिरहे: पुरुरूपउग" इति श्रुत्यन्तरे परमेश्वरमाकारस्थापि नित्यत्वापदेशादिति यावत् । स्वेच्छाधीनविग्रहत्वात्त स्य परिणामत्वादि दोषप्रसङ्गो न प्रसज्येदिति रा- डान्तितः। एवं समग्रानुवाकस्य लेग्वविस्तारभयात्संक्षिप्यते ऽस्माभिः । कचिनु एतादृशदागमपुराणाचार्यः प्रतिपादितनिर्णीतविषयज्ञानाभावन वक्ष्यमाणनि- णपज्ञानाभावाच "मर्वेषां वाक्यानामवंप्रकारेण योजयितुमशक्यत्वम्" "देवयारक्यं न मानयन्ती निच, यदायुस्तद्वचनद्वयं नाचितमिति किमत। कुतः। स्कान्दे- सदस्य ब्रह्मविष्णुभ्यां साम्यं वाञ्छन्ति ये नराः ।

·वीरशैवन्दुशेखरः।
तेषां वंशम्य मायमाति ममनिश्चयः ।।
शिवं ब्रह्मादिभिस्तुल्यं शिवां ब्राह्मादिशक्तिभिः।
म्वगुरुं प्राकृतः माघे ये म्मरन्ति वदन्ति वा
तेषां पापान्यनश्नन्ति श्रीमत्पंचनदाश्रयात् ।
शिवं ब्रह्मादिभिस्तुल्यं स्वगुरुं प्राकृतैः समम् ।।
शिवविद्यामवेदार्थं मनुते यस्तु मानवः ।
स पापी दुर्मदः क्रूरः श्वपत्रः श्वपचाधमः ॥
यो महादेवमन्येन हीनदेवेन दुर्मतिः ।
सकृत्साधारणं ब्रूते सोऽन्त्यजोनान्त्यजोऽन्त्यजः।।
विष्ण्वादिदेवतानां वा विश्वाधिक्यं वदन्ति ये ।
अधोमुखोर्ध्वपादास्ते यास्यन्ति नरकार्णवम् ।।
यथास्यापानयोः माम्यं छिदत्वेऽपि न विद्यते ।
तथैकत्वेऽपि सर्वेषां रुदसाम्यं न विद्यते ॥
महापापवतां सर्वजन्मकोटिषु सुव्रताः ।
विष्णुविश्वाधिको भाति नारकास्ते न संशयः ।
रुद्रस्य ब्रह्मविष्णुभ्यामाधिस्यं प्रवदन्ति ये ।
तेषां वंशस्य वैशिष्टयमस्तीति मम निश्चयःनि॥

·बीग्गवेन्दुशेखरः। अपिच- पुगणेषु समुत्कृष्टा कलौ पाराशरी स्मृतिः। दृढयन्त्यथ अवेयमुक्तमर्थ पुनः पुनः॥ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि चरितं पापकर्मिणाम् । शृणु तत्परिहाराय विप्रवेदार्थवित्तम ॥ महादेवंच विष्णुंच ब्रह्माणं देवतान्तरम् । मदा निन्दन्ति मोहेन मनुष्याः पापकारिणः ॥ महादेवसमं विष्णुं ब्रह्माणं देवतान्तरम् । मन्यन्ते विप्र मोहेन मनुष्याः पापबुद्धयः ॥ देवानां प्रथमं देवं जन्मनाशविवर्जितम् । म्दं विश्वाधिकं नैव मन्यन्ते पापकर्मिणः ॥ चेतना चेतनस्यास्य जगतो मूलकारणम् ।। इत्यायनेकप्रमाणानि सन्ति। एतादृशप्रमाणबाहुल्यं दृष्ट्वा विदित्वा च कथं वय॒र्वीरशैवा देवयोरक्य- मिति।बत नेऽपिकिं करिष्यन्ति शिवाधिक्य बुद्धिस्तु विना पुण्येन न जायते तृष्णीम् । ईश्वरसंकेतोड प्येवमेवास्ति किंबहुना पतविषये स्कान्दे मूतसं- हिलायांच·nidiomuggestion MORIA मीरगवन्दुगेम्वरः। अनेकजन्मशुद्धानां श्रौतस्मार्तानुवर्तिनाम् । हरःश्रेठो हरेःसाक्षादितिबुद्धिःप्रजायते ।। इत्यनंपल्लवितेन ॥ नचेतावना हदिस्थन्यशिवम्यलिङ्गाम्पम्व किंयमाणम! प्रमाणाभावामान्तलिङ्गभारणं मिडमिनिवाच्यम् । बहनिप्रमाणानिमन्नि। तथाच शङ्करसहिभायाम परिभागे वीरमाहेश्वरप्रशंमायाम- लिङ्ग गमकमित्याहुरपरे लिङ्गवित्तमाः । गम्यते योगिभिर्धातोगमानार्थदर्शनात् ।। तथानिरूप्यते माझिलिङ्गं चिन्मात्ररूपतः । एतस्मात्कारणाचापि प्रसिद्धं परमात्मनः !! लिङ्गरूपत्वमीशस्य नीलकण्ठम्य लिनः । अतउक्तप्रकारेण लिङ्गरूपो महेश्वरः ॥ इतिवेदान्ततंत्रेषु गीयते तत्वविनमः ॥ इति । अथच मूतसंहितायांयज्ञवेभवस्खण्डऽष्टविंशाध्याय- अथातः सम्प्रवक्ष्यामि शिवलिङ्गं ममासतः । यस्य विज्ञानमात्रेण विमुक्तो मानवो भवेत् ।। शिवएवभवेलिङ्गं लिङ्गं गमकमेवहि ।

·Anatomayan Ramanand वीशिवेन्दुशेखरः। शिवेन गम्यते मर्व शिवनान्यनगम्यते इति।। एनहिपये क्रियासारकारणेवं प्रतिपाद्यते- शिवएवहिलिङ्गंच लिङ्गरूपः शिवःस्वयम् । महालिङ्गम्बरपोऽयं शङ्कगेऽयं सदाशिवः ॥इति।। विष्णकृतशिवस्तोत्र- अनादिमलमंसाररोगवैद्याय शम्भवे । नमःशिवायशान्ताय ब्रह्मणलिङ्गमूर्तये॥ इति ॥ इंमापनिषदि-" लिङ्गेसुषुप्ति" रित्यनेनच शि- वन्यालाम्पत्वं स्पष्टम् । अन्तर्लिङ्गधारणानुसन्धा- नविषयेतु व्यासमहर्षयो लिङ्गापुराणे नावदेवंप्रनि- पादयन्तिस्न ॥ नथाच लिङ्गापुराणे- वैराग्यज्ञानयुक्तानां योगिनां स्थिरचेतसाम् । अन्तर्लिङ्गानुसन्धाने शुचिर्वाह्ये नजायते ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गुरुणा शास्त्रवेदिना । अनुग्रहाय यहत्तं तल्लिङ्गं पूजतेत्सदा ।। इत्यन्तर्लिङ्गानुसन्धानमुक्तम् ॥ एवं वामनपुराणे- ततोऽव्ययात्मा सहरिःस्वहृत्पङ्कजशायिनम् । दर्शयामास देवानां मुरारीिर्लङ्गमैश्वरम् ॥ इति ॥

·वीरशैवेन्दुगेम्वरः। वचनन माधव वृदयान्नवनिप्राणालगोपामना पद- गिता॥ - चिट्ठपं परमं लिंगं शाह मर्वकारणम् । यस्तम्य धारणत्रिने नदान्तग्मुदाहृतम् ।। मूलाधारेचहृदये भ्रमध्ये मवंदहिनाम् । ज्योतिलिंगं मदाभाति यद्ब्रह्मेत्याहुगगमाः ।। आधारे हृदये वापि भ्रमध्ये निरन्तरम् । ज्योतिलिंगानुमंधानमान्तर्गलिंगधारणमिति ॥ मिखान्तशिखामणौ जगदाचार्यशकभगवता प्रति- पादितम् ॥ अपिच- आधारे कनकप्रख्यं हृदये विद्रुमप्रभम् । भ्रमध्ये म्फटिकच्छायं लिंगं योगी विभावयेत् ।। इत्यागमवचनान्यपि प्रमाणीभूतानि- अन्तर्लिंगानुसन्धानमात्मविद्यापरिश्रमः । गुरूपासनशक्तिश्चकारणंमोक्षसाधनम् ।। इतिप्रमाणेनान्तर्लिङ्गधारणस्यमोभसम्पत्कारणरूप- फलंप्रदर्शिनम् ॥ नन्वेवं नहिं अन्तर्लिङ्गधारणमेवास्तु किमर्थं बाध- - ·बीग्गैबन्दुशेरबरः। लिङ्गधारणम् । मास्तृ। कैरङ्गीकृतं नंकनापि इतिचेन्न॥ अन्नलिंगस्वरूपावगमाय तत्स्वरूपांधकमिष्टलिङ्गं प्राणलिङ्गवदवश्यं बायधार्य नविज्ञानार्थद्रष्टुंच॥ पयः पिपासनां गहएव गोरास्ति । तथाच गोस्थितिमात्रेण पिपासानिवृत्तिस्तुनजायनेकिल। अवश्यंभवितव्या । कुतश्चेत् गोरुदरगवदग्धवर्तते। अस्तीति सायन- एव किन्त्वन्त:स्थितं पोरूपद्रव्यं बहिनिष्काश्य यावन्नपीयने नानन पिपासा न नश्यति । गोः मकाशायदा पयो निष्काश्यत तदा पयःशुभं पानेन पयःस्वादुइतिज्ञानसम्पद्यते ॥ अपिचैवं यथागोवणं गोतलेपनानन्यनि । तथाचघृतं तदृदएवास्तीति लेपनाभाव न नक्ष्यति । तथापतदर्थे- गवांसर्पिः शरीरस्थं नकरोत्यात्मपोषणम् । निःमृतं कर्मरत्रितं पुनस्तासांतुभेषजम् ।। एवमन्तःशरीरम्थसार्पवत्परमेश्वरः । विनाचौपासनां देवो नकरोतिहितं नृषु । इति । एवंशमीगर्भेऽग्निरस्तीति प्रीतिःम्बल तथाच यथा यज्ञकर्मण्यराणिमन्धनविना यहिन याति नथा । प्रकाशते यथा नाग्निररण्यामिन्धनविना । कियांविना तथान्तस्थोनप्रकाशीभवोच्छिवःगाइनि|| ·Buaamanantarian marate वीरशैवन्दुशेखरः। एवंदीपतालकायामप्यग्निवर्तनाएर । पांच घर्षणात्र- यांविना यथानप्रकटीभवति तथा पिच लोकेना- वहपणे स्वमुखप्रतिच्छायांविवक्षया 'नेऽपिदपण मनयादृश्यतइति व्यवहारस्तहत स्थानत्रयवार्नि म- हाज्योतिर्निङ्गम्पर्कष्टनिङ्ग निजम्पं द्रष्टुमिच्छया धृतऽपि मेटलिडं धारयन, न्यनया युकन्या दगाव- न्महाज्योतिर्लिङ्गप्रतिरू रकमन्तर्लिङ्गानिज पदार्गक- मिष्टलिङ्गं प्राणलिङ्गबहाधेऽवयं धायमेव । अतो वीरागम- इष्टालङ्गमाविश्वम्य प्राणलिङ्गं नपश्यति । दर्पणप्रतिविम्वानां यथारूपं तथा भवेदिति ।। अतःसिद्धान्तशिखामणी- अन्तर्धारयितुं लिङ्गमशक्तःशकएववा । बाह्येच धाग्यल्लिंग तपमिति निश्चयात् ॥ wane नच बायलिङ्गधारणाराधनमेवालामतिवाच्यम् । बाह्ये जाग्रदवस्थायामनुभूतार्थमेवहि । अन्तःस्वप्नदशायान्तु यथेहपरिदृश्यते । तथान्तर्यजनं नित्यं बहिर्यजनपूर्वकम् । बहिर्यागविहीनश्चेदन्तर्यागो नसिध्यति ॥

·बीग्गैवेन्दुशेखरः। नदबाह्यांगचान्नग्ग पग्मप्रीतिपूर्वकम् । कर्तव्यं स्वष्टलिंगम्यानन्तु मनीषिभिः ।। इत्याद्यागमवचनेभ्यः॥ इष्टलिंगंप्राणलिंगमकांकृत्यममर्चयेत् । मणिमालां मातृमालामेकीकृत्य जपेत्सदा ।। मातृका प्राणलिंगम्य मणिमालेटरूपिणः । इत्यादिपुराणश्चन :श्च पायाभ्यन्नग्योरिष्टप्राण- लिङ्गी धाों पूजनीयं चीरशैवैगिनिसिद्धम् ।। अता महानारायणोपनिषदि चतुर्दशानुवाके नारा- यणमहर्षय इन्यमनः निधनपतये नमः । निधनपता- निकायनमः ! अर्धायनमः। ऊर्ध्वलिङ्गायनमः । हिरण्यायनमः। हिरण्यलिङ्गायनमः । सुवर्णायनमः। मवणलिङ्गायनमः । दिव्यायनमः । दिव्यलिङ्गाय नमः । भवाय नमः। भवलिंगाय नमः। शर्वायनमः। मलिङ्गायनमः । शिवाय नमः । शिवलिङ्गायनमः। ज्वलाचनमः। ज्वललिङ्गाय नमः । आत्मायनमः। श्रा- मलिङ्गाय नमः । परमायनमः । परमलिङ्गायनमः। एतत्सोमस्य मूर्यस्य सर्वलिङ्गं स्थापयति पाणि मन्त्रं पवित्रम् इति।

·वीग्गैवेन्दोम्वरः। MMIMILAIme + kamkuwardini अत्रत्य भाप्यम।। : मुयों मुख्यशगरं म्याच्छियम्य परमात्मनः । आदित्य हृदये शिवः इत्यादिस्कान्दवचन त्या ब्रह्माण्डे मयमण्डनान्न- वर्नित्वेन शिवस्योपासतमुवेदानी बगगरे परम- वरध्यानधारणापामनान्युपदिगति निधनपतय नम्" इत्यादिना "निधनपतयेनमः " निधनं मवभूतलयान्मकप्र- लयमा नल्य पतिः समः मर्वसंहारकर्नत्यर्थः । एतेन महाप्रलयनाचित्वं शिवस्या पदिशनि । " यदा तमस्तन्न दिवा न रात्रिनसन्नचासच्छिव एव केवलः" इनि श्वेताश्वतनधाभूयने- निधनपतान्तिकाय नमः निधनस्य मरखस्य पतिः प्रभुः। कर्नेत्यर्थः । यमः तस्य अन्नकः। संहता- शिवः।नस्मनमः । तन्नमस्करीमीतिभावः। यमस्या- पि संहारकर्तृत्वदर्शनात्ततोऽधिकता शिवस्य किमा- यातमिति शङ्कानिरासार्थमुत्तरवाक्यमुक्तम् ॥ यस्य ब्रह्मच क्षत्रं चोभे भवत ओदनम् । "अत्ताचराचरग्रहणात्" इत्यादिश्रुति सूत्रेषु संहा- .

·नया वीरशैवेन्दुशेखरः। रकर्तृत्वस्य परब्रह्मधर्मोपदेशात् सवसंहारकशिव एव परब्रह्मतिनिधीयते ॥ एतस्थितेर प्युपलक्षण- जगजननादिकारणभूतनिष्कल पशिवतत्व- पेनडाक्येनोपदिश्यते ॥ ऊर्ध्वायनमः " इत्यनेन प्रहदादि सर्वतत्वोर्ध्व- गतशुद्धतत्वप्रधान मायाशतिरुच्यते । सैवचिच्छ- रितरित्यभिहिना "उलिङ्गायनमः" इत्यनेन चिच्छक्त्यवच्छिन्न सदाशिवतत्वमुपदिश्यते । हिरण्यायनमः " इत्यनेन : पश्चिमचक्रम् )तत्र- स्थिनगृणत्रयसमष्ट्यात्मक महानमोरूपाविद्याशक्ति रुच्यते। हिरण्यलिङ्गाय नमः इत्यनेन तदवच्छिन्नं स्वयंप्रकाशमानं भावलिङ्गमभिधीयंत । "मुवर्णायनमः” इत्यनन ( शिखाचक्रम् ) तत्रस्थि- तमलिनमत्वात्मकशक्तिरूच्यते । सुवर्णलिङ्गायनम " इत्यनेन तवच्छिन्नं चि- कलात्मकमाणलिङ्ग निर्णायते । दिव्यायनम" इत्यनेन (सहस्रारम् ) तत्रस्थ- गुखत्रयप्राचुर्यात्मक महाशक्तिश्च बोध्यते। ।

·वीशिवेन्दुशेखरः। दिव्यालङ्गायनमः " इत्यनन तदवच्छिन्नस्व- प्रकाशमानस्वेष्टलिङ्गमपदिश्यते । "भवायनमः " इत्यनेन आज्ञेयचक्रम् ) नत्रस्थ शुखान्तःकरणं च योध्यने । "भवलिंगायनमः" इत्यनेन नदवमिमहानि भूयते शर्वायनमः इत्यनेन (विशुद्धचक्रम ) नत्र- स्थितव्यांमतत्वानु गतपराशक्तिश्चयोध्यने । "शवलिंगायनमः" इत्यनेननदवछिन्नाप्रमादलितं निमप्यते: शिवायनमः" इत्यनन ( अनाहतचक्रम् ) त्र- स्थपवनतत्वात्मकादिगाक्तश्च निरूप्यने । "शिवलिंगायनमः" इत्यनेनवदवच्छिन्नाचरलिङ्गा- मुच्यते। ज्वलायनमः " इत्यनेन ( मापूरचक्रम् ) तत्र- स्थनेजस्तत्वात्मकेच्छाशक्तिश्च बोध्यते । " ज्वललिंगायनम " इत्यनेनतद्वच्छिन्नाशिवखि- ङ्गमुपदिश्यो। आत्मायनम" इत्यनेन (स्वाधिष्ठानचक्रम् ) ·चीरशैवेन्दुशेखरः। त्रस्थितजलतत्वात्मकज्ञानशक्तिश्च बोध्यते । आत्मलिंगायनमः " इत्यनेन तवच्छिन्नगुरु- निगमपदिश्यते। परमायनमः" इत्यनेन ( आधारचक्रम् ) तत्र- स्थितक्षित्यात्मक क्रियाशक्तिश्च बोध्यते। परमलिंगायनम" इत्यनेन तद्वछिन्नाचारलिङ्ग मुपदिश्यते। एतत्सोमस्यमर्यस्य सर्वलिंगंस्थापयातिपाणिमन्त्रं पवित्रम्" इत्यननैतहशविधलिङ्गात्मकसूर्यस्य मर्य मंडलांतर्वर्तिनःसोमस्य । एमाशक्तिविशिष्टस्य शि- वस्य पाखिमन्त्रम् करपावनकरम् । पवित्रं पावनं लिङ्गं लिङ्गरूपशरीरम् सर्व सर्वेत्यर्थः । रूपव्यत्ययश्छान्द- सः । स्थापयति धारयन्तीत्यर्थः । एतन्मन्त्रस्य भगवता शिवेन सिद्धान्तागमे- प्रलयं निधन ख्यातं सर्वभूतलयात्मकम् । तत्कर्तृत्वं महेशस्य सत्वात्तत्पतिरीश्वरः॥ तस्मै नमो महेशाय तमःसाक्षिस्वरूपिणे । निधनाधिपतिः कालः सर्वसंहारकारणात् ॥ तस्यान्तकत्वं हर्तृत्वं शिवस्यैवनिरूप्यते । New ·वाविन्दुशेखरः। Int-RAMAnumpilam पतन्सूर्यम्य मित्रम्य मण्डलान्तम्बातिनः । मोमम्य पार्वतीशम्य लिङ्गं भवभयापहम् ।। सर्वेषु भनदेहेषु स्थापयेदगुरुणा सदा । पवित्राणां पवित्रत्वात्पवित्रमिति कथ्यते ।। तस्माद्धार्य मदालिङ्गपाणिमन्त्रेतिमन्त्रतः । पाणी लिङ्ग समासाद्य दीक्षाकाले गुरुशिवम्।। येन स्मगति तन्मत्रं पाणिमन्त्रं वदन्तिहि । मननात्पूजनाङ्गतान त्रायतीति निरुक्तितः। पाणिमन्त्रमितिप्रोक्तं तल्लिमां ब्रह्मशाश्वतम इत्यादिनाव्याख्यानं कृतः एतच्छतिवाक्यमवलम्ब्य लिङ्गापुराणे तावदेवं प्रतिपादितमस्ति- वेदेषु शास्त्रसंघेषु पुराणेष्वागमेषु च । ब्राह्मणस्य समाख्यातं लिङ्गधारणमुत्तमम् । इत्युपक्रम्य- यजुरप्याहमर्ववै लिगंस्थापयतीति च । तस्माद्धार्य महालिंग पाणिमन्त्रेतिमन्त्रतः। पाणी लिंगविनिक्षिप्य दीक्षाकाले गुरुः शिवम् ।

·वीरशैवेन्दुशेखरः। येन स्तुवति तन्मन्त्रं पाणिमन्त्रं वदन्ति हि । पवित्रत्वान्महेशस्य शिवस्य प्रतिपादनात् । पवित्रकरणात्पुंसां पवित्रामति कथ्यते ॥ अतः सर्वेषु कालेषु धारयल्लिङ्गमुत्तमम् । गच्छन् तिष्ठन् स्वपन जाग्रन्नुन्मिपन्निमिषन्नपि।। शुचिर्वाप्यशुचिर्वापि लिङ्गं सर्वत्र धारयेत् । लिगाधारी सदा शुद्धो निजलिङ्गं मनोहरम् ।। अर्चयन् गन्धपुष्पाद्यैः करपीठे समाहितः । नित्यानि कर्मवृन्दानि तथा नैमित्तिकानि च । शिवार्पणधिया कुर्यात् सम्यग्ज्ञानाभिवृद्धये । कुर्याल्लिगाइसम्बन्धी द्विजन्मा कर्मवर्जितः ।। इत्यादिना पाटे तावदिष्टलिङ्गधारणं कर्त- व्यमिति व्यासमहर्षिणा निर्णीतम् । केवलं व्यासे- नैव प्रतिपादितमितिन "एतत्सोमस्य नर्यस्य सर्व लिङ्ग स्थापयती तिवाक्यस्य श्रीकरभाष्ये सर्व- अप्रमिद्धापदंशाधिकरणे पण्डितभाष्यकारैरपि बहु- धा राध्दांतिनम् ॥ अपिच भवानीशङ्काराराध्य परमत कालानल, नन्दिकेश्वर, वजनखाराध्यादि वीरशैव पूर्वाचार्यविपक्ष पूर्वपक्षनिरीक्षणत्वेन था- ।

·वीग्गैवेन्दुगग्वरः। कालिगधारणम् अत्यागम पगणस्मृतीतिहासादि- भिबहुधा मितानिन नाम ।। ननु लिकलाडादीनाम- व विधयनायोधकल्यान । प्रकृते स्थापयनीति ल- इन्तन्वन विध्यभावनिचन्न गिधारणम्यापूर्व- विधित्वंन । "पाणिमंत्रं पवित्र मिनि विशेषपद- सवात पाण्यधिमाणकपूनानु दिगधारण वि. ना नम प्रवयव । नच म्यापयतात्यनेन भूम्यामेष स्थापनमिति कल्यने । कुतः । के नाशव्यय- हारोऽपि दृश्यत गवंच "पाणमन्त्र पवित्रमि" नि विशेषण पदमपि माणिना अभिमन्त्रितं पडव- शाधनादिना संस्कृतम्। अतएव पवित्रमित्यथर्क सत् सार्थकं भवति वाच्यम अत्र भूमिशरीर- साधारध्यनैव लिङ्गास्था नम्। श्रुतः भकोचाहि- ष्णुवात विनिगम भावाच्च । अथच सदिग्धं तु वाक्यरोष दिनिन्यापन पाणिमंत्रमिनि वाक्यशेष- बलाच्दरीरराव लिगस्था नमिनि सिध्यति । पा- ण्यधिकरणकपूजायाः स्थावोऽप्रमत्तः । पीयान प्रकरणविरोधश्च ।। "ममर्थः पदविधि" रिनि भगव- पाणिन्यनुशासनात पाणिना मननातत्रायतइति तृतीयासमासाश्रयणन स्थावोऽपि नविरोध इति वक्तुं न शक्यते । "तापक्षमसमर्थव" दिति वार्ति- ५ ·वीरशैवेन्दुशेखरः। कस्य वैय्यांपत्तेश्च । गमकत्वात्समास इति स्वी- क्रियते चेत् पाणिपदं निरर्थकं स्यादित्यलं व्याकर- णविचारेण । अत्रकश्चित् एपांमन्त्राणां भाष्यव्या- ग्व्यानानुपलंभात क्वयेषांनियोगोऽस्तीति स्पष्टं वक्तुं नशक्यत इति यदुक्तम् महमा केवलं साहसमा- त्रमेव कुत्र कस्मिन स्थाने क्वनियोक्तव्यमिति वि- षये भाष्यादिकं प्रदर्शितम । आगमप्रमाणानितु द- शिनान्यव ॥ कैर्धारितमिन्याशक निवृत्यर्थमाग- मपुराणादि प्रमाणवचनानि बहनि सन्ति । तथा च दिव्यागमे- भवानी मस्तके लिड्गं विष्णुर्वक्षस्थले तथा । कक्षे कमलपुत्रस्तु सुरेन्द्रश्च करे तथेति ॥ कक्ष्ये ब्रह्मा करे विष्णुः कण्ठे माहवरः सदा । व्योमातीतम्नुशिमि मुग्वे रुद्रस्तु धारयेत् ॥ ईश्वरीप्यमलेक्येच उनमाइगे सदाशिवः । इति देवाः मदा धृत्वा लिंगंचयजते मुदनि ।। वातुलनन्त्र- ब्रह्मविष्णुमुरेशादिदेवताः परया मुदा । शिरोभिर्धारयन्त्येताः शिवलिङ्गमहर्निशम् ।।

·fadaN. prasar AwammaNare बीग्गजन्दगग्वरः। अभपादादयः सर्वाः शक्तयः मयंदा मुदा । धारयन्त्यालकांग्रएशिवलिंगंत्र मादरम् ॥ विनिर्मिद्य तथागात्रं विवर लोहपात्रके । शिवलिङ्ग विनिक्षिप्य पृजयान्न व गक्षमाः ।। कण्ठेषु हरकण्ठादिसुनयो मनवम्तया मर्वदा शिवलिङ्गन्तु धाग्यन्ति यजन्तिनि । एनडियये नावानव्यानोऽप्वमवाच- मुगमुग्न्द्रमन्मौलिनिर्माल्यवरणान्बुजम् । गंगाधरं प्रणम्याहं कलानिधिकलाधरम् ।। इतिहासेषु वेदेषु पुराणेषु पुरातनः । महर्षिभिर्महादेवो महनीयः प्रतिष्ठितः ।। तथागम्न्यादिनयो दुवामो नंदिकेश्वरः । महाकालो द चिश्च पाणिनिश्च कणादकः ॥ म्कन्दोमँगिरिट्विीरभद्रश्वप्रमथादयः । अजो हरिः सहस्राक्षा वाणासुरदशाननौ । वासिष्ठमवाल्मीकि भारद्वाजात्रिगौतमाः। एते परमशैवाश्च भजति परया मुदा ।

·ms- वीरशैवेन्दुशेखरः। प्रसादसेवनान्द्यानादर्चनाद्धारणादपि । जाता दर्शनकर्तारः श्रावयन्तिजगत्रयम् ।। शैव धर्मसंहितायाम् ब्रह्माण्डपुराणे शैवसंहि नायांच व्यासजैमिनिसंवादे- पाणिनिश्च कणादश्च कपिलो गौतमादयः । प्रमादसेवनाध्यानादर्चनाद्धारणादपि ॥ जाता दर्शनकर्तारः श्रावयन्ति जगत्रय- मिन्यादी धारणादिनिदिनैङ्गिधारणं कृतमि- निस्पष्टं प्रतीयते ॥ एनायता प्रदर्शितऋग्वंदादिप्रमाणलिंगधारणं तत्पूजां च यावीवपर्यन्तंकर्तव्यताकत्वेन लिंग- धारणं वेदादिसिडम् । नहागपरमपवित्री- रशैवमनं वेदागमसम्मनामिनिवेदिकत्वंचदृढमिति शिवम् । जयतु श्रीरामनाथ निङ्गनाताजगद्गुरुः । एकोगम इति ख्यातः भक्तमंघमुन्द्रमः ।। अय यजुर्वेदेऽपि लियारणं कर्नव्यमिनिप्रमाणबा- हुन्यमास्ति । तथाच यजुर्वेदशतरुद्रीये- या ते रुद्र शिवा तनूरघोरा ऽपापकाशिनी ।

·वीरगन्दुग्वरः। wamiAHISAARIANIMIRE BHARTILAIMHARIHARIHATANE नया नम्तनुवा डान्तमया गिरिशन्नाभि- चाकशीहि ॥ हे रुद्र मंदं गंदनं ममाग्दःग्वजनितगंदनं नावयती ति रुद्रः । अथवा कदमज्ञानं द्रावयति म्द्रः नत्म बुद्धौ हम्द या ने नव " ननुः “लिङ्गारपटारीरम । "अघोरा" नाम शान्ताकाग "शिवा" मंगलप्रदा श्वः श्रय गिवं भद्रं कल्याणं मंगलं गुम मिति कांगात ।। सा तनुः प्रमिडम्पं त्वच्छ रम! 'अपापकाशिनी । अपापघु पापरहितभक्तंष काशन अननिकाशिनी प्रकागत इत्यर्थः लिङ्गम्पशरीराय- च्छिन्नः शिवः भक्तगात्रेषु धार्य इति यावत् । अथवा हरुद्र ने नव शिवातनः । शिवा निदोपवन निरतिशयकल्याणगुणाकरत्वन शिवरत्वंन । प्रसिद्धा या ननः देहः । " लिंगंतृ शिवयोदेह इत्यागमोक्तत्वात् । शैव वायवीयसंहितायामप्यु- क्तत्वाच "लिङ्गं शिवा ननूः प्रोक्ता मूर्तिघोरा मनुः स्मृते" तिपुराणवाक्याल्लिङ्गसपिणी मूर्तिः । मा च कीदशीत्याकांक्षायाम् । अघोरा शिवांगन सर्व हृदयङ्गमत्वादभयङ्करा। सौम्याकारनियावत्। पुनः कीदृशीत्याकांक्षायाम् । " अपापकाशिनी"। दीक्षया दर्राकृतरिताः पापरहिता इतियावत् ।

·वीरशैवेन्दुशेखरः। "सर्वम्तपोभिःसकलेश्चयोगैःपुण्यैरशेपैरपिसर्वयज्ञैः। दानः समस्तैरखिलझपास्यमय्यर्पितर्भक्तिरनंत- जन्मभिः ॥ कोटिजन्मयुतैः पुण्यमयि भक्तिः प्रजायते" ।। इनि सनत्कुमारसंहिताशिवीताभ्यां च- "अनेकजन्मशुद्धानां श्रीतम्माप्नुवर्तिनाम् । प्रबुद्धानां विरक्तानां प्रसीदति महेश्वरः ॥ प्रमादादेवमाभक्तिः प्रसादो भाक्तिसम्भवः । यथैवारतो बीज बीजतोवा यथाकुरम् । इत्याद्यागमवचनेभ्यश्च बहुजन्मकृतपुण्यैः प्रक्षी- णपापपंजरा ये ने अत्र अपापा इति यावत् । पाप रहिनेषु तादृशभक्तंठ काशिनी इष्टप्राणभावलिंगरूपे- ण प्रकाशिनी शोभायमानत्यर्थः । "गिरिशंत" गिरौ कैलामाद्री शम् । स्वोपासकानां निरतिशयानंदस्व- रूपं सुम्वं ननौतानि गिरिशन्तः । सम्बद्धौ हे गिरिशन्न । “शंतमया" मुन्वतमया "नया" लिंग- रूपतन्वा तनुवा । नः अस्माकम् । संसारतापत्र- य प्रणव अस्मदीयाहंगृहोपासनानुसारेण लिंगस्वरू- पनया "अभिचाकशीहि" शोभसे । प्रकाशस्व ·MI वोग्गैवन्दुराग्वरः । त्यर्थः एननिवाश्यमबलम्ब्य भगवना शिवन वानुलागमे नावदेवमुनम वातुले- अघोग पापकागिनी या ते म्ड शिवातनः । यजुषा गीयते यम्मानम्माच्छवा ध्यवर्जितः ।। कायशुद्धिश्चात्मशुद्धिश्चाइगन्यामः करम्य च । सर्वशुद्धिर्भवन्नित्यं लिड्गधारणमेवच ।। स्कन्दशिवपुराणयोः- लिंगं तनुः शिवा प्रोक्ता मूर्तिघोंग तनुःस्मृता । अपापपुच भक्तपु तयामध्ये शिवातनुः ॥ काशते परमेशम्य शिष्टास्ते लिगधारिणःइनि।। शिवयोगप्रदीपिकायाम्- नित्यं भाति त्वदीयेषु यात म्द्र शिवातनूः । अघोरा पापकाशीति श्रुतिराहसनातनी ।।इति ॥ कारणागमचनवेदनात्पर्यसंग्रहाच तमेवार्थ- मनुवदनः- अपापकाशीति वपुः श्रुतंते शिष्टः प्रसिद्धा भग- वन्नपापाः । अतस्त्वदीयानपहाय भक्तानन्यान ·AN वीरशैवेन्दुशेखरः। शिष्टानिति निश्चिनामि ॥ एवं सिद्धान्तशिखामणी- अघोरा पापकाशिनी याते रुद्र शिवा तनूः । यजुषा गीयते यस्मानस्माच्छेवोऽघवर्जितः ॥ यो लिंगधारी नियतांतरात्मा निन्यं शिवाराधन बद्धचित्तः । इत्यादीनि ॥ पुनश्च वातुल- लिंगभनिर्लिंगपूजा लिंगधारणमेव च । लिंगप्रसादस्वीकागे लिङ्गश्रवणमादरात् ॥ लिंगध्यान लिगमनः सर्व लिंगमयं जगत् । धारयेद्यस्तुहस्तेन लिंगाकारं शिवं सदा ॥ नम्य हस्तस्थितं विद्धि तत्पदं संपदां पदम् । यस्य मांसारिकोभावो नास्ति लज्यादयस्तथा ॥ सभक्तो निगगे धन्यो लिगं सर्वत्र धारयेत् । भूभौ प्रतिष्ठितं लिगं पुननोत्पाटयेद्यथा । देहे प्रतिष्ठितं लिगमन्ते नोत्पाट्यत्तथा ॥ लिङ्गे प्राणे विनिक्षिप्ते लिगिनं तं विनिक्षिपेत् ।

·वीरशचन्दुशेखरः। वियुनं प्रत्यवायश्च जीवमान यथातथा ।। सकलं दृक्कलाग्राह्यमिष्टलिङ्गम्थलं महत् । इटावानिकरं मानादनिटं परिहारकम् ।। इटमज म्वभक्तानामनुयच्छति मर्वदा । इष्टलिगमितिप्राह तम्मादाथर्वणी श्रुतिगिन ।। शिवधर्मपुराण- लिमार्ग मदाशुद्धो निजलिङ्गं मनोहरम् । अत्रयहन्धपुष्पायैः कम्पीठ ममाहितः ।। तम्मालिंगाइगसम्बंधी नित्यनामनिकाश्रयम् । संस्कृतं गुरुणा दत्तमिष्टलिंगमतन्द्रितः ॥ नित्यं स्ववामहस्ताब्जे सावधानेन पृजयेत् । लिंगं वामकरेस्थाप्य गोमुग्व वामकं तथा ॥ दक्षिण गोलकाकारमेतलिंगस्य पूजनम् । लिंगं वामकरे स्थाप्य अङ्गुष्ठाग्रेण गोमुखम् ।। कनिष्ठानामिकाग्राह्यं शिवलिंगंतु संस्पृशत् । करस्थलं गते लिंगे गोमख वामभागक ॥ अष्टविधार्चनं कुर्याद्वीरशैव इति स्मृतः॥ इति ॥

·बोशिवन्दुशेखरः। wat पपरावार्थः शिवरहस्यऽपि प्रतिपाद्यन- शिवलिंग शरीरस्थे शिवचिंतापपद्यते । नच्छिवानुभवं प्रप्सुः शिवलिंगहि धारय दिनि ।। धारणानंतरन्तु- यस्तुलिंगार्चनं त्यक्त्वा भुक्ते विक्रिमिकीटभुक् । नरोनरकगामीम्यान सर्वलोक बहिष्कृतः।।इति || वातुलनन्त्रं कामिकागमलिाधारणदीक्षापटलेच- प्राणलिंगं करायगे वीरशैवस्तु धारयेत् । वरलिंग इति ख्यातः पूज्यः पाशुपतैपि ।। उत्तमाङ्गे गले वापि कक्षे वक्षस्स्थलेऽपिवा । तथा हस्ततलेवापि प्राणलिंगं धरेत्सुधीः ॥ उत्तमागे गले को सर्वदा धारयच्छिवम् । मृत्रात्सर्जनयाने भोजनेऽपि सदाशुचिः ।। गच्छस्तिष्ठन् स्वपन् जाग्रन्नुन्मिपन्निमिषन्नपि । शुचिर्वाप्यशुचिर्वापि लिंगं सर्वत्रधारयेत् ।। नाभौच हृदयेमुनि सर्वावस्थासु सर्वदा। श्रीलिंग धारणं कुर्यादेवि नित्यं मम प्रियः ।।

·OHAMARIKAApHANIHanumaamiren.
वीर शेवन्दरोग्य ।
नाभग्वालिंगधार्ग पाप्मना । मयन्यते ।
नाभ्यध्वलिंगधार्गच मौभाग्यज्ञानवर्धनः॥
अपवर्गप्मुर्गगानं गले भक्रियगयणः ।
ईश्वग्णाविनाभावमम्बंधं कर्तुमान्मनः ॥
मूनिवा धाग्यलिंगं न कदाचिद्रियोजयत ।
ईशाननित्यमयोगनिजया पर्गनष्टया ।।
वक्त्रवा धाग्यलिंगं मत्प्रभावाद्रिभावयेत् ।
तम्मिन मन्निहितकिंचिन्नोच्छिष्टमितिनिश्चितम् ।।
अधमाधमयुक्तानां पापिनां चाभिचारिणाम् ।
यमलोकोनविद्यत सदावलिंगधारिणाम् ।।
भक्तस्याऽविभ्रतो लिंगंयावत्प्राणम्यधारणम् ।
श्वमांसभक्षणं तावदनेन गचितं भवेत् ॥
दासीगोपालमृत्यानां गृहस्थः सुतयोपिताम् ।
लिंगस्वाङ्गेनचेद्यस्य सर्वचाण्डाल उच्यते ।।
सतीसुतश्च भृत्यश्च दासीगोपस्तथैवच ।
सर्वलिंगाङ्कितं श्रेष्ठमन्यच्चाण्डालबद्भवेत् ।।
प्राणेशं लिङ्गमाकल्य यो भुक्ते लिंगवर्जितः ।

·वीरशैवेन्दुशेखरः। सश्वमांसंसरुधिरं सादरं भक्षको भवेत् ।। असमप्यं यदीशाय वस्तु किंचित्कदाचन । कथंचिन्नव मुंजीत शिवभक्तिपरोनरः ॥ एतदाभप्रायः शैवरत्नाकरोऽप्युक्तवान- लिङगधारणभक्तश्च लिगबाह्य सतीमुतौ । चुम्बनालिङगनचैव गैरवं नरकं ब्रजेदिति ॥ स्कान्द- लिंगार्चनम्ता नाग रजःमृतकसंयुता । रविरग्निर्यथा वायुम्तद्वत्कोटिगुणः शुचिः ।। पषएवार्थो वातुलतन्त्रणापिलभ्यते ॥ नत्रच- यथाह्यग्निसमावेशानायो भवतिकवलम् । तथैव ममसान्निध्यानतु प्रकृतिमानुषः । इति । श्रुतिसारभाष्येतु- धारणाबहुजन्मकृतानि पापान्यचिरेण विनश्य- न्ति पूजाव्रतमल्नं भवति । पूजानियमः मुल- भोभवति सर्व समर्पितुं शक्यं भवतिशम्भु- लिंगक्यभावनया शम्भुरेवभवति । तस्मालिंग- म्याधारणादारणं परम् ॥ इति ।

·वीरगबेन्दुगेग्वरः । अतिरिति ॥ लिङ्गधारणं कर्तव्यमिति श्वनाश्वनगेपनिषदा पिमिति नधाचोपनिषदि- माननशिगग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः । सर्वव्यापी व भगवान तम्मान्मवंगतःशिवःनि|| अस्यार्थस्तु वध्यमाणरीत्या। सर्वेषां लिङ्ग धा- गणयान्यानाम् । · आननानि शिरामि ग्रीवा अधि करणं यम्यमः मीननशिग्रीवः धार्यमाणःमन । मुग्न मम्नक कण्टादिष्विालम्पण शिवो वनत इत्यधः । आननगिरग्रीव इति प्राण्यङ्गत्वाइंक- अत्र शिरोग्रीवमाधिकरणत्वेन यस्यास्नीनिमन्व- थीयाच्प्रत्ययान्ती शभ्यः । बहुव्रीहिरिति नभ्रामिन- व्यमावकरणपदाभावात । उत्तरपदलोपस्य च शाकपार्थिवादिनन्सुम्पे प्रादिभ्यो धातुजस्य वा केव- नं विधानात् । 'सर्वननगृहाशयः । सर्वेषां भूतानां प्राणिनाम् । गुहायां दहरपुंडरीक शेते अन्तर्लिग- मंगाने वनइत्यर्थः । सर्वव्यापी मर्वत्र व्याप- का मान नन्कारणात् 'भगवान पड्गुणैश्वर्य- मम्पन्नः शिवः । सर्वगतः समस्तप्राणिषु इष्टा दिभेदन शर्गर भंदन च प्राप्तः। संबद्ध इति यावत् ।

·७८ वीरगवेन्दुशेखरः। mamurmer नच कामिकाद्यागमेषु- उत्तमांगे गले वापि कक्षेवक्षस्थले पिवा। तथाहस्ततले वापि शिवलिंग धरेत्मुधी रिति ।। मूनिवा कण्ठदेशेवा को वक्षस्थले पिवा । कुक्षी हस्ततले वापि धाग्यलिंगमेश्वरम् ॥ कृत्वा निधहि मततं लिंगं वत्रण वेष्टितम् । मस्तके कंधर कक्षा वक्षम्यथ करस्थले ।। उत्तमांग गलवापि कुक्षी वक्षस्थले पिवा । तथा हम्नतले वापि प्राणलिंग धेरसुधी- रित्यादि स्कांद शंकर मंहितालिबान्तशिखा- मण्यादि प्रन्यवचनमस्तकग्रीवादिषु लिंगधारणं प्रतिपादिनम् । नथालोके व्यवहाराऽपि दृश्यते । आनंन धारणन्त्वनुक्तवादप्रसिद्धम् । तथा च 'स वानन शिरोग्राव" इत्यत्राननपद वैयमितिवाच्य- म् . वचमाण रीत्या सार्थकमेव भवति । तथाच ।। मननात्रायते यस्मात्तम्मान्मन्त्रोऽयमीरितः । वाच्यवाचकरूपेण द्विधा मन्त्रः प्रकीर्तितः ॥ वाचको वर्णरूपः स्यादाच्यश्च परमः शिवः ।

·वाग्गवन्न वरः AmareilRANIDANGAINMMERAurnamentanseramaARMIRAMMAJHIDIUM मनुंदवनयोग्क्यं तम्मादाहुमहर्षयः ।। इनि व्यानिमकन्या पिच । श्रादिप्रणव पीठं म्यादकाममंत्र च । उकागे गोमुग्वंचव मकागे वर्नुलं, नथा ॥ नाला विंदुमहातेजो नादश्वाबण्डलिंगकम् । नकारश्चादिपाउंच मकागे मध्यमवच । शिकागवलंचव वकागे गोमुखं तथा । यकागे विम्यान्प्रणवा लिंगमुच्यते ।। नमंतिपीठमयन शिकागे मध्यमवच । वकारो गोमुखचेव यकागे वतुलं तथा ॥ आकारो गोलकस्थानं लिंगं पड़वर्णरूपकम् इति ।। वातुलवचननच । एवं- नमः पीठमिति प्राक्तं शिकार मध्यमीरितम् । वकारं गोमुखं वृनं यकारं गोलकं स्मृतम् ।। ओङ्कार लिंगमाख्यातं पड्वर्ण लिंगमुच्यते ।। इनि हान्नमारावलीनन ।। गवंच प्रदर्शिततनवचनैः पंचाक्षरीमन्त्रलिंगmier :

·वीरशैवेन्दुशेखरः। योरक्यन आनने मन्त्ररूपण शरीर लिङ्गरूपण स्थित इति वक्तु शक्यत्वादनपव वक्तेवा धारयेन्नित्यं मत्प्रभावं विभावये दिति ॥ शिवराघवसंवादोक्तं मगनम् । एतावताऽनने मन्त्ररूपेण धारणमितिसिडम् ॥ एवं नागयणोपनि पदापि लिाधारणं सिध्यति । नथाच नारायणो पनिषत्सप्तमानुवाक- नमो ब्रह्मणे धारणं मेऽस्त्वीनराकरणं धारयता भूयासम् । कर्णयोः श्रुतं माच्योवम् ममामुष्य ओमिनि ॥ प्रार्थनामन्त्रमिदम् । अस्यमन्त्रस्यायमर्थः । “ओं" ओङ्कारस्वरूपाय व्र- मणे 'शिवायनमः । 'धारणम् । साकांक्षितपदोऽत्र धारणशब्दोऽनएव तत्पमध्याहर्तव्यम् । नथाच तच्छिवलिङधारणमितियावत् : 'अनिराकरणम् । अविभज्यमानसम्बन्ध यथाभवति तथा अस्तु भवतु । अर्थाल्लिङ्गगधारणवियोगोमाभूदित्यर्थः । पारयिता धारणविशिष्टः भूयासम् नाम भवेयम् । अमुष्य में ' लिङ्ग- घारणावशिष्टस्य में 'मम । 'कर्णयोः श्रुतम् । श्रवणपूर्वकलिङमाशामरस्यम् । अथवा पंचा- ·ISRHNOradesmaamananews है वीरगन्दाग्नः । आरपक्षरिमन्त्र अवगं वा । कगे मन्त्रांपगन्य युकवात माच्याइरन माच्यवन । विस्मरणं नस्या- दिनियावत् : 'माच्यो गमि पाचपनु अमुष्य व्र- अणः गिवम्य ओडारनाच्यनामादिकमान । मम आत्मनः । मामंचनानि माची नवा माना नन्चा उदयम् वतीयन प्रानुं नान्यं पानीजन्यर्थः ! 'ब्रह्माधिपनिबंनगाधिपतिमा गिवो मान्नु मदागिनामिति । 'नमस्तारायन इत्यादितिर अथच 'सर्वज्ञाय नमस्तुभ्यमांकाय नमो नम इनि । अपिचवर्म- व आइकारान्ताय मुक्ष्माय स्त्रीपुंसायामपिणं । ओजस्विनं विकीरं कारं प्रणवात्मकम !! "अका- राय नमस्तुभ्यं नका य नमो नमः मकारायाधमा- त्राय मात्रानीनायने नमः इत्यादि वचनलंगपादि- पु शिवस्योङ्कारपदाच्यन्व सम्यगुत्पादिनमतएवा- दुकारस्वरूपाय ब्रह्मणं आइकारवाच्यं साकारलिंग- मिन्युक्तमित्यलं पल्लवितेन ॥ एतदुपनिषन्मन्त्रस्वरू- पमनमृत्य स्कान्दे भगवता बादरायणनन्धमुनाम्- आमिति ब्रह्म परमं लिंगाकारं महेश्वरम् । मर्वावस्थामु सर्वेप कालेषु निमिपार्थतः ॥ ६

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
अवियोगेन भुक्तिंच मुक्तिमिच्छन् द्विजोत्तम !
धारयेत्पंचमु स्थानेष्वस्मिन् मल्लग्नमानसः ।।
उपदिष्टंच गुरुणा कर्णे तदिव्यरूपभाक् ।
वेदसिद्धं मन्त्रराजं पंचाक्षरं जपेत्मदेति ॥
एवं ब्रह्माण्डपुराणेपि प्रतिपादिनवन्तः-
नमोऽस्तु ब्रह्मणे तुभ्यमाचार्याय महात्मने ।
तन्निराकरणं विश्व जन्यत्वान्मृत्युनवाहि ।।
अनिराकरणंब्रह्म कारणत्वाचिरंतनम् ।
अनिराकरण मेऽस्तु धारणं देशिकोत्तम ॥
वेदशास्त्रपुराणेषु प्रमिद्धं कर्णयोः श्रुतम् ।
अहं धारयिता देवं भृयासं सर्वकारणम् ॥
ब्रह्मविण्वादया देवाः प्रमिद्धाश्च तथाश्रुताः ।
ते निराकरणाः सर्वे मृत्युना सर्वशत्रुणा ।।
मे निराकरणास्त्वेत नहिधार्याः कदाचन ।
नहि धारयिता देवान् भयसं मजतः सुरान् ॥
नशक्नुवन्ति मां ततु मजनं मृत्युसागरे ।
ऊर्ध्व ममेदमोंलिंगं मां चामुष्य समाश्रय ॥ इति ॥
भद्रं भूयात् ।

·वीग् वन्दगन्वरः। HANAurane. श्रीजगदगुरु मम्टागयो विजयतु । जीयाच्छामिद्धलिंगाग्व्यःशिवाचायों जगद्गुरुः। सद्धर्मपीठमध्याम्त शिष्यहृद्धान्त भास्करः ॥ अथर्वणवदानुमारेणापि लिङ्गाधारणविधिगरभ्यते नधाचार्वणवंद- चतुवंदा लिंगं धारयन्ति अनन्ता व वेदा लिंग धाग्यन्ति । त्रयों वेदा लिंगं धारयन्ति । ऋषयः शिवलिंग धाग्यति । अजहरयः शिवलिंग धार- यति सुरेन्द्रा दैत्याः शिवलिंगं धारयति । तस्मा- देवाः शिवलिंग धारयन्ती नि ॥ एतच्छतिवाक्यमवलम्ब्यशिवगघवसंवाद- गच्छतिष्ठनम्वपन जाग्रन्नुन्मिपन्निमिषन्नपि । शुचिर्वाप्यशुचिर्वापि लिंगं सर्वत्र धारयेत् ॥ मर्वेषां शिवचिह्नानां शिवलिंगं प्रशस्यते । तस्मात्तदेव धार्यहि पूजनीयं विशेषतः ॥ नाभौच हृदये मूर्तीि मर्वावस्थासु सर्वदा । श्रीलिंगधारण कुर्यादेवि नित्यं ममप्रियः ॥

·वीरगवेन्दुशेखरः। धाग्येद्यस्तु हस्तेन लिंगाकारं शिवं सदा । मस्तके धाग्यच्छिष्यो ब्रह्माद्यैर्मस्तके धृतम् ॥ विन्यसेन्मुकुटम्यान्ते धारणं शुभमुच्यते । नाभरधस्तात्सततं प्रमादान्नव धाग्यत् ।। कदाचिद्धारयेद्यस्तु पापात्मेति स उच्यते । नाभेरूज़ लिंगधारी ज्ञानमौभाग्यवर्धनः ।। कण्ठेषु हग्कंगदिमुनयो मनवम्तथा । सर्वदा शिवलिंगंतु धाग्यन्न्यय॑यन्तिचेति ।। अथर्वशिर उपनिषदिन- दमकत्वमाह रदं शाश्वतं वै पुराणमिष्टमूर्ज तप्य- मानुयच्छते। इत्यनपनिषडाक्यानुसारण वातुले- इष्टमर्ज स्वभक्तानामनुयच्छति सर्वदा । इष्टलिङ्गमितिप्राह तस्मादाथर्वणी श्रुतिरिनि ॥ पारमेश्वरतन्त्र दीक्षाप्रकरणेच- मोक्षार्थिनः शिखादेशे बाहुमध्येतु धर्मिणः ।

·बागबन्दगरवरः ।
कामाथिनः कीदो कण्टे मार्थिनः प्रिय ।।
अष्टोनग्गनं जप्वा मम मूलमहामनुम् ।
आवनीत गुगलिंगं देह शिष्यम्य यत्नतः ।।
न पैगुन्यं न मात्मय नद्रोहं नापि पाडनम् ।
नम्पृशेदभं क्वापि प्राणःकण्ठगतेगप ।।
ब्रह्मविष्णुम्नथा नाकलोकपालाश्च देवताः ।।
धाग्यन्न्यालकाग्रेप गिलिंगमहर्निशम् ।।इनि।।
लिपराणेऽपि-
मंयोजनीयं गुरुणा पूवातन व वमना ।
तनुत्रयगतानादिमलत्रयममौ गुरुः ।।
दीक्षात्रयेण निदग्ध्वा लिंगत्रयमपादिशेन् ।
लिंगन्त त्रिविधं प्रोक्तं म्वुलं मृध्मंतु कारणम् ॥
धारयंतो नराःस्थूलं कारणं सम्प्रयंति हि ।
कुर्यात्रिपुटिसंधानलक्षणं शिवयोगिनाम् ।।
स्थूललिंगम्य देहस्य मृक्ष्मस्य मनमस्तथा ।
कारणम्यात्मनो निन्यं कुर्यादेक्यमतान्द्रतः॥
अनेन धारयलिंगं ध्यायेचिनेन शङ्करम् ।

·बीग्गवेन्दगखरः। म्वात्मना भावयत्पूर्णमक्यभावेन सर्वतः। गतत्रिपुटिमंधानलक्षणं परिकीर्तितम् ॥ काटो भ्रमरयागेन भ्रमगे भवति ध्रुवम् ॥ मानवःशिवयोगेन शिवो भवति निश्चयम् । अनेन वर्त्मना गच्छन् मजीवन्नेवशङ्करः ॥ इत्यादीनि ॥ मिडान्नशिग्वामी- ब्रह्मविष्ण्वादयो देवा मुनयो गौतमादयः। धाग्यति सदालिंगमुत्तमांगे विशेषतः॥ लक्ष्म्यादिशक्तयः सर्वाः शिवभक्तिविभाविताः॥ धाग्यंत्यलिकाग्रेषु शिवलिंगमहर्निशम् । वेदशास्त्रपुराणेषु कामिकाद्यागमषुच । लिंगधारणमाख्यातं वीरशिवस्य निश्चयादिति ।। अपिच थर्वशिरस्युत्तरत्र- प्राणेष्वंतर्मनसो लिंगमाहुर्यस्मिन् कोधो याच तृष्णा क्षमाच । तृष्णां छित्वा हेतुजालस्य मूलम् । बुध्द्या संचिन्त्य स्थापयित्वातु रुटे रुद्र एकत्वमाहुः ·SANCHALUMRAHanumar antartsewaminarurintwasna-PAN MarwaKHALA . बागबन्दगम्वरः। इति !! अब धेः । 'प्राण' पंचप्राग अन्नमनमः अन्नहृदयस्य : लामाद: प्राणानिर्भाितजानिनः आहुः कथयनीयर्थः । 'परिजन सन्मगरी । 'क्रोधः कोपः तृष्णा' आगाच नंत माच 'इनुजा- दम्य मुलम्मारहेतुजालन्ध तर्णव मृलामिति यावत् ॥ अविष्णुब्रह्मादियांलागतृष्णां छिया वैराग्येण दायित्वा । ध्यानचिन्य' मन्या श्यान्वा । म्यायिन्यानम् इति ॥ "लिङ्ग प्राणं समाधान मागे लिङ्गन्तु शाम्भवम् । गर्गरं मनाया मचिदापाचन्नयन ॥ माभ्य- नग भनिरितिपोल्यन गिवयोगिभिः " । इनिश- रमाहतावचनात् । अपिच तत्रैव " पीटने शि- नलिङ्गतु शिष्यप्राणं निधायच । लिङ्ग मंस्थाप्य न- याणे प्रागलिगं भवच: "इत्युक्तम् । शिष्यस्य प्राणमादाय लिड़े नत्र निधापयेत् । तल्लिङ्गं तस्यनु प्राण स्थापयंदेकभावतः " इनि सिद्धान्तशिखामगिवचनात !! " देहे प्राणं ममायोज्य प्राणलिङ्ग प्रकल्पयत । अवि- नाभावसयोगात्तस्मादवयं प्रकल्पात इति शुद्धाख्य तन्त्रवाक्याच प्राणरूपं मुक्ष्मशरीरम् । रुद्र रुद्रात्मके लिङ्गे स्थापयित्वा संस्थाप्य रुद्रे लिङ्गस्वरू- ·८८ वीग्गबन्दुशेखरः। प परशिव । एकत्वम् "भद्रा भन्वा यजमुद्रं नाम्दा रुद्रमचयेत् । प्राण लिं- गाइगम्बन्धी सरुद्रो मात्रसंशयः ।" इनिश्च नादेशत्वं नाम सामरस्यं निन्न नित्यसम्बन्धन्व- मिति यावत् । अपिचात्तरत्र- गैदशाश्वतं वै पुगणं इष्टभूर्ज तपसानुयच्छति ब- तमेतत्पाशुपतं म्द्वात्मकं लिङ्गं नित्यं धार्यमिनि इष्टलिङ्गमिदं साक्षादनिष्टपारहारकम् । धारयेदवधानेन शरीरे सर्वदा बुधः । पनदथें वातुलागमे नन्त्रोत्तरमदीपाख्य- प्राणलिङ्ग मनाग्राह्यं भवेत्सकलनिष्कलम् । नत्प्राणेष्वन्तर्मनमा लिङ्गमाहीति श्रुतिः ॥ सकलं दृक्कलाग्रायमिष्टलिङ्गम्थलं महत् । इष्टसिद्धिकरं शाश्वदनिष्टपरिहारकम् ॥ इष्टिः पूजा यया नित्यमिष्टं पूजितमादरात् । इष्टलिङ्गमिति प्रोक्तमाचायलिङ्गपूजकैः ।। इष्टमर्ज तपसाप्यनुयच्छति यद्यतः।

·बारगजेन्दगम्बरः। नदिष्टलिङ्गमिन्याहुम्तम्माढाथवर्णी श्रुति गिनि परातनगीनामच- अजगे नीमन मनाइयः गिनि धारयन मन्ननं लिगं न दलहणामिनि अनिमः " इति । पुगतनवचनाच अश्रमिवारंगवाना लिाधा- रण स्पष्टमननप्रन्यहम् । वातुले अनुनयमत्रच- भावलिडं पग्नत्वं प्राणलिङ्गन्तु मृध्मकम् । इष्टलिंगं भवस्थनमेवं लिङ्गत्रयं स्मृतम् ।। म्थूलं वाद्यामितिग्रोक्तं सध्ममाभ्यन्तरं स्मृतम् । मवाद्याभ्यन्तरे यत तत्पमित्यभिधीयते ।। इष्टलिङ्गन्तु बाह्याङ्गे प्रागलिङ्गं तथान्तरे । भावलिङ्गं तथैवाम्मिन्नान्माले मुप्रतिष्ठितं ।। इतिः। एवं लिंगधारणविषये अाल्लिंगधारणं कर्तव्यमिति विषय इति यावत् । वागमादिवत नइर्थप्रतिपादक स्मृतोऽयि बहवः सन्ति । नधाच गौतमस्मृती- मुख मंत्रो हृदि ध्यानं मस्तके लिंगधारणम् । सदानंच शिखा भस्म इति ब्राह्मणलक्षणमिति ।। उभयत्र वृदिध्यानमिति रदन आभ्यन्तरलिंगानुम- ·वीग्जवन्दुशखरः। न्धान प्रदार्शनस् ! मस्तके इति पदेन बाह्यालिंगधा- रणं स्पष्टमंद ।। नन्वत्र ब्राह्मणमात्रांशेन मन्त्रध्यानलिङ्गधारणा- दिपविधधर्ममक्तम् । नवाचारविरुद्ध-कुतः केत- चिलिङ्गधारणभस्मधोरणो भयाभावात्। केचिल्लिंग धारणमात्राभावादिति चेन्न ॥ मृताहं ममतिक्रम्य चाण्डालः कोटिजन्ममु”। इति ब्राह्मणमात्राद्देशन मृतिदिनाद्धानिक्रमे दोषविधायक वाक्यस्य कादश्यादि ब्रतमधानकानन्द- नार्थीयमतानुयायिव्यातरिक्तविषयवत् । आनन्द- नीर्थीयैरे कादश्यां श्राद्धप्राप्ती बनभंगभिया श्राद्धं नक्रियते तदा ननिषेत्रवाक्यानां वैष्णवग्रन्थ पल- भ्यमानानामनुरोधेनश्राध्दातिक्रमबांधकवाक्यएका- दशीमृतस्य पितुः पुत्रेभ्यो वैष्णवविशेषेभ्योऽतिरि- कत्वेन यथा संकोचस्तथा।। पुनश्चैवं । रात्रिः शिवा काचन सनिधत्ते विलोचने जागृत- मप्रमत्ते । समानधर्मा युवयोः सकाशे सखा भविष्यत्यचिरेण कश्चिदिति ॥ सकलजनलोचनोद्देशेन जागरणविधायक वाक्यस्य ·NepaRISHINGANABuminasamuencinamaARAuMast -- वारगजेन्दुगन्वरः । गमानुजमतानयापियनग्निाविषयत्ववच ! म्यगि लिंगधारिपत्यत्वात किंच मस्तक लिंग- धारणमिति विंगषपर्यवमार्यिपदमन्वन मामान्य परस्यापि त्रामणपदम्य लिंगनिद्राह्मणम्प विशेषपर्यवमानाय ! नवमपि लिदागिनायगाई- गन मन्त्रध्यानादि षडविधधर्मममहान्य लक्षण- करगे नाशलक्षणं अत्रियादावपि मन्वानत्रानि- प्रममिनि व यम । ब्राह्मणलक्षणमिनि वाक्या- नरोधन अध्ययनाऽध्यापन-यजनया जनादि पटक- मवव ब्राह्मणत्वं मनि च पविधधर्मवत्वं लिंगांगि- त्राह्मणानां अथ शैवत्र ह्मणानां लक्षणमिति तात्पर्यावसायादिनियावत । एतत्स्मृनावेव || अक्षपादादयः सर्वे शक्तयः परया मुदा । धारयन्त्यालकाग्रेषु शिवालंगमहर्निशं इत्युक्तम् ।। अपिच मनुस्मृती स्मृतिकारेण नावदेवं प्रतिपादितम् मर्वकर्मविमुक्तस्य ध्यानयोगरतस्य च । न तम्य दहनं कार्यं न च पिण्डोदकक्रिया इति ॥ अत्र समुच्चयद्योतकचकारसत्वन ध्यानयोगरतसर्व कर्म विमुनयोः प्राधान्यनोद्देश्यत्वात् कोऽसो ध्यान- योगरत इत्याकांक्षायाम् ·वीरगवेन्दुशेखरः। शिवध्यानरतो भूत्वा शिवलिंगांगसंयुतः । शिवतरपरित्यागी ध्यानयोगी सउच्यते ।। यथा वाह्य शिवं ध्यात्वा पूजां कुर्वन्ति मानवाः । तथा हृदि प्रसन्नश्चेद्यानयोगी स उच्यते इनि ।। नत्रैवोक्तत्वेन सर्वकमविमुक्तपदापस्थाप्य यतीश्वरं । ध्यानयोगिपदोपस्थाप्य लिंगधारिणं चोद्दिश्य दह- नाभावादिविधानन लिंगधारणसिडिः ।। एवं शातातपस्मृता- वानप्रस्थं योगिनं चलिङ्गैक्यं भिक्षुकं यतिम् । तुर्याश्रमाणां मध्येच रमायां निक्षिपेन्मृतमिति ।। अत्रालङ्गधारिण नाहिश्य बनविध नापविशेष- सत्वेन लिंगधारणसिद्धिश्च प्रकरणप्राप्तप्रसंगवशात प्रदर्श्यते और्वदेहिकं कर्म। वीरशंवानां शरीरविस- जनोत्तरं ( त्यागानंतर ) दहनविधिर्नास्ति कुनः प्रथमं वैधादिदीक्षात्रयेण पवित्रीकृतमन्दिररूपशरी- रत्रये नाम स्थलमूक्ष्मकारणान्मकल्यागभागयोगां गत्रये इष्टप्राणभावलिंगत्रयं प्रतिष्ठापयन्त्याचार्याः । यथामन्दिरादिषु प्रतिष्ठापितलिंगादीनामुत्पाटने म- हान्दोषस्तथा मन्दिररूपशरीर लिंगच दहनेऽतीवम- हान्दोषः। अतःस्कान्द- ·RUPAINTIMADARATHI चौरंगबन्दगग्वरः। मृतलिंगांगिनी देहमज्ञानाहहते यदि । शिवालयमहत्वाणां दाहदापमवाप्नुयात् ॥इति।। पवंचीगगम- कोटिंगवालयं दग्धं शिवमनं दद्यादि। दहन्नज्ञानयोगेन ब्रह्महत्यामवाप्नुयात् ।। लिङ्गदहिगर्गरम्य लिङ्गमम्कारबर्जितः । कुर्याचद्राहिमम्काग्मुभयानके भयः ।। यः प्राणलिङ्गनिक्षितो निक्षिपेनन्तु लिङ्गिनम् ॥ नहदहनादवारं गैग्वं नरकं वदिति ।। पंचनवनिमशनरत्य पांचभानिदेह- स्थति यावत् ॥ सान्दरिपाशवशात पंचत्वमापी पंचभूतष्वेकी रणचितम । नयाच तत्र वावा- काशयोन्प्रावन मरनं नाम व्यवहारयोग्य नभव नानि जनि वृधियजस्व मंयज्यते । शैवस्तु सीधागपृथिवाति अग्नि जलयो पि पृथिव्याधारक- बन सीधा पृथिव्यामेव निक्षिप्य तत्वसंयोजन क्रियन .. अनपव पाराशरस्मृतावेवमुक्तम्- शुगरपंचतत्वाख्यं तत्वं तत्वेन योजयेत् । तत्रापि पृथितित्वे योजनं मोक्षसाधनमिति ॥ अधच ·९४ - वीरशैवन्दुशेखरः। अपिच वीरशैवत्राह्मणातिरिक्त ब्राह्मणादीनां दहने ऽपि शेषस्याऽस्थ्याचंगस्य पृथिवींगच्छ” इतिमन्त्रण पृथिव्यां गंगाम्भ- सिवा निक्षिप्यने किलान्यरलिंगधारिभिः। तदपेक्षया पृथिव्यां निक्षेपमेव सर्वोत्कृष्टमिनि वीरशैवैः स्खनन- विधिरवांगीकृतः ॥ नदुक्तं कुर्मपुराणे- दग्धेऽपिदहे पुनरंगशेषो निक्षिप्यते ऽसौ अविवा जले वा । तस्माच निक्षेपविधिबलीयानि शेषमा वादपुनर्विधानादिति ॥ सदानन्दोपनिषदितु- “शैलं लिंगमुरस्थले धार्य विप्रेण" इत्यादिना लिंगधारणं विधाय खननमपिविहितम् । 'शिवातनूरचित्ताब्दिले निक्षिपेदिति" शिवाः लिंगरूपशिवसम्बन्धिन्यो यास्तनवस्ताः तनूः अचि- त्तात् मरणादृर्व 'बिल निक्षिपेत् खनन क्रियां कुर्यादितियावत् ॥ उपनिषदन्तरेऽपि- "सयावज्जीवो म्रियते अथैनमवनये हरन्तीति" एवंस्थितेऽपि लिंगधारिणां देहदहने वातुलशिवधर्म·amarnewamimarAmatarrerana SummaNIMAmalner MANORPORANDIDREAKIRTHernaroupron. बार गैबन्दुगेग्वरः । गान्त्रादिवविरोधापानमन्वान्नदद्यते । नधाचवातले- शरीरं पार्थिवं वाह्य लिङ्गं यत्नाद्धपार्थिवम् । उभयंपार्थिवं यम्मादाप्यं न्तपार्थिव ।। भूमो विनिक्षिपदह मनानां गिवयांगनाम् । अज्ञात्वा दहनं कुर्यान्नरकं वाधिगच्छति ।। नागरं दहीमान गिवभक्कम्य कम्यचिन् । प्रताशाच परीक्षच वजयेन्मुनिमनम || शिवभक्तो मृतोयस्तु दहनादिनविद्यते । दग्धस्य दहनं नास्ति पक्वम्य पचनं नहि ॥ ज्ञानामिदग्धदेहानां नवदाहो नत्रक्रिया। इत्यादिशिवधर्मशास्त्रवचनानांच वीरशैवानां दहन- प्रतिषधकशास्त्राणि बहनि सन्ति । अपिच खननं विहाय दहनकरणत प्रत्यवायश्च विधीयते शास्त्रकारमा नथाचमदानन्दोपनिषदि- शिवलिङ्गधरं विप्रं विपन्नंतु न दाहयेत् । यदिवा दाहयेनस्य ब्रह्महत्या तदा भवेत् ॥इति।।

·वीरशैवन्दुशेखरः।
पद्मपुराणे-
मर्वाश्रमातिम्केण भवेदल्याश्रमी द्विजः। लिंगांगी
यदिवामुक्तो दग्नाहति कर्मणा ॥
वायवीयसहितायान्-
पडवशुद्धिविधिवन प्राप्ता वा म्रियते यदि ।
पशूनामिव तम्यह न कुर्यादोदहिकमिति ।
शिवश्र्मशास्नेतु-
यः प्राणलिङ्गसल्लग्ना लिङ्गप्राणी वियुज्यते ।
गरीरदहनानम्य नरके कालमक्षयम् ॥
भस्मोदलितसर्वाङ्गमापादतलमम्तकम् ।
रोम रोम भवेल्लिङ्गंतदेहं दाहबार्जितम् ।।
योगाग्निप्तुष्टकायस्य त्वात्मलिङ्गेष्टीलङ्गयोः ।
संयोगान्मोत्रकालेतु मुमुक्षोः सा तनूः शिवा ॥
यदङ्गन्तु मृतं दृष्टं निक्षिपेत्तन्तु लिङ्गिनः ।
तद्देहदहनाघोरं रौखं नरकं व्रजेत् ॥
प्राणलिङ्गवतां पुंसां लिङ्गप्राणवतां तनोः ।
प्राप्ने मरणकालेतु नकुर्याद्दहनं बुधः॥

·PHONEnleadewometaSUMIA 9amannaareewanNepmar, Harumtarnak वीगगेवेन्दुशेखरः। अज्ञानाइहनं कृत्वा नरकं वाधिगच्छति इति।। गवं शिवरहस्यग्वाडेप्यनम नवम्- म्दरूपः शिवज्ञानी मांग लिङ्गनगिनः । कर्ममन्त्रण दहनान्नकः कालमभवम् ।। लिङ्गं भूतिं च महानं च देह धाग्यान्त च । माङ्गलिङ्गमंयुनंतदेहं शिवमुच्यते ।। तदहं दहत की नरकः कालमत्रयमिति ॥ ऋग्वेद- कर्दमेन प्रजा भूता माय मम्मन कदमति- मन्त्रण चपनहरमवलम्व्य- मृत्तिके हन में पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम् । मृत्तिके ब्रह्म दत्तानि काश्यपनाभिमन्त्रिता ॥ मृनिक देहि मे पुष्टिं त्वयि सर्व प्रतिष्ठितम् | मृनिके प्रतिष्ठितं मवें तन्मे निर्गुद मृत्तिके । त्वया हतेनपापन गच्यामि परमांगतिम् । इत्यायनुवाकैः ॥ महीं देवीं विष्णुपत्नीमजया प्राचीमेनां हविषा यजाम ·२८ । वीरगवेन्दुशेश्वरः । इत्यादि नक्षत्रेष्टिपठिनमन्त्रान्नरैरपि म्वननविधिः सिध्यनि ॥ न च प्रदशितप्रम णादिभिः सर्वत्र पिधानविधान दहनविधायकपितृमवादि पठिनश्रुत्पादीनां कागति स्तेषां नैरयंकापनिरिति वाच्यम् ॥ खनन विधि छागपशुन्यायन लिङ्गाङ्गि ब्राह्मणादि विषयकमित्य- ङ्गीकृत्य दहन विधायकवाक्य नां तदनिरिक्तब्राह्मणा- दिविषयत्वन निर्मकोचकरण बाधकाभावात् । एवं- व्यवस्थाकरणन गर्धका भवल्लि। व्यवस्थयासार्थक भवतु । किन्तु मनविधर्यतिविषयकत्वमिनि स्वी- क्रियत किलान्यः । नधोदाहृतप्रमाणघोधिनखननस्य यतिविषयकत्वमिनि वक्तुंनशक्यने । कुतः । सर्वत्र शरीरमित्यादी यतिवाचकपदाभावात् । खनना- चारानराधेनोभयसाधारण्येन खनन विधायक श्रुर्तानां मंकोचासहिष्णुत्वात् । अपिचोदाहृनश्रुत्यागमादौ लिंगांगिब्राह्मणबांधकपदमत्वाचेन्यलम्पल्लवितेन ॥ एतावता प्रदर्शितश्रुतित्रयागमापनिषत्पुराणादिकद- म्बन लिगधारणपृजयाः स्त्रीबालसाधारण्येन या- वजीवभावित्वमभिहितं धारणंपूजांच कर्तव्यामिति वीरशैवस्थितानां च स्त्रीणां गर्भाष्टम गुरुः । पंचमूत्रकृतं लिंङ्गं धारयेदिधिवच्छुभमिति ।।

·वीरगवेन्दुगग्वरः। २२ गर्भाष्टममामएव लिङ्ग बारणं कर्तव्यमिन्युयो- पनिशाने वालानापि धारणविषये किमुन। अर्था- हुण्डाप्पकन्यायेनैतन्मिन्दमायथाविवाह ब्राह्मणी जनादि महात्मवकार्य महानन्नगविनत किल न- नाच्छिष्टपुलकैकं पानयंञ्चत्तदा नद्रागिरप्पच्छिष्ट्री जायते नयावालानां लिङ्गधारणाम वनन्म गण व- यमपि भष्टाम्याम इत्यालाच्य गर्भस्यैव धारणं प्रनि- पादिन मेतावना लिधारणं वंदागमादिमिडं बाद निश्चितम वीरशैवशास्त्रविचारलंगविना तन्मत- व्यवस्धादिज्ञानाभावन च नच्छात्रज्ञानलवदुर्विद- ग्या अल्पधियः कचित्र. वीरवा अवैदिका लिडा- गिन्न इत्याद्यसम्बध्दमपल लि वृक्कन्निच ! प्रदार्श- प्रमाणीरशैवानामव वैदिकत्वं मम्भवति । तत्तन्म तानुगतनच्छास्त्रज्ञानोपलब्धौ यत्नः कर्तव्यः ? यतो विशालाच पृथिवी मनहीपा वसुन्धरतियावत् अतःनशानप्रनिगरातहशीयानामाचारव्यव हारान द्रष्टव्यम् । तनदाचार्यसम्प्रदायंच ज्ञान- व्यम् : नथापितत्तच्छास्त्रज्ञानोपलब्धौ महानयत्नः कर्तव्यः । कुतः । चत्वारोवेदाः । साङ्गाः सरहस्याः बहुधाभिन्नाः। एकशतमध्वर्यशाग्वाः । सहस्रवा- सामवेदः । एकविंशतिधा ऋग्वदः नवधाअथर्वणी - ।

·१०० वीरशैवेन्दुशेखरः। वेदः । अष्टविशत्यागमाः। अष्टादशपुराणानि । उप पुराणानिच इतिहासः एतदुपरियुक्तिप्रयुक्तिरुपग्रन्थाः एवं बहुधाभिन्नास्नत्तन्मनपनि गदकतत्तच्छास्त्र ग्रन्थाश्चानक सन्ति । एतावन्तं नत्तच्छास्त्रविषयम- ज्ञात्वा अनुनिशम्यच तचहेशान्प्रत्यगत्वा तत्तदाचा- यसाम्प्रदायमविदित्वाच सहसावदतां वचनं केवलं माहसमात्रमेव । विश्वगुणादरों 'वीरशैवा अवैदिका इत्यादिवीरशैवशास्त्राऽविचारेण कुबुद्धयाच चम्पू- कारण भणितम् । अथवा ग्रन्थकर्तुदोष इति मन्ये । यतः प्रश्नोत्तररूपेण निन्दास्तुतिपरत्वनच ग्रन्थंरच- यामास ग्रन्थकारः । यवनान (नुरुष्कानपि) निन्दा स्तुनिपरत्वेनवर्णिनवान् । एवं च परमपवित्रवे- दागमोपनिषत्पुगणसम्मतवैदिकवीरशैवमतं नो- पवर्णितमिति न । ग्रन्थकर्नावश्यं वर्णयामासे न्यनुमानुशक्यते । परन्तु इदानीन्तनधूनवैष्णवादि मनवषिणः नतुसंनः तत्स्तोत्रपरं त्यक्तवन्त इति कल्प्यते ॥ एवं भारतेनिहासग्रन्यकत्री शिवशंकरशर्मणाचवीर शैवशास्त्राननुभवेन इतिहासमप्यविचार्य “ कल्या- णपत्तने क्रिस्तशताब्दे । अष्टपंचाशदधिकनवशता- न्दे (९५८) जन्मलब्ध बसपदण्डनायकेन (सचिवेन) ·वीरशैवन्दगेम्बरः। वग्गिवमतं स्थापितम् । लिङ्गधारणविधिगरब्धः । प्रधानाचार्यपीठं मैमरराजधान्यां बभूव । इदानी कोल्हापूरराजधान्यामानिनाय आनीतमिनियावत) रजस्वलादिमृतकान नमानयन्ति । इत्यादिविषयं स्वैरणमनमा लिग्वितं स्वग्रन्थ । अपिचयना तृप्त्यभावाद्युगयुगान्तरस्थितस्य- पूर्वमममुग्वाजात ईशानादिश्वकर्णकः । लीलया पंचवर्णाख्यं महामृत्रमसीमृजत् ॥ विश्वागभ्यः मएवाभन् मोऽपि लीलामधाकोत् । स्वतन्त्रो गुरुगख्यात आचार्योऽभूद्धगतले ॥ स्कन्दगोत्राधिनाथश्च महासिंहासनाग्रणीः । विश्वाराध्य इतिख्यातो जगद्गुरुतमश्चमः ।। इतिसुप्रभेदागमे ॥ एवम्- काश्यां विश्वेश्वरे लिङ्गे विश्वाराव्यस्य सम्भवः । स्थानं श्रीकाशिकाक्षेत्रेशुणु पार्वति सादरम् ।। इतिस्वयम्भुवागमे ॥ एवमागमेतिहासप्रसिडस्य जगद्गुरुचिश्वाराध्यशि- वाचार्यभगवत्पादानां सनातनपीठस्य काश्यां बस- वसम्प्रदायकमठोऽस्तीति लिखितवान्।कथमस्थमुक-

·।
वीरशैवेन्दुशेखरः।
मारमतिः । येनकेन प्रकारेणवा काश्यां वीरशै
म्प्रदायकमठोऽस्तीनि यदा विदित। तदा वरिशैव
साम्प्रदायज्ञानपरिचयार्थ पत्रद्वारेण विचारि
मासीत् । किंचित्कार्यप्यविचार्य सहसा न कर्त
मतः 'सहसा विधीत नक्रियामविवेकः परमा
पदमिति" भारविः ॥ इदानी परिशवसाम्प्रत
इति लिखितलेग्वनेन वीरशैवमतज्ञानं किंचिदर्षि
भवत्यतस्तल्लेग्वमुत्सृज्य अर्थात्तद्विषयमुत्पाठय र
शास्त्रं यथार्थवीरशैवमनप्रचारः कर्तव्यो मिश्रवन्धु
एवमेवंशेनसेनग्यझीटीयरप्रभृतिपुस्तकेषु क्रिस्त
द्वादशशताब्दस्य (१२००) मध्ये बसवनैतन्मतोत्पा
जीतः इति । अपि चप्लीटसाहेब प्राङ्गालियः एतत
एकादशशताब्दस्य (११००) प्रारंभे श्रीनकुलीशान
र्येण स्थापितमित्याद्यननुभवाल्लिलिखुः (लिखि
वन्नः।) अस्तु यथार्थविषयंतावद्विचारयामः। एतन्न
कलियुगप्रारम्भे ( शक्तिविशिष्टाद्वैतसिद्धान्तर
वरिशैवमतमितियावत्) भगवत्पाद जगद्गुरु पर
चार्याः स्थापयामामुः। अत्रप्रमाणं ।
मुप्रभेदागमे-
खणो मरुळश्चैकोरामः पण्डित एवच ।
विश्वाराध्य इतिख्याताः कलौ गुरुवरोत्तमाः ।।

·वीरगवन्द्गग्वरः।
caitanapMRMANANEWAwaaHANNEKINNARANGan atten
Hamiamentallater
इत्यादयुक्तमा
पन कलावंच स्वमतस्थापनं चकृति न । किन्तु
चयुगध्वपि ननलिंगभ्य उत्पत्तिमामाद्य भिन्न
भिमा नामभिश्चक्रिरे पूज्यपाद पंचाची पर। अतः
रेणुकाद्या गणाध्यक्षा लश्या लिङ्गेभ्य उझ्वं ।
चतुर्युगेषु पीयानि म्यापयामासुग्जमा ।
सोमेश्वरमहालिंगाकोलिपाके पुरखर ।
जननं रेणुकार्यस्य वामः श्रीकदलीपुरे ॥
मिद्धेश्वर महालिंगाक्षेत्र महत्तरे ।
जननं दारुकार्यस्य पीठमुज्जयनी पुरे ।।
रामनाथमहालिंगादाक्षाराम शिवाश्रम ।
घंटाकर्ण गुरोर्जन्म वासस्थानं हिमालये ।।
श्रीमल्लिकार्जुनालिंगात्सुधाकुण्डाश्रमे शमे ।
जननं धेनुकर्णस्य निवासः श्रीगिरौशुभे ।
विश्वनाथ महालिंगात्काशीक्षेत्रे शिवाश्रिते ।
जननं विश्वकर्णस्य स्थानं श्रीकाशिकापुरे ।।
एकाक्षरो वक्षरश्च व्यक्षरश्चतुरक्षरः ।
पंचाक्षर इति ख्याता रेणुकाद्या गणाः कृते ।।

·- वीरशैवेन्दुशेखरः। एक वक्तो द्विवक्तश्च त्रिवक्तूश्चतुराननः । पंचवक्र इतिख्याता येतायांतु गणाधिपाः ॥ द्वापारे रेणुकश्चेति दारुकश्च द्वितीयकः । घंटाकर्ण स्त्रितीयश्चचतुर्थों धेनुकर्णकः ।। पंचमो विश्वकर्णश्च प्रख्याताः पूर्वनामाभिः । इति कलियुगनामानि प्रदर्शितान्येव । एतएर जगद्गुरुपदवाच्याः। अत:- मत्पंचवदनोड़ताः सर्व एव गुरूत्तमाः । तत्सृष्टानां च सर्वेषां तत्सामर्थ्य कथं भवेत् ।। तस्मात्पंचविधाचार्याः पंचपीठाधिदेवताः। पंचसिंहासनाधीशा जगद्गुरु तमाश्चते ।। इत्युक्तम् । शास्त्रंविना इदानीं पंचपीठानां तत्तत्का- लीन तसद्देशाधिपति भूभृहत्त तत्तत्पीठस्थ शीलाभू- जेनाम्रशासनादिभिः त्रिचतुःसहस्रवर्षादारभ्यतत्प- वित्रस्थानानि नाम पीठानि सन्तीति सिध्यति । उदाहरणार्थमकंशासनाई प्रदर्श्ययामः विक्रमशके (६३१) एकत्रिंशदधिकषट्शतसंवत्सरस्य कार्तिक शुक्लदेवोत्थानकादश्यांतिथी तत्सामयिकजगद्गुरुवि- श्वाराध्यमहापीठे (जंगमवाटिकायाम् ) विराजमान ·AkhalirtinuarteriManiurmwarer वीग्भवेन्दुशग्वरः। श्रीमहन्नमल्लिकार्जुन शिवाचार्य जंगम शिवयोगिः महास्वामिन्यातकालीनकाशीमहाराजजयनन्दनंद- वनरंशाः भूदान दनवन्तः । एतच्छामनं हिन्दीमा- पायां वर्मत । एवं नेपालमहीपालात्रभवनमल्लादयों ऽपिदनवन्नादिक्षुभिः कार्गानन्यागन्याऽवग्यं द्रष्ट- व्यम्। एतावता वयमस्यमप्रगत(७००ानवशन९००) वर्षाणि । त्रयोदश चतुर्दशशत(?:00-१४०० वर्षी- यशामानि विचारयन्तु विमलमतयो विपश्चितः । शास्त्रानुसारेण सम्प्रत्यापि रम्भापुरी, उजयिनी. हिमालय, श्रीगेन. काही चयन पवित्र पंचस्था- नेष्वेव मतस्थापनाचार्याणां पंचपीठानि देदीप्यन्ने । पते पूज्यपादपंचाचार्याः मर्वनन्त्रस्वतन्त्राः जग- द्गुरुनमा महान्नश्चति विश्रुताः । एत एव वीरशव मतांत्पादकाचार्याश्च नान्ये । लिङ्गधारणविधानं च वेदागमादिसम्मतमितिप्रदर्शितम् रजस्वलादिम्- नकान मानयामः पालयामश्च । किन्तु तत्रत्यविशं- षतारतम्यज्ञानं विशेषश्च प्रदश्यते । यथा मन्दिरादिष प्रतिष्ठापित श्रीशिवलिङ्गादिदेवपूजानु रजस्वलादि- मूनकसमय तदतिरिक्तशुद्धैरन्यैरन्यैः क्रियम् । नया नत्तच्छरीररूपमन्दिरप्रतिष्टापितष्टलिङ्गपूजात्वन्यः कर्तुनशक्यतेनक्रियतंच । कुतः दीक्षासमये यावजी- ·वीरगवेन्दुशेखरः। वपर्यन्नमहं करिष्यामीनि संकल्पं कुर्वन्तिस्माअतर दिष्टलिङ्गापूजां कर्तुं तत्तच्छरीरवन्तएवाधिकारि इनि । अस्तु अत्रप्रमाणं शङ्करसंहितायाम्- नतस्य सूतकं वत्स प्राणलिङ्गाङ्गसंगिनः । जननोत्थं मृतोत्थं वाविद्यते परमार्थतः ॥ जातके मृतके वापि नत्याज्यं शिवपूजनम् ।। इति यावज्जीवदीक्षितलिङ्गधारिभिरशुचिकालेऽपि लिङ्गपूजाकर्तव्येति सिडम् । आदित्यपुराणे- देवार्चनादिकंकर्म कार्य दीक्षान्वितैः सदा । नास्त्यशौचविधिस्तेषां मृतकंच महात्मनाम् ।। शैवं देवार्चनं यस्य यस्य चाग्निपरिग्रहः । ब्रह्मचारियतीनां च शरीरे नास्ति सूतकम् इति ॥ एवंलिङ्गापुराणेऽपि- अतःसर्वेषु कालेषु धारयल्लिङ्गमुत्तमम् । गच्छतिष्ठन्स्वपनजाग्रन्नुन्मिषानिमिषन्नपि । शुचिर्वाप्यशुचिर्वापि लिऑसर्वत्रधारयेदिति ॥ सिडान्तशिखामणौ ॥ एतद्विषय एव- ·वीशिवन्दुशग्बरः। गृहे यम्मिन प्रमृता घी मृतक नाबाविद्यते । लिङ्गार्चनम्तायाश्च ऋता नायर्या न मृतकम् । तथाप्रमृतिकायाश्च मृतकं नव विद्यते ॥इनि|| लिङ्गमारं शिवरहस्येच- लिङ्गार्चनम्नानार्ग मृतकी ग्जम्बला । रविग्निर्यथावायुः कोटि कोटिगणः शुचिः ।। नद्धारणात्प्रमुचन्ति युवर्तिमृतकादयः॥इति।। पद्मपुराण शिवरहस्यंच- यथाह्यग्निममावेशानायो भवति केवलम् । तथैव ममसान्निध्यान्नत प्रकृतिमानुपाः ॥ तैलयुक्तन्तु कामं ज्योतिस्पर्शात्तथैवतत् । स्नेहयुक्तस्य मद्भक्तर्लिङ्गस्पर्शनलिङ्गता ।। एवं पराशर ग्स्मृती- शैवं लिङ्गार्चनं यस्य यस्य चाग्निपरिग्रहः । वानप्रस्थ यतीनांच शरीरे नास्तिमृतकम् ।।इति।। "माहिस्यात्सर्वाभूतानि""नमांसमश्नीयात् "। इत्यादिसामान्यवाक्यैः नोच्छिष्ट कस्यचिद्दद्यान्नाद्याच्चैतत्तथान्तरा ।

·वीरशैवेन्दुशेखरः। न चैवात्यशनं कुर्यान्नचोच्छिष्टं क्वचिददिति पहननमांसभक्षण दः श्रुतिस्मृतिभ्यां दोषप्रतिय दनेऽपि । “सोमेनयजेत”। “सोमेनोच्छिष्टं " अग्नीपोमीयंपशुमालभेत" श्त्यादिविशेष विधिभिस्तादृशकर्मकरणे यथादोषा वस्तथा प्रदर्शित प्रमाणीरशैवानां स्त्रीपुंसयोरुभय रपिसूतकसमये लिधारणे पूजाकरणेचदोषाभावः किंचदारिद्याडनाभावादादिकारणेन द्वादशवर्षपर्यन प्रतिबन्धकीभूताऽविवाहित कन्याविवाहप्रसक्तोमा ङ्गल्यतन्तुधारणानन्तरं होमकाले प्राप्ते। विवाहे वितते तन्त्रे होमकाले उपस्थिते । कन्यामृतुमती दृष्ट्वा कथं कुर्वन्ति याज्ञिकाः॥ इतिप्रश्ने जातर्तुमती कन्यां दृष्ट्वा ऋतुमती जातेति श्रुत्वावा याज्ञिकाः किंकुर्वन्तीतिप्रश्नार्थः। "हविष्मतीरिमा आपो हविष्मान देवोऽध्वर इति मन्त्रेण कन्यां स्नापयित्वा नूतनवस्त्रैरलङ्कृत्य “युआनः प्रथमं मन" इति देआहुतीजहयादिति भट्टीयविवाहस्वण्डे प्रतिपादितत्वेन तत्ररजस्वलाशी चस्य विवाहदीक्षाऽपवादकत्वाभाववच्च । एवं पौण्ड- रीकादिदीर्घसत्रदीक्षितयज्वपल्यास्तथाविध दीक्षा ·UPAI Moral dan NiralHDHINAanen व ग्गबन्दुभम्वरः। विषय र जम्बलाद्यार्गाचानामपवादकत्वाभाव वा- वनोऽपि नाहगर्दानाविषयं जाना शांचादीनाम- पवाइकान्वाभाववन । अपिच । प्रारम्भी वग्णं यजे मंकल्या व्रतमत्रयोः । नान्दीमुग्वं विवाहादी धापाकपग्ग्रिहः ।।इति ॥ अन्न वनपः चान्द्रायगलियारमा यो ग्रायाः । "मुतकीन म्पशन् “वीरशैवः मदागात्रिः" इत्या- दिमामान्यवाक्याना। "लिङ्गार्चनरताना "नत- स्यमृतक "गृहे याम्मन् प्रमतान्त्री" न्यादि विशेष- विधिवास्यपाधः । अतः यातवानप्रस्थाद्यतिरिक्ताः प्रारब्धकाणी गृहस्थापि मध्य जानाशाचादि प्राप्तावपि नत्कर्माण्याचरितुमधिकारिणवतिस्पष्टं भवति ॥ अथच तनुत्रयगतानादिमलत्रयममौ गुमः । दीक्षात्रयेण निर्दग्ध्वा लिङ्गत्रयमुपादिशत् ॥इति।। यावजीवामदंलिङ्गं शरीरानवियोजय । एवं लिङ्गधारणकं नामव्रतं माहेश्वराभिधम् । यावजीवमिदं दत्तमिष्टलिङ्गं ममर्चयत् ॥ इत्यादि स्कान्दादिपुराणोक्तरीत्याच लिङ्गधारणस्य पूजायाश्च

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
दीक्षासमये गुरुसन्निधौ यावज्जीवपर्यन्तं करिष्या
इति सङ्कल्पकरणान्मध्ये प्राप्तान्तरालिकाशोचा
प्रसक्तावपि पूजाधारणावनुष्ठेनच्यावितिसिद्धम् ।।
न्वत्र दन्तधावनगण्डूषजलादिना पवित्रीकृतमुखा
मन्त्रोच्चारणादों शुद्धत्वप्यन्यशरिनिष्ठीवनादो यः
ऽशुसत्वम् नाम अपवित्रत्वम् । तथा लिङ्गपूजाधा
णविषययोरव पावित्र्यं नतु कार्यान्तरष्विति
विस्मर्तव्यं । अथच
"यज्ञोपवीतं परमं पवित्रमि" ति यथासर्वावस्था
यज्ञोपवीत धार्यते तथा तत्स्थानीय लिंगं । अपि
ननिरोधस्त्वनाध्याये होममंत्रेषु चैवहि ।
नैमित्तिकेऽस्त्यनध्यायो ब्रह्मसत्रं हि तत्स्मृतमिति
मनुस्मृत्यनुसारेणनित्यसङ्कल्पितसन्ध्यावन्दन का
प्राप्तमर्याद्युपस्थानविनियुक्त" मित्रस्य" इत्या
मन्त्रोचारणस्य नित्योपासनीयवैश्वदेवादिविनियु
मन्त्रपाठस्य दर्शपूर्णमासेष्टिविनियुक्तवंदपाठस्य च
अनध्ययनकाल कर्तव्यत्वेऽपि यथा न वेदाध्ययनर
कर्तव्यत्वम् । तथाऽशुचिकाले यावज्जीवसङ्कल्पि
शिवलिङ्गपूजाधारणकरणेऽपि नकर्मान्तरानुष्ठेतव्य
नि । किंबहुना।

·१११ वीरगवेन्दगग्वरः । जातक मृतक शॉचे मलमूत्रविमर्जने । ग्तावशुद्धावृद्योगे रणे निद्रादिषु प्रिये ॥ कर्मणा मनमा वाचा जाग्रम्वानसुषुभिषु । नलिङ्गमुन्मृजेक्वापि प्राणः कण्ठगताप इत्यादिनमाणश्चाटनव्यायवति ।। अथचैतन्मने अचार सम्पन्धाङ्गिन्याप्या- चित्वमिति नोच्यते नशक्यतच तथावक्तुम् । कुतः प्रथम दक्षिामंस्कारंग पवित्रीकृतशरीरं शिवसम्ब- न्धन शिवमयन्यादशचिवमेव नास्ति । अपि च "तम्मात्मवंगतः शिवः इनि अत्यवगमितनिरस्त समस्तदोषलवकलङ्कस्य शुच्यगचिवस्तुमाशरणन- या वर्तमानस्यसर्वान्तयामिशिवस्य अगचिशरीरम- म्पर्केण दोषापादानासम्भवात् । नथामति नामाऽरा ब्दत्वे पूर्वोक्तश्रुतिस्मृत्यागमादयः सर्वे निरर्थकाः स्युरित्यलंपल्लवितेन । एतद्विषये शिवराघवसंवादा- दिष्ववं बहुनि प्रमाणानि सन्ति। विस्तारभयादि- इमानं प्रदर्शितम् ॥ स्त्रीणान्तु लिङ्गपूजाधारणमा त्रऽधिकारस्तत्रापि पितृपतिपुत्राद्यनुज्ञयव यदाक- दापि यस्मिन्नपिवा कणि नस्वातन्योऽधिकारः । भतःक्रियासारे त्रयोदशोपदेशे शिवसंस्कारकर्मणि

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
यंतु योग्यास्तानमदर्य अग्रेएवंवक्ष्यति ।
नाधिकारः स्वतो नार्याः शिवसंस्कारकर्मणि
नियोगाइर्तुरस्त्येव यदिभक्ता महेश्वर ।।
तथैवभर्तृहीनायाः पुत्रादेरभ्यनुज्ञया ।
अधिकारो भवत्येव कन्यायाः पितुराज्ञया ।
शूद्राणामन्यजातीनां पतितानां विशेषतः।
तथाऽसंस्कारजातीनां नाध्वशुद्धिर्विधीयते ॥
तेऽप्यकृत्रिमभावाश्चेच्छिवे परमकारणे ।
पादोदकपदानाद्यैः कुर्यात्पाशविशोधनम् ।।
अतानुलोमजाता ये युक्तमेवद्विजातिषु ।
तेषामध्वविशुध्द्यादिकुर्यान्मातृकुलोचितम्।।इति
अथ दीक्षाशब्दस्वरूपनिरूपणं तत्फलंच निरूप्यते ।
वीरशैवमते तावदुपनयनपर्यायो दीक्षाशब्द प्रयुञ्ज
या क्रिया आणवमायाकार्मिकमलत्रयं दूरीकर
(दग्ध्वा) शिवसम्बन्धितत्वज्ञानं ददाति । सार
क्षेति तस्याः दीति कथयन्ति शास्त्रज्ञाः। एवमे
वीरशैवसिदान्तग्रन्थेषु दादाने 'क्षी' क्षये हा
दानक्षयाकधातुदयेन दीक्षाशब्दव्युत्पत्ति प्रदा
स्पष्टमेवमुतवन्तः।

·Aamitmalnudestinikanee
PER
वीरगचेन्नयः ।
दीयते व गिवज्ञानं बीयते पागवन्धनम् ।
यम्मादतः ममाग्याना दाननीयं विचक्षणःइति।
सिद्धान्नगिन्तामगावराननीनरे-
दीयतेच यया ज्ञानं श्रीयंतच मन्त्रयम् !
मा दीनामंजिता नम्यां गुम्दीबागुम्मनः ।।
दीयतेपरमं ज्ञानं नीयते पागवन्धनम् ।
यया दीतिमा तम्यां गुरुदीक्षागुरुः स्मृतः ।।
पासवं-
दीयते लिङ्गमंवन्धः नीयनेत्र नत्रयम् ।
दीयंत धीयते यम्मानम्मानिति कथ्यते ।।
मादीक्षा त्रिविधा प्रोक्ता शिवज्ञानविशारदः ।
बंधारूपा क्रियाख्या मन्त्ररूपाच तापम ।।
गुरोरालोकमात्रेण हस्तमन्तकयोगतः।
यः शिवत्वममावेशो वेधादीक्षति मामता ॥
मान्त्रीदीक्षेतिमाप्रोक्ता मन्त्रमात्रोपदेशिनी ।
कुण्डमण्डलकोपता क्रियादीवति कथ्यते ॥
तनुत्रयगतानादिमलत्रयममौ गुरुः ।

·११४ वीरगवन्दुशेखरः। दक्षिात्रयेण निर्दग्वा लिङ्गत्रयमुपादिशत् ।। यथा पुरत्रयं दग्धं युगपत्पुरवैरिणा। नथा मलत्रयं दग्धं युगपदेशिकात्मना ।। त्रिवङ्गेष्वस्य शिष्यस्य लिङ्गत्रयमसौ गुरुः । मंयुयोज त्रिधामृत परदीक्षा बलेनतु ॥ योगाङ्गे भावलिङ्गन्नु वेधादीक्षाबलेननु । मान्त्रीदीक्षा बलेनैव भोगाङ्गे प्राणलिङ्गकम् ॥ क्रियादीक्षाबलेनेव देशिकः सत्यचिदूधनः । इष्टलिङ्गं तथा चव न्यागाङ्गे समयोजयेत् ॥ योगाङ्गमात्ममङ्गत्वाकारणाङ्गमितीरितम् ।। भोगाङ्गमन्तरङ्गत्वात्सूक्ष्माङ्गमिति सम्मतम् ।। न्यागाङ्गं बहिरङ्गत्वात् स्थूलाङ्गामिति कीर्तितम् ।। ॥ इति । कस्यामवस्थायां नचाहिङ्गापासना कथं कर्तच्या उ. पासनास्वरूपं च किामति प्रदर्शने ग्रन्थविस्तारी भवदिति हित्वा प्रकरणवशाहीक्षास्वरूपं प्रदर्शित- म् । प्रागुक्त दीवात्रयमध्ये आद्यदीक्षादयस्य कारण मूक्ष्म शरीरगत भावप्राणयोरुपदेशं कर्तु योग्यत्वात ·बागवेन्दगेवरः ! Audyuman Rinku प्रवृद्धावस्थां विना नमंघटने नवयम् । क्रियावाआया स्तु रक्तरेनोत्पन्नवाढत्यन्नाऽशुचिमतस्कृलागर- Fান জিন্দা বাবাজশাবান মশা- ज्ञान बालावन्यार मद कियंत । अतः या गमाधम कृता दीक्षा मवा धन वर्ष जपनपाद्यनुष्ठानाथ मम्कि यने । अतएव वागवान्पयामिना गाष्टम कृ. ता दीक्षा मुग्ख्यामा इत्यादीनि प्रमाणानि मा. ने । उपनयननाधाई नया मामयं पिण्डन- =া মশন বলি না। যারা पाद्भिन्नं भवन,यनी दीक्षा द ननन्मंकानन- नदाधिकारवन्नावच ब्राह्मणवाधिकाग्चन्न म वन्तीति यावत् । गतवचनं समस्नाग्निशमनावन्न बिभिरङ्गीक्रियत एव । उपनयनं विना वाचवाः (दीक्षां विनेतियावत )स्वष्टलिङ्ग पूजां कत नाहन्ति विना दीक्षया पूजादिकं कर्तुमाधिकारिण एव न भव- नि । अदीक्षितकृतं पूजादिकं कर्म न फलदायकं निष्फलं फलशून्यत्वात चैत्यवन्दनवत् ।। अत्रप्रमाणन्तु उपदेशं विना लिड्गं प्रपूजयति यो नरः । नरके पच्यते देवि मुपदेहीयतः स्मृतः॥

·वीरगेवेन्दुशेखरः।
यथा मृगपतिं दृष्ट्वा भवेदूभीतो वने गजः।
अदीक्षितोऽयल्लिङ्ग तथा भीतो महेश्वरः।।
त्रिपुराचैव रुद्राक्षं नित्यार्चनजपं तथा ।
होमध्यानादिकं सर्व दीक्षाहीनस्य निष्फलम्
अदीभितश्चतुर्वेदी न विशेदर्भगेहकम् ।
प्रमादादर्भगेहन्तु प्रायश्रित्तनु कारयेत् ।।
अदीक्षितश्चयो विप्रः कुयाल्लिङ्गस्य पूजनम्
अरण्ये निर्जने देवि भवति ब्रह्मराक्षसः॥
चतुर्वेदी त्वहकारी शिवलिङ्गन्तु पूजयेत् ॥
राजराष्ट्र विनाशश्च तस्यग्रामोऽपि नश्यति ॥
पतत्फलंच वक्ष्यमाणरीत्या वीरगवसिडान्नान
अर्थाद्वीशिवाचारकौस्तृभादिप प्रदर्शितमस्ति ।
दीक्षया मुच्यते देही त्रिविधाभवबन्धनात् ।
शिवत्वं याति सततं नपुनः पशुतां ब्रजेत् ॥
रसविद्धं यथातामं तामभावादिमुच्यते ।
मुवर्णेन सहकत्वं गतं तद्याति हेमताम् ।।
नवनीतं यथा तप्तं तत्स्वभावं परित्यजेत् ।

·वीग्गैबन्दुगरवरः।
घृतम्वभावमापन्नं न पुनर्नवनीतताम् ।।
यथा शुक्तिगनं तोयं मानिक भवति ध्रुवम् ।
न पुनम्तायतां याति मोनिकत्व नमुञ्चनि
यएव शिवतां प्राप्नो न पुनः पशुतां व्रजन ।
शिवत्वं नचहीयत विमुना दीया भवन ।।
इत्यादीन्यनुमंधयानि-
विवागमनवानभिज्ञाः नन्दनन्यस्य पूर्वापार क्याननवली-
न्य सामान्यतः वामना जयामिनि भगान्नि पावटयः।
नेपामानिमायवथम !
एवं मंचोदितो म्द्रा माधवन मुगग्णिा।
चकार माहशाम्त्राणि केशवाऽपि शिम्तिः ।।
कापालं मुदगलं वामं भग्वं पांचरात्रकम् ।
पाखण्डिनो विकर्मस्थान वामाचागंस्तथैवच ।।
पांचरात्रान् पाशुपतान् वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ।।
इत्यतावतेव-अग्रिमकम पुराणमविगणय्य अनव-ली-
क्य अविचार्य यदालोकनमवन तदा विचारस्तु दर
एव । विचारामावादेव शिवकेशवाभ्यां मानागमाः
प्रणीता अतस्तंपामप्रामाण्यमिन्याहुः तन्नाचिनम् ।
तस्मिन्नेव कूर्मपुराण भगवच्छिवनवं प्रतिपादितम्।

·वीग्गैवेन्दुशेखरः। नथाच श्रीशिव उवाच- निर्मितहि मयापूर्व व्रतं पाशुपतंशुभम् । गृह्याद्गुह्यतरं सूक्ष्म वेदसारं विमुक्तये । एपः पाशुपतो योगः सेवनीयो मुमुक्षुभिरिति पनिः परमेश्वरः । पश वः । एतनुभयव्यतिरिक्त चननं सर्व पाशइति । त्रिवरदार्थज्ञानं मोक्षकार मिनियावत् । पवंच रुद्राक्षलिङ्गधारणरूपपाशुपतन प्रतिपादकाऽगमानां श्रीनत्वमिति प्रतिपाद्य अ नावदेवंनिरूपितम् ।। अन्यानि शैवशास्त्राणि लोकेस्मिन् मोहनानि वै वेदवादविरुद्धानि मयैव कथितानितु ॥ इत्युक्त्वा ॥ वामं पाशुपतं सोमं लाकुलं चैव भैरवम् । नसव्यमेतत्कथितं वेदवाह्यं तथेतरदिति ॥ अपिच- यानिशास्त्राणि दृश्यन्ते युगेऽस्मिन विविधानितु श्रुतिस्मृतिविरुद्धानि तेषां निष्ठाहि तामसी ॥ कापालं पांचरात्रंच यामलं वाममहतम् । ww

·Makwor/AN
IMERI-Mige
Rapasingar
21
बागवेन्द्रोग्यरः।
एवंविधानि साम्राणि मोहनाधानितानिति ।।
गवर्नचर तगडावर्णानगावानन्ः युडावनाग्मणी
नोटाबागमानामेव उनादक ग्रहानेपामवा-
प्रामाण्यं नतुवदा विम्यन गिवणीनगेवागमा-
नाम । पनाविचारविनाऽस्याधिया मनांगमाना
मनानागपनि
च महमनयः ।
চিত্রাঘশ্বাস।
कामिकाद्या वातुलान्ताःशिवनांनाःशिवागमाः।
मिद्धान्ता इतिविजया उपभेदमन्विताः ।।
कामिक योगजं विन्यं कारणवजिनं तथा ।
दीप्तं ममं महवंचाप्यंशुमान् सुप्रभेदकः ।।
विजयं चैव निश्वामाः स्वायम्भुवमयानलम् ।
वीरंच गैरवं चति मुकुठं विमलं तथा ॥
चन्द्रज्ञानं च विम्बंच प्रोद्गीतं ललितं तथा ।
सिद्धसन्तान शर्वोक्तं पारमेश्वरमेवच ॥
किरणं वातुलंचेता अष्टाविंशतिसंहिताः ।
वेदाविरुकत्वनने प्रमाणीभृताः प्रमाणत्वनाङ्गाकि-
यन्त इत्यर्थः॥

·woman वीरशैवेन्दुशेखरः। अत्रप्रमाणानि- मृतमहिनायां शिवमाहात्म्यम्वण्टे व्यासवचनविश्न- म्भणीयत्वप्रस्नाव- अष्टादशपुराणानां कर्ता सत्यवतीसुतः। कामिकादिप्रभेदानां यथादेवो महेश्वरः । इत्येतदव्याच्याने विचारण्यपूज्यपादः व्यासवच- नेषु विश्वासोत्पादनार्थमष्टादशेत्युपक्रम्य कामिका दीनां शवागमानांशिवशंतनया यथा प्रामाण्यम् । तथा नारायणावतार रूपव्यासप्रणीतानामष्टादशपुराणानां प्राणाप्यमिनिप्रतिपादतम् ॥ एवमेव- प्रबोधचन्द्रो दयनाटकास्य पंचमा-माख्यादि शान्त्राविरुडां पूर्व मीमांसां सम्यग्वयित्वाऽग्रतावदवं शङ्कारात्ममा धानंचकृतं मूल ग्रन्थकारण श्रीमत्कृष्णमिश्रयनिना। " अये कथंपुनः स्वभावद्धन्द्धिनामागमानांतर्का- णांच समवायः सम्पन्नः इतिशान्तिपात्रेण प्रश्नीकृत्य अडापात्रेणोत्तरितम् ॥ समानान्वयजातानां परस्परविरोधिनाम् । परैः प्रत्यभिभूतानां प्रमूते सङ्गतिः श्रियम् ।। येनवेदप्रसूतानां तेषामवान्तरविराधोऽपि ·बागबेन्दुगरवरः। मानाम् बदमंग्क्षगाय नास्तिकपक्षप्रतिक्षेपणाय शास्त्राणांमाहित्यमेव आगमानांच तत्वं विचा ग्यतामविगंधावति ।। अत्रव्याख्यानकारग्वंप्रतिपादितमान अंग লন;মলিয়ন নির্মিনাসামান্য ;- आगमाः पांच रात्र कामिकवायच्यम- हिनादयश्च । परस्परविरोधिनांनकीणां गात्राणांच ममवायः एकत्रममावेशः कथमम्पनःनि॥अयंमा- वः । वैष्णवाना देवनान्तरवन्दननिषेधः । नत्रचक्रा- कनं मान पितृव्यतिरेकेग गुवन्नर का गृहस्था- नाम् । कापीनधारणादिंगद्रादिवन्दनंच : शैवानांतु विमद्धं लिङ्गशशरण नेपांगहस्थ नां जटाधारणं । प्रमा- दलिङ्गादिकापट्टभिःस्थलर्व्यवहारे वैष्णवानानमम्म- नम् शास्त्राणांपरस्पाविरोधः स्पष्टावति । षट्स्थ- लविचारः वीरशैवशास्त्रप्रमिडइनियाकप्रदर्शितः । आगमानामाविरोधस्तु मूले स्पष्टम् । एवं श्रीमदग- स्न्याय जगदाचार्यश्रीरणकभगवन्तः मिडान्तशि- ग्वामणिपंचमपरिच्छेद एवमुपदिदंशः । अगस्त्य खल्लुसिद्धान्ता विख्यातारविभेदतः।

·वीरगवन्दुशेखरः।
भिन्नाचारसमायना भिन्नार्थप्रतिपादकाः ॥
सांख्यो योगः पांचरात्रं वेदाः पाशुपतं तथा ।
एतानि मानभूतानि नोपहन्यानि युक्तिभिः ॥
वेदः प्रधानं सर्वेषां सांख्यादीनां महामुने ।
वेदानुसरणादेषां प्रामाण्यमिति निश्रितम् ।।
पांचरात्रस्य मांख्यस्य योगस्यच तथामुने ।
वेदैकदेशनिवं शैवं वेदममं मतम् ।।
वेदैकदेशवर्तिभ्यः सांख्यादिभ्यो महामुने ।
सर्ववेदानुमारित्वाच्चैवतंत्र विशिष्यते ।।
शैवतन्त्रमितिप्रोत सिद्धान्ताख्यं शिवोदितम् ।
सर्ववेदार्थरूपत्वालामाण्यं वेदवत्सदा ॥
आगमा बहुधाप्रोक्ताः शिवेन परमात्मना ।
शैवं पाशुपतं सोमं लाकुलंचति भेदतः॥
तेषुशैवं चतुर्भेदं तन्त्रं सर्वविनिश्चितम् ।
वामं च दक्षिणंचैव मिश्रं सिद्धान्तसंज्ञकम् ॥
शक्तिप्रधानं वामाख्यं दक्षिणं भैरवात्मकम् ।
सप्तमातृपरं मिश्र सिध्दान्तं वेदसम्मतम् ॥

·वामनन्दनः। WHAwarenewasaniymiamiARMANANEL whatsavetasinatiwasnafteneration.. dul BRemarwraphemama-MARANAJIRAAMANAurmwareAIBAONKIswaitan ararty. Hower वेदकाभिधायित्वात्मिदान्ताख्यः शिवागमः । बंदभाष्याविरुद्धवाडेदमम्मतच्यने ।। वेदमिद्धान्तयो क्यमकाथानपादनान । प्रामाण्यं महशं जयं पंडितग्नयाः मदा । मिद्धान्ताम्य महातन्त्र कामिकाय शिवोदित । निर्दिष्टमनं भाग वाग्गवमतं पगमति ॥ क्रियामार लाउदागमान प्रामाण्यं शंकाममाधानतः मन्यगपपार्दिनन ॥ नथाक्रियानार- कापिलादिमतान्याहुः शैवानन्यानि यानिच ! अवैदिकानि मर्वाणि नाचरत्नानि वैदिकाः ।। विरोधिनश्च तत्रैते श्रुतिमार्गानुगधिनः । कर्पणादिप्रतिष्ठान्ता वैदिकानुष्ठिता यथा ॥ तथैव वीरशैवानामागमा वैदिकामताः। वैदाविरुद्धरूपेण वैदिकत्वमुदाहृतम् ।। अथवा शिवनिश्वासश्रुतिभ्यस्त शिवागमाः। अधिकाः शिववस्त्रेभ्यःमाक्षादेवविनिर्गताः ॥

·वीग्गैवेन्दुशेखरः। परस्पराविरुद्धार्थाः शिवोक्ता निगमागमाः । अल्पबुद्धिभिरन्योन्यविरोधः परिकल्प्यते ॥ निगमानामागमानां परमानोपदेशतः। प्रामाण्यमविशेषेण ज्ञातव्यं तत्वदार्शभिः । प्रामाण्यमविशेषेण निगमागमवर्मनाम् । आगमा द्विविधा ज्ञेया वेदानामविरोधिनः। इनि शिवपुराणेऽप्येतद्विषये नावदित्यमचः- शेवागमोऽपि द्विविधः श्रीतोऽश्रीतश्च सस्मृतः। श्रुतिसारमयः श्रीतः स्वतन्त्र इतरो मतः॥ स्वतन्त्रा दशधापूर्व तथाष्टादशवा पुनः । कामिकादि समाख्याभिःसिद्धःसिद्धान्तसंज्ञितः। श्रुतिसारमयो यस्तु शतकोटि प्रविस्तरः । परं पाशुपतं यत्र व्रतं ज्ञानं च कथ्यते ॥ इत्यादिभिरागमानां प्रामाण्यं निर्वाधम् । अपिच वीरागर्म- अष्टाविंशतिभेदेन प्रोक्तं शेवमिति स्मृत- मित्यारभ्य । आगमनामान्युल्लेख्य- आगमेषु च वेदेषु वेदान्तोपनिषत्सुच । -

·बागबन्दुगंबरः।
धर्मम्न शाश्वतः प्रोको मुनमाहेश्वग महान ।।
दृत्युक्त्वा मुक्त्यकारवनागनानां प्रामाण्यं प्रदर्शितम
মিলাদ ; লালবাহা সানম।
इनाविजिजान्नुनिन्नयन परमतात्का-
महिष्यानमारमन्याच अत्यनमवीतं नादि-
नि विदयः या अागनानाममामाग्यमिनिचन स्मृ-
नि पुगोकर्मयामप्यननव्यतापनः इष्टापनिरि-
निचन्महाननः मम्पयन । कुतः
वाग्गवागम व धर्म गिरपग्ग्रिह ।
जङ्गमे प्राणालगत्ये गिधालगाने गुह ।।
शिवस्थानप मच वागणम्यादिकपु च !
विपर्गता भवेबुद्धिर्यस्य म्यान्म बहिर्नरः ।।
शिवनिंदापगे मृदः शिवशाम्राविनिन्दकः ।
नम्यनो निप्कृति ईष्टा क्वापि शास्र पिकेनचे ति
समान्द शिवधनोत्तादिवचनमरणान्तप्रायश्चित्त नि-
कृत्यभाव बहिष्कार्यन्वादि विधानविरोधापत्तेः ।।
अपिच नन्नन्मन्दिर ननदेवप्रतिष्ठादि काले करणीय
द्वादशसस्काराणाम् अर्थात ।
कुण्डमण्डपनिर्माणं तत्तत्संस्कारमेवच ।

·वीरशैवन्दुशेखरः। वास्तुपूजा। हवनं पालिकासुप्रतिष्ठितम् ॥ इत्यादीनामथच- अधः पट्टिकाद्याज्यप्रनारिकालं तत्तस्थानविशषे भु- वनतत्व कला मन्त्र पदवीध्व न्यास विधायक व- चनानां स्थावरे अर्पणादिप्रतिष्ठान्नं प्रतिष्ठाद्युत्सवा- नंच कर्तव्यताकत्ताकर्मविधायकवचनानांसामिक कारणाद्यागमानर्गतत्वेनपुराणाझवभावेनचषाम वाप्रमाण्ये नद्विहितसंस्कारणां सुनरामप्रामाण्यान- था च नाहितनंस्काराद्यमावन सफल बदिक जना वश्यक स्थावरलिङ्गप्रतिष्ठाद्यसिद्धश्च ॥ इयतापिह ठांदूवषयुध्या वा दिवेदोकानव वैदिक नान्यदि- त्युच्यते चेतर्हि श्रूयतान् ! यदि वेदोक्तमेवस्याद्वैदिक परमार्थतः । एकादशी व्रतादीनां श्रुत्यचोदितकर्मणाम् ।। अवैदिकत्वात्सर्वेषामननुष्ठेयता भवेत् । वेदाविरुद्धानुष्ठानात्पातित्यं चापतेत्तदा ॥ यद्यनुष्ठेयमेवस्यादेकादश्यादिकं बुधैः । शेवागमास्तदाचारा वैदिका नेतिकाप्रमा॥ स्मृतिभिश्च पुराणैश्च विहिता एव वैदिकाः ।

·वीरभवेन्दुरोग्बरः।
गेवागमधु विहितानवम्यवेदिका यदि ।।
म्मृत्युक्ता बदिका नति कृतम्वं नव भापमे ।
वैदिकाम्ने भवयश्चदागमोनाञ्च वादकाः ।।
अतएवाचग्न्येनान वैदिकाः मकला वयाः ।
आलयान्मवकर्मादान मनयनाविनमाः ।।
प्रत्यकं पयगुदाहरणप्रदर्शन प्रविस्तारानीव भ
वनि बिरम्पन॥ एतावता प्रदार्गतमयुक्तिक प्रमाण
वैदवदागमान प्रमामिहम।।
पाटनर योविजयनगर
अघोरमुग्नसंजातः पण्डितायोजगदगुमः।
मर्यमिहामनाध्यक्षश्रीशलपविगजते ।।
अलिङ्गाङ्गमामरम्यंतावनिरूप्यते ।
अत्रापि लिङ्गपदेन परब्रह्मापरपर्यायवाची शिवा
गृद्यते । ब्रह्मशब्दन यादृशार्थी लभ्यते लिङ्गापदनापि
नाशार्थो सभ्यतएवंति प्राकप्रतिपादितमवाअङ्गा-
ब्दस्तुशरीरं प्रमिडः।अत्रात्माऽङ्गपदेनगृह्यताअतएव
शिवएव भवेल्लिङ्गमात्मैवाङ्गं भवेत्वलु इत्यादि
प्रमाणानि सङ्गच्छन्ते । एवंचानयोर्लिङ्गानन्याराविना
mer

·१२८
वीरशैवेन्दुशेखरः।
भावन वनमानन्वं ममरसत्वम् (एकत्वमितियावत्
अर्थात लिड़ाइयोः परस्परनित्य संबन्धत्वमित्य
थः लिङ्गा र सात्मकफलार्थमेव वीरशैवैः सद
दहेषु लिङ्गानि धार्यन्ते । तत्सम्बन्धन अर्थात
प्रत्यहं नल्लिनं दृष्ट्वा दृष्ट्वा ध्यात्वा ध्यात्वार
कीटभ्रमरन्यायन:
कीटो भ्रमग्योगेन कीटोऽपि भ्रमरायते ।
मानवः शिवयोगन शिवोहि भवतिध्रुवमिति ॥
प्रमाणानुसारेणतत्फलं लभन्तालिङ्गाङ्गसामरस्यरूपर
मृतं च पीयन्ते । अत्र सर्वज्ञत्वाद्यसाधारण लक्षण
नः शक्तिविशिष्टस्य सकलचराचर प्रपंचमृष्टिस्थित्य
दर्भित्तिरिवाधारभूतपरमात्मनः स्थलमितिवदंति ।
तत्परशिव पूज्यपूजकलीलामात्रेण तरङ्गाभावान्नि
शब्दीभूनाच्या प्रथम निष्पन्न लहरीव स्पन्दो जातः
नन शक्तिविशिष्टः परमात्मैव द्विविधाऽभूत् । तयं
रधिकांशप्राप्तस्पन्दगत्या प्रविष्टमूल प्रणवरूपशिव
चैतन्यमेव लिङ्गमित्यभवत् । न्यूनांशलब्धशिवचै
तन्यमेवांगमित्यभूत् । अत्रतु लिंगमुपासकानामा
ग्रहार्यसपमिष्टलिंगमिति सच्चिद्रूपं प्राणलिंग
सचिदानंदरूपं भावलिंगमितिच त्रिविधं बभूव
।

·यांगबन्दुगन्धरः। नानिच चक्षरापाधिभेदेन पनिधान्यामन पविलिङ्गानापि मन नपग्मान्मन्यचिनाभावन धिनतिरपि क्रममा: गान्धीनीनग. गान्य- नातकला. गानिकला. विध कला, प्रनिष्ठाकला. निनिकलति पट्टिधा पडिलान्याधिना धोदधिजन्य च यः मागमभिन्नाम्नयामननन्या- जातपइभदाअपि मल तत्वाइभिन्ना तयार ( शक्तिविगिटः परमात्मेन्यग्रे बध्यति । षधि- लिए भावलिङ्गमदनमालिका मर्वपदायग्रा- हुकमनमा अनुसन्धामनगोप्यमग्वामिनि ज्ञातन । प्रमादलिङ्गं शब्दरूपगुणग्राहकोन्द्रियम्पण- शान्यमुग्वमिति । प्राणलिङ्गभेदभन जङ्गमाल गं स्पर्शगुणग्राहकत्वागिन्द्रियरूपेण नम्पास्यमिनि । शिवलिङ्ग रूपगृणग्राहकचरिदियणायोग्वत्र- मिति । इष्टलिङ्गभेदभृताचारलिङ्गं गन्धगुणग्रा- हकघ्राणेन्द्रियरूपेण वामदेववदनमिति । गुमालङ्गं रसगुणग्राहकरसन्द्रियरूपण सद्योजानमन्वमिति जानम् ॥ एवं रीत्याआकाशादिनन्वान्यधिकांशः षधिलिङ्गानीति परिणतानि जानानि । सर्वज्ञ- त्वादि प्रभृतिस्वभावधर्म रनंतशक्तिभिश्चसाकं स्थि- तपरमात्मना न्यूनांशलब्धाङ्गमुपाधिभंदन योगी- ६ ·वीरशैवेन्दुशेश्वरः। गत्यागामिन्यङ्गत्रयमभवत्। एनत्रिविधागा नि लिङ्गविभागमनुमृत्य ऐक्यादिषड्विधान्यामन। इति ज्ञेयम् ।। लिङ्गाङ्गसामरस्यबाधकमहावाक्यानितु- तत्त्वममि अहं ब्रह्मास्मि" अयमा- त्मा ब्रह्म प्रज्ञानं ब्रह्म इत्यादीनि ॥ एषु मुख्यभूतं प्रथमवाक्यार्थ नावद्विचारयामः । नत। त्वम् । असीति पयमस्तिकिल । अत्रास्मद्राडा- न्तः ( वीरशैवसिद्धान्त इति यावत् ) इत्थं तत्पदन लिङ्गम् । त्वंपदेन वशरीरक आत्मा । शरीरवा- चकपदानां शरिपर्यन्तत्वानुधावनमिति न्यायन जीवशरीरकआत्मा गृह्यते । अनयोः नाम जीवश- रीरकात्मनः सर्वान्तर्यामिपरमात्मनश्चाऽनन्यत्वा- दमिपदेनैक्यम् । एतावना श्वेतकेतों युष्मच्छ- रीरकात्माभिन्न ब्रह्मामीत्यर्थः "शास्त्रदृष्ट्यातृप- देशो वामदेववत् ॥ इति ॥ ब्रह्ममत्रानुमारण परमात्मोपासनयोत्पादिन ब्रह्मात्मसामरस्यभाव- नया ब्रह्मेवाहमिति ब्रह्मत्वप्राप्तवामदेववत् । नत्त्व- मसीतिवाक्येन तत्स्वरूपमिति यावत् । एतेनशि- वजीवैक्यं प्रदर्शितं महावाक्येनाऽपि ॥

·नागबन्दशग्वरः arsawRIKHd Aniam अत्रातिमन्नु नत्पदनमवज्ञवार्वागष्टचनन्यं वं पंदनविज्ञवाचतन्यामपदनांभयारेका म। नमः पाहिडम्बभावयवान वाच्यार्थक वाऽमम्मवादिंगपणांशत्यागपूर्वक। अधादागत्या- गलक्षणनेत्यर्थः । माऽयंदवदत्त तिवदभयत्रपिंग- प्यांगचनन्यवन विशेष्यांगचैतन्ययारकना माय- यन्निाजीनाम जीवभावात्रान्निजन्यः ममन- तदृश्यमानं जगत स्वप्नवन्मियत्याहः गिवानिनः जीवत्वमपि मत्यमिति । मकलचगचगत्मकप्रपं. चमतमान पर्व परमान्न मध्मपण बनते बधान गवत : मंदिवरः। रन्नन्थमालिन्य प्रक्षा दनप्रकास वापीविजन गाति । अस्थिमजलप- काशादिकं यानि । अमावादभावानात्पद्यते । । म नासतो विद्यते भावो नामावा विद्यते सतः । इन्युक्तम् । अथच ब्रह्ममृत्रीियाध्याय । "नाभावउपलब्धेः" वैधाच नम्वनादिवत् इति मृत्रद्वयेन पंपचमनस्वप्नंन्द्रजालवन्मियति वदतांम निराकृतम्। अपिच "वाचारम्भणं विकागे नामघयं मृत्तिकत्येव सत्यम् । इति श्रुतिरपि न जगतो ·वीग्गैबन्द गेवरः। मिथ्यात्वं प्रतिपादयति ।। परं यथामृत्तिकाजातघद- शरावादयस्तत्स्वरूपवन्नः ( मृत्स्वरूपवन्तइत्यर्थः) तथाशिवनिर्मितमंतजगत् शिवस्वरूपमित्यभेदं प्रदर्शयति ॥ यथा नक्रियते ज्योत्स्ना मलप्रक्षालनान्मणेः । यथोदपानकरणात् क्रियते नजलाम्बरम् । सदेव नीयते व्यक्ति असतः सम्भवः कुतः । यथार्णना- भिः मृजते गृह्णतेच यथापृथिव्यामोषधयस्सम्भव- न्ति । यथा सतः पुरुषात्केशलोमानि तथाऽक्ष- गत्मम्भवन्तीहविश्वम् इत्युपनिषदोऽपि प्रमाणाः । अपिच ब्रह्माईतिनः केवलज्ञानवमुक्तिरत्रप्रमाणं तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यते ऽयनाय इनिश्रुतिरित्याहुः । शिवातिना वीरशैवास्तु न केवलज्ञानेन मोक्षः किन्तु ज्ञानकर्मन्यांमोक्षः । यथानामान्तरं जिगमि- षवः पंग्वन्धाः प्रत्यकं गन्तुमसमथास्तथा न केवलं ज्ञानेन मोक्षःकर्मणाच । किन्तुज्ञानसहितकर्मणा कर्मयुक्तज्ञानेनैव मोक्षः अतः । विद्यां चाविद्यां च यस्तछेदोभयं सह ।

·वीरशैवन्दनम्बरः। ti अविद्यया मृत्यू नीवा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ हात ज्ञानकर्मणाम्ममन्चमुकम । अधच नं ध्यात्वा मृत्युमतीय नान्यः पन्था विमुक्तये । ध्यान्वा मुनिगच्छति भृतयोनिम् इत्यादयः ध्या- नव निर्गिनिनि पादयन्ति ! ध्यानन्तु मानमिकं कर्मव । अस्यैवान्तनिधारामात वयं ब्रमः । बहिनलिङ्गद्रागऽन्तःस्थितप्राणलिङ्गं पग्यामो धानुष्कवत् । एतच्च विस्तरेण प्राकप्रदर्शिनमव । लिङ्गात्रयविभांगन लिङ्गाइमामरस्यरूपममृतं पिब- न्नि गिवादतिनः । अपिच । अं गच्छनीन्यङ्ग- मिति व्युत्पत्या चाङ्गशब्दवाच्या जीवः । लिङ्गा- शब्दवाच्य ब्रह्माभ्यामबलेन गतमलत्रयः मन तत्स्वरूपं लभते । अर्थादुभयोः परमात्मजीवा- न्मनारभेदप्रत्ययः सम्भवतीतियावत् । यथालोके मन्त्रवाद त्वमेव गन्मानिति मन्त्रपुरश्चरणेन स्व- गुणान विहाय गडनिष्टसप निराधादिकधर्मवान भवति । एवं तप्तायः पिण्डं अयोधर्म विहाय अग्नि स्वरूपं भवति तथालिङ्गाङ्गयोरभेदः । यथा नद्यः स्पन्दमानाः समुद्रेऽस्तं गच्छन्ति ना- ·वाग्गैवेन्दुशेश्वरः। मरूपे विहाय तथा विद्वान् नामरूपाद्रिमुक्तः पग- त्परतरं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ यथा गङ्गादिमहानद्यः ममुद्रं प्रविश्य नत्स्वम् वत्यो भवन्ति । तथा जीवात्मा शिवं लब्ध्वा शिवस्वरूप- वानव भवतीनि यावत । एतावता महावाक्येनापि लिङ्गाङ्गमामरस्यरूपं शिवजावैक्यं प्रदर्शितं । क्रियामारकारंणाप्येवमव प्रतिपाद्यत- लीनाथगमकं लिङ्गमन्यदङ्गमुदीरितम् । लिङ्गाङ्गयो सामरस्यं जीवब्रह्मैक्यलक्षणमिति ।। तदपि द्विविधं प्रोक्तं साधनेन समन्वितम् । द्वितीयं तदिनिर्मुक्तमाद्यं गुरुकृतं पुरा ।। द्वितीयमपि शिष्यस्य गुरुवाक्यस्य पालनात । आद्यवेधादिदीक्षेभ्यस्त्रिपुण्ड्रस्यापि धारणात् ॥ रुद्राक्षधारणाचापि पंचाक्षरजपादपि । मुख्याल्लिङ्गधृतेश्चापि दहराकाशमण्डले ॥ बहिर्दहरदेशेच हृदये लिङ्गधारणात् । क्रमागतेन मार्गेण कृताङ्गन्यासवान् गुरुः ॥ सकलीकृत्य देहं स्वं प्रविलापपुरः सरम् ।

·वाग्गेवेन्दगंग्वरः । ननहीजाक्षरं न्यम्य तनम्थानेषु बुद्धिमान् ।। अङ्गनवानि यान्याहुटिङ्गनत्वानि यानि च । मामरम्यं तयांजावा शाम्रो नव वर्मना ।। मवदन्यादिभिवाक्यमहावाक्यम्हम्यकः । पंचाक्षगनश्चममर्थ शिष्यम्यवाधयन || नमः शब्दनाङ्गतत्वं लिङ्गनत्वं शिवेति च । आयत्येकार्थवाधः म्यादितिमन्त्रार्थबोधकः ।। गुम्मनो निजं शिष्ये निधाय हितचेतमा । अप्राकृताभ्यां चतुभ्यां पूर्णदृष्ट्या विलोकयेत् ।। शिष्याऽपि- गुरोःशिवस्यचाभेदं ज्ञात्वा स्वम्य गुरांम्तथा । अभेदभावनां ज्ञात्वा लिङ्गनत्वाङ्गतत्वयोः ॥ अभेदभावनाकार्या व्युत्कमेण स्वयंगुरोः॥ इत्यादि प्रतिपाद्याने न्यासादिकं ददर्श ननो वीर- शैवमिहान्तमित्धमाह तत्रैव- अत्रायमेव गद्धान्तो वीरशैवमुदावहः । लिङ्गादूहृदयदेशतु धृतादमृतवाक्यतः ।। -

·वीरशैवेन्दुशेखरः।
गहमींस्त्वमिति वाक्येच ज्योतिश्चरणसूत्रतः।
ज्योतिलिङ्गंच गुरुणा दत्तं समरसात्मना ।
दृष्ट्वा दृष्ट्वा प्रतिदिनं ध्यात्वा ध्यात्वा पुनःपुनः ।
लिङ्गाङ्गयोस्तदुभयोः मामरस्यं फलात्मकम् ।।
तथा ब्रह्मविदाप्नोति श्रुतौ लिङ्गविदुच्यते ।
वेदनं नामलिङ्गम्य धारणं प्रतिपादितम् ॥
अनावृत्तीतिमत्रच ह्ययमर्थः स्फुटीभवेत् ।
इत्यादिना सम्यगुपपादितम् ॥
कामिकागमेऽपि-
शिवएव भवेलिङ्गमात्मैवाङ्गं भवेत्खलु ।
तयोः शिवात्मनोः सम्यग्योगः संयोग एवहि ॥
संयोग एव सायुज्यरूपा मुक्तिर्नचापरा ।
एकेन जन्मना मुक्तिीराणां च महेश्वरि ॥
अन्येषामपि शैवानांमुक्तिर्जन्मत्रयेणत्विनि कथितम्
शङ्करसंहितायान्तु-
तत्वं पदार्थे लिङ्गाङ्गरूपे अन्योन्यविरुद्धके ।
उपाधिकृतवाच्यार्थत्यक्त्वा सचित्सुखात्मकम् ।।

·वाग्गैनन्दभग्वरः। लण्यार्थमविरुद्धं यच्छिवम्नदिति या मतिः । मा सम्बन्ध इति प्रोको वेदान्तागमवेदिभिः ।। সাবলসমন— यो मायोपाधिकः शम्भलिंगरूपी मदाशिवः | मो विद्योपाधिको भूत्वा भवन्यङ्ग म्वरूपवानति पतदनुभविषयमनुभवमूत्र नावदेववक्ष्यते-- लिङ्गं तत्पदमाख्यातमङ्गं त्वं पदमीग्निम् । मंयोगोऽमिपदं प्रोक्नमनयोलिङ्गयोः इति । एवं स्कान्दादिपुगणेषु वानुलाया गमष विस्ताररूपेण शङ्काममाधानी कृतवन्तः । ननु ब्रह्मा- स्मीत्यत्र कथं लिङ्गाङ्गसम्बन्धिज्ञानं मभवन निचंदु- च्यते । नत्रकोऽहमिति शिष्यण पृष्ट । प्रश्नोत्तर गुमणा स्नःस्तकसंयोगरूप वेधादीक्षया योगाङ्गाप- रनामक कारणागावच्छिन्नच व भावलिङ्गं मम्बध्य भोगाङ्गापरनामकमुत्मागावच्छिन्ने जीव मनुदक्षियाप्राणलिङ्गंनियुज्य त्यामानापरनामक स्थलांगावच्छिन्ने च जीवे क्रियादीक्षया इष्टलिङ्गं संयुज्य तत्वमसीनि दत्तम् । नच्छृत्या शिष्यः । लीनं गच्छति यस्मिन् मा माया दुर्घटकारिणी । -- ·३८ वीरशैवेन्दुशेखरः। तलिङ्गमिति मन्मात्रं रूप्यते पारमार्थिकः ॥ TAकारगादेव लिङ्गरूपत्वामिशितुरिति शङ्कर मंहितावचनानुगधन मार्यापाधिकलिङ्गम्पशरी- रावच्छिन्नब्रह्म तत्पदवाच्यः ।। अमिति ब्रह्मसन्मात्रं गच्छतीति गमुच्यते । रूप्यतेऽङ्गमितिप्राज्ञैरङ्गतत्वविचिन्तकैः॥ नम्मादङ्गस्वरूपोऽसौ जीवरसंसारवृत्तिभाक् । इति वचनानुरोधेन हराशुपासनाविशेषैराविद्यापट- लवंस । अम् । ब्रह्माणं पराशवं गच्छतीत्यङ्गम् । वंपदवाच्या जीवः। अङ्गपदस्य शरीरवाच्यत्वेऽपि। “यस्यचात्मशरीरम्" "यस्याव्यक्तं शरीरं" इति ।। श्रुत्या ब्रह्मणो जीवशरीरकत्वेनाझं शरीरभूतं । जीवस्त्वंपदवाच्यः। लिङ्गाङ्गरूपयोर्योऽसौ संयोगः शिवजीवयोः । एतत्स्वरूपं मुदृढः सम्बन्ध इति सस्मृतः॥ इति वचनेन सम्यग्योगः संयोग इति व्युत्पत्या च जीवब्रह्मक्यापरनामकनीरनीरसंयोगवदविभज्यसं- योगोऽसिपदवाच्यः। अथवा तत्पदवाच्या लिङ्गाधि- ष्टिनशिवः । ब्रह्मशरीरभूताङ्गपदाच्यसकलचराच- ·वीरगवन्दुगम्बरः। ग्नपंचम्पदाः अनयोगविभज्ययोगाऽमि पदयान बुध्या दिदगाङ्गपद धाभिन्नयास्त्वं पद- वाच्यार्थयाविकहधमाध्यामन अभदासम्भवात नन बंपदलण्यायोग्य अभेद नि वाध्यम । नदनन्त रमहं ब्रह्मास्मीत्यम्बण्डमहावाक्याथमनभवन आर न्मुको भविष्यति ।। मोऽहमिन्यवाही गुरुं पग्मकारणम् । गुरुम्तन्वममीन्याह मन्यार्थ करणानिधिः ।। अत एव छान्दान्यापनिषाद वन प्रन्यदादा- लक आह ॥ "श्वतकता तत्वमामि" || इति ॥ आस्मिन्नर्थ सनसंहितायां कान्द गड़करमहिना यापि च- लिग किमगमिति किं च मम्बन्धः कोऽय- मतयोः। लिंगाग मम्बन्धपदान्येवमेव विचिन्न यत् ।। लिंगरूपा महादेवः सच्चिदानन्दलक्षणः । अगरूपा हि जीवात्मा भवभावनियन्त्रितः ।। ॥ इति॥

·वीरशवेन्दुशेखरः।
वातुलनु-
तत्पदनोच्यते मद्भिलिंगरूपःसदाशिवः ।
त्वंपदेनाङ्गरूपो हि जीवः संसारलक्षणः ।
त्वमर्थोऽङ्गस्वरूपो यःमोऽहंशब्दार्थएवहि ।
त्वमहंपदलक्ष्यार्थश्चिपः परमेश्वरः ।
त्वमहंपदलभ्यार्थी जीवात्माचाङ्गरूपकः।
आशिवश्चेत्सदानन्दस्ततो नैव विलोकयेत् ।।
जगच्चराचरंयत् तत्वं पूर्ण चिदात्मकम् ।
शुद्धं तदङ्गरूपोहि तत्वमर्थो न संशयः ॥
तत्वं पदार्थलिङ्गाङ्गरूपाऽन्यान्यविरुद्धकम् ।
उपाधिकृतवाच्यार्थं त्यक्त्वा मचित्सुखात्मकम् ॥
लध्यार्थमविरुद्धं यच्छिवं तदितियामतिः ।
सासम्बन्धइतिप्रोक्ता वेदान्तागमवेदिभिः ॥
सामरस्यविषये मृतसंहितायां स्कान्दे शङ्करसंहिता-
यामुपरिभागे वीरमाहेश्वरप्रशंसायामेवं विचारि-
यतः कुतश्चिदानीय शास्त्राण्येवं विचारयेत् ।
शिवोदितानि लिङ्गाङ्गसम्बन्धार्थकृतानिच ।।

·वीरगैन्दवरः।
को हमोक्षःकथंकन ममा प्रतिपन्नवान |
इन्यालाच्यधियापक्वचिनम्नवं विचाग्येन् ।
किंम्वित्तत्वं शर्गर म्याङ्लग्रामविनिर्मितम् ।
जडमन्नममतमन्नाद्धिमुपप्यने ।।
विनम्येनन्ननवम्यान्नन्द्रियाणि न धीमनः ।
नाहंक्रनिर्नचिनं म्यान्नमाया नत्र कर्मच ।।
इतिनिश्चिन्य मन-म यदुनं गुम्णा पुग ।
कृत्वा लिङ्गाङ्गमम्बन्धं तदेव विमृगतमुधीः ।
लिङ्गम्पो महादेवः पणश्चैतन्यलक्षणः ॥
भाति यःमोऽङ्गम्पोऽहं जावान्माम्मि नत्रापरः ।
यो भातिवाङ्गरूपोहं जीवात्मा परन्मामनः ।।
माध्यमात्मा महादेवा लिंगख्या महेश्वरः ।
योमायोपाधिका देवा लिंगरूपी मदागिवः ॥
मोऽविद्योपाधिको भूत्वा भवत्यगम्वरूपवान ।।
तत्पदनोच्यते लिङ्गं त्वंपदनाङ्गमाग्निम् !
अनयारक्यभावोऽयं सम्बन्धोऽमिपंदनत्र
इतिवाक्यानुसन्धानं भासते यस्य मंततम् ।

·वी. जवन्दु गंधरः
-
New
गुरूपदेशालिङ्गाङ्गसम्बन्धीति सउच्यते ।।
पवलिंगांगमम्बन्धभावना यम्य विद्यते ।
स योगी सच सर्वज्ञो जीवन्मुक्तः स उच्यते ।
लिङ्गाङ्गपदवाच्यार्थं हित्वासम्यग्धिया पुनः ।
लक्ष्यार्थ लक्ष्ययित्वा तं सोऽहमेवेतिचिन्तयेत् ॥
लिङ्गाङ्गपदसम्भूतसम्यग्धीजन्ममात्रतः ।
अविद्यासहकार्यण नामुदस्ति भविष्यति ।।
लिङ्गं भवो भवान्यङ्गमनयोः सङ्गतिः परा ।
आनन्दरूपिणी यासा सम्बन्ध इति कथ्यते ॥
अङ्गं भक्तिः शिवो लिङ्गं यया भक्त्यावगम्यते ।
इतिविज्ञाननिष्पनिर्या सा सम्बन्ध उच्यते ॥
अङ्गं शक्तिरितिप्रोक्ता शक्तिमलिङ्गमुच्यते ।
अनयोरेक्यविज्ञानं मम्बन्धइति कथ्यते ॥
लिड्गं शिवो नियन्ताङ्गं प्रपंचः ससुरासुरः ।
तस्मिंस्तस्य लयम्थानं मम्बन्ध इति गीयते ॥
अतो लिङ्गाङ्गसम्बन्धपदार्थोऽस्मि शिवात्मकः ।
सच्चिदानन्दसम्पूर्णस्वरूपोऽहमितिस्मरेत् ।।

·वीरशन्दगया। एवं लिङ्गांग सम्बन्धपदानामधमृनमम् । लम्वा गुम्पंदशाद्यःमोऽयं लिङ्गाङ्गमङ्गवान ।। लिङ्गाङ्गसम्बन्ध पदार्थमवं निश्चिन्य मचिन मुग्व- पूर्णरूपम् । गुरूपदशादापि नकता यो लिङ्गाङ्गमङ्गं कुरुते म योगी। मङ्गल्लान्मकशिवलिङ्गधारणं मङ्ग वर्जिततनु कुम्त यः । अङ्गजीवदहनं भवमिन्, मङ्गभङ्गनग्ल प्रतंगमः ।। प्राणरूप इति जीव उच्यते लिङ्गरूप इति शंकरः स्मृतः ॥ यम्न क्यामनिवाढतानयाः प्राणलिंगविदमाशिवयोगी ।। यस्यतत्परमात्मवदर्नामदं लिंगांगसम्बन्धिनः प्रत्यग्भाति पदत्रयार्थ कलितं शुद्धं सदानन्दकम्।। मधीकराउपदाञ्ज भनिभरितःम्बान्तःपुमानुर्वग्म न्यक्त्वा कर्मकलापमन्यविषयं वैनं निषिद्धं चन्न इत्यादि।। बेदागमापनिषत्प्रतिपादिनालिङ्गाङ्गमामर- स्यवोधकमहावाक्यादिभिश्च लिङ्गधारणं वैदिक परिग्राह्ममियापसिद्धं । इतिशिवम् ।। न Basanta ·१४४ वीरशैवन्दुशेखरः। श्रीजगद्गुरुरेवणसिद्ध शिवाचायोविजयतेतगम् । सद्योजातमुखाइतः सद्योमुक्तिफलप्रदः। वीरसिंहासनाधीशो खणायों विराजते ।। अथशक्तिविशिष्टाद्वैतनिरूपणम्- शिवएको ध्येयःशिवंकरःसर्वमन्यत्परित्यज्य । इत्यादिभिः शिवणकएवध्येयः इतिप्रागुपपादिनं किल । स्थाच सचशिवः पराशक्त्याविनाभावेन वर्तते । अतः शक्तिविशिष्टः। साशक्तिश्च शिवाद्वि- भज्यमाना पुष्पगन्धवदुज्वला आस्ते । अपिच ब्रह्म- ण्यपृथकस्थितशक्तयएव सकलं जगत् । शक्तिमानव भगवान शिवाजगद्पशक्तःशक्तिविशिष्टशिवस्यचा भेदः । यथाग्नौ स्फुलिङ्गाः । अथच अयस्कान्तमणि- स्थिताकर्षणशक्तिरिवशिवाभिन्नाशिवा ॥ अतः शक्तयोऽस्य जगत्कृत्स्नं शक्तिमांस्तु महेश्वरः । शक्तिस्तु शक्तिमद्रूपाद्व्यतिरेकं नगच्छति ॥ तादात्म्यमनयोर्नित्यं वह्निदाहकयोरिख । शक्तिशक्तिमतोर्यस्मादभेदः सर्वदास्थितः ।। अतस्तदर्मधर्मित्वात पराशक्तिः परात्मनः।

·Basumaar Me TrawinANErrentwasadhurisisotresINAARIHAR वीरगोन्मवरः। नवदाहिका गनिनिका विभाव्यते ।। गन्यादि च पृथिव्यन्तं शिवतत्वममुद्भवम् । नेनकननु नव्यानं मृदुकुम्भादिकं यथा ।। पगम्य विविधा गनिः प्रबोधानन्दरूपिणी । एकानकम्वरूपण भाति भानाग्निप्रभा ।। शनि वायवीयम हनायामनाम !! अनाषि- नदात्मशनिं म्वगुणानगृहां पगम्यनिर्विविधव यंत । म्वाभाविकी ज्ञानवनक्रिया च एको हिरदो न द्वितीयायतम्युः । यइमॉल्लोकानीशनई- शनीभिः इति ॥ मवथा सर्वत्या सवान् शक्तिविशिष्टः शिवपवा- हरति ॥ अनः बन्योपनिषदि- उमामहायं परमेश्वर प्रभुं त्रिलोचनं नीलकर्ष प्रशान्तम् । ध्यात्वा मुनिर्गच्छति भूतयोनि मम- स्तसाक्षि तमसः परस्तात् ॥ म ब्रह्मा स शिवः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमस्वराः । म एव विष्णुः ·वीग्गैवेन्दुशग्वरः। सप्राणः सकालोऽग्निः स चन्द्रमाः॥ यद्भुतं य- च भव्यामित्युक्त्वा ज्ञात्वा तं मृत्युमत्यति नान्यः पन्था विमुक्तये ॥ इतीतरनिषेधपुरस्सरं मुमुक्षपास्याउमासहायस्त्रिलो- चन नीलकण्ठपदवाच्या साम्ब इनि अनन्वाच्छक्ति- विशिष्टः शिव उपास्यः । अपिच स शिवा नाम रूपवमित्यं शक्तिसम्बद्धः ॥ इति मन्वैव श्रीशङ्क- राचार्य:- कलाभ्यां चूडालङ्कृतशशिकलाभ्यां भक्तेषु प्रक- टितफलाभ्यां भवतुमे ॥ शिवाभ्यामस्तोकत्रि- भुवनशिवाभ्यां हृदिपुनर्भवाभ्यांमानन्दः स्फुरदनु भवाभ्यां नतिरियम् ।। इति ।। नमस्कारात्मक मङ्गलमाचरितं शिव । बुद्दिश्य । वेदसिद्धं महादेवं साम्ब चन्द्रार्धशेखरम् । लिङ्गे दिने दिने देवं शिवरुद्रादि मंज्ञकमिति । मूनमंहिता शङ्करसंहितादिषु भगवना बादरायणन शक्तिविशिष्टशिवः स्तुतः । सचशिवो भगवान् शिवया शब्दार्थवन्नित्यसम्बन्धवान् ।

·MANAVIHARMOHaram गरगवन्दुगंग्वरः । श्रीमदपन्यदाचिनन- परम्पन्तपःसम्पन्फल्यायितपरम्पगें। प्रपंचमातापिनंग पाञ्चों जायापती म्नुमः ।। अतः कावचवानं कान्तिदासः च वागाविषमको वागर्थनिपनये । जगतः पिनगै बन्द पार्वतीपग्मश्चगे अनि मंगलमचरितम् ॥ वदम्पापगशनिवेदार्थम्नु महेश्वर वृन्यागमपि-- देहार्धयोगः शिवयोः मश्रेयांमि तनोतु वः | दुष्पापमपियत्म्मृन्या जनः कैवल्यमश्नुते । इनि भौजदेवेन च मङ्गलंकृतम ॥ women नत्वा माम्वंशिव ब्रह्म नागशः कुरुते सुधीः हात परिभाषन्दुशग्वर नागशेन ॥ एककवस्तुतः शैवी या शक्तिनिर्मला पग । अविनाभाविनी शम्भोः शुचेरुष्णत्ववत्मभोः ।।

·वीरशैवेन्दुशेखरः। सिद्धान्मशिखामणी- श्रीनाथः सोममुर्तिजयति । ध्यात्वा माम्ब क्षणं देवम् ।। इति ॥ शक्तिविशिष्टःशिवानुतः । श्रीमदप्पय्यदीक्षितः ख्याताः कोट्यो नवाष्टादशपरिमिताः स्थाणुवै- कुण्ठवेधाः । शक्तीनं यत्कलांशास्त्रिभुवनविषयाः शंकरम्यैव भोग्याः॥ या विख्याता कृपाब्धिः श्रुतिशिरसि परब्रह्मविद्याप्रदात्री । साहित्यं सा भवानी भजति नियमतः शङ्करोपासनासु ।। इति जगन्मातुरुमायाः शिवेन महापासनानियमो दर्शितः। अपिच- तध्यानयोगानुगताअपश्यन् देवात्मशक्तिं स्वगु- गनिगूढामिति । श्वेताश्वतरोपनिषन्मन्प्रेच माम उपास्य इति प्रद- र्शितम् । अस्मिन्नेवार्वे शिवपुराणे- तस्मात्सहजया शक्त्या इदि पश्यन्ति ये शिवम् । open ·pipron चारगेवेन्दगम्बरः। तेषां शाश्वतिकागान्निनेंतग्पामितिश्रुतिः । इनि बागपुरा- मर्वामां भगवानन्दः मबंगवान्पनिभवन । यावन्त्यम्नामहागतयस्तावद्रूपाणि शंकरः ॥ कृतवांम्ताम्नु भजने पतिरूपण मर्वदा । इत्युमामहायः मंत्र्यहनिमुचितम ॥ कचिन केवलब्रह्मवादिनी वेदान्तिनागशवयथा वाला मात्रभावन कार्यन्तं तथानिनश्चीयन्ते ( भृशंक्ष- रन्तीत्यर्थः ॥ शक्तिविशिष्टः शिवण्वसंमारानलसन्तमजीवकोटीनु दर्तुसमर्थः नत विष्णवादयः । तेऽपि जीवकोटिप्र- विष्टाएव " ब्रह्माधिपतिः " ब्रह्मादयः पशवम्लेषा मधिपतिरीश्वर इति श्रुतिः ॥ "ईश्वरः सर्वभूतानाम्” इति श्रुतर्विष्णवादिसर्व- जीवनियामकहतियावत । एकोविष्णुमहद्भुतं प्रत्यग्भूतान्यनेकशः इत्यादिश्रुतिस्मृतिषु विष्णवादीनां भूतत्वापदंशाच । अथच रामावतारदा दारापहरणादिलशमन्नतो हरिः स्वयंसंसारसागरनिमग्नःसन् अन्यानकथंतारयेत् ।

·बीरगवेन्दुशेखरः। अपिचावतारनिवृत्यर्थ दशावतारेषु लिङ्गप्रतिष्ठाराध- ननैव मुक्तो बभूव ।। अतोऽप्रमाणंबिंबाग- दारावत्यांचकर्मेशं लङ्कायां मच्छकेश्वरम् । वाराहेशं वृद्धगिरी काश्यां वौद्धेश्वरंतथा । तीथे कपिलसंज्ञेऽस्मिन् परशुरामेश्वरं तथा । महाक्षेत्रेऽपिवामेशं वामनेन प्रतिष्टितम् ।। कृष्णश्वगंहिमगिरी गमेशं सेतुबन्धने । अहोबले नृसिंहेशं प्रतिष्ठाप्य हरिःस्वयम् ।। पुजयामास सद्भक्या ह्यवतारनिवृत्तये । इनि ब्रह्मापि स्वशिरश्छदेन चतुर्मुन्वइत्यन्वर्थनामलेभे । एते ब्रह्मादयो मरणधर्माणः अमोजीवकोटिप्रविष्टाः एतान हित्वा मृत्युंजयः मसीमएव सर्वथोडतुसमर्थ इति । मर्वे तमेवस'म्बं शरणं जग्मुः। आध्यात्मिका दिदुःखत्रयात्यान्तकनिवृत्तिर्भवानीपतिनीलकण्ठेनैव भविष्यति नान्यः॥ ब्रमापि- महादेवाय सोमाय पशूनां पतये नमः । वेदसारं शिवं देवं प्रलयाम्बुनिधौस्थितम् ।। --- ·बार गैबन्दगम्बरः। AuranamamarpaREAL SURekrinkerinemathatanet PARAARAKATHAMALNA IMAER BRAHMA WOMARim-8140 shante Haianelartmentan नमामि शाधनवन स्थितं लिङ्गम्बमापिणम् ।। त्यायनकर्गल्या प्रतम्य नमाण प्राप। विष्णपि नमवाराध्य नयन लेव जगमालन भृत्यादिमाम ध्य प्राप्तवान अत्रनयनं-- गैहें ममभ्यहि लिङ्गमाढा गिलामयं चामहरि- स्तुभकया । सुदुलभं वैष्णवमाद्यमग्रमवाप्नवाने पपरं पदंयनानि । आदित्यपुर- गद्रलिङ्ग महाविष्णुकन्या शुद्धं शिलामयम् । चारचित्रं ममभ्यर्च्य लब्धवान परमपदमिति । पुनश्चशिवरहस्य- इन्द्रनीलमयंलिङ्गं विष्णुः पूजयते मदा। विष्णुत्वं प्रामवांस्तेन म क्तशं सनातनम् ॥ यज्ञकर्ता च देवेंद्रः सृष्टिकर्ता च वाक्पतिः । अहमेव जगत्कर्ता मम का महेश्वरः ॥ इति ।। कृम पुराण भगवहिष्णुनवोक्तम् । भारनेऽनुशामनिरपर्वणि भगवान् व्यासोऽप्य ·वीरशैवेन्दुशेखरः। वमुवाच- ब्रह्मणः सृष्टिकर्तृत्वं विष्णोर्दानवमदर्नम् । स्वर्गाधिपत्यमिन्द्रस्य शिवपूजा विधेः फलमिति रुद्र यत्ते जनिम चारचित्रं पदं यद्विष्णोः परमं पदंन्यधायीनि अनिश्च ॥ स्कान्दे कालिकाग्वण्टे भगवान विष्णुः स्वयमेवम् वाच व्यासम्पति- अवलेपनदुर्बुद्ध त्वया दुर्भाषितं महत् । ममापिनाथमाक्षिप्य शिवं मां यत्प्रशंससि ।। अत्र मे वचनं व्यास शृणु मृढयथार्थवत् । यच्छ्रत्वा सर्वभूतानां शिवएव भवेन्मतिः ॥ कर्ताहं सर्वजगतां ममकर्ता महेश्वरः । तस्यदेवाधिदेवस्य कर्ताकोऽपि न विद्यते । यनकर्ताच देवेन्द्रो वेदकाच वाक्पतिः । अहमेव जगत्कर्ता ममकामहेश्वरः ।। तस्यदेवाधिदेवस्य कर्ताकोऽपि नविद्यते । देवतानामहदेवो देवोऽस्माकंमहेश्वरः । शिवस्य पूज्यते लिङ्गं सर्वैर्देवासुरैनरैः ।

·... गग्गैबन्दगम्बरः। शिवन पृजितः कोवा वदन्तु प्रतिवादिनः ।। म्बनाम्ना ब्रह्मणालिङ्गं मया कृष्णव मुने । मापतितीमध्यर्थ वागणम्यां प्रतिष्ठितमिति । अपिच कमाणे- विदिग्विलबंद्यो यम्वमेव जनार्दनः । मप्राप्नोऽद्य मया देव किन तत्परमं पदमिति पृष्ठवन्तं प्रभाकरम्पति भगवद्वचनम्- अपरंच पदं गजन परमं च पदं मम । भागश्वर्यप्रमतानामपरं प्राप्यने पदम् ।। विरक्तानां मुमुक्षणामात्यन्तिकलयार्थिनाम् । भस्मज्योतिर्दित्तूणां शिवं ते मोममीश्वरम् ।। अपगवर्तिनां माक्षात्परमं पदमिष्यते । इत्यादिप्रमाणामासहायः सामएवापास्यः मावा- डा । अपवर्गप्रदाताच नान्य इति निश्चिनुमः । अथवा विष्णुस्तवनेनापि नास्माकं विरोधः । कुतः मोऽपि विष्णरपि शक्यंशवान कूर्मपुराणवचनान्य वानप्रमाणानि । तथाच तत्र भगवांश्चन्द्रशेन्दगम- न्दर शिवारण्युमामंरक्षणार्थ विष्णु नियुज्य देवदा- रुवनं प्रनि गत्वा नत्र तपस्यनोऽनुगृह्य मन्दराति ·वीरशैवेन्दुशेखरः। प्रत्यायो । प्रत्यागत्य सिंहासनासीनं नमकदा । प्रणम्यदेवर्माशानं पृष्टवन्त्यो वराङ्गनाः । कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या कथं वाला रविप्रभा ॥ कोवायं भाति पुरुषः पङ्कजायतलोचनः । इति देवपृष्ट नत्प्रश्नस्य श्रीशिवदत्तवचनान्येतानि । अथनारायणा गौरी जगन्माता सनातनी। विभज्याहस्थितो देवः स्वात्मानं परमेश्वरः ।। नसम विदुःपरं तत्वं देवाद्यानमहर्षयः । एकोऽहं देव विश्वात्मा भवानी विष्णुरेवच ।। अहहिनिष्क्रियो दाता केवलो निष्परिग्रहः । मामेव केशवं देवमाहुदैवीमथाम्बिकाम् ।। इति।। एनबचनर्विष्णोः शक्त्यंशत्वं स्पष्टंप्रतीयते । अपिच पुत्रार्थ कलासाद्रो नपश्चरणमाचरत विष्ण- वे शिवनाभिहिते वर दत्ते भदानी दत्तगौरीवचन- मुक्तरीत्या। वत्स जाने तथानन्तां निश्चलां सर्वदाच्युत । अनन्यमीश्वरेभक्तिमात्मन्यपि च केशव ॥ त्वं हि नारायणः साक्षात् सर्वात्मा पुरुषोत्तमः।

·बागचन्दगम्बरः। JanuawenlananatuwalawaUMEROINMARRORamesjar. ManALAnuMALAIMRATHtrina प्रार्थिता देवतः पूर्व मनाता देवकीसुतः । पश्य वमात्मनात्मानं ममन्वं परमं पदम् । नाश्योर्विद्यत भदमस्यं पान्न मुग्यः ॥नि!! प्रतिपादितम॥ विष्णु योनि कल्पयनु न्वष्टा म्पाणि पिंगत्व नितिभ। अथ च महागात भगच्छिवन विश्वम्प प्रदगिन किंमतगवडपं मार विश्वतो मुग्वम् । काचमा भगवन्याचे गजमाना व्यवस्थिता इति मकर्णन विचार्यमाणं शिंवन स्वस्वम्पप्रभावम- नममा परमामाया प्रकृतित्रिगुणात्मिका । प्राच्यते मुनिभिः शतिर्जगद्योनिः सनातनी । म एव मायया विश्वं व्यामोहति विश्ववित् ।। नारायणः परो व्यक्ती मायारूपमिति श्रुतिः । मेवयं ममशानारायणरूषण जगन्माहयानिस्प- मुकम् । पुनश्च नत्रैव काञ्चीपुरी तदाधिपराजानं तस्य महिषी नारिष्टदेवनाराधनं च वर्णयि- ।

·वीरशैवेन्दुशेखरः । एवं देव्यात्मना स्वेन परमेण जनादनः । दम्पत्योरककार्यत्वादेक एव द्विधार्चितः ॥इति॥ दम्पतिभ्यामाराधितयोगौरी नारायणयोरैक्यं स्फुटम् एवं हरिवंशे पारिजातसंहितायां पारिजातप्रार्थनार्थ भगवता निसृष्टार्थदूततया इन्द्रं प्रति प्रेषितेन नार- देन नानाविधैरुपायैः प्रार्थित इन्द्रः । किन्तु पारि- जातं यदादातुं नैच्छत्तदा तम्प्रतिरहसि भगवन्म- हिमप्रख्यापनार्थानि नारदवचनानि तावत्पठ्यन्ते । य एको विश्वमध्यास्ते प्रधानं जगतो हरः । प्रकृत्यायं परं सर्वे क्षेत्रज्ञ वै विदुर्बुधाः ।। तस्याव्यक्तस्य यो व्यक्तो भागः सर्वभवोद्भवः । तस्यात्मा प्रथमोदेवी विद्मः सर्वस्य धीमतः ॥ प्रकृत्या प्रथमो भाग उमादेवी यशस्विनी । व्यक्तः सर्वमयो विष्णुस्त्रीसंज्ञो लोकपावनः ।। इत्यादिप्रमाणः शक्त्यंशो विष्णुरितिबादं निश्चितं । अतः शिवनामावलो “ विष्णुवल्लभाय नम इत्युक्तम् । नीलकण्ठविजयादिष बहनि सन्ति प्रमाखानि । विस्तारभयादिङ्मानं प्रदर्शितम् । सा च भगवती शक्तिमातातु शिवाद्विभज्यमाना ·Jaay meKasmaithikRANGNANE बागवेन्दगम्बरः । पुग्यगन्यवदुचलाउन किन्न ननकार्यवगाइनेक- नामवली स्पननी च भवनि मैकमानः । वाहपुगणे- नवकोट्यस्तु चामुगडा भेदाभिन्नाव्यवस्थिताः। या गद्रा नामी शनिःमा चामुण्डा प्रकीर्तिता ।। अष्टादशतथाकोटया वैष्णव्या भेद उच्यते । या मातु गजा शक्तिः पालिनी मवष्णवी ।। या ब्रह्मगतिः मन्वम्य मामत्वा वै प्रकीर्तिता । गत मर्वमंदप पृथंगकंकशा धं || इति । कवशानः परमेश्वरम्य भिन्नाचा विनियो गकाले । भोगे भवानी पुरुषेषु विष्णः कार्येषु काली ममंग्यु दुर्गा । इत्यादिपुराणवचनैश्च । पगम्यनिर्विविधैव श्रूयते म्वाभाविकी ज्ञान- बलाक्रिया चनि श्वेताश्वतरोपनिषडाक्यनापि बधा सनि सिध्यति ।। एतद्विपये क्रियामारकाररवं प्रतिपाद्यनं- यामामनन्ति नव शङ्कर धर्मदागनश्वर्यवः सहजसिद्धतया म्वसारम् ॥ आथर्वणाय उपस-

·बीग्गैबन्दुशेखरः।
।
तया भवन्तं ध्यातव्यमाहुरपहाय पितामहादीन् ।
एकश्रतोऽपि परमेश्वर सद्वितीय मन्त्राय याप्यु-
पदिशान्ति पुनः पुनस्त्वाम् । तस्याः प्रभावमति
वाङ्मनसा शिवायाः कात्म्येन वक्तुमनलं कमला-
मनोऽपि ॥ इत्यादिवचनैरन्यैः शिवशक्त्योश्च
वर्णनात् ।
दो पदार्थावितिप्राप्ने तयारक्यं प्रतीयते ।।
अथ शक्तेश्च बहवो भेदास्ते चोपवर्णिताः ।
कचिच्छक्तिपुराणादौ जगतां ललिता परा ।
दुर्गाक्कचित् कचित्काली कचिदन्येति शक्तयः॥
एकैव परमाशक्तिस्तद्भेदाः सर्वशक्तयः॥
शक्तिरूपद्धयं पुंस्त्वं स्त्रीलं चैव प्रमाणतः !
पुंरूपं विष्णुरूपं स्याच्छक्तिरूपमनेकधा ॥
वाणितंत्वयमेवार्थों वेदवेदार्थकोविदः ।
माक्षाञ्चिच्छक्तिरूपातु पुष्पगन्धवदुज्वला ॥
दो भेदौ तत्र चिच्छक्तेरुमानारायणात्मकौ ।
स्फुटं कर्मपुराणेषु शिवेनैवोपवर्णितम् ॥ इति ॥

·HamaANGRArunless utanaunuTHANAawanion । बावन्दगम्बरः। कर्मपुगगवचनानुमा विष्णोः गयंगम्यं मम्य- गपपाया एवमुकम। इत्यादि वचनविणाः शक्यंशत्वं प्रायने । नम्याः शनः गिवम्यापि परम्पग्माभिन्नता । परम पमित्येव स्फुटीकतमभृत्युनः ।। कविता विष्णरूपम्य पारम्पर्यणवाभिया । पग्मं पदमिन्येवमेकन्वं ननियामकम् ।। द्वित्वं नयन यम्मादश्चापि भवद्धरः ॥ शक्त्यन्नभर्भाव एवाम्य विष्णाग्न्युिपवर्णितम् ॥ शक्यंशविष्णाग्शाम्ने गमकृष्णादयोऽखिलाः ।। अयं पौगणिकः पक्षः श्रुतिपक्षम्नु वर्ण्यते ॥ति।। अपिचैवमेवनामन्यनमारण श्रीमीरंगवमतम्या पनाचार्यभगवत्पादा जगद्गुमरेवणसिड मिडकाराम पण्डितागध्य विश्वाराध्यशिवाचाया विष्णोः शक्त्यंशवमचः। मामश्रुती- शिवम्य शक्तिर्विनियोगकाले चतुर्विधाभूच्छिव- सत्प्रसादात् ॥ भोगे भवानी पुरुषेषु विष्णुः क्रोध ·वीरशैवेन्दुशखरः। वकाली समरे च दुर्गेति ॥ पत्रच्मृतिवाक्यमवलम्ब्य स्कान्दै व्यामोऽप्यव- मुवाच- प्रऋतिस्त्वं पुमानरुद्रस्त्वयि तीर्यमाहितम् । तन्नाभिपङ्कजाज्जातः पंचवक्त्रपितामहः॥इति ॥ अपिच शक्तिशक्तिमतौरभेदनियमात् । शक्तधर्माः शक्ती सम्भवन्तीनि न्यायाच । पतन्नियमन्यायानु- मारण वामदेवः पराप्रकृतिगीतायामपि शिवस्थ शक्तत्वेन विष्णोः शक्तित्वेन स्पष्टमुक्तवान् । एवं नमो रुद्राय विष्णावे मृत्युमें पाहि ।। इति श्रुतौ ।। शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे ॥ इति स्कृतौ । उभाभ्यामर्थाच्छतिस्मृतिभ्यामनयोरभेद व्यपदेशप्रदर्शनाच्च। नमः सोमायच रुद्रायचेति । नमो हिरण्यरूपाय अम्बिकापतये उमापतये पशुपतये नमोनमः ॥ इति ऋग्वेदे। यजुर्वेदऽपि- "सोमः पविता जनिता मतीनां जनिता दिवो ननितापथिव्याः जनिता अग्नर्जनिता सूर्यस्य ·ANAMUNAINAREN वाग्गवेन्दगम्बरः। अनिता इन्द्रम्य जनिताविष्णोः ॥ इति । गतचन्द्रनिमनमत्यादित्यपुरण उमयाहितांदवः मोम इत्यूच्यते वृधः । मण्वकारणं नान्या विपणापत्र व अनि रिन। वंदा ऊचु:- न यथा कर्मगेमाणि शृङ्गन नग्मम्नक । न यथाम्नि वियत्पुष्पं न तथाम्ति हगत्परः । विश्वतश्चक्षुर्गगोऽयं त्रिशूली विश्वतोमग्नः । जनकः मर्वभूतानामकाएव महेश्वरः ।। नजानन्ति परं भावं यस्य ब्रह्मादयः सुगः ।। अद्यापि न वयं विद्मः मंदवनिपुगन्नकः ॥ किं बहुना शक्ति विशिष्टः शिवएवाऽपवर्गफलप्रदा नान्ये । अतएव शक्तिविशिष्टाद्वेनमत सर्वोत्कृष्टम। अनस्तन्मतीया वीरशेवा उघडति जयध्वनिकुर्वन्ति अस्यार्थः कारणागर्म- उशब्दोऽयमुमासाक्षाद् घेशब्दम्तु महेश्वरः । शिवशक्तिसमायोगे घुघेशब्दः प्रकीर्तितः ।। इति कृतः । - ·वीरशैवेन्दुशेखरः। यज्ञवैभवखण्डे- प्रसादो मुक्तिदः साक्षाच्छिवात्सत्यादि लक्षणात्। अम्बिकासहितादस्मात्सर्वज्ञा देवनान्यथे नि॥ एवं मानवपुराणे- अथ मुमुक्षुभिः सर्वेः साम्बः सर्वेश्वरावयः । परतत्वविशेषेण ध्येयएवसदा हृदि ॥ इति ॥ ध्येयएवेति एवकारेणाऽन्यव्यवच्छेदः । अतः पाराशरपुराणे- विहाय साम्बमीशानं ये भजन्त्यन्यदैवतम् । ते महाघोरसंसारे पतन्ति परिमोहिताः इत्युक्तम्॥ वीरशैवाः शक्तिविशिष्टशिवचैतन्यं लिङ्गं धारय- न्ति पूजयन्ति च । लिङ्गलक्षणन्तु- पीठिका परमा शक्तिर्लिङ्गं साक्षात्परः शिवः । शिवशक्तिममायोगादिश्वलितदुच्यते । इति कामिकागमे शिवभगवतोक्तम्- लीनमर्थ हि पुरुषं नित्यं गमयतीत्यतः। शिवशक्त्योस्तु चिह्नस्य मेलनाल्लिङ्गमुच्यते ।। लिङ्गं साक्षात्परं ब्रह्म पीठं शक्तिः परात्परा ।

·वीरगवन्दुशेश्वरः । तयाग्न्यान्यमम्बन्धः मकलीकरणं मतम् ।। इष्टलिङ्गमिदं नम्मान्परब्रह्मावधाग्य । अभिव्यकायदागनिजगदनचगवरम् ॥ न व्यनकि यदाकिनाम्नि नचगवरम् ॥ तथैवाम्मिनिष्टलिङ्गे पाटवा गतिरूपके । नष्टमति ततः प्राणान् महमव ममपंय ।। इत्यादिवच्चनैः । अपिचकाग्विण्इंदापनीश्वरवचनम् । ज्योतिलिङ्गं त्वमेवायें लिङ्गीत्राहं महेश्वरः । तदेतदविमुक्ताब्यं ज्योतिगलोक्यतां प्रिय ॥, लिगवृत्तममं पीठं दा विम्नाग्मवत्र । नदर्थ गोमग्च विन्द्यादित्येतल्लिगलक्षणम् ।। लिङ्गाधिक्ये भवेन्मृत्युः शक्त्याधिक्य धनक्षयः। लिङ्गशक्तिममायुक्तं भोगमोक्षफलप्रदम् ॥ एतादृशप्रमाणानुसारंणांततलक्षणलक्षितगतिवि- शिष्टशिवचिहं लिङ्गं धारयामः पूजयामश्च ॥ वृहदारण्यकोपनिषदि- यदूर्व याज्ञवल्क्यं यदिवियदान पृथिव्या यदweatene ·बीग्गवेन्दुशेखरः। न्तग द्यावा पृथिवी इमेतद्धृतंच भवच्च भविष्य त्याचक्षते । कस्मिंस्तदोतं च प्रोतंच ॥ इत्या गाया पृष्टी याज्ञवल्क्यउवाच- आकाश एतदोतंच प्रोतंचे ति । कस्मिन्नुखलु आकाशओतश्चप्रोतश्चेति ॥ पुनस्तयापृष्टेन तेन "एततहवेतदक्षरं गार्गि ब्राह्म णाअभिवदति ॥ इत्यादिना अक्षरशब्दितं सर्वज्ञ- त्वादिविशिष्टं शिवं ब्रह्म प्रतिपाद्य “एतस्मिन्खल्व- और गााकाश ओतश्च प्रोतश्चे" त्युत्तरमभिहि- तम् । ततस्तत्राऽकाशशब्देन नभूताकाशः तस्यपरि- च्छिन्नस्य प्रतिकल्पंभिन्नस्यच सर्वदेशकालवर्तिसक- लप्रपंचधारणायोगात् । अतो धर्मज्ञानरूपापराशक्ति रेव आकाशइत्यवसीयते । अपिच आसमन्तात् सकलप्रपंचप्रकाशयतीतिव्युत्पत्त्याच सैव । यस्यैषा परमादेवी शक्तिराकाशसंज्ञिता। अनंतेश्वर्ययोगात्मा महेशो दृश्यतेसहि । इनि कूर्मसूक्क्त्या तस्याएवावगमाच । एवंछान्दोग्योपनिषद्यपि- ·वांशिवन्दुगन्धरः। ऋतं मन्ये प्रतिष्ठितं भूतं भविप्यतामह । इत्यादि नत्रय आकाशाहा नामम्पयानिहिनातं यद- लगतब्रह्मति ॥ निर्विकारत्रया नामम्पाटमा ब्रह्मणो नयन नामम् निजी पनया प्रनिदिनाकमान नाम भूता चिदम्परगनिन ! एनद्रागिनः " गा दिन प चिकमज्ञानरूपांनिदान, मांधा मकारणमाकाडामाहः अपिचपागाकाशादिविषयाई धादिविद्या चिनि विपया निवननि । तमु विद्यम सर्वाणि हवाइमानि भूतानि प्राणमवाभिमंविश- न्ति प्राणमभ्युजिहते मणि हवा भृतान्याकाशा देव ममुत्पद्यन्ते आकाशंप्रत्ययन्ति । इनि सकल भूतात्पनिलयाधारवन नदीपादानत्वपीने कुटस्थे ब्रह्माण तदयोगात । कोद्यवान्यत्कःप्राण्यादित्यादिश्रुत्यनुसारेण मकर- प्राणनहंतुः पराशक्तिरेव ॥ आकागो के नाम रूपयोर्निहितति । यदन्नरं नहह्म नदमृतं " इति परमाकाशशाब्दिनपराशक्त नामरूपवदर्भदवर्णनादि- ·वीग्गबेन्दुशेखरः। ष्णाः श्रन्या शक्यंशतोपवर्णितत्वाच्छब्दार्थयोः परस्पराभदभावना शक्तंराकाशशब्दिताया एव । विष्णो वकाटित्वं तस्यात्पत्तेः प्रसिडत्वात् । प्रदर्शितमेव विष्णवादीनां जीवकोदित्वमिति ।। अत एव यजुरादिकाण्डे- एक एव मद्रो नद्वितीयायतस्थ आग्नुस्ते रुद्रप- शुस्तंजुषस्तंजुपस्त्वेपते रुद्र भागः । सहस्वसा- म्बिकया तं जुषस्व भेषजं गवेश्वाय पुरुषाय भेषजं अथो अस्मभ्यं भेषजं सभेषजमिति ॥ एक एवेत्यत्राप्येवकारः। संसारदावानल परिताप परिश्रान्त पशुपाशरूप रोगद्रावकः शिव एक एव नान्य इत्यन्ययोगव्यवच्छेदे बोध्यम् । मन्त्रस्यास्य समग्रस्यार्थ सम्यगुपपाद्य शिवशक्त्यात्मकविशिष्टन- झोपासने मुक्तिरितिराडान्तितं क्रियासारे जिज्ञासु- भिद्रष्टव्यम् । श्रीमदप्पय्यदाचितैः- कर्तृत्वं तस्य धर्म कलयति जगतां पंचके मृष्टिपूर्व । धर्मः पुंरूपमाप्त्वा सकलजगदुपादानभावं बि- भर्ति ॥ स्त्रीरूपं प्राप्य दिव्या भवति च महिषी स्वाश्रयस्यादिकर्तुः। प्रोक्तौ धर्मप्रभेदावपि निगम- - ·Jam वाग्जचन्द्रवः। विदां धर्मविब्रह्मकारी ।। यो मा धीमशम्भु मः गिवइति परब्रह्मचति पमिद्धो। यात्राका धमिमा म्या वियदितिमहिषी माम्बिको मनि विनम् । यश्वोपादानमतः पर इह युम्पः मेव नागवणा- नया । म्यानः श्रीमंचास्यगधामनमिदं नाग्दम्यापि वाक्य रिति॥ शिवयोगविभागं अधोडर्मिणी धर्मेऽस्यत्र न्यवि- मागं शिवगम्याननकादित्वं विष्णोः गन्यावं चापपादितम् । अपिच श्रीकण्र्धागवाचायप्रभृतिभि- ब्रह्ममीमांमाभाष्य यत्र तत्र शिवानं निम्पिनं नत्र नत्र सर्वत्र विशिष्टाद्वमिन्येव बोध्यम् ।। कुतः प्रारम्भणाधिकरण नावद्वयं न ब्रह्मप्रपंचोगन्य- लभदवादिनी । घटपटयोरिव नदनन्यत्वपरति विरोधात । एवं न चान्यन्नाभद वादिनी घटकपाल- योरिव । नवागुक्तिरजनारिकतरमिथ्यात्ववा- दिनः । तस्या भाविकगुणभेद परश्रुतिविरांधान एवं भेदाभदवादिनोऽपिन ! विरोधन वक्तृविरोधा- च॥ किन्तु शरीरशरीरिणारिव गुणगुणिनीरिव विशिष्टावतवादिनः प्रकृतिप्रत्ययवत् । शक्निाशिव

·५६८
------
एव
बीरगवन्दुगग्वरः।
श्व मच्छब्दप्रकृतिप्रत्ययादितो । अनयोः मार
स्थन स्थूलसूक्ष्मचिदचित्प्रपंचरूपशक्तिविधि
शिव
क र्यकारणरूपमतपदविषयः
'एक पवरूद्रो नद्वितीयाय तस्थ एकमेवाद्विर्न
ब्रह्मे 'न्यादावेकवचनन्तु "यथाव्यक्त्या कृनि जा
यस्तु पदार्थ" इति सूत्र व्यन्याकृति जातीनां
प्रत्यकं गवादिपदशन्या किन्तु जात्याकृतिविधि
व्यक्तिरूपति ज्ञापनार्थमकवचनं । तथा शिवा
नयाः प्रत्येकं न शक्यता । किन्तु शक्तिविशिष्ट
वरूपणति ज्ञापनामिति मर्व समञ्जसम् । शर्षि
विशिष्टः शिव एवापास्यः । शक्तिविशिष्टाद्वैतम
मेव सर्वोत्कृष्टम् । केचित्तु यथा वाला आकाशे ना
मलिनताद्यध्यवस्यन्नितथा भ्रान्ताः पापाद्दोषदृषि
बुध्द्या ब्रह्मादयः उपास्याः मोक्षदातार इतिभ्रमन्नि
ननु स्वयं संसारसागरनिमग्ना इत्युपपादितमेव।।
अनौकया नदींतितीर्षवव कल्पयन्ति ।।इतिशिवम
तिले तैलं दनि सर्पिः स्वर्णे कान्तिर्यथास्ति च
तथा शिवादभिन्ना सा तौ शिवौ च नमाम्यहम् ।
इति व्याकरणतीर्थादिपदवीक पं० श्रीसदाशिव शर्मणा
विरचितो वीरशैवेन्दुशेखरः समाप्तः ।।

·No text on this page.

·No text on this page.

·श्रीमानधन्ददेवभुनिता निभान. मलानात्र समाधानवाद । Hai श्रीविश्वेश्वरः -- . ग्वन श्रीमहाराजाधिराजश्रीमहागज पनन्ददव कामगार श्री. विभाग यांसटाम्पना मांडका जुन जगाशवयोमान प्रममित भदान. शामने । कदमभरमहादेव गानोम ये गोमन्नादन्म शिवग्रीन टन्नम्। भूमेश्चनाकप्रमाण पत्रंगधादशी: अगतमाग । ८०० ८०० परिमानन्द- भिणादशी अपग्ग : ८.० । परिमाण । गतपरिमाणपतभूमौ बन्य नमत्र माकाजन जगममांप्रदायिकाः सदाऽनुभवन्त । नौ पः पानये. सन्दः मत्राय नय- म्बना परदा व इंग्त्रोमिमान । . अपमहायजयम यादवचन्द्रावनिमोऽनमश्च दोभ- मिगपो हदय समय पर त्रिभ उभेच मधमंध जागति नग्ल्य बनम ॥ २ ॥ दानपाननयोम ये दानानछे-योऽनुपालनम् । दानाम्बर्गसवामति पालनादन पदम ॥ स्वदनादिगुण पुण्य पग्द नानुपान्लन्न पदारण बदन निफल भव ॥४॥विक्रमादायकांनादायकादशन । संयान्वितकानिकश देवोत्थानकादश्या नियों । १३ । ऋत्रिशदधिकषशत मख्यायुताब्द ।। जयनन्ददेवकाशीनरेशेन दनदानशासनस्याविकलनिलिपिग्यि बने । अस्माभिावलोकित शामन । नतिजीर्णीभूतमिन्येनताम्रफलके लिखितं । व्यशीत्यधिक कोनविंशनिशन 1 १९८२ ) मरूपान्विताब्दापाइश दाटम्यां ( ८ ) नियौ लिखितमिदम् । इदानीन्तनमहागजस्य स्वहताक्षरम् । मदि । प्रभुनारायणसिंहः काशीराजः

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·श्रीगना महाराजाधिराजश्रीमहागजभावमिहदवन हिन्दीभाषया दनदानशासनस्य संस्कृतभाषानुवादः श्रीविश्वेश्वर नं०४ हस्ताक्षरम् (सहि) मिदिश्रीमहाराजाधिराज श्रीमहागज भावसिंदेवस्यादेशात । श्रीगोस्वाम- मल्लिकार्जुन जंगमशिवयोगिनां धमार्थ पारीनामको ग्रामो दत्तः । सदासर्वदा- जन्मजन्मान्तरप्रामानां (जन्मान्तर्गयानां अस्मशीयानां एकनाप ननामनिकट न गन्तव्यम् । तत्र यदुत्पद्यते तत्सत्र मलिकार्जुनसंप्रदायका एवानुभवन्तु । का- शीवासार्थ श्रीप्रीत्यर्थं च दनः सः । चत्वारिंशदधिक समदशशताब्दीय । १७४०) वैशास्त्रशुक्रीय ( २) द्वितीया यां गविवासरे काश्यां लिखिनं दानशामन घुमुरुकाय- म्धेन । स्वदतां परदनां वा यो हरेन्यर्थिवामिमां । वर्षमहस्राणि वियां जा- यनेमिः ॥ १ ॥ स्वदत्तादद्विगुणं पुण्यं परदनानुपालनं । पादनापट्टांग्ण स्वदल. निष्फलं भवेत् ॥ २॥ मिश्रिी श्रीमहाराजाधिराज श्रीमहागज अवधसिंहदेवो पारीग्राम दही जन्मजन्मान्तरप्यनुभवार्थ श्रीमालिकार्जुनस्वामिनः श्रीकाशीविश्वनाथप्रीत्यर्थ च ।।

·No text on this page.

·No text on this page.

·Hit గమకము బాగ రా - అదుపరిపకం గమకాశమాభిక్షకురాధ్యత రామాయణంగా కసౌళూరుబావు అమగునని దిగి అజయుడుదయశాసతరంగంలో సంద. చరియు దురాణ పరామరంచందలసార శారదల్లు aa మరాజాధిరాజళాలకు అలవాటు మ వరకు ఇరు. బరగండం, సరయు ముమల చేరు : పారావాత ఈ అనిశబళం మమళ్ళుళళళ గారు అండదరణతూణధ్వర్గం చశం శరవాద్యసేశ • కళాదమహర్నవడయులు బళ డ్రాగరాగనం, కందల్లి గించునదు కృగత్తెయగ్రణా దశదంయుతం అతణం - భృగుళువురుణులు తమ హా శరణాళ్ళు వదశింణుం అశాశింది మాదిళా అప్పటి 8 గద ఆచరగగా రాధ: తల నరినయవంచగలగూపొగియ .. భహాకవన్ని ఆజంలో దాగిన నమగ ఆ హగదవ కులం ఒకటి ఊvశి* * ఆ గ్రాసరసం సర్యex దసుపాలను పరద పహణ పుల్ భవతా ఆరు నమాజు లాబు సతీమ విజ b) - - * ఏ రాయ రయంలో ఈ శాశ అ లాబీబా గ స జఠం score Rao ఇసడ Ourt -10రం అదిక 107 of महीशरमहागजदानपत्रम्

·No text on this page.

·ек 18 га былетает
-- 16 . 775 37
таъ, не раса
нстатиття Татян.

·श्रीमद्राजाधिराजश्रीमैमरमहागजश्रीकृष्णभूपनिना कनाटकभाषया दनदानम्य ताम्रपत्रस्य संस्कृतभावानुवादः । नं०५ श्रीमद्भद्माण्डमण्डलविद्योतमानयानवद्यमममनवेदागमपुराणेनिहासप्रसिद्ध- भृकैलासवागणमीघुटभेदनमध्यमहनीयह रिकगनन्दनपरिष्कृतजगमवाटिकामटा- धिष्ठितश्रीविश्वागत्यपरंपगनुवातमिहामनाइपट्टाध्यक्षश्रीसिद्धलिंगमहाम्वामिनां सन्निधानस्य- म्वस्ति श्रीविजयाभ्युदयशालिवाहनशकाद्धसमपश्यधिक समदाशन (१७६७) मख्यान्वित पगभवसंवन्मगषाकृष्णपक्ष द्वितीयायां तियों भृगुवामरे श्रीमद्राजाधिगजगजपरमेश्वग्नौढप्रतापाप्रतिमवीग्नरपतिबिरुदाकिनपतिलोक- वीग्यकुलपयःपागवारकलानिधिशंखचक्रांकुशकुठाग्मकग्मन्स्यशग्भमालवगण्ड- भेरुण्डधरणीवराहहनुमद्रुडकीग्वाद्यनेकविरुदांकितमहीशूरपुरवगधीश श्रीकृ- प्णराज । वडियर ) भूपतिना लेखयित्वा प्रदनमिदं दानशामनं । नतः श्रीक्षे- काशीप्रविगजमानभवन्मटे प्रत्यहं द्वादश ( १२) माहेश्वगगधनं प्रचलचि- त्यनुज्ञा दवैतदागधनत्य प्रतिमाम ( आंग्लयरूप्यक ) पंचाशनगणनानुमारण प्रतिसंवत्सरं आंग्लेयरूप्यकाणिषट्शनानि (६००) श्रीकाशी क्षेत्र प्रनि हुण्डी द्वारण प्रेष्यत । एतच्छासनानुमारण प्रतिदिनं माहेश्वगगधनोचितपाकमाहित्यं मृदादिक चनियम्यतद्धर्ममाचन्द्राक प्रचालयन्तः मन्तो भवन्तोऽस्माननुदिवम- माशी:प्रदानेन कृतार्थान् कुर्युरिति लिखितदानशासनमिदं । स्वदत्ताद्विगुणं पुण्यं परदत्तानुपालनम्। परदनापारण स्वदनं निष्फलं भवेत् ॥ ता. १०-७-१८ आस्थानोपकोशाध्यक्षः ( दुयंगुरिकार ) सुब्बरायाभिधः ।। श्रीमन्महागजहस्ताक्षगणि----एतद्रीत्याऽनुशाम्य षट्शन रूप्यकाव्य- स्मद्वर्धन्युत्मबदिने । हुण्डीद्वारेण प्रेष्यते ) श्रीकृष्ण

·No text on this page.

·बीमहांदवन ३ वीना
जाप्ताह
मानवनियात्रीत्रावाचीनबाट
सविधानमानव्याननयममानवंदा
माग तिहात्यानभंकनावानभदनपक्षमडनावहां
तनंदनयतालिचारिकामहामविश्वासानहामिनापयितवा
विध्यांनवानामीक पंजवामानावानवानामानिधानाव
दादाजीवनियानरचनचापाजंगमचाई कभरकताचन
कमानननिमित्त्या माजापानिपटांकापानमधापीपकमान
रजातनतपकतालतलगाउँदेवमयाजानमालपनचाबी
मालमपाजनोञ्जयमायापकाकीनामाचादेतानातलकापाय
वानगीनामनामनावमापाता मतदान
HigEPAIN
मेहरमहाराजदानपत्रम्

·No text on this page.

·No text on this page.

·नं०६ श्रीमैहर श्रीमन्महाराज श्रीरघुवीरसिंहदेवेन हिन्दीभाषया दनदानशा- सनस्य संस्कृतभाषायामनुवादः । हस्ताक्षरम् (सहि) श्रीश्रीश्रीश्रीमद्ब्रह्माण्डमण्डलविद्योतमानहृद्यानवद्यसमस्तवेदागमपुराणेतिहास- प्रसिद्धभूकैलासवाराणसीपुटभेदनमध्यमहनीयहरिकेशनन्दनपरिष्कृतजंगमवाटिका महामठविश्वाराध्यसिंहासनाधिष्ठितश्रीसिद्धराजेश्वरस्वामिनां सानिधौ। श्रीमहाराजाधिराज श्रीगजासाहेब श्रीगजबहादूरेतिबिरुदांकितग्घुवीर सिंह- देवस्याऽदेशः । जंगमवाटिकामठस्य साधुजनभोजनार्थ स्वमेहरमण्डलस्थित- श्रीमत्प्रजाभिः प्रत्येक पृथक् पृथक् प्रतिगृहं यद्धान्यमुत्पद्यते तास्मिन् (किंचित्र) पंचाशदधिकैकोनविंशतिशततमीय विक्रमान्दादारभ्य दातव्यम् । प्रतिसंवत्स- गन्ते नियमितस्थाने संगृहितव्यम् । मठात् साधुजना आगच्छेयुर्यादि, संगृह्य दात- व्यम् ॥ द्विपंचाशदाधिकैकोनविशतिशत (१९५२) संख्यान्वितावशाख- शुक्लद्वितीयायां तिथौ सोमवासरे लिखितमिदं ।

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·ان کو دنیا کی زندگی
نزد وام پر ہم
تو رو در
ہ
و امور اور
اد
نیمه
ہم ہیں
با پروانه
مبرور که می داند . نه می باشد . چنے
وہ بھی دعوت دینے پر ہانیہ نا مررنا
میان برنامه دوره ای
نتے، پھر دنور ود نے مع
می برد. بدین کی سن: ربنا : بیانیه
. نت بوده و میش و برنامه
موندن و نور
و مدیریت
همراه
سره ومن سے بھی سکون نیند
مداد سیاه
در تار
بھی بھی بیان مسترز منیت
دارو است
تند که
#tagrafiafaritaTv

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·وم
را دارا و ندا
عالی
رونا
از برف املاک در ورود
در امور
نوم لر برمودا
औरंगजेब (अलंगीर) दानपत्रम्

·No text on this page.

·No text on this page.