·દશ વૈકાલિક પ્રથમ ભાગ ન હોવાથી બીજી આવૃત્તિ
તૈયાર થવાની છે. કિંમત રૂપિએ સવા.
પર આનદ પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ, સ્ટેશન રોડ-ભાવનગર.
ખાસ સૂચના.
આચાગના તૈયાર થઈ બહાર પડેલા અ કે છૂટક લેનારને
ફાગણ સુદ ૧૫ પછી બે રૂપિયે મળશે પણ સાતે ભાગ
સાથે લેનારને અગાઉથી રૂપિયા ભરનારને
પિણા નવમાં સંપૂર્ણ મળશે.

·પ્રસ્તાવના. પ્રથમ ભાગમાં આપે છે છતાં અહીં ડું લખીએ સૂત્રના અધિકારી સાધુ નાં પણુ આ દશકવિનાં ચાર અધ્યયન અવકને પણ મેઢે થઇ શકે છે. અર્થના અધિ- કારી ચતુર્વિધ સંઘ છે માટે ટીકાને આધારે કરેલ અર્થ ઘણું રહસ્ય સમજવી શકે છે. વળી હરિભદ્રસૂરિ મહારાજ પ્રબળ વિદ્વાનું હોવાથી તેમની આ કૃતિ એકવાર લક્ષ્યમાં દઈને વાંચ- વામાં આવે તે બધાં સૂત્રો વાંચવામાં સાધુને સુગમતા થાય તેમ છે, તેથી ત્રણ અધ્યયન એમાં લીધાં છે. બીજા સાધુને દિક્ષા લીધા પછી કર્મની પરિણતિથી વિચિત્ર ઈચ્છાઓ થાય તે તે રોકવાનું છે, અને તેમાં રહી ગજુલનું દાંત વિચારવા જેવું છે. ત્રીજ અધ્યયનમાં સાધુને અમુક વસ્તુઓ તથા કર્તવ્ય કરવા નથી તે બતાવ્યું છે. ચોથા અધ્યયનમાં છવાઇવનું સ્વરૂપ બતાવી ધર્મમાં સ્થિરતા કરવાથી માણનું ફળ બતાવ્યું છે.

·વિષયાનુક્રમણિકા.
૪૫
વિષય.
૧ થી ૯ શ્રમણના પર્યાયણનું વર્ણન નિ ૧૬૦ સુધી છે.
૧૦ થી ૨૫ કામનું વર્ણન, તથા પદનું વર્ણન છે.
૨૬ થી ૩૨ ચાણક્યનું તથા અભયકુમારનું કથન છે.
૩૩ થી ૩૬ સૂવ ૪ થી ગાથાને અંગે દામી ને રાજપુત્રનું દાન કરી
સાધુને બંધ આપે છે.
૩૦ થી ૪૦ રહનેમીનું ઉદાહરણ છે.
૪૧ થી ૪૩ હાથી અકુશમા રહે નેમ સાધુએ રહેવું તે બતાવે છે.
અધ્યયન બીજુ સમાપ્ત થયું.
૪ થી ૪૮ સુલ્લિકાચાર Wામાં મોટા નાના ભેદ બતાવે છે.
૪૦ થી ૫૬ આચારનું વર્ણન, તેના નિક્ષેપ તથા દર્શનાચારનું વર્ણન છે.
૫૭ થી ૪૪ તાનાચારનું વર્ણન તથા તપ વિગેરેનું વર્ણન છે.
૬૫ થી ૮૯ કથાનું વર્ણન નિયુક્તિ ૧૨૫ સુધી.
૯ થી ૧૦૧ અનાચારિતનું વર્ણન તથા અનાચારિત છેડનારને મે
પ્રાપ્ત થવાનું બતાવ્યું છે.
૧૨ થી ૧૦૪ ચોથું અધ્યયન ધર્મ પ્રાપ્તિ નામનું શરૂ થાય છે, તથા છ
વણિયાનું વર્ણન છે.
૧૦૫થી ૧૫ જસિદ્ધિનું યુતિપૂર્વક શક સમાધાન.
૧૫૧ થી ૧૫૯ શ્રતનું વર્ણન, તથા તીર્થંકરે કહેલું છે તે કહે છે.

·૧૬. . . . . ઇડરની ક. ૨.
૧: ૯૮ - - - જે. અકબર છે.
૧૧ : ઇ ટી કાબ. ધન ર વન છે.
૨૦. નં. પ ધ ન થાય તે જરૂર છે.
૨૦૮ દ ની મુખ્ય કરી છે કે, દન રત્ર કે
નાર. છે. - શું અધ્યયન કમામ દવા,
લી. પં. દ્વિમુનિ દિવ્ય શ્રી મદ મુનિ.
આ વિરાગમ. દ્રવ્ય સહાયતા કેદની મળી નથી પણ જે
કંઈ પૂર્વે પુસ્તકની રકમ ૯-૫થઈ તેમાંથી છપાવનૃવં નીચલું
ખર્ચ થયું છે.
છપાઈ, કાગળ, બંધાઈ, જાહેરખબર તેમજ ખામી
વિર તેને હગ પરચુરણ ખર્ચમની રૂ. ૫૫૦) કુ ખર્ચ
જ છે તેથી દિપ ધર્મામા ૧૦૦-૫૦ કેપ ઈ વહેંચશે
અથવા કોઈ સંસ્થા વેચશે તે તેને પડતર લાવે મળશે.
તા. ૧૧-૧૦
તી.
પીપુરા-સુરન. હરખચંદ્રરાયચંદદાહ દામકવાણા,

·ઉપક્રમ દરેકમાં બતાવ્યું છે, અને તે નિર્યુકિતકારનું કથન લક્ષ્યમાં લેવું જોઈએ. (ઘ) અનુગામમાં મુખ્ય સૂત્ર આવે છે, તે સત્રકાર બતાવે છે. તે સૂત્ર સાધુએ મુખ પાઠ કરવાનાં છે, અને નવા દીક્ષા લીધેલાને મૂળ સૂત્ર તથા તેને સાદો અર્થ આવ- ડયા પછી બીજી વખત નિર્યુકિત સાથે અર્થ આપે જોઈએ, અને પરિણત બુદ્ધિ વાળાને સંપૂર્ણ અર્થ આપ જોઈએ. (ચ) કેટલાક બધુઓ સુત્રાર્થ વાંચવા વિના પ્રથમથી આ ટકા વાળું ભાષાંતર વાચવા બેસે તે કંટાળો આવે, માટે તેમણે મૂળ સુત્રનું સાદુ ભાષાતર વાચી લેવું, કારણ કે હરિભદ્રસૂરિ મહારાજની ટીકા ત્રીજા ન બને ૨મા છે. (૭) બહુરત્ન વસુંધરા હોવાથી જેનામાં પણ કેટલાક શ્રાવકે બુદ્ધિમાન જોવામાં આવ્યા છે તેમાં ભરૂચ નિવાસી અનુપભાઈ મલકચંદ છે. જેમણે કાનું રહસ્ય મેળવીને પ્રશ્નોતર રત્નચિંતામણી જેવા ઉત્તમ છે ભવ્ય જીવો. માટે લખ્યા છે, સિવાય પોરબંદર નિવાસી વલ્લભજી હીરજી વિગેરેને ઘણું સારૂં જ્ઞાન હતું.

·થી નમઃ .
दशवकालिक अध्ययन वीजु.
दशवकातिक तापांतर.
મ પુપિકા અધ્યયન સમાપ્ત . હવે કામ પૂર્વક
નામનું બધું અધ્યયન કહેવાય છે. તેને સંબંધ આ માટે
છે. પહેલા અધ્યયનમાં ધર્મ પ્રશંસા કરી છે, અને તે ન
શાસન જ છે, પર આ જગ્યાએ તે ધર્મને વિકાર -
નવા સાધુને ધીરજ વખત ન રહે, તે એક ઉપવ. ના
હિમા છેવાળા થઈ ચારિત્ર ન મુકવું, તે કહે છે,
जम्न धिई तम्स नवा, जम्मुनी तमा नगई गलना,
जय धिमंत पुरुमा, नवोऽपि सलु दुखही नेमि !! :::
ને ધંધે છે, તેને તપ છે, અને જેતપ , તે વિ
ચલણ છે. અને જે ઘર્ષ વિનાના છે, તેને ,
દુર્લભ છે ઉપર પ્રમાણે સંબંધ છે. તે .. . --.
પ્રથમ પ્રમાણે ચાર નિર્ટ કરે છે. . - - -
તેવા વાળું અધ્યયન દેવા માટે દાન

·(નામ નિષ્પન્ન વ્હેિપા) વ્યાપ્તિનાપ્રધાનપણાથી નામનિષ્પન્ન
નિક્ષેને નિર્યુક્તિકાર કહે છે.
सामरण पूच्चगस्स उ निक्रोयो होइ नाम निफनो
सामण्णस्स चउको, तेरसगो पूषयस्य भवे ।। १५२ ।।
શ્રમ સહન કરે, તે શ્રમણ, તેને ભાવ તે શામય, સાધુ
પણું) છે તેનું પૂર્વ કારણ શ્રમય પૂર્વક છે. સંસામાં “ક”
પ્રત્યય લાગે છે સાધુપણાનું મૂળ કારણ ધંધે છે. તે સાધુ
પણાનું મૂળ છે તે પૈર્ય મેળવવા (રાખવા)નું અધ્યયન છે.
આ ભાઈ છે કે- કષ્ટ આવે ત્યારે સાધુએ છે રાખી
છેડવું નહિ ) તેથી ગ્રામgય પર્વ અને નામ નિપજનિપિ
થાય છે. આ કોડ છે? આવો બીજે સાભળ્યો નથી, આ સિવામાં
શમણપણુ બીજુ સાભળ્યું નથી, તેથી થામય પૂર્વજ આ
છે. તુ શબદ સામાન્ય તથા વિશેષવાળા નામના વિશેષ અર્થ
છે શામય પૂર્વક આ સામાન્ય છે. અને શ્રમણ પૂર્વ એ
વિશેષ છે તે પ્રમાણે કહે છે
શ્રામgયના ચાર, તથા પૂર્વક શબ્દના ૧૩ નિક્ષેપો થાય
છે. ( ૧૫૮
નિપાનું જ વર્ણન કરે છે.
समण स्मउ निख्खयो, चउको होइ आणु पुपीए
दरे सरीर मविप्रो, भावेण उ मंजमो समणो ॥ १५३ ।

·[ 2 ] શ્રમણ શબ્દને નિક્ષેપો ચાર પ્રકાર છે. તુ શબ્દથી મંગળ વિગેરેનું પ થાય. પ અહિં શ્રમણ શબ્દવડે અધિ- કાર છે. તે વિશેષ અર્થ છે. ચાર વિક્ષેપ અનુક્રમે કહેવા, તેમાં નામ, સ્થાપના, પૂર્વ પ્રમાણે બgવા. દ્રવ્ય શ્રમણ બે પ્રકારના છે. તે આગમથી, અને આગામથી આગમથી જ્ઞાતા, પણ ઉપયોગ ન રાખે. અને આગમથી જ્ઞ શરીર, ભવ્ય શરીર, તે બંન્નેથી જીદે અભિલાના કેવડે દમ(ઝાડ) માફક જવા. તે દ્રવ્યમાં ભવ્ય શરીર ત્રીજી પદવડે ઓળખાવે છે. (પહેલાની અધ્યય ૩૪. શાળામાં પા. ૫૧ અધિકાર જુઓ ) ભાવમ બે પ્રકાર છે. આગમથી જ્ઞાતા, અને ઉપ રાખનાર, અને બાગમથી ચારિત્રના પરિણામ- વાળો સાધુ છે. તે કહે છે. તેજ ગાથાના ચોથા પદમાં કહ્યું છે. કે ભાવથી સંયત પિને જમણ છે. ૧૫e is એનું જ સ્વરૂપ કહે છે जह मम न पियं दुक्खं, जाणि य एमेच मय जीवाणं न हणइ न हणावेड्य, सम मबईतेण सो समणो ॥१५॥ જેમ મને દુઃખ પ્રતિફલ હોવાથી ગમતું નથી, તેવું જ પિોતે સર્વ જીને દુ:ખ પ્રતિ જાણીને પોતે જેને હવે નહીં. અને બીજા પાસે હવે નહીં, વ શ દદીgનારાઓને અનુમે દે નહિ. એમ જવું. એ પ્રમાણે સમ, અg, એટલે સરખા ગણે. તેથી તે સમe (2) જાણ. ૧૫૪ ( ·[૪] नत्थिय सि कोई येमो, पिनो व सचमु चेव जीयमु ए एण होड समणो, एसो अन्नोऽपि पानी ॥ १५५ ॥ વળી સાધુઓને સર્વના ઉપર તુમન (એક ભાવ) હોવાથી કોઈઉપર દ્વેષ કે કેઈ ઉપર પ્રેમ નથી. તેથી તે સમમન (સરખા મન ) વાળ હોવાથી આ શ્રમણ શબ્દને બીજે પર્યાય થયે. तो समणो जइ मुमणो , मांत्रणय जइनहोद पारमणो सपणे य नणेय समा, समाय माणावमाणेसु ॥ १५६ ।। તેથી શ્રમણ જે સુમન તે દ્રવ્ય મનને આશ્રી સુમન (સારા મનવાળે હોય અને ભાવથી પશુ સારા મનવાળો હેય. પણ પાપી ન હૈ જોઈએ, (તો તે શ્રમણ જાણવે) એટલે સગાં ઉપર જે પ્રેમ રાખે, તેમ બધા જીવ ઉપર પ્રેમ રાખે. અને માન અપમાનમાં સમપણું રાખે. (અહંકાર કે દીનતા ન કરે) ૧૫૬ उरग गिरि जलण सागर, नहयल तरुण समोय जोहोई भमर मिगधरणि जलरुह, रवि परण समोजमो समणो ॥१५॥ ઉદર વિગેરેના ખોદેલા દરમાં સાપ રહે, પણ ઈઅિછત ન બેદી શકે, તેથી ગમે તેમ દુઃખથી રહેવું પડે. તથા કમળ ચામડી છોલાય, ત્યાં કીડીઓથી પીડા પામે. તેથી સાપ એક દષ્ટિ રાખીને ચાલે. તે જ પ્રમાણે સાધુને પારકાના આપેલા ઘરમાં

·ક, } : 'મા , , , , ,
૧. વર : પ . ના . *
. . . , , , વજ ૧ કપ .
, , , , , , ના કાન વિ . ૧૬
ના વાળ પર, તેમજ
' કે તે છે કે
છે.:: : ''', '' જવાબ i . ન
૪. મન . માટે મારે શ ર ર ને માત્ર 1.
ને તા. પ, નવા લ: દ. કામ
O
s, ના ત્રિમ સમાન ભાવ, માટે તેમનું રામ
નિરાય છે. માટે મુનિને જમના પાત્ર છે.
રકાર ગ . ગ ર છે, તેમાં સંસદન
૧. નવા દાંતિ .. માટે મુનીપમાં

·ધરણિ (પૃથિવી) જેમ બધા સ્પર્શોને સહે, તેમ મુનિ સારા માડા જે પરિષહ આવે, તે સહન કરવાથી પૃથિવીની ઉપમાને યે છે. કામગ ઉત્પન્ન થાય તો પણ તેનાથી જેમ કમળ કાદવ અને પાણીથી ઉંચું રહે. તેમ પોતે દૂર રહે માટે કમળ સમ જાણવા. ધર્માસ્તિકાય વિગેરે લેકનું સ્વરૂપ સૂર્યન બતાવે, પણ મુનિ જ્ઞાન દ્વારા તેનું સ્વરૂપ બતાવે. માટે વિશેષ પ્રકાશક હેવાથી સુર્ય તુલ્ય છે પવન જેમ અપ્રતિબદ્ધપણે વિહાર કરે, તેમ મુનિ પણ કઈ જગોએ રાગદ્વેષથી ન બંધાય. એ પ્રમાણે સાપ વિગેરે સમાન મુનિ એકએક ઉત્તમ ગુણાને આશ્રયી જાણવા. જે ૧૫૭ विसविणि सवाय वंजुल कणिया रुप्पल समेण समणेयं भमरं दुरु नड कुमुड अदाग समेण होयचं ॥१॥ સાધુએ વિષ જેવા થવું, વિષમા બધા રસને અંતર્ભાવ છે, તે રસને કોઈ અનુભવનલે. તેમ મુનિએથવું. કે કયાંય કર્મ બંધાય નહિ. તથા માન ત્યાગથી એટલે નમ્ર હોવાથી તિનિશ (નેતર) જે ગણાય. વાયુની ઉપમા ઉપર કહી ગયા મુજબ છે. વજુલ (તસ) સમાન એટલ ક્રોધ વિગેરેથી હારેલા અને તે વિષ ભાવ દૂર કરવાથી વંજુલની ઉપમા ઘટે છે. (એવી વાત સંભળાય છે કે તમને મેળવીને સાપ ઝેર રહિત થાય છે.) કર્ણિકાર એટલે એક જાતનું ફૂલ છે. તેની માફક પ્રગટ અશુચિ ગધની અપેક્ષાએ નિધિ, તેમ મુનિએ પણ સુગથિી વિગેરેથી

·કાન ભાજી પવા (નિઝર) અને પીળા
: - (કમળ છે, ભમી ૬૫માં પર બનાવી
દર બીલ કરી , પાનાના પર
વિ. નટ ૯૫માં આ પ્ર છે, કે જે વ્ય - 4
છે. 'ડે કુકડાની મામી :જ. તુ ૫:વિ
ફોન ન. પટની વ પીર ખ ગ નિઝ
પુને નં: આપીને વ. ૨. વાન વિક સિનેમ
અનુકુળ થવાના ભાવથી આદર્શ ( ૫ ) માં ડામવ
नगंमि होनमी अंग रहि रहना टहरी
જરા પિવ, દg S = ર્વનું છે ? |
નર નરns, ડા: ઘડ, અને બાકમાં બાક
પ મુનિ નં. જે આદ: . પદય, તે દિit
ન પડે. તે પ્રમાણે મુનિ દકને અનુકા ઘા. શાને
કત્તાં દુદા છે. તેથી પવન વિકને વાટીકા થા દિન:
પુના િદલ લાશને ના..
હવે નવ, એ, પ, . 2 જી -પા થાય.
ચાકને અનુસરીને પુન: પાક. દાન કરે છે.

·पबहए श्रणगारे, पासं चरग तापसे मिक्सू परिवाइ ए य समणे, निगाथै संगए मुत्त ॥१५॥ પ્રકર્ષથી જીત ( દર થો) એટલે આરંભ પરિગ્રહથી હર તે પ્રગતિ તથા અગાર (ઘર) વિનાને તેને દ્રવ્યથી અને ભાવથી, અગાર નથી. તથા વત, તેજ પાખંડ, અને તે વ્રત જેને હેય, તે પાખંડી છે. કહ્યુ છે કે- पाखंड प्रत मित्याहुम्त यस्या स्त्यमलं भुवि સાડી જે મ પ રિ (જં) પર ચરે એટલે તપમા ચરે, તે ચરક મુનિ) તપ કરે તેથી તાપસ, ભિક્ષાનો આચાર માટે ભિક્ષુ અથવા આડ કર્મને ભેદ તેથી ભિક્ષુ છે. તથા પરિ ( બધી રીતે) પાપને વર્જવાથી પરિવ્રાજક છે. ચકાર સમુચ્ચય માટે છે. ધાને અર્થે પૂર્વ માફક છે. અને ગ્રંથ તે બાધા અને અત્યંતર પરિગ્રહ, તેનાથી નિર્ગત (નીકળેલા) તે નિથિ છે. તો સ, એટલે અહિંસાદિમાં એક ભાવે, યત. એટલે ઉદ્યમ કરનારે, તે સંયત છે. તથા બા અને અભ્યતર ગ્રંથથી મુક્ત, તે મુક્ત (નિર્લોભી) છે. तिने वाई दयिए, मुणीय संते य दन्त विरए य लूहे तीरदृविय यति समयस्म नामाई ॥ १५६ ॥ તી, તે સંસાર સમુદ્રથી તર્યો. ત્રાણ એટલે રક્ષણ કરે, તે ત્રાતા છે, એટલે પોતે ધર્મકથા વિગેરેથી સંસારના દુખેથી

·}
બચાવે છે. રાગદ્વેષ વિગેરે ભાવથી રહિત હેવાથી, દ્રવ્ય છે.
અથવા દ્રવવું, એટલે તેવા તેવા જ્ઞાનાઢિ પ્રકારને પ્રાપ્ત થવું,
તે દ્રવ્ય છે. મુનિ પૂર્વ માફક છે. ચ શબ્દ સમુચ્ચય (જેડા)
માટે છે. કોપનો વિજય કરવાથી ક્ષમા રાખે, તે ક્ષાત છે. એ
પ્રમાણે ઈન્દ્રિયાદિને દમન કરવાથી દાત છે. પ્રાણાતિપાત
વિગેર–પાપથી નિવૃત્ત એટલે વિરત કહેવાય છે. તથા સગાં-
વહાલાં મિત્રને નેહ ત્યાગવાથી રૂક્ષ છે. સંસારથી તરવાના
અર્થવાળે હોવાથી તીરાથી છે. અથવા સમ્યકત્વ વિગેર ઉત્તમ
શુ પ્રાપ્ત કરવાથી, સંસારનું પરિમાણ (હદ બાંધવા) થી
તીરસ્થ કહેવાય છે. આ બધાં શમણુનાં નામે છે. ૧૫
શમણ શબ્દનું વર્ણન કર્યું. હવે પૂર્વ શ દનું વર્ણન કરે છે. તેને
નિક્ષેપે તે પ્રકાર છે. તે બતાવે છે.
णामं ठरणा दविए, खेत्तेकाले दिसि ताव खेतेय
पन्नवग पुन्य वत्यू, पाहुड अइ पाहुंडे भावे ।। १६० ।।
નામ સથાપના સુગમ છે. દ્રવ્ય પૂર્વ તે અંકુરા પહેલાં
બીજ છે. દહિં પહેલાં દૂધ છે. તથા રસ, કૃતિ, (રાબ)થી
વિગેરે પહેલાં છે. આ એક બીજની અપેક્ષાએ પૂર્વ છે, ક્ષેત્ર
પૂર્વ એટલે જવના ક્ષેત્રથી શાલીનું ક્ષેત્ર પૂર્વ છે. (પહેલાં
ભાત વાવ્યો અને પછી જ વાય) તે એક બીજાની અપેક્ષાએ
પૂર્વ (પહેલાં) છે. તથા અપેક્ષાએ જવ પ્રથમ અને પછી
વાત કહેવાય. તેપણ નિર્દોષ છે. કાળ પૂર્વ તે શર૬
-

·રૂતુ છે. તથા રાતથી પહેલો દિવસ છે વિગેરે જાણવા. અથવા
આવલિકાના પહેલાં (પૂર્વ) સમય છે દિશા પૂર્વ તે આ
દિશાઓ રૂાક પ્રદેશને આશ્રયી છે. તાપોત્ર પૂર્વ તે સૂર્યના
ઉદયને આવી છે. ઉ રહીને સૂર્યને રખે, તે જ્યાં ઉગે,
તે તેની અપેક્ષાએ પૂર્વદિશાએ છે. (જેમ ઉજનથી કલકત્તા
પૂર્વમાં છે ) કહ્યું છે કે-
सम्म जो भादिया, उदेह मा तस्म होइ पूच्चदिसा
વિગેરે છે. પ્રજ્ઞાપક. પૂર્વ તે પ્રજ્ઞાપન (પ્રાપક) ને
આથીને પૂર્વ દિશા જેના અનુબજ આ ઉતેજ તેની પૂર્વ
છે. પૂર્વ પૂર્વ તે ચાક પૂર્વ બ મા અગમા છે તેમનું પહેલું
પૂર્વ લેવું અને તે ઉપાદ પૂર્વ છે એ પ્રમાણે વસ્તુમાં તથા
પ્રાત, અતિ પ્રાભૂત માં પતું એટલે વસતુપૂર્વ, પાવાવ
૧, અતિ પ્રાભૂત પૂર્વ, પણ જાવા આ પ્રકાર સ્વરૂપ
વાળા છે ભાવપૂર્વ, તે પહેલાવ લે તે દથિક જા.
આ ગાથાને અર્થ છે જે ૧૬૦ નામ નિષ નિ કરો.
હવે વ આલાપક નિષ્પન્ન નિપ અવસર છે વિગેરેન
વન (ચર્ચા) પ કa માફક જ. તે ઠેમુનાનુ ગમમ
અરબલિત વિરે ગુજયુક્ત ભવ બાલવું. તે આ પ્રમાણે છે
બીજા અધ્યયનનું ૧. સૂક(ગાથા) કરે છે.
कनु कम्जा माम, जी कामे न निगरण
લિં, જ અi | જુ? ||

·[ ૧૧ ] અહિં સંહિતાદિ કમથી બધાં સૂત્રોનું વ્યાખ્યાન કરતાં ગ્રંથ વધી જાય. માટે સૂત્રના પરિસાન સંબંધી ભાવાર્થ માત્ર કહે છે. તેમાં પણ કેટલે, હું? કયારે? કેવી રીતે? ઈત્યાદિ અદશ્ય પાઠાન્તર (બીજી પ્રતિઓમાં જુદા પાઠ) છે તેને ત્યાગીને જેટલું દેખાય છે. તેજ વર્ણન કરું છું. (હરિભદ્રસૂરિ મહારાજ પહેલાં બનેલી ટીકામાં આ પાઠ છતાં દેખાતા આદ- માં અદશ્ય માનતા હોવાથી તે મુકી દીધા છે. ) कथंनु कुर्यात श्रामण्यं, यः कामान निवारयति ? જે કામોને ( ઈન્દ્રિયેના અભિલાને) ન નિવારે, તે સાધુપણાને કેવી રીતે કરે. મૂળમાં “નુ” શબ્દ આક્ષેપના અર્થમાં છે. જેમકે જે પ્રજાનું રક્ષણ ન કરે, તેને રાજ કેમ કહેવાય. અથવા જે અપદે (ખોટા શબ્દો) વાપરે, તે યાકી કેમ કહેવાય. અર્થાત્ તે રાજ પણ નહિં. અને વયા- કઈ પણ નહિં. તેમ સાધુ પણ ન કહેવાય. જે કામોને ન રાકે, તે હવે શા માટે અભિલાને તો નથી તે કહે છે. તેમાં નિમિત્ત કારહેતુઓમાં સર્વે વિભક્તિનું પ્રાય: દાન છે. એ વચન છે. તેથી પ્રથમ કારણ કહે છે. पदे पदे विपीदन् मंकल्पस्य वशंगनः એટલે કામ (ઈચ્છાને) ન રવાથી ઇન્દ્રિયે વિગેરેના અપરાધ પદની અપેક્ષાએ પગલે પગલે સંક૯પને વશ થવાથી ( દુઃખી થવાથી) તે સાધુ કેવી રીતે કહેવાય? સંક:

·[૧૪]
જરૂર તે મદન કામની હેવાથી પીર પર તીર્થકર ગણુધરા
વિગેરે તેનું નિરૂકા (વર્ણન) કરે છે. તેનું લક્ષણ હવે
પછી કહે છે.
विसय सुहेसु पसतं, अयुह जणं कामराग पडिबवं
उका मयंति जीवं, घमा श्री तेण ते कामा ।। १६४ ॥
વિપીદાય એટલે જેમાં પ્રાણીઓ બંધાય તે વિષય શબ્દ
વિગેરે પાંચ છે. તેનાથી સુખ મેળવવા, તેમાં પ્રસક્ત એટલે
આસક્ત થયેલ છવ છે તેનાં બીજા વિશેષણ કહે છે. જેનો
પરિવાર પણ અબુધજન હેય એટલે અકલ્યાણ કરનાર જેનાં
મિત્ર પરિજન છે એનાવડે બાહ્ય વિય સુખની પ્રવૃતિનુ હેતુ
પણું કહેલ છે. આ કામરાગમાં પ્રતિબદ્ધ, એટલે કામ તે મદન
કામ, તેનાથી રોગ (વિષય છા) થાય, તેમા બે થાય છે.
આપદથી અશ્વેતર વિષય સુખ પ્રસકિ હેતુપણ કહ્યું. તેને
ભાવાર્થ આ છે કે તેને પરિવાર મૂખે છે અને પોતે કામમાં
રાણી છે. તેથી તે વિષય સુખમાં પ્રસિદ્ધ કહ્યો.
પ્ર. શા માટે ?
ઉત્તર-નિરૂક્તના વિચિત્રપઠ્ઠાથી કહ્યું તેના પ્રત્યેની
પણાથી જીવને કુમાર્ગે દોરે છે.
મ. કથી?
ઉત્તર-ધર્મથીચતઃ બંન્ને અવ્યયને નિત્ય સંબંધ છે.

·[૧૫] તેથી એમ બતાવ્યું કે-જે સામાન્ય કારઘુવડે જીવ વર્મ ભ્રષ્ટથી થાય, તેજ કામરાગ અથવા કામ જાણવા. બીજા આચાર્યો આમ કહે છે. (ઉ&ામયંતિ યમાત્ ઈનિ ) એટલે અબુધ (કૂખ) જન જેનાથી ઉલટે માર્ગે જાય, તે કામ લેવું. બાદીને અર્થ પર્વ માફક છે. (વિષય સુખમાં પ્રસન્ન થયેલે, મૂર્ખ માણસ જે કામ- રાગમાં પ્રતિબદ્ધ છે, તે જીવને જે ઉન્માર્ગે દોરે છે. તેથી તે કામ કહેવાય છે. અર્થાત્ કામ તેજ જીવને ભ્રષ્ટ કરે છે). ૧૬૪ છે थन पियसे नाम, कामारोगनि पंडिया विति कामे पत्ये मायो रांग पत्थड़ खलु जंतू ।। १६५ ।। હવે એ “કામ” નાં બીજું નામ કહે છે. છે કે ? ઉત્તર-કામો તે રાગ છે એવું પંડિતે કહે છે. પ્ર—શા માટે ? ઉ-કમેને વાઈને જંતુ પ્રાણી ) ખરેખર રોગને વાઇ છે કારણ કે કામ પતે ગિના પેજ છે કારણમ. કાયને ઉપચાર કર્યો છે અથ. ૨ કુ. જાય તે ક૨ણ અને કુક ગયે દ%િ સડી જાય વિક ર છે. થ ય તે કય છે એટલે કુસ . તે ઉગ થયે . પ !

·આ પ્રમાણે પૂર્વની અધીર ગાથામાં સૂત્ર સ્પેશિક નિયું. ક્તિ બતાવી. હવે ઉત્તરાર્ધ ગાથામા પદેના અવયવને અધિ- કાર કહે છે. णाम पयं ठवण पयं, दव्य पयं चेय होइ मात्र पर्य एके पि य एतो ऐग विहं होइ नायव्यं ॥ १६६ ।। નામ, સ્થાપના, દ્રવ્ય, અને ભાવ, એમ નિ ચાર પ્રકારે પદ છે. અને તે એક એક પણ અનેક પ્રકારનું છે, એમ જાજ્ઞવું. સમાસથી ગાથાને અર્થ કહ્યા. આ ૧૬૬ છે હવે અવયવ અર્થ કહેવામાં નામ સ્થાપના સુગમ હેવાથી દ્રવ્યપદને કહે છે, श्राहि मउकिन उएणज्ज पीलिभं च रंगें च गंथिम वेढिमे पूरिम वाईम संघाइम च्छज्जें ॥ १६७ ॥ આ કદિક એટલે રૂપ જેમ ઉપરથી અને નીચેથી પણ મુખ કરીને કુટાય છે. (બન્ને બાજુ છાપ પડે છે) ઉત્કીર્ણ એટલે પત્થર વિગેરેમાં લેખ અથવા નામ કોતરે છે. તથા બકુલ વિગેરે સ્લેના આકારે માટીના બીબા કરીને તેમાં પકાવે. (દબાવે) પછી તેમાં મીણ ઉનું કરીને રે, તે મીણેના ફૂલે બને છે. (તેવીજ રીતે ખાડના રમકડા બને છે કે આ ઉપાય કે છે. પીડા વચ્ચે વી ટાળેલા વસ્ત્રની ભગાવળી રૂપે છે રાના અવયવની ( છબિનુ ) ચિત્ર રૂપવાળું અને ૨ ગવાળું છે “ચ” શબ્દ સમુચ્ચય માટે છે ગ્રથિત એટલે ગુંથેલી ·કની માળા વિશે . મિતે ને મુકટ બનાવે માટીને દુન: ઉપ અને દીવા કલાનું ગાન છે. તે પ્રક્રિમ છે. વળ્યું એટ વર્ક કપ અંદર ઘર વિશે. ને આકાર બદલો છે કે તે ઘાત્ય એટલે કાચની વિક કપડાના કા જેટી બનાવી છે તે. દેવ - કાન પડામા દ ધારી બનાવે છે. આ દરેકને પદ પણ અટવા માટે કે વ્યાકરણની રીતે લેવાથી પદ થાય, બોલાય તે અગી ઉપરના દરેકને પદ દયું. અને દ્રવ્ય એટલા માટે કે તે પોતે બનેલું છે. આ દ્રવ્ય પદ કા. હવે ભાવ પદ કંડ છે. भाव पयं पिय दुविहं, अबराह पयंच नोय भवराई नो भयगई दुषि, माउग नो माउगं च ॥ १६८ ॥ ભાવ પર બે પ્રકારનું છે, તે બતાવે છે. અપરાધનું જે હતુ ભૂત પદ તે અપરાધ પદ છે. ઈન્દ્રિય વિગેરે વસ્તુ છે. ચકાર” દકિમ. રહેલા અંતર જેને સૂચવે છે, અને ને વરાહુ શબદ સંબધી ઉપવાસથી (૨) અપરાધ પદ છે. તેમજ અમાધન. મ ગણીને અપરાધ પદ જાણવું. તના પણ બે બંદ છે માતૃકા પદ, અને માતૃકા પદ છે. તેમા માતૃ દ અલ અવાર છે અથવા મ કા નૂતનું પદ ત જન, ૧દ | 'उप्पन्नध्या 1.

·[ ૧૮ ] ને માતૃકાને અધિકાર ૧૬ મી ગાથામાં કશો છે, જે ૧૬૮ नो माउगं पि पिई, गहियं चपदमयं च बोद्धव्यं गहियं घउप्पयारं, पईमग होइ (अ) रोगविहं ।। १६९ માતૃકા પદ પ્રકીર્ણ, અને પ્રતિ એમ બે પ્રકારે છે. શ્રથિત, એટલે રચેલા અથવા બાંધેલા (એડવાં) તે બધાને એકજ અર્થ છે. તેનાથી બીજું પ્રકીર્ણ, એટલે પ્રકણકને ચો, કથાનું ઉપયોગી જ્ઞાન છે. ગ્રથિત, ચાર પ્રકારે છે. તે ગદ્ય વિગેરે જાણવું પ્રદર્શક કહેલાં લક્ષણવાળું હવાથી જ અનેક પ્રકારનું છે. ૧૬૯ ગતિનું વર્ણન કરે છે. गज पज्जं गेयं चूएणं च चविहं तु गहिय पयं ति समुहाणं सचं, इति सलक्खणा कइणो ॥ १७ ॥ ગદ્યપદ ય ચર્ણ એ ચાર પ્રકારનું ગ્રથિત પદ છે. કારણુ કે તે પ્રમાણેજ રચના થાય છે અને આ ધર્મ અર્થ કામ એ ત્રણ માટે એની ઉત્પત્તિ (સમુત્યાન) છે. માટે તેત્રિ સમુત્યાન કહેવાય છે. સર્વ શબ્દ સંપૂર્ણ મટે છે. શંકાએ પ્રમાણે ગ્રંથ રચના ઉપરના ત્રણ માટે હેય તે મિક્ષ સમુત્થાન માટે ગવાદિ ગ્રંથ રચનાને અભાવ થશે. ઉત્તર તેમ નથી. કારણ કે મોક્ષનું સમુસ્થાન ધર્મ સમુ- ·૧ ૧૯ છે ત્યાનમાં સમાય છે. કરવું કે ધર્મ કાછુથી મેલ કાર્ય થાય છે. એટલે ધર્મ શું છે તેનું કાર્ય તે કર્મ પતે એસ છે અથવા બધા આચાર્ય કહે છે કે-ત્રિરાનમાં લકિક પદનું લકpજ લેવું (કારણ કે તેમના પ્રથાથી માણ થાય નહી)એ પ્રમાણે લક્ષણ જાનારા કવિઓ કરે છે. ૧૭૦ હવે ગરનું લક્ષ કરે છે. म९रं हेउ निजुनं गहिय मपा विराम मंगुनं શા માં જઝના વં જ નાશ્વ ( ૭ II મધુર એટલે નત્ર - આ બન્ને પ્રકાર સાબળનારને આનદ આ નવું તથા હેતુ વિન અટલ પરિવાર દુપયા પ્રતિ અનુક્રને વિધવા- એવું નથી. અપ. - વિધિ - હદની બેચન. વિનુ હ૧. નામ જન ચા- પદ હાલ તન ન જ એ૯ જાન. લવની રચના . કેટ૯.૦ ૨.૧ ખન કહે છે કે-૧ થ થી બની શકે ૧૯ ... ન બને જેમ કે-- विगावर पादार विंद मंदा मागम्मन महम्मपत्रमादि अममागिः ननिनि જ. ૧દ - - - - - - જન. . . - - ક અ વ.વ છે - વિ. 7

·( ૨૦ )
જાય છે. એમ કેટલાક ભાગાર્ય કહે છે. ત્યારે બીજા કહે છે?
અપરિમિનિજ જાડા(મોટું થાય છે. છેવટે ૧૬ બોલાય છે
એમ બાકી છે. જાન ગવ આ પ્રમાણે જાવું. આ ઉછળ છે
ક પાનું વર્ણન કરે
पात हो निरिह, गम मद गर्म च नाम निमर्मच
पाहि माहि पाहि कई पनि । १७२ ।।
અમ મ મમ અને વિજેમ એમનું પ્રકાર કારા છે
પ્રમ-ને તેની સામે સમ (બરાબર છે
ડિનર પાત્ર અને અક્ષરે મારે નમ શું છે, એટરે ચાર
પાને - ના બલ અક્ષી સમાનતા છે. બીજા
ગામ ખા મા જ છે કે અમે અને આપ સમ
એટલે જેમ બધું, પીનું અને બીજુ ચાલુ " સમાન છે
અને વિધમ, બ. દામા સમાન અક્ષર ને હાવ એમ વિધિ
નામ એટલે ઇમામ જવા નિ કહે છે, ૧૨ છે
निगम मालगा मराणमग गहगर्म मप मन
એ જ 16 firms » '૦૨ '
1 મિખ, નાક, બળ, બુકમ અને હા,
ન કાબ , વ , 6 છે કે નવા ને બાન, અન્ય
: કવિ તન ને કાર પર ગીતમસા છે
ર. પ્રથમ નંબનમ એ ડિલિનીમાં નાનાં ?

·५. Ritika. tree.६५11 (rad ५.५१in EARN. in५:१., ना 2.५ १८:५i.. मम पिन पोर एगनी पितभोट समान मास्मिोगरा मोलपोति , (४) al43 . (4) तभीयानेन १३॥2॥ ८६ ५ २ . मात्य पहले मान्य र निवाग दमग गंभीर पापाय मनोन्धि. गमगप मुदं च मुएगपरं ॥१७॥ नो भवराह पयं गयं न (पि.५ १५५ ते ६ ngas. Rथी. रचित्रवृतिः कचिदप्रनिः पचित मापा चिदन्यदव, विविधान पदधामीन्य चतुर्विध बालक पदान्त - ·[ ૨૨ ]. કઈ જગાએ પ્રવૃતિ કઈ જગાએ અપ્રતિ કઈ જ- યાએ વિભાષા અને કઈ જગાએ વળી બીજ એમ વિધિનું વિધાન ઘબે પ્રકારે ખીને વિદ્વાન પુરૂષે ચાર પ્રકારનું બાક હક (બળાપણું) કહે છે. તેથી એ પ્રકારે અર્થનું બહુ નવું તથા મહાન અર્થ તે મહાન એટલે પ્રધાન દેય ઉપા- રય પ્રતિપાદકપણે અર્થ જેમ હોય તે મહાથે જાણ, હેતુ નિપાત ઉપસર્ગ વડે ગંભીર હેય, બીજી રીતે ઉત્પન્ન ન થાય. (તેનાથી જ તે સિદ્ધ થાય છે તેને હેતુ કહે છે. જેમકે મારાજ આ ઘટે છે. કેમકે આ ચિન્ડ મારાજ ઘડામાં હતું અને “ચ જ ખ” વિગેરે શબ નિપાત ઉપસર્ગો છે. એમનાવડે અગાધ કેય બકુપા એટલે અપરિમિતપાદ, તથા અવ્યવગિક એટલે કિની માફક વિરામ રહિત તથા ગમ અને નવડે શુતિ હેય છે. છતાં અર્થ જુદે ઠેય જેમકે girl arti (8 mi ઇજિપા યાજિ. શ કાલિક ચાવા અપ- યનનું આ પહેલું સૂત્ર છે. ન ગમ વિગેરે સાત છે. તે ના- તા છે. ગમ અને નથથી શુ હેય તે ચેપ બ્રાચાર્ય અધ્યયન પદ્ધ માફક છે. ૧૪ શ્રથિન કર્યું પ્રકીકતે વેકથી જાણવું તે અપરાધ પર કઈ છે હવે અપરાધ 1 इंदिय विषय कमाया, परिसहा घेपणाय उपसग्गा एए भाराहपपा, जन्य विमीयंति दुम्मेहा ।। १७५ ॥ ઈનિ શરીર નાક વિગેરે વિશે કઈ ગંધ વિગેર છે.

·જો કોઈ વિર. તે ઈજિપે વિશે મા.. ૮% પ્રમાણ છે. પરીપક ખતરવિંદ બાકિ છે અથવા (બ) નું બેવવું તે વદન છે. તપાસ દેતા વિમા ધાબ છે. તે છે. એ અપરા પદે છે. એ મામ જાને અપરાજસ્થાન (શિરૂ૫ ) છે. પ્ર-આ ઇજિન થિ આસ્વાદ મેળ ને તેમ. જે ખેદ પાને કે કાશ કરને બંધાય કે બકાએ? ઉપરબધા નહિ, ફક્ત મંદ બુદ્ધિવાળા બાળકની માફક દાય ન બંધાય છે. પણ બુદ્ધિમાન પુરૂ ને એ કાર આવે ને તેના વડેજ સંસાર મનાથી (રાગ કેપ કર્યા વિના) તરી જાય છે૫ પર યુવક તે પગલે પગલે સંકલ્પને વશ થઈ દુઃખ પામે છે. પ્રફુલક છે? ઉત્તર-તેનું કથાનક (ક) આ પ્ર- માવે છે. કે દેશમાં એક વૃદુ પર દીકરા સાથે દીક્ષા લીધી. બાપને તે ઘ ાર તે દિકરાએ એક દિવસ કહ્યું બાપા! જે વિના ખુલ્લા પગે ચલાતું નથી. બાપ દયા લાવી પગરખા અપાવ્યાં, કરી બા ઉપરના તળીઓ ઠંડથી પીડાય છે ત્યારે બે અપાવ્યાં, માથું બળે છે ત્યારે બાપે માથે એવા કપ અપાવ્યું. પછી છેકરા બે હું ગોચરમાં ચાલવા અને છું તેથી બાપ ઉપાશ્રયમાં રાચરી લાવી આપી પછી જમીનમાં ન જવું બહાનું કાઢવાથી બાપે પાટ ઉપર સૂવાની આપી પછી હાચની ના પાડી. બાપે અન્ને માથું બેડાવા દીધું.

·(૨૪]
નહાવાનું માગે બાપે સચિત્ત પાણીએ નહાવા દો પછી આ
ચાઈનું મામે
વશ્વ યુગલ(
વ) લીધા. એમ કરાશે
સાધુપણાને અનુચિત જે જે માગ્યું તે બાપે મહદશાને વશ
થઈ આવ્યા તેથી તે દુષ્ટ દુરાચારની આજ્ઞા માગી બાપ તેથી
અતિમ અધમ ઇશા દેખી કાઢી મુકે. તેથી તે ક્ષg સંખડી
( ઉત્સવનું મળ) માં ઘણું ખાઈ અછબી મુઓ જિય
છાથ પડાઇને મરીને પાડે થયો અને ભાર વહે છે. ૧૮
બાપ ઈરિત્ર પાળીને આયુ પે મરી રેવતા છે. અપાને
પિતાને બેટાને પા થયેલ જોઈ નેનાવશે અવતાએ તેના
મા.ક પાને શાને લીધે અને ગાડી બનાવી તેમાં ડો.
વને તેને ગુનારૂપ દેડાવે છે. દેવતાના વધારે બેકાથી -
જવાને અશક્ત થયેલા પાકને દેવતાએ તેવક (પરાનીની
આર ) વ વેધન (ચીને) કહ્યું કે પદ્ધ ભિક્ષા લેવા
જવાને શક્તિ પન નથી, એ પ્રમાણે ભૂમિમા શમન કરવા અને
છું, વોચ કરવા અસમર્થ છે એ પ્રમાણે પહેલા કડેલાં બધાં
નયન તેને સંભળાવે છે. તેના દુરાચાર વિના કહેવા અ
પણ જળાજુ એ પ્રમાણે દેવતાએ ભળકના
પાના ચરામાં બા પ્રમાણે ઉત્પન્ન થયું કે આવું વચન પૂર્વે
મેં કયાય સાભળ્યું છે? અમ ઈહા અપહ માર્ગ
કળ્યા હતા આ પ્રમાણે તેને એકામચિથી વિમાન
પન્ન થનું દતાએ અનિવડે તેને પ્રતિષ કના તેને
માનિ ઈ અને અનુષ્ય કરી રહ્યા છે. આ પ્રમાણે
અમર્ષ ૧

·( ૫ )
પેલે નકાને આ પગલે પગલે વિષય વાંછનામાં ગઢ થતા
દુ:ખ થશે અને નવી નવી કપનાને વશ થશે. છેવટે તિજ
પણું પાપે જેથી આ દેવ છે માટે અઢાર હજાર શીલંગના
સ્પર માટે આ અપરાધ પદેને મુનિ દેવ ને વ.
यद्यारम उसहस्सा, सीलंगाणं जिगह पमना।
नेसि पटि रि) खणहा वराहपएउ बझंझा ॥१७६।।
અટાર હારજ શીલ છે તે શીલ તે ભાવ સમાધિ
અને અંગત ભેદ છે. તેના અઢાર હજાર ભેદ જિનેશ્વર કહેલા
છે તે શીલ.ગના રક્ષણ માટે પર્વે બતાવલા અપરાધ પદને
વજે હવે તે અટાર હજાર ભેદ બનાવનારી ગામ કહે છે
जाए करग मन्ना इंद्रिय मोमाइ ममगा धम्मंय
નંn Hદા, શામજનનિ | ૭ |
मामग्ण पृथ्वनिम्नुनि ममता
ને છે કે,
43
૯,૧નું
ઇ પહાર નવ ધુન
પર
કન અ નાક જ ન શરી-
ચ ઠ ક લ છે પૃધવા અ 'જ, વાયુ વન ના ઓ પર
અકિલ - 2 ચા અને વાં. બન .ચમ અવ
0
આ પ્રમા

·ક્ષમા, મુક્તિ, અર્જુન, માદ્ધ૧, લાઇવ, સત્ય, તપ, સંયમ, અકિંચતતા, બ્રહ્મચર્યવાસ એ સ્થાન પ્રરૂપણ છે. હવે આ પ્ર- માણે અઢાર હજાર શીલાગની યોજના કરવી. (૧) હું કાયથી, આહાર સંજ્ઞાથી પ્રતિ,વિરત વિરક્ત થયેલે, કઈ ઇનિયને સ પર કરેલે, પૃથિવી કથ સમારંભથી વિરત થયેલ ક્ષતિ ગુજથી યુક્ત વિજય વાંછા નહિ કરું આ પ્રથમ ગમ જાવે. (૨) હવે બીજે ગમ કહે છે. ઉપર પ્રમાણે બધું બોલવું છે મુક્તિ (ભાગ) ગુણયુક્ત છે. એ પ્રમાણે થતિ ધર્મના દશ બામા સાથે ગુણના ૧૦) ભાગી થવા એ પ્રમાણે પૃથિત વિરે ૧૦ દશ ગજના કવ ૧૦૦ ભાગા થાય, આ શેત્ર દિલના ૧૦૦ તેના પાચેના શતાં ૫૦૦ થયા, જેમ આહાર સંસાના આ ૫૦૦ ભાભા થયા તેમ ૪ ના લેતા ૨૦૦ ભાંગા થયા. તે ન કરૂ કરના છે. તેમ ગ કરના ગણનાં ૧૦૦૦ થાય. આ કાયમના ૬૦૦૦ થયા તે ત્રણ વેગન ગણતા ૧૮૦૦૦ શીલીંગના ભંગની ઉત્પતિ થાય ૧૭ પત આ સત્રમાં બતાવે શામળા (સાપણ ) ન પળે તે અધમણ જ નહિ. પબ, બાળવિકાને માટે (કન ખાવા વિગેરે માટે) દા લીધો (તે ચીજના અભાવે પાછો સકિos ચિત્ત બની વ્ય કિયા ( બહારથી સાધુપણાની ક્રિયા પ્રતિ હેબના વિગેરે) કરે તે પણ એ અત્યાગી છે. u મટે ? હાર કાર માપે છે

·જોખમ. it Firs |
જન જિ, જાનિ જા ! (
ના. (જનની ઉજ, સંપ ને ધનના અને
દેણ પણ ૮ બનનાં માર) કિક, બા ને લઇ .
(ડ. વિડ) ખાંદા (અનુવાદ
જામા માટે છે)
આ પપ વિ અને પ્રકાર છે, અને તે :
વિક છે. મધમાં ગ ન વાત ન હતા એ
મન વિ જાવ. તે પ૧છે અને ન ગાવે, તે તેને
જાગી તેટલાપ ન
મત્ર બને છે તેને સંબંપા ક વચનામા
કેમ વીછે ?
ઉત્તરની દરના વિવિત્ર પ્રકારની છે, તથા માગધીને
સંસ્કૃત વિષય પણ થાય છે, તે બનાવવા માટે કામ કર્યું
છે. આ બીજી ગામ: એમ બનાવ્યું કે, પરવશ થઈને
ઉપરથી ત્યાગી પણ અદદથી વિજેને રાગી થાય, તે તેને
મુબપુની માફક સાપુ ન કહે હવે સુબંધુ કોણ છે. એ
પ્રમને ૯ત્તર આપવા સુબ ધીની કથા કહે છે.
ત્યારે ચંદ્રગુપ્ત નદીને કાઢી મુકો, ત્યારે તેની પત્રિએ
ચંદ્રગુમ તરફ નેહ દ્વષ્ટિ કરી. આ બધું કથાનક આવક
મિત્રથી જાણવું. તેમ છે. બિંદુસાર રાજી થયા, નંદ સંબંધી
અમાન્ય સુબધુ હતું, તે ચાણા ઉપર ૮૫ કરતે હતા,

·[ ૧૮ ]
છિદ્રો શોધતો હતે, એક વખત સુબંધુએ લાગ જોઈ ચંદ્રગુપ્તને
કહ્યું કે, તમે અમને ધન નથી આપતા, તે પ (પરોપકાર
માટે) અમારે ખરૂં હિત કહેવું જોઈએ. જુઓ તમારી માને
ચાણકયે મારી નાખી છે રાજાએ ઘાવ માતાને તે પૂછ્યું.
તેને કબૂલ કર્યું. પણ શા માટે મારી તે તેને ન પૂછયું, તે
વખતે કોઈ પણ કારણે ચાણકય રાજા પાસે આવ્યા, અને
નેહ દ્રષ્ટિથી ને જોયું, તે વખતે ચાણકય સમજી ગયો કે,
રાજા કોણે છે. મારું મરણ આવ્યું છે એમ વિચારી પુત્ર
પત્રાદિને ધન આપી દીધું. અને તેમના રક્ષણાર્થે ગુપ્ત સ્થાનમાં
સંતાડી દીધા. (ગધ સંન્યા) અને પત્ર લખે. તે પણ
દાબડામાં મૂકે, તે દાબડે એક પછી એક એમ ચાર પેટીમાં
મુ. તેને પાછે સુગ ધવાળા ઓરડામાં મુકો. અને ઘણી
ખીલીઓ વડે જઈને પિતાનું જે કઈ દ્રય વસ્તુ વિગેર હતું,
તે બતવાળાને આપી, તથા ધર્મમાં વાપરીને જંગલમાં
ગાના સ્થાન (ગેકુળ) માં ઇંગીની ( અનશન) મરથી
મવા ગયે. શાળાએ ધાત્રીને પૂછ્યું કે, ચાણક્ય શું કરે છે ?
તેનાએ બધુ કી સભળાવ્યુ. તેને પરમા વિચારી શજાએ
કહ્યું કે, અંડા મે કશું ખરાબ કર્યું તેને પાછો મનાવી લાવવા
રાણીએ પરિવાર તેના વિગેરે બધાને સાથે લઈ ગ. શાળાએ
તેને કરીજ મળે ?લો છે. ત્યાં જઇ તેની પાસે ક્ષમા
માગી. અને નગરમાં આવવા વિજ્ઞપ્તિ કરી. ચાણકયે કહ્યું. મેં
બધું ટાળ્યું છે. માટે નવી આવું. ત્યારે લાગ જોઈ સુબાપુએ
3

·જ. ના કરી કે, મને આજ્ઞા આપ ને હું તેની જ
ક. રાજ (ભેળા ભાવી છે હા પાડી તેની પાસનાથી
તેના એક ભાગમાં કરીવ (B) ૯ અંશ કે ક.
ની ભાષા બનાવ છે . અને રાણા પ બની
મુ. પછી રજા બંધુ વિગેર નગરમાં આવ્યા અને
બધુ લાઈ પર કરી ચણાનું વર તથા નમાની
વરનુ મારી લીધી. પછી ઘર જેવું રડે છે. કમાડ
ઘિાડ્યાં. પછી જે, હવટે તેથી ફળને દાવો પણ જોયા.
તે અંદરથી મઘમઘાયમાન થની સુગધીવાળે પડ્યું છે. અને
વંચવા માંડે છે, તેમાં લખ્યું હતું કે, જે સુગપી ચને
છે, અથવા તે જે નાન કર, લગાવે, અથવા શણગાર
પછી ઠંડુ પા પીએ, ને મારી શખ્યામાં યુએ, તે વિમાનવ
જવ. અથવા ગંધર્વ (દેવગાથન)ને સાંભળ, અથવા બીજા
ઈદ (ઇચ્છિત ) વિષયને મેળવે, અને જેમ સાધુઓ (સમા-
ધિમાં) રહે, તેમ તે પણ આનંદ લે. અને જે બરાબર ન
બ, તે ખ્યી જાય. આ બધું ને ઉત્કંઠિન બની, તે
જવા માટે સુગંધી સુંઘીને ખુબ ગાયન વિગેરે સાભળી તથા
બીજા વિષય વિગેરેના આનંદ લઈ. મરત્વ પામે. તેથી
અવિનાથી સુબંધુ સમાધિમાં બેઠે, પણુ ખરી રીતે સાધુ માફક
સમાધિમાં બે નદો. તેજ પ્રમાણે વિષય લેવપી
ધુ માધુપણાના વે પર કિયામાં રહે, પશુ અંતર
શ્રદ્ધા વિના સાધુ ન કહેવાય. તેથી ત્યાગી પણ નહીં

·[ ૩૦ ] કારણકે સાધુના કહેવાતા ગુવાળો તે નથી. હવે સાધુ કોને કહો તે કહે છે. जेयकते पिये भोए, लद्धे वि पिट्टि कुन्चइ साहीणे च यई भोए सेहु चाइत्ति पुच्चइ ॥३॥ ચ શબ્દને અર્થ અવધારણ માટે છે. તેથી એમ અર્થ લે કે, જે કંત (મહર) ભેગોને ત્યાગે, પણ તે ભેગે પ્રિય પણ લેવા જોઈએ, કારણ કે કોઈ નિમિત્તને લઈને સંત (મહ૨) ભોગ પણ અપ્રિય હેય. જેમકે કહ્યું છે કે- चउहि ठाणेहिं संत, गुणे नासेा तं जहा रोसेणं पडि निवेसेणं, अयण्णु याए मिच्छतामि निवेसेणं ચાર સ્થાનમાં (ઠેકાણે) સ્વાદિષ્ટ ભેગને પણ આનંદ ન આવે. પ્રતિનિવેશ (શત્રુના ઘરમા) તથા અમૃતરૂ૫ (ગુણ ભૂલીને અપમાન કરી આપે) મિપ્યાત્વને અભિનિવેશથી અથવા દોધીને ગુરૂ ઉપદેશ આપે, તે ન રૂચે અથવા મિબા- ત્યથી હઠી હોય તે આચાર્યનું હિતકર વચન પણ ન રૂચ, તેથી સૂત્રકારે કાતની સાથે પ્રિય વિશેષણ મુક્યું. એટલે કાન- પ્રિય એવા ભાગ (વિ) પુયોગે પ્રાપ્ત થયા છતાં તેની તરફ પીઠ કરે. અર્થાત તેને છ ર તે સમયે પિત બંધના બધાયેલ ન હોય. તેમ ોષિત (વિયેગી) ન હોય, પણ સ્વાધીન છે, પોતાના વશમાં છે. આ પ્રમાણે કાન્તપ્રિય વિદ્ય- માન પાને વાધીન હોય, તે ભેગોને ત્યાગે તેને સાધુ ·1 ૩૧ ] હે. વારે વારે ત્યાગ શબ્દ લેવાનું કારણ એ છે કે, તેથી ત્યાગ પરિણામની વૃદ્ધિ થાય, તથા ભોગી બીજી વખત લેવાનું કારણ સંપૂણ બૅગ સમજવા. અથવા ત્યજેલા ભેગ ફરી ઉપ- નત (કારણ) ન થાય તે બતાવવા માટે છે, તેથી એમ સમ- જવું કે, જેને આવી રીતે, ભેગેની પ્રાપ્તિ થાય,તાં ત્યાગે, તે નિરો સાધુ. ભરત ચક્રવર્તી વિગેરે સમાન જાણ. પ્ર– ભરત તથા જંબૂ વિગેરે છતા ભેગેને ત્યાગે, તેને સાધુ કહેવા. તે તમારા બોલવામાં આ દેવ લાગુ પડશે? કે જે અર્થ સારહીન (ભીખારી વિગેરેએ) દીક્ષા લીધી હોય અને ભાવથી અહિંસાદિ સાધુપણામાં પ્રયત્ન કરતો હોય, છતાં શું તે અપરિત્યાગી (અસાધુ ) કહેવા? આચાર્ય ઉત્તર–તે ભીખારીએ પ ત્રણ પ્રકારે રત્નકેટી છેડીને દીક્ષા લીધી છે તે આ છે. અગ્નિ, પાણી અને ત્રી, એ ત્રણ રત્ન લેકમાં સારભૂત છે. તે ત્યજેલ છે. તેનું દાંત આ પ્રમાણે છે. એક કઠીયારે શ્રી સુધર્માસ્વામી પાસેથી દીક્ષા લીધી. અને પછી તે ગોચરી ગયે, ત્યારે લેકે કહેવા લાવ્યા છે, આ રંક કઠિયારે દીક્ષા લીધી છે. તે બાળક બુદ્ધિથી આચાર્યને કહેવા લાગ્યું કે, મને અહિંથી બીજે લઈ જાઓ. અહિં લોકો જીવે, તમારાથી સહન થતું નથી. નિયમ પ્રમાણે અભયકુમાર દવા આવતાં, આચાર્યે કહ્યું કે, અમે વિહાર કરીશું. અભયકુમારે કહ્યું કે, મહારાજ કેમ આ ક્ષેત્ર માસ કલ્પને ચે.ગ્ય નથી? કે માસ પુરે થયા વિના અકા વિહાર

·No text on this page.

·[ ૩૫ ]
કહ્યો. ત્યારે પુરૂવનું મન બરાબર સ્થીર થયું. તેમ સ્ત્રીએ ખરું
સ્વરૂપ પણ કહ્યું. તેથી તે સાધુ આચાર્ય પાસે ફરીથી જઈને
સ્થિર થયે. તેવી રીતે બીજા સાધુએ પણ તેવે વખતે આત્માને
સ્થિર રાખ. સ્વાર્થ ૪u
એ પ્રમાણે અંદરને મન મારવાની વિધિ કહ્યો. પણ તે
બાદ્યવિધિ કર્યા વિના મેહ ત્યાગ શક્ય નથી, માટે તેનું
વિધાન બતાવે છે.
मायावयाहि चय मोगमलं, कामेकमाहीकमियं सु दुवं
हिंदाहि दोस विणएलरागं, एवं मुहीहोहिसिसंपराए ||५||
સંયમ ઘરમાંથી મન ન નીકળે, માટે ગુરૂ કહે છે. તે
શિષ્ય ! તું આ તાપના કર, એક વાતથી તેની જાતના બીજા
પણ લેવાય, તે પ્રમાણે લેતાં કહેવાય છે કે, બાઘ તપ અgશણ,
ઉદરી વિગેરે કર, અને પૂર્વના પદ વડે, તથા શરીરથી
ઉત્પન્ન થતા દોષ દૂર કરવા કહ્યું છે. વળી સુકુમારપવું ત્યજ,
એ વચન વડે, તથા સ્ત્રી પુરુષ બન્ને વડ, થના દોષનો પરિહાર
કર્યો.
કાર કે સૂકુમારતાથી પોતાને કામ ઈચ્છા થાય છે. અને
તેનું સુંદર રૂપ દેખીને સ્ત્રીએ પ્રાર્થના કરે છે. એ પ્રમાણે
ઉપરના બે ઉપાય વડે પૂર્વે કહેલા કામ ( દુર ઈચ્છા)ને દૂર
કર. કારકે તેને, ઉલ્લંઘવાથી ઉલ્લંઘવા જેટલું દુ:ખ પશે.
કારણ કે કામનું દુ:ખ સાથે જોડાણ છે. (ખુશદ નિશ્ચય માટે
છે.) હવે અંતર કામ ઉલ્લંઘવાની વિધિ કરે છે. સમ્યક જ્ઞાનના
બલવડે પરિણામે કડવાં દુઃખ દેગવવાં પશે. તે વિચાર

·No text on this page.

·અગધન બળી મરે પર ન પીએ. આનું ઉદાહરણ આજ મત્રના પહેલા અધ્યયન પા. છે. આના ઉપસંહાર આ પ્રમાણે ભાવે, કે ત્યારે તિચિ સાપ જેવા પ પિરાના મુળના અભિમાનથી જીવિત ત્યાગ કરે. ૫ વમેલા ઝેરને પાછું પતા નથી, તે હું જીન વચનને જાણનારે વિષમ વિપાકના દારૂ પીને જનારો કેવી રીતે ભેગની વાંછા કરું ? છે. સૂત્રાર્થ આ બાબતમાં બીજું ઉદાહરણ કહે છે. ત્યારે અરિષ્ટનેમિ પ્રભુએ દિક્ષા લીધી, ત્યારે રામની ઉપર તેમના મોટા ભાઈ હમીએ પરણવાની મરજી જાવી. પણ રાજમતિએનેમીનાથની દિક્ષા લીધા પછી વૈરાગ્યદા- ધારી હતી. તેથી તે કરીને એક વખત મધ ઘી સાથે પયી ) પીધી. રહેમી આવ્યું, ત્યારે રાજીમતીએ મિળનું ચણે ફરી વમન કર્યું. પતી પેયા પાછી નીકળી તે સમયે આવેલા રહનેમને બતાવી કહ્યું, કે આ. પી. તે કહ્યું, તારું વમન કરેલું કેવી રીતે પીવાય? તેથી રમીને રાઇમતીએ કહ્યું, કે તમારા ભાઈએ ત્યજેલી મને તું કેમ ચાલે છે? ઉપર કહેલ વિષય સંબધીજ સૂત્ર કહે છે. धीरत्ते जसो कामी, जोतं जीविय कारणा चंतं इच्छसि थाउं, सेयंते मरणं भवे ॥७॥ રાઇમતીએ કહ્યું કે તારા પુરૂષાર્થને ધિક્કાર હો! કે 1

·No text on this page.

·[ ૩૯ ] अहंच भोग रायस्स, तंचऽसि भंघग चरिहयो माइले गंधया होमो, मंजमं निहु योचर ॥८॥ जानकादिमि मावं, जाजा दिग्दनि नारीमो વાદ્રિ , દિ ણા ર ર / ૧ / नाम मो वयएं सोमा, संजपार मुमामियं अंकमेण जहा नागो, धम्मे संपडिवाइ भो ॥१०॥ एवं करंति संयुद्धा, पंडिमा पविय क्सया विपियट्टति भोगमु, जहासे पुरि मुत्तमो ॥११ ।। विरमि, सामनविय जयणं समत्तं ॥२॥ ૮ ગરાજા (ઉગ્રસેન)ની પુત્રી છું. તું અંધક વૃધિ (સમુદ્રવિજયને પુત્ર છે. આપણા બન્નેનું કુળ એ પ્રમાણે ઉત્તમ છે. તેથી આપણે બન્નેએ ગંધન કુળના સાપ જ્યાં ન થવું જોઈએ. (કારણ વમેલા છે તે પીએ તેમ આપણે સંયમ લઈ, સંસાર ત્યાગી પાછા સંસાર ભગવીએ, તે તેવું નીચ કૃત્ય કરવાથી કુળને કલંક લાગે) કહ્યું છે, કે “ગંધન કુના સાપ જેવા આપ ન થવું, માટે સુખથી સંયમમાં ચર એટલે સર્વ દુઃખ નિવારનાર કિયા કલાપને ચિત્ત સ્થિર કરીને કર. સ્ત્રાર્થ ૮ છે જે તું કઈ જગેએ કુભાવ કરીશ, તે દરેક સ્ત્રીમાં તારું મન બગડ, તા વાયુથો પ્રેસવે દીક્ષા મૂળવાળે હડ નામની

·No text on this page.

·I { } વાસણ તાં હઠીને શાહીવાળી હથેળી કરી, તેને પીડમાં મારી પાસ અંગુલી પાડી, પાછલે બારણેથી કાઢી મુ. પેલા યુવકને બધે હેવાલ કહ્યો છે, તે તો તારું નામ સાંભળવા પણ માગતી નથી, પણ ચતુર યુવક સમજી ગયે. અંધારી પાંચમે પાછલે આર સૂચવ્યા પ્રમાણે ગયે. અને બને છુ અગ્રોક્તન (ધર પછવાડેના વાડામાં મળ્યા, સુતાં, એડીશત્રે સસરે પેશાબ કરવા ઉઠો અને બન્નેને બરાબર જોયાં. તેણે જાણ્યું કે આ પુરૂષ મારો દીકરો નથી. કોઈ પણ દુરાચારી છે! તેથી સસરાએ તે પુત્રવધુનું ઝાંઝર કાઢી લીધું. બુ ખસી ગયા પછી સ્ત્રીએ જાગી જાણી લીધું. તેણે યુવકને કહ્યું શીધ્ર નાશી જા, આપ- દાના વખતમાં સહાય કરજે, પછી સ્ત્રી પતિ પાસે ગઈ અને પતિને જગાડી બોલી, હમણાં ગરમી છે, માટે ચાલો આપણે પછવાડે એક વનમાં જઈએ. બન્ને જણ ત્યાં જઈ સુતાં. થોડીવાર સુઈ સ્ત્રી જાગીને પતિને ઉઠાડી બેઠ્ઠી, આ શું તમારા કુળને ચે છે, કે અસરો મારા પગનું ઝાંઝર કાઢીને ગયે. પતિએ કહ્યું હમણા સુઈ, સવારમાં પાછું મળશે. સવારમાં બુટા છોકરાને શીખામણ આપી કે મેં તારી સ્ત્રી સાથે અન્ય પુરૂષ જે છે. પતિએ રાતની વાત કહી પણ સસરાએ ન માન, બોલી કે મારા આત્માનું કલંક દૂર કરીશ. બધાએ કબુલ કર્યું. પછી સ્ત્રીએ સ્નાન કરી, ગૃહ દેવતાની પૂજા કરી, થક્ષના મંદિરમાં જવા નીકળી, એ યક્ષમાં ચમત્કાર હતા કે, અપરાધી હય, પાપી હોય તે આ જાથ. ધમ ( નિવ) ત્યારે વ

·No text on this page.

·[ ૪૩ ]
લેક સવારે ઉઠયા પણ આસાન ઉઠ, રાજાને આ વાત ક્ષી
ત્યારે રાજાએ કહ્યું, સુવા, પછી જ્યારે મેડે ઉઠ, ત્યારે રા-
જાએ પૂછયું તેણે કહ્યું કે એક રાણી કઈ છે તે પાપ કરે છે તેથી
રાજાએ માટીને હાથી તૈયાર કરાવ્યું અને બધી રાઓને
કહ્યું એનું અર્ચન કરીને ઉછે, ત્યારે બધી રાત્રે ૯-
લશે, પણ એકે ન દઉં. તે બેલી દુકછું, ત્યારે રાજા
કમળ માર્યું, તેથી બેભાન થઈને પડી ગઈ, રાજાએ કહ્યું કે
આજ ગુન્હેગાર છે. રાજાએ મર્મ વચનથી કહ્યું કે, મન્મત્ત
હાથીની ગ્રાંકળના મારથી હણાતાં મૂન આવી અને કમળના
મારથી મૂર્છા પામે છે! પછી તેનું શરીર જોયું, પીઠ ઉપર
સાંકળનો ઘાલે, તેથી રાજાએ કોપાયમાન થઈ રાણ, હાથી,
મહાવત, એ ત્રણેને ડુંગર ઉપર ચડાવ્યાં અને મહાવતને કહ્યું
અહિંથી હાથીને પી દે. બન્ને બાજુએ ફંઢાહ (
રાખ્યા, હાથીએ એક પગ ઉંચા કર્યો, ત્યારે તેઓએ પ્રાર્થના
કરી કે આ બાપડ તિર્યંચ પશુ શું જાણે કે, આ બન્ને ગુને-
હગાર છે, ત્યારે હાથીએ બે પગ ઊંચા કર્યા. છેવટે ત્રણે પગ
આકાશમાં કરી, એક પગે ઉભે રહ્યો. તેથી તેઓએ આકંદ
કરી કહ્યું કે, આવા હાથી ને વિના ગુન્ડે શા માટે
મારે છે ? રાજાએ મહાવતને કહ્યું, તું હાથીને પાછા નીચે
તાર, તેણે કહ્યું, એમ બનેને અભયદાન આપો તો હતા
તેણે હા પાડી ત્યારે મહાવતે અંકુશ બતાવી હાથને નીર
હતા. આ તને પરમાર્થ એ છે કે તેથી ડમી કેક
આ તે ઉપર કહી ગયા છીએ કુલ ૧૦

·No text on this page.

·૪૭ ] नाम ठवणा दविए, सेचे काले पहाण पइमावे एए सि महंताणं, पडिवक्खे सुत्या हॉति ।। १७८ ॥ पद खाएण पग मायारस्सउ च उक निक्लेवो नाम उवया दविए मात्रायपोरे य चोदन्चे ॥ १७६ ।। नामय घावर वासण सिक्खावण मुकरणा विरोहीणि दव्याणि जाणि लोए दन्यायारं पियाणाहि ॥१८० ॥ કેઈનું મોટું નામ હોય, તે મહા નામ,(જેમકે મોટા બાઈ) તથા મોટાની સ્થાપના તે મહત સ્થાપના, દ્રવ્ય માન તે અચિન મહાત્કંધ, ક્ષેત્ર મહાન તે લેક અક આકાશ-કાળમડાન તે અતીત આદિ ભેદવાલો સંપૂર્ણ કાળ, તથા પ્રધાન મહાન ત્રણ પ્રકાર છે. તેનુચિત, ચિત્ત, અને મિશ્ર છે. તેમાં ચિત્ત પણ ત્રણ પ્રકાર છે. બે પગવાળાં, ચારપગવાળાં તથા પગ વિનાનાં, તેમાં બે પગવા નીકર પ્રધાન (મુખ્ય) છે. ચાપણામાં હાથી છેટ છે. અપદ (ડ) માં મુખ્ય સ્ત્ર છે.(તેનું ફળ થિી મોટું છે.) અતિમાં પ્રધાન વડથરત્ન છે. મિઠમાં તીર્થકર છે. કારણ કે તે વેસુ વિગેરેથી વિભૂષિત . પ્રધાન એટલે તેમાં તેનું મહત(મોટાપણું) છે. પ્રતીય મહતું એટલે એકનો અપેક્ષાએ બી, જેમ કામ કરતું (ત્રિાવ) થયું છે. બીજા કોઈ મોટું છે. તે પ્રમાણે બધે સમજવું. ભાવ મનું ત્રણ પ્રકારનું છે. પ્રધાનપદી, કાથો, જાથી. પ્રધાનથી અધિક મુખ્ય છે. તેજ સુદિ તુ હોવી

·No text on this page.

·[૪૯ ] કને નિક્ષેપ કર્યું, હવે આપણી પ્રકૃત એજના આગળ કરીને આચારને નિલેપ કહે છે. પૂર્વે જે નિક્ષેપ મુલકના કહ્યા, તેમાં ફકત પ્રતી જે કુલક છે, તેને અહી અધિકાર છે. કારણકે જે મેટ ઝાચારકથા જે ધર્મ, અર્થ, કામ, અધ્યયન નામનું છે તેની અપેક્ષાએ આ શુદ્ધિક (નાની) છે. આચારનો નિક્ષેપ ચાર પ્રકારે છે, તે આ છે. નામ, સ્થાપના, દ્રવ્ય, ભાવ, આ ચાર . નામ, સ્થાપના, સુગમ છે. નામન, ધાવન, વાસન, શિક્ષાપન, સુકરણ અવિરોધી દ્રવ્ય જે લોકમાં છે, તેને દ્રવ્યાચાર જણ. એને ભાવાર્થ આ છે. આચરવું તે આચાર, દ્રવ્યને આચાર તે દ્રવ્યાચાર છે. દ્રવ્યનું તે તે પ્રકારે જે આચરવું (પરિણમવું ) તે, નામ- નનો અવનતિ કરવું (નમાવવું છે, તે આચારવાળું અના- ચારવાળું બે ભેટે છે. તેનું પરિણામ અયુક્ત આવે, અથવા તે યુક્ત આવે, જેમકે તિશિની વેલ આચારવાળી છે. એરડ વિર નાગારવાળું છે. કારયુકે તિનિશને જેમ વાળે તેમ વળી શકે છે. પણ એ વિશે વળી શકતાં નથી. આ પ્રમાણે બધે ભાવના કરવી. પણ વિશેષમાં ઉદાહરણે બતાવશે. ધાવનમાં હરિદ્રા રક્ત વસ્ત્ર આચારવાનું છે, એટલે હળ- દરથી રંગેલું હોય તે સુખથી ધોવાય છે. પણ કૃમિરંગવાળું અનાચાર છે. તેનું કારણ એ છે કે તે રંગમાં રેવું કપડું પિતાં ન દેવાય, પડ્યું તેની રાખ કરીએ તે પણું તેના રંગ ન

·No text on this page.

·[ પ ] દર્શન આચાર, જ્ઞાન આચાર, ચરિત્રાચાર, તપઆચાર, અને વિચાર છે પંચ પ્રકારનો ભાવાચાર છે, તેમના દર્શન (દ્વારપ) તે સમ્યકદર્શન છે, પ ચકુદર્શન વિગેરે ન લેવું. તેશપથમિકનું આચરણ તે દર્શનાચાર છે. એ પ્રમાણે બીજ આગામાં પણ જવું. ભાવાર્થ ગાથાથી કહે છે. આ ભાવા- ચાર પાંચ પ્રકારને જવા. ગાથાને અારાર્થ કહ્યો. હવ ભાવાર્થ બનાવે છે. ઉદ્દેશ પ્રમાણે નિર્દેશ બતાવવા પ્રથમ દર્શનાચાર કહે છે. તે આડ પ્રકારનો છે. નિઃશંકિત, એટલે શંકા વગરનું પ્રભુનું વચન માને, શંકા બે પ્રકારની છે દેશ કે તે દવા સમાન છે, ઇન એક ભવ્ય, બીને અભવ્ય કેમ દાય? આવી શંકા કરે તે દેશ શંકા છે. અને પ્રાકૃતમ. સૂ ચલા હોવાથી આ બધું બનાવટીજ છે પપિને વિચાર નહીં, ભવે (પદાર્થો ) હતુથી શ્રાવે છે, અને અંતરી અગ્રાહ્ય છે તેમ. હેતુવાદ્ય તે જીવ અસ્તિત્વ વિર છે અને અગ્રાહ્ય લાવ વિગેરે છે. કારણ કે અમારા જેવા ઈન્દ્રિવજ્ઞાનીઓને તે હેતુનું ઘટ જ્ઞા- નનું ચિપલું ન થઈ શકે, અને પ્રાકૃતમાં રચવાનું કાર પશુ બાલાદિ સાધારના માટે છે. કહ્યું છે કે – चालत्री मूटमूर्खाणां, नृणां चारित्र कोनिणाम् અનુપદાર્થ તત્વ , સિદ્વાંતઃ પ્રાતઃ કૃતઃ | ૧ બાલ, સી, મૃઢ, મૂર્ખ એવા પણુ માણસે જે ચાર-

·No text on this page.

·નિ કે, તે નિધિ , અને આ જ નિ:શ•
હન, દન નિવિધિ જમા , પ્રકામ ન
તે મા બીજમ ! મો નહિ તે ન
જ જિમ જ એક બન ૯૮ બાળક જ
વિદારક છે, તે જાનુ. જા નિજમા હે તા-
મન મલિન ની નિદ્રા હિના ખા સ બ પ હજુ
ખાવ . મા બાપ દીકરીનું છે (૪) ૮ :
૮. પાનપાન તપ વિધ, અથવા ધમકાર ખાન
પને ૧૮ - અને સાઇન રૂપ gિછે ચલાયમાન ન
અહી વિકાનું ઉદાહરણ છે. સુવા નામની .
વિદા હતી જમા કરી હતી જે અબડ
નામને ઉડી જ ના હતા. બા ને રિયર
કવાના નિ ર મ તેને કહ્યું, સુરસાને પૂછશે
કે પાન કા થાય છે કે? અબ? વિ. .
પુવતી સા , કે જેને માર પ્રભુ રવાં ધર્મલાભ ક.
વડાવે છે તેથી અંબર પરી માટે તેની પાસે જઈને ભોજન
મન ન આપ્યું. ત્યારે તે બહુરૂપ બનાવ્યા. તે પણ
ન માગું, ન તમ મુદ , ન થઈ. તેમ દરેક કુતીયની
ઢિી મૂઢ ન થવું (આ સંબંધી લા ચરિત્ર જેવું,
અંબં? બુદ્ધિથી બાવાના વંશમા જન માગ્યું, પણ
લકાએ શુદ્ધિથી ન આપ્યું તે પ્રમાણ વધે દિશા
મકાદવ વિવું અને શ્રદ્ધાનું સાક્ષાત્ રૂપ બનાવ્યું પણ દર્શન
- -

·No text on this page.

·---
܃ ܃ ;:ܐ ܂ܐ܂ܕܝܪ ܇ ܀
܂
، ، ، ، ; .&) ): | ܢ ܐܙܨ؛؛ ܨܲܪ ܬܲܢܝ ܀ :::-fc
ܬܪܐ, ,,' ! -:::: : ."ܨܨܥ
ܬܪܬ :4 .ܝܚ ܝ….… ܝܛ :: ..ܥܺܝܪ ܐ.. ܐܼ ܇܆܆܆܆ ܂ ܝ؛ ܫܲܪܵܟ
igsܝܟ ܨܞ., ܬ ;: .1 ܕi
..
fi ii .ܝܳܐ، ܪ ;}.ܟܚܪ ;.، ܪ :܂ܝܙ
iigܐܪܬ ܐ. .܀܀ ܐܝܳܢܬ݁ܪ̈ܐܬ ]::: .:riܢܢܪ | ܨܕ}*
f Mtܝܥ ;»: .34;::: ;:1
£
I.-
!
:
qviri
-
ki
:
-i
:
]
;
gg-:* : ܟ.ܢ!;
it ܢܨܨܐܨܨܝ ! '::: :& !4-
4
:
4
g-* :!
ܫ

·[ ૫૬ પ્રવચનની પ્રભાવના સ્વ, તથા પર, ને ઉપકાર કરનારી છે અને તેનાથી તીર્થકર નામ કર્મ બાંધે છે. હવે ભેદ વડે પ્રવચનના પ્રભાવકેનું સ્વરૂપ કહે છે. अइसेस, इष्टिया यरिय, वाइ घम्म कही समग नेमिवी पिज्जाराया गण संमया य तित्थं पमारिति ॥ १३ ॥ અતિશવાળા અવધિજ્ઞાનથી યુક્ત, અને જાતિ ને આમ એપથી વિગેરે તેનાથી યુક્ત, અતિવાળા પ્રવન (સાધુ) અથવા આચાર્ય વાદીપર્મ કથા કહેનારા સં નેમિક એ જાણીતા છે. વિદ્યા સિદ્ધ તે આર્ય ખપૂટ મા સિદ્ધ મત્રવાળા તથા રાજગણ ( રાજાઓને સમડ) થી સંમત (માન પામેલા ) અથવા રાજા અથવા સંમત (મંત્રી) અને ગણ મન તે મહત્તકિ તથા ચ નથી (ાન શ્રાદ્ધક વિગેરે છે, આ જે સડાધક હોય તે સ્વયં પ્રકાશ હાય, અને ઉત્તમ સહાયતા હોય તે લોકોને વધારે પર્મદા થાય (મધ્યકત્વના ૬૭ બેલની સજઝાયમા આઠ પ્રભાવનું જરૂ૫ ૮૪.ત સાથે બતાવ્યું છે, તે ) નાચાર કા. હવે જ્ઞાનાચારનું સ્વરૂપ કહે છે, फाल विणए यहमाणे, उहाणे तस्य मनिन्हरणे नण अन्य नामये, महरिहो माग मापारो ॥१८॥ બંબ પ્રવિટ વિગેરે જે સુ છે. તેને જે કાળ અના- ખે છે, તે જ સ્વાધ્યાય કર્યો. પ બને તે વખતે નહી, ·કાર કે તે તીર્થકરનું વચન છે. ખેતી વિગેરેમાં પળે વાવેલું વધારે ગુણકારી છે તે દેખીએ છીએ અને વિપપેય (ઉલટા) કાળમાં વાવતાં વિપરીપણું દેખાય છે. તેમ ભgવામાં સમ- જવું. અત્ર ઉદાડકg, એક સાધુ પ્રાદેશિક કાળ ( રાત્રિ) માં પહેલી પસી પૂરી થયા પછી કલિક શ્રત ગેખતે દેખીને સુગણિ દેવતાએ વિચાર્યું કે બીજી કોઈ મુદ્ર દેવી એને પર ન કરે. તેવી બુદ્ધિથી કુંડામાં છાશ લઈને તેની આગ ળથી વારંવાર સાથે આવે છે અને સાધુને ભતાં ભણતા તે દેવી હતી કે છાશ લેવી છે કે–આથી તેને વિથતું જોઈ પવાર રાહુ જે તે બોલ્યો કે હું અજ્ઞાની શ્રી ! શું આ છાશ વેચવાને વખત છે કે જે વખત તે જે તે દેવીએ કહ્યું ત્યારે શું આ કલિક યુત જવાનો સમય છે કે? તેથી સાધુએ જાણ્યું કે આ કેઈ સામાન્ય સ્ત્રી નથી, પ દેવી વિશેષ છે. તેથી ઉપગ દીધા, મધ્ય રાત્રી જે તેથી પિતાની ભૂલ બદલ મિ દુકૃત લીધું. દેવીએ કહ્યું ફરીથી એવું ન કર કારણકે ઈસુ દેવતા દુઃખ દેશે માટે કાળમાં ભણવું, પણ અકાલમાં ન જવું. તથા શ્રુત બતાં ભણનારે ગુરૂને વિનય કરે. અત્યુત્થાન તથા પગધેવા વિગેરે-અવિનયથી ગ્રહણક- રિવું (પ્રાય:) માં થાય છે. અહીં ઉદાહરણ છેદિકનું છે. રાએ રાજાને કહ્યું કે, મારે માટે એક થંભવાળો મહેલ બનાવ વિગેરે આ દાંત પહેલા અધ્યયનમાં પા. છે, ત્યાંથી જેવું. તેથી વિનય કરીને જવું, પશુ અવિનયથી ન

·No text on this page.

·[ ૧૮ ]
ત્યારે શિવે બ્રાહ્મણને ખાત્રી કરી આપી. આ લેકિક દાંતથી
એમ કહ્યું કે, ભણનારે વિનય બહુમાન બજે કરવાં. તથા કુત
ગ્રહણ કરવા માટે દુધાન કરવા ઉપધાન એટલે તપ તે જે
અધ્યયનમાં જે આ ગાઢ આદિ વેગ હશg કહ્યું છે તે તે
કર કારણ કે તે ૧૫ પૂર્વક શ્રુત ગ્રહણ કરવાથી જ સફલ
થાય છે.
અહં તે સંબંધી એક ઉદાહર-એક આચાર્ય છે. તે
વાચનામાં થાકી જવાથી સ્વાધ્યાયના વખતમાં અાવ્યાવિક
બેલના લાગ્યા. જ્ઞાનનું અંતરાય કમ બાધીને કોલ કરીને
દેવા થયા. પછી આયુયે ચવીને રબારના કુલમાં અવતર્યા.
લેશને લગે છે. એક વખતે તેને એક પુત્રી થઈ, તે ઘણી
રૂપવાન છે. તે બાપ દીકરી ને ગાયે ચાલવા માટે પાના
ગામ જ છે. તેને તાપ બંધ ગાડની આગળ પિતાનું
ડું કરી ચાલતા હતા, તે સમયે દીકરી ગાડી ધરા ઉપર
બેઠી હતીયુકેએ વિચાર્યું કે હું ગાડું સાથે રાખી
કન્યાને જોઈ, તેથી ઉન્મ વડા ચકા. અને વિષમ
રસ્તામાં આવતાં ચાલતાં ગાડાં પટીને લગ્યાં. તેથી કે તેનું
નામ અશકટા રાખ્યું. અને ત્રાપનું નામ અશફટ કિતા રાખ્યું.
તથી ગાડાવાળાને આ લોકની મૂઢ દશા દેખીને ઘેરાવ્ય
આવ્યું. તેથી કન્યા એક એક વરને આપીને દિક્ષા લીધી.
અને ઉત્તરાધ્યયનું ત્રીજું અધ્યયન જે ચતુરંગી નામનું છે, તે
ભ. અને ચોથું અધ્યયન કતાં કાનાવરણીય કર્મન
--

·No text on this page.

·૧ કપ નું નામ નદીનાં કાન નામ , ત
હર શારા કાન ને મન નિશી પાકનેરિ
કિની ન થાય દ. નવા ય જન (ડાકો
તબા ના બગાઢ બાવા. તે નાના નાન
- થાય માટે બજા, વિરાન , ઇ ન કરે. જેના
આપ-પ્રમ, . “પ કંપન ' ન જવું જ
કઈ વાળા શબ્દ “ger rig 4, 0
આ પ્રમછે “ એવા જ પશુ-
નિ' એ આશા મૂવમ પર છે તેના અર્ધ નગર
ના જ ના જ મૃત' આ કામ
કડવા હોય ચરિન જેવા (g, ના, ના,
નં : મૃત્ર વૃા થા દ ત્ર -
અર્થ બન્નેને ઃિ ધા નવ પછી મર્દન કર (બ) જેમ
ધર્મ , ૩, ૪ ના વર્જન જન વિક છે. અને
તેના દવ આ છે જ કેદ થવાથી અર્થભેદ થ વ અહં.
દ થવાથી દિયોદ કાવ્ય અને દિયાદ પડવા ના
અભાવમાં ન થાય અને એક ન થાય ના ધિતી દીક્ષા
વ્ય થાય. એક વખત કો લખ્યું કે, કુમારને બજાવી
(અધીયામ)
પર કંઈપનાખ) વી કુમારને
ભણાવવાને બદલે અધ કરવા લેખ મૂકો. આ સબંધ
અપ્રજન વિધિ નથી, તથા અનુદાર કહે છે, માટે

·No text on this page.

·ત્યાં બેસન કરજે, પિકાએ ખુશ કર્યો. તેણે હા પાડી,
બધાને એક પુત્રે દાવ્યા. એથે આવીને જગ્યા અને કે
રૂપિયાને દિવસ ખર્ચ થશે. ત્રીજે દિવસે મંત્રીપુત્રને ક" કે
આજે તમારે વારે છે. બધાને જન આપવું. પેલાએ હા
કરતે કરશાલા (ન્યાયમંદિર) માં ગયે, ત્યાં ન્યાયાધીશે
બે કોને એક પુત્ર માટે ટટે હ. તેને બે દિવસ સુધી
નિકાહ કર્યો હતો. તેથી તે ત્રીજે દીવ મંત્રીપુત્ર આબે,
ત્યાં જોયું તે એક પુરમુ, તેને બે પનીઓ હતી. એકને
પુત્ર હતેબીજી અપુત્રા હતી પણ બીજએ સ્નેહથી તેને
એ કહે કે તે ખરી ને પણ ભૂદી છે તે, બંને
બેવતી કે આ અમારા પુત્ર છે. ન્યાય થઈ શકે નડેન,
થો સમય જે મંત્રી પુત્રે કહ્યું. હું ન્યાય આપું છું, સાંભ.
ધનના બે ભાગ કરી તથા પુત્રના બે ટુકડા કરી અને વહેંચી
આપે તે ખરી માતા બોલી કે મારે દ્રવ્યનું કામ નથી, તેમ
પુત્ર પણ તેને આપે, તેથી હું તેને જીવને પણ જોઈશ ત્રીજીએ
મન ધારણ કર્યું. તેની ખરી માતાની પરીક્ષા થતાં પુત્ર તેને
રાખે. તેથી ખરી માતાએ પ્રસન્ન થઈ તેને એક હજાર
ઉપગ આપે. (લેટ આપી ) ચાહૈ દીસે રાજપુત્રને ક.
આજે તમારા વારે છે, તમારે અધિક પુરવડે એગ વહુન
કરવું. પેલાએ હા પાડી, તેથી રાજપુત્ર તેમની પાસેથી નીકળી
હવાનમાં ગયે, તે રાજા અપુત્ર મર્યો, તેયાર કર્યો કે, તે
જેને પસંદ કરે તેને તેના ઉપર બેસાડી લાવે, તે ઘોડે તથા

·No text on this page.

·તેની સાથે હઠ કરીને અટકાવું, તેથી રથી આંખ ચડાવી દો અને આવે શિયાળાઓ ભાગી ગયે તેને માટે આ છત છે. उनमं प्रणिपातेन शूरं भेदेन योजयेत् नीच मन्प प्रदानेन सदृशं च पराक्रमः ॥१॥ એ પ્રમાણે ઉત્તમ પુને નમસ્કારથી, શૂરને ભેદ પાવીને, નીચને ટા ભાગ આપીન, અને બરાબરબાને લીને કામ લેવું. स्वं वनो य वेसो, दवाबत्तं मिक्खियं च विपएसुं दिदं मुयमणु भूयंच, संथवा चव काम कहा ॥१२॥ રૂપ તે સુંદર આકાર કે વર્ણ હૈય તે, વયમાં જુવાની, વિ કવચ્છ વસ્ત્રો પહેરવાં. દાક્ષિણ્ય તે માવા, શિક્ષણ તે જુદા જુદા વિષયો શીખવવા અથવા કલા શીખવવી, દષ્ટાંત એટલે અદભુત દેખ્યું હોય, તેને આશ્રયી તથા સાંભળ્યું હોય, તથા અનુભવ્યું હોય તે, સંતવ એટલે પરીચય આ સંબંધી જે કથા કરાય તે કામ કથા. રૂપના સંબંધમાં વસુદેવવિગેરેના દાંત છે. યુવાનીમાં પ્રાયઃ બધાએ લાવયથી મને દુર હોય છે. કહ્યું છે કે– यौवन मुदन काले विदधाति विरुपकेपि लावण्यम् दर्शयति पाक समये निम्ब फल स्यापि माधुर्यम् ।।

·No text on this page.

·[ 1 ] કથા પરિચય, કારણ કે તે પ્રમાણે કામસૂત્રને પાઠ હેવાથી છે બીજા આચાર્ય આમ કહે છે. सइ दसणा उ पम्मं, पेम्माउ रई रई य विस्मो, विसंमायो पण थो, पंच विहं बड्डए पेम्मं ॥ २ ॥ દર્શન થયે તે પ્રેમ થાય, પ્રેમથી રતિ, રતિથી વિશંભ, વિશંભથી પ્રય, (સંબંધ) આ પાંચ પ્રકારે પ્રેમ વધે. (તેના સંબંધમાં લકિક કથા છે. એક સમયે વેદવ્યાસે સૂત્ર લખ્યું કે, જ્ઞાની પણ ભૂલે, આ તેમના મુખ્ય શિષ્ય(પુત્રને) વાંચતાં રૂડું ન લાગવાથી આગ્રહ કર્યો કે જ્ઞાન ભૂલે તેને બદલે અજ્ઞાની ભૂલે, એમ લખે. પણ વેદ વ્યાસે ન માન્યું. શિવે હઠ લેવા- થી ભવિષ્યનો વાયદો કર્યો, તે દિવસે ત્રીજા પહેરે વાસાદ વર. ઠરે વા વા. કેઈ સી ભજઈ ઠંડથી કંપતી શિષ્ય- થી ઘોડે દર ઝાડ નીચે ઉભેલી હતી. તેના ઉપર શિષ્યની દષ્ટિ ગઈ. તેથી પ્રેમ ઉપ. પાસે જઈ આગ્રહ કરી પોતાની ડે ઓટલા ઉપર બેસાડી. ઝાડની છાલનાં કપડાં પહેરવા આપ્યાં તે મg કંપતી તે અંદર તાપવા મેકલી. ત્યાં યજ્ઞ કુંડ આગળ સ્ત્રીને તાપતાં શાંતિ થઈ. શિષ્ય ત્યાં ગયે. રતિ થઈ, પછી તેને દિલાલે આપી ધીરે ધીરે પાસે જઈ તેના અંગે હાથ ફેરવતાં ગળે હાથ નાંખી ગાલ ઉપર માઠું લગાવવા જતાં સ્ત્રીને બદલે ગુરૂને દેખ્યા. ત્યારે શિવની આંખ ઉઘ4 ગઈ. કે આ તે મારી પરિક્ષા કરવા ગુરૂએ બધું કર્યું છે તે

·No text on this page.

·[ cક ! ર છે. એટલે gી કથા ઘણા પ્રકારની છે. તુ નો અર્થ “જ કથા પ્રજ્ઞાપકે કરી હોય તે પણ બીજાએ કરેલી તે નહી. અને મેહથી છોડાવી તત્વ તરફ જે કથા વડે ભવ્ય પ્રાણીઓ લેઈ જવાય તે આક્ષેપ કથા છે. હવે એના રસને કહે છે. विजा चरणं च नवो, पुरिसकारोयसमिइ गुत्तीयो उवहम्सइ खलु जहियं, कहाइ अक्खेवणीइरसो ॥१९॥ વિદ્યા એટલે જ્ઞાન તે અત્યંત અપકાર કરનાર અજ્ઞાન અંધકારને ભેદનારું છે. ચરણ તે તે ચારિત્ર એટલે સમગ્ર વિ- રતિ રૂપ છે. તપ તે અનશનાદિ બાર પ્રકારે છે પુરુષાકાર એટલે કર્મ શત્રુઓ પ્રત્યે પોતાના વીર્ય ઉત્કર્ષ (અર્થાત પરિસહ વિગેરેમાં સ્થિર રહેવું) તથા સમિતિ ગુપ્તિઓ પૂર્વે કહી ગયા તે છે. એ બધાં સંભળનારની અપેક્ષાએ તેની આગળ કહેવાં. એ પ્રમાણે જ્યાં કોઈ પણ સ્થળે આ ઉપદેશ આપી કથાને રસ એટલે સાર છે (જ્ઞાન ચારિત્ર તપ વિગેરેનું સ્વરૂપ બતાવી સંસારથી તને છોડાવ અને એવી રીતે સમજાવવું કે તે સાંભળનારને અસર થાય તેમ) unલ્પા આક્ષેપ કથા કહીને હવે વિપછી કથા કહે છે. कहिऊप स समयंतो कहइ परसमय महवि बचासा मिच्छा सम्मावाए एमव हवंति दोमया HI૬૨૬ जास समय यजाखलु होइ कहा लोग वेय मंजुत्ता पर समयाणं च कहा एमा वि वन्वं वणी नाम ॥१६७||

·No text on this page.

·[ ૮૩] આપણી કથાથી સમજાવેલા ને જેન તથા જનેતર (ત્રીજા) મતનું તત્વજ્ઞાન મજાવતાં હીરા અને કાચના ટુ- કડાની પરીક્ષા થતાં જૈન ધર્મના ગુણે અને બીજાના દે સમ- જીને પોતે જૈનધર્મ કરે છે, તેથી સમ્યત્વને લાભ થાય છે, અને મિથ્યાત્વમોહનીય ક્ષય ઉપશમને ઉપાય હોવાથી શુભ ભાવની પ્રાપ્તિ થાય છે, પણ વિક્ષેપણ કથામાં સમ્યક્ત્વની ભજના છે એટલે થાય કે ન પણ થાય. વિક્ષેપનો એ સ્વભાવ છે અથવા જેનતના તથા પરમતના દોને, સાંભળ્યા વિના દતર મિથ્યાત્વ હોય તે વખતે સમ્યકત્વન થાય અને મનમાં એમ ચિતવે કે આ નિંદા કરનારા છે એમ અભિનિવેશ કરે, માટે આક્ષેપ કથા પ્રથમ કરવી. આ ધર્મ કથા સમાપ્ત ઈ- धम्मो थत्यो कामो, उवह स्सइ जत्य मुत्त कन्येमुं लोग वैए समयेसा, उकहा मीसियाणाम || २०६॥ इत्यि कहा भन कहा, राव कहा चोर जणक्य कहाय नड नह जल्ल मुहिय, कहाउ एसा मरे विकहा ॥२०७॥ ધર્મ પ્રવૃત્તિરૂપકૃત્ય કરવાં–અર્થતે વિદ્યાકલાવિગેરે શી- ખવ–કામતે સંસાર સંબધી વછાઓ વિગેરે સુત્ર તથા કાવ્ય- માં જે કહેવાય છે તે મિશ્રકથા લવી તે કયાં કહેવાય છે, તે કહે છે કે લેકે તે રામાયણ વિગેરે માં, તથા વેદે એટલે યજ્ઞ કિયા વિગેરેમાં, સમયે તે જેન ત્રિદ્વાંતમાં તરંગવતીના ચરિ.

·No text on this page.

·[ ૮૫ ]
બ્રમણ કપ (દાણા ભરડનારા) જેવો નહી, તે પોતે અજ્ઞાન
દેવાથી સમજે નહી (તે સમજાવે કયાંથી?) અકથા હવે પછી
તેનું સ્વરૂપ કહેવાશે તેવી તથા કી ગયા તેવા
સ્વરૂપવાળી
જ વિક્યા થાય છે તે સાંભળનારની અપેક્ષાએ એટલે પુરૂષ
બદલાય તે કથા, અકથા થાય, અથવા વિકથા થાય છે. સાધુ
અસાધુ જે આશય તેના વિચિત્રપણાથી સમ્યક કૃતાદિ માફક
છે. બીજા આચાર્ય મૂળ કર્તાની અપેક્ષાએ એટલે વ્યાખ્યાન
કરનારને આથી અકળા વિકથા કહે છે, પબ આ કહેવું અતિ
શેભન (સારું દેખાતું) નથી.
Trg વ િમાતર પાઠને પ્રસંગ
આવે એટલે જે મૂળ પુરૂષને આશ્રયી લઈએ કથા કરનાર પ્રરૂ-
પક એ પ્રથમ એક વચન થાય, અને પ્રજ્ઞાપક પ્રરૂપકને એ
દ્વિતીયામાં આવેલ છે. હવે અકથાનું શું કહે છે. મિથ્યાત્વ
હનીય કર્મને વેદતે અજ્ઞાની જે કંઈ પણ કથાને કહે.
અહિં કથા કહેનારને અજ્ઞાની કહેવાનું કારણ તેને મિથ્યા દ્રષ્ટિ
પડું છે.
વાદિની શંકા-જો એવું હોય તે અજ્ઞાની શ્રદ લેવાની
જરૂર નથી. કારણ કે મિથ્યાત્વ વેદકને અજ્ઞાનીપણું ડાયલું
જ છે. ત્યાં મિથ્યાત્વ ત્યાં અજ્ઞાનીપણું આવ્યભિચાર છે.
આચાર્યના ઉત્તર-એ તમારા મનને અમલાવ
હેાય તે પણ સમ્યક્ દષ્ટિને મિથ્યાત્વના પ્રદેશને અનુભવ

11No text on this page.

·[ ૮૭ ] નિબંધન (કાર) કરે છે. પણ તેમાં ભજના ન જાણવી કે, હાભ થશે કે નહી ( લાભ થશેજ તથા તેજ કથા છે ) ૧ ગાથાર્થ ૨૧૦ || અહિં હવે વિકથા પણ બતાવે છે. जोसंजयो पमत्तो, राग दोस वसगयो परिकहेइ सउ विकदा पत्यणे, पएणत्ता धीर पुरिमेहिं ॥२.११॥ જે પ્રમાદી સાધુ પ્રમાદ એટલે કપાય વિગેરેને વશ થઈને મધ્યસ્થપવું છેને જે કંઈ કહ, તેને શાસ્ત્રમાં વિકથા ધીર પુએ કરી છે. તે પ્રમાણે પરિણામનું નિબંધન કર્તા શોતાને કરે છે. સાંભળનારના પરિણામ ભેદમાં તેના પ્રત્યે કથાથી ઉલટું કરે છે. તે વિકથા છે. એ પ્રમાણે સર્વત્ર ભાવના કરવી. I થાઉં ૨૧ હવે સાધુએ કેવી કથા ન કરવી તે કહે છે. सिंगार रमु नया, मोह कुपिय .. गा सहासिति जंमुण माणस्स कहं, समणेण ण सा कहेयच्या ॥२१२॥ શૃંગાર રસથી ભરેલી, જે સાંભળતાં પુરૂષને કામ વ્યાપે, તે કથા કઈ? તે કહે છે. મેહ તે ચારિત્ર મોહનીય કર્મના હૃદયથી ઉત્પન્ન થયેલ આત્માના પરિણામ રૂપકુપિત ફુકા. ઘટિત કુકલા હરહસિંતિ તે જવલ્યમાન થાય. આ ક્રિયાપદ ઉપરથી લેવું. અર્થાત્ સાધુએ આ કથા ન કહેવી કે, ધંગાર ·[ ૮૮] રસથી ભરપુર હોય, અને તે સાંભળતાં સાંભળનારને એકદમ જાજવાથમાનું કામ વ્યાપી રેમેરામે પ્રસરી તેને તે તરફ પાપ કરવા દેરવે. તેવી કથા કરવાથી તેના આત્મામાં દુષભાવ બંધાઈ જાય છે. ૫ ગાથા ૨૧૨ | ममणे ण कहेयन्या, व नियम कहा विराग संजुत्ता जंसोऊण मणुस्सो वचइ संवेग निव्येयं ॥ २१३ ।। હવે સાધુએ કેવી કથા કરવી તે કહે છે. તપ નિયમની કથા તે અનશન ઉપવાસ વિગેરે તપ, તથા પાંચ આશ્રવ પ્રાણા- નિપાત વિગેરેનું આશ્રવથી વિરમણ કરે છે તથા વેરાગ્ય ઉત્પન્ન કર. ૫ણ નિયાણું ન કરે, તેવી કથા કહેવી વળી જે સાંભળીને સાંભળનાર સવેગ નિવેદને પામે. આ ગાથાર્થ ૨૧૩ હવે કથા કહેવાની વિધિ કહે છે. यत्य महंदी विकहा, अपरि तलेस पहुला कहेयमा હરિ મા જાજર, ક્ષે જ હા હા રાષ્ટ્ર) भेत्तं काले पुरिसं, सामरथं पऽप्पणो रिपाणेता, 3 અથવા, વાજી હા વિજળ્યા૨ાશી तइयग्मयण निरगुती समचा ।। મકાન અથાિય, પણ સાભળનારને કલેશ એ થાય. કેવી રીતે કરવી તથા શામાટેતે કહે છે. મોટા પ્રપંચ કહેવાથી કાના ભાવાને મળનારા સમજી શકતા નથી, ·ને રાજા - જિનધિ છે. ? મને ન જ જો ( પંદન ને " કાન ન બને ? કેમ તે જે. પત મા. ૧૧ : ટન ! પાનીને જેને " મા પણ કે, "મ ,ન છે, જે એક જ મા-માનું ખુબ જરીના નિમણુક -- કે ખિીને થામ - નિને પાપને અનુપર હિન ધન ૬, ૫ એમપી ૨.૫ જ નથી ! ન કરી ને કાનું ૧૫ ક. છ માપ આમ પની ા છે તે તેના { નામ) પં નામ નિપા નિપા પા હવે જવા લાયક નિર્જન અવસર છે તેના ગગા ને ? ના વિરમ સહિત રાયુન જીવ દશાર, ન બત્ર મા છે मंगम मुहि अप्पाणं, विप्प मुपाग साइणं नेनिमय मगादा, निग्गधाग मंदमिगं ॥१॥ બઈ સંહિતાદિ દમ બતાવે છે, પણ તે સુગમ અને પ્રથમ બનાવી છે, માટે હવે ગાથાને ભાવાર્ધ કરે છે. પ્રમ દમ પુપિક અપયનમ, બનાવેલા સ્વરૂપવાળા બનાવેલી સારી રીતે જેમને I !

·No text on this page.

·(1 ૮ ને પુન ન જ રન બતાવે (૨) કીન-ખરીદ કહું છું કે મને કીન, ભવન ત કરે છે, ખાવા જે મળ્યું કે મનન મન મારા ખરવું ને (૩) નિવાર-આમ ; કરીન લઈ જા, તેનું આ વિક જ તેવું ને.નિયામાં આમંત્રણ વિના કંઈક દિવસ તે તે નિયોગ નથી. (૪) અધિક-એટલું પાનાના ગામથી સાપને સામુ દાવી આપ, મા બહુવચન એટલા માટે છે કે પિતાના મળી કે બીજના મથી, નિશીથ શ્વમાં બનાવેલા ઘઉં દેવા જવું તે મૂળમાં અભિનય શબ્દ છે. (૫) રાત્રિભોજનનેદિવસે લઈ રાત્રે ખાય, રાતે લઈ ખાય, નેધા આજ દિવસે લઈ વાસી રાખી બીજે દિવસે ખાય, તે બધા ભગા રાત્રી જનના છે. (૬) જ્ઞાન-તે દેશનાન, તથા સર્વ સ્નાન, બે ભેદ- વાળું છે. દેશનાન કાર્ડ પિશાબને જ શિવાય બીજી જાએ વુિં. જેમાં આંખ પાંપણ તે દેશનાન, અને સર્વ સ્નાન તે આખે શરીર નહાવું તે જાણી લેવું. (૭) ગંધમા વીજવું-આ ત્ર૭ થી ૯ સુધી છે. તેમાં ગાંધમાં કઠ પુટ વિગેરે સઘળી સુધી તેલની

·No text on this page.

·ને હા છે. તથા પંચન, તે નિહ ને નિમવા છે, “ કબુર કર્યા છે, " પ. ઇન્દ્રિયના નિત પંચ નિંદા છે. પીરો ને બુદ્ધિમાન છે. અયા રિપર છે. નિધિ તે સાધુ. અને અજુ નિ ને બને છે અને દેવ. તે સંયમ છે તે સંયમને માફ કરવા ગ્ય દેખે છે. જે રુદ્ધ દેશી. અથાન અતિ સંયમમાં બંધાયેલા ( રાત) છેગાથાય છે थापा यति गिम्दंग. हम मु अवाउटा વાજા બર્ન, તપ અષા | ૨૨ પૂર્વ કહેલા જુદર્જિન મુનિઓ કાલને આધથી આ પ્રમાણે યથાશક્તિ પરિષહ સાર છે. તે આતાપતિ. એટલે હસ્થાન વિગેરથી આનાપનાને ફરતુ જે શ્રીમતુ છે તેમાં લે છે. (તાપને સહે છે) તથા હેમંત (શીયાળા) ની રૂતુમાં અપાવના (કપટ રહિત) દંડ કહે છે. અને હનુમાં એકા- શ્રેય (એક થાને નિવાસ) કરનાર છે. તે સંયત (સાધુ) સુસમાહિત, તે જ્ઞાનાદિ પંચાચારમાં યત્ન કરનારા હોય છે. દક તુનું બહુવચન લેવાનું કારણ એ છે કે, તે સાધુઓ દર વર્ષે આ પ્રમાણે કરે છે. તે બતાવવા માટે છે. (ઉનાળામાં તાપ શિયાળામાં ઠંડ. અહ, તથા ચામાસામાં એક જગ્યાએ રહી, સાધુ પાંચ આચાર પાળવાને ઉદ્યમ કરે) ગાથાર્થ ૧૨ परीसह रिऊदंता, धूयमोहा निइंदिया मयदुक्ख पहीपट्टा, पक्षमति महसियो ।। १३ ॥ =

·No text on this page.

·[૧૧ ] ધર્મ વિમાનિક દેવામાં જાય છે, કેટલાક સાધુનો જ જય છે. કેવી ? આઠ ક રૂપી જ હિત થઈને કેટલાક લય છે (જાય છે ક્રિયાપદ ઉપરથી લીધું, વર્તમાનકાળ મૂકવાનું કાર સૂત્રનું ત્રિકાળ ગોચર છે. ) દ્વિમાં એન્દ્રિય પણ છે. તે દૂર કરવા આકર્મ રકત વિશેપ મુક્યું છે. | ગાથા ૧૪ . હવે ચિદમી ગાથામાં કહેલા સાધુઓ ધર્મ મારાથી દેવેલકમાં જાય છે. ને ત્યાંથી ચીને સુકુળ તથા આર્ય દેશમાં જન્મે છે અને ધર્મ ફરી પામીને મેશમાં જાય છે. તે ૧૫ ની ગાથામાં બનાવે છે. વધી રવીને મનુષ્ય લેકમાં આવી સંયમ તથા તપવટે આઠ ઉમે ખપાવીને એ પ્રવાહ વડે સમ્યક્ દર્શન વિગેરે સિદ્ધિ માને પામી સ્વપરના રક્ષક સર્વથા મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે. કેટલાક આચાર્યો પરિનિવૃનને બદલે પરિનિવુડ” માગધી શેલી ઇદ રચના પ્રમાણે લે છે. ને મેટા પાકજ છે. એમ ગો છે. પ બન્નેને અર્થ એજ છે. ભવસૂરિ કહે છે કે જિનેશ્વર કહેલા તત્વને હું કહું છું. સાથે ૧૫ સૂત્ર અનુગમ કહ્યા પછી નય કહેવા, તે પૂર્વમાફક સમજ્યા. આ કુવક (નાની) આચાર કથા ( સાધુના આચાર, અને અનાચારનું ટુંકાણમાં કથન) છે. છે ત્રીજી અધ્યયનની ટીકા સમાપ્ત થઈ છે —-

·No text on this page.

·[૧૦૩ ] जीवाहारो भएणइ याचारो तेगिमंतु पाया શીવણ જમાવે, સાદ દોતિ ારા જીવને આધાર તે આચાર કહેવાય છે, એટલે એમ સમજવું કે, પ્રથમ તેનું જ્ઞાન મેળવવું, પછી રણા કરવી. તે પ્રમાણે આ અવસરે આવેલું છે. શું? જીવનિકય અધ્યયન છે. હવે તે કહે છે કે, તે ઇ જીવ નિકાયના અધિકાર હવે કહેવાતા લક્ષgવાળા થાય છે, ગાથાર્થ ૨૫ તે કહે છે. जीवा जीपाहिगमो, परित्तधम्मो तहेर जपचाप उच एसो धम्मफलं, छजीपपिया प्रहिगारा ॥२१६|| ઇવ અને અછાનું કવરૂપ જેમાં સમજાય, તે જવા વાભિગમ. એટલે એમ સમજવું કે, પ્રથમ સ્વરૂપ બતાવે, ત્યારે જાણવું થાય છે, તે પ્રમાણે ચારિત્ર ધર્મ તે પ્રતિ પાવાદ (દહિંસા વિગેરે ) થી નિવૃત્ત થવારૂપ છે. વળી તેજ પ્રમાણે થતા, એટલે પૃથિવી વગેરેમાં આરંભ થાય તેને પરિહાર ( ત્યાગ) રૂપ યત્ન (પ્રવાસ) કરે તથા ઉપદેશ તે જેનાથી આમ ન બંધાય, વિષયને આપ વિચા- ને બોલવું) તથા ધર્મ ફતે અનુર (કેવળ જ્ઞાવિક લાભ થાય સામાન્ય રીતે દરણિકાના આ અધિકાર છે. તે કાર્ય ૧દ છે આ ઉપકમ થયે, હવે નિપ કહે છે. इसीरनिवाए लूट निरची होइ नामनिरनी કિર ૩, કર ર ક મ ૨૬૭

·No text on this page.

·[૧૫] છ પદની વ્યાખ્યા કરીને હવે જીવપદનું વર્ણન કરે છે. जीवस्स उ निक्लेवो, परूवणा लक्सणं च अस्थित्तं । श्रन्ना मुत्तचं निच, कारगो देह वावित्तं ॥२२० । गुणि उड्ढग इत्ते या, निम्मय साफलता य परिमाणे । जीवस्स तिविह काल म्मि, परिक्खा होइ कायव्वा ।।२२१॥ છેર સાહા આ બે ગાથાઓ દ્વારની છે. તેની વ્યાખ્યા કરે છે. (૧) જીવન નિક્ષેપ તે નામાદિ (ચાર પ્રકારની છે. (૨) પ્રરૂપણા બે પ્રકારની છે તે જીવ વિગેરે રૂપવાલી તથા તેના લક્ષણની પ્રરૂપઠા, તે આદાન (લેવુ) વિગેરે છે. (૩) અસ્તિત્વ, તે સત્વ શુદ્ધ પદ વાવ વિગેરે છે. (૪) અન્યત્વ, તે દેહથી જુદે છે. (૫) અમૂર્તત્વ, તે પિતાની મેળે જ છે. (૬) નિયત્વ, તે નિશ્ચ- યથી છવમાં સચેતનતામાં વિકાર નથી. (૭) રૂંવ તે વ્યવહારથી પોતાનાં કર્મનાં ફળ ભેગવે છે. (૮) દેહવ્યાપિક્વ, ત્યાં તેનું ચિન્હ જણાય છે. ગાથાર્થ ૨૨૦ (૯) ગુણિત્વ, તે ચિંગ વિગેરથી જણાય છે. (૧૦) ઉર્ધ્વ ગતિત્વ, તે અગુરૂ લઘુભાવ હોવાથી છે. (૧૧) નિર્માતા, તે વિકાર રહિતપણે છે. (૨) સફળતા, તે કર્મનું ફળ છે. (૧૩) પરિમાણ, તે કાકાશ માત્ર છે. વિગેરે(ત્રણ હજાર ટીકાનાક અહીં પૂરા થાય છે.) એ પ્રમાણે જીવની ત્રસૃાળ વિષયની પરીક્ષા થાય છે, તે કરવી. ધાર્થ ૨૧

·No text on this page.

·[ ૧૭ ] કહેલું બતાવેલ છે. માટે તેમાં પુનરૂક્તિને દેવ નથી. બીજી આચાર્ય કહે છે કે, “ભાવે હતિહા ભઓિ તપુર સંખેવ ઓ રે આ પાઠ પાઠાંતરમાં છે. એટલે ભાવજીવ, તે નિતિકારે આઘઇવ, વિગેરથી ત્રણ પ્રકારે કહ્યો છે. અને તે ભાવાર્થને આશ્રયી પધી કહીશ. ગાયા ભાષ્ય દિને અર્થ છે હવે ઘજીવ કહે છે. संत माउयकम्म, घई तस्संत्र जीबई उदए તસર નિઝર, મોતિ કિલો નામ 1 મા " ઇને ગાયુમેં સામાન્ય રૂપમાં સામાન્યપણે પર, એટલે જવ ઉદધીમાં રહે, આ અવસ્થાન રહેવા) માત્રથી તેનું ૪૧૦ ક્વી રીતે જાય, તેટલા માટે અન્વઈ જાને કહે છે. તે એઘ આયુષ કર્મનું હૃદય આવે ને જીવે છે. એટલે સંસારમ. ર સુધી પ્રાને ધારે છે આ જીવ થી જીવ છે. અને તે વાયુકર્મની (નિર્જલાવર) ને , કાર કે પછી શરીર અને અભાવ થયે, (નવું શરીર વેને ના) ૫૬ એસિડ ઇવજાય, પણ છ નથી. દિતિ (એક જવી બા ભવ) જ (કદીર હોય છે) પણ સૂક્ષ્મ શરીરમાં ઇદે છે. (પ રી- રડી બુટ ના) આ બધા () મીજા (એમ કણ) નાથા ભાષ્કડ ને કંઇ (દિપો એ છે કે આ જ છે. તેવી = ·[ ૧૧૦ ] સુમોના પણ તેજ ક્ષેત્ર છે. તે આ બે જાણવા, પર્યાપ્તા, અને અપર્યાપ્તા, ગાથાર્થ ૧૦ ભાગ્યનો અર્થ પ્રરૂપણ કહી, હવે લક્ષણ કહે છે. અને તેજ ભાગકાર કહે છે. लखग मिपाणि दारं चिंचं हेऊ अकारणं लिंग लक्राण मिइ जीवस्स उभायाणाई इमं तंच ।।१९।माप्यम् હવે લક્ષણ દ્વારને અવસર આવ્યો છે. આનું પ્રીતિપતિ વીકાર"ના અંગપણે પ્રધાન હેવાથી સામાન્ય રીતે હાલ તેમનું સ્વરૂપ કહે છે. ચિન્ડ, હેતુ, કારણ, લિંગ, લક્ષણ, એ પ્રમાણે છે તેમા ચિન્હ તે ઉપલક્ષા(ઓળખાણ) જેમકે દેવકુળ(દરાને ) ધજા તે ચિન્હ છે. હેતુ, તે નિમિત્ત લક્ષણ જેમકે કુ ભારની ચતુરાઈ તે ઘડાની સુંદરતા છે. કારણ તે ઉપાદાન લક્ષણ. જેમકે માટીનું કમળપણુ તે ઘડાનું વધારે બળવાન શું છે લિ ગ તે કાર્ય લક્ષ9, જેમ માટે અપ્રિનું કાર્ય છે અથવા એ બધા એક પર્યાયવાચી છે. (આ બધાને અર્થ એકજ છે.) લક્ષણ એટલે જેના વડે પરા વસ્તુ લયમ લેવાય, તે, અને જીવનું આદાન વિગેરે અનેક પ્રકારનું આ લક્ષ છે અને તે હવે કંવાશે ગાથાથ ૧u प्रायाणे परिभोगे जोगुर प्रोगे कमाय लेमाप "IIT , ઉપનિ ૨૨૨ / निर्म भयणममा, विमार्ण धारणाय पुदी-म शामई रिया, श्रीराम सध्यणाएए ॥२२४||at ·[ 1 ] આ ગાથાઓ પ્રતિદ્વાર (દ્વવારની છે. તેની વ્યાખ્યા --આદાન, પરિભેગ, યોગ, ઉપગ, કષાય, લેહ્યા. આન- પાન, ઈદ્રિયો, બંધ, ઉદય, નિરા, ગાથાર્થ રર૩ તથા ચિત્ત, ચેતના, સંજ્ઞા, વિજ્ઞાન, ધારણા, બુદ્ધિ, ઈહા, મતિ, વિતર્ક, એટલે આ બતાવેલાં લક્ષ જીવન છે. (તુ શબદ જ કારના અર્થ માં છે તેથી એમ જાણવું કે, આ લક્ષણે જીવનાં જ છે. પણ અજીવમાં તે લક્ષ નધો.) ગાથાર્થ રર૪ આ બન્ને ગાથાને અર્થ ટુંકામાં કહ્યો, હવે વિસ્તારથી અર્થ ભાષ્યકાર કહે છે. लक्खिाइचि नजइ, पचक्खियरो व जेण जो प्रत्यो तं तस्स लक्खणं खल, धूमुण्डाइ व अग्गिस्स ॥१२॥ મામ્ II લક્ષ્યમાં આવે છે, એટલે જાય છે, તે કોણ છે ? તે પ્ર- ત્યક્ષ અને ઈતર, તે પક્ષ જે ઉષ્ણપણા વિગેરથી જે પદાર્થ અગ્નિ વિગેર તે તેનું લક્ષણ છે. તેજ ખુલાસાથી કહે છે. જેમ ધમ ઉલ્કતા વિગેરે અનિના લક્ષણ છે, તે ઉષ્ણતાથી પ્રત્યક્ષ અનિ જણાય છે અને ધુમાડાથી પણ જાય છે. (અર્થાત- નજરે ન દેખાય તે પણ) ગાથા ૧૨ ભાણ તે આ- દાન વિગેરેનાં દતે કહે છે. प्रयगार फर पर, यगी मुवरले थनीर नरवान શા દિવા, શીવજી ૩ રા મા-

·No text on this page.

·[૧૩ હવે દાંત કહે છે. જેમકે ગ્રહણ કરનાર સંદેશક (સાણ) જે અપિંડ (હું) આવે છે. તેનાથી લુહાર માફક જાવું. અતિરિક્ત (દા) વિદ્યમાન આદાતા (લેનાર) એના છે દાંત અર્થ કહ્યો. પણ તેમાં દતે સંદેશક, અને અયરિપં, માફક છે. પણ તેનાથી જુદો નથી તેમાં ગ્રાહ્ય ગ્રાહકનો પ્રયોગ નથી. જેમકે દેહાદિથી જ. એ વ્યતિરેક (ઉ) અર્થ છે. એટલે વ્યતિરેક તે વિદ્યમાન આ તક ન હેય, તેઓ અદેય આદાન રૂપવાળાં પણ ન થાય, જેમકે મૃતક દ્રવ્ય ઈદ્રિયો વિગેરે ન થાય. ગાથાર્થ આદાન દ્વાર ક. (દેહાદિકથી આત્મા કઈક અંશે જુદો છે. ગ્રાહા, ગ્રાહક પ્રવેશે છે. દાંત દાસા સાવર) થી લોઢું પકડવું તેમાં દુહાર માફક જાણવું, એટલે તથા ઈદ્રિયો કોઈ પણ વસ્તુને કેત પણ આત્માની સહાયતા વિના ન લે, જેમકે સાથે ડેટાને પકડ, પણ લુહાર વિના સાણસાથી હું ન પકડાય તેથી આત્મા સિદ્ધ થયા હવે પશિદ્ધાર કરે છે. देहो नमोतियो खलु, भोजता पोयबाइयालं व । जोगा રમુજે કર શા મા. “દે છે. તે ભેળા રહિત છે,” આ પ્રતિક છે. - ગવવા દે…” આ હેતુ છે. ભાત વિગેરેના થાકનું કે શાળામાં ભાત , તે ખાનારને માટે જ મુકાય છે. આ દષ્ટાંત છે. અને દેન રાવ. તે જીવડે છે. તે દેડમાં भन्नप्पत्तिमा खलु

·No text on this page.

·[ ૧૧૫]. લસણ (ઉપગ)ને ન ત્યાગવાથી આ હેતુ છે. અગ્નિ માફક આ દષ્ટાંત છે. ઉપયોગ દ્વાર કહીને કષાયદ્વાર કહે છે. કપાય- પડ્ડાથી સહિત, હવાથી, એટલે અચેતન. વિલક્ષણ એવા ક્રોધાદિ પરિણામધી યુકન હોવાથી જીવને અભાવ નથી. શા માટે ? તે કહે છે. પર્યાયનું ગમન (પ્રાપ્ત) થવાથી એટલે ફોધમાન વિગેરે પર્યાને (આત્મા, પામે છે. દષ્ટાંત સુવર્ણનું છે. જેમ કે, કંઠી, વિગેરે પર્યાયને પામેલું સોનું દરેકમાં વિદ્યમાન છે. તેમ આત્મા પણ ક્રોધ, માન, વિગેરેમાં વિદ્યમાન છે. તે સાધાર્થ લેયાદ્વાર કહે છે, लेसायो याभावो, परिणमयसमावयो य खीरं च । उस्सामा यामावो समसमावा खर व नरी १७॥ मा. કિયાના ભાવથી જીવને અલાવ નથી. પશુ લાવજ છે. શા માટે ? કહે - પરિણમણને સ્વભાવ છે. ( કાળું ) વિગેરે દ્રવ્ય, સાથે હોવાથી જાંબુ ના ખારા વિગેરેના દરથી સિદ્ધ છે કે તે પ્રમાણે પરિણામ ધર્મપણું દિવાળી, ફીર (દૂધ) ના માફક, આ પ્રમાણે પ્રગ અર્થ છે. પ્રયાગ (અનુમાન) રકા પ્રમાણે કરે. (પ્રતિજ્ઞા) આત્મા વિદ્યમાન છે. (હેતુ ) પરિવ્રાઝીપ દેવાથી, કારનું, આ દષ્ટાંત છે. વેશ્યા દ્વારા કરીને પ્રાપિાન દ્વાર કહે છે.

·-- ૧ મી બટ બાન થી જિણ મા, પવન મ મેં ને ના માની ને અભાર પને નમ પળ મા જa Rા છે ધમ ( મા મને નિર) જ ને " ( રમી બાલન) yપની મા આ 1 ધમ ધમ બ - Pvળ ( i ) જાવ, આભ ને " - (ગરિ ધામ | બાગાળી, his tall, whiwi ji " }} = J p\BJP Jy.mp3 link you, 1 કે 1 2 ·હતું, [૧૧૭] આ પ્રયોગ કરો. પરાર્થવાળા (આત્મપ્રજનવાળા) ચક્ષુ વિગેરે ઈદ્રિય છેસંઘાપવું હેવાથી, શયન, ગાસન વિગેરે માફક, અને આ કંઈ વિશેષ વિરૂદ્ધ નથી. કર્મ સંબંધ વાળા આત્માને સંઘાત રૂપપ૩ સ્વીકારેલું હોવાથી, ઈદ્રિય દ્વાર કહ્યું. હવે અંધાદિ દ્વારા કહે છે. કહg, વેદક, નિરક તે કર્મથી અન્ય છે. જેમકે આહાર તેમાં ગ્રહણ કર્મને બંધ છે, વેદવું તે ઉદય, નિર્જ તે ક્ષય; હવે આહારમાં જે દાંત તે આ પ્રમાણે સમજવું કે “આહાર સંબંધી બ્રડ તે કર્તા વિગેરે સિવાય થાય નહીં. તે પ્રમાણે કર્મનું પણ તો વિના ન થાય-અયોગ વિદ્યમાન લેતા આ કર્મ છે. ગ્રહણ, વેદન નિર્જરના સદભાવથી, આહારની માફક તેથી આત્મા સિદ્વ થઇ ગયા –ના હવે બીજી ગાથાને આકથીચિતા- દિકનું સ્વરૂપ બતાવવા કહે છે, चितं तिकालविसर्ग, चेयण पचवस मन्त्रमणुसरणं । gિi; તમારું ઘર || te I મા, ચિત્ત ત્રિકાલ વિજય છે, એટલે એઘથી અતીત, અના- ગત, વર્તમાનગાહી છે. ચેતનને ચેતના, તે પ્રત્યક્ષ વર્તમાન અર્થ પ્રહણ કરનારી છે. જ્ઞાન તે સંજ્ઞા એટલે પછવાડે જે મરણ થાય, તે જ્ઞાન, અને વિજ્ઞાન છે. તે અનેક પ્રકારનું છે. અનેક ધર્મવાળી વસ્તુમાં તેવે તે અધ્યવસાય (વિચાર) થાય છે. કાલ અગેયેતર છે. એટલે અસંખ્યય તથા સંખે છે, શું? ધારણા તે નાશ ન થાય તેવી સમૃતિ વાસના છે. તે

·No text on this page.

·ގްރޭޑް ::23 .މި zz އެވެ 8ބ ޙާ.. ދީޑާ 5. - ޕަ: ; - -* .ގާ - ޓީ ޑީޑާޑާ އަކީ މި ބޭ ...2 = ބީ ޑީޑަޑަޑާޑާ ޑީ އެކު ~= ) =ވީ* .ޓާ : ﷲ އީ ބޣާ : 32] ޕިޑް , -'Ja a• މި ޝޯ ލޯން ބާ؟ :: * އީ.ޕީޑް ޖޭ ޑް ބިޑިޖެހީ ޓީވީ ޕްހޭ ޑީ: ބޭ , . c . & ; * va ޝީޓް :"ޕާ ޑެ- ޝޫޚްގ ގެ ސީޑީ ޑޮޓް ޖޭޝްގ ތީގައި ޅެ، ބެހި ، އެ ޑާ

·No text on this page.

·છે [૧૨૧ જીવનું જે ઉપયોગ લક્ષણનું અદ્ધિત્વ છે. તે સિદ્ધ છે. શા માટે ? તે કહે છે. “શબ્દથીજ એટલે જીવ, એમ બોલ- વાઘા અનુમાન કરાય છે. કેવી રીતે ? તે કહે છે. ન અસત્ પદાર્થનું પૃથ્વી ઉપર શબ્દવાચક હેય ખરવિપાણ” શબ્દથી વ્યભિચારની શંકા થાય, તેથી કહે છે કે, કેવળ શુદ્ધ, અન્ય પદથી ન જોડાયેલ, જવ શબ્દ છે. ખરદિપદ સંયણ વિષાણદિ શબ્દ છે. ગાથાર્થ (બે પદવાળાં અવિદ્યમાન વસ્તુને પણ કહે. પણ એક પદ હેય તે સત્ય પદાર્થનેજ વાચક હોય છે.) આનું જ વિ- વર કરવા ભાગ્યકાર કહે છે. अत्यिति निविगप्पो, जीयो नियमाउ सद्दयो सिद्धि । कम्हा १ मुद्धपपत्ता, घटसरसिंगाणुमायायो ।२६ ।। मा० નિર્વિકલ્પ (સંદેહ રહિત) છવ, નિયમથી શબ્દથી સિદ્ધ છે. એટલે વાચક શબ્દ છવ, તેનાથી વાચ્ય પદાર્થ છે- વની સિદ્ધિ છે. કેવી રીતે ? તે કહે છે. શુદ્ધ પદપણું જીવનું હોવાથી ઘટખર શૃંગના અનું માનઘી. અનુમાન શબ્દ અ૭ દષ્ટાંત વચન છે. ઘટ, પર, શંગ દાંતથી એમ પ્રાર્થ છે. તે પ્રવેગ આ પ્રમાણે ક- ર. મુખ્ય અર્થ વડે, અર્થવાળા જીવ શબ્દ છે. શુદ્ધ પદપણે હેવાથી ઘટ શબ્દની માફક, અને જે મુખ્ય અર્થ વડે અને ત શુદ્ધ પદ પણ ન થાય; યથા ખર શૃંગ વાળા ન થાય,

·No text on this page.

·[૧૩] રીતે ઉત્તર કમાન છે . જેના પર (જનર) દવા નહિ, ને ગાવા. (અન ઇવન રાક નકાર થાય. કક -૧ ની તે પાક. ૪ બાબતન રખા ઇવના અનુ . કે વધારે નુ છે કે, આ पादियानवनियम . दिसाय दिगनिगटो। मचं निन्ययमयंजीयो न विः ॥ २६ मा. ક, પવન, હિરાની વિનંત વ ડ ન. દીરા (થાગ ૯૩ વ.ની) છે તથ. દ્વિવે. વ. પાખી - ત્રનું કદ ..વવું એ જ નિયંકજ કાન - દન પ. મ. જાદા ન માને. . (અ. દ. ૧.૧, દિલ (૬) શિને આલે. નાજ ઉત્તર પુએ .દરવા હવે તે लोइया बड्या चेय. तहा मामाइया विक। निजी जीवो पिही देहा, इस सव्व यवस्थिया ॥३०॥ भा. લોકમા થયા અથવા લેકમાં વિદિત તે હક્કિા તે ઈતિ- હાસ વિગેર કરનારા તેજ પ્રમાણે વદિ વિવ વૃદ્ધો તથા - માયિક તે ત્રિપિટક, વિગેરે સમય વૃત્તિવાળા, તથા વિકાને છે તેઓ માને છે કે નિજ જીવ છે પઅનિત્ય નથી. એ પ્રમાણે દેતુથી જીવ છે. એ પ્રમાણે સર્વ વ્યવનિ (માનનાર) પણુ બીજી રીતે માનતા નથી. ગાથાર્થ એ જ કર્યું છે.

·No text on this page.

·દિ કરવાનો વિપાના ( ક ) vs છે, શા માટે છે. કવિ પતિને કાર હાવા થી મનના મારવા હાજા, કમ મુખ ન્યું તેને ધ સન છે કે જેમ વાને બનાવનાર કુંભાર, તેમ જ શરીરને પણ નિરાઈ છે. કદાચ કુવા પાક છે .ને મુલાલ (૬મને શરીરને આ પણ “ ,ી વિv ! કાવ તે જ કરશે ? ને આમે માં-ક વાપી, વે મુક્ત કર્યા પછી ક ક બં. ભ છે ૫ પાઈ છે અમ જ શિ ની બુદ્ધિ અવાજ બીજી ને તેની વિધિ બનાવે છે. Cir at rs, નિરમા રજા નાદ સદા વીવો. એ વિવિધ રૂમ મા. - દિક. જેમ વધુ મા એ ઈએ, એટલે તે દૃખાના ની, પ થરાદ કાર્ય કરે માનીએ, તેમ સાનાદિ, અર7 ના વન ઇચ્છા વિક જીવને કાથામાં પર માનવા જઈ. માયા છે વાં અનુમાનથી આમાનું અસ્તિત્વ સિદ્ધ કર્યું. પણ અનુમાન ના પ્રચારક ય છે. પણ માને કેટલા દેખતા નથી, તેથી અવમાન, અાનિક છે, એવી કેદની કા થાય તે કહે છે,

·No text on this page.

·[૨] थएणत्तमपुततं, निव चेव भएणए समयं । રજુઆરિમાર્કિક દમë Iિn ૩૬ / મા. (૧) અન્યપણું, ને દેડથી માત્માનું જુદાપણું છે તથા (૨) અમૂત્વ, તે સ્વરૂપવડે (ઇથિી) આત્મા ન દેખાય તેવો છે. (૩) નિત્યસ્વતે જ પરિણામવાળા, તે નિત્યપાવાળે કહેવાય છે. આ ત્રણે ગુણો એક એક હતુવડે એક કોલ યુગ પણ (સાથે) ૨૭; કારવું અવિભાગ વિગેર, હવે પછીની કવાતી નિર્યુકિની ત્રણ ગાથાઓના લવડે (કહેવાશે) ગાધાર્થ. कारणविभागकारणविणासधस्स पच्चयाभावा । विरुद्धस्स व थत्यस्सापाउभावाविणासा य ।। २२५ ।। કારણ વિભાગ, કારણુ વિનાશ, અને બંધના પ્રત્યાયના અભાવથી, આ અભાવ અર્થે ત્રણેને લાગુ પડે છે. એટલે કારણ વિભાગના અભાવથી જીવને પટાદિની માફક, તંતુ વિગેરે કાર. વિભાગ નથી. જીવ તાંતણાથી બને છે એમ સમજવું નહી કરકે તેમાં કારજ અભાવ છે. એ પ્રમાણે કારતું વિનાશના અભાવમાં પણ જેવું (કારણ વિનાશને અભાવ નથી. જ્યાં કાર નથી, ત્યાં અભાવ હાજશાને?) તથા બંધ- નું, એટલે જ્ઞાન આવશ્વાદિ પુણલોગ લક્ષણના પ્રત્યયન અભાવ થાય, એ હેતુ નથી. કારણ કે બંધનું હેતુપવું ઉત્પન્ન થતું નથી, બંધાન વ્યતિરિક્ત, બંધ જણાવવા માટે અમાસ છે. અને વ્યતિરેકી આ અન્વય, વ્યતિરેક, અસાધક છે તે

·No text on this page.

·[૧૨૯ ] દેખાતું નથી. તેથી, હવે કાગનું ફળ કહે છે. તે જીવ તે શરીર આવું માનનારા વાટીને મત ખંડન કરવા આ પ્રયોગ કહ્યો છે. ગાથાર્થ હવે બીજો પ્રયોગ કહે છે. देहिदियाइरिचो, माया खलु वदुबलात्याणं तन्चिगमऽवि सरणयो, गेहगवखेहिं पुरिसो व्च ॥३|| मा. ખ૭ શબ્દ વિશેષણુના અર્ધવાળા હોવાથી કોઈ અંશે આત્મા દેહ તથા દપ્રિયેથી જુદો છે. તેનાથી ઉપલબ્ધ અના સંભવથી પરામપથી એટલે ઈદ્રિયોથી કઈ પદાર્થ જો હોય, તે તેના વિગમ એટલે ઈદ્રિય નાશ થવાથી પણ મરણ થાય છે. તેથી તે હેતુને અર્થ છે. અને તે પ્ર- મા આંધળા તથા બહેરા વિગેરે એ પૂર્વે સારી અવસ્થામાં દેણું ટાય તે યાદ કરી શકે છે. જેમકે ઘરના ઝરૂખામાં બેઠેલા પુરુષે દેખ્યું છે તે ખામાં બેઠા થતા પહુ યાદ કરી શકે છે. આ દષ્ટાંત છે. પ્રયોગ આ પ્રમાણે અંશે દે ઈદ્રિયથી જુદો આત્મા છે. તદ ઉપલબ્ધ અને યાદ કરનાર દેવદત્ત માફક ગાથાર્થ (દપર વિત સમજાવી છે કે જેમ ઝરણા કે કંઈ જુએ પછી ત્યાંથી ઉઠવા પછી પણ યાદ કરી શકે, તેમ દિધી કે કંઈ દેછે, છે, અને પછી કરે તે ના થાય, તે પ વસ્તુ યાદ રહે છે. તેથી દિયથી આભા કે એ

·No text on this page.

·કા] કે અતિ ઈદ્રિય લેવાથી, દ્રવ્ય ઇઢિયે તેથી ગ્રહણ કરાતું નથી. (આપણે ઇતિ વડે આપન્ના આત્માને કે બીજાના આત્માને કોઈ પણ રીતે સાક્ષાત દેખતા નથી) વળી અમૂર્વ (અરૂપી) કહેવાનું કારણ એ છે કે તે તરવાર કે શૂળથી છેદા ભેદા નથી. અને તેથી તે રૂપ વિગેરેથી વિહત છે. તથા અનાદિ પરિણામ ભાવથી એટલે સ્વભાવથી જ આત્મા અનાદિ અમૂર્ત પરિણામ છે. ગાથા અર્થ छउमत्याणुवलंमा तहेव सव्यन्नुवयणथो चेव । लोयाइपसिद्धीयो जीवोऽमुत्तो ति नायव्यो ॥४॥ भा. હવે છસ્થ, એટલે કેવળજ્ઞાન સિવાયના બીજા કોઈ પણ જ્ઞાનથી આત્મા સાક્ષાત્ દેખાતું નથી. તે જ પ્રમાણે સર્વસ વચનથીજ એટલે સાચું બોલનારા વીતરાગના વચનથી માન. વળી લોક વિગેરેમાં અમૂર્ણપણે પ્રસિદ્ધ છે, તેથી આદિ શબ્દથી વેદ સમય લીધે, આ પ્રમાણે અમૂર્ત જીવ જાણ. બધી જગ્યાએ આ પ્રમાણે પ્રતિજ્ઞા છે, જે ગાવાઈ છે અમૂર્ત દ્વાર કહ્યું હવે નિત્ય દ્વાર કહે છે. थिचोत्ति दारमहुणा णिचो अविणासि सासयो जीवो । भावने सइ जम्मामावाउ नहं व पिन्नो ॥ ४२ ।। भा. ।। હવે નિત્યદ્વાર કહે છે, નિત્ય જીવ છે, આ પ્રમાણે કહેતાં પારકાઓથી (બેલેથી) સન્તાનવડે નિત્યપણું સ્વીકાર- વાથી સિદ્ધ સાધ્યતા થાય છે. તે દૂર કરવા કહે છે. જીવ અનિ.

·[ ૧૩૨] નાશી છે. એટલે ક્ષણની અપેક્ષાએ પણ નિરન્વય (નાશ ધર્મવાળે) નથી એજ પ્રમાણે પરિમિતકાળ રહેનારે-કેટલાક વાદિઈએ છે. તેઓ કપમાત્ર પૃથ્વિ અને ભિક્ષુઓ રહેનારા છે. એ વચનનું ખંડન કરવા કહે છે. જવ શાશ્વત છે. એટલે સર્વકાળ રહેનાર છે. શામાટે? ઉત્તર વસ્તુ વિદ્યમાન છે તેથી. તથા જન્મના અભાવથી તેની આકાશની માફક ઉતિ નથી. (છવ ન ઉતજ તે નથી, પણ કમનસારે નવાં નવાં શરીર રૂપ ઘર બદલે છે.) (વસ્તુ વિદ્યમાન એટલે જેમ ગધેડાનું શીંગડુ પદાર્થ નથી. પણ જીવતે ખરો પદાર્થ છે. એ બતાવ્યું.) હવે બીજા હેતુઓ બતાવે છે. संसाराम्रो पालोयणाउ, तह पञ्चभिन्नभाषाओ। सणभंगविधायत्थं, भणि तेलोकसीहि ॥४३॥ मा. ॥ સ સાર એટલે સંસરણ થવું. તેમાં નારકપણે તેજ જીવ નારક ગણાય..અને તિર્યકપણે તિર્યક. એમ જીવ નિત્ય છે. તથા હું કરું છું. મેં કહ્યું. ભવિષ્યમાં કરીશ. એત્રિકાળ વિષય સબ પી જે આલોચન (વિચારણા) છે, તેથી આત્મા નિત્ય છે, તથા પ્રત્યભિજ્ઞા (ઓળખાણુ)ના ભાવથી વિદ્વાનથી લઈને મદ બુદ્ધિવાળી સ્ત્રી સુધી દરેકને જાણીતું છે કે, પહેલા જેને જે હોય, તેને પછી મળતા ઓળખી લે છે. તે ઓળખનારો પહેલા અને પછી એકજ હોવાથી નિત્ય છે. તે અભેદગ્રાહી નિત્ય કહેવાય છે. આ બધું કહેવાનું ફળ કહે છે કે પૂર્વે બેટ્ટાને ક્ષણભંગુર મત ખંડન કરે, તે આ પ્રમાણે છે. આ ·[ ૧૩૩] તીર્થકર જેઓ ત્રિલોકદળ છે. તેમનો આ કહેલે મત છે. એથી પૂર્વે કહેલું તેજ પરમાઈ નથી પશુ આત્માને નિત્ય સિદ્ધ કરવા સાથે બાપનું ખંડન પણ કર્યું. ગાથાર્થ છે તેજ બતાવે છે. लोगे वेए समए निचो, जीवो विमासो अम्हं । इहरा संसाराई, सपि न जुजए तम्स ॥४४॥ मा. ક દિન 3g” ત્યારે ગીતામાં લખેલું તે વચન છે. એટલે તે તેમાં પ્રસિદ્ધ છે. કે જીવને શસ્ત્રો દતા નથી. વિગેરે વચન પ્રમાણ છે. તેથી વેદમાં લખ્યું છે કે, સs=" ઈત્યાદિ તે ઇવ અય, અને અન્ય છે. એ સુતીનું પ્રમાણ છે. તેથી. તથા સમયમાં “ગતિને વિરઃ ” ઈતિવચનનું પ્રમાણ છે કે, પુરુષને પ્રકૃતિ પણ નર્ધા,તેમવિકૃતિ (વિકાર) પણ નથી. એથી જીવ નિત્યથ. તે અપ્રયુત અનુત્પન્ન રિવર એક વસાવવાળા છે. આ એકાન્ત નિરાજ છે. જેના મત પ્રમાણે તે વચન ન્યાય વિરુદ્ધ છે, કારણ કે છે તેમ માનીએ, તે સંસારમાં ચાર ગતિમાં જીવનું જમવું થાય છે. તેને ઉકેદ થઈ જાય. તેથી આગળ કરશે કે, અમારી વિભાષા ( વ્યાખ્યા) પ્રમાણે વિકપ વડે એટલે લજના. સ્યાનું નિત્ય (કોઈ અનિચ) વિગેરે રૂપથી એટલે દયાના દેશી છવ નિત્ય છે અને પર્યાય અર્થ આદેશથી જીવ =નિય છે. (દરેક =તિમાં આપણું કામ ·[ ૧૩૪ ] છે. તે દ્રવ્ય છે અને દરેક ગતિમાં જુદું શરીર મળે, તે પર્યાય કહેવાય છે) એટલે જીવને દ્રવ્યથી નિત્ય અને પર્યાયથી અનિચ ન માનીએ, તે સંસાર આલોચના ( આ સંસારમાં જીવને જમણ છે તે વિચાર વિગેરે સર્વજ ને જાય, કારણ કે તે આત્માને બીજા સ્વભાવની આપત્તિ વિના એક સ્વભાવ રહે- વાથી આ વર્તમાન સંબંધી ભાવ વિના બ ભાવ ન થાય.) (અર્થાત આત્મા નિત્યાનિત્ય છે.) તેજ પ્રમાણે જીવનું અમૂર્ણપણું તથા અન્યપણું છે. તેની વિભાષા પણ સમ- જવી એટલે તે બંનેમાં પણ મૂર્ત અને અમૂર્ત સમજ્યા કર્મની અપેક્ષાએ મૂર્ત અને શુદ્ધાત્માની અપેક્ષાએ અમૂર્ત છે. અન્યત્વ એટલે મેક્ષમાં ગયા પછી જીવ સર્વથા પગલથી જુદે અને સંસારમાં છે, ત્યાં સુધી કોઈ અશે પદમલથી એક એકપણે છે. જે આ ન માનીએ તો વ્યવહારને અભાર થઈ જાય કારણકે એકાંત અમૂર્ત અથવા એકાત શરીરથી ભિન્ન માનીએ તે અતિપાત (મરણ, હિંસા) વિગેરે અસંભવ થાય. અહીં બહુ કહેવાનું છે, પણ વિસ્તાર થઈ જાય માટે કહેતા નથી. અહીં તે સૂત્રની ગાથાના અક્ષરોજ માત્ર અર્થ કરે છે. તે ગાથાર્થ એ પ્રમાણે અન્યત્ય વિગેરે ત્રણ વારનું વ્યાખ્યાન કરીને અધીકારવાની ભાણની ગાથાને કહે છે. कारण विभागानो, कारणविणासो य जीवस्म निधत्तं विमेयं आगासपडाणुमाणाभो ॥४५|| मा. - ·[ ૧૩૫ ] કારણને અવિભાગ એટલે જેમ કપડું બનાવવામાં તંતુ (તાંતણ) કારણ છે, તેમ જીવને ઉત્પન્ન કરનારું કારણ નથી, તથા કારકુના અભાવે કારણુના અવિનાશથી છવ (આત્મા) નું નિત્યવ જણવું શા માટે? ઉતરઝાકાશ પટના અનુમાનથી, અહીં અનુમાન દ દાંત વચન છે. અર્થાત્ આકાશ પટના છતથી સમજવું ત્યાં પ્રયોગ કર. નિત્ય આત્મા. (પ્રતિજ્ઞા) સ્વકાર વિભાગને અલાવ દાવાદી () આકાશ મા(દાંત) તે પ્રમાણે કારણે વિનાશના અનાવથી આકાશ માફક આત્મા નિત્ય છે. એથી ૯૯ છત જે નિત્ય , તેના કારણે વિમાગ ભાવ છે અથવા કારણ વિનાશને લાવે છે. જેમકે કપડુંએ આકાશથી ઉલટું છે, એટલે આકાશમાંથી પ્રદેશ છૂટા ન પડે પણ કપ- માંથી તાંતણા જુદા થઈ શકે અને નાશ પ થઈ શકે, એટલે આ જીવની નિત્યત્વ સિદ્ધિ થઈ, થાઈ કાવ્ય ગાળામાં કાર વિભાગ અભાવથી તથા કારહુ વિનાશના અભાવથી, એમ બે દ્વાર વર્ણવીને હવે બંધના પ્રત્ય- થના અભાવથી, એનું વ્યાખ્યાન કરવા કહે છે. हेउप्पमवो बंधो, जम्माणंतरहयस्त नो जुत्तो તવ , ફરમાઈnછામાં. હેતુ પ્રભાવ એટ હેતુથી ઉત્પન્ન થનાર બંધ છે. પશુ તે બંધ જ્ઞાનના આવરણ વિગેરે પુજળ યોગ ક્ષgવી છે. તે ·| ૧૩૬ ] બંધ ઉત્પત્તિ પછી તુર્ત નાશ થાય, તે તેમાં ન ઘટે અને તેને ગથી વિહત, એટલે બંધના હેતુઓ જે પ્રિયા દર્શન, અવિરતિ, પ્રમાદ, કષાય, વેગ, એ પાંચ છે, તેના વડે જે સંબધ છે. તેનાથી અભાવ થાય, તેજ તે ન ઘટે, અહિં ખલ શબ્દ અવધારણ અર્થમાં છે. ચાર આદિ ઘટના અનુમા- નથી, અહીં પણ અનુમાન શબ્દ દષ્ટાંત અર્થ છે એટલે ચાર આદિ ઘટઆદિ દષ્ટાંતથી, કારણ કે ઉત્પત્તિના પછી વિનાશ થનાર જે ચાર (ચાર) ચેરીની યિાના પ્રભાવથી બધાને નથી અને ઘટ છે, તે પાણી વગેરેથી સમજાય છે, તેથી તે નિધ્યે સ્થાયિ છે. આ પ્રમાણે પ્રગ છે. નક્ષણિક આત્મા, (પ્રતિજ્ઞા ) બધની ખાત્રીથો (હેતુ) ચેરનું છાત છે. એજ પ્રમાણે નિત્યત્વ, અમૂર્ણત્વ, દેહ અન્યત્વ, લેજના પૂર્વ માફક જાણવી (૪૫ મી ગાથામાં આત્માને કે અશે અનિત્ય બતાવ્યો હતે. અહિંઆ કેઈ અંશે ચિરના દષ્ટાતથી નિત્ય બતાબ્યો કે તે થારી કરનારને જ સરકારે પકડ પણ જે ચેરી કરનારો પછી જીવતો ન હોય એવું માનીએ તો પછી તેને પકડાય જ કેમ? માટે આત્મા નિત્ય થ.) ગાથાર્થ છે ભાણની ગાથામાં બધના પ્રત્યયને અભાવ છે એવું કહ્યું. હવે વિરૂદ્ધ અર્થના અપ્રગટ તથા અવિનાશથી એની વ્યાખ્યા કરે છે, प्रविणासी खलु जीवो विगारणुवलंभो जहागासं । उबलम्भति विगारा कुंभाइविणासिदव्याणं ॥ ४७ ॥ मा.

·[૧૩૭ ] અવિનાશી અવનિ છે અર્થાત નિત્ય છે. શા માટે? -ઉત્તર-વિમરના અનુપમ્પથી ઘટ વિગેરેના વિનાશથી કપાળ વિગેરે માફક વિશેષ ન દેખાવાથી જેમ આકાશ, અથાત્ આકા- માં ભેદ દેખાતે નથી, તેમ આત્મામાં ભેદ દેખાતું નથી, આજ વધારે સમજાવે છે. જેમ ઘડો જોયા પછી તેમાં કપાળ (કીમ) વિર દેખાય છે, તેમ આમામાં ટુકડા દેખાતા નથી. પણ ઘડા વિગેરે વિનાશ વ્યમાં દેખાય છે એ અહિં અભિપ્રાય છે. નિત્ય, અમૃત, દેહ અન્યત્વની યોજના પૂર્વ માફક કરવી છે કાથાનો અર્થ ચાહુ સંબંધવાની જ નિર્યુક્તિની ગાથા રે છે. निरामयालयमाश बाल रुपाणुमरणावत्यागा। કુના મત્તાના પરદામા નિરામય એટલે ગિરડિનને રેગની ઉત્પત્તિમાં આ પ્ર- મા બેલારા જ છીએ કે “પ ૮ નિરરી હતે. હમણ ૯રી છું અથવા પ્રથમ કે રોગી હોય, તેનિ- રે કે પ્રમ કરી ને અને હવેટુંનિરાગી .” રાત્રે જાય વિના રિન્વય હવાઇ ચા- મામાં દારૂ ન થાય. જે હર ટાય, તે ગીોિ કાજકો? અને એવું :જ કવી? આ પ્રસ કર્યું છે. પ્રયોગ આ પ્રમાણે, જસ્કિન (કલમ) આકરા છે. (તિરા) અનેક રજ અનુભવે છે. તેવી (દેતુ), જાકુમારાદિ કવર કરનાર દેવદર માફક (ા દર ·[ ૧૩૮ ] છે.નિત્યત્વ હેવાથી અમૂર્ત છે. અને તેથી જેથી અન્ય છે. એ પ્રમાણે બધે જના કરવી, વળી બાળકે કરેલા અનુ- સ્મરણથી, અહિં કરેલે જ અનુભવ વચન છે. તેથી એમ જાણવું કે, બાલકે અનુભવેલું પછવાડે યાદ કર્યું છે. અને તેજ પ્રમાણે બાળપણમાં અનુભવેલું.) બુ બુઢાપામાં યાદ કરતે દેખાય છે. તેથી એમ ન કહેવાય, કે અનુભવે બીજો અને યાદ કરે બીજે જો એમ ન માનીએ, તે જાત વ્યવહાર ઉલટ થાય તેમ આ બુઢા માણસનું યાદ કરવું, તે ખોટું છે. એમ પણ નથી. કારણકે બાધા અસિદ્ધ છે. તેમ હેતુ ફળના ભાવનિબન્ધનમાં નથી, અન્વય રહિત લવિ- નાશી પક્ષમા તેનીજ અસિદ્ધિ છે. કારણકે ક્ષણવાડીનાં મતમાં હેતુના બીજા જ ક્ષણમાં તેના માનવા પ્રમાણે અભાવની આપત્તિ થશે. અને અસતના સદભાવના વિરોધથી, પ્રયોગ, અર્થ પયોગ આ પ્રમાણે અવસ્થિત આત્મા (પ્રતિજ્ઞા) પૂર્વ અનુભૂત અર્થના સમરણથી, તેનાથી અન્ય એ પ્રકારના માલુસની માફ ક જાવું. ઉપસ્થાનથી એટલે કર્મફળનું ઉપસ્થાન અહિં લેવું જેવું જે કર્મ મેળવ્યું તેનીજ તે પ્રકૃતિ ભોગવે. હવે કરનાર અને ફળ ભેગવનારે તે બન્નેના કાળ જુદા છે, પણ આ બંને કાળ એક અધિકરણવાળા છે. જે તેમ ન માનીએ તે પિતાના કરેલા અનુભવની અસિદ્ધિ થાય. “ તથા એકનું કરેલું બીજે ભગવે તે વાત માનવામાં ન આવે, તથા કરેલાને નાશ, અને ન કરેલાનું સ્વીકારનારને પ્ર- - - ·[ ૧૮ ] સંગ આવે (ચોરી કરનાર ચોર હોય, અને તેને બદલે પકડાય સાહુકાર એવું સિદ્ધ થઈ જાય) સંતાન માનનારા પક્ષમાં પણ કરતા હોવાના સંતાની એ બેનું જુદાપવું એક સરખું છે. કારણકે શક્તિને ભેદ છે તેનું તે પ્રમાણે અભાવ સ્વીકાર- વામાં નિયત્વની આપત્તિ થાય છે. આ પ્રમાણે પ્રયોગ કરે, અવસ્થિત આત્મા છે. પોતાના કરેલા કર્મોનું ફળદતે હેવા- થી, ખેડુત વિગેરેનાં દષ્ટાંત છે. કાન વિગેરેથી ગ્રહણ ન કરા- વાથી એટલે કાન વિગેર કેઈપ ઇન્દ્રિથી ન જડ્ડાવાથી અને કાન વિગેરેથી ન ગ્રહણ કરવાથી તે અસવ ન થાય. (પાંચ દકિથી આત્મા ન જાય તે તે નથી એમ ન મનાય) કારણ કે અવગ્રહ વિગેરે મતિજ્ઞાનના પિતાના સાાન અનુ ભવથી અમા ઈન્દ્રિથી નજણવા છતાં દ્વિજ છે. વળી ક્ષણ- વાદી બોદ્ધ લોકોએ પણ અતિ દનિય જ્ઞાનનો સ્વીકાર કરે છે, અને જ્ઞાન એ ગુરૂપ છે, અને ગુણ, ગુણીના આધારે રહે છે. તેથી પૂર્વનું જ્ઞાનકુંજ ગુપણું ન થાય. કારકે તે પણ ગુણ જ છે. તેને પ્રવેશ આ પ્રમાણે છે. નિત્ય આત્મા ગુપ વિદ્યમાન અને અતિ ઈનિ- પ હેવાથી આકાશ માફક છે. શ્રી પ્રાગ આત્મા નિત્ય છે. તમરણ જ્ઞાનનો અનુભવ થાય છે. તેથી, એટલે એક ભવથી બીજા ભવમાં ગાવા પછી પૂર્વભવની વાત યાદ આવે છે. હવે જે પૂર્વે અનુભવ્યું નથી. તેને તે વીજ જવમાં ટથી યાદ આવે અને જે આવે, તે ઐતિ પ્રસંગના દે ·. [૧૪ ] આ વિષય નિયુનિની ગાથામાં ન કહે છતાં પણ સક્ષમ બુદ્ધિ વાળા ભાષ્યકાર મહારાજે કહ્યું છે. ગાથાર્થ હવે નિયુક્તિની ત્રીજી ગાથા કહે છે. सव्वन्नुवदिद्वत्ता सकम्मफलमोपणा अमुत्तत्ता । जीवस्स सिद्धमेवं निचत्तममुत्तममतं ।। २२७ ।। સર્વજ્ઞ (તીર-કેવી ) ભગવતે કહેવાથી. જીવ નિત્ય છે. અને સર્વજ્ઞ વચન અવિથ ( સત્ય ) છે. કારણ કે તેઓ રાગ દ્વેષથી રહિત છે. રહિત છે. તથા ૧ પિતાના કર્મના ફળને ભોગવે છે, એટલે જેવા કર્મ કર્યા હોય તેવાં ભેગવે છે. ઉપસ્થાનથી એને ભેદ નથી. એમ જે વધી કહે તે જૈનાચાર્ય કહે છે કે તેમ નહિં, અમારે અભિપ્રાય તમે જાણ નથી, કારણકે તેમાં તે જેણે કર્યું તેજ કર્તાને કર્મ આવી મળે છે તે એક ભવમા ૫ સભવે છે અને આ જગ્યાએ તે ભવાંતર એટલે પૂર્વ કોઈ ભવમાં પણ કર્યું હોય. તે તે આ ભવમાં ભોગવાય, તેની અપેક્ષાએ આ કર્યું છે. એથી દેવ નથી, તથા અમૂર્તપ એટલે મૂર્તિ રહિતપણે શ્રેત્ર ઇત્યાદિ ઈદ્રિયો ગ્રહણ ન થાય. એ વાકય કે મળતું છે. પણ એમ વાદી કહે તે કહેવું કે નહિ “સાંભળે” ત્યાં તે કહ્યું કે શેત્ર વિગેરેથી ગ્રહણ ન કરાય, એમ કહ્યું પણ અહીં તેનું સ્વરૂપ બતાવ્યું છે (કે આત્મા અમૂર્ત છે;) કારણકે જેમ અમૂને ઈતિ ગ્રહણ ન કરે, તેમ મૂર્ણ અણુને પણ કાન ·[૧૪૩ ] વિગેરે દિયે કઠણ કરી શક્તી નથી, આ ત્રદ્વાર ઉપ- હાર કરતા કહે છે, કે ઇવનિત્યત્વ, મૂર્વત, તથા અન્ય એમ ત્રકાર સિદ્ધ થા; મૂરદ્વારની બે ગાડામાં અન્યત્વ વિ ત્રણકાર કહ્યું, હવે દ્વારને અવસર છેતે કહે છે. कचि दारमाया सकम्मालमोही बमो डीवा । यारियकिनारला इव करितमपनि हवं एवं ॥ ५० ॥मा. હવે કઢાર છે, તે કહે છે. સ્વર્મઢના કરનારા છે. તેમજ તેના કરનાર છે. વાસ્તવ પદે જવું. કારણ કે : , વિના મતે કરે છે. શક નથી, પ્રથા છે. આ મા છે (પ્રતિ ) કર કે તેના કલાં કમ ફકને તે દેવે છે. એક રિતું દરદ ; એનું તપ કપિ કઃ આ % નનક (દિધ) કહે છે. કાલે તે. 2. મને એક માને છે. હવે દડ બાદ વર:૧.૩ ર કહે છે. पातिनि दारनामा देहमाली भोगिर । : : કથક કરે . . જે કર છે ને, ર. તેને જ.૨૨ ૮ . જs : ૮.૨ છે. દક ·(૧૪૪ ] માનવા પ્રમાણે સર્વગ નથી. તુ લઇ અવધારણ અર્થમાં છે તેથી એમ જાણવું કે અણુ વિગેરે માત્ર પણ નથી. શામાટે ? ઉત્તર દેહ તેનું ચિન્હ દેખાય છે. એટલે શરીરમાંજ સુખદુ:ખ વિગેરેને અનુભવ જણાય છે. જેમ જેમાં અમિ, ત્યાંજ ઉષ્ણતા છે. એટલે અપ્રિનું ચિન્હ ઉન્નતા છે. તે અગ્નિને છોડીને બીજે ન હેય પ્રગ અર્થ કહ્યો તે આ પ્રમાણે.શરીર જેટલા નિયત ભાગમાં રહેનારે આત્મા છે. (પ્રતિજ્ઞા) કારણકે તેટલી પરિમિત જગ્યામાં તેના ચિન્હ દેખાય છે (હેતુ) અમિની ઉષ્ણતાના ગુરુ માફક છે. (દાત) ગાથાર્થ મૂળદ્વારની પ્રથમ ગાથા કહી, હવે બીજી ગાથા કહે છે. તેમાં ગુણ એ પહેલું દ્વાર છે. તેને ભાગ્યકાર કહે છે. अहुणा गुणिति दारं होइ गुणेहिं गुणित्ति बिनयो । ते भोगजोगउपभोगमाइ रुवाइ व घडस्स ।। ५२ ॥ भा. હવે ગુણીકાર કહે છે. ગુણવડે ગુણ છે. તેના વિના એટલે ગુણ વિના ગુણી ન કહેવાય આ વચનવડે ગુણ ગુણીને ભેદ, અને અભેદ કો. તે ભેગ, યોગ, ઉપયોગ, વિગેરે ગુણે છે. આદિ શબ્દથી અમૂર્તત્વવિગેરે લેવા તેનું દષ્ટાંત કહે છે. જેમ ઘટના ગુરૂપ વિગેરે છે, તેમ આત્માના ગુણે ભેગ ગ ઉપરોગ વિગેરે છે. ગાથાર્થ ગુણકારની ગાથામાં કહ્યું. હવે ઉર્ધદ્વારને અવસર છે. તે ભાકાર કહે છે. उटुंगइत्ति अहुणा अगुरुलहुत्ता सभाषउड्डगई। दिटुंतलाउएणं एरंडफलाइएहिं च ॥ ५३ ।। मा.

·[૧૪] હવે ઉર્ધ્વ ગતિ દ્વાર કહે છે. અગુરુ લઘુપાના કાર- ઇથી અને સ્વભાવથી કર્મથી સર્વથા મુકાએ ઉચની ગતી- વાળ જીવ છે એમ જાણવું. પ્રશ્ન ત્યારે નીચે કેમ જાય છે? ઉત્તર-જેમ તુંબડું છે, તેને સ્વભાવ પાણી ઉપર તરવાને છે. છતાં તેના ઉપર માટીને ઘણે ભાડે લેપ કરીએ તે તે નીચે જાય છે. અને તે લેપ એક થતા ઉપર આવે છે. તે જ પ્રમાણે આત્મા પણ કર્મલેથી નીચે જાય છે અને કર્મક્ષેપ એ થતાં તે ઊંચા જાય છે અને સર્વથા કર્મ નષ્ટ થતાં–લતમાં (સિદ્ધિસ્થાનમાં) જાય છે. આ તુંબડા સાથે માટીનું દષ્ટાંત કહ્યું. હવે એરંડાના ફળનું દષ્ટાંત કહે છે. આ દષ્ટાંતનું બાહુ યપણું છે તે બતાવે છે. જેમ એરંડાનું ફળબંધનછૂટતાં એટલે એરંડાની મંજરી ફાટતાં ફળ ઊંચે ઉડે છે, તેમ જીવ પણ કર્મ- બંધન છુટતાં ઉચ જાય છે. અહીં આદિ શબ્દધી અગ્નિ વિગેરે પણ લેવા એટલે જેમ અગ્નિજવાળા ઉચે જાય છે, તેમ જવું. ગાથાર્થ મૂળદ્વારની બીજી ગાથામાં ઉર્ધ્વ ગતિદ્વાર કહ્યું. હવે નિર્મયદ્વાર કહે છે. अमोय होइ जीवो कारणविरहा अहेव धागास । समयं च होअनिचं मिम्मय घडतं तुमाईयं ॥ ५४ । भा०" જીવ છે ને અમય છે એટલે બીજી વસ્તુને બને ઉત્તર–તનું કઈ કાર નથી જેમ આકારનું કારણ ·| ૧૪૬ ) નથી. તે પ્રમાણે જીવ છે. અને સમય વસ્તુ અનિત્ય થાય છે. તે બતાવે છે. જેમકે માટીનો બને ઘડે તથા તંતુનો બના વેલે પટ (વ) વિગેરે છે, પણ આત્મા ઘટપટ જ નથી તેથી તે અનિત્ય નથી એમ બતાવ્યું. પ્રશ્ન–આ દ્વારમાં અમય કવ છે પણું માટીના બના- વિલા ઘટ માફક નહિ. એવું પૂર્વે કહેવું છતાં અહીં ફરી શા માટે કહ્યું? ઉત્તર દ્વારના અનુગ્રહ માટે કહ્યું. કારણકે ઘણીવાર સાભળવાથી શિખ વિના દુઃખે સમજે છે, તે શિખ ઉપર અનુ- મહ થયે અથવા ભાગ્યકારને અભિપ્રાય અતી ગંભીર હોવાથી આ સિવાય બીજું અમે સમજ્યા નથી. બીજા અસાથે આ પ્રમાણે કહે છે કે, આ ગાથા બીજાની કહેલી છે. ગાથાર્થ નિમયદ્વાર કહ્યું. હવે સાફયદ્વારનો અવસર છે, તે ભાગ્યકાર કહે છે. साफल्लदारमहुणा निच्चानिच्चपरिणामिजीवम्मि । होइ नंय कम्माणं इहरेगसभावोऽजुतं ॥५शा भा०॥ હવે સાફ યદ્વાર કહે છે નિત્ય અનિત્યજ પરિણામમાં જીવ છે એ જાણવું, તે બીજા કાળમ ફળ આપનારૂ લક્ષણ તે સાફય છે, કોને? ઉત્તર–કુશળ અને અકુશળ કર્મોનું કાળ ભવડે કર્તા ·liro ) અને નાના પરિણામ ભેદ છતાં આત્માને તે બંનેની ઉત્પત્તિ થાય છે, એટલે કર્મોનું ફળ કાળાંતરે જીવને મળે છે, બીજી રીતે માનીએ અને તેમ ન માનીએ તે આત્માને એક સ્વભાવ થાય. તેના કારથી કર્મોનું ફળ લેગવવું તે અયુકત ચાય એને સાર છે. જે નિત્ય આમા હાય અને તેને સ્વભાવ કાજ હોય, તે એને ફળને લેગ ક્યાંથી હોય? અને ભોગવવાના સ્વજ્ઞાવમાં અકર્તાપણું છે. જે લકવાદી છે તેને કાળક્રય એટલે પહેલાં અને પછી કાળ એ બેના અભા- વથી કરવાપવું અને જોગવવાપણું જીવને ન ઘટે પણ જૈન મત પ્રમાણે બને માનતાં પ્રથમ કર્તા અને પછી લેતા, તે કર્મનું સાફ થાય છે. ગાથા બીજ મૂળ દ્વારની ગાથામાં સાફલ્યદ્વાર કહ્યું. હવે પરિ. મદ્વાર કહે છે. जीवस्स उ परिमागं वित्थरी जार लोगमे तु | ओगाहणा य मुहमा तस्स पएमा असंखेजा ॥५६॥मा०॥ જીવનું પરિમાણ વિસ્તારથી લઈએ, તે લેક પ્રમાણ છે. અને તે ત્યારે કેવળી ભગવાન કેવળી સમુદઘાત કરે છે, ત્યારે ચોથા શ્રમયમાં હોય છે. તે વખતે અવગાહુના બારીક બની આકાશના એક એક પ્રદેશે આમપદેશ ફેલાય છે તેથી જીવના પ્રદેશ અનંખ્યા છે તે લેક નાથન. પ્રદેશ બરાબર એક વિના પ્રદેશ છે. ગાથાર્થ ·(૧૪૮ ] અનેક છની ગણનાના પરિમાણને કહે છે. पत्येण व कुलएण वजह कोई मिणेज सम्बधमाई । एवं मविजमाणा हवंति लोगा भयंताउ ॥५७॥ मा०il પ્રસ્થ (એક જાતનું માપ) વડે અથવા ચાર કુડ અથવા કુડ એટલે રડાર સેતિકાના માપાવડે કાઈ માપનારા વોહી વગેર અનાજ માપે એ પ્રમાણે માપતા અસહુ ભાવ રવાપના વડે, અનંતાક થાય, તે પ્રમાણે એક એક જીવને જુદે મુકીએ, તે અનંતાક થાય. પ્રશ્ન–ત્યારે એક લોકમાં એટલા બધા જીવ કેમ માથા ઉત્તરસુલમ અવગાહના વડે, જેથી એક ત્યાં બનતા જી રહ્યા છે, પણ આ ગાથામાં તો એક એક જીવની જુદી Rવાડના વડે ચિંતવજ્ઞા કરી તેથી દેલ નથી, આપણે ખીએ છીએ કે બાદર દ્રવ્યમાં પણ દીવાની પ્રજાના પરમાણું વિગેરે તેવા પરિમાણને પામી ઘણએનું એકત્ર રહેવું થાય છે. છે ગાથાર્થ પરિમાણુવાર કહ્યું અને તેના કહેવાથી મૂળ દ્વારની બીજી ગાથા તથા જીવપદ કહ્યું. હવે નિકાયપદ કહે છે. णाम ठवणसरीरे गई शिकायत्थिकाय दविए य । माउगपञ्जवसंगहमारे तह भावकाए य॥ २२८ ॥ નામ, સ્થાપના, સુગમ છે. શરીર કાય તે શરીરજ છે.

·[ ૧૪૯ ] તેના પ્રાગ્ય અને સમુદાય રૂપ પણ છે, ગતિકાય એટલે જે બીજ ભવની ગતિમાં જાય છે, તે તેજ, કર્મ, લક્ષણરૂપ છે. નિકાય કાય તે છ છવ નિકાય છે, અસ્તિકાય તે ધર્માસ્તિ- કાય વિગેરે છે. વ્યાય તે વિગેરે ઘટને સમુદાય છે. માતૃકાકાય તે वन વિગેરે માતૃક અક્ષર છે, પર્યાકાય બે પ્રકારે છે. જીવ અને અજીવ, ભેદ વડે છે. જીવ પર્યાયકાય તે રૂપદિ સમુદાય છે, સંચડકાય તે સંગ્રહ એકદ વાય ત્રિકટુક વિગેરે માફક છે. ભારાયને કાપોતી કે એને માટે પૂર્વાચાર્ય કહે છે કે – एगो कामो दुहा जायो, एगो चिट्ट एगो मारियो । जयंती भएण मारियो, तलब माएर केण हेडा ? ॥ એક કાય તેના બે ભાગ થયા. એક જીવે છે, બીજે મરી છે. તેમાં મરેલા થવાને કર્યો. તેથી હે માનવ! તું બેલ, એ ક્યા હેતુ મા નની કથા કહે છે. એક કપિ તિક (કવી) તળાવમાં બે બાજુ ઘડા મુકીને તાવ- માંથી કાટલી પણ ભરે છે. તે એક અકાય બે ઘડાના વચમાં જે ભાગ કરીને જાય છે. તે વન કાવી જા રસ્તામાં ઠોકર ખાતઃ એક ઘડો પે. તેની અંદર અકાય મરી છે અને બીજી ઘડામાં વે છે. તેના કામ ને છે. તેથી કિમ એમ કહેવાયું કે, દેશના : હીદને મા અદા ક વડે . કથા ા છે. તેને જે

·No text on this page.

·[१] જ્યાં સુધી સૂવ અનુગમમાં અખલિત આદિ ગુણયુક્ત સૂત્ર બોલવું, ત્યાં સુધી છે તે આ પ્રમાણે છે. सूत्र. मुयं मे थाउसंतेण भगवया एबमक्खायं-इह खलु छजीवणिया नामझयणं, समणेणं भगवया महावीरेणं कासवेणं पवेइया मुक्खाया सुपन्नत्ता सेयं मे अहिन्जिउं अझयणं धम्मपएणत्ती कयरा खलु सा छजीवणियाना- मझयणं समणेणं भयवया महावीरेणं कासगं पवेड्या मुक्खाया मुपन्दना सेयं मे अहिलिउं अन्झयणं धम्म- पननी । इमाखलुमा घजीवणीयानामझयणं समयेणं भयपया महावीरेणं कासवेणं पवेइया मुअक्खाया सुपनचा सेयं में अहिलिउं अम्झयणं धम्मपन्नती ।। जहा-पुढ- विकाइया याउकाइया तेउकाड्या चाउकाइया, बगस्सइ. काइया उसकाइया । पुढवी चित्तमंतमक्खाया अगगजीवा पुढोमत्ता अन्नत्य सत्यपरिणएणं, श्राऊ चिचमतमक्खाया अणेगजीवा पुढोसत्ता अन्नत्य सत्यपरिणएणं, तेउ चिन- मंतमक्खाया अणेगजीवा पृटोमत्ता प्रनत्य मत्यपरिणएणं वाऊ चित्तमंतमस्खाया अग्गजीवा पुढासत्ता अन्नत्य सत्यपरिणएणं, वणसह चित्तमंतमरवाया थरोगजीवा पुढोसचा अन्नस्य सत्यपरियए, तंजहाअग्गीया मूल- .

·No text on this page.

·[૧૫૩? " ऐश्वर्यस्य समग्रस्य, रुपस्य यशसः श्रियः। ઘર્મસાજ કન, જાણ મા ના “સમગ્ર એશ્વર્ય, રૂપ, યશ, કિમ, ધર્મ, અને પ્રયત્ન, એ છે શબ્દના અર્થમાં ભગ શબ્દ વપરાય છે. ૧ ” તે જેને હોય, તે ભગવાન તે ભગવાન વર્ધમાન હવા- મીએ આ પ્રકારે વચન કહ્યું છે. પ્રથમ તેમણે કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું. તે કેવળજ્ઞાન વડે જાણીને કહ્યું શું કહ્યું? ઉત્તર, અહીં ખલુ છ ઇવનિકાય નામનું અધ્યયન, છે ક્રિયાપદ ઉપરથી લેવું, “અહ” એટલે આ લેકમાં અને થવા પ્રવચનમાં, ખલુ એટલે અન્ય તીર્થકરે કહેલા પ્રવચનમાં, છ જીનિકય શદિને અર્થ દરેક જગ્યાએ સમાન છે, નામ તથા અધ્યયન પૂર્વ માફક જાણવાં, “હ” શબદથી જણવું કે, “મેં સાંભળ્યું,” એથી આત્માના વિચાર જણાવવા વડે એકાંત સણ ભંગ દૂર કરવા કહે છે. તે કુસંગમાં આ પ્રમાણે અને થની ઉપસિન થાય; કહ્યું છે કે एगवखणियपक्से, गहणं चित्र सम्बहा ए अत्याएं । अणुसरणसासगाई कुत्रो उ लोगसिडाई? ॥१॥ એકાંત ક્ષણિક પક્ષમાં સર્વથા નું ગ્રહજ નથી; વળી ત્રણ લેકમાં સિદ્ધ એવું અનુસ્મરણ (યાદગીરી) તથા શાસન ક્યાંથી હોય? ૧૯! આયુમન ! એટલે ઉતમ ગુથી બનેલ આમંત્રના વચન વડે ગુણવાળા શિષ્યને આગ-

·No text on this page.

·ટા ૯૫દેશવ અતિશય કાવાળા પાપમાં પડે છે, તેનાથી બીજું મેટું પાપ કયું છે? અથવા સૂત્રના એક ભાગને બીજી રીતે સમજાવે છે. g * તિ આ શિષ્યને બદલે વાગવાનનું વિશેષ લઈએ, તો આયુષ્યવાળા ભગવાને અર્થાત શીએ મંગળ- કારક વચન છે. અથવા જીવતા ભગવાને સાક્ષાત્ ગgધને છે. આ વચન વડે ગણુધરે દ્વારા પરંપરાગમ થયું. અને જીવન વિમુકત અનાદિ શુદ્ધ બેલનારાને અહ કહ્યો. કાર- કે દેહ વિગેર વિના તેવા બેલવાના પ્રયત્નને અભા થાય, (આથી એમ જાણું દેહધારક આત્મા જિનેશ્વરદેવે વિશુદ્ધ કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યા પછી સાકર અવસ્થામાં જ ઉપદેશ કર્યો वयग न कायजागाभावे ग य सो श्रणादिमुहस्स । गहगंमि यणा हेऊ, सत्यं अत्तागमो कह शु ॥ १ ॥ કાયોગના અભાવમાં વચન ન હૈય, તથા અનાદિ શુદ્ધને કાગ કયાથી હેયર અને ગ્રહણમાં હેતુ નથી. અને શાસ્ત્ર તે આપ્નનું આગમ છે. તેમાં કેવી રીતે હેતુ છે? અથવા માગધી આવસંતતિએટલે ગુરૂના મૂલમાં વસતા એવા મેં આ સાંભળ્યું. એથી એમ સૂચવ્યું કે શિબે ગુરૂના ચર સેવીને સદા રહેવું, ભgવું, કારણ કે તેથી જ જ્ઞાનાદિ (ઉત્તમ ગુણેની વૃદ્ધિ થાય છે.

·No text on this page.

·૧૫s મહાનવીર તે મહાવીર. અને તેમનું ગોત્ર કશ્યપ, તેમણે કહ્યું. પ્રદિત. કે કોઈ પાસે તેમણે ઘેટું ઘવું જય સલાને કહ્યું, તેમનé, પણ સ્વયં પોતે કેવળજ્ઞાને પ્રકથી જોયું. (મું) તથા યુ, આખ્યાત. એટલે સુર. અસુર મનુષ્યની ૫દામાં સારી રીતે વર્ણન કર્યું. અને જેમ કહ્યું, તેમજ સારી રીતે સૂકમ પરિહારના આવનવડે પ્રક- ઉંચી સેવ્યું. અધાતુના અનેક અર્થ હોવાથી “સ ધાતુને અર્થ અરેવના કર્યો, હવે આ છ છવ નિકાથ રાષ્ટ્રપ અધ્યયન ને લણતાં મારું કલ્યાણ છે. એમાં મમ શબ્દ આમાને નિર્દેશ છે અથવા બીજા આચાર્યો કરે છે કે છે અથવા શાસ્ત્ર રીતિએ છંદની રાત્રિ દેશથી સામાન્યખું મમ શબ્દ આત્માને દિશ છે. ઢથી તે દુતાં આત્માનું કહ્યા છે. જવું, સલાદવું, અને ભાવવું એ એકજ અર્થમાં છે, શા માટે ? ઉત્તર, અધ્યયન ધર્મ પ્રાપ્તિ નિમિત્ત કારતુઓમાં સર્વે વિદક્તિ- એનું પ્રદર્શન છે, એ વચન છે તેથી તુખં પ્રથમ વિશ્વ- નિ છે. અષ્ટપાથી એટલે આત્માને અંદર લાવવો તે ચિત્તની વિશુદ્ધિ મેળવવાથી થાય છે. કેવી રીતે થાય? તે કહે છે. ધર્મ પ્રતિ એટલે ધર્મનું જણાવવું તે. ધર્મને જાવાના કરણી ચિત્તની વિશુદ્ધિ થાય છે અને વિકૃદ્ધિ થવી જવું, તે માટે શ્રેય છે. સ્ત્રી આચાર્ય કહે છે કે, રાયન ધર્મ પ્રાપ્તિ, એટ પર્વ બનાવેલું-અધ્ય- થન તેને હદેવપણું બતાવવા આ રદ માત્ર છે. દિવ્ય .

·No text on this page.

·૮ ૧૫૯ પાંચમો કો અને પછી વનસ્પતિને ત્રસ ઇવેનું ઉપગ્રાહકપડું છે. તેથી ત્રસકાય કહ્યો. હવે વિપ્રતિપતિ દુર કરવા કહે છે. પૃદ્ધી હવે જે લક્ષણ બતાવશે, તે લક્ષgવાની સજીવ ટુવી. અથવા પાઠાંતરમાં ચિત્તમત્ત શબ્દ છે. તેનો અર્થ અહીં તેષાચી છે જેમકે સરસવના ત્રીજા ભાગ માત્ર છે. એટલે ડું જ્ઞાન તેને છે. કારણકે તેને પ્રબળ, હવા, ઉદયથી બધાથી કે હું તન્ય જિયને છે. તેથી કંઈક વધારે બે ઈન્દ્રિય વિગેરેને છે, આ સર્વ કહે છે કે, તેમાં અનેક જીવ છે. પણ એક જીવવાની પૃથ્વી નથી, વેદિક મનવાળા જેવું માને છે કે, પૃથ્વી દેવાના વચન પ્રમાણે એક જીવ છે. પણ જેને પૃથ્વી અનેક જે માને છે. વળી અનેક રુવ હાય પણું તે કેટલાક મત : રોક છવની અપેક્ષાએ સરકા માને છે. તેઓ કહે છે કે- gવ નાના, મૂ કદ પા પા , t = ૨ હું એકજ વૂડમા છે, તે જુદા જુદા ભૂમાં લે છે. તે ઇદ્ર જેમ પ.હમ. ચન્દ્રશ્ન જુદે જુદે દેખાય છે, તેમ તે આમાં જુદા જુદા દેખાય છે. તે કંડ છે કે, દરેક જુદા જ છે. એટલે પ્રકારમાં નું એક એક કરાર ધારણ કરીને તે દી રહે છે, એમ સમજવું અને અં- ના અસંકામ. ૪ જેટલી ડા, દાં છે કે જેની પર અને રેડ પિંડાર :

·No text on this page.

·[૧૬] किंची सकायसत्यं किंची परकाय तदुभयं किंचि । एयं तु दलसत्यं भावे अस्संजमो सत्यं ।।२३।। કંઈક સ્વાય શસ્ત્ર છે. જેમકે કાળી માટીને લીલી મા- ટીનું શસ્ત્ર છે એ પ્રમાણે ગંધ રસ સ્પર્શના ભેદમાં પણ શસ્ત્ર જના કરવી (સ્પર્શ જુદા જુદા હોય તે એક બીજાને હશે વિગેરે) તથા કંઈક પરાય શક છે. જેમકે પૃથ્વી છે તે પણ અમિ વિગેરેનું શસ્ત્ર છે અથવા પાણી અગ્નિ વિગેરે પૃથ્વીના શસ્ત્ર છે અને કંઈક બને મળીને શસ્ત્ર થાય છે. જેમકે કાળી માટી પાણીના સ્પર્શ રસ ગંધ વિગેરેથી જોળી માટીનું શસ્ત્ર છે. જેમ કાળી માટીથી મેલું પાણી થાય છે તે વખતે આ કાળી માટી પાણી તથા પેળી માટીનું શસ્ત્ર થાય છે તે દ્રવ્ય શરુ જાણવું ગાથામાં તુ શબ્દ છે તે અનેક પ્રકારના વિશેષ અર્થ બતાવે છે. એટલે અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્ર જાણવાં અને ભાવ દ્વારમા અસંયમ તે ચરણનું શસ્ત્ર છેગાથાર્થ એ પ્રમાણે પરિવૃત પૃથ્વીમાં ઉચ્ચારાદિ કરવાથી જીવની હિંસા નથી. તેથી અહિંસાપને સાધુધર્મને સંભવ થાય છે આ પ્રમાણે આગમનું તે પ્રમાણે છે અને અહીં અનુમાન પણું છે. જેમકે ઇવ સહિતપરવાળાં લવણ પત્થર દિગેરે પૃથ્વીથી બનેલા છે. (પ્રતિજ્ઞા સમાન જતિવાળા અંકુરાની ઉત્પત્તિના જેવાથી (હેતુ) તથા તેમાં દેવદત્તના માંસના

·No text on this page.

·૧૬૩ જવા છે. સર્વ છાલ કરી દેવાથી રડા માફક મર પામે છે. હવે વનસ્પતિ છેના વિ જ બનાવવા કહે છે. કિં કરો એટલે, ને આ પ્રમા, અબુજવા વિશે અપભ્યાસ અર્થે છે. (એક) બીજ જેમ છે, ને કેટરિક જજ, કા બે જ જે છે તે દમ (કમ ) કંદ વિર પર્વ તેજ બીજ જેમ છે તે પર્વ દીવાના ર૧ કિક છે. ૯. સ્કંધ ને રોજ જ છે ને ૩ જવાબ. વિ . ? જ જાવ. જ રીતે ફિકર છે. ન, પ, પૃષ્ઠ. (જડ- ૬ વ.વિ. . . . અ૧ : વકરા છ - 1

·No text on this page.

·૧૬૫ ] ઉત્તર–વ તેમાં બાવીને દશે છે તે પૂર્વ બીજ ઇવ છે. જે બીજ એવું નામ તથા ત્ર એવ બેકમ ભેગ- વીને મૂળ વિગરે નામ ગોત્ર બાંધીને અથવા બીજે કે પૃથ્વી થાદિક જીવ એજ પ્રમાણે છે અને મૂળમાં જે જીવ છે તેજ મૂળ પરિણમે છે તે પણ પાંદડામાં પ્રથમ છે એટલે તે પહેલા પદ તરીકે પરિણમે છે તેથી કરીને એક જીવ મૂળના તો પહેલા પાંદડાને કા છે. પ્ર–એ પ્રમાણે હાથ ના રાજમાં લખ્યું છે કે “ તિવા મનના ઘા મા, સક્રિય ૯ નાં અનંતકાકaો છે. તે વિરુદ્ધ કેમ નહિ થાય ? હર-અહિં જવું છે કે અન્ય કોઈ જ બીજના ભૂકપણે ઉપજ થઈને તેની જ ખરા કરે છે, ત્યારપછી દિલ અવસ્થા કરે તે સમયે મિડ અનંત જવા ઉપન્ન કરે છે. કરણી મ. રિતિ કવ થવો : જો પતિ કા ઈ. આ કલા ઇ-નાના શરીરને પનાવ અપ કરીને તે ને . છે કે જે પ્રથમ પત્ર કરાય છે. વિધિ નહી. આજ ના ક મિ બનાવવા માગે છે અને સિદિર બધું જ ઇવે ટ ક ર - ૨૬ :. ૩ પર્વ ઉ મુરિત ન કર

·No text on this page.

·[ ૧૬૭ ] સુત્રમાં સ્પર્શ કરનારું જે કહેવું લક્ષણ પૃથ્વીકાય વિગે- માં છે તે યથાક અનુગધર આચાર્ય કે ન ક્વળ સૂત્ર પજવણ કટ પણ અનના અને પૂર્વે કહેલા પાંચ છવાઇવનું અભિગમ વિગેરેને પ્રકરણ, પદ, વ્યંજન અને વિશુદ્ધ એવા અર્થોને બેલે તે સૂરજ એનું અભિગમ (સમજ) દરેક કાર્યમાં છે. એના વડે પાચ સંખ્યાનું ગ્રહણ કર્યું, નહિ તે બીજી રીતે અહિંઆ છ અધિકાર છે જેમાં અને કરાય તે પ્રકરણમ અનેક અર્થના અધિકારવાનું કાર્ય પ્રકરણ વિગેરે છે. વિશ્વની લાગી હોય તે પદ કહેવાય અનેક વિર વ્યંજન કહેવાય એ વ્ય જનવડે વિદાગાવાઈ હવ ત્રસનો અધિકાર કહે છે. ગાવામા શબ્દ અથ શબદના અર્થ માં છે અને તે પણ ઉપન્યાસના વાત છે. અથ શબ્દ પ્રક્રિયા, પ્રદર, અનંતર, મંગલ, ઉપન્યાસ, તિવચનના સમુચ્ચમાં વપરાય છે કે જે બાળકવિરને પણ પ્રસિદ્ધ છે એવા અનેક બે ઇન્દ્રિય વિર ભેદઃ એકએક જનમ: ઘાસ હે છે. ત્રસ એટલે ત્રાસ પામે ત, અને પ્રાર વાર વિરે છે. એ જેને તે કારણે કરતે આ પ્રમાણે અંડજ વિગેરે આ નિશ્ચયે ઇકિય છે તે ત્રસકાય છે. આવે છે. જે હું તેનાથી ઉત્પન્ન થાય તે જ કહેવાય છે તે પણ વિગેરે છે અને પાને પાના ૬પન્ન થાય તે પોતે જ કહેવાય (ઈરિના ૬-૨-૧૯૧) સુવ : : પ્રત્યય જન આપવાના છે. છે ને ડર, ૧૯હી ચાર્મ જ ફિ છે જરાયુની વિશ જે જે છે તે જ

·No text on this page.

·[ ૧૬૯] આમ કહેવું છે. જેઓ જાણે છે કે અમે જેમ આવીએ છીએ પાછા જઈએ છીએ તેજ ત્રસ જીવ છે. પs જે એવું નથી જતા જેમકે વૃત્તિ (વાડ)ને વીંટાઈને વેલ વિગેરે ચડે છે તે ગળાકાર ફરવા છતાં તે ત્રસ ગણાતા નથી. પ્રા. આ પ્રમાણે બે ઈનિઓનું પણ અત્રપણું સિદ્ધ થશે. કારણ કે તેને અભિક્રમણ તથા પ્રતિક્રમણુ હોવા છતાં એવું જ્ઞાન નથી. આચાર્ય ઉત્તર–એમ નથી, તેમને હેતુ સંજ્ઞાથી સમજા છે તેઓનું બુદ્ધિ પૂર્વકની માફક છાયાથી તડકામાં અને તડ- કાથી છાયામાં જવું આવવું થાય છે, પણ વેલીઓને તેવું ગમન આગમન સમજપૂર્વક નથી (કે હું ગરમી લેવા તડ- કામાં જાઉં અને છા લેવા છાયામાં જાઉં) વેલીનું જવું આવવું ફક્ત એ સંજ્ઞા વડે જ, આમ છેડામાં બસ છે. હવે ત્રમ ના ભેદ કહે છે. જે કીડા એટલે કૃમિએ આ શબ્દથી તેની જાતીના બધા બેઈન્દ્રિય જીવ લેવો તે શંખ વિગેરે જાણવા તથા પતંગ એટલે શલભ તે ચાર ઈદ્રિય છે. તેની જાતીના ભમરા વિગેરે જાવા તથા જે કુન્યવા (જીરા) કીડીઓ આનાથી ત્રણ ઈન્દ્રિ. વાળા છ લેવા તેથી એમ જાવું કે બધા બે ઈદ્રિય તે કૃમિ વિગેરે તથા એ ત્રણ ઈનિદ્રય તે કુવા (કરા) વિગેરે અને બધા ચાર ઈન્દ્રિય તે પતંગ વિગેરે જાણવા. અન–જે રડા પતંગ વિગેરે પહેલાં કરી ગયા તે શા માટે ?

·No text on this page.

·[10] પ્રયોગ આ પ્રમાણે છે. વિદ્યમાનનું કરેલું આ શરીર છે. કારjકે ઘડાની માફક થરૂઆતથી પ્રતિનિય૩ આકારવાનું છે તેથી. HAMR मनु निगमन 21 सिवाय, अत्या નમાં બધા જીવ પરમ ધર્મા એ પછી કહેવાનું સુત્ર અદ્ધિ शामा ? ઉત્તર-નિગમનસૂત્રનું વ્યવધાનકા બજઈથી વ્યવ- ધાનનું બતાવવાપણું છે, તેથી કહ્યું. જેમકે ત્રમ્રાયને નિગમન- સૂત્ર , જેનું ઓળખાણ છે અને તેના અંતરે અજી વિના ઓળખાષ્ટ્રને અધિકાર છે, તેના અર્થને કહીને ચારિત્ર ધર્મ કરે છે, તે પ્રમાણે ૧૮ (મડાનપૂર્વાચાર્ય)ની વ્યાખ્યા છે. एनो खलु हट्टो जीवनिकायो नमकारनि पवृषद, एम ने जीशभिगमो भगियो, इयानि अजीवाभिगमो भप्पर-धजीवा दुविहा, जहा-पुन्गता पनोपागलाय, पोन्गला दविहा, नंजहा मुटुममुहुमा नहुमा मुहमायरा वायरमुहुमा वापरा वापरगया। मुनमुना परमाणु पोग्गला, मुहुना दुपएनियानो बाहनो जाव मुहुनपरि- गयो शर्गनपएमियो वयो, मुहमवायरा गंधोगता, चापरमदुमा पाउपापपर्गरा, बादरा भाउपापमुर्गग 3- स्मादीगं, यावरपापा नेवराटपिनममर्गगा। शाचा नचिहा पोगिता, नंदहा-पंधा मंदना मंह

·No text on this page.

·[ ૭૩ ] બાદર સુક્ષ્મમ વાયુકાયના શરીર લેવાં. બાદમાં એમ વિરે પાનાં શરીર લેવા અને બાદર બાદરમાં અગ્નિ, વન- સ્પતિ, પૃથ્વી તથા ત્રસનાં શરીર લેવાં. અથવા ચાર પ્રકારના પુદગલે છે. (૧) કલ્પ (૨) સ્કાને (૩) દેશ, કપના પ્ર દેશ (૪) પરમાણુ પુદગલ. આ પુદગલ અસ્તિકાય સમજવાને કહ્યો. હવેનાપુદગલાસ્તિકાય ત્રણ પ્રકારના છે તે બતાવે છે. ધર્માસ્તિકાય, અધર્માસ્તિકાય, તથા આકાશાસ્તિકાય, તેમા પરિતકાય ઇવદિને ગતિ આપવાના લક્ષણવાળ કહ્યો, તથા અધર્માસ્તિકાય, ગતિ અટકાવવા કહ્યો. તથા આકાશાલિકાય, અવગહ લક્ષણવાળો છે. આ બધાના સંગ્રહને માટે ઉપર ચાર ગાથાઓ બતાવી છે. इचसि दएहं जीवनिकायाणं नेव सयं दंड समारं- मिजा नेवन्नेहिं दंडं समारंभाविजा दं] समारंभंतेऽपि अन्ने न समणुजाणामि जायजीवाए तिविहं तिविहेणं मणेणं वायाए कारणं न करेमि न कारवेमि करतंपि अन्नं न समणुजायामि तस्सभंते ! पडिकमामि निंदामि રામિ શ્રઘાાં મિ. (સૂa૦ ૨) જીવ અભિગમ (સ્વરૂપ) બતાવ્યો. હવે ચારિત્રધર્મ બતાવે છે. તેમાં કહેલા સંબંધવાળું એ સૂત્ર છે. વિગેરે, બધા

·No text on this page.

·[૧૫] (છ)ને દંડ (દુઃખ) દેવાથી હું નિવનું છું. આથી નિવૃત્તિ થાય. અને તેથી પાપની અનુમતિથી વિરમg (પાછું હટવું) થાય. તથાનિંદામિ. ગમિ, આ બે શબ્દોથી જાવું કે, પિતાના આત્માની સાક્ષીથી પોતાના પાપોની નિંદા થાય, અને પર (ગુરુ)ની સાફાથી ગહ થાય, ગર્હ એટલે જુગુણા (પાપથીમાં વાંકુ કરી તિરસ્કાર બતાવવાને) છે “આત્માને અતીત પૂર્વે દંડ કરનારાને નિંદવાયેગ્ય ની વિવિધ અર્થ- વાળા અથવા વિશેષ અર્થવાળા વિ શબ્દ, તથા ઉત્ અતિશે અર્થવાળા શબ્દવડે. સૃજામિ એટલે ડું છું. (અર્થાત્ મારાં પાપથી હું સર્વથા છુટું છું વાદીનો પ્રશ્ન–જે આ પ્રમાણે પૂર્વના વપિના દંડનું પ્રતિક્રમણ પાત્ર આ સૂત્રનું તાત્પર્ય ડેથ એમ થયું, પણ વર્તમાન પાપનું સંવરણ (ક) અને ભવિષ્યના પાપાનું પચ્ચખાડવે ન બતાવ્યું તેનું કેમ? આચાર્યનો ઉત્તર–-નકમિ(નક ) વિગેરે શબ્દ- વંર વર્તમાન પાપોનું રક્ષ તથા વિશ્વનું પચ્ચખાણ સિદ્ધ થયું; पटमे मंते ! महन्चए पारणाइवायायी वेरमगं, मव्वं भं! पाणाशापं पक्वामि, मे मुझुमं वा वायरं वा नमं या यावरं या, नेत्र मयं पागे घट्वाइसा नेवग्नेहि છે એવપરના વાવે એવી જન

·No text on this page.

·[૧૯૭] (દુઃખ દેવું)તે પ્રાણાતિપાત વિરમ છે પ વનો અતિપાત તેમ નહિ, તે પ્રાણાતિપાતથી વિરમણ એટલે સમ્યજ્ઞાનથી શ્રદ્ધા પૂર્વક સર્વથા તે પાપથી દૂર થવું. આ ભગવાને કહ્યું છે. તે ઉપરથી લેવું એ ઝા ઉપાદેય (ગ્રહ કરવા યોગ્ય) છે. તે ન કરીને હું પ્રવ્રુતિપાતને કે ભદન્ત ! હું ખાતુ કરું છું, સર્વ એટલે જરા પણ બાકી નહિ. કારણકે શ્રાવકના પચ્ચખાણુમાં ટિીિક છૂટ રહે છે. તેવું પરિસ્થર સ્થળ નહિ. ત્રીજી વાર ૫૩ “ભદન્ત” શબ્દ પર્વ માફક છે, મત્યાખ્યાન (પચ્ચખાણ) તેમાં પ્રતિષદ નિષેધ માટે છે. આપણું મર્યાદા માટે છે અને ખાવાનું કહેવા માટે છે. તેનો આખો ગઈ પ્ર. તપ અલખ કથન છે. એટલે હું પાપ ન કરવાનું પચ્ચખાન કરું છું. અથવા “પ્રાચ” એટલે સંવૃત આત્મા, તે માને કબજે ને, હવે હું નવાં પાપને ભાવપો ત્યાગ કરું હું એના વડે તેને માટે સમાજ વિગેરેની ગુણયુકન વટી દીક્ષાને થિ છું તે કહે છે. કહ્યું છે કે – पढिए य कहिय अहिगर परिहरउवटावणाई जोगाति । छ तीहि विमुद्धं परिहर गएण मेदेण ॥ १ ॥ पडपासाउरमादी दिवता होंति वयसमारहये। ૩૬ મતાહિકુ ના મુદ્દા પર રાય ઇત્યાદિ. ભણ્યા પછી તથા કહ્યા પછી તયા સમજ્યા પછી શિષ્ય

·No text on this page.

·[૧૩] ઉપરની બે ગાથાને અર્થ શિશ્ચના હિતના માટે થોડામાં ઉખે છે. આચારંગ સૂત્રમાં પહેલું અધ્યયન શસ પરિક્ષા અ- થવા દશ ઉકાલિકનું છ ઇવડિયા નામનું આજ એવું અધ્ય- ચન શીખ્યા પછી ગુરૂએ અર્થ બતાવ્યા પછી તે સારી રીતે સમજે છે, તેની પરીક્ષા કરીને શિષ્ય જવનિકાને દુઃખ- દેવાનું પાપ, મન વચન કાયાવડ કરવું, કરાવવું, અનુમોદવું, એ ત્રણ ભેટે તે પાપને ત્યાગે. ત્યારપછી તેને વડી દીક્ષા આપે. તે સિવાય ની દીક્ષા ન આપે. અહિ પટ વિગેરેના તે છે. જેમ મેલું કપડું ન રંગાય, પણ એવું રંગાય; તથા જગ્યા શેડ્યા વિના મહેલને પાન , પણ જમીનની શુદ્ધિ કર્યા પછી પાયે નાંખે, તથા રવીને રેચ વિગેરે આપ્યા પહેલાં ઓષધન આપે, પણ રચથી શુદ્ધિ કરીને દવા આપે તથા અસંથાપિત રત્ન પ્રતિબંધ ન કરે, પણ સારી રીતે સ્થાપ્યા પછી જડે, એ જ પ્રમાણે ભલા અને હેલા અર્થને સમજનારા શિષ્યને વ્રતનું આરોપણ કરે, પણ તે સિવાય નહિ, જે ગુરૂ તે પ્રમાણે પરીક્ષા કર્યા વિના વી દીક્ષા આપે, તે ગુરુને દેવ લાગે. અને ગુરૂ પરીક્ષા કર્યા પછી વ્રત આપે, અને શિષ્ય દીક્ષા બરાબર ન પાળે, તે શિયને દેવ છે. ટૂંકમાં આટલું બસ છે. ઉપર કહ્યું છે કે “સ મા!'હે ગુરુ જીવને દુખ દેવાનું ત્યાગું છું. હવે તેજ વધારે ખાવાથી બતાવે છે. મુદ્દે વિગેરે માં જે રદ મગધ દેશનો છે. તેને

·No text on this page.

·[ ૧૮ ] લ પર, અપાન વર્તમામ ઇવેને ન મારું ન ભવિષ્યમાં મારીશ. ) અને ભાવથી રાત્રે અથવા તેથી ન મારે તેમાં માંસાદિના વાદ માર, તે રાત્રે કહેવાય. અને શત્રુને મારે તે હેપ કરવા. આ બે પ્રકારે રાગ દ્વેષથી હિંસા થઈ. અઆિ ચભંગી આ પ્રમાણે છે એક માણસ વ્યથી જીવને મારે, ૫૬ ભાવથી ન મરે, બીજે જીવને દ્રવ્યો ન માર, પણ ભાવથી માર, ત્રીજે જીવને દ્રવ્યથી મારે, અને ભાવથી પણ માર, ચોથે માણસ જીવને દ્રવ્યથી પણ ન મારે, અને ભાવથી પણ ન મારે, આ ભગી દુમપુપિકા નામના અધ્યયનમ: બતાવી છે. હવે વન સ્વીકાર કર્યા પછી તેનું નિશમન કરે છે. કે ભવ પહેલા મહાવમાં હું તૈયાર છું. તે તમારી સામે ભાવથી વ્રત પાળવા તૈયાર છું. એટલે આજથી માંડીને કરે છેવાનું મારે રક્ષા કરવાનું છે. અને જીવહિં. સાથી સવંદા પાછું ઠઠવાનું છે. અહિં વારેવારે બદત શબ્દથી જવું કે, પ્રથમ, વચમાં અને છેવટે, પરુ ગુરૂને પુછયા વિના વિષે કંઈ પણ ન કરવું, અને કહ્યું હોય તે ગુરુને કહી દેવું, તે તે શિષ્ય તને આરાધક થાય છે. આ પહેલું વ્રત કર્યું. अहावर दुबे भंते ! महव्वए मुसाबायामो रमणं; मवं मंते ! मुमारावं पचरखामि, मे कांहा या लोहा था, भया या हासा वा, नेव मयं मुमं यइजा नेवञ्न्नहिं मुन यायाविझा मुसं वयंनेऽपि अन्न न समाजापामि जायजी-

·No text on this page.

·[૧૩] વાપી) નથી છતાં સર્વ વ્યાપી માને અથવા રયામા તંદુલ જેવો મને વિગેરે છે તથા અતરમાં ગાયને બદલે ઘેડ કહે તથા એટલે કોઈ કા હોય તેને કા કહે તે વિગેરે છે. વળી આ ક્રોધાદિ ભાવથી ચાર પ્રકારે ઓળખા છે. તે આ પ્રમાણે દરેકમાં દ્રવ્યથી, ક્ષેત્રથી, કાળથી, ભાવથી છે દયથી સર્વ દ્રવ્યોમાં જેવું હોય તેથી હું બેલવું, ક્ષેત્રથી લોક વોકમાં જે કંઈ હોય તેનાથી વિરુદ્ધ બોલે તથા કળાથી રાત્રી વિગેરમાં જુઠું બોલવું, ભાવથી ક્રોધ વિગેરેથી જુ લવું અથવા દ્રવ્ય વિજેથી આ વિસંગી છે. दव्या णामेगे मुमात्राए गो मावनी भावयो रणामेग यो दब्बयो एगे दव्योऽपि मावोऽवि एगे यो दव्ययो यो भायो । तत्य कोइ कहिचि हिंमुचमी मणइ-इनो तए पसमिणा (गा ) इमो दित्ति ?, सो दयाए दिहावि भणइ-ण दिट्टत्ति, एम दवयो मुसा- वायो नो मावयो, अबरी मुसं भणीहामिनिपरिणयो सहसा मचं मगइ एम भावयो नो दब्बयो, अबरी मुम भणीहामिनिपरिणयो मुसं चेव भयइ, एस दव्योऽवि भावयोऽपि, चरमभंगा पूण मुराणो २ ॥ દ્રવ્યથી કે જીડું બેલે પણ ભાવથી નહિ, બીજો માણસ ભાવથી જુઠું બેલે પણ દ્રવ્યથી નહિ, ત્રીજે દ્રવ્યથી પણ નુ બો, ભાવથી પણ હું બેલે, ચા દ્રવ્યથી પણ જુન

·No text on this page.

·[૧૮] બીજુ મહાવ્રત કહ્યું. હવે ત્રીજી કહે છે. ગ્રહોઈચા- દિ હવે ગુરુને શિષ્ય કર્યો છે. હે ભદન્ત! આ ત્રીજા મડાત્ર- તમાં અદત્ત આદાન છે (વિના પડે તેવું તે ચોર છે) તેનાથી હુ સર્વથા પાડે ફરુ છુ એટલે ચારીને હું ત્યાગુ છું એ બધુ પડેલ માફક લેવુ. જેમ કે ગામમાં, નગરમાં, રય વિગેરેમાં, ચેરી ન કરૂ. વિગેરે જવું. આ વચનથી ક્ષેત્રને પરિગ્રહ થયે. તેમાં ગામ કોને કહેવું? ઉત્તર બુદ્ધિ વિગેરે ગુને પ્રહણ કરે તે ગ્રામ (ગામ) છે. અને જયાં રાજાવિગેરેને કર ન હોય, તે નકર (નગર) કણવું. તથા અરય એટલે વિના વસતિનું વન તે તથા અપ, ઘવું તે નાનું મોટું, ચિત્ત અથવા ચિત્ત ન લઉં. આ વચનથી દ્રવ્ય નિક્ષેપ લીધા જ તથા અ૫ તે ઓછા મૂલ્યવાનું તે હિ વિગેરે છે, અડું તે પ્રમાણથી હિરો વિગેરે છે અને સ્થલથી એરંડાનું લાકડું વિગેરે છે. આ સચિત્ત હોય અથવા અચિત હોય એટલે ચેતનવાળું અથવા અચેતન દેય તે ન ૬ હું પિતે ત્રીજનું આપવું ન લઉં, તેમ સ્ત્રી પાસે ન લેવડાવું તથા કેઈ લેતા હોય, તે તેમને સારા ન જવું છે આખી જીંદગી સુધીનું વ્રત છે, એને ભાવાર્થ પૂર્વ માફક જાવા વિશેષ આ. –આ અદત્તાદાન (ચારી) ચાર પ્રકારે છે દ્રવ્યથી, રથ કાળથી, અને સાથી છે. દવ્યર્થ. અપ, બહુ નાનું છેટુ, , વિરે ક્ષેત્રથી

·No text on this page.

·[ ૧૮૯ ] ન મહાવ્રત કહ્યું, શું કહે છે. શારે દુલ્હાહિક સદન, આવું શિષ્ય ગુરૂને કહે છે, આ ચોથા મહાવ્રતમાં મયુર (અર સંબંધથી પાછા હઠવાનું છે, તે બધાં સંસારી સંબંધને હે ભદત! હું ત્યાગું છું તે આ પ્રમાણે દેવસંબંધી, મનુષ્ય સંધી, તિર્યગનિ સંબંધી, આ વચન વડે દ્રથી લીધું, દેવ સંબધીમાં અપરા સાથે સાધુને સંબંધ ત્યારે, સાધ્વીઓને દેવવા સાથે જંબંધ ત્યારે. તે પ્રમાણે માનવી તથા નિર્દીની સાથે સંબંધ ત્યાગ. આ સંબંધ રૂપમાં થાય, અથવા સુંદર હોય પણ રાગ થાય. અને ઉપ સહિત દય તે જીવની સ્વી વિગેરે છે. આવા ભૂષણ રહિત સ્ત્રી હોય, તો તે ફક્ત રૂપ ગણાય. તથા ભૂષણ સહિત. તે સહિત. તે મનુષ્ય તથા તિર્યંચ સંબંધી પશુ જવું તે હું પિતે ત્રણે રિની શીએ દેવ માનુષી કે તિર્થચ સાથે સંસાર સંબંધ ન કરું, ન કરાવું, કરવાને લ ન જવું તથા આ મહાગ્રત આખી જીંદગી સુધી પાલવાનું છે તે બધું પૂર્વ માફક નવું, વિશેષ આ છે; મિથુન ચાર લેદે છે. તે દ્રવ્યથી, દેત્રધી, કાળથી, અને ભાવથી છે. ઘી કઈ પણ સ્ત્રી વિગેર સાથે હું સંબંધ નક, ક્ષેત્ર ત્રણ લેકમાં, કાળથી રાત્રિ વિગેરેમ, ભાથી રાગથી સંબંધ ન કરું; દેવથી આ પ્રમાણે કે આ બાઈ વ્રત- ધારી છે, તેને મારી સાથે શ્રેષ્ઠ છે. માટે તેનું વ્રત ભરું. એમ માની સંબંધ કરે છે, તેવથી કહેવાય. અને સુંદર રૂપથી હલચાઈ સંબંધ કરે, તો રાગથી મધુન કહેવાય. તથા દ્રવ્ય વિગેરેની ચા બંસી આ છે.

·No text on this page.

·(૧૮૯] તે હું પરિહને ત્યાગું છું, તેની સ્ત્ર પ્રમાણે વિગત છે; અપ, બ, અસુ, થ, ચિત્ત, ચિત્ત છે. આપ વિગેરેમાં પ ત્રીજા વ્રતમાં કહ્યા મુજબ જાણી લેવું. તે કે પશુ જનના પરિગ્રહને પિને ન લઉં, ને બીજા પાસે લેવડાવું. લેતાને ભલે ન જવું તે માત્રને આખી જીંદગી સુધી પાળીશ. એ બધા ભાવાર્થ પૂર્વ માફક છે, વિશેવ આ –પરિગ્રહ ચાર પ્રકારે છે. દ્રવ્યથી, સેવથી, કાળથી અને ભાવથી, તેમાં દ્રવ્યથી બધા દ્રવ્યોમાં જે મમત્વ થાય તે, ક્ષેત્રથી કને વિશે, કળથી રાત્રી વિગેરેમાં, અને બાહ્યો ગપ વડે જે થાય તે, અન્ય ધમાં એટલે બીજાની થી જે પોતે પરિગ્રહ રાખે, તે કેવથી કહે- વાય. અને સુંદર વસ્તુ દેખીને મમત્વ થાય, તે રાગથી કહેવાય. ઉપર કરેલ દ્રવ્ય વિરફથી ચા ભેગી થાય છે. તે આ પ્રમાણે, બધી પરિક્ર, રખે, પણ ભાવથી નહિ, બીજે કે દ્રથી નહિ, પણું ભાવથી ખરે. ત્રીજે :- દ્રવ્યથી હુ રાખે, અને ભાવથી પણ રાખે ભૂગો દ્રવ્યથી નહિ, અને બાધા પણ નહિ. પહેલામાં શાપ વિના સાપુ ઉપકરણ રાખે, તે દ્રવ્યથી છે. પણ ભાવથી નથી. તથા મૂછ રાખે, પણ વાતુ ન મળે, તે દ્રવ્યથી નહિ, પણ ભાવથી ખરે. ત્રીજી મૂછો વાતુ છે, તે દ્રવ્યથી, અને ભાવથી પણ થા ભાંચા વૃન્ય છે, प्रबारे दृढे मत ! चए राईमोयखायो वेरमणं, मचं मत ! राई मोचणे पनस्वामि, से अमयं वा पाणं

·No text on this page.

·[ 1 ] ભાવથી, દ્રવ્યથી અનાજ વિગેરે ક્ષેત્રથી અહી તોપ અને બે સમુદ્રની અંદર તથા કાળથી રાત્રી વિગેરેમાં અને ભાવથી રાગ દેવ વડે રાત્રી જન ન કરું. એનું સ્વરૂપ ચાર પ્રકારે આવી તે છે. (૧) રા છે, અને રાતનાજ ખાય, (૨) રાત્રે લે દિવસે ખાય (૩)દિવસે અને રાતના ખાય (૪) દિવસે છે, અને દિવસે ખાય, આ ચોથા ભાગમાં આ દિવસે વધારે લઈ રાખે, અને બીજે દિવસે ખાય એટલે રાત્રે રાખ્યાનો દોષ લાગે એમ જવું. તથા દ્રવ્ય વિગેરેની લંગી આ પ્રમાણે છે. (૧) કઈ દ્રવ્યથી પાન ખાય, પણ ભાવથી નહિ. (૨) કઈ ભાવથી ખાય, પણ દ્રવ્યથી નહિ (૩) કે દ્રવ્યથી રા. તરા ખાય અને ભાવથી પ ખાય. (૪) થી પણ નહિ અને ભાવથી પણ નહિ તેના સૂર્યન હવે છતાં હશે કહીને ખાવ, અથવા સૂર્ય આથમ્પ ટાવ, અને વાદળ વિંગ- જેના કારણુથી ન આવે જ પાય. અથવા દાવ કર્યા વિના આગાઢ કારણે ખાય તે દ્રવ્ય ખરું પણ ભાજપ રાત્ર ભોજન નહિ, અને રાત્રીએ ખાવા છે, પણ ખાવાનું ન મળે, તે દ્રવ્યો નહિ, પણ ભાવથી ખરું, ત્રીજે રાત્રિોએ ખાવાની બુદ્ધિશા માટે થઈ , અને રાતા ખાય, તે શાળામાં શુન્ય છે. આ રાત્રી જન રિપત્ર પહેલા અને છેલ્લા તીકરના સધુએ રૂદ્ધ જડ અને જડની અપારમ ગુરૂ કે હી, અને તે માત્રામાં ઉપર કહ્યું, પણ વિચાર

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·'लफलमागमयं मंगा उति अउम्मपन्नामं । सोयाणागपसंपतिगुणियं कालेग होइ इमं ॥ १ ॥ सोपाल भगतयं, कह ? कालतिएण होति गुणमा उ तीनस्स पटियमणं पच्चुप्पन्नम्म संघरणं ॥ २ ॥ पकवाणं च तहा, हाइ य एसस्स गुणगा उ। कालनिएणं भणियं जिणगणधरवाएयहिं च ॥३॥ भानु (सपा) ४६ यु नर मतीत (1) અનાગત ( ભવિષ્ય ) તથા વર્તમાન કાળ એમ ત્રણ વડે a- તાં ૧૪૭ થાય; તેમાં અતીતનું પ્રતિકમણ થાય, વર્તમાનનું સંવરણ થાય, અને ભવિષ્યનું પચ્ચખાણ થાય આ ત્રણ કાળનું ગણવું તે જીનેશ્વર ગgધર, અને વાગકાએ કહ્યું છે. ગાથા અર્થ ચરિત્ર કહ્યો, હવે યતનાને અવસર છે તે કહે છે. से भिक्खू वा भिक्खुणी या संजयविरयपडिहय- पडियचपक्खायपावकम्मे दिया या रामो पा एगो वा परिसागसो वा सुचे पा ज्ञागरमाणे वा से पुर्विचा भित्ति या सिलं का लेलं वा ससरक्खं वा कार्य ससक्वं वा यत्वं हत्येण वा पाएण या कहेण या किलिंचेण वा गुलियाए वा सिलगाए वा सिलागहत्येण या न प्रालिहिला न विलिहिला न घट्टिया न भिंदिसा अन्नं न पालिहाविजा न विलिहाविन्जा न घट्टाविज्ञान जिंदा-

·No text on this page.

·[ ૧૭ ] કારણ , એકલે હાય, હિ તે શિવકાળમાં સમુદાયમાં ર. દેહે હાય છે. તે હવે પછી કહેવાતા દેષ ન લગાડે. તે આ પ્રમાણે પૃથ્વી, અથવા ભિત્તિ, અથવા શિલા, અથવા તેણ, તેમાં પૃથ્વી તે લેe વિગેરેથી રત છે. લિતિ તે નદી છે. નારે છે તથા શિલા તે મોટો પથરો છે, તથા છ તે માટીનું હું જવું. તે તથા રજ એટલે જંગલની પળ, તેની સાથે વને તે સરજ કહેવાય. તે ધુળવાળી કાયા દેવ-અથવા વસ્ત્ર જે ચાળ પટ્ટી વિગેરે છે અને તે લેવાથી તેની સાથેના પાત્રવિ- ગેરે પ સમજવા, એટલે ધુળથી ખરડાએલાં દેય તે શું કરવું, તે કહે છે. હાથ, પગ, લાકડાવડે, લાકડાના છેડાવડે, અથવા ગાંગની વડે, અથવા સનીવડે, અથવા દાના ની આ વડે, અથવા સળીના સમુદાય, ન આલેખે, ન વિલેએ, ન ઘન કરે, ન ભેદે આમાં આલેખવું એટલે એકવાર અથવા વાર ખેતરવું અને વિખે એટલે વારંવાર ખેતરે, ઘન એટલે ચાલવું, તથા ભેદવું, એટલે વિદામણ કરવું, તે ફાડવું. આ બધું પૃથ્વીકાયને દુઃખરૂપ હોવાથી પતન કર, બલિ પાસે ન કરાવે, તેમ બીલ કાઈ ખેતરતા હોય, તથા છેદનદન ક- રતા હોય, તો તેનું પિતે અનુમોદન ન કર, વિગેરે બધું પૂર્વ માફક જાણી લેવું. में मिक्छ वा भिक्खुगी वा संजयविस्यपडिहयप- इवखायपावकम्मे दिया वा रायो वा एगो वा परिसा- गयो वा मुन वा जागरमाणे वा मे उदगं वा प्रोसं वा ·हिमं वा महियं वा करगं या हरतगुगं वा मुद्धोदगं या उदउल्लं या कायं उदरलं वा वयं समिणिद्धं वा कार्य, ममिपिद वा यत्यं न प्रामुमिजा न मंफुसिजा न मावी- लिजा न पलिम्जा न यक्सोडिज्जा न परसोडिन्ना न श्रायाविना न पयाविम्जा अन्नं न आमुमाविना न मंफुमापिन्जा न पापीलाविना न पीलाविना न अक्रोडापिन्जा न परसोडाविना न आयाविना न पयाविन्जा अनं प्रामुमंत या मंजुमनं वा पानीलंतं वा पविलंत या अमाईनं या परमोडतं या ग्रापावंत वा पयातं या न ममशुनाएंग्जा बाजीराए तिषि निव- हेयं, मग वायाए काएपं न कंगमि न कासेमि करं- वंपि मन्नं न ममणुवाणामि. तस्स भने ! पडिमामि निंदामि गम्हिामि अप्पारा योनिरामि । (मू. ११) • मेभिरम' ५ ५६ भा३: MAJ. જેમ પૃકાવન આલ વામનને દુર ન થાય. તેમ સાધુ "५ : ५२५, 3. य 1 - - 4.. . -१, भ..

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·શ્રીમન હનલાઇન છે. જ્ઞાન ભંડાર વાંક છે. દશવૈકાલિકસૂત્ર ભાગ ૩ જે, મુળ નિતિ ભાગ્ય અને ટીકાના આધારે સરળ ભાષાંતર. લેખક-સુની માણ. પ્રસિધ્ધ હતાં. છે. જે. . સડન દંડક, દૂર રાખપુર, કરી મેંદીરધરલાલ કુરશી છે. સુર નાર રેડપર er દે.. એમાં રસ દર છ પ્રકટ કરી છે. કવિ દ. પ્રથમ નિ કિંમત ૮-૧૨-૦

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.