·No text on this page.

·श्री अनु. क्रमणिका श्रीप्रय, जीरा " মুলাগা विषयः पत्रांकः मूलगाया। विषयः पत्रांकः मूलगायाः विषयः पत्रांक: ७ अपद्वामान २ आदेशिक तयाख्या १३ मालोपहृत दृष्टान्तः ८८ ( गोठामाहिल: ५६) ७४ ३ पृतिसम्म १४ आच्छेद्य गोपदृष्टान्तः ८९ ८ दिगम्बरः (सहरमनः४५)७७ ४ मिश्रजात १५ अनिसृष्ट , मित्रकथा ८९ उपमंहार: ५ स्थापना १६ अध्ययपूरक, तयाख्या ९० ३त: ११ श्वज्याकपप्रकाशनं ६ त्राभृतिका उत्पादनादोपाः १६ गाथापद ७ प्रादुन्कार १ धात्रीपिण्डः तयाख्या ३ मनावना ८० ८ कोत " मंसदृष्टान्तः ८५ तत्रोदाहरणम् ११ ४२ गाविभागमविगतः ८० ९ अपमित्य , यतिभगिन्या २ दूतीपिंडा तयाख्या ग देहे निगम उदाहरण ८५ ३ निमित्तपिंड ९४ प आहारदोपडितः पिण्::, ८० १० गरिवर्तित वणिग- ४ आजीविकापिंडः। ९४ का उदगदोपगोडा ८२ दयस्य कथा ५ वनीपपिंड ९४ नारमा (संक्षिप्तायः) ८१ ११ अभिहत " नयाख्या द चिकित्सापिंड: पामारुमदोष श्राद्दान्तः८२ १२ उभिन ७ कोडधपिः ९५ ५३ ८० FREE: ९४ " तनऊ. ।

·पत्रांक: मूलगाथा । अनु- क्रमणिकाः श्री प्रत्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥ ३ ॥ SARKARI मूलगाथा: विपया पत्रांक: मूलगाथा विषयः विषयः पत्रांकः ८ मानपिंडा ९५ ४ पिहिता ५ क्षुवेदनादिदोप ९ मायापिंड: ९८ ५ संहृतः ५ ङ पंच समितयः ११२ १० लोभपिंड १०२ ६ दायकः च गुप्तयः ११२ ११ पूर्वपश्चात्संस्तवः १०३ ७ उन्मिश्रः छ तपोविधानोपदेशः ११२ १२ विद्याप्रयोगपिंड: १०४ ८ अपरिणतः १०८ साधुवैयावृत्ये वासुदेववृत्तं ११३ १३ मन्त्रप्रयोगपिंड, १०४ ९ लिप्तः तपसि हरिकेशिवृत्तं १२० १४ चूर्णप्रयोगपिंडः ।, १०४ १० छर्दितः मधुबिन्दु क्षमागुणे गजसुकुमारवृत्तं १२२ १५ योगपिंड १०६ दृधान्त: १०८ ज अममत्वं १२२ १६ मूलप्रयोगपिंड १०७ ग्रासपणादोपपंचकं झ अकिंचनचं १२२ एपणादोपदशकं तद्व्याख्या १ संयोजना तयाख्या ११२ ज गुणसदावास: १२३ १ शकितः १०७ २ प्रमाणदोपः ६ ट द्वादश प्रतिमा तयाख्या १२४ २ प्रक्षितदोप: ३ अंगारदोषः अनेकधाभिग्रहाः १२५ ३ निक्षिप्तदोपः ४ धूम्रदोषः तत्र श्रीवीरप्रभोवृत्तं (३३३) ॥३॥ ८

·अनुः
क्रमणिकाः
॥ हतशत्रो
४ उष्ण
श्री
प्रमाणात
श्रीप्रयुः
सोगात्ती
" श्रेष्ठिनः
२० प्रज्ञा
९ चर्या
MER-X-X---
मूलगायाः
विषयः पत्रांकः मूलगाया
विषयः
पत्रांकः मूलगाथा:
विषयः पत्रांक:
श्रीवीरस्योपसर्गसहन १२५
, अर्हन्नकवृत्तं १५९ १६ रोग
१७६
७ यावज्जीयमस्नानं तत्र १३४ ५ दंश ., श्रमणभद्रवृत्तं १६१ १७ तृणस्पर्श, भद्रस्य १७१
समरादित्यनरित्रसाक्षी १२४
६ अचेल
सोमदेवस्य १५१ १८ मल श्रावकस्य १७८
उ अनवरतभूमिशय्या
७ अरति " अर्हद्दत्तस्य १६७ १९ सत्कार
१७९
ड केगोदरणं
स्त्री
श्रीस्थूलभद्रस्य ।
"कालकस्य १८०
प निष्पनिकम
१४४
संगमस्थविरस्य २१ अज्ञान
आभीरस्य १८३
तत्र मनरकुमारवृत्तं (१२२) " १० नैपेधिकी ,, कुरुदत्तपुत्रस्य १५७
विपक्ष स्थूलभद्रस्य
त गुरुकुलासा
१५१ ११ सध्या
भ्रातृदयस्ग १५८ मुनेश (१६२) १८४
निगे नंदनवालानृतं (७८,,
१२ आक्रोश
" ज्वलनस्य
२२ सम्यक्त्यपरिपहे
थ परिगहाः
१५५ ( अर्जुनस्य)
१५८
आपाढाचार्यस्य (८२) १९२
१ जुभापरिपदे हस्तिमित्रवृत्तं १५५ १३ वध
स्कन्धस्य १७१ द उपसर्गाः चतुष्पकाराः तत्र १९७
२ पिपासा , धनशर्मरत्तं १५७ १४ याचना बलदेवस्य १७३ चिलातिपुत्रकथानकं
३ शीन ॥ वणिस्चतुर्फ १५८
१५ अलाभ
डंडणः १७५/ घ बसाधारण
१९९
॥ ४ ॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रभुः
नीयवृत्ती
अनु.
क्रमणिका
मूलगाथा
विषय:
पत्रांकः मूलगाशा
पियः
पत्रांका मूलगाथा
গিগ: पत्रांक
११ त १४पंचमं प्रवज्याया
৩াণঃ
स्थिरीकरण भगकुमारकथा
करत्व
१९९ शीलभरदुष्कर
२२० धर्मरायस्वदेशनाख्यं बशर्ग द्वार
११ ता११ सुरेन्द्रदत्तकथा (७१) २०० राणागिरिशिनुबतिकथा २२० २६ क्षणभंगुरे संसारे धर्म
१५-१६ पलं धर्मफलदर्शनाख्यं २२वा२४ निर्वाचकए
गतनीय
२३८
द्वार
२०५
लाध्यत्तमष्टम द्वार २२१
अगमकुमार
२३८
तन भरतनक्रिकथा (९१)
जगार
२२२ कलिउपाशनाथा २४०
मनुजभनवरार्थले चोधः २१०
धीरले इष्टान्ता २२३
काटेभरपा
२६१
१७त:२१ व्रतनिर्वाहत्वं सप्तम
শৗগালাম
शस्ति
२४२
द्वार
२१०
नवमं द्वारं
२२४ प्रवज्यानिधानप्रकरणावरि।२४६
वनस्वागिशातं (१०८)
अप्रमत्त्वेन वर्तव्यं
प्रसन्नचन्द्र
२१७ तबागउदत कथा(२४८) २४८
॥ ५॥

·। प्रस्तावना श्रा प्रवज्या- विमाने ॥ १ ॥ श्रीप्रवज्याविधानस्योपक्रमः ईन् यः परमो यमर्यमसमज्योतिर्मयं मन्यते, चक्रे येन च कर्ममर्ममथनं यस्मै नतोऽहं प्रभो ! ।। यस्मादिम्पति गगमुख्यरिपयो यस्यामलं केवलं, यस्मिन्नितिनायिका कृतरतिः स स्ताज्जिनः श्रेयसे ॥१॥ व्यवहारप्रवज्या-विपश्रिद्धरा वृणुतैतत्प्रवज्याविधानकुलकं तदभिधेयानुष्ठानद्वारेण चेत्सती समीहा सनातनस्थानस्था- म्नुतायां, न हि गनो बिना प्रवज्याविधानममृतानन्दमयी सनातनपदस्थास्नुता, यद्यपि मरुदेवाप्रभृतीनामतीर्थसिद्धानां भरता- विषमरतचक्रवादीनां गृहस्थलिंगस्थत्वेन गार्हस्थ्यव्यवहारवां च निःश्रेयसकैवल्यभावाद् भवत एव व्यवहारप्रवज्यां विनापि नि:- श्रेयायल्ये, परं यथा देवानां विनापि कबलान् तृप्तः संभवस्तथा केपांचित् तथाभव्यत्वस्य तथाविधत्वेन स्यातामपि तथा निःअंगन बन्गे, परं मनुष्यादयो न तादृशमानोदयवंत इति तेन देवादीन् अनुकत्य जिजीविषुभिः कावलिकाहारः प्रतिक्षेप्तुं शक्यः, पामेव नयानयामन्यलयनो मनदेव्यादीनिरीक्ष्य निःश्रेयसकैवल्यप्राप्तिमतो विना व्यावहारिकप्रवज्यां नोदासितव्यं स्वमेऽपि प्रवज्यायां व्यवहारानुगतायां, न च विना चारित्रं गिना च तपः सिद्धि जानानस्तीर्थक्रत्पादैरपि न न चीर्ण व्यवहारचारित्रं, न च न तप्त कठिनकमन्धननागनमागं दस्तपं तप इति, यदि श्रीमतां जिनानां न तथा तथाभव्यत्वं तर्हि के परे तत्कृतिमनुकर्तुमपि सर्व. थाऽयक्तास्तद्पदेशलबमात्रलब्धसानादिलाभाः?, किंच-न युक्तमेवेदं धर्मश्रवणायपि तेषां काशचित्कभावावलंबनपटूना, यतो न श्रीजिनेरिरन्थ प्रत्येकायंदैः श्रुनो बुद्धानां पार्थे धर्मः, तचतस्ते न धर्मश्ररणतपश्चरणव्यवहारचारित्रपराङ्मुखाः, ततो ॥ १ ॥ MARSIC

·प्रस्तावना
श्री
प्रव्रज्या
विधाने
॥ २ ॥
निःश्रेयसमभिलपद्भिः कार्यमेव व्यवहारप्रवज्यादि, तत एव सार्थकं बवामिदं नियुक्तिगतं यदुत सम्यग्दृष्टयो देशविरताचैकगतिकाः
श्रमणनिग्रन्थास्तु स्वर्गापवर्गगतिद्वययुताः, किंच-' जस्सहाए कीरइ नग्गभावे' इत्यादिनमाचक्षाणा जिनेन्द्रा अपि निःश्रेयसा-
र्थिनां व्यवहारप्रवज्यायाः कर्त्तव्यतामेवाहुः ।
प्रव्रज्यारूढिः-सत्स्वप्यनेकेषु चारित्रदीक्षाप्रवज्यापरिव्रज्यातपस्यानियमस्थितिप्रभृतिषु चारित्रवाचकेपु पर्यायेषु जैन-
शास्त्रकतां प्रवज्याशब्दस्य विशेषत उपादेयता, अत एव 'अगाराओ अणगारियं पव्वइए ''पन्यज्जाठाणमुत्तमं । 'पव्वइएण य
अणगारेण ' 'पन्वज्जाविहाणशुत्तं' 'प्रव्रज्यां प्रतिपन्नो य' 'पन्चज्जापडिवत्ती' इत्यादि, अत एव च दीक्षाशन्दं देशविरतानां स्वयं-
सेवकभावांगीकारविधावाख्यातवन्तः ख्यातकीर्तयः श्रीहरिभद्राचार्याः श्रीपंचाशके, पंचवस्तुके चाख्यायापि प्रवज्यायाः पर्या-
यान 'पव्वयणं पव्वज्जे ' त्युक्त्वा आरंभपरिग्रहयोस्त्यागमेव अवज्याया वाच्यतयोक्तवन्तः पूज्याः, एवं चास्य प्रव्रज्याविधान-
। कुलकस्य पूर्वतनाचार्येण कृतिरतिशयेन युक्तैवेति मन्तव्यं,
यद्यपि नात्र मूलसूत्रे प्रव्रज्याविधानेत्यभिधाया निर्देशस्तथापि 'दुलहा होइ पव्वज्जा 'सा पुण दुप्परियल्ला अहव
पव्वज्जा' इत्यादीन्यनकानि वाक्यान्यस्य प्रव्रज्याविधानमित्यभिधां व्यञ्जयन्ति, वृत्तिकारास्तु भगवन्तः 'श्रीप्रवज्याविधा-
नेऽर्थमहती'त्युक्त्वा स्पष्टमेवास्य कुलकस्याभिधानं प्रव्रज्याविधानमित्याचरच्युः, 'श्रीशवज्याविधानप्रारणतिलकस्यास्य वृत्ति
विधाये' त्युपसंहारेऽप्याख्यान्तः ख्याति निन्युरस्य प्रवज्याविधानेत्यभिधां, अवचूर्णिकारास्तु वृचिकृतामनुकारिणस्तेऽपि सनाप्ता
प्रवज्याविधानावचणिोत्युक्तवन्तः ।
-
-
====%
॥ २ ॥

·प्रस्तावना श्री प्राणा fia कुलकाभिधानं-यद्यपि वृत्तेः समाप्ती ' इति प्रव्रज्याविधानकुलकवृत्तिः समाप्ता' इति लिखितमेव स्पष्टतया, वृत्ति- लागय 'प्रत्यापिधानमकाणतिलकम्य ' त्यप्यामिदधुः, परं छन्दोवशात्तन्नातिसंभवहीनं, महद्न्यस्यावतारणार्थक हि प्रक्रि- गन न नामा नथा. किंतु अमन्यस्वरूपानुगनं यथा अभव्यफुलकं संबोधनकरण जीवस्वरूपादिनिरूपकं 'जीवकुलकं' श्रीग्रवचन- गारोदारा नर्थदं श्रीपयज्याविधानम्य मुख्यत्वेन निरूपकमिति यथार्थानुगतंत्रज्याविधानकुलकमिति नाम, महाग्रन्थस्या- नारफन्वाभावेऽपि व्युत्पादनार्थयात् प्रकरणस्य प्रकरणत्वेऽपि न क्षतिः, तथा च प्रकरणापसंहार इत्युक्तावपि न क्षतिः । पाल्पपिचारम---ययनत्र गानुप्यदुर्लभवादीनि धर्मसर्वस्वान्तानि द्वाराणि गदितानि, परं मनुष्यादिदौलभ्ये सप्तमीनिः- शान 'अनन्गे र धर्मशब्देन सचिरतेभिप्रेतत्वात् युक्तमेव सर्वस्यापि प्रकरणापराभिधानस्य कुलकस्ये प्रवज्याविधानाभिधानं, पाप यारणकोगादिए धानगब्दो विध्यर्थे मंगदितस्तथापि विधिशब्दस्य धर्मशास्रा ग्रहणादिविधी रूढत्वात् विहाय निधि विधानशब्दाधिनः गायन्तस्वरूपाच्याकनया, एवं च विधानशब्दस्य गुरुता परिहता शेगा, "मविचार:-मनुष्यग्नादिपु दशगुद्वारेपु क्रममयोजन तथा लाभादि स्वयमभ्युलन एव, परं प्रव्रज्याद्वारे तद्दकरताद्वारे गंदभिः प्रारणादिगिलितं तदपि तथाक्रममेन भगवतिः श्रीहरिभद्रशारिभिरने वाख्यागिकास्वान्तराख्यायिकायुतायां श्री- जानाभमाग्नाविकोपारमागिकागनिपिधभूनायां श्रीसगरादित्य कथायां न्यवेदि, नथा च तद्न्यः - ममराना हो गयो एत्य गल म बकालमे समरातुमित्तभावण पाणाइनायविरई, अप्पमत्तयाए अणलियभासणं, दागावणमनमी अदिनम्ग जाणा, मणययणकाहि अत्रम्मचेरनिराहो, यस्थपत्तोवगरणेहिपि निम्गगतगा, चउनिहराइ- २. X ३ ३ ॥

·प्रस्तावना श्री प्रत्रज्या विधाने CHAR ॥ ४ ॥ भत्तविरई, उग्गमुप्पायणेसणाविसुद्धपिण्डगहणं, संजोयणाइपञ्चदोसरहियमियकालभोयणं, पञ्चसमियत्तणं तिगुत्तया, ईरियासमि- याइभावणाओ, अणसणपायच्छित्तविणयाइसवाहिरम्भिन्तरतवोविहाणं, मासाइया य अणेगाओ पडिमाओ, विचित्ता य दवा- दओ अभिग्गहा, अण्हाणं भूमिसयणिज्नं केसलोओ निप्पडिकम्मसरीरया. सव्वकालमेव गुरूण निद्देसकरणं, खुहापिवासाइप- रिसहाहियासणं दिव्वाइउवसग्गविजओ लद्धावलद्धविचिया, किं बहुणा?-अच्चन्तदुबहमहापुरिसबूढअट्ठारससीलगसहस्सभर- वहणमविस्सामति । ना तरियव्यो खलु अयं बाहाहिं महासमुद्दो, भक्खियच्चो निरासाय एव वालुगाकवलो, परिसकियन्वं निसियकरवालधाराए, पायवा सुहुयहुयवहजालावली, भरियन्वो सुहुमपवणकोत्थलो, गन्तव्वं गंगापवाहपडिसोएणं, तोलियव्वो तुलाए मन्दरगिरी, जेयव्वमेगागिणा चाउरङ्गवलं, विधेयव्वा विवरीयभमन्तट्टचक्कोवरि घिउल्लिया, गहियव्वा अगाहियपुव्वा तिहुयणजयपडागा । एओवमं दुकरं समणत्तणति ॥ अत एव समरादित्यस्य संक्षेपकाः पूज्यपादाः श्रीप्रद्युम्नसूरयः समरादित्यमंक्षेपेऽप्येवमेवाहुः प्रव्रज्याविधानक्रम, तथा च तद्रन्थ:-- श्रद्धयुक्तमिद्वं किं तु, श्रामण्यमतिदुष्करम् ॥ १८१ ॥ सर्वत्र समता कार्या, धार्या पंचमहाव्रती । निश्याहारो न कार्यश्च, ग्राह्यः शुद्धो दिवाऽप्यसौ ॥१८२ ॥ अपञ्चदोषं भोक्तव्यं, ध्येयाः शासनमातरः। धार्याश्च प्रतिमा भाव्या, भावना: पंचविशतिः॥ १८३ ॥ द्रव्याद्यभिग्रहाः कार्या, भूशय्या स्नानवर्जनम् । लोचो निष्पतिकर्मत्वं, गुर्वादेशविधायिता॥ १८४ ॥ MAHESARKOREGAESS EASCIOGRLSHRES

·.
प्रस्तावना
श्री
प्ररन्या.
किमाने
मन्न
परीपोगनाश, सयाः किं बहुनाऽयचा । धार्याऽष्टादशशीलासहस्त्री दुर्वहा सदा ॥ १८५ ।।
यन्त्रण पायांज्य, तार्या गंगा विलोमतः । जेयमेकाकिना सैन्यं, मेरुस्तोत्यस्तुलाधृतः ॥ १८६ ।।
राधावियो विधेयोऽसावगृहीतः पुरा कचित् । निरन्तरं ग्रहीतव्यो जगनयजयध्वजः ॥ १८७ ॥
कुन कानुकरण-भगवाद्भिः श्रीहरिभद्रमरिभिः कुलकमभव्यस्वरूपोपदर्शकमादौ कृतं, तदनु श्रीअभयदेवमरिभिश्चन्द्रगच्छ.
मनन्दनलकादीनि कनानि, तदनुकरणेन कश्चित् पूर्वमरिभिः प्रव्रज्याविधानाभिधमेतत् कुलकमकारि, यद्यपि श्रीमत्प्रद्युम्न-
गगिभिरपि नैनन् ककनारीणामतित्यमुपलब्धं तेन ' प्राच्यसाधुप्रवरविरचित ' इति प्रोचुः ते तथापि श्रीमद्भिः प्रद्युम्नसुरीणां पितृ-
नागुमभिः श्रीपरमानन्दसारिभिः एतहलकानुकारेण संस्कृते प्रवज्यास्वरूपमात्रप्रदर्शनपर कुलकं कृतं, एतन श्रीईपिथिकीपट्-
निशिकायां मुद्रितमपि मच्चायोधाय दर्शनीयतामेति, तचेदम्-
यं धन्यानि महात्मन् ! येनासी पारमेश्वरी दीक्षा । लब्धा सन्प्रति पदमावतिदुष्प्रापाऽऽगमेऽभिहिता ॥१॥ तथाहि-
पोन्द्रिगरानृाऽऽपदेशकुलकल्पनाऽप्युपां भाये । सद्गुरुसंगवणश्रद्धामु च सर्वविरतिः स्यात् ॥२॥ तदिमा चिन्तामणिका-
मोनु कम्पनुमोपमा लब्धा । दीक्षा क्षणमपि कार्यों न हि प्रमादस्त्वया तस्याम् ॥ ३ ॥ ग्रहणाऽऽसेवनशिक्षाविपये यतितव्य-
मीनामिदानीम् । धर्मतरमूलक-पे विनयेऽभिरनिर्विधातव्या ॥ ४ ॥ पश्चमहाव्रतरत्नानि नित्यमेवानुशीलनीयानि । पविध-
जीशनि कागो हि रक्षणीना सजीयन् (च) ५ ॥ नाक्यं मृपा न वाच्यं परपीडाहेतुकं न सावधम् । नैवाद स्नोकगपि
स्नुि परकीयमादगम् ॥ ६॥ नरणीयं अपनतमनघं श्रीस्थूलभद्मुनिनेछ । मूछोपरिग्रहोऽपि न नरिहार्योऽनेकदोपनिधिः ॥ ७ ॥
-
॥५॥

·प्रस्तावना श्री प्रव्रज्या- विधाने ॥६॥ वयं च चतुर्भङ्गथापि सर्वदा रात्रिभोजनं सर्वम् । विज्ञानाराधनयोतितव्यं चरणकरणानाम् ॥ ८ ॥ दशविधदश- धासामाचार्याः कार्यस्तथाऽऽदरः परमः । सच्चक्रवालसामाचारी चाहर्निशं सेव्या ॥९॥ अष्टावप्याराध्या मातर इव मातरः प्रवचनस्य । शीलाजानामष्टादशसाहस्री च वोढव्या ॥ १०॥ कार्या च पिण्डशय्याकर्पटयात्रादिविपयिणी शुद्धि ग्रामकुलस्वजनादिपु परिहरणीयं ममत्वं च ॥ ११ ॥ गुणवृद्धिमूलहेतुगुरुकुलवासो न जातु मोक्तव्यः । कर्त्तव्या द्रव्यादिप्रतिबद्धाऽभिग्रहजिघृक्षा ॥ १२ ॥ विकृतित्यागः पष्ठाष्टमादिकष्टं तपश्च चरणीयम् । जेया परीपहचमूमहोपसर्गाश्च सोढव्याः ॥ १३ ॥ अनियतवासो भिक्षाटनं च तलिकोपभोगपरिहारः । शीतातपदंशावाहितपीडाविषहणं कार्यम् ॥ १४ ॥ स्नानविलेपनभूपाधभिलापश्चेतसाऽपि नो कार्यः । भूमौ शयनं केशोल्लुचनमपि दुष्करं सह्यम् ॥ १५॥ प्रतिमाभ्यासः कायो- त्सर्गो नानाविधासनविधानम् । इत्यादिरनेकविधः कायक्लेशो विधातव्यः ॥ १६ ॥ शान्तिक्षमैश्च भाव्यं क्रोधाहकारनि- कृतिलोभाश्च । शतव इव निग्राह्या दमनीयः करणहयनिचयः ॥ १७॥ अन्यच चरेत्तिछेदाति तथा शयीत भुञ्जीत । भाषेत शान्तचित्तः सदैव किल यतनया साधुः ॥ १८ ॥ मानापमानलाभालाभेष्वविकारमानसैर्भाव्यम् । सोढव्या दुर्जनवचनकण्टकाहितमहापीडा ॥ १९ ॥ दण्डत्रितयं शल्यत्रयं च निकथास्वपरपरिवादः । ऋद्धिरससातगौरवमदविषया दूरतस्त्याज्याः ॥ २०॥ किं बहुना पैशाचिकमाख्यानं कुलवधूकथां श्रुत्वा । नित्यं संयमयोगैर्धार्यश्चात्माऽक्षणिक एव ॥ २१॥ एतत्समुद्रतरणं बाहुभ्यां श्रोतसि प्रतिश्रोतः । गमनं सिकताकवलस्य चर्वणं शिखिशिखापानम् ॥ २२॥ मेरो- स्तुलया तोलनमिदं तु निशि निशितखड्गधारायाम् । चंक्रमणं शत्रुवले युद्धं चैकाकिनश्चैतत् ॥ २३ ॥ ग्राया च जयपताका ·प्रस्तावना श्री विमान ।। ७ रावावध विधाय नन्वेपा । इत्यादिभिरुपमानैः मुदुष्करा भवति जिनदीक्षा ॥ २४ ॥ अथवेयं प्रवज्या सुदुष्करा भवति कसानग्नराणाम् । वीराणां मोक्षसुखाभिलापिणां हन्त सुकरैव !! २५ ॥ अपरं च सर्वमपि धर्मकृत्यमिह भावतः कृत गलम् । स्यादिति भावविशुद्ध्या परिपाल्याऽसी सदा भद्रः ॥ २६॥ इति दीक्षाविधिनेनं यो भव्य जनः करोति भावेन । ग भयेपरमानन्दः मीरः सज्जानचारित्रः ।। २७ ।। अथ तस्मिन्नेव भवे भवान्तरे या मनुष्यसंबद्धे । हत्वा मोहं लब्ध्वा च कवलं शिवपदं लभते ॥ २८ ॥ इति प्रव्रज्याविधानं समाप्तम् ॥ किंच-यान् परचन्द्रगरीन् श्रीमन्तः समरादित्यसंक्षेपे 'कूवडग्रामविश्राम' इति प्रोच्यास्तापुस्तच्छिष्याः श्रीलक्ष्मचन्द्राः अनेककुलकानां श्रीसर्वशाष्टकादीनां फिटसूत्राणि चक्रः, यानि च त्रयोदशशताब्दीयताडपत्रानुसारेणेर्यापथिकीपबिशिकायां मुद्रिनानि, नदनुमारेगानुमातुमिदमहं यदुत प्रत्नकाले विशेषेण कुलककृतौ प्रवृत्तिरभूदिति ।। टीकाकृत्पारंपर्यादि-यद्यपि श्रीमद्भिः समरादित्यसंक्षेप आख्यायि गुरुपारंपर्य परं तत् श्रीमद्भयश्चंद्रप्रभाचार्येभ्यः पुरस्ता- देव, अत्र तु श्रीमन्महावीरममोरारम्य तदुक्तं, उभयमपि पारंपर्यमेवं - मक्षपोक्तम्-चन्द्रप्रभः प्रभुरभूदिह चन्द्रगच्छे, तस्माद् गुरुथ समयूपुरिपद्रदेव्याः। श्रीमान् धनेश्वर इति प्रथितोऽस्य शिष्यः, थीमान्निमूरिरिनि तन च देवभद्रः ॥ १ ॥ अक्षाबलिप्रवरपुस्तकधीचबश्वेताम्बुजस्वरविपश्चि करे यदीये। शब्दानुशासनविर- प्रिरितः स देवानन्दप्रभुः पुरुषरूपगिरीश्वरोऽभूत् ।। ३ ।। श्रीरत्नप्रभदेवानन्दौ कनकप्रभः प्रभुत्रास्मात् । श्रीपरमानन्दविभोर्जय- निः मरिकादेवाय ॥ ३ ॥ शिष्यः श्रीकनकनभस्य सुरुविः श्रीवालचन्द्रानुजो, ज्यायाञ् श्रीजयसिंहतः प्रतिभया श्रीवस्तुपाल-

·बE
प्रस्तावना
श्री
प्राज्या-
विधाने
॥८॥
स्तुतः । विश्वाल्हादनठकारान्वयगुरुर्मत्या सतां संमतः, सरीणां शुकवित्वशोधनविधी प्रद्युम्नसरिः कविः ॥ ४ ॥ वर्षे पारिधि-
पक्षयक्षगणिते ( १३२४ ) श्रीवर्धमानस्थितश्चक्रेऽमुं प्रथगं लिलेख तु जगन्मन्द्रः शुभीः पुस्तके । प्राग्वादान्वयगन्त्रिवाइड-
सुतश्रीराणिगस्याङ्गजौ, ग्रन्थार्थ रणमलसेगसचिवौ स्वं प्रार्थयेतां गुरुम् ॥५॥ यावद् ग्रन्थरथाचतुर्दशशती श्रीहारिभद्रा इमे,
वन्तेि किल पारिगानिकतया सिध्यध्वगानेऽझिनाम् । तावत्पुष्यरथः रा पप सगरादित्यस्य मनिर्मितः, संक्षेपस्तदनुस्तकः प्रचरतु
क्रीडाकते धीमताम् ॥६॥ यस्मिथक्राणि रत्नत्रिवयमृपिगृहिश्रेयसी चोवियुग्मं, कारुण्यं स्थालमुच्चरितरयमचतुष्काष्ठिकागाढवद्धम् ।
संवेगस्वच्छ भावी शिखरकलशको शुद्धबुद्धिः पताका, साधुश्रानो च धुयौं जयतु शमयुतः स्यन्दनः रोप शास्रम् ॥७॥
अत्रत्यं श्रीदेवानन्द शिष्यांकनकमभाशष्यकः। समरादित्यसंक्षेपकर्चा चिमिमा व्यधात् ॥१॥ वादीन्द्रदेवसूरेशे
श्रीमदनचन्द्रगुरुशिष्यः प्रथमादर्शेऽदर्शयदेनां मुनिदेवमुनिदेवः ॥२॥ श्रीप्रव्रज्याविधानपकरणतिलकस्यास्य वृति विधाय,
प्राप्त किचिन्मया यत् सुकृतमकृतकं गोगशुद्धया विशुद्धम् । तेनायं भव्यलोको भवतु भवभवभ्रान्तिशीतोपशान्ती,धर्मे जैनेन्द्रधर्मे
विशदलनिशदस्वान्तवृत्तिप्रवृत्तिः ॥३॥ किञ्च-आकिञ्चन्यवतापि याचकजनो येन स्वतुल्यः कृतः कारुण्यं विविधोपसर्गजनकेऽप्यु-
पौघुवे दुर्जने । एकेनाध्याखिला परीपहचमूः साऽपि वाद् द्राविता, श्रीसिद्धार्थनरेन्द्रनन्दनजिनोऽव्यावः रा वीरसिधा ॥ ४ ॥
श्रीद्वारजिनेन्द्रस्य, विबुधानां रादास्पदम् । शुधर्मागाः राधा श्रीसुधगाऽभूगणाधिपः ॥९॥ अनम्यूछतवागजम्जुस्तस्य
शिष्यः प्रशस्यधीः । नान्योऽस्मान्मुक्तिकागिन्या, कामितोऽस्मिन्ननेहसि ॥ ६ ॥ जम्बूकथाप्रबंधैर्यः, स्तेनो न्यायेन संयतः ।
सोऽभूतत्मभवः पूर्वप्रभवः श्रुतकेवली ॥७॥ शय्यम्भवो भवोदन्वचारणे तरणीनिभः । दशवैकालिकग्रन्थं, निग्रन्थोऽपि
॥८॥

·प्रस्तावना श्री प्रत्या विधान . व्यपादय ॥ ८ ॥ यशोभद्रं वितन्यानं, यशोभद्रं विभुं स्तुमः । कर्मसंग्रामनामभ्यां, सम्भूतविजयं तथा ॥९॥ श्रीभद्रयाहु- पादमो, नमो यपिहिना हिता । आवश्यकादिग्रन्थानां, नियुक्तियुक्तिसंगता ॥ १० ।' नमः श्रीस्थूलभद्राय, यो गास्थ्ये. नोऽपि च । निजदुर्या वर्दयन् काम, काम कोशाप्रियाहृदि ॥ ११ ॥ श्रुतकैवलिभिः पड्भिस्तैः सदाऽऽचरणैरियम् । नास्त्यस्ति- पक्षा जनी बार, भ्रमरीवाश्रमद् भुपि ॥ १२ ॥ दशपूर्वभृतामाद्यो, जयत्यार्यमहागिरिः । यस्योन्नतिरनुल्लयाऽन्यः सबरण- चारिभिः ।।१३।। श्रीमुहरती मुहस्तीच, जिनराजस्य शासने । चित्रं त्यनेन भूपालो, निजद्वारि नियन्त्रितः ॥१४॥ श्रीसुस्थित गणापीयः, सनाममदशं जनम् । श्रीमान् सुप्रतियुद्धश्च, चक्रतुदेशनावशात् ॥ १५ ॥ अथ गणः कोटिकनामकोऽभू- जमिन्युदयातितुल्यः । यत्रेन्द्रदत्तो रचिराचिरासीद्भव्याम्बुजन्मप्रतियोधकर्ता ॥१६॥ शिष्यः सिंहगिरिस्तस्य, श्रीरोह गिरिप्रभुः । गा गवारे वज, इन पत्तोऽभवाद्विभुः ॥ १७ ॥ वनस्वामी नवो वजो, ब्रह्माष्टादशकोणभृत् । रुक्मिण्यर्मिकया नंग, गः कथंचिनियंत्रितः ॥ १८ ॥ उद्दामधामवयधाम अभ्य नाम, श्रीवज्रसेन इति तस्य विनयरत्नम् । यचन्द्रमुख्यसमिति- प्रयरामाभृन्मालियबाप यसतिं दग्यापरूपाम् ॥ १९॥ नागेन्द्रचन्द्रनिवृतिविद्याधरसंज्ञकाश्च चत्वारः । शिष्यास्तस्याभूवन मयांदायर्या नदीनालाः ॥२०॥ संजाकपायविस्थानाकादिकायुर्घन्धारौद्रभवभेदचयं निपेष्टुम् । ये द्रव्यकर्मचरधर्मकथानुयोगास्ते जति मिल चतुर्मितनिभातः ॥ २१ ॥ श्रीव सेन दृढमूलकृतप्रतिष्ठश्छायां सदा विदधात्यतिरम्यरूपाम् । पुष्परिच प्रसृमरैः गुगभगमोभियन्द्रास्यया निजगवानयमस्ति गच्छः ॥ २२ ॥ तत्र श्रीनलबाट गन्दिरमहाराजालुकस्याग्रतो, वादं सप्रतिपक्षमक्ष- गर्म पूजन लदम्यः समम् । संजनि कपदः गगैरभिहिनः प्रद्युम्न मूरिः प्रभुः, सूर्योऽयं जगताञ्जडेऽपि रुचिमद्यन्नामाविम्यं मयि॥२३॥ ॥ ९ ॥ ICAL ·प्रस्तावना श्री प्रव्रज्या विधाने ॥१०॥ तस्माद्गतेष्वथ च भूरिपु सरिषु श्रीचन्द्रप्रभा प्रभुरभूद् गुणरत्नभूमिः । जिह्वाङ्कुशीभिरनिशं कविभिः खनद्भिर, प्राप्तानि तानि न यतः परिनिष्ठितानि ॥२४॥ पट्टे तस्य धनेश्वर भुरभूचारित्रलक्ष्मीपुष्पा(सुमा)कल्पोऽनल्पविकल्परम्यविहृतिः शुद्धाहतिः प्राच्यवत् । श्रीमत्पापुल(भूमि'वित्त समयूपुर्या तु देवी(व्याः पुरो, देवीभूतगुरुप्रदत्तभिव यो मन्त्रं फलाढ्यं व्यधात् ॥२५॥ तेनोहितं पतनतो विरताप्रबोध, वक्ति स्वयं हि समयूपुरपट्टदेवी । किं ब्रूभहे मनुजबोधविधौ वयं तु, श्रीमद्धनेश्वरगुरोगरिमाणमस्य ॥२६॥ शिष्यास्तस्याथ चत्वारस्तत्चारधसुचेतसः । श्रीचीरशान्तिरदेवेन्द्र३३ देवपूर्वाख्यसरयः ४ ॥ २७ ॥ श्रीशान्तिसुरिर्निज- शान्तवाक्यामृतेन तत्कालजनानपुष्यत् । वंशेपु तेषां सुमनस्त्वमद्याप्यस्तीति चित्रं हदि कस्य न स्यात् । ॥ २८॥ ज्ञानेन रूपेण च देवभद्रस्ततो गणाधीश्वरदेवभद्रः । श्रुतामृतं पीतमनन्तमन्तासभं शुभं यः शुभमुज्जगार ॥ २९ ॥ हस्ते पुस्तकमस्ति शस्तमुदयत्पाश्च धर्मध्वजः, कीतिर्थोपवती सदापि विशदा यस्याक्षमाला प्रभोः । देवानन्दगुरुजयत्य- यमितः पुंरूपभृद्भारती, शब्दानामनुशासनं तदुदितं न्यायेन सारस्वतम् ॥ ३० ॥ शिष्यास्तस्याभूवनायो रत्नप्रभाभिधः सरिः। परमानन्दः सरिः सरिः कनकप्रभस्तदनु ॥ ३१ ॥ अतुल्यशल्यत्रयवत् त्रयस्ते, चारित्रभूभत्करे विरेजुः । विराधनागौरव- दण्डशल्यधिकाणि भेत्तुं समकालमेव ॥ ३२ ॥ आधस्तु विद्यमानेपु, श्रीदेवानंदसरिषु । जगाम शुसदा धाम, तद्बोधनचिकीरिव ॥ ३३ ॥ भूयौदार्यविशेषतोऽपि परमानंदप्रदानोधतः, सरिनैष्ठिकशेखरः स परमान्नदः प्रभुः प्राणिनाम् । यस्य श्रीजयसिंह- सरिरजनि ख्यातो विनेयाग्रणी:, सिद्धान्तार्थविचारसारसगणिः सर्वोपकारक्षमः ॥ ३४ ॥ वन्दे श्रीकनकामस्य समतां यन्नाम- वर्णत्रयी, पौरस्त्या विपरीतवाद्यपि निजं रूपं न मुंचत्यलम् । किं चोपश्रुतिनिश्रितोऽप्यरतिदः कार्य शुभे सर्वदा, मध्यस्थत्वमुपा- ॥१०॥ RSONS ·प्रस्तावना श्री विधान गमहीनधी यस्मिनकारोऽप्यसौ ॥३५॥ शिष्यः श्रीकनकप्रभस्य सुकविः श्रीयालचन्द्रानुजो, ज्यायान् भीजयसिंहता प्रतिभया श्रीयस्तुपालस्तुतः । विशालादनठक्कुरान्वयगुरुमत्या सतां सम्मतः, सूरीणां सुकवित्वशोधनविधौ प्रद्युम्नरिः प्रभुः ॥ ३३ ॥ त्तिकद्वन्धविचारः-इमे एव पूज्यपादाः प्रस्तुतेऽपि विवरणे स्वं तत्संक्षेपकर्त्ततया ख्यापयन्ति, एतच निम्नप्रद- दिनोल्लंग्वान् स्पष्टतां शेमुपीभृतां-. पृष्ठं ? 'पनि प्रगुम्नमरिः प्रथयति समरादित्यसंक्षेपकर्ता- पृष्ठे १४१ "गदुक्तमुक्त्या युक्तं श्रीहरिभद्रगुरोर्मया । समरादित्यसंक्षेपे, यतिस्नानोज्झनक्षणे ॥१॥ कृत स्नाने क्षणं शौचं, रागमानी न चैनगि । वीजनप्रार्थनीयत्वं, ब्रह्मचर्यस्य दूपणम् ॥ १ ॥ घातो जलस्थजीवानामन्यसत्चविद्याधनम् । क्षीरक्षालन- मंगार, सागानाकाशनम्।।२।। अस्नाने तु न दोपास्ते, मत्वेति गुनिपुंगवैः। चज्यं स्नानं ततः सिद्धिवधूमंगमसस्पृहः ॥ ३ ॥ पृष्ठे २४२ श्रीदयानन्दभिपीकनकप्रभाशिष्यकः । समरादित्यसंक्षेपकर्ता गृत्तिमिमा व्यघात् ॥१॥" एवं च श्रीमतां कृतिद्वये न कोऽपि विवादः, न प चित्रयिनन्यं तेषां समरादित्यसंक्षेपकरत्वोपाधी, यतः कथा हि समरादित्यस्य तथाविधा चैव यतो यथावद्भावार्थ नस्सा प्यास्थाप्य न संक्षेप्तुं शक्या ग्राकृतः, चि-ग्रन्थकृत्पूर्वजश्रीचन्द्रप्रभसूरीणामपि गुरुपादाः श्रीप्रद्युम्नसूरय इति स्पष्ट निष्टफिनं स्यान् पार्थ रोभ्य इति योग्य एवोपाधिः, अन्यच्च-तत्र श्रीसमरादित्यसंक्षेपे गथा पूर्वतनसूरीणां नमनादि आमन्न- मोपकारिणां नमनादि न विदधिरे नया नात्रातोऽप्येकफनोक्तौ द्वयोः प्रयोजनं स्यादपि, किंच-श्रीसमरादित्यसंक्षेपे व्यस्तसम- मनिर्देशन गृहचोदिना च यथाऽऽगध्यगुरुवराणां स्मृत्यादि न च तथाऽनेत्रापि हेतुत्वेन स्यादेव, मंगलमपि तत्र विस्तरेण, KAROLOGLE ॥११॥ २- ·प्रस्तावना PREGREEKAR श्री प्रत्रज्या- विधाने ॥१२॥ अत्र तु विभक्तिसप्तकंक्रमेण सामान्याहत्स्तुतिरेव मंगलतयां, समरादित्यसंक्षेमे मंगलपूर्वतनाचार्योपकार्याचार्यस्तुतिक्रियैवं, अत्रत्या तु स्तुतिः शिरोधृता.या सैव । चित्रभानुसुधाभानुचण्डभानुप्रभाधिकम् । शाश्वतं जयति ज्योतिः, परमं परमंगलम् ॥ १ ॥ आदियोधिदमहन्तं, वृपभं कनकप्रभम् । प्रणौमि यदनुध्यानं, स्तम्भनं मोहभूपतेः ॥ २ ॥ शान्त्यायहत्वयं नौमि, यत्पदाधो निधिवजः। नवहेमाम्बुजव्याजात्, परित्यक्तोऽपि नात्यजत् ॥ ३ ॥ जेताऽपि जगतामेष, विषमानो यतस्त्रसन् । सुचवां भूवनेऽनेशत्, स नैमिः पातु वः प्रभुः ॥ ४ ॥ श्रीमतः पार्श्वनाथस्य; स्तुमस्तां गतरागताम् । यत्र प्रभावती मूर्तिः, सत्त्रं सर्वत्र दृश्यते ॥५॥ अन्तस्थाशीपंवर्गान्त्यानपि पूज्यपदं नयन् । वर्तमानमहावीरनामभ्यां पातु वो जिनः ॥६॥ विदितस्फूर्तयः शुद्ध संयमस्येव मूर्तयः । जिनाः सप्तदशान्येऽपि, श्रेयो विप्राणयन्तु वः॥७॥ चतुर्मुखभवां हंसगामिनीमर्थदीपिकाम् । स्फुरत्प्रकीर्णकामगोपांगपूर्णा गिरं स्तुवे ॥ ८ ॥ श्रीमते गोपमुख्याय, गौतमस्वामिने नमः । परितश्चारिता येन, त्रिपद्यपि जिनस्य गौः ॥ ९ ॥ स सुधर्मसंधर्भा श्रीसुधर्मा गणभृद्वरः । सवृन्दारकवृन्देन, वज्रिणा सेवितः श्रिये ॥१०॥ जम्बूर्जित्वा जनीव्याजाच्चमूः कर्ममहीभूजाम् । तानेकांगाजिगायाष्टावप्यकष्टात्किमद्भुतम् ॥ ११ ॥ वैरिणामन्तरंगाणां, पण्णामपि निषेधका । षट् सन्तु पव्रताधाराः, श्रुतकेवलिनः श्रिये ॥ १२ ॥ ५ ॥१२॥ SHAR.

·श्री प्रस्तावना विधान ।॥ १३ ॥ वोऽयं नवतचाम्रो, नवों धनगिरावभूत्। चावमिकायां सक्मिण्यां, यो धात्रापि न यन्त्रितः॥ १३ ॥ तामवायां स्तुवे यस्था, धर्मपुत्रो वृपासनः । गणेशो हरिभद्रायश्चित्रं भववियोगभूः ॥ १४ ॥ पतुर्दशशी ग्रन्धान, सदालोकान् समावहन् । हरेः शतगुणः श्रीमान्, हरिभद्रविभुमुदे ॥ १५ ॥ तमन्नोमं म हन्तु श्रीसिद्धसेनो दिवाकरः । यस्योदये स्थितं मूकैरुलुकैरिव वादिभिः ॥१६॥ मिदन्याम्यानुरामयातुं, महिमानं हि तस्य कः । समस्त्युपमिति म; यस्यानुपमितिः कथा ॥ १७ ॥ बाद जित्वाऽऽल्लुकक्षमापसभायां तलपाटके । आत्तकपहो यस्तं श्रीप्रद्युम्नं पूर्वजं स्तुवे ॥ १८ ॥ वसमतिमापार्याय, नमः श्रीदेवसूरये । यत्प्रसादमियाख्याति, सुखप्रश्पु-दर्शनम् ॥ १९ ॥ नृपतिर्योधितोऽमारिवारिणा हेमत्सरिणा । चित्रं तु चेतना जन्तुजाते जातेह भूतले. ॥ २० ॥ श्रीदेवानन्दसूरिभ्यो नमोस्तु यदुपज्ञता ।' सिद्सारस्वतादीहत, कुर्वेऽहं पालचापलम् ॥ २१ ॥ तदिनेगं नमामि श्रीकनकप्रभसद्गुमम् । पदार्थमर्थितो ज्ञात्वा येन पोतोऽप्यहं पितुः ॥ २२ ।। श्रीमते नरचन्द्राय, नमोऽस्तु मलधारिणे । ददै मेऽनुत्तरा येनोत्तराध्ययनवाचनाः ॥ २३ ॥ विभुं विजयसेनं तं, नौमि येन जनेऽम्विले । न्यस्तो विकस्वरो न्यायस्तदीया-कलिका- मयि ॥२४ ।। वरमामविश्राम, पद्मचन्द्रममुं स्तुवे । चातुर्विद्येन मे दत्ता, येनावश्यकवाचना- ॥ २५ ॥ दुमपन्धकर्तुः श्रीपालचन्द्रस्य का स्तुतिः । मन्त्रीशवस्तुपालन; या स्तुतः कवितागुणात् ? ॥ २६ ॥ है ॥ १३ ॥ +KER

·प्रस्तावना
श्री
प्रवज्या
विधाने
॥१४॥
गूढचतुर्थादौ-प्रद्युम्नस्य कवेलक्ष्मीजानिः किमभिधः पिता ? ॥ ५० ॥
कुमारसिंह इत्युक्ते, कुमारेणापरः सुहृत् । विशालघुद्धिनामाऽथ, पपाठाभिनवं कविः ॥ ५१ ॥
प्रकाशा कीशी वार्ताऽऽशीर्वादे च किमुच्यते । किं च योग्यं सतां वासे?, भवात्कः स्याद्विये किनाम् ॥५२॥
५५श्वाधिष्ठायकः शंखेश्वरपार्श्वजिनेश्वरे । कुमारेण पिचिन्योक्तं, भूतानन्दपुरंदरः ॥ ५३ ॥
अहो मतेरातिशयो, भाषित्वेत्यथ भूपणः। प्राह देय ! मयाऽप्यस्ति, कृतं स प्राह तत् पठ ।। ५४ ॥
वेश्यानां क नरे प्रीतिर्नीरसं कीमशं फलम् । उपक्षये च को धातुर्वाजिनां किं प्रशस्यते ॥ ५५ ॥
प्रद्युम्नस्य कवेरस्य, गुरूणां श्रीमतामिह । कनकप्रभसूरीणां, गुरवः के च विश्रुताः ॥ ५६ ॥
पाठयित्वा पुनस्तं च, श्लाधित्वा कवितागुणान् । मैत्री बलात्मजः प्राह, श्रीदेवानन्दसूरयः ॥ ५७ ॥
श्रीमन्तो देशनावारानंतदर्शितमूर्तयः | जयन्तु मद्गुरोराः, कुमारोऽपाठयत् पुनः ॥ ८९ ॥
ततः प्रोचे परिज्ञातं, श्रीदेवानन्दसूरयः। अथ चित्रमतिः प्राह, निजं गूढचतुर्थकम् ।। ९० ॥
सज्ज्ञानसूक्तयः कर्मनिकरमभावष्णवः । श्रेयसे सन्तु नः पूज्याः, पुनरूचे च पाठतः॥ ९१ ॥
कुमारोऽथावदज्ज्ञातं, कनकप्रभसूरयः । प्रोचेऽथ भूषणः पर्षपणो गूढतुर्यकम् ॥९२ ॥
धर्मवीरत्वसकला, श्रितवान्धवतां श्रितः । श्रीप्रद्युम्नकवेनन्थात् कुमारोऽपाठयत्पुनः ।। ९३ ।।
क्षणं विचिन्त्य च प्राह, धर्मवान्धववीकलः ।
SORRESTERIERGAROSARASHISS
॥१४॥

·प्रस्तावना श्री गृत्तिकरणं गार्हस्थ्यसंयंधश्च-श्रीमन्तः प्रद्युम्नसूरयः श्रीमत्या लक्ष्मीरूपाया लक्ष्म्याख्याया रमणीजनगणालंकार- भूनायाः विमरसि मरसिजायमानाः, श्रीमतां च यकुलदेवानां प्राग्वाटान्वयविभूपणानां कुलालंकरणस्य श्रीकुमारसिंहाभिधा- नस्ल लम्गांद्योतका इति प्रशस्तरत्रयायाः 'प्रागनाटान्वये 'ति (२४५) काव्यादवसीयते, यद्यप्यत्र श्रीमतो धन्धस्य श्रीकुमा- रमिहापन्यन्यमानं संनयंति परं श्रीधन्धव्यवहारी श्रीमतां सहजो बान्धव इति 'सहजेनार्थितो धन्धनाम्ने'ति प्रस्तावनाद्वितीय- कानात स्पष्टनरमवमीयन एव, ततश श्रीमतामपि त एव जनयितारः, श्रीसमरादित्यसंक्षेपे तु 'प्रद्युम्नस्य कलक्ष्मी. जानिः किममिधः पिता ॥ ५० ॥ कुमारसिंह इत्युक्तं, कुमारणे'ति वचनात् स्पष्टमेव स्वजनकस्य कुमारसिंहेत्यभिधानमुक्तं, यद्यपि 'धर्मवीरन्चमकल इत्यादिश्लोकोक्के गूढचतुर्थक 'धर्मबांधववीकल' इति बंधुनाम स्पष्टितं, परं श्रीवीकलस्य धर्मबांधवत्वेन श्री- पन्नम्य न गहजबान्धवताच्यानं संगतमेव, अनेन धर्मपत्न्यादयः शब्दा नाभिधातुमुचिता इति चेन्निीयते नानुचितं स्यात् । ग्रन्धानां कर्तृत्वं शोधकत्वं च 'मत्या सतां संमत, मूरीणां सुकवित्वशोधनविधौ प्रद्युम्नमरिः कविः' इति श्रीसमरा- दिल्पसंक्षेपे अन च स्पष्टमुक्तत्वान् अपग्सुकविकतानां शोधकत्वं ज्ञायते वाङ्मयानां, तत्तद्न्धकद्भिरपि स्पष्टमेव स्वस्वग्रन्थानां श्रीमान्नगरिमिः शोधनमनुमतं, तथा च श्रीवालचन्द्राचार्या उपदेशकन्दल्यां विवेकमंजरीवृत्तीच श्रीदेवेन्द्रसूरयः उपमितिसारोद्धारे श्रीउदयप्रभसूरयः श्रीउपदेशमालाकर्णिकावृत्ती श्रीमुनिदेवसूरयः श्रीशांन्तिनाथचरित्रे श्रीप्रभाचन्द्राः प्रभावकचरित्रे श्रीरत्नप्रभ- गरयः पुरलगमालाकथासंक्षेपे श्रीधर्मकुमारगुधियः श्रीशालिभद्रचरिने श्रीविनयचंद्राचार्योः श्रीमल्लीनाथचरिने श्रीमानतुंगवरयश्च श्रीमुनिगुनन गरिने स्पष्टतरं श्रीमतां प्रद्युम्नपूरीणामेव तत्तग्रंयशोधकतामाचरव्युः ॥१५॥ RECE

·श्री
प्रव्रज्या-
विधाने
SAEGRES
प्रस्तावना
॥१६॥
रचनाकाल:- यद्यपि अनेकानि ग्रन्थरत्लानि श्रीमद्बुद्धिरत्नाकरादुन्मुद्रितानि भविष्यन्ति परं तल्लाभाभावात् तत्तद्न्थ-
रचनायाः कालो निर्णतुं न शक्यः, परं श्रीसमरादित्यसंज्ञेपे वर्षे वारिधिपक्षयक्षगणिते' इत्युक्तेः, अत्र च ' वर्षेऽष्टपक्षयक्षाख्ये.'
इत्युक्तेर आधा कृतिः चतुर्विशत्यधिकायां त्रयोदशशतान्यां परा च अष्टाविंशत्यधिकायां त्रयोदशशताब्द्यां चाकारीति निस्संदि-
ग्धमेव, १२९८ तः १३३३ पर्यन्ते ग्रन्थानांशोधनस्योल्लेखादवसीयते एतद्यदुत कर्तृताशोधकते श्रीमतां सहैव, एते सहभाविन्यौ
कचिदेव, परं श्रीमभयमप्यविशेषेण ।
शोधनमस्या वृत्ते चादीन्द्रदेवसरेवंशे श्रीमदनचंद्रगुरुशिष्यः। प्रथमादर्शेऽदर्शयदेनां मुनिदेवमुनिदेवः ॥ १॥ (२४२..)
इत्युक्तेः 'लिखने शोशने सज्जो, मुनिदेवो गुनीश्वर' (२४५) इत्युक्तेश्च स्पष्टमस्याः शोधने लिखने च श्रीवादिदेवसरिवंशीयश्री-
मुनिदेवाभिधाः सज्जा सुधिया। अनेनं विचक्षणतमाअपि पूर्वसूरीन्द्राः ग्रन्थानां ग्रन्थने शोधने लिखने चापि सज्जाएव बभूवुरिति
निस्संदेह, अनुकरणीय चैतदैर्दयुगीनानामाप महात्मना, श्रीसमरादित्यसक्षेपोऽपि श्रीमद्भिर्जगचन्द्रसरिभिरशोधीति 'प्रथमं लिलेख.
तु जगचंद्रेः सुधीः पुस्तके' इति तदन्त्यलेखादेव स्पष्टं ।
पुस्तकदुर्लभता-यद्यपि प्राचीनतरोऽयं ग्रन्थः प्रत्ना च वृत्तिरपि तथापि न द्विवान पुस्तकालयानन्तरेण क्वाप्यनयोः सत्ता,
नच केनापि मुद्रितपूर्वे उपयुक्ततरे चातिशयेन प्रबजितानां प्रविजिघृणां चेति मुद्रणमनयोराररुधं, पुस्तकालयाधाधुना विशेषण
जैनामासानामेवाधीना इति न नूतनं, ततः पुण्ययत्तनीयादर्शोल्लेखकृतादादर्शादेव केवलात् मुद्रिते एते इति कृते शोधनश्रमे
क्षन्तव्यं क्षुण्णं धमाधरित्यर्थयते आनन्दसागरः श्रीसिद्धक्षेत्रे आषाढशुक्लप्रतिपदि २४६४ ।।
॥१६॥

·RONICO
भी
प्रमा
aumar
coocord
acoc
T
अधिकार
दशक
।
प्रीपहनी
Kera
नमः वीतरागाय ।
प्राचीनतराचार्यविरचितं समरादित्यसंक्षेपकृत्श्रीप्रद्युम्नाचार्यप्रणीतवृत्तियुतं
श्रीप्रवज्याविधानकुलकम्
ARSANSAR
अहन यः परमो गर्यमसमज्योतिर्मयं मन्वने, चके येन च कर्ममर्ममथनं यस्मै नतोऽहं प्रभो! ।
सम्माद्विम्यनि रागमुख्यरिपयो यस्यामलं केवलं, यस्मिन्नितिनायिका कृतरतिः स स्ताज्जिनः श्रेयसे ।। १ ॥
अर्थेन भादशांगीरदखिलसमयबहना तुल्यरूपे, सूत्रेण प्राच्यसाधुमवरविरचिते ग्रन्थतः स्वल्पमाने ।
श्रीमनग्याविधानेऽथैमहति सहजेनाधितो धन्धनाम्ना, वृत्ति प्रद्युम्न सूरि प्रथयति समरादित्यसंक्षेपकतों ॥२॥
॥ १ ॥

·SAR
श्री
प्रवज्या
অমি;
मीयवत्ती
SOLUMER
संसार
विषमता
॥ २ ॥
तत्र न दशाधिकाराः, तपथा-दुर्लभत्वं मनुष्यत्वे १, बोधेर्दुष्प्रापता २ ततः । प्रवज्यागा दुरापत्वं ३, तत्स्वरूपप्रकाशनम् ।
॥१॥ तस्या विषमताख्यानं ५, धर्मस्य फलदर्शनम् ६ । व्रतनिर्वाहकत्वं च ७, श्लाघा निर्वाहकता ८॥२॥ मोहक्षिातिरुहो-
च्छेदो ९, धर्मसर्वस्वदेशना १० । इत्थं प्रकरणेऽसुष्मिन, दशबार विवेचनम् ॥ ३॥ तन प्रकरणस्यास्य महार्थस्यापि रात्रेण
स्वल्पत्वान्मनसैवेष्टदेवतां नमस्कृत्य प्रथमगाथया परमपदसौख्यमुख्य निवन्धनमनुष्यत्तस्यैव दुर्लभतामाह-
संसारविसमसायरभवजलथाठियाण संसरंताणं । जीवाण कहवि जइ होइ जाणवत्तं च मणुअत्तं ॥१॥
संसार एक विषमः पोतमाशावपि दुस्तरत्वात् सागरः- समुद्रः तत्रापरापरजन्मजले पतिताना संसरतां-परिभ्रमतां
जीवानां कथमपि-महता कष्टेन यानपानामिव मनुष्यत्वं गदि भवति, गतो महाभीष्म मोहदुदिनं प्रबला विषयकुवाता वेला
इवाधिरोहंति नवनवा मनोरथाः महायाद इव दुर्वारो मकरध्वजः आवर्मा इव दुस्तराः कपायाः नागदन्ता इवोत्कटा रागोपाः
महोमग इव दुःखपरम्पराः और्वानल इनापध्यानं नेत्रवल्लीन स्खलनशेतुर्ममता नेत्रचक्रमिव कुविकल्पजालं महामत्स्या इव
व्याधयः सर्वैरपि पोतभंगहेतुभिरन्वितो विपमः संसारसमुद्रः, अत एव मनुजत्वपोतस्य दुर्लभत्वेन दृष्टान्तदशकं सूचयति,
ते चामी-
घुल्लग १पासग २ घने ३ जूए ४ रयणे य५सुमिण ६ चोय७।चम्म ८ जुए ९ परमाणू १० वस विहंतामुणेयन्वा ॥१॥
तत्र पुल्खणशब्देन देशपरिभाषया भोजनमुच्यते, तन दृष्टान्ते श्रीवासदरचक्रिकथा, तथाहि-साकेतस्वामिचन्द्रावतंसस्य
तनयो व्रतम् । पुराऽऽदान मुनिचन्द्राख्यो, मुनेः सागरपन्द्रतः॥१॥ सार्थाद् भ्रष्टोऽन्यदाऽटव्या, ग्लानो गोपैः स वीक्षितः ।
॥ २ ॥

·दालभ्ये
भीमए
प्रायो
नादन-
कया
गाभिमानाः, प्रविनय पातः ॥२॥ प्रबोध्यादीक्षयत् सैप, चतुरचतुरोऽपि तान् । तन्मध्यान दो पुनई, जुगुप्सां चक्र-
उमनी ॥ ३ ॥ नौ गला साननगुणाऽभूनां शरापुरे गुतौ । दास्यां शाण्डिल्यविषस्य, सर्पदष्टौ च तो मृतौ ॥ ४ ॥ कालि.
गौ माधन, तो नी युग्मनी मृगौ । सो गंगातटे बद्ना, जालिकेन निपातिती ॥५॥ वाराणस्या ततो भूत्वा, दलमा-
नगनन्दनी । नियम्भूतमी नारभूतो स्नेहलो मियः ॥ ६॥ तत्र शंसमहीशन, नमुनिः सचिनो निजः । कृतागा भूतद-
पम्प,
प्रहन्तुमिप्यता ( मार्पितः) ॥७॥ तेनोने नमुनिः पुरो, यदि पाठयसे मम । तत् ला रक्षामि तदाक्यं, स तथैव
पधारय ।।८॥ पाठयंनो ग गन्माना, कप्ततः सन् जिघांसितः । भूतदनेन ताभ्यां तु, गुरुरित्यपसारितः ॥९॥ ततो निःमृत्य
नमनितीननापुरमागतः । गफै गनमारेण, चक्रिणा सनिय निजः ॥१०॥ इतक्ष नित्रसम्भूती. मिलिवानचिनाविध ।
मीनिगानतो हाहाहहानिकती इस ॥ ११॥ सर्पगन्धर्वस्तिमविशकार्मणम् । ताभ्यां प्रकाशयनयां च, न जमे
कम्प मानगम्? ॥ १२ ॥ निगमम्भुनाना, गीतनृत्यमनोरया । अन्यदा पौरननर्गः, सर्वा अपि विजिग्गिरे ॥ १३ ॥
रासाय प्रतिनी नौ, पुरम्पान्तनिधितो । राजाऽऽशाभंगमादाग, प्रतिष्टान्यदा पुरे॥ १४ ॥ गागन्तानुपलक्ष्यैती, लोगटाया-
सिभिानी । भारशेण न गोका, दार दग्तरीकृतौ ॥ १५ ॥ निन्दन्ती सं स्वगीतं न, रूपं तारुण्यमेन च। मृत्पने पर्वतारूदी,
पार सम्पा पागतः ॥ १३ ॥ नारन मुनिना मृत्यौनिषिध्याथ प्रयोध्य न । तौ वनं ग्राहिती ती, तपेते दुस्तपं तपः
॥ १७ ॥ पादा शिदरन्नौ नापागनी हस्तिनापुरम् । सम्भुतर्षिध भिक्षा), प्राविशन् नगरोतरम् ॥ १८ ॥ राजमार्गगतः
गोमा रो नमुणिमनिणा । साशकवितस्तानियोसने पत्नीन्ययुक्त सः ॥ १९ ॥ तारितस्तरपकामनपि यापन मुन्यते । तागत
॥ ३ ॥

·4-15 श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती दौर्लभ्ये नमदत्त कथा ॥ ४ ॥ क्रोधान्गनिस्तेजोलेश्यामुदगिरन् मुखात् ॥ २० ॥ तत् शात्वा सपरीवारशक्री पौरजनायतः । तत्राभ्येत्य मुनि दक्षः, क्षमयामास सामभिः ॥ २१॥ चित्रोऽप्यत्रान्तरे शात्वा, सम्भूतमुनिमभ्यगात् । वाक्यैः श्रुतानुगैस्तस्य, सुधीः क्रोधमरोधयत् ॥ २२ ॥ सम्भूतः शान्तकोपोऽथ, चित्रेणानायि तदनम् । नृपप्रभृतिको लोको, वन्दित्वाऽगानिजाश्रयम् ॥ २३ ॥ चित्रः प्रोवाच संभूता, प्रासमापिणोरपि । एवं भवेतिरस्कारो, नाहारस्तद् वरं हि नौ ॥२४॥ इत्यालोच्य मुनी एती, द्वावप्यनशने स्थिती । अहंपूर्वि- कया लोकस्तयोरेति विवंदिपुः ॥ २५ ॥ चक्री ज्ञात्वा च नमुचि, पराभवकर मुनेः । पद्धं चतुष्पथेनोनानयत् साधुसभिधी ॥ २६ ॥ तौ वन्दित्वा महामत्याऽदर्शयन्नमुचि तयोः। मोचितः शोचिताचारोऽप्याभ्यां राज्ञो न कर्मणः ॥ २७ ॥ सपत्नी. भिवतुम्पष्टिसहस्रैः परिवारिता । वन्दनाय सुनन्दाऽऽगात् , सीरत्नमपि ती मुनी ॥ २८ ॥ तस्याश वन्दमानाया, अलकस्पर्शतः पदोः। सम्भूतसाधोः सम्भूता, सर्वाजपुलकोद्गमः ॥ २९ ॥ अप्यलर्क विषादेतदलकस्पर्शजं विपम् । दुम्सई यद्विपाकानुभवो भावी भवान्तरे ।। ३० ॥ तपसाऽनेन भूयासं, स्त्रीरत्नपतिरित्ययम् । गते सान्तःपुरे राशि, निदानमकरोन्मुनिः ॥ ३१ ॥ चित्रस्तं प्राह किं मौलिमेवं योजयसि क्रमे । मुक्तिदानप्रभूष्णु त्वं, विपयार्थे व्ययस्तपः ॥ ३२ ॥ ते नेत्युक्तोऽपि सम्भूतो, न मिथ्याद्- कृतं व्यधाद । मृत्वा द्वावपि सौधर्मऽभूतां देवी महद्धिको ॥ ३३ ॥ च्युत्वा चित्रस्य जीवोऽथ, प्रथमस्वर्गलोकतः । पुरे पुरिम- तालाख्ये, महभ्यस्तनयोऽभवत् ॥ ३४ ॥ व्युत्वा सम्भूतजीवोऽपि, काम्पिल्ये नमभूपतेः । भार्यायाश्चुलनीदेव्याः, कुक्षी सम- चतीर्णवान् ॥ ३५ ।। चतुर्दशमहास्वमसूचितागामिचक्रितः । स्वर्णवर्णोऽभवत् सनुस्तस्याः सप्तधनूच्छ्यः ॥ ३६ ॥ ब्रममग्न इवा. नन्दाद, नयभूपतिरस्य च । ब्रमाण्डविश्रुतामाख्या, ब्रादत्त इति व्यधात् ।। ३७ ॥ मित्राणि वदनानीय, चत्वारि प्रा. RETISIS ॥ ४ ॥ ANS

·S*
सीप
नृत्वः
दलिम्ये
नामदत्त.
कथा
-
गायन कोन्दना दी, कटका पुष्पगृलका ॥३८॥ वामदत्तस्य पूर्णपु, वर्षा द्वादास्पथ । परलोकगति भेजे,. ब्रामराजः
जिता ॥१॥ दीनः पगिभियानु, नस्य राज्ये न्यगुज्यत । अदीर्घयुद्धिर्दीयेस्तु, तत्कोशायरोनिजम् ॥ ४० ॥
की मागमापा, ननन्या मद नमकन् । रनिशा क्रमाने, मित्रस्नेहस्य मर्मभित् ॥४१॥ दुर्घत्तमेतयोति, गणराने पवित्रधीः ।
दन भनुमन्त्री, अपमादयं परम् ॥ ४२ ॥ अध्यायन धिगेताभ्यां, कुलं शीलं धृतिर्मतिः । लजा कुलस्य मर्यादा, त्यक्तमेक-
पिनम् ।। १३ ।। मा भदेवरानो नर्थः, कुमारम्नति सोऽमुचन । निज वरधनुं नाम, जमदत्तान्तिके सुतम् ।। ४४ ॥ तेन
गापितानान्नो, प्रभूः काककोकिले । मृगेमभद्रदस्तिन्योबटुकस्यैव युग्मके ॥ ४५ ॥ मेलयित्वाऽथ शुदान्ते, गत्वा साऽऽस्त-
माधान । त्यमा पने (व्यपुग्नं ) हनिप्याम्पन्नमप्यन्यायकारिणम् ॥ ४२ ॥ तत्तवाक्यप्रचारेण, क्रकचेने सूत्रभृत् । चुलन्याः
प्रशानदार दीयों पदारगन् । ४७ ।। उद्वापनं अतुगृहे, निशि ज्वाल्यो हुनागनः। उभाभ्यां मन्त्रपिलवं, पुष्पचूलसुता
'एमा ॥ १८ ॥ 77 जागा भनुमन्त्री, दीपंग व्यजितपन् । शुद्धोधमधुना धर्म, दिदधे त्वदनुतया ॥ ४९ ॥ दूरस्थो नैव
भगोडसमिति यानादन म तम् । राज्यश्रीस्वा बिना मन्त्रि!, यामिनीर विना विधुम् ॥ ५० ॥ ततो गजातटेऽत्रैच, धम्म
मरादिना कुरु । नया के म गर्ने चानवन्छिन्नमराहयन् ॥ ५१ ॥ दानमानोपकारातः, रा प्रत्ययितपूरुषः । चक्रे मुरंगों
दियां, ननाउनुगृहापपिः ।।५२|| जापितः पुषचलम्नन्मन्त्रिणा दुहितुः पदे। प्रेपीदामीसुतां ना चौपयेमे बसमूगुना ॥५३॥
हो गहमागापि, मापिन्यन्नापुरे घरे । व्युडा ग्रान्भवदासत्वादिन दानीमुताऽदितः॥ ५४ ॥ नुलनी सम्नुपं प्रपान, कुमारं
मान । म मन्तिरानुना नात्मननीयस्त्वनु जन्मिपान् ।। ५५ ॥ गर्ने यामयुगे नारागृहे ज्वलति मन्त्रिनः । पृष्टः किमेतदित्याह,
॥ ५॥

·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती दौलभ्ये ब्रह्मदत्त- कथा बुलनीदुष्टचेष्टितम् ॥५६॥ त्वामाक्रष्टुं सुरंगाऽस्ति, च्छना तातेन दापिता । पाणिघातात् प्रकाश्यैतां, ततो निम्सर गम्यते ॥ ५७ ॥ इत्युक्तो नमसस्तेन, तथा कृत्वा रसातले । मातृश्रेष्टितनेव, लज्जितः प्राविशत् स तु ॥ ५८ ॥ क्रोशद्वितयमानेन, दीर्घरूपाऽपि साऽद्भुतम् । दत्तरंगा सुरंगाऽभूत, तयोर्जीवितदानतः ॥५९॥ धनुर्धतौ सुरंगातस्तुरंगावधिरुहा तौ। पञ्चाशयोजनी गातावथाचौ मृत्युमापतुः ॥ ६० ॥ ततः पद्यां गतौ श्राम, कोष्ठकं ब्रह्मसनुना । प्रोक्तो वरधनुर्मित्र, बाधेते क्षुत्तपा च माम् ॥ ६१ ॥ प्रतीक्षस्वेति स प्रोच्य, समानीय च नापितम् । वपनं कारयित्वा च, चूलामात्रमधारयत् ॥ ६२॥ कपायवस्रो यज्ञो- पवीती च ब्रह्मनन्दनः । सत्योऽभूत् पिदधे सद्यः, श्रीवत्सं पट्टकेन च ॥ ६३ ॥ ग्रामे च प्रविशन्तौ तौ, विप्रवेषावुभावपि । निमन्व्य भोजितौ भक्त्या, विप्रेणैकेन सादरम् ॥ ६४ ॥ भोजनान्ते द्विजेनोक्ता, कुमारो गणिकेन मे । पुराऽऽख्यायि समित्रो यः, पद्धच्छन्नभुजान्तरः ॥ ६५ ॥ भुक्ते तव गृहे तस्य, पदखण्डपृथिवीशितः । त्वया वन्धुमती देया, स्वसुता तां तदुदह ॥ ६६ ॥ तामुद्वा निशां स्थित्वा, प्रातः प्रास्थात् समंत्रिमः । ततः श्रुत्वा पथो रुद्धानुत्पथेनाटवामितौ ॥ ६७॥ कुमारं तृषितं मुक्त्वा, वटाधो वारिणेऽगमत् । मंत्रिसर्दीर्घयोधैश्व, रुद्धो बद्ध्वाऽथ दस्युबत् ॥ ६८ ॥ ब्रह्मदचे व्यधात् संज्ञा, पलायस्वेति सोऽप्यगात् । चनाद् बनान्तरं प्राणवृत्तिं चक्रे फलैर्जलैः ॥ ६९ ॥ तृतीयादिवसे वीक्ष्य, तापसं तेन संयुतः। गत्वाऽश्रमं कुलपति, ववन्दे तेन भाषितः ॥ ७० ॥ ब्रमभूः सत्यमेवाह, प्रोचे कुलपतिस्ततः । दिष्टया भ्रातृव्य ! दृष्टोऽसि, सुखं तिष्ठात्र मेऽन्तिके ॥ ७१॥ तेने- त्युक्तश्च तत्रैप, द्विजेनैकेन सख्यभार । शस्त्रशासकलाभ्यासप्रीतः प्रावृषमत्यगात् ॥ ७२ ॥ शरयसौ गतः सार्द्ध, तापसैः समिदा- हरैः । गजस्याद्रौ सकृन्मूत्र, वीक्ष्यास्यानुपदं ययौ ॥ ७३ ॥ न्यायाध्वनीनः सोऽध्वानमतीतः पंचयोजनीम् । ददर्शेभं च निर्भ-

·त्व-
दोलेम्ये
कथा
नमे, विदो गान्मसन्मुगम् ॥ ७४॥ कुनगुण्डाफटाटोपं, सकोपं नाभिधावितम् । शिक्षावित् खेदयामास, चिरं नागं नरेन्द्रजः
11 ७५ ॥ नदा मारपक्षम्यो, गर्जिस्पाद्विपं द्विपम् । धाराघरोऽम्बुधाराभिर्व्यद्रावयदुपद्रवन् ।। ७६ ॥ कुमारोऽपि च दिग्मूढो,
नदीमेको मानगम् । उनी स्वास्नटेऽपश्यन् , पुराणं पुरमुद्सम् ॥ ७७ ॥ कुमारः प्रविशंस्तत्रापश्यत् खड्गवरान्विताम् । वंश-
जानी मानिन्हेर, मंडेदहेकोऽसिना च ताम् ॥ ७८ ॥ तदन्तःस्थस्य कस्यापि, धूमपस्य शिरः पृथक् । कवन्धं च पृथग् वीक्ष्य,
पीसारमोन्नत ॥ ७९ ॥ गच्छन्नने महोद्याने, प्रासादं सप्तभूमिकम् । दृष्ट्वाऽऽरूढो ददर्शकां, खीं निपण्णां सुदुःखिताम्
1140 | अन्न म नां का वं?, किमेकाकी च शोनासि ? । सा प्राह कथय त्वं स्वं, का ? किमर्थ समागतः १ ॥८१॥
म प्रोन हमारपीन्याग सा प्रणिप्रत्य न । ऊचे ते पुष्पचूलस्य, मातुलस्य सुताऽस्म्यहम् ॥ ८२॥ दत्ता ते पुष्पवत्याख्या,
नामोन्मानाभिषेन तु । गेवरेण हुता विद्यां, साधयत्येप धूमपः ॥ ८३ ॥ कुमारः प्राह तं शत्रु, साधयित्वाऽहमागतः । साथ
निगुनमुन नेनोपगम्ग रमिताऽनिशम् ।। ८४ ॥ प्रातच शब्दमाकर्ण्य, स पाहतां कुतो ध्वनिः । सोचे खण्डाविशाखाख्ये, कन्ये
नाम्पो र निः॥ ८५ ॥ ननिमित्नं विवाहोपस्करहस्ते समागते । त्वं दरे भव जानेऽहं, त्वय्यभिप्रायमेतयोः ॥ ८६ ॥ रागे
रको गिगेऽन्यो, पालयिप्ये पनाकिकाम् । इति संकेतमाधाय, गता साऽभ्यर्णमेतयोः ॥ ८७ ॥ क्षणांतरे च स श्वेता, पताको
राम नानिनाम् । प्रियानुरागादुल्लंघय, वनमेकं सरोऽवजत् ।। ८८ ॥ तत्र स्नात्वा स पीत्वाऽऽपस्तत्तीरवनमागतः । विधेर्वि-
मानमा, मन्यामझामलोकन ॥ ८९ ॥ सा दास्या सह जल्पन्ती, तं पश्यत्यन्यतो ययौ । वस्त्रभूपणतांबूलभृदासी चाययौ
भान् ॥१०॥ स्वामिन्या मे भवयोग्यं, पीत्युक्त्वा समये च । सोचे नाथ ! तदादेशात, त्यां नेष्ये मंत्रिमंदिरे ॥ २१ ॥
॥ ७ ॥

·-
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु,
नीयवृत्ती
त्व-
दौर्लभ्ये
ब्रह्मदत्त
कथा
॥८॥
पदोऽवधार्यतां तत्रेत्युक्तः सोऽगात तया समम् । सा प्रोचे मंत्रिमः प्रैपीत् , श्रीकान्ता राजपुत्र्यमुम् ॥१२॥ मंन्त्रिणोपास्यमानोऽयं,
निनाय क्षणदां क्षणात् । प्रातचोपनृपं यातः, कुमारो मंत्रिणा सह ॥ ९३ ॥ नृपेण सत्कृतः कन्यां, तद्दत्तां परिणीतवान् ।
ब्रह्मदत्तस्तया सार्द्ध, गणरात्रमतीतवान् ॥९४॥ ब्रह्मदत्तोऽन्यदा क्रीडन् , रहस्येनामुवाच च । एकस्याज्ञातवंशादेः, पित्रा दत्ताऽसि
मे कुतः ॥९५॥ श्रीकान्ता प्राह तत्कान्ता, वसन्तपुरपत्तने । राज्ञः शवरसेनस्य, सूनुर्मम पिता प्रभो ! ॥९६॥ पर्यस्तो राज्यतः
क्रूरगोत्रिभिः पल्लिमाश्रितः । स सद्योग्रामघातायैः, पुष्णाति च परिग्रहम् ॥ ९७ ॥ अहं चतुर्णा पुत्राणां, पश्चाज्जातीत वल्लभा ।
पित्रोक्ता वत्स ! कथ्यो मे, यस्ते कोऽपि मतो वरः॥ २८ ॥ वीक्षमाणा सरस्तीराध्वन्यध्वन्यनजं सदा । त्वां समासादयं नाथ ,
मनोरथपथातिगम् ॥ ९९ ॥ स पल्लीपतिरन्येद्युामघातकृते ययौ । कुमारोऽपि समं तेन, क्षत्रियाणां क्रमो ह्ययम् ।। १०० ।।
ग्रामेऽथ लुट्यमाने द्राक्, कुमारस्य सरस्तटे । नत्वा वरधनुः कण्ठे, लगित्वा चारुदद् भृशम् ॥ १ ॥ आश्वासितः कुमारण, स
स्ववृत्तान्तमभ्यधात् । वटाधस्त्वां तदा मुक्त्वा, गतोऽहं नाथ ! पाथसे ॥ २॥ प्राप्तो दीर्घभटै रुद्धो, बद्धः पृष्टश्च दस्युवत् ।
अरे वरधनो! ब्रह्मदत्तः कति ? मयोदितम् ॥ ३॥ व्याघेण भक्षितः स्थानं, दर्शयेति च तेऽवदन् । इतस्ततो भमॅश्चक्रे, तब संज्ञा
पलायने ॥ ४ ॥ परित्रादत्तां गुटिका, मुखे निक्षिप्तवानथ । तत्प्रभावाच्च निःसंज्ञो, मृत इत्युज्झितोऽस्मि तैः॥ ५ ॥ गतेपु तेषु
चाकृष्य, गुटिकां त्वां गवेपयन् । ग्रामे कापि परिवाजमनमत् तेन भापितः ॥ ६॥ अहं वरधनो ! मित्रं, धनोरस्मि पितुस्तव ।
वसुभागो महाभाग!, ब्रह्मदत्तः क वर्तते ॥७॥ मया च कथिते सत्ये, म्लानास्यः स पुनर्जगौ । तदा जतुगृहे दीर्घो, वीक्ष्य चैक
करकम् ॥८॥ सुरङ्गां तत्र चापश्यत्तदन्तेऽश्वपदानि च । रुद्धवान् युवयोर्माग, कुपितो धनवे तथा ॥९॥ नष्टो धनुस्ते माता तु,
॥ ८॥

·नत्व
दोलम्ये
नमदत्त.
कथा
सोनाली
मा मानन पाटो । युलेन्याई गनम्ना, पापालिफोऽभवम् ॥ १० ॥ प्रतिवेदय प्रमन् पृष्टस्तयिासाधनं जगी। मैत्री
पामगाभगमगाम निदिनम् ।।११।। मातस्यत्पुत्रमित्रस्त. कुरुते पादचंदनम् । गत्वाऽन्येयुः स्वयं बीजपूरं सगुटिकं ददौ ॥१२||
पनि र' शीनामा मन्वारा गोगदगन् । म च संस्कारकान् प्रपीन, मया तेऽभिहितास्तदा ॥ १३ ॥ कृतेधुना-
मा तारे, न गो नन शुभम् । गते ना स्वस्थानमाग्धकमहं जगी ॥ १४ ॥ भवान् भवेत् सहायवेत्तद्विद्यां साध-
चापहम् । न मम्मो नम्बापाला नीतः गया बहिः ॥ १५ ॥ मण्डलं मण्डयित्वोनरर्चिवारक्षकं ततः । दिपूजाछमना
प्रेम, गांची गदिमान्यया ॥१॥ कन्या मननां लंच, वापयित्वा निवार्य न । मदतीं तां नातमित्रदेवशम्मगृहेऽमुनम् ।। १७ ।।
पग्नम् ।। भ्रममागामिनी दिया, अन्य पुण्यगगिरन् । तत्पृष्टया स्वतान्न, मारोऽपि न्यवेदयत् ॥ १८ ॥ दीर्घातां पुनः
गुना, नी झीनाम्पी गमीयतुः । नन मागग्दनस्य, श्रष्टिनो मुदिलम्य च ।।१९।। उद्यानेऽपश्यता लक्षं. पणन्ती कुक्कुटादनम् । तत्र
मायेन. गरमागरफरकटः ॥ २० ॥ मन्त्रिभुः गागरं पाहाजा बजात्यभन्दम् । पश्यामि त्वदनुनावोऽहं तं बुदि-
करारम् ॥२१॥ नान्को योमयनीयनाचि समदं विदन । निपिद्रो बुदिलनाघलक्षदानस्य संवया ॥ २२ ॥ मित्रसकेनतो
पानी प्रमाणित पदः । भारुण्यायोधयनी दी, मनो वृदिल कुक्कुटः ।। २३ ।। सागरी स्थमारोपणानयनी सुहदी गृहे ।
मानन भोगविनत्र गौ नम्धतुः गुणम्॥२४॥ अन्यदा किचिदात्याच, गने बुद्धिलकिदरे । मन्त्री लक्षालचाया, लन्धं हारम-
गन ॥ मारे निजनामांक, लेग नत्र न पश्यति । मून याचिकमम्मेत्य, नागत् सा पास्यता मुदा ॥ २६ ॥ मन्त्रिणे
शिपायाय, गगाऽनापय मन्त्रिम् । ततः माराय लेगमतिलेसाथमदसा ।। २७ ।। मयोका बामदत्तस्य, कस्स लेतोऽय
॥ ९ ॥

·RE दौर्लम्ये श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ब्रह्मदत्त. कथा ॥१०॥ साऽवदत् । धनप्रवरपुज्यस्ति, रत्नवत्यत्र सादरा ॥ २८ ॥ अथैतया वरार्थिन्याऽऽराद्धो यक्षो वरं ददौ । चक्रिणं ब्रह्मदत्ताख्यं, श्रीवत्साकं सुलक्षणम् ॥ २९ ॥ आख्यत्तु यक्षः स ज्ञेयः, स्वभ्रात्रोः कुक्कुटाहवे । त्वया समित्रोऽप्यायातस्तेन साधं च सङ्गमः ॥३०॥ पूर्व मन्मन्दिराऽऽसन्ने, भावि तद्यक्षभाषितम् । ध्यायन्त्या रत्नवत्याऽसौ, कुक्कुटाजौ विलोकितः ॥३१॥ प्रैपि बुद्धिल- दासस्य, हस्ते लेखश्च तत्कृते । तत्तस्य ब्रह्मदत्तस्य, प्रतिलेखं ममापय ॥ ३२ ॥ प्रतिलेखं त्वदीयं चार्पयित्वा प्रैपि सा मया । कुमारः सानुरागोऽभूद्रत्नवत्यां तदाद्यपि ॥३३।। अष्टभिः कुलकम् ॥ दीर्घोपरोधात् कौशाम्बीभूपती शोधयत्यलम् । सागरो भूगृ- हान्तस्तौ, क्षिप्त्वाऽरक्षनिधानवत् ।। ३४ ॥ तौ निर्जगमिषू रात्रौ, रथमारोह्य सागरः। कियन्तमपि पंथानं, नीत्वाऽथाचालयत् स्वयम् ॥ ३५ ॥ तौ गच्छन्तौ च यक्षस्योद्याने नारीमपश्यताम् । अस्त्रपूर्णरथारूढां, तयाऽऽहूतौ च नामतः॥ ३६ ॥ गत्वा द्रुतं शु- मे ! का त्वी, साऽऽह या कथिता पुरा । तापस्या भवतो साऽस्मि, रत्नवत्याख्यया शुभौ ॥ ३७ ॥ कुमारोऽथ समारोहत्तद्वच:- श्रवणोन्मदः । मनोरथं रथं चाग्रे, स्थिते धनुसुते सति ॥ ३८ ॥ क गम्यमिति तेनोक्ता, सोचेऽस्ति मगधे पुरे । धनावहः पितृव्यो मे, प्रेर्यतां वाजिनौ ततः ॥ ३९ ॥ नम्रां गुणवती तन्वीं, स तांशालतामिव । आकृष्यारोह्य चोत्सङ्गे, मित्रेणावाहयत् हयान् ॥ ४०॥ रथेनास्याटतोष्टव्यां, कण्टकश्च सुकण्टकः । चौरसेनापती सेनायुतौ तं रो मुद्यतौ ॥४१॥ तो दूरापातिना शीघ्रवेधिना ब्रह्मसनुना । मधुकैटभवद् दूरीकृतौ निर्जित्य जिष्णुना ॥ ४२ ॥ रणश्रान्तो रथे सुप्तोऽनुज्ञया मन्त्रिजन्मनः । प्रेयस्या सह तौ रथ्यौ, तस्थतुस्तटिनीतटे ॥ ४३ ॥ जागर्ति ब्रह्मभूर्यावत्, तावन्नवास्ति सारथिः । तत्पदं वीक्ष्य रक्ताक्तं, मूञ्छितो न्यप- तद्रथे ॥४४॥ स्वाञ्चलेन चलेनाय, रत्नवत्याऽथ वीजितः । ससंज्ञः कासि मित्रति, विललाप स बालवत् ॥४५॥ विलपन रत- ॥१०॥ FREE

·मा
नत्व-
दालभ्ये
जपादन
भापप:
श्रीमानी
1118
सन्यासी, पोधिनी नाय ! कानने । यहापदि तय स्थातुं, शोचितुं चापि नोचितम् ॥ ४६ ।। गत्वाऽय यसतिग्रामे, शुद्धिः कार्या
ममन्त्रिमः । जीवनी धुवं धन्य !, त्वत्प्रतापन रक्षितः ॥४७॥ तयेत्युक्तस्तुदन्नेप, रथ्यी ग्राम समासदत् । ग्रामेशेन निजावासे,
नीचा पृष्टी न कारणम् ।।४ा कथिते तेन मंप्रेप्य, नरान् संशोध्य चाटवीम् । शरं सरक्तं वैलब्ध, कुमारस्य पुरोऽमुचत् ॥ ४९॥ मृतं
मिमिनिमित्य, कुमार यिनो निशि। यामयुग्मेऽपतन् ग्रामे, चौरास्तेन विजिग्यिरे॥५०॥ ग्रामेशश्चानुगो निन्ये, प्रातस्तं मगधेश्वरे।
बनायमै प्रियां मुनगा कुमारी विशदन्तर ।। ५१ ।। वीक्ष्य हर्म्यगवाक्षस्थवीयुग्मेनेति मापितः । प्रेमभाजं जनं त्यक्त्या, गन्तुं
ने पनपने हयम् ? १२ कोही के वा युवां? त्यागः, की नेति नत्मभूदिते । ते पाहतुः प्रसीदहि, विश्राम्य प्राणनायका ॥५३॥
पनेना प्रविष्टम्स, कनस्नानाशनम्य च । ब्रह्मदत्तस्य ते स्वाख्यानिकामित्याख्यतां मुदा ॥ ५४॥ वैताट्यदक्षिणश्रेण्या, नगरे
विमन्दिरे। विधामरेन्द्र मलनशिलविद्युनिछसासुते ॥ ५५ ॥ नाट्योन्मत्तानुजे आवां, नाम्ना खण्डाविशासिके । तातोऽस्ति
पागदा गयाऽग्निमिन समन्वितः ।। ५६ । गच्छतोऽष्टापदे वीक्ष्य, सुरान् यात्रार्थमुद्यतः । आवां चाग्निशिखं चैव, मित्रं
नान ' महानयन् ।। ५७ ॥ मानवणान्वितां रान्नी, पतुर्विशतिमहताम् । अर्चयित्वा च वन्दित्वा, वावन्दामहि चारणी ॥ ५८ ॥
देशनान मनी ना, पप्रच्छाग्निशिखोज्नयोः । कन्ययोः को यरो ? प्रात्यातीति पाहतुश्च ती ।। ५९ ॥ तातश्चावां च तदा
म. नाना पतः । गत्वा सहोदरे यत्नं, कुर्वीमहि तदाद्यपि ॥ ६० ॥ स नी भ्राताऽन्यदा पुष्पचूलपुत्री जहार यत् ।
सामान्यतः परं मर्गमार्गपुरः नये हि तत् ।। ११ ॥ तदा च पुप्पयत्यावां, सम्बोध्यावोचदुचकः । ब्रमदत्तो युवां भर्ता, भवतु
गगमागाः ॥ १२ ॥ मनेपि नी नामुक्याच्छुप्राऽचालि पताकिका | गते त्वय्यनुयान्त्यौ त्यां, भ्रामं भ्राममिहागते ॥६३।।
REC
॥११॥

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्युः
तत्व-
दौलभ्ये
ब्रह्मदत्त
कथा
नीयवृत्ती
॥१२॥
गतिस्त्वमेको नौ पुण्यैराकृष्टोजसि समागतः । उदहावां ततो ब्रह्मदत्तस्ते परिणीतवान् ॥ ६४ ॥ रत्वाऽऽनिशं समं ताभ्यां, पुष्पव-
त्यन्तिकेऽथ ते । आराज्यलाभं सम्प्रेष्यान्विष्यद् रत्नवती स्वयम् ॥६५॥ अदृष्ट्वा तां रजन्नेवापृष्टो चे न वेदम्यहम् । दृष्ट्वा स्त्री
कापि दिव्यांगी, कुमारं स्वगृहेऽनयत् ॥ ६६ ॥ रत्नवत्याः पितृव्येन, कारितोपयमोत्सवः । ब्रह्मसनुस्तया साई, भेजे विषयज
सुखम् ॥३७॥ मृतकार्येऽन्यदाऽऽरब्धे, मन्त्रिस्नोर्द्विजन्मसु । घसत्सु विप्रवेषो द्रागेत्य प्रोचे स मंत्रिमः॥६८॥ मद्दत्त भोजने तृप्तिः,
साक्षाद्वरधनोभवेत् । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मभूरेनमाश्लिषत् साश्रुलोचनः।।६९॥ नीत्वाऽतः स्नपयित्वा च, भोजयित्वा च मंत्रिभूः । पृष्टोऽवो-
चत्तदा सुप्ते, त्वयि रुद्धोऽस्मि तस्करैः।१७०॥ हतोऽहं पत्रिणकेन, दस्युना पतितो भुवि । लतान्तरे तिरोधाय, गतेष्वेषु च निःसृतः
॥ ७१ ॥ ग्रामे ग्रामेशतः शुद्धि, ज्ञात्वा त्वामागतः प्रभो! । दृष्ट्वा त्वां दृष्टवांश्चन्द्रं, कैरव इव पार्वणम् ॥ ७३ ॥ ब्रह्मदत्तोऽव-
दत् क्लीवैरिव स्थेयं कियच्चिरम् १ । विना पौरुषमस्माभिर्वसन्तोऽथ तदाऽऽगमत् ॥ ७४ ॥ तदा च राज्ञो मचेभा, स्तम्भमुन्मील्य
निर्ययौ । कन्यां स्खलद्गति कांचित, कराग्रेणाग्रहीच्च सः ॥७५॥ हाहारवं कुमारश्च, श्रुत्वाऽभीस्तं प्रधावितः । तां विमोच्य वशी.
कृत्य, नागं स्तम्भेऽनयत् क्षणात् ॥ ७६ ॥ राजाऽपृच्छत्तदाकारविक्रमाचारविस्मितः । कोऽयं कुतस्त्यस्तं चाख्याद्रत्नवत्याः पितृ-
व्यकः ॥ ७७ ॥ राज्ञा कन्यास्ततो दत्ता, ब्रह्मदत्तः प्रतीष्टवान् । परिणीय च तास्ताभिः, समं रेमे चिरं सुखम् ।। ७८॥ अन्यदैत्य
जरत्येका, तं प्रोचे भ्रामितांचला। अस्ति वैश्रवणेभ्यस्य, श्यामेत्याख्या सुता त्वया ॥७९॥ पीलो करग्रहात् त्राता, सेच्छति त्वत्क-
रग्रहम् । एतावद्रूपसद्रूपजितकामावकामतः ॥ ८०॥ तयेत्युक्तः कुमारस्तं, परिणिन्ये शुभे दिने । सुबुद्धिमन्त्रिणः पुत्री,
नन्दाख्यां मन्त्रिभूः पुनः॥८१॥ ब्रह्मदत्तस्ततो वाराणस्यां कटकभूपतेः । पुत्री कटकवत्याख्यां, लेभे स्वंगां चमूमपि ॥ ८२ ॥
॥१२॥

·१ मनुजा
एलेभताया
भीषतः
गम्मनः महिनः मन्नुपम घनुमन्त्रिगु। दीप दीयेपथे नेतुं, प्रस्थिनो अमराजभूः।।८३शानदत्तोमदत्य,कटके कटकं नृपम् ।
मी में दीपंगन, गाद व्यक्त न गुज्यते ॥ ८४ ॥ कटकः प्राह कणऽनिरुपनं यस वनम् । मैत्रीकालुम्यकत्तेन, साद
गनि नगद ८५ ॥ काम्पीय मगरा, मदीर्घ मरुधे तनः । दीर्घः मर्याभिसारण, निःमसार रणोन्मुसः ॥ ८३ ॥ पाप-
'मोजीमा Ti, प्रनित्यनि गनिः । नुनी दुलपं नप्त्वा, तपः मिदि क्रमादगान् ॥ ८७॥ नतो नासीरवीराणां, संगरः
एननगरमा द्वारा भूगोदर, दमिश्रीत्र पदनयोः ।। ८८ ।। मंगरे नतुरंगण. निजान, तयोरथ । अमदत्तकरं चक्रमाका-
मन मं नमः ।। ८९ ॥ प्रति म नेन दीपस्य, दीपरजोरिवारोन् । स्तुवन्तः पुष्टगृष्टिं च, नामदने व्यधुः मुराः ॥९॥
पनि गरे पन्नाः, माथानीय सर्वतः । गीरत्नं कुम्मत्याग्न्याविन्गातं प्रत्यतिष्ठिपत् ।।९१॥ चक्री न मानुगो गत्वा, साध-
गिना न भाग्नम् । काम्पिल्यपुरम पेन्ग, प्रविण मनिस्तरम् ॥ १२ ॥ सनतुदेशरत्नाधौशितुनवनिधीशितुः । राजभिनिंदधे
मामाको बादशाब्दिकः ।। ९३ ।। नपोरने मला नस्य, द्विजः सोऽय तमागतः । निधायोपानहां मालां, वंशानध्वजकारकः
॥ १४ ॥दा र सजान्छन्कोज्यो म नापदन् । द्वारस्थो द्वादशान्दानि, देव! मेवामयं व्यधान् ॥ ९५ ।। राजाऽथ
प्रा; कि, गांधा भरना ममम् । भाम्पनी गेज्य मंपृष्टा, पनावत्य उपानहः ॥ ९६ ।। तथापि न प्रसन्नस्त्वं, प्रत्यभि-
बार ने नमः मन्नम्मानिगं नके, मेगावामन्यदाऽवदन् ।। ३७ ।। तुभ्यं ददामि गजायं, फिमित्युक्त विजोऽवदन् । राज्येऽपि
भी गार. सदानमा प्रयक नन् ।। १८ । अहि गज्यराजानां, मंदिरेण ननोऽसिले । भुत्वा च भरतेऽभ्येत्य, भोये ना
मनः 11 ९". परमयिनि ग़ानि, नया नयाप मः। मृत्युं न फिभोज्यं तु, दुर्लभ मर्त्यजनगवन् ॥ १० ॥
॥१३॥

·E
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्तों
१ मनुज-
दुर्लभतायां
चोल्लक-
दृष्टान्तः
॥१४॥
अपि नाम लभेतासौ, पुनश्चक्रिगृहेऽशनम् । न तु मानुष्यकभ्रष्टो, मानुष्यं लभते पुनः ॥१॥ इति नृत्वदुरापत्वे, दृष्टान्तोऽयं
निवेदितः । प्रसङ्गादागतं चक्रिकथाशेपं तु कथ्यते ॥२॥ अन्यदा नाट्यसंगीते, अपश्यन् पुष्पगेन्दुकम् । मूछो गतः स्मरन् जाति,
प्राग भवान् पञ्च सोऽस्मरत् ॥ ३ ॥ ज्ञातुं पाक्सोदरं श्लोकस्याई स प्रथितं व्यधात् । आस्व दासौ मृगौ हंसौ, मातगावमरौ
तथा ॥४॥ अघोपयच यः कोऽपि, श्लोकार्द्ध पूरयिष्यति । राज्याळू तस्य दास्यामि, न चापूरिष्ट कश्चन ॥५॥ एतच्चाबालगोपालं,
कण्ठस्थं पठ्यते जनैः। चित्रजीवोऽन्यदा तत्राऽऽगादेको विहरन् व्रती ॥ ६ ॥ तं चारघटिकात् श्रुत्वोद्याने श्लोकमपुरयत् । यथा
नौ पष्ठिका जातिरन्योऽन्याभ्यां वियुक्तयोः ॥ ७ ॥ तत् पठित्वा मुनेः पार्थे, स राज्ञोऽग्रे पपाठ च । पृष्टश्च चक्रिणा तस्य, कविं
व्यज्ञपयन्मुनिम् ॥ ८॥ तुष्टिदानं स दवाऽस्मै, सोत्कण्ठो मुनिमभ्यगात् । वन्दित्वा साश्रुदृक् पूर्वस्नेहात पार्थ उपाविशत् ॥९॥
धर्मलामं मुनिर्दवा, कारुण्यक्षीरसागरः । देशनामित्युपाक्रस्त, चक्रयनुग्रहकाम्यया ॥ १० ॥ राजन्नसारे संसारे, सारो धर्मों
जिनोदितः । शरीरलक्ष्मीस्वाम्यादि, सर्वमेव चलाचलम् ॥ ११ ॥ पट्खण्डं भरतं धीर , त्वयाऽसाधि यथा श्रिये । पड्जीव-
कायरक्षां त्वं, तथा साधय सिद्धये ।। १२ । ब्रह्मदत्तोऽवदद्राज्यं, भुवैतत्तपसः फलम् । सिद्धां हित्वा कृषि नव्यां, कर्तुं हन्यपि
नेच्छति ॥ १३ ॥ मुनिः प्रोवाच सत्योप, मया त्यक्ताः श्रियः स्त्रियः। तत्राशे वा स्वनाशे वा तत्सम्बन्धो हि न स्थिर:
॥ १४ ॥ दासत्वे दंदशूकस्य, दशनान्मरणं स्मरन् । मृगत्वे व्याघवेधाच, हंसत्वे कण्ठमोटनात् ।। १५ ॥ मातङ्गत्वे स्मर चक्रिन्,
लोटयष्टथादिताउनम् । इयत्यामपि सामयां, प्राप्तायां किमु मुह्यसि? ॥ १६ ॥ इत्थमुक्तोऽपि नैवायमबुध्यत ततो मुनिः । तमसा-
ध्यतम ज्ञात्वा, हित्वाऽगात् क्रमतः शिवम् ॥१७॥ भूशक इव चक्री तु, चक्रितो पालयत्यलम् । जवज्ञेनान्यदा तस्य, प्राभृते प्रहितो
॥१४॥

·१ मनुज दुर्लभतायां चोल्लक. दृष्टान्तः भी मः ॥ १८ ॥ शिवागतम्य वेगं म. नमाझ्ढोमेनया । समं पुरागतिः, कशया नमताडयत् ॥ १९॥ विजित्य निजवाजेन, पापा ममानिनिपादिनम् । नायनाय सोत्पन्य, मविनेश महाटवीम् ॥२०॥ श्रान्नादश्वात् समुत्तीर्योत्तार्य पर्याणमार्यधीः । पाय- निमा गमनमानी नपः ॥ २१ ॥ स्वयं स्नात्वा पयः पीत्वा, ती तीरमुपागतः। अद्वैतरूपलावण्या, लुलोके नाग- न्य काम ॥ २२ ॥ पापना बीमने ताबदतीणों गोनसो नगात् । मा भूत्वा नागिनी तेन, सह प्राप रहो रतिम् ॥ २३ ॥ अहो नानगी: गीनां, नोपेश्या वणमेकरः । ध्यात्वन्याइन्य कशया, शान्तरोपोऽमुचन् स ताम् ।। २४ ॥ काकं पिक्या समं नाई, 11::11 गई यापि गोवदन् । नक्रिये मदतोऽयं, नत्ताक सहते कथम् ? ॥ २५ ॥ चक्री चाथ समायाते, पदपतयनुसारतः। मैन् नि शनैः गम्भीभृग तेन मम ययौ ॥२६॥ गत्या च नागकन्याऽऽख्यद्रुदती नागमीदृशम् । स्वीलोलो ब्रमदत्तो मामटव्यां मां मनीरनाम् ॥ ७॥ नानांनीणों निधिष्ट, रत्यैवात्यर्थमार्थयत् । अनिच्छन्ती च तेनाई, कशाभिस्ताडिताऽस्मि च ।। २८ ॥ गों नागनागेनी, नृपं सोपयितुं स्यात् । आयया वासवेश्मान्तः, स्त्रीनीकारो हि दुःमहः ॥ २९ ॥ तदानी ब्रह्मदत्तं च, पट्ट- गारगी । गदापनः शामिन् !, भरद्धिः किनिदेश्यत ? ॥ ३० ॥ नागनारीदराचारचारणां कथयत्यथ । राति नागकुमा. रम्मत, गोमन्नानागान् ॥ ३१ ॥ विनाय स्वप्रियादोपं, शान्तरोपोऽथ सोऽभवत् । आगाच्छरीरचिन्तार्थ, बहिवासगृहान्नृपः ॥ २२ ॥ नागमैक्षन गोऽनन् , नामदनो जयत्वयम् । पातालेऽपि दुराचाररक्षिता ब्रमनन्दनः॥३३॥ तद्गिरा कुपितो दग्धुकाम- याममागमम् । युवा नसाना गान्तम्तुष्टस्तेऽस्मि वरं वृणु ॥ ३४ ॥ रानोचे मम राज्ये कोऽप्यन्यायी मा स्म भूदिति । नागः प्राद पुनम्तुष्टः, स्वार्थ गानस सम्प्रति ॥ ३५ ॥ विश्वस्य राजाऽयाचिष्ट, सर्वप्राणिगिरो मम । विदिताः सन्तु नागोऽथ, ॥१५॥ R- ·श्री प्रद्रज्या०. श्रीप्रद्युः मीयवृत्ती १मनुज दुर्लभतायां चोल्लक- दृष्टान्तः ॥१६॥ प्रोचे संपत्स्यते रादः ॥ ३६ ॥ परं कथयतोऽन्यस्मै, शिरस्ते भावि सप्तधा । गते नागे महिष्याऽसौ, समं वासगृहं स्थितः ॥३०॥ शुश्राव चैकदा पल्ली, पत्युरित्यूचुषी पुरः । राजांगरागाच्छ्रीखण्डं, देहि दोहदपूर्तये ॥ ३८ ॥गृहोलः प्राह मे कार्य, जीवितव्येन नास्ति किम् ? । राजा ज्ञात्वा तयोर्भाषां, हसन्नुक्तः स्वभार्यया ॥ ३९ ॥ हासस्य कारणं किं ? ते, कथितं मृत्युदायकम् । तेने- त्युक्ते पुनः प्राहः, तद्वाक्याप्रत्यया प्रिया ॥ ४०॥ ममापि गोप्यमित्यात्थ, मृत्योरपि च दुस्सहम् । तदावयोः समं मृत्युरस्तु प्रेमप्रपन्नयोः ॥४१॥ ततः सान्तःपुरो वेलावित्तगौरवितैः सह । स्त्रीग्रहेऽपि ततो राजा, श्मशाने मृत्यवेऽचलत् ॥४२॥ सवल्लभस्य तस्याथ, गजारूढस्य गच्छतः । आजक सम्मुख छागी, छागं प्रोचे स्वभाषया ॥ ४३ ॥ जवपूलमितो राशेर्दोहदं देहि मे प्रिय ! । छागोऽवादीद्यवादाने, मृत्युर्मे चक्रिपत्तितः॥४४॥ छागी पोचे त्यजत्येप, भार्यार्थे जीवितं नृपः । सस्नेहस्त्वं तु निःस्ने. हः, पशुमूर्खच वर्त्तते ॥ ४५ ॥ छागोऽवदन्न मूल्ऽहं, मूर्योऽयं पशुरप्ययम् । अनेकत्रीपतिः प्राणांस्त्यजत्येकस्त्रियः कृते ॥४६॥ चक्री तद्वाक्यमाकर्ण्य, तं चानाय्यान्तिके छगम् । कण्ठेऽस्य न्यस्य सौवर्णमालां वेश्म निजं ययौ ॥४७॥ सशब्दोऽताडशती पौडशानामि ( यत्तां स, स्थिता शान्ते ) त्यगान्नृपः । पालयश्चक्रवर्तित्वपदं प्राच्यानिदानतः ॥ ४८ ॥ अन्यदा मित्रविप्रेण, प्रार्थितः स्वानभोजनम् । ब्रह्मदत्तोऽवदद्विनोन्मादकृद् दुर्जरं हि तत् ॥ ४९ ॥ कृपणोऽस्यन्नदानेऽपि, वावद्कमिति द्विजम् । रसवत्या स्वया चक्री, सकुटुम्बमभोजयत् ॥५०॥ ततस्तस्य सपुत्रस्य, तीवकामादभूनिाश । अज्ञातज्ञातिसम्बन्धः, पशु- धर्मः पशोरिव ॥ ५१ ॥ हियोपेतः कुटुम्बस्य, नास्यं दर्शयितुं क्षमः । अचिन्तयद् द्विजो राज्ञा, पापेनाहं विगोपितः ॥ ५२ ॥ द्विजो बहिर्भमन्नेक, पशुपालमलोकत । ककरैस्तरुपत्राणि, काणयन्तं यथेहितम् ॥ ५३ ॥ उपचर्य च तं प्रोचे, द्विजः प्रक्षिप्य ॥१६॥ 301

·भा
१. मनुज-
दुर्लमनायां
धी
पायक-
1:30
गागा मालपाणे, गरः गोज नया नावान् ॥ ५४॥ प्राप्ताङ्गरक्षराहन्यमानो वि स चारख्यत । तत्तु नात्वा
हिनी. महदम्यमानयत् ।।७।। गणप नदायन्धः, पुरोधाप्रभूनीनपि । अघानयद् द्विजानिन्धमादिदेश न मन्त्रिणम्
|| १६ || निर्मा; म्यानमापूर्ण, विप्रनयमाग्रतः । मेहमान कफले त्या, तं तस्याग्रे मुमोच मः ॥ ५७ ॥ त्रयदत्तः स्पृशन्नेत्र-
पण मन अदि । यया ना नया प्रीना, बीन्नम्पर्शनोऽपि हि ।। ५८ ॥ विप्रनेत्रधिवा इलेमानकान्येतस्य मृनतः । ययुः
Timi, गयानानुगन्धिनः ॥ ५९ ॥ कौमारऽष्टाविंशनिमन्तुलित्ये, पदपत्रागद् दिन्नये पोउगव । जनेदानां पद्गती
पतिमा मन अपदनायुरेनन ।।६०॥ मागनीमिन्धमतिक्रम्य म संगभारु। गद्रध्यानी यया मृन्या, सप्तमी नरकावनिम्
निनादत्ताधा। उकालगष्टान्तः ॥
अपना पाकरटान्तः । नादि गोवदनास्ति, ग्राममणकनामकः । चंदविगाचणस्तत्र, त्रामणणिसंगया ॥ १ ॥
पानाम गृहिन्याम्ग, नम्प पुग्यगुणाश्रया । नयोष देवगुवादिननयोयोनि वामराः ॥ २॥ अन्यदा नस्य सुश्रावस्याश्रये
मा मिना । पपा म नानिन्यं नित्यकन्यपरायणः ॥ ३॥ तदा चन्द्ररुचिस्वमसूचितोऽस्य मनोजनि । दन्तैः सम म
माना. पदनोमन पानिनः ॥ १॥ नपृष्टमुनिभिर्भावी. नृपोऽयामिनि जन्पिते । स नस्य दन्तान् थपिन्वा, पुनराख्यन्मुनीगितुः
॥ ॥ गुमने मनिम्नानग्लिो भागना नृपः । अयाम्य जनको नाम, चाणक्य इति निर्ममे ॥ ६॥ म चाल्यातिकमे जो,
पारपिन् । मामांगान्वीक्षिकीवितो, यम्मशागपुगणपिन ॥ ७॥ म न मुश्रावकत्यन, मन्नोपमुखपोपवान् । परिणि-
गानी रन्या, मानगलादयाम् ॥ १॥ जी कागुंभमन्यानापमानास्पदमागदन् । स्वस्वसृष्याट्यदत्तागु, सुवर्णकल्प-
॥१७॥

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रधु-
नीयवृत्ती
१.मनुज
दुर्लभतायां
पाशक-
दृष्टान्तः
॥१८॥
चारुषु ॥१०॥ खेदमेदस्विनी दृष्ट्वा, पृष्टा खेदनिबन्धनम् । न किंचिदपि सा प्राह, वाष्पाविलविलोचना ॥११॥ सा निःश्वास-
वती पत्युनिबन्धेनातिपृच्छतः। आख्यद्दरिद्रतोद्भूतमपमानं पितुर्गहे ॥ १२ ॥ स दध्यौ धिगिर्द नैःस्व्यं, स्वकुलेऽप्यपमानदम् ।
मानदं धनवस्वं स्यादपवादविवर्जितम् ॥ १३ ॥ धनिना हि जनो गर्जत्यसत्येनापि सर्वदा। सत्येनापि च नि:स्वेन, सजलमा
प्रजायते ॥ १४ ॥ किंच कार्य विना स्नेहमर्थहीने च गौरवम् । प्रतिपन्ने च निर्वाह, विरलाः केऽपि कुर्वते ॥ १५ ।। ध्यात्वेति
लिप्सया सोऽगात्, पाटलीपुत्रपत्तने । प्राग्न्यस्तेष्वासनेष्वाधासने च विनिविष्टवान् ॥ १६ ॥ आद्यमाचक्रमे तेन, चाणक्येन
यदासनम् । तदलंकुरुते नन्द, एव भद्रासनं यतः ॥ १७ ॥ नन्देन सममायातः, सिद्धपुत्रोऽवदत्तदा। वाडवो निपसादैप,
च्छायामाक्रम्य भूभुजः ॥१८॥ उक्तो नृपस्य दास्याऽथ, चाणक्यः शमवाक्यतः। द्वितीयस्मिन्निपीदास्मिन्नासने द्विजसत्तमः ॥१९॥
इत्युक्तः स तया पाह, स्थास्यत्यत्र कमण्डलुः । न्यास्थच्च तत्र तत्पूर्व, नात्यजच्च नृपासनम् ॥ २० ॥ इत्थमुत्थाप्यमानोऽयमा-
सनान्यपराण्यपि । दण्डयज्ञोपवीताक्षमालाधैररुधद् बुधः ॥ २१ ॥ दासी प्राह त्यजत्येप, न शठः पीठमादिमम् । रुणाद्ध दुष्ट-
बुद्धिश, विष्टराण्यपराण्यपि ॥ २२ ॥ तत् किं वातर्किनैतेन, धृष्टेनेति भुजिष्यया । विप्र उत्थापयांचक्रे, क्रमघातेन विष्टरात् ॥२३॥
तत्क्षणं चणिनः सूनुर्दारुणः प्रतिघारुणः । प्रतिज्ञामकरोदित्थं, सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ २४ ॥ कोशभृत्यमहामूलं, मित्रपुत्रशिफा-
कुलम् । नन्दमुन्मूलीयष्यामि, ययुदृढ इव जुमम् ॥ २५ ॥ विम्बान्तरितमात्मानं, स जानन् भाविन नृपम् । निर्गत्य मार्ग-
यामास, नरं राज्यधरं चिरम् ॥ २३ ॥ अन्यदा यत्र नन्दस्य, मयूरपरिपोपकः । तद्ग्रामे गतवानेप, परिव्राजकवेपभृत् ॥ २७ ।।
तन्महत्तरपुत्र्याच, तत्र गर्मानुभावतः । दोहदचन्द्रपानेऽस्ति, भिक्षार्थी प्राविशत् स तु ॥ २८ ॥ तत्पृष्टः प्रोचिवान पुत्रं, यदि मे
॥१८॥

·१ मनुज-
दुर्लभताया
पाशक-
हटान्तः
A
निपिनम् । तदा दोरदं प्रया, दोहदं पुग्याम्पही ।। २९॥ पुत्री च पुत्रीगर्भानेशतां मेति चिंतयन् । उक्तं नाणक्यनाथ
मन मः॥ ३० ॥ अग गकारनन्यन्तविरान्नम्मंयुतम् । चाणक्यो विदघे युद्धिप्रकटः पटमण्डपम् ।। ३१ ।। तस्याः
मिनानधाग्निं गपभाजनम् । मचिम्तिन्दोयम्बं सोऽदीदगन् नन्मृगीदृशः॥३२ ।। उक्ता पिरेन्दुबिम्ब तत्, साऽपिवच्च
पमा मा नया नः पू. मेहताद्विवरं पिघान् ॥ ३३ ॥ चाणक्यऽथ गते पूर्ण श्रद्धा सुतमस्त सा । स दत्तचन्द्रगुप्ताख्या,
REAT ॥ ३५॥ नानगी मातुवादन, कत्ला किंचन कांचनम् । ततो राजरीत्या तं, रममाणमलोकयत् ।। ३५॥
1991 minगापि, ग्राम क्षेत्रं न कम्गनिन् । ददनं तं द्विजः प्रेक्ष्य, प्रोचे किंचिददस्य मे ॥ ३६ ।। गां गृहाणेति वालोक्ते,
4 पोन मिरन्ति माम्। बालः प्रानान भरेषा, वीरभोज्या गृहाण तत् ॥ ३७ ॥ तुष्टस्तदुक्तिविज्ञानाद्गां गृहाणेति तद्वचः।
Tit if निर. इनग्रन्धिमादगे ॥ ३८ ॥ कस्यायमिति तत्ष्टष्ट, परिव्राजकपुत्रकम् । तमाख्यद्वालकाः सोजमाह
Time: || ३१ ॥ ऊन नन्द्रगुतं चां. मत्यभृपं करोम्यहम् । स तेन सह यातच, चाणक्योऽमेलयच्चमूम् ।। ४०
'पाटलीपुर, नन्नामानि गोऽनमः । गचन्द्रगुप्तवाणक्यः, प्राणेशन् त्राणनर्जितः।। ४९ ॥ पृष्ठे च सादिन्यायाति, मौर्य
SHETRA । हुन मनां पृष्टम्गेनारगनं मरःस्थिनम् ।। ५० ॥ तत्रस्थं वीक्ष्य तं सादी, चाणक्यायाधमार्पयत् ।
muft गुमन, नागस्येनागिना तः ॥ २१ ॥ तमाहयाधमारोद्य, स्वेनारुहानशञ्च सः। तमपृच्छन् किमध्याथि,
Aft मा ? || ५२ ॥ म प्रा भगिना भन्गमित्थं येत्यार्य एच तन् । चाणक्योऽचिन्तययोग्योऽयं न विप्रतिपत्स्यते
॥ ५३ ॥ पिन नागु न, गन पाइन्नाऽपिगत्पुरे । नत्कालभुक्तदध्यन्नतिजोदरमदारयन् ।। ५४ ॥ करम्मं म गृहीलाऽस्प,
॥ १९ ॥

·PIECC श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती १मनुज- दुर्लभतायां पाशक- दृष्टान्तः ॥२०॥ जठरापिठरादिव । अभोजयदिमं वालं, कालज्ञश्चणिनन्दनः ॥५५॥ निशायां स गतो ग्रामे, भिक्षार्थी स्थविरागृहे। पर्यवेपि तयाऽर्भाणां, तदा चोष्णा विलेपिका ॥५६॥ एकच क्षिप्तहस्तोऽन्तः, प्लुष्टः क्रोशस्तयोदितः । मूढ ! त्वमपि चाणक्यतुल्यो भोक्तुं न वेत्सि रे ॥ ५७॥ तत्पृष्टा साऽवदत्पूर्व, सर्व गृह्येत पार्श्वतः । तद्विचार्य गतो बालं, भिक्षया तमभोजयत् ॥ ५८॥ गत्वाऽथ हिमवत्याह, मैथ्या पर्वतकं नृपम् । राज्यं विभज्य सौन्दर्यरीत्या नन्दस्य गृह्यताम् ॥ ५९॥ तन्मतः पार्श्वतो देश, क्रमेणा- दातुमुद्यतः । पुर्येकस्यां त्वभंगायां, त्रिदण्डीभूय सोऽविशत् ॥ ६० ॥ मत्वा तदिन्द्रकन्यानां, माहात्म्यं लोकनोदितः। मायया ताः समुत्थाप्य, तत्पुरं स्वकरेऽकरोत् ॥ ६१ ॥ इति देश वशीकृत्य, पुष्टोऽर्थेन बलेन च । सोऽरौत्सीत् पाटलीपुत्रं, सर्वतः सह पार्वतैः ॥६२॥ नन्दो मन्दाक्षमन्दोऽथ, धर्मद्वारं विमार्गयन् । गच्छेकेन रथेनाथ, गृहीत्वेत्युदितस्ततः॥ ६३ ॥ भार्याद्वयं च कन्यां चार्थ व्यावृत्य रथेन सः । निर्यान्मौर्य प्रपश्यंतीमपश्यत्तनुजां भृशम् ॥ ६४ ॥ नन्देन सा व्रजेत्युक्ता, यदारोहद्रथे तदा । भग्ना नवारकाश्चन्द्रगुप्तचैतां न्यवारयत् ॥ ६५ ॥ त्ववंश्या भाविनो भूपा, नवेति चणिसूनुना। प्रोक्तेऽन्यरथमारोप्य, तां शस्ये न्यविशत् पुर ॥ ६६ ॥ अन्तः पर्वतकेऽप्येते, द्विभागं सर्वमाहितम् । तत्र नन्दप्रयुक्ताऽऽसीत्, कन्या च विपवासिता ॥६७) तदिच्छुः पर्वतस्तस्याः, पाणिग्रहमकार्यत । भ्रमनभ्यनि मूर्छावांश्चन्द्रगुप्तमुवाच तत् ॥ ६८॥ वयस्य ! म्रियते सोऽथ, तत्प्रतीकारकारकः । विकटां भृकुटि कृत्वा, चाणक्येन निषेधितः ॥ ६९ ॥ यदुक्तं तुल्यसामर्थ्य, मर्मज्ञं व्यवसायिनम् । अर्द्ध- राज्यहरं भृत्यं, यो न हन्यात् स हन्यते ॥ ७० ॥ चन्द्रगुप्तः स्थितो तूष्णी, संस्थितः पर्वतस्ततः । अभूतां चंद्रगुप्तस्य, राज्य- भागावुभावपि ॥ ७१ ॥ अन्यदा नंदगृह्येपु, देशोपद्रवकारिपु । चाणक्योऽमार्गयच्चौरग्राहमुग्रतरं नरम् ।। ७२॥ गतः पुराहि- ॥२०॥ २

·धान्य-
शान्तः
FAST, नाम सन्दकम । अननं नटवन्नं नं. हेतुं पनड मोऽपदन् ॥ ७३ ॥ मन्कोटकेन दुटेन, दो मम सुतस्तनः ।
मनिया नानि मनान, माकोदान निमाम्यहम् 1924 युग्मेन्ययं गनः स्थाने, तमाकाय न कार्यविन् । केऽसामान्यसेनान्ग-
भारत
भनयानी 10 ननाचन माज्या, दुम्मा अपि क्रमात् । तस्कराम्तै मत्रिवासा, विशस्ना पा चकिरे ।।७।।
Sari
Finit. गाथार्थ महाकान । आगाय नः समं मयानमारस्यवानगम् ।। ७७॥ जितागुम्तनदान, सयं ना-
मन । पान नगन्नत्यनियमापन म मचात् ॥ ७८ ॥ दे वगे पातुरने मे, विदउंसण्डिका । वो न नृप
दादया मर्गम ॥ ७९ । शुन्यमामानोऽन्तः, मां प्रागप्रकटो थियम् । अव कृत्य भुजं नृत्यन् । प्रकाशमितुमुगतः
८. बालानगन्मानानुका गगनभिताम् । प्रियमाणम्य च प्रागोऽभिप्रानो यात्यगोपनाम् ॥ ८१ ॥ स जान
मी मिनिमदगंगे। नक्ष पदे पदेपा, तादगत बरीम् ।। ८२ ॥ परः प्रादागिलक्षेने प्रनाने व गिलाढके ।
Fation:पा. का गम उमरीम् ।। ८३ ॥ यस्यन्यो-हिनदी रम्यकाइन पनीनतः । बमामि पालिमत्रार्थे, नाद-
काम 11 ८५ || पाः प्राः नकारनानालालवालकः । लादगामि नमोनार्थ, वायतां मन दम्बरीम् ॥ ८॥ प्रोग
परन् पनि, मनन गरे। एकः शाभित्रमालिगालिप्रमामालिनः ॥८६॥ गगे गर्दभिकः शालिपिछनश्छिन्नः
पासी। गायमममम, मां मम म् ॥ ८७ ॥ ऊंगन्योलमगनृगो नित्यनुगन्धः प्रीनिमत्प्रियः। महमदगी
Til, ni गम
मनाइन्यमुनिनं, नानि चनिनुना। मागं प्रन्ययमय, प्रक्षणं तुग्गास्तथा।।८९॥
पतिया TEE मानिननाः । ननगमादिना गेन, मानिन्थमुपादः ॥ ९० || अन्नदा देशनादनारसी निन्तिन-
॥२१॥

·CROS धूत. दृष्टान्तः श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती CHOCOCCIRECTIES ॥२२॥ पातिनौ । प्राप्यैकं पुरुषं विष्णुगुप्तो दक्षमशिक्षयत् ॥ ९१ ॥ स जगौ यो विजेता मे, स्थालं गृह्णातु सोऽखिलम् । जये तु मम दीनार, एको देय इति स्फुटम् ॥ ९२ ॥ पणेन तेन दीव्यन्तस्तेनान्ये जिग्यिरे जनाः। स तु तैर्नेस्थमप्यर्थ, चाणक्योऽमे- लयबहुम् ॥ ९३ ॥ अपि नाम स जीयत, कदाचिदपरैनरैः। मानुष्यकात् परिभ्रष्टो, मानुष्यं लभते न तु ॥ ९४ ॥ उक्तः पाशकदृष्टांतः॥ अधुना धान्यदृष्टान्ता,-धान्यानि यवगोधूमवीहिषष्ठिकशालयः । कोद्रवाणुककंगुन्यो, मुद्गमाषौ वरालकः ॥१॥ तिलातसीक्षुनिष्पावा, हरिमन्थत्रिपुण्डूको । मसूरधान्यकाढक्या, कलायश्च कुलत्थकाः ॥ २ ॥ भरतक्षेत्रसम्भूतान्येतानि निखिला- न्यपि । संपिण्ड्य सर्पपप्रस्थस्तन्मध्ये च निवेश्यते ॥ ३ ॥ धान्यैः करम्बितं तं च, वृद्धाऽवचयकारिणी। सूर्पण सर्षपप्रस्थं, पुनः पूरयते कथम् ॥ ४ ॥ अपि सा भृशमाराद्धदेवतायाः प्रभावतः । पूरयेन् न तु मानुष्यं, तद्भष्टैर्लभ्यते परम् ॥ ५॥ इति ॥ अथ धूतष्टान्तः, कांचनपुरे कनकरथो राजा पुराऽजनि । तस्यापि भूपतेः साष्टशतस्तम्भाश्रया सभा ॥१॥ एकैक- स्तम्भके कोणाचाष्टोत्तरसहस्रशः । नित्यं निविशते तत्र, स जराजर्जरांगकः ॥ २ ॥ तत्पुत्रो राज्यलोमेन, तं जिघांसति मूढधीः । तं चेंगितादिभिर्मत्वाऽमात्यो राज्ञे न्यवेदयत् ॥४॥राज्ञाऽथ चिन्तितं लिप्सो कृत्यं किञ्चिदस्ति हि । नापेक्षते कुलं जाति, पुण्यं प्रेम यशोऽपि हि ॥ ५॥ लोभाविष्टा प्रभु मित्रं, हन्ति बन्धुमपि ध्रुवम् । ध्यात्वेत्यूचे स तं योऽनुक्रमं न सहते हि नः ॥६॥ (पूर्वराज्यासनस्थेन, द्यूतं स रमते ननु ।) जयिनो चूतखेलासु, तस्य राज्यं प्रदीयते॥७॥ कथं जेतव्यमित्युक्ते, तेन प्राह महीपतिः। (तवैक एव) दायस्तु, दाया मे सकला अपि ॥८॥ एकैका कोणको जेयो, वारानष्टोत्तरं शतम् । तत्सङ्खयेषु जितेष्वेषु, स्तम्भ एको RURES ॥२२॥ ISAR ·रत्न. दृष्टान्तः Pos माः ॥ ॥ अनामनग्यापि, म्नम्नानामपि निजगान । गज्यं नयनि म कथं, दागेनैकेन तज्जयेत् ? ॥ १० ॥ मोजप मायामान: | गलमेन मानुगं, न नानुरमयन्युनः ॥ १२ ॥ अगामाटान्ना लाभानिगन्न, मममन्दोडगंदणः । परे नत्र पुरे कोटोवजाः सन्ति सहमगः ॥१॥ महोत्सवेगु Ti, Malai TIT 1 अन्य नापिग नोर्षयने पुनः ॥ २ ॥ पितरि प्रोपितेऽन्येयुः, परस्पायुतः सुतैः । मा निगे. रिजीतो स्नगरः ॥ ३ ॥ जयकिनाः पनाकास्नद्रव्यकोटिमिताम्ततः। ते रत्नग्राहकाः स्वदेशान् ग्गा Trini || नयागानः पिता नग, गजाननांकनान् गुतः । निन्नरन्नपूगम्य, परिवाय न विकतम् ॥५॥ नाग, नान्नानीगनां जनम् । भाम्गन्ति गत्ननो रन्नी, याता देगान्तरेगु ते ॥ ६ ॥ रत्नानि न पुनः प्रापुः, पानामपि नानि ।।दनादिननादन, मानणं नु मुदलमम् ॥ ७ ॥ सामनाष्टान्नः- पूर्वमन्एमनपिनी नाम, अपिनी निजसम्पदा । भोगवन्यमगवत्यलकालीकन्यकारिणी ॥२॥ तत्रास्ति मागमानो.विदो नृपः । रिगृभूपालोपागमा पालोऽवनी ॥ २॥ जानानामानिपिच्छेदं, यः कुर्वन्नपि सदा । centraliat. नानिमभून आमः ॥३|| ना नबनमारनेत्रा नेत्राऽपि मानिता । फुलं कझाकलापम्यागपलावण्णमन्दि- म! | मियादगागरनागरिरगना । गणिका मणिला गानि, यतारमारिणः ॥ ५॥ स्वप्राणाऽजलस्तवाचल- नामा मात्र सरगुनम्नम्मामन्यन्नमनुगगान् ॥ ६ ॥ म रिनित्राणि नगाणि. निष्पाणिनियन्छति । भूगणा- htimनानि गुगताना|| निलमणि श्रीमिः, मलेसिलंकषी।म माते पणनीणां, पतियों हिनापरः॥८॥ ।। २३ ॥

·HIST
स्वम-
दृष्टान्तः
श्री
प्रवज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥२४॥
इतश्च पाटलीपुत्रे, पवित्र क्षत्रगोत्रजः । मूलदेवः कलाचैत्यमूलदेव इवाभवत् ॥ ९॥ विज्ञानभूमिः कुशल, सकलासु कलासु
च । उदारचित्तः कृत्यज्ञा, प्रतिज्ञातार्थसाधकः ॥ १० ॥ कृतज्ञो गुणरागी च, दक्षः शूरः प्रियंवदः। रूपलावण्यतारुण्यपुण्यका-
रुण्यमन्दिरम् ।। ११ ॥ त्रिभिर्विशेषकम् ॥ नेत्रानन्दपदस्यापि, कणस्यापि कलानिधेः । व्यसनं तन तन्याज, मित्रमत्या(पल्ल्या)
दिवारितः ॥१३॥ अन्यदा जनकैनैप, सरुपा परुपाक्षरम् । उक्तस्तदपमानेन, निरगानगरात् ततः ॥ १४ ॥ पृथ्वी पृथ्वी क्रमेणेप.
क्रामन् चकमणक्रमात् । उज्जयिन्यां समागच्छदतुच्छगुणसेवाधिः ॥१५॥ गुटिकायाः प्रयोगेण, तत्र वामनरूपभृत् । निन्दन
पलिमनो याचादैन्यं चक्रे कदापि न॥१६॥कथाप्रवन्धगन्धर्वकलाप्रवरकौतुकैः । विस्मापयन कस्यैप,वामनो वा मनोऽहरत्॥१७॥
•स कलाकुशलां श्रुत्वा, देवतावत् पणस्त्रियम् । सामान्यनररुच्यासु, दूरमात्माभिमानिनीम् ॥ १८ ॥ तत्क्षोभाय तदासन, देवस-
माश्रयं त्रयम् । अन्यान्यवर्णसम्बन्धरम्यं गान्धर्वमादधे ॥ १९ ॥ युग्मम् ॥ सा तदप्रतिमं श्रुत्वा, पीयूपप्रतिम श्रुतेः । विपयं
नयदा(ना)दीनां, नैव स्वविपयं व्यधात् ।। २० । माधुर्यधुर्यमेतस्याविगीतं गीतमुच्चकैः । श्रुतिद्वारा प्रविश्यास्याश्चित्तरत्नमचो-
रयत् ॥ २१ ॥ गीतस्य विश्रमस्थानं, तस्य चित्तापहारिणः । जिज्ञासुरथ सा दक्ष, प्रैपीत् प्रेष्याजनं निजम् ॥ २२ ॥ तेन विजन
विज्ञाय, गत्वाऽऽचख्ये यथातथम्।। यदयं वामनः कोऽपि, गीतं गायत्यवामनम् ।।२३।। मन्ये वामनमूर्ति तं, माधवं देवदत्तया।
विचिन्त्य माधवी प्रेष्या, प्रैष्यस्याह्वानहेतवे ॥ २४ ॥ कुब्जा सा सहजेनेयं, भूत्वा विनयवामना । मधुवत् मधुरेणोच्चैर्वचसा तं
वचस्विनम् ॥२५॥ देवा त्वदीयगीतेन, स्वामिनी मे विमोहिता । देवदत्ताभिधा वेश्या, मृगवन्मृगलोचना ॥ २६ ॥ श्रुतगीतश्रुते-
स्तस्या, रञ्जिते यद्हुश्रुते। बहुदृष्टे ततो दृष्टी, द्रष्टुं त्वामुत्सुके प्रभो ॥२७॥ स्वरेण ते शरेणेव, मुखचापाच्चरिष्णुना। विद्धं तस्य
॥२४॥

·नी
दुर्लभतायां
भी
प्र:
उपान्तः
पनन, नान्यता गमनाम ॥२८॥ मायामर सायामः, सरन्तय तरः सः। तस्याः कणान्नमागत्य, गतामा विमेद म:
11 2 3 | माग गना, देवदनां नाना । यागनियुकाऽधांगद्यकदिनः ॥ ३० ॥ नतस्तदीयरियप्तिमङ्गमा
intine | पुनीलिमा नमागम, गृहानम्गाः पुनादिन ॥ ३१ ॥ युक्तियुक्तं नयेत्युक्त, कर्ण्यमारुग्ण वामनः । गुणैरसामनः
पार, निमाराला ।। ३३ ।। गनिकायमामानमानग्लानिविधायकः । न माननिधिनस्य, मानसे मम रोनते ॥ ३३ ॥
पारमापि, मानो सासपीक गन् । नान पुण्यधनसंयुकान, मंत्राज्य रमने परैः ॥ ३४ ॥ भास्पदीयरलोकेश.
rimini: बिा पगन कुलोपि, गानां पनदः प्रियः ॥ ३५ ॥ न कुलेन कुलीनानां, न कलाभिः कलापताम् ।
न frai , या विजन केवलम् ।। ३३ ।। मरकाव्यशुदिकतार, हा माघारणमियः । अर्थहीने परित्यज्याभयंते
गाय २६ ॥ ३७॥ ने पनजान एम्बा, मलामजदयम् । रज्यंत सामिनी नस्तु. कलापनि कलानी ॥३८ ।
मगन नमा, नया निजमनामृगम् । प्रत्याने तुमई अंगीन पानागापरं मनः ॥ ३०॥ देव ! लो देवगन्धर्वगर्व-
माम् । भामिनोनितारं ग, ग्रहीयामि बलादपि ॥ ४० ॥ तामित्युक्तवती रुष्ट, झायमनपायधीः । आस्फाल्य
मम्लीयरे, गपो प्रियाप्रयोगनः ॥ ४२ ॥ मा समन्वादशं वीक्ष्य, विस्मयम्मयमन्दिरा । मेने जन्मान्तरं प्राप्त, तहितानमः
पेपरः ॥ ४ ॥ मारितोरिय न्यम, पदम्नस्य निरोउम्बुजम् । आनन्दाथुजल: स्नान, वनीराग नं जगी ॥ ४३ ॥ पूर्व
मोनिका मो, हजारो परोकरोन् । नरेन रेघमाहं तु, माना मरलीफना ॥४४॥ हवाई तारमी नके, गयाऽभिनव-
पमा । पीडामिनी नैर, यथा मे शापिरपि ।।९॥ मान्नं प्रेषिताहात, जन्नी सां बिनाभुना । रूपेणान्यारशी-
॥२५॥

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
मनुष्य
दुलेमताया
?
दृष्टान्तः
॥ २६॥
वेश!, प्रवेशमपि नो लभे ॥ ४६॥ तद्विभायार्य! किकयां, दयामय ! दयां मयि । प्रसद्याथ समागत्य, मां प्रवेशय वेश्मनि
॥ ४७ ॥ निर्बन्धेन तयेत्युक्तो, न्यस्तवाहुः सुबाहुना । गृहीत्वा स गृहं नीता, पुरोभूय प्रवेशितः ॥४८॥ तां वीक्ष्य विस्मि-
ता देवदत्ता प्राह हलेऽसि का ? । साऽथ वामनवृत्तान्तमाख्यान्ती सर्वमाख्यत ।। ४९ ॥ अगण्यपुण्यलावण्यं, वामनं वीक्ष्य तं
मुदा । तच्चाकर्ण्य सकर्णा साऽदापयच्चारु विष्टरम् ॥ ५० ॥ निविष्टो विष्टः तस्मिन्नयं सुस्मितया तया। उक्तस्ता मधुरालापै-
इधैर्हतहदं व्यधात् ॥५१॥ तदा वैणिक एकोजागत्य वीणामवादयत् । तुष्टा तुष्टाव तं देवदत्ता त्वं साधु साधु भोः ॥ ५२॥
मूलदेवोऽबददहो, जानात्युज्जयिनीजनः । अतीवपुण्यनैपुण्यः, सुन्दरासुन्दरांतरम् ॥ ५३ ॥ देवदत्ताऽऽह कि क्षणमत्र ? प्रोवाच
वामनः । वंशेऽशुद्धे सगर्भायां, तंत्र्यां क्षुण्ण स्त्रियामिव ॥ ५४ ॥ कथं ज्ञायत इत्युक्ते, तया स प्राह दर्शये। वीणामथार्पयदीणा-
वादकस्तस्य विस्मितः ॥५५॥ वंशान्तः कर्करं तन्त्रीमध्यात् केशं च सोऽक्रपत् । ततः समारचन्यैपोऽवीणयच्च प्रवीणधी: ५६॥
देवदत्ता तदायत्तचित्ताऽभूत सपरिच्छदा । करिणीव सदाऽऽरावस्वभावा मौनमाश्रयत्।।५७॥ तद् वीक्ष्य स्तन्धको च, घूर्णमानौ
च विस्मितौ । गणिकावैणिको विश्वकर्माऽयमिति दध्यतुः ॥ ५८ ।। गणिका वैणिकं प्रीता, सम्पूज्य व्यसृजत् ततः। भोजना-
वसरेऽभ्यर्णेऽभ्यधान निजचेटिकाम् ॥५९|| हलेऽगमईमाहूय, समे खावागुभावपि । शरीरसज्जनं सयो, मज्जनं कुर्वहे यथा॥६०॥
अनुमन्यस्व मामेव, यथाऽभ्यंगं करोम्यहम् । इत्युक्ते मूलदेवेन, सोचे जानास्यदोऽपि किम्? ॥६१॥ स प्राह नैतज्जानेऽहं, जाना-
नान्ते स्थितः पुनः । अथ चम्पकतैलेनाभ्यंगमभ्यंगमादधे ॥ ६१ ॥ सुखयभयमंग तां, छविमासास्थिरोमसु । चक्रे हृतहदं वित्त,
हृदन्तः सा त्वचिन्तयत् ॥ ६२ ॥ विजानाति शयोऽस्याहो, करयोर्मेद्वताऽप्यहो। छनवेपस्तदेकः स्यात्, कोऽपि सिद्धः पुमान
॥ २६॥

·4
मनुष्य
दले भताया
दृष्टान्तः
नाम II पयामनं गुग्नं, नन्गे कपटवामनम् । प्यान्चेति देवदनालस्य, देवस्येवापनन् पदोः ॥६॥ अयोचं न महाभागा,
गुरवनिरिमः मानोऽन्गुनममन्याम, प्रनिपने न यन्मनः ।। ३५ ।। दाक्षिण्यावारपारक्ष. तदात्मानं प्रदर्शय । रूपे तवाह-
मुहामि, गोगिनील पगत्मनि ॥६६॥ नविपन्मानिनाम्यस्थामाकप्य गुटिकामय। मूलरूपधरो मूलदेवो देवोपमोऽभवत् ॥१७॥
माया नमान्नं. मामन न जमादागाननीय मा, मानमान्यममन्यन ॥ ६॥ तं यथाकामरूपं च, कामरूपं
Tifभामा म:माधवनापनम्न पदमांः पुनः ॥६॥ महामनाद इत्या, स्वयमभ्यज्य तं ततः। समं म्नात्वा न भुक्त्या
12. पापपनु ।। अजपन्न नि . नापण नरेण में । केनाप्यजि दुरज्यं, मानमं मानर्मभृतम् ॥ ७१ ।।
मग या निकन ना न गया!। चिरनं मानुपं चित्तम्यामंदानन्दकृत पुनः ॥ ७२ ॥ त्वयोपरोधशीलेन, तन्
दीगगनः । मदने गमागम्य, विधम्यामित सदा ।। ७३ ।। मूलदेवोऽवदन गुपये, गुणने गुणरागिणि! । विदेशे निद्धने
पामारी नहीन पिरः ॥ ७ ॥ प्रातः कारवादव, स्नेहः गम्य जायत । कार्य सर्व धनेन स्थानिर्भनेन न
पिन ॥ मांगे दंगः परः नमो ना, मन्गां नर कारणम् । न मुभन्यम्युधिन्यक्तं, पाञ्चजन्यं हरिः करात् ।। ७६ ॥
'भाना, न गगः पार गुणा तु । महायः सन्जनानां हि, कोटि कोटिमुपैति यत् ।।७७॥ प्रार्थना सर्वयाम्पो-
नाममन्याने नतः । गन्मय नगाँजर, मेवांगः ग्नेदनिर्भरः ॥ ७८ ॥ देचद नाऽन्यदा रंगभूमी नृचा नृपाग्रतः । पटई
निः पानभूनाम्पादयन ॥ ९॥ पृष्टग्गाशानुष्टो. पिनारपालो नृपः । अदत्त देवदत्तायै, नर न्यस्तस्तयाऽथ सः ||८०॥
मनामनामनामपि । हारगन ग्रिगया गाना, प्रोने सानुनयं नगा ।। ८१ ॥ तय राकारागाहस्पाइस व्यसनं
॥२७॥

·श्री प्रव्रज्या श्रप्रियुः नीयवृत्ती दुर्लभताया हटान्तः ॥२८॥ । प्रिय ! । निधानं बहुदोपाणां, परित्यक्तुं हि युज्यते ॥ ८२ ॥ इदं हि विमो धर्मस्य, शौचलार्थनाशनम् । सत्यशत्रुः पितृ- भ्रातमातृमित्रादिमोपकृत् ॥ ८३ ॥ न देवो न गुरुयंत्र, विवेको न मनागपि । लोकद्वयप्रणाशन, तद् धूतं देव! मा वह ॥ ८४ ॥ इत्युक्तोऽपि न स त्यक्तुं शक्तस्तदभवद्रसात् । व्यसने युपदेशो न, मन्त्री विष इवोगटे ॥ ८५॥ इतश्च निश्चलमा, तस्यामचलसार्थपः । मूलदेवोपरि द्वेष, वहँछिद्राणि मार्गति ॥८६ ॥ तदीयशंकया मूलदेवस्त्ववसरं विना । नायाति सदने तस्याः, परायत्ता हि तेन सा ॥ ८७ ॥ जनन्याऽथ निजन्यायसदृशं शिक्षिता सुता । अचलं श्रीदमादस्त्व, मुञ्चामुं चार्थवर्जितम् ॥ ८८॥ सा प्राह नाहमेकान्तादम्ब ! द्रव्यानुरागिणी । गुणानुरागिणी त्वस्मि, सोचे के कितवे गुणा: १ ॥ ८९ ॥ देवदत्ताऽव- दारो, दाक्षिण्याब्धिः कलानिधिः । प्रियभापी विशेषज्ञ, कृतज्ञो गुणरागवान् ॥९० ॥ अतोऽहं न त्यजाम्येनमकाप्येनाम- चोधयत् । अनेकविधदृष्टान्तैर्गुरु शिष्यमिवोत्कटः ॥९१॥ निर्यास यावके प्रान्तमिक्षौ पुने च कृत्तकाम् । सा कदम्बा कदम्बं च, चन्दने याचिते ददौ ॥ ९२ ॥ प्रत्युपे प्रेरिता धूपवेला देवानुमानतः । (श्रेष्ठो नमः प्रियतमस्तव त्वं तं तु नोज्झसि ॥ ९३ ॥ दध्यौ च देवदत्तेयं, वृद्धा गृद्धा भुवं धने । स्पष्टांस्तानिति दृष्टान्तान् , दत्ते मतेव मूढधीः ॥ ९४ ॥ अन्यदा सा तयेत्युक्ता, याचस्वेर्धा किलाचलम् । तदाख्याते च स प्रैपीदिक्षुभिः शकटं भृतम् ॥ ९५ ॥ यत् प्रैपीक्षभरस्तेन, तदहं करणी कथम् १ । सुतः योक्ते जगादाम्बा !, स'घुदारमनाः सदा ॥ ९६ ॥ सर्वस्य परिवारस्यावारितप्रसरं हि सा । दास्यतीति धिया तेन, सुधियां श्रेष्यनो भृतम् ॥ ९७ ॥ ततथ माधवीमूचे, देवदत्ता हले ! बच । मूलदेवाग्रतः श्रद्धां, मर्दायामिक्षुभक्षणे ॥९८ ॥ तयाऽऽ- ख्याते गृहीत्वक्षुयष्टी द्वे तक्षति स्म सः। कृत्वा चंगुलखण्डानि, पर्याणि प्रोज्ल्य सर्वथा ॥ ९९ ॥ चातुर्जातकवणेन, मिश्री- WHAURAHA ॥२८॥ sies

·मनुष्य
दुलेभताया
दृष्टान्तः
कन्याविनमानी । समाधिम्याग, मनाम मिचा न पटकैः ॥ १०० ॥ परावस्यमानीग, लालनिलयादयम् । एकं
मानापनामापन प्रादिपागतः ।। १०१ ॥ शिपम् ।। अननप्रहितानिक्षन् । भिननिय गृहाणे । उठनः स्पगती
Traiमनि प्रीता ॥ १०॥ विषादियाधिवासम्यादन्मायोज्छादनं ततः। शरारसम्पुटं तस्या, निकटं प्रकट
“पान ||३माननादाय, मानसन तन् । देवदनाध्यदत्तामाझ्याम्म दर्शयंत्यदः ॥ १०४ ॥ नराणा-
11:18. Ti Tiगिनी ! याऽगिन्यमान्नन्नतीनेयं न जत्यमुम् ।।१०।। करोम्यपायं तं गेन, कामुको गामुको
मन मेराय, नमः या मागिरं निगम् ॥ १०६ ।। दिने निरं विचिन्त्येति, प्रो प्रसारलाऽचलम् । गुप्तस्तामेषि
Antr I, Tी कामिनाम् ॥?.. । प्रविष्टो मनदेशाध्य, वाऽम्मेत्य भटः मह । रिमाननीयो देगेऽपि, न गगान
म.मी १८ ॥ यामिन ननोरमाहतं देवदना । एहिनी कपटे पी, मागस्य न्यवेदयन् ॥ १०९ ॥ तस्मिन्न-
PREETES, नामटे नातुन्य दशनी गं, पापः प्रियं न्यधात् ।। ११०॥ तं विशाय न पन्यके, निःश.
न आविध दक्षः, प्रांग न गतिकामिनि ॥ १११ ॥ हुम्न स्नानगामग्री, वेश्या प्रादेवमस्तिनि । उनिष्ठना-
का गान पनि ॥ १२ ॥ सोनानलः यमे, स्टोर गदिमरहम् । गिः पदरास्थिनोऽयक्तः, स्नातभततः
१५॥ ११३ । मनस्य नापोक प्रातः पुनः । दाग नलीदालागं, मुनिरं गिरं परम् ।। ११४ ॥ हिन्या ते.
मिना Trimitiगानिनः गल्या, म्नतिश जलरपि ॥ ११५ ॥ पतिना मूलदास्योपरि स्नाना-
मा मापदन देवनापाः, ग्नामा बालाजनिम् ।। ११६ । उनलः मायामान, स्नाननीरेण नप्रियाम् । प्रेमश्रीदेव-
॥२९॥

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
मनुष्य
दुर्लभतायां
स्वम-
दृष्टान्त:
॥३०॥
दत्तायास्तत्राशुष्यत्तदाऽद्भुतम् ॥ ११७ ॥ अधःस्थे मूलदेवेऽथ, भृतेऽखिलमलांभसा । कुहिनी संज्ञयाऽभ्येयुभेटा: प्रकटहेतयः
॥ ११८ ॥ मूलदेवं गृहीत्वा च, व्यालैाल इव द्विपः । गर्जन्नुवाच पश्यास्ति, कश्चित्ते शरणं यदि ॥ ११९ ॥ सोऽथ स्वं
वेष्टितं मत्वा, वैरिभिनष्टचेतनः । निरायुधं च प्रोचे तं, कुरु स्वरुचितं ननु ॥१२०॥ अचलोऽचिन्तयत् कश्चिदयं हि पुरुषोत्तमः ।
आकृत्या ज्ञायते कस्य स्खलितं न भवे भवेत् ॥१२१॥ उक्तञ्च का सुखी नित्यं?, कस्य लक्ष्मीश्च निश्चला । स्खलितं कस्य न
स्यात्? का, खण्ड्यते नैव दैवतः१ ॥१२२॥ ध्यात्वेत्यूचे भवानेवंविधाऽवस्थास्थितो मया। अमोच्यहं त्वया मोच्यस्तदैवाद् व्यसने
सति ॥ १२३ ॥ द्विधाऽप्युत्तीर्णनीरोऽसौ, निर्गतो मन्दिराद् द्विधा । सस्नौ स्पृष्टांत्यजेनेव, सचेला सरसोऽन्तरे ॥ १२४ ॥
दध्यौ च मान्ययं मानम्लान्या अग्लानमानसः । गत्वोपायं कचित् कुर्वेऽमुं प्रति प्रतिविप्रिये ॥ १२५ ॥ मित्रेषु नोपकुर्वति, नाप-
कुर्वति शत्रुषु। ये नरा: केन राजन्ते, ते मानं मानशालिपु ? ॥ १२६ ॥ ध्यात्वेति समयज्ञोऽयं, भिक्षया प्राणवृत्तिकृत् । दुःख-
वार्द्धितटं चेन्नावट प्रत्यचलत्ततः ।। १२७ ॥ पर्यटॅचाटवीमेकां, पाप द्वादशयोजनीम् । विशन्निशम्बलो निःसहायश्चास्यां व्यचि-
न्तयत् ॥१२॥ यदि कश्चित् द्वितीयः स्यात् , सहायो वचनेऽपि हि । सुखादुत्तीर्यते तेन, सार्द्ध विपदं चाटवीम् ॥१२९ ।।
इति ध्यायति तत्रागाद्दर्शनीयाकृतिः क्षणात् । बामणष्टकजातीयः, शवलस्थगिकां दधत् ॥ १३० ॥ पृष्टस्तेन क याताऽसि १,
द्विजः पोचेऽटवेस्तटे । परे वीरनिधानारव्यं, ग्रामं गन्ताऽस्मि सुन्दर ! ॥ १३१ ॥ त्वं क गंताऽसीति पृष्टेऽपरो वेन्नातटं जगौ ।
द्विजो जगाद तद्देहि, यावोऽथ चलितावुभौ ॥ १३२ ॥ अहो यामयुग यद्भयां, ताभ्यां दृष्टं सरोवरम् । क्षणं विश्रम्य ते मार्गे,
च्छायायां गतमान्तिके ॥१३३॥ मृष्ट्वा करक्रमं छायाशालिपालिद्रुमश्रिते । अपरेऽच्छोटयकवाडवः शम्बलस्थगीम् ॥ १३४ ॥
॥३०॥

·मनुग हमनाया 14 4 हान्न: नगमाया, ममामाकमानमः। कांगो बगानफल्गारेभेन गादितम् ॥ १३५॥ अनिन्नि मलदेवेन, नाfirst l पागः अभापमाना, पति में ततः ॥ १३६ ॥ भानु भुन्या वधान, स्थगिकामभान् पणि गजरात, नाचमनुगाम नम् ॥१३७॥ नदादा कन्येगी, दाम्पनीन्यागया नबन्। शिवाने ने निशीथे न्ययो- पम्यापी मानः ।। १३८ ॥ ना पम्पिनी पानः, पुनम दिने स्थिती । नर युजे टमो, मनदेय न सदान् ॥ १३॥ friनपा, मोड IITE मान दापनि निम्नी पाया गानेगी ॥ १४० ॥ गम्मिन्नपि दिन मोन, ११.६मगात नागनामा. पान यमनः ॥ ११ ॥ पटगा संपनं तं, ना नीग्यपरायपि । न तथा rat aurमाननगर ।। १५२ ।। पुदिनापामगाटल्यामदार शिपमे शिजः । मम ग्रामस्य मागोऽगमग वेषातटस्प ॥ १ ॥ नांगेरामा जम्मा नगनुपमा निः । मन नं मुशाग. ममाननामपि पनि भोः ॥ १४१ ॥ नन्मयापि शिशिमिगत बनातनदागः, हिनन नाम ? मोऽस्दन् ॥ १५॥ पिया सदर गारगा, गायन रन । मन निनामनि, मनद मिनस्ताः ॥ १५२ ।। गनेम्मिन् मूलदेडन, गामे मिति रुगिन् । inst a इनासान, मान्या मानगा नापन्न ।। १४७ ॥ गम्भाभिम गुपद गे तयाभिषाम् । अपश्यन्मनि- मास मानिकपागे ॥ १५४ ॥ निनायव भन्यो:म्मि, याम्मिन् समये मगा । गनिः कन्पना टोमगाभननरी मरौ 13. I Tra मादान | नंगा नगमान झागाः॥ १० ॥ नादाभिधम्मपा रन्न. TREATRE गाम्यिागी. गुरादिनानुनिः ॥ ११ ॥न्यमानीसो भने, सन्मस्पं कुटुमिना। गित भागम- Sociatic ·श्री प्रवज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती मनुष्य- दुर्लभतायां स्वम- दृष्टान्तः ॥३२॥ साऽनन्तफलं लोकद्वये भवेत् ॥ १५२ ॥ मासोपवास्ययं मेऽद्योपवासत्रयपारणे । पारणायापतत् भाविकल्याणमणिमिद् ध्रुवम् ॥ १५३ ॥ मापान ददे तदेतस्मै, ग्रामो खयमदायकः । कतिष्वपि गृहेष्वेप, महात्मा हि यतो व्रजेत् ॥ १५४ ॥ अहं पुनर्प्रमि- ज्येऽस्मिन्, ग्रामोऽस्त्यन्योऽप्यदूरतः । तत्र लप्स्येऽर्पयाम्यस्मिस्तत् कुल्मापानकल्मपे ॥ १५५ ॥ ध्यात्वेति दर्शितास्तेन, ते नतेन मनि प्रति । साधुव्यादिसंशुद्धि, ध्यात्वा दधे च पात्रकम् ॥ १५६ ॥ प्रवर्द्धमानभावस्तानदादित्यपठत्तथा । धन्यानां पुरु पाणां स्युः, कुल्मापाः साधुपारणे ॥ १५७ ॥ तदा नभःस्थिता साधुभक्त्या देवीत्युवाच तम् । मूलदेव ! त्वया साधु, कारितं साधुपारणम् ॥ १५८ ॥ प्रार्थयस्व ततः श्लोकार्टून यत्तव रोचते । सोऽयाचदेवदत्तां च, राज्यं चेभसहस्रभृत् ॥ १५९ ॥ देव्यूचे वत्स ! निश्रितस्तिष्ठायश्यं भविष्यति । तवेदमचिरादेव, मुनिपादप्रसादतः ॥ १६० ॥ मूलदेवस्तथेत्युक्त्या, नत्वा च मुनिपुंग- वम् । निवृत्तोऽथ मुनिर्गत्वोधाने पारणकं व्यधात् ॥ १६१ ॥ मुनौ सर्वस्वदानेन, तदाऽनेन समोऽस्तु कः ! । मुनिनाऽपि च यो भिक्षामादायादात् महीशताम् ॥ १६२ ॥ भ्रमन्नन्यस्तु लब्ध्वाऽन्यभिक्षां विक्षोभवर्जितः। भुक्त्वा बेनातटं प्राप्तः, सुप्तो देश्यकुटौ स्फुटम् ॥ १६३ ॥ चरमे यामिनीयामे, स्वमेऽपश्यन्मुखे विशद । यामिनीकामिनीस्वर्णकुण्डलं चन्द्रमण्डलम् ॥ १६४ ॥ कोऽपि कार्पटिकः स्वमे, तीक्ष्यान्योऽन्यमाख्यत। ते व्याख्यन् घृतखण्डाभ्यां, मण्डकं लप्स्यसेऽध यत् ॥ १६५ ॥ परमार्थ न जानन्ति, स्वमस्यतेऽल्पमेधसः । ध्यात्वेति मूलदेवेन, न स्वस्वमो निवेदितः ॥ १६६ ॥ द्रमकस्तु स भिक्षायां, समच्छादनपर्वणि । लब्ध- वान् घृतखण्डाभ्यां, मण्डितं प्रौढमण्डकम्।।१६७॥ मूलदेवः पुनर्गत्वाऽऽरामं चारामनायकम् । कुसुमोच्चयसाहाय्यादार्यधीः पर्यतो- यपत् ॥ १६८ ॥ तस्मादास्यति (दादाय ) पुष्पाणि, फलानि च शुचित्वमाए । स्वमाध्यतुः सुधीर्धाम, जगाम च ननाम च ॥३२॥ GES EEG ·मनुए. इलमनाया ? 12: दमानेनानाय पोजनम् । नगाट गोजित कर, मनतिकरं गनम् ॥ १७० ॥ उपाध्यायः प्रमादितः, TEarमागम पाना मरानिधिः ॥ १७१ ॥ युगमा स्नपपिता च. प्राणी निष्प्राणी नदीत II १२ । उकः लोग भीमनिकन न ग मारम् । पुनी प्राप्तपरामेवा, सुनो। 12011 मार्शन, गान ! नागार कथम् । नगनानगी मां, राशि नीनिवजिनम् ? ॥ १७४ ।। नैमि- :: PREM RAT नाहिन । आगाज नहाना: जलमार यानि देहिनाम् ॥ १७॥ किन कौनुमते नाचग- गा, मुगामारापान . ना मीनमनिमम् ॥ १७ ॥ निजले के कुलं क. निफलंका गुणाः क्षमाः । 1: नितिन ॥ १७ ॥ नन्मदीयमिदं गाः, प्रनिगमग भाषितम् । महान्वं महतां यथा, प्रार्थना fi • It का मनन, म मनां पनायगन् । मापन गमागरमये भो भरिमनि ॥ १७९ ।। SE: PREITISIT: निमम नागमिा निपशिनम् ॥ १८ ॥ तुएन्ना गुतं निन् । नि । मादिगाः समारब नर्गलने ॥ ११ ॥ इनभोग्ने नापो धात्रीयो राजा । अमान् पन imit नारि ॥ १८ ॥ नानि अमं समं पूयो, पहिषयः परिरमम् । गुगं नमाम्ले ग, मूली गलोकपन Haliniharमामा दिल्यानि ना पनापि, कौतुकादिर नम्भिरे || १८४ ॥ अजित गता मांगामिपिना. नानगम्मान १८५॥ लोग शिकार, जागे जगतगारो। गोन TREEN पनि १८६। गमम् ।। ऊने नमास्यता देण्या, पांगारुनानिधिः । नारा सिमराजाऽयं, राजा .

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
मनुष्य-
दुर्लभतायां
स्वम-
दृष्टान्तः
॥३४॥
देवप्रभावमाक् ॥१८७॥ दुष्टानां शासकस्यास्य, शासने यो न वर्तते । तस्याहं न क्षमामीति, मोच्य देवी तिरोदधे ।। १८८ ॥
युग्मम् ॥ ततश्च मन्त्रिसामन्तपुरोधाप्रमुखो जनः । सर्वोऽप्याज्ञाविधेयोऽस्याभिपेकं प्रवणो व्यधात् ॥ १८९ ॥ दानेन गृहिरत्नेन,
सद्योऽप्युप्तं फलेग्रहि । राज्यं सेभसहस्रं स, भुनक्ति व्यक्तशक्तियुग् ॥ १९० ॥ सत्यां पाणिगृहीत्यां स, राज्ये प्राज्ये च सत्यपि ।
नाभून्मोचयितुं शक्तो, देवदत्ताधृतं मनः॥१९१।। विचारधवलाभिख्येनावन्तिपतिना ततः। व्यधादुज्जागरं प्रेमसागरं प्राभृतेन्दुना
॥१९२||इतश्च तादृशीं दृष्ट्वा, मूलदेवविडम्बनाम् । देवदत्ताञ्चलेऽतीवोत्तीचित्ता जगाद ताम् ।।१९३॥ वेश्याऽहं न तु पत्नी ते,
तथापि हि गृहे मम । यदेवं कुरुपे तन्न, धार्यः खेदो मदार्थना ॥ १९४ ॥ उक्त्वेति गत्वा नत्वा च, विज्ञा व्यज्ञपयन्नृपम् ।
वरेण तेन मे नाथ !, प्रसादः क्रियतामिति ॥ १९५ ॥ याचस्वेति नृपेणोक्ते, देवदत्ताऽवदत्ततः । मूलदेवं विना नान्य, आयोज्या
पुरुषो मम ।। १९६ ।। अचलो गृहमागच्छन्निध्यश्च नृपोऽवदत् । भवत्वेवं पुनः कोऽयं, वृत्तान्तः ? कथयस्व मे ॥ १९७ ॥ ऋजु-
त्वजनकस्याथ, मूलदेवस्य वैरतः । अचलद्वेपिणी सर्व, वृत्तान्तं माधवी जगौ ॥ १९८ ॥ क्रुद्धो नृपः समाहाय्यावदद्रत्ने इमे हि
मे । यत् खलीकुरुषे तत् त्वं, नृपः ? कि वस्तुनिष्कृप। ॥ १९९ ॥ अधुना शरणं कस्ते, मयि प्राणप्रणाशके १ । वेश्याऽऽह किं
शुनाऽनेन, हतेनैनं विमुञ्चत ॥२००॥ नृपः प्राह गिराऽमुष्या, मुक्तोऽस्यानीय तं त्वया । प्रवेष्टव्यमिहेत्येप, प्रणम्य निरगात् पुरः
॥ २०१॥ अप्राप्तमूलदेवोऽयं, स्वया न्यूनतया तया । गतः पारसकूलं स, पोतं भृत्वा क्रयाणकैः ॥ २०२ ॥ वृत्तान्तं मूलदेवस्तं,
चरैर्मत्वा सुसञ्चरैः । प्रेयस्य प्रेपयल्लेख, प्राभृतं च नृपं प्रति ।। २०३ ।। स्वस्ति बेन्नातटान्मूलदेवः सर्वसहाधिपः। प्राप्तविक्रम-
राजाख्यो, देवतायाः प्रसादतः ॥२०४॥ उज्जयिन्यां देवदत्ता, प्राणेभ्योऽपि प्रियां प्रियाम् । स्तनोपपीडमाश्लिष्य, समादिशति
॥ ३४॥

·A मनुष्य इलेभनाया । N मनमापरि मंसिन सांगलं प्रिये । कार्य नाई पात्रदानादोपत्र नृपोऽभवम् ॥२०६॥ बग दानं गुना देणार नुष्टा रंग पाठ, गानिता न मगेनि मा ॥२०७॥ इमकुम्भम्तनी तं न, राज्यं नेभसहमयुरु । inut printfrना पानगात् ।। २०८ ॥ मत्यति नृपमाएन्छ पागन्य राज्यं मनाथय । त्वत्पतिशातनिहायच सागमभूदिति ॥ २०९ ।। नेगमेपानिमपाक्षी, तीक्षमाणा धणे धपे । न तृप्पति स्म मवर्ण, साक्षात् प्रियममागतम् ॥ २१० ॥ नाननी जनामाः, प्रियमदेवाराम् । मानमाननप्रीतिनं मन्मानगनि स्म न ॥२१२।। सोऽय गला नरेन्द्रस्याप्युपायनमुपा- मामिन न, गनि म नयटमम् ॥२१॥दो श्रीमलदेवस्वां, नृपीभूतो बदत्यदः । देव प्रसघ मे देवदनां ॥ २१ ॥ नदीय गगमपादनि किं नृपः (पुनः)। इत्युन पाहाय्य तामाख्यद्, दूतगभूतभापितम् | महापमाना. गा किगठ्या कंगन करी । नां नृपः प्रमनाः पीहास्या परिगृतां ततः ॥२१५॥ येनानटं समायाता, मानामिना । नगधिरेन गनम्प, गाम्यं जीनिं च सा ॥२१॥ तयोरेन्द्रयोः प्रीत्या, राज्यमेकनियाभवन् । निर्भरे च पन देनाकमा लोः ॥२.१७॥ मदानाः माई, तया मुगनिमग्नधीः । बभूव चैत्यविम्मादिविधानानतत्परः ।। २१८ ॥ Tulseः पारगानाः । पेत्रागट नटं प्रामोल्छन् पृमीशनाम सः ॥ २१९ ॥ राजा विक्रमराजोत्र, maiTHE ! भागनि माजनं गन्नमम्मृतं पानृतं व्यभान् ।। २२० ।। नया नृपं निविष्टोऽयं, विष्टरे तेन दापिते । म मा पनि नागलेनागलापतिः ॥ २२१ ॥ नृपोऽन्छन् कृतः श्रेछिन्।, मोने पारसकूलतः । अथ तामूलवशागनेगस्तं माया ॥२॥ म मा प्रेतांदा, होपि पन निरुप्मने । मायमायामि रानोक्ने प्रसाद इति सोमदत् ।। २२३ ।। ॥३५॥ अCE ·श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती मनुष्य- दुर्लभतायां स्वमः दृष्टान्तः - ॥३६॥ विद्वेषिकुलकालोऽयं, तत्र पंचकुलान्वितः । गूढकोपो ययौ गोपोऽन्तरप्राप्ताशुशक्षाणिः ॥२२४॥ चन्दनागुरुमञ्जिष्टाशंखपूगफलादि- कम् । तेन पञ्चकुलाध्यक्षं, दार्शतं स्वक्रयाणकम् ॥ २२५ ॥ एतदेतावदेवेति !, राज्ञोक्त सोऽवदर्भुवम् । राज्ञा पञ्चकुलं प्रोचेऽर्द्ध- दानीक्रियतामयम् ॥२२६॥ समक्षं मम सर्वं तत्तुलायां तोल्यतां पुनः । तस्यान्तश्चाल्पमूल्यं च, बहुमूल्यं विभाव्यताम् ॥ २२७ ।। पदप्रहारतद्भारशल्यवेधैश्च लक्षितम् । मञ्जिष्ठास्थानमध्यस्थं, रूप्य विद्रुमादिकम् ॥२२८॥ तत्पाटने च तद् दृष्टं, रुष्टोऽथ नृपति- जंगौ । निजानिबध्यतां बाढमेष प्रत्यक्षतस्करः ॥ २२९ ॥ वेपमानवपुर्वद्धो, भटैरथ मदोत्कटैः। शिक्षामारक्षकेभ्योऽथ, दवा सौधमगान्नृपः ॥ २३० ॥ अन्तश्चतुष्पथं सोऽथारक्षकेण नियन्त्रितः । अनुत्तरीयश्चानीतचौरवद्वीक्षितो जनैः ॥ २३१ ॥ गाढवद्धं च तं वीक्ष्य, वन्धहीनं विधाप्य च । अवोचदचलानाथस्त्वं मां जानासि वा नवा ? ॥ २३२ ॥ स प्राह पृथिवीनाथं, को न वेद नूपोऽवदत् । ओघेनालं पटु बहि, सोचे सम्यग् न वेम्यहम् ।। २३३ ॥ संज्ञया ज्ञापिता राज्ञा, देवदत्ताऽथ चाययौ । सर्वा- ङ्गभूषणज्योतिरुयोतितदिगन्तरा ॥ २३४ ।। सत्रपस्तत्र पश्यस्तामभवन्न्यग्मुखोऽचलः । नाम्नाऽपि क्रियया चापि, देवदत्ताऽथ तां जगौ ।। २३५ ।। स श्रीमान् मूलदेवोऽयं, यस्त्वया भणितस्तदा । व्यसने पतितो देवोन्मोच्यः शोच्योऽप्ययं त्वया ॥ २३६ ॥ तदेष प्राणसन्देहापन्नं त्वां दीनवत्सलः। राजाऽमुञ्चदिति श्रुत्वा, स विलक्षो ननाम तौ ॥ २३७ ॥ ऊचे च यत्तदा ग्रस्तः, शुचिः स्वामी कलानिधिः । तमसेव मया तद्धि, सर्व क्षन्तव्यमेव मे ॥ २३८ ॥ सुधाकरकरस्पर्शसरसेकरवञ्च यत् । देव हन्त, हन्ताहं तापपीडनम् ॥२३९॥ यन्मूलदेव! देवस्त्वं, मूलदेवस्तीर्यसे। तत्वाज्ञस्तत्वतस्त्वां तु, न वेद निजखेदतः ॥२४०॥ देवनामांकितं नाम, प्रत्यक्षं स्वं दधत्योप । देवी मया न विज्ञातास्मि यदश्ममयोऽचलः ॥ २४१॥ तेनागसा प्रवेशं मेऽवन्ती- चन्द्रमणौ ॥३६॥ CAREECT ·16 श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती नत्व- दोलम्य स्वमचमें- दृष्टान्ती ॥३७॥ शोऽपि ददातिन । तन्ममागतिकस्येव, भ्रमतः स्थानदो भव ॥२४२॥ इत्युक्त्वा भूतलन्यस्तमस्तकः सोऽभवत् पुनः । पृष्ठे हस्त- प्रदानेन, ताभ्यां चक्रेऽथ निर्भयः ॥ २४३ ।। पंचभिः कुलकम् ।। अथ संस्नप्य सानन्द, भोजयित्वा च सादरम् । स देवदत्तया देवदूष्याणि परिधापितः ॥ २४४ ॥ नृपेण मुक्तशुल्कच, गतोऽचन्त्यां स तद्गिरा । विचारधवलेनापि, सत्कृतः स्वगृहे स्थितः ॥ २४५ ॥ अथ निपुणशापि, श्रुत्वा तं नृगमागतः । दत्तः स एव च ग्रामो, राज्ञाऽस्यादृष्टसेवया ॥ २४६ ॥ अथ कार्पटि- कोऽश्रौपीन् , मूलदेवं जनश्रुतेः । राजस्वमेन राजान, जातं चारुविचारतः ॥ २४७ ॥ स दध्यौ तत्र गच्छामि, लभ्यते यत्र गोरसः । तं पीत्वा स्वपिमि स्वमं, येन पश्याम्यहं पुनः ॥ २४८ ॥ कदाऽपि प्रेक्षते स्वमं, सोऽपि देवनियोगतः । न तु जन्तुम- नुष्यत्वभ्रष्टो मानुष्यकं पुनः ॥ २४९ ॥ इति स्वमदृष्टान्तः ॥ अथ चक्रदृष्टान्तः स च "राहावेहविणिम्मिय" ति गाथायां उपरि मणिष्यते। अथ चर्मदृष्टान्तः, हृद एकोऽस्ति विस्तीर्णो, योजनानां सहस्रकम् । चर्मणेव समन्तात्तु, शैवलेन परावृतः ॥ १ ॥ कूर्मग्रीवाप्रवेशानुमानेन च्छिद्रमत्र च । प्रसारयति स ग्रीवां, हायनानां शते शते ॥२॥ एकदा कौमुदीरात्रौं, तेन ग्रीवा प्रसारिता । छिद्रेण निःसृता तेन, ज्योतिश्चक्रं स दृष्टवान् ॥३॥ स वीक्ष्य कौमुदीवल्लेस्तत्पुष्पफलसन्निभम् । दध्यौ च स्वकुटुम्बस्य, निखिलं दर्शयाम्यदः ॥ ४ ॥ ध्यात्वेति स्वकुटुम्बेन, स सार्दू यावदाययौ । तावत्तद् विवरं नैव, विलुलोके कथंचन ॥५॥ कदापि सोऽपि तच्छिद्र, पुनरेव निरीक्षते । न तु मानुष्यतो भ्रष्टो, मानुष्यं लभते पुनः॥६॥ ॥३७॥ RSEX

·युगपरमाणु
दृष्टान्ती
श्री
प्रवज्या०
श्रीप्रधुः
नीयवृत्ती
अथ युगहष्टान्तः-देवः कोऽपि युगं प्राच्या, प्रतीच्या समिला पुनः। स्थापयेदथ सा भृष्टा, जले तत्रातलस्पृशि ॥१॥
स्थारे वा भटारेव ( अस्थिरे च तटादेव) परितोऽपि चलाचला। युगे चलाचले योगं, लभते न कथंचन ॥२॥ युग्मम् ॥
प्रचण्डवातवीचीभिः, प्रेरिता सा कथंचन । युगे प्रविशेन् न तु दैवान, नृत्वाद्धष्टाः पुनर्नृताम् ॥३॥
अथ परमाणुइष्टान्ता-तथाहि त्रिदशः कशिदारसेन सपन्मयम् । स्तम्भं महान्तमुच्चूर्य, हानिक्षेपनिभं व्यधात् ॥ १॥
तच्चूर्ण स समादाय, तूर्ण गत्वा सुराधले । चूलिकायां चटित्वा च, नलिका स्वकरेऽकरोत् ॥ २॥ तच्चूर्ण परितो लोकं, [द्राक्]
ककुप्सु चतसृष्वपि । फूत्कृत्य पातित वाति, महापाते सुपर्वणा ॥ ३ ॥ सुपर्वपर्वतभ्रष्टैस्तैरेव परमाणुभिः। स सुपर्वापि नो कर्तु,
समर्थस्तं पुनर्यथा ॥४॥ दुष्कर्मवशतो भ्रष्टस्तथा मानुपजन्मतः। निस्तुपं मानुपं जन्म, जन्मी न लभते पुनः ॥ ५॥ इति
मनुष्यभवस्य दुरापता, बहुनिदर्शनदर्शनतः कृता । समधिगम्य च सम्यगिदं बुधाः ।, सफलताकलितं कलयन्तु तम् ॥ ६ ॥
इत्यस्यां विवृतौ श्रीमत्प्रद्युम्नस्य कवेः कृतौ। नृत्वदुर्लभताद्वारं, प्रथमं पर्यपूर्यत।।७॥ ग्रन्थानं ६७८ ॥ इति मनुजत्व-
दुर्लभतानाम प्रथमं द्वारं समाप्तम् ॥
॥३८॥
॥३८॥
SCALE
अथ बोधिदुष्प्रापता नाम द्वितीयं द्वारं गाथाप्रथमार्द्धन तृतीयं प्रव्रज्यादुरापत्वद्वारं चोत्तरार्द्धन सूत्रकी प्रथयति-
तत्थवि षोही जिणदेसियंमि धम्ममि निघालंकम्भि। पव्वज्जापरिणामो सुकयप्पुनस्स जइ होइ ॥२॥

·श्री
प्रत्रज्या
1
२ बोधि-
दोलभ्ये
श्रीऋपम-
चरित्रं
श्रीप्रद्यु
म्नीयवृत्ती
॥३९॥
तत्रापि-मनुजत्वे प्राप्त आयदेशशुभजातिसकलेन्द्रियपाटबजीवितव्यस्नमनोवासनावासाधु(श्रमणोपासकावासादि) सामग्री-
साधुसन्निाधिश्रवणेष्वपि सत्सु बोधिजिनदेशित-विजितरागद्वेपदेवताप्ररूपिते धर्मे-दुर्गतिपतज्जन्तुजातसमुद्धरणसमर्थे निष्फलंक-
सकलमलकलंकविकले, दुर्लभेति गम्यते, प्रव्रज्यापरिणामस्तत्र बोधिप्राप्तावपि सुकृतपुण्यस्य यदि स्यादिति गाथार्थः ॥ तत्र
बोधिद्वारं प्रथमं वित्रियते-इह हि भरतपञ्चके एरवतपञ्चके चौत्सप्पिण्यवसप्पिणीरूपकालद्वये दशदशमागरोपमकोटिकोटि-
प्रमाणे एकमेव सागरोपमकोटाकोटिप्रमाणं किञ्चिदूनं यावज्जिनधर्मः प्रवर्त्तते, प्रथमे आरकत्रये युग्मधम्मित्वात् , पष्ठे दिल-
वासित्वात् , तृतीयारप्रान्तात्तुर्यारकं पञ्चमारकं च याज्जिनधर्मप्राप्तिरित्यत्यंतदुर्लभत्वमस्य भरतक्षेत्रापेक्षया, स च जिनधर्मः
प्रथममस्यामवसप्पिण्यां प्रथमतीर्थकृता श्रीपभेण प्ररूपितः, ततस्तचरितं लेशतः प्रोच्यते, आस्तेऽपरविदेहोर्तीविभूषणनिमं
पुरम् । क्षितिप्रतिष्ठितं तत्र, धनो नाम्ना महाधनः ॥ १ ॥ सार्थवाहोऽर्थिनां बन्धुः, स वसन्तपुरं प्रति । चणिज्यार्थ प्रभूनाथ,
सार्थ कृत्वाऽन्यदाञ्चलत् ॥ २ ॥ बहिरावासितायास्मै, समेत्य स्वं सहागमम् । मूरयो धर्मयोपाख्या, आख्यन् सोऽप्यन्वमस्त
तान् ॥ ३ ॥ तदा तस्योपदां पक्काऽऽम्राणि कश्चिदुपानयत् । स चोपनिन्ये मूरिभ्यस्तेऽभ्यधुस्तीमति स्फुटम् ॥ ४॥ संसिद्धमन्नं
निर्बीजं, फलं च प्रासुकं जलम् । अकृताकारिताक्रीतमप्यन्नं परिकल्पते ॥ ५॥ सार्थवाहस्ततः प्राह, मध्येसभमिदं वचः । अहो
निर्लोभताऽमीपामहो दुष्करकारिता ॥ ६॥ प्रशस्यैवं च दास्ये वः, कल्प्यमेवेत्युदीर्य सः। प्रणम्य प्रेष्य तान् प्रातः, प्रयाणमक-
रोद्धनः ॥ ७ ॥ वृपभैः करभैर्यानरश्वैरश्वतरैनरैः । ऊढा तस्य क्रयाणाली, बनवातरिवारनिः ॥ ८॥ मरिश्रीधर्मघोपथ, वजन्
साधुबजान्वितः । रुरुचे रुचिमालीव, स्वकरैः संहरस्तमः ॥ ९॥ तदा प्रीष्मातापेन. शरीराणि शरीरिणाम् । चित्तं चन्द्रादिता-
॥३९॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
२ चोधि-
दौलेभ्ये
श्रीऋपम-
चरित्रं
॥४०॥
CLEARES
पेन, तापमापुरनर्गलम् ॥ १० ॥ तमेव ग्रीष्मजं हत्या, कर्तुं स्वामिव सर्वतः । विश्वंभरी नवाम्भोदपयः पूरैरपूरयत् ॥ ११ ॥ रथ-
पादेव पादेव, क्षुण्णा मा यानमानवैः । पुरा तान् समयं प्राध्यापातयत् पंकसंकटे ॥१२॥ ससार्थः सार्थपो रुद्धपथः पाथोदपा-
थसा । कार्य विचार्यारण्येऽपि, शरण्यः शरणं व्यधात् ॥ १३ ॥ कुटीरे माणिभद्रेण, तृणच्छ निजेपिते । शुद्धायां सूरयोऽप्यू-
यामवात्सुः सपरिच्छदाः ॥ १४ ॥ सार्थेऽश क्षीणपाथेये, सार्थदौःस्थ्यं पुनः स्मरन् । तं प्रासुकामरं सार, स्मरघस्मरमस्मरत्
॥१५॥ततोऽथ माणिभद्रण, समं सरीन मुनीनपि । ननाम धर्मलागाशीलामऽपि स्वं निनिंद च ॥१६॥ बोधितः सरिमिदत्तबोधिः
शोधितमानसः । तानामन्त्र्य मुदाऽऽज्येन, प्राज्येन प्रत्यलाभयत् ॥१७॥ घृतेन तेन संसिक्तं, बोधिवीजं तथा यथा । यशा प्रसन-
माईत्यं, फलं तस्य भविष्यति ॥ १८ ॥ अन्वहं सारिपार्श्वस्था, सोऽथ सुश्रायकोऽभवत् । तच्चित्तवृत्तिवत्कर्मशुचाऽथ शरदाऽऽग-
मत् ॥ १९ ॥ गस्थितोऽथ ससरीया, श्रीवसन्तपुरं गतः । विक्रीतक्रीतमाण्डः सन्, धनः पश्चात्ततोऽवलत् ॥२०॥ क्षिीतप्र-
तिष्ठितं प्राप्य, प्राप्तविश्वप्रतिष्ठितः । सफलं दानभोगाभ्यां, विधत्ते स्म धनं धनः ॥ २१ ॥ पूर्णायुः कालतो युग्मधर्मोत्तरहरु-
प्वभूत् । स्वच्छबुद्धिरसी धर्म, सौधर्मेऽतः सुरोऽजनि ॥ २२ ॥ अथापरपिदेहेऽस्ति, विजयो गन्धिलावती । तताव्यस्थगान्धा-
रदेशे गन्धसमृद्धके ॥ २३ ॥ विद्याधरपुरे राशचन्द्रकान्तांगभूरभूत् । च्युत्वा शतनलस्यैप, पुत्रो नाम्ना महायला ॥ २४ ॥
युग्मम् ॥ तमधीतकलं लब्धयौवनं च पिता न्यधात् । राज्ये प्राज्येन गावेन, स्वयं तु व्रतमग्रहीत् ॥ २५ ॥ महावलं नृपं भोगा-
सक्त संगीतकेऽन्यदा । निविष्टं न्यगदन्मन्त्री, स्वयंबुद्धोऽस्य बोधकत् ॥ २६ ॥ देवार्य नृभवो दिव्यो, यदि संगीतकादिभिः ।
हार्यते हार्यतेऽकस्मादू, भवः कल्याणमुत्तमम् ॥ २७ ॥ राशोचे समयो नायं, मन्याह समयो वयम् । तवायुर्मासमा यन्गत्पृष्ट-
॥४०॥

·श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥४१॥ ज्ञानिनाऽऽख्यत ॥२८॥ अन्यच्च राजा स्वमे स्वं, क्षिप्तं कूपेऽन्यमन्त्रिभिः । त्वयोद्धृतमपश्यच्च, तत् त्वं यात्वा प्रबोधय ॥२९॥ २ घोधि. युग्मम् ।। जातप्रतीतिस्तद्वाक्ये, कृताप्टाहमहोत्सवः । द्वाविंशतिदिनं भूपो, व्रती भूत्वाऽनशन्यभूत् ॥ ३० ॥ ईशाने ललितागा- दार्लम्ये ख्यो, देवो देवी स्वयंप्रभा । तस्यासीत् प्रेमबद्धाऽपि, सा च्युता तत्मुखैः सह ॥ ३१ ॥ स्वयम्बुद्धोऽप्यनगनाद् , दृढधर्माभिधः श्रीपम- सुरः । तत्र तं दुःखिनं मत्वाऽस्याः कथां तत्पुरोऽवदन ॥ ३२ ॥ जज्ञे सा धातकीखण्डप्राग्विदेहकमण्डने । नन्दिग्रामे दरिद्रस्य, चरित्र नागिलश्रेष्ठिनः सुता ॥३३॥ अग्रेऽपि पुन्यस्तस्यासन् , सप्त तस्यास्तु जन्मनि । नाम्न्यकृतेऽभिधाहीना, सोक्ता निर्नामिका जनैः ॥ ३४ ॥ प्रौढापि नोढा केनापि, दुर्भगा सा गताऽन्यदा । आनेतुं समिधा भारं, नभस्तिलकपर्वते ॥३५।। युगन्धरपिं वीक्ष्यात्र, नत्वा स्वं दुःखमूचुपी । चतुर्गतिजदुःखानि, जल्पता तेन घोधिता ॥३६॥ गृहीतानशना साऽस्ति, मुनेस्तस्य पुरोऽधुना । तस्या- स्त्वं दर्शयात्मानं, यथा सा स्यात् स्वयंप्रभा ॥ ३७ ॥ इत्युक्ते दृढधर्मेण, ललितांगस्तथाऽकरोत् । सापि तद्वचित्ताऽभूत् , पुनरेव स्वयंप्रभा ॥ ३८ । भूयस्तया समं भौगैर्गते भूयस्यनेहसि । तस्य च्यवनचिह्नानि, ललितांगस्य जज्ञिरे ॥ ३९ ॥ तदे- शानेन्द्रनिर्देशं, यात्रां नन्दीश्वरादिषु । दृढधोऽवदत्तस्य, तथा कुर्वश्च्युतश्च सः ॥ ४० ॥ जम्बूद्वीपविदेहेपु, शीतानयुत्तरे तटे । विजये पुष्कलावत्यां, लोहार्गलपुरोशितुः ॥ ४१ ॥ सुवर्णजंघभूपस्य, लक्ष्मीकुक्षिभवोऽभवत् । वज्रजंघाख्यया पुत्रः, क्रमात् प्राप्तश्च यौवनम् ॥ ४२ ॥ युग्मम् ॥ स्वयंप्रभाऽपि तत्रैव, विजये पुण्डरीकिणी । पुरी तस्यां वज्रसेनतीर्थकृच्चक्रवर्तिनः ॥४१॥ ॥ ४३ ॥ सुताऽभूच्छ्रीमती नाम्ना, जज्ञे चान्यूनयौवना । तत्तयंवरणे पित्राऽऽहूता दुतर्नृपात्मजाः ।। ४४ ।। युग्मम् ॥ श्रीमत्या च पुरोपान्ते, केवल्यन्तिकमागतान् । देवान् वीक्ष्य स्मृता जातिः, स्मृताः पूर्वभवा निजाः ॥४५॥ सखीमुखेन विज्ञप्त, राज्ञः स्वच-

·श्री
प्रग्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
SHE
२ बोधि-
दोलम्ये
श्रीऋपम
चरित्रं
॥४२॥
रितं तया । ललितांगात् परो नैव, वरो मे चिन्त्य इत्यपि ॥ ४६ ॥ ततो निर्नामिकाअन्तवृत्तं चित्रपटस्थितम् । च्यवनान्तं सम
धाध्या, स्थापित राजवर्मनि ॥४७॥ कुमारडमिष्टं, नियूँढास्ते तु तत्र न । वनजंघस्तु तद् टष्ट्वा, मूर्छया न्यपतद् भुवि ॥४८॥
चन्दनव्यजनायैः स, स्वस्थो जातिस्मरोऽजनि । श्रीमतीसाक्षिकं पृष्टो, धान्या किमिदमब्रवीत् ॥४९॥ नमस्तिलकनामायं,
गिरिरित्यादिकं वदन् । श्रीमत्या स वृतो वृत्तविवाहः स्वपुरं ययौ ॥ ५० ॥ पिता प्रमुदितश्चक्रे, क्रमाद्राज्याश्रया वधूम्। सपत्नी-
सहित सातु, समुता नमिता तया ॥५१॥ अन्यदाऽऽत्तवते वनसेनाहत्येतदंगजः । राजा पुष्कलपालोऽस्य, सामन्तः सह
विग्रहे ॥ ५२ ॥ साहाय्यं श्रीमतीजानिा, कर्तुं सदयितो वजन् । टग्विपोऽवाहिरित्यन्यवर्मनाऽनायि मन्त्रिभिः ॥५३॥ युग्मम् ॥
तं च प्रणतसामन्तमापृच्छय पुनरापतन् । विज्ञप्तो मन्त्रिभिर्देवो, देवाः केवलिनोर्महे ॥५४ ॥ आजग्मुस्तत्चन्योतात्, ग्रहतं
हविषे विपम् । तौ च स्तस्तत्र तयात, अजुनैव पथा प्रभुः ॥ ५५ ॥ युग्मम् ॥ तत्रैत्य ती प्रणम्याथ, तयोराकर्ण्य देशनाम् ।
मुतं राज्ये निधास्यामीति ध्यायन स्वपुरं गतः ॥५६॥ राज्यलोभात्तनूजेन, विषधूमाद्विनाशितः । रात्रौ सुप्तः सभार्योऽपि, युग्मी-
भूत्वा मुरोऽभवत् ।। ५७ ॥ वनजंघस्य जीवोऽय, जम्बूद्वीपविदेहजे । क्षितिप्रतिष्ठितपुरे, च्युत्या सौधर्मकल्पतः ॥५८॥ वैद्यस्य
सुविधेः पुत्रो, जीवानन्दाभिधोऽजनि । बभूव श्रीमतीजीवा, श्रेष्ठिपुत्रस्तु केशवः ॥ ५९ ॥ तत्र चेशानचन्द्रस्य, राज्ञः सूनु-
महीधरः । गुणाकरः सुबुद्धिथ, श्रेष्ठिमन्त्रिमुतायुमौ ॥ ६० ॥ सार्थवाहसुतः पूर्णभद्राख्या पद् च ते युताः। रेजुः परोपकाराय,
रसा इव रसातले ॥६१॥ विशेषकम् ।। सर्वेष्यप्युपविटेशु, जीवानन्दगृहेऽन्यदा । गुणाकरामिधो भिक्षाकते राजर्पिरागमत् ॥ ६२ ॥
दृष्ट्वा समिकुष्ठं तं, भिपज प्रत्यवोचत । कलामृत्त्वं मुनीशेऽस्मिन्नियोजय निजां कलाम् ।। ६३ ।। स प्राह चिन्ते गोशी-
॥४२॥

·P श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती २ बोधि- दोलभ्ये श्रीऋषम- चरित्रं ॥४३॥ THEHER पचन्दनं रत्नकम्बलः । लक्षपाकं चिकित्सार्थमस्य तैलं गृहेऽस्ति मे ॥६४॥ ते श्रुत्वेति द्वयं केतुं, महेभ्यविपणौ ययुः। तत्पृष्टो भूपभूः प्राह, कार्य मुनिचिकित्सितम् ॥६५॥ महेभ्योऽचिन्तयल्लाभो, य: पानामयदानयोः। ततोऽनन्तगुणः साधुनीरोगत्वप्रदानतः ।। ६६ ॥ ध्यात्वेति स ददौ तेपां, गोशीपं रत्नकम्बलम् । निःसंगच तयोर्मुल्यं, परं पदमुपाददे ॥६७॥ तेऽप्यागत्य समं जीवा- नन्देन मुनिमभ्यगुः । अनुज्ञाप्य च तं तस्यारेभिरे ते प्रतिक्रियाम् ॥ ६८ ॥ जीवानन्दः स्वयं लक्षपाकेनाम्पज्य तं मुनिम् । यत्नादाच्छादयद्रत्नकम्बलेन समततः ॥ ६९ ॥ तैलतापेन निःसृत्य, निलीनांस्तत्र शीतले । कुमीन् कृती प्रचिक्षेप, कपालुर्गोशवे शनैः॥ ७० ॥ तैलतापाकुलं साधुशरीरं चन्दनद्रवैः । विलिप्य शीतलं चक्र, करैरिव सुधाकरः ॥७१ ॥ निभपजत्रयेणैवं, त्वग्मां- सास्थिगतान् कृमीन् । आकृष्य मुनिमुल्लापं, विधायाक्षमयनमी ॥ ७२ ॥ वितीर्णधर्मलामेऽस्मिनन्यत्र विहते मुनी । मिलितेन धनेनैते, चैत्यं चक्रुः समुन्नतम् ॥ ७३ ॥ पडप्यंते परिव्रज्य, तपस्तप्त्या सुदुस्तपम् । जज्ञिरे पूरयित्वाऽऽयुः, सुरा युगच्युतश्रियः ॥ ७४॥ प्रारद्वीपप्राग्विदेहेपु, पंच तेष्वच्युताच्च्युताः। विजये पुष्कलायत्यां, पुण्डरीकिण्यधीशितुः ।। ७५ ।। धारिण्यां वनसे- नस्य, तीर्थकद्भपतेः सुताः । जाताः केशवजीवस्तु, सुयशा राजपुत्रकः ॥ ७६ ॥ युग्मम् ।। तेभ्यश्चर्तुदशख्यातस्वमसूचित- चक्रितः । जीवानन्दस्य जीवोऽभूराजनामाभिधोऽगजः ॥ ७७ ॥ जीवाः पुनर्नुपामात्यथेष्ठिसार्थेशजन्मनाम् । बाहुः सुबाहुः पीठश्च, महापीठोऽभवन् क्रमात् ॥ ७८ ।। सुयशा वज्रनाभेन, संश्रितः सारथिः कृतः । प्राग्भवस्नेहतः सोऽपि, सहोदर इवाजनि ॥ ७९ ॥ वज्रसेनोग्न्यदा राज्ये, नियोज्य ज्येष्ठनन्दनम् | योधितत्रिदशैर्दानं, दचाऽब्दं ब्रतमाददे ॥ ८० ।। राज्यं पालयतो वजनाभस्य सहजैः सह । चक्रमायुधशालायामभूतप्तुश्च केवलम् ।। ८१॥ स्वामिनो महिमानं स, कृत्वा दिग्विजयोद्यतः। विजयं ॥४३॥ PECRECC NEAR

·GAUR
REMES
श्री
प्रज्या
श्रीप्रयुः
सीयवृत्ती
२ बोधि-
दौलेभ्ये
অঙ্গ-
चरित्रं
॥४४॥
साधयांचक्र, चक्री चक्रानुगो वजन् ॥ ८२॥ चतुर्दशलसद्गत्नस्वामी नवनिर्धाश्चरः । साम्राज्यं स व्यधात् साधुचिकि-
सावयवं समस् ॥ ८३ ॥ श्रीवजसेनतीर्थेशं, नन्तुं चक्री गतोऽन्यदा। विभोर्वैराग्यसंवेगमयीं शुश्राव देशनाम् ॥ ८४ ॥ प्रबुद्ध-
स्तनयं राज्ये, न्यस्य सभ्रातृसारथिः । आत्तवतोऽभवद्वजनाभर्षिः श्रुतकेवली ॥ ८५ ॥ एकादशांगिनः शेषा, वजनाभस्तदाऽर्ज-
यत् । विंशत्या स्थानकै कर्म, तीर्थकनामनामकम् ॥ ८६ ॥ वैयाधुत्त्येन साधूनां, बाहुचकित्वमार्जयत् । बाहोर्वलं सुबाहुस्तु,
तद्विश्रामणया मुदा ॥ ८७ ॥ तयोर्गुरुकृतां श्लाघां, श्रुत्वा त्वीलिघू लघू । अनालोचनया कर्म, स्त्रीत्वहेतुं बपन्धतुः॥ ८८ ॥
पालंयित्वा व्रतं पद् ते. पूर्वलक्षाश्चतुर्दश । सर्वार्थसाधकाः सर्वार्थसिद्ध मरुतोऽभवन् ॥ ८९ ॥ इतोऽस्ति जम्बूद्वीपस्य, विदेहेऽपरपू-
के । ईशानचन्द्रक्ष्माचन्द्रवाता पूरपराजिता ॥ ९० ॥ तस्यां चन्दनदासस्य, श्रेष्ठिनस्तनयोऽशठः । नाम्ना सागरचन्द्रोऽस्त्यशो-
कदनथ तत्सखा ॥ ९१ ॥ समित्रेणान्यदोघाने, तनया तेन मोचिता। चौरेभ्यः पूर्णभद्रेभ्यकन्यका प्रियदर्शना ॥ ९२॥ मिथ-
स्तन्मिथुनं हृद्यं, सद्यो हृद्योगमागतम् । अंगेनैवांगयोगेषु, स्वं स्वं सदनमागमत् ॥ ९३ ॥ तज्ज्ञात्वा सागरः पित्रा, रहस्येवम-
शिष्यत । युज्यते वणिजां वत्स !, न कचिद्विक्रमकमः ॥ ९४ ॥ मैत्री चाशोकदत्तेन, धूर्तेनानेन नोचिता । पितरं क्षमयामास,
स्वमागः सागरस्ततः ॥१५॥ पिता सागरचन्द्र द्राग, भावज्ञः कन्ययाऽनया। व्यवाहयत् तयोः प्रीत्या, मिथः कालोऽत्यगाद् बहुः
॥ ९६ ॥ अशोकेनान्यदैकान्ते, प्रार्थिता प्रियदर्शना । आक्रोशन्ती सती सा तु, तं गृहानिरवासयत् ॥ ९७ ॥ दृष्टः स दुर्मनाः
पृष्टः, सागरेण च कारणम् । त्वत्पल्या प्रार्थितो नंष्ट्वा, निर्गतोऽस्मीति सोऽवदत् ॥ ९८ ॥ सागरस्तं ततः प्राह, विषाद
मा कृथा वृथा । खियो हि चलचिताः स्युर्वयस्य ! त्वं तु निर्मलः ॥ ९९ ॥ प्राग्वत्तौ स्तः श्लथस्नेहः, सागरोऽभूत् प्रियां प्रति।
॥४४॥

·ISAR श्रीऋपम- चरित्रं श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्तों ॥४५॥ PEARESS मा भूझेदोऽनयोर्मत्तः, सेति भत्रे शशंस नो ॥ १०० ॥ कालेन सागरो मृत्वा, प्रियदर्शनया सह । तृतीयारेऽवसर्पिण्या:, शेष- पल्याष्टभागके ॥ १०१।। जम्बूद्वीपस्य भरतक्षेत्रार्द्ध दक्षिणेऽजनि । सिन्धुगंगान्तरावन्या, युग्मी तपनतुल्यरूक ॥ १०२ ।। माय- याऽशोकदत्तोऽपि, तत्रैवेभः सुरेभरुक् । अभूदन्योऽन्यवीक्षातो, जाता जातिस्मृतिस्तयोः ॥ १०३ ॥ अनिच्छन्नपि तेनैप, निज- स्कन्धेऽधिरोपितः । भ्रमन मुच्छालिभिर्गीतो, नाम्ना विमलवाहनः ॥१०४|| तथा यत् स्वल्पदुष्कृते, कृते विवदतां मिथः । युग्मिनां कथितस्तेन, राजधर्मस्ततश्च तैः ॥ १०५ ।। स एव विहितो राजा, हा त्वया दुष्कृतं कृतम् ? । ब्रूत्वा नयाद् ऋजुत्वेन, तान्य- न्यायात् न्यपेधयत् ॥ १०६ ।। तस्य चन्द्रयशोनाम्नी, पत्नी युग्ममजीजनत् । चक्षुष्मांश्चन्द्रकान्ता च, ताभ्यां नाम कृतं तयोः । १०७ ॥ युग्मं प्रपाल्य पण्मासानभूद्विमलवाहनः । सुपर्णेष्वथ नागेपु, तत्पत्नी हस्तिना समम् ॥ १०८ ॥ चन्द्रका- न्ताऽथ चक्षुष्मत्कान्ता युग्ममसूयत । यशस्वी च सुरूपाच, तयो म विनिर्मम।।१०९।। सुपर्णनागयोर्जाती,पिताऽम्बा च यथाक्रमम् । यशस्विराज्ये माकारनीतिर्जाता द्वितीयका ॥ ११० ॥ अभिनन्द्रः प्रियंगुश्व, तयोयुग्ममजायत । यशस्व्युदधिषु प्रान्ते, जने नागेषु तमिया ॥ १११ ॥ अभिचन्द्रादभूयुग्मं, चक्षुष्कान्ता प्रसेनजित् । धिक्कारनीतिस्तद्राज्ये, तपित्रोः पिठ्वद्गतिः ॥११२॥ श्रीकान्तं मरुदेवं च, प्रसेनजिदजीजनत् । स्वयं द्वीपकुमारेषु, कान्ता नागेपु चाभवत् ॥ ११३ ॥ मरुदेवादभून्नामिर्मरुदेवीच युग्मकम् । सोऽपि द्वीपकुमारेपु, जज्ञे नागेपु तप्रिया ॥ ११४ ॥ नाभिः स्वर्णसनाभिश्च, मरुदेवाऽमगर्भरुक् । ऊम्मिकेयं नवा- दित्या,(दीप्ता)तस्य कालस्य मण्डनम्॥११५॥अथ प्रभुत्वं विश्राणे, श्रीनाभौ युगधम्मिणाम्। सपञ्चाशीतिपक्षेपु, तृतीयारकवर्तिपु ॥ ११६ ॥ चतुःसमन्विताशीतिपूर्वलक्षेप्वशेषतः । शेपेण्यापाढतुर्येऽहि, श्यामां वैश्वी गते विधौ ॥११७ ।। जीवः श्रीवजना- SECOOLEGE PRECA ॥४५॥ RECR

·श्रीऋषम-
चरित्र
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु
नीयवृत्ती
॥४६॥
भस्य, च्युत्वा सर्वार्थसिद्धितः । कुक्षौ श्रीमरुदेवायाः, स्वामिन्याः समवातरत् ॥ ११८ ॥ धृपसिंहश्रीदामेन्द्रध्वजघटान् सरः।
अब्धि विमानरत्नौघवहीन् स्वमानवैक्षत ॥ ११९ ॥ सुखमस्यावतारेऽभूनारकाणामपि क्षणम् । प्रबुद्धा नाभये स्वमान् , मरुदेवा
न्यवेदयत् ॥ १२० ॥ तद्विचारप्रवृत्तस्य, नाभेः शक्रादयस्तदा । एत्य नत्वा जिनोत्पत्तिमाख्याय च दिवं ययुः ॥ १२१ ॥ काले
चैत्रासिताप्टम्यामुत्तरापाढया युते । विधौ युगलधर्माणां, देवी सुतमस्त सा ॥ १२२ ।। अभूद् दुन्दुभिनिर्घोपो, मुदितं नारकैरपि ।
आसीद्विश्वत्रयोद्योतो, वातो वाति स्म शीतलः ॥ १२३ ॥ अथासनप्रकम्पेन, प्रयुक्तावधयस्तदा। पपंचाशदिक्कुमार्यः, सूति-
कर्मार्थमभ्यगुः ॥ १२४ ॥ अष्टाधोलोकवासिन्यः, संमार्जनकपाणयः । अष्टोलोकवासिन्यो, जलवृष्टिपरायणाः ॥ १२५ ॥
पौरस्त्यरुचकादायुरष्टौ दर्पणपाणयः । अपाच्यरुचकादष्टौ, भृङ्गारैरुपशोभिताः ॥ १२६ ॥ प्रतीच्यरुचकादष्टौ, तालवृन्तस्फुर-
कराः । उदीच्यरुचकादष्ट, प्रोल्लसच्चामरैः करैः ॥ १२७ ॥ विदिग्भ्यो दीपिकाहस्ताश्चतस्रो दिक्कुमारिकाः। रुचकद्वीपतचेयु-
श्वतस्रः शस्त्रपाणयः ॥ १२८ ॥ एताश्च मिलिताः सर्वाः, सूतिकासदनान्तरे । याम्यपूर्वोत्तरस्थेषु, रम्भागेहेपु कुर्वते ॥ १२९ ।।
अभ्यङ्गं स्नपनं रक्षा, जिनस्य जननीयुजः । पश्चात्तिष्ठन्ति गायन्त्यस्तद्गुणान् गणनातिगान् ॥ १३० ॥ युग्मम् ॥ अथासनप्र-
कम्पात्तु, घण्टानादादनाहतात् । शक्रादयो जिनोत्पत्तिमवधेश्व विजानते ॥१३१॥ अथ प्रथमकल्पेन्द्रशक्रासिंहासनासनः । विमुच्य
पादुके दत्त्वा, सप्ताष्टानि पदानि च ॥ १३२ ॥ सन्मुखान्यईतो भक्त्या, पञ्चांगस्पृष्टभूतलः । योजयित्वा करौ शीर्षे, स्तुत्वा शक्र-
स्तवेन च ॥ १३३ ॥ लक्षयोजनमानेऽथ, विमाने पालकाभिधे । आरुह्य सपरीवारो, गत्वा नन्दीश्वरेव च ॥ १३४ ॥ संक्षिप्य
तद्विमानं दाग, जिनजन्मगृहादथ । ईशानकोणे संस्थाप्योतीर्य चानमति प्रभुम् ॥ १३५ ॥ कलापकं ॥ ततः प्रदक्षिणीकृत्य,
॥४६॥

·श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती श्रीऋपम- चरित्रं ॥४७॥ भगवंत समातरम् । मूर्ध्नि बद्धाजलि स्तौति, जिनस्य जननीमिति ॥ १३६ ॥ अज्ञानधान्तविधंसध्वान्तारातिसमाकृतिम् । जिनं जनयितुं देवि !, पूर्वाशासन्निभे जय ॥ १३७ ॥ इति स्तुत्वा प्रतिच्छन्द, देवीपाश्र्वे विमुच्य च । अवस्वापनिकां दचा, पंच- रूपधरोऽभवत् ।। १३८ ॥ जिनमेकेन रूपेण, विश्रद छत्रं परेण च । द्वाभ्यां च चामरे गृहन् , पञ्चमेन पविं धरन् ।। १३९ ॥ गत्वा मेरुं ततः स्नात्रशिलायां पाण्डुके वने । सिंहासनमलंचक्रे, शक्रोङ्कस्थापितप्रभुः ॥१४०॥ युग्मम् ॥ अन्येऽपि नव सूर्येद, विंशतिर्भुवनाधिपाः। द्वात्रिंशद् व्यन्तरेन्द्राश्च, चतुःपष्टिः पुरन्दराः ॥ १४१ ।। सौवणे राजत रत्नः, स्वर्णरूप्यमयैरपि । स्वर्णर- नरूप्यमय, रूप्यरत्नमयैरपि ॥ १४२ ॥ स्वर्णरत्नमयरित्यं, कलशम॒न्मयैरपि । तेष्टोत्तरसहरीण, प्रत्येकं स्नपयन्ति च ॥१४॥ विशेषकम् ।। आरणाच्युतकल्पेन्द्रः, पूर्व स्नानं विलेपनम् । आरात्रिकं च कुरुते, द्वापष्टिीमवास्ततः ।। १४४ ।। सौधर्मेन्द्रस्तत- श्वेशानेन्द्रोत्संगस्थितं प्रभुम् । चतुर्वृषभगैस्तरक्षरत्पयाभिरष्टाभिः ॥ १४५॥ कृत्वा स्नानं चिरं गात्रं, प्रमाय॑ च विलिप्य च । वखाद्यः पूजयित्वाऽऽरात्रिकं कृत्वा च तुष्टुवे ॥ १४६ ।। युग्मम् ।। परमात्मन् नमस्तुभ्यं, परमज्योतिषे नमः। नमोऽस्तु ब्रह्मरूपाय, नमोऽस्तु परमेष्ठिने ॥ १४७ ॥ सर्वार्थासदं पृथ्वीं च, तुलायां विधृते हुदा । आया लघुगैरन्याधी, गुरुस्त्वदवतारतः ॥ १४८ ॥ दोपत्रयमुपे तुभ्यं, ज्ञानत्रयजुप नमः । विश्वकविदुपे नित्यं, रत्नत्रयपुपे नमः ॥ १४६ ।। चिन्तामणिरनश्माऽसि, कल्प- शाखीव जंगमः | अपशुः कामधेनुस्त्वं, कामकुम्भः सचेतनः ॥ १५० ॥ द्युम्नसंचयसंकाशं, गतप्रद्युम्नमर्थये । सदैव देव ! मे भूयादतुष्ठेयः (नमः शुभ ) यति त्वयि ।। १५१ ॥ स्तुत्वेवं पञ्चरूपः मन् , प्रभुमातुरुपानयत् । अवस्त्रापनिको हत्या, प्रतिच्छ- न्दमपानयत् ॥ १५२ ॥ विमुच्योच्छीर्षके क्षौमयुगलं रत्नकुण्डले । प्रभोदृष्टिविनोदायोपर्यघाद्रत्नगेन्दुकम् ।। १५३ ॥ स्वर्णरत्ना- Recentervice ॥४७॥ REC

·REAL
श्रीऋषभ-
चरित्रं
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥४८॥
दिकं सारं, वस्तु श्रीदो न्यधाद् गृहे । सुधां सुधांधसां नाथोऽस्तन्यपस्यांगुले प्रभोः ॥ १५४ ॥ जिनस्य जिनमातुश्च, योज्यमं
चिन्तयिष्यति । तस्यार्यमञ्जरीवाशु, सप्तधा भेत्स्यते शिरः ॥ १५५ ॥ इत्युक्त्वाऽप्सरसः पञ्च, धात्रीत्वे न्यस्य सोऽगमत् । सर्वे
नन्दीश्वरे यात्रां, कृत्वा जग्मुर्यथाऽऽगतम् ॥ १५६ ॥ तमिन्द्राद्यागमं नाभेमरुदेवा न्यवेदयत् । प्रातश्च मुदितो नाभि पो जन्मो-
त्सवं व्यधात् ॥ १५७ ॥ पूर्व दृष्टो वक्षः स्वमे, प्रभूोलाञ्छने च सः। ध्यात्वेति वृषभो नाम, पितृभ्यां विदधे प्रभोः॥ १५८ ॥
सुमंगलेति कन्याया, युग्मजायास्तु निम्मितम् । न्यूनवर्षे विभाविक्षुपाणिः शक्रोऽन्यदाऽऽगमत् ॥ १५९ ॥ शैत्यमेतद्रसः कर्ता,
तपस्तप्तस्य मे तदा । ध्यात्वाऽर्थ च त्रिकालज्ञा, स्वामीएं स्वकरेऽकरोत् ॥ १६० ॥ वंशेऽस्येक्ष्वाकुरित्याख्यां, कृत्वा शक्रो दिवं
ययौ । पीडिता अपि यवंश्या, मधुरत्वेऽधिकाधिकाः ॥ १६१ ॥ उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च, प्रत्यहं स्वामिनः कृते । फलानि क्षीरवा-
द्देश्य; जलान्यानिन्यिरे सुराः ॥ १६२ ॥ रूपेणाप्रतिरूपस्य, प्रतिरूपं प्रभोरभूत् । दर्पणस्य जगन्नय्या, दप्पणेनापरत्र तु ॥१६३॥
अकाले चान्यदा तालफलपातहते नरे । अन्ययुग्मैः सुनन्दाख्या, तन्नारी नाभयेऽपिता ॥ १६४ ॥ ज्ञात्वा भोगफलं स्वस्य, कर्म
शककृतोत्सवः । सुमंगलासुनंदे ते, पर्यणैषीज्जिनस्ततः ॥ १६५ ॥ न्यूनषट्पूर्वलक्षाऽधातु, गर्ने देवी सुमंगला । सर्वार्थसिद्धितः
प्राप्तौ, जीवौ तौ बाहुपीठयोः ॥१६६॥ सुनन्दापि च सानन्दा, तत एवागतौ दधौ। तौ सुवाहुमहापीठजीवावुदरकन्दरे॥१६॥
आद्या चतुर्दश स्वमान् , प्रेक्ष्य स्वाम्युक्तचक्रितम् । भरताख्यं सुतं ब्राही, पुत्री युग्ममसूयत ॥ १६८ ॥ सुनन्दा वाहुबलिनं,
सुन्दरीं च सुमंगला । पुनरेकोनपञ्चाशत्सुतयुग्मान्यसूयत ॥ १६६ ॥ अथ कल्पद्रुमाभावात् , युग्यैः कलहनैर्मिथः । स्वामी
व्यज्ञपि स पाह, राजा शास्ति प्रजां ननु ॥ १७० ॥ स याचतां च श्रीनाभेस्तानि गत्वैत्य तं जगुः। दत्तो देव ! नृदेवस्त्वमेव
*SHES
॥४८॥

·श्रीऋपभ- चरित्रं श्री प्रत्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती 1565 ॥४९॥ सेवकवत्सलः ॥ १७१ ॥ तदाज्ञयाऽभिपेकार्थ, युग्मानि पयसे ययुः । शक्रोऽप्यासनकम्पेन, तज्ज्ञात्वा प्रभुमभ्यगात् ॥ १७२ ॥ तस्य सिंहासने कृत्वाऽभिषेक तीर्थवारिभिः । विभुं व्यभूपयद्वौ पणैश्च ऋभुप्रभुः ॥ १७३ ।। युग्मान्यपि विचार्याम्बु, स्वामिनः पदयोन्य॑धुः । शक्रेण तद्विनीतत्वात् , पूर्विनीतेति कारिता ॥ १७४ ॥ नवयोजनविस्तारा, देय द्वादशयोजना । धनदेन विधायैपा, धनैर्धान्यैश्च पूरिता ॥ १७५ ॥ विंशतौ पूर्वलक्षाणां, जातायां जन्मतः प्रभुः । अयोध्येत्यपराख्यायां, तस्यां पुर्यभव- न्नृपः ॥१७६॥ कालस्य स्निग्धरूक्षत्वाद्, द्रुमेष्वग्नौ समुत्थिते । कारवः कुम्भकारायाः, स्वामिना चक्रिरे ततः॥ १७७ ॥ भर- तस्य कला बाहुबलेरश्यादिलक्षणम् । लिपी ग्याश्च सुन्दर्या, गणितं चादिशद्विभुः ॥ १७८ ॥ तथा चारक्षकानुग्रान्, भोगान्म- त्रिनियोगिनः । राजन्यान् त्वमि ( देश ) खण्डेशान्, क्षत्रियान् पत्तिमात्रकान् ।। १७९ ॥ चतुधैवं विधार्यतान् , कृत्वाऽश्वभादि- संग्रहम् । त्रिपप्टिं पूर्वलक्षाणि, राज्यं प्रभुरपालयत् ॥ १८० ॥ एकदा च वसन्तर्तावुद्यानं गतवान् विभुः । जनं प्रमादिन वीक्ष्य. निजचेतस्यचिन्तयत् ॥१८१॥ विपयेपु कपायेपु, निद्रासु विकथास्वपि । मद्ये च निरतो लोको, माद्यत्युच्चः प्रमाद्यति ॥१८२॥ अर्थेष्टसंगतारुण्यजीवितादि चलाचलम् । जानन्नपि न जानाति, जनो मोहविमोहितः ॥ १८३ ॥ व्यवहारः स्फुटीचक्रे, यथा मोहमयो मया । मोहद्रोहकरं तद्वत् , परमार्थ प्रकाशये ॥ १८४ ॥ ध्यायन्नेवं च विज्ञप्तो, विभुलॊकान्तिकाम। । अयोध्या- नायकं चक्रेऽनिच्छंतं भरतं वलात् ॥ १८५ ॥ देहलीदिशमातक्षारीलं बाहुबलेरदात् । शेपाणामप्यशेपाणां, सुतानां नीवृतः प्रभुः ॥ १८६ ॥ आवर्ष प्रातरारभ्य, प्रातराशाद्ददौ विभुः । कोटीमेकां सुवर्णानां, लक्षाण्यष्टौ च नित्यशः ॥१८७॥ जन्मक्षदिनयोः स्वामी, वनंगामी व्रताय सः । याप्ययानाधिरूढः सन् , स्तुतः सुरनरेश्वरैः ॥१८८॥ दिव्यातोघरवैः सिंहनादke ॥४९॥ -REONE CTE

·श्रीऋपम-
चरित्रं
श्री
प्रवज्या०
श्रप्रियुः
नीयवृत्ती
॥५०॥
जयजयस्वनैः । शब्दाद्वैतेऽप्सरशिक्रन्दनक्षणः क्षणम् ॥ १८९ ॥ भरतादियुक् सिद्धार्थवनेऽशोकतरोरधः । विमुच्य
शिविकां वस्त्रभूपणाधमुचद्विभुः ॥१९० ॥ विशेपकम् ॥ शक्रो दृष्यं निधायांश, लूने मुष्टिचतुष्टये । केशानां पंचमी मुष्टिं, प्रभु-
पार्श्वे व्यमोचयत् ॥ १९१ ॥ प्रतीक्ष्य देवदृष्येण. तच मुष्टिचतुष्टयम् । क्षिप्त्वा क्षीराणवेऽभ्येत्य, तुमुलं च न्यवारयत् ॥ १९२ ॥
कृतसिद्धनमस्कार!, कृतपष्ठतपाः प्रभुः। सावधं व्युत्सृजन् सर्व, चारित्रं प्रतिपन्नवान् ॥ १९३ ॥ नारकाणामपि मनः, प्रीतिरंग-
तरंगितम् । कुर्वनादिजिनो ज्ञानं, मनःपर्ययमासदत् ॥ १९४ ॥ तदा कच्छमहाकच्छमुख्यया स्वामिना सह । चतुःसहस्त्या
भूपानां, व्रतमग्राहि साग्रहम् ॥ १९५ ॥ नत्वा गते सुतस्वर्गिवाते विहरता वने । पारणे प्रापि नो लोकाद्, भिक्षा भिक्षानभि-
ज्ञतः ॥ १९६ ।। भ्रमे तथाप्यनार्जुन, प्रभुणा क्षुत्तपातुराः । प्रभारनुचरास्ते तु, गंगान्तेऽस्थुः फलाशनाः ॥१९७।। अथ कच्छमहा-
कच्छात्मजौ प्राग वि( क कापि )निर्गतौ । तदा नमिविनम्याख्यौ, पित्रोरन्तिकमागतौ ॥ १९८ ॥ कथयित्वाऽखिलं ताभ्यां,
पहिती भरतं प्रति । तावूचतुर्ने नाभेयादपरं कुर्वहे प्रभुम् ॥ १९९ ॥ इत्युदित्वा च गत्वा च, नत्वा स्वामिनमूचतुः। धरित्री
क्षेत्रमात्राऽपि, नाथ! दत्ता कथं न नौ ? ॥ २०० ॥ विज्ञप्येति भुवं नीरैः, सिक्त्वा पुष्पैः प्रपूज्य च । कृप्टासियष्टी तो देवदेवसेवां
वितेनतुः ॥२०१॥ कलापकम् ॥ स केवलिसमुद्घातद्विःसप्तसमयक्रियाम् । संज्ञयेवादिशन् रेजे, मध्यस्थस्तत्क्रपाणयोः॥२०२॥
धरणोऽथान्यदाऽऽयातो, विभुं नत्वा जगाद तौ । को युवां ? हेतुना केन जिनं निष्किचनं श्रितौ ? ॥ २०३ ॥ तावूचतुरये!
स्वामिभृत्यावावां ससंगरम् । सेन्योऽयमेव नान्योऽत्र, जन्मन्यस्यांगभूरपि ॥ २०४ ॥ दृकर्णेशस्तदाकर्ण्य, तत्प्रतिज्ञा प्रशस्य
च । स्वामिसेवाफलं विद्याधरेन्द्रत्वं तयोरदात् ॥ २०५ ॥ रोहिण्याघष्टचत्वारिंशत्सहस्रमवाप्य तौ । विद्यानां पाठसिद्धानां, वैतादये
॥५०॥

·श्री प्रव्रज्या० श्रीऋषभ- चरित्रं श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥५१॥ धरणेन्द्रतः ॥ २०६ ॥ कृत्वाऽथ दक्षिणश्रेण्यां पुरीः पंचाशतं नमिः। विनमिश्चोत्तरश्रेण्यां, पाटं राज्यं प्रचक्रतुः ॥ २०७॥ युग्मम् ॥ पारणार्थी प्रभुाम्यन्नयागजपुरेऽन्यदा। यत्र बाहुबलेः पुत्रा, राजा सोमप्रभाभिधः ॥२०८|| श्रेयांसनास्य पुत्रेण, प्रातः स्वमे विलोकितः। मेरुः श्यामः सुधाकुंभैः, प्रक्षाल्य प्रज्ज्वलीकृतः ॥ २०९॥ प्रातः स्वमे सहस्रांगो:सहयं परिच्युतम् । सुबुद्धिश्रेष्ठिनाऽथैक्षि, श्रेयांसनात्र योजितम् ॥ २१०॥ दृष्टः सोमप्रभेणापि, स्वमे रुद्धो महाभटः | शत्रुभिस्तान् विजिग्येऽसौ, साहाय्यान् मत्तनूभुवः ॥ २११ ॥ श्रीसोमप्रभुराजस्य, तौधे ते मिलितास्त्रयः । व्यचारधिरं चारु, श्रेयांसस्यास्ति किञ्चन ॥ २१२ ॥ अथ स्वस्वाश्रयस्थेपु, तेषु श्रेयांसवेश्मनि । आयन्नुपायनस्यारसकुम्भाः सहस्रशः ॥ २१३ ॥ तानालोकयता तेन, दूरात् स्वामी पुरो प्रमन् । अगृह्णन् स्वर्णरत्नादिदानादिज्ञजनतः ॥ २१४ ॥ श्रेयांसन गवाक्षस्थेनेक्षितो निप्परिग्रहः । तन्मुद्रा ध्यायतश्चास्य, जातिस्मृतिरजायत ॥ २१५ ॥ युग्मम् ॥ तदुत्थावधिना सोऽथ, पश्यन् पूर्वभवानिजान् । वनसेनजिनेशाभमेने निरचिनोज जिनम् ।। २१६ ॥ ततः परिहतच्छनोपानहः स पितामहम् । अभ्येत्याभ्यासमानम्यान यद्वित्तवदोकसि ॥२१७॥ ततः पूर्वभवज्ञातकल्पाकल्पविचारवित् । प्रमोदरसपूर्णात्मा, रसकुम्भ करेऽवृत ॥ २१८ ।। पाणिपात्रे सुपात्रेणामुना च निवृते मुधीः । उपर्युपर्ययं तत्र, कुम्भं कुम्भानलोठयत् ॥ २१९ ॥ प्रभोः स्नात्र इवामुत्र, पारणे पुण्यकारणे । देवाश्च मानवाश्चयुः, कुम्भस्त्यन्यस्य नोकरे ॥२२०॥ रसस्य विन्दुरेकोऽपि, नापतत् प्रभुपाणितः । श्रेयांसस्यापतन् श्रेण्या, दग्भ्यां त्वानन्दविन्दवः ॥२२१॥ श्रेयांस- मेव श्रेयांसं, मन्महेऽस्मिन्ननेहास । यदुपज्ञमभूदानधर्मो धम्मोत्तरः स्फुरन् ।।२२२॥ श्रेयांसं किं ममस्तं यः, पुरो विश्वगुरोरपि । दानधर्मोपदेशेन, गुरुः श्रद्धावतामभूत् ॥ २२३ ॥ आचाहतः प्रपौत्रोऽयं, पौत्रश्वावस्य मानिनः । पुत्रियाय व्यधात् सोम, स्वं ॐws ॥५१॥ k ·श्रीऋपभ- चरित्रं श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु. नीयवृत्ती ॥५२॥ चाचं पात्रदानिपु ॥ २२४ ॥ पितृतप्पर्णकृत् सत्यमपत्यमयमेव हि । पूर्वजोऽपि येनाधभिक्षुरिक्षुरसैरसौ ॥ २२५ ।। गृहि- ण्येव भवेद्भर्भािविनी भोजनक्षणे । तत् प्राग्भवप्रिया मन्ये, श्रेयांसस्तमभोजयत् ॥ २२६ ॥ तदा पुष्पोत्करलोत्क्षेपो दुन्दुभिनिः स्वनः । गन्धाम्बु च वसुवृष्टिः, पञ्च दिव्यानि जज्ञिरे ॥ २२७ । वपीन्ते पारणं यस्यां, तिथौ वैशाखमास्यभूत् । पक्षियतृती- येति, साऽद्यापि प्रथिता भुवि ॥२२८॥ कथं ज्ञातं जनैः पृष्टः, श्रेयांसः प्राग्भवानव । स्वस्याख्यत् स्वामिना साई, तेभ्यो दान- विधिं च सः ॥ २२९ ॥ मेरुः श्यामः कुशास्वामी, क्षालनं चास्य पारणम् । प्रभुः शिष्यैयुतो भावी, सहस्रांशुरिवांशुभिः ।।२३०॥ स्वामी पारणकाद्वीरोऽरीन् जेता च परीपहान् । स्वमार्थमित्थं श्रेयांसः, सर्वेपामग्रतोऽगृणात् ॥ २३१ ।। युग्मम् ॥ विधाय पारणं याते, विभौ तत्र व्यधादयम् । आदिकमण्डलाभिख्यं, स्तूपं भूपतिनन्दनः ॥२३२॥ विभुस्तु विहरन् देश, पहलीनामकेऽवजत् । तत्र तक्षशिलापुर्या, बहिः प्रतिमया स्थितः ॥ २३३ ॥ निशि ज्ञातागमस्तक्षशिलां तक्षशिलापतिः । तेने बाहुबलिर्मश्चातिमञ्च- चयरोचिताम् ॥२३४॥ प्रभुः प्रातः पुरीमेत्यातक्षच्छीलां विधास्यति । इति बुद्धया मनःशुद्धया, तस्थौ बाहुबलिनिशि ॥२३५॥ निःससार च सर्वद्धा, प्रभातेऽभिमुखः प्रभोः । प्रभुस्तु विहृतोऽन्यत्र, न लिप्यन्ते हि तादृशः ॥ २३६ ॥ अथ वाहुबलिः खेद- मेदस्विहृदयोऽधिकम् । अश्रुपूर्णक्षणो वाचमित्युवाच सगद्गदम् ॥ २३७ ॥ हा हा मे मन्दभाग्यस्य, पादशुद्धिं प्रकुर्वतः । विमूढ- मनसो वाढमगच्छद् ग्रहणक्षणः ॥२३८॥ हा हा वैवाहिकातिथ्यव्याकुलस्य ममाधिक । न पाणिपीडनकृतिः, स्मृतिगोचरता- मगात् ॥ २३९ ॥ यदहं पितरं तीर्थकरं स्वपुरमागतम् । हदृशोभादिपु व्यग्रो, नानमं ध्यानमन्दिरम् ॥ २४० ॥ पहली बहुली- भूतं, खेदं वितनुतेऽधुना । अदाबक्षस्य मे तक्षशिला मनसि लाघवम् ॥ २४१ ॥ स शोचनित्यमात्येन, प्रत्यबोधित सादरम् । ॥५२॥ HERS

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
श्रीऋपम-
चरित्रं
ॐ
यदेव ! देवदेवः स, नेकत्र कापि तिष्ठति ॥ २४२ ॥ घातिनां कर्मणामेप, घातकानामविश्वसन् । यतते तद्विघाताय, स्वसंघाताय
न त्वयम् ॥ २४३ ॥ तदमुद्रां प्रभोः पादमुद्रां प्रभुमिव प्रभो! । अभिवन्दस्व नन्दस्व, समृद्धयोज्झितखेदितः ॥२४४॥ तेनेत्युक्तः
स्वयं चैप, विचारचतुरो नृपः । ननाम क्रममुद्रां ताममुद्रां भक्तिमादधत् ।।२४५॥ प्रभुक्रमप्रतिच्छन्दाक्रमं त्रातुं मणीमयम् । चक्र
चक्रं सहस्रारं, सहस्रांशुमिवापरम् ।। २४६ ॥ विहृत्य नानादेशेपु, मोनवान् भगवानपि । मोहादिभिरयोध्योऽयमयोध्यायां समा-
गमत् ॥ २४७ ॥ तत्र च पुरिमतालोद्यानऽशोकतरोरधः। कृताष्टमतपाः स्वामी, प्रतिमायामवस्थितः ॥ २४८ ॥ तत्रास्य फाल्गु.
नश्यामैकादश्यामुत्तरदंगे । विधौ केवलमुत्पेदे, घातिकर्मक्षये विभोः ।। २४९ ॥ तत्र पर्वणि सर्वेऽपि, सुपर्वेशाः समाययुः ।
जज्ञे समवसरणं च, वप्रत्रितयबन्धुरम् ॥ २५० ॥ एकयोजनमाना भुभ्रष्टा वायुकुमारकैः। सिक्ता मेवकुमारैः सा, सलिलैश्च
सुगन्धिभिः ॥ २५१ ॥ व्यन्तरः कुट्टिमं चक्रे, स्वर्णरत्नमणीमयम् । तैः पुप्पप्रकरैः सोऽधोमुखवृन्तो विनिममे ॥ २५२॥ कल्प-
ज्योतिर्भवनत्रिदशा मणिरत्नकनककपिशीः। रत्नस्वर्णश्वेतैः ससृजुर्वप्रत्रयी मध्यात् ।। २५३ ॥ अन्तस्त्रिकोशचैत्यद्रोरघः सिंहा-
सनानि च । देवच्छन्दो द्वितीयस्य, वपस्याभ्यन्तरे तथा ॥ २५४ ।। बहिश्वकं च पद्मस्थं. विचकुर्व्यन्तरामराः । द्वाःस्थाः स्वर्गि-
वनज्योतिर्भवनाः प्राक्क्रमात् स्थिताः ॥ २५५ ।। यतिस्त्रास्त्रीयतिन्योऽग्नी, त्रिधा देवास्त्वरक्षसः। तन्नार्यो मरुतोऽऽस्थुरी-
शाने स्वर्गिनः स्त्रियः ॥ २५६ ॥ वसुपद्मपु नवसु, न्यसन्नंघी ततः प्रभुः । चतुर्देवनिकायानां, कोटीभिः परितो वृतः ॥ २५७ ।।
प्रविश्य पूर्वद्वारेण, चैत्यवृक्षप्रदक्षिणाम् । कृत्वा च प्राङ्मुखः सिंहासने स समुपाविशत् ॥ २५८ ॥ व्यन्तराः प्रतिरूपाणि, दिक्-
त्रये त्रीणि च व्यधुः। प्रातिहार्याणि सर्वाणि, प्रकाशानि च जज्ञिरे ॥ २५९ ॥ सौधर्मेन्द्रः समेत्याथ, स्तुत्वा शक्रस्तवेन च ।
॥५३॥

·श्रीऋषभ-
चरित्र
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु,
नीयवृत्ती
MES
॥५४॥
प्रणम्य च नृदेवानां, पुरतः समुपाविशत् ॥ २६० ॥ इतोऽपि च विनीतायां, विनीतो भरतो नृपः । प्रातरेव समायातः, प्रणन्तुं
स्वां पितामहीम् ॥२६१|| तां पुत्रविरहात् श्रान्तां प्रोद्भुतेक्षणनीलिकाम् । ज्येष्ठः पौत्रः प्रणमतीत्युक्त्याऽग्रे समुपाविशत् ।।२६२॥
मरुदेवी प्रयुज्याथ, श्वासमाशिषमूचुषी । तरङ्गितोऽतिनिर्वेदैर्दुःखः कवचितस्तथा ॥ २६३ ।। अतुच्छाभिश्च मूर्छाभिर्युतोरतिविप-
श्चितः । अन्तर्दाहशतैर्मिश्रश्चान्तकः कलुषीकृतः ॥२६॥ प्रव्रज्य ब्रजिते पुत्रे, ममान्धतमसाश्रयः । एकोऽपि वासरोऽतुच्छवत्स !
में वत्सरोपमः ।। २६५ ॥ एवं वदन्त्यां स्वामिन्यां, यमकः शमकः समम् । समेतौ पुरुषौ दण्डप्रणामेन नतौ नृपम् ॥ २६६ ॥
कलापकम् ॥ आधेन केवलोत्पत्तिर्जिनेन्द्रस्य निवेदिता। द्वितीयेनात्र शालायां, चक्रोत्पत्तिः प्रमोदतः ॥ २६७ ।। तौ पारितोषिक
दत्त्वा, प्रेष्याथ स्वामिनी जगौ। दिष्ट्या संवर्ध्यसे देवि !, सूनोः केवलवैभवात् ॥ २६८ ॥ हृद्याऽपि चिन्तनीया या, वचना-
नामगोचरा । कापालिकोत्तरा सिद्धिरभूत्वत्तनुजन्मनः ॥ २६९ ॥ उक्त्वति तां गजं राजवाह्यमारोह्य चोत्सुकः । सर्वद्धर्था चलितो
नन्तुं, जिनेशं भरताधिपः ॥२७०॥ वीक्ष्य रत्नध्वजं दुरादेष प्राह पितामहीम् । श्रूयते त्वत्सुतस्याग्रे, देवदेवीजयध्वनिः ॥२७१॥
देवदुन्दुभिनादश्च, गीतगन्धर्वनिम्मितः । स एप च विमानानां, किंकिणीगणनिकणः ॥ २७२ ॥ तत्तदित्यादि शृण्वत्या, दिव्य-
हर्षाश्रुसम्प्लवैः । विलीना नीलिका शोकाश्रुजा किल निरोधतः।।२७३॥विशेषकम् ॥ यथा क्षाराम्बुजो जीवः, स्वादुनीरे न जीवति ।
तथा शोकाश्रुजा नीली, नानन्दहर्षबाष्पतः ॥ २७४ ॥ अहलक्ष्मी ततः स्पष्ट, दृष्ट्वा स्वतनुजन्मनः। अत्यन्तत्यक्तमोहाग्रे, सुते
मोहं मुमोच च ॥ २७५ ॥ पश्यंती चाहती लक्ष्मी, तन्मयत्वमवाप सा । आरूढा क्षपकणिं, गजारूढाऽपि भावतः ॥ २७६ ॥
क्रुद्धाऽम्बा त्रिजगद्भर्तुर्दर्शनावृतिमंतुना । दुष्टान्यष्टापि कम्माणि, मन्ये युगपदच्छिनत् ।। २७७ ॥ अन्तकृत्केवलीभूय, भूयःसुख-
॥५४॥

·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती श्रीऋपम- चरित्रं CRELES ॥५५॥ मयं पदम् । जगाम प्रथमः सिद्धोऽयसपिण्यामभूदयम्।।२७८॥ भ्रान्त्वा वर्षसहस्रेणार्जितं क्लेशेन केवलम् । भक्त्यैव वृषभो मातुर्नि- भृतं प्राभृतं व्यधात् ॥२७९॥ कृतां केवलसूदेन, सिद्धिं रसवती पराम् । अम्बामभोजयद् वृद्धा, प्रथमं प्रथमो जिनः ।।२८०॥ सर्व- संगपरित्याग, मत्पुत्रो यत्कृतेऽकरीत् । सा सिद्धिः कीदृगस्तीति, द्रष्टुं साऽने गता किल ॥ २८१ ॥ सम्पूज्य च वपुस्तस्याः, क्षिप्त क्षीरार्णवे सुरैः । पूजा ततःप्रभृत्येव, प्रवृत्ता मृतवर्मणः ॥ २८२ ॥ तद्भक्तिलीनस्तसिद्धिगतेश्च भरतो नृपः । खेदेन प्रमो- देनापि, व्यानशे मानसे समम् ।।२८३।। अथ सन्त्यज्य राज्यस्य. चिहान्यद्वाय भूपतिः । मध्यसमवसरणं, स द्वारोत्तरयाविशत् ॥९८४॥ प्रदक्षिणात्रय दत्त्वा, स्तुत्वा नत्वापि च प्रभुम् । निपसाद स शक्रस्य, पृष्ठे शक इवापरः॥३८५।। पंचत्रिंशदतिशयजुपा बोधपुषा व्यधात् । सर्वभाषानुगामिन्या, भारत्या देशनां प्रभुः ॥ २८६ ॥ पुरा न प्रापि न प्राप्यो. भवे भाविनि यो जनः । स कर्मविवरामः, प्राप्तः किं न विधीयते ॥ २८७ ।। स च धर्मो द्विधा सर्वसंयमो देशसंयमः । सम्यक्त्वमूल एवायं, द्वेधाऽपि सफलो भवेत् ।। २८८ ॥ देवेऽर्हति गुरौ साधौ, धर्मे सर्वज्ञदेशिते । या बुद्धिनिथिता तद्धि, सम्यक्त्वमभिधीयते ॥ २८९ ॥ द्रुम- स्येव दृढं मूलं, धाम्नो द्वारमिवामलम् । पोतस्येव प्रतिष्ठान, ज्ञेयं मोक्षस्य दर्शनम् ॥ २९० ॥ सम्यक्त्यस्यास्य कः स्तोतु. महि- मानं महीतले । यद्विनाऽल्पफलं ज्ञानं, चारित्रं चातिदुष्करम् ॥ २९१ ।। सम्यक्त्वमूलं तत् सर्वसंयमं देशसंयमम् । भन्या! गृहीत नृत्वस्य, फलमेतन्मयोदितम् ॥२९२॥ युग्मम् ।। साधवः पुण्डरीकायाः, साध्व्यो त्रासीपुरस्सराः। श्रावका भरतायाथ, श्राविकाः सुन्दरीमुखाः ॥२९३॥ तदा (संघो) यः स्थापितः सोऽयं, तथैवाद्यापि विद्यते । पुण्डरीकादिसाधूनामादिदेश पदत्रयीम् ॥ २९४ ।। त्रिपदीमपि गामेतां, द्वादशांगी जिनेशितुः । नवामदंडा आरुह्य, सूत्रयामासुराशु ते ॥ २९५ ॥ तेषां च स्वामिनोत्थाय, वासस्था- -% ॥५५॥ HERE TES ·A HEA श्रीऋषभ- चरित्रं श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥५६॥ लकरे हरौ । अर्थसूत्रतदुभयैः, सद्रव्यगुणपर्ययैः ॥ २९६ ॥ दत्तानुयोगानुज्ञा च, गणानुज्ञा च सर्वथा। क्षिप्ताः शक्रादिभिर्वासा, दुन्दुभिध्वनिपूर्वकम् ॥ २९७ ॥ युग्मम् ॥ सम्पूर्णायां च पौरुष्यां, बलिपादनन्तरम् । देवच्छन्दं शिते नाथे, गणेशो देशनां व्यधात् ॥ २६८ ॥ अथ च गोमुखपुण्यजनेन चान्तिकजुषा च सदाप्रतिचक्रया । विहरति स्म विभुः सपरिच्छदो, भविकलोक- विवोधनहेतवे ।। २९९ ॥ प्रथमबोधिदश्रीयुगादिजिनचरितमभिधायाभव्यत्वात् सदाऽप्यप्राप्तबोधेरुदायिनृपमारकस्य दृष्टान्तः प्रोच्यते, तथाहि-पुरा राजगृहेशस्य, श्रेणिकस्यांगभूरभूत् । कोणिकः कोणितारातिजातिश्चम्पापुरीपतिः ॥१॥ उदायिनामाईर्द्धर्माभ्रचण्डांशुरमण्डयत् । तत्पुत्रः पाटलीपुत्रपुरं चैत्यालिमालितम् ॥ २॥ जिगीपुः स च जागर्ति, राजद्वादशके यथा। ब्रतद्वादशकेऽप्येवं, चतुर्दानाधु- पायवित् ॥ ३ ॥ गृह्णन् पर्वतिथिष्वेप, पौषधं दुरितौषधम् । शृणोति सूरीनाकार्य, स्वस्यावासे च देशनाम् ॥ ४॥ न स्फुरन्ति च तद्गुप्तसंवासत्रस्तमानसाः। पाप्मानः प्राज्यराज्यस्य, प्रबला भूमिपा इव ॥ ५॥ तेन चाच्छिन्नराज्यस्यान्यदा कस्यापि नन्दनः । अवन्तीशं श्रितोऽवोचत्तं सातंकमुदायिनः ॥ ६॥ यदि त्वं मम साहाय्यं, विधत्से तत्तव द्विषम् । हन्मि तस्यानुमत्याऽसौ, ययौ पाटलिपुत्रकम् ॥ ७ ॥ उपायान् सुबहूनप, हननार्थमुदायिनः । पश्यन्नपश्यदायातोऽथातः सूरींस्तदौकसि ॥८॥ घातायोदा- यिनो मानी, तमुपायं विचिन्तयन् । सूरीन सागभ्येत्य, वन्दित्वा याचितं व्रतम् ॥ ९॥ मायिको मायिकी चेष्टां, वाचिकी च विपंचयन् । सुन्दरां सूरिभिः सोऽथ, दीक्षितः शिक्षितः क्रियाम् ॥१०॥ छन्नमन्यपदे शृण्वन , वाष्पाविलविलोचनः। सरि- व्याख्याक्षणे कस्य, चित्तमा न स व्यधात् १ ॥ ११ ।। इत्थ मायाविनस्तस्य, परिपालयतो व्रतम् । जज्ञिरे द्वादशान्दानि, न तु

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्तों
२ चोधि-
दालम्य
उदा-
यिमारक-
वृत्तम्
॥५७॥
केनापि लक्षितः ॥ १२ ॥ सरिभिः पर्वसु क्षमापगृहे कथयितुं कथाम् । यद्विनीतो विनीतोऽपि, न स द्वादशवत्सरीम् ॥ १३ ॥
अन्यदा चलिते सूरौ, नृपौकास स दाम्भिकः । उत्थायोपधिमादायावदत् पादौ वधार्यताम् ।। १४ । प्राक्रिामन् स मायावी, समं
राज्ञा च सरिणा । वयोमनोनिवासान्तरात्मानं समवासरत् ॥ १५ ॥ स चौधं यामिनीयामात् , सुप्तो दम्भेन दाम्भिकः । क्रमा-
दवापतुनिंद्रां, नृपो नृपगुरुथ तौ ॥ १६॥ अथोत्थाय स निःशंकः, कंकलोहस्य कनिनीम् । निधायोदायिनो राज्ञः, कण्ठे
कुण्ठशठोऽचलत् ॥ १७ ॥ मुक्तो यतिरित्युदायिमारको यामिकैरयम् । रयादयादवन्तीशं, शशंस च यथातथम् ॥ १८ ॥ विश्वस्तं
धार्मिकं सुप्त, द्वादशाब्दबती भवान् । नृपं हत्वा समागच्छन्नद्रष्टव्यमुखः शठः ॥ १९ ॥ इत्यवन्त्यधिपेनोक्त, उदायिनृपमारकः ।
निर्वासितश्च संसारमनन्तं पर्यटिष्यति ॥ २० ॥ युग्मम् ॥ बुद्धा रुधिरसेकाच्च, सूरयोऽदृष्टशैक्षकाः । वीक्ष्य तयुच्चेष्टितं दत्तालो-
चनाः सिद्धसाक्षिकीम् ॥ २१॥ नान्यःशासनमालिन्यक्षालनोपाय इत्यमी । स्मृतपञ्चनमस्कारास्तां गले कत्तिकां ददुः ॥२२॥
युग्मम् ॥ उपदेशसहस्राणि, शृण्वन्नपि स दुष्टधीः । यथा नाबुध्यतान्येऽपि, पापा केऽपि स्युरीदृशाः ॥ २३ ॥ इति
दुर्लभवोधित्वमभव्यस्य प्ररूपितम् । अर्हद्दत्तस्य भव्यस्याप्यथैतत् प्रणिगद्यते ॥१॥ क्षेत्रेश्चैवाचलपुरे, जितशत्रु-
नेरेश्वरः । पुत्रोऽपराजितस्तस्य, युवराजपदस्थितः ॥२॥ द्वितीयः समरकेतुः, कुमारोऽवन्तिनायकः । प्रत्यन्तनृप उद्वृत्तोऽन्यदा
समरकेशरी ॥ ३॥ तं संसाध्य समागच्छन्, युवराजोऽपराजितः । धारामनिवेशस्थमाचार्य राहुमैक्षत ॥ ४॥ तं वीक्ष्य जात-
संवेगः, साग्रहो व्रतमग्रहीत् । अन्यदा विहरनेप, नगरानगरीमगात् ॥ ५॥ तत्रावन्त्याः समायाताः, पृष्टाश्च मुनयोऽमुना । उप-
सर्ग विना साघुविहारस्तत्र वर्तते ॥६॥ मोचुस्ते भद्रको तत्र, पुत्रौ राजपुरोधसोः । उपसर्गयतः साधून् , श्रुत्वेत्याख्यद् गुरो-
॥ ५७॥

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रधुः
नीयवृत्ती
२ बोधि-
दौलेभ्ये
अहंदत्त-
चरित्रं
॥५८॥
॥
रयम् ॥ ७॥ गतो गुरुगिराऽवन्तीमार्यों राहुगणे स्थितः । भिक्षाकाले बजनेप, स्थापितस्तैरुवाच च ॥८॥ अहं स्वलब्धिक-
स्तन्मे, दर्यतां स्थापनाकुलम् । प्रेषितः क्षुल्ल एकस्तैः, कुलदर्शनहेतवे ॥ ९ ॥ प्रत्यनीकगृहं गच्छन्त्रिीपद्धः क्षुल्लकेन सः । निवृत्ते
क्षुलकेऽविक्षत् , कुमारस्यैव मन्दिरे ॥१०॥ शब्देन महता धर्मलाभितेऽन्तःपुरीजन: । गच्छेति संज्ञया माह, तमवाजगणत्तु
सः ॥ ११ ॥ धर्मलाभवचः श्रुत्या, कुमारी तु तमागतौ । द्वारं पिधाय वन्दित्वा, प्रोचतुर्नृत्य भिक्षुकः ॥ १२ ॥ स प्राह गीत-
वादित्रे, विना नृत्यं कुतो भवेत् ? । तावूचतुर्गीतवाद्ये, करिष्यावः प्रनृत्यत ॥ १३ ॥ भवत्वेवं मुनिप्रोक्ते, गीतवाद्ये, वितेनतुः ।
ताविप विपमे क्रुद्ध, श्व साधुरभापत ॥ १४ ॥ विज्ञानेनामुना गोपपुत्री मां नयिष्यतः । श्रुत्वेति कुपिसौ साधुवधायैतावधाव-
ताम् ॥ १५ ॥ नियुद्धकुशलः सोऽथ, साधुस्ती सर्वसन्धिषु । वियोज्य प्रययौ द्वारमुद्घाट्य ध्यानमास्थितः ॥ १६ ॥ तो निचेष्टी
द्रवैः सिक्ती, वह्नयो वारा न तूचतुः । तत्पित्रोः साधुवृत्तान्ते, कथिते नाचुपागतौ ॥ १७ ॥ वीक्ष्य राजा ययौ सरिमार्यराहुं ननाम
च । ऊचे च भगवन् । बालापराधः क्षम्यतामयम् ॥ १८ ॥ मरिणोचे न जानामि, तदेवास्य च साधुभिः । मुनिनाऽऽगन्तुना
स्याच्चेत् , कतमित्यथ ते जगुः ॥ १९ ॥ तं दर्शयत राज्ञोक्ते, दर्शितो ध्यानवानसौ । राज्ञाऽथ प्रत्यभिज्ञातः, सत्रपेण ततश्च
सः ॥ २० ॥ वितीर्य धर्मलाभं स, प्राह श्रावक ! युज्यते । त्वद्राज्ये चेदमक्षीणमुल्लण्ठत्वं कुमारयोः १ ॥२१॥ नृपः प्राह प्रभो ।-
ऽनेन, प्रमादेनास्मि सत्रपः । विधायानुग्रई तो तु, संयोजयतु सन्धिषु ॥ २२ ॥ मुनिरूचे व्रतं चत्ती, गृहीतां योजयामि तत् ।
राज्ञोक्तं सम्मतं मेऽदा, प्रष्टव्यौ तु कुमारको ॥ २३ ॥ वक्तुं न शक्ती ती साधुरूचेऽहं जल्पयामि तौ । गत्वा गीर्मात्रतः सज्जीक-
त्योक्ती मुनिना स्वयम् ॥ २४ ॥ साधुवाधालतापुष्पमेतद्रां दुर्गतिः फलम् । समस्ति पश्चात्तापश्चेत्, तद् गृहीतं व्रतं युवाम् ॥२५॥
-
॥५८॥

·प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती बोधि- दौलेम्ये अईहत्त- चरित्रं ॥ ५९॥ - तावूचतुश्च नौ पश्चात्तापश्चापत्रपाऽस्ति च । प्रतिपत्स्यावहेऽवश्य, प्रवज्यां गुर्वनुज्ञया ॥ २६ ॥ गुरुभ्यस्तावनुज्ञाती, योजिती साधुना ततः । अङ्गैरपि व्रतं दत्त, चरतो विधिना व्रतम् ॥ २७॥ द्विजस्तु ज्ञाततत्वोऽपि, बलात् प्रत्राजितोऽस्म्यहम् । इति द्वेष गुरौ विभ्रदनालोच्य दिवं ययौ ॥ २८ ॥ ईशाने झुंजतस्तस्य, भोगांश्चितानि जज्ञिरे । च्यवनस्य विषण्णोऽसौ, देवीपरिव्रजान्वितः ॥ २९ ॥ त्यक्तमोहोऽथ गत्वा द्राक्, स विदेहे जिनेश्वरम् । नत्वाऽपृच्छत् पद्मनाभं, क्वोत्पत्स्येऽहं दिवश्युतः॥ ३० ॥ सुप्रापयो- धिर्या नो वा !, तार्थनाथस्ततोऽवदत् । जम्बूभरतकौशाम्यामुत्पत्तिस्ते भविष्यति ॥ ३१ ॥ भावी दुर्लभवोधिश्व, गुरुप्रद्वेपतो भवान् । तस्य प्राग्भववृत्तान्तं, कथयामास तीर्थकृत् ॥ ३२ ॥ स दध्यावल्पके द्वपे, विपाको दारुणः पुनः । स्वाम्याह बहुमान्यः स्यादिहलोकोपकार्यपि ॥ ३३ ॥ गुरुस्तु मिथ्याज्ञानानि, निनन् शुद्धक्रियां दिशन् । भवान् कृन्तन् शिवं यच्छन् , परलोकोपका- रकः ॥३४॥ तद्विषा जनितं कर्मानल्पमल्पमपीरितम् । स दध्यौ कर्मणः प्रान्तः, कदा मेऽस्य भविष्यति? ॥३५॥ भगवानाह ते भाविभवे मूकाऽपराभिधात् । बन्धोरशोकदत्ताख्याद्बोधिलाभो भविष्यति ॥३६॥ सुरः प्राह कुतो हेतोरस्य नामद्वयं? प्रभो।। भगवानाह कौशाम्ब्यां, श्रेष्ठ्यासीत्तापसाभिधः ॥ ३७॥ स सवित्तोऽपि सारम्भः, सदारोऽपि प्रमादवान् । नागदत्तः सुतस्तस्य, स्नुषा वसुमतीति च ॥ ३८॥ स चार्तध्यानदोपेण, मृत्वा शूकरतां गतः । पूर्वभुक्तप्रदेशावलोकनाजातिमस्मरत् ॥३९॥ अन्यदा नागदत्तेन, प्रारब्धे दिवसे पितुः। परिवेपणवेलायामोतुनाऽपहृते पले ॥ ४० ॥ सूपकार्या गृहपतेर्वेलातिक्रमभीतया । छन्नं विश- सितो मृत्वा, क्रुद्धोऽजनि भुजङ्गमः ॥ ४१ ॥ तत्रापि हि भवे तस्य, जातिस्मृतिरजायत । अकपाय्यनुकम्पावान् , कर्मवेचिय- तस्तु सः ॥४२॥ तं निरीक्ष्यान्यदा सूद्या, सर्पः सर्प इतीरिते । एत्य कर्मकरैरातमुद्गरौनिपातितः ॥४३॥ अकामनिर्जरायोगात्, ॐRA ॥ ५९॥ न

·प्रव्रज्या
श्रीप्रा-
नीयवृत्ती
CAREERSE
दौर्लभ्ये
अहेहत्त-
चरित्र
॥६०॥
स्नुषा गर्ने सुतोऽभवत् । जातस्य तस्य चाशोकदत्त इत्याह्वयाऽजनि ॥४४॥ तस्य चैकान्ददेश्यस्य, पश्यतो जनकादिकम् । अचि-
न्त्यकर्मसामर्थ्याज्जाता जातिस्मृतिः पुनः ॥ ४५ ॥ दध्यौ च तनयं तातं, स्नुषामपि च मातरम् । कथं वक्ष्यामि ? मूकत्वमेव
श्रेयस्ततो मम ॥ ४६ ॥ ततः स लोकवाक्येन, मूकनाम्नैव पप्रथे। द्वादशाब्देऽथ तत्राऽऽगाच्चतु नी महामुनिः ॥४७॥ मेघना-
दाभिधः सैष, नागदत्तगृहे मुनिम् । प्रावाचं प्रेषयांचने, शिक्षा दत्ता गतश्च सः॥४८॥ तमूचे कुहनामूकं, कुमारक ! गुरुर्मम ।
प्रेषीत्तव समीपे मां, मन्सुखेनेति वक्ति च ॥४९॥ अलं तापस! मौनेन, ज्ञात्वा धर्म समाचर । मृत्वा कोलश्च सर्पश्च, जातः
पुत्रस्य पुत्रकः ॥ ५० ॥ नत्वा हित्वा च मूकत्वं, स प्राह क नु ते गुरुः १ । शक्रावतारचैत्येऽस्ति, ऋषिणोक्ते सहैदसौ ॥५१॥
गुरुं नत्वाऽवदद्वार्ता, वेत्सि मे भगवन् ! कथम् । ज्ञानेनेति गुरुप्रोक्तेऽशोकदत्तो विसिष्मये ॥५२॥ धर्मेऽथ कथिते बुद्धा,
पूर्ववासनया तु सः । मूक इत्युच्यते लोकैद्वितीयं नामतस्ततः ॥ ५३॥ देवो व्यज्ञपयनाथमहं भोत्स्य की प्रभो! । भगवानाह
वैताढथे, स्वकुण्डलयुगेक्षणात् ॥ ५४॥ देवोऽथ गत्वा कौशाम्बी, स्वबोधे मूकमार्थयत् । यतिष्येऽहं यथाशक्ति, तेनेति गदिते
सति ॥५५॥ वैताढयं तं सुरो नीत्वाऽवदद् द्वे एव वल्लभे । सिद्धायतनकूटं च, कुण्डलद्वितयं च मे ॥५६॥ इदं रत्नावतंसाख्यं,
कुण्डलद्वितयं मम । दर्शनीयं तदा नाहं, यदा वुध्ये कथंचन ॥ ५७ ॥ उक्त्वेति तत्र तन्न्यस्य, चिन्तारत्नं समर्प्य च । आख्यद्य-
दिहलोकस्य, कार्यस्यैकस्य कार्यदः ॥५८॥ तदेतेन त्वया कार्य, वैताढ्यगमनं सखे । प्रतिपनमनेनेदं, कौशाम्बी च समागतो
॥ ५९ ॥ दिवं देवो गतश्च्युत्वा, वसुमत्युदरेऽभवत् । बभूव च शरद्यस्याः, सहकारेषु दोहदः ॥ ६० ॥ अप्राप्तौ सा सगर्भाऽपि,
व्यथिताऽथ जनोऽवदत् । न जीवति ततो मूको, मातृस्नेहविमोहितः ॥ ६१ ॥ दध्यौ जिनोक्तेः सत्यत्वादन्यथापि भविष्यति ।
ECISI
॥६॥

·श्री प्रवज्याद श्रीप्रद्यु- २ बोधि- दौर्लभ्ये अईदत्त- चरित्र नीयवृत्ती ॥६१॥ SESSONG वैताट्यगमनं मातुर्दोहदं पूरयामि तु ॥ ६२ ॥ ध्यावेत्यचिन्तयचिन्तारत्नादाम्रफलानि सः। श्रद्धामपूरयच्चास्याः, क्रमेण तन- योजनि ॥ ६३ ॥ नागदत्तपिता तस्यादत्त नाम कृतोत्सवम् । अर्हद्दत्तः स चाशोकदत्तस्यातीव वल्लभः ॥ ६४॥ वर्षेकदेश्य तं बन्धुनिन्येऽहंद्गुरुवेश्मसु । तान नाम ननामैप, रुरोद तु हतोदरः ॥ ६५ ॥ अस्य द्विः कथितो धर्मो, बन्धुना नाबुधवयम् । गुरुद्वेषस्फुरत्कर्मपरिपाकविपाकतः ।। ६६ ।। अग्रजेन ततः प्राच्यभवे संकथिते सति । स प्राह प्रलपस्युचैः, किमसंबद्धमीदृशम् ? ॥ ६७ ॥ ज्येष्ठस्तत्कर्मसामर्थ्य, चिन्तयनजानि व्रती । अनुजेनेभ्यपुत्र्यस्तु, चतस्रः परिणिन्यिरे ॥ ६८॥ अथो विपयग्रस्तस्य, गते काले कियत्यपि । विपन्नेऽशोकदत्तपो, श्रुते शोकः प्रचुर्यभूत् ॥६९॥ तस्यौर्ध्वदेहिकं चक्रे, स तु ज्येष्ठस्तु पश्चमे । स्वर्गे स्वयं- भवत् तस्य, वोधोपायमचिन्तयत् ॥ ७० ॥ चक्रे जलोदरव्याधि, ततः सोऽजनि तत्क्षणात् । परिशुष्फभुजः शूनपदः अम्लानलो- चनः॥७१|| गजजिह्वो विनिद्रश्चारातिमान् गाढवेदनः। प्रत्याख्यातोऽगदंकारैर्विविक्षुर्बलनेऽभवत्।।७२।। युग्मम् ।। श्रुत्वेति स्वजना म्लाना, मूञ्छिताः प्राणवल्लभाः । खिन्नः परिजनः सर्वो, विलापं विदधेऽधिकम् ।। ७३ ।। तदा शवग्वैद्यत्वं, वनदेवस्तदौकसः । उदघोपयदासन, सर्वव्याधीन हराम्यहम् ।।७४॥ स्वजनणितो भद्रापनयास्य महोदरम् । दध्यौ यथेष्ट स प्राह, धर्मवेद्योऽस्म्यहं ननु ।।७५।। अभ्यधात् कृच्छ्रसाध्योऽस्य, नापयाति यथा तथा । निदानं परिहर्त्तव्यं, सेव्यस्तत्परिपन्थकः ॥७६॥ निदानं द्विविध तच्चैहिकामुष्मिकभेदतः । ऐहिकं त्यज्यतेऽपथ्यं, धातुक्षोभस्य कारणम् ।। ७७ ॥ आमुध्मिके तु मिथ्यात्वं, हेयं सेव्ये च सर्वदा । विशुद्धे दर्शनज्ञाने, सौत्रार्थों पौरुषीद्वये ॥ ७८ ॥ त्रिधाऽथ षड्व्रती पाल्या, वर्जनीयाः क्षुदादयः। भ्रम्यमप्रतिबद्धेन, स्थातव्यं काननादिषु ।। ७९ ॥ कुर्वाणस्येति किन्त्वेतद्, यतो भवं (साध्यं तव) जलोदरम् । ततः परिजनेनोचे, मरणाद् रुचिरं ह्यदः ॥८०॥ ॥ ६१ ॥ TRANSFERE:

·SEAR
श्री
प्रवज्या०
श्रप्रियुः
नीयवृत्ती
२ बोधि-
दौलभ्ये
अईहत्त-
चरित्रं
॥ ६२॥
स मृत्योरधिकं घेतत् , ध्यात्वेत्यूचे भवत्विदम् । वैद्यः प्रोचेऽथ शक्ति मे, पश्य केशापहा क्षणात् ॥ ८१ ॥ निश्रितेन त्वया भाव्यं,
मोहो हेयश्च सर्वथा । न कर्त्तव्या कुसंसर्गो, नाज्ञा खण्ड्या च मे कचित् ॥ ८२ ॥ ततो मण्डलमालिख्याहहत्तं न्यस्य तत्र च ।
अभिमन्यौप, दत्त, छन्नथ श्वेतवाससा ।। ८३ ॥ दिव्यशक्त्याऽथ तस्याङ्गाद्, विमुक्ताक्रन्दभैरवः । अंगयोगमहामंगपूर्व रूपेण
भीषणः ॥ ८४ ॥ दुर्गन्धोऽश्रव्यगीरात्मतुल्यश्चाष्टशतान्वितः ।। मूर्ती व्याधिः समाकृष्टस्तेन पापविपाकवत् ॥ ८५ ॥ युग्मम् ।।
विस्मितोऽथ जनः सर्वस्तस्य निद्रा समागमत् । अयोध्य भिपजा प्रोक्तो, व्याधिस्तेऽपगतो ननु ॥ ८६ ॥ तत्तथा भवता कार्य,
यथा नायं पुनर्भवेत् । क्रमेणाप्राप्तपूर्व चारोग्यसौख्यमवाप्स्यसि ॥ ८७ ॥ अनेन व्याधिना ग्रस्तोऽहमप्यस्मि भवानिव । काचि-
न्मात्राऽपनीता च, रोगस्यास्य मयाऽपि हि ।। ८८ ॥ शेपापनयनोपाया, वक्तुं(क)मे नाधुनोचिताः। ततस्त्वमुत्तमोपायं कुर्वीथ
मम चेष्टितम् ॥ ८९ ।। उत्तमः क उपायोत्री, लोकपृष्टो भिपजगौ । जैनीदीक्षाग्रहस्तस्माद्, व्याधिः सर्वोऽप्यपैत्ययम् ॥ ९॥
मज्जातौ तु न दीक्षा स्यात्, त्वं तु जात्युत्तमान्वितः । दीक्षां गृहाण वा सार्द्ध, मया वा विहरान्वहम् ॥ ९१ ॥ लोकः प्रोवाच ते
भ्राता, पूर्व प्रवजितोऽभवत् । तदिदं सुन्दरं कर्तुमुचितं च कुरुष्प तत् ॥१२॥ अनिच्छन्नपि चित्तेन, प्रतिपेदे स तद्विरा । कस्मि-
नयागते साधी, जग्राह द्रव्यतो व्रतम् ॥ ९३ ॥ गते शबरपैद्येऽसौ, समुत्पन्नारतिः पुनः। द्रव्यलिङ्ग परित्यज्य, निजं गृहमुपा-
गतः ॥ ९४ ॥ गतैश्च दिवसः कैश्विदवधेरुपयोगतः । ज्ञात्वा देवेन स व्याधिः, कृतो लोकेन निन्दितः ॥ १५ ॥ तवन्धुभिस्तु
सोऽन्विष्टो, वैद्यः प्राप्तः कथंचन । उक्त प्रशमने व्याधेञतमग्राहयत् पुनः ॥९६॥ पुनस्त्यक्तवते तस्मिन् , महाव्याधि सुरोऽकरोत् ।
उक्तोऽथ बन्धुभित्सि, नात्मानमपि मूढधीः ॥ ९७ ॥ नियस्व तस्य वा वाक्यं, कुरु स प्राह साम्प्रतम् । तं प्रेक्षे यदि तत्तस्य,
॥६२॥

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
२ चोधि-
दौर्लभ्ये
अईहत्त-
चरित्र
वचनं विदधाम्यहम् ॥९॥ गवेपितोऽथ स दृष्टो, वैद्यः प्रोक्तश्च सत्रपैः । तदेव तव पुत्रेण, कृतं व्याधिर्महानभूत् ॥ ९९ ॥ ततः
कोऽप्यस्त्युपायोन, वैद्यः प्राहैप लम्पटः । अपौरुषश्च दौर्गत्ये, बही प्राप्स्यति वेदनाः ॥ १० ॥ आयुष्मतां तु युष्माकमुपरो-
धात्तमेकदा । तच्चिकित्सामि चेत् साई, मयैव हि स हिण्डति ॥ १०१॥ प्रतिपद्य तदेतैश्चाईदत्ताय निवेदितम् । नान्या गति-
रिति ध्यात्वा, प्रत्यपधत सोऽप्यदः ॥ १०२ ॥ तैरानीतो भिषक् प्राह, क्रीडेयं पश्चिमा न तु । न्वया भव्येन तद् भान्यं, तत्कार्य
यत् करोम्यहम् ॥ १०३ ॥ अहं न क्वापि मोक्तव्योऽर्हद्दत्तस्तत् प्रपन्नवान् । चिकित्सित्वा च स प्रोक्तो, मा भूः कापुरुषोऽधुना
॥१०४॥ देवेन तस्य चागौणं, गौणत्रितयमार्पितम् । नगरीतो विनिर्गत्य, गतौ ग्रामान्तरे ततः ॥ १०५ ॥ देवः स्वमायया ग्राम,
प्रज्वलंतमदर्शयत् । विध्यापनाय तृण्यां च, गृहीत्वा स्वं प्रधावितम्॥१०६॥ अईहत्तोऽवदहोप्त, विध्याप्येत न तृण्यया। किं वेत्सीदं
सुरप्रोक्ते, किं ज्ञेयमिति सोऽवदत् ? ॥१०७॥ देवः मोवाच चेद्वत्सि, तत् क्रोधानलदीपिते । गृहे(व्रतं गृहीत्वा देहीव, कथं विशसि
बालक ! ॥ १०८ ॥ स्थिवस्तूष्णी न बुद्धस्तु, ततः कण्टकसंकुले । देवः पथि व्रजन उक्तस्तेन त्यजसि किं समम् ? ॥ १०९ ॥
देवः प्रोवाच वेत्सीद, यदि तत् किमिवाधुना । रागादिकण्टकाकीर्णे, भवमार्गे ब्रजस्यहो ? ॥ ११० ॥ स्थितस्तूष्णी न सम्बुद्धो,
देवेनास्याथ दार्शतः । जनैः प्रपूजितो यक्षः, पुनः पुनरधः पतन् ॥१११॥ निर्भाग्यो यक्ष इत्युक्ते, तेन देवो जगाद तम् । यदीदं
वेत्सि तत् किं त्वं, प्रयासि नरकं प्रति ? ॥ ११२ ॥ स्थिते तूष्णीमसम्बुद्धे, तत्र कोलोऽथ दर्शितः । हित्वा धान्यतुषान् स्वादन्त-
ममेध्यममेध्यधीः ॥ ११३ ॥ तेनोक्ते निर्विवकोऽयं, सुरः प्राहेति वेत्सि चेत् । तत् किं श्रमणतां हित्वा, विषयान् बहु मन्यसे?
॥ ११४ ॥ स्थिते तूष्णीमसम्बुद्धे, तत्र देवो वृष व्यधात् । क्षेत्रमध्याविदूरस्थत्यक्तजुजुमचारिकम् ॥ ११५ ॥ शुष्ककूपैकदेश-
॥६३॥

·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती ३ प्रव्रज्या- दुरापत्वे जमालिक ॥ ३४॥ स्थीलेशामिलापुकम्'। पतितं कृपके चूर्णीभूतांगोपांगदुःस्थितम् ॥११६॥ युग्मम् ।। अईदत्तस्तु तं वीक्ष्य, प्राहाहो अस्य मूढता। देवा प्रोवाच जानाति, यदीदं तत् कथं भवान् ॥ ११७ ॥ हित्वा जुजुमचार्याम, क्षेत्रस्थं स्वर्गिणां मुखम् । दूर्वाभमयभोगेपु, लुब्धः पतति दुर्गती ? ॥ ११८ ॥ युग्मम् ।। श्रुत्वेति विगलत्का, स दध्यो कोऽप्ययं खलु । अमानुपो बदत्यैवं, प्रातेव मयि वत्सलः ॥ ११९ ।। ऊच चाशोकदत्तस्य, तुल्यः कोऽसि मवान मयि ? । स पाहाहं स एवास्मि, पर्यायान्तरितः पुनः॥ १२० ।। का प्रत्ययोऽत्र तेनोक्ते, देवः प्रोवाच यत्त्वया । भणितोऽहं हि चैताये, स्थगित कुण्डलद्वयम् ॥ १२१ ॥ दर्शयित्वा प्रबोध्योऽई, तस्मात्तदर्शयाम्यतः । प्रत्ययेन किमन्येन ?, तच्च प्रत्यशृणोदसी ॥ १२२ ।। युग्मम् | दिव्यरूपेण भूत्वाऽथ, नीतो बताढ्यप- चैते । सिदायतनकूटे च, दर्शितं कृण्डलद्वयम् ॥ १२३ ।। स तद्रत्नावतंसाग्न्यमीक्षित्वा जातिमस्मरत् । प्रतिबुद्धः प्रपन्नथ, तत्क्षण भावता व्रतम् ।। १२४ ॥ क्षमयित्वा गते देवेऽईदत्तो निपुंगवः । पाल्य संयम शुद्ध, सिद्धि प्राप क्रमादसी ।। १२५ ॥ भन्यो- ऽप्येवं गणपतिपदामावितोऽन्यत्र जन्मन्यईदत्तः पुनरपि पुनः संयमं यन्मुमोच । तन्मन्येऽहं त्रिदिवपदवी सापि मुनापरूपा, संसारेच ध्रुवममुमतां दुर्लमें बोधिरत्नम् ।। १२३ ।।इत्यस्यां चिकृती श्रीमत्प्रयुम्यस्य कवैः कृती। योधिदुर्लभताद्वारं, द्वितीयं पर्यपूर्यत ।। १२७ ॥ अथोत्तरा|क्तप्रवज्यादुष्प्रापत्वे जमालिप्रभृत्यष्टीनद्ववदष्टान्ताः कश्यन्ते, तेषु जमालिष्टान्ता, तथाहि- किन केचन बोधि च, प्रवज्या द्रव्यतोऽपि च । प्राण्यापि निझवत्वेन, जमान्याया इवाभवन् ॥ १॥ श्रीमतो बर्द्धमानस्य, वर्तमानेऽपि केवले । चतुर्दशाब्यास्तेवायो, जमालिनिमयोऽजनि ॥ २ ॥ तथाहि क्षत्रियकुण्डग्रामाख्य नगरे विभाः। श्रीवी- ॥६४॥ । SAR

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
३ प्रवज्जा-
दुरापत्वे
जमालिः
॥६५॥
रस्याभवज्ज्येष्ठा, जामिर्नाम्ना सुदर्शना ॥३॥ तदग्रजन्मा जामेयो, जमालि म विश्रुतः। उपयेमे विभोः पुत्री, जामातापि
ततोऽभवत् ॥४॥ सोऽद्वेधाहृदयो द्वेधा, प्रियदर्शनया ततः । क्रीडाभिर्निर्गतान् घस्रान्, वहून नापि बुधोऽबुधव ॥५॥ स्वामिन्य-
न्येचुरायाति, विज्ञाते नन्तुमागमत् । जमालिमालितः सादिभिरसादी रसादिभिः॥६॥ त्रिश्च प्रदक्षिणीकृत्य, प्रणम्य च जगद्-
गुरुम् । दिशमानं दशविघ, धम॑ शुश्राव भावतः ॥७॥ संवेगसंगतो दीक्षा, जिघृक्षुः प्रियदर्शनाम् । उवाच व्रतमादास्ये,
त्वदास्येन मतोऽधुना ।।८ सा प्राह प्राणनाथ ! त्वमादास्यसि यदि व्रतम् । तदस्मि प्रियचारित्राऽग्रेऽप्यहं प्रियदर्शना ॥९॥
श्रुत्वेत्ययं पञ्चशत्या, क्षत्रैः सह ललौ व्रतम् । सहस्रेण च नारीभिः, सहिता प्रियदर्शना ॥१०॥ एकादशाङ्गीमध्यप्ट, विशिष्ट-
मतिसंयुतः । अन्यदा स्वाम्यनुज्ञातः, श्रावस्तीनगरीमगात् ॥ ११ ॥ स तत्र तिन्दुकोद्याने, चेत्यै कोष्ठकनामनि । शमवान् सम-
वासापर्षीत् , महर्षीणां शतैर्वृतः ॥ १२॥ दाहज्वरनिरुत्साहः, सोऽन्यदा नासितुं क्षमः। आदिदेश यतीन् कर्तु, संस्तरं चारु
विस्तरम् ॥ १३॥ तेन पृष्टाः परिभ्रष्टपटुत्वेन शिशिरके । संस्तर क्रियमाणं ते, कृतमाहुमहर्षयः ॥ १४ ॥ समीपमयमायातः,
क्रियमाणं विलोकयन् । दध्यौ नैतत् समीचीनं, क्रियमाणं कृतं वचः ॥१५॥ यचलचलितं जीर्यजीणं वक्ति जिनोऽपि हि ।
तन्मिथ्या क्रियमाणोऽयमकृतः संस्तरो यतः ॥१६॥ यथा संस्तीर्यमाणोऽयमसंस्तीर्णोऽस्ति संस्तरः। तथा चलदचलितं,
जीर्यमाणमजीर्णकम् ।। १७॥ निग्रन्थानामथान्येपां, तत्तथाऽकथयच्च सः। क्रियमाणं कृतं न स्यात्, कृतमेव कृतं भवेत् ॥१८॥
तस्येत्थं चक्षमाणस्य, केऽपि श्रद्दधते वचः। केचिन्न मुनयः सा तु, अद्धत्ते प्रियदर्शना ॥१९॥ ये श्रद्दधति ते तस्यैवास्तस्था
विचरन्ति च । ये न श्रद्दधते ते तं, बोधयन्ति तु हेतुभिः ॥२०॥ असगृहाग्रहात् तं चावुध्यमानं विहाय ते । श्रीवीरपादाना-
॥६५॥

·३ प्रव्रज्या-
दुरापत्वे
जमालि
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
.
॥६६॥
श्रित्य, विहरन्ति हितेच्छवः ॥२१॥ ढकस्य कुम्भकारस्य, सदने प्रियदर्शना । स्थिता जमालिप्रज्ञप्तमार्याणां पुरतो जगौ ॥२२॥
जमालिगदित ढकस्याग्रतोऽपि वदत्यदः । इयं विप्रतिपन्नेति, ध्यात्वा ढको जगाद ताम् ॥२३॥ एवंविधं विशेष च, कथ्यमानं
न वेम्यहम् । अप्रबुद्धा च मे बुद्धिर्न च बोधामि बोधितम् ॥ २४ ॥ अन्यदा गुणयन्ती तामभि चिक्षेप कुम्भकृत् । अङ्गारं तेन
तस्यैकदेशे संघाय्यदह्यत ॥२५॥ तयोक्तं मम संघाटी, दग्धा स प्राह मेदृशम् । वदतस्तव महोत्सूत्रं, संघाटी यददात
॥ २६ ॥ ऋजुसूत्रनयमते, श्रीवीरवचनश्रितम् । दयमानं भवेदग्धं, वस्त्रं न तु भवन्मते ॥२७॥ तथेति प्रतिश्रुत्यैपा, सत्यमित्य
भिधाय च । प्रज्ञा प्रज्ञापयामास, जमालिं बहुभङ्गिभिः ॥२८॥ जमालिवचनं तस्या, न जग्राह निजाग्रहात् । यदा तदा शेप-
साधुसाध्वीयुक् सा ययौ प्रभुम् ॥ २९॥ जमालिरपि चम्पायामागत्य स्वामिनं जगौ। छमस्था यहवः शिष्या, अपक्रान्ताः
पुरा तव ॥३०॥ अहं तूत्पन्नसज्ज्ञानदर्शनोऽर्हन जिनोऽपि च । केवल्यपक्रमेणैवापक्रान्तः केवली भवात् ॥३१॥ गौतमन्तं जगा-
दाथ, जमाले! माऽऽलमालपः। केवलज्ञानिनो ज्ञानं, न खलु स्खलति कचित् ॥ ३२ ॥ यदि त्वं केवली तद् द्वौ, प्रश्नौ व्याकुरु
मेऽग्रतः। अयं जीवश्च लोकश्च, शाश्वतोऽशाश्वतोऽथवा १ ॥३३॥ जमालिौतमेनेति, प्रोक्तो मौनमसेवत । पलं मूर्खस्य
मौनत्वमिति सत्यापयन्निव ॥ ३४ ॥ अथ प्राह प्रभुः सन्ति, च्छमस्था बहवोऽपि मे। शिष्याः प्रश्नाविमौ तेऽतिव्याकर्तुं सकलौ
क्षमाः ॥ ३५ ॥ लोको भूतभवद्भाव्यपेक्षया खलु शाश्वतः । उत्सर्पिण्यवसर्पिण्यपेक्षया तु न शाश्वतः ॥३६ ॥ जमाले ! शाश्वतो
जीवो, द्रव्यरूपेण सर्वदा । त्रिीभस्तिर्यग्नृदेवत्वपर्यायैस्तु न शाश्वतः ॥३७॥ इत्थं कथयतो देवदेवस्याश्रद्घद्वचः । मर्वकाम
इवान्नस्यापचक्राम स दूरतः ॥३८॥ असद्भावोद्भावनाभिबहुभिः स्वं परं च सः। मिथ्यात्वाभिनिवेशैश्च, व्युदग्राहयदाग्रहात्
॥६६॥

·अन्त्ये- प्रदेशः श्री प्रत्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती MSRTNESS ॥६७॥ ॥ ३९ ॥ बहूनि स च वर्षाणि, तपः पष्ठाष्टमादिकम् । विधाय विदधे प्रान्ते, प्रायं पक्षं च वासरान् ॥४०॥ अनालोच्याप्रतिक्रम्य, तत्तादृगन्तके दिवि । त्रयोदशपयोदायुर्देवः किल्विपिकोऽभवत् ॥ ४१ ।। यामाता च यमचापि, कस्यापि न निजाविति । सत्यं जमालिना चक्रे, श्रीवीरेऽपि विरोधिना ॥४२॥ अथ पोडशभिर्वाने जाते जगद्गुरोः। वाचयन् सप्तमं पूर्व, द्वितीयो निहवोऽभवत् ॥ १॥ पुरे राजगृहे पूर्व, सर्वपूर्व- विचारकाः । आचार्या वसुनामानः, समवासापुंरुद्यताः॥२॥ तेषां विशिष्टधीः शिष्यस्तिष्यगुप्तोऽभिधानतः । आत्मप्रवादपूर्वान्तः, पठत्यालापकं त्विमम् ॥ ३ ॥ भदन्तात्मप्रदेशः किमेको जीवः प्रकीर्यंत? । नायमर्थः समर्थः स्यादेवं द्वावपि तौ तथा ।।४।। सङ्खचाता अप्यसङ्ख्याता, अपि जीवो न चोच्यते । अप्येकेन प्रदेशेन, न्यूनत्वे जीवता न हि ॥ ५ ॥ लोकाकाशप्रदेशस्तु, स समानप्रदेशवान् । स्याद् वक्तव्यं जीव इति, कृत्स्नः स परिपूर्णकः ॥ ६॥ सोऽत्र विप्रतिपन्नो यत्, सर्वे जीवप्रदेशकाः । एकोना अपि ते जीवव्यपदेशतया न चेत् ॥ ७॥ तर्हि पाश्चात्य एवैक:, प्रदेशो जीव इप्यते । यतस्तद्भावभावित्वे, स जीवो व्यपदि- श्यते ॥ ८॥ प्रज्ञापितोऽपि गुरुभिः, स्थविरैरितरैरपि । नास्थायदाऽथ व्युत्सृष्टः, कायोत्सर्गण साधुभिः ॥९॥ मिथ्यात्वाभि- निवेशेन, मुग्धं व्युद्राहयन् जनम् । असद्भावोद्भावनाभिर्बहुभिश्च चचार सः ॥ १० ॥ गतश्चामलकल्पायामाम्रशालवने स्थितः । मित्र श्री म तत्रास्ति, श्रमणोपासकः परः ॥ ११ ॥ स चात्मश्रावकैः सार्द्ध, साधूंस्तान् वन्दितुं गतः। जानाति निह्ववान् शाठ्यान्, नत्वा धर्म शृणोति तत् ॥ १२ ॥ स तं विबोधयत्युच्चैः, श्रावकस्तु प्रतीच्छति । अन्यदा तद्गृहे जज्ञे, कश्चनापि महोत्सवः ॥ १३ ।। वदन्ति विनयेनेति, पादराक्रम्यतां गृहम् । निमन्त्रिताश्च तेनैते, विहत्तुं च समागमन् ॥१४॥ निवेश्य तिष्य- ॥६७॥ ANS-

·अव्यक्ताः
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रयुः
नीयवृत्ती
॥१८॥
गुप्तं च, श्राद्धो महति विष्टरे । पाराकं फलपकानामागं तस्य पुरो न्यधात् ॥ १५ ।। सर्वेपामपि वस्तूनामक खण्डकं ददौ ।
ते दध्युः पुनरप्येप, सर्व वस्तु प्रदास्पति ॥ १६ ॥ पपात स च तस्यांदी, स्वजनानग्यपातयत् । ऊचे च कृतकृत्योऽस्मि,
ययूयं प्रतिलभिताः ॥१७॥ तेऽदोऽसमंजसं दृष्ट्वाऽऽ कि श्राद्ध ! प्रतार्यते । भवदीयमतेनान्त्यः, प्रदेशः पूर्णरूपमाग् ॥१८॥
तता राशिदानेन, भवन्तः प्रतिलभिताः । न तु श्रीवर्धमानस्य, सिद्धान्तात्पतिलम्भिताः ॥ १९ ॥ सम्बुद्धास्ते ततः प्रोचुः,
सम्यग्वा प्रेरणा शासौ । सर्वथा प्रतिलभ्याथ, द्राग् मिथ्यादुष्कृतं कृतम् ॥ २० ॥ इति ते बोधिताः सर्वे, सुश्राद्धेन महात्मना ।
आलोचितप्रतिक्रान्ता, विहरनित महीतले ॥ २१॥
चतुर्दशोचरे वीरसिद्धरब्दशतद्वये । गते सति तृतीयोऽथ, निमवोऽऽभिनवोऽगवत्॥१॥ श्वेतवी शेतवीहारहारिण्यस्ति पुरीपरा ।
उधानमस्ति पोलासं, सविलासं पतत्रिभिः ॥२) आर्यापाढाभिधास्तत्राचार्याशाचारवेदिनः । स्थिराः स्थिराशयास्तस्थुर्वसाधुपरि-
च्छदाः ॥ ३ ॥ आगाढयोगिनस्तस्य, शिष्यायाधीयते श्रुतम् । गुरोचिसचिका जशे, प्राणसन्देहसचिका ॥ ४ ॥ न कोऽप्युत्थापि-
तस्तेन, ततः कालगतोऽभवत् । सौधर्म नलिनीगुल्मे, विमाने प्रवर सुरः ॥ ५॥ विज्ञायावधिना काय, तमेवानुप्रविश्य सः।
साधूनुत्थापयामास, घेरात्रिकविधेः कृती॥६॥ योगानां परिपूर्णत्वे, क्षमयामास तानयम् । क्षमध्वं यन्मया यूयं, नमिताः संयता
अपि ।। ७ ॥ अगुकष्मिन् दिने देवीभूतोऽहं भुवमागतः । भवदीयागाढयोगपरिपूर्णत्वहेतवे ॥ ८॥ इत्युक्त्वा क्षमयित्वा च, गते
देवे सुरालयम् । तच्छरीरं परित्यज्य, सर्व विप्रतिपेदिरे ॥९॥ इयंतं समयं यावत्, वन्दितोऽयमसंयतः। न ज्ञायते ततः कोऽपि,
सुरो वा श्रमणोऽथवा ? ॥ १० ॥ नाचार्यमपि वन्दन्तेऽव्यक्तत्वं चिन्तयन्ति च । सर्वमव्यक्तमेवैतवाच्यं देवोऽथवा यतिः ॥ ११ ॥
॥ ६८॥

·३अव्यक्ताः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥ ६९॥ व्यक्तीकृते मृषा वाक्यं, न विश्वस्य क्वचित्ततः। संयता चाऽथ देवा चा, तत्राप्यप्रत्ययो महान् ॥१२॥ एवंविधैरसद्भावैर्वश्चयन्त: परानपि । बोधितास्तेऽथ सत्यक्ताः, कायोत्सर्गेण साधुभिः ॥१३॥ अव्यक्तास्ते च विख्याता, जग्मू राजगृहेऽन्यदा । मौर्यवंशोs- भवंस्तत्र, बलभद्राभिधो नृपः ॥ १४ ॥ तेन सुश्रावकेणैते, ज्ञातास्तत्र समागताः । भटान् प्रेष्य गुणशीलचैत्यादानायिताश्च ते ॥१५॥ कटान् करटिनश्चैप, समानाय्यादिशद्भान् । यदमून् कटमर्दैन, मईतां शीघ्रमेव हि ॥१६॥ ते प्रोचिरे वयं विद्मः, प्रसिद्ध त्वामुपासकम् । पुनरेतावतः साधूननाथान् घातयिष्यास ॥ १७ ॥ निष्कृपोऽथ नृपोऽवोचत्, के यूयमिति वेत्ति कः । वैरिणः तस्करा वाऽथ, नृपघांतकराः किमु ? ॥ १८॥ ते प्रोचिरे महाराज!, निर्ग्रन्थाः श्रमणा वयम् । स प्राह यूयमव्यक्ताः, को वेत्ति श्रमणा न वा ॥ १९ ॥ श्रमणोपासकोऽहं च, भवामि न भवामि वा । मतं चेत् प्रतिपद्यध्वं, व्यवहारनयं ततः ॥२०॥ तेऽथ बुद्धाः समंदाक्षा, निम्शङ्कमिति मेनिरे । श्रमणाः स्मो वयं ते च, ताडिता वचनैस्ततः ॥ २१॥ उक्ताश्च युष्मदसम्बोघहेतवेऽदः कृतं मया । एवमुक्ताश्च श्रमणाः, क्षमिताश्च गताच ते ॥ २२ ॥ श्रीवीरस्वामिनः सिद्धि, गतस्याब्दशतद्वये । विंशत्याऽभ्यधिके जाते, जातस्तुर्योऽथ निङ्गवः ॥१॥ समस्त्यशिथिला लक्ष्म्या, मिथिला नामतः पुरी। दशपूर्वमृदाचार्यस्तत्रायासीत् महागिरिः ॥२॥ शिष्यस्तस्य च कौडिन्यः, सुमित्राख्योऽस्ति तत्र च । चैत्ये लक्ष्मीगृहाभिख्ये, सशिष्याः सन्ति सूरयः ॥३॥ अनुप्रवादपूर्वेऽसौ, वस्तुनैपुणिकाभिधम् । पठत्यालापकस्तत्रास्त्युच्छेद- 'नयवांच्यगः ॥४॥ प्रत्युत्पन्ननैरयिका, व्युच्छेत्स्यन्त्यखिलाः किल । एवं भवनपत्याधा, जीवा वैमानिका अपि ॥ ५॥ तस्यै- वमधीयानस्य, विचिकित्साऽजनीदृशी । घ्युच्छेत्स्यन्ति मुनयोऽपि, सर्वोच्छेदो भविष्यति ॥ ६॥ जज्ञे तस्यास्थिर चित्तं, स्थविरैः 1539-436 RESCREENSESAR ॥ ६९॥ 967-SCREE

·३ समुच्छे-
दिकाः
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु,
नीयवृत्ती
॥७०॥
प्रतिबोधितः । यदा नास्थाचतो निर्वासितो निह्नव इत्ययम् ॥७॥ समुच्छेदमयं वाद, सर्वत्र व्याकरोत्ययम् । यदयं सकलो
लोकः, शून्य एव भविष्यति ॥८॥ स्वशिष्यसहितः सोऽथान्यदा राजगृहं गतः। तत्र चारक्षकाः शुल्कपालाः श्रावकपुङ्गवा:
॥९॥ ते च ताग्निलवान ज्ञात्वा, हन्तुं प्रारेभिरेतराम् । ते भीताः प्राहुरस्माभिः, श्रुतं यूयमुपासकाः ॥१०॥ तत्कथं संयताने-
तावतो हंथ तथाऽपि हि । परे प्रोचुर्व्यवच्छिन्नाः, संयताः सकला अपि ॥११॥ यूयमन्येऽधुना केपि, तस्करा यदिवा चराः ।
विनंक्ष्यथ स्वयं चैव, का परो घातयिष्यति ? ॥१२॥ भवतामेव सिद्धान्ताद्वयमप्यपरेऽधुना। जिनागमात्तु ते यूयं, वयं ते
घातकाच वः ॥ १३ ॥ यतस्तदेव कालादिसामग्री प्राप्य नश्यति । वस्त्वेकसमयेत्वेनोत्पद्यते तद्विकत्वतः ॥१४॥ तदेक-
समयत्वेन, व्यवच्छिद्याथ नारकाः। सन्ति द्विसमयत्वेन, ततस्त्रिसमयाश्च ते ॥१५॥ ततः क्षणिकतावादे, श्रावकैः सुप्ररूपिताः।
सम्यक् शिक्षा तथेत्याहुर्मुनयो नयचक्षुषः ॥ १६ ॥ इति संबोधितास्तैस्ते, मुक्ताथ क्षमितास्तथा । आलोचितप्रतिक्रान्ता,
विहरन्ति यथाविधि ॥१७॥
अथाष्टाविंशत्यधिके, जाते वर्षशतद्वये । सिद्धिं गनस्य वीरस्य, निहवः पंचमोऽजनि ॥ १ ॥ उल्लुका नाम नवस्त्युल्लुका-
तीराभिधं पुरम् । तस्यास्तीरेऽस्ति चैकस्मिन् , खेटस्थानं द्वितीयके ॥ २ ॥ तत्रास्ति धनगुप्ताख्या, शिष्यः श्रीमन्महागिरेः।
धनगुप्तस्य शिष्यस्तु, गङ्गदेवाख्यया गुणी ॥३॥ स प्राच्येऽस्त्युल्लुकातीरे, तद्गुरुः पश्चिमे तटे । शरदि स्वं गुरुं नन्तुं, सोचा-
लीदनलीकधीः ॥४॥ खलतेस्तस्य च स्रोतस्विनीमुत्तरतो भृशम् । तापः शिरसि शीतं च, जलं लगति पादयोः॥५॥ स
दध्यौ भणितं सूत्रे, वेद्यते न क्रियाद्विकम् । अहं तु वेदयामि द्वे, तन्मन्ये वेद्यते कथम् ॥ ६ ॥ ततो गतो नमस्कृत्य, गुरुं
॥७०॥

·चुपयोगा:
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्तों
प्रोवाच तत्तथा । गुरुः प्रोवाच वत्सैवं, मा प्ररूपय नास्त्यदः ॥ ७ ॥ नैकत्र समये क्यापि, वेद्यते हि क्रियाद्वयम् । स तदश्रद्दधत्
तंच, परं प्रापंचयबहु ॥८॥ एकदा स मुनीन् प्रज्ञापयन्नाकर्णि सुरिणा । निष्कासितः स यातोऽथ, पुरे राजगृहाभिधे ॥ ९ ॥
तत्र महातपस्तीरप्रभे पार्श्ववनेऽस्ति च । नागो मणिनामधेयस्तस्य चैत्येऽस्ति स स्थितः ॥ १० ॥ तत्र मध्यसभं चैवमाख्याति
खलु जन्तवः । एकेनापि समयेन, द्वे क्रिये वेदयंति यत् ॥ ११॥ ततस्तेन स नागेन, तस्सा एव हि संसदः। मध्ये मुद्गरम्-
गर्यि, प्रोक्तः क्रोधोद्धृताधरम् ॥१२॥ इमां प्रज्ञापनां प्रज्ञापय मा सुष्ठु नो यतः। प्रज्ञापनेयं ते दुष्टा, शैक्ष! दुष्ठु तवोदितम् ॥१३॥
चिरं कालमहं श्रीमन्महावीरपदान्तिके। निविष्टः श्रुतवानेका, क्रिया यत् किल वेद्यते ॥ १४ ॥ त्वं विशिष्टतरो जातोऽसि किं
तत् त्यज कुग्रहम् । नाशयिष्यामि ते दोपादन्यथा मुद्गराहतेः॥ १५ ॥ अत्रैव समवसृतवीरपादरिदं यतः। व्याकृतं वेद्यते नैक-
समयेन क्रियाद्वयम् ।। १६ ।। एवं प्रज्ञापितस्तेन, तद्भयाचोदनाच सः। तदङ्गीकृत्य मिथ्या मे, दुष्कुतं तदुवाच च ॥ १८ ॥
पञ्चसंख्यैश्चतुश्चत्वारिंशदौः समाशतैः। वीरे सिद्धि गते पष्ठाऽभूत् त्रैराशिकनिहवः ॥ १ ॥ पुर्यामन्तरंजिकायां, चैत्ये भूत-
गुहाभिधे । श्रीगुप्ता नामतस्तस्थुः, सूरयः पुण्यभूरयः ॥ २॥ बलिश्री मतस्तत्र, बलिश्रीहारको नृपः। वलिश्रीमजनानंदी,
चलिश्रीपूजितामरः ॥ ३॥ अस्ति श्रीगुप्तसूरीणां, रोहगुप्तः सहोदरः। शिष्यः स चान्यतो ग्रामात्, पुरीमेत्यन्तरञ्जिकाम् ॥ ४ ॥
तत्र प्रात्राजकबैको, भ्राम्यति स्म धृतस्मयः। जम्बूशाखाकर• कालायसपट्टसितोदरः ॥ ५॥ पृष्टो वक्ति च विद्याभिः, स्फुय्यते
जठरं मम । जम्बूशाखा च यजम्बूद्वीपे नास्ति समो मम ॥६॥ शून्याः परप्रवादास्तव, प्रतिवादी न कोऽपि मे । पटुना पटहेनेति,
स पुर्या समपोषयत् ॥७॥ तस्यैवं भ्रमतो नित्यं, चतुष्के चत्वरे त्रिके । पादृशाल इति नाम, नाम लोकेन निर्ममे ॥ ८॥
॥७१॥

·३ त्रैरा-
शिका
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥७२॥
रोहगुप्तः समागच्छन्, रोहचित्तोन्नतिस्तकम् । निषेध्य पटहं प्राह, वादं दास्याम्यहं त्वया ॥९॥ कृत्वैवं स गतः सारे,
पंदित्वाऽऽलोचयच तत् । आचार्याः प्रोचिरे दुष्ट, कृतं विद्यापली हि सः॥ १० ॥ वादे पराजितः सद्यो, विद्याभिरपि ढोकते ।
सप्तव्यसनवत् तस्य, सप्त विद्या हि दुस्तराः ॥११॥ तान वृश्चिकसखुमृगसकरवायसैः । विद्याशकुन्तिकाभियोपद्रवन्ति जितेऽपि
हि ॥ १२ ॥ इतरः प्राह किं तर्हि, नश्यनिश्छुय्यते क्वचित् । किं वा प्रारब्धमुज्झद्भिः, श्रोतसामपि लज्ज्यते ॥१३॥ अथ गुरुः
पुरो विद्याप्रतिपक्षतया स्थिताः । पाठसिद्धा ददौ विद्याः, सप्त तस्य जयावहाः ॥ १४ ॥ मयूरी नकुला चौतुर्व्याघ्री सिंहदिवा-
न्धिका । श्येनी चेति महाविद्या, नाम्नास्ताः परिकीर्तिताः ॥ १५ ॥ युग्मम् ॥ अभिमन्व्य गुरुस्तमै, रजोहरणमप्यदात् । ऊचे
च किश्चिदुनिष्ठत् , परं यदि भयंकरम् ।। १६ ॥ तद्रजोहरणेनाशु, तद्रजीवच संहरेः । शक्रेणापि न शक्योऽसि, जेतुं किमनिरैः?
॥ १७ ॥ सोऽथ विद्याः समादाय, गतो भूपसभं प्रति । ऊचे च किमयं वेत्ति ?, पूर्वपक्षं करोतु तत् ॥ १८॥ परिबाद चिन्तयां-
चक्रे, चक्रेण मनसाऽथ सः। एपामेवाददे पक्षं, सिद्धांत निपुणा यमी ॥ १९॥ ध्यात्वेत्युवाच द्वौ राशी, जीवोऽजीवश मे मती।
रोहगुप्तोऽथ दध्यौ मे, सिद्धांतो यमुनाऽऽददे ॥ २०॥ ध्यात्वेति प्रातिभं तस्यामभिभूपमभापत । जीवा अजीवा नोजीवा, इति
स्यू राशयस्रयः ॥ २१॥ तत्र संसारिणो जीवा, अजीवाथ घटादयः । नोजीवाथ गृहगोधाछिन्नपुच्छादयो मताः ॥ २२ ॥
आदिमध्यं तथाऽन्तथ, दण्डस्य स्यात् त्रिधा यथा । कालोऽतीतो वर्तमानोऽनागतच यथा त्रिधा ॥२३॥ कि बहुक्तेन ? सर्वेऽपि,
भावा भवविवार्तिनः। विधैवेति स निष्पिष्टप्रश्नव्याकरणः कृतः ॥ २४ ॥ निश्रितो प्रश्रने तस्य, सोऽमुचत् वृश्चिकॉस्ततः ।
तचर्वणकणानन्यो, मयूरानमुचत्पुनः ॥ २५ ॥ सप्पास्तदवसाय, परिबाडमुचत् ततः । उरगानाकुलीका, नकुलान् मुमुचे
SRIS
॥७२॥

·३ त्रैरा- शिकाः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥७३॥ HESE मुनिः ॥ २६ ॥ मुमोच मूषकानेप, द्वेपभृजिनशासने । वृपे रविरिवौजस्वी, स्थितोऽन्यो वृपदंशकान् ॥ २७ ॥ परिव्राजः कुरङ्गोऽ- सिन् , कुरङ्गानमुचत्ततः । ते हि तीक्ष्णविषाणाभ्यां, दारयन्त्युदर रिपोः ॥२८॥ आम्नायप्रतिघो व्याघ्रान्, घोरान व्यात्ताननान् परः। विचकार सुरङ्गोऽयं, कुरङ्गानिचकार च ॥३०॥ निःशूकः शूकरानस्य, परिवाद मुमुचे ततः। मुनिपश्चाननः पञ्चाननानथ विनिर्ममे ॥ ३० ॥ तस्मै तीव्रमुखान् श्यामान्, पक्षसूत्कारकारिणः। परिबाडमुचद्राणानायसानिव वायसान् ॥ ३२ ॥ तद्विन्न- घातके घूकान् , घोरघूत्कारकारकान् । निर्ममे निर्ममेशोऽयं, कृतप्रतिकृतौ कृती ॥ ३३ ॥ निरुपायोऽप्यपायैषी, शकुनान्ताः शकु- न्तिकाः । परिवाड् मुमुचे तस्मै, मुनये कुनये स्थितः ॥ ३४ ॥ तन्नाशनमनाः श्येनसेनामयममर्पणः । विदधे पिदधे चास्य, परि- ब्राजो मनोरथम् ॥ ३५ ॥ स रुषा पुरुषाचारवर्जितः खरयोपितम् । मुमोच श्रमणो धर्मध्वजन तामताडयत् ॥ ३६ ॥ सा चोपरि परिव्राजकस्य तस्य द्रुतं शकृत् । विमुच्य नश्यति स्मोचैर्जने पश्यति कौतुकात् ॥ ३७ ॥ परिवाजोऽस्य बालस्य, मुखे बालव- कालवत् । रस खरी पुरीपस्यादधे मदगदच्छिदम् ॥ ३८ ॥ अमन्द निन्द्यमानोऽथ, निरवासि नृपेण सः। एवं तेन पराजिग्ये, परिव्राजकपांशनः ॥ ३९ ॥ गतोऽथ रोहगुप्तोऽपि, श्रीगुप्ताचार्यसनिधौ । तत्तथाऽऽलोचयांचक्रे, गुरवोऽथ वभापिरे ॥ ४० ॥ उत्तिष्ठता त्वया किं न, प्रोक्त यद्राशयस्त्रयः । न सन्ति तत्पराभूत्यै, मया प्रज्ञापिता मृपा ॥ ४१ ॥ गत्वा तदधुनाऽप्येवं, भणेति स तु नेच्छति । मा मेऽपभाजना भूयादिति चेतसि चिन्तयन् ॥ ४२ ॥ पुनः पुनरपि प्रोक्ते, गुरुभिः प्रोचिवानयम् । को दोपः ? किमु वा जातं ?, यद्युक्ता राशयस्त्रयः ॥ ४३ ॥ गुरुणोक्तमसद्भावात् , स्याजिनाशातना तथा । तथाऽप्यमेध्यमानोऽयं, सलमः सरिभिः सह ॥४४॥ ततो राजकुलं गत्वा, सूरयः प्रोचिरे इदम् । मच्छिण्येनापसिद्धान्तः, प्रोक्तो राशी लुभौ यतः ॥ ४५ ॥ स च ॥७३॥ PEORG 11ESARK

·G
३ त्रैरा-
शिकाः
श्री
प्रवज्या
অমিৱ-
नीयवृत्ती
॥७४॥
विप्रतिपनो मेऽस्मद्वादः श्रूयतामतः । नृपेणाङ्गीकृते वाद, स ददौ गुरुणा सह ॥ ४६ ॥ यथैक दिवस तद्वन्मासपटकं तयोर्गतम् ।
राज्ञोचे भवतां वादादाज्यं सदिति मेऽखिलम् ॥ ४७ ॥ सूरयः भोचिरे मिथ्या, विधृतोऽयमियचिरम् । तत् प्रातर्निग्रहीष्यामि,
ग्रहीष्यामि जयश्रियम् ॥ ४८ ॥ प्रातः प्राह ततः सरिः, परीक्षा कुत्रिकापणे । क्रियतां तत्र सर्वाणि, वस्तूनि सुलभानि यत्
॥ ४९ ॥ तत्रैत्य राजप्रत्यक्षं, देवताऽभाषि सूरिभिः । जीवा अजीवा नोजीवा, अन्यानीय प्रदर्शय ॥ ५० ॥ अथ देवतया जीवा-
श्राजीवाश्च प्रदर्शिताः। नोजीवास्तु न सन्तीति, पाहाजीवान् ददाति वा ॥५१॥ इत्यादिकचतुश्चत्वारिंशदाशतेन सः।
पृच्छाभिनिगृहीतो दाग ,घोषितं नगरे तथा ॥ ५२ ॥ जयति श्रीमहावीरो, वर्द्धमानो जिनेश्वरः । इतिचैत्यादिपूजाता, सद्दे
जातः सदुत्सवः ॥५३॥ रुष्टैच गुरुभिर्व्यस्तं, खेलमल्लकभस्म यत् । तदेवाजीकृतं तेन, स तु निर्वासितो गणात् ॥५४॥
पष्ठोऽयं निहवो वैशोषिकसत्राणि निर्ममे । उलूकगोत्रजातत्यादौलुक्यः स च कीयते ॥ ५५ ॥ पृच्छानां तु चतुश्चत्वारिंशताऽभ्य-
धिक शतम् । आवश्यकमहाग्रन्थवत्तेयिं मनीषिभिः ॥५६॥
गते चतुरशीत्यने, समानां शतपंचके । श्रीमतो वर्द्धमानस्य, सप्तमोऽजनि निहवः ॥१॥ देवेन्द्रवन्दितपदा, आर्यरक्षित-
सरयः । पुरं दशपुरं जग्मुर्दिशादशकविश्रुताः ॥ २॥ उत्थितो मथुरायां च, तथा नास्तिकतार्किकः । आत्मा देवो गुरुर्धर्मों, न
सन्तीति लपत्ययम् ॥ ३॥ मेलितः सकल: संघस्तत्र वादी च कोऽपि न । तदा युगप्रधानत्वे, सरगश्चार्यरक्षिताः ॥ ४॥ संघन
सविधे तेषा, प्रेषितौ श्रवणावुभौ। ताभ्यां च कथिते स्वेन, वृद्धत्वागन्तुमक्षमाः ॥५॥ ततस्तैः प्रेषितो गोष्ठामाहिलो वाद-
कब्धिमान् । तेन तत्रगमेनाशु, नास्तिकच पराजितः ॥ ६ ॥ तत्रैव श्रावकैः सोऽथ, चतुर्मासी च कारितः । तदा च सरयो दध्यु-
॥७४॥

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
३अवद्धा-
नीयवृत्तौ
॥७९॥
गणेश के करोम्यहम् ॥७॥ व्यूढो गणेशशब्दोऽयं, पुरा श्रीगौदमादिभिः । यः स्थापयत्यपात्रे तं, जानन् पापो महान् स हि
॥८॥ ततो दुलिकापुष्पमित्रं चित्चे समीक्षते । ज्ञातेये हि न विश्रामो, महतां स्याद् गुणेषु तु॥९ स्वजनानां तु सूरीणां,
भ्रातृत्वात् फल्गुरक्षितः । मातुलत्वान्मतो गोष्ठामाहिलश्च पदं प्रति ॥ १० ॥ सूरयोऽथ समग्रानप्याहूय स्वजनान् निजान् । कुटत्र-
येण दृष्टान्तं, चक्रुः स्वस्य तदग्रतः ॥ ११ ॥ अहं दुर्वलिकापुष्पमित्र निष्पावकुम्भवत् । रिक्तीभूतः समग्रेण, मूत्रार्थन्यसनेन हि
॥१२॥ तैलकुम्भनिभः फल्गुरक्षिते किंचनस्थितेः । अहं घृतघटो गोष्ठामाहिले तु बहुस्थितेः॥१३॥ तदेव सूत्रेणार्थेन, युक्तोऽस्यारे
गणेशिता । सर्वैरिति मते सरिः, पुष्पमित्रमतोऽवदत् ॥१४॥ मवृत्त्या वर्तितव्यं मे, बन्धौ मम च मातुले । साधुसाध्वीगणेऽन्य
स्मिन्नपि त्वं मद्वदाचर ॥ १५ ॥ तेषामपि ददौ शिक्षा, दृश्योऽयं सदृशो मया। युष्मकृताकृते सोडे, मयाऽयं न सहिष्यते
॥ १६ ॥ शिक्षा पक्षद्वये दवेत्याहारं परिहृत्य च । सुपर्वनिलयं जग्मुरार्यरक्षितसूरयः ॥ १७ ॥ मातुलोऽप्यागतोऽज्ञासीत्, सरि
कालगतं तथा । निष्पावघटदृष्टान्तं, ततः पृथगवास्थितः ॥१८॥ पश्चात् तत्रागतः सर्वैरभ्युत्थाय च भापितः। तिष्ठत्येवं न स त्वि-
च्छन्निजवादित्वगर्वितः ॥ १९ ॥ वहिः स्थितः पुनर्भेदविधानेन विदारितुम् । भेत्तुं नैवाशकत् मूरिवासितं श्रावकादिकम् ॥ २० ॥
इतवाचार्यवाणां, कुर्वन्तमर्थपौरुषीम् । नाकर्णयत्ययं वक्ति, यूयं शृणुत साधवः ॥ २१ ॥ निष्पापककुटस्यास्य, समीप इति
मत्सरात् । द्वयर्थं तद्भाषित व्यर्थ, मेनिरे ते निरेनसः ॥ २२ ॥ युग्मम् ॥ तेषत्थितेषु चावन्ध्यबुद्धिविन्ध्योऽनुभाषते । यदा
तदा समेत्येप, सूर्युक्तायुक्तचिन्तया ॥२३॥ पूर्वेऽष्टमे तदा कर्मप्रवादाख्ये विचार्यते । जीवस्य कर्मणश्चापि, कथं वन्धो भवेदिति
॥ २४ ॥ त्रिधा कर्म सूचीवन्धं, बद्धं स्पृष्टं निकाचितम् । सूचीकलापबद्वद्धं, स्पृष्टं सूच्यः सकिट्टकाः ॥ २५ ॥ निकाचितं
H
॥७५॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रत्यु
नीयवृत्ती
३अपरा-
माना
RSSIOS
स
॥७६॥
पुनः सूज्यस्तापयित्वाऽथ पिहिताः। वभाति जीनः कर्णोत्थं, द्रामागेण रुगाऽपि च ॥३६॥ परिणामममुशंग, पथात स्पृष्टं
करोति तत् । संशिष्टपरिणागाव, विधते रा निकाचितम् ॥ ३७ ॥ तमानुपक्रम वेगमवश्यगुदगागतम् । अवेदितस्य नैवास्य,
कथंचिदपि गुच्यते ॥ २८ ॥ श्रुत्वेति वारयांमास, गोडामाहिलपंडितः। नैवं भवति पूर्व च, नास्माभिः श्रुतगीरशम् ॥ २९ ॥
यथेवं कर्म पढे च, स्पृष्टं वाऽपि निकाचितम् । कदापि भवतो मोक्षस्ता नैव भविष्यति ॥३०॥ विन्ध्यः प्राह कथं ताई?,'
प्रोने श्रुगतां ततः। यथा हि कंचुक: कंचुकिन स्पशति पूरुषम् ॥ ३१ ॥ नतु बद्रोऽस्ति देवेन, कमीप्येनं न पन्धयुत् । यस्य
जीवादशैस्तु, कर्म बद्धं कथंचन ॥ ३२ ॥ कर्मसम्भारविच्छितिस्तस्ग नैव भविष्यति । इयत् सरिभिरणाकमाख्यायि न तु
वेश्ययम् ॥ ३३ ॥ विशेषकम् ।। गगाऽन्यथा गृहीतं स्यादित्याशंकासमाकुला। विन्ध्योऽभिनम्ग पाच्छ, गरीन् दूरीकतामतीन
॥ ३४ ॥ ते प्रोजुस्ते वनः सत्यं, न गोठामाशिलस्य तु। विन्ध्गेनेति रागाख्याते, तस्थौ सलीन एव सः ॥ ३५ ॥ प्रस्तावेऽहं
पुनः क्षोभयिष्यामीति गनिन्तयत् । अन्यदा नवमे पूर्वे, प्रत्याख्यान विचार्यते ॥ ३६ ॥ तस्गिा साधुसम्बद्धे, त्रिविधं त्रिविधेन
हि । प्राणातिपातं प्रत्याख्याम्याजीवितमितीर्यते ॥ ३७॥ स प्रोवानापसिद्धान्तो, भवत्येवं, कथं पुनः । प्रत्याख्यानं विधातगी,
शृणुतेति समाहितः ॥ ३८ ॥ सर्व प्राणातिपातं प्रत्याख्याम्यपरमाणकम् । त्रिविधं त्रिविधेनेति, प्रत्याख्यातुं हि युज्यते ॥ ३९ ॥
कते णपरिमाणे सादाशंसादोपवर्जनम् । गावज्जीनं तु भणता, परतोऽशीकृतं भवेत् ॥४०॥ प्राणानई हनिष्यामि, परतो.
जीवितादिति ।' तसादपरिमाणे तत् , विधातव्य मुमुक्षुभिः ॥४१॥ कलापकम् ॥ एवं चंदन रा विन्ध्गेनापोधि सिद्धान्तयुक्तिभिः।
विन्ध्योक्त पुनरुक्तोऽपि, कत(कलि)स साना व्यधात्॥४२॥ पृष्टा बहुश्रुताथान्येऽप्येतदेव भणति ते। स प्राह पित्थ किं यूयमिग-
॥७॥

·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या- दुरापतायां सप्तमो- निवः ॥७७॥ दहगिरीरितम् ॥ ४३ ॥ पुनः पुनर्निषिद्धोऽपि, तस्मिन्नेवं प्रलापिनि । कायोत्सर्ग व्यधुः संघसमवायेन साधवः ॥ ४४ ॥ एत्य शासनदेवेनादेश दत्तेति भाषिते । तैरूचे ब्रज वेगेन, पृच्छ तीर्थकरं तथा ॥ ४५ ॥ पुष्पमित्रादिसंघस्य, किं गोष्ठामाहिलस्य वा । सत्यं वाक्यं ? तया प्रोचेनुबलं दत्थ याम्यहम् ।। ४६ ॥ कायोत्सर्ग ददौ संघो, गत्वाऽपृच्छज्जिनं च सा । स प्राह सत्यवाक् संघा, मिथ्यावागितरः पुनः ॥ १७ ॥ निहवः सप्तमो ह्येष, सा श्रुत्वेति समागता । संघस्तस्या.गिरा सर्वः, कायोत्सर्गमपारयत् ॥४८ ॥ कथितेऽथाहदादेशे, निहवः प्राह सप्तमः । एषा गन्तुमशक्ता हि, वराक्यल्पार्द्धका यतः ॥४९॥ अश्रद्दधानस्तद्वाक्य, पुष्पमित्रेण भापितः । यथार्थ प्रतिपद्यस्वान्यथा निर्वासयिष्यसे ।। ५० ॥ तथाप्यनिच्छन् संघेनोज्झितो द्वादशधाऽपि यः । श्रुतो- पध्योर्भक्तपाने चाञ्जलिप्रग्रहेऽपि च ॥५१॥ दापनायां निकाये चाभ्युत्थाने वन्दनेऽपि च । वैयावृत्ये च समवसरणे चासने तथा ॥ ५२ ।। कथानिमन्त्रणे चापि, सोऽयं द्वादशधा.मतः। संभोगः पञ्चकल्पोक्तस्तत्र संघेन वर्जितः ॥५३॥इत्युक्तो निवाः सप्ताल्पविसंवादकारिणः । अथ बहुविसंवाद, वक्ष्ये बोटिकनिहवम् ।।५४ ॥ पभिनवोत्तरैवषशतोरे शिवं गते । स्थवीरपुरे दृष्टिोटिकानामजायत ॥ १॥ रथवीरपुरोपान्त, उद्याने दीपकाभिधे आर्यकृष्णाभिधाचार्याः, समवासापुरेकदा ॥ २ ॥ तत्र प्राक् शिवभूत्याख्यो, भटः प्रकटपौरुषः । सहस्रमल्ल, एकोऽपि, नृपं सेवि- तुमागतः ॥३॥ राजा प्राह परीक्ष्याह, वृत्तिं दास्यामि ते ततः । भूतेष्टादिवसे प्रोक्तो, व्रज प्रेतवन प्रति ॥४॥ तत्र रात्रौ बलि मद्यमुपहारपशुं तथा । -मातृणां मन्दिरे. गत्वा, देहि व्यादेहि कौतुकम् ॥ ५ ॥ इत्युक्तः स गतस्तत्र, राज्ञा वीराः प्रभाषिताः । अयं शिवारवैर्भाप्यो, भैरवेयनर्नवैः ॥ ६॥ स तु प्रदाय मातॄणां, बलिं प्रेतवने स्थितः । पशुं खादतिं तत्रान्ये, भापयन्ति ॐ ॥ ७७॥ STRESS उनकब

·३ दिगंबर
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रधुः
नीयवृत्ती
GIR
॥७८॥
तमारवैः ॥ ७ ॥ रोमोझेदोऽपि ततस्तस्य नैवास्ति वेगतः । कथितऽन्येश्च राजन्यो, वृत्तिं तदुचितां ददौ ॥ ८॥ अन्यदा नृपति-
यॊधानादिशन्मथुराग्रहे । गत्वा सर्ववलेनैते, तदासन्ना व्यचिन्तयन् ॥९॥ कतरा मथुरा ग्राह्या, नेति पृष्टो नृपः पुरा । दुर्विज्ञप्यं
स्वभावेन, तत् किं कुर्मोऽधुना वयम् ॥१०॥ इति चिन्तयतां तेषां, शिवभूतिः समागतः। प्राह चिन्तां प्रपन्नाः किं, तेऽप्याख्य-
स्तस्य तत्तथा॥११॥ म प्राह तर्हि गृहीमः, समकालमुभे अपि । ते पाहुभ्यां भागाभ्यां, नादातुं शक्नुमो वयम्॥१२॥ एकैकस्याः
समादाने, कालश्च प्रचुरो लगेत् । सहस्रमलः प्रोवाच, दुर्जया मेऽर्म्यतां पुरीम् ॥ १३ ॥ गृहाण पाण्डुमथुरामित्युक्तः स प्रधा-
वितः । प्रत्यन्तानि गृहीत्वा च, मथुरां स्वकरेऽकरोत् ॥१४॥ विज्ञप्तोऽथ नृपस्तुष्टः, प्राह किं ते ददाम्यहम् ? । स च प्राह यदग्राहि,
तदग्राहि निजेच्छया ॥ १५ ॥ एवमस्त्विति राज्ञोक्ते, स स्वैरं नगरे भ्रमन् । एति नो वा निशीथेऽपि, तद्भार्या तु पवित्रिता॥१६॥
न भुङ्क्ते न च शेतेऽसौ, शिवभूतावनागते । श्वश्रुपृष्टाऽन्यदा पाह, खेदमेदस्विनि हृदि ॥ १७ ॥ युष्माकं तनयो नित्यमर्द्धरात्रे
समेति हि । जागार्म क्षुधिता चास्मि, तां विनाऽम्ब ! करोमि किम् ॥ १८ ॥ सोचे स्वपिहि वत्से! त्वमद्य जागर्म्यहं यथा।
तयेत्युक्त वधूः सुप्ता, श्वश्रूः पुनरजागरीत् ॥ १९ ॥ द्वारं बद्ध्वा दृढं यावज्जननी चास्ति जाग्रती । कपाटकटके तावत् , खटत्कार
सुतो ब्यधात् ॥ २०॥ निर्भर्त्य स तया भूरि, भणितो व्रज तत्र हि । उद्घाटानि कपाटानि, यत्र स्युरियति क्षणे ॥ २१ ॥
तयेत्युक्तो जगामैप, भवितव्यनियोगतः। आर्यकृष्णाख्यसरीणामुद्घाटद्वारमाश्रयम् ॥ २२ ॥ नत्वा चोवाच भगवन् !, प्रव्राजयसि
मामिति । तेष्वनिच्छत्सु केशानामुद्धारं विदधे स्वयम् ॥ २३ ॥ पश्चान्मुद्रां समास्य, विहारो विदधे च तैः । कालेन कियताऽ.
प्येते, पुनस्तत्पुरमागमन् ॥ २४ ॥ राज्ञा ज्ञात्वा तमाकार्य, देदे त रत्नकम्बलः। आगतः सूरिभिः प्रोच, किमरे ग्राह्ययं
॥७८॥

·NE श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ३ दिगंबरः ॥७९॥ RESMOSTEGORIES त्वया ॥ २५ ॥ यतिनां हि किमेतेन, बहुमूल्येन वस्तुना ?। इत्युक्त्या तमनापृच्छय, निपयां गुरवो व्यधुः ॥ २६ ॥ ततः कपा- यिते तस्मिन् , पाशितेऽवगुणैः । तापाऽग्निनाऽवगापि, गुरुरङ्गे न वाऽलगत् ॥ २७ ॥ अन्यदा वाचनाकाले, वर्ण्यन्ते जिन- कल्पिकाः। द्विविधास्ते पाणिपात्राः, पतग्रहधरा अपि ॥ २८ ॥ तेपि द्विधा सवस्त्रत्वविवस्त्रत्वविभेदतः। शिवभूतिरवोच- तत् , कल्पोऽयं क्रियते न किम् ? ॥ २९ ॥ व्यवच्छिन्नोऽयमिति तैः, प्रोक्ते स प्राह नो मम | ब्युच्छिद्यतेऽसौ तत्कार्यः, परलोक- मभीप्सुना ॥ ३० ॥ सर्वथा श्रेयसी साधेोनिष्परिग्रहता मता। ते प्राहुरेतद्धर्मोपकरणं न परिग्रहः ॥ ३१ ॥ तथा हि बहवः सन्ति, दुर्दर्शा जन्तवो दृशाम् । तेभ्यः स्मृतं दयार्थ तु, रजोहरणधारणम् ॥ ३२ ॥ आसने शयने स्थाने. निक्षेप ग्रहणे तथा । गात्रसंकोचने चेष्ट, तेन पूर्व प्रमार्जन ॥ ३३ ॥ तथा सम्मातिमाः सत्त्वाः, सूक्ष्माश्च व्यापिनोऽपरे । तेषां रक्षानिमित्तं च, विज्ञेया मुखवत्रिका ॥ ३४ ॥ भवन्ति जन्तवो यस्माद्, भक्तपानेपु केपुचित् । तस्माचेपां परीक्षार्थ, पात्रग्रहणमिष्यते ॥ ३५॥ सम्यक्त्वज्ञानशीलानि, तपश्चेतीह सिद्धये । तेपामुपग्रहार्थेऽदः, स्मृतं चीवरधारणम् ॥ ३६॥ शीतवातातपैर्दशैर्मशकैश्चापि खदितः। मा सम्यक्त्वादिपु ध्यान, मा सम्यक् संविधास्यति ॥ ३७॥ निक्षेपे ग्रहणे यत् स्यात् , क्षुद्रप्राणिविनाशनम् । ज्ञान- ध्यानोपघातो वा, महादोषस्तदैव तु ॥ ३८ ॥ सहिष्णुर्यस्तु नो धर्मवाधकस्तद्विनाऽपि हि । तस्यैतद्वस्तु नान्यस्य, यदुक्तं पूर्व- सूरिभिः ॥ ३९ ।। य एतान् वर्जयेदोषान् , धर्मोपकरणाहते । तस्य त्वग्रहणं युक्तं, यः स्याज्जिन इव प्रभुः ॥ ४० ॥ तद्वज्रर्षभ- नाराचे, भवेत् संहनने पुनः। इति तैरुच्यमानोऽपि, त्यक्त्वा वस्त्राण्ययं गतः ॥४१॥ उत्तराख्या स्वसा तत्र, तं वंदितुमुपागता। तं वीक्ष्य समुज्झित्वा, साऽपि तत्पृष्ठतोऽलगत् ॥ ४२ ॥ गणिका वीक्ष्य तां दध्यौ, जनो मा नो विरज्यतु । इति पोतमुरस्य- ॥ ७९ ॥ 386

·४प्रव्रज्या-
स्वरूपे
महानतानि
श्री
प्रग्रज्या
श्रीप्रयुः
सीगती
॥८॥
स्था, सावधानच्छति स्म सा ॥४३॥ दर देवतया पोतगिति-सा पन्धुवाक्यवः । तआनाइ तथाऽधापि, तदिदं पश्यतेऽखिलम्
॥४४ ॥ तस्य शिष्यावभूतां दी, कौण्डिन्या फोडचीरका । इत्थं परम्पराऽऽयातमिदं प्रस्फुरितं ततः ॥ ४५ ॥ इत्थं कोऽपि
समासाधापि हि बोधि शुतुर्लभाम् । मिथ्यात्वस्योदगाव दूर, नाशयन्ति निकर्मतः ॥ ४६ ॥ इत्थं चोधिमवाप्य केचन परि-
बज्यामपि श्रेयसी, श्रीमतीर्थकरस्य पश्यत महागोहान्धतावाधिताः । आस्फाल्य प्रपवन्ति हन्त वितथा वाचा किरन्तस्तथा,
संसारावटसाइटोतिविधिस्तेषां दुरापो यथा ॥ १७ ॥ इत्यस्यां विद्युतौ श्रीमत्मशुम्नस्य कवेः कृतौ । तदुर्लभताद्वारं,
तृतीयं पर्यपूर्यत ॥ ४८ ॥ अथ प्रवज्यास्वरूपप्रकाशनं गाथासप्तकेना---
सा पुण दुप्परिपल्ला पुरिसाण सया विवेगरहियाणं । वोढवाई जम्हा पंचेच महन्वयवयारं ॥३॥
'से'ति पूर्पोक्तगाथोतराईकथिता पुनः प्रवज्या दुष्परिपाल्या, 'पुरिसाणं' पुरुषाणां सदा, कथंभूतानां?-'विवेकर-
हितानां' निर्विवेकानां, न तु राविवेकानां, कथं निर्विवेकानां दुष्परिपाल्येति तुमाह-वोढव्यानि यस्मात् पशमहाप्रतवता-
न्येय, न त्वणुवतानि, तानि हि प्रसस्थावरसचमवादरजन्तुजातविघातपरित्राणरूपप्रथगवतक्रोधलोमहास्यमयैरपिअस-
त्यागापणरूपवितीयव्रताल्पबहस्थूलाणुसपिशाचिरपरिवर्जनरूपतृतीगवतादिव्य न्यौदारिककामात्रविधात्रविधपरित्यागरूपतुर्यव्रतस्थुलस-
मालपपराचिनाचिरपरिग्रहत्यागरूपपञ्चमहाव्रतस्वरूपाणि निर्विवेकः कथंभूणन्त इति ॥ द्वितीयगाथया प्रव्रज्यादुष्करवा वक्ति-
राईभोयणचिरई निम्ममत्तं सएऽपि देहम्मि । पिंडो उग्गमउपायणेसणाए सया सुद्धो ॥ ४ ॥
॥८॥

·- श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या- स्वरूपे आहार- दोषाः ॥८१॥ रात्रिभोजनविरतिः, कार्येति शेषः, उच्यते प्रवजितस्य हि चतुभंगकमोक्तस्यापि निशाभोजनस्य निषेधः, तद्यथा--"राओ गहियं राओ मुंजइ १ राओ गहियं दिवा मुंजइ २ दिवा गहियं राओ मुंजइ २ दिवा गहियं दिवा भुंजइ ४, रात्रौ गृहीतं रात्रौ भुनक्ति १ दिवा गृहीतं रात्रौ भुनक्ति २ इति द्वौ भङ्गको सुप्रतिपाद्यौ, रात्रौ गृहीतं दिवा भुनक्ति, अयं तु रात्रौ पिण्ड- ग्रहणानधिकारात् परिहार्यः, दिवा गृहीतं दिवा भुनक्तीत्यस्मिन्नादिनगृहीते रात्रौ पर्युषिते द्वितीयदिनपरिभोगेऽयं भवति, सोऽपि रजनीभोजनेऽन्तर्भवति, साधूनां सन्निधिपरिहारात्, इति चतुर्भङ्गकप्रोक्ता निषेधा अपि निर्विवेकानां दुष्कराः, अन्यतीर्थि कैरप्युक्तं-नोदकमपि पातव्यं, रात्रावत्र युधिष्ठिर ! । तपस्विना विशेषेण, गृहिणाऽपि विवेकिना ॥ ६॥ निर्ममत्वं स्वदेहेऽपि, आस्तां धनकनककलत्रपुत्रमित्रादिके, इदमपि निविवेकानां दुष्कर, 'पिण्डो उग्गमउप्पायणेसणाए सया सुद्धो 'पिण्डो' भिक्षारूपः उद्गमदोषउत्पादनादोषएषणादोपवर्जितो, ग्राह्य इति शेषः, एतावता द्विचत्वारिंशतो दोषान् सूचयति, ते चामी- आहाकम्म १ देसिय २ पूइयकम्मे ३ य मीसजाए४ य । ठवणा५ पाहुडियाए ६ पाओअर७ कीय८ पामिच्चे९॥१॥ परियहिए १० अभिहडे११ उन्भिन्ने१२.मालोहडे १३ य अच्छिज्जे १४। अणिसह १५ ऽज्झोयरए १६ सोलस पिण्डुग्गमे दोसा॥२॥ आधानं आधा-दातुः संकल्पस्तया कर्म-पाकादिक्रियेत्याधाकर्म, यद्वा आधाय विकल्प्य कर्म निरुक्त- वशात् यकारलोप आधाकर्म, तद्योगाद्भक्ताद्यपि तथोच्यते, एवमन्यत्रापि१, उद्देशनमुद्देशो-यावदर्थिकादिप्रणिधानं तेन निवृत्तं तत्- प्रयोजनं वेत्यौदेशिक भक्तादि, दोषदोपवतोरभेदोपचारात्, एवमन्यत्रापि २, शुद्धस्यापि अशुद्धभक्तादिमीलनात् पूतेः-अपवित्रस्य कर्म-करणं इति पूतिकर्म३, मिश्रण-गृहिसाध्वादिप्रणिधानलक्षणेन भावेन जात-पाकादिभावमुपगतं-मिश्रजातं ४, स्थाप्यते-साधु- S ॥८१॥ RE ·४आधा- कर्मदोषः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती ॥८२॥ दानाय कंचित् कालं यावत् निधीयते यत्तत् स्थापना भक्ताघेव ५, प्राभृतं-कौशलिकं तदिवोपचारसामर्थ्यात् यका सा प्राभृतिका ६, प्रादुः-प्राकाश्यं तस्य करणं-साध्वर्थ विधानं प्रादुष्कारः तद्विशेषितं भक्ताद्यपि प्रादुष्कार एव उच्यते ७ क्रीयते स्म साध्वर्थ- मर्थादिना गृह्यते स्मेति क्रीतम् ८, अपमित्यं-साध्वर्थ गृहीतमुच्छिन्नमुद्यतकमितियावत् ९, परिवर्तितं-साध्वर्थ कृतपरावर्त १०, अभिहतं-साध्वर्थ स्थानान्तरादानीतं अभ्याहृतमित्यर्थः ११, उद्भिन्न--साध्वर्थ कुशूलकुतपादि उद्भिद्य ददाति १२, मालादेः साध्व- र्थमानीतं मालोपहृतम् १३, आच्छिद्य अनिच्छतोऽपि पुत्रादेः सकाशादादाय साधुभ्यो ददाति १४, अनिसृष्टं स्वामिभिरननुज्ञातं १५,अधि इति आधिक्येन पूरण-स्वार्थ दत्ताद्रहणादर्भरणमध्यवपूरक इति १६॥ तत्र भक्ताधाकर्मसम्भवप्रदर्शकमिदमुदाहरणं- ग्राम एकोऽस्ति विस्तीर्णः, कुलीनकुलसंकुलः । कंगुकोद्रवरालादिभिक्षाप्राचुर्यसुन्दरः॥१॥ अस्त्रीपंढपशुश्वोष्ट्रसुप्रापोपाश्र- याश्रयः। व्याघातरहिताध्यायनिर्वाहावनिसंयुतः ॥२॥ तत्रास्ति श्रावकथैको, भक्तिशक्तिसमन्वितः। साधवस्तत्र चायान्ति, क्षेत्रप्रेक्षणकारणात् ॥३॥ आचार्याधुचितस्तत्र, नास्ति शान्योदनः पुनः । तेन तिष्ठन्ति न श्राद्धाभ्यर्थिता अपि साधवः ॥४॥ केष्वप्येत्यान्यदा मत्वा, क्षेत्रं चानुचितं गुरोः। प्रस्थितेषु मुनिः पृष्ट, एका श्राद्धेन तेन तु ॥५॥ किं युष्मभ्यमिदं क्षेत्रमुचितं रुचितं न वा ?। मुनिस्तदार्जवादूचे, क्षेत्रं गच्छोचितं ह्यदः ॥ ६ ॥ गुरूणामनितः किन्तु, शालिकूरः क्वचिन हि । गतेषु तेषु तु श्राद्धो, दध्यौ श्रद्धापरायणः ॥७॥ शालिबीजान्युपक्षेत्रेषूप्त्वा भूरि प्रवृद्धय च । वितीर्य मुनिक्षत्रं च, करोमि सुकृतश्रिये ॥८॥ ध्यात्वेति वापितेष्वेषु, मूढका बहवोऽभवन् । अन्यदा वतिनश्चैयुः, श्राद्धो दध्यौ च चेतसि ॥९॥ शालिकूरं ददाम्येषामान- यन्ति यथा गुरून् । आधाकम्भिकशां च, न कुर्वन्ति स्वमानसे ॥१०॥ ध्यात्वेति यतिषु श्रद्धाशाली शालीनयं बहून् । ददौ ॥ ८२॥ 6 ·४आधा- कर्मदोषः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती RE ॥८३॥ स्वजनवर्गाय, तमुवाच च सादरम् ॥ ११ ॥ भक्षयेत स्वयं यूयं, दद्यात च मुनिबजे । प्रतिपद्येति ते पाकं, विदधुर्मुदिताशयाः ॥१२॥ शालिपाका स वित्तोऽतः, पाके तेषां च संकथाः। भृण्वन्ति भिक्षवो भिक्षाकृते प्राम्यन्त ईदृशीः॥ १३ ॥ तत्रैको बालको वक्ति, त एते मुनयो ननु । शालिकूरः कृते येषां, परिपक्तो गृहे गृहे ॥ १४ ॥ थेरो वदत्ययं लब्धोऽमीभिधिष्ण्ये ममापि हि । अन्यश्च भाषतेऽमीषां, दास्याम्यहमपि स्फुटम् ॥ १५ ॥ अन्यच मातरं प्रोचे, मुनिभ्यो वितरौदनम् । अभापतान्यः कोऽप्यत्र, प्रस्तावापतितं ह्यदः ॥१६॥ अभक्ते शालिभक्तं यद्, दृष्टान्तश्चात्र लौकिकः । यथा काऽपि वशा ब्रूते, मृत्युः पत्युममाभवत् ॥१७॥ देवरस्य मदीयस्य, गृहिण्या अपि दैवतः। कालानुरूपमेतच, जातं कूरोऽपि तादृशम् ॥ १८ ॥ तथाऽन्यो मातरं वक्ति, देहि शाल्युदकं मम । आचाममपरोऽम्लं च, पर इत्यादि भापितम् ॥ १९ ॥ बालानां मुनयः श्रुत्वा, पृच्छंस्ते तत् किमीदृशम् । बालकैरार्जवात्तेपा, कथितं च यथातथम् ॥ २० ॥ तजनन्यादिकं पृष्टं, वीक्षते च परस्परम् । मत्वेति मुनयस्त्वेषां, गृहाणां परिहारतः ॥ २१॥ अपरापरगेहेषु, भिक्षाहेतोभ्रमन्ति च । अनिर्वाहे पुनर्यान्ति, ग्रामे काप्यवीयसि ॥ २३ ॥ मत्वेति साधुमि- स्त्याज्यमाधाकर्मिकमादरात् । विज्ञर्विज्ञातसर्वज्ञवचनोक्षमिच्छुभिः ॥२४॥ किञ्च दुर्मिक्षग्लानाद्यवस्थायामाधाकापि दायकस्य ग्राहकस्य च हितमेव, यदुक्तम्-"संथरणंमि असुदं दुण्हवि गिण्इंचदितयाणहियं । आउरदिढतेणं तं चेव हियं असंथरणे ॥१॥" पञ्चमाङ्गेऽष्टमशतषष्ठोद्देशकेऽप्युक्तम्-" समणोवासगस्स णं मंते । तहारूवं समर्ण वा माहणं वा फासुएणं एसाणिज्जेणं असणपाण- साइमसाइमेणं पडिलाहेमाणस्स किं कज्जद, गोयमा! एर्गतसो से निज्जरा कजइ, नत्थि य से पावे कम्मे फिज्जा १। समणो- वासगस्स णं भंते. तहारूवं समणं वा माहणं वा अफासुएणं अणेसणिज्जेणं असणपाणखाइमसाइमेणं पडिलाभेमाणस्स किं कज्जई, ॥ ८३॥ PRE

·GORS
४ प्रव्रज्या
स्वरूप
औद्दे-
शिकाद्याः
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्युः
म्नीयवृत्ती
SHETHEGA
॥८४॥
गोयमा बहुतरिया से निज्जरा कज्जइ, अप्पतराए से पावे कम्मे कज्जइ "त्ति२, तृतीयसूत्रे पुनरेवम्-" समणोवासगस्स णं मंते!
तहारूवं असंजयअविरयअप्पडिहयपञ्चक्खायपावकम्मं फासुएण अफासुएणवा एसणिज्जेण अणेसणिज्जेण वा पडिलामेमाणस्स किं
कज्जइ, गोयमा! एगंतसो पावे कम्मे से कज्जइ, नत्थि य से कावि निज्जरा कज्जइत्ति":॥ अथौद्देशिकं, तच द्विधा-ओघतो विभा-
गतच, तत्रौषतः कतिचिद्भिक्षा यस्य कस्यापि दास्यामीति दातृसङ्कल्पः, विभागतस्तु उद्दिष्टं कृतं कर्म चेति त्रिघा, एकैकं च
यावदर्थिकपाषण्डिश्रमणनिर्ग्रन्थौदेशिकभेदाचतुर्दा, जावंतियमुद्देसं पासंडीणं भवे समुद्देस । समणाणं आएसं निग्गंथाणं समाएसं
॥१॥" तत्रोद्दिष्टं विवाहादौ स्वजनादिभुक्तोद्धरितं गृहस्थेन यदातुमिष्टं, तदेव देध्यादिमिश्रितं कृतम् २, तदेवाग्निपाकादि-
संस्कृतं कर्म ३ इति, तच्चतुर्णामपि दात्रा दित्सितं, इत्थमौदेशिकं द्वादशधापि ज्ञात्वा साधुभिर्वर्जनीयमिति २॥ अथ पूतिकर्म,
यथा अपवित्रवस्तुना मिलितं पवित्रमप्यपवित्रं भवति, तथोद्गमशुद्धमप्यन्नं आधाकर्मलवेनाप्यपवित्रं भवतीति मत्वा परिहार्य ३॥
अथ गृहस्थेन आत्मनो यावदर्थिकादीनां च मिश्रं यत्पक्कं तन्मिश्रजातं ४॥ स्थापना चुल्ल्यां वा स्थाल्यां वा साधुकृते स्थापयतो
गृहस्थस्य स्वस्थानस्थापना सुस्थिते वा छनके वा साध्वर्थ स्थापयतो दातुः परस्थानस्थापना, एषाऽपि ज्ञात्वा परिहार्या ५।
अथ प्राभृतिका स्वयोगकालावधेः परतोऽप्युत्सृज्य कर्म कुर्वतो गृहस्थस्य भवति, सा च द्विधा-सूक्ष्मा बादराच, तत्र सूक्ष्मा कापि
कर्णयन्ती पुत्रादिना भोजनं याचिता तवापि दास्यामीति वक्ति करोति च, अथवा साधुदानार्थमुत्थिता तमपि भोजयतीति,
वादरा तु साधुष्वागतेषु कालान्तरभाविनं विवाहादिकं गृहस्थस्तदैव कुरुते, अथवा साध्यागमनं प्रतीक्ष्य कुरुते सा बादरा इति
मत्वा द्विधाऽपि वा ६॥ अथ प्रादुष्करणं-प्रकटीकरणं, तच्च यतिनिमित्तं बहिश्चुल्ल्यादि कुर्वतो भवति, अथवा सतिमिरगवा-
॥८४॥

·श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ६ ॥८५॥ क्षोद्योताय मणिदीपादिना प्रकाशयतस्तदविवेकिनो दातुर्भवतीति ७॥ अथ क्रीतं, तच्चतुर्दा-स्वद्रव्यभावाभ्यां परद्रव्यमावास्यां च, प्रव्रज्या- तत्र स्वद्रव्येण चूर्णादिना स्वभावेन कथाकथनादिना परद्रव्येण रूपकादिना परभावन शिल्पादिना तथाविधभक्तमंखादिवत्, मंख: स्वरूपे चित्रफलकोपजीवी भिक्षाकविशेषः, परभावक्रीते सम्प्रदायो यथा-महः कोऽप्येकदा शय्यातरः साधून न्यमन्त्रयत् । भक्तपानादिना उद्गमदोपा: भक्तस्तपिण्डस्तैस्तु नाददे ॥ १॥ तेनाननुगृहीतेन, नात्तोऽन्धः शय्यया च तैः । दित्सुना मुनयः पृष्टा, गतप्राये धनागमे ॥२॥ १६ विहारो भवतां भावी, कतमस्यां दिशि प्रभो ।। अमुकस्यामिति प्रोक्ते, तैः स तत्राग्रतो गतः ॥३॥ विज्ञानेन निजेनैष, जनं परिचितं व्यधात् । तद्दत्तं नाददे कार्ये, ग्रहीष्यामीति तान् वदन् ॥ ४॥ मुनिष्वथ समेतेपु, घृतक्षीरादिकं बहु । तत्तद्गृहेभ्यो याचित्वा, मेलयित्वा च दत्तवान् ।।५॥ क्रीतं च परमावेनाभ्याहृतं स्थापना तथा । इति दोषत्रयं तत्र, सन्निपात इवाभवत् ॥ ६॥ ८॥ अथ प्रांमित्यं साध्वर्थमुपच्छिन्नमुद्यतकं गृहीत्वा यद्ददाति तद् दुष्टं, यतिभगिन्युद्धारिततैलदृष्टान्तेन, स चायम्- पुरा कौशलदेशस्य, कोऽप्यभूत्कुलपुत्रकः । स साधुधर्ममाकर्ण्य, ससंवेगोऽग्रहीद् व्रतम् ॥१॥ क्रियाकलापे सूत्रे चार्थे च निष्णातधीरसौ । क्रमेण स्वजनान् द्रष्टुं, गुरूनापृच्छय यातवान् ॥ २॥स बहिः सन्निवेशस्यापृच्छदेकं च मानवम् । यन्मे स्वजन- वान्तः, कस्को जीवति सम्प्रति १॥ ३ ॥ स जगादाथ भावत्कमुच्छिन्नं सकलं कुलम् । स्वसैका विद्यते जीवन्मृता दारिश्चविद्रुता ॥ ४ ॥ स मत्वेति गतस्तत्र, तं वीक्ष्य मुमुदे स्वसा । सोदरश्च स साधुश्च, सुवर्ण हि ससौरभम् ॥५॥ तं नत्वा पर्युपास्याथ, तस्मै पाकं प्रकुर्वती । निषिद्धा साधुना दध्यौ, नेत्थं गृह्णात्ययं मुनिः ॥ ६ ॥ तैलकर्ष ततो वृद्धया, गृहीत्वाऽस्मै ददाम्यहम् । तद स्वरूपमजानाना, कल्प्यमित्यग्रहीन्मुनिः ॥ ७ ॥ अन्यत्र विहृते साधौ, तैलं वृद्धयाऽतिभूर्यभूत् । सा दातुमसमर्थाऽस्थाहासी वाधु- *995-1 1. ८५ ॥

·स्त्र श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या- स्वरूपे पार १६ MCG ॥८६॥ पिकाश्रये ॥८॥ कालान्तरे समायातो, जानाति स्म पुनर्जनात् । तदासत्वव्यतिकर, तस्मै संदिशति स्म च ॥१॥ यत् खेदो न त्वया कार्यः, स्तोककालान्तराऽपि हि । दासत्वान्मोचयामीति, श्रुत्वा साऽथ मुदं दधौ ॥ १० ॥ स भिक्षुरथ भिक्षार्थी, जामि- स्वामिगृहेऽविशत् । तत्र पानीयसंसृष्टभिक्षां च प्रत्यपेधयत् ॥११॥ गृहस्वाम्यथ पप्रच्छ, को दोपोन ? मुनि गौ । सिद्धान्तभा- पितान् दोपानत्रामुत्र च दुःखदान् ॥१३॥ श्रुत्वेति सादरं पाह, गृही व वसतिस्तव । नास्त्यद्यापीति साधूक्ते, सोऽदात्तत्र च संस्थितः ॥ १३ ॥ नित्यं धर्मकथाऽऽख्यानात्, तेन स श्रावकीकृतः। वरात्रचतुर्मास्यां, विवेककलितोऽवसत् ॥ १४ ॥ व्रतं गृहन् जनः प्रेर्यो, न निवार्यो मयेदृशम् । श्रीकृष्णाख्यानकं तस्य, मनस्यतितरां स्थितम् ॥ १५ ॥ जग्राहाभिग्रहं सोऽपि, य: कथन कुलान्मम | आदास्यति परिव्रज्या, न स धार्यों मया ध्रुवम् ॥ १६ ॥ अन्यदा तनयस्तस्य, प्रव्रज्यार्थमुपस्थितः । न निपि- दुध गृहिणा, साऽथ जामिसुनेरपि ॥१७॥ समुद्यता परिव्रज्याकतेऽमोचि च तेन सा । जग्राह च परिवज्यां, सौदर्यस्य समीपता ॥१८॥एवंविधा कियन्तः स्युर्ज्ञानिनो मुनयः परे । तस्मादित्यवगत्योचैः, प्रामित्यं वर्जयेन्मुनि॥१९॥९॥ अथ परिवर्तितं, तच्च साधुगौरवाय आत्मलाघवा(पनोदा)य वा दुर्गन्धघृतेन सुगन्धि कंगुकोद्रवादिना शान्योदनादि साध्वर्थ परावृत्त्य साधवे ददाति, तदपि वणिग्यदृष्टान्तेन हेयमिति, तदृष्टान्तवायम्-श्रीवसन्तपुरे पूर्व, वणिजौ द्वौ बभूवतुः । नामतो देवदत्तश्च, धनदत्तश्च विश्रुतौ ॥ १ ॥ देवदत्तस्वसा लक्ष्मीर्द्धनदत्तेन तत्स्वसा | बन्धुमत्यभिधा व्यूढा, देवदत्तेन च क्रमात् ॥ २ ॥ अन्यदा देवदत्तस्य, भ्राता जाताशयो व्रते । विपाककटुकान कामभोगान त्यक्त्वाऽभवद् व्रती ॥३॥ स च प्रबजितः साधुर्विहारक्रमयोगतः । वसन्तपुरमा- यासीदुद्यच्छन् बतिकर्मसु ॥ ४ ॥ सूत्रितोदितस्त्रार्थत्ये भिक्षाक्षणे मुनिः। जगाम भगिनीलक्ष्मीधाम सद्धर्मधाम सः ॥ ५॥ ॥८६॥ K ·श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या- स्वरूपे उद्गमदोषाः १६ ॥८७॥ तत्र स्वस्रा स लक्ष्म्या निर्लक्ष्मीकेन धनं विना । गृहेप्रविष्टमात्रोऽपि, दृष्टः सानन्दचेतसा ॥ ६॥ चिन्तितं च तया सोऽयमेको भ्राता परं यतिः । अन्यदाऽभ्यागतस्तस्मान्महती भक्तिमर्हति ॥७॥ गृहे कोद्रव एवास्ति, मम द्रारिश्चविद्वात् । तद्वान्धवगृहाद् शालिराशिस्तत् शालिमानये ॥ ८॥ ततः कोद्रवकूरस्य, परावृत्याग्रजौकसः । शालिकूरं समानीय, मुनयेऽदत्त सा मुदा ॥९॥ इतश्च भोक्तुमायातो, देवदत्तो निजापणात् । ददे कोद्रवकूरं तं, रन्धुमत्येति भाषितः॥ १०॥ श्रुत्वेत्यज्ञातवृत्तान्तः, स सदा शालिकूरभुक् । कोपानलसमुल्लासात्ताडयामास तां भृशम् ॥११॥ सोचे कोद्रवकूरेण, शालिकूरं तव स्वसा । परिवृत्याग्रहीत् तन्मां, किं ताडयसि पीडयन् ॥१२॥ ततः स्थितोऽसौ मौनेन, धनदत्तोऽपि तं तथा । ज्ञात्वा व्यतिकरं दूरमध्यायद् ध्याममानसः ॥१३॥ समानीय परगृहादनयाऽपनयात्मना । शालिकरं प्रयच्छंत्याऽतीव मे लघुता कृता ॥ १४ ॥ इत्युल्लसितकोपेन, पापेऽहं किं लघूकृतः । एवं जनान्तस्तेनेति, ब्रुवता महता प्रिया ॥ १५॥ विज्ञाय तत्तथा साधुर्धम्माख्यानपुरःसरम् । तानि सोणि सम्बोध्या व्रतमग्राहयत् सुधीः ॥ १६ ॥ एवंविधाः कियन्तः स्युः, स्वपरोत्तारणक्षमाः । तस्मात् सर्वप्रकारेण, न ग्राह्यं परिव- तितम् ॥ १७ ॥१०॥ अथाभ्याहृतम्, तच गृहिणा साध्वर्थं स्वग्रामात् परग्रामाद्वा आनीतं अशनाद्यभ्याहृतमुच्यते, तत् प्रकट गुप्तं वा नादेयं, यत्तु साधुद्वये भिक्षां याते एकः साधुरकत्र गृहे उपयुक्तो भिक्षां गृहाति, द्वितीयस्तु गृहद्वये पङ्क्तिस्थे उपयोगं दत्ते तदुपयोगशुद्ध अभ्याहृतं हस्तशतादाचीर्ण, परतस्तु नेति ११ ॥ अथोद्भिन्न-तच छगणजतुमृत्तिकादिलिप्त कोष्ठककुतुपादिक यत्तदुद्भिद्य साध्वर्थ यदि गृही दत्ते ततो न ग्राह्यमिति१२॥ अध मालापहृतम्-तच्च ऊर्ध्व अधस्तिर्यदिक्षु च, शिक्यनागदन्ता- दिकाद्वा यदानीतं, तच्च बहुदोषत्वान्नादेयं, अत्रोदाहरणम्-इहैव जम्बूद्वीपेऽस्ति, भरतक्षेत्रमण्डनम् । पुरं जयपुरं नाम, धाम ॥८७॥ RESC ·४प्रत्रज्या- स्वरूपे उद्गमदोषाः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती १६ ॥८८॥ देशागतप्रियाम् ॥१॥ तत्रास्ति यक्षदत्ताख्यो, गृही प्रकृतिभद्रकः । तस्यास्ति वसुमत्याख्या, सुमत्या कालता प्रिया ॥२॥ तत्र गोचरचर्यायां, गुणरत्नाकरो मुनिः । विहरन् गृहमायातो, धर्मलाभं च दत्तवान् ॥ ३॥ उत्थाय वसुमत्यन्नं, शिक्यादातुं समुघता । अकल्प्यत्वानिषेध्यैना, निजंगाम महामुनिः ॥४॥ ततश्च सौगतः कश्चित् , प्राविशत्तस्य वेश्मनि । आगतो यक्षदत्तस्तं, पृच्छति स्म सविस्मयः ॥५॥ अनेन मुनिना किं न, भिक्षा नो जगृहे गृहे ? । पापोपहतबुद्धिः स, बौद्धः प्रोवाच तं प्रति ॥६॥ अमी अदत्तदाना दिक्चराः कायेन केवलम् । अमीषा शास्त्रकारेण, कण्ठ एव न मोटितः॥७॥ यक्षदत्तस्ततो मुक्वा, तमसम्बद्ध भाषिणम् । स्वप्रियां प्रेरयांचक्रे, भिक्षादानाय भिक्षवे ॥८॥ यावद्वसुमती तस्यादेशात् शिक्यस्थकुम्भके । एकं मोदकमादातुं, कर क्षिप्तवती किल ॥९॥ तावन्मोदकसौगन्ध्यात्, प्रविष्टेनाहिना पुरा । करे वसुमती दष्टाऽपतद्वसुमतीतले ॥१०॥ आकुलो यक्षदत्तोऽभूदैयुर्विषभिषग्वराः । तैमन्त्रभेषजायेन, सा कथंचन जीविता ॥ ११ ॥ परेद्यवि समायाते, तत्र साधौ जगाद तम् । यक्षदत्तस्तत्रभवन् , जानताऽपि तदा त्वया ॥ १२ ॥ कस्माच्छिक्यस्थितोऽकस्मादस्माकं न भुजङ्गमः । कृपालो ! कथयांचके, वक्रेतरधियापि हि॥१३॥ युग्मम् ॥मुनिः प्रोवाच न मया,ज्ञातस्तत्र भुजङ्गमः। किन्त्वस्माकं भगवता, केवलज्ञानिनार्हता ॥१४॥ मालापहृतभिक्षाया, ग्रहणं प्रत्याषिध्यत । प्रत्यवाययुतमितिकृत्वा कालत्रयांविदा ॥ युग्मम् ॥ १५ ॥ धर्मश्च कथितस्तं चाकर्ण्य तौ मावितात्मकौ। विशुद्धश्रावकीकृत्य स्वस्थानमगमन्मुनिः॥१६॥अस्य च बहुदोषत्वादन्या अपि कथा कथ्यते-एकः किलैकदा साधुः, प्राविक्षद्भक्ष्यहेतवे । गृहं गृहपतेः कस्याप्यागमच्च सदाक्रमः॥१॥ तदीयगृहिणी भिक्षा, ददती वासनावशात् । निश्रेणि- मालापहृता, प्रतिषिध्य स निर्गतः ॥२॥ परिव्राजक एकोऽथ, तदा भिक्षार्थमागतः । अपृच्छि गृहिणा कस्मात्रैप भिक्षामुपाददे? ॥८८॥ REGAR

·उद्गमदोपा:
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
॥८९॥
HERE
॥३॥ स जगादादत्तदाना, इमे तस्याथ हेतवे । निःश्रेणिमाधिरोहन्ती, तप्रिया पतिताऽवनौ ॥ ४॥ कुक्षिस्तस्या घरट्टस्य
कीलकेन विदारिता । पतिता प्रस्फुरद्गर्भा, सा पश्चत्वमवाप च ॥ ५॥ अन्यदा चाययौ साधुस्तेन पृष्टो जगाद च । आहेत
वचनं घेतद्रायं-मालाहृतं न हि ॥६॥ धर्म च कथयित्वैप, मुनिना ग्राहितो व्रतम् । तन्मालापहृतं हेयमेव संयमिना सता ॥७॥१३
अथाच्छेद्यम् , तच्चाच्छिद्य-उद्दाल्य परेभ्यः सकाशात् दात्रा वालकादिभ्यो हठाद् गृहीत्वा साधुभ्यो यद्दत्ते तदाच्छेद्यम् ।
गोपभृतकदासपुत्रीवधूमार्यादीनां हि प्रभोराच्छेद्यं स्यात् तन्न ग्राह्यं, यस्मादाच्छिन्नं गृह्यते स कदाचित्तथाविधगोंपवत् कोपमपि
कुर्यात् , तथाहि-केनापीशेन कस्यापि, गोपस्य भृतिवासरे । तदीयदुग्धं कियदप्याच्छिद्यादायि साधये ॥ १ ॥ साधुना तु
गृहीतं तद्, गोपस्तु क्षीरभाजनम् । गृहीत्वा गृहमायासीनं दृष्ट स्वभार्यया ॥२॥ क्षीरन्यूनतया तस्मै, साऽऽक्रोशान् दातुमुद्यता
लग्नानि शिशुरूपाणि, मुक्तकण्ठं च रोदितुम् ॥ ३॥ कोपाटोपात्ततो गोपो, बुद्धि साधुवधेऽदधत् । इतश्चेतश्च बभ्राम, कुर्वन
मुनिगवेषणम् ॥ ४ ॥ दृष्टश्च मुनिना ज्ञाततदाकूतेन भापितः। तोपपोपकृते तस्य, सुधारसकिरा गिरा ॥ ५ ॥ तदा गृहेशनिव-
न्धाद, त्वदुग्धं जगृहे मया । ततः प्रत्यर्पणायाहं, साम्प्रतं चलितोऽस्मि च ॥६॥ त्वद्गृहं तु न जानामि, तदिदं गृह्यतां पयः ।
ततो जुगोप गोपालः, कोपमहाय तं.प्रति॥७॥ ऊचेऽथ जीवितव्यं च, पयश्च तव जायताम् । द्वितीयवेलं मा कार्की, कचनापीदमी-
दृशम् ॥ ८॥ इत्यनेकमहादोषपरिपोपनिवन्धनम् । मुमुक्षुभिः परित्याज्यमेवाच्छेद्याशनादिकम् ।। ९॥ १४ ॥
अथानिसृष्टम्--तच्च-बहूनां स्वामिनां साधारणं यन्मोदकादि तदेकन दीययानं न प्रायं, दोषप्रसंगाद्, अथोदाहरणम्--
M
॥८९॥

·SECSS पा १६ श्री प्रवज्या० श्रीप्रयुः नीयवृत्ती ॥१०॥ क्षितिप्रतिष्ठितपुरे, गोष्ठीभक्तं विधापितम् । मित्रै त्रिशता माणिभद्राधैर्युवभिर्मदा ॥ १॥ नीत्वा च रमणीयाख्ये, तदुधाने व्यस- ध्यत । तत्रैकं रक्षकं मुस्वा, परे स्नातुं नदी ययुः ॥२॥ अत्रान्तरे च भिक्षार्थी, मुनिरेका समागमत् । अपश्यच्च जगच्चिनमोद- कानिह मोदकान् ॥३॥ रक्षका प्राह भगवन् !, नेतो दातुमई क्षमः । यदेकत्रिंशता मित्रैरपरैरपि कारिताः ॥ ४॥ परगन्य- मिदं तेन, कथमेको ददाम्यहम् । गतास्ते फेति साधूक्ते, स प्राह स्नानहेतवे ॥५॥ अथ लिप्सावशा साधुस्तमिति स्तिमितोऽ. गदत् । अहो मतिस्ते यत् पुण्य, परार्थेनापि नासि ॥ ६ ॥ किंच द्वात्रिंशता दतैस्तवैकोऽयं प्रयास्यति । अन्पव्ययेन वधर्म- शील ! त्वं धर्ममर्जय ॥ ७ ॥ इत्थं पुनः पुनस्तेन, भणितेनोपरोधतः । प्रदना मोदकास्तेन, मुनये स ततोऽवजत् ॥ ८॥ ब्रजभ माणिभद्राधैः, सम्मुखापतितैरयम् । दृष्टः पृष्टभ भगवन्!, भवता लब्धमत्र किम् ॥९॥ किंचिदपि न तेनोक्त, भयभ्रमितचेतसा पलादालोकमानस्तैः, पात्रे दृष्टास्तु मोदकाः ॥ १० ॥ पृष्टभ रक्षको भीत्या, प्राह दत्ता मया न हि । ततः सलोना स्तेनोऽयं, वदनिर्विक्रतो मुनिमा११||उपकारणिकं नीते, बलादाकृष्य तैरयम् । कुविकल्पैरिवानन्यैरुपकर्मशरीरभृत्॥१२॥पृष्टः कारणिकैः सर्व, समीचीनमुवाच सः । प्राजुकोऽयमिति ध्वात्वा, तैस्ते सम्बोधिता: परे ॥ १३॥ साध्वाभासः स च प्रोचे, मा कार्की पुनरीडशम्। स्थातव्यं न च देशे चेत्युक्तो मुक्तथ तैयौ ॥१४॥ तथा पित(पुत्रे)भ्यः स्वामिना दीयमानमध्यात् कुटुम्बिभिश्व क्षेत्र कर्मकरेभ्यो दीयमानमध्यात् हस्तिपिण्डमध्याच्च दीयमानं न ग्राणमिति १५॥ अथाध्यवपूरका, स चात्माधर्थ मूलारम्भे गृही यावदर्थिकयतिपापण्डिकार्थ तन्दुलान् निक्षिपनि सोऽयमध्यवपूरकमध्यव- पूरकाख्यो दोपो भण्यते १६॥ एतेषु च पोडशसु उद्गमदोपेषु आषाकर्म औषेशिकत्रिकं उद्दिष्टकतकाख्यं मिश्रजातं अध्यवपूरकर । ॥९॥ RE

·उत्पादना
दोषा:१६
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
॥९१॥
आहारपूति वादरप्राभृतिका अविशोधिकोटिः सर्वथा परिहार्या, एभिर्मि पात्रकमपि करीषधृष्टं निधौत शुद्धयति, शेपदोषेषु तु
तावत्यन्ने त्यक्ते विधिना विशोधिकेटिः।। अथोत्पादनदोषाः षोडशोच्यन्ते, ते चामी--
धाई दूइ निमित्ते आजीव वणीमगे चिगिच्छा य । कोहे माणे माया लोभे य हवंति दस एए ॥१॥
पुस्विंपच्छासंथव विज्जा मंते य चुन्नजोगे य । उप्पायणाइ दोसा सोलसमे मूलकम्मे य ॥२॥
पिण्डार्थ क्षीरमज्जनमण्डनोत्सङ्गधारणादि कुर्वतो धात्रीपिण्डः १ संदेशं ददतो दृतीपिंडः २ निमित्तं-अतीताद्यर्थसंसूचनं
कथयतो निमित्चपिण्डः ३, जात्याधुपजीवनादाजीवनापिण्डः ४, दायकाभिमतजनप्रशंसया प्राप्तो वनीपकपिण्डः, वनीपकत्वं
तत्तदभिमतजनप्रशंसा५, चिकित्सा-रोगप्रतीकारः ६ क्रोधः-कोप: ७ 'मानो' गर्वः ८, माया वञ्चना ९ लोभो लुब्धता१० पूर्व
दानात् संस्तुतिः पूर्वसंस्तवः, पश्चादानतः स्तुतिः पश्चात्संस्तवः ११, विद्याप्रयोगपिण्डः १२, मन्त्रप्रयोगपिण्डः १३ 'चूर्णो'
नयनाअनादिस्तत्प्रयोगपिण्डः १४, 'योगः' सौभाग्यादिहेतुस्तत्पिण्डः १५, षोडशः पुनर्मूलं-अष्टमप्रायश्चित्तं तत्प्राप्तिनिवन्धनं
कर्म-व्यापारो गर्भघातादिस्तत्प्रयोगपिण्डः १६॥ तत्र घात्रीवद्वालस्य क्षीरमज्जनमण्डनक्रीडनांकधारणादि कृत्वा कारयित्वा वा
यल्लमते स धात्रीपिण्डा, उदाहरणं चात्र जम्बूद्वीपस्य भरते, नाम्ना कोल्लपुरं पुरम् । सुसाधुभक्तिसंयुक्तसुश्रावककुलाकुलम् ॥१॥
क्षीणजवावलत्वेनाजङ्गमाः सङ्गमाभिधाः । वसन्ति स्थविरास्तत्र, सूरयो गुणभूरयः ॥२॥ अन्यदाऽजनि तादृक्षं, दुर्मिक्षं यत्र
संगमे । पुत्रः पितृभ्यां पुत्रेण, पितरौ च न तुष्यतः ॥ ३॥ धान्यस्य बर्द्धमानेऽर्षे, पात्रेऽर्थः स्वल्पकोऽभवत् । श्राद्धानां द्रव-
मैक्षस्यालाभतो यतीनामाप ॥ ४ ॥ ततः सूरिभिरन्यत्र, विहर्जुमसहै। स्वयम् । शिष्यः सिंहाभिधः सूरिः, सगच्छोऽपीत्यभाष्यत
॥९१॥

·उत्पादना
दोषा:१६
प्रवज्या०
श्रीप्रा-
नीयवृत्ती
॥९२॥
॥५॥ वत्स ! गच्छ सगच्छस्त्वं, सुभिक्षभृति नीशति । वयमत्रैव तु क्षेत्रे, स्थास्यामो यतनापराः॥६॥ गुरोरादेशतस्तास्मन् ,
विहते देशतस्ततः । नवभागीकते क्षेने, तन तस्थुस्तु सरयः ॥७॥ द्रव्यतः क्षेत्रतो वापि, कालतो भावतस्तथा। चतुर्विधयतनया,
यतीशा विहरन्ति ते ॥८॥ द्रव्यतो यतनां पीठफलकादिषु कुर्वते । क्षेत्रतो ममताहीना, वसतौ पाटकेऽपि वा ॥९॥ एका
पाटके मासमुषित्वाऽन्यत्र कालतः। भावतो ममताहीनाः, सर्वत्र व्यहरच ते ॥१०॥ इतच सिंहाचार्येण, दत्ताहः प्रहितो मुनिः।
संगमस्थविराचार्यप्रवृत्त्यन्वेषणाकृते ॥ ११ ॥ माग यत्रोपाश्रयेऽभूवन, क्रमातत्रैव सन्ति ते । तानित्यवासिनो मत्वा, सोऽस्थात्
पृथगुपाश्रये ॥१२॥ तानत्वाऽवज्ञया भिक्षाक्षणे तैः सह यातवान् । अज्ञातोञ्छपरिमान्त्या, क्लिष्टः शिष्यो व्यचिन्तयत् ॥१३॥
शाव्येन भ्रमयत्येप चिरं प्रान्तकुलेषु माम् । भिक्षामादास्यते भद्रकुलेषु स्वयमेव तु ॥ १४॥ तं लिष्टचेष्टितं मत्वा, सरिराव्यगृहेऽ-
विशत् । बालकं पूतनाग्रस्त, क्रोशंतं तत्र चैक्षत ॥ १५ ॥ ततश्चप्पुटिक दवा, मा रुदस्तं गुरुर्जगौ। तत्तपोऽचिन्त्यसामर्थ्यानष्टा
च कटपूतना ॥ १६ ॥ षण्मास्या विरते तत्र, बालके नित्यरोदनात् । मुदिता मौदकापूर्ण, तस्याम्बा स्थालमानयत् ॥ १७ ॥
आदत्स्वेदमिति प्रोक्ते, गुरुणा करुणावता । दत्तो गृहीत्वा पर्याप्तमुपाश्रयमुपागमत् ॥ १८॥ विठत्य प्रान्तगेहेषु, सूरयोऽपि समा-
ययुः । विदधुर्विधिनाऽऽहारं, विधेयमनसश्च ते ॥ १९ ॥ आवश्यकस्य वेलायामयमालोचनक्षणे । गुरुभिर्गदितो भद्रा, सम्यगालो-
चनं कुरु॥२०॥ स प्रोवाचाथ युष्माभिा, सहैव विहतोऽस्म्यहस् । किमत्राशुद्धमेवास्तीत्युक्ते च गुरुरप्रवीत् ॥२१॥ धात्रीपिण्डस्त्वया
सूक्ष्मो, भुक्तचप्पुटिकावशात् । पूतनायाः प्रतीकाराव, चिकित्सापिण्ड एव च॥२२॥ दध्यौ शिष्योऽथ मे दोषानेप सूक्ष्मानपीक्षते ।
स्वकीयानित्यवासादीन, महतोऽपि सतो न तु ॥ २३ ॥ स्वच्छिद्गालोकने लोको, वक्रा शुक्रसमोऽपि न । स एव हि सहस्राक्षा,
M
॥१२॥

·- श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या स्वरूप उत्पादना- दोषा:१६ ॥९३॥ परच्छिद्रेक्षणक्षणे ॥ २४ ॥ ध्यात्वेत्यगात् कुधापूर्णस्तूर्णमाश्रयतो बहिः । जज्ञे गुरुपु वाम तं, यथासन्निहिता सुरी ॥२५॥ विदधे दुर्दिनं वात, कर्कशं सा सशर्करम् । धनाधनां घनस्यापि, वृष्टिं तद्विद्वेच्छया ॥२६॥ तयेति दूयमानोऽयमतिविह्वलमानसः । गुरू- नजूहवद् वत्सागच्छेति तैस्तु भाषितः॥ २७ ॥ स प्राह वसतिद्वारं, न पश्यामि तमोवशात् । पुरा क्रोधवशात् त्यक्तं, वत्तेन कथमीक्ष्यताम् ॥ २८ ॥ श्लेष्मश्लिष्टकरांगुल्या, प्रकाश गुरुणा कृते । स दध्यौ दीपकोऽप्यस्ति, कथं गुरुपरिग्रहे । ॥ २९ ॥ समागतो गुरोरन्ते, स्वस्य संस्तारकं व्यधात् । गुरुणाऽथांगुलीदीपे, हृतेऽभूद् दुस्तमं तमः ।। ३० ॥ याद सन्तमसं तेन, भाषिते सरयो जगुः । विहरन्तो भवन्तः किं, सदीपाश्रयवासिनः ॥३१॥ ततः सापत्रपे शिष्य, सैत्य शास्ति स्म देवता । पतित्वा पादयोः शिष्यो, गुरुमक्षमयत्ततः ॥३२॥ प्रायश्चित्तं गुरुप्रोक्तं, प्रीतिमान् प्रत्यपद्यत । मत्वेति धात्रिकापिण्डो, नोपादेयः सुसाधुभिः॥३३॥१॥ अथ दूतीत्वदोषः, स प्रकटप्रच्छन्नसन्देशकथनेन मिथः स्यात् , तत्रोदाहरणम्-विरोधो ग्रामयोरासीद्, द्वयोरपि परस्परम् । तयोरेकतमे ग्रामे, शय्यातर्यस्ति पुत्रिका ॥ १॥ द्वितीये दुहिता त्वस्या, अथ ग्रामे द्वितीयके । भिक्षार्थ प्रस्थितः साधुः, पिता पुत्र्येति भाषितः ॥ २ ॥ अस्मद्रामस्तव ग्रामस्योपर्यस्ति वधोद्यतः । तद्यत्नेन त्वया स्थेयं, मत्पुन्यै कथयेदृशम् ॥३॥ युग्मम् ॥ आख्यात् स तस्यै सा भत्रे, स च ग्रामाय तत्तथा। सन्नह्याथ स्थितो ग्रामः, सर्वः सभयमत्सरः॥४॥अत्रान्तरे च प्रत्यर्थिग्रामः संग्रामसज्जधीः । आगतश्च महांश्चासीन् , मिथः समरविड्वरः॥ ५ ॥ शय्यातर्याः पतिः पुत्रो, जामाता च त्रिपेदिरे । अग्रव्यतिकर: अस्मादभूदिति जनो जगौ ॥६॥साऽख्यदाख्यातमेतन्मे, पित्रा भोदिवरिणा। ततोऽपभ्राजना जज्ञे, जनेऽस्य महती मुनेमा७॥ ॥९३॥ TOGESH ब ·753 श्री प्रव्रज्या श्रीप्रभुः नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या स्वरूपे उत्पादना दोषा:१६ ॥ ९४॥ अथ निमित्तम्-पिण्डार्थ लाभालाभादि कथयतो निमित्तपिण्डः, तत्रोदाहरणम्-कश्चन कचन ग्रामे, ग्रामस्वामी पुराऽभवत् । नरेन्द्रादेशतो देशान्तरे दूरे च सोऽगमत् ॥१॥ चिरं कालं गते तस्य, दयिता व्याकुलाजनि। गृहस्वामिवियोगो हि, दुःसहः कुलयोषिताम् ॥ २ ॥ अन्यदा श्रमणं भिक्षाऽऽयातं पप्रच्छ साऽऽदरात् । निमित्तं वेत्सि भगवन्!, स प्राह सुतरामिति ॥३॥ सोवा- च गृहिणी स्वामी, कदा मम समेष्यति । मुनिना प्रातरित्युक्ते, सा साह प्रत्ययोऽत्र का ॥ ४ ॥१स प्राह प्रत्ययोऽयं ते, गुह्यदेशे मषोऽस्ति यत् । दृष्टश्चाद्य त्वया स्वमो, रजन्यामथ साऽतुपत् ॥ ५॥ तया मुदितया तस्मै, दापिता मोदिकादिका । पराभप्रवरा मिक्षा, स भिक्षुः प्रमना ययौ ॥६॥ सा प्रातः प्रातनोत् प्रीत्या, गृहे स्वस्तिकतोरणम् । स्वामिनः सम्मुखं प्रैपीमिजं परिजनं तथा ॥७॥ स्वाम्येत्य स्वगृहे स्वामी, पपृच्छ गृहिणीं निजाम् । साऽथ तत्कथितं सर्व, गुह्यदेशमपादिकम् ॥ ८॥ निमित्तातिशयं साधो, प्रशंसन्ती शशंस च ॥ स च मिथ्याविकल्पेनानन्पेन कुपितोऽधिकम् ॥९॥ आहूय श्रमणाभासं, तं पप्रच्छ स तुच्छधीः। एतस्या वडवाया यत् , कुक्षौ गर्भोऽस्ति कीदृशः १ ॥ १० ॥ मुनिः प्राह समस्त्यत्र, पञ्चपुण्ड्रः किशोरकः मावि चेत्ते वचा सत्यं, जीवसीतरथा मृतः॥११॥ तेनाथ गृहनाथेन, सरुपा पुरुषात्मना। उदरं दारयांचक्रे, वडवायाः स्वपत्तिना॥१२॥ यथाऽऽदिष्टे ततो दृष्टे, किशोरे स मुनि जगौ । मिथ्यावाक्यऽत्र सजाते, दारयिष्यं तवोदरम्॥१३॥ मत्वेति मुनिभिर्लोकद्वयस्य हितमिच्छुभिः। निमित्तं सनिमित्तं वाऽन्यथा वा कथयेच न (कथ्यते नहि ) ॥ १४ ॥३ अथाजीवपिण्डः,-तत्र जातिकुलगणादिषु तत्स्वरूपमात्मानं पिण्डाथं वदत आजीवपिण्डा४॥ अथ वनीपकपिण्डा, नाम- णशाक्यपरिव्राजककाकशुनकादिभक्तेषु पिण्डार्थ तत्तद्भक्तमात्मानं वदतो वनीपकपिण्ड:५॥ अथ चिकित्सापिंडा, सच रोगप्रती- ॥९४॥. 605

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
४प्रव्रज्या-
स्वरूपे
उत्पादना
दोपाः १६
॥९५॥
काराय औषधं भेषजं वा ददत उपदिशतो वा भवति॥ अथ क्रोधपिण्डा, विद्यासामर्थ्यादिकं क्रोधफलं शङ्कमानो गृही यद्याद्
दत्ते स तथा, दृष्टान्तश्चात्र-हस्तिकल्पाभिधे पुरे(दंगे,)ऽनल्पागारविराजिते । साधुर्विवेश भिक्षार्थी, मासक्षपणपारणे||शाश्रममोकसि
विप्रस्य, प्रेतकार्यदिनेऽविशत् । कुक्षिपूरं घृतपूरान्, द्विजास्तत्र च भुञ्जते॥२॥ अन्यैरवज्ञया दृष्टस्तैरयं निर्गतो गृहात् । सक्रोधं प्राह
यत्प्रेतकार्येऽन्यत्र प्रदास्यथा॥३॥ त्रुवन्नेवं स निर्यातो, दैवयोगेन तत्र च । द्वितीयेऽपि मृते प्रेतकार्ये स प्राविशन्मुनिः॥४॥ अलाभे
च तदेवैष, विन्नुवनिर्गतः पुनः। दैवयोगाच्च तद्घने, तृतीयं मानुषं मृतम् ॥ ५॥ तत्रापि प्रेतकार्यस्य, दिने तद्गृहमागतः।
अलाभतस्तदेवायं, वदनिर्याति यावता॥६॥ तावता द्वारपालेन, स्थविरेण गृहेशितुः । त्रिःप्रोक्तं तन्मुनेर्वाक्य, कथ्यते स्म यथा-
तथम् ॥७॥ ऊचे व मुनिमेनं द्राक्, मानयध्वममानवम् । सर्वेऽपि यूयं मा कालमकाले कलयिष्यथ ॥ ८॥ आह्वाय्याथ गृहस्वामी,
क्षमयित्वा.च तं मुनिम् । घृतपूरान् ददौ नेत्थं, क्रोधपिण्डस्तु गृह्यते ॥ ९ ॥ ९ ॥
अथ मानापण्डा, लब्धिप्रशंसागर्वितो मुनिगृहस्थस्य अभिमानमुत्पाद्य यं पिण्डं गृह्णाति स मानपिण्डः, तत्रोदाहरणम् -
अस्ति कौशलदेशान्तनगरं कौशलाभिधम् । तत्र काणिकसेवानां. चास्ति पाकमहोत्सवः ॥१॥ तत्रैकत्र महागच्छे, वयःसन्धि-
स्थसाधुषु । संकथायामुबाचैको, मानैघकमिदं वचः॥१॥ अद्य भिक्षाक्षणे सेवाः, को वा बहीने लप्स्यते । प्रातरत्राक्षणे यस्त्वानयेत्ता
लब्धिमान् स तु ॥२॥ माह क्षुल्लक एकोऽथ, नेष्यामि बहुशोऽपि ताः। परे प्राहुघृतगुडहीनास्ताः कस्य तुष्टिदाः ? ॥३॥ यूय-
मिच्छथ यादृक्षास्तादृक्षा आनयाम्यहम् । ब्रुवन्निति ययौ क्षुल्ल, इभ्यस्यैकस्य वेश्मनि ॥ ४॥ प्राज्याश्च सगुडाज्याच, सेवास्तत्र
ददर्श सः । ययाचे बहुधा चेभ्यगृहिणी कलया गिरा ॥ ५॥ प्रतिषिद्धो तया बाढमयं मानमयं वचः। जगादावश्यमेवैता, मया
॥९५॥

·श्री
प्रयज्या.
श्रीम
ঋীবী
४प्रवज्या-
स्वरूपे
उत्पादना
दोगा:१६
॥९६॥
मागास्तपागतः ॥ ६ ॥ सा गातारा सेवारा, गृहास्गेकामपीह नेत् । तस्बया मग नाशायां, लानीतिः कता धुवम् ॥७॥ क्षुल्लको
निर्गतो गेहान, पप्रच्छ प्रातिदेशिकम् । गृहस्वाम्माभिधानादि, शात्या रादसि तं ततः गत्वाऽय क्षुछ कोऽगच्छत्, परिपत्पुरुषा
नथ । को देवदानागाला, ते प्राइस्तेन कि ? ॥९॥रा शाह फिनिगारिष्ये, ते प्रोजन प्रार्थगस्व नः । देवदो जगादाय,
गरपेष्टं वदामि यत् ॥ १० ॥ क्षुलका मा गणेगां, पण्णागन्यतरो नृणाम् । न लं भवासि राणाने, ते प्रोतुः के नु ते नराः ?
॥ ११ ॥ शेतांगलिकोडागी, फिरस्तीसाधकः । गृधनारी पदनका, रा पर निति तान् जगौ ॥ १२ ॥ रागादि प्रथमो
जायासदादेशकरो नरः । प्रातः प्रियां प्रति प्राद, क्षुधाः पवनारा ॥ १३ ॥ गदि रोचते गेन, भोजनं विदध्गाम्याम् ।
साऽथ शम्मास्थिताऽनादीत् , क्षुधितोऽस्यधिक गदि ॥ १४ ॥ तच्चनगाः धारगुत्सानीधो ज्वालगानलम् । जलापूर्णा तता
स्थाली, शुल्ल्यागारोपण छतम् ॥१५॥ शूलात् तन्दुलान् स्थाल्गो, प्रक्षिप्ण परिपच्य च । गमारूपेगं ययुत्थाग, तपाई परिवेणी
॥ १६ ॥ गदादिशति गे कान्ता, प्रोन्यति रा तथाऽखिलम् । कत्ता विशपयागारा, परिवेदं ततस्तगा ॥ १७ ॥ इति प्रतिदिन
उलोधारापनगनादयम् । वेवाभूगागल्याल ता, वीक्ष्ण शेतांगलि जगी ॥१८॥ इति श्वेतांगुलिः प्रोक्तो, नकोडागी निशम्यताम् ।
तथापि पुरुषः कशिदस्ति माणशिंगागिः ॥२॥ राम प्रेगपराधीना, प्रणगिन्गति गापितः । त्वमा निरन्तरं नीरमानेतन्गं सरोवरात्
॥२॥ दिपसापत्रमा सोऽथ, चरममारे निशा । फलशेनानगभीरं, कानुजापगत्गगम् ॥ ४॥ प्रेमप्रासादसम्पूर्णकर्मस्थानस्य
लक्षणम् । रा पिझन् फलशं शीर्ष, तया गौर्गा वशीकतः ॥५॥ नित्यगित्गानगशीरं, मकान् उद्यापयशिशि । जनेन शातजातो,
मकोट्टायीत्गगाष्णत ॥ ६ ॥ इति प्रोक्तो पकोडागी, फिर भूगतामितः। किलैका कुलपुत्रोऽभूत् , फलोऽलनुरागवान् ॥ ७॥
॥१६॥

·४ प्रव्रज्या- श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नायवृत्ती स्वरूप उत्पादना- दोषा:१६ ॥९७॥ प्रातः प्रांतः समुत्थाय, शयनीयतलादयम् । आदेशं देहि मे दास, इव प्रेम्णाऽङ्कित हृदि ॥ ८॥ वक्तीत्यादिश मे प्राणवल्लभे ! किं करोम्यहम् । सा प्राहानय पानीयं, तत् कृत्वा वत्ययं पुनः ।। ९ ।। किं करोमीति सा माह, पचस्वाखण्ड्य तन्दुलान् । भाजन घेहि मे तत्तत् , कृत्वा चाह करोमि किम् ॥ १० ॥ तयोचे शोधयोच्छिष्टभाजनानि तथैव सः । कृत्वाऽऽह किं करोमीति, सोचे प्रक्षालय क्रमौ ॥ ११ ॥ इति विज्ञाय लोकेन, किंकरः स निगद्यते । श्रूयतां तीर्थस्नातारं (कान्ताधीनं नरं ब्रुवे ) ॥ १२ ॥ कापि ग्रामे नरः कश्चित्, प्रियावाक्यानुवर्तकः । स्नाने सरो) व्रज स्नान, यथेच्छं तत्र चातनु ॥ १३ ॥ अर्चित्वा देवमापूर्याभसा कुम्भ समेहि च । यदादिशति मे प्राणवल्लभेति निगद्य सः॥ १४ ॥ सर्व कुर्वंस्तथा तीर्थस्नातेति गदितो जनैः । तीर्थस्नातेति वः प्रोक्तो, गृध्रचारी निशम्यताम् ॥१५॥ तथाहि पुरुषः कोऽपि, स्वस्त्रीवाक्यानुवर्तकः । साऽऽदेशं कुरुते यं यं, तं संपादयते रयात् ॥ १६ ॥ सोऽन्यदा भोजनं कर्तुमुपविष्टोऽवदव प्रियाम् । प्रिये! रूक्षमिदं भोज्यं, तद् घृतं परिवेषय॥१७॥ तयोक्तं कुशूलादस्माद्, गृहाणति तथा व्यधात् । अन्यदाऽसौ पयोऽयाचत्, स्नानार्थ नम्रवाक्यतः॥१८॥ तयाऽपि च पचत्याऽनं, पोचे स्तोकमितः सरः। ततो गत्वा सरः स्नात्वा, भृत्वा कुम्भं समागमत् ॥ १९ ॥ ततः स गृध्रपक्षीव, सरति स्म न किञ्चन | साधिक्षेपं पुनः प्रोक्तः, सरति स्म स तां प्रति ॥ २० ॥ पुनः पुनः सरनेवं, तां योषितमुपागमत् । तद्वृत्तान्तं जनो ज्ञात्वा, जगौ तं गृध्रचारिणम्॥२१॥ कंचित पुनर्नरं तत्स्त्री, कुर्वती शिशुहादनम् । प्रत्यहं न च तचित्ते, खेदस्यांशोऽभवन्ननु ॥२२॥ अतो हदनको नाम्ना, स प्रसिद्धि गतो जने । नराधमाः षडप्येते, भवतां कथिता मया ॥ २३ ॥ उक्वेति विरते क्षुल्ले, सोपहासं परे जगुः । युगपद् भगवनस्मिन्, -सन्ति दोषा इमे खलु ॥ २४ ॥ न याच्योऽयं ततः प्राह, गृहभृन् नाहमीदृशः । तद्याचस्व महासत्वा, यच्चित्ते तव रोचते ॥२५॥ +CREGk ॥९७॥ 961STEREOS NA -

·४ प्रव्रज्या
स्वरूपे
उत्पादना
दोपा:१६
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥ ९८॥
क्षुल्लका प्राह यद्येवं, ततो घृतगुडान्विताः । सेवाः प्रयच्छ पर्याप्ता, भोजयामि यथा मुनीन् ॥ २६ ॥ ददामीति भणन् याता, स-
क्षुल्ला स गृहान्तिकम् । क्षुल्लोऽथाकथयत्तस्य, तत्पत्न्या सह विग्रहम् ॥ २७ ॥ स प्राह तर्हि तिष्ठ त्वं, द्वारि याम्यहमन्तरा । वदनिति
गृहाधीशः, प्राविवेश स्ववेश्मनि ॥ २८ ॥ जायामूचे च किं सिद्ध?, भोज्यं ? साऽऽह तथेति च। प्राज्यमाज्यं गुडं चापि, तधुत्तारय
मालतः ॥ २९ ॥ तस्यां मालाधिरूढायां स निश्रेणीमपानयत् । तेन व्याहृत्य च क्षुल्लो, यथेष्टं प्रत्यलाभ्यत॥३०॥ तं वीक्ष्य तुमु.
लं चक्रे, तया तेन च दर्शितम् । तस्या निजनसि न्यस्तांगुल्या तत्र विमूत्रणम् ॥३१॥ भृत्वा पात्रं च गत्वा च, सोऽन्यान् साधून-
भोजयत् । नादेयमित्थं यन्नारी, कुर्यादात्मवधादिकम् ।। ३२ ॥ १० ॥
अथ मायापिण्डः, स च पिण्डार्थ विविधं काणफुष्ठादिरूपं कुर्वतो भवति, तत्रापाढभूतिमुनिदृष्टान्तः, तथाहि जम्बूद्वीपस्य,
भरतापाच्यखण्डके। देशोऽस्ति मगधो नाम, नगधोरणिवन्धुरः॥१॥ तत्र राजगृहं नाम, पुरं निजगृहं श्रियः । अस्ति प्रमुदिता-
शेपविबुध स्वापुरः प्रभम् ॥ २॥ मंत्रांगपंचवक्रोऽस्ति, तत्र क्षत्रशिरोमाणिः । द्विपष्टि(न्त)पततिक्षोदसिंहः सिंहरथो नृपः ।। ३ ॥
ब्रह्माण्डमण्डपे यस्याधिरूढा कीर्तिवल्लरी । सच्छायं भुवनं चक्रे, विच्छायं त्वरिमण्डलम् ॥ ४॥ विहरनन्यदा तत्रागमदागमदा-
नधीः । शुद्धधर्मरुचिधर्मरुचिर्नाम गणाधिपः ॥५॥ उद्याने गुणवन्तस्ते, तस्थुर्गुणशिलाभिधे । बहुच्छाये तदाकीणे, जीर्ण-
कल्पद्रुमा इव ॥६॥ तेपामापाढभूत्याख्यः, कलाभूत्या समास्ति च। समस्तज्ञानपृथुला, शिष्यप्राथमकल्पिकः ॥७॥ स एकदा प्रति-
कुटमटन्नटकुटं गतः। नटच नृपमान्योऽयं, महान् कोऽप्यस्ति तत्र च ॥८॥ आपाढभूतिना तत्र, प्रविष्टेन च मोदकः । लब्धो गन्धे-
रूपेण, रसेनापि प्रमोदकः ॥९॥ ततश्च निर्गतो दध्यौ, भविष्यति गुरोरयम् । आनयामि द्वितीयं तमद्वितीयं रसादिभिः॥१०॥
॥९८॥

·४प्रवज्या. श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥९९॥ ध्यात्वेति भूत्वा काणोऽक्ष्णा, तत्रैव प्राविशत् पुनः । पुनस्तं मोदकं प्राप्य, निर्जगाम बहिर्गृहात् ॥११॥ पुनर्दध्यावुपाध्यायस्या- यमस्त्वन्यमानये । स्वयोग्यमिति संचिन्त्य, कुब्जीभूय पुनर्ययौ ।। १२ ।। विज्ञानेन व्यधात् कुन्ज, गात्रमेव न केवलम् । चारित्र- स्वरूपे मपि सैवं सोऽवतंसः कुहनीवताम् ॥ १३ ॥ पुनर्मोदकमासाद्यमाप्य दध्यौ मुनेरयम् । भविष्यति द्वितीयस्य, कुष्ठिरूपं ततो उत्पादना व्यधात् ॥ १४ ॥ गुटिकायाः प्रयोगेण, कुठं स्वांगे वभार सः । चारित्रांगेऽपि विषयकुष्ठं प्रेप्सुरिवाधिकम् ॥ १५ ॥ स दोषाः १६ काणादि गवाक्षाधो, नेटगेहस्य तद् व्यधात् । नटः प्रकटमैक्षिष्ट, सकलं तद्गवाक्षगः ॥ १६ ॥ अध्यायच्च परार्दोऽयं, नटः सितपटः स्फुटः । तदेनं मानदानाय:, करोम्यात्मवशंवदम् ॥ १७॥ विचिन्त्येति नटो मध्यमागत्य क्षुल्लकुष्ठिनः। उपेत्य मोद- कानां च, भृत्वा स्थालमुपाविशत् ॥ १८ ॥ अवोचच्च त्वया नित्यमागम्यमिह भिक्षितुम् । श्रुत्वेत्युपाश्रयं याते, तस्मिन्नूचे नटो नटीम् ॥ १९ ॥ सिताम्बरः प्रिये वेषविधावेष विचक्षणः । सदा मोदकदानेन. मोदनीयः प्रयत्नतः ॥ २० ॥ तथा च निजयोः पुन्योः, शिक्षा देया त्वया तथा । अनुकूलोपचारस्तं, वशमानयतो यथा ॥ २१ ॥ गृहमागच्छतस्तस्य, नित्यशो विदधुर्मुदम् । स्निग्धैर्नटी नटीपुत्र्यौ, मोदकैललितैरपि ॥ २२ ॥ निलये नित्यमित्यस्यागच्छतः संघचारिणः । कटाक्षवडिशाग्रस्थमोदकामिष- भक्षिणः ॥ २३ ॥ सुगाढगुणजालान्तः पतितस्य विधेय॑(व)धात् । हा हा मनोगलस्ताभ्यां, धीवराभ्यामविध्यत ॥२४॥ युग्मम् ॥ विद्ध चित्ते विसस्मार, स्मरापस्मारभागयम् । गुरुवाक्यमहामन्त्रमभ्यस्तमपि सन्ततम् ॥ २५ ॥ कुलाभिमानोऽभूद्भग्नोऽमान ॥९९॥ मानधनोपमः । लज्जाऽपि लज्जमानेवापससार सुदूरतः ॥२६|| चारित्रावरणं कम्र्मोदीणमत्यन्तदारुणम् । ततस्ताभ्यां समं नम्में, चक्रे धर्मवहिर्मुखः ॥ २७ ॥ ताभ्यामूचेस्ति चेत्कार्यमार्यपुत्र ! रतेन ते । तत् प्रव्रज्यां परित्यज्याऽऽवामुबह कुलोद्वहः ॥ २८ ॥ S PIN

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
४प्रव्रज्या-
स्वरूप
उत्पादना
दोपा:१६
॥१०॥
तत् प्रपद्य गतो गुर्वन्तिके स्वाकूतमाख्यत । गुरुः प्राह न ते युक्तं, कर्तुं लोकद्वयद्विपत् ॥ २९ ॥ त्वं विवेकी कुलीनथ, विपयेषु
रमस्व मा । बाहुभ्यामम्बुधिं तीर्चा, कथं मज्जसि गोष्पदे ॥३०॥ वरं भुक्तं विष नैव, सुखं वैपयिक पुनः। एकशो हि विपा-
न्मृत्युर्विपयेभ्यस्त्वनेकशः ॥३१॥ विनयः प्राह भगवन्!, सत्यमेतन संशयः । न शक्नोमि परिव्रज्यां, विधातुं साम्प्रतं पुनः॥३२॥
ताभ्यां हि चित्तमाक्षिप्तमुक्त्वा मुक्त्वा च स व्रतम् । वेपान्तरेण स प्राप, नटवन्नटवेश्मनि ॥ ३३ ॥ उमे अपि वृते तेन, परिणीते
पिताऽब्रवीत् । धार्मिक सत्पुमानेप, उत्तमप्रकृतिस्तथा ॥ ३४ ॥ तदाराध्याप्रमत्ताभ्यां, संमताभ्यां च नित्यशः । यथा न याति
वैराग्यं, ते तथेत्यथ चक्रतुः ॥३५॥ पंचधा सेवमानस्य, सुखं विषयसम्भवम् । ताभ्यां सह महास्नेहादनेहास्तस्य गच्छति ॥३६॥
अन्यदा नाटकं दश्य, महिलारहितं दिवा । नृपस्येति नटाः सर्वे, ययुर्यतिवरादिकाः ॥ ३७ ॥ विज्ञायैकान्तमापाढभूतिमायें उभे
अपि । प्रसन्नास्ये प्रसन्नायाः, पानमाचरतस्ततः॥३८॥ कापिशायनपानेन, चेतनावर्जिते इव । यावत् संविष्ठतस्तावद्यज्जातं तन्नि-
चोधत ॥ ३९ ।। नृपतौ नृपकार्येणातीव व्याक्षिसचेतसि । नाटकावसराभावामटाः स्वस्थानमाययुः ॥ ४० ॥ आपाढभूतिरप्याशु,
प्रविष्टो वासवेश्मनि । ते चापश्यद्विवसने, पिशाच्याविव भीपणे ॥ ४१ ॥ प्रसरन्मदिरागन्धे, स्मेरास्ये मधुभाण्डवत् । कुष्ठिन्या-
चिव दुष्प्रेक्षे, मक्षिकाजालमालिते ॥ ४२ ॥ चेतनाकेतनाभावात् , पतिते कुणपे इव । ते निरीक्ष्य विरक्तात्मा, चिन्तयामास चेतसि
॥ ४३ ॥ विशेषकम् ॥ अहो मम विमूढत्वमहो दुश्चेष्टितं मम | अहो कोऽपि मदीयाना, परिपाका कुकर्मणाम् ॥ ४४॥ यदेवयोः
कृतेऽशुच्योर्दुर्गतिद्वारतुल्ययोः । शुचि चरित्ररत्नं ही, शिवकारि च हारितम् ॥ ४५॥ नाशितः श्रुतधर्मश्च, मुधाकृतसुधारसः ।
त्यक्तो गुरुकुलावासो, निवासः सुखसम्पदाम् ॥४६॥ व्रतं ध्वस्तं विश्वमाज्ञा, भग्ना लग्नाऽघसन्ततिः। विपया: सेविता वान्ति-
॥१०॥

·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या- स्वरूपे उत्पादना दोषाः १६ ॥१०१॥ निभाः शुनकवन्मया ॥ ४७ ॥ भ्रष्टप्रतिज्ञो जातोऽस्मि, धिग् २ मे मानुषं भवम् । भग्ने च लज्जामर्यादे, मनोद्वारकपाटिके ॥४॥ किंचरत्नाकरे प्राप्तेऽप्यात्तस्तृणमणिर्मया। निषेवितं विषयज, सुखं यन्मानवे भवे ॥४९॥ यद्रोगशोकभाग् नैव, जरामरणनाशनम् । सद्योऽवद्योज्झितं चारु, चारित्रं तत् करोम्यहम् ॥५०॥ दात्वा तदैव भवनातं निर्यातं नटोत्तमः । दृष्ट्वा विरागताभाज, विज्ञो विज्ञातवान् हृदि ॥५१॥ अथोत्थाय गतनये, तनये ते तथास्थिते । गतं प्राह निरुत्साहः, सरुषा परुषाक्षरम् ॥५२॥ आः पापे! युवयोरीहक्, विप्लवविधायकम्। चरितं त्वरितं वीक्ष्य, याति सैष महानिधिः॥५३॥ यद्यानेतुं समर्थे तदेतमानयतं युवाम् । स्वस्याथ याचतं यावज्जीवमाजीवनं ततः ॥ ५४ ॥ ससंभ्रममथोत्थाय, वेषमादाय सत्वरे । आगत्यं पदयोलग्ने, क्षमयामासतुः पतिम् ॥ ५५ ॥ प्रिय! विप्रियमेकं त्वं, सर्वसह ! सहस्व नौ । अनुक्तेविप्रमुक्ते च, निर्नाथे नाथ ! नात्यलम् ।। ५६ ।। स स्माह किंचिन्नो वाच्यो, विरक्तो युवयोरहम् । ते पोचतुस्ततो यावज्जीवं जीवनदो भव ॥५७ ॥ तत् प्रपद्य निवृत्तोऽयं, सप्तरात्रेण निर्ममे । निर्ममेऽपि स्थितो भावे, नाव्यं भरवचक्रिणः॥५८॥ अथ सिंहरथः क्षमापं, नटक्ष्मापो व्यजिज्ञपत् । देवापूर्व कृतं नाय्यं, यदस्त्याषाढभूतिना ॥ ५९ ॥ तदभिनीयते राजपुत्राणां पञ्चभिः शतैः। पात्रिकाणां ततस्तानि, प्रासादीकुरुतां प्रभुः ॥ ६० ॥ युग्मम् ॥ राज्ञा तथा कृते नाट्यकविना तेनं तानि तु । चक्रिरे नाट्यविषये, कुशलान्यखिलान्यपि ॥६१॥ नृपे सह सभासद्भिः, सभामधिनिषेदुषि । तैः समं नृत्यमारेभे, ततो यतिवरो नटः ॥ ६२ ॥ षष्ट्या सहजैवर्षाणां, यथा भरतचक्रिणा । षट्खण्डभरतक्षेत्रविजयो विदधेद्भुतः॥ ६३ ॥ निधयो नव रत्नानि, चतुर्दश च लेभिरे । यथा यथा च राज्याभिषेकोऽभूद् द्वा- दशाब्दिकः ॥ ६४ ॥ दिव्या बुभुंजिरे भोगा, यथा पञ्चविधा अपि । तथा तथाभिनयता, नृपतिस्तेन तोषितः ॥ १५ ॥ प्रदत्त- ॥१०॥ ल

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
४प्रव्रज्या-
स्वरूप
उत्पादना
दोपाः१६
॥१०२॥
सर्वालकारा, स्तुतिव्रत इव स्तुवन् । प्रेक्षते स्म दृढाक्षिप्तः, स्नानोद्यत इवैकसिक् ॥ ६६ ॥ कोटिमूल्यं परोलक्षरत्नसंवम्मितं च
तम् । अलंकारमलंचके, स मुमुक्षुवरो नटः ॥६७॥ भरतो भरतो नव्या, सैप भूपणभूपितः। आदर्शगृहमध्यास्त, सार्द्ध तैः पञ्चभिः
शतैः ॥ ६८ ॥ रूपं निरूपयंस्तत्र, गलितादंगुलीयकात् । अन्याभ्योऽन्याशीमेकां, निाश्रीकामैक्षतांगुलिम् ।। ६९ ॥ विच्छायाँ
प्रेक्ष्य तामन्यांगुलीभ्योऽप्ययमूमिकाः । शिरसा शेखरं कर्णयुगलादपि कुण्डले ॥७०॥ हारं कण्ठाद् भुजयुगादंगदे कंकणे त्यजन् ।
स इत्थमंगं निष्पन, पद्माकरमिक्षत ।। ७१ ॥ ततः सावेगसंवेगो, भावनाभावनादयम् । उत्पाघ केवलज्ञानं, कुन्तलानुदपाटयद्
॥ ७२ ॥ शतानां पञ्चकं तच्च, तदीयाभिनयं दधत् । विभूषणोज्झनं केशोल्लुंचनं च विनिर्ममे ॥ ७३ ॥ गृहीतद्रव्यलिङ्गा
द्रार, धर्मलाभ प्रदाय सः । भरतो भरतो रंगमध्यात्रियति यावता ।। ७४ ॥ तावदाज्ञा च तद्राज्ञीभिश्च धर्तु समीहितः। ऊचे
निवृत्तः किं चक्री?, न निवर्तेऽहमप्यतः॥ ७५ ॥ सापि पंचशती राजपुत्राणां द्रव्यलिंगमा । जगाम सह तेनैव, गुरुपादयुगा-
न्तिकम् ॥ ७६ ॥ पुनश्च पाटलीपुत्रे, तदीयाभिनयेक्षणात् । वैराग्यरंगितस्त्रांतः, प्रवत्राज घनो जनः ॥ ७७ ॥ न ग्राह्य इत्ययं
मायापिण्डः श्रमणसत्तमैः । वृद्धप्राघूर्णकग्लानकार्य मुक्त्वा कदाचन ।। ७८ ।।
अथ लोभपिण्डा,-तत्रोदाहरणं केशरकसाधुः, एवं चैतत्-चम्पायामुत्सवदिने, मासक्षपणपारणे । द्विपक्षक्षपका कश्चिदित्य-
भिग्रहमग्रहीत् ॥१॥ तस्य चालगमानस्य, मोदकांश्चित्तमोदकान् । सीक्लष्टपरिणामेन, विकलत्वमजायत ॥२॥ बदतो धर्मलाभस्य,
स्थाने केशरमोदकान् । अभूनिशा न तु प्रान्तो, मिक्षाम्रान्ति मुमोच सः॥३॥ यामिनीयामयुग्मे स, श्राद्धस्यैकस्य समनि । स्थानके
धर्मलाभस्यावदत् केशरमोदकान् ॥४॥ चित्तं चलं परिज्ञाय, मुनेः सुश्रावकः स तु । केशराणां मोदकानां, भृत्वा भाजनमभ्यगात्
॥१०२॥

·श्री प्रवज्या० श्रीप्रधु- नीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या- स्वरूप उत्पादना- दोषाः१६ ॥१०॥ RE ॥५॥ पात्रे वैकल्यमात्रेणाकृष्टे तेन स मोदकान् । दत्त्वा तत्प्रतिबोधाय, धृतोपायस्तमब्रवीत् ॥६॥ भगवन् ! यामयुग्मस्थ, प्रत्या- ख्यानं मया कृतम् । तत् सम्पूर्ण न वाऽपश्यदुत्पश्योऽथ मुनिमः ॥ ७ ॥ स निरीक्ष्य सनक्षत्रं, तत्र नक्षत्रनायकम् । प्रत्याग- तमनाः प्राह, प्रेरणा श्राद्ध! सुष्टु ते ॥८॥ उक्त्वेति नगरीमध्यान्निर्गत्य स सचेतनः । मोदकानिष्टिकापाकभस्मकश्मलितान् व्यधात् ।। ९॥ चित्तवैकल्यदानेन, मुनिः कश्मलितः स तैः । रुषेव तांस्तथा कुर्वन् , कृतप्रतिकृति व्यधात् ॥ १० ॥ कृतपुण्य- सुतस्येव, तस्य मोदकचूरणे । करेऽभूत्केवलं रत्नं, भवाम्बुध्यम्बुपाटकम् ॥ ११॥ चित्तेन निजवैकल्याघदेष भ्रमितो मुनिः । सर्वथा नाशयामासातीव तल्लब्धकेवलः ।। १२ ।। कैतादृक् क्षपकः साधुस्तादृक् सुश्रावका क च? । तस्मान साधुभिग्राह्यो, लोभ- पिण्डः कदाचन ॥ १३॥ अथ संस्तवः, स द्विधा गुणसंस्तवः सम्बन्धिसंस्तवञ्च, एकैकोऽपि द्विधा-पूर्वगुणसंस्तवः पश्चाद्गुणसंस्तवश्च, सम्बन्धि- संस्तवोऽपि द्विधा पूर्वसंस्तवो मातृपित्रादिः, पश्चात् संस्तवः श्वश्रूश्वशुरादि, तत्र पूर्वगुणसंस्तवो यथा-अस्माकं भवतः पूर्व, श्रवणा- तिथयो गुणाः । तैराकृष्टाः समायाता, जातोऽसि नयनातिथिः॥ १ ॥ दानानन्तरसंस्तवो यथा-"प्रत्यक्षं भवतो वीक्ष्य, गुणानय यथाश्रुतान् । बभूव विमलं चक्षुरसन्देहं च मानसम् ॥१॥" अथ पूर्वसम्बन्धिसंस्तवो, यथा पितृमात्रादिसम्बन्धं भोजन- लिप्सुः कुरुते, वृद्धां मातरं, वाला पुत्रीम् इत्यादि, अत्र दृष्टान्तो यथा-कश्चिशिक्षागतः साधुनिजमातुः समां स्त्रियम् । वीक्ष्या- हारादिलाम्पट्याद्रभूवाधृतिमानिव ॥ १॥ नेत्रे च साश्रुणी कुर्वस्तयोक्तं किमसीदृशः ? । पुनरुक्तमपि प्रोक्तेऽगदद्गद्गदया गिरा ॥२॥ मम माता भवत्येव, तुल्याऽभवदतोऽधुना | तस्याः स्मरामि तेनाहमीदृशोऽस्म्यव ! कि बहु १ ॥ ३ ॥ तया च प्रकटी- 5-45-4-11-बस ॥१०३॥ ECRE ·11 ४ प्रव्रज्या स्वरूपे उत्पादना दोषा:१६ श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु मीयवृत्ती कर्तुं, मातृस्नेहं मुखे स्तनः । क्षिप्तोऽस्य प्रश्रवश्वास्या, जज्ञे तत्क्षणमेव हि ॥ ४॥ ममातीतसुतस्थानेऽयं भावीति विचिन्त्य सा । विधवां च वधूं तस्मै, दासीव प्रददौ मुदा ॥ ५ ॥ इति व्रतभंगदोपः पश्चात्संस्तवेऽपि स्वयमभ्यूह्यः । अथ विद्यादिदोपचतुष्टयं, तत्र स्त्रीदेवताऽधिष्ठाना विद्या, पुरुपदेवताधिष्ठानो मन्त्रा, तत्र विद्योदाहरणम्-पुरे गन्धसमृ. द्धाख्ये, बहुशिष्यसमन्विताः । विहरन्तः समाजग्मुः, सूरयो गुणभूरयः ॥ १ ॥ अन्यदा तद्विनेयानां, गलितानां परस्परम् । एवं- विधा समुल्लापः, समानवयसामभूत् ॥ २॥ यदत्र ऋद्धिमानस्ति, सौगतानामुपासकः । कदापि न ददात्येप, श्रमणेभ्यस्तु किश्च- न ॥३॥ तदस्ति कोऽपि यस्तस्मादपि दापयितुं क्षमः । एका प्राह व्रती मह्यमनुज्ञां सम्प्रयच्छत ॥४॥ प्राज्यमाज्यं गुडं वस्त्र, दापयिष्याम्यहं ततः । अनुज्ञातः स तैर्यातस्तदीये वासवेश्मनि ॥५॥ हृद्यया विद्यया सद्योऽप्यभिमन्त्रयति स्म तम् । गतयाऽधि- ठितः प्राज्यमाज्याचं व्यतरत्तराम् ॥ ६ ॥ संहृत्य विद्यां स्वस्थानमागतेऽस्मिस्तपोधने । स प्रत्यागतचैतन्यो, विलापमकरोदिति ॥७॥ केनापि पापिना हा मे, घृतप्रभृतिकं हृतम् । मुष्टो मलिम्लुचेनेव, शुचेति विललाप सः ॥ ८ ॥ मन्त्रः पठितसिद्धः, तत्र दृष्टान्त:--प्रतिष्ठानपुरेशस्य, मुरुण्डाख्यस्य भूपतेः । कदाचिदेकदा तांबा, बभूव शिरसो व्यथा॥१॥ बहुशो विहिते विद्यामन्त्रे तन्त्रविदांवरैः । बभूव न गुणस्तस्य, क्लान्तधातोरिवेशितुः ॥२॥ इतश्च पादलिताख्या, व्याहृता- स्तत्र सूरयः । जने चाविदितैस्तैश्च, स्मरद्धिमन्त्रमात्मना ॥ ३ ॥ नाशिता नृपतेतिः, शिरसो वशिनाऽऽत्मना। सर्वातिशायिनं बीक्ष्य, चमत्कारं नृपोऽतुपत् ॥४॥ हृष्टेन सूरयस्तेनासनायैः प्रतिलाभिताः । इत्थं मन्त्रार्जितः पिण्डो, विज्ञेयो मुनिसत्तमैः॥ ५॥ अथ चूर्णास्तिरोधनादिकार्यसाधकाः नयनाञ्जनादयः, तत्रोदाहरणम्, पुरेऽभूत्पाटलीपुत्रे, चन्द्रगुप्तो नरेश्वरः। चाणक्यो ॥१०४॥ ॥१०४।

·४ प्रव्रज्या- श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥१०५॥ नाम तस्यासनि, मन्त्री मन्त्रविदांवरः ॥ १॥ अन्यदा वत्र दुर्भिक्षे, जातवत्यतिदारुणे। जंघाबलपरिक्षीणा, न्यवसंस्तत्र सूरयः ॥२॥ शिष्यं निजपदे न्यस्य, मन्त्रतन्त्रौषधादिकम् । आख्याय च सगच्छं तं, प्राहिण्वन्नन्यनीति ॥ ३॥ प्रच्छन्नस्थेन च स्वरूपे क्षुल्लद्वयेन नयनाञ्जने। चूर्णः श्रुतोऽथ गच्छेन, समं प्रचलित च तत् ॥ ४ ॥ गत्वा च स्तोकमध्वानं, तद् गुरुत्कण्ठया द्विधा.। उत्पादना आगात् तत्रापरो गच्छस्तूद्दिष्टस्थानकेऽगमत् ॥ ५॥ तावागतौ नतौ प्रोक्तौ, गुरुणा करुणावता । वत्सौ ! न रुचिरं चक्रे, व्या- दोषाः १६ वृत्य यदिहागतौ ॥६॥ स्थातव्यमत्र संतोषपराभ्यामेव केवलम् । यन्नास्ति तादृशी भिक्षालब्धिर्दुर्भिक्षभावतः ॥७॥ ततः स्वयं गुरु म्यन्, यत्प्राशु लभतेऽशनम् । तत्तयोः प्रथमं दत्त्वा, शेषमत्ति स्वयं पुनः ॥ ८॥ ततोऽल्पभोजनाद् वृद्धभावाच्च स्वगुरु कृशम् । भृशं निरीक्ष्य तौ क्षुल्लाविति संलपतः स्म च ॥ ९॥ पातयङ्ग्यां गुरुक्लेश, गुरुं न रुचिरं कृतम् । आवाभ्यां भोजनोपाय- मपरं कुर्वहे ततः ॥ १०॥ ध्यात्वेति यत्पुराऽश्रावि, गुरोः कथयतः सतः। अनुभूतं तदन्ती, विधाय नयनांजनम् ॥ ११ ॥ अनाख्याय गुरोस्तेनांजितनेत्रौ नृपौकसि । भोजनावसरे प्राविशातां दृष्टौ न केनचित् ॥ १२॥ राज्ञा सहैव सौहित्यं, यावद् भु- क्वा च तौ गतौ । नित्यमित्यदनाद् भूपोऽभवत्तनुतनुस्तयोः ॥ १३ ॥ मंत्रिपृष्टोऽवदत् कोऽप्याहारं हरति मेऽग्रतः । चाणक्योs- चिन्तयन् नूनं, कोऽपि भुक्तेऽस्य भाजने ॥ १४ ॥ ध्यात्वेति तत्परिज्ञानहेतो जनमन्दिरे । परतोऽपीष्टिकाचूर्णमक्षेपयदसौ स्यात् ॥१५॥ द्वितीये दिवसे वीक्ष्य, नवां चरणपद्धतिम् । अथ रोपं विधायाधामं नेत्राम्बुकारकम्।।१६॥ अश्रुधौताञ्जनौ तौ च, क्षुल्लौ ॥१०५॥ वीक्ष्य त्रपावशः । वसतौ प्रेषयामास, महामन्त्री चणिप्रसूः ॥१७॥ अहं विटालितोऽस्माभ्यामिति खेदजुषं नृपम् । विहितभृकुटिम- त्रिमुकुटः स्फुटमूचिवान्॥१८॥ अद्य ते सफलं जन्म, तवाद्य विमलं कुलम् । यदाभ्यां पितराम्यां त्वं, विहितः संविभागभाक्॥१९॥ PESS

·४प्रव्रज्या-
स्वरूप
उत्पादना
दोपा:१६
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
॥१०६॥
तं सम्बोध्येति मन्त्रीशा, स्वयं वसतिमेत्य च । उपालम्भकदाचार्यः, प्रत्युपालभ्यतेति सः ॥ २० ॥ त्वयि श्राद्ध क्षुधाक्रान्ती,
यदेतो धर्मवर्जितौ । अपराधस्तवैवाय, न त्वन्यस्य महत्तमः ॥ २१॥ अथाहिलग्नो मन्त्र्याह, मम क्षमत विप्रियम् । इतःप्रभृति
मे चिन्ता, यतीनां निखिलाऽपि हि ॥ २२ ॥ उक्त्वेति यावद् दुर्भिक्षं, भिक्षुचिन्तां चकार सः । कथितचूर्णपिण्डोऽयं, योग-
पिण्डं निबोधत ॥२३॥ योगाः सौभाग्यदौर्भाग्यकरा भैपजमीलनैः। प्रयुज्यमानापिण्डार्थ, यतीनां दोपकारका॥१॥ तथा बाभी-
रदेशेऽस्ति, नाम्नाञ्चलपुरं पुरम् । तस्यादरे च नद्यौ स्तः, कण्हान्नाभिधानके ॥ २ ॥ तयोर्मध्येऽस्ति च द्वीपो, ब्रमद्वीपोऽभिधा-
नतः । आस्ते कुलपतिस्तत्र, यतिपञ्चशतीयुतः॥३॥ स सदाऽप्यौपधिलिप्तपादुकारूढ एव हि । उत्तीर्य तटिनी येना, याति
श्रद्धावतां गृहे ॥ ४ ॥ सत्कारं कुरुते लोकस्तस्मै च श्लाघतेऽन्वहम् । निन्दति श्राद्धलोकं च, निष्प्रभावगुरुत्वतः ॥५॥ अथार्यस-
मिताचार्यास्तत्रेयुर्वजमातुलाः । सवाष्पैः श्रावकैस्तेभ्यः, स वृत्तान्तो निवेदितः ॥ ६ ॥ सरिभिः कथित तस्य, पादुकालेपकैतवे ।
भक्तियुक्तैरिव श्राद्धैर्नीतः कुलपतिहम् ॥ ७ ॥ वलात् प्रक्षाल्य तत्पादौ, पादुके चापि तअलम् । स्वकीयशिरसि न्यस्य, बहु-
मानेन भोजितः ॥४॥ श्रावकैर्भोज्यमानोऽपि, बहुमानोद्भटैरयम् । धृति नाप वधस्थानं, नीतो बध्यः पशुर्यथा ॥ ९॥ भोज-
नानन्तरं सर्वे, जनास्तेन सहाययुः। स धृष्टः पादलेपस्य, प्रमानद्यां विवेश च ॥ १०॥ लग्नश्च चूडितुं तस्याभूदपभाजना घना ।
अथार्यसमिताचार्यस्तत्रागच्छदतुच्छधीः ॥११॥ वहोलोकस्य वोधाय, दया चप्पुटिकां च सः। प्राह बेन्ने! परं पारं, यियासामि
शुचे ! तव ॥ १२ ॥ ततश्च मिलिते कूलयुगले विस्मितो जनः। सूरयच युताः पौरैस्तापसाश्रममाययुः ॥ १३ ॥ तत्र धर्मकथा-
ख्यानाज्जना सम्बोधितो बहुः । तथा प्रवाजिवा पञ्चशती तेपां तपस्विनाम् ॥ १४ ॥ इत्थं शासनमुद्रास्य, सूरयः पुरमाययुः।
॥१०६॥

·श्री प्रत्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती द्वारे एषणा- दोषाः . ॥१०७॥ सा ब्रह्मद्वीपगा शाखाऽभवच्चागमविश्रुता ॥ १५ ॥ एतानि च भूतिकर्मादीनि पिण्डार्थ कुर्वतां दोपाय स्युः, न पुनः पुष्टालम्ब- नेऽपि, यदुक्तं कल्पभाष्ये-" एयाणि गारवट्ठा कुणमाणो आभिओगियं बंधे । बीओ गारवरहिओ उच्चं आराहगत्तं च ॥ १ ॥ 'वीर्य' ति द्वितीय अपवादपदं प्राप्य गौरवरहितः कौतुकादीनि कुर्वन्नप्याराधकः 'उच्चं' उच्चैर्गोत्रं च बध्नाति । अथ मूलकमलक्षणं पोडशं दोषमाह, तद्धि महापापरूपं पिण्डार्थ सर्वथा न कार्यमिति ॥ अथ दशैषणादोपानाह-तत्र शंकित सम्भाविताधाकादिदोष भक्तादि १ प्रक्षितं-आरुपितं २ निक्षिप्त-व्यस्तं ३ पिहितं- स्थगितं ४ संहृतं-अन्यत्र क्षिप्तं ५ दायको-दाता तदशुद्ध ६ ' उन्मिभं' मिश्रीकरणं ७ अपरिणतं-अप्राशुकादि ८ लिप्तं-खरण्टितं ९ छर्दितं-परिशटितं १० इति पिण्डग्रहणदोषा दश भवन्ति, तत्र शंकित चतुभंगीशीकतं गृह्णाति शंकितं भुंक्ते १ शंकितं गृह्णाति निश्शंकितं भुंक्ते२ निःशंकितं गृह्णाति शंकितं भुक्तेश्निःशांकतं गृह्णाति निःशंकितं भुक्त४, द्वितुर्यों शुद्धौ १॥ प्रक्षितं द्विधा- सचित्तम्रक्षितमचित्तप्रक्षितं च, आद्यं त्रिधा भूदकवेनम्रक्षितत्वात् , तेजोवायुभ्यां प्रक्षितचायोगात् प्रथम, अचित्तप्रमक्षितं तु लोक- निन्यानिन्धवस्तुभ्यां प्रक्षणभेदाद् द्विधा २॥ अथ निक्षिप्तं भूदकाग्निपवनवनत्रसेषु निक्षितमचित्तमप्यग्राह्यं भवति३,पिहिते चतुर्भगी, सचित्तेन सचित्तं पिहितं १ अचित्चेन सचित्तर सचिन अचित्तं ३ अचित्तेनाचित्तं ४, आदित्रिकं हेयं, तुर्यः शुद्धः४॥संहतदोपस्तु दानायोग्य वस्तु पृथ्वीकायादौ क्षिप्त्वा तेनैव करोटिकादिना देयं वस्तु साधोदते, तदपि निक्षिप्तवत्तुर्यभङ्गे कल्पत इति५॥ दाय- कास्तु स्थविरअप्रभुपण्डककम्पमानगात्रज्वरितमत्तच्छिन्नकरक्रमनिगडितपादुकारूढा हेयाः, तथा खण्डकपेषकभर्जकर्तकलोढकरूत- विक्षेपकपिञ्जकदलकविलोडकजेमकगुर्विणीवालवत्साश्च हेयाः ६॥ तथा उन्मिश्रं सचेतनमचेतनं च मिश्रीकृत्य ददाति, ॥१०७॥ RECORECE ·द्वारे एपणा- दोप: श्री प्रवज्या० श्रीप्रभु सीयवृत्ती ॥१०८॥ तत्रापि चतुर्भमन्यामचित्तमिश्रं ग्राणमिति ७॥ अथापरिणतं- द्रव्यं देयं वस्तु न शुद्ध, भावो वा दायकस्यावा, अथवा इयोर्दायकयोरेकस्य भावापरिणतं, अथवा प्रयोः श्रमणयोरेकस्य मनसि शुद्धं इतरस्य न तथा स्यात् तदा न ग्राणमिति ८॥ लिसदोपसंसृष्टं, करमात्रकसावशेपद्रव्यैरप्टो भगाः, यथा संसृष्टो हस्तः संसृष्टं मानं सावशेष द्रव्यं १, संसृष्टो इस्त: संसृष्टं मानं निरवशेष द्रव्यं२, संसृष्टो इस्तोऽसंसृष्टं मानं सावशेष द्रव्यं३, संसृष्टो हस्तोऽसंमृष्टं मात्रं निरवशेष द्रव्यं ४ असंसृष्टो हस्तः संसृष्टं मात्रं सावशेष द्रव्यं ५, असंसृष्टो हस्तः संसृष्टं मानं निरवशेषं द्रव्यं ६, असंसृष्टो हस्तः असंसृष्टं मात्र सावशेष द्रव्वं ७ असंसृष्टो हस्तोऽसंसृष्टं मा निरवशेषं द्रव्यं ८, सावशेपद्रग्यमनेषु ग्राणं, परेपु हेयमिति ॥छर्दिते मधुर्पिवुदृष्टान्ता, तथा पस्ति पुरी चम्पा, सस्यसम्पातसुदनरा । निष्कम्पा परसैन्यस्तु, शम्पा विसवभूरुवाम् ॥१॥ तत्र मित्रप्रभो वेपितिमिरर्धिकदम्बके । नृपो मित्रप्रभो नाम, पामोल्लासकर: करेः ॥२॥ लक्ष्मीसंचारिणी तस्य, चिन्तासन्तापहारिणी । देवी तु धारिणी नाम, शीलादिगुणहारिणी ॥ ३ ॥ तस्यास्ति सचिवो धर्मघोपः पोपयिता श्रियः । प्रियंगुसात्म्यतस्तस्य, प्रियंगु- नामतः प्रिया ॥ ४ ॥ अपरा अपि सन्त्यस्य, दयिता दयिताहृदः । ताभिः करेणुगिः कालं, करेणुरिव सोऽनयत् ॥ ५ ॥ तत्रास्ति धनामित्राख्या, सार्थवाहो महाधनः । विधापि चित्तप्रेयस्या, राजमानो धनश्रिया॥६॥ तस्योपयाचितशतर्याचितस्तनयोऽजनि। स्वकायप्रभया दीप्ता, प्रभा तन्वमतिप्रभाम् ॥७॥ अजाते तत्र सञ्जाते, धनमित्रो धनाधिपः । गुदितो विदधे वापनमृनयनुसा- रतः ॥८॥ सुजातमस्य यो जाता, फुलेऽस्मिन् धनसंकुले । अस्तोकमिति लोकस्य, गिराः सर्वत्र विस्तृताः॥९॥ इत्याकर्ण्य वच: कर्ण्य, जनकी जनसम्मतं । विदधाते तस्य नाम, सुजात इति विश्रुतम् ॥ ९॥ तेन प्रवर्द्धमानेन, कलाकौशलशालिना । रूपेण च ॥१०८॥ * ·४प्रव्रज्या- श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती वृत्तं ॥१०९॥ कलाभिय, विबुधत्वमुपाददे ॥ १०॥ सुश्रावककुलोत्पत्या, सततं साधुसङ्गमात् । परमः श्रावकः सोऽभूदू, विचाराचारशिक्षितः ॥११॥ स्वमूर्तिनिर्जितानङ्गमूर्तिप्रस्फूतिरप्ययम्। शमेन स्थायिभावेन, शान्तो रस इवाभवत् ॥ १२ ॥ इतश्च धर्मघोषस्य, SI स्वरूपे मन्त्रिणः प्रेयसीगणः । आक्षिप्तहदयो जातः, सुजातगुणसम्पदा ॥ १३ ॥ प्रियंगुरन्यदा पाह, स्वप्रेष्यां प्रियया गिरा । आयान्त नन्दिपेण- मध्वनाऽनेन, सुजातं मे निवेदयेः ॥१४॥ अथैष ससुहृवृन्दो, वृन्दारक इवौजसा । आगच्छन्नध्वना तेन, प्रेष्ययाऽस्यै निवेदितः ॥१५॥प्रियंगुः स्वसपत्नीभिर्वयस्याभिरिवान्विता । रूपं नेत्रामृतं तस्य, पिबति स्म तृषातुरा ॥ १६ ॥ वदति स्म च सा धन्या, नारी नारीजनेऽखिले। वरो वरतरो यस्या, एष निःशेषसुन्दरः॥१७॥ प्रियंगुरन्यदा चान्यसपत्नीमध्यचारिणी। सुजातवेषमाधाय, रमते तस्य चेष्टया॥१८॥ तदा मन्त्र्यागतो हित्वा, कणव प्राणहितायुगम् । कपाटच्छिद्रेणापश्यत् , सर्वाः प्राणहितास्तथा॥१९॥दध्यौ च सर्वशुद्धान्तोऽशुद्धांतोऽयमभूद् ध्रुवम् । माऽऽशंकंतामतो भिन्ने रहस्ये छन्नमस्तु तत् ॥ २०॥ कुपितेन सुजाताय, कूटलेखस्य दर्शनैः । नृपति कोपयित्वा स, वचनीयभयेन च ।।२१॥ प्रेषितोऽरक्षुरीपुर्या, चन्द्रध्वजनृपान्तिके। वध्योऽयमविचार्येदं, लिखितं तस्य मन्त्रिणा ॥२२॥ युग्मम् ।। सुजातस्तत्र यातश्चानमच्चन्द्रध्वजं नृपम् । तं लेखमार्पयच्चास्य, निर्विकारास्य एव सः ॥ २३ ॥ दध्यौ नृपस्तु विश्वस्तो, विधात्योऽयमुपायतः । ध्यात्वेति रमते तेन, सह सर्वसहापतिः ॥२४॥ सुचिरं रुचिरं वीक्ष्य, तस्याचार विचारकः। अचिन्तयन्नृपो हन्मि, नृरत्नं कथमीदृशम् ।।२५।। ध्यात्वेति विजने तस्याख्याय लेखमदर्शयत् । सुजातः प्राह यद्वेत्सि, ॥१०९॥ तद् विधेहि निजेहितम् ।।२६॥ नृपतिः प्राह नाहं त्वां, हन्मि गुप्तं पुनर्वस । उक्त्वेति स्वस्वसा तस्य, दत्ता त्वग्दोषदूषिता ॥२७॥ तया चन्द्रयशोनाम्न्या, संगमात् कुष्ठसंक्रमः । ईषदीपदभूत्तस्यास्तुल्यः साऽथ व्यचिन्तयत् ॥२८॥ धिग्मां तिग्मांशुतुल्योऽयं, यः R S

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु
नीयवृत्ती
HIGEResi
४प्रव्रज्या-
स्वरूप
नन्दिपेण-
वृत्त
॥११०॥
पुरा निजतेजसा । मम सङ्गमतो जात:, सुजातः स तमोमयी ॥ २९ ॥ क्रमद्विपमयैरेभिस्तदलं विपर्मम । ध्यात्वे (अं.२ ००).
ति सा ससंवेगा, जग्राहानशनं सुधीः ॥ ३०॥ गुरुणेव सुजातेन, तेन निर्यापिता च सा । बभूवायुःक्षये देवोऽवधेर्वेदाखिलं च तत्
॥ ३१ ॥ तत्रागत्य प्रणत्यैनमूचे किं ते करोम्यहं ? । तव प्रसादतोऽहं यद् , देवीभूताऽस्मि ते प्रिया ॥ ३२ ॥ सोऽतीच तीव्रसं-
बेगी, दध्यावध्याममानसः । पितरौ प्रेक्ष्य गृह्णामि, व्रतं चेद् रुचिरं ततः ॥ ३३ ॥ इति पूतं तदाकूतं, ज्ञानाद्विज्ञाय निर्जरः ।
समं तेन समागच्छच्चम्पोद्यानं विमानगः ॥ ३४ ॥ विमुच्य तत्र तं देवो, विकुर्वितां महाशिलाम् । बभारोपर्ययं पुर्या, गर्जाया
अपिधानतः ॥ ३५ ॥ ततः पौरा परित्रस्ता, प्राणत्राणपरायणाः । हस्तविन्यस्तसद्धृपदहनाः शिरसा नताः ॥ ३६ ॥ प्रोचिरे
यस्य कस्यापि, देवस्य दनुजस्य वा। अपराधः कृतोऽस्माभिः, प्रसद्य क्षमतां स नः॥ ३७ ॥ देवः प्रोवाच हे दासाः 1, क
प्रयास्यथ सम्प्रति १। पापेन मन्त्रिणा श्राद्धः, सुजातो दूपितो मुधा ॥ ३८ ॥ चूरयिष्यामि तद्युष्मान् , यद्वाऽत्रानीयतामयम् ।
नम्यतां क्षम्यतां चापि, कार्य चेज्जीविते भवेत् ॥ ३९ ।। स कास्तीति जनैरुक्तेऽवदत् त्रिदशपुङ्गवः। चम्पोद्याने तथा भूपः, स-
पौरोऽक्षमयच्च तम् ॥ ४० ॥ स नृपं पितरौ स्वौ चापृच्छय संयममाददे । पश्चात्तत्पितरौ सर्वाण्यप्यगुः परमं पदम् ॥४१॥ सचिवो
धर्मघोपस्तु, राज्ञा निर्विपयीकृतः । दध्यौ हहा महापापोऽहं घोरं कर्म निर्ममे ॥ ४२ ॥ भोगेषु भोगिभोगेपु, लुब्धेन मयका
हहा । सुजाते जातरूपेऽत्र, कालिकां कलता किल ॥ ४३ ॥ ध्यायन्निति विरक्तात्मा, गतो राजगृहे पुरे। स्थविरान्ते व्रतीभूत्वा,
गीतार्थो व्यहरत् क्रमात् ॥ ४४ ॥ बारत्तपुरमायातोऽभयसेनस्य भूपतेः। वारत्तकाख्यमन्त्र्योको, भिक्षार्थी प्रविवेश च॥ ४५ ॥
तत्र दाननियुक्तेन, परमानेन पूरितम् । दौकितं मुनये स्थालं, घृतेन मधुना युतम् ॥ ४६ ।। भाजनान्मधुनो घिन्दुरेका पृथ्व्यां
॥११०॥

·HE श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः ननीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या- स्वरूपे नन्दिषेण- वृत्तं ॥१११॥ पपात च । मत्त्वा छर्दितदोषं स, तदनादाय निर्गतः ॥४७॥ वातायनस्थितो मंत्री, वारत्तो वीक्ष्य तद् हृदि । दध्यौ कि मुनि- नाऽनेन, भिक्षाऽग्राहि पराऽपि न ॥४८॥ इति चिन्तयतस्तस्य, क्षुद्राः क्षौद्रेण लिील्यरे। ताश्चानु प्रपतत् पल्ली, तां चानु कृक- लाऽशितुम् ॥ ४९ ॥ अत्तुं तमपि मार्जारः, पथिकः श्वा च तं प्रति । वास्तव्यशुनकस्तं च, कलहोऽभूत्तयोमिथः ॥५०॥ श्वानयोः स्वामिनौ पश्चात् , तद्गृह्या मिलिता मिथः। ततः प्रववृते युद्धं, कुन्ताकुंति शराशरि ॥५१॥ तत्र वारत्तको वीक्ष्य, संख्येऽसंख्यजन. क्षयम् । दध्यौ न मुनिनाऽऽदायि, भिक्षाऽनेनैव हेतुना ॥५२॥ धर्मः सम्यगयं रम्यः, श्रीसर्वज्ञेन भाषितः । धन्याश्च मुनयोऽमी ये, वर्तन्ते तस्य शासने ॥५३॥ नस्येति शुभभावस्य, जातिस्मृतिरजायत । देवतार्पितवेपः प्राग, मुद्रामुज्झांचकार च ॥ ५४॥ ग्रहणासेवनाशिक्षाविशदो विहरन् क्रमात् । शुशुमारपुरं प्राप, स निष्पापशिरोमाणिः ॥ ५५ ॥ तत्रापि धुन्धुमारस्य, राज्ञोऽगा- रवती सुता । सा च सर्वज्ञसिद्धान्ते, कुशला श्राविका कनी ॥ ५६ ॥ तया वादे जिता प्रवाजिका चेतस्यचिन्तयत् । पातयामि सपत्न्यन्तरिमां पाण्डित्यगर्विताम् ॥ ५७ ॥ ध्यात्वेत्यालिख्य तां चित्रपटे प्रद्योतभूपते। आदर्शयदथापृच्छन्नृपः केयं सुलोचना? ॥ ५८ ॥ यथातथेऽनयाऽऽख्याते, दूतं प्रद्योतभूपतिः। प्राहिणोद् धुन्धुमाराय, स गत्वा तं जगाद च ॥ ५९॥ मन्मुखेन च त्वां स्वामी, श्रीप्रद्योतो वदत्यदः । देहि मह्यं निजां पुत्री, युद्धसज्जो भवाथवा ॥ ६०॥ श्रुत्वेति धुन्धुमारेण, सरुषा परुषाक्षरैः। दूतो निर्वासितः सर्वमाख्यात् स्वस्वामिनोऽधिकम् ॥ ६१ ॥ ततोऽवन्तिपती रोषात् , सर्वसैन्यसमन्वितः। शुंशुमारपुर मार इवारौत्सी- न्मनःपुरम् ॥ ६२ ॥ धुन्धुमारः स्वमवलं, वैरिणं च महावलम् । मत्वा पप्रच्छ दैवज्ञ, सोऽपि डिंभानभापयत् ।। ६३ ॥ प्रणश्य तानि त्रस्तानि, नागमन्दिरमध्यगम् । वारत्तगमुनि जग्मुमा भैप्टेति च सोऽवदत् ॥६४॥ दैवज्ञोऽथ मुनेवाक्यं, तं नृपाय न्यवेदयत् । SEYCKO Site ॥१११॥ RESS ·DESI श्री प्रत्रज्या श्रीप्रा. ४ प्रव्रज्या स्वरूपे नन्दिषेण- वृत्त नीयवृत्ती ॥११२॥ निःसंशयो जयो देव,भवतोत्र भविष्यति॥६५॥उदश्रुतिबलेनैप, दत्त्वाऽवस्कन्दमात्मना।धृत्वाप्रद्योतमानपीन, मानैपी धुन्धुमारराट् ॥६६॥ उत्तमोऽयं गृहायात, इत्यङ्गारवती सुताम् । प्रयोताय पिता प्रीतः, प्रादादुदवहत् स ताम् ॥६७॥ प्रद्योतभूपः प्रेयस्या:- गारवत्यापि संगतः । सम्पाप स्मरसन्तापनिर्वापणमिहाद्भुतम् ॥ ६८ ॥ अन्यदाऽल्पवलं वीक्ष्य, नृपं प्राह 'प्रियामयम् । भद्र ! कथं गृहीतोऽहं?, साऽवदन्मुनिवाक्यतः ॥ ६९ ॥ प्रयोतोऽथ गतः प्राह, हसन् दैवज्ञ! वन्यसे । उपयुक्तः स डिम्भानां, मा भीरित्यस्मरद्वचः ॥ ७० ॥ इत्युक्ताः पिण्डस्य द्वाचत्वारिंशदोपाः, प्रस्तावात् पंच ग्रासैपणादोपा अपि कथ्यते, तत्र रसगृद्धथा संयोजनं कुर्वतः संयोजनादोपो, न तु ग्लानत्वादौ १, द्वात्रिंशत्कवलप्रमाणातिरिक्तं न भुञ्जीत, अजीर्णादिदोपहेतुत्वात् २, रागे- णाश्नतश्ररणेन्धनेऽङ्गारदोपः ३, द्वेषेणानिष्टं अश्नतश्चरणेन्धने धूमदोपः ४, क्षुद्वेदनाशमनगुरुवैयावृत्त्यविधानसंयमरक्षणस्वाध्याय- विधानप्राणरक्षणईर्याविशोधनरूपैरेव कारणै क्तव्यं, न तु रूपवलहेतोरिति ५, इत्युक्ता द्विचत्वारिंशदोपा भोजनदोषाश्च पञ्च इति गाथार्थः ॥ ४ ॥ अथ तुर्यद्वार तृतीयगाथार्थः,- इरियाइपंचसमिईहिं तीहिं गुत्तीहिं तवविहाणमि । निच्चुज्जुत्तो अममो अकिंचणो गुणसयावासो ॥५॥ एवंविधः साधुर्भवतीति गम्यते, 'इरियाइपंचसमिईहिं' र्यादिभिः पचभिः समितिभिस्तिसभित्र गुप्तिभिरुपलक्षितः, तपोवि- धाने च नित्योयुक्तः, पुनः कथंभूतः - अममः' स्वजनप्रभृतिषु ममत्वरहितः, तथा अकिञ्चनः-न किंचनास्यास्ति अकिंचना, निष्परिग्रह इत्यर्थः, गुणानां मूलगुणोत्तररूपाणां सदावासो भवति स मुनिरिति संक्षेपार्थः । तपोविधाने बाये पष्ठाष्टमादिरूपे अभ्यन्तरे च साधुवैयावृत्त्यरूपे तत्फले च स प्राच्यभवे वसुदेवो दृष्टान्तः, तथाहि-नन्दिग्रामे चक्रवरद्विजसोमिलयोः सुतः । - ।११२ ·VM ४प्रव्रज्या- स्वरूपे तपोवेया- वृत्य वासुदेवः उन्नानAAAAG श्री नन्दिषणाभिधस्तस्य,, पाल्येऽपि पितरौ मृतौ ॥१॥ वद्धिंतो मातुलेनायमेष निर्भाग्यशेखरः। आकेशाननखाग्रं स, कुरूपो दुर्भगः प्रव्रज्या०५ कुधीः ॥२॥ विप्रलब्धोऽन्यदा लोकैरुद्वाहे मातुलेन सः। स्थिरीकृतः सुताः सन्ति, मम सप्तेति जल्पता ॥३॥ तास्वेका कापि श्रीप्रद्यु ते देया, मातुलेनेति भाषितः । गृहकर्माणि सर्वाणि, करोति प्रतिवासरम् ॥४॥ ज्येष्ठपुत्र्याऽन्यदा प्रोचे, नन्दिषेणाय दास्यति । नीयवृत्ती तातश्चेन्मां कृतान्तस्य, भविष्याम्यतिथिस्ततः॥५॥ इत्थं सप्तभिरप्येष, निपिद्धो दुर्भगाग्रणी। कन्यां ते दापयिष्येऽन्यामित्यूचे मातुलेन सः ॥६॥ निरूपयन्त्योऽरूपं मां, चेन्न स्वजनकन्यकाः । तत् कथं नाम नामापि, सहन्ते मेऽन्यकन्यकाः ॥७॥ ध्या- ॥११३॥ त्वेत्यगाद्रत्नपुरे, प्रेक्ष्य युग्मानि पीडितः। मुमूर्षुः सुस्थिताचार्यैर्बोधयित्वा व्रतीकृतः॥ ८॥ आत्तव्रतः क्रमानन्दिषेणो गीतार्थतां गतः । जग्राहाभिग्रहं ग्लानप्रतिजागरणे गुरोः ॥९॥ प्रतिज्ञामस्य सुत्रामा, संसदि प्रशशंस च । देवः कोऽप्यसहिष्णुस्तत्तत्परी- क्षार्थमाययौ ॥ १० ॥ रूपेणैकेन स ग्लानसाधुर्मूर्त्या द्वितीयया । तं षष्ठपारणायात्तग्रासं गत्वेदमूचिवान् ॥ ११ ॥ क्षुत्तृषा- मुनौ सातिसारे सति पुरावहिः । चैयाकृत्ये प्रतिज्ञाय, किं भोक्तुं युज्यते तव ? ॥१२॥ नन्दिषेणोऽथ मुक्त्वाऽनमन्वेष्टुं पानमु- यतः । लब्ध्या सुरकृतानेषणीयं जित्वाऽम्बु चासदत् ॥१३॥ जगाम च द्रुतं ग्लान, चुक्रुशे तेन स क्रुधा । घस्मरं त्वामपि ग्लाने, धिग् वैयावृत्त्यनिश्चितम् ॥ १४ ॥ निजागः क्षमयनन्दिषेणो मलमधावयत् । उत्तिष्ठति ब्रुवन् मायावतिना चुकुशे पुनः ॥ १५ ॥ अक्षम नेक्षसे कि मां ?, ततोऽसेऽप्यधिरोपितः। ऊचे धिग्मुण्ड ! वेगेन, वैगभंगं करोषि मे ॥ १६ ॥ व्यधाद् वर्षोऽतिदुर्गन्धं, तस्य मन्दपदं यतः । कथं पटुरयं भावीति दध्यौ स महामनाः ॥ १७ ॥ ज्ञात्वावधेम्तमक्षोभ्यं, दुग्धाशयमथामरः । गौशीर्ष- चन्दनेनोच्चैर्विलिलेप मुनेस्तनुम् ॥१८॥ नत्वा प्रदक्षिणापूर्वमाख्यदिन्द्रकृतां स्तुतिम् । स्वकीयं क्षामयित्वाऽऽगः, किं ददामीति ॥११॥ *SSC ·श्री प्रधज्या० श्रीप्रयुः सीगवती ४प्रवज्गा- स्वरूपे तपोवया- गुरुये वासुदेव ॥११॥ तं जगी ? ॥ १९ ॥ गुनिनोक्त जिनस्योक्ते, लब्धेऽन्यत् कि तु गागते ? । लब्धे चिन्तामणी को नु, तत्पर मस्तरे भवेत् ? ॥ २० ॥ तेनेत्युक्तो दिवं देवो, गतिरातिमागतः। प्रष्टो ग्रनिजनय॑क्तमनुरिसक्तं शशंग राः ॥ २१॥ द्वादशान्दसहसपन्ने, स्मृत्वा दौर्भाग्यगृत्कटम् । स्त्रीवालभ्यनिदान्गेगोऽनशनी शुक्रगारादत् ।। २२ । इतः सीरिपुरे राशोऽधकष्णः सुता नप जशिरे श्रीसुभद्रायां, समुद्रविजयावयः ॥ २३ ॥ मन्दिपेणस्य जीवोsथ, महाशुभदिवश्युतः। दशा दशमो जशे, गुरूप: सुभगाणीः ॥ २४ ॥ रागद्रविजयं राज्ये, विन्यस्यान्धकवृष्णिना । गुप्रविष्ठान्मनेराचवतेनाराादि निवृतिः ॥ २५ ॥ निधिभि- नैवभिर्गगा, रोच्यमानोऽजन्मभिः । रामद्रविजयो राजा, रेजे नाकीव जंगमैः ।। २६ ॥ वगस्थो पसुदेवः स्त्रीनेत्रमानरामोहनः । रारम्पम इवालीभिा, पौरग्रीभिरपेदयत ॥ २७ ॥ तारा रामस्तवस्तूना, वस्तूनां विक्रयेऽष्णभूत् । सर्वत्र वसुदेवाख्या, युगान्ते जलपुरवत् ॥ २८ ॥ ग पाहो दुर्भगो दूरीकतः सीभिः पदैरपि । न्गस्त: शीर्ष रापयामि, गम्मत्वे वनिशानात् ॥ २९ ।। रार्या- सागपि रागाणां, वसुदेपैकनेतसाम् । शूननान्युजामातृशातेगो ददि नापरात् ॥ ३० ॥ वसुदेवांगसौभाग्गविहल रमणीजनम् । पीरा वीक्ष्य नृपस्याख्यमिति विशनशाहिनः॥ ३१ ॥ सनद्रविजगेनाथ, न्गस्गोत्रांगे निजोऽनुजः । आमापि दुर्वलोऽभूस्त्प, पहि- श्रीन्गा ततस्त्वया ॥३२॥ स्थेयं रादा गदागारो, कलाभ्यारां वितन्त्रता । तथेति प्रतिषशासी, रा सौएवमधस्थितः॥३३॥ युग्गम्।। प्रहित शिवगा देच्या, सगद्रविजयं प्रति । सोऽन्यदा चन्दनं चेटीहरताज्जग्राह नर्मणा ॥ २४ ॥ सोने सी नर्मदोगेण, त्वगवासि नियन्त्रिता । तं मत्वा निशि वार्ष्णेगो, नगराभिरगार व्रतम् ॥३५॥ अनाथगृतक किंनिग्ला वर्णालिमालिखत् । वसुदेवोऽनले- विधव, गुरुभिषितो गुणेः ।।३३।। विधायेति बजनेग, विप्रयेपः कदाचन । नार्याऽऽरोग रथं निन्, स्लग्रामे स्वगृ तथा ॥३७॥ ॥१२४॥ PR ·श्री ग्रवज्या. श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या: स्वरूपे तपोवैया- वृत्त्य वासुदेवः ॥११५॥ स्नपितो भोजितो यक्षायतनस्थोऽशृणोदिदम् । बन्धुभिर्विदधे सर्वैर्वसुदेवौर्ध्वदेहिकम् ॥ ३८ ॥ अथात्मज्ञाननिर्भीको, वसुदेवः पुरो बजन् । पुरे विजयखेटाढे, सुग्रीवनृपतेः सुते॥३९॥ श्यामाविजयसेनाख्ये, परिणीय कलाजिते । सुतं विजयसेनायां सुपुवेऽकूरनाम- कम् ॥४०॥ युग्मम् ॥ जलावर्त्तसरस्तीरे, सामजं वशयनयम्। कुंजरावर्त्तमुद्यान, विद्याभृद्भयां स आहृतः ॥४१॥ तत्र चाशनिवेगस्य, सुतां श्यामामुढवान् । श्यामापितृविरोधाचाङ्गारकेण हृतो निशि॥४२॥ जघान मुष्ट या तं तेन, मुक्तश्चम्पासरोऽन्तरा। पपात तीळ तत्तीरे, वासुपूज्यमवन्दत ।। ४३ ॥ द्विजवेपः स विप्रेणकेन 'साकं विशन् पुरि। यूनो वीणावतः प्रेक्ष्यापृच्छत्तं सोऽपि चाख्यत ॥४४॥ अस्ति गन्धर्वसेनेति, चारुदत्तवणिक्सुता । वीणायां यो विजेता मां, स नेतेति कृताश्रवा ॥४५॥ वीणाचार्ययशोविसुग्री- वान्ते तदिच्छया । सर्वेऽमी कुर्वतेऽभ्यासं, न सा केनापि जीयते ॥४६॥ मासान्ते च परीक्षा स्यादिति श्रुत्वा यदूद्वहः । विद्या- विकृतरूपोऽस्था , सुग्रीवान्ते स शिष्यवत् ।। ४७ ॥ मासान्ते तां समायाता, वैणिकश्रेणिकर्मठः । स सुग्रीवयोंग्रीवोपाध्याय- द्वयसाक्षिकम् ॥ ४८ ॥ तदुक्त्या विष्णुकुमरत्रिविक्रमपराक्रमम् । गीत्वा निर्जित्य तां वीणावाद्येऽद्भुतकलायुतः॥४९॥ चारुदत्तेन कथितखेचरीत्वकथाप्रथः । गन्धर्वसेनां सानन्दो, वृष्णिसूनुरुपायत ॥५०॥ विशेषकम् ।। उपायंस्त यशोग्रीवसुग्रीवाचार्ययोः सुते । अभिरामगुणग्रामः, स श्यामाविजयाह्वये।।५१॥ राज्ञां विद्याधरेन्द्राणां, विप्राणां वणिजामपि । कन्याः सहस्रशो जित्वा, कलाभिः स कलाद्भुतः ॥ ५२ ॥ छलेनापि बलेनापि, देशाद्देशान्तरं भ्रमन् । वद्धिष्णुस्पर्द्धगर्दास्ताः, परितः परिणीतवान् ॥ ५३ ॥ युग्मम् ।। स कोशलखगार्घाशसुतां नाम्ना सुकोशलाम् । कोशलायां पुरि प्राप्य, कदापि परिणीतवान् ।। ५४ ॥ पेढालपुरनाथस्य, हरिश्च- न्द्रस्य नन्दिनीम् । दक्षः कनकवत्याख्यां; श्रीददत्तामुपायत ॥ ५५ ॥ पल्ल्यां पल्लीपतेः पुत्री, जराख्यां परिणीय च । तस्यां SING

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीपयुः
सीयवृत्ती
४प्रव्रज्या
स्वरूपे
तपोवैया-
वुल्ये
वासुदेव
॥११६॥
जरकुमाराख्यं, स नन्दनमजीजनत॥५६॥ वसुदेवोऽन्यदा देव्या, कयाऽप्यूचे मया तव । दत्ता रुधिरराट्कन्या, रोहिणी तत्स्वयंवरे
॥ ५७ ॥ ब्रज पाणविकीभूय, सोऽथारिष्ठपुरं गतः। जरासन्धादिभूपालमण्डितं मण्डपान्तरम् ॥५०॥ युग्मम् ॥ वरमालाकरा सत्र,
रोहिण्यागातदीयदृक् । न तस्थौ राजके शौरिः, पटहेनेति तां जगौ ॥५९। एहि नृविशेषज्ञ, वरस्त्वदुचितोऽस्म्यहम् । तच्छुत्वा
रोहिणी तस्य, वरमालां गले न्यधात्॥६०॥ शुभितं राजकं सर्व, तया पाटहिके वृते। कुलीनयाकुलीनोऽयं, व्रतश्चैवमुपाहसत्॥६१॥
सौरिः प्राह कुचक्रस्य, कोलीन्यं दर्शयाम्यहम् । जरासन्धो वधायास्य, ततो भूपान्न्ययोजयत् ॥३२॥ रुधिरोऽथ ससैन्योऽपि, तदा
शौरेः पुरोऽस्फुरत् । न्यस्तवान् सारथीभूय, शौरि दधिमुखो रथे॥३३॥तथा वेगवतीमात्रांगारवत्या समर्पितम् । कार्मुकं च निषगौ
च, विग्रही शौरिरगृहीत्॥६॥ नृपैर्महानलैः क्षिप्ते, रुधिरै युधि रेणुवत् । शौरिः शूर इव ध्वान्तान्, ध्वस्तवास्तानिजौजसा॥६५॥
जरासन्धस्ततोऽवादीत, समुद्रविजयं प्रति । न पाटहिकमात्रोऽयं, त्वविना नान्यसाध्यरुक् ॥ १६ ॥ रोहिणी ते जिते चास्मिभि-
त्युक्तः शौरिरालपत् । परदारैरलं त्वेनं, त्वदादेशाज्जयाम्यहम् ॥६७॥ अथोच्चैयुयुधाते तो, शौरी दूरीभवद्वरौ । कृतप्रतिकृतप्रीत-
वीरैः कृतनमस्कृती ॥ ६८ ॥ वसुदेवोऽग्रज मत्वा, शरं चिक्षेप साक्षरम् । सोऽवाचयच्छलाधातो, वसुदेवो नमाम्यहम् ॥ ६९ ॥
समुद्रो वत्स ! वत्सेति, वर्दैस्तमभि धावितः । प्रीतिमान् वसुदेवोऽपि, नतस्तेनाभिपस्वजे ॥ ७० ॥ पृष्टोऽग्रजन्मना सर्व, स्ववृत्तं
स न्यवेदयत् । ज्ञातयोग्योदहा हार्दे, ते सर्वे मुदिता नृपाः ॥ ७१ ॥ रोहिणी वसुदेवोऽथ, पुण्येव परिणीतवान् । जरासन्धादयो
जग्मः, सर्कसा यादवाः स्थिताः ॥७२॥ वृद्धा कापि सदस्येत्यान्यदोचे वृष्णिनन्दनम् । बालचन्द्रावेगवत्यौ, दिवस् त्वां ममात्मजे
॥ ७३ ॥ श्रुत्वेति सम्मुखं पश्यन्, ज्येष्ठेनोक्तोऽनुज ! ब्रज । पूर्ववत्तु चिरं मा स्था, इत्युक्तः स ययौ दिवा ॥ ७४ ॥ समुद्रः
॥११६॥

·.
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रधु-
नीयवृत्तों
४प्रव्रज्या
स्वरूपे
तपविया-
वृत्त्ये
वासुदेव
॥११७॥
स्वपुरेऽथागाचल्लघुः परिणीय ते । कन्याः शौरिपुरे सर्वाः, पूर्वोदूढास्तथाऽऽनयत् ॥७५॥ चतुःस्वप्नसमाख्यातबलत्वसनुरत्यदा।
रोहिण्या सुषुवे रामो, नाम तस्य विनिर्ममे ॥ ७६ ॥ कंसोऽथ मथुरा नीत्वा, वसुदेवपितृव्यतः । देवकान्मृत्तिकावत्या, गत्वाऽया-
चत देवकीम् ॥ ७७ ॥ अकारयद्विवाह च, देवकीवसुदेवयोः। ( देवकः शौरये योत्रे ), स्वर्णाचं बहु दत्तवान् ॥७८॥ दशगोकुल-
युक्तं च, नन्दं गोकिटिनायकम् । दशा) मथुरामागानन्दका सप्रियायुतः ॥७९॥ युग्मस् ॥ महे सुहृद्विवाहस्य, मत्तनृत्यद्वधूजने ।
कंसानुजोऽतिमुक्तर्षिः, कसौकोनार्थमागत् ॥८०॥ तस्य जीवयशाः कण्ठेऽलगत् स नटितस्तया। प्राह माद्यसि यत्प्रीत्या, तस्याः
सप्तमगर्भतः॥ ८१ ॥ वधस्तव पितुः पत्युरित्युक्ते तं विमुच्य च । कंसस्याख्यत्तथा सोऽथ, वसुदेवादयाचत ॥ ८२ ॥ गोन्
सप्तापि देवक्या, प्रादात् मीतश्च यादवः। ज्ञाते च मुनिवृत्तान्ते, सत्यसन्धोऽन्वतप्यता॥८॥ विशेषकम् ॥ इतश्च भद्रिलपुरे, नागस्य
सुलसा प्रिया । बाल्ये सा निंदुरुक्ताऽतिमुक्ताख्येन महर्षिणा ॥ ८४ ॥ तयाऽऽराद्धः सुरो ज्ञात्वाऽवधेः कसेन याचितान् । गर्भा-
स्तस्याः सुतत्वेन, ददौ तुल्यतुजन्मकृत् ॥ ८५ ॥ तुल्यजातानजीवांस्तान्, देवक्यै सौलसान् सुतान् । सुळसाय च देवक्याः,
सुतान् षड् जीवतो ददौ ॥ ८६ ॥ युग्मम् ॥ दृषद्यास्फालयन कंसो, नृशंसो निदुनन्दनान् । देवकीसुनवस्ते त्ववर्द्धन्त सुलसागृहे
॥ ८७॥ नाम्नाऽनीकयशोऽनन्तसेनावजितसेनकः । निहतारिदेवयशाः, शत्रुसेनश्च तेऽभवन् ॥ ८८॥ देवक्याऽसाव्यथो स्वमा-
ख्यातार्द्धचक्रितं सुतम् । सदैवतं तदा सुप्तास्तज्जनौ कंसयासिकाः ॥८९॥ देवकी प्रियमाहूय, प्राहेनं रक्ष बालकम् । गोकुले नन्द-
भार्याऽमुं, यशोदा पालयिष्यति ॥ ९० ॥ देवताकृतसान्निध्योद्घाटवप्रकपाटिकः । मुक्त्वा स तं यशोदाऽन्ते, देवक्य तवंसुताम-
दात् ॥ ९१ ॥ एवं कृत्वाऽऽगते शौरौ, प्रबुद्धाः कसयामिकाः। वा कसायार्पयश्छिन्नकनाशां तां च सोऽमुचत् ॥ ९२ ॥ सुतस्तु
REPRENESAREE
॥११७॥

·. श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रयुः नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या- स्वरूपे तपोवैया- वृत्त्ये वासुदेव ॥११॥ गोकुले गोपैः, कृष्ण कृष्ण इतीरितः। बालोऽवर्द्धत तं तत्र, दिक्षुर्देवकी ययौ ॥ ९३ ॥ श्रीवत्सलाञ्छनं अनुमिन्द्रनीलमणि- प्रभम् । देवकी मुसुदे वीक्ष्य, यशोदोत्सङ्गसङ्गिनम्।।९॥ वालोऽपि देवसाहय्यादहन शकुनिपूतने । यमलार्जुनभंग च, चक्रे दध्यौ ततः पिता ॥९५॥ स्वौजसा प्रथमानोऽस्ति, बालोऽयं तस्य रक्षणे । कं मुश्चामीति स ध्यात्वा, रामं साहायकेऽमुचत् ॥९६॥ सुखं रामश्च कामच, गोपीनां मृत्युभिापाम् । मनोरथैश्च बन्धूना, वर्द्धन्ते सह विष्णुना ॥९७॥ नानाविधाभिः क्रीडामिः, क्रीडतोस्तत्र गोपयोः । श्रीरामकृष्णयोरेकादश वर्षाणि जज्ञिरे ॥९८॥ ततः शौरिपुरे श्रीमन्नेमिजन्ममहोत्सवम् । श्रुत्वा दशा) दशमो, मथु- रायां ततान तम् ॥९९॥ कंसस्तत्रागतो वीक्ष्यैकनाशां गणकं जगौ । कोऽप्यस्ति सप्तमो गर्भ:?, स पाहास्ति तवान्तकः॥१०॥ मुंच धृन्दावनेऽरिष्ठं, वृपमं केशनं हयम् । खरमेषौ च दुर्दान्तौ, हनिष्यति स हेलया ॥१०१॥ आरोपयिष्यति स च, शार्ग काले- यनागजित् । चाणूरघातकः पयोत्तरपंचकहस्तिभित् ॥ १०२॥ श्रुत्वेत्यादिश्य योग्याय, मल्लौ चाणूरमुष्टिको । चनेऽमुंचदरि- छादीन, स ज्ञातुं निजविद्विपम् ॥ १०३ ॥ गोकुले शल्यतुल्यांच, चतसृष्वपि दिक्षु तान् । चतुरश्चतुरः शत्रुक्षये कृष्णोऽनयत क्षयम् ।। १०४ ॥ सदस्य थैमानाय्य, शार्ग यो रोपयिष्यति । देया तस्मै सत्यभामा, कंसः वैरीत्यघोपयत्।।१०५॥ धनुपा पर्य भूयंत, भुजवन्तोऽपि भूभुजः । आयो मदनवेगायां, वसुदेवात्मजो रथी ॥१०६॥ चापरोपार्थमायातस्तां निशां गोकुलेऽवसत् । रामकृष्णमहास्नेहात, प्रातः कृष्णं सहानयत् ॥१०७|| युग्मम् ॥ पथि लग्ने रथे वीक्ष्यानासह चलनासहम् । कृष्णः पदातिरव्यग्रो, न्यग्रोधमुदमूलयत् ॥१०८॥ तं च कृष्णलं वीक्ष्य, बलादेप रथेज्जयत् । मथुरायां गतावेतो, नृपाक्रान्तं धनुःसदः ॥ १०९ ॥ दुनामन्येक्षणैर्भामा, कृष्णे व्यश्रमय दृशम् । पतिते सत्यनाख्येयेऽनाधृष्टावहसन् जनाः॥११०॥ कृष्णस्तल्लीलयाऽऽदायारोपयद्वि- ॥११८॥ ॐ ·श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या- स्वरूप तपोवैया- वृत्त्ये वासुदेवः ॥११९॥ स्मये जनम् । स्वं पाणिग्रहणे सत्यभामायाश्च मनोरथम् ॥ १११ ॥ अनाधृष्टिः समारोप्य, गतः कृष्णं रथे पितुः । सदस्याख्य- न्मया शार्ग, धन्वारोप्यत सोऽवदत् ॥ ११२ ॥ नश्यान्यथा नृशंसस्त्वां, ज्ञात्वा कंसो हनिष्यति । श्रुत्वेति कृष्णं मुक्वैष, ब्रजे निजपुरेश्वजत् ॥ ११३ ॥ कंसोऽथ भूपानाहूयादिशन् मल्लान् युधेऽथ तत् । मत्वा कृष्णो बलं प्राह, चित्तं मल्लाहवे मम ॥११४॥ बलस्तदङ्गीकृत्योचे, यशोदा स्नानहेतवे । अलसां तां च दासीत्यध्यक्षिपत् ज्ञापनाकृते ॥११५॥ बलः कृष्णं बलाश्निन्ये, स्नानाय यमुनाजले । तं च म्लानमुवाचेति, न त्वं नन्दयशोदयोः॥ ११६ ॥ कृष्णायाख्यत्ततः पूर्ववृत्तान्तं सकलं बलः । कृष्णो बन्धुवध क्रुद्धोऽङ्गीचक्रे कंसघातनम् ॥ ११७ ॥ यमुनायां गतौ स्नातुं, कृष्णः कालियपनगम् । पमनालेन नस्तित्वा, वाहयित्वा च मुक्त- वान् ॥ ११८ ।। ततो गोपैवतो गत्वा, मथुरां गोपुरान्तिके । कंससादीरितौ हत्वा, तौ पद्मोत्तरचम्पकौ ॥ ११९ ॥ अरिष्ठादिनि हन्तारौ, तावेतौ नन्दनन्दनौ । दर्यमानौ जनैरित्थं, मंचेऽस्थातां निजैयुतौ ॥ १२० ॥ युग्मम् ॥ ततो रामेण रौद्राक्षः, कंस: कृष्णस्य दर्शितः । समुद्रविजयप्रष्ठा, दशार्दा दश दर्शिताः ॥१२१॥ कंसाज्ञयाऽथ चाणूरः, करास्फोटरवोद्धरः। ऊचे यः कोऽपि वीरोऽस्ति, स मया सह युध्यताम् ॥१२२॥ तदाकोत्थितः कृष्णो, भुजास्फोटरवोत्कटः। कंसस्तं घातकं स्वस्य, मत्वा मौष्टि- कमादिशत् ॥ ॥ १२३ ॥ कृष्णाभिभूतिभीतेन, रामेणैप खलीकृतः । ततो युयुधिरे कृष्णचाणूरवलमौष्टिकाः ॥ १२४ ॥ तौ हतौ कृष्णरामाभ्यां, प्रेक्ष्य कंसोऽवदत् क्रुधा । रेरे हतैतौ तं नन्दगोपं येन च पौषितौ ।। १२५ ॥ उत्फालेन वदने, मंचात् कृष्णेन पातितः । कंसः केशैः समाकृष्य, तद्गृह्यांश्चारुणदलः॥१२६।। हते कसे नृपा अस्य, योद्धं क्रोधेन धाविताः। त्रासिता वसुदेवोक्त्या, समुद्रविजयादिभिः ॥ १२७ ।। वसुदेवगृहे यावाः, समुद्रविजयादयः । ज्ञापिता: पूर्ववृत्तान्तं, बसुदेवेन बान्धवाः ॥२२८॥ कारा- ॥११९॥ RESS 1.

·.
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
PUSTRIERISTRISAR
४प्रव्रज्या
स्वरूपे
तपास
हरिकेशी
॥१२०॥
कष्टोग्रसेनेन, सहियमुनान्तरे । समुद्राधर्जलं दत्तं, न जीवयशसा पुनः ॥ १२९ ॥ सोचे पत्युर्जले देयं, हते. कृष्णे, मया किल ।
भामामथोग्रसेनेन, दनां कृष्ण उढवान् ॥ १३० ॥ क्रोष्टुकिज्ञानसम्मत्या, कृष्णो राज्येऽभिषिच्यत । देवनिम्मितहायां,
यादवैभरिकापुरि ॥१३१॥ जातेपु भानुप्रद्युम्नशाम्बभानुकभीरुपु । वसुदेवः कुलस्यास्य, जज्ञे पुण्यैः पितामहः ॥ १३२ ॥ यस्मा-
दान्तरबाखतः प्रमुदितः श्रीनन्दिपेणं मुनि, सुत्रामा प्रशसंस संसदि पुरा देवेन यश्चानतः । द्वैतीयीकभवे त्वहंप्रथमिकापूर्व
वृतास्त्रिः सुरत्रीणां प्रार्थ्यतमो बभूव तपसे तस्मै न कः श्लाघते ?,॥१३३॥ ननु नन्दिपेणभवे मिक्षाचरकुलोत्पनस्यापि वर्णज्येष्ठत्त्वं
वसुदेवत्वे च वंशोत्पत्त्या प्राधान्यमन्यत्रापि सर्वत्र श्रूयते तदत्यन्तहीनकुलोऽपि कश्चन तस्मिन्नेव भवे देवानामपि, पूज्यो द्विजन्म-
नामपि मान्यः कथ्यतामित्येवंविधविकल्पनाजालदलनाय मातंगदारकहरिकेशवलर्षिकथोच्यते, तथा हि-
शंखो माथुरराजर्षिः, समेतो हस्तिनापुरम् । मार्ग पाच्छ भिक्षार्थ, सोमदेवं पुरोधसम् ॥ १ ॥ तेन द्विष्टेन निर्दिष्ट्रो, मार्गोs-
त्यग्निर्मुनिः स तु । गतः सुखेन तद्वीक्ष्य, सोमदेवो व्यचिन्तयत् ॥२॥ मदुक्ताग्निपथेनापि, मुनिः शीताध्वना ययौ । धन्यः शम्येप
पापोऽहं, त्वस्याप्यवमचिन्तकः ॥ ३॥ स्वं निन्दन्नेप पद्कर्मा, गत्वा नत्वा मुनीश्वरम् । धर्म श्रुत्वा च धर्मात्मा, स तस्माद्
व्रतमग्रहीत् ॥ ४ ॥ किंचिज्जातिमदाध्माता, सुव्रतं पालयनपि । विहिताराधनो मृत्वा, स द्विज़र्पिः मुरोऽभवत् ॥ ५ ॥ नीचे:-
त्रोदयाच्च्युच्चा, स चूतस्वमसूचितः । गंगाप्रस्थलकोडहरिकेशाधिपात्मजः ॥ ६॥ वलाक्षो दुर्भगः क्रूरः, कुरूपः कलहप्रियः।
गिरिनाम्नि कलत्रेऽभूत्, सुतो जीवपुरोधसः ॥ ७॥ युग्मम् ॥ बन्धुभिः कलहं कुर्वन् , वृद्धैर्दूरीकृतः स च । अध्यायदहतं वीक्ष्य,
दृतिकं निहतं त्वहिम् ॥ ८॥ दोपैः कण्टकवत्याज्यो, ग्राह्य स्वर्णवद् गुणैः । सर्वेऽपि हेयास्तहोपा, गुणां गायाश्च धीमता ॥९॥
॥१२०॥

·RS श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या स्वरूपे तपास हरिकेशी ॥१२१॥ ध्यात्वेति धर्म साधुभ्यः, श्रुत्वा स व्रतमग्रहीत् । बलः स हरिकेशर्षिस्तपोऽत्युग्रमतप्यत ॥ १०॥ अन्यदा काशीमायासी- दुद्याने तिन्दुके स्थितः । प्रन्थितिन्दुकयक्षेण, सर्वदा पर्युपासितः ॥ ११॥ मित्रेणातिथियक्षेणान्यदोक्तो ग्रन्थितिन्दुकः । मित्र! किं दृश्यसे नैव, स प्राह मुनिसेवया ॥ १२ ॥ सेवतेऽतिथियक्षोऽपि, ग्रन्थितिन्दुकवन्मुनिम् । अन्यदाऽतिथिमानिन्ये, स्वारामे अन्थितिन्दुकम् ॥ १३ ॥ विकथां कुर्वतो दृष्ट्वा, तत्र साधून गतावुभौ । हरिकेशवले बाढमभूतां भक्तिनिर्भरौ ॥ १४ ॥ राज्ञः काशीशितः कौशालिकस्य तनयाऽन्यदा । भद्राख्या यक्षमायाताऽऽयतने तत्र पूजितुम् ॥ १५ ॥ यक्षप्रदक्षिणादानं, कुर्वती वीच्य तं मुनिम् । मलाविलं निनिन्दोच्चैः, सा कूणितविकूणिका ॥ १६ ॥ मुनिनिन्दावशात् क्रुद्धो, यक्षस्तां विकलां व्यधात् । गता सौधे न निर्मिन्ना, भिषम्भिान्त्रिकैरपि ॥ १७ ॥ दीने राज्ञि गतोपाये, भिषग्मांत्रिकमण्डले । यक्षः प्रत्यक्षतामाप्योवाच वाचं स्फुटामिति ॥ १८ ॥ निन्दितो योऽनया साधुस्तं चेत् परिणयत्यसौ । तदा मुंचामि जीवन्तीमन्यथा वितथा गिरः ॥ १९ ॥ तन्मेनेऽथ नृपः प्रैषीत, सायमेनां स्वयं वरम् । सा गत्वा प्राह नत्वा तं, प्रभो! पाणिं गृहाण मे ॥ २०॥ निषिद्धा मुनिना मुन्या- कृतिना वटवासिना । परिणीयाखिलां रात्रि, विडम्ब्य च समुज्झिता ॥ २१ ॥ तन्मत्वा पृच्छति स्मार्को, नृपः स्मार्लान् वितीयते । कस्येयं ? ते जगुस्त्यक्तामृषिपत्नी द्विजोऽर्हति ॥ २२ ॥ द्विजाय नरदेवोऽथ, रुद्रदेवपुरोधसे । ददौ तां स त्या धर्मपत्न्याऽमा यज्ञमिष्टवान् ।। २३ ॥ स मासक्षपको भिक्षुर्भिक्षार्थी यक्षसेवितः । यज्ञवाटागवश्चंडैवटुभिश्चेति भाषितः ॥ २४॥ यज्ञवाट प्रवि- टोऽसि, कस्त्वं ? यक्षो मुनि श्रितः। ऊचेऽहं मुनिरायातो, भिक्षार्थी भवतां गृहान् ॥ २५ ॥ तेऽप्यूचुर्वैप्रमन्नं न, तुभ्यं शुद्राय, दीयते । सोऽवोचदोयतां मां, धर्मार्थ समताजुषे ॥ २६ ॥ ते प्रोचुर्देवपित्रग्निब्रामणेभ्यो वितीर्यते । सफलं तत्र दत्तं स्याहत्तं तु ॥१२१॥ GRG HERE ·श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या- स्वरूपे क्षमायां सुकुमारः ॥१२२॥ स्वादृशा वृथा ।। २७ ॥ वही हुतेन देवाना, पितॄणां विप्रभोजनः । तृप्तिर्भवति गोरेपा, विदुपा केन मन्यते ! ॥ २८ ॥ बामणा- न्त्यजयोनैव, जन्मना किंचिदन्तरम् । कपायेन्द्रियजेता तु, कर्मणा बामणो मतः ॥ २९ ॥ तथ्यं न विस्थ ब्राह्मण्यं, धिग्यो मूर्खानिति ब्रुवन् । मुनिनिहन्तुमारब्धो, बहुभिर्लेष्टुयष्टिभिः ॥ ३० ॥ विशेषकम् ।। रुधिरं वमतो वीक्ष्य, मुखेन मुनिघातिनः। यक्षेण पातितान् शूद्रानिष्टान् भद्रयोदितम् ॥३१॥ येनाहं तातदत्ताऽपि, तदा तृणवदुज्झिता । स एप वन्यो देवानां, मुनिर्मूढाः! खलीकृतः ॥ ३२॥ अमुमेव प्रपद्यध्वं, शरणं जीवितेच्छचः। मा कुरुध्वं महामूढाः, शिरसा गिरिभेदनम् ॥ ३३ ॥ महपी रुद्र- देवेन, क्षमितः सद्विजेन सः । प्रत्यलामि तथाव्यनैटवः पटवोऽभवन् ॥३४|| रुद्रदेवो मुनि साह, ब्राह्मण्यं ख्याहि मे प्रभो! । कपायेन्द्रियजेतृत्वं, बामण्यं मुनिराख्यत ॥ ३५ ॥ होमैः सर्वाश्रवान् हुत्वा, संवरस्नानसादराः। भवन्ति ब्राह्मणाः सिद्धिचधू- संवन्धवन्धुराः ॥ ३६ ॥ बहूनां प्रतिवोधोऽभून मुनिदेशनयाऽनया । असैरसीद्धरिकेशस्तत् प्रधानं परमं तपः ॥ ३७ ।। तपोविधानमपि क्षमासमायुक्तं मुक्तिफलदं भवति, तच्च गजसुकुमालदृष्टान्तेनोच्यते, तथाहि-'ते भदिलपुर नागसुलसागृहव- चिताः । प्रत्येकं देवकीपुत्राः, प्रोत्रिंशतं कनीः ॥ १॥ श्रीनेमिदेशनाबुद्धा, व्रत मेजुः पडप्यमी । द्वादशांगधरा जग्मुरिका स्वामिना समम् ॥२॥ ते त्रिधा युग्मिनो भूत्वा, भिक्षार्थ प्राविशन् पुरीम् । तेषु च प्रथमं युग्मं, देवकीगृहमागतम् ॥ ३॥ तद्वाक्ष्य कृष्णतुल्यं सा, प्रमोदात् मोदकानदात् । गते तत्र द्वितीयं चायातं सा प्रत्यलाभयत् ॥ ४ ॥ तस्मिन् गते तृतीयं चागतं पप्रच्छ देवकी । दिग्मोहो वा कथं यत् त्रिावृत्यात्रागतो युवाम् १ ॥५।। पुर्या त्रिविष्टपस्पार्द्धसमृद्धिमरभाज्यपि । यतयः प्रासुकं वस्तु, लभन्तेऽन्यत्र किं न वा ? ॥६॥ तावूचतुर्न नी मोहः, किन्तु पद सोदरा वयम् । सुश्राद्धसुलसानागतनया भद्रिले पुरे ॥ ७ ॥ ३१२२॥ -raked SRC

·R
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
४ प्रव्रज्या
स्वरूपे
क्षमायां
गज-
सुकुमारः
॥१२३॥
आतव्रता विभार्नेमेरुपतास्तव मन्दिरे । सा दध्यौ कृष्णतुल्या किं, षडप्येते ममाङ्गजाः ॥ ८॥ ततः प्रष्टुं गतोक्ता च, स्वा-
मिना भाववेदिना । ते च पुत्राः षडप्येते, तत्र देवकि! वर्द्धिताः॥९॥ उत्प्रसतस्तनी साऽथ, बवन्दे तान् षडङ्गजान् । अशोचच्च
यदेकोऽपि, न मया वड़ितोऽङ्गजः ॥ १० ॥ हृत्वा सपत्न्या रत्नानि, प्राग्भवे देवकि ! त्वया । यदेकमर्पितं तस्यै, स्वाम्याख्य-
त्तदिदं फलम् ।। ११ ॥ तत् निन्दंती ययौ समन्याचान्ता देवकी शुचा । पृष्टा च हरिणा मातर्जातदुःखेव दृश्यसे ॥ १२ ॥ सोचे
त्वदग्रजास्त्वं च, वर्द्धितास्त्वन्ययाऽन्यया। वर्त्तते वत्स! वाढं मे, बाललालनकौतुकम् ॥१३॥ तपसाऽऽराधयत् कृष्णस्तत्रार्थे नैगमे-
पिणम् । स प्राह नेमिनाथान्ते, बालः सन् प्रव्रजिष्यति ॥१४॥ ततः कश्चिच्च्युतो देवो, गजस्वमेन सूचितः। उत्पनो देवकीकुक्षौ,
सा तं वालमलालयत् ॥१५॥ गजाद्यत् सुकुमारोऽसौ, प्रेमस्थानमिवाच्युतः । मातुतुः प्रमोदेन, समं सोऽवर्द्धत क्रमात् ॥ १६ ॥
येमे गजः क्षमाधीशद्रुमकन्यां प्रभावतम् । सोमां च क्षत्रियाजाता, सोमशमद्विजात्मजाम् ॥१७॥ अन्यदा द्वारकापुर्या, श्रीनेमिः
समवासरत् । शुश्राव देशनां तस्माद्, भार्या युगयुतो गजः ॥ १८ ॥ वैराग्यवाननुज्ञाप्य, पितरौ प्रावजद्गजः । सवधूकोऽपि तद्-
दुःखाद्यदवो रुरुदुस्तराम् ॥ १९ ॥ प्रभुं पृष्ट्वा श्मसानेऽस्थात् , सायं प्रतिमया गजः । सोमशमद्विजेनैक्षि, तेनाध्यापि च मानसे
॥ २० ॥ पापश्चिकीर्षुः पाषण्डं, तनयामेष मेऽत्यजत् । दीप्ताङ्गारघटीकण्ठं, गजशीर्षे न्यधारयत् ॥ २१ ॥ दीप्ताङ्गारैरयं दग्धो,
देहेनाङ्गारतां गतः । उप्तः (उत्कः) कर्मक्षयात् सिद्धिक्षेत्रे तिलकतामगात् ॥ २२ ॥ उत्कः प्रगे रथारूढो, द्रष्टुं गजमधोक्षजः ।
आयान् पुयों बहिविगं, वृद्धमृद्धेष्टिकाभरम् ।। २३ ॥ वहन्तमेकं गच्छन्त, वीक्ष्य देवकुलं प्रति । निन्गे तत्कृपया पाकादेको
स्वयमपीष्टिकाम् ॥ २४॥ युग्मम् । लोकेऽथ कोटिशोऽनैषीत् , कृतकृत्योऽभवद् द्विजः । गतः स्वामिसदः कृष्णस्तत्रापश्यद्गजं न
॥१२३॥

·४प्रव्रज्या- स्वरूप श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती ॥१२४॥ तु ॥ २५॥ नत्वाऽपृच्छत् प्रभुं भ्राता, कमे ? स्वामी ततोऽवदत् । द्विजागजस्य निर्वाणं, मूञ्छितोऽथापतद्धरिः॥ २६ ॥ प्रबुद्धो बन्धुहन्तारं, पप्रच्छ प्रभुरभ्यधात् । सहायः स हि बन्धोस्ते. तस्मै विप्राय मा रुपः॥ २७ ॥ सिद्धिः स्याचिरसाध्यापि, सहायस्य वशाद् ध्रुवम् । त्वदिष्टिकार्पणाद् वृद्धद्विजस्येवाय केशव ॥२८॥ पुर्या प्रविशतो यस्ते, दर्शनान्प्रियते द्विजः। भिनमूर्द्धा हरे! विद्धि, तं निजमारपातकम् ॥ २९ ॥ कृष्णः कृत्वाऽजासंस्कार, गजस्य द्वारकां विशन् । तं द्विजं सोमशम्माण, तथा मृतमलोकत ॥३०॥ पदयोन्धयित्वा तं भ्रमयित्वा च सर्वतः । शूलीमारोपयनन्धुद्विषतं परिमोषिवत् ॥ ३१ ॥ इति तुर्यद्वारतृतीयगाथार्थः ॥ अथ तुर्यगाथामाह- मासाईया पडिमा अणेगरुवा अभिग्गहायहवे। दव्वे खित्ताणुगया काले भावे य योद्धव्वा ॥ ६॥ 'मासिक्यादयः प्रतिमा अभिग्रहविशेषाः साधूनां द्वादशसंख्याः स्युः, ताथ साधुरपरिपूर्णदशपूर्वधरो जघन्यतोऽपि नवम- पूर्वस्य तृतीयवस्तुन्यधीती विशिष्टसंहननधृतियुतो महासयो व्युत्सृष्टदेहो जिनकल्पिकवदुपसर्गसहोडलेपकृतभोजी गुरोरनुज्ञया गच्छानिष्क्रम्य प्रतिपद्यते,स चायप्रतिमायामनपानयारेकका दत्ती मासं यावद् गृह्णाति,एवं चैकैकदत्तिवृद्धया सप्तम्यां सप्तमासान् यावत् अपानयोः प्रत्येक सप्त दचीहाति, ततस्तिस्रः प्रतिमाः सप्तरात्रिक्यो भवन्ति, तत्राद्यायां चतुर्थभक्तैः पारणदिनविहि- 'ताचाम्लैरपानकैः प्रतिपद्यमानो ग्रामावहिः स्थित उत्तानशयः पार्श्वस्थो निषण्णो वा निष्प्रकम्पो दिव्यादीनुपसर्गान् सहते, द्वितीयोऽपि सप्तरात्रिक्येवरूपा, नवरं उत्कटुकासनी लगण्डशायी बा, लगण्डं बक्रकाष्ठं तद्वत् शिरः पादौ च भूमौ लगयति न तु कटीतटमित्यर्थः, दण्डायतस्थानो वा तिष्ठति, तृतीवाऽप्येवं, नवरं वीरासनी वा गोदोहासनी वा कुब्जाम्रवद्वा तिष्ठति इति ॥१२४॥ - ·श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती प्रवज्या- स्वरूपे अभिग्रहे वीरप्रभुः ॥१२५॥ वित्रः प्रागुक्तसप्तकसहिता दश स्युः, एकादशी अहोरात्रिकी, तस्यां ग्रामनगरादहिः स्थितः प्रलम्बितपाणिरपानकषष्ठभक्तपूर्व प्रतिपद्यते ११ द्वादशी प्रतिमा त्वेकरात्रिकी, तां चाष्टमभक्तानन्तरं बहिरीपत्प्राग्भारगतोऽनिमिषनेत्र एकपुद्गलन्यस्तदृष्टिः संहत- पादः प्रलम्बितभुजश्च स्थाने तिष्ठति इति द्वादश प्रतिमा साधुना धार्याः, अनेकरूपा अभिग्रहा बहवः कार्या इति, तांश्चोत्तरा- द्धेन विवृणोति-द्रव्यक्षेत्रानुगताः कालं भावे च बोद्धव्या इति संक्षेपार्थः॥ व्यासार्थस्तु श्रीमहावीरोऽभिग्रहेषु दृष्टान्तः, अतस्तच्चरितं लेशतः प्रकाश्यते-- आस्तेऽपरविदेहान्तः, शत्रुमनपालिता। स्वर्जयन्ती जयन्तीति, नगरी स्वर्गरीयसी ॥ १ ॥राज्ञः पृथ्वीप्रतिष्ठानग्रामोऽस्ति ग्रामचिन्तकः । नयसार इति ख्यातो, व्यापारनयसारथिः ॥२॥ सोऽन्यदा भूभृदादिष्टश्चारुदारुकृते कृती । सतक्षशकटोक्षः सन्नटवीमटति स्म च ॥ ३ ॥ वृक्षेषु लक्षणैः स्थित्वा, तक्ष्यमाणेषु तक्षभिः । नयसारे तरुच्छायासीने शासति तानलम् ॥ ४ ॥ क्षुधाक्रान्तांस्तृषाक्लान्ताः, पथश्रान्तास्तदाऽऽगमन् । सार्थाद् भ्रष्टा महाकष्टाः, साधवः प्राणिवन्धवः ॥५॥ आतिथयोऽतिथीनेतान- भिगम्य प्रणम्य च । नयसारः कृपासारः, पानान्नैः प्रत्यलाभयत्॥६॥ पूर्वोपकारिणे तस्मै, प्रीत्य । प्रत्युपकारिणः । मुनयो नयसाराय, सारं रत्नत्रयं ददुः ॥७॥ अथ तेनेहलोकाध्वा, साधूनां निर्मलः पुरः। तैस्तस्य परलोकाध्वा, निज (दत्तो) देहेऽपि निःस्पृहैः॥ ॥८॥ आनीय शस्यकाष्ठानि, रम्यकाष्ठामधिण्डितः। आयुः प्रपाल्य सौधर्मेऽसौ धर्मरतधीरगात् ॥९॥ व्युत्वा चैष विनीतायां, वृपभस्वामिजन्मनः। भरतस्याङ्गजो जज्ञे, मरीचिरिति नामतः ॥ १० ॥ जाते युगादिनाथस्य, केवले श्रुतदेशने । प्रव्रज्यां जगृहे शुद्धो, मरीचिर्भावचीचिमिः ॥ ११ ॥ बहु प्रपाल्य चारित्रं, तदावरणतोऽन्यदा । आशिरोनि भृशं तप्तोऽककरैः RS है ॥१२५॥ RESCREES

·S
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु:
नीयवृत्ती
प्रव्रज्या
स्वरूपे
अभिग्रहे
वीरप्रभुः
॥१२६॥
मारजोमरैः ॥ १२ ॥ वेप सङ्कल्प्य स्खेच्छं तु, कपायवसनादिकम् । शिखामौण्ड्योम्मिकापादत्राणरूपं त्रिदण्ड्यभूत् ॥ १३ ॥
युग्मम् ॥ यः कोऽपि बुद्धयते तस्मात् , जिनान्ते पहिणोति तम् । प्रभोश्च परिवारेण, साई विहरते सदा ॥१४॥ जिनस्य भाविनो
जीवः, कश्चिदस्तीह पर्पदि । भरतेनेति पृष्टः सन् , जगाद जगदादिकृत् ॥ १५ ॥ अयं मरीचिः पुत्रस्ते, परिव्राजकवेषभृत् । चतु-
विंशो जिनो भावी, वर्धमानोऽभिधानतः ॥१६॥ त्रिपृष्ठाख्योऽर्द्धचक्री च, प्रथमोऽसौ भविष्यति । मूकायां प्रियमित्राख्यवक्रवर्ती
च भाव्ययम् ।। १७ ।। ततश्च भरतो भक्तिभरतो भाचिनं जिनम् । गत्वा प्रदक्षिणीकृत्य, ननामैनं वदन्नदः ॥ १८॥ पारिवाज्यं न
ते वन्दे, न वन्दे चार्द्धचक्रिताम् । चक्रित्वं च न ते वंदे, वन्दे भावी निनोऽसि यत् ॥ १९ ॥ याते चक्रिणि पन्दित्वा, समे-
त्यासौ सभान्तरे । भुजामास्फोव्य चावोचदहो मे कुलमुत्तमम् ॥२०॥ पितामहो जिनेष्वाद्यः, पिता चक्रिष्वहं पुनः। अर्द्धचक्रिपु
तद्धन्यमहो मे कुलमुत्तमम् ॥२१॥ तदा कुलमदानद्धं, नीचैर्गोत्रं मरीचिना । कर्म यन्मनेभिद्रावि, चरमेऽपि भवे विभोः ॥२२॥
मरीचिरन्यदा व्याधिवाधितः साधुमण्डलैः । प्रतिजागरितो वाचाऽप्यसंयततया न तैः ॥२३॥ सोऽध्यायद्यदि नीरोगो, भविष्या-
म्यहमेकदा । तदा शिष्यं करिष्यामि, स्वशुश्रूपाविधायकम् ॥ २४ ॥ देवाभिरुजिते तस्मिन् , कपिलो राजपुत्रकः । धर्म पृच्छ-
अनेनोक्तो, धोऽईदुदितः खलु ॥ २५ ॥ कपिलः प्राह धर्मोऽर्हवते किं नास्ति ते व्रते ? । मरीचिरूचे तत्रापि, कपिलायापि
विद्यते ॥ २६ ॥ बदन्नैवमयं वाद्धिकोटीकोटिमितं भवम् । उपार्जयनभूवास्य, शिष्यस्तु कपिलस्तदा ॥ २७ ॥ आसुरिप्रमुखास्तेन,
स्वशिष्या बहवः कृताः । मरीचिस्तमनालोच्य, ब्रह्मलोके सुरोऽभवत् ॥ २८ ॥ कपिलेनापि देवत्वे, दिव्यशक्त्या निजं मतम् ।
प्रसिद्धि परमां नीतं, पंचविंशतितत्वभृत् ॥ २९ ॥ मरीचिः स्वर्गतश्युत्वा, पंचमात् पंचमे भवे । कोल्लाके कौशिको नाम, विप्रः
॥१२६॥

·श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती प्रव्रज्या स्वरूपे अभिग्रहे वीरप्रभुः ॥१२७॥ प्रान्ते त्रिदण्डधभूत् ।। ३० ॥ ततः पर्यव्य संसारं, स्तूणाख्ये सभिवेशने । पुष्पमित्राभिधो विप्रः, प्राग्वदन्ते त्रिदण्डिकः ॥ ३१॥ सौधर्मेऽथ सुरो भूत्वा, वेददेशेऽष्टमे भवे । उद्योतनामको विप्रः, परिबाडप्यजायत ॥ ३२ ॥ गत्वेशाने ततश्युत्वा, मन्दिराख्ये पुरे द्विजः । अग्निभूतिस्त्रिदण्ड्येप, तृतीयं त्रिदिवं ययौ ।।३३।। श्वेतपुर्या ततश्युत्वा, भारद्वाजाभिधो द्विजः । स प्राग्भवव्रतीभूत्वा, माहेन्द्रं कल्पमीयिवान् ॥ ३४ ॥ ततो भ्रान्त्वा भवं राजगृहे स्थावरमाहनः । पूर्वव्रती गतो ब्रह्मलोकं भ्रान्तो भवं पुनः ॥ ३५ ॥ पोडशेऽथ भवे राजगृहे श्रीविश्वनन्दिनः। राज्ञो विशाखभूत्याख्यो, युवराजोऽस्ति सोदरः ॥ ३६ ॥ भार्यायां तस्य धारिण्यां, ब्रह्मलोकाच्च्युतः सुतः । जीवोऽसौ नयसारस्य , विश्वभूतिरितीरितः ॥ ३७॥ युग्मम् ॥ राज्ञः प्रिया प्रियंगुश्च, सुषुवे सुतमन्यदा। विशाखनन्दिनं नाम्ना, प्राप्तौ द्वावपि यौवनम् ।। ३८ ॥ सान्तःपुरो महाभूतिर्विश्वभूनिर्गतोऽन्यदा। मुदा क्रीडितुसुद्याने, नाम्ना पुष्पफरण्डके ॥ ३९ ॥ विशाखनन्दी पृष्ठेऽस्यायातः स च वहिः स्थितः । प्रियंगुदेव्या दासीभिरयं चार्थों निवेदितः ॥ ४० ॥ ततः सकोपां विज्ञाय, राज्ञी राजा निजाज्ञया । ताडयित्वा महाभेरी, चक्रेऽलीकप्रयाणकम् ।।४१॥ भैरीस्वरं तमाकर्ण्य, विश्वभूतिः ससंभ्रमः । किमेतदिति पप्रच्छ, स्वच्छचित्तो महीभुजम् ।।४२।। राज्ञोचे वत्स ! वत्सस्त्वं, राज्ञामाज्ञा हि जीवितम् । सीमां पुरुष सिंहाख्यः, सामन्तो हन्तुमुद्यतः ॥४३॥ कुमारः प्राह ताताई, सुतस्तेऽस्मि निदेशकृत् । मृगे महामृगारातेः, संरंभः शरभस्य का? ॥४४॥ इत्युक्त्वा दैत्यसैन्योऽयं, गतः ग्राभृतपाणिना। तेनानतः समागत्य, नृपायार्पयदामिषम्।।४५॥ स्वावासे प्रेषितो राज्ञा, गतः पुष्पकरण्डके । विशाखनन्दिना रुद्धं, तीक्ष्याचिन्तयंच सः ।। ४६ ॥ निवासितोऽस्मि तातेन, च्छमनाऽहमिति क्रुधा। मुष्टयाऽऽ- इत्य कपित्थद्रोः, फलान्यलमपातयत् ॥ ४७ ॥ ऊवाचारक्षकांश्चैवं, रे रे रुष्यामि यद्यहम् । कपित्थानीय युष्माकं, तच्छिरांस्यपि ॥१२७॥ CARE REG

·श्री
प्रव्रज्या
स्वरूपे
'अभिग्रहे
वीरप्रभुः
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥१२८॥
पातये ॥४८॥ गुरुभक्तिं तु नोलंधे, मर्यादामिव वारिधिः । इत्युदीर्यार्यसम्भूतपार्थे गत्वाऽग्रहीद्वतम् ॥४९॥ युग्मम् ॥ श्रुत्वेदमनुनेतुं
तमागतो नृपतिः स तु । न व्यावृत्तः परित्यक्तं, नाद्रियते हि साधवः ॥५०॥ गीतार्थों गुर्वनुज्ञातवैकाकी विहरभयम् । तपः-
कृशशरीरः सन्, मथुरामन्यदा ययौ ॥ ५१ ॥ सुतां तनगरीस्वामिपट्टराण्याः पितृस्वसुः । विशाखनन्दी तत्रास्ति, परिणेतुं
समागतः ॥ ५२ ॥ विश्वभूतिस्तु भिक्षार्थ, मासक्षपणपारणे । तदावासान्तिके गच्छन् , वृषेणोद्धृष्य पातितः ॥ ५३ ॥ विशाख-
नन्दिना तत्र, तं निरीक्ष्य तथा स्थितम् । समं स्वपरिवारेण, चक्रे कोलाहलो महान् ॥ ५४ ॥ विशाखनन्दी तद् वीक्ष्य, क्रुद्धो
मुनिवृपो. वृपम् । विभृत्य शृंगयोः शीर्षे, निरभ्रमयदम्बरे ॥५५॥ तं मुक्त्योवाच रे पापा, कि कोपयत मां मुधा ? । तत् कपित्थ-
फलध्वंसि, पलं किं क्वापि मे गतम् ? ॥ ५६ ॥ तपसाञ्जेन भूयासं, वधायास्य महाबलः । निदानी त्वब्दकोट्यायुः, प्रान्ते शुके
सुरोऽजनि ॥ ५७ ॥ इतश्च भरतेऽत्रैव, पुरे पोतननामनि । राइ रिपुप्रतिशत्रुस्तद्राज्ञी भद्राभिधाऽस्ति च ॥ ५८ ॥ सूचितोऽस्या-
चतुःस्वप्न्या, बलो नाम्नाऽचलोऽगजः । मृगावती मृगारातिमध्या रूपाद्भुता स्तुता ॥ ५९ ॥ उद्योतना च सा प्रैपि, जनन्या
पितुरन्तिके । तां च पश्यन् कुरंगोऽसौ, स्मरव्याधेपुवाधितः॥६०॥महाजन समाहूयापृच्छदन्तःपुरे पुरे। कस्य स्याद्रत्नमुत्पन्नः स्याद्दे-
वस्येति तेऽवदन॥६१॥युग्मम्॥ सोऽपि लज्जादि सन्त्यज्य, स्वसुतां परिणीतवान्। भोगासक्तो जनरुक्तोऽन्वयनामा प्रजापतिः॥६२॥
भद्रा तु लज्जिता पुत्रेणाचलेन समं गता। माहेश्वरी पुरीं कृत्वा, स्थिताऽगात् पोतनेञ्चला३३॥ विश्वभूतियुतः शुक्रानीचैर्गोत्रप्रभा-
वतः। आगान्मृगावतीकुक्षौ, साऽपश्यत् स्वप्नसप्तकम्।।६४॥ संविज्ञातार्द्धचक्रित्वो, जन्मकाले सुतोऽजनि । स त्रिपृष्ठकरण्डत्वात् त्रिपृष्ठ
इति विश्रुतः॥६५॥ स चाशीतिर्धनुर्मानोऽचलेन हलिना सह । आयेन हरिराजोऽयं, महास्नेहेन वर्तते ॥ ६६ ॥परिभ्रम्य भवे शंख
॥१२॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्युः
४ प्रव्रज्या
स्वरूपे
अभिग्रह
श्री वीर
नीयवृत्ती
॥१२९॥
पुरासन्नादिगहरे । विशाखनन्दिजीवोऽपि, सिंहत्वेनौदपद्यत ।। ६७ ॥ इतो रत्नपुरेऽस्त्यश्वग्रीवाख्यः प्रतिकेशवः । भरता
भरतार्धस्यापृच्छदैवज्ञमन्यदा ॥ ६८ ॥ स्वमृत्यु सोपि तस्याख्यद, दूतं तें धर्षयिष्यति । यश्चण्डवेगं सिंह च, दारुबहारयिष्यति
॥ ६९ ॥ यश्च शंखपुरांसनं, तस्मात्ते मृत्युरित्यथ । सोऽपि शंखपुरे शालिरक्षायै राज्ञ आदिशत् ॥ ७० ॥ विशेषकम् ।। त्रिपृष्ठा-
चलयोः ख्याति, श्रुत्वा शंकितमानसः । तं दूतं चण्डवेगाख्यं, प्राहिणोच्च प्रजापतेः ॥ ७१ ॥ प्रजापतिः सपुत्रोऽपि, तदा
संगीतकस्थितः । दूतागम यदुत्तस्थौ, रंगभंगस्ततोऽभवत् ।। ७२ ॥ विसृष्टस्तेन सन्मान्य, दूतो राज्यपथं ब्रजन् । गत्वा पृष्ठे
त्रिपृष्ठेन, साचलेन स कुट्टितः ॥ ७३ ॥ आत्तं चामिपमाच्छिद्य, तद् ज्ञात्वा च प्रजापतिः। आकार्य द्विगुणं दत्त्वा, तत् सर्व च
विसृष्टवान् ॥ ७४ ॥ दूतेन स्वप्रभोगत्वा, यथावृत्ते निवेदितै । रुष्टेन शालिरक्षार्थ, तेनादिष्टः प्रजापतिः ।। ७५ ॥ विनापि वारकं
वत्सौ., नियुक्तो युष्मदागसा। कुमारावित्युदित्वाऽसौ, नृपः शंखपुरेऽचलत् ।। ७६ ।। त्रिपृष्ठस्तमवस्थाप्य, रथेन बलयुग् ययौ ।
कर्पकानाह रक्ष्यन्ते, शालयः सिंहतः कथम् १ ॥ ७७ ॥ ते पाहुः सुभटैः सेभघटैः संनय रक्ष्यते । सिंह आशालिनिष्पत्ति,
हलिनो हन्ति सोऽन्यथा ॥७८|| त्रिपृष्ठोऽवक् क सिंहोऽस्तीत्युदितेऽदर्शि तगुहा । सोऽभि सिंहमांयासीद्रथारूढः ससारथिः।।७९॥
चक्रचीत्कारतः पंचमुखोऽसौ सम्मुखोऽचलत् । पद् व्यस्तं च तं प्रेक्ष्य, त्रिपृष्ठोऽपि तथाऽभवत् ॥ ८० ॥ ततः सविस्मय-
क्रोधोऽभिधावनखरायुधः। धृत्वा पाणिद्वयेनौष्ठद्वयं तेन द्विधाकृतः ॥ ८१ ॥ तथास्थोऽपि स्फुरनेप, सिंहः सूतेन शाङ्गिणः ।
श्रीवीराद्यगणाधीशजीबेनेत्थं प्रबोधितः ।। ८२ ॥ मृगेपु त्वं नरेष्वेष, सिंहस्तत्तेऽमुतो मृतिः। इलाध्येति तद्विरा शान्तक्रोधस्तुयो-
पनि ययौ ।' ८३ ।। दूतं संन्दिश्य निश्चिन्तः, खाद शालीन् हयग्रीव! । सिंहकृति समास्य, त्रिपृष्ठः स्वपुरं गतः ॥८४ ॥
॥१२९॥

·श्री
प्रव्रज्या
४प्रव्रज्या-
स्वरूपे
अभिग्रहे
श्री वीर:
श्रीप्रद्यु:
नीयवृत्ती
॥१३०॥
पुनः सम्प्रेपितो दूतोऽश्वग्रीवेणीत सोऽवदत् । प्रेपर्यंतौ सुतौ राजन् , युद्धसजो भवाथवा ॥ ८५ ॥ त्रिपृष्ठोऽस्यापि दुतस्य, कुट्टने-
नोत्तरं ददौ । अश्वग्रीवः ससैन्योऽपि, पोतनं पुरमागमत् ॥ ८६ ॥ तदा ज्वलनजव्याख्यविद्याधरनृपेण सः। पुत्री स्वयंप्रमा
नाम, त्रिपृष्ठः परिणायितः ॥ ८७ ॥ अनवद्यास्तथा विद्याः, स दौ तस्य खेचरः। सोऽचलेन समं भ्रात्राऽथाश्वग्रीवमयोधयत्
॥ ८८ ॥ युध्यमानेषु सैन्येपु, प्राप्तदैन्येषु किंचन । रथारूढौ बुढौकाते, हरिप्रतिहरी रयात् ॥ ८९ ।। द्वयोः क्षीणास्त्रयोरश्वग्रीव-
चक्रं द्विपोऽक्षिपत् । पदं पदकवच्चक्रे, तत् त्रिपृष्ठस्य वक्षसि ।। ९० ॥ चक्रे चक्रेण तेनैव, सोऽश्वग्रीवशिरश्छिदम् । उद्घष्टं च
सुरैरायो, वासुदेवो जयत्ययम् ॥ ९० ॥ साधितं भरतस्यार्द्ध, त्रिपृष्ठेनार्द्धचकिणा । कृतो ज्वलनजयुच्चैः, श्रेणिद्वितयनायक:
॥ ९२ ।। मगधेष्वागतो वामभुजेन च्छत्रवच्छिलाम् । भटकोटीसमुत्पाट्यामुद्धृत्यामुंचदच्युतः ॥ ९३ ॥ उपाय॑ वैभवं ताहा,
तस्यायातस्य पोतनम् । सर्वैश्चक्रेऽर्द्धचक्रित्वाभिषेको भूधरैः परैः ॥ ९४ ।। श्रीश्रेयांसस्य पार्वेऽसौ, सम्यक्त्वं प्रत्यपद्यत । स्वयं-
प्रमायां तस्य श्रीविजयश्च सुतोऽजनि ॥ ९५ ॥ त्रिपृष्ठश्चैकदा शय्यापालमादिश्य सुप्तवान् । यदेते मयि निद्राणे, विसृज्या गायना-
स्त्वया ॥ ९६ ॥ प्रबुद्धो गायतस्तांस्तु, श्रुत्वाऽभापत किं त्वया । नामी विसृष्टास्तेनोक्तं, कर्णयोः सुखदा इति ॥९७॥ तप्तत्रपु
त्रिपृष्ठेन, क्षेपितं तस्य कर्णयोः । दुर्विपाकं तदा वेद्यं, कर्म तेनार्जितं धनम् ॥ २८ ॥ चतुःसमन्विताशीति, वर्षलक्षाणि जीवितम् ।
पालयित्वाऽथ स क्रूरकर्माऽगात् सप्तमावनिम् ॥१९॥ सिंहीभूय गतस्तुर्यपृथ्वी भ्रान्त्वा भवं ततः। बभूव मनुजश्चेत्थं, विभों -
विंशतिर्भवाः ॥ १०० ॥ अथापरविदेहेपु, मूकाभिधपुरीपतेः । धनञ्जयस्य गेहिन्या, धारिण्या उदरेऽविशत् ॥ १०१॥ तया
चतुर्दशस्वप्नवृषभायैश्च सूचितः। प्रियमित्र इति ख्याति, पितरौ चास्य चक्रतुः ॥ १०२ ॥ क्रमादुद्योतनं तं च, राज्ये न्यस्य
॥१३०॥

·४ प्रव्रज्या- स्वरूपे अभिग्रह श्री. वीरः धनंजयः । सद्गुरोराददे दीक्षां, कर्मनिम्मूलनक्षमाम् ॥१०३॥ उत्पन्ने चक्ररत्नेऽथ, पखण्डमपि लीलया। विजय विजयं कुर्वन्, श्री प्रव्रज्या दिशामयमसाधयत्॥१०४॥ पालयित्वा चिरं राज्यं, तत्र न्यस्यान्यदा सुतम् । विरक्तः पाटलाचार्यान्तिकेऽसौ व्रतमग्रहीत् ॥१०५|| श्रीप्रयु तपस्तप्त्वा च पंचान्दकोटीग्नशनान्मृतः । अयं चतुर्युताशीतिपूर्वलक्षायुषः क्षये ॥ १०६॥ देवोजनि महाशुक्रे, च्युतस्तस्माद- नीयवृत्ती जायत । छत्रायानगरीस्वामिजितशत्रुमहीपतेः॥ १०७ ॥ भद्रायां नामतः पत्न्यां, नन्दनो नाम नन्दनः। त्रिवर्गसुखसक्तोऽपि, विशषधर्मकर्मठः ॥ १०८ ॥ युग्मम् ॥ राज्येऽतीत्य चतुर्विशत्यब्दलक्षीमयं नृपः। प्रत्रज्य पोट्टिलाचार्याइ, वर्षलक्षं व्यधात्तपः ॥१३१॥ ॥१०९॥ विंशत्या कारणैरजयित्वाऽहनामकर्म च । स मासानशनी चक्रे, दशधाराधनामिति ॥ ११० ॥ चतुःशरणता ? पापगर्हारश्रेयोऽनुमोदना ३ । व्रतान्यालोचना५ पापस्थानोत्सर्गश्च६ भावनाः ७॥ १११ ॥ क्षामणाटनशनं९पंचपरमेष्ठिनम- स्कृतिः१० । इत्यमूः क्रमशो वक्ष्यमाणाः सम्यग्निशम्यताम् ॥ ११२ ॥ अर्हतस्त्रिजगद्वन्द्यान्, सिद्धान् विध्वस्तकर्मणः । साधूंश्च जैनधर्म च, शरण्यान् शरणं श्रये ॥ ११३ ॥ यत् कृतं दुष्कृतं किंचिदिहामुत्र भवे मया । देवे धर्मे गुरौ यच्चाशातना काऽपि म्मिता ॥ ११४ ॥ यच्चोत्सूत्रं कदाऽप्युक्तं, धर्मे च यदुदासितम् । पुस्तकाईद्गुरुद्रव्य, यद्भक्षितमुपेक्षितम् ॥११५।। पृथ्वीका. येषु जातेन, लोहलोष्ठाश्ममूर्तिना । जलप्लवैजलत्वे वाऽग्निकाये च प्रदीपनैः ॥११६॥ वायुभावे च दण्डाद्यैर्वनस्पतितनौ तथा । कोदण्डदण्डकाराद्यैस्त्रसत्वेऽथ च येऽर्दिताः ॥ ११७ ॥ कारितं च यदस्त्राद्य, कर्मबन्धश्च यः कृतः । रागाद् द्वेषात्तथा मोहात, तद्हर्हाम्यात्मनोऽखिलम् ॥ ११८ ॥ ज्ञानदर्शनचारित्ररत्नत्रितयगोचरे । यत्कृतं सुकृतं तत्तु, स्वान्ययोरनुमोदये ॥ ११९ ।। पृथ्वीत्वे जिनबिम्बादो, जिनस्नात्रैरपां भवे । अग्नित्वे धूपदीपायैर्जिनानां पुरतश्च यः॥१२०॥ वायुत्त्वे श्रान्तसंघस्य, तीर्थाध्वन्यु- ·P श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती ४प्रव्रज्या- स्वरूपे अभिग्रह श्री वीर: ॥१३२॥ पकारका । कायसुराश्च यो (वाने सुरालये ) धर्महेतुस्तमनुमोदये ॥ १२१॥ वन्दे नित्यानि बिम्बानि, मेरुनन्दीश्वरादिषु । शत्रुजयादितीर्थेषु, तान्यनित्यानि वन्दये ॥ १२२ ॥ पंचस्वहं विदेहेपु, भरतैरवतेष्वपि । जिनान् जिनमुनींचापि, नमस्यामि विधाऽपि हि ॥ १२३ ॥ अर्हत्तामर्हतां सिद्धिसिद्धता सरिसरिताम् । उपाध्यायसदध्यायं, साधुश्राद्धसुवृत्तताम् ॥ १२४ ॥ यच्च विज्ञातमज्ञात, धनं सद्धर्मकर्मसु । परेण स्वेन वाऽनायि, तत् सर्वमनुमोदये ॥ १२५ ॥ श्रीसम्यग्दर्शनाद्यानि, गुरूणां पुरता पुरा । अंगीकृतानि भूयोऽपि, व्रतान्यंगीकरोम्यहम् ॥ १२६ ॥ ज्ञानदर्शनचारित्राचारे भिष्टधाऽष्टधा । यो योऽभूदप्यतीचारस्तं तमालोचयाम्यहम् । १२७॥ यद्विराद्धं तपः शक्ती, सामर्थ्य यच्च गोपितम्। मनो निर्माय निर्मायमहमालोचयामि तत् ॥१२॥ पंचाश्रवा निशाभोज्यं, कपायाणां चतुष्टयम् । कलिर्मायामृपा रागद्वेषौ पिशुनताऽपि च ॥ १२९ ॥ अवर्णवादोऽभ्याख्यानं, मिथ्यादर्शनशल्यकम् । इत्यष्टादश संख्यानि, पापस्थानानि वर्जये ॥ १३० ॥ सर्वमप्युपछि बामं, सावधं योगमान्तरम् । उच्छ्वासे चरमे व्युत्सृजाम्यहं च पुराऽप्यदः ॥ १३१ ॥ अनित्यत्वं पदार्थानां, मृत्योरशरणं तथा। संसारस्य च वैचित्र्यमेकत्वं कर्ममर्पणे ॥ १३२ ॥ जीवस्यांगस्य चान्यत्त्वमशौच च शरीरके। आश्रवं कर्मणां तेपा, संवरं कर्मनिर्जराम् ॥ १३३ ॥ धर्म- स्वाख्यातता लोके, पोधिदुर्लभतामपि । भावना भावये मैव्यादिक्या अपि चतुर्मिताः ।। १३४ ॥ संघ धर्म गुरुं नाथ, पितरी सुहृदं रिपुम् । सधर्म वा विधर्म वा, खेदितं क्षमयाम्यहम् ॥१३५।। स्वं कर्म भुज्यते कोऽपि, नोपकार्यपकार्यपि । तत्तयोस्तो- परोपौ कि ?, क्षाम्यामि क्षमयामि तौ ॥ १३६ ॥ क्षमयाम्यखिलान् जीवान्, सर्वे क्षाम्यन्तु ते मयि । तेषु सर्वेषु मैत्री मे, विरोधो च केनचित् ॥ १३७ ॥ येन मेरुमितेनापि, तृप्तिर्जन्तोने जायते । पड्जीवकायघातेन, यस्योत्पत्तिश्च निश्चिता ॥ १३८॥ यः ॥१३२॥ RSS न PE ·श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्तों परिसहो- पसर्गे श्री वीरकथा ॥१३३॥ सुप्रापो यथोचित्य, चतुर्गतिभवे भवे । ते चतुर्विधमाहारं, त्यज त्वं तन्वरागतः ॥१३९॥ युग्मम् ॥ पापीयानपि यं प्राप्य, प्रान्ते देवगतिं व्रजेत् । दुर्लमो यश्च चक्रित्वदेवत्वेभ्योऽपि जन्मिनाम् ।।१४०॥ यस्मात् मुख्यानि सौख्यानि, भवाब्धिर्गोष्पदं यतः। तं स्मरामि नमस्कार, पञ्चानां परमेष्ठिनाम् ॥ १४१ ॥ युग्मम् ॥ विधायाराधनामित्थं, प्राणतेजनि निर्जरः । पुष्पोत्तरविमानेऽसौ, विंशत्यतरजीवितः ॥ १४२ ॥ जम्बूद्वीपेत्र भरते, ग्रामे ब्राह्मणकुण्डके । विप्रस्थपमदत्तस्य, देवानन्दाऽस्ति गहिनी ॥ १४३ ॥ तस्याः कुक्षौ शुचेः शुक्लषष्ठयां हस्तोत्तरदंगे । चन्द्रे नन्दनजीवोऽवततार प्राणताच्च्युतः ॥ १४४ ॥ तया मुखे विशन्तश्च, दृष्टाः स्वमाश्चतुर्दश । ततःप्रभृति तद् गेहं, जातिमद्यद्विभूति च ॥ १४५ ॥ प्रभोनींचकुलोत्पत्ति, तदा कुलमदार्जिताम् । विज्ञायावधिना शक्रो, नैगमेषिणमादिशत् ।। १४६ ॥ पुरे क्षत्रियकुण्डग्रामनामन्यस्ति विश्रुतः । सिद्धार्थः पार्थिवः शौर्यनिर्जितारातिपार्थिवः ॥ १४७ ॥ जिष्णोः श्रीरिव तस्यास्ति, प्रिया जिनमतप्रिया । त्रिशलाख्या शलाकेव, स्त्रीषु शीलवतीषु या ॥ १४८॥ तत्कु- क्षाववतीर्णाऽस्ति, पुत्रिका त्वं विधेहि तत् । परस्परविपर्यासमनयोर्गर्भयोयोः ॥ १४९॥ अयं हि नः समाचारः, पूर्वकर्मवशा- ज्जिनः । यत्रीचकुलमायातो, नीयते ह्युत्तमे कुले ॥ १५० ॥ नयैनं त्रिशलाकुक्षौ, द्विजीकुक्षौ च पुत्रिकाम् । मणिस्त्रपुणि काचश्च. न चारुः काश्चने कचित् ॥ १५१ ॥ नैगमेपीन्द्रनिर्देशाद्, द्वयशीविदिनमानकम् । कृष्णाश्विनत्रयोदश्यां, चन्द्रे हस्तोत्तरास्थिते ॥ १५२ ॥ पुत्रीं धूलिमिवाकृष्य, देवानन्द प्रति क्षिपन् । तत्कुक्षिशुक्तिवो धामनिधानं स्वामिनं न्यधातु ॥ १५३ ॥ युग्मम् ॥ एकाऽऽस्याभिर्यतः स्वमानपरा विशतो मुखे । चतुईश निशम्यैतान् , क्रमादाप शुचं मुदाम् ॥ १५४ ॥ सौधर्मेन्द्रसमादिष्टमपरैर- विदुष्करम् । दिव्यशक्त्या विधायेदं, नैगमेष्यगमदिवम् ॥ १५५ ॥ गर्भायाते प्रभौ स्वर्णरत्नवृष्टिं वितनिरे । तदानी जृम्भका ॥१३३॥ RE RECSIRG ·श्री प्रव्रज्या श्रीप्राः प्रीयवृत्ती परिसहो- पसर्गे श्री वीरकथा ॥१३४॥ देनाः, पितरौ दभ्यतस्ततः ॥१५६॥ वयं वर्षामहे वर्णरत्नधान्यधनैर्भुवम् । अस्मादस्य करिष्यावो, वर्षमानाभिधां ततः ॥१५॥ नाम्लैने कटुभिर्नातितीक्ष्णैर्नातिमधूलकैः । रसैः पालयति बालं, गर्भ स्वं त्रिशला प्रसः॥ १५८ ॥ गर्भयोगी जिनो मातुः, पीडा- रक्षणदक्षिणः । तथा संकुचितस्तस्थौ, यथा नास्तीति लक्ष्यते ॥ १५९ ॥ ततथ त्रिशलादेवी, दध्यावत्यन्तदुःखिता। हतो मृतो वा मे गर्भो, यम स्फुरति कुत्रचित् ॥ १६० ॥ जीवितादधिकं तं च, विना मे जीवितेन किम् । ध्यायन्तीति शुचा बादं, तापमवाप सा ॥ १६१ ॥ अनन्दिवर्धनो नन्दिवर्द्धनोऽभूव सुदर्शना । कुदर्शना तदा देन्या, गर्भाभावादिते हदि । १६२ ॥ तं ज्ञात्वाजनि सिद्धार्थोऽप्यसिद्धार्थः स्वचेतसि । युतोऽपत्ययुगेनाप्यगमच्च ननु वेदनाम् ॥ १६३ ॥ तत्तापेन भृशं तप्ता, सावधानो- ऽवधौ विभुः । देशेन स्फार्तिमान् मातुसुदः स्फूर्तिमजीजनत् ॥१६४॥ देण्यभ्युत्थाय पत्यै साऽऽकथयत्तनशाऽथ सः। महोत्सवं ततानान्तःपुरमन्तःपुरं च तत् ॥ १६५ ।। स गर्भात् सप्तमे मासि, चितेभिग्रहमग्रहीत् । यमादास्ये व्रतं पित्रोर्जीवतोरसमा. धिकृत ॥ १६६ ॥ अथोच्चस्थे ग्रहन्यूहे, विलोकितुमिव प्रभुम् । आयाते सप्रकाशासु, दिक्षु विश्वस्य हृधपि ॥ १६७ ॥ चैत्र- शुक्लत्रयोदश्या, चन्द्रे हस्तोतरास्थिते । स्वामिनी सुपुवे मनु, स्वर्णाङ्गं सिंहलाञ्छनम् ॥१६८॥ क्षणं दनसुखं तत्र, क्षणे वनजु- षामपि । निष्कम्पानि दिक्कुमारासनानि च चकम्पिरे ॥१६९॥ भत्त्याऽनवधयोऽभ्येत्य, प्रयुक्तावधयोऽथ ताः । पदपञ्चाशदिक्कु- मार्यः, प्रतिकम्माणि चक्रिरे ॥ १७ ॥ अथ शकः प्रभोर्जन्म, विज्ञायासनकम्पतः । एत्य स्वं पञ्चधाकृत्वा, निन्ये तं मेरुमूर्बनि ॥ १७१ ॥ त्रिषष्टिरपरेऽपीन्द्रा, अहंपर्विकयाऽऽययुः। तत्र स्नात्रेऽल्पगाशे, शक्रः स्वामिन्यशकत ॥ १७२ ॥ भेत्तुमद्रिाभदो भ्रान्ति, पादांगुष्ठेन पीडयन् । स्नानाय वेत्रिवन्मेरं, संकेतेनादिशज्जिनः ॥ १७३ ॥ तेनापि स्वशिरकम्पेनैप संदेशितो मघा । ॥१३४॥ -

·ना
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
परिसहो-
पसगै श्री
वीरकथा
॥१३५॥
श्रीमहावीर इत्याख्यां, दवा स्नाने प्रवृत्तवान् ॥ १७४ ॥ सर्वेषां पृष्ठतः शक्रः, स्नात्रं कृत्वा जिनेशितुः । अर्चित्वाऽऽरात्रिके
कृत्वा, स्तुत्वा निन्ये च तद्गृहे॥१७५||प्रातः सिद्धार्थराजेन,कतेऽनणुमहोत्सवे। स्वर्णरत्नाम्बरैर्वृष्टिः, पुनर्देवैर्विनिर्मिता ॥१६॥
वृद्धिरस्मादनादीनां, बर्द्धमानस्ततो विभोः। पितृभ्यां निममे नाम, महावीरस्तु वजिणा ॥ १७७ ॥ क्रमेण ववृधे स्वामी, सेव्य
मानः सुरासुरैः । अष्टोत्तरसहस्राइलक्षणैरुपलक्षितः ॥१७८॥ अन्यदाऽधिसभं शक्रो, वीरमाहात्म्यमस्तवीत् । कोऽपि देवोऽसहि-
ष्णुस्तव, प्रभुं क्षोभितुमागमत् ।। १७९ ॥ कुर्वत्यामळकीकेलिं, सवयोमिः समं विभौ । क्रीडातरौ स सर्पोऽस्थात्, कुमारांस्वासि-
वान् परान् ॥१८०॥ वीरोऽतुच्छबलोऽतुच्छसन्धि धृत्वा तमाक्षिपत् । किं चित्रं यदसौ क्षेप्ता, कषायाशीविषानपि॥१८१॥ मिलितेषु
कुमारेषु, मिलितः सोऽप्यथो प्रभुः । लोकाग्रगामी किं चित्री, वृक्षाग्रं प्रथमं गतः ॥ १८२ ॥ पृष्ठमारुह्य सर्वेऽपि, स्वामिना
वाहिताः परे । पणोऽयमत्र यज्बेत्रा, वाहनीयाः किलापरे ।। १८३ ॥ आरूढे सोऽथ देवस्तु, वर्द्धमानो जिनेन्दुना । मुष्टयाऽऽहत्य
कृतः खर्वः, स्वाभिधामत्सरादिव ॥ १८४ ॥ नत्वा च क्षमयित्वा च, गतेऽस्मिन्मथ पार्थिवः । शिष्यीकुर्वन विभुं शक्रेणागत्यात्र
निषेधितः ॥ १८५ ।। विज्ञप्तश्च प्रभुः शिष्यीभूयेन्द्रेण यदादिशत् । तच्च व्याकरणं जैनजैनेन्द्रमिति गीयते ॥ १८६॥ विवाहा-
यार्थितो नाथः. पितृम्यां तद्वशंवदः । सुतां समरसिंहस्य, यशोदां परिणीतवान् ।। १८७ ।। अग्रे यशोदयायुक्तः, पुनयुक्तो यशो-
दया । स्वामी ख्यातिमिव प्राप, पुत्रिका प्रियदर्शनाम् ॥ १८८ ॥ परिणीता च सा राजतनयेन जमालिना । अष्टाविंशे विभो-
पें, पितरौ दिवमीयतुः ॥ १८९॥ प्रभौ राज्यनिरीहेश्थ, मन्त्रिभिनेन्दिवर्द्धनः। स्थापितस्तद्गिरा गेहे, वर्ष यावत् प्रभुः स्थितः
॥ १९० ॥ कायोत्सर्गकरो ब्रह्मचारी प्रासुकभोजनः । लोकान्तिकैश्च विज्ञप्तो, दानं सांवत्सरं ददौ ॥ १९१ ॥ युग्मम् ॥ ततश्च
CERT
॥१३५॥

·परिसहो-
पसर्गे श्री
वीरकथा
श्री
प्रव्रज्या
.
श्रीप्रभुः
नीयवृत्ती
ESCREER
॥१३६॥
त्रिंशदब्दान्ते, कृतपठतपाः प्रभुः । शक्रेशानादिभिर्देवैः, कृतनिष्क्रमणोत्सवः ॥ १९२ ॥ ज्ञातखण्डवने यातो, हित्वा चन्द्रप्रमा
शिंबीम् । सहश्यामदशम्यां च, विधी हस्तोत्तरदंगे ॥ १९३ ॥ एकाकी वासवन्यस्तदुष्यभृत् पंचमुष्टिकम् । लोचं कृत्वोज्झिता-
वद्यश्चारित्रं प्रतिपन्नवान् ॥ १९४ ॥ विशेषकम् ॥ तुर्य ज्ञान प्रभोजज्ञे, शक्रः क्षीराम्बुधौ कचान् । क्षिप्त्वा नन्दीश्वरे यात्रां, कृत्वा
च त्रिदिवं गतः ॥ १९५ ॥ नन्दिवर्द्धनमापृच्छय, गच्छगन्यत्र घ प्रभुः । सिद्धार्थनृपमित्रेणायातेन बहुकालतः ॥ १९६ ॥ निर्म-
त्सितेन निर्मीत्या, निर्भाग्य इति भार्यया । अनन्यगतिकैनैत्य, सोमविप्रेण याचितः ॥ १९७ ॥ युग्मम् ॥ निग्रन्थोऽपि विभुर्देव-
दूष्याई तस्य दत्तवान् । तद्दशाकर्तनायासो, तुन्नवायान्तिकं गतः॥ १९८ ॥ कुत एतज्जिनालब्धामत्युक्त सोऽवदत्पुनः । पश्चाई
निःस्पृहादस्मात्, पतितं पुनरानय ॥ २०० ॥ लक्ष्यमूल्यं करिष्यामि, स्वकलाफौशलादहम् । इत्युक्ते तुम्नवायेनानुससार प्रभु
द्विजः ॥२०१॥ निश्यस्यां भगवान् कक्षे, कायोत्सर्गेण तस्थिवान् । गोपेन हन्तुमारब्धा, पश्चाद् दृष्ट्वा च तान् वृपान् ॥२०२॥
निषेध्य तमुवाचुन्द्रो, विभो ! द्वादशवार्पिके । तवोपसर्गवर्गेऽस्मिन् , स्यामहं पारिपाश्चकः ॥ २०३ ॥ प्रमुः प्राहान्यसाहाय्य-
महन्तोऽर्हन्ति न कचित् । तथाऽपीन्द्रोऽस्य रक्षार्थ, सिद्धार्थ व्यन्तरं न्यधात् ।। २०४ ॥ द्वितीये दिवसे स्वामी, कौलाके सन्नि-
वेशने । बहलद्विजधिष्णेऽधात्परमानेन पारणम् ।। २०५ ॥ पञ्च दिव्यानि तत्रासन् , विजहारान्यतः प्रभुः । अन्यदाऽगाच
दुइज्जतकाख्ये तापसाश्रमे ॥ २०६ ॥ वाहुः कुलपतेस्तत्र, पितृमित्रस्य पूर्ववत् । भर्ना प्रसारितोऽस्थाच, प्रतिमामेकरात्रिकीम्
॥ २०७॥ तेनार्थितस्ततो गत्वा, वर्षा शस्फोटजे स्थितः। गोतणाकर्पणात्राणातदप्रीतौ च निर्ययौ ॥ २०८ ॥ पक्षान्ते प्रावृपः ।
पंचाभिग्रहानग्रहीदिमान् । कायोत्सर्गश्च मौनं च, पाणिपात्रे च भोजनम् ।। २०९ ।। नाप्रीतिमद्गृहे स्थान, गृहस्थविनयो न च ।
॥
॥१३६॥

·श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती परिसहो- पसर्गे श्री वीरकथा . ॥१३७॥ ततो गतोऽस्थिकग्राम, ग्राम्यानुज्ञापनां व्यधात् ॥ २१ ॥ युगमम् ।। वर्षा वसाम्यहं यक्षशूलपाणेनिकेतने । तेऽप्यूचुनैव सामा' न्यो, यक्षोऽयं शृणुः तत्कथाम् ॥ २११॥ ग्रामेऽत्र वर्द्धमानाख्ये, वणिजः पण्यसम्भृता। अनःपंचशती कृष्टा; वृषेणैकेन पंकता ॥ २१२॥ सोऽत्रुटत्पालनायास्य, वणिग्वेतनमार्पयत् । ग्राम्याणां तैश्च नों किंचित्तस्य- दत्तं तृणाद्यपि ॥ २१३: ।। क्षुत्तृषार्तो मृतः सोऽभूच्छूलपाणिरयं व्यधादः । मारिं जनेऽस्थिकूटैश्च, ग्रामोऽभूदस्थिकाभिधः ॥ २१४ ॥ तोषितैश्च जनैः शेर्पधूपोत्क्षेपात् जगाद तम् । प्रासादेऽत्रास्थिकूटस्थे,' कृत्वा मां वृषमर्चत ॥२१५ ॥ इत्यादिश्योपशान्तोऽयमका- तस्थं जनं पुनः । निहन्ति यत्तदेवासी, वासो वो नात्र युज्यते ॥ २१६ ॥ स्वाम्यन्याश्रयलाभेऽपि, तत्र प्रतिमया स्थितः। यक्षोऽपि साट्टहासः सन् , युगपत् सप्त वेदनाः ॥ २१७ ॥ शिरोऽक्षिश्रुतिनासाग्रदन्तपृष्ठनखेष्वधात् । तथाऽप्यक्षुभितं यक्षा, प्रणम्याक्षमयत्प्रभुम् ।। २१८ ॥ युग्मम् ॥ सम्यक्त्वं ग्राहितः सिद्धार्थेन संगीतकं व्यधात् । प्राताम्या: समाजग्मुर्दैवज्ञश्चोत्प- लाभिषः ।। २१९ ।। स प्राह योगनिन्द्रान्त, स्वामिन् ! स्वप्ना दशेक्षिताः। तेषां फलं प्रभुर्वेत्ति, किंचित्तत् कथयाम्यहम् ॥ २२० ॥ पिशाचस्य वधे मोहबभः कोकिलयुग्मके। शुक्लध्यानं सिते चित्र, द्वादशांगीविनिम्मितिः ।। २२१ ॥ अर्के केवल मंत्रैस्तु, मानुषोत्तरवेष्टने । यशो मेधिरोहे तु, सिंहासनसमाश्रितिः ॥ २२२ ॥ संघश्चतुझे गोवर्गे, देवाः पद्मसरस्यलम् । अन्ध्युत्तारे भवोत्तारो, वेनि दामद्वयं न तु ॥ २२३ ॥ प्रभुः प्राह फलं स्वप्नद्वयस्य शृणु यन्मया । प्रकाश्योऽगारिणां धर्मः, यति- धर्मोऽपि निर्मलः ॥.२२४ ॥ तत्रैवं श्रावकीकृत्य, शूलपाणि व्यतीत्य च । तच्चतुर्मासकं पक्षक्षपणैरन्यतोऽगमत् ॥ २२५ ॥ विभोर्दक्षिणवाचालावतो वाचालमुत्तरम् । तत् त्रयोदशमास्यन्ते, पपातांशुकमंशतः ।। २२६॥ मा भूत्पतितमस्थाने, स्वामिने- SECOREGIES ॥१३७॥ REC

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
परिसहो-
पसर्गे श्री
वीरकथा
॥१३८॥
त्येतदीक्षितम् । गृहीतं तेन विप्रेण, तन्तुवायस्य चार्पितम् ॥ २२७ ॥ तद्योजयित्वा लक्षण, विक्रीय प्रातराविव । अर्द्धमर्द्ध सुव-
र्णस्य, मुद्रा जगृहतुश्च तौ ॥ २२८ ॥ अन्यदा श्वेतवीं गच्छन्, विभुर्गोपैरभाष्यत । देवार्य ! दृषिपोऽत्राहिस्तदन्येनाध्वना ब्रज
॥ २२९ ॥ स्वामी तस्योपकाराय, समेत्य सरलाध्वना । कायोत्सर्गे स्थितस्तेन, दृष्टो दष्टोऽपि नापतत् ॥ २३० ॥ विस्मितं तं
प्रभुः प्राह, मौनाभिग्रहवानाप । ननु बुध्यस्व बुध्यस्व, चण्डकौशिक ! मा मुहः ॥ २३१ ॥ त्वं हि पूर्वभवे भेकं, विराध्य क्षुल्लके-
रितः। तं हन्तुमुद्यतः स्तंभेऽथास्फाल्य गतजीवितः ॥२३२।। ज्योतिष्कीभूय संजातः, सुतः कुलपतेरथ । कौशिको नाम रोपात्तु,
ख्यातोऽभूच्चण्डकौशिकः ।। २३२ ॥ युग्मम् ॥ मृते कुलपतौ च त्वामदातारं प्रकोपनम् । हित्वा तपस्विनो जग्मुः, कः शुष्क
सेवते सरः १ ॥ २३३ ॥ वृत्यर्थमन्यदाऽऽनेतुं, कण्टकान् ब्रजिते त्वयि । श्वेतवीतः समागत्य, कुमारैर्विद्रुतं वनम् ।। २३४ ॥
तज्ज्ञात्वा च समागच्छन्, समुद्यतपरश्वधः। गर्तेऽपतः कुठारेण, शिरो दीर्ण च ते द्विधा ।। २३५ ।। मृतोऽहिविषो जातस्त-
त्रैव च वने भवान् । विराधित हि श्रामण्यं, बबनर्थप्रदायकम् ।। २३६ ॥ इत्थं स्वस्य भवान् श्रुत्वा, वीक्ष्य चासक् सितं प्रभोः।
जातिस्मरणमुत्पेदे, चक्रे त्वनशनं सुधीः ।। २३७ ॥ स शान्तः स्वमुखं क्षिप्त्वा, चिले तिष्ठन्नशोभत । सविषाभ्यां निजाक्षिम्या,
दुर्गतिं दग्धुमुद्यतः ॥ २३८ ॥ यष्टिलोष्टादिभिर्लोकास्तदेहमुपदुद्रुवुः । तक्रविक्रयकारिण्योऽप्रक्षयंश्च मुहुर्मुहुः ॥ २३९ ॥ चक्रिरे
चालनीमायं, तत्कायमथ कीटिकाः । जीवात् तत्तादृशं कर्म, कथं स्यादन्यथा पृथक् ? ॥ २४० ॥ उपसर्गान् विषौवं, गतोऽहिः
कल्पमष्टमम् । उत्तरीतुं प्रभुर्गङ्गा, नावं समधिरूढवान् ।।२४१॥ कौशिकोक्तिं तदा श्रुत्वा, शाकुनः क्षीमलोऽवदत् । नाद्य भद्रं महर्षस्तु,
प्रसादादस्य सुन्दरम् ।। २४२ ॥ यस्त्रिपृष्ठे भवे सिंहो, हतस्तज्जन्तुना तदा । दृष्टो नागकुमारेण, तं नावं भेत्तुमुद्यतः ॥ २४४॥
i
॥९३८॥

·RE
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रयु-
नीयवृत्ती
परिसहो-
पसर्गेश्री
वीरकथा
॥१३९॥
निवार्योपद्रवन्तं तं, भिन्दन्तं च ररक्षतुः । कम्बलसबलजीवी, नव्यौ नागकुमारको ॥ २४५ ॥ तत्कथा मथुरापुर्या, जिनदा-
सोऽस्ति धार्मिकः । पालत्वे तेन चाब्रह्म, निषिद्धं विषमे तिथौ ॥ २४६ ॥ अहंदास्यभिधा तत्र, कुलीनाऽस्ति च बालिका
गुरोः पुरो न्यषेधीच्च, साऽप्यब्रह्म समे तिथौ ॥ २४७ ॥ दैवात्तयोविवाहोऽभूत्, प्रतिज्ञाश्चरतोर्जुषोः । ब्रह्मव्रतमकालुष्यं,
योनिर्वहति स्म च ।। २४८ ॥ प्रवर्द्धमानसंवेगौ, भावात्तद्वादशवतौ । चतुष्पदं सचित्तं च, स्वभोगे परिवर्जतः ॥ २४९ ॥
आभीरी दुग्धदध्यादि, या सदाऽऽनयते गृहे । जाता तया सह प्रीतिरन्यदा तत्तनूभुवः ॥ २५० ॥ विवाहे श्रेष्ठिना वस्त्रालंकारादि
समर्पितम् । विवाहानन्तरं सा तु, वृषयुग्मोपदामदात् ॥ २५१ ॥ युग्मम् ॥ तदा नासीद् गृहे श्रेष्ठी, मुक्त्वाऽऽभीरी तु तद्गता ।
आगतस्तौ वृषौ वीक्ष्य, श्रेष्ठी चित्ते व्यचिन्तयत् ।। २५२ ॥ एतौ वराको वाह्येते, वराकी सा च दूयते । तत्माशुकतृणाम्भोभिः,
पोषयामि वृषाविमौ ॥ २५३ ॥ ध्यात्वेति धर्माख्यानेन, तेन तौ श्रावकीकृतौ । कुर्वाते सर्वदा पर्वतिथिष्याहारवर्जनम् ॥ २५४ ॥
जातावतिमृदू ती चावाद्यमानौ गतेऽन्यदा । वहिः श्रेष्ठिनि मित्रण, नीत्वा तौ वाहितावति ॥ २५५ ॥ मुक्तौ तौ पुनरानीय,
अमातौं निःसहांगको । पतितौ वीक्ष्य च श्रेष्ठी, जातस्तदुःखदुःखितः ।। २५६ ॥ कारिताऽऽराधनावात्तानशनौ नागतां गतौ ।
ज्ञात्वाऽवधेः सुदंष्ट्रोत्थोपसर्ग स्वामिनो द्रुतम् ।। २५७ ।। आगत्यकेन नौरुचारिता गंगाप्रवाहतः। अपरेण सुदंष्ट्रस्तु, युद्धे
जित्वा प्रणाशितः ।। २५८ ॥ युग्मम् ॥ गन्धाम्बुपुष्पवृष्टिं च, द्वाभ्यामपि कृता विभौ । सनेमस्कृतः स्वामी, नौलोकैरथ तौ
गतौ ॥ २५९ ।। गतो राजगृहे तंतुवायशालैककोणके । द्वितीयां प्रावृष मासक्षपणैरत्यगाद्विसुः ॥२६०॥ इतश्चाजनि भद्रायां, सुनो.
मंखस्य मंखलेगस गोशालाप्रसूतत्वाद्गोशाल इति कीर्चिता२६शामखा हि गदिवाश्चित्रपट्टिकाजीविनोजनामदुःशीलोऽपि प्रकृत्याs-
॥१३९॥

·PS श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- परिसहो- पसर्गे श्री वीरकथा नीयवृत्ती ॥१४०॥ सौ, तेनोपायेन जीवति ॥२५२॥ सोऽपि द्वितीयकोणेऽस्थान्मासक्षपणपारणे। विभो रत्नादिवृष्टिं च, दृष्ट्वा चेतस्यचिंतयत् ॥२६३॥ सामान्यो ह्यसौ शिष्यस्तदेतस्य भवाम्यहम् । ध्यात्वेति मुण्डीभूयासौ, पर्यगात् स्वामिना समम् ॥ २६४ ॥ तृतीयां प्रावृषं स्वामी, द्विमासक्षपणोऽत्यगात् । कायोत्सर्गेण चम्पायामुद्गुहा(त्कटा)द्यासनस्तथा।।२६५॥ चतुर्थी प्रावृषं पृष्ठचम्पायों पंचमी पुनः। श्रीमद्रिलपुरे चक्रे, चतुर्मासीमुपोषितः ॥ २६६ ॥ माघमासेऽन्यदा कायोत्सर्गस्थं कटपूतना। दृष्ट्वा त्रिपृष्ठजन्मस्त्री, वैक्रियित्वा तपस्विनीम् ॥ २६७ ॥ जटावल्काम्बुभिः स्वामिगात्रं शीतादुपाद्रवत् । सहन् श्रुतावधिज्ञाने, सविशेषत्वमाप सः ॥ २६८ ॥ युग्मम् ॥ चतुर्मासोपवासैच, षष्ठीसप्तमिकाष्टमीः । सप्तिकाऽऽलभिकाराजगृहेषु प्रावृपोऽत्यगात् ।।२६९॥ लाढाधनार्यदेशेषु, शीतो- ष्णादिसह प्रभुः। नवमीं प्रावृष तस्थौ, द्रुतले वसतिं विना ॥ २७० ॥ भ्रमन् बभौ सगोशाला, कुशालः सप्तवत्सरीम् । यतोऽध्वन्यन्यदा (प्रोचे,) गोशालो बालचेष्टितः ॥ २७१ ॥ (वात्स्यायनं तपस्यन्तं, दृष्ट्वा यूकासमाकुलं) यूका' शय्यावरत्वेन, शान्तात्मानं पुनः पुनः ॥२७२॥ दुर्वाचा तस्य दग्पेन, तं दग्धुं मुमुचेऽमुना। तेजोलेश्या प्रणश्यायं, स्वामिपादा- नुपागमत् ॥ २७३ ॥ भाऽऽयु प्रकृतेरस्य, कृपां कृत्वा कृपालुना । प्रकृत्या शीतलेश्ग्रेन, सा हृता शीतलेश्यया ॥ २७४ ॥ तद्वीक्ष्य क्षमयामास, स्वामिनं मुनिरानमन् । युष्मदीयो मयाऽज्ञायि, नायमित्यसकृद्वदन् ॥ २७५ ॥ गोशालेन पुन: पृष्टस्तेजो- लेश्योद्भवं जगौ । षण्मासी सनखमापमुष्टयाऽम्बुचुलुकेन. च ॥ २७६ ॥ तत्कृत्वा प्रत्ययं वीक्ष्याष्टाङ्गज्योतिषवानयम् । पृथक् पर्याट गोशालो, जिनोऽहमिति विन्नुवन् ॥ २७७ ॥ दशमी प्रावृषं स्वामी, श्रावस्त्यां पुरि निर्ममे । अप्येकपुद्गलन्यस्तदृष्टिः प्रति- मया स्थितः ॥२७८॥ पेढालग्रामपार्श्वस्था, शक्रेणेति प्रशंसितः। श्रीवीरः क्षोभ्यते नैक, सेन्ट्रैर्देवासुरैरपि ॥ २७९ ॥ युग्मम् ॥ ॥१४०॥ सन

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
परिसहो-
पसर्ग श्री
वीरकथा
॥१४१॥
शकसामानिकस्तच्च, श्रुत्वा तत् सङ्गमाभिधः । कृतप्रतिज्ञस्तत्रागाद्वीरं क्षोभयितुं प्रभुम् ॥ २८० ॥ तेन च प्रथम चक्रे, रजोवृष्टिः
पिपीलिका । दंशा घृतेलिका पश्चाद् , वृश्चिका नकुला अपि ।। २८१ ॥ सपोश्च मूषका हस्ती, पिशाचव्याघ्ररूपके । पित्रोथ रूपं
कटकं, पादयोरग्निदीपनन् ।॥२८२॥ पक्षिणां लम्बनं काये, महावातेन पातनम् । ततः संवर्त्तवातेन, चक्रवद् भ्रमणं परम् ॥२८३ ॥
सङ्गीतं वरदानं च, प्रतिगेहमनेषणा । लोहमारसहस्रस्य, चक्रं शीर्षे च चिक्षिपे॥ २८४ ॥ आजानु भगवानुया, मग्नोऽप्यस्मिन्
कृपापरः । निराहारोऽपि पण्मासीमुपसर्गान् शमोऽसहत् ॥ २८५ ॥ कुलकम् ।। स निर्विण्णः समागच्छन् ; सौधर्मे शक्रताडितः।
निजं निर्वाहयत्यायुरब्धिमानं सुराचले ॥ २८६ ।। षण्मास्यन्ते प्रभुर्गत्वा, गोकुले पारणं व्यधात् । वत्सपालप्रसूदत्तपायसेनोज्झि-
तेन तु ।। २८७ ॥ सञ्जाते पारणे चास्य, विभुं वन्दितुमाययुः। सौख्यसंयमिका: सार्ववासनावासनाभृतः ।। २८८ ॥ वैशाल्यां
पुरि सम्पूर्णचतुर्मासोपवासिना। प्रावृडेकादशी चक्रे, स्वामिना सिद्धिगामिना ॥२८९॥ जीर्णश्रेष्ठी प्रभु नित्यपारणाय न्यमन्त्रयंत् ।
नवश्रेष्ठिगृहे मापैः, स्वामीचक्रे तु पारणम् ।। २९० ॥ पंच दिव्यानि तत्रासन्नन्यतो विहतो विभुः। श्रीपार्श्वनाथशिष्योऽत्र, केवली
समवासरत् ।। २९१ ॥ वन्दित्वाऽपृच्छि राज्ञाऽसौ, को धन्यः श्रेष्ठिनोर्द्वयोः? । केवल्याह नवस्यास्य, वसुधारैहिकं फलम्।।२९२॥
जीर्णो नाकर्णयिष्यच्चेत् , पारणादुन्दुभिध्वनिम् । केवलं तन्मुहूर्तेनावाप्स्यद्याताऽच्युतेऽधुना ॥२९३।। नत् श्रुत्त्वा बहवो बुद्धाः,
शिशुमारपुरेऽन्यदा। कायोत्सर्गे स्थिते नाथे, चमरोत्पतनं त्वभूत् ॥ २९४ ।। कोशाम्व्यामथ नाथोऽगाज्जगृहेऽभिग्रहं परम् ।
चतुर्दा द्रव्यतो मापाः, कौशाम्बी क्षेत्रतः पुनः ॥ २९५ ॥ कालतो यामयुग्मे तु, भावतो राजनन्दना । प्रपन्ना दासतां मुण्डा
कुमारी रुदती तथा।।२९६॥ यन्त्रितादिद्वयान्तःस्थदेहली पष्ठ(ल्यष्टम)पारणे । सूप्पेकोणेन दत्ते चेत्ततोऽहं पोरयामि तैः ।।२९७॥
॥१४॥

·परिसहो- पसर्गे श्री वीरकथा श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती ॥१४२॥ विशेषकम् ॥ एवं साभिग्रहः कर्मक्षपणाय क्षमानिधिः । प्रतिधिष्ण्यं चरन् वारः, शीतरोचिरिवाययौ ॥ २९८ ॥ तत्र राजा शता- नीकस्तस्य राज्ञी मृगावती । परमश्राविका पुत्री, श्रीचेटकमहीभुजः ॥ २९९ ॥ तस्य मन्त्री सुगुप्तोऽस्ति, नन्दानामास्य गेहिनी । स्नेहो नन्दामृगावच्योः, परमः समशीलयोः ॥ ३०० ॥ श्रेष्ठी धनावहवास्ति, स्वभावादृजुमानसः । तस्य भायोऽस्ति मूलाख्या, प्रतिकूला ऋजुष्वपि ॥ ३०१॥ अन्यदा सचिवावासात् , प्रविश्य निस्सृते विभौ । ज्ञापितो नन्दया मन्त्री, मृगावत्या च भूपतिः ॥३०२ ॥ तेन मन्त्री समादिष्टः, शास्रज्ञास्तेन भाषिताः। अभिग्रहो न केनापि, ज्ञावस्तु प्रभुचेतसः ॥ ३०३ ॥ नौसैन्येन पुरा गत्वा, शतानीकनृपोऽरुणत् । चंपां तदाऽकुलेऽनेशचत्पतिदधिवाहनः॥ ३०४ ॥ यो यद् गृह्णाति यधुष्टे, उघुष्टे तच्चमूचरैः । चम्पा मुपितसर्वस्वा, क्षणेनापि कृता भटैः ॥ ३०५ ॥ तदौष्ट्रिकेण चैकेन, दधिवाहनगेहिनी । धारण्याख्या समं पुत्र्या, वसु- मत्या समाददे ॥ ३०६ ॥ तेनोक्तं पथि लोकाग्रे, भार्येयं मे सुतां पुनः। विक्रेष्ये सा तदाकर्ण्य, विदीर्णहृदया मृता ।। ३०७॥ कौशाम्ब्यां तेन विक्रीवां, सुतां लात्वा धनावहः । गृहं नीचाऽथ मूलाया, भुजिष्यत्वेन चार्पयत् ॥३०९॥ तस्याः शीलेन वाचा च, शैत्यादाप्यायितः पिता । तां सुतां चन्दनेत्यूचे, मूला तस्यास्तु शंकते ॥ ३१० ।। बाला रूपवतीमेतां, श्रेष्ठी चेत्परिणेष्यते । तदाऽहं निहता मूलान्मूला चिन्तयतीति च।।३११॥ शुशुभे बर्हिवर्हामकेशी सा मृगलोचना। नवीनयौवनारम्भा, रम्भा भुवमिवा- गता ॥ ३१२ ॥ अन्यदाऽन्यपरीवारे, व्याकुले गृहकर्मभिः। वातायने च सुप्तायां, मूलायां निद्रया विना ॥ ३१३ ॥ ग्रीष्मार्क- तापसन्तसे, श्रेष्ठिन्याश्रयमागते । स्वपितुश्चन्दना भन्ज्या, पादशौचं व्यधादियम्॥३१४॥ तदा च कचभारोऽस्याः, श्रस्तो माऽऽो भरत्विति । श्रेष्ठिना कम्बया धृत्वा, बद्धो मूला ददर्श तत् ॥३१५॥ ततोऽध्यायन् मयाऽध्यायि, यत्पूर्व तत्तथा ध्रुवम् । श्रेष्ठनथे- ॥१४२॥ USA

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
मीयवृत्ती
परिसहो-
पसर्गे श्री
वीरकथा
॥१४३॥
टितं स्पष्टं, पुत्रीत्वं छलनं परम्॥३१६॥ मुण्डयित्वाऽक्षिपद् यंत्रे, निगडेन नियंत्रिताम् । दिनत्रये गते श्रेष्ठी, ज्ञात्वा तदाहिरानयत् ।
॥ ३१७ ॥ क्षुधितायाः समास्याः, कुन्माषान् सूर्पकोणके । अगानिगडभंगाय, लोहकारस्य हूतये ॥३१॥ रुदत्यां जिन आया-
सीत् , पारणं कारितं तया । दिव्यानि पंच तत्रासन्, निगडौ नूपुरौ वृतौ ॥ ३१९ ॥ मातृष्वसुर्मुगावत्या, मिलको वृष्टिमीप्सुकम् ।
निवार्य नृपतिं प्रादानं तत् श्रेष्ठिने मघा ॥३२०॥ नृपस्य चन्दना दत्ता, देवेन्द्रेण विभोरियम् । भाविनी प्रथमा शिष्येत्युक्त्वा
स्वर्गमुपेयिवान् ।। ३२१॥ तपो वीरविभोरेवं, षण्मासक्षपणं पुरा । साभिग्रहात्तु षण्मासी, न्यूनाऽभूत्पंचभिर्दिनः ।।३२२।। चतुर्मा
स्यो नवाभूवन्, त्रिमास्यौ द्वे बभूवतुः । साद्विमासिके द्वे च, द्विमासक्षपणानि षद् ॥३२३॥ द्वे सार्द्धमासिके जाते, मासिकान्यर्क-
संख्यया । पक्षा द्वासप्ततिश्वासन्, भद्रादिप्रतिमात्रयम् ॥ ३२४ प्रतिमाश्चैकरात्रिक्यो, द्वादशाष्टमभक्ततः । एकोनत्रिंशदधिके,
पष्ठानां द्वे शते मते ॥३२शा नित्यभक्तं चतुर्थ च, कदाचिदपि नाजनि । सर्वमेव तपःकर्म, जलहीनं प्रभोरभूत् ॥ ३२६ ॥
जातं सैकोनपंचाशत्, पारणाहशतत्रयम् । द्वादशाब्दी च पण्मासी, पक्षं छ्यस्थताजनि ॥ ३२७ ॥ एवं विहृत्य श्रीवीरः, समे-
त्य ऋजुपालिकाम् । नदी तलेऽथ कंकल्ले, कृतषष्ठतपाः स्थितः॥ ३२८ ॥ तत्रोत्कटासनस्थस्यातापनास्थस्य माधवे । प्रभोर्दशम्यां
शुद्धायां चन्द्रे हस्तोत्तरास्थिते ॥ ३२९ ॥ अपराहे चतुष्कर्मक्षयादजनि केवलम् । क्षणं जातं सुखं तत्र, क्षणे नैरयिणामपि
॥ ३३० ।। सेन्र्देवैः समागत्य, प्राकारत्रयमादधे । आघायां देशनायां तु, प्रतिबोधो न कस्यचित् ।। ३३१ ॥ मातंगनाम्ना कृत-
समिधानो, यक्षेण सिद्धायिकया च देव्या । श्रीवीरनाथो विजहार भव्याम्बुजप्रबोधेऽम्बुजबन्धुबन्धुः। तुर्यद्वार इति तुर्यगाथार्थः॥
अथ पुनरपि प्रवज्यादुष्करत्वमेव व्यनक्ति,
RSANSAR
॥१४३॥

·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती प्रव्रज्या दुष्करत्वे सनत्मार कथा - ॥१४४॥ जावज्जीवममज्जणमणवरयं भूमिसयणमुवि । केसुद्भरणं च तहा निप्पडिकम्मत्तणमपुत्वं ॥ ५ ॥ यावज्जीवं अमज्जन-अस्नानं, उदिष्टमिति द्वितीयपदगतं चतुर्वपि पदेषु योज्यते, यदुक्तमुक्त्या पूज्यश्रीहरिभद्रगुरोर्मया । समरादित्यसंक्षेपे, साधुस्नानोज्झनक्षणे ॥१॥ कृते स्नाने क्षणं शौचं, रागमानौ च चेतसि । स्त्रीजनप्रार्थनीयत्वं, अमचर्यस्य दूपणम् ॥ २ ॥ पातो जलस्थजीवानामन्यसत्त्वविवाधनम् । क्षीरक्षालनमंगारे, इवाज्ञानप्रकाशनम् ॥ ३ ॥ अस्नाने तु न दोपास्ते, मत्वेति मुनिपुंगवैः। वयं स्नानं ततः सिद्धिवधूसंगमसस्पृहः ॥ ४ ॥ तथा अनवरत भूमिशयनमुदिष्ट, न तु पत्यकादिशयनं, केशोद्धरणं च, तथा निष्प्रतिकर्मत्वं अपूर्व, विशिष्टमित्यर्थः, समासतो गाथार्थः, व्यासार्थस्तु निष्प्रतिकर्मत्वे श्रीसनत्कुमार- चक्रवर्तिमुनिरुदाहियते, तथाहि-श्रियं कांचन विभ्राणे, श्रीकांचनपुरेऽभवत् । (श्रीविक्रमयशोव्याप्तः) श्रीविक्रमयशा नृपः ॥ १ ॥ 'अन्तःपुरपुरन्ध्रयोऽस्य, सन्ति पंचशतीमिताः । स चिक्रीउ समं ताभिवंशाभिरिव वारणः ॥२॥ तत्रेभ्यो नागदत्तोऽस्ति, तस्य लोकोत्तराकृतिः । विष्णोः श्रीरिव विष्णुश्रीः, प्रिया प्राणप्रियाऽस्ति च ॥३॥ साऽन्यदा डग्गवाक्षेण, प्रविश्य नृपहद्गृहम् । विवेकादीनि रत्नानि, चिरत्नान्यप्यपाहरत् ॥ ४ ॥ ज्ञात्वा दस्युमुदास्यैनां, न्यास्थदन्तःपुरे नृपः । बद्धा च बाहुपाशेनासुंचना- तरसामपि ॥ ५॥ तामेव पीडयन्नंगे, रक्षत्यन्याः स चौरसः । राज्ञः संवननं चौरनिग्रहश्च यतो नयः ॥ ६॥ निजप्रियावियोगा- चिंग्रहग्रस्तोऽन्यचेतनः । उन्मचो नागदचोऽभूदत्तदुःखो नरेन्दुना ॥ ७ ॥ चतुष्के चत्वरे मार्गे, द्विपथे च चतुष्पथे। वैष्णवो ,विष्णुवद्विष्णुश्रियमेकाममस्त सः ॥८॥ तामेव हृदये विभ्रदहिरन्तश्च सन्ततम् । न कांचनपुराधीशो, मेने कांचन किंचन ॥ ९ ॥ प्राणेश्वरापहारिण्यास्तस्याः प्राणापहारकम् । निर्ममुः कार्मणं राजपत्न्योऽन्याः कामनिष्ठुराः ॥ १०॥ कार्मणन मृतामेता- ॥१४४॥ CAGAR ·श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ५ प्रत्रज्य- दुष्करत्वे सनत्कुमार कथा ॥१४५॥ मजानन मोहमोहितः । कुपतिः कुपितां जाननझिलग्नश्चन्यधात्॥११॥चटुभिः पटुभिर्नाल्पैरजल्पंतीमिमामयम् । अंके कृता(त्वा) क्षमाम , ( निजावस्था ) कृपालीको न्यवेदयत् ॥ १२॥ तद्वीक्ष्य सोऽन्यतो निन्ये, मन्त्रव्याजेन मन्त्रिभिः। विष्णुश्रियः शरीरं तु, भुजिष्यः प्रेषितं वहिः ।। १३ । मन्त्रिभिर्मन्त्रयित्वाऽसौ, वासवेश्मन्युपागतः । तया हीनं तु तद्वोक्ष्य, हा हतोऽस्मीति मूच्छितः ॥ १४ ॥ अग्रे विष्णुश्रिया छिनचैतन्यं मूर्छयाऽथ तम् । शोच्यशोच्यमशोचन्त, सचिवाः शुचिवुद्धयः ।। १५ ॥ चन्द- नादिहता पूर्छा, यदा स प्राह मन्त्रिणः। यत्र क्वापि प्रिया मेऽस्ति, ततोऽप्यानीय दीयताम् ॥१६।। इयमत्रोपविष्टाऽस्ति, वदद्भिः सचिवैरपि । द्विदिन्यनन्तरं निन्ये, नृपः कुणपसनिधौ ॥१७॥ तदाऽगोपितगोप्यांग, कृमिकर्णि कलेवरम् । वाच्य क्षोणिपतिर्दध्यौ, विवेकसदृशं हाद॥१८॥ कुलं शीलं यशः पुण्यं, यत्कृते सर्वमुज्झितम् । तस्या एतच्छरीरस्य, परिणामोऽयमीदृशः॥१९मलमूत्रनिधा- नेत्र, गात्रेऽसविस्रगन्धिनि । तत्तच्छुपिरमध्येऽस्मिन् , मेध्यबुद्धिमया कृता ।॥ २० ॥ अविक्रमेण कामस्य, जयेऽपयशसा जने | स्वं नामापि मयाऽनर्थकारिणाऽनर्थकं कृतम् ॥२१॥ यथेदं नश्वरं देह, तथेदमपि निश्चितम् । तदस्य लाभं गृह्णामि, कर्मनिमूलक बतम् ॥ २२ ॥ ध्यात्वेति स व्रती सूरे, सुव्रताद् दुस्तपं तपः । तप्त्वा सनत्कुमारऽभूत् , कल्पे देवो महर्द्धिकः ॥ २३ ॥ ततो रत्नपुरे जातो, जिनधर्माभिधो वणिक् । नागदत्तस्त्वभूद् भ्रान्त्या, भवसिंहपुरे द्विजः ।। २४ ॥ स त्रिदण्डयग्निशाख्यो, द्विमासक्षपणवती । राज्ञा रत्नपुरेशेन, तत्रायातो निमन्त्रितः ॥ २५ ॥ तत्रय जिनधर्म स, वीक्ष्य तद्विद् द्विधाऽवदत् । भोजन भाजनं न्यस्य, कुर्वे पृष्ठेऽस्य नान्यथा ॥ २६ ॥ हृदयं जिनधर्मस्य, जिनधर्मेण वासितम् । राजाऽऽज्ञयाऽप्यतः प्राप, पृष्ठं तस्यान्यतीर्थिकः ।। २७ ।। तप्तंपायसपात्रेणादाहि पृष्ठं न हत्पुनः । तत्पृष्ठेऽस्योद्धृता तेन, छबिनतु मुखच्छविः ॥ २८ ।। गत्वा- ।।१४५॥ k

·CKS
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रा.
मीयवृत्ती
५प्रव्रज्या-
दुष्करत्वे
सनत्कुमार
कथा
॥१४६॥
ऽऽश्रयमय संघचैत्यपूजां विधाय च । व्रतमादाय शैलाग्रे, कायोत्सर्गेण तस्थिवान् ॥ २९ ॥ पृष्ठमांसादिभिर्गुबैर्वाध्यमानोऽपि
निश्चलः । पूर्णायुरिन्द्रः सौधर्मे, जिनधर्मोऽजनिष्ट सः ॥ ३० ॥ स त्रिदण्डी तु मृत्वाऽस्य, यानमैरावणोऽजनि । ततश्युतो भवं
भ्रान्त्वा, सिताक्षो गुह्यकोऽभवत् ॥ ३१ ॥ इतश्च जम्बूद्वीपस्याभरणे कुरुनीति । इहास्ति हस्तिनपुरं, पुरं सुरपुरप्रभम्.
॥ ३२ ॥ रम्यश्च सेत इत्याख्याख्यातस्तत्राभवन् नृपः । सहदेवी महादेवी, चास्य देवीव रूपतः ॥ ३३ ॥ तत्कुक्षौ जिन-
धर्मस्य, जीवः सौधर्मकन्पतः । चतुर्दशमहास्वप्न सूचितः समवासरत् ॥ ३४ ॥ कालेऽसूत सुतं सा तु, महेनाथ महीयसा ।
सनत्कुमार इत्याख्यामस्य ख्यातां पिताऽतनोत् ॥ ३५ ॥ मूर्तो मनोरथः पित्रोरयं सूनुरवर्द्धत । कुशलः कलयामास, क्रमशः
सकला: कलाः ॥ ३६ ॥ स सुचभ्रूलतावासवनं प्राप्तश्च यौवनम् । मैत्री महेन्द्रसिंहेन, कालिन्दीमरजेन च ॥ ३७॥ सच सार्द्ध-
कचत्वारिंशद्धनुस्तनुमानभृत् । अद्वैतरूपस्वर्णाभा, सर्वलक्षणलक्षितः ॥ ३८ ॥ अन्यदा मकरन्दाख्योद्याने मित्रेण संयुतः । गतो
रन्तुं वसन्तेऽसौ, वसन्तेनेव हृन्मयः ॥ ३९ ॥ तदा चाश्वपतिपत्नप्राभृताश्वग्रजान्नृपः । नाम्ना जलधिकल्लोलमश्वं प्रैपीत्
सुतोचितम् ॥ ४० ॥ त्यक्तकीडः समारोहत् , कुमारस्तं हयं स्यात् । चलाचलनमात्रेणोत्प्लुत्य दूरं गतः स तु ।। ४१॥ चलन
सनत्कुमारोऽथ, निरुणद्धि यथा यथा । शिक्षायां विपरीतोऽश्वा, स धावति तथा तथा ॥ ४१ ॥ अन्वयासीत् कुमाराश्वमश्वसे-
नोऽश्वसेनया । तदा च त्यपावन्त्या (वात्यया गत्या ) ऽपमृत्युनॆत्रयोरभूत् ॥ ४३ ॥ ततो महेन्द्रसिंहेन, महानिर्बन्धतो नृपः ।
निन्ये सुतवियोगानों, व्यावृत्य नगरं प्रति ॥ ४४ ॥ स्वयं नृपमनुज्ञाप्यानुमित्रं सांध्यरागवत् । महेन्द्रसिंहः कान्तारं, द्वीपान्तर-
मिवाविशत् ॥ ४५ ॥ अशरण्येवरण्येषु, निविडाद्रिषु वादिषु । निम्नगासु सुदुर्गासु, बाम सुहृदः कृते ॥ ४६ ।। न शीतं शीत-
॥१४६॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
५ प्रव्रज्या
दुष्करत्वे
सनत्कुमार
कथा
॥१४७॥
CSSAGES
कालस्य, नोष्णमुष्णागमस्य च 1 नाम्बु चाम्बुदकालस्यानलस्योऽयं व्यजीगणत् ॥४७॥ महेन्द्रसिंहः सर्वत्र, मित्रमेवं विलोक-
यन् । ससारसारसारावैराससार सरः सरन् ॥ ४८॥ पद्मिनीनिलयं स्वच्छफलदैः परिवारितम् । समित्रमिव तद्वीक्ष्य, तापं
तत्याज वर्त्मजम् ॥ ४९॥ तच्चातिथेयमातिथ्यमस्य चक्रे फलैर्जलैः । अर्जित सर्वसामान्य, धनं धान्यं सरथ सन् ॥ ५० ॥
तरीतुमिच दुःखान्धिमारूढस्यास्य संवरम् । दक्षिणेनेक्षणेनोचेः, पस्पन्दे बाहुनाऽपि च ॥५१॥ ततो हर्षसमुत्कर्षरोमहर्ष:
पुरो वजन् । घेणुवीणाध्वनिस्फीत, संगीतमशृणोदसौ ॥५२॥ ददर्श दर्शनीयांगमृगाक्षिमध्यवर्तिनम् । कण्ठपीठलुठद्धार,
सादरं सुहृदं निजम्॥५३॥ दूरादुद्दण्डमुद्दण्डप्रणामं सूत्रयन्नयम् । समुत्थाय कुमारेण, सहर्ष परिषस्वजे॥५४॥ तयोमिलितयोः काला-
द्वारम्भोधरयोरिव । स्नेहयुक्तिरभूद् व्यक्त्या, बाष्पमुष्णं विमुंचतः॥ ५५ ॥ प्राग्वृत्तं तेन पृष्टश्च, कुमारः कथने प्रियाम् ।
आदिश्य च कुलमतिसंज्ञां शेते स्म कैतवात् ॥ ५६ ॥ साऽप्याह च तुरंगेणापहृतस्तत्र सुहृदः। द्वितीयेऽद्धि श्रमेणाश्वः.
स च निश्चेष्टतां गतः ॥ ५७॥ मुक्तः सख्यादथोत्तीर्य, मुक्तः प्राणैरपि क्षणात् । राजापथ्यकृतः प्रार्थ्यः, प्राणनाशो
यथा तथा ॥ ५८ ॥ आयपुत्रोऽपि मूोला , सुप्तस्तरुतले क्षणम् । तदाधष्ठातृयक्षेणाम्यागतोऽयं महापुमान् ॥९॥
विचाउँति जलैः सिक्ता, प्रबुद्धः पायितः पयः । ऊचे कस्त्वं कुतश्चैतत् , पयः पीयूषसोदरम् ॥ ॥ ६०॥ ॥ युग्मम् सपा-
हैवमहं यक्षः, पथनान्तस्य ते कृते । सत्कृपो मानसे मानिन् !, मानसमढौकयं पयः।। ६१ ॥ त्वत्सखा प्राह दाहाय, बहवोऽपि
दवा इव । सन्ति शान्त्यै पुनस्तस्य, भवानेको घनाघनः ॥ ६२ ॥ तापस्त्वेष ममात्यन्तं, मानसेऽमानसेवनात् । शान्ति यास्यति
तचं मां, नय तत्र नयाध्वग ! ॥६३॥ ततः पुण्यजनेनामुं, नीतं पुण्यजनोत्तमम् । कैलासे मानसांतःस्थं, धृत्वा तापमपाइरत् ॥६॥
॥१४७॥

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु.
नीयवृत्ती
५प्रत्रज्या
दुष्करत्वे
सनत्कुमार
कथा
॥१४८॥
यावदुत्तरति स्नात्वा, तावत् प्राग्जन्मवैरिणा । वीक्ष्यासिताक्षयक्षेण, क्रोधतो योधितश्विरम् ॥ ६६ ॥ युद्ध्या चिरं च ते सख्या,
वज्रसारण मुष्टिना । हतः प्रहतदर्पः स, गतोऽथ धृतमत्सरः ॥३७॥ ततस्त्वदीयमित्रस्योपरिष्टात्तुष्टितः कृता। पुष्पवृष्टिश्च दृष्टिच,
सुरस्त्रीभिर्विकखरा ।। ६८ ॥ तदा च भानुवेगस्य, विद्याधरपतेः सुताः । अष्टसङ्खथास्तमभ्यर्च्य, निन्यिरे नगरं निजम् ॥ ६९ ॥
तासां च पितृदचाना, पाणिग्रहमयं व्यधात् । पूर्वभाग्यप्रदत्तानामष्टानां दिक्श्रियामिव ।।७०॥ सुप्तस्त्वाभिः समं द्वेषियक्षेणापि
सोऽन्यतः । प्रबुद्धः सौधमालोक्यारूढस्तं सप्तभूमिकम् ॥७१॥ सुदती रुदतीमेका, तत्र प्रेक्ष्य मम प्रियः। तामुवाच किमेका त्वं,
का च ? कस्माच्च रोदिपि ? ॥ ७२ ॥ सोचे साकेतभूपालसुराष्ट्रस्य सुताऽस्म्यहम् । सुनन्दा नाम दत्ता चाश्वसेननृपसूनवे।।७२॥
पित्रा सनत्कुमाराय, हृत्वा विद्याधरण तु । मुक्ताऽस्म्यत्र गतश्चैप, न जाने किं करिष्यति ॥ ७३ ॥ युग्मम् ।। कौरव्योऽस्मीति
मा भैपीरित्युक्त्वा तां सुहृत्तव । वज्रवेगं प्रियाचौर, हन्ति स्माशनिवेगजम् ७४॥ ततःमुनन्दांस्त्रीरत्नं, प्राग्वेतवजनि(जन)वेदितम् ।
उपयेमेऽश्वसेनाङ्गजनिनितसम्मदम् ॥७५॥ वज्रवेगस्वसा सन्ध्यावली ववेऽमुमेव च । भ्राघाती पतिर्भावीति ज्ञात्वा ज्ञानिनो
वचः ॥ ७६ ॥ जनको वज्रवेगस्याशनिवेगोऽथ मत्प्रियम् । अभ्यषणयदस्यादाद्विद्यां सन्ध्यावली तदा ॥ ७७ ॥ तत्कालसिद्ध-
विधोऽयं, विद्याभुजबलोर्जितः । युयुधेशनिवेगेन, भानुवेगादिभिर्वृतः ॥ ७८ ॥ चिरं युद्ध्वा च चक्रेणाशनिवेगशिरोऽच्छिदत् ।
त्वन्मित्रेऽतः सुरैमुक्ता, पुष्पवृष्टिः पपात च ॥७९॥ वैताब्याद्रौ ततो नीत्वा, चण्डवेगादिकनृपः। चक्रे खेचरचक्रित्वाभिषकोऽस्य
विवेकिनः ॥ ८० ॥ वन्दित्वा पूजयित्वा च, प्रतिमाः शाश्वताहताम् । क्रीडार्थमत्रायातोऽयं, मिलितश्च भवानिति ॥ ८१॥ प्रबु-
दोऽथ कुमारस्तं, वैताढ्यं सममानयत् । तेनापि तत्रायातेन, चक्रे चैत्येषु वन्दना ॥ ८२ ॥ ततः सखेचरः सान्तःपुरोऽसौ हस्ति-
॥१४८॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
परिषहे
सनत्कुमार
चरित्रं
।।१४९॥
नापुरे। समं महेन्द्रिसिंहन, समायातोऽश्वसेनभू॥८॥पिता राज्ये प्रमोदेन,स्थापयित्वा निजागाजम् । राजर्षेः सुव्रतात् सम्यग्भवोत्तार्य-
ग्रहीदतम् ॥८४॥ राजा सनत्कुमारोऽथ, सुहृदं सौहृदाश्रयः । महेन्द्रसिंह सेनाधिपतित्वेऽतिष्ठिपन्मुदा॥ ८५॥ चक्ररत्ने समुत्पने,
स पट्खण्डमसाधयत् । दशवर्षसहस्रथाऽसौ, वर्ष भरतनामकम् ॥८६॥ सम्पूर्णचक्रवर्तित्ववैभवः स्वपुरान्तिके । सनत्कुमारनामासौ,
तुर्यश्चक्री समाययौ ॥८७॥ सौधर्मेन्द्रस्ततस्तस्मै, श्रीदनाप्रेपयन्मुदा। चामरे कुण्डले देवदूष्ये द्वे पादुके अपि ॥८८॥ हारोडमाला
श्वेतातपत्रं च मुकुटं मणीन् । सपादपीठं पंचास्यपीठं भूरि च भूर्यपि ॥ ८९ ॥ प्रवृत्तऽप्सरसां नृत्ते, कलं गायति तुम्बरौ ।
चक्रीश उत्सवप्रीतो, धनदेन प्रवेशितः ॥ ९० ॥ नृपैः समस्तैरम्येत्य, कृते द्वादशवार्षिके । चक्रिणश्चक्रवर्तित्वाभिषेकस्य महोत्सवे
॥९शातव प्राग्जन्ममित्रस्य, शक्रेण प्रेष्य मामिह । उत्सवो विदधे श्रीदस्तमित्युक्त्वा तिरोदधे।।९२॥ युग्मम्।। दधे सनत्कुमारस्य,
लक्ष्म्या रूपेण तेजसा। सौभाग्येन च भाग्येन, न कोऽपि प्रतिरूपताम् ।। ९३ ॥ एकदा च सुधर्मायां, नाटकक्षिप्तचेतसः । शक्र-
स्येशानतोऽभ्यागात्, सुरः कोऽप्यतिभासुरः ॥ ९४ ॥ तेजांसि निजतेजोभिस्तेन देवेन नाकिनाम् । तिरोहितानि ताराणां,
भानुनेव स्वभानुभिः ।।९५।। गतेऽस्मिस्त्रिदिवं तत्र, देवे देवैर्दिवस्पी। प्राचुर्यकारणं पृष्टस्तेजसां प्राह तान् प्रति ॥९६॥ जन्मन्ये-
तेन पूर्वस्मिस्वपस्तप्तं सुदुस्तपम् । आचामाम्लवर्द्धमानं, तत्प्रभावोऽयमद्भुतः ।। ९७ ।। पुनः पृष्टः सुरैः कोऽपि, सम्प्रत्यस्ति
परो नरः। तेजस्वी रूपवांश्चेति?, ततः प्रोवाच वासवः ॥ ९८ ॥ चक्री सनत्कुमारोऽस्ति, यादृग् रूपेण तेजसा । तादृशः कोऽपि
नैवास्ति, नरेष्वपि सुरेष्वपि ॥ ९९ ॥ तत्प्रत्ययार्थ द्वौ देवी, भूत्वा भूदेवरूपिणौ । श्रीमवसनत्कुमारस्य, द्वाःस्थानागत्य चोचतुः
॥ १०० ॥ द्विजावावां समायातौ, चक्रिरूपं निरूपितुम् । दूरदेशान्तगदेतच्चक्रिणे त्वं निवेदय ॥ १०१ ॥ तदानीं कृतसागा-
SAR-
॥१४॥

·परिपहे
सनत्कुमार
चरित्रं
श्री
प्रवज्या०
श्रीप्रद्यु:
नीयवृत्ती
॥१५०॥
भ्यंग तेन च चक्रिणम् । विज्ञप्य तौ समानीती, समीपे चक्रवर्तिनः ॥१०३॥ रूपमप्रतिरूपं तत, तस्य ताभ्यां निरूप्य च । धुतौ
मौली निपेढुं वा, रूपं नरसुरद्वये ॥१०३॥ उक्तं च देव ! रूपं ते, प्रसिद्धरधिकं ध्रुवम् । कृतार्थौ सर्वथाऽप्यावां, लोचने सफले च
नौ ॥ १०४ ॥ चक्री प्राह द्युतिः का मे, लावण्येऽभ्यंगभंगुरे? । स्नातस्य काव्यवद् दृश्यं, सालंकारं वपुर्मम १०५ ॥ तौ विसृज्य
कृतस्नानः, कन्पितानल्पभूपणः । साडम्बरोऽम्बरसिंहासनासीनः सभास्थितः ॥ १०६ ॥ अभितो वारनारीभिर्दयमानप्रकीर्णकः ।
तावाकार्य द्विजन्मानौ, निजरूपमदर्शयत् ॥ १०७ ॥ तौ तन्निध्याय विध्यातदीपवन्मलिनाननौ । जातौ रूपविरूपत्वप्रतिरूपवशा-
दिव ॥ १०८ ॥ अध्यायतां मदानन्यानपि धीमान् करोति न । विशेषतस्तु रूपेण, जराक्षुद्रोगनाशिना ॥ १०९॥ चक्रिणा चि-
न्तयन्तौ च, पृष्टौ वैवर्ण्यकारणम् । शकस्तुति रुजाक्रान्ति, देहस्याख्याय स्वर्गतौ ॥११०॥ चक्री न्यस्य सुतं राज्ये, विनयन्धर-
सरितः । गृहीत्वा व्रतमन्यत्र, विजहार महातपाः ॥ १११ ॥ पुरमन्तःपुरं मन्त्रिमण्डलं चापि पृष्ठतः। पण्मासीममुना सार्द्ध,
परिभ्रम्य न्यवर्तत ॥ ११२ ॥ स पष्ठपारणेऽभुक्त, छागीतकं सचीनकम् । तेन तस्याभवत् सप्त, वेदनाः खेदनायिकाः ॥ ११३॥
कच्छूशोपज्वरश्वासारुचिकुक्ष्यक्षिवेदनाः । सप्तवर्षशती सप्ताघिसेहेऽसौ महामुनिः ॥ ११४ ॥ सहमानस्य तस्यान्यानुपसर्गान
परीपहान् । लब्धयो विविधा जातास्ता नैवोपजिजीव सः ॥ ११५ ॥ पुनर्निष्प्रतिकर्मत्वप्रशंसां शक्रनिर्मिताम् । श्रुत्वा सुरौ
परीक्षार्थ, भिपग्रूपी समागतौ ॥ ११६ ॥ तावूचतुर्मुनि स्वामिनावां निजकमेपजैः । चिकित्सको चिकित्सावश्चिकित्सां तद्विधा-
पय ॥ ११७ ॥ मुनिराह द्विधा रोगा, द्रव्यभावाविभेदतः । भावरोगहरौ तच्चेबुवां तन्मां चिकित्सताम् ॥ ११८ ॥ द्रव्यरोगहरौ
चेचद्गलत्पामा मागुलिम् । पश्यतं श्लेष्मजस्पर्शस्वर्णवर्णीकृतां मया ॥ ११९ ॥ तदेहश्यामले रोगैस्तपःस्वर्णकशाश्मनि । प्रति-
॥१५०॥

·PRELPE श्री प्रद्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती विनये चन्दना- वृत्तम् ॥१५१॥ भाति स्म रेखेव, जातरूपनिभांगुली ॥१२०॥ तौ तद्वीक्ष्योचतुः शक्रार्थवादात्वत्परीक्षणम् । कर्त्तमावामिहायातौ, न सामान्योऽसि सर्वथा ॥ १२६ ॥ तमुवेति सुरावेतौ, नत्वा स्तुत्वा मुहुर्मुहुः। गतौ सनत्कुमारस्तु, सनाम्ना स्वर्गमासदत् ॥ १२२ ॥ इति पञ्चमगाथार्थः ॥ अथ प्रव्रज्यादुष्करत्वं षष्ठगाथया विवृणोति- गुरुकुलवासो य सया खुहापिवासाइया य सोढव्वा । बावीसं च परीसह तहेव उपसरग दवाई ॥६॥ गुरुकुलवासश्च सदा, गुरुकुलवासो हि स्मारणावारणाप्रेरणाप्रतिप्रेरणाहेतुरिति तत्रैव विनयः सम्भवति, ततो विनयविधौ साधुविषये आर्यचन्दना प्रवर्तनीविषये मृगावती च दृष्टान्तौ, तथाहि- स्वामिनः केवलज्ञानस्योत्पत्तौ गौतमादिषु । एकादशसु शिष्येषु, त्रिपदीसूत्रवाक्यतः॥१॥ सत्रितद्वादशांगेषु, लंभितेषु गणेशवाम्। अपापापुरि शक्रेणानीतोपस्वामि चन्दना ॥२॥ (युग्मम्) सा च कन्याशतैर्युक्ता, तयैव प्रतियोधितैः । दीक्षिता शिक्षिता सर्वमाचार स्वामिना स्वयम् ॥ ३॥ श्राविकीवतिनीधर्म- प्रवर्तकतया कृता । प्रवत्तैिनीत्वे नाथेन, कौशाम्ब्यामन्यदाऽगमत् ॥ ४ ॥ कलापकम् ॥ तत्रागतश्च चम्पायां, निःस्व: श्वेतयकाभिधः। श्राविकावतिनीवृन्दवृतां नृपतिवमनि ॥ ५ ॥ -हित्वा सुखासनाश्वादि, सम्मुखैमन्त्रिभिर्नूपैः । समुत्थायापणे- भ्यध, चन्द्यमानां महाजनैः ॥ ६॥ ददर्श दर्शनीयां तां, चन्दना दृष्टिनन्दनाम् । पप्रच्छ स्थविरं चैकं, केयं पूज्यपदद्वया? ॥ ७॥ विशेषकम् ॥ स प्राह पुत्री चम्पेशदधिवाहनभूपतेः । श्रीवीरस्यायशिष्या च, स्वामिनः चन्दनाभिधा ॥८॥ प्रवर्तिनीपदस्थाऽसौ, वसतो याति वन्दितुम् । मुमुक्षूः त्रिपदीस्थैर्यसुस्थितं सुस्थितं गुरुम् ॥ ९॥ तदाकर्ण्य स तद्वन्दमन्वितो गुरुमानमत् । वन्दित्वा चन्दना मरीनिजोपाश्रयमागमत् ॥ १०॥ गुरुप्रोक्तः स च प्रोचे, दृष्ट्वाऽमुं चन्दनागमम् । समेत्याह ॥१५१ HERE SARSAREESC

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु
नीयवृत्ती
RECRUI
विनये
चन्दना
वृत्तम्
॥१५२॥
श्रितः पूज्यपादान कल्पद्रुमोपमान् ॥ ११ ॥ ज्ञानात्तमुचितं ज्ञात्वा, सरिभिर्गुणभूरिभिः। स सितासितया वाचा, क्षरेय्याऽपि च
तपितः ॥ १२॥ व्रतेच्छुः स व्रतं दत्त्वा, प्रहितः साधुभिः सह । चन्दनोपाश्रयं तैश्च, विधिनाऽन्तः प्रवेशितः॥ १३ ॥ अभ्यु-
त्थाय तया पीठे, नितेश्य च स वन्दितः। तत्पुरश्चार्यिकानीतमासनं नाहतं तया ॥ १४ ॥ उक्तं च किंच पूज्यानामागमः स
व्यचिन्तयत् । अहो व्रतं यतोऽमुष्या, मय्यप्येवं विनीतता ॥ १५ ।। ध्यात्वेत्याहादिशत्पूज्या, युष्मद्वार्थिमत्र माम् । आपृच्छय
साधुभिः सार्द्ध, गतो धर्मे स्थिरोऽभवत् ॥ १६ ॥ सतो वैमुख्यगान् कृत्वाऽधान्मदाँश्चन्दना दमान् । यथा तथा च साध्वीनाम-
न्यासामपि युज्यते॥१७॥ इतः सुरप्रियो यक्षः, साकेतेऽस्ति स उत्सवे । चित्रितश्वित्रकद्घाती, ग्रामघाती त्वचित्रितः॥१८॥ नश्य-
चित्रकृतां वर्गो, धृत्वा बद्ध्वाऽवलग्नकैः । राजा तन्नामपत्रस्य, क्षिप्त्वा कुम्भेऽनुवत्सरम् ॥ १९ ॥ कन्यकायां चकर्षत्यां, यन्ना-
म्नाऽभ्येति पत्रकः । स चित्रयति यक्षं च, प्रयाति च यमालयम् ॥२०॥ युग्मम् ॥ कौशाम्ब्यां चित्रकचित्रकौशलार्थमुपागतः ।
तत्रास्थाञ्चित्रकृवृद्धागृहे एकसुतांचिते ॥२१॥ तत्सनुपत्रिकाऽऽकृष्टा, कुमार्या वृद्धया श्रुता । रुदन्ती तां निवार्यासौ, परोपकृति-
धीर्ययौ ॥ २२ ॥ कृत्वा षष्ठं पवित्रांगवस्त्रश्चित्रकरः स च । गन्धाधिवासितैर्नव्यवर्णकैः कूर्चकैरपि ॥ २३ ॥ पव्याऽष्टपुट्या सं-
छन्नमुखघ्राणमचित्रयत् । यक्षमक्षमयदक्षस्ततश्चैष कृतानतिः ॥ २४ ॥ स्वमागः क्षमयन्नुक्तो, देवेन वरहेतवे। प्रोवाच मा जनान्
मार्षीः, प्रीतो देवोऽजवीदिति ॥ २५ ॥ वद्धि सिद्धं तव त्राणादिति यक्षोदितेऽवदत् । दृष्टेऽशेऽपि यथारूपं, रूपं चित्रेऽस्तु
ततः ॥ २६ ॥ इत्थं लब्धवरो यक्षात, कौशाम्बी स समागतः । शतानीकः समादिक्षत, तदा चित्राय चित्रकान्
॥ २७ ॥ स्थानेषु च विभक्तेषु, स. शुद्धान्तान्तिकस्थितः । दृष्ट्वाऽङ्गुष्ठं मृगावत्या, रूपं निरुपमं व्यधात् ॥ २८ ॥
॥१५२॥

·श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती विनये चन्दना वृत्तम् मत ॥१५३॥ रूपस्योरौ मपीविन्दुरुन्मृष्टोऽपि मुहुर्मुहुः । त्रिः पपात विमृश्याथ, तदवस्थमधारयत् ॥ २९ ॥ देव्या रूपात् , नृपस्तुष्टो, रुटो चिन्दोस्तदूरुगात् । तं वध्यमादिशन्नन्यैर्विज्ञप्तश्चित्रकारकैः ।। ३०॥ देव ! यक्षप्रसादोऽयं, कुब्जिकास्यं ततो नृपः । अदर्शयद्यथावस्थ, तद्रूपं स लिलेख च ॥ ३१ ॥ तथापि च्छिन्नतजन्यंगुष्ठेऽमर्षी नृपं प्रति । यक्षमाराध्य सिद्धिं तां, स लेभे वाम- पाणिना ॥ ३२ ॥ ततो रूपं मृगावत्याः, पटे न्यस्तमदर्शयत् । प्रद्योतस्यैष पप्रच्छ, तं केयं मनुजामरी १ ॥ ३३ ॥ स च पाह शतानीकप्रिया सेयं मृगावती । राजा तं याचितुं दूतं, प्राहिणोदथ तत्पतेः ॥ ३४ ॥ तथ्यं स स्वामिसंदिष्टं, वदन दूतो गले धृतः । गत्वा न्यवेदयच् चक्रे, प्रद्योतश्च प्रयाणकम् ॥ ३५ ॥ तदागमनवा तिः, शतानीकेन धारिता। अपथ्याप्यस्य पथ्याव- दतीसारं चकार सा ।। ३६ ॥ परलोकं गते भूपे, शीलरक्षाकृते सुधीः । प्रैषीत् मृगावती दूतमनुशिष्यास्य भूपतेः॥ ३० ॥ नत्वा गत्वा च स प्राह, प्रद्योतं यन्मृगावती। वदति त्वां शतानीकं, विना त्वं शरणं मम ।। ३८ ॥ किन्तु बालः सुतो मुक्तः, परैः परिमविष्यति । प्रद्योतः प्राह को नाम, धर्षयेत्तं ममाश्रितम् ॥३९॥ दूतो ब्रूते तदेवैतदेव देव्याऽप्युदीर्यते । किन्तु दूरस्थमालस्थैः, क्षेत्र त्रातुं न शक्यते ॥ ४० ॥ तदवन्तीष्टिकामिस्त्वं, वनं कारय पूरय । तृणधान्यैर्धनैः पूर्व, निवर्तय यथेहितम् ।। ४१ ।। चतु- ईशनृपानीकश्रेण्यानीतष्टिकोत्करैः। प्राकारं कारयित्वाऽथ, यथोक्तं सोऽकरोद् द्रुतम् ॥ ४२ ॥ ततो द्वारनिरोधेनाग्रहात्तस्य विकर्मणः। अन्तनिश्चलचित्ताऽस्थाद्योगिनीव मृगावती.॥ ४३ ॥ हंसवन्निमले शालप्रभाजाले प्रसप्पति । प्रद्योतोऽजनि खद्योत, इव सन्नप्यसन्निव ॥ ४४ ॥ युद्धप्रबुद्धवैराग्या, चित्ते देवीत्यचिन्तयत् । भवाच्चास्माच्च मुच्येऽहं, न वीरस्वामिना विना॥४५॥ तद्भावविज्ञे श्रीवीरेऽभ्यागतेऽथ मृगावती । निर्गत्यैत्य निरातका, वन्दित्वेशानमाश्रयत् ॥ ४६ ॥ पुरीरोध विरोधं च, विमुच्याहत्- ॥१५३॥ C CCC ·-- श्री प्रद्रज्या० श्रीप्रधुः मीयवृत्ती विनये चन्दना- वृत्तम् ॥१५४॥ प्रभावतः। प्रद्योतोऽपि समागत्य, प्रभु नत्वा न्यविक्षत ॥४७॥ तदा भव्योपकाराय, देशनां तन्वति प्रभौ । धन्वी कोऽपि समागत्य, पप्रच्छ मनसा प्रभुम् ॥ ४८॥ प्रभुणोक्तो गिरा पृच्छ, या सा सा सेति सोऽवदत् । या सा सा सेति च स्वाभ्युत्तरे पप्रच्छ गौतमः ॥ ४९ ॥ इदं प्रश्नोत्तरं कीडग् ?, नाथ! नाथोऽप्यथावदत् । चम्पायां स्वर्णकारोऽभूयां यां कन्यां स चैक्षत ॥ ५० ॥ स्वर्णपंचशती दच्या, कान्तां तां तां व्युवाह सः। इत्थं पंचशतीमेप, महेलानाममेलयत् ॥५१॥ गृहवप्रवदेतासां, वासौ- कासि विधाप्य सः । एकद्वारे च तत्राभूदीलुिमिका स्वयम् ॥ ५२ ॥ वारकसी विना नान्याः, शृंगारिण्यस्तदाज्ञया । स्त्रिया- मत्यर्थगृद्धस्य, तस्यैवं यान्ति वासराः ॥ ५३॥ नीतो भोक्तुं गृहे क्वापि, महे सख्या बलादयम् । तत्पन्योऽथ व्यधुः सर्वार, स्नानभूषां विलेपनम् ॥५४॥ सज्जकज्जलताम्बूला.. सर्वाभरणभूषिताः। विलोकयन्त्यो वकाण, तस्थुर्दर्पणपाणयः॥५५।। स्वर्ण- कृत्तास्तथा प्रेक्ष्य, निहत्यैकां व्यसु व्यधात् । पराभिदर्पणैरेवाहत्य स्वोऽभिहतः पतिः॥५६॥ सानुतापास्ततो गेह, देहं प्रज्वाल्य ता मृताः । मर्त्यत्वे वर्चते चौर्यात, सैकोना पंचशत्यपि ॥२७॥ स्त्री तु पूर्वहता रोरगृहे पुत्रतयाञ्जनि । पंचान्देऽस्मिन् स्वर्णकारजीवो जज्ञे च पुत्रिका॥५॥सशब्दं सा तदारोदीद्, भ्राताऽस्या बालधारक गुणे पस्पर्श तत्कालं नियुत्ता रोदितादसौ।।५९॥पितृभ्यां स तथा कुर्वन् दृष्टो निष्कासितो गृहात्ामिलितस्तस्करैर्जाता,पूर्णा पञ्चशती च सा॥६०॥आवाल्या बन्धुकी ग्रामे,कापि तस्य स्वसा गता। ग्रामो भगः स तै स्तेनैर्धता भार्या कृता च साशातैश्च तरूपयाऽऽनिन्येऽन्याऽपि चौर्याय तेषु तु । गतेपु वञ्चयित्वा तामृM कूपे शठाऽक्षिपत ॥३२॥पृष्टा तैरागतैः सोचे,स्वस्रीमपि न रक्षय। द्विजोऽध्यायदथो किंनु, स्वसा माऽसौ यदीशा॥६॥ततोऽत्रैत्य हृदाऽपृच्छत् सन्देहं स्वसूलज्जया। गिरा पृच्छेति च प्रोक्तोऽस्माभिर्गुप्तगिराऽवदत्॥६॥ या सा सा सेत्यथास्माभिर्दत्तमुत्तरमप्यदः । इत्थं जना विन- ३९५४॥

·श्री
प्रव्रज्याक
परीषहाः
शीते
हस्तिमित्र:
श्रीप्रद्यु
नीयवृत्ती
व्यन्ते, विषयैर्घातकैरिव ॥ ६५ ॥ श्रुत्वेति चौरः संदिग्नः, समादाय व्रतं सुधीः । पल्लीं गत्वा निजान् सर्वाश्चौरान प्रात्राजय-
च सः ॥ ६६ ॥ मृगावती प्रभुं प्राह, प्रद्योतानुज्ञया व्रतम् । ग्रहीष्ये पुत्रमुन्न्यस्य, पुण्याधिकृतमासदत् ।। ६७ ॥ विहृत्यान्यत्र
चीरस्तु, कौशाम्ब्यां यावदाययौ । महिष्योऽट ब्रतं चक्रुः, प्रद्योतप्रभुसाक्षिकम् ॥ ६८ ॥ मृगावत्यादयः सर्वाः, श्रीवीरस्वामिनाs-
र्पिताः । चन्दनायाः प्रवर्तिन्याः, सामाचारी शिशिक्षिरे ॥ ६९ ॥ विहृत्यान्यत्र वीरस्तु, कौशाम्बी पुनरागतः। एतां स्वस्ववि-
मानाभ्यां तदाऽर्केन्दु धुशेषके ॥७०॥ द्युमान कोऽपि नो वेद, चरता तेजसा तयोः। चैतन्याच्चन्दना ज्ञात्वोपाश्रयेऽस्तं जगाम
तु ।। ७० ॥ पठेऽथ तस्मिन्नाश्चर्येऽनन्तकालसमुद्भवे । वीते भीतेव वेगेन, समुत्तस्थौ मृगावती ॥ ७२ ॥ ततो गुरुतमं भीतो-
भयथा सा यथा तथा । त्यरितोपाश्रयं यातोपालब्धा चन्दनार्यया ॥ ७३ ॥ कुलीने! सकले! स्थातुं, युक्तं ते न बहिनिशि ।
चन्दनापादयोर्मना, स्वागसाऽक्षमयत्ततः ॥ ७४ ॥ गृहंती मृदु तत्पादौ, निन्दंती च स्वदुष्कृतम् । अवाप केवलज्ञानं, निरागाः
श्रीमृगावती ॥ ४५ ॥ संवाहनाप्तनिद्रायाश्चन्दनायाः कराम्बुजम् । उद्दधे चन्दनाऽवोचत्कुतोऽचालि करस्त्वया ? ॥ ७६ ॥ सा
प्राहाहिभयादूचे, चन्दनाऽथ फणी कथम् । ध्वान्ते दृष्टस्तया प्रोक्तं, केवलज्ञानदीपतः ॥७७|| केवल्याशातनामन्तुं, निन्दंती चन्द-
ना निजम् । घातिकर्मक्षयात् सद्यः, केवलज्ञानमासदत् ।।
अथ क्षुधापिपासादयो द्वाविंशतिः परीषहाः सोढव्या इति द्वितीयतृतीयपादयोरुपरि दृष्टान्तः, परीषहेषु प्रथमं क्षुधापरी-
पहस्तत्सहने हस्तिमित्रदृष्टान्तः, उज्जयिन्या गृहपतिहस्तिमित्राभिधोऽभवत् । तस्य चातिप्रिया भार्या, हस्तिभूतिः सुतोऽस्ति च
॥१॥ पुत्रे चालेऽस्य वनिता, शूलेन सहसा मृता । वैराग्यवानयं चिचे, संसारासारतां दधौ ॥ २॥ सूरिं प्रबोधकं प्राप्य, सपुत्रो
॥१५॥

·श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रधु- नीयवृत्ती परीपहार शीते इस्तिमित्र: ॥१५॥ व्रतमाददे । शावाद्विविधशिक्षा स. गीतार्थत्वमशिश्रियत् ॥ ३॥ अन्यदोज्जयिनीपुर्याः, प्रस्थितः साधुभिः सह । पुरे भोजकटे गंतुमस्ति चारण्यमध्वनि ।।४ा चरणत्राणहीनोऽयं, चरणत्राणवानपि । कीलेन चरणे विद्धे, नाभूत् संचरणक्षमः ॥५॥ भणिवार साधवस्तेन, यूयं निस्सरताटवे । आहारपरिहारं तु, निराकारं करोम्यहम् ॥ ६ ॥ ते प्रोचुर्मा विधाः खेदं, वहिष्यामः क्रमाद्वयम् । ग्लान भक्तिजिनेनोक्ता, स्वदर्शनसमा यतः ॥ ७॥ स पाहैवमिदं किन्तु, कालप्राप्तोऽधुनाऽस्मि यत् । किं मदहनकटेन, सन्तापथापि, मोह्यताम् ॥ ८ ॥ उक्त्वेति क्षमयित्वा च, साधूभिर्वन्धतोऽवदत् । स्थातुमत्र न युक्तं चो, भयव्यूहघने वने ॥९॥ प्रेष्य साधूनयं तस्थावेकर, गिरिगहरे । बलानिन्ये च तैः पुत्रोऽयियासन् पितृमोहतः ॥ १० ॥ तान् विश्वास्यागतः पित्रा, प्रोचे चारु न ते कृतम् । ममेव क्षुधया मृत्युभविता भवतोऽपि यत् ॥११॥ स प्रोवाचास्तु यत्तद्वा, मयास्थेयं तवान्तिके । साधुः समाधिना नाधिरपि मृला सुरोऽभवत् ॥ १२ ॥ विबुध्यावधिना गात्रं, तदेवानुप्रविश्य सः। पुत्रानुकम्पया प्राह, मिक्षस्व केति सोऽव- दत् ? ॥ १३ ॥ सुरः प्राह भ्रमाव्यग्रो, न्यग्रोधादिद्ववासिनः । जना दास्यन्ति ते तेन, गत्वा ते धर्मलाभिताः ॥ १४ ॥ साल- कारः करो द्रुभ्यो, निर्गत्यास्मै प्रयच्छति । भिक्षा प्रतिदिनं चैवं, गृहन शैक्षः स्थितः स तु ॥ १५॥ ऋजुत्वाद्वेत्ययं तातोऽन- शनी नाहरत्यतः । अलाभेअपि हि नाहं तु, ग्रहीष्यामि फलादिकम् ॥ १६ ॥ तस्यैवं तिष्ठतो वर्षे, गते तेनाध्वना पुनः । साधवस्ते समाजग्मुरवन्त्यां विजिहीर्षवः ॥ १७ ॥ तत्पृष्टः क्षुल्लक पाह, भिक्षालाभोऽन्तरे करात् । देवीभूतेन तेन स्यादनुकम्पा कृताऽस्य तु ॥ १८ ॥ध्यात्वेति मुनिभिर्गत्वा तत्करचं निरीक्षितम् । करच न पिनियोति, नीतः सोऽथ सहैव तैः ॥ १९ ॥ यथा सोजशनी क्षुल्ला, यद्वा सञ्चित्तवर्जकः । आचं परीपहं सोढवन्तौ सबस्तथाऽपरी ।। २० ।। ॥१५६॥ ३

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
शीते
घनशर्म-
दृष्टान्तः
॥१५७॥
अथ द्वितीयः-अवन्त्यां धनमित्राख्या, श्रेष्ठी सहजधर्मधीः। प्रव्रज्यां जगृहे सार्द्ध, सुतेन धनशर्मणा ॥ १॥ एकदा पुन-
यस्ते तु, बिहरन्तो महीतले । प्रत्येलकाख्यनगरं, भोजनोर्च प्रतस्थिरे ॥२॥ क्षुल्लस्तृष्णामिभूतश्च, स समेति शनैः शनैः। स्नेहेन
तत्पिता तस्य, स हि पश्चादुपति च ॥ ३ ।। पुरस्थितेषु सर्वेषु, गच्छत्स्वपरसाधुषु । पथि पक्ष्यि नदीमेकां, पितोचेऽम्बु पिबाधुना
॥ ४ ॥ प्रायश्चित्तं पुनः पश्चाद्, गृह्णीयाः स तु नेच्छति। श्रोतः पिता समुत्तीर्य, ध्यावपसराम्यहम् ॥५॥ मदीयशंकया नैप, पयः
पास्यति पुत्रकः । ध्यात्वेत्ययं रहस्यस्थानदीं सोऽपि समागमत् ॥६॥ तृपाऽधिबाधितो दच्यौ, विधाय जलमंजलौ । किं पिचा-
म्यथवा पीते, स्याद् व्रतस्य जलांजलिः ॥७॥ एकत्रोदकविन्दौ ये, प्रज्ञप्ता जन्तवो जिनैः । अपि सर्पपमात्रास्ते, जम्बूद्वीप न
मान्ति यत् ॥ ८॥ जलं यत्र वनं तत्र, यत्र तत्तत्र चानिलः । वह्विवायू सहायौ च, वसाः प्रत्यक्षतः पुनः ॥९॥ परस्य प्राणिते-
नाई, रक्षन् प्राणितमात्मनः । किं प्राणिष्यामि कल्पान्ती, प्राणित्राणं ततो वरम् ॥१०॥ ध्यात्वेति जलमुत्सृज्य, तटिनीतटमागतः।
त्यागादिवाऽस्वतस्यैप (म्बुनः सैप) मृतस्त्रिदशतामगात् ॥ ११ ॥ प्रयुक्तावधिरागत्य, स्वगात्रेऽनुप्रविश्य च । तातमन्यागमत
चायान्तं वीक्ष्यापरोऽचलत् ॥ १२ ॥ विज्ञाय त्रिदशस्तच्च, वनं द्वादशयोजनम् । विचक्रे गोकुलान्युच्चैमुनीनामनुकम्पया।। १३ ।।
तेपो यतां सदेशानां (शमेशानां), निर्जरः पश्चिम बजे । एकां व्यस्मारयत् स्वस्य, ज्ञापनायैव बेष्टिकाम् ॥१४॥ तत्रायातौ मुनी द्वौ
चापश्यतां कास्यपीतले । वेष्टिकां केवलां नैव, गोकुलं कुलसंकुलम् ॥ १५ ॥ तदीयाख्यानतो मुख्यैर्दिव्यशक्रिर्विचारिता । तात-
वर्जे च देवेन, वन्दिता मुनयोऽपरे । १६ ।। पृष्टश्चावन्दने हेतु, स प्राहाम्बु पिवेत्ययम् । वदन मां नरकेऽक्षप्सीन्महाव्रतविलोपता
॥ १७ ॥ मया तु न निपीतं तन्, मृत्त्वा तत् त्रिदशोऽभवम् । गिरास्य तु भवो मे स्यान्न वन्दे पितरं ततः ॥१८॥ इत्युक्त्वा स
॥१५७॥

·शीते वणिक चतुष्कम् श्री प्रत्रज्या० SOKES श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥१५८॥ ययौ देवो, विजहुर्मुनयोऽन्यतः । इत्थमेप विपोढव्यः, पिपासायाः परीसहः ॥ १९ ॥ अथ शीतपरीषहा-- पुरे राजगृहे केचिच्चत्वारः सहचारिणः । वणिजः सुहृदः श्रीमद्भगवाहोतं लला, ॥१॥ ते चाधीतश्रुताः सत्ववन्तथ बलशालिनः । एकाकित्वप्रतिमया, विहरन्तः क्रमात् पुनः ॥२॥ पुरे राजगृहेऽभ्येयुः, शीतकालोज्यदाऽ- स्ति च । द्विधा वह्निशिखानां यो, दत्ते सौभाग्यमद्भुतम् ॥३॥ वादयन्तो दन्तवीणां, वेपमानवपुलताः । प्रेक्षणीयक्षणं यस्मिन्, पुरस्कुर्वति निर्धनाः ॥ ४॥ यत्र वाक्षेत्राना (त्रज)वाला, प्रवालप्रतिमान्यदात् । हाणानामधनांहीणामीहस्फोटर्टदस्फुत् ॥५॥ (स्तनोपपीडमाश्लिष्टा) (दीप्तांगारशकट्योऽत्र ) जाडयोच्छेदनिवन्धनम् । हसन्तीव प्रिया मत्र, दूरीकर्तुं न शक्यते ॥६॥ नश्यन्ति पक्षवन्तोऽपि, शीतमारुतमारिताः। शुष्यन्ति हिमपातेन, कुमुदालिवनानि च ॥ ७॥ एवंविधे हिमों ते, तृतीय- प्रहरे दिवः । भिक्षा भोजनमाधाय, न्यवर्त्तन्त ततः पुरात् ॥ ८॥ अमीपां चायमाचारथरमा यत्र पौरुषी । अवगाहेत तत्रैव, स्थेयं प्रतिमया स्थिरैः ॥९॥ पृथग्पृथगुपायाता, तेषां जाता स्वभावतः । वैभारादिगुहाद्वारे, तेन तत्रैव संस्थितः ॥१०॥ पुरोधाने द्वितीयस्य, तदारादपरस्य च । चतुर्थस्य पुराभ्यर्णे, तत्र तत्र च ते स्थिताः ॥ ११॥ तेषु योद्रिगुहासन्ना, सनः शीतेन सोऽधिकम् । वपुपा वेपमानोऽपि, निर्वेपथुमनाः स ना ॥ १२ ॥ सहमानो महाशीतं, जातं पर्वतवाततः। मानशेपोऽ- भवद्यामे, यामिन्याः पूर्व एव सः ॥ १३ ॥ उद्यानस्थो द्वितीये चोद्यानासन्नस्तृतीयके । तुर्यस्तुर्येऽल्पं हि शीतं, पुरोपान्ते पुरोष्मणा ॥१४॥ सर्वेऽपि नित्यपर्वाणः, सुपणिय तेऽभवन् । साधुभिस्तैर्यथा सोढं, सोरव्यमपरैस्तथा ॥ १५ ॥ अथोष्णपरीपहः- गरीयस्यस्ति नगरी, तगरा नगराजिता । अर्हन्मित्राभिधस्तत्रागमच्च मुनिपुंगवः ॥१॥ तेन SIR IR૫૮ના

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
उष्ण-
परिषहे
अहेका
सफल
॥१५९॥
देशनया दत्तबोधो दत्ताभिधो वणिक् । व्रतमादत्त दत्ताख्यभाहिन्नयपुत्रयुक् ।। २॥ अर्हन्नयमहाकष्टसहनाग्रथं विदन्नपि ।
अर्हन्नयं सुतं प्रेम्णा, न तं भ्रमयते पिता ॥३॥ पुष्णाति प्रेमदृष्ट्यातिशयात् तं वसतिस्थितम् । तद्वांछितं पुरोभोज्ये,
पश्चाद्भोज्ये च यच्छति ॥४॥ किमेप न समर्थोऽपि, भिक्षा भ्राम्यात शैक्षकः । इत्यप्रीतिमृतोऽप्यन्ये, प्रोचुर्नाप्रीतिभीतितः
॥५॥ दत्ते दिवं गतेऽन्येचुर्दधार क्षुल्लकः शुचम् । द्वित्राणि वासराण्यन्नमानीयानीय भोजितः ॥ ६ ॥ अथावतारितो भिशा-
कृतेऽन्यमुनिना सह । वाढं तदा निदाघश्च, वर्त्ततेऽर्तिकरो नृणाम् ॥ ७॥ चापं प्राप्यापि निस्तेजाः, सतेजाश्च वृष चरन् ।
रविराख्याति शस्त्रेभ्यः, श्रेयः श्रेयस्करं परम् ॥८॥ रसानां शोषणे शूरः, सन्ध्यासन्धानवानिव । अंगादप्यांगनां स्वेदच्छमना-
ऽऽकृष्य शोपयेत् ॥ ९॥ मर्पित्वा वर्मणो घर्ष, निर्धनः स्वजनो यथा । तापनिर्वापणं यत्र, कुरुते रोहणद्रुमः ॥ १०॥ एवंविधे
निदाघेऽसौ, सुकुमारशरीरकः । दह्यमानश्च तापेन, वेरूलमधोऽपि च ॥ ११ ॥ शरीरेण मुखेनैव, मनसा स तृषाकुलः । धिष्ण्ये
वातायनच्छायामनपायामुपागमत् ॥ १२ ॥ तत्रस्थं तं च वातीय, वातायनमधिश्रिता। प्रिया धनाढ्यवणिजः, प्रेक्षत पोषितप्रिया
॥ १३ ॥ सुकुमारशरीरं तमुद्दामनवयौवनम् । समीक्ष्य साभिलाषा सा, प्रेष्यां प्रेष्य समाह्वयत् ॥ १४ ॥ समायातः स मायाता,
प्रोपितप्रियया तया । पृष्टः किं याचसे? तेन, प्रोचे भिक्षामिति स्फुटम् ॥१५॥ सा दध्यौ येन कार्य स्याद्, गृह्णीयादामिषेण तम् ।
यतः कृत्यमकृत्यं वा, कुर्यादामिषयन्त्रितः॥ १६॥ विचिन्त्येति समुत्थाय, चानीय गृहमध्यतः। चित्तप्रमोदकास्तस्य, मोदका
ददिरे तया ॥१७॥ निरीक्ष्य स्निग्धया दृष्टया, प्रोक्तश्चेति स दुष्करम् । किं त्वया व्रतमग्राहि ?, स प्राह सुखहेतवे ॥१८॥
तया प्रोचे मया सार्द्ध, भोगान् अक्ष्वानुरक्तया । इयं कष्टक्रिया कस्मात्, कठिनाङ्गजनोचिता ॥१९॥ प्रव्रज्यामाप कुर्यास्त्वमतो
REACHERECENok
॥१५९॥

·E REOS श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती उष्ण- परिपहे অন্ধ ॥१६॥ वयसि पश्चिमे । अकाल इव सिद्धान्ताध्यायः सा नाधुनोचिता ॥ २०॥ उष्णभनस्तयेत्युक्ता, स सुधासितया गिरा। खिद्यमानो व्रते सद्या, प्रत्यपद्यत तद्वचः ॥ २१ ॥ तरुणी च सुरूपा च, विदग्धा सस्पृहापि च । चतुरस्यापि,नो कस्य, धैर्यध्वंसाय जायते? ॥ २२ ॥ दृष्टा हरति या चित्रं, चित्रलेप्याश्यमय्यपि । नारी नराणां सा हन्त, किमुच्येत सचेतना ? ॥२३॥ भोगानथ स सुखा- नस्तया भावानुरक्तया । गतं कालं न जानाति, दोगुन्दक इवामरः ॥ २४ ॥ इतः प्रतीक्ष्यमाणोऽपि, तमवीक्ष्य व्रती चिरम् । उपाश्रयमुपायाता, कथयामास तद्गुरोः ॥ २५ ।। गुरुणाऽपि हि सर्वत्र, साधून प्रेष्य गवेपितः। न तु दृष्टोऽभवत्तथ्य, पुरेऽनश्य: कुमारकः ॥२६॥ यतिनी तस्य माताऽय, सुतोदन्तमजानती। अतिमोहेन वैकल्यं, प्राप तापवती हृदि ॥२७॥ हाऽर्हन्नयाहनयेति, विलापकलिताऽथ सा। परितो बालजालेन, वेष्टिता भ्रष्टचेष्टिता ॥ २८ ॥ उपहासपरैर्दुष्टैरनुकम्पापरैः परैः । वीक्ष्यमाणा त्रिकेऽ- श्राम्यचतुष्के चत्वरेऽपि च ॥२९॥ यं यं पश्यति तं तं च, रुदती परिपृच्छति । अर्हन्नयस्त्वया कापि, कि महात्मन्! निरीक्षितः ? ॥ ३० ॥ आपतन्तं च सहसा, निजेन तनुजन्मना । समानवयसं प्रेक्ष्याहनयोऽसीत्यभाष्यत ॥ ३१ ॥ दध्यौ च प्रमदं नाय, स्यादतो विपसाद च । इति तस्याः सुतान्वेपे, व्यतीयुर्विपमाः समाः ॥ ३२ ॥ अर्हनयं सुतं चित्ते, दधती दधती शुचम् । अर्ह- भयवशस्मारसापस्मारवशाऽभवत् ॥ ३३ ॥ वातायनगतोऽन्येधुस्तया क्रीडन् महेलया। कुतोल्लापकबालस्यात्रौषीत्कलकलं किल ॥ ३४ ॥ यावन्मुखं परावृत्य, किमेतदिति वीक्षते । तावत्तां जननीमीक्षामास बालकमालिताम् ।। ३५ ।। अर्हनयाईनवेति, भाष- माणां मुहुर्मुहुः । प्रतार्यमाणां बालैचाहनयोऽस्मीतिभापिभिः ॥ ३६॥ मलिन तालिनं जीणं, विभ्राणां च शुचा सिवीम् । धूली- धूसरसर्वांगां, वीक्ष्य तां स व्यचिन्तयत् ॥ ३७॥ अहो अहमधन्योऽस्म्यकृत्यकृत्यविधायकः । अम्बा दुःखार्णवे स्वं च, भवे CHACHES RS ·AUR श्री प्रत्रच्या श्रीप्रा. नीयवृत्ती SGŪTS- हेन्नयः ॥१६॥ पातक्यपातयम् ॥ ३८ ॥ किंच चित्ते जिनस्याज्ञा, चरित्रं च ममेषम् । असमंजसमीदृगू ही, विसंवदति दूरतः ॥३९॥ भवभूमी- भृतः साक्षाद्वाक्षादवतीर्य सः । आजगाम समां भूमिमध्यक्षां समतामिव ॥ ४० ॥ जनन्या: सज्जनन्यायानिपपात च पादयोः। सगद्गदमिदं चाह, बाष्पप्लुतविलोचनः ॥ ४१॥ मातः ! पातकिनां धुर्योऽनार्योऽस्मि कुलपशिनः। मातुरप्यर्तिकर्ता च, कुपुत्रो ऽहनयस्तव ॥ ४२ ॥ प्रेक्ष्योपलन्धचैतन्या, पुत्रमाश्वस्तमानसा । अभूद्वालकजालं च, दूरतस्तदपासरत् ॥ ४३ ॥ अकष्टयाऽनया पृष्टः, पुत्रो मातुरनातुरः । यथा तथा कथां स्वस्य, कथयामास सप्रथाम् ॥ ४४ ॥ अम्बा सम्बोध्य तं प्राह गृहाण त्वं पुनव्रतम् । क्षतव्रततया वत्स!, भवमेव प्रामिष्यसि ॥ ॥ ४५ ॥ स प्राह पापकहिमसहः संयमार्जने । परं करोम्यनशनं, नाशनं पापकर्म- णाम् ॥४६॥ अम्बा प्राह भवत्येवं, मा न्वं भूत्वा त्वसंयमी । तुच्छेन भोगसौख्येन, भूरि दुःखं समाजय ॥४७॥ किंस्विद्वाहिः प्रवेशोऽपि, वरं न प्रतमंजनम् । वरं मृत्युः सुशीलस्य, दुःशीलस्य न जीवितम् । ४८॥ हित्वा सर्व स सावा, कृतदुष्कृतः निन्दनः । क्षमयित्वा च सत्त्वानि, चतुःशरणमाश्रितः ।। ४९ ॥ संत्यज्य सकलं संगं, स्मरन् पंचनमस्क्रियाम् । सर्वाहारपरीहार- विशुद्धध्यानवानयम् ॥५०॥ स्थित्वा शिलायां तप्तायां, पादपोपगमेन च । क्षणाद् व्यलीयतोष्णेन, मृदुलो नवनीतवत् ॥ ५१ ॥ विशेषकम् ।। जगाम त्रिदशं धाम, यथा पश्चात् स सोढवान् । उष्णः सहस्तथा धन्यैरन्यैरपि परीषहः ॥५२॥ शीतकाले शीतं उप्णकाले उष्णं वर्षासु दंशमशकसम्भव इति तत्परीषहदृष्टान्तः - आसीच्चम्पाधिराजस्य, जितशत्रुनरे- शितुः । सुतः श्रमणभद्राख्यो, युवराजो महामनाः॥१॥ गुरोः श्रीधर्मघोषस्यान्तिके धर्म निशम्य सः। निर्विण्णकामभोग: सन्, परिव्रज्यामुपाददे ॥२॥ सश्रुतश्च ससच्चश्चैकत्वयोग्यो गुरोगिरा । एकाकित्वविहारस्य, प्रतिमा प्रतिपन्नवान् ॥ ३॥ CESS ॥१६॥ RECE ·न देशे श्रमणभद्रः श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥१६॥ अन्याः शरदायेपु, यत्रास्तमितवासकृत् । अटव्यामत्ययन् सत्त्वं, दधत् प्रतिमया स्थितः ॥ ४॥ स तत्र मशकैः खाद्य- मानः प्रवरवेदनः । न प्रमार्जयति स्मैतानन्यतो न जगाम च ॥५॥दध्यौ चेदं कियद् दुःखमितोऽनन्तगुणं यतः। नरकेपु परायत्त- रसबमपि सद्यते ॥ ६ ॥ तथाहि फेरुरूपैस्तैर्वकाचित्रकलपिभिः । आक्षेप्य भक्षितस्नायु, भक्ष्यंते रुधिरोक्षिताः ॥७॥श्वरूपैः कालरूपैच, नारका भयविह्वलाः । खडशः प्रविलुप्यन्ते, सततं शबलादिभिः ॥ ८॥ काकगृध्राहिरूपैश्च, लोहतुण्डैर्बलान्वितैः । विनिकृष्टाक्षिजिहांत्रा, विचेष्टते महीतले ॥ ९॥ प्राणोपक्रमणैयोरैर्दुःखरेवंविधैरपि । आयुष्यक्षपिते नैव, प्रियन्ते दुःखभागिन: ॥१०॥ शरीरमन्यज्जीवोऽन्य, ईदशी मतिमादधत् । छिन्द्धि देहे ममत्वं त्वं, जीव! दुःखकरं परम् ।।११॥ इति ध्यायनयं सम्यक, स सेहे तं परीपहम् । निश्यस्यामेव तत्पीतशोणितो दिवमासदत् ॥ १२ ॥ इत्थं महाभिः सहमथाचेलपरीसहः । दंशाचैस्तुय- मानोऽपि, न चेलं प्रार्थयेन्मुनिः ॥ १३ ॥ उक्तं च पंचभिः स्थानराधन्त्यजिननाथयो । अचेलत्वं वरं तत्र, प्रागल्पा प्रत्युपे- क्षणा ॥ १४ ॥ रूपं विश्वासपात्रं च, तपथानुमतं भवेत् । लाघवं च गिना भारं, भूरिश्चेन्द्रियनिग्रहः ॥ ११ ॥ यदल्पचेलकत्वं तु, ताद्ध धर्महितं मतम् । अग्न्याधारम्भपिरतेस्तत् संयमफलं यतः ॥ १६ ॥ अथाचेलहष्टान्तः पुरे दशपुरे सोमदेवो नाम द्विजोऽभवत् । तत्पत्नी रुद्रसोमाख्या, सोमाख्या हस्वशीलतः ॥१॥ सुरक्षितगुणः पुत्रोऽभूत्तयोरार्यरक्षितः । प्रथमोऽथापरोऽफल्गुवचनः फल्गुरक्षितः॥२॥ यज्जानाति पिता तत्र, तदध्यैष्टार्य- रक्षितः । तदूर्ध्व पुनरध्येतुं, पाटलीपुत्रमभ्यगात् ।। ३ ॥ तत्राधीत्य सुधीविद्यास्थानान्येप चतुर्दश । पुनर्दशपुरं प्राप, दिशादशक- विश्रुतः ॥ ४ ॥ स राजविदितः स्वं तद्राज्ञेज्ञापमदागमम् । अथोच्छ्रितपताकं तन्नृपः पुरमचीकरत् ।। ५।। सयः संमुखमागत्य, तं ॥१६२॥ SIS ·+ अचेले सोमदेवः प्रव्रज्या श्रीप्रयुः नीयवृत्ती . ॥१६३॥ सत्कृत्य च गौरवात् । तस्य द्विजननाग्रस्यापहारं शासने ददौ ॥ ६॥ स्तुतिव्रतैरिव स्तूयमानोऽथ स घनैर्जनः। सिन्धुरस्कन्ध- मारुह्य, निजं सदनमासदत् ॥७॥ तत्रापि तस्य बाह्याभ्यन्तरा चास्ति सभा वरा । उभे अपि हि कल्याणवेदिकाकलशायते ॥८॥ स बाह्यसंसदासीनो, जनस्यार्थ प्रतीच्छति। वयस्यान् स्वजनांश्थापि, तत्राऽऽयातान् निरीक्षते ॥ ९॥ तस्य भूजानिवत्पूजा, जनाः परिजनो व्यधात् । चतुष्पदाष्टापदाद्यहं तस्य च पूरितम् ॥१०॥ स दध्यौ दृश्यते नाम्बा, मध्येष्ण्यं गतस्तथा । ननाम मातरं प्रोचे, तया च स्वागतं सुत ! ॥ ११॥ उदासीनामिव प्रेक्ष्य, जननीं स पुनर्जगौ। मातः ! कि नाभवत्तुष्टिः?, तुष्टेऽपि नगरेज वः ॥ १२ ॥ चतुर्दशमहाविधास्थानाध्ययनतो मया । विस्मापितं पुरं सर्व, राजराजसभान्वितम् ॥ १३ ॥ अम्बा माह कथं पुत्र!, मम तुष्टिः प्रजायताम् । यदधीतं त्वया तद्धि, सवसङ्घातघातकम् ॥१४॥ भवो भवति दीर्घोऽस्मात्,तस्मात्तुष्याम्यहं कथम् १ । दृष्टिवादं पठित्वा किं, भवानस्ति समागतः १ ॥१५॥ स दध्यौ स कियान् भावी, तत् पठाम्येनमप्यहम् । यथा तुष्यति माता मे, तोपितेन जनेन किम् ? ॥ १६ ॥ ध्यात्वेत्युवाच कुत्राम्बा, दृष्टिवादः स पठ्यते । सा प्राह परमा श्राद्धी, श्रीजिनेन्द्र- स्य शासने ॥ १७ ॥ अप्येष दृष्टिवादाख्याक्षरार्थ ध्यातवानिति। दृष्टिवादो हि दृष्टीनां, वादस्तनाम सुन्दरम् ॥१८॥ अध्यापयति चेत्कश्चित्तदध्याये तमप्यहम् । दृष्टिवादं कृतेऽस्मिंश्च, जनन्यपि च तुष्यति ॥ १९ ॥ ध्यात्वेति सोऽब्रवीदम्ब 1, दृष्टिवादाविदः क ते । सोचे तोसलिपुत्राख्याचार्याः सन्तीक्षुधाम्नि नः ॥२०॥ स प्राह कल्येऽध्येष्येऽहं, माता तद्भवोत्सुका । उक्त्वेति निश्चयं तस्थौ, तन्नामार्थमनुस्नरन् ॥ २१॥ प्रातः स प्रस्थितस्तस्य, पितुर्मित्रं च वाडवः। यो न दृष्टस्ततः प्रेक्षे, भ्रातृव्यमिति शुद्धधीः ॥ २२ ॥ नवेक्षुयष्टीः सम्पूर्णाः, खण्डं च दशमं करे। बिभ्रदेष समायाति, निर्याति त्वार्यरक्षितः ॥ २३ ॥ युग्मम् ॥ सम्मुखः ॥१६३॥ HEREG HREE ·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती GREECREEN अचेले सोमदेव: ॥१६॥ सोऽवदत् कस्त्वं ; स प्रोवाचार्यरक्षितः । पितृव्या स्वागतं पृष्ट्वा, प्राह त्वं द्रष्टुमागमम् ॥ २४ ॥ परोऽवादीदहं कायचिन्तायां यामि तचया । समर्पणीया मे मातुः, स्पष्टमेवेक्षुयष्टयः ॥२५॥ कथ्यं मातुः मया दृष्टो, बहिर्यानार्यरक्षितः । पूर्व दृष्टश्च तेनाहमि- त्युक्तः स तथा व्यधात् ॥२६॥ तुष्टाऽथ जननी दध्यौ, सुतस्य शकुनः शुमः। नव पूर्वाणि खण्डं च, दशमस्य ग्रहीष्यति ॥२७॥ अज्ञत्वात्तनयो दध्यावङ्गान्यध्यापनानि वा। महं(नव)तस्य ग्रहीष्यामि, दशमं सकलं न तु॥२८॥ ध्यायन्नितीक्षुवाटौक पार्श्वेऽगादा- यंरक्षितः । पुनर्दध्यौ च विध्यज्ञो, ग्राम्यवद्याम्यहं कथम् १ ॥२९॥ तत्कोऽपि श्रावकोऽभ्येतु, यामि तेन समं यथा। विचिन्त्येति बहिर्भागे, तस्थौ तस्यौकसः सुधी॥३०॥तदा च ढड्डरो नाम, श्राद्धस्तत्र समागतनैपेधिकीत्रिकं कृत्वा,साधुभ्यो वन्दनं ददौ।॥३१॥ प्राज्ञत्वात् तत्कृतं तेनानुचक्रे वन्दनादिना। श्राद्धावन्दनतो ज्ञातं, सूरिभिः श्रावको नवः॥३२॥पृष्टश्च तैः कुतो धागमः ? सोऽथ यथातथम् । कथयामास सूरीणां, श्राद्धस्यास्यैव मूलतः ॥ ३३ ॥ आख्यंश्च साधवः श्राद्धीरुद्रसोमासुतो ह्ययम् । य: कल्ये सिन्धुरस्कन्धमारूढः प्राविशत् पुरे॥३४॥किमेतदितिसर्युक्ते, स वृत्तान्तं निज जगौ। दृष्टिवादं तदध्येतुं, युष्मदन्तिकमाग(३०००)- तः ॥ ३५ ॥ आचार्याः प्रोचुरस्माकं, दीक्षया स प्रपठ्यते । पाठ्यते परिपाट्या च, स पाहैवं भवत्विति ॥ ३६ ॥ किंवत्र स्यान मे दीक्षा, सानुरागो यतो नृपः । सर्वो जनश्च ते तेन, बलादप्ति नयंति माम् ॥ ३७ ॥ तमादाय ततोऽन्यत्र, ययुस्तोसलिसूरयः। शैक्षनिस्फेटिका सेयं, प्रथमा प्रथिताऽजनि ॥ ३८ ॥ अयमेकादशांगानि, शीघ्रमेव पपाठ च । यावाँश्च दृष्टिवादोऽभूत्तत्र तावन्त- मादित ॥ ३९ ॥ दशपूर्वी तदा बजस्वामीति स्वगुरोगिरा । तत्र गच्छन्नयं मध्येऽवंति संतिष्ठते स्म च ॥४०॥ तत्र श्रीभद्रगुप्ता- ख्यस्थविरोपान्तमागमत् । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसीत्यश्लापंत च तेऽनघम्॥४१॥ किञ्च सीलखितांगोऽस्मि, न मे निर्यापकोऽस्ति RECENTRESSES ॥१६४॥ .

·श्री प्रव्रज्या अचले सोमदेव श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती ॥१६५॥ SEASEACHEESH तुः । भव निर्यापकस्तत्त्वं, प्रपेदे स तथेति तत् ॥४ा आय प्रान्ते स तैप्रोचे, श्रीवज्रस्वामिना समम् । मां बात्सीस्त्वमधीयेथा, स्थितः पृथगुपाश्रये ॥४३॥ समं वसति यस्तेन, वसत्यां वासरेऽपि वा । एकत्र वसते तेन, समं तेनीद्वसत्यसौ ॥४४॥ तच्च प्रति- श्रुतं तेन, मरौ सुरसदाश्रिते । वज्रस्वामिसमीपेऽगादस्थाच पृथगाश्रये ॥ ४५ ॥ पश्यान्ति स्म च ते स्वमं; क्षीरपूर्णः पतगृहः। मदीयोऽतिथिनाऽपायि, कियदप्युद्धतं पयः ।। ४६ ॥ प्रातयतीनामाख्यातं, तद् व्याख्यातेऽन्यथाऽन्यथा । परमार्थ न जानीते- त्युक्त्वा प्रोचे ततो गुरुः ॥४७॥ अद्य प्रत्येपकः प्रीतः, कश्चिदप्यागमिष्यति'। सावशेष श्रुतं मत्तः, सोऽप्रमत्तः पठिष्यति ॥४८॥ प्रातः समागतश्चार्यरक्षितः प्रणतः प्रभुम् । पृष्टस्तैस्त्वं कुतः १ प्राह, प्रभोस्तोसलिपुत्रतः ॥ ४९ ॥ किमार्यरक्षितः प्रोक्तों, गुरुणा प्रणतः पुनः । पाहवं गुरुरप्याह, साधु स्वागतमस्ति ते ।। ५९ ॥क स्थितोऽसि स चौवाच, वहिःसरिरथावदत् । बहिः स्थितैः फिमध्येतुं, शक्यते ! त्वं न वेत्सि किम् ॥५१॥ स प्राह स्थविरश्रीमद्भद्रगुप्तैर्निदेशितः । अहं यचं बहिस्तिष्ठेस्ततोऽहं हि वहिः स्थितः ।। ५२ ॥ वज्रस्वाम्युपयुक्तः सन्, प्राह युक्तमिदं वचः । निष्कारणं भणन्त्येव, न हि ते स्वहितेच्छवः ॥ ५३ ॥ पृथगा- यसथस्थोऽयमथाध्येतुं प्रवृचवान् । अचिरादपि पूर्वाणि, नवाघीते स्म शुद्धधीः ॥ ५४॥ प्रारब्धे दशमे पूर्वे, श्रीवजस्य निदेशतः। मूक्ष्माणि यमकाख्यानि, चतुर्विंशतिमाददे ॥ ५५ ॥ इतश्च पितरौ तस्य, खेदमेदास्वमानसौं । इति सन्दिशतो ध्वान्तवाते ध्यांताय नी भवान् ।। ५६ ॥ तथाऽप्यस्मिन्ननायाते, प्रेपितः फल्गुरक्षितः । प्रोवाच प्रजिष्यन्ति, सर्वाणि भवदागमात् ॥ ५७ ।। अप्रतीते स च पाह, सत्यं चेत् त्वं परिव्रज । सोऽथ प्रव्रजितोऽध्येतु, श्रुतं प्रावतेत क्रमात् ॥५८ इतश्चातीव निर्विणो, यमके- धार्यरक्षितः । ऊचे दशमपूर्वस्य, कियच्छेषं ? गुरुर्जगौ.॥ ५९॥ शेपौ समुद्रस्वर्णद्री, गृहीतौ बिन्दुसर्पपौ -। विषण्णः सोऽवदद ॥१६५||

·श्री
अचेते
सोमदेव
प्रव्रज्या०
श्रीप्रयुः
नीयवृतो
॥१६६॥
पारं, नास्य गन्त बमोऽस्म्यहम् ॥३०॥ भ्राता मेऽस्त्यागतो यामि, तदई गुरुरवीत् । अथाधीष्वाधीष्व पुनरप्यपृच्छद् गुरुनयम्
॥३१॥ गुरुर्दभ्यो व्यवच्छेदः, पूर्वस्यास्य भविष्यति । मय्येवेत्युपयोगेन, मया प्राहिणोत पुनः ॥ १३ ॥ गत्वा दशपुरे न्यून-
दशोरपितः । आवाजयज्जनन्यादीन, स्वजनानखिलानपि ।। ६४ ॥ पिताऽपि तैः सह स्नेहाबास्ते सदा तु लाति न । वक्ति
पुत्रीस्नुषादीना, पुरो विवसनसपे ॥ ६५ ॥ आचार्यबहुशः प्रोक्ता, सोऽवदत् प्रवजाम्यहम् । सिक्युग्मण्डिकाछनोपानयज्ञो-
पपीतवान् ॥ ६६ ॥ भवत्वेवमिति मोच्य, पिता प्रवाजितब तैः । सवखनछत्रपपाणयशस्त्रकमण्डलुः ॥ ३७॥ पालाचैत्येऽन्यदा-
पार्यसङ्केतादित्यभाषत । सर्वान् वन्दामहे साधून, छत्रवन्तं विना त्वमम् ॥ ६८ ॥न प्रती किमहं तेन, प्रोक्ते वाला पुनर्जगुः ।
अविनां छापत्राणामसूत्रादि किं भवेत् ॥ ६९ ॥ स ध्यातवानिहार्थे मां, शिक्षयन्त्यर्भका अपि । ऊचे च पुत्रच्छत्रेणालमेवं ते
वदंत्यथः ॥ ७० ॥ उष्णे छुपरि कर्तव्यः, कन्प एवं भवत्विति । किश कुण्डिकया संशाभूमौ मात्रेण गम्यते ॥७९॥ को विनाऽप्यु-
.पवीतं नो, न वेद बामणानिह १ । तेनेत्थं तेषु मुक्तेप, पुनर्वाला भापिरे॥ ७१ ॥ सर्वान् बन्दामहे मुक्त्वा, कटिपडकारिणम् ।
स रुष्टः प्राह चन्दध्वं, माऽमा पितृपितामहैः ।।७३ ॥ वन्दिष्यन्ते हि मामन्ये, न त्यजामि कटीपटम् । अन्यदाज्नशनी
कथित , मुनिः पश्चत्वमासदत् ॥७४ ॥ मुमोचयिषवस्तस्मात्, कटीपष्टं तु परयः । मृतस्य वहने साधूनपरान् समकेतन
।।७५ ।। तानुघतांच ते प्रोचुरिदं बहुफलं खल । कथं स्वजनवर्गो न, त्यस्मात् प्रामोतु निर्जराम् ॥ ७६ ।। वयमेव वहामो यत्,
पूर्व सर्वेऽपि जम्पथः । वृद्धोऽवादीत् कथं पुत्र, निर्जराज्न नहुर्भवेत् ॥७७॥ सरयः प्रोचिरे माद, किमत्र किल भण्यते। सोमदेवोs-
पदत्तर्हि, निर्जराी वहाम्यहम् ॥ ७८ ॥ सूरयः प्राहुरत्र स्युरुपसर्गा निसर्गतः । लगन्ति चटरूपाणि, सहसे घेत्ततो वह ॥ ७९ ॥
॥१६६॥

·. भी प्रवन्या श्रीप्रयुः 55 नषेधियां रुदपमुता नीयवृत्ती ॥१६७॥ पदा नैवाघिसहसे, ततोऽस्माकं न सुन्दरम् । स्यादित्य तं स्थिरीकरयोक्षिप्तः साधुस्तदा स तैः ॥ ८०॥ पुरतो बजतां तेषां, संरत्या पृष्ठतः स्थिताः । पूर्वसङ्केतितास्त्वमस्तित्कटीपमाकृषन् ॥ ८१॥ दिया सोऽथ शंचं मुश्चन्लूचेऽन्यैर्मुश्श मा शपम् । अन्येन पुरो भूत्वाऽअपरोऽस्य न्यबध्यत ।। ८२ ॥ प्रेषन्ते मा स्नुषा पृष्ठे, इति सापत्रपोऽपि सः । उत्तस्थानुपसर्गोऽयमिति गाढं विषो- वान् ।। ८३ ॥ तथैव चागते पाहुः, सूरयस्तात! किं विदम् । स प्रांह पुत्र सोऽयं द्रार, उपद्रव उपस्थितः ॥ ८४ ॥ ससंभ्रमं च ते प्रोचुः, समानयत साटकम् । स प्राह साटकेनालं, द्रष्टव्यं दृष्टमेव हि ॥ ८५॥ चोलपक्षक एवास्तु, स इत्थं चोलपट्टकम् । प्राहितस्तेन पूर्व न, सोढा सोढा त्वचेलता'.८६ ॥ अथारतिपरीषहेऽहंदत्तकथानिका, साऽपि दुर्लभबोधित्वप्रस्तावे उक्तास्त्रिीपरीषहे स्थूलभद्रकथा, सा अग्रे मणिष्यति।। अथ पर्यापरीषहे श्रीसंगमस्थविरहष्टान्ता, सच द्विचत्वारिंशदोषेषु धात्रीपिण्डे उक्तनिषेधिकीपरिषहे दृष्टान्त:-हस्तिना- पुरवास्तव्यः, कुरुदत्तसुताभिधः । इभ्यपुत्रोऽग्रहीदीक्षां, संविमः स्थविरान्तिके ॥१॥स चांधीतश्रुतः पंचप्रकारतुलनाक्षमः । एकाकित्वविहारस्य, प्रतिमा प्रत्यपद्यत ॥२॥ अन्यदा तस्य साकेतनगरस्याविद्रतः । गच्छतोऽस्तो रविजेते, स्थितः प्रति- मयाऽथ सः॥३॥ चत्वर तिष्ठतस्तस्य, हत्वा प्रामात्कृतथन । गावस्तस्य समीपेन, तस्करैर्निन्यिरेन्यतः ॥ ४॥ मार्ग विमार्ग- यन्तोऽथ, समेयुन्याहराकराः । सन्दिग्धेऽथ द्वये साधुदृष्टः पृष्टश्च तैरयम् ॥४॥ भगवान बमापे स, ततः प्रद्वेषभारिभिः। तच्छी विदधे पालिदा स्वसुगवेरिव ॥ ६॥ नरकाग्निपरिप्लोपसत्यकारा इवात्मनः । अंगाराः प्रज्वलन्तोऽस्य, न्यस्ताः शिरसि तैः क्रुधा ॥ ७॥ कृत्वेति ते ययुः पापा, मनिस्तु शमनिस्तषः । दुःसहं सहमानस्तं, दध्यावध्यामधीरिति ॥ ८॥-अमी शिरोधि- CCC ॥१६७॥ समान ·. शय्यायो भ्रातरा श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती CREGAR ॥१६८॥ रूढाना, कर्मणां कृतकर्मणाम् । दाहायाग्नि विमुंचन्तो, मम साहाय्यकारिणः ॥९॥ मदीये चरणे 'कर्म, स्थितं जाड्यसमु- द्भवम् । विपादिकामिवांगारैस्तापयन्तो हिता ह्यमी ॥ १० ॥ दहतो दहनेनैते, कर्मगुल्म' मदीयकम् । चिकित्सका इवातुच्छं, पूज्या इति विचिन्तय ॥ ११ ॥ दीप्यमानेष्टिकापाको, यस्याग्रे हिमशीतलः । सोऽपि सोढंस्त्वया जीव !, पुरा नरंकपावकः ॥ १२॥ सागरोपमसंख्यातं, कालं दुःखानि सासहि । मुहूर्त्तमाने दुःखे तत, मा जीव! क्लीवती कृथाः ॥ १३ ॥ चिन्तयन्नित्यय नित्यभावनापावनात्मकः । ध्यानाग्निदग्धकम्मॆधाः, परमं पदमासदेत् ॥ १४ ॥ अथ शय्यापरीषहोदाहरणम्-वत्सनीति कौशाम्ब्यां, यज्ञदत्तद्विजन्मनः। सोमदत्तसोमदेवाभिधावात्मभुवावुभौ ॥१॥ निर्विणकामभोगौ तौ, सोमभूतिः मुनेः पुरः । व्रतं जगहतुः कालादभूतां च बहुश्रुतौ ॥२॥ अन्यदा स्वजनान् द्रष्टुमागतौ तौ महामुनी। गतवन्ताववन्त्यां स्तस्तयोस्तु पितरौ तदा ॥ ३ ॥ पिवन्ति विषये तत्र, ब्राह्मणोऽपि परिश्रुतम् । अविज्ञातस्वरूपत्वा दगृहीतां च तां मुनी ॥ ४॥ ऋजुत्वाच्च निपीतायां, सानुतापौ तदार्तितः। दध्यतुः कृतमावाभ्यां, धिंगतदसमंजसम् ॥ ५ ॥ प्रत्याख्यानं ततो युक्तं, भक्तस्येति विचिन्त्य तौ । तटे तटिन्याः कस्याश्चित्, ‘काष्ठानामुपरि स्थितौ ॥ ६॥ पादपोपगमं तत्र, यतिनो श्रितयोस्तयोः । अकालवर्पणेनाशु, नदीपूरः समागतः ॥७॥ काष्ठारूढौ च सद्ध्यानकाष्ठारूढौ च तो मुनी। हृतौ पूरेण दरेण, नीती यावन् महार्णवम् ॥८॥ लहरीप्रेरणं पूरानीतकाष्ठाभिघातनाम् । यादोभिप्रेसनं चापि, सहेते तो समाहितौ ॥९॥ असह्य तौ विषयेति, तथा शव्यापरीपहम् । स्वर्गतावित्थमपरैः, सद्यः शय्यापरीपहः ॥१०॥ अथाक्रोशपरीषहदृष्टान्तः, तथाहि क्षपका कश्चिद्विकर्मवश्वनोद्यतः । गुणावर्जितया देवतया नित्यं प्रणम्यते॥१॥ उज्यते ॥१६८॥ FASkee+ ·অাব্দী ज्वलनः श्री प्रवज्या० श्रीप्रघु नीयवृत्ती ॥१६९॥ च त्वया कार्यः, कार्यस्य कथनान्मयि । प्रसादः सर्वदा दत्तावसादः सर्वकर्मणाम् ॥ २ ॥अपरेयुः स केनापि, शप्तो मिथ्याशा दृशा । रक्तया वीक्षमाणस्तं. सोऽपि प्रत्यशपन्मुनिः ॥ तेनाथ हन्तुमारब्धो?, मुनिः प्रतिजघान तम्। जुत्क्षामकुक्षिः स्थूलेन, परेण भुवि पातितः॥ ४॥ ताडितश्च मुखे क्षिप्त, रजोऽस्य च रजस्विना । गतेऽस्मिन् स सुनिस्त्वागान्, मन्दं मन्दमुपाश्रये ॥५॥ देवतापि दिवान्ते सा, तं वन्दितुमुपागमत् । श्रितक्ष स मुनिर्मोन, तया देवतयोदितः ॥ ६ ॥ अपराद्धं मया किंनु, धर्मलाभोऽपि यन्न मे । स प्राह न त्वया चक्रे, किश्चिन्मदपकारिणः ॥७॥ साऽवादीघुवयोः किश्चिमोपलेभे मयाऽन्तरम् । शापेऽपि घातमापेऽपि, यतोऽभूतामुभौ समौ ॥ ८॥ क्षपकोऽथावदद्देवी, साध्व्ययं प्रेरणा तव । कथेयं व्यतिरेकेणान्वये मालाकृदर्जुनः॥९॥ तथा हि नगरे राजगृहेऽस्त्यारामिकोऽर्जुनः । स्कन्दमातेव सौभाग्यात्, स्कन्दश्री म तप्रिया ॥१०॥ बहिः पुरस्य तस्यास्त्यर्जु- नस्य कुलदेवता । यक्षो मुद्गरपाण्याख्योऽर्जुनोधानवनाध्वनि ॥११॥ स्कन्दश्रीरन्यदा भर्तुर्भक्तं दत्वाऽवचित्य च । पुष्पाणि मुद्गरपाणिप्रासादान्तिकमागमत्॥१२॥ तत्र दुर्ललितैः पड्भिः,पुरुषैः सा निरीक्षिता । समाहूता समापाता,गृहीता गृहिणीकृता॥१३॥ यक्षस्य पुरतस्तेपा, वसतां च तया समम् । तद्भर्ताऽभ्येति यक्षा!नित्यार्चाकत् तदाऽर्जुनः ॥ १४ ॥ तां वीक्ष्य च तया प्रोचे, मालाकारः समेत्ययम् । किं विसृजथ मां यूय?, दध्युरस्या इदं प्रियम् ॥१५॥ भूयः सम्भूय : पड्भिरपि बद्धोऽर्जुनस्ततः। यक्ष- स्याथ पदे बद्ध्वा, भजते तां तदग्रतः ॥१६॥ स्कन्दश्रीरभ्यवस्कन्दस्थितेव कपटाद् जगौ। परायत्ता त्वदायत्ताऽप्यहं नाथ ! करोमि किम् ? ॥ १७ ॥ स निर्दम्भः सदभां ता, विलपन्तीं निशम्य च । दभ्यो यक्षमहं नित्यं, कुसुमैः पूजयाम्यमुम् ॥ १८ ॥ तथाप्यस्यामवस्थायामेवं परिभवं लभे । यदहं तद्भवानास्ति, यक्षोऽध्यक्षोऽन्यथा कथम् ॥ १९ ॥ कम्मेबद्धस्य मे जीवस्येवाग्रेऽपि ॥१६९॥ ASMEEX

·आक्रोशेड
र्जुन:
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥१७०॥
मतिः प्रिया । मत्तोऽन्यैर्भुज्यते सान्तःकरणैः करणैरिव ॥ २०॥ युग्मम् ॥ एवं विचिन्तयत्यस्मिन् , यक्षोऽलक्ष्योऽपरैर्नरैः । अङ्गी-
कृतकृपस्तस्य, प्रविवेश शरीरके।॥२१॥ झटिति त्रोटयित्वाऽथ, वन्धनं धावितः क्रुधा। जग्राह मुद्गरं लोहं, सहस्रपलसम्भृतम्॥२२॥
आविष्टोऽगेष्वसौ शीघ्र, सर्वान् दुष्टांस्तया समम् । जघान जघनासक्तान्, घनघातेन तानथ॥२३॥पण नरान् कामकोपाद्यान् , दुर्गतिं
स्त्री च सप्तमी । निमतोऽस्य पुरः केऽपि, परे नास्थुर्यतेरिव ॥२४॥ स्त्रीलतासप्तमानां नृक्षोणिजानां क्षयङ्करः। तस्यागुबहवोऽप्येवं,
वासराः कासरा इव ॥ २५ ॥ न निर्गच्छन्ति लोकोऽपि, तावदाजगृहादहिः । स्त्रीसप्तमानां नो नृणां, यावदाकर्णितो वधः ॥ २६ ॥
तदा च भगवांस्तत्र, श्रीवीरः समवासरत् । निर्याति नगरात् कोऽपि, न तु नन्तुमना अपि ॥ २७ ॥ श्रेष्ठी सुदर्शनो नाम,
जिनेन्द्रदर्शनोद्यतः । निधिन्तो यद्भविष्यत्वे, प्रचचाल विवन्दिपुः ॥ २८ ॥ विलोक्यार्जुनकस्तं च, समुगिीरतमुद्रः। अधावत
बघायास्य, क्रोधसम्बोधदुर्द्धरः ॥ २९ ॥ सोऽयहवसिद्धनिग्रन्थधर्माणां शरणंश्रितः। ऊचे जगद्गुरुः श्रीमान्, महावीरो गतिर्मम
॥ ३० ॥ अस्यां च मम वेलायां, प्रमादो यदि जायते । आहारोपधिदेहाचं, विसृष्टं त्रिविधेन तत् ॥३१॥ प्रत्याख्याय च साकारं,
नमस्कारं विचिन्तयन् । कायोत्सर्गेण तस्थौ स, च्छमस्थ इव तीर्थकृत् ॥ ३२ ।। तप्तपेयामिवैतं च, परितः स परिभ्रमन । अक्षमो
निनिमेषेण, तं निरैक्षत चक्षुषा ॥ ३३ ॥ अथ मुद्रमादाय, यक्षे प्रतिगते सति । पपातार्जुनकः क्षोणी, क्षणानिर्दोपपात्रवत् ॥३४॥
उत्थितस्तमपृच्छच्च, कथं कथमहं स्थितः । कृतं किं किं मयाऽवस्था, का च १ मे त्वं निवेदय ॥ ३५ ॥ प्राच्य व्यतिकरं तं च,
सस्याचक्षे सुदर्शनः । श्रुत्वा हा हाऽस्म्यहं पाप, इति वैराग्यमागमत्॥३६॥ अपृच्छचार्जुनः क त्वं, प्रस्थितोऽस्यपरोऽवदत् । वन्दितुं
स्वामिनं सोऽपि, समं तेन गतस्ततः॥३७॥ नत्वा जिनं तदाख्यातं, धर्म श्रुत्वा च तं नमन् । उवाच भगवन्! शुद्धिः, कि ममापि
॥१७॥

·आक्रोशेड-
जुनः
श्री
प्राज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
॥१७॥
प्रजायते ? ॥ ३८ ॥ भगवानाह तपसा, पापं विच्छेत्स्यते तव । सकलं कलधौतस्य, मलः किल यथाऽग्निना ॥ ३९ ॥ श्रुत्वेति
व्रतमादाय, दायाद इव स प्रभोः। तत्रैव व्यहरद्राजगृहे कर्मक्षयोद्यतः॥४०॥ वैरी स्वजनहन्ताऽसौ, सर्वासौष्ठवकारणम् ।
निन्धमानो जनेनैवं, महात्मा सहते स्म सः॥ ४१ ॥ रज्यमानो रजःपुजैः, कुव्यमानश्च यष्टिभिःदलिभिर्दल्यमानोऽपि, सहे देहे
स निस्पृहः ॥ ४२ ॥ दध्यौ च संवराभावे, लग्नं कर्मप्रदीपनम् । मम विध्यापयन्त्येते, रजसा साधु साधु तत् ॥ ४३॥ कुवं-
ल्ल्यामिव वल्ल्यां मे, तनौ कर्मफलानमी । यष्टिघातलघूकर्तु, पातयन्तु पचेलिमान् ॥४४॥ उत्पत्या हसतः कर्मसरटान् ज्ञान-
भास्करम् । सदावृत्तिस्थितान् लोटैम॑न्तु किं मम नश्यति ॥४५॥ अमी जागुलिका गालिजाङ्गुलीमन्त्रजापतः। कर्मनाग-
कुलान्यष्ट, नाशयन्ति घनादिलात् ॥ ४६॥ एतेऽष्टादशधा पापस्थानवृश्चिकजातिजम् । आक्रोशमन्त्रनिमन्तो, हिता मे किल्विषं
विपम् ॥ ४७ ॥ नित्यं च पण्णराबारीसप्तमान् निघ्नता त्वया। रे जीव ! सप्ततचीव, निहता निहतात्मना ॥४८॥ यत्तत्र जीवोs-
जीवश्चाप्याश्रवः संवरस्तथा । निर्जरा वन्धमोक्षौ च, षण्णराः स्त्री च सप्तमी ॥ ४९ ॥ परायत्ततया नित्यं, तत्तद्वन्धं विधायिनः ।
प्र यश्चित्तं भवेदित्थं, सहस्व निभृतस्ततः ॥ ५० ॥ एवं विचिन्तयन्नेष, विशेषध्यानसङ्गतः। सर्वकर्मक्षयात् प्राप. निष्पापः परमं
पदम् ॥५१॥ इत्याक्रोशपरीषहः ॥
अथ वधपरीपहोदाहरणं, तथाहि-श्रावस्तीस्वामिनोऽस्तीह,जितशस्त्रोस्तनूरुहः। धारिण्यां सप्ततत्त्वज्ञा, कुमारः स्कन्द-
काभिधः॥१॥ पुरन्दरयशाश्चास्य, स्वसा दण्डकिभूभृता । परिणीता विनीतास्ति, कुम्भकारकटे पुरे ॥२॥ दण्डकेराज्ञया
राज्ञः, सचिवस्तस्य पालकः । तत्रागाद्वेत्रिमुक्तश्च, नृपं नत्वा निविष्टवान् ॥ ३ ॥ जामातृकुशलप्रश्नपूर्व कोशलिक नृपः । तेना-
HPS
॥१७१॥

·आक्रोशे
र्जुन:
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रघु-
नीयवृत्तो
ECER
॥१७२॥
र्पित समादाय, तममानममानयत् ।। ४ ॥ नृपास्थानेऽन्यदा वाक्यं, धर्मद्वेषि द्विजोऽवदत् । पालको चालकोऽभापि, स्कन्दकेन
मनीषिणा ॥ ५॥ त्रिकालज्ञ जिने देवे, तदुक्तपथगे गुरौ । जिनप्रणीते धर्मे च, विसंवादः सतां कुतः ॥ ६॥ तत्त्वत्रयं.प्रति-
छाय, कृतः सद्यो निरुत्तरः । कुमारमेष वाग्मात्रात्तुष्टुवे गूढमत्सरः॥७॥स्कन्दकस्तु भवास्कन्दकरोऽसौ बालकालतः। श्रीसुव्रते
समायाते, योधपञ्चशतीयुतः ॥ ८॥ जग्राह मोदतो दीक्षां, सरित्वे च प्रतिष्ठितः। कुम्भकारकटं गन्तुं, पप्रच्छ प्रभुमन्यदा ॥९॥
युग्मम् ॥ प्रभुः प्राणान्तिकं पाहोपसर्ग तत्र सोऽब्रवीत् । आराधकाः ? प्रभुः प्रोचे, त्वां विनाऽऽराधका परे ॥ १०॥ ज्ञातेऽपि
सपरीवारो, भवितव्यानुभावतः । जगाम स्कन्दकाचार्यः, कुम्भकारकटे पुरे ॥११॥ ज्ञात्वा स्कन्दकमायातं, पालकः स्वहितैनरैः ।
यतिवासोचितोद्यानेष्वायुधानि न्यधापयत् ॥१२॥ समायातं समाकर्ण्य, स्कन्दकं दण्डकिर्नृपः। प्रणन्तुमागमद् द्वेधा, पुरन्दरयशो-
युतः ॥ १३ ॥ वन्दित्वा सादरं भक्त्या, तस्माच्चाकर्ण्य देशनाम् । स्तुवन् पुरान्तरायातो, विज्ञप्तस्तेन पाप्मना ॥ १४ ॥ नोपेक्ष्या
सेवकभक्तः, स्वस्वामी व्यसने पतन् । सर्वनाशोचितस्यास्य, तेन विज्ञप्यसे प्रभोः ॥ १५॥ स्कन्दका सैप ते राज्यं, जिघृक्षुः
समुपागतः । सहस्रयोधिभिः पञ्चशत्या पापण्डिभित्तः ॥ १६ ॥ स स्कन्दके समारूढमत्सरच्छन्नसत्यहक् । प्रत्यायितुं नृपं तत्रो-
पाने शस्त्राण्यदर्शयत् ॥१७॥ तद् दृष्ट्वा दण्डकी रोपाद्दण्डायैषां तमादिशत् । पालकः स्वेच्छया यन्त्रे, सोऽपिपत्तास्तिलानिव॥१८॥
सर्वे निष्पील्य कर्माणि, पील्यमानेऽङ्गकेऽथ ते । अन्तकृत्केवलीभावमाप्यागुः परमं पदम् ॥ १९ ॥ अथ बालमुनेः काले, पालक
स्कन्दकोऽब्रवीत् । मां पिष्ट्वा प्रथमं बालमेतं पिण्ढि ततः परम् ॥ २०॥ पालको बालकं साधु, तं यन्त्रे प्रथमं न्यधात् । स.
कृताराधनाध्यानसन्धानो निवृतिं ययौ ॥ २१॥ स्कन्दका पीड्यमानस्तु, निदानं कृतवानिति । भूयासं देशभूपालपालकमोपहे-
॥१७२॥

·याज्ञायां बलदेवः श्री प्रवज्या० श्रीप्रधु- नीयवृत्ती KUSERCHURESS ॥१७३॥ तवे ॥ २२ ॥ धर्मध्वजं च रक्तातं, भुजभ्रान्त्या तदीयकम् । नमसा शकुनी नीत्वा, तत्याजान्तःपुरोपरि ॥२३॥ पुरन्दरयशादेवी प्रत्यभिज्ञाय तं पुनः । उवाच किमिदंी ज्ञात्वा, कञ्चुक्यूचे च तत्तथा ॥२४॥ कातिश्वपचं साधौ, दुर्वचं किमिदं त्वया । विहितं दण्डके! देवी, क्रुधेति नृपतिं. जगौ॥२५॥ कर्मचण्डालता चक्रे, प्रचण्डा दण्डके! त्वया । यद्वाक्येनेशी धिक् तं, द्विजाति चाघ माधमम् ॥ २६ ॥ निन्ये शासनदेव्याऽसौ, वदन्तीति. नृपान्तिकात् । व्रतं श्रीसुव्रतस्वामिसमीपे च समाददे ॥ २७ ॥ स्कन्दकोड- ग्निकुमारेपूत्पद्याम्येत्य विरोधतः । सराष्ट्र दण्डकं दग्ध्या, दण्डकारण्यमातनोत् ।। २८ ।। - अथ याच्यापरीपहदृष्टान्तः, तथाहि द्वारकादाहे, सञ्जाते यादवक्षये । विष्णुलोकं गते विष्णौ, सिद्धार्थसुरखोधितः ॥१॥ श्रीममिसमादिष्टचारणश्रमणान्तिके । आत्तदीक्षो चला शैलभृङ्गस्थस्तप्यते तपः ॥२॥ युग्मम् ।। सप्तसप्तमिकाया:स, प्रतिमाः प्रतिपन्नवान् । तासां स्वरूपं विज्ञयमित्थमागममापितम् ॥ ३ ॥ प्रथमे सप्तके दत्तिरेकैकाऽशनपानयोः। द्वितीये द्वे स्युरेवं च सप्तमे सप्त सप्तके ॥ ४ ॥ एवमेकोनपश्चाशदिनैमिक्षाशतेन च । पण्णवत्यधिकेन स्यादाराद्धाऽसौ यथाविधि ॥५॥ स्यादष्टाष्टमिकाऽप्येवं, चतुःपष्टया तु वासरैः । एकाशीत्या दिनरेवं, भवेन्नवनवम्यपि ॥ ६ ॥ तृणहारकाष्ठहारवनच्छिद्भयोऽनपानकम् । सोऽर्द्धमासादयो मासात् , प्राप्य पारणकं व्यधात् ॥ ७ ॥ तृणकाष्ठादिहारेभ्यस्तपाकाष्ठाजुपं च तम् । दिव्यरूपं परिज्ञायाक्षुभ्यन् सीमान्तपार्थिवाः ॥ ८॥ दध्युश्च कुरुते कोऽपि, पोऽस्माकमुपर्ययम् । कष्टं करोति राज्येच्छुस्तत्तं विध्वंसयामहे ॥.९॥ सनद्धबद्धकवचा, विवि: घायुधपाणयः । अनेकवाहनारूढास्ते श्रीराममुपागमन् ॥१०॥ ततः सिद्धार्थदेवेन, रामर्पिचरणान्तिके । महाविकरालवदना, महामै; रखदर्शनाः ॥ ११ ॥ क्षोदयन्तः क्षितिं कालायसाशसखैनखैः। मुक्तस्कन्धसटाः सिंहव्यूहास्तत्र विनिर्मिताः ॥१२॥ युग्मम् ॥ Sax ·याबायां बलदेवः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु: नीयवृत्ती ॥१७४॥ मृगेन्द्रान् वीक्ष्य मय॑न्द्रः, स्तुत्वा नत्वा बलं मुनिम् । स्थानं निजं निवृत्यागर्नृसिंहाख्यां त्ववाप सः ॥ १२ ॥ तस्य साम्यजुषो ध्यानरते: स्वाध्यायसंजुषः । शान्ताः स्नेहं व्यधुनित्यं, शत्रवोऽपि हि जन्तवः ॥१४॥ केचिद्भद्रकतां भेजु!, श्रावकत्वं च केचन। केचिचानशनं केचिच्छिष्यवत्पर्युपासते ॥ १५ ॥ एको मृगः पुनर्जातिस्मरः संवेगवांस्ततः । यत्र यत्र मुनिति, तत्र तत्रानुयाति सः ॥ १६ ॥ अन्यदा बलदेवर्षिासपारणकारणात् । प्राविशत्पुरि भिक्षार्थी, ददृशे चैकया स्त्रिया ॥ १७ ॥ साऽऽलोक्य कामपा- लर्पि, काममूर्निविडम्बकम् । जगाम कामवाणानां, निकाममपि वेध्यताम् ॥१८॥ निरूपयन्ती तद्रूपमसौ कूपतटस्थिता। कुंभकण्ठ- भ्रमात् क्षीरकण्ठकण्ठे गुणं न्यधात् ॥ १९ ॥ अदृढीकृतपाशायां, तस्यां सोऽन्तिकमागमत् । तां संबोध्य निजं रूपं, निन्दन व्यावृत्य निर्गतः ॥२०॥ निरियायाऽन्यदा चारुदारुग्रहणहेतवे । रथकारपरीवारः, पाथेयादियुगाययौ ॥ २१ ॥ तदादेश्या नराः पारवध्याः सितपरश्वधैः। परम्शतांस्तरूश्छिन्नानच्छिन्नांश्च चक्रिरे ॥ २२ ॥ वलपिरपि भिक्षार्थी, तेषु भोज्योधतेषु तु । पारणा- यागमत् पृष्ठे, सारङ्गोऽपि समागमत् ॥२३॥ निरीक्ष्य बलमायात, रथकारो व्यचिन्तयत् । अहो पुण्योदयो मे यदतारीद् द्युतरुमरौ ॥ २४ ॥ अहो महानुपशमोऽस्याहो रूपमहो महः । तत् कृतार्थोऽस्म्यहं भिक्षाकृते यदयमागमत् ॥ २५॥ अकस्मादागतायास्मै, मदीयसुकृतैः कृती । प्रासुभिक्षाप्रदानेन, करोमि स्वं विकन्मपम् ॥ २६ ॥ ध्यात्वेति मूर्द्धनि करौ, किरीटीकृत्य भावतः। प्रणनाम महीन्यस्तजानुमस्तकहस्तकः ॥ २७ ॥ अन्नपाने समादाय, समुदेष समुत्थितः । ते चतुर्दा विशुद्ध ते, विज्ञाय मुनिरग्रहीत् ॥२८॥ तेन दानफलेनैप, रथकृत् सुकृतक्रमी । वबन्ध देवलोकायुः, पात्रदानेऽल्पकं हि तत् ॥ २९ ॥ मृगोऽपि भक्तिनिर्गच्छदाष्पप्लावि- तलोचनः । तावुभावपि निध्यायन्नध्यायदिति शुद्धधीः ॥ ३०॥ धन्यात्मा धन्यमूर्द्धन्यो, मनिरेप महामनाः । अप्रवेशमयो यस्य, S ॥१७४॥ - ·अलाभे ढंढणः श्री प्रव्रज्या. श्रीप्रयु नीयवृत्तों DIRECE h ॥१७॥ HOSSES नगरेऽभिग्रहग्रहः ॥३१॥ एवंविधमहापा–प्रदानफलभाजनम् । वनच्छिदपि धन्योऽयं, येनैप प्रतिलभितः ॥३२॥ अहं तु निजदुष्क; धर्मवशतः पशुतां गतः। सुरगोपि कुरङ्गोऽस्मि, द्विधा दानाक्षमत्वतः॥ ३३ ॥ तावुभावपि यद् दृष्टौ, दृष्टिभ्यां तेन सम्मदात् । विशिष्टदृष्टिस्तज्जातिर्मन्ये जज्ञे तदाद्यपि ॥ ३४ ॥ इति सद्ध्यानसन्धानसावधानमनःस्पृशः। संन्ति त्रयोऽपि ते यावदत्र योगभूतो मिथः ॥ ३५ ॥ अर्द्धच्छिन्नस्तरस्तावन्मरुता परिताडितः। तेपामुपरि सद्योऽपि, पपात पविपातवत् ॥ ३६ ॥ त्रयोऽपि पंचतां प्राप्य, त्रिदिवे पंचमे च ते । विमाने जज्ञिरे पद्मोत्तराः पद्मोत्तराभिधे ॥३७॥ प्रभावः कोऽपि भावस्य, स्पृश्यमानस्य पश्यतः। दातृसाधुसमानयां, मृगायापि ददौ गतिम् ॥३८॥ दातृग्राहकमेलापोऽगुण्यपुण्यो महाद्भुतः। यस्यावस्यायतामात्रादपि यत्र सुप- बंता ॥ ३९ ॥ कक्षे कक्षीकृतो दुष्प्रसहो याज्ञापरीपहः । तथा नैव यथा श्रीमन्मन्दिरे मन्दिरेगतैः ॥ ४० ॥ यथा श्रीवलभद्रेण, बलभद्रेण साधुना । यानापरीपहः पोढस्तथा सह्यः परैरपि ॥४१॥ अधालाभपरीपहोदाहरणम्, - कृष्णस्य ढण्ढणापल्या, ढण्ढणो नामतः सुतः । बुद्धो देशनया श्रीमन्नेमेः स व्रतमग्र- हीत् ॥ १॥ द्वारिकांतः स च भ्राम्यन्, भिक्षांन प्राप कुत्रचित् । ये चान्येऽपि समं तेन, मुनयो- यान्ति ते तथा ॥ २ ॥ श्रीनेमिः- मुनिभिः पृष्टः, प्रभो ! किं ढण्ढणो मुनिः। शिष्यो वः कृष्णसूनुच, नगर्यामृद्धिभाज्यपि ॥३॥ भ्राम्यन्न लभते भिक्षामप्येप सकलं दिनम् । हंति लन्धि परेपां च, तत्र किं नाथ! कारणम् १ ॥४॥प्रभुः प्राहाधिमगधं, ग्रामेऽभृद्धान्यपूरके । पुरे परासरो नाम, द्विजो राजनि भोगवान् ॥५॥ क्षेत्राणि मापतेर्वियाग्रामीणैर्वापयन्नयम् । यामयुग्मे समेतेऽपि, भक्तेऽमुंचन्न खेटकान् ॥ ६॥ क्षुत्तधान्तैनरैः पंचशत्या तद्विगुणैपैः । क्षेत्रे प्रत्येकमेकैका, सीतामयमकर्पयत् ॥ १॥ सोऽथ मृत्वा भवं भ्रान्त्वा, ढण्ढणो ॥१७५॥ SCIES ·अलामे ढंढण: श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥१७६॥ ASTISIS नामतोऽभवत् । तच्चान्तरायकर्मास्य, सम्प्रत्युदयमागतम् ॥ ८॥ श्रुत्वेत्ययं न भोक्ष्येऽहं, परलब्ध्येत्यभिग्रहम् । गृहीत्वा पालयामास, दुष्पालमपि साचिकः ॥९॥ गदाभृदन्यदाऽपृच्छन्नाथं दुष्करकारकः । कः साधुषु विशेषण ?, ततः श्रीनेमिरब्रवीत ॥१०॥ दुष्करं कुर्वते सर्वे, विशेषाद् ढण्ढणो मुनिः। वहोः कालाधतोऽलाभपरीपहसहः स हि ॥ ११॥ प्रभु नत्वा विशन् विष्णुः, पुरी ढण्ढणमैक्षत । गजादुत्तीर्य तस्मै च, साधवे. माधवोऽनमत् ॥ १२ ॥ तद्वीक्ष्यैको वणिर् दध्यौ, धन्योऽयं विष्णुना नतः । तद्गृहे स गतस्तेन, मोदकैः प्रतिलाभितः ॥ १३ ॥ पप्रच्छ स प्रभुं नत्वा, क्षीणं तत् कर्म किं प्रभो! । प्रभुः प्राह हरेलेन्धिरसौ लब्धिर्न ते मुने! ॥१४॥ प्रतिज्ञातार्थस्मरोऽसौ, मृग (संमृनन्) मृदु मोदकान् । परिष्ठापयितुं शुक्लध्यानी केवलमासदद ॥ १५॥ कृतपुण्यकपुत्रस्य, जलकान्तमणियथा । तथाऽस्य केवलं प्रादुरभून्मोदकमईने ॥ १६ ॥ प्रभुं प्रदक्षिणीकृत्य, ततो ढण्ढणकेवली,। उपाविशत् सुरैः पूज्यमानः केवलिपदि ॥ १७ ।। अथ रोगपरीषहदृष्टान्त:, मथुरायां पुरा पुर्या जितशत्रुरभून्नृपः। नाम्ना कालाऽप्यकालांगी, पण्यत्री तत्र तिष्ठति ॥१॥ रूपेणाप्रतिरूपा सा, वीक्ष्य विश्वंभराभुजा । अवरोधे परिक्षिप्ता, रत्नं यत्नं यदहति ॥२॥ तस्यां च तनयो जज्ञे, जित- शत्रुमहीभुजः । कालावेश्यांगजत्वेन, स ख्यातः कालवेशिकः ॥ ३॥ तस्य स्वसा स्वसामर्थ्यप्रभावहतशत्रुणा । मुद्गशैलपुरेशेन; व्यूढाऽस्ति हतशत्रुणा ॥४॥ स चान्येयुः कुमारत्वे, श्रुत्वा गोमायुवासितम् । अपृच्छन्निजकान् पत्तीन्, यत् केषां श्रूयते स्वरः । ॥५॥ तैरूचेमी वन्यजीवाः, फेरवा विहितारवाः । कुमारः प्राह बद्ध्वकं, ममानयत कौतुकी ॥ ६ ॥ ते गत्वा पातयित्वा च; पाशिके घोरवासिनम् । समानीयापयामासुराज्ञा मान्या यदीशितुः ॥७॥ स तं निहन्ति यष्टचाया, खिखीति स च कूजति । Checkkck ॥१७६॥ . SHARE ·तुणस्पर्श भद्र श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥१७७॥ कुमारस्य स्वरेणास्य, जायते महती रतिः ॥ ८॥ हन्यमानोऽमुना कोष्टा, स कोशति यथा यथाः। कुमारो मारयन्नेत, प्रहष्यति तथा तया ॥९॥ अन्यदा हन्यमानोऽयं, तुद्यमानोऽग्रंघाततः । मृत्वाऽभूद् व्यन्तरः क्रोष्टाऽकामनिर्जरया तया ॥ १० ॥ अन्यदा स्थविराचार्य, मथुरायामुपागते । द्विधापि त्यक्तमारः स, कुमारः प्रावजत् सुधीः ॥ ११॥ क्रमादेकत्ववीहारप्रतिमाप्रतिपत्रकः । मुद्गशैलपुरेऽगच्छत्तत्र यत्रास्ति सा स्वसा॥१२॥ अर्थोरोगश्च तस्याभूदालत्वादपि कृच्छ्रकृत् । तत्रायातस्तदा बाद, पीडितः सहसा तु सः ॥ १३ ॥ विज्ञा विज्ञाय तज्जामिरझेनदलमिश्रिताम् । मिक्षां दत्तवती सोऽधिकरणं तद्विचिन्तयन्॥१४॥ रोगपीडौषधींडो- दासीन्यादशनादि सः । प्रत्याख्याति स्म तद्वेद, भृगालः व्यन्तरः स तु ॥ १५ ॥ स शिवामशिवायास्य, बाबालकमीलिताम् । विधार्य कुर्वन् खीखीति, खादति स्म प्रसीदति ॥१६॥ हृतशत्रुर्नृपस्तस्यासन्नसज्ञातमाश्रितः । रक्षणायोपसर्गाणां, मुंचति स्म निजान भटान् ॥ १७ ॥ यावत्ते पुरुषास्तावदशिवाय शिवा न सा । दूरस्थेषु तु खीखीति, भाषमाणैव खादति ॥ १८ ॥ तेष्वास. अवश्यः स्यादयं तु सहते मुनिः । अर्थोऽर्ति च स वाढं तु, महात्मा सोढवान् मुनिः॥ १९॥ यथाऽयमर्शसां पीडां, सेहे नौष- धमाददे । तथाऽन्यैरपि तद्विजैः, सह्यो रोगपरीपहः ॥ २० ॥ अथ तृणस्पर्शपरीपहा, श्रावस्तीनगरीनाथजितशत्रुनृपात्मजः । भद्रोल्लसन्मतिभेद्रो, नाम्नास्ति क्रिययाऽपि च ॥१॥ सोऽन्यदा गुरुपादान्ते, दान्तेन मनसान्वितः । निविष्ट ईदृशं धर्मोपदेशं मसृणोऽशृणोत् ॥ २॥ मनुष्यं दुर्लभ मत्वा, संत्यज्य विषयादिकम् । यत्नो विधीयतां धर्मे, यावन्नायाति वार्द्धकम् ॥ ३ ॥ भ्वादीनां सर्वधातूनामन्तेऽधीताश्चुरादयः । तदन्ते यदद- न्तास्तदहो वार्द्धकवैशसम् ।। ४ ॥बलिभिः कलितं भाति, स्थविरस्य कलेवरम् । यमराजागमे दत्तस्वस्तिकं जरसाः रसात् ॥ ५॥ INEEG ॥१७७॥ .

·मले श्रावक: श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु: नीयवृत्ती ॥१७८॥ श्रुत्वेति लघुकम्भैंप, व्रतमादाय सद्गुरोः। अधीते स्म श्रुतं सर्वमज्ञासीनिखिला: क्रियाः॥६॥ कालेनैकत्ववीहारप्रतिमा प्रत्यपद्यत। विहरनन्यदा क्वापि, विराज्ये स समागमत्॥१०॥ हेरिकोऽयमितिभ्रान्त्या, विधृतो नृपपूरुपैः । पृष्टः कस्त्वं? स्पशत्वे च, नियुक्तः केन वा वद? ॥११॥ भगवानेप नो किचिदमापत रुपा ततः । अनार्यरविचार्यैव, स दुर्भापविभापितः॥१२॥ ततः क्षारेण तक्षित्वा, वेष्टयित्वा कुशा सितैः । अमुच्यत स तैः पापैरविपखव्यथाकरैः॥१३॥विलिख्यमानमांसोऽपि, कुशैलॊहकुशैरिव । वेदनामाधिसेहेऽसौ, देहे दध्यौ तथेदृशम् ॥१४॥ प्रदीप्तांगारपूर्णपु, वज्रकुण्डेष्वसन्धिषु । कूजन्तः करुणं केऽपि, दह्यन्ते नारकाग्निना ॥ १५॥ अग्नि- भीताः प्रधावन्तो, गत्वा वैतरणी नदीम् । शीततोयामिमां ज्ञात्वा, क्षारांमसि पतन्ति ते ॥ १६ ॥ क्षारदग्धशरीराश्च, भयवेगो- स्थिताः पुनः । असिपत्रवनं यान्ति, छायायां कृतबुद्धयः ॥ १७ ॥ शक्तियष्टिनाशकुन्तः, खड्गतोमरपद्विशः। छिद्यन्ते कृपणा- स्तत्र, पततितिकम्पितेः ॥१८॥ अहं परवशो बाद, बहुशोऽपि हि वेदनाः। सोढवान पुनर्लामा, स्ववशस्य तदस्तु मे ॥ १९ ॥ उक्तं चाशाश्वते काये, विज्ञाते जिनशासने । कर्मण्यवश्यवेये च, लाभो दुःखे प्रतिक्षणम् ॥ २० ॥ प्राणान्तिकोऽपि तेनेप, तृणस्पर्शपरीपहः । यथा सोढस्तथा सद्या, श्रमणेरपरैरपि ॥ २१ ।। अथ मलपरीपहा- चम्पापुयाँ सुनन्दाख्यः, परमः श्रावकोऽभवत् । क्रयाणकानि सर्वाणि, सुप्रापाण्यस्य चापणे ॥१॥ हेलयाऽपि ददात्येप, भेषजायं यथोचितम् । सत्कुप्रभृतिकं चापि, मुनिभ्यः प्राशुकं सुधीः ॥२॥अतो भीष्मेऽन्यदा ग्रीष्मे, क्षरत्स्वेदमलाविला: । सुसाधवः समाजग्मुर्भपजाय तदापणे ॥ ३ ॥ अमलानां मनस्येपा, मलगन्धः स गात्रजः । तदीयसुरमि. द्रव्याण्यमिभूय प्रवृद्धवान् ॥ ४॥ न्यस्तकस्तूरिका शीर्प, स च चन्दनचर्चितः । हतो गन्धन नासायां, तेनाशासु प्रसारिणा ॥१७८॥ ETER ·pruga श्री प्रनप्या० सत्कारे ANCHECER नीयवृत्ती श्रेष्ठी ॥१७९॥ Stee ॥५॥ अचिन्तयच्च चित्तेऽसौ, मुनयोऽनुनयस्पृशः। सुन्दरं स्यान्मलं गात्रादुद्वर्योचारयन्ति चेत् ॥ ६॥ तच्चिन्तितमना- लोच्य, लेख्यशेपो बभूव सः । त्रिदिवे त्रिदशीभूतः, प्रभूतः सुखभागभूत् ॥ ७॥ ततश्च्युतश्च कौशाम्ब्यामिभ्यपुत्रतयाऽभवत् । निर्विण्णकाममोगोऽय, धर्म श्रुत्वाऽऽददे व्रतम् ॥ ८॥ तत्र कर्मण्युर्दाणे च, दुर्ग दुर्गन्धमाप सः। यत्र यत्र बजत्येष, तत्र उत्रोपहासिता ॥ ९ ॥ भणितः साधुभिः सोऽथ, मा निर्गच्छ प्रतिश्रयात् । यतः शासनमालिन्यं, गोपनीयं प्रयत्नतः ॥१०॥ नित्यं दुर्गन्धकायोऽयं, कायोत्सर्ग व्यघात्ततः। अंगभोगेन तत्कर्ममर्मभंग समुद्यतः॥ ११ ॥ कर्मण्युदीर्णे जीर्णेऽसौ, देवता- ऽवनतांदिकः । चक्रे देवतया दिव्यगन्धसम्बन्धवन्धुरः ॥ १२ ॥ सुगन्धिनिखिलद्रव्यगन्धन्यत्कारकारकः । काष्ठामुपागतः कायो, देवस्तस्याध्यवासयत् ॥१३॥ सुगन्धत्वेऽपि दुर्गन्धरीत्या वाच्यं जने गतः । सुन्दरेऽसुन्दरे वापि, स्यात् सर्वत्रातिगर्हिता ॥ १४ ॥ कायोत्सर्गवतस्तस्य, पुनर्दैवतदर्शनात् । दुष्ठुसुष्ठुविहीनत्वाद्गन्धः स्वाभाविकोऽभवत् ॥ १५ ॥ नाधिसेहे यथा तेन, पुरा मलपरीपहः । साधुना नाधुना तद्वद्विधेयं विधिवेदिना ॥ १६॥ अथ सत्कारपुरस्कारपरीषहा-मथुरायां पुरा पुर्यामिन्द्रदत्तः पुरोहितः । स्वप्रासादगवाक्षस्थ, आयान्तं मुनिमीक्षते ॥१॥ तस्मिन्नधः समेतेऽसौ, लम्बमानं पदं व्यधात् । अमुष्य मस्तके न्यस्तः, स्यादित्याकूतदुष्टघीः॥२॥ श्रेष्ठिना स तथा दृष्टः, श्रावकेण च केनचित् । अमर्पणः स सागारः, संगरं विदधाविति ॥ ३ ॥ यदि तेन पदश्चक्रे, वक्रेण मनसा मुनौ । छेदनीयस्ततोऽ- वश्यं, मया गतदयात्मना ॥ ४॥ मार्गयत्यन्वहं तस्य, छिद्रमुन्मुद्ररोषधीः । भूतः कृतात्मरक्षस्येवास्य तल्लभते न तु ॥ ५॥ अन्यदा विशदाचार्यपदानत्वाऽऽख्यदेप तत् । तैरूचे सह्यते झेप, दुःसहोऽपि परीपहः ॥ ६॥ स प्राह विदधे सेय, प्रतिज्ञा GREER ॥१७९॥ A NNEL

·KURA
प्रज्ञायां
कालका
श्री
प्रवज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥१८०॥
.
निर्दया मया। सूरयः प्राहुरधुना, किमोकस्यस्य वर्तते ॥७॥ स जगादाज्ञानसिंधुरोधसोऽस्य पुरोधसः । प्रासादोऽस्ति नवो भावी,
तत्प्रवेशमहोत्सवः ॥८॥ भोजनाय जनाधीशमयमामन्त्रयिष्यति । समग्रपरिवारेण, सहित पूजयिष्यति ॥ १॥ आचार्या
जगदुस्तर्हि, प्रासादे प्रविशन्नृपः । तर्हि त्वया धृतेः नत्वा, विधातव्योऽतिदूरतः॥१०॥ प्रासादोऽयं पतत्युच्चैरितिवाच्यं
नृपाग्रतः । तदाऽहं पातयिष्यामि, प्रासादं हृद्यविधया ॥ ११ ॥ तथा भूतेऽखिलेऽप्यर्थे, श्रेष्ठिनाःभणितो नृपः । यन्मारयितुमार-
न्धा, यूयमेतेन पाप्मना ॥ ११ ॥ कुपितस्तस्य भूपाला, श्रावकस्य तमार्पयत् । तेनास्य चरणौ बद्ध्वा, चेन्द्रकीले प्रवेशितः
॥ १३ ॥ पश्चादयोमयं कृत्त्वा, छित्वा चैन दयामयः। पुरोहितमथो भूतदयः श्रेष्ठी व्यसर्जयत् ॥ १४ ॥ साधुना साधु एवैप,
विपोढव्यः परीपहः । न तु श्रावकवत्कार्यमकार्यमिदमीहशम् ॥ १५॥
अथ प्रज्ञापरीपहा, धरावासपुरेशस्य, वैरिसिंहस्य नन्दनौ । अभूतां सुरसुन्दयाँ, कालकच सरस्वती॥१॥ कालकोऽन्ये-
गुरुद्याने, वाहकेलिं गतो गुरोः । गुणाकाराभिधाद् बुद्धा, पाबाजीदनुजायुतः ॥ २॥ शतसजया नरा नार्यस्तावनु भावजन्नथ ।
कालका स्वपदे न्यासि, गुरुभिगुरुभिर्गुणैः ॥३॥ प्रवर्जिनीत्वे तज्जामिरवन्त्यामन्यदाऽगमन् । श्रीमन्तः कामिकाचार्याः, साधु-
साध्वीसमन्विताः ॥ ४ ॥ गर्दभिल्लोऽन्यदाऽवन्तीपतिर्वीक्ष्य सरस्वतीम् । बलादन्तापुरे न्यास्थत्, को विवेको हि कामिनाम् ॥५॥
तस्मिन् बोधवचः सूरेः, सधस्य च पृथाऽभवत् । पारधी बन्धुबटुवत् , क्षीणायुरपि जायुवत् ॥ ६॥ अथोन्मत्तकवेपेण, भ्रमन्निति
ललाप सः। गर्दैमिलो यदि नृपस्ततः स्यात् किमतः परम् ? ॥७॥ भिक्षेऽहं यदि शून्ये वा, वसामि किमतः परम् । मत्वेति
बोधितोऽमात्यैनाबुध्यत नृपाधमः ॥ ८॥ श्रुत्वेति कुपितः सरिर, सस्मारागमभापितम् । समादिकार्ये यचक्रिसैन्यमप्यंतयेन्मुनिः
ASTISA
REGISTE
॥१८॥

·प्रज्ञायां कालका श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥१८॥ ॥ ९ ॥ ध्यात्वेति शकलेगात् , सामन्तास्तत्र शाखयः। नृपः शाखानुशाखिस्तु, कीर्त्यते देशमापया ॥ १० ॥ शाखिमेकं च मन्त्रास्तस्थुगवर्ण्य भूरयः। क्षुरिकामामृतस्तत्रान्यदा दूतः समागमत् ॥ ११ ॥ शाखिः सामाननः पृष्टः, सूरिभिः प्राह नः प्रभुः । क्रुद्धः पयते गस्त्री, तया छेद्यं निजं शिरः ॥ १२॥ कृपाणिकायामेतस्यां, पण्णवत्यङ्कवीक्षणात् । मन्ये पण्णवतेः साम- न्तानां क्रुद्धो धराधिपः ॥ १३ ॥ सर्वेऽपि गुप्तमाह्वाय, सूरिभिस्तेऽथ मेलिताः। तरीभिः सिन्धुमुत्तीर्य, सुराष्ट्रायां समाययु॥१४॥ चाराने तदायाते, गतेः प्रत्यूहकारिणि । विधाय पण्णवत्याऽशैः, सुराष्ट्रं तेऽवतस्थिरे ।। १५ ।। गुर्वादिष्टैश्च शरदि, तैरूचे नास्ति शम्पलम् । गुरुश्चूर्णेन सौवर्णमिटिकापाकमादधे ॥ १६ ॥ शम्बलाद् बलवन्तोऽपि, मालवं लातुमिच्छवः । चित्रं गुरुगिराऽऽसंस्ते, गुर्वाशा हि बलीयसी ।। १७ ॥ गई मिल्नः ससैन्योपि, समेतस्तैमहाबलैः। भग्नः प्रविश्य पुर्यस्थादेवां रुरुधिरे च ते ॥ १८ ॥ अथाष्टमीदिने दुर्गे, शून्ये पृष्टः शगुरुः । आचख्यौ गर्दभी विद्यामद्यायं साधयिष्यति ॥ १९ ॥ तद्रवश्रवणाच्छत्रुसैन्यं स्यान्मू- किंछतं यथा । गव्यूतः परतः सर्व, शिविर तन्निवेश्यताम् ॥ २० ॥ अष्टोत्तरं शतं शब्दवेधिनः सन्तु मेऽन्तिके । तथा कृतेऽथ तैः सुरिगदितः शब्दवधिभिः ॥ २१ ॥ तस्याः प्रसारितं चक्रं, तूणीचके क्षणादपि । हतप्रभावा नष्टाऽथ, विद्याऽवद्यात्मनस्ततः ॥ २२ ॥ युग्मम् ॥ सूर्याज्ञया ततः पुर्या, प्रविश्याऽऽनायितः शकः। बया पाशैस्ततो गर्दभिल्लो गुरुपदान्तिके ॥२३॥ स तैरूचे तवान्यायतरोः पुष्पमिदं ननु । फलं त्वन्यभवे भावि, घोरा नरकवेदनाः ॥ २४ ॥ तद्धर्म प्रतिपद्यस्वाधुनाऽपि जिनमापितम् इत्युक्तेऽवागसी द्वेधा, चक्रे निर्विपयः स तैः ॥ २५ ।। मित्रं शाखि नरेन्द्रत्वे, सामन्तत्वे परानपि । सूरयः स्थापयामासुनिजां जामि च संयमे ।। २६ ॥ अथ भृगुपुरे राजा, युवराजश्व तिष्ठतः । बलमित्रभानुमित्राभिधौ जामिसुतौ गुरोः ॥ २७ ॥ प्रधान ॥१८॥ KESCCES ·प्रज्ञायां कालका श्री प्रवज्या० श्रीप्र नीयवती PER ॥१८२॥ 5 प्रेष्य ते गरिमानाग्य प्राज्यमानतः । प्रवेश्य चक्रतुत्योत्सव जितशतक्रतू ॥ २८॥ सुतो नृपस्वसुर्मानुश्रियो धर्म गुरोर्मुखात् । चलभानुः समाकर्ण्य, दक्षो दीक्षामुपाददै ॥ २९ ॥ भक्तं वीक्ष्य नृपं कुवा, पुरोधा विवदन्मधा। निरुत्तरीकतो भूपं, कैतवादित्य- भापत ॥ ३० ॥ वन्भपादपदाक्रान्तिमहादोपप्रपोषिणी । नृपोऽथ तद्राि मूढोऽनेपणां नगरे व्यधात् ॥ ३१ ॥ एवं निरीक्ष्य च घनागमेऽपि रा घनागग । महाराष्ट्रकिरीटागे, प्रतिष्ठानपुरेऽगमत्॥३२॥ शालिवाहनभूपेन, मार्था स प्रवेशितः। विज्ञप्तय ससंघन, पष्ठयां पर्युपणाविधौ ॥ ३३ ॥ यतो लोकानुनयाऽवेन्द्रोत्सवः पंचमीदिने । सरयः प्रोचिरे पर्युपणा नात्येति पंचमीम् ॥ ३४ ॥ जिना गणेशास्तच्छिष्या, पंचाशके दिने यथा । पुरा पर्युपितास्तद्, गुरवो नस्तथा वयम् ॥ ३५ ॥ चतुर्थ्यामस्त्विति प्रोक्ते, भूपेण गुरवो जगुः । अस्तु प्रोक्तं हि सिद्धान्ते, परिवास्तव्यमारतः ॥ ३६ ।। स्वच्छन्दानन्यदा शिष्यान, प्रोज्य शय्यातराग्रतः। आख्याय सागरचन्द्र, प्रशिष्यं सरयो ययुः॥ ३७॥ तेन चाम्युस्थिता व्याख्याक्षणे तेशातवृत्तवत् । तस्थुस्तत्पष्टतळ्याख्या- चारुतामथनोधताः ॥ ३८ ॥ अथ शय्यातराद् ज्ञात्वा, मुनयोऽपि समाययुः । गुरूनक्षमयन् बाढमपुनःकरणेन च ॥ ३९ ॥ ज्ञात्वा सागरचन्द्रोऽपि, हामरानतकन्धरम् । तस्थी बाप्पजले. पादी, प्रभोः प्रक्षालयभिव ।। ४० ॥ उत्थाप्य वालुकाप्रस्था- मृद्धष्टान्तदर्शनात् । तं सम्बोध्यावदन ज्ञाने, त्वं गर्व मा कथा वृथा ॥ ४१ ॥ यथा रिक्तो भवेत्प्रस्था, स्थाने स्थाने विरेचनात् । स्थाने २ पिलगनाधथा च स्यान्मृदलिपका ॥४२॥ तथा गणेशपूर्विभ्यो, वत्स! हानोऽस्म्यहं कमात् । अस्गत्तस्ते गुरुस्तस्मात् त्वं च हीनतररतथा ॥ ४३ ॥ प्रशापरीपहः सोऽयं, वत्स ! सबस्ततस्त्वया। इत्युक्तः स गुरोर्वाच, तथेति प्रत्यपधत ॥४४॥ शोऽन्यदा निगोदाना, व्याख्या सीमन्धरप्रमोः । श्रुत्वा पप्रच्छ भरते, व्याख्यात्येवंविधं हि का? ॥४५॥ विज्ञाय कालकाचार्य, ॥१८२॥ SSES ·अज्ञाने आभीरः श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती ALACE ॥१८३॥ SASCIENCES विप्रवेपः समागतः । तद्व्याख्यानश्रुतेस्तुष्टः, पप्रच्छायुनिजं वृपा ॥ ४६ ॥ सरिः श्रुतेन विज्ञाय, शक्रोऽसीति जगाद तम् । हृष्टः सोऽथ निजं रूपं, प्रकाश्यैवं तमस्तवीत् ॥ ४७ ॥ जय प्रवचनाधार !, जय संसारतारक । जय सीमन्धरस्वामिस्तुत ! श्रीमन्नमो- ऽस्तु ते ॥४८॥ स्तुत्वेतीन्द्रोऽन्यतो द्वारं, विधाय तदुपाश्रये । गतो दिवं सरिरपि, तत् क्षमाश्रमणादिवत् ॥४९॥ पद्स्थानपतितां मत्वा, श्रुतकेवलिनोऽपि हि । न गर्वः सर्वथा कार्य:, सरिः सागरचन्द्रवत् ॥५०॥ अथाज्ञानपरीपहः-तथा हि जाह्ववीकूलवासिनौ द्वौ सहोदरौ । व्रतिनौ स्तस्तयोरेकः, श्रुतवानश्रुतः परः ॥१॥ श्रुतवान् सरितां प्राप्तः, शिष्यैः सूत्रार्थलिप्सुभिः । विश्राम लभते नैव, दिनेष्वपि निशास्वपि ॥२॥ अपश्रुतः पुनः स्वैरं, स्वैरंगैरतिपीवरैः । वासरे च रजन्यां च, शयानः सुखमेधते ॥ ३ ॥ निद्राविद्राणदृक् सरिर्दध्यौ दुर्ध्यानमन्यदा । भ्राता मे पुण्यवानेष, मुक्त्या शेते मुखेन यः॥४॥ मन्दपुण्यस्य मे निद्राऽवकाशो नास्ति निश्यपि । इति प्रद्वेपतोऽवध्नाद् , ज्ञानावरणकर्मसः ॥५॥ तत्तादृशमना- लोच्य, देवभूयं जगाम च । इहैव भरतक्षेत्रे, सोऽभूदाभीरदेहभूः॥ ६॥ यौवने परिणीतस्य, तस्य जज्ञे च दारिका । कन्यका धन्यकायाऽऽसीद्, आसीत् रूपवती पुनः॥ ७ ॥ स चैकदा समं पुत्र्या, भृतं घृतघटैरनः । आदाय नगरेऽचाली, घृतविक्रयका- म्यया ॥ ८॥ गरेऽपि तवसुतारूपनिरूपणसमीहया । आभीरदारकाचेलुघृतविक्रयकैतवात् ॥९॥ शकटे स्वे च सारथ्यजुषस्तस्या मुसद्युतिम् । मनांस्यनांस्यपि द्रष्टुमुत्पथेनैव तस्थिरे ॥ १० ॥ तेषामनांसि भग्नानि, न मनांसि पुनस्वतः । सा तैरशकटा प्रोक्ता, स चाप्यशकटापिता ॥ ११॥ पुनः पुनः सदेवेषु, व्याहरत्सु महाध्वनिम् । प्राप वैराग्यमाभीरः, पराभीरपराभवात् ॥ १२ ॥ परिणाय्य स तां तस्यै, गृहसारं प्रदाय च । पूर्वाभ्यासवशाद्दीक्षां, वीक्षापन्नः समाददे ॥ १३ ॥ तेन योगभृताऽधीते, चोत्तराध्य- CHECk ॥१८३॥ POST ·SSRH HERS अज्ञाने स्थूलभद्र श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु नीयवृत्ती ॥१८४॥ यनत्रये । तत् प्राच्यमप्रतिकान्तं, कौदीर्णमजीर्णवत् ॥ १४ ॥ तुर्यमध्ययनं तस्य, पठतोऽप्यनवस्थितेः। नापतत्पदमप्येक, पुण्यहीनस्य वस्विच ॥ १५ ॥ आचामाम्लद्धये जाते, सूरयः प्रोचिरे च तम् । तुर्यमध्ययनं तेऽनुजानामोऽथ वयं वद ॥ १६ ॥ स. प्राह कीडशो योगोऽध्ययनस्यास्य दिश्यताम् । ते प्रोनुर्यावदायाति, नैव तावत्तपः परम् ॥ १०॥ सत्त्ववृत्तिः स इत्यूचेऽनुज्ञया. पूर्यते मम । यावदायाति में तावदाचामाम्लानि संतु मे ॥ १८॥ ततपः कुर्वतस्तस्य, द्वादशान्दा गतास्ततः । ज्ञानावरणं तत् कर्म, तत्क्षणं क्षयमाप च ॥ १९ ॥ तुर्ये तस्यागतेऽध्याये, विकमणि च निर्गते । सत्यं वचोऽभववैधस्यागमो रोगनिर्गमः ॥ २०॥ श्रुतं शेप सुखेनैव, तेनाधीतमतो बुधाः । सहन्तां तद्वदज्ञानपरीपहमुपागतम् ॥ २१ ॥ अथ विपक्षे दृष्टान्तः बभूव पाटलीपुत्रे, नन्दो नाम नराधिपः । मन्त्र्यस्य शकडालाख्यस्तस्य लक्ष्मीवती प्रिया ॥१॥ स्थूलभद्रस्तयोराधः, सुतोऽन्यः श्रीयकाभिधः । तत्र वेश्याऽस्ति कोशेति, कोशः स्मरनरेशितुमा२॥ द्वादशाब्दी स्थूलभद्रस्तद्- गृहेऽस्थात् सुखैकधीः । श्रीयकस्त्वंगरक्षत्वं, नन्दराजस्य निर्ममे ॥ ३ ॥ अभूवररुचिस्तत्र, वादी लाक्षणिकः कविः । सोऽष्टोत्तर- शतेनास्तौनित्यं श्लोकैनवैर्नुपम् ॥ ४ ॥ मिथ्याडगिति तं मंत्री, न प्राशंसद् द्विजं क्वचित् । प्राभूतैः सेवितुं मन्त्रिपत्नीमेप प्रचकमे ॥ ५॥ स तया हृष्टया पृष्टः, कार्यमाचष्ट शिष्टधीः । त्वत्पतिनृपतेरग्रे, कवितां मे प्रशंसतु ॥६॥ तयोक्तः सचिवोऽवोचन, मिथ्याहग्यचः स्तुचे। तयोक्तं साग्रहं मेते, का स्त्रीवाक्ये पराङ्मुखः ॥७॥ अन्यदा पठतस्तस्य, मन्त्र्यूचे साधु भापितम् । नृपस्ततो. ऽस्मै दीनारशतमष्टोत्तरं ददौ ॥८॥ नित्यदाने नृपं मंत्री, प्रोचे कोऽयमसदनयः ।। नृपः प्राह स्तुतस्तेऽसौ, पुराऽस्माभिः कृतो नतु ॥९॥ मंत्री प्राह स्तुतं सक्तं, मयाऽगं न कविः स्तुतः। एतस्य पठितं वाक्यं, यत्पठन्त्यपि वालिकाः॥१०॥ यक्षाऽथ ३१८४॥

·ज्ञाने स्थूलभद्रः श्री प्रवज्या० श्रीप्रयुः नीयवृत्ती ॥१८५॥ यक्षदिमा च, भूताऽथ भूतिदत्तिका । सेणा वेणा चरेणा च, सप्तासन् मन्त्रिपुत्रिकाः॥११॥ सकृदुक्तं वचो ज्येष्ठाऽग्रहीदन्या यथा- क्रमम् । तायौपावेशयन्मंत्री, सर्वा जवनिकान्तरे॥१२॥ ऊचे वररुचिः श्लोकान्नृपस्याग्रे स्वयंकृतान् । अनूचिरे यथाज्येष्ठं, तास्तान् सप्तापि नालिकाः ॥ १३ ॥ द्वारं न्यवारयत्तस्य, नृपो वररुचिस्ततः। न्यास्थयन्त्रेण दीनारग्रन्थि त्रिपथगाजले ॥ १४ ॥ अयं प्रागस्तवींद्गा, यन्त्रण ग्रन्थिमग्रहीत् । जनाध्यक्ष जनोऽवोचत, कवेरे न किंचन ॥ १५ ।। राजा तन्मन्त्रिणेऽयाख्यन्मंत्र्यूचे वीक्ष्यतां प्रगे । मंत्री स्वपुंसा दक्षेण, तद्ग्रन्थि स्वकरेऽकरोत् ॥ १६ ॥ कविः स्तोतुमगारंगां, नृपोऽपि सह मन्त्रिषा । प्रीतो पररुचिगंगां, कृतविस्तरमस्तवीत् ॥ १७॥ स्तुत्यन्ते तस्य यन्त्रेण, न दीनाराः करेऽपतन् । न पाणिस्पर्शनेनापि, हीनम्रास्य- स्ततोऽभवत् ॥ १८ ॥ मन्यूचेऽन्यायिनी गंगा, न न्यस्तमपि तेऽर्पयेत् । तन्न्यायेन मया ते स्वमाप्तमेतद् गृहाण तत् ॥ १९॥ कवि पजनाध्यक्ष, मंत्रिणेति लघूकृतः । नृपः प्राह त्वया छमास्य ज्ञातं साधु मन्त्रिप! ॥२०॥ नृपः सविस्मयो वेश्मन्यगा- न्मंत्री जनोऽपि च । मंत्रिदासीमथामद्,ि द्विजो वित्तैरुपाचरत् ॥ २१ ॥ प्रीतां च तां स पप्रच्छ, प्रत्यहं मंत्रिचोष्टितम् । चेट्याह श्रावकोद्वाहे, नृपायाखादि सज्यते ॥ २२ ॥ मन्त्र्युच्छेदरुचिस्तच्च, ज्ञात्वा वररुचिः कविः । सुखादिकाप्रदानेन, डिम्भरूपाण्य- पाठयत् ॥ २४ ॥ न वेत्ति लोको यदयं शकडालः करिष्यति । व्यापाद्य नंदं तद्राज्ये, श्रीयकं स्थापयिष्यति ॥२५॥ पठतां डिम्भ- रूपाणां, सर्वत्रापीदृशं वचः । जनश्रुत्या समाकर्ण्य, नृपश्चित्ते व्यचिन्तयत् ॥ २६ ॥ बालका यच्च' भापन्ते, यच्च जन्पन्ति योपितः । उत्पादिकी च या भाषा, सा भवत्यन्यथा न हि ॥ २७ ॥ ध्यात्वेत्याप्तो नरो राज्ञा, प्रेषितो मंत्रिमन्दिरे । आगत्या- ख्यन्नृपमित्याभूषणास्त्रादि सज्यते ॥ २८ ॥ रुष्टोऽथ मंत्रिणे भूपः, प्रणामेऽभूत् परामखः। मंत्री श्रीयकमेकान्ते, प्राह रुष्टो * ॥१८५॥ CHECSG ·न ज्ञाने स्थूलभद्रा श्री प्रवज्या श्रीप्रद्यु: नीयवृत्ती LATES ॥१८६॥ नृपोऽधिकम् ॥ २९ ॥ ततः कुलक्षयो मा भूदिति त्वं मद्वचः कुरु । नमतो मम राजानं, वत्स! च्छेद्यं त्वया शिरः॥३०॥ प्रभोरभक्तो वध्यो नः, पिताऽपीति ततो वदेः । श्रीयकः प्राह तातेडक्, म्लेच्छोऽपीच्छति कर्म किम् ? ॥ ३१ ॥ मन्च्याह पितृ- हत्याया, मा भैपीवत्स ! यद्विपम् । मुखे तालपुटं कृत्वा, ततो नस्याम्यहं नृपम् ॥ ३२ ॥ वोधितो जनकैनैवं, स्वीचक्रे च चकार छ । राज्ञाऽपि किमिदं चक्रे , स्वामिशत्रुहतोऽवदत् ।। ३३ ॥ कृतौदेहिको वस्तुर्विशुद्धा श्रीयकस्ततः। विज्ञो विज्ञपयांचके, सर्वव्यापारदं नृपम् ॥ ३४ ॥ मज्ज्येष्ठः स्थूलभद्रोऽस्ति, कोशावरयानिकेतने । तमाकार्य नृपः कार्यमेतत्तस्मै जगाद च ॥ ३५ ॥ पर्यालोच्य विधास्यामि, स्थूलभद्रो वदन्नदः । राज्ञाऽऽलोचयितुं प्रैपि, सोऽशोकवनिकान्तरे ॥ ३६ ॥ सोऽध्यायच्च नियोगश्री, शाकिनीवच्छलेक्षिणी । भोगे नरस्य कस्यापि, न निजा जातु जायते ॥ ३७॥ आत्मरक्षाकरं मंत्र, मंत्री विभ्रदपि च्छलात् । विनाशितोऽनयात्राथै, तात एव निदर्शनम् ॥ ३८ ॥ न शरीरं धनं क्षेत्रं, न कलत्राणि नो सुताः। तस्य चित्ते सुखाय स्युर्यः स्यादस्या वशे नरः ॥ ३९ ॥ सनिकारामिमां हित्वा, योगश्रियमहं श्रये । यद्वशा साऽपि मुक्तिधीरनन्यश्रीमनोरथैः ॥ ४० ॥ इति ध्यात्या च कृत्वा च, स लोचं पंचमुष्टिकम् । रजोहरणभृद्रत्नकम्बलपान्तवतिभा ॥ ४१ ॥ प्रावृत्य कम्बलीरत्नं, समां गत्वाऽऽह भूपतिम् । आलोचितं मयेदं वे, धर्मलाभः प्रवर्द्धताम् ॥ ४२ ॥ पंचभिः कुलकम् ॥ निःसृतेऽस्मिन्नृपोऽध्यायत्, कि कोशावेश्म यात्ययम्। क्षणं गवाक्षदत्ताक्षस्तमैक्षिष्ट क्षमापतिमाशाकोशागृहव्यतिक्रान्तमेकान्तसमताश्रयं वीक्ष्य यातं क्षमाकान्तं, क्षमाकान्तः शिरोऽधुनात् ॥ ४४ ॥ श्रुतकेचलिसम्भूतविजयाचार्यसन्निधौ । व्रतं सामायिकोच्चारपूर्वकं स समाददे ॥ ४५ ॥ मुद्रा- मथ महीनाथः, श्रीयकस्य करेऽकरोत् । स बन्धुस्नेहतः कोशासदने याति सर्वदा ।। ४६ ॥ स्थूलभद्रवियोगार्चामन्यदा ताम- ॥१८॥ ASTI ·ज्ञाने स्थूलभद्र श्री प्रव्रज्या श्रीप्रयुः SEASESER नीयवृत्ती ॥२८॥ पोचत । देव ! कि क्रियते सर्वमिदं वरसाचय॑धात् ।। ४७॥ एतेन नाशितस्तात !, स्थूलभद्रः प्रवासितः। तद्वैरपारं गच्छामि, देव ! चेत् त्वं प्रसीदसि||४८॥ कथं विति तया प्रोक्ते, श्रीयकः प्राह स द्विजः। त्वज्जामिकामुको मध, पाय्यते यदि तद्वरम्॥४९॥ तयैतन् प्रतिपन्नं च, कारितं च जवादपि । नित्यं पिबत्ययं मद्य, ज्ञापितं चेति मंत्रिणः॥५०॥ शकडालात्यये विप्रः, प्राविश- द्राजसंसदि । स कवित्वगुणान्नित्यं, पूज्यते च सभाजनैः॥ ५१ ।। स्मरन्नृपोऽन्यदा मंत्रिगुणानां श्रीयकं रहा । जगाद शकडालं यन्न श्रीमालीला)विनेति नु ||१२|| कलितापि सभा सद्भिः, सभा मे विगतप्रभा। रहिता शकडालेन, शशिनेव निशीथिनी॥५३॥ नृपः साश्रोऽवदन्नित्यं, व्यज्ञपि श्रीयकेन सः । स्वामिन् वररुचिश्चक्रे, मद्यपस्तद्धि तादृशम् ॥ ५४॥ राज्ञा प्रोक्तं पिवत्येप, किं मयं ? श्रीयकोऽवदत् । प्रगेध्ये देवपादानामदः प्रकटायष्यति ॥ ५५ ॥ प्रभातेऽधिसभं मंत्रिगुप्तशिक्षितमालिकः । सर्वेषामन्जमे- कैकमदाद्वररुचेः पुनः ॥ ५६ । उन्माद्यन्मदनफलक्षोदव्याप्तोदरं करे। सर्वेऽब्ज स्वं समाजधुः, प्रशशंसुश्च सौरभम् ॥ ५७ ॥ युग्मम् ।। द्विजोऽपि हि निजांभोजगंधं तच्चूर्णगर्भितम् । उच्छ्वासेनाग्रहीद्रात्रिपीतं मयं ववाम च ॥ ५८ ॥ सभाया निर्गतो लोकधिक्कत हक्कितश्च सः । प्रायश्चित्ते पपौ तसं,, त्रपु पाप च पंचताम् ॥ ५९ ।। श्रीयका पितृवरस्य. पारगामी चिरादथ । सबके मंत्रिीमनाथप्रजार्थानार्थिवान्धवः ॥ ६० ॥ स्थूलभद्रस्तु संभूताचार्यक्रममुपासयन् । अधीतस्तत्र सूत्रार्थों, दुस्तपं तपते तपः ।। ६१ ।। वर्षास्वभिग्रहानित्थं, जगृहुर्यतयस्त्रयः। जोपिता स्मश्चतुर्मासी, कायोत्सर्गजुपो वयम् ॥ ६२ ॥ एका सिंहगुहाद्वारे, दृग्विपाहिरिलेऽपरः। तृतीयः कूपमण्डूकासने स्थास्याम इत्यलम्॥३३॥तेपां विज्ञाय सामर्थ्यमनुज्ञां गुरखो ददुः । स्थूलभद्रोऽथ जग्रा- हामिग्रदं दुहं परैः ॥६४॥ कोशावेश्याश्रये चित्रशालायां परसाशितः । स्थाता वर्षाः क्षमं मत्वा, त्वज्ञासीत्तत्र तं गुरुः ॥६५॥ ॥१८७॥ OCTOR ·ज्ञाने स्थूलभद्रः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती ॥१८॥ ततो नत्वाऽथ सर्वेऽपि, ययुः स्थानं यथोचितम् । कोशाभ्युत्थाय नाथस्त्वं, किं करोमीत्युवाच च ॥३६॥ स्थूलभद्रोऽवदद् धर्म- लाभस्तेऽस्तु ममार्ण्यताम् । चित्रशाला चतुर्मासी, निवासायार्पयश सा ॥ ६७ ॥ तत्रास्थादेप कोशा तु, दध्यौ भग्नो व्रतादयम् ।। समेतो मामिति ध्यात्वा, पइसैस्तमभोजयत् ॥ ६८ ॥ ततः सा स्फारशृङ्गारसारा सारावभूषणा । स्थिरा स्थिराशयं तं तु, धर्मे (दृष्ट्वा ) धर्मेच्छुरेव सा ॥ ६९ ॥ ननाम काममुत्सृज्य, भावपावनमानसा । निर्नष्टकामनाकोटीप्रवेशा'प्राप्तपोतिका ॥ ७० ॥ सा नताशी ततो भक्त्या, रराजास्य मुनेः पुरः। पतिता कुण्ठतां प्राप्य, स्मरावालिरिवापनौ ॥७१ ॥ स्थूलभद्राम मन्येऽ- न्यं, वेश्यावशमिहापरम् । गुरोर्धर्ममपि प्राप्यानीयास्यै यः समार्पयत् ॥ ७२ ॥ कामो विषयपश्चास्या, कटाक्षो विपः फणी। कूपः स्त्रीसनिधिस्तेन, तत्रयं तत्र यन्त्रितम्।।७३॥श्राविका सा न शिश्राय, नृपादिष्टात् परं नरम् । बभूव च विवेकाश्वमन्दुरा सुन्दरा क्रमात् ॥ ७४॥ नियूढाभिग्रहाचागुस्ते गुरुन् यतयस्त्रयः। प्रोक्तास्तैः स्वागतं वोऽस्ति, सदा दुष्करकारकाः ॥७॥ आयान्तं स्थूलभद्रं त्वभ्युत्थाय गुरुरालपत् । साचिक ! स्वागतं ते दुष्करदुष्करकारका ॥ ७६ ॥ सापत्रपास्त्रयोऽप्येते, मुनयोज्य मिथोs- वदन् । आमंत्रणं गुरोरत्र, मन्त्रिपुत्रत्वकारणम् ॥ ७७ ॥ यद्येवं पसाहारः, कृतदुष्करदुष्करः । प्रतिपत्स्यामहे वर्षातरे तद्वयमी- दृशम् ॥ ७८ ।। अष्टमासीमतीयुस्तेऽथ गुरोः पुरतोऽग्रहीत् । प्रापि स्थूभद्राभिग्रहं सिंहगृहामुनिः ।। ७९॥ तत्कार्याक्षममाचायाँ, विचार्याथ तमभ्यधुः । अभिग्रहग्रहोऽयं ते, प्राग्वृत्तस्यापि निग्रहः ॥४०॥ इत्थं गुरुनिपिद्धोऽपि, तत्रागाद् वेश्यया पुनः । एष श्री- स्थूलभद्रेण, पोवानित्यलक्ष्यत ॥८१॥ कोशा तां पदसाहौरभॊजयित्वा स्वयं पुनः। पर्युपास्ते स्म वकेन्दूल्लासितस्मेरया गिरा ॥ ८२ ॥ स्थूलभद्रं स्मरोप्राप्य, जपानैतं तपस्विनम् । नरः करभमप्राप्य, दामयेद्रासमं गतः ॥ ८३ ॥ स्मरार्थमर्थयन्तं तं, सोचे ॥१८॥ CHAR ·श्री प्रवज्या FIRSRE ज्ञाने स्थूलभद्रः श्रीप्रघु; नीयहत्ती ॥१८९॥ सा धनिनां ययम् । स प्राह मृगनेत्रेयः, क मे खरविपाणवत् १ ।। ८४ ।। निदयितुमेत सा, प्राह यद्रत्नकम्बलम् । दत्ते नेपाल- भूपालोऽपूर्वसाधोस्तमानय ॥ ८५ ॥ अकालेऽपि चचालायं, नेपालाय तपोधनः। पके निममहृत् पङ्के, मञ्जन् पद्भिर्न कौतुकम् ॥ ८६ ॥ कनार्थ चलिते साधौ, पथि चौरपतः शुकः। जगाद लक्षमेतीति, वीक्षिते नास्ति किञ्चन ॥ ८७ ॥ यथार्थे कथित मुक्त मुनी पुनः प्राह, लक्षं यातीति कीरकः । व्यावृत्य पृष्टः सोऽप्याख्यद्वंशस्थं रत्नकम्बलम् ॥ ८८ ॥ यथार्थे कथिते मुक्तः, कोशाय तं ददा च सः । प्रणालपङ्के निःशङ्कमानसा साक्षिपच तम् ॥ ८९॥ मुनिः प्राहः महामूल्यः, किं पङ्केऽक्षेपि कम्बलः । सा ग्राह स्वत्रतं मूढ !, पङ्के मजन शोचसि ॥ ९० ॥ सोऽथ तस्या गिरा बुद्धः, प्रोचे साध्वस्मि बोधितः । गुरुकल्पे! गुरुन्नत्वाऽऽलोचयेर्दष्कृतं निजम् ।।११॥ कोशा जगाद यचक्रे, मया ब्रह्मस्थयाऽपि वः ! आशातना प्रबोधाय, क्षम्यतां सा क्षमा- पते । ॥ १२ ॥ इच्छामीति वदन्नत्या, गुरूणामन्तिकेऽतनोत् । तपांसि विविधान्येषु, विहितालोचनः पुनः॥९३ ।। दत्ता राज्ञाऽ- न्यदा कोशा, रथिने साऽभजच तम् । स्थूलभद्रगुणभद्रं, स्तुवन्ती तत्पुरः सदा॥९४|| गृहोद्याने स्वविज्ञानं, स तस्यै शयनस्थितः। अदर्शयदि' न्यस्याग्रलुम्ब्यो मथता शरैः ॥९५॥ अनुपुलार्पितेर्योऽधश्चकार करगोचरम् । घृन्तं छित्वाऽर्द्धचन्द्रेणाकृष्यैतां स्वकरेऽ- करोत् ॥ ९६ ॥ युग्मम् ॥ कोशाऽथ सापेपे राशौ, न्यस्य सूची सुमावृताम् । ननत्त न च विद्धाऽङ्गे, ध्रुवप्रसवसपा ॥ ९ ॥ स्थी तुष्टोऽजदकोशां, कान्ते! किं ते ददे ? वद । साऽवदज्जातिसिद्धे वाऽभ्याससिद्ध च नाद्भुतम् ॥१८॥ अण्डजाः पुष्करे यद भरन्ति च रमन्ति च । सुमेषु वर्तनं तद्वत्सिद्धं नो किन्तु तुष्टिकृत् ।। ९९ ॥ स्वभ्यस्ते दुष्कर' किं स्यादनभ्यस्ते हि दुष्करम् । यत्पुराभुक्तभोगोऽस्थात् , स्थूलभद्रोऽक्षतयतः ॥ १०० ।। स्थूलभद्रं विनाऽन्यस्य, सर्वस्य भ्रम्यते मनः | सप्तधातोः कणिक्केब, RESAR ॥१८९॥ - ·ज्ञाने स्थूलभद्रः . श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥१९॥ स्त्रीसमाससितीचर्भिटात् ॥१०॥ भोज्यं च परस पूर्वक्रीडिताऽहं च सनिधौ । चित्रशालानिवासधैकैक केन विसह्यते? ॥ १०२॥ स्तुत्वा श्रीस्थूलभद्रं तं, का स्तुयादपरं नरम् । कश्विनिपीय पीयूपं, काञ्जिकं कि समीहते १ ॥ १०३ ॥ रथी प्राह त्वया कोऽयं, स्थूलभद्रोऽनुवर्ण्यते । साऽवदन्नन्दभूनेतृमन्त्रीदुशकडालजः ॥ १०४ ॥ रथी प्राहास्य दासोऽस्मि, तादृशस्तादृशश्च यः। अथाय- मनयाऽचोधि, कथयन्त्या जिनोदितम् ॥ १०५ ॥ तयाऽऽख्याते स्वनियम, रथी चित्ते चमत्कृतः । भद्रधीः स्थूलभद्रं सोऽन्वगात- कथितोऽधुना ।। १०६ ॥ स्थूलभद्रोऽपि भगवान्, कुरुते निविघं तपः । शास्त्रविस्मृतिकच्चाभू, दुर्भिक्षं द्वादशाब्दिकम् ॥१०७॥ वीतेऽस्मिन् मिलितः सङ्का, पाटलीपुत्रपत्तने । एकादशाङ्गी सम्पूर्णा, जज्ञे पूर्वगतं न तु ॥ १०८ ॥ द्वौ मुनी प्राहिणोत्सा- स्तद्विदे भद्रवाहवे । सोऽज्ञापयन्महामाणध्यान्यहं नागमक्षमः ॥१०९ ॥ सवादिष्टौ मुनी चान्यौ, गत्वा तं सूरिमूचतुः । संघादेशं न यः कुर्याद्दण्डः कोऽस्य विधीयते ।। ११० ॥ संघबाह्यः क्रियेतासी, पर्युक्ते तो तमूचतुः । तर्हि तद्दण्डयोग्योऽसि, मरिरूचेऽथ शुद्धधीः ॥ १११ ॥ प्रसघ सद्यः श्रीसंघः, अहिणोतु मनीनिह । तेभ्योऽहं वाचना दास्याम्येकां भिक्षात आगतः॥११२॥ द्वितीयां कालवेलायां, तृतीयां च पहिर्भुवि । तुर्या विकालवेलायां, तिस्रश्चावश्यकक्षणे ॥ ११३ ॥ इत्थं श्रीसंघकार्य च, मत्कार्य च प्रसे- त्स्यति । इत्यागत्योदिते ताभ्यां, मारवाक्ये समादिशत् ॥११४॥ श्रीसंघः स्थूलभद्रादि, प्रज्ञालं शतपश्चकम् । तेषां च वाचना: सप्त, दिदेश श्रुतकेवली ॥ ११५ ॥ पंचभिः कुलकम् ॥ वाचनाल्पतया त्वन्ये, स्थूलभद्रं विना ययुः । स प्रोक्तः सूरिणा ध्यानं, पूर्णप्रायमिवास्ति मे ॥ ११६ ॥ इत्युक्तः सुस्थिरः पूर्णध्यानतो भद्रबाहुतः। द्विवस्तूनानि पूर्वाणि, पपाठ दश स क्रमात् ॥११॥ भगिन्या स्थूलभद्रस्याम्येत्य नत्वा गुरुं जगुः । क ज्येष्ठार्यो? गुरुस्त्वाख्यदतोऽपवरकेऽस्ति सः ॥ ११८ ।। स ता निरीक्ष्य हर्यक्ष- ॥१९॥ RSSC ·- ज्ञाने स्थूलभद्रः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रयु- मीयानी ॥१९॥ रूपाप्रस्थात् ताः पुनर्गुरुम् । प्रापुर्मत्योपयोगेन, गुरुः प्राहास्ति नो हरिः॥११९।। गता ववन्दिरे स्थूलभद्रं यक्षा जगाद च । भग- वन्! सार्धमस्माभिः, श्रीयकोऽध्याश्रितो व्रतम् ॥ १२० ।। स तु तीव्रक्षुधः पर्युषणापर्वणि मद्राि । यामादिप्रत्याख्यानेनोपवास कतवानलम् ॥ १२१ ॥ रात्री दिवं गते तत्र, साधुहिंसोत्थखेदयुक् । संघनावाचि नाघं ते, जिनाख्याते धृतिर्मम ॥ १२२ ॥ कायोत्सर्ग स्थिते संघ, सीमन्धरजिनान्तिके । निन्ये शासनदेव्याऽई, निर्दोपा भाषितार्हता ॥ १२३ ॥ चूलिकायुगलं स्वामिदत्तं संघस्य चार्पयम् । इत्युदित्वा ययुः साध्व्यः, स्वाश्रये सपरिच्छदाः ॥ १२४ ॥ वाचनार्थमथायातं, स्थूलभद्रं गुरुर्जगौ। न यो ग्योऽसीति स स्वागो, व्रतादानाद् व्यचिन्तयत् ॥१२५॥ अस्मृतौ तं गुरुः प्राहः, संघाज्ञा ( कृत्वाऽपं) त्वं न मन्यसे । सोऽपं पुनः का कारणस ( स्मरणतः ) पल्लग्नोऽक्षमयद् गुरुम् ।। १२६ ॥ सर्वथापि निपिद्धो यः, प्रहः संघमसज्जयत् । तदभ्यर्थनया:- भ्येत्य, संघ: मरिमभापत ॥ १२७ ।। श्रुतकेवन्यथ प्राह, विकारोऽस्यापि यत्किल । तदन्ये विकरिष्यन्ति, तस्मादेष न शिष्यते ॥ १२८ ॥ संघनोक्तः पुनः स्थूलभद्रमित्यन्यशाद् गुरुः । न त्वया शेपपूर्वाणां, कार्य कापि प्रकाशनम् ।। १२९ ।। स्थूलभद्रस्ततः सर्वपूर्वभूत् मरितायुतः । आगतः पाटलीपुत्रं, मित्रावासं च संघयुक् ॥ १३० ॥ तत्पृष्टा प्राह मित्रष्टा, भर्ता यातो वणिज्यया । तद्गृहं च पुरा चारु, जीर्णशीर्ण तदाऽस्ति तु॥१३१॥ स्तम्भस्यैकस्य चाधस्तात् , पूर्वेरास्ते निधिः कृतः । तं च ज्ञानेन जानाति, स्थूलभद्रो गणाधिपः ॥ १३२ ॥ स ततस्तमितः स्तम्भ, हस्तं कृत्वा जगाद ताम् । समग्रस्यापि संघस्य, पश्यतः शृण्वतस्तथा ॥ १३३ ।। इदमीहक् च तत्ताहक, पश्य कीदृगजायत? । इति मित्रगृहायाता, स्थूलभद्रस्तदाऽप्रदत् ॥१३४॥ सा च सर्वजनोऽन्य- थ, दयौ यद्भगवानयम् । जीर्णशीर्णगृहं वीक्ष्यानित्यता कथयत्यलम् ॥ १३५ ॥ कतिथैस्तिथिभिस्तस्मिन्भायातेऽकथयच सा। ।।१९१॥

·'दर्शने आर्याषाढ श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ॥१९२॥ आयातः स्थूलभद्रोऽभूद्, गृहे संघयुतस्तव ॥ १३६ ॥ स प्राह भणितं किञ्चिन्न किश्चिदिति साऽवदत् । स्तम्भस्याभिमुखं हस्तं, दर्शयन्नित्ययं जगौ ॥ १३७ ॥ इदमीहक् च तत्ताहक्, पश्य कीदृगजायत। सुधीः स दध्यौ सद्बुद्धिचोष्टितं तस्य चेष्टितम्॥१३८॥ इदमीहर निधिप्रायं, यत्तादृग् भ्रमणं व्यधात् । पश्य कीदृगभून्मन्ये, धनं स्तम्भेऽस्ति किंचन ॥ १३९ ॥ ध्यात्वेति स खननाप, स्तम्भाधो रत्नसम्भृतम् निधि सत्पात्रदानायैः, सफलं विदधे च तम् ॥१४०॥ इत्थं न स्थूलभद्रेण, सोढो ज्ञानपरीपहः । तथा तथाऽपरैनैव, विधेयं शुद्धसरिभिः ॥१४१॥ अहो मोहस्य माहात्म्यं, श्रुतकेवलिनोऽपि यत् । दृष्टान्तो व्यतिरेकेणाजनि ज्ञानपरी- पहे ॥ १४२ ॥ अन्वयेनैप दृष्टान्तः, सोढव्ये स्त्रीपरीपहे । व्यतिरेकेण दृष्टान्तः, पुनर्जनपरीपहे ।। १४२ ॥ अथ सम्यक्त्वपरीषहः, वत्सेष्वतुच्छशक्त्यादयः, आर्यापाढो गणाधिपः । बहुश्रुतोऽस्ति भव्यानामुद्यतः प्रतिबोधने ॥ १॥ यो यः कालं करोत्यत्र, तं तं निर्यापयत्ययम् । वक्ति चैनं सुपर्वत्वे, दर्शनं देयमेव मे॥२॥ इत्थं निर्यापिताः प्राज्या, दिवः कश्चित्तु नागमत् । तैरन्यदादरादिष्टः, स्वशिष्योऽप्येवमर्थितः ॥ ३ ॥ सूरिस्तत्राप्यनायाते, दध्यौ कास्ति भवः परः १ । यत्कोऽपि नागत- स्तस्माद्भोगेभ्यो वञ्चितो मुधा ॥४॥ इति मिथ्यात्वमापनो, लिंगमात्रव्रतोऽभवत् । त्यक्त्वा गच्छं व्रतं त्यक्तुमनाः स प्रचचाल च ॥ ५ ॥ शिष्यदेवोऽवधेर्मत्वा, तान् बोधयितुमागतः । चक्रे संवसथे दिव्यनटप्रेक्षाविकुर्वणम् ॥ ६ ॥ तत्प्रेक्षमाणः पण्मासी, गुरु- स्तृष्णां क्षुधं श्रमम् । देवानुभावानाज्ञासीदथ तां संजहार सः॥ ७ ॥ अटव्यां गच्छतोऽथास्य, परीक्षार्थं सुरो व्यधात् । पण्णां जीवनिकायानां, नाम्ना बालानलंकृतान् ॥८॥ तेष्वाचं पृथ्वीकायसंज्ञ प्रेक्ष्य व्यचिन्तयत् । गृहीत्वाऽऽभरणान्यस्य, मुंजे भोगान् यथारुचि ॥ ९ ॥ स याचितोऽप्यलङ्कारमदद द्विधृतो गले । सोऽवदच्छरणायातमटव्यां पाहि मां प्रभो ! ॥१०॥ पिधुरं योऽवल- ENCE २ ॥१९२॥ -- ·दर्शने आर्यापाढः ओ प्रत्रज्या श्रीप्राः नीयवृत्ती ॥१९३॥ म्तोद्धरेदापद्गतं तथा । रक्षेच शरणायात, त्रिभिस्तै पिता हि भूः ॥ ११॥ तन्मुश्च मामिति प्रोक्तः, स गलावलनोन्मुखः । दारकेण पुनः प्रोचे, शृणु त्वं मत्कयां ततः ॥ १२ ॥ यथा ज्ञातं पुनः कुर्याः, शृणोमीतीतरोदिते । दारकः कथयामास, कथाम- चितथामिति ॥ १३ ॥ कुलालः कश्चिदाक्रान्तस्तव्याऽधस्तात् खनन्मृदम् । किमेतदिति लोकेन, पृष्टः प्रोचे च दीनवाक् ॥ १४ ॥ ददे यया बलि भिक्षा, स्वजनान् पोषये यया । सा मामाक्रमते पृथ्वी, जातं शरणतो भयम् ॥ १५ ॥ शरणार्थिनि मय्येवं,' प्रहर- स्यथ मरिणा । बालातिपण्डितोऽसीति, वदताऽग्राहि भूपणम् ॥ १६ ॥ प्रतिग्रहे च तत्क्षिप्तमथाप्कायो द्विनीयकः । भयातः कथय- त्यस्य, कथामित्यं यथातथाम् ॥ १७ ॥ कश्चित्तालाचरो गाथापाठकः कथकस्तथा । जाह्नवीमुत्तरन् दूरं, पयःपूरेण नीयते ॥१८ तं निरीक्ष्याबदल्लोकचित्राख्यानं बहुश्रुतम् । स्वर्वापी वहवे त्वा तत् , पठ किश्चित् सुभाषितम् ॥ १९ ॥ स प्राह येन वीजाना, जनि जीवन्ति कर्पकाः । तस्य मध्ये विपद्येऽहं, जातं शरणतो भयम् ॥ २० ॥ तस्यापि भूपणान्येप, जग्राहाथ तृतीयकः । तेजस्काया- ख्यया बाल, आख्यात्याख्यानिकामिति ॥ २१ ॥ अग्निहोतृकृतः कस्याप्यागारं दहनो दहन् । लोकपृष्टः स चोवाच, तालमाहत्य पाणिना ॥ २२ ॥ दिवा रात्रौ च यमह, तर्पये मधुसप्पिपा । तेन दग्धं ममागारं, जातं शरणतो भयम् ।।२३॥ तस्यापि हि गृहीतेपु, भूपणेषु चतुर्थकः । वायुकायाभिधो वालोऽकथयच्च कथामिति ॥ २४ ॥ युवा कोऽपि महाप्राणः, प्रत्यंग व्यानपीडितः । वृद्धवत्कं- प्रगात्रः सन् , पृष्टो मित्रेण केनचित् ।। २५ ॥ प्रात्य वेगगतौ शक्तोऽधुना यष्टिकरोऽसि यत् । शनैः शनैर्बजसि यत् , को व्याधि- स्तव मित्र ! तत् ॥ २६ ।। स प्रोवाच निदाघेशपि, यः सुखो वाति मारुतः। तेन मे भज्यते गात्रं, जातं शरणतो भयम् ॥२७॥ भूपणेषु गृहीतेपु, ततोऽप्यागाच पञ्चमः । कथामाख्याति सोऽप्येवं, सूरिसम्बोधनाविधौ ॥ २८ ॥ एकत्र वृक्षे काप्यस्ति, नीर्ड SHRA SEARCH ॥१९३॥ RALA ·दर्शने आर्यापाढः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥१९॥ नीडनिवासिनाम् । तेषां च तत्र जातानि, शिशुरूपाणि कालतः ॥ २९ ॥ अथोद्ता लता वृक्षान्तिके वेष्टनि तं च सा । उपरिष्टा- दिलमाऽथ, बभूव फलभाजनम्॥३०॥ ततस्तदनुसारेण, तत्रारूढो भुजंगमः । हेलया निशि रूपाणि, भक्षयामास पक्षिणाम् ॥३१॥ तैरप्युक्तमथो पूर्व, शाखिन्यध्युपितं सुखम् । मूलादभ्युत्थिता वल्ली, जातं शरणतो भयम् ॥ ३२ ॥ तस्यापि हि गृहीतेपु, भूपणे- ध्वघृणावता । त्रसकायामिधः पष्ठस्तथैवाकथयत् कथाम् ।। ३३ ।। एकस्मिन्नगरे कापि, परचक्रेण रोधिते । मातङ्गास्तदहि गाः, प्रविशन्ति पुरान्तरे ॥३४॥ अन्तर्निवासिभिलोंकैनिस्यन्ते च ते बाहिः। बहिश्च परचक्रेण, गृह्यते कश्चिदाह च ॥३५।। अन्तर्निवासिना क्षुब्धाः, प्रेरयन्ति बहिर्नरान् । दिशं भजत मातङ्गा, जातं शरणतो भयम् ॥३६॥ तथाऽप्यमुञ्चत्याचार्ये, स आख्यात्यपरां कथाम् पुरे कापि नृपः स्तेना, पुरोधाः प्रणिधिः पुनः ॥ ३७॥ तावुभावपि सर्वस्वं, हरतः परतः सदा । परिज्ञाय जनस्तच्च, पठति स्मेति सस्मितः ॥ ३८ ॥ यत्र राजा स्वयं स्तेनो, हेरिकच पुरोहितः । वनं भजत हे पौरा!, जातं शरणतो भयम् ॥ ३९ ॥ तथाऽप्यमु- च्यमानोऽयं, कथयत्यपरां कथाम् । वर्णज्येष्ठेन केनापि, खानितं प्रवरं सरः॥ ४० ॥ पालौ देवकुलं तस्यारामस्तेन च रोपितः । प्रवर्तितस्ततो यज्ञा, पशुमारणलक्षणः ॥४१॥ इति प्रवृत्तिं तां कृत्वा स द्विजन्माऽन्यजन्मनि । बभूव च्छगलत्वेनानध्यानवशतो मृतः ॥ ४२ ॥ तथैव तनयास्तस्य, पशुपातमखं सदा । सरस्यां तत्र कुर्वन्ति, गुर्वन्तिकविलोकिताम् (गुर्वाजकं विलोकता) ॥४३॥ चरन्तं तं पितचरं, तेऽपश्यन् पशुमन्यदा । मखं चिकीर्षवो मूल्यं, दत्त्वा नैपुर्गृहे च तम् ॥ ४४ ॥जातिस्मरः सरस्तीरे, नीयमानो मखावनौ । छगलः स गलन्यस्तरज्जुर्वेचेवचोऽवदत् ॥ ४५ ॥ अयं चानागतश्चापि, गतौ मम भवाविति । द्वौ द्वापिति वदत्येप, मन्ये प्राकृतभाषया ॥ ४६॥ वाढस्वरेण शोचन् स, ज्ञानिना मुनिना श्रुतः । तस्य तस्य सुतानां च, प्रबोधायेत्य- ॥१९४॥ ल

·दर्शने
आयापादः
मापत ॥ ४७ ॥ स्वयं संरोपिता वृक्षाः, सानितं च स्वयं सरः। स्वयं प्रवर्तितो यज्ञः, किं वे यस्त! मापसे ? ॥४८॥
श्री
प्रवज्या शुन्येति मंश्रितो जोपमेप मेपः सपद्यपि। द्विजेन च मुनिः पृष्टः, किमयं मौनमाश्रितः १ ॥ ४९ ॥ तमुवाच अनिस्तावस्तवैष
श्रीप्रद्यु, प्रत्ययोऽत्र कः। द्विजनीक्त मुनिः प्राह, कथयिष्यत्ययं स्वयम् ॥ ५० ॥ अनेन भवता चापि, न्यस्तो योऽस्ति निधिगृहे । पृष्टस्त-
नीयती मेप यस्तस्ते, पदाम्यां दर्शयिष्यति ॥५१॥ द्विजः सोऽथ पिचरं, पशुं दर्शितसेवधिम् । असुचत् स मुनेर्भक्तं, प्रत्याचक्ष्य दिवं
यया ॥ ५२ ॥ इत्यारामसरोयज्ञपशुधातादि कुर्वतः । पशुत्वे शरणं तस्याशरणं समजायत ॥ ५३ ॥ अयेतिपण्डितोऽसीति, स
॥१९५॥ पन् श्रमणवः । ककाटिकां मोटयितुमारेभे सोऽथ तं जगौ ।। ५४ ॥ बालवृद्धान्धपंगुस्त्रीमुनीनां श्रमणश्रिताम् । दीनानां च
वो भूरिपापव्यापद्विधायकः ॥ ५५ ॥ तं बालमतिवाचालं, वदन्निति निहत्य तम् । आदाय भूपणान्यस्याप्यन्यतः सोऽ-
चलबलः ।। ५६ ॥ दया देवोऽस्य चरणपरिणामो गतो ध्रुवम् । तत्परीक्षऽधुना सम्यग्दर्शनं नास्ति वाऽस्ति वा ॥ ५७ ॥
ध्यात्वेति गुर्विणी मावीमसाध्वीमयमादधौ । भूपितां मंडितां चापि, वीक्ष्य तां सोब्रवीदिति ॥ ५८ ॥ सर्वांगभूपितेऽशीले. धू-
पिते पापरूपिते । जैनमालिन्यकवित्वं (कारित्वे!) दुष्टशैक्ष्याऽऽगता कुतः ॥ ५९॥ सोचे सर्पपमात्राणि, परच्छिद्राणि
चीक्षसे । आत्मनो विल्लमात्राणि, पश्यन्नपि न पश्यसि ॥ ६० ॥ श्रमणः संयतो ब्रह्मचारी तुल्याश्मकांचनः । वैहारिकोसि
ज्येष्ठार्य 1, तब किन्नु पतद्ग्रहे १ ॥ ६१॥ इत्युक्तः स तया हाणो, याति यावत् किलाग्रतः । तावद् वैक्रियमागच्छत्, कटक
चीक्षते स्म च ॥ ६९ ॥ तद् दूरेण वजन राज्ञो, यतिः सोऽभिमुखोऽभवत् । द्वीपादुत्तीर्य च नता, प्रोक्तश्चाद्य सुमंगलम् ॥ ६३ ॥
अहो मे भागधेगानि, यद् दृष्टोऽसि मुनीश्वर! । ततः पाशुकपाथेयग्रहेणानुगृहाण माम्।।६।। स नैवेच्छति वन्यन्यं, नाथ पारणकं
MECRECRETSECRECR
ARE
॥१९५॥

·. श्री प्रवज्या० श्रीप्रधु- नीयवृत्ती *-STRE दर्शने आर्यापाढा ॥१९६॥ मम । पश्यत्वाभरणान्येप, भाजनस्थानि मा किल ॥६५॥ बलादपि नृदेवेशस्तत्पतद्ग्रहमग्रहीत् । अपश्यत्तत्र पुत्राणां, सर्वा- ण्याभरणान्यथ ॥ ६६ ॥ कुपितो भृकुटि कृत्वा, प्रोवाचानार्यकार्यकत् । हे क्षतव्रत मे पुत्राः, कुपात्र ! निहतास्त्वया ॥ १७॥ तन्नामाभरणान्येतान्यतस्त्वं कुत्र यास्यसि । कांदिशीको न किंचिच्च, यावज्जल्पत्यनहंधी॥६॥ तावदेवः स संहृत्य, स्वमायामखि- लामपि । प्रकटीभूय च पाह, तं सम्बोधनपूर्वकम् ॥ ६९ ॥ असौ न युज्यते तत्रभवतां भवतान्तिदः। एवंविधा परीणामा, शुद्ध- सिद्धान्तधारिणाम्।।७०॥ मम चागमनं नाभूत, स्वलॊके स्वर्गिणो यतः। गतं कालं न जानन्ति, प्रमोदभरनिर्भरा७१॥दिव्येन प्रेक्षणीयस्य, क्षणेनाक्षिप्तमानसः । ऊर्ध्वस्थानेन पण्मासान्, स्थितो यद्भगवानपि ॥७२॥अन्यच्च भगवन्तोऽपि, स्वयमेव हि जायते (जायन्ते स्वयमेव हि)। संक्रान्तदिव्यप्रमाणो, विषयासक्तमानसाः||७३|| असमाप्तस्वकर्तव्या,अनधीननृकार्यकाः। नृलोकमशुभं नैव, यदायान्ति सुधाशनाः ।। ७४ ॥ युग्मम् ॥ श्रुत्वत्याचार्यचर्योऽयमार्यापाढो विरागवान् । स्वनिन्दितुं समारेभे, मारेभेण हतो हृदि ॥ ७५ ॥ हृतं वृत्तं हृतं ज्ञानं, हतं धैर्य हता धृतिः । हतः पुरुपकारस्ते, हता निर्लज्जता तव ॥ ७६ ।। हतं च तव धृष्टत्वं, दुष्टचेष्टितचेष्टित । ज्ञातेऽपि जिनवाक्ये यदित्थं दुश्चेष्ट! चेप्टसे ॥७७॥ युग्मम्॥ किं रे जीव! त्रिदोपी त्वमथ धत्तरितोऽसि किम् ? किंवाऽभव्यसमानोऽसि, यदेवं भ्रष्टभावनः ।। ७८ ॥ जाननपि तथा भ्रष्टं, लघूभूतो जनेऽखिले । सम्प्रत्यपि तपाकर्म, कर्मक्षय- करं कुरु ॥ ७९ ॥ ध्यात्वेत्यूचे तवेच्छामोऽनुशिष्टिं सुष्टु शिक्षणम् । स देवमभिनन्यति, सरिः स्वस्थानमागमत् ।। ८० ॥ नत्वा देवोऽथ तं भक्त्या, देवलोकं गतस्ततः । आलोचितप्रतिक्रान्तः, सूरिविहरतेऽन्यतः ॥ ८१ ॥ नाधिसोढो यथा तेन, प्राग्दर्शन- परीपहः । न तथा साधुभिः कार्य, सहनीयस्तु सर्वदा ॥८२॥ ज्ञानाज्ञाने ज्ञानावरणे लाभोऽन्तरायमभिसरति । दर्शनमोहे दर्शन ॥१९६॥ S

·k
श्री
प्रत्रज्या
श्रीपयुः
ग्रीयाना
४ प्रत्रज्या
स्वरूप
चिलाती
पुत्रज्ञातं
11१९७॥
परीपहो भवति विशेयः, ॥ १॥ आक्रोशारतिनारीनपेधिक्योऽप्यचेलतायाजाः। सत्कारपुरस्कारश्चरित्रमोहे त्विमे सप्त ॥२॥
यो पंच क्षुधाद्याः स्युः, शय्या चर्या मलो वधः । तृणस्पर्शश्च रोगश्चैकादशैतेऽत्र कर्मणि ॥ ३ ॥
अथ गाथाचतुर्थपादार्थः 'तहेव उवसग्ग दिव्याईति तथैवेति पूर्वापेक्षया, न केवलं परीपहाः सह्याः, उपसर्गा अपि
दिव्यादयः सायाः, ते च चतुर्दो-दैवतमानुपतरश्वाध्यात्मिकभेदात्, तत्र देवतमानुपोपसर्गेषु भगवान् वीर एवोदाहरणं, आध्यात्मिके
च सनत्कुमारचक्रिमुनिः, तैरयोपसर्गे तु चिलातीपुत्रदृष्टान्तः, तथाहि-क्षिीतप्रतिष्ठर्हनिंदां, यज्ञे देवद्विजोऽतनोत् । जितः
गियो भवेज्जेतुः, प्रतिनां त्विति कुर्वता ॥१॥ क्षुल्लकन स केनापि, वादे जित्वा व्रतीकृतः । उक्तः शासनदेव्या च, ज्ञानश्रद्धान-
वानभूत् ॥ २ ॥ युग्मम् ।। वस्त्रांगयोर्मल निंदन, स व्रतं समलं व्यधात् । तप्रिया त्वत्र नामुंचद्, रागं दृगिव सव्यथा ॥ ३॥
कामणं पारणेऽदात्सा, तशा तद्वशार्थिनी। हन्ति रक्ता विरक्ता वांगना शृङ्गिकवल्लिवत्॥४॥ स तेन क्षीयमाणांगो, विपद्य त्रिदशोs-
भवत् । तदुःखात्तगताऽनालोचना सापि गता दिवम् ॥५॥ जीवोऽथ यज्ञदत्तस्य, च्युत्वा राजगृहे पुरे। सुतश्चिलात्याः सार्थेश-
धनदास्यास्ततोऽजनि ॥ ६॥ यत्रदेवप्रियाजीवश्युत्वा पंचांगजानुजा। भद्राया धनगेहिन्याः, सुसुमेति सुताऽभवत् ॥७॥
मुतायास्तं च दासेरं, वोढारं स व्यधाद्धनः । अन्यायिनं परिज्ञाय, गेहात्तं निरवासत् ॥ ८॥ गतः सिंहगुहां पल्ली, तत्पल्लीश च
संश्रितः । पल्लीशे नामशेषे स, पल्लीगस्तस्करैः कृतः ॥ ९॥ मायद्गजगतिः सिंहमध्या पंचेपुचौरभृत् । चित्ततो नोत्तरत्यस्याटवी
मा मुगुमापि च ॥ १० ॥ स स्थानाह धनो नाम, धनी राजगृहे पुरे। सुजातरूपा तस्यास्ति, श्रीश्च पुत्री च सुंसुमा ॥ ११ ॥
श्रीग्स्तु भवतां सर्वा, तदीया सुंमुमा तु मे । व्यवस्थाप्येति ते पेतुरईराने धनालये ।। १२ । समं च पंचमिः पुत्रैर्धन संकुच्य
56RESS
॥१९७॥

·श्री
प्रव्रज्या
४प्रव्रज्या
स्वरूपे
चिलाती
पुत्रज्ञात
श्रीप्रा.
सीयवृत्ती
॥१९॥
तस्थुपि । आतवितैः समं चौरैः, सोऽगादादाय संसुमोम् ॥ १३ ॥ पाहारक्षान् धनोऽर्थो वः, पुत्री मे व्याहराविधौ । तैः समं
सायुधैः पुत्रः, पंचभिवाचलद्धनः॥१४॥ नाल्यानुपदमायातांस्तान स्तनास्त्यकलाकाः। नेशुस्तल्लोत्रमादाय व्यावृचं पुररक्षकैः
॥ १५ ॥ चैलातयो वहन कन्यामत्राणः प्राविशदनम् । तामानेतुं धनं तं 'चान्यागात् ससुतपंचकः ॥ १६ ॥ धनेऽच्छिनत् समी-
पस्थे, स पापः सुसुमाशिरः। प्रस्थितस्तद्वहंभाभादुद्गतोरुपदामिव ॥ १७ ॥ पश्यन् स तन्मुखं याम्यं, दिशं यमसमोऽगमत् ।
धनः पुत्र्याः सपुत्रोऽपि, इग्भिरेव जलं ददौ ॥ १८ ॥ श्रमशोकार्कतापक्षुत्तृष्णापंचहुताशनीम् । स सहन् दुःसहां निन्दन, विधि
स्वगृहमागमत्॥१९॥ समचित्तः स वैराग्यात्, श्रीमहावीरसन्निधौ । धनस्तपोधनो भूत्वा, तपस्तप्त्वा दिवं ययौ ॥२०॥ पापकाष्ठो
गतकाष्ठामटवीमपरो वजन् । सौसुमं हस्तविन्यस्तं, मस्तकं गतकन्धरम् ( सास्रकं धरन् ॥२१॥ कायोत्सर्गस्थितं वीक्ष्य, मुनि मद्यप-
वावंचः (पादपवद् सुवं)। ऊचे कथय धर्म मे, नो चेच्छेत्ताऽस्मि ते शिरः ॥ २२ ॥ युग्मम् ॥ बोधयोग्यं मुनिमत्वोवाच त क्रूर-
मप्यदः । कार्यः शमो विवेकश, संवरथ मुमुक्षुणा ॥ २३ ॥ गते मुनी पदत्रय्याः, सोऽर्थमित्थं व्यभावयत् । क्रोधशान्त्या शम:
शस्त्रं, क्रोधमूलं त्यजामि तत् ॥ २४ ॥ विवेको हेयहानेन, हेयं च स्त्रीशिरो पदः । या सर्वेन्द्रियसंकोचा, संवरः स प्रकीर्तितः
॥ २५ ॥ ध्यात्वैवं हृदि हित्वा च, सुसुमायां मनः शिवः । कायोत्सर्गस्थितो ध्यायंशिलातिस्तत्पदत्रयम् ॥ २६ ॥ असग्ग-
न्धाच्च तहात्रे, प्रविष्टाः कीटिकाः पदैः। तत्कर्मेव शिरोरुढं, चखादुमध्यगा: पलम् ।। २७ ॥ पीलिकाभिः पीलिकाभिस्त-
स्याङ्गातितउकृतात् । चित्र निष्कम्पतोऽप्याशु, यत्पपात बही रजः ॥ २८ ॥ तथापि स्थिरचित्तोऽयमद्विष्टः कीटिकाः प्रति ।
सार्दाहोरात्रयुग्मेन, गीर्वाणपदमासदत् ॥ २९ ॥ इति षष्ठगाथार्थः ॥ अथ सप्तमेगाथया प्रवज्यास्वरूपं कथयति-
GER
॥१९८॥

·४ प्रव्रज्या श्री प्रमज्या. स्वरूप चिलाती पुत्रज्ञात । लद्वावलद्धवित्ती सीलंगाणं च तह सहस्साई । अट्ठारसेव य सयं वोढव्वा आणुपुवीए ॥७॥ (९) लब्धं चापलब्धं च लन्धापलब्धे ताभ्यां वृत्तिः प्राणधारणं यस्य स लब्धापलब्धवृत्तिः, साधुर्भवतीति शेषः, यदुक्तं-"लभ्यते श्रीप्रयु- लभ्यते साधु, साधु चैव न लभ्यते । अलब्धे तपसो वृद्धिलब्धे तु देहधारणा ॥१॥" तथा शीलांगानां सहस्राणि अष्टादश वोट प्रीयत्ती व्यान्येव आनुपूळ, क्रमेणेत्यर्थः, स चाय क्रमाक्षान्त्यादिधर्मदशकं दशभिः पृथ्व्याद्यजीवपर्यन्तैः। गुणितं जायेत शतं पञ्चगुणं' पञ्चभिः करणैः ॥११॥ अथ च सहस्रद्वित्तयं. संज्ञाभिश्चतसृभिस्ततः पट् ते । योगत्रिकण ते पट् [सहस्रा] वधघातानुमतिभिरेष्टदर्श ॥१९९॥ ॥२।। एतत्संवादि गाथाचतुष्कम्न हणेइ सय साहू मणंसा आहारसन्नपरिहीणों। साइंदियसंवरणो पुढविजिए खंतिसंपन्नो ॥१॥ संती य'मद्दवज्जव मुत्ती तव संजमे य बौद्धब्बे । सच्चं सोयं आकिंचणं च बंभं च जइधम्मो ॥२॥ इत्येतत्संवरेण अष्टादशः शीलांगसहस्राणि साधुना दुर्वहानीति गाथार्थः।-इत्थं पञ्चमहावतान्यरजनीभोज्यं ममत्वोझन, निर्दोषाशनमातृकाष्टकतपो- द्रव्यादिकाभिग्रहाः। मासादिप्रतिमाः कचोद्धृतिमहीस्वापोपसर्गक्षमाः, शीलांगोद्वहनं परीपहपरिष्वंगच तुर्ये गतम् ॥१॥ इत्यस्यां विवृती श्रीमत्प्रद्युम्नस्य कवेः कृतौ । प्रव्रज्यायोः स्वरूपेऽदस्तुर्य द्वारमपूरयत्॥१॥ अर्थ पञ्चमं द्वारं प्रव्रज्यादुष्करत्वं पञ्चभिर्गाथाभिर्नवभिरुपमानैः प्ररूपयति, तद्यथा- तरियन्वो य संमुदो बाहाहिं इमो महल्लकल्लोलों । नीसायवालुयाए चावेयव्वो सया कवलो ।। (१०)॥ चंकमियव्वं निसियग्गखग्गधाराहिं अप्पमत्तेणं । पायव्वा य सहेलं हुयवहजालावली संययं ॥९॥(११) गंगा पडिसोएणं तोलियम्वो तुलाइ सुरसेलो । जइयव्वं तह एगागिणावि भीमारिदुयलं'॥१०॥ (१२) R-SECSACRECECRECRECARE . नन- ॥१९९॥ i0 -

·RES
CHECE
श्री
प्रवज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
५प्रव्रज्या
दुष्करत्व-
द्वारे
सुरेन्द्रदत्तः
॥२०॥
राहायेदविणिम्मियचकाहियलक्खमग्गपुत्तलिया। विधेयत्वाऽवस्सं उपसरगपरीसहे जेउं ॥ ११ ॥ (१३)
तथा तिहुयणजयप्पडागा अगहियपुव्वा तहेच गहियव्वा । इय एवमाइ साह्रण दुकरा होइ पञ्चज्जा ॥१२॥(१४)
अयं प्रव्रज्याविधिः समुद्रः महाकल्लोलसंकुलो बाहुभ्यांतरणीयः, यथा स तरीतुं सुदुष्करस्तथा प्रव्रज्याविधिरपि, तथा निःस्वाद-
वालुकायाः कवलः सदा चर्वणीयः, यथा स सुदुष्करस्तथा प्रव्रज्याविधिरिति गाथार्थः । तथा-चंक्रमितव्यं अतिशयेन चलनीय,
क -निसिताग्रतीक्ष्णखड्गधारायां, कथंभूतेन ?-- अप्रमत्तेन साधुनेति गम्यम् , पातव्या च सहेल-सलील हुतवहज्वालावली सततं,
यथा निसिताऽसिधाराचंक्रमणं ज्वलनज्वालामालापानं च दुष्करं तथा प्रव्रज्याऽपीति गाथार्थः ॥ गंगा प्रतिश्रोतसा तार्यति शेषः,
तोलनीयस्तुलया मेरुा, जेतव्यं तथा एकाकिना-असहायेन भीमारिदुष्टबलं, यथा एतानि त्रीणि दुष्कराणि तथा प्रव्रज्याविधिरपीति
गाथार्थः ।। राधावेधार्थ विनिर्मिता चासौ लक्षमार्गपुत्रिका च वेध्या अवश्य-असंशयं उपसर्गपरीपहान् पूर्वोक्तान् जित्वा-अभिभूय ।
अत्राथै सुरेन्द्रदत्तो बहिरंगोऽप्युदाहरणम् , नृत्वदुर्लभताग्रस्तावे दशदृष्टान्तान्तरे दृष्टान्तः यः पूर्वमुत्क्षिप्तः स साम्प्रतमत्र प्रस्तावे
भण्यते, तथाहि इन्द्रदत्ताभिधो भूपोऽभूत् पुरेन्द्रपुरे पुरे । तस्य द्वाविंशतिः पुत्राः, सन्ति देवीपु भूरिपु॥१॥ अस्ति तस्य नरेन्द्रस्य,
पत्नी सचिवपुच्यापि । पाणिग्रहक्षणे तेन, दृष्टा सा नान्यदा पुनः ॥ २ ॥ एकदा तामृतुस्नातामपश्यत्कश्यपीपतिः। अपृच्छच्च
समीपस्थं, द्राःस्थं कस्येयमंगना? ॥ ॥३॥ सोऽप्रददेव ! देवीयं, तवैवामात्यनन्दना । तया सीमन्धरोऽधीशो, निशामेकामुवास च
॥४॥साऽथ सम्भूतगर्भाऽऽख्यत् , ज्ञात्वा प्र(मंत्रिणं)मदहेतुताम् । सोऽभिशानकृते भूपोल्लापाचं पत्रके लिखत्॥५॥पित्रा प्रपाल्यमाना
सा, मते स्म समये सुतम् । चत्वारि दासरूपाणि,तत्र जातानि चाहनि ॥६॥ मातामहो महामात्यो, द्वादशाहे विधानतः। सुरेन्द्रदत्त
REE
-
॥२०॥

·श्री
प्रनन्या०
श्रीग्रा:
सीवनी
५प्रव्रज्या
दुष्करत्व-
द्वार
सुरेन्द्रदत्ता
१
॥२०॥
इत्यान्यां, दाहास्य प्रदत्तवान् ॥ ७ ॥ अग्निस्तु पर्वतश्चैव, वहली सागरोऽपि च । चतुर्णा दासरूपाणामिति नामानि जज्ञिरेका
तं चाटवार्षिक मन्त्री, कलाचार्गमुपानयत् । सबैलं ग्राहयामास, क्रमाद् द्वासप्तति कलाः ॥ ९॥ कलाग्रहणकाले तं, करक्रममिवा-
ग्रहति । कर्पन्ति दासरूपाणि, पातयन्ति मुहुर्मुहुः ॥ १० ॥ एकतानमनास्तानि, तृणवद्गणयन्त्रयम् । सुविचार्य कलाचार्यादाददे
मालाः कलाः ॥ ११ ॥ ये च द्वाविंशति सति (सी) सुताः सर्वे सहैव तु,। उपाध्यायं च तं चातिखलीकुर्वन्ति ते खलाः
॥ १२ ॥ ग्राममाणाः कलाजालं, कलाचार्य शर्पति ते। यष्टिभिर्मुष्टिभिर्वापि, प्रत्युत ताडयंति च ॥१३॥ यदि तांश्च कलाचार्य,
कदाचिदपि ताडयेत् । ततो निजनिजांवानां, कथयन्ति सगद्गदम् ॥ १४ ॥ तन्मातरः कलाचार्य, वदन्त्याहसि किं सुतान्?। यतो
न मुलभाः पुत्रास्तेन से नैव शिक्षिताः ॥ १५ ॥ इतश्च मथुरापुर्या, जितशत्रुनेरेश्वरः । तस्यास्ति नितिर्नाम, दुहिता महिता
सताम् ॥ १३ ॥ तां च प्राप्तवरां प्रेक्ष्य, जगाद जगतांपतिः । यस्तुभ्यं रोचते भर्ता, वत्से ! वृणु तमिच्छया ॥ १६ ॥ सोचे
विध्यति राधां यः, स मे मर्ता भवत्विति । राज्यं तस्मै च दातव्यं, तानातः परं हि किम् ? ॥ १७ ॥ बहुपुत्रं निशम्येन्द्रदच-
मिन्द्रपुरे पुरे । सा प्राप्य पितुरादेशं, सामग्रीसहिताऽगमत् ॥ १८ ॥ आत्मानंमन्यभूपेभ्यः, प्रवरं मानयत्रयम् ।
बहपुत्रतया रानो, दूतराकारयत् पगन् ॥ १९ ॥ महाविभूत्या भूपेषु, समायातेपु तेषु तु । पुरमिन्द्रपुराधीश,
उत्पताकन कारयन् ॥ २० ॥ बहिः पुरस्य वैपुल्यं, विपुलाया विलोकयन् । मण्डपं कारयांचक्रेऽतुच्छच्छायसमुच्छ्रितम्
॥ २१ ॥ उपर्युपरि चक्र च, चक्राण्यष्टाक्ष एकके । न्यस्य पाश्चालिका तेषामुपरि न्यासि चोर्ध्वगा ॥ २२ ॥ इन्द्रद
नुपस्तत्र. द्वारिंशत्या मुतैः सह । अगात् समग्रारदारकलिता सुकुमार्यपि ॥ २३ ॥ सप्रपञ्चेपु मञ्चेपु, प्रतिमाप्रतिमा नृपाः। तत्र
MAR
॥२०१॥

·५प्राज्या दुफरत्व श्री प्रत्रज्या श्रीपशु- नीययुत्ती SIRLSAR परेन्द्रदचः ॥२०२॥ Re तच्चित्रवीक्षार्थगुपाविक्षन विचक्षणा॥२४॥ इन्द्रदत्तोऽथ सानन्द, ज्येष्ठ श्रीमालनामकम् । उवाच तनयं पुत्रा, विद्ध्वा चामेऽक्षिण पुत्रिकाम् ।। २५ ।। गृहाण राज्यं सर्वार्थसार्थसार्थकतास्पदम् । निति राजपुत्री च, सर्वनिवृतिमन्दिरम् ॥ २६ ॥ मालिते नृप- मालाभिः, श्रीमाली तत्र मण्डपे । नाभूदपि धनुर्धत, क्षमः प्रागकृतश्रमः ॥ २७ ॥ कथंचिदन्यथा चापलताप्रथमसङ्गमे । असात्विकोऽपि कम्पाया, स साचिक इवाभवत् ॥ २८ ॥ कुलालचक्रवचक्राष्टकं सव्यापसव्यतः । समं भ्रमत् समुद्रीक्ष्य, किंक- व्यजडोजनि ॥ २९ ॥ धृष्टत्वेनाथ सन्धाय, यत्र तत्र व्रजत्विति । ध्यात्वाऽमुदमुं चक्रे, स श्रीमाली शिलीमुखम् ॥ ३०॥ स चोरप्लुत्य पतनस्य, शिरस्पद' इवावदत् । इटक् पततु विज्ञान, यत्तवैव हि मस्तके ॥३१॥ अहो श्रीमालिनो धन्चकौशलं चीत भापिभिः। सह विशैरविशैथ, जशे प्रहसनं तदा ॥ २२ ॥ शेषाणामप्यशेषाणाममीपामेकविंशतः। एकंटे त्रीणि चक्राण्युलस्य भग्नाः शिलीमुखाः ॥ ३३ ॥ अथावतिभृतं धात्रीधवं सचिवपुजन्यः । अभ्यधादधृति देव!, किं दधासि मुधा हदि १ ॥३४ ।। अप्रधानीकृतोऽस्म्येतेपोक्ते सचिवोऽवदत् । सुरेन्द्रदचनामास्ति, दौहित्रो मे सुतः स ते ॥ ३५ ॥ राधावेधविधाने स, प्रम- विष्णुः प्रभो । ध्रुवम् । राज्ञोऽस्मृती दिनाचं स, पत्रस्थितमदर्शयत् ॥ ३६ ॥ क स क स इति प्रोक्त, नृपेणादर्शि मन्त्रिणा । परि- रभ्य रद्धं दोामभ्यधायि नृपेण सः ॥३७॥ वत्साष्टदलचक्राणि, भिवा वामेक्षित्रिकाम् । विद्ध्वा राज्यं च पुत्री च, निष्पति प्राप्तुमीशिपे? ॥ ३८ ॥ सुरेन्द्रदत्त ईशेऽई, तातपादप्रसादतः। इति प्रोच्य विरच्याथ, स्थान धनुरुपाददे ॥ ३९ ॥ तं धूलिधूसर वीक्ष्य, कुचेलं दासकैयुतम् । कुमारा: स्पष्टशुमाराधाकुर्वक्रोष्टिका मिथः ॥ ४० ॥ ते स्वं दुर्मेधसो वेध्यवेधसन्धारा दुर्विधाः । सह तं विस्मरन्ति स्म, जनैः परजनैरपि ॥४१॥ स त्वपश्यन्ननुनस्यस्तलकुण्डे तदन्तरम् । ऊर्ध्व सन्धानमाधाय, राधावेधाय a: ॥२०२॥ भर ·श्री जनच्या श्रीप्रयु: मीयता ५ प्रान्पा दुपरत्व द्वार सुरेन्द्र दत्ता २०३॥ । तम्थिवान् ॥४२तानि ते दासरूपाणि, स्थितानि परितोऽपि हि । आकर्षन्ति स्म तं त्वेप, तृणवत्तान्यमन्यत ॥ ४३ ॥ कृष्टासी द्वौ च निविंशी, पक्षयोरुभयोरुभी । शीपं तवापराधेन, च्छेत्स्याव इति चोचतुः॥ ४४ ॥ उपाध्यायोऽप्युपान्तस्थस्तस्मै भयमदर्श- यन् । न्यामेवमन्तयिश्यामो, यदि वेध्यं न विध्यसि ॥ ४५ ॥ द्वाविंशतिः कुमाराच, राधां मैपोऽपि विध्यतु । इति वंठवदुल्लंठवचनै- विनयन्ति तम् ॥ ४६॥ तानि तौ च कुमाराँच, तानप्यगणयन्नयम् । एकतानमना लक्ष्य, एव निक्षिप्तवीक्षणः ॥ ४७ ॥ अष्टा- नामपि चक्राणां, विनो विनाय चान्तरम् । अविध्यत् पुत्रिकां वामनेत्रे पुत्रो वयोलघुः ॥ ४८॥ युग्मम् ॥ साधु साध्विति लोकेन, लायितः म च निवृतिम् । राज्यं च प्राप्य पित्रादीनप्यधो विदधे गुणैः ॥ ४९ ॥ अन्तरङ्गा कथा सेयमस्या उपनयस्त्वयम् । गमिन्द्रपुरं सोऽयमिन्द्रजालनिमो भवः ॥ ५० ॥ इन्द्रदत्तोत्र भूनेता, मनोभावः प्रकीर्तितः । इन्द्रेण ह्यात्मना दत्तः, स स्या- दन्वर्थ एव तत् ॥ ५१ ॥ अन्यान्यवस्तुवांछाख्यदेव्या बद्धोऽस्य सन्ति च । तासां द्वाविंशतिः पुत्रा, विज्ञातव्याः परीपहाः ॥५२॥ मन्त्री पुण्याभिधोऽस्त्यस्य, तस्य पुत्री च सन्मतिः । दृष्टा सोपयता किन्तु, भवे भावेन नान्यदा॥ ५३ ॥ शुचिः सा चैकदा तेन, विवेकद्वाःस्थतो निजा । ज्ञाता पत्न्युपभुक्ता चापन्नसत्त्वा बभूव सा ॥ ५४॥ आख्यत् पित्रे स पत्रे च, लिखति स्म दिनादि- कम् । मावस्य संगः सन्मत्या, यत्पुण्येन प्रकाश्यते ॥ ५५ ॥ सुरेन्द्रदत्तवत्तस्याः, सुविचारः सुतोऽजनि । कपायाः सहजास्तस्य, जतिरे दासरूपयत् ॥ ५६ ॥ सुविचारः कलाचार्यस्यागमस्यापितः स च । गृह्णन् कलाः कपायॉश्च, न किंचिदपि मन्यते ॥ ५० ॥ ने तु द्वाविंशतिस्तं चागमं च प्रति वैरिणः। कलापात्रं कथं न स्युरित्याशंसाकृतः सदा ॥ ५८ ॥ ज्ञेया सिद्धिशिला किंच, मथुराऽथ नरेश्वरः । जितशत्रुर्जिनस्तस्माद्गता निवृतिदारिका ॥ ५९ ॥ सा च प्रौढा परिव्रज्या, राधावेधकृतो भवेत् । 56-55 ॥२०३॥ १४ क

·श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रधु-
नीयवृत्ती
५प्रव्रज्या
दुष्करत्व
द्वार
सुरेन्द्रदत्ता
॥२०४॥
OPERAGHRESCREER
राज्यं च परमानन्दसुन्दरं परमं सुखम् ॥ ६० ॥ यथा वर्षति पर्जन्यस्तन्दुलानुपचारवाक् । तथा दशविधो धर्मस्त तुर्निवृ-
तिर्मता ॥ ६१ ॥ भवेत् सा च मनोभावपुरे श्रीमज्जिनाज्ञया । यदा याति मनोभावो, मुदितः स्यात्तदा किल ॥ ६२॥ परानपि
परीणामभूपानाहूय तत्र सः। प्रकर्षस्थानमंचेषु, निवेशयति तदिने ॥ ६३ ॥ विपुलो मण्डपस्तत्र, चित्तस्थैर्याभिधोऽभवत् ।
जातावेकवचश्चाक्षे, कर्मचक्राष्टकं मतम् ॥६४॥ प्रव्रज्या पुत्रिका सामायिकं वामं च लोचनम् । तत् कर्मविवरेणैव, धन्यो विध्यति
कश्चन ॥ ६५ ॥ समं परीपहैस्तत्र, मनोभावे समागते । तत्र निर्वृतिरप्यागाद्दशभिर्धर्मलक्षणा ॥ ६६ ॥ क्षुधापरीषहथायो,
धर्ममादातुमक्षमः । शरवत्प्रहितो येन, यत्र तत्र ब्रजेज्जनः ॥ ६७ ॥ भवेत् प्रहासपात्रं च, क्षुधितः पुरुषो नृणाम् । एवंविधः कथं
योग्यो, दीक्षासमतयोर्भवेत् ? ॥ ६८॥ प्रज्ञासम्यक्त्वरूपौ तु, ज्ञानदर्शनभावतः । द्वयोर्वेध्यस्य च च्छिद्रं, लभेते किंचन
क्वचित् ॥ ६९ ॥ मनोभावनरेन्द्रोऽथाधिचित्तमधृतिं दधत् । पुण्येन मन्त्रिणा प्रोक्तः, किं देव ! कुरुपेऽधृतिम् ॥ ७० ॥ यतो-
ऽस्ति मम दौहित्रस्त्रयोविंशः सुतस्तव । उत्पन्नः सुमतेः कुक्षौ, राधावेधविधिक्षमः ॥ ७१ ॥ पुण्योन्मीलितसंकेतं, सुविचारं सुतं
नृपः । आनाय्यालिंगय च प्रोचे, वत्स ! वेत्सीति दुष्करम् ॥ ७२ ॥ तातपादप्रसादेन, सर्व वेमि वदनिति । सन्धायाजिमगं
चित्तं, धर्मभेदव्रतोत्करे ॥ ७३ ॥ उपद्रवत्सु क्षुद्रेषु, कपायेषु चतुर्वपि । उद्यन्निस्त्रिंशयो रागद्वेषयोर्मूलघातिनोः ॥४॥
दर्शनसिद्धान्ते, त्रस्यत्स्वस्खलितेष्वपि । परीपहेपु चोल्लुण्ठवचनैनियत्स्वपि ॥७५॥ स्नेहकुण्डमधः पश्यन्नूचं संधानमादधत् ।
विज्ञाय विवरं दृष्टया, चाष्टानामपि कर्मणाम् ।। ७६ ॥ प्रव्रज्यापुत्रिकां सामायिके वामे च लोचने । अजिमगेन मनसा, विध्य-
दध्यामभावभृत् ॥ ७७ ॥ पञ्चभिः कुलकम् ॥ सुविचारः स लोकेन, श्लाधितः प्राप्य नितिम् । राज्यं चापि सदानन्दं, विश्वं
SRISH
॥२०४॥

·श्री प्राज्या० श्रीग्रा. सीयानी ६ धर्म- फलद्वारं भरतचक्री ॥२०५॥ विश्वं व्यवादधः ॥७८॥ यथा सुदुर्भिदं चक्राप्टकं तद्वत् सुदुर्लभम् । नृजन्म भिद्यतोऽप्याद्यमपरं तु न लभ्यते ॥७९॥ इति गाथार्थः।। त्रिभुवनजयपताका अगृहीतपूर्वा गृहीतव्यव, त्रिजगज्जयिनं कामं जितवतः साधोः सत्यैव सा इति, एवमादिमिरुपमानैः, माधुना दुष्कग भवति प्रवज्या, तथापि निर्वाहणीयेति गाथार्थः । इत्यस्यां विवृतौ श्रीमत्प्रद्युम्नस्य कवेः कृतौ । प्रव्रज्या- विपमत्वेन, पञ्चमद्वारमत्यगात् ॥ १॥ अथ पष्ठं द्वारं धर्मफलदर्शनाख्यं गाथाद्वयेनाह- जिणधम्मो मुक्खफलो सासयसुक्रवो जिणेहिं पन्नत्तो। नरसुरसुहाई अणुसंगियाई अह किसि पलालं व॥१३॥(१५)। जिनधम्मा-रागद्वेपरहितदेवताभिहिता सामाचारी मोक्षफलो जिनैः प्रज्ञप्तः, तस्य जिना मोक्षमेव फलमवदन वदंति वदि- प्यन्ति च, नरमुखसुरसुखानि-राज्यसाम्राज्यदेवत्वदेवाधिपतित्वसुखान्यानुपंगिकाणि जिनरेवोक्तानि, दृष्टान्तमाह-विभक्ति- लोपान प्याः पलालमित्र, कृपिहि कणनिमित्तं क्रियते, पलालं त्वानुपङ्गिक स्यादिति गाथार्थः ॥ अत्रार्थे बाहुभवे विहितच- तुदगपूनेलक्षारायाभ्यन्तरतपश्चरणः श्रीभरतचक्री दृष्टान्तः, तथाहि-अष्टापदाद्रौ निर्वाणे, युगादिजगदीशितुः । पृथिव्यामुल्ल- सच्छलोकभरनो भरतोऽपतत् ॥१॥ सर्वसहापतौ तस्मिन् , द्राक् तस्मात् पतिते तदा। भेजे सर्वसहा कम्प, निःसहा युक्तमेव नन् ॥ २॥ महींद्रचेतनस्यानः, शोकग्रन्थि विभेदितुम् । कण्ठे लगित्वा शक्रेण, पुच्चक्रे वीक्षवर्जितम् ॥ ३ ॥ ततः सचेतनश्चक्री, श्रुत्वा शकस्य पूरकृतम् । गुरोवाक्यमिव च्छात्रोऽनुगम्य मालपत्ततः॥४॥ अहमेव कथं नाथ!, मुक्तो मुक्ति यियासता । अश- रण्ये भवारण्ये, कारुण्याम्बुधिना त्वया? ।। ५ ।। लोकः सर्वोऽपि शून्योऽयं, मोहनिद्रास्तचेतनः। तमसा ग्रस्यते बाद, स्वामिनं PRO ॥२०५॥ --

·६ धर्म-
फलद्वारं
भरतचक्री
श्री
प्रवज्या०
श्रीप्रद्यु:
मीयवृत्ती
॥२०६॥
त्वा शिवं विना ॥७॥ चतुर्दशगुणस्थानमतिकम्य गत त्वया । न चतुर्दश रत्नानि, साम्प्रतं मीणयन्ति माम् ॥८॥ विलपन्निति
शक्रेण, बोधितो भरताधिपः । सुतः किं तस्य तातस्य, तादृशः कातरो भवेत् ॥ ९॥ तं प्रबोध्यति सुत्रामा, चारुगोशीर्ष-
दारुमिः । आनायितैः सुरान् प्रेष्य, पूर्वाद्याशास्वथ क्रमात् ॥ १० ॥ वृत्तां विभोः शरीरस्य, व्यश्रामिक्ष्वाकुजन्मिनाम् । चतुरश्रां
चितामन्यमुनीनां च व्यधापयत् ।। ११ ॥ युग्मम् ॥ सुरास्तानि शरीराणि, स्नपयित्वा विलिप्य च । शिविकाभिः समानीयाक्षि-
पंस्तासु चितासु च ॥ १२ ॥ ततः प्रज्वालयामासुरग्निमग्निकुमारकाः। चिता विध्यापिता कालेऽनल्पैर्भेषकुमारकैः ॥ १३ ॥
ऊर्ध्व दंष्ट्राद्वयं शक्रेशानौ दक्षिणवामगम् । आदातां तदधास्थं तु, क्रमेण चमरो वलिः ॥ १४ ॥ देवैरस्थिचयो यतिः , श्रावकै-
भस्म कैथन । जगृहेऽजनि पावित्र्यं, ततः पावकभस्मनोः ॥१५॥ देवैश्रितात्रयस्थाने, रत्नस्तूपत्रयं कृतम् । स्वाम्यङ्गकृत्यं
शक्रेण, चक्रेऽन्येषां तु नाकिभिः ॥ १६ ॥ कृत्वा नन्दीश्वरे यात्रा, स्वखसर्वासमागतः। दंष्ट्रां माणनकस्तम्भ, पूजनाय न्यवी-
विशत् ॥ १७ ॥ चक्री वर्धकिमारोप्य, संस्काराभ्यर्णभूतले । चतुर्गव्यूतिविस्तार, त्रिगन्यूतिसमुच्छूयम् ॥ १८॥ चैत्यं सिंह-
निषघाख्यं, सर्वरत्नशिलामयम् । मेरुचूलामिवानीय, निवेशितमकारयत् ॥ १९॥ युग्मम् ॥ चक्रे निजनिजोच्चत्ववर्णलक्षण-
लक्षिताः । चतुर्विंशतितीर्थेशप्रतिमास्तस्य चान्तरे ॥ २० ॥ मूर्तीस्तदने बन्धूनां, नवागनवतेरपि । प्रत्येकं त्वकरोत् मूर्ति, स्व-
सत्कां तदुपासिकाम् ॥२१॥ रक्षार्थ बहुशो यन्त्रप्रयोगांस्तत्र तेनिरे । चक्रे दुस्संचरो दण्डरत्नेनोल्लिख्य दन्तकान् ॥ २२ ॥
निर्मानुपप्रचारोऽसो, पर्वतस्तेन सर्वतः । चक्रेऽटमेखलायुक्तः, कीर्त्यतेऽटापदस्ततः ॥ २३ ॥ युग्मम् ॥ तासामप्रतिमानां
च, प्रतिमानां नराधिपः । स्नानपूजाः स्तुतीः कृत्वा, विनीतां नगरीमगात् ॥ २४ ॥ तत्रापि प्रभुपादानां, संस्मरन् शोक-
॥२०६॥

·है ६ धर्म- फलद्वार भरतचक्री प्रत्रज्या विडलः । अमात्यैः प्रतियोध्यप, स्वकृत्येषु प्रवर्तितः ॥ २५ ॥ स्वामिमोक्षदिनात्पञ्चपूर्वलक्षीमलक्षयत् । यान्ती निमेषवन्नैप, श्री विष्वग्गोचरगोचरः ।। २६ ॥ अन्यदा विहितस्नानो, हरिचन्दनचर्चितः । देवदूष्याण्यदृष्याणि, वसानो वसनान्यसौ ॥ २७ ॥ श्रीप्रावित्राणो मुकुटं मूनि, कर्णयोः कुण्डलद्वयम् । अवेयकं च ग्रीवायामङ्गदे वाहुरङ्गदे ॥ २८ ॥ अंगुलीष्वंगुलीयानि, मुक्ताहारं प्रायना च वक्षमि । चरणद्वितये योग्यचरणाभरणानि तु ॥ २९ ॥ श्रीनाभेयकुलाब्धीन्दुसनाभिमृगनाभिजाम् । विभ्रच्छिरसि नाम्यूलमास्ये पञ्चमुगन्धिकम् ॥ ३० ॥ चतुःपष्टया सहवैश्व, सुभद्रादिभिरावृतः । प्रेयसीभिः स्मरक्ष्मापद्वारावलगकैरिव ||२०७॥ ।। ३१ ।। निजश्रीभरतश्रक्री, भरतः शक्रसन्निभः । रत्नादर्शगृहे गत्वाऽऽत्मादर्श समलोकत ॥ ३२ ॥ पभिः कुलकम् ॥ इत नियोपात्तपरिवज्येन बाहुना । या तपाश्रीः समाराद्धा, पूर्वलक्षाश्चतुर्दश ॥४३॥ एकान्ते चैकदा सैवाभ्येत्य श्रीकालिश्रिया । अभिलापातिदुःखिन्या, सुतयेव निजा प्रमः ॥ ४४ ॥ मातस्तदा मयाऽज्ञायि, सङ्गं त्वं जनयि- प्यमि । भवेव ममानेन, वरेण सह वाहुना ॥ ४५ ॥ तैस्तैस्तदातनस्तस्येङ्गितैरन्तस्तरंगितैः। बाढं बद्धानुरागं मां, तदा वेत्ति भवस्यपि ॥ ४६ ॥ देवयोगात् परं नाभूत्तदा मे तेन संगमः । सर्वार्थसिद्ध सम्प्राप्तस्तवाप्यजनि दूरतः ॥ ४७ ॥ गृहिणीरहितं तत्र, तं श्रुत्वा श्रुतवाक्यतः । तस्मिन्न त्यक्तवत्यस्मि, राग दूरगताऽपि हि ।। ४८ ।। अधुना स प्रियः प्राप्तस्तीर्थकृत्पुत्रतामपि । अभद्राभिः सुभद्राभिः, सीभिविप्लाव्यतेऽधिकम् ।। ४९ ॥ विश्वालोकस्वभावायाः, पश्यन्त्या अपि मे पुरः । मत्प्रियो भुज्यतेऽन्या- मिनारीभिः किं करोम्यहम्? ॥५०॥ स्वदुःखं तदिदं मातस्तवाग्रे कथितं मया । यथा तथापि तं नाथ, मम मेलय हेलया ॥५१॥ तप:श्रीः माह किं वत्से !, करोमि ? गृहभेदतः । विनष्टं हि तदा कार्यमेतज् ज्ञातं मया स्वयम् ॥ २२ ॥ परस्य मिलित ह्यात्मजने ॥२०७॥ R-9२७ ·६ धर्म- श्री प्रव्रज्या फलद्वार भरतचक्री श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ? ॥२०८॥ कार्य विनश्यति । काष्ठखण्डे -कुठारेण, घाईते छिद्यते द्रुमः ॥५३॥ मदीयपरिवारान्तर्यदभ्यन्तरमानुपम् । साधूपकारकं साधु- वैयावृत्याख्यमस्ति यत् ॥५४॥ मिलित्वा तेन विषयांभिलापस्य पुरस्कृताः। विपया मोहरापुत्ररागराजस्य मंत्रिणः ॥ ५५ ॥ ततस्तैविपयरेप, वैयावृत्याद्विजृम्भते । अपरापरनारीणामानीतः करगोचरम् ॥ ५६ ॥ एतैर्विमोहितौ दानशीलाख्यो तु ममाग्रजी । न मां ममानुजं भावमुपलक्षयते ह्ययम् ॥५॥ तद्वत्से ! ग्राममध्ये न, प्रवेशोऽपि हि लभ्यते । यत्र देशवतानां तु, द्वयं प्रक्षिप्यते कथम् ? ॥ ५८ ॥ सुन्दरं त्वेकमेवास्ति, चरितेऽस्याधुनातने । यदेप स्वकृति कृत्वा, श्रावकानित्यपाठयत् ॥ ५९॥ जितो भवान् वर्द्धते भीस्तस्मान्मा हन मा हन । विरागताया मे सख्याः, प्रवेशोऽस्तीति यत् खलु ।। ६०॥ कदाचिदेतद्वा- रेण, मामेप सपरिच्छदाम् । सकुटुम्बां च सन्मान्य, विधास्यति तवैप्सितम् ।। ६१ ।। केवलश्रीस्ततः प्राह, सहिष्णुनहिमस्मि यत् । इयत्कालविलम्बस्य, वाढमुत्कण्ठिता प्रिये ॥ ६२ ॥ अनन्ता मत्प्रिया भूता, भवन्तो भाविनोऽपि च । यथाऽयं न तथा फश्चिच्चिरेटो मम चेतसि ॥ ६३ ॥ ममाग्रतो गृहीत्या च, कामितः कामिनीजनैः । अपरैस्तद् गृहीत्वाऽहं, कामये तं तदग्रता ॥ ६४ ॥ तदम्ब ! निर्विलम्बस्य, कार्यस्यास्य कृते सखीम् । निजां विरागतां छन्नदूतीत्वे त्वं नियोजय ॥ ३५ ॥ मिलितायां हि मय्येप, पराः स्त्रीस्त्यक्ष्यति क्षणात् । मयाऽऽश्लिंटो विना सिद्धि, नान्यया रमते नरः ॥ ६६ ॥ ततस्तपाश्रियाऽऽदिष्टा, तत्र कार्ये विरागता। उवाच युज्यते प्रष्टुमत्रार्थ भवितव्यताम् ॥३७॥ साऽगाद्विरागताऽऽहूता, भापिता च तपाश्रिया । सर्वकार्यक्षमा नान्या, काऽप्यस्ति त्वादृशी सखी ॥ ६८ ॥ केवलश्रीहोः कालात, कुरुते भरते रतिम् । मां विनाऽप्यनयोयोग, तत्त्वं घट्टय दुर्घटम् ॥ ६९ ॥ प्रत्यूचे सा तपाश्रि! त्वं, निःस्पृहाणां शिरोमणिः । त्वयाऽदिष्टं करोम्येपा, तदद्यैव क्षणादपि ॥ ७० ॥ अहं ||२०८॥ - SEX ·-- ६ धर्म- श्री प्रनन्या. श्रीमा: सीराना फलद्वार भरतचक्री ॥२०॥ नत्रैव यान्त्यम्मि, पृष्ठे ग्रेप्या चिरागता । तूर्ण पूर्ण विजानीहि, केवलश्रीमनोरथम् ॥ ७१ ॥ इत्थं कृतप्रतिज्ञा सा, तत्रागाद्भवि. तव्यता । रन्नादान्तरे मूर्ति, चक्रिणः पश्यतो निजाम् ॥ ७२ ॥ स पश्यन्मुकुरे मूर्ति, प्रत्यविम्यत निश्चलः । कायोत्सर्गस्थित- छमस्थत्वे श्रीनामिभरिव ॥७३॥ मूर्ति स पश्यन्नादर्श, पश्यति स्म कनीनिकाम् । अनूमिकां तदाऽयातभवितव्यतया कृताम् ॥ ७४ । पिन्छायां प्रेक्ष्य तामन्यांगुलीभ्योऽप्ययमूमिकाम् । अंगुलीविगलच्छोकममत्वेन सहामुचत् ॥ ७५ ॥ नृकोटीरः स्वको- टार, स्वगीपादतारयत् । शिरोऽधिरूढचक्रित्वभारं चिरमिवोद्धृतम् ।। ७६ ॥ कुण्डलच्छमना कर्णयुगलाच्चक्रवर्तिना । चाटूनि चाटुकाराणामिव दूरं पितेनिरे ॥ ७७॥ कण्ठभूपाश्चम मोही, मुंचन्नयमशोभत । प्रेमसूतसुभद्रादिवाहुपाशानिवायतान् ।। ७८ ॥ केयूरकंकणश्रेणी जयोयन्नयम् । दानावलेः चसूर्याञ्चलेपद्वयमिवात्यजत् ॥ ७९ ॥ विरागताश्रितः सोऽथ, हारमुज्झांचकार च । वक्षसा मयमंसर्गपरिहारमिवाचग्न् ।। ८० ।। इत्थं विमुक्तसांगाभरणो भरतेश्वरः । फल्गु तद्रहितं कायं, गतच्छायमलो- कयन् ।। ८१ ॥ नतो विरागताचान्तस्वान्तः शान्तमतिः स तु । जातवेगो भवावासं, संवेगेनेत्यभावयत् ॥ ८२ ॥ देहो दुःसह- गन्धोयं, द्विदिनी द्विदलान्नवत् । अधिवास्याधिवास्योच्चै गयोग्यो विधीयते ॥ ३ ॥ दुष्टव्यापारधूमेन, वहिनेव विनाशता । देवी देहेन को वाऽस्मिन्, देहे न च बहुव्यथाम् ॥८४॥ श्रीनाभेयभवेनापि, भवे गृद्धिमता मया । कृते शरीरकस्यास्य, किं न कि दुष्कृतं कृतम् । ।। ८४ ।। पिशुनेन शुनेनेव, सरोपं भवता मया । विहिताः सहिताचाराः, सोदरा अपि दूरतः॥ ८६ ॥ अमान- मानमंक्रोधयोघं मायाऽऽमयादितं । लोभान्धं विपयग्रस्तं, धिर धिग् मामधमाधमम् ॥ ८७ ॥ इत्थं विरागतादूतीवाक्यैरागत्य स- म्मदात् । अपश्रीणनिश्रेण्या, केवल श्रीस्तमारिलपत् ।। ८८ ॥ शक्रेणागत्य स प्रोचे, द्रव्यलिंगग्रहं कुरु । ततो वन्दे ततश्चक्रे, स ॥ Re ॥२०९॥ ******

·श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
६ निर्वाहक
प्रशंसा
श्री
वजस्वामी
॥२१०॥
लोचं पंचमुष्टिकम् ॥ ८९ ॥ देवताऽथार्पयन्मुद्रां, ततः शक्रेण वन्दितः । राज्ञां दशसहस्रथा च, तदनु व्रतमाददे ॥ ९० ॥ भव्य-
लोकप्रबोध्येप, पूर्वलक्षं विहृत्य च । जगामाष्टापदं यातो, मोक्षं भरतकेवली ।। ९१ ॥ एतदेव व्यतिरेकेणोपदिशति-यतः श्रीभरत-
चक्रिणाऽष्टापदे यथावर्णप्रमाणरात्नचतुर्विंशतिीजनप्रतिमास्थापनविहितदुरितायसादः सिंहनिपद्याप्रासादः कारितः, तत्र च
यथोक्तत्रिवानि स्थापितानि, प्राग्मवे च सा वैयावृत्यपूजा कता, दुर्द्धरं च व्रतं धृतं, यस्य त्येतेषां चतुर्णा मध्ये न किमपि स्यात्
तस्य मनुष्यजन्मव्यर्थत्वे गाथामाह-
भवणं जिणस्स न कयं न य थिचं नेव पूइया साह। दुन्दरवयं न धरियं जम्मो परिहारिओ तेहिं ॥१४॥ (१६)
भवनं जिनस्य न कृतं, न विम्बं, न च पूजिताः साधवो, दुर्द्धरं व्रतं न धृतं, मनुष्यजन्म तेन लब्धं हारितमेनेति ॥ इत्य-
स्यां विवृती श्रीमत्प्रद्युम्नस्य कः कृती । धर्मफलदर्शनाख्यं, पष्ठं द्वारमपूर्यत॥ १॥ अथान्वयन्यतिरेकाभ्यां
शीलनिर्वाहकेभ्यः पंचभिर्गाथाभिः श्लाघते-~
मुणिचूढो सीलभरो विसयपसत्ता तरंति नो वोढुं । किं करिणो पल्लाणं उच्चोढुं रास हो तरह ॥१५॥ (१७)
मन्यन्ते साधुसामाचारीमिति मुनयः तैयूंढः शीलभरोऽष्टादशसहस्रशीलांगभारः पूर्वप्रणीतः यत एव विपयप्रसक्ताः-शब्दादिषु
प्रकर्पण संसर्गवन्तो न वोढुं तरन्ति-शक्नुवन्ति 'शकेश्रयतरतीरपाराः' इति प्राकृतत्वात् , व्यतिरेकदृष्टान्तमाह-किं करिणः पर्याण-
भाररूपं उद्योढुं रासभः शक्नोति', अपि तु न, मुक्तिपुरपरिघरूपरागादिभुजार्गलाभंगमहागजप्रायमहामुनिव्यूढं शीलपर्याण रासभप्रा-
ययत्याभ्यासैः कथं वोढुं शक्यत इति भावः, चिद्रूपस्य वयःस्थस्य, शालमत्यद्भुतं यदि । चित्रं न तर्यचिद्रूपीवरूपजरिणांतु किम्?
॥२१॥

·है ६ निर्वाहक प्रशंसा श्रो प्रनगा श्रीप्रघु: मोगात्ता श्री वजस्वामी ॥२१॥ || रूपान्तो वयः स्थाथ, विश्वव्यामोहकारिणःखीसंगैरथभंगैश्च, न ये भिन्ना नमामि तान् ॥२॥ अत्रार्थे श्रीवजस्वामिदृष्टान्तः, नयादि-अवन्तीविषये तुम्बयनाख्य सन्निवेशने । धनिपुत्रो धनागरिर्नाम्नाऽऽस्ते धार्मिकः सुधीः ॥१॥ पितरौ यत्र यत्रास्य, कने कन्यां यमाचतुः । तत्र तत्र व्रतेच्छं स्वं, कन्यापित्रोः शसंस सः ॥ २ ॥ सुनन्दा धनपालेभ्यकन्याऽऽह पितरौ निजौ । विना धनगिरि नान्यो, मान्यो मम वरोऽवरः ॥ ३ ॥ व्रतेच्छवेऽपि तस्मै सा, पितृभ्यां प्रददे ततः । भेजे धनगिरिस्तां चान्यदा कम्मनियोगतः ॥ ४ ॥ श्रीदसामानिको देवस्तस्याः कुक्षाववातरत् । मत्वा चापनसत्त्वां तामूचे धनगिरिः सुधीः ॥५॥ यत्रा- समितो नाम, भ्राता प्रबजितस्तव । ग्रहीष्यामे व्रतं तस्मादहं सिंहगिरोगुरोः ॥ ६ ॥ इदमुक्त्वा च मुक्त्वा च, तां सग मसौ कनी । व्रतमादाय निर्मायस्तपस्तेपे सुदुस्तपम्॥७॥ सुनन्दा सुदिनेऽसूत. सुतं तस्याः सखीजनः। प्रतिजागरणायातस्तमेवं बालमा- लपत् ।। ८ ॥ अगहीप्यत्तपस्या ते, तातस्तात ! न चेत्पुरा । अभविष्यत्ततः कीदृग् , वत्स ! जन्मोत्सवस्तव ? ॥९॥ तदाकर्ण्य स वालोऽपि, ससंजः कर्मलापब्वात् । जातजातिस्मृतिश्चैच्छत्तातस्य पथि पान्थताम् ॥ ४॥ अम्बां विलक्षतां नेतुं, रुदन्न- स्थादहर्निशम् । सदोलांदोलनोभिश्चटुश्चित्रदर्शनैः ॥ १० ।। अन्दाधु रुदता तेन, स्मृतिज्ञानेन संज्ञिना । नन्दनेन निरानन्दा, सुनन्दा विदधिकम् ॥१२॥ अन्यदा धनगिर्यार्यसमितादिभिरावृतः । आचार्यसिंहगिर्याख्यस्तत्रागात् सन्निवेशने ॥ १३ ॥ धनगिर्यार्यसमिती, विचार्य शकुनं गुरुः । प्राहाचित्ता सचित्ता वा, भिक्षा ग्राह्याऽद्य हे मुनी! ॥ १४ ॥ सुनन्दासदनायातौ, जनी तस्या ससीजनैः। वीक्ष्य प्रोक्ता सुनन्देति, मुनये सूनुरर्प्यताम् ॥ १५ ॥ तेनात्युद्विजिता सा च, दोयामुत्पाद्य बालकम् । मुनि धनगिरि प्राह, गृहाणामु निजांगजम् ।। १६ ।। स्मरन् गुरुवचः सोऽभूमूचे कुर्वत्र साक्षिणः । पश्चात्तापवती पश्चाबालं न ॥२१॥ k PORN

·HER
६ निर्वाहक
प्रशंसा
श्री
वज्रस्वामी
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
॥२१२॥
लभसे शुभे । ॥ १७ ॥ सुनन्दा साक्षिणः कृत्वा, निर्विण्णा तनयं ददौ । न्यस्तश्च पात्रवन्धेऽसौ, विरतश्चानुरोदनात् ॥ १८ ॥
पितरं विरतं प्राप्य, चिरतो रोदनादसौ । मुनिहस्तगतो युक्तं, बालो मौनमवाप सः॥१९॥सुनन्दामन्दिरादेतावुपेतो मुदितौ मुनी।
गुरुर्धनगिरि वीक्ष्य, भारितं चाभ्यधावत ॥ २० ॥ वालस्य वलिनो भाराद्भज्यमानभुजान्मुनेः । पात्रवन्धं करे चक्रे, वालं वज-
मिति ब्रुवन् ।॥२१॥ गुरुर्वलक्षदृग् वीक्ष्य, तं सुलक्षणलक्षितम् । उवाच शासनस्यायं, बालो भावी प्रभावकः॥२२॥ अहं सिंहगिरिः
सिंहपोतेनानेन जाग्रता । सत्याभिधो भविष्यामि, वादिद्विरदमर्दिना ॥ २३ ॥ नररत्नमिदं यत्नरक्ष्यमेवमुदीर्य सः ।आर्याणामप्पे-
यामास, वालं पालयितुं गुरुः ॥ २४ ॥ आर्याः शय्यातरीणां तमार्पयंम्ताच मातृवत् । स्वापत्यनिर्विशेष तं, मुदा पालमपालयन
॥२५॥ आक्रीडयन्नधुश्चाङ्केस्वपयन्नप्यमण्डयन् । अपीप्यन् प्रस्तुकान् नित्यं, स्तन्यस्तन्यं स्तनन्धयम् ॥२६॥ वालकः स च नीहा-
राहारादिपु सचेतनः । न किंचिद् दुःखकृत्तासां, चक्रे वक्रेतराशयः ॥ २७ ॥ तं बालं नालपद्या च, व्याकुला यत्र वासरे । तं
मेने सा वृथा साध्वी, यथाऽऽवश्यकवर्जितम् ॥ २८ ॥ प्रत्युपेक्षानिरीक्षादि, प्राशुकानाशनेऽपि च । अाणि शिक्षयनेप,
साध्वीवर्गममोदयत् ॥२९॥ शय्यातरी सुनन्दाय, याचन्त्यै नार्पयत् सुतम् । साऽप्यन्यनारीसामान्यं, जिघृक्षुस्तमपालयत् ॥३०॥
अथैयुधर्नगिर्याधास्तत्र वजे त्रिवार्पिके । सुनन्दाऽजनि सानन्दा, सुताऽऽदानकृताशया ॥ ३१ ॥ सूनुं सुनन्दा साधुभ्यो,
ययाचे न ददुश्च ते । लोकोऽवादीदमुं वादं, नृपो निर्वाहयिष्यति ॥ ३२ ॥ सुनन्दा स्वजनैयुक्तोपाविक्षद्वामपक्षतः । नृपस्य
दक्षिणे पक्षे, सङ्घभट्टारकः पुनः ॥ ३३ ॥ भाषोत्तरं द्वयोात्वा, बभाषे नृपतिस्ततः । येनाहूतः समायाति, तस्य स्तादेष बालका
॥ ३४ ॥ अयं पक्षद्वयेनापि, निर्णयो मन्यते स्म च । ऊचे च प्रथमं पुत्रमाकारयतु का पुनः ॥ ३५ ॥ स्त्रीपक्षाः प्रोचिरे बाला,
R
॥२१२॥

·(es
श्री
पत्रज्या
श्रीप्रा.
सीयाली
७व्रत-
निवोहद्वारे
श्रीवत्र-
दृष्टान्तः
॥२१३॥
माघभिथिरसद्गतः । तत्पूर्व पुत्रमातैव, तदाहाने निदिश्यताम् ॥ ३६ ॥ सभ्यः परममित्युत्ते, सुनन्दा न्यस्य तत्पुरः। खेल-
नानि सभोज्यानि, नानारूपाण्युवाच मा ॥ ३७ ।। वत्सतत् पूर्वगात् (मादाय ), ममोत्सङ्गमुरीकुरु । त्वं मे माता पिता देवः,
शरीरं जीवितं गुरुः ॥३८॥ मातुर्दुप्रतिकारत्वं, विदन्नपि न भेदितः । यस्तस्याश्चटुभिः सत्यो, वजो नाम्ना हुदापि तत् ॥३९॥
स बालोऽचिन्तयत् नहे, महिमानं ददाम्यहम् । परिणामसुखं दुःखं, मातु वि व्रतात्त्वदः ॥ ४० ॥ ध्यायन्नित्येष तन्मातुः
पायलनकादिकम् । दृष्टयाऽपि नास्पृशद्भक्तद्वेपी भक्तमिवाखिलम् ॥ ४१ ॥ नुन्नो राज्ञा धनगिरिस्तथ्यामुदगिरगिरम् ।
यतेच्छुस्तचविनेचं, तद्रजौहरणं मज ॥ ४२ ॥ कराद्धनगिरेः शीघ्रमेत्य धर्मध्वजं ललौ । चारित्रश्रीनिवासैकशुभ्रांभोजनिभं
शिनः ॥ ४३ ।। तद्रजोहरणं रेजे, बालस्यास्य कराम्बुजे । तन्मानसनिवासित्वानव्यमानसवासिवत् ॥४४॥ सुनन्दाज्य
निरानन्दाऽध्यायन्मे पान्धयो धवः । सुतश्च तिनोऽभूवन् , ममाप्येतद्धि युज्यते ।। ४५ ॥ सुनन्दा हृदि कृत्वैवं, निजं सदन-
मामदत् । आजग्मुचमादायोपाश्रयं वतिनोऽपि ते ॥ ४६ ॥ स्तन्यं स्तनंधयोऽप्येप, पपौ नैव व्रतेच्छया । तदाचार्यः परि-
वाज्य, तिनीम्यः समर्पितः ।। ४७ ॥ अनुस्नु सुनन्दाऽपि, सानन्दा व्रतमाददै । एकादशाङ्गी वज्रस्तु, जग्राहार्यामुखश्रुताम्
॥ १८ ।। तिन्युपाश्रयादष्टवार्पिकः स महर्षिभिः। स्वोपाश्रय समानीतो, विनीतो नीतिवेदिभिः ॥ ४५ ॥ प्रत्यवन्त्यन्यदा
गुरखधेलुरन्तरा । मेघे वर्पति यक्षस्याश्रयेऽस्थुः सपरिच्छदाः ॥ ५० ॥ वयस्याः प्राग्भवे देवा, जृम्मकाः सचमीक्षितुम् ।
परस्य वाणिजीभ्यागत्य मरीन् न्यमन्त्रयन् ।। ५२ ॥ गुर्वोदेशाद्रजन् वन्नो, भिक्षार्थ सद्वितीयकः । ववले विम्यदप्कायादल्प-
कादपि विगुणः ।। ५२ ।। पुनराकारितो वजो, देवरितवारिभिः । गतस्तदुटजे पश्यन्नमरानिश्चिकाय तान् ॥ ५३ ।। अनात्तभै-
AREERSAREER
॥२१३॥

·HEE
७व्रत-
निर्वाहद्वारे
श्रीवज-
दृष्टान्तः
श्री
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥२१४॥
क्षे पत्रेऽथ, वलिते स्वं निवेद्य ते । विद्यां वैक्रियलब्धि च, दत्त्वा तस्मै तिरोदधुः ॥ ५४॥ तैरेवामन्त्रितो देवैर्वजो घृतवरैः
परैः । पूर्ववद्विद्ययाऽऽकाशगामिन्या महितश्च तैः ॥ ५५ ॥ पदानुसारिप्रज्ञावान्, स्थिरीचक्रे मुनिर्जवात् । अङ्गान्येकादशाप्येष,
किश्चित्पूर्वगतादपि ॥५६॥ मुनिर्वृद्धः पठेत्युक्ते, शक्तिव्यक्तिमनाश्रयन् । शुश्रावान्यानधीयानान् , कुर्वन् गिणगिणस्वरम् ॥ ५७॥
बाहेगुरुपु भिक्षार्थ, गतेष्वपि च साधुपु । वसतौ वन एकाकी, सन्निवेश्याथ वेटिकाः ॥ ५८ ॥ शिष्यालीनामितासां, स्वयं
गुरुरिव स्थितः । पारेभे वाचनां दातु , स्वयमंगगताश्रिताम्॥५९॥ युग्मम् ॥ गुरुस्वां वाचनावाचं, श्रुत्वाऽध्यायत् किमागताः।
मिक्षां कृत्वा महाप्रज्ञाः, स्वाध्यायैः पालयन्ति माम् ? ॥ ६०॥ विभाव्य वजस्यैकस्य, स्वरं मुदितमानसः । दध्यौ
धन्यो वयं गच्छो, बालो यत्रेदृशश्रुतः ॥ ६१ ॥ क्षोभो मा भूदमुष्यति, चकार द्वारमाश्रितः । गुरुगुरुतरारावरुचि-
नैपेधिकीवचः ॥ ६२ ॥ वज्रो गुगेः स्वरं श्रुत्वा, न्यस्य स्थानेषु वेष्टिकाः । एत्यादाय गुरोर्दण्डं, पदरेणु ममाज सः ॥ ६३ ॥
गुर्वधिरजसा भाले, स कृतालेपनः शिशुः । गुरुक्रमौ क्रमज्ञोऽयं. प्रक्षाल्याम्भोऽभ्यवन्दत ॥ ६४ ॥ गुरुर्तापयितुं साधु, मत्वाऽस्य
प्रतिभाप्रभाम् । निश्यूचे दिवसान् द्विवान्, यामो ग्रामान्तर वयम् ॥ ६५ ॥ वाचनाग्राहिणः प्राहुर्वाचनों का प्रदास्यति ।
वज्रस्तच्च गुरुप्रोक्तं, तत्तथेति प्रपेदिरे ॥ ६६ ॥ प्रातर्गते गुरौ ग्राम, मुनयो पिनयोज्ज्वलाः । गुरुवन्न्यस्य तं तस्मादाददुस्ता
वाचनाम् ॥ ६७ ॥ तं बालमपि तत्कालमति सन्देहभेदने । गुरोरपि गुरुप्रीत्या, दृदृशुस्ते सुदर्शनाः ॥ ६८ ॥ खरयोऽय समा-
याताः , पपृच्छुर्वाचनासुखम् । तेऽप्यूचुर्वाचनाचार्यो, बज एनास्तु नः सदा ॥ ६९ ॥ श्रुतशेपमशेपं च, गुरुर्वञमपाठयत् ।
उदग्राहयदप्येनं, तथाङ्गोपाङ्गसंभवम् ॥ ७० ॥ दृष्टिवादो गुरोर्यावाँस्तावन्तं तमशिक्षयत् । पुरं दशपुर जग्मुः , सर्वज्ञाः सूरयोऽ-
॥२१४॥

·पातयाम श्री प्रवज्या० NEERESEN ७व्रत- निर्वाहद्वारे श्रीवज्र- दृष्टान्तः न्यदा ॥ ७१ ॥ ते वज्रमूचुर्वत्स ! त्वं, सद्गुरोभद्रगुप्ततः । दशपूर्वभृतोऽवन्त्यां, दशपूर्वमधीष्व तत् ॥७२॥ स गुर्वाज्ञां दधच्छी, श्रीप्रद्यु- पतद्ग्रहं पयःपूर्ण, पीत्वा तृप्तः क्षणादभूत् ॥ ७४ ॥ दशपूर्वाग्रही तावत्, कोऽप्यद्यातिथिरेष्यति । दिष्टया न मयि विच्छेदो, नीयवृत्तौ दशपूर्व्या भविष्यति ॥ ७५ ॥ मुदा सूरौ वदत्येवं, वज्रो नैपेधिकीं वदन् । विवेश वसतिं पश्चात् , प्रथमं तु गुरोमनः ॥ ७६ ॥ प्रणमन् पादयोर्वजः , कराभ्यां गुरुणाऽऽददे । आश्लिष्य भाषितो ज्ञात्वाऽऽकृत्या वज्रो ह्ययं सुधीः ॥ ७७॥ कच्चित् सुख- ॥२१५॥ विहारस्ते?, गुरुः कुशलवांस्तव? । किमवन्त्या विहारस्य, कारणं वज्र ! पण्डित ! ॥ ७८॥ वज्रः प्राहाखिलं भव्यमस्ति पूज्यप्रसादतः । अध्येतु दशपूर्वी तु, पूज्यान गुज्ञियाऽऽगमम् ॥७९॥ प्रभो ! प्रसीद तन्मह्यं, दशपूर्वीप्रदानतः । तेनेत्युक्ते गुरु- यत्नात्तस्मै तां प्रत्यपादयत् ॥ ८० ॥ भद्रगुप्ताज्ञया वज्रोऽगच्छद्दशपुरं प्रति । तत्र सिंहगिरिः पुर्यामनुज्ञां चास्य निर्ममे ॥८॥ पूर्वानुज्ञोत्सवे सूरिपदे च जम्भकामरैः । प्राग्जन्मभित्रैवैज्ञस्य, महॉश्चक्रे महोत्सवः ॥ ८२ ॥ ततः सिंहगिरिः स्वर्ग, गृहीतानश- नोऽगमत् । श्रीवज्रमुनिराजस्तु, विजहार महीतले ॥ ८३ ॥ मुनिपञ्चशतीयुक्तो, यत्र यत्रागमद्विभुः। श्रीवज्रस्तत्र तत्राभू- जनस्तद्गुणरञ्जितः ॥ ८४ ॥ इतश्च पाटलीपुत्रे, धनाख्यधनिनः सुता। कन्याऽस्ति रुक्मिणी नाम, रूपेणान्येव रुक्मिणी ।। ८५ ॥ धनस्य यानशालायां, स्थिताः साध्व्यो गुणस्तवम् । बजस्याहार्निशं तेनुः, पुण्याहं यद् गुरुस्तुतिः ॥८६॥ तद्गुणश्रेणि- माकर्ण्य, रुक्मिणी वज्ररागिणी । ऊचे निश्चयतः श्रीमान्, वज्र एव पतिर्मम ॥ ८७ ॥ साध्व्यस्तामवदन् मुग्धे ! , निष्फलोऽयं ग्रहस्तव | सा पाहाहं तदादेशवशा स्थास्यामि संयमे ॥ ८८ ॥ इति निश्चयतः कन्या, सा न चक्रे वरान्तरम् । श्रीवज्रोऽपि ॥२१५॥ Resk , ·RE श्री प्रव्रज्या श्रीप्रधु- नीयवृत्ती ७व्रत- निर्वाहद्वारे श्रीवज- दृष्टान्ता ॥२१६॥ समागच्छत्, पाटलीपुत्रपत्तनम् ॥८९॥ विज्ञाय वजमायांत, सम्मुखोऽगान्महीपतिः। सर्वान्नृपस्ततः (समान्) प्रेक्ष्य, पप्रच्छतेषु को गुरुः १ ॥ २० ॥ मुनयः प्राहुरस्मासु, नक्षत्रेष्विव कान्तिमान् । राजेव राजते राजन् ! , योऽसौ वनो गुरु स नः ॥ ९१ ॥ श्रीवजं प्रत्यभिज्ञाय, ववन्देऽमन्दसम्मदः। अलीकमगलीकत्वं, नेतुं नत्या गुरोर्नृपः॥१२॥ पुरोपान्तवनच्छायं, श्रये वजमुनीश्वरः । स्थित्वा चकार संसारक्लेशनाशाय देशनाम्॥९३॥ववस्य गोपतेरुघदेशनायुतिदीपिता। जिपियरे विमलालोका, लोकाः कोका इवो- न्मदाः ॥ ९४ ॥ श्रीवजदेशनाप्रान्ते, ययुः स्थाने नृपादयः । नृपो निजप्रिया पाह, श्रीवजोऽध नतो मया ॥ ९५ ॥ तद् यूय- मपि वन्दध्ये, गत्वा वजमुनीश्वरम् । नतास्तास्तं प्रभु राजादेशद्विगुणसम्मदाः ॥९६ ॥ रुक्मिणी पितरं पाह, तात! मचिन्तितः प्रियः। समेतो देहि तस्मै मां, यावद्याति न सोऽन्यतः ॥९७ ॥ तदाकर्ण्य धनः पुत्री, पुरस्कृत्य धनैः सह । निन्ये कन्यां स वजाय, प्रदातुं सरलाशयः ॥ ९८ ॥ श्रीवजा प्राग्दिने चक्रे, विरूप इव देशनाम् । गुणानुरूप नो रूपं, गुरोरिति जनोऽवदव ॥ ९९ ॥ द्वितीयेऽति प्रभु रिलन्धिः स्वरूपमास्थितः । स्मेरस्वर्णाम्बुजासीनो, विदधे देशना पुनः ॥ १००॥ कल्ये विभु- विरूपोऽभूत्, पुरक्षोभभयाद् सुवम् । इदं तु महज रूपमिति प्रीतो जनोऽवदत् ॥१०१ ॥ कन्यादानोन्मुखो पत्रे, धनोऽश्रीपीन देशनाम् । देशनान्ते च मुग्धोऽयं, वजमेवं व्यजिज्ञपत् ॥ १०२ ॥ त्वदेकशरणामता, स्वामिन्नद्रह मे सुताम् । धनकोटी प्रदास्येऽस्याः , पाणिमोचनपर्वणि ॥१०३॥ वजा प्राह महाभाग !, श्रीणां सीणां च दूरगाः । ईहन्ते मुनयः सिद्धिं, स्रियं वा संयमश्रियम् ॥ १०४ ॥ त्वत्पुत्री सानुरागा चेन, मयि तन्मम वल्लभाम् । संयमश्रियमेवैकामाराधयतु सादरा ॥१०५॥ सपत्न्या- राधनाऽऽदिष्टा, रुक्मिणी गणिनीगिरा। प्रबुध्य वाक्यभजी तामजीचके गुरूदिताम् ॥१०६ ॥ वनोऽयं नवतत्त्वास्रो, नवो ॥२१६॥ SS ·श्री प्रत्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ७व्रत- निवाहे श्रीप्रसन्न- चन्द्रर्षिः ॥२१७॥ धनगिरावभूत् । चारूमिकायां रुक्मिण्यां, यो धात्रापि न यन्त्रितः ॥ १०७ ॥ रुक्मिणीदृष्टिकोटीभिः, स्वर्णकोटीभिरप्ययम्। न लुब्धो लब्धिमान् यः श्रीवज्रायास्मै नमोनमः ॥१०८॥ इति व्यासार्थः॥ अथ द्वितीयगाथामाह- अन्नह सा पव्वजा वजियसावज्जजोगकरणिज्जा । अन्नह पमायबहुलो जीवो विनडेइ अप्पाणं॥ अन्यथा सा प्रव्रज्या वर्तते वर्जितसावधव्यापारैः करणीया, ये सपापव्यापारपंरिहारिणस्तैः क्रियते प्रव्रज्या, नान्यैरिति भावः, अन्यथा प्रमादवहुलः, प्रमादेन-कपायविकथारूपेण बहुलो-वेष्टितः, कोऽसौ ?-जीव:-प्राणी आत्मानं विनटयात-विगोप- यति, आसतां वचनशरीरव्यापाराः, कपायप्रगल्भमनोमानव्यापारकषायदन्तेऽपि नरकगत्युपार्जनायोग्या भवन्तीत्यत्रार्थे श्री- प्रसन्नचन्द्रराजर्षिदृष्टान्तस्तथाहि- एकदा भवपाथोधिपोतः पोतनपत्तने । श्रीवीरो भव्यराजीववासरः समवासरत् ॥ १॥ प्रसंन्न- चन्द्रो निस्तन्द्रो, नरेन्द्रो धर्मकर्मसु । आययौ श्रीमहावीरं, बन्दितुं सपरिच्छदः ॥२ ॥ सं श्रुत्वा श्रुतिपीयूषदेशीयाँ देशनों विभोः । पुत्रं बालमपि न्यस्य, स्वराज्ये व्रतमाददे ॥ ३ ॥ समं समंततः स्वामिपादैश्च विचरन्नयम् । कालेनाल्पेने राजर्षिर्दक्षः शिक्षामलक्षयत् ॥४॥ तेन राजर्षिणा सार्द्धमपरैरपि साधुभिः। स्वामी राजगृहं प्रापं, पापद्रुमसमीरणः ॥५॥ तं ज्ञात्वा चालिता- मात्यश्रेणिकः श्रीणको नृपः। वन्दनाय जगद्भर्तुश्चलितः कलितो मुदा ॥ ६॥ आगच्छन् राजमार्गे च, राजा राजन्निजश्रियो । प्रसन्नचन्द्रं राजर्षि, कायोत्सर्गस्थमैक्षत ॥७॥ स्थितं पदा तमेकेन, भुजेनोर्वीकृतेन च । सूर्यन्यस्तदृशं दृष्ट्वाऽवातरद्वन्दितुं द्विपात् ॥ ८॥ दक्षः प्रदक्षिणीकृत्य, स्थिरचित्तं प्रणम्य च । जातरामोद्गमणिः, श्रेणिको हृद्यचिन्तयत् ॥ ९॥ अयं स्थितः ॥२१७॥ . HORI Hororocta ·ARH निर्वाहे श्रीप्रसन- चन्द्रर्षिः श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥२१८॥ पदैकेन, थियासुरिव निवृतिम् । ऊर्ध्वस्थेन भुजेनास्या, दत्ते वा दक्षिणं करम् ॥१०॥ मन्ये तीवकरे बद्धस्पर्द्धस्तीव्रतरं तपः । तप्यतेऽसौ परित्यज्य, राज्यं राजर्पिरुत्तमः ॥ ११॥ धन्योऽयं विरतः सर्वसावद्यादुद्यतो व्रते । विरतिं काकमांसेऽपि, कत्तुं नाहं पुनः सहः ॥ १२ ॥ ध्यायन्निति धराधीशा, स्रवदश्रुविलोचनः । पुनः प्रणम्य तं प्राप, श्रीमद्वीरक्रमौ नृपः ॥ १२ ॥ त्रिस्तान प्रदक्षिणीकृत्य, प्रणिपत्योपविश्य च । पप्रच्छ स्वामिनं मौलिंन्यस्तहस्ताग्रकुड्मलः ॥ १४ ॥ प्रभो ! प्रसन्नचन्द्रपिरभ्यवन्दि यदा मया । तदा विपद्य सद्यः कां, गतिमासादयेदयम् ? ॥ १५ ॥ सप्तमी नरकक्षोणीमित्युक्त स्वामिना नृपः। अनाकर्णितकं कृत्वा, क्षणेऽपृच्छत् पुनः प्रभुम् ॥ १६ ॥ अधुना कां गतिं गन्ता , स महपिजिनेन्दुना । सर्वार्थसिद्धिमित्युक्ते, पुनर्व्यज्ञपयन्नृपः ॥ १७॥ द्विधा व्याकरणं हेतोः, कुतो गतिविधौ मुनेः १ । स्वामी जगाद तच्चित्तवृत्तेर्भेदो गतेरयम् ॥ १८॥ कथं न्विति नृपेणोक्ते, युक्ति स्वामी समादिशत् । तदा त्वदागमेऽग्रस्थौ, पत्ती सुमुखदुर्मुखौ ॥ १९॥ मिथ्यादृशौ निरीक्ष्यनं, ध्यानस्थं पाहतुर्मिथः । सुमुखस्तत्र चावोचद्धन्योऽयं पुण्यवानयम् ॥ २० ॥ तपस्यतस्तपस्तीवमस्य मन्ये महात्मन: । नैव स्वर्गोऽपवर्गो वा, दुरे दूरीकृतक्रुधः ॥ २१ ॥ दुर्मुखः प्राह पापीयानयमग्राघनामकः । अद्रष्टव्यमुखोऽश्रव्यचरित्रश्च विपश्चिताम् ॥ २२ ॥ अयं प्रसनचन्द्रोऽहितुल्यः स्वासु प्रजास्वलम् । न्यस्य पालं सुतं राज्येऽदः पापण्डममण्डयत् ॥ २३ ॥ शम्पासम्पातभी- मेन, स चम्पास्वामिनाऽधुना। दधिवाहनराजेन, राज्यादुत्थापयिष्यते ॥ २४ ॥ अन्तःपुरपुरन्ध्यश्चाशुष्य शुष्यदला बलात् । विटैर्विडम्बयिष्यन्ते, धनं धान्यं ग्रहीष्यते ॥ २५ ॥ सचिवैरपि चैतस्य, वैपक्षं पक्षमाश्रितः । उपेक्ष्यते क्षतेक्षारसौः क्षीरकण्ठका ॥ २६ ॥ तदाकर्ण्य यतेः कर्णतप्तत्रपुसमं वचः । समाधिराधिना तस्य, निश्चलोऽपि चलोऽभवत् ॥ २७ ॥ संकल्पवशतः पश्यन्, बलाल ॥२१८॥ 17 ·ry श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती निर्वाहे श्रीप्रसन्न- चन्द्रर्षिः ॥२१९॥ विपक्षं स्वपुरः स्थितम् । योद्धं प्रववृते क्रोधाद्, रुद्धबोधो विरोधिभिः ॥ २८ ॥ साक्षाद्विपक्षकक्षाशुशुक्षणिस्तत्र स क्षणे । वन्दितो भवता भूपयोग्योऽभूत् सप्तमावनेः ॥ २९ ॥ अधुना तु धुनानेन, योधिनः स्वविरोधिनः । निरस्त्रेण शिरस्त्राणग्रहणायाहितः करः ॥ ३० ॥ कृतलोचशिरःस्पर्शप्रबुद्धः स्वं तस्थितम् । स जातिस्मरणेनेव, सस्मार च निनिन्द च ॥ ३१ ॥क्व मे राज्यं परित्यज्य, स्वामिपाचे व्रतादरः । क्च चापध्यानसन्धानात, कर्मवन्धोऽतिवादरः १ ॥३२॥ हृदावालस्थितो धर्मध्यानशाखी ममानया । मनोव्यापारसन्तत्या, वात्ययेव प्रपात्यते ॥३३॥ इत्थमेष प्रतिक्रान्तः, क्षमाकान्तः प्रशान्तधीः। सर्वार्थासद्धियोग्योऽभूद्, द्विधाऽसौ व्याकृतस्ततः॥ ३४ ॥ प्रभुवाक्यस्य संवादे, सति दध्यान दुन्दुभिः । तदा मुदाऽऽहतो देवैरपृच्छन्नृपतिः प्रभुम् ॥ ३५ ॥ किमत- नाथ ! नाथश्च, प्राह श्रेणिक ! केवलम् । जज्ञे प्रसन्नचन्द्रदेवाः कुर्वन्ति तन्महम् ।। ३६ ॥ ततश्च श्रेणिको दध्यौ, मन एव निबन्धनम् । प्रसन्नमप्रसन्नं च, शिवस्य च भवस्य च ॥ ३७॥ इति प्रसन्नचन्द्रस्य, श्रुत्वा दृष्टान्तमद्भुतम् । मनसाऽपि न कर्त्तव्यः, कपायः कषदो यतः ॥३८॥ अप्रमादवतैव सर्वथा भाव्यमिति गाथार्थः । अथैनमेवार्थ तृतीयगाथया विशिनष्टि- अन्नह सो परमत्थो अन्नह लोयाण चिट्टियं इम्हि । अन्नेच्चिय दंत गयवराण चावंति अन्नेहिं ॥१७॥ (१९) अन्यथा स परमार्थः प्रव्रज्याविधानरूपः, अन्यथा चाधुना लोकानां चेष्टितं-विलसितं इदानीं, किं च-आस्तामिदानी ऐदं- युगीनानामस्मादृशलोकानां, यत् तदापि श्रीवीरजगद्गुरुशिष्यत्वेऽपि एकेन चरणेन स्थितोऽप्यूर्ध्वबाहुरातापयन्नपि अन्तर्मुहूर्तभावि- केवलज्ञानोऽपि मनोव्यापारपारवश्याद् दुर्गतियोग्यः प्रसन्नचन्द्रोऽजनि, अमुमेवार्थमर्थान्तरन्यासेन द्रढयति-' अन्नच्चिये.' RE ॥२१९॥ 675k ·श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती अविश्राम शीलभर- दुष्करता ॥२२॥ त्यादि, अन्य एव दन्ता गजवराणां युद्धादिविधुरावस्थासहायाः प्रकाशविशदाश्च, यत्तु चर्वणीयं वस्तु तदन्यैरेव मुखमध्यस्थैः कृष्णै(शै)श्चर्वयन्ति इति गाथार्थः ।। अथ तुर्यगाथया अमुमेवार्थ व्यक्ति- वंसी सुहेण छिज्जइ कड्डिज्जइ दुकरं कुडंगाओ । पव्वज्जा सुहगहिया सीलभरो दुव्वहो होइ ॥१८॥(२०) वंशी-वंशजालिका सुखेन छिद्यते, यच्च कुडगान् मिथोमिलंती शाखा गहनात् कृष्यते तद् दुष्करं इति, प्रथम दृष्टान्तमुपन्यस्य दार्शन्तिकं योजयति-प्रव्रज्या सुखग्राह्या-सुखेनापि गृह्यते, शीलभर:-अष्टादशसहस्रशीलांगभारो दुर्वहो भवति, स हि धन्यैरेवोडते, न त्वधन्यैरितिं गाथार्थः ॥ किमिति दुर्वह इति पंचमगाथया कययति- वुज्झन्ति नाम भारातेच्चिय बुज्झति वीसमंतेहिं ।'सीलभरो चोढवो जावज्जीवं अवीसामो ॥ १९॥ (२१) ऊर्शाते नामेत्याप्तोक्तौ आमन्त्रणे वा, भाराः, ते चियशब्दस्य व्यवहितसम्बन्धात् उह्यन्ते विश्राम्यद्भिरैव, शीलभरो हि महादुर्वहो वोढव्यो भवति इह जीवितावधि, विश्रामरहितो निरन्तरमित्यर्थः। अत्रार्थे सह्यगिरिसिव्रतिवरस्य कथा, तथाहि सह्यशैलस्यो- पत्यकानित्यमण्डनम् । समस्ति कोंकणं नाम, नगरं नगराजितम् ॥१॥ तस्य स्वामी नृपः सह्यशैले धान्यानि भूरिशः। आरोहयति वाहीकैरतो रोहयतेऽपि च ॥२॥ सुखासनसमारूढोऽन्यदा भूमीपतिगिरिम् । आरोहन्नायतोऽपश्यद्वाहीकान् भारभांरितान् ॥ ३॥ भूरिभारंभराक्रान्तांस्तानिरीक्ष्य नराधिपः । व्यतरद् वरमुद्भूतसद्भुतकरुणामयम् ॥ ४ ॥ मार्गो देयो मयाऽप्येपां, कस्याप्येभिः कदापि न । वरेण तेन तेऽभूवनतीव प्रमदस्पृशः ||५|| इतश्च सिन्धुदेशीयः, कश्चिद्यतिवरः परः। विषयैर्वाधितो वाद, प्रव्रज्याभा- रमत्यजत् ||६|| स शुद्धहृदयत्वेन, कृत्यकृत्यमिदं विदन् । दध्यो स्वं दमयाम्युच्चैारवाहनकर्मभिः ॥७॥ यन्महामोहमाहात्म्यात् ॥२२०॥ RSE ·सहयति- दृष्टान्तः श्री प्रवज्या. श्रीप्रद्यु- नीयवृत्तों HECREEN ॥२२१॥ तपसा संयमेन च । नात्मा दान्तोऽपरेणापि, भारेण दमयामि तम् ॥८॥ यत् सत्यं दम्य आत्मैव, यदात्मा सैप दुर्दमः ।. दान्तो ह्यात्मा सुखी. नित्यमिह लोके परेऽपि च ॥९॥ ध्यात्वेति ध्यामचित्तोऽयं, मध्येवाहीकमण्डलम् । स्थितोऽतिमारवाहीति, तत्र जज्ञे महत्तरः ॥१०॥ महाभारसमुद्धारसमर्थः स महोक्षवत् । जनेशेन जनेनापि, गौरवात् समदृश्यत ॥११॥ उपत्यकामुपेत्यापि, महा- मारेऽवतारिते । न्यत्करोत्यन्यवाहीकानधिरूढानपित्यकाम् ॥ १२ ॥ भारोद्वाहक्षमे तस्मिन्नपरे भारवाहिनः। दिवाकरे दिवाभीता, इव त्रिप्रति मत्सरम् ॥ १३ ॥ गणिकत्वेन वैमुख्य, प्रायः सुमनसामपि । पश्य मालाप्रसूनानि, विमुखानि शचीन्यापे ॥ १४ ॥ फतुं किमप्यशक्तास्ते, मत्सरच्छुरिता अपि । पात्रस्य शाकिनीवास्थुश्छलान्वेषणतत्पराः ॥ १५ ॥ सोऽन्यदा शैलमारोहमायन्तं यतिमैक्षत | सदाऽपि दत्तमन्यैश्चादत्त मार्ग च तस्य सः॥ १६ ॥ तैश्छलान्वेषिभिः प्राप्य, तच्छलं भूभुजोऽग्रतः। विज्ञप्तं देव ! दत्तोऽपि, वरोऽनेन विलोपितः॥१७॥ स आहूय महीशेन, भाषितः प्राह साहसी । यद्देवेन वरो दत्तोऽस्माकं भारभृतां किल||१८|| ततो यद्यसमर्थत्वाद्यो मया भार उज्झितः । तं यो वहति नित्यं किं, मार्गस्तस्य न दीयते ॥ १९ ॥ अथोचुरपरे भारवाहिनः क्रोधवाहिनः । नाभूत्तेन समुरिक्षतं, तणमात्रमपि प्रभो ! ॥२०॥ तेनाथ पृथ्वीनाथेन, पृष्टेन कथितो भृशम् । भारोऽष्टादशशीला- 'गसहस्राणां सुदुहः ॥२१॥ अत एव समूह्यन्ते, विश्राम्यद्भिः परे भराः। वोढव्यः शीलभारस्तु, यावज्जीवमविश्रमैना२२॥ श्रुत्वेति जातसंवेगास्तेनैव सह केचन । व्रतं जगृहिरेऽन्ये तु, गृहिधर्म जिनोदितम् ॥२३॥ मत्वेति साधुना शीलभर एव सुदुर्वहः । अप्र- मत्तेन बोढव्यः, सोढव्यश्च प्रयत्नतः ॥ २४ ॥ इत्यस्यां विवृतौ श्रीमत्प्रद्युम्नस्य कवेः कृतौ । व्रतनिर्वाहणाद्वारं, सप्तमं पर्यपूर्यत ॥ २५ ।। अथ 'श्लाघा निवाहकर्तृष्वि' त्यष्टमद्वारमारभ्यते, तच्च गाथात्रयेणाह- ॥२२१॥ वडव CCCCCk

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु
नीयवृत्ती
निर्वाहक-
स्तुती
अंगवीर
॥२२२॥
तातुंगो मेरुगिरी मयरहरो ताव होइ दुत्तारो। ता विसमा कज्जगई जाव न धीरा पवज्जति ॥ २२ ॥
ता वित्थिण्णं गयणं तावचिय जलहिणो य गंभारा । गुरुणो कुलायला ताव जाव न धीरेहिं तोल्लंति ॥ २३ ॥
दुधिय हुंति गईओ साहसवंताण धीरपुरिसाणं । बलहत्थी रायसिरी अहव पवज्जा सया म्हेरा ॥ २४ ॥
तावत्तुंगः- उच्चस्तरो लक्षयोजनप्रमाणत्वान्मेरुगिरिः,मकरध्वजो मकराकरः समुद्रस्तावद्दुस्तरो भवति, तावद्विषमा कार्यगति-
योवन धीराः प्रपद्यन्ते, यथा धीराणां नात्युच्चशिखरः सुरशिखरी न च पयोराशिरपारो न कार्य किमपि विषमं तथा प्रवज्यापि
धीराणां सुकरेति भावार्थः । 'विषमा कार्यगतिस्तावद्यावन धीराः प्रपद्यन्ते' इत्यत्र पुरुष एव प्रधान, यतो गर्भवासस्थितोऽपि
पुरुषो राज्यश्रियो रक्षिता भवति, अंगवीरवत्, तस्य कथा तथाहि पुरोऽभवद्वराणस्यांनाम्ना सम्बाधनो नृपः। राइयो बहयोऽपि
पुत्रीणां, सहस्राण्यस्य जज्ञिरे ॥१॥ अपुत्रेऽमुत्र वाऽमुत्र, प्राप्ते रुद्धा पुरी परैः। लोकः सर्वोऽपि शोकेनाकुलोऽतिव्याकुलोऽभवद
॥२॥ बभूवान्तःपुरं शोकातुरं च सचिवाः पुनः। किंकर्तव्यजडा जाताखाता कोऽपि न कस्यचित् ॥ ३॥ सत्येवं नृपतेः
पत्नीमन्तर्वत्नी विभावयन् । सचिवः शुचिधीरेना, राज्ये तत्र न्यवेशयत् ॥४॥ तद्गर्भश्च तदाकर्ण्य, परानीकं समागतम् । सर्व-
पर्याप्तिपर्याप्तः, संज्ञी पंचेन्द्रियोऽपि च ॥ ५॥ स्वप्रदेशान् नहिष्कृत्वा, स्वयमन्तःस्थितोऽपि सः। वीर्यवैक्रियलन्धिभ्यां, गृहीता-
चित्तपुद्गलः ॥ ६॥ हस्त्यश्वरथपादातसम्पातकलितां चमूम् । विकुर्वित्वा परानीकेनामा संग्राममातनोत् ॥ ७॥ विस्मितास्ते
परानीकराजानो नीरपूरवत् । व्युत्सृज्य वैक्रियानीकं, दूराद् दूरतरं ययुः॥८॥ पुरीलोकैर्विचार्याथ, तत् सर्व देवताकृतम् । तस्याङ्गवीर
इत्याख्याऽङ्गस्थवीरत्वतः कृता ॥९॥ स विक्रमसमाक्रान्तविक्रान्ताखिलशात्रवः । स्त्रीश्च कन्याश्च राज्यं च, पपौ गर्भगतोऽपि हि
॥२२२॥

·। निर्वाहक- स्तुती अंगवीर । श्री ॥१०॥न चैतदत्यन्तासम्भाव्यमिति शङ्कितव्यं, यदुक्तं पञ्चांगे-जीवे णं भंते ! गब्भगए समाणे नेरइएसु उववज्जिज्जा', गोयमा प्रवज्या० ५ अत्थेगइए उववज्जिज्जा०, से केण?णं?, गोयमा ! से णं सनी पंचिंदिए सन्याहिं पज्जत्तीहिं पज्जत्तए वेउब्वियलाए पराणीयं श्रीप्रद्यु आगयं सोच्चा निसम्म पएसे निच्छुभइ, बेउब्वियसमुग्धारणं समोहणइ, चाउरंगिणीए सेणाए सद्धिं संगाम संगामेइ, से णं जीवे नीयवृत्ती अत्थकामए रज्जकामए भोगकामए कामकामए अत्थकंखिए रज्जकंखिए भोगकंखिए कामकखिए अत्थपिवासासिएरज्जपिवासाए भोगपिचासाए कामपिवासाए तचित्ते तम्मणे तल्लेसे तदज्झवसिए तदज्ज्ञवसाणे तदट्ठोवउत्ते तदप्पियकरणे तब्मावणाभाविए एअंसि ॥२२॥ णं अंतरंसि कालं करेह नेरइएसु उववज्जइ"त्ति, भगवत्यंगे प्रथमशतके सप्तमोद्देशके कथमनेन गर्भस्थेनाप्येवं विदध इति तदेव धीरत्वं द्वितीयगाथया विशेषयति- तावदेव गगनं विस्तीर्ण यावद् धीरैर्नोल्लंघ्यते, तावत् समुद्रस्यापारता यावद्धारैः नोल्लंध्यते, तावच्च गुरवः कुलाचलाः यावन धीरैस्तोल्यन्त इति ॥ किंच- द्वे एव गती द्वावैव मागौं साहसवता-सत्त्ववतां धीरपुरुषाणां-बुद्धिमन्नराणां वलहत्थी-कमलहस्ता राज्यश्रीः अथवा प्रव्रज्या, लक्ष्मीहि कमलहस्ता भवति, प्रव्रज्या तु विकस्वरा कमला, मोक्षलक्ष्मी ईष्टे यस्याः सा तथा, अपरा हि लक्ष्मीः विकस्वरापि संकुचिता, आत्मनाशे वा लक्ष्मीनाशे वा अनवस्थितचं तस्याः , मोक्षलक्ष्मीः सदा स्मेरा प्रव्रज्याऽतो भवतीति ॥ अत्रार्थे हेलापहस्तितचक्रिसम्पदः सनत्कुमारादयः पूर्वोक्ता एव दृष्टान्ता ज्ञेयाः। इत्यस्यो विवृतौ श्रीमत्प्रद्युम्नस्य कवेः कृती निर्वाहकर्तृश्लाघाख्याष्टमा द्वारा समपूर्यत ॥ १ अथ मोहतरुच्छेदाख्यं नवमं द्वारमारभ्यते- ॥२२३॥ orikoks RE

·मोहतरू.
च्छेद:
अगडदत्तः
श्री ।
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
॥२२४॥
अइगुरुओ मोहतरू अणाइभवभावणाविगयमूलो । दुक्खं उम्मूलिज्जइ अचन्तं अप्पमत्तेहिं ॥ २५ ॥
अतिगुरुर्मोहतरुरनादिभवभावना-संसारसंस्कारः स एव विगतं-ज्ञातं प्रख्यातं मूलं यस्य स तथा दुःखं यथा भवति एवमुन्मूल्यते
अत्यंतमप्रमः-मद्यादिप्रमादपञ्चकरहिवैरिति, यदवोचमहं-"अनादितरसंसारसंस्कारदृढमूलभृत् । रोगद्वेषद्वयोशाखा,कपायप्रतिशा-
खकः ॥१॥ विषयच्छदनच्छन्नो, दुःखपुष्पैश्च पुष्पितः । मोहद्रुमः फलत्येप, फलेन नरकेन तु॥२॥ स चाप्रमरुन्मूल्यत इति॥२५॥
अत्रार्थेऽप्रमत्ततायां अगदत्तराजपुत्रो दृष्टान्तस्तथाहि-
अस्ति शहपुरं नाम, पुरं शङ्खसमुज्ज्वलैः । चैत्योत्स्नी निशा यत्र, निशाकरकरैरिव ॥१॥ तत्र दत्तदर शत्रुवर्ग सत्सु कृतादरः ।
नाम्नाऽपि सुन्दरः क्षमापः, सुन्दरश्च गुणैरपि ॥२॥ अलसा गमने तस्यानलसाधम्मकर्मणि । सुलसा महिपी स्वर्णकलशोभपयो-
धरा ॥३॥ काले सुखमय याति, पंचगोचरगोचरे । तनयोऽगडदत्तोऽभूत्तयोर्दत्तोरुसमदः ॥४॥ क्रमात् प्रवर्द्धमानोऽयं, स्पर्द्धमानो.
मनोमुवा। समाविषयक्रीडाभवनं प्राप यौवनम्।।५।।वाल्यादपि सुदुर्दान्तः, किं पुनः सखिभिर्युताबभूव विश्वदाहाय, दहनः पवनैरि-
व॥६॥ स मानवानशङ्कश्च, निःशूका शुकलाश्वयत् । दुर्विनीतश्च न कदाचन त्यजति पातकान् ॥ ७॥ मांसासी मद्यपो धूतवेश्या-
व्यसनलालसः । परनारी रिरंसुश्चमति भ्रमतः पुरेशदासमागत्यान्यदा पौरेरगौरीखरागतः। तद् दुष्टचेष्टितं तथ्यमकथ्यत नृपाग्रतः
॥९॥ तेजस्वी वहिवद् दीपशिखामात्रो हि पूज्यते । प्रदीपने तु विध्याप्या, पयसा रजसाऽपि सः॥१०॥ तदाऽकर्ण्यमथाकये,
नृपः पुत्रेऽपि निष्कृपः । भृकुटि प्रकटीकुर्वनत्यर्थ च समीपगान्॥११॥ अरे पुरः कुमारस्य, कथ्यतां गच्छ दूरतः । मदीयविषयाद्
दंड्यो, मदीयान् विषयान् त्यजा॥१२॥ बहुप्रजः प्रजामेकामेवं तं नृपतिस्त्यजन् । त्यजेदेकं कुलस्यार्थे, इति सत्यं व्यधाद्वचः ॥१३॥
॥२२४॥

·श्री प्रत्रज्या. श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ९ मोहतरू- च्छद। अगडदतः ॥२२५॥ तं च व्यतिकरं मत्वा, कुमारः सारमाश्रयन् । अमर्पणमनाः खड्गसखःप्रचलितस्ततः॥१४॥ त्यक्त्वा गिरिसरिद्रामपुराचं. पितृदेश- जजम् (वजन्)। पूतां सुरसरिद्धारां, प्राप वाराणसीमसौ ॥१५॥ गंगाग्रे यत्र पार्श्वस्य, कायकान्त्यायनीनिभैः। तद्देशनासरस्वत्यां, त्रिवेणीसंगमोऽभवत्॥१६॥तत्र भ्रमन्नयं पुर्यामपर्यायधृतश्रमः। दध्यौ वन्ध्यं नृजन्मापि,ममाभूनिष्फलत्वतः॥१७॥मयाऽऽत्मवैरिणा मित्रद्वेपवैरिजनश्रिता । निखिलो वैरितां नीतो, जनः परिजनोऽपि च ॥१८॥ कलासमीरणं स्वस्य, कलाचार्य लभे यदि । तत्प्राग्- लमरजापुञ्जमधुनापि धुनाम्यहम् ॥ १९॥ इति वैराग्यतो ध्यायनयं चित्ते नयं दधत् । पुरश्चरन् 'कलापात्रं, बहुशास्त्रं स ऐक्षत ॥ २० ।। अपृच्छच नरं कंचिद्, युद्धं कोऽयं महापुमान् ? । कीहक्कीहक्कलापात्रं, किनामा? किं पठत्ययम् ॥ २१ ॥ स पाहैप कलाचार्यः, कलासु सकलास्वपि। नाम्ना पवनचण्डश्च, प्रचण्डः प्रतिवादिषु ॥ २२ ॥ शिक्षन्ते नृपतेः पुत्राः, शस्त्रशास्त्रकलादि- कम् । श्रुत्वेति तत्समीपेऽसौ, जगाम च ननाम च ।। २३॥ उपविष्टश्च पृष्टश्च, कुतस्त्वमिीत ? तेन सः । एकान्ते कथयामास, वृत्तान्तं निखिलं निजम् ॥ २४ ॥ कलाचार्येण स प्रोक्तः, शिक्षात्र त्वं स्थितः कलाः । इदं तु गोप्यं वक्तव्यं, नापरस्य परं त्वया ॥ २५ ॥ आदेश इति तेनोक्त, कलाचार्यों नृपात्मजैः । समं तेन च धामागात्, पत्न्यग्रे भ्रातृजं जगौ ॥ २६ ॥ तेन सा प्रणता पुत्रस्येव स्नानाशनादिना'। वात्सल्यं विदधे तस्मै, सुधीर्वस्त्रादिकं ददौ ॥ २७ ॥ ऊचे च स्यन्दनाश्वादि, मदीयं भवन धनम् । सर्वमेव तवायत्त, यथेच्छ वत्स ! गृह्यताम् ॥ २८ ।। स सन्तुष्टमनाः क्रूराध्यवसायपराङ्मुखः। तस्यैव सदने तस्थौ, शिक्षमाणः कलावलिम् ॥ २९ ॥ गुरौ विनयवान् 'विश्वजनानन्दप्रदायकः । सं कालेनाल्पकेनापि, जग्राह सकलाः कलाः ॥ ३० ॥ स विज्ञातकलोऽप्येवं, भवनोद्यानगं सदा । तदेकायत्तचित्तः सन्न मुंचति परिश्रमम् ॥ ३१ ॥ उद्यानस्यान्तिके तस्य, प्रधानश्रेष्ठिनो ॥२२५॥ - ·९ मोहतरू. च्छेदः अगडदत्तः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती S ॥२२६॥ ? RULESS गृहम् । अस्ति तुंगं गवाक्षेण, वीक्षमाणमियाखिलम् ॥ ३२ ॥ तत्रास्ति श्रेष्ठिनः पुत्री, नाम्ना मदनमंजरी। साक्षान्मदनवृक्षस्य, मंजरीवातिसौरभा ॥ ३३ ॥ स्वावासशिखरारूढा, सा तदालोकनोद्यता । फलं दल दलं पुष्पं, नित्यं क्षिपति तं प्रति ॥ ३४ ॥ स कलारसिकस्तां न, बालामालापयत्यपि । नेक्षते च गुरोर्मीत्या, विद्यालोभाच्च भूपभूः ॥ ३५ ॥ साऽन्यदा तं कलासक्तं, मनोभूकृतमानसा । जघानाशोकगुच्छेनातुच्छेनानंगधन्वना ।। ३६ ॥ वाला विलोकिता तेन, सा तदा सातदा दृशोः। पजवाभ- करा च्छन्नतनः किंकिल्लपल्लवैः ॥ ३७ ॥ दध्यौ च किमी देवी , किं नागस्त्री ? रमा किमु ? । पृच्छाम्यनामथो केयं ?, किमर्थ वाऽत्र तिष्ठति ? ॥ २८ ॥ ध्यात्वत्युवाच बाले ! त्वं, काऽसि ? कस्यापि वल्लभा । मां कलाग्रहणासक्तं, कुतः क्षोभ- यसि क्षणे ? ॥ ३९ ॥ सा विकस्वरनेत्रास्या, प्रोचेऽहं श्रेष्ठिनः सुता। इहैव परिणीताऽस्मि, नाम्ना मदनमंजरी ॥ ४० ॥ यता प्रभृति दृष्टोऽसि, विपमायुधविग्रहः। ततः प्रभृति जातो मे, विपमायुधविग्रहः ॥४१॥ तावदेव सुखं यावन्न कोऽपि क्रियते प्रियः । प्रिये हि विहिते सद्यो, दुःखेष्वात्मा नियोज्यते ।।४२॥ वराकोऽयं जनः प्राच्यः, प्रेर्यमाणः स्वकर्मभिः । स दुर्लभजनप्रेममहाम्मो- धौ निमजति।।४३||भवान्नरमणी रम्परमणीजनवल्लभः । न रंस्यते यदि मया, मया तदुपरस्यते ॥४४॥ श्रुत्वेति ध्यातवानेप, दशा वस्था हि कामिनाम्। चिन्ता च संगमेच्छा च, निश्वासाश्चअरस्तत।।४५||दाहो देहेऽरुचिश्चान्ने, मूछोऽथोन्माद एव च । नवम्यां प्राणसन्देह, दशम्यां मुच्यतेऽशुभिः ॥४६॥ प्राप्स्यति प्राणसन्देह, तदियं विरहे ममा स विचिन्त्येति तामूचे, मुधामधुरया गिरा ॥४७॥ राज्ञः श्रीसुन्दरस्याह, रान्दरः स्वाख्ययापि हि । सुन्दर्यगडदत्ताख्यः,प्रथमः प्रथितः सुतः।।४८॥कला ग्रहीतुमायातः,कलाचा- यस्य सन्निधौ । त्वां गृहीत्या गमिष्यामि, प्रवामदिवसे पुनः ॥ ४१ ।। इत्युक्त्या तां समाधास्य, तद्रूपगुणरजितः । भुवन भुवना- ॥२२२॥ छ ·श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्तों ९ मोहतरू- च्छेद: अगडदत्तः द्यानादायातस्तां दधद् धृदि ॥५०॥ अन्यदा राजपुत्रोऽयं, राजमार्गमधि वजन् । अश्वाधिरूढः शुश्राव, बहुलं तुमुलं पुरे ॥५१ ॥ दध्यौ किं क्षुभितोऽम्भोधिचलितो ज्वलनः क्रिमु । किं प्राप्त रिपुसैन्यं वा !, तडिदण्डः पपात किम् ? ॥ ५२॥ इति चिन्त- यता तेन, सहमा महसाऽद्भुतः। बलादुन्मूलितालानो, महामात्रसमुज्झितः ॥ ५३ ॥ मारयन् गोचरायातान्, शुण्डादण्डेन हेलया । साक्षाद्यम इवागच्छन् , तेनैको ददृशे गजः ॥ ५४ ।। पातयन् परितोऽप्यट्टगृहदेवकुलादिकम् । प्रचण्डः स क्षणादेव, कुमारस्य पुरोऽभवत् ॥ ५५ ॥ प्राकारादिस्थितो लोका, कुमारं व्याजहार तम् । करिमार्गादपसरापसरेति महारवैः ॥ ५६ ॥ कुमारस्तुरगं हित्वा, गजमाकारयत् कृती । पीलुः काल इव क्रुद्धोऽन्वधावत च तं प्रति ॥ ५७॥ सिन्धुरस्य पुरः सोऽथ, न्यस्त- वानुत्तरीयकम् । क्रुधाऽन्धश्च मदान्धश्च, विध्यति स्म स तन्मुहुः ॥५८॥ कुमारः पृष्ठभागे तं, प्राहरद् दृढमुष्ठिना । बली तत्र भ्रम- चक्रभ्रमेण तमखेदयत् ॥ ५९॥ सुचिरं खेदयित्वा तं, वशीकृत्य च मृत्यवत् । कुमारो गजमारोहदारोहकशिरोमणिः ॥६०॥ तद्वीक्ष्य कौशलं भूपः, सौधसप्तमभूमिगः । पप्रच्छ वेत्रिणं कोऽयं, बालोनालो निजैर्गुणैः ? ॥ ६१ ॥ तेजसा तेजसामीशा, सोमः सोमतया तया । रूपेणाप्रतिरूपेण, हृतकंदपैदप्र्पकः ॥ ६२॥ स प्राहेष कलाचार्यसदने वीक्ष्यतेनिशम् । कलापरिश्रमं कुर्वन् । ज्ञायते न परम्परा ।। ६३ ।। राज्ञा हृष्टेन पृष्टेन. कलाचार्येण भाषितम् । अभयाध्येषणापूर्व, सर्व तस्य कुलादिकम् ॥ ६४ ॥ तुष्टो नृपः प्रतीहारं, प्रहित्याकारयत्ततः । कुमारमयमालाने, न्यस्य नागं मुदाऽनमत् ॥ ६५ ॥ पंचांगेन प्रणामेन, प्रणामेच्छुमहीभुजा । परिरम्य दृढं दौामासने स निवेशितः ।। ६६ ॥ तं च ताम्बूलदानाद्यैः, परिपूज्य नरेश्वरः । निध्यायनेनमध्यायदुत्तमः पुरुषो ह्ययम्॥१७॥ धर्मो मूलं सुखानां यो, व्यवसाय: श्रियां पुनः । दो मूलं विनाशानां, गुणानां विनयः पुनः ॥६॥ PRECASINESCREER ॥२२७॥ ॥२२७॥ CEN ·९मोहतरू. च्छेदः अगडदत्ता श्री प्रत्रज्या श्रीप्रद्यु. म्नीयवृत्ती ॥२२८॥ चित्रं यथा मयूरेपु, यथा हंसेपु सद्भतिः । यथा गन्धश्च पोपु, कुलेषु विनयस्तथा ।। ६९ ॥ ध्यात्वेति परितुष्टेन, कुशलं च शरी- रके । कलासु कौशलं चापि, तस्य पृष्टं मही भुजा ।। ७० ॥ नृपं यावन लज्जात्मा, स किंचिदपि जल्पति । तावदाख्यदुपाध्यायः, रात्र निपुणो ह्ययम् ॥ ७१ ॥ परं सत्स्वपि लज्जते, स्त्रगुणेषु मनीषिणः । इतरास्तु न मांत्यङ्गेऽलीकयाऽपि प्रशंसया ।। ७२ ॥ इत्थं कुमारवृत्तेन, मुदित मेदिनीपता। समागत्य नमः, पौराः प्राभृतसम्भृताः ।। ७३ ॥ मुदा तदुपदावस्तु, कुमारायार्प- यन्नृपः । पुनर्नत्या च ते राने, विज्ञा व्यनपयन्निति ॥ ७४ ॥ अलीकामलकामृद्ध्याकुर्वती देवपूस्तव'। दरिद्रमन्दिरातुल्या, विदधे परिमोपिणा ॥ ७५ ॥ सितिक्षिता तलारक्ष, प्रोचेऽदस्त्वयि सत्यपि । मुप्यते नगरं सर्व, परितः परिमोपिभिः ॥ ७६ ।। स ग्राह दिवसा देव , बहवोऽपि ममामवन् । तस्करं वीक्षमाणस्य, न म क्यापि तु वीक्ष्यते ।। ७७ ।। कुमरेणाथ विज्ञप्तो, 'नृपो ममादिश प्रभो !। यथैकागारिकं सद्यो, लमेऽहं मुलभेतरम् ॥७८॥ सप्तदिन्याऽप्यलब्धेऽस्मिन्, सप्ताचिपि विशाम्यहम् । राज्ञांडथ विदधे आज्ञा, सच्चवान् साधयेहितम् ॥ ७९ ॥ नत्वा नरपति मद्यद्यूतवेश्यासुदुःसहः ।' मठकांदविकावासोद्यानदेवकुला- दिपु ॥ ८० ॥ एकागारिकमेकोऽयं, चीक्षमाणो दिवानिशम् । बभ्राम पट् दिनाचेत्थं, गतास्तस्य निरर्थकाः ॥ ८१॥ सप्त- मेऽथ दिने दभ्यो, तमादाय मृगक्षणाम् । यामि देशान्तरं किन्नु?, यद्वा नेताद्धि सङ्गतम् ।। ८२ ॥ निर्वाहः प्रतिपन्ने हि, परमं पुरुषवतम् । तत्र लुशे व्ययं नारी, तन्नारी कामये कथम् । ।। ८३ ॥ प्रतिपन्नस्य निर्वाई, सर्वथा विदधामि तत् । ध्यात्वेति निश्चितोऽगच्छदपराहे पुरादहिः ॥ ८४ ।। अमालस्य रसालस्य, छायायां यावदम्ति सः । परिवाद तावदायातस्तत्रैकंस्तस्य चायनः ॥ ८५ ॥ स तं निरीक्ष्य रक्ताक्षं, रौद्रं कर्कशकुन्तलम् । दीर्घजचं करिकराकारं चायं व्यचिन्तयत् ॥ ८६ ॥ शरीर- १२२८॥

·HORE श्री प्रन्नध्या० श्रीप्रद्यु- नीयवृत्ती ९ मोहतरू- च्छेदः अगडदत्तः ॥२२९॥ लक्षणरेतैरमुं मन्ये मलिम्लुचम् । पटुस्तु कपटे वेपं, परिव्राजामयं दधे ॥ ८७ ॥ इति ध्यायनयं तेन, सम्बभाषे कुतो भवान् ? । केन कार्येण वा चिन्ताचान्तस्वान्त इवेक्ष्यसे ? ॥ ८८ ॥ ईपन्नत्वा कुमारण, भावज्ञेन स भापितः। दारिद्रयचिद्रुतः शून्यचित्तः पुयाँ भ्रमाम्यहम् ।। ८९ ॥ परः प्राह छिनम्यद्य, दारिद्रयं तव पुत्रक!। कुमारः प्रोचिवानेवं, स्तावत्पादप्रसादतः ॥ ९० अर्थतत् कूटसाक्षित्वं, मा भून्मे कर्मसाक्षिणः । ध्यात्वेतीव जगद्दीपो, द्वापान्तरमुपागमत् ॥ ९१ ॥ तमसि प्रसृते दूरात्तमसि- व्यग्रहस्तकम् । अग्रस्थितं तदादेशात्, कुमारोऽप्यनुजग्मिवान् ॥ ९२ ॥ स तस्य पश्यतः खात्रं, श्रीवत्साकृति दत्तवान् । आच- कपं च पेटाय, वस्तु सौवगृहादिव ॥ ९३ ।। कुमार तत्र मुक्त्वैप, प्राग्जल्पितदरिद्रनृन् । आनीय न्यस्य पेटाऱ्या, तच्छीर्षे शेष- माददे ॥ ९४ ॥ स्वेन भूपभुवा वापि, सर्वेऽपि निरगुः पुरात् । दध्यौ कुमारो हन्म्येनं, छलघातस्तु नोचितः ॥ ९५॥ पश्यामि च कृते कस्य, मुष्णाति ? मुपितं कियत् । क्व चास्य भवनं ध्यायन्नित्ययं दस्युमन्वगात् ॥९६॥ इति सर्वान् पुरोधान- मागतान् दस्युरब्रवीत् । विश्रम्यते कियदपि, रजनी महती यतः ॥ ९७ ॥ तस्य प्रोक्तं कुमारेणानुमते तत्र तौ स्थिती। वाही- कास्तु परे सुप्ताः, सर्वे विश्वस्तमानसाः ॥ ९८ ॥ तावुभावपि साशंकौ, द्वयोवृक्षस्य पक्षयोः। अलीकनिद्रया सुप्तौ, प्रजिहीर्ते परस्परम् ॥ ९९ ॥ कुमारस्तु करे कृत्वा, करवालं परे तरौ । विमुच्य त्रस्तरं वस्थावप्रमत्तो मुनीन्द्रवत् ॥ १०॥ दस्युः परा- निहत्याथ, कुमारं यावदीक्षते । तावदेत्य कुमारेण, स प्रोचे कटारीष्टिना ।। १०१ ॥ छलघातिन्नरे ! पाप 1, पुरसर्वस्वतस्करः । न भवस्यधुनेत्युक्त्या, 'कृत्तौ तच्चरणौ क्षणात् ॥ १०२ ॥ कृतजंघायुगः सोऽथ, कृत्तवुघ्न इव द्रुमः । पृथिव्यां पतितः प्राह, कुमार स्फारविक्रमम् ॥ १०३ ॥ अहं भुजंगमो नाम, प्रख्यातः परिमोपिषु। गृहं मम श्मशानेऽस्ति, स्वसा वीरमतीति च ॥ १०४ ॥ ॥२२९॥ A ·RSSTEG ९मोहतरू- छदः अगडदत्तः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ॥२३०॥ न्यग्रोधमूले गत्वा त्वं, व्याहरेस्तां यथा शनैः । द्वारमुद्घाटयत्याशु, सा पद्यापि कुमारिका ॥ १० ॥ तस्याः करं गृहीत्वा त्वं, सर्वस्वं में करे कुरु । पश्चात्तत्र सुखं तिष्ठगच्छेर्वा नगरे कचित् ॥ १०६ ॥ तेनेत्युक्तस्तमाश्वस्य, खड्गमादाय तस्य च । गतस्तत्र कृते शब्दे, सा द्वारमुदघाटयत् ॥ १०७ ॥ दध्यौ कुमारस्तां वीक्ष्य, बालाऽसौ स्मरसेवधिः । सापि पप्रच्छ कोऽसि त्वं ?. किमर्थ- मिह चागतः १. ॥ १०८ ॥ तेनाथ कथिते कृत्वा, दूनाऽऽप्याकारसवृतिम् । निवेश्य चासने पाह, सर्वस्वं जीवितं च ते ॥१०९॥ अत्र वासगृहे तल्पे, त्वं विश्राम्य सुलोचन! । अहं तव कृते गत्वाऽऽनयामि तु विलेपनम् ॥ ११० ॥ उक्त्वेति निर्गतेयं द्राक्, तस्यां दध्यौ नृपात्मजः । नीतेर्मूलमविश्वासो, विशेषणाबलाजने ॥ १११ ॥ यल्लोभोऽलीकता मौढ्यमशौचं साहसं छलम् । निस्तुंगत्वं च नारीणां, सप्त दोपाः स्वभावजाः ॥ ११२ ॥ गुणप्रेमप्रजामानवपुषणयौवनैः । दुर्ग्रहं महिलाचेतः, कथंचन निगृह्यते ॥ ११३ ॥ कामाः कामिनीनां स्वं, यो ह्यर्पयति पूरुषः । पतत्ययमसंदेह. दुस्तरे दुःखसागरे ॥ ११४ ॥ ध्यात्वेति शय्यामुत्सृज्य, यावत्तस्थौ स दूरतः । तावत्तत्र तया मुक्ता, पपात सहसा शिला ॥ ११५ ।। सोवाच सोदरं हत्वा, मदीयं क्य नु यास्यसि ? । श्रुत्वेति धृत्वा केशेषु, तामूचे सुन्दरांगभूः ॥ ११६ ॥ आः पापे ! मां निहन्तुं का, शनोति ? मतिशालिनाम् । जागर्ति परपष्ट्या यः, स्वपठयां किं शयीत सः ॥११७। उक्त्वेति बालां वालेपु, धृत्वा तां तद्विरागवान् । आख्यद्राज्ञे हतौर- स्तत्त्वसा नाप्यसो पुनः॥ ११८ ॥ प्रातः पातालगेहं नदर्शितं नृपतेः पुरः । स च यद्यस्य तत्तस्यार्पयत् प्रकृतिवत्सलः ॥११९॥ नृपोऽथागडदत्तायादत्त स्वमिव लोचनम् । सुतां कमलसेनाख्यां, कमलामिव जंगमाम् ॥ १२० ॥ शतं गजानां ग्रामाणामश्वानां पादचारिणाम् । कोशम्य च क्रमेणेप, सर्व दशगुणं ददौ ॥ १२१ ॥ इत्थ स लन्धराज्योऽपि, यशःप्रसरवानपि । अलीकं मन्यते ॥२३०॥ 16 ·९ मोहतस- च्छदा अगडदचः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रयु- नीयवृत्ती RESS ॥२३१॥ सर्व, विना मदनमंजरीम् ॥ १२२ ॥ तावल्लज्जा च मानश्च, धर्मबुद्धिश्च जायते । द्विषो यावद्विवेकस्य, न लगन्ति शराः स्मरात् ॥१२३॥ इति स्मरादिते तस्मिन्नेका नारी समागता । दत्तासनोपविष्टा च, पृष्टाऽऽगमनकारणम्॥१२४॥ सोचे मदनमंजर्या, तवेति समदिश्यत । मां विप्रलम्भमूर्छालां, सिंच संगमवारिणा ॥१२५।। किंच श्रुत्वा गजक्रीडा, वधं च परिमोषिणः। दुष्टनारीपरित्याग, भूपतेरपि पूजनम् ॥ १२६ ॥ साधुवादं च लोकेन, क्रियमाणं पदे पदे । विस्मृता सा त्वदीयाशाबन्धाद्धरति जीवितम् ॥ १२७ ॥ युग्मम् ।। श्रुत्वेति तस्यै ताम्बूलं, दत्त्वा स्वकरकुड्मलात् । तामाह निपुणे ! वाच्या, सा त्वया मोत्सुका स्म भूः ॥१२८॥ प्रस्तावं प्राप्य सर्व हि, विधास्यामि सुसुन्दरम् । इत्युक्वा व्यसृजत्तां स, तया चाश्वसिता परा ॥ १२९ ॥ अन्यदा वाहिकारूढा, ययुस्त- चातपुरुषाः । पृष्टाश्च कुगलं पित्रोराननाश्रु विमुंचता॥१३०॥ ते पाहुः कुशलं पित्रोदुनोति विरहस्तव । यदि त्वं नैषि सपदि, तत्तयोः प्राणसंशयः ॥ १३१ ॥ निशम्य सम्यगित्येष, नृपं विज्ञप्य चादरात् । आदाय तनयां तस्य, तद्दत्तमुचितं तथा ॥१३२॥ निवेश्य शिविरं सर्व, नगर्यो बहिरेव हि । स्वयं स्थितः पुरीमध्ये, रथेनकेन भूपभूः ॥ १३३ ।। यामिन्याः प्रथमे यामे, संगमादूतिकाऽ न्तिके । प्रैष्यनेन निजः प्रेष्यः, स गत्वाऽऽख्यत् प्रयाणकम् १३४ ॥ तया मदनमञ्जर्याः, कथिते साञ्चलत्ततः। रोमांचिततनुः सख्या, सहिता च सुदक्षया ॥ १३५ ॥ तामारोप्य कुमारण, रथे प्रेर्य तुरंगमान् । सैन्ये चागम्य तत्कालं, प्रयाणं कारितं जवात् ॥ १३६ ॥ निरंतरप्रयाणेचोल्लंघ्य देशं नरेशितुः । जगामारण्यमध्येऽसौ, तदा चागाद् धनागमः ॥ १३७ ॥ तदा च कटके तस्य, भिल्लघाटी समापतत् । तया च सहसा भग्नं, कुमारस्य वलं बली ॥१३८॥ रथेनैकेन परन्या च, युतो राजसुतः स्थितः । एक एव महेभाना, यूथे पंचाननो यथा ।। १३९ ।। तन्मार्गणायलाभिन्न, भग्नं भिल्लबलं क्षणात् । भिल्लाधिपो हुढाकेऽथ: कुमारेण समं रणे HOMEGRE- ॥२३॥ ५-५ ·९ मोहतरू. च्छेद: अगडदत्तः प्रव्रज्या श्रीमाः नीयवृत्ती ॥२३२॥ । '। १४० ॥ अन्योऽन्यं प्रक्षिपन्ती तो, क्षिपन्ती च शरोत्करम् । चिरं मध्यस्थभावेन, जयलक्ष्म्या विलोकिती॥१४॥ दध्यावगड- दत्तोऽथ, विपक्षं प्रेक्ष्य दुर्जयम् । बलेनापिच्छलेनापि, निहन्तव्या हि शत्रवः ॥१४२॥ ध्यात्वेति सावधानोऽभूत्, प्रोचे मदन- मंजरीम् । विहितस्फारशृंगारोपविश त्वं ममागतः ।। १४३ ।। तथा चक्रे च सा तस्याः, प्रेक्ष्य रूपमनुत्तमम् । हतः पूर्व स मारेण, कुमारणानु पत्रिणा ॥१४४॥ स पृथ्व्यां पतितः ग्राह, नाहमस्मि त्ययाऽऽहतः । मारण मारिते चक्रे, भवता मृतमारणम् ॥१४५।। इत्युक्त्वाऽस्मिन् यशम्शेपे, कुमारी यावदीक्षते । तावत्कोऽपि कुतोऽप्यस्ति, नैव दैवप्रपंचत: ॥ १४६ ॥ एकैनैव रथेनाथ, समुल्लंघ्य स काननम् । प्राप गोकुलमेकं च, चारुगोकुलसंकुलम् ॥ १४७ ॥ द्वौ नरौ गोकुलादेत्य, कुमारमिदमूचतुः। कुतस्त्वं ? कुत्र याता? स, प्रोचे शंखपुरे गमी ।।१४८॥ यदि त्वं सप्रसादस्तदाबामपि सह त्वया । तत्रायाव इति प्रोक्ते, ताभ्यां सोऽवददो- मिति ॥ १४९ ॥ संयोजयन्नथ प्रोचे, ताभ्यामध्यैष दुर्गमः । चौरो दुर्योधनो नाम, यदाऽऽस्ते सान्वयाभिधः ॥ १५० ॥ मत्तभो दृग्विपः सप्पो, व्याघ्रश्चास्ति सुदारुणः । अन्येऽपि श्वापदाः क्रूरास्तदन्येनाध्वना ब्रज ॥ १५१ ॥ कुमारः प्राह मा भैप्ट, नये शंखपुरे सुखात् । श्रुत्वेति नहबश्चलः, समं न च सार्थिकाः ।। १५२ ॥ तदा कश्चिज्जटी भस्मोद्धूलितः शूलमुद्वहन् । प्रतिचारु- कसंयुक्तः, करे विभ्रत् करण्डिकाम् ॥ १५३ ॥ महाप्रती प्रशस्तः स, समेत्य नृपनन्दनम् । ऊचे शंखपुरे तीर्थे, दर्शनार्थमुपैम्यहम् ॥ १५४ ।। दत्ताः सन्ति कियन्तोऽपि, दीनारा मम धार्मिकैः । तानिधेहि रथे येन, बजामो निर्भयं वयम् ॥ १५५ ॥ वहृदित्वेति स द्रव्यनकुलं कुलपशिनः । कुमारायार्पयामास, प्रवरा दददाऽऽशिपः ॥१५६॥ गायन्नृत्यन् जन्तुजाति, गन्या रावैश्च हासयन् । कथाश्र कथयन्त्रप, पथि सार्थमरंजयत्।।१५७॥ तस्मिस्तपस्विवेपेऽपि, व्यश्वसीन नृपात्मजः । अप्रेरयत् तुरंगांच, गहने च समा- ॥२३॥ RS .

·HERE अप्रमत्तत्वे अगडदत्तः श्री प्रवड्या० श्रामधु- नीयवृत्ती ॥२३३॥ गमत् ।। १५८ ॥ तपस्विपशिनः सोऽथ, सार्थिकानित्यभापत । अद्यातिथ्यं करिष्यामि, सर्वेषां भवतामहम् ॥ १५९ ॥ वर्षारात्रं स्थितोवाह, गोकुले बहुगोकुले । अत्रायान् मध्य एतस्यारण्यस्यासन्नमेव तत् ॥१६०॥ एवं निमन्व्य शीघ्रं स, गत्वाऽऽगच्छत् स मश्करी । दघिदुग्धघृतादीनां, पूर्णर्माण्डैमहत्तरैः ।। १६१ ।। कुमारोऽनेन विज्ञप्तो, मधुरैर्वचनैस्तदा। अद्यास्माकं कृपालो ! त्वं कर्तुमर्हसि वांछितम् ॥१६२।। उक्तं ततः कुमारण, शिरो मे व्यथते भृशम् । अन्यच्च वतिनामन्नं, न मेऽशेनापि कल्पते ॥१६॥ मणिताः सार्थिकाः सर्वे, कुमारेणाक्षिसंज्ञया । यदनेनान्ध आनीतं, न तद्भोज्यं कदापि वः॥१६४॥ अवमत्य कुमारं तं,बुभुजुः सार्थिकाः सगम् । भुक्तमात्रा विनष्टास्ते, भुवि पेतुरचेतनाः ॥ १६५ ।। ज्ञात्वा तान् सार्थिकान् सर्वान्, विपन्नान् शरसंचयम् । मुंचन व्रती कुमारस्य, वधाय द्रुतमुद्यतः ॥१६६॥ क्रुद्धः कुमारो वेगेन, वंचयित्वा शरव्रजम् । अर्धचन्द्रेण हतवानिमें मर्मस्पृशा ततः ॥१६७॥ मयां पपात दस्युः स, जीवशेषोऽब्रवीदिदम् । मलिम्लुचो यो दुर्जेयो, दुर्योधनोऽहमेव सः ॥१६८। चित्तेन रञ्जितोऽहं ते, दृष्ट्वा निर्भीकचित्तताम् । सविक्रमां महाभाग !, शृण्वेकं वचनं मम ।। १६९ ।। अहं जीवितशेपोऽस्मि, त्वदीयेन पतत्रिणा । परं प्रसन्नो यघाता,वैरिणोऽपि प्रशस्यते ॥१७०॥ कथयामि हितं वाक्य, तत्त्वं समवधारय । कुर्यास्तथैवं यद् दृष्टो, मया सत्त्वतां पर॥१७१॥ ॥१७१॥ वामेनास्य गिरेः सिन्धुद्वयान्तर्देवमंदिरम् । अस्त्यस्य पश्चिम भागे, सज्जिता तलिना शिला ॥ १७२ ॥ तां प्रेय'वामतों भूमिगृहे कार्य प्रवेशनम् । जयश्रीनाम पत्न्यस्ति, तत्र मे नवयौवना ॥ १७३ ॥ द्रव्यं च बहु तत् सर्वे, कुर्वीथाः निजहस्तगम्। त्वया काष्ठानि देयानि, मदीये जीवित गते ॥ १७४ ॥ एवं वदन्नयं दस्युः, सहसा प्राप पंचताम् । कुमारो मेलयित्वाऽस्या दामणि दहनं ददौ ॥ १७५ ॥ गतो रथमथारुह्य, तदाख्यातप्रमाणतः। शिलामुद्घाव्य शब्दं स, विदधे दस्युयोपितः ।।१७६॥ ॥२३॥ SSCIEECH

·अप्रमत्त्वे
अगडदत्ता
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु
नायवृत्ती
॥२३४॥
द्विधापि रमणीया सा, समागत्य तमालपत् । कोकिलामधुरालापं, यदेहि गेहमध्यतः ॥१७७॥ तद्रूपं प्रेक्षमाणोऽसौ, सानन्दं नृप-
नन्दनः । इतो मदनमंजर्याऽपहस्तेनास्तलज्जया ॥ १७८ ।। ऊचे च त्वत्कते बन्धुः, पिता माता सखीजनः । मयाऽत्याजि गृह
तस्वमन्यासक्तोऽसि निरपः ॥ १७९ ॥ तच्छ्रुत्वा धनमुज्झित्वा, रथमारुय चाग्रतः। गच्छन्नतुन्छधीभिल्लाभश्यतः पश्यति स्म
सः ।। १८० ।। साशंकोऽथ दिशः पश्यन्नपश्यन् मदवारणम् । शुभ्रवर्ण महाकाय, तरुभंगप्रभंजनम् ॥ १८१ ॥ तं वीक्ष्य सहसो-
द्विग्नां, चित्र मदनमंजरीम् । सम्बोध्योचार्य च रथाच्चचाल कलमं प्रति ।। १८२ ॥ उत्तरीये पुरो न्यस्ते, सिन्धुरे वेधदायिनि ।
कुमार कुशला शिक्षावोनैनं वशे व्यधात् ॥१८३॥ सुचिरं खेदयित्या तं, भयभीतं विमुच्य च । रथारूढोऽग्रतो व्याधं, व्याचव
व्यलोकत ॥१८४॥ रथं हित्वा गुजं वामं, पटेन परिवेष्टितम् । मुखे तस्य ( शिक्षका ) परेतं तं, पाण्या निष्कपो व्यधात् ।।१८५।।
पुरी वजन्नथ श्याम, फणामण्यग्रभासुरम् । सोऽपश्यन् रग्विपं सप्प, दुरादापि पराङ्मुखम् ॥१८६।। दृग्वन्धं मुखवन्धं च, विधाय
सोऽनवधया । विद्यया खेदयित्वा तं, त्यक्त्वा चाचलदग्रतः ॥१८७॥ इत्थमुलंध्य कान्तारं, कान्तारंजनकोविदः । जितशंखपुरं
कीया, स शंखपुरमासदत् ॥१८८।। तमायातं नृपो मच्चा, पुनर्जातमियांगजम् । प्रत्युज्जगाम त चैप, ननाम लुठदंगणः ॥१८९॥
तदा पल्लीपवित्रस्त, कुमारस्याखिलं बलम् । अपरेण पथा पुर्या, तत्सेवायामिवागमत् ।। १९० ॥ अथ सर्वसहाधीशस्तदुच्चैर्गोपुरं
पुरम् । मंचातिमचकलितं, कारयामास तत्क्षणात् ॥ १९१ ॥ प्राशयदथो हस्तिस्कन्धारूढं महामहात् । नृपो नरविमानस्थल
वधूद्वययुतं सुतम् ॥ १९२ ॥ भोजनानन्तरं पृष्टा, सर्ववृत्तान्तमंगजः । आख्यत् पित्रे खिदार्पभयविस्मयदायकम् ॥ १९३ ।।
अन्यदा मानिनीमानम्लानिकृन्मलयानिलः । प्रावर्चत वसन्ततः, कर्तुमुन्मादिनं जनम् ॥ १९४ ।। गतेऽथ सुन्दरे रायुधाने
॥२३४॥

·श्री प्रवज्या० श्रीप्रछु: नीयवृत्ती अप्रमतत्वे अगडदत्तः ॥२३५॥ सुरभिसुन्दरे । तमन्वगात् समग्रोऽपि, जनः परिजनस्तथा ।। १९५ ॥ कुमारोऽपि सुहृद्वर्गसहितः प्रिययान्वितः। निरीक्ष्यमाणः पौरीभिरगादुद्यानमुद्यतः ॥ १९६ ॥ मारोपमः कुमारोऽथ, रतिप्रतिमया तया । समं मदनमंजर्यारमताराममध्यगः ॥ १९७ ॥ स्थित्वा चिरं विनोदेन, कुसुमावचयान्वितः । कुमारः सुचिरं स्थित्वा, यावकिल चलिष्यति ॥ १९८॥ तावदाशीविषेणैषा, दष्टा मदनमंजरी । दष्टा दष्टेति जल्पन्ती, पत्युत्संग पपात सा ॥ १९९॥ यावन्मन्त्रादिभिस्तस्याः, प्रतिकारं करोत्ययम् । विपमेण विषेणैपा, तावज्जने विचेतना ॥ २०० ॥ कुमारो मूञ्छितो लब्धचेतनो विललाप च । स्वां संवृत्य स्वयं चित्यामशून्यामकरोदथ ॥ २०१॥ तत्र प्रियतमां क्षिप्त्वा, स्वं च प्रक्षेप्तुमुद्यतः। सन्धुक्षाप्य त्वसौ यावज्ज्वलनं ज्वलयिष्यति ॥ २०२ ॥ तावत् खेचर- युग्मं द्राक्, तत्रागाद्गगनाचना । अपृच्छच्च कुतो हेतोः, स्वं क्षिपस्याशुशक्षणौ १ ॥ २०३ ॥ स प्राह प्रेयसीयं मे, प्राणास्ते प्रथमं गताः । कुणपोऽस्मि च तद्धीनः, संगतं ज्वलनं ततः ॥२०४॥ त्वत्प्रियां जीवयामीति, प्रोच्य खेटयुगेन सा । अभिमन्व्यं जलं सिक्ता, निद्राक्षय इवावुधत् ॥ २०५ ।। सुसंवृत्तशरीराऽथ, किमेतदितिवादिनी । समुत्तस्थौ क्षणादेव, कुमारस्य मुदा समम् ॥२०६॥ विद्याधरयुगे तस्येत्युपकृत्य गते सति । तस्मिन् स सप्रियः प्रत्यासन्नदेवकुलेऽगमत् ॥२०७॥ आनये वह्निमहाय, याव- चावदिह त्वया । स्थेयं प्रोच्येति तां यावत्, वह्निमादातुमेति सः ।। २०८ ॥ तावद्देवकुलेऽपश्यदुद्योतं विस्मयावहम् । आगतेन च सा प्रोचे, मयोद्योतोऽत्र वीक्षितः ॥२०९॥ सोचे निजकरस्थाग्नेचलितस्य समीरणात् । संक्रान्तो भवतोद्योतः, प्रिय ! दृष्टो भविष्यति ।। २१० ॥ तदा सङ्गं समासौ, महीनिहितजानुकः । धीरो धमत्ययं यावद्धनंजयमधोमुखः ॥ २११ ॥ तावत्करा- ग्रतस्तस्या, करवालं महीतले । पपात निष्परीवारं, स पप्रच्छ च तामृजुः ॥२१२॥ सा प्राह मनसा मोहात्, पपातासिममाग्रतः । ।।२३५|| ·भ अप्रमत्तत्वे अगडदत्तः श्री प्रवज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती SANSKASE ॥२३६॥ प्रज्वाल्य ज्वलनं तत्र, गमिता रजनी च सा ॥२१॥ प्रातः स्वभवनं गत्वा, दम्पती मुदिताविमौ । कथयामासतुव॒त्त, वृत्तान्त खेदहर्षदम् ॥ २१४ ॥ उभयोरपि सम्पन्नसमग्रहितयोस्तयोः । ययौ सुखमयः कालः, पंचगोचरचर्यया ॥ २१५ ॥ वाहकेल्या गतोऽन्येचुरश्वेनापहृतो वने । तं विमुच्य भ्रमन्नेकं, जिनवेश्म व्यलोकयत् ॥२१६॥ तत्र साहसगत्याख्यं, चारणश्रमणाधिपम् । बहुभिः श्रमणैर्युक्तमुपयुक्तं सदागमे ॥ २१७ ॥ धिष्ण्येशमिव धिष्ण्येषु, मणिष्विव च कौस्तुभम् । द्रुमेष्विव च कल्पद्रु, मुनिष्वेनं ददर्श सः ॥२१८॥ युग्मम् ॥ गत्वा नत्वा च लब्धाशीरुपाविक्षत् तदन्तिके । पप्रच्छावसरं वीक्ष्य, चैवं विनयवासनः ॥ २१९ ॥ प्रभो ! केऽमी नराः पंच, रूपयौवनशालिनः । वैराग्यमार्गमापन्नाः, स्वतो दीक्षां जिघृक्षवः ॥ २२० ॥ चतुर्ज्ञानधरः सोऽथ, तदा तस्य, पल्ल्यामागान्नृपात्मजः ॥ २२२ ॥ भिल्लाधीशेन तत्सैन्ये, नाशिते तावुभावपि । युयुध्येते चिरं तेन, स्वजायाऽथ पुरस्कृता ॥ २२३ ॥ पश्यंस्तांश्च शराधीशा, कुमारेण स मारितः। सप्रिये च गते तस्मिन्, पंचते भिल्लबान्धवाः॥ २२४ ।। वैरनिर्यातनाहेतोरन्वगुस्तं रथाध्वना । गतैः शंखपुरे दृष्टः, कुमारः परिवारयुक् ॥२२५॥ वीक्षमाणा अपि च्छिद्रं, लभन्ते तस्य नतु । दृष्टः स चान्यदोद्याने, जायामात्रपरिच्छदः ।। २२६ ॥ चिन्तयत्सु वधोपायं, तेषु दष्टाहिना प्रिया। मृतेति स्वं तया साई, यावत् क्षिपति सोऽनले ॥ २२७ ॥ विद्याधरयुगेनैत्य, तावत् स्वस्थीकृता च सा । प्रत्यासने देवकुले, मुक्त्वा तां सोज्नये गतः ॥ २२८ ॥ प्रच्छन्नास्तत्र पंचापि, सन्ति लब्धच्छला अमी । भ्रातृघातकघातार्थ, लब्धावसरतोपिणः ॥ २२९ ॥ अमीषां च कनिष्ठेन, प्रदीपश्चिरगोपितः । प्रकाशितोऽथ सा वीक्ष्य, न तस्मिन् नन्वरज्यत ॥ २३० ।। ऊचे च भव मे भर्ता, स ते ||२३६॥ NER RECE

·HECE
अप्रमत्तत्वे
अगडदत्तः
श्री
प्रव्रज्या०
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
॥२३७॥
RESENTEॐ
प्राहेच्छाम्यहं ननु । परं जानाति ते भर्ता, यदि तन्मे न जीवितम् ।। २३१ ॥ सोचेऽहं निहनिष्यामि, त्वत्प्रत्यक्षं निजं पतिम् ।
ततो निर्वापितो दीपः, स समेतश्च वह्वियुक् ॥ २३२ उवाच च मयोद्योतो, दृष्टः सोचे त्वया प्रिय ! । स्वकरस्थं ज्वलद्वयुद्योतो
दृष्टो भविष्यति ॥ २३३ ॥ खङ्गं तस्याः समप्यप, यावज्ज्वालयतेऽनलम् । तावदाकृष्य सा तस्य, कण्ठे घातममुंचत ॥ २३४ ॥
कृपाणमपहस्त्यैप, कृपालुस्तमवंचयत् । निजांगजानामाख्याय, तत्तादृक् चरितं स्वयम् ॥ २३५ ॥ एतद्विलासितं वीक्ष्य, निरपेक्षं
सुदारुणम् । एते ममान्तिके पंचाप्यागुर्वैराग्यसंगताः ॥२३६।। आकर्येति स्वकं वृत्तं, सम्भ्रान्तो भूपभूहदि। दध्यावहो महेलानां,
चरित्रमतिदारुणम्।।२३७॥ विषव्याघ्राहिशार्दूलशरभार्कजरक्षसाम् । हेलयाऽऽभिर्महेलाभिश्चरितं त्वरितं जितम्॥२३८॥
तदहो अधमत्वं मे,यदस्याः कारणान्मया। अपकीर्तिरुरीचेक्र,कुलं च मलिनीकृतम्॥२३९॥तावत् स्फुरति वैराग्यं,लज्जा शीलं
कुलं यशः । दमो गुरुभ्यः शंका च, यावन्न स्त्रीवशो नरः ॥२४०॥ दृष्टनष्टाखिले द्रव्ये, सुखदुःखसमाकुले । द्राक्
संयोगवियोगाट्ये, संसारे हि सुखं कुतः॥२४१॥ इत्यादि भावयन्नेष, परंसवेगमागमत् । नत्वाऽऽह भगवन्नेतच्चरितं निखिलं
मम।।२४२॥एतद्वन्धुनिहन्ताऽहमुद्विग्नो भववासतः। तद्दीक्षायाः प्रदानेनानुग्रहः क्रियतां मयि॥२४३॥गुरुणा दीक्षितश्चैष, श्रामण्यं
पर्यपालयत् । क्रमात् कर्मक्षयं कृत्वा, निर्वाणं च गमिष्यति ॥ २४४ ॥ अप्रमत्तोडगडदत्तो, यथाऽयं सुखभागभूत् । भावतो यत-
यस्तद्वल्लभन्ते परमं पदम् ॥ २४५ ॥ इत्थं सुन्दरभूपनन्दनमुनेगेंहस्थितिद्रव्यतस्तेन । स्तनभगिन्यवश्चनफलां मत्वा रतिमास्थि-
ताम् ॥२४६॥ बोधस्यावसरे तु भावत इमां प्रेमावनद्धप्रियां, मोहगुच्छिदुरां महावतफलां कः स्यात् प्रमत्तो मुनिः १. ॥ २४७ ॥
इत्यस्यां विवृतौ श्रीमत्प्रद्युम्नस्य कवेः कृतौ । मोहक्षितिरुहोच्छेदा, नवमी द्वारपूर्यत ॥ २४८ ॥
॥२३७॥

·१० धर्म-
सर्वस्वं
श्री
प्रत्रज्या०
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
SUGUA
॥२३८॥
अथ दशमं धर्मसर्वस्वदेशनाख्यं द्वारमारभ्यते,-
खणभंगुरे असारे मणुयभवे अब्भपडलसारिच्छे । सारं इत्तियमित्तं जं कीरइ सोहणो धम्मो ॥ २६ ।।
क्षणभंगुरे शूलविषविषधरविशूचिकानलशस्त्रवातपित्तश्लेष्मोद्रेकसन्निपातादिभिः अत एव चासारे-तुपमुष्टिकल्प मनुजत्वे-
मानुष्यभवे, औपम्यमाह-- अभ्रपटलसदृक्षे, यथाऽभ्रपटलं कुतोऽप्यायात क्यापि च गतं चेति न ज्ञायते तथा छमस्थेन
मनुजत्वमपीति भावः, सारमेतावन्मानं यत् क्रियते शोभनो धर्मः-सर्वविरतिरूप एव, एतावता प्रकारेण मनुष्यभवासारत्वं
सद्धर्मकरणं च वदता सकलप्रकरणार्थनिर्वाहोऽप्युपन्यस्त इति मतिमद्भिर्विचार्य ॥ इह केचिन्महात्मानः सम्यक् परिज्ञातसर्वज्ञागमाः
स्वयंविदिततत्त्वाः सद्धर्मस्थिरमानसाः परं जीवं अविदितपरमार्थतया धर्मेऽस्थिरमपि स्थिरं कुर्वति, अत्रार्थे अभयकुमारो मंत्री
दृष्टान्तः, तथाहि-अस्थिरोऽपि स्थिरो धर्मे, जीवः कार्यों महात्मभिः । यथाऽभयकुमारण, स्वयुद्धया काष्ठभारिकः ॥१॥ पुरा
पुरे राजगृहे, श्रीश्रेणिकनृपांगजः। नाम्नाऽभयकुमारोऽभूत्, सुनन्दाकुक्षिसम्भवः ॥२॥ पंचांगभूषणं राजकार्य सम्यक्त्वमुद्वहन् ।
जज्ञे द्वादशसंख्येषु, भूपालेपु व्रतिष्विच ॥ ३ ॥ बुद्धीश्चतस्रो धर्मस्य, भिदा इव विवर्द्धयन् । यः प्राप परमां काष्ठां, मंत्रित्व-
श्रावकत्वयोः ॥ ४ ॥ गणमृत्पंचमः पंचमहावतमृदन्यदा । सुधा समवासापत्,ि महर्षीणां शतैः श्रितः ॥५॥ निनसवस्तमा-
बद्धश्रेणिकाः श्रेणिकादयः । समाजग्मुर्जनास्तस्माद्देशनां चापि शुश्रुवुः ॥६॥ धनागमात्ततः स्वादु, संवरं विनिपीय ते । गततृष्णा
निजनिज, वेश्मागुश्चातका इव ॥ ७ ॥ कोऽप्युद्विग्नोऽन्यदा काष्ठभारात्कर्मभरादिव । बुद्ध्वा तस्य प्रभोः पार्श्व, प्राबजत्काष्ठ-
भारिकः ॥ ८ ॥ भिक्षाद्यर्थमटत्यस्मिन्नुपहासाजना जगुः। महात्मा महतीमृद्धिमयं मुक्त्वाऽग्रहीद् व्रतम् ॥९॥ सोढुं तच्चासहः
Rece
॥२३८॥

·अभय- कुमारः श्री प्राज्या० श्रीग्रा- नीयवृत्ती ॥२३९॥ सोऽथ, गणनाथं व्यजिज्ञपत् । सोऽपि प्रातर्विहारो न, इत्याख्यदभयाग्रतः ॥१०॥ कल्पेऽपूर्णे कुतो हेतोविहार इति सोऽवदत् । सूर्युक्त कारणे प्रातः, स्थेयमुक्त्वेति चागमत् ॥ ११॥ रत्नकोटीत्रयं कोशात्, प्रातः कृष्ट्वा चतुष्पथे। विमुच्याघोषयद्रत्नान्या- गत्यादत्त हे जनाः! ॥ १२ ॥ तच्चाकाययुर्लोकास्तानूचे भयमंत्रिराट् । जलाग्निस्त्रीवर्जको यस्तस्य स्याद्रत्नसंचयः ॥ १३ ॥ ऊचुर्जनास्त्रयं त्यक्तुमिदं कः स्यात् प्रभुः प्रभो । विमुक्ते च त्रयेऽमुत्र, को यत्नो रत्नसंग्रहे? ॥१४॥ मंत्र्यूचे तत्रयत्यागाद्रत्नकोटी- जयत्यजः । काष्ठभारिकसाधोस्तदुपहासं विधत्त किम् ॥१५।। मन्त्री न्याह्वन्मुनि रत्नत्रयकोटी निनाय ताम् । नैच्छत् तां तत्रय- त्यागी, धर्मे जातस्त्वसौ स्थिरः॥१६॥ समारुह्य मुनिनिष्ठाकाष्ठायां काष्ठभारिकः। जगाम घुसदां धाम, क्रमाल्लब्धं परं पदम्॥१७॥ किंच केचिज्जिनेन्द्रस्य, दर्शनाल्लब्धदर्शनाः। स्युस्तदुक्तस्ततो धर्मः, सार एको नृजन्मनि ॥१॥ करिणः कलिकुण्डोऽ- भूत्कुक्कुटाव कुक्कुटेश्वरः । कथ्यतेऽतस्तयोराख्या, सावधानैनिशम्यताम् ॥ २॥ उत्तमांगसमांगाख्यदेशेऽस्ति क्षितियोषितः। चम्पा चम्पकमालेव, पुरी पौरालिमालिता ॥३॥ तत्रास्ति द्विट्करकण्डुः, करकण्डुमहीपतिः । लोको नालोकते यत्रातंकमातंक- हारिणि ।। ४ ॥ तस्याः पुरो नदूरे चास्त्यटवी स्फुटवीतभृत् । नाम्ना कादम्बरी कादम्बरी श्वापदसम्मदे ॥ ५॥ तस्यां वलिरि- वास्त्युच्चैः, कलिर्नाम्ना महीधरः। सफलद्रुफलस्तोमैरर्थिसार्थ कृतार्थयन् ॥ ६॥ उपत्यकायां तस्यास्ति, स्वामृतस्वादुतामदात् । अधाकृतसुधाकुण्डं, कुण्डं नाम सरोवरम्।।७॥ तत्रास्ते हस्तिनीयूथनाथः प्रथितविक्रमः । नाम्ना महीधरो हस्ती, महधिर इव स्थिर: ॥ ८॥ छद्मस्थोऽपि हि निश्छमाऽन्यदा पार्श्वजिनेश्वरः । कलिकुण्डसदेशस्थप्रदेशे व्यहरद्विभुः ॥९॥ यत्रास्तमितवासी स, कायोत्सर्गेण तस्थिवान्। आत्मनः संज्ञया जन्म, जानुदम्नमिवादिशन् ॥ १० ॥ सोऽथ यूथाधिपस्तत्र, प्रभुं प्रेक्ष्य तथा स्थितम् । ॥२३९॥ STARSERECENES R

·कलिकण्ड-
पाश्वः
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
RISHERS
॥२४०॥
जातजातिस्मृतिश्चित्तेचिन्तयत् प्राग्भवं निजम् ॥ ११ ॥ विदेहेषु पुरे हेमंधर इत्यायोऽभवम् । लोकस्य केलिपात्रत्वाद्वाम-
नोऽहं मनोहरः ॥ १२ ॥ तथाभूतं च मां भूताभिभूतमिव बालकाः । विभाषन्ते युवानश्च, विटाश्थोपहसन्त्यलम् ॥ १३ ॥ इत्थं च
हस्यमानस्य, त्रास्यमानस्य सर्वतः । मूर्खस्य मे मुमूर्षाऽभूदतिवैराग्यतस्ततः ॥ १४ ॥ शाखिनो नम्रशाखस्य, शाखायां स्वं
विबन्धयन् । श्राद्धन सुप्रतिष्ठेन, दृष्टः पृष्टश्च कारणम् ॥ १५ ॥ मया यथातथै तस्य, कथिते स जगाद माम् । वामनः कर्मणा
त्वं तद्, उच्छेत्तुं वामनं कुरु ॥१६॥ कथं न्विति मया प्रोक्त, स प्राह न हि साहसम् । कर्मवामनतोपाय:, किन्तु सम्यक्त्व-
निश्चयः ॥ १७ ॥ तदेहि सुगुरोः पार्वे, जिघृक्षुव्रतमस्म्यहम् । त्वमाश्रयस्व सम्यक्त्वं, चारित्रमहमाश्रये ॥१८॥ मया गत्वाऽथ
सम्यक्त्वमेवरूपमुपाददे । अर्हन् देवो गुरुः साधुर्धर्मस्तदुदितस्तथा ॥ १६ ॥ तत्प्रपाल्यानशन्यन्ते, निदानं च व्यधामहम् ।
उच्चैर्भूयासमित्यार्य ', मृत्याऽभवमिभो वने ।। २० ।। छगस्थजिनलिंग प्राग्गुरुणेति निवेदितम् । भवोऽयं दूपितोऽप्युच्चैदर्शना-
दस्य भूपितः ॥२१॥ सरसः सरसैरस्य, सुरसैः पूजयाम्यमुम् । ध्यात्वेत्ययं व्यधाद्भाववन्धुरः सिन्धुरस्तथा ॥ २२ ॥ प्रपान्य
प्राच्यसम्यक्त्वमन्तेऽनशनमागसौ । सुविशुद्धान्तरप्रौढन्यन्तरत्वमवाप च॥२३॥ इदमद्भुतमुद्भूतं, चरितं करकण्डुना। श्रुत्वाऽऽ-
यातेन नो दृष्टः, स्वामिस्त्वं तदशोचयत् ॥ २४ ॥ एकोऽपि हस्तिनस्तस्य, हस्तः शस्तो जिनार्चया । उभावपि तमोग्रस्तौ, हस्तौ
मे तदभावतः ॥२५॥ विश्वाघातकरो विश्वभूषणं चिन्तितप्रदः। स्वामी जगाम ही रत्नमजाग्रत इवाग्रतः॥२६॥ स्वामिनोऽनेकप-
स्यास्य, प्रसादो यदनेकपे । तद्युक्तं यत्तु मामेकं, न पाति स्म तदद्भुतम् ॥ २७ ॥ इति स्वं शोचतस्तस्य, धरणेन्द्रप्रसादतः।
नवहस्तप्रमाणाऽभूत, पुरतः प्रतिमा प्रभोः॥२८॥ ततो जय जयेत्युच्चैः, स्तुवंस्तामनमन् नृपः चैत्यं च कारयांचक्रे, तत्र तस्याः
PASC
॥२४॥

·HERE कुक्कुटेश्वर- पार्श्वः श्री प्रत्रज्या आँनयु: सीयवृत्ता PERM RESSESSA ॥२४॥ प्रमाणतः ॥ २९ ॥ स नित्यमर्चाम यात्रिसंध्यं कुरुते त्रिभिः । प्रकारैः पुष्पनैवद्यैस्त्रिकालप्रेक्षणक्षणैः ॥ ३० ॥ कलिकुण्डाभिधं तीर्थ, प्रसिद्धिं नयति स्म सः । तत्र च व्यन्तरो हस्ती , स्थेरोऽधिष्ठातृभावभाक् ॥ ३१॥ तत्र भक्तिकरे लोके, प्रत्ययान् विवि- धान् व्यधात् । नवयन्त्र्यादियन्त्राणि, मंत्राण्यपि च नैकशः ॥ ३२॥ षड्धर्मसिद्धिदानाय, स चके व्यन्तरस्तथा । ग्रामवासी जनो ग्रामामिलापेनोच्यते यथा ॥ ३३ ॥ कलिकुण्डनिवासित्वात्, कलिकुण्डो जिनस्तथा । तीर्थ श्रीकलिकुण्डाख्य, करकण्डु- प्रकाशितम् ।। ३४ ॥ गजव्यन्तरसानिध्याज्जायते सर्वसिद्धिदम् । इत्यदः कलिकुण्डस्य, चरितं गदितं विभोः ॥ ३५ ॥ कुक्कुटेश्वरसम्बन्धोऽधुना प्रोच्यते-पार्श्वप्रभुः पुरा कायोत्सर्गे राजपुरे स्थितः। तत्रास्ति हस्तिस्वी (रत्नी) येश्वरक्ष्माप- तिरीश्वरः ॥ १ ॥ वाहकेल्यां गतस्तस्य, बन्दी भाणोऽर्जुनाभिधः । प्रभुं प्रेक्ष्य स्तुतिं चक्रे, सद्भुतगुणकीर्त्तनैः ॥२॥ देवायं देव- देवोऽश्वसेनस्य नृपतेः सुतः । च्यवनोत्पत्तिदीक्षाभिः, सूतात्रिजगतीसुखः॥ ३ ॥ श्रुत्वेति नागादुत्तीर्णो, नत्वाऽथालोकयन् विभुम् । मूर्योत्थितो नृपः पृष्टो. मन्त्रिणा प्राग्भवान् जगौ ॥४॥ चारुदत्तः पुरा भूत्वाऽथ वसन्तपुरेऽभवम् । पुरोहितसुतो नाम्ना, दत्ता कुष्ठादिरोगवान् ॥ ५॥ गङ्गायां निपतन् दृष्टो, वोधितश्चारणर्षिणा । कथयित्वाऽऽन्तरसर्वरोगहारि रसायनम् ॥ ६ ॥ पुष्टिव्रताना पञ्चानामिन्द्रियाणां च शोपणम् । जयो मोहकपायाणामिति पञ्चदशौषधीः॥७॥ तदुक्तं तत्तथा कुर्वन्नन्यदा चैत्यमागमत् । दृष्टः पुष्कलिनाम्नाऽहं, श्रावकेण नमन् जिनम् ॥८॥ सोऽपृच्छच्च मुनि मौशालिनं गुणसागरम् । चैत्येऽस्यागमने दोषः, कुष्ठिनोऽस्य भवेन्नवा ? ॥ ९॥ मुनिरूचेऽस्य को दोपो, दूरतो नमतो जिनम् । अद्यापि चास्य कर्मास्ति, कुक्कुटुत्वभवप्रदम् ॥ १० ॥ तद्- कर्ण्यमथाकर्ण्य, हृदि खेदमहं दधत् । बोधितः पुनरप्येवं, गुरुणा करुणावता ॥ ११ ॥ तदा वीक्ष्य मुनि जातिस्मरोऽनशनतो ॥२४॥ STORE ·प्रशस्तिः श्री प्रव्रज्या० श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ||२४२॥ मृतः। भावी त्वमीश्वरो नाम, राजा राजपुरीश्वरः ॥ १२ ॥ तुष्टोऽहमिदमाकर्ण्य, तत् सर्वमनुभूय च । ततोऽधुना विभुं वीक्ष्य, जातिस्मरणमाप्नुवम् ॥ १३ ॥ मंत्रिणः कथयित्वत्थमीश्वरो जगदीश्वरम् । नत्वा गत्वाऽथ संगीतमविगीतं व्यधापयत् ॥ १४ ॥ विभौ तु विहते तत्र, स प्रासादमकारयत् । बिम्बमप्रतिविम्बं च, सम्प्रीतः प्रत्यतिष्ठिपत् ॥ १५ ॥ यत्कुक्कुटवरेणायमीश्वरेण तथा कृतः । ततः ख्यातमभूत्तीर्थ, कुक्कुटेश्वरसंज्ञया ॥ १६ ॥ कुक्कुटेश्वरतीर्थस्य, निर्माणात् कर्मणां क्षये । क्रमाद्भावीश्वरो भूमीश्वरः सिद्धिपुरीश्वरः ॥ १७ ॥ इति श्रीकलिकुण्डाख्यकुक्कुटेश्वरतीर्थयोः । अनुध्यानोद्भवं धर्म, कुर्मः प्रद्युम्नसूरया ॥ १८ ॥ इत्यस्यां विवृतौ श्रीमत्प्रद्युन्नस्य कवेः कृतौ । अपूरि दशमं द्वारं, धर्मसर्वस्वदेशना ॥ १७ ॥ श्रीदेवानन्दशिष्यश्रीकनकप्रभशिष्यकः । समरादित्यसंक्षेपकर्ता वृत्तिमिमां व्यधात् ॥ १॥ दीन्द्रदेवसूरेशे श्रीमदनचन्द्रगुरुशिष्यः । प्रथमादर्शेऽदर्शयदेनां मुनिदेवमुनिदेवः॥२॥श्रीप्रव्रज्याविधानप्रकरणतिलकस्यास्य वृत्तिं विधाय, प्राप्त किञ्चिन्मया यत् सुकृतमकृतकं योगशुद्धया विशुद्धम् । तेनायं भव्यलोको भवतु भवभवभ्रान्तिशीतोपशान्तौ, धर्मे जैनेन्द्रधर्मे विशदलविशदस्वान्तवृत्तिप्रवृत्तिः ॥३॥ किञ्च-आकिञ्चन्यवतापि याचकजनो येन स्वतुल्यः कृतः, कारुण्यं विविधोपसर्गजनकेऽप्यु- चढवे दुर्जने । एकेनाप्यखिला परीपहचमूः साऽपि वाद् द्राविता, श्रीसिद्धार्थनरेन्द्रनन्दनजिनोऽव्यावः स वीरविघा ॥४॥ श्रीद्वारजिनेन्द्रस्य, विबुधानां सदास्पदम् । सुधायाः सधर्मा श्रीसुधाऽभूगणाधिपः॥ ५॥ अनम्बूकृतवाग्जम्बूस्तस्य शिष्यः प्रशस्यधीः । नान्योऽस्मान्मुक्तिकामिन्या, कामितोऽस्मिन्ननेहास ॥ ६॥ जम्बूकथाप्रबंधैर्यः, स्तेनो न्यायेन संयतः। सोऽभूत्तत्प्रभवः पूर्वप्रभवः श्रुतकेवली ॥ ७॥ शय्यम्भवो भवोदन्वत्तारणे तरणीनिमः । दशवैकालिकग्रन्थं, निग्रन्थोऽपि ।.२४२॥

·श्री प्रत्रज्या - SE प्रशस्तिः व्यधादथ ॥ ८॥ यशोभद्रं वितन्वान, यशोभद्रं विभुं स्तुमः । कर्मसंग्रामनामन्यां, सम्भूतविजयं तथा ॥९॥ श्रीभद्रवाहु- पादेभ्यो, नमो यैर्विहिता हिता । आवश्यकादिग्रन्थानां, नियुक्तियुक्तिसंगता ॥१०॥ नमः श्रीस्थूलभद्राय, यो गार्यस्थ्ये श्रीप्रयु: । व्रतेऽपि च । निजी वर्द्धयन् कामं, कामं कोशाप्रियाहृदि ॥ ११ ॥ श्रुतकेवलिभिः षड्भिस्तैः सदाऽचरणैरियम् । नास्त्यस्ति- सोयवृत्ती पक्षा जैनी वाक्, भ्रमरीवाभ्रमयद् भुवि ॥ १२ ॥ दशपूर्वभृतामाद्यो, जयत्यार्यमहागिरिः। यस्योन्नतिरनुल्लङ्घयाऽन्यः सचरण- चारिभिः ॥१३॥ श्रीसुहस्ती सुहस्तीव, जिनराजस्य शासने । चित्रं त्वनेन भूपालो, निजद्वारि नियन्त्रितः ॥१४॥ श्रीसुस्थित- ॥२४३॥ गणाधीशः, स्वनामसदृशं जनम् । श्रीमान् सुप्रतिवुद्धश्च, चक्रतुर्देशनावशात् ॥ १५॥ अथ गणः कोटिकनामकोऽभू- तेजस्विसंहत्युदयाद्रितुल्यः। यत्रैन्द्रदत्तो रविराविरासीद्भव्याम्बुजन्मप्रतिबोधकर्ता ॥१६॥ शिष्यः सिंहगिरिस्तस्य, श्रीरोह- णगिरिप्रभुः । यत्र वज्राकरे वज्र, इव वजोऽभवद्विभुः ॥ १७॥ वज्रस्वामी नवो वज्रो, ब्रह्माष्टादशकोणभृत् । रुक्मिण्यर्मिकया नैव, यः कथंचिनियंत्रितः ॥ १८ ॥ उद्दामधामवयधाम बभूव नाम, श्रीवज्रसेन इति तस्य विनेयरत्नम् । यचन्द्रमुख्यसमिति प्रवरक्षमाभृन्मौलिष्ववाप वसतिं दुरवापरूपाम् ॥ १९ ॥ नागेन्द्रचन्द्रनिर्वृतिविद्याधरसंज्ञकाश्च चत्वारः । शिष्यास्तस्याभूवन् मर्यादायां नदीनालाः १२०|| संज्ञाकषायविकथानरकादिकायुद्धातरौद्रभवभेदचयं निपेष्टुम् । ये द्रव्यकर्मचरधर्मकथानुयोगास्ते जज्ञिरे किल चतुर्मितमूर्तिभाजः ॥ २० ॥ श्रीवजसेनदृढमूलकृतप्रतिष्ठश्छायां सदा विदधात्यतिरम्यरूपाम् । पुष्पैरिव प्रसृमरैः सुरभियंशोभिश्चन्द्राख्यया विजयवानयमस्ति गच्छः ॥ २१॥ तत्र श्रीतलवाटमन्दिरमहाराजालुकस्याग्रतो, वादं सप्रतिपक्षमक्ष- ततमं कुर्वन् सदस्यैः समम् । संजातैकपदः समैरभिहितः प्रद्युम्नसरिः प्रभुः, सूर्योऽयं जयताजडेऽपि रुचिमयन्नामविम्यं मयि ॥२४३॥ ने RE

·प्रशस्तिः
श्री
प्रवज्या०
श्रीप्रथु-
ग्रीयत्ती
-
॥२४४॥
॥२२॥ तस्मारतेन्वा च भूरिए सरिपु श्रीचन्द्रमामा प्रभुरभूव गुणरत्नभूमिः । जिजाबाशीभिरानिशं कविगिः खनादिः, प्राप्तानि
तानि न यता, परिनिष्ठितानि॥२३॥ पढे तस्य धनेश्वर प्रभुरभूनारिवलक्ष्मीपुप्पा(गुगा)करपोजल्पविकल्परम्गविहतिः शुद्धाहतिः
प्राच्यवत् । श्रीगत्पापुल(भूमि)नितममयायाँ तु देनी(ग्गाः पुरा, देिवीभूतगुरुपदामिय यो मन्त्र 'फलानं गभान॥२४॥ नेनोहितं
पतनतो पिरताप्रबोभ, पक्ति सगं हि रानपुरपदेवी । किं बगो मनुजगोपविधी वगं तु, श्रीमद्धनेश्वरगरोगरिमाणमस्य ॥२५॥
शिष्यास्तस्याथ आचारस्ताचारभसुचेतसः । श्रीवीरशान्तिरवेवेन्द्ररदेवपूर्वाग्लगारयः ४ ॥ २६ ॥ । श्रीशान्तिसुरिनिज-
शान्तवाक्यामृतेन तत्कालजनानपुष्यत् । गशेष रोपां सुमनरत्यगयाप्यरतीति नित्रं दि कस्म न स्यात् ? ॥ २७ ॥ ज्ञानेन
रूपेण न वेचभनस्ततो गणाधीनरदेवगतः । श्रुतागतं पीतगनन्तमन्तःसमें शुगं गः शुभगुजगार ॥ २८ ॥ हो
गुम्तकगस्ति' शरतगुदयत्पणव धर्माधाजः, कीतिमीपाती गदापि निशदा यस्गाक्षमाला मोः । नानन्वगुर्जगला-
यमितः 'रूपभृक्षारती, शब्दानामनुशासनं तददितं न्यायेन सारलतम् ॥ २९ ॥ शिष्यास्तस्याभूनभायो रत्नप्रमाणिमा
गरिः । परमानन्दः गरिः गरिः कनकप्रभस्तदनु ॥३०॥ अतुल्गशन्यत्रयागरते, चारित्रभूमकर विरेणुः । निराधनागौरख-
दण्उशन्यत्रिकाणि गे रागकालमेव ॥ ३१ ॥ आयस्तु विगगानेषु, श्रीदेवानन्दरारिपु । जगाम धुरादा भाग, तमोधननिकीरिप
॥ ३२ ॥ भूयादेप विशेगतोऽपि परमानन्दप्रदानोग्रतः, गरिनष्ठिकोगरा रा परमानन्दः प्रभुः प्राणिनाम् । गस्य श्रीजय-
सिंहरारिरजानि च्यातो पिनेयाग्रणी, सिद्धान्तार्थविचारसारराराण: सपकारक्षमः ॥ ३३ ॥ वन्दे श्रीकनकप्रभस समतां
गन्नागवर्णत्रयी, पौरस्त्या विपरीतवायपि निज रूपं न गुंचत्यलम् । कि चोपश्रुतिनिाश्रितगिरविदः कार्य शुभे गर्नदा, मध्यस्थ-
॥२४४॥

·प्रशस्तिः श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु- मीयवृत्ती त्वमुपागमद्दमनिधौ यस्मिन्नकारोऽप्यसौ ॥ ३४ ॥ शिष्यः श्रीकनकप्रभस्य सुकविः श्रीबालचन्द्रानुजो, ज्यायान् श्रीजयसिंहतः प्रतिभया श्रीवस्तुपालस्तुतः। विश्वाल्हादनठक्कुरान्वयगुरुर्मत्या सतां सम्मतः, सरीणां सुकवित्वशोधनविधौ प्रद्युम्नमरिः प्रभुः ॥३५॥ लिखने शोधने सज्जो, मुनिदेवो मुनीश्वरः । वर्षेऽष्टपक्षयक्षाख्ये, ऋषिवाणार्णवैर्मिता(?) ॥३६॥ युग्मम् ।। प्राग्वाटान्वय- निष्कुटे बकुलवद्भिश्रन् महाशाखिता, सर्वाशासु व्यचीचरद् बकुलदेवाख्यो यशःसौरभीम् । सूनुस्तस्य कुमारसिंह इति च द्वेधापि लक्ष्मीपतेस्तस्माद्धन्ध इति प्रसिद्धमहिमा प्राचीकशद् धीनिधिः ॥ ३७॥ धन्धः।। मुनिप्रभोः श्रीकनकप्रभस्य, पट्टप्रभु प्रार्थयते स्म वृत्त्यै । पितृप्रभुस्वानुजपुण्यहेतोरलेखयत्पुस्तकपंचकं च ॥३८॥ गोपतेगौंः रुचो राज्ञो, यावत् सर्पति भूतले। वेदिका पयसो वापि, वृत्तिस्तावत् प्रसर्पतु ॥ ३९ ॥ ग्रन्थान ४५०० ॥ संवत् १९८३ विक्रमान्दे पौषशुक्लपंचम्यां शुक्रवासरे प्राग्वाट- वंशे रत्नपुरीनिवासिरामलालात्मजेन ऋषभचन्द्रेण पुण्यपत्तनेऽलेखि ॥ शुभं भवतु ॥ श्री॥ TECAREERESH ॥२४५॥ इति समाप्तं प्रव्रज्याविधानकुलकं सटीकम् FREE PANER NEngali ENTERPREEN HERE CREATRENESHEECHE ॥२४॥ CERIES

·॥ अथ प्रवज्याविधानप्रकरणं सावचूर्णिकं प्रारभ्यते ॥
१मनुष्यत्व
दुर्लभता.
द्वार
श्री
प्रत्रज्या०
श्रीप्रद्युः
मीयवृत्त
॥२४६॥
अत्र प्रकरणे दशाधिकाराः, तद्यथा-दुर्लभत्यं मनुष्यत्वे१, बोधेर्दुष्प्रापता तत:२। प्रव्रज्याया दुरापत्वं ३, तत्स्वरूपप्रकाशनम्४
॥ १॥ तस्या विषमताऽऽख्यानं ५, धर्मस्य फलदर्शनम् ६ । व्रतनिर्वाहकत्वं च ७, श्लाघा निर्वाहकर्तृपु ८॥२॥ मोहक्षितिरु-
होच्छेदो ९, धर्मसर्वस्वदेशना १० । धर्मप्रकरणेऽमुष्मिन् , दशद्वारविवेचनम् ॥ ३ ॥ अस्य प्रकरणस्य महार्थस्यापि सूत्रेण स्वल्प-
स्वात् मनसेवेष्टदेवतां नमस्कृत्याधगाथया परमपदसौख्यमुख्यनिबंधनमनुष्यत्वस्यैव दुर्लभतामाह-
संसारविसमसायरभवजलपडिआण संसरंताणं। जीवाण कहवि जइ होइ जाणपत्तंव मणुअत्तं ॥१॥
संसार एव विपमा पोतप्राप्तावपि दुस्तरत्वात् सागर:-समुद्रः तत्रापरापरजन्मजले पतितानां परिभ्रमतां जीवानां कथमपि-
महता कप्टेन यानपात्रमिव मनुष्यत्वं यदि भवति, यतस्तत्र संसारसमुद्रे महाभीष्मदुर्दिनप्रवला विपयाः, कुवातप्रेरिता वेला
इवाधिरोहंति नवनवा मनोरथाः, महायादस इवोच्छलंति संयोगवियोगाः, जलाच्छादितपर्वत इव मकरध्वजः, आवर्ता इव दुस्तराः
कपायाः, नागदता इवोत्कटा रागद्वेषाः, महोर्मय इव दुःखपरंपराः, और्वानल इवापथ्यानं, नेत्रवल्लीव स्खलनहेतुमेमना,
नकचक्रमिव कुविलल्पजालं, महामत्स्या इव व्याधयः, एतैः सर्वैः पोतभंगहेतुभिः संसारसागरो विपमोऽस्ति ॥१॥ अथ
वोधिदुष्प्रापता प्रव्रज्यादुष्प्रापत्वं च एवं दे द्वारे गाथापूर्वार्धेचरार्धाभ्यामाह-
॥ १ ॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीग्रद्युः
नीयवृत्ती
२ दुरापता
बाधा
३ प्रत्रज्या
दुरापता
॥२४७॥
तत्थवि योही जिणदेसिमि धम्ममि निकलंकमि । पव्वज्जापरिणामो सुकयप्पुन्नरस जइ होइ ॥२॥
तत्रापि-मनुष्यत्वे प्राप्तऽपि आर्यदेशशुभजातिसकलेन्द्रियपाटवजीवितव्यस्वमनोवासनासाधुसामग्रीसाधुसनिधिधर्मश्रवणेषु
सत्स्वपि बोधिर्दुलभेति गम्यं, कुत्रेत्याह- 'जिणदेसियंमित्ति विजितरागद्वेषादिभिस्तीर्थकरैः प्ररूपिते दुर्गतिनिपतजंतुजात-
समुद्धरणसमर्थे सकलमलकलंकविकले च, अथ तत्र-पोधिप्राप्तावपि प्रव्रज्यापरिणामस्तु सुकृतपुण्यस्यैव प्राणिनो यदि स्यात्तर्हि
स्यादिति गाथार्थः ॥ अत्र बोधिद्वारे ऋषभदेवचरित्रं, दुर्लभबोधित्वे च उदायिनृपमारकार्हद्दत्तदृष्टांती, प्रव्रज्यादुष्प्रापत्वे च
जमालिप्रभृत्यष्टनिह्नवदृष्टांता ज्ञेयाः ॥२॥
सा पुण दुप्परिअल्ला पुरिसाण सया विवेगरहिआणं । वोढव्वाई जम्हा पंचेव महव्वयवयाई ॥३॥
राईभोअणविरई निम्ममत्तं सएऽवि देहमि । पिंडो उग्गमउप्पायणेसणाए सया सुद्धो ॥ ४ ॥
इरिआइपंचसमिहिं तीहिं गुत्तीहि तवविहाणमि । निच्चुज्जुत्तो अममो अकिंचणो गुणसयावासो॥५॥
मासाइआ उ पडिमा अणेगरुवा अभिग्गहा बहवे । दव्वे खित्ताणुगया काले भावे अ बोद्धव्वा ॥ ६ ॥
जावज्जीवममज्जणमणवरयं भूमिसयणमुद्दिडं । केसुद्धरणं च तहा निप्पडिकम्मत्तणमपुव्वं ॥ ७ ॥
गुरुकुलवासो य सया खुहापिवासाइआ उ सोढव्वा । बावीसं च परीसह तहेव उवसरग दिव्वाई॥८॥
सेति पूर्वगाथोत्तरार्धकथिता प्रवज्या दुष्परिपाल्या, अत्र हेतुमाह-पंच महाव्रतान्येव व्रतानि, न त्वणुव्रतानि, बसस्थावरसू-
क्ष्मवादरजंतुजातपरित्राणविधानरूपमायं व्रतं, क्रोधलोभभयहास्यैरप्यसत्याभापणरूपं द्वितीय, अन्यादत्ताल्पबहुस्थूलाणुसचिचाचि-
॥ २ ॥

·श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रधु-
मीयवृत्ती
३ प्रव्रज्या
दुष्पालता
॥२४८॥
तवर्जनरूपं तृतीयं, दिव्यौदारिककामविविधविविधपरित्यागरूपं तुर्य व्रतं, स्थूलसूक्ष्माल्पबद्सचित्ताचित्तपरिग्रहपरित्यागरूपं
पंचमं व्रतं, एकरूपाणि व्रतानि निर्विवकैर्जनैः कथमूर्खते ? इति द्वितीयगाथोक्ता प्रवज्या दुष्करतात्र समर्थिता ॥ रात्रिभोजने
विरतिः-निरोधः कार्य:, ननु रजनीभोजनविरतिर्देशविरतानामप्यस्ति तत्प्रव्रज्यायां को विशेषः १, उच्यते, प्रबजितस्य
हि चतुर्भगप्रोक्तस्यापि निशाभोजनस्य निषेधा, तद्यथा-रात्रौ गृहीतं रात्रौ भुनक्ति १ दिवा गृहीत रात्रौ भुनक्ति २.
इति द्वौ भंगौ सुप्रतिपाद्यौ. रात्रौ गृहीतं दिवा भुनक्ति, अयं भंगो रात्री पिंडग्रहणानधिकारात्परिहार्यः ३. दिवा गृहीतं दिवा
भुनक्ति, इत्यस्मिन् दिवा गृहीते रात्रौ च पर्युपिते द्वितीयदिनपरिभोगेऽयं भवति, साधूनां सन्निधिपरिहारात् ४. इति चतुर्भग-
प्रोक्ता नि:शेषा अपि निर्विवेकानां दुष्कराः ॥ निर्ममत्वं स्वदेहेऽपि, आस्तां धनकनककलत्रपुत्रमित्रादिके, इदमपि निविवेकाना
दुष्करं. तथा पिंडो-भिक्षारूपा, स च उद्गमदोपाः १६ उत्पादनादोपाः १६ एपणादोषाः १० एवं द्विचत्वारिंशदोपवर्जितो ग्राम
इति शेषः । एतावता द्विचत्वारिंशद्दोपाः सूचिताः, आधाकर्मणि शालिकूरदृष्टांतः, परभावक्रीते मंगुकथा. प्रामित्ये यतिभगिन्युद्धा-
रिततैलदृष्टांतः. परिवर्तित वणिग्द्वयभगिनीदृष्टांतः, मालापहृते दंपतीदृष्टांती, आच्छेने गोपकथा, अनिसृष्ट द्वात्रिंशन्मित्रकथा,
धात्री पिंडे संगमस्यविरकथा, दूतीले शय्यातरीपुत्रीकथा, निमिचे श्रवणकथा, क्रोधादी घेवरक्षपकादिकथा, नयनांजनादौ चंद्र-
गुप्तभोजनांतोंजिक्षुल्लकद्वयकथा, योगे आर्यसमिताचार्यकथा, छर्दिते मधुपिंदुदृष्टांतः। एवंविधः साधुर्मवतीति, योग्य इति गम्यते
॥ ४ ॥ ईर्गादिपंचसमितिभिस्तिसमितिभिरुपलक्षितः, गुणानां मूलोत्तरगुणरूपाणां सदावासो भवति. तपोविधाने वालाभ्यंतररूपे
नित्यमुचुक्तो निर्ममोऽकिंचनश्च ॥ तपःफले च वसुदेवनाच्यभवदृष्टांता, ननु नंदिपेणभये भिक्षाचरकुलोत्पन्नस्यापि वर्णज्येष्ठत्वं,
॥ ३॥

·३प्रत्रज्या दुष्पालता श्री प्राध्या. श्रीप्रद्यु, मीयवृत्ती ॥२४॥ वसुदेवत्वे च यदुवंशोत्पच्या प्राधान्यमन्यत्रापि श्रूयते, तदत्यंतहीनकुलोऽपि कश्वन तस्मिन्नेव भवे देवानामपि पूज्यो द्विजन्मना- मपि मान्यः कथ्यः, एवंविधविकल्पदलनाय मातंगदारकहरिकेशिवलः कथा, तपोविधानमपि क्षमासमायुक्तं मुक्तिफलदं, तच गजमुकुमालदृष्टांतेन जय।।५।मासिक्यादयः प्रतिमा अभिग्रहविशेषाः साधूनां द्वादश स्युः, ताश्च साधुः परिपूर्णदशपूर्वधरो जघन्य- तो नववस्तुन्यधीती विशिष्टसंहननयुक्तो महासत्वो व्युत्सृष्टदेहो जिनकल्पिवदुपसर्गसहोऽलपकृतभोजी गुर्वनुज्ञया गच्छानिष्क्रम्य प्रतिपद्यते, स चाद्यप्रतिमायामननयोरेकैकां दतिं मासं यावद् गृह्णाति, एवं चकैकमासवृद्ध्या एकैकदचिवृद्ध्या च सप्तम्यां सप्त मासान् यावदन्नपानयोः प्रत्येकं सप्त दत्तीगृह्णाति, ततस्तिस्रः प्रतिमाः सप्तरात्रिक्यो भवंति, तत्राद्यायां चतुर्थभक्तः पारण दिनवि- हिताचामाम्लैरपानकैः प्रतिपद्यमानो ग्रामावहिरुत्तानशयः पार्श्वस्थो निपण्णो वा निष्प्रकंपो दिव्यादीनुपसर्गान् सहते, द्वितीयापि सप्तरात्रिक्येव, नवरं उत्कटिकासनी लगंडशायी वा, लगंडं चक्रकाष्ठं तद्वत् शिरः पादौ च भूमो लगयति, न तु कटीतटमित्यर्थः, दंडायतस्थानो वा तिष्ठति, तृतीयाऽप्येवं, नवरं वीरासनी वा गोदोहासनी वा कुजाम्रवद्वा तिष्ठति इति, तिस्रः प्रागुक्तसप्तकस- हिता दश स्युः, एकादशी अहोरात्रिकी, तस्यां ग्रामादहिनगरादहिर्वा स्थितः प्रलंबितपाणिरपानकपष्ठभक्तं प्रतिपद्यते, द्वादशी प्रतिमा त्वेकरात्रिकी, तस्यां चाष्टमभक्ताननरं बहिरीपत्प्राग्भारगतोऽनिमेपनेत्र एकपुद्गलन्यस्तदृष्टिः संहृतपादः प्रलंपितभुजश्च स्थाने तिष्ठतीति द्वादश प्रतिमाः साधुना कार्याः, अनेकरूपा अभिग्रहा बहवः कार्या इति शेपः, अभिग्रहेषु श्रीवीरदृष्टांतः ।। ६ ।। यावज्जीवममज्जनम्-अस्नान, उद्दिष्टमिति द्वितीयपदगतं चतुर्षपि पदेषु योज्यते, यदुक्तं-"कृते स्नाने क्षणं शौचं, रागमानौ च चेतसि । स्त्रीजनप्रार्थनीयत्वं, ब्रह्मचर्यरय दुपणम् ॥१॥ घातो जलस्थजीवानामन्यसत्चविबाधनम् । क्षीरक्षालनमंगारे, इवाज्ञान- ४ ॥ RECENE

·थी
प्रव्रज्या
श्रीप्रद्युः
नीयवृत्ती
३ प्रव्रज्या-
दुष्पालता
॥२५०॥
प्रकाशनम् ॥ २॥ अलाने तु न दोपास्ते, मत्वेति मुनिपुंगवैः । वयं लानं ततः सिद्धिवधूसंगमसंस्पुहैः ॥३॥" तथा अनवरत
भृमिशयनमुदिष्ट, नतु पल्यंकादिशयनं, अपूर्व विशिष्टमित्यर्थः, निष्प्रतिकर्मत्वं, तत्र निष्प्रतिकर्मत्वे च श्रीसनत्कुमारचक्रवर्तिकथा।।७॥
सदा गुरुकुलवासे हि स्मारणावारणाप्रेरणादयो भनंति, अत्रैव विनयः संभवति, ततो विनयोऽपि विधेय एव, अत्र विनयविपये
आर्यचंदनाप्रवर्तिनीमृगावतीसाध्वीदृष्टांतः, क्षुधापरीपहे हस्तिमित्रदृष्टांतः १, तूट्परीपहे क्षुल्लकदृष्टांतः २, शीते श्रीभद्रबाहुशिष्य-
साधुचतुष्टय दृष्टांतः ३, उष्णेऽहनकः ४ देशमशके श्रमणभद्रः ५, अचेले सोमदेवद्विजः ६, अरतौ अर्हदत्तः ७, स्त्रियां स्थूलभद्रः
८, चर्यायां संगमस्थीवरः ९, नैपेधिक्यां कुरुदत्तः १०, शव्यायां सोमदत्तसोमदेवौ ११, आक्रोश व्यतिरेकान्वययोः क्षपकार्जु
नमालिको १२, वधे स्कंदकशिष्याः १३, याञ्चायां बलदेवः १४, अलाभे ढंढणकुमारः १५, रोगे कालवैशिकः १६, तृणस्पर्श
भद्रः १७, मले सुनंदः १८, सत्कारपुरस्कारे व्यतिरेकान्वययोः श्रावकसाधुकथा१९, पूजायां कालिकाचार्यशिष्यसागरचंद्रसारिकथा
२०, ज्ञाने सरिशिष्यभ्रातृद्वयकथा २१, दर्शने आपाढभूनिसरिकथा २२, 'तथैवे 'ति पूर्वापेक्षया, न केवलं परीपहाः, उपसर्गा अपि
दिव्यादगः समाः, ते च चतुर्धा-दैवतमानुपतैरथाध्यात्मिकभेदात्, तत्र दैवमानुपोपसर्गेषु भगवान् चीर एनोदाहृतिः, तैरथेपु
चिलातीपुत्रः, आध्यात्मिकेपु सनत्कुमारमुनिः॥८॥ अथ ननमगाथया प्रव्रज्यायाः स्वरूपं कथयति-
लद्धावलद्धवित्ती सीलंगाणं च तह सहस्साई । अट्ठारसेव सहसाई वोढव्या आणुपुचीए ॥९॥
लब्धं बहुमानपूर्व अपलब्ध-अपमानपूर्व ताभ्यां वृत्तिः-प्राणधारणं यस्य स लब्यापलब्धवृत्तिा, साधुर्भवतीति शेपर,
आनुपूर्या क्रमणेत्यर्थः, स चायं-क्षांत्यादिधर्मदशकं दशभिः पृथ्व्याद्यजीवपर्यतैः । गुणितं जायेत शतं पंचगुणं पंचभिः
॥ ५ ॥

·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्यु: नीयवृत्ती ४ प्रव्रज्या- स्वरूपं २ प्रव्रज्या दुष्करता ॥२५॥ करणैः॥१॥अथ च सहस्रद्वितयं संज्ञाभिश्चतसृभिस्ततः पड्भिः। योगत्रिकैरष्टादश वधधातानुमतिभिः सर्वै:२॥९॥अथ पंचमं द्वारं, तरिअब्बो य समुद्दो बाहाहिं इमो महल्लकल्लोलो । नीसायवालुआए चावेयव्वो सया कवलो ॥ १० ॥ चंकमिअब्बं निसिअग्गग्वग्गधाराइ अप्पमत्तेणं । पायव्वा य सहेलं हुअवहजालावली सययं ॥ ११ ॥ गंगापडिसोएणं तोलेअब्बो तुलाइ सुरसेलो । जइअव्वं पुण एगागिणावि भीमारिदुद्रुवलं ॥१२॥ राहावेहविणिम्मिअचफटिअलक्खमग्गपुत्तलिआ। विंधेअव्व अवस्सं उवसग्गपरीसहे जेउं ॥१३॥ तिहअणजयप्पडागा अग्गहणिज्जा तहावि गहिअव्वा ।इअ एवमाइ साहूण दुक्करा होइ पव्वज्जा॥१४॥ प्रव्रज्याया दुष्करत्वं पंचभिर्गाथाभिर्नवभिरुपमानैः प्ररूपयति. तद्यथा बाहुभ्यां समुद्रस्तरणीयः, यथा समुद्रो बाहुभ्यां तरीतुं सुदुप्फरस्तथा गबज्याविधिरपि, तथा सदा निःस्वादवालुकायाः कवलश्चर्वणीयो, यथा स दुष्करस्तथा प्रव्रज्याविधिरपीत्यर्थः॥१०॥ चंक्रमितव्यं-अतिशयेन चलनीयं निशितानखड्गधारायां, कथंभूतेन?-अप्रमत्तेन, साधुनेति गम्यं, पातव्या च सहेलं, लीलयेत्यर्थः, हुतवहज्वालातली सततं निरंतरं ॥११॥ गंगा नदी प्रतिश्रोतसा तीर्येत्यर्थः, तुलया च सुरशैलो-मेरुस्तोलनीयः । पुनरेकाकिनापि भीमारिदुष्टबलं जयितव्यं ।। १२ ।। राधावेधार्थ विनिर्मिता चासौ चक्रस्थिता-लक्ष्यमार्गस्था पुत्रिका वेध्या, अवश्यं निःसंशयं, उपसर्गपरीपहान् जित्वा अभिभ्य, अत्रार्थे सुरेंद्रदत्तो बहिरंगेऽप्युदाहरण।।१३।। त्रिभुवनजयपताका अग्रहणीयापि-ग्रहीतु दुष्कराऽपि ग्रहणीयैव, त्रिजगज्जयिनं काम जितवता साधुना त्रिजगज्जितमेवेत्यर्थः. इत्यादिभिरुपमानैः प्रव्रज्या दुष्करा भवति, तथापि निर्वाहणीयेत्यर्थः ।। १४ ॥ अथ पष्ठं द्वारं धर्मफलदर्शनाख्यं गाथाद्वयेनाह- ॥ ६ ॥ MORE ·श्री प्रव्रज्या श्रीप्रद्युः नीयवृत्ती ६ धर्म- फलद्वार ॥२५२॥ जिणधम्मो मुक्ग्वफलो सासयसुक्खो जिणेहिं पन्नत्तो। नरसुरसुहाइं अणुसंगिआई इह किसि पलालव्व ॥१५॥ भुवणं जिणस्स न कयं न य बियं नावि पूइआ साह । दुद्धरवयं न धारअं जम्मो परिहारिओ तेण ॥ १६ ॥ जिनधर्मः-प्रव्रज्यारूपो मोक्षफलो-मोक्षरूपफलदायकोऽस्तीति शेषः, स शाश्चतसौख्यहेतुत्वात् शाश्वतसौख्या, तथा जिनैः- वीतरागैः प्रज्ञप्त-प्रतिपादितः, ते हि तं जिनधर्ममवदन् वदंति वदिष्यंनि च, नरसुरसुखानि-राज्यसाम्राज्यदेवत्वदेवाधिप- तित्वसुखानि त्वानुपंगिकाणि-प्रासंगिकानि, जिनरेवोक्तानि, दृष्टांतमाह-विभक्तिलोपात् कृपौ पलालमिव, कृपिहि धान्यनिमित्तं क्रियते, पलालं-तृणं तु प्रासंगिकं स्यादिति गाथार्थः, अत्राथै पूर्व बाहुमुनिभवे विहितचतुर्दशपूर्वलक्षवाखाभ्यंतरतपश्चरणश्रीभरतच- क्रिदृष्टांतः ॥१५॥ एतदेव व्यतिरेकेण दर्शयति-यतः श्रीभरतचक्रिणाऽटापदे यथावर्णप्रमाणरत्नमयचतुर्विंशतिजिनप्रतिमास्थापन- पुरस्सरं दुरंतदुरितावसादः सिहनिपद्याभिधः प्रासादः कारितः, तत्र यथोक्तविनानि च स्थापितानि, प्राग्भवे साधुभावे च साधूनां वैयावृत्यादिपूजा कृता, दुर्धरं व्रतं धृतं, परं येतेपां चतुर्णा मध्ये न किमपि कृतं स्यात्तेन मानुष्यजन्म परिहारितं, तस्य मनुष्यजन्म व्यर्थ गतमित्यर्थः ॥ १६ ॥ अथान्वयव्यतिरेकाभ्यां पंचभिर्गाथाभिः प्रव्रज्यां श्लाघते- मुणिवूढो सीलभरो विसयपसता तरंति नो वोढुं । करिणो पल्लाणं किं उववोढुं रासहो तरइ १ ॥ १७ ॥ अन्नह सा पव्वज्जा वज्जिअसावज्जजोगकरणिज्जा। अन्नह पमायबहुलो जीवो विनडेड अप्पाणं।॥१८॥ अन्नह सो पडिमत्यो अन्नह लोआण चिठि इण्हि । अनिच्चिय दंता गयवराण चावंति अन्नेहिं ॥१९॥ पंसिअ मुहेण छिज्जद कड्डिज्जइ दुकरें कुडंगाउ | पन्चज्जा सुहगहिआ सीलभरो दुव्यहो होइ॥ २० ॥ ॥ ७॥ SASTERESOL

·७प्रव्रज्या-
श्लाघा
श्री
प्रत्रज्या
श्रीप्रद्यु-
नीयवृत्ती
TAREEREST
॥५३॥
चूहंति नाम भारा ते चिअ चूहंति वीसमंतेहिं । सीलभरो वोढव्वो जावज्जीवं अवसामो ॥२१॥
मन्यते साधुसामाचारीमिति मुनयः तैयूंढः शीलभरः अष्टादशशीलांगसुहस्रभारः पूर्वप्रणीतः, अत एव. विषयप्रसक्ताः-
गब्दादिषु प्रकर्षण संसर्गवंतो जनास्तं-प्रवज्याभारं वोढुं न शक्नुवंति, 'फेश्चयतरतीरपाराः' इति प्राकृतत्वात् , व्यतिरेकदृष्टांतमाह-
किं करिणः पर्याणमुद्वोढुं रासभः शक्नोति ?, नेत्यर्थः, तथा मुक्तिपुरपरिघरूपरागादिभुजार्गलाभंगगजप्रायमहामुनिव्यूढं
गीलपर्याण रासभप्रायमुन्याभासैः कथं वोढुं शक्यते ? इति भावः ॥ अवार्थे श्रीवज्रस्वामिदृष्टांतः ॥ १७ ॥ अथ तदेव
द्वितीयगाथयाऽऽह अन्यथा वर्जितसावद्ययोगैः-पापव्यापारपरिहारिभिरेव सा प्रव्रज्या क्रियते, नान्यैरिति भावः, अन्यथा
'प्रमादबहुलः' प्रमादेन-विषयविकथादिरूपेण बहुलो-चेष्टितः, कोऽसौ ? जीव:- प्राणी आत्मानं विनटयति-विगोपयति,
आसतां चाकायव्यापारकपायवंतः, मनोमात्रकपाययंतोऽपि नरकंगत्युपार्जनयोग्या भवंतीति||अत्रार्थे श्रीप्रसन्नचंद्रराजर्पिदृष्टांतः॥१८॥
अर्थनमेवार्थ तृतीयगाथया विशिनाष्टि-अन्यथा स प्रतिमार्थः अन्यथा चाधुना लोकानां चेष्टितं-विलसितं इदानीम् -ऐदंयुगीनानां,
आस्तामस्मादृशां लोकानां यत्, तदपि श्रीवीरशिष्यत्वेऽपि, एकेन चरणेन स्थितोऽपि, ऊर्धवाहुरातापयन्नपि मनोव्यापारवशाद्
दुर्गतियोग्यः प्रसन्नचंद्रोऽजनि, अमुमेवार्थमातरन्यासेन द्रढयति-'अन्निचिय' इत्यादि, गजवराणां हि अन्ये एवं दंता
युद्धादी विधुरावस्थायां सहायाः प्रकाशविशदाश्च दृश्यते, यत्तु चर्वणीय वस्तु तदन्येरेव मुखमध्यस्थैः कृशैर्दतैश्चर्वयंति ॥ १९ ॥
अथ चतुर्था गाथयाऽमुमेवार्थ व्यनक्ति-वंशी-वंशजालिका सुखेन छिद्यते, यच कुडंगोत्-मिथोमिलितशाखागहनात् कृष्यते
तद् दुष्कर, एवं प्रथम दृष्टांतगुपन्यस्याथ दार्शतिक योजयति-प्रत्रज्या सुखग्राया-सुखेनापि गृह्यते, परमष्टादशसहस्रशीलांगभारो
॥ ८ ॥

·८ धर्मफलं श्री प्राज्या श्रीप्रद्युः नोयवृत्ती ॥२५४|| दुर्वहो भवति, किंतु स हि धन्यैरेवोद्यते, नत्वन्यैरिति गाथार्थः ॥ २० ॥ किमिति दुर्वह इति पंचम्या गाथया कथयति-उमंते, नामेत्याप्तोक्तो आमंत्रणे वा, भाराः, तचियत्ति चियशब्दस्यावधारणार्थस्य व्यवहितसंबंधात् ते उद्यते विश्राम्यद्भिरेव, शीलभारो हि महादुर्वहो चोढव्यो यावज्जीव-जीवितावधि अविश्रामो-विश्रामरहितो, निरंतरमित्यर्थः, अत्रार्थे सह्यगिरिव्रतधरस्य कथा ॥२१॥ अथ 'श्लाघा निर्वाहकर्टपु' इत्यष्टमं द्वारं गाथात्रयेणाह- ता तुंगो मेरुगिरी मयरहरो ताव होइ दुत्तारो । ता विसमा कज्जगई जाय न धीरा पवज्जति ॥ २२॥ ता विच्छिन्नं गयणं तायचिअ जलहिणो अ गंभीरा । ता गुरुआ कुलसेला धीरोहिं न जा तुलिज्जंति ॥ २३ ॥ दुचिअ जए गईओ साहसवंताण हुंति पुरिसाणं । विल्लहलकमलहत्या रायसिरी अहव पव्वज्जा ॥ २४ ॥ यथा धीराणां नात्युचः सुरशिखरी, न च पयोराशेः पारो दुस्तर एव, तेषां यथा किमपि कार्य विपमं न, तथा धीराणां प्रवज्यापि सुधारैवेति भावार्थः, विपमकार्यगतिस्तावद्यावन्न धीराः प्रतिपद्यते, इत्यत्र पौरुपस्यैव प्राधान्यं, यतो गर्भावास- स्थितोऽपि राज्यश्रियो रक्षिता भवत्यंगवीरवत् , तस्यात्र दृष्टांतः ॥ २२ ॥ तदेव वीरत्वं द्वितीयगाथया विशेषयति-तावद्विस्तीर्ण गगनं तावद् जलधयोऽपि गंभीराः तावच्च गुरवः कुलशलाः यावद्धान तोल्यंते, इति गाथार्थः ॥ २३ ॥ किंच जगति द्वावेव मार्गों साहसिकानां पुरुषाणां भवतः, विकस्वरकमलहस्ता राज्यलक्ष्मीः, लक्ष्मीहि कमलहस्ता, प्रत्रज्या तु विकस्वरकमलयुता मोक्षलक्ष्मीरूपैव, अतः प्रवज्या सदा स्मेरा भवति, अत्रार्थ हि हेलयाऽपहस्तितसुसंपदः सनत्कुमारादयः पूर्वोक्ता एव दृष्टांता ज्ञयाः ।। अथ मोहतरुच्छेदाख्यं द्वारमाह- ॥ ९ ॥ Ironic ·RECE ९ मोह- तरूच्छेद श्री प्रव्रज्या श्रीप्रयु- सीयवृत्ती 36SRISH ॥२५॥ अइगुरुओ मोहतरू अणाइभवभावणाविगयमूलो। दुक्खं उम्मूलिज्जइ अच्चंत अप्पमत्तेहिं ॥ २५ ॥ अनादिभवभावना-संस्कारः, स एव विगत-ज्ञातं निश्चितं मूलं ज्ञानिभिर्यस्य सः, एवंविधोऽतिगुरुोहरूपो वृक्षो दुःखं यथा स्याचधोन्मूल्यते, कैः १-अत्यंत मदा(घा)दिप्रमादपंचकरहितैरिति, यदुक्तं-"अनादितरसंसारभावनादृढमूलवान् । रागद्वेषेद्वया- शासः, कपागप्रतिशाखकः ॥ १॥ विषयच्छदनच्छच्यो, दुःखपुष्पौधपुष्पितः। मोहगुमः फलत्येष, फलेन नरकेण तु ॥२॥" स चाप्रमरुन्मूल्यते, अबार्थेऽगडदत्तराजपुत्रकथा ॥ २५ ॥ अथ दशमं धर्मसर्वस्वदेशनाख्यं द्वारमाख्यायते- खणभंगुरे सरीरे मणुअभवे अब्भपडलसारिच्छे । सारं इत्तिअमित्तं कीरइ जं सोही धम्मो ॥ २६ ॥ क्षणभंगुरे-शूलविपविसूचिकाविषधरानलशखवातपित्तश्लेष्मोद्रेकसनिपातादिभिः शीघ्र विनश्चरे, अत एवासारतुपमुष्टिकन्पे मनुजत्वे-मानुपभवे, औपम्यमाह-अभ्रपटलसदृशे, यथाऽभ्रपटलं कुतोऽप्यागतं क्वापि याति चेति न ज्ञायते तथा छमस्थैर्मनुजत्व- मिति भावः, अतः शोभनो धर्मः सर्वविरतिरूपो यत् क्रियते तावन्मात्रमेव सारः, एतावता प्रकरणकारेण मनुष्यभवासारत्वं धर्मस्य सारत्वं च वदता सकलप्रकरणार्थनिर्वाहोऽप्युपन्यस्त इति मतिमद्भिर्विचार्य, इह केचिद् ज्ञातपरमार्था धर्मे स्थिरचित्ता अन्यं जी धर्मेऽस्थिरमपि स्थिर कुर्वति, अत्राभयकुमारमंत्रिणा यथा स्वबुद्धया काष्ठभारिकः ॥ २६ ॥ शेषा गाथाश्चान्यकर्तृका दृश्यन्ते ॥ इति प्रव्रज्याविधानावचूर्णिः समाप्ता ॥ शपा गाथाश्चमा:-पूअंति जे जिणिंदे वयाई धारंति सुद्धसम्मत्ता । साहूण दिन्नदाणा न हु ते मरणाउ पहिति ।। २७ ॥ तवनियमेण य मुग्यो दाणेण य हुंति उत्तमा भोगा । देवच्चणेण रज्ज अणसणमरणेण ॥१०॥ ना

·श्री
भवज्गा०
श्रीप्रघु
স্বীয়
९ मोह-
तरूमछेदः
इंदतं ॥ २८ ॥ काले सुगवाणं मम्मत्तविरागोरिलाभं च । अंत समाहिमरणं अभव्यजीवा न पावति ॥२९॥
अधिरेण पिरो समलेण निम्मलो परवसेण साहीणो। बेटेण जद लिहिज्जर मम्मो ता किं न पज्जतं । ॥ ३०
जा दोहोर मई माहवा तरूणीस ख्ववतीसु । सा जइ जिगवरधम्मे फरगलमाहि मिनी ॥ ३१ ॥ जिण-
सासणस्स सारो उदसानाण जो ममुबारो। जसरा मणे नवकारो रामारोतरस किंकणार? ॥ ३२ ॥ इद पव्व-
ज्जानिहाणपगरणं मम्मत्तं ॥
इति चिरन्तनाचार्यविहितं प्रव्रज्याविधानकुलकं श्रीमत्प्रद्युम्मसूरिचरसत्रितया
वृत्त्या तदर्वाग्भाव्यानार्यरचितया अवचूा च योजितं समाप्त
॥२५६॥
इति वृत्त्यवचूर्णिमययुतं प्रवज्याविधानकुलक
॥ समाप्तम् ॥
॥११॥

·। नं. ४००० श्रीमज्जैनसिद्धान्तवाचनाप्रकाशनकारिका श्रीमती आगमोदयसमितिः स्थापना-श्रीमल्लीतीर्थे २४४१ माघशुक्लदशम्यां JANMap आगमज्ञो हि सर्वज्ञः मुयणाणं महिड्डीयं वीरसंवत् २४४४ आषाढशुक्लत्रयोदशी । शास्त्रं सर्वत्रगं चक्षुः, सर्वज्ञानशिरोमणिः । विक्रमसंवत् १९७४ क्राइष्टसन १९१८