·महामहोपाध्यायः श्रीजगदाधर-m...
na
हा यार्णवपूहमन
.
लेखकः
CHECKED 1973
Initial
Parmy
सम्पादक
स्टाक माNिE-१९८५
प्रकाशकः
로은
१ संस्कृतकायोलयः अयोध्या
मूल्यम् ॥) द्वादशाणकाः
का

·m
t
7.४
२६५३६८
..'
.
हाल्यार्णवप्रहसनम् ।
स्वेवस्यक्तिधान्द्रचन्दनचयं घोल्लिबन्ध्रश्रमा.
दूर्ध्वश्वासारखजस्मरकथं सन्इष्टदन्तच्छदम ।
शीत्कारातिलोचनं सपुलकं भ्रान्तभ्रनृत्यत्करं,
पार्वत्यां सुरतं मुदे रसवतामास्तां मृडानीपतेः ।।
स्वर्भानुः सुरवर्मनाऽनुसरति प्रासाभिलाषादसा-
बिन्दोरिन्दुमुनि ! असेत किसुत प्रात्या भवत्या मुखम् ।
इत्थं नाथांगरा नभोऽर्पितहशो वक्त्रं भवान्या भृशं.
भामिन्याः कृतचुम्वनखिनयनः स्तादि िसद्ध्यै सत्ता ।
नान्दान्ते सत्रधारः
अलमतिविस्तरेण

·कालीकुमारग्रन्थमाला २ - हास्य प्रस्फुटदन्तमौक्तिकचरच्छाया मनोज्ञाऽऽनना, नानाऽतस्कृतिसत्कृता रसवतां चित्तप्रमोदस्थली । स्वच्छन्दं वरणिनी रसवती सीमन्तिनीव स्वयं, रथ्या श्रीजगदीश्वरस्य कविता सञ्चित्तमानम्दयेत् ।। अस्ति च तस्य कवेनिजकुलकमलप्रकाशदिनकरस्य त्रिपुरहर चरणप्रणामचन्द्रमःप्रकाशितकवित्वकरवस्य मां प्रति निदेशः- त्वमिह सुरभिसमयोचितेनाऽस्मद्विरचितेन हास्यर्णवनाम्ना प्रहस. नेन विदग्धसमुदायानां हृदयानन्दमुत्पदयेति । अवश्यमेतच्छासन- मनुष्ठ यं, यतो विदग्धजनमण्डितायां संसदि रसवत्या वाचा वि- लसितु नर्तितुश्च ममापि चित्तकौतूहलमस्ति, अतस्तत्सङ्गीतकम- वतारयामि । (परिक्रम्याऽवलोक्य च) अहो ! कुसुमसमयरमणी. यता चेतो हरति, यतः- चश्चति चन्द नपवने ध्वनति च मधुमत्तमधुबते मधुरम। कूजति कोकिलनिकरे न हरति सुरभिमनः कस्य ॥ अन्यच्च: उहीयते स्खलति गुञ्जति कुञ्जमध्ये, पुष्पाणि चुम्बप्ति परिष्वजते द्विरेफीम् । घूर्णन भ्रमयपि परागविधूसगलो, भृशोऽध किन्न कुरुते मधपान मत्तः ।। तत्कथमत्र ललनां विना बिनोदः ? (परिक्रम्य नेपत्याभिमुखं पठति ) भृङ्गार राक्तनालनीदल मत्कटाक्षे, पीयुपरश्मिवदने मदने तुल्ये। कन्दप लपेपरि मष्ट सुधेविदग्धे, स्निग्धे प्रिये ! सरितमाग विधेहि ।

·हास्यार्णवप्रहसनम. .. - (प्रविश्य नटी) अजउत्त ! एसम्वि दे आग्गाणियोयेण समागदा ता अणुग्गह वअणं पसादीकरोदु । स्त्रधारः-श्रागें । पश्य- पाशासु प्रसरन्ति कोकिलकलवाना निकुञ्जान्तरे, गुञ्जम्तो भ्रमराः समुत्कमनसश्चम्बन्ति पुष्पावलीम् । स्पर्शात्सरितमल्लिकापरिमलः श्रीखण्डवायुपहे. दित्थं कं न करोत्ययं स्मरशराक्रान्त बमन्तोरयः ।। -- अन्यच हृष्टाऽन्यपुष्ट मधुरध्वनिभिनवोढ़ा- मध्यापयेदिव सुमाधविकालते यम् । मालिकग्यचूनमसकलकण्ठशब्दं , नूनप्रसूनपुलकं कसुमागमेऽस्मिन् ।। (नटी किश्चिदनन्यचित्ततां नाटयति) सूत्रधारः-आयें ! किमित्यनन्यचित्ताऽसि ? नटी-सुरिणदअजउत्तेण ? सूत्रधारः - किन्तत् ? नटी-अज्ज! अज्जेव णिम्मज्जा अन्तरउरवाइणा प्रणय- सिन्धुणा नरवइणा मंडलविधारणा कादब्वा तेण अणएणचि त्तम्हि. सूत्रधारः-कान्ते ! किमेतत् सत्यम् ? १-आयपुर ! एषाऽस्मि ते पाशानियोगेन समागता तस्मादनुग्रहवाच. नं प्रसादीकुरु । २-न समायपुत्रेण १३-आर्य | अव निमग्ना- तपुरवासिमा मनमसिनर पतिना मण्डलविचारणा कसंवा तेना- उम्पचित्तास्मि । marwa ·कालीकुमारप्रन्थमाला - नटी-श्रधई ! नेपथ्ये- घटयत घटजालं तोयशुन्य पुरस्ता- स्पथि तुषनखलेखाः क्षिप्यतां भो नियुक्ताः । निजपुरपरिचर्चाकतुमेवाऽयमुत्को , नृपतिरनयसिधुस्तूर्णमागच्छतीह ॥ सूत्रधारः (आकाशे कर्ण दत्वाऽऽकर्ण च ) नीति तिमतो दिगैरतमभत्क्षिप्रं समं साधुभि- धूतानां पटुतापरं परपनाऽऽकृष्टं न केषां मनः। कान्ता कस्य बलाब केन रमिता राज्ये यदीयेऽधुना तरण क्षोणिपतेः समागतिरिह स्थातुन युक्त प्रिये ।। ( तदितोऽन्यत्र गच्छाव इति निस्क्रान्ती) इति प्रस्तावना (ततः प्रविशति सानुचरो नरपतिरनयसिन्धुः) राजा-(स्तगतम् ) अहो ! दुर्दैवम् । कुशुमसरनिकरजर्जरश- रोरेण रात्रिन्दिवं परवनितानिधुवनविनीनमनप्सा कियत्कालं पौरप- रिचर्चा न कृतेति ( प्रस्मरति, प्रकाशम् ) अये चरश्रेष्ठ! अयथार्थ वादिन ! निरूप्यतां तावन्मण्डलम् । चरः--जं देवो श्राणवेदि (इति निष्क्रम्य समन्तादवलोक्य च पुनः प्रविश्य नृपकर्णसमीप उच्चैः ) देवो जाणिदं मंडलरहस्यम् ।२ राजा-कथय कथय । चरः-ववहारो अत्तं गदोत्ति। १-मथ किम् ! २-यद् देव प्राज्ञापयति । देव ! ज्ञातं मण्डलरह- स्पम् । ३-उपयहारोऽस्तं गतोऽस्ति।

·हास्यवप्रहसनम् राजा-(सक्रोध ) कुतः? चर:-(संस्कृतमाश्रित्य ) देव! यतः- मालिङ्गन्ति निजाङ्गनां परवधू' हित्वा जनाः साम्प्रतं, नीचः सीव्यति सत्युप हानहमहो सद्ब्राह्मणानां गणे। वन्दन्ते द्विज मन्त्यजे निवसति, व्रीडाविहीना जना, एवं मण्डलवैपरीत्यमधिकं जातं महाभूपते । अपिच-नारीणां नयनेऽञ्जनं न जघने, सिन्दूरता मुण्डिसे , सीमन्ते न उ नूपुरौ, पप्युगे यावोऽपि नैवेक्षयो। पक्षोखे मणिमञ्जरी न चरणे, काची कटौ. नाऽघरे, चेत्थं वैशविप र्ययः प्रति गृहं दृष्टः सकष्टं मया । राजा-( आकरM अात्मगतम् ) चिरकालाऽविचारण्याऽय. मव्यवहारो जातः पौराणाम् । भवतु, दण्ड विधास्यामि । (प्रका- शम् ) अये ! आहूयतां कुसतिवर्माख्यो मन्त्री। चर:- जं देवो आणवेदि"( इति निष्क्रन्य तेन सह पुनः प्र- विष्टः प्रविश्य कुमतिवर्मा वामपाणिना नृपतिं नमस्कृत्य अप्र. ष्टोऽपि ) प्रस्फुटमाझाएयतु महाराज ! किमनुष्ठ यम् ? राजा-मन्त्रि ! अस्थानं बत, स्थानं बिना चिरं मण्डलच- र्चा न क्रियते । मन्त्री-( ससम्भ्रमम्) देव! अत्रवास्ति च परमरमणीयं स्थानम् । राजा- निवेदय, निवेदय । मन्त्री-वन्धुरायाः कुट्टिन्याः प्राङ्गणम् । १-यद देव माज्ञापयति।

·कालीकुमारप्रन्थमाल राजा-(साट्टहासम् ) कुमतिवर्मन् ! मम चित्तेन सममभि- मन्न्य संसदि प्रविष्टवानसि, यतो देख्या गलितकुचस्पर्शविमुखस्य वाराङ्गनाऽऽलिङ्गनाय ममाप्यभिलाषः, यत उदरपतितस्तनीषु कुतः स्मरावस्थितिः ? तथा च- उत्तजस्तनशैलदुर्गविषमे वामेक्षणानां हृदि स्थित्वा यत्र वनाद्भिनत्ति हृदयं यूनां सुतीक्ष्णैः शरैः। तस्मिन् मन्मथयुद्धमदनवशात् पातं प्रयाते स्तने, मन्ये दुर्गपराजयादपसरे भीरुः स पुष्पायुधः ।। मन्त्री तदुपसावः । राजा-सोल्लासं मन्त्रिणा सह परिक्रामति । चरः- (पुरः परिक्रम्य ) देओ एत्थज्जेव पूरदो घणदर-घण- आरसुरहिचन्दण-मियणाभिविविहकुसुमपरिमलभरोऽपसरदि ता एदं वन्धुराए मन्दिरं तक्केमि । इदो अणुसरदु देओ। १ राजा-(प्राङ्गणमनुसृत्य सप्रमोदम् ) इदं वन्धुरायाः प्राङ्गणं, प्राप्त तीर्थशतपर्यटनपुण्यम् । मन्त्री कसा बन्धुरा कुट्टिनी ? (ततः प्रविशति भुजंगशतपरिवेष्टिता वन्धुरा) अहो अञ्चरीयंर ननु रे भुजंगाः ! अणयसिन्धु-नरवइणो धूत्ताणं चकट्टिणो स- मागमो बदृदि ता कधं तालजुअलझिल्ली मर्दण-मिलिदाई वसन्तसमयमुद्दिसिय गीदाईगाइदु विलम्बीदु । (उपसृत्य भु. जंगाः) १- मेष पुरतो धमतरपनसारसुरभिचन्दनमृगमामि विविध कुसुमपरिमलमरोऽपरवि, स्वादिदं पन्धुरामा मन्दिरमिति मा. मियोपरत देवः।

·মামালা
बाधुरा-पुत्ति । तुम बिप्पा, शासनं क्षण + [भूगाङ्कलेखा
गृहं प्रविशति ।
कलहांकुर:-[उपयत्य] पढमं अम्हाणं गुरसिस्साणं
खायं बिचारी अदु अजमिस्सो ।
मदनान्धमिश्रः- आर्यपुत्र ! क्षणं विरम पावत् ऋतु.
क्रिया निवर्तते । [इति गृहं प्रविश्य निर्भरं सुरतं निर्वाह्य सहर्षम् ]
पाश्लेषपीडितकुचं भममितास्थ
दष्टाधरं ललितशीत्कृतमीसिताक्षम् ॥
चाटूक्तित्राणमिलितभ्र चनस्कदाच
घेश्यारतं जनिशनार्जितपुण्य नभ्यम् ॥
(परिक्रम्य बहिः प्रविशति नायिका परिवामति)
विश्वभाए:- [ नायिकामवलोक्यात्मालम् ]
यानं गलिताजी सुनितं निमुक्तरागोडाशे
धम्मलः श्लथवन्धनः श्रमजलप्रक्षालितं चन्दनम् ।
निष्पन्दै जघनं भुजे शिथिलता वक्षःस्पल कम्पते,
सत्सत्यं सुरतं विधाय सुतरामेषा समागच्छति ॥
कुजालः [पुरः साट्टहासम् ] अज्ज एक्केण निव्वाहि.
दा कदुक्किया? +
मदनान्धमिश्रः - (सदक्षिणाक्षिसङ्कोचम् ) निवारयति ।
विश्वभाण्डः - ( सस्मितम् ) महामिश्र ! ज्ञातयन्ते क्रतु.
किया । भवतु तथापि विचार्यतामावयोव्यः । (कर्णे स्वैरम्)
क्थेष मृमालेखा परिणीता भवसि समुष्टयम् ।
+ पत्रि! त्वं विप्रवरशासनं कुरु। प्रथममस्माकं गुरुविष्याणां
म्याच विचारपस्वामिनः +- मार्य एकेन निर्धारित किया?

·हास्यवप्रहसनम १ विश्वभाण्ड:- (विहस्य) सत्यमेव मानायोमा पतः पुंस्यपि वेश्याभ्रमः । मदनायिनः-- (सपमृत्य) वाराङ्गने! स्वामहं प्रणमामि । बन्धुरा- पुत्ति ! बहिन भासिस कुण । + मृगाङ्कलेखा • (उत्थाय) गोरी रे सुप्पसरणा होई. (इति सलज्जं नाटयति) मइनान्धमिमः पदो ! पाश्चर्यमस्या:- पादाभ्यां मुगुरुनितम्व एषः प्रोडोदु कयमपि शक्ष्यते सुगावाः । एकाकी बहति व्यन्नु मध्यभागः प्रोत्तुशासनकरिकुम्भयुग्ममाम ॥ बन्धुरा• पन्ज पिप्पर ! विगवेमि सन्ज महाय गरे कन्दप्पहोमो बहरि र णिवाइयदु मिस्सो । + मदनाथमिश्रः ( सहर्षमानगतमंगनामवीय) देदी सब्जबन परिसरे कुण्डंपरा फलं वेद्याय कुमार मगहशः कामानलः प्रोज्ज्वलः । होसाई खलु शुक्रहायनिवह शेफश्व भाषण- मित्यं पराशरावरं त्यजति का सपः सुखं वश्कलम् ।। (प्रकाशम) बन्धुरे ! त्वमतिजीर्णा अकार्यकुशला चव नियोजय स्वपुत्री यज्ञसामग्रीकरणाय । +-पुत्रिी वार्षि कुहा -गौरी से सुप्रमा मत ! +- बाब विराम, बच स्मारवनंबर तामिमः।

·हास्याणवप्रहसनम्
महुमत्तमहुव्वतरामयुत कलकण्ठविलासिणिगाणचयं ।
युभचित्तविभारणपश्चसरो तुह भोदु मुहर्वहुपीदिभरो॥ १
( इति पुनः पुनर्नाटयति)
राजा ( आकर्ण्य कण स्वैरम् ) हे कुमतिवर्मन् ! किचिदि-
गं प्रार्थयते।
कुमतिः (ततः ) निखिले जगति महापातकिनो भवन्त एवातः
सर्वान् विहाय ते शिरसि भविष्यति वज्रपातः ।
राजा- न ज्ञायते किमेवं वा भविष्यति ? तदा कि विधेयम् ?
(आत्मगतम् , अलं भयेन प्रणम्यौनां प्रतारयामि प्रकाशम) मा-
तर्वन्धुरे ! अयमहं प्रणमामि ।
वन्धुर-मियङ्कलेहा दे सुप्पसण्णा भोदुः। २
राजा [ सहर्षमात्मगतम् , निस्तीर्णोऽस्मि महापातकान
प्रार्थितमनया किञ्चित् , प्रकाशम् ] क सा मृगाङ्कलेखा ?
[ ततः प्रविशति विशेषालंकृतशरीरलतिका मृगाङ्कलेखा नायि-
का। सस्मितमम्व ! क एषः ?
बन्धुरा-पुत्ति ण जाणासि अर्णयसिन्धुभूमिसरो दे दश्श.
नत्थी।
१-भांश्चर्यमाश्चर्यम् । श्रमपन्धुिवरपतेधूनां सक्रवर्तिनः स.
मागमो वतंते, कथं बलयुगझिल्लीमर्दनमिलि पसन्तसमपमुश्मि
गीतं गातु विखवयत!
मधुमसमधुवतगामयुतः कलकण्ठपिशासिभिगानमः।
युवचिपिदारणाशरस्ते भवतु मधुर्षहुप्रीतिकरः ।।
१-मृगाखा से सुपसमा जबतु । ३-पुनि नमानापि मनसि.
भूमीश्वरो रशनार्थी।

·कालीकुमारग्रन्थमाला ८ -- मृगाङ्कलेखा -[ सम्मितम् ] इदो अहिअंकि पुण्णम् ? १ राजा--(नायिकामवलोक्य ] अहो ! अश्चर्यामस्याः- अज्ञातेन्दुपराभवं परिलसद्व्यालोलनेत्राञ्जनं भ्रान्तभ्र लतमैणनाभितिलकं श्रीखण्डपन्नालकम् । बन्धूकापरसुन्दरं सुरमुनिव्यामोहि वाक्यामृतं , त्रैलोक् या तपङ्कजं घरतनोरास्यं न कस्य प्रियम् ॥ मपिच-अस्या धीमसरोवरे भुजविषे वक्त्रारविन्दे भ्रम- न्नेमभ्रमरे सुयौवनजले कस्तूरिकापङ्किले। वक्षोजप्रतिकुम्भिकुम्भदलनक्रोधादुपेत्य द्र तं , मग्नश्चित्तमतङ्गजः कथमसावुत्थाय निर्यास्यति ॥ [ पुनर्वन्धुरामन्यमनस्कामवलोक्य सस्मेरं] वन्धुरे ! कथम- भ्यहृदयासि ? वन्धुरा-देओ मिशङ्कलेहाए मन्महतन्तं अजमावणथं विस्स- भण्ड उआमाओ आगमिस्सदि अमाहिबाास्मि । २ राजा-(सहर्पन ) अस्माकं कुलपुरोहित स एव । नेपत्थे ] दिनोपवासी तु निसामिपाशी जटाधरः सन् कुलदाभिलायो । अयं कषायाम्बरचारुदण्डः शहाणी: सात विश्वभाण्डः ।। [ततः प्रविशति विश्वनाण्डः कलहारेण स्नातकेनाऽनुगम्य- मानः । [ परिक्रन्य समन्तादवलोक्य च ] अहो ! अभिनाकुसुम- कालो वर्तते । अपि च- १-इतोऽधिकं कि पुरयम् । -सरोवरे- गृहदेहत्विट प्रभावा धाम मीत्यमरः । २-देव ! मृगाङ्कलेसायामन्मथतन्त्र मध्यापनार्थ विश्वमारह पा. पाप मागमिष्यति, एतेनाम्यायाsian ] Janamaruwaon-

·हास्यार्णवप्रहसनम्
कुसुमशरसखो विमोदबन्धुविविधविलासकनाकलापधामा ।
मदयति हृयाभ्ययञ्जनानां सुरभिरिवासवसञ्च यः सुगन्धिः ।।
[ पुनः स्नातकमवलोक्य पठति ।
भाकाशे प्रसरम्ति ताल युगलस्वानाः सझिल्लीरवैः,
सर्वाशामुखरो ध्वनत्यविरतं मन्दं मृतङ्गध्वनिः ।
करागुरुगन्धवन्धुरनिलो व्याप्नोति सर्वा विशो,
गेहे कस्य महोत्सवोऽद्य नियतो वत्स ! द्रुतं ज्ञायताम् ।।
(परिक्रम्य )कलहाङकुरः-भअवं वन्धुराए कुट्टिणीए णि.
एये महुसवो वट्टदि ।+
विश्वभाण्ड:-सहर्पम ! पूर्वसम्वत्सरे भोजनार्थ तया निमन्त्रि-
ता वयं स एवायमवसरः ।
[ इति परिक्रम्य वन्धुरायाः प्राङ्गणं प्रविष्टः ।
बन्धुरा- उआज्माअस्स एदं भगगासनं उपविसदु अजो 12
विश्वभाण्डः-( ससम्भ्रमं ) मातर्वन्धुरे ! प्रणमामि ।
वन्धुरा--पुत्त ! म अणसमुद्दसन्तरणं भोदु ।
( विश्वभाण्डः--नायिकामवलोक्य )
मदनपयोनिधितरणं भवति करे पीवरः सुकुचकुम्भः ।
यावलम्बितुमस्या लभ्यत एवणनेत्रायाः ॥
( नायिका सस्मितमवलोकयति )
राजा--[ स्वगतम् ]-महामहोपाध्यायो विश्वभाण्डः कौल.
।
ram
+-भगवन् ! बन्धुरायाः कुट्टिम्या मिलपे महासको वर्तते । 8- उपा.
वामस्येदं भग्नासनमुपवित्वार्यः । * - पुत्र ! मदनसमुनसन्तर
भवता

·! कालीकुमारग्रन्थमाला १० टकुलाञ्चिताया वन्धुराया लब्धाशीर्वादः पार्थतः समुपविष्टःशुभा- शीर्वादं संग्रहीतु, [प्रकाशम् ] भगवन् ! प्रणमामि । विश्वभाण्ड:-भो कलहाङ कुर ! द्रुतं देहि राज्ञे भाशीर्वादम् । कलहाङ कुरः-[ साट्टहासं ] शक्राशनमृक्षितं दुर्वाक्षतमादा- य, संस्कृतमाश्रित्योचैः नेत्रे पुष्पोदयो भवतु भवताम् । अपि च- शत्रोविभियो वृद्धिवृद्धिाधेः ऋणैनसाम् । दुगतेदुमते दिछः सन्तु ते सप्तवृद्धयः ।। इति पठित्वा राजशिरसि दूर्वाक्षतमर्पयति । राजा- भगवन् ! कोऽयं दुष्टवटुः? विश्वभाण्ड:-अयमविदितो भवता ? निजवंशधूमकेतुभृशमघसेतुः प्रमादचयहेतुः । परवित्तहरणशूरः कुमतिः कलहाजकुरः करः ।। ( पुनर्वन्धुरामवलोक्य भो वत्स कलहाङकुर !) प्रलम्रितयोधरा शतरजोविकारास्पदा, सदा विगतहंसका तिमिरलुप्तताराचिः । तिरस्कृतनिशाकरा गतवया इयं वन्धुरा । वटी ! सपदि बीरूयतां जलपरागमश्रीरिव ॥ [ सस्मरणं ] वत्स ! वन्दनीयतरां वन्धुरामुपसृत्य नमस्कुरु । कलहाङ कुरः--[ सहर्षोल्लासं परिक्रम्य बन्धुरायाश्चरणदय- मध्यगतो दण्डवत्प्रणम्य पुनरूजधनमालोक्य सहस्ततालमुचौकि- हस्य पुनः संस्कृ माश्रित्य ] भो महामहोपाध्याय ! आश्चर्यमस्या बन्धुराया अधोमुखे श्मश्रणी । अपि च- स्तनौ तुको निपतितौ कामसंग्राममर्दितौ पुरस्तावलोक्यास्या [ . ] शुष्कं भयादिव ॥ भाग गांजा इति ·हास्यार्णवग्रहसनम् ११ बन्धुरा-( सस्मितम् ) णट्टो बट्ट ओ सत्थको कलहाङ कु- राहिहानो। विश्वमाण्डः-(नायिकामवलोक्य ) अहो ! तरुण्या भावप्रकर्षः। खरं सस्मितमीक्षते क्षणमलं व्याजम्भते वेपते, रोमान तनुते मुहुः स्तनतटे ब्यानम्वते नाऽम्वरम् । पालिङ्गत्यपरी तनोति चिकुरं प्रत्युत्तरं याचते, केय कामकलाविलासबससिर्लोलेषणा भाविनी ।। अपि च-खेल्खञ्जननेत्रया परिलसत्स्वर्णारविन्दास्यया, पीनोत्तुङ्गनिरन्तरतनभरव्यालोलसन्मध्यया । स्फोतस्फीतनितम्बया क्षणमपि व्यालोकितश्चानया, किं न स्याद्वशिनाम्बरः स्मरहर' स्मारैश्शरजर्जरः ॥ बन्धुरा--उाज्माय ! एसा मियलेहा मे पुत्ती मन्मह- तन्तं पडिदु सुसजिदा वट्टदि । विश्वभाण्डः-(विव) अस्माकमध्यापन शुन्यमन्दि स एव वर्तते। मृगाङ्कलेखा -अम्म ! को एसो बुड्ढसादुल व गलिदणखद- सणो जाजिएणपज्जरो अदिह दबीड़ो अहणिसं मं विडम्वदि ? कलहाङ कुरः-- [ सक्रोधम् ] आ. पामरि गणिए परपुत्तविट्टसा णिणि अम्हाणं उप्राज्मा दिट्टा ण कुरु कुब्यवसयिणं, यस्स णिधुण अणुरत्ता वह्मणो णओंदिवं विअट्टाणं ठाणवन्धणि- *-टो पटुः . सार्थ के महानिधान * उपाध्याय ! एका मृगाना में पुत्री ममयम जिता वर्तते ।+ अम्ब ! क एषो बृद्धशा छ निखदा। मराजीर्ण पञ्जगेऽविहानीयोगनिमा पिरम्पयति । - 'हतं सुध ·कालीकुमार ग्रन्थमाला १२ आई सिक्ख पन्ती अज्जवि भमइ, अइसिसिणे हेण उआज्मा- गुरदो बेहव्यमण्डलं कदुआ णिच्छ अनुसरणत्थं सुसज्जिदा भो- दि, सं चुद जल्पेसि ? अविभ-अज वि उआज्झा ल. जाउलो वसणं पलिहलिअ जणण्यते सगणं कुणइ एणं हद वीणं जल्पेसि ? ( इति क्रोधं नाटयति ] मृगाङ्कलेखा-[ विहस्य ] धण्णा सा वह्मणी सिस्सो विधण्णो ताहा उध्याकाय । विश्नभाण्डः ( पाकात्मगतम् ] अहो आश्चर्यम् । प्राप्ता प्रस्फुटकाशपुष्पपदवी केशेस्तथैव भ्र वा, सम्यक लोच-पदमणा च जरसा जीर्णा च दन्तावलिः। शुष्क भन्मथमन्दिरं निपतितो शुष्कातिशुष्कौ स्तना- वेतस्याः सुतम तथापि बचने जागर्नि पुष्पायुधः ।। ( भवतु एपापि क्व यास्यति ) प्रकाशम - वन्धुरे ! जरातुरा वे- षमाना दृश्यसे । वन्धुरा सच्चे पूच्च-अणुरत्तसिणेहाणं विअट्टाणं गुणं स- मरन्तो अङ्ग जाउला क्खु अहम् । * भा: परि! गगाके ! परविशायिनि !! अस्माकं उपाध्याय दृष्ट्वा न कुरु कुश्यवसायि . पस्य निधुवनानुरक्ता ब्राह्मणी भक्त दवं विदग्धाना स्थानवर्धानबह शिचमाणा अद्यापि भ्रमति, असिस्नेहेमो. पाःयायपुरता वैधव्यमारलं कृत्वा नित्पमनुपरणार्थ सुष्मिता भवति वृद्ध जयसि ! अपि च -अद्याप्युगो लज्जाकुलो वसनं परि. हृत्य जमाङ्क शयन कोनि तं हतनी जल्पसि ? + धन्धा सा ब्रा- प्राणी, शिष्यः सोप धन्तस्तथोपाध्यामः । * सत्यं पूर्वानुरक्तानेहाना विरग्धानां गुणं स्मरम्ती भनङ्गम्बराकुना खल्वहम सं ·हास्यार्णवप्रहसनमः १३ राजा-तत्कथनाहूयते आतुरान्तकसुतो महावैद्यो+ व्याधि सिन्धुः ? विश्वभाण्ड:-अपि न ज्ञायते आतुरान्तकसुतोऽसौ किसास्य- गुणा न ज्ञायन्ते। राजा-भवताऽपि न विदितं तस्योपचारवचनम् नेत्रे तप्ता शलाका जठरगुरुगदे श्लीपदे छित्तिर . रएमयो नाशिकायां वडिशमतिशितं तप्तफालच शूले। हृद्रोगे यन्त्रदारुद्रयनिविडतरं वन्धनं मुकदेशेऽ- प्येते रम्योपचारैर्नयति पितृवनं रोमिचं कंन चाच।। मपि च- काशो धूमस्तुषाणां वलगति मरुति स्वेदभेवोपवासा, वन्देमान्य च पिष्ट सपिशितमनिशं वारिपानं कफातौं। पित्तावारनालं त्रिकटुरपि जलद्रोणिका सन्निपाते, किंव्र मो व्याधिसिम्योगुणमिह सुतारमेकवक्त्रेण सम्यक् । (नेपध्ये )- पानीयस्थूलपादे कथमपि धरया धारिते सांकुरोपे । हस्तन्यस्ताचलायप्रचलितपवनैर्वारयन् मक्षिकालिम् ॥ काशात कण्ठस्वनौषः सपदि मुखरयन दिङ मुखं व्योमवीथी मप्येषो ब्याविसिन्धुः प्रविशति सहजानन्तको राजवैधः ।। ( प्रविश्य व्याधिसिन्धुः शनैः परिक्रम्य सगर्वम् । वैद्योऽहं व्याधिवर्गाणामानयोऽप्य यशोनिधि। मया चिकित्सितः सद्यो मार्कण्डेयो न जीवति । मपि च- . + महावैद्यो यमः ।

·कालीकुमारग्रन्थमाला तिष्ठत्वोषधयः सर्वाश्चिकित्साऽपि च तितु । भम दर्शनतो रोगी किल प्राणैर्षिमुकयते ॥ ( उपसृत्य भो भो महामहोपाध्याय ! अयमहं नमस्करोमि) विश्वभाण्ड:--- कलहांकुर ! देहि भिषजे शुभाशीर्वादम् । [क- महांकुरो हस्तमुद्यम्य उच्चैः ] स्वल्पायुमें साम्प्रतं चिररिपुर्मा जीव नएद्वयं वक्षस्ते खरकण्टको निविशताद् भोगी गले चुम्वतु। अन्येषामपराधतस्तव शिरो राज्ञा च संपश्यतां , हाभक्तो भव सर्वदा तव गृहे बहिः सबा नृत्यतु ।। व्याधिसिन्धुः--अरे पामर वटो ! मामवक्षिपसि ? विश्वभाण्ड:--[ विहस्य ] भो ब्याधिसिन्धो ! तब पितुरातुरा- न्तकस्य अन्तकालयं प्राप्तस्य कुशलम् ? व्याधिसिन्धुः--कुतः अशलं भवदर्शनं विना । [ पुनर्ना. यिकामवलोक्य ) करय न लुछ हदयं काखनचिना कुवदयेनास्याः । अवलोक्य हेमकुम्भो न भवति भुषि कस्य वा लोभः ॥ विश्वभाण्डः-भो महावैद्य ! कश्चिचिकित्साप्रश्नी मां मुखरयति । व्याधिसिन्धुः ( सगर्वम् )- पिण्डाय तण्डुलतिलप्रचयं निधाय पाणौ खनित्रौपचाचितार्थमेव । वैद्योऽस्मि रोगिजनवान्धवसम्प्रदाये प्रष्टव्य एष द्वषयेषु विमुच्य मोहान् ॥ विश्वभाण्डः--[विहस्य ) महावैद्योऽसि । ( पुनः सहर्वम् । महावैद्य ! प्रचुरतरशृङ्गाररसप्रागल्भ्यात् श्लेष्मातुरा बन्धुरा, द. स्क्रितयामस्या उपचारः। विश्वभाण्डः-(विहस्य ) भो भो महाराज! मदनज्वरातुरा वन्धुरा।

·हास्यार्णवप्रहसनम् १५ व्याधिसिन्धुः-तदविलम्वेन सुतप्तकटुतैलेन कथमस्या गुदे नस्यं न दीयते ? वन्धुरा [विहस्यात्मगतम्)एसो बुद्धिरहिदो वैजो, (प्रकाश- म्) भअवं! भग्गेण पुच्छिदब्बो महावैजो । * विश्वभाण्ड:-( आकाशमवलोक्य ) श्राः सहस्त्रावधानेन म. या विस्मृतः प्रश्नः [विहस्य ] वत्स कलहांकुर ! स्मारप वैधप्रश्नम् । कलहांकुरः-( प्रस्फुटम् ) महावैज ! मिश्रङ्कलेहाए पउर- 'चन्दनकु कुमकथुरियापरिलेवणे गओकण्डुअणं समुपपरणं ता एत्थ कि कादब्वं दं भरण ? वन्धुरा-(स्मितं कृत्वाऽऽत्मगतम् ) जधा ऊआज्मासि सो वि तथा जुत्तं भस्मपुझे सारमेयावट्ठाणम् ।+ व्याधिसिन्धुः- वारिपर्णीच ये शीतं धृष्वा वृश्चिकमङ्गतः। सातव्यो वानरीरेणुः सपा कण्डुहरः परः॥ बन्धुरा-प्रटुदो छोसहो ।+ विश्वभाण्डः--भो स्नातक ! त्वयाऽपि विस्मृतम् ? कलहांकुर:-( स्मृतिमभिनीय )हू, स्मृतम्-महावैज्ज । झुरदसमरविमदणादो मुडपीड़ातुरा बन्धुरा ता एत्थज्जेव किं करी- घ8 बन्धुरा--( सस्मितं स्वयमुपसृत्य ) महादैज्ज ! जाणिदं ३ वै ज्जतुणं तधावि कहाणिग्गह ओसह भण ?* * एषो बुद्धिरहितो वैधः, भगवन् ! भाग्येन प्रष्टब्यो महापद्यः । भृगाङ्कलेशायाः प्रचुरचन्दनकुङ्क मकस्तूरिकापरिप नेन गात्रकण्डूपन समुपम सदन किं कर्तव्यं तद् भण।+पथा पाग्याय: शिष्योऽपि बथा युक्त भरमपुले सारमेपाषस्थानम् । + प्रस्तुतमौषधम् । *- हाय ! सुरतसमविमर्दनात मुण्डपीडातरा बन्धुरा , सदरेष किं क. रोतु महापद्य ! शातं ते घेई वथापि कतिप्रामोध मण!

·कालीकुमारग्रन्थमाला ब्याधिसिन्धुः-( क्षणं विचिन्त्य ) ही ही कथमेवं न निग- धते । पुरा राज्ञो मरुत्प्रागल्भ्यात् सिंहासने श्लेष्मा जातस्तदा स्मृ तपित्रा चरकसुअतवाग्भटनागार्जुनतत्वविदा आतुरान्तकेन नृप- तेर्लोचनद्वयं क्षारचूर्णेन निर्माज्य जलौकाशत प्रदाय श्लेष्मा- ऽपक्षतः1 वन्धुरा-एत्थज्जेव कि कादब्वम् ?x व्याधिसिन्धुः-मल्पोपचारसाध्येऽलं गुरूपचारेण- वरटो भृङ्गरीटश्च जलौका बाऽथ वृश्चिकः । घ्राणे ने च दातभ्यः सद्यः श्लेष्मविनाशकृत ॥ वन्धुरा - ( विहस्य ) सच्च आतुरान्तकपुत्तो तुमम (ने. पथ्ये कलकलः) राजा-(आकाशे वर्ण दत्वाऽऽकयं च प्रकाशम ) अये प्रती. हार ! ज्ञायतामेतको मम दर्शनार्थी तं प्रवेशय । प्रतीहारः · जौं देशो प्राणवेदि। निष्क्रम्य सम्यगवलोक्य पुनः प्रविष्टः ] देओ रोकल्लोलणामधेो नाविदो एकण पौरज- नेन रोक लेवरेण अञ्चलगहिदो वट्टदि । * राजा .. प्रवेशय । प्रतीहारः [ तथा कृत्वा ] देश्रो एसो रमोकल्लोलणाविदो [ततः प्रविशति रक्तालिलाङ्गन पौरजनेनाचलगृहीतो रक्तकल्लो लः [ परिक्रम्य संस्कृतमाश्रित्य पठति ]- मयि तुरं गृह्णति मानुषाणां भवेक्षणाशा तनुतामुपैति । स्ववृत्तिनिर्वाहपरे च रक्तधयोनिमालाऽऽकुलिता तनुः स्यात् ।। +भव कि कर्तब्यम् ? * सस्थम भातुरातकपुत्ररत्वम् । ॐ ब. 'पपाशापयवि देव ! रक्त सनोबनामधेयो नापित एकेन पोरमनेन रक कलेवरेण अचमगृहीतो पर्वते व ! एपो रक्तबोधनापितः ।

·हास्यार्णवप्रहसनम् अपि च-मार्तनादमधिकं प्रकुर्वतां इस्तपादगलबन्धपीटनात् । छिनमि नखरं नृणामहं स प्ररोहति पुनर्न जन्मना । (आस्थानमालोक्य दर्पणमर्पयति) राजा-वन्धुरे ! भादौ मुकुरं गृह णातु भवती। धन्धुरा-( गृहीत्वाऽवलोक्य च) भमव ! तिमिरा-उलए- प्पणेण किम्पि मुहाकिदि पेक्खझि, ता दप्पणं गेन्तु भज्ज ? राजा-मो न्याधिसिन्धो ! भवदधिष्ठानेन तिमिराकुला कु. हिनी? व्याधिसिन्धुः-- कममग्निवर्णा शलाका स्थिरहस्तेनास्या लो. चनतारकामध्ये न दीयते ! चक्षुषोरभावात् कुतस्तिमिरता? मृगाङ्कलेखा-( विहस्य ) पढमदो कैजस्स लोभणे परी. खाति। ग्याधिसिन्धुः-अलमिहाऽवस्थानेन गणिकाऽपि मामुपह- सतीति । ( निष्कान्तः) विश्वभाण्ड:- [ मुकुरं गृहीत्वावलोक्य च ससम्भ्रमम् ) महो! बार्द्धक्यं जातम् । तथाहि- शुक्लस्वं जरसा कश्वेषु दशनाः शीर्णा विशीर्था तनुः।। स्तमित्यं नयने, अतोन च वचो लठिधः, श्मथस्वं पले भस्माकन्तु कथं तथापि विलसद्वागङ्गनालिजन-, व्यामोहाय मन: सदैव चलते, चित्र चरित्र विधेः ॥ ? भगवन् । तिमिरासदपणे बकिमपि मुखाकृति प्रेषिष्पानि. पं गृहास्पाय:।+ प्रथमोपल बोने परीवि।

·कालीकुमारग्रन्थमाला राजा-अरे नापित ! बेहि स्वाभिमप्तम् । रक्ताल्लोल:-देयो हेण दाव पीडाकादरेण समें अन्हा सं कलहो वट्टदि। + राजा-मन्त्रिन ! विचार्यतामनयोयायः । मन्त्री-अरे नापित ! निगद्यतां प्रथमतः कस्य गोचरः? रक्तकल्लोल:-पढमं पम्हाणं * पौरः-ममाङ्ग शोणितप्रवाहः प्रथमतो गोधरः । मन्त्री-किर नापित ! कथम्ते गोधरः? रक्तकल्लोल:-(आत्मगतम् ] धरणो मन्तिपरो नरराअजो. गो [ प्रकाशम ] मअवं एदस्मज्जेव णअरसरमस्स गहरमूलाक सणात्थं लोअणमज्झणिहिदं बदिशं भग्गं पदेण कारणेण + मन्त्री मद्रमुक्तमनेन । भरे पौर! बडिशमूल्यं दातुमर्हसि । वन्धुरा-( सस्मितम् ) धरणो मन्तिधरोणरवइ-जोग्गो के प्रतीहारः-[ प्रविश्य ] भगवं मित्थारणव-णामधेयो वम्ह- यो मज्जं पेक्खिदुमिच्छदि । xदेव ! एसेब तावत्पीडाबासष पममरमा सहोरी प्रथम मस्मा + बन्यो भनिरो नरराजयोग्यः । भगवन् ! एतस्यान. गरजवस्थ बसरमूबाकर्षणार्थ जांचनमध्यनिहित बडि भन्न एम कारने । भम्पो मन्त्रिपरो नरपतियोग्यः । - भगवन मिध्यामा नयो बायण मा प्रेषितमिति ।

·हास्यार्णवप्रहसनम् विश्वमाए:-प्रवेशय । (प्रतीहारः तथा करोति । ततः प्रवि राति मिथ्याकः) मिथ्यार्णवः-[समन्तापवलोक्य) भो महामहोपाध्याय ! स्मत्पतिवासिमामातुपाहणे कश्चिद् प्रामाश्चतुर्वेदाभ्यापी ब्रह्मच निपुणः सम्वत्सरस्नायी मक्षिकापादाहतिब्रणितदेहो मृतस्तेन प्राय भेन व्याकुली भूता वयमितस्ततो वेश्याप्राङ्गणे स्मात पस्किसम- विष्यम्तो भवदन्तिकमागताः स्म । सदन कानि प्रायधितानि? विश्वभाण्ड:- (स्मृतिमभिनीय, स्वनासापुटेंगुलि प्रदाय परमा र्धतो निरुप्याह) यदि स्वरुपं प्रामाणो मृतस्तदा तद्वनितायाः सुतस्य बा मुखे गोमयजलं वहिरणं कृत्वा प्रदीयतां तेनोभयोदिच्या गतिः । मिथ्यार्णवः- कर्णो स्वरम् ] मक्षिकापाशघातेन न मतः किन्तु रजकी रममाण व पौरजनैोष्ठपासेहतः । विश्वभाण्ड:-तदा सबै निस्तोर्णा निर्मन्छन कृत्वा ।मामी मां, सेन पापेन रनको विलिप्ता। मृगलेखा-गएणो पण्डिदो तुमम् . मिथ्याप:-( नायिकामवलोक्य ] के नाऽऽराधि सरोरुहे मुगनदीतीरे मुखानीबरः केनाऽकारि च शम्परारिचरखे मविनितान्तं गुहा केनात सुमिधुसन्धुमिलने व्यामोचि निर्मोहतो, थोपाटमारिक पति जगद्वधामोहमूर्तिः घणम् ॥ कम्य: परिस ·२० कालीकुमारप्रबनाना [गृतः सर्वानवलोक्यात्मगतम् , वाराङ्गनालिंगनाय मम स- ११.४ कि. चात्र व धूतानां मेलकं , नहि जलौकसामन २, लमिहाऽवस्थानेन । ( इति निष्क्रान्तः । ) राजा - अद्यापि कथं नायातः साधुहिंसको दण्डपालकः ? धुनमक - [प्रविश्य, मदमुपनीय ] अलिहत्त • मोषएजेव सप्रलं गाजरं व्याउल हग्गे ता परमाणन्दिदो गणिपा-संदसणस्थं पागदो अन्हि । राजा -(सभयं चिन्तामुपभीय) मन्त्रिन् ! चोरेभ्यो महतो भीतिः किमिदानीकरणीयम् ? मन्त्री--देव ! सैन्यं सज्जोकृस्य प्रथमतो मम रचणं विधेयं ततो देव्यास्ततः प्रासादस्य च । राजा-[ सकष्टम् ]- रात्री तारकनायके तणमुखान्यूध पिधानम्बिना। नित्यं जजेरभित्तिपातभयतो देव्या समं जागरः ।। परिमन मेकरवागतोरगभय त् पाणी सदैवौषधं । प्रासारः खलु तादृशः प्रथमतः संरक्ष्यतां चोरतः ॥ बन्धुरा-अज्ज मन्तिअर ! किरसी सा देई जं चिन्तयो हेमो बिसीददि । मन्त्री-तद्गुणवर्णने अनन्त इव कः सहस्रमुखः ? बन्धुरा- अन्ज ! तधावि सुणीश्रदु। + मन्त्री-भवतु त्वदुपरोधाद्य॑ते संक्षेपेय- असिहस्तमोषकेश्वोर रेव धकल नगर पाकुलीभूत तामात्परमा. मन्दियो गणिकानाथमागोरिम + आर्य मनिया ! कोहली पादेवी या चिन्तन देवो पिपाति! + मार्ग ! क्यापि भाषा। - ·-- हास्यार्णवप्रहसनम् दर्शन्दुपूर्णवसनाऽनपुगोरी मार्जारचारुनयना घटपीनमध्या। प्रोत्सङ्गपीनचचुम्बितनाभिवेशा लोक्यमोहवसतिः खलु कामिनी सा ।। बन्धुरा-भदो महीपालो विश्अड्ढाणं अगगरणो भविष तुम कचूडामणी ।* मन्त्री देव ! चौरभीतिमहती, पतितः संप्रामसमयस्तस्कर्ष नाहूयते रणजम्बूकसेनापतिः? रणजम्बूकः प्रविश्य, परिक्रम्य सगर्वम् ) देयो सुणिमा अम्हाणं वीरपणम् । राजा ( सप्रकाशम् ) कथय । रणजम्बूकः-देश्रो अन्ज मए रत्तपुप्परसं पिअन्ती मक्खिए अवलोइदा । तदो सत्तरं अङ्ग तणुत्तं णिवेसिन खत्तिअचउहएण समं अस्तं धारिअ त्थुलचम्मरज्जुएहिं समाकट्टिदा तोक्खखग्ग- प्पहारेण चम्मकोसत्तणं नीदा । * राजा-तत्र कः सन्देहो नागायुतवलोऽसि । मन्त्री-भोः सेनापते ! पतितः संग्रामसमयः । तव साहसः कीरशः १ रणजम्बूकः - [प्रस्फुटं संस्कृतमाश्रित्य ]. * भद्रो महीपायो विदग्धामामप्रगराषः अपि च त्वं कविचूडामणिः । देव । अबत मस्म कं पीरत्वम् । ॐ देव गद्य मपा रक्तपुष्पग्स पिक. ती महिका अधकोकिता ततः सत्वरं बहनुन निदेश्य क्षत्रिय दृष्टषेण समं असं धृत्वा स्थूपचरभिः समाकृष्टा वीक्ष्ण खड्गप्रहा. धर्मको गीत ·m २२ कालोकुमारप्रन्थमाला पया इमामलतकं पदयुगे दृष्ट्वाऽमनाया र रतभ्रान्ति बशादयेन सुसरा ग्लानेन्द्रिो मेदिनीम् । एम् दर्शनिशामिन'नकरच्छ नामिबासी तथा मूब य. भुवि का एषा समरतो रहास्यसकाद्वषाम ॥ (मृगालेखा उच्चईसति) रणजम्बूकः श्राः पामरि गणिर मं उप्रहससि ता कुण म. १ सम समरं * [ इति रोष नाटयति । प्रतीहारः (प्रविश्य संस्कृतमाश्रित्व ) देव! महायात्रिको माम साम्वत्सरिको दारि वर्तते । राजा - प्रवेशय । (प्रतीहारस्तधा करोति, महायात्रिकः --- शिकां प्रसार्य दक्षिणाभिमुखः पठत ) भवे भवतु भास्कर सुरगुहागा ग्धगः, खांशुमन योऽष्टमः सपदि पिनीनन्दनः । दिनेशगणनाप्रतः स खलु बैंपिकयो ३ ली, फन किमु परैः पुर: शशिकवोन्दुजातै प्रहैः ।। मन्त्री -- नः शुभाशीर्वादः । सम्पति संग्रामार्थी देश: तस्त्रिय- बा महायात्राक्षणः । महायात्रिकः पूर्णिमा सकशनिवातरे श्रवणनक्षत्र वृश्चिकलम्ने प्रातः समये देवस्य मह यात्रा भविष्यति । फलहाकुरः-तः एत्थ मरणं जादि । + महापात्रिका - प्रजाना मापदं नीत्वा यातु नाम । विश्वभाण्ड:-[ पूर्वा पश्चिम दिशावलोक्य]- मापामारिणिके ! मामुपहसि, सत् मा सम्मरमा मर बायो।

·हास्यार्णवप्रहसनम् २३ भानुविम्वमिदमस्तगामि च प्रोद्यत कुमुपन्धुमए इलम् । एएयते रतिपतेः प्रवामिना कोबरामव लोचन द्वयम् ।। [नायिकामवलोक्य सकामं ] वत्स कलहाङकुर ! प्रवृतः स. मण्यासमयः तदस्याः कर्ण स्वैरं भण यथाऽना साद्ध निभृतम- स्माकं सन्ध्या निर्वहति। कलहाङकुरः [ आकर्यात्मगत्तम् - दुष्टोऽयमुपान्या स्तरुणी रन्तुकामः) किं मे सद्गुरुसेवनैः प्रतिदिन कि व्योममामार्चनैः कि स्याध्ययनेन सरपुरप्राप्त्याऽयवा किं फलम् । एतस्याः कुचकुम्भनिर्भरपरीरम्भप्रभावोत्र- स्वेदाम्भोभिरनप्रन्हिरधुना निर्वापिनो नो यदि ।। [ भवतु तदविलम्बेन कथमेषा निर्भरमालिङग्य न चुम्धते । उपमृत्य प्रकाशम् ] मिश्रकलेहे ! किम्पि जल्पिधुमिच्छमि । * मृगाकुलेखा-इ जुत्तं ता कधं ण भणसि ? कलहाजकुरः--[ संस्कृतमाश्रित्य] तारुण्यं दिवमान पक्ष दश वा पीनस्तनोत्तम्भन नो जातं पुनरित्यहो विधुमुखि ! प्राणान्तु न स्थाविमः शार समुपेक्षतेऽभ्युपगतो यद्वामहषया युवा न स्थैय कुधयोहदि स्थिरतरं नागर्ति शल्य हि सत। (मृगांकलेखा किञ्चित् स्मयति) कलहाकुर:-(पुनः ) मिश्रकलेहे ! किम्पि रहस्यं अपेमि * मृगाले किर्माप बल्पितुमिच्छामि। + परि वाम भाषि ·कानाकुमारप्रन्यमाला सुणोदु मोदी । - [इति अतिमूले मिलित्वा निर्भरमानिमायोच्च- चुम्ब, संस्कृतमाश्रित्य ]- स्वावितः मुनशनच्छरसीधुर्नामरैर्विधुरबुद्धिभिरस्याः द्विधुतुरमुखावपशिष्टः पीयते प्रमुदितं हरिणाः ।। विश्वभाण्ड:-(सक्रोधम् ) अरे पामरवटो। मत्कांक्षितां ना. यिकामालिङ्गसि, चुम्वसि चाऽतस्त्वं प्रायश्चित्ती । कलहाङकुरः-अहं ण तुमं जदो सिस्सलिनिन्दा नायिका माका- छिदां जल्पेसि।+ विश्वभाण्डः- येनांगेन योगादगजो हस्तीत्युच्यते तदभिधान- मंगं तव छेद्य भवति, येन गुरुवान्छिता नायिका स्पृष्टा। कलहाङकुरः-अङ्गणाजहणरजणणामधेअं अङ्ग तुह विच्छेज्ज भोदि, येण सिस्सपरिचुम्विदां नायिका स्ववान्छिदां जल्पेसि । विश्वभाण्ड:-अधरो यस्याच्छादनं तस्योत्पाटनं युक्तं येना. स्या अधरः पीडितः । कलहाङकुरः लिगिप्पारणेति धातुनोरपपच्चएण ज रूअंसि. म भोदि तुह तस्स उप्पाटनं जोग्गं जेण सिस्सचुम्बिदा गाइ- बां पेक्ससि । ॐ ( इत्यन्योन्यं कलहं कुर्वाणी नृत्यतः, सर्वे मृगाङ्कलेखे! किमपि रहस्यं अपामि शृणोतु मवती । महंगत्वं बस शिष्यालिग माविकां मत्लक्षित अल्पसि। *पङ्गमाजवनरञ्जनमामधेवमग तब विच्छेद्यं भवति बेग शिषप- विम्बित माविका स्वाwिal बल्पसि।बिगि प्रापणे इति भावो. प्रत्येक वर्ष विद्ध भपति, पोत्या योग्य व विषयुम्बि. माविका प्रेम।

·,
कालानमारमन्यमाला
कुलाल भज! जे प्राण वेदि। [इति संस्कृत
माश्रित्य पठति]
बायुः क्षीणमिर पर कलियुगे देवात्तत: पामरे
नोकरप्युपबासकष्टविधिना व्यर्थ वपुः बीयते ।
ज्ञात्वैव सुधियो विहाय विविधक्लेशनमिफल,
मानाधर्मविनारिनो सपुष धम्म मना है
विश्वभाण्डः (क्रोधं वरन 1 कलहांकुर ५२ :
(संस्कृतमा अत्य)
या भयं नणा जडा। शा .
कामे प्रांगाविनाशसंशयकरी सोर ढाप म्याम्
मातोपि मीवित मिमिह प्राप्ति तथाप्यासा,
साक्षाजीवनसंशयः प्रथमतो मुक्तिः परीक्षा का सा?
मपि पक्लेशापवासविधिना सकत वन्ति,
ये तम्मुखं सपदि पूरण भ. पुः ।
एक: प्रवीपति यदा अगर शम्भुः
मुचित वा पिशित भीमसुराशनाभिः ।।
भरनाम:- [भाकरर्यात्मगतम् धूर्तोऽयमुपाध्यायो
बच्चयितुमशक्यो 'जीर्णमाार: कालिकया प्रतारयितु न शक्य
से। भवतु विनयेन वश्यामि, [१काशम्] भगवनयमहमभिवादये ।
विश्वभाण्डः (उच्चैः) आयुष्मान भव सौम्य ! किया
पुक्कमेतदवारशां यारानाप्रती माय प्रथमाभिवादनम् ।
अपना मिश: अहो ! वेश्याघ्रमण भवत्सु प्रणामः कृतः।
+ बा । दाक्षाय ।

·हास्यावप्रहसनम
सायं चन्द्रकलाभृतोदयगिरिस्पो पानः स्तमः ।
पर्योत्त अन्नरो नखानचिरः शोगाम्बराभ्यन्तरे
अस्याः कं न विजोकनोत्कमकरोतीक्ष्णः चारपणे
भृगाष्टमरिकेतकदलशान्ति चरमण्ययम्स
पिच-उत जस्तनशै नदुस्तरमुरो निम्नातिनाभिराली ,
भीमं देह वनं स्फुरभुजलतं नोमालिजाबाकुलम् ।
छयाधः पश्चरार:किरस्य तितकनीक्षणाम् ष्टादाशुगान
तन्मे हि मनःकुरङ्ग ! शरणं कं साम्प्रतं यास्यसि ।।
पुनः विमर्शम् ] कथमेतौ कितको वशनीयो। भगत,
तावरात्मनो वैष्णवत्वं प्रकटीकृत्य पश्यामि ।
जिहऽनिक इसिरिति स्मर,
नोपन त
व्याप्स' विनाकय जगदक्षिणा समसम् ।
সাক্ষ্য বর্ষ कीर्तिकथा मुरारे
नारायण शरणमाश्रयाधिसमुः।
[पुनरात्मगतम् ] श्राः जातं हरिस्मरणेन सहापातर्फ
किं करिष्यामि प्रायश्चित्तमात्मनः ?
विश्वभाण्ड:- किरात्मगतम् ] धूतोऽयं मिश्रः फैसवं
प्रकटयसि । भवतु, 'अहमपि किश्चित्प्रकटयामि । (प्रकाशम् )
तोक्यमोलिमुकुटाश्चितनीलरत्न
पानतियाक्क्मतामरसद्विरेफम् ।
देस्याङ्गनामयनतोय किपालघूम
सदैव मनसा परिचिन्तयामि ।
भएमाधमिमः(सरोषम) वत्स'कुलास ! पठेवणवधर्म।

·कालीकुमारप्रस्थमाला (प्रात्मगठम -कथे मास्मिम्प्रधी गणिकां विना जी. बनीयम् । (प्रकाशम् वत्स कुलाल ! पश्य मध्याः धृतः-- भात डोनापा प्रत पति घरधी पत्रिणे: कुखसंस्थाः, प्रोज्जृम्भाऽम्भोराजीतलशरणमा निश्मा राजहंसोः । पान्या:श्राम्ताश्च कन्तिावित विशिखवालयाऽऽलुष्टविताः स्वानुच्छायाँसुलीनाः शितलिखनपराः सन्तत निःश्वसन्ति मदनान्ध मिश्रः- वत्स ! कस्याश्रमे भोजमसिद्धिरस्तु ? कुलाल:-अज अस्थि दाव एत्थाजव परे बन्धुरा वाम कुहिणी सा क्खु पदिधीन परिचज्ज करदित्ति सुखोमा दिता भण्ज ताईजो भोगसिद्धी + । मदनाम्धमित्रः- कुलीना सा । कुलालः एस्थ को सरणेहो परडाको विपस्स परेप- गीय पीअदि । मदनान्धमिश्रः - (सोत्साहम् ) चरस ! साबदुपसावः। (इत्युभी परिक्रम्य परपुरापाः प्राङ्गणमुपमृत्योपविष्टी) सुजङ्गः -अज ! एवं भासणं अधिसंदु मिस्सी+। मदनान्धः-नाट्य नोपविश्य, सर्वामवलोक्य चात्मगत म् ] महो। भवर्ष पुरसो माधिकारसम्- *यति विदय नगरे बन्धुरी नाम कहिनी, सा प्रतियोगी परिचया करीतात अ यते तदश तव भोजमसिद्धिः । भन्न सहबार डालोऽपि धरया गृह पानी में विति। + बार मद्रासमविशन मियः ।

·भ
हास्वार्णवमहसमम्
[उभो परिक्रम्य वन्धुरायाः प्रांगणमुपसत्य प्रविष्टो।।
गपत् कसा वन्धुरा नायिका ? ततः प्रविशति बन्धुरा गाषि
का । विश्वभाण्डो मृगालेखामवलोक्य -
अस्याः शरच्छशवरप्रतिमाननाबा
लिविकटाक्षमिनिता परिवधिः ।
तत्केन माश्यत इदं किन बग्न
मिन्दीवरं मृदुलमखानपत्ररत्या
निद्रालसपरिघ नशीला , बलहितारका
पलहितारका बोला।
अस्या नयननिपाता दुस्सहनीया हरस्थापि ॥
कलहांकुरः वन्धुरे ! पहिम्पि समये यामादो मंज
पाथमिस्सो । + (नेपथ्ये).
बेश्यावृरागरसनोहितासूत्रः
शक्राशनाशनविलोहिततारनेत्रः।
भाभालपूर्णतिलको .. इतधर्मक
संसर्पति स्वयमयं मानामिणः ।
ततः प्रविशति सातकेन कुलाननामधेयेनानगम्यमानो मदना.
धमिश्रः)
मदनाधमिमः- [समन्तादवलोस्य हो भ्रमद्भ.
रावलीवलयितरसालवकुलः कोकिसकमध्यनिजनितविषादविर.
णीजनपावरश्विासानिमा कुरामकालों वर्तते । अपि-
कावेरीनारखेलातिविहतियवच्छीकारासाशीतः,
श्रीखण्डामोरवाही प्रमुविसमदमः प्राणविभामषामा।
किञ्चिद्व्याधूतचूतद्र, ममुकुलकुलः पुष्पवत्या लताया
भीतः स्पर्शादिवार्य प्रसरति पवनो दक्षिणो मदमस्यम्
पाम पम पापा ममामिल: । 'अनं भंवपूर्ण
".

·काजाकुमारमन्यमाना
पधुरा-(पुरः परिक्रम्य) पन्ज भमय चिट्टदु अज्य कलहो
भनी भट्टिणी रपणो बट्टदि। पत्त्सहोमात्वं ममणान्धमिस्सो
प्रागमिस्सकि सोक्सु ज पाविसरित कारग्ब [उभौ स्थास्त]
इति निकान्ताः सर्वे ।
इति हास्याने प्रहमने सभानिर्णयो नाम प्रथमोऽ:
द्वितीयः अंक:
प्रविशति विश्वमाडः स्नातक
विश्वभाण्ड:-(प्राचीमवलोक्य महो! विगंगनाशिरःसिन्दूर
शोमेव दिनकरकिरणावनिश्यसे । [परिक्रम्य पुरोवापीमवलोक्य प]
अन्यत्र वाछिनिशं परिलोहिताश
मन्यानागतमिवागतमुष्णारश्मिम् ।
प्रातनिरीक्षय कुपितेव हि पद्मिनीय.
मुत्फुल्लामनोतिनोचनाऽभूत् ।।
पिष नारीणां मृगनाभिकुकुमरसप्रशासनरणामकान ।
सम्भोगमशीकरान परिफिरनाकमायम् कुन्तलार॥
पुष्पामोरमनोरमान विगलितानम्भाजगन्धं वहम् ।
प्रातस्य: पवनो पहस्ययमलं स्वान्तप्रमोदः ||
भाभगवम् ! ठित्य कलहः समीपतिमी रहमी ।
मत्युपहीमा ममाम बागांमध्यति । म खा पदायिक

·मानम्
२५
इसन्ति, नेपथ्ये बैताहिक - शुभः सन्ध्यासमयोऽस्तु दिन
-
सना,
गाढं. प्रौढागनाभिः सुर" र तमोकारिलायं,
मुग्धाभिखस्तन निमारभयं विलय लामिरे म
पान्यानामङ्गनाभिः सहनिपने शूरचित्ताभिरुषः,
कष्ट दृष्टोऽस्तशैलं भुरामभजदयं मण्डलवएडरश्मः ॥
अपिच गतपति दिननाथे पश्चिमदनाधराम्त,
शिशिरकर यूनिभर वामाना।
परितमिलितालिः पाथकान्तेष
सपदि कमलिनीय
हास्यहीना बभूव॥
कैतम्मातग्रहविषं सरसि सरसिजणिहास्य क बात
बैते याना रथाङ्गाः सपक्षि गनहियाक प्रविष्टसमराना:
सध्यारागारणारः कुपित इव पतिः प्रोगतोऽयं हिमांशु.
मन्ये हर्षादिवेयं इसति छुमुदिनी जाप्रतीवाक्षिनादेः ॥
स्वर्धामाऽमृतपान चारुचषक
कि कामदेवाना--
क्रीडाकन्दुक एष किं, सुरनदीहिण्डोरपिण्डः किमु ?
कि छत्र स्मरभूपते;, कि यशापुञ्ज, पुरस्तादिद,
चेतःसंशयकारकं समुदित शीतद्यतेमण्डलम॥
मन्त्री-प्रवृत्तःण्याकालस्तत्कथं नित्यक्रियाय न गम्यते?
राजा- किं तेन चौरचक्रभयाचिन्ताकुनोऽस्मि । भवतु
तथापि यास्यामि क्षणं विरम्य दृश्यत्तामनयोगुशिष्ययोर्विरोधः)
विश्वभाण्डः-दण्डहस्तः सामर्ष धावति, कल हांकुरः
उच्चैः शोकृत्य सर्वाङ्ग पुलकयति इत्यन्योन्यं नायिकाञ्चले गृहीत्वा
मधमिति कृत्वा कनहायमानौ परसरं उत्सवः ।

·-
हास्याणवप्रहसनम
मदनान्धमिश्रः-आवाभ्यां परिणेतन्येषा ।
विश्वभाण्ड:-को दोषः ?
एक: शिको विविधमेव विकारमेय,
व्यायाखिन जगदिदं रमते मृडानीम् ।
ब्रह्माण्डमाण्डकुहरे समुपेत्य सम्यक
स्त्रीत्वं मनोहरणभूमि सदा वहन्तीम् ॥
कुलालः- [भात्मगतम् प्राभ्यां धूर्ताभ्यां मिलितं भवतु
अहमपि कलहांकुरेण समं सख्यं करोमि इति परिक्रम्य कलहां-
कुरस्य कण्ठमालिंग्य कणे स्वैरम् ] = वस्स पेक्खस्स एदेहि
गुरुएहि मिलिदं एसा मियालेहा एदेहि उजेव परिणेदम्बा सा
कर्ष अम्मेहिं एस बन्धुरा णो परिणीदि ? *
कलहांकुरः -बमस्स ! भई भणिदं जो अम्हाणं
वि वुवा सुरद ण आणेदु, वट्टदि, किं पण एकपभमं दुक्खं
एसा तिहुअणमोहिणी बुडढवेहिं परिणेब्वा गहि मालइमाला
बाणाहत्थगदा सोहइ, पहि कत्थुरिागुणग्गाम कुग्गमिणो
जाणन्दि, गहि गलिदजोव्वणोरत्थले मोतिश्रमाला सोहई।+
2-अयस्य ! प्रेक्षस्व एवाभ्यो गुरुभ्यो मिचितम् । एषा मगाङ्कलेखा
एताभ्यामेव परिणेतठपा, तत्कथमावाभ्यामेष बन्धुराम परिणीयते
+-यस्य भद्र भणितं पर भस्माकमपि वृद्धासुरतं म
: बास बसे। कि पुनरे परमं दुः एषा विभुबनमोहिनी वृद्धाभ्यास
रिणेतल्या नहि मातिमा बानरहस्तगता शोभते हि कस्तूरिकागुण
प्रामं मामिणो जानन्ति महि गतियोबनाया बधस्थले मौतिकमा
बायोले

·कालोकुझा... माला
३४
कुलाल वधस्स ! पदेहिं उजेव वुटवेहि कतिदिणं
जोविदम्बं, एदावं लोआन्तरगमणे एषा अम्हेहिं परिणेदव्वा *
कलहांकुरः- सच्चं समावि पढमं दुक्खं । 3
कुलालः- एहिम्पि पदिवासरं एदाणं भिक्खाटण. स.
मये एसा गेहवट्टिणी भविस्सदि वन्धुरा तिमराउललोषणा त.
दो अम्हाणं मनोरहसिडडी । *
कलहांकुर:- भोदु ज भणदि वम स्सो । -
वन्धुरा (विहस्यात्मगतम्) मिलिदं सठेहि तहिं
परिचिद भोदि ।
मदनाल्धमिश्न:- भो महामहोपाध्याय !
कीदृशो युवयोन्यायः प्रश्रः ।
विश्वभाण्डा.. कविता मृगाइलेखामयं परिणेतु.
मिच्छति।
मदनान्धमिश्रः- भोक महाकुरः ! तब प्रत्युत्तरं कीदृशम् ।
फलाहांकुरः-- एसा मियतहा मये प्रालिङ्गिदा चुम्बि
६. तधावि एम इमां पति कोमिच्छदि ! -
* बमस्य एमाभ्या वृद्धाच्या कतिदिनं बीवितापम
एतेषां लोकान्तरगमने एषा मायामा पारणेतव्या ---सत्यं तथापि
प्रथमं दुःखम् । *-ईशानीर्मा प्रतिवासरमेतेषां भिक्षाटनसमये एका
गृहनातिनी मनिष्यति । बन्धुरा तिमिराकुलबोचमा तदाऽस्माकं मनो
स्थसिद्धिः । भवतु पत्कथयति पपरप: 8-मिखितं ठाभ्यो त
धित माति
एषा मगाङ्कलेखा ममा भाबिनिता परिचु
बिता तथाप्येच इमां परिणेतुमिच्छति ।
Fou

·.
हास्याविहसनम ३५
मदनामिनः-- प्रलं शुष्कपर्वणेन हात न्यायतत्वम् ।
एषा प्रथमत उपाध्यायेन कल्पिता । एतेन कयमप्यंशेनैकेना
स्य भवति, व्यवस्थापकत्वात् समन्तादस्माकं भवति । (पु-*
नः ससम्भ्रममो मो मो पार्यपुत्र ! यथा त्वं द्वादशवर्षायों
घरस्तथा चोपपरिगणनालेखामिव लेखा शरीरतो दधती क
ज्येयं तव योग्या वर्षशतात किश्चिदप्यधिका !
कलाना (उसत्य संस्कृतमाश्रित्य) एमाऽपि स्वस्था.
बकशिष्यत्वान्ममैव भवति ।
मदनाधमिमा भोमार्यपुत्र करूहांकुर ! भवरवेलं भ
पता मच्छिग्येण सममेषा परिणीयताम् ।
कलहांकुर:- आधा सासणं विप्पपरस्स ।
बन्धुरा- [सहर्षमात्मगतम्। संस्कृतमाश्रित्य ] महो?
मयि, प्रसनः, प्रज्ञापतिः, यतो वाईकेऽपि तरुणपतिव्यलाभः।
विश्वभाण्डः. (स्नातकमवलोक्य सस्मितमात्मगतम् ।
निष्कमति शिती कामी येन रन्धा योषितः ।
किं करिष्यति तत्रार्य बटुः ! श्नशलाकया ।
[पुमः प्रकाशन प्रत्यासनो विवाहोत्सवस्तत्व मालूय
के क्षिराठीयो महानिन्दकाचार्यः (विश्य) सोनवको
-
.
प
ब्रझाएडे के द्विजा ममित पारिखस्येन कुस्तेन वा ।
थे स्पपितु प्रथा हाजितोच याः ।।
(पुनः खगई ...? वारो मैदाः।
ranrma.cuirrelasana.orr
3 m५ या काम बिल
..

·कालीकुमारप्राधमाला ३६
कलहांकुरः.. मज ! वमणिग्गदा वेषाता कम
भदा विश्रदा?
महानिन्दकाचार्य:- भाः क्षुद्रबुद्धि प्रमाण गणयसि।
शृणु तत्कौलीम्यपरीक्षार्थ स्वर्ग गसेन मया-
पारा विष्णपदीजलेन चरणे रत्तं शिरोवर्तिना,
तत्क्रोधन करप्रहारनिकरैः संताड़ितः शङ्करः ।
भायुष्मान न तो भवात् प्रणमति प्रयायवज्ञापशा
भो दृष्टानि दशप्रतिग्रहपरः पापास्पदो गोपतिः ।।
मदनान्धमिश्रः- पलं बाविस्तरेण निर्वामतामस्मा
विषाहइयम् ।
महानिकाचार्यः .. अहमतिमाही।
फळाल- गणिभापतिग्गहे को दोषः।
महानिन्दकाचार्य:- भद्रमुक्तमनेन, न जायते, कूलीने
पं वेश्या । [सादरं] भगवन् ! कया सह कस्य विवाहः ?
बश्व भाण्ड:-भावां गेग्यावुपाग्यायो वरावस्या मृगीहशः ।
शिष्यावेतापमुख्यास्तु तिमिराकुलचक्षुषः ॥
महानिएकाचार्य:- [विहस्यात्मगतम्] भाचार्य !
(पुन मृगाङ्कलेखामवलोक्य)
प्रविशति कटाक्षविशिय तीक्ष्णतरे भेएक पहायानाम् ।
लक्षीभूय तथापि स्थातुमपेक्षा भवेन्न कस्यापि ।
भपि ष-दुग्धसमुद्रसमुत्थितविमिव परिदुःसहारस्पापि ।
अस्या रशि विमलायां तरलतरतारका भीमा ॥
--भार्य ! ब्रह्ममुनि गंता वेदार माविरचिनः
- गणिकाप्रतिगहे को रोषः।
६

·३७ हाम्याणवप्रहसनम किशास्या निर्भरपरिरम्भणं विना न मयेदानी जीव मोयम् [प्रकाशम् ] एतस्याः स्तनपाकोरकयुगं यस्यानमेन्दोः सित- स्योत्स्नाभिर्म भवत्वतो मृगरशः शक प्रकाशं पुनः । तस्मिलोचनपङ्कजं विकशितं ध्र भृङ्गसंसेवितं , स्वान्ते संशयमातनोति सुतरामेतन्ममैवासकृत् ॥ अपि च बहो मूढास्ते पानावापरतोऽमृत वसतयेऽस्यस्या: स्तनामाघरो. यस्तापनपनान्तकन्दरधरः सख्याष चनुमंगा। जायो मन्त्रवरो मनोहरच्या ध्यानाय वाम्बु, चेत्य देहतपःस्थले सति कथं सम्तो बनान्तं गमः ।। पुनः ( सस्मरणं) भो भो विश्वभाण्ड ! भग्नकरणाय कथं नादयते महापात्रिकनामा मौक्तिकः ? महापात्रिक:- [प्रविश्य, पत्रिका प्रसार्थ] भो भोप रिडत! कि गणनीयम ? मदनाम्धमिश्रः- क्रियता वैवाहिकक्षणम् । [ महाया- त्रिका कठिनी पातयित्वा] बेन केनापि लग्नेन वासरे पस्य कस्यचित । वत्र कुत्रापि नक्षत्रे यहा दा विधीयताम् ॥ महानिन्दकाचार्य:- योग्य एष विज्ञः। (प्रकाशम् ) भो भो साम्वत्सरिक ! कदाचिनेन भयं नायते महायात्रिक:- किं पुरुषहीना परणी परेतयोबधब्य भविष्यति । महानिएकाचार्य:- भो भो विश्वभाण्ड! विल्पमात्य भारिणो यथोपियसापेऽनुसरम। " ]

·Mer
कालीकुमारग्रन्थमाला ३८
महायात्रिक :- [सहासं ] युक्तमुपहारः । पुरुषाणां व.
ध्यमानो भूषण सर्व यथोद्दिष्टतल्पे करग्रह विधायोपविशन्ति
वृद्धाः । पतिद्वयमध्यगता नायिका सविषादमात्मगतम्-
श्रीगौरीर पदान्जाचगामधिनिरई मक्किदं सव्वमालं
णिञ्च चित्तण भक्ती दिदम अतिसं जकिदा पुष्पवागणे
तस्माज्जेवपमाको णिहिल सुरकिदो नं गुरुप्पाणन एडो
पत्तासगणो विहावो विमलभररुजाजीगण विपहिं दोहि,
महामिन्दक:- मुझंग! समामीयतामधुपर्कः।
भुनङ्गः- (अपमृत्य) अज! महुणो अहावे मस्थि दुग्ध
वीरम्पि.
महानिन्दकाचार्यः अमानय। [भुजंगः समानी
पार्पयति, महानिरकाचार्यः प्रत्येकवराभिमुखम् ]
भों श्मशानामलदग्धोऽसि परित्यक्तोऽसि चान्धवैः
इदं मीरमिदं चीरमा स्नाहि इदं पिव ॥
(पुनर्वाक्षतमावाय)
भों मरणं प्राणिनां नित्यं जीवनं स्वप्नवद् भुवि ।
भवद्विरिति विज्ञाय कर्तव्या नात्र शोचना ॥
श्रीगौर्याः पादपमार्चनमधिनिरतं यत्कृतं सर्वकालं
नित्यं चिवेग ध्यान दृढनिशं सत्कृत पुस्प्रयाण ।
तस्मादेव प्रमावो निक्षिणसुरकृयो यदुगुरुपाणदए,
प्रत्यासमो विवाहो विकाररुना जाणविप्रयाम्बा
माय ! मधुनोऽभावे अस्ति दुग्ध नीरमपि ।
.
५

·३
-
हास्याणवप्रहसनम
(पुनहत्यायोच्चैः)
पितृकाननमेदिन्यां महाशय्यामुशायिनः।
सुचिरं स्थीयतां नित्यं महानिद्रावलम्विनः ।।
महायाधिकः तदुक्तं बराणां श्मशाने चितोशययुनम् ।
महानिन्दकाचार्यः- (उपसृत्य) भो कलहांकुर ! दीयता
प्रथमतः शतवर्षाकन्यादानदक्षिणा।
[ फलाहांकुरः शक्राशनलड्डुकमर्पयति ]
महामिन्दकाचार्यः [स्वस्वीति गृहीत्वा, सानन्दं शिरसि
निभाय: स्फुटं प्रणवमुच्चाय, गायश्य नम इति भूमौ किञ्चित
त्यक्त्वा पुनर्भक्षायित्वा, सोत्साहम )
बनयति सुरतेषु मुदं प्रयति पीयूषवर्षिणी वाणीम् ।
रचयति लोधनकुतुकं स जयति शक्राशनानन्दः ।।
वन्धरा- कुलोनभरो भामज ।*
महानिन्दकाचार्य:- (पुनरुपसृत्य ) भो भो भगवन
मिश्र! प्रदीयतां कन्यादानदक्षिणा ।
उमी-प्रतिपाल्यतामन्दचतुष्टयम् ।
महानिन्दकाचार्य:-बाबरेषा वदको तिष्ठतु, इति
मृगाङ्कलेखां हस्ते गृहीत्वा तया सह सहर्ष नृत्यति
महायात्रिका - भो भो महानिन्दकाचार्य ! किमिदानी
भवतामपेक्षितमस्ति ।?
महानिन्दकाचाय: -(सहर्षम्)
*कुजीनवरः भाचार्यः

·नग्धेयं युवती
कालीकुमारप्रन्थमाला
जगजननशामानवभूभिभृशं,
धूर्तानां निकर च रमसात भाताश्च हत्तीयतः ।
सम्प्रत्युद्भटशम्बरारिपमरं नानारतास्त्राङ्कित,
गत्वा केनिगृहं विधातुमधिकं वाच्छा बरोबर्तते ॥
इति हास्याण प्रहसनं समाप्तम्
Sak

·No text on this page.