·No text on this page.

·જૈનધર્મ
અને “
માંસાહાર-પરિહાર
લેખક
શાહ તિવાવ મફાભાઈ
પ્રાપ્તિસ્થાન
શાહ ભરતકુમાર રતિલાલ
રાજેન્દ્ર ગુહ ભ ડાર
માડલ (જિ અમદાવાદ)
.

·હિંદી અનુવાદ માટે સહાયની જરૂર
જેમનામા શાસનને ગૌરવની ભાવના છે, ભગવાન મહાવીર અને
તેમની ભિનુપરપરા પર થયેલા માસાહાના આરેપ અગે મા
છે એવા થે ઘણા ભાઈઓને પણ જે સહકાર મળી રહેશે
તે આનું હિંદી પ્રકાશન કરવાની તેમ જ જાણીતા જૈન-જૈનેતર
પતિના હાથમા એની એકએક કોપી મૂવાની તરત જ ગોઠવણ થઈ
શકશે એ માટે સહકારની આશા રાખવામાં આવે છે
પ્રકાશનવર્ષ
ઈ સ ૧૯૬૭
વિ સંવત ૨૦૨૩
કિમત અઢી રૂપિયા
પ્રકાશક
શાહ નિનાવ મફાભાઈ
વાયા વિરમગામ
માં તે (જિ અમ વાદ)
કાન્તિવાન એમ દેસાઈ
ચદિક પ્રિ કરી
મિરજાપુર રેડ, અમ ાવાદ

·અર્પણ
આદરણીય સુજ્ઞ શ્રી કસ્તૂરમલ બાષ્પિાજી મહોદયને
પાન ઉમર થવા ના જેમની સામે પાસના સતત ચાલતી
કરી છે તેમ જ સમાજના વિવિધ પ્રશ્નો પર જેમની કામ થોભી
દો જાય છે, એવા વરહ, વિઘાત અનુભવી અને સૌજન્ય
મતિ શ્રી કસ્તુરમત બાદિયાની શાસનસ્વાની ધગશ અને જ્ઞાને
પાસનાની ભાવનાને અંજલિરૂપે આ વિનમ્ર તિ એમના કરકમળમાં
સમર્પિત કરી નય થાઉં છું
શાહ રતિલાલ મણભાઈ

·અનુક્રમણિકા પાનું પ્રકરણ બે બેલ ૫ t" શ કાસ્પ પાઠ ૨૫ ૩૬ ૩૮ ૫s ૧ વિવાર 5. ૩ આચાર્યોની બેઓ ૪ ભય કર દુકાળ ૫ પ્રથમ ભિમુસમિતિ ક સજે લે ચમત્કાર ૭ માંસાહારનું પ્રમાણુ ) ૮ વિવાનપાડે કે ઉદ્વારપાઠી & દે એ પણ એક સાણ છે ૧૦ પ્રાપ્ત કરે રાષ્ટ્રવ્યાપી મહાવિય ૧૧ થી ભાડુઆામીને આધાર ૧૨ શાસ્ત્રો વિશે બા ની કપના ૧૩ વહેમી માન્યતાઓ અને ધમનછાઓ ૧૪ નિબંધને ટૂંક સાર ૧૫ સમસ્યા જટિન બનવાના કારણે ૧૬ ૫ડિને નમ વિન તી ૧૭ ઉપમહાર ૧૮ પરિશિષ્ટ ૧૯ અતિમ નિવે ન ૧૨૪ --

·No text on this page.

·ત્યાં સુધી ખાસ મદાવા ન છતાં એ પ્રશ્ન હવાને કર્યા કરતે હતો તેથી ૧૦ વર્ષ પહેન ધનદ શામીન ભગવાન બુદ્ધ પુસ્તક પ્રગટ થતા એ પ્રશ્ન ફરી ચકડોળે ચડ્યો આ બધા સમય દરમ્યાન આ અગે મે જે કઈ અભ્યાસ અને ચિંતન કર્યા હતાં તેને આધારે તટસ્થપગે વિચાર કરતા મને જણાયુ કે આમા કથાક મેળ ભર થઈ રહી છે કે કેટલીક જગ્યાએથી એને પ્રતિકાર થશે હતિ પણ મારા ચિત્ત એથી સતિષ ન તો તેથી એકવિસમને વ્યા બત કરના ન્યાયવિશારદ ન્યાયતીર્થ ૫. મુનિશ્રી ન્યાય વિજયજી મારાજે જ મને એનો પ્રતિકાર કખ્યા ઉત્સાહિત કર્યો ન મને માગધી ભાજીનું સોન ને સંસ્કૃતનું ખાસ જ્ઞાન કે ન શાસ્ત્રોને અભ્યત્ર પણ એમણે મને મેં માવ્યા તે પાઠ અનુવાદો વગેરેની મ ય આપી એને આધારે તે વખતે હું ‘ભગવાઈ મહાવીર અને માસાહાર નામે પુસ્તક પૂ વિનોબાજીની પ્રસ્તાવના સાથે પ્રસિદ્ધ કરી શક્યો હતો જે ત્યારે સારે આવકાર પામ્યું હતું આ પુસ્તક અને આચારામનો કઇક અભ્યાસ થયો હતો તેથી મારી સામે એક ચિત્ર આકાર લઈ રહ્યું હતું પણ ત્યારે જેનધર્મમાં માસાહારનું વિધાન કેવી રીતે હેઈ શકે ? એ પ્રશ્નને વ્યાપક રીતે પશી શક્યો ન હતો વળી એ મારા ગજા ઉપરવટની વાત પણ હતી તા ઃ મારે આ બીજો પ્રશ્ન પણ હાથ પર લેવા બાષિાએ ઉપર આપેવ પત્ર દ્વારા મને ઉત્સાહિત કર્યા એથી આ લનિબધ હુ તૈયાર કરી શકે છું સાથે ૨૦૦૦ વર્ષથી ગૂચવાતી રહેતી આ કઠિન સમસ્યા હલ થઈ શકે છે કે, સારુ એવી ટિનમાં પડેલી એક અદમ્ય ઈએ પણ મને બળ પૂરું પાડ્યું છે જોકે આ પ્રશ્નને અનેક વાર ર ર જવાબ અપાયા છે પણ એમ ક્ત એમાં કઈક ખૂટતું હતું જેથી પતિને આ વાત ગળે ઉતરે તેવી અસરકારકતા એમાથી ઉદ્દભવતી નહતી કારણ કે માસાહારને અર્થ આપતા પાઠે એ જ અર્થ આપતી ટીકાઓ વગેરેનું કારણ

·શ, એની પાછળ છે. કેને માટે તે કયા સંજોગોમાં એ બધુ
લખાયુ હતુ – એ બધી કારનો ઈતિહાસ અંધારામાં કોઈ તેમ જ
આજ સુધી એનું પર્યાપ્ત સંશોધન થયુ ન હોઈ એક પ્રકારની મૂઝ
વણ અને સાબિતા પિ થાય એવી કઈ અપૂર્ણતા એમાં શી જતી
હની એમ મને લાગ્યા કરતુ હતુ
આ કારણે મારી જાણમાં આવ્યા તે બવા તેમ જ એવા શકાશ્મ
પાડેના અર્થે પણ મેં ખૂબ કાળજીવ વિચાર્યા છે અને તે પછી
hળ તસ્થ દષ્ટિએ, પૂવગ્રહથી મુકત બની આ અંગે મને જે
રહસ્ય સમજાય છે એ જ છે અને જૂ વાનો પ્રયત્ન કર્યો છે
૫, ગુરુવ ના ન્યા શ્રી ચામવિજ્યજી મહારાજના ભાગ પર
એક કૃપા અને માર્ગ દર્શન સાથે જે આ શિર્વા ઉતના રહે છે એને
પ્રતાપે જ હુ કઈ છે એમ કહું તે ટુ નથી થાવસ્થા
અને નાદુરસ્ત તબિયત ના તેથી મને જે રીતે ઉત્સાહિત
બનાવતા રહે છે તે માટે કયા શબ્દોમાં એમનો ઉપકાર માની
શકુ ? નિત્યને એમને સમાગમ એ જ મારું પરમ ધન છે, મારું
પરમ સભાસ છે
આ નિબંધ છ વ લખાતે દેવા છના આર્થિક ઉપરાંત
અન્ય કેતા મરણેને અંગે સાનુકળ તકની રાહ જોઈ રહ્યો હતો
મારા આ પ્રયત્ન સબંધી સહેજ માહિતી મળતા દર બેઠે મારાથી
અજાણુ મુનિશ્રી નભ વિજયજીએ પત્રો પર પત્રો લખી અને આ માટે
વિશે ઉત્સાહિત કો દિમત આપી તેમ જ આર્થિક મ ને આરભ
કરી કાય પ્રવૃત્ત થવા 2
આ સ્થાને એક વાનને નિશ દવે ઉચિત લાગે છે આ
પ્રશ્ન મારા મનમાં પાન-દિવસ ઘોળાયા કરતો હતો અને એ માટે હું
જરૂરી અધ્યયન અને ચિંતન કરતો રહે હો ત્યારે કેટલીક વાર
અમુક પ્રશ્નને ખુનામાં અમુક પ્રકાર છે જેનેએ અથવા હેઈ
શકે એવો આભાસ મે મારા ચિત્તમા કેટલીક વાર અનુભવ્યો છે
બા મે તે કા નક્કપરિસ્થિતિ તેમ જ શાસ્ત્ર

·૮
પ્રકામાં જ આવા ઉકેસને સાધાર બનાવવા પ્રયત્ન કર્યો છે અને
દરેક બાબતના વિચાર અને નિર્ણયમાં કાળજીપૂર્વક પગલું ભર્યું છે
જેમણે મને નિધિ લખવામાં પ્રોત્સાહિત કર્યો એ બાબાજી
સાહેબ તથા મનિ થી વતનભ વિજ્યને તું ખૂબ જ છે સાથે
શ્રી ૨ાઇ દેપાળ સપાત આચારગને આધાર લેવા માટે એના
પ્રકાશકોનો હુ આભાર માનું છું આ નિબંધમાં આપના સોના
મા તથા એવા પામેના અનુવા એ આચારાંગ પ્રમાણે જ લેવામાં
આવ્યા છે તથા નિશીથ એક અધ્યયન ને આધાર મેળવવા માટે
શ્રી દલસુખભાઈ બાવણિયાના પા , આભારી છું
આ મગધા અગે છે. ઉતરતા મે મારા કાન દાશ્ચર્ય વચ્ચે
જોયું કે આની પાળ તે નવમને અત્યંત તેજસ્વી અને ગૌરવ
ભ ઈનિકાસ છુપાવે છે ના આ ઇતિહાસ આજ સુધી કેમ
આ ધારામા સ્વો હશે એનું જ મને આશ્ચર્ય થાય છે એથી આશા
રાખું છું કે માસાહાના પ્રશ્નને ગૌણ ગણુ જૈન ધર્મના આવા ગૌરવપ્ર
ઈતિહાસ બહાર કાવવાના આ કાર્યને સહુને સહકાર મળી રહેશે
આ 1 ધ હેતુ ચચૌ–પ્રતિચર્ચા જગાડવાને નથી પણ મૂળ
રહસ્ય નું તુ એ જાગી સ્થિર કરવામાં ઉપયોગી થઈ શકય એ જ
છે બાકી એ ખામી વિનાને છે એ મારો દા નથી મે તે
ફક્ત શાસૂચન જ કર્યું છે જેને નિબંધવાચનમાં રસ ન બાવે તેઓ
પ્રકરણ -૭-૧૦–૧૬-૧૭–૧૮ અને ૧૮ વાય તો પણ તેઓ મારું
મુળભૂત બિંદુ સમજી શકશે
આ કાય જે મનુમાએ મને આર્થિક કે સાહિત્યિક
મય આપી છે. એમનો અશાન ભૂલી ન શકુ અને છે તે પ્રમશન
વ્યવસ્થા અને મારી ચિતાને પિતાની માની નવી જ જવાબદારી
વિશુદ્ધ નેકના પાન કરનાર ની ગતિન દીપચંદ દેસાઈને ગા’
નેને મ આભાર માનતા સંકેચ અનુભવુ છુ
આ અગે પક પ્રિ કરીને પણ હું આભાર માનું છું
માંડ૧ તા ૧-૮-૧૭
રા, તિરાવ મફાભાઈ

·પૂર્તિ
(૫ના જપના નું ધામા )
છ એક મુર લાગે છે કે –મનીસનના બાર ભાળ પધા
દર શ્યામ તથા વિસ્તારમાં જેને શમત્રા મેકની સંખ્યામાં
પથાના હતા
- જે વખ (અખા રાયલ એશિયાટિક મસા
થી) લખે છે કે–ી લેકને પશ્ચિમ ભાગ્નના જે જિમેરીટા
વિજે કહ્યું જેને જ હતા
જમન નિહામખિક વાનમર વખે છે કે- મિસરમા રે
'સમાનિયા' સમય છે તે ન શ્રેમને જ અપનશ -
વિમરનાથ પ જન્માવે છે કે- ઈમા જન્મ પહેલા જેના
ધમ મધપૂર્વમાં ખૂબ ફેલાવે છે જે યહુદી તથા પાછળથી
દેસાઈ અને મુશ્વિમ ધમ પર પ્રભાવ પડ્યો હતે.
પારિક નામને એ રાજા યુનાન ગ તે સાથે
એક જૈનાચાર્ય પળ ગયા ના એમને ન્યા જેમધમને સારા પ્રચાર
કરી દેવટે એથેન્સ (મી)મા રામાવિમરણ પ્રાપ્ત કર્યું હતું
(Indian Historical Quarterly Part II page 293 )
આમ તે કાળના મુનિઓ પ્રચારની (મિલનની) એક ના
બાનાથી દિદ અને હિદ બાર દર દર સુધી વિકરવા લાગ્યા ના
(પાના ૯૨ના અનુ ધાનમાં)
સ્ત્રી-બાળના રાગની આપણા પર જવાબ દી તાવા તાં
એમના પર શું અનુ-આખ્યાનુ આમ થાય ત્યારે પણ
અરિચાની દષ્ટિએ વિનાનું બનિ ન આપવાની વાત કરી તેમાં
ગાધીજીએ જગતના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વાર જ માનવરિચાને છે
ઉતારી દીધો છેઆવા એ અસ્ત માનવ અહિંસાવાદીત

·૧૦
એ ગામ પર ધા પાઓનું આક્રમણ થતા ડરના માર્યા આળકોને
મૂકીને ભાગી ગયેલા લેકોને એમણે જણનુ કે કાયરતા એ હિસાથી
પણ ભયકર છે માટે જે તમે વીરતાપૂર્વક સશસ્ત્ર રામને
કરી હિંસા કરી હોત તો હું એને અહિસા માની ખુશ
આવા શબ્દો સે કડે યુ પી જળવાઈ રહે અને આજુબાજુના
સદ એ પુરુષનુ વનકાર્ય એમના આચારવિચારો તથા સિદ્ધાંતો
છૂટી જાય છે એ પુરુષને નામે કે વિકૃત પ્રચાર થઈ શકે?
એટને મૂળ પુરુષના મુખમાં કોઈ પણ વાક મુમતાં શા
માથી નીકળી આવે પણ જ્યાં સુધી એના સદ તથા એ મૂળ પુરુષની
જીવનનિ ન સમજાય તેમ જ એવા શ કયારે કયા કાને અપક્ષીને
બોનાના એનો ખ્યાલ ન રહે તે એ મૂળ પુના સિદ્ધાતનું જ ખૂન
કરતાં બરાબર બને માટે જ કહેવામાં આવ્યું કે ચહ્ય જાતિ વસ
प्रता शास्त्र तरय करात किम् ।
(અનુ. ધાન પાનુ ૧૦૭ પેરેનાફ પહેલો)
પતિએ મૂળ માગધી પ્રમાણે સુt rીરે પડને આધાર બે
કબૂતરના શરીર રાધ્યા છે તેનું મારે પ્રજન નથી પણ તેના ઘરમાં
* ગીર મિનાડાએ ભારલુ યા િવાસી એવુ
ફક નું માસ છે તે તુ લઈ આર એવો અર્થ કર્યો છે, જ્યારે
પર પરા પ્રમાણે પર એટ કેળુ મગજ એટલે ભાજાર નામના
વાયુની શાંતિ માટે સંસ્કારિત કરે - ભાવના દરે વૃદ્ધિre
દિવસો સુધી ચારે તે જે જુમ બીજોરાપાક છે તે લઈ
આય” એ અર્થ છે
સમીક્ષા કરી શકે દેહના અથ મા નાન્યતર જાતિને છે પણ અર્ધી
નવાચક હેઈ પાખા અર્થમા છે બે કબૂતરોના શરીર એટલે હા કાં
ચામડી-પાપ સાથે શરીર કહેવાય એ કેવી રીતે રાધી શકાય ? જ્યારે
કે

·છાર કરીને બાકીના સર્વે અને સાથે રાંધી શકાય છે વળી
મકર નું સંસ્કૃત માન્ન થતું હેબ મજાર નામના
વાયુની શાંતિ માટે સારિત કરે - ભાવના આપે એ અર્થ
થઈ શકે પણ બંને અર્થ “મારે, કેવી રીતે ઘટે તેમ જ પતિ
એ નામના વાસી અર્થ કોઈ રેવતી શું એની બધી ભૂખ
હશે કે એણે એ વાસી માસ ખાવા માટે રાખી લીવું હશે
કારણ કે કૂકડાનું માસ તે ૬-૮ કલાકમાં જ ગંધાઈ જતુ અને
સડી જતુ હોઈ ખાવા લાયક રહેતુ નથી જેથી સુરત ને
અર્થ બીજોરાપાક હોઈ એ કેટલાક દિવસ ટકી શકે છે અને માણ
નો અર્થ ‘ગર્ભ છે જે વામ્ભટે પોતે જ ગર્ભના અર્થ માં વાપર્યો
છે (જુઓ પાનું ૫)
( પાના ૧૦૯ના અનુન ધાનમાં)
ખુ કૌશામીજી હ યની સરળતાથી જણાવે છે કે મે કોન
તાઓને અભ્યાસ કર્યો નથી માંસાહાર વિશે ચર્ચા ચાલી ત્યારે પ્રસિદ્ધ
જેના પતિએ જ તે (પાઠ) મને બતાવ્યા તેમ જ એક જૈન મુનિએ
પણ તેમ જ કર્યું (ભ બુદ્ધ ૫ ૨૫૧) વાચકો જોઈ શકશે કે
બીજાઓએ આપના પાઠ તથા અો પર આધાર રાખી સ્વતંત્રપણે
ચિતન-મનન-શાસ્ત્રાભ્યાસ કે પૂવોપર સબધે જોયા વિના પતિને
હાથે કે ભા ર અને થઈ જાય છે!
અને ભારત સરકાર સંચાલિત સાહિત્ય અકાદમી વિશે કહીએ
તે જે પ્રશ્ન વળતો રહ્યો છે, એ પ્રશ્નને ળિ રાખી એક વિશાળ
કેમની ધાર્મિક લાગણીને આઘાત પહોચાડવા પક્ષીય ઘેર એ ભાગ
ભજવે એ ભારત સરની મેકયુલર સ્ટેઈટ બિનમાયિક રાજ્યની
ભાવના માટે એક વિકરૂપ વસ્તુ છે

·આજના યુગની સમસ્યા હલ કરતા
ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશવચનો
(૧) જ્ઞાનદષ્ટિએ ન (સ્થા સૂત્ર) આમા એક જ છે એથી
સુમ નામ ૪ વ (આયા થુ ૧ અ. ૫) જેને તુ યાને
--પીવાને વિચાર કરે છે તે તું જ છે
(૨) માટે કંઇલ મતો (બૂક ભાષ્ય) જેતુ પોતાને માટે
ચાહે છે તે બીજાને માટે પણ ચાહ અને જે તે નથી ચાહત
એ બીજાને માટે પણ ન ચાહ
(૩ આથી રાત્રિના ન દુ સરસ માળો (દશ ૧) પિતાને પ્રાપ્ત
વસ્તુઓનું જે સમવિભાજન નથી કરતે એને મોક્ષ જ પ્રાપ્ત
થતો નથી
(४) गायमा ' जो गिलाण परियर म दाणण पतिपरजइ
હે ગૌતમ! જે માન-રાગી સેવા કરે છે એ મને જ પ્રાપ્ત
(૫) રરર ( મા (પ્ર બા) સન્મ એ જ પરમેશ્વર છે
() વિજેમ રમૂર વિશ્વમાં સત્યનું આચરણ એ જ સારભૂત
છે (૫ી ફળ ગમે તે આવે)
(9 m િભિા 1 જમીન મસરના જીવને
જકડનાર પરિકર જે; કોઈ બંધન નથી
(૮) રાજકીય અવ્યવસ્થામા ધમપાનન શક્ય નથી (નિ ગા ૨૩૫૭)
(૯) ૪ નાયા ૨ 21 ફુતા મહાપોદ્ર રુ જે રાષ્ટ્ર પ્રત્યેની ફરજ
ચૂકે છે એ મહાપાપી છે
(૧૦) સામાવાનિત મારુ અધી મામધી અને ૧૮
જુદી જુદી ભાતીઓના મિશ્રણવાળી અર્ધમાગધીને એ કાળની
રાષ્ટ્રભાષા તરીકે ભગવાને આકાર આપે છે જેથી રાષ્ટ્રભાવને
આવકારવી એ ધમ બને છે કારણ કે એથી પ્રજાસમૂહે પાસે
પાસે આવી વિકાસ સાધી શકે છે

·પ્રક ૧૯
વિષયારભ
જેનધમ અને માસરાર પરાર નામના આ બીજ નિધિમાં
પૂવામથી મન ગ્બી સમાધનની દષ્ટિએ જ મે આ પ્રશ્ન
વિવાd છે મારા પ્રથમ પુનઃ ‘ગવાન વીર અને માસાકાર ના
અનુસંધાનમાં આ બધું લખારો રાઈ એ પ્રથમ નિબપિ વિર
ની નજર નાખી જઈએ કે જેથી નવા વાચને આ નિબંધ
અમરત્વમાં સર પ્રાપ્ત થાય
સામ પિક રાગદષ્ટિથી પણુપ મુક્ત નજરે એમ માની
પ્રથમ પુસ્તક થી વિભાજી જેવા સ્થ અને કાચામ્યાશી નેન
પુરપને ધાગધા મુખે વાચવા આપી એમને અભિપ્રાય માને છે
જ્યારે તેઓ બઘનપાત્રાને એ શીટમાંથી ગુજરાત તરફ વળા
રહ્યા હતા પુખ્ત વચાઈ ગયા બા એમના વિચારે જાણો આથી
છે તેમની સાથે કોતથી નગગ્યા સુધી ભાવાતા જેતિ,
ન્યા એમની મુલાકત થયેલી આ વખતે પુસ્તક અને અભિપ્રાય
ભાગતા એમ જણાતું કે –
કવિઓ માસ ન જ ખાય તેવું તે ૨ માન નથી પણ
ભાગવાન મતવીરનું વન તેમને ઉપર સુષ્મ અતિ સાનું પાન
તથા આત્યંતિક સત્ય ખાતર બાધક ન કમાની એમની મનોવૃત્તિ
જેતા દુનિ શાયપણે માનું છુ કે ભગવાન મહાવીર કે પિ માસાહાર

·૨
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
કરે જ નહી કે પતિ સાથે , ચર્ચામા ઉતરવા નથી માગને,
પણ તેમના જીવનને વિગત અર્થ એ કેમ બેસાડી શક્તા હશે એ
મારી બુદ્ધિમા જ ઉતરતું નથી હું માનું છું કે આ શબ્દની રમતને
પ્રશ્ન નથી પણ હૈયાની સુઝને પ્રશ્ન છે બાળ જે ભગવાનમાં સહેજ
પણ ઢતિ હોત તે દુનિયાભરમાં અજોડ એવો નિરામિષાહારી જૈનસંઘ
ઊભા કરા જેટતુ એ બળ જનમેળવી શક્યા હેત
શેરી વાર અટકી ગયા બાદ ફરી એમણે જણાવ્યું કે “ હસવા
જેવી વાન તે એ છે કે જેમ ભગવાનને એકાદ શબ્દને આવાર લઈ
પતિએ એમને નું માસ ખવાયુ છે તેમ ખ્રિસ્તીઓએ દેશને
તીડ ખય ાવ્યા છે પ્રસિદ્ધ ટીમકાર રેવર ડે (નામ હું
ભૂની ગ ) બાલન ઉપરની ટીકામાં લખેલું કે શું મધ સાથે
તી. ખાને આ વાવી મને થયુ કે તીડ તે કઈ ખાવાની વીજ છે
કે ઈથે મધ સાથે એ ખાતા હશે? આથી મે એ પ રી સાહેબને
ર૫ સા ને મને જણાવ્યું કે બાઈબલમાં જ તન્યા પટ
ઉ નેખ છે ત્યા પછી બીજા પિપને સ્થાન રહેતુ નથી કે શબ્દને
જ વળી તેનારા પતેિને આ સિવાય બીજુ સૂઝે પણ નહી
પણ મને તે આ પ્રીને મેચન બનાવ્યો મારુ હું એ અર્થ સ્વીમરવા
ઇનોર તુ હતુ જેથી મે જાણીતા પિતાની જ જી
કિરીએ તપાસ્પા મારી તે એમાથી એ શો અર્થનીક ઉપરાંત
એ જાનનું ફળ (જેનું નામ તુ યા રાખી રાક નથી) નીળી
આ જેની સાથે આજ પણ મન ન શકય છે
આથી મે એ રંવસાહેબને ફરી સંપર્ક સાધો અને એમને
મે કુળને અથ જ ઈશુ આ બધબેસીને થઈ શકે એ સમજાવ્યું એમણે
પિતા થી ભર કબુન કરી એ નો અર્થ માન્ય રાખ્યો પણ ત્યાં
સુધી તે આ બુન ચાલ્યા જ કરી એટલે વ્યક્તિના જીવનને સમજ્યા
વિના તેના જીવનને વિસંગત અર્થ બેસાડવો એ એના પુરુષને
ભારે અન્યાય કા બબર છે કારણ કે એથી એની વ્યક્તિના

·વિપયા ભ
૩
-જીવન અને આચારતે પછી મેળ જ સા ની શબને નથી મૂળ વાત એ
છે કે જેમ જેમ યુગ આગળ વધે છે તેમ તેમ ઘણુ શબ્દો એવા
નીકળી આવે છે કે જે નિત્ય નવા નવા અર્થે ધારણ કરતા કશ્તા
વિમસ પામ્યા કરે છે ને એથી લાંબા ગા એ પિતાને મળ અર્થ
જ બેસે છે એથી સમય જતા અમુક અમુક અર્થ
ને એ પી આપI ધ્યાનમાં જ આવતુ નથી બારી આજના
ર થના જે એના શબ્દોને લગાવામાં આવે તે જે
સિદ્ધતિ ખાતર શાસ્ત્રો રચાયા હતા એ મિદાનુ જ થાય ને
એથી આખી સ્મૃતિ જ તરી પડે એથી આજના ર નેતા ની
પણ તે યુગના અથા જ – જણ ન હોય તે- સશપન કરીને
લગાવા એ આમ એમના કરવાનો ભાવાર્થ હતો એથી આપણે
એવા બે-ના દાખનાએ લઈ આ પ્રશ્નની પ્રિય પટવારીએ
(૧) ના સપના પણ—- જૈન મુનિઓ નગ્ન રહે છે”
આવી જનના વાક બૌદ્ધ ધર્મશાસ્ત્રોમાં જોવા મળે છે
પણ આજે ન શકનુ પ ના બની એને અથ લુઇગામી
થવા લા છે એથી જે આજનો એ થવા લાગે
લુચ્ચે
હરામી શબ્દ ક્ષપગને લગાડીએ તે કે ભાઇ અર્થ છે
થાય?
(૨) અબેકના શિવાનેમા અન્ય પાપડને (ધમ સમાને
જે માન આપે છે એ પિતાના પાપ ને ઉન્નત બનાવે છે એવા
શો લખાયેલા છે પણ આજે પાથ ને અથ પાખ. અર્થાત
છેતરપિડીત્માં કારસ્તાને થવા લાગે છે એથી પાપ (ધમ
સાપ)ને બને પાખ ને (કારરતાનો અર્થ લગાવામાં આવે
તો બે જ અર્થ નીકળે છે જે બીજાની તુચ્ચાઈને માન આપે છે
(નભાવે છે) એની લુચ્ચાઈ વિગેમ ફાવે છે (ન્ન થાય છે) આમ
જે નવો અર્થ કામા આવે તે અશોનું વું બહુ જ મા
ભળે

·૪ જૈનધર્મ અને માસાહાર વિહાર (૩) જગન્નાથપુરીના સમેતનમા વિના એ ગાધીજી માટે વિશ્વાસપાતી” શ+ વાપરે પાછળથી આ પ્રશ્ન વર્તમાનપત્રમા ચચાથી વિનોબાએ જણાવ્યું કે આ વખતે 1 એમ્નાથના ભજનને અનુ મારા વ્યાખ્યાનમાં સમાવી સ્વો દે એમાં એમ કહેવામાં આવ્યું છે કે સત સ વિકસશીન (આજના ઉપદેથી એ આગળ ને આગળ વધતા હોય છે એથી એમને જે ઉપદેશ આજે હોય છે તે અન્ય દિવસે બ નાઈ જય છે આથી મેં એમને મારી વિગિક શીએ વિશ્વાસઘાતી કહે છે વિશ્વાસપાતી એટરે વિકાસશીન એમના એ કથન પર એમની જીકે પ્રાપ્ત ન થઈ હોત તે-- ભવિષ્યના પતિ આ પટ ના આધારે ગાધીજીને કેવું વિચિત્ર બિરુદ આપત ? અને તે જે સત્યતાના ખયને પહોચવા એમણે અહિસાની સાધના કરી હતી એ સત્યના મમિ કે ઘા ૫ ? મહાવીર માટે તે ૧૦૦૦ વાર પછી લખાના શાસ્ત્રોમાથી પુરાવો શોધવાના છે પણ ધીજી માટે તે એમને જ રિને પુરા મળવાથી ભવિયના પડિતને પછી બ્રા પણુ ન સમજાવી શક્ત અને આપણે જોઈએ છીએ કે મહાવીર માટે પણ આમ જ બન્યુ છે ખરી રીને તે શબ્દના મૂળ અર્થ એની પાળને ભાર કેને ને ક્યારે તથા કયા હેતુને ઉદ્દેશીને એવા છે જે વાપરવામાં આવના છે વગેર પૂર્વાપર સબધ વિચારો જોઈને તે પણ એ વિચાર્ય વિના કેવળ આજના રૂ થયેના અર્થ પર જ ભાર મૂળ પતિએ ભારે બરડો વાળે છે એટલું સારું છે કે પિતાજીને વિશ્વાસઘાતી વિશ્વાસઘાતી એ સ્પષ્ટ શન હોવા છતા એ પતે ગાધીજીને વિશ્વાસાતી કહેવાની હિંમત નહોતા કરી શક્યા ના કેટલાક પતે આ પ્રશ્ન અગે મુકાયા છે તેમ જ કેટલાક તે વળી બાયપરક અથના જ આમહી રહ્યા છે જેમની પાસે કેવળ સૂઝતા અટારની જ એક માત્ર દુલી છે એમણે વિચારવું જોઈતું હતું કે- ન ·વિષયારભ ૫ (૧) જેન શાસ્ત્રોમાં ત્યાં મુમ્બઈની પબ હિસા નાકવાને આચાર છે ત્યાં ધમ ચુસ્ત રેવની કબૂતરને રાધે ખરી ? (૨) નાની લઈએ કે ભગવાનને બચાવવા ખન ભક્તિ વશ બની એ એ અપવ કયાં હશે પત નથી ભગવાને એવી જ કરી કે નથી એને નાના કે અનુમતિ આપી તા પછી ભકિને છે એ જ વખતે તીર્થકર ગોત્ર બધિનારી વતી આવું સાકમ કરે ખરી? (૩) ભવાનને પિતત્વને કારણે વધીના ઝાડ ચા હતા શરીર છે જ નખાઈ ગયુ તુ એક વાર તે અમના નખની આવા ૫. 1ી હતી એવી સ્થિતિમા નું માસ પર ખરું ? બીજી બાજુ નારાજ ના યુગ મા કામ દિt (વામ ) બીન ગર્ભવાનપિનશામ હાઈ પિનજર અને ઝા માટે અમીર ઉપાય છે એ તે સામાન્ય માનવી પણ આજે નો છે આમ બીજીગને નુગત અથ મૂકી ને વિગત અથ ખળ ખાસ અને કા પી રાખી પતિએ ભાર બન કરી છે ત્યારે વાલ્મ પિતે તે ની બી ને ના ગર્ભ માટે માસ શબ્દ જ વાપરો છે એથી એ કામ અને મળ અથ ગમવા માટે એ ઘM cવાગી થઈ પડે છે ૧ બમવાનને લોકીના જાદ હતા 1 ના એ ૫ ૧પથાર નેતા કરવા જેથી તેમની સ્થિતિ આખર જેવી બની જતાથી ભગવાનના શિષ્ય સિંહ મુનિ ખૂબ રને પરૂ આવી ભગવાને એને આશ્વાસન આપત ના એના આગ્રહને કા કહે કે “સિહા તુ મઢિયા ગામે રવની નામની ચર પાનીને ત્યા ખ ને એને ત્યારથી મારે માટે કાળામાથી તેયાર કરો એક છે તે ન વરીબ પ રેવતીએ પાનાને માટે બીરા પાક કપ છે તે જપી લાવ વિનીએ આ યનું ભક્તિમવિધિ એ પાક ભગવાનને માટે વારી રે હો જેથી તેને તે જ વખતે તી. કર ન બા ! મહ, ૫૫તિ અને અને છે કે બે કરો પાછી કરે છે, નહી પદ્ધ ગઈ કારે નિttમારેવા કાનું માસ લઈ આવ ઈશની જેમ સબ ને કા૨ અર પ એ જ પટા થયે છે

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
(૪) મૂળ પુરુષ પિતાની વનનિષ્ઠા-સિદ્ધાંત પર અત્યત આગ્રહી
હોય છે અને તે જ એના મૂળ ક. જઈ શકે છે. બાકી તે એ
પોતે જ ચૂકે તે એ પિ સિદ્ધાત 1. મૂળ નાખી શ થી
(૫) ભગવતીજી સત્ર શતક ૮ ઉપમા ભગવાન પિતાના
રિો જણાવે છે કે આજકે વડ બોર, ફૂગળી લસણ તથા
કદમૂળ જેવી ચીજો ખાતા નથી તેમ જ મધ-માસ–સુરા વગેરેને પણ
સ્પર્શ કરતા નથી તે શ્રમણ નિર્માએ તે એથી પણ વિરોધ જાગ્રત
રહેવું જોઈએ અને પછી કાચુ પાણી તથા ધા યના બીજ વગેરે
વાપગ્યા માટે એ જ આજીવની ભગવાન આકરી ટીકા કરે છે
આમ જૈન-બૌદ્ધ અને શાસ્ત્રપુરાવાઓથી પાક નિરામિતારી
ગેશાનક આધાર સાથેની ચર્ચામાં ભગવાનની કડક ટીમ કરે છે
પણ માસા ર માટે એ. શને પણ આરોપ મી શકતા નથી
બાકી જો એવું જ હોત તે ગોશાનક એ ગુરુ અને શિપ બને
ઉધડ લીધા વિના રત ખરા ?
(૬) તેવી જ રીતે બૌદ્ધ શાસ્ત્રોમાંથી પણ ભાસાતાના
આક્ષેપનુ એક પણ વાખ્ય શોધ્યું જડતુ નથી
(૭) ઉનટુ દેવદત્ત ભગવાન બુદ્ધ પામે અન્ય માની જેમ
માસાહાર ત્યાગની આજ્ઞા ઉમેરવા માગે છે. જોકે બુદ્ધ એનો ઇનકાર
કરે છે પણ એથી જણાવે છે કે જૈન શ્રમણ પર પરા ભાસાહારના
દેવથી પૂર્ણ પણે મન રતી
(૮) એટતુ જ નહિ ખુ ભગવાન બુદ્ધ દીપ નિકાય સૂર–૨)
સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે શ્રમણ પર પરા માંસ મ રાજુ મેવન કરતી
નથી પરિનાએ આ શ્રમણપરપરા ભગવાન પાર્શ્વ ાથની હતી એ
સિદ્ધ કર્યું છે મહાવીરે વળી બ્રહ્મચર્ય અને પ્રતિક્રમણ ન
આગાર ઉમેરી એ પર પગ વધારે વિશુદ્ધ અને છે કે બનાવી છે
(વા સાર ર જિતન પણ ૧૯ બે પ્રસાચતુ ૫ રાખવાન9)
એથી મહાવીર માટે આ આક્ષેપ મિથ્યા કરે છે
છે
છે

·વિષયારભ
(૯) મળ આગમા તે અનેક સ્થળે માસાહારને નરખું બળ
જણાવ્યું છે (ાણાગ સૂત્રના ૪થા સ્થાનમાં તેમ જ સૂત્રનાંગના
બીજા શ્રત સ્કધના ૬ અધ્યયનભા આવા વાકયો જોઈ લેવા)
એ જ સિદ્ધાતના પ્રતા સાથે માંસાહાર જે છે એ કેવી
રીતે ઘટે ?
(૧૦) આથી કેવળ યુના આહારને પ્રશ્ન રજૂ કરતા પકિનને
હુ નમ્ર ભાવે ભગવતીજી શત: ૧૮ ૧–૧૦ મા આપે ભગવાન
મહાવીર અને મોમિન બ્રાહ્મણ વચ્ચે સવા ફરી ધ્યાનપૂર્વક વાંચી
જવાની ભલામણું કે, હું એમાં ભગવાન સ્પષ્ટતા માગે છે કે હે
સેમિન! સરિમાય શના બે અર્થ છે મિન અને તસવ મિત્ર
અથભા સરિસાય શ્રમણ નિધિને અભાં છે ત્યાજ્ય છે પરંતુ
ધાન્ય સરસવય ને નિશપ થના હોય નિદા હેય તથા ભિક્ષા
નિયમ પ્રમાણે યાચવાથી પ્રાપ્ત થયેલા હોય તે તે ભક્ષ્ય છે
એક વિદ્વાન પતિ પણ આ જ પ્રમાણે લખ્યું છે કે “હે,
મોમિન ! માસનો અર્થ ને ભાસ થતો હોય તે તે અમારે અભક્ષ્ય
છે પણ એનો અર્થ જે આ થત હેય અને તે ભિક્ષા-નિયમ
પ્રમાણે પ્રાપ્ત દેય તો તે ભક્ષ્ય છે
ભગવાને એ કાળની ભાવાને કારણે અને જાતના અથો થતા
દેઈ આવી સ્પષ્ટતા કરી લેવાની વિખ્ખી અને ચટ વાત કરી છે
એથી પણ નથી પ્રશ્ન રહે કેવળ એક શાને કા એ માસાહાર
અથ લેવાને કે નથી પ્રશ્ન રહેતા સુઝતા આહારને નામે માસાહાર
કરવાને આ અંગે નિર્ણય કે રાયન’ના પતિ દનસુખભાઈ
ભાવણિયાએ રજૂ કરેલું દષ્ટિબિંદુ પણ ઉપયોગી થઈ પડે તેમ છે
માલવણિયાજી લખે છે કે ર સ ષ વાત ચહું છું િવરુ જ
कोई भी वस्तु माहारम नही ले सकता जो सजीव हो या सतीच से
शम्बन्धित हो। इतना ही नही, किन्तु मिक्षाटन करते समय यदि सयमी

·૨
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
से या दते समय दाता से विग्रीका किसी प्रकारका कष्ट हो, जीव
हिसाली प्रभारना हो तो वह भिना भी स्वीकरणीय नहीं है। इत्यादि
भुरव्य नियमोगरा य में रखकर जो टरनियम मने, सी एम्पी
િા મ હૈ (ત પૈસે “) પાનું ૫૮
પણું પતે કહેશે કે ભગવાન સાથે માસાહાર ઘટતો નથી પણ
ન્યા શાસ્ત્રના ચોખા શબ્દો છે, વળી એનું સમર્થન કરનારી દસ્તાવેજી
પુરપાઓ જેવી કે કોઈ પૂર્વાચાર્યોની એ પણ છે ત્યા પછી
કેવળ વનસ્પતિ અથ છે જ આમ, શા માટે ?
એમને પ્રશ્ન તે સયુક્તિક છે પણ જેમ ઈશુ સબધ મા થયું
છે તેનું જ આમાં પણ થયું છે એમ મનાય લખાણના શબ્દો કરતા
પ્રત્યક્ષ પુરા જ સ ગીન ગગાર અને તે છે વહેતી આવે ની વિશુદ્ધ
અને અવિકિન્ન પર પરા સમગ્ર વિશ્વમાં ભામાટે અમારે સ પૂર્ણ
પણે વર્ષ છે એ જૈન ધમ સિવાય એક પણ ધર્મ છાતી ઠોકીને
કહી શકે તેમ છે ? બાળ ને મૂળમાં જ દેવા હેત તો આવું મહાવૃક્ષ
નિર્માણ જ ન થઈ શક્યુ હોત બાકી કેટલીક વાર વખાણના શબ્દો
પણ બેટા કરે છે અને વારી જ વાત સાચી ઠરે છે
જેકે એક શરને કારણે ભગવાન પર આરોપ મૂખ્યામાં આવ્યો
છે પણ એવા શોનું મૂળ શુ શા માટે એવા શબ્દો વપરાય તેમ
જ પાથી અને કેમ બનવામાં નહી આવ્યા હોય વગેરે બાબત
અંગે મે ખૂબ જ સ્પષ્ટતાથી ભગપાન મહાવીર અને માસાહાર”
પુખ્તબ્બા ખુલાસા આપ્યા છે સાથે એ પણ જણાવ્યું છે કે એવા
શમે તો ભાષાશાસ્ત્ર અને શબ્દશાસ્ત્રના ઇતિહાસ પર એક નવો
પ્રકાશ પાથરે છે અને તેથી આગમોની કરી પ્રાચીનતા સિદ્ધ થાય
છે આમ એ શશાબને અને એના અને ઈતિહાસ હોવાને
કારણે એ સશોધનને પિય બને જેતે હતિ એને બને
થના આજના અથે એને લાગુ પાડી પડિતાએ આ પ્રશ્નને
રટે વડુ ગુચવી નાખે છે અને આ કઈ કેરી કાપનાને વિષય

·હ વિયાનભ નથી દોડ બારમા સૈકા સુધી પણ એવા શબ્દો વપરાના સ્વા છે, ટાણુ કે વનસ્પચાર તેમ જ માસાર માટે લગભગ એક જ જાનના શબ્દો વપરાના હાઈ ભાભને પ્રશ્ન આવ્યા બા, જ એવા શબ્દોને એક યા બીજા વર્ગમાં સ્થિર કરવાનું કાર્ય શરૂ થયું હતું પણ એને એક રાતમાં બની શકતા નથી સ્થી આ પ્રક્રિયા ખૂબ લાબા સમય સુધી ચાલતી ન હતી અને આ બરણે જ ખુ હેમચંદ્રાચાર્ય ૫, ફળ પપાસ માટે નવા શબ્દ વાપર્યો છે (વાચો પગશાસ્ત્ર પ્રમાણ ૩ એક ૧ર-૩) જે શr આજે પૂર્ણ રૂપે માસ અથભા જ થઈ સ્થિર બની ગઇ છે આ બધી દષ્ટિએ વિચારના ભગવાન મહાવીર વિશે બી ને વિક૫ જ ન મુભવે તે ૫છી પ્રશ્ન એ ઉઠે છે કે જે વિતીજીના આ પાઠને અર્થ પાળથી કઈ કઈ આચારો મામપત્રક અથ ગ્યા તરફ કેમ વળ્યા હશે તેમ જ એવા શબ્દો પાળથી થોને યુગપ્રધાને માન્ય પણ મ રાખ્યા કરો ? એ જ પ્રખરે આવારાગભા તથા એની રીઓમાં પણ મામાનાર અને સીભને અપઅપગ- કેમ થ હશે ? આ પ્રશ્નોના ઉત્તર આપવામાથી જ આ પુસ્નનું નિર્માણ થયું છે ી આપણે હવે એ શી પિસ્નાથ્વી ચર્ચા કરશું એ પહેલા એક વાત જણાવી દઉ કે વચમા એક કાળ એ જ છે કે ત્યારે ૫નપાન બંધ થઈ પુ જ્ઞાન શિક્ષણવિનું બની ગયુ તથા ટીમ પણ નટ થયા હતા આમ જે હતું તે બધુ અનુચગ્ન થઈ ગયું હતું જેથી શ દો તે રવા પ એના અર્થો તથા ઈતિહાસ સમય જતા ભૂમીવા નાખ્યા હતા પણ એમ ના કરમના પ્રારા તથા આક્ષેપની ઝીઓ સહન કરીને પગ એ બળના પૂર્વાચા એ એ શબ્દો તથા પાઠ સુરક્ષિત રાખ્યા છે એ આશાથી કે એમાથી કદાય નવસશે

·૧૦
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિવાર
દ્વાર ખુરા થતા મૂળ રહસ્ય તથા એના ઇતિહાસ પર એક દિવસ
જરૂર પ્રમશ પશે પણ આપના ભરે ન એમણે એવા પાઠે નષ્ટ
કર્યા કે ન એમા પશ્વિમ કર્યું એથી એ ખરેખર માનને પાત્ર કરે છે
આટની પ્રાથમિક ભૂમિકા રજૂ કરી વારમાં આવા પાઠ કયા
છે, કેટના છે શા માટે છે, એને મૂળ અર્થ નો હા, શા માટે
એની રચના થઈ એ બધા પ્રશ્નો વિશે આપણે હવે ચર્ચા કરશે
જોકે પરપરાએ તે એવા પાઠના અર્થો વનસ્પતિવાચક
જ આપ્યા છેઆમ છતા પતિએ એના શકાશન પાઠના જે
માસપરક અથે કર્યા છે એ અથ પ્રમાણે જ આપણે એ પાયે વિચારીએ
અને એમાથી માસાકારનું વિધાન નીકળે છે કે હી એ પણ તપામીએ

·મક રજુ
કાસ્પદ પાડે
મૂળ જેને શાબો જે આગબે અથવા વાછાણી રેવાય છે તે
આ પ્રમાણે છે
૧ માચારગમ ૫ ભાવની મમ ૯ અનુરોપનિક
૨ મત્રત મ ૬ નાના ધમ કથા
૧૦ પ્રશ્ન બાક
૩ સ્થાનોમાં
૭ ઉપાસ' શા ૧ વિપાક સૂત્ર
૪ સમવાયાગ ૮ અ તનમાં ૧. દષ્ટિવા..
આમા ૧ભુ દટવાદ વિર ગયુ છે બાકીના ૧૧ આમ
આજે પ્રસિદ્ધ છેજેના રચયિતા ભગવાનની પ્રથમ પાટે આના
મધર સુધર્માસ્વામી ,
આ આગમોબાથી તથા પળના થર્વતિક જેવા શાસ્ત્રોમાથી
– આચા ભા છ દશરથતિમ્બા ૧ ભગવતીજીમા ૧ સૂર્યચંદ્ર
પ્રતિમા ૧ અને પત્રવ્ય મા આ પાઠ ૧૧ તા છે
આમ શનૈતિક મૂયચ પ્રજ્ઞાન તથા પત્ર પાળના આચાર્યોની
અને છે અને આવારાગને નિીય શ્રાધ મા આવા -
પાડે છે એ પણ પછીના વિશેની રચના છે એટલે મળ આગમામાં
ફન આવો એક જ પાઠ છે જે ભગવતી મનમા આવે છે એ
વિા ભગવાન મહાવીર-મારા માં આપણે શિખાથી બાવટ.
કરી ગમે છીએ

·૧૨,
જૈનધર્મ અને મામાહાર પરિહાર
વધારે દુખ યમ અને આશ્ચર્યકારક વાત તો એ છે કે આચા
રાગને પૂર્વાધ જે ખુ સુધર્માસ્વામીની રચના છે એના ૭મા મહા
પરિતા નામના અધ્યયનના ૭ તદ્દશા વિછે. ગયા છે એમાન
ત્રીજા ઉડામાં આમિલ (પ્રાણી જ માસ) ભાણ ત્યાગવિ મુનિઓને
આપને ઉપદેશ તથા તેના ત્યાગની સ્પષ્ટ આજ્ઞાઓ હતી એવી
નેધ શ્રી ભ માસ્વામીએ પોતે આચારાગ પર કરે ની નિર્યુક્તિમાં
લીધી છે એટતુ જ નહી, કયા કયા ઉદ્દેશામાં ક્યા કયા અધિકાર
હતા એનું વર્ણન કર્યું છે એમના જણાવ્યા મુજબ ગજા ઉદેશામાં
શુવક પરિણામ ન રાખતા આમિ. (માસ) ભલણ ન કયુ, ઝા"
પિતાનની વિધિ,વસ્ત્રો પારગરાની રીનો ત્યાગ, મિથુન વગેરેને ત્યાગ
હસ્તમને ત્યાગ, સ્ત્રી સાથે પરિચય ન રાખવે શરીરની પરિસ્મણા
(આળ પંપાળ) ન કરવી વગેરે અધમરે હતા જે એ બધા પાઠ
બચા ન તો કાચ આ પ્રશ્ન જ ઊભો ન થાન આટલું કહીને આપણે
એ પાઠે જોઈએ પણ તેમા આપણે પ્રથમ માસપરક અર્થ કરનારા
પતિનું દષ્ટિબિંદુ તપાસીએ તેમ જ સાથે સાથે પર પરાગે વહેતા
આને વનસ્પતિપરક અર્થોની યોગ્યતા-અવ્યતાને પણ વિચાર
કરતા જઈએ
પાઠ ૧લે-પ્રથમ આપણે દશવૈકનિકમા આવે પાઠ
જોઈએ જ્યા ફળને અધિકાર છે ત્યાં વચમા આ આડોક
આવે છે જે આ પ્રમાણે છે
દિર 93, નિમિત
घा बहु कटय
ત્વચ ૪િ ૩૬ ૪૪ વિદ્યા છે (દશ .
અ પ ો ૭૩) આટે સસ્કૃત કેશ પ્રમાણે કાને અથર
પણું થાય છે એટલે બ, હાડકવાળા ભાસ-મચ્છીની જેમ છેડવાનું
ઘણું હોય એવા ફળે ન લે એવો પણ એ અર્થ કરવામાં આવે
છે પણ પતિના અર્થ પ્રમાણે વિચારીએ

·શાસ્પ, પાઠ
૧૩
પતિતાને અર્થ
- હા કાવા માં અને બ૬ કાંટવાળા
મળી, તેલ, મેરી બેર, સામમિ વગેરે જેમાં ખાવાનું છે,
અને ઈવાનું ઘણું ય છે એ મારે ન ખપે એમ કહીને મનિ એ
ન વાર
પરપાન અર્થ-બ૬ ળિયાને અન્ન અને બહુ કાળ
-બવાના વનસ્પતિ તે શ્રી બેર કા મન વગેરે જેમાં
ખાવાનું છે, અને જવાનુ ઘ ય છે એ મારે ન ખપે એમ
ખીને મુનિ એ ન વા.
ગમી - બ દ ભાવાળુ માસ કે બહુ કારાવાના મી એ
અથ લઈ એ ને એ જ અર્થ નીને કે બધા કાવાળુ માસ કે બ૬
કાટવાળી મરી ન શકાય પણું છે હા વાળ માસ !
ટાટાવાળી મચ્છી લઈ શખય કા—કે જેમાથી ઘણે ભાગ ફેકી દવે
પદ, એવી શેરી-ગીના ની ચા ને કા એ વધુ જા રે
છે વધુ એ ફળ દેવાના પ્રમ પર જ આ પાને તેનું રેઈ
એ જ અર્થ શનિન થાય છે કે આપ હા મગટાવાળી ભાસ-માની
કરનાં નગીના માવ પાપ છે કાનુ કે એમાથી પ ભાગ
ફેન દેવે પડે છે
ખા પાનને આયા પર છે આ યુ , શાબ બને છે?
મને લાગે છે કે દુનિયાના દામમા આવી વિચારસરણીને ટપાથ
જેટો નહી મળે આ કાબે અરિસા ધર્મની અને અ અ શોધ
નારી આપણી બુદિની-અન્નેની ઠેી થઈડી છે એમ મને લાગે છે
મળ વાન તે એ છે કે ત્યા મળમા અર્થ જ ખોટ લેવા
રાય ત્યા પછી લે મે એ જ અર્થ નીને ?
માટે ૪૬ ૪ ના થા જ ને અર્થે બહુ હળયાવાળે
ળને ગન અને કામવાળી વનસ્પતિ જ ઘટી શકે છે, અને તેથી
આ ળિયાવાળી ચીજ કરતા રીસીવાળમાં વધારે ભાર કી

·૧૪
જેનામાં અને મામાહા- પનિહાર
ફળનો
દેવાને હેઈ એ વધારે દોષયુક્ત છે એ અર્થ જ બાબર રાયત
થઈ શકે છે જે સહેજે સમજાય તેવી વાત છે વળી જ્યા
અધિકાર ચાલે છે ત્યા વચમા મામાકારની વાત ઘટતી પણ નથી જે
શાસ્ત્રકારનો હેતુ માસ માટે હવે તે તે માટે જ, અધ્યયન હેતુ
જોઈતુ હતુ
આ પ્રત બીજી રીતે પણ એક વિચાર મા છે “ઘણું નાનું
અને છે. ખાવાનું હોય તે ચીજ મુનિએ લેતી નથી એમ શા માટે
કહેવામાં આવ્યું છે ? એની પાછળ નામની એક વિશિ- -આચાર
પતિને પાનનને પ્રશ્ન રહે છે જેના સુક્ષ્મ અતિ સા પાનને
ધર્મ નું ગીચમા આવેની કોઈ પણ ચીજ ફી દેવાની શાસ્ત્ર સખત
મના કરે છે કારણ કે એથી નળ-મૂકેડી ક્વા અથવા તેથી પણ
રક્સ જ તુ એના ખ્યા થી ખેચાઈ આવે ને કેન્ના પગ તળે દબાઈ
કચ ઈ મરે તે એથી એ બિ સિ ભાગીર એ ચીજ ફળ દેનારો
મન ગણાય છે માટે શાસ્ત્રની અના છે કે ફેકી દે જેની પીજ વાવી
ની અને વહયાં પી વી નથી આજે પણ જૈનમુનિઓને એ
આચાર પ્રમાણે દાળ-શાખા કવાર આખુ મરચુ કે એની
કિઈ ચીજ આવી જાય છે તો તે ખાઈ જવી પડે છે શરીરને હાનિ
તારક યા ન ખાઈ જાય એવી કોઈ ચીજ આવી ગઈ હોય તો તે
અપવાદ તરીકે ! ખાવા છૂટ મળે છે વિસ્તૃતિકવાળા શ્રી રાજેન્દ્ર
સુરિ મહારાજ તે એની પીજે પણ ખાને જવાને આગ્રહ રાખતા
અને કેઈનિબળ બતું તે એને વર બે જ કરી દેતા મતનમમાં
કે કોઈ ચીજ પઠવવી ન પડે એ માટે એ બ, જામત રહેતા
આમ ના ન ખાઈ શકાય એવી ચીજો જીવજતુ રહિત જમીન
જોઈ એને વાળી-પ્રમાનપાસી એમા પકવવી પડે છે કે જેથી
કેઈપણ જીવજતુની એવી હિસા ન થાય એથી ય આવી સૂક્ષ્મ
અહિંસાના પાનનો પ્રશ્ન હોય ત્યા રિસાને કારણભૂત મારાહાર
કદી *પે ખરો?

·શકાસ્પદ પાઠ
૧૫
આ માટે આચારાગ- શ્રીસ્ક મુનિમ ૧ ઉ ૧૦મા કહ્યું છે
से भिवान् वा गव समाणे
ન મુરે જ છે ( ર )
જે મુનિ કોઈ પણ ભોજન લઈ આવ્યા બા તેમાનું
સારુ સારુ ખાઈનમ્ નટુ પરની આવે છે તે પાત્ર છે
માટે તેમ ન કવુ તુ સાર–નસુ સર્વ કઈ ખાઈ જવુ-છા વુ
અ9
આમ કઈ પણ ચીજ ન થાવા કે ન ખાવા લાયક ફેકી દેવા
પાછળ આ ધમાનાનુ પાનન વાને Cશ જે સમજાય તે શી
કનિકને આ પાક વનસ્પતિ અર્થ જ સિદ્ધ કરે છે એ સહેજે જ
ધ્યામાં આવે
આ પ્રશ્ન એ. બીજી રીતે વિચારતા પણ સમજાય છે કે જે
આપણે ૬ વાgિય ને અથ મ, હા વાળુ માસ કરીએ તે પર!
વવાનો પ્રશ્ન ન થાય તેમ જ થિ એ તાડકાવાળુ માસ
ગાએ પગ થી પર તે પડે જ બષ્ણુ કે હા છે કે કાટા
ભને પછી એ એ એની સંખ્યામા ય તે પણ ખાઈ વધતા
નથી એટલે વહુ ચિ હોય કે ન ટ્ટિય હાય-અને સરખુ જ છે
ના શાપર વદુ ય પર ભાર મૂકે છે એથી ઘણું ળિયાવાળા
ગર્ભ જ ઘી કે ગાગ કે ઘણા દળવાવાળે ખેગક તે તે જ
પડે પગ ૨-૩ ળિયા આવી યા હોય તે તે ખાઈ શાપ કે ફકત
તે સચિત ન હોવા જોઈએ અને એ રીતે પર વવાના દરમાથી
બની જ્વાર છે ત્યારે હાડકા કે કરા વધુ હોય કે ઓ હોય
પાઠવવા જ પડે છે
આથી ન વાની કે બને ત્યા સુધી ન પર વવાની તાબાઝા
હોઈ અની માત્મ- કી અય મેચો જ નથી એથી એને ળિયા
વાળો ગર્ભ કે ટાવાળી યા છાતવાળી વનસ્પતિ એ જ રા
ધરી શકે છે

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
१२-सति तत्ये गति यस्स भिक्युस्रा
तेल चा महु वा, मज या, मस वा
आहार आहारेज्जा।
(આચા દ્વિ ટૂ ચૂ ૧૦, , સૂ પ૬૫)
અર્થ ઠેઈ ગામમાં મુનિના સગાવવાના રહેતા હોય તેવા
ગામમા જો તે મુનિ એ વિચાર કરે કે હું એક વાર બધાથી
પના ભારે સગાઓમાં ભિક્ષાથે જઈશ અને ત્યાં મને દૂધ દહી
માખણે ઘી મઘ માસ બુદી કે શીખડ મળો તે છે સર્વથી
પહેલે ખાઈ પાને સાફ કરી પછી બીજા મુનિઓ સાથે ભિક્ષાર્થે
જઈશ તે તે મુનિ દેવપાન છે માટે મુનિએ એમ ન ઈચ્છવું પણ
બીન મુનિઓ સાથે સમયસર જુદા કળામાં ભિક્ષા નિમિત્તે જઈ
કરી ભાગમા ભળે ને આહાર લઈ વાપરો
સમીક્ષા આ પાઠમાં કયાય માસાહાર કરવાનું વિધાન નથી
અને મુનિ બિચારે ગયે પણ નથી પણ એમ —ા અર ભગળની
કાતિને યુગ (ઈનિબળા મનના માનવીને એવા સ્વાર્થભર્યા વિચારે
આવી ન જાય માટે એવાઓને ઉદ્દેશીને રાસ્ત્રકાર આવી સ્વાર્થવૃત્તિ
તજ્વાની આજ્ઞા કરે છે. શાસ્ત્રકારને તે એટલે જ હેતુ છે કે
ભિક્ષુએ ખાનપાનની બાબતમાં વા વારસાને કારણે સ્વાથી ન બનવું
પણ કેઈ કે પતે એ અર્થ માટે છે કે એ એકાએ
મઘ માસ સુર જેવી ચીજો ન વાપરવી, પ! સની સાથે ભાગમાં
મળે છે તેવો આહાર વાપરો
એક વ્યક્તિ નિબળ બને તેથી બીજાઓએ પણ નિર્બળ બનવું
એ તે કોઈ વિચિત્ર ક પના જ કહેવાય ઊંટુ અન્ય મુનિએ સાથે
એ ભિક્ષાચરીએ જાય તે તે સ્વાર્થભર્યા આર દોષમાંથી બચી જાય
એમ એમ કહેવું જોઈતું હતુ શાસ્ત્રકાર પણ એટલા ખાતર જ
( જુદા કુળોમાં ભિક્ષાએ જવાની આજ્ઞા કરે છે કે જેથી સગાવહાર
એ દ્વારા મળતી એવી ચીજોની લાચમાથી એ બચી જાય પૂર્વગત

·શકાસ્પદ પાઠ ૧૭ n અભ્યાસને કારણે કે ભિકુ એસી ખ્યા નાનામાં ન ફસાય એના ખાતર જ એને જાગ્રત રાખવાનો આ પાઠને ઉદ્દેશ છે કારણ કે એ કાળમાં સર્વત્ર માઘ માસને પ્રચાર ઈ ધણુ તે એવા કુટુંબમારી જ અવેના ના અને હજુ એમણે એવી ધમનિ પ્રાપ્ત કરી ન ૫ હોય આ પાના એક એ પણ મુદ્દો છે કે ખાવાની વાનસાને ત્યાગ . વાને છે એને શાસ્ત્રાર તે આવી કેટલી વસ્તુઓ ગણાવી છે એટતુ જ ૫, એથી એ બધી જ સાથે લેવાની કોઈ વાત નથી વળી એ કાળમાં તે એક જ પાન રાખવાનો આચાર ઈ એમ કનુ જ અશખ્ય તુ મુનિશ્રી કન્યાણજી श्रमण भगरान महावीर मा rent मुनि के आचाग्म एक ही पान रमा eતા જા ! પાઠ ૩ જે ઉમે શા (૨) 1 પુખ બાને ના बहु अट्टिय वा मम मछ या बटु का गवण पडिगाहेना। ( આચા દ્વિ યુ ૯ ૯ ૨ ૬૨૮-૬૨ ) પરંપરાગત અર્થ મુનિએ શેરડીની ગાઠ નડીને કાન ગ્રીન કમ કે બાફેરી ભગળી વગેરે જેમાં ખાવાનું થોડું અને ખાવાનું પણ હોય તેવી ચીજ વેરી નદી તેમ જ બે ળિયાવાળે ગભ યા બ બનકાટાવાળી વનસ્પતિ કે જે લેવાથી ખાવાનું છે, અને રવાનું પણ બને તેવી ચીને પણ તેવી નથી પડિતાનો અર્થ ઉપગ્મા અર્થમાં બ, ળિયાવાળા ગર્ભને બ બડ હાનવાળુ માન યા બહુ અઘટાવાળી વનસ્પતિને બ ને બ, કામવા મછી જાણવી મક્ષિા પ્રથમ પામાં આપણે આની સવિસ્તાર ચર્ચા કરી ગયા છીએ એટલે ફરી કરવાની જરૂર નથી પ્રથમ પાઠ પ્રમાણે જ એ સમીક્ષા સમજી લેવી ·૪ ગામમાં જે તે મુનિ એ વિચાર કરે કે “હું એક વાર બધાથી જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર १२मति तत्यै गति यस्स भिगुस्स तेल था महुवा, मग्न या, मरा वा (આચા ૯િ ફૂ ચૂ ૧૦, ૧ , ૨ ૫૬૫) અર્થ કઈ ગામમાં મનને સગાવહાને રહેતા હોય તેવા आहार माद्वारेजा। ભિક્ષા પહેલા મારા સગાઓમાં ભિક્ષાર્થે જઈશ અને ત્યાં મને દૂધ, દહી, માખણું ઘી મધ માસ બુદી કે શીખડ મળશે તે મળી પહેલા ખાઈ પાને સાફ કરી પછી બીજ મુનિઓ સાથે જઈશ તે તે મુનિ દોષપાત્ર છે માટે મુનિએ એમ ન ઈચ્છવું પS બીન મુનિઓ સાથે સમયસર જ કુમા ભિક્ષા નિમિત્તે જઈ કરી ભાગભા મતે આહાર લઈ વાપરો સમીક્ષા આ પમાં ખ્યાય માસાહાર કરવાનું વિધાન નથી અને મુનિ મિસાર ગો પણ નથી પગ એમ છતા અરભમળની કાતિને યુગ (ઈનિબળા મનના માનવીને એવા સ્વાર્થભય વિચારે આવી ન જાય માટે એવાઓને Cશીને શાસ્ત્રકાર આવી સ્વાર્થ વૃત્તિ તજવાની આજ્ઞા કરે છેશાસ્ત્રો તો એટલે જ હેતુ છે કે ભિક્ષુએ ખાનપાનની બાબતમા તારસાને બરગે સ્વાધીન બનવું પણ ઈ કઈ પતિને એ અર્થ માટે છે કે એ એશ્નાએ મદદ માસ સુરા જેવી ચીજો ન વાપરવી પ સહુની સાથે ભાગમાં મળે છે તે આકાર વાપરો એક વ્યક્તિ નિર્મળ બને તેથી બીજઓએ પણ નિર્મળ બની એ તે કોઈ વિચિત ક પના જ કહેવાય ઊ૦ અન્ય મુનિઓ સાથે એ ભિારીએ જાય તો તે સ્વાર્થભર્યા આકાર દેશમાંથી બચી જાગ્ય એમ એમણે જેવું જોઈતું હતું શાસ્ત્રકાર પણ એટના ખાતર = "ા જુદા કુળમા ભિક્ષાએ જવાની આજ્ઞા કરે છે કે જેથી સગાવહાર એ દ્વારા મળતી એવી ચીજોન લાનમાથી એ બચી જાય પૂવગત R ક

·શાસ્પદ પાડે
૧૭
અભ્યાસને મ ણે કેઈ ભિમુ એની વા નમામા ન ફસાય એટના
ખાતર જ એને જાગ્રત રાખવાનો આ પાઠ Cશ છે કા કે
એ કાળમાં સર્વત્ર માઘ માસને પ્રચાર હોઈ ઘણા તે એવા કુરબામાથી
જ આવેલા હતા અને હજુ એમણે એવી ધમસ્થિરતા પ્રાપ્ત
કરી ન પણ હોય
આ પાબા એક એ પણ નો છે કે ખાવાની લારસાને ત્યાગ
કરવાનો છે એટલે શાશ્વકરે તે આપી કેટલીક વસ્તુઓ ગણાવી
છે એટલુ જ પણ એથી એ બધી જ સાથે લેવાની કોઈ વાત નથી
વળી એ કાળમાં તે એક જ પાત્ર રાખવાનો આચાર હોઈ એમ
જેવું જ રાખ્ય હેતુ મુનિશ્રી કલ્યાણવિજ્યજી श्रमण भगवान
પાવર “મા જણાવે છે કે મુનિ વે વાર ર લા
RT Rા !
પાઠ ૩ જે જે મિશ્રા () સેન કુળ નાના
बहु अष्ट्रिय वा मस मन्छ वा बहु कटग
બાવા વાળા !
( આચા દ્વિ યુ ૧ ૬ ૯ સુ ૬૨૮-૧૨ )
પપાગત અર્થ મુનિએ શેરડીની ગાઠ ગોડીના છાના
શેરીના ક" કે બાફેની મગફળી વગેરે જેમાં ખાવાનું થડ અને
આ પાનુ ઘણુ છે તેવી ચીજ લેતી નથી તેમ જ બટ ળિયાવાળે
ગર્ભ યા બ, છાનબટાવાળી વનસ્પતિ કે જે તેવાથી ખાવાનું છે.
અને રવાનું ઘણું બને તેવી ચીજો પણ લેતી ની
પહિતિને અર્થ "સ્મા અર્થમા બ, ળિયાવાળા ગર્ભ
બને બ હા વાળ માસ યા બ શરમાવાળી વનસ્પતિને બને
બ, મટાવાળી પછી જાણવી
સમીને પ્રથમ પાઠમા આપણે આની સવિસ્તર ચર્ચા કરી
એ છીએ એટલે ફરી કહેવાની જરૂર નથી પ્રથમ પાડ પ્રમાણે જ
એની મા સમજી લેવી

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પનિહાર પાઠ ૪ ધો છે મિનૂ કા (૨) કાજ ને યાદ ૬ अहिएण मसेण मरछेण आप पमज्जिय परिवारमा । ( પાચા દ્વિ ચૂા.૬ ૧૧,૨ ) પડિતેને અર્થ કદાચ કોઈ મુનિ નિમ ત્રણ આપે કે હે આયુષ્યમાન શ્રમણ ! તમને બ, હડકવાણુ માંસ તેમ જ મ કોટવાળી ભાભી નેઈએ છીએ તે આવું વાકપ સાભળીને મુનિએ તરત જ જવાબ દેવો કે હે આયુમન અથવા બહેન! મને બ ટાડવાનું માસ જોઈતું નથી પણ તમે મને જે દેવા જ ના છે તે તેની અસરજેટ ગન છે તે જ આપ પણ રાડમાં આપણે ન તેમ જ માઠી આપે પણ કાંટા આપશે નહી આમ કહેવા છતા પણ તે ગૃહસ્થ પિતાના વાસણુભાથી તે રામામાસ લાવીને આપવા માંડે તે મુનિએ તેના હાથમા કે વાસણમાં કેવા દે, ૫. ગરણ કરવું નથી અને કાચ તે વચ્ચે ઊતાવળથી મુનિના પાનમાં ઝટ નાખી તે મુનિએ તેને કઈ ન કહે પરંતુ તે આકાર લઈ જઈ એક પળને છાજતુ તિ બાગ કે ઉપાશ્રમની અ ર બેસીને તે માસ ખાઈ તેના હાથે અને કાટા નિધિ સ્થડિનમાં પૂછ પ્રમાજી પઠડી આવવા પર પરા ત અર્થે બહુ હાડકાવાળા મારાને સ્થળે બ, ળિયાવાળો ગભ તેમ જ બ ટાવાળા મળીને સ્થાને કમાન વાળી વનસ્પતિ સમજી લેવી સમીક્ષા મુનિઓને આજે શ્રાવકે ળિયાવાળા ફી મા છા વાળી વનસ્પતિ વહાવે છે તે એ ગયા થા કાન કરીને જ વાર છે માની લઈએ કે એ કાળના કોઈ પે ઊતાવળથી ળિયા કે ન કાવ્યા વિના વહેપી દીધુ તો મુનિ એ ખાઈ ળિયા કે શન પરથી તો હતો ૫, માસવાર અર્થે પ્રમાણે તો અહી મુનિ કહે છે કે મચ્છી આપ પણ કામ ન આપ, એ મન

·કસ્પદ પાઠે
કેવી રીતે બને? કાબુ કે મી ચમીને જ ખાવી પડે છે ?
એમ કરી શકાતા જ નથી જે એમ તવીધી કારણ શમના
ન તો ભાન સરગ્ના પ્રધાન યા કે મોથ રકમવાર ટે
નળામા ભગવાથી મરણ પામ્યા તા એન બનત. તેમ જ જે
મ-ડી વાપરનારાઓને પગ પૂરી ન બને તે ય ખબર ૫ન કે
ટેટા એમ કરી નાના નથી. એને અહી પણ બા મને અમને
કામને માસને બ ન ળિયાવા ગભ અને મને ખરેખરવાળા
વનસ્પતિ એનો અર્થ સાબિત થાય છે
પાઠ ૫ ને જ મન્ યા ૪ = 1 1 0 0
नष्प गिराए।
અથ મનિટે માન કે અન્ય ભૂજાના જોઈ તેમ જ પણા
માટે પૂરીબો તેમા નળાની ઈ ઉતાવળા તાવળા ને જઈને
યાવા ન ૮ પ. બીમાર 1ય ને જો વાત
मसार नये मस्क्रियमाण माहार प्रेथ्य उपनया ना
ના જગ આમ શાખા મ -. તે ભિ એ નાનુપનાથી
દે ઠેકાણે ઉતાવળા ઉતાવળા દડી ન જુ એનુ જ સચવવાને
ઇ ન પીનાર માટે જ અપવા આપે છે પણ આ પાઠમા શું
ભાગવું ને શું ન માગતુ એની કોઈ અટતા થી એટલે એ માસ
માટે જ જાય એમ માની તેનું નિવારે ૫નું કે મામતે એને ખપે
નરી વળી નિરય-મૂત્રમાં તે જણાવ્યુ છે કે જે જગ્યાએ
મામ ધાતુ દેય તે જગ્યાએ અને તે તેને સાધુ સાધીએ બને
ત્યાં સુધી જવુ ની તેમ જ રહે. પગ ની બે મામાનું
૧ ના બીચી પૂરી કે ચા ચીજ મળી શખાને સભર ન
તે તેના પર ખાસ ! છે પૂરી માટે જઈ શકાય છે પણ તે
માટે બહુ પિપૂવક વાનું કહ્યું છે તાવળા ઉતાવળા દે
જવાનું એક બીજું પન 1 નું છે કે પુરી મોનાન માટે
1,

·૨૦
જેનામ અને મામાહાર પરિહાર
હેર એમના ભજનમા અતરાયન આઈએ બાન માસ લેવાની
તે કઈ વાત જ એમાથી નીકળતી નથી કારણ કે બીમારને દેશી
વાની જે છૂટ આપી છે એથી પૂરીનું જ સમથન થાય છે,
કારણ કે માસ રજુ તેર થયું નથી એ ભૂજાય છેવળી તે એને
ઈ ખપતુ પગ નથી એટને દોષાની છૂટ કા પૂરી માટે જ રહે
છે ભને એથી પૂરી બા તમા મોભાનોને અતરાનડતો ય બાકી
કેટના મને અહીં મિષ્ટ પાથ કરવામાં આવે છે પણ તે યોગ્ય નથી
અને એમ કરવું ઘટતુ પણ નવી ધટે પણ નડી
પાઠ ૬ ઠો
स भिरग्स् वा (२) जाय पविठू मसवर था
मच्या वा
अभिसधार जना गमणाए।
( આચારિ ૧ ૧ ૦ ૪, ( ૫૬-૫૬૨)
અથ મનિને ગ્રથના ઘેર ભિક્ષા જતા તેને ત્યાં એવું
ણાય કે અતી માગ–મમ કે મઘવાળ પ્રીતિજન વિના
ભજન કે મૃત જન છે અને ત્યાં તેને કોઈ લઈ જતુ હોય તે
પણ ભાગમાં બીજ વનસ્પતિ દાર પાડી કે ઝીણા ઝીણા
જીવજતુઓ ઘણા હેય અથવા ત્યા ઘા થમણ–રાબ, વટેમાર્ગુઓ
૨ક મિતુઓ કે ભાગ્યા છેઆના કે આપના લય અને તેથી
ત્યા બ બી થવાની હોય કે જેથી ચતુર મુનિને ત્યાં જવું આ 3
મુભવું થી ૫ અને પઠનપાન કે ધર્મોપદેશ અટકી ૫ પાને
ભય જણાય છે તેવા સ્થળે તે પૂર્વ સખડિ કે પમ સખડિમા
મુનિએ જવાને ઈરાદે ન કર (ખડિએટનેજમણવાર)
પાઠ ૭ મે એથી ની પરિસ્થિતિ હોય તે તેવા મા-
ભાગ–મ ઓવાળા વિવાહનોજન મૃતન યા પ્રીતિભોજન
જેવી સખઓિમાં મુનિને ત્યાં કોઈ લઈ જવું છે તે એ જઈ
[

·કાસ્પદ પાઠ
અમીબા એ કાની દવા પ્રમાણે સબ એમાં માસ મચ્છી
ઘર વપરાશ મામાન્ય દને વળી ઉપર ખાલી પથિતિઓનો
સાનને પ કમ્યાન લય અમી શાબર તે સખી આમ જનતાના
• પન બી અપ તરીકે કોને ખાસ સ મામાં જ
અનુમતિ આપી છે અને તે પ ખાસ ખાસ બનિઆને માટે જ
બા પાના આ એ જ એવા પણ છે કે જેના મુનિન એવા
એ નામા નાના જવાની છૂ -1 એના બામર પાતે જ
(1 ૬ ૮-૧૦ સુત્રો દ્વારા વાલ બાપી ૬ .
(1) સખાથી બાજ ના નિએ જ ન (સ. ૫૫)
(૨) ને પતક ન ખ ૧ ના અતિએ સખી તરફ
કશી જ ચ ન રાખતા પશ્ચિમ દિશા ભણી ના ર જે
પરભ બાજુ મુખ છે તે પૂર્વ બાજુ નમ જ નિક નાય
તે નર તફ અને ડર નાબુ ન વળ] ( ૧૮ )
(૩) બળી ભવ! … , કે મુખ મા ક્વાથી બંધાય
(૪) જે મુનિ સુખમા બેજન ના જાતિ ને દુષ્ટ આખા
રૂમ ૫ ને અથાત ખાવાભી મા પશે માટે મનની
ર પાલિકા કે કવિ બા કમની મખમા બેજન નવા માટે નું
ની (સ. ૫૮ )
(૫) જે મુનિ સુખ બે જનમે છે તે કેવળ જ્ઞાન જ છે
કે એ દો માં પડે છે. વળી એ એમા થયા છે
પાન કષ્ના ઈ મુનિ એના નિપજે છે તેથી મરામત
બની નાના નાના બાશ બની જઈ સ્ત્રી બોમાં આસક્ત થાય
આવી રીતે ઘણા જ ગેરકાયા નિબંધ મુનિએ પૂર્વ કે
પત્રિમ સખા-ભા બેજન નવા માટે ને દાદ ન કર
(મ, ૫૫૧)

·જૈન ધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
() સ ખડે ભોજન કરવાથી ગેસ વમન, અપ વિશુચિમ,
આફરે વગેરે રો થવાને સભવ છે એથી ધમધર્યું જ અટ
પડે છે માટે કેવળી ભગવાને સખના ધણ ક્યા છે ( ૫૪૮)
(૭) સખસા મુનિ ચાચો જશે તે તે પવિત્ર આહાર ચહણ
કરી શકશે ની ને દુલિત આહાર પર રેપન થવા, માટે
મુનિએ સખા ને જ પણ ભિક્ષાના સમયે જ જુદા કુળમાં
જઈ પપિત આહાર મેળવી તે વાપરવો ( પાર )
(૮) જે ગામ કે રાજધાનીમા સખડિ થવાની હોય ત્યાં મુનિએ
જવાને 'ર ન કર (સ. ૫૫૩)
(૯) નીડને કારણે મામુક્કી થાય
શરીર તથા પા પણ
એક બીજા સાથે ૮ રાય જેથી અને મુશ્કેલીઓ ઊભી થવાને સભર
હૈઈ મુનિએ સુખ મા જ નથી (૫૪)
આ સંખમાં પત્ર આટાને બને પિન આશર વાપરી
મુનિ દેવપાત્ર જ થવાનો એમ કી આ છમ પાને પ્રત્યુત્તર
ખુ શાસ્ત્રકાર પોતે જ પૂલ વિસ્તારથી આ ૮-૧૦ સૂરે દ્વારા આપી
દે છે જેને ટૂંક સાર જ એ ઉનાવ્યા છે કેટલાક આ પાઠમાં આવે
મા-માન-મચ્છીને અર્થ મિષ્ટ વાનીઓ પિજવવા મથે છે પ
એથી પર વિરોધ આવે છે અને સત્યસાધનની દૃષ્ટિએ એ
વેબ પ નથી
પાઠ ૮ મો રે મ પ (૨) ગાય જ
मद्या मज्ज था
Èના (સ. ૬૦૭)
મુનિએ ચરીએ જતા નું મધ જૂની મદિમ
નું ઘી વગેરે ન લેવા એટલે કે જેમા છવજતુ ઉપજેવા હોય
૧ હજુ જણાતા હોય તેવી ચીજ ન લેવી
અથ

·શકાસ્પદ પાઠ
સમીક્ષા શાસ્ત્રમો આશય તો જેમા જીવજતુ 1
થવાને સભવ જણાય એવી ચીજો ન લેવી એનું જ કહેવાને છે
એની ચીજે ગગાપતા ચડેલા ૪-૫ નામે C હરણ અથે ગણાવ્યા
છે એથી એને એ અર્થ નથી કે મુનિને એથી મીરા પીવાની
છૂટ મળે છે સૂત્ર ૫૫૧માં તે આપણે જોઈ ગયા છીએ કે શાબર
તે હારની લતમાં કસાર્થ પડી છીઓમાં આસકત થાય એની
સંભાવનાએ એની સખડિન જવાની જ મના કરમાવે છે
મૂળ વાત એ છે કે એ કાળમાં માસ–મસ્ત્રી-ઈ ને સાવ ત્રિમ
વપરાશ હાઈ પ્રમાણે પ્રમણે એના જ દાખલા આપ રામા આવતા હઠ
૧ર મા સૈકા સુધી મુનિએ કેટ કેળો ભરે એના પ્રશ્નમાં ગુરુ-
અચાને જવાબ મળે છે કે
(પ્રશ્ન માળા) એટલે
ખને એક વસ્તુ છે ખાવાની વાત બીજી વસ્તુ છે
આમ છના ગણપર રચિત આચારાંગમા તે જ્ઞાન તપ કમબંધને
તુ, મછવોની પ વિરાધના ન થાય એ માટેની જાગૃતિ વિક
ચારા તથા મુનિઓના સયમવમ અને પવિત્ર આચાર વિરે એટલુ
બવું ઝી ગુવટભર્યું વર્ણન છે તથા તે અંગે સન્મ ઉ૫રેશ ભ
છે કે જગતના કેર્ટ પણ ધમમનમા ચારિત્ર્ય અને મુનિમની રવાના
આટલા સુક્ષ્મ અને ક ક નિયમ જોવા નહી મળે દશવૈકતિ પણ
આચારાગાર આગમ ગ્રંથોનું જ દહન છે એથી આચરાગને
મળધર્મ સમજવા માટે છેડા વાખ્યો અહી ઉતારુ છુ જે જે થી
ખાતરી થશે કે આસારામને ધર્મ કે સૂક્ષ્મ છે
ધર્મના જાણપુર એવુ સમજે છે કે આ પૃથ્વીયને
જળમયને, અનમયનો વાયુમયને તથા વનસ્પતિકાયનો સમય એને
જીવસમૂહ) આર ભ (હસા) તે ખરે ખર કર્મબંધને તું છે મેહનો

·૨૮
જૈનધર્મ અને ભાગાકાર પનિહાર
નથી અને ચા તા પણ નથી તે એમને મારતા એમને પી પી !
થતી હશે? પણ કરુ છુ કે ન્મ જન્મથી અધકધિરને તેના
લવ અગેમા કેઈ ભાનાની અણીઓ ઘેરો ત્યારે એ અધવને
જે વે ના થાય છે તે જ પ્રમાણે પૃથ્વી પાણી વાયુ અગ્નિ તથા
વનસ્પતિ આદિના એકેદ્રિય જીવોને પણ ભારતા તેમને તેથી જ તેના
થાય છે આ બધુ જાણીને બુદ્ધિમાન પુરુષે એવા જીવોની હિંસા
કરતી નથી બીજા પાસે કરાવવી નહી તેમ જ તેના કરનારને રે,
માનતુ નથી જે એવા છે જેની હિંસાને અહિત કરનારી સમને
ત્યાગ કરે છે એ જ સા મુનિ છે એમ હું છુ”(આચા પ્ર
જ , 1 c ૨ થી ૬)
બની જ ને લાગી આ રા તથા સુખને ચા” છે અને
છાપા મારે છે મગ અને દુખ બધાને અપ્રિય લાગે છે માટે
કેઈન પy જેમ દુ ખ ન થાય તેમ મુનિએ વર્તવું
આ કારણે ધર્મને મળભૂત સિદ્ધાંતોને પાક જ શારીને પાઠના
અરે ઘણાવવા જોઈએ નહિ તે પૂર્વોપર સબંધ વિના અર્થ જ
થાય એક વાત એ પણ યાદ રાખવાની છે કે
જૈન મતાનુસાર તીર્થકર તો કેવળ અથને જ ૫દેશ
કરે છે અર્થાત્ મળભૂત અર્થ ' છે નહિ કે રાષ્ઠ (બુ ભા
ગ ૧૯૩)
પ&િમા મૂળભૂત રદ છે એથી જ અર્થની ભીમાસા પાછળથી
કરી પ’ છે (બુ ભા ના ૧૨૧)
જૈન મનમાં મળભૂત અથ દેવાને કારણે આચએ શને
મને નથી આપ્યું છે અ૫ પરાને જ મન ન આપ્યું છે (બુ
ભાગ ૧૮ – ૧૯૮)
શ્વેતાબગબર શાસે તેવા ના અથમા પૂરી જે એક
ના પતા રહી છે એ પણ આ જ કારણે

·વાત સાચી છે કે દરિભાયા ૩ અ.
વાજ મા 3 ને અથ જે હરે ના નવા શબ્દ બને છે
કેવળ પુરે - 'જ હ અને માસ અથ મા છે કે બી.
કારણે સૂરિજી એ અથ બાપવા તકે'તા ને એની સામે અને
કરી છે પણ એમ ના સૂરિજી મહારાજે અન્ય પવામી એ
વનસ્પતિપર જ અર્થ કરે છે એવીને તે લી ડી જ છે કે આ
કરીને તેમણે પોતાનું જ મત નાખી છે એમ માના એશિયન
છે કે એ સમય પુરો હતા પણ એમ જ બે ઇમ્પ હન
ધસ્થ હેવાશે અને એમની સામે પણ મન ના એક
એમનું મતને આખરી છે અમ કરેના પર ના બન વીર.
તેવી જ રીતે શનિવાર્યજી મહાગ ૨૫ ૫
પ્રક. ૩ જી
આચાર્યોની ટીકાઓ
પણ પતિ દરે કે જો શત પાઠકને બથ વનસ્પતિપર
જ તો દરોમરિષ્ના ટીકર આચાય હરિભરિએ
જ આચાગના પ્રયની સરકી રાસાત મહારાજે માસપ
અર્થ શા માટે આપે છે અને એ પણ ઈ સામાન્ય પરિ
નતા પણ સમર્થ આચારો હતા
પડિતાની એ
હર બુ ના રાખ્યા છે
અહિં સક વિચારધારા પર પ્રથમ સ્થાન દે, પડે જ
માસાહારને અર્થ સી તે

·જૈનધર્મ અને મામાહાર પરિહાર
હરિભરિજી મહારાજની જેમ માસ ખાવા માટે છે એ અર્થ
કરવાનું ન કરતા એમને એટને સુધાર કર્યો કે ગાદિ કારણે દવાના
૨૫માં એ ફક્ત આપવા માટે જવાનું છે. આનો અર્થ આપવાના
ઉત્સાહમાં એમણે બીજાઓના વનસ્પતિવાચક અભિપ્રણની નોધ નથી
લીવી એ સાચું છે
છે કે ગુરુની સનથી અને પ્રશ્ન તેય અને જ
નામની વ્યાધિ થાય તે માસ જ બહારના ઉપને
માટે અથત ચાર માટે લઈ શકાય છે પણ તે ખાવા માટે નહી
-એમ જે એમણે પ્રતિપાદન કર્યું છે એ કાળા આવા રાગ પર થતા
ઉપયાની તેમ જ ચાલી આવતી આ પ્રકારની માન્યતાની પહેલી
અસર છે એમ સહેજે પી શકાય છે બાકી તે
(૧) કાળ a અજાણ હળ જન મે
રાસ જામા ( ૫૮૫) ના સવના આધારે
જે આર અગ્નિ ઉપર ચડી રહ્યો હોય તે મુનિએ પ્રાણ ન કરે
એવી શાખાના હૈઈ માસ થવા પર છે જેથી એ રેવાને પ્રશ્ન જ
તે નથી
(૨) વળી તે હજુ ભૂજઈ રહ્યુ છે—મયાર થયું નથી એમ જોવા
પટી ઉતાવળે દોડી જ્યારે પ્રત કેળ પૂરીઓ અંગે જ રહે છે
નહિ કે મારા માટે
(૩) અને જે માસ પડવા માટે જ લેવાનું હોય તો પછી
વતા પગે દોડી જવાની કોઈ જરૂર રહેતી નથી કારણ કે દેવાનું પણ
લેનુ પતા છે એમ ન્યા જ કહેવામા આવ્યુ છે કે દવા માટે તે
નુપતા પ્રશ્ન જ રીતે નથી
(૪) વળી આવારાગ સૂત્ર ૬૮૭પ્રમાણે સેમિના વા નિકળી
૫ જા, 1 મતિ મ ત જે માનમાં
કે ઘસારસીઓ તે, ઘી માખણ કે ચરબી શરીરે ચોપ ના

·No text on this page.

·No text on this page.

·બાચાર્યોની ટીકાએ
ર
તથ કે મળતા હોય તેવા મનભા મુનિએ રામુ નહી એ આધારે
ભાગ ચાપવાની વાત પણ ઘટની નથી
(૫) વળી સત્ર ૮૫૭માં કર્યું છે કે “મનિને કોઈ પાત્ર વોરા
વવા ઈ પપ્ત જે તે ચમ્બી વગેરેથી ખરતુ હોય તો તે ન છે.
આ દષ્ટિએ પણ માતની વાન તે ઘટતી જ નથી એટલે આ પાકમાં
વળ પૂરી માટે જ ભાગ માનો રહે છે એમ કે એ તળતી હોવા
ખા કેવી તળાઈને વાસણમાં એમ પણ થઈ હૈયા
આમ આ સરિઝમનારાજ ભાસ અથ ત ક ભા અની પાળ
ભર વાતાવ ની જ અસર કરે એમ આપબ ટ પી શીએ છીએ
પગ ખ, કાગ ! તે જ, જ તુ જ અંગે આપણે એનો વિસ્તારથી
વિવા શુ કી અભયમૂરિજી મહારાજે કેવળ વનસ્પતિના જ
અથ આએ - ૫ ! અમ ના એએથી પણ અન્ય આના ના.
ભાસપ» અથની નેધ લી વિના રહી વળ્યા નથી પાળ બવા
આવ્યા છે આ ન માન નર્યા વા ને જ અનુસા હાઈ એમના વિશે
કઈ નવું કરવાનું રતુ નથી
એ કાળમાં આજની જેમ સાધનના સાધને કે અભ્યાસ કેન્ય
મશે જ પ્રાપ્ત ન રાઈ તેમ જ વૈનાનિ કે ઐતિહાસિ ને
ત્યારે અધારાભાઈ એમના ભતવ્યોમા જે કઈ અપૂણતા રહી ગઈ
એ અપગ્ન તા એમની નથી પણ સાધનના સાધનોની ખામીને
કાર હતી તેમ જ એમની સામે પણ કેટલાક કારણો હતાં આમ ને
એમણે જે કઈ ઉપયોગી મસાનો પૂરો પાડ્યો છે એ એમને ઉપકાર
જે તે નથી
એથી આજે સોધનનાં જે દ્વાર ખુલ્યા છે અને વિચાર
દર પણ વિખ્ખી છે એથી ઈ પ્રકાશ પાથરે તે એથી એમને
કે પણું જાનને અવિનય થતો નથી જ એમણે જે કઈ લખ્યું
છે એ પિતાને માટે ની પણ શાસનને માટે ઈએમને આશાવ.
પ્રાપ્ત થાય
#

·૨૮
જેનાર્મ અને માસાહાર વિહાર
પણું ગામ છતા એ પ્રશ્ન તે ઉભો રહે છે કે કયો અર્થ
-લી માને ? વળી બને બાજુ મહાન પૂવાચા છે કેઈને પણ
કશું યે ખોટું કહેવાનું કારણ નહોતુ બધા જ શાસનના પશ્મ ભક્ત
હતા એથી ભને કોઈને મત અપૂર્ણ હોય પણ તે બેટા તે ન
જ હોય તો પછી શું બનનું કહેવું સાચું માનવું છે અને એમ તે
બને જ કેમ? તો પછી એ, કયું વાવા
વાવાઆયુ
આ યુ તુ કે
જેને કારણે આવી બની ગમે ડાબી થઈ
હા, બેનું વાવાઝોડું આવ્યું હતું જે કારણે ઇનિવાસ ભુતા
મૂળ કાનુ ભુરાયુ ફક્ત પાઠ અને એમાથી ઉભરના અર્થે આ
થી પણું એનો મેળ બેસાડી ન શકો એક તે શા જ ૧૦૦૦
વર્ષ સુધી કે રા હતા એમાં પણ જ્ઞાનીઓની ખોટ વરતાવા
મારી હતી અન્ય પણ રન કારણે રતા બાથી કેટલાક આગમ
પાઠે તથા કી લુપ્ત થયાં ૧૫ દષ્ટિપા પણ આ જાળમાં
આવા ગરખે લુપ્ત થયું હતું કે પાક અ યના ગૂ પાઠ નિપિ
બદ્ધ થયા હતા પણ પરિવર્તન પામતી નિપિને કારણે એમા પણ
રો આવવા લાગ્યા છે
જન પર પરાને ઇતિહાસ મુનિશ્રી કન્યાણવિજયજી તથા
અને પતિએ એપ્રાર કયા છે કે જિનગમના જ્ઞાનને ઘો ધ
તા . તે આ ધકકાનુગરમ થયાનું મૂળ કારણુ ભગવાનના નિવા!
બા ૧પ વરે પડે બાર વો ભય ર દુકાળ તો એને
આપને ભારે હાનિ પહોચાડી છે. તેમ જ એની અસરે આજ પાનું
આપણે આ ગન કેયનને કારણે મૂઝાવી પરિસ્થિતિમાં રહ્યા છીએ
આમ ના જે કઈ બચ્યું છે એથી એ ભે જ પણ કાય
તેમ છે ને એથી જ મે ના બાબતમાં પ્રયત્ન કર્યો છે
પણ એમ ના પાની આરતી મુઝવતે કારણે પડીને આ
જમાં માથું જ ને મારવાનું કહે છે એમને ભય છે કે એથી ભૂલ

·આચાર્યોની ટીકાઓ
વાડે કાચ વિય વધારી મૂક્વામાં આવશે ને તેથી જે કઈ જાણતા
નથી એમની સામે આવી વાતે મૂખ્યાથી લાભ પણ શો ?
આ ગાળમાં કઈ પI હવે ગુપ્ત રાખી શકે તેમ નથી અને ગુપ્ત
રાખવા જેવું આપણે કઈ પાપ કર્યું નથી અને તે આ પ્રશ્નમાં
૧. ઉતરના આપણા પૂર્વજોના ભવ્ય અને સેક્સી ઇતિહાસનું
કશન થયું છે કે જે ઇનિરામ આજ સુધી અધારામાં જ દટાઈને
પડે છે એથી એને બરાર લાવવામા શરમ અને ભપની નવાનો
આપણે હટાવવી જ રની
આથી એ કાળના આપા પરાક્રમી અને વીતવાન મુનિઓના
ગૌશ્વશાળી ઇતિ સિને આ બહાને બહાર લાવવાનો જ મારો પ્રયત્ન છે.
ને એના ઉત્સાહમાં જ એક પ્રકારનું બળ મેળવી રહ્યો છુ

·મકરણ યુ ભથ કર દુકાળ ભગવાન મહાવીરના નિવાણબા લગભગ ૧૫૦ વર્ષ પછી ચદ્રગુપ્ત મૌની પાની અવસ્થામાં પટણાથી તે પજાબ સુધી ભય કર દુષ્કાળનો પ ફરી વળ્યો હતો. એક વર્ષ ની બે વર્ષ ની પણ લાગનાગઢ ૧૨ વર્ષ સુધી અનાવૃષ્ટિ મામારી જેવા રોગે તથા ભય કર યુદ્ધોને કારણે બે દુકાળે અત્યત ભીષણપ ધા રણ ૩ હતુ ગરીબો અનના અભાવે ટપટપ મરી રહ્યા હતા આથી કે ઝા ના ૫ | ખાવા લાગ્યા ને એમ ન વ બતમા તે લેકે ઝાડના ઝા ખાઈ ગયા બળિયાઓ હવે ભૂખના માય પશુઓ પર પગ તૂટી પડતા બાળ એની પરાકાષ્ટાએ પહાઓ અને આવી સ્થિતિમા ધમ રા થવી મુશ્કેન ની એ જે મેકડો મુનિઓ ઇશાન-પર્વના રે મા ચાચા ગયા જેઓ ત્યા રહ્યા એ પણ ભારે મુશ્કેનીમાં જેમ તેન મગ નિગમન કરતા હતા પણ મોટે ભારે ગોચરી-પાન અપ્રાપ્ય જેવા થઈ પી બી ધનિક મુનિને ગોચરી- તે આપના તે રસ્તામા ભૂખ્યા લેમ મુનિ પર તૂટી પડી આહાર-પાણી ઉપાડી જતા મુનિ આહાર-પાણી માટે 5 ને રાજતા તે તે વેળાએ તેમની સામે થઈ એ ગુના માં ઘૂસી જતા અને તુકાર ચણાની પરેશાન કરતા આથી ગૃપે હવે આખો ન ઘર બંધ રાખવા માંગ્યા ગબર મા કયું છે? એક વાર મુનિઓ આર પાન લઈ જગન તર4 જતા તા ત્યારે પાછળ રહી ગયેના એ- મે - આ કે -

·ભય કર દુકાથી
૩૧
મુનિને બુધા પીન લેકેએ પક ચારી નાખ્યો અને એને ત્યાં જ
ખાઈ ગયા આ પરિસ્થિતિ જોઈ સ્વેએ મુનિઓને નગરમાં રહેવાની
વિનતી કી જેથી એ ત્યારથી નગરમાં રહેવા લાગ્યા ઉજૈનના
કુબેર મિત્ર વગેરે એકીઓએ ગરીને જમાવા અન્નક્ષેત્રો ખોવા
પણ અન્નની વાત સાંભળી જ હજારે દુનિયા ચારે બાજુથી
ત્યા ઊભગવા લાગ્યા થી સમ્મા ખમ વધી જવાથી એ વ્યવસ્થા
તૂટી પડી પરિણામે શહેરમાં ભિખારીઓની સંખ્યા વધી પવાથી
ભારે અવ્યવસ્થા જામી ગઈ પરિણામે મુનિઓને પણ આધાર-પાણી
વરાવવાની મચ્છી કોબી થઈ હતી આમ પરિસ્થિતિ અતિવિષ્ટ
બની જવાથી આપડૂધમ માની અનેક શ્રમણાચાને આવા-પાણી
માટે રાતે બહાર જવાની પણ આજ્ઞા આપવી પડી હતી
જુમિત f = mત વા એ ન્યારે ભૂખનું દુખ એ.
ભય કરે છે કે માણસ એથી ન્યાય નીતિ કરુણા એ ધર્મ બધુ
જ ભૂલી જાય છે અને સ્વાથ વૃત્તિ કઠાના એપિરાપણું તથા
નિયા જેવા દુર્ણ પારો એ યશન્ય લાગીને બુરે પણ
બની જાય છે આથી માણસે પોતાના બાળકને રખડતા મૂકી
ચા ચા જતા કઈ કઈ તે પિતાના જ બાળકોને મારી નાખી એનું
અમ ખાઈને સુધાતૃપ્તિ અનુભવતા
આવી ભય પણ પરિસ્થિતિ જોઈ જેઓ ધમવીર હતા, જ્ઞાની
હતા એમ તો અનશન આ રીને અમ્યુનિ ની રક્ષા માટે પ્રાણત્યાગ
કર્યા આવા મુનિઓની સખ્યા ૭૪૮ ની હતી (વાચા, ધનનું
બ વી વિશ્વશન ભા ૫) આમ માનવ નિમાથી કન્યા સ્નેનું અને
ત્યાગનું અમીઝરણુ જ સુઈ ગયું હતું ત્યા પછી એમને જીવનમાં
રસ પણ છે ! આમ છતા જેઓ જીવતા રહ્યા હતા એ પણ
અનશનની તૈયારી સાથે ઘણી મુનીઓ અનુભવીને જ કપરી
કડીમાથી પાર કરી શકે છે તેના પણ આ અણુ ટાળમા-સઘની
અવ્યવસ્થા જામી હોઈ તેમ જ મુનિઓને

·૩૨
જેનર્ભ અને માસાહાર પરિહાર
ઘણા લોકો મુનિવેશ ધારણ કરીને સંઘમાં દાખલ થઈ ગયા હતા
એમની વાત જુદી હતી જો કે એમનામાં પણ ઘણાઓમામ ગુણે
હતા અને શકિત પણ હતી આમ હતા આ ભીષણ કાળમા પર પરા
વિશુદ્ધ રીતે પાર ઉતરી શી હતી એ કર્યું એમના માટે ઓછી
વીરત્વની વાત નથી
એમ રિને મને જણાવે કે બાવી આપત્તિ ટાણે શરીર ટાવવા
અ' પ્રકરના અપવાદો આપવા પડ્યા હતા ગમે તેમ છે, પણ એક
વાત તે છે કે દુ ધર્મભાવનાને પણ દુષ્કાળ ને કરે છે
જાગીર બાદશાહના સમયમાં કે નાના ભય કર દુકાળનું તે વખતના
પિોર્ટુગીઝ લોકોએ આપેલુ વર્ણન જેમણે વાયુ અને એ આ ૧૨
વારના ભય કર દુષ્કાળે કૈ કેર વર્તા કે હશે અને સાથે ધર્મ
ભાવનાને પણ કે કામ કર્યો હશે એની ક પના કરી શકશે કેવા
બંગાળના દુષ્કાળમાં કઈકે માતા પિતાના પુત્રોને શેકીને ખાઈ ગઈ
હતી એના ખરા આપણાથી કયા અજાણ છે ?
આવા સભા મુનિવેશ હોવા છતા માની લે છે કે પાક.
પતિત થયા હોય તે તે અસભવિત નથી લાગતું અને એમ બન્યુ
હોય તે તે ક્ષમ્ય ગણાવું જોઈએ પણ રોજ રવિવા-જાફસ ખાનારને
તેમ જ અથાણુ–પાપડ વિના જેમને કેળિો ગળે ઉતરત જ નથી
એવાઓને એની ક પના જ નથી આવી શકતી
મામ જ્ય સર ન માસાહાર જ પ્રતિ હતા ઘરે ઘરે પણ
એ જ વસ્તુ વપરાતી દેય ત્યાં સાચવી સાચવીને કેટલું સાચવે ? એથી
કયારેક ગોચરીમાં પણ માસ આવી જવા સભવ તે કાર નિરા
મિષાહારી હોવા છતા ભગવાનના સાનિધ્યમાં રહેતા ગોશાનકના પાનમા
પણ ક્યા નહેતુ આ જવું અને આજે પણ કાઠીઓના ઘરે વહે-
રવા જનાર એક મુનિના પાત્રમાં પણ એ કરી નનું આવી ગયું !
આમ છતા મુનિઓ પૂરા જાગ્રત હતા પ! જે પેટ ખાતર જ

·ભય કે- દુષ્કાળ
૩ર.
સઘમાં ધૂમા ના એ પણ નમનિથી એ ન ખવાય માનીનાના
ખાન પળ પછી એમા કમાઈ જવાથી અને પાની અને પત્ર
કે ન થા હતા આથી એવાઓને રિત માન્યા છે (નિ ૦
સ, ૨) એક તે કાળ જ બી ને વી એ માસનારી
કુટુંબમાથી જ આપતા હતા તેને જ મા તે મને કામ્બે એમની
બે બાનમા છી પનુ નાની જેથી એમ એને એ સોચ
નાના અને વળી એ ને પટ અધે જ આવ્યા હતા એથી ગેગરી
ન મરે એની પશ્વિનિના બે ઉપાડે પગ વી લાવતા અને
ત્યારે આ વાન કઈ જાતું હોય તો અમને ત્યારે શું કરી શકે ?
મેરે પીઓને સન્માર હા મો મેળવી અને તે આપ
એવા ક૨નિ મિાહારી બની ગયા છીએ કે મા ની વાત જ
આપ સાભી રખા નથી એનું મ લેતા જ માથે
ગધથી
ભમવા લાગે છે આમ ન પ મની જ કામવા કાન આજે
આ નોન જ છ ઈમામ ખાતા થયા છે તેમ જ
કે નાકે જે ધામા એ રાતે પગ લાગ્યું કે, આમ ૫૦૦ પાન
ના સમર પછી ૫. આજે આવી
કાળને કાને છે કરી શકાય? વળી એ કાળ ને આર બની
શનિને હને એને એની નબળાઈ આ વાતની તેય તેને ખ્યા ના
વિક બની
રન ૫ અને આમલ નાં ગાધીજી પત્નીને ગુમાવવા
સ્થા હતા પણ એ મમ આપી નાના નપતા ના આવા
એ ક ક વનસ્પ વાતારી હાવા ના અનન રે મ છે જે લેખ મચ્છી
વાપના એમને એ ખાવા પી એમણ . આ રી હતી આમ બ્ર
પસ્થિતિ ધર્મને પ વિન કરી મુકે છે એને જ કરવામાં
બાવ્યું છે કે મુખશાનિના કાળમા જ ધમને વિકાસ થઈ શકે છે
આમ ગાધીજીએ જે છૂટ આપવી એ એક પ્રકારને આપદુધમ
ને એ પત માનવીન આતા હતી રાજ કા તીન બનાવી

·જેનધર્મ અને માસાહાર પરિવાર
એથી એવી આના એ મચ્છી વાપરવાનું વિધાન નથી બની શની
હા એ ખરું કે ભવિષ્યની પ્રજા એ વતમાનપતીને આને
વિધાન માની એ ન છોડે ને ઉ૫ થી એ આજ્ઞાને ધમમા અપાવે
એમ પણ બને
ભવિષના પતિ એના પર ગમે તે ચુથ મથે પણ
આપને જાગૃએ છીએ કે એ કથન વિષાનનનું પણ આપદુધમ
હત આપે અપવાદ ભાગ
અહી એક વખૂની ખાસ સ્પષ્ટતા કચ્ચાની ખાસ જરૂર છે
પવિતા માને છે કે એ યુગમાં ગૃહ તથા મુનિએ માંસાહાર કરના
જ પણ બળ પેય અયિ સાબુ ઈ ધીરે ધીરે એ નિમિહાર
તરફ વળતા આજે 2 નિગમ સારી બની ગયા છે જ્યારે પર૫
રાગત લોક પિતાની આત્ની ભૂમિ પરથી બનેને ચુમ્ન વનસ્પાહારી
જ માને છે કારણ કે જેન” શર સાથે માસને સબંધ જ એમને
થથરાવી મૂકે છે
પણું સાચી વાત તો એ છે કે બંનેનું કહેવું અવ મળ્યું છે એ
કાળમાં જેને મોટે ભાગે ક્ષત્રિો હોઈ શિમર અને માસાહારથી
એ પૂર્ણપણે મુક્ત હતા એવું કહી શકાતું નથી શાસ્ત્ર જ એના
અનેક પુરાવા પૂરા પાડે છે તેમ જ વેસ્યો પણ કાપશે નિમિતે
હારી જ હતા એ, માશતક કે ધન ન્યાઓની કથા પથી કાપી
શકતું નથી હા, એનું ખરું કે મુનિએ કડકપણે નિરામિ હારી
આજના યુગમાં ધધાકીય પરિસ્થિતિ જ એવી છે કે સત
ખાસ કરી શહરામા તે શેઠ હોય કે નોર યા કામ પર કોઈ પણ
રવિજન ત્યા નું વ્રત પાર્ગી શકે તેમ નથી તેમ જ ફૂગળી–બટાટા
વગેરે કબૂલથી પણ ભાગ્યે જ કોઈ ઘર સાથી મુક્ત હશે એવી
કહેવા જેવી પરિસ્થિતિ બનતી જાય છે ને એ જ ઘરમાથી કોઈ
છે.

·ભયકર દુકાળ
૩૫
વ્યક્તિ મુનિ બને છે તે એને કદમૂળ તથા રાત્રિભોજન ત્યાગ એ
અને મહાબતોનું સંપૂર્ણપણે પાનન કરવું જ પડે છે એમાં સહેજ
પણ ક્ષતિ ચાવી લેવામાં નથી આવતી કે તે એને ઘર ભેગે જ
કરી દેવામા આવે છે
તેમ એ કાળમા ભને ગુસ્યો માસાહારી રહ્યા હેય પણ મુનિ
બનનારને માસાહાર ત્યાગની પ્રતિજ્ઞા લીધા બાદ જ એની સાધનામા
સ્થિર થયા બાદ જ સ ધમાં દાખલ કરવામાં આવે કે આજે
કેટલી વ્યક્તિએ પતિત બનીને સામાથી ભાગી છૂળ છે તેમ એ
કાળમાં પણ કઈ કે પતિત બન્યુ હોય તે એ બનવા જોગ છે,
ને એવી માનવ સહજ નબળાઈ તે સતયુગમાં પણ દેખા દેતી હોય
છે પણ એથી પરંપરાને કઈ જ દોષ લાગતો નથી દેવ દઈ શકો
પણ નથી

·પ્રકરણ ૫ મુ
પ્રથમ ભિક્ષુ અગિતિ
વો સુધી સત્ય અને સાદાઈને પાઠ ગાધી પાસેથી શીખ્યા
પછી રેશનયુગમાં વરૂ શરૂમા અઘટિત બમ માટે આપણને આ
લાગતો કારણ કે ત્યા સુધી એ પાપને પણ કેવળ આપણુ શરીરને
જ સ્પસ્ય તે પણ જ્યારે એ પાપ આપણા મન અને આત્મા
સુધી પોચી ગયુ ત્યાર પછી તે આપણને એનો સંકોચ જ મી
ગનો છે આજે તે અનીતિ, કાળાબજાર અપ્રમાણિક્ત જઠ-પ્રપચ
અને બા શાહી ઠાઠમાઠમાં રહેવા માટે અથ લાસા અને સંપત્તિ
ભૂખના ગમા આપો એવા વેરાવા છીએ કે એમાં હવે આપણને
કઈ જ અજુગતુ લાગતુ નથી આપ જેવા વ્યારુ ભાણુગો માટે
આવક–જાવપ્ના બે છેડા સરખા કા માટે આ સિવાય બીજો કોઈ
ભાગ જ નથી એમ આપણે હવે કહેવા લાગ્યા છીએ આભ રાન
યુ નીતિની બાબતમાં આપ ને તારાજ કર્યા છે તેમ એ યુગમા.
પ, દુળને પારખે ખાનપાન સબ વી આચા-વિચામાં આપણે
સારા એ ભાગ જે પિટના કારણે સંઘમાં નવેશી ગો હતા એ
શરમ છેએમાં ખોટું શું છે એમ હવ એ માનવા લાગ્યો તે
શા પાઠેની રક્ષા
આવી પરિસ્થિતિમાં દુકાળ વતર્યા પછી જૈન ભિશુઓની
પાટલિપુરમા ના પટણામાં પ્રથમ ધમ મહાસભા મળી શાસ્ત્રપાઠી
ઘણા વિદ ગયા હતા ઘણા ના અર્થો ન થયા હતા, તેમ જજે કરી

·પ્રથિમ ભક્ષ સમિતિ સ્મૃતિએ હતુ એમાં પણ દોર આવવાની સંભાવના હતી જેથી જેમને મુખે જે જે કઈ બન્યુ હતુ એને સર કરવા તથા પાઠોને વ્યવસ્થિત કવા બે નવા ભિનુએ એન્ન થશે તે સારે દુબળને મણે આવી આચારની શિથિના દૂર કરી નવી આચાર વિધિઓ પણ ધ પાની હતી કારણ કે પાપના સગાને બરણે એમ . વિના છૂટા પણ ન યુગપ્રધાન ભલામી આ વખતે નેપાળમાં છેષ્ઠ એ ધમ- સભામાં ભાગ લઈ શક્યા નહતા જેથી અન્ય સ્થવિરાએ એકાદને પ્રમુખપદે સ્થાપી એ ધમ સભાનું સુકાન સંભાળ્યું હતું અને સઘને સગઠિત કરવા તથા શાપને વ્યવસ્થિત પરવા ભારે જહેમત વતી હતી ગુવીકરણને ૫ પ્રજ આ મહાસભામાં દાળને બરણે આવી પડેલી અને વિકૃતિઓ તિ છે. ફેરફાર સાથે સુવારી તેવામાં આવી જતા તેમ જ બચે પાઠને પણ એ - પરી સ્થિત ખ્યાનું કાર્ય ચાવી ધુ હતુ, પગ આચારવિચારની બાબતમાં કાળની પેરી અસર સત્ર ફરી વળેલી હોઈ એમ વા યુગાનુસાર કે ઈ. પવિતન અને છ માગતો હતે બીજે વગ પરાપૂરની નીતિને થે ફેરફાર સાથે વળગી રહેવા દિ હાર છો ને એથી મનને ને કારણે આ પ્રથમ સમિતિનું કા ભાર વિટ બન્યુ હતુ કે આપણી પાસે એને પ્રેસ રિર્ટ નથી એમ ના મનુષ્યસ્વભાવને આપણને જે અનુભવ છે એને આવારે આપણે વી શકીએ છીએ કે ત્યારે પ! કઈ એ વાદ- વિદ નડી થયા તોય કે મીની કડી બે ની વી હોય કેઈએ એક વસ્તુને આગ્રહ રાખે તો ડેઈએ બાપ ની નીતિ અપનાવી હશે તે કેઈએ સમય પ્રમાણે થોડુ જતુ કરીને પI બીજાના વિચારેને મરી લીધા હશે પણ એમાં માસાહારને પ્રશ્ન અતિ ઉગ્ર હન ·જેનધર્મ અને માસાહાર પરિવાર જેનામાં વૈરાગ્ય ભાવના હોય છે તેને સર્વસ્વ તજીને મિક્ષ સ ઘમ જોડાઈ ગયા હોય છે એ બીજી વસ્તુ તે છોડવા જેટ વીરમદ બની શકે છે, પણ સ્વાદેન્દ્રિયની લાલસા એ એક એવી પ્રબળ વાસના છે કે એમાં પડે » એમાથી શી શકી નથી વળી સર્વત્ર વાતાવરણ પણું તેવું જ હતું. આ કારણે જેઓ એ રોગ સાથે જ સઘમાં પ્રવેશ્યા હતા તેમ જ જેઓ પાળથી શરમ છોડી એના પક્ષકાર બન્યા હતા, જેમણે ભગવતીજી તથા દશ મનિક જેવા પ્રાચીન બામા આવેના અને આ સમયમાં શબ્દોના અર્થ પરિવર્તનને કારણે ભાસ-મચ્છી અર્થ પામે છે પાઠેનો આધાર લઈ પિતાના આચારવિચાર માટે સમર્થન કર્યું, તેમ જ સૂઝતા આનું પણ કારણ રજૂ કરી પિતાને બચાવ કરવા માશો : શાસ્ત્રજણ સ્થવિરે મૂળ આગમાદિ તાત્રીમાં આવેલા એ શોના અર્થો એનો ઈતિહાસ તથા એ સૂત્રપાઠોનો ઉદ્દે જાણતા હતા આથી એમણે એમને અમ દેવાનો પ્રયત્ન કર્યો સાથે -- આચારાના મહાપરિઝ અધ્યયનમાં આપેલી મારાલાર ત્યાગની સ્પષ્ટ આજ્ઞાઓ તરફ ધ્યાન દોર્યું , પણ એ પાઠ કેઈએ રજ ન કર્યા છે તો એ વિમૃત થયા હે કાને એ વગોપન્યાય પાશર મુનિએ- માથી કોઈને પણ એ પાઠ સ્મૃતિએ નોતો રહ્યો પાઠ સ્મૃતિએ ન રહ્યો પણ અર્થ તે સહુ જાણતા હતા એથી બહુમતી પો એ એને ધબહિષ્કૃત કરવાની જેર પર માગ કરી આવી પ—િ સ્થિતિમાં એ પૂજ્ય સ્થવિરેએ નાવ સ ભાગ લઈ ચમકાર સને હવે જેથી સધની એક્તા ટકી રહી હતી, તેમ જ એને પરિણામે ધમની વિશુદ્ધિ પણ ઝળળતી રી થઈ હતી છે કે એવા મુનિએબે પાછળથી પાસે બે અથ" ક હતો એ કચ્છી લઈ ગુરુઓની કપાથી વિશાહિ પ્રાપ્ત કરી લીધી હતી પણ એક વાર વહેતો થયેલ એ અય તો પાપક બની જવાથી ચાલતો જ રહે પરિણામે એ અર્થની અસર ભગવાન મહાવીર વિના પાડે સુધી પણ પહેચી ગઈ હતી

·પ્રકરણ ૬૩.
મજેલો ચમત્કાર
વિલે વાદવિવાદ
જેકે માસાહાર તરફ વળેલા મુનિઓની સંખ્યા બહુ ઓળ
હતી આમ છતા એમની સંખ્યા ઉપેક્ષા કરવા નાયક તો નહોતી જ
ના બ મની પલ એવાઓને સબહિષ્કૃત કરવા ઇચ્છતા હતા કે
એ સગિનિનું નેતૃત્વ કરનારા કેટલાક પૂર્વાચા ઠેર નિયમના
આગ્રી હતા પણ બીજા પૂર્વાચાર્યો બાચારને કઈક હળ
બનાવીને પણ શાસનની પ્રભાવના કરવા ઉધત હતા
(નિશીથ ગા ૨૧૫૮૫૭-૫૮/બ ને ૩ર૭પ૮૯)
જેથી એ બીજા વર્ગના વિરે બ, બાળ–શત અને દીધદષ્ટિ
વાળા સમયજ્ઞ મતો હતા એમને અને સમયને ઘેડ 4 લાગશે
એ એ જાણતા હતા પણ એમના નિમાં કરુણા હતી સાથે મનના
Cહારની અને એને ફરી તેત્ની અને સંગઠિત બનાવવાની એમનામ
તમન્ના પણ હતી એક મોટો સમૂહ જ પડે એથી સમયની શુદ્ધિ
જળવાશે પણ અખડિતતા તુટવાથી એની શાસન પર બૂરી અસર થશે
એ પણ એ સમજતા હતા વળી દેવામાં પડે હોવા છતા એ અનેક ઉત્તમ
ગુણે અને શક્તિ ધરાવતા હતા એ પણ એ જાણતા હતા આ કારણે
એને કઈક તોડ કારવા એમણે બહુમતી પક્ષના મુનિઓને તથા કઠોર
નિયમોના આગ્રહી પૂર્વાચાને સમજાવી શાન કયા વિરોધી પક્ષના
મુનિઓને પણ ઉચ્ચ દષ્ટિબિંદુ રાખી વીર બનવા સમજાવ્યા પણ

·o
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિવાર
ત્યાં ચિત્ત પર વાસનાના વાદળ ઘેરાયેના હોય ત્યાં જ્ઞાનનો સૂર્ય
૫ટી કપાથી પ્રકારો પાથરી શકે ? પણ એ સ્વસ્થતા અને છેવાને
ગુરુઓએ દિન સુધી આને કઈક તે કાળી આ કનિ સમસ્યા
ન કરતા નવા નવા પ્રયાસો ચાલુ જ રાખ્યા આથી એમણે એ
પતિત મુનિઓને ન ધુતથિ ન ધમકાવ્યા કે ન સઘબહિષ્કૃત કર્યા
ધારત તે એ ઘડીના છ ભાગમાં એમને સઘમાથી હાકી કાત
પણ જે હવે ઘરમાર સ્નેપડ્યાદિ પરિવાર અને ભવ વિકાસના
દુન્યની બેગની લાચ છોડી ભગવાન માપીરના ધર્મશરણે રહેવા
ભાગતા હતા એવા પિતાના એ પ્રિય શિવ્યો માટે એમના નિમા
કરુણી હતી દથી હની, સ્નેહ અને એથી એ એમને તિરસ્કાર નહી
પણ એમને ઉદાર ધન્યતા હતા
ગુરુઓની ભવ્ય ઉદારતા
જેમ બાળક પ્રત્યે અમદષ્ટિ હોય છે, તેમ એમની સેવાઓ
પ્રયે અમટિ હતી એ જાણતા હતા કે એ બિચારા પૂર પરિસ્થિતિ
બેગ બને છે એથી જેમ ° પર ગુસ્સો કરવાથી એનું માનું
નથી પણ એના એગ્ય ઇલાજથી જ એ ફી આરોગ્ય પ્રાપ્ત કરી
શકે છે તેમ સાચા માનસરીની અ થી એમણે એમ છે વળગે
માનસિક વ્યાધિ દૂર કરવાની કારુણ્યદૃષ્ટિ રાખી ખૂબ જ ધેય પૂર્વક
કામ લીધુ હતું
એમણે એ પણ વિચાર્યું હતુ કે જે નેતાઓને ફેકી દેવામાં
આપને તે એથી એમને વ્યાધિ મટયાનો નથી ઊનટુ એ વધુ
વિકૃત બની ભગવાન મહાવીરને નામે એક નવો માસાહારી સધ નો
કરો અને ને એમ થશે તે જે પુર જાસુદ્ધાર કાજે સર્વગ
પરિત્યાગ કરી ઘોર તપશ્ચર્યા અને ૧ ચિતન પછી જે પરમ સ યને
જગતને બેધ આપે તે એ સ યના મૂળમાં જ ઘા પશે અને
તેથી ભગવાન મહાવીરનું કર્યું કાર યુ ધૂળધાણી થઈ જશે.

·સજેલે ચમકર
૪
ટામણ કે એ તે જનતામાં માસાહારને રંગ ખૂબ ઊંડે વ્યાપે
છે વળી એને પિગ આ નારી મહિસાના મુળ જુcઇ નથી
પામા તેમ જ કેટના ની િથમ િપ મામાનાર તરફ છે
છે આ કા છે જનતાને આવા પ્રમાણમધના આચાએ એક નવો
આધાર મળશે અને મુનિઓને પણ સમાજભા ત્યારે આ રોગ
કારને વવાર મકવવાનું મળશે પરિણામે ભગવાન મહાવીને જે
મી જીવનસદેશ હત બેના પાયામ જ સુર અપાશે સહેજ
ધ આપી માનવ તને નમત પી શકાય છે તેમ જ દવા
કરુણાને જે મગનોન હર બાપની છે પગમાં વી ગ્યો છે અને
પગ બહાર વવાની જાય છે પબુ ત્યારે એના મિ પર શાસ્ત્રને
નામે અધશ્રદ્ધાનું ખાય જ ઈનય છે અને પછીથી કન્યા એ
આસનિમા રે ધગઈ નય છે ત્યારે એ નચ બેન એના વિના
વિ ાણ સુધી પાચવાનું અને એ રીતે એના તને ૫ ૧ અને
અમન કરવાનું ૫છી અમે જ બની નય છે
વી એનામાં અને ગુગે છે શાસનને કાર = 1 :
ત્ર કનિઓ પડી છે એમને ફક્ત આ એજ દે-
1.
એ એમના અને ગુણને નિર ખ્યા ૦ ૨ જન્મ
જોઈએ ને અન્ય સમ્ર વિના મને-આયા પમ . * *
એથી વનટુ જેમનામાં આવા ગુના – ૪ - -
વન વિતા કે મો આવેલી આધિની - . --
પિતાની ક્ષતિ જોઈ જશે અને ત્યારે એ જિs tબ.
ઉત્સાહથી અન્યને પણ એ રોગમાથી - મન
અનિહિ ! જેવાના દાખલા અv - -
જે એમને કામેની જ મૂખ્યામાં અને ૪
પણ એમને ઉઠાર છે! # ---
એમને અનુકૂળ થઈને કામ = = ---
માનવ પર લડી 82 8 + cત્ર --

·જૈનધર્મ અને માંસાહાર પરિહાર
હલી ગયુ સાથે પક્ષભે પડવાથી શાસન પાથે જ દો બી જશે
એના વિચારે એમની આ ભીની બની ગઈ
When there 13 will, there is a way
જ્યાં અતરની લાગણી હોય છે ત્યાં વિરોધમાં પણ એકબીજાને
સાધવાનો માર્ગ જડી આવે છે એથી એ ચમકાર રજી ગુરુઓએ
એ રીતે બંને પક્ષને સાધી લીધા એ ચમતમર હતો બંને પક્ષેને
માન્ય નવી આચારવિધિઓ ઘડી નાખી અને એ રીતે અર્થક
શાઅપાઠ નિર્માણ કરેગ્યાનો
આવી પર અને ઉદાત્ત દૃષ્ટિથી એ પૂજ્ય પુરુએ બને
મને સમજાતી સમાવી લેવા કેવા કેવા પ્રયત્ન ક્યાં હશે એનો જે
સવિસ્તાર અહેવાલ આપણુ પામે ત તે એ પુજેની કાર્ય
દૃષ્ટિ અને પતિના ઉદ્ધાર માટેની કથાગ ઝખના અને એ દ્વારા
પરંપરા અખડ અને પિયુદ્ધ બનાવવાની તમન્ના જોઈ આપણું હજુ
ખરેખર કી જાન એ માટે એમણે ટકેટલી ધીરજ રાખી હશે કેટ
સયુભ રાખે છે અને આક્ષેપો ઓ નિદાના હળ ઝેર પી
જવાનું પા કેતુ સામર્થ બતાવ્યું અને એને પરાક્રમી અને તે સ્ત્રી
ઇતિહાસ આજે આ ધામા દેઈ આપ તે કેવળ એની કપના જ
કમ્ફાની રહે છે
આપણે તે આજે એવા પુરુ એ બાવા રાજમાર્ગ પર ચાલવાનું
છે. મહેલાતમાં રડી માણવાનું છે ૫ણું ઝાડી-ઝાખરા અને ધાર
અટકીને વચ્ચે દુર્ગમ પહાડને મંદીરે પણ જેમણે પગડી પાડી
આપણા માટે રાજભાગ નિર્માણ કરી આપે છે, એ પુરૂએ ત્યારે
શાસનને માટે કેટલુ સવ્યું હશે, કેવી કેવી વિપત્તિઓ ઉઠાવી હશે તથા
કેવા કેવા ઝઝનમાથી એમને પસાર થવું પડ્યું હશે એ વિચારીએ
એ ત્યારે સહેજે જ આપણું મગ્ન એ પવિત્ર ફ૬ ના રમાં
દશી પડે છે. એ સમયમાં જ લખાયેના નિશીથ –– છે કે ૫-

·સો ચમત્કાર
૪૩
સૂત્ર આચાગગને સુન ઋધ, સર્યચદ્ર પ્રાપ્તિ તથા બૂટ કપમૂત્ર
વગેરે ધામાથી એ કાળ કે ભયકર આવે છે એને કારણે
ઇતિહાસ આજ પણ તારવી શકાય છે પણ આપણે એવી લાગી
નજરે જોઈ લખ્યા નથી જે માતમા આપણે રમીએ છીએ એ
મહેનતની બારીએથી જ એમને માપવા આપણે મથીએ છીએ અને
એટરે જ આજે આપણે એક વર્ષોના દર થતા સરકારને કારણે
એમણે આપના માસવાર અર્થે નીકળતા પાઠ કે એવા મુનિઓને
ખાતર આપવા પડેવા અપવા માર્ગે શતા નથી માસાદારની
સગને કારણે આપણને એવા પાઠ તરફ આજે ધૃણ è છે અને
તેથી એવા પાડે એ શાઓમાં આવેલા બકા છે એમ માની એને ૨
કખ્યાનો પણ આપણે વિચાર કરીએ છીએ પણ એ બમ નથી પણ
આપણા પૂન્ય પૂર્વજોની ઉ રન કરુણા પેય, દીવ દષ્ટિ તથા
પતિના ઉદ્ધાર માટેની ઝખના તેમ જ એ દ્વારા શાસનની અખનિતા
અને એના પાવિત્ર્યની રક્ષા માટે બનાવેનુ પરાક્રમ અને ખેને પુરુષાર્થ
કેવી પરબળનો હતો એના ગૌરવને એ તેભી તિરાસ છે આજે
તે આપ પતિના શિખર ઉપથ્થી વિશ્વને નિતાળીએ છીએ પણ એ
શિખરે પાચતાં પહેલા ની કેરી ઝાડીઓ ખી ચ અને અને
શિરાઓ પાર કરવી પડી હતી એ ભૂલી જઈએ છીએ
એથી એવા ભવ્ય અને રોમાચમરી ઇતિહાસની રહૃાા અને
નિમણિ માટે સવમત થઈ પડે એવા આચારવિધિઓના નવા
પી એમણે ગૂયા હતા જેને સગ્રહ આજે આચાગના દ્વિતીય
શ્રુતwધ તરીકે વિદ્યમાન અને વિખ્યાત છે
મોટો ભાગ ભગવાનના સુક્ષ્મ અહિસા ધમને અનુરૂપ ચુસ્ત
વનસ્પત્યાહારી હો સારી એવી સંખ્યા ધરા વર્ગ સૂઝના
આરાને નામે તેમ જ જૂના શાસ્ત્રોમાં વપરાયેલા શબ્દના- હવે
3 બનવા લાગેલા નવા અને – આધારે માસાહારને આધાર

·જૈનધર્મ અને મામાહાર પરિવાર
શોધતો હતો ખરેખર પર્વ અને પશ્ચિમને સાધવા ન્યુ આ કપરુ
કામ હતું પણ એ શાત, ધીર ગંભીર અને દીદછા પુરાવાની
જહેમત પછી સને એકૃત થઈ પડે એવા પાઠ એ ધમ નિમા
મજૂર કરાતી ટાકા હતા એ જ એમને ૬ કેતો અને તેથી જ
એ છેવટે જેમ ઉત્તર ધ્રુવ પ્રદેશમાં પૂર્વ અને પશ્ચિમ એક
બની વિલીન થઈ જાય છે તેમ બંને પક્ષોને સાધી લઈ
ઉત્તર-દક્ષિણ જેવા અતરને વિલીન કરી શક્યા હતા
સાથે સમન્વય
પણ એ ના એમને ઉગ્ર વાવિવાથી પસાર થવું પડ્યું
રંતુ સ્થવિરે એક પલ માટે ભારે માન અને ગૌ હતુ બીજ
માટે ઊડી કરુણા અને એમના ઉદ્ધારની ઝખના હની આ કામ
Wવિરેએ એ બધાને સાવવા સમજાવ્યું કે કેવળી ભગતિએ જણાવ્યું
'जायतिया उस्सग्गा तायतिया हुति अययाया
રામા જેન્ટના C સગ વચન છે, તેના અપવા વચને પણ છે
જેમ પુરુષ અને પુરુષની છાયા સાથે ચારે છે તેમ. શાબરાએ
સ સાથે નિબળ સાવ માટે ધીરે ધીરે વડવાને અપવાદ માગ
પણ આપ્યો છે પણ શાસ્ત્રકારોને એ અપવા માગે રમેશને માટે
મળી જતી છૂટ નથી પણ આ શું પહોચવા માટે ક્રમે ક્રમે એ
એક પગલુ આગળ ભરવા માટે બાધી આપની તાનિક ભયા છે
અથવા તો એમ કહી શકાય કે થાનાઓ માટે આ ૫ સમયને વિસામો
છે બાળ ભાસારના દે તે સામા પાને પાને ભર્યા પડેલા છે
એ માટે એ બુદ્ધિશાળી પુરુએ “ બેસ મરે નહી અને લાડી ભણે
ની નીતિ અપનાવી ઉમ્મા ! સ્વ) રહે અને થાનાઓ
માટે અપવા માગની પણ મોકળાશ રહે એ માટે એમણે જુની ભાષાના
શસ્મોગનો આધાર મેળવી નવી આચાગવિધિઓની રચના કરી

·રાજેલા ચમત્કાર
જૂની ભલા નવા ૨ થરા અર્થ માને મમમ વાચક
ભની ની ની જે કાષ્ઠની મમમાં આપણે જમાન મહા
નર અને મામા કી છીએ સ્વામ ભખ્ય ભવ્ય પ્રમ
તીવ બનવા લાગ્યા ત્યા થી એવા શ એક યા બીજા બધા
ભગવાનના નિર્માણ બાદ તગભગ ૭૫ વ
પડી ન યામા પપગને 1 જ મન પર
મા થ
gs : ૫ પામી છે અને
મન અર્થ નનર નિવાચક ાભ છે તે ને પાથ દાવા ના
અર્થ પ્રy I થી બે પ્રાણી છે મા બધાનુ ના
બને ને એ આમ જ બની વનસ્પતિ અતઃ પાપ
વળી વ - આ મને નમને બવ ૬ માળની અપિ ન
| # ને આ મળમા એક યા બીજ અથમા ધવાની જ
પ્રષિા ચાવી ની ની એથી “ક ર : * શબ્દ “
છાત જન ૩૫ ૫ ૫ ટન ૫ણું કર પરિસ્થિતિએ
૮ ની વિનિન મગ્ન રબા મુનિજન ઉઠાર માટે અને બે
અને બધી રેવાને બાદ કરવા માટે બાપડા દુ ક ાર
નથી પી g જ થી જૂની ભાવને કદને આધાર
લેવા ૫
આમ પાન્ના માત્ર બે ની ભાષાને ૮૫ કરી અને
પાને અમી વિવાદના ના એ અા રાખી હતી કે માખણ
જેમ જેમ મમ્મર અને ભાભા આગળ વધશે તેમ તેમજ
અથ એખ્યા એને યાજ અને વરી લાગી લે તે જરી અને
આવાસ અને મિનરી લાગે બન્યું છે તેમજ
આથી શાસ્ત્રોમાં નિશ્ચય નો વ્યવહાર ન જ ભગ
અપ એમ બે દટએ શાસ્ત્રોના જે અ ર રન સા ક »
ગુમ આ કે એ ચા અને બાપ ના ને
એવા અર્થે આપવામાં આવ્યા છે અને આ ટર

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
નોધ હતિ ખરેખર પૂર્વ અને પશ્ચિમને સાધવા જેવું આ કપ
કામ હતું પણ એ શાત, ધીર, ગભીર અને દીર્ધદૃષ્ટા પુરુષો વિશેની
જભત પછી સને રકીત થઈ પડે એવા પાઠો એ ધમ સગિતિમાં
મજૂર કરાવી શકે તેમ હતા એ જ એમને જદુ હતો અને તેથી જ
એ છે જેમાં ઉત્તર પ્રેમ પ્રદેશના પૂર્વ અને પશ્ચિમ એક
બની મિલીન થઈ જાય છે તેમ બંને પક્ષને સાધી લઈ
ઉત્તર-દક્ષિણ જેટલા અને વિલીન કરી શક્યા હતા,
સાધે રામ
પણ એ પહેતા એમને ઉગ્ર વાવિવાદમાથી પસાર થવું પડયું
હતુ સ્થવિર એક પલ માટે ભારે માન અને ગોરા રતુ બીજ
માટે ઊઠી કરુણા અને એમના ઉદ્ધારની ઝંખના હતી આ કારણે
વિએ એ બધાને સાવવા સમજાવ્યું કે કેવી ભગતો જણાવ્યું
जातिया उस्मरगा तावतिया हुति जववाया
શાખ ટના સર્ગ વચને છે તેટના અપવા વચને પણ છે
જેમ પુરુષ અને પુરુષની છાયા સાથે ચારે છે તેમ શામભરોએ
ઉત્સગ સાથે નિબળ સાધ માટે ધીરે ધીરે ચનાને અપવા માગ
પણ આપ્યો છે પણ શાસ્ત્રને એ અપવા માગ હમેશને માટે
મળી જતી છૂટ નથી પણ આ શને પહોચવા માટે ક્રમે ક્રમે એક
એક પગતુ આગળ જગ્યા માટે બાધી આપતી તાત્કાવિક મર્યાદા છે
અથવા તો એમ જ્હી શકાય કે થાકેવાઓ માટે આ ૫ સમયનો વિસામો
છે બાકી માસારના દે તો શાસ્ત્રોમા પાને પાને ભર્યા પહેલા જ
એ માટે એ બુદ્ધિશાળી પુરૂએ બે સ મરે નહી અને લાડી ભારે
નની ની નીતિ અપનાવી ઉસગ માગ સ્વ-૭ રહે અને થાકેલા
ભાટ અપવાભાગની પણ મોળાશ રહે એ માટે એમણે જુની ભાષાના
-શોને આધાર મેળવી નવી આચારવિધિઓની રચના કરી

·લે ચમત્કાર ૪૫ શબ્દ જેનો જૂની ભાવી નવા રૂસ થતા અર્થ પ્રમાણે મા મમરા વાચક બની શકતી હતી જેના કારખાની સમીઢા આપણે ભગવાન મા વીર અને માસાહાર ભા કરી ગયા છીએ આમ ભક્ષ્યાભઢ્યને પ્રશ્ન તીવ્ર બનવા નામે ત્યારથી એવા શબ્દો એક યા બીજા અર્થમાં થવા લાગ્યા હતા ભગવાનના નિર્વાણ બા લગભગ ૭૫ વર્ષ પછી એ યુભા વપગનો જ ક્રિય મન જેવો શસ્મરણ શકિવિ મા થતુ અરિ પર ૫ પામી ચૂળ્યો હતો मम મૂળ અથ વનસ્પતિવાચક ગર્ભ યા તો પિ ૫ થ દેવા ના ( અર્થ પ્રમાને પાછળથી એ “પ્રાણી જ માન અર્થ ધારણ કરવા લાએ ડ એ હવે આમ 7 બની વનસ્પતિ અથ તરફ પાછા વળી રો રો આ ક્રમ પ્રમાણે જે ભય છે દુબળી આવિ ન ચડી (ત તે આ મળમાં એક યા બીજા અર્થમ રૂ થવાની છે પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી એથી ડુ ય વાર કરિ મન્ જે; ૫ ૫ મા હેત પણ ભાકર પતિએ સજેલી પિનિને ફસાયેલા મુનિઓના ઉદ્ધાર માટે અને બી પને સાધી લેવાને જ કરવા માટે આપને જ અય છે? માથી કરી યદુ અતિ મણ જેવી જૂની ભાવાના શબ્દોને આધાર લે પનો આમ ત્યારના શાસ્ત્રકારોએ જૂની ભાવાને ઉગ કરી બંને પાને સાધી લીધા હતા તો એ અપે છે રાખી હતી કે માણુ જેમ જેમ બુદ્ધિ મચ્છર અને સમ ભા આગળ વધો તેમ તેમ અથ એપાર એને એ અને હરી લાગતી હવે તે ૫રી એ આરોગ્ય અને બિનજરૂરી લાગે છે અને બન્યુ તેમજ આથી શાસ્ત્રોમાં નિબથ અને વ્યવહાર તેમ જ સ્ત્ર અને અપવાદ એમ બને એ તાત્રોના જે અર્થ થતા આવ્યા છે નેનું 5 … આ છે કે એ જરા અને બંનેને ધ્યાનય ખાને એવા અ આપવામા આવ્યા છે અને આ કઈ નરી વન મ. ૪

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
શાસ્ત્રોમાં ઉત્સર્ગ અને અપવાદ આપતા અનેક પાડે છે જેને લિજા
કહેવામાં આવે છે વિભાથા એટલે જેમાથી જુદા જુદા અર્થે નીકળે
તેવી વાકયગ્નના આભ વિભાવો દ્વારા ૫ સ્થવિરાએ બને પલને
સાધી લીવ હન
કારણકે એ પુર જતા હતા કે જેઓ આ શેને નજરમાં
રાખી શાન એમને એમાથી મસાહાર અથે મળશે જ નહી તેમ
જ જેઓ સ્થળ નબળાઈને કારણે પિતાનું મંતવ્ય સાચુ માનતા
હતા એમને માસાદારને બાહ્ય અથ મળવા બા એ પણ જ્યારે
ભી બે દુષ્કાળને અગે આવે ની માનસિક વિકૃતિની અસરમાથી મુક્ત
અનશે ત્યારે એ પિતે જ જોઈ શકે કે જ્યા પા પાડે વનસ્પત્ય
જેની તો શું પણ સારો આખે જોઈ નશમય એવા સક્ષ્મ જીવોની
પણું
હિસા ન થાય એ માટે સતત જાગૃતિ રાખવાને આદેશ સમા
એ છે ત્યા પછી એને પિતાને જ પિનાના ચારિત્રની વિસંગતતા
એમ ૫છે ને તેની એવા શબ્દોના અર્થ પિલે બેટા કથા છે તે
એમ સમજી જઈ એનાથી જરી જવાનું બળ એ ત્યાર મેળવી
આ પ્રધાન દષ્ટિ રાખીને આચારાંગના વિધિવિધાને ઘ ા હતા
એમ જે આવા ૬-૭ પાડે છે એ પણ એ હેતુ અથે જ નિમણ
થયા હતા કે પાઠમાં જે અસ્પતા રહી ગઈ દેખાય છે એનું
કારણ પણ આ જ હતું તેમ જ કેઈ કે પહેમા એક જગ્યાએ
આના આપી છે તે બીજી જગ્યાએ સખત નિરોધ કરે છે (આચા
૨ ૫૬૧-૨૬૨ પાઠ ૬-૭) એ બતાવે છે કે અમુક જગ્યાએ ઉત્સ
અને અન્ય અપવાદ એમ બંને ધર્મ કહેવામાં આવ્યા છે
ભૂલાનું મૂળ કારી
આ પહે લખાયા બાદ શ [ણ બેટ્રિાન, પાર્થિવન તથા
આમ વગેરે પ્રજાના થતા રહેવા અાગ્નવાર આક્રમણોને કારણે
જ્ઞાન પર પરા તથા પનપાન પર જે અસર થતી એથી એ

·સલે ચમત્કાર
જૂના કાળને ઇતિહાસ ભુલાવે લા હતા તેમ જ સળે
ધનના સાધનોની પ ત્યારે ખામી ની થી ક્યા સામા આ
પાઠ વખા, મૂળભૂત અર્ધ પરંપરા ની હતી, પાછળથી
નવા અને પત્ર કે અને શા માટે સ્વીકાર કરવો પડશે
તથા જૂની ભાષા શા કારણે મત્સ્ય-માનવાચક બની ગઈ
હતી એ બધી વાતે કેવળ મુખ પર એ જ વહેતી
રહી છે બુરાવા લાગી હતી આભના એક વાર વહેતા થતા
બને એ ચાચા આવતા બા પણ કરે અથ કષ લાગુ પાવા
છે અને ક્યા સમા એ આ દો એ બધા જ પીસગયુ હતુ
આ મકવને કા કે તક આચાર્યોએ એક અર્થ પર ભાર મૂપ
જ આચરોએ બીજા અર્થ પર ભાર મુપો. આમ ના બને
એકબીજાના દરિદિને સીમર છે જ છે અને એ માપુરના
મત એમની દેઈ અપ રવા છે એથી એ ખેર નથી જ
માવાચક અથની દટએ આપણે એ પાઠ વિચારી ગયા
છીએ એમા કપાય પબ માસાકાર કરવાની કાબાઝા નથી મળતી.
તેમ જ માસ લેવામા દેપ નથી. એ ખાઈ શકાય છે એવી ન્યાય
માગમ ભાવ પણ નથી જ્યાં મનિને છ મછે ત્યા પણનિને
ધામક અધિનાપે એને અમુક મર્યાદા બાધી લેવામાં આવે છે.
ન ૭મા પક્ષમાં જ કારામ' ભા ન વાપરવામાં આવી છે જે
અપવાદ માર્ગ તરીકે એવી સખીમાં ક્વાની આપે છે કે
એમા ૫ અને શરતો તે મૂખ્યામાં આવી જ છે આ પાઠ દકારાત્મક
ભાઈ વાપરે છે એનું કારણ એ છે કે આવી સખી રાજ ની
નથી. ને વળી મુનિઓને પણ તેવી સખીમા વાને આમ- ૧
૧ કોઈ મુનિને મારું ખાવાની કે એમ કરવાની ઈચ્છા થાય અને એ
એનો આમ પકડે પણ શાસ્ત્રકાર છે એથી એની માને તિર ખ
આ મન વાચકે ને સરે જ મુકવણુમાં નાખી દે તે છે પણ આપણે
ગુરુઓની દયભાવના નથી વિચારી માટે જ આ પ્રશ્ન કરે છે

·* જૈનધર્મ અને માસાહાર વિહાર વળી બીજુ પણ કારણ છે કે જુના શબ્દોને કારણે મારા અને “વનસ્પતિ અર્થ તે સાધી શકાય તે પણ જવા ? અને “ન જવાને અર્થ સાધી શકાય તેમ નહેતુ પણ એથી ચડે સાધકે માટે આ પાઠ ભય રૂ બનતે હતો જેથી એવા એના સમાવાન માટે અને શાસનની શુદ્ધતા માટે એમને ઉપરાઉપરી આવા ૯-૧૦ પાઠ આપવા પડ્યા હતા જેમા એપી સ ખડીમા જવાના ભારે દાવો બતાવવામાં આવ્યા છે ફરમાવેલી નવી આજ્ઞા આમ એ પુરોએ cર ભાવે પતિતોને પણ સમાવી દેવાને એક અદભુત ચમ ભર સ જ હતો સાથે એમણે અન્ય મુનિઓને ‘શા તવ મા કવિકુન ગુર કાલિદાસ ખ્યત્તને મુખે કહેવડાવે છે કે, ઘાતના જિના મત સ્વચ્છ વસ્ત્રો પરિધાન કર્યા હોવા છતા ધૂળમાં મવાને કા મરિન થયેલા પોતાના બાળકોને તો તેવાથી પોતાના વસ્ત્રો અને શરીર મલિન થવા છને જે માતાપિતા હર્ષઘેલા બની તેય છે એમને ધન્ય છે ગુરુનું હદય પણ આપા માતા-પિતા કરતાય વધુ મૃદુ હતું એમને 4. પોતાને લાગશે એ નાના હતા વળી એક માનસશાસ્ત્રીની ખાલી એમણે એ પણ વિચાર્યું હતું કે આગથી આમહ નહીં તૂટે કોચ એ ઑવ અતૃપ્ત ઇયા અમને વેગથી ભભૂળ હશે એમને તે એમના દિલ પર કબજો મેળવી અપાર સ્નેહ જળથી એમના હદયની મલિનતાને ધોઈ નાખીને રાગમાથી એમને છેડવાની જ તાલા વેલી હતી એવી નહોતે એમ પાઠનો આગ્રહ રાખે ન શોને આગ્રહ રાખ્યો કે નાતે અજ્ઞાનને આગ્રહ રાખ્યો એમને તો કેવળ માનવ દિલ પરની નક્કાનો જ આગ્રહ રાખ્યો હતો કે એ દ્વારા જ એમને એક દિવસ વિશુદ્ધિના શિખરે પહોચાડી શકાશે અને આપણે તે કે અલ્પ સમયમાં જ એ એમને કેમષ વશ કરી વિરુદ્ધ બનાવી શક્યા હતા અને એ રીતે સધની એકતાને એમ ટકી રાખી ધમને વિશે ઉંકાભ બનારો હતા અને એથી જ એ એને વ્યાપક પ્રચાર કરી શમ્યા હતા

·સલે ચમત્કાર
૪
પણ એવાઓને ઉપર ઉવવાના કાર્યમાં સહાયભૂત થવાની વિનતી
કરી ખાસ સૂચના આપેલી કે કોઈ પણ મુનિએ એવાઓ માટે નિદા
વાક્ય ન બનવું તેમ જ એમને પ્રપે અણગમે ૫ ન મેવો એ
પણ આપણા જેવા જ સત્યના સાપકો તરીકે ભગવાને ધમ–શરણે
આવે છે, એમ માની એમના પ્રત્યે સમભાવ કેળવો” આ માટે
આચારાગના ૧૦મા અધ્યયનમા જ્યા આહા–પાણી માટેના (પિડેઘણા
અને પાને ઘણું) ઘાના આ નવા નિયમો સૂપા છે એમને છેડે
છે ને સત્રમાં ખાસ આતા મૂકી છે કે,
इच्चतांसि सत्तण्ह पिट सणाण सत्तण्ह
पाणे सणाण
ને તમારી 1 ન વિસતિ ( ૬૪૩)
અર્થ આ બધી પિડેરણાઓ (આહાર લેવાની વિધિઓ) કે પાને
પશુઓમાથી (પાણી વગેરે પ્રવાહી ચીજો લેવાની વિધિઓ) કોઈપણ
પ્રતિમા અગીકર કરનાર મુનિએ એવું કપિન બનવુ કે “ બીજા
ભિક્ષુઓએ ગેરવાજબી રીતે (ધમ વિરુદ્ધ) પ્રતિજ્ઞાઓ ધારણ કરી
છે માત્ર અમે જ રૂડી રીતે લાગુ કરી છે પણ જે બીજા મુનિઓ
પણ એ પ્રતિજ્ઞા ધરીને ફરે છે તેમ જ અમે પણ એ પ્રતિજ્ઞા ધરીને
ફરીએ છીએ તે સર્વ જિનેશ્વર ભગવાનના ફરમાનને તાબે નહીં પરસ્પર
શાતિથી વનારા સસરખા જ શ્રેયાથીઓ સાધ છીએ' એમ
માનવું
આમ એ કાળમાં આવેલી આધિને કારણે એ સમયન સતિએ
જાસૂની માન્યતા ધરાવનારાઓનો સમન્વય સાધી અને તવા
ધમની યથાર્થતા સિદ્ધ કરી બતાવી હતી એટતુ જ નહી, એવા
એને પાછળથી વિશુદ્ધ બનાવી શાસનની પવિત્રતા અને એની અખ
નિતને ગૌરવાન્વિત બનાવી મુકી હતી આ દષ્ટિએ એ કાળના
પુએ જે રીતે કામ લીધુ છે એ એ યુગને અનુરૂપ જ
બાળ જે એમણે શાસનની ધગશ રાખી એવુ કૌશય જ ન

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહા બતાવ્યું હતું તે ન માસાહારી સંઘ લ થતાં બૌદ્ધોની જે જેને સઘની પણ એ જ દશા થઈ હોત અને ત્યારે જે ઉચ્ચ શિખરે સર કરી ઉન્નત મસ્તકે આજે જૈન સધ ગર્વ ધારણ કરી રહી છે ગોસ્વથી એ વયિત જ રહ્યો હોત એથી આ ૨૫૦૦ વર્ષના ઈતિહાસ મા જૈન ધમે જે ગૌરવ પ્રાપ્ત કર્યું છે અને જનતાની સેવા કરી છે એ જોવ એમની જ ભવ્યતાને પ્રતાપે છે એમની જ સેવા ઉદારતા અને કૃપાને કારણે છે એ ન ભૂલીએ ચવું કઠણ હોય છે બાકી ૫ તો સહેતુ હોય છે ? ઉપરથી ગબનારને અન્ય અનાર જે ટેકે આપવા જાય છે તે પરિ ણામે બને જોરથી ઉથલી પડે છે પણ જે સ્થિર બન્યું હોય છે તે જ ગાનારને ટેકો આપી એને ગમતો અટકાવી શકે છે ને ફરી ચવાની તાકાત પણ આપી શકે છે આમ મળ પર પરા વિશુદ્ધ અને સ્થિર હતી માટે જ એ એવાઓને ગબતા બચવી પરિણામે અમારી શકી હતી પણ અતી એ વસ્તુ નેધવાની ખાસ જરૂર છે કે જે પૂર્વાચા ઠેર નિયમના અપ્રહી હતા તેઓ શ્રુતસ્કંધ નવી આચાર- વિધિઓ લખાઈ તેમ જ પાછળથી વીર નિર્વાણ ૧૦ પછી વિશાખા ચાપે નિશીથની રચના કર્થી શરૂ કરી ત્યાં સુધી સાથે રહ્યા હતા પણુ મત છે. તીવ્ર બનતા તેઓ પાછળથી માં પડવા લાગ્યા હતા જેઓ આજે ગિબરી કહેવાય છે બનેની ૫ પનિઓ જોતાં જણાય છે કે આચાય ભ, નાકુસ્વામી પછી થોડા જ વખતમાં એ અના પપા શે એકે ક ક જિન પી આવાર અપનાવ્યું હતું ત્યારે બીજાએ યુગાનુ૫ પરિવર્તન કરી લીધું હતું જેથી એ બીજા વર્ગના સ્થવિર કે પી કહેવાઈ તામર મનાય છે એમની ટિ ત્યારે શાસનના રક્ષણવિમસ પર કેનિ થતી હતી અને ત્યારે એની ખાસ જરૂર પણ હતી જેથી એમણે ઘડેના નિયમ પ્રમાણે સઘની વિત વ્યવસ્થા કર્યા વિના જે કઈ જિનકપી આચાર ·--- સલા ચમત્કાર પર સ્વીકાન્તે એને પ્રાયશ્ચિત કરવું પડતું (નિ ગ ૪૯૨૬, બૂ ગા ૧૦૩) આ બતાવે છે કે મધ ત્યારે કેવી આપત્તિઓ માથી પસાર થઈ રહ્યો છે અને એટલે જ એમણે શાસનની પ્રભાવનાની દૃષ્ટિ રાખીને પિતાને ઠીક લાગ્યા તે માર્ગે વ્યાપક અને C પર દષ્ટિબિંદુ રાખી ધીર્યા હતા બીજુ એક દષ્ટિબિંદુ છે કે રાજ- કિયા સામાજિક અવ્યવસ્થામા ધર્મપાલન થઈ શસ્તુ નથી (નિ ગા. ર૩પ૭) આ કારણે પણ એ સમયની સામાજિક પરિ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સઘની એક્તા ટળ રહે એ માટે કેસ્થાક કઠોર નિયમોને હળવા રવા પડ્યા હોય એ પણ સમજી શકાય તેની વાત છે શિયનુ કરેનુ અમાવાન આમ એ પળના પૂજ્ય પુરોએ બંને વર્ગોને સાધી લેવા નની આચારવિધિઓ ઘડી કારી નાખી હતી જે બે નિમરૂપે આચારગમાં જોડી દીધી હતી પશુ પવિત્ર અને વિશુદ્ધ જીવન જીવનારા શિ એ ગુરુઓ વિનતી કરી કે હે પ્રભો ! અને તે આ પાઠનુ રાય અને એને હેતુ જાણીએ છીએ પણ એમાં મધ માસાની સખીમાં જવાની અનુના આપનાર આવા પર પાઠથી ભવિમા સદેહ થવાને તેમ જ કેઈએને પ્રમાણ પણ બનાવે એવો અમને ભય રહે છે સિ ના પ્રશ્નમાં તથ્ય હોઈ ગુરુઓએ ઘડેની આચારવિધિઓની વિશેષ ૫ ટતા માટે એમને તનુ જ ચાર નવી ચૂન બોની રચના કરી એમાની ૨ ચયિ એ બાનિ પાછળ અને બે યૂનિઓ ઘરની નવી આચારવિધિઓ અર્થાત આચારાગના વિતી તબ્ધ પાળ જેવી દેવામાં આવી છે એમા પૂર્ણમ્પનાથી એમ ચોખવટ કરી છે કે “અલ માનિ 10ના જૈન મુનિ મન માસને ત્યાગી જ હોય

·પર
જૈનધર્મ અને માસાહાર વિહાર
આગમા શાસ્ત્રોમાં તમા–માસના ત્યાગની સ્ત્રના આશાઓ
છે જ પણ નવી આચારવિધિઓને કાર ભરૂચમા કોઈને સદેહ
શકા ન રહે એ માટે જ અહી એની કરી સ્પષ્ટતા આપી દેવામાં
આવી છે કે જેથી પડેલા સાધકોને ઉપર ચાકર્ણ
મા આપના અપપા માર્ગને કેઈસ માર્ગ ન બનાવે આમ
આચારની વિશે સ્પષ્ટતા માટે જ નિ નિમણુ થઈ હઈ
પર પણ વિશુદ્ધ હતી તેમ જ આવા અપવાદ પાઠો કેવળ પતિ માટે
જ હતા એ પણ આથી સિદ્ધ થાય છે
સાથે એક બીજી વાત પણ વિચારવા જેવી છે કે માણસ પૂર્વ
પર સબ વિચારીને જ સાચો અર્થ મેળવી શકે છે પણ અત્યાર
એ કોઈ પાપકૃતિમાં ઘેરાય છે ત્યારે પિતાની પાપવૃત્તિને અનુરૂપ જ
અર્થ મા કે પ્રમાણ મેળવવા ઈચ્છે છે આથી એ ભળતા જ
વાક્યો કે પ્રમાણો અધવચ્ચેથી ઉપાડી લે છે અને પછી જ્યારે
એવાઓની સંખ્યા વધી જાય છે ત્યારે એમણે કરે અથ પણ એક
સ્થાન મેળવી લે છે કે એવો અર્થ શોધનાગ પાછળથી પિતાનું
મતબ બ ની મૂળ પર પરામાં જે ઈ જાય છે તો એક વાર વહેતા
થોના અર્થો પછી પાછા વાળી શકતા નથી એક જુમતન્ય તરીકે
એ વહેતા જ રહે છે આમ એ કાળમાં દોષિત વિશધારીઓએ વહેલા
કરવા એ વહેણ બરણે જ આચારોની ટીકાઓમાં પણ એને રંગ
તથ વિના કહી શક્યો નથી તેમ જ ભગવાન માપીર વિના પાઠ
સુધી પણ એની અસર પહોંચી ગઈ છે
આમ છતા આગારની સ્થિતિ એની ખરી જ અસર પરથી
નથી હ ટી એ તો અધકારમાં પશુ ઝળહળતી જ રહી છે

·પ્રકા ૭ મું
મામાહારનું પ્રમાણ (૧)
પણ ૫ને કહે કે તમારા મુનિએ પણ માસાહાર કરતા
હતા એ વાત તે ત્યારે સાચી જ ને ?
સાચી છે ખરી અને બેટી ખરી પણ કે વસ્તુના અનેક
પાસાએ હાઈ એના અન્ય પાસા બાને વિચાર્યા વિના જે નિર્ણય
બધાય છે એ નિ ય નિખાય જ નવી લોને આ કારણે તે વખતની
બની જ પથિનિઓને આ બે વિવાર કો પર અને તે જ
આ નિર્ણય કરી ના
પ્રવેલા નવા સાધક
Iળને પારખે મધમા જામેની અવ્યવસ્થાને અંગે
J એ મૂનિઓને સાચવના હાર્ટની ના ૪ પ્રકારના સાવ બમણું
સંઘમાં દાખન થી વા હના
ભક્ષ્યાભ-અને જેમને વિવેક – ધમની ચિ પણ
નાની એવા કેટના ટિ ભરવા ખાતર જ રસધમા
પ્રર્વસ્યા હતા
કેસા તે કેવળ અનાર્ય હેતુ માટે જ યા કઈ
અન્ય પારો સાધવા ખાતર પ્રવેશ્યા હતા
અનેક ગુણો અને શક્તિઓ પતી દાવા તે ભૂખના
દુખે જે આ નિસ્તેજ બની રહે એવા કેવળ પટ અ*
આ ઘેર
t
૩

·૪ ૫૪ જેનધર્મ અને મામાહાર પરિહાર જ દાખન થયા હતા, છતાં પાછળથી ૧ર વાસિત બની ભગવાનના ધર્મને વળગી રહ્યા હતા જ્યારે કેટલાક જ્ઞાનગર્ભિત રિવ્યથી જ આવ્યા હતા બીજી વગની સામે તે કેવળ પટને જ પ્રશ્ન હોઈ એ ભૂખ સંતાયા બાદ એ સ્થિર બની ગુરુઓ પાસે અધ્યયન કરતા હતા એમા એમની પ્રગતિ પણ થઈ રહી હતી ત્યારે પતા અને બીન ગ ની વ્યક્તિઓનું તે ધર્મના અભ્યાસમાં ચિત્ત જ એટતુ નહેતુ પણ જ્યારે દુ ળ બેની પરમ આ પાપે ત્યારે શુઓએ એક સ્થળે બધાનું પિ ા થર્ટ રાકે તેમ ન હાઈ બએ એને જુ જુદા વહેચી દીપા આથી જેઓ ગુપ્તપણ માસાતાર કરતા તેમને હવે યુ- એનું આવિપત્ય છુટી જવાથી મોકળારા મળી છે તેથી શરમ પણ છૂટી ગઈ અને પછી તે જ્યારે માણસ કોઈ પાપતિમા ઘેરાઈ જાય છે ત્યારે એ પિતાની કૃતિને અનુરૂપ શાસ્ત્રમાથી આધાર પણ શોધી કહે છે વળી ગેમ શરૂઆતમા છે ધણુ અભ્યામ ૫ગ થયો હત જેપી એમ ભગવતીજી તથા દરમા વપડેલી જુની ભાવાને કાર-નવા અર્થે અમારો એ માસ-મ-છી અર્થથત હાઈ એને આ વાર મેળવી લીપો તે તેમ જ સૂઝતા આહારનું બારણું પણ ટેકામા દેવી કાર; દેતુ આ કારણે દુકાળ પછી રાષ્ટ્રને પ્રશ્ન આ છે ત્યારે પના- બી વર્ગના તે ઘર ભેગા જ થઈ ગયા છે જેની દશવકારિક- ની પહેલી વિકામા આકરી ટીકા કરવામાં આવી છે ચોથા વર્ગના ધમમાં સ્થિર જ હતા પણ તીજા વગનાથ થ્થિર બન્યા હતા એમનામાં અનેક ગુણો હતા, શક્તિઓ હતી તો પણ હતી જેથી દુ ળની ભય ના જોઈ એ વૈરાગ્યવાસિન બની ગયા હતા એથી ધરે ને ભાગતા ભગવાનના ધમ શરણે જ એ રહેવા માગના હતા ફકત વા ની લોનુપતા એમની છૂટી નહતી જેથી શાસ્ત્ર પાઠ ·મામાહારનું પ્રમાણ (૧) પપ રજૂ કરી એ પિતાના આચારનું સમર્થન કરતા હતા જે આપણે વિચારી ગયા છીએ કે એ પણ પાળથી વિરુદ્ધ બની ગયા હતા અને પર પગ તો મૂળથી જ વિવાદ હતી અને છે આ કારણે તે એ જગતમાં અને ત્યાગી સંસ્થા ગણાય છે પણ અતી એક વસ્તુ ખાસ યાદ રાખવાની છે કે અરિ સાધ ચર્ચા મકાનનું સૂક્ષ્મપણે પાવન જેમને આચાર છે એવા જૈન- મુનિએ સાધે માસાહાર સ્વને પણ સભરે નહી કારણ કે કયા એમને મૂત્માતિસૂક્ષ્મ જીવરાશિને બચાવવાને અહિસા ધર્મ અને કયા ઘેર હિસાના અરણભૂત માસાહાર! એ બેને મેળ જ ન મળે આ કારણે જેઓ ઉત્તમ ગુણ અને શક્તિઓ ધરાવતા હતા એમને પાખમાં ટાવી સખયા ના અને એવાઓએ મુનિશ ધારણ કે હેવા ના-માસાહારના દોષને કારણે એમને મુનિઓ ની પણ મુનિપ ના ઉમે વારે ય સાધકે માનવામાં આવ્યા છે જેને વ્યવહાર દૃષ્ટિએ એ પથીને અભ્યાસ કરનાર વિદ્યાર્થીઓને ઘણા | ટર કરીને બનાવે છે તેમ અમને મુનિ કહેવામાં આવતા પશુ સાચા અર્થમાં તે એ સાધકે જ હતા આ કારણે એમના આવા આચાર સાથે સઘ કે ધર્મને કપડી જ નિઅત નથી નિગ્રંથ મુનિઓને શામાં હમેશા યતિ થી સધવામાં આવ્યા છે જ્યારે આજના ગોરજીઓ ગીના પહેરે છે પૈસા રાખે છે, આમ ત્રણથી ઘરે જમવા પધારે છે. પાનપી ઊ વે છે વેચાણ ખરી પણ કરે છે અને છૂટથી વાહને પણ ઉપરોગ કરે છે મનમમા કે એ અપરિણીત ગૃહસ્થ જેવું જ વન જીવે છે આમ તે કેવળ મુનિશને કારણે એમને પણ યતિ જ કહેવામાં આવે છે આમ બન્નેને સભાનપણે યતિ શનુ ધન લગાડ્યામા આવે છે, છતા બન્નેને આચાવિચારમાં આસમાન જમીન જેટલું અંતર છે તેમ એ કાળના વેશવારીઓના અને શાસ્ત્ર મત મુનિ ર!

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
આચાવિચારમાં પણ તેટલુ જ અતર છે, છતા કહેવાય છે અને
મુનિ
જોકે મુનિપર પરાને મોટો ભાગ જ્યારે શિથિનાચારી બની
ગરિ ત્યારે પાછળથી શ્રી સત્યવિજ પુન્યામે કાતિ જગાની જે
દિપોદ્ધાર ૨ એથી એ શિથિલાચારીઓને અથાન કહેવાના પતિ
એને મોટો ભાઠિ બની પરંપરાગત મુનિ–સંધમાં જોડાઈ ગર
હતો તેમ એ કાળના પતિત વેશધારીઓ પણ પાળથી વિશુદ્ધ બની
મુનિ-૫ ને પ્રાપ્ત થયા હતા પણ એથી મૂળપર પગ ભાસાહારી હતી
એમ કી એનમાં પર ી નય
જોતામર દષ્ટિએ જ્ઞાનગુણ અને શક્તિને કારો સાધક,
મુનિ પ્રતિક, ઉપાધ્યાય અને આચાર્ય એવી ઉત્તરોત્તર મુનિની
ભૂમિ હોય છે તેમ જ ચારિવની ઉત્તરોત્તર વિશુદ્ધ આરાધના
દષ્ટિએ સામયિક છે પાપનીય પરિવાર વિશુદ્ધિ સૂમ સપરાય તથા
યથાખ્યાત બારિત્ર એની એની પાચ ભૂમિકાઓ માનવામા આવે છે
ગબરામા નવચારી મુ ન એક મુનિ તથા આચાય એની
પનીઓ ગોઠવવામાં આવી છે જ્યારે ચારિત્રની દટએ બન્નેમા સમાન
ભૂમિઓ છે
આમ ગિબામા પણ ભૂમિકાઓ પસાર કર્યા બાદ જ મુનિ
પ્રાપ્ત થાય છે અને શ્રોતારોમાં મુનિપ ની સાધનાભ અપેસિન
સ્થિના પ્રા ન થયા બા જ મુનિખ પ્રાપ્ત થાય છે
આમ છતા મુનિને પામેનો કોઈ ગમી પડે છે અને એને એની
કક્ષા-મર્યા પ્રમાણે અપવા મા અપકિ પ્રાયશ્ચિત્ત દ્વારા ધીમે
ધીમે ફરી ચરવામાં આવે છે આ પ્રયત્ન સમયમાં એ મુનિ નહી
પગ મુનિપનો ઉમે પાયા સાધન જ ગણાય છે. જૈન શાસ્ત્રોની આવી
ઉત્તમ વ્યવસ્થાને કારણે મુનિ અને મુનિપ ના ઉમેદવાર વચ્ચે બે
ખાસ સમજી લેવાની જરૂર છે આ એ જે સમજાય છે તે

·મામાનું પ્રમાણ (૧)
પતે એમ ન કરી શખ કે જૈન મુનિઓ પણ મામાદાર કમ્મા
દતા દા એવું એમ કી શખ કે કેમ્યા મુનિયી સાધકે
કયારેક મામાદાર કરના ના પગૂ માથી એ રાઓને કારણે સમય
મુનિ પર પરાને રતિ 1 રમી શકાય
જૈન સંપ્રદાયના છે ના ૨૫ વામાં કઈ વેશધારીઓ તા ચી
મારી થઈકને ભગાડીને ભાગી ગયા છે પ એથી એવી દુર
વ્યનિઓને ક એન ન કહી શકાય કે ન મુનિઓ પશુ એવા
જ રામ છે
વ્યવહારમાં પણ બે-ચાર-પાચ વ્યાપારીઓ દેવાળા કાને તેથી
કરીને સમગ્ર વ્યાપારી મળદેવાનિય છે એમ છે કે ભૂખ પણ
ન કહે એ ન્યાયે ધારો કે આજના કાગ સ માં ધનિ ગૃહસ્થ
તથી મુનિઓની સાર-સંભાળ થતી જોઈ કે ના બ મા અઘમાં
પૂ વેશ ભજની પ્રર જય ના પિતાના અધમ ધમ હાડે નહી
તિ-જે એની જાગુ પડી એમને તમારી મૂખ્યામાં આવે તા–એના
એ કાપ મુ બ માં હોય છે એમ દી હૈ શાય ખરું ?
નખ ૫ ને એવુ ન જ માને
એ વાત એ પળ ની દેવી જ રની લાગે છે કે ૨૫૦૦
વાના નિસભા કઈ એવી દુષ્ટ વનિઓએ આનો લાભ લીધે
છે ને એને કારણે પર પાવાવાઈ છે એથી ભવિષ્યમાં આવા
પર પર ન વવાય એ માટે શાસ્ત્રકાએ પગેથી જ એની ગાણ
કરી રાખી છે કે સયમ ધમ મા સ્થિર થયા બા જ એવાઓને મુનિ
તરીકે સ્વીકારવા-એ વ્યવસ્થાને કારણે આજે પણ દીક્ષા લેનાર
મુનિ-મુનિ ગણાતું નથી પણ રયમમાં સ્થિર થયા બાદ
અર્થાત વડી દીક્ષા બા જ એ મુનિ ગણાય છે ત્યાં સુધી એની
સાથે વિતાવ જ પ્રખર રાખવામાં આવે છે જેને તુ એને
સા વનના આચચિારમા પરિપત્ર બનાવવાનો હા,

·જેનધર્મ અને માસાહાર પરિહા
સત્રની ટીમ પણ કહેવુ છે કે વડી દીધા બા જ દીક્ષા પર્યાય ગણા
છે મતલબમાં કે વડી દીક્ષા પહેલાં એ મુનિ ગણાતા નથી.
બદલાતા રહેવા માંડ્યૂહ
જેમ કુશળ મનાપતિ વિજયની પ્રાપ્તિ અર્થે બહ બન્યા કે
છે તેમ પૂજ્ય શ્રી વિરોએ પણ અભિ સાનું ય નજર સમક્ષ
રાખી શાસનની શુદ્ધિ માટે શાસનને વફાદાર રહીને શાસ્ત્રને અનુસાર
ચૂહે બન્યા જ કર્યા છે. પ્રાચીન કાળમા દીક્ષા સાથે જ વડી દીક્ષા
જીવની ગ્રતા જોઈ- આપવામાં આવતી યા તો ૧૩ દિવસ
બા આપવામાં આવતી પાછળથી જેમ જેમ નબળાઈઓ રખાવતી
ગઈ તેમ તેમ એ ગાળે બાવીને ૬ માસ એથી પણ લામા
સમય સુધી વધારવામાં આ પો છે કે જેથી સયમ ધમમ સ્થિર
થયા બા જ વડી દીક્ષા આપવામાં આવે અચગરની ૫ વનમા
દીક્ષા બાદ ત્રણ ત્રણ વર્ષ પછી વડી દીક્ષા થયાના દાખના વધારેના
છે આમ દીવા લેનાર મુવિ સામાયિમ મુનિ યા સાધક કહેવાય છે
અને છેદપાપનીય ચારિનને થોચ દશા પ્રાપ્ત થયા બા એને
વડી દીક્ષા આપવામાં આવે છે અને ત્યાર પછી જ એ મુનિ ગણાય
છે આમ છેડેપસ્થાપનીય ચાત્રિ ના પ્રખ્યા વિના વાસ્તવિક દષ્ટિએ
મુનિ એ મુન ગણાતા જ નથી પણ દુષ્કાળના સમયમાં આ વ્યવસ્થા
તૂટી પડી હતી અને એ વળી સ્થિર થયા પણ નતા ના ૫ડિતોએ
એવાઓને મનિ માન્યા છે પર પગએ સ ધૂકે માન્યા છે. આ સમ
જણના અભાવે પતિની દષ્ટિએ મુ મામાહારી હતા જ્યારે
પર પરાની દૃષ્ટિએ તો મુનિઓ વિશુદ્ધ જ હતા બાકી મુનિયેશ પહેમા
માત્રથી કઈ મુનિ બનાતુ નથી એથી એ બેને સારવી સિદ્ધપુત્ર
વા કહી શકાય કે કે એ ગૃથ્ય જેવા છે મુનિશ
રાખતા અને અહી પણ પેટ માટે જ એવાઓએ વેશ ધારણ કર્યો
હતા ને! વળી તેમણું
તેમણે વર્ગમાં “પામસ્થા” નામે ઓળખાતા એક
નિર્બળ વર્ગ પણ હવે આ બધાને શાસ્ત્રકારોએ જ નોધ લીધી

·પ
મામાહારનું પ્રમાણ (૧)
છે કે એનાઓમા ચારિત્ર નહોતું, રા મુનિશ જ હતા
(નિ ગ ૪૬o ચૂ) આપા કારણે પણ એવાઓ મુનિ ગણાતા
આમ પ્તા વિનયનની જેમ કોઈએ વડી કલા પ્રાપ્ત કરી
હેય તેમ જ બા રીતે ઉત્તમ ચાર પણ એ પાળ દેય પ
કેઈ ખૂગ હેતુ અથે જ એ એમ કરતો હોય છે નિબળતાને પિયા
કને હેવ તે એથી એ કઈ મુનિ બન નથી ઉયિ રાજાનુ
ખૂન કરવાના બહેતુ અધે જ સંઘમાં દા મન થઈ તપણે રે
પામે રાખવા તા ૧૨ +૫ સુધી દત્તમ ચારિત્ર પાળવા ડોળ કરી
અને ગુરુ પાસેથી વિનયન નુ બિ પ્રાપ્ત કરી પ્રસંગ મળતા
એને પૌધશાળામાં રાજાનું ખૂન કર્યુ હતુ
આથી સમગ્રપણે આ બધા પ્રશ્નોનું ઊ ણ તપાસ્યા વિના કયા
પાઠ કયારે પા સરોગોમાં અને કોને અપેક્ષીને લખાયા એને
બને બે તથા એને તિલાસ જગ્યા વિના કેઈ એક બે પાકને
આધારે પૂવાપર સબધ વિચાર્યા વિના મુનિઓને માસાહારી ન કહી
શપ એકે એવા ઘણા કે અગે લખાપે એને ઈતિહાસ
નથી જળવાયો ગુજરાતના મહારાજા અજયપાળે સળગાવી દીધા
અને જ્ઞાન ભારને કા છે પણ એ ઇતિહાસ લગભગ નટ થવો છે
આમ ના જે કઈ બવ્યું છે એના આધારે પણું ઘણ સરોધન
થઈ શ” તેમ છે
પગ થી ધર્માન સૈશાબીજી એમ કહે કે મે જૈન શાસ્ત્રોને
અભ્યાસ કર્યો નથી માસાર વિશે ચર્ચા ચાલી ત્યારે પ્રસિદ્ધ જૈન
પએ જ તે મને (પા) બતાવ્યા તેમ જ એક જૈન મુનિએ પણ
તેમ જ ક્યુ ( ભગવાન બુદ્ધ પ ર૫૧)
કૌશામીજીને પૂછી શકાય કે એમને તમારી પાસે કેઈલિખિત
પુરાવો છે અને તમે એ પુરા ભાગે પણ ખરે મા

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
હેત તો એ આપના પણ ખરા. આથી કહેવું પડે છે કે આજના
આ બુદ્ધિતર્કપ્રધાન યુગમાં ફનાણાએ આમ કહ્યું હતું એવી નિરાધાર
વસ્તુના આધારે સચ સોધન ન થઈ શકે અને નિખિત પુરાવાઓ
વિના બીએએ આમ કર્યું હતું એ એમના પર આક્ષેપ મૂખે
એ પણ શું ઉચિત છે અને એમની શિષ્ય પર પા પણ એવા
આક્ષેપને કેમ સહી તો ?
બાળ નિબળ વ્યકિતઓ તો હર સમાજ-યુગમાં પાકતી જ
છે છે એમની વાન ની છે પણ એવાઓને કારણે બધાને ડાર
ન લગાડી શકય શાસ્ત્રમાણે તે મુ નહી પણ આચાર૫ને
પામેની શ્રેટ વ્યક્તિઓને પણ એમનામાં દોષ આપના ને ઉતારી
મૂકી છે તેમ જ એમની એરી વાત ગોપવી પણ નથી કારણ કે શાસ્ત્ર
કાર તે હિને મા વ આપે છે ભક્તિના ને નહી
ભદ્રબાહુ સ્વામીને આ વાર
જે પતિત મુઓને મધમાં સંઘરી એમને વિશુદ્ધ મન
સાથે રાખ્યા હતા એથી ગુરુઓએ કચવાટ ન થાય એ માટે એક
આતા ફરમાવી હતી પ1 વિ ઠ મનિઓનું સમાધાન મળતુ થવુ,
જેથી ભ4, સ્વામી નેપાળમાંથી આવ્યા ત્યારે આ પ્રશ્ન કરી એમની
સમા નાખ્યામાં આવે તે એમણે ત્યારે કે સને આપને સાયમ
ના ખનન અથે મ ણ થાય તેમ અપવા ગેરીને પણ વન
નવાવવું એ ત ય થઈ પડે છે કારણ કે મન ને ફરી વિશુદ્ધ
બની સયમની રાવનામાં પ્રતિ એવી શમી પળથી ખાને
વ નિર્યુક્તિ (આચાય ભાઇ કૃત)માં એ જ વિચારો ૫૮
કરવામાં આવ્યા છે. આ કારણે એવા મનિઓને કામ્ય માન્યા છે પણ
એમને પ્રાયવર તે કયુ જ પડ્યું હતું કે ત્યાર બા જ એ મુનિ
પને પ્રાપ્ત થયા હતા આમ જૈન ધર્મનું આ એક પિરિઠ દષ્ટિ
દુ ન્યુ છે, જે જાણવાની ખાસ જરૂર છે
ન

·t
માસા'નું પ્રમાણ (1)
પણ આમ ના પતિને પૂછવાનું મન થાય છે કે આજે હવે
શું છે ? -૩૦૦ વર્ષ પવાની ભૂનમનની વાત કાને અર્થે પણ
છે છે ભૂતકાળની વાત કરીએ તે આપણા બવાયના પૂર્વજો નાગા
ના અને જગમાં ભટક્યા કના તો ફરી આપણે શુ એવા
બનવું છે ? અને જે નથી બનતું ને એ યુગની આવી વાતને અર્થે
છે ભૂતકાળની સ્મૃતિ તે પવિત્ર અને વિશુદ્ધ વન તરફ વળવાની
રિણા લેવા માટે હોય તો એ % છે પણ આપણા પાપ ઢાખ્યા
કે પાપને પાને મેળવવા માટે કેઈન આધાર ધી કાલે એ
ઈને ય માટે શોભાગ્ય વસ્તુ નથી જેન મનિ પર પ તે વિશુદ્ધ
જ હતી અને તે પણ ભી પણ કાળને અગે નિબળ મનને
કોઈએ એ લાભ લીધે હોય તો એમ કહેવામાં શરમ શાની ? શરમ
તે એ લેને હોવી જોઇએ કે જેઓ આજે પણ એમાં બેના તે
છે જ ઉપથી અન્યને પણ પિતાના પાપના ભાગી ર કરાવવા
મળે છે ને એ રીતે પિને જ પિતાના વારસાને લાવી રહી છે
COાનની જ મહત્તા
કેર્ટ
પશું વ્યક્તિની મહના એણે ભૂતળમાં દેવી ભને કરી
હતી એ પર નથી અવાબની પણ એને કેવી રીતે ભવ્ય પુરુ-
પાર્થ દ્વારા પરાક્રમ દાખની આત્મશુદ્ધિ કરીને
કરીને જીવનની
Cળતા પ્રાપ્ત કરી હતી, એ પ- અબે છે એથી જેમ
પરપરાને પોતાના જીવનની ઉતા માટે અયત ગવ અને ગૌ4
ભર્યું અભિમાન છે કે પિતાની પપન મિશુદ્ધ તે હતી જ
મા એ અનેક પતિ તેને ઉદ્ધાર કરી એમને પ વિરુદ્ધ
કર્યા હતા
પતિને-ફસાનાને પણ પગએ શરણ આપ્યું સાચય
અને નભાવ્યા તથા ધીમે ધીમે એમને વિશુદ્ધ કયા એ શુ પર પરાને
ગુને ? તે એવા ગુના માટે ગુનેગારના અને બે

·જૈન ધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
અભિપ્રાથની એને મન કેઈ જ કિમત નથી એ તો એના ગુના માટે
વિનને ગર્વ અનુભવે છે કે જે કોઈને ઉદ્ધાર કરે એ નો
ગણાતા હોય તે નામપાલી સ્યાને ત્યાં આવે-જ્જા કસો બુદ્ધદેવને
માથે પણ એ જ આક્ષેપ આવે
વિવેકની ખામી
આથી કહેવું પડે છે કે માસાહારનું આવું બધું દછાત ભણી
ભગવાન બુદ્ધ અને બે પ્રથ બનાવી દેવામા આપે છે
આજના વિશ્વને જ્યારે અહિંસા અને સમભાવના સિદ્ધતિની જરૂર
છે ત્યારે બુનું દયા અને રૂ થી બનતુ જીવન ઉગતી પેરીઓને
બહુ ઉપયોગી થઈ પડે તેમ હતું એથી એના લેખકે બુદ્દે બે વાર
ભાસાહાર કર્યો હતો એ પ્રસો એ પુસ્તકમાંથી ટાળ્યા હોત તો બુદ્ધના
જીવનમાં કઈ ઝાખપ આવવાની હતી ?
આશ્ચર્યની વાત તો એ છે કે એ જ કૌશાની
કૌશાબીજી બુદ્ધતીના
સારસગ્નલ મા ત્યા ‘સુરમદ્દય' શબ્દને બરને પાછળથી ભ બુદ્ધ
ગ્ર થમાં રુકારનું માસ જણાવવામાં આ ટુ છે ત્યાં પોતે જણાવે છે
કે “આ પાર્થ કઈ વસ્તુઓ બનાવે તો તે એ સબંધમાં ટીબકારને
મળે છેઆથી આ વા ગ્રસ્ત પ્રશ્નમાં અડી ૫ વાની આવશ્યખ્તા
નહી લાગવાથી મૂળ શમ જેમ તેમ રાખે છે ?
આમ ‘બુલીતાસાર મહ મા કોશા બીજી
સુરમદક ને
અથ “સુરમ જ રાખી આ પ્રશ્ન પર માં પડે છે જે તે
તેમને ઉચિત જ કહ્યું છે તે પછી પ્રથ ને ઉઠે છે કે ભગ
પ્રથમ માસની વાડ વાવવામાં ખ્યા નો કાબરને પુરાણો
મને નથી લાગતું કે આ નવા પ્રથમ માની અને તેની મિનું
પર પર પણ માસાર કરતી હતી એ તુનો પાગનો આધાર મેળવ્યા
પછી જ એમણે માસની વાત ૮મેરી છે? આથી જે જ વિમ
થાય છે કે બુદ્ધના જીવનની કે ઝાખપ એમને ખટકી ને જેથી એ

·૬
મામાનું પ્રમાણ (૧)
પ્રથમ પુનમાં મૌખ્યા હશે અને પછી મહાવીરને સાથ મેળવી એમણે
કિમત કેવી હશે આથી કહેવું પડે છે એમણે એ બંને મહા
પુરુ ની એ હાર વગેવગી જ કરી છે એ બને અહિસા મુનિ
પુને આ અણછાજતે ફજેતે કર્યો જ ન ત તે શુ બગડી
જત?
આથી જે એમણે એટલું જ કહ્યું કે તે સારું હતું કે
એક વાર કેટલાક જન મિસ્તુઓ પણ ભય કર દુકાળને બરણે જીવન
ટખવવા અર્થે માસાદાર છેડી શખ્યા નાના પણ પછી તરત જ એમણે
વિશુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી જાતમાં અજોડ એકુ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે તે
એને દાખ લઈ ભારતીઓએ-ખાસ ની બીક જગને મામાદારને
કામ કર જોઈએ અને એ રીતે બુદ્ધના જીવનની દયા-કરુણાને
ચરિતાર્થ કરવી જોઈએ”
બાળ રેમિટ મુનિઓને ઉદાર કવા આપેલા એવા પાડે એ
વિધાનના નથી પણ દયા અને પ્રાણથી પ્યાવિત બની આપેલા છી
એ પાડે “ઉદ્ધાર પાઠ બને છે અરણ કે એ સર્વકારિક આશાઓ
નહતી પણ ફગાવાઓ માટે આપવી તે મને પૂરતી અપનાદિર
ની બાકી છે એ પાઠ વિધાનના દાત સર્વત્રિક આસાન
દેતા તેના પર પણ આજે પણ માસાહારી જ રી દેન તેમ જ
શ્રધણા વર્ષોમાંથી આવેલા એવા મેકડો મુનિ આવ્યાની પણ શ્રદ્ધા
સ્થિર કી શુળ ન હોત
ના આશ્ચર્યની વાત છે કે મારાઓને પાન કા
માટે વાવટી જૈનભિમુ પની જ વાવણી કરવામા આવે
છે પણ જામેવા અધમર વારી રી ગયા પછી સત્યને ભાનુડ 4
પામરો ત્યારે ગત શકશે કે જેના પર પગની ત્યામાં ભારે –
ઉદ્ધાર ભાવના કેતી ઉષ્ટ કેટિની હતી ?
બાકી અમુક પતિત વ્યકિતઓને કારણે આ સવ કે પરપો

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
ભ્રષ્ટ ગણતી નથી બીજે એવું જ હોત ત તારિયેગેને
નામે પાસના અધમ ભષ્ટાચારમાં ઉતરી ગયેલા બૌદ્ધ ભિક્ષુઓને
કારણે બુદ્ધથી વહેતી આવેલી સમગ્ર ભિલુ પર પર પણ તેવી જ હતી
એમ કહી શકાય પણ એમ કહેવુ યોગ્ય છે? આથી કહેવું પડે
છે કે કૌરામીજી આ પ્રશ્નમાં વિવેક જાળવી શક્યા નથી
પ્રકરણ ૮મુ
વિધાન પાહે કે ઉદાર પાઠ
વિનોબાજીએ હમણા જ એક વ્યાખ્યાનમાં કહ્યું કે “મારા એક
વિદ્યાથીને બીડી પીવાની ટેવ પડી કે એ જાણ્યું ત્યારે એને બનાવીને
કહ્યું કે એક તે તુ જ બને છે વળી ગુપ્તતાને કારણે ચોરી ને
છેતરપિડી પણ કરે છે તો બીડી પીવી હોય તો તુ ખુરીથી પી
પણ તે મારી પાસે આવીને પી, પણ જૂઠ-ચેરીનું પાપ ન કરીશ
એમ કહીને મે એની પાસે જ બીડી બાસ મગાવ્યા એને મારા
પર વિશ્વાસ આ એથી મે એને પ્રેમથી કહ્યું કે ભને તુ બીડી
પી પણ ઘેડે થોડે એછી કો રહે પરિણામે પછી એની બીડી
પીવાની ટપ છુળ ગઈ
શુ આપણે એમ કહી શક્યુ ખરા કે વિનોબાએ એ વિઘાથી
બીડી પીવાનું વિધાન કર્યું હતું. એમનો આશય તે એને એમાંથી
છેડાવવાનો જ હતો એથી “ભનેતું બીડી પી પણ ઓછી કરડે રહેજે
એ વાકષ વિરા નથી પણ તેના ઉદ્ધારતું હતું એટરે સત કેરી
એના ઉદ્ધાર માટે કહે કે “ભને તને ઠીક લાગે તેમ હતું, પણ આટલી
મર્યાદા રાખજે અને એમાથી પણ્ ી જવાનો પ્રયત્ન કરજે તે
એ વાક૫ વિધાન વાળ્યું નથી બનતુ પણ ઉઠાર વાકય બને છે
બાકી જે એવા મારીને પાઠ વિધાનના હોત તે જૈન પર પર પગ
બૌદ્ધોની જેમ માસાદાર તરફ જ ઘસાઈ ગઈ હતી

·માસાહારનું પ્રમાણ (૧)
૬૫
વળી પતિએ એ પણ વિચારવું જોઈએ કે સિદ્ધાંત એક વસ્તુ
છે અને આચાર બીજી વસ્તુ છે સિદ્ધાંતને જીવનમાં ઉતારવા માટે સમય
અને શક્તિ મુજબ યુગે યુ જે નવા પ્રધાને થતા રહે છે એથી
એ જૂના આચારવિચારની આજ્ઞાઓ આજ્ઞાઓ ન રહેતા દનિકાસ બની
જય છે અને એ સિદ્ધાંતને પચવા માટે ધ ના નવા આચાર
વિચાર એ સામયિસો બની રહે છે કાર કે પરિસ્થિતિ સોળે
તથા જનતાની શ્રદ્ધા રુચિ મુજબ એ સમયે સમયે બદલાતા રહે છે
આથી જ્યારે નવા આચાર અમલમાં આવે છે ત્યારે એ સામયિક
સ બની રહે છે અને જુના આચાર વિચારે કેવળ નિવાસ બની
શાસ્ત્રોમાં સંગ્રહિત થઈ જાય છે. આ કારણે શાસ્ત્રોમાં નોધાયેલા
આવા પડે સનાતન સ નથી પC એ યુની ઘની ના—
નિવાસ માન જ છે પણ એ તિહાસ માટે જૈન પર પરાને શરમનું
કઈ જ કારણ નથી પણ ગર્વ છે કે આવિમાની પસાર થવાને
મણે એને વોન જ વી હતી કે અંધારી વા ની એના પર
ઊતરી આવી હતી પUઘીના જા ભાગમાં જ એણે અધારા C ચી
નાખી ફરી ન શકે એ તેજપુંજ પાથયો હતો કે જેના પ્રમશે
સમગ્ર ભારતમાં જૈન પર પરા એક નવી હવાન, વાતાવરણ સર્જી
શળ હતી

·પ્રકરણ હેમુ
દોષ એ
પણ
એક
સણ
પબાજીના શબ્દોમાં કહીએ તે દોષ એ પણ એક મહાન
ગુણ છે દેવ ન હોત તે ગુણની મિત સમજાત પણ ક્યાથી ?
પરાક્રમી પુરુ પહ ક્યારે મા ઘેરાય તો છે જ પણ એ ભાથી
જ ઉપર ચડવાનુ એ અદ્ભુત સામર્થ્ય પેદા કરી લે છે " ગીતમે
અભિમાનને કારણે સમ્યકત્વ અને મેહને કારણે કેન્ય જ્ઞાન પ્રાપ્ત
કર્યું હતું તેમ રારત એટલી જ કે એ દેરા સમજાવે જોઈએ અને
સમજાય પછી ખટ જોઈએ અને ખટખ્યા પછી દર કરવાના
પયત્ન માટે દર સ પ પણ પેદા થ જોઈએ
સિંહ કાળ ભરે છે પણ એ પહે છે એને બે કેમ પાછા હટવું
પડે છે બે કમ પછી ત્યા વિના એ કાળ ભરી શકતો જ નથી
વિયવાન પરાક્રમી પુરુષો પણ આ જ રીતે જીવનને મહાન પે કરી
તે જાય છે પણ એ પહેલા એમને પણ વિકૃતિ-વ્યથા કે વિરોધના
ઝઝાનામાથી પસાર થવું જ પડે છે અને તે જ એમની શક્તિઓ
–ગૃતિ હોય છે તે–પૂર્ણપણે ખીલી ઊઠે છે
કા-કાપમાં જ ફળદ્રુપતા રહેલી છે
પાડમાથી ફૂટેનુ નાનું ઝરણું સ્વચ્છ જળયુક્ત હેમ છે પણ
પછી જેમ જેમ વિશાળ બય નદી રૂપે એનું સ્વરૂ૫ વિસ્તરવા લાગે
છે તેમ તેમ પિતાની સાથે એ મારી-મેટેડી કાદવ-કાપ પણું ઘસડી
લાવે છે. પણ એ કા વાપમાથી જ જમીન ફળદ્રુપ બને છે તેમ

·દેવ એ પણ એક સદગુણ છે
અપાપાપુરીમાંથી વહેતુ થયેન મગન ઝરણું વિશાળ સંઘરૂપે પિસ્નગ્યા
લાગ્યું ત્યારે એમાં માનવ સ જ દે-નિબળતાઓ પણ પ્રવેશવા
પામે જ પણ નદીના કાપની જેમ એ દેષમાથી જ તેજસ્સી ઇતિહાસ
નિમાણ થાય છે આથી જૈન સંપ્રદા મેળો મહાવિજય એ એને
દેને જ આભારી છે એમ કહી શકાય એટતુ ખરુ કે એ દાના
ત્યાગ માટે દર સકપ અને સતત જાગૃતિની પ્રથમ આવશ્યક્તા રહે છે
પ્રકરણ ૧૦ મુ
પ્રાપ્ત કરેલે રાષ્ટ્રવ્યાપી મહાવિજય
થયે પશ્ચાત્તાપ
જે દુકાળની આધિમા મુનિઓને એક નાને વગ સ્થા
લાનમાનો લાભ ઉઠાવી રહ્યો હતો અને જૈન પર પરાએ પણ એવા
એને કારણે દી ઠીક મૂઝવણ અનુભવી હતી પણ જ્યારે ગુરુઓની
નેહ-પાને કા છે એમને આવવા દેષનું ભાન થયું ત્યારે એ માટે
એમને શરમ ઉદ્ભવી સાથે શુન્યતાભરી તેજહીનતાને
અનુભવ થયા વળી પિતાની પ્રતિમા પર પણ ઝાખપ ફરી વર્ગની
જે આથી એ જગ્યા અને વોર પાત્તાપના તાપે તપી વિશુદ્ધ
થો વિશુદ્ધ તે થયા પણ માથે લાગુ કનક ખટતુ હતુ એથી
એ કવક ઘઈ નાખવા ગુરુઓની પ્રેરવાથી અનેક ગણા
ઉત્સાહથી વીર્યવાન બની જે રેગમાં એ રસપડાયા હતા એ
રિગમાં ડૂબેલાઓને Cવાર કે પાની એ અદમ્ય ઝખના
સેવતા થયા એમને મન એ જ સાચું પ્રાયશ્ચિત્ત હતુ
પ્રાયશ્ચિત્તની સાધના
આથી કેવળ નિ બમ ભાવે જનતાનું નૈતિક ધોરણ ઊીચે

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહા
લાવવાના ભગીરથ પ્રયત્ન માટે એ કટિબદ્ધ થયા પશ્ચાત્તાપનો અ
એમને ગમી, શક્તિ અને દક આપી રહ્યો હતો આ કારણે એમના
મા અપ્રતિમ વીજ ઊભરાવા લાગ્યું સમગ્ર ભારતને ખૂણે ખૂ
ખૂદી વળવાની મહુવા સાથે એમના પગમાં કોઈ અરુ બળ થ
ગનવા લાગ્યું સાથે અજ્ઞાનતામાં અટવાયેલી જનતાને નવપ્રા.
આપવાનો અદમ્ય ઉતસાદ પણ વળી રહ્યો હતો આથી ગેમણ
જાતે જ પિતાની વ્યવસ્થા ગોઠવી લીધી અને જુગ જુ સમય છે
દેશના ભિન્ન ભિન્ન વિભામાં પિતાને સમજાના સત્યને અમર
સદેશ પ્રચારમાં નીકળી અત્યાર સુંધી પૂર્વમાં મગધ દક્ષિણમાં
કૌશાની પશ્ચિમમા થાપસર અને ઉત્તમ કેશવ-કુણાનાવિસર
સુધી જ આ દેશની સીમા ગણાતી હૈઈ (નિ ગા પછ૩૩) અમુ-
પ્રદેશ પૂરતે જ એમનો વિવાર તો નવા નવા નેશનો અનુભવ
નહિત મેટે ભાગે અજ, અજ્ઞાન અને અમસ્કારી પ્રજા વચ્ચે
ભાગે કરવાને તેને મનિધમના આચારવિચારના પાનને પશ્ન પણ
મૂકવે તેવો હતોઉપરાંત ભાગમાં ઉrગ પાડે, વિશાળ કાય નીઓ
અને અધારી ગીય અટવીઓ ભાગ રિકી પડી હતી પણ એ વીર
મુનિઓને સ૫ દ હ મન મજબૂત હતુ અને પગમાં સમય
ધરતી પૂદી વળવાની તાકાત ઊભરાઈ રહી હતી એથી જુદા જુદા
કફના રૂપે કોઈ પણ મા કઈ પશ્ચિમમા તો કોઈ દક્ષિણ અને ઉત્તરમાં
એમ સર કઈ નવી જોગેની તેજ પ્રતિભા સાથે નીકળી પડ્યા એમ
જ્યારે વિજ્યપ્રસ્થાન અરબ્યુ ત્યારે સમજ હિસાનું પ્રાબથ હતુ
માસાહાર ઘરવર વ્યાપી રોગ ને અસસ્કારિતાના નળા જામ્યા
હતા વા તત્ર 4 મૂળ નાખીને પી બ્રાહ્મણ સંસ્કૃતિ સામે
ટાર લેવાની હતી તેમ જ બૌદ્ધોની સામે પણ હરીફાઈમાં ઉતરવાનું
હતુ બામ ના એ પરાક્રમી મુનિઓ ન ગભરાયા - નિરાશ થયા
કે ન ઢીલા પડ્યા અદમ્ય ઉત્સાર, અપાર આશા અખૂટ ધર્યું અને
અખ. વિશ્વાસના બળે વિનયપ્રસ્થાન આર બી નિવાર-અગ-બગ

·પ્રાપ્ત કરેલે રાષ્ટ્રવ્યાપી મહાવિજ્ય
વગેરે પ્રદ વટાવી એ અહિસા મુનિઓની એક મેના પિગમાં .
ઉતરી આવી સામે મુશ્કેલીઓના પાડ અકળાના હતા બા !
જ સમયમા વિજ્યો પર વિજયે પ્રાપ્ત કરી એમણે સમ્રાટોને પણ
પિતાના ધમ ધ્વજ ની ખા કરી દીધા પરિણામે ત્યાં જેન ધમ એ
પ્રજાધમ થઈ પડ્યો આથી જગન્નાથપુરીના મહાતીથની એ અમોએ
સ્થાપના કરી ભજન ટાણે કાચનીચના બે ભાવને આજે પણ ત્યા
ત્યાજ્ય ગણવામાં આવે છે માનવમાનનાના સિદ્ધાંતને વ્યવહારુ ૩૫
આપવાને યશ એ શ્રમણોને જ ફાળે જાય છે (વા વિવેકનદ
ભા ૧ ૫ ૨૯૩)
પાછળથી એ સંસ્કાર વાર પામે મત મેધવાટન મારાજ
ખારવેનને પ્રકાશમાં આવે તે જરૂરત ઈતિહાસ એ જૈન ધર્મને જ
અતિ ગૌરવ તિકાસ બને છે એને દયગિરિની ટેકરીઓમાં
આવેલા હાથી ગુફામા કોનર વાળો લેખ એ સમયના જૈન ધર્મના
ઇતિહાસ પર મેટ પ્રમશ પાથરે છે જૈન ધમે ત્યારે ત્યા .
મૂળ નાખવા મા ચા હતા પરિણામે પટણા પછી ત્યાં બીજી મુનિ,
સમેનન ભરવામાં આ યુ હતુ જેમા ભગવતીજીને ઠાર કરવામાં
આ હો એ સમેનનમાં સેકડો સાધુ-સાધ્વીઓ એકત્ર થયા હતા
પ્રાપ્ત કરેલે દિગ્નિજ્ય
બીજી બાજુ અનાય દેશ હોવાને કારણે શાસ્ત્રકથિત સાડી
પચીસ અય દેગેમાં જેનું નામ નાનુ એ આનત અને લાટ દેશમાં
(ગુજરાતમા) બીજો કાફ ઉતરી આવે અને ત્યારે કાળ ભીન
શકે ણ વોરે અનાર્ય પ્રજાએ જ વસતી ની આને વસવાટ
ત્યાં સુધી ખાસ થયે નો આવી અજ, અને અસંસ્કારી પ્રજા
વચ્ચે ઊતરી આવી-ન ઉતરવાનું ઠેકાણું ન ગોચરી પાની અનુ
કુળતા, વિરોધને કંઈ પાર નહી બ-એ બધી આપત્તિઓ સામે
ઝઝૂમીને એમણે મા પ્રજા બિન અનાય હેવાને કારણે

·જૈનધર્મ અને મામાહાર પરિહાર
પ્રચડમાં પ્રચંડ વિરોધ અહી થયો ને પણ જેટલા પ્રમાણમાં
વિરોધ ઉગ્ર હોય છે તેટલા જ પ્રમાણમાં વિસસાધના પણ
તીવ્ર
બને છેએથી જેમ જેમ વિરાવ ઉમ બન ગો તેમ તેમ મુનિ
એને સક પ પણ બળવાન બન ગયે શૌર્ય એમનું ભભૂકી .
હતું પરિણામે કરેગે યા ભાગે નિશ્ચય કરી મુનિઓ પણ તેની
જ પ્રચડ તાકાતથી ઝઝૂખ્યા અને દિનભર દિન એ જ તાકાતથી આગળ
વધતા રહ્યા સફળતા નિફળતા મળવા છતા એમ સિએના એ જ
શૌર્યભર્યા સારથી એમની શિષ્ય પર પરાએ પણ એ જ મિશન
ચાનુ રાખ્યું પરિણુમે અહેમા મામત્યાગ સરિતા અને પ્રાણ
દયાને પ્રચંડ માત્ર ગૂંજતો કરી એ મુનિઓએ જે ક.મૂળ નાના
એથી આજ સુધી ગુજરાત જૈન ધર્મને અતૂટ કિ બની ટકી
હ્યું છે અહિંસા-શી ચા માસત્યાગ અને સમૃચ્ચારિન માટે એની
જે આજ સુધી જગમશઃ પ્રતિષ્ઠા પ્રશ સાતી આવી છે એના મૂળમાં
એ વીરજી મુનિઓની જ તપશ્ચર્યા અને આત્મનિ નો ધરબાયા
છે પાળથી ઉદભવેતા અહીના ધમેએિ પણ આ જ ભૂમિના
સમ્મોનુ પાન કરીને અરિસાને જ પ્રાધાન્ય આપ્યું છે વિગે
ગૌરવની વાત તો એ છે કે જે ભૂમિમા એ મુનિઓએ ઉ. પાયા
નાખ્યા હતા એ ગુજરાતમાં થી જાહેર સ્થળો પર ૧ (સ-મચ્છી
વેચવાની દુકાને કે નથી વેશ્યાગુ જ્યારે ભારતના અન્ય પ્રામા
તો એ સામાન્ય વસ્તુ છે આ બતાવે છે કે એ વીર મુનિ વશજોએ
પ્રામા કેવુ ઘર કયું કરો ? એ વનને કા હશે ગુજરાત
આજ પણું જગતને એક પવિત્ર ખૂણો મનાતો રહ્યો છે
શ્રી વિનોબાજી જણાવે છે કે ગાંધીજી ગુજરાતમાં પા પા એ
કેઈ અમ્માત નથી પણ જે ભૂમિમાં અહિંસાનું ખેથયુ છે એ
ભૂમિમાથી જ ગાધીજી જેવો કાન ઉપજી આવ્યો છે અને એ
ખેલું જૈન મુનિઓને જ આભારી છે એ તે ઈતિહાસ વિદિત
વાત છે

·પ્રાપ્ત કરે રાષ્ટ્રવ્યાપી મહાવિજય
એ અતિ સક મુનિ મેનાએ પા કા અનુકૂળ વાતાવગને
કારણે પાછળથી શ્રીમળ, બિનપાપ વગેરે દરેમાથી હળવો વણિક
કુટુંબો અહી ખેચાઈ આવેલા જેઓ આજ પમ ગુજરાતમાં સત્ર
સરી સ્થિતિમાં પગલા છે. શરૂઆતમાં એ મુનિઓએએ એક
બારોટને પડે લખાતી નોધ સાચી છે તે મા ન બને વનમને
પિનાના કેરો બનાવ્યા છે અને આના વિષે મેળવ્યા બાદ
નમ છે અને તાપી એલ + વાટ પ્રદેશમાં પથરાઈ ગયા છે
ન્યા એમણે ખભાત અને ભયમા નવા કેનેપ્યા હશે એમ એ
સરની માનીનતા તથા એનિતાસિક નો ઉપગત શાસ્ત્રોમાં થતા
એના ૯ તે પરથી કાપી શપથ છે
પ્રગટ ને વિવેક દો
પ્રસિદ્ધ બનાળા સતિની જેમ દેશ-ળાચારને મ ને પાપ
છે કે સ્વામી વિવેકાનદ માસ–મ-છી વાપસ્તા આ એક જ દેવ
ખાતર જે કિ સમાજે એમને ફરી દીધા તેને તે જે પરસે
ભાગ્નના યુવાનેમા રાજનિન રમો પ. કથા ને દેશ પરદેશમાં
આય-દિ અનિને પ્રચાર કર્યો હતો તેમજ આજે ૫ વાં
પઢી પણ જેમના લખા લાખો યુવાને પ્રેમ આપ્યા કરે છે એવી
સમથ બક્તિને લાભ જ ભાત ખોઈ બેમત કેટલીક બાબતોમાં
એમનાથી પણ વિશિ૮ ગુણ ધરાવતા વીરચદ સાધી કે એવા કે
જન બિનદમાં આવે છે કે તે શું જૈન સમાજ એમને ફળ
દે! સવાલ એ ઉઠે છે કે જેન સમાજમા આ એકે વિવેકાનંદ
પાળ્યો છે?
હા, એક નદી, બે ની ૫ણ એકી સાથે મે કડે વિવેકના
પાક છે એક બાળી વિવેકાનંદે ભારતીય પ્રજામાં નવચેત પૂરી
છે પણ નજરે દેખાય એવા ચારિત્ર ઘરની દષ્ટિએ કેટલી સરળ
મેળવી છે એ એક પ્રશ્ન છે પણ એક જૈન વિવેકાનદાએ યા ગાધી

·ર
જેનધર્મ અને માસાહાર પરિદ્વાર
(
એ તો જીવનની વિશુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી ચાર ક્ષેત્ર ભારતીય પ્રજાના
ઉથાનનું વિમાનને પણ અદ્ધર ઠાવવા જેવું જે મરાભારત કામ
કર્યું છે એમને પ્રતાપે જ આપણા પુનિત ભારત દેશમાથી માસાહાર
એકવાર નામશેષ થયો હો હતા બીજી બાજુ એમના પૂર્વજીવનના
દોષને કારણે શરમ અનુભવવામાં આવે છે એ કેવી વિચિત્ર વાત છે !
ને તેથી એમને તેની ઇતિહાસ અધારામાં રાખી એમની કેવી
અવ ાણના કરવામાં આવી રહી છે 1
* કેઈ કાને બાપ ગરીબ હોય કાઠા વાજિયા કરી દી રાતે એ
ભણાવે તે દી પછી એ વિદ્યાના બને ધન મેળવી મોટમાં મહાને
એથી એ દીક ગરીબ બાપને તિરસ્કાર કરે અને ગરીબ બાપ
મને શરમાવે છે ? અને જો એ એમ કરે છે. આપણે એને કે
દીપ કરી? તે જે પિતાતુ પૂવ એ ચારિજની પણ અળક
સપત્તિ આપી છે એ પૂર્વજો એક વાર ચારિત્ર્ય સેને ગરીબ દેતા એમ
કહેવામાં આપણને શા માટે શરમ ને ન ઈ એ ? શા માટે આપણે
બેવફા દી” બનતુ જોઈએ ?
આમ બે વારના જે પતિન મુનિએ હતા એમના જ શૌય
અને પરાક્રમથી આજે ગુજરાત જગત એક પત્ર ખૂબો રહી
શપ છે કે કેશવરાન હાશય યુવના જ વ્યા પ્રમાણે અરેકના
પિન સમિતિના સમયમાં જ અહી જેને ધર્મને પ્રથમ પ્રવેશ થયો હતો
(મિલર–ઓરિસ્સા ચિસ જનનાથ ભા-૧ પૃ-૩૦) જે બનાવે છે
કે એ કાળના ફસાયે મુનિઓએ જ પ્રાયનિત રૂપે અહી ગુજરાતમાં
ધર્મધ્વજ લહેરાત શરૂ કરી દીપ ર તે
બીજો કાફ વિધ્ય અને સાતપુ ના પર્વ પાર કરી નર્મદા
અને ગવરી જેવી નદીઓ ઓળગી ઠેઠ દણિમા સેતુબંધ રામેશ્વર
સુધી અને ત્યાથી પણ આગળ સાગર પાર કરી ઠેઠ લાખ સુધી ધર્મ
બજ લા િફરી વળ્યું હતું કે મને વશ કાવ' નામના બૌદ્ધ

·No text on this page.

·૭૪ જેનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર આ જ સમયમાં આજથી ૨૩૦૦ વર્ષ પહેના માહાત્મા માનીના હાથે બેબિનિયામા અહિ સાદી ધર્મની સ્થાપના થઈ એ ધર્મ સ, વનસ્પતિ અને ઘાતુમાં પણ છવ માને છે કે તેથી કઈ પણ જીવને મારવામાં પાપ માને છે ઉપવાસનું પણ એ ધર્મમાં મહત્વ છે આ ઉપરથી જોઈ શકાય છે કે મહાત્મા માની પર પણ જૈન ધમની જ અસર પહેચી હશે તેમ જ ઈજિપ્ત સુધી પણ એની અસર પહાની હશે એવા પુરાવાગામ પ્રાપ્ત થતા જાય છે ભારતના પ્રવાસે આવે ન ઈશુખ્રિસ્ત પર પણ એમને ઘડે પ્રભાવ પડ્યો હતો પતિને તો એટલે સુધી કહે છે કે સિધમાથી એચિત જાન્નાથ પુરી તરફ ચા તો ગયો નત તે એ ત્યા જ ન દીવા પામી ચૂખ્યો હોત “ ઇતિહાસત્તા પર સુદરવાજીએ હિંદી ભાષામાં “હજરત ઈમા અને ઈસાઈ ધમ નામ નામનું પુસ્તક લખેલું છે તેના ૧૬૨ મા પાને ખેડુ છે કે ઈશ જૈન સાધુઓ પાસેથી ધાર્મિક શિક્ષા પામે તે સિવિશ્વ કો રૂ. ૧૨૮નું છે કે જેન-બૌદ્ધ સાઓ- ને પરિચયમાં રહેતા હતા મેજર જનરક જે સી બાર ફન Science of comparative Religions નામનું પુસ્તક લખ્યું છે તેના ૪૬મા પાને કહ્યું છે કે યુનાની વિધાન એરિસ્ટોટન ઈ.સ. પૂર્વે ૩૩૦ પર કહે કે યહુદીઓ પ્રગટ સાધુ હતા જે ખરી રીતે જન-કિ હતા પાછળથી તેમ જ પામાં રહેવાથી યદી સંજ્ઞા પામ્યા હતા!” એ જ પુનકના પાન ૧૪ મા જણાવેલું છે કે જેને યતિઓ સમસ્ત પૃથ્વી પર વિહાર કરવા લાગ્યા હતા જેઓ મસાને ત્યાગ કરી ઘણુ ખરુ જગનમાં કે પાતની ગુફા જેવી એમત જગ્યામાં જેતા જેમની પાસેથી ઉચ્ચ અખાસ્ના ભાવો બીબને મળ્યા હતા ફર્ગ્યુસન નામના શિ પશાસ્ત્રીએ વિશ્વળ દરિ નામનું પુસ્તક ·પ્રાપ્ત કરે નવ્યાપી મહાવિજ્ય ૭૫ લખ્યું છે તેના મા પાને નોધ્યું છે કે મામા પણ જેન મંદિર આ બધા પ્રમાણે બતાવે છે કે એ બળના સાધુઓ સભખ ભૂમ ન પર દી વતા હતા ( જન સિડાન માથી) બાકાત નામે લેખમા મુનિ શ્રી કન્યાવિયજી પબ જાવે છે કે हिंदुस्थाबाहर भी न माधुभा का विहार दाा था આસામ વિ છે પણ માહિતી ઉપલબ્ધ થઈ મુળ નથી એમ Mા ત્યાના ઘા ગામ નમુના ના તીર્થ"કમના નામ ઉપ થી પ ના વગેએ આજ ૫ જઈ શકાય છે એથી આમામને તિ સ સાધન માને છે ૫ણ ૧૦ નાના ભાર દુકાળમા ઘણા મુનિએ ઓન- પૂર્વ તક ચાવા ગત એવી બનાવને આધારે કે પી શકાય છે. કે આસામ ક્યા પ્રકા પબુ એમ મને જેલ પમ મો ો વગે જનતા ૫- જમે ના પ્રભાવ આમ આ કાળમા ની પબુ માય કે એથ વિના અને તે પગ નામ કે યશની 2 મે રિને મળ જનતાનુ નિ છે. ચુ ચવા બે મુનિઓ દેશના ચારે ખૂબે રી માં જતા તેમ જહિદ બાર પણ પચી વિને પર વિજય પ્રાપ્ત કરી એમને એક પીએમ કિ- સર કના માન્યા ના અને અરીને અરિસા ધર્મના પ્રચાર કર જનતાની કાયાપત કરી નાખી હતી અને પછી તો એમના જે ર અને નભમાં પ્રધાને કરખે એવી હવા જામી હતી કે ત્યારથી દિમ ય જ બંધ પી ગયા હતા અને જવ ને જેના એના મામદાનું પ્રમા, પગ ખૂબ ઘટી ગયુ તુ કેટલાક પ્રાએ તે એને ત્યામ જ કર્યો ને જે કામ ભા મા ગા અને કેમ છે જનતા પગપણે મામાદાર રી સરી નથી એમ ના એમાં દે તે જ મને માનવા લાગી હતી આમ ભરતાપી

·૭૮
જૈનધર્મ અને મારા પરિહાર
યુગમા તેમ જ પાછળના યતિયુગમાં તે લગભગ આખી સાધુ સંસ્થા
જ ગૃહસ્થ જેવી બની ગઈ હતી કે અદનુ ઝળહળતુ વિશુદ્ધિનું
મૂળ બીજ એટતુ પ્રબળ (તુ કે એના પ્રકાશે જ અંધારા ઉચાઈ
ગયા હતા પણ એ સત્ય વસ્તુ પ્રગટ કરવામાં જેન પર પર સહેજ
પણ થ થ થ નથી ને એ બળના પમ ખ્ય મુનિએ કે જે
બિચારા કરી પા જ નથી, એમને તે માત્ર ચ વાનું
જ કાર્ય
કરવાનું હતું છતા એમને માટે કેમ આજે આપણો શરમ ઉદ્ભવે
છે? અને એને કારણે ઉભરો આવી વાત અને ગૌરય ઇતિહાસ
શા માટે સંતાડી રાખ પડે છે?
છતા બનાવેલ ઉપેક્ષા ભાવ
મૂળ વાત એ છે કે બ્રહ્મચર્યના શિખરો સર કર્યા છે તેની
અગિક-નદિ ણ જેવાઓનું ઉમન આપણને ભવ્ય લાગે છે ત્યારે
માસાહારની બાબતમાં આપણે એ એ એ રુમ ઉખ્ય શિખરો સર
કર્યા છે એવા મુનિઓનું ઉયન આપે છે આ વાતુ નથી
© એમના પ્રથમના દેહ પર જ આપી દૃષ્ટિ ચટ પહે છે
માના અભાપ જ એ છે કે પોતાનાથી આગળ વધે નાનું એ
ગૌ4 ગીત ગાય છે પણ પાછળનાઓનો ગમે તેટલો ભવ્ય પુરુ પાથ
અને પરાક્રમ હેય ના એ એની કિંમત આકી તે નથી
આ યની વાત છે કે કાચ તે ભગવાને એમતિક ધમ કહ્યો
છે તો એક વારના વિ સીએ પાછળથી પૂજાતા રહ્યા છે જ્યારે
અન્ય બતામાં તે અપવાદને સ્થાન આપવામાં આવ્યું હોવા છતા
એક વારના પતિએ એ તે કો ભારે ગુનો કરી નાખે
જો કે એમની વાત જ આપણે ગુપ્ત રાખવા માગીએ
છીએ ને તેથી એમણે રચેલે ઈતિહાસ પર અવારામાં જ
રહે એમ ઈચ્છીએ છીએ?
લીધી નેધ
જોકે પ્રજ્ઞાચક્ષુ પતિ સુખનાનજી એ જૈન ધર્મના પ્રાણ

·પ્રાપ્ત કરેલે રાષ્ટ્રવ્યાપી મહાવિજ્ય
પુસ્તક્ના પાના ૧૧૯-૧૨૦ પર મુનિઓએ સજેલા આ ઈતિહાસ
વિશે સારી એવી નેધ લીધી છે એઓથી લખે છે કે
અMા પૌત્ર સપ્રનિએ કેવળ પિતાને આધીન રાજ્ય
પ્રદ મા જ નહી વિકે પોતાના રાજ્ય ની સીમાની બહાર પણ જ્યા
અહિ રાક જીવન વ્યવહારનું નામનિપાન પણ નહતુ ત્યાં
અહિંસાની ભાવનાને પ્રચાર કર્યો અહિ માં ભાવનાના એ
ઝાને વ્યાપકરૂપ આપવાનું કાર્ય નિર્ય થ અણગેરે જ
કર્યું તેઓ ભાગ્નના પૂર્વ-પશ્ચિમ ઉત્તમ-દક્ષિણ ત્યા જ્યા ગયા
ત્યાં ત્યા જેમ શણગાવાય ભારતના ચારે ખૂણાઓમાં મઠોની સ્થાપના
કરીને શ્રદ્ધાંતને વિજય ભ છે હતો તેમ એમણે અહિંસા
દ્વૈતની ભાવનાને વિજય સ્થભે રોપ્યા હતા.
અહિસા પ્રચાર એ મુનિ સ એ પિતાને કાર્યમાં એટલી
પ્રગતિ સાધી હતી કે જેની અસર મહાન સમ્રાટ સુધી પણ પહોચી
હતી ને તેથી જ અમણે એ કાર્યને વેગ આપવામાં આ કરી હતી
તેમ જ સામાન્ય પ્રજા પણ રુચિભાવ ધરાની એ અતિ સા તત્વને
સ્વીળગ્યા લાગી હતી અને તેથી જનતા અહિ સાની આવી ઘણા
કરનારા રાજાને માન આપતી થઈ હતી આમ એ કાળમાં
જૈન ધર્મના પ્રચાર જે ભારે વેગ મળ્યો એમાં એ વીર મુનિઓની
તપશ્ચર્યા અને પ્રચાર મક પનું જ અતુટ બળ પુરાયું હતું
વાચકે જોઈ શકો કે ભગવાનના નિવાણ બાદ લગભગ ૨૦૦
વર્ષ સુધી જે જૈન ધમ મોટે ભાગે વિરાર અને કિતારની આજુ
બાજુના પ્રવેશ પરત જ મીમિત બની રવો હતો એ પ્રબળ હુ કાર
કરી ઊઠ્યો, જાગ્યો અને ભારતના એક ખૂણાથી બીજા ખૂણા
સુધી પ્રસરી જઈ સમગ્ર દેશને એણે ખળભળાવી મૂક
એની પાછળનું બળ માસારના આવા અલ્પદેવને
કારણે પ્રગટેલી જાતિનું જ હતું

·૮૦
જેનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
આ નિબંધના પાના વાચી એક વિદ્વાન મુનિશ્રીએ મને જણ
વેનું કે સપ્રતિએ જ એવા બનાવી સાધુઓને ગૃહસ્થમાથી કયાર
કરી ધર્મપ્રચાર માટે ભારતના ભિત ભિત ભાગોમા ભોળ્યા હતા
એવુ વર્ણન શાસ્ત્રમાં આવે છે જે આ કથન બરાબર હોય તે
બનાવેલા વેશધારી મુનિઓએ બને વિશુદ્ધ થયેલા એક વાના એ
વેશવારી મુનિઓ હતા એમ કહેવું એ જ યથાર્થ લાગે છે કારણ
કે આ દરથી ૨ગાયા વિના બીજાને રંગી શકાતા નથી, પિતે જગ્યા
વિના બીજ જાડી શકાતા નથી છતા આનંદની વાત છે કે આમ
જગેના જૈસે મુનિઓએ જ કરે છે ધમપ્રચારની વાત બીજી રીતે પણ
શાસ્ત્રી ઉતરી છે એ ઊંટ આ પ્રકારના મત વધુ પુષ્ટ કરે
છે પાયે રોમા જૈન મુનિના ખાચાર કેવી રીતે પાળી શકાય એવી
પાછળથી બધાની નિબળ મને શો કરશે આ વાત બીજી રીતે
મૂખ્યામાં આવી હોય એ વિશે સ ભવન વાગે છે પણ ના
વીય વાન મનિઓ માટે એ ભય રાખવાની કરી જ જરૂર હોતી
નથી જૈનાના પ્રખર અભ્યાસી અને ગોધક મુનિશ્રી કલ્યાણ
વિજયજીએ પણ અનાથ દેશમાં અને તે પણ ભારત બહાર જૈન
મુનિઓના વિહાને પ્રમાણભૂત કર્યો નથી માન્યો?

·5
पर
પ્રકરણ ૧૧ મુ
શ્રી ભદ્રબાહુવામીને આધાર
આપ જોઈ ગયા કે શમશીન પઠેના અર્થે પતિએ માસ
પર કર્યા છે, ત્યારે પરંપરાગત લોકોએ વનસ્પતિપરક છે માટે
ભાગે તે એ બધા પાઠ અર્થક હોઈ પર પરાની દૃષ્ટિએ વનસ્પતિ
અથ સૂચવનાર છે ત્યારે નિબળ સાવ માટે અપવાદરૂપ છે
ઉદાર પાડે છેઆથી મે મૂકે વિચારો એ કરી ક પના નથી પણ
યુગનભાવક શ્રી પરબવામીને પણ એને પ્રેમ છે એમ સમજે કે પી
શકાય છે
જ્યારે મહાસગિતિ મળી ત્યારે શ્રી ભાખ્યામી નેપાળમા
ના ૫૦ વર્ષ પછી એ પટણા આવ્યા ત્યારે શ્રી સ્થભિમજી એમની
સાથે એમની યક્ષા વગેરે બને ભાઈને વાટવા આવી ત્યારે
એકાએ જણાવ્યું કે, “તમામ ગયા પછી મે મોટાભાઈ શ્રીરને
ઉપવાસ કશો પ્રકૃતિ ખૂબ નાજુક હાઈ ભાનું એથી મરણ થયું
અને એથી પારાવાર દુખ થયુ થી સાથે અમે તપ કરી શાસન
દેરીનું આવાહન કર્યું તે મને મહાવિદેહ ક્ષે પ્રભુ પાસે લઈ ગઈ
કબુએ મને નિદા૨ ખરી ૪ અણને આપા જેમાથી ૨ દશ
વૈશ્વિક પાળ અને ૨ આવારાગના કૃતધ પાળ જેની
આ કશા ઉપરથી જણાય છે કે મુનિઓના આચારવિચાર માટે
જે નવો અધ (ખા તથા અધ્યયન કથા એની ત્યા સુધી થી

·જૈનધર્મ અને માસાર પરિહાર ભદ્રાયમી કે થી પૂરિભાઈને ખબર જ નહી શ્રી ભ સ્વામીએ જ્યારે આ બધી બીના જગી તેમ જ મુનિઓ ! આચાર માટે નવી આશાઓ નિર્માણ થયાની વાત સાંભળી ત્યારે એમણે એ આશાઓ, ઊભા કરેલા નવા અર્થે તથા પતિન મુનિઓ રમે ક્રમે ચમત આપેલા અપમાનના પાઠ વગેરેને સમનિ આપી હશે એમ સહેજે કે પી શકાય છે કારણ કે એમણે પણ એ જ વિચારો વ્યક્ત ખ્યા છે–એટલુ જ નહી એમણે પોતે પાછળથી રચેતા કે પતમાં પણ એ જ વિચારોનું ભવ્ય આયુ છે એમાં એમને પૂણ સ્પણુતાથી જણાયુ છે કે -- પાઠ , મેં यासायाम दाव भत्त पारिगाह हि भत्त एर अप्पर दावित ए वि पडिगारित्त पनि हवाण आरमाण यलिय सरीराण मागो नयरस विगइओ अभिरगण अभिकरण माहारिलए तमहा १ २ दहि ३ नवणी ४ राम्पि ५ तिठ ६ गुढ ७ मा ८ मत मम ---वासारासपञ्जा- सनिमाण अन गइयाण एवं युत्त पुव भरति गठो भत्ते । गिलाणस्य। से अवएग्जा। મુ એ જે તે હષ્ટપુષ્ટ હોય શરીરે બળવાન હૈય, તે તેણે આ નવવિગઈ જે છે કે દુધ હી, માખણ ઘી, તે ગે મધ- મદિરા અને માસ-ધડીએ ઘડીએ ને વાપરવી ચોમાસામાં તે ન જ વાપરતી તરુણ હોવા છતા ગગને કારણે કે નિકલતાને કારણે જરૂર હોય તો જ અપવાદ દશામાં એણે એ વસ્તુઓ વાપણી બાને નહી આમ એ વસ્તુઓ ઘડીએ ઘડીએ ન વાપરવાનું કહે પણ તુ તે એ જ હતું કે એવા મુનિઓએ શરીર બળવાન અને ત દુખ લેવાને કારણે વિગઈઓ લેવાની જરૂર ન હોય છતા જો સ્વાદના સા વળગેલી હોય તે ધીરે ધીરે એમાથી છૂટી જવું જોઈએ

·શ્રી ભદ્રબાહુસ્વામીને આધાર
૮૮
થી ભગામનું આ ન આરા નિબંધ ભાવને પૂણું-
પણે વ્યક્ત કરે છે એટલે એમણે સ્વી તાનમામા કમાવા માટે
ધીરે ધીર કી જવા અથે જ આ અવા
ભાગ અને ખે
છે ને મોમાસામાં એનો પ્રતિબંધ મૂકે છે જ્યારે 1 કે નિબ
મા તે માસામાં પણ અ + માપી છે તેવી જ રીતે
- a • ૬) પબુ ભાવે છે કે કેમ મન ન થાય તેમ
રહે તેવા *મમાં જ એ લઈ અમપ-બાળ ની
આમ તો માવગઈઓ અપવાને કારણે તે સમયે એમ
ન કરના મઘમપને નવસ વિએ વારે પીએ નવા નું કા
કે એનું કા એ છે કે એમ કહેવા ના અને મે આ પગ
થઈ જાય
ઘણાને આ પ્રશ્ન મકવે છે કે નહી તે ઠીક પણ મા-
મમ રેવાથી કે નિબળા ની દળ કે પછી વા- માઓએ
એવું બબુ આગળ ધ ક ભવ છે કે નાકે એનુ બકાનું
ધ પ પ એરીને જોતા એમાં બાળ રવાં સભા
ઉત્તર વિધમની એ વિચારીએ ને ભગિનું મન ને
અરિ મારે મારે આગળ ધપી તે એ એક પબ દૂધનો પણ નાશ
કશે કારણ કે એ વનસ્પતિ તે નથી જ પ્રાચીન કાળમાં
ભગવાન સુ ને શિચ દેન કે વાટારી હો એબે તથા
એને એ દધ અને ધની બttવ પ! ત્યાગ કર્યો તે આજે
પશ્ચિમના દેશોમાં ગ્રામીઓનું પ્રમાણ વધતું જાય છે પણ એમાં
ઇગ્નના ગામડાઓ તે ને પબુએનિમત (animal
product) ધી મામાદાની કેમ્નિ ગણે છે આથી માથી એવા
ગુણવાળુ મળે તેવા ની તેમને શોધ કરી છે અને એ
નામના નિસર્ગોપ વારી રે તે આવા ન વાવવાની પણ શરૂઆત
કરી દીધી છે. પણ આપણે આજે જ જે ધને ત્યાગ કરીએ તો

·૮૪
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિવાર
આપણા આરોગ્ય પર અસર થયા વિના રહે જ નહિ ગાધી એ દૂધને
ત્યાગ કર્યો હતો પણ દૂધ વિના આરોગ્ય પ્રાપ્ત થાય તેવી કોઈ સંભાવના
જ નહોતી ત્યારે એમણે બીના દૂધનો અપવાદ ખીમરે પળે
હને તેમ એ કાળમાં પ સે કડે પેટીઓના સમ્બરો ઈ એને
કુટુબમાથી ભિનુ સમા જોડાવા ઈચ્છનારાઓને એ અંગે ભારે
પુરુષાર્થ કરવો પડતો અને તેમાં સ્થિર થયા બાદ જ એ સઘમ
નેતા પણ દુષ્કાળના સમયમાં એ વ્યવસ્થા તૂટી પડી ઈ એની
સાવના સાધ્યા વિના જ ઘણા સ ઘરમાં ઘૂસી ગયા હતા, જેથી પૂર્વ
સારોને કારણે શુદ્ધીકરણની કાઈ આ રી ત્યારે ઘણાની તબિયત
પર અસર થવા લાગી કરી અને એને જ પાઠમા કે બારેમા
ગુ એ ઉતાર દૃષ્ટિ રાખી હશે કારણ કે એ દ્વારા એમને તે એમના
નિમા પ્રવેશ કરી એમને વિશુદ્ધ રહ્યા હતા અને એ રીતે પિતાને
પ્રિય શિવે સાધાપથી મુ પદે પહોચાડવા હતા બાળ અમે
કરવાથી કે ધ મારાથી રોગ કઈ રીતે નથી એ એ બરાબર જાણતા
હતા પ. ૨૫૦૦ વર્ષોના સ્ટારને કારણે માસની વાત સાભળતા
જ આપણે અળાઈ જઈએ છીએ ને તેથી કોઈ એ શાસ્ત્રાધાર
રજૂ કરે છે તે એના પર જ રોક ઉતારીએ છીએ પણું ને એ
ગુરુઓ આપણી જેમ અસહિષ્ણુ બની ગયા છે તે એમણે પાછળથી
સમગ્ર ભારતના ખૂણે ખૂ હિરી માંસાહારી કેમની કેમેને જૈનદીકા
આપી ધીરે ધીર એમને ચાવી હતી એ ઉથાનનું મહાકાય એ કરી
સપ્ત જ ની
આજે વતા સૂતની ૨૦ મી ગાથા નમન જાનિ જે મા-
ભામના લાગેના અતિચાર અગે રોજ નિમણમા નિવામાં આવે
છે એ શું બતાવે છે ? એ એ જ બતાવે છે કે માસની સ્વાના સા
મા ફસાતાઓને બહાર લાવવા ગુરુઓએ કેવી સરિત્તિ અને
ધીરધી કામ લીધુ હશે ? આજે તો મા--માસનો કોઈ પ્રશ્ન જ થી
એનું નામ જ આપણે સાંભળી શકતા નથી પગ એ ગુરુઓએ

·શ્રી ભદ્રબાહુસ્વામીન આવાર
એ યુગમાં બતાવેલી ભવ્ય ઉદારતાનું જ એ ગાથા દ્વારા
રેજ સ્મત ક૨વામાં આવે છે
એક બીજી દષ્ટિએ વિચારીએ તે જે પુ એ આપણા માટે
વ્યવહાર અનભ ઘેરી ભાગ બનાવી આપે છે એમ એ અભટ્ટ
જગને સાકગ્રા કાડી ઝાખરા દૂર કરવા, કાટા-રાકારી ખવા
નો પુરુષાર્થ એ છે એમ કરવા જતા એમના પગમા છે
નહી ભોઈ હોય? કાટા-બકરા ની ખૂઆ દેર ઝાડી-ઝાખરા
ઓથી શરીર ની ઉઝરાઈ ગયું હોય એના એમ માનવું કે એ પણ
આપણી જેમ જ ઝ પથી મરી રીતે એ માર્ગ પર ના હતા તે
એ આપણી સમજની ખામી બતાવે છે. ખરી રીતે ન ગામ ધુમ્મસ
વચ્ચે વેપના સૂયની મત્તા તે એ બવા બધા વાળ ટાવી ના
પ્રમશ પાથવામાં છે તેમ એ મુનિઓ ની મજા પણ આવા જ
કાર છે
ગાધીજી ચુખ વન-પત્યાહારી હતા એમના આશ્રમમાં માસા-
હારી ને પગ સુખ વનસ્પતાદારી બનીને જ રહેવું પતુ આમ
છના અબ્દુ ગફાર ખાનની પુત્રીને માસ પિન વાનનુ જ નહી તરત જ
એની તબિયત પર અસ થતી આથી માનવ અહિ સાને પ્રાધાન્ય
આપનાગ ગાવીએને એક મુનિમ મિન ત્યા માસ ભજન માટે
મોખી આપતા તેમ ગુરુઓએ પણ ખૂબ જcરતાપૂર્વક કામ લીધુ હતુ
આથી હર પ્રન આજની દષ્ટિએ નથી પણ તે તે સમયની
દછિએ જ વિચારો જોઈએ સાથે એ પણ ધ્યાનમાં રાખ્યું જરૂરી
છે કે એ કાળની દેટની વાતે આજે ન ચાને
આ વાતુ પાના 4
उत्तरोत्तर पाणाम् प्रामाण्यम्
આપ આય પરંપરામાં એ મી.ગ્યામાં આવ્યું છે કે સના-
તન સિદ્ધાંત બ વી ન શકી પણ આનાવિચાર-વિધિવિધાને તે
3

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
સમયસગાનુસાર બનવા જ પડે આ કારણે પૂર્વના યુગપ્રધાનની
અપેક્ષા પાળના યુગપ્રધાનનુ જ વચન પ્રમાણભૂત મનાય જેમ આજે
કેવી બાબતમાં આપણે કાનાચાર્યની અને કેટલીક બાબતમાં
આર્યલિન સરિની આજ્ઞા નીચી છીએ તેમ હરેક યુગપ્રધાનને પિતાના
યુગને પણ વિચાર કરવો પડે છે આ કારણે શ્રી ભબા સ્વામીની સામે
અમુક પરિસ્થિતિ હતી એથી એમણે નર વિગઈઓ માટે મયાત
છૂટ મૂકી પરિસ્થિતિ બનાઈ ગઈ ત્યાર પછીના યુગપ્રધાનેએ ચાર
મહા વિગઈઓ માટે અપ્રશસ્ત વિગઈએ કરીને (નિ ચુ
ગ ૩૬૭-૬૮) પૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકો આજે આપણે
પાછળના યુગપ્રધાનની આજ્ઞા ની લાઈ દઈને હવે એ અપવા
ન મળી શકેવળી એ જ મતર્ષિઓએ એ પણ આજ્ઞા આપણને
આપી રાખી છે કે પ્રત્યક્ષેત-બી-ભાવ જોઈ પણ પતન કરવાની
જરૂર લાવે તે ભિસુ સઘળેખ થઈ પો દ્વારા વિધિવિધાનમાં પરિ
વતન કરી શકે છે પણ કોઈ પ્રશ્નમાં પિતાની વાત સાચી સેવા
ના ચાલી આવતી આનાને ભગ કયા કોઈને પણ અધિકાર
નથી જે આ પ્રશ્ન બાબુ સમજાય છે શ્રી ભાના સ્વામીનું કથન
એ સમય માટે કેવું ય હતુ અને જરૂરી પણ હતું એ સહેજે
બનમા આવે પણ આપણા હરેક પ્રશ્નો બ પૂરથી જ જોઈએ
છીએ અને એટએ જ આપણે સત્ય રસ્ય સમજી શક્તા નથી

·પ્રકરણ ૧૩ મું
શાસ્ત્રો વિષે બાધેલી કલ્પના
ધણી પૂછે છે કે “પતિને ઉદ્ધાર કર્યો છે તે વાત વાત
છે પણ આવા પાઠ મળ આગમ ગ્રંથમાં જ હોય ત્યાં કયા છે?
આપ માસત્યાગની વાત બીજાને ગળે નરાની શીએ ?
આપણે પાછળ હી ગયા છીએ કે જુની આચારવિધિઓ
દવિહામ બની શાશ્વમા સમૃદિત થઈ જાય છે અને નવી વિધિઓ
નિર્માણ કગી પડે છે ૨૫૦૦ વર્ષના ઇતિહાસમાં તે આનુ હમેશા
બનતુ જ આવ્યું છે
તે પ્રશ્ન એ ૧ઠે છે કે જે ૧૦૦ વર્ષ બા નની વિધિઓ
લખવી પડી છે તે આજ સુધીમાં તે એની કેટલી આવૃત્તિઓ કાવી
૫ન પણ એમ બન્યું છે ખરું ?
નથી બન્યું એ હકીકત છે કારણ કે ૩ આચારાગ વિખવા
જેવા સમર્થ જ્ઞાનીઓ-પૂર્વ ધ પા સમયમાં એનસાથે વેગ
ન સાપ ો છે અને આવાગગને જ આવા બનાની જરૂર પી
ત્યાર પટમ દ્વારા આપણે સુધારાવધારા તે કરતા જ રદ્વા છીએ
બાકી આ છે અને 2 ચુતધ એ કોઈ ધાર્મિક તત્વજ્ઞાનને
-કન્યાનુગ ચૂથ નથી પૂર્વાચાર્યોએ પણ એને ચરાષણ
ચાગમાં જ મૂકયો છે
આમ Mા આવા પાઠન ગમતા હોય તે જેમ નિરાંથી એક
કાળે આચારમી ચનિલ ગણાતી હતી તા એને અગ
!

·T
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
કરવામા આવી છે તેમ Aિ શ્રુતસ્કધ જેનું નામ જ અમથુત
અગ્રદ્યુત સ્કંધ
છે એ પાછળથી ઉમેરાયેની નિમઓ હોઈ એને પણ સ્વતંત્ર ગ્રંથ
રૂપે અનગ કરી શકાય
સાથે એ પણ કહેવું જરૂરી લાગે છે કે પ્રથમ વનસ્ક જનું
મૂળ નામ આચાર ધૃતધ હતુ એમાં પાછળથી ૨ નિકા૫ અમ
નુત વિરાવ પૂછતા માટે ઉમેરવામાં આવે છે એમ આચારગની
ટીકાભા જ જાનુ છે વળી પાળથી વખારેની યુનિમાની
2 ચનિએ આચારગ પાછળ અને ૨ ચ િશકારિ પાળ
૧ દેવામાં આવેલા દેઈ આજ મનમા વિએ એને ચના કરી
હતી એ પણ આથી સિદ્ધ થાય છે
મૂળ વાત એ છે કે પાચીન આચારવિધિઓની અપેક્ષાએ
આજે ૫ થી બાબા દીક પવન-પવાની આતાથી -
થતુ રે છે જેથી જૂની આચારરૂિધિઓ જેમ ઈતિહાપે શા-
મા સમજાઈ રહી છે તેમ આવા પાકા એ પણ જૂને નિહામ જ છે
કે જે દ્વાબ અાપણે ભવ્ય પ્રગતિ સાધી રામ હતા બાળ આજે
એ વિવિધ થી ઠંઈ જ મતના નથી

·પ્રકરણ ૧૩ મું
વહેમી માન્યતાઓ અને ધમઘેલછાઓ
જગતના લગભગ ધા જ ધર્મના મળમૂત નો સમય જતા
એની અવાર શાખાબાના પતિ પામી કે જ્યારે એક માત્ર
જૈન ધર્મ જ એ એ ધમ છે કે ભગવાન મરીર તત્વનું જે
સ્વ-૫ , કેતુ એમા શિવ માન 4 ફફાર થયા નથી
તારગબર ખાઓ એમ્બીજાના શાસ્ત્રોને પ્રમાણભૂત
માનતી નથી ના નામૃત તત્ત્વ માન્યતામાં બધી જ બાબાઓ
એ ૫ જ છે જે જેન ધન માટે એક વિશેષ ગૌ ની વાત છે
જૈન ધર્મ આજે મને મત–પથગછ કે ાિઓ વચ્ચે
વિચાઈ જ્યા તે એમના વચ્ચે 'ઈબ છે તે વિધિવિધાને કે
માન્યતાઓ અો જ છે ને એને એ પણ કહેવું જરૂરી લાગે
છે કે જે જે-ઈ અન્ય વા શાસ્ત્રોમાં ગ્રાઈ ગઈ છે એ બધીને
વગર વિવારે જિનભાવિત ધર્મ માનવાની જે આપણે શ્રદ્ધા વિના
હોઈએ તે તે એક પ્રકારની ધમ પેલા જ છે એથી જ્યારે આપણે
આ પ્રશ્ન વિચાખ્યા છે ત્યારે આ મા પા વિશે પણ કેટલીક
સ્પષ્ટતા ની જરૂર લાગે છે
પાક ૧૦ મે
એ પાઠ સાંચ પ્રાપ્તિના ૧૦મા પ્રભુનને ૧૪મા પ્રતિપ્રાભનમા
આવે છે જે આ પ્રમાણે છે
-

·જૈન અને માસાહાર પરિહાર
ता कहते भोयण आहित ति वटेना। ता एत सिणं अट्ठावी,
राए न कसताण पनियाहिं
दहिणा भोच्चा कर साहेति
भरणी हि ति तदुल्य भोच्चा कस साहेति इति ।
શ્રી ગૌતમસ્વામી ભગવાન મહાવીરને પ્રશ્ન પૂછે છે કે, “હે
ભગવાન ! કાર્યસિદ્ધિ માટે પ્રયાણ કરવામાં કેવી માન્યતાઓ છે?”
ભગવાન જવાબ આપે છે કે “ હ ગતમ! રોહિણી નક્ષત્રમાં
વૃષભનું ઉત્તરાફા ગુનામા પશુનુ, મગરી માં મૃગનુ અનેરામા
ચિત્રક મૃગનું પૂરાશનીમા મેટાનું ઉત્તરાપ મા સુવરનું, રવતી
મા જનચર અછનું અને અશ્વિની બતખુ માસ ખાઈ યાત્રા
કરવાથી કાર્યસિદ્ધિ થાય છે
જે ભગવાન મહાવીરે દેવ દેવી, ઈ કે ઈશ્વર સુગાની પા--
યાચનાનો ઇન્કાર કરી ફેવળ પુરુષાર્થ પર જ ભાર મૂકી છે અને
સુખદ ખના કારણ?પ કમને મહાસિધન પ્રસ્થાપિત કર્યો છે એ
પુરુષ કાર્યસિધ્ધિનું ફળ સુખ, ખના કારણ૩૫ કમ–ભાગ્ય સાથે નહીં
જેડના જુદા જુદા ભાસન જન સાથે જોડે એવા એ એક સામાન્ય
વહેમી માણસ હતા કે એ આસુ કહે ?
મૂળ વાત એ છે કે શ્રી ગૌતમસ્વામીના પ્રશ્નના ભગવાને વાળને
આ જવાબ તે કેવળ લેફેમાં કેવી કેવી માન્યતાઓ ચાલે છે એ
બતાવવાનો જ ઉદ્દેશ છે ઉપરાત પ્રજ-માનસમાં વણાઈ ગયેલા એ
પ્રકારના વહે--અ ધશ્રદ્ધાઓ તથા ખી માન્યતાઓનું ભાન કરાવી
એમાથી પ્રજાસમાને છે. પવા માટે ગૌતમને જમત કરવાને પણ
આશય રહે છે બાકી ભગવાનને પોતાની માન્યતાનો તે આ પ્રશ્ન
જ નથી કારણ કે ભયાનની અહિંસક વિચારધારા અને કર્મના મહા
સિદ્ધાત સાથે એને સહેજ પણ મેળ બેસી શકે તેમ નથી એ તે
અજૈન કુટુંબમાં જન્મે એક સામાન્ય માનવી પણ સમજી શકે છે.

·વહેમી માન્યતાઓ અને ધર્મદેવછાઓ
લા
અને જે કાયસિદિન ફળ આવા સહેલા ભાગથી પ્રાપ્ત થતુ હાન
તે જાપના દિન માગ ની જરૂર જ શી ? એટલે ભગવાને
તે કેળ કેમ કે માન્યતા પ્રવને છે એનું જ કથન કર્યું છે
જોકે ભય દુબળ પાળને આક્રમસરી યુગ તેમ જ
વિધીઓએ પ્રથભ રા સગાવી દઈ કરે વિનાશ—એ બધાને
શ છે આ પાઠ અંગેની મિઓ-ળીઓ તથા પૂર્વાપર સબંધ
બનાવની પ્રથમ કથા ઘી ખરી નટ થઈ ગઈ છે પણ એને હેતુ
-અય વગેરે મુખપર પોએ જળવા રવા જઈ એ કાળના કિની
કેવી કેવી માન્યતાઓ હતી એ આપ ગુરુગમ દ્વારા બની શકીએ છીએ
શાસ્ત્રોમાં તે શ દે ય છે પણ એને વાસ્તવિક અર્થ તે
પાપર બંધ ૧ ૧ પ્રથિી જ જા શમ છે અને એને
બનાવે છે તે ઉપવી પ્રજ્ઞા કા તો ગુરુગમથી એ સમજી શમય છે
ગમનું મહત્વ
શ્રી યૂનિભ40 વળી ગણાય છે કે ના ૪ પવના શબ્દો
તે એમની સામે જરા ના મુરુગમ વિના એ અનિતા બેસાડી
શળ્યા જેથી ૪ પૂર્વે વિચ્છ ગયા તે આપનું જ્ઞાન તેની બરો
બર છે એથી ગુરૂગમ વિના શાબર સમજી શકાતું નથી ગમે
સામાન્ય ગૃહ કે મુનિઓ ન વાચવાનું ફરમાન પણ એમના જ
માટે છે નહિ તે એ ૧૫ જ બાકી મારી ધમકઠા જ ગુમાવી બેસે
પણ સભા પે સચવાઈ રહેવી અથ પર પરાને કારણે આપણે
આ ૫હનું રમ્ય જાણી શકીએ છીએ શ્રી વિજય અભસરીયરએ
પણ આ પાને તુ લેકમાન્યના શી હતી એ બતાવવાને જ છે
એમ ક્યુ છે (શાસ્ત્રો ને અસગત બને, પાનું ૧૪૮) તેમ જ
એક પ્રસિદ્ધ આવાવ મારાજે પણ આને અર્થ સમજાવતા મને
કહેવું કે જે ની ૫ જળ હિંસા છે એને ભગવાન ને ઉપદેશ આપે ન
એનું સમર્થન કરે કે ન એને હુ માને એ તે ફક્ત પૂના પ્રશ્નના
ઉત્તર જ આપે-ખૂથી જેમ કેઈ બ્રાહ્મણ પતિ જૈન મુનિઓને

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
ભણાવતા ઈશ્વરકતૃત્વના ખનનો પાઠ સમારે એથી એ ઈશ્વવાદી
બ્રાહ્મણ મરી ને નથી તેમ ભગવાન પણ એ કાળમાં પ્રવતતી
લેકમાન્યતાનું જ વર્ણન કરે છે ને પછી એ વ્યવહારમાં સતતી
માન્યતા હોય જ્યોતિષ રબધી માન્યતા છે કે નાસિક નિયમ
વિરે બધાની માન્યતા હોય એથી એને અર્થ એ નથી કે જ્ઞાન
એનું સમર્થન કર છે યા એને મજુર રાખે છે
ધર્મદેવછાના પ્રકારે
અબર દરબારમાં બે Cની () કરી એક મુનિ પતિ અને
બતને પગ એ પ્રખર વિદ્વાન હો બા શાહના હુકમથી એ રામા
યણ મકાભારત કા ગીમાં અનુવ કરો અને રાત્રે પોક મુકી
૨ ને કે હાફરના શાસ્ત્રો વાગવાથી ડેગ જાણે ખુ મને ઠેર
ભય . ગિલા કરશે આ જેમ એક પ્રખરની ધમ ધન હતી તેમ
જે કઈ સામેના શબ્દ છે ? (મન વિરા ધારાની વિસગન હતા
બા) વળગી રહયા જેટલી વધા ધરાય હાય તો એ બીજ પ્રારની
ધમધેન છે જે કારણે વિધાતિમાં પણ આવા લોકો ધર્મનું
રખ્ય જ પામી શનું નથી
શીખવેલી દાટી
આવી પરિસ્થિતિમાં ગુરૂગમના અભાવે રાખ રિએ તે આપ ને
એ જ રળની કસોટી બતાવી છે કે જેનો કાબદાર્થ ભગવાનની
મૂળ વિચારધારા સાથે સુસંગત નથી એ અર્થ – અર્થ જ
નવી એ અર્થ જ છેટે છે એમ માનતુ ભલે પછી કાચ
કે આવાએ એવી વ્યાખ્યા આપી હોય ( ગા પ૪૩૨)
આથી જે વરાજ સિંધી પાને લખેલા શા કી
અમગત બાતે પુસ્તકમાં આપાને મળ હેતુ ધ્યાનમાં રાખે
હેન ને મસિદ્ધિનું ફળ માસાહાર સાથે જોડતા ઉપરના વચનને
અનુતનીને શાસ્ત્રો પર પ્રસાર કરવાની એ વનાળ ન કરત ને એ રીતે
સમાજને એક બૂરો દાખ આપવામાથી એ બચી જાત.

·પ્રકા ૧૪ મું નિબ ધને ટૂંક માર નવમ એ સૂક્ષ્મ અહિના પવનને ધમ, એટલી હદે કઈ પષ્ણુ ધર્મ તુ પાર નથી આમ ના એક બળ એ આને કે ત્યી કેસા નિબળ સાપને મામાનું એક બહાનું મળી ગયું હતું, કારણ કે તેઓ એ રેમ સાથે જ ખાવ્યા ના પાળથી એ એના પલભર બની ગયા ને શાસ્ત્ર પાઠો : કી પિને રેતા અથ પ્રમાણે એને બચાવ ક ને બામા એવામાં અને શક્તિ ૫ ની હોઈ એમને સ ધ બહાર ન 8 તા એમને સુધારવા માટે બહુ નામી દઈને વિચાર કરી ગુરુઓએ ભા માં નવા પાઠ મિકણો જે પર પસની વિશુદ્ધિનું સમર્થન કરતા હતા તેમ જ એવાઓને એમાથી અપ- વા પણું મળને તે પણ એમને એ અપસે કેવળ માસના આમય માટે નોતિ ફક્ત અન્ય વિગઈએ જેને જ પ્રસંગ- વશ એ લેવાનો ને સમય જતા એ બવ પાઠ શા માટે કોને માટે, કયા સોમ લખાયા હતા અને ઈતિહાસ બનાવા લાગે તે પ! પતિને પા ળથી વિશુદ્ધ બની ગયા હોવા છતા એક વાર તા થત બને પ્રકારના મળે તો ચાનતા જ રહ્યા

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિવાર
૬ એ પતિને વિશઠ ન બન્યા ત્યાં સુધી એ સાવકી થા મુનિ
ઉમેદવારે જ ગણાતા હતા છતા વ્યવહાર દષ્ટિએ એ મુનિઓ
કહેવાતા હતા
આમ પતી ગરમ ના ન પાળથી કોઈએ એના પાઠનું
સંશોધન કર્યું ન પરિમાર્જન કર્યું
૮ એવા જ કાન પાઠો ઉધ્ધાર પાઠો એવા નિએ જ
વિશુદ્ધ બન્યા હતા
૯ પરિણામે પાપ છેપરિબળથી વીર્યવાન બની એમણે સમગ્ર
ભારતમાં – માસાહારનો ત્યાગની નવી ના પેશ કરી ચા
ક્ષે ભારતનું બઅને ઘડતર ક્યુ
૧૦ એમને જે વાતાવરણને કારણે ગુજરાત અહિ સમ ભૂમિ બની
જે મળો આ ભૂમિમાં થતી ઉ ડી ધ ] બરણે ગા ની
જે કાન તને મળ્યો પરિણામે અહિ રહે છે. માનવ
પ્રથમ અહીથી જ ઉતા રહ્યા બાકી કરવામાં આવે છે તેમ
એ સપ્રતિના નામની સાધુ ત ત ન ધમ પ્રકાશમાન થઈ શક્ત
ન એના મૂળ જઈ શબ્દ બપી કે ભા. ભવાયાઓથી
ધમ કી પ્રગટી શકતો જ નથી
૧૧ આમ ભગવાન મહાવીરને સૂત્મ અહિ સા ધમ આ નિયમ
વ્યક્ત થાય છે પરંપરાની વિશુદ્ધિ ઝળહળતી રહે છે ભવ્ય અને
ગૌરવપ્રદ ઈતિકાસનુ આમાથી નિમાણ થાય છે અને એમ
અને એ શબરીન પડે અને આચાર્યોની ટીકાઓ પણ
માન્ય રહે છે

·'
પ્રકરગ ૧૫ મું
અમસ્યા જટિલ બનવાના કારણે
૧ પ્રાચીન ભારા વનસ્પનિષ અર્થ સૂચવનારી દેવા ના આજની
દષ્ટિએ ભવ્ય-ભાસ વાચમના લાગી ગઈ હતી કચ્છ
કે એમા મને સમજે અપરિવર્તનો થતા રો હતા
એમાં વળી ભય બ દુકાળને કારણે પાનપાન લગભગ બંધ
થઈ ગયું હોઈ ઘણા પ્રાચીન ગમતથિને નાશ થ પરિખામે
એ ટીમમ થના અભાવે
૩ જૈન શાસ્ત્ર મળ અર્થ પર પરા પર ધ્યાન નહી આપના
પાએ કેવળ શો પર જ ભાર મૂક્યો.
૪ તકવાને પ્રવેશ બ. મેડેથી થઈ એ યુગના ધર્મશ્રદ્ધાળુ
ભવાજોળા કરુઓએ જે કઈ નાઝપાઠ બા હતા એ
શ્રદ્ધાથી જ જાળવી રાખ્યા પણ અમ જીન તિહાસન જાળવી
શ
૫ એથી ભવિષ્ય ની પ્રજા તને બળે પાણીમાંથી પિરા વીણી કા છે
એ એમને વિચાર જ ન હેઈનએમને એવા પાઠનું સાધન
કર્યું ને એમાગ પરિશ્ચનન કયુ કેન તર્કશુદ્ધત્પષ્ટતા કરી
પૂરામાં પૂરુ પતિન મુનિઓને કારણે સઘને કઈક પાછો
વળી એવાઓએ પણ પિતાના આચારના સમર્થન માટે કેટલાક
જૂના શાસ્ત્રનો અર્થ જ મરી નાખે
1

·૯
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
૮ પરિણામે પછીના આચાર્યોની ટીકાઓમાં એને રગ ઊતર્યા વિના
રહો નડી
આમ તો બીજી બાજુ વિશુદ્ધ ધમ પણ વહ ર હતો
૧૦ એ ધર્મવિશુદ્ધિને કારણે જનમુનિ સાથે માસાહાર કદી સભ
જ નહી એવો દૃઢ વિશ્વાસ હોઈ આપણે એક અર્થને જ
ચપી રહ્યા
૧૧ બીજી બાજુ આચારોની એવા અર્થની ટીકાઓ હોઈએ ગૂચ
વાડે ઉકેલી નામય તે જ નથી એમ માની એના પાઠને
ગુપ્ત રાખવાને જ આપણે આગ્રહ રાખે
આમ મૂળ રતન્ય અધાગમા ૨૩ (ઈ એ ભૂખ ન સુધરે ત્યાં
સુધી એ પ્રશ્ન તન મ પાના જે જે પ્રપો થયા એથી એ
ગૂચવાડે ઉન ધ જ રસ્થ, કારણ કે અહિસાના-માસ
ત્યાગના સમય સામે આચાર્યો ની ટીમ રજૂ કરવામા
આવતી
અને જે કોઈ આચારની નકાએને પ્રભાનુભૂત માની સૂઝતા
આહારને નામે માસાલાનું સમથ : ખરતા તે અહિ સમ સંસ્કૃતિ
સૂરી પવાને ભય ધો થતા
૧૪ આથી જ્યાં સુધી આ પ્રશ્ન હન થતો હતો એ સુની એક
ભૂત અનેક ભૂવાને જ આપતી તુટેની એક કરી બીજી કડીઓને
સાધી શક્તી ની એથી એ માસ શના અર્થો જ બ ની
નાખ્યા કેઈએ રાત્ર પાઠમાથી નવા અર્થે ખેચવા માથા
પતિ કેઈએ રજૂઆત જ અવળી છી કેન્દ્રએ કઈ ગોપવી.
રાખ્યું, તે કોઈએ અમને પાને જ અલ્પસ્થા રાખ્યા
પણ એથી એક સાપે તેર તૂટે એમ બન્યા કરતુ પ િામે
પતિ આપવું એવું ગળે ઉતરતુ જાની.

·No text on this page.

·નધિ અને માસાહાર પરિહાર
આમ લિપિ અજ્ઞાનના ઉપરાત લેખન દેને દિકર
સાથે પણ આવી ગએ થી લઈ હાય તે તે અસવિત
નથી લાખની
આમ ના જે કઈ બચ્યું છે, પરપરાએ જવાય છે તેમ જ
આવી બધી ગરમ ઉભી થવાનાં કાર, મૂળ આધારે તેમ
જ એને અનુરૂપ પુરાવાઓ જ્યાં ત્યાં છૂટે છે વેરાના
પૂજા હોઈ એ બધાને આધારે મૂળસ્ય આજ પણ ગેપી
રાકાય છે
૨૧ એવી આશા રાખું છું કે મે કરવા બાલિશ પ્રય બની ભૂમિ
પર જ જે કઈ શાસ્ત્રોમાં ઉડી બીએ મા એ ઉમદા
તેની પ્રાપ્તિ સાથે આ પ્રશ્ન હલ ક પાન યા વિગwટતા
કરવાની ભરપુર સામગ્રી મળી રહેશે આંથી મારો પ્રયત્ન તે
કેવળ શા સૂચન કરવા પૂરતા જ ,
આમ હા છતા હું ફરી ભારપૂર્વક જાવું છું કે આ ગૃહ
બેટને મુળ ઇતિહાસ ભવાઈ જવાથી સમ અહિંસા
ધર્મની સાથે સાથે પતિન મુનિઓના ઉદ્ધારની વાત
જોડાઈ જવાથી મૃલ આચાર ધમ વિરે શિકા- બકાઓ
ગરમા ઉભી થઈ ગઈ છે અને એને કારણે આપણે વર્ષો સુધી
ભારે કુસ્તી જગ છે તે છે પનું છેવટ તે મૅચ ડેમ જ
પરિણમી છે કારણ કે બને પિતાનો જ વિજય શખ
કા કરતા હતા જેથી કેઈ કેઈને પાસ્ત કરી શક્યુ નથી
એની પાસે અર્ધ પર પરનું શબ હતું મારે બીજા પામે
શોનો આધાર તે પણ જે બનેએ એક બીજાના દષ્ટિ
દિને સમજવા પ્રયત્ન કર્યો હોત તે આ સમસ્યા આટલી
બધી ભૂચાઈ જઈ ગઠન કેડે ન બની જીત

·પ્રકઝ ૧૬
પતિને નમ્ર વિન ની
મન બુડા થઇ પદ ની તપ મહાવીર
ખા ના લેખમ થી પાસ ૫૫ ભવાન મરીર પર
મમતા કાને બાપ મ ક નમ જ જે પર પણ
૫સારી મ ક –એ મામા ના ઘરે કર તના
એ જ મન પવન ! તે પામ ચમા કે હિના જમાના
+ ૫ અમને તેના ઉપલા , ૫ જ કેટલાક તો
ભ - આ છે કે તેના બે પ બને છેજ ર અને
વિ સમા ટક - માં ૧ લા છે તે અને કાર ને પિતાના
માનો કેવા છે આ નભ માન છે ! પાન સ
પત છે ને સાપની નાવમા એક જગાએ ભવના
કે મામિત્રભારે અય મ.સ ને
ના તેઓ બી પીર B માં
નમવાનને માંસ ખવડા બન કેમ ગૂચવા નવા ને એ જ
મકાન નથી ના ખાન વન છે કે અમને ન મળના
નથી આથી એ ભ + ૧ ખો
મારી કમિટીએ મન કરી ને જ નામ આ પ્રમ પર એમને
પર પી જે સમાજની લાગ ને માન આપ્યું છેશ્રી ધમન
કીશા આજે દાન થી જે એ માજે હયાત રન તે તેઓ
પ કર એ થી ૮ ના બતાવત. એમ ના એમને ન્યા વિચાર

·- એક
too
જૈનધર્મ અને મારા હાર પરિહા
ધાવનારાઓ કે વિચારવાનું મળે છે એ માટે કે શાહ પ્રભો !
(1) કબીy ભ બુદ્દ' પાના જ થામ અને છે કે “ સ
શબ્દને મળ અથ શતા– ૨ (Noble) એ હતો જે પાળી
“ગુ પામતા ને ર એ થર્ડ ગ છે આવા બીજા પણ દાખવી
તેમણે પૂરા પાડ્યા છે શબ્દના અર્થો રામ ના વેણ સાથે મા
બબ તા જાય છે એનું મતવ્ય એમણે કટ કર છે ના-ભગવાને
મહાવીર માટે વપરાતા શબ્દના એ કાળના અધેિ પર ધ્યાન ની
આપતા- બાજના રૂટ થતા અા પર જ ભાર મુકો ભગવાન બનાવી
માસાહારી છે, એમને કેમ પ્રયત્ન કર્યા હો એ એક પ્રશ્ન છે
(૨) વળી એમ જ ના “બુદ્ધ ધર્મ અને સઘ' પti
૮૧ માં અશોકે લકામાં ધર્મપ્રાગ મેના પાત્ર પવિતાને
સબધ છે –૮ ગાથાઓ ઉતારી છે. તેમાં જણાવ્યું છે કે,
एका दीपे मार मार जिन शासनम्
गतिरपेय हमति धर હરિ છે.
તમે સુદ લક બેમા મરમ જૈન શાસનની સ્થાપના કરી
આમ અનેક જૈન છે અને તે જૈન ધર્મના પ્રચાર માટે
જ ભિક્ષુઓ વામાં માને ૫ર નિખિન પુરા જ
ના આપણે જ એિ છીએ કે એ ભિઓએ એ બવા દેવામાં
બૌદ્ધ ધર્મ જ ચાર કર્યો હતો ને આજે પણ એ દેશો બોધમાં
છે આમ લખાગના સ્પષ્ટ શબ્દો હોવા છતા પ્રત્યક્ષ પુરાવો જ પ્રબળ
પ્રમાણ બને છે તેમ મા વિર માટે પ1 મે તે શબ્દ વપરાય
છતા એમનો સર્ભ અતિ સાધમ–નિમેશ આચાવિચાર એટલે
પ્રબળ અને તેજસ્વી તે કે જેના પ્રતાપે વધુ થતુ એ ભગવ
કરણ અને ઝાડીઝાખવનીએ તથા અમે જગને વચ્ચેથી
પસાર થઈ એક સ્વ. નિમલ નદીરૂપે આજ પણ સપાટ પ્રદે પર
पच

·No text on this page.

·૧૨
જૈનવ અને માસાર પરિહા
થાય એ એ યુગમાં સહજ હતું, પણ એથી પાડાના વાંકે પખાલીને
ડમ ન દેવાય
(૫) કોગામીજી ભ બુદ્ધ પાના ૧૪૩મા કહે છે કે કે —િ
ગુનો કરે તે એને સઘ બહાર ૬ વામ આવતા જેનસ માં પગ
સુધરવાની આદત ન રહે ત્યારે તેની જ વ્યવસ્થા છે એમ તે હું
વગણ રાખી ગુરુઓએ એવાઓને સુધાયાં તે બીચારા ગુરુઓ જ
નિદાયા ગળ--ળને એમ કરી નાખ્યો
(૬) મહાત્મા ગાંધીજી કહેતા કે એક ત ાયની ગમે તે
વિદ્વાન વ્યક્તિ પણ અન્ય સ કથિના રહસ્યો સર પામી શકતી નથી,
એ માટે તો એ એ સ ક પના ધમાંચામ પાસે બેસીને જ એનું
રહન્ય જાણવું જોઈએ નહિ તો એ વધુ જ વેતરી નાખે અડી પણ
તે! જ થતુ છે
(૭) ભગવાન મહાવીરને છ માસથી લેતીના ઝાડા રતા ગરી
છેક જ નખાઈ ગયું હતું એ સ્થિતિમા ભાલ પચે ખરું ?
તે ૫ વામી જૈન આચાર પ્રમાણે વાસી વસ્તુ છે જ નહિ
સંભવ છે કે પતિને ત્યારે રેફ્રિજરેટરની વ્યવસ્થા માની લીધી હ
એથી એ માટે તો બીજે જ ઉત્તમ ઔષધ એ સામાન્ય માનની
પણ સમજી શકે છે જેથી તેને જે વિચાર ઍ વાત
તે એ માસ અર્થ કરતા તાવળ ન કરત
(૮) ધમાં દ દોરાબજી બુકલવાસા સમ્રાટ
બુકથી પસારસપ્રદ પાના ૩૮૦
લખે છે કે “મામ દે ના ચાતુમાસમાં ભ બુઠો ભય ર
તે ન થવાથી એમણે નિય ન ક મારા આયુષ્યમા મારે બીજ
કેટના વમો વધારા એ, કાપ કે ભિક્ષુધી જોયા વિના
મારુ પરિનિર્વાણ થાય એ ઠીક નથી
આમ ભગવાન બુદ્ધના ભિ, સઘ એ કર્ક રાષ્ટિ હતી
અને તેથી જીવનને મોહ પ હ એ સહેજે કે પી શકાય છે

·મ- * પતિને નમ્ર વિનતી ૧૦૩ જ્યારે મહાવીર વિતરાગ હતા અને એમને સાથ પ્રમે મત કે ના વન પ્રમેહ-એ નીચેના પ્રસંગે ઉપરથી જડી બુદ્ધિને મક અજુ સમજી શકે છે (અ) અતા ઇન્દ્ર ભગવાનને પ્રાર્થના કરી કે હે ભગવન્ આપ ઘી નું તે આયુષ્ય વધારો તે આપના નક્ષત્રને સ્પશતા ભસ્મપ્રહને કારણે આપના સતાનિયા ગુખી થશે પણ જેમણે મન જ નાશ છે ને એ ભગવાને એને દનાર છે એટલુ જ ન– स्याम्यया चन पाप्यायु क स धानुमीश्वर विदमप यदस्यव दि तीथप्रेम माहित (ત્રિ શ પવા ૧૦ સ ૧૩ નો ૨.૨) ઈના સપ્રમેહની પણ પી ટીકા કરી () તેમ જ વાર ભગવાન મહાવીર ૧૫૦૦ શિવે સાધે કિધુ દેવમાં જતા હતા ત્યારે વચમા ભવ કર ભર કર રણ આવ્યું લાગી હતી. જેથી મુનિઓ સુધાપતિ બન્યા હતા અને ત્યારે વચમા તનના ગાબો પસાર થઈ રવા હાઈ બાલિએ તન વાવવાના ચ્છા બતાવી વળી તક પણ નિજીવ હતા પણ ભગવાને વિચાર્યું કે જે આજે રન આપીશ તો પછી વિચમાં સવ- નિવને વિવેક જ નહિ છે જેથી પમ કારગિ હવા તા કડક કઢાર થઈ એમ એ લાને જ ઈ પર કર્યો કારણ કે સિફાતની રક્ષા અર્થે બાડમ કે અપવા કે છૂટમાં એ માનતા જ રહેતા મુના તે સહન થઈ શકે પણ મુનિઓ હવે તમે ભરતા હતા જેથી એ વનવા પણ અશક્ત બન્યા હતા ત્યાં અચાનક એ અચિત ( નવ) પાણીનું સરોવર આવું બધાએ એ પાણી પીવાની અનુમતિ ભાગી પણ ભગવાને પ્યું કે “ભિક્ષામાં મોના જ અનાપાણી આપણુથી લઈ ગય’ આમ જે એ વાર પ્રાણુની રજા મળશે તે વાર

·તૂટી
૧૦૪
જૈન ધર્મ અને મારા પરિહાર
પરિણામે જાતે જ ભિક્ષા લેવાનું એક નવું પ્રકરણ : પશ્ચિ
“ના રસા ઊભી થશે ને તેથી અપરિસતી વનને આદશ જ
પ છે આથી એમણે મુનિઓને વીર બનવા કહ્યું (ભગવતી શતક
૧૩, ઉનેશ દ)
વાકાને મને તરસથી મૃત્યુ નજીક આવુ જાડી ઘણા નુ
ઓએ અનનન આ યું કે એ વર્ગગમન કરી ગયા કહેવામા આવે
છે કે ફક્ત ની ભાગી સંખ્યા સાથે જ મહાવીર એ રણમાથી
બહાર આવ્યા હતા આમ જેમને સઘ કે જીવન માથે મેહુ નાતો
એવા પુર ની હદયભાવનાને અને ગગનચુંબી ચાઈને સમજવા
આપને ખૂબ જ વામણા પુરવાર થયા છીએ નહી તો શિષ્ય ગેહ
અને જીવનની લાલસાને કારણે આયુ વ વધારવાની ઇચ્છા ધરાવનાર
બુધને ખ્યાનમાં રાખીને તેમ જ આનાપાઈનો હિસાબ ગણી ળ
પિતાની જ સલામતી રિચાર કરનારી વ્યવહારુ બુદ્ધિને પ્રાધાન્ય
માપીને ૫નોએ જે રીતે બને એક કારને તેની ઓળ-ખોળ એક
કરી ખ્યો છે એવું બનવા જ ન પામત
બાળકને એમના બનેના માનસને આ બે, એ સમજી શક્યા
હન તો પિતાનો જીવ બચાવવા ખાતર માર વીર માસાર કરે એ
વાત જ એમને વિસગત લાગી હાત
પણ એથી મને વીરને તે કશી જહાનિ નથી પચી એ તે નિર્માણ
૫ પામી ચુક્યા છે પ એમના વિશે આવું લખીને પતિ પતે
ખે ઉભા છે એવું માપ એમણે પિતે જ ડાવા અને સમજુ જગત
સમક્ષ રજૂ કરી દીધુ છે
* શારીને સિદ્ધ મેનાપતિ નિમૉો ઉપાસ કને
પાળથી એ બુકને ઉપાસક બન્યો હતો તે ભગવાન બુદ્ધને અને
નિબુ સઘને બાજન માટે આમંત્રણ આપ્યુ નિચ ને આ વાત ગમી
11. તેમ વાન વિવી કે સિંહે મેટુ પણ મારીને ખુદને મિજબાની

·૧૦૫
તેને નમ્ર વિનતી
આપી સિંહે આ જાણ્યું ત્યારે કે બુદ્ધની નથી કરવામા
નિ ધોને આનંદ આવે છે હુ મિજબાની માટે જા ! જોઈને
પ્રાળીની હિંસા કર એ અસંભવનીય છે (ભ બુધ પાનુ ૨૫૪)
ભગવાન પામે આ પ્રશ્ન આવતા એમ પણ કહ્યું કે, “આ
આરોપ તદ્દન ખોટો છે આપણે પોતાને માટે મારેતુ પ્રા 3 આપણે
જોઈએ સાભળીએ કે તેવી શકો આવે છે તે અન્ન નિષિદ્ધ છે ”
(ભ બુદ્ધ પાનુ ૨૫૪)
પણ બીજી બાજુ ઉગ ગૃહપતિ ભગવાન બુદને આમત્રણ
આપે છે ત્યારે એ કહે છે કે હે ભદન્તી ઉત્તમ કુકરનું સારી રતિ
સીનીને તૈયાર કરેલુ આ માન છે તે મારી પર ,પા બ
ભગવાને લેતુ ભગવાને પા કરીને તે ભાસ ખાધુ
w
પ1ને y 1

·No text on this page.

·૧
ગરમાં જ અને રેવતી નામની ગૃથ્ય પત્નીએ
| ફળ સાર કરીને તૈયાર કર્યા છે એનું મારે
તુ તેને ઘરમાં માજાર નામના વાયુની નિવૃત્તિ
1 પિરથી ભાવિન એ બીરાના ફળ પાકે
કે
મનિષ પર પરામાં દાખ થઈમા--માસ સુરાને
ને બુદનેએ દયા-ખુણાના અવતારને–પા નથી
શું સ્વાદ લાગ્યો હતો કે જેથી એમ ગૃહપતિને
ન્ય પ્રસગુએજ વાપર્યું હતું અને એમને તથા
મામ તણ આપ્યુ ઈએમના નિમિત્તે જ એવું જન
છે ? આ કેઈ અણધાર્યા ઘરે આવી પહોંચીને ભિક્ષા
થી એને જે ઈજન કે માસ બનતુ હતુ એ
ભચુ સવના માટે જ બનતુ હતુ એ સામાન્ય માનવ
કે તેવી વાત છે બુદ્ધ પણ શુ એ નથી જાણતા હોય ?
માટે જ હિંસા થતી છે જેમાં એક ઘેટાને ખાતર
મુમ્યાન નિધાર કરે એમને મન કરની કઈ જ
આવા આવા અનેક પ્રશ્નો Cભવી રોકે છે જે
હીણપત વગા ના છે એથી આવા પમ રાખ્યા
મેથી સત્યનું કયુ ખૂન થી જવાનું હતું ?
ત્રની સાધના સત્યની પ્રાપ્તિ અવે હાર્ટ સત્ય એ વિશ્વ
વ બને છે આથી ત્યારે આજનું ભારત માસાહાર
સા તરફ વળવા લાયુ છે ત્યારે બુદ્ધના જીવનને માસા
મને માટે એક પ્રબળ આધાર બની જશે અને તે
થી આ માન્યતાને વેગ મળશે તો એ બુધને નામે કઈક
એને ઘાણ નીકળી જશે આ 9 બુદન કરુણા
છે છે કે એના સત્ય સાધનની અપેક્ષા એ બા મનનું
ત તે જનતાનુ વિશે માગુ થાત અને જ્યાં
?
-

·(બુઠવીનાસાએ,
એ એટતું પણ ભાન નથી ૨ કે એથી પિતા ની જનિક યુગે.
મણે બૌદ્ધ ભિક્ષુઓને આચાર પરથી જેન મુનિઓની પણ તેની જવા
જૈન ધર્મ અને માહાર પણ હાર
તિએ કરી તેમને સતિપૂર્વક જમા
પાનુ ૨૦૦૭)
ભગવાન બુના પેનાના એકરારથી માડી ધન દૌશાની
સુધીનાઓએ એવા છે અને તે પણ જાણે છે કે જેને
ભિક્ષુઓ સદા ભિક્ષાવૃત્તિ પર જ નભે છે કદી પણ કોઈ
આમત્રણ સ્વીકારો ઉપસ્થિને ત્યાં જમવા જતા નથી.
પણ મથેની નિ કરવાની મા એની વાતો થયા
બના ની દોરી
આપો આવી વાત છે તથાનમાં કે ચર્ચામાં ઊતરવા નથી
ભાગના પગ આપવ તો એટલુ જ કહે છે કે સામાયિક રાષ્ટિથી
લખાતી આ જ છે જેની કિ, બૌદીની હોય કે
દિકેની હાય—એ સત્યસધનને આધાર ન બનાવી શક્યા
(૧૩) અને દલુ ને ત્યા મુદ્દે જે સુકરમ વાપર્યું એને
અર્થ કરતુ માસ રપ હજરાત ચાય એક જાતનું પ્રખ્યા
પણ આપે છે એની પ ક એ લીધી છે (ભ બુદ્ધ પછે.
૨૪ ૮જ્યારે વાપર સબધ વિચાર્યા વિના અને ભગતી ના એક
માત્ર ટીકાકાર શ્રી અજયવી છએ કર મધ આપ્યા વિના
મહાવીર માટે કે માસના એપી અને જઆમદ કોગામીજીએ
શા માટે રાખે ૧૮ અ ન્યાચિત પડે કહેવાય ? આનું નામ
સત્ય સશાધન ' એ વાચકે જે વિચારી લે
આપના શબ્દો આ પ્રમાણે છે ભગવાન મહાવીર પોતાના શિરે
અભાવરિએ
तन रेवयाभिधानया गृहपति प या मार्थ कृष्मा शरीरे
उपरहते न च ताभ्या प्रयाजन।
मिधानस्य यागानि युनियरफ कुर्घट
Y

·પતિને નમ્ર વિનતી
૧૭
અર્થાત્ “ નગમા જ અને વનની નામની ગુપનીએ
મારે માટે બે કેળાના ફળ સાર કરીને પાર કર્યા છે એનું મા
જિન નથી. પરતું તેને ધરમા માર નામના વાયુની નિત્તિ
કરવાવાળો વનસ્પતિ વિશે થી ભાવિન એ બીજેના ફળ પાકે
ફતે તુ લઈ આવ'
જે બુરે શ્રમ નિમથ પર પગમાં લખન થઈમઘમાસ-સુમને
પણ મેં તને એ બુદ્ધને–એ જણાના અવતારને-પાળથી
છે ત્યા લાગે છે કે જેથી એમને ઉગ ગૃહપતિને
વા તેમ જ અન્ય પ્રસરે પગ ને જ વાપયુ હતુ અને એમને તથા
ભચુ સ ને આમ ન આપ્યું છે એમને નિમિત્ત જ એનું ભાન
ડી રાયું ય ? આ કોઈ અધાય ઘરે આવી પ વાને નિ !
તાની વાત નથી એને જે કd બોજન કે માસ બનતુ તુ આ

·જૈનધર્મ અને મારાહાર પરિહાર
તિય કરી તેમને સંતાપૂર્વક જમાડયા (બુલાસારસ
પાનું ૨૦-૭)
ભગવાન બુદ્ધના પિતાના એકરાથી મારી ધમાંનદ કૌશાબીજી
સુધીનાઓએ એકરાર કરે છે અને જગત પણ જાણે છે કે જેન
ભિક્ષુઓ સા ભિક્ષાવૃત્તિ પર જ મળે છે કદી પણ કોઈનું
આમત્રણ સ્વીકારી હસ્થને ત્યાં જમવા જતા નથી
પણમ ની નિ રવાની હોશમાં એની વાતના ઘડીયા-
એને એનુ પણ ભાન નથી રહ્યું કે એથી પિતાની જ નિદા થશે
મણ બૌદ્ધ ભિખુઓના આચાર થી જૈન મુનિઓની પણ તેની જ વાત
બનાવી મસ્તી
આપણે આવી વાતોના નશાતમાં કે ચર્ચામાં ઉતા નથી
માગતા પણ આપણને એનું જ કહેવાનું છે કે સામ ચિરાગદષ્ટિથી
લખાયેલી આ ની વાતે ભને પછી એ જેની હેય બૌદ્ધોની છે કે
કેની હાથ–એ સત્યસાધનને આધાર ન બનાવી શકાય
(૪) અને ચ૯ બુદારને ત્યા બુદ્દે જે સુમિત્ર વાપણું એને
અર્થ કુકરનું માસ કા Cપરાન બુઘવાચાર્ય એક જાતનું પાન
પણ આપે છે એ નેપ કોબી એ લીવી દે (ભ બુદ્ધ, પાનું
૨૪૮) જ્યારે પૂર્વાપર સબધ વિચાર્યા વિના એ “ભગવતીજીના એક
ભાત્ર ગાબર શ્રી અભયદેસરિજીએ કરે અથ આપ્યા વિના
મહાવીર માટે કેવળ માસના એકપલી અર્થનો જ આગ્ર કૌશામીજીએ
શા માટે રાખે ?? આ ન્યાચિત પગતુ કડેથ ? આનુ નામ
સત્યનું છે ને ? એ વાવો જ વિચારી લે અભયદેવસૂરિજીએ
આપના શબ્દો આ પ્રમાણે છે ભગવાન મહાવીર પિતાના શિરે
तन रेवत्याभिधानया गृहपति पर या मदथ पृष्माण्डपल शरीरे
उपस्थते न च ताभ्या प्रयानन तयाऽ पदस्ति तद्गृहे परियासित माजार
भिधानस्य घायानि वृत्तिकारक बुपुट मांसक बीजपूरक कगह मित्यथ ।

·૧૭.
પડિતાને નમ્ર વિનતી
અથાત “તું નગરમાં જ અને રેવતી નામની ગ્રામ્ય પનીએ
મારે માટે બે કેળાના ફળો સર કરીને તૈયાર ઓ છે એનું મારે
પ્રોજન નથી પરતુ તેના ઘરમાં માજાર નામના વાયુની નિવૃત્તિ
કરવાવાળી વનસ્પતિ વિશે થી ભાવિત એવો બી તરાના ફળને પાક
છે તે તુ લટ મા
જે બુદ્ધ નમન નિર્મથ પર પગમાં દાખલ થર્ટમઘભ્યાસ-સુગને.
ત્યાગ કરે તને એ બુદ્ધને–એ દયા-ખુણાના અવતારને–પાછળથી.
રૂકરના મામા ફુ યા લાગે હો કે જેથી એમ ઉગરપતિને
ત્યાં તેમ જ અન્ય પ્રસરે પગ એ જ વાપર્યું હતું અને એમને તથા
ભિક્ષુ સઘને આમ ત્રણ આપ્યું એમના નિમિત્તે જ એવું જન
નહી પાડુ રાય? આ કોઈ અણધાયા પર ખાડી પહેચીને ભિક્ષા
લેવાની વાત નથી એટલે જે કઈ બોજન કે માસ બનતુ હતુ એ
મન અને ભિમુ સાધના માટે જ બનતુ હતુ એ સામાન્ય માનવ
પણ સમજી ને તેવી વાત છે બુદ્ધ પશુ એ નહી જાગતા હોય ?
અને ખાન ને માટે જ દિસા થતી છે જેમણે એક ઘેટાને ખાતર
જીવનને હો મા મૂખ્યાને ધાર કરે છે એમને મન ઝરની કઈ જ
મિન નતી આવા આવા અનેક પ્રશ્નો ઉદ્ભવી શકે છે જે
બુદ્ધના જીવનને હીણપત વગાડનારા દે એથી આવા પ્રબો ટાળ્યા
જ દેન તે એથી સત્યનું કયું ખૂન થર્ડ જવાનું હતું ?
ધમે માનની સાધના સત્યની પ્રાપ્તિ અને તેને સત્ય એ વિશ્વ
કલ્યાણકારી તત્વ બને છે આથી ત્યારે આજનું ભારત માત્ર -
અને પ્રાણ ડિસા તરફ વળવા પામ્યું છે ત્યારે બુદ્ધના જીવનને માસા
હાર એવા લોને માટે એક પ્રબળ આધાર બની જશે અને જે
ભવિમા આથી આ માન્યતાને વેગ મળશે ને એ બુધને નામે કઈ
નિય પશુપક્ષીઓને ઘાણ નીકળી જશે છે બુધને કરુણા
સંદેશ! બાર છે કે એવા સભ્ય સરધનની અપેક્ષા બે બાબતનું
અશાન જ સોન તે જનતાનું વિરોધ કલ્યાણ થાત અને જયે.

·૧૦૮ જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર ક-વાણું છે ત્યા જ સત્ય છે અને જે બીજાને પી કરી છે તે અસત્ય છે यत्माणि पीगर तदसाय, यत्रोक हित मत्यात तत् सत्यमिति मे मति આમ જો તથ શું અને સત્ય શું એનો વિવેક કરવામા આવ્યો હેત તે સત્ય નરોધનને નામે સત્યનું જ નિ નવાઈ ૨૩ છે એ ધ્યાનમાં આવત વાસ્તવિક ઘટના તો કહેવાય અને જે પ્રિય હોય પશે હોય, બીજાને વ્યાણકારી હોય તે સત્ય કહેવાય કાણાને કા કહે એ તવ્ય કહેવાય ૫. એથી કહથની હેળી સળગે તે એથી એ અસત્ય બની જાય છે તેમ કોઈ રાત-ઋષિના છાનમાં ઘણી ખામીઓ હોય પણ તેના જીવનને પૂણ બનાવી એની પૂજા ભક્તિથી ઘણા ક યાણ થતું હોય તે એ અતર્યા હતા તે પણ રાત્ય બની જાય છે આમ સત્ય સગીધનને નામે તથ્ય શું સત્ય ! અને અસત્ય શું એને વિવેક ન કરવાને કારણે ભનભ પડિન પગ બરે આ શું રાખવી જગતનું ભારે અહિત કરી જાય છે (૧૨) તવા એક વસ્તુ છે અનુભવ બીજી વસ્તુ છે તેવાથી, ધમ અને સત્યનું મન થઈ શકે છે તેમ ખ ન પણ થઈ શકે છે પણ માનવ ના મુઝ પ્રગટે છે તેમ જ એને અનુભવ થાય છે ત્યારે એ તવા ને પોતે મને હાથને જ અનુસરે છે ભગવાન બુદ્ધ રાત્રિનોજન કરતા મહાવીરના ત્રિજન ત્યાગને એમણે હિ સા– અતિ સાની દૃષ્ટિએ વિરોધ પ ક હી ૫ | ક યારે એમને પિતાને અનુભમ થશો ત્યારે એમણે પોતે જ રાત્રિભાજનનો ત્યાગ કર્યો હતો ભગવાન કહે છે કે “ ભિમુઓ રાત્રિ ભોજન છેડી દડું છે અને તેથી મારા શરીરમાં બાપ ઓછો થતો છે મારું જાથ ધર્યું છે મારી શક્તિ વધી છે અને મારા ચિત્તને સ્વાથ્ય મત્યુ છે માટે ને ભિક્ષુઓ તમે પણ તેમ જ વતંજે (ભ બુક, પાનું ૨૬૭) (1) ધનદ શાબીજી પળ બુધની જેમ જૈન તપશ્ચર્યાને અનય છે

·પિડિતોને નમ્ર વિનતી
૧
ભારે વિરોધ કરતા એના પર પ્રહાર કરવામાં એ પ્રસિદ્ધ હતા પણ
જ્યારે એમને આ જીવનને કટાળો આવે ત્યારે જે ધમમા
સૂચની મૃત્યુ પર્યતન અનશનની જ તપથવા વરૂ કરી ઉપવાસ,
તપશ્ચર્યાથી દેહાધ્યાસ મોળો પડે છે એમ પોતાની જાત અનુ
ભવથી તપનુ ભ વ વધારનારા મહાત્મા ગાંધીએ એક વાર એમ
એમાથી પાછા લાવ્યા હતા પણ એમાં જ એમને શાંતિનો અનુભવ
શ છે કે બીજી વાર ગાધીને આવા મેળવીને એ દ્વારા
જ એમણે પિતાને -૧પ બુઝાવી નાખે ને
આમ સૂઝ અને અનુભવ પછી ભ બુદ્ધ અને કૌશાલી એ જેમ
જેન આચરો અપનાવી લીધા હતા તેમ જે શાન ચિને એમને માસ
રારિ પ્રકરણ પર ફરી વિચાર કરવાની અનુકૂળતા પ્રાપ્ત થઈ હતી
તે એ માસાર વિશે પ પિતાના વિચારે કાચ બ વી નાખત
પણ થર્ચા–પ્રતિચર્ચાના દુમનાઓમા એ એવા અવાઈ ગયા હતા કે
એમને ન એની અનુકુળતા પ્રાપ્ત થઈ ન કેઈએ એમને એ વાત
ગળે વનરાવી કારણ કે છેવટે તે તેમને જૈન ધર્મ પ્રતને અત્યંત
પ્રેમ અને માન હતું તેમ તેમણે જ એ પુસ્તકના પાના ૨૫ર ના
જણાતુ છે એટતુ જ નહી એ એમ પણ માનતા કે ભગવાન
પાર્શ્વનાથમાથી જ મહાવીર અને બુની બે ધારાઓ વહેતી થઈ છે
એ અંગે એમણે ભ પાર્શ્વનાથને ચાતુર્યામ ધર્મ લખી
પિતાના વિચારો સ્પષ્ટ કર્યા છે અને એ રીતે બોદ્ધ ધમ પર જૈન
ધમની ઉપાસ્તા બતાવી એ દ્વારા જૈન ધર્મનુ જ ગૌરવ ગાયું છે
(ભ બુદ્ધ પ્રસ્તાવના પાનું ૨૪)
આ કારણે “પી શકાય છે કે એમને કા તો મિસનીડ (Mis
lead) કરવામાં આવ્યા હોય કા તે અર્થો જ ખોટા આપવામા
આવ્યા હેય નહિ તે ભગવાન બુદ્ધના પિતાના એપાર પછી જૈન
ભિક્ષુઓને ભામાહારી ઠેરવવાની ઉતાવળ ન જ કરત આશા છે કે
એમના અનુયાયી અને આ પ્રશ્ન પર ફરી વિચારણા કરશે

·ઉપમ હાર
આજે તે આપણે ઝાનિક સંશોધનને કારણે પૂર્ણ વૈભવ
અને એશઆરામની સુખભરી સગવડોથી ભહેનાતમા માણી રહ્યા છીએ
અને અમનચમન લાવીએ છીએ થી આપને ખાનપાનની કોઈ
તબીફ કે નથી પથારી પાગરણની કઈ મુશ્કેલી કે નથી પ્રવાસયાત્રાની
કોઈ હાડમારી ઉપરથી સેવકો હાજરાહજૂર બની ઉભા પગે મેવા
કરવા તૈયાર રહે છે અને જે ઈચ્છીએ છીએ તે હાજર કરે છે પાણી
માગતા દુધ આવે છે ને રોટના ભાગના મેવાની ઈ રાજર થાય છે
તનીફ અને દુખ શુ એ શબ્દ જ આજે ભુનો છે એમ કહીએ
તેય બહુ નથી અને એને જ આજે ગામેગામ હજારો લાખોના
ખચે આ ઈમહત્સવો ઉજમણું ઉપધાન પ્રતિષ્ઠા અને પૂજા
સામાઓના ભ મ સવો ઊજવાઈ રહ્યા છે. દેશમાં આજે પૂર્ણ
શાત છે પિતાર ભા સામ1 છે દેશમાં બળા કે સમામનુ
નામ નથી વેર છે દુનિયા સાથે સંપ રાખી શકાય છે અને
ઇચ્છીએ તેવી રીતે માની શકાય છે
ઉપરથી ન્યા
કયા
જઈએ છીએ ત્યાં ત્યાં ઘગ્ના હોય કે પરાયા સહુ કોઈ આપણને
માન–સ માન અને આ ભાવથી વધાવી લર્ટ આપણને ઘેરી વળે છે
આપત્તિઓની ચલી ભરતી
પણ એ યુગ તે અધિકાર અને મટ્ટાનિય સુત્ર જેને
શબ્દાર્થ પણ એ ઘેર અધિકાર જ થાય છે, એમા એ યુગનું દબા
ચિત્ર જોવા મળે છે ત્યારે શક-rણ બેકિટ્રયન, પાથિયન તથા ગ્રીક

·ઉપસંહાર
૧૧
વગેરે આમારોથી દેશ પર આક પર આફત ઊતની હતી ઉપરથી
સિસેલ્યુકસ તથા ભગવના માનગરિમથી મન હેરાન પરેશાન બની
ગઈ હતી આથી કલેકે પિતાની ચીજે લઈને વાહનમાકે
પર ચાલીને આમતેમ ભાગવા માડતા આવી પરિસ્થિતિમાં
ભિક્ષુઓને ભિક્ષા પણ મળતી નહી” (ભ બુદ્ધ, પાનું ૩૧૧)
કે પરદેરી ધા ને હાન કા ને ઠીકે થી પ્રયત્નો થતા રતા
ના પગ એને તગડે ત્યાં દશ- ૧ ટળીઓ ઊતરી આપતી એવો
એ આક્રમણ કરી કાળ હતો રસ્તાઓ સિવાયત ના ખેડૂત
ભજનીન હતા , ઘણુ એ વાવના ને વ પાએ આક્રમણ
લારાઓ ની જતા ઉપરથી અનાર મારા ઓ લુટયાટને
કારણે દેશ બરબા થઈ ત્વો તો ભી રણ ૬ અને કર્યા કરતા હતા
પામે માનવ માનવ ટી દાનવ બની જેને ૧- વેરી કે માર
કા કરીને પણ પેટ ભસ્યા એ ઝાપા મારતો વડ વનસ્પતિ પશુ-
પખી કે માણસ મુદ્દાને પણ એ છે કે નહી આમ જ્યા હવન
ટાવનુ જ ઇણ થઈ પડ્યુ હતું ત્યાં ધમ કે આવારવિધિઓની તે
વાત જ શી ચાની દેય? એની પિ કરનારા ત્યારે હૈપાસના
વય ગણના ૯ો કા કે ભૂખ્ય પર ધમી પણ વાત કરી
ખાવી બનિ પરિસ્થિતિમાં ધમ અને એને બચાવી લેવા
શિરને સલામત રાખવાની પદે ની જરૂર હતી આ કારખે એ કાળના
એવા મુનિઓના આચાર અને કઈ ક્ષતિઓ ચાની પનો એમને
ર દેવ કરી શકાય ? એથી એમની ટીમ ની પણ એમને
માટે તે આનું જ વહાવવાના હોય એથી જેઓ આજની
દષ્ટિએ એમ માપી એમનામા દેવ જેવા પ્રયત્ન કરે છે એવા
જે લેકે માટે શું કહેવું છે પથારીમાથી ના વેત જ જેમની
પાને ચાહ-ધ અને પાઉ બિસ્કિટ હાજર થાય છે એ એમની
વિના કે એ કાળની પરિસ્થિતિ કષાથી સમજી શકે ? કારણ કે ભરતું-

·૧૧૨ જૈન અને માસાહાર પરિહાર પિટ ભૂખ્યાની વે ના સમગ્ર શખુ જ નથી અને એ વે નાવ અધૂરી લવ તેમ પછીના કાળમાં પણ સરે એક યા બીજા પ્રકારની એવી વે ના કઈ ઓછી નથી બેગની ક્યારે દેશનિધન થયું ૫તુ, તે ક્યારેક અન્ય સમાજના જુલ્મનો ભગ બન૫તુ એથી કયારેક ટકવા માટે અન્ય રામાજોની જનોઈ હવનડેમ તથા ગગગના કારા જેવી વિધિઓ પણ અપનાવી પડી છે તે કયારેક જેને મદિરની રક્ષા કાજે રાવવિધિઓ પણ. મીરમાં દાખન કરવી પડી છે અને વાર એ કડે હજારોની સંખ્યામાં મુનિઓ-ગુની કતન પણ ચાવી છે જેની કરુણ બને નની. કહાનીઓ આજ પણ ચિતરૂપે ભાતો પર આખાની નજરે પડે. છે કે તીક વાર તે શ્રાવકને જીવતા પણ સળગાવી દેવામાં આવ્યા છે અને મરે તો તે કઈ પાર જ નથી રહ્યો જુદમની પરાકાષ્ટા આમ અધૂર રેય તેમ આંતરકલહમા રાઇ છિન્નભિન્ન થઈ સો હો ત્યારે ધમ ચુસ્ત ગણાના કેટલાક જૈન ધનિકો અને વ્યાપારી- એ ગુડાઓનું કામ કરી લિધુ સઘને મિટાવવાનું કામ કરી રહ્યા હતા અત્યત ભક્તિભાવ બતાવી દીયાકાંઠે આવેના નામમાં પધારવાનું આમનગ આપી અને પછી પોતાના વાળમાં પગના કરવાનો આગ્રહ કરી એ કેવળ સાસુઓને જ નથી સાધીઓને પણ ત્યાં તેરી જતા અને પછી વહાબુમાં લખન થશે તરત જ એ હાકી મૂળ અરબસ્તાન- વગેરે દેશમા એમને વેચી દેતા જૂની ઓળખાણ પરથી એક ગુજરાતી વેપારીએ એવા ગુલામ બને એ સાધુને છે તી દેશમા પાછા એક હતો જેણે ફરી મુનિવેશ ધારણ બા બા એ ગુનાઓને ઉરાડા પાડ્યા હતા તે પહે એમ કે મા સાસુ–સાખીઓ વેચી માર્યો હશે એ પણ જાણે છે ? (પ્રાચીન કથા સંગ્રહમાથી) માસાહારી દામા અનભર ગુલામ બનેલા એ સાધુઓ અને જગત્રી- એની પત્નીએ બનેલી એ સાધ્વીઓએ જે દુખે વાસ અને

·ઉપસ હાર
૧૩
જુલ્મો સહન કર્યા હો એની કલ્પના જ હૈયાને રડાવી મૂકે છે,
ત્યારે ઉપરકરનાઈનેકિટ્રપ મા નીમોફા સેટમાં પડેલા આપણે ગાઓ
આમ ન કરે ને તેમ ન કરે ની ફિલસુકીભરી સમાજના રીએ
છીએ ત્યારે એમ જ રહેવું પડે છે કે મિયાભિમાના કઠોર , જ
એવું વાપણુ ડોળવાની હિંમત કરી શકે
૧ ટીપણ આ નિબધ છપાતો હતો ત્યારે જૈન આગમ
સાહિત્યમાં ભારતીમ સમાજ નામને નિબંધ લખી પી એચ ડી
થયેના શ્રી જગદીશચંદ્ર જેનને ૬૦૦ પા ને એ ચ થસ્થ થયે
નિધિ શ્રી કસ્તુરમન બારિયા સાહેબે ભાગ આ નિબંધમાં કઈક
ઉપયોગી થઈ શકશે એ હેતુથી વાચવા મોકલી આપે એમાં એ
સમામા લખન દસકા મથે એની ટીમ ભા તથા
ચૂણિઓના ગાન અધ્યયન પછી શ્રી જેને એ સમાપના જેને
મુનિઓની હાડમારી તથા વેવા પડેના ત્રિભો અને આધારે આપી
અનેક પાના રાખ્યા છે જે વાચીને આજ પણ રૂવા! ઊભા થઈ
જાય છે એ લખે છે કે
વિહારમા ઘોર અટવીઓ આવતી રસ્તો જડે નહીં માણસ
કર્ણ ભળે નહી જેથી વાવ પર ઘા વાર એમને ફાડી ખાતા હાથીઓ
પણ ક્યારેક રસ્તો રોકી ઊભા રહેતા આથી કો વાર સાર્થવાની
સાથે વિકાર કરવાની સવ ગો વિણ કરી દો પણ ત્યારે માથવાની
ઈચ્છા પ્રમાણે જ ચાલવું પડતું અનાજની તગીમાં કમૂળ વોરા
તે મુનિ લેતા નથી જેથી એમને દેડે બાંધી ઝાડે લટકવિતા
આથી લાચાર બની એ બહુ ખાતુ તુ જ મ રાજ્યાભિ કે
એવા ઉ સવ પ્રસંગે સાહ્મણોની જેમ શ્રમણોને પણ આવા દેતા
રાજદરમામાં જવું પડતું ન જાય તે રાજ કુદ્ધ બની એમને
ફટકારતે જેમાં નાખીને તે કયારેક દેશનિબનને મે પણ
ફરમાવતિ એ જમાનામાં નાના નાના રાજ્યો ઘણીવાર એમને જાસુમ
ભાની વાત કરાવવા ભારે કન વામાં આવતા ક્યારેક પીટીને અને

·૧૧૮
જૈનધર્મ અને માસાકાર પરિહાર
પ નાખતા રાત્રિ જલસામાં બીજાઓની સાથે મુનિઓને પણ
રાજદરબારે જવું ૫તુ ને ત્યારે રાત્રિોજન પણ કરવું પતુ
ન કરે તે અપમાન થયુ માની રાજ દુર સા કરતો આ કારણે
ભોજન ન ખાતા રતાડી દેવાની આચાર્યોએ સૂચના આપી હતી તે
છના ખાવુ પડે તે પછી વમન કરી નાખવાની બાત ફરમાન
હતીઆમ છતા જે પ્રદેશમાં લો રાતિનોન જ કરતા અને
દિમે બેજન મળતું નથી તેવા પ્રદેશમાં રાત્રિએ પણ ગોચરીએ
જવાની અપવા રૂપે છૂટ આપવી પડેલી જૈન સંઘ જયા નિબળ હોય
ત્ય મુનિનું દશન અગળ ગ તુતુ ને તેથી લો એમો રીપી
નાખતા નદી ઊતરતા નામથી ફેકી દેતા તે ત્યારે કોઈ તરીને પાર
વતર કે જનચર પ્રાણીને બેગ બનતા કે જમણા ભા
બાબળા પહેરા મુનિઓને કઈ વહેરાવી તું તો કાહ્મણ ઝાડે
દા, ક્યારેક અને મારી મારીને અધમુઆ કરી નાખતા
વિસ્તારમાં વળી વાર-લૂટારા ખૂમ પવન વો-કબળ પણ ઉપાડી
જતા જેથી અતિશય ઠંડીમાં શરીર બચાવવા તાપણું કરી તાપમાની
ટક ભરપુર અટવીઓમાં જે પહેરવાની તેમ જ કેટલીક જગ્યાએ
વગ્સ ખૂબ પડતો હાઈ છગી ટપાની પણ આ તરફથી છૂ-
આપવામાં આવતી આ પણ અધૂરું હોય તેમ ઉપાધ્યામાં રાત્રે
વિસ્યાઓ ઘુસી જતી અને એમને પજવતી મુનિએ આથી ભાગી
જગ મા ચાલ્યા જતા ૫ણ આ દિમ વરસા. તથા સર્ષ વિછી
જેવા પ્રાણીઓને ત્રાસ હાઈ પાછા આવતા તેઓ ત્યાં જ પડી
રહી દેઈએમને ચાલ્યા જવાની વિનંતી કરતા પણું એ માનતી
ની જેથી આચાર્યની રજા મેળવી ભવ્ય જેવા સાપુ એમને પકડીને
બાધતા અને પછી ઉપાડીને રાજદરબારે લઈ જઈ રાજા સમક્ષ હાજર
કરતા જગોમા કિ પ્રાણીઓના ભયે રાતે પટાની વાડ બનાવી
લેવી પડતી તે કરે લારાઓ સામે પૂર્વના ધનુધરી-મુનિને
ધનુન્ય બાળ મેળવી લેવાની પણ સમતિ આપવી પતી કેટલીક

·Cષમ હાર
૧૧૫
-વાર ઉપદેશ આપવાના બહાને કનિઓને એ રાણીવાસમાં લઈ
વામા આવના ને પછી વૃદ્ધ મુનિઓને રજા આપી યુવાન મુનિઓને
રીઓ સાથે બેગ બેગવવાનું દબાણ કરવામા આવતુ જે ઇમ્બર
તે તેમનુ તે આવી જ બનતુ આથી જીવન બચાવવા જે એમા
પના એમને નિર્દો માની ૫ પ્રાયશ્ચિત્ત આપવામાં આવતુ તે
કઈ વાર જ દોર જણાના મુનિઓના હાથ-પગ ધપી નાખવામા
આવતા આ વાગીને તે હૈ જ ખમી ઉઠે છે આવી ભમર પરિ
સ્થિતિઓમાં માત્ર તત્ર જાદુ જ્યાનિત મક, મા શુ દેવદેવીઓની
ખારાધના વગેરેને પાપત કહેવામાં આવેલ હોવા બા—એને
આશ્રય લે છે ને એ રીતે શ્રમણ-શ્રમણીઓનું તથા સાધન
ઢા ગુ યુ " તુ
અને સાથીઓને તે જે નામ આપવામાં આવે એ વાચીને તે
આજ પyયુ રડી પડે છે યુએ-લૂટારાઓ રસ્તામાં એમની
કામી વ પતા ને ખૂબ ૫ વતા કારેક એમાં નખ કી વસ્ત્રો
પણ ઉપાડી જતા આવી પરિસ્થિતિમા હાથ ધામ, તથા પ થી
ગુવાન વાની એમને અનાહ આપવામાં આવતી કેટલીક વાર
શુ ઓ ઉપાડોમાં પણ ઘૂસી જતા અને કેટલી વાર સુદર સાણી-
એને પાડી પણ જતા જેથી ઉપાશ્રય એમને આ બે દિવસ બધા જ
રાખવો ૫ તે આવા દર મનિઓ તેમની સાથે રહેતા અને તક
આ શુ ઓને સારી રીતે ફિટકારના એક વાર એ સુદર રાજ
કુમારીને ગુડાઓ હેરાન કરતા હોઈ તેના મુનિ બનેને બે મહારથી
ભાઓએ તેમના ઉપાશ્રયમાં સ્ત્રી ગુ ઓ એવા પી નાબેન કે
જેથી પછી એ એની તરફ લમણે વાળવાનું જ ભૂલી ગયેના કોઈ
કિઈ વાર સાધ્વીઓને પણ સ્વરાણુ અથે મારામારીમા ઉતરવું પડતું
એ સાવીને રસ્તા વચ્ચે દ થી ગુડાઓને સીધા કરેના પબુ પછી
એ ગુ. એના આગેવાનને ત્યાં જ એ સાખી ગેચરી અર્થે જઈ
ચડી તો એ ગુડાએ એનું ખૂબ સ્વાગત કર્યું પિતાના બા

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
એના ચરણે નમાવ્યા ને આમ ખૂબ ભક્તિભાવ બતાવી અર્પણ
જભાયુ પરિણામે ખેટ ભક્તિ-સબંધ વધારી ગુ. એ સાધીને સારી.
તે પછી એ એ પત્ની બનીને જ રહ ગઈ' અને સાધ્વીને
દૂર દૂર અનાર્ય દેરોમા વેચી દેવાની તો આપણે વાત કરી ગયા
છીએ
આવા પર એ જ શાસ્ત્રને આના દેવી પડી હતી કે આ મ
રક્ષણની ગરિનો જનની કમળ વાપરવાની રાજાની ખુનામના
કરવાની, રાત્રિએ બાર જવાની અમિએ તાપવાની જે પરવાની
કે એવા પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં મળવુ પડ્યું હોય તે પ્રથમ બેસી
પરિસ્થિતિને અનુકુળ બે રીતે પણ શરીર બચાવવું એ ને તે
પ્રાયશ્ચિત્ત લઈ વિશુદ્ધ બની શકાશે ને ફરી સયમધર્મ પાનન થઈ
શશે બાકી સમભાવપૂર્વક ઘોર છ આવે મૃત્યુને ભેટવા જેટલા
જે વીર રોય એ ઉત્સગ માર્ગને જ વળગી રહે
આવી પરિસ્થિતિમાં સ્થિર બને મુનિઓ જીવનના ભાગે
પાર ઉતરી રાખ્યા હતા પણ એ પેટ અ જ ઘુમ્યા હતા એ
માસ ન ખપાપ એમ માની નહેતા ખાના પા પછી પરિસ્થિતિએ
એમને લાચાર બનાવ્યા અને એને નવા લાગતા એ એના પાછળથી
પામર બની ગયા હતા જેમ ગુડાઓને પીટનાર પતી સારી રીના
ભક્તિ સવાસથી એમાં ફસાઈ ગઈ હતી તેમ ત્યા એવાઓને તે
દોષ માની શકાય છે
આજે ભવ કર પધારી છે ને તેને કેટલા દાણો ભા
થયા છે પણ એને બા કરતા આજે સભ્યતા સમજ, સલામતિ
સ પર ભાનના રસગ ન સુત્ર મગધ ને સાધના વિહાર–પ્રામની
સુગમતા અને સ્વત વિચાર ઉપરાત આજે હિંસાનું પ્રમાણ વધ્યું
અને એ માની લઈએ તે પણ કરુણા- ના અને માનવતાને જે
વિસ પર છે એ દષ્ટિએ આજનો યુગ ઘ ચ વાતો છે ને
એથી જ વિહારમાં બેખપાવી દેવા તા કેઈ પણ સાખી સામે

·પમ હાર ૧૧૭ Àઈએ ઊચી આખે જે હોય એ ભાગ્યે જ કેઈ ખો ધી પશે જ્યારે એ યુગ માની લઈએ કે જ્ઞાનચરિત્યની દૃષ્ટિએ ભાક ઉચ્ચ શિખરે પોયા બે બાફી અન્ય રીતે તે એ કાળ ભય ર ર ર દ અનાના અને જગનીપણાને બહુ અશે અસભ્ય યુગ અને વિધિ-અગતડેનો કઈ પાર નહોતા આમ છતા એ યુગમાં અપાર છે ભયકર સામે સન કરીને પણ જેમણે અને આય-સભ્ય બનાવ્યા દેશમાંથી માસાહાર બહુ અને ઉછેદ ક યજ્ઞ મા નિમ્ન કરી તથા બૌદ્રો પર પણ પ્રભાવ પાડ્યો એ કાળના મહાપુરુ એ જે રીતે કામ લઈ આપણને આજે શૈરવખરે પહોચાડ્યા છે જેમાં જ એમની પમ મજા છે બાળ ત્યારે એમણે આમ કેમ કર્યું કે આમ કેમ ન કર્યું એ પ્રશ્ન Chવોએ એ યુગને ન પિછાણનારીજ તાની-દેવાનિયતતાની નિશાની છે તે સભ્ય ભાષામાં એમની કુરતાભરી કડી છે એમ - માનું છું જનતે .લો દીવો આમ તો એક પછી એક ઉતરી રહેલી આવી આપત્તિઓમાં વાર અ વબર વચ્ચે પણ જેમણે નો દીવો જ રાખી પ્રકાશ પાથર્યો છે અને ભાર વમળો વચ્ચે પણ નાવને સદિશનામત પઠે લાવી બધાને હેમખેમ પાર વતાર્યા છે એમને પ્રતાપે જ ઉજળ મે? અને હ ત શિર સમદિના શિખરે બેની આપણે આજે મહાતી રવા છીએ એથી ખરેખર એ પુષિએ ભગવાન મનાવીરના અમર વારસાને જીવત રાખવા અને વિશુદ્ધ બનાવવા કે ” ની ધીરજ ખત અને સમતા રાખી હશે તેમ જ એ માટે પરાક્રમપૂર્વક કેકેટના -આત્મતિ ન આપી કામ લીધુ હશે એને વિચાર કરીએ છીએ ત્યારે આપણી મતિ સ્થભી જાય છે અને એમના વિશેઠના તર્ક- વિન ભૂવા બધા જ પ્રશ્નો બેસી જય છે કારણ કે એથી એમણે

·૧૧૮
જેનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
કયું અને શું શું કર્યું એ વાત મત ત્વની નથી પણું રામર
સગે વિચારી ઠીક લાવ્યા તે ઉપ અજમાવીને ઓ નાબા
તે આચાર-વિચાર ઉભા કરીને પણ ચા બાજુ ફેનાવા નાવાનળ
વચ્ચે પણ જેમણે પર પરાને સુરક્ષિત રાખી ઊજળી બતાવી છે.
એટલુ જ નહિ, સમગ્ર દેશલેઉવચવામા-રિમાણને અદૂર ઉઠવા
જેટલી જે પ્રસડ તામત બતાર છે તેમ જ પાછળથીઓ સુધી
પશ્ચિમ-ગ ભારતમાં પિતા ની પર પરા દ્વારા સુવર્ણ યુગ પણ સ્થાપ
બતાવે છે, એ જ મને ત્વની વાત છે
આપણી બાપ
એથી આ રાખું છું કે પાચકે આજની નહિ પણ ત કાલીન
પરિસ્થિતિ પ્રમાણે જ એમને નવા પ્રયત્ન કરે ત્યારે જ એમને
મહાભાન્યતા અને વીરતાનું ઘન થઈ શો પણ જનસમાજને
ધો એ ભાગ એટતો સ્થિતિચુસ્ત છે કે તે બાધના વતુ !
બહાર એ જોવાની દૃષ્ટિ જ કુમારી બેઠા છે વળી ઘણાના માની
એક ગૂચ પણ છે કે ચાળીને શા માટે કરવું ? જે કંઈ
નથી જાણતા એમની આગળ અ થી વા પ્રાય કરવાથી લાભ પણ
શે? એથી તે વાટે આપ જ જેતે થશે ને તે પણ એમાંથી
બૂર જ આ જ પકડી લેશે
બધાયેલા ભય રસ્કાર
પણ આપો એ ખાટે સર છે
થવાનો ભય મધપાની કરી જ જરૂર નથી કારણ કે એથી તે સt
ધનનો ભાગ જ બંધ થઈ જય બાળ આપણે પામે છે કઈ દો
થરે દેવ તે એ સંતાડી રાખવાથી પણ રો દ્વાભ ? મનુ અને
રાખી ગૂમ, પપા કમાથી તે એ મોટું થાય માટે નહિ એથી
તે વાવટો આપ જ દે સિદ થવાને અને તેથી વળી એ બે
સદા આપી છાતી પર લધલ જ હવાને, ઠ ણ કે Secrecy
એથી બીજી

·ઉપમ હાર
૧૧૯
is $in ગુપ્તતા એ તે માપાપ છે બાળ જે ગુપ્ત રાખવા જેવુ
આપણે પાપ કર્યું હોય તો એવા પાઠે પર હરવાર મારી એને જ
કવા જોઈએ કે તે સત્ય વસ્તુને બીકાર કરવો જોઈએ પણ
નથી આપણે એ પાઠો છેડી શક્તા, નથી સ્પષ્ટ બેટ રજૂ કરી શમ્ના બા
મૂઝવણને શરણે નથી આપણા પ્રતિક મા મામગતુ નથી એને
બીજ પર પ્રભાવ પાસે પણ હું પૂછું છું કે આપણે કેઈ અપકૃત્ય
કર્યું છે. અને જે નથી કર્યું તો પછી સત્યને સ્વીકાર કરી ખ,
રહમ પ્રગટ કરવામાં ડર શાનો? ભય કેવો ?
હા, આપણે એક પાપ કર્યું છે જે એને પાપ કહેવાનું દેવ
તે. અને તે એ છે કે પતિત સાધને સબસ્કૃિત ન કરના
પાખમાં ટાવી રાખીને ન એમ ન વિગઢ જ કર્યા છે પણ
ભાતવ્યાપી સમગ્ર પ્રજાનું સ્થાન કરવા જેવું સામાન્ય પ્રગટાવવા
એમનું ઘડતર પણ છે કે શું આ એક દેવ ખાતર ચીજુ થવાનો
આપણે ભય સેવીએ છીએ અને તેથી આ વાત ગુપ્ત રાખવા ઇવીએ
છીએ પણ એ દેર આપો નથી પણ આપણુ ગીન છે
આ કારણે સત્ય એ પ્રગટ કરતા આપણે કઈ પણ જાતની કઈ ની
પણ ભીતિ રાખવાની ખીયે જરૂર નથી
પશુ આપણે આજે સત્યની સાધના જ મળી પાડી દીધી છે
ને તેથી જ આપણામા નિકળતાએ ઘર ઘાયુ છે બાળ તે કાળના
મુનિઓમાં રહેવા દો ને કણે કે બૂ આ શું પી લે એને
ભત રાખવા જેટની આ દુનિયા હવે મુખ થી રહી આમ ના
જેઓ પાપમાં પના છે તેમ જ જેમને પિતાના પાપ રાખ્યા
બીજાઓનું પ્રમાણ જોઈએ છીએ એ તે ગમે તેવા સતના પૂવ કાની
જીવનમાથી એવું શોધ્યા જ કરો અને એની વાને તે સતગુગના
સતિભાથી પણ શેધી શકાય વામી પ્રદેરી સુરામ રહિરો
અગુનિમાન, મ્યુનિતથા વિદ્યાથી ગાંધીજીના દાખલાઓ બાપ ની
સમત ક્યા નથી! પણ એથી એવાઓને કારણે ગુરુની હવ્ય

·૧૦ જેનરમ અને ભામાશુર પરિહાર ભાવના અને પ્રજાકીય કથાનને ગૌરવભર્યો ઈતિહાસ શા માટે આપણે બનાવી રાખવો જોઈએ? જો કે આજ સુધી આ ગુટર બે અધરામ રથ હૈઈ હ૪ અન્ય સમય જ્યની એકમાત્ર ભાવના જનતાના ઉદારની જ હતી એ પૂજ્ય પુરુષે કદાચ દેધિત મનાયા કરે આથી જેમ વ્યભિચારના દેશમાથી છોડાવવા વસ્યાઓને પ્રતિબંધ આપવા માટે વેશ્યાવાડે ફરતા કેર્ટ સતજનને વ્યભિચારી ઠેરવવામા આવે તેમ જગજુઠાણ્યનું કાર્ય કરનારાઓની પણ પેટ ભરીને નિ. કનારા દર યુગ-સમાજ મા કઈ એમ નથી પાન ને કે એથી ક્યારેક મૂકવાનું થાય છે. પણ છવટે તે કાળદેવતાને સામ્રાજ્યમાં ભયને ભનુવકે એપિતા ઝળહળ પ્રમણ પાથર્યા વિના રહે નથી કારણ કે સત્ય પિને જ એક સમર્થ શક્તિ હોઈ એ પોતે જ રૂકાવટની દીવાને તેને પાડીને વય પ્રશિત બની રહે છે. કદાચ એના સમય લાગે એ એક જુદી વાત છે આ કારણે આજ સુધી આ પ્રશ્ન પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો પણ હવે છે ૨૦-૨૫ વર્ષથી આ ખર્ચ કઈક સધન થયા વાયું છે એમ મેં પણ મારે સુર પૂરાવવાનું દુસાહસ કર્યું છે અભ્યાસમાં નેન-મેટ્રિક જીવન ગામનું અને ગુજરાતી વિના બીજી ભાવાનું ખાસ જ્ઞાન ની થી ૬ પિને તે કઈ જ નથી ના જે આ બબિ પ્રયત્ન મારે હાથે થઈ રવો છે એથી ડ છે કે કોઈ ને જ પરિમા મને ધક્કાવી રહ્યા હશે. સંભવ છે કે કુરને જ મને આ કાર્ય અને પોતાનું વાન બનાવવા પસંદ કરે જેય યા એનો કોઈ બીજે જ હેતુ હેય જે હોય તે પણ છે ના - વયથી એના જ વિચારમાં ડૂબેલો રહ્યો છું અને તેમાં પણ બે વર્ષથી તો હુ આ પ્રશ્ન પાળ પાગર જ બની ગ છું એમ કે તેય બેટું નથી કારણ કે જ્યારે જયારે કેન્દ્ર પ્રતિકાર કરે છે ત્યારે મારામા કેર્ટ અજબ જલ્સા ઉભરાઈ કાઠે છે અને એ વિચારોની તીનતાએ એટતુ બહું માનસિક દબાણ વધી જાય છે કે એથી રાતોની

·ઉપર હાર
૧૨૧
રા મનિ મા જ વીતાવવી પડે છે કામે ઠતા એ જ વિચારે
-એન જ વચન અને એનું જ પારાયખ થતુ નું દેઈ આજના
આ રેસન અને યુદ્ધના વાવષ્ણુમાં મારી કસમની વીને ઘર
રામી, અસમ, નિસ્કાર અને અપમાને તથા મિથાઓને જ નોતરી
બેસે છે પબ ધૂન ની નથી સક ૫ ના નથી. વિશ્વાસ મનો
નથી મને સમજ્યા આ મારી મનસ્થિતિનું ચિત્ર આપી જબ્બા
છું કે આપણી વિરાર પર પગએ પવિતાને ઉઠાર કી એમના દશ
ભારતના ઈતિહાસમા જે ભાગ ભજ છે એ કેવળ આપી જ
નદિ પણ ભારતના ઇતિહાસની એક ગૌરવપ્રદ ભગત ગાથા છે
* ટીપણ દયા-બબ બબચય માનસમા તા તથા જીવન
ગુદ સાથે સ ધનશુદ્ધિ આપા ગર બાબતોમાં મહાવીરને બુદને અને
સુદનભર કે સાથ અને પગ મામાર માં ન ખપે અપનાવી લઈ
બુદ્ધની કરૂણા કઈ જવાઈ છે તેમ જ સ્ત્રી નિને બિકુણી
બનાવશમાં હિયાટ અનુભવી માનવસમાનતા છે તેમને પબુ એટતા
પૂ ની બેનપ સાપડી છે ને કે ઉચનીચના બે ભાવોને મિટાવના
બુ બીજાઓથી ખૂબ જ પ્રાપ્ત કરી છે
પગ અદિશા ત્યાગ ન થયા નર-નારી સમાનતા નિરમા
હાસ્તિ રારિજનત્યાગઉપગન બીજાઓના વિચારને પણ સમજવાની
અને બનાદી ઉના જ્યા તોની બાબતમાં જૈન ધને જે
વચાઈ પ્રાપ્ત કરી છે એવી જગ્યા એ ગન કઈ પધમ હજુ
સુધી પદવી શો નથી
પણ એ તો સમમ ભારત વાપી પ્રચાર કરવાનું અને
લામાનમના એને સ્થિર રૂપ આપવાનું મેં તો એ પળના શ્રમણ
નિએ જ બ્યુરાઈ એ આપણે જ નહી પગ ભારતના ઈનિ
હાસને પગ એક ગૌરવગાથાનો શિકય છે આજે પબુ ભારતમાં ત્યાગ
તપ જે આ ર દેખાય છે, માસાહાર પ્રત્યે પપત્તિ સમાન છે,

·૧૨૨ જેના અને મારા હાર પરિહાર આ કારણે વીર પિતાના વીર પુરો તરીકે સત્યને સ્વીકાર કયા જેટલું આપણે વીય પ્રગટાવશુ ત્યારે જ આપજી વીરત્વ અને સચની ઉપાસના સાથે, બનશે વિશુદ્ધિની લેખાડી દીવાલ ભને પરી આપી કે ટિ ભરીને ઇ-ગવણી કર્યા કરે સર્ષ સામે ધૂળ ઉડનાની જ આ ધૂળથી ભરાઈ જાય છે પથ્થરની દીવાન સાથે મા, અકાળનારનું જ માગુ તૂટી જાય છે દીવાન નથી તૂટતી નેમ આપણું ધર્માધિ દ્ધિ ની ખડી દીવાન એટલી મજબૂત છે કે એની સામે જે છે એ પ્રારો કર્યા કરે પણ એ દીપાનમાથી એક પણ કા રી કોઈ ને પી થવાનું નથી એથી આશા રાખું છું કે પડિતે તટસ્થભાવે આ પ્રશ્ન ફરી વિચારી યોગ્ય દષ્ટિબિંદુ નીબારને તેમ જ સાહિત્ય અકાદમી જેની સસ્થા પણ વગેવગીને આ માર્ગ મૂકી જેમાથી અ ર ચવાની પ્રેરણા મળે એ રીતે દિશા બ નાનું વીર્ય તેજ બતાવશે અને તે જ સત્યના સંશોધક તરીકે એનું એ પગ ન્યારી ગણાશે તેમ જ સંસ્કૃતિની સેવા કરી માને એને અધિકાર પણ ત્યારે જ વ્યાજબી ઠરી શબ્બે છે ને જોયું કે આ પ્રશ્ન અગે છે સાથે ચર્ચા કે વાદવિવાદ કરવાની મારી પિનાકી ગુજાણ નથી, કારણ કે પિને તે કશું જ નથી ફકત દિનનાથી ઉઠતા આ વિચારો છે સમાજ સામે મુકે એ મન છે એ જ એને અર્થ કરવાનું છે જેનો હેતુ કેવળ આપણા આ મને ખાતર જ છ સ્થિરતા મેળવવા માટે જ છે નવી ચર્ચા જગાડી કુસ્તીમાં વીતરવા માટે નથી તેમ જ યા-કરુણાને સગેનું જે દર્શન થાય છે ઉપગત એ- ખીજીના વિચારે તે સમજવાની જે દાતા પણ ફનાની જાય છે એ એ મુનિઓએ સિચેના સંસ્કારોનું જ ફળ છે —-

·=
ઉપસહાર
૧૨૩
આમ છતા ફરી કરવું પડે છે કે પર પરાગત લેબો કે ન
ગમે એમ બને કારણ કે એ પિતાની આજની ભૂમિકા પરથી વસ્તુને
મા તેમ જ બુદ્ધિવાદીઓને પણ કેટલુક ૧ રૂપે કારણ કે એમને
વળી કેવળ તવા જ લાવ્યો છે એમ લા પગ મૂળ વાત એ
છે કે વિચારની તીવ્રતા વધે છે ત્યારે એકાગ્ર બનતા સાચો ઉકેન
Comes from within અતરમાથી જ મળી રહે છે જેના પુરાવા
મા મને પાછળથી કીક કીક શાસ્ત્ર વચનનો આધાર મળી આવે છે
આ કારણે કેટના ઉકે અતરમાથી મળતા રહ્યા હોઈ ડૂત ને દૃષ્ટિએ
એ તપાસવામાં આવશે તે એને શાસ્ત્રોને પણ આવાર મળી રહે
તેમ જ બુદ્ધિવાદીએ પણ એ તર્કસંગત નાગશે

·પરિશિષ્ટ
આ નિધિ અને કેટલાક વિદ્વાન મુનિ-આચાર્યો તથા પતિ
સાથે વિચારોની આપ-રે કરના જે જે પ્રશ્નો ઊભા કરવામાં આવેલા
એને પ્રત્યુત્તર વાળાને મે નામ પ્રયત્ન કર્યો છે જે બીજાઓને પણ
cપયોગી બને તેમ હોઈ અને રજૂ કરવામાં આવે છે
ક ૧ શાસ્ત્રોમાં માસ શv હોવા છતા વનસ્પતિ અર્થ
ખેચતાણ કરીને કો ચોય છે ?
ઉં ૧ માસ શબ્દને મળ અર્થ ન પ પ થ તે
એિ ગર્ભ પણ કહેતા વાભટે બી નેરા ના ગર્ભ માટે માસ
જ વધ્યો છે તરબુચને પણ આ જ કારણે મામળ કહ્યું છે પણ
ભાભાનો પ્રશ્ન આવ્યા બાદ એક યા બીજા વર્ગમા શબ્દોને સ્થિર
કરવાની જે પ્રક્રિયા ચાની એથી વામ્પત માટે ગભ અને પ્રાણીજ
ભાસ શ સ્થિર થયા છે એટલે પ્રા પીન ભાષામાં
માસ શ હોઈ એને આજની દષ્ટિએ રૂટ થશે કેવળ પ્રાણીજ
માસ-આપનો જ અર્થ લગા ગ્ય ન ગણાય એનુ ખરું કે
ભાસ શજ ભય કે અભસ્મ અનેમા સરખી રીતે જ ત્યારે પરતે હલે
+ ૨ જે શાસ્ત્રપાઠનો મૂળ અર્થ વનસ્પતિ તો તે પાછળથી
એક માસપરક અર્થ કેમ થવા લાગ્યો ?
ઉ ર ઉ રેત પ્રક્રિયાનું જ પરિણામ છેદા ત “શખા
વનિ છે અર્થ શખ નામના જવાનો સમય હતો એ હવે એક
કન્ય માટે

·પરિશિષ્ટ
બતની નરપનિક સ્થિર કરે છે અને ૧ પાક માટે વપરાતે
આમિર - કબીજા માસના અથ ના સ્થિર થઇ છે પણ
શબ્દોના અો આમ પાળથી બાવાને કા નવા અર્થ એ જ છે
છે ને લગાખ્યાથી આ ગેટ થએ છે
કે ૩ શાઅમરેએ એવા મશીન છે વાપર્યા જ શા માટે
૬િ ૩ બ્લોગની વસ્તુ વાપ નામ વારી ગાધી ભક્તો --
વલ્લોગની વસ્તુ વાપરનારા બાપ થી મે જ આટો ને તેના
શબ્દ જ વાપરે છે તેનું અગે એ રાખવટ માગી લે , કે આ
હાથ ધટીને કેય ધરીને તેમજ તને પહાથધાનું છે કે આ
ઘાણીનુપમ ખાવાનો માટે અવારો નતા નથી અને આપના
પણ આ? “, અમે માં અને સુપ જવા ન દો બને અથભા
કષા નથી વપરાતા’ M હજુ એ શી બે નવાને આપ વિચાર
નથી કર્યો તેમ શાસ્ત્રકારોને પણ ત્યારે વાવા લેવા જેવું નહિ લાગ્યું
હાય એમ ના અથ પરિપતનની પ્રક્રિયા શરૂ થયા બાદ ગાધીભકતો
જેમ એની ૫ટના તે કરી લેવાનું કહ્યું જ છે, જેમ ભ માની
સમિત થાવ સાથેની ચર્ચામા સ્પષ્ટતા માગી હતી તેમ.
૫ ૮ શાપ નિમાણ થયા તાર શાખાની દષ્ટિના
તો એક જ સ્પષ્ટ અર્થ તેમને તે માસ પરમાર કેશ ના મહાનિ
કાળમાં અપવા માગું રહે એ સર ક તેમ જ એ કાળમાં માસા
હાર સામાન્ય વસ્તુ ની મૂળ બેય અતિ સાનુ દઈનની પિન
નિરામિષાહાગ્ગા મા પામી છે જેથી આપણે નિગમ હારી
છીએ, પણ મૂળમાં તો માસાહાર હો જ ને તેથી શાપા
મગ અથ પણું માસુપર જ ધટે
૯ ૪ વિનોબાજીના શબ્દોમાં કહીએ તો ભાસ હારની બાબત
મા દેવ ત્તની માગણી જા બુધે કડક વિધિનિષેવ દાખવના છે.

·૧૨૬
જેનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
એ પિતાના સમયને સજન સુભ બનાવવા ઇરછના હતા જ્યારે
મહાવીર આત્યંતિ સભ્યને વળગી રહેનારા હેઈ એ બાધડ ગ્યામા
નહોતા માનતા
આ કારણે મહાવીરની પરંપરામાં અપવાદને સ્થાન જ નહેતુ
વળી એમણે તે પિતાની પૂર્વ પર પરામા પણ સસ્કરણ અને શુદ્ધિને
જ બારહ રાખે છે પ્રતિક્રમણ અને હાચર્ય વ્રતને પણ આગવું
સ્થાન આપ્યું હતું આ કારવો નથી એમણે મગધરાજ શ્રેણિજ્ઞા પુત્ર
મેનકુમાર માટે સ થારાની બાબતમાં પણ અપવા આપે કે નથી
મનિઓને તમે મરવા ના સરોવરનું અચિત પાણી પીવાને પણ
અપવાદ આઓ ખુદનુ માન સમાય વ્યાપક બનાવવા તરફ હતુ
કે જેથી ઘણા એને લાભ લઈ શકે જ્યારે મહાવીરનું ધ્યાન રામ
નયને વિશે વિશુદ્ધ બનાવવા તરફ હતુ કે જેથી ભરે છે પણ એ
બા સસારની જળમાથી મુક્ત બની શકે
આ પ્રકારના માનને કારણે ખાં પાનની બાબતમાં મહાવીરને
અપયા આપવાની કોઈ જ જરૂર નહોતી જેમને એમના માર્ગ પર
ચાના જેટલું સામર્થ્ય હતુ એવા જ લેકે પ્રતિજ્ઞા બદ્ધ થઈને
ભગવાનના દરને આપતા આ કારણે તે એમને માર્ગ ત વારની ધાર પર
ચાના જે ખૂબ જ કડક ગરે છે જ્યારે બુદ્ધને સુખતિયે
હા એટનુ ખરુ કે આર ભને સક્રાનિબળ હોઈ સાધકો કાચ નિર્મળ
બન્યા હોય પણ એથી એ પુરુષ પિતે પિતાને માને એક
તમારે બનાવમા મહેતા ઈચ્છતા
આથી કોઈ પણ વિભૂતિ ત્યારે પિતાનું અવતાર કાર્ય હાથ
પર લે છે ત્યારે એ પિતાના સિદ્ધાંત પર અન્ય આમલી હોય છે
અને તે જ એ ઊંડા મૂળ નાખી શકે છે બાકી પિ સિદાત નથી
કદી પણ ઊંડા મૂળ નાખી કે નથી એ વ્યાપચ્છપ ધારણ કરી
-. ને પછી બાધદષ્ટિએ જનસખા એની વધી ગઈ છે

·No text on this page.

·૧૨૮
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
પાશે મુનિઓને વહેરવાની ભુ.એ પેની જગ્યાએ જી જુમાસ
બોજન માટે કેટલી બધી વાનીઓ બનાવી રાખી હતી? બામ સત્ર
માસ દર હાઈ એવા કુબમાથી અને પૂર્વસંસ્કારોને કારણે આપત્તિ
-વિપત્તિના પ્રગંગોએ પરશ બન્યા હોય એ સ્વાભાવિક છે કારણ કે
એમને આપણી જેમ સૂગ નાતી વળી એ ધમમા રિ પ બન્યા
નહોતા બાકી વેશ પહેરવા માત્રથી કઈ પારુ પ્રગટતુ નથી
(૨) ચમશરીરી ઘન જે ચુસ્ત શ્રાપ પિતા ની
દીકરી ઉપાડી જનાર ગુનાઓ પાછળ પુરો સાથે જ પડે છે
ત્યારે એ દુષ્ટો એમને પાછળ પડેલા જોઈ પુકારે મારી નાખી
ચાલ્યા જાય છે. આ વખતે જગતમાં કોઈ સાધન ન હોઈ એ બધા
એ દીકરીનું જ માસ ખાઈ સુધાતૃપ્તિ કરે છે એથી એ કાળના
લેકોનું માનસ રમવા માટે તાતાધમ કથામાં આપેલી આ વાત
ઘણું ઉપયોગી છે એવી માસ માથે ધણ ન એવા પ્રસંગે
એ એ છેડી ન રોક્યા છે તે એમા કઈ આશ્ચર્ય પામવાપણું નથી
(૩) વિમા મહષિ વિશ્વામિત્ર મનિ ૫ ભૂખના માર્યા -ડાળના
ઘરમાં કૂતરાનું નામ છે વળ પિ હતા એ પણ એ જ વાત સિદ્ધ
(૪) શાસ્ત્રારા પ્રમાણે ઘઉ-ચણાનો લોટ અમુક દિવસ પછી
ખપે નહીં ચોમાસામાં વગર ઘેરેની ખા પણ ખરે નહી એમ
ખા રેશન યુગમાં ઘરે ઘરે અમેરિખ આટો વપરાતે લઈ તેમ જ
ખાનુ પણ પરેશન દઈ એ આપતિમા ઘણા મુનિઓને
અપવાદ દશામથી ગુજર૩ ૫ પુ હતુ જે કે ઉ જયિનીના કુબેર
દરાની જેમ ધનિકેએ મુનિઓને સાચવ્યા હશે પશુ મોટે ભાગે તે
એવા પ્રસંગે મા૫એ પ્રતિજ્ઞા ી ગઈ હતી તેમ એ કાળમાં
પણ કથા ક્યા એમ જ બ યુ ડાય તે તેમાં નવાઈ જેવું શું છે ?
(૫) આપણે ગમે તેટને સ્વચ્છતાને આગ્રહ હોય છતા બાળક.
કન્યા છે ત્યાં વિટ કરે છે શરીર પણ ક્યારેક ખરાઈ જાય છે

·૧૨૯
ના આપળે એને ફેકી દઈએ છીએ? તે તો કુળને જ નાશ થાય
એમ એ કાળના ગુરુઓએ શિરે બાળ તુવ માની એમને સુધા
વા ખાતર અ ૫ સમય ગદ નભાવી લીધી હતી જેમ પિતાને
સુધારવા આપ સુરતિ સ્વામીએ અપ સમય માટે બે ચામ
ઉપરાત તાબણ વેશને નખ્યા દીપો હતો તેમ એ આશાથી કે બાળક
મેટ થતા-સમજણું થના 9 રના રખિી જાય છે તેમ છે
શિગે પણ વાતવાની ઘેરી અસરમાથી મુક્ત થના કરી વિશુદ્ધ
બની જશે. અને આપણે જે અ છીએ કે એમ જ ભાયાપી
વિશુદ્ધિ, આનન ચલાવ્યું હતુ બાકી ગ રોવાને કારણે બે એમને
ફેકી દીયા હેત (સવ બાર બા તોત) ને પરપરાનો તા - વિ
નાશ ન થાત તો પણ એ નિ તાનિસ્તજ બનીને જ જીવન છે
તે વિધતિ છે થના જે મકાન સિદ્ધિઓ આપણે રાસન બી
શળ્યા છીએ એ ન થઈ શક્ત અને શક્તિ આ અર ટાવામાં
જ ખતમ થઈ જત પરિશ્રમ એથી શુ આપત એ જ કે પી ગમતુ
નથી આથી વિશાનદન મહાવીરના કુળને જીવત નખરા
અપસમય નદી નભાવવી પડી હતી પણ એથી ઊલટું એ
પવિત્ર મુનિ અને ગુરુઓને જ દલિત માની લેવામાં આવ્યા જેમ
સ્વચ્છતાના આચરી મહાત્મા ગાંધીજીની પ્રેરણાથી સલામ કરવા
નીકળી પડેલા ભાવનાશીત સ્વયમેવ ને કેતા મૂખ ભળી
માની તેના તેમ
ગદદ કરની એક વાત છે. ગદકી સાફ કરવી બીજી
વાત છે એમ્બા પવાનું છે. બીજમાં ચકવાનું હોય છે. આપણા
સહુને અનુભવ છે કે ઘર વાળના છેડી રજ તે પેટે જ એથી
પરંપરાને શિરે જે દેસ આવે છે એ ગદકી કરવાને કારણે નહિ
પણ વાદકી દૂર કરવાને કા જો એ ખાસ ધ્યાનમાં રાખવાની
વાત છે

·૧૩૦
જૈન ધર્મ અને ભાગાકાર પરિવાર
મ ૬ શાસ્ત્રોમાં આવે છે. આવા પાઠ એ નિબળા મનના-
પવા મુનિઓના ઉદ્ધાર માટે જ નિર્માણ થયા હતા કે એ કેવળ ભારી
કપ છે એ શાસ્ત્રવચ કોઈ બાવાર છે?
૯ ૬ (1) દુબળના સમય સુધી આચાર્યવથામા ભેદ પડ્યા
નોતા સપની આયાવિધિઓ-પ્રનિn એ સરખી જ હતી પણ આ
કાળમાં જે ગામડા ની થઈ એ પરિમે જ આચાગના ૧૦માં
અધ્યા ને અને જે આની આજ્ઞા મળી છે. એ જ મારી કે પનાને
સસી ને આપે છે કે આચારની બાબતમાં બે પ ૫મા હતા
(૨) આ સિવાય નિ વિથ ગાથા ૪૩૬-૪-૮મા કેવું છે કે,
કઈ ખાસ કારણસર માસ રેવાની જરૂર રેય તો પણ જે લેકે એમ
જો છે કે જેના માસમજી નથી એવાઓને ત્યાથી એ ન વસ્તુ,
કારણ કે એથી નિ થાય છે. આમ લોનિ છે તે જ બનાવે છે
કે બે આચાર કે નરેને આથી સિદ્ધ થાય છે કે પરપરા
વિશુદ્ધ જ હતી અને આ તેજ પતિન મુનિઓને કારણે લેનિદા
પર કઈ બાકી ને સમગ્ર મુનિ સમાજ ચુસ્ત વનસ્પત્યાહારી રહ્યો
હત છે તે બા જ માસાહાર તગ્મ ના હોત તે “ર ને પ્રશ્ન જ
1 ઉદ્ભવત
(૩) આમ શાસ્ત્રમાં મામાદાર માટે જે કઈ બે-પાચ પાઠ છે.
એ પરિસ્થિતિ વળ ફસાયેલા મનિસાપકેની દુબળતાને ઇતિહાસ
મા છે એટ! જ નહિ એમને એમાથી છાડાની ઉપર ઉઠાવવાના
પ્રયત્નોને પા દતિહાસ છે અને એટલે જ બ સાચવી સાચવી
અને તે પણ આચાર્ય–ઉપાધ્યાયની અનુત્તા મેળવીને તેને જ લેક
નિદાને ખ્યાને રાખીને કોઈ ખાસ પ્રસરે જ-અન્ય ઉપાય ન જણ્ય
ત્યા એ લેવાની છૂટ મૂખ્યામા આવી છેમુનિશ્રી પુણ્યવિજયજી
સપાત ક પર સુત્ર ર૭ભા ભાડુ સ્વામી કહે છે કે નવમાથી
કિઈ પવિગઈ ૩૨-આચાય ની રજ વિના ન વાપરવી આમ આચાર્ય
ઉપાધ્યાયની અનુજ્ઞા મેળવવાને હેતુ પગ એ જ હવે કે મુનિ આથી

·પરિશિષ્ટ ૧૩ મન છૂટ નથી મેળવે પણ એમની દેખભાળ તો ધીમે ધીમે એમાથી મકા થઈ શકે આ બરણે આજ પણ મુનિ જે કઈ વહોરી લાવે છે તે ગુરુ પામે ઠાર કરે છે ગુરુએ તપાસી રે છે ને પછી રજા આપા બા જ એ વાપરી છે કે ચાની બાપતી આ પ્રથા એ કમળના ફસાના અનિઓ ગુરુઓની દેખભાળ નીવે એ ગમાથી મુક્ત થાય એ જાતના થોના પ્રયત્નોના નિરામની ઝાંખી કરાવે છેબાકી તે પહેલા આ કેઈ નિયમ ન જે પ્રાચીન આવારાગ તથા - -દશકિલિક જેવાવી ખાતરી થાય છે યાને નિમિત્ત વખાની બચાગ માથે જેને દીપની ૧ની ચુનિભમા ઝીન મહાનતની બીજી ભાવનામાં જ આ અંનુ પટ સુચા પ્રથમ વાર નજરે પડે છે કે ગુરુની રજા મેળવીને આતા-પા પા વા રજા મેળવ્યા વિના ન વાપરવા () સાથે એ બીજી વાત ૫ ૫ સમજી લેવાની જરૂર છે કે ખ્યા . એને આપણે પાપ માન્યું છે પણ એમ છના સમ્મા મિ ટન જન સેવામાં ધમ ૫ માં છેમરણ કુળ સયમની સાવનામાં સફળ થયા વિના બે ભૂખ ત્યારે ઉપડે છે ત્યારે માણસ વિન બની જાય છેઆ કારણે અપવા એવી પણ મા વિને વિવારે વિકૃત થતો અટકાવવા મિટાને બેજનને પગ પ્રમો આવકારવું પ છે આ માન ટી માં દેશનિકનની સળ પામે એને કી મિરજન મળતુ ન દેઈ ર-૪ મને એની ભૂખ ઉપડે છે ત્યારે સાકરના એક ગાગ માટે—–જેની પાસે એ હેવાની શી જાય છે એનું ખૂન કરીને પણ એ ગાગ ૫ ની કઈ ખાનના છે ત્યારે જ એની જીભને કઈ તૃપ્તિ મળે છે કાર કે બધી ઈમા સ્વાદે નવી ભારે મુશ્કેન છે તનની આથી તે અત સુધી એનું પ્રાય એવું ને એવુ જ ટકી રતુ હોય છે આથી પૂરાવાસને કારણે આ પ્રકારની નાબે ગાળે ની વા કૃત્તિને સંતોષવા સુઝના આકારના • »ને છે કે કે ขายบ" * เน Sบ

·૧૩૨
જેનાર્મ અને ભાર પરિહાર
નિબળતામાં માસાકાર કરવામાં કો દેવ છે એમ માની મને
ભાસાહારને મારીને આગ્રહ રાખે એવા નિ દેવપાન છે
ના અન્યાની અપેક્ષાએ તે એમ દર નહિવત જે જ તે
બાકી જેમને માસ વિના ચાલુ જ નહી એ તે ઘર મેગા જ થઈ
ગયા હતા પણ ગામ ખ પદે મુનિઓને કારણે આની ૫ ની આ
પ્રકારની લા પાર પસ્થિતિમા પર પરામાં કોર્ન શમ–કુશકે છે
ન થાય એ માટે શનિન્ની બીજી બિમાં જજ જરૂew
શ ને હાર મુનિ મન્માસને ત્યાગી જાય એ એની ભાભ
પ્રતિજ્ઞાની અને ફરી ઉ વણા કરવામા આવી છે આમ જે આ
સમયમાં આવી ઉદ્દોષણ કરવામાં આવી છે એ જ મનાવે છે ઠે
પરપરા તે પિગુજરની પગનિ ળ મુનિ-સાપને કારણે પર પરાને
ડાધ ન વાગી જાય માટે જ અહી એ ની પ્રતિજ્ઞા ફરી સમર્થન
કરવામાં આવ્યું છે જે અતિ આ જ સમામ યાને નિમિતિ
આચારની વિઝ સ્પષ્ટતા માટે નિમાણ થઈ હતી બા તે પહેલા તો
સૂતતાગ રાણાગ, ભગવતીજી જેવા આગમોમા તે માસત્યાગની અનેક
અન્નાએ પડેલી હતી જ જે વિશે આપણે આગળ કડી
ગિયા છીએ
(૫) આના પુરાવામાં એ બીજુ પણ વધારાનું પ્રણ પ્રમા!
થી અભયરિના શિષ્ય શ્રી હરિચ - ગણિરે પૂરુ પડ્યું છે.
એઓથી પ્રશ્નમાળા મા લખે છે કે મા = 1 મોજ જા વિઝા
ને શો અર્થ?
ત્યારે ગુરુદેવ શ્રી અભયદેવસૂરિજી મહારાજ જણાવે છે કે “છે.
સુત્રના અભિપ્રાયથી આ સન ૧ણ, કમના વશથી પગિનિવાળા
કેટલાક મુનિઓ હોય છે એમાં કઈ થયું નથી, પણ એ પ્રાયશ્ચિત્તથી
વિશુદ્ધ થાય છે પરંતુ આ કહેવા લાયક નથી”
( અલ્લામાં વર્ષ –અક ૧૨ પાનું ૧૬)
C

·પશિટ ૧૩૪ આWી ૮૦૦ ૧ ૧ ની આ પ્રમોત્તરી સ્પષ્ટપણે જાવે છે કે ૫ ૫ વિક જ હતી ના જે કઈ કહેવા લાયક નથી એમ છે એ કેટલાક વિધિ મતિવાળા મુનિઓ માટે છે એ આથી જૂટ થાય છે પાન એમ એ પણ ! છે કે એમ પતિ થવા ના પગ એ છવટે તામિત્તથી વિગઢ બની શકે છે અને આપને જોઈ ગયા છીએ કે જે ગામા એ કાયા હતા એ રામભાથી જનતાનો ઉઠાર કષ્નાની તપશ્ચયપ મહામાનના દ્વારા એ છે. વિગર પબુ બન્યા હતા ના કારણે ભાલારાષ્ના પા એ બાબાનાઓ નથી બનતી પળ એમને કે ના હારની વિજય પ્રસાઓ બને છે અને એમાં જ જેન ધમની કળા બની cતા અને ગુરુઓની માનત પરની શ્રદ્ધાના ચ દશન થાય છે () ને કેબીન કાળને અને એ વ્યક્તિનું શિથિલ થવું કે પના બ્રાસ ગુ ગાથા ૪૯૫૫-૮ આધારે પ્રો. ડીસાન ૨ બપયા જણાવે છે કે દુકાળમા ભિા નહી મળવાથી કેટલાક મુનિએને કબનિ ગતિ ધમ તછ પરબીના પતિ નિપતુ તે એ અપેક્ષાએ એવા કુટુંબોમાથી આવેતાને જે એની બગ 11 ધરાવના કેન્ના દેવ વવા મામાદાર તક્ વલાં દેવ ને પ્રેમ દેવ કરી શકાય? પણુ એ શિથિનના પતને મુખી નાની પણ મને બવ મારા પરમાને મ ણ ઉમુખી - રની એવી છે અને કેનેજ કારણ હતુ નથી શરમનું પણ તે ૨ નિ ને ફક્ત આપણા એમની અને આમદ માટે છે કારણ કે પને માટે માસનારને અર્થ છે કે મુશ્કેલ છે તેમ જ પરંપરાગત તે માટે એ ભાત ના પતિ : અર્થને આમ છેડો પગ કેવ છે ખરુ - તે આ જ કા આ પ્રશ્ન વિરો મૂ. પવા એમ થવાનું પણ માગ્યું હતું કે બ ! નરોતાની માતામાં ના બુ ન અપ ૫ સારે છે તે જ સ્વાભાવિક હતુ -

·૧૩૪
જેનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
ટીકાઓ પણ સાચી છે પણ એમ તો એ અપદેપને કારણે જે
ભવ્ય અને ગૌરવ ઈતિહાસ સાથે છે એ જ મહત્ત્વની વાત છે
–એ જ આપણા માટે ગર્વની વાત છે હુ તે માનું છું કે ભારતના
ઈતિહાસમાં ચારિત્ર્ય ક્ષેત્રે રામ દેશને હચ ઊનવાના
કાર્યમાં આપને નિમિત્ત બનાવવા માટે જ કુદરતે નઈ
અગમ્ય છે. નિર્માણ કરે છે જેમ મિરને કાળ ભરવા માટે
બે કન્મ પાળ (તુ પડે છે તેમ સમગ્ર દેશને અા ઉપાડવા માટે
જ આવો યોગ પ્રાપ્ત થરો હતો એટલું કહીને વાચ’ને પિનાને
સ્વતંત્ર અભિપ્રાય બાયતામા કઈક સારે મળે એ માટે એ ભય ર
કાળમાં કેવી કેવી આશાઓ છોડવી પડી હતી એ ૨કરું છું
(૧) “માસાતાર જેવા અપવાથી શરમ અને અન્ય સમાજોમાં થવા
ગોવ્ય અાદેનનાનો ૨ એથી અપવાદ માર્ગનું આવ બન
બહુ જ ગુપ્ત રાખવામાં આવતુ
(નિ ચ - ૩૫-૩૭)
(૨) માસ વહેરવાની બાબતમાં સાધુવેશમા એ તેનું
કે વેશ છોડીને એની ચર્ચા કરવામાં આવી છે
(નિ ગા ૪૩-૪૩-૪૪-૪૭)
આ પ્રશ્ન જ બતાવે છે કે પર પણ મિઠ ની પગ
એવાઓને કાર પર પરાને ઘ લાગવાનો સભર ઈ કહેવામાં
આવ્યું હશે કે, ભાઈ! લાગે ગાળ ક્યારેક તમને એવી
વા વસા પ ની દેય તે ભને તમને ઠીક લાગે તેમ કરી
પણ એ મુનિ છેડીને કર મુનિરેશમા એ ન લે, કારણ કે
એથી પર પરા વગેવાય છે
આમ આ ચચ બતાવે છે કે એવાઓને સુધારવા માટે-
એમના દિલમાં પ્રવેશ મેળવવા ખૂબ જ ઉદારતાપૂવ ક કામ
લેવામાં આવ્યું હોવા છતા પરંપરાને પિતાની વિશુદ્ધિ

·પરિશિષ્ટ
૧૩૫
માટે કેવડી મોટી ચિંતા રહેતી હતી? બીજી બાજુ
શાસનને સમૃદ્ધ, વ્યાપક અને ગૌરવશાળી બનાવવામા એમને
ઉપયોગ કરવા માટે કેટની દાતા ધીરજ અને સયમથી કામ
લીધુ હશે?
(૩) બાન-દ-ગી—ગમા વિગઈઓ વાપરી શકે પણ તે રસ
લેતુપતાથી ની પણ કેવળ રોગશમન માટે જ
(નિ ગા ૩૧૭૦)
(૪) લ૯ જ પહેચા કાન્ત દિશામાં વિશ્રામ લે ૫ છે
એ વિશ્રામ અપવા છે ચાન ત્સગ ક બ ને હેતુ પડોચવાને
છે આ દૃષ્ટિએ વિરામ ગતિને વેગ આપનારી ક્રિયા છે એથી
સાધક તાજો બની બમણુ વેગથી દોડી શકે છે ને એ રીતે
વિનબનું ભાડુ વાળી ના બે છે બવારની ભાષામા એ અગતિ
છે પણ નિશ્ચયની ભાષામાં ગન છે (આચાર્ય સધ સગણિ)
(૫) "જે સાધક સ્વસ્થ અને સમર્થ છે એના માટે ઉત્સર્ગ
સ્થાન છે અને અપવા પરસ્થાન છે પણ જે અવસ્થ
અને અસમર્થ છે અને માટે અપવાદ સ્થાન છે
અને ઉસગે પ-સ્થાન છે અપવા ના મૂળમાં સંયમ
ભાવના છે. જ્ઞાના મુખે તાપ્ત કે વાની ઈજા છે (બહુ ૫
ભાષ્ય પીબ ગા .૨૩)
(૬) “સયમના પાનને અડે મચ્છુ થાય તેમ હોય તે અપવા
નેવીને પણ ન બચાવુ જ નહોફરવિશુદ્ધ બની સ ામની
સાપનામા પ્રગતિ સાધીશમશે (આચાર્યભવના ધનિનુ ક્તિ)
જૈન ધર્મ સૂત્મ અહિસા પાનને આગની ધમ હોવા ના
પાછળથી મામાદાર અને એને કારણે ચારેતી ચર્ચાઓ–પ્રતિચર્ચાઓ
એના મૂળ કારણે તથા આપવા પડે અપવાદો ઉપરાત એની સજીવતા-
નિજીવતા આધાર્મેિ દુષિતતા–રહિતતા અંગેની વિચારણા તેમજ ---
લેનિ
તથા મુનિવેશ છોડી દેવાને પ્રશ્ન એ બધા

·૧૩૬
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
જે જે ગ્રંથો દ્વારા એ કાળનું ચિત્ર રજૂ થાય છે એ બવા આ જ સમયમાં
લખાવા દેઈ એ કાળ કે ભય કર આવે છે એની સહેજે કપના
થઈ શકે છે અને એને કારણે જ શકી શકાભરી આવી બની
ગરમ ઊભી થઈ છે
છે ના ૨૫-૩૦ વામ સાધુ સસ્થામાં પ્રવિષ્ટ થઈ ગયી કેટલીક
અધમ વ્યક્તિઓ બૂરા કામ કરી ભાગી છી છે એથી પરંપરા કઈ
ઓછી નથી વગેવાઈ પણ એથી પર પરાની વિશુદ્ધિને આપણે દોષિત
નહી ગણી શીએ ને એવી વ્યક્તિઓ તો સત્યુગમાં પણ પાખી
શ્રી જૈન શ્વેતાંબર કો કર સ તરફથી પ્રસિદ્ધ થયેને શ્રી
મટનનાન દનીચ દસાઈકૃત જેન સાહિત્યનો ઈતિહાસ” પણ આ
જ વાતનું સમર્થન કરે છે
૧નુ છે.સત્ર નિશીથ છે આચારાના સૂરોમા મુનિઓના
આચારનું નિરુપણું છે તે આચારથી પતિત થનાર માટે આનોચના
લઈ પ્રાયશ્ચિત્ત કરી વિશુદ્ધ થવાનું બનાવ્યું છે (પાનું ૭૬ )
મહા નિશાળમાં પણ આચના અને પ્રાયશ્ચિત છે. સારા-
નારા સાધુઓના આચાર સ બધે એમા કહે છે (પાનું ૭૯ )
આમ પતિત અને નકારા સાસુઓ માટે જે પ્રાયશ્ચિત્તની
વિધિ મી છે એ જ એ વાત સિદ્ધ કરે છે કે પરપરા વિશુજ
ની ના બીજી બાજુ કેરી આધિઓ ૧ી હશે? અને એ અધિ
એમાથી પસાર થવા ના એણે અબ ગત રહેવા માટે કે, ભવ્ય
સત્વ પ્રગટ યુ હશે ?
શ્રી પ્રભુ સ બેચર ાસ પન પણ શ્રી તસ્વીથાધિગમ સૂનની
પ્રસ્તાવનામ એ જ વાત જણાવે છે કે
અસાધાર, પ્રસગેમા અનિવાર્ય અંગોમા વારિત્ર્યના પાનનની
ક્ષિા ખિીને છે કી ૮ ના કાયશ્ચિત્તની લાયકાત સુધી વ્યક્તિને
વા આપવામાં હર ત લેવામાં આવતી નથી (પાનું ૧૦૦)

·પરિશિષ્ટ
૧૩૭
પ્ર. ૭ મ–માચવાચકે જુની ભાવાનું કારણું આપી મત્સ્ય
-પ્રસાર અર્થે ઉપગત તમે વનસ્પનિપર અર્થનું ઉમેરણ કરી
આ વિવાદાત્મક કોયડો ઊડવાને સારો પ્રયત્ન કરે છે પણ જૂના
શાસ્ત્રોમાં એવી ભાષા વપરાઈ જ શા માટે હશે ?
ઉ ૭ આ પ્રશ્ન સમક્વા માટે આપણે પ્રાતિહાસિક કાળ
સુધી દષ્ટિવબાપની પગે આ અગે આજ સુધીમાં જે કઈ રેતાનિક
સોધન થયા છે એ આવારે આપણે કહી શકીએ છીએ કે આદિ
માનવ જગરી હતા ગુફામાં બે પકી રહે અને કયા માસ-મચ્છી
પર નભતે પાછળથી એક કુબ બાધી છેવા લાગે અનિની
દેવ આ પછીના સમયમાં થઈ તે પછી એ રાતા–પનતા શીખે
rી જી વાલીઓ બનાવતા પણ નીખે આથી એની પાસે
શબ્દ નડોળ વવવા લાગે તે પણ એક જગ્યાએ સ્થિર થવાથી
રોજ રોજ પૂરો શિકાર મળતે નહી તેમ જ દર જવું હવે એને
પાનવનું પગ નથી એથી હવે એણે વનસ્પતિનું રાકમાં ઉમેરણું
-૨વા માટે પણ એ અગેના શો તે એની પાસે ત્યારે હતા જ
નહી જેથી પગ-આમર તથા ખ્યા ના સામને કા બે મેળ ખાતી
વનસ્પનિ માટે એણે પિતાના મત્સ્ય-માવાચક શો જ ઉપયોગ
કર્યો અને ત્યારે એને હેતુ કેવળ બાર સૂચવવા પૂ જ હતો
પરંતુ માનવ ની ભાવનાના વિકાસ સાથે એનામાં એક
વિસ કણાને ઉ ચ થરો અને તેથી ભાભલ્મને ના પ્રશ્ન
ઉપસ્થિત થતા એ હવે વનસ્પતિ તરફ જૂથો પણ શને તે જના
જ અર્થાત્ ભસ્ય–માસવાચક જ રહી ગયા પણ પાળથી જયારે
એમ તીવ્રતા આવી ત્યારે ગોટાળો ને હાર્ટ એણે વનસ્પતિ માટે
નવા 1 લાભા કરવા માન્યા પણ હવે એમ એક રાતમા ઉભા
કરી શકાતા નથી કે બ ી શકતા પણ નથી જેથી આ પ્રક્રિયા લાવ્યા
સમય સુધી ચાલી પડ્યું ત્યાં સુધી તે જુનાશથી જ કામ લેવાનું
હતુ આ કારણે શરૂઆતમાં સ્પષ્ટતા કરી લેવી ની ,
ઇન ..

·૧૩૮
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
મહાવીરે સેમિન બ્રાહ્મણ સાથેની ચર્ચામાં સ્પષ્ટતા માગી હતી તેમ
પ્રાચીન શોમાં મત્સ્ય-ભાસ પાચક શો શા માટે છે એનું મૂળ
કારણ એ હતું
કેટલીક વાર એમ પણ બનતુ કે વનસ્પતિ માટે શોધાયેલા
વત ન શકે પણ ક્યારેક અથ પરિવર્તન પામી ભાવાચક બની
જતા તેમ જ ચોખા મારવાચ શો પણ ક્યારેક વનસ્પતિ
બની એનું રૂપ ધારણ કરતા કે એનું મૂળ કું પણ મુશ્કેન થઈ
પડે દા ત શખનિ—ન વગેર યુ ય શબ્દોના અર્થ
આમ બદલાતા રહેવાથી ભગવાન મહાવીર પહેરેથી જ શબ્દો પર
નહી પણ અર્થ પર જ ભાર મળ્યો હતો આ કારણે જૈન શોમાં
પહેલેથી જ અર્થ પર પગ પર ભાર સારો છે પણ સમય જતા
અથપરિવર્તનને આ નિકાસ તથા એનું મળ કારગ ભુલાઈ ખ્યાને
કાર આ પ્રશ્ન ગન કેયડે બની લાબા વખતથી વળાતો રહ્યો છે
આનું બીજુ પણ કારણ હતું કે સ એ શબ્દ પર જ ભાર મૂકો
પણું શાસ્ત્રના વિકાસ તરફ કોઈએ ધ્યાન જ ન આપ્યું
પ્ર ૮ ગામા આવે છે કાW પાનું રહસ્ય તમે
કેવી મળ્યા એથી એ પ્રકારના જ અા છે તે પૂરે
સભ છે બીજી રીતે એ પ્રશ્ન કે પી શકાય તેમ લાગતુ પણ નથી
આમ તો આવા પડે કેવળ ગાગાકાત મુનિઓ માટે જ છે ને
કપાળ ઉલ્લેખ ન દેત્ર ૧૧ તમારું એ પ્રમરનું લખાણું આખી
પર પસને માટે બાસાતારના એ મજબૂત પુરૂપ બની રહેશે એવા
ઉ ૮ sઝા પ્રશ્નના ત્તરમા મે એને વિસ્તારથી જવાબ
આપ્યો છે પણ એની વિચિત કરીએ ગામનાને અર્થ જરા
વધારે વ્યાપક કર પગે ભણસ સશક્ત ય હું ૧પુટ હોય પણ
જે એ દારૂ કે અફીણના વ્યસ્તમ ફસાયે હોય તે એ વસ્તુ ન મળતા
* ! જે દશા થાય છે એથી એને રોમાકાન્ત જ કહે અક્સિ

·પરિશિ-
કે શરીર ને શિબિર બની - મ છે, ના તુ જ છે ને
મન બમ બની જાય છે અને એ મા ૫ વ્યક ન લે છે તેમ
દૂધ વિના આ જળવાતું નથી કેમ કે એ કરી પર બેઠી -
થાય એ જ મામાન જ આવા ગાનને માટે જ કરૂ
પણ એના પુરાવા થી ભવ્ય ખામી તામિનારને પણ

·અને મહેણુ કામ તું ૧૦ જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિવાર પ્રગટવાને કારણે બે પોતે જ શાસ્ત્રપુ બની રહે છે, જ મીર કાચ આજનું મત નહી તો ભવિષ્યનું જગત ર? જ કે ગુરૂઓને એ મગન કરુણાત જ્યારે જગતને સભા ત્યારે એ પિતે જ જગતના બ યે ના અભિપ્રાયનું કારણ બની શાપુરાવો બની રહેશે બગુભ મમ્માની પધ્ધમાથી ઝટ તાકાતુ નથી એમાવીને એને જે તે શાપુરાવો મળી રહે છે તે પછી એને કહ્યા પણ સમાવી શકતો નથી ના શાખાવાર ધી પોતાના મતને વાજબી ઠેરવતા એ કાળના એ મૂનિઓ પર વિજય મેળવી એમને કરી સન્માર્ગે ચાવવા એ હિમાલયને અધર તળવા જે ભારે કપર ના અ ૫ રસમય જ એમી એવાઓના હે યા જાન કરી મત વિજય પ્રાપ્ત કર્યો હતો એથી સનશુદ્ધિના કને પાર પાનાર એ બળના વરે ડેટા ઉર ભવ્ય તેજસ્વી, એસિધુ ધપવાન અને આ મામલે ખરેખર એના પર વાન ગુરુઓના પાકને માપવાનું આપણી પાસે જે કંઈ માધન હેત તે જ આપણે એમની મહત્તા જાણી શક્ત બાને આપ નિ ઓ અને ટીકાઓના હળાહળ ઝેને પી જઈને પણું વ્યાકુળ ૯ યમાં પ્રવેત પામવા માટે એ કેસના નશ્વ-સહિષ્ણ Mા દ સ પી અને અનુકૂળ થવાની આવડતવાળા બન્યા હશે એ વિવાીએ છીએ ત્યારે ખરેખર ગાડા જગતને મોન સિવાય બીજો ગcત્તર આપવાના હેય? કારણ કે જેને માહારી માને એમણે પાથી જનતાની દીવ માપની કેશ કોમે આજે એક થિી જૈન ધમવિહીન બની ગઈ છે ના પણ ચારેબાજુ પ્રવન તા માસાહારી વાતાવરણ વચ્ચે પણુ એ આજે નિમિત કરી શકે રાગક તિતથા ઓરિસ્સાના મનિયા ગાના પૂજઃ ૪૦ હજાર જેટલા લોકો એ બતાવે છે કે બે પપિન પુરોએ પિતાની પર પરા દ્વારા એમનામાં A Cડુ સર્મ ધડતર કર્યું હશે અને એમાં જ એમની મજા ભવ્યતાની દશ નું થાય છે ·પરિમિટ ને વય્િ વિટતા પણું દુ બની વાત છે કે “ માસાહાર' શથી અને એટલા બધા ભ કેવા છીએ કે પૂર્વા એ પવિત્ર કરુણાળુ મતે હતા પરંપરા પણ વિશુદ્ધ હતી એ જાવા ના જેમ પેટ ભરવા માટે ધૂમાં ગોરાઓને પણ મારી નાખ્યા એ જ નતો ભારતીય સંસ્કૃતિના ઉથાન માટે એમની દશા જ બમ લેવા એમનું એવું વિશિષ્ટ ઘન પણ કર્યું કે જેના પ્રતાપે જ આજે આપણે જ છે અને વિશિ ટ ગૌ થી વિકૃતિ બન્યા છે ના નથી આપણને એ ગુરુઓનો ભવ્યતા દેખાતી કે નથી એમની વીના કે કરુણા સમજાતી પગદ્મળ એક મામાહા શબ્દને કારણે જેમ તારી કરી મુકીએ છીએ તેમ આપણે ‘ભય , “ભી ક કબૂમ પાળ ૧ીએ છીએ એનાથી આપણે કઈ બીગ કરુણ લાવારી હો ? એથી ભય ? મા કોઈએ અપવા સે ટાય તેય શું ? બરણ કે રેઆ પણ કે જ્ઞાન- સન- ચાત્રિ સાધના છે આચારનું પાવન યાત્રિ કાર પાય છે જે એ ચારિત્રના ફળરૂપે જ્ઞાન- ઇનની હાનિ થતી હોય તો તે ચા િચારિત્ર નથી રહેતુ જેથી આચાર ૧ ના પડે તેમ જ મેલનું સાધન હ છે અને તેનું સાધન આહાર છે ધોગ્ય આહારના અભાવે પૂર્વ સંસ્કારને કારણે નારીર સ્વાય ન જળવાય અને તેથી જ્ઞાન-દર્શનની હાનિ થતી હોય તો આહારમાં અપવા નેવીને પણ દેહ ટકાવ એવો પ્રશ્ન નિતીથમાં જ પૂવામા આવ્યો છે પ્ર ૯ તમે આચારાગના બે ભાગ પાડી પટેલે ભાગ ગણતર સુધમાંસ્વામીની રચના છે ને બીજો ભાગ સ્થવિરોની રચના છે એમ કહ્યું છે જે તમારી કેવળ કે પના જ છે અને તેથી તમે તારે અર્યો પણ તમારી કે પનાના જ છે બાકી આવારાગ તે એક સળગ ગ્રંથ છે

·જશે અને સરકારે તે પણ એના પ્રચારમાં ટેકો મળશે પણ આજે
१४२
જેના અને માંસાહાર પરિવાર
વિચારીને સમય છે, જ્યારે બીજે વ્યવસ્થિત મુદ્દાઓને છે એટલે
બની ભાષા અને રચના પદ્ધતિ જુદી પડે છે
(૨) ૧ લા રકધમાં ૮ મા અધ્યયનમાં જે આચારોનુષણ
છે એનું જ ભાષ્ય ર ન ધના ૧૦ થી ૧૨ સુતી અને
થયું છે જેથી બીજો ભાગ પાળની રચના છે એ સિદ્ધ થાય છે
(૩) પ્રથમ ધનુ મુ ભડાન્નિા અધ્યયન પદ ગયુ છે
ના તેમાંથી સકિક તરીકે પ્રખ્યાત છ અધ્યયા તેના વધામાં
ખીને બન સ્કધમા બી ચાર લખાયા છે એમ જે એની
ટીમમાં જ કર્યું છે એ જ એને પુરાવે છે કે બીજી વ્યવિએ એ
૫1ળનું ઉમેરણ છે
(૪) અનાથી પણ સ્પષ્ટ પુરા શ્રી ભાનતામી પર
આચારા નિતિમાં ગાથા ૧૨ દ્વાર ખુમે આપે છે કે “મ
આચાણ કેવળ પ્રથમ અધતા અધ્યયન સુધી જ હતુ ત્યાં.
બીજુ કૃતમધ એ સ્થવિર ઓની રચના છે જે બાયારામના
વરારૂપ છે એટલે હવે આમાં બીજી કેઈ શકાને સ્થાન જ
રહેતું નથી
૧૦ નામ આ મન હર કરવાની એ ધૂન લાગી છે
પણ તમારું પુસ્તક નટુ માસાહારના પ્રચારનું જ એક સાધન બની
તમે એક તાનમાં એને મારી વાત આજે નહી સમજાય
ઉ પૂબીને કઈ મહરિઓ, ઈશ્વરના અવતાર
ગણાતા પુર આજના કેટલાક વિશ્વપ્રદિ સત તેમ જ અહિંસા-
કરુગના અવતાર ભગવાન બુદ્ધ જેવા મહામાને ભાસાહાર કરતા
આવા સ્પષ્ટ અને ર ર દાખા છતા નથી ભારીએાએ કે
નથી સરકારે એમને આધાર છે તો પછી ભારતની ૪૪
- ની અંતિમ વસ્તી ધરાવતા અને કેટલાક ભાગોમાં તે જે

·પરિશિષ્ટ
વિ ને મહિનો ૩ જી – ૨૮ ફ ાએ
ને વેગ મળશે અર્ને ર ને ર ર - ત્રે, આ તકે
એમ માનવું એ એક પ્રવ્યુ જ છે , ૨-૪
- વી પિતાને મને એ છે કે રુ : ૪ ર જ
અશુગમો ને કી-નાટ જ કરે :
નળ જેવા પુ.પુ. ર - - - -
પણ મા ના કાને ર ર ઃ નદી
ગણાઈ સતાન પ્ર િન- ૬૧ ર ક ર અખ
ખ્યા સત્યવાન
આવત પર થી ય ટીકા દૈ “- - .”
આવા છો તે ને ' કે જaછે કદ
મી એ ભજે છે કે અ ર જ સ - કી
કાઓ છ મા વિ . . .
આ શું નથી કે અતવા જેવા છે કે,
માસવાર પર . બરડ હા હી ?
એટને જે ભવ બને નથી બે વન , બધા જ »
કે એનું એ છે કે જ રન બને છે
પ્ર ૧૧ ને દાળ કેમ પત્ર – ૧ ને મન
માથુ મેળવી જેમ એ માનવ શરીર ને શ્વમાં આવે તેમ તમે
ભિન્ન બિન શાસ્ત્ર પ્રમા વેના પાનનો નશાવાદી
લઈ આખું માળખું બા વામા એવી ખૂબીથી નિ છે કે
-થી હરોઈને તમારી વાત ગળે ઉતરી જવ પશુ તમે અને
કે પનાવી જ ગેળા ગાવા લાગે છે નથી એને કઈ અર્થક
પતિને આધાક્યું નથી પતિન મુનિઓ માટે જ આ પાઠ ખાધા
હતા એ
સિક પ્રમાણ એટલે આવા રોખચ *

·તુક્કા ન ચારે બાળ ગુરુઓ તો આ કે તે પણ સ્પષ્ટ અથ જ આપે એ દૂધ–ડીની નીતિ ન અપાવે ઉ ૧૧ ભના માણસ જે આવા પર પુરાવા અને ઐતિહાસિક આધાર હેત તે આ પ્રશ્ન જ ધ્યાથી ઉભવત? અને એને કારણે એક વાથી આપણે મઝાતા રહ્યા છીએ અને નિદા-આપ મટન કરતા રહ્યા છીએ એની પી પણ રા માટે ભોગવતા રહેતા આમ ના જેમ ! મા દવા પિતા-ખો કામમાથી મળે ન હથિયાર વાસગો સ્થાપત્યના ભગ્નાયો, જમીનના થર તથા ઊડેથી મળેની અન્ય ચીજો ઉપરથી જેમ નિકાસકારે આ માના યુગથી ઇતિહાસનું જ ન રાખ્યા છે તેમ આ ઇતિરસ પગ એ. વિરાના આપા પર રચાવે છે પ0 એથી એ શેખચ વીના તુક્કા તે નથી જ એને પણ આવારે તે છે જ ફક્ત એને યથાય. રૂપે ગેમી એમાથી રહસ્ય શેપવાની ખૂબીને જ આ વાત છે જેમ કાર ઉપથી ભયનું અનુમાન કે પી શકાય છે તેમ મર્થ ઉપરથી કારણે પણ ગેધી તકાર - બાકી કરુઓની વાત કરીએ તે–જે આપણને સાચી માતા બનવાનું સદ્ભાગ્ય માપવુ હેત તે જ એમની હ પભાવને સમજી શક્ત કે એમણે આમ કેમ કર્યું કે આમ કેમ ન કર્યું ? કારણ કે એમને તે ગમે તે રીતે માનસશાસ્ત્રીય પ્રો દ્વારા એવાઓના હદય છતી એમને મળ ભાગ પર લાવવા હતા ના કારણે એમની હૃદય- ભાવ ને સમજવી એ તમને નહી પણ હૈયાની સૂઝને સમાન બને છે અને દિ–અથક પદ્ધતિના આધારને સમાન પૂછો એ તે જૈન ધર્મ વિશેની એ બાબતની અજ્ઞાનતા જ સૂચવે છે જૈન ધર્મે કહ્યું છે કે જેમાથી એક અર્થ નીકળે તે મા, એકથી વધુ અર્થ નીકળે તે વિમાન અને યથાર્થ અર્થ નીકળે તે વાત કહેવાય છે. બ્રહ્મા એ જુદા જુ-સસરવાળા દો, મનુષ્યો અને રાહુલને એક-

·પરિશિષ્ટ
૧૪૫
માત્ર ૨ ને જ ઉપશ આપ્યું હતું પણ અર્થ જુદા હતા ગીતાએ
પણ ચોક્કસ શો દ્વારા ભિન્ન ભિન્ન વર્ણ-સરવાળાને જ જુ
અરે આપ્યા છે જેને કથાનખ્ખા પણ ત્રણ જુદી જુદી માગણી કરનારી
વ્યક્તિઓને વરાત્રિ દ્વારા કઠ નથી બાણ નથી તેમજ સરોવર
પણું નથી એવા અનેક અર્થાત્મક જવાબ દેવામા આવ્યો છે એટને
આ પદ્ધતિ એ કઈકેરી ક પના નથી નિશીથ ગાથા પર૩૪ તે
સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે ક્યા સૂનને ઉસ, ક્યાને અપવાદ
અને કયાને તદુભય માનવા એ માટે વિવિધ સૂત્રોની
વિચારણા કરીને જ અર્થ કરવો કેટલી વાર એમ પણ બને
છે કે એક મહાન પુરુષના વાક્યમાથી વટાસૂરી અર્થે તાવીને
પણ લેકે અર્થક પદ્ધતિને જન્મ આપે છે બાકી ગુરુઓને હેતુ
દૂધ- હીની નીતિ રાખી બંને બાજુ નકી બજાવવાને નાતે
પણુ સાધકોની ગ્યતા પ્રમાણે અર્થ આપી એમને વિકાસ મા
ચગાવવાને તે અને છેલ્વે મતે બને બાજુના અથે પનારા
આવા કોઈ સામાન્ય પુરુ નહતા પણ સમર્થ પૂર્વાચા હતા
પણ આચારાગના અિથક પાઠ શા માટે કયારે અને વ્યા
સજેગમાં આવ્યા હતા અને બે ભૂતાવાથીએક અન્ય એક અર્થ
આપણે બીજાએ બીજે તા બનેએ એક બીજાના દષ્ટિબિંદુને
સ્વીકાર તે કર્યો જ છે એ જ એની પ્રબળ સાબિતી છે કે આ પાઠ
અર્થક હતા બાકી તે કોઈને પણ આશય છેટુ કહેવાને કે
નિરાધાર અર્થ આપવા નો તેમ જ આવા પાઠે રચવાનો હેતુ
પણ અ૫ સમય અનુકૂળ બનીને ફસાયેનાઓને સુધારવાને જ હતો
પ્ર ૧૨ તમે હીરાવાર દુગનું “ભગવાન મહાવીર અને માસાહાર
પરિહાર” તથા મુનિશ્રી કલ્યાણુવિજયજીનું માનવ ભોજ્ય મીમાંસા'
વાચી જાઓ એમા હરેક શાસ્પદ પાઠના અર્થો વનસ્પતિ જ છે
એવું સિદ્ધ કરવામા આવ્યુ છે જ્યારે તમે દીક્ષિત સાથે માસાહારની
વાત ઊભી કરી તમારા પુસ્તકને ભય કરમા ભય કર બનાવી દીધુ છે

·જેનધર્મ અને માસાહાર વિહાર
એથી જૈન સમાજ તમારી વાતથી મૂછ લ છે
ઉ ૧૨ હરપિટી ખેતી નસ્તર બત કરે એ જોઈને
પ્રથમ તે જરી છૂટે જ પણ લામા વખત પાકી ગધેનુ ગુમ
કાપી રગળ બહાર કાને નાખોમા આવે છે ત્યારે દરદી ની લાશ
નાખી નિશત અનુભવે છે ? તે પછી તે એ જૂની પી ને જ બની
જય છે તેમ ૨૦૦૦ વર્ષથી મુઝવતી રહુની વિચાર ની ગાઠી
હતા થરથરાટી અનુભવાય એ સ્વાભાવિક છેપણ આચનો પહેરે
જુવાળ ઉતરી ગયા બાદ નિમણુ થતા ભવ્ય ઇતિહાસને કારણે
જ્યારે સમાજના ગૌરવભરી અશ્મિના પ્રગટ થશે ત્યારે એ ભરીને
બને પછી ગૌરવ જ અનુભવ
બાળ વનસ્પતિ અને ચીપકી રહી ગૂમડાને પાળવાથી દુર
મરવાનું નથી ભને પછી ૧૦૦૦ યુગ સાહબ કે ૧૦૦૦ મુનિશ્રી
એ ૫ પાયા કરે માસ વોરવાની બાબતમાં મુનિશ Qતાર તાની
વાન તેમ જ એ બાબતમાં અપવા માર્ગનું બાત બન ગુપ્ત
રાખવાની વાત હરિક ગનિ પ્રમ અને રને ઉત્તર નવ પિંગી
ઓ ઘડીએ ઘડીએ 1 વાપરવાની ભબાહુસ્વામીની આજ્ઞા તેમ જ
આચારાંગની રીકામાં mરિ સાવ િષ વરે પઠન
વનસ્પતિ અર્થ કેવી રીતે થઇ શકાય ? સિવાય કે આપણી હસી
ન કરાવતી હોય છે એટલે મારું પુસ્તક ભાકર નથી પણ વિચાર
૫ને કારણે પિવાની ગાઠ અને એને કારણે ઘવાનુ
અકું ?
ભ, કર છે
પ્ર ૧૩ આપણું હાલના સમથ આચાપ પણ દેશના કે
મિકસમાતર મન જકોબી તથા " શુગિ જેવા પરશા પતિને ય
વનસ્પતિ અર્થ ગળે ઉતરાવી શખ્યા નથી ત્યાં તમારું શું ગજ ?
એથી કદાચ તમે જે છે એથી યે વધુ ગુચા લો કરો
ઉ ૧૩ ગૂચવાડે થવાને કઈ ન ભય તે નથી જ, કારણ
કે એ તે વાવ્યો જ આવે છે એટલે જે કોઈના પ્રયત્ન ઠીક હશે

·પરિશિષ્ટ
૧૪૭
તે એ ગૂચવાડે માનવામાં જ ઉપયોગી થશે બાળ જે વત બેટા
પુને પણ નથી સૂઝતી એ ક્યારેક નાના માણસને પગ સુઝી
આવે છે એમ નથી બનતુ ? એથી પોને ગળે લગાવવામા
રનના આ નિ ગયા હોય એથી સઘનના પર કઈ બધ
ન થઈ રાકે અનબન એ આચાર્ગે સ્મથે હતા પણ મળ પાકો
નથી ત્યા સુધી સમર્થ પુરો પણ નિ ફળ જાય છે અને કાળ કે
છે ત્યારે એ બાળથી પણ સમસ્યા હલ થઈ જાય છે
પ્ર ૧૪ તમે જે રહસ્ય પ્રગટાવ્યું છે એ બરાબર છે પણ વસ્તુ
અન્ય સેવા છતાય કેટલીક વાર પ્રજાના હિતને નજર સમક્ષ રાખીને
સત્યને પગ ગુપ્ત રાખતુ પડે છે પાકિસ્તાન આજે આપણી
સામે યુદ્ધે ચડ્યું છે ત્યારે સબને પગ દે તીરે વાત ગુપ્ત જ
રાખવી પડે છે
૩ ૧૪ કોઈ પણ પ્રત એરણ પર હેય છે ત્યારે કદાચ
એમ કર! પડે દા ત આપળા પો મારી જનાનિ થઈ હોય
આપણે પાર ક્યા હે આ તારે પ્રજાની નતિક મન કાવી રાખવા
એમ તુ જ પડે તેમ જ આપના વ્યક જગી દુશમન જેર ન
પડે એ પણ વિચાખ્યાન પર છે પણ એ પ્રર ન થારે ભૂતકાળને
વિપ બ, ત્યારે આપી હિમત રમવી રાખી જરા પે પ્રયા માટે-
મન્યમવારે ગુપ્ત રાખનારા બે જ નેતા માટે આપને માન
ગા વપ થાય છે તે જ પ્રમાણે એ મળમા માસાહારનો પ્રશ્ન પખૂબજ
ગુપ્ત રાખવામાં આવતો ૫ આજે હવે એ ગુપ્ત રાખવાનો કી જ
જરૂર નથી આજે તો એમને એ ધમ ભૂ પ્રગટ સ્વાથી એ
પૂજ્ય પુરુષોએ કે કુદ્ધિ બુદ્ધિથી બમ લોધતુ એ જાણીએ છીએ
ત્યાર નો તો એમના પ્રત્યેને આપ આદર ભાવ હજાર ગણો
વધી જાય છે કાર કે કોપયુદ્ધમાં ફસાયેલા આપણે એમની જ
પાથી એ બા ઠેઓ બેનને સરિસનામત રીતે ઓ ના
ભગ્ન બાર આવી શકો છો

·૧૪૮
જેના અને માંસાહાર વિહાર
પ્ર, ૧૫ તમારે તુ શુભ હશે પણ કેટલીક વાતો છે તે
ગૌતમે ભગવાનને પૂછીને કાયસિદિના કાર્યકારણનો પ્રશ્ન જ હતા
સામે મૂકી જ ન શકય એથી શાસનની પ્રતિકાને ખાતર ૮. ધુ
કે તમે માગે તે રકમ તમને આપી દઉ ૫] આ નિબધ ન પામના
એને પાણીમાં જ પધરાવી દો તમારામા શક્તિએ છે તો એનું
પ્રમાણભૂત ધર્મ સાહિત્ય પિટા કરો કે જે સર્વત્ર આતમર પામે
ઉ ૧૫ શ્રીમાન ! આપના મારા પ્રતના સદ્ભા ની કર કર છે,
પણ
એથી ધનને ખાતર ધમ વેચવા નથી ઇ-- તે જેટની આપના
મા શાસન પ્રતિરાની ચિંતા છે એથી અનેકગણી મને મારા
મહાવીરના શાસનનુ ગો કરે એની ચિતા-કાળ છે અને તેથી
જ , ૬૫ વર્ષની ઉમરે અધ બિમાર હોવા છતા દો એ પાપ થી
ગામેગામ ભટકી રહ્યો છું આમ તો મારે નમતાપૂર્વક વુિ પડે
છે કે આપને તથા આપના જેવી માન્યતા ધરાવનારાઓને આપી
રાધી સારી વાત કેમ ગળે ઊતરતી નથી કે જ્યારે મે તો શાસ્ત્ર પર
પ્રહાર કરનારાઓને ઘટતો જવાબ વાળી શાસનના ગોરાનું રક્ષણ
કર્યું છે ત્યારે તમે જ મારો પ્રિય છે ? યા રાખજો કે
આજે તે જૈનોના છોકરા ઈ-મછી તરફ વળવા લાગ્યા છે, તો
એ ગુપ્તતા એવે છે પણ જ્યારે સમય સારો-સખ્યા એમની પીવા
લાગશે અને છેલ્સ આગમ પાઠો સાજન સુભ બનવા લાગ્યા હોઈ
એવા પાઠે એમના હાથમાં આવી ૫રો અને ત્યારે શરમ છેડી
પિતાના આચારના સમર્થન માટે એ જ પાઠાનો આધાર આપણી
સામે રજૂ કરશે ત્યારે બાધાની જેમ ઊભા રહ્યા સિવાય આપણું
પાસે બીજો કોઈ ઉપાય કરો ખરો ? એથી જ્યારે પાંચ વર્ષે કે દશ
વ માસાહારને પ્રશ્ન તો ફરી ઉઠયા જ છે આજે જે રીતે
મહાત્મા ગાંધીજીની અહિંસ ગણતી સરમર ગાયભેસાડિ પશુઓની
કર કતન માટે જગી કતરખાના ઉભા કરી રહી છે મત્સ્યદ્યોગને
નામે લાખ કરોડે ભાભાઓને વેપાર કરી રહી છે અને હાડિયામણ

·પરિશિષ્ટ
૧
રળતાને બહાને રિબાવી રિબાવીને માસ્તા માટે વા . દાં-મરચાની
નિમમ કરી રીતે એટલુ જ નહી, ભાનુ ની જનતા માસાહાર તરફ
વાવાને પગ પ્રચાર કરી લે છે ત્યારે ઈશ્વરને બન્ને સામે
છે તે એ નિ મુક પ્રા નીઓની હાય એક વિસ આપણને જ
ભરખી જશે પણ ત્યાં સુધી તે દિનભર નિ એ હિસાબુ તાવ
વધતું જ રહેવાનું છે અને એને પરિણામે ખાનપાનની ચીજો દ્વારા
ભ૮ રવાના અને નવી પેટીઓને લાવવાના પ્રયત્નો વેગ ૫શે જ
ત્યારે મારા ન્યામ આપણને સ્થિર રાખી શકો એનું જ નહી,
ભરિયના વિધાર્થી ઓને જ્યાં જવું હશે તો જ પણ એ શાસ્ત્ર
પાને આધારે તે મેળવી શકશે જ નહી કારણ કે આ દૃષ્ટિએ જ
ગામ્રપાઠોનું ખરું રહસ્ય પ્રગટ કરી બૂરા આ માટે કોઈ
આધાર જમે રહેવા દીધું નથી બાકી છે ભલે કઈ ગુપ્ત
નાખશુ તે એ ગુપ્તતા જ એક દિવસ ભયકર હથિયાર બની
બાપણી સામે જ વપરાને, આપણને જ ખાઈ જ
ક ૧૬ જે પ્રશ્નને હરિભ, કે હેમચંદ્રાચાર્ય જેવા સમર્થ
પુર ૨ પગ સ્પચ્યું નથી કેવી રી સદા અર્થો આપી જ એ
આગળ ચાખ્યા છે અને પછીના પૂર્વાચા પગ ચૂપ રહ્યા છે ત્યાં
તમે કૅણ કે આ માસાગર પાર કરવા નીકળ્યા છો? તમે શું
એમનાથી પણ મોટા જ્ઞાની છે ?
૯ ૧૬ આપણે તે એમની પાસે શુ જ ભાવ નથી પણ
આપણે એમની મન પર બેઠવા દેઈ આ વડી દષ્ટિ વધુ લાબી
પાવી દે છે કરણ કે એમના દ્વારા જ આપણને એમનો ૨૦૦૦
મને અનુભવ પ્રાપ્ત થા છે આ કારણે આપણી સુઝમા એ
મહાપુરુષોને જ વાર છે એમની કૃપાથી જ આપ કઈક
વિચારી શકીએ છીએ બાકી આપશે તે કઈ જ તથી એનું
ખરુ કે આજની વૈજ્ઞાનિક એ બાપ ને એમા પૂરે સાથ આપી
એ અપ ફરી ર હ

·૧૫o જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર પ્ર ૧૭ થી તમારે પ્રશ્ન સુધારને ગમ કે નથી જાનવાણી- એને ગમતે ઉપરથી તમે આટ આટલા અપમાને તિરસ્કાર અને વિરાધ સહન કરીને પણ સાધુઓની ખુશામતમાં પડયા છે ને તેમની પાસે બીખ માગતા કયા કરે છે એ તમારા જેવા સુવાર કાતિને શોભતું નથી નથી પશુમા કે " ખીમા એવી તમારી કારડિયા જેવી દશા જોઈસ રતાની લાગણીથી જણાતું છે કે એના તે આ વર્ષે જ છે તો શું ખોટું છે ? કે ૧૭ મારી પરિસ્થિતિનું આપ દોનુ ચિનણ યથાન જ છે છતા ને મૂર્વક આપતી ફિખામણ પાળવા , લાચાર છે, કારણ કે મારા મહાતીર અને એને શાસન ની ગીર એમના જ અને એમ કરવા માટે ધક્કાવી રહી છે ત્યાં છે, શું કરી ને ? પ્રતા વિચારોમાં તે સુધારક કે ક્રાંતિકાર મળ્યો નમી ને એને કારણે તે આ પુસ્તક અગે પ્રબ સા વચન સાંભળવા છતાય વિચાર- બે ને કે છે સ ય ન જવાની સાફ સાફ વાતો મોટામોટ સાંભળી પડી છે નાકે ભય કર અપમાન કરી પરાળ પણ ખૂબ ઠાવી છે. દે-બે વની રખડપટ્ટી પછી પણ પુરતી સાય મેળવવામાં . શિફળ ગઇ છુ અને ઉપરથી પ્રવાસખર્ચના બેજા વતરી ગયા ધુ એનું કારણ પગ આ જ છે પણ મને એને હરખ છે નથી કારણ કે ન ચીને પાડનાર હરે કામ કરને બી સાવાનુ જ ય છે એમાં કઈ થયું નથી જાતમાં સી એમ જ નતુ આ યુ છે આમ છ૪ મહાવીર પ્રત્યેની ગાર ભક્તિમાં એ મા અપમાન- તિરારેડ કે વિરો એ પાખવાની અજબ શક્તિ ભરેલી છે તે તેથી જ , કઈ રડી શકયો છું આજ ના મારે કહેવું જોઈએ કે આજના મુનિ-આચા પ્રત્યે આપણે જે અભિપ્રાયો બાધી લીધા છે એને વળગી રહેવા જેવી પરિસ્થિતિ હવે ઠીક ઠીક અશે બનાવા લાગી છે જે કે એમની સામે એક પરિસ્થિતિ છે મો થતા નવા અનુભવ પ્રમાણે હું જઈ

·પરિશિષ્ટ
ક કે મુનિ-આચાર્યોની અપેક્ષાએ થવા જ એક વગતિ
રચુમ્બ બની રહ્યો છે એ કારખે નથી એ એમાંથી જલદી ખી
શકે તેમ કે નથી એમા પવિતન લાવી શકે તેમ આમ ના યુગને
એ હવે સમજવા લાગ્યો છે પસ્વિનન પણ છે જો કે હજુ ઠીક
ઠક ભાગ ના ખ્યાન ધરાવે છે એમ ના જે ભાગ ઉચે ચડવા
કહે છે એમનાથી જે આપણે ભાગ શું થશે મુલા એ જિન
બની આગળ ના રહે તે ભૂવા દેવાતાએ બાની ન્મ ત્યા
જ પન્ના ર૪ એથી સમાજનું કઈ બેય થઈ શબને ખરું ? એથી
લગામ સજીની કરીને પણ એમને ખેચવાનો પ્રયત્ન
દરજીવા અનેથી? એરિક આ વ્યક્તિને 98ાવસ્થાનું કામ
છ ભલે એમ જાય પણ એ કઈ બૂરો વિચાર તો નથી જ ને!
બાળ ખુશામત ના આપ અગે તે માટે હું ન જોઈએ
ના કરવું પડે છે કે પ્રસિદ્ધ એવા અનિ-આશા પામેથી એમ -
બેને બી દરના કશુ જ મળ્યું નથી કે કે તે સમય પછી પણ
ખેંચી લીધી છે અને અનેક મુનિ-આચાર્મા સાથે બવાતા સેવ
ભાવને એથી ઓ જ વધે નથી આવ્યા કાનું કે એ દયાની
લાગણીને માન છે કેવળ પન પર એ નિરિત નથી
પ્ર ૧૮ આ શિવનું , અધ્યયન ચિતન કરી નૌકરના-
પૂર્વક કશુ ખુન ગેપતા સ્પષ્ટ રમ્ય પ્રગટ કખ્યાની જે નિક
દિ મત તમે બતાવી છે એથી શઆતના પ્રખર વા ને એમ લાગે;
કે તમારી સધન સસ્કૃત-પ્રાકૃતમાં અનુવાદિત બની કદાચ આગમ
સવ ભામા સ્થાન પામવા જેવું મૌનિક ગાય તે કઈ નવાઈ
નથી, પબુ ત્યાર બા પર પગમત લે ખુશ કરવા તેમ જ પતિને
૧પ કખ્યા માધનું એક નવું તૂત ઊભુ કરી તમે તમારી મૌલિકના
પર જ પાણી ફેરવી દીધું છે એથી ને જેન મુનિઓ પણ એક વાર
માસાદાર ના હતા તેવા સ્પષ્ટ આધારેથી પુરવાર થતી વાન
લખવા ? તમે આની જેમ જે નીડરતા બતાવી હોત તો તમારુ

·ઉપર
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
પુસ્તક ભારે ભૌનિક બની જાત પણ સરોધમકી તમે પણ છેવટે
એક પક્ષના વકીન જ બની રહ્યા છે ત્યાં પણ તમારી વાત કેવી
રીત માન્ય કરશે ?
ઉ ૧૮ કેઈની ખુશામત કરી માન્ય કરાવવા કે કેઈને ચૂપ
કર ૫ મે ઈરાદે સેવે જ નથી પણ મને જે કઈ સમજાયુ છે એ જ
મે લખ્યું છે બાએ પર પરાગત લોકોને ખુશ કરવાનો જે મે
ઇર રાખે તે આ નિધિ અગે મને જે હવામાં કડવા
અનુભવો થયા છે એ ન થાત અને એને સ્થાને મો આવકાર જ
મળત આથી કહેવું પડે છે કે જે શાંત ચિત્તે આ પ્રશ્ન ફરી વિચારવા
મા આવશે તે મારું કહેવું છેવટે યથાર્થ જ લાગને એવો મારા
વિશ્વાસ છે
(૧) એ બી પગ કાળને અને ઘણુ મનિઆચાયોએ અનશન
મારી પ્રાણત્યાગ તો ઘણું ઈશાન-પૂર્વના દેમા વિહાર
કરી ગયા હતા અને જે ત્યા રહ્યા હતા એ પણ બનિ નની તૈયારી
સાથે જ ટકી શકતા હતા આની ભાર આપત્તિઓમાથી કેમ હેમ
ખેમ પાર તરી જાય એ જ એક માત્ર એમની ચિંતાનો વિય હતા
અને તેથી એ પર પરાગત મુનિ-આચાલે પણ પિતાની ધમસ્થિરતા
માટે સતત જાગરૂક રહેવું પડતુ હતુ ત્યા બી પણ વાતાવરણમાથી
આવે ના નવસાધકની ધર્મસ્થિરતા માટે કેવી રીતે નિ જા સકતા લાગે ?
અને ખેતી નિશક્તા ન લાગે ત્યાં સુધી ગુરુએ એમને કેવી રીતે
વડી દીતા આપે ? આમ ધમળ્યા પ્રાપ્ત કરવાનું ત્યારે વાતા
વરણ જ અનુકૂળ ન હોઈ એવી પરિસ્થિતિ નિર્માણ થાય અને કરી
એવી ધર્મસ્થિરતા પ્રાપ્ત થાય ત્યાં સુધી એ નવરીક્ષિતે સાધકો જ
રહ્યા હતા આ અગે નીચેના પ્રણે વિચારીએ
(1) શરૂઆતમાં કેવળીભૂતવળીએ યુગ હેઈ દી સાથે જ
થી ૧૩ દિવસ બાદ વડી દીક્ષા આપવામાં આવતી

·પરિશિ
૧૫૩
(૨) બાદમાં જેમ જેમ નબળાઈઓ આવતી ગઈ તેમ તેમ એ
ના લબાવ પર છે અને ૧૨ ના ભપકર દુષ્કાળને
કારણે તે એ ગાળે વ સુધી વાત્રા ચાબો અને
() બ કે એને કેતુ અપસ્થિરતા પ્રાપ્ત થાય ત્યા સુધી
ગઢ જેવાનો તે
છે પણ એથી એ આનું કે ધમધરતા પ્રાપ્ત થવાને કારણે
પાછળથી દીક્ષિત થના કયારે ઉતા વીદીમા પામી શખા
અને પના આવેલા પાળ પર જતા
૫) અને મને એ છે કે અને ન થાય એ માટે પણ
એવો નિયમ હર હતો કે જે ધમન્નિા પ્રાપ્ત કરી શકે એ
વિના પણ વી દીવા પામી કે
(3) એથી જ્યા સુની અનુકુળ વાતાવરપુને કારણે ૧૩ દિવસને
નિયમ પ્રવર્તમાન જો દર ત્યાં સુધી મને કારણે બને
વિનાનું સરખુ જ મહત્ત તુ કાર કેદી અને વરી દીક્ષા
વચ્ચે સરખુ જ અનર હેતુ
છે. પણ પરિસ્થિતિ બનાઈ ગઈ વાર ધમપિરની શરત પૂરી
કરવા માટે દીવાને બદલે વડી દીકાનું મહત્વ વધી ગયું અને તેથી
વડી a બા જ દીતાપર્યાય ગણવાનું શરૂ થયુ
ઉના1 પ્રશ્ન ઉar જય ના વીમા ૫છી જ દીવાપર્યાય
રણમાં આવે છેન પણીમ)
) આમ વડી દીક્ષાનું વધી ગયેનું મહત્વ જ જણાવે છે કે ત્યાં
સુધી નવદીલિતિ સાથે જ રહ્યા હતા
=> વળી એ પણ ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે કે એવા
અતિ એ ભાગ પાછળથી વિશુદ્ધ બની મળ ૫૬
ગ ૮
બાના ફેનાકસબી
હતા એવાઓને
उपस्था

·૧૫૪
જૈનધર્મ અને માંસાહાર પરિહાર
તરીકે ઓળખાતી એ બધા જ સાધકને અનુનીને નિશીય
ગાથા ૪૬ ૦૨ જૂ દ્વાર ખુ શાસ્ત્રકાર તરફથી કહેવામાં આ યુ
છે કે એમનામા ફક્ત મુનિશ હતો ચારિત્ર્ય જે કઈ પણ
નતુ આ પણ એક પ્રબળ પ્રમાણે છે કે એ સાધકે વિશુદ્ધ
થયા પહેલા મુનિ ગણતા જ નહોતા
(૧) આ અગે પરિશિષ્ટમાં આવેલા કેટલાક પ્રશ્નોને તેના ઉત્તરો–ખાસ
કરી અપવા માર્ગનું આન બન ગુપ્ત રાખવાની વાત, મુશ
બ નવાની વાત હરિશ્ચન્દ્ર ગણિવરને પ્રશ્ન થા ભદ્ર કૃત ઓધ
નિયંતિની અપડાક ટ વગેરે પ્રશ્નો શાંત ચિત્ત પિચારવામાં
આવશે તે મારી વાત સમજાર કે સાધકેલો વર્ગ એ મેં ઉનું
કરે તૂત નથી પણ ધટના ઘટના છે
(૧) આમ ૫ પર વિશુદ્ધ ર હેરા ના વ્યક્તિગત રીત કઈ
મનિ–આચાર્ય નહી જ ફસાયા હોય એવું તે મે કહ્યું જ નથી
એની નબળાઈ તે સતયુગમાં પણ ચાનતી હેલ છે પણ એ
એક વ્યક્તિગત પ્રશ્ન ક પર પરાને એથી એની સાથે કઈ જ
હોવા-વા નથી
આ પ્રકારે મારા સપનમાં મો જે કઈ જણાવ્યું છે એ જ
મે અને પ્રગટ કર્યું છે બા પર પરાગત લોકો કે પતિને કંઈ
કઈ વાતે ગળે દાતર કે ન ઉતરે એ એક જ વાત છે બાકી વિચાર--
ભેદ તે જગતમાં ચાવવાનો જ આમ છતા ! ઘ [ પણ ભા
દષ્ટિબિંદુ સમજી શકશે તે ય, માટે પ્રયત્ન સફળ થા માનીશ
૫ ૧૯ તમે ખાચરાગ તથા દશરતિક પરની પૂરાવ્યા છે
ટીકાઓ ફરી વાચી જો ત્યાં શ્રી હરિભસૂરિ મહારાજ જેવા
મથ પુરે જ માસાહારનો અર્થ સ્વીકાર્યો છે ત્યા તમે કેસ
છે કે એ અથ જ મૂળમા સાચો હોય તો એની જૈન સંસ્કૃતિ પર
બૂરી અસર નિર્માણ થાય સસ્કૃતિ જ તૂટી પડે એ પણ અમારી
"ના બદાર નથી. પણ વસ્તુસ્થિતિ એ છે કે આ મૂચા ની

·પરિશિષ્ટ
૧૫૫
અમય તેવો જ નથી જેથી એમા ભાયુ મારવા જેવું નથી સાપના
રમ હાથ ઘાલવા જેવી વાત છે એથી કહેવું પડે છે કે શું એ
પૂર્વોચાથી પણ તમે વહુ ડાહ્યા છે?
ઉ ૧૯ આપબે તો કશું જ નથી બાકી એ પૂર્વાચા સમર્થ
હતા જ્ઞાની હતા અને ખૂબ નાહ્યા હતા એ સાચું પણ માને મહાવીર
એમનાથી પણ અનેકગણે ડાહ્યો હતો જ્ઞાની અને સર્વજ્ઞ હતું અને
શાસ્ત્રોને પ્રાના પણ હતા એથી આપણે મહાવીરનું માનવું કે પૂર્વ
ચારે? આમ છતા કહેવું પડે છે કે શ્રી હરિ...સૂરિજી મહારાજને
માસવાય અર્થ સામે તેવા નાનથી જેને સંસ્કૃતિ પર બૂરી અસર
થઈ કે નથી જૈન સંસ્કૃતિ તૂટી પડી એથી સિદ્ધ થાય છે કે વસ્તુના
અનેક પાસાઓને જોવા જેટલી વય દરિએ ધરાવતા ન એમનું
મતવ્ય કાચ સાવું હોય તો પણ આ દંટ એ એબગ અને આ મૂર્ણ
જ રહ્યું હોય છે તે એમના કહેવાને ભાવાર્થ આપણે તાવી ન
શકવા દેઈએ પણ વસ્તુસ્થિતિ જુી છે
મૂળ વાત એ છે કે આવા એ એવા પાઠનો અર્થ વનસ્પતિ
કર્યો છે. જ્યારે કેટલાક આચાર્યોએ માગપર કાં છે તે આમ બે
એ થવાનું મા શુ? એથી તે સાંજે સાશક્તા પ થાય કે
પળ કયો અર્થ સાવ હશે ? આ બે કે અશે હારિ
મહારાજની નામમાથી પ્રાપ્ત થાય છે અને એ મારા નિબંધના
મતલ સાથે પૂરેપૂરો મેળ ખાય છે એમ મને લાગે છે આ કારણે એમની
જ ટીંબ જોઈએ એઓશ્રી લખે છે કે
'बहु अठिय पोग्गल राणिमिस वा बहु क टय
अच्छिय तिंय त्रि उच्छुख ड वा सिनि
(દશ ૧. અ ૫ ગા છે.)
रिच-बहु मठिय तिमुत्र बदस्थि पुग्दर मासम्
अनिमेष वा यहु कण्टकम्, भय किल-कालाद्यपेक्षया ग्रहणे

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
प्रतिषेध અને પતિ નત્તિ તથા પપિને
તે તો
અર્થ બહુ હા બાપાળુ માસ, બહુ કાટાવાળી માની તેમ જ
અગથિયા બિરૂ ફળ, બીની શેરડીને કા શા મ િવૃક્ષનું ફળ
વગેરે જેમાં ખાવાનું , અને ફેકી દેવાનું ઘણુ–એ વસ્તુઓ
મારે કાપે નડી એમ કહીને મુનિ તેન ને આ પાઠો અર્થ આપણે
વિચારી ગયા છીએ તો ફરી એની સ્મૃતિ તાછ કરીએ તે જે
માસમાંથી તડ અને ફળફળાદિમાથી કયા, છાત યા કુવારૂપે ઘણે
ભાગ ફેકી દેવો પડે છે એ બોમાં સરખુ જ પાપ છે એ અર્થ
પરિનો કર છે તો પછી જે માસમાં હાડમ જ ન હોય એવા માસ
કરતા જેમાંથી થોડું ઘણું ફેકી નેવું પડે છે એવા ફળ-વળાદિમા ઘણ
પાપ રહેતુ છે એ અર્થ જ નીકળે જે કેટને વિચિત્ર છે ચુસ્ત
માસાહારીઓ પણ એ અર્થ ન સ્વીકારી શકે, એ ખાસ ધ્યાનમા
લેવા જેવી વાત છે
જે કે મૂળમા તે આ પાઠને અર્થ વનસ્પતિ જ હતો પણ
વિના શકને આધારે—માના જેવા આકારની વનસ્પતિ અર્થ
હોવા છતામાછનાને અર્થે લઈ સાથે એને મેળ બેસાડવા ry
(પુન)ને અર્થ પણ માસ કરવામાં આવે તો તે એવા અર્થને
આધાર લઈ એ કાળના લાન, મુનિઓએ પોતાના આચાર માટે
સમર્થન મેળવ્યું હતું બાકી પેસ્ટને અથ આપણે જેવા માન્ય
સસ્કૃત કેશોમાં પણ “માસ નથી કરવામાં આવ્યો આમ છતા
એમના મતચો અર્થ પાછળથી એ રોગમાથી મુનિઓ મુકત થવા
હતા પગ અર્થ તરીકે તે જાતે જ તેને કારણ કે એક અર્થ
વ મૂક્યા પછી-બહેને મૂખ્યારાઓથી પણ પાછો વાળી રામ
નથી અને પછી તે કેશકારને પણ એને સ્થાન દેવું પડે છે કે એ
રીને એ પ્રમાણભૂત બની જાય છે જે એ કાળનો ઈતિહાસ જાણવા
પૂર મહાને છે સાથે એ પણ ફરી જણાવવું જરૂરી લાગે છે કે

·પરિશિટ ૧પ૭ અરિજને અર્થ ચાણબ્દના અર્થશાસ્ત્રમા માળના આકારનું વનસ્પતિ– જન્ય ખાઇ કરે છે આમ એક વાર શરૂ થશે અને પરપરાએ વહેતો નો અર્થ મૂરિજી મહારાજે આપે છે એમ છતા પોતાના જ અને આગ્રહ ન રાખતા એમણે અન્ય આચાર્યોના મનની પણ નોંધ લીધી છે કે અન્ય ચાય એને વનસ્પતિ અર્થ ? છે ને એની દળીનમા પણ જણાવે છે કે “જે ફળને અધમર ચાને છે ત્યાં વચમા ભાસ- મચ્છી કેવી રીતે ટપકી ૫ તા ને માટે એ શબ્દનો અર્થ વનસ્પતિ- પર જ કરવો જોઈએ.’ આમ અન્ય આચાર્યોની નેધ લઈને એમણે સવનો ભાગ મો રાખ્યો છે કારણ કે એમણે પોતાના અને આગ્રહ જ નથી રાખે તેમ જ માસ માટે પણ સ્પષ્ટ રીતે જણાવ્યું છે કે સાલિયાણ તુ પ્રતિધિ અમુ કાળની અપેક્ષાએ તે એ પ લેવાને પ્રતિબંધ છે જે કે કયા પળમાં પ્રતિબંધ છે એની સ્પષ્ટતા એમણે નથી કરી પણ અન્ય સાથે પરથી ક પી શકાય છે કે (૧) હનુમા-વર્ષાઋતુ (૨) જિદગીમા-યુવાવસ્થા (૩) શારીરિક પરિસ્થિતિમા– દુરની અને (૪) દેશની પ સ્થિતિમાં સુધી આ વાર અવસ્થામાં માસ લેવાનો પ્રતિબંધ છે એટલે કે એ સિવાયની પરિસ્થિતિઓમાં અથૉત શિયાળા-નાળામાં વૃદ્ધાવસ્થા યા બાલા વસ્થામાં શારીરિક નિર્બળતા થા બિમારીમાં તેમ જ દુબળના સમયમાં બીજો કેઈ ઉપાય ન હોય તો એ લઈ શકાય છે લર્સ શાય છે એટલે કે સર્ગ ભાગ તરીકે લેવાની એ સ્ટ નથી પત્ર અપવા તરીકે જ ખાસ વિષે પરિસ્થિતિમાં જ એ લઈ શકાય જૈન ધમ એ સૂક્ષ્મ અહિંસાનો ધર્મ હોઈ જેમા ઘેર હિંસા છે એવા મારા માટે તે સ્થાન હોઈ જ ન શકે એટલે એ કેવળ અપવાદ દશાની જ વાત છે જે એમણે સ્પષ્ટતાથી જણાવ્યું છે આથી એમનું કથન ભારે નિબંધને અનુરૂ૫ મતવ્ય પૂરું પાડે છે ·જૈનધર્મ અને માસાહાર પાર મોટા ભાગના આચાર્યોએ વનસ્પતિ અર્થ કર્યો છે, કેટલાકે માંસપરક અર્થ કર્યો છે પણ સરીજી મારાજે માસપરક અર્થ આપતા હતા અપવાદ દશાની વાત કરી આ સમસ્યા ઉકેલવામાં ખરુ ઉપગી વસ્તુ પૂરી પાડી છે તેવી જ રીતે ભજવામીએ પગ પાળ ઈ ગયા પ્રમાણે “તણ દેવ ના રોગને કારણે કે નિર્બળતાને કારણે જરૂર હોય તે જ અપવાદ દશામા એણે એ વસ્તુઓ (માસ- ભવાદિ નવ વિગઈએ) વાપરી બાકી નથી,' આમ કરીને સ્પષ્ટ પ્રમા નું પૂરું પાડ્યું છે. આ કારણે સિર થાય છે કે શાસ્ત્રમાં જે કાઈ આપા પા છે એ કેવળ બેનાઓના માટે અપના પાઠ હોઈ“ઉદ્ધાર પાઠા છે, નહિ કે ઉત્સના દતિકારાના આંકડા છૂટી જવાથી જે બે મહાપુરુ ના શબ્દો જ આજ સુધી આપણને મૂઝાતા હતા એ શબ્દો એ જ આ સમસ્યા લ કરવામા આજે બૂમ ઉપગી ભા. ભજ છે એથી માનવું પડે છે કે કાળદેવતાના સામ્રાજ્યમાં ગમય પરિકન થાય છે ત્યારે જ ફળ સિદ્ધિ આવીને ઊભી રહે છે આ પ્રાગુ પૂરું કરતા પતાં આપણે અપના પ્રકારો પગ ન લઈએ અપવા મોટે ભાગે ૬ પ્રકારના છે (1) શ્રામિદ અપવાદ મુનિ પુત્ર ભેગરના અમાસ ખ્યાક ન લાવી મુકે, એની જાગૃતિથી પરચખણ લઈ આયબિન ઉપવાસાદિ દીપે અતુટપણે એ કર્યા કરે છે પણ મહિના પછી એને આરામની જરૂર લાગે તો એ બે વખત છૂટુ મારુ રાખે એ વૈશ્નામિક અપ છે એથી વનભર નથી થતો તેમ જ એ પતન મગ પણ નથી પણ ફરી ચડયા માટે છેડે સમય આરામ લઈ એ નવી શકિત મેળવવા માગે છે એટતુ જ (૨) ઓધારિક અપવાદ પૂર્વ બેગ અભ્યાસને કારણે

·પરિશિષ્ટ
૧૫
કઈ મનિ તપસી પે મુનિશ તજી પ્રથમ બેક કરી
Mયદિ મહાવ્રત પાળવાની ભાવનાથી ધમ ધર્મ
દ તે એને ધીરે ધીરે થવા માટે તિથિએ જ
ભય વધાતુ બ્રમચયન પાળવાનું તન મન અને એ
કચય બનાવનને અપવાદ છે તે જ રીતે કોઇ
અને એ ફસાતાઓને ધીરે ધીરે એનાથી ફળ અને શરુ
પ્રસંગે અમુક મર્યા મવામાં આવે એ “
આપે છે
(૩) ઓર્થિક અકાદ મા -કી
થની થઈ ૫ટ પર કરો આવ્યો છે જ ને ?
પામા રાઈ સગિક અપવા ગણાય
(૪) ગાધિ અપવા
રાખી સાવ અમુક આદેશ આપે છે , એ જ છે
, જેમ કે એ સમ જ એ ન વાની
આપની આજ્ઞા
સ્મત તો આ
અપવા

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
કૅઈને એ અપ ન મળી શકે કારણ કે આજે આપણે ભક
બાહુવામીની ની પણ મને ૪ મહાવિગઈઓને સંપૂર્ણપણે
નિધિ ફરમાવે છે એ પછીના ચાર આના નીમે છીએ
એક વાત એ છે કે આજે એની સાપનામા રિધર થયા વિના
શ્રમણ સઘમા પ્રવેશ જ થઈ શકતો નથી બાકી ભય કર દુકાળને
કારણે એ યુગની પરિસ્થિતિ જ જુદી હતી અને એટલે જ અપવાને
સ્થાન આપવું પડ્યું હતું

·No text on this page.

·૧૬૨
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
જોઈ ગયા કે પ્રથમના વેશધારી એવા સધક મુનિઓને ભવ્ય ભૂમિ
નથી તે એક મોટી ફાળ ભરી પણ ખરી આપણને એથી ગૌરવ
પ્રાપ્ત થયુ સાથે કર્તવ્ય બજાવ્યાનો આત્મતિ પણ
થ
પણ એમ છતા એનું ખરું કે નથી એથી સઘની પ્રતિજ્ઞા
વધી કે નથી કોઈએ એની ખાસ નોંધ લીધી અધૂરામાં પૂરું
૫ડિતાએ જ પર પરા પર જ પ્રકારે કરમાશા આ બરણે આપણે
પિતિ જ મઝાના હેઈ આપણ કહે એમને ગળે ઉતરાવી શક્યા નથી
એ સાચું છે પણ એ આપણે દુભાય બળ હો શાસ્ત્ર ભાવામા
વાન પીએ તે ભસ્મમરને કારણે એ આપણે પીડાકાળ હતો,
અપયશકાળ હતો
પણ આમ ના અદરની વિશુદ્ધિનું બળ એટલું તીવ્ર હતુ કે
એણે પિતાનું ખમીરને ખેના અદનું સત્વ પ્રકાશિત જ કરાખ્યું
જે આપણા માટે આશાજનક પ્રેરક બળ છે. ધસમસતા પાણીને
પ્રવાહ મોટા મોટા કોને પણ મૂળમાથી ઉથનાવી ફેકી દે છે પણ
વાસને એ ઉખાડી શકતા નથી કારણ કે ઝા. પ્રમળ દેખાવા છતા
એની શક્તિ ધૂન રાક્તિ છે જ્યારે ઘાસ નિબળ દેખાવા છતાં
સમકિત ધરાવે છે, અને એટલે જ એ ટી શકે છે આમ જૈન ધમની
અહિસા સક્તિ પાસની જેમ સૂક્ષ્મ શકિત છે એના ઉપરથી ગમે
તેવી આ વીઓ પસાર થવા છત્તા એની સાધના સયમની-ઉર્ધ્વમુખી
પ્રયાણની હર્ટ એની વિશુદ્ધિ ઝળહળતી જ રહી છે
આથી જે જૈન ધર્મનો આંતરિક શક્તિઓ અને એની સાધના
પાછળનું રહસ્ય સમજાયુ હોત ને તે આ પ્રશ્ન જી જ રીતે
વિચારી શક્યા હેત પણ આપણે હવે એ જૂની ચર્ચા--પ્રતિચર્ચાઓ
જગા પાનથી ઈચ્છતા તેમજ આપણા અને તેમના દૃષ્ટિબિંદુમા અતર
સાધી ન શકાય એવો માટે ખાસ એ પણ નથી, કારણ કે આપણું
દષ્ટિએ ફસાતા સાધકે સાચા અર્થમા મુનિએ નહતા ત્યારે વેશને
કારણે એમની દષ્ટિએ એ સાધકે મુનિઓ હતા

·અતિમ નિવેદન
૧૬૩
એમની સામે આપણે કોઈ મોટા અને અમર વારે હોય તે
તે આ કારણે નથી પણ ભગવાન ભરવીર પ્રગે કરેલા માનાસાગ્ના
આરોપ અંગે છે કે ભગવાન મહાવીર અને માસાર મા ૩૪
રીતે વિચાભ્ય માટે મૂકી છે એથી પવાપર બધાને ધ્યાનમાં
લઈ કેવળ 3 થના અને ચાપી ન ના ફરી તે પા આ અને
વિચાણ કરે એવું આપણે ઇચ્છીએ છીએ
મિસ મેરો જેવી કોઈ વ્યક્તિએ નખી નાખ્યું છે કે મહાત્મા
માંથી દારૂ પીના પણ આપણે જે રીતે ગાધીજીને ઓળખીએ
છીએ-જાગીએ છીએ એથી સ્વનામાં પણ એવી અદ્દા કે થમ
બાબતે આપણે વાત કરતું નથી તેમ જે પુરુમનથી વચનથી
કથાથી જ નહી પણ કરવા-કરાવવા-અનુમોદના ઉત્તેજના કે 2 ગુ.
માપવા સુધીની પણ દિમાને છે કમર ની સૂક્ષ્મ અવિના ભેર
પાલન કર્યું છે અને જગતને પણ એવો આચાર શી મળે
૫. ભગવાન માપીર સાથે મામાવાની વાત ઘણી જ કેમ .
જ થી આ ની આવી વાત જરા સમજી શકે છે
એથી કરવું પડે છે કે પનિએ ઘરભર પારિક
અને શતા થયા મૂકી Common Sense « "
પણ આ પ્રશ્ન વિચાર્યો રાત તે ય એ મારી ભૂત ન ક7 -
એ વિદ્વાન પાને આપણે શું કરી શકીએ ? -
વિવાદ કે તવા થી એ જલદી પરાજય સરીખ *
વવારે ૫નું છે ૫શું ત્યારે એ પોતે જ દેવી જ
વિચારશે ત્યારે જ તેઓ સત્ય વાત સમજી શર્ટ. જી - ૮
વિશ્વાસ છે કે બળદેવતાના સામ્રાજ્યમાં છે. જે ૪-
મળ્યા વિના રહેવાને જ નથી. પણ એ છે ક ક ક૨
ત્યાં સુધી આપણે ધીરજ રાખવી પશે
પણ કાળ હવે પાવા આજે છે એટલે જ આ

·૧૬૬ જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર પ ૪ ફ્રિ વિના હવે આપણા માવો ચાલા ગયા છે દુર્ભાગ્ય યોગ હવે પૂરો થાય છે જે કાળતા’ ગઈ કાત સુધી પ્રતિકૂળ હવે તે હવે આજે આપણને અનુ ળ બની સાથ આપવા તત્પર બન્યો છે જે એમ ન દેત તે ૨૦૦૦ વર્ષથી ગહન સમસ્યારૂપ બને છે આ પ્રશ્ન આટલી સરળતાથી અને તે પણ ખાસ પ્રબર પ્રયત્ન વિના સફળતાના દ્વાર સુધી ન પહેરી શકો તાત છે લા ૩૦ વર્ષ સુધી આ પ્રશ્ન આપણને ખૂબ જ તગ ફર્યા હતા એ અને કુસ્તી જગો પણ ખૂબ ખેરાતા રહ્યા હતા અને આપણી મૂઝવણોને પણ ફેઈ પાર નહોતો, કાબુ કે આપણે ત્યારે મથન કાનમાં હતા પ્રસવની પીડામા હતા પણ એથી હવે એને પરિણામે જ આજે આપણે માખણ વતારી મા છીએ આથી નિરારા થયે –નિસ્તેજ-નિનીય બને ના સાધમી બધુઓને ભારપૂર્વક કહુ છુ કે વડે જશે અને મિતપૂર્વ-- દસક ૫ સાથે એક વો ના સમગ્ર વાતાવરણમા ગૂજતો કરી દે, અને વિશ્વાસ રાખે કે પતી પછી ચાની નિરાશા પછી આશા અને પરા પછી વિજય નિ શાક આવા જ કરે છે જે જોવાની દષ્ટિ સાપડે તે ટપણે જે શાય છે કે નવ યુવાની ઉતા આપણને હવે તાજગી આપી જગાડી રહી છે અને આપણે ધમ્બર યુગ હવે પૂરે થાકે છે આજ સુધી આપણે ખૂબ સ આપત્તિઓ ઉઠાવી નિરાશા ભોગવી અને ઝઝાવાતે માથી પસાર થયા પણ હવે આપણા ભામને ભાન વાગી રહ્યો છે એથી ખૂણે ખૂણેથી નિશાએ કાયરતાઓને અખેરી નાખી છે જાગે અને ભવ્ય ભૂતકાળથી પણ ગૌસ્વવતું ભવિષ્ય ધ વાને સક" કરી બેઠા થાઓ રાઈ દાન સુધી આપણને નાસ્તિક-પાખડી માની આપણા ધર્મ- એને આ વામા પાપ મનાતુ આજે દેશ કે પરમા જૈન ·આથી યુગ હવે આપણી ભરટ છે ત્યારે ર મારા નથી કર્યું પણ બીજાઓને બુર - જાતે જ કામ " એથી એ વિચારને આગળ કર ૯% મા કે બાટા આરોપ મૂક્વાની કોઈની હિંમત * --ભજન/આ આરોપ પડી ચૂક્યા છે એમને એવા છે કે, બની નથ પ્રતિકાર કરવાને આ જ એક માત્ર સ ક બે વારે બન કે. જયારે આપણે ભાવ (Supros Complex)થી બેઝિ બની જાગી ઊઠીએ અને કરી :નજળી અને પ્રભાવ શાળી બની રહીએ પણ એ માટે * * * * ૫ ૫ કા ૧૫ માભો મટા ओक यात और भी कहा ? मदिर- -महोत्सवादि काय क्रमा का हनुरंद' चतना का जगानके पिये हा प्राण प्रा। है परनु जर धर्म उसीम ही बताना हे हन। है। અતિમ નિવેદન સાહિત્યની માગણી થઈ રહી તેને નિવય–ગુલામ બનાવવાને અક - પબુ હતી પણ અહિસાની શક્તિથી . 'બાજે દુનિયા “અહિસાનો અભ્યાસ કે.કે.– ૧ પાક માપણી હામી C ક્વામા આવી છે કે આ વાત જગતના ઝાલ્યા ભાણ સમવા રે - ૫ કઈ ઓછા વૈપાદિ. આક્રમ ની - ૧૬ , ભાના દષ્ટિબિંદુ સમજવાની ઉતા . . ની કે અભિ અહિંસા-ત્યાગ-તપ અને વ ા ક સિતા જગમાન્ય થવા લાગ્યા છે ધમબાધવને માન કે જે શર્ટ બ૩ રામ यनानक પશે, અને શાસનગૌશ્વને અસ્મિતે --

·જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
हम तो धर्म का गरे विर में प्रचार करना है और इसके
लिय साहित्यका प्रचार भी मय ढगसे करना है और तूरन हुने रामा-
जको भी पटा करना है-मारत बनाना है और तब ही धर्म मे
एक या तज-नया नौश प्रगगा। यारी सिर्फ पूजा-महोत्रायो से न कोई
धर्म चिना हैन उसका प्रभाव पंरता है।
अतिम विजय की आशा
सलिय जा घमी प्रभावना करना हा, भगरान महावीर के
अमर सदश का जग प्रचारित करना हा ता हम पान बगना हागा
शत्ति यानी हागी चारित्र याना हागा और सक्यो भी बताना
होगा। और तय हो भय म कायरता और रघुभाष नगा-समाजमे
फैली हुन कमारिया ना हागी और तय ही हमारा प्रभाव बना रहेगा।
आन ता सिप दिर को यहा भावना है परतु जर यहा भारना
एक दिन मागर बनगी तर डाय हुए धार पादल हटकर नयी
रोगानी हम उपर बनायगा और नय हो हमारा विजम प्रस्थान
पिरम गुरु हागा और महावीरक शासनकी धर्मपनाका एक दिन रामन
विश्व म हराने लग जायगी।
આથી ફરીને ? ભારપૂર્વક , મારે સાપની બધુઓના
મનમા એ ફસાવા માગું છું કે આ સાની દૃષ્ટિએ યોગ્ય જવાને
આપણે તો આપણે આપણી વાત પતોને ગળે ઉતરાવી શ નહોતા
તે માટે કારણ એ હતું કે એ તો
જે એનાથી એ ઘણા પ્રાચીન કાળમાં
કયો નહોતો ત્યારે માસ અને
भावामाथी मेरी मारती
પ્રશ્ન ઉઠયા બાદ વનસ્પતિ અને મે
મૂવવવા શોને હવે એક યા બીજી
શરૂ થઈ ગઈ હતી પણ આગની
1

·No text on this page.

·o
જૈનધર્મ અને માસાહાર પરિહાર
ચિતા કે પરવા રાખવાની પણ હવે કશી જ
જરૂર નથી બાકી
આપણે પિને જ આ બધી મૂક્યોમાંથી મુક્ત બની હવે જે નિર્ભ
યતા, નીડરતા અને નિ શકતા પ્રાપ્ત કરી હળવા બની રહ્યા છીએ એ
જ આપણે એક મહાન વિજય છે
એથી છેવે આશા રાખુ છુ કે મે પ્રગટ કરે આ ગુરુ,
સમસ્યાનો ભેદ યથાતી હોય અને તે માન્ય થવા પેશ્ય હોય તે
એ ખાસ જરૂરનું લાગે છે કે આ સમસ્યાનો ભેસન ભિન ભિન્ન
ભાષાઓમાં પ્રસારિત થ જોઈએ અને તે જ કરવામાં આવેલા
આક્ષેપ વા ખોટા રતા-વિમાર્ગે દોરનારા હતા સાથે જૈન ધર્મની
કયા ભાવના થી CFાત અને ભવ્ય હતી –એ પણ જગત જાણી
શકશે
રાજેન્દ્ર ભાર
માડવ (જિ અમદાવાદ)
શાહ રતિલાલ મફાભાઈ

·No text on this page.

·૧૨
જેનાર્મ અને માહાર પરિહાર
(૮) સેળ ગ્રામ્યસતીઓ ગ્રામ મનની અભણ નારીઓના
ત્યાગ–બેન નની ૧૬ પ્રેરણા થી સત્ય ઘટનાઓ-પાના
આશરે ૧૦૦-૧૦૫
(૮) બાળકની મસ્કાર કથાઓ
ભાગ ૪૨ વર્ષના શિક્ષક
તરીકેના જીવન રમ્યાન-વિદ્યાથીનો છે જીવનમાં બનેલી
સત્ય ઘટનાઓને 5થતી તથાઆઆ પાના ૫
(૧૦) બાળકની ઘડતર કથાઓ (પર મુજબ જ વિલી સત્ય
ઘટના બે આગ પાના ઉ૫
(૧૧) ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશ વચને આજના યુગને
એ ૩૫-આજની સમસ્યાઓ હન કરે તેવા–ભગવાનને
મોનિક વિચારો વ્યકત કશ્તા ઉપદેશ વચને સત
--પાના ૨૫
(૧૨) ભગવાન મહાવીરની ૫૧ ધારા પુની તસ્વાન
વિ છે વેઠ યાજિત પધામાં ૨૭ લેખભા પ્રથમ પુરસ્કાર
પ્રાપ્ત નિબંધ-આ 12 પાના ૨૦ (જે તત્વના વિદ્યાપીઠ
--પુના નજીકના પ્રસિદ્ધ કરો)
(૧) જૈન ધર્મની ખ્ય ગાથાઓ આજ સુધી રહેલી કેટલીક
અગટ થાઓ પાના 1ર ૦ થી ૧૫૦
(૧) જેનધર્મની બલિદાન કથાઓ આ જાતની કથાઓ આજ
સુધી લખાઈ જ નથી પાના ૧૨૦ થી ૧૩૦
(૧૫) જેનર્મની ક્રાતિકથાઓ જૈન અગ્ર છે કે કાતિકારી
ની અદ્દભૂત દ્ધાનીઓ પાના ૧૨૦ થી ૧૩૦
(૧) ભગવાન મહાવીર અને તેમના અંતેવાસીઓ ભગવાનના
સળગ ચરિનને કથાઓ દ્વારા ગૂંથી લેવામા આવેતુ છે
પાના ૧૨૦ થી ૧૦
આ પુસ્તવિજયજી જેનશ્રાથમાળી–ભાવનગર તરફથી

·લેખન્ના અન્ય પુસ્તકે
૧૭૬
પ્રસિદ્ધ કમ્યા જાળીને માહિત્યકાર શ્રી જયભિખુએ
રાખી લીધુ છે
(૧૭) બાવ મહાવીર કાર્ડ ૪૫ હિદી પ્રવ્યો સાથે ગુજરાતીમાં-
ભગવાનના બાળજીવનની ૪૪ કથાઓ ભગવાનના
cત્તરોત્તર વન વિકાસને અનુરૂપ ઘટનાઓથી ગૂથી
વિામાં આવી છે આ દેઈ શાસ્ત્રીય ચારિત્ર નથી
એક ભક્તની દષ્ટિએ લખાતે ભગવાનના ૨૦ વર્ષ
સુધીનું જ ચરિત્ર છ પાના ૨૨૫ થી ૨૫
(૧૮)
જેનામાં અને માહા- પરિહા ને સિદી અનુવા
(૧૮) જેનધર્મ અને સંઘ ૩૫ થી ૭૫ પાનાનો આ પ્રથ
મારા અધ્યનના નિવાડ ૫ ૭ ભગવાનનું વન જેને
તવનાન—ન ધભના મોનિ બિતિ પર લખાયે
૪પ્રો જૈન ધર્મને નિ સ આચારવિચાર
માન્યતાઓ મર માત્ર ગ મિએ સામાજિક
વન માન પરિસ્થિતિને ખ્યાન C૫રાત જગતમાં ચાવતા
૪૦ જેટલા ધર્મો તથા મહાન વિતના વિચારોની ૨૫
રખા સાથ અને પિતા તથા માનિનીઓથી ભરપુર
આ એક જ ગ્રથ એક સામાન્ય જે તત્ર વાંચી જેને
ધમ-સમાજ તથા આચાવિચાર વિરે પૂર્ણ ખ્યાન
મેળવી શકો ૧૫ નિ એ તુલનાત્મક દૃષ્ટિથી લખાયે
હૈઈ પાથપુસ્તક તરીકે પણ એ ચી શકે તેમ છે.
જેમ જેમ આર્થિક અનુકૂળતાઓ સાપ ની જશે યા કોઈ
સારિત્ય ભસ્થા સહાય કરશે તેમ તેમ એ પુસ્તકે પ્રસિદ્ધ
કે વાની આશા રાખું છું સાથે ભગવાન માપીરની
જાતક થાએ તથા સત્યનારાયણની કથાની જેમ “મગન
કથા” પણ લખવા ઇચ્છું છું પણ એ સયોગે-સાથે
અને શારીરિક સ્વાસ્થ પર આધારિત છે

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.