·TBE
PRINCESS OF WALES
SARASWATI BHAVANA TEXTS
No. 48
EDITED BY
GOPI NÀTHA KAVIRAJA, M. A.
THE
BUDDHAPRATIMĀLAKSANAM
Printed by Jai Krishna Das Gupta
Vidya Vilas Press, Benares City.
1933
Ulicable at bali of the printed out

·शिल्पशास्त्रम् S'ILPA-S'SÃ STRAM: सम्यक्संबुद्धभाषितं [दशतल-न्यग्रोध-परिमण्डल-बुद्ध-] प्रतिमालक्षणम् संबुद्धभाषितप्रतिमालक्षण-विवरणी टीकया समेतम् श्रीहरिदासमित्रेण सपरिष्कारं सम्पादितम् । SAMYAKSAMBUDDHABHĀŞITAM BUDDHAPRATIMĀLAKSANAM WITH THE COMMENTARY SAMBUDDHABRASITA PRATIMALAKSANA- VIVARANI. Critically edited by HARIDAS MITRA, M. A: 1988,

·Table of Contents:
B.
A. भूमिका
Preface--Pp. I-IV.
[. On the antiquity of the Indian Art Canons.--
Pp. 1-12.
II. सम्यक्संबुद्धभाषितं (दशतल-न्यग्रोधपरिमण्डल-बुद्ध-)
प्रतिमालक्षणम्-विवरणीयुतं, पादट्टीकाभिः सहितम्-पृ०१-४१ ।
Text with Commentary and Notes.-Pp. 1-41,
[V. Appendix : Tsao-sacing-tou-lerang-Kang-Pp. 42-44.
V. शुद्धिपत्रम्: Correction slip.-Pp. 1-3.
VI.
नाम्नां पारिभाषिक शब्दानां च सूची-पृ०४-६
List of
proper names, and technical and difficult
terms.-
Pp. 4-6.
-

·भूमिका - शिल्पशास्त्राणि खलु वेदाङ्ग-ज्यौतिष-कल्प-शुल्बसूत्रादिषु अन्त. भवितुमर्हन्ति । शङनिर्माणानन्तरं सूत्रपातनात् भूमिविभागकरणाध. न्यदपि विषयजातं समानमुभयोरेव । एवं च यत् श्रीमधुसूदन- सरस्वतीपादेन 'प्रस्थानभेदे' अर्थशास्त्रोपावचतुर्थोपवेदेषु शिल्प. शास्त्राण्यन्त वितानि, तन्न युज्यते, प्रमाणाभावात् । मत्स्यपुराणादिषु वास्तुशास्त्रोपदेशकानां तथा शिल्पशास्त्र- काराणां नामान्युपलभ्यन्ते । तेषां मध्ये केचन प्राचार्या देवा ऋषयो वाऽऽसन् । कोऽपि दानवः कोऽप्यन्यो द्राविडो वासीत् । कालवशात् तेषामनेकेषां ग्रन्थालुप्ता उत्पन्नाश्च । सौभाग्यवशादेक शिल्पशास्त्रपुस्तक प्राचीनटीकया समुल्लसितं मया प्राप्तम् । तदेव यथाशक्ति सपरिष्कार सम्पाद्य सुधीनां पुरत इदानीमुपस्थाप्यते । श्रीहरिदासमित्रः (राजघार-यशोहरः) ·PREFACE a version in This edition of the Silpa Text, सम्यक्संबुद्ध-बुद्ध-भाषितं [दशतलन्यग्रोधपरिमण्डलबुद्ध-]प्रतिमालक्षणं and Commentary of which is entitled in Tibetan संबुद्धभाषितप्रतिमालक्षणविवरणि(णी) नाम, is based on a single Newāri manuscript of each, noticed before, belonging to the Visvabhārati Library Vis'vabharati Mss. No, 2713. Manuscripts of the same or of similar Texts are noticed Cecil Bendall's The Catalogue of the Buddhist Skt. Mss, in the University Library, Cambridge, Cambr, Univ Press 1883, Pp. 200ff. Add. 1700 III. ( Samyak-Sambuddha-bhāsitam) Buddha-pratima-laksanam ; IV, Sambuddha-bhasita , -pratima-laksana-vioaranain, Commentary on the lastne work, V. Part of a Commentary on a work similar to the two last; VI. A work on the dimension of Chartyas and of Images, VII, Fragm. of a work similar to the preceding, VIII. A somewhat later but complete copy of the work described under No. V. In Mm. Haraprasāda S'āstrin's--A Catalogue of the Palmleaf and selected paper Mss. belonging to the Darbar Library, Nepal--one similar Ms., called aafarroay is noticed. Vol. II, p. 41, ; 2

·(II)
Another simila MIS of देवप्रतिमालक्षणम्
(dated Newāri Sam. 763=A C 1643 ) 18 noticed
on page 137 of the same woik.
With a few exceptions, most of the corruptions in
the Sanskut could be restored with some certainty.
The general principles oi considerations on which
the emendations and corrections
corrections are based, have
been stated at length. The corrupt points are
indicated by asterisks
Among the Orthographical and other peculiarities,
the following are notable
Orthographical peculiarities
) No differentiation between 3 & 5g, and a & a,
in the Mss.
) Ru or ru indicated by the same sign (like T, ra with
figure 2, two ) Tq (ru or ru? )--IG TE FUT but sel
) A sign looking somewhat like an avagraha, is used
in the Mss, to show that a lino or word is not complete,
but runs on--especially, when the word was not divided
into syllables, in the regular way; this is indicated
by Lin printing, while an original avagraha is indicated
by s the usual sign.
) Regarding Fe ( nsa for asa ), see notes (0,88,88).
) lleol This mot is used in the Mss
at the commencement of each odd page.
) | T270|| This motif is used at the end of each even page.

·(III) The Paleographical peculiarities of the Mss have been discussed, at length, in the Introductory essay. The Editor is responsible for the division of the Text, into Sections ( indicated by bracketted stars) and for the division of the Commentary, dlat into Paragraphs (indicated by gaps) The emendations and corrections (put in brackets) and the Notes are also due to him, As the edition is based on a siugle Newārı Ms., it was thought advisable to reproduce, as faithfully as possible, in Nāgari transcription, both the Text and the Commentary, giving within brackets the suggested emendations and corrections etc, side by side. This would at once show that voilent or hasty corrections have been made, and that the read- -ings have not been tampered with, any way. Help of Epigraphy has been taken in some cases. no But unfortunately, faithful adherence to this method had its drawbacks The page numbers and the line numbers peer out boldly. It would have been extremely delightful to the eye, if these could be put in very small types or even above the lines But Typographical difficulties and other exigencies were found, insurmountable ·(IV) The division of the Text into Sections and of the Commentary into Paragraphs and to correlate the different portions were difficult tasks, as the original arrangement in the Ms. was faulty, Attempts were made that the Text and the Commentary should be continuous and run parallel, and that the commentary should follow the Text to which it refers, and also the Notes in a similar manner follow and not precede the relevant passages (Text & Commentary). In some cases, unfortunately these attempts did not meet with success, The Editor, also regrets that a few printing and other mistakes were made. A separate Correctionslıp is given at the end of the Book for the Errata HARIDAS MITRA Rajghat, Jessore, Bengal July, 1931 ·II ON THE ANTIQUITY OF THE INDIAN ART CANONS The Vāstu-s'āstras, with their subsidiary branch the S'ilpa-s'āstras, are classed under the Upavedas, or rather more properly, form an important Upānga of the Vedas. As in the cases of all other branches of Indian literature, the first Acharyas (eighteen in number, as enumerated in the Matsya-purānam), who promulgated the Vāstu-s'ästrus together with the s'ilpa-s'āstras, were reputed Risis of hoary antiquity, Indeed, the first traces of the beginning of these two arts are to be found in the Vedāngic Jyotisa, (Kalpa) Sulba-sūtras, which prescribe rules for the construction of Sacrificial Altars The Vedic Indians were worshippers of the forces of Nature loosely anthropomorphic, and in the Vedic Yajñas, sometimes with very elaborate rituals, no particular deities were probably anthropologically represented. But with the growth of popular religions, tendencies already appeared in the religions themselves, for objects of worship more concrete-tendencies which were further accentuated much later by the Bhakti movements, some of which promulgated the Chidvrgraha-vāda (fertaa renta) I ·( 2 ) G "चिन्मयस्याद्वितीयस्य निष्कलस्याशरीरिणः । उपासकानां कार्यार्थ ब्रह्मणो रूपकल्पना --रामतापनीये । 'आभिरूप्याच विम्बानी देवः सान्निध्यमृच्छति ।"-श्रीहयशीर्षपञ्चरात्र। "In beautiful images, the gods make their appearance.” Actual references to images are to be found in the latei Brāhnnas and Sūtras, and the Epics, and in Pānını and Patañjalı, It is difficult to state whether the pratika (gates) woiship, which is far from primitive, preceded actual image worship ou was the result of conscious attempts on the part af the Brāhmanic Theologians The growth of image worship led to and went hand in hand with the development of thc plastic aits and the election of sacied structures Elsewhere [ Ind Hist Quarterly, June 1926] has been spoken, "of the existence in ancient India of architectural and sculptural motifs, decorative devices and artistic, religious and social tiaditions and other institutions which were perfectly non-sectarian in character and formed the common heritage of all the great Indiau religious faiths." Although, again, Mr. E B Havell has postulated the common origin of Visņu, S'iva and Buddha Images from the Indian Concept of “the Pillar of Heaven"-the Brāhmanic, the the Buddhist and the Jaina Arts seemed to have followed separate and independent lines of development, And though the construction of Buddha images can be assigned ·( 3 ) with some certainty, as Dr A K. Coomaraswamy has proved to about the middle of the * 1st century A.C., the Brāhmanic prototypes seem to be older. While the Buddhistic Texts for image-making cannot be older than the Master and Sāliputia--they being mostly laid in the form of instructions by the former to the latter--the Brāhmaṇie (ategTIETTF) Vāstus'āstropadēs'a kas, eighteen in number, are either reputed Risis of hoary antiquity or Master Craftsmen of mythical fame. "भृगुरत्रिर्वशिष्ठश्च विश्वकर्मा मयस्तथा। नारदो नग्नजिच्चैव विशालाक्षः पुरन्दरः ॥ ब्रह्मा कुमारो नन्दीशः शौनको गर्ग एव च । वासुदेवोऽनिरुद्धश्च तथा शुक्रो वृहस्पतिः ॥ अष्टादशैते विख्याता वास्तुशास्त्रोपदेशकाः ।" For, some of the Ķisis, e. g Achārya Garga, are already quoted by Valāha-mihira, as authorities on Vāstu, (S'rlpa) S'āstras There seem also to be very pzobably more than one persons of the same name e. g Maya, for the same cannot appear in mythology, at widely, different periods. Some Acharya e. y. Vis'vakarman possibly stands for a class, for the word may not be a proper name at all. Among the first Āchāryas, it is to recognise a Northern and a Southern school All Myths and traditions are in agreement in mentioning Nagnajit as Drāvidri, and Maya as a Dānava, while also possible ·or Āchārya Slukra was closely associated with the South and the Dareyas Nandikes'vara or Nandis'a, Kumāra who however must be no other than the son of Shiva and Pārvarti ) had close connections with the South. It was until recently regarded that the Sanskrit originals of most of the Art Canons of these Āchāryas were lost irreparably were only preserved in fragments, as quotations in later works. The Visnudharmottaram, the Matsyapurānam and the Brihat Samhitä are are either based on, or seem to have utilised, older texts. The Silpa S'āsts as were already current in Hiuen Tsang's time. Fortunately, translations in Tibetan of some sanskrit texts are preserved in the Encyclopaedic collection Bstan-hgyur, section Mdo-hgrel Sūtra-Vritti, Commentary on the Sūtras---classed under the general name Silpa-vidyā-s'āstras, Works on mechanical Arts. Of the Tibetan version of the Chutralaksanam ascribed to Nagnajit, an ancient Master-Dr. Berthold Laufer has brought out a critical edition. It is extremely happy to note, that the Sanskrit versions of three important S'ilpae texts, Tibetan translations of which were only known to exist but have not yet been published, have been sometime back recovered, mainly through the initiative of the humble writer, the Vis'va-bhāratſ is now in possession of new and good ·( 5 ) copies of the following Mss., thanks to the kind efforts of S'rīyut Rabindranāth Tāgore and the libérality of the Nepalese Government. Mss. in Newāri Script A) Swadharmottaram (Purānam )-included in the list of works known by the special name of Jaya. B) Sats'āmbhava-rahasyam. ( A very rare Tāntrika work.) The importance of the Work was pointed out by Bābu Atal-vihārī Ghose with whom Sir John Woodroffe holds the Joint Hony. Secretaryship of the unfortunately little known Agamānusandhāna Samiti, that have published many Tāntrika Texts, C)1. samyak-sambuddha-bhāsitam Pratimālaksanam. 2. Atreyatılakam, as indicated specifically in the Ms. 3. Another s'ilpa work, which, on comparison, was found to be a very full commentary on C1 and mostly in prose. It is a little incomplete at the end, Through the kindness of the eminent Pandit Nityasvarūpa Brahmachārin, the Vis'va-bhārati is also in possession of a clean, Bengalee copy of the Vaisnava S'ilpa-s'āstra -Sri-Hayaslīrsa-pāncharātram. The work was frequently quoted as authority by the smriti compilations of Halāyudha, Raghunandana and Kamalā. kara Bhatta in Eastern and Western India, respectively; the importance of possessing such a work was pointed out, again, by the present writer.

·IS ( 6 ) On comparing the Sanskrit with the Tibetan versions, it was discovered that, though unfortunately partly corrupt, the Tibetan translations represent somewhat different and much fuller versions than the Sanskrit. Unfortunately the Vis'va-bhāratī copy of the Bstan-hgyur, as also all the available copies of the same work at the As. soc. and elsewhere in Calcutta, ale of the same "snar, thang." Edition and miserably printed. Under these circumstances it is not possible or advisable to undertake Tibetan editions of the three s'alpce Texts (C1-C3) from critical standpoint, unless and until the other editions of the Bstan-hgyur can be consulted for collation, [ This Ātreyatilakam is rather a s'elpa compilation in verse, apparently, based on "the Ātreyatilakam and other old texts, Buddhist or otherwise, which were related by older Munis”, as indicated in the very opening S'loka. The work later called Pratimamanalaksanam, In the Tibetan versions, the authorship of a work entitled Pratuna-mana-laksanam sfahr-hra- MUAis ascribed to Ātreya ( Maharsi ) which is also declared to be based on Ātreyc-telckam. The readings of the name), found in the different editions of the Bstan-hgyur, all point with certitude to the name Ātreya. The Translation was made by Upādhyāya Dharmadhara with the help of the Lo, tsā. va. Kirtidhvaja. (Cordier Catalogue du Fonds Tabeltarn de la Bibliotheque Nationale, P.474. Mdo-hgrel. Commentaire des Sūtras. ] 1s ·( ) Both in the Sanskrit and Tibetan versions, the name of the work is the same viz. Pratima-mana-laksanam and in both, the Text is said to be based on Ātreyatilakam, while the Tibetan versions ascribed the work to Ātreya (Maharsi). We know from other souices, that one of the Vastu-s'āstrakaras (eighteen in number ) was Atri, Ātreya seems only to be a scion of the family of Atri ( TOTTESİ GATE STÈT: ) and consequently, he must have handed down the Art Canons of the School of the renowned Atri which were supposed to be lost Regarding the contents of the work itself, it starts with an enumeration of the sources, on which it is based, Then follows a section giving the units of measurement and other necessary directions for measurement of the body, and the relative proportions of the different limbs. Then, are given the different auspicious signs of images and the good or the evil consequences of preparing the same, in accordance with or out of prescribed proportions. This is followed by a section prescribing direct- -ions for making images of female deities, in asta-tālas. The next section gives proportions of images in sat-tulas, which are prescribed for infants and also in cases of Vināyakas, Yaksas, etc. The section following, gives directions for making images in das'a tālas, prescribed for Brahman, the divine sages, the Brahma-raksasas etc.

·( 8 ) This is followed by a section giving directions for making images in sapta-tālas prescribed for human beings. The next section gives details for images in chatus-tālas, prescribed in the case of Vāmana. Then follows an important section, entitled Jirnoddhāra giving directions for the dismantlement of old images, etc, and the installations of new ones in their place. Then follow some sections giving detailed measurements, severally of all the different tālas. The work comes to an end here and seems to be complete. ) Though the Ātreya-tilakam &c. do not postulate new Art theories or propound new principles, they resemble closely in form and spirit the Visnudharnottaram, and the language is always chaste. They are not necessari -ly works on image-making Many of the principles would apply to other branches of Art as well. The opening portion of the Samyak-sambuddhabhästa-pratinā-laksanam ( Sanskrit version ) is laid in regular sūtra style and in the from of a dialogue. The Blessed One was once living in the Jetavana; and when He had returned, after a visit to the Tusita Heaven for religious preaching unto his mother, S'āriputra interrogated the Blessed One, thus -"After your departure or parinurvāna, how are the good Believers to show their veneration 2" ·( 9 ) 1 The Lord thereupon replies, “After I have departed or have attained parinirvāna, Images should be made for worship and veneration-high and round like the banian tree nyagrodha-primandala-kāya." ( Compare the figure of speech in Persian poetry "Tall as the Cypress tree”). “The images should be equal in dimension to the full fathom vyāma, span of outstretched hand, and they should possess the due bodily proportions and the auspicious signs." Then follow the respective proportions of the Bodhesattvas and the sugatas in two sections. In the first part, are given the measurements, beginning from Usnīsa, the head protuberance of the Buddha up to the neck, Grīvā , in the next section, the divisions from the neck, Grīva to Gulploc, heels are stated. The four special varieties of facial shapes and the different tālas, prescribed-as also the dominart rasas for the various types of deities, are next giver Here ends the Sanskrit Text (mūla). In the full and very illuminating Sanskrit Commentary, the next sections (apparently mentioned by name only and containing the chief signs of perfection and and the of the Blessed One ) seem to be omitted. Then follow instructions for the erection of the different varieties of Chartyas and their diverse elements. Then the characteristics of Vogia, Vayraghantā etc. are told. more minor ones ·( 10 ) As the work is ascribed to the Buddha himself, it stands to reason, why in the Tibetan, the name of the original author of the Sanskrit Text, Das'a-tala-nyagrodhaparimandula-Buddha-pru'rmā-laksana nāma, is lost; the translator's name also is not mentioned. The Commentary is called Sambuddha-bhāsıta-pratimalah sana-vivarani nāma and 110 author of the work is mentioned. The translation was executed at the request of the great teacher Mahopādhyāya Bhotapandıta Saddharmadhara by Upādhyāya Dhaimadhara of India --the Lo'sā, va, being Kırtıdhvaja (Vide Cordier op.cit.] Both the Original and the Commentary in Sanskrit are full of corruptions, though the general sense is quite clear. Epigraphic considerations and Iconographic parallels from Brāhmanic sources, have fully helped the restoration of the Texts, in the majority of doubtful points. A few of these misreadings might be due to the scribe's error, but the uniform nature of some of these mistakes, when taken in correlation with the peculiarities of the script, would postulate for the existence in the epigraphic alphabet of the Arche Typus (ET)-of groups of letters so closely resembling, that any mistake or false stroke, on the part of the scribe would lead to confusions. These facts must be taken note of, to find out the nearest equivalents which the orrupt readings represented, before suggesting any emendations or corrections, in any critical edition proposed to be undertaken, cor

·( 11 )
The confusion or interchange of letters in the Mas.
may be stated, under different groups, as follows
a) between et va and dha, on the the one hand and
between et va and 7 cha on the other. ( The Mss, do not
differerentiate betwcen a ba and a va)
b) between a pa and ot ya.
c) gha, 5 pha, # bha and ha.
d) between a ta and a na.
e) between i ma and sa
f) between da and 3 da
g) between da and ha org hya
These confusions would at once take the upper age-limit
(of the Script) of the Arche Typus back to the time of
the Nepalese (Cambridge) Ms. No. 866 of 1008 A.C. and
Cambridge Mss. Nos 1691, 2 of 1179 A, C. While
in addition to the above peculiarities of East Indian Script,
the orthographical peculiarity of indicating an anusvasar
followed by sa E, by means of a nd a subscribed 0.g.
Free for Hie-which the Mss, have in common with
Ghosrāwā inscription of Vīradeva (placed between 800-900
A. C. by Mr. R. D, Bannerjee ] and with the slightly
later Bogrā stone inscription of the Nandin family
[dated between the end of the 9th century and the begin
-ning of the 10th century A C.-J.A S, B, N, S.,
XVIII. 1922 ], would at once place the date of the Mss,
at least to the end of the 9th century.

·( 12 )
On the other hand, if the few instances of
the confusion between taa and ga T and between
ma 7 and sa #, belong to the original
the original and be
not due to the mistake of the scribe in copying,
the date of the Arche Typus would be pushed back
earlier to the Gupta period. But, on no account, can
the Arche Typus be placed much later than the 10th cent
A. C. Probably the Arche lympus was in the Gupta
Script from which copies were made in the North
Eastern Indian Script of the 10th century, these later
versions being the bases of all subsequent copies,
Thus, traditions, and epigraphic and other data,alıke
point to the the high antiquity of the Art Canons of India,
HARIDAS MITRA
S'āntiniketan
8-10-1928

·सम्यक्संबुद्धभाषितं [दशतल-न्यग्रोधपरिमण्डल-बुद्ध-] प्रतिमालक्षणम् । [ पत्रं १ पंक्तिः १] ॥ देव०॥ नमो बु(बु)द्धाय ॥ ॥१॥ "वु(बु)द्धो भगवान जेतवने विहरति स्म ॥ तुषितवरभवनात् मातु 'ना'डशनावगत [ पं० २ कालसमय (मातुर्धर्मदेशनाऽऽगमन- कालसमये) शारिपुत्रो भगवन्त ते(मे)तदवोचत् ॥ *संबुद्धभाषितप्रतिमालक्षण-विवरणी ॥ भगवता यदे वौ(वोक्तं वु* (बु)द्धाकृतौ फलं ॥ लक्षणं वु*(बु)द्धमूर्तीनां तदेवात्रापि लिख्यते ॥ सर्वल[ पं० २ ]क्षणसंपूर्णा प्रतिमा सुखदायिका । तद्विहीना यदा या स्यात् *दा(ह्य )न्तदुःखपदायिका [पं०३]॥ कित्त*न्मुखं (किन्तत्सुखं) ॥ तदाह ॥ यावन्तः परमाणवो(१) भगव*स्तुये* (वतस्तूपे)षु विम्बे षु वा तत्कt]दिवि भू[पं० ४]तले च नियत[१] तावन्ति राहा[-]॥

·प्रतिमालक्षणम् । भगवन भगवता गते परिनिवृते वा श्राद्धैः कुल[ पं० ३.]पुत्रैः कथं प्रति यन्तव्यं ( प्रतिप- त्तव्यं)॥ विवरणी। [--] रुपासनाघिसंपद खिता*(-दिसंपदोऽखिला) भूक्का (भुक्त्वा) च सर्व [पं० ५] सुखं ] प्रान्ते जन्मजराविपत्तिरहितं प्राप्नोति *(बौ)द्ध[] पदं ॥ अता रूपकायस्य लक्षणमा[पं०६]ह ॥ तत्र सम्यक्सम्वु*(बु)द्धानां महावज्रधराणाञ्च दे घो(ध्ये)ण कायस्य *वा(बा)हुद्वयपाप । [पं० ७ ] सारित-व्यामेनापि किं प्रमाणं ॥ स्वकीयाङ्गुलेन सार्द्धद्वादशा- कुलस्तालिस्तेन पञ्च- -[ पत्रं १८ पृ० ३] [पं० १] ॥ देव० ॥ विंशताधिकशताङ्गुलं ।। १) तथा हि-श्रीगोपालभट्टकृते श्रीहरिभक्तिविलासे-१८ श. विलासे-श्रीमूर्तयाविर्भावमाहात्म्ये- "विष्णुधर्मोत्तरे । देवस्य प्रतिमायान्तु यावन्तः परमाणवः । तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके महीयते ॥" तथा श्रीहरि०-१९ शविलासे-श्रीमूर्तिप्रतिष्ठामाहात्म्ये- "मात्स्ये । प्रतिष्ठायाः सुराणां च देवता नुकोर्शनात् । देवयशोत्सवाापि बन्धनेन विमुच्यते ॥"

·प्रतिमालक्षणम् । भगवानाह ॥ सारिपुत्र मयि गते परि- निवृते वा॥ न्यग्रोधपरिमएड [ पं०४ ]लं कायं कर्तव्यं ॥ यावत्कायं तावद्यामं॥यावद्यामं ॥ विवरणी। ॥ १८ ॥लोचनादिदेवीनां द्वादशाङ्गुलस्तालस्तेन नवताले- नाष्टोत्तरश[पं० २]ताङ्गुलायामो च्या* (व्या)यामश्च ॥ (बो)- घिस(वा)नाश्च द्वादशाङ्गुलै[ दशतालकमेव ।। खर्बल(म्बो)[पं० ३)दरक्रोधानाञ्च पर्णवत्यं* (पएण- वत्य)ङ्गुलं अष्टतालेन । ललत*(ना)क्रोधानां तु दशतालेन विंशत्युत्त ।[पं०४] रशताङ्गुलायामव्यायामाभ्यां साङ्गा* पीङ्गदित* (ङ्गोपाङ्गादितो) ज्ञातव्यं । शास्त्र (धर्मदशनागमनसम[ पं० ५ ]ये शारिपुत्रो भगवन्तमेतदवोचत् ॥ भगवन[२] भगवता विना शा*:* (श्राद्धैः) (२) कुल- पुत्रैः ॥* कुलदुहि[ पं० ६ ]वभिश्च कथं प्रतिपत्तव्यं । - २) श्राद्धैः, from श्रत्+rootv धा in the sense of शतृ ? or to be read श्राद्ध । The Chinese rendering for Faqat: is shan-notzús, literally meaning par:-gari--gar:/ The Chinese ·प्रतिमालक्षणम् । तावत्कायं ॥ पूजासत्कारार्थम्प्रतिमा ॥का पं० ५ ] व्या॥ सर्वाङ्गो याङ्गावयन (-पाङ्गावयव स्थौल्य- लावण्यलालित्यसलिलतत्वं ॥ छत्राकारशिरः स्कन्ध [पं० ६ ] संस्थितोष्णीषत्वादिसु ॥ संस्थानात् (सलीलत्वछत्रा०-०स्कन्धसुसं०- विवरणी। भगवानाह ॥ शारिपुत्र माय गते परिनिवृते वा* ॥ न्यग्रोध [पं० ७]परिमण्डलं यावयामं तावत्कायं याव- कायं तावद्यामं पूजासत्कारार्थ प्रतिमा क / ॥गुरू०॥ ॥१८॥[प० २६ पृ० १] [पं० १] (त)न्त*व्या ॥ सोनोपाडावयवस्थौल्यलावण्यलालित्य सललित[पं०२] त्वं rendering for segfeat: is shan-nu-gên, literally FTT- ATTİ: 1 The qualifyiug adjective used in connection with them, Is hsen-che, meaning श्रद्धातारः, श्रद्धावन्तः। Similarly, the Devas and the Asuras pay reverence to the Buddha, hsn-sheuo -b80, श्रद्धा-दानम् or आदानम्--कु- वन्ति ।

·प्रतिमालक्षणम् । -दिसुसंस्थाना ) तत्रायामविस्तारोछेद- सन्धिवन्धनिग्ग[ मः ॥ गुरू ॥१॥ [ पं० ७ ] प्रमाणं वो (बोधिसत्व (त्त्वानां सुगतानाञ्च प्र- वक्ष्यामि []तकृणु॥ तत्र तावत्प्रमाणं वोधिस त्वानां स्वेना- मुली 2[ पत्रं २ पृ० १] [ पं० १ ]प्रमाणेन शतं विंशत्युत्तरं ॥ 'वु(बु)द्धानां पञ्चविंशत्युत्तरं ।। विवरणी। सप्तोत्सदमहाहनुत्वछत्राकारशिरःस्कन्धसुसंस्थितोष्णीषत्वादिसुसं- स्थाना॥ तत्रायामविस्तारोत्से [पं०३]षसन्धिन*(ब)न्धननिङ्ग (ग)मैः । प्रमाणं (बु)द्धमूर्तीनां (बो)धिस(च्वानाञ्चति वचनात् ।। तत्र लावण्यं [पं०४] श्नि*ग्धचर्मता लावण्यं (लालित्यं) मनोहरता ॥ सलीलत्वं त्रिभङ्गत्वादिगुणेन ॥ सप्तोत्सदति सप्तो [पं०५]वयवाः ॥ उत्सदा उछया उन्नताश्चति पर्यायाः ॥ कतमे पादद्वयं हस्तद्वयं स्कन्धद्वयं ग्री[ पं० ६]वा चेति ॥ अपरं प्रसिद्धमेव किञ्चिदुन्नतिरू छेधः ।।

·प्रतिमालक्षणम् ।
मुखभागञ्च तन्त्रयं)॥
[**] चतुरगुलमुष्णीष केशस्थानन्ततो द्ध
[पं०.२ ] यं॥
सार्द्धत्रयोद सीरा त्रामुखभागञ्चन'न्त्रयं
(शीमात्रां
(-मुखं भागश्च तत्रायं )।
ललाटं नासिका]ञ्चाध[:] चिचु(बु)कान्तं
तृतीयकं
च[ पं० ३ ]तुरङ्गुलं ललाटां (ट) तुल्यं
नासिकाया। ] भवेत् ॥
साधिकं चि चुकान्तन्तु चिबुकं द्वयङ्गुल
भवेत् ।।
आ[ पं०४ ]यामं निर्ग माच्चैव(मञ्चव)
चतुरङ्गुलमिष्यते ॥
चतुरङ्गुलौ कपोलौ तु कर्णमूलादिनिःश्रितौ ॥
विवरणी ।
तत्र चतुरङ्गुलमुष्णीर्ष केशस्थान[पं०७]ञ्च तथैव ललाटना-
सिकायश्चि वुकान्तं चतुर्यवाधिकचतुरङ्गुलं ॥ एतेनार्दत्रयोदशी
[५० १६ पृ०२] [पं० १] ॥ देव० ॥॥१६॥ मात्री मुखभागः॥

·प्रतिमालक्षणम् ।
[*] हनुः [ पं० ५] स्यान्त्य (तत्र्य)गु-
लोछेदो(३) विस्तारे व्यङ्गुलश्च सः ॥
विवरणी।
चिवु*क[१] यङ्गुल[ ] भवेत् ॥ आयामनिर्गमोऽ*भ्याश्चैव
(-माभ्याञ्चैव) चतुरङ्गुलमिष्य[ पं० २] ते ॥
चतुरङ्गुली कपोला (1) कर्णमूलादि (वि)निर्गतौ ।।
चक्षुरधश्चर्मणोऽधा*(1) भागा* () हनूः*(नुः) स्यात् ॥
[पं०३] व्यङ्गुलोत्सेधो विस्तारात[.] बङ्गुलश्च सः ॥
(बो)धिस(वा)*येक्ष(४)(-उपेक्ष)[*या] *सो()धिकः परिपूर्णः
स्यात् *स(म)हा[पं० ४ ]सिंहहनुर्यथा ॥ सं(बु)द्धमहावज्रधराणां
किञ्चि दुवु(दु)बत इत्यर्थः ।। क्रोधानां तु चिपिटो वि । [पं०५]
स्ताराधिकः॥
..
3) There is an unfortunate discrepancy here between
tne Text and the Commentary But epigraphic consi.
derations support this reading only.
8) Epigraphic considerations make the coriection
plausible, necessarily the restoration is also fairly
certain,

·प्रतिमालक्षणम् । साक्षिकः परिपूर्णः स्यान्महासिंहहनु यथा ॥ अ[ पं० ६ ]धरो द्वयङ्गुलायामो निर्गमौ (ो)छेद मात्रिकः॥ मध्ये स्याछोभना रेखा , टिणी मातृ (त्रि)के स्मृतौ [ पं०७] ॥ चतुरङ्गुलमायामं वक्त(क्त)कुर्यादिचक्षणः । यथोपपन्नस्थानाश्चत्वारिंश ब्द(द)शनाः स्मृताः [1] विवरणी । अधरौ*(1) यमुलायामो निर्गमा त्येध*(मोत्सेध)मात्रिकः ॥ अङ्गुल्य[:] तृतीयभागो मात्रि[ पं० ६ ]क इती (ति) ॥ अधरे मध्यं विम्ब फलवत् ॥ एकाङ्गुले मृक्वणी ॥ चतुरङ्गुलायाम वक्त्रं यथो त्वया (-क्ततया) [पं०७] विन्यासश्च ।। गुरू० ॥ चत्वारिंशद्दशनानां राजद* (*)दन्ता(५)दिक्रमेण ॥१६॥ 2) This correction is based on the probable refere nce, here, to the well-shaped and beautifally white teeth of the Buddha. See the Lists of the Laksanas and the Anuvyanjanas of the Buddha figure, later, ·प्रतिमालक्षणम् । [ पत्रं २ सांकपृष्ठं ] [ पंक्तिः १] ॥ देव० ॥ उत्तरो"टो (-ौठो)ऽगुलार्द्धः ॥२॥ स्यात्तथैवोछेदनिर्गमः॥ त्रिभागाङ्गुलिका *काच्या (कार्या) गोची त*स्यैरि स्थि[पं०२]ताः (गोजी तस्योपरि स्थिता) ॥ नासा द्वयङ्गुलविस्तारा सार्द्धमङ्गुलमुन्नता ।। अाङ्गुले समौ वृन्ते(त्रे) नासायाः श्रोतसां स्मृ[ पं०३]तौ ॥ विवरणी। उत्तरो"टो (ठो)ऽङ्गुलाश्चतुर्यवो निर्ग [पत्र २० पृ०१] [पं०१]मोत्सेध्य (धाभ्यां ॥ नासाग्राध[i]ष्टो )ङ्गुल स्त्रिभागा प्रणालाकारा श्मश्रुमध्या गोधिः (जी) ॥ *नोमा (नासा) न्य- . [पं० २ ]ङ्गुलविस्तारा साङ्गुिलोन्नता ॥ *बुदानां किञ्चिदधि- का ।। अतिक्रोधाना[] किश्चिचिपिटा [पं० ३]पाचीन () ता॥ अाङ्गुलसमे त्रे (त्ते) श्रोतसी ॥ तस्या नासावंसो नासाग्र- म*च क्री(६)(-वक्रि त-)विस्तारा* द्वर्य(-दी)ङ्गु[पं० ४]लः|| E) These are further examples of such confusion between a, va and 7, cha_which are of epigraphic interest. The A' ma may also be read , sa which would however change the sense २ ·१० प्रतिमालक्षणम् । नासावंशसमौ मध्ये विस्तारेणार्द्धमा तृ(त्रि)कः ॥ नेत्रान्तरेऽङ्गुले (1) ज्ञयो नेत्रे च चतुरङ्गुले । विस्ता[ पं० ४ ]रा[दायगुलौ मध्ये तयोस्तारा त्रिभागिकी॥ दृष्टिः स्यात्पञ्चभागेन व्यङ्गुलं त्र्यमुलं त्त (त)योः॥ अपिं०५]गुलस्य चतुर्थी शो(-शं) विसृ*(स्तृ)तो क्षिप्समुङ्ग (द)कः॥ पद्मपत्राकृतिः कार्यों नेत्रकोशोऽङ्गुलित्रयं ॥ विवरणी। - चतुरङ्गुलश्चक्षुःकोषः ॥ तन्मध्यमेकाङ्गुलं विस्तारात् मध्ये घ्यङ्गुलं ॥ भूवोरवस्ता* *रे [ पं० ५ ]*भ्या (भूरोमा)*धः(७) पर्यन्तो व्यङ्गुलिं ॥ चक्षुषोरन्तरे नासामूलमेकाङ्गुलं ॥ भू(धूः) चतुरङ्गुलायता *रा*य(सर्प)।कारा(८) अ[ पं०६]दा* (-)ङ्गुलविस्तारा मध्ये वज्रधरस्य ॥ क्रोधानां तु कुटिला ॥ ७) Another alternate reading may be भूरेखा । c) This restoration is based on epigraphic considerations. A single sthoke added, will tain ra रा to sco, स।

·प्रतिमालक्षणम् । [*] कर[पं०६]वीरसमं सूत्रं नेत्रयो नासिकापुटे॥ तारासमे च चिबुके सृ कुणा परियोजयेत् ॥ अन्तरस्तु भ्र[ पं० ७ ]वः का यां(यों) विस्तृत सार्द्धमङगुलं ॥ विवरणी। (बु)द्धानां ध्यानदृष्टीनां *दियच*(द्वियव)विस्ता[ पं० ७ ] रात् द्वयङ्गुलषव्यवाधिकायामाचापाकारं ॥ (बो)धिस(स्वानां तु चतु- र्यविस्तारात् विंशतिप* [पत्र २० साङ्कपृष्ठं] [पं० १] ॥ देव० ॥ च*(यव) ॥२०॥ यामादुल्पल(8) ॥ सब्बों ()सां शृङ्गारस्त्रीणा[] अष्टादशयवायामेन षटयवविस्तारात्म*(म्म)त्स्योदराकारं पिं०२] चतुर्यव[*]करवीरं नासासमीपं नेत्रातुः*(-न्तः)। अपरनेत्रान्तो ऽपाश्चतुर्यवः।। व्यङ्गुलश्चक्षुर्म[पं०३]णिः||का*लिका(कणी नि*- का) सातिरेकयवप्रमाणा[ss] मृकणीमूत्रमा[5]E L[पं० ४]ष्टिमध्य- The glossy-black, कृष्ण and curved, कुटिल eyelashes are compared to the form of snakes. ९) These are examples of confusion of प, pa and य, ya on the one hand, and of च, has and a, va on the other .

·प्रतिमा लक्षणम् । मध्ये चोर्णात्र विज्ञ या शुभा “पु(पूर्णेन्दुसन्निभा ॥ नासिकावन्स(२०)स[ प०३ पृ० १] [पं० १]त्रोर्णा तथा मूर्द्धजसंस्थितं (तः)॥ शिरोमणिः स विज्ञ यः सुप्रभो विमलस्तथा ॥ चतुरङ्गुलमु[ पं० २ ]छेदाल्बलाटोपरि मस्तकं ॥ छत्राकारं शुभन्नीलं दक्षिणावर्त्तमूर्द्धजं ॥ विवरणी। पुत्तलिका ॥ सार्दाङ्गुलस्यैव पञ्चभागेन विस्तारेणैकाङ्गुलं तारा त्रिभागिकाऽङ्ग पं० ५]लस्य चतुपा गुः (शि:) प्रकाशितो क्षि पुत्रतः ॥ पद्मपत्राकृतिने कोषोऽङ्गुलत्रयं ॥ करवीर[] सपिं०६]मसूत्रं नासिकापुटस्य ॥ ताराम (स)मं चि. (बु)क मृकणी तथा ॥ 5वोर्मध्य[ ] सार्दाकुलं ॥ तत्रैवोर्णा ॥गुरू० ॥ [पं० ७ ] एकाङ्गुला पूर्णचन्द्रनिभा ॥ नासा उर्णा उष्णीष- स*म सुत्र*(-सममूत्रा) ॥ (१३) (१६)यथाशोभं शिरोमणि[:] वि. ॥ २१॥ [पं० २] मलः कार्यः po) An example of the orthographical peculiarity of the Ms of indicating Anusvara, followed by 80, स by means of a na, a subscribed.

·प्रतिमालक्षणम् । भ्ररेखा स्याञ्चतु - [पं० ३]र्मात्रा का यञ्चापि (कर्णद्वयञ्च) तत्समं ॥ निःसृता व्यङ्गुलौ कर्णा (ौ) तयो[:] पत्रोद्धमात्रिकः॥ उछेदो मात्रि-[ पं० ४ ]को ज्ञयः "श्लिष्ण (११) श्रोत्रोद्धमात्रिकाः ॥ अगुलस्य चतुर्थान्सः(१२) कर्णावत त्सु(स्य) विस्तरः॥ विवरणी । धरस्य उष्णीषं मध्यस्थीकृत्य द्वादशाङ्गुलं जटामुकुट[] वज्र- वीराणां (बो)धिस L[ पं० ३](वानां (१७)*चाङ्गुळं जटाजुटं मकुटं चेति विशेषः ॥ दशाङ्गुलामति केचित् ।। उष्णीषाधोवेष्टनेन -[पं० ४ ] द्वादशाङ्गुलं ललाटोपरि छत्राकारं ।। नीलदक्षिणावर्त्तमूर्द्धजं । उन्नतमस्तका*(के आ-)*कर्ण संमु -[पं० ५ खपृष्ट वेष्टनेन द्वात्रिंशदङ्गुलमस्तकं ॥ 89) Could the reading be fage or poen? In any case, the sense is obscure १२) A further interesting example similar to (१०).

·प्रतिमालक्षणम् । सा[ पं० ५ ]र्द्धमात्रेङ्गुले दे स्यात् कर्णस्स्वन्तरभागतः ॥ पावों () स्यातां यथाशोभं के॥शाश्चापि तथैव च। [ पं० ६ ]अर्द्ध पञ्चममात्रञ्च कर्णपत्रमथाङ्गतः ॥ कर्णात्कर्णान्ता] विज्ञेयो मस्तकोऽष्टादशाङ्गुलः [पं०७]चतुर्दशाङ्गुलं पृ(स्प)टन्तयोरन्तरमिष्यते ॥ चत्वारिंशन्मात्रञ्च शिरः स्यात्परिणाहतः ॥ विवरणी। भूवो रेखासमौ कर्णा (d) ॥ आयामेन ॥ २० ॥ [पत्रं २१ पृ० १] [पं० १ ] चतुरङ्गुलो () ॥ द्वयङ्गुल- विस्तारौ तत्प"तु(त्र) चातुर्यवं ।। तयोरू (य) पत्रं चतुर्यवं नत* मु*चे*मै काङ्गु [ पं० २ ]ल*(१४) ॥f (ब)लं चतुर्यवं ।। कपोलकर्णछिद्रयोर्मध्ये कर्णावतः फ(क)लिकाकारो द्वियवः ।। [पं० ३] कर्णलता चतुरङ्गुला दीर्घतः ॥ स्थूला यथाशोभन[I] । : १३) Here, some lines ( put in separate paras ) have been written, which should really come later and under different heading But for this slight misorder, the Tika is continuous. १४) नतमुखे सैकाङ्गुल or नतसू*चे* सैकाङ्गुले or नतमुखमे. काङ्गुलं ?

·प्रतिमालक्षणम् । १५ [ पत्रं ३ सांकपृष्ठं] [पं० १ ] ॥ देव० ॥ [**] ग्रीवोछेदाच्चतुर्मात्रा - ॥३॥ विस्तारादों ()दष्टमा तृ(त्रि)का ॥ परिणाहाच्च कर्तव्या चतुर्विंशतिमा तृ(त्रि)का ॥ विवरणी। पूर्वमुष्णीषादि ग्रीवापर्यन्तं च[पं०४ ]तुर्थबो ()धिक- विंशत्यङ्गुल*मुक्त्या (लमुक्त्वा) इदानीं ग्रीवादिगुल्फायः पर्यन्त. स्य विभागः क्रिय[ पं० ५ ]ते ॥ ग्रीवो (1) चतु[रजुला ॥ ग्रीवातो हृदय[१] सार्द्धद्वादशाङ्गुळे ॥ हृदय[]नाभिपर्यन्तं तथा[ss]ना[ पं० ६ भेरा[गुह्यं सार्द्धद्वादशाङ्गुलं ॥ पञ्चविंशत्यङ्गुलं ॥ जंघापि तथा जानुः षद (ड)ङ्गुलं ॥ [ पं०७ ] दयङ्गुलो गुल्फः गुल्फादधश्चतुरङ्गुलमैति(मिति) स*स्ये कसं वुद्ध (सम्यक्संबुद्ध-) वज्रधर(बो)धिस(वादीनां L[ पत्रं २१ साङ्कपृष्ठं ] [पं०१] शतालस्य कथितो विभागः।। ।। देव०॥ अन्येषां तु यथायोगमुन्नेयं ॥ (१५) *उरू: para should १५) This paragraph is to be connected with ( १८). १६) While, this go with (१३) १७) Some Alescan cos seem to be missing and if the cha, च be a mistake for vl, व the probable leading was [न]वाल, which is close to दशाङ्गुलं- an alternative measurement, prescribed by some Masters, Āchāryas.

·१६ प्रतिमालक्षणम् । ग्री[ पं० २]वान्तान्यङ्गुलान्यष्टौ स्कन्धान्सो(१६) बादशाङ्गुलः॥ 'वि(चि)तान्तरांशा(२०) वृत्तश्च स्कन्धः स्याल्लक्षणा। [ पं० ३ ]न्वितः ॥ चत्वारिंशतमात्राणि 'चात्ती चायाममिष्यते(२१) (बा)[ ]विंशतिमात्र तु प्र(बा)हुः 'शो(षो)ड[ पं०४]शस्तथा । द्वादशाङ्गुल[] हस्ताग्रं मणि बन्धा न्य(बन्धात्म) कीर्तितः॥ विवरणी । (१८)ग्रीवा चाष्टाङ्गुलविस्तारा ॥ तस्यावेष्टनं चतु। वि। [पं० ६ ] शत्यङ्गुलं ग्रीवाया अष्टाङ्गुलं हित्वा कर्णसमीपे चतुरङ्गुलेन सह द्वादशाङ्गुल[:] स्कन्धाट । ॥ गुरू०॥ [पं०७] त्तः स्या क्षणान्वितः ।। कृशतारहितस्कन्धातु*(त्) कफोणे*रू ई(-रू) विंशत्यङ्गुलो वाहुः कफौणि- ॥ २१ ॥ 8<) This para is in continuation of (8) १९) Another example similar to (१०) and (१२). २०) This restoration is certain, being supported by the Dharmasangraha and the Mahatyutpatti faalatigat and *faaiaty are respectively given by these two Works, among द्वात्रिशलक्षणाणि । See later.

·प्रतिमालक्षणम् । १७ 'कु कुणीमणि वन्धाभ्यां 'मङ्गुलञ्चा [ पं०५]ङ्गलं स्मृतम् ॥ 'वाही मध्यपरिक्षप इष्टो विंशतिमात्रिकः ॥ प्रवाहुः षोडशः स्या द्विषको (द्विषट्को) मणि वापं०६न्धने ॥ आया मं(म)सप्तकम्पाणौ तल[ ] विस्तार पञ्चकं ॥ शंखञ्चक्र तलेन्यस्त[] पद्मञ्च कुलि साङ्कुपिं०७]श॥ सर्वलक्षणरूपिएयो लेखाः कार्याः पृथग्विधा[:] ॥ विवरणी। [पत्रं २२ पृ० १] [पं० १ ]-रेकामुला ॥ कफोणेरध. स्ता रम(न्म)णि बन्धाद् म बाहुः षोडशाङ्गुलः ॥ एकाङ्गुलो मणिव*[ पं० २ *ध(बन्ध): ॥ मणि बन्धादधो मध्यागुल्य- अपर्यन्तं द्वादशाङ्गुलो हस्तः ॥ एक(एवं) [पञ्चाशदङ्गुलं ॥ *वाही [पं०३ ] मध्यवेष्टनं विंशत्यंगुलं ॥ उप*वाहोर्मध्यवेष्टनं षोडशाङ्गुलं ॥ मणि वन्धे वेष्टनं द्वादशा[पं० ४]ङ्गुल[ ] ॥ मणि- *वन्धात् सप्ताङ्गुलं करतलं ॥ २१) There is अपेक्षा ( want ) of some word, which has been mis-spelt here and since the topic deals with measurements of the arms, the wrists etc, and as cha, च could be easily a mistake for vc, व or ba, ब the reference is probably to båhu, alg. It is therefore ३ ·L प्रतिमालक्षणम् । [*]पञ्चाङ्गुलीयता मध्या पध्वद्धेि ()न[1] प्रदेशि ". [ पत्रं ४ पृ० १] [पं०१] नी॥ अङ्गुलार्द्धविहीना तु कर्तव्या स्यादनामिका ।। अनामिकातः पा()णा कर्तव्या तु कनीय [पं०२ सी॥ त्रिषा (पर्वा ङ्गुलयः सर्वाः पार्दैन नखा: [शुभाः (२२)॥ मणि वन्धोपरिष्टा'तु(तु) सोऽङ्गुष्ठश्चतुरङ्गुलः [ पं० ३]॥ विवरणी । मध्याङ्गुली पञ्चमात्रा ॥ तस्याः पर्वाोना प्रदेशि[पं०५]नी॥ अनामिका तत्समा पर्वोना कनीयसी [4] सि*(स)र्वाङ्गुल्य- स्त्रिपर्चाः ॥ *य वार्डेन ने*(न)खास्तासां ॥ मणि-[पं० ६] *वन्धाच्चतुरङ्गुलं त्य* का(क्त्वा) नखाग्रं यावच्चतुरङ्गुलोऽङ्गुष्ट*: ॥ proposed to read the word as ( बाहौ) The only difficulty is regarding the measurement, but it may be that the distance between the two arms along the shoulder-blades, was perhaps meant. Then the measurement ( forty ) 40 mâtrás need pot be too long, The standard measurement between the two Bahubohya-sutrcs3 1s, however, ( thirty-six ) 36 ndtras. २२) Read त्रिपाङ्गुलयः The reading यवार्द्धन in the

·प्रतिमालक्षणम् ।
१.
तावानेव परिक्षेपः पर्वाद्धेन नखश्च सः (स्यात् ।।
अङ्गुष्ठा'तु(त्तु) प्रदेशिन्या अन्तरं त्र्यगुलं स्मृतं ।
कनी[पं०४]यसी मणिव न्धाद्भवेत्पञ्चाङ्गुलायतः ।
अग्रहस्तपरिक्षेपो विज्ञयो "दिशाङ्गुलः ॥
दैर्ध्यात्त पं०५ ]तीयभागः स्यात्
स्वाङ्गुलीनां परिग्रहः॥
ग्रीवाहृदययोर्मध्ये सार्द्धद्वादशमातृकः ॥
हृन्ना[ पं०६ भ्यो[श्च] चत्तु (तु)श्चैव
स्तनयोरपि चान्तरं॥
स्तनयोरू (रु)परिष्टाच्च कक्षे कार्य] षडङ्गुले ॥
तदूर्द्धम्पुनरा[ पं०७ ]स्कन्धान च(व)मात्रा(२३)
प्रकीर्तिता ॥
विवरणी ।
द्विपर्वः [0] पर्वार्दैन नखः ॥ अङ्गु[पं० ७]*टो वेष्टनेन
चतुरङ्गुलः ॥ अङ्गुष्टपदेशिन्योर क्षर (न्तरं) व्यङ्गुलम् ॥
मणि व*द्ध(वन्ध)ात् ॥ कनीयसीम् ।
[ पत्र २२ साङ्कपृष्ठं ] [ पं० १] ॥ देव० ॥ ॥२२ ॥ लपर्यन्तं
commentary must be mistaken. It should be पर्वार्द्धन
clearly.
23) Ån example of the confusion of cha, er with
va, a similar to २०)

·२०
प्रतिमालक्षणम् ।
उरसोपि च विस्तारः पञ्चविंशतिमात्रिकः॥
परिणाहो (२४०) दु(हयु )रः।[सापृष्ठं ] [ पं० १]
॥देव०॥ काय्य () विस्तारात्रिगुणा (6) शुभं"()||
॥ ४ ॥ स्तननाभ्यन्तरे चैव षोडशाङ्गुलमिष्यते ॥
[*] अवेधः (अवधेः) सन्धिरन्ध (न्ध्र)ाभ्यां
[ पं०२ ]नाभिमए डलमगुलं ।।
नाभिमध्याप (त्प)रिक्षेष (प):
षट्चत्वारिंश ड(द)गुलः॥
द (हय)टा(२५)दशाङ्गुलं चैव
विस्तारे पं०३ ]ण कटिर्भवेत् ।।
नाभिमेद्रान्तरो वा (वा) स्यात्
सार्द्धदादशमात्रिकः॥
विवरणी।
पञ्चाङ्गुलं ॥ स्कन्धात् कक्षपर्यन्तं नवाङ्गुलं ॥ कक्षात् स्त*म(न)
यावत् प दङ्गुले ॥ उ[पं० २]रः पृ*ट*यो वे*ष्ट*यो (पृष्ठे
आवेष्टय)* वेष्टनं *पद्यश्च षट्पञ्चाशदङ्गुलं । स्तनयो[]मध्य[१]
सार्द्धद्वादशाङ्गुलं ॥ स्तननाभ्यो[पं० ३]मध्यं षोडशाङ्गुलं ॥
नाभिमारभ्य *वृष्टे न( वेष्टनेन ) सनाभिं यावत् षट्चत्वा-
२४) २९) There seems to be some confusion in the
Ms. between द, da and ह, Or, ह्य, bya. Also, see
23) an i thë fiest S'loo of the coinmentary (Vivaraņi).
ha

·प्रतिमालक्षणम् । २१ तदर्डेन तु मदः स्यादायाम [ पं०४ ]परिणाहतः ।। पञ्चमात्रायतो ल(म्ब)ो वृषणौ चतुरङ्गुलौ ॥ पञ्च मात्राणि चत्वारि विस्ताराया[पं०५]मतस्तयोः॥ (ऊ)रू समाहिती का यौ(यौं) पंचविंशतिमात्रिको । सुविस्तारं तयो मध्यं मापयेवादशा[पं०६]मुलं ।। परिणाहेपि कर्तव्यं शुभं षट्विंशदङ गुलं ॥ मध्ये चतुरङ्गुल-०७७७न्तु जानुतः ( २६ ) ॥ सन्धि(ब)न्ध [पं०७]श्चतुर्मात्रा त्रिद्रिकं जानुगुल्फकं ॥ गूढगुल्फासि रास्थित्व सुकुमारों () 'स्त तौरतलौ) शुभौ ॥. विवरणी। रिंश र [0] ना (भिः) नि । मु*[पं० ४] यो(निम्न- तया) एकाङ्गुलं परिणाहं च ॥ तथा विस्तारेणाष्टादशाङ्गुला कटि: 'हि*च्चौ(स्फिचौ) चतुरङ्गुलौ वि[पं० ५]स्तारायामौ ॥ २६) unfortunately, the Text, has, here, bad lacunr', while the commentary is hopelessly corrupt. Byth, seem to have given morsurements for the knee, Sincu, the girth of the latter, is little less than the ·२२ प्रतिमालक्षणम् । जुवृत्ता[पत्रं ५ पृ० १] [पं० १]यते जंघो (घ) पञ्चविंशतिमातृ (त्रि)के॥ तयोर्मध्ये परिणाह एकविंशतिमातृकाः चतुर्दशा पं० २ ]ला ऽयस्ता(२७) "ङ्गुल्फान्ता"श्चतुरङ गुलं ॥ गुल्फा[द्दादशकायामः पादः पादाईविस्तरः॥ विवरणी। च [अ] रूमूलयोर्मध्यं द्वादशाङ्गुलं । वेष्टनेन त्रिगुणं ॥ तयोर्मध्य आयामेन पञ्चा[पं० ६]ङ्गुलौ विस्तारेण चतुरङ्गुलौ अण्डकोषौ ।। तदुपरि द्वयङ्गुलं विस्तारेण गुह* ह्य) दैर्येण द्विय 5 ॥ गुरू०॥ [पं०७]वाधिकषडङ्गुलं। उ*रू मध्यवेष्टनेन द्वात्रिंशदङ्गुलं जानु- वेष्टनमष्टाङ्कि (विंश) त्यङ्गुलम् ॥ जंघा- ॥२२॥ [पर्व २३] [पं० १]मध्यवेष्टन चतु[]विंशत्यङ्गुलं ॥ पादग्रन्थेरधः पाणी's [पं० २]चतुरङ्गुले ॥ अधऊ'ईतः middle-girth of the thigh, which is thirty-two Angulas, the girth of the knee is tentatively taken to be अष्टा(विंश)त्यङ्गुलं and since, the first two, and the last three aksaras of the compound, can be read with certainty, the restoration is plausible. २७) Read चतुर्दशाङ्गुलाः + *( अधस्तात् )* + गुल्फान्तः + चतुरङ्कुलं । The whole sentence becomes चतुई शाङ्गुला ·२३ प्रतिमालक्षणम् । पाव? (A) [५०३] व्यङ्गुलविस्तारौ पाष्णी च चतुरङ्गुले ॥ षडङ्गुलं स्वविस्तारं त्रिगुणं परिणाहतः ॥ [ पं०४ ]पञ्चाङ गुल्यो दिपर्वाणि पर्वार्द्धन नखाः स्मृताः॥ पञ्चागुलं परिक्षेपादङ गुष्टस्स्त्य गुलायतः ॥ अङगु[पं०५ ]ष्ट कसमा चैव स्म (स्वायामेन प्रदे सिनी॥ षोडशाष्टाष्टभागेन शेषा हीनाः परस्पर। अङ गुल्यो- [पं०६]मातृ कोछेधा (२८) द(ह्य ङ गुष्टः सार्द्धमातृ कः ॥ विवरणी । षडङ्गुले ॥ त्रि*(तिर्यक् विस्ताराच्च परिणाम(न)ष्टिा- दशाङ्गुले ॥ गुल्फा[ पं० ३]त्परतोऽङ्गुष्ट नखाग्रं या[व] पादौ द्वादशाङ्गुलो(1) विस्तारेण पद (ड)ङ्गुलौ ॥ अध- (अधस्ताद् ) गुल्फान्तश्चतुरङ्गुलं । Possibly the passage gives measurement for the girth of the panghá, just above the gulpha. The meter however remains, after the emendations, faulty. 25) Another instance of the possible confusion ·प्रतिमालक्षणम् । तत्र ताम्रनखाः सार्बा अगुलाः कोमलायताः ॥ कम[प०७]पृष्ट समौ पूर्णौ पादौ वाहिरलङ्कृतौ ॥ समश्लिष्टा ()नताछिद्रौ सुप्रतिष्ठितलक्षणे )॥ तयार [ साईपृष्ठं][पं० १] ॥ देव० ॥ स्तलं सुचक्रादिचित्राकारन्तु कारयेत् ॥ ॥ ५ ॥ पादा धूतं (ध्रुवं) प्रसश शंसन्ति सर्वज्ञा हतकिल्विषाः॥ [*] कुक्कुं[प०२]टाशु (कुक्कुटाएड)न्तिलाकारं चतुरस्रं सुवर्तुलं ॥ सर्वासामान्यलिङ्गा ना(नां) मुखमेतञ्चतुर्विधं ॥ विवरणी। ऊ र्दैन द्वयङ्गु [पं० ४]लविस्तारौ पदयोः पा[]ष्णौ पादा- गुल्यः पञ्च द्विद्विपाः ॥ तासामग्रपर्वाद[]न नखाः ॥ पा! [पं० ५]दाङ्गुष्टः पञ्चाङ्गुलः परिणाहेन दै? (ध्ये)ण व्यङ्गुलः तत्समा प्रदेशिनी ॥ तस्याः सार्द्धप[]वो[पं०६]ना मध्ये (ध्य)मा॥ तस्या अष्टमै कभागेनोनानामिका ।। तस्या अप्यष्टमभागोना कनीयसी ॥ अ[पं० ७]ङ्गुल्य एकाङ्गुलोन्नताः ॥ अङ्गुष्टायौ सार्दाङ्गुलोन्नतौ ॥ वहिरूपरिपादौ "कुर्म*टस । between द, da and r, hyca or ह, has referred to in २४) and 24). Also see the opening s'loku of the commentary ( Vivarani ). * ·२५ : प्रतिमालक्षणम् । महानरसुरापं० शस्त्रीणां] कुर्कुटाएडन्तिलाकृतिः ॥ लावण्यदर्शनीयं तत् [च'] कारयेन्मुखद्वयं ॥ प्रेतभूतपिशाचा[४]नां राक्षसा (रक्षसां) विकृताकृतिः ॥ मएडलञ्चतुरमु(स)ञ्च कारयेत्त(त्तु) मुखद्वयं ॥ विवरणी। [पं० १ ॥ देव० ॥ ॥२३॥मो अध:स्ताच्चक्रादिभिरलङ्कतौ ॥ कुक्कुटाण्ड[*] तिलाकारं चतुरस्रञ्च मण्डलं ॥ सर्व [२०२]सामान्यलिङ्गाना[] मुखाकृति[श्चतुर्विधा । सं(बु)दानां महावज्रधराणाञ्च मुखं कुक्कुटाण्डा[पं० ३]कारं ॥ लोचनादिदेवकन्यानां तिलवि(म्ब)कारं ॥ मैत्रेयादिमहा(बो)धि- सत्त्वानां महावज्र[पं०४]धरवत्सु*(न्मुखं ॥ खर्चल(म्ब)ोदर- क्रोधानां मण्डलाकारं वृत्तमुखं ॥ ललितक्रोधानां तु (ब)ोधि- [पं० ५] सत्त्ववत् ॥ प्रेतादीना[] तु चतुरस्रं मुखं ॥ लावण्यदर्शनं मुखद्वयं ॥ चतुरस्र[] मण्डळं मुख[पं०६]द्वयं विकृताकारं॥ समे दृष्टि (ष्टी) प्रसन्नास्य[ ] सौम्यस्निग्धावलोकने ।। नों (चे) न दे दै)न्ययुक्तधः ॥ गुरू० ॥ [पं०७] कर्तव्ये सर्वदर्शिन[]मिति ॥

·प्रतिमालक्षणम् । समा दृष्टिः] प्रसन्ना च [पं० ५]वु(बु)द्धानामवलोकने॥ नाधो नोर्द्धन दैन्येन संयुक्तं सर्वदै सिं(दर्शि)नां॥ इति सम्यक्संबुद्धभाषितं । प्रतिमालक्षणं समाप्तम् ॥ विवरणी । लोचनादियोगिनीनां उष्णीषगुह्योरू*ट*ष्ट ( उष्णीषगुह्योरू* अष्टा*ष्ट) वेष्टनात् दशाङ्गु- ॥ २३ ॥ [ पत्रं २४ पृ० १] [पं० १ ]लेन सह पीनधन[1] कुचौ ॥ ना*भा* व रेष्टनात् (नाभेरावेष्टनात् ) दशभागं हित्वा कटिस्थलं पीनं कत्त[व्यं ॥ (ब)। [पं०२]धिसत्वा (व)मानादुरसो दशभागेन गुह्यांशेन च वीरिणीना ] (२६) कुचयुग्मं ॥ कटिस्थलं तु पूर्व पं०३]वत् ॥ काकास्यादीनां तन्ता (तालद्वयेन स्ननादौ पीनता ॥ २९) There is a form of Ganapati called विरि-गणपति। See S'âradâ tilakan, f'atala 13 iaituri may be feminine of विरि, or वीरिणी not impossibly, is, the same as वीरेश्वरी, some lines below. Compare also, the feminine form gai which has corresponding masculine in Si.! a ·प्रतिमालक्षणम् । विवरणी। भगवतः श्रीसम्ब(म्बोरस्य पूर्वकृत [पं०४]लक्षणे मुखक्षेत्रे चतुर्यवं हित्वा हित्वा द्वादशभागिकविस्तारे अधाकोणयोरेक- सार्द्धद्वि - [पं० ५]भागहरणवर्त्तनात् भगवतो मूलवामदक्षिण- पश्चिमवक्त्राणि ॥ भगवतो दक्षिणख[पं० ६]गाण्डमुख[] [1] [तदवद्वज्रवाराहीखण्डरोहा रू(रू)पिणीदेवकन्यानां च ॥ पश्चिम- मुख वाहवि -[पं०७म्व(म्बाकारं दा* (डा)किन्याः [1] पूर्वमुखवत् लामायाः॥ वाममुखवत् चूताभं वीरवीरेश्वरीनाञ्च [ पत्रं २४ साङ्कपृष्ठं] [पं० १] ॥ देव० ॥ काकास्यादीनां काकादिमुखमेव[ ] भगवतो वामदक्षिण- मुख[*] च (३०) *कु**दसित( *क्रु ध्यद्धसित )त्रासित(बु)भु- पं० २] ॥२४॥ क्षितानामिवेति विशेषः॥ इन्द्रईशानवायुव*रूण*उ(-1)पेन्द्रपितमहा नवतालाः खगा ! [ पं० ३ ] एडमुखाः ॥ (३१) वमचित्रिनैऋति*षकालाः क्रोध- स्वभावाः ॥ कुवेरानलौ ललितखावष्टता 2 [पं० १]ला*(t) ॥ 4 ३०) Could the reading be, also, चक्रवद्धसित०-2 As in the Brahmanic Pantheon - the expression or the attitude of the Ugra and the Raudra Devatās is furious, awe-inspiring or haggard. cf 'les dieux errite'ss - Å. Grunwedel: Mythologie du Buddhisme au Tubet et en Mongolie pp. 101-2 ·२८ प्रतिमालक्षणम् । विवरणी। खगाण्डमुखौ । सौम्यग्रहाः सूर्यश्च शक्रवन्मानमानिताः ॥ क्रूराः क्रोधस्वभावाः ॥ अर्द्धकायो राहुः ॥अध:कायनागाकारः केतुः॥ [पं० ५] सर्वनागा नवतालाः खगाण्डमुखाः ॥ (३२) ३१) Could the reading be "नैऋति + [*] (श*)= नैऋतीश-" ?. the compound being वेम-चित्रि-नैऋतीश- काल-II ३२) The Chinese Buddhistic Art Canons [ see Appendix ] as handed down in the T'sao-hsiang-liangtu-chang =प्रतिमा-घटन(गठन)-मान-सूत्रम्(विधिः) literally -differ in some respects from the Text, edited here, especially regarding the prescription of the different Facial Types for the various Deities. All the Buddha Images are to be made after the ( Proto-type ) original pattern, Mu-shah of the Sakya Buddha शाक्य बुद्ध । While, Manju-sr1 मञ्जुश्री, Wên-shu and the Goddess Tārā aret, To Lo have been both classed Bodhisattvas Pust) Sa(t) -Amita अमितः, Wu-hang or Amitāyus अमितायुः, Wu-lhang-shou has been classed as a Buddha Fo. Aksobhya 127, Pu tung has been classed as Mang-Wang (shining king)=V दिदव+राजन्!-देवराजः १ Or=V रुच>V लोक् . लोक + पाल-लोकपालः ? as ·प्रतिमालक्षणम् । २९ ३२) Or, Mang-Wang=विद्या-राज, where विद्या is in the sense of mantra ? I am indebted to my learned friend Dr. · Prabodh Chandra Bagchi of the Calcutta University, for referring me to the last interpretation. As regards, the different Facial types ya, Mren --prescribed, the number ( four ) and the names for these, seem to be almost identical with the Sanskrit, For the Bodhisattvas, face like hen's egg bias been prescribed. बोधिसत्त्वानां कुकुक्टाण्ड मुख । बोधि Pult) sa(t) सत्व' कुक्कुट Cha fowl, V +अण्ड tar son, mmen मुख face For the Toothāgata-the Full-Moon face. (तथा+आगत ) तथागतस्य पूर्ण वन्द्र मुखं । moon तथागतः तथा Thus + आगतः, lae come पूर्णः mon, full +चन्द्र yueh, मुखं meen, face For ( the Lokapālas or the Devarājas ) the Vidyā rajas-the Four-square face. लोकपालाः चतुरस्रमुखाः ।

·प्रतिमालक्षणम् । foarta; } Mong, { { LE SSU, રૂ૨) v bright, रुच्>लोक to shine CISTI; 13: Wang, king चतुर् four + STET fang, square मुख 0ệ, face For the Buddha's Mother the face prescribed, is very probably, of the shape of some seed or grain not impossibly, fas-the sesame. The name of it, ( which however could not be made out from my too small Dictionary, unfortunately ) consists of two characters, both with two parts--one above the other, and the upper part of both is the same ( Radical V 140, Grass or herbs ). The name-word must be, therefore, connected with 'grass' or 'hemp'. Fo, Buddha ya ma, Mother gia Above IV Radical 140, Tsao ( Grass, herbs ) = Tchèu Sesame below | chih (of) Vi Radical fad Above I Radical 140, T's'ao 200, Ma ( Grass, herbs ) Vide Dr. B. Karlgren's Below Radıcal 200, Ma Analytic ( hemp ) Dictionary 08, face मुख बुद्धमाता तिलाकारमुखी। + ·प्रतिमालक्षणम् । विवरणी । वटुवामनहेरम्ब (म्बा): कर्त्तव्यः* पञ्चनालिकः ॥ तत्र तालैकेन मुखः ग्रीवात आगुह्यं यावन्ता* (त्ता)लयमागुह्य प०७]तः पादतलं यावत्तालयेनेति पञ्चतालं ॥ ॥ गुरू०॥ तत्र सं(बु)द्धाः करू णो (णाद्)भुतशान्तिरसोपता: वज्र- [पत्रं २५ पृ० १] [पं० १]धरमुखसर्वशरीरं ॥ २४॥ नवरसरसाविष्टं ॥ (ब)ोधिस(वा)दयस्तु शृङ्गाररसाधिका इति प्रस्ता[पं० २][:] कथितः ।। तस्या मूर्तेलक्षण व्यञ्जनानुव्यञ्जनानि कथ्यन्ते ॥ (३३) -- -- Since, the above note was written, my conclusion hàs been amply verified from Dr.B. Karlgren’s Analytic Dictionary which has one identical character and and one other also identical but for the upper part . (the Phonetic ). ३३) [ Two पक्तिs in gap, in the Ms ] - [ The following are quotations to fill up the same, from :-- a ) The Dharma-samgralın Anecdota Oxoniensia, Aryan Serses, Vol, I--Part V. Oxford, 1885. Abbreviated--Ds b) The Maha-vyutpattı Memoirs of the A. S. B. Calcutta, 1910 Abbrev.—Mv.

·३२ प्रतिमालक्षणम् । 31 The quotations are given in the form of comparative tables, and the arrangement is slightly changed, though the original numbers are retained.). Mv. Names of the 32 Ds द्वाशल्लक्षणानितिद्यथा॥ characteristic signs of the great man ( Purusa ) 1. चक्रांकितपाणिपादतलता । चक्रांकितहस्तपादतल। 29 2. सुप्रतिष्ठितपाणिपादतलता । सुप्रतिष्ठितपाद । 30 8. जालाबलबद्धानुलिपाणिपाद- तलता 4 27 मृदुतरुणहस्तपादतलता । मृदु०-०तल। 5. सप्तोत्सदता। सप्तोत्सद । 15 दीर्घाङ्गुलि 28 6. दीर्घाङ्गुलिता। 7. आयतपाणिता। आयतपादपाणि । 8, ऋजुगात्रता। 26 उच्छलपाद। 9. उत्सङ्गपादता। 10. ऊर्वाग्ररोमता। ऊझिरोम। 22 1I, ऐनेयजङ्घता। ऐणेयजङ्घ। 32 12. प्रलम्बबाहुता। स्थितावनतप्रलम्बबाहुता। 18. कोषगतवस्तिगुह्यता। कोष--गुह्य। 23 7. सुवर्तितोकः। सुवर्तितोरू। 24 सुवर्तितोग(१)। 25 14. सुवर्णवर्णता। सूक्ष्मसुवर्णच्छवि। 17 15. शुक्लच्छविता । 16 प्रदक्षिणावर्तेकरोमता। एकैकरोमप्र०-०वर्त। 21 17. ऊर्णालंकृतमुखता। ऊर्णा कोष 18 सिंहपूर्वान्तकायता। सिंहपूर्वार्धकाय। 19 18 4 ·प्रतिमालक्षणम्। Mv.14 16 10 20 1 12 13 11 9 Ds. 19. सुसंवृतस्कन्ध । सुसंवृत्तस्कन्ध 20.चितांतरांशता। *चितांतरंश* 21. रसरसाग्नता। 22. न्यग्रोधपरिमण्डलता। न्यग्रोधपरिमण्डल 23. उष्णीषशिरस्कता । 24. प्रभूतजिह्वता। प्रभूतानुजिह्व 25. ब्रह्मस्वरता। ब्रह्मस्वर 26. सिहहनुता। सिंहहनु 27. शुक्लहनुता। 28. समदंतता। सुशुक्लदन्त 36. शुक्रदंतः। समदन्त 29. हंसविक्रांतगामिता। 30. अविरलदंतता। अविरलदन्त 31. समचत्वारिंशहंतता। অবিহান 32. अभिनीलनेत्रता। अतिनीलनेत्र गोपक्षम 33. गोपक्षनेत्रता चेति ॥ 34. भिन्नांजनमयूरकलापाभिनील- प्रदक्षिणावर्तकेश बल्लितप्रदक्षिणावर्तकेशः (वणित)। 35. समविपुलललाटः। समललाट अशीत्यनुव्यंजनानि । तद्यथा ॥ 7 8 6 5 2 B आताम्रनख 1 स्निग्धनख 2 1, ताम्रनखता। 2. स्निग्धनखता। 3.'तुंगनखता। 4. छत्रांगुलिता। 5. चित्रांगुलिता । 3 तुगनख वृत्तांगुलि चितांगुलि [synon पर्यगुंलि] 5 ·Mu.6 7 8 9 10 11 - 12 " -- J 18 14 15 16 17 प्रतिमालक्षणम् । Ds. 6. अनुपूर्वीगुलिता। अनुपूर्वाङ्गुलि 7. गूढशिरता। निर्गाशिर [१] • 8. निग्रंथिशिरता। निग्रन्थिशिर 9. गूढगुल्फता। गूट [6] गुल्फ 10. अविषमपादता। अविषमपाद 11. सिंहविक्रांतगामिता। -गामी 12 नागविक्रांतगामिता। 13. हंसविक्रांतगामिता। 14. वृषभविक्रांतगामिता। 15. प्रदक्षिणगामिता। प्र०-०गामी 16. चारुगामिता। चारुगामी 17. अवक्रगामिता। अवक्रगामी 18. वृत्तगात्रता। 19. मृष्टगात्रता। -०गात्र 20. अनुपूर्व०-। ०गात्र *21. शुचि०-। 22. मृदु०-। 23. विशुद्ध०-1 24. परिपूर्णव्यंजनता। •०व्यञ्जन 25. पृथुचारुमंडल( गात्र )ता। -oगात्र (पृथुजानु ?) 26. समक्रमता । समक्रम 27. विशुद्धनेत्रता। 28. सूकुमारगात्रता। सुकुमारगात्र 29. अदीन- अदीन 30. उत्साह०-1 उत्सद०- 31. गंभीरकुक्षिता। सुरहतः- •০াম 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 - 28 wit 29 30 ·प्रतिमालक्षणम् । ३५ 32 - - तूल०-०पाणि Ds. 32. प्रसन्नगात्रता। 33. सुविभकांगप्रत्यांगता। सुविभकाङ्गप्रत्यक्ष Mv. 31 34 वितिमिरशुद्धालोकता। वितिमिरशुद्धलोक 35 वृत्तकुक्षिता! वृत्तकुक्षि • 33 36.मृष्ट०-। 34 37. अभुग्न०- अभुनः- 35 38. क्षाम०-1 क्षामोदर 86 39. गंभीरनाभिता। गम्भीरनाभि 37 40. प्रदक्षिणावर्तः- प्रदक्षिणवृत्त० 88 41 समंतप्रासादिकता। समन्तप्रसादिक 39 42. शुचिसमुदाचारता। शुचिसमाचार 40 43. व्यपगततिलकगात्रता । व्यपगतविलकगात्र 44. तुलसदृशसुकुमारपाणिता । 42 45. स्निग्धपाणिलेखता। स्निग्धपाणिलेख 43 46. गंभीरपाणिलेखता। गम्भीरपाणिलेख 44 47. आयत०-। आयत०- 48. नात्यायतवचनता। नात्यायतवदन 46 49. बिंबप्रतिबिंबोष्ठता। विम्बप्रतिविम्बदर्शनवदन 47 50 मृदुजिहता। मृदु]जिल 48 51. तनु०- तनु 49 52. रक्त०-1 50 53. मेघगाजिघोषता। गजगर्जनजीमूतघोष 51 54. मधुरचारमंजुधाषता। मधुरचारुम स्वर 52 55. वृत्तदंष्ट्रता। वृत्तदष्ट्र 53 56. तीक्ष्ण- तीक्ष्ण- 54 57. शुक्ल- शुक्ल०- 55 - ·प्रतिमालक्षणम् । - Ds.58. अनुपूर्व- 59. समदंष्ट्रत[7]i. 60. तुङ्गनासता। 61. शुचिनासता। 62. विशालनयनता। Mv.56 अनुपूर्व- 57 तुङ्गनास 58 शुचि०- 59 विशुद्धनेत्र 60 ऋष्व[विशाल]0-- 61 चितपक्षम 62 सिता०-०दलशकलनयन 63 आयतभ्र 64 63. चित्रपक्षमता। 64. सितासितकमलदलनयनता 65. आयतभ्रूकता। 66. शुक्ल०-१। श्लक्ष्ण--- 65 श्लक्ष्ण०- समरोम- 66 67 68 69 70 71 67. सुस्निग्ध- स्निग्ध- 68. पीनायतभुजलता। पीनायतकर्ण 69. समकर्णता। सम०- 70. अनुपहतकणेंद्रियता। अनु०-०न्द्रिय *71. अविम्लानललाटता। सुपरिणतललाट 72. पृथु०-। पृथु०- 73. सुपरिपूर्णोत्तमांगता। सुपरिपूर्णोत्तमाङ्ग 74. भ्रमरसद्दशकेशता। भ्रमरसदशकेश 75.चित्र.-। चितकेश 75. गुडा0- असंलुलितकेश 77. असंमुणित-असंलुलित०- श्लक्ष्ण- - 72 78 74 75 76 77 78 79 78. अपकष.-1 अपरुष०- 79. सुरभि०-। सुरभि०- 80. श्रीवत्समुक्तिकनंधावरीलक्षित श्रीवत्स-वर्तललित- पाणिपादतलता चेति ॥ पाणिपाद 80 ·प्रतिमालक्षणम् । विवरणी। . [प० २५ पृ० १] [पं०५] चैत्यन्तु कुम्भ-कनक-धान्यराशि- लताख्यभेदात् यथासंख्यं ठकाराकृति-चूदिकाम । [पं०६]खगाण्ड-तिल-सन्निभं । चतुरस्त्रे कृते क्षेत्रे द्वादशभाजिते । एकसादिकोणयों* भाग[प०७]हरणवन्त रात् ॥ विस्व स्यात् विम्वाः *नैमिकान्वितां वि*म्बाः पीठं ॥ तद्वन्ध मिस स्तका । [प० २५ साङ्कपृष्ठं] [पं० १]न्तं विम्वा यतं छत्रं ॥ तकत्र य* पञ्चत्रयोदशं सवुद्धवजयराणां ॥ नवसप्तपत्य क- [पं० २] ॥ देव० ॥ श्रावकवु द्धयोः *अवीतराग धातुचैत्ये पद्मकलिकैव परं नान्यत् ॥ तया विम्वा भेदेन यष्ट्यारोप -[पं०३]णं कर्त्तव्यं ॥ चतुवु दासनं पुन* वैरोचनप्रधानीकृतं ॥ वि*म्वा द्वा*हचतु भद्रे चतु वुद्धविराजितं[पं०४] । कोणे स्तम्भार्येण कुर्यात् *बोधिसत्वादिभूषितं ॥ छत्राकारन्तु यष्टयो?* वर्षास्थालकसं [पं०५]ज्ञकं ।। हाराहारघण्ठादि किङ्किणीजालभूषितं ॥ तद ईञ्च माणः का ये पद्मकलिका[पं०६]न्त* *चित् ।। विधिना लक्षणोपेतं कारयेद्विधिकोविदः ॥ इति चैत्यलक्षणविधिः ॥(३३) ·प्रतिमालक्षणम् । विवरणी। अ [2] । गुरु०॥ धुना वज्रवज्रघण्ठा दिचिन्हलक्षणान्युच्यन्ते ।। तालायान*(म)विस्तीर्ण द्वादशभाजित क्षेत*() ॥२५॥ [पं०२६ पृ०१] [पं०१] तत्रिगुणायाम ॥ पूवा*(वा)पर -भागयोश्चतुषु कोणेषु *शार्द्धकोष्ट वतने न(सार्धकोष्ठवर्त्तनेन) ब्रह्मसूत्रमध्यवाम[पं०२]दक्षिणयोः कोष्ठ)कद्वयद्यपरित्यागात पूर्वापरयोः कोष्टान्त*त्म ध्ये (कोष्ठान्तं तन्मध्ये) *(ब्रह्मसूत्रान्त सू[पं०३]त्रचतुष्टयपातनात् मध्यशूची(सूची*) उभय शूच्यौः (१) पार्श्वयो[ ]भागद्वयलोपात् भागद्वय["] ये 2 [पं०४]न चतुःशूक भागद्वयायाम[-म]करास्य नि*कुतं *(निष्कृतं)* ॥(३४) भागद्वय- मूल["] सिंहनासासुशोभितं ॥ सर्व[]L* [पं०५] द्वि- भागायाम[] चतुभा[]गखण्डितार्द्धचन्द्राकारं ।। अष्टभागोछ य* मुनामि त* ( अष्टभागोछयं सुनाभितः ) त्रिभङ्गं ॥ रश्मि [पं०६]-छटात्रयाविराजित[१] ॥ मध्यभागे तु ब्रह्मसूत्रमध्यात् (३३) Corrections:- [प० २५ पृ० १] चूतिका०-०-कोण. योर्भाग-०वर्तणात् ॥ विम्ब नेमिका०-॥ तदूर्व] ने]मि-मस्तक-॥ [साङ्कपृष्ठं] तत्र चैकत्र य[व*]0-॥-०प्रत्येक०- वीतराग[योः॥] चतुर्बुद्धासनं पुनः ॥ विम्बाबाह्य-चतुर्भद्रे चतुर्बुद्व ॥ तर्वश्च मणिः कार्यः पन्नकलिकान्तः क्वचित् ॥ (३४) Compare ---[प० २७ पृ०१] [पं०६] समन्तानि कुत* (निष्कृतं) s- ·प्रतिमालक्षणम् । ३ 4. विवरणी। चतुद्वि (दिक्षु सूत्रद्वयद्वयं त्यक्त्वा (क्त्वा) वृत्ते।* [ ५०७] भ्रामिते वरटकं ॥ तद् (र्व) भागार्दैन मेखला त्यत्का*(क्त्वा) भागद्वयेनोभयविकसितं पद्म मेखला- [पं०२६ साङ्कपृष्ठं] [पं०१] ॥देव०॥ गुणास्याधउ**() सूक्ष्मगुणद्वयं *त*एड**(तुङ्गा) करणीयं ॥ मेखलायां रत्नावली कत्त*व्यो* (कर्तव्या) ॥ भागार्द्धन त[4] [प०२] ॥ २६ ॥ केशरं ॥ भागैकेन चन्द्रं निष्पाद्य शेषलोपात (त्) भगवतः समयकुलिशं भवति ॥ चतुरनुला[पं०३]दारभ्य विंशत्यङ्गुके यावद्वज्रं करणीयं । विंशत्युद्ध न*(त्यु न) कारयेदित्यागमात् ॥ क्रोधानां तु [पं०४] कोणेषु भागैकहरणात् कला*(*रा)लं ॥ शुकद्वयहरणात् त्रिशूकं चतुः सूक*(चतुःशूक-)हरणात् एक[पं०५] -शूकं *नाग(*भाग)ाक्षेपकरं(रणं) ॥ नवम्कन्तु कोणेषु चतुःशूक[-करणात् किन्तु मध्यसूची तस्य वर्तुला [पं०६] । द्वादशशुचिकं विश्ववज्रं तु वरटकस्य चतुदि (दि)क्षु त्रिशुक- करणात् ॥ तदेवं पञ्चशूकक[2] ।। गुरु०॥ [पं०७] रणार्विं (दि)शतिशूक[] विश्ववज्रं ॥ पुनस्तस्यैवाधज' (ऊर्ध्व)पञ्चपञ्चशूकदाया (नात्) त्रिंशद्धक विम् ॥२६॥ [प० २७ पृ०१] [पं०१ श्ववज्रामिति ॥

·प्रतिमालक्षणम् विवरणी। घण्टायास्तु पूर्वभागं पूर्ववत् ॥ मध्यत*(तो)ऽध[] भाग नर्दैन चन्द्रं ॥ भागाः[पं०२]न केशरं॥ भागैकेन पद्मं चतुर्भामेन प्रज्ञामुखं ॥ चतुर्भागेन कलशं ॥ भागद्वयेन कलसपी[पं०३]] ॥ अपरभागस्य कोण*धो*स्त त्र* (कोणाधस्तात् ) *थ(च)तुभा[]ग इरणात् ००लपा["] कर्णिकाकेशरान्वितं ॥ [पं०४] कर्णिकोपरि पीठाधस्त्रीवली ग्रीवारूपा कार्या।। भागार्द्धकृतमेखलाद्वयमध्ये वज्रावली[ पं० ५ ]विरजितभामैकं ।। मध्ये हारार्द्धहारविगतचतुर्भागं ॥ पूर्ववदधो वज्रावलि (ली) [पं०६-विराजितभागैकं ॥ समन्तानि कुत*(निष्कृत) नेमिकैकभागं ॥ महावज्रधरस्य ॥ [पं०७] अक्षोभ्यस्य तु किञ्चित्कराल[]|| द्वारा पं०७]हारमण्डित[१] मध्ये(ध्यं) ॥ हारमर्भेषु दिक्षु चक्ररवपद्यविश्ववज्रस्था[ना] नि ध (शङ्ख) वा चत्राणि चैरो। [पत्रं २७ साङ्कपृष्ठे ] [पं० १]॥ देव० ॥ चनादीना[1] विदिक्षु लोचन वज्रसमनालपद्म(लोचना -वज्रसमं* नी उपद्म-) मुत्पलानि ॥ अथ 'उर्द्ध (ऊर्ध्व)वज्रावलीद्व[4] [पं०२] ॥ २७॥ यस्थाने चक्ररत्नपद्मविश्ववज्रावलीति वथामतकुलभेदादौ द्वव्या(दोद्धव्या) ॥ वैरोचनादीनां स्थाने [पं०२] अक्षोभ्यस्य चिदत्वं ॥

·प्रतिमालक्षणम् । विवरणी। इह घंठा (टा) ग्रीवातः प्रभृति शुद्धकांस्यमयी तदूर्दै (धर्व) भागद्वयं कनकादि पं०४]मयं वज्रं च ।। कायि घंठा* मनी गुन्यो लदम्भोजमुखी (कापि घंटा मनागुन्मीलदम्भोजमुखी) (३५) काय *(-पि) गोमुखी कायि(-पि) पद्माकार। चेति प०५] विशेषः ॥ ॥ शुभम् ॥ ॥ गुरू०॥ ॥२७॥ ॥ ( 34 ) See the present writer's interpretation of the above passage given, already, in the Indian Historical Quarterly June, 1926 Vol. II The Kedārpur Copperplate Inscription of S'ri Candradeva pp. 329-30, ६ ·APPENDIX sur some l'80 -- siang - toum-bany--king . Professor Sylvain Le vi refers to the above "Sūtra les proportions des statues', thus, in his famous Le Nepal Vol III _ippenrue II P 185 Un Artiste Ne'palais à la cour de Kubilai Khan. This Sūtia was published in China, some years ago, by Yang Wen-hoer together with an interesting commentary and important plates. lt represents the tradition introduced in China by one Nepalese, A-ni-ko. The biography of this artist has been preserved by the Yuan Annals, which call him A-r-n1-ko This biography was published and studied by the priest Banjin in the Jap. Review Kokka, No, 164, Jan 1904. The English summary to the Japanese article bears the title " On A-ni-ko, i celebrated Nepalese makei of Buddhist figures, and his Chinese pupil Lia cheng feng, together with reference on a sacred book showing measurements for the making of Buddhist images Among the Chinese bowls procured for the Vis'uri- --bhārati by the Poet, Sriyut Rabindranāth Tāgore and party, during their trip to Chma the present writer discovered a S'ulpa work ( which belongs to S'riyut Nandalál Basu, the artist). This work turned out to be ·[ 43 ] Ching $ similar to the one ieferred to by Professor Sylvain Le'vı and is entitled Tsarhsiang lungata --- To make image Measure Canon (17,7, निर्माण) (प्रतिमा) (मान ) (विधिः, शास्त्र) Literally meaning प्रतिमा-घटन (गठन)-मान -सूत्रं(शास्त्र)। This work is the basis of my previous note (32) Another Buddhist Salpa work of note, the S'ār-putra-Palı Sār-puitre has bee fully translated and discussed by Di. A K. Coomarswamy in his Medraeval Simhrlese Art Besides the Tibetan Translations of Canonical works classed S'rpa-vidyā S'āstras ---Works on Mechanical Aits, in Tangur under lido-hyrel, Commentary on the Sūtras, a few Non-Canonical S'ulpa works seem also to be knowu, in Tibetan Mm. Haraprarād S'āstrın’s Catalogue of Mss. in the Bishop's College Calcutts, gives two such works : MS OXY. Bdo - Baga-- segs-pahi_sku-gsugs kyl-chan. Work llie measurements of the Buddha's body. CXVIII Bten - tāg---payı-rabo-dei--hbyed- Ten hard pa-no-ta--cher--nam--bar-rol-pa. substances of Tibetan images, The system of transliteration seems to be unsatisfactory, and examination may reveal these Texts to be parts of more well known works on Salpa, O2 ·[ 44 ] Practically, every Nationality of Asia and the Insul -inde has tried to make representations of the Blessed One, and inspite of many local variations, all these ultimately conform to a common prototype, which is sufficiently well-defined, for practical purposes The Buddhist Solpro Work which is edited from Sanskrit Sources for the first time, in the previous pages, gives detailed instructions for representing this Ideal Form of the Master In some countries, especially in Java and Bengal, Buddhism got, at last, strangely mixed up, with Siva- 18m-giving rise to the Sıva-Buddha Temple Art in Java "Die Grwa buddha tempel Tydsıhrift door het Bataviasch Genootschap van kunsten en Witenschappen 56, 1914, pp. 237-42. The mutual mutual influences of the Buddhist and the Sıvaite Art and Religion of Bengal have been fully discussed in my Monograph on Sadūs zva Worship, which has been accepted for publication by the Asiatic Society of Bengal. > M ·VI शुद्धिपत्र। CORRECTION - '5LIP पंक्ति-परिगणनकाले मूल, टीका तथा पादट्टीकाः पृथक् पृथक गृह्यन्ते । स्पष्टतया उक्तिं विना शिरोलामन्यपि नैव गण्यन्ते । In counting the lines the Text, the Commentary and the Notes are takea separately, and also the headlines are omitted, unless stated specially. शिरोनाम पंक्ती, प्रथमायां ( पठेत् ) सम्यक्सबुद्धभाषितं पृष्ठ २, विवरणी, पं०१ * (-दिसंपदोऽखिला)* [ This reading alone, possible from epigraphic ieasons, is metrically false. यदि च लिपिविचारात् अयमेव पाठः सम्भवति, नायं समीचीनो छन्दोभङ्गात् । ] पं०३ (पठेत् ) *वौ(बौ)द्ध [] पृ०४ पं. ५ (एकपदीकृत्वा पठेत् । Read as the same word ) सर्व०-लालित्यसलिलतत्वं पादटीका २) पं० १,२ ( पठेत् ) कुशला-नारी-जनः सप्तो*(7)वयवाः॥ पं०७ उछ*(च्छ)या रू*छे*(रुत्से)धः॥ मूलं ( पादट्टीकायां अन्तर्भविष्यतः । Should be put in foot notes. ) पं०६ ( पठेत् ) चिचु*(बु)कान्तं चिवु (बु)कं " " पृ०५ विवरणी पं०६ पं०४,५ , पं०१० ·पृ० ७ " पं०४,५३१ ११ पं०६ ” ९ पं०२ " " १ " विवरणी पं० २,३(सयोजना कार्या। Join up the two lines. पृ०८ मूलं .पं० १ (पूर्व,७म पृष्टे अन्तर्भवितुमर्हति । Should be) put in the previous page 7.) पं. २,३ ( पठेत् ) द्वयङ्गुलायामो निर्गमौ*छे*द*(त्सेध.)मात्रिका मातृ*(त्रि)के वक्तं* (क्त्रं) पं०७ वृन्ते ? पृ० १० विवरणी भ्रू * (८)वो प०३,४,५ विशतिप* च*(यव)ायामादुत्पलं पं०७ ॥२०॥ चतुर्यवं करवीर पं०१ 5 * )वो १८ मूलं प० ४,५ ( पठेत् ) कनीय / सी २० प०१२ साईद्वादशमात्रिका पाट्टीका २४)२५) पं०३ 'the second Sloka' मूलं पं०३ पञ्चाङ्गुर[पं०४]ल्यो तयोस्तलं २५ विवरणी प्रेतादीना [] प०१३ वेम-चित्रि०- २८ पाटीका ३२) पं० १४ ( Read, पठेत् ) Pu-teen) १५ विवरणी पं०४ -रसोपेता पादटीका ३२) पं०४ ( Delete ) and' ३८ विवरणी ४ (पठेत् ) -०कोटवन्तनेन (ब)ह्मसूत्रान्तं , १५,१६,, पञ्चशुक-क[Lरणावि (द्वि)श:- पृ०४० प०११ महावज्रधरस्य॥*(स्या)क्ष्योभ्यस्य पृ०२३ . २४ " पं०४,५ पं०८ " देव+राजन् " " " . " ३ ·[ 3 ] सर्वत्र ॥ गुरू० ॥ इति पदं, '॥ गुर, (रु)' इति पठनीयं । तथा सर्वत्र र२' इत्यक्षरोऽपि 'क' 'रू' वा पठनीयः, इत्याग सम्भाव्यते । In all cases, the reading ॥ गुरूः ॥ is perhaps to be Corrected toilगुर२(रु)०॥and the letter ₹२ into रु, * On Sril ? नागर-पृष्ठपक्यादिसख्याः अतिक्षुद्राक्षरैः मुद्रितमुचिताः स्युः । चक्षुःपीडादायकत्वात् ग्रन्थमध्ये निरर्थकत्वादेतासाम् । And, the page, line and other numbers in Sanskrit, should have been put in very small types, as large, letters are not necessary and troublesome to the eye, ·[4] VII देवदेवोबोधिसत्वादिनाम्नाम् तथा पारिभाषिक-दुरूहशब्दानां सूचिः । शेषोक्तौ तारकाचिह्नितौ । List of Proper names, technical & difficult terms. The last two are marked by asterisks. मानानि, मापनभेदाः, Units of measurement Linear measurements. व्यामः प्रायामः तालिः व्यायामः ताल: निर्गमा *तुषितवरभवन* *धर्मदेशना* *कुलपुत्राः *कुलदुहितरः* *रूपकाय:* प्रमाणं अङ्गुलः स्वाङ्गली उच्छेदः उत्सेधः *न्यग्रोधपरिमण्डलं कार्य* मात्रा उच्छयः परिणाहः मात्रिका *पूजा* मात्रिका विस्तारः *सत्कार * यवः परिक्षेपः ·- ललाट पर्वः ० वशः अङ्गप्रत्यङ्गनामानि, Bodily parts उणीपं चक्षुःतारा सप्तोत्सदः केशस्थान ~० मणिः सिहहनुः अनिमुद्कः राजत दन्ताः नासिका मध्यपुत्तलिका दक्षिणावर्तमूर्धजं चिबुक करणीनिका चितातरांशः नेत्रकोशः(पः) सृक्करणी करवीर कपोणिः कर्णपत्रं गोची (जी) मणिबन्धः -०वृन्ते -०बन्धन ( नासावंसः ऊर्णा शिरोमणिः जटाजुट वृन्ते मकुट अङ्गप्रत्यङ्गनामानि, Bordelay pthts भ्रः স্ববান্ধা चतुर्विध मुखं चापाकारं नेत्रं कुक्कुटाण्डं मुख उत्पल तिलाकारं मत्स्योदाकारं चतुरस्त्र मेढ़ः वृषणौ वह्निविम्बाकार गुल्फो *मूर्तेलक्षणव्यञ्जनानुन्यजनानि ॥ पादग्रन्थिः कृर्मपृष्ठसमौ पादौ पाणी स्फिचौ गुह्यं . मण्डलं ·-- चैत्यभेदाः कुम्भ-कनक-धान्यराशि-लता-ऽऽख्याः ॥ विम्बं । पीठं - नेमिका । छत्रं । यष्टिः । वर्षास्थालकं । चतुर्भद्र। हारः । अर्धहारः। किङ्किणीजाल । मरिणः ॥ सूत्रपातनं । कोष्ट । कोष्ठकः । ब्रह्मसूत्र । सूचिः(ची) । सूक। शुक। शुक । सिहनासा । मकरास्यं । रश्मिछटा । वरटक। मेखला । चन्द्रं । समयकुलिशं । विश्ववज्र ॥ JHARo- घण्टा भनागुन्मीलदम्भोजमुखी, गोमुखी, पद्माकारा च पद्म । केशरं । कर्णिका । प्रज्ञामुख । कलशं । कलसपीठ । त्रीवली । वज्रावली । नेमिका । हारगर्भः । चक्र-रत्न-पद्म- विश्ववज्र-स्थानानि । “तथागतकुलभेदाः* ॥ देवदेवीबोधिसत्वादिनामानि । सम्यकसंबुद्धाः । बुद्धा. ध्यानदृष्टयः ।। खर्च-लम्बोदर-क्रोधाः। बोधिसत्वाः । मैत्रेयादिमहाबोधिसत्त्वाः। अतिक्रोधाः। "वैरोचनादयः॥ ( ललितखव्वौं। महावज्रधराः। महावज्रधरः अक्षाभ्यः। ललत (ना*)क्रोधाः । अगवान् श्रीसम्बरः॥ ललितक्रोधाः । वज्रवाराहीखंडरोहारूपिणीदेवकन्याः। वटुवामनहेरम्बाः ॥ लोचनादिदेवी। कुबेरानलौ। वेमचित्रि वीराः। वीरिणी। देवकन्या नैऋति*षकालाः । वीरवीरेश्वर्यः । इन्द्रईशानेवायुवरुणोपे. ० योगिनी। न्द्रपितामहाः॥ "दा(डा)किनी । लामा। काकास्या॥ महानरसुरस्त्रियः। शृङ्गारस्त्रियः॥ शक्रः। सूर्यः । सौम्यग्रहाः॥ राहुः । केतुः! नागाः। प्रेतभूतपिशाचराक्षसाः ॥ - ·THE PRINCESS OF WALES SARASVATI BHAVANA TEXTS. Edited by GOPINATH KAVIRAJ, M A No 1—The Kıranāvàli Bhāskara, (fxzona1976) [àəfq*], a Commentary on Udayana s Kıranävali, Dravya section, by Padmanabha Mısra Ed with Introduction and Index by Gopinath Kaviraj,M A, Rs 1-12 No 2—The Advaita Chintāmanı, (Hafazarafor) (herra], by Rangoji Bhatta, Ed with Introduction etc by Nārāyana S'āstri Khiste Sahtyachārya Rs 1-12 No 3—The Vedānta Kalpalatika, (àziarafar) [aerial, ру Madhusudana Sarasvati Edited with Introduction etc by Rāmājnā Pandeya Vyakaranācharya Rs 1-12 No 4—The Kusumānjalı Bodhani, (kgasafsalfaat) (Fata], ab Commentary on Udayana's Theistic Tract, Nyāya Kusumāñjalı, by Varadarāja Ed with Introduction etc by Gopinath Kavilaj, M A,Rs 2-0 N. 5- The Rasasāra (TART) [à sfaa], a Commentary on Udayana's Kıranāvali, Guna Section, by Bhatta Vādindra Ed with Introduction etc by Gopinath Kaviraj, M A Rs 1-2 No 6--(Part I)-The Bhāvanā Viveka (nraarfaàa) [faiat), by Mandana Mıśra, with a Commentary by Bhatta Umbeka Ed with Introduction etc by MM Gangānātha Jhā, MA, D Litt Rs 0-12 No 6-(Part II)-Ditto Ditto Rs 0-12 No. 7-(Part 1)-The Yoginihrdaya dipikā, (arfiratequifqət) [an], by Amrtānanda Nātha, being a Commentary on Yoginihrdaya, a part of Vāmakeśvara Tantra Ed with Introduction etc by Gopinath Kaviraj, M A Rs. 1-8 No 7-( Part II) Ditto Ditto Rs. 1-4 No 8-The Kāvgadākıni (+134sfat) (275271a], by Gangānanda Kavindra 9 ·a ( 2 ) Ed with Introduction etc by Jagannātha S'āstri Hoshing Sāhityopādhyāya Rs 0-10 No. 9--(Part 1)-The Bhakti Chandrikā (feart) [fes], Commentary on Sandilyas Bhaktisützas, by Mārāyana Tīrtha Ed with a Prefatory Note by Gopinath Kaviraj, M A Rs 0-13 No 10-(Part I)-The Sıddhāntai atnd, (facrata) [iistad coacaia], by Baladeva Vidyābhūsana Ed with a Prefatory Note by Gopinath Kaviraj, M A. Rs 1-2 No. 10-(Part II)-Do Do Rs 2-12 No. 11-The S'ri Vidyā Ratna Sūtias, (sulfaattaga) [ra], by Gaudapāda, with a Commentary by S'ankarāranya Ed with Introduction etc by Nārāyana S'astri Khiste, Sāhityācharya Rs 0.9 No 12-The Rasapradīpa, (taggiº) [regr], by Prabhākaia Bhatta Ed with Introduction etc by Nārāyana S'āstu Khiste Sāhityācbāıya Rs 1-2 No 13-The Siddhasiddhānta Sangraha, (FAETAE Ratina) [A14A1), by Balabhadra Ed, with Introduction by Gopinath Kaviraj, M A Rs 0-14 No 14-The Trivenikā, (faàfjar ) (347er?), by Ašādhara Bhatta Ed with Introduction by Batukanātha S'ai mā Sāhityo pādhyāya, M A and Jagannatlia S'ästri Hoshing Sähityopădhyāya Rs 0-14 No 15-(Part I)-The Tripurārahasya, (Jäāna Khadda) (layıraca, ज्ञानखण्ड) [तान्त्रिकदर्शन], Ed with a Prefatory Note by Gopinath Kaviraj,M A Rs 0-14 No. 15- Part-II )-Do Do Rs 2-4 No 15-( Part III )-Do Do Rs 2-0 No 15-( Part IV)-Do with Introduction, etc by Gopinath Kaviraj, M A No 16-The Kavya Vilāsa, (Fraufamta) (37751T], by Chirañjiva Bhattachārya Ed with Introduction etc by Batukanātha S'armā Sāhityopādhyāya, MA and Jagannātha S'āstrı Hoshing Sahityopādhyāya Rs 1-2 ·MA, No. 17-The Nyāya Kalıkā, (79797f59) [auta] by Bhatt.. Javanta Ed with Introduction by M M Ganganātha Jhā, MA D. Litt Rs 0-14 No 18-(Part 1)-Tho Goraksa Siddhanta Sangiaha (Taferra- संग्रह) [नाथमार्ग], Ed with a Prefatory Vote by Gopinath Kula), lis. 0-14 No 19-( Part I )-The Prākrita Prakāśa (Etnagle127) [97860170], by Vararuchi with the Prākrita Sanjivani by Vasantarāja and the Subodhini by Sadananda ta with Prefatory note euc by Batuk Nath S'armā, M A and Baladeva Upadhyāya, N A Rs 2-1 No 19-( Part II) Ditto Ditto Rs 2-12 No 19--( Part IIT ) Int.oduction etc ( In Preparation ) No 20 The Mānsatattvaviveka (Riharafadas ) [a], by Visvanāthu Nyāyapanchānana Bhattacharya Edited with Introduction etc by Pandit Jagannātla S'āstri Hoshing Sähityopadhyāya, with a Foreword by Pandit Gopi Nath Kavnāja, M A, Principal, Government Sanskrit College, Benares Rs 0-1. No 21-( Part T ) The Nyāya Siddhanta Mālā (atafacraftar) [ 2013 ], by Jayarāma Nyāya Panchānan.* Bhattachārya Edited with Introduction etc by D: Mangal Devi S'āstri, M A, D Phil ( Oxon ), Librarian, Gort Sanskrit Library, Sarasvati Bhavana, Benares. Rs 1-1 No 21-( Part-II) Ditio Ditto Rs 2-0 No 22-The Dharmānubandhı S'lokachaturdası (धर्मानुबन्धिश्लोक- Teatt) (Åzia), by S'ri S'esa Krsna with a Conmoutary hy Rāma Pandit Edited with Introduction olc by Valbyand S'āstui Khiste Sāhityāchāry., Assistant Librarlau, (tovernment Sanskrit Library, Saraswati Bhavana, Benares Rs 1-0 No 23-The Navarātrapradipa (aartage 19) [ Spa ], by Nanda Pandit Dharmādhıkārī Ed with Introduction etc by Vaijanātha S'ästri Valakale, Dharmaśāstra-S'astri, Sadholal Research Scholar, Sanshut ·College, Benares, with a Foreword by Pândit Gopinath Kaviraj, MA, Principal, Government Sanskrit College, Benaros Rs 2-0 No 24-The S'ri Bamatāpıniyopanısad (fTharfaiata farz) [sqfaqe), with the Commentary called Rāma Kāśıkā in Pūrvatāpini and Anandanidhi in Uttaratāpıni by Anandavana Ed with Introduction etc by Anantarāma S'āstri Vetāla Sāhityopādhyāya, Post-Acharya Scholar, Govt Sanskrit College, Benar es, with a Foreword by Pandit Gopi Nātha Kavırāja, M A, Principal, Government Sanskrit College, Bonares Rs 3-12 No 25-The Sõpındyakalpalatıkā ( Arqueakey faxr ) ( venta ], by Sadåśivadeva alias Āpadeva with a commentary by Nārāyana Deva Edited with Introduction etc by Jagannātha S'āstri Hośinga, Sāhityopādhyāya, Sãdholāl Research Scholar, Govt Sanskrit College, Benares Rs 1-4 No 26-lhe Mrgānkalekhā Nātıkā ( qurtararfar ) (7172#r], by Visvanātha Deva Kuvi Edited with Introduction ete by Nārāyana S'astrı Khiste Sahityācharya, Asst Librarian, Government Sanskrit Library, Benares Rs 1-0 No 27-The Vidvachcharita Panchakan ( fagafaqaa) [faqra], By Nārāyana S'āstrı Khiste, Sāhityacharya, Assistant Lib. rarian, Govt. Sanskrit College, Sarasvati Bhavana Library, Benares With an Introduction by Gopināth Kaviraja, MA, Principal, Govt Sanskrit College, Benares Rs 2-0 No. 28--The Vrata Kos'a (aant) (GÅTET], by Jagannātha S'ästrı Hosinga Sāhityopādhyāya, late Sadholal Research Scholar, Sanskrit College, Benares With a Foreword by Sri Gopinātha Kaviraja, MA, Principal, Govt Sanskrit College, Benares Rs 4-0 No. 29-The Vrıttı dīpıkā (afegifaxr) (591250], By Maunı S'rī Krsna Bhatta Edited with Introduction etc by Pt.Gangadhara S'astrı Bhāradvāja, Professor, Govt Sanskrit College, Benares. Rs 1-2 No. 30-- The Padārtha Mandanam (teriaga ) [ à faa], By S'ri Vonidatta ·( 5 Edited with Iutroduction etc. by Pandit Gopāla S'āstii Nene, Professor, Govt Sanskrit College, Benares Rs 0-14 No 31 ( Part I)-The Tantraratna ( 97 ) [er), by Pârtha Sārathi Mis'ia Edited by M. M Dr. Ganganatha Jha, M.A, D Litt, Vice-Chancellor, Allahabad University Allahabad Rs 1-14 No 31-( Hart II) Ditto Ditto Edited by Pu Gopal Sastri Nene, Govo Sanskrit College, Benares. No 32-The Tattvasāra (araan ) [ 7914 ), by Rākhaldas% Nyayaratna Edited with Introduction etc by Harihai-) Sistil, Bowdl Os Hindu University. Rs 1-0 No 33-( Part I) The Nyaya Kaustubha ( 7999#fara ) [ +972 ), by Mahadeva Puntamkai Edited with Introduction etc by Umes'a Miśra, M. A., Allahabad University, Allahabad Rs 3-4 NO 31- Put I, The Advaita Vidyātılakam (garaaifa) ( angaaera ), by S'ri Samarapungava Diksita With a Commentary by Sri Dhai mayya Diksita Edited with Introduction, etc, by Ganapatı Lal Jha, M. A, Sadholal Research Scholai, Govt. Sanskrit Library, Benares. Rs 1-4 No 35-The Dharma Vijaya Nātaka ( fa59a1zx ) [ 912%), by Bhūdera Sukla Edited with Introduction etc, by Pandit Nārāyana Stāstri Khiste, Asst Librarian, Govt. Sanskrit Library, Benares. Rs. 1-4 No 36-The Ananda Kanda Champū (31797a7eaf) [ ], by Mitra Mišia Edited, with a Foreword by Gopinath Kaviraj, MA, by Nanda Kishore Sāhityācharya, Research Scholar, Sanskrit College, Benares Rs 3.8 No 37-The Upanıdāna Sutra (39facraqah ) [a], Edited with Introduction by Dr Mangaldeva S'āsti , D Phil Rs. 1-0 No 38-The Kıranävalı prakās a dīdhiti ( Guna), ( forontact yəraatfafa ) [daraan ], by Raghunăth S'uomanı Edited by Pandit Badrināth Sāstri, M. A, Lucknow Universary Rs 1-12 MA, ·(6) No. 39-The Rāma Vijaya Mahākāvya, ( 7fazaT5 ) ( 35780 ] by Rupanātha. Edited by Pa Ganapatılal Jha, M A Rs 2-0 No. 40–(Part I) The Kālatattva Vivechana (safafana) [F#ta), by Raghunatha Bhatta Edited with a Foreword by Gopinātha Kaviraja M A. by Nanda Kishore S'arma Sahityacharya, Research Scholar, Sanskrit College, Benares Ks 4-0 No, 40 ( Part II ) Do Do No. 41-(tart I) The Siddhanta Sārvabhauma (faz traAIHA) [Farfaq], by Sri Munisvara Edited with Intı oduction etc by Jyautisacharya Pandit Murlidhara Thakkuia, late sadnolal Scholar, Sanskrit College, Benares ks 2.0 No 42-The Bheda Siddhi (ufafa) (7972), by V1,'vanātha Panchanana Bhattāchārya Edited with notes eto, by Nyāya Vyakalalahan ya Pandu Sûrya Nārāyana S'ukla, Professor, Govt Sanskrit College, Banares No, 43–( Part I) The Smārtollāsa ( Faragia ) [ #TOS ], by Siva Frasāda Edited with Introduction, notes, eto, by Vodachär ya Pandit Bhagavat Prasad Miśra, Professor, Gori. Sanskrit College, Benaies. No. 44- Part 1) Sūdrāchāra Siromanı (Terarefattafor) [afna], Edited by Sāhityāchārya Pandit Narayan S'asti Khisto No. 45-( Part I) Kıranāvali Prakāía (Guna) (froad 298737-70) [ 49192 ], by Vardhamāna Edited with a Foreword by Pt Gopinath Kaviraj, M., A., by Pandit Badrinathi S'astrı, M. A, Lucknow University No 46-( Part I) Kāvga prakāśa dipilä (7775972raátfu#) [31%81r], by Sri Chandi Dasa Edited by S'ri S'ivaprasāda Bhattāchārya, MA, Professor, Presidency: College, Calcutti. No. 47-Bhedajayasri ( #49797) #tserra ), by S'ri Tarkavāgiša Bhatta Venidattācharya Edited with Introduction etc, by Pandit Tribhuvan prasad Upadhyāya, M A, Inspector of Sanskriti Pāthashalas, Unted Provinces, Benares ·THE PRINCESS OF WALES SARASVATI BHAVANA STUDIES Edited by GOPINATH KAVIRAJ, M. A Vol. I (a) Studies in Hindu Law (1): its Evolution, by Gangānātha Jhā (b) The View-point of Nyāya Vaišeşika Philosophy, by Gopi nath Kaviraj. (c) Nirmāna Kāya, by Gopinath Kavira). Rs. 1-12 Vol. II (a) Paraíurāma Miśra alias Vāni Rasāla Rāya, by Gopinath Kaviraj (b) Index to S'abara's Bhāsya, by the late Col G A Jacob. (c) Studies in Hindu Law (2).- its sources, by Gangānāth Jha (d) A New Bhakti Sūtra, by Gopinath Kaviraj (e) The System of Chakras according to Goraksa nātha, by Gopinath Kaviraj. (f) Theism in Ancient India, by Gopinath Kaviraj (g) Hindu Poetics, by Batuka nātha S'armā (b) A Seventeenth Century Astrolabe, by Padmákara Dvivedi. (1) Some aspects of Vira S'aiva Philosophy, by Gopinath Kaviraj. () Nyaya Kusumānjalı ( English Translation ), by Gopinath Kaviraj (k) The Definition of Poetry, by Nārāyana S'astrı Khiste. (1) Sondala Upādhyāya, by Gopinath Kaviraj. Rs. 5 Vol. III- (a) Index to S'abara's Bhāsya, by the late Col G. A Jacob. (b) Studies in Hindu Law (3). Judicial Procedure by Ganga nātha Jha, (6) Theism in Ancient India, by Gopinath Kavira). (d) History and Bibliography of Nyāya Valkoşıka Literature, by Gopinath Kaviraj (2) Naisedha ånd S'ri Harga by Nīlakamala Bhatçãohārya. (f) Indian Dramaturgy, by P N Pătankar, Rs 5.

·Vol. IV (a) Studies in Hindu Law (4) Judicial Procedure by Ganga nātha Jhe. (b) History and Bibliography of Nyâya Valsesika Literature, by Gopinath Kavira). (c) Analysis of the Contents of the Rgveda-Prātiśākhya, by Mangala Deva S'āstri (d) Nārāyana's Ganita kaumudi, by Padmākara Dvivedi () Food and Drink in the Ramayanic Age, by Manmatha natha Roy (f) Satkāryavāda Causality in Särkhya, by Gopinath Kaviraj. (g) Discipline by Consequences, by G L Sinha (h) History of the origin and expansion of the Aryans. by AC Ganguly (1) Panishments in Ancient Indian Schools, by G L Sinha. Rs 5 Vol. V (a) Ancient Home of the Aryans and their migration to India, by A. C Ganguly (b) A Satrap Coin, by Shyamalal Mehr (c) An Estimate of the Civilisation of the Vanaras as depicted in the Rāmayana, by Manmatha nātha Roy (d) A Comparison of the Contents of the Rgveda, Vajasaneya, Taita tiriya & Atharvaveda Prātiśākhyas, by Mangala Deva S'ästri. () Formal Training and the Ancient Indian Thought, by GL. Sinha (f) History and Bibliography of Nyāya Vais'esika Literature, by Gopinath Kavirāj (g) A Descriptive Index to tbe names in the Rāmāyana, by Manmatha nātha Roy. (h) Notes and Queries, (1) Virgin Worship, by Gopinath Kaviraj. Rs 5 Vol VI- (a) Index to S'abara's Bhāsya, hy the late Col G A. Jacob (b) Some Aspects of the History and Doctrines of the Nathas, by Gopinath Kaviraj (6) An Index etc the Ramayana, by Manmatha nătha Roy. (d) Studies in Hindu Law by M. M Ganganath&Jha (0) The Mimamsa manuscripts in the Govt. Sanskrit Library (Benares), by Gopinātha Kaviraj. (f) Notes and Queries, by Gopinātha Kavira).