Svclrc

Satakavali

Pandit Jibananda Vidyasagara · 11/22/2002

PDF Proofread

Front matter

swt. 4
Live
MAHISA SATAKAM, PADARA VINDA SATAKAM,
STUTI SATAKAM, MANDASMITA
SATAKAM, KATAKSMI
SATAKAM,
EDITED
LY
PANDIT JIBANANDA VIDYASAGARA B. A.
PA
Irs
11
TRINTID AT TIIE SATYA PRESS
LOK
Io ho had to

Pos १ २ ४ । ४ १ ॥ - १ सटीक ভিনবনিবন্ধ-মুভ স্বল সাল্পনি पाद-प्रणीत प्रकामिल-पुस्तकान्येतानि आशुबोध व्याकरणम् २ धातुरूपादर्श ३ शब्दस्तीम-महानिधि (सात अभिधान ] सिद्धान्तकौमुदी -सरलाटोकासहिता ५ सिद्धान्तविन्दुसाद [ वेदान्त है. तुलादानादिपति [ बनाक्षदः ] गयाथाहादियाई ति शब्दार्थ रत वाक्यमञ्जची [ बाग हहै। কুমিল্লী সহ না— ११ वेणीसंहार नाटक -सटीक सुद्राराक्षस नाटश- १३ रत्नावली १४ मालविकाग्निमित्र-सटौक धनञ्जय विजय-~-सटीक १६ महावीरचरित सायतत्त्वकौमुदी सटीक दयाकरणभूमसार १८ तोलावतो २० वीजगणित २१ शिशुपालवध- सटीक २२ किरातार्जुनीय-सटोक कुमार सम्भव-पूर्व जगाइ सटीक कुमारसम्भव-उत्तरखण्ड २५ अष्टकम् पारिएनन्यम् २६ वाचस्पत्यम् (संस्कृत बहदभिधान २७. कादबरी सटीक १॥ १॥ - २ . १ ६ १ शतकावलिः। -- M............ . ६ ॥ हरिः । ततिशतकं ॥ ओं । '..... पाण्डित्यं परमे खरि स्तुतिविधौ नैवाश्रयन्ते गिरा वेरिचान्यपि गुमनानि विगलत् गर्वाणि शर्वाणि ते । स्तोतु त्वां परिफुल्ल नौल नलिनश्यामाक्षि कामाक्षि मां वाचालोकुरु । तथापि नितरां त्वत्पादमे वादरः ॥ १ ॥ तापिञ्छ त कहिषे तनुभृतां दारिट्र मुद्रादिषे संसारख्यत मोमुधे पुररिपोर्वामाइसौमाजधे। कम्पातौर प्रपिघुषे कषयतां जिह्नाकुटो जग्मषे विश्व नाणपुषे नमोस्तु सततं तस्मै पर ज्योतिषे ॥ २ ॥ ये सन्धयारु पयन्ति शारजटाकान्तारचन्द्रार्भक सिन्दूरन्ति च ये पुरन्दरवधू सौमन्तसीमान्तरे। पुण्य ये परिपक्कयन्ति वसतां काञ्ची पुरे माममी पायासुः परमेश्वर प्रणयिनीपादोद्भवाः पांसवः ॥ ३ ॥ कामाड़म्बरपूर्ण या शशिरुचा कमस्मितालां त्विषा कामारेरनुरागसिन्ध मधिक कल्लोलित कुर्वतौ ।

शतकावलिः। कामाक्षीति समस्त सज्जन नुता कल्याणदात्रौ नृणां कारुण्याकुलमानसा भगवतो कम्पातटे जम्भते ॥ ४ ॥ स्थामा का चन चन्द्रिका त्रिभुवने पुण्यात्मनामानने सौमाशून्यकवित्ववर्षजननी या कापि कादम्बिनौ । मारारातिमनोविमोहनविधौ काचित्तमाकन्द लो, कामाक्ष्याकरुणाकटाक्षलहरी कामाय में कल्पनाम् ॥ ५ ॥ कामाक्षोणपराक्रमप्रकटन सम्भावयन्तौ हमा श्यामा क्षीरसहोदरस्मितरुचिप्रक्षालितांशान्तरा । वामाक्षीजनमौलिभूषण माणिर्वाचां परा देवता कामाक्षीति विभाति कापि करुणा कम्पातटिन्यास्तटे ॥६॥ ऐक्य येन विरयते हरतनी दभावपुम्भावुक रेखा यत्कच सोम्नि शेखरद मां ने शाकरोगाहते । औनत्य मुहरति येन स महान मेनासखस्मा जुमान कम्पातौरविहारिणा सुकतिनम्तेनैव धाम्ना वयम् ॥ ७ ॥ प्रौढ़ध्वान्तकदम्ब के कुमुदिनौ पुण्याश्रन्दर्शयन् ज्योत्स्नासमनपि कोपि मिथुनम्मिथ ससुद्धावयन । कालिन्दील हरोदशां प्रकट यन् कम्नानभस्यङ्गता . कश्चिन्नेव महोत्सवोविजयते काञ्चौपुरे शूलिनः ॥ ८ ॥ तन्द्राहीनतमाल नौल सुषमातारुखलोलाय. নালি মীলানি: নান্দানি: । मत्कं संस्क्रियता मनोमनसिजप्रागल्भ्यनाडौन्धमः अम्पातौरचरर्धनस्तनभरैः पुख्खाधुरैश्याचरैः ।।

स्तुतिशतकम्। नित्य निश्चलतामुपेत्य मरुतां रक्षाविधिं पुष्णती तेजस्मञ्चयपाटवेन किरणानुष्णा तेर्मुष्णती। काञ्चीमध्यगतापि दौप्तिजननी विश्वान्तरे जम्भते काचिचित्रमहो स्मृतापि तमसा निर्वापि का दौपिका ॥१२॥ कान्तः के गरुचां च यः भ्रमरित मन्दस्मितैः पुष्पित कान्तया पल्लवित पदाम्बरुयोर्नेत्रत्विषा पत्रितम् । कम्पातीरवनान्तर विदधती कल्याणजन्मस्थली काञ्चौमध्यमहामणिविजयते काचित् कपाकन्दलौ ॥ ११ ॥ राकाचन्द्रसमानकान्तिवदना नाकाधिराजस्तु ता मूकानामपि कुर्वती सुरधुनीनौकाशवागवैभवम् । काञ्चौनगरी विहाररसिकाशोकापहन्त्री सता. मेका पुण्यपरम्परा पशुपतेराकारिणी राजते ॥ १२ ॥ जाता शीतल शैललस्मुक्ततिनां दृश्या परा देहिनां लोकानां क्षणमात्रसंस्मरणतस्मन्तापविच्छेदिनौ । आश्चर्य वत खेलन वितनुते नैश्चल्यमाबिभ्रती कम्पायास्तटसीनि कापि तटिनी कारुण्यपाथोमयी ॥१३॥ अक्षणोश्च स्तनयोः श्रिया श्रवणयोः बाह्रोश्च मूलस्य श्री. रुत्तंसेन मुखेन च प्रतिदिन ट्रयन् पयोजन्मने । माधुर्येण गिरां गतेन मृदुना हंसाङ्गना हौपयन् काञ्चीसौनि चकास्ति कोपि कविता सन्तानवीजागरः ॥१४॥ खण्डं चान्द्रमसं वतंसमणिश काञ्चीपुरे खेलन' कालेयच्छवितस्करीन्तनुरुचिं कर्ण जवे लोचने । .

४
शतकावलिः ।
तारुण्योष्ण नखम्यचस्तनभरौ जङ्घास्फ रत् कुन्तलं
भाग्य देशिकसञ्चितं तव कदा सम्पादये दम्बिके ॥ १५ ॥
तन्वाननिजके लिसौधसरणिं नैसर्गिकाणां गिरा
केदारं कविमनसक्तिलहरी सस्थश्रियं गायतम् ।
अंहोवञ्चनचजुकिञ्चन भजे काञ्चीपुरीमण्डन
पर्सायच्छविपाकशासनमणे: पौध्यैषवं पौरुषम् ॥ १६ ॥
आलोके मुख पङ्गले च दधती सौधाकरौं चातुरौं
चूड़ालयमाणपङ्कजवनीवैराकरप्रक्रिया ।
मुग्धस्मेरमुखी धनस्तनतटौ मूच्छॉलमध्याञ्चिता
काञ्चीसीमनिकामिनी विजयते काचिज्जगन्मोहिनी ॥१७॥
यस्मिन्नम्भभवत्कटाक्षरजनौ मन्दपि मन्दस्मित-
ज्योत्स्ना संस्मपिता भवत्यभिमुखौ तं प्रत्यहो देहिनम् ।
द्राक्षामाक्षिकमाधुरी मदभरतोड़ाकरौ वैखरो
कामानि स्वयमातनोत्यभिसृति वामक्षणे तक्षणात् ॥१८॥
कालिन्दीजलकान्तयस्मितरुचिस्वाहिनी पायसि
प्रौढ्ध्वान्तरुचः स्फुटाधरमहालौहित्य सन्धयोदये ।
माणिक्योपल कुण्डलांशुशिखिनिव्यामिश्रधूमश्रियः
कल्याणकभवः कटाक्षसुषमाः कामाक्षि राजन्ति ते. ॥ १८॥
कलकलरणत्काञ्चौ काञ्चीविभूषणमालिका
कचभरलसचन्द्रा चन्द्रावतंस सर्मिणी ।
कविकुलगिरः श्राव भाव मिलत्य लकाहर
विरचितशिर कम्मा कम्पातटे परिशोमते ॥ २० ॥

स्तुतिशतकम्। पू सरस वचसा वीची नौचीभवन्मधुमाधुरी भरितभुवना कीर्तिमूर्ति मनोभवजित्वरौ । जननि मनसी योग्य भोग्य नृणां तव जायते कथमिव विना काञ्चीभूषे कटाक्षतरङ्गितम् ॥ २१ ॥ भ्रमरितसरितकूलोनौलोत्पल प्रभया भयानतजनतमः खण्डीतुण्डोरसौम्नि विजम्भते । अचल तपसामेकः पाक: प्रसूनशरासन- प्रतिभटमनोहारी नारीकुलेकशिखामणिः ॥ २२ ॥ मधुरवचसोमन्दस्मेरामतङ्गजगामिनस्तरुणि मजषस्तापिञ्छाभा: तमःपरिपन्थिनः । कुत्तभरनताः कुर्युभद्रसरङ्गविलोचनाः । कलित करुणाः काञ्चीभाजः कपालि महोत्सवाः ॥ २३ ॥ कमल सुषमाकक्ष्यारोह विचक्षणवौक्षणाः कुमुद सुकृतकौडाचूड़ाल कुन्तल बन्धुराः । कचिरकाचिभिस्तापिञ्छश्रोप्रपञ्चनचञ्चव पुरविजयिनः कम्पातीरे स्फुरन्ति मनोरथाः ॥ २४ ॥ कलितरतयः काञ्ची लीलाविधी कविमण्डली वचनलहरी वासन्तीनां वसन्तविभुतयः । कुशल विधये भूयासुम कुरङ्गविलोचनाः कुसुमविशिखारातिरक्षणां कुतूहल विश्वमाः ॥ २५ ॥ कवलिततमः काण्डास्तुण्डौरमण्ड लिमण्ड ना सारसिजननौसन्तानानामरुन्तुदशेखगः । 14 शतकावलिः । . '. नयनसरणेनेंदौय्यांसः कदानुभवन्ति मे तरुण जलदश्यामाश्शम्भोस्तप फल विचमाः ॥ २६ ।। अचरममिन्दीन मीनध्वजस्य मुखश्रिया सरसिजभुबोयान म्लान गतेनच मञ्ज ना। त्रिदशसदसामन्न खिन्न गिरा च वितन्वती तिलकयति सा कम्पातौर त्रिलोचन सुन्दरी ।। २७॥ जननि भुवने चङ्ग,म्ये ऽहं कि यन्तमने हसङ्ग, पुरुषकरभ्रष्ट दुष्टैधनरूदरभरिः । तरुणकिरणे तन्द्राशून्ये तरङ्गथलोचने नमति मयि ते किञ्चित् काञ्चीपुरी मणिदौपिके ।। २८ ।। मुनिजनमनापेटीरलं स्फु रत्क रु णानदी विहरण कलारोह काञ्चौपुरी मणिभूषणम् । जगति महतो मोहव्याधेर्नृणां परमौषधं पुरहरहशा साफल्य से पुरः प्रतिजम्भताम् ।। २८ ।। मुनिजनमनोधान्नेधान्ने वचोमयजाह्नवी हिमगिरितदप्रारभाराय स्थिराय परात्मने । विहरणजुषे काञ्चौदेश महेश्वरलोचन- टतयसरसकोड़ासौधाङ्गणाय नमोनमः ।। ३ ।। मरकतरचा प्रत्यादेश महेश्वरचक्षुषा ममृतलहरीपूरम्यारम्भवाख्यपयोनिधेः । सुचरितफलं काञ्चीभाजो जनस्य पचेलिम हिमशिखरिणो वंशस्यैक वतंसमुपास्महे ।। ३ ।। ।

स्तुतिशतकम्।
प्रणमनदिनारम्भे कम्पानेदी सखिताव के
सरसकवितोन्मेषः पूपास्तां समुदञ्चति ।
प्रतिभटमहापौढ़प्रोटात् कवी ग कुमुद्दती
नयति तरसा निद्रामुद्रां नगे खरकन्यके ।। ३२ ।।
शमितजडिमारम्भा कम्पातटी निकटे
चरोनिहतदुरितस्तोमासोमाय मुद्रितकुन्तला।
फलितसुमनोवाञ्छा पाञ्चायुधी परदेवता
सफल यतु मे नेत्र गोत्नेश्वरप्रियनन्दिनी ।। ३३ ।।
मम तु धिषणा पौड़या जाडयातिरेक कथं त्वया
कुमुदसुषमामेत्री पालीवतसितकुन्तला।
जगति शमितोत्कम्मा कम्पा नदौनिलयामसौ
अवति हि गलत्त्व न्द्रा चन्द्रावतंससधर्मिणौ ।। ३४ ।।
परिमल परीपाकोट्रेक पयोमुचि काञ्चने
शिखरिणि पुनधीभावं शशिन्धरणातपम् ।
अपिच जनयन् कम्बोर्लक्ष्मीमनम्बु नि कोप्यसो
कुसुमधनुषः काञ्चोदेश चक्कास्ति पराक्रमः ।। ३५ ।।
पुरदमयितुर्वामोत्सङ्गस्थलेन रसजया
सरस कवितामाजां काञ्चोपुरोदर तोमया ।
तटपरिसरैनिहनरावलोभिरहनिमः
किमिव न तुलामसञ्चेतो महेश्वरि गाहते ।। ३६ ।।
नयनयुगलीमस्माकोनासन्दानुफले ग्रहि
विदधति गती व्याकुर्वाणा गजेन्द्र चमकियां ।

शतकाबलः। मरकतरचोमाहेशाधन स्तनननिताः सुकृतविभवाः प्राञ्चः काञ्चौवतंसधुरन्धराः ।। ३६ ।। मनसिज यशापारम्प यमरन्द यरी सवाक कविकुलगिरा कन्दं कम्पानदीतटमण्ड नम् । मधुरललित मत्कञ्चक्षुर्मनौषिमनोहर पुरविजाय नर्वस्वं तत्परस्कुरुते सदा ।। ३ ।। शिथिलततमोलीला नौलारविन्द विलोचनां दहन विलसत्फालां श्रीकामकोटिमुपास्महे । करतलस छ लाकालारिचित्तमनोहरां मनसिकतसल्लीला लोलालकामलिकेक्षणाम् ॥ २६ ॥ कलालीलाशालाकविकुलवचः करववरी शरजोत्स्नाधारा शशधर शिशुलाध्यम कुटी। युनीते नः कम्पापुल नतटसौहार्दतरला कदा चक्षुन्मार्ग' कनकगिरिधानुष्कमहिषी ॥ ४० ॥ नमोस्तानचेभ्यस्त नगरिमगर्वेण गुरुणा दधानेभ्यथूड़ाभरणमभृतस्यन्दिशिशिरम् । सदावास्तव्येभ्यस्य विधभुवि कम्पाख्य सरितः यशोव्यापारेभ्यस्म कतविभवेभ्योरतिपते: । ४१ ॥ असूयन्तौ काचिन्मरकतरुचे किम कुटी कदम्ब चुम्बन्ती नखकिरणचन्द्रांशुपटलैः । तमोमुद्राद्रिावयतु मम काञ्चौनिलयना हरोसङ्गश्रीमन्मणिग्रहमहादीपकलिका ।। 8२ ॥

स्ततिशतकम्। ६ স্বনাশ্বলা জ্বালি ললনয়নালন্দুলী निरुन्धाना कान्ती निजरुचिविलासर्जलरुचाम् । म्मरारेस्तारल्य मनसि जनयन्तौ स्वयमही गलत् कम्पाशम्पापरिलसति कम्पापरिसरे । ४३ ॥ सुधाडिण्डोरचौस्मितरुचिषु तुण्डीरविषयं परिष्क र्वाणासौ परिहसितनीलोत्पलरुचिः । स्त्रनाम्यामानम्ना स्तवक यतु.मे काशिततर दृशामशानौनां सुकतफल पाण्डित्य गरिमा ॥ ४४ ॥ कपाद्रोणी धारा लपण धिषणानां प्रणमतां निहन्त्री सन्तापं निगममकुटोत्तंसकलिका । परा काञ्चौलोलापरिचयवती पर्वतसुता गिरान्नीवौदेवी गिरिशपरतन्त्रा विजयते ॥ ४५ ॥ कवित्व श्रीकन्दासुकतपरिपाटी हिमगिरे विधात्री विश्वेषां विषमशरवीरध्वजपटो सखी कम्पानदाः पदहसितपायोजयुगलौ पुराणी पायान्न पुरमथनसाम्राजापदवी ॥ ४६ ॥ दरिद्राणा मध्ये दरदलिततापिञ्छ सुषमा स्तनाभोगलान्तास्तरुणहरिणाशासितकचा। हराधौना नाना विबुधमकुटीचुम्बितपदा कदा कम्पातौरे कथय विहरामोगिरिसुते ॥ ७ ॥ वरीवर्ग स्थेमा त्वयि मम गिरा देवि मनमो नरौनत्तुं प्रौढ़ा वदनकमले वाक्यलहरौ ।

१०
शतकाबलिः ।
भूयात्प्रशमणि
चरीचत्त प्रज्ञा जननि जडिमान परिजने
सरीसत् खेर जननि मयि कामाक्षि करुणा
क्षणात कामाचि चमरसुषमाशिक्षण गुरुः
कटाचव्याक्षेपो मम भवतु मोक्षाय विपदाम् ।
नरौनत्तुं स्वरं वचनलहरी निर्जरपुरी
सरिद्दीचीनीचौ करण पटुरास्ये मम सदा ॥ १८ ॥
पुरस्तान्मे
परस्तान्सम रुजां
प्रचारस्ते कम्पातटविहृतिसम्पादिनि दृशोः ।
इमां याज्ञामुरौकुरु सपदि दूरीकुरु तमः
परोपाकं मूक झटिति बुधलोकञ्च नय माम् ॥ ५० ॥
उदञ्चन्ती काञ्चीनगरनिलये त्वत्करुणया
समृदा वाक् धाटीपरिहसितमानी कवयताम् ।
उपादत्ते मारप्रतिभटजटाजूटमकुटो
कुटोरोलासिंन्या शतमखतटिन्या जयपटौं ॥ ५१ ॥
थियं विद्या दद्याज ननि नमतां कौतिममितां
सुपुत्रान् प्रादत्ते तव झटिति कामाक्षिकरुणा ।
त्रिलोक्यामाधिक्य त्रिपुरपरिपन्यिप्रणयिनि
प्रणाम तत् पादे शमित दुरिले किन्न कुरुते ॥ ५२ ॥
मनस्तम्भस्तम्भङ्गमयदुपकम्प प्रणमतां
सदालोल नौलं चिकुरजितलोलम्बनिकुरम् ।
गिरां दूरं स्मरं भृत गशिकिशोर पशुपते-
दंशां भोग्य योग्य तुहिनगिरिभाग्य' विजयते ॥ ५३ ॥

स्तुतिशतकम् । घनश्यामान् कामान्तकमहिषि कामाक्षि मधुरान् दृशां पाशानेतानमृतजलशीताननुपमान् । भवोत्पाते भौते मयि वितर पोते दृढ़भव- न्मनश्शोके मके हिमगिरिपताके करुणया ।। ५४ ।। नतानां मन्दानां भवनिगलबन्धाकु लधियां महान्या कन्धानामभिलषितसन्धानतिलकाम् । चरन्ती कम्पायास्तटभुवि सवित्री विजगतां सारामम्ता नित्य स्मरमथ नजीवातुकलिकाम् ॥ ५५ ॥ परा विद्या हृद्याइतमदनविद्यामरकत. प्रभानीला लोलाचरवशितशूलायुधमनाः । तमःपूर दर चरण नतपोरन्दरपुरी मृगाक्षी कामाक्षी कमलतरलाक्षी नयतु मे ॥ ५६ ५ 'अहन्ताख्यातबकबल यति हा हन्त हरिणी हठान्सम्बिद्रूपं हरमहिषि सस्याङ्करमसौ काटाक्षव्य क्षेपप्रकटहरिपाषाणपटले रिमामुञ्चै रुच्चाटय झटिति कामाक्षि कृपया । बुधे वाममूके वा.परिपतति यत्मिन् क्षणमसौ कटाक्षः कामात्ति प्रकटजडिमक्षाभपटिमा । कथङ्कारं नास्मै कर मुकुलच ड़ाल मुकुटा नमोवाक व यर्न मुचिपरिपन्थि प्रभृतयः ॥ ५८ ॥ प्रतीची पश्यामः प्रकटरुचिनीवारकणिश- प्रभासधौचौनां प्रदलितषड़ाधारक मलाम् । -- ५७ ॥

१२ शतकामतिः। चरन्ती सौषुम्ने पथि परपदेन्द प्रविगलत सुधाद्राङ्कामाक्षी परिणतपरजोतिरुदयाम ॥ ५ ॥ जम्भारातिप्रभृतिमकुटान् पादयोः पौड़यन्ती गुम्भान्वाचां कविजन कृतान् स्वैरमारामयन्तो । शम्पालक्ष्मों मणिगणरुचा पाटलैः प्रापयन्ती कम्यातोरे कविपरिषदां जम्भत भाग्य सीमा ॥ ६० ।। चन्द्रापोड़ांश्चतुरवदनां चञ्चलापाङ्गलौला कुन्दस्से रात चभरणतां कुन्त लोहतभृङ्गाम् । मारारातेमदनशिखिन मांसलन्दीपयन्ती कामाचौं तां कविकुलगिरा कल्पवल्लौमुपासे ।। ६१ ।। कालाम्भोदप्रकर सुषमा कान्तिभिस्तजयन्ती कल्याणानामुदय सरणिः कल्प वल्लो कवीनाम | कन्द पारे: प्रियसहचरी कलभषाणां निहन्त्री काञ्चौदेश तिलकयति सा कापि कारुण्यसौमा ।। ६२ ।। जरीकुर्वन्न रसिजतटे चातुरौ भूधराणां पाथोंजानां नयनयुगले पारिपान्त्य वितन्वन । कम्पातीरे विहरति रुचा मोघयन्मे घशैलौं कोकद्देषं शिरसि कलयन् बीपि विद्याविशेषः ।। ६३ ।। काञ्चीलौला परिचयवती कापिं तापिन्छ लक्ष्मी: जायारण्य हुतवहशिखा जन्मभूमिः कपायाः । माकन्दशौर्मधुरकविताचातुरौ कोकिलानां मार्गभूयान्ममनयनयोमान्मयौ कापिविद्या ।। ६४ ।। !

स्तुतिशतकम् ।
१३
सेतुर्मातर्मरकतमयोभक्तिभाजा भवाब्धौ
लौलालोलावलयमयी मान्मथो वैजयन्ती।
काञ्चीभूषा पशुपतिशा कापि कालाननालो-
मुक्ता दुःखं शिथिल यतु ते मञ्ज लापाङ्गमाला ।। ६५ ।।
व्यावखाना कुवलयदलप्रक्रियावैरमुट्रां
व्याकुर्वाणा मनसिजमहाराजसाबाजालक्ष्मीम।
काञ्चौलोलावितिरसिके काकितानः नियासु-
बन्ध छेदे तव नियमिनों बद्ध दीक्षाः कटाक्षाः ।। ६६ ।।
कालाम्भोद शशिरुचि दल कौतकन्दर्शयन्ती
मध्ये सौदामिनि मधुलिहां मालिकां राजयन्ती ।
हंसारावं विकच कमले मञ्जमुलासयन्ती
कपातीरे विलसति न दा कापि कारुण्य लक्ष्मी: ।। ६७ ।।
चित्र चित्र निजमृदुतया तर्जयन पक्षावाल्लिं
पुसा कामान् भुवि च जियत पूरयन् पुण्यभाजी ।
जातश्शैलान्न तु जल निध: स्वैरसञ्चारशील:
काञ्चीभषा कलयतु शिमं कोपि चिन्तामणिमें ।। ६८ ॥
तानाम्भोजं जल निकट तत्र बन्धू कपुष्प
तस्मिन्म लौकुसुमसुषमान्तत्र वीणाविनादम् ।
व्यावण्वाना सुलतलहरी कापि काञ्ची नगया-
मैशानी सा कलयतितरामेन्द्रजालं पिलासम ।। ६८ ।।
आहाराशं त्रिदशसहसामाश्रयं चातकानां
आकाशोपर्यपि च कलयन् पालयन्तुङ्ग मेषः ।

शतकाबलिः। कम्मातीरे विहरतितरां कामधेनुः कवीना मञ्ज स्मे रामदननिगमप्रक्रियासम्प्रदायः ।। ७० ।। पाही भूतैरविरलक पैरातली साविलासः आस्थापूर्णैरधिकचपले रञ्चिताम्भोजशिल्पः । कान्तलक्ष्मौललितभवनैः कान्तिसौरभ्यसारैः काश्मन्य नः कवलयतु सा कामकोटी कटाई ।। ७११ आधन्विन्य तरल नयनराजो वैजयन्तो- मानन्दिन्ये निजपदजषासात्तकाञ्चीपुरायै । आरमाकोनं हृदयमखिले रागमानां प्रपः आराध्यायै स्पृहयतितरामादिमायै जनन्यै ।। १२ ।। दूरं वाचा त्रिदश सदग दुःखसिन्धो स्तरित्र मोहव लक्षितिक हवने क रधारं कुठारम् । कम्पातौरप्रणयिक विभिः वर्णितीयचरित्र शान्त्य सेवे सकल विपदा शान्त रक तत्व उन ।। ७३ ।। खण्डौ हात्य प्रतिकुटिल कल्मष प्रातिभश्री शुण्डोरत्व निजपदजुषा शून्यतन्द्र दिशन्तो । तुण्डौराख्ये महति विषये स्वर्ण इष्टिप्रदात्री चण्डी देवो कल यति रतिं चन्द्रपौड़ालचूड़े ॥ १४ ॥ येन ख्यातो भवति स गृही पूरुषोमरुधन्वा यह कोणे मदननिगमप्राभवम्बोभवाति । यत्प्रौत्य वं त्रिजगदधिपो ज़म्भते किम्पचानः कम्पातौरे स जयति महान् कश्चिदोजो विशेषः ।। ७५ ॥

स्तुतिशतकम्। १५ अन्या धन्या गतिरिह गिरा देवि कामाक्षि काम निन्दयाभिद्यात्सपदि जड़ता कल्मषायोन्मिषन्ती । साध्वो माध्वीरसमधुरताभञ्जिनौ मञ्ज नौति- वाणीवेणी झटिति वण यात् स्पर्धिनौ स्वर्धनौं माम् ॥ ७॥ यस्या वाटी हृदयकमल कोसु भो योगभाजा यस्याः पौठो सततशिशिरायौकराकरन्दैः । यस्याः पेटी श्रतिपथदृशां मौलिरत्नस्य काजी सा मे सोमाभरणमहिषी साधयेत् काङ्गितानि ॥ ६७ ॥ एका माता सकलजगता मेयुषी ध्यानमुद्रा- मेकाम्बाधीश्वरचरणयोरेकतानासमिन्धे । ताटङ्कोद्यन्मणिगणरुचा तामकर्णप्रदेशा तारुण्यश्रीस्त बकिताचा तापसी कापि बाला ॥ ७८ ।। दन्तादन्ति प्रकटनकरी दन्तिभिर्मन्दयान- मन्दाराणां मदपरिणति मथुतौ मन्दहासै? । अङ्कराभ्यां मनसिजरिपोरपि.तोरा कुचाभ्या मन्तः काच्चि स्फुरति जगतामादिमा कापि माता॥७e.k त्रियम्बककुटम्बिनी त्रिपुरसुन्दरी मन्दिर पुलिन्दपतिसुन्दरौं त्रिपुरभैरवी भारतौं । मतङ्गकुलनायिका महिषमहिनी मालकां भणन्ति विबुधोत्तमाः वितिमेव कामाचि ते ॥ ८० ॥ महामुनि मनोनटी महति रम्यकम्यातटौ कुटौरकविहारिणी कुटिलबोधसंहारिणी। ०० स

शतकावलिः।
सदा भवतु कामिनी सकलदेहिनां स्वामिनी
कृपातिशयकिङ्गरो मम विभूतये शाङ्करी ॥ ८१ ॥
जड़ाः प्रतिनिईना जनविलोचनारन्तुदा
नराजन निवौक्षण क्षणमवाप्य कामाक्षिते ।
वचम्स मधुमाधुरौ प्रकट यन्ति पौरन्दरौं'
विभतिषु विडम्बनां वपुषि मान्मथों प्रक्रियाम् ॥ २ ॥
घजस्तनतट स्कटत् स्फुरितक शुलौ चञ्चलो
कत त्रिमुरशासनासुजनशीलितोपासना ।
दृशोम र णिमते मम कदा नु काञ्ची पुरे
परापरमयोगिनां मनसि चित्कला पुष्कला ॥ ८३ ॥
कावीन्द्रहृदयेचरौ परिग्टहीतकाञ्चीमुरी
निरुढ़करगाझरी निखिललोकरक्षाकरी।
मनःपथदवीयसी मदन शासनप्रे यसो
महागुणगरी यसौ मम दृशोस्तु ने दौयसो ५ ८४ ॥
धनेन नरमामहेखिलजनन्न सेवामहे
न चापलमयामह भवभयान्न दूयामहे ।
स्थिरात्तमुमहेतरां मनसि किञ्च काञ्चीपुर
स्मरान्त काकुटम्बिनौचरण पल्लवोपासनाम् ॥ ८५ ॥
मुरा: परिजनावपुर्मनसिजाय वैरायते
त्रिविष्टपनितम्बिनी कुचतटी च के लौगिरिः ।
गिरिभ रभयो बयस्तरुणिमा दरोहण्यते
कटाक्षसरणौ क्षणं निपतितस्य कामाक्षि ते ॥ ८६ ॥

स्तुतिशतकम्। पवित्रय जगत्रयो विबुधबोधजीकतुभिः धुरवयविमर्दिनः पुलककजुलीदायिभिः । भक्षयविध क्षणैव्यं सनमोक्षणाक्षण- निरीक्षणशिरोमणि करुणयैव कामानि मां ॥ ८७ ॥ कदा कलित खेलनाः करुणवैव काञ्चीपुरे कलाय मुकुलविषः शुभकदम्बपुण्याङ्गराः । प्रयोधरभरालसाः कविजनेषु ते बन्धुराः पचेलिमकपारसाः परिपतन्ति मार्ग दृशोः ॥ ८८ # अशोध्यमचलोद्भवं हृदयनन्दन देहिनां अनघधिकाञ्चित् किमपि रत्न मुद्योतते । अनेन समलङ्गता जयति शङ्कराङ्गस्थली कदास्य मम मानसं बजति पेटिकाविभ्रमम् ॥ ८ ॥ परामृतकरी सता जगति नित्यमन्तचरौं तृणामपि वहिवरी परमसंविबालिका। महरिपरीक्षिता सततमेव काञ्चौपुरे समान्वहमहङ्करी मनसि भातु कामेश्वरी ८.० ॥ तमोविपिनधाविन सततमेव काञ्ची पुरी विहाररसिका परापरमसविदुर्वीरुहे। कटाननिगले हृदयदुष्टदन्तावल. ञ्चिर नयत मामकं बिपुरवैरिसीमन्तिनी ॥ ८ १ ॥ त्वमेव सति चण्डिका त्वमसि देवि चामुण्डिका त्वमेव परमाटका त्वमसि योगिनी रूपिणी ।

१८ शतकावलिः। त्वमेव किल शाम्भवी त्वमसि कामकोटी जया त्वमेव विजया त्वयि विजगदब कि महे ॥ ८२ ॥ परे जननि पार्वति प्रणतपालिनि प्रातिमा- प्रदात्रि परमेश्वरि त्रिजगदापिते शायते । त्रा यस्खक कुटम्बिनि त्रिपदसङ्गिमित्रोक्षणे विशक्तिमयि वोक्षणं मयि निधेहि कामाक्षि ते ।। ८३ ।। मनोमधुकरोत्सवं विदधतो मनीषा जुषा स्वयं प्रभववैखरी विपिनवौधिकाल स्विनी । अहो शिशिरता हापा मधुरमेज कमातटे चराचरविधायिनी चरति कापि चिन्ताजरी ।। ८.४ ॥ कलावति कलाकृतोसुकुट सोजि लोलाप्रति स्पृहावति महेश्वरे भवनमोहने आखति । प्रभावति रमे सदा महितरूप शीमावति त्वरायति परे सदा गुरुरूपाय धारावति ॥ ८५ ।। खयैव जगदम्बया भुवनमण्डली सूयते त्वयैव कारणाथा तदवरक्षणं नीयते । ववव घनकोपया नयनपावके ह्यते त्वयैव किल नित्यया जगति सन्तत स्थीयते ।। ८६ || चराचरजगमयों सकल हन्मयौं चिन्मयों गुणत्रयमयौं जगचयमयों विधामामयौं । परापरमयों सदादशदिशानिशाहमयों परी सततसन्मयों मनसि चिन्मयों प्रौलये ।। ८७|| स्तुतिशतकम् । जय जगदम्बि के हरकुट स्विनि नेत्ररुचा- जितशरदम्बजे घनविड़ स्विनि केशरुचा । परमवल बन कुरु सदा सुररूपरूप- ममगतसम्बिदो जडिमड स्वरताण्ड वन्नः ॥ ८८ ।। भुवनजननि भूषा भतचन्द्रे नमस्त कलुषशम निकाम्पातीरगेहे नमस्ते । निखिल निगमवेये नित्यरूपे नमस्त परशिवमयि पाशच्योदहस्त नमस्ते ।। ८ ।। समरविजयवाोटी साधकानन्दधाटी मृटुगुणपरिपेटी मुख्य कादम्बवाटी। भुमिनुलपरिपाटीमोहिताजातुकोटौ परमशिवबधूटी पातु मा कामकोटी ॥ १०० ॥ कोणत्काञ्चीकाञ्चोपुरमणिविपञ्चील यझरी शिर कम्मा कम्पा वसतिरनुकम्पा जलनिधिः । घनश्यामा श्यामा कठिनकुचसोमा मनसि मे स्गाक्षी कामाक्षी हरनटनसाक्षी विहरता ॥१॥ इदम्प र पदप्रदं प्रतिपेशल पावन परापरचिदा कतिप्रकटन प्रदीपायितं । स्तवं पठत नित्यदा मनसि भावयन्तोऽम्बिका जपैरलमलमखैरधिकदेहसंशोषणैः ॥ २ ॥ ॥ इतिस्तुतिशतकं प्रथमं समाप्तम् ॥

महिषयतकम् ॥
VACAPP.-
॥३॥
खत्यस्तु प्रथम समस्त जगते त्रस्तामनस्तापत-
तान्तो ये निवसन्ति सन्तु सुखिनस्ते मा शिवानुग्रहात्।
धर्मिठे पथि सञ्चरत्ववनिपा धर्मायदेशाता-
स्तेषां ये भुवि मन्त्रिणस्नुमनसस्ते सन्तु दीर्घायुषः ॥ १॥
ये जाता विमलेन भोसलकुले सूर्येन्दुवंशोपमेराजान-
चिरजीविनच सुखिनस्ते सन्तु सन्तानिनः ।
रातइंशपरम्पराक्रमवशात्मभ्यासमभ्यागता
स्ते सन्तुप्रथमानमानविभवाराजा कटाक्षर्मिभिः ॥ २ ॥
धान्य बाथ धनानि वा समधिको सात्वा मिथः स्पर्धया
मिथ्यासाहसिनोऽ म्युपेत्य वृषला देशाधिकाराश या ।
लुण्ठित्वा बहुधोपधा वितरणां तत्पूर्तये ये प्रजा
सर्वस्वंप्रसभं हरन्ति च शठास्ते यान्तु कालान्तिक ॥ ३ ॥
रुष नाम हालीवलस्य सहजो धीहत्यन्तरै
चोलेषु विजसत्तमैरनुचिताप्य गोसता सा कृषिः ।
तानताव पलाशपत्यकरुणा ये दुश्वर्भाषिते-
र्य वातान प्रहरन्ति तत्म तिकरं भूयात् वमोण्यापद ॥ ४ ॥

महिषशतकम् । ३१ राजा उग्धमतिं गतोपि सचिवास्त वच्चयन्तः खला- देशद्रोहपरामदैव वृषलास्म पहारोद्यताः । आशा मा कुरु चोल देशलषये व सौरभातः पर शिष्ट मेखलमल्लक' तदपि च भ्रातस्तवाप्य न्ततः ॥ ५ ॥ नानाजिप्रभुचन्द्रभानुहजीन्द्रानन्दरायादयो विद्वांसः प्रभवोगतातसुधोसन्दोहजोधातवः । विद्यायां विषबुद्धयोहिवृषलास्मभ्यास्ति दानीन्तना किं कुर्वेऽस्व को व्रजामि शरण त्वामेव विश्वावनौं ॥ ६ ॥ विद्याजौवनकुण्ठनेन च कृषावाल बितायां चिरा- दापक्के कणिशे कुतोपि पिशुनाः केदारमाखने । हा किं तत्कथयेह बालमणिय में पुलिहस्तान्तर' हर्कारस्थलसम्पतीमुजुमुदारित्यादयो निर्दयाः ॥ ७ ॥ टुर्भिक्ष कृषतोनहौति जगति ख्यातं किल ब्रह्मणा- मापदमतया मनौ च कृषिगोरक्षादिकं सम्पत । भूपेश्वर्धपरेषु हन्त समये 'क्षसोच दुर्भिक्षतो वृत्यर्थ कृषिमाश्रयेम भविनः किम्बाततोहीयते ॥ ८ ॥ अर्मेति ननु शु तिन तिपय प्रायः प्रविष्टा न किं सौख्य वा हल जीविनामनुपम मातनं किं पश्यसि । किं वक्षे तदपि क्षितीश्वरवहिारप्रकोष्ठस्थलो दोर्घावस्थितिरौरवाय कुरुषे हा हन्त हन्त स्पहां ॥ ८ ॥ तानाशृत्य चिर खलान्यधुमुचावाचा च नुत्वा बहु श्रान्तोहं विफल श्रम स्तदुपरि द्राग्वैश्यकौशृतः ।

२२ शतकाबलि: । निष्का विद्यशबितौर्यमहिषाभिख्यानुपेत्य प्रभून् । सम्यक तैः परिरक्षितच लतवित् स्तोम्य द्यहर्षेण तान् ॥१०॥ यं योरक्षति तस्य सः भुरिति स्पष्ट हिमक्षिणो गाज भौमहिषान्विनुत्य सफल कुर्वेद्य वाग्वं भवम् । সীভানিনান্মীন্ধিসামিরালমুন্যান্স यनिन्दामि निशम्य तहु गविदस्तुष्यन्तु सन्तोनृपाः ॥ ११ ॥ कञ्चित्पश्वधर्म ललाय विगुणं कतु प्रजधं शृत बामालम्बा समुत्सह न खलु तहयं स्य माहात्मातः । मोहप्रवणाधिकारि हतक क्रोधेन तन्निन्दन- व्याजात्तत्प भतत्पभुवपि च चाक दण्डोमया पा. यते ।। १२ ।। हारे भाग्यवतामनादरतया लक्षावमानं महत् मत्कृचार्जितसर्वलचिठतसुभेदारेषु चामर्षतः । व्याजीकृत्य हयषि परिव डायमौ मया निन्दिता. स्तेक्षाज्यन्तु पर निरङ्ग शतया सम्मानयन्त: कवीन् ।। १३ ।। अ चैतन्महिषप्रबन्धमिह ये भूपा गुणग्राहि ग स्त मुद्धा निज दुर्गुणान् कविमुखात्तग्यमर्यादया। अद्रोहेण निजाः प्रजाइब यथाधर्म प्रजा रक्षित कुन्तु खालक्रमागतनरान्देशाधिकारोचितान् ॥ १४ ।। रुग्धान्धिग्धनिकानमामदमघोदिग्धान्विदग्धानहो अग्धो यग्धिषुदग्ध बुद्धिविभवान् दिग्धैः ख ले रन्वहम् । धन्य'सरिभ मेक मेयभवने मन्ये किमन्य पर्योधान्येच धनेश्च रक्षति जनान् सर्वोपकारक्षमः ।। १५ ।। .

महिषशतकम्। २३ स्तोतुवां महिषाधिराज सुगुणं मौमांसते धोमम त्वञ्च स्तुत्य तया प्रबन्ध वचसा योग्यो सि किंवन्वहम् । वित्तोन्मत्त नरेन्द्रदुर्गुणघटामियान्तवोपक्रम वाग्मिः पर्यषिताभिरदा भवतः कुर्वे नुति' क्षम्यतां ॥ २६ ॥ সাহ্মাহুদি সামিবিয়াল দুলুল মালিঙ্গা सचौशम्बविशेषको द्रवतिलश्यामाकगोधमकान् । त्वं सिद्धार्थ कुलित्य मुद्तुवरीनिष्पावमाषादिकान् तन्त कालमुपेत्य सैरिभपते निष्यादा संरक्षणः ॥ १७ ॥ आर्य बोधरम्बदौक्षितमिमौ दृष्ट्वा महापण्डि तो विद्यायै नस्पृहये यदापि पर ज्ञान विभेण्याहवात् । वानिज्य धनमूलक तदखिलत्यक्ताथितत्वामह त्वं विटा च धनं वीव सकल त्वं मे ललाय प्रभो ॥ १८ ॥ विहन्याकुरु साहस शृणु वचोवचामि यत्ते हित त्या कामदमन्त्रसैरिभपति निर्व्याज बन्धु नृणाम् । पोरगा भिवपट्टणं प्रति सखे मागावरस्यालय दो श्रीनिकटे कृतान्तमहिषधेयघण्टारवः ॥ १८ ॥ प्रज्ञापय विशेष बायबाणिक जानमधोश्रो धरः अन्न ग्वर्ण मभूकताम्बु म तिनीधिक तस्य षट दर्शिनीम् । स्वातः कुष्टिकाविस्तु दुनिष्टहदारेषु जिद्रायते तत्सव' महिवेवरान नुस्मृत दौर्भाग्यधाम्नः फल ॥ २० ॥ न ब्रूष परुष न जल्पसि मृषावादन गर्वोन्नति चल्वे प्रत्युत लाङ्गले नियमित खं होशयित्वा वपुः । --

२४
शतकावलिः
मानामनुपाधिजीवनकते त्वकल्पसे काव्येसर
स्वव सतिदुर्च पाननु सरन्हन्तास्माह वञ्चितः ॥ २१ ॥
वक्रीतीसि मया पणैः कतिपयैर्भत कुटुम्ब निज
वन्तु प्रागधमण तामिव भजन खां क्लेशयित्वा तनूम् ।
नानाधान्यस मुद्भवैयद करोस्वमा तथा नित
तत्तेश्रीमहिवाइ तैरुपकतेः क्रौतोस्मि मूल्य विना ॥ २२ ॥
पैशन्य न हि कर्णगामि भवतोनाञ्चस्ययेवञ्चनां
एकाकारतऐवतिष्टसि सखे सर्वाश्ववस्थासु च ।
भूपालैरलमव्यवस्यहृदयर्दिष्टयाद्य लब्बोसि न-
श्रीमल कासरसार्वभौमभवता नायेन मोदामहे ॥ २३ ॥
त्वं बदोसि मनणेड ढमहोबड्डोस्मि च त्वगुणे-
स्त्वमांर क्षसि रिमोन्तानस खेर क्षामि च त्वामहम् ।
इत्यन्योन्यक्कतोपकार मुदितायावामिहताबपि
स्थायामशशरदशित' दूतममौ नश्यन्तु नश्शनः ॥ २५ ॥
मत्तावित मदैर्दुराग्रहभृताश्च राडालरण्डासुता
येमौर्धनिकानि कामपरुषव्याहारकोलेयकाः ।
तेषां वक्र विलोकनात्तव वर स्थलाण्डकोश क्षण
येन सौमहिषेन्ट्रलस्यतइह प्रायेण मिटाशन ॥ २५ ॥
देह खं परिदण्डा यदि भवता धान्य धन वार्जित
तत्सर्व प्रसभं हरन्ति हि शुभेदाराः स्वकीय यथा ।
हेतु स्तन किलायमेव महिषजातो मया व यता
पुत्राएवपितुहरन्ति हि धन प्रेम्णा बलाहाखिलम् ॥ २६ ॥

महिषशतकम्। २५ चदाधां यदि यासि कासरपते तोंदमा कर्यता अम्माभिहि टणी हातान भवि सुभेदारान् सुखं भक्षय । निस्सारानपराधलेशरहितानतान् पलालो त् करा- नित्यं भक्षयता त्वया क इव हा लोकोपकारी भवेत् ॥२७॥ टण्यादानजलावगाहनतनूसंघर्षणादिक क्रमः कामं सैरिभरा जराजभवतः सेवामकार्य चिरम् । एतावत्व हमर्थ ये पितपतिं देवं त्वदारोहिणं क्षिप्रं प्रापय सन्निधि ननु सुभेदारश्य मोहिणः ॥२८॥ काय शमनिशं विदधता द्राधीयसाने हसा केदारे भवतान्तराय बहले नियादितं यत् फलम् । त्वद्भागेन समं समस्तमपि तद्य नैव नीतं बलात् तं क्षिप्र बमसनिधि नब तुलायाधीश तुभ्यं नमः ॥२८॥ নিন্দু লিবিয়া কুমিল্লাস্থানকুৰীৰৰ कल्यानविकमढ़मन सो नैवाश्रये तावहम् । एहि त्व सरप्लोतटं तव पुनर्धाभिषेकं जल- रस्म संवसधाबनायकम्य राजेब संरक्ष नः ॥३०॥ भूपो भूप इतीव किं न्वनुगता जातिघंटवादिवत् भूमावस्ति य एव रक्षति जनानाजा स एव स्वयम् । किं भूमोपतय: शरारव इगे काराः किराता इन प्रायसार्वजनीन कासरपते राजा वी वासिनः ॥३१॥ ३ २६ शतकाबलिः। । अथ श्लेषः । सानन्दं महिषोतं रमय से मर्धाअिभिलीबह बबाल व्यजनाबधूलियस समारोपिशृङ्गादितः । किञ्च खां प्राति न झुञ्चसि राय जगल्प म्यसि स्वस्ति श्रीमहिषेन्द्र तेऽस्तु जियतं राजा बलेवालिगः ॥३२॥ धानुमत्सलले विमुसि हुर्विमन्ना सन्तान অন্ধ নাবালকা কালিমা লে র = शे शजव्यापि पयः पिवयनुदिनं तशाददल्तं मुखि वत्स शौमहिषेन्द्र बासा कमिव ब बीय कन्याम्यहम् ॥३३॥ লাল লালজঙ্গি লিঙ্গী: দীববি .चन्त्य ड्रेषु जनास्त देश दजिन्हं तु क्षमामूलकम् । इत्यालीच्य रुञ्चेव सरिअपले सौराले न समा. मुमूल्य प्रसभं करोषि क ण शम्नां नीरस योचिताम् ॥३४ ॥ ब्रूधे त्वं विविधान् खरान बहुविधान् काण्डांस धस मुखे प्रातचाध्ययनं पदकम विधि किसीह न गच्छसि ! अङ्गेषु श्रममादधासि बहुधा बहुधा वृत्तिं करोष्यवह भासि ल महिषाधिराज नियतं वेदावधानीय नः ॥३५॥ मुद्राधारण दग्धचर्मकतया दृश्यैः किणे रङ्कितो, मध्याशात्परमेन मज्ज सि जले सानन्दतीर्थादरः । भान्ताङ्गाररुचिं बिभर्षि च तनो तिहन्मते दण्डिनो गुण्डाचार्यमिवाधुनानु कुरुषे श्रीमन्महासैरिभ ।३६॥ ...

महिषशतकम्। ২৩ धसे शृङ्गयुगं प्रतप्तमभितो गाये प्रतप्तानं श्रीरामानुजमण्डलस्य सहशं चितं च धस मुखे गोडीभूय निजप्रबन्धसमये जान्दश्य मन्दारव तनूनं महिषाधिराज भवसि थे वैष्णवाग्रे सर: ॥३०॥ खां वाचंयमतां दधासि सहसे शोतातपौ निश्चलः किञ्चिन्नेव च याचसे मुवि यथा जातात्मना तिष्ठसि । पागाका शताब से न नियम नारूढ एवासि च प्रायः कासर हे सदाशिव महायोगी संडश्य से ॥३८॥ शृङ्गाग्रेण मुहुर्मुहुनिजतनुं कण्डू यसे मौनवान् प्राग्वंशोपहितां प्रविश्य विपुलां शाला महिष्या समम् । अन्तस्तिष्ठसि धूलिधूसरत गुः कृष्णाजिनाच्छादितः तन्मे भासि लुलाय दीक्षित इव व वाजिमेधकतौ ॥३८ ।। ग्रायोसि श्रवणादिमिः परिचयात्त वाममर्श कृते म बजानमयोसि किञ्च वृहदारणपान्तरे दृश्यसे । प्रत्यक्षोनियो च योगिभिरखण्डाकारत्या स्वयं तस्मात् णुच्छ मयं जलाय परमं ब्रह्मा त्वमेवासिनः ।।४।। गोत्रोद्ध दनकौगलं पृथयो हल्यागलालिङ्गानं प्रत्यूषे कुरुषे सलक्क टरवे बहुप्सर खादृतः । स्वस्थाने मुदितखरूपगतया युक्तश्रिया मह है गोष्ट तिष्ठ लुलायराजमहतों देवेन्द्रलक्ष्मों वहन 18१।। नित्य धौरमनांसि कर्षसि सदा रत्या समुत्साहवान मुग्धानामुपमासि. मासि तपसि ज्याकर्षणे नोज्झितः ।

२८
शतकावलिः।
सामर्थ्य विममेषु कर्मसु भजनगे वसन्सं स्पृशन
सत्थं योमहिन्द्र मन्मथ इव प्रथमालक्ष्यसे ।।४।।
मूनि हन्त विर्षि नीलमसृणां नित्याभिषिक्तां नरै-
यः पञ्चघचक्रतः कलयसि व बन्धमोक्षानपि ।
सुक्षेत्र श्रियमादधासि महता ज्ञानेन पूज्योऽसि तत्
सालग्राम इवावभासि नियतं योकासराधीवर ।।४२ ।।
मगीरस्तिमितो न कम्यसयसे गोास्य पानेन च
प्राय: किञ्च सदाशनक्रमकरो नित्य न दोनोसि च ।
संपूर्णः पृथुरोमभिश्च भज से वृद्धि क्षयं चानुष
तत्व कासरमण्ड ले श्वर जल प्रायस्मा महोसिनः ।।४४ ।।
अर्क भक्षयितु प्रधावसि नवं कृत्य जनानन्द नो
निःगझं कुरुप समुद्रतरणं प्रत्यक्षमाधाबसि ।
वीर्याधिक्य वगादुपर्य परि चोत्साहं च काम भजन
मन्ये श्रीमहिषाधिराज भुवनेष्वन्धोहनूमान् भवान् ।।४५।।
लोक ख्यातसहस्त्रदोषमखिलहोपेषु सञ्चारिण
मोड़न्तकिल नर्मदाम्बुनि मुदा की समालिङ्गितम् ।
सम्यम्भूषितनादरात्स दसि सम्म र्देष्वपास्त त्रस
प्रायस्मैरिभमन्यते भुविजनास्त्वां कार्तवीर्यार्जुनम् ॥ ४६ ॥
उल्लेखान्विविधान् बारोषि व पदन्यासस्तवान्याश:
पद्यालोकनदत्तदृष्टिरसि च प्रायः प्रवन्धे स्थितः ।
कोशाधारतवा स्थितश्च रसिकप्राये स्थले सादर
तेग मिहिषाधिराज सुकवि त्वामेव मन्यामहे ॥ ४ ॥

महिषशतकम् । ২ वर्ण नै कविधैर्युतोसि चरसाधारोसि बन्धोज्वलो . মুন্না নির্দিন ছুরি: সানীদি ব । तत्सम महिषेन्द्रसत्कविता तनाध्यप्रबन्धायसे त्यामालोक्य पुनः पुनर्नवरसालङ्कारनौहामहे ॥ 8८ ॥ হল না লণীভনন ঘন্ সুজালীলানা- व्यापीले रधरामृतेश्च सरसाम्सोलिताचा মা জe: ম য় ব ব র ল আ ল বানিলী হা হা হা হা "খী ভাষায় স্থীত 1 35 । স্বাহা ওহি মিলিত্বানু লালিন: মীয় শিক্ষানীলি জমিগ্রহণ জীন: অধি। তো - দ্বী : লি জ ন শশা : না মুল বিতাভদাল নে মা হিংস। ৩ | জীন: ৪ গ য়ালা নী শানু ও বয় শেখ ফল। হয়, যা এ ফুলগাম না। অন্য 37:12 শুনলেজ । খু?? ন্য শস্য, ইণি ফুলায় মন গ'ল, সহায়তায় স্থান। ইল:। কসানি একা দীর দিশ- সনুল কালি ১২ লাখ : ২। লকা সহ য ব স া এখনও লিয়াষা সাহিস্থি *** 0 शतकावलिः। खीयत्वं न च कच्छ पालिघु सदा प्रौतिन्दधास्याये तन्नस्त्वं महिन्ट्र सत्यमधुना कूर्मावतारोहरिः उत्साहन पुरा बराहवपुषा शृङ्गण गाभुदर खुद्दामात्मगुणस्थि तख वदन व्यावत्य चालोकम् । सौक भुवनानि पातु मयसे वक्र महाविस्तते तत्त्वां व तवराहमतिमधुना जान महासरिभ ॥ ५४॥ क्षेत्रज्ञस्य हिरण्यवर्धनक्षतः प्रह्लादमापुणतः प्राप्तस्योपनिषदर पृथतरस्तस्माइहिनियंतः । लोकानां स्थितये शृतस्य च निजाझेदारलक्ष्मी परां कोभेदस्तवकासरेश्वर विभी थीमसिंहस्य च ॥ ५५ ॥ कोपौनाङ्गतया स्थितोमि चरसि त्व' दण्डहस्सान्वितः सोसाह बलिना समजलयसि स्पर्धा प्रतिस्पर्धिना। पादनास्य रसातले स्ववमुषा व पुष्वारं गाहमें तेन खां महिषत्रिविक्रमात नादायण मन्महे ॥ ५ ॥ निधूंनोषि ल सत्तनु गुरुमुदे स्त्रीयां महारेणुका गूढ गूढमशेषमर्जुनकुल चामूलमुन्म लयन् । कौलाले रितेषु विस्तृतसरखामज्य सन्तुष्टधी- धत्से भार्गवरामसाग्यमधुना जाने महासैरिभ ॥५७ मच षाञ्चिवरौद्रधग्य सुदृढ़ग्याकर्षणस्थातिमान् सौतायां प्रणमझरोषि न जनस्थान व धस भयम् । वाहिन्यां कुरुषे तथा शरशिरच्छेद यथेष्ट चरन् रामस्व निजलक्ष्मणानिततया श्रीमन् ल लायनभो ॥५८३.

महिषशतकम् । माधास्त सहजो हल वहसि च स्कन्ध प्रलम्बाशति त्वं धूनोघि हलाञ्चले न धरणीमुन्म लयस्याग्रहात् । बोमन्कासरसादरोसि मदिरां पातुञ्च सङ्कर्षणः साक्षात्व बलराम एव हि बहन नीलांशुकखं वपुः ॥५८ ॥ सप्राप्तस्महज बल भुवि महान् जातोसि कृष्णपात्मना कंसानन्दमही मुखेन सरसो रट हासि गोपान्वितः । नैकाभिमहिषोभिरबह मपि क्रीड़ा विधसे मुदा तत्साक्षाद्यदुनाथ एव महिषाधौशाद्य संलक्ष्यसे ॥ ६० ॥ निर्धू य श्रुतिमत्प्रमाण मिमित्यन्त जडानां भव- निष्ट कर्म विनिन्दित विरचयन् कुर्वन्महासङ्गरम् । सन्मार्गप्रतिदूषको भुवि यथा जातात्मना वर्तसे , तेन त्वां गणयामि कासरपते बौहावतारं हरिम् ॥ ६१ सुक्षेमं कस्वाल हस्त नभितस्तामायमाणोरजी भूम्ना हन्त युगान्त एव हि वृषलश विनोक्य स्वयम् । आधातु सकलां महीं कृतयुगारन्भे स्थितम्भूतले मन्ये त्वां महिषाधिराज नियत कल्कयावतारं हरि ॥६॥ कन्दर्प न भजस्थतीन्द्रिय तनुः किञ्चासि पञ्चाननो- ऽप्याकण्ठञ्च विष पिबन्नतितरान्धबा सदामङ्गलम् । प्रोत्या सानुचरोचलो परिपरन्तुन्नित्य टप्तोपि च प्रायस्मैरिभ मण्डलेश्वर विरूपाक्षस्त्वमेवासिनः ।। ६३ ।। प्रस्थ प्रस्रवणान्वितोसि विपुलैः पादः रुपेतोसि च अत्तुङ्गञ्च बिर्षि शृङ्ग मधिक गण्डापलेभान्वितम् ।

মুলালি:। স दापो बहुधा बजेति महासन प्रकीति- নুন আস্থল জাল স্বত্ব কে হন: সুন: | এ81 কয়ে হয় নীল নৃ ভূতাব ' নীলা লি cণ নন: খ ন ক স ল ধ? বাস না। দুর্যে মুদিল ন ভ দ্যাল স্বদেৰিৰ সনদ জানাযা: ঘা ! = 9, । নিবি নিলানিঅলামি নামল বন্যা দাবি নিয়ে হয় লি:। কন্তু ঈমলায় তিনি সরকান কলি গীয় জিলাল : আজ মহলুল: | এ। মাল পর পর ' ' অন্য গী ও ক্ষার যু.ি লিল জয়ী হয়। নাহি সহ শিমহয় না । মান- হয় নি জি ওয়াসান হয় লাল | 21 মহমান হন ি ী িস ায়ী ঘি জ লীলফ জাবি কালি : ভশ্রীর জগতল দাশ গল্প । ৰে মোৰ নিৰূখ। সদালান হয়? = 1 ভাষাবি জামিল হে মহান বল, ন্যায্য দানিযু: ম ল হয় : গতি:। জান্দ্রা এ বিলঝি না, কিছু বিষ্ট নীহালৰ কাৰৰ লন্তু ইয়ালি: |ংel महिषशतकम्। ३३ सुगीवोसि महागजोसि वनुषा नौलः प्रमाथी तथा धूम्रवासि महानुभावमहिष व दुर्मुखः के सरो। इत्यं ते सततं महाकपिशताकारस्य साहाय्यतः सौ तां प्राप्य विलङ्घा दुःख जल धिं नन्दामि रामः स्वयम् ॥ ७० ॥ त्व वाली रमसे कमामुपगतः प्रौढ़ाङ्ग देहाचित- स्तारामैवामिह समुट वितनुषे नादैर्नयन दुन्दुभिम् । इत्यं सत्यपि कास रेजर जनस्याश्चर्यदाचर्य या मातङ्गान्तिक एव निर्भयमहो सञ्चारधौलोसि किं ।। २२|| उच्चैरावण सोदरोसि च महापाातिकायोसि चा- क्षय्याकारमहोदरीसि नितरां व मेघनादोप्यसि । धूम्राक्षोसि च दूषणोसि चरिते स्त्व वाम्भकर्णी प्यतः सङ्गामस्त्वदुपाश्रयेण भजते लशारमाधारतां ।।२।। सीतायां प्रसि तो दृढं कृतयुगब्यापारघोरक्रमो- दोज्जभितहेहयाधिपतित्रान्तो लुलाय प्रभो । प्रख्यातोप्यनरणा एव विषये प्य त्कृष्टधन्वा जवान् मायावी सहि रावण: पुनरिह प्राप्तोसि किं मग हे ।।७३।। ताम्रश्म शु मुखोसि नैव सहसे क्रोडाहति मानवैः कामं बाड़बवैरमाकलयसे रोषण नैसर्गिकम् । सम्मोतिं तरसादने वितनुषे वामदा पानोल्स कं चन्दाखानममि यत्तव खुरानाश्चर्यमालोकये ॥७४|| इन्दै प्रोतिबुतः कचित् बहुव्रीहिपुकर्षः कचित् पश्चात्तकोतः का तससाहारः क्वचिच कचित् । J

शतकाबलिः ।
,
शलेषु द्विगुणादरं कलयसि श्रीकालराधीश्वर
प्रायश् गाब्दिक चक्रवर्तिजमिह खामेव मन्यामहे ।।७।।
व शक्ति दधासि च पदे वजा जहलक्ष गा
रजातन्त्र पृथ यश्च शब्दविषयेयासक्ता मुख्यां मजन ।
भूबीदर्शनषि लिङ्गकरण प्रामाणसम्भावितः ।
कच्या या प्रमित ततोदा महिष त्वां तर्कये तार्किकम ।।७६ ॥
सूत्राणि प्रससं महाप्रतिभ योसाहेन यः खण्ड यन्
धाय्याबाङ मुख एव चाधिकरण प्रौढ़ि परां दर्शयन् ।
सङ्घ सति बाइविजयिता सिद्धान्ततोगाहसे
लेन व महिपावतंस ज कथं मोमांस काग सरः ।।७।।
मालिन्यास इच सन्त । वपुगोवामुनमग्धरा
नित्यं जागल भूमिषु खमय से शार्दूलविक्रीड़ितम ।
काठिन्यं वपुषा विभर्षि नितरां किञ्चन्द्रवजाधिक
बतामा मसि प्रयन्धपदवौं वाह हिपक्षमापते ।।७८।।
शृशार रुचि रम्दधात्यनुपद योरेण सञ्चासे
काया भरि दयान्वितः प्रतिभय हास्यं वहत्य व तम् ।
उड्डोष विकात करोषि बहुधा रोट्रं मुहुर्बोक्षसे
सायन्दामनिशान्तभाक् नवरसस्तत्व ललाय प्रभो ।।७८ ।।
जियास्त्वं हि स्वशानुभावमयसे यौकासरमापति
नित्यं किञ्च स दत्तकोसि वपुषि गाग्यस्ति ते निञ्तः ।
पाशी चासि सदाशुगत्वमयसे सर्वत्र कश्यादिषु
प्रायोवे यवणीच्छयं प्रकटयन् किञ्च त्वमुपालः ।।६.८० ।।

महिषपतकम्।
,
क्षेत्रापञ्चसि पञ्च लाल विधी लब्धा कष्णाजिनो
गोदानेषु सहस्रशः प्रतिदिन पासोमवस्यात्मना ।
व बह्माण्ड कटाहमञ्चसि सहीषण लक्षा त्वचा
कापि स्वर्णतुलापि कासर ततोदीर्धा परिच्छामि ते ।। ८६ ॥
पर्णानां पयसाञ्च नित्यमशनैः काल क्षिपन्वत से
निष्क मस्त पसि स्थितोसि निभृत त्वं पण शालान्तरे।
शेषे स्थण्डिल एव चा दिवसन्दि विनिमज्जास्यपि
प्रार्थ तन्तबकासरेन्द्र यदृषेश्चर्या समालबसे ॥ ८२ ।।
शौल बारि वियोग एव हि पिवख्याकण्ठ मन्यादान
सन्तापप्यतनु प्रमोदभरितोन ग्राम्यधर्मान्वितः ।
यचित्र सुख सनि पातर हितः पुणानि पुष्टिन्त नौ
तन्मे ब्रूहि शिमौष महिष रे श्लाघ्यं त्वया भन्चितम् ।।८३।।
खोयोत्सअन्तलाधिरूढ मधिकासक्त वहनामज
बालञ्च प्रमान्वि तरसुखमहो निद्रासि निश्रितधीः ।
दुर्भपाथमपास्य नै कविक्कतिप्रारब्धलब्धेन च
प्रोतस्तिष्टसि कासरोत्तरमवगाह थामेवाद्भुतम् ।। ८8 ।।
नित्यं दुर्थरदुर्मुखादिसहितगशृङ्गाग्र काष्ठाचल:
प्रायस्व महिघर एव धरणों हन्ताबतीणः पुनः ।
विन्तु प्राप्तगानुभूपचरितमापकारी भवान्
सरवर्य निजरग ए
गणाः कुर्वन्तु ते मङ्गलम् ।। ८५ ।।
पौत्वा
ररोवरेषु विपिने खैरञ्चरित्वा टणान्
याकाल्यदिपि वा पराङ्गविगमात्कष्टा महौं सर्वतः ।
भाल

शतकावलिः ।
ये रचल्यनुपायमेव भुवन सन्त्यज्य तान् सैरिभान्
धिकधिन निगर्दभाम गयते सेवार्थमज्ञोजनः ।। ८६ ।।
बामादी गायन्ति मूढ़गणन प्रस्तावनायाञ्जनाः
ते मूढा महिमाविदतवनतां दृष्यामि ते वाच्यताम् ।
सस्योत्पत्तिनिदानमस्यथ हविर्मूल सुराणामसि
नमः कि बहु कासरेन्द्र जगतामाधार ताङ्गाहसे ।।८७।।
अष्टावत्र मुवतमवादिषु भवाने कस्त्वमवागत:
कि वा जङ्गमताङ्ग तः कुलगिरिष्व कस्त्वमयं नतः ।
आहोविन्यहिषासुदस्वमधुना हन्तावतीर्णः पुनः
ब्र हि श्रीमहिपेन्द्र विस्मयभरमेय महोय मनः ।। ८८ ||
उद्यामहिरदयइयसता मुर्वल निस्तुल
टुभेदाच तजालभूमिदलनेष्वये सरस्व सदा ।
तत्सर्व महिषावतंस कपिभिस्संसारपोषाथिनो
मन्ये हन्त पचेलिमामिह पुनर्मशागधेयोबतिम् ।। ८८ ॥
मूर्ता झिं तमसावटा शिमशवा नौलाचलो जङ्गमो
जीमूतः किम सरिया रवनी पशिचतुर्भिर्युतः ।
इत्येवं किल तक यन्ति महगत्वङ मांसलश्यामल
येषां सौरिभमण्डलेश्वर दृशोः पन्थानमारोहसि || ६० ||
मातम चर मा कदाचन बहिर्वाहारिचड़ामणे
त्वामालोक्य समुन्नता कतिधर सञ्चारिणं शृष्णिाम् ।
कोप्येष चितिड़ितो पुनर सावित्याग्रहो दग्रधौ
भारिस्तवइभनाशन क्षने दम्भोलि मुत्तम्भयेत् ॥ २१ ॥

महिनगलकम् । त मे शृङ्गयुगाय तेऽतिम ह ते काल्या समाशा आहे श्रीमन् सरिभ चूम शिखरोबोटाचलाय क्षगात् । तन्ताहक शतकाटिको टिषु परित्य कादरी भूयसा यस्मै सन्तत मुञ्चकैः स्मृ हयते देवोपि संऋन्दनः ॥ ८२ ॥ न स्वपि दरिद्रता प्रसजति त्वामाश्रितानां तृणां कोशा धान्यचयैः पतन्ति बहवः कोशेषु च ब्रोहयः । इत्य' सबैजनावन प्रतिभुवे दोनावलौबन्धवे भूययो महिषाधिराज भवते भूयासुरद्याशिषः ॥ ८.३ ॥ कर्षवर्षमहर्निश वसुमती लिनासि किं कासर त्य सभ्य रधुनातन पसभ साक सुखेनावस । न ज्ञान न च मस्ति कौशलमिति व्यर्थी मति माया रुत्वत्तोशूटतमा इमे अवसि हि व तेषु वाचस्पतिः ॥ ४॥ निष्प य हवि वर्धमान महादुस्माभवोत्साहव दृभूपाल कपालबच्युतरुश त्याकर्णजोहोर्णयोः । नियाज समकयोस्त्वमत हुशारवच्छ मना दिष्णाष्टमम्पति सिञ्चसोव महिष क्षेत्र षुलथ न्म ,खः ॥५॥ दुर्वागोकसमुद्यदुद्भटभट भट येणौकरव्याहत दाघौय स्फुटधूमवर्तिविगल दधूमान्ध काराबते । सन्निष्टोवन पूतिगन्धभरिते भूपालबाह्याक्षणे बासल शहरायका सरपले गन्नाथ तुभ्य नमः ॥ ८६ ।। मूढा गाढधनोम भीष्मवदना हमापाल पाशाङ्गणे - वाशापाशविष्यमा हृदया व्यर्थी स्थितिन्तन्वते । :

शतकावलिः । अन्म पतिमाश्रयन्तु विबुधाः कामप्रद सैरिभयो समानक्षति रक्षति तितिफले स्माज्यस्ममय रपि ॥ ८ ॥ उन्मत्ताद्रविणाधिक त्व वशतस्त मङ्गता दुर्गुणे स्मजाता षले यतो विरचितान्यायाविभूत्याहता: । के चिच्छस भृतय सम्पति सुभेदारादयः कासर ज्य ठाः किं भवतो वदत्वमथवा सत्य कनिष्टाइमे ॥ ८ ॥ केदारे महिषीमनोज ग्रहमावायोन्द्रमय्यानन दन्तान् किञ्चिदभिप्रदर्श्य विक्कत कूजन् खरैः मां खलन् । प्रत्यगायत सूरणारनिभन्तत्किञ्चिदुज़ुभयन् महिषेन्द्र निविंशसि दुःक्ष्मापालवत् स्वथिया ॥ ८ ॥ राजा धर्म परः परस्परपतन हाश्वतन्मन्त्रिगी राजन्वत्यवनीवतीपक जनास्वाढया भवन्तु ऋतौ । पुष्टाङ्गाः पशवश्चरन्तु भजतां दुर्भिक्षवार्तालय वाच्छानायकवेः कृतिश्च कुरुतां निमसराणां मुदम् ॥१० ० ॥ इति वाच्छानाथ कवीश्वरकृतं महिषशतक सम्पूर्णम् • राज्ञा तप्तोदकपकधान्य दृष्ट्वा किं हृदयस्फोट- शतावौहयः--इति पृष्ट अनेनै नैव कविना प्रद्यमिद भणित मियाहुः । यया- उत्पत्तिः कमलये निवसतिः केदारभूमौ चिरं किंचापापतया विशुथ उपसि मुष्ट करैर्भावतः । --- महिषशतकम्। कुम्भीपाककृते दशापरिणतौ तत्सर्वमासौदति क्ल शेनैव महत्तरेण हृदयस्फोटकतातोह यः । अमेनैव कविना स्वविरचित पद स्तुवता केचित् रसिकेन दुर्भाषापूर्वक शाबिते तदा पद्यमिद भणित- मित्याहुः । यथा- प्रन्धोभूय गुणागुणेषु तरवीवातावधूताइव । शाधन्ते यदि साहितौं रसवतीमज्ञास्ततः किं फलं ॥ जानन्वाङ्गाचमत्कृतीः पदगतौरौँ चितीमाहितीः । रन्तशयम यदन ते कविवरस्मा जीवनाडो कवेः ॥ इति । ॥ समाप्तो अहिषप्रबन्धः ।

४०
शतकावलिः ।
औपादारविन्द शतकम् ॥
महिनः पन्थानं मदनपरिपन्थि प्रणयिनि
प्रभानि तु तं भवति यतमानोपि कतमः ।
तथापि योकाञ्ची विहृति रसिकोपि मनसो
विपाकस्त्वत्पाद गतिविधिषु जल्पाकयति ।।१।।
गन्न ग्राही पौन्दरपुरबजीपल्लवरचा
इतनाथस्यानासकण मह सामादिमगुरुः ।
ममिन्धे बन्ध कम्तवकासह योहा दिगि दिशि
प्रसपन् कामा न्यायर किरणानामगिमा । २ ।।
मरालोनां याजाभ्य सनकलना मूल गुरवे
दरिद्राणां त्रागा व्यतिकरसुरोद्यानतरवे ।
तमस्काण्ड प्रौढिप्रकटनतिरस्कारजनयं
कामाच्याश्चरण नलिनाय स्प हयते ॥३॥
वहली सैन्दरीसरणि मवनम्नामरपुरी
पुरन्धोसीमन्ते कविकमलबालार्कसुषमा ।
त्रयो सीमन्तिन्याम्तन लटनिचोलारुणापटी
विभान्तौ कामाक्ष्याः पद नलिनकान्तिर्विजयते ॥४॥
प्रणनीसूतस्य प्रणयका लह वस्तमनस-
समरारात डांबततिग्रहमेधो हिमकरः ।
वयोमान्धयां कान्ति वहति सुषमाभिश्चरणयो
स्तयोर्म कामाचाहृदयमपतन्द्र विहरताम् ॥५॥

पादारविन्दगतकम् । ४१ ययोः यौठायन्ते विबुधमकुटौनां पटलिका ययोसौधायन्त खयमुदयभाज: फणितयः । ययो सायन्त सरसिजभवाद्याचरणयोः तयोर्मे कामाच्या दिनमनु वरीव हृदयम् ॥६॥ नयन्ती सोचं सरसिजरुचां दिशारिसरे सृजन्ती लौहित्य नखकिरण चन्द्राखिचिता । কাৰী কৰিবনাশ্রনী स्फुरन्ती कामाक्षाचरणरुचि सन्धमा विजयते ॥७॥ विरावर्माजौरैः किमपि कथयन्तीव मधुरं पुरस्तादानने पुरविजयिनि मोरवदने । वयस्य व प्रौढ़ा शिथिलयति या प्रेमकलह- प्ररोह कामाक्षाचरणयुगली सा विजयते ।।८।। सुपर्वस्त्रीलोलालकपरिचितं षट्पदचितैः स्कुर लाक्षारागं तरुणतरणिज्योतिररुणः । भृत कान्त्यम्भोभिर्विसमरमरन्द स्मरसिजै: विधत्ते कामाच्यावरणयुगलं बन्धुपदवीम् ।।... रजस्म सर्गेपि स्थितमर जसामेव हृदये पर रक्त त्वेन स्थितमपि विरक्त कशरणाम् । अलक्ष्यं मन्दानां वहदपि सदा मन्दगतितां विधत्ते कामाचाचरणयुगमाचर्य लहरौम् ॥१०॥ जटाला मजौरस्फुरदकणरतांशनिकरैः निषीदन्ती मध्ये नखरुचिकरी गाङ्गपयसाम् ।

४२
शतकावन्तिः ।
परित्राणं कतु मम जननि कामाक्षि नियता
तयश्चयों धत्ते तव चरणपाथो जयगलौ ।।११।।
तुलाकोटिहन्द कणितफणिता भौतिवचसोः
विनखं काक्षो विसमरमहः पाटलितयोः ।
क्षण विन्यासेन क्षयिततमसोमै ललितयो:
गुनौयान्मर्धान पुरहरपुरन्धीचरण यो: ॥१२॥
भवानि द्रुह्येतां भवनि विड़ तेभ्यो मम मुहुः
तमोव्यामोहभ्य स्तव जननि काक्षि चरणी ।
ययोर्ला क्षाविन्द स्फुरणधरणा हजाटजटा
कुटौरे शोणाझ वहति वपुरेणाकालिका ॥२३॥
पवित्रीकुर्यु नः पदतलभुवः पाटलरुचः
परागास्ते पापप्रशमनधुरोणास्तव शिवे
कणां लब्ध, येषां निजशिरसि कामाक्षिविवशा
बलन्तोव्यातन्वन्त्य हमहमिकां वासवमुखाः ॥११॥
बलाकामालाभिनखरुचिमयौभिः परिवृत
विनम्रवारी विकचकचकालावद कुले ।
स्फुरन्तः कामाक्षिाटदलितबन्धूक सुहद
स्तटिल्लेखायन्ते तत्र चरण पायोजकिरणाः ॥१५॥
सरागत्मघः प्रस्टमरसरोजे प्रतिदिनां
निसर्गादाक्रामविबुधजनमूर्धानमधिकम् ।
कथशारं मातः काथय पादपद्मस्तव सुताम्
नताना कामाक्षि प्रकटयति कैवल्य सरणिम् ॥१६॥

पादारविन्द शतकम्। ४३ CHAL जपालक्ष्मीशीणोजनितपरमज्ञाननलिनी विकासव्यासङ्गोविफलितजगज्जाडागरिमा । मनः पूर्बादि मे तिल कयतु कामाक्षि तरसा तमस्काण्डद्रोही तव चरण पाथोजरमण : ॥१७॥ नमस्तमः प्रेमणि कटकनीलोपलमहः पयोधौ रिसशिन खकिरण फेनैधवलित । स्रष्टं कुर्वाणाय प्रबलचल दो नलशिखा वितर्क कामाच्यास्मत तमाणिम चरणयोः ॥ १८॥ शिवे पायायेतामलघुनि तमःकूपकुहरे दिनाधीशोयतां मम हृदयोपाथोज विपिने । नमोमासायेतां सरस कवितारिति सरित् त्वलोयो कामाक्षि प्रसूतकिरणौ देवि चरणौ !! १८ ॥ निषक्त श्रुत्य ते नयनमिव सदृत्तरुचिरै स्ममै जुष्ट शुद्धरधरमिव रम्यैद्दि जगणैः । शिव वक्षीजन्यहितयमिव मुक्ताश्रितमिमं त्वदीयं कामाक्षि प्रणतशरणं नोमि चरणम् ॥२०॥ रमस्यासं सञ्जनमुचि परिपन्थि प्रण यिनि निसर्गप्रेड्डोलत्कुरलकुलकालाहिशवले । नखच्छायादुग्धोधिपयसि त विद्रमरु'वां प्रचार कामाक्षि प्रचुरयति पादानशुषमा ।। २१ ।। कदा दूरीक टुटुरितकाकोलजनित महान्तं सन्ताप मदनपरिपन्यि प्रियतमे ।

शतकाबलिः। क्षणन्ते कामाक्षि त्रिभुवनपरोतापहरण पटौयांसं लपत्र पदकमल सेवामृतरसम ॥ २२ ॥ ययोसाध्य रोचिस्स ततमरुणिन्ने स्पहते ययोश्चान्द्रो कान्तिः परितपति हवा नखरुचिम । ययोः पाकोरे कपिपठिषति. भक्तमा किसलय मृदिन्नः कामाच्या मनसि चरणौ तौ तनुमहे ॥ २३॥ जगन्ने दन्नद परमिति परित्यज्य यतिभि: कुशाग्रीय स्वान्तैः कुशल धिषणेशशास्त्रसरणी । गवेथ' कामाक्षि ध्रु वमक्कतकानां गिरिसुते गिरामद पर्यन्तव तव चरणमाहासागरिमम।। २४ ।। सतस्नान शास्त्रामृतसरसि कामाक्षि नितरा न्दधान वैगद्य लितरसमानन्द सुधया । अलङ्कारभू मर्मुनिजनमनचिन्नयमहा पयोधेरन्त स्थ तवचरणरत्न विजयते ॥ २५ ॥ मनोगेहे मोहोइवतिमिरपूर्ण मम मुहु- दरिद्राणीकुर्वन् दिनकर महमाणि किरण : । বিঘলা জামাখি দমননীলম্বুয যা सानिध्यञ्चरणमणिदीपो जननि ते ॥ २६ ॥ बुधानाञ्चेतोवद्रखररुचि सम्पकिं विबुध सवन्तौ स्रोतोवत्पटु सुखरित हंस करवैः । दिनारन्भश्रीवन्नियतमरुणच्छाय सुभग मदन्तः कामाच्या स्फुरतु पदपङ्घ रहयुगम् ॥ २७ ॥ : ।

पादारविन्दातकम्। ४५ सदा कि सम्पत्यिकतिकठिनैवी किम कुट. स्तटौहारा रधिकामधुना योगिमन साम् । विभिन्दै सम्मोह शिशिर यति भतानपिदृशा- महश्य कामाक्षि प्रकटयति ते पादयुगली ॥ २८ ॥ पवित्राभ्यामम्ब प्रकृतिमृदुलाभ्यान्तव शिवे पदाभ्यां कामाक्षि प्रसभमभिभतैमा चकितैः । प्रवालरभोजैरपि च बनवास व्रतदशा- स्म दारभ्यन्ते परिचरितनानाहिजगणैः ॥ २८ ॥ चिरादृश्याहं सैः कथमपि सदाहस सुलभा निरस्यन्तो जाडा नियतजडमध्य कशरणम् । अदोषव्यास हा सततमपि दोषाप्तिमलिन पयोज' कामाक्ष्याः परिहसति पादाजयुगलौ ॥ ३० ॥ सुराणामानन्दप्रवलन तया मराडनातया नखेन्टु ज्योत्स्माभिर्विसमरतमः खण्डनतया । पयोजौह षबततरया वख चरणयो विलासःकामाक्षि प्रकटयति नशाकरदयाम् ॥ ३१ ॥ सितिना कान्तीनां नखरजनुषां पादनलिन- च्छवीनां शोणिम्ना तव जननि कामाक्षि नमने । लभन्त मन्दारथित नव बन्ध ककुसुम स्रजां सामीचीन्य सुरपुरन्धीकचभराः ॥ ३२ ॥ स्फरन्मध्ये शुद्धे नख किरणदुग्धाब्धिपय सां बहनलञ्च दरमपि च रे खात्मकतया ।

४६ शतकावलिः। धितोमात्मा रूप श्रियमपि दधानीनिरुपमा विधामा कामाच्याः पदनलिननामा विजयते ॥ ३३ ॥ नख श्रीसं फलस्तबकनिचितस्वैश्व किरणैः पिशः कामाथि प्रकटितलसत्पन्नवरुचिः । सतानाम्यश्शझे सकलफलदातासुरतरु स्तुदीयः पादोय तुहिनगिरिराजन्यतनये ॥ ३४ ॥ वषटकुर्वन्माचौरकलकलैः कर्मलहरी हवींषि प्रोद्द राई ज्वलति परमज्ञानदहने । महीयान् कामाक्षि स्फ टमहसि जोहोति सुधियां मनोद्या मातम्तव चरणयज्वागिरिसुते ॥३५॥ महामन्त्र.किञ्चिन्मणिकटकनारिव जपन् क्षिपन् दिक्षु खच्छ नखरुचिमय भास्मनरजः । नतानां कामाथि प्रकृतिपटुरुच्चाटय ममता पिशाचीम्पादोयं प्रकट यति ते मान्त्रिकद गाम् ॥ ३६ !! उदौते बोधेन्दो तमसि नितरां जग्मुषिदया- न्दरिद्रां कामानि प्रकटमनुरागञ्च दधती। सिनाच्छाद्याङ्गनखरुचिमयेनांघ्रियुगली पुरन्धी ते मातस्वयमभिसरत्य व हृदयम् ॥३७ ॥ दिनारम्भ स्मद्रयङ् नलिनविपिनानामभिनवो विकासी वा सन्तस्म कविपिकलोकस्य नियतम् । प्रदोषः कामाक्षि प्रकठपरमजानशशिनः चकास्ति त्वत्मादस्मरणमहिमा शैलतनये ॥ ३८ ॥ ॥

पादारविन्दशतकम् । ----- - धृतच्छायासक्त सरसिकह मैत्रीपरिचित विधान दीप्तीमा निखिल जगताम्बोधजननम् मुमुतां मार्गप्रवनपटकामाधि पदयीं पदन्ते पातौं परिकलयते पर्वतसुते ॥ ३८ ॥ शनै स्तो| मोहाम्बुधिमथसमारीढ मनसः कमात्कवल्याख्यां सु कतिसुलभा सौधवलभिम् । लभन्त नियणौमिव मटिति कामानि चरण' पुरश्चर्या भिस्ते पुरमथनसोमन्तिनि जनाः ॥ ४० ॥ प्रचण्डार्तिक्षोभप्रथमसुद प्रातिभसरि- त्य वाह पोहण्डीकरण जलदाय प्रणमताम् । प्रदीपाय प्रौढे भवतमसि कामाक्षि चरण प्र गादौन्म ख्याय स्पयति ननोय जननि ते ॥ ४१ ।। मरुद्भिस्म सेव्या सततमपि चाञ्चल्यरहिता सदारुण्य यान्तौ परिणतिदरिद्राणसुषमा । गुणोत्कर्षान्याजौरककलकलेस्तर्जनपरा प्रवाल कामाक्ष्याः परिहसति पादाअगली ।। ४२ ।। जगद्रक्षादक्षानलिनरुचिशिक्षा पटुतरा सुरैनम्या रम्या सततमपि गम्या बुधजन: । हयो लीला लोला श्रतिषु सुरपालादि मकुटी तटी सोमा दामा जयति तय कामानि पदयोः ।। १३ ।। गिरान्दूरौ चोरो जडिमतिमिराणाङ्क तजग- व्यरित्राशौ शौणी मुनिहदयलोलेक निपुणौ । H शतकाबलिः । नखमेरो सारौ निगमवच सां खण्डितभव- ग्रहोन्मादौ पादो तव मनसि कामाक्षि कलये || ४४ ।। अविथान्त पङ्क्ष यदपि कलयन् यावकमयं निरस्यन् कामाक्षि प्रणमनजुषां पङ्कमखिलम् । तुलाकोटिहन्दु दधदपिच गच्छन्न तुल तां गिरा मार्ग पादोगिरिवर सुते ल जयति ते ।।५।। प्रबाल सव्रीलं विपिनविवरे वेपयतिया रूफ रझोलम्बालातपमधिकवादतिलं वया। रुचि साधयाम्बन्धमा विरचयति या वर्धयतु सा शिवं मे कामाच्या: पदनलिनपाटल्यलहरी ।। ४६ ।। किरन् ज्योत्सारौति नख सुखरुचाह समनसो वितन्वानः प्रौति विकचदरुणाम्भोरुहरुचिः । प्रकाशयोः पादस्त व जननि कामाक्षि तनुते शरत्काल पोटींशशिशकलचुड़ प्रियतमे ।। ४७ ।। नखाङ्क रस्म रा तिविनतिगङ्गा भासिसुख हतमान शास्त्रास्तममलमास्वाद्य नियतम् । उदञ्चन्मञ्जौरस्फ रणमणिदौपैर्मम मनो मनी कामाच्याश्चरणमणिहम्यं विहरताम ।। ४८ ।। भवाम्भोधी नौका डिमविपिने पावकशिखा ममत्येन्द्रादीनामधिमकुटनुत्तसालकाम ।

................ - * - -"."."- पादारविन्दशतकम् । ताप ज्योत्स्नामकता तकवच: पञ्जरपुटे स्त्रिों कामाच्या मनसि वालये पादयुगलौं ॥ ४८ ॥ त्मिप्राकाश्यप्रतिफलनचञ्चः प्रणमतां शस्त्वत्पादोमणिमुकुरमुद्रालयते । ोयां कामाक्षि प्रशतिमसृणाश्योधनदशां बातुचेष्टन्ते बलरिपुबधूटीकचभराः ।। ५० ॥ वेथान्त तिष्ठन्न कृतकबचः कन्दरपुटी रान्तः प्रौढां नखरुचिसटालिं प्रकटयन् । ण्डं खण्ड त्वं नयतु मम कामाक्षि तरसा वितण्डेन्द्र तव चरणकण्ठौरवपतिः ।। ५१ ॥ स्तात् कामाक्षि प्रचुररसमाखण्डलपुरी न्धीणां लास्यन्तव ललितमालोक्य शनकैः । श्रीभिस्मेराइव वितनुते नूपुररवैः त्वत्याशय चरणयुगलौसाररचनाम् ।। ५२ ॥ जं निन्दन्ती नखकिरणकपूरशिशिरा शिक्तामारारेर्मुकुटशशिरेखा हिमजलैः । रन्तो कामाक्षि स्कुटरुचिमये पन्नवचये वा दत्ते मैलंग पथिक सुदृशा पादयुगली ॥ ५३ ॥ नां सम्पत्तेरनवरतमाकर्षणजपः हत्संसारप्रसरगरिमस्तम्भ नजपः । यः कामाक्षि स्मरहरमनोमोहनजपः यान्नः पायात्पदनलिनमचोरनिगदः ॥५४ ।। ।

५० शतकाबलिः । वितन्वीयानाथे मम शिरसि कामाक्षि रूपया पदाम्भोज़न्यासम्पशुपरिवढ़प्राणदयिते । पिबन्तोयन्मुद्राप्रकरमुप कम्पापरिसरे दृशा नानय्यन्त नलिनभवनारायण मुखाः ॥ ५५ ॥ प्रणामोद्यबन्दारक मुकुटमन्दारकलिका बिलोलल्लालम्बप्रकरमयधूमप्रचुरिमा । प्रदीप्तः पादाजाति विततिपाटल्य लहरी कशानुः कामाच्या मम दहतु संसारविपिनम् ॥ ५६ ।। .. वलक्षत्रीऋक्षाधिपचिस वृक्षा तव नखै- जिचक्षुर्दक्षत्व सरसिरुहभितुत्व करण । क्षणानः कामाक्षि क्षुभितभवसंक्षोभगरिमा- वचोवैचक्षण्य चरणयुगली पक्ष्मलयताम् ॥ ५७ ॥ समन्तात्कामाक्षि क्षततिमिरसन्तानसुभगा- ननन्ताभि भिदिनमनुदिगन्तान्विरचयन् अहन्ताया हन्ता मम जडिमदन्तावलहरि- विभिन्तां सन्ताप तव चरणचिन्तामणिरसौ ॥ ५८ ॥ दधानो भास्वत्ताममनिलयोलोहितवपु- विनम्त्राणां सौम्योगुरुरपि. कविलच कलयन् । गतौ मन्दोगङ्गाधरमहिषि कामाक्षि भजतां तमाकेतुर्मातस्तव चरणपझोविजयते ॥ ५८ ॥ नयन्ती दासत्वं नलिनभवमुख्यान सुलभ प्रदाद्दीनानाममरतरुदौर्भाग्यजननों ।

पादारविन्दशतकम्। ५१ जगज्जनाक्षेमक्षयविधिषु कामाक्षि पदयो- धुरौणामौष्टे कस्तव भणितुमाहोपुरुषिकाम् ॥ ६० ॥ जनोयं सन्तप्तो जननि भवचण्डांशुनिकरैः अलब्धाकि वेकं कणमपि परज्ञानपयसः । तमोमागें पान्य स्तव झटिति कामाक्षि शिशिरा पदाम्भोजच्छायां परमशिवजाये मृगयते ।। ६१।। जयत्यम्ब श्रीमन्नखकिरणचौनांशु कमयं वितानम्बिधाणे सुरमुकुटसङ्घट्टमहणे । निजारुण्यक्षौमास्तरण वति कासाक्षि सुलभा बुधैस्मबिन्नारी तव चरणमाणिक्यभवने ।। ६२ ।। प्रतीमः कामाक्षि स्फुरित तरुणादित्यकिरणां थियोमूलद्रव्यन्तव चरणमद्रौन्द्रतनये । सुरेन्ट्राणामापूरयति यदसौ ध्वान्तमखिलं धुनौते दिग्भागानपि च महसा पाटलयते ॥ ६३ ॥ महाभाष्यव्याख्यापटुशयनमारोपयति वा हिरफाणामध्यासयति सततं वा निवसति । सारव्यापारपिशुननिटिलङ्कारयति वा प्रणानं कामाक्ष्याः पदनलिनमाहात्मागरिमा ॥ ६४ ॥ थिवेकाम्भस्रोतसपनपरिपाटी शिशिरिते समीभूते शास्त्रस्मरण हलसकर्षणवशात् । सतां चेतःक्षेत्रे वपति तव कामानि चरणी महासम्बि सस्यप्रकरनवबौजगिरिसुते ।। ६५ ॥

५२ शतकावलिः। दधानो मन्दारस्तवकपरिपाटौं नखरूचा वहन् दोघाशीण! गुलिपटलचाम्पेयकलिकाः । अशोकोलासं नः प्रचुरयतु कामाक्षि चरणो विकासी वासन्तयमयइव ते शर्वदयिते ॥ ६६ ॥ नखांशप्राचुर्य प्रस्मरमरालालिधवल- स्फुरनानीरोद्यभरकतमहशशैवल युतः । भवत्याः कामानि स्फ ट चरण पाट ल्यकपटो नदः शोणाभिख्यो नगपतितनूजे विजयते ।। ६७ ।। धुनानं पकौघ परमसुलभ कण्टक कुलैः विकासव्यासविदधदपराधीनमनिश । नखेन्दुज्योत्स्नाभिविशदरुचि कामाक्षि नितरां असामान्य मन्य सरसिज मिदन्ते पदयगम् ॥ ६८ ॥ करोन्द्राणां द्रुह्यत्यलसगतिलोलासुविमलैः पयोजैर्मात्सर्य प्रकटयति काम कलयते । पदाम्भोजहन्द न्तव तदपि कामाक्षि हृदय मुनीनां शान्तानां कथमनिशमस्मै स्प हयते ॥ ३८ ॥ निरस्ता शोणिना चरणकिरणानां तव शिवे समिधाना सन्धमारुचिरचल राजन्यतनये । असामदिन परिभवितुमेतत्समरुचां सरोजानां जाने मुकुलयति शोभां प्रतिदिनम् ।। ७० ।। उपादिक्षदात्यं तव चरणनामागुरुरसौ मराला शङ्ख महणमतिलालित्यसरणी। '.

पादारविन्दशतकम्। . अतस्ते निस्तन्द्र नियतममुना सख्यपदवौं प्रपन्न पाथोज प्रतिदधति कामाक्षि कुतुकम् ॥ ७१ ॥ दधानाध्यकं प्रश्नतिमलिनैः षट्पदझुलैः हिजाधीशश्लाघा विधिषु विदधद्भिर्मुकुलतां रजीमियः पौनियतमपि कामाक्षि पदयोः विरोधस्ते युक्तोविषमशरवैरिप्रियतमे ॥ ७२ ॥ कवित्वभौमिश्रीकरणनिपुणौरक्षणचणौ विपन्नानां श्रीमन्नलिनमसणौ शोणकिरणौ। मुनीन्द्राणामन्तःकरणसरणी नर्तनचणी मनोजौ कामाच्या दुरितहरणौ नौमि चरणौ ॥ ७३ ॥ परस्मात्मवस्मादपि च परयोर्मुक्तिकरयोः भखीभिजातनाकलिततुलथोस्तातल योः । विलौये कामाच्या निगममुतयो किनतयो- निरस्तप्रोन्मीलनलिनमदयोरेव पदयोः ॥ ७४ ॥ खं भावादन्योन्यडिसलयमपीदन्तव पदं मृदिग्ना शोणिम्ना भगवति दधाते सहयताम् । वने पूर्वस्येच्छा सततमवने किन्तु जागतां परश्येत्थ भेद स्फुरति हृदि कामाक्षि सुधियाम् ॥ ७५ ॥ कथं वाचालोपि प्रकटमणि मजीरनिनदैः सदैवानन्दान् विरचयति वाचं यमजनान् । प्रात्याशोणालच्छविरपिच कामाक्षि चरणो मनीषाने मल्य कथमिव वृणां मांसलयते ॥ २६ । .

५४ शतकाबन्तिः । चलत्तणा वीची परिचलनपर्याकुलतया मुहुर्धात्यातान्तः परमशिव वामाक्षि परवान् । तितीर्घ : कामाक्षि प्रचरतरक वरतरकमाम्बुधि नसु कदाह लप्स्यते चरणमणिसेतु गिरिसुते ॥ ७७ ॥ विशष्यन्त्वाम्प्रज्ञासरिति दुरितग्रीष्मसमय- प्रभाव न क्षीण सति मम मनः ककिनि शुचा। त्वदीयः कामाक्षि स्कुरितचरणामोज महिमा नभोमासाटो पन्नगपति सुते किन कुरुते ॥ ७८ ॥ विनम्नाणाञ्चेतीभवन वल्लभीसोनिचरण- प्रदीप प्राकाश्यं दधति तब निधूततमसि । असीमा कामाक्षि स्वयमल दुष्कर्मलहरी विघूर्णन्ती शान्तिशलभपरिपाटीव भजते ॥ ७८ ॥ विराजन्ती शुक्तिन खकिरण मुसामणि तसे- विपत्यापोराशौ तरणि रमराणां प्रणमताम् । त्वदीयः कामाक्षि व वझलघुदावोभवबने मुनीनां ज्ञानाग्नेररणियमद्धिविजयते ॥ ८० ॥ समस्तैस्मंसेव्य सततमपि कामाक्षि विबुधै- स्तुतोगन्धर्वस्त्रौ सुललितविपञ्चौ कलरवैः । भवत्या भिन्दानो भवगिरिकुलं जन्मिततमो बलद्रोही मातश्चरण पुरुहतोविजयते ॥ ८१ ॥ वसन्त भक्तानामपि मनसि नित्य परिलसत् घनच्छावापूर्ण सुचिमपि नृणां तापशमनम् । .

पादारविन्द शतकम् । ५५ नखेन्द ज्योत्स्नाभिः शिशिरमपि पद्मोदयकरं .. नमामः कामाक्ष्याश्चरणधिकाचर्यकरणम् ॥ २ ॥ कवीन्द्राणां नानाफणितिगुण चित्रोक्तवचः प्रपञ्चव्यापारप्रकटकलाकौशलनिधिः । अधः कुर्वनन सनकभृगुमुख्य मुनिजनै- नपस्यः कामाच्यावरण परमेष्ठी विजयते ॥ ८३ ॥ भवत्याः कामानि रितपदपङ्घरुहभुवां परागाणां परैः परिदृतकलशव्यतिकरैः । न तामासृष्टे हदय मुकुरे निर्मलरुचि प्रसन्ने निश् यो प्रतिफलति विश्वं गिरिसुते ॥ ८४ ॥ तब त्रस्तं पादास्किाम लवसरण्यान्तरमगात् परं रेखारूपं कमलमलम अमेवाश्रितमभूत् ॥ जितानां कामाक्षि हितयमपि युक्त परिभवे विदेश वासोवा चरगागमनं वा निजरिपोः ॥ ८५ ॥ रटहीत्वा याथार्थनिगमबचसान्देशिकलपा कटाक्षा ज्योतिः शमितममतावन्धतमसः ॥ यतन्ते कामाक्षि प्रति दिवस मन्तई ढयितु व दीयं पादाज सुजतपरिपाकेज सुजनाः ॥ ८६ ॥ जडानामध्यन सारण समये खच्चरणयो: भ्रमन्मन्थमाश घुमिधुमितसिन्धुप्रतिभटाः ॥ प्रसन्नाः कामाचि प्रसभमघरस्पंदन करा भवन्ति खच्छन्द प्रकृतिपरिपका भणितयः ॥ ८७ ।।

५६ शतकावलिः । बहनप्य योन्त मधुरनिनद हंसकम सौ तमेबाधक किमिव यतते केलिगमने । भवस्यैवानन्द विदधदपि कामाक्षि चरणो भवत्यास्तद्रोहं भगवति किमेवं वितनुते ।। ८८ ॥ यदत्यन्त ताम्यत्य लसगतिलोलास्वपि शिवे. तदेतत्कामाक्षि प्रकातिमृटुलं ते पदयुगम् । किरीट सङ्घट्ट' कथमिव सगैघस्य सहते मुनीन्द्राणाम्मस्ते मनसि च कथं सूचिनिशिते ॥ ८८ ॥ मनोरथे मत् के विबुधजसम्मोदजननी सरागव्यासङ्गा सरसमृदुसञ्चारसुभगा । मनोज्ञा कामाक्षि प्रकटयतु लास्यप्रकरणां रणन्मजीरात चरण युगली नर्तकबधः ॥ ८ ॥ परिष्क वयातः पशुपतिकपर्दञ्च विषये पराचां हृत्पद्म परमफणितीनाञ्च मकुटीम् । परस्ते पादोयं परिहरतु कामाक्षि ममता पराधीनत्व मे परिमुषितपाथोजमहिमा ॥ ८१ ॥ प्रसनेस्सम्पर्कादमरतरुणी कुन्तलभवैः अभीष्टानां दानादनिशमपि कामाक्षि नमताम् । खसङ्गात् त्वं केलिप्रसबजनकत्वेन च तव विधा धत्ते वाती सुरसिरिति पादो गिरिसुते ॥ ८२ ॥ महामोहस्तेन व्यतिकरभयात्याल यति यो विनिक्षिप्त स्वस्मिन् मुनिजनमनोरत्नमनिश ।

पादारविन्दशतकम् ॥ ५७ --- सरागस्योद्रेकामत तमपि कामाक्षि तरसा किमेवं पादोसौ किसलयरुचिौं चोरयति ते ॥ ८३ ॥ सदा स्वादुशार विषयलहरी शालिकणिकां समास्वाद्या श्रान्त हृदयशुकपोत जननि मे । छपाजाले फालेक्षणरमणि कामाक्षि रभसात् गृहीत्वा बघ्नीयाश्चरणयुगली पञ्जरपुटे ॥ २४ ॥ धुनान' कामाक्षि स्मरण लबमाण जडिम ज्वरप्रोढि' गूढ निगमशिखरे कुञ्ज कुहरे । अलभ्य मन्दानां कति च न लभन्ते सुकृतिन: चिरादन्विष्यन्तस्तव चरण सिद्धौषधमिदम् ॥ ४५ ॥ रणन्मजौराभ्यां ललितगमनाभ्यां सुकतिनां मनोवास्तव्याभ्यां मथिततिमिराभ्यां नखरुचा । निधयाभ्यां पत्या निज शिरसि कामाचि सततं नमस्ते पादाभ्यां नलिनमृदुलाभ्यां नगसुते ॥ ८६ ॥ सुरागे राकेन्दुप्रतिनिधिमुख पर्वत सुते चिरालभ्ये शमधनजनानां परिषदा । मनोभृङ्गोमत्कः पदकमल युग्मे जननि ते प्रकामं कामाथि त्रिपुरहर वामाक्षि रमतां ॥८७ ॥ यशस्सूते मातमधुरकविता पक्षमलयते श्रियं दत्ते चित्ते किमपि परिपाकं पृथयते । सतां पाशग्रन्थि शिथिल यति किं किन्न कुरते प्रसना कानाक्षि प्रणतिपरिपाटी चरणयोः ॥ ८ ॥ . . .

५८ शतकावलिः पदबह मन्दं गतिषुनिवसन्त हृदि सतां गिरामन्त प्रान्त कतकरहितानां परिवृडे । जनानामानन्द जननि जन यन्त प्रणमतां त्वदीयं कामाक्षि प्रतिदिनमहं नौमि विमलं ॥ २८ ॥ पुरामाराराति: पुरमजयदम्ब स्तवशत: प्रसन्नायां सत्यां त्वयि तुहिनशैलेन्द्रतनये । अतस्ते कामाक्षि स्फुरतु तेरसा कालसमये समायाते मातर्मम मनसि पदानयुगलो ।। १०० ।। अलङ्काले काले विपदि तव कामाथि चरणं दिनारम्भोदञ्चत्तपनजलजन्मद्य तिभर। सक्तत्त्वालोकारवर घटाभिमुहुरिम निषव्यन्त वन्दे जननरहितायं तममलम् ॥ १००१ ॥ ॥ इति श्रीकामाक्षिपादारविन्दशतकम् ।। -- ।। समाप्तम् ।।

॥ कटाक्षशतकम् ॥ भीहान्धकारनिवहं विनिहन्तुमौहे. सकात्मनामपि महाकवितावदान्यान् ॥ श्रीकाञ्चिदेशशिशिरी कति जागरूका नेकाननाथतरुणी करुणाविलोकान् ॥ १ ॥ मातजयन्ति ममता रहमोक्षणानि माहेन्द्रनीलरुचिशिक्षण दक्षिणानि ॥ कामाक्षि कल्पितजगत्रयरक्षणानि त्वहीक्षणानि वरदानविचक्षणानिः ॥ २ ॥ आनणतन्त्रविधिदर्शितकौशलाना: मानन्दमन्दपरिधर्णितमन्धराणी ॥ तारुण्यमब तव ताडित कर्ण सीना कामाक्षि खेलति कटाक्षनिरीक्षणानां ॥ ३ ॥ कल्लोलितेन करुणारसवेजितेन कल्माषितेन कमनीय मृदुस्मितेन, ॥ मामचितेन तव किञ्चन कुञ्चितिन कामाचि तेन शिशिरीकुरु वीक्ष्यितेन .. ४ ।।

६० शतकावलिः। साहाय्यक गतवती मुहुरजु नस्य मन्दस्मितेन परितोषितभौमचेताः ।। कामाक्षि पाण्डवचमरिव तावकीना।। कर्णान्तिकञ्चलति हन्तु कटाक्षलक्ष्मीः ।। ५ ।। अस्तं क्षणन्नियतु मे परितापसूर्य- मानन्दचन्द्रमसमानयतां प्रकाशं ।। कालान्धकार सुषमाङ्गलत न्दिगन्त कामाक्षि कोमलकठाक्षनिशागसस्ते ॥ ६ ॥ ताटङ्गमौकिकरुगकरदन्तकान्ति: कारुण्य हस्ति पशिखामणिनाधिरूढ़ः ॥ उन्मू लयत्त्वशुभपादपमस्मदीयं कामाक्षि तावककटाक्षमतङ्गजेन्द्रः ॥ ७ ॥ छायाभरण जगतां परितापहारी ताटङ्गरत्नमणि तल्लजपल्लवीः । कारुण्यनामविकिरन्मकरन्द जाल कामाक्षि राजति कटाक्षसुरमस्ते ॥ ८ ॥ सूर्याश्रय पर प्रणयिनी मणि कुण्डलांशु- लौहित्यकोकनदकाननमानिनाय । यान्तौ तव स्मरहराननकान्ति सिन्धु कामाथि राजति कटाचकलिन्दकन्या ॥ ८ ॥ प्राप्नोति यं सुततिन तब पक्षपातात् कामाक्षि वीक्षणविलासकला पुरन्धी । + कटाहशतकम्। सद्यस्त मे किल मुक्तिबध कृणोते तस्मानितान्तमन योरिदमैक त्यम् ॥ १० ।। यान्ती सदैव मरुतामनुकूलभावं भ्रूवलिशत्रु धनुरुल्लसिता रसाः । कामाक्षि कौतुकतरङ्गित नीलकण्ठा कादम्बिनीव तव भाति कटाक्षमाला ।। ११ ।। गजाम्भसि सिमतमये तपनाअजेव गङ्गाधरोरसि नवोत्पलमालिकेव। वक्त प्रभा सरसि शबनमण्डलीव कामाक्षि राजति काटाक्षरुचिच्छ टा ते ॥ १२ ॥ संस्कारतः किमपि कन्द लितान्त्र संज्ञान दीदारसोनि सुधिया सुपभोगयोग्यान् । कल्याण शक्ति लहरो कलमाक्षरान्न: काामाक्षि पाल य तु वदपाङ्गपातः ॥ १३ ।। चाञ्चल्य मेव कलयन्नियतं' प्रत्या मालिन्च भूषतिपथा क्रम जागरूकः । कोवल्यमेव किमु कल्य यते नताना कामाक्षि चित्रमयत करुणाकटाच: ।। १४ ।। सजीवने जननि चूतशिलो मुखस्य सम्मोहने शशिकिगार कशेखरस्य । संस्तम्भने च ममताग्रहचेष्टितस्य कामाक्षि वीक्षणकला परमौषधन्ते ।। १५ ।। J ६२ शतकावलिः। कामद्र हो हहययन्त्र गजारूकाः कामाक्षि चञ्चलहगञ्चल मेखला ते । आश्चर्य मम्व भजतां झटिति स्वकीय- सम्पर्क एव विधुनोति समस्त बन्धयात् ।। १६ ।। नौलोपि रागधिकञ्ज नयन् पुरारे झेलोपिभक्तिमधिकांहढयन्नराणाम् । वक्रोपि देवि नमतां समतां वितन्वन् कामाक्षि ऋत्यतु मयि वदपारपातः ॥ १७ ॥ कुण्ठोकरोतु विपद मम कुञ्चितन्त्र चापाञ्चितश्चितविदेहमवानुरागः । रक्षापकारमनि शञ्ज नयन् जगत्यां कामाक्षि रामइव ते करु पाकटाक्षः ॥ १८ ॥ नोकामकोटिशिवलोचन योषितस्य शृङ्गारबोजविभवस्य पुनः प्ररोहे । माम्भसाट्रम चिरात् प्रचुरेण शझे केदारमब तब केवल दृष्टिपात: ॥ १८. माहामार्शवधिरसो तब टुबिलङ्घय संसारबिन्धागिरिखण्ड न केलिचञ्चः । धैर्या म्बुधि न्य रुपलेचुल कीकरोति कामाक्षि वीक्षणविजभण कुम्भ जन्मा ॥ २० ॥ पौव्वव गिरा क र दुल मच्छी मैत्रौविसर्गमधुराशततारकासिः । .

कटाक्षशतकम् । कामाक्षि संशितवती वपुरष्टमूर्त ज्योनायते भगवति बदपाङ्गमाला ॥ २१ ॥ अम्ब स्मर प्रतिभटस्य वपुर्मनोज्ञ मम्मीजकाननमिवाञ्चितकण्टकासं । भृङ्गीव चावति सदैव सपक्षपाता कामाथि कोमल रुचिस्वदपाङ्गमाला ॥ २२ ॥ के प्रमापटल नौलवितानजाले कामाक्षि कुण्डलमणिच्छ विदीपभोगे । कम कटाक्षणचिरङ्गतले पाख्या शौलधिका नटति शङ्करबहमे ते ॥ २३ ॥ अत्यन्त शीतलमतन्द्र यतु क्षणार्ध- मस्तीकविथममनङ्गविलास कन्दम् । पाल्पस्मितामृतसपारकपाप्रवाह- मविप्ररोहमचिरामयि कामकोटी ॥ २४॥ मन्दाक्षरागतरलीकृति पारतन्त्रयां कामाक्षि मन्धरतरां यदपा डोला। प्रारू ह्य मन्दगतिकौतुकशालिचक्षु. रानन्दमेति मुहुरर्थशशाङ्कमौले ॥ २५ ॥ र यम्बकत्रिपुरसुन्दरिहय॑ भूमि- रङ्ग विहारसरसोकरूणाप्रवाहः । दासाथ वासवमुखाः परिपालनौयाः कामाक्षि विश्वमपि वौक्षणभूभृतस्ते ॥ २६ !!

६४ शतकावलिः 10 वागीश्वरी सहचरी नियनेन लक्ष्मी भूबलारी वशकरो भुवनानि गेहं । रूपत्रिलोकन यनामृतमब तेषां कामाक्षि येषु तव वोक्ष ग पारतन्त्रों ।। २ 9 11 माहेश्वरं झटिति मानस मौनमम्ब- कामाक्षि धैर्य जलधौ नितरानिमग्न । जालन शृङ्खलयति त्वदपाङ्गनाम्ना विस्तारितेन झुसुमायुधदागको सौ ।। २८ ।। उन्मूख्य बोध कमलाकरमण जाडा स्त म्बेरमं मम मनो विपिने अमन्तम् । कुण्ठोकुरुष्व तरसा कुटिलायसोना कामाक्षि तामाटाक्षमहानशेन |॥ २८ ॥ उद्देलितम्तवकितैलील विलासै- पत्याय देवि तव गाढ़कटाक्ष गुञ्जात् । दूरम्पलाययतु मोहगीकुल में कामाक्षि सत्वरमनुग्रहकेसरीन्द्रः ॥ ३० ।। स्नेहार्दितां विकसितोत्पल कान्तिचोरा- लेतारमेव जगदौश्वरि जतुकामः । मानोडतोमारके तुरसौ धनौते कामाक्षि तावककाटाक्षलपाणवलौं ।। ३१ ।। यौतौं वजन्तपि सदा रणिं मुनीनां कामाक्षि सन्ततमपि स्मृतिमार्गगामी ।

कटाक्षशतकम्।।
६५
कौटि ख्यमम्ब कथमस्थिरताञ्च धत्ते
चौर्यञ्च पद्धजरुचान्वदपाङ्गलेशः ॥ ३२ ॥
नित्याश्रित परिचिती यतमानमेव
नोलोत्पलं निजसमीपनिवासलोलं ।
प्रीत्येव पाठयति वीक्षण दे शिकेन्द्रः
कामाक्षि किन्तु तव कालिमसम्पदायं ।। ३३ ।।
मात्या गुहस्त वकिल स्तिफेनराशी
कामाक्षि वक्त रुचिप्तञ्चयवारिरागी ।
आनन्दति निपुरमर्दननेत्र लक्ष्मी-
रालम्बा देवि तव मन्दमपाङ्गसेतु ॥ ३४ ।।
श्यामा तव त्रिपुर सुन्दरि लोचन श्री:
कामाक्षि कन्दलितम दुरतार कान्तिः ।
ज्योलखाबतौ स्मितरुचापि कथन्त नीति
स्पर्धा महो कुवलयैश्च तथा चकोरैः ।। ३५ ।।
कालाजनञ्च तब देवि निरीक्षणञ्च
कामाका साज्य सरणि समुपैति कन्या ।
निःशेषनेत्र सुलभं जगतोषु पूर्व
मन्बनिने बलभन्तहिनाट्रिकन्छ ।। ३६ ।।
घमाङ्ग रोमदनकेतनपाव कस्य
कामाक्षि नेत्रचिनोलि मचातुरी ते ।
अत्यन्त मज तमिदनवन त्रयस्य
गिसोलः ॥ ३०॥

६६ शतकालिः प्रारम्भलेशसमये तब वोक्षास्य कामाक्षि मूकमपि वा क्षणमात्रनम्न । सर्वज्ञतासकाल काललोकासमक्ष मेव कौखियम्बरणमायती वृणीते ।। ३८ ।। कालाम्बुवाहइव ते परितापहारी कामाक्षि पुकरमधः कुरुते कटाक्षः । पूर्वः परं क्षयरुचा सशुपति मैत्री अन्यस्त सन्तत चिभ्य कटीकरोति ।। ३८ ॥ सूक्ष्म पि दुर्गमतरे पि गुरुप्रसाद- साहायकेन विचरञ्जपवर्गमागें । संसारयनिचयेन पतत्य मुन्त कामाक्षि माढ़सवल या कटाक्षयष्टि ॥ ४० ।। कामाक्षि सन्ततमसो हरिनीलरत्न- स्तम्भे कटाक्षरुचिपुश्चमये भव त्याः । वछोपि भक्ति निगले म चिन्तहस्ती स्तम्भञ्च ववमपि मुञ्चति हन्तं चित्रं ।। ४१ ।। कामाक्षि छपामपि सन्ततमञ्जनञ्च विश्वन्निसर्ग तरलोपि भवत्कटाक्षः । नमख्यमन्वहमनमनताअभय स्थ यंञ्च भक्ता हृदयाय कथन्ददाति ॥ ४२ ॥ मन्दस्मितस्तकिलम्मणि कुण्ड लांशु स्तोमप्रवालकवि शिशिरीकता।

कटाक्षशतकम्। कामाक्षि राजति कटाक्ष रुचीकदम्ब मुद्यानमम्ब करुणा हरिणक्षणायाः ।। ४३ ।। कामाक्षि तायककटाक्षमहेन्द्रनौल सिंहासनं मृतवतोमकरध्वजस्य । साम्राज्य मङ्गल विधौ मणिकुण्डली नीराजनोत्सवतरङ्गितदीपमाला || ४४ ।। मातः क्षणं न पयं मान्तव वीक्षितेन मन्दाक्षि तेन सुंजनेर परीक्षितेन । कामाक्षि कर्मतिमिरोजमभास्करण श्रेयस्करेण मधुपातितरकारेणं ।। ४५ ।। प्रेमापगापयसि मज्जानमारचर्य युत्ता स्मितांशु छातभरमविलेपनीः । कामाक्षि कुण्डलमणिा तिभिजटाल- श्रीक गठमेव भजते तत्र दृष्टिपातः ।। ४६ ।। कैवल्यदाय करणारसकिराय कामाक्षि कन्दन्ति विनमशङ्कराय । आलोक नाय तव भक्तशिवराय मातन मोतु परस चितशङ्कराय ।। ४७ ।। साम्राज्यमङ्गलविधी सकरध्वजस्य लोलालकालिकातलोत्णमाल्य यो । कामेश्वरि प्रचुरमुत्पलवेज वन्तौ चात मति तब चन्न || yr || शतकावन्तिः। मार्गण मञ्जकच कान्तितमोदितेन मन्दायमानगमना मदनातुरासौ । कामाक्षि दृष्टि रयते तब शङ्कराय सङ्केतभूमि चिरादभि भसारिकव ।। ४८ ॥ बीड़ा प्रत्तिरमणी सातसाहचर्यों शैवालिताङ्गलबचा शशिशेखरस्य । कामाथि कान्ति सरसियदयानलक्ष्मी मन्द समाययति मज्जन खेलनाय ॥ ५० ॥ काषायमं शुकमिव प्रकटं धानो- माणिक्य कुण्डल कचि मताविरोधी। गवत सोमनि रातमा तराचकास्ति कामाक्षि तावका कटाक्षयतीश्वरोसौ ॥ ५१ ।। पाषाण एव हबिनोज मरिदिनेषु प्रलानतात वलयमाटोकारोति । नैमितिकाजल दनेचाताततस्ते कामाच शून्यमवमानमपाल ल्याः ।। ५२ ! सङ्गारविषमवतो सुतरां सुलज्जा नासाग्रमोक्तिक रुचा तमन्दहासा । श्यामा कटाक्ष सुपमा तव युक्ता मतत् कामाक्षि चावति दिगम्बरवक्ता विस्वं ।। ५३ ।। नीलोत्पलेन मधुपेन च दृष्टिपातः कामाच्यतुल्यमिति ते कथमामनन्ति ।

कटाक्षशतकम् ।
६१
शैत्येन निन्दति यदव हमिन्दपादान्
पाथोरहेण यदसौ कलहायते च ।। ५४ ।।
प्रोष्ठप्रसापटलविनम मुद्रितेन
न वलिवोचिसुभगे मुखकात्तिसिन्धौ ।
कामाक्षिवारिभरपरणलबमान
कालाम्बवाहसरी लभते कटाक्ष: ।। ५५ ।।
मन्दस्मितेर्धवलितामण कुण्डलांशु
सम्यकलोहि तरुचिरव दपाङ्गधारा !
कामाक्षिमल्लिकुसमैनवपल वैश्च ।
नौलोत्पलैश्च रचिलेव विभाति माला ।। ५६ ।।
कामाक्षि शीतल कपारसनिर्भराभिः
सम्म पहाल कचिः वदपाङ्गमाला ।
गोभिः सदा पुररिपोरभिन्न स्यमाणा
दूर्वा वादग्न कबिड़ खान मातनोति ।। ५७ ।।
महत्याला विकासयिता प्र पुष्ण-
नालास अत्यलकच स्तमसा निरोडा ।
दोषानुषङ्ग जड़ताञ्जगताध नाम:
कामाक्षिबीच विलासइबोदयस्त ।। ५८ ।।
चक्षुर्विसोहयति चन्द्रविर षण प्य
कामाक्षि तावककटाक्षतमःपरोहः ।
प्रत्य न्हा लन्त नयनं स्तिमितमा नीनां
प्राचार व वरतीति पर विचित्र ॥ ५ ॥

७. शतकावलिः । सामाक्षि बौक्षण रुचा युधि निर्जितं ते नीलोत्पल निरव शेषगताभिमानं । प्रागत्य तत्परिसरं श्रवणावतंश व्याजेन नूनमभयार्थन मातनोति ।। ६ ।। प्राशय मम्व वदनाभ्य दयावलम्ब कामाचि चञ्चल निरीक्षण विश्व मस्त । धैर्य विधूध तनु ते हृदि रागबन्ध शम्भोस्तदेव विपरोततया मुनीनाम् ॥ ६१ : जन्तोरस कृत्य णमतो जगदीशताव तेजस्विताञ्च निशिताञ्च मति सभायाम् । कामानि माक्षिकमरीमिव वैखरीच लक्ष्मीञ्च पालयति क्षण वीक्षणन्ते ॥ ६२ ॥ कादम्बिनी किमयतेन जलानुषङ्ग भृङ्गावलिः किसुर पीजुरुते न पत्रम् । किं वा कलिन्द सनया सह तेन भङ्ग कामाथि निश्चयपदन तवाक्षिलक्ष्मी: ।। ६३ ।। काकील पावकर गौकरण पि दक्षं कामाक्षि बालकसुधाकरशेखरस्य । अत्यन्तथोतलतमोप्यनिवारित ते चित्रविमोहयति वित्तमय कटाक्षः ६४ ॥ कापण्यापूररसरतिमय मोह- कन्दोहतभवमयं विषपादयं मे ।

कटा शतकम् ।
७१
तुझ छिनतु तुहिनाद्रिसुते भवत्याः
काञ्चीपुरी खरि कटाक्ष कुठारधारा ॥ ६५ ॥
कामाक्षि घोरभवरोगचिकित्सनार्थ
मभ्यर्थ देशिक कटाक्षभिषकप्रसादात् ।
तत्रापि देवि लभते सुकृतौ कदाचि-
दत्य न्तदुर्लभमपाङ्गमहौषध ते ॥ ६६ ॥
कामाक्षि देशिक कपाङ्करमाश्रयन्ती
नानातपोनियमनाशिलपाशबन्धाः ।
वासालय' तव कटाक्ष ममुं महान्त
खमा सुरज समधियोविचरन्ति लोके ॥ ६ ॥
साकूतसंज्ञपितगर्भित ग्ध हास
घोड़ानुरागसह वारि विलोचनन्त ।
कामाक्षि कामपरिपन्थिनि मारवौर-
सांब्राजाविचमदयां प्रकटीकरोति । ६८ ।।
कामाक्षि विश्वमवले कनिधिविधाय
5 वलिचापकुटिलीकृतिमेव चित्रम् ।
खाधीनता तब निनाय शशाङ्कमोले-
रङ्गाधराजा सुख लाभमपाङ्गबोरः ।। ६६ ।।
कामामुरैक निलय स्तव दृष्टिपातः
कामाक्षि भक्तमनमा प्रददातु कामान् ।
रागान्वितः स्म यमपि प्रकटीकरोति
पैराग्य मेव कथ मेष महामुनीनाम् ॥ ७० ॥

७२ शतकावतिः। का कालाम्ब वा हनिवहै. कलहायते ते कामाक्षि कालिममदिन सदा कटाच: । चित्रं तथापि नितराम सेव दृष्टा सोत्क एड एज लो लिन नीलकण्ठः ॥ ७१ ।। कामाक्षि थरिपोरवलोकनेषु कान्तं पयोन मित्र ताबकमक्षिपातम् । प्रेमागमो दिवस पदिक वो करोति लज्जाभरी रजनिबन्कुक्षीकरोति ।। ७२ ।। मूकोविराति पर पुरुषः बारूप कन्दर्पति विदशरा जति शिन्य चानः । कामाक्षि कीवल अपनाममाल एव लोलातरङ्गित कटाक्षचि क्षणात ।। ७३ ।। नौलालका मधुकरन्ति मनोज्ञ नासा मुतारचः प्रकट कन्ट बसाई रन्ति । कारुण्यमम्ब मकरन्दति कामकोटि मन्य ततः कमलमेव विलोचनन्त ।। ७8 ।। आकाऽमाण फलदानविचक्षणायाः कामाक्षि तावका कटाक्षककामधेनोः । सम्पर्क एव कथयमम्ब विमुक्त पाश- बन्धाः स्फुटन्तनुभूतः पशुतान्त्यजन्ति ।। ७५ ।। संसारधर्मपरिपाकजुषां नराणां कामाक्षि शीतलतराणि तवेक्षणानि ।

कटाहशतकम्।
सन्ध क्षयन्ति मुडुरिन्धनराशिरीव्या
कामद्रही मनसि मन्मथचत्रभानुम् ।। ७६ ।।
चन्द्रातपन्ति घनचन्दनकर्दमन्ति
भुक्तागुणन्ति हिमवारि निषेचनन्ति ।
प्रेमाम्बराशि सततस्त्रपितानि चित्र
कामानि तावककटाक्षनिरीक्षणानि । ७७॥
कालाजनप्रतिभटकमनीयकान्त्या
कन्दर्पतन्त्रकलया कलितानुभावम् ।
काचौविहारर सि के कलुसार्तिचोर'
कमोलयस्वमयि ते करुणाकटाक्षम् ॥ ७८ ।
‘कान्तन मन्मथ पदेन विमोद्यमान
स्वान्त न चततामूलगतस्य पुसः ।
कान्तन किञ्चिदवलोकय लोचनस्य
प्रान्त नमाजननि काञ्चिपुरी विभूषे ॥ ७८ ६
कामाक्षि कपि सुजनास्त्वदपाङ्गसङ्क
कण्ठ न क दलित नीलिमसम्प्रदायाः ।
उत्तंसकल्पितकुटुम्बचको पोषा
नक्तन्दिन प्रसवभूनयना भवन्ति ॥ ८० ॥
नौलोत्पलप्रसवकान्तिनिदर्शने न
कारुण्य विधमजुषा तव वीक्षणेन ।
कामाथि कर्मजलधेः कलशी सुतेन
पाश्चत्रवाट्यममी परिमोचनीयाः ॥ ८१ ॥

शतकावलिः। 11 अत्यन्तचञ्चलमलौकिक मञ्जन किं चङ्गारभङ्गिरहिता किमु भृङ्गमाला । धूमाझुरः किमु हुताशनसङ्ग होन: कामाक्षि नेत्ररुचिनौलिमकन्दली ते ॥ २ ॥ कामाक्षि नित्यमयमञ्जलिरस्तुमुक्ति- बौजाय विभ्रममदोदयघूर्णिताय । कन्दपंदर्प पुनरुद्भ नरुद्भवसि विदाय कल्याणदाय तव देवि दृगञ्चलाय ॥ ८३ ॥ दक्षिरो मदनकेतन विश्व माणां निन्दास रोपि दलितोसलचातुरीणाम् । दीपाङ्ग रो भवमिस्त्र कदम्बकानां कामानि पालयतु मां तदपाङ्गपातः ॥ ८४ ॥ कैवल्यदीपमगिरोहण पर्वतेभ्यः कारुण्यनिझरप यायातमन्य नेभ्यः । कामाक्षि किसरितशङ्करमानसेभ्य- स्तेभ्योनमोस्तु तव वोक्षणविभ्र मेभ्यः ॥ ८५ ॥ अल्यौय एव नवमुत्पलम स्बु होना मौनस्य मासरणिरब रहञ्च कि वा। दूरी मृगी तदस मञ्जरामचनञ्च कामाक्षि वनीक्षणाचौ तव कामयामः ॥ ८६ ॥ मिश्रीभवहरलपशिल शङ्करोरः सौमाङ्गणे किमपि रिवणमादधानः ।

कटाक्षशतकम्।
७५
हेलावधतललितश्रवणोत्यलोसो
सामाक्षि बालइन राजति ते कटाक्षः ॥ ८७ ॥
नोढौकरीति विदुषां नवमूक्तिधाटी
चताटवौविबुधकोकिललाल्य मानम् ।
माध्वीरस' परिमलञ्च निरगलन्त
कामाक्षि वौक्षणविलासवसन्त लक्ष्मीः ॥ ८८ ॥
कूलङ्गषं वितनुते करुणाम्ब वर्ष-
सारस्वत सुक्त तिनः सुलभप्ररोहम् ।
तुच्छोकरोति यमुना तरङ्गभङ्गों
कामानि कि तब कटाक्षमहाम्बुवाहः ॥ ८ ॥
जागति देवि करुणांशकसुन्दरी ते
ताटङ्गरत्नरुचिदाडिमखण्ड शोणे ।
वाामाक्षि निर्भर कटाक्षम चिपुञ्ज
माहेन्द्रनीलमणिपञ्जरमध्यभागे ॥ ८ ॥
कामाक्षि सत्कुवलयस्य सगोत्रभावा-
दाकामति शुनिमसौ तव दृष्टिपातः ।
किञ्च स्फुट कुटिलता प्रकटीकरोति
भन वरीपरिचितस्य फल किमेतत् ॥ १ ॥
एषा तवाक्षिसुषमा विषमायुधस्य
नाराच वर्षल हरौ नगराजकन्ये ।
अझै करोति शतधाहदिधैर्य मुद्रां
नौकामकोटि यद सौ शिशिरांशुमोले: ॥ २२ ॥

७६ शतकावलिः। बाणेन पुष्पधनुषः परिकल्पमान- त्राणन भक्तमनसां करुणाकरण । कोणन कोमल दृशः तव कामकोटि- शाणेन शोषय शिवे मम शोक सिन्धुम् ॥ ८३ ॥ मारहो मुकुट सोमनि लल्यमाने मन्दाकिनी पयसि ले कुटिलञ्चरिषा : । कामाक्षि कोपरभसाञ्चलमाज मीन- सन्दोहमङ्ख रयति क्षणमक्षिपात: ॥८.४ ॥ कामादि सबबलित कुण्डलमोतिकांशु चञ्चत्सितश्रवणचाम मरचातुरोकः । स्तम्भ निरन्तरमपाङ्गमये भवत्याः बद्दश्चकास्ति मकरध्वजमत्तहस्ती ॥ ८५ ॥ यावत् कटाक्षरजनी समयागमस्ते कामाक्षि तावदचिगनमतां नराणाम । अविर्भवत्य मृतदोधितिधिरन मज- सविनायं दयप गिरीन्द्रशृङ्गः ॥ ८ ॥ कामाक्षि कल्यबिटपौव भवत् कटाक्षो दिक्षुमम्त विभवक्षमता नराणाम् । भृङ्गस्य नौल नलिनस्य चकाप्ति सम्बन सर्वखमेव हरतोति पर विचित्रम् ॥ ८ ॥ अज्ञातभक्तिरसमप्रसरहिवक- मत्यन्त गमनधोतसमस्त शास्त्रम् ।

कटाक्षशतकम्। अप्राप्तसत्यमसमीपगतञ्च मुक्त : कामाक्षि नैव तव कांक्षति दृष्टिपात: ॥ ८ ॥ अत्यन्तशीतलमनिर्गलकर्मपाक- काकोलहारि सुलभं सुमनोभिरेतत् । पौयू शमेव तव वीक्षणमम्ब किंतु कामाथि नील मिदमित्ययमेव भेदः ॥ ८ ॥ यातन लोचनरुचिस्तव कामकोटि- पातेन पातक पयोधिभयातुराणाम । प्तेन तेन नवबाचन कुण्डलांशु- पोतेन शीतल यभूधरकन्य के माम् ॥ १०० ॥ ।। मझपञ्चशन के कटाक्षतकं समाप्तम ।।

मन्दमित शतकम् ॥ ॥ ५॥ बनीमोवधमञ्जलिं प्रतिदिन बन्धच्छि दे देहिनां कन्दप गमतन्त्र मूल गुरवे कल्याण केलीभुवे । कामाख्याधनसारपुञ्जरजसे कामहश्चक्षुषां मन्दारस्त वकाप्रभामद जुषे मन्द स्मितज्योतिषे ॥१॥ सधीचे नवमालिका सुमनसां नासाग्र मुक्तामणे- राचायाय मृणाल काण्ड महसान्न सनिकाय विधे। खधंन्या न्या सह युध्वने हिमरुचरर्धासनाध्यासिने कामाच्या स्मितमचरोधवलिमाईताय तस्मै नमः ॥२॥ कपूरा तिचातुरीमतितरामल्पीयसी कुर्वती दौर्भाग्योदय मेव संविदधती दोषाक रोणां विषां । तुम्जानेव मनोक्षमल्लिविकरान् फुल्लान भिव्यञ्जती कामाच्यामुटुल स्मितांशुलहरौ कामप्रसूर स्तु मे ॥ ३ ॥ या पौनस्तनमण्डलो पग्लिसत्कपरले पायते या नोलेक्षणकान्तिरात्रिततिषु उत्स्ना प्ररोहायते । या सौन्दयधुनो तरङ्गतिषु व्यालोलहंसायते कामाच्या शिशिरीकरोतु हृदयं सा मे स्मितमाचुरौ ॥४॥ येषाङ्कच्छति पूर्वपक्षसरणिं को मुद्दतिखेतिमा वेषां सन्ततमारुरुक्षति तुलाकक्षांशरच्चन्द्रमाः । -- मन्दहितपतकम्। कन्ट्पत्य येषामिच्छति कम्बुरप्य सुलभामन्ते वसत् प्रक्रियां कामाच्या मम तां हरन्तु मम ते हास विषामङ्गराः ॥ ५ ॥ आशासौमसु सन्ततं विदधती नेशाकर्मी प्रक्रियां काशानामभिमानभनकलनाकौशल्यमाबिश्चती । ईशानेन विलोकिता सकुतुक कामाक्षि ते कलाप लो शापायकरी च कास्ति लहरी मन्दस्मितज्योतिषां ॥६॥ आरूढस्य समुन्नत सन तटो साम्राज्य सिंहासनं विभोर्जगह गन घजय प्राकय्य सुद्रानिधेः । यस्याश्चामरचातुरों कलयतेरश्मि च्छटा चञ्चला सा मन्दस्मितमञ्जरी भवतु नः कामाय कामाक्षि ते ॥ ७ ॥ श भोग्या परिरमसम्ममविधौ नै मला सीमानिधे- बाणीव तरंगिणी सात मृदुस्यन्दाकालिंदात्मजां । कल्माषीकुरुते कलङ्ग सुषमा कण्ठ स्थलीच म्बिनी कामाच्या स्थित कन्द लो भवतु सा कल्याण सन्दोहिनी ॥ ८ ॥ जेतु हारलतामिव स्तनतटों सञ्जग्मुपी सन्तत- जन्तु निर्मलतासिब हिगुणितां मग्ना कृणा स्तोतसि | वक्त विन्मयनीयतामिव हरं रागाकुलं कुर्वती मञ्जस्ते स्मितमंजरी भवभयं सथातु कामाक्षि मे ।। ८ ।। श्वेतापि प्रकटं निशाकररुचां मालिन्यमातन्वती शीतापि स्मर पावकं पशु पतेसंधुक्षयन्ती सदा । स्वाभाव्यादधराश्रितापि नमतामुच्च दिगन्ती गति कामाक्षि स्पाटमन्तरा स्फरत नस्त्वन्यन्टहामप्रभा |19011 ग शतकावलिः । वक्ता श्रीसरसौजले तरलितन्त्र वल्लिकल्लोलित कालिम्नादधतो कटाक्षजन्षा माधुव्रतौं व्यापतौं । निनिमलपुण्डरीककहनापाण्डित्यमाबिश्चती कामाच्या स्मितचातुरी मम मनः कातर्य मुन्मलयेत् ॥ ११ ॥ नित्यम्बाधितबन्ध जीवमधर मैत्रीजुषं वल्ल वैः सुद्धस्य हिजमण्डलस्य च तिरस्कारमप्याथिता । या वैमल्यवती सदैव नमताञ्चेत: पुनीतेतरां कामाच्या हदयं प्रसादयतु मे सा मन्द डास प्रभा ॥ १२ ॥ द्रुह्यन्तौ तससे मुहुः कुमुदिनीसाहाय्यमाविनती यान्तौ चन्द्र किशोरण खरवपुरोधाश्री प्रेसणम् । ज्ञानामोनिधिबीचिका सुमन साङ्क लङ्कघा वती कामाक्ष्यामितको मुदी हरतु मे संसारतापोदयम् ॥ १२ ॥ काश्मौरद्वधातुकदमरुचा कल्माषतां विनती हंसौधैरिव कुर्वतो परिचित हारी कृतेर्मोतिः । वक्षोजन्मतुषार शैलवाट के सञ्चार मातन्वतो कामाच्या मृदुलस्मि तद्य तिमयी भागीरथी भाषते ॥ १४ ॥ कंबोवंशपरम्परा इव कपासन्तानवल्लीभुवः पम्फुल्लस्तबका इव प्रसृमरामूर्ताः प्रसादा इव । वाक्पीयघकणाइव त्रिपथगा पर्यायभेदा इव चाजन्त तव मन्दहास किरणाः काञ्चोपुरोनायिके ॥१५॥ वक्षोजे घनसारपवरच नाभङ्गी सपत्नायिता कण्ठ बन्धरदन्त पत्रकहना व्यापारमदायिता ।

मन्दाहितशतकम् । ८१ ते ओष्ठ योनिकुरबप वपुटे प्रयप्रस नाचता कामाक्षि हारता म होय हदये जन्मन्दहासप्रभा ॥ १६ ॥ येषां बिल रिवोपरि प्रचलितो नासाग्र मुक्तामणि: येवान्दो जवाधिक प्रयत हान: करावं बनम् । येषां विन्द रिवोठयोर कणिमा धन्ते खब' रञ्जनां कामाच्याः प्रभवन्तु मज गिबोलासाय हासाङ्गराः ॥१७॥ या जाडायाम्नुनिधि क्षियोति सजतां वैरायते करवैः नित्य या नियमेन बावति ते कर्तुं त्रिणेनोत्सवम् । विश्व चान्द्रमसञ्च वञ्च यति या गर्वेण सा ताशी कामाक्षि स्मितमज्जरी तब कथं जीवोत्यसो कोयते ॥१८॥ आरूढ़ा रभसासरापुररिपोरा घणोपक्रमे या ते मातरुपैति दिव्य तटिनो यशाबारी तत्क्षणम् । ओठौ वेपथति छ वो कुटिलय बानच यत्याननं तां वन्दै मृदुहास पर सुषमामेकानजाप्रिये ।। १८ । वक्ता न्दोस्त व चन्द्रिका स्मितचिल्ला मचन्ती ‘सतां प्याच्च द्यु तामि इञ्चको रमन साङ्कामाक्षि कोतूहल एतचित्रमहनिश यदधिक सेक सदा गाहते विज्बो टदा मणिप्रभा खपि च चिमोकमाबियते ।। २० ॥ साहाय्यक लगा बुधेवहति से सामाक्षि मन्दक्षिात शोभागीट रु चाञ्च विटू मनिभाषाशि हां ब्रमहे । एतम्झादितपुरा किल पपी कर्मः पुरागाः पुमान् एतन्मध्यस मुद्भवां रसवत माधुर्यक.पां सुधां ।। २१ ॥ ७ ८२ शतकावलिः। उत्तुस्तनकुम्भशैलकटो विस्तारिकस्त रिका पत्रयोजषि चञ्चलास्मितरु वः कासाचि ते कोमलाः । सन्धादीधितिरञ्जिताइव भुइमान्द्रायरज्योतिषा व्यालोलामलगारदानशकलव्यापारमातन्वते ।। २२ ।। चौरं दूरत एव तिष्ठतु कथं वैमल्य मात्रादिदं मातस्ते सह पाठवौथि मयतां मन्दस्मितैमञ्जलैः । किञ्चेयन्तु भिदास्ति दोहनवशादेतत्तु सांञ्जयते कामाक्षि स्वयमर्थिव प्रणमतामन्यत्तु दोटुयते ॥ २३ ॥ कर्प रैरमृतांशुभिजननि ते कान्त च चन्द्रातपै मुक्काहारगुणे म खालवलय मुग्ध म तौरियम् । चौकाञ्चौपुरनायिके समतथा संस्तूयते सज्जनैः स्तन्तादृक् मम ताप शान्तिविधये किं देवि मन्दायते॥२४॥ मध्येगर्भितमञ्ज वाक्यलहरी माध्वीडयरी शीतला मन्दारस्त वकायते जननि त मन्दस्मितांशुच्छटा । यस्यावई यितु मुहुविकसित कामाक्षि कामही बला /क्षण विभ्रमव्यतिकरोवासन्तमासायते ॥२५॥ विश्वोष्ठद्युतिपुञ्जरञ्जितरुचिस्वन्मन्दहासप्रभा कल्याणं गिरिसार्वभौमतनये कल्लोलयत्वाशु मे । फुलन्म ल्लिपिनदहल कम यो मालेव या पेशला थीकाञ्चीवरि मारमर्दितुझरोमध्ये मुहुर्लम्बते ॥ २६ ॥ बिबाणां शरदच विचमदशां खद्योतमानाप्यसौ कामाक्षि सितमञ्जरी किरति ते कारुण्यधारारसम् ।

मन्दतिगतकम् ॥ आश्चर्य शिशिरीकरोति नितरां व्यालोक्य चैनामहो कामहलति नीलकण्ठ हृदय कोतहलान्दोलितम् ॥ २७ ॥ प्रत्यौल कटाच कुञ्जकुहरेष्वत्य च्छगुच्छायित' वक्त दुचविसिन्धुवौचिनिचये फेनप्रतानायितम् । नैरन्तर्य विजन्धितस्तनतटौ नैचोलपटायित कस्माष कवलौकरोतु मम ते कामाथि मन्दस्मितम् । २८ ॥ पीयूष तव मन्य रस्मितमिति व्ययैव सा च प्रथा कामाक्षि ध्र वमोदृशं यदि भवेदेतत्कथ वा शिवे। मन्दारस्य कथालवन सहते मथाति मन्दाकिनौं ईदुनिन्दति कीर्तिते च कालसोपाथोनिधेरौद्यते ॥ २८ ॥ विवषां नयनोस वितनुतां विद्योतताञ्चन्द्रमाः विख्यातो मदनान्तकेन मुकुटोमध्ये च संमान्यताम् । आः किंजातमनेन हाससुषमामालोक्य कामाक्षि ते कालसोमबलम्बते खलु दशाङ्गल्माषहीनोप्यसौ ॥३०॥ चेत: शीतलयन्तु नः पशुपतेरानन्दजीवातवो नम्राणां नयनाध्वसीमसु शरच्चन्द्रात पोपक्रमाः । संसाराख्यस रोगहाकर खिलौकारे तुषारोत्कराः कामानि स्मरकीर्तिवीननिकरास्त्वन्मन्दहासास राः ॥ ३१५ कर्णीधाख्यतमः कचाकचिकरान् कामाचि संश्चिन्तये त्वान्दमितरोचिषान्त्रिभुवनक्षेम रानरान् । ये वक्त शिशिरश्रियो विकसितां चन्द्रातपाम्भोरुह- घोङ्घर्षणचातरी मिव तिरस्कत्तुं परिश्क बते । ३२ ॥

८४ शतकाबन्तिः । कुर्युनः कुल शैलराजतनये यूाल सषम्मङ्गलं कुन्द खन चञ्चव स्तुवशिव मन्दस्मित प्रक्रमा: । हे कामाक्षि समम्त साक्षिनयन सन्तोषयन्यान्तर कर्परप्रकराइव प्रमृमराः पुसामसाधारणा: ॥ ३३ ॥ कम्ने ण स्नपयस्व कमकुहना चोरेण मारागम- व्याख्याशिक्षणहीक्षितेन विदुषा मक्षीणलक्ष्मौजुषा । कामाक्षि स्मितकन्दलेन कलुषा स्फोटक्रियाचञ्च,ना कारुण्यामृतवीचि काविहर का प्राचुर्यधुर्वे या माम् ॥ ३४ ॥ त्वम्मन्दस्मितकन्दलस्य नियत कामाक्षि शङ्कामहे विबोकशन न तन: प्रचलितो नशा करनीकरः । किञ्चित् क्षीरपयोनिधिः प्रतिनिधिस्वाहिनौवीचिका विम्बो कोपि वितबएब अह नामलोमतल्लीरुचिः ॥३५॥ दुष्कर्माकनिसर्गकर्कग महासम्पर्क तप्त मिल- त्यस शतरवतो भम मन: काशीपुराल निये । अब बन्मदुल स्मितामृतरसै: स्नात्वा विधूय व्यथा अानन्दोदयसौधशृङ्गपदवोमारोढुमाकाङ्क्षति ॥ ३६ ॥ नम्त्राणां नगराजशेखरसुतनाकालयानां पुरः कामाक्षि त्वरया विपत्य शमने कारुण्यधाराः किरन् । आगच्छन्तमनुग्रह प्रकटथन् आनन्दवौजानि ते नासौरे मुटु हास एव तनुते नाथे सुधाशीतलः ॥ ३७ ॥ कामाक्षि प्रथमान विचमनिधिः कन्ट्पंदप प्रसर्मुग्धस्ते मृदुहास एव गिरिजे मुष्णातुर्मकिल्वषम् ।

मन्दस्मितशतकम्। ८५ थे द्रष्टविहिते करग्रह उमे शम्भ स्त्र पामोलितं स्मरं कारयति स्म ताण्डविनोदाहिण्डिना तण्डुना ॥ ३८ ॥ तुमा के नचिदेव धौरमनसा कुत्रापि नानाजनैः कर्मग्रन्थिनियंत्रितैरसुगम कामाक्षि सामान्यतः । मुग्ध द्रष्टुमशक्य मेय तमसोमूढस्य मे चक्षुषो मार्ग दर्शयतु प्रदीपइव ते मन्दस्मितोरियम् ॥ ३८ ॥ ज्योत्स्नाकान्तिभिरेब निर्मलतरं नैशाकरं मण्डलं हंसैरेव सरोविलक्षसलिलेाकीचमम्भोरुह । स्वच्छ रेव विकस्वरैरुडुगणैः कामाक्षि बिम्बन्दिवः पुण्यरेव मृदुस्मितेस्तव मुखं पुष्णाति शोभान्तरम् ॥ ४० ॥ मानग्रन्थिविधुन्तुरेन रभसादावाद्यमानोनव- प्रेमाडम्बरपूर्णिमा हिमकरे कामाक्षि ते तत्क्षण । पालोक्य स्मितचन्द्रिकां मुहुरिमामुन्मीलनंजग्मुषो ञ्च तश्यालयते चकोरचरित चन्द्रार्धचूडामणः ।। 8१ ।। कामाक्षि स्मितमञ्जरों तव भजे यस्वास्त्विषामकुरा नाथोन स्तनपानलालसतया निःशमशयः । अर्द्धवौच्य विकर्षति प्रसुमरानुद्दाम या शुण्डया सूनुस्ते बिसमयाशु कह ना दत्तावल ग्रामणीः ।। 8२ ।। गाढालेषविमखम मनशादुद्दाममुक्तागुण - पालव कुच भयोवि दलिते दक्ष द्विवोवक्षसि । या सख्य न पिनाति प्रचुरया भासा तदीयां दगां सा में खेलति कामकोटिवदये सांद्रस्मि तांशुच्छटा ।। ४३ ।।

८६ शतकावलिः मन्दारे तव मन्थरमितरुचोमात्सर्यमालोक्यते कामाक्षि स्मरशासने च नियत रागोठ्योलक्ष्म ते । चान्द्रीषु तिमञ्जरीषु च महादोषारोदृश्यते शुद्धानां कथमोहगौ गिरि सुते शुद्धा दशा कथ्यताम् ।। ४४ ।। पौयूषं खस्तु पौयते सुरजनेदु ग्धांबधिर्मप्यते माहेशैश्च जटाकलापनिगलै मन्दाकिनी नद्यते । शीतांशः परिभूयते च तमसा तस्मादनेताहशी कामाथि स्मितमञ्जरी तव वचोवैदग्ध्य मुल्लङ्घते ॥ ४५ ॥ आशङ्ख तव मन्द हासलहरौ मन्याहशी चन्द्रिका- मेकाम्नेशकुटुम्बिनि प्रतिपदं यस्याः प्रभास गमे । वक्षोजांबुरुही नते रभयदं काञ्चौदशाकाश्म लो- मस्यांभोरुहमम्ब किञ्च शनकै रालखते फुल्लतां ॥४६।। आस्तीर्णावर कान्तिपनवचये वासं मुहुर्जग्मुषी कामद्रोहिणि मांसल मरशरज्वालावलौं व्यजतो । निन्दन्तौ घनसारहारवल यज्योत्तामृणालानि ते कामाक्षि स्मित चातुरी विरहिणोरीति जगाहेतरां ॥४७॥ सूर्यालोकविधौ विकासमधिकं यान्तौ हरन्ती तमः संदोहं नयनानिजस्मरण तोदोषाकरषिणी । निर्यान्तौ वदनारविन्द कुहरान्निध तजाड्यातणां श्रीकामाक्षि शिवे तब स्मितमयी चित्रीयते चन्द्रिका ४८|| कुण्ठो कुर्युरमी कुबोधघटना मम्म न्मनोमन्थिनी श्रीकामाक्षि शिवंकरास्तव शिवे श्रीमन्दहासांकुराः ।

मन्दमितशतकम् । ८७ . . चे तन्वन्ति निरन्तरं तरुणिमस्तंवरमग्रामणी कुमाइन्दविड़म्बिनि स्तनतटे मुक्ताकुथाडपरम् ।। ४ ।। प्रेजन्तः शरदम्बुदा इव धनैः प्रेमानिलैः प्ररिता मज्जन्तोमदनारिकण्ठसुषमासिधौ मुहुम न्यरं । श्रीकामाचि तंव स्मितांशुनिकरायामायमानथियो नौलांभोधरने पुणौं ततइतीनिनिद्रयं त्यञ्जसा ।।५०|| व्यापार चतुराननै कविहृती व्याकुर्वती नार्वती रुद्राक्षग्रहणं कारेण सतत वार्मिकलोलिता । उत्फुलवलारविन्दमधरीत्य स्फुरन्तो सदा श्रीकामाक्षि सरस्वतीव जयति बज्मन्दहासप्रभा ॥ ५१ ।। क'रद्युतितस्करेण महसा कल्मावयन्तो सुखं श्रीकाचौपुरनायिके पतिरिक श्रीमन्द हासोपि ते । आलिङ्गत्यतिपौवरां स्तनतटौं बिस्वाधरं चुम्बति मोठं गाढभर व्यनक्ति मनसोधे धुनौतेतरा ।। ५२ ।। वैशयेन च विश्वतापहरण क्रीड़ापटीयस्तया पाण्डित्य न पचेलिमेन जगला नेवीत्सवोत्पादने । कामाक्षि स्मितकन्दलै स्तव तुलामारोठमुद्योगिनी ज्योत्स्नासौ जलराशिपोषणतया दूष्या प्रपन्ना दशाम् ॥५३ लावण्याम्बुजिनौ मृणालवल यः शृङ्गारगर्जहिप- ग्रामण्य श्रुतिचामर स्तरुणिमम्बाराज्य वीजा कुरैः । आनन्दामृतसिन्धुवौचिपृषतैरास्यामहं से स्तव नोकामाक्षि मथानमन्द हसित स्तम मन:कल पम् || ५४|| ..

शतकावलिः
उन्सुङ्गस्तनमण्डलीपरिचलन्माणि क्यहार च्छटा-
चञ्चच्छोणिमपुञ्जमध्यसरणिं मातः परिष्कुर्वतो ।
या वैदग्थ्यमुपैतिशाङ्गरजटाकान्तारवाटोपत्रत्
स्वीपोपयसा मितद्युतिरसी कामाक्षि ते मञ्जुला || ५५॥
सन्नामैकजुषा जनेन सुलभं ससूचयन्ती शनै-
कत्तुङ्गस्य चिरादनुग्रहतरोरुत्य सामानं फलम् ।
प्राथम्ये सविक स्वरामल सुमप्रागलभ्यमन्वे युषी
कामाक्षि स्मितचातुरौ तव मम क्षेमंकरौ कल्पाताम्।। ५६ ।।
धानुष्काग्रसरस्य लोल कुटिलभ्न लेखया बिनती
लौलालोलशिलीमुखं नववयस्माम्बाज्यलक्ष्मीपुषः ।
जेतु' मन्मथमदिनं जननि ते मन्दस्मित प्रक्रमो
वला विनमभूभृतोपि तनुते सेनापतिप्रक्रिया ।। ५७ ।।
यन्नाकम्पतकालकूटकबलौकारे च चुम्बे न यद्
ग्लानि चक्षुषि रुक्षितानल शिखे रुद्रस्य तत्तादृश ।
चेतोयत्प्रसभंस्मरज्वरशिदिखज्वालेन ले लियते
तत् कामानि तव स्मि तांशुकणिका हेलाभवं प्राभव ।।५८॥
सम्भिन्ने व सुपर्वलोकतटिनोवोचौ चयैर्यामुनः
सम्मिथव शशाङ्गदीप्तिलहरो नौले महानोरदः ।
कामाक्षि स्फरिता तब स्मितरुचिः कालाञ्जनस्पर्धिना
कालिम्नाकचरोचिषा व्यतिकरे काञ्चिद्दशामश्नुते ।।५६ ।।
जानौमीजगदीश्वरि प्रणमता त्वम्मन्दहासमभा
श्रीकामाक्षि कुर इतीमभिनवामधा यतस् यदा ।

मन्दस्मितशतकम् । आस्येन्दोरवलोकने पशुपते रभ्येति संफुल्लता तन्द्रालु स्तदभावएव तनुते तहेपरीत्यक्रमं ॥ ६ ॥ यान्तौ लोहितिमानमत्रतटिनौ धातुच्छटाकर्दम- र्भान्तौबालगभप्तिमालिकिरणे मेंघावली शारदौ । बिम्बोष्ठा तिपुज्ज चुवनकलाशोणायमानेन ते कामाथि स्मितरोचिषा समदशामारोढुमाकाइते ।।६।। श्रीकामाक्षि सुखेन्दभषणमिदं मन्दस्मित तावक नेत्रानन्दकरन्तथामिक रोगच्छ द्यथा तिग्मता । शीतदेवि तथा यथा हिमजलं. सन्तापमुद्रास्पद श्वेत किञ्च तथा यथा मलिनता धत्ते च मुक्तामणिः!!६२।। त्वन्मन्दसितमञ्जरी असमरा कामाक्षि चन्द्रातप सन्तस्स म्मितमामन सामहित तल्लक्षणं लक्ष्यते । अस्माकं न धुनोति तापमधिकं धनोति नाम्य न्तरं ध्वान्त तत् खलु दुःखिताव मममी के नेति जानीमहे ।।३।। नम्नस्य प्रणयप्ररोह कालहदायपादाजयो- मन्द चन्द्रकिशोरी प्रसादलगोः कासाक्षि रागण ते बन्ध कप्रसवश्रियं जितवतोबहीं यत्तौं तद्रुचि निम्बोष्ठस्य रुचिभिरस्य हशितन्योत्स्नावयस्यायते ॥ ६४ || मुक्ताना परिमोचनं विदधतता प्रीतिनिध्यादिनी भूयोदौर्यत एव दूनमानसन्तत्यालनं तवती । उद्भ तस्य जलान्तरादविरत तहरता जग्मुषो कामानि स्मितमञ्जरी तव कथं कम्बोस्तुलामन ते ६५ ।।

शतकावलिः ।
श्रीकामाक्षि तव स्मिता तिझरी वैदग्ध्यलोलायित'
पश्यन्योपि निरन्तर सुविमल मान्या जगन्मण्ड ले ।
लोक भासयितु किमर्थमनिश प्राकाश्यमातन्वते
मन्दाक्ष विरहय्य वस्तुविभवैमन्दारचन्द्रोदयाः ।। ६६ ।।
चौराब्धेरपि शैलराजतनये वन्मन्दहासस्य च
श्रीवामाक्षि बलक्षिमोदयनिधेः किञ्चिगिदां ब्र महे ।
एकस्मै पुरुषाय देवि स ददी लक्ष्मी कदाचित्पुरा
सर्वेभ्योपि ददाम्य सौ तु सतत लक्ष्मी च वागीश्वरौं।। ६७ :
श्रीकाञ्चौपुररत्नदीपकलिके तान्येव विश्वान्तरे
चाकोराणि चराचरेश्वरि परं धन्यानि मन्यामहे ।
कम्पातौरकुटुम्ब चंक्रमकलाचुञ्यूनि चयूएटैः
नित्यं यानि तव स्मितेन्दुमह सामाखादमातन्वते ॥६८ ||
थेत्यप्रक्रममाश्रितोपि नमता जाड्यप्रभा धूनयन्
रागव्यञ्जनपेशलोपि गिरिजे वैमल्यमुल्लासयन् ।
लौलालापपुरस्सरीपि सतत वाचल्यमान् प्रौणयन्
कामाक्षि स्मितरोचिषान्तव समुल्लासः कथं वय ते ।।६८ ।।
श्रोणी चञ्चल मेखला मुखरित लौलागत मन्थर
भूबल्लौचलन' कटाक्षवलनं मन्दाक्षवीक्षाचणम् ।
यद्ददग्धामुखेन मन्मथरिपु सम्मोहयत्यजसा
श्रीकामाक्षि तव स्मिताय सतत तस्मै नमस्कुर्महे ॥ ७०
श्रीकामादि मनोजमन्दहसितज्योतिःप्ररोहे तव
समौतखेतिमसार्वभौमसरणिप्रागल्यामभ्येयुषिः ।

मन्दस्मितशतकम् । चन्द्रीयं युवराजतां कलयते चेटौधुरञ्चन्द्रिका गङ्गा सा च सुधाझरौ सहचरी साधय॑मालम्बते ॥ ७१। ज्योत्सा कितनुते फलन्तनुमतामौष्णप्रशान्ति विमा. त्वमन्दस्मितरोचिषा तनुमतां कामाक्षि रोचिष्णुना। सन्तापोविनिवार्यते निजवचःप्राचुर्यम कुर्यते सोन्दर्य परिपूर्यते जगति सा कीर्तिश्च सन्तार्यते ॥ ७२ ॥ वैमल्य कुमुदधियां हिमरूचः कान्त्य व सन्ध क्षते ज्योत्स्नारोचिरपि प्रदोषसमय प्राप्यैव सम्पद्यते । श्वच्छत्व नवमौक्तिकस्य परम संस्कारतोदृश्यते कामाच्यामितदौधितर्विशदिमा नैसर्गिका भासते। ७३ ॥ प्राकाश्यं परमेश्वरप्रणयिनि वन्म न्दहासश्रिय- श्रीकामानि मम क्षिणोतु ममता वैचक्षणीमक्षयाम् । यद्वोत्येव निलीयते हिमकरो मेघोदरें शुक्तिका- गौ मौलिकमण्ड लौ च सरसोमध्ये मृणालौ च सा ॥ ७४ हरखे च गुहे च हर्षभरित वात्सल्यमङ्क रयन् मारद्रोहिणि पूरुष सहभव प्रेमाङ्गरं व्यञ्जयन् । श्रानने षु जनेषु पूर्ण करु णावेदग्धामुत्तालयन् कामाचि स्मितमञ्जरम्तब कथङ्गार मया कथ्यते ॥. ७५ क अद्विजराजकोप्यविधात कुर्वन् दिजैस्म में वाणीपवतिदूरकोपि सतत तत्साहचर्य वहन् । आशान्तं पशुदुर्लभोपि कालयन् पत्यौ पशूनां रति श्रीकामाचि तव स्मितामृतरसस्यन्दोमयि स्मन्दताम्। ७६ ॥

१३ शतकावलिः । श्रीकामाक्षि महे खरे निरुपमप्रेमाङ्गरपक्रम नित्य यः प्रकटीकरोति सहजामुन्निद्रयन्माधुरीम् । तत्ताहक तब मन्दहाससुषमापात कथ मानित तन्मूर्धासुरनिन्नगाञ्च कलिकामिन्दोरुता नन्दति ॥७७॥ ये माधुर्यविहारमण्डपभुवोये शैत्य मुद्राकरा ये वैशद्यदशाविशेषसुभगास्तेमन्दहासाङ्गराः । कामाच्यास्महजं गुणत्रयमिद पर्यायतः कुर्वतां वाणीगुन्भनडम्बरे च हृदये कौतिप्ररोहे च मे ॥ ७८ ॥ कामाच्या मृदुल स्मितांशुनिकरादाक्षान्त के बौक्षणे मन्दाक्षग्रहिला हिमा तिमयूखक्षेमदीक्षाकराः । दाच्यं पक्षमलयन्तु माक्षिक गुन्द्राक्षाभवरवक्षु मे सूक्ष्म मोक्ष पथं निरीक्षितुमपि प्रक्षालयेयुर्मनः ।। ७८ ।। जात्याशीतलशीतलानि मधुराण्ये तानि पूतानि ते गाङ्गानौव जलानि देवि पटलान्यल्प स्मितज्योतिषाम् । एनः पङ्कपरग वामलिमितामेकात्र नाथप्रिये प्रधानां सुतरां मदीयधिषणां प्रक्षालयन्तु क्षणात् ॥ ८० ॥ अवान्तं परन्वितः पशपलिस्वन्मन्दहासाशरैः श्रीकामाक्षि तदीयवर्ण समतासन शङ्कामहे । इन्दु नाकधुनौञ्च शेखरयते मालाच धत्ते नवे वैकुण्ठे रवकुण्ठनञ्च कुरुते धूलीचयैर्भास्मनैः ॥ ८१ : श्रीकाञ्चीपुरदेवते मृदुवचनैरभ्य मुद्रास्पदं प्रौढ़नमलतानवीनकुसुम मन्दस्मितन्तावकम् ।

मन्दतिशतकम्। मह्य शन्दलय प्रियस्य वदनालोके समाभाषणे शक्षा कुटमलि तिप्ररूढ़पुल के यच्छषणे फुल्लति ॥ ८२ ॥ किन्च स्रोतसमम्बिके परिणत स्रोतचतुर्थं नवं पौय्यूषस्य समस्त तापहरणं कि वा द्वितीय वपुः । कि खिन्न : कठिक गिरोमधुरिमाखादाय नव्यम्पयः श्रीकाञ्चीपुरनायकप्रियतम मन्द स्मितन्तावकम् ।। ८३ ।। भूषावक्त सरोगहस्य तहजा वाचस्प खी शाश्वती नौवोविनमसन्ततेः पशुपतेस्माध्वी दृशां वारणा । जीवातुर्मदनश्रियशशिरचेरुञ्चाटिनी देवता श्रीकामाक्षि गिरामभ मिमयते हासप्रभामञ्जरौ ॥ ८४ ॥ सतीश्च तिमकन्द लस्य वसतिः शृङ्गारहारश्चियः पूर्तिस्फूर्तिझरौ रसस्य लहरौ कारुण्यपाथोनिधेः । वाटो काचन कौसुमी मधुरिमखाराजालक्ष्याास्तव श्रीकामाचि ममास्त, मङ्गलकरौ हासनभाचातुरौ ॥८५।। तुङ्गस्य स्तनमण्डलस्य विलसमावण्य लीलानटी रङ्गस्य स्फ ट मूवं सोमनि सुहुः प्राकाश्यमभ्ये युषी। श्रीकामाक्षि तब स्मिता तितिबि बोष्ठकान्त्य कुरै- चित्रां विद्रुम मुद्रिकां वितनुते मौतौं वितानथियम् ॥८६॥ जन्स नाञ्ज निमृत्य दुःख लहरोसमापन कन्ततः प्रौढ़ानुग्रहपूर्ण गौतलरुचो नित्योदय विभ्रतः । श्रीकामाक्षि विस्त्वरा इव कराहासापरास्त हठा- हालोके न निहन्य रन्धत मसम्तोम य मे सन्ततिम् ।।591 शतकावन्तिः। खाभाव्यात्तव वक्त मेव ललित सन्तोषसम्पादक शम्भोः किं पुनरश्चितस्मितरुचः पाण्डिल पात्रोकतम् । अम्भोज खतएव सर्वजगतां चक्षुःप्रिय भावुक कामाक्षि मा रिते शरहिलसिते कौग्विधभासते ।। ८८ ।। पुम्भिनिर्मलमानसैर्विदधते मैत्रीरस निर्मल कत्तुं कर्मल यञ्च निर्मलतमां कोर्ति लभन्ते तराम । मुक्ति पक्ष्म लयन्ति निर्मल गुणा यत्ताव कासे वका तत्कामाक्षि तव स्मितस्य किल सन्नर्माल्य लीलानिधेः।।८।। आकर्षन्नयनानि नाकसदसां चैत्ये न संस्तम्भय बिदुकिञ्च विमोहयन् पशुपति विश्वातिमुच्चाटयन् । हिंस्त्रन् संसृतिडम्बर तब शिवे हासाह्वयोमान्त्रिक - श्रीकामाक्षि मदीयतापतमसोविहे पण चेष्टताम् ।। ८० || नेपौयक्षपयन्तु कल्मषभयं त्वम्माकमल्पस्मित- ज्योतिर्मण्ड लचक्रमास्तव शिव कामाथि रोचिष्णवः ।। पीडाकर्मठकर्मधर्मसमयव्यापारतापानल- श्रीवातानवहर्ष नवहर्षवर्ष ण सुधास्रोतांव नौ श्रीकराः ।। १ ।। श्रोबाभानि तव स्मितेन्दवमहः पूरे परिस्फ जति प्रौढ़िवारिधिचातुरौं कलयते भक्तानां प्रातिभा । दौगयप्रसरस्तमःप्रकटिका साधयमाबिन ते किं किरवसाहचर्यपदवीरीत्या न धत्ते पदम् ।। ८२ ।। मन्दारादिषु मन्मथारमिहिषि प्राकाश्यतिनिजां कादाचित्कृतया विशक्य. बहुशोवैश्वद्य मुद्रागुणः !

मन्दम्हिातयतकम् ॥
१५
श्रीकामाक्षि तदीय सङ्गमकलामन्दीभवत्कोतुक:
सान्तये न तव स्मि ते वितनुते खैरासना वासनाम् ।।३।।
इन्धाने भववौतिहोवनिवहे कौपचण ভানিল
प्रौढ़िना बहलोलते निपतित सन्तापचिन्ताकुल ।
मातर्माम्परिषिक्ष किञ्चिदणेः पौखूपवर्षरित्र
श्रीकामाक्षि तक स्मिता तिकोरोठांशुलौलाचणैः ।। ४ ।।
भाषाया रसनाग्रलेखनजूषः शृगार मुद्रासरनौ
लोलाजातरते स्मुखेन नियमनानाय मेनालाजे ।
श्रीकामाक्षि सुधामयीव शिशिरा खोतखिनौ तावको
गाढानन्द तरङ्गिता विजयत हासप्रभाचतुरी ।।५।।
सन्ताप विरलौकरोतु सतत कामाक्षि मवेतना
मज्जन्ती मधुरस्मितामरधुनी कलोल जालेषु ते ।
नैरन्तयं मुपेत्य भन्मथ मरुलोलेषु येषु स्फुटं
प्रेमेन्दु : प्रतिविम्बितोवितनुते कौतूहलं धूर्जटेः ।। 2.६ ।।
चेतक्षीरपयोधिमन्यनचलट्रागारख्यमन्याचल-
'बोभब्यापृतिसभवां जननि ते मन्दस्मितीसुधां ।
खाद स्वाद दौतकौतुकरस नेत्रत्रयौ शांकरी
श्रौकामाथि निरन्तर परिणमयानन्दवीचीमयी ।। ६ ।।
आलोके तव पञ्चसायकरिपोरुहामकौतूहल
प्रेसन्मारुतघनप्रचलितादानन्ददुग्धावधेः ।
काञ्चितीचिमुदञ्चतों प्रतिनवां सबित्प्ररोहात्मिका
श्रीकामाचि कवीश्वरस्मि तमिति व्याकुर्वते सर्वदा ॥८॥

१६ शतकावलिः। सूक्तिः शौलयते किद्रितनये मन्दस्मितात्तेमुहु- माधुर्यागमसम्प्रदायमथवा सूने नु मन्दस्मितम् । इत्थानामपि गाहते मम मनस्सन्देहमान मौं श्रीकामाक्षि न पारमार्थ सरणिस्फ तौ निधत्ते पदम् ॥ ८ ॥ क्रीडालोल कपासरोरुहमुखौ सौधारणेभ्यः कवि- श्रे गोवाक्परिपाटिकामृतझरी सतिग्रहेभ्यः शिवे । निर्वाणास र सार्वभौमपदवीसिंहासनेभ्यस्तव श्रीकामाक्षिमनोभ्रमन्दहसितज्योतिःकणेभ्यो नमः ॥१०॥ ॥ इति मन्दस्मितशतक समाप्तम् । ॥ समाजाचेयं शतकावलिः ।

१ १ १॥ - ::: १॥ - ४० av [ २ ] सव्वं दर्शनसंग्रह भामिनीविलास - सटीक हितोपदेश - सटीक ३३ भाषापरिच्छेद मुक्तावलीसहित ३४ बहुविवाहवाद ३५ दशकुमारचरित-सटीक ३६ परिभाषेन्दुशेखर कविकल्पद्रुम (वोपदेवकृत धातुपाठ) चक्रदत्त (वैद्यक) ३८ उरणादिसून सटीक मेदिनी कोष ४१ पञ्चतन्त्रम् [श्रीविष्णु-माधी-सङ्गलितम्] विद्धन्मोदतरङ्गिगो (चम्मकाव्य) माधवचम्पू तर्कसंग्रह (इ राजी अनुवाद सहित) ४५ प्रसन्न राधव नाटक (ोजयदेवकविचित) ४६ विवेकचूड़ामणि [शौमत् शङ्कराचाच विरचित काव्यस ग्रह [सम्पूर्ण लिङ्गानुशासन (सटीक) ऋतुसंहार-सटीक ५०. विक्रमावशो-मटोको ५१ वसन्ततिलकामा ५२ गायत्री वा क्ष: ५३ सांबध व्हाल (भाष्यसहित) सांध्य प्रमच जसाय भाजप्रबन्म ५५ नलीदय-खटोक ५६ ईश को न कठ, प्रश, मुगड, माण्ड क्य, सटोकसभाथ] ५ C. - ४४ .. १ m ... .. - १ । Anantaya ... ५४ PRu

Satakavali

Author
Pandit Jibananda Vidyasagara
Title
Satakavali
File name
Satakavali
Text
OCR done
Citation
1874
Published
11/22/2002
Publisher
Jihananda Vidyalaya, Calcutta
Language
Sanskrit
Pages
99
Library
Svclrc
Classification
Satakas
DLI number
382825
Barcode
2040100028235.00
Scanning centre
S.V. Digital Library, Tirupati
Digital publisher
UDL TTD TIRUPATHI
VMLT id
UCmtguhxo6S
Download PDF

Satakavali