·जैन समाजमें अपूर्व क्रान्ति श्री महावीर प्रथमालाके पुस्तक प्रकाशितहो गये, पढिये-अवश्य पटिये, और मनन करिये- ज्ञात हो कि. मी महावीर प्रपमालाके मुख्यतया यो दिमाग करने में आये हैं जिसके प्रथम विमागमें आजतक अप्रकाशित अभ्यास्म प्रयोंका और सत्र प्रयोका प्रकाशन और दूसरे विभागमें श्रीगणधर महाराज पूर्वघर और पूर्वाधार्योके अनुमत सिर-दमकल्प, औपधिकल्प, मप्रकल्प, भावि प्रयाँका प्रकाशन करवाना सुनिमित किया है ! खाण्यायप्रेमी कोईमी महानुभाष अगर इस प्रथमालाके प्राइक पनना चाहें तो नियमित फीसके पांच रुपये भरकर माइक श्रेणी में अपना नाम लिखवा सकते हैं। अभीतक इसमयमालाके मनकरीप पचास महानुभाव स्थायीरूपसे ग्राहक हो चुके हैं ? इसप्रयकी इस सूचना के अतिरिक्त और कोई जाहिर सूचना देने में नहीं आयेगी क्योंकि इसमें गुप्त पिया होने के कारण इसका जितना सदुपयोग होना चाहिये समव है कि सर्व साधारण जनताके द्वारा उससे कहीं आधिक इसका दुरूपयोग हो! इसीलिये हमने इस अपकी ममी अधिक प्रतिया न छपवाकर थोरीसी प्रतियां छपवाई है। पाव इन प्रति- योकेम्पपजानेमे यदि पाएफोकी मधिक सम्पामें मांग आई तो दूसरीवफेमें हम अधिक समयामें प्रतियां छपवा सकेंगे स्वाध्याय मेमी सखन प्रपमालाकी ग्राहक भेणीमें शीघ्रातिशीघ्र अपना नाम लिखवाकर यश और पुण्यके मागी बनेंगे क्या में ऐसी उम्मीद करसकता? निषेवक मत्रीS.K. KOTECHA DHULIA ·प्रिय विज्ञ महानुभाव पाठक वृन्दः- आपको यह जानकर हर्ष होगाकि अपने जैनधर्ममें आजतक गीता जैसे ग्रंथका अवश्यही अभावथा. जिसकी पूर्ति आज आप महानुभावोंके समक्ष यह "अहंद्गीता" नामक गीताग्रंथ प्रकाशित करवाके की जारही है ? वैष्णव धर्ममें भगवद्गीताको कितना मान है । अर्हगीताभी मानव समुदायकेलिये वैष्णव भगद्गीतासे कहीं अधिक उपयोगी सिद्ध हो सकती है. यदि विज्ञपाठकोंने इसे आदरकी दृष्टीसे अपनाया तो । क्योंकि यह अहंद्गीता जिस अध्यात्मज्ञानरूपी सुधारससे ओतप्रोत हैं वह आद्वितीय है ? श्रीगौतमस्वामि प्रथमही प्रश्न करते है कि भगवान योगियों और गृहस्थोंका मन वशमें हो जाता तो क्या कोई इसकी विधि है ? उत्तरमें-भगवान महावीर विधि बतलाते हुए क्या कहते हैं. यह ग्रंथकी आदिमें आपके दृष्टीगोचर हैं ? महामहोपाध्याय श्री मेघविजयजी गणीके समयका निर्णय. विक्रम संवत १७४७ में धर्मपुरमें "मातृका- प्रसाद" इस नामका ग्रंथ जिसमें " ॐ नमः सिद्धं ” इसका बडाही भावपूर्ण रसात्मक विवरण है। इसीसे समय निर्णीत है. MS

·TE
आपका वश वृक्षः-
श्री हीर विजय सूरीमारजी
श्री कनक विजयजी
Pr
श्री शील विजयजी
श्री कमल विजयजी
श्री चरित्र विजयजी
श्री सिद्धि विजयजी
श्री कृपा विजयजी
श्री मेष विजयजी

·आपकी ग्रंथरचना व पुस्तकोंके नाम. १ अहगीता. भगवद्गीता अथवा तत्वगीता. १४ वर्ष प्रबोध. २ युक्तिप्रबोध. १५ मध्यम व्याकरणम् (३५०० श्लोकप्रमितं) ३ लघुत्रिषष्टी चरित्रं ( अमुद्रित.) १६ लघुव्याकरण. हेम कौमुदी (चंद्रप्रभा) व्याकरण. १७ थावच कुमार खाध्याय. ५ श्री शान्तिनाथ चरित्रं. ६ मेघदुत समस्यापादपूर्ति. १८ श्रीमंधरखामिस्तवनम्. १९ पर्वलेखा. ७ देवानन्दाभ्युदर्य माघकाव्य समस्यारूपं श्रीविजय- देव माहात्म्य विवरणम्. २० पार्श्वनाथ नामावली, गुजेरगिरागुंफिता. २१ भक्तामर टीका. ८ शंखेश्वर प्रभुस्तवन ९ श्री विजयसेन सूरी दिगविजय काव्य. २२ उदयदीपिका. १० मातृकाप्रसाद ॐ नमः सिद्धंका वर्णनरूप. २३ राणवंश इतिहास ११ सप्तसंधान महाकाव्यम् श्रीऋषभदेव शान्ति नेमी, २४ भूविश्वत्यादि काव्यविवरणम् पार्थ, वीर, कृष्ण, रामचंद्रका वर्णन है. २५ रावणपार्श्वनाथाष्टकम्. १२ हस्त संजीवनी खोपज्ञ वृत्ति २६ विंशती यंत्रविधि (पद्मावतीकी बताई हुई.) १३ बहाबोध.

·२७ पपा स्तिष आनायनामगर्मित ३१ अर्जुन पताका २८ जैन ३२ भापा चौविशी २० पचामपान ३३ विजय पताका ३० परमीफया ३४ धर्मममुपा (मूर्तिपूजा सिद) पापहजारमेमी अधिक धन वर्ष करके जिस गहरे परिश्रमसे और अनेकों खुशामोंसे अईगीता टीका और भाप्यादि प्रथ हमें प्राप्त हुवे हैं यदि पाठकोंने इन्हें स्वीकृत किये तो हमारा अम अवश्य सफल होगा । पीतामी एक फॉपी टीका भाष्यकेसाथ जिसमें "अईदगीता" ऐसा नाम लिस्थाहै, और दूसरी मूळ कॉपि जिसमें "भगवद्गीता" ऐसा नाम लिखा है, तथा तीसरी कॉपि जिसम तस्यगीताऐसा नाम लिखाहै हम यह तीनोंही नाम पाठकोंके समक्ष इसलिये रख रहे हैं कि इनसे जोभी नाम आपमहानुमावॉको पसप हो, उसकी इमें अवश्य सूचना साकि हम अगली आपत्तीमें वही नाम रम्बसके। हम अपने इस उत्तर दायित्वपूर्ण कृतकार्यमें कहांतक सफल हुवे है इसका निर्णय विज्ञपाठकॉपरही निर्भरहै। प्रेस मुमाफी कृपासे यदि कहीं शुद्धाशुद्धीका नियम भग हुवा होतो विज्ञ उसे सुधारकर पढ़ें। यह अहहीना विज्ञ समाजमें एक नई लार पैदा करदेगी यदि पाठकोंने इसे अपनायातो ऐसी आशा है। निवेदन एस् के कोटेचा जैन मु पूलिया [जि प बानवेश ] १२ RE

·श्री अर्हद्गीता
सरस्वती सदा भूया-दार्हती शाश्वती श्रिये ॥ पूर्णाप्रभातसञ्जात-प्रभेवेन्दुविवस्वतोः ॥ १ ॥
यस्यां नैकान्त जडता।नोष्मता न तमोलवः॥निर्दोषां सुप्रकाशाङ्गीं-स्तुमस्तामाहतीं गिरम् ॥ २ ॥
मेघगम्भीरघोषत्वा-द्यदीयाऽव्यक्तवर्णता गीतारंभ इवाऽन्वर्थ-दर्शने स्पष्टवर्णता ॥ ३ ॥
साध्यक्षा श्रुतदेवीवा-ऽनुयोगाङ्ग चतुर्भुजा ॥ आत्मानुशासनाद् ब्राह्मी । संविदे हंसगामिनी ॥ ४ ॥
बृहत्त्वाद् ब्रह्म सद्ज्ञानं । तद् ब्रह्माऽर्हति केवलम् ॥ परेब्रह्मणि निर्माय । शिवे सिद्धे स्वरूपतः॥ ५ ॥
ब्रह्मास्मिन्निति जीवोपि । ब्रह्मात्मैव तदाश्रयात् ॥ वन्हेराश्रयतोङ्गारो । वन्हि मण्डलमंशुमान् ॥ ६ ॥
ब्रह्मणाज्ञायमानोर्थः । सर्वो ब्रह्माऽभिधीयते ॥ तत्तद्विषयिणः शुद्ध-विषयेऽध्यवसायतः ॥ ७ ॥
सुधेयमिति चिन्तायां । गोचरः सलिलं सुधा॥राजवाग् विषयोऽप्यर्थो । राजवागीयमुच्यते ॥ ८॥
वस्तुयत्कर्मविषय-स्तत्कर्मार्चादिकंस्फुटम् ॥ व्यापारविषये भावे । व्यापारोयमितिस्थितिः ॥ ९ ॥
ब्रह्मणो विषयादेवं यत्सत्तद्ब्रह्म निश्चितम् ॥ जीवोपि ब्रह्मशुद्धस्य । तस्य ब्रह्मपदं शिवम् ॥१०॥

·करमा जीवन्मुक्कोपिसर्वज्ञ । प्रास्तदोप सुसम्वृत ॥ ब्रह्मचर्यपरः साक्षा-त्परब्रह्मतयोच्यते ॥११॥ लोकालोकोप्यनन्तत्वा-दृहणोप्रझनाममृत् ॥ तद्ज्ञानमपिसाह्म। सनिलमनुजेऽग्निवत् ॥ १२ ॥ नियात्रीवाचकोमाम प्रामाख्यामामवासिनी ॥ नष्टोयामोगतोग्राम-इस्याधाश्रयलक्षणात् ॥ १३ ॥ ज्ञाताज्ञेय तथाना । ब्राह्मत्रयमपि स्मृत ॥ श्रेष्टत्यात्परम ब्रह्म-सिद्धोईनाप्तकेवल ॥१४॥ तदुक्कार्थनुसारेण । सूत्रतदीतमुच्यते ॥ तस्यैवार्थस्तुभाष्यादि-गीतार्थतदिदाम्बर ॥१५॥ गीतार्थमननात्पूज्य श्रीगीतार्थोपि सूरिवत् ॥ अत प्रथमतोगीता-भ्यास एव विधीयताम् ॥ १६ ॥ ॐ अस्यश्रीअर्हगीताख्यपरमागमवीजमत्ररूपस्य सकलशास्त्ररहस्यमूतस्य श्री गौतमऋषि अनुष्टु- पद श्रीसर्वज्ञोजिन परमात्मा देवता प्राप्रेपिनमवेयत्नः कार्य प्राणमृतातथा इतिबीज येनारमारमन्यवस्पाता |तद्वैराग्य प्रशस्यते इतिशक्ति. अमुक्तोपि क्रमान्मुक्तो निश्चयास्यादनिच्छया इतिकीलकं । अनिच्छु पियासक्तो-प्याध्यामिकशिरोमाण इत्यंगुष्टयम्यानम• । यतियोगी ब्राह्मणोवाऽपीच्छावान्नारमबोधक इतितर्जनीभ्यानम । आभ्यास्मिक तारतम्यमिच्छाविजयत क्रमात् इतिमयमाम्पांनम । अज्ञान मोहमेवाडु स्तम्मादिन्छाततोभय इत्यनामिकाम्पानमः । इच्छया निष्छयापिस्या स्त्रियकापिस्वरूपत इविकनिष्टिका- .

·भ्यानमः । मुख्यैव कर्मबंधाय निर्जरायै परापुनः इतिकरतलकरपृष्ठाभ्यां नमः । अनिच्छु विषयासक्त
इतिहृदयायनमः । यतियोगी ब्राह्मणोवा इतिशिरसेस्वाहा । आध्यात्मिकं तारतम्यं इतिशिखायै वषट् ।
अज्ञानमोहमेवाहुः इतिकवचायहूं इच्छयानिच्छयापिस्यात् इतिज्ञानादिनेत्रत्रयायसंवौषट् । मुख्यैवकर्मबंधाय
इतिअस्त्रायफट । श्रीजिनेश्वरप्रीत्यर्थ जपे विनियोगः ।
श्रीवीरेण विबोधिता भगवता श्रीगौतमायस्वयं । सूत्रेणग्रथितेन्द्रभूतिमुनिना साद्वादशांग्यांपराम् ॥
अद्वैतामृतवषिणीभगवती षट् त्रिंशदध्यायिनी । मातस्त्वां मनसा दधामिभगवद्गीतेभवद्वषिणीम् ॥ १॥
इतिपरसमयमार्गपद्धत्या शास्त्रप्रज्ञा श्रुतदेवतावतारः॥
* ॐ हीं श्री अई नमः
अर्हन्तं श्रमणं वीरं भगवन्तं नमन्जगौ । तस्मिन् कालेऽथसमये 'चंपायां' गौतमोगणी ॥ १॥
ॐ श्री गौतम उवाच
देवाधिदेव भगवन् लोकालोकप्रकाशकः । योगिनोऽपि मनोवश्यं जायते तद्वदाधुना ॥२॥

·* भी भगवानुवाच प्रासेपि नृभवे यक्षः । कार्यः प्राणभृता तथा ॥ परमेष्ठिपद येन लभ्यतेऽत्राऽपुनर्भव ॥३॥ हेतुस्तस्य पुननि । वैराग्यजनक क्रमात् ॥ तद्शानप्रथमगीता--भ्याससाम्य पशोरपि ॥ ४ ॥ मनोदमनकृनीता-भ्यासोहि शिवसाधनम् ॥ इच्छाविनाशाद्व्याणा पर्यायपरिमावनेः ॥ ५ ॥ जायते पवनाभ्यासा–जाव्यमेहिकसिद्धये ॥ देवा:सागरसख्याने-रानपाने मुक्तिगाः ॥ ६ ॥ सूक्ष्मा स्यु.प्राणसचारा-स्तथैकेन्द्रियदेहीनाम् ॥ थामस्तुतेषापवना-भ्यासपव न केवल. ॥ ७ ॥ तथापिनकयामुक्के-पापुद्रलसमहात् मयाहारादिसज्ञामिः स्थावराणाभवभ्रम ॥ ८ ॥ भवेद्ज्ञानान्मनोऽनिच्छ। भावोऽनित्यादिभावनात् । शिवायशाश्वतोभ्येय स्वभाष परमात्मनः ॥ ९॥ इदमाभ्यात्मिकतस्व । परमेश्वर्यलक्षणम् ॥ पन्थामृत्युजयस्याय । शिवस्यावश्यमात्मनाम् ॥ १० ॥ सावान्कपायविषय-हेतुर्पस्य परियहः ॥ तस्यापिमरतस्याऽभू-स्केवल्यमात्मभावनात् ॥ ११ ॥ येनारमात्मन्यवस्थाता । तदैसम्पप्रशस्यते ॥ आरमेय सारमनावेद्यो । ज्ञानात् शिवमयोऽव्यय ॥ १२ ॥ ॥

·अज्ञानात्केचन प्राहु-मुक्तिकेचित्तपोबलात् ॥ भजनात्केवलात्केचि-द्वयंचाध्यात्मभावनात् ॥ १३ ॥
शास्त्रानुबादादध्यात्म । कथनान्नात्मभावनम् ॥ नेच्छाधुपरमोयाव-त्तावन्नाध्यात्मिकोजनः ॥ १४ ॥
अनिच्छुर्बिषयाऽसक्तो-प्याध्यात्मिकशिरोमणिः॥यतिर्योगीब्राह्मणोवा-पीच्छावान्नात्मबोधकः ॥१५॥
आध्यात्मिकं तारतम्य-मिच्छाबिजयतःक्रमात् ॥ गुणस्थानानि तेनैव । प्रोचुरूच्चावचान्यपि ॥ १६ ॥
अमुक्तोपिकमान्मुक्तो। निश्चयात्स्यादनिच्छया ॥ अज्ञानं मोहमेवाहू-स्तस्मादिच्छाततोभवः ॥१७॥
इच्छयानिच्छयापिस्यात् । क्रियैकापिस्वरूपतः ॥ मुख्यैवकर्मबंधाय । निर्जरायै परापुनः ॥ १८ ॥
कैवल्यायात्मनोज्ञानं । ध्यानं वस्तुविरागता ॥ भवायानात्मनोज्ञानं । ध्यानं वस्तुविरागता ॥ १९ ॥
आध्यात्मिकोविरक्तःस्या-त्तदेवाध्यात्मलक्षणम् ॥ कषायविषयैर्बान्तिः । स्याध्यात्मसुधारसे ॥२०॥
औदासीन्यात्प्रवृत्ति:स्याद् ।ज्ञानिनोनिर्जरास्पदम् ॥ तत्वज्ञानादतोमुक्तिं । जगुर्नैयायिका:जिनाः ॥ २१ ॥
॥ इतिअर्हद्गीतायांप्रथमोऽध्यायः॥१॥

·कसर
॥ श्री गौतमउवाच॥
ऐ द्रज्योतिर्जगज्येष्ट । श्रेप्टकेवलमुज्वलम् ॥ सिद्धमाईत्यमाविभ्रत् । कथतप्रकटीभवेत् ॥ १ ॥
॥ श्री भगवानुवाच ॥
परमेश्वर्यभागिन्द्रः शान्तकान्तचतन्महः ॥मानलक्षणमाम्नात । ख्यात धर्मपदेन तत् ॥ २ ॥
ज्ञानधर्मस्तस्यधर्मी । परमात्मेतिगीयते ॥ मोहरूपाऽज्ञानमुक्त । ऐन्व्रज्योति स्फूटभवेत् ॥ ३ ॥
इन्द्रआत्मातदन्वेष्टा । श्रषणान्मननाद्गुरो ॥ ध्यानेन साक्षात्कारेण । सहिभावकउच्यते ॥ ४ ॥
यचिन्हमिन्द्रियलोके । ज्ञेयातेनेन्द्रतात्मनि ॥ तज्ज्योतिवेतप्रसन्नस्या-प्रश्येचहितमोमरः ॥ ५ ॥
ऐन्द्रज्योतिर्नतास्त्विन्द्राः । शक्रवक्रमृतोऽधिपा ॥ इन्द्रानुजार्कचद्रायाः। मणयोजगदम्बुधौ ॥ ६ ॥
जीवयोनिपु मानुष्य । मुख्य तत्र सुबोधिता ॥ तत्रापि केवल ज्ञान । तदित परमहति ॥ ७ ॥
क्षणिक विद्युतस्तेजो । दीपेमौर्तिक च तत् ॥ घोदेवसिक विष्णो रात्रिक पाक्षिक विषो ॥ ८ ॥
अयन तु सहस्राशो। भूपणे वार्षिक महः ॥ इच्छामलविनिमुक । ऐन्द्रज्योतिस्तु शाश्वतम् ॥ ९ ॥
ऐन्त्रमेवातर चतु-निजतो समुन्मिषेत् ॥ तदासचष्माविश्व पश्येदात्मसम शमी ॥१०॥

·॥ ॥ दीपः प्रकाशयेद्नेहं । मण्डलं रविमण्डलम् ॥ ऐन्द्रंज्योतिर्जगत्पूज्यं । लोकालोकप्रकाशकम् ॥ ११ ॥ द्रव्यप्रकाशात्सूर्यादे-यत्तमोनविलीयते ॥ तद्ज्ञानभानुनानाश्यं । धर्माचरणकारिणा ॥ १२ ॥ येनाचारेण यावत्स्याद् । ज्ञानिनो मोहवर्जनम् ॥ तावान् धर्मोदयस्तत्र। गतिस्तदनुसारिणी ॥१३॥ स्वल्योपि धर्मसंसिद्धो । सौवयं कुरुतेऽयसः ॥ भावितो विविधैर्भाव-निधर्मस्तथांगिनः ॥ १४ ॥ महान्मोहोदयोयस्मि-नाचारधर्मतानवम् ॥ त्याज्यः सधर्माचारोपि । शक्तेनारोहकर्मणि ॥१५॥ जानाति सर्व ज्ञानेन । सम्यग्दृष्टिस्ततोभवेत् ।। विरमेत्पातकाजीवो। मोहोदयविधायिनः ॥१६॥ तत्पूर्व ज्ञानमादयं । हेयोपादेयगोचरम् ॥ चक्षुर्जन्मनि बालोपि । पूर्वमुन्मीलयेद्यतः ॥१७॥ विद्याभ्यासस्ततः पूर्व जनैर्वालस्य कार्यते ॥ कार्ये कार्यः पुरोदीपो-रात्रौज्ञानं पुरस्तथा ॥१८॥ पठनान्नोच्यते ज्ञानी। यावत्तत्वंनबिन्दति ॥ रामनामशुकोजल्पन् । नतैरश्च्यः तदर्थवित् ॥१९॥ तृष्णांकषायविषय-विषयान्यस्त्यजेज्जनः ॥ ज्ञानी धर्मी विवेकी स । मुत्तों धुतस्ततोऽपरः ॥२०॥ आजीविकायै शास्त्रज्ञाः केपिवैराग्यशालिनः॥ सम्यग्ज्ञानधनानैते । योऽनिच्छुःपूज्य एव सः ॥२१॥ ॥ इतिअहंद्गीतायांद्वितीयोऽध्यायः॥२॥ ॥ ॥

·श्री गौतमउवाच
ऐन्द्रज्योति: कथसाक्षा-प्रेक्षते तपनादिवत् ॥ कयंतव्यय नाथ ॥ ततःस्यात्कीदृशं फलम् ॥१॥
8 श्री मगवानुवाच
ज्योतिश्चान्द्रविषयम्' । सौरतेजः कषायमूः ॥ आभ्यायत्परमज्येति--स्तदेन्त्रपरिभाव्यते ॥ २ ॥
यत्प्रसादेन विषये। व्याप्तावपि न लिप्यते ॥ पवित्रमिन्द्रेतज्ज्योति । शखेश्वर इवोन्नतम् ॥ ३ ॥
राज्ञस्तेजोवत्साक्षा-नवनेशतमोपहम् ॥ तथापि दीपयेन्न्याय-धर्ममिन्द्रमहस्तथा ॥ ४ ॥
सेविताएवसशुध्ये । विषयानदिपेणवत् ।। क्षारमृन्मेलनात् किंस्या-सप. शुद्ध न चीवर ॥ ५ ॥
देवतामिवनिसेवता विपेनोन्मितविषयजमुखसुधीमाचिचधैर्यविषयेति किं जनोनाहिफेनमपिकार्यसाधनम्॥६
सेवितेनविपयेन दुर्लमा।प्राप्यतेयादिविरागजासमा॥ नागरे पथि यत शिवमवे-चोरएवसहिपौरपुगवः ॥७॥
पेन्द्रज्योति प्रभावेन । विकटापि तमोघटाः ॥ दिग्मोहनमनाक्र्यात् । तदेवसमुपास्यते ॥ ८ ॥
ज्ञानादानतपः शील । पूजाघ्यानचभावना ॥ क्षणान्मोक्षफल दत्ते । नामृतं ज्ञानतः परम् ॥ ९ ॥
पथ्य विनापि भैषज्य । निरुज्य कुरुते जने ॥ तथाजान विनाकष्ट । स्पष्ट निष्टकयेच्छियम् ॥१०॥

·य ॥ ॥ विनाज्ञानं न दानादि-रवदातक्रिया मनाक् ॥ फलंकिञ्चनसंधत्ते । प्रत्युतानर्थसंभवः ॥ ११ ॥ ज्ञानचक्षुः स्वतो जंतो । मार्गामार्गविवेचनात् । विश्वप्रकाशात् सहस्त्रः ।सहस्त्रांशूदयायते ॥ १२ ॥ धौव्यभावनयाद्रव्ये । धूवनिष्टं धूवंस्वतः ॥ निर्मलं केवलं ज्ञानं । दत्तेशिवं धूवं फलम् ॥ १३ ॥ यथाञ्जनादिनाचक्षु । नैर्मल्यंलभतेजसा ॥ लोकभावनया ज्ञानं । तथाभवति शाश्वतम् ॥ १४ ॥ विद्यमाने यथाभानौ । नग्रहे रुचिरारुचिः॥ सम्यग्ज्ञानोदयेतद्व-त्परिग्रहरुचिःक्वचित् ॥ १५ ॥ कान्तारागमिवाऽसेव्यं । कांतारागं समन्यते ॥ दुःख कञ्चुकिसंसर्ग । मत्वातत्वाशयःपुमान् ॥ १६ ॥ संयोगान्सकलान्दत्त । विप्रयोगाविमर्शयन् ॥ पुर्वमेववियोगार्थी । यति यतिविद्विषः ॥ १७ ॥ वैभवं वैभवंचित्ते । चितयन्सुकृतैक्दृक् ॥ भोगानिव भुजङ्गानां । भोगान् स दूरतस्त्यजेत् ॥ १८ ॥ निर्विक्रियाःक्रियाः कुर्व-न्नशुभध्यानरोधिकाः ॥ ज्ञानवानश्नुतेलीलाः । शिववासेनराधिकाः ॥ १९ ॥ अनंतमव्ययं भास्वत् । स्वतोजातमहोदयम् ॥ ऐन्द्रज्योतिर्जनमभ्रं । भ्राजतां शुचिसौरवत् ॥ २० ॥ अनालंम्बमनाछाद्यं । नमूर्त्तव्याप्तमञ्जसा ॥ तेजोऽनन्तमिवानन्त-मैन्द्रंजयतुभास्वरम् ॥ २१ ॥ ॥ इतिअर्हद्गीतायांतृतीयोऽध्यायः ॥३॥ ॥ ॥ ॥ ॥

·। कRIPSY. ऐन्दव्यपि फलादि । लमतेऽनुक्रमायथा ॥ तथेहतत्वविद्यापि । ज्ञानिना घासहेतुमि. ॥१॥ अज्ञानहेतव. सर्वे-प्यधर्मा विपयायया ॥ तया धर्मोज्ञानवीज । दयादानादिका.क्रिया. ॥२॥ आयुघृत यशस्त्याग । कार्यकारणयोगत ॥ पूजाध्ययनदीक्षादि-र्धमसाभ्याय साध्यते ॥ ३ ॥ स्वाभ्याय स्याद्गुरूपास्ते । शास्त्रध्ययनवाचने ॥ हेयोपादेयबोधोऽस्मा-तत फेवल्यसपद ॥ ४ ॥ सुदृष्टपरमार्याना । जगमस्थावरात्मनाम् ॥ सेवायात्रादिभि कार्ये । निर्मले ज्ञानदर्शने ॥ ५ ॥ युक्ताहारविहाराये । समितीनाप्रवर्तने. ॥ निवर्चने कपायादे-नाचरणमनुतम् ॥ ६ ॥ ज्ञानदर्शनचारित्र-योगाधर्मस्फुटभवेत् ॥ शैव' पयाअयसेव्य-स्सम्यक्तत्वविमर्शिना ॥ ७ ॥ दानान्निदानलक्ष्मीणा । दानावरणसक्षयः ॥ येनविश्वप्रवोधार्य । दातात्माजायतेस्वतः ॥ ८॥ वेयावृत्त्येऽन्नपानायेगुरुचैत्यादिषुध्रुवम् ॥ आस्मनोजायतेसर्व-लामभोगावृत्तिक्षय ॥९॥ तेनसर्वार्थयोधस्य । लाभवानन्दभोगयुक् ॥ अनन्त:स्यायथाबीज । फललामोविनिश्चयात् ॥ १०॥ तयोपभोगवीर्यादे । सर्वथावरणक्षय ॥ वीर्याचारातपस्यादो । सेनस्याज्जगदर्चनम् ॥११॥ छत्रचामरपुष्पाये । पुजासननिवेशनम् ॥ पादक्षेपेम्युजन्यासा-दिकचजिनपुजनात् ॥१२॥ YARI

·धर्मेऽधिकेऽधिकोधर्म-स्तथाऽधर्मोप्यधर्मतः ॥ कारणानुगतं कार्य दृष्टंतन्न्यायवेदिभिः ॥ १३॥
भवेस्याद्विभवोदाना—दनंतज्ञानताशिवे ॥ शीलाद्रुपंबलंपुर्वे । परेचानंन्तबीर्यता ॥१४॥
आरोग्यंतपसादेहे-ऽप्यदेहेऽकर्मलिप्तता ॥ सुखं सांसारिकंभावा-द्भवेसिद्धेस्वभावजम् ॥१५॥
जिनादेर्नमनान्नम्यः । सेव्यः सेवनयाभवेत्॥पूज्यः पूजनयाध्येयो। ध्यानादात्माऽनयादिशा ॥ १६ ॥
ज्ञानदानेऽक्षयंज्ञानं । सुदृष्टिदृढदर्शनात् ॥ प्राणातिपाताद्विरते-रेवसिद्धेऽक्षयस्थितिः ॥१७॥
अधर्मकारणं त्याज्यं । यथामोक्षार्थिना तथा ॥ ग्राह्योज्ञानमयोधर्मः । शर्मस्यात्शाश्वतंयतः ॥१८॥
संवरः स्यादाश्रवोपि । संवरोप्याश्रवायते ॥ ज्ञानाज्ञानफलं चैत-मिथ्यासम्यक्श्रुतादिवत् ॥ १९ ॥
चित्रसारथिनामाया । कोपोगाणविनिग्रहे ॥ मानः पराऽनतेईस्य । मुनेःपात्रादिसंग्रहः ॥ २०॥
विषमप्यमृतंज्ञाना-दज्ञानादमृतं विषम् ॥ इत्येवंसाधनैःसाध्यो-ज्ञानधर्मोऽस्तिनिश्चयात् ॥ २१ ॥
॥ इतिअर्हद्गीतायांचतुर्थोध्यायः॥४॥

·घरमरुस्कार
श्री गौतमउवाच
ऐन्द्रस्वरूपभगवन् । स्तवैवाभ्यक्षमीक्ष्यते ॥ दर्शयप्रत्ययधयं । यतस्तत्रोद्यमीनरः
श्री भगवानुवाच
ज्योतिःशास्त्रप्रत्ययोहि । यथैव महणादिना ॥ तथाधर्मस्यवन्मादे-दिव्येऽस्तिप्रत्ययःस्फुटः ॥ २ ॥
कुमारीयाकुमारः स्या । करावतरणादिषु ॥ प्रयोज्य शकुनादोवा । सएपशीलनिश्चयः ॥ ३ ॥
देवपूजा तीर्थयात्रा । स्वप्नः शुभफलस्तथा ॥ साधोर्दर्शनवाक्यादिः । शुभ सद्धर्मनिश्चय ॥ ४ ॥
जन्मपत्रमहेर्धर्म-प्रत्ययः क्रियताजनेः ॥ दातुःपुजयितुर्यद्वा-दुष्टस्याप्यशुभे शुभैः ॥ ५ ॥
हिंस्रोवाऽनृतवाक्चौर-स्तथैवपारदारिकः ॥ दुष्टोतिलोभीनकापि । धर्मस्यप्रत्ययस्वयम् ॥ ६ ॥
दातुर्दयामृतः सत्य-याचा स्त्रीविरतस्यवा ॥ भगवद्भक्तिभाजोवा । लोकमलपिवनिमयः ॥ ७ ॥
यथैवयातपित्तादि-विक्रियानाडिकाविधेः ॥ शेयामनोविधस्तदत् । धर्मस्याऽन्यस्यवास्थितिः ॥ ८ ॥
शान्तज्योतिस्तदेवेन्द्र । भासतेभगवस्यहो ॥ चराचरमयेलोके । सर्वस्यापिमुखावहम् ॥ ९ ॥
निश्रितःसर्वशानेषु । दयादानदमादिका ॥ धर्मविधिविधयोय-मस्मारका प्रत्ययापरः ॥१०॥

·॥
तपसि स्वात्मपीडा स्यात् । परपीडार्चनादिषु ॥ तथापि जगतिश्लाघा। पावित्र्यं धर्मनिश्चयात् ॥ ११ ॥
शृंगाराद्यैःरसैःस्पष्टै-रष्टधापि प्रदीपितैः ॥ शान्तनामाहि नवमो। रसःसाध्यःक्रमाद्धवः ॥ १२ ॥
इत्येभिःप्रत्ययैर्यस्यः । मनोनधर्मकामनम् ॥ उच्छृखलः शृंखलकं । तस्यनैवास्तिदामनम् ॥१३॥
शुद्धबंशभवे धर्मे । गुणारोहोपिचार्हति ॥ यदाश्रयान्मार्गणेऽस्य । प्रत्ययोलक्ष्यलाभतः ॥ १४ ॥
आशिषःस्युश्चिरं जीवे-त्याद्यादातरि सज्जने ॥ शीलास्त्रीकष्टमोक्षादि-स्तपसाऽपात्रपात्रताम् ॥१५॥
दीप्तंज्योतिर्भवेन्मोहात् । शान्तंज्ञानमयात्मनः ॥ दीतादुन्मार्गगमनं । शांताद्धर्मरुचिश्चिरम् ॥ १६ ॥
स्फुरन्तु विविधाचारा-श्वाराइवमहीभुजः॥शास्त्राभ्यासेति चतुरा।न्याय्याधयॆव तक्रिया ॥ १७ ॥
धर्मादेवजयःपापात् । क्षयोलोकोक्तिरीदृशी ॥ धर्मस्तयैवप्रत्येय-स्तत्रविप्रतिदर्शनम् ॥१८॥
मायाचरित्रेचतुरो-प्युच्यते शठएव सः ॥ चौरोमालम्लुचःस्नातो-प्ययंधर्मस्य निर्णयः ॥ १९ ॥
ख्यातमाबालगोपालं । विरोधे समुपस्थिते ॥ जनैविवेकीप्रष्टव्यः । प्राप्यायेनगतिः शुभा ॥ २० ॥
विशुद्धबुद्धिर्बालोपि । वृद्धोवृद्धैः प्रपूज्यते ॥ ज्ञानधर्मोदयादत्र । शालिवाहनिदर्शनम् ॥ २१ ॥
॥ इतिअर्हद्गीतायांपंचमोध्यायः॥५॥

·ॐ श्री गौतमउवाच ऐश्वर्पण धनुदै । ज्योति शास्त्रेपिगारुडे ॥ आयुनंद शाकुनेवा । कथ धर्मे प्रधानता ॥ १ ॥ श्री भगवानुवाच मर्यशाम्रोदिते यो । फलंदेवानुसारतः ॥ तदनुगुण्य धर्मेण । तद्वैगुण्यविपर्ययात् ॥ २॥ छात्र पाप्राधियापाट्य-मानोपि विदुषामुखात् एकोनारदवाता-ज्ञातापर्वतवत्पर शुभाशुभफलत-चेतसामुविमृश्यताम् ॥ तुल्येपि साधने हेतु । विनाभेद फलेकृत ॥४॥ यथासयक्षेषु । जलमेक पयोमुच । नानारसान् जनयति । धर्मः प्राणिगणे तथा ॥ ५॥ धर्माधर्ममयोलोर-स्तत्रापि धर्ममुम्यता ॥ जीनाजीवमये देहे । जीवस्येवास्ति तत्वत ॥६॥ काले पर प्रेषिध्य-मुपचारेण गीयते ॥ ज्ञानधर्मतथेकस्मिन् । भेदत्रयमुदाहृतम् ॥७॥ मननादस्तुनो ज्ञान । श्रद्धानादर्शनपुन ॥ रित्याचरणतत्वा-दुपयोगेक्यमाहितम् ॥८॥ धर्मपुतो मुव ज्ञान । हुदय दर्शन स्मृतम् । शेपागानि पाणिपाद-मुन्यानि चरण परम् ॥ ९ ॥ धर्मम्यान्दोमुघ शान । मम्पान्हस्तम्य दर्शनम् ।। व्यापारसलेः सम्या । योगधरणमुच्यते ॥ १० ॥ KIYA

·धर्माकाशेशुमान् ज्ञानं । दर्शनंचामृतद्युतिः ॥ परेग्रहाःमंगलाद्याः । पंचचारित्रपंचकम् ॥ ११ ॥
वाल्यं ज्ञानं वयस्तस्मा-त्पुरोदर्शनमुद्यतम् । चारित्रविज्ञताधर्मे-ऽवस्थात्रयमिदं शुभम् ॥ १२ ॥
धर्मस्यादिःस्मृतं ज्ञानं । सम्यक्त्वंमध्यमुच्यते ॥ चारित्रमवसानोऽस्य । तत्रैकैवोपयुक्तता ॥ १३ ॥
बोधो बीजं तथा मूलं । सम्यक्त्वंदृढतायतः ॥ चारित्रपंचकंशाखा । फलंधर्मतरोःशिवम् ॥ १४ ॥
वातं विजयतेज्ञानं । दर्शनं पित्तवारणम् । कफनाशाय चरणं । धर्मस्तेनामृतायते ॥ १५ ॥
दक्षिणांगं भवेद्ज्ञानं । बामांगंभक्तिभाजनम् ॥ मध्यभागेस्ति चारित्रं । धर्मदेहस्य साधनम् ॥ १६ ॥
ज्ञानपुंस्त्वं पुनःस्त्रीत्वं । भक्त्यादर्शनवृद्धये ॥ तदंगजन्माचारित्रा-चार स्यादुभयोत्तमः ॥ १७ ॥
ज्ञानं स्यादेकबचने-द्वित्वपिज्ञानदर्शने ॥ ज्ञानदर्शनचारित्रै-धर्माऽस्ति बचनत्रयी ॥१८॥
उर्ध्वलोके स्थितं ज्ञान-मधोलोकेच दर्शनम् ॥ चारित्रं मध्य लोकस्थं । धर्मस्थं भुवनत्रयम् ॥ १९ ॥
संध्याभक्तिर्दिनं ज्ञानं । यामिनी चरणं स्मृतम् ॥ धर्मध्यानादृतेसर्व-व्यापारभरसंवरात् ॥ २० ॥
एवंत्रिधाबस्तुगते । तंभविने निदर्शितम् ॥ रत्नत्रयंतत्वतोपि स्यादेकंतदनेकभूः ॥२१॥
॥ इतिअर्हद्गीतायांषष्टोऽध्यायः ॥ ६॥

·श्री गौतमउवाच
ऐहिकमुष्मिकफल । ययाज्योतिर्विदोजना ॥ जानन्तितद्ज्ञानधर्म-मार्गाद्वयकथप्रभो ॥१॥
ॐ श्री भगवानुवाच
अतिचारोऽयवक्रत्व । ज्योतिर्विद्भिनिषिध्यते ॥ मार्गएवमहारसाम्य-स्तथैवधार्मिमकैरपि ॥ २ ॥
स्पष्टीमूतेयथामानौ । ज्योतिर्मागप्रकाशनम् ॥ तथाज्ञानधर्मसूर्ये । सम्यग्मार्गनिरीक्षणम् ॥ ३ ॥
ज्ञानमेवसहस्त्राशु । हदिब्रह्मामृतपरम् ॥ ज्योति शास्त्रेपितेनेव । यथार्थमननमवेत् ॥ ४ ॥
ज्ञानदुग्धदधिश्रद्धा । घृततच्चरणस्मृतम् ॥ गुरोर्गव्यमिधर्म्य । धार्यचानन्तवीर्यदम् ॥ ५ ॥
ज्ञानार्य गुरवः सेव्या । देवा दर्शनपुष्टये ॥ धनपात्र चरित्राय । धर्मस्तत्वत्रयीमयः ॥ ६ ॥
सशोप्यतपनात्कृत्वा । प्रताज्यमकपायकम् ॥ अजरामरतालध्ये निपीतममृतोपमम् ॥ ७ ॥
ज्योतिश्चक्रयथाव्योनि । ज्ञानचक्रतथादि ॥ दिव्यमनोभिधानत-द्विश्वविश्वप्रकाशकम् ॥ ८॥
ससारचक्रात्सवृस्य । ब्रह्मण्याधीयतेमन ॥ प्रसन्नचन्द्रवचर्हि । सबकेवलमुद्भवेत् ॥ ९ ॥
सकल्पवातेमलास्य-मानस्यान्मनसासर ॥ कलपकिलतन्मध्य-ममकिञ्चिन्नवीक्ष्यते ॥१०॥

·FRAM
मनोमलविशुध्यै तत् । मुनिर्निर्दोषमाहरेत् ॥ पर्वण्युपोष्यशेषेन्हि । द्विवैकशोऽशनंशनैः ॥ ११ ॥
रागसवर्धनं भूरि । विकृत्यादिविषादिकम् ॥ द्वेषकृन्मोहकृन्मद्यं । नाश्नीयाद्ज्ञानवान्मुनिः ॥१२॥
यथान्यचेतसोवृत्ते । आनायलग्नमक्ष्यिते ॥ चन्द्र स्वरूपमत्रापि । तथास्वमनसोप्यहो ॥ १३ ॥
चन्द्रराशिर्मनश्चक्रं । तिथयोवत्सरास्तथा ॥ तत्रिंशांशावादशांशा-त्मासापक्षस्तु होरया ॥ १४ ॥
नवग्रहाःनवांशेभ्यो। बाराःसप्तांशलाभतः ॥ भावाश्चराशिकुण्डल्यां। भाव्या:ग्रहबलोदयात् ॥ १५ ॥
चन्द्रविश्ववशाबिष्टाः। षट्त्रिंशद्वादशाथवा ॥ प्रतिद्रेष्काणमिन्दोस्यात् । नक्षत्रंनवकंक्रमात् ॥ १६ ॥
आदौमध्येऽवसानेवा । ज्ञेयंभानां त्रयं त्रयं ॥ त्रयेप्यायचरेच्चन्द्रे । द्वितीयंभंस्थिरेपुनः ॥ १७ ॥
द्विखभावेतृतीयंभ-मेवनक्षत्रानिर्णयः ॥ प्रभुत्वान्मनसचेन्दो-रेवंगम्यामनोगतिः ॥ १८ ॥
दुष्टायांमनसोगत्यां । ज्ञातायांनशुभांक्रियाम् ॥ कुर्याच्चीतुर्यवान्धीरः । श्रेष्टायां नाशुभांततः ॥ १९ ॥
अधर्मेचेत्प्रवर्त्तत् । मन: स्वीयं पुन: पुनः ॥ तदामाविमहद्दुःखं । मत्वातत्धारयेत्ततः ॥ २० ॥
धर्मेयस्यमनोवश्यं । वश्यंतस्थजगत्रयम् ॥ सेवापरवसा:देवाः भवेयुस्तद्भवप्यहो ॥ २१ ॥
॥ इतिअर्हगीतायांसप्तमोऽध्यायः ॥ ७॥

·ऐन्द्र प्रवहणे धर्मे । झानी मार्गप्रकाशक: ॥ निर्यामकस्तुचरणी । दर्शनी पारगः स्थिर ॥१॥
राग कज्जलिकाद्धेपो-ऽननिस्थानविमूर्छनाः ॥ मोहएतत्रयीनाशे पारदोजीमुसिरिमाक् ॥ २॥
ज्योतिर्शाने पुनः स्नेह । श्रद्धावृत्तुवर्तिका ॥ जिनप्रबचने सोधे । धर्मदीप:प्रकाशताम् ॥३॥
पञ्चेन्द्रियाणि वानस्य । क्रियाया:पचवस्तुतः ॥अनिन्द्रियस्य मनसः । श्रद्धाकार्याणि साधयेत् ॥ ४ ॥
लोकप्रतीता सर्वन्ने । यथानेत्रत्रयीश्वरे ॥ खेप्टदानेश्वरस्यासो । बानादिर्धमभूभुज ॥ ५ ॥
बिनारत्नत्रय धयं । नेवालकृतिता क्वचित् ॥ व्यसनाद्वारिते तस्मिन् । ध्रुव दोर्गत्यवान्नरः ॥ ६ ॥
यानपात्र सितपट । विनाकस्तारयेज्जले ॥ तस्मादधजलोत्तारे । न्याय्यः सितपटादरः ॥ ७ ॥
नान सूत्ररुचिश्चार्यों-नियुक्तिरुभयात्मकम् ॥ चरणतन्त्रयेधर्म-शास्त्रबोधाय देहिनाम् ॥ ८॥
घमों वृपममूर्येव । श्रद्धेय :श्राद्वरोचकैः ॥ पदेश्चतुर्भि:पूर्णोय । नात्र किं सुकृतोदयः ॥ ९ ॥
देव:कृष्णो वराहास्यः । कल्कीपत्राभिमन्यते ॥ विप्रयोगिगुरुस्वच । धर्मसकलितोदित ॥१०॥
जातवेदाप्रतिष्टाने । भूसुराप्रितगोरवे ॥ मतिर्नावति हासादो । रागीधर्मेणसत्रक ॥११॥
यत्रास्तिवामनोदेवो । धर्मेनाम्नाजनार्दन ॥ गुरौचकण्ठमालास्मिन् । न्यायःपूज्य:कलिप्रिय ॥ १२ ॥

·देवोऽस्थिधन्वा पुरुषा-स्थिमाला यत्रभैरवः ॥ कापालिकाश्च गुरव-स्तद्धर्मे बातया शिवम् ॥ १३ ॥ देवो मायासुतस्तस्य । मायाराध्यैव बुध्यते ॥ मायाराधनतो ब्रह्म-मयो धर्म:श्रुतौमतः ॥१४॥ देवःश्रीनाभिभूःपूर्वो । वर्धमानस्तथान्तिमः ॥ अन्योप्यजितशान्त्याद्य-स्तत्रधर्मेशिवंदृढं ॥१५॥ क्षमाप्रधानागुरवः । सर्वांगज्ञानभांजनम् ॥ दक्षाःषडङ्गिरक्षायां । शिक्षायां सुगुरोस्तथा ॥१६॥ धर्मस्यमूलंविनयः । स्वरूपंनियमाः यमाः ॥ विस्तारः पंचधाचारः । फलं चास्यापुनर्भवः ॥१७॥ धर्मध्यानान्मनःशौचं । वाक्शौचं सत्यनिश्चयात् ॥ दयाचरणतःकाय-शौचमालोचयेन्मुनिः ॥१८॥ शौचं चद्रव्यभावाभ्यां । यथार्हचाहतास्मृतम् ॥ अस्वाध्यायंनिगदता । दशधौदारिकोद्भवम् ॥ १९॥ कुदेवे कुत्सिता भक्तिः । कुज्ञानं कुगुरोर्भवेत् ॥ कुलिंगात् धर्मकुत्सैव । ज्ञेया श्रीधनपालवत् ॥ २०॥ उज्वलात्पक्षतःकृष्णे-पक्षेऽन्येयांतिधार्मिकाः॥आर्हताःकृष्णता शुक्ले। विशन्ति सुधियोन किं॥२१॥ ॥ इतिअर्हद्गीतायांअष्टमोऽध्यायः ॥ ८॥ 8333BECERSE

·पेन्द्रज्योति स्फुट धर्मा स्वरूपाच्यानतो भवेत् ॥ नित्यक्षयात्पुद्रलाना । जातेऽधतमसा क्षये ॥ १ ॥
नीचे पुनलयाहुल्याम् । नरकादोतमोधनम् ॥ द्रव्यतोमावतोप्युचे-ज्योतिर्वाहुल्यतोंगिनाम् ॥ २ ॥
ययेवोर्गतिबन्हे । प्रकाशात्मतया खत ॥ तथारमनोपि तवर्मा-दुर्गतिरवाप्यते ॥ ३ ॥
मोहात्पुद्रलसयोगे । भवेज्जाव्यमय तमः ॥ नीधेर्गतिस्ततोऽधर्मा-गोरवेनम्रतानुवम् ॥ ४ ॥
यादृशो ध्यायते येन । फलंमाप्येततादृशम् ॥ शुभयोग शुभयाना-दशुमध्यानतोऽशुभम् ॥ ५ ॥
वर्णादि पुद्गलगण-छायामायामयी सतः ॥ जनयत्यगिनामोह । नमोहःसालिकेमनाक् ॥ ६ ॥
यथा यया त्यजेन्माया-मिय वश्या तथा तथा ॥ वणिजोदीक्षणेजाता । सपदोपि पदेपदे ॥७॥
स्त्रीस्वान्मायास्ति घामागी।योऽस्यावश्य सदाशयः ॥त्यक्वात दासवदुरे। भोक्तारमपर मजेत् ॥ ८॥
ज्ञानप्रधानतापुसः । भोगेनार्यास्सत सुते ॥ पाठ प्रिय कुमार्यास्तु । भ्रमिक्रीडा मन प्रिया ॥९॥
झानधर्म पोरयाक । स्यजेपस्तुकदापिन ॥ लक्ष्मी गप्रियानेत । चेतसोनाम मुमति ॥ १० ॥
पोरुपमोगलब्धेन । स्यकधर्मात्मक पिया ॥ श्रीमयान्मुर्खतस्तस्मा-सक्ष्मीराऽभिसर्पति ॥ ११ ॥
ससारमुलखीतस्या' । प्रकृतिभोगभावनम् ॥ सम्मयो यस्तुतस्याध-पातोन्याय्य सियाईव ॥ १२॥

·वैरंलक्ष्म्याःसरस्वत्या । नैतत्प्रमाणिकंबचः॥ ज्ञानधर्मभृतोवश्या । लक्ष्मीन जडरागिणी ॥ १३ ॥
ज्ञानी पापाद्विरतिभाग् । यः सवै पुरुषोत्तमः ॥ तस्यैववल्लभालक्ष्मीः । सरखत्येवदेहभाक् ॥ १४ ॥
ज्ञानीनविरमेन्मोहा-लक्ष्मीस्तस्यैवबरिणी ॥ अज्ञानव्रतकष्टस्थे । सरखत्याहि शात्रवं ॥ १५ ॥
भोगासक्तोनसद्ज्ञानी। ज्ञानी तत्वाद्विरागवान् ॥ विरुद्धताऽनयोःस्थाना-स्याच्छायातपयोरिव ॥ १६ ॥
धर्मो यथेप्सितं दातुं । कर्तुवा परमेश्वरः ॥ यत्रावतीर्णानिर्दभं । ससाधुःपूज्यते सुरैः ॥ १७ ॥
पात्रेऽवतीर्णोदेवादि-स्तन्मुखेनप्रजल्पति ॥ तभक्तिः पात्रभक्त्यैव । साधोधर्मस्थितिस्तथा ॥ १८ ॥
तुलान्यायेन समता । धर्मः सर्वार्थसिद्धिदः ॥ रागो द्वेषोप्यधर्मागं। सारमेतत्सतांगिरः ॥१९॥
द्वेषादपिचदुर्जेयो । रागः संसारकारणम् ॥ तजयाद्वीतरागोयं । देवानामाधिदैवतम् ॥२०॥
यो वीतरागोऽसौदेव-स्तद्वाक्यानुगतोगुरुः ॥ तदाज्ञाराधनं धर्म-स्सोयंतत्वसमुच्चयः ॥२१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांनवमोध्यायः॥९॥

·RRY ऐन्द्रज्योति प्रकाशाय । रागदेपजिगीषया ॥ एकस्वभावनाविश्वे-ऽप्यादिष्टाविश्ववेदिमि ॥१॥ शुभाशुभाधनकत्व । विशेषविषयपुन ॥ हेयोपादेयबोधेन । प्राकाशीच्छाविमुक्तये ॥ २ ॥ पूर्वप्रथक्लवीचार । शुक्लभ्यानाहिमामृशेत् ॥ ततोप्येकत्ववीचारात् । केवलज्ञानमुल्लसेत् ॥ ३ ॥ स्यात्सामान्यविशेपास्म-भव प्रामाण्यगोचर ॥ शेयोऽनेकान्तवादेन । नयमार्गादनेकधा ॥४॥ सामान्यसग्रहोवति । ऋजुसूत्रोविशेषवाक् ॥ स्वतत्रोनेगमादेतौ । लोकोक्त्याव्यवहारधी ॥५॥ मृत्सुवर्णायसाकुमा । एक एवाम्बुधारणे ॥ परिमाणाकृतिस्थान-मुल्ये सर्वेपृथक्पृथक् ॥६॥ अपकेन जलाहार । पकेऽतोतोसत पृथक् ॥ कुमखकाणभेपि । व्यवहारेणमन्यते ॥७॥ चत्वारोऽर्थनया पतेः । परशद्वे नयत्रयम् ॥ पाच्ययाचकयोर्योगाद् । शाहिकावार्यिका समे ॥ ८॥ आर्यदेशे धर्म इति । श्रुत्याशब्देन धर्मवान् ॥ देशोऽवती व्रती धर्मी । श्राद्ध समभिरुदत ॥९॥ मुनि मुर्निक्रियाविष्ट-स्तन्मुक्तोन मुनि पुनः ॥ एवम्तनयादेव । धर्मीसिद्धोस्ति केवली ॥ १०॥ धर्मीजीव समयोपि । ज्ञानवान्थेतनारत ॥ ऐकेन्द्रियाणामज्ञान-मृजुसूत्रनयार्पणात् ॥ ११ ॥ वस्तुस्मत्याभवदेज्ञानी । सोऽज्ञानीविस्मृतेर्मत ॥नेगमाशिशुरक्षानी । व्यवहारदृशोरसात् ॥ १२ ॥ -

·RRHE
EPS
प्रसुप्तेर्मूर्छितेमत्ते । नज्ञानं शाद्विकेनये ॥ तदर्शनोपयोगश्च । नज्ञानीत्यागमेबचः ॥ १३ ॥
घटज्ञात्वा पटज्ञोन । घटज्ञोप्यभिरूढितः ॥ ऐवंभूतेनघटज्ञ । एवंसर्वत्रभावना ॥ १४ ॥
मिथ्यादृष्टिरतोऽज्ञानी । ज्ञानी विमलदर्शनी ॥ योयत्रानुपयुक्तोयं । द्रव्यजीवस्तदा तथा ॥ १५ ॥
अमुक्तेमुक्ततापीष्टा । जिने राजर्षिता मुनौ ॥ असाधोरतिमुक्तस्य । साधुसेवागमोदिता ॥१६॥
सूर्यबिम्बेपि सूर्यत्वं । जिनविम्बेजिनागमः ॥ युक्ताहारबिहारादौ । साधुर्हन्ताप्यहिंसकः ॥१७॥
अनाश्रवः केवलीति । सत्यप्याश्रवसप्तके ॥ बद्धदेवायुषोदेवो । बाच्यःसतिनृजन्मनि ॥१८॥
अल्पेऽभावविवक्षातः । क्वचिद्वाहुल्यचिन्तया ॥ पक्षेसिताऽसितत्वादि । व्यवहारदिशाक्कचित् ॥ १९ ॥
विधेयेऽपिनिषिद्धत्वं । निषिद्धेषु विधेयतां ॥ आगमेपि समादेशि वीरेणजगदीशिना ॥२०॥
तस्माद्बहुश्रुतैःपूर्वे-राचीर्णश्चरणोद्यतैः ॥ धर्मः शर्मकरः कार्यः । श्रद्धेयस्तत्वकांक्षिभिः ॥२१॥
॥ इतिअर्हद्गीतायांदशमोऽध्यायः॥ १० ॥

·SHA
R
श्री गौतमउवाच
पेन्द्रोधर्म स्मृतज्ञान-मारमधर्मस्य निश्चयात् ॥ तदानाऽधर्मवान्कोपि। चैतन्यात्सर्वजन्तुषु ॥ १ ॥
१ श्री भगवानुवाच
ज्ञान विधा मयानात । स्वभावात्शुद्धमात्मन' ॥ अशुम्हपुद्गलोपाधे-राधधर्मोऽन्ययापर ॥ २ ॥
यस्मादेहे सुखं खल्प । महद खतयात्मनः ॥ तद्ज्ञानतस्वतोनेष्ट । श्रेष्ट येनात्मन सुखम् ॥ ३ ॥
विपमिश्रपय-पान-समानस्यानवेसुखम् ॥ पुद्रलानामुपादानात् । प्रत्युतानर्थकारणम् ॥ ४ ॥
अर्योप्यनर्थ हेतु किं । नाज्ञानादुयमस्पृशाम् ॥ चतुषणिजामत्र । दृष्टातात्कुमतित्यज ॥ ५ ॥
गव्यदुग्धमुपादेय । हेयमर्कस्नुहीमवम् । तथाज्ञानमुपादेय-मेकहेयविवेकिना
येनात्मनः स्यादानन्दः । केवलोमाययाविना ॥ तवाच्यसुखमोक्ष । तत्रभिल्लनिदर्शनम् ॥ ७ ॥
हेयमेवमुपादेय-मादेयमपिहीयते ॥ द्रव्यक्षेत्रकालमाव । स्यावादस्यादरस्तत
॥८॥
ज्ञानविशिष्टमादेय । हेयोपादेयगोचरम् ॥ अज्ञानीतदिनाजन्तु-लालापानान्नचाम्बुप ॥९॥
यथैवानुदराकन्या-प्यलोमा ऐडकापुन. ॥ लोमाहारेप्यनशनी । युकचेलोप्यकिचन ॥१०॥

·कान्ताऽबलानगारोपि । शय्यादिषु वसन्नपि ॥ वस्त्रपात्रादिधरणे-प्यपरिग्रहवान्मुनिः ॥ ११ ॥ माया विहीनं ब्रह्मैवः कैवल्याय विचिंत्यते ॥ साक्षरो वा सकर्णस्या-च्छास्त्रज्ञोऽनक्षरः परः ॥ १२ ॥ आखुकुकुरमार्जारः । सद्भिःकोपि नगोधनी ॥ धनीवारेणुभस्मौघै-स्तथा ज्ञानी भवोन्मुखः ॥ १३ ॥ योयं संश्रयते मार्ग । स तंशुद्धं प्रपद्यते ॥ तत्सुद्धज्ञानलाभाय । परीक्षैषाविधीयताम ॥ १४ ॥ बलिनाछलिनाप्युच्चैः। कलिना मलिनात्मना ॥ नाश्यं शुद्धमशुद्धं च । प्रकाश्यं तन्मयो ह्ययम् ॥ १५॥ संगत:सर्वशास्त्रेषु । सुधिया च परीक्षितः ॥ सोयंभागवतः पंथा । विभिन्नस्तुतदन्यथा ॥ १६ ॥ सत्यं शौचं दयाक्षान्ति--स्त्यागःसंतोषआर्जवम् ॥ शमोदमस्तपःसाम्यं । तितिक्षोपरतिः श्रुतम् ॥ १७ ॥ ज्ञानं विरक्तिरास्तिक्यं । प्रागलभ्यमनहंकृतिः॥मार्दवं प्रश्रयः शीलं । स्थैर्य च कौशलं स्मतिः॥ १८॥ इमे चान्येपि धैर्याद्याः। नित्यायस्मिन्महागुणाः॥प्रार्थ्यांमहत्वमिच्छद्भिाहीयतेस्म न कर्हि चित्॥ १९ ॥ प्रायशोगुणपात्रेण । श्रीनिवासेन सांप्रतम् ॥ दृश्यते रहितो लोकः । पाप्मना कलिनेक्षितः ॥ २० ॥ क्ष्यांत्यादिदशधाधर्मे-तर्भवन्तिगुणाःसमे ॥ शुद्धैर्यत्तैर्गुणैर्योगा-त्तत्ब्रह्म समुपाश्यताम् ॥ २१ ॥ ॥ इतिश्रीअर्हगीतायां मे मेकादशोऽयायः ॥११॥ ॥

·HAR
श्री गौतमउवाच
ऐन्दवाचारतोज्योतिः । शास्त्रेण भाविमन्यते ॥ मनसा तत्कथ वेय। तन्मार्ग कयय प्रभो ॥ १ ॥
8 श्री भगवानुवाच 8
मानसान्येव वर्षाणि । अयन वार्तवस्तथा ॥ मासापक्षो दिन बेला-बाराम तिथय पुन ॥ २ ॥
सूर्योदयान्मनोम्भोजे । कलापोधस्य वर्धते ॥ तमारभ्येव वर्षाणा । पष्टि प्रतिकलस्मृता ॥ ३ ॥
वर्षाणाप्रभवादाना । भावो मनसि जायते ॥ सुक्ष्मत्वास्सतुदुर्ज्ञान । सज्ञेय मुधिया स्वयम् ॥ ४ ॥
उने दिप्ते तपो रके । तेजस्त्रिन्युत्तरायणम् ॥ चित्तेशाति जामभाजि । निद्राणेदक्षिणायनम् ॥ ५ ॥
दिन प्रमाण कथित । मानसपुत्तरायणम् ॥ देवएव सता चेतो । रात्रिस्तदाक्षिणायनम् ॥ ६ ॥
साहकारेच सोत्क । खस्पयुत्तोवसन्तकः ॥ क्रुद्ध सतृष्णे लोकाना । तापनेग्रीष्मवानृतुः ॥ ७ ॥
दाने रसे प्रकाशादौ । वर्षा मनसि निश्चिते ॥ शोचे देशाम्सरभ्रान्तो । शरदेव धनार्जने ॥ ८ ॥
जाज्ये प्रदीपने वन्हे । परिधाने घ भोजने ॥ हेमन्त शिशिर क्रीडा । बीहा पीडारतादिषु ॥ ९ ॥
सूर्योदयादहोरात्रे । मानेन दशनाडिका ॥ घसन्ताचाहिऋतव । प्रोक्का मत्रागमे ततः ॥१०॥

·सबसबर ॥ वर्षासु लवणममृतं । शरदिजलं गोपयश्चहेमन्ते ॥ शिशिरे चामलकरसं । घृतंवसन्तेगुडश्चान्ते॥११॥ दृश्यते चिंत्यते यद्वा । कथ्यते यादृशो रसः ॥ तादृग्ऋतुः प्रश्नफले। मनोज्ञेन विमृश्यताम् ॥ १२॥ मेषोदिदृक्षया जल्पे । वृषो भोगेतु मैथुनम् ॥ जलेवांछाबलात् कर्की। सिंहः सांत्विकचिंतया ॥ १३ ॥ कन्याजाड्येन चापल्ये । क्षमायां सुभगादरे ॥ व्यवसाये तुलाकीटः। पैशुन्यखलतेच्छया ॥ १४ ॥ रणे छायावाहनादेः । संग्रहेधन्वितान्विता ॥ समुद्रबार्तया कोर्या-चापल्येमकरोहृदि ॥१५॥ स्थैर्येण कार्ये सारस्ये-ऽमलिनाचरणारुचेः ॥ कुंभोदयोथ मांगल्ये । मीनो धर्मे शिते शुभे ॥ १६ ॥ बस्तुयद्राशिसंबद्ध-मुपानेयमचिन्तितम् ॥ भक्ष्यंवा मनसा ध्येयं । मनोराशिःमनोजवत् ॥ १७॥ जल्पेयद्राशिमान्जीवो । भवेद्यद्वा मनप्रियम् । मनःशास्त्रविदामान्य-स्तद्राशिौनसस्तदा ॥१८॥ अधर्मभावनाद्रात्रि-दिवसोधर्मनिष्टया ॥ शुभभावनया शुक्ल पक्ष कृष्णोविपर्ययात् वृद्धौ नन्दा शिवेभद्रा । युद्धराज्येजयेच्छया ॥ योगे रिक्ता मोक्षलाभे । पूर्णापूर्णेच्छयाहृदि ॥ २०॥ एभिश्चिन्हर्मनोमत्वा। कार्ये तात्कालिके फले ॥प्रश्नेभाविनि वा भावे ।लाभयसिद्धिनिश्चयम् ॥ २१॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांद्वादशोऽध्यायः ॥ १२॥ ॥१९॥ BE

·श्री गौतमउवाच
ऐन्द्रप्रधानतो ज्योति । मनस्येवविजृम्भते ॥ तिथिवारभमेतस्य । प्रकाशय जगत्प्रभो ॥ १ ॥
* श्री भगवानुवाच
एक्येतिथि स्यात् प्रथमा । द्वितीयादित्ववालया॥ विधाप्रवृत्तौ तृतीया। चतुर्थी स्यागयोगत ॥ २ ॥
पचमी पचकधिया । पष्टीपडपस्तुमावनात् ॥ सप्तमीसप्तधाभावात् । अष्टमी अष्टधार्थतः ॥ ३ ॥
एवयत्सख्ययामाव-बिस्यते दृश्यतेऽथवा ॥ कथ्यते तिथिरावेद्यः । प्रने तत्सल्ययाइदः॥ ४ ॥
लिखित्वाकान्पचदश । यदा तन्दुलपुञ्जकान् ॥ विन्यस्य नाणक सेषु । क्रियते तिथिनिर्णय ॥ ५ ॥
भाषण स्यात्श्रुतोधर्म-शास्त्रेभाद्रपद पुन' ॥ धर्मकर्मच्छिवप्राते-रिच्छया तपसोऽश्विनः ॥ ६ ॥
सानभुषणसाम्राज्य-बाछयाकार्तिकःस्मृतः ॥ जगच्छी शिवपद । तन्मार्गेच्छापर पर ॥ ७ ॥
पोषोऽतिपोपात्पुत्रादे-माघो वेरिविनाशने ॥ फाल्गुनो मैथुनेपात्र-त्यागेविवसनाशया ॥ ८ ॥
चैत्रो विचित्रव्यापारे । पर शाखासुवर्धन ॥ ज्येष्ठानुसारज्ज्येष्टोपि । शुचौशौच शिवस्पृहा ॥ ९ ॥
मनस्योंदियोद्रष्टु । भोक्तुपातुतयेच्छया ॥ जास्पेनशात्याषाक्येन । मृष्टेनचविधूदय ॥१०॥

·य कषाये नोकषायेवा । बांछा मंगलवारतः ॥ ज्ञानेध्यानेशास्त्रबार्ता। विधौवारस्तुबोधनः ॥११॥ देवार्चने गुरोःसम्यक् । सेवने पांथकादिवत् ॥ परोपकारेविद्यादौ । हृदि बांछागुरूदयः ॥ १२ ॥ राजन्यायेथ यवना-चारा ध्ययनचिन्तने ॥ स्थापनोत्थापनेतीर्थ यात्रायां भार्गवोहदि ॥ १३ ॥ हिंसायामनृतेक्रूर-कार्ये चोर्यादिकर्मणि ॥ द्युतादेरिच्छया मांये । ज्ञेयं मंदमयं मनः ॥ १४ ॥ अश्विनीच्छावशागत्यां। याम्यं रोगेऽर्थ संग्रहे ॥ व्रते तपसि वाग्नेयं । ब्राम्यस्यात्पाठशौचयोः॥ १५ ॥ मृगाच्चापल्यमायां । स्नाने पानेम्बुवर्षणे ॥ पुनर्बसूधनोत्पादे । पुष्यः पोषणकर्मणि ॥ १६ ॥ सायं विषेऽन्यदोषोक्तौ । मघा स्वपितृतर्पणे ॥ भोगादौ पुर्व फाल्गुन्या-मुत्ररात्वग्निदीपने ॥ १७ ॥ कलाभ्यासवलंहस्ते। विचित्रेच्छा तु चित्रया॥खातौवातप्रयत्नायै-श्वर्यकाम्यं विशाखया ॥ १८ ॥ राजदेव कलामैत्रे । जेष्टायां जेष्टसंगतिः ॥ धनं वाभोजनं मूले । महान्लोभः परद्वये ॥ १९ ॥ श्रुतौधाश्रुतिसेवा । धनिष्टायां महद्धनं ॥ जलक्रीडादिबारूण्यां । शिवमिछेत्परद्वये ॥ २० ॥ अन्यायवारणेभूयः । प्रतापोदयः कारणे । राजधर्मात् प्रजापोषे । रेवत्यां मानसीरुचिः॥ २१ ॥ ॥इतिश्रीअर्हद्गीतायांत्रयोदशोऽध्यायः ॥१३॥ RTRRVRVIE

·--
2 श्री गौतमउवाच
श्री गौतमउवाच
ऐन्द्रखरूपनादीभि-ज्योतिर्खा वा मिपगूवर ॥ भूत माविमवत्ति । ज्ञेय तन्मनसा कयम् ॥ १ ॥
श्री भगवानुवाच
नाभिस्य नाडिकोर श्व । मनमकप्रचालयेत् ॥ वायुना तेन सकल्या । जायन्तेवामहेतुमि ॥२॥
प्राणायामघलान्मत्र-ध्यानाजीवस्यमाषनात् ॥ ब्रह्मद्वारे मनोलीन । भवेद्विश्वप्रकाशकम् ॥३॥
वातोदयानवेच्चित्ते । जस्ताऽस्थिरताभयम् ॥ शुन्यस्व विस्मृति प्राति-ररतिश्चित्तविभ्रम ॥४॥
पित्तोदयाचचलख । साहसकुद्धतामर ॥ कफोदयात् स्नेहहास्य-शोकामोव्य रतिःपरा ॥ ५॥
ज्ञानावरणसंझयो । वात सिद्धान्तवादिनाम् ॥ पित्तमायु स्थितेर्वाच्य । नामकर्मकफास्मकम् ॥६॥
रक्ताधिक्येनपित्तेन । मोहप्रकृतयोऽखिला: ॥ दर्शनावरणरक्त-कफसाकर्यसभवम् ॥७॥
तत्तविकारजं वेध । गोत्र पित्तकफात्मकम् ॥ अन्तरायःसन्निपाता-देषाविकृतिकारणम् ॥८॥
ज्ञात्वाभ्यासान्मनोभावान् । वामेराभ्यास्मिकेस्तया॥अमीभिहेंतुभिर्वश्य।मनोऽवश्यमनिच्छया ॥९॥
परमात्माततः साक्षात् । प्राणरमन स्थिति ॥ मन साम्यो मनोभ्येयो । मनोदृप्तस्समीक्षते ॥१०॥

·ៗ
॥
मनोवश्याय जायन्ते । युपाया वहुधाजने ॥ ज्ञाने क्रियान्विते सर्वे-तर्भर्वान्ति भवद्रूहः॥ ११ ॥
अज्ञानवादिनस्त्याज्या। आक्रियावादिनोऽपिच ॥ यतो ज्ञानक्रियायुक्तः। पिण्डोर्यदृश्यते न किम्॥ १२॥
संसरेत् सक्रियो जीवो। निष्कियोऽकर्मवाशिवः॥ क्रियेन्द्रियाण्यधःपिण्डे । ज्ञानेन्द्रियाणिचोपरि॥१३॥
ज्ञानस्य पुंसःस्थैर्याय । क्रिया प्रियास्ति सात्विकी॥शान्तोरसस्तयासाध्यः। प्रीणनीयोऽमुनामुनिः॥१४॥
काये हि लक्षणं भावि । बस्तुनः स्फुरणादिना ॥बाच्योपभूतिसूक्तायै-स्तथा चित्तेऽर्थभावनैः॥ १५ ॥
लोकानुभावेन जलं । यथा शरदि निर्मलम् ॥ सनः सद्ज्ञानसंबद्धं । लोकालोकप्रकाशकम् ॥ १६ ॥
प्रधानं कारणंज्ञानं । मोक्षस्य न तथा क्रिया॥अन्यलिंगेन किं सिद्धिः-ज्ञानात्साम्ये समीयुषि ॥ १७ ॥
ऋतेज्ञानान्नमुक्तिः स्यात् । क्रियाक्लेशे महत्यपि ॥ तद्ज्ञानं मनसःशुध्या।बुध्या वृध्याभिजायते॥१८॥
अनित्याशरणत्वादि-लोकान्तपरिभावनैः ॥ मनोतिनिर्मलं धारं । सत्प्रकाशाय जायते ॥ १९ ॥
तत्वचिन्तनयाशास्त्र-ऽनुगामिन्या मनःशिवे ॥ आत्मन्येव निवनाति । योगी नेन्द्रियगोचरे ॥ २० ॥
मनसि श्रद्धया धर्मो । न कृतोपि फलप्रदः ॥ वलभद्र इवब्रह्म-लोकभागध्यानवान्मृगः ॥ २१ ॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांब्रह्मकाण्डेचतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥

·श्री गौतमउवाच
ऐन्द्रपुज्य जगन्नाय । प्रसादेन निवेदय ॥ किंतल विदुपा ज्ञेय । साधन शिवसपद् ॥१॥
8 श्री भगवानुवाच
स्त्वरूप महातत्व । यहोत्यभिधीयते ॥ तदेक परम वस्तु । देत तत्र न भात्तते ॥ २ ॥
भाव. पदार्थ सद्पो-ऽस्तिक्रियार्थः परोगुणी ॥ शुद्धद्रव्य तथा धारः । प्रमेयश्वामिषान्वयी ॥ ३ ॥
अनन्त परीणामीचा-नन्तशक्तिधर स्वमू लोकालोकतयाख्यातः। सिद्धो वुद्ध शिवोऽव्यय ॥ ४ ॥
स्यादेक केवल ज्ञान । शेय तस्यैकमिप्यते ॥ ज्ञानाज्ञेय न भिन्नस्या सर्वयास्वप्रकाशवत् ॥ ५ ॥
शेयग्रहपरिणामाद्र । झानियाकृति स्मृत । तेनारमा भगवान् विष्णु रईन् ब्रह्ममय स्वयम् ॥ ६ ॥
लोकालोकस्वरूपक्षः । सलोकालोक उच्यते ॥ अग्निज्ञानादिव शाता । गमेप्यनिरुदीरित ॥७॥
यदेकत्लविमर्श स्या-तदेव केवलोदयः ॥ घोव्यभावनया द्रव्य । विकृत न कृत कचित् ॥८॥
उत्पादो का विपत्तिश्च । द्रव्येऽवस्थान्तरोदयात् ॥ नावस्थातहतो मिन्ना । सर्वयाध्यवर्जिता ॥९॥
नसक्ध विनाकिश्चित् । प्रकाश्य स्यात्प्रकाशकः ॥न सर्वधा स सकषि-मेदेवाधकबाध्यवत् ॥ १० ॥

·सूर्यः प्रातर्यथारत्न-जलादर्शादिबस्तुषुः ॥ संक्रामं स्तापवत्सवं । करुते गुरुतेजसा ॥ ११ ॥
एकस्तथैवसद्भावः । स्वर्विवर्तेः प्रबर्तते ॥ हेयोपादेयता बुद्धि-स्त्याज्या सांसारिकीततः ॥ १२ ॥
खं परं लघुवास्थुलं । नशुभंनाशुभहृदि । त्याज्यं ग्राह्यं नकिञ्चित्स्या-द्विधेरैक्ये सुबुद्धिवत् ॥ १३ ॥
मान्यं यथान्ये सामान्यं । स्यादेकं व्याक्तषु स्फुटम्। एको वा समवायोप्य-वयव्यवयवादिषु ॥ १४ ॥
जैना अपि द्रव्यमेकं । प्रपन्नाजगतितले ॥ धर्मोऽधर्मोऽस्तिकायोवा । तथैक्यं ब्रह्मणे मतम् ॥ १५॥
लोकालोकाप्तमाकाशं । परिणाम्येकमात्मना ॥ तथा कथा न वितथा। स्यादेकब्रह्मणः सतः॥ १६ ॥
स्याद्भाव एक एवाय-मस्तिप्रत्ययगोचरः ॥ तल्लक्षणो निषेधोपि । सविधेः सविधेखल्लु ॥१७॥
संत्तांविनानासत्तास्या-न्नाजीवोजीवबर्जने ॥ ज्ञेयत्वादिगुणैरेवं । नभावो भावतोऽपरः ॥१८॥
विधिविधत्तेखं रूपं । खेनविश्वेन संगतम् ॥ विधिबेंद्योजगत्कर्ता । भर्ता हर्तास्वशक्तितः ॥१९॥
ऐकस्य ब्रह्मणःसर्वे । विबर्ताः प्रतिभांत्यमी । अनंतशक्तेनानाऽर्थः । क्रियाभावेन वास्तवाः ॥ २०॥
परसंग्रहवागेषा । विषयोऽस्याहि तात्विकः॥स तात्विकस्तं यो वेत्ति । ज्ञानवैराग्यसात्विकः ॥ २१ ॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांब्रह्मकाण्डेपंचदशोऽध्यायः ॥ १५॥

·श्री गौतमउवाच
ऐक्प सर्वत्र सर्पज्ञ । फष मनास भाव्यते ॥ प्रपचोऽर्थक्रियरकारी । वस्तुत: वस्तुन क्षितौ ॥ १॥
कोकोलोक स्तपाजयो । ऽजीवस्वाश्चेतनोऽन्यथा ॥रूप्यरूपी तथासिर ।साधक सेव्यसेवको॥ २॥
पुण्यपापे वषमोक्षो । पेदनानिर्जरेत्वपि ॥ आश्रव सवरति । साक्षाद्वेषिध्यमार्थिकम् ॥ ३ ॥
श्री मगवानुवाच का
वैकल्पिकमिद सर्व । व्यवहारनयाभयात् ॥ गौणमुख्यविवक्षातः । ख्यात सर्वोऽर्पसचयः ॥ ४ ॥
भावएकस्तस्य शक्ति । देविष्य मुलतोमसम् ॥ समयस्पभुरत्रवा-ध्यक्ष तत्तदुपाधित ॥ ५ ॥
लोक्यते केवलमात्रा । लोकोऽपिद्रव्यपर्यये ।। लोकवसिद्धपवाय । तन्नेकान्तेन तनिदा॥ ६॥
चेतन्ये गुणमारेना-ऽनस्यात्पुरलवस्तुन ॥ धर्माधादियुक्तोपि । व्योम्नालोकोझलोकवत् ॥ ७॥
मावनास यथाभाव्य । ससारस्योपलक्षणात् ॥ सिद्ध स्वभावलोकस्य । तथा कोकोपिशाश्वत ॥८॥
उMलोकादधोलोकोऽप्यलोकोऽस्मात्तष स ॥ भव्यलोकादभव्योपि । सिद' ससारिलोकत ॥९॥
चैत्तन्यशक्पाविष्टःसनावोजीवईतिस्मृतः । तदभावादजीवोऽन्याख्यातेय कल्पनामुवि ॥१०॥

·जीवोप्यजीवोऽजीवज्ञः । इति प्रबचने बच ॥ अजीवोजविसंज्ञेय-स्तात्स्थात्तद्वयपदेशतः ॥ ११ ॥
सूरबिम्बपिसूरत्वं । लोकेलोकोतरेस्फुटम् ॥ अजीवे स्थापनाजीवः । निक्षेपस्तेनसंगतः ॥ १२ ॥
शिवोजीवोऽभवत्प्राणै-जीवोजीवोपिपुद्गलः ॥ दशप्राणैरभावेन । स्थावरे जीवता कचित् ॥ १३ ॥
जीवो ज्ञानसदंशस्यः । प्राधान्यात्सत्वनामभृत् ॥ अजीवः सत्वयोगेपि । तनिषेधादचेतनः ॥ १४ ॥
उपादानं चेतनायाः । जीवोऽजीवोनिमित्तकम् ॥ तेनाऽशुद्धाशनात्साधु-श्चौर्यचर्यापरोऽभवत् ॥ १५ ॥
रूपस्यान्नीलपीतादि । तद्योगे रूपवानणुः ॥ अणुसंबंधतोजीवो-प्ययंरूपिकथंचन ॥ १६ ॥
रूपीसिद्धोपितद्ज्ञानात्। खंरूपिस्यात्तदाश्रयात् ॥ अलोके पिवियपि। लोकखात्सर्वथाऽभिदः॥ १७ ॥
यथाक्षिदेशे भावेक्षी। चक्षुष्मान्जीवउच्यते ॥ लोकाकाशे जीवसत्वात्। तथाऽलोकःसचेतनः॥ १८ ॥
यथाक्रमेण सिद्धं स्या-द्वान्यवासाधकं जने ॥ तथात्मनः सिद्धतापि । क्रमात् साधकताभृतमा १९ ॥
शिवेऽपरपरिणामा–पेक्षयासिद्धताऽक्षया ॥ स्वपर्यायाऽगुरुलघु-वृत्यासाधकतापुनः ॥ २० ॥
ऐवंभावाभावरूपं । द्वैविध्यं तद्विकल्पजं ॥ मुक्ताभावैक्यमालोक्यं । पारमैश्वर्यसिद्धये ॥ २१ ॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांब्रह्मकाण्डेषोडशोऽध्यायः ॥१६॥

·अयकर्मकार
श्री गौतमउवाच
ऐक्य प्रपश्यतस्तत्वात् । स्वामिस्तनुभृतो न्तु ॥ विधेयमविधेय वा । किंचिन्नवप्रभासते ॥१॥
एव सति नदेवः स्यात् । सेव्यःकश्चिन्नवागः ॥ नधर्म:शर्मकार्य-स्त्याभ्योऽधर्मश्च कश्चन ॥ २॥
बी भगवानुवाच
साध्यार्थी यसते सर्वः । साधने निर्विवापने ॥ साध्येवाणितस्कार्य कामनाशोऽस्यवाचनः ॥ ३ ॥
मायापि प्रारूपैव । तद्विवर्तमयीस्वयम् ॥ सत्वात्तथापकारित्वात् । अपचोऽस्याः विजूमते ॥४॥
भास्वम्मणि प्रदीपादे । प्रमानेकान्ततोऽपरा ॥ नधर्मिण परासचा । धर्माणा सर्वया कचित ॥ ५ ॥
प्रपचजननान्माया-पीछामास्मनि बद्धयेत् ॥ तस्मानिवृत्तये भाव्या । व्युत्पादविगमावपि ॥ ६ ॥
एकमोलनयात्तस्त्र । स्थास्सत्गोणनया द्विधा । एकस्मिन्मूरहेनाना । मूल पुष्प फल दल ॥७॥
एकयत्तदनेकस्या-सदसत्मिन्नमन्यथा ॥ अनिस्यनित्यमाख्येय । मनाख्येप जगविधा ॥८॥
लोकोलोकस्तथाजीवो । जीवःपरोऽपरःपुन: स्प्यरूपी जहोदक्षः । प्रत्पक्षो का परोक्षक ॥९॥
स्त्रीपुसौ द्रव्यपर्यायो । शवोऽर्थोप्यशुमशुभम् ॥ रात्रिर्दिनक्रियाबान मेवभावोमयी गतिः ॥ १० ॥

·सक्रियश्चाऽक्रियोभावः । सक्रियोपि च पुद्गलः॥अक्रियोऽनंतनिस्संख्य-प्रदेशात्मा द्विधामतः॥११॥ अनंतोपि वियत्काल-भेदात्संख्यातिगस्तथा ॥ धर्माधर्मभिदाद्वेधा । वियल्लोकादलोकता ॥१२॥ निश्चयव्यवहाराभ्यांद्वेधाऽनेहा अपिस्मृतः॥लोकोजीवादजीवाच्चा ऽलोको-ऽसंख्योपनन्तकः॥१३॥ षोढाहानिर्विवृद्धिभ्या-मलोकस्थं वियद्विधा ॥ धर्मोधर्मश्चपूर्णोऽन्यः । सूक्ष्मोऽनणुश्चपुद्गलः ॥१४॥ जीबोपिसिद्धः संसारी । सिद्धो ज्ञानी च दर्शनी ॥ षोढाहीनोथवावृद्धः । सान्तरोवाप्यनन्तरः॥ १५ ॥ त्रसःस्थिरो वा संसारी-त्यादिर्बस्तुद्विरूपताम्॥भाव्यापृथक्तबीचारा-दिच्छानाशायसात्विकैः ॥ १६ ॥ कषायकलुषश्चात्मा।यावन्नविषयांस्त्यजेत् ॥ तावन्नेच्छा विनाशःस्यात् । प्रकाशोपि च वास्तवः॥ १७ ॥ भावनैस्तदनित्यायै-र्भावस्यापचयंचयम् ॥ पश्यतः करकंडुव-नश्यदिच्छाविरागिणः ॥१८॥ कामास्थानानि कामिन्य-स्तास्त्याज्याताजगीषया॥ सर्वास्त्यक्तुंमशक्तोयः। सखीयामेवकामयेत् ॥१९॥ मद्यमांसं नवनीतं । मधु नानारसात्मकम् ॥ अभक्ष्यं वर्जयेत्सर्वं । कामं संतर्जयेत् सुधीः ॥ २० ॥ वाह्यानाध्यात्मिकान् हेतु-स्त्यजन्नेवमधार्मिकान् ॥ केवलब्रह्मणःखादं । लभते सुकृती कृती ॥ २१ ॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेसप्तदशोऽध्यायः॥ १७॥ FAST ·एययेपि तात्विकेनेक्य ।भाव्यते ब्रह्मशुद्धये।अभ्यस्यते किया कि नालोकेस्तस्याः फलोपभिः॥ १ ॥ ययापण्यमणे शाणो-लेखघर्यादिसस्कृति ॥ स्वरूपलव्ध्येतस्यैव । ब्रह्मशुद्धी तथा क्रिया ॥ २ ॥ नकेवलाक्रियामुक्त्यै । न पुनझकेवलम् ॥ जीवन्मुक्तोपिशेलेश्या । केवलीस्याच्छिवगमी ॥ ३ ॥ जगुर्ज्ञानकिया योगे । क्षणान्मोक्ष विचक्षणा ॥ योगाज्योतिर्विदोवेद्या। ऋषयः सिद्धिचिरे ॥ ४ ॥ असत्या क्रिययाप्यगी।नेयोदर्शनमूमिकाम् ॥ सदर्शनात् क्रियाशुन्दा । ध्यानादि केवलाप्तये ॥ ५ ॥ वार्यप्याने आतरोद्रे । धायें धर्मोज्यले खल्ल ॥ एतदर्थ जिने: प्रोकाः । पचधा नियमायमा ॥ ६ ॥ द्रव्यक्षेत्रकालभावा-उपेक्षयावहुधास्थिति ॥ आचाराणा दृश्यतेसो । न वादस्तत्र सादर ॥ ७ ॥ रागपक्षयेयस्मा भवेत्केवल्यमुज्वलम् ॥ सैपप्रमाणमाचार-स्तारकत्वाइवाम्बुधो ॥८॥ ज्ञानदर्शनचारित्र-साधनाय विधीयते ॥ आरम समनारभ । आप्रवेपि परिश्रवात् ॥ ९ ॥ य पुनर्दभसरभ-सभवः सवरोप्ययम् ॥ तप स्तेनवतस्तेना-दीनामिवमहाश्रव ॥१०॥ यस्प सस्कार सस्कार । क्लविकल वलम् ॥ च्छलाचलचलनान्त' करण सशिव स्वयम् ॥ ११ ॥ शिवेस्थिरश्रियासोम-प्रकृतेर्जगतीश्वरे ॥ महामतानिसार्वज्ञ । तस्मिन्ननादधीतका ॥१२॥ , Y ·सद्भावेष्वपिचैतन्ये । प्राधान्यंबस्तुभासनात् ॥ सत्वंजीवस्ततोऽजीव-स्तदभावःप्रतीतिभाक् ॥१३॥ सत्वं गोधुमराज्ञादौ । यथावश्यंप्रशश्यते ॥ सत्वंगुणेष्वपि तथा । प्रशस्तविक्रमार्कवत् ॥१४॥ पाषाणाघोलनन्याया-द्भवभ्रममुखाःक्रियाः ॥ कुर्वलाघवमेत्यङ्गी । सम्यक्तधनमश्नुते ॥१५॥ मिथ्यात्वाविरतित्यागात् । कषायविजयात् क्रमात् ॥ सयोगी योगरोधेन । जीवः शिवपदोचितः॥ १६ ॥ भोगासक्ते ह्यधःपातो । ऽभ्युदयस्तूद्धरेत सः ॥ पुद्गलानामधोगत्या । जीवस्योच्चैरयं तथा ॥१७॥ भरताद्यामहारंभ-ऽप्यापुकेवलमुज्वलम् ॥ माहात्म्यंतदापस्पष्टं । वैराग्यस्यविमृश्यताम् ॥१८॥ भावशुन्यापि जीवानां । सुखाय धार्मिकी क्रियाः ॥ तत्रैवेयकसंभूति-भव्येप्यहँतामता ॥१९॥ मनोवाकायसंयोगा-चरणाचरणेततः ॥ साक्षान्मोक्षमुपेत्यङ्गी । किं चित्रं तत्र मन्यते ॥२०॥ फलं विरतिरेवासौ । ज्ञानस्य मुनिनोदिता ॥ अवकेशिविना तां तत् । मत्वा तत्वादृतोभवेत् ॥ २१॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेअष्टादशोऽध्यायः ॥१८॥ กร w8338EEEESo-

·SARAR
श्री गौतमउवाच
ऐश्वर्यशालीपरम-रत्व तुभ्य सतत नम ॥ भगवन् वद मे येन । भवेत्तत्वप्रकाशनम् ॥ १ ॥
7 श्री भगवानुवाच ६
चिदानन्दमय ज्योति-स्तत्वस्पष्ट तपोबलात् ॥ जगत्प्रकाशक मिष्या। मोहध्वान्तविनाशकम् ॥ २ ॥
ययामितापात् पूपादो। सिद्धि कर्णेऽर्कतोयत। तथानिस्तपोयोगात् । सिद्धि शुद्धिःखरूपभाक्।। ३ ॥
कापशुद्धिपतपो। योगादिनयसाधनात् ॥ पाशुद्धिर्मनस शुद्धिः । खाध्यायादेवकेवलात् ॥ ४ ॥
प्रेधाशुष्यात्मन शुद्धि-रारमतत्वतदुत्तमम् ॥ आत्मतत्वायवोधाय । शेषतस्वप्ररूपणा ॥ ५ ॥
प्रसिदिनवतत्वाना । बहुधा जेनशासने ॥ अन्यथा तत्वदशक । प्रतिपक्ष परीक्षया ॥ ६ ॥
तेनतृतीयतुर्याङ्के । घेदनाया पृथक्मह ॥ यधेमोक्ष प्रतिपक्षो। घेदनाया हि निर्जरा ॥ ७ ॥
प्रदेशवेंदनावश्य । विभापात्वनुभागत ॥ तत्वानि नव वा सप्त । तेन ख्यातानि लाघवात् ॥ ८ ॥
एकमेवात्मनस्तत्व । शेयसिध्दातचिन्तनेः ॥ निवार्यभवकार्याणि । मदनोन्मादनिमहात् ॥ ९ ॥
शास्त्रादिदिततत्वस्य । पिरक्तस्यापि कामिन ॥ ध्यानेनात्माभवेत्साक्षा-दित्याहुर्योगपाक्षिका ॥१०॥

·॥
*
श्रोतव्यश्चापि मतव्यः । साक्षात्कार्यश्चभावनैः ॥ जीवोमायाविनिर्मुक्तः ॥ सएष परमेश्वरः ॥११॥
श्रोतव्योऽध्ययनैरेष । मंतव्यो भावनादिना ॥ निदिध्यासनमस्यैव । साक्षात्कारायजायते ॥१२॥
साक्षाच्चकुपूर्वमतं । ये ध्यानात्परमर्षयः ॥ तेऽपिध्येया सदामीषां । शुद्धाचरणचिन्तया ॥१३॥
योध्यायति यथाभावं । तादात्म्यं लभते हि सः॥ संसर्गयोगाद् ध्यानेन । भ्रमरीस्यादिहेलिका ॥ १४॥
पिण्डस्थं च पदस्थं च । रूपस्थंरूपवर्जितम् ॥ चतुर्धा ध्यानमाम्नातं । तादात्म्यप्रतिपत्तये ॥१५॥
येदिव्यरूपा मुनयः । सिद्धास्तन्नामजापतः ॥ पदस्थं खलुरूपस्थं । स्यात्तेषां स्थापनादिषु ॥ १६ ॥
खस्मिन्नेव च ताद्रुप्ये। पिडस्थंभाविते सति ॥ आत्मन्येव यदात्मा या। स्थितिस्तद्रूपवर्जितम् ॥ १७ ॥
सिद्धानैकेनतन्मूर्ति-नीतेषुध्यानगोचराः ॥ ज्ञानदानात्पुर्वदशाः ध्येयैषां गोरवे ततः ॥१८॥
ज्ञानेप्याद्योऽहंदादिर्य-स्तद्ध्यानार्चा नमस्क्रियाः॥तादात्म्याप्राप्तयेध्यातः। पूजकादेरापिक्रमात् ॥१९॥
अर्हगुरु स्मृतिःसेवा । तत्वश्रद्धा च पूजना ॥ तदैकाग्यूं तदीयाज्ञा । विप्रस्येवमहाश्रियै ॥ २० ॥
व्यक्तशक्तिभक्तिरूपा-चार संसार पारदः ॥ धर्मस्यविनयोमूलं । प्रथमंसिध्दिसाधनम् ॥२१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेएकोनविंशोऽध्यायः॥ १९ ॥

·श्री गौतमउवाच ऐन्द्र धान्ने प्रपूज्योय । सकीदृक्परमेश्वर' ॥ यद्भिक्ति क्रियमाणासौ । सत्वाना शिवसपदे ॥ १ ॥ क श्री भगवानुवाच का भवेस्ति मुख्य मानुष्य-मृपभायायदात्मकाः ॥ देवाधिदेवादेवाना । सेव्या लब्धमहोदयाः ॥ २ ॥ श्रीनारायणरामाया। सजाता पुरषोत्तमाः ॥ धर्मार्थकाममोक्षास्य । पुरुषार्थचतुष्टयम् ॥ ३ ॥ नरानारायणोत्पचिः । शादिकरपि गीयते ॥ पौरूपं फलमित्येष । नृजन्मोत्चममीरितम् ॥ ४ ॥ तत्रापि पुरुपो ज्येष्टः । श्रेष्ठ सर्वगुणाश्रयः ॥ यजन्मनि भवेद्धों । भिक्षुणा भूभुजासमः ॥ ५ ॥ पुरुपेप्वपि यो धर्म । रसिक स्यात्कपायजित्॥सएव देवदेवोऽर्यः । स्तोतव्याकाव्यकोटिभिः ॥ ६ ॥ जीवाजीवमयो लोकः । फर्घायपरमेश्वरः ॥ स्वरूपस्य स्वयधर्ता । सिद्ध शुद्धासनातनः ॥ ७ ॥ दुग्धेसार यथासर्पिः । पुष्पे परिमलस्तथा ॥ तथा लोकेपि चैतन्य । सस्मिन् केवल्यमुत्तमम् ॥ ८॥ सर्वसगविनिर्मुक्तः । सिधा केवलबोधनात् ॥ स एव परमेष्टीति । गेयोईस्तात्विकर्जनः ॥ ९ ॥ तेनैव मातृकापाठे-ऽर्पोनमः सिद्धमुच्यते ॥ मायागजो नवाकृष्णो । नरुलो वा नमस्कृतः ॥ १० ॥ KINNERRYPRERY सरकार

·क
--
सिद्धेनानाभिधानानि । यथा गुरूपदेशनम् ॥ ओमित्याख्या तत्र मुख्याः। सर्वशास्त्र प्रतिष्टिताः ॥११॥
रक्षत्यवति सर्वान्यः। सोमतिचशाद्विकाः॥ अखण्डमव्ययंचैतत् । सिद्धस्यैवाभिधायकम् ॥१२॥
अर्हत्यर्चामिन्द्रकृता-महनवाच्योऽस्त्यकारतः ॥ डप्रत्ययान्नामसिद्धेः । शुद्धः केवलरूपभाक् ॥ १३ ॥
उइत्युच्चैर्गतौमोक्षे । दी|कारस्तुरक्षणे ॥ अस्ययोगादुनासिद्धेः-संध्यक्षरे तृतीयके ॥१४॥
अर्द्धचंद्राकृति:सिद्ध-शिलाबिन्दुस्तदुर्द्धगः॥ सिद्धेऽनाकारतोख्यायी । जगन्मूर्द्धनि संस्थिते॥ १५ ॥
ॐकाररूपात्साकारो। नाकारोविन्दुरूपतः ॥ सिद्धोऽनाकारसाकारो-पयोगादुभयात्मकः ॥ १६ ॥
अतत्याल्माप्यकारेण । बाच्यःकेवलशालिनाम् ॥ उ: पंचमीगतिमोक्षः । पंचमखरसंज्ञया ॥ १७॥
तयोर्योगे मितिमहा-नन्दःसपुरुषोद्भवः ॥ परमेश्वरसंज्ञासौ । तागुप्यंतत्स्मृतेर्भवत् ॥१८॥
अईत्यर्हन्ऋकारःश्री । ऋषभोरेभवेदतः ॥ अमित्यर्हन्महावीर-स्तत्संधावोंप्रतीयते ॥ १९ ॥
नमस्त्रिधोचिंते सोर्हन् । विधि,विष्णुरीश्वरः॥ सकइत्यादिशंकायां । सिद्धमित्याहनिर्णयात् ॥ २० ॥
ज्योतिःशास्त्रसिद्धशद्वा-चतुर्विशतिसंख्यया ॥ तावन्तीनतिराख्यायि । स्वयंमातृकयाऽन्वयात् ॥ २१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेविंशत्यऽध्यायः ॥ २० ॥

·स्त्र
श्री गौतमउवाच ॐ
ऐश्वर्य परम यस्य । शिष सिद्धिप्रसाधनम् ॥ सोऽईन्द्रमार्यमाविष्णुःशमुर्घदोऽथवापरः ॥ १ ॥
श्री भगवानुवाच
लोकालोकमयोब्रह्म-रूपसत्वनिधिषिधि ॥ सर्वभूतमयीभूत-स्तद्ज्ञातापरमेश्वरः ॥ २ ॥
स्वरूपस्य खयकर्त्ता । जगद्भाव्यस्यशाम्पतः ॥ एकोनेकविवर्तारमा । सर्वग स्ववश परम् ॥ ३ ॥
लोकालोकमये शेये । ज्ञातु प्राधान्यमिष्यते ॥ प्रत्यक्षस्तनुवाचितः । कर्ताय नापरोयतः ॥ ४ ॥
तन्यायेरिह कर्मात्त-विर्य सर्वपुत्रलान् ॥ स्वीकृत्यानन्तश:सर्वो । चकारजगत:स्थितिम् ॥ ५ ॥
क्रियाविना नकर्मस्या-नकर्तार विनाक्रिया ॥ भोक्ता क्रियाफलस्यैष । चेतनोऽस्तिसनातन ॥ ६ ॥
अनन्तशक्तिराईन्स्य । भाजनजनपूजित ॥ विष्णुरात्माजगत्कर्ता । स्थुल सूक्ष्म परोऽपर ॥ ७ ॥
यो यादपयक ज्ञान । विभर्तिपरमार्थत ॥ ज्ञानाद्ज्ञेयाऽविभेदेन । कत्मिा बस्तुन सत ॥ ८ ॥
यथाघटस्यदीप स्या-प्रकाशेनोंशुजन्मना ॥ स्पष्टपर्याय काय । तदात्मा शेयकारकः ॥ ९ ॥
चिदानन्दमय ज्योतिर्थदास्य प्रकटीभवेत् ।। तदारमा परमात्माय । शिव सिसोऽभिधीयते ॥१०॥

·यथायथास्यमोहांध्यं । व्यपैतिस्वगुणोदयात् ॥ उदेति पारमैश्वर्यं । तथैन्द्रज्योतिरद्भुतम् ॥११॥
संपुर्णं पारमैश्वर्यं । सिद्धेस्ति परमेष्टिनि ॥ यद्ज्ञान ध्यानजापाद्यैः । सिद्धयोऽष्टीमहर्द्धयः॥१२॥
प्रकटे केवले ज्ञाने । योगातिशयशालिनि ॥ प्रसिद्ध पारमैश्वर्यं । स्पष्टमर्हति चाहति ॥१३॥
यदुक्तयोगमार्गेण । यध्यानादपियद्भवेत् ॥ तत्तत्कतृकमेवेष्टं वैद्यैर्मात्रैःयथासुखं ॥१४॥
जिनोक्तयोगेनानेक-लब्धिर्विष्णुमुनेरिव ॥ ऐन्द्रर्द्धिभुक्तिमुक्तिश्चाऽवश्यंवश्यंजगत्रयं ॥१५॥
रागोद्वेषश्चसंसार--कारणंसद्भिरिष्यते ॥ तयोर्विवर्जितोज्ञाता । मुक्तःस परमेश्वरः ॥ १६ ॥
नजन्तुपीडा न ब्रीङा । नक्रीडा मैथुनादिकाः ॥ हास्यं नलास्यं नालास्यं । सएव परमेश्वरः ॥१७॥
शकचक्रय चक्रयादियश्चान्यःपुरुषोत्तमः ॥ सोपि भाविनयापेक्षं । प्रत्यक्षः परमेश्वरः ॥ १८ ॥
यावद्धमतिसंसारे । रागद्वेषवशंबदः ॥ आत्मा न पारमैश्वर्यं । तावत्प्राप्नोति निश्चयात् ॥ १९ ॥
यस्यातिशयसाम्राज्यं । जगदाश्चर्यकारणम् ॥ शुद्धयोगेन योगी यः। सदेवःपरमेश्वरः ॥ २०॥
नानाजनानामित्युक्त्या । निर्णीयंपरमेश्वरम् ॥ तस्यैवभक्तिराधेया । प्रेयान् यदि महोदयः ॥२१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेएकविंशत्यऽध्यायः ॥ २१॥

·श्री गौतमउवाच
ऐन्दधी निर्मला कान्तिः । शान्तिमृत्परमेश्वरे । सिद्धे पूर्णतयामाति । चिदानन्दामिनन्दिनी ॥ १ ॥
एक्ये प्रतिष्टिते तस्मिन् । एकोहि परमेश्वर ॥ आत्मन परमै मार्ये-ऽनेक्यतद् घटते कथम् ॥ २ ॥
3 श्री भगवानुवाच -
लोकालोकात्मक वस्तु । सपमेकमेवतत् ॥ तच्छक्किमेतनामुख्या । ताप्यातदनेकता ॥ ३
भावेश्यव्रव्यदृष्टयैव । पर्यायाचदनेकता ॥ द्रव्यक्षेत्रे कालभायेयधापर्ययोदयः ॥ ४ ॥
अर्हत्सुच यदाईन्त्य । या च सिद्धेऽस्तिसिन्द्वता ॥तथा स्वभावादानेक्य । तदेक्यशाश्वतंस्वतः ॥ ५ ॥
यथा सिद्धे जिनेनैक्य । शक्प श्रीपरमैश्वरे ॥ यदेकतदनेकस्या-दितिव्याप्ति विनिश्चयात् ॥ ६ ॥
आस्मत्वजातिमानारमा । सोऽवस्थाभेदतोविधा ॥ क्षेत्रज्ञा परमात्माच । न भिन्न द्रव्यमीश्वर ॥ ७ ॥
न्यायशास्त्रमिति प्राह । लोफेप्रामाणिक हि तत्॥ जीव शिव शिवोजीव-इतिस्मातानुशासनात् ॥ ८ ॥
चतुर्विशतिसख्यादि-जिने सिद्धे प्रतीयते ॥ सा विवक्षितकालेन । वस्तुतस्तदनन्तता ॥ ९ ॥
एकोप्यकारस्तत्वेन । चतुर्विशतिमेदभाक् ॥ तथा खरूपादेकस्मिन् । जिनेसिद्धप्यनेकता ॥१०॥

·॥
अवताराःह्यसंख्येया । एकस्यापिहरेर्यथा ॥ ब्रह्मविष्णुमहेशाचा । एवमहन्ननेकधा ॥११॥
एकवर्षे यथापक्षा-श्चतुर्विंशतिसंख्यया ॥ राशिचक्रेऽथवाहोरा । तत्वानिमंत्रशासने ॥१२॥
एकस्मिन्नपि षट्पी । न्यासेमुक्तावशेषिता ॥ तावत्यस्ति प्रयोगानि । तथातावन्ति रक्षणे ॥ १३॥
प्रकृत्यवस्थानामाद्यै–श्चतुर्विंशतिधाजिनः ॥ एकोपि श्रूयतेताव-द्दण्डक भ्रमणच्छिदे ॥१४॥
चतुर्विंशतिनाडीभ्यो । नस्यादूनं दिनं निशा ॥ चतुर्विंशत्यक्षरात्मा । गायंत्रीसूत्रितापरे ॥ १५ ॥
मातृकासौभाग्यवती । खटिकालेखनात्सिता ॥ चतुर्विंशतिमेवाख्य-जिनानांस्वररूपतः ॥ १६ ॥
स्वयंराजंतइत्युक्ता । स्वराःस्वयम्भुवोजिनाः ॥ स्वयंसम्बुद्धभावेन । वर्णान्नायेपिसूत्रिताः ॥१७॥
वर्णवर्णात्षोडशानां । षोडशादौखराजिनाः ॥ वर्गीयपंचमाःशेषं । यवलाश्चजिनाष्टकम् ॥१८॥
आनुनासिक्यधर्मेण । खररूपममीष्वपि ॥ वर्णभेदेऽहतामेषां । तथोक्तिय॑ञ्जनाश्रयाः ॥१९॥
प्रायोभिप्रायतस्त्वेव-मेकस्याप्यर्हतःस्मृतम् ॥ चतुर्विशतिसंख्यानं । यथाद्वादशता रवेः ॥२०॥
स्वस्वशासनपद्धत्या । वर्ण्यतांनैकधाप्रभुः ॥ तादात्म्यानन्यरूपत्वा-देकःश्रीपरमेश्वरः ॥ २१ ॥
इतिश्रीअर्हगीतायांकर्मकाण्डेद्वाविंशत्यऽध्यायः ॥ २२॥

·श्री गौतमनुवाच ऐक्य यदात्मनेस्वामि-प्रथैव परमेशितुः ॥ भ्यान दान तप स्थान । किमर्थ क्रियते तदा ॥ १ ॥ आत्माय मुक्तएवास्ति । निश्चयात्केवलात्मकः ॥ स्वरूपावस्थित शुद्धः । सिख शिवे भवे प्यहो ॥ २ ॥ 8 श्री भगवानुवाच व्यकाऽव्यक्ततयावेषा । परापरतयाऽथवा ॥ मीहितन्दुलगत्येको-प्याम्नात' परम प्रभुः ॥ ३ ॥ भवेरपुनर्भवायैव । मनुष्यस्तन्दुलोयया ॥ उत्पत्येफलपत्रादे-निस्तुष स्त्वपुनर्भवः ॥ ४ ॥ एव याषदयं फर्म । विदधत्कर्मरेणुना ॥ लिप्यते क्षिप्यते ताव-द्भवजालेगमृदृशम् ॥ ५ ॥ निश्चयात्केवलोप्यात्मा । मलवान्व्यवहारतः ॥ समल निर्मल वाभ-शातकुम्ममिवद्विधा ॥ ६ ॥ कर्मवधोभवेज्जीव । कर्ममुक्तोमवेच्छिय ॥ इतिस्मातगिरायोध्य । देविष्य परमात्मनि ॥ ७ ॥ ध्येय ज्योऽयवासेव्य सोप्यात्मा परमेश्वर ॥धाताप्येवतथाप्युञ्चे । काचमण्योरिषान्तरम् ।। ८ ।। । केवलवन सेवया ॥ नैर्मल्यमश्नुतेयोग-स्तेन सर्वत्रसमतः ॥ ९ ॥ धातुनाधातुशृष्दि स्या-ज्वलशुध्दिर्जलोत्तमात् ॥वायुनावायुशुध्दत्व-मात्मशुध्दिस्तथात्मना॥ १०॥ मायान्वित परब्रह्म

·पूर्वयोगीश्वरध्याना-नैर्मल्यं परयोगिनि. ॥ योयं ध्यायति यद्रूपं । तद्रूपं लभते स वै ॥११॥
संसर्गयोगात्ताद्रूप्ये । शुकद्वयनिदर्शनम् ॥ हस्तीसेचनको यद्वा । युक्तिर्निम्बाम्रयोरपि ॥१२॥
एवं श्रीभगवानहन् । सिद्धःसर्वगतः शिवः ॥ तेनोक्तः समयो बेदः । पौरुषेयः प्रगीयते ॥१३॥
तस्यैव भजनालोकः । स्वयं तद्गुणभाजनम् ॥ पुष्पबासनया तैलं । नैव किं तन्मयीभवेत् ॥१४॥
जपनामापि तस्येह । तन्मुक्तौ स्थापयन्मनः ॥ तन्मयीस्थाद्ध्यानबलात् । पानीयममृतं न किं ॥१५॥
यदाकारं हृदिध्याये-नरस्तद्रूपमाप्नुयात् ॥ सविषोनिविषाकिनो । धवलध्यानधारयाः ॥ १६ ॥
देवस्यस्मरणान्मंत्रा-धिष्टातांऽगेस्य तन्मये ॥ दृश्योऽवतणात्साक्षा-द्वाक्प्रतीतिःकिमन्यथा ॥ १७ ॥
पिण्डस्थाच्चपदस्थत-ध्यानं श्रेष्टमतः पुनः ॥ रूपस्थं पुरषाकारं । रूपातीतं ततोऽपिच ॥१८॥
लोकाकृतेभीवनया । संवरेलोक बंधनम् ॥ संस्थानविचर्यधर्म-ध्यानमस्मादिहागमे ॥१९॥
नामाकृतिद्रव्यभाव-वंश्रीपरमेश्वरम् ॥ रागद्वेष परित्यक्तं । शिवं शांत्यात्मकं भजेत् ॥ २०॥
सोपिक्रमेणतादात्म्यं ।माहात्म्यादस्य संस्पृशेत् ॥ भक्तिरेव महाभक्तिः। व्यक्ताभगवती विभो ॥२१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेत्रयोविंशत्यऽध्यायः ॥ २३ ॥

·.४ श्री गौतमउवाच पश्वर्यवान् शिव सिद्धो-ईन्नयपरमेश्वर ॥ तदा किं पारमेश्वर्य । लोकालोकव्यवस्थितम् ॥ १ ॥ श्री भगवानुवाच आधेयनामधारेपि । सूरविम्वेपि सूरवत् ॥ धनवनगर नाम । सवलस्तन्निवासतः ॥ २ ॥ उज्वल कम्बलस्तिका । शुण्ठीसुरमिचदनम् ॥ एहीतेऽप्निमयेंगारे । वाव्याकिं नामिसमाह ॥ ३ ॥ चित्रिते ग्रहदेशपि । ग्रह चित्रितमुच्यते ॥ चन्द्रकदेशे दृष्टेपि । दृष्टश्चन्द्रोनवोदितः ॥ १ ॥ समुद्रोभः समुद्रस्य । ग्राम:पामईत्यपि ॥ यदाकणोपिलवण । राशिळवणमेवहि ॥ ५ ॥ इस्यसोफेवलयामा-धारान्समिणगीयते ॥ लोकालोकोक्तिद्रूप-स्तयोगे तस्वनिमयात् ॥ ६ ॥ अस्मादेवनयादईत् । कथित मानवान्गुरुः ॥ अईन्वाभगवान्महारकच व्यपदिश्यते ॥ ७ ॥ परपरागमस्तेन । ॥ सयतगुरुगोत्र-पच्छास्पष्ठास्तदागमे ॥ ८॥ खप ग्रहीतलिंगस्व । निपतेऽङ्केपि पजमे ॥ धर्मस्प बिनपोमूळ । तन्मूल गुस्रेषस' ॥९॥ अभ्यस्तोपिमहामन्त्रः । करेलेव गुरुं विना ॥ विनयेमेणिकोमिह-स्ताफ्सोवानिवर्शनम् ॥१०॥ प्रमाण सामत मत ·TERTA कलाःप्रकाशयन् पूर्वं । नमेत् किं न कलागुरुम् ॥ शास्त्रैःप्रदेशीत्यादेशि । केशिनानवकेशिना ॥११॥ त्रिप्रदक्षिणयंत्येव । किं न केवलिनो जिनम् ॥ तीर्थ नमति देवोपि । देशना समये स्वयं ॥१२॥ यश्चाचार्यमुपाध्यायं । श्रुताचारविनायकम् ॥ निन्देत्सपापश्रमणो । जमालिकूलवालवत् ॥१३॥ गुरोदृष्टिशुभं भावं । समुन्नयतिनिश्चयात् ॥ तेनैव गणधर्मोयं । भवेदापंचमारकम् ॥१४॥ गुरुर्नेत्रं गुरुर्दीपः । सूर्याचन्द्रमसौ गुरुः ॥ गुरुर्देवोगुरुःपन्था । दिग्गुरुःसद्गतिगुरुः ॥१५॥ नैकाशनस्यभंगस्या-दुत्थानं कुर्वतानराः ॥ गुरोविनयसिध्यर्थं । सिध्यार्थी तद्गुरुं भजेत् ॥१६॥ सूर्याचन्द्रमसरुचं । पदं शास्त्रेगुरोः स्मृतं ॥ गुरोपुर्णानुभावेन । सिद्धियोगो हि निश्चितः ॥ १७॥ ऊनंकुर्याद्गुरुःपुर्ण । गुरोर्गौरवमश्नुते ॥ गुरोःस्थानेपि मांगल्ये । मंगलस्य सुहृद्गुरुः ॥१८॥ गुरोरेकाग्यमातन्वन् । गणेषुप्रथम:श्रिये ॥ गुरोरतिक्रमे दुखं । बक्रतायां च जन्मिनां ॥१९॥ गुरुःपोतोदुस्तरेव्धौ । तारकः स्याद्गुणान्वितः ॥ साक्षात्पारगतःश्वेत-पटरीतिं समुन्नयन् ॥२०॥ स्थादक्षरपदप्राप्ति-द्वैधापिगुरुयोगतः ॥ गुरुरूपेणभूभागे । प्रत्यक्ष:परमेश्वरः ॥२१॥ ॥ इतिश्रीअर्हगीतायांकर्मकाण्डेचतुरविंशत्यऽध्यायः ॥ २४ ॥ MER

·wro.kPAPSH4
3 श्री गौतमउवाच
ऐन्द्रवरूप केवल्ये । सस्कारात्कर्मण्यात्मताम् ॥ केवल्यसिद्धये तस्मात् । किंकर्म प्रथममतम् ॥ १ ॥
8 श्री भगवानुवाच
रुचिं नवनवेर्वाश्य । शाखै जनयेल्लुरुः ॥ ततोभव्यस्य शुश्रूषा । श्रवणायाधियोगुणाः ॥ २ ॥
शास्त्रादिव्यवहाराय । सज्ञापूर्वययोच्यते ॥ तथानामपुराश्राव्य । देवस्य गुरुधर्मयो ॥ ३ ॥
ज्ञानिभि पुर्वजर्नाम्नो । निक्षेप प्रथम कृतः ॥ नाम्नानेमल्यमापन्न । स्थापनायपि मन्यते ॥ ४ ॥
नाम्निवास्थापनायाय-स्तादात्म्य हदिचिन्तयेत् ॥ दृष्टेविम्वेश्रुतेनाम्नि । तुष्ट श्रद्धालुरुत्तम ॥ ५ ॥
तनाम चरितश्रुत्या । तदेकामेण तन्मना ॥ तत् ध्यानभावनाजतु । नूनताद्रूप्यमश्नुते ॥ ६ ॥
नामजापोपिसक्षेपा-द्विस्तरादाऽस्त्यनेकधा ॥ तस्मारसमासतोध्येय । ॐकारसिद्धयाचक्र ॥ ७॥
अईत्यहन्अशरीर । पुनसिद्धोप्यतिस्थित ॥ आआचार्यउपाध्याय । उ.मकारोमुनि स्मृतः ॥ ८ ॥
स्मार्याइत्येवमोंकारे । पचापिपरमेष्टिनः ॥ नमनाजापतोऽप्येषा । शिवादीनामिवधियः ॥ ९॥
अइत्यहन्उगुरु स्या-मुनेदोमकारगः ॥ तस्य सवररूपेण । सुबत्तारमाहि बिन्दुता ॥१०॥

·अर्हन्नपरिहन्तासा-ऽवऽरूहश्चेतिनामसु ॥ क्रमात् अईउईत्येते । प्राकृते भेदकाःस्वराः ॥११॥ अईउणितितत्सुत्रं । कृतंपाणिनिनादिमम् ॥ एतद्योगेनसिद्धत्व-मोंकारेण निरुप्यते ॥१२॥ अईत्यस्मादधोलोकः । ऊईत्युद्धस्थसूचकः ॥ मेमर्त्यलोकस्तिर्यग्भूः । सुत्रस्ततओमिति ॥१३॥ आकारात्उपवर्गस्य । स्थानीयोज्याससंगृही ॥ अपबर्गस्तदोंकारे । विन्दुःसिद्धोपितस्थितः ॥ १४ ॥ अइत्यात्मातद्वितकें । उर्मेमोक्षःशिवस्ततः ॥ अनाकार कारबिन्दुरूपः । ॐकारस्तन्मयोमतः ॥ १५॥ आतिभक्तिविष्णुरूपात् । उपलब्धिरुकारगा-मेमहानतमोंकार-स्त्रियोगेब्रह्मकेवलम् ॥१६॥ आतविष्णुरुतिब्रह्मा । मेशिवस्तत्रयीमयः । ॐकारःपरमब्रह्म । ध्येयोगेयस्तदर्थिभिः ॥१७॥ अकारअततीत्यात्मा । सपञ्चमोपयोगतः ॥ उतोमितिमहानन्दे । शिवोविंदाकृतिर्भवेत् ॥१८॥ अर्हपदेव्यंजनेन । वर्जितेप्योंतव्ययम् ॥ सिद्धाभिधायकं ध्यायन् । शिवएवनिरंजनः ॥१९॥ अः सूर्यःसउनायुक्तः । प्रकाशेनमकारके ॥ महावीरे शिवावस्था-मोंकारेविन्दुनानमेत् ॥२०॥ अत्युकारे मकारेच । त्रिपदी या व्यवस्थिता ॥ तन्मयस्त्रिजगद्व्यापी । ॐकारः परमेश्वरः ॥२१॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डपंचविशत्यऽध्यायः ॥ २५ ॥ KKR

·श्री गौतमउवाच
अकारस्बिजगद्व्यापी । नाप निश्चीयते कथम्॥जगद्व्याप्ति विनानमा भिषचे परम कुतः ॥ १ ॥
ॐ श्री मगवानुवाच
ज्ञेय यदभिधेय तत् । नज्ञानमभिधा विना ॥ विनाक्षर नाभिधापि । नोंकारेण विनाक्षरम् ॥ २ ॥
प्रत्ययार्यामिधानेन । तत्तुल्यनामधेयताः ॥ वाच्यवाचक्यारेक्य । स्यातद्वाधसमुन्नवात् ॥ ३ ॥
अकररादेवसपा-मक्षराणा समुद्भव ॥ स्थानयत्नादि भेदेन । स्यादिशेप प्रकाशते ॥४॥
वृद्धोअकारेशाकार । स्पष्टो मात्रापरिमहात् ॥ पृप्टेइकार स्तद्देश्ये-पीकारोऽधोप्युकारकः ॥ ५ ॥
तद्देर्यवृद्धऊकारो-ऽध परान्मुखमात्रया ॥ प्रावर्णस्तविशेषेण । प्रवर्ण सधिजापरे ॥ ६ ॥
नक्षरत्यक्षरराति । स्वमयं वा तत स्वर ॥ केवलोऽकारमेवाप-माकाराधास्तुतनिद ॥ ७ ॥
खार स्वरसमुइस्तत् । पश्चाछनोमकारजः ॥ नकारजोवाऽनुखारो । विन्दुर्नादविशेपवान् ॥ ८ ॥
विदुद्येविसर्ग स्या-प्रेतोपभात्स्वरविना ॥ खरानुरणनरूपोतो । घण्टादीर्घनिनादवत् ॥ ९ ॥
हस्वादीश्वासपूभ्या । मानाधिक्यतत प्लुते ॥ गीतादावेवतकार्य । वर्णानायेनतगृहः ॥१०॥

·॥ वायोर्यथा स्थानघातं । वर्णोत्यादेः प्रयत्नतः॥श्वासात् प्रकृतिसंयोगे । व्यक्तं व्यंजनमुच्यते ॥११॥ तत्राप्याद्यद्वितीयानां । वाणां शषसेपि च ॥ अघोषत्वं घोषवत्वं । बणे तेभ्यः परे स्फुटम् ॥ १२॥ सीधैव्यंजनैः षष्टया । घटीतत्कालवृद्धितः॥ श्वासातियोगात्कंठ्योपि। हः स्यादौरस्य एव स ॥१३॥ समानपंचके स्थानः । प्रसंगात् पंचवर्ग्यपि ॥ अंतस्थाश्च तथोष्माणः । स्वरबर्गानुगामिनः ॥ १४ ॥ अकारो वर्णमुख्यायं । केवलात्मासतीर्थकृत् ॥ नाभिभूर्मरूदेवास्य । योनिलोके प्रसिद्धिभाक् ॥१५॥ अकारप्रभवाः सर्वे-प्येवंबर्णाप्रकीर्तिताः ॥ मातृकायां तदुच्चारे । तेनाकारपरिग्रहः ॥१६॥ केपिसार्वमुखस्थान-मवर्णमूचिरेततः ॥ मात्रायोगेप्युवर्णान्त-स्तस्यशेषस्तुसंधिजः ॥१७॥ ऋवर्णस्तुऋवर्णान्तः । सचवृद्धो गुणेऽग्रिमे ॥ प्रायोऽप्रयोगादीर्घच । नापठीत्द्वादशाक्षरी ॥१८॥ अकारे सर्ववर्णोघं । मत्वामात्रानुबर्णिकं ॥ अनुस्वारे विसर्गच । ॐकारं सर्वगं जपेत् ॥१९॥ अकारः परमात्मासौ । विश्वभरोप्यधःक्षिपेत् ॥ उवर्णवत्सर्वमात्रां । तदा विन्दुरिवोर्द्धगः ॥२०॥ न्यासतोप्यव्ययंवक्ति । ॐकारः शक्तिमानस्वयम् ॥शद्वादपि क्षणाल्लोकं। व्याप्नोति ब्रह्मतेजसा ॥ २१॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेषडविंशत्यऽध्यायः ॥ २६ ॥ ॥

·श्री गौतमउवाच
ऐश्वर नामजयन । निश्चित्येकायमानस ॥ शिवस्वरूपमादिसु । किकुर्यात्कर्मधार्मिकम् ॥ १ ॥
श्री भगवानुवाच .
तस्येव दर्शन कुर्या-दर्शनावराणाच्छिदे ॥ गुरोर्देवस्य चावश्य । यस्यश्रद्धा घरेन्नरः ॥ २॥
य स्वय शिवमापन्न । प्रेक्षणेपि शिवकर ॥ यपूज्यते सदातेजो । भासुरे श्रीसुरासुरे ॥ ३ ॥
जिन सनातनोजिष्णु-रच्युत पुरुषोत्तम ॥ स्वभूविश्वभर इति–नाम्ना यो न जनार्दनः ॥ ४ ॥
स्वयम् परमेष्टीच । नाभेय सात्विकोत्तम ॥ वृपाङ्क शहर शमु-र्य सर्वज्ञोमहाप्रती ॥ ५ ॥
इत्यायन्वर्थनामाई-नुपदेष्टाशिवस्य यः ॥ तस्मानान्य शिव कश्चित् । मूर्तोतेनाऽस्यसान्तता ॥ ६ ॥
न गोरीशो नकालीन । खण्डप परोनवा ॥ न स्वोभैरवो नोयो । नभीमो वा नटेश्वरः ॥ ७ ॥
गौरी सती गले यस्य । लग्नाकाली ततोऽभवत् ॥आर्यापि चढी तद्भक्ते।युक्त स्यानवसेवकः ॥ ८ ॥
स्पष्टानभोगेर्या गहा । ब्रह्मचारी यदजः ॥ शिवेन शिरसोदूढा-प्यपतालवणम्बुधो ॥ ९ ॥
ध्यायन् श्मशानवेश्मान । तमः शिवमीक्षते ॥ वन्हिर्जलायते तस्य । विषमप्यमृतायते ॥१०॥

·॥
सरामःशस्त्रभृद्वान्यो । हयग्रीवो नृकेसरी ॥ शिवाय न विदासेव्या । ज्ञेयास्ते पुरुषोत्तमः ॥११॥
यःकैवल्यान्नमायास्पृक् । समदृक्योगनिश्चितः ॥ शुद्धःसिद्धःप्रबुद्धश्च । शान्तःश्रीभगवानयम् ॥ १२ ॥
मत्स्यकोबराहश्च-हयग्रीवो नृकेसरी ॥ चन्द्रादयो ग्रहापूज्याः । पादपद्मेऽस्य लक्षणैः ॥१३॥
भगवद्भक्तिभाजोऽमी । स्थाप्या भागवतासने ॥ प्रभोपूजनयापूजा-मीषामेष्यामनीषीभिः ॥१४॥
एवं जिनः शिवोनान्यो। नाम्नि तुल्येऽत्रमात्रया ॥स्थानादियोगाजशयो।नवयोश्चैक्यभावनात् ॥१५॥
गुरावपि शिवध्यान-महन्मार्गप्रतिष्टिते ॥ मुखवस्त्रिकया मौन-मुद्रा स्पष्टयति प्रभो ॥१६॥
नशिरोवेष्टनं तेषां । द्विजानामिवासद्विधौ ॥ मातृकायांधकारेपि । शिरोबंधः किमिष्यते ॥१७॥
श्वेताम्बरधरः सौम्यः।शुद्धःकश्चिन्निरम्बरः॥कारूण्य पुण्य संबुद्धः । शान्त:क्षान्त:शिवोमुनिः॥१८॥
श्वेताम्बरधरा गौराः । पुरतः पुस्तकान्विताः॥व्याख्यान मुद्रयायुक्ताः। ध्यायन्तोवा हरिजिनम् ॥१९॥
सेवते दैवतमिव । गुरुं परंपरागतम् ॥ तत्पाद्येनियमात् शास्त्रं । शृणुते वृणुते धृतिम् ॥२०॥
गुरूपदेशसंज्ञायै । कर्णवेधो विधीयते ॥ उपदेशात्मकर्णत्वं । नरेनाकृातमात्रतः ॥२१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेसप्तविंशतितमोऽध्यायः॥२७॥

·श्री गौतमउवाच
ऐश्वराले गुरौ देवे । धर्मशाने क्रियासु च ॥ धेषेऽनुयोगे वाचारे । भेदः सर्वत्र वीक्ष्यते ॥ १ ॥
पळूयते यस्यमध्यस्यै धर्म स स्व वदेत् शुभ ॥ तदन्य मन्यते दुष्ट । सशयार्जनस्तत ॥ २॥
8 श्री भगवानुवाच
यागति सामतिरिति-न्यायातत्वेप्यतत्वधी ॥ द्रव्यक्षेत्रकालभावा--मान्वेतिप्रायसो मतिः ॥ ३ ॥
तस्या नेमल्यसपत्ये । दयाशीलतप श्रुतेः ॥ परीक्षणीयो धमोपि । कषे स्वर्णमिवोचमै ॥ ४ ॥
रागद्वेपमोहदोषा' । साम्यभाषनया हदि ॥ क्षिसादेवा प्रतीतास्ते । व्यतीता भवाविभ्रमात् ॥ ५ ॥
तदुक्तमार्गेये लीना । मीनाइव महोदधौ ॥ गुरखोगरयोज्ञान-श्रद्धाचारसपोगुणे ॥ ६ ॥
वेप सधर्माचारेपि । क्रियाशास्त्रार्यपछति ॥ सैव प्रमाण वेराम्यं । ज्ञान प्रदायतोऽधिका ॥ ७ ॥
बलायाश्चोंकृशेनेमो । नस्त्यानकान्वशीभवेत् ॥ वधूर्नायिकयाशास्त्रो-पदेशेनतथापुमान् ॥ ८ ॥
शास्त्र शास्त्रान्तरहट । गुरुपरपरागमः ॥ पारपर्य विनानेष्टं-स्तत्रभिल्ल्यानिदर्शनम् ॥ ९ ॥
व्याख्यापिवृत्तिमायादि-सतपायुक्त्याप्समर्पया॥ शुद्धागमाविरोधेन । मुक्तिमुक्तिप्रदा नृणाम् ॥१०॥

·रुचिं विनापि सद्वाक्यं । हिताय रोहिणेयवत् ॥ धर्मोपदेशे शुद्धत्वं । केवलज्ञानशालीनाम् ॥ ११ ॥ तदभावेऽवधिमनः । पर्ययश्रुतधीभृताम् ॥ केवलात्श्रुतधीः श्रेष्टाः । यतः प्रकृतिकारणात् ॥१२॥ श्रुतज्ञानेऽक्षरंमुख्यं । संज्ञाव्यञ्जनलब्धिभिः ॥ तत्रिधा तत्रसंज्ञासौ । भगवत्यां नमस्कृता ॥१३॥ तत्वज्ञानं देवतत्वा-गुरूतत्वादशंकितात् ॥ सूत्रार्थालोकनाध्धर्मोऽ-क्षरभावादिचिन्तनात् ॥१४॥ तदक्षरं पदंब्राह्मी । पुर्वमभ्यस्यते लिपिः ॥ मूलं कलानां सर्वासां । नेत्रं क्षेत्रं गुणश्रिया ॥१५॥ कुलदेवीव जीवानां । जीवनं विश्वपावनम् ॥ ज्ञानोपकारान्मोक्षस्य ॥ साधनं धनवर्धनम् ॥ १६ ॥ देवीसरस्वतीनाम्ना-धिष्टात्रीश्रुतदेवता ॥ तस्या ब्रह्मेन्द्रएवान्य-मतेगणपतिःसुरः ॥१७॥ देवालोकान्तिकास्तस्या । वश्याः सारस्वतादयः ॥ खरव्यंञ्जनरक्षायै । यक्षास्तच्छक्तयः परा ॥१८॥ जगतः पालनाद्विश्व-व्याप्तासौ शक्तिरूपिणी ॥ मातृकागीयते श्वेता-म्बरनिष्टाऽर्थसाधनी ॥१९॥ भगवद्वदनाम्भोजे । राजहंसीव दीव्यति ॥ शुद्धवर्णा पदेरक्ता-ऽध्यक्षामौक्तिकदर्शनी ॥२०॥ भारतीभरतक्षेत्रो-त्पत्तेोरसबर्द्धनात् सरखतीमहर्षीणां । राजते राजतेजसा ॥२१॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेऽष्टाविंशतितमोऽध्यायः॥२८॥ वारकर ॥ उRA TRATHI ·श्री गौतमउवाच ऐन्द्रीशक्तिरिवाचिन्स्य-प्रमावामातृकापसो॥ यस्या विश्वप्रकाशात्मा । परमेष्टीप्रतिष्टित् ॥ १ ॥ पूर्वलेखाद्वयकिच्चि-दव्यक्तमक्षर तत ॥ विन्दुलेखेमातृकाया । कथ कथय नाथ मे ॥ २ ॥ भी भगवानुवाच अव्यक्तपुर्वव्यवस्या दून्यसन्दर्मवत् खलु ।। व्याप्तेरितीद सत्सूक्ष्म । सास्मकभूतपञ्चकम् ॥ ३ ॥ आदीयायुरघोलोके । जगत स्थितिकारणम् ॥ तस्योई प्रायसोपतिः । श्वासस्पेवान नामितः॥ ४ ॥ एकारेखाततोबायो-वितीयापयस परा ॥ पायुनोनीपमानवाद । घनस्याब्धेरिवोद्दतिः ॥ ५ ॥ तेनेवधारा लोकेपि । दृश्या मेघस्य सादृशी ॥ जलोपरिष्टात् पृथिवी । चतुरस्ता तदाकृति ॥ ६ ॥ तस्पामधोपाधिरुपा-नागलोक स्फुट स्मृत ॥ उच्चरेफाकृति वर्ग । व्यापिकानिमुखानयात् ॥ ७ ॥ शून्याकारनभस्तस्मा स्वर्गाकाशप्रतिष्टया ॥ ततोभिभूतरेखेका । साक्षातस्योर्द्धवृत्तित ॥ ८॥ द्वितीयाकारयाय्यस्था-स्मनोरेखोगामिन ॥ मातृकायां ततोभूत-पक्षक सास्मक स्मृतम् ॥ ९ ॥ प्रोक्तोविवाहप्रज्ञप्ता-वेयलोकस्थिातस्सति ॥ तदुद्धसिटसस्थाना-दोनम समुदीर्यते ॥१०॥ KARN ·॥ %3D ॥ अकारस्यात्मनोलेखै-कापरापरमार्हतः ॥ ततः सरेफे हे हंसे । सिद्धेऽसौ पुरुषाकृतिः ॥११॥ विन्दुशुषिर तगोला-कारस्थानमकारजः ॥ अलोकस्यानन्तभावं । वक्त्यकारयुगं परम् ॥१२॥ एवमर्ह पद्ध्यानं । व्यक्ताव्यक्ततयोदितम् ॥ तद्ध्यानादव्ययः सिद्धः स्यादोंकारस्वरूपभाक् ॥१३॥ अस्त्यन्यतीर्थिकश्रद्धा । गणेशस्याकृतिसौ ॥ तेनाप्रोच्चैः करोल्लासः । पुरोविन्दुश्चमोदकः ॥१४॥ परेप्याख्यान्ति शेषोयं । नागराजःकृतोत्फणः ॥ नीचैःकुण्डलितःशब्दा-नुशासनादिकारकः ॥ १५ ॥ विन्दुरूपो मणिस्तस्य । पुरत.सद्भिरिप्यते ॥ लेखाश्चतस्रस्तादेव्या । बाचोऽवस्थानिरूपिकाः ॥ १६ ॥ आहुरन्येक्षराणांस्यात् । षष्टेरकोयमीदृशः ॥ मातृकायांनियमिताः । षष्टिवर्णा नतत्परे ॥ १७ ॥ व्यञ्जनानि त्रयस्त्रिंशत् । स्वराश्चैवचतुर्दश ॥ अनुस्वार विसर्गौच । जिह्वामूलीय एव च ॥१८॥ गजकुंभाकृतिवर्णः । प्लुताऽश्च परिकीर्तिताः ॥ एवंबर्णा द्विपंचाशत् । षष्टिर्वा मातृकाक्रमे ॥१९॥ षष्ट्यक्षराणां च पलं । तैर्दैडोद्युनिशं च तैः ॥ तत्षष्ट्याचऋतुस्तेषां । द्विषष्ट्या वर्षविंशिका ॥ २०॥ तासांत्रयेवत्सराणा-मेकषष्टिःप्रकीर्तिताः ॥ मासषष्ट्यायुगंयद्वा । तैदशभिरप्यसौ ॥ २१॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेएकोनत्रिंशतमोऽध्यायः ॥२९॥ C

·श्री गौतमउवाच
ऐन्द्र रूप यथामुख्य । सर्वदेवेषु गीयते ॥ ॐकारस्तम्दर्णेषु । तत्राकारः पुरस्सर ॥ १ ॥
अव्ययत्वादकारास्या-ऽनेकेर्या समिराहिता ॥ तेनाकारेण किंध्येयो ईन्धा कृष्णो विधिर्भव ॥ २ ॥
भी भगवानुवाच
कारागृह च ससारो । जीवयोनि भवभ्रमः । तद्भावादकारोऽर्हन् । कैवल्यादक्षरादिमः ॥३॥
नरा प्राणभृतामुख्या ।प्रायुक्तास्तेषु शुद्धवाक् ।। वाक्शुदिातृकाभ्यासा-दकारस्तनमुखे ततः॥ ४ ॥
भवेत् सिद्धि नृलोकस्य । लोकविष्णो सनामिग पनामिजवाद कारोऽईन्।तत सवत यलवान्॥ ५ ॥
तथाऽष्टादशधाकारो-विषाराच्छादिके नये ॥ पोढा सवृत्तयत्नेन । चतुर्विशतिधा तत ॥ ६ ॥
उच्चारणेपि शब्देन । यदाकारो निराकृति ॥ लेखने साकृति देधा । मुक्कोवा मोचकोप्ययम् ॥ ७ ॥
आकारस्तत एवास्य । स्वरूपाद्दीर्घतां दो ॥ अर्हत्पार्थस्थितेर्वेचा । तेनाकार निषेवते ॥ ८॥
ऐकोप्यकारस्तादात्म्या । चतुर्विंशतिधा भवेत ॥ आकारादि भिदातद-दहन्नेकोपि वस्तुतः ॥ ९ ॥
वर्णव्यवस्था सकला-पायान्नाभिमुवोऽहतः । तपाकारादसोस्पष्टा । साक्षाद्विश्वभरोप्ययम् ॥ १० ॥

·DEKRI ॥ तेनाकारस्य मुख्यत्वं । यवनाध्ययनेप्यहो ॥ ऋजुःप्रकृतिधवलः । सकृष्णो नैव युज्यते ॥११॥ आकारकेवलात्मास्यारूपं स्त्रीलिंगसंगजम् ।। शाब्दिका अपिनमाहुः।कृष्णमायाऽस्य तत्कुतः ॥१२॥ ज्ञानात्मनाजगद्व्याप्ति-विष्णौ वार्हति चाहति ॥ नसा मायामयेधन्य-माने देवेस्ति तत्वत्ः ॥ १३ ॥ अइत्यर्हन् आदिदेवो-महावीरो मतिस्मृतः ॥ अंनम: कथनादह-चतुर्विंशतिमानमेत् ॥ १४ ॥ मश्चशंभुरनेकार्थेऽपबर्गान्तप्रतिष्टितः महाब्रह्मपदेमुर्द्ध-न्यारोहे स्वरसंगतः ॥१५॥ सिद्धस्यार्थोविन्दुरूप-मनाकारातदीयभूः ॥ स्थानं सिद्धार्थभूस्तेन । महावीरो जिन:स्मृतः॥ १६ ॥ सिद्धार्थाद्वाभवत्येष । भासमानेस्वरात्मनि ॥ मकारेणमहावीरो । बाच्यःसिद्धार्थभूरिति ॥ १७ ॥ शिवरूपमनुस्वारे-ऽनाकाराद्यस्तदात्मनः॥ भूःस्थाननेमिनाथोऽर्हन् । ख्यातस्तेनशिवात्मभूः ॥१८॥ नमःप्रसिद्धं यद्विन्दु-रूपं तथा विसर्जनम् ॥ द्वेधाप्रकृत्यास्तदपि । अकारादिस्वराश्रितम् ॥ १९ ॥ सोहं हंस सदा जापोऽनाहतो योगिनांमतः॥ तत्राप्यकारबाच्योऽर्हन् । नियमाद् योगसाधने ॥२०॥ अकार पृथिवी तत्व-भीषत् प्राग्भारिका स्थितः॥ स्वरशास्त्रे खेष्टः सिध्यै-तद्वाच्योऽर्हन्न तत्परः॥२१॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेत्रिंशतमोऽध्यायः॥ ३० ॥ ।

·श्री गौतमउवाच ऐन्द्राया शक्तयोऽनन्ता । यथाईनाम्न्यकारके ॥ देवेप्यनन्तवीर्यस्या देण्यावाचकवाच्ययो ॥ १ ॥ तत्केपाचन भावाना। स्वभाव मेऽईति स्थितम्॥ विभावय स्या येनाह। भावनात् पावनाशय ॥ २ ॥ 8 श्री भगवानुवाच अईन् अर्कसिद्धरूपोऽथ एप । सोऽय॑स्त्वजैरर्ण्यमूर्तिर्मुखेन्दः ॥ तत्सज्ञायामप्टवर्गा एकारे । तेनैवाईलीश्वरोप्यष्टमूर्तिः ॥ ३ ॥ श्रीआदिदेवो सरुणोऽर्यमा वा । सहर्षति निमलवृत्तकास्पा ॥ अर्हन् सदार्कस्तदकारनाम्ना । प्रकाशक, शाश्वतएप विधे अर्कामुषि द्वादशलोकसिद्धा-होरामयादिगुणाभवन्ति ॥ अहं चतुर्विशतिधा सयैवा-कारोपि तद्वाचक एप वोन्य' ॥ ५ ॥ स्युर्दादशाकारभिदोत्रदीर्घ इस्वप्रपाठात् किलमातृकायाम् ॥ प्लुतस्यशानेवहूशोऽप्रयोगा-रसव्यजनोम्यश्चतपास्त्यकार ॥ MRI ·॥ ८ ॥ अजाऽच्युताया आप य पदाथाः स्युस्तप्यकारऽहाते चाक्षरत्वात्।। अनुत्तरात्वादपि बोधदृग्भि-रहन्अकारे ह्यजरामरत्वात् ॥ ७ ॥ अर्हन्अकारो भगवन्भवान्या । स्वमौलिमालाललितैरपुजि ॥ तेनांवीपीठेऽर्हतएव बिम्ब-देवीविधेयाबुधसूत्रधारैः अकारवाच्यस्तत एव न स्यात । कृष्णोहरोवाप्यपरोनदेवः ॥ कृष्णस्य लक्ष्म्याः किलसव्यभागे-(गेनिवेशेन भवस्यगौर्या ॥ ९ ॥ तितिक्षयाहन्नवनी च साक्षात् । शुद्धोम्बुराशेर्जलवत्स्वचित्ते ॥ तथाऽनिलोप्यऽप्रतिबद्धचारे-ऽनल प्रभावस्तपसोयधाम्ना ॥१०॥ गत्यांऽशुमानप्रतिहन्यमान-स्तीक्ष्णांशुमालीवसुदीप्रतेजाः ॥ सौम्यः प्रकृत्याअमृतांशुरूपः । सदानिरालंवतयांबराभः ॥११॥ अस्याहतः श्रीऋषभात्त्रकारे । योगाद्भवेद ननुहस्तहर्षी ॥ श्रीमान्महावीरविभुर्वहस्तं । शीर्षेशिवोहपदबाच्य एषः ॥१२॥ ऋकारतः श्रीऋषभाख्ययाईन् । आकरतस्त्वाद्यईतोमकारः॥ श्रीमान् महावीर ईति प्रसिद्धा-रामे चतुर्विशतिराहतीयम् ॥ १३ ॥ न

·भूमिर्यदीपत्प्राग्भारा । नाम्ना सीतार्जुनधुति ॥ तस्या श्रीमान्पतिमाईन्।सीतापतिस्दीयत ॥ १४ ॥
रकारेचरणेलीने । कठजत्वादकारवत् ॥ हकारातहर्षवान् अगी । ईईपनुवमाश्रित ॥१५॥
तत्रप्रणवमध्यस्था-कारस्यैवोपयोगत ॥ इकारासिद्धयेयोग्य' । सर्वमन्त्रप्रतिष्टित ॥१६॥
रहौनिवार्यध्येयतत् । अईत्योऽयवापदे ॥ रहोउभयतस्थित्या-ईन्वासिद्धमकारतः ॥ १७ ॥
रहाभ्या यत्परे द्वित्व । तदपि खरयोगजम् ॥ व्योमानितत्त्रयोः सिद्धि-रित्याहु स्वरदिन ॥१८॥
के फेवल दधति ये स्युरकारभाजो-ऽईध्यानत सकलखेचरवन्दनीया ॥
खे मुजते विजया दुदीते खखायम् । प्रातुविवेकसुदृश खऽमखाधमोक्षात् ॥ १९॥
पाषु सर्वेषुयदस्त्यकार । श्रीमातृकायां सकलार्ययोगात् ॥
तज्ञानतोऽइनपि तहदेवः । देवप्रभावात् परीमावनीय ॥ २०॥
शेयादनन्ताइगवाननन्तो । हस्तवियोगी सचत्रीतरागः
तत्पुजनाचत् प्रणतेस्तदीय-न्यानानवेत्तन्मयएवसर्व ॥२१॥
इतिश्रीअर्हगीतायांकर्मकाण्डेएकत्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥३१॥

·KARNIRUS ॥ श्री गौतमउवाच ऐक्यादतः कथं सर्वेऽहंतस्तत्र निवेदिताः ॥ सर्वस्वरेषु चैकोऽर्हन् । कैर्गुणैःप्रतिपाद्यते ॥ १ ॥ श्री भगवानुवाच अर्हन्आद्योऽवनीशोवा-ऽनगारोऽष्टापदेचले॥ निवृतोऽभिजितिप्रोक्तो-ऽवतारोप्यष्टमःपरैः॥ २ ॥ अजितोर्हनयोध्याया-मवतारादधीश्वरः ॥ सेव्योदेव्याप्यजितया। यस्य लक्ष्माप्यनेकपः ॥ ३ ॥ अश्वलक्ष्माशंभवोऽर्हन् । भासुरोऽतिशयैर्घनः ॥ अयोध्यायामभूदर्हन् । अभिनंदननामभृत् ॥ ४ ॥ अलंकृतावतारेण । अयोध्यानंततेजसा ॥ येनश्रीसुमतिर्देया-त्सोजरामरसंपदम् ॥ ५ ॥ पद्मप्रभोऽच्युताभ्यो-म्भोजलक्ष्मारुणयुतिः ॥ द्वेधाप्यंगप्रभावेन । सुपार्श्वऽनङ्गावरणः ॥ ६ ॥ अकृतद्युतिलक्ष्मानु-राधायामवतीर्णवान् ॥ चंद्रप्रभपुष्पदन्तो । जिताय॑स्त्वानतागतः ॥ ७ ॥ अशोकार्योऽशोकतरौ। स्थाताहन्शीतलः प्रभुः ॥ अनगाराधिपश्रेयान् । अच्युतादवतीर्णवान् ॥ ८ ॥ अष्टकर्मविजित्अष्ट-वस्तुभिः पूजितोष्टधा ॥ बासुपूज्योऽमरेशार्यो । विमलोऽनर्थवारणः ॥ ९ ॥ अयोध्यायामनंतोऽर्हन्। अंकुशार्योऽर्थसिद्धिदः॥धर्मोतिशयवान्अर्थ्यः सिद्धोऽष्टशतसाधुभिः॥ १० ॥ ,

·PREPARATHA
अचिरादचिरासुनु । शातयेशातिरेनसाम् ॥ अवलाय॑कुन्युररो-ऽवर्तीर्णश्चापराजितात् ॥ ११ ॥
अपतीणोश्चिनीचत्रे-ऽप्टमकेवलवान्यति ॥ मल्लिनाथसुनतोऽईन् । अवतीर्णोऽपराजितात् ॥ १२ ॥
मजातोनमिरश्चिन्यां निमिधाष्टमकेवली ॥ अम्बिकाच्योऽरिष्टयष्टा-वतारीचापराजितात् ॥ १३ ॥
अश्वसेनसुत प्राप्तो-प्टमेनेवानगारताम् ॥ केवलीचप्रभु पाश्वों-ऽनन्तनागेन्द्रसेवित ॥ १४ ॥
अमराचलकपेन । धैर्ययेनाददे ततः ॥ अव्ययोऽभूदपापाया। वीरः पायादपायतः ॥१५॥
अतः स्युरद प्रकारचरितात् सर्वेप्यकारखरे । ध्येया केवलशालिन श्रुतधरैराकारयोगेस्मृता ॥
ऐकोर्हन्भगवान्परापरतयाऽनेकेपिचाकारतः ॥ सर्वज्ञा स्तदिमेसमेविदधतानैर्मल्यमसदृश ॥१६॥
पस्यकोभगवान्श्चकारविदितोऽसोधेपि युग्म वने । तद्वायेसमतामवाप्यचगुणा लोकावकाशे दिश' ॥
अर्थाश्चेन्द्रियजाअथर्ण नियताजाताश्चतुर्विंशति । सर्वतेऽकचसाधनावशमपा पान्नईतावाचका ॥१७॥ •
अईन् आधजिन सइक्षुकुलम् ईशस्तयोस्क्रम । उम्वैर्नित्यमहोपयोगउदयी-स्थायीसदोशिवे ॥
नानाश्रीयापमच गणतनुश्रीमान् नृभि सेवित ।नृगीतोऽप्रसएकएपभगवान् ऐश्वर्यदाताङ्गिनाम्॥१८॥
अईनआत्माकेवल स्पास्समात्रो । ऽपीछामुक्केरीशएवोपयोगी ॥
उईस्थायीसत्रिलोक्पापरदिः । =नागेयः पुजनीयः सजात्या ॥ १९॥

·1 ऐकोनेकः स्त्रैर्गुणैरेन्द्रवंद्यं ॐकाराद्यमंत्रयंत्रनिवेद्यः ॥ तस्योन्नत्यंज्ञान शक्त्याप्यनंतो । मुक्ताकाराद्विन्दुरूपीशिवात्मा ॥२०॥ ॐकारात्कृतिलिस्मृतोऽव्ययमहा नुत्पन्नकर्त्ताङ्गिनाम् ॥अंगेयोऽर्हतएवशिद्धभवनेमुक्ताकृतिःखात्मनः। साक्षाद्वैनयिकंपदं नमइतिप्राच्यप्रकृत्यादिशन् ॥असिद्धार्थविसर्जनीय वपुषोयस्याश्रयः संश्रिये ॥२१॥ ॥ इतिश्रीअर्हद्दीतायांकर्मकाण्डेद्वात्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥३२॥ श्री गौतमउवाच ऐन्द्रप्रभृतिशब्दानु-शासनैर्या पुरस्कृता ॥ सामातृकेव सर्वेषां । ध्येयामान्या च मातृका ॥ १ ॥ तदुक्तथैवपरीक्ष्येयं । कथं धर्मसभासदाम् ॥ नतत्वधीविना शास्त्रं । नशास्त्रं मातृकां विना ॥ २ ॥ ॐ श्री भगवानुवाच प्रथमेनार्हताब्राम्ह्या । स्वपुत्र्या प्रथमं यतः ॥ पाठिताक्षरराजीयं । ब्राह्मीतिहितकृन्नृणाम् ॥ ३ ॥ ॐकार प्रथमस्तस्यां । तदन्तरक्षरत्रयम् ॥ अस्यात्मनोरक्षणंतत् । ऊस्ततोमितिमोक्षदम् ॥ ४ ॥ अकारः सर्वृतः तस्मा-दहिंसादिक्रियार्थकः ॥ उरुद्योतश्चोपलंभात् । योगावोमितिसिद्धिबाक् ॥ ५ ॥ 1 ·अकारस्त्यसर्पिण्या । उरित्युत्सर्पिणीपदम् ॥ योगेऽनयो' कालचक्र । सिद्धमुक्तमिहाईता ॥ ६ ॥ पक्षोन्धकारोऽकारेण । पुर्वउस्तूज्यल पर ॥ तदयोगेमितिमास स्या-दव्ययत्वेस्यसिद्धतां ॥ ७ ॥ अहर्दिनमुखारात्रि-रहोरात्रस्तयोर्युजि ॥ सिद्ध एव तथास्मापि । ऊर्द्धगवाव्यय- शिव ॥ ८ ॥ नमस्कारोहिविनय-स्तन्मुल ज्ञानमिष्यते ॥ तन्मुलेवक्रियाताभ्या । सिद्धोनास्त्रायमोमिति ॥ ९ ॥ अवर्णेऽहंस्तथाचार्य' । साधुपव्यजनेलका ॥ ई सिद्धउपाध्याय । अइउभ्य शिवात्मता ॥१०॥ एपामात्रावलादेर्यो-प्यखरस्व न मन्यते ॥ यावव्यअनयुक्ति! । हन्यास्सैवस्वरास्मताम् ॥११॥ ऋकारऋषभप्राहु-मून्य शाब्दिकाअपि ॥ सदशाश्रयणावेफो—प्यूस्पिाघ अनेऽमगे ॥ १२ ॥ ऋस्वरे वीतरागत्र । दीर्घाय च महात्मनि ॥ एपासमानतातस्मा-च्छब्दार्थयोरभेदत ॥१३॥ अईउऋलइत्यस्य । सूत्रस्योधारमानत ॥ निर्व्यञ्जनवेसिद्धिस्या-नृणासिद्धातसमता ॥ १४ ॥ गुणेद्धोयथायोग । स्वराणारूपमुद्भवेत् ॥ येपागुरुस्वसर्वत्र । तेषु युक्तो महोदय ॥१५॥ सध्यक्षरख तेनेपा । लोकालोकान्तरस्थिते. ॥ शिवरूपमनाकारा--दिन्दोराय श्वराश्रयात् ॥१६॥ रेफोमिधीजप्रकृति-विसर्गस्य निसर्गति ॥ जहातिनखराभ्यण । खरसोपितस्मृत ॥१७॥ यद्यप्युञ्चर्गतीरेफो । व्यजनेस्वरसगमे ॥ अन्तस्थोसो नसविल ॥ हकारेऽस्यैवचोष्मण ॥१८॥ 1

·रेफः खभावेन विसर्जनीयः । क्लेशप्रवेशं कुरुते प्रजप्तः ॥
अधस्तनस्थानतयाहकारो । द्वयनबाक्येबहुशप्रयोज्यम् ॥ १९ ॥
क्लीवत्वंऋलबर्णेयत् । क्वाप्युक्तंतन्मृषागमे।हस्वाःपुमांसोनार्योऽन्ये । स्वराः क्लीवा न कर्हि चित् ॥ २०॥
अकारोऽहंन्पुरोन्तस्था-ख्यानंयस्या रहोः कृतम् ॥ उक्ताऽद्यशंभुनाब्राह्मी।मातृका सा हितायते॥ २१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डेत्रयस्त्रिशत्तमोऽध्यायः॥३३॥
2 श्री गौतमउवाच
ऐन्द्राधिदेवदेवत्वं । स्वरेष्वेवं विनिश्चितम् ॥ एषासकारकैवल्या-त्सर्वाक्षरमयः परः ॥ १ ॥
त्र्यष्टसुव्यंजनेष्वेत-दाहत्यं चिन्त्यते कथम् ॥ प्रकृतेर्बर्द्धनान्नाना-रूपैराकारधारिषुः ॥ २ ॥
* श्री भगवानुवाच
षोडशैव हि सुवर्णभास्वरा । स्तीर्थपा इहसुवर्णभाः स्वराः ॥
व्यञ्जनैर्विरहिता हितायव-स्तेदिशति समहोदयं जयः ॥ ३ ॥

·व्यजनप्रकृतिवर्णभेदतोऽप्टोपरेपिमहसाऽष्टसिद्धिदा ॥
पचमासयवला खराश्रय । प्रस्तुतादधतिरूपमक्षरम् ॥ ४ ॥
अल्पातरवादहुलान्तराद्वा । तीर्थस्थलोपात्रकमाईतोवा ।।
विवेच्यवर्णाप्रयतोऽईदुक्ति । कचित्तदुक्त खरवयकार ॥ ५ ॥
यद्वादानिशताऽकारे । य॑ञ्जनस्यासहस्वरा ॥ यदापोडशमल्यित ।ऽप्टवेदास्यु ४८ स्तदास्वरा ॥ ६ ॥
चतुर्विशतिकायुग्म-मेवस्पात् स्मृतमईता ॥ उत्सर्मिण्यवसर्पिण्यो-रतीतवर्तमानयोः ॥ ७ ॥
यद्वाचतुर्दशाहत-स्वरा शब्दानुशासनात् ॥ व्यजनानुपहफरारा । पृथगउक्तादशापरे ॥ ८॥
तीर्णत्वसारकत्वच । बोधकत्वयुद्धता ॥ मुक्तस्वमोचफसचा-ईतामोवमाहितम्
तीप्रभोःप्रक्चननुतशास्त्रमाहु-स्तीर्थकरास्वरवरा भुतमूलवेतो ॥
तद्व्यवनप्रातयो सफ्वर्गकान्तं ॥ स्फुर्मातरचम्पादित शिकाया ॥१०॥
महाप्रकृतिरतस्था । उप्माणधमवानुगा ॥ पपासौवर्गसप्तः । माम्मापाठेप्रकीर्तिता ॥११॥

·एवंमातृकया
जगत्रयमिदं
-
व्याप्तं
प्रकृत्याश्रयात्
॥
एषापिस्वरसंगतास्थितिवशात्सर्वेप्यकारेस्वराः
॥
॥
वलेबलात्पाणिनीनास्वसूत्र-पुर्वोपदेशोरहयोळधायि
मिथ्यामतेराश्रयणात्तथापि । स्वरेषुपाठःशषसेषुमौलः ॥१२॥
ककारात्कर्मणाविष्टो-कारः खात्खादनेन्द्रियैः ॥ गागानं कुरुते घोषं । घात्प्राणं पंचमादिहा ॥१३॥
एवंपर्याप्तयः पंच-कालैक्या घोषचेतसोः॥ चाञ्चित्तेछात्छलान्वेषी।जात्जातोझादतृप्तिवान् ॥ १४॥
आदग्निद्वेषवशत—ष्टाधुम्रमनसाकुलः ॥ ठोबहुध्वांतवान्शून्यो । भ्रमेन्डैमूढधीर्डवत् ॥१५॥
णान्मोक्षात्तस्करस्तात् साथाभीत्राणेनदादयं ॥दाताधाद्धर्मधनवान्।नात् बुद्ध:पात्सचाधिपः॥ १६ ॥
फाद्रणेनिष्टुरोक्तौवा-त्कलिर्वाहुबलेरिख ॥ भेशंभोभगवत्युच्चै-भक्तोमः शिवरूपभाक् ॥१७॥
यात्पशुःसहिरेकामे । लात्खण्डनमिहाश्नुते ॥ वात्संयमात् शिवस्यात्षे । स्वर्गसहरितस्तुहात् ॥१८॥
लंपरब्रह्मलब्धाक्षः । क्षेमवानक्षरः परः ॥ एषात्मवाचकोऽकारो । विन्दुस्तुशिवरूपवान् ॥ १९॥
वक्राकाराद्भवेदात्मा । कारेणऋजुलेखया ॥ अर्हन् अकारेस्तद्वेधा । परमात्मात्मभेदतः ॥२०॥
सोप्यर्ह त्प्रतिपादकः समाहिताः सिद्धाः सबुद्धा:शिव-स्ताद्रूप्यायनिसेव्य एव भगवान् भव्यैरनन्त श्रिया ॥२१॥
॥ इतिश्रीमहद्गीतायांकर्मकाण्डेच स्त्रिंशत्तमोऽध्यायः॥३४॥

·8 श्री गौतमउवाच ऐश्वर्यमुपलब्धीना । देव त्वय्येव निस्तुलम् ॥ तन्मातृकोपदेशेन । लोकरूप निरूपय ॥ १ ॥ 3 श्री भगवानुवाच क्ष क्षेत्र तदिहालोकः । ऊर्द्धध पार्श्वयोर्द्वयो ॥ पूर्णविन्दुद्वयाकारात्। ज्ञेयोन्त शुपिर: स्वत ॥ २ ॥ उर्दाधोभूदयात्मत्वा-छस्तुलोको महाप्रभुः ॥ वहनमूर्धन्यनुस्खार । सिद्धरूपोपदेशकम् ॥ ३ ॥ क्ष क्रोचवीजयाहुल्या-तस्यक्षायाः समाधयात् ॥मातृकान्तस्थितस्यास्यावाच्यो नरकदडक. ॥ ४ ॥ लमित्यतेनसन्दिष्टा । दशाप्यसुरदढका ॥ नष्टाजातकचकेहि । लमित्यस्यादिगकत ॥ ५ ॥ वायरक्षोपिलक्षाभ्या । यपाऽसुरवाचिल ॥ ल पैशाच्याप्राकृतोक्को । नागोतावपिलादर ॥ ६ ॥ मघागमेपि लमिति । वीजभूमेनिरूपितम् ॥ यवनानामुविक्षेप-स्तन्मृतस्याऽसुराश्रयात् ॥ ७ ॥ तमप्येकमहेसई-प्रहन्पायाष्टकारकः ॥ एक सविन्दु प्रायस्त-लिपोबिन्दोर्षनामहात् ॥ ८ ॥ परमाथामिका एषु एषु । स्वभावात् क्रूरकर्मठा ॥ वहालापेपि देशाते-रेकवर्णेसमुखयः ॥ ९ ॥ पादयोप्टोव्यतराणा। निकापाष्टकवाचका, ॥ वाय्वमिभूजलादीना । वीजेवेपाविशेषत. ॥१०॥ रस

·चातुर्वण्यं नृणामिष्टं । पायेवर्ण चतुष्टये ॥ ज्योतिष्काणां तथाताये। चातुर्विध्यं व्यवस्थितम् ॥११॥
वर्गीयपंचमाःपंचः । पुर्वेऽहंतःप्रकीर्तिताः ॥ पंचखेवजलैरुक्त-स्तद्वासपारमेश्वरः ॥१२॥
काद्याढांताःस्मृताःस्वर्गा । द्वादशत्रिदशान्विताः ॥ ऊकाराद्याविसर्गाताः । नवग्रैवेयकान्यपि ॥१३॥
नऋवर्णाद्लुवर्णस्य । भेदभावोऽप्रयोजनात् ॥ अकाराद्याउकारांताः । पंचाप्यनुत्तरालयाः ॥१४॥
सर्वार्थसिद्धिःप्रथमो-उपरोऽपराजितस्ततः ॥ इस्वरेविजयोदीघे । विजयान्तोज्जयन्तके ॥१५॥
ॐकारकेवलज्ञानं । सिद्धःप्रागेवदर्शितः॥अस्त्यागसिद्धश्चारित्रात् । अं सिद्धोभक्तिशीलनात् ॥ १६ ॥
योगेऽनयोःस्थादोंकारः। पुरोऽस्याऽर्थस्यदर्शनात् ॥ नरांगरूपं यस्त्यागो। विसर्ग:सिद्धताऽनयोः॥ १७॥
विसर्गप्रकृतेरेफ-स्याऽग्नेः केवलसेवनात् ॥ सिद्धः केवलभक्त्यावा । तौ पुनर्भवभाजनम् ॥ १८॥
नमः शब्देनविनयो । भक्तिर्वाविनयोव्रतम् ॥ विशिष्टोवा नयः शास्त्रं । ज्ञानसिद्धस्त्रयादतः ॥१९॥
नकारेष्टावतश्चैको । मे नंदा९षडविसर्गके ॥ चतुर्विंशतिरेखास्या-नष्टजातकचक्रजाः ॥२०॥
लोकभावनयाचैवं । लोकालोकावलोकनात् ॥ लोकोभवत्यकारस्या-हंतः सारूप्यभाग्भुवि ॥२१॥
॥ इतिश्रीअर्हद्गीतायांकर्मकाण्डपंचत्रिंशत्तमोऽध्यायः॥ ३५ ॥

·HRIKR
श्री गौतमउवाच
ऐक्य न दृस्यते धर्म । नाना शास्त्रीयवार्चया ॥ श्रीवर्द्धमानतन्मे त्व । धर्मतत्व निवेदय ॥१॥
श्री भगवानुवाच
वृत्ते ज्ञाने दर्शने वा । सर्वस्मिनक्षरत्रये ॥ यस्यगौरवमेवास्ति । श्रिये स भगणोईताम् ॥ २ ॥
सदेव्यास्तनुजन्मा । गणोऽस्य यगणस्मृत ॥ तद्वर्णमुख्येपिलयो । युकामे गुरुता द्विधा ॥ ३ ॥
सदा रगणे लग्नो । नमोऽस्य गोरवे क्षितौ ॥ नचित्रमादीवन्तेपि । अन्तलघुतयाङ्गिन ॥ ४ ॥
सहिता सगणोरणे । त्रिभिर्वन्योऽन्तगौरवात् ॥ तीर्थेशभावात्तगण । भजतेऽनुक्रमेण य. ॥ ५ ॥
अन्तर्गुरुधियपुप्यन् । पावेलघुतयोपधे ॥ रगण च द्विपन्नीत्या । जगणोजगदर्यमा ॥ ६ ॥
भगवान्भगण श्रेयान्। साक्षाद्गुरुमुखो हि स । कीर्तिश्चन्द्रमसाकान्ते-र्धाताभावत एव य ॥ ७ ॥
शिवानयनकद यस्य । स्पिति वितनन्दिनी ॥ नगण ससदानम्यो । गुणेनगणनान्विते ॥ ८ ॥
मन्दार स्त्रेप्टदानेषु । यैकारोऽर्हनयुगादिज ॥ राजरादप्रथमोयोगी । सहित प्रभयारणे ॥ ९ ॥
तस्मात्तीर्येश एवान्ये । जयतइहजक्षिरे ॥ सर्वेभावत एतेपा । गणनागणवर्णवत् ॥१०॥

·य RA लोके नयनतुल्यास्ते । गुरुतां प्राप्य लाघवात् ॥ शिवस्वरूपमापन्ना-च्छदोमार्गानुरोधिनः ॥ ११ ॥ भवानुरागोक्रमतो गौरवं लाघवं भजन् ॥ सर्वांग लाघवाद्धत्ते । ऽकारोऽर्हन्नार्जवं हि सः ॥ १२ ॥ आकृतौ विकृतिर्नास्य । शिवोयमूर्द्धगामुकः ॥ प्रस्ताराद्विरतच्छन्दो । विश्रामायैवकेवलः ॥१३॥ यस्याकृतिलिपिन्यासे । बक्राविकृतिभाग्गुरोः ॥तस्याकारस्यबाच्योंगी।युक्त प्रस्तारवानयम् ॥ १४ ॥ विश्राम्यति यथा छन्दो । रूपेभ्यः केवलोऽव्ययः ॥ अकारोलाघवादेवं-मात्रया गणेष्वपि ॥१५॥ सर्वादिमोक्तानुसृते-बैषांपंक्तिधृतिर्वरा ॥ वर्णानांविदुषां तेषां । प्रतिष्टावृतीध्रुवा ॥ १६ ॥ येमीमांसाहतालोके । येषांमन्युक्रिया प्रिया ॥ नेश्वरस्तैस्ससर्वज्ञाः । प्राप्यते समये क्वचित् ॥१७॥ नित्यं रतिर्यतिस्थाने । मतिर्दण्डकनिश्चये ॥ गतिःशनैःपदन्यासे । दिव्याकृतिषु संस्कृतिः ॥१८॥ पदं श्रुतिकटुत्याज्यं दुष्टं बाक्यमसक्रियम् ॥ यतः स्याद्गाम्यधर्मस्योद्दीपनं धियते न तत् ॥ १९॥ च्छंदोविशारदैरेव-मादर्शि शिवशर्मणे ॥ धर्मस्तस्मान्नित्यसुखं । श्रीमेघविजयोदयः ॥ २०॥ आयंसर्वगुरुखरूपमुचितं जीवप्रकृत्यात्मकं ॥ प्रांतेसर्वलघुक्रियंपरिणतं-सिद्धं सुबुद्धं शिवम् ॥ च्छंदःशास्त्रगणेऽखिलेवरकुलेजात्याविशिष्टेप्यहो॥मन्येऽकारनिदर्शनं गुरुलघुस्थित्याहतोबाचकम् ॥ २१॥ ॥ इतिश्रीअहंद्गीतायांकर्मकाण्डेषत्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥३६॥ ॥

·इति श्रीअर्हद्गीता सम्पूर्णम्

·No text on this page.