·UNIVERSAL
LIBRARY
OU_184006
LIBRARY
UNIVERSAL

·No text on this page.

·Pos2)
Call No.
Accession No.
SUP-391 29-4-12-210,000
OSMANIA UNIVERSITY LIBRARY
S294)
VAIA
भगवद्दत्त संपू
This book who अखर्वण ज्योतिषम
This book should be feturned on or before the date penger to below.
Author
Title

·No text on this page.

·THE
PUNJAB SANSKRIT SERIES
No. VI.

·THE
PUNJAB SANSKRIT SERIES
OR
A COLLECTION OF RARE AND UNPUBLISHED
SANSKRIT and PRAKRIT WORKS
EDITED BY
THE WELL-KNOWN & EMINENT SCHOLARS
OF
INDIA, EUROPE and AMERICA.
No. 6
LAHORE (INDIA)
THE PUNJAB SANSKRIT BOOK DEPOT
1924.

·आथर्वण-ज्यातिपन
श्रात्म-ज्योतिषम् वा
ĀTHÁRVANA
JYOTISAM
OR
THE VEDĀÑGA JYOTIŞA OF THE
ATHARVA VEDA
Edited for the first time
BY
Pandit, Blagavad Datta B. H.
PROFESSOR OF SANSKRIT AND SUPERINTENDENT
RESEARCH DEPARTMENT D. A. V. COLLEGE Lahore.
PUBLISHED BY
MOTI LAL BANARSI DASS
Proprietors
The Punjab Sanskri Book Depot, Lahore.
1924.

·PUBLISHED BY
Moti Lal Banarsi Dass
Proprietors,
The Punjab Sanskrit Book Depot
SAID MITHA STREET
LAHORE,
All Rights Reserved by the Publishers)
1924.
PRINTED BY
Sardari Lal Jain
Manager
The Bombay Sanskrit Press
SAID MITHA STREET
LAHORE.

·INTRODUCTION. 1. Manuscript Material. (1) P. It is contained in the codex numbered 405, according to the catalogue of 1916 of 'The Bhandarkar Oriental Research Institute. This codex contains the text of the Māņdākī Śikṣā, which was collated by me for the edition of that work as ms... The peculiarities of the codex are the same throughout. The reader may, therefore, look for these on pages i and 2 of the introduction of my edition of the Māņdúki Śikṣā. (2) D. The codex which contains this ms. is 69/1884-86 of The Bhandarkar Oriental Research Institute, Ms.a of my edition of the Māņdúki Sikşā forms a part of this codex. Its peculiarities may also be studied in the introduction above referred to. There is only one more ms, of Atharvaņa Jyotişa known to me. It forms a part of the codex No. 400 of the catalogue of 1916 of the B. O. R. Unfortunately the first 24 leaves of this codex, which contain a part of our text "are entirely damaged.” Hence its loan for collation work was not asked. Ms. P. was copied at the end of Nov. 1970, while the variants of D. were noted during the last days of March 1921. II. The Text. The present text based as it is on two mss. only, can not be regarded as a final one. However, in the absence of any new materials forthcoming I thought ·2 Atharvaņa jyotişa it advisable to present to the student of Jyotişa literature even this faulty text. The Vedānga jyotişa's of the Rig and the Yajur Vedas are procurable in good editions, and the text of the Atharvaņa jyotişa is now put before the scholars in print for the first time. It will help them to judge about its value, inspite of the apparent grammatical mistakes, which have been left quite unaltered. N1. The name of the text and its author. Atch: end of the work the writer calls this text by the name of "FIAFTIQTag" XIV. II I have, however, given it the title of Atharvaņa jyotişa, as in harmony with the already known Arca jyotişa and the Yājuşa jyotişa's. Now, as regards the author. If the authority of the text is to be believed, then the author of the Ātma jyotişa is Svayambhu Brahma; and the whole subject was related by him to some descendant of Kaśyapa. But this is doubtful, rather impossible. According to Aryan tradition Svayambhu Brahma is a personality of Adi srsti, and at that time the four Vedas did not possess their sāk bäs. Now the Atina jyotişam ends with the colophon :- "एवं शौनकशाखायां which shows that our text is closely related to the Saunaka sākhā of the Atharva Veda, and not the Atharva Veda proper, Hence it is a compilation of an age much posterior to that of Svayambhu Brahma. It is probable that some one has compiled this small treatise by extracting certain material from the original law book of Manu, the descendant of Svayambhu ·Introduction 3 Brahma, and later on adding to it some new and quite recent notions. It is on this account that we find so many śloka's of Manusmộtı in the present text. Cf. XIII. 1-4 with Manu III. 46-49. Chapter XII, and parts of XIII and XIV of Atma jyotişa although not taken from Manu, are still a compilation from some old gļhya paddhatis* and minor smrti's. IV. The date of the work. Nothing can be said with certainity about the date of the present work. It appears to be a new work, although I do not deduce this result from the mention in it of the names of the week.days. These names may be as old as Aryan civilization itself, and may not have been extensively used in Vedic or Sanskrit literature on account of the requirements of the tithi system in the Yajna affairs. There is on the other hand, the general theme of the work, which attaches to it a lateness in the history of Sanskrit literature, and shows that it has little or no connection with the other Vedānga jyotişa's. Another important fact may be mentioned here. Atharyi Veda being a Veda, which deals with medicine and household life especially, required a Vedåñga jyotişa to help in the performance of the duties of a good g?hustha = householder. For this purpose there may have been an ancient Atharvaņa jyotisa, and iſ it did not exist, or was lost, then some body has tried to fill in this gap * Months after the above lines wore written, I secured a ms. of Renu Kārikā or the Pāraskara Grhya Sūtra. This Karikā has been written in the Saka year 1188. It contains (leaf 2b, o'loka 27b-33a) the same s'loka's with small variauts only, as aru fouud in our toxt XI/1.5-11.

·4 Atharvaņa jyotisa be very by this Ātma jyotişa, compiled according to the notions of his own age, which may recent. The text of this Ātma jyotişa is not very old may also be inferred from another fact. Ātma jyotişa VII. 6 says :- ज्योतिः शास्त्रप्रयुक्तानां कर्मणां फलदं भवेत् ।। These jyotişa treatises are very recent. Hence the work quoting them, cannot be very old. Again Ātma jyotişa IX. I states :- अल्पग्रन्थं महार्थं च प्रवक्ष्यामि भृगोर्मतम् ॥ The context shows that here also the neo-Bhrguism is referred to and not the old one. All these things put together strengthen the view that the treatise is not a very old one. V. The division of time into days, muhūrtas etc , in this and other ancient works. Atma jyotişa 1, 4 and 5 states the division of a muhúrta into its smaller parts. This division is found in other works of Sanskrit literature, and it will be interesting to compare them all here. The idea of dividing a mubūrta into its smaller parts is not a new one. It is found in a mantra of some lost Sakhă of the Vedas. This mantra has been preserved by the Taittiriya Aranyaka. It is as follows: सर्वे निमेषा जज्ञिरे विद्यतः पुरुषादधि । कला मुहूर्ताः काष्ठाश्चाहोरात्राश्च सर्वशः ॥ तैत्तिरीय आरण्यक, प्र०१०।१।८॥ It is this division which has been later on accepted by a good many authorities on this subject. (1) Manusmộti in its present form is certainly ·Introduction 5 - ॥ 30 kala's prior to the 15th century B. C.* It has the following verse on this subject :- निमेषा दश चाष्टौ च काष्ठा त्रिंशत्त ताः कला । त्रिंशत्कलो मुहूर्तः स्यादहोरात्रं तु तावता Jolly's edition I. 64. ine. 18 nimeşa's = I kastha 30 kastha's I kala = I muhurta 30 muhurta's = I day and night. (2) Mahabharata, if devoid of certain Akhyāna's and certain other portions such as sahasra-nāma's etc., will belong to a period anterior to the 6th century B. C. It contains the following sloka :- काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशत्त काष्ठा गणयेत् कलां ताम् । त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्ती भागः कलाया दशमश्च यः स्यात् ।। Bombay edition, Santi parva, Adh. 231, 12. 15 nimesa's = I kāstha 30 kastha's I kala I muhtirta. (3) Visnu purana which may be placed circa 5th century B. C. copies the Mahabharata with small changes, thus:-- काष्ठां निमेषा दश पञ्च चैव त्रिशच काष्ठा गणयेत् कलान्ताम् । त्रिंशत्कलाश्चैव भवेन्मुहूर्तस्तैस्त्रिशता राज्याहनी समेक्षे ।। Krişņa Sastri's edition, II, 8, 59. I totally differ with occidental scholars in assiguing the chronological dates to historical evonts and literary works of Sanskrit literature. They should, therofore, see my other works and articles, which elucidate my views on these paint befcriticising i.e. % 3D 30 kala's * me.

·6 Atharvaņa jyotisu i.e. % 3D %D 30 kala's i.e.. 15 nimeşa's = I kastha 30 kastha's I kalā - I muhurta 30 muharta's = 1 day and night. (4) Matsya Purāņa 142, 4 has the same thing in almost the same words. (5) Kautilya’s Artha śāstra (atleast 4th century B. C. gives the following: - द्वौ जुटौ लवः । द्वौ लवौ निमेषः । पञ्चनिमेष : काष्ठा । त्रिंशत्काष्ठाः कला । चत्वारिंशत्कला नाडिका । द्वि नाडिका मुहूर्तः। Mysore edition p. 107. 2 truti's = I lava 2 lava's = I nimesa 5 nimeşā's ? = I kastha 30 kāstha's I kalā 40 kalā's = 1 nādikā nādikā's = I muhtirta. (6) Susruta proper anterior to 4th century B. C. contains the following passage:- तत्र लध्वक्षरोच्चारणमात्रो ऽक्षिनिमेपः । पञ्चदशाक्षिनिमेषाः काष्ठा । त्रिंशत्काष्ठाः कला। विंशतिकलो मुहूर्तः । 15 nimesi's = 1 kāşthā 30 kāstha's I kalā 20 kalā's = I muhurta. ☺) Kúrma purāņa (circa ist century B. C.) has:- * नलिनीपत्रसंहत्यां सूक्ष्मसूच्या ऽभिभेदने । दले दले तु यः कालः स कालो लववाचकः॥ लवैस्त्रुटिः स्यात् त्रिंशद्भिः Quoted by Sayana in his com. on Taittiriya Aranyaka x. 1. 8. % 3D - i.c. %D ·Intı oduction 7 i. e. 3D - i.e. काष्ठा पञ्चदश ख्याता (पंचदशाख्यास्तु ) निमेषा द्विजसत्तमाः। 'काष्ठा त्रिंशत्कला त्रिंशत्कला मौहूर्तिकी गतिः ।। B. I. edition V. 4. 15 nimeşa's = I kāstha 30 kāstha's I kalā 30 kalā's = I muhurta. (8) The astronomer Parāśara (circa 1st century B. C.) as quoted by Bhattotapala in his com. of Brhat Samhitā says:- यावता कालेन विकृतमक्षरमुच्चार्यते स निमेषः । निमेषद्वयं श्रुटिः । श्रुटिद्वयं लवः । लवद्वयं क्षणः । दश क्षणः काष्ठा । दंश- काष्ठा कला । दश कला नाडिका । नाडिकाद्वयं मुहूर्तः । Benares edition p. 24. 2 nimesa's = I truti 2 truti's = I lava 2 lava's = I ksana jo kşaņa's = 1 kāştha 10 kāşthā's I kalā lo kalā's = I radika 2 lid:ka's = I muhtirta (9) Soma siddhāntā says :- दशगुर्वक्षरः प्राणः षड्भिः प्राणैर्विनाडिका । तत् षष्टया नाडिका प्रोक्ता नाडीषष्टया दिवानिशम् ।। Chaukhamba edition p. I. Jo guru aksara's I prāņa 6 prāna's = ! vinadika 60 vinadika's = I nadika 60 nādika's = Iday & night (30 muhūita's). (10) Sūrya siddhānta. I. 11-12 has :: %3D i.e. % 3D ·8 Âtharvaņa jyotişa % 3D षभिः प्राणैर्विनाडी स्यात्तत्षष्ट्या नाडिका स्मृता ॥११॥ नाडी षष्ट्या तु नाक्षत्रमहोरात्रप्रकीर्तिम् । i.e. 6 prāņa's - vinādi 60 vinādi's = I nadi 60 nādi's = I day and night. (11) Vrddha Vasiştha siddhanta says :- दशगुर्वक्षरोच्चारकालः प्राणो ऽभिधीयते । तत् षट्कैश्च एलं पाट्या नाडीषष्ट्या ऽऽक्षजं दिनम् ॥१४॥ Benares edition p. 3. ie. 10 guru akşara's = I prāņa 6 prina's = I pala 60 pala's = I nādi 60 nādi's = 1 day (and night.) (12) Brahma siddhanta says:- अष्टादश निमेषास्तु काष्ठा त्रिंशत् तु ताः कला ॥१२॥ तासां त्रिंशत् क्षणस्ते ऽपि षट् नाडीति प्रशस्यते । यद्वा गुर्वक्षराणां तु दशकं प्राण उच्यते ।।१३।। पभिः प्राणविनाडी तु तत् षष्ट्या घटिका तथा । श्वासः प्राणास्तु सर्वेषां तदायुस्तेन निर्दिशेत् ॥१४॥ नाडीषष्ट्या ह्यहोरात्रं (दिवारानं ) मासस्तत्रिंशता भवेत् । Ib. p. 2. 18 nimesa's == I kāstha 30 kāstha's = kala = I ksana 6 ksana's = I nadi i.e. %3D 30 kala's. or 10 guru akşara's = 1 prāņa 6 prāņa's = I vinadi ·Introduction 9 60 vinäại's = I ghatika and 60 nădi's = I day and night (30 muhūrtas). (13) Ahirbudhnya sambita says :- अष्टादश निमेषास्तु काष्ठा त्रिंशत्त ताः कला । तास्तु त्रिंशत् क्षणस्ते तु मुहूर्तों द्वादश स्मृतः ॥७॥ IV. 7. (14) The lexicon of Amara repeats the above thus:- अष्टादश निमेषास्तु काष्ठा त्रिंशत्तु ताः कला । तास्तु त्रिंशत्क्षणः ते तु मुहूर्ता द्वादशास्त्रियाम् ॥११॥ IV. II. Also quoted by Sayaņa in Taittiriya Araṇyaka X. :. 8. i. e. 18 nimeşa's = 1 kāştḥā 30 kaştha's = I kala 30 kala's = 1 kşapa 12 kşana's = I muhūrta. Nirnaya sāgar, edition 1915. (15) And in the end* according to I, 4, 5 of this Ātma jyotişa the division of time is the following: i. e. 12 akşi nimeşa's = i lava kala = I truti 30 truti's = I mubūrta. Now in the foregoing tables, roughly speaking, there are three types of the division of a muhurta etc. (a) The method adopted by the Dharmaśāstras, Mahābhārata, Purāṇas and the lexicon of Amara. 30 lava's 30 kala's * Besides these tables, some more may be found in H. H. Wilson's translation of the Visau Purāna pp. 22, 23.

·IO Atharvaņa jyotisa (8) The method of the jyotişa works. (c) The method of Kautilya. These three may agree in some points, but generally they indicate (1) either a different school (2) or provincialism (3) or a chronological difference of time, when new methods might have been introduced. Nothing can be said with definitness on these points. Concerned only with the Atma jyotişa for the time being, as we are, we can say, that although mainly agreeing with type (a), it still shows a small difference, nowhere else to be found. How arose this difference is a question for the astronomer to settle. We can only say that the present text is related more to the Dharmaśāstras, than to jyotişa proper. I am greatly thankful to Mahāmahopādhyāya Pt. Śiva Datta ji who very kindly went through the text, after it has been printed, proposed emendations, and helped me in making the corrigenda. His emendations are printed after the contents list. Research Dept., D.A.V. COLLEGE, LAHORE. January, 1924. BHAGAVAD DATTA.

·विषय-सूची। प्र०१ प्र०२ प्र०३ " " प्र०४ प्र०५ प्र०६ प्र०७ मुहूर्तप्रकरणम् [१] (१) मुहूर्तनामानि (२) मुहूर्तेषु कर्तव्यानि कर्माणि (३) करणप्रकरणम् [२] (४) करण नामानि, तेषु कर्तव्यानि कर्माणि च (५) करणविचारपूर्वकं कृत्कर्मणां फलम् तिथिप्रकरणम् [३] (६) तिथिनामानि (७) तिथिषु कर्तव्यानि कर्माणि वारप्रकरणम् [४] (८) वारनामानि, वारेषु प्रशस्तकर्माणि नक्षत्रप्रकरणम् [१] (E) नक्षत्रनामानि, तेषां प्रभावे भृगोर्मतम् (१०) नक्षत्रविचारानुसारेण प्रशस्तकर्माणि (११) गर्भाधानप्रकरणम् [६] (१२) पुष्पवती किं किं कुर्यात् (१३) गर्भाधाने तिथिविचारः (१४) नक्षत्रयोगेषु कृकर्मणां फलम् प्र०८ प्र०१० ... प्र०१२ प्र० १३ प्र० १४ ·Emendations proposed by Mahamahopādhyāya Siva Datta ji in the body of the text. Page. Line Printed text Emen. proposed. अर्थसञ्चयकामानाम० किंस्तुघ्नं 3 अर्थसञ्चयमानानाम. कौस्तुभं 4 13 5 4 " 9 20 II II भर्तृस्थिता द्विपक्षेभ्यः प्रत्वरः प्रत्वरं भर्तृस्थितौ द्विपत्तेभ्यः प्रत्यरिः प्रत्यरि II II II 18 CORRIGENDA. 5 20 प्रयोज्यं दश्मं II 13 प्रयोज्य' दशमं नवकारयः शुभाम् 13 न वकालयः 17 6 14 शुभम् ·.॥ श्राम ॥ [आथर्वण-ज्योतिषम्] [ मुहूर्तप्रकरणम् ] [१] अथ ब्रह्माणं म्वयम्भु गुरुं लोकपितामहम् । ब्रह्मलोके सुखासीनं काश्यपः परिपृच्छति ॥१॥ किं प्रमाणं मुहूर्तानां रात्री वा यदि वा दिवा ।. चन्द्रादित्यगतं सर्वं तन्मे प्रबहि पृच्छतः ॥२॥ तस्य शुश्रपमाणस्य काश्यपस्य महात्मनः । ग्रोवाच भगवान् सर्व मुहूर्त ज्ञानमुत्तमम् ।।३।। द्वादशाक्षिनिमेषस्तु लवो नाम विधीयते । लवाः त्रिंशत्कला ज्ञेया कलाविशंवटिर्भवेत् ।।४।। वटीनां तु भवेत्रिंशन्मुहूर्त्तस्य प्रयोजनम् । द्वादशाङ्गुलमुच्छङ्कु तस्य छाया प्रमाणतः ॥२॥ नवती षडाङ्गुलाश्चैव प्रतीची तां प्रकाशयेत् । पुरस्तात्सन्धिवेलायां मुहूर्तो रौद्र उच्यते ॥६॥ श्वेत: षष्टिः समाख्यातो मैत्रो वै द्वादशाङ्गुलः । पट्सु सारभटो ज्ञेयः सावित्रः पञ्चसु स्मृतः ॥७॥ चतुषु तुं वैराजस्त्रिषु विश्वावसुस्तथा । मध्याह्ने अभिजिन्नाम यस्मिन् छाया प्रतिष्ठिता ॥८॥ I ]) मछेषं । 2P चतुर्पश्चतु (?) । I ·२ । श्रावण-ज्योतिपम् ॥ २॥ ६ ॥ प्राची वै गामिनी छायां रोहिणस्त्रिषु वर्तते । बलश्चतुर्पु विख्यातो विजयः पञ्चसु स्मृतः ।।६।। नैर्ऋतस्तु षडङ्गुल्या वारुणो द्वादशाङ्गुलः सौम्यः षष्टिः समाख्यातो भगस्तु परमस्तथा ॥१०॥ एते मुहूर्त्ता व्याख्याता दश द्वौ च तथा त्रयः । अहन्येव तु विज्ञेया रात्रावपि न संशयः ॥११|| अत ऊर्ध्व तु सर्वेषामानुपूा शुभाशुभम् । सर्व विस्तरशस्तावत्तन्मे निगदतः शृणु ॥१२॥ ॥१॥ [ २ ] रौद्रे रौद्राणि कुर्वीत रुद्रकार्याणि नित्यशः। यच्च रौद्रं भवेत्किश्चित् सर्वमेतेन कारयेत् ॥१॥ श्वेते वासश्च स्नानं च ग्रामोद्यानं तथा कृषिः । आरम्भाश्चात्र सिध्यन्ति ये चार्थाश्चिन्तिताः क्वचित् ॥२॥ मैत्रे मैत्राणि कुर्वीत मित्रकार्याणि नित्यशः। यच्च मैत्रं भवेत्किञ्चित् सर्वमेतेन कारयेत् ॥३॥ अभिचारं तु शत्रणां कुर्यात्सारभटेन तु । आत्मार्थे सुहृदर्थे वा नश्यन्ते तस्य शत्रवः ॥४॥ सावित्रेण मुहूर्तेन देवकार्याणि कारयेत् । यज्ञान् विवाहानड्वाहंश्चूडोपनयनानि च ॥५॥ वैराजेन मुहूर्नेन राजपौरुषमारभेत् । ममाणि परदानानि शस्त्रकर्म च कारयेत् ॥६॥ विश्वावसौ तु सर्वार्थानारम्भांश्चात्र कारयेत् । सर्वेषां च द्विजातीनां स्वाध्यायस्तु प्रशस्यते ।।७।। 3 P D बुभा० । 1 Pमहृदय । 2 ) राजपुम्पमारभेत । 3 P विश्वावसन्त ।

·3 मुहर्तप्रकरणम् ॥१॥ ब्रह्मक्षत्रियवैश्यानां शूद्राणां चापि नित्यशः। सर्वेषामेव वर्णानां योगो मध्यन्दिनेऽभिजित् ॥८॥ अभिजित् सर्वकामाय सर्वकार्यार्थसाधनः । अर्थसञ्चयमानानामध्वानं गन्तुमिच्छताम् ॥६॥ रौहिणे वापिता वृक्षा बिल्वगुल्मलतास्तथा । अरोगाः पुष्पयन्तश्च फलवन्तश्च नित्यशः ॥१०॥ बलेन तु बलं राजा स्वयमारुह्य योजयेत् । योगः सम्पत्तिकं कार्य शत्रंश्च विषमे जयेत् ॥११॥२॥ [ ३ ] विजयेन प्रयातस्य विजयो नात्र संशयः । मङ्गलान्यत्र कुर्वीत शान्तिः स्वस्त्ययनानि च ॥१॥ नैऋते द्योतयेत्सेनां परराष्टं तु मईयेत् । कर्तः सम्पत्करो ह्येष सर्वशत्रनिवर्हणः ॥२॥ वारुणेन मुहूर्तेन वारुणानि प्रवापयेत् । गोधूमान् यवशालीश्च इक्षवश्वोत्पलानि च ॥३॥ सौम्ये सौम्यानि कुर्वीत सोमकार्याणि नित्यशः । यञ्च सौम्यं भवेत्किञ्चित् सर्वमेतेन कारयेत् ॥१४॥ सर्वासामेव नारीणां कन्यानां च विशेषतः । सौभाग्यानि प्रयुजीत भगे भीमपराक्रमे ॥१॥ भगेन वरयेत् कन्यां ब्राह्मणी कुलवर्द्धनीम् । भगेन वरिता कन्या नैव सान्यत्र गच्छति ॥६॥३॥ 4 P सर्वकार्याय माधनः । 1 P मंगलां तत्र । 2 ) There is a blackdot on long 'या' showing as if it is cancelled. 3 P लीश्चंक्षवः । ) ईक्ष० ।

·पाथर्वण-ज्योतिषम ॥१०॥ [करणप्रकरणम ] [ ४ ] शुक्लप्रतिपदिरात्री' दिवि पञ्चम्यां तथाष्टमी रात्री । द्वादश्यामपि च दिवा प्रथमं प्रतिपद्यते करणम् ॥१॥ पौर्णमास्यां व रात्री तच्चतुर्थी पुनर्दिवा । तद्धि तत्सप्तमीरात्रौ तच्चैवैकादशी दिवा ॥२॥ शुभाशुभनिबद्धानि करणानि निबोधत । तानि तत्वेन विज्ञाय नापदं प्राप्नुयान्नरः ।।३।। एकादशभिः करणेमासः सम्प्रतिपद्यते । ध्रुवाणि तत्र चत्वारि चलान्यन्यानि सप्त च ॥४॥ बवं च बालवं चैव कौलवं तैतिलेति च । गराजि वणिजं चैव विष्टिर्भवति सप्तमम् ।।५।। शकुनि चतुप्पदं नागं चतुर्थ कौस्तुभं भवेत् । एककम्य तु यत्कर्म तद्वक्ष्यामि पृथक् पृथक् ॥६॥ आद्यं तु शकुनि नाम रात्री कृष्णचतुर्दशी । आधाने हरणे चैव तथैव च पलायने ।।७।। भृत्यानामथ योधानां पक्षिणां गृहपोषणे । चिकित्मायां तु युद्धे च सर्वत्रतत्प्रशस्यते ।।८।। भूततन्त्रं बलिं दद्याच्छत्रणां परघातकम् । करणं चतुप्पदं नाम कृष्णपश्चदशी दिवा ॥६॥ चतुष्पदानां सर्वेषां हितं सर्वेषु कर्मसु । श्राद्धमत्र च कुर्वीत प्रयतश्च भवेन्नरः ॥१०॥ सोदकानि च कार्याणि सर्वाण्येतानि कारयेत् । कृष्णपश्चदशी रात्रौ नागं करणमुच्यते ॥११॥ I I) ० प्रतिपदगी। 2 P नान्यन्यानि । 3 P गरानि । 4 सारायेवात्र ।

·करणप्रकरणम् ॥ २॥ नष्टं नष्टं तथा बद्धं तदन्तमिति निर्दिशेत् । यानि प्रसह्य कार्याणि प्रमथ्यहरणानि च ॥१२॥ तानि नागे प्रयुक्तानि सिद्धयन्ति फलान्ति च ॥ १३ ॥४॥ [५] शुक्ल प्रतिपदि, दिवा कौस्तुभं करणं भवेत् । वैश्वदेवमिति ख्यातं प्रशस्तं सर्वकर्मसु ॥१॥ बवेन ध्रुवकर्माणि क्षिप्राण्यपि च कारयेत् । प्रस्थाने च प्रवेशे च तद्धि सर्वार्थसाधकम् ॥२॥ बालवं ब्राह्मणानां तु सर्वारम्भेषु शोभनम् । चूडोपनयने यज्ञे विवाहे भूतिकर्मसु ।।३।। त्रयाणामत्र वर्णानामनारम्भो विधीयते । अन्यत्र शोभने राज्ञे शान्तिकं पौष्टिकं प्रति ॥४॥ मैत्रयुक्तं तु यत्कर्म यच्च स्यासिद्धिकारकम् । स्थावराणि च कार्याणि कौलवे तानि कारयेत् ।।५।। राजद्वारिकमारम्भं कारयेत्तैतिले दिने । एतद्धि' करणं श्रेष्ठ नित्यं राज्ञोपसविनाम् ।।६।। अलङ्कारांश्च विविधान् दिव्यान्याभरणानि च । अन्यच्चापि तथा युक्तं युक्तानां तु प्रतिक्रियाः ॥७॥ गराजिना तु कुर्वीत यत्कर्म गृहमेधिनाम् । पशूनां पोषणं चैव प्रयोज्यं क्रयविक्रयम् ॥८॥ गृहप्रवेशं वास्तूनां गृहाणां रोपणानि च । विशेषेण तु कार्याणि कर्षणादीनि कारयेत् ॥६॥ 5 P प्रमपहरणानि । । ' एतद्वि०। In ]) this reading is dotted (i. e. cancelled) and past is written instead on the margin. 2P 1) प्रायोग्यं ।

·प्राथर्वण ज्योर्तिपम् ॥ ६॥ १ ॥ वणिजं वणिजानां तु सर्वपण्येषु शोभनम् । विक्रेता रिध्यते तत्र केता तत्र न रिध्यति ॥१०॥ विष्टिना करणे कर्म न कुन्निव कारयेत् । कृच्छ्रेणापि कृतं कर्म भवेदल्पफलोदयम् ।।११।। यदि सिद्धयति तत्कर्म विष्टिना तु कदाचन । न तच्चिरमशंकेने शक्यं भोक्त सुरैरपि ॥१२॥ आगतं धननाशाय आदी कार्यविनाशनी । मध्ये प्राणहरा ज्ञेया विष्टि पुच्छे ध्रुवं जयः।।१३।। आगन्तु घटिकाः पञ्च वर्तमाने चतुर्दश । मध्ये चाष्टी विजानीयाद्रिष्टिपुच्छे त्रयः स्मृताः ॥१४॥ शकुनस्य गरुत्मान् वृषभो वैचतुष्पदे ! नागस्य देवता नागाः कौस्तुभम्य धनाधिपः ॥१५॥ बवस्य देवता विष्णुबालवस्य प्रजापतिः । कौलवस्य भवेत्सोमस्तैतिलस्य शतक्रतुः ॥१६॥ गराजिवसुदेवत्यो मणिभद्रो ऽथ वाणिजे । विष्टेस्तु दैवतं मृत्युर्देवताः परिकीर्तिताः ॥१७॥ कृविरासदिवादरभूत दिवा शुचिरष्टदिवाकरपूर्णदिवा"।? इति विष्टिरहर्ग्रहण रात्रिचरान च कर्म भवेत्कृतमाशुशुभम्॥१८॥५॥ [तिथिप्रकरणम] [ ६ ] आदी वर्जयेद्धीरः प्रस्थाने प्रथमां तिथिम् । द्वितीया सम्प्रयातस्य सिद्धिमर्थ विनिर्दिशेत् ।।१।। 3 D निरुभ्यति। + P ऋच्छ्रेणापि । 5 P शंकेतं । 6 P हरान्ते ।। 7 P चैव । 8 D माणिभद्रो। 9 P ऋत्रि । IO P शुचिरदि।D शुचिरटर्दिवैकर | 11 P कृतमाशुभम ।

·तिथिप्रकरणम् ॥ ३॥ तृतीया क्षेममारोग्यं चतुर्थी मरणाद्भयम् । पञ्चमी विजया श्रेष्ठा सा वै सर्वार्थसाधकी ॥२॥ षष्ठी तनयलाभाय सप्तमी त्वन्नभाग्भवत् । अष्टमी रोगलाभाय नवम्यां न निवर्तते ।।३।। दशम्यां प्रस्थितो राजा भूमिलाभाय कल्पते । एकादशी तु सर्वत्र प्रशस्ता सर्वकर्मसु ॥४॥ द्वादशी त्वर्थनाशाय कुर्यात्त्रयोदशी ? । चतुर्दशी चलत्कर्म कौतुकान्यत्र कारयेत् ॥५॥ अमावास्यां न यात्रा स्यात् पौर्णमास्यां तथा दिवा । पौर्णमास्यां प्रयातस्य न सिद्धिस्तस्य जायते ॥६॥ पडष्टौ नव चत्वारि पक्षछिद्राणि वर्जयेत् । अपि नक्षत्रसम्पन्नां वर्जयेत्त चतुर्दशीम् ।।७।। नन्दा भद्रा जया रिक्ता पूर्णा पक्षस्तु पञ्चमी । तिथयः पञ्च विज्ञेयाः पक्षयोरुभयोरपि ॥८॥ नन्दो प्रतिपदं विद्यात् षष्ठीमेकादशीमपि । द्वितीया सप्तमी भद्रा द्वादशी चोपपद्यते ॥३॥ तृतीया चाष्टमी चैव जया च स्यात्त्रयोदशी । चतुर्थी नवमी रिक्ता तथैव च चतुर्दशी ॥१०॥ पञ्चमी दशमी पूर्णा तथा पञ्चदशीति च । तिथयो ह्येषु वारेषु सिद्धार्थास्तत्र तच्छृणु ॥११॥ नन्दां भृगौ सोमसुते च भद्रां भौमे जयां सूर्यसुते च रिक्ताम् । पूर्णा गुरौ पञ्चसु पञ्च एते जयावहाः सर्वफलप्रदाश्च॥१२॥ IP बन्नलाभाय। D has धननाभाय, but धन is cancelled and gay is written on the margin. 2D has saatothis is cancelled and reg is written on the margin. 3 P येषु ।

·? श्रावण-ज्योतिषम् ॥ ७ ॥ सर्व युग्मं छिद्रमाहुस्तिथिज्ञाः सामावास्यां न द्वितीयादशम्यौ । ओजः श्रेष्ठ तत्राग्रं तृतीयाः सर्वारम्भा वर्जनीया नवम्याम्।।१३॥६॥ | ७ ] नन्दायां भक्ष्यभोज्यानि भूपणानि वरस्त्रियः । आनन्दं चैव कुर्वीत मनः प्रियतमानि च ॥१॥ भद्रायां भद्रबाह्यानि' यानि योगासनानि च । स्वस्तिवाचनकर्माणि कारयेदारभेति ? च ।।२।। जयायां योजयेत् सेनां वणिजः क्षिप्रकारिणः । पण्यविक्रयणं कुर्युः शस्त्रकर्म च कारयेत् ॥३॥ रिक्वायां वर्जयेन्नित्यं तिथौ तिथिविचक्षणः । ध्रुवाणि सर्वकार्याणि स्थावराणि चलानि च ॥४॥ पूर्णायां सेतुबन्धांश्च कोष्ठान् कोशांश्च कारयेत् । वाहनानि च पोषे तु रथयानानि कारयेत् ।।५।। एवमेव त्रिरभ्यस्तं पक्षण परिवर्जयेत् । ज्योतिःशास्त्रप्रयुक्तानां कर्मणां फलदं भवेत् ।।६।। ऋतुक्षये चन्द्रमसः क्षये च पक्षक्षये ज्योतिषि सङग्रहे च । नक्षत्रवर्गेषु विगर्हितेषु यात्राविधानं न वदन्ति तज्ज्ञाः ॥७॥ पक्षक्षयस्तु यः प्रोक्तः कियन्तं कालमादिशेत् । एकादश्यां व्यतीतायां विज्ञेयः पक्षसंक्षयः ॥८॥ शुक्रो धनक्षयं कुर्याद् बुद्धिमोहं बृहस्पतिः । लोहितांगो महाव्याधिं कुरुते नात्र संशयः ॥६॥ + P 77511 ID 7911, but not clear. [ D वाहानि । 2 ) योग्यामनानि । 3 P पूर्वायां । 4 P पक्षिणः । 5 P मंशयः। 6 D om. 7 Both mss. give number 9 on the next line, and go on counting wrongly till śloka 21.

·तिथिप्रकरणम् ॥३॥ . बुधो बन्धुपरिक्लेशं विप्रवासं शनैश्चरः । बन्धुपक्षक्षयं सूर्यो भयं सोमस्तथैव च ॥१०॥ आत्मरक्षा तु नक्षत्रं तिथि स्यादर्थसाधकी। करणे कार्यनिष्पत्तिर्मुहर्ते लाभमादिशेत् ।।११।। चतुर्भिः कारयेत्कर्म सिद्धिहेतोर्विचक्षणः । तिथि-नक्षत्र करण-मुहर्त्तनति नित्यशः ॥१२॥ तिथेरपि च दूरत्वात्रिभिः कर्म समारभेत् । नक्षत्रेण करणेन मुहर्तेनेति नित्यशः ॥१३॥ नक्षत्रस्य हि दृरत्वाद् द्वाभ्यां कर्म समारभत् करणेन मुहतेन त्वरमाणस्तु बुद्धिमान्द ।।१४॥ करणस्य हि दूरत्वान् मुहर्तेनैव कारयेत् । मुहर्त्तन कृतं कर्म सिध्यते नात्र संशयः ॥१५॥ दूरस्थस्य मुहर्तस्य क्रिया च त्वरिता यदि । द्विजपुण्याहघोषेण कृतं म्यात्सर्वसांपदम् ॥१६॥ नक्षत्रस्य मुहूर्तस्य तिथेश्च करणस्य च । चतुर्विधस्य ज्ञानस्य शकुनो दण्डनायकः ॥१७॥ शकुनः पवनश्चैव मनः परिजनम्तथा । यस्यैतान्यनुकूलानि सिद्धिरेव न संशयः ॥१८॥ न तत्र बलवती तारा योन्दुर्बलवत्तरः । न हि भस्थिर्ता नारी क्वचित्स्वातन्त्र्यमर्हति ॥ १६ ।। न कृष्णपक्षे शशिनः प्रभावस्ताराबलं तत्र विचार्य देयम् । विदेशयाते विकले च पत्यौ सर्वाणि कार्याणि करोति पत्नी ॥२०॥ 7 1 1) मुहूर्तन नति। 8 P सर्वस्थांपदं। ) ' भर्त स्थिता। IO P शिन । ] I P विदेशाते ।

·१० २ पाथर्वण-ज्योतिषम् ॥ ८ ॥ ७ ॥ तिथेरेकगुणः प्रोक्को" नक्षत्रं च चतुर्गुणम् । वारस्याष्टगुणः प्रोक्तः करणं षोडशान्वितम् ।। २१ ॥ द्वात्रिंशद्गुणे योगस्ताराषष्टिसमन्वितः । चन्द्रः शतगुणः प्रोक्तस्तस्माचन्द्रं बलाबलम् ॥ २२ ॥ समीक्ष्य चन्द्रस्य बलाबलानि ग्रहाः प्रयछन्ति शुभाशुभानि । मनःसमेतानि यथेन्द्रियाणि कर्माण्येतां यान्ति न केवलानि।।२३।।७।। [वारप्रकरणम] [८] आदित्यः सोमो भौमश्च तथा बुधवृहस्पती । भार्गवः शनैश्चरश्चैवैते' सप्तदिनाधिपाः ॥ १ ॥ नृपाभिषेक नृपतिप्रयाणं नृपस्य कार्य नृपदर्शनं च । यच्चाग्निकार्य भुवि किश्चिदुक्तं तत्सर्वमादित्यदिने प्रशस्तम् ।।२।। पानं रसानां मधुसोमपानं सौभाग्यकाण्यनुलेपनानि । क्षेत्रे च बीजानि वपेत् वृक्षान् सोमस्य कुर्यादिवमे विधिज्ञः॥३॥ भेदाभिघातो नगरे पुरे वा सेनापतित्वं च तथैव राज्ये । व्यायामशस्त्राभ्यसनं च चौर्य भूमःसुतस्या हि सदा प्रशस्तम्।।४।। दूतप्रवेशो रणकारणार्थ कन्याप्रजार्थं रिपुसन्धिकार्यम् । भिन्ने च मन्त्र प्रतिसन्धनीयं क्षिप्रं प्रशंसन्ति दिने बुधस्य ॥५॥ स्वाध्यायदेवार्चनवेश्मकार्य संस्कारदीक्षाश्च तथा यतीनाम् । वस्त्राणि दारा श्रियभूषर्णानि कृषि कुर्याद्देवगुरोर्दिने च ।।६।। अश्वप्रवाहां प्रथमं प्रशस्तं योगप्ररोहो गजरोहणं च । कन्याप्रदानं क्रयविक्रयो च तेषां सदा शुक्रदिने प्रशस्तम् ॥७॥ 12 P • गुणाः। D गण।। 13 P D प्रोका। 1 D कर्मग यंतां । I P चैव गते । 2 ] दिवे । 3 ) थ । + P मंगा । 5 D adds तु in the end. 6 P च्य० ।

·नक्षत्रकरणम् ॥५॥ ११ स्थाप्यं च कम्मक्रतुभिश्च यूपो गृहप्रवेशो गजबन्धनं च । ग्रामेऽथ वासो नगरे पुरे वा शनैश्चरे सर्वमिदं प्रशस्तम् ।।८॥८॥ [ नक्षत्रप्रकरणम् ] [६] आत्मकर्म गुण श्रेष्ठं पुरुपं पुरुष प्रति । अल्पग्रन्थं महाथ च प्रवक्ष्यामि भृगोमतम् ।।१।। पृथक् पुरुषविज्ञेयं नक्षत्राणां शुभाशुभम् । आत्मसम्पत्करं ज्ञेयमात्मन ऋद्धिमिच्छताम् ॥२॥ नवानां विवर्गाणामाधाने जन्मकमणि । अधमोत्तमवर्गेषु सम्बदतीह भागशः ॥३॥ जन्मसम्पद्विपक्षेभ्यः प्रत्वरः साधकम्तथा । नधनो मित्रवर्गश्च परमो मैत्र एव तु ॥४॥ दश्मं जन्मनक्षत्रात् कर्मनक्षत्रमुच्यते । एकोनविंशतिं चैव गर्भाधानकमुच्यते ॥५॥ द्वितीयमेकादशं विंशमेप सम्पत्करोगणः । तृतीयमविशं तु द्वादशं तु विपत्करम् ॥६॥ क्षम्यं चतुर्थ द्वाविंशं भवेद्यच्च त्रयोदशम् । प्रत्वरं पञ्चमं विद्यात्त्रयोविंशं चतुर्दशम् ॥७॥ साधकं तु चतुर्विंशं षष्ठं पञ्चदशं तु यत् । नधनं पञ्चविंशं तु षोडशं सप्तमं तथा ॥८॥ मैत्रे सप्तदशं विद्यात् षड्विंशमिति चाष्टमम् । . सप्तविंशं परं मैत्रं नवमष्टादशं च यत् ।।६।। नवनक्षत्रके वर्गे प्रथमं तृतीयं तु वर्जयेत् । पञ्चमं सप्तमं चैव शेपैः कार्याणि कारयेत् ॥१०॥ 1 P नषध । 2 P नवममष्टादशं तु।

·पाथर्वण-ज्योतिपम ॥ १.१०॥ . आधाने जन्मकर्मणि ज्ञेयास्त्वेतानुपूर्वशः । विनक्षत्रा नवगणास्तेषां कर्मफलं शृणु ॥११॥६॥ आधान जन्मनक्षत्रे नैधने प्रत्वरेषु च । प्रवासे प्राणसन्देहे तुरकर्मविवर्जयेत् ॥१॥ पराजयं प्रवासं च विवादं गृहकर्म चं। वर्जयेन्मङ्गलं कार्य शान्तिः स्वस्त्ययनानि च ॥२॥ क्षोरं विवाहं भैषज्यं यात्रां सेनां च योजयेत् । सर्दपङ्गलकार्येषु त्रिषु कर्म च वर्जयेत् ।।३।। विद्यारम्भं तपो दानं माजनं भेषजं क्रिया । भरणं च सुभृत्यानां कुर्यात् सम्पत्करे गणे ॥४॥ अनृतमधर्मसंयुक्तं शत्रणां चाभिचारकम् । विपत्करे गणे कुर्यात् प्रहरेताददाति च ॥५॥ क्षम्येऽध्वानं प्रपद्येत गोप्याश्चिात्र गोपयेत् । वाहनानि च पोपे च बहुशोऽर्थांश्च योजयेत् ॥६॥ प्रत्वरे तु न कर्त्तव्याः सर्वारम्भाः कदाचन । दुर्ग च न प्रवेष्टव्यं न च किश्चित्समारभेन् ।।७।। असाध्यान्यपि कार्याणि साधयेत्साधके गण । सर्वार्थास्तस्य सिध्यन्ति न वानर्थान्समश्नुते ॥८॥ नैधने तु न गन्तव्यं येषु जाताश्च शत्रवः । तेभ्यो रक्षेत चात्मानमत्यन्तं च न विश्वेमत् ।। ६ ।। मैत्रे विवाहानवाहंश्चूडोपनयनानि च । कुर्यात्परममैत्रे तु यतस्तंभनमात्मकम् ।। १० ॥ 3.1P.) कर्मगया । 4 'ज्ञयास्व० । I I) च वर्जयेत् । 2 1 गृहकर्मम च। 3 P ID कर्मसु। D cancells गु and gives च instead. 4 P दीति । 5 P धान । र्थश्चान। 7 Pom. 8) चानर्थात मम ।

·नक्षत्रप्रकरणम ॥५॥ ३ परं परममैत्रे तु नरो ह्यभिलपेत्फलम् । प्राप्नुयादर्थसिद्धिं च क्षिप्रमेव न संशयः ॥ ११ ॥ १० ॥ [ ११ ] ग्रहोल्का शनिनिर्धातः कम्पर्दाहेस्तु पीड्यते । यद्यद्भयं भवत्यत्र तत्प्रवक्ष्याम्यशेषतः ॥१॥ आधाने विद्रवन्त्यर्था व्याधयो जन्मनि ध्रुवम् । न च सिध्यन्ति कार्याणि कदाचिदशमे हते ॥२॥ संपत्करे हते हानिवृद्भिश्चैव विपत्करे । क्षम्ये हते न प्रवमेत् साधकेऽर्थान्न साधयेत् ॥३॥ प्रत्वरे तु हते विद्यान् महारोगप्रनाशनम् । नैधने तु हते विद्यान् महानरिवधो भवेत् ॥ ४ मित्रवर्गाश्च मैत्रे तु न भवन्ति यथा पुरा । हते परममैत्रे तु मनो नित्यं न तुष्यति ।। ५ ।। यद्यत्पीड्यते नक्षत्रं यस्मिन्यस्मिन् यदा गणे । तत्तत्कर्म न कुर्वीत पुरस्ताद्यत्र चोदितम् ॥ ६ ॥ वर्गान्तं यत्त नक्षत्रं वर्गाद्यं यत्पुनर्भवेत् । आनुपूर्वेण वर्गाणामेवं तेन धकास्त्रयः ।। ७॥ ११ ॥ [१२] ब्राह्मणी त्रयोदशाहं स्नाता पुष्पमधारयत् । क्षत्रिणी द्वादशाहं तु वैश्यी त्वेकादशस्तथा ॥१॥ शूद्रीणामथ सर्वासां दशरात्री विधीयते । वर्णक्रमेण नारीणामेष पुष्पविधिः स्मृतः ॥ २ ॥ IP भवतीन्न। ) भवति । P .चिदशमे । P यं तु। 5 ।' चका० । न्येका । ) ]) पुष्य । ) 3 महावगा। + I ·श्राथर्वण-ज्योतिपम ॥१३॥ भूमी स्तीर्णषु दर्भेषु नियता ब्रह्मचारिणी । स्वपत पुष्पमासाय व्यहं भुक्ते नालङ्कृतां ॥ ३ ॥ हस्तयाभूतले वापि पणे कप्यशनं मितम् । नारी पुष्पवती पुष्पान् गंधांश्चैव न धारयेत् ।। ४ ।। ऋतुकाले तु नारीणां नान्यत्पुरुषदर्शनम् । संभाषं न च कुर्वीत यदीच्छेन सन्ततिं शुभम् ॥ ५ ॥ भ्रातरं पितरं पुत्रं मातुलं श्वशुरं गुरुम् । न. संभापितमिच्छेत न चास्याप्युपवेशिनम् ॥ ६ ॥ यादृशेन हि भावेन संभाषन्तैः समाचरेत् । तादृशो जायते गर्भस्तस्माद्रक्षेद्रजस्वलाम् ॥ ७॥ रजता विप्लुतां नारी द्विजस्य ह्यपसेविनः । प्रज्ञा तेजो बलं चक्षुरायुश्चैव प्रहीयते ॥ ८॥ तां विवर्जयतरतम्य रजमा समविप्लुताम् । प्रज्ञा तेजो वलं चक्षुरायुश्चैव वर्द्धते ॥६॥ निष्ठीविता गौरिव मन्दचारी तन्द्री प्रहृष्टा हृदयव्यथा च । तृप्तिस्तु बीजग्रहणे च योन्यां गर्भस्य सद्यो निर्गतस्य लिङ्गम् ॥१०॥ षष्ठे सम्भवते गर्भस्तद्वै पष्ठः प्रशस्यते । अब्दाढ़े चक्षुनिष्पत्तिस्त्रिभिर्मासैस्तु जायते ॥११॥१२॥ [१३] ऋतुः स्वाभाविकः स्त्रीणां रात्रय षोडशः स्मृताः । चतुर्भिरितरैः मार्द्धमहोभिः सद्विगर्हितः ॥१॥ तासामाद्याश्चतस्रस्तु निन्दितकादशी तु या। त्रयोदशी तु शेषा स्युः प्रशस्ता दश रात्रयः ॥२॥ ८ ३. P न लंकृताम् । ) न लंकृता । P D ऋतुकाल । ५ " संभाष्यं । ६ PI) स्वनर । ७ P वाप्य । ८ I) पविष्टा । ६ P निगतम्वD निगतस्य ।

·गर्भाधानप्रकरणम् ॥५॥ युग्मासु पुत्रा जायन्ते स्त्रियोऽयुग्मासु रात्रिषु । नस्साधुग्मासु पुत्रार्थी संविशेदातवे स्त्रियम् ॥३॥ पुमान्पुंसोऽधिके शुक्र स्त्री भवत्यधिके स्त्रियः । पमेऽपुमान् पुंस्त्रियो वा क्षीणे चाल्पे विपर्ययः ॥४॥ चतुर्थ्यां जायते पुत्रो अल्पायुगुणवर्जिताः। विद्याचारपरिभ्रष्टो दरिद्र क्लेशभाजिनः ॥१॥ पञ्चम्यां पुत्रिणी नारी पष्ठयां पुत्रस्तु पुत्रवान् । सप्तम्यामग्रजां कन्यामष्टम्यामीश्वरः सुतः ॥६॥ नवम्यां सुभगा नारी दशम्यां प्रवरः सुतः । एकादश्यामधर्मा स्त्री द्वादश्यां पुरुषोत्तमः ॥७॥ त्रयोदश्यां शठा पापा वर्णसंकरकारिणी । जायते सर्वदुष्टा स्त्री दुःखशोकभयप्रदा ॥८॥ धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च शासितात्मा तपोनिधिः । जायते च चतुद्दश्यां पितेव जगतः पतिः ॥६।। राजपत्नी महाभागा राजवंशगता स्त्रियः । जायते पश्चदश्यां तु बहुभोगा पतिव्रता ॥१०॥ विद्यालक्षणसम्पन्नः सत्यवादी जितेन्द्रियः । आधारः सर्वभूतानां षोडश्यां यः प्रजायते ॥११॥१३॥ [ १४ ] कन्या तु विकले ज्ञेया युग्मे भवति मानवः । तृतीया सन्ततिर्यस्य तद्रक्षेत्कुलदृषणम् ॥१॥ सप्तमे म्रियते जन्तुस्तन्मुहूर्त विवर्जयेत् । स्नातायां दशमी तस्यां श्राद्धं तत्र विवर्जयेत् ॥२॥ IP बाल्ये। I P दृषक । D. दृषकं. but कं is cancelled and f is given instead on the margin. 2 P D . सर्मपि वर्जयेत् ।

·श्रावण-ज्योतिषम् ॥१४॥१२॥ अङ्गादङ्गात् संभूतः स्वमङ्गमधितिष्ठति । पिता पुत्रत्वमापन्नो जायते म्रियतेऽपि वा ॥३॥ एवमेव त्रिभिर्भावः सन्ततिश्च पुनः पुनः । अछिन्नो दैवतस्तं तु प्रजास्तस्मात् प्रजायते ॥४॥ पतिसंयोगकाले तु कन्या विघ्नं करोति या । अपुंस्त्वं लभते जन्म यत्र तत्रोपजायते ॥५॥ धर्मार्थकामयुक्तानि क्रराणि च मृदनि च । सिद्धयर्थ योगयोगेषु कुर्यात् कर्माणि नित्यशः ॥६॥ एवं नक्षत्रयोगेषु उक्तं कर्म समारभेत् । धर्मार्थकर्मणामर्थ सर्वकर्मफलमश्नुते ॥७॥ शान्तिभिश्च यथान्यायमुपवासैवतादिभिः । येऽचयन्ति महात्मानं सर्व प्रशमयन्ति तम् ॥८॥ उपवासेगवां दानम्तर्पणश्च मनीषीणाम् । ग्रहनक्षत्रजा दोषाः प्रशाम्यन्तीह देहिनाम् ।। ६ ॥ नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव देवताः पितरो द्विजाः । पूजिताः प्रतिपूज्यन्ते निर्दहन्त्यपमानिताः ॥ १० ॥ आत्मज्योतिषमित्युक्तं स्वयमुक्तं स्वयंभुवा । तत्वतः पृच्छमाणस्य काश्यपस्य महात्मनः ॥११॥ य इदं पठते विप्रो विधिवच्च समाहितः । यथोक्तं लभते सर्वमाम्नायविधिदर्शनाद आम्नायविधिदर्शनादिति ॥१२॥१४॥ एवं शौनकशाखायां ब्रह्मवेदस्याङ्गज्योतिषग्रन्थं ब्रह्मकाश्यपानुवादं समाप्तम् ।। 3 P 1). IPD) Jati In I) is cancelled and व is written above it.५ ID cancells it and gives त्रिए। ६ ]) स्वकर्मः। D ·PUNJAB SANSKRIT SERIES. READY FOR SALE. 1. Barhaspatya Artha Sastra or the Science of Politics according to the School of Brihaspati. Original text in Devanagari characters edited with an introduction, notes and English translation by Dr. F. W. Thomas, M. A., Librarian, India Omice Library, London, together with an Histori cal Introductory Remarks and Indexes by Pt. Bhagavad Datta, B. A., Supdt. Research Department D. A. V. College, La hore. “Its six chapters deal successively with the personal conduct required in a king; his duties and principles, his studies omens and rules for counsel; means for execution of Policy and courses of Policy." Printed on best ivory paper, cloth bound with gold letters. Price Rs. 2/8/-. 2. Jaimini Grihya Sutra or the Domestic Cereinonies according to the School of Jaimini. Original text-in Devanagari Ch. edited with extracts from the comm. Subo. dhini list of Mantras, Notes, Introduction and for the first time translated into English by Dr. W. Caland, M. A, Professor of Sanskrit in the University of Utrecht. Printed on best ivory paper, cloth bound with gold letters. Price Rs. 61– 3. Aryavidyasudhakara or a History of Sanskrit Literature ( in Sanskrit ) composed by Yajneshvara Cimana Bhatta, the same edited with various new notes by Mahamahopadhyaya Pt. Sivadatta D. Kudala Hd. Pt. Ori. ental College, Lahore, Printed on best antique paper, cloth bound with gold letters. Price Rs. 84-. 4. Kautiliyam Artha Sastram Originaltext pre. pared with the help of Munich (German) Mss., and all other sources available. Edited with an extensive historical introduction of nearly 50 pages, and English notes by Dr. J.Jolly, M. A., Ph. D., and Dr. R. Schmidt, M. A., Ph. D. cient comm. Nayachandrika of Mahamahopadhyaya Madhva with various notes is also added. The most important variations of readivgs occaring in the other old Sanskrit Litera- The an.

·2 ture are also mentioned in the notes. “The recently discovered Artha Sastra of Kautilya alias Canakya or Visnu Gupta, is perhaps the most precious work in the whole range of Sans. Literature. It has shed an abundant light on the life of the people in Ancient India." Printed on best paper, cloth bound with gold letters. Vol. I containing text and introduction is now ready @ Rs. 5/-. Vol II. Commentary and notes are in the Press and will be ready shortly. 5. Nilamata Puranam Hitherto unpnblished text Edited with notes, introduction, indexes and 9 appendices etc., by Pro, R. L. Kanjilal, M.A., Vedantatirtha and Vidyaratan and J. D. Zada. Esqr., Shastri, M. A., M. O. L. It is an historical work giving full accounts of the Ancient His. tory of Kashmir. That this work is more ancient than the Kalhana's Rajatarangani is proved by the fact that Kalhana himself quotes mapy references from it. Dr. Buhler remarks about this valuable book:-"Its great value lies therein, that it is a real mine of information regarding the sacred places of Kashmir and their legends which are required in order to explain the Rajatarangini and that it shows how Kalbana used his sources. Thus it will be observed that from the historical point of view, this book is very interesting and is of great value to the scholars of Ancient History. Cloth bonnd with gold letters. Price Rs. 5/- 6. Atharvan Jyotish Hitherto unpublished text. edited with variants and a valuable introduction by Pt. Bhagavad Datta, B. A., Supdt. Research Deparment D.A.V. College, Lahore. Price Ans. --181-.

·त्वर्यताम् ! त्वर्यताम् !! त्वर्यताम् !!! वेद्यविद्याकुमुदिनीविकासनविशारदः। विराजते ह्यविरतमार्यविद्यासुधाकरः॥ १ ॥ वेदा देशास्त्रपाथोधिमन्थनेनोद्धृतः सताम् । विकासयतु चेतांसि त्वार्थविद्यासुधाकरः ॥ २ ॥ विद्याविलासिनीलीलाविरहान्धीकृतात्मनाम् । स्वान्तध्वान्तं हरत्येष प्रार्यविद्यासुधाकरः ॥३॥ हंहो आर्यविद्याविलासिनीविलासविलोकनलालसाः ! सहृदयाः !! महोदयाः !!! क्षणमितोऽपि दीयतां सदयमिदं युष्म- दीयं नयनद्वयम् । विलोक्यतां मुद्रणालयाकाशविमुद्रितो बहुप्रकाशो वेदादि- वेद्यविद्याकुमुदिनीविकासविशारदोऽयमार्यविद्यासुधाकरः । (History of Sanskrit Literature). ग्रन्थोऽयं समस्तार्यवयविद्याविवेकविनयनयशिल्पविज्ञानशौ- योदार्यचातुर्यादिकथाप्रकाशको दाक्षिणात्येन द्विजन्ममूर्धन्येन चिमणाजीतनूजेन पण्डितप्रवरेण यज्ञेश्वरेण विरचितः। ग्रन्थोऽयं ग्रन्थकारेण पञ्चभिः प्रकाशैः समापितः। अत्र च प्रथमे प्रकाशे-आर्यजनानां मूलोत्पत्तिस्थानम्, तद्विषयका विप्रतिपत्तयः, त्रिविष्टपस्य विवेचनम् , ब्राह्मणादि जातिचतुष्टयविवेकस्य प्राचीनता, आर्यप्रजायाः प्रसवकालः, आर्याणां राजनीतिः, वैदिककाले वर्णलिपिप्रकाशः, तत्प्रचारः, वर्णलिपिप्रकाशविषयकं शर्मण्यदेशीयभट्टमोक्षमूलरमतं, तन्मत- निरसनं, धर्मलक्षणं, वेदस्वरूपं, ऋग्वेदस्य परिचयः, इत्येव मादयोऽवश्यं ज्ञातव्या विषयाः सुनिरूपिताः ।

·द्वितीये च प्रकाशे-अग्निहोत्रं, आग्रयणं, चातुर्मास्य, सोम- यागः, अश्वमेधयागः, इत्येवमादीनि श्रौतकर्माणि सविस्तरं निरूपितानि । तृतीये च प्रकाशे-गर्भाधानादीनि महायज्ञान्ताति पञ्चविं- शतिस्मातकाणि, नैमित्तिक-वार्षिक-मासिक-दैनिक -खरू- पाश्चत्वारः संस्काराः ब्रह्मचर्याद्याश्रमचतुष्टयविचारः, इत्यवेमा- दयोऽवश्यं ज्ञातव्या विषया निरूपिताः । चतुर्थे प्रकाशे च-समयाचार-कुल-मिश्रकस्वरूपं तात्रिक- मतम् , चतुःषष्टितत्रात्मकः कौलमार्गः, चावार्क-माध्यमिक योगाचार-सौत्रान्तिक-वैभाषिकाहताभिधनास्तिकमतानि, षड्- दर्शनोक्नमतानि, रामानुजाचार्यमतम् , मधाचार्यमतं, वल्लभ- चार्यमतं, पाशुपतमतं, शैवमतं, प्रत्यभिज्ञामत, रसेश्वरमतं, इत्येव मादयो विषयाः सुनिरूपिताः । पञ्चमे प्रकाशे च –वेदबाह्यधर्मप्रचारकारणम् , पुराणप्रति- पाद्यविविधधर्मविरोधपरिहारः, पदर्शनमतविरोधपरिहारः इत्ये- वमादयो विषयाःप्रदार्शताः । ग्रन्थोऽयं सर्वाङ्गमनोहरतया विमुद्रितं विक्रयणाय सजी- भूतमास्ते । अतस्न्वर्यतामेतद्ग्रहणाय । मूल्यं 5) . मिलने का ठिकाना:- मोतीलाल बनारसीदास पञ्जाब संस्कृत पुस्तकालय सैदामहा बाजार लाहौर

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.