Sanmati Library, Jaipur
Shri Haritalikavrat Katha
Front matter
No text on this page.
नष्टायांशुभपुण्यतिथौममात्मनः
परफलमा
MAAAAKAL
श्री गणेशाय नमः ॥ श्रथ भाषा टीकी सहित हरितालिका व्रतपूजाविधिः ॥ भाद्रपद शुक्ल
श्रीगणेशाय नमः॥ अथहरितालिकाव्रतपूजाविधिः।
भाद्रपदशुक्ल तृतीयायांप्रातस्तिलामलकेनस्नात्वापट्टवस्त्र
परिधाय आचम्य देशकालौसंकीर्त्य एवंगुणविशेषणविशि
इहजन्मनिजन्मांतरच आत्मनः भासहअखण्डितसौभा
ग्य पुत्रपौत्राद्यभीष्टप्राप्तये ऐहिकामुष्मिकसकलपुरुषार्थास
तृतीया को प्रातःकाल के समय तिल और थांवले. के चूर्ण से स्नोन- का, रेशमी वस्त्र पहिन
आचमन करे देश कालादि का उच्चारणा करे "एवं गुण” मंत्र से हाथ में जल लेकर संकल्प "भा.दी. व्यर्थं च श्रीसखिसहितोमामहेश्वरदेवताप्रीत्यर्थप्रतिवार्षिक वहितेनहरितालिकावतांगत्वेन ध्यानावाहनादिषोडशोपचा पूजांकरिष्ये ॥ तथा च कलशपूजनं घटिकापूजनं. दीप पूजनंचकरिष्ये ॥ श्रादौनिर्विघ्नतसिद्धयर्थमहागणपतिपूजां करिष्ये।वक्रतुडं०इतिगणपतिसंपूज्याकलशस्यमुखेविष्णुः कंठेरुद्र-समाश्रितः ॥मूलेतस्यस्थितोब्रह्मामध्येमातृगणा:स्मृ छोड़े । फिर “वक्रतुड०" इत्यादि से गणपति की पूजो करें । “कलशस्य मुखे२” इन मंत्रों से - म वरुणादि देवतायों का कलश में मावाहन कर चंदनादि से उनकी पूजा करे फिर कलशमुद्रा, ताः। कुक्षौतुसागराःसर्वे सप्तद्वीपावसुंधरा.॥ऋग्वेदोथयजुर्वेदः सामवेदोह्यथर्वणः ॥ अंगश्चसहिता सर्वे कलशंतुसमाश्रिताः॥ गायत्री साविश्यत्र शांतिपुष्टिकरीतथा ॥आयाँतुदेवपूजार्थंदु रितक्षयकारका। गंगेचयमुनेचै गोदावरिसरस्वती॥नर्मदेसि धुकाबेरिजलेस्मिन्सन्निधिंकुरु ॥ अस्मिन्कलशेवरुणसाङ्गं परिवारमावाहयामि ॥ वरुणायनमःचदनसमर्पयामि ॥ देखाकर देवताओंके आगमनार्थ और राक्षसों को भगाने के लिये घंटा बजावे और नमस्कार कर ६०५० मा०टी० गंधपुष्पाक्षत से उसकी पूजा करें ।“ भोदीप०" इस मंत्र से दीप को नमस्कार कर गंधपुष्पाक्षत अक्षतान ० ॥ पूजार्थपूष्पं० धूपदीपाथै अक्षतान० समर्पया मि ॥ नैवेद्यसमर्पयामि ॥ कलशमुद्रांप्रदर्श्यागमाथुतुदे वानांगमनार्थं तु रक्षसाम् ॥ कुरुघंटेरवंतत्रदेवतावानलक्ष णम्॥ घंटायैनमः । गंधाक्षतपुष्पाणिसमर्पयामि ॥ भोदीपत्र मरूपरवज्योतिषांप्रभुरव्ययः ।आरोग्यधनपुत्रांश्चस्थितांल क्ष्मीश्चदेहिमे । दीपदेवतायै नमः ।गंधाक्षतपुष्पाणि समर्प चढ़ावे । “अपवित्रः ” यह मंत्र पढ कलश की पूजा की सामग्री पर तथा अपने ऊपर जल छिडके अनन्तर इन्द्रादि पाठ लोकपालों का 'यावाहन करे । “मंदारमाला.” इस मंत्र से, उनका यामि ॥ अपवित्रः पवित्रो वासर्वावस्थांगतबिवः ॥ यःस्मरे त्पुंडरीकाक्षंम्बाह्याभ्यन्तरः शुचिः॥ कलशोदकेनपूजाद्रव्या णिप्रोक्ष्यात्मानंचपोक्षयेताततइन्द्राद्यष्टौलोकपालानां वाहयेत्॥तद्यथा॥इन्द्रायनमःइन्द्रमावाहयामि ।। अग्नयेन मः ॥ अग्निमावाहयामि ॥ एवंयमादीनपि ॥ अथध्यानम मन्दारमालाकुलितालकायकपालमालांकितशेखराय। दि ध्यान करें । “देव देवि” इस मंत्र से आवाहन करे ! "भवानीत्वं" इस मंत्र से आसन
दे ॥.निर्मलं.” इस मंत्र से पाय दे ।। "श्रीर्वतो" इस मंत्र से अर्थ दे ॥ "गंगाजल” माण्टी०
ब्याबरायचदिगम्बराय नमः शिवाचनमःशिवाय ॥ पीत
कौशेयवसनाहेमाभाकमलासनाम् । भक्तानांवरदांनित्यांपा
बतींचिंतयाम्यहम् ॥ ध्यायामि ॥ देवदेविसमागच्छप्रार्थये
हंजगन्मये ॥ इमामयाकृतापूजागृहाणसुरसत्तमे ॥उमामहे
श्वराभ्यानमः। आवाहयामि ॥ भवानित्वमहादोवसईसौ
भाग्यदायिनि ॥ अनेकरत्नसंयुक्तमासनं प्रतिगृह्यताम् ॥
इस मंत्र से आचमन करावे । “ गंगा - सरस्वती” इस मंत्र से स्नान करावे । “सुरभि" इस
३
।
मंत्र से पंचामृत स्नान करावे अनन्तर शुद्धोदक से स्लोन करावे "चंद्र मंडल' इस मंत्र
उमामहेश्वराभ्यानमः॥ श्रासनंसमर्पयामि ॥ निर्मलंशीतलं
दिव्यंनानागंधसमन्वितम् ॥ पाद्यगृहाणदेवेशिमयादत्तं हि
भक्तितः॥ उमामहेश्वराभ्यांनमः । पाद्यं समर्पयामि ॥
श्रीपार्वतिमहाभागेशंकरप्रियवादिनि।।अध्यगृहाणकल्याण
भासहपतिव्रते । उमामहेश्वराभ्यां नमः॥ अय॑समर्पया
मि ॥ गंगाजलंमयानीतंसुवर्णकलशेस्थितम् ॥ अनेनाच
से दघि स्नान कराने । फिर शुद्ध जल से स्नान कराने । “ श्राज्यं०” इस मंत्र से
10 मान्टी- इ.पून घी से नान वरावै । फिर शुद्धोक से स्नान करायै । " सर्वोषधि ” इस मंत्र से म्यतादेविरुद्रणसहितेनघे ॥ उमामहेश्वराभ्यां नमः ॥ आच मनीयं समर्पयामि॥गंगासरस्वतीरेवापयोष्णीनर्मदाजलैः। स्नापितासिमयादेवितथाशांतिकुरुष्वमे ॥ उमामहेश्वराभ्यां नमः ॥ स्नानसमर्पयामि ॥ पंचामृतैःस्नापयिष्ये ॥ सुरभि स्तनसंभूतंसर्वदेवप्रियंपयः ॥ स्नानायतेमयाभक्त्यादत्तस्वी क्रियतामिति ॥ उमामहेश्वराभ्यांनम :॥ पय स्नानं समर्प मधु से स्नान करावे फिर शुद्धोदक से स्नान करावे. "इक्षदंड०” इस मन्त्र से शर्करा से स्नान ।
करावै । फिर शुद्धोदक से स्नान करावे । “ नमादेव्यैः” इस मन्त्र से, गन्धोदकस्नान समर्पण मि॥ शुद्धोदक स्नानंसमर्पयामि ॥ चन्द्रमण्डलसङ्काश सर्वदेवप्रियं दधि ॥ अनेन स्नापितासित्वंतथाशान्तिकुरुष्व मे ॥ उमामहेश्वराभ्यां नमः ॥ दधिस्नानं समर्पयामि ॥ शुद्धोदकस्नानसमर्पयामि ॥ आज्यंसुराणामाहारमाज्ययज्ञ हविर्भुवम् ॥ श्राज्यगृहाणस्नानायमयातुभ्यं निवेदितम् ।। श्रीउमामहेश्वराभ्यांनमः ॥ घृतस्नानसमर्पयामि ॥ शुद्धो करें श्रनन्तर पंचोपचार से पूजन कर । “ मलयो.” इस मन्त्र से चन्दन चढ़ाने । “अक्षतां इस ह०पू० ५ मन्त्र .से अक्षतः चढ़ावै ।: " मोल्यो नि” इस मन्त्र से पुष्प चढ़ाने । वनस्पतिः' इस मन्त्र माष्टी. दकस्नानं समर्पयामि ॥ सर्वोषधिसमुत्पन्नंपीयुषमधुरं म धु ॥ स्नानायतेमयादत्तंगृहाणजगदंबिके ॥ श्रीउमामहेश्व राभ्यांनमः ॥मधुस्नानसमर्पयामि ॥शुद्धोदकस्नानसमर्पया मि । इक्षुदण्डसमुद्भुताशर्करामधुरा विभो । स्नानाथैतेमया दत्तागृहाणसुरसत्तमे ॥ श्रीउमामहेश्वराभ्यां नमः ॥ शर्करा स्नानं समर्पयामि। शुद्धोदकस्नानसमर्पयामि ॥ नमो देव्यै से.धूप दे । सोज्यं, च० " इस मन्त्र से .दोप दिखाने । नैवेद्य , . इस मन्त्र-स 'भोग लगाया आचमन कर करोद्रतम दे । “पूगीफलं" इस मन्त्र से सुपारी चदा । " हिरण्य,, इस मन्त्र से महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमःप्रकृत्यैभद्रायैनियताः प्र णता, स्म ताम् ॥ श्रीउमामहेश्वराभ्यांनमः ॥ षष्टगंधोदक स्नानसमर्पयामि ॥ ततः पचोपचारपूजनम् ॥ मलयाचल संभूतंघनसारंमनोहरम् ॥ हृदयानन्दनचारुचन्दनप्रतिगृह्य ताम् ॥श्रीउमामहेश्वराभ्यानमः॥ चंदनं समर्पयामि ॥ अक्ष ताश्चसुरश्रेष्ठकुकमाक्तान्सुशोभितान् ॥ गृहाणदेवदेवेशिम दक्षिणा चढो । नमोदैव्ये” इस मन्त्र से मन्त्र पुष्पांजली समर्पण कर । “नमोस्त्व०। इस ।
माग्री ॥ ह०पू० मंत्र से नमस्कार करें इस पंचोपचार पूजन से श्रीशिवहरितालिका को प्रसन्न करें । फिर निर्माल्य या दत्तान्हि भक्तितः ॥ श्रीउमामहेश्वराभ्यां नमः॥अक्षता समर्पयामि ॥ माल्यादींनिसुगधीनिमालत्यादीनिवैप्रभो ॥ मयाहृतानिपुजार्थंपुष्पाणि प्रतिगृह्यताम् ॥ श्रीउमामहे स्वराभ्यांनमः पुष्पाणिसमर्पयामि ॥ बनस्पतिरसोद्भुतो गेंधाढ्योगंधउत्तम्ः। आर्यसवेदवानांधपोर्यप्रतिगृह्यताम् । उममाहेश्वराभ्यांनमः ॥ धूपंसमर्पयामि ॥ साज्यसुवर्तिसंयु अलग कर "महिम्नः पारं" इत्यादि से महाभिषेक करें। " सर्व भषा,; इस मन्त्र से वस्त्र चढ़ावे ।
"नवभिः” इस मन्त्र से यज्ञोपवीत चढ़ावै । "श्रीखण्डः” इस मंत्र से गंध चढ़ावें । “अक्षता." कंवाह्निनायोजितमया|दीपंगृहाण देवेशित्रैलोक्यतिमिरा पहम्॥श्रीउमामहेश्वराभ्यां नमः॥ दीपं समर्पयामि॥ नैवेद्यं गृह्यतां देविभक्तिमप्यचलांकुरु॥ईप्सितंमे वरं देहिपरत्रचप संगतिम्"श्रीउमामहेश्वराभ्या०ानैवेद्यस० । आचमस०करौ द्वर्तनंसमापूंगीफलंमहदिव्यंनागवल्लीदलैर्युतम्।। कर्पूरैला समायुक्तं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । श्रीउमामहेश्वराभ्यां०.। इस मंत्र से थक्षत बहावं । “पितामहः” इसमंत्र से सप्तधान्य समर्पस करें। “हरिदा? इस मंत्र से हरदी चढावै । "कुकु.” इस मन्त्र से रोरी चढावै ॥ “ताडपत्राणि -इस मन्त्र से ताड माडी. तांबूलंसं० ॥ हिरण्यगर्भगर्भस्थंहेमबीजबिभावसोः॥ अनं तपुण्यफलदमतःशांतिप्रयच्छमे॥श्रीउमामहे ।द० स०॥ नमोदेव्यै महादेव्यै शिवायैसततं नमः। नमः प्रकृत्यैभद्रायै नियताः प्रणताः स्मताम् ॥ श्रीउमामहेश्वराभ्यांनमः । मंत्र पुष्पंसमर्प० । नमोस्त्वनंतायेतिनमस्कारम् ॥ अनेनपंचा मृतपूजनेन श्रीशिवहरितालिकादेवताःप्रीयताम् ॥ उत्तरोन का पत्ता चढावै “ कंठ सूत्र” इस मंत्र से कंकणादि सौभाग्य को वस्तु सुगन्धित द्रव्य चढा । ७ "माल्यापी०" इस मंत्र से फूल चढावे । यय अंग पूजा। ध्यंकाय नमः” इस मन्त्रसे चरण की मल्यिविसृज्य अभिषेकं कुर्यात् ॥ महिम्नःपारंते०महाभि षेकस्नानं ॥ सर्वभूषाधिके सौम्यलोकलज्जानिवारणे। म योपपादिते तुभ्यंवाससीप्रतिगृह्यताम् ॥ श्रीउमामहेश्वरा० वस्त्रंस०। नवभिस्तंतुभिर्युक्तंत्रिगणदेवतामयम्।उपवीतमया नीतंगृहाणत्वंसुरेश्वर॥श्रीउमामहेश्वरा०ायज्ञोपवीतसम०॥ श्रीखंडचंदनंदिव्यंगन्धाढ्यं सुमनोहरम् ॥ विलेपनंसुरश्रेष्ठंचं पूजा करे । 'भैरवायनमः' इस मन्त्र से गुल्फ की पूजा करें । 'कोमारये नमः' इससे जंघा की पूजा करें । 'नागयज्ञोपवीतिने नमः इससे ऊरू 'कों पूजा करै । देवदेवाय नमः' इससे हृदय की मा०मे. दनप्रतिगृह्यताम् ॥श्रीउमामहेश्वराभ्यां ॥गंधंसमर्पयामि अक्षताश्चसुरश्रेष्ठकुंकुमाक्तान्सुशोभितान्।गृहाणदेवदेवेशि मया दत्तान्हिभक्तितः ॥ उमामहेश्वराभ्यां । अक्षतान्स मर्प०॥पितामहसमद्भूतंसर्वजीवविवर्धनमः॥ धान्यंगृहाण भगवन्यथोक्तफलदोभव ।। उमामहेश्वराभ्यानमः ॥ सप्त धान्यानसमर्पयामि।हरिद्रापीतवर्णीचसर्वसौभाग्यदायिनी पूजा कर 'ईश्वराय नमः' इससे बाहु' की पूजा करें । शर्वाय० इससे हाथकी पूजा करें । “महेश्व राय, इससे कराठ पूजन करें। 'व्योम, इससे मुख पूजन करें। "सा, इससे नासिका हरिद्रयार्चितादेवीसंतुष्टामेस्तुसर्वदा ॥ श्रीउमामहेश्वरदेवता भ्यानमः । हरिद्रांसमर्पयामि ॥ कुंकुमंकामिकंदिव्यंकामि नांकामसंभवम्।।कुंकुमेनार्चितेदेविवरामेभव सर्वदा॥श्रीउमा महेश्वराभ्यां नमः। कुंकुमसमर्पयामि ॥ ताड़पत्राणिदिव्या निविचित्राणिशुभानि च ॥ कंठाभरणयुक्तानिपार्वतिप्रति गृह्यताम् ॥श्रीउमामहेश्वराभ्यानमः। ताडपत्रसमर्पयामि ॥ पूजन कर । 'उमा०, इससे नेत्र पूजन करें। 'पिना; इससे नेत्र पूजन करें। 'कया;
मारा.
६०१०
-
इससे शिर, पूजा करें । 'सर्व०, इससे सर्वाङ्ग पूजा । अनन्तर 'उमा०, इससे चरण
कंठसूत्रंताडपत्रहाद्रिाकुकुंमाजनम् । सिंदूरादिप्रदास्यामि
तेनसौभाग्यदा भव । श्रीउमामहेश्वरदेवताभ्यांनमः। कंक
णादिसौभाग्यद्रव्याणीचसमर्पयामि। माल्यादीनिसुगंधीनि
मालत्यादीनवैप्रो। मयाहृतानिपूजाथै पुष्पाणिप्रतिगृह्य
ताम् ॥ सेवंतिका बकुलचंपकपाटलाजैः पुन्नागजातिकर
वीररसालपुष्पैः। विल्वप्रवाल तुलसीदलमालतीभिस्त्वांपूज
पूजे । 'गौय्य 'गुल्फ पूजै 'कालि०, जंघा पूजे । 'भद, उरू पूजे। 'विश्व', हृदय पूजे । कौमा
॥
बाहू पूजे । 'चंडि०, हस्त पूर्जे । 'चामु०, कराठ पूजे । 'महाक मुख पूज। महास. नासिका
य.मिजगदीश्वरिमेप्रसीद ॥श्रीउमामाहेश्वरदेवताभ्यानमः।
पुष्पाणिसमर्पयामि ॥ अथांगपूजा ॥ त्र्यंबकायनमः। पादौ
पूजयामि॥भैरवायनमःगुल्फौपूजयामि॥ कामारयेनमःजेधे
पूजयामि। नागयज्ञोपवीतिनेनमः । ऊरूंपूजयामि ॥ देव
देवायनमः हृदयपूजयामि ॥ ईश्वरायनमः बाईपूजयाम ॥
शर्वायनमःहस्तौपूजयामि।महेश्वरायनमः। कंठेपूजयामि ।
पूजा कमल, नेत्र पूज। 'लोक०, ललाट पूजै । 'केला०, शिर पूजै । श्रथ पत्र पूजा ।।
1
-
१०
•. मा०; बिल्व पत्र दे । गोये, दुर्वा दे । 'कालि०, तुलसी दें। 'भद, जातीपत्र दे । 'विश्व०,
व्योमकेशायनमः। मुखपूजयामि ॥ रुद्रायनमः नासिकांपूज
यामि॥ उमापतयेनमः नेपूजयामि॥पिनाकिनेनमाललाटं
पूजयामि ॥ कपालभृतेनमः. शिरःपूजयामि ॥ सर्वव्याप
कायनमः सर्वाङ्गपूजयामि ॥ उमायैनमः पादोपूजयामि
गौर्यनमः गुल्फोपूजयामि ॥ कालीयनमःजंघेपूजयामि । १०
भद्रकाल्यनमः । ऊरूपूजयामि॥ विश्वरूपिण्यैनमः । हृदयं
सेवति का दे । कोमा०, बेणू पत्र दे । 'चण्डि०, ताडपत्र दे । 'वामुँ, दाडिम, पत्रं दें । महा०,
नीमपत्र दे । 'महास' बकुल पत्र दे। महा०' देवदारु पत्र दे। 'कम०' चम्पकपत्र दे । 'दैत्य'
पूजयामि ॥ कौमार्यैनमः॥बाहूपूजयामि ॥ चंडिकायैनमः
हस्तीपूजयामि ॥ चामुंडायैनमः । कण्ठपूजयामि ॥ महा
लक्ष्म्यैनमः।मुखपूज०॥ महासरस्वत्यैनमः।नासिका पूज
यामि ॥ कमलायैनमः । नेत्रेपूजयामि । लोकमानमः
ललाटंपूजयामि ॥ कैलासशिखरवासिन्यैनमः। शिरःपूज
यामि॥सर्वव्यापिन्यै नमः। सर्वांग०॥अथपत्रपः। उमायै०॥
कचनार पत्र दे । 'लोक' मुनिपत्र दे । 'कैला मुंगराज पत्र दे । 'सर्व' अनारपत्र दे । 'दैव'
॥
॥ ॥ ॥ इस मन्त्र से धूप दे । 'त्वज्यो' इस मन्त्र से दीप दिखावे । “अन्त” नैवेद्य लगावै फिर मध्ये माष्टो० विल्वपत्रं ॥ गौर्येन०॥ दुर्वापत्रं०॥कालिकायै० ॥ तुलसी पत्रंस० ॥ भद्रकाल्यै० ॥ जातीप० ॥ विश्वरूपिण्यैन० ॥ सेवतिकाप० ॥ कौमार्यै० वेणुप० ॥चंडिकायै०॥ताडप०॥ चामुंडायै० ।। दाडिमप० ॥ महालक्ष्म्यै० ॥ निम्बपत्रं० ।। महासरस्वत्यै० ॥ बकुलप० ॥ महाकाल्यैः ॥ देवदारुप०॥ कमलायै०॥ चंपकप० ॥दैत्यविध्वंसिन्यै०॥ करवीरपत्रंस०॥ ५ पानीयं, उत्तरपोशन, हस्तप्रक्षालन मुखप्रक्षालन मंत्र से जल छोडे । 'करो' से चंदन लिक 'इदं०” इस मंत्र से नारियल चढ़ावे। 'पूगी' ताम्बूल समर्पण कर । 'हिन्ययः' इस मन्त्र से दक्षिण लोकमानमः ॥ मुनिपत्रंस०॥ कैलासवासिन्यैन. भृगराजपत्रंस० ॥ सर्वव्यापिन्यैनमः । मातुलिंगपत्रंसमर्प यामि ॥ देवद्रुमरसोद्भूतःकृष्णागूरुसमन्वितः ॥ पानीतोयं, मयाधपोभवानिप्रतिगृह्यताम्॥उमामहेश्वराभ्यां०॥धूपंस० त्वंज्योतिः सर्वदेवानां तेजसांतेज उत्तमम् ॥ आत्मज्योतिः परंधामदीपोऽयंप्रतिगृह्यताम् ॥ उमामहे० ॥. दीपंस०॥ बढ़ावे । 'वज इस मंन्त्रसे भूषण चढावे । 'चन्द्रा०' उत्तर दीरांजन उतारे । 'चक्षु कर्षरारती करे।
૨૨ १० पू० 'नमा मन्त्रसे पुष्पांजलि चढ़ावे । 'यानि." इस मन्त्र से प्रदक्षिणा का नमो.' इससे नमस्कार भा० दौ. अन्नचतुर्विधस्वादुरसैः षड्भिः समन्वितम् भक्ष्यभोज्य समीयुक्तंनैवेद्यप्रतिगृह्यताम् ॥ उमामहेश्वरा० ॥ नैवेद्यं ॥ नैवेद्यमध्ये पानीयं० ॥ उत्तारापोशंनं० ॥ हस्तपक्षाल नस०॥ मुखप्रक्षालनंस०॥करोद्वर्तनार्थेचंदनंस०॥ इदंफलं मयादेविस्थापितंपुरतस्तेव ॥ तेनमेसुफलावाप्तिर्भवेज्जन्म निजन्मनि ॥ उमामहेश्वरा०॥नारिकेलफलं. पगीफलमह कर "आवाह'- इस से सखी 'सहित उमामहेश्वर का प्रार्थना करें । फिर तीन अर्घ्य दे 'गंधा' इससे प्रथम अर्थ दे । 'हिमा०' इससे द्वितीय अर्घ्य दे । 'सर्व' इससे तृतीय अर्घ्य दे । महद्दिव्यंनागवल्लीदलैर्युतम्॥ कर्पूरैलासमायुक्ततांबूलंप्रतिय ह्यताम् ॥ तांबूलं सम्म० ॥ हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेपबीजविभा वसो ॥ अनंतपुण्यफलदमतःशांतिं प्रयच्छ मे ॥ उमामहे श्वराभ्यांनमः।। दक्षिणांसमर्पयामि॥वज्रमाणिक्यबैडूर्यमुक्ता विद्रुममंडितम्।पुष्परागसमायुक्तंभूषणंप्रतिगृह्यताम्॥ उमा महेश्वराभ्यां नमः॥ भूषणानि समर्पयामि ॥चंद्रादित्यौचध (मा रणीविद्युदाग्निस्तथैव च॥त्वमेव सर्वज्योतींषिह्यार्तिक्यं प्रतिय ह्यताम्॥उमामहेश्वराभ्यां नमः। उत्तरनीराजनंसमर्पयामि ॥ चक्षुदैसर्वलोकानांतिमिरस्य निवारणम्॥आर्तिक्यं कल्पितं भक्त्यागृहाण परमेश्वरिउमामहेश्वराभ्यां नमः॥कर्पूरदीपं समर्पयामि ॥ नमोदेव्यै महादेव्यैः॥मंत्रपुष्पंसमर्पयामि ॥ यानि कानिच पापानिजन्मांतरकृतानिच॥तानितानि विन' श्यंति प्रदक्षिणपदेपदे । उमामहेश्वराभ्यां नमः ।। प्रदक्षिणां १३ भ समपयामि॥नमोस्त्वनंताय सहसमूर्तये नमस्कारम् ॥ आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम् ॥ पूजां चैव न जानामि क्षम्यतां परमेश्वरि ॥ पुत्रान्देहि धनं देहि सोभाग्यं देहि सुनते ॥ अन्यांश्च सर्वकामांश्च देहि देवि नमोस्तु ते । भक्त्या कृतं तु यद्देवि पूजनं तव सुबते ॥ तत्सर्वं पूर्णता यातु त्वत्प्रसादात्सुरेश्वरि ॥अनेनप्रतिवार्षिक 'अद्येत्या. इससे ब्राह्मण को बैना देने का संकल्प छोड़े आर ब्राह्मण की पजा करें । पूजा के माटी विहितेन मत्कृतषोडशोपचारपूजनेन श्रीसखीसहितोमामहे श्वदरेवता प्रीयताम्॥ ततः अय॑त्रयं दद्यात् ॥ गंधाक्षतसमा युक्तं फलपुष्पम्मन्वितम् ॥ हिरण्यसहितंदेविअध्यमे पति- गृह्यताम्॥ उमामहेश्वराभ्यां नमः॥ प्रथमाध्यं समर्पयामि ।। हिमालयसुते देवि सर्वसौभाग्यदापि न मयासमर्पितंतुभ्यम ध्यसंप्रतिगृह्यताम् ॥ उमामहेश्वराभ्यांनमः । द्वितीयाध्यसम पयामि ॥ सर्वदेवस्ततेदेविदुर्गदैन्यविनाशिनि ॥ भक्त्यादत्तं सयातुभ्यमय स्वीक्रियतामिति ॥ उमामहेश्वरदेवताभ्यां नमः॥ तृतीयायं समर्पयामि।। अयेत्यादिपूर्वोच्चरितवर्तमान एवंगुणविशेषणविशिष्टायांशुभपुण्यतिथौ मम आत्मनःपुरा णोक्तफलप्राप्त्यर्थं श्रीसखीसहितोमामहेश्वरदेवता प्रीत्यर्थ ब्राह्मणाय सौभाग्यवायनप्रदानं च करिष्ये ५ ब्राह्मणपूजन करिष्ये। ब्राह्मणपूजनांतेवायनमंत्रः ॥ अन्नंसवर्णपात्रस्थंसव अनंतर 'अन्नं०, इस मन्त्र से अन्न, सुवर्ण, वस्त्रः फल दक्षिणा युक्त पात्र.हरितालिका के स्त्रफलदक्षिणाम्॥ वायनंगौरिविप्रायददामि प्रीतये तव।सौ मा० डी० भाग्यारोग्यकामानांसर्वसम्पत्समृद्धये ॥ गौरीगिरीशतुष्ट्यर्थं वायनंते ददाम्यहम् ॥ इदं सौभाग्य वायनप्रदानममुकशर्मणे ब्राह्मणाय तुभ्यमहंसम्प्रददे ॥ दानसाङ्गतासिद्धयर्थमिमांद- क्षिणां तुभ्यमहं सम्प्रददे । प्रतिगृह्यताम् ॥ पगृणामि।। तेन श्रीहरितालिकादेवताः प्रीयताम् ।। श्रीत्यर्थ ब्राह्मण को दे॥
अथ हरितालिका कथा प्रारम्भः । सूत जी बोले, मंदार के पुष्पों से ढकी पलक वाली तथा दिव्य अम्बर धारण किये हुई पार्वती को, उनी प्रकार कपालमाला से शोभित मस्तक अथ हरितालिकाकथाप्रारम्भः ॥ सूत उवाच ॥ मन्दार मालाकुलितालकायै कपालमालांकितशेखराय ॥ दिव्या म्बरायै च दिगम्बरायनमः शिवायै च नमः शिवाय ॥१॥ कैलास शिखरेरम्ये गौरीपृच्छतिशंकरम्॥ गुह्याद्गुह्यतरंगुह्य वाले दिगम्बर शिव जी को नमस्कार है ॥ १ ॥ रमणीय कैलास पर्वत के शिखर पर बैठी हुई पार्वती जी शंकर जी से पूछतो भई कि गुप्त से गुप्त व्रत जो हो वह मुझे आप सुनाइये ।। २ ।।
मा०तो. - ह०प० हेनाथः । यदि थाप. प्रसन्न हैं तो सब धर्मों का सार व्रत मुझे बताइये जिसके' करने से थोड़े ही परिश्रम से बड़ा फल प्राप्त हो ।। ३ ।। हे जगत्प्रभु ! ऐसा. मैंने कौनसा : ब्रत किया था कथयस्व महेश्वर ॥२॥सर्वेषां सर्वधर्माणामल्पायासं महत्फ लम् ॥प्रसन्नोसि यदा नाथ तथ्यं ब्रूहि ममाग्रतः ॥३॥ केन- त्वं हि मया प्राप्तस्तपोदानव्रतादिना ॥अनादिमध्यनिधनो भर्ता चैव जगत्मभुः॥४।। ईश्वर उवाच ॥ श्रृणुदेवि प्रवक्ष्या मितवाग्रेवतमुत्तमम् ॥ यद्गोप्यं ममसर्वस्वं कथयामितव १७ जिससे आप ऐसे आदि मध्यांत रहित भर्ता मुझे मिले ॥४॥ शिवजी बोले हे देवि ! सुनो मैं तेरे आगे उस उत्तम व्रत को कहता जो अत्यन्त गुप्त है मेर। सर्वस्व है ॥ ५ ॥ जिस प्रकार तारा गणों में चन्द्र नक्षत्रों में सूर्य, वर्गों में ब्राह्मण, देवतायों में विष्णु ॥६॥ नदियों प्रिये ॥५॥ यथा चोडुगणे चन्द्रो ग्रहाणां भानुरेव च ॥ वर्णा नांच यथा विप्रा देवानां विष्णुरेव च॥६॥नदीनां चयथा गंगा पुराणानांचभारतम्॥ वेदानां च यथा साम इन्द्रियाणां मनो यथा॥७॥ पुराणवेदसर्वस्वमागमेन यथोदितम् एकाग्रेण शृणवतद्यथौदृष्टं पुरातनम्॥८॥येनबतप्रभावेण प्राप्तमी मे गंगा, पुराणों में भारत, वेदों में 'साम और इन्द्रियों में मन श्रेष्ठ है ।। ७ ।। उसी प्रकार पुगणं थोर वेदों का सार यह प्राचीन व्रत तू एकाग्रचितं से सुन 'I) = || जिस व्रत के प्रभाव से तुने इ.५० मेरा अर्द्धासन प्राप्त किया सो मैं कहूँगा क्योंकि तू मुझे अत्यन्त प्रिय हैं ॥ १ ॥ भाद्रपद शुक्ल भाला. तृतीया के दिन हस्त नक्षत्र रहते व्रत के अनुष्ठान मात्र से मनुष्य सब पापों से मुक्त हो जाता सनं मम॥तत्सर्व कथयिष्येहं त्वंमम प्रेयसीयतः॥९॥ भाद्रेमा सि सितेपक्षे तृतीया हस्तसंयुता ॥ तदनुष्ठानमात्रेण सर्व पापैःप्रमुच्यते ॥ १० ॥ शृणु देवि त्वयापुर्वं याव्रतंचरितं महत् ॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि यथावृत्तं हिमालये ॥११॥ है ॥ १० ॥ पूर्व में तू ने हिमालय में जिस बडे व्रत को किया था उसका पूरा हाल मैं सुना ॐगा ॥ ११ ॥ पार्वतोजी बोली, उस सर्वोत्कृष्ट ब्रत को मैंने किस प्रकार किया था सो मैं श्राप के मुख से सुनना चाहता हूं ॥ १२ ॥ शिवनी बोले नाना प्रकार की भूमिया तथा वृक्षों से पूर्ण हिमालय नाम का एक पर्वत है ।' १३ ॥ जिस पर नाना प्रकार के पक्षी, मृग, देवता पार्वत्युवाच॥ कथंकृत मया नाथ बतानामुत्तमं ब्रतम्।तत्सर्व श्रोतुमिच्छामित्वत्सकाशान्महेश्वर ॥ १२ ॥ शिव उवाच अस्ति यत्र महान्दिव्यो हिमवान्नग उतमः॥नानाभूमिसमा कीर्णो नानाद्रुमसमाकुलः॥१३॥ नानापक्षिसमायुक्तो ना. नामृगविचित्रकः ॥ यत्र देवाः सगन्धर्वाः सिद्धचारणगुह्य गन्धर्ष, सिद्ध, चारण, गुह्यक ॥ १५ ॥ गायन में तत्पर गन्धर्वादि सर्वदा प्रसन्नता से विचरते हैं भौर जो ट्रक, फिरसुवर्ण, वैडूर्यादि अनेक रत्नों से भूषित शृङ्गरूपी ॥ १५ ॥ हाथों मा रो- से आकाश को छूता हुआ जैसे कोई अपने मित्र के घर को छूए, बरफ से ढंका गंगा की काः ॥१४॥ विचरन्ति सदा हृष्टा गन्धर्वा गीततत्पराः॥ स्फ टिकैः काञ्चनैः शृङ्गैर्मणिवैडूर्यभूषितैः ॥१५॥ भुजैलिखन्निवाफाशंसुहृदो मन्दिरं यथाहिमेन पुरितोनि- त्यंगंगाध्वान विनादितः ॥१६॥ पार्वति त्वं यथा बाल्ये पर- माचरतो तपः॥ अब्दद्वादशकं देविधूमपानमधोमुखी॥१७॥ १८ ध्वनि से पूर्ण है ॥ १६ ॥ हे पार्वति । वहाँ तूने बाल्यावस्था में घोर तप किया था, बारह माघ के महीने में जल में और बैसाख में अग्ति सेवन करती रही।। १८ ॥ श्रावण में लाना पीना छोड़कर मैदान में तप करती रही । तब तुम्हारा पिता तुम्हारी यह दशा देख अत्यन्त संवत्सरचतुःषष्टिं पक्वपर्णाशनं कृतम् ॥ माघमासेजलेमग्ना वैशाखे चाग्निसविनी ॥ १८ ॥ श्रावणे चबहिर्वासा अन्नपान विवर्जिता।दृष्ट्वा तातेनतत्कष्टंचिन्तयादुःखितोऽभवत॥१६॥ कस्मैदेयामयाकन्याएवंचिन्तातुरोऽभवत् ॥ तदैवावसरेप्राप्ते ब्रह्मपुत्रस्तु धर्मवित् ॥२०॥ नारदो मुनि शार्दूलः शैलपुत्री दुःखी हुश्रो ॥ ११ ॥ यह कन्या किसको देना चाहिये ऐसी चिन्ता करने लगे इसी अवसर में धर्म को जानने वाले नारद जी श्राये ।। २० ॥ नारदजी को देखकर असिनपाय दे हिमकान बोले ॥ २१ ॥ हे मुनिसत्तम ! श्राप का आना कैसे हुआ। मेरे बड़े भाग्य में आप का थाना १६, हुा ।। २२ ।। नारदजी बोले . हे पोतराज ! मुझे श्रीविष्णु ने भेजा है वह कन्यारत्न किसी दिदृक्षया॥ दत्वाध्ये विष्टरं पाद्यं नारदं प्रोक्तवान्गिरिः॥२१॥ हिमवानुवाच ॥ किमर्थमागतः स्वामिन्वदस्व मुनिसत्तमः ॥ महद्भाग्येन सजातं त्वदागमनसत्तमम् ॥२२॥ नारदउवाच श्रृणुशैलेंद्रमद्वाक्यविष्णुना प्रेषितोस्म्यहम् ॥ योग्यंयोग्याय दातव्यं कन्यारत्नमिदं त्वया ।२३॥ वासुदेवसमो नास्तिब्रह्म योग्य पुरुष को देने योग्य है ॥ २३ ॥ ब्रह्मा, इन्द्र शिवादिकों में विष्णु के समान कोई नहीं - - है इससे मेरी राय से यह कन्या उन्हीं को दो ।। २४ ॥ हिमाचल बोले-वासुदेव स्वयं जब कन्या शकशिवादिषु। तस्मैदेयात्वयाकन्याअत्रार्थेसंमतंमम॥२४॥ हिमवानुवाच ॥ वासुदेवः स्वयंदेवः कन्यां प्रार्थयते यदि। तदा मया प्रदातव्या त्वदागमन गौरवात् ॥ २५ ॥ इत्येवं- गदितंश्रुत्वा नभस्यतर्दधे मुनिः ॥ ययौ पीतांबरधरं शंख चक्रगदाधरम् ॥ २६ ॥ कृतांजलिपुटोभूत्वा मुनींद्रस्तममा माँग रहे हैं और श्राप थाये हैं तो मैं अवश्य दूंगा ।। २५ ।। यह सुन नारद अन्तर्धान हो. शंख चक्रगदाधारी श्रीविष्णु के निकट गये ॥ २८ ॥ ओर हाथ जोड़ बोले-आपका विवाह भानो निश्चित होगया ॥ २७ ॥ इधर हिमाक्य ने तुमसे कहा, हे पुत्रि! मैंने तुम्हे. विष्णुः भगवान पत॥ नारद उवाच॥शृणुदेव भवत्कार्य विवाहो निश्चितस्तव ॥२७॥ हिमवांस्तु ततो गौरीमुवाच वचनं तदा ॥ दत्तास त्वं मया पुत्रि देवाय गरुडाङ्किने ॥ २८ ॥ श्रुत्वा वाक्यं पि तुर्देवी गता च सखिमंदिरम् ॥ भूमौ पतित्वा सा तत्र पिलला पातिदुःखिता॥ २६ ॥ विलपन्तीं तदा दृष्ट्वा सखी वचनमत्र को देने का संकल्प किया है ॥२८॥ पिता का वचन सुन तू अपने सहेली के घर गई और दुःखके कारण पृथ्वी पर गिर कर विलाप करती भई ॥ २७ ॥ विलाप करती हुई तुमको देख कर सखी, - बोली हे देवि तू-किस कारणा दुःखको पो रही है सो मेरे आगे कहा ॥ ३० ।। जो तुम को अभिलपिन हो वह मैं यवश्य करूंगी, इस में कुछ संशय नहीं। पार्वती बोली, कि हे सखिः । वीत् ।। सख्युवाच॥किमथैदुःखिता देवि कथयस्व ममाग्रतः ३० ॥ यद्भवत्याभिलषितं करिष्येहं न संशयः॥ पार्व त्युवाच ॥ सखिशृणुममप्रीत्यामनोभिलाषितं यथा ॥३१॥ महादेवञ्चभतार करिष्येहं न संशयः ॥ एतन्नेचिन्तितंका ये तातेन कृतमन्यथा ॥३२॥ तस्मादेहपरित्यागं करिष्येहस मेरे प्रीति के लिये मेरो मनोभिलषित सुन। ।। ३१ ।। मैं महादेवनी का ही पती करुंगी इस में संशय नहीं यह मेगं विचारा हुआ कार्य पिता ने विपरीत कर दिया ॥ ३२ ॥ इस ॥ - .प. कारण मैं अपना शरीर त्याग करूंगो, पार्वती का वचन सुनकर सखी वोलो ॥ २३ ॥"भा पिता जिस बन में न जासकें उस बन में हम लोग जायंगें एसा विचार कर तुम महावन में खिांप्रेये । पार्वत्या वचनं श्रुत्वा सखीवचनमब्रवीत् ॥३३॥ सख्युवाच ।। पिता यत्र न जानाति गमिष्यामो हि तद्वनम् ॥ इत्येवं संमतं कृत्वा नीतासि त्वं महद्वनम्॥३४॥ पिता नि रीक्षयामास हिमवांस्तुगृहे गृहे॥केन नीतास्ति मे पुत्रादेवदा नवकिन्नरैः ॥३५॥ नारदाग्रे कृतं सत्यं किं दास्ये गरुडध्वजे ॥ लाई गई हो ।। ३४ ॥ पिता हिमालय घर २ देखतै भये, कौन देवता दानव मनुष्यों ने मेरी कन्या को हर लिया है ॥ १५ ॥ नारद के आगे सत्य किया है श्रव भगवान गरुड़चन को २ मैं क्या दूंगा ऐसा चिन्ता करते हुए भूमि पर गिर पडे ॥ ३६ ॥ हाहा कार करते हुये लोग दौड़े और गिरिवर हिमालय से मूर्छा के कारण पछने लगे ॥ ३७ ।। गिरि बोले मूर्छा के इत्येवंचिंतयाविष्टोमूच्छितो निपपातह ॥ हाहाकृत्वाप्रधा वन्तिलोकास्तेगिरिपुंगवम् ॥ ऊचुगिरिवरं सर्वे मूछोहेतुंगि रेवद ॥३७॥ गिरिरुवाच ॥ दुःखस्यहेतुंशृणुतकन्यारत्नहृतं मम ॥ दष्टावाकालसर्पण सिंहव्याघेणवाहता॥३८॥ नजा ने क्वगता पुत्रीकेनदुष्टेन वाहता।चकम्पेशोकसंतप्तोवातेने कारण को आप लोग सुनो मेरी - कन्या रत्न को किसी ने हर लिया है, नजाने काल रूपी सपने डश.लिया अथवा सिंह या व्याघ्र ने खाया ॥ ३८ ॥ न जाने मेरी कन्या कहाँ चवी गिरि ( हिमालय ) कांपने लगे ॥ ३१ ॥ तुम को देखने के लिये , गिरि एक बन से दूसरे ह. . २९ गई या किस दुष्ट ने हर लिया । 'वायु से महान वृक्ष के समान शोक और सन्ताप से पीडित बमहत्तरुः ॥३६॥गिरिर्वनाद्वनं यातस्त्वदालोकनकारणात्।। सिंहव्याधेश्चभल्लैश्च राहिभिश्च महाघनम ॥ ४० ॥ त्वं चापिविपिनघोरे ब्रजन्ती सखिभिः सह ॥ तत्रदृष्ट्रवा नदी रम्यांतत्तीरेच महागुहाम् ॥४१॥ तांपविश्य सखीसार्धमन्न वन को गये । वह वन कैसा है कि सिंह व्याघ्र आदि वन्य जन्तुओं से सेवित है ॥ ४० ॥ तुम भी सखि के साथ गहन वन में घूमती हुई । वहां सुन्दर नदी और उसके तट में वही भारी गुफा को देख कर ॥ ११ ॥ भोजनादि को त्याग कर उस गुफा में प्रवेश कर, पार्वती सहित । । २२ 1 मेरा लिंग को स्थायन कर ॥ ४२ ॥ भाद्र शुक्ल तृतीया को हस्त नक्षत्र में रात्री में -गीत गाते और बजाते जोगरण किया ॥ ४३ ॥'का. राजके प्रभाव से मेरा थासन चलो। भोगविवर्जिता ॥ संस्थाप्य बालुकालिंजपार्वत्या सहितमम ॥४२॥ भाद्रशुक्लतृतीयायामयन्ती तु हस्तभे ।। तत्रवाद्ये नगीतेनरात्रौ जागरणंकृतम् ॥४३॥ व्रतराजप्रभावेण प्रास नं चलितमम । सम्प्राप्तोहं तदा तत्र यत्रत्वं सखिभिः सह ॥४४॥ पसन्नोस्मिमयाप्रोक्तंबरं त्रुहिवरानने ॥ पार्वत्युवाच । तब जहां तू सखी के साथ थी वहीं पर मैं आया |॥१४॥ मैं प्रसन्न हूं अभिलषित वर मांग ॥
२३ ऐसा कहन पर पावती बोली हे देवी । यदि थाप मेरे ऊपर प्रसन्न होतो आप मेरे स्वामी हो। माटी० यदिदेव प्रसन्नोसिभ भव महेश्वर ॥४५॥तथेत्युक्त्वा तुसं प्राप्तः कैलासंपुनरेवच ॥ तत: प्रभाते संप्राप्तेनद्यांकृत्वाविस जनम् ॥ ४६ ॥ पारणतु कृतंतत्र सख्यासाधत्वयाशुभे ॥ हिमवान् हितं देशमाजगामघनं बनम् ॥४७॥ चतुरा शानिरीक्षस्तु विह्वलः पतितो भुवि ॥ दृष्टवा तत्र नदी ॥ ४६ ।। मखिके साथ पारण किया हिमाचल भी उस गंभीर वन में प्राप्त हुआ ॥ १७ ॥ और चारो ओर देखते २ विहाल हो जमीन पर गिर पड़ा वहां नदी के किनारे दो लड़कियों को सोते २३ देख ॥ ४८ । उनको उठा लिया और गोद में लेकर रोने लगा और कहने लगा इस भयंकर बन में जिसमें व्याघ्र भालु सिंह आदि दुष्ट पशु निवाश करते हैं तुम कैसे जीतो रहीं ॥ ११ ॥ तीरे प्रसुप्तं कन्यकाद्वयम् ॥४८॥ उत्थाप्योत्संगमारोप्य रो दनंकृतवान्गिारः । सिंहव्याघाहिभल्लूकैवने दुष्टकृत: स्थिता ॥४९॥ पार्वत्युवाच ॥ शृणु तात मया ज्ञातं विष्णवे मां प्रदास्यास ॥ तदन्यथा कतं तात तेनाहं बनमामता ॥५०॥ ददासि तात यादमामीश्वराय तदा गृहम् ॥आगमिष्यानि पार्वती बोलीं पिताजी मैंने यह जाना कि तुम मुझे विष्णु को दोगे सो वह बात तुमने अच्छी नहीं की इस कारण मैं यहां चली थाई ॥ ५० ॥ हे पिता ! सो तुम मुझे महादेवजी का भ ०० दो तो मैं घर चलू नहीं.. तो यहीं रहनो निश्चय किया है।। ११ ॥ ऐसाही होगी यह कहा भा० डोर हिमवान तुम्हे घर-ले' आया पीछे विवाह के नियम से ' तुम्हें मुझे ब्याइ दियाः ॥ ५२ . उसी नैवंचेदिदस्थास्यामिनिश्चितम् ॥५१॥ तथेत्युक्त्वाहिम वता नीतासित्वं गृहंप्रति ॥पश्चादत्तात्वमस्माकंकृत्वाबैबाहि की क्रियाम् ॥५२सतेन व्रतप्रमावेण सौभाग्यंसाधितं त्वया। अद्यापि व्रतराजस्तु न कस्यापि निवेदितः ॥५३॥ नामास्थ, बतराजस्य शृणुदेवियथाभवत् ॥आलिभिहरितायस्मात्त व्रत के प्रभाव से तुम न ऐसे सौभाग्य को प्राप्त किया मैंने अब तक इस'ब्रतराज को किसी से नहीं कहा था ।। ५३. ।। हे देवी । इस व्रतराज का नाम ' किस प्रकार हुओ से सुनो आलि अर्थात् २४ सखियों से तुमहरी गई इससे इस व्रत का नाम हरितालिका हुआ॥५४ापार्वतीजी बोली थापने व्रतका नाम तो कहा अब इसकी विधि भी कहिये उसका क्या पुष्प और क्या फल है और किसको स्मात्सा हरितालिका ॥५४॥ देव्युवाच ॥ नामेदं कथितं देव विधिं वद मम प्रभो ।। किंपुण्यं किंफलं चास्य केन च क्रियते व्रतम्॥५५॥ईश्वर उवाच॥शृणुदेवि विधिवक्ष्ये नारी सौभाग्य हेतुकम् ॥ करिष्यति प्रयत्नेन यदि सौभाग्यमि यह व्रत करना चाहिये यह भी कहिये ।। ५५ ॥ महादेव जी बोले हे पार्वती ! स्त्रियोंकेसौभाग्यका देनहारा इस व्रत का विधान कहते हैं। जो सौभाग्य की इच्छा कर वा 'यल-पूर्वक इस व्रत ह०पू० माजी २५ को करे ॥५६॥ वंदनवार बाँध कर केलेकेखंभयारोपण करै अनेक रंग के वस्त्र अर्पण कर ॥ ५७ ।। चंदन और सुगन्धियुक्त वस्तुओं से गृहमंडप लीपे फिर शंख भेरीमृदंगो का शब्द करावे ॥ ५८ ॥ च्छति ॥५६॥ तोरणादि प्रकर्त्तव्यं कदलीस्तंभमंडितम् ॥ आच्छाद्य पट्टवस्त्रैस्तु नानावर्णविचित्रितैः ॥५॥ चंदनेन सुगंधनलेपयेद्गृहमंडपम् ॥राखभेरमृिदंगैस्तुकारयेद्बहुनिः स्वनान्॥५८॥नानामंगलगीतंच कर्त्तव्यं मम सद्मनि॥स्था पयेद्वालुकालिंगं पार्वत्या स हतं मम॥५६॥ पूजयेद्वहुपुष्पैश्च अनेक प्रकार के मंगल गीत हमारे घर में करे तहां पार्वती सहित बाल्की मूर्ति स्थापन करे॥५१ ॥ ૨૫ नवीन पुष्प गंध धूप आदिकों से पूजन करें और नाना प्रकार का नैवेद्य लगावे ।। ६० ।। नारिवल सुपारी नीबू बकुल बीजपुर नारंगी तथा और अनेक प्रकार के फलोंसे ॥ ६१ ॥ जो ऋतु गंधधुपादिभिर्नयैः ॥ नानाप्रकारैनैवद्यैः पूज्येजागरणं चरेत् ॥६०॥नारिकेलैः पूंगफलैर्जवीरैर्वकुलैस्तथा॥वीजपुरैःसना रिंग: फलैश्चान्यैश्च भूरिशः ॥ ६१ ॥ ऋतुकालोद्भवै रि प्रकारैः कंदमूलकैः ॥ गंधपुष्पैधूपदीपैर्मत्रेणानेन पूजयेत ॥६२॥ नम शिवाय शांताय पंचवक्त्रायशूलिने ॥नंदिगि काल में होने वाले कंदमूल हैं तिन से और गंध पुष्प धूप दीप द्वारा इस मंत्रसे पूजाकर ।। ६२ ॥
शिव, शान्त पंचवक्त्र शुलधारी नंदी भृङ्गी महाकाल गणों से युक्त शिवजी के मा० . महाकालगणयुक्ताय शंभवे॥ ६३ ॥शिवायै हरकांतायै प्रक त्यै सृष्टिहेतवे॥शिवायै सर्वमांगल्यै शिवरूपेजगन्मये॥६४॥ शिवेकल्यागादेनित्ये शिवरूपे नमोस्तु ते।।शिवरूपे नमस्तु भ्यं शिवायै सततं नमः॥६५॥ नमस्ते ब्रह्मचारिण्यै जगद्धा त्र्यनमोनमः॥संसारभयसंतापातत्राहिमांसिंहवाहिनि॥६६॥ अर्थ नमस्कार है ।। ६३ ॥ पार्वती, शिवजीकी प्यारी कृति सृष्टिको कारण अर्थ मंगल शिवा को नमस्कार है ।। ६५ ।। ब्रह्मचारिणी जगद्धात्री तुम्हारे निमित्त नमस्कार है । हे सिंहवाहिनि । २६ संसारके भातापसे मुझे' रक्षरि ॥ ६६ ॥ हे देवी महेश्वरी ! जिस कामना से मैंने तुम्होरों पूजा की है, उसीसे हे माता पार्वती । मुझे सौभाग्य सम्पति दे॥६७ ॥ शिवजी बोले हे येन कामेन देवि त्वं पूजितासि महेश्वरिः॥राज्यसौभाग्यसंप तिं देहि मामेव पार्वति ॥६७॥ मंत्रेणानेन देवि त्वां पूजयि त्वा मयासह॥कथां श्रुत्वाविधानेनदद्यादन्नंचभूरिशः॥६८१. ब्राह्मणेभ्यो यथाशक्ति देया वस्त्र हिरण्यगा:॥ अन्येषां भू पार्वती । इन मंत्रोंसे मेरे सहित तेरी पूजा करके विधिपूर्वक कथा सुनकर बहुतसा अन्नदान करे ।। ६८ ॥ यथा शक्ति बाणोको वस्त्र सवर्ण गो दे और अन्य ब्राह्मणोंका भूयसी दक्षिणा दे और स्त्रियोंको भूषण दे ॥ ६ ॥ तथा भक्ति युक्तोहो भर्तासहित कथा श्रवण करें । हे देवी ! यसी देयास्त्रीणां वा भूषणादिकम् ॥ ६९ ॥ भर्ना सहकथां श्रुत्वा भक्तियुक्तेन चेतसा कृत्वा ब्रतेश्वरं देवि सर्वपापैः प्रमु च्यते॥७०॥ सप्तजन्म भवेद्राज्यं सौभाग्यं चैव वर्द्धते॥तृ तीयाया तु या नारी श्राहारं कुरुते यदि ॥७१॥ सप्तजन्मभवे द्वंध्या वैधव्यं जन्मजन्मनि ॥ दारिद्रयं पुत्रशोकं च कर्कशा इस व्रतेश्वरके करने से जीव सब पापोंसे छूटजाता है ।। ७० ॥ सात जन्मतक राज्यकी प्राप्ति और सौभाग्य होता है। जो स्त्री तृतीयाको आहार करती है । ७१ ॥ वह सात जन्मतक २७ बंध्या और जन्म जन्म विधवा दारिद्रय पुत्रशोकयुक्त कर्कशा और दुःखभागिनी होती है ।। ७२ ।। जो उपवास नहीं करती वह घोर नरकमें पडती है । चाँदी सुवर्ण तॉमा बाँस के या मट्टी के दुःखभागिनी ॥ ७२ ॥ पच्यते नरकं घोरे नोपवासं करोति या॥ राजते कांचने ताने वैणवेचाथ मृन्मये ॥७३॥ भाजने विन्यसेद्रत्नं सवस्त्रफलदक्षिणम् ।।दानं च द्विजवर्याय दद्या दंते च पारणा ॥७४। एवं धिया या कुरुतेचनारीत्वया म पात्र में ।। ७३ ॥ अन्न धरके वस्त्र फल दक्षिणासहित प्राशनके अन्त में श्रेष्ट कृष्णको दान दे ॥ ७४ ॥ हे पार्वती । जो स्त्री इस प्रकारसे इस व्रतको करती है । वह तुम्हारे समान अपने पतिके मा.रो. साथ भोग करती है। पृथ्वीमे अनेक भोगोंको भोगकर पश्चात् हरकी सायुज्य पदवी को प्राप्त होती है ।। ७५ ॥ हजार प्रश्वमेध और वाजपेय का फल यह कथा श्रवण करने से होती है ॥७६॥ माना रमते च भर्ना ॥ भोगाननेकान्भुवि भुज्यमाना सायु ज्यमेते लभते हरेण ॥७५॥ अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयश तानि च ॥ कथाश्रवणमात्रेण तत्फलं प्राप्यते नरः॥७६॥ एतत्ते कथितं देवि तवाग्रे व्रतमुत्तमम् ॥ कोटिय कृतं पुण्यं २८ हे दवि ? इस प्रकार यह तराज तुम्हारे आगे वर्णन किया इसके अनुष्ठानमात्रसे कोटि यज्ञ का
पुण्य प्राप्त होता, है ॥ ७७ ॥ इतिश्रीभविष्योत्तरपुराणे हरगौरिसंवादे हरितालिका
यस्यानुष्ठानमात्रतः ॥ ७७ ॥ इति श्रीभविष्योत्तरपुराणे
हरितालिकाकथा समाप्ता ।
श्रतकथायां भाषाटांका समाता ।
पं० रामेश्वरदत्तशर्मणा संशोधित ।
A
३
"पाई काशीप्रसाद भार्गव द्वारा. भार्गवभूषण प्रेस, बिलोपन-काशी में मुद्रित ।
भा.
* सूचीपत्र *
२8
एकोदिष्टश्राद्ध मूल
11)
3; सटीक
गौदान
समंत्रक ग्रहशांति प्रयोग
.) चौबिस गायत्री
) पार्थीपूजा भा० टी०
-)| तिथिनिर्णय
.
गणपति पूजा
.
जनेऊ पद्दति
-) तर्पण
I
'मूल शान्ति
बासिष्ठो हवन पद्धति
-)| दशकर्म पद्दति
-प्रेत मजरी मूल
I)
1.)
२६
प्रेत मजरी भा०टी०
अशौचनिर्णय
--
पार्बण मूल
-)
, भाटो
होम. पद्धति
(२)
1) सामवेदी सन्ध्या
-)
1) पिण्ड दर्पण अर्थात यह भूषण
भा० टी०
२) विवाह पद्धति मूल:
)
भा० टी०
अनन्त व्रत कथा मूल
"-)
१)
मा० टी०
-)॥ अक्षयनवमी
Dul
२) गणेशपुराण
-1)
हग्दी मातृ पूजा
शनिश्चर कथा
यजुर्वेदीसन्ध्या भा० टी०
सिद्धान्त पटल
मा०रो
३०
7
"मा० टी०
2)
1)
२)
m
(३)
काशीमाहात्म्य
Om सत्यनारायण व्रत कथा मूल
प्रेमसागर
२)
बृजबिलास
३) सूर्य पुगण
विश्रामसागर
३) ऋषिपंचमी व्रत कथा मूल
संकटपतुर्थी व्रत कथा
-)
पुस्तक मिलने का पता:-
मैनेजर-भार्गव पुस्तकालय,
गायघाट-काशी।
-
". मा० टो०
No text on this page.
西西西拉验药写宮甄
Brana
News
MAMA canaanaan
इति हरितालिका ब्रतकथा
murarum feugias
GRG型
却却进,
भाषा टीका सहितः।
ser
豆豆豆豆
豆豆豆豆兒 强强强强充足
No text on this page.