Bharatiya Vidya Bhavan Library, Mumbai
Dhatumanjari Prachingrahita
Front matter
२ अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. धातु. गण. गत्याक्षेपे (अथवा - इ अघ गतिनिन्दारभजवेषु अंधतेमृगः अ-इ क . उ १ म्लष्टोक्ती जउ अच अच अन्न अञ्च अञ्च अञ्च अछ अज उक tur १० विशेषणे १ आयामे अजः कई १० भासि अज अज पजने अनुति (वा) अचते १ गतिपूजनयोः अञ्चतिकृष्णम् १० व्यक्तायां वानि अञ्चयति अञ्चति १ गतिपूजनयोः अञ्चति (वा) अञ्चते अधयति अच्छति गतो (त) क्षेपे अनति अञ्जयति म्रक्षणकान्तिगतिष व्यनक्तिविद्यांसाधुः-अध उनि भ्यनक्तितैलेनागं. १ गतौ पर्यटन १ अतिक्रमे १० अनादर अट्टयति अठति দিনী अण्ठते इड ५ व्यापने अनोति अडति धनाय १ अभियोगे अति ज्ञानं मुनिः अट ट अटति अदृते विनं यवन. अट्टः क अट्ट अ अठ १ गतौ . अठ अड १ उद्यमे अडु धातु. गण अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. अण २ आण ४ यड अत अत १. बन्धने ल औ इ ४ यह अद अन अन अन्ध ल घ शिव्दे अणति प्राणने अण्यते सातत्यगमने अतति लोकं हरिःआत्मन् आत्मा अन्तति दुष्टं राजा २ भक्षणे आत्ति (वाअदति १) मो- दकं कृष्णः वन्धने अन्दति हुदंराजा प्राणने अन्यते क्लेशेन भिक्षुः २ प्राणने अनिति प्राणः १० टक्क्षये अन्धयति-अन्धःधा-धं. शह ११ संभरणे अंधतियोपितंप्रियः शद्वे अम्मते अम्भः गतो अभ्रति अभ्रं १ गतिभजनशद्वेषु. अमति अमयति गतो अम्बति .१ गतो ११ आराकणि अरर्यति रथकारो रथाय १० स्तवने अर्कयति अर्कः अंबते शिशुः क त ङ इ ट अम्बर अभ tr १ १ अभ्र अम अम १० रोगे अम्त्र २ अयते-अयस् अय अरर अर्क ट क .
धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. अर्घ अर्च अर्च अर्ज क हिंसायां (अथवा) अर्थति अर्घः मूल्ये १० पूजायां अर्चयते (तथा अर्चयति केड १ पूजायां अर्चने (तथा) अर्चति १० प्रयत्ने (त) सं-अर्जयति धनं उपार्जन स्कारे अति धनं उपार्जन अर्थयते याचकोऽर्थअर्थ- क त क क अर्ज अर्थ १ अर्जन १० याचने ना अर्थः भई म अई १ हिंसाया अईति (वा) अईते अ- ईयति अईते रक्षःसहस्राणिचतुर्दशा- १ पीडागतियाचनेषु दीत् अईति तीर्थ यतिःश- रद्घनं नाईति चातकोषि १० हंसायां अईयति (वा) अईयते १ हिंसायां गतौ च अब्यति १ हिंसायां अर्वति १ योग्यत्वपूननयोः अर्हति १० पूजायां अर्हयति-अहणा अई अर्च अर्व अह मह क धातु. गण, सर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. थ अल १ णेषु ar कत ९ भोजने ग भूषणपर्याप्तिवार-अलति (वा, अलते ) के- शं माल्येन अलति कंसाय कृष्णःअलतिचोरं राजा अव पालने (त) प्री-अवति णने अवधीर १० अवज्ञायां अवधीरयति अश ५ व्याप्ती (त) सं-अश्नुते विश्वं हरिः हतो अश अनाति अंशः १० समाघाते अंशयति द्रव्यं भ्रातृवर्गः क त अंश १ दीपिगतिग्रहेषु अपति वासुदेवं परित्यज्य यो- अस १ दीप्त्यादानयोः ऽन्यदेवमुपासति (वा) उपासते असथति अस्यति अमूयति (वा)असूयते अस २ भुवि अस्ति हरिः अस क्षेपणे अस्यति शरं शूरः अस्त्रं य ऊ इ र न्यासः अस ११ उपतापे ११ उपतापे ११ उपतापे (4 (4 अस् असू बट ल Ms3. संततिः for संनतिः.
धातु. ग. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. १० समाघाते १. भासे १ गतो कत क ड इ इ कत १ लभने ल कल १० रांगे क अंस 'यथांश: प्रथमागतः) अह अहयति अह अंहते आछ १ आयामे आछति चरणं वामनः आंदोल १० आदालने आंदोलयति आप आपति आप १० लभने आपयति धनं जनः आप ५ व्याप्ती आमोनि भुवनं विष्णुः आम आमयति आशास २ इछायां मोक्षमाशास्ते मुनिः आस २ उपवेशने आस्तेगृहे एति पथिक' आय २ अध्ययने वेदमधीते शिशु. २ अघिउपसर्गे स्मरणे अध्येति गोकुलं कृष्ण १० [अधिउपसर्गेस्मत्यां अध्यापयति इख गतो एखति इन इखति इग एगति इग गतो इट १ गती एटति इद १परमैश्चर्य इन्दति इन्दः इन्दुः उ लडजि . इ २ गतो क m १ गती १ गतो how धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. दीप्तौ इध इभ इर इरज इरस् जह भ94 4 anta इल ६ ट इला इव इप इप इ इंधे वन्हिरिंधनेन व उई जि १ संचाते इंभयते क ङइ ११ इायां ईय॑ति (वा) ईय॑ते ११ इर्ष्यायां इरज्यति ११ ईर्ष्यायां इरस्यति १० प्रेरणे प्रलयति इला गतौ (त) क्षये इलति पाथः एलिप्यात क्षेपे इला एला ११ विलासे इलायति १ व्याप्ती इ-वति विश्वं विष्णुः ४. गतौ इप्यति ६ वांछायां हरिभक्तिमिच्छतिवित्रः श इच्छा ९ आभिक्ष्ण्ये इप्णात्यन्नं शिशः अन्वे- वणं गती कान्ति गतिव्याप्तिइति (इत्यादि) शेषप्रजनखाइनेषु कामवृत्तिर्वचनीचमीक्ष १ दर्शने ते निरीक्षणं निरीक्षि- प्यामि Pune ग Cha २० इयते cho ल. २ ईक्ष ड धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध, VY V vrchu tur ईक्ष्य ईख ईन tur ho ब क २ १ cforcan chochrearstirchircar क १ ईप्यायां इक्ष्याते गतो ईखति १ गतौ ईनते ईजीची गतो (तथा ) कु.ईनति (वा) ईजते त्सायां १० स्तवने ईडयति स्तुती ईटहरिविप्रः बन्धने इन्तति २ गती कंपनेच ईत समीर. १० प्रेरणे क्षेपेच ईश्यति गमं यन्ता १ प्रेरणे ईरति १ ईया) ईय॑ति साधू पापी इंपी ऐश्वय्ये ईटेराना ईशः ईश्वर. ऐ श्वप्य ईपति गतिदर्शनहिंसा- ईपते पांथः दानेषु १ चेष्टायां समीहते धर्माय साधुः शिद्धे अवते अविः १ सेचने उक्षति उक्षा (उक्षन्) शोषणालमर्थयोः ईश उ ho ho ओखति हिमेन वृक्षः धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. यनुबन्ध. उख १ गतो इ य ਚੰਡ AI उछ ६ त्यागे उठ ओठति १ गतौ ओखति उखा उखति ४ समवाये उच्यति बंधुना बंधुःओक उंछति धान्यं श निवासे (अथवा) उछति श ६ २ वर्जने वन्धने-समाप नेअतिक्रमे उज्झति त्वचं सर्पः श १ उपघाते क्लेदने उनत्ति गंगाजलेन गात्रं धई यतिःउदकः ६ उत्सर्गे उगति त्वचंसर्पः उदांच- कार उद्धः उध्रासयति कणाभिक्षुः क उन्नति कुनां कृष्णः श ६ पूरणे उभति धनेनार्थिनं कर्णः श उभयं ६ पूरणे भति . ६ उद्यमने उरते ११ बलार्थे उरस्थति उड उ उध्रस् उन्न उम १० उच्छे ६ आजवे उंभ उरी उरस् • मा ईश १० धातु- गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. उर्ण उर्द उर्व उप उपस् उह ऊठ उर्वति hm २ आछादने उति (वा) वर्णते माने ( तथा ) की-उर्दतेस्वर्ण सर्णकारः डायां आस्वादे १ हिंसायां १ दाहे (तथा ) वधे ओषति ११ प्रभातीभावे उपस्यति १ अर्दै रहात १ उपचाते ऊठति १० परिहाणे ऊनयति घृतं भोक्ता तंतुसंताने ( अथ- जयते वस्त्रं तंतुवाय. ऊन ड ट Iur क Anा ऊय वा सेक्ने क ऊर्ज ऊर्ण ऊप १० बलप्राणधारणयोः ऊर्जयतिधार्मिक २ आछादने ऊणोति ( तथा ) अर्णत मल गगन मेघः १ रुजाया ऊपति रोगो देहं उपः ऊपरः १ वित उहते शास्त्रं बुधः समूह अनुक्तमप्यूहति पंडितो जिनः प्रापणे अरति यतिर्विष्णं आर इयत्ति ड ह ड लि र +- धातु.. गण. सर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. ५ ऋक्ष च cur ६ ५ हिंसायां ऋणोति जियांसायां ऋणोनि संवरणेनुत्यां चति हरिं बुधारक श (वा) गतीन्द्रियप्रलयम्-मच्छतिवृद्धःऋच्छतिशी श तिभावेषु तेनघृतं १ गती दच्छति गती ( अथवा अनते स्थर्य-उर्जन अर्जन श्रजे गते ऋणोति (वा) ऋणुते दज उ ऋतं म्पन्नश्वयंघृणागा अति तिष जगप्पायांळपा-सतीयंत दुर्बले धनी यांन सत्र: नोति चौण विनः कान उ १ ऋत २ वृद्धा बाधा १ वृत्ती. अध्याति अर्विष्यति का दः पाएं धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. श ६ गती १ बाधने ड हिंसायां (अथवा) माफ ६ दानश्लाघायांनिदा ऋफति पयां युद्ध फ ६ हिसायां फति श प १ आदानसंवरणयो अपति वा)अर्पते ऋपभ प नापति ऋषि शई म ९ गतो मणाति १ कम्प एनति म एज दीप्ती एजते ऋड एठते एष वृद्धी एक्तेधर्मेणसाधु. एधः ऐ- धम् एला एलायति एप एषते ओख । १ शोषणालमैथयो. ओखति ओन १० वलतेजसोः ओजयति कत ओण १ अपनयने आणति धनं चौरः ओलण्डति ओलड ओलण्डयति क इ लोल्ये( अथवा ) करुते काकः इछागर्वचापले ट ११ विलासे १ गती ओलड इ १ उत्क्षेपे १० उत्क्षेपे ड May १३ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. कक ककति कक्क कक्ख २ ए कक्क १ गतो १ हसने हसने १ हसने १ हसने संवरणे वन्धने करख कग कच कक्खति ककति कखति कखिः कगति कचते केशं नारी कचः ए विकचः कच in इ कट कट रवे १ दीप्तौ १ गत्यां १ गती १ कृछूजीवने १ वर्षावरणे कट कट ए कचति कञ्चते कटति कटति कटति कटति कटेन गात्रं गो- रक्षकः कटः कटति कण्टकं कण्ठति कण्ठते कण्ठति किंव्यति कण्ठः कण्ठं क इ कट १ गतो कत कठ १ तंकने १ शोके १ शोके १० शोके कठ इ कट कण्ठा कण्ठी धातु. गण. अर्थ उदाहरणा. अनुबन्ध. कड कण्डू कणति काण म कण कण कण कत्थ कति धनेन १० भद ( तथा )रक्षणकण्डयति क ६ मदे (तथा) अदनार डति धनेन मूर्खः १मदे कण्डते धनेन मुर्खे. १ तुपापकरणे फण्डते तंदुलं स्त्रो १ कार्कश्ये कट्टतिकृपणा ११ गावविधपणे कण्ड्यति (वा) कण्डूयते बट गात्रं १ गतो काण कण १ शब्द कणति कणयति नेत्रं श्लाघायां कत्यते हरिकथां कवि कनयति कत श्लाघाया कथते हरिकथां कवि १० वाक्यप्रबन्धे कधयति काव्यं कथकः कत कथा विश्वव्ये कदते १ बकव्ये कन्दते रुइ १ आहानरोदनयोः कन्दति १ दीप्तौ (त०) प्री-कति दीपः इ नि तिगत्योः १० निमीलने रू १० शिथिल्ये ड कथ कथ 4 ड कद इ कन धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबंध. कप कत्र कम कमते १कान्ता १-१०कान्तौ कम क कर्ज कर्ण (आउप- गत्यां व्यथने १० भिडे १ १ कर्णः क त सगें) चलने कंपते इङ वर्णे ( इतिकर कामः उह कामयते १ गता कम्पति कति कति केशिनं कृष्णः कर्णयति श्रवणे आकर्णयति कर्तयति कर्वयति हृदयग्रन्थिं ज्ञानी कुत्सिते शब्दे कर्दति काकः इतिकर्व १ दर्प-गतीच कर्यति मूखः १० संख्याने (त०)रुतीकलते धनं धनी कालः १० संख्याने-गौच कलयति कलयति १ भव्यक्तेशव्दे कल्लतेम्बर; कर्त कत कत्र १० शिथिल्ये १० शैथिल्ये कर्द ... .... कर्व कल कल कल ? पे क कल १ १६ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. कव कश कप ANS ड कप कस कस काक्ष काच काल काश काश कास 'कास १ वर्ण कवतेकविःकाव्येन हरि क कवतेचित्रकारः १ हिंसायां कशति (वा) कशते न काशः कशाः १ हिंसायां कशति समूलकाशं कष्टः टाटं १० हिंसायां कशयति कन्टः टाटं १ गतौ कसति विकस्वरः २ गतिशासनयाः कस्त कसं हरि लईड १ कांक्षायां कांक्षति कांक्षा १ दीप्तिबध्ननयोः काञ्चते विभावसुः १० कालोपदेशे कालयति कत १ दीप्तौ काशते ऋड ४ दीप्तो काश्यते य उका १ दीप्तो प्रकासते १ शब्दकुत्सायां कासतेरोगी कासः(का)/ भक काशः ३ हाने चिकति लि र १ गतौ (त०) मय-कैटति भिपियोः कि किट कि लि धातु. गण. अर्थ.. उदाहरण. अनुबन्ध. कित १ 3 कित किल लि र श ६ न्ट कीट गापनयन चिकित्मति रागिणं वै. घः चिकित्सा ज्ञान-निवासेच चिकेनि शत्यक्रीडनयोः किलति देहं चन्दनन- किन्दत कलिः केलयति १० बन्धने (त) वणे,कीटयति कीलति कृष्णं माता की ल:-कीला १ शब्द हानि आतम्बर क वन्ध ट saked! SI sl शब्द June FEE करने राशि ग www --- ? आदाने काकते ए राधापकाटिल्या कानति चितवनेर, -- न --- तारवाद २ माननि कापी मनति चन्द्राम- -A mM कोन मंजन पनी समभः -- - १८ धातु. अर्थ. उदाहरण, अनुबन्ध. कुन कुज M १ वैकल्ये tur कुट कुट कुट कड कु कुट्ट १० कोटिश्याल्पीभाव कुञ्चति खल'-कुश्चति उ योः मनो योगी १ स्तियकरणे कोजति नवनीतं कृष्ण उ १ अव्यक्तंशब्दे कुञ्जति कुञ्जः (वा) नि कुञ्जः कुण्टति १ काटिल्ये कुटति खलः कोटः शशि १० प्रतापने छेदनेच काटयते १ प्रतापने कुदृति कुट्टयति दिने (त०) कु-कुट्टयति कुट्टनी क त्सायां १.त्यां पूरणे कुटुम्बयते आलस्ये प्रतिया कुण्ठति कुण्ठः कुण्ठ चाल्ये (त.) अ-कुडति ज्ञानी दने १० रक्षणे अनृतपरि-कुण्डयति क भाषणेवेष्टनेच. १ कैवल्ये कुण्डति कुण्डं कुण्ड कुण्डी दाहे कुडते कुंड कुंमकारः कुंण्ड इक इ कुट तिच ठा ८ शशि 691 Sur ड इ कु कु १९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. य IM कुण १० आमन्त्रणे कुणयति कुण ६ शब्दोपकरणयोः कृणनि काकः कुत्स १० अवक्षेपणे जिसबवे कुत्स्वं साधुः कुथ पूतीभावे कुथ्यति मृतकः कुन्थति रावणं रामः कुथ १ हिंसासंक्लेशयोः रावणशरेण रामा न कुन्यति १० अनृतभाषणे बुन्द्रयति कुन्य संक्लेशने (त.) न्याति रोगी कुथ लिपि स्तुतौ (अथवा) कुंपति (वा) कुंपयति कुप १-१० कई ग कि कुप कुप्यति ( अथवा ) कु य इर प्यते कोपः कोपयति क कुन्वति तृणेन गृहं कुंवा इ इंवयति मुंभयति कुमारयति गोकुले कृष्णः क त कुमारः १० भाषाथै गुती छादने १० छादने १० लादने १० कीडायां कुब कुंभ कुमार धातु गण अर्थ उदाहरण अनुसन्ध ड कुमाल १० कलौ कुर ६ शब्ढे कुर्द १ कीडाया कुल च-सहतो कुश ४ लिपि कुश |१-१०द्युती कुष ९ निष्कर्ष कुमालयति कत रति चुकोर श कर्दते कोलनि कुश्यति य इर कुशति (वा ) कुशयति क कि इ रष्णाति स्वणं स्वर्ण ग कुल ४ ९ कार कोप ट कुपुभ कुस कई कुस १० १० क Rar ११ क्षेप इधुभ्यति कन्दुक विलासी ४ श्लपणे कुस्यति कामिनी कान्त य इ र भाषार्थे ( अथवा ) कुसयति इ कि भासने विम्मारणे विस्मा कुहयते कुहको मायया) क त ड पने विश्व शब्दे (तथा) आ कुवते वाक शशिड तिसरे अव्यक्तेशन्दे(त०) कति पक्षी (हिकने १० अप्रसादे परितापेक्टयते खल १० दाहे कूटयति १० दाहमात्रै कूटयति कत कून क कत २१ धातु. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. श शि कृड कृण कून कूण ६ वसने १० संकोचे १० संकोचे कडति यासं वृपः कूडः कृणयते नेत्रं रोगी कूणः क त कुनयते नेत्र रोगी कृनी | क त डः १० दौर्बल्ये १ क्रीडायां कृपयति भ कृते १ आवरणे हिंसायां कृ ५ कृ करणे कृन कृड कृत कृत १ भने ६ वनत्वे छेदने कूलति धर्म साधुः कृलं कृणोति (वा) कृणुते, न कृतं युगे करोति (वा) कुरुते द अंडु कटकं कारुकः कृञ्जयते धान्यं इ ङ लडति कन्तति वृक्षं शप कृणत्ति तरुं कंटकेन मा- लाकारः कृत्तिः कृपते हरिभक्तं पमड कृपयति क त कल्पति Cilin वष्टने ध Choo कृप कृप कृप. १ दयायां १० दाबल्ये अवकल्कने ૨૨ धात गण, अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ना रूपक प १ सामर्थे कल्पते मोसाय डऊवल कृपल १० (अवकल्कने कल्पयति कल्पना क कृष कृति कृश न कृप कृष- ६ कू ५ कृतिहिंसयोः कणोति ५ निवांप्तायां ऋविणोति ४ तनूकरणे कृश्यति देहं रोगः कशा या इ र शा-शं १ आकर्षणे रुपति औ विलेखने कृपति (वा) कृषते क्षेत्र शज औ कृपकः ६ विक्षेप किरति कुमुमं वायुः सं- कीर्णः णा-णं ९ हिंसायां कृणाति कर्णिः गाणं गज गि १० संशब्दने कत्तियति परगुणं साध: क कीर्तिः १० आमन्त्रणे श्राव-केतयति श्राद्धाय मुनि कत णचे गृही-केतनं १ गत्यां कंपनेच पते गतो केलति क कृत केप केल .. ऊ २३ घांतु. गम. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. ट केला केव क्रथ कथ कथ ऋद नद in * कन्द ११ विलासे किलायति विलासी कामात १ लेवने कवते १ शन्दे कायति १ हिंसायां ऋथति ० प्रतिह कथयति क म १८ हिंसायां काथयति कम १ विक्लव्ये कन्दते १ आव्हानरोदनयोः कन्दति अक्रन्दीद्दश- ग्रीवः १० आप्रत्यये आआक्रन्दयति शोकातः क दमातत्यरोदने १ पादविक्षेपे क्रमति पादविक्षेप मान्यति (वा) काम्यते च उ वामनोमहीं कसति ९व्यविनिमये क्रीणाति (वा)ीगीत गज डु तिलं यवैर्जनः झीतः तान ति-कायः-क्रयविझायो १ विहारे क्रीडति १ शव्दे उन्देच नूयते नरः क्रम उ ४ क्री का कीड क्नूय धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. कुन्न १ कौटिल्याल्पी भा-ऋञ्चीत खलः कुञ्चति म- वयोः नो योगी निमजने झुडते कुध्यति क्रोधः अद्धः य ल ओं ६ इश कुड कुष ४ रोपे (धा धं ग कुन्य कुश ज औ कुय क थ क्मर कश ९ लिपि-छिपि नाति १ आह्वाने कोशति कोष्टा ६ गतो ऋषते पान्थः १ शब्दे ( अथवा ) ऋयते वायुना वृक्षः दुर्गन्धार्दत्वयोः १० हिंसायां कथयति १ हिंसायां कथति हछने कमरति खलः १ इतिभासनयोःशयति १० भासने कशति (वा) कशयति ९ शब्द ऋणाति (वा) फ्रणीत १० हिंसायां क्लधयति १ हिंसायां क्लथति वक्तव्ये १ आव्हानरोदनयोः सन्दति कश इ कि भग कम म क्थ भिड इ पद इ २५ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. ४ क ४ र क्किद आद्रीभावे क्लियति पयमा बंटः-क्लि- य ऊर नः-ना-नं क्लेदः क्लिद १ परिवेदने किन्दति (वा) क्विन्दते इन नि कामशोकेन रति : उप १० व्यक्तायांवाचि लापयति अक्लपत् क्किन ( इति लिव) न्यानो लाम्यति पान्यः क्लान्तः य उ भनि ता.तं-हन्तिः भये हवते प म कीव(वा) १ अधाप्ट, शोकेन कीवते नरः शीवः ना खीव लीवं क्लिश ४ उपतापे लिश्यते पापी य किश ९ विवाधने लिभाति धनिकं चोरः ग उ. हंशः गतो कुवते पान्थः सश बाधने (त.) वय किशते पापिनं रोगः लेशः अव्यक्तायांवानि १ शब्द कणति छणः बाणः বি: कंचन १० के नीवन जयति Sta कण निप्पाके . m a धातु, गण अर्थ उदाहरण. अनुबन्ध. क्षज पमड क्षण क्षप कइ १०. प्रेरणे क्षप क्षम क्षम दाने गतो सञ्जते इप में दानगत्यो। सजते ८ हिंसायां सणाति (वा) क्षणुते वि। द व उ प्र सलः क्षतं क्षतर्ज १० कांती (अथवा अपयति चन्द्रः शात्तौ (वा) क्षति क्षपयति क इ १ सहने समतेऽपराध समा|ड जिप ४ सहने क्षाम्यति पुत्रापरावपि य उ इरभ (ता-क्षमा संचलन क्षरति नदी क्षार: चलने क्षलति क्षालयति गङ्गाजलेन गात्र क्षये (तथा) ऐ क्षति (वा) क्षयते श्वये ५ हमायां क्षिणोति न (त)क्षियति तो हिसायां सिणाति हिंसायां क्षिणोति (वा) क्षिणुते । दउ क्षर क्षल १. ज १० शौच 외 ति ति नियात गप क्षिण २७ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. ४ जा वि ४ शिद मात्रन (तथा विद्यति गां नयादोषः य नि आ नह क्षिन (वा) माक्षे स्नेह क्षेदतें आइमि विद क्षिद(वा) ? अव्यते शब्द क्षिदति सदः दिवद लिम प्रेरणे क्षिप्यति वामनं वीरः य औ लिप्रं क्षिप लिपति (त.) क्षिपने दाज औ क्षितः ता- क्षित्र । इति लिव) क्षिर निरसने বান शिव निग्मन श्रीव्यति क्षी १हिमायां খেন सीन अव्यक्तशब्दे (नधीनति पक्षी ६ प्रेरणे उ ? निगमन सीन G क्षु मुद : .. .. .७ मद सीवनि सोचते चनन सीवः वा. तानि लगानि न धरी रित्रां मनः-शायः ប៉ុប २८ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण, अनुवन्ध. क्षुध ४ . १ मचलने ड शुभ क्षुम ग शुभ क्षुर क्ष १० मक्षणे क्षव उ ४ बुभुक्षायो क्षुध्यति भिक्षु क्षुध क्षुधा य ल औ क्षुधित'-तात शोभते क्षोभः मचलने सभ्यति युद्धेन शूर य शाम क्षुध धा- ९ संचलने क्षनाति ६ छेदने (त०) विक्षरति क्षुरः 'श लख खननेच क्षेडयति १ निरसने सवति १ क्षये क्षायति १० क्षेपे सोटयति (वा) सोटयते २ अपनयने क्ष्णुते दोष तिजने क्षणीति शास्त्र १ विधूनने क्ष्मायने वायुर्वृक्षं १ निमपणे क्ष्मीदति १ स्नेहमोक्षयाः श्वेडति स्नेहमोक्षयोः चल-श्वेलति नेत्र खपति खचयति कत कि क्षोट क्षण २ PAN माय क्ष्मील विड १ ऊ खनन खच १ हासे १० विन्धने धातु. गप. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. MAR- श ग खंत्र खजति जलं वराहः खज इ खट १ खटति वनं लुब्धः खदा क खट्ट खड खड १ इ खड १० भदे ६ भूतिपूल्योरुत्पत्तौ खचति ९ भूतप्रादुर्भावे खच्याति १ मन्यने १ गतिवैकल्ये खञ्जति खञ्ज खञ्जनः कांक्ष्ये १० वृतो खट्टयनि भदे खण्डति मन्थे खण्ड खण्डं खण्डते घट इ ङ कृपणः खण्डयति खण्डः (वा) क इ खण्ड १० भिदे खाडयति क १. हिंसायां (त० )खदति रिपुं स्थैय्ये खादयति १ अवदारणे तृपितो जान्हवीतीरे कूपं खनति दुर्मतिः (वा) ख- नते सनिः खानी (वा) खातिः खनित्रं खम्बति गत्यां खपति खड खद खद खन १० संवरणे क For १ गती धातु. गण. अर्थ. उशहरण. अनुबन्ध. १ खन खप १ खर्ज मार्जने (त० )व्य वति गात्रं . खजूरः थाया खद १ दशने खर्दति मूलके वालः खर्च १ गतो खर्वति खर्च वा- खर्च खर्चति मूर्व खर्च. वा- सल चलने संचयन खलति खलः ९ भूतप्रादुर्भाव बौनतिजन ग करे खपति साई खादति का खिद विधते ग्वेद खिद ६ परिघाते तिदति साधु दमी खेद श प औ खिद दिन्ये खित्ते भिक्षुः खु १ शब्दे सवते खुज १ स्तयकरणे खोजति नवनीतं कृष्ण १ भदे खाइति खुड १ भदे खण्डति ६ संवरणे खुडति धनं धनिकः श १ खन्ने खण्डते १० खण्डने खण्डति (वा) खुण्डयति, कि इ खर-क्षुर। ६ दिने खरति धान्यं कृपकः वरः श क्षुरः घड औ hty 1661 tor 1 धातु. गण. अर्थ, उदाहरण. अनुबन्ध. खुर्द,खूद १ क्रीडायां ह. खट १० भक्षणे खूदते विटयति मांसं आखेटः क त खट: टा-टं. टेति कशी गोष्टं आखे- खेट-खि १ उत्वासने ट टकः खेटे खेड खेल खेव 씨위 १० भक्षणे १ गतौ १ सेवने १ सिक्ने he खोट्यति शरं शूरः खोट खोड खोड खोर खोल ख्या खेड्यति खेलति खेला खेवते ऋङ खायति धननाशेन लोकः १ स्थैर्ये . खननहिं-खायति सयोः १ गत्यावाते खोटति १० क्षेप भक्षणेच १ गति प्रतिवाते खोडति खोड:-डा-डं खोडयति क त १ गतिप्रतिपाते खोरति गतिप्रतिवाते खोलति २ प्रकयने ख्याति गुणेन लोकः ख्यातिः १ हसने गग्वति १ शदे-मदेच गजति गजः १० पे १ 弟兩e गग्व गन tor ३२ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. गज गड स्वने 3 १ मेचने म m १० मख्याने त गण गद गद त ट १० अर्दने गजति ( डलयोरैक्यात् ) गलति जलं गाडः गाल गडक. १ वदनैकदेशे गण्डति गण्डः गणयति गणको ग्रहणम् | क व्यक्तायावाचि गदति १० मिघशब्दे गदयति घनः क ११ वाक्स्खलने गद्गद्यति गन्धयते लुब्धों वदान्यंक १ गतौ गम्बति गच्छति गत्या गपति गर्घ १ शब्दे गजति शब्दे अभिका-गर्जयति क्षिागाम् गर्दति सिंहः १० शब्दे अभिका-गर्दयति सिंहः क्षायां १० अभिकांक्षायां गयति भक्ष्यं भिक्षुः गर्जति दर्प गर्वति मूर्खः गर्वः गन्ध गम्ब गम गर गर्ज गर्ज १ गतौ १० क गई १ शब्दे . गई क क गर्ध गर्व गर्व १ गतौ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. १० माने '18 whewhere गल. ग्राम गल्ह गवेष इ. क त गह चनैर्गर्वयते मूर्खः गर्वः | क त ङ १० विनिन्दने गहयति १ विनिन्दन गर्हति १ कुत्सने गर्हते पापं गहीं १० लावे गलयते १ अदने ( नावे ) गलति मूलकं गलति जलं १० आमन्त्रण ग्रामयति १ कुत्सने गल्हते गरहः १० अन्वेषणे गवेपयति हरिणं नरः ग- विषणा १० गहने गहयति गहनः ना-नंग- हनं ३ स्तुती जन्मनि जिगाति देवान् जिगाति सुनयुः गाते प्रतिष्ठालिप्सयोः गावते धनं गाधिः गाधः ऋ दुः प्रत्ये १ विलोडने १ शने गवते ६ विष्टोत्सर्गे गोजति गा लि र १ गतौ गाध १ गाह गाहते जलं वराहः 4464 गुवति शशि औ धातु. गण. यर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. इने इ गुज गुज गुठ गुड गुड १० विष्ट क गुण १ कोडे गुध गुध गुष ४ य १ शब्दे गुनति शशि अव्यक्ते शब्दे गुअति पक्षी गुना गण्ठयते ६ रक्षायां गुडति गुडः १० वेष्टने (त. गुण्डयति क ३ रक्षणेचूर्णीकरणेच १० आमन्त्रणे गणयति गुणः कत १ कीडायां गोदते शिशुः गोधते परिवेष्टने गध्यति ९ रोपे गधाति १ गोपने गोपते पापं जुगुप्सा ४ व्याकुलत्वे गुप्यति लोकं कोपः १ रक्षणे गोपायति भुवं रामा १० भापाथे ( अथवा गोपयति भासि ६ ग्रन्थ गुफति माल्यं मालाकार ग्रिमे {कति माल्यं मालाकारः १ उद्यमे गोरति माता बद्धं हरिं ६ उद्यमे गुरते धनाय वैश्यः शशि कई निकेतने-कीडायां गईते ग गुप य इर गुप क गुफ गुंफ गुर aroro- ईते ३६ धात. गण. अर्थ. उदाहरण. अनबन्ध गेप ड गोष्ट गोम नथ ड प्रथ ग्रन्थ ग्रन्थ ग्रन्थ १ अन्वेछायां पते मुक्ति मुनिः ऋड १ शब्द गायति १ संघाते गोष्टते धान्यं १० उपलपने गोमयति गोमयेन भूमि कत यज्या १ कोटिल्ये-संदर्भ ग्रंथते १ कोटिल्ये ग्रंथते चित्तं खलः ९ संदर्भ अध्नाति ग्रन्थं कविः *ग १ संदर्भ ग्रंथति १० मंदर्भ-बन्धनेच ग्रंथयति क १ महणग्रामयोः असति १ अदने असते यासं भिक्षुः १० अदने ग्रासे ग्रासयतिचन्द्र राहुः क १-१० आदाने ग्रहति (वा ) माहयाति कि उ ९ उपादाने गृह्णाति (वा) गृहीते ग उ धर्म धार्मिकः गृहीत. ता तं. १ उद्यमने गूर्वति फलार्थी फलाय १ चौथे योचति नवनीतं कृष्ण १ अदने लसते १-१०|आदाने लहति (वा ) ग्लहयते | कि उ ग्रस ग्रह ग्रह ता गुर्व char गुच उइर धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुयन्ध. १ घु ड ड घुट घुट गुट घण घुण ड भ्रमणे ड घुण पुर शब्डे पवते १ परिवर्तन पोटते प्रवासी ६ प्रतिपाते गुटति गज घोटर शशि ६ व्यागते रक्षे इटति शशि १ भ्रमण गणते तथि मनि वृणति भिक्षाय मिशु दश ण १ महणे वण्णते ६ भीमातिशले परति भयेन शिशु घोर रा-र-घोर ४ हिमाज्ञानयो सूर्यते पनि गोषयति कइ १ शन्दे माधुपति गोविंद घोष १० शब्दे घापयति नीति ननेप कर राना घोपणा १ धुशे कान्तिर-पत जन १ भमणे নিঃ গৃগনি মার धमणे पूर्णति भिक्षाय भिक्षु यड घर घर चुप घुप गुप तुप १० विध घुप पूर्ण ३९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. घृ bu १ सेचने १ ग्रहणे इ ८ घृण घृण घृप घोर ना ३ क्षरणदीप्त्योः जिवत्ति जलं जिवत्ति ल इ र घृतं परति १० रणदीप्त्योः प्रवरयति सहकरणेच वरति दग्धं पयसा वृण्णते दीप्ता घृणोति (वा) घृणुते ६ नउ संवर्षे वर्षति काष्टं मूर्खः उ १ गतिचातुर्य वोरत्यश्वः १ गन्धोपादाने जिघ्रति पुप्पं भ्रमरः डवते १ दीप्ती प्रतिवात-चकति (वा) चकते नम तप्त्योः चकते विद्यया विमानाकः वयति कास्ति. लालु २ व्यक्तायांवात्रि आत्रष्टे धर्मगुरुः बमोति १ गत्यां वम्वति १० मदे (त०) व चाटयति भेदे चटति १ ध्वनी चक भा १ हप्ती १० व्यसने २ दीप्ता चकास चल चष ५ वातने न चट क धातु गण अर्थः उदाहरण. अनुवन्ध. चण चण चण चत चद चद इ १ कोपे चण्डते चण्डे चण्डी १० कोपे चण्डयते क १ शब्दे বান १ हिंसागत्याः चणति मि १ दाने चणति चणका म १ याचने चतते (वा) चतति चा- नउ तक: १ याचने चदते (वा) चदति एज १ आल्हादने दी- चन्दति-चन्द्रः-चचन्द- तिा च चन्द्रोव लचारुचित्तौ वि- दर्भराजो मिलने मुरारेः १ हिंसायां-श्रद्धायांचाचनति म १ शब्द वनति १मान्त्वने चपति शिष्य १० कल्के विपयति कम १० गत्यां चपति (वा) चपयति १ अदने चमति (वा) आचमति १ भदने आचामयति जलं पथिक माधुः ५ मिक्ष चम्नोति नउर १ गत्यां चम्बति चप चप चप चम चम 44 चम ४१ धातुः गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. चय चर १ गतौ ङ चर १० क चर्च चर्च चर्च श चर्च चयते १ गतौ (त०) अ-चरति चार: दने असंशये विचारयति धर्म पंडित विचारणा १ गत्यां चर्घति १-१०/परिभाषणतर्जन- चर्चते (वा) चर्चयते ङ कि योः ६ | परिभाषणतर्ज- चर्चति नयोः १० अध्ययने चर्चयते वेदं शिशु: च- ची. चर्वति चवति (वा) चर्चयति-- कि चवणं १ कंपने चलयति (वा) चालयति तरुं कपिः ६ विलसने चलति भी नारी श १० भृत्यां वलयति १ वधे चपति चपति (वा) चपते चपकी क ड चर्च चर्व १ गतौ १ अदने चल म चल क चप १ भिक्षणे ब धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. चह चह चाय भ १ चयने चि क चि चिक चिट चिट चित १ परिकल्कने चहति तीर्थे लोकः १० परिकल्कने चयति कपटी कत १ पूनानिशामनयोः चाययति (वा) चायते ऋ व विम १ हिंसायां चयति र ३ र ण चयति (वा) नयते ५ चयने चिनोति (वा) चिनुते न म धान्यं कृषक: १० चयने चययति क मि १ आती चिकयति १ प्ये चिटति भृत्यं चेट: चेटी चिटयति चितति प्रलये हरिश्चेतति चिचेत रामस्तक्लेशं स्मृत्यां चिन्तयति चिन्ता कइ १० संवेदने चितयते कड १० चित्रीकरणे चित्रयति पटं चित्रकारः क त चित्रः त्रा--चित्रं चिलति चैलेन मुखं वधुः श १ शैथिल्ये (ता) चिल्लति साधुर्दययाचिल्लः हावकृती १० प्रप्ये १ संज्ञाने an चित चित चित्र चिल चिल्ल ६ वसने ४३ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. १ १ कथने क ऋ ऋड चीक | १-१०आमर्यणे मर्पणे चीकति (वा) चीकयति चीव आदान संवरणयोः चीवति (वा) चीवते ऋञ चीम चीमते चीय १ संवृत्यादानयोः चीयति (वा) चीयते, ऋ ञ चीव १० भापार्थ-दीप्तौ चावयति चीव १ ग्रहसंवृत्योः चीवते चीव १ आदान संवरणयोः चावति (वा) चीवते चुक १० व्यसने चुक्कयति चुच्य १ अभिपवे चूच्यति चुट ६ छेदे चुटति श शि १० छेदने-भेदनेच चाटयति धान्यं चुट १० छेदने चुटयति केशं शिशुः कई चुट १ अल्पीभावे चोटति वेदः कलौ चुट १ अल्पीभावे चण्टति चुट्ट १० अल्पीभावे ( अ-चुट्टयति शोकेन देहः थवा ) संहता १ अल्पीभावे चुण्डति चुड १० छेदने चण्डयति क इ चुड ६ संवरणे चुडति १ हावकरणे चुडति नटी चुण छेदे चुणति शाकं भिक्षुः क tor क tur 6d6dlod श श शि धानु. गण. अर्थ उदाहरण. अनबन्ध. चौतति चुत चुद चुद चुप चुन चुर : १ आसेचने १ निशान चुन्दति (वा) चुन्दते उ इ र ३ १० संचादने चोदयति चोदना क १ मंदायां गतो चोपतिखलः वसंयोग चुंबति (वा) चुंबयति इ कि १-१०स्तेये चोरति (वा) चोरयति कि चारः ४ दाहे चय॑ते यड ११ चौय्य चरण्यति १० निमजने समुच्छा-चोलयति गंगायां मुनिः येच चोल; चोला १ हावकरणे चुल्लति प्रियेण नारी चुरण चुर चु ट चूण चूर्ण चूप चूत १ पान लोपे चलुम्पति १० संकाचे चणयति चणः क १० पेपणे-संकोचेच चूर्णयति पति स्तमंशिशुः ६ हिंसायां (त०)चूतति चचत्त भई ग्रन्थे १-१०संदीपने चर्तति (वा) चर्तयति कि १० संदीपने चर्पयति चूत चप संदी क धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. चेष्ट १ चेष्टायां चेल,चेल्ल च्यु च्यु च्युत १ गतौ १ गौ १० हाससहनयोः १ आसेचने चेष्टते पठितुं चेष्टा चलति चेलं च्यवते च्यावयति च्योतति बनी हविः, अ. भन 4 च्युतः, च्योतः च्युस छद क क त १० हानी-सहनेच १ अपवारणे १० अपवारणे १० संवृत्तो १० उर्जने १० संवरणे १० गती १ अदने छद छद छप १ क च्योसयति छदति छादयति उदयति छदयति पुत्रं घृतेन पिता क इ र म छन्दति (वा) छन्दयति कि इ छपयति छमति उर्दयत्वन्नं गेगी छिनत्ति (वा) छिन्ते तृणं- धन इ र औ शिप्यः छेदः छिद्रयति कलशं जनःछिद्र कन छुटनि छोटयात उ १० वमने क छिद्र द्वैधीकरणे छिद्र बट छुट शशि ११ विभदे ६ छेदे-महतो १०दने-संहतो ६ संवरणे डति श धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध छुप श औ छुद मृद ई द छुप छयति धान्यं कृपाणः छयु जक्ष पशें छुपति ६ छेदे (त०) लोपे रति शशि १ संदीपने उर्दति १०संदीपने छर्दयति तेजोऽर्जुनस्य क कि हरिः ७ देवनातिवमनेषु णत्ति (वा) कृन्ते धब उ इर् १० संदीपने छर्पयति क द्वैधीकरणे उिदयति तरुं तक्षा ४ छेदने ४ गतौ व्ययते १ दानगत्योः नक्षते इड म २ मिक्षहसनयोः लक्ष लुध १ युद्धे नजति युद्ध जंजति १ संहतो जति जटा ३ जनने जजन्ति बीजं सत्क्षेत्र- लि मर जन-जन्मा ४ प्रादुर्भाव बीजादंकरो जायते य मइड १० जनने जनयति विश्वं विष्णुः १ मानसे जापयति क 64 जक्ष निक्षिति मूलक rr जद जन जन जन जप जपति-जपः-जाप:- १० संघाते धातु. गण. अथ. उदाहरण. अनुया. नष नम यमन १ चमने नभति नम्मति गानीवनामे ভাবনাম नमत १० नाशने नभयति जमात ননি परिभाषणतन्तनात जंमः नम जपने शा नयाः मई परिमापणतन्जेनानि श नयोः पा म परिभाषणतजमलनि नयोः परिभाषणतनमनि नाः परिभाषणान- का: (२०) नगर पारण are मामाने पदनानि धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्धः जस क जस १० रक्षणे १. ताडने अस् जागृ जयः उ जि जिम निरि जिव निवि जिप जीव १ प्रीणने rar ५ मोक्षणे जस्यति वासं गोपः उईर ये १० हिंसायां (त जासयति रिपुं राजा अनादरे जिसयति नासयति (वा) जसति | उ कि २ निदासये जागर्ति मुनिः ल लु १ नये अभिभवेच जयति कृष्णः १ अदने निमति ५ हिंसायां मिरिणोति न र जिवति ५ मित्रांसायां जिविनोति १ सेचने जिपति उ जीवति हरिकथया साघुः नाव: नवते जवः नवति जिंगति नुडति जनः सूत्रेण व शशि स्त्र, मोड:, नोदन इति सुनोडा श जण्डयति मृत्यं रामा क न १ प्राणधारणे १ गती ज १ अंहसि १ त्यागे वन्धे to ho जग जुड ६ गतो १.परणे ४९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. जुत जुन जुल जुष जु १ भासने ६ गतौ १० पिषि तृप्ती जुष जूर जोतते विद्यया नरः ऋङ जनदि श जोलयति क १-१० परिर्तकणे (त० ) जोपति (वा) जोपयति कि वत्तं चतुरः ६ प्रीतिसेवनयोः जुपते हरिभक्तः ४ जीर्ण हिंसावयो- जयंते वृद्धः य ई हान्योः १ वधे जूति १ हिंसायां जपति (वा) जूपते १ न्यक्कारे जरति १ गात्रविनामे १ गात्रविनामे मुंभते (त.) जंभति- जभः-जुभ मुंभ जंभणं ४ वयोहानौ जार्यति-जीर्णः-गा-गाय प म इस ९ वयोहानी नणाति जरया जनः जी- ग गि जूर्व जूप ctor ब म निर्भते 15015. जुभ जुभ 614 150 पूर्ण:-णा-णं १-१० वयोहानी m क कि ऋ . जेष ह १ गतौ १ यत्ने .. १ सये जरति (वा) जरयति जेपते जिहते जायति धातु. गण. अर्थ, उदाहरण अनुबन्ध जि जो १ अभिभवे ९ ज्यान ९ अवबोधने ज्ञा ज्ञप १० नियोजने क त्रयति धर्म कलिः जिणाति ग गि जानाति ग १० मारणतोषणनिशा ज्ञपयति रिपुं राजा ज्ञ. मनेषु (१०) स्तु- पयति मित्रंनरः ज्ञपय- तोनिशाने च ति पांडित्यं सभायां ज्ञापयति भृत्यं राजा १० मारणतेपण नि ज्ञपयति कम शामनेषु स्तुतीच ९ जराया जिनाति ग गि गत्या ज्यवते १ भासन ज्योतति इर ज्योतते ड १ नियमवृतादेशोपा- ज्यवते नीति' ज्वरत्यजीणेन ज्वर. ज्वलति वह्निः ज्वाला- ज्वलति (वा) ज्वाल- यति चित्तं क्रोधः प्रज्वा- लयति अटति केशः ज्या ज्यु ज्युत ज्युत ज्यो ड १ भासने ड म ज्वर ज्वल ज्वल १ रोगे १ दीप्तौ १ दीप्तौ झट १ सघात धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. झम झर्च झमति ६ परिभापणतर्जनयोः झर्चति १ अदने श झळ ६ परिभाषणतर्जनयोःमति श झझ १ परिभापणतर्ननयोः झर्झति झझरः श झर्स ६ परिभाषणतजनयोः झझति झप १ ग्रहे ज झप १ हिंसायां झुझ्यु झूप १ गती ७ पिधाने-अपति (वा हायने झपति झपः झवते झूपति झीर्य्यति-झीर्णः-णा-णं य टण्कयति-टण्का-विटकः क टलति प टक ho ज १ हिंसायां ४ वयोहानी १० वन्धे १ विक्लवे १ गत्यां १० क्षपे १ गत्यां १ गल्या यांत टिक टिप टीक टोक दुर टपयति होकने टिकत न ५२ धातु. गण, अर्थ, उदाहरण. अनुबन्ध. AAN vt oम य इस इस डप डब डिप डिप दिप डिप डिप डिव डिभ ड इन्नति ज १० महतो उपयते १० महतो उपयते १० पे अयति क ४ क्षेप डिप्यति क्षिपे डिपति शरं श शि १० क्षिपे उपयात क १० महतो उपयते क १० मंहतो डिंपयते क इड १० क्षेप डिवयति क डिभयते क ३ ड ४ गतो डीयते पक्षी विहायसागतौ इयत गगने हंस , प्रडी- नं, संडीनं, उड्डीनं १० अदने डुबयति क १० संघाते भियते कइ नक्षति गती नखति १ गती नखति प्रयागात् काशी १ नृत्ये नाट्यति म in hurly १० संघाते ड AN इन इभ पक्ष जस णE १ गते hr णट(इ ति)नट धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुसन्ध. णद णद क णभ ग णम णम णम(वा) नम १ नृत्ये ( त.) हिं-गटति मायां १ स्लिष्टोक्ती नदति नद भाषार्थ (वा०)नादयति भामार्थ ९ हिंगयां नन्नाति १ हिंसायां नभने नाभिः ४ हिसायां नम्यति य १ प्रहशन्दे नमति, प्रणमति गुरं शि- प्यः, प्रणामः १ रक्षणे (त० गती,नयते इति नईः) १ बन्धे-गन्धे च नलति ४ अदर्शन नश्यनि कामः नाशः यऊ. १कोटिल्ये नमते बलः ४ बन्धन नध्यति (वा) नाते य ब आ ( इनिनाथ) (निनाथ ) कर शब्ने नामने नक्ति (वा नेनिने जलिरमा लिन व निर्णन णय गई पन्न ह ज णश नम णह जाय णाम 1 अर्थ. उदाहरण. भनुवन्ध. धातु. गण. श इ उ ल णिन २ श्रद्धो प्राणिक्ते जलेन गावंल इस णिद १ युत्मायां (त.) नेदति (वा) नेदते पापि- ऋ ड मान्निधौ ने साधुः निद्यते णिद कुत्सने निन्दति इति निद णिल ६ गहने निलति णिव १ मेके निवति সাহা १ समाधौ नेशतिमनि. निशा णिप १ मके नपति णिस २ चुंबने निम्ते हरिमुखं नन्दः णी १ प्रापणे कृष्णं मथुरां नयते (वा) अ नयत्यक्रूरः नयः नायः नीति नायकः णील ( इतिनील) णीव इतिनीव) णु २ स्तुती नौति गुद ६ प्रेरणे नुदति (वा) नुदते पठ- शञ औ नाय पुत्रं पिता ''अ.) ६ स्तवने नुवति हरि मुनिः श शि णु- १ कुत्सायां (त.) नेदति (वा) नेदते ऋ अ ति णिद सानिधी णेद-इ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. णेप तक तक १ गतौ fo ha तक तक्ष तग तंच तंच तंज tur bh ho try १ गतौ १ गतौ नेपते न डं १ सहनहासयोः तकति तकते १ कृच्छ्रजीवने तकति १. तनूकरणे त्वचनेच तक्षति वृक्षं तक्षा १गतिकंपस्खलनेषु तगति ७ संकची तनक्ति तंचति ७ संकोचे तनक्ति १ उच्छाये तटति तट १० आहतौ तट्यति १० आवाते (त. ताडयति तानं ताम्रकारः विपि तण्डतेरि ११ दुःख तंतस्यति १ कल्याणे तन्दते गृहे नरः विस्तारे तनोति (वा) तनुते तन्त्रं द न ऊ ध उ तट तट क तड़ १ ताडने ङ e ततम् तद तन tu tergo T तन्तुवायः वितानः तन उ १-१० श्रद्धापतापयोः तनति (वा) तानयतिज्ञा कि ( तथा ) उपकृतौ निवाक्यंजनः वितान- श्रद्धाघातेशदेच यति ५६ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण अनुबन्ध १ संतापे यड औ तप तप तप तंब तम १-१०दाहे १ गतौ तय तरण तत्र तर्क ११ गतौ ट क तपति तापः ओ ४ ऐश्वय्ये तप्यते सेनया राजा तपते (वा) तापयते कि ड तबति ४ ग्लानी (त. ताम्यति दुराचारेण विप्रः यम इर् उ इच्छायां १ गतिरक्षयोः तयते तरण्यति १० कुटुंबभरणे तन्त्रयतेकुतन्त्रेणकुमतिः क इ ड १० भाषाथै दीप्सितर्कतर्कयति योश्च तर्नति तं ततर्जानिलात्मनी तर्जयते १ हिंमायां तर्दति ततर्द तब्बति १-१० प्रतिष्ठायां तलति (वा) तालयति दे कि वालये राजा तलः तालुः ४ उत्क्षेपणे तस्यति मल्लो मल्लं वि- य उ इर तस्तिः तसति (वा) तंसयति उ कि इ तसः अवतंसः तर्ज तर्ज तदे লম १ तने १० तर्जने १ गती तल तस तस १-१० अलंकारे ५७ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध तस् ४ उपक्षये तस्यति ताय १ संताने पालने च तायते धर्म साधुः तिक,ती १ गता तेकते ऋड न तिक तिग न' न तिघ तिज तिज डा १० निशाने ते क ५ जिवांसायां तिनोति ५ जिवांसायां (त.) तिग्नोति स्कन्दनेच ६ वातने तिनोति निशाने क्षमाया च तितिक्षते खलं साधुः तेजयति शूलं भट्टः ते- १ सरणे (त.) द्युति तेपते जलं बटात् ४ आईभावे तिम्यति तैलेन देहः ६ स्नेहने तिलति तैलेन गात्रं तिला १० स्नेहने तेलयति तैलेन देह क जनः १ गती तेलति जना उऋड. तिप तिम तिल तिल य श तिल (वा) तिल्ल तिरस् ११ अन्त तिरस्यति कुटिलो वार्ता ट मना ताक. १ गती तीकते tin धातु. गण, अर्थ. उदाहरण अनुबन्धः तीम तीर तीव त तु ल तोगति तुज तुज तुन तुज hr ४ आद्रभाव तीम्याति तैलेन देहः य १० समास तीरयति तीरं क १ थाल्ये तीवति २ गतिवृध्रिवृत्तिहिंसातौति पूर्तपु १ हिंसायां तुतोग १० भाषार्थ ननयति क १० हिंसायां तूंनयति क १० हिंसाबलादान तोजयति क निकेतनेषु १ हिंसाबलेवेष्ट तुजति तुंगः तुंगी नप्राणनेषु ६ कलहकणि तुदति खलः पित्रा सह श शि १ तोडने तोडति जरासंध भीमः न तोड़ने तुडति बन्धनं हस्ती श शि तोडने १ तोडने(त.)वधे तुंडते तृणं तुण्डं | इ १ अनादरे तहति तुणति खलः १. स्तुती तत्थयति त. तुन m तुट तुड तुड ६ बौटिल्ये श तुण तुत्थ क गण. धातु. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. तुद ६ 1101 ३ प व्यथने तदति (वा) तुदते विधं शञ औ तुदो विधं तोत्रं तुद(त.), १ चेष्टायां तुन्दति सुखाय तुन्द द तुप १ वधे तोपति तुप १० तईने तुपयति क तुप ६ हिंसायां तुपति : श तुंप ६ हिंसायां (त० )तुपति श क्लिशि तुंप १ वधे तुंपति तुफ ६ हिंसायां तुफति श तुंफ ६ हिंसायां तुफति तुंफ ६ तृप्ती तुंफाति भोजने विप्रः तुव १-१० अर्दने अदर्शनेच तुंवति (वा ) तुंबयति- कि इ तंबी तुभ १ हिंसायां ताभते तुभ ४ हिंसायां तुभयति य तुभ ९ हिंसायां तुनाति तुर त्वरंणे तुतोत्ति लुब्यो, धनाय लि र तुरितं, तुरा,तुरगः, तुरंगः तुरण ११ वरायां श ड ग तुरण्यति ६० धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. ch HEREE क कि ४ तुष्टी hr १ हिंसायां तर्वति पूरणे तोलयते तुल १-१० उन्माने तोलति (वा) तोलयति कांननं जनः तुला तुप तुप्यति तुष्टः, टा, दं,यल औ त्रि तुष्टिः तुस १ शब्द तोसति तुह १ अर्दने तोहति तूई १ भनादरे, तोडनेच तूइति तूण १० मंकोचे तणयति क तूण १० पूरणे नूणयते, तूणः, तृणा, क तूणी, तूणीरः तूर ४ चरणे, हिंसायांतूयते याचकः य ङइ तूल १ निष्कर्ष तूलतिकनकं तूलिका तूष १ तुष्टौ तूपति कृष्णः तृक्ष तृक्षति तृक्षः तृण अदने तृणोति (वा) तृणुते तृ-द घउ १ गतौ ताय णं वृषः तृद ७ हिंसादनयोः (त.)तृणत्ति (वा) दृत्ते अनादरे घन इर् औ धातुः गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. ४ प्रीणने न ९ प्रीणने ६ प्रोणने ६ प्रीणने प तृप १-१० प्रीणने (त.) सं-तर्पति (वा) तर्पयति कि ज्ञीप्सेसंदीप हविषा वन्हिं विप्रः तृप तृप्यति पयसा वालः तृ- य जिर प्तिः तर्पणं तृप तृप्नोति तृप तृपति श तूंप तूंपति तृफ ६ तृप्तौ तृफति भोजनं विप्रः श तृप ४ पिपासायां तृष्यति चातकः तृट् तृपा य इर त्रि तृष्णः णा-ण-तृप्णा शऊ तृह ७ हिंसायां तृणेदि रिपुं जनः घऊ तृह १ वृद्धौ तहति तुंह हिंसायां तृहति १ तरणाभिभ- तति गंगां धीवरः तर- णिः तरणी तरिः तरी ९ हिंसायां तृणाति ९ हिंसायां तृणाति (वा) तृणीते बग तेप तपते द्युत्यांच तेव १ देवने तिवते तोड १ अनादरे तोउति इ शऊ IC - वप्लवनेषु १ कम्पक्षरणे ऋतु धात. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. तोक १ गतौ त्रक hur mur त्रख नख नग नद नप गतो her ण ४ उद्वेगे नस तौकते गती कते १ गती अखति गतो खति गति १ चेष्टायां नंदति १ लज्जायां त्रपते त्रपा प, मि ? उद्वेगे वसति त्रस्यति खलासाधु.त्रास य १० निवारण(त ) ग्रह त्रासयति शत्रु शरः निवधेातौ १-१० भाषा(वा)माप्ति सति (वा) सयति । कि ४ छेदने टयति य त्यति शशि त्रुटयते कर विध नुपति वधे पति १ हिंसायां त्रोफति तस्करो धनाय पाथं त्रायत १ गती त्रिोकते ऋ त्रत जुट त्रुट जुट त्रुप द्रुप त्रुफ ६ छेदने १० छेदने thy १ पालने ड त्रीक अर्थ. उदाहरण. अतुवन्ध. धातु. गण त्वक्ष त्वक्ष hor त्वग त्वच १ गतौ त्यन EEEEEEEEEET EFF-SERS. त्वर त्सर १ तनूकरणे त्वक्षति वृक्ष १ त्वचोग्रहे त्वक्षति १ गतिकम्ययोः त्वंगति ६ संवरणे त्वचति दोषं दानेन दा श ता, त्वचं, त्वक्, त्वचा त्वंचति १ हानौ त्यजति गृहं गृहं यतिः औ त्यागः १ सम्भ्रमे त्वरते भोजनाय त्वरा जि प म ङ १ छद्मगतौ त्मरति खलः त्सरुः १ भासे त्वेषति ( वा ) त्वेपते औ ञ संवृत्ती थुइति १ हिंसायां थुर्वति १ हिंसायां म पड. १ वृद्धौ(त.) स्यदे दक्षते धर्मेण दक्षः १ वातने दंपति ५ वातने-पालनेच दप्नोति १० दंडनीपातने दण्डयति दण्डयं राजा, कत दंड: १ दाने(त.) धृतौ ददते १. धारण(त.) दाने दधते श शि ई दक्षते दक्ष ur न l दद दध ६४ धातु गण अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध दध दम क दंभ दम दम . दय दरिद्रा १० विदारणे १ पालने दधति कृष्णं नन्दः नादे दभयति १० नोदे दिभयति कइ दभे दन्नाति धूर्तः १० सघात दभयते ४ उपशम दाम्यति मुनि, दम य म उ इर। दान्तिः, दान्तः, ता तं १ गतौ दाने हिंसायां दयते भिड २ दगेतो दरिद्राति दरिद्रः दालयति क १ भिडे-विशरणे दलति दलं दवति १० भाषार्थे-त्विपि दंशयति क १० दंशने(त.) दर्श दशयते मूलं दंशः दशति मूल दंशः औ ४ उत्क्षेपे दस्यति दसयते गात्रं क इड दसयति क इ १०शने-दर्शनेच दसयते श्रीकृष्णं भक्त. ड क ४ उपक्षये दस्थति य उ १ ममीकरणे ओ दल दव दश दश दंश दस दस her दशने य इर् औं १० दशने १० भासि दस दस दह दहति वनं वन्हिःदाहः धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. क Hey & दह दा ३ दाने १. दीप्ती-दाहेच दहयति ददाति गां विप्राय (अ-लि ङ डु थवा) दत्ते, आ उपसगै आदत्तः दाति दात्रेण धान्य १ दाने यच्छति धनं विप्राय २ लवने दा दाण तिज्ञा दान दाय दाश दाश दाश १ अवखण्डने(अथवा) दीदांसति (वा ) दीदां- आर्जवे सते काप्टं वर्द्धकि १ दाने दायते १ जाने दाशति (वा) दाशते वि- ऋ प्राय वस्त्र १० दाने दाशयते क ऋङ ५ हिंसने दाश्नोति नर. १ दाने दासति (वा) दासते दासः ५ जिघांसायां(त.)वधे दास्नोति रिपुं १० संघाते दिपयते १ संघाते दिपति (वा ) दिपते १० नोदे दिभयति रञ for दास दिप दिप दिम थ कइ ६६ धातु. गण. अर्थ, उदाहरण. अनुबन्ध दिभ दिव दिव दिव इ दिव दिश शड औ दिप १० मईने १० संघाते दिभयते १० भद्दे देवयति क १ प्रीती दिवति ४ कोडाविजिगीषा- दिव्यति----दिदेव- य उ व्यवहारानिमोदम दस्वमकांतिगतिषु १० परिकूजने परिदेवयतेप्रातः-पक्षी- कद ६ अतिसर्जने (अध दिशते वा) शोचे दिपयति (वा)देपति कुन उ कि कामिन्याः २ उपचये दिग्वि (वा) दिग्धे देहो ल न औ वृतेन ४ सये दीयने १ मारो-उपनयने दीक्षते. कार्तिक पूर्णिमा- वितादेशेच यां यतिः दीक्षते पुत्र पिता-दीक्षते शिष्य दीक्षा २ दीप्तिदेवनयोः दधीत गगने मानुः . दीप्ती-सरणेन दीप्यने गतो दवति दिह दी यड औ दीक्ष दोधी दीप दु ६८ अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. धातु. गण. श श A दंफ दृभ दृभ दृश इर् ह इ दृह *Vow her ग गि म ग गि १ भये य न ६ संक्लेशे दृफति रिपुं राजा ग्रंथे भति माल्यं १.१०भये संदर्भ दर्भति (वा) दर्भयति | कि १ प्रेक्षणे पश्यति १ वृद्धी १ वृद्धौ दृहति भये दृणाति दगति ९ विदारणे तृणाति ४ विदारणे यति ५ हिंसायां दृणोति १ पालने दीन दयते १ क्षरणे दिपति १ देवने-परिवेदनेच देवते देवः स्वर्गे १ शाधन दायति जलेन दह ४ अवावंडने शिरः शत्रोरवद्यति २ अभिगमन द्यौति रामो जरासंध १ होता. द्योतते १ न्यक्करण द्रमाते ११ परितापे दवस्यति देप देव प य दो ल ल द्युत द्यायति सलं साः १ गती ट द्रम द्रवम् धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध, द्रा द्राक्ष cho द्राख द्वाद्य द्वाह ऋ २ कुत्सायां (तद्राति निद्राया निद्वालुः लायने १ बोरवासिते (त०)द्राक्षति कांक्षे १ शोषणालमथर्योः दाखति हिमेन वृक्षः न १ आयामे-सामर्थ्यचद्राचते मोक्षे मुनिः श्र- मायामशक्तिपु १ विशरणे द्राइते पुप्पं १ नागरे, निक्षेपेच द्राहते द्रवति लोहं द्राव: १ अनुतापे द्रवति १ मज्जने द्रोडति ६ मज्नने वडति ६ गती, जैहो, वधे दृणति इयः द्रोणेः श ४ जिवांसायां द्रुह्यति रिपुं राजा द्राहः य ल ऊ ९ हिंसायां-गतो द्रुणाति (वा) द्रूणीते १ शब्दोत्साहयोः टेकते युद्धे वीरः १ स्वप्ने द्रायति · रात्री लोकः, निद्रा, निद्रालुः • १ स्थगने हरति १ गती huo huo huo 5 no hau द्रुड द्रुण द्रुह श शि गञ PH..
७. धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. द्विप हिप घका घृण घण धन धन धव घा १ अप्रीती द्वपति (वा)पते द्वेप. २ अग्नीती द्विपन्ति मंदाग्यरितं म- ल औ म हात्मनां (त०) द्विष्टे द्वेषः १.नाशने धक्कयति क १ वाने धणति १ वे घणति २ धान्य दधन्ति शालि भूमि ल लि र धर्म धान्यं धर्मति वति ३ | धारणपोषणयोः दधाति (वा) धत्ते लि डुन (त) दाने १ गतौ-शुद्धीच धावत्यश्वः धापति (वा) उज धावते कोप्टन दन्तान् ५ प्राणने धिनाति व्येन हिर न ज्यरतसं धियति वेदं वाल: १ संदीपने-जापनेश- धिक्षते वाहः काप्टेन शनेच १ गतौ १ बजे इ घाव घि धि धिक्ष ६ वारणे tria धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुसन्धा विव धिप ५ प्रीणने ( त० )धिनोतिहत्येन हिरण्य- न इ गतो रतसं ३ शब्द विधेष्टि लि र ४ अनादरे ( त ) धीयते साधु खलः अधारे ५ कंपने धुनोति ( वा ) धुनुतेशा नज च ऊ औ शु धु दिनं वातः मि घुर, १ बर्षे ( तथा ) स-ध्रुवति ध्रुवः पिणे ६ स्थर्य-सर्पणेच धुवति शशि ४ हिंसायां ( त यंते रिपुं वली य ईन गतो १ हिमायां धूर्वति १ करने धवति (वा ) यवते १ नवध्वंसने ५ कंपने धुनोति ( वा ) धूनते न न धर्व wiT धू धवते पत्रं वृक्षात् धू. वृ शालिनं वातः वृ ६ विधुनने कंपने धुवति हस्त नटः शशि धुनाति पल्लवं वातः धूनः ग गि नानं ७२ धातु, गण, अर्थ, उदाहरण, अनुवन्ध धू १० कपेन धूक्ष धूप धूप क धूश धारयति ( वा ) धाषय- कब ने धूनयति ( यथा ) वायुर्विधूनयति केसर- पुष्पं जातं. १ संदीपनेजीवने के धूक्षते वान्हेः काप्टेन शनेच १ संतापे धूपायति १० भाषायें (त) धूपयति दोप्तो इति धूस ( तथा ) धूम १० धूशे ( इतिधूस) १० सिंहतो हिंसे धूपति १० कान्तिकरणे धूमयत्यंग कुंकुमे जनः १ धारणे रिति (वा ) धरते, पुरे, धुर्य: धुरंधरः १० वृती धारयति क ६ अवस्थाने घियते यावदेकोपि रिपुं| श १ हईने परनि १ सेचने परति मेघो भूमि १ अवघसे घरते धर्मनि धूस क. धृ ज Sta amount ह १ गती ७३ धातु. गण. अर्थ, उदाहरण. अतुवन्ध. धू १ गती धृजति i na १० दर्शने VIC - धृज घृष १-१०प्रहसने अमर्षेच पति (वा) धर्षयति पष्टोधार्मिक घृष १० शक्तिवन्धे धर्पयते धूप ५ प्रागल्भ्ये धृणोति सभायां देवद- न मि आ त्तः धृष्टः, टा टं: १ पाने धयति वत्सो धेनुं धेक धेिकयति कपर्द्विन शैवः धोर १ गतिचातुर्ये घोरत्यश्वः ध्मा १ शब्दाग्निसंयोगयोःवमति शंख कृष्णः- धमति लोहं लोहकारः ध्माक्षत- १ बोरवासिते (त०) ध्मांक्षति ध्माक्षः ध्वाक्ष कांक्षे ध्यायति हरिं यतिः ध्यान ध्रजति धंजति धण,ध्वण ध्रणति ( तथा ) ध्व- गति ध्रस ९ उत्क्षेपे-उल्ले ध्रनाति ध्रासयति ध्यै १ चिंतायां धन १ गती १ गतौ १ ध्वाने . ध्रम १० उत्क्षेमे ७४ अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध धातु. गण. इ ध्राक्ष पोरवासिते (त० )घांक्षति १ कामे मर ध्राख माघ घाड धिन ध्रुव tur aur ध्रक ध्वज इ ध्वज १ शोषणालमर्थयो' धाखति हिमेन वृक्ष. १ शक्ती जायते ऋड १ विशरणे धाडते पुष्प गती धेजति गतिस्येय्ययोः ध्रुवति श गतिस्थैर्य ध्रवति ध्रुव श शि १ शब्दोत्साहयो १ हप्ता चायति १ गतो वनति ध्वज १ गतो जति 'वाने ( इतिध्वन) १ शब्दे वनति पनि वन १० शब्द ध्वनयति ध्वन ध्वनि १० शब्दे कपे ध्वनयति धनुर्द्धन्वी (वा ध्वानयति ( यथा) घा नयति वृक्ष यायुः १ गतौ चूर्णने अं- वसते शिच १पणे, कौटिल्येच वरति वशं अध्वर मि क त ध्वम ध्वन ध्वन ध्वन क 'वस च ७५ धातु. गण. अर्थ: उदाहरण. अतुवन्ध. ३ वाक्ष नक नख क १ सपणे नखः tur नट नट क नड क नद नद १ घोरवासिते ध्वांक्षति १० नाशने नयति नखति १ व्हिये नंजते इ ओ ङ १ नृत्ये (त० ) हिं-नटति नटः सायां १० अवस्यंदने, भ्रंशे, नाटयति हस्तं नटी दीप्तीच १० नंगे नाड्यति १ शव्यक्तेशन्दे नदति नदी १ समृद्धो नन्दति-ननन्द पारिप्लव- नेत्रया नृपः नन्देत पशु- लं पुंसां १ गतौ नम्वति १० नत्यां नामयति (वा) नमयति ও সহ नमति, प्रणमति गुरुं शि- प्यः, नमस्कारः नयते नर्दति ननर्दचासुरः सोपि नर्वति १० अपवारणे नालयति (वा) नलति कि 19 नन्त्र , नम नम 64 नय नर्द नर्व १ गतौ १ शब्दे १ गतौ धातु गण अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. १० दीनो ४ बंधने क नह नाथ य औ नालयति नाति (वा) नद्यते १ या चोपतापेश्चर्य वाथते (तथा ) नाति ( यथा) नाथतिम्बल साधु नाथति याचकांवदा ऋ न्यं नाय: नाथ १ याञ्चौपतापैश्वर्या-नाधते मड शोए १ चंबने कुत्साया १ मंचने १० परिमाणे १ इ निक्ष निद निष निक नील नीव नुड नृत १ वर्ण १ स्थौल्ये वध ४ गात्रविक्षेप १ नये ९ नये १२ परिग्रह निक्षति मुरां निन्दति निन्दा निपति उ निष्कयते निष्क काड नालति पंट नीलः नीली नीवति नुइति दश शि नृत्यति नर्तकः य नरति म नणाति नरं राजा पक्षयति पक्षः ककत गगि अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. गण. धातु. पत्र १ पाके पचति (वा) पचतेज औ प पचा पाकः पचनं पक्कः का कं पत्र पच पच १ व्यक्तीकरणे पचते गुणं कविः कु. औ १ व्यक्तीकरणे पंचते पञ्चयति पञ्जिकां भिक्षुः क इ १० ग्रंथे (त० ) वेष्टने पटयति माल्यं माल्यकारः, क त भापायां-त्विपि पाटयति १० विस्तार पट क पट पटति १ गतौ पट पट पड पड ड पड़ १ गतौ ड पण १ व्यक्तायांवाचि पठति पाठं पाठकः १० संहतो पडयति १० संहतो-नाशनेच पण्डयति क इ पण्डते पण्डा पण्डितः १ व्यवहारे (त०)पणते वाणगापणे पणः করনী पणायते हरि विप्रः १० व्यवहारे पणयत्यापणे उपसर्गेप्र- क. त पाणयति १ गत्यां ऐश्वर्य पतति ल ज ४ ऐश्ये पत्त्यते १ गतौ (त०) ऐश्ये पतयति पतं गोगगने क त पथति पण य पत पत पत पथ पथः १ गतौ धातु- गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. पांथ. कइ पथ" पथ पद पद पद पन १० गती १० प्रक्षपे १ स्थग्य ए य इ औ EEEEEEEEE N १ गती पंपस् पंब पय पयसू पर्ण ड पंथयति पाथयति पदात ४ गतौ पद्यते १० गतो पदयले कतर १ व्यवहारे (तपनते वणिगापणे हाते पण पनायति हरि विन. ११दुःखे पंपस्पति गदेनाः पंचति १ गतो पयते ११ प्रस्ती पियस्यति १० हरितभावे पर्णयति तरूपणं भेव पण, पर्णः पर्पति १ कुत्सितेशब्द पर्दते गर्दभः व्यवहारे, स्तुतौच पर्वति १ पूरणे पर्वति स्नेहने पर्पते पुत्रे पिता पर्पत-स स्पर्पते पलति (वा) पति ट पर्प पर्द १ गतौ १ गतौ पर्व ञ पल,पल्ल १ गतो ज ७९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. पल १० रक्षणे क १० लूनिपत्योः पालयति (वा) पलयति पल्युलयति क त. पल्युल पल्यूल पश पश १० बन्धे पश 외 पप पप क ९ वाधे-ग्रंथेच पशति ( वा) पशते न पाशयति पाशेन पर्श गो क पः पाशः १० वन्धवाधयोः- पाशयति पाशः क त स्पर्शगत्योश्च १ साधनस्पर्शयोः पपति (वा) पपते वन्धे-स्पर्शने ग्रंथे १० बन्धे-अनुपसर्गात्-पपयति गतों १० वन्धवाधयोः पपयति क त स्पर्शगत्योश्च १वधग्रंथयोः पसति ( वा ) पसते १० पसयति १० नाशने पंसयति पांसुः कइ १ पाने पिवति पान २ रक्षण पाति पुत्रं पिता पारयति राजसूयं युधि क ष्टिरः पारणापारं पप भथ बन्धे पस पस पस पा पा पार ल १० समाप्तौ ८० अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. धातु. गण. १० रक्षणे ६ गती १० कुट्टने पि पिच्च क पालयति पियति नापितः पिच्चयति सोमं सोमपाः पिच्चट ६ वाधे पिछति कुट्टने पिछयति पेजयति २ वर्णे-वर्णपूनयोः पिते पिंजरः १० हिंसायां-भाषट्टार्थे-पिजयति पट्टवलादाननिकेत- निपु १ संहतो (त० ) पेटति धान्य पेटकः श क कर पिछ पिछ पिज पिन पिन १० निकेतने क पिट पिठ १ संघाते १० संघाते १ हिंसायां (त०) पठति क्लीशि पिण्डते पिण्ड पिंडयति पिड, क कई क १० पेलयति क्षेपे पवते पिंशति पेशी शप संचूर्णे यवपिनष्टिचेटी पेषः | घ ल ओ पिड पिड पिल पिव पिश् पिष नड १ सेचने ६ अवयवे धातु. गण, अर्थ. उदाहरण. अनुरन्ध. क १ पिष पिप पिम पिस सति क पिस पिस पिस पी पीड क hn.in य १० हिंयायां पपयति गतो पेपनि गत्यां ऋ १० निकेतनेहिसावल- पेसयनि वानेषु गत्यांच १० यापार्थ, विपिच पिसयति १-१० स्विपि पिंसयति (वा) पिंसति कि इ १० नाशे पिलयति ४ पाने पीयते पयः शिभुः १० अवगाहने (त०)पीडयति प्रजामवग्रहः क वधे पीना १ प्रतिष्टंभे १ स्थौल्ये पीवति पीवरः १ प्रमादे पुच्छति कृत्ये मूढः पुच्छं १० भाषार्थ-चूर्णं भा-पोटयति सिच ६ संश्लेपणे पुटति कामं रतिः पुपोट श शि १० संसगै पुटयति संपुटे पुप्पं जनः क १० दीप्तौ पुंटति (वा) पुंटयति इ कि १० अल्पी भावे तो-पुट्टयति शोकेन देहः ये पीलति वाल: पील: पील पीव पुच्छ पुट क पुट पुट पुट पुट्ट क ६ ८२ अनुबन्ध. अर्थ. उदाहरण. गण. धातु. श पुति ror पुड पुड पुण श ६ शुभे कर्मणि ६ उपक्षये १ मई-खण्डनेच पुण्डति पणति मानेन जन पुण्य ण्या-ज्य निपुण णा-- १० भाषार्थे, विपिच पाथयात ४ हिंसाया पुथ्यति रिपुं वातपोथ १ हिंसाया सतशेच पुथति पुथ पुथ पुथ FFr যা पुर पुर्व 646464 의되색 TS ६ अग्रगमने परति कौरवानू भीष्म, पोर १ पूरणे पूर्वति जलेन कलश ६ महत्वे पुलति १ महत्वे पोलति १० सघाते उच्छ्रितो पुलयति तृण कृषाण १ पुष्टो पोपति देह ४ पुष्टी पुष्यति ९ पुष्टी पुष्णाति देह मूर्ख १०धारणे ४ विकसने पुप्प्यति कलिका प्रात पुष्प य ऋ औ पुल पुल पुष पुष पुष पुष पुष्प ग क पोषयति कवचं कुमार य य इर ४ विभागभ्रंशयो पुम्यति ८३ थातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. पुंस पुस्त क स १ पवने पवन पू पू य lim पृश्य क पूज क १ . मर्द-अभिवर्द्धनेच पुंसयति १० आदरानादरयोः पुस्तयति धनं पुस्तक ९ वन्ये (त० ) पवने पुनाति (वा) पुनीते ग अ गि विश्वं गंगा पवते गंगा ४ पवने पूयते १० संघाते पृप्पयति १० पूजायां पूजयति गुरुं शिप्यः पूजा १० संघाते पूणयति १ विशरेणीदुर्ग धेच पूयते मृतकः ४ आप्यायने पूर्यते जलेन ततः १० आप्यायने पूरयति धनर्याचकं कर्णः १० निकेतने पूर्वयति १० निकेतन यनिगृही १ संघाते पूलति तृणानि १ वृद्धी ना पूर्ण पृय पूर LitoIN FO प्रतिक्षणं पूपति यस्या विक्रमः पृन पृ २वणे ५ प्रीती गृहे पृणोति साधुरतिथीन न m धातु गण જય उदाहरण अनुबंध g ६ व्यायाम धर्म व्याप्रियते साधु श 3 व्यापार १० पूरणे (१०) पा पारयति पयसा क्लश पृ क पृ पृच पृच २ सपके २ सपके लड पूज प्रेष पूड पूर्ण ३ पालनपूरणयो पिपर्ति पुत्र धनन पिना लि सयमने ( त० )स पर्चति (वा) पर्चयति वि पर्के सपृक्त साधुभि माधु ७ सपर्के सपृणकिन केनापि यति धई पृक्त गतो पते मुस्खे पृडति धर्मो लोक प्रीणने पुणति हरि भात्या बुध (पपण पृथयति पपति पालनपूरणयो पृणाति विश्व जलेन शन गगि भि ३ पालनपूया पिपत्ति लि पूर्ती पारयति १ विषणगतिछेपेषु णति १ गतो परति श पृथ १० प्रक्षेप क १ सिके उ क पेण पेल २५ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. पेव पेस ? सेवने १ गती १ शोषणे प्य. kio प्याय ३ औङ य इर् प्युप प्युप प्रच्छ क श औ प्रथ पवते पेसति पायति हिमेन वृतः १ वृद्दी प्यायते १ वृद्धा प्यायते ४ भागे-दाहे प्युष्यति १० उत्सजे प्बुपयति ६ जिज्ञासायां पृच्छति गुरु शिष्यः १ प्रख्याने प्रयते विद्यया कविःप्रया| म प ढ १० प्रक्षेपणे (त० ) प्राथयति ख्याती १ विस्तारे, प्रसधु प्रसते परगुणं साधुः २ पूरणे प्राति जलेन घट ९ तर्पणे कान्ताच प्रीणाति (वा) प्रीणीते ग ङ पितरं पुत्रः प्रीतः ता, तं प्रीतिः ४ प्रीता प्रीयते धर्मसाधुः प्रीतः, यह प्रथ प्रस प्रा प्री ल प्रो ता, तं, प्रीतिः ग्री १० तपणे प्राययति ( वा ) प्रायय- कन ति देवतां हविपा यज्वा प्रीणयति ८६ धातु. रापा, अर्थ, . उदाहरण. अनुबन्ध. पी न الي ह उ ग्रुप अप ग १ तर्पणे प्रयति (वा) प्रयते गतो प्रवते १ दाहे योपति ९ स्नेहनमोचनपूरणे पुष्णाति पुत्रं पिता-विन दाहेच पवित्रम् १ पर्याप्ती प्रोथति (वा) प्रोथते शक नार्जुनाय कर्णः प्लक्षति (वा) पुक्षत प्रोथ { মিয়া न पुव ५ प्लिह गतो प्लवते गतो प्लीनाति १ गतो १ गतो लवते प्लव. १ दाहे प्लोपति ४ दाहे सुप्यति गानं ज्वरेण य मुष्ट , टा, दं, लोप, ९ नहनमोचनपूरणे-मुष्णाति सुप् 외 의 행의 역 सुप SA ग पु दाहेच य इ. ४ दाहविमागयोः 'इस्यति १ सेवने पुषते २ मक्षणे प्सा साति ल ८७ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. फण १ नीचंर्गतो १ निःस्नेहे १ . गों फक्वति खलः फणति ण फणति (वा) फणयति सर्प सप वैद्यः फाणय- मिण फण ति दुग्धं फर्व फल क ज फल फल फेल १ गतौ १ जीवने १ पूरणे फर्वति तमसा निशा ब्रह्मांड १० संघाते फालयति १ गतौ संघातेच फलति १ निप्पत्ती. फलति धर्मः १ विशरणे फलति फाल: मि आ १ विकसने फुल्लति कलिका फुल्लं फिलति फेला न फ्वलति १ गतौ वकते १ . कौटिल्ये वकते चित्तं खलः वंकः इ १० मार्मणसंस्कारे वाजयतियोद्धा वाजः क वाजिनः वंटयति धनं भ्राता वटति वणति म वक वक इ ड वज वट क वट १० वंटने १० पैल्ये १ शब्दे वण धातु गण अर्थ उदाहरण अनुबन्ध १ म्य घद बध ह क पा बन वन्ध वन्ध चनाति कृष्ण माता वदति १ बन्धने, निद्रायाचविधते बीभत्सते पापसाधु बीभत्सा १० सयमन बाधयति न केशान्द्रोपदी याचने जनुते दउ ९ वचने ग औ १० रन्धन न्धयति क १ गता विति बम्बति १ गत्या बिति १ वधौ दीप्तीच बर्हति १ स्मृतिहिंसा दान बहते बम्ब १ त्या बई the वाक्षु बह ह वल ज वहते १ दानवनिरुपेषु बरते १ धान्यावरोधे जी बलति वनेन मृतौ प्राणनेच वलयति बालपिता १० निरूपणे बलयते क बल प ८९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. वल्ह ड वल्ह वस्त क १ अवयवे Hur वह वाघ विद बिल विस वीज बुक क १ स्मृतिहिंसा दान-वल्हते वाक्षु १० विपि(त०)भाषार्थेविल्हयति १० अनादृत्याहत्योः वस्तयति वस्त अदनेच १ वृद्धा वहते १ विलोडने वाधते विंदति ६-१० भेदने-क्षेपचे विलति (वा) बेलयति श ४ क्षेपे बिस्यति य इस १ गतौ वीजते वीजा १-१० भषणे बुक्कति (वा) बुक्कयति कि श्वा वुकं बुक्कयति १-१० हिंसे वोटति (वा) बोटयति कि ६ संवरणे (त०) बुद्धति श शि उत्सर्गे १ निशामने वोदति (त०) बोदत इर् उ अ बोधति (वा) बोधते शास्त्रं इर्जन १ अवबोधने बोधति शाखं वाल: प्र. औ बोधः १० व्यसने क बुक बुट बुड बुद बुध बुध १ वोधने ব্লগ उदाहरण. अनुबन्ध धातु गण GC बुध इर् उम बुन्द बुध बुन्ध बुल बृह क य इर अवगमने बुभु-बुध्यते ( अथवा ) बु य औ क्षायाच ध्यति निशामने बुदति (वा) बुंदते १ निशामने बुन्धति (वा) बुन्धते । इर् उस १० बन्धे নুন क १०मज्जन बोलयति ६ उद्यमे बृहति वैश्य बृहती बर्हि श उ (इति बू) ४ हानी ब्युस्यति १ शब्दे वणति यक्ताया वाचि नवीति (वा) बूते १० हिंसाया बूसयति व्याघचौर मिक्षति (वा) भक्षते १० अदने मक्षयति १ सेवाया भनति (वा) भजते वि| ज औ प्णुबुध भाग , भक्ति १.विश्राणने पावेच भाजयति मत्रिणे राज्य राना १०भापार्थे-मासि भजयति क ७ आमईने मनक्ति पादप दन्ती भगध ओ ओ १ परिभाषणे भटति म २ ब्युस वण 쾰 बूस भक्ष भक्ष भज क न १ भक्षणे क क भज इ भज भा भट थातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. भट भटति मृत्यं भट tur भड भड भण ऋ भद भव क In म भर्भति भर्व भर्क्स भल १ भती भट: १० प्रतारणे भिंटयति वालं भंटकः क १ परिहासे भिंडते १० शिवे भंडयति क १ शब्दे भणति १ मुत्प्रीत्योः शुभे क-भन्दते ल्याणे सुखेच १० शुभे भंदयति १ हिंसायां १ हिंसायां भर्वति १० तर्जने भर्त्सयते १० निरूपे-आभंडनेच मलयते १ परिभाषणे-हिंसा- भलते भाल यां-दानेच १ परिभाषणे-हिंसा-भल्लते यां-दानेच १ भर्त्सने भपति श्वा भपकः भर्त्सनदीप्त्योः वभस्ति दुर्बलं दुष्टः २ दीप्तो भाति सूर्यः भानुः ल १० पृथककर्माण भाजयति धनं भ्राता वि- क भागः क kio क भल ङ ङ भप र भस भा भ बखर प মাল त धातु. अर्थ. उदाहरण. अनुचन्ध, १ १ दीसौ न ड ड h क ट भाम सोधे भामते मूर्खः भामिनी भाम काधे मामयति ककत भाप व्यक्तायांवाचि मापते भाषा ऋ र भासते विद्यया विप्रः भिक्ष १ यात्रायां भिक्षतेऽन्नं भिक्षुः भिक्षा भिक्षः भिद ७ विदारणे भिनत्ति (वा) भिन्ते द-धन इर् औ धिभाई कृष्णः, मेदः मिल १० भेदने भेलयात भिपज् ११ चिकित्सायां भिपज्यति भिपक् भिष्ण १४ उपसेवायां विष्णज्यति भी ३ भये भयः लि भीम १ गतौ-शब्देच भीमति भुज ६ कौटिल्ये जति भुनं श ओ ओ भुज ७ पालनाम्यवहारयो मुनाक्ति मक्तं हरिः भुक्तध अ औ पालु फले कृष्णः भोग. मुड १ मरणे भंडते कपट भू १ सत्तायां रामःस्थिरो भवति १-१०प्राप्ती मवते (वा) भावयते कि ह मोक्षं ज्ञानी ट विभति पापात् an स भू ९३ धातु. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध भू क श्रणयोः भूष भृ भृ ई भृज भृड भृश भृश १० अवकल्कने शदिमि भावयति वेदार्थ वैदिकः भावना १-१० अलंकारे भूपति (वा) भूषयति कि भूषणं १ भरणे भरति (वा) भरते भि- ब टु डु क्षुरुदरं ३ धारणपोषणयोः विभृते धरां वासुकि लि डु टु अ (त० ) विभार्ति भजने भर्जते ६ निमज्जने भृडति गंगायां यात्रिकः श १० दीप्तौ भृशति (वा) मुंशयति इ कि ४ अधःपतने भृश्यति ९ भर्त्सने भृतौ भृजि भृणाति कुपुत्रं पिता १ भये भिषति (वा) भेपते पा- ऋ न पात्साधुः म्यसते १ अदने भ्रक्षति भ्रणति भ्रमति तीर्थ मुनिः जण उ ४ अनवस्थाने भ्रान्तः ता-तं भ्रान्तिः ण वमर्श य इर् उ mi ग गि भेष १ भये म्यस भ्रक्ष भ्रण भ्रम भ्रम १ शब्दे १ चलने भ्राम्यति लुब्धः भ्रमः य भज धातु. गण. अर्थ. उदाहरण अनुबन्ध. মুহ भ्रंश भ्रस्न क भ्रंस भ्रान १ दोलौ ड भ्रास भ्री भ्रड भृणह. १ अवलंसने प्रशते भ्रष्टः-टा-एं | उडल. ४ अधःपतने नश्यति वृक्षारपत्रं बभ्रंश उ इर् उ ६ पाके भजति (वा) भूजते शन औ भृष्टं १ अवस्त्रंसने भ्रंसते ? दीप्ता মানন १ दीप्तौ भ्राजथःड ण ऋतु भ्राशते ऋण टु ( इतिभ्राश) ९ भरणे (त.) भयोधीणाति नारी भर्ती ग गि ६ संवृतिसंहत्योः भ्रडति श शि आशायां (त.)भ्रुणयते पुत्रं वंध्या १० विशकाय १ दीप्तो भेजते १ चले भये धिपति (वा) ऽपते १ अदने এখনি १ दीप्ती लाशते ऋ ण टुङ्ग --- ( इतिभाश) गतो प्रिपति मंडने मकते स्तन कुंकुमेन, ती क तिभ्रूण भ्रेन भ्रेप प्लक्ष মুহি म्हास स मक मक ror घात. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. भ मक्क मक्ष मख १ गती मख मग मगध इ ट मघ tur मघ ङ. इ १ गतौ मकते १ संघाते मक्षति जलेनान्नं मक्षिका मखति १ गतो मंखति १ सपणे, गतौच मङ्गति ११ परिवेष्टने नीचदा मगध्यति नीचः स्येत्र १ भूपे मंघति १ कितवे गतो आ-मंघते कितवो द्यूतेन क्षेपेच १ कल्कने मचते मूर्खः १ धारणे उच्छायधृ-मञ्चते माल्यं कंठे मभ्रः | इ त्यर्चामासु १ गत्यां मभ्रति १० मृजाध्वनयोः मञ्जयति १ निवासे, मदेच मठति मंठते १० सुखे मंडयति (वा) मंडति कि ग मनाति १ वेष्टने (त०) वि.मंडते ङ मच मच ङ मन्च मञ्ज मठ मठः मठ १ शोके इ मड मड ङ भागे धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध मड १ शब्दे ट य ट ম मंतु मंतु मथ मथ मद १ विलोडने ए har १-१० भूपायां, हर्षेच मंडति (वा) मंडयति कि इ मंडनं मणति ११ अपराधे रोपेन मंत्यति ११ अपराधे रोषेत्र मंतूयते मिथति १ कुथे मंथति १ स्तुतिमादमदस्वप्न सन्दते मुनिर्माधवं मन्द कान्तिगतिषु ना- दाः दं. उपच मनो पदयते द्रव्यं माद्यति धनेन भिक्षु. मद य,भ,म,दईर मत्त. त्ता तं १० हर्षणपनयो. सदयति मनो मित्रागमः मदति रिपु बली बोधने मनुते मुनिः ४ ज्ञाने धर्म न मन्यते मूहः य हु औ मातयते सेनां दुर्गः १ विलोडने (त०)मन्थति रथं ममन्थ स- हयं ९ विलोडने ममाति मद मद १० तृतियोगे क ड मद क डउ मन मन मन १० स्तंमे मन्थ ग ९७ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. मन्त्र मय ड. मर्च म क मर्व क मत्र मम्र १ गत्यां मम्बति १ गतौ मयति १ गत्यां मर्घति १० शब्दे मर्चयति १ गत्यां हिंसायां च मप्रति १ पूरणे (त०) गतौ मति १० गुप्तभापणे मंत्रयते मंत्रिणा राजा १ गतौ मभ्रति १ धारणे मलते माल्यं -मल: १० धारणे मलयति ? धारणे १ वन्धने मवति रज्वा पाटचरं १ वन्धने मव्यति चौरं राजा १ शव्दे (त०) कोपे मशति मशकः १ हिंसायां मपति १ गती मप्कते (वा) मस्कते मल मल क त मल्लते मल्लः मव मव्य मश दु मप मक,म स्क मस ४ परिमाणे (त० )मस्यति स्वर्ण स्वर्णकारः य इर् ई परिणामे मसूरः मास:-माप:-मापकः ६ शुद्धी (वा ) स्नाने मजति मनयः सर्वे मस्न धातु गण. अर्थ उदाहरण अनुबन्ध १०विपि इ मह मह मह मह मा इ दडेन भूमि- मा 10 य मा माक्ष माड भ १ माने १ पूजाया महति (महयति क १ हौ महते १० पूजाया महयति त २ माने माति प्रमाण ३ माने शब्ढेच धर्म मिमीते मुनि ४ माने मायते १ काक्षाया माक्षति माडति (वा) माइते । म स्वर्ण--माड कुथे माति १ पनाया जिज्ञासा मोमासले शास्त्र वृष-- मीमासा १० पूजाया मानयति १ पूजाया मानति १० मस्कारसर्पयो मार्गयति ११० अन्वेषणे मार्गति (वा) मार्गयति दि १० शब्दे (तथा) माजयति-मार्जार क मनायो माने माहति (वा) माहते | मन hr माथ मान मान मान मार्ग मागे मान how धातु. गण. अर्थ उदाहरण. अतुवन्ध. मि श १० दीप्ती hur ज मिछ मिन मिथ मिद मिद मिद मिद मिद मिद १ गर्व ५ प्रक्षेपणे मिनुति (वा) मिनुतेतृणं- न न डु वायुः ६ वावे, उत्क्लेशे चामिच्छति मिजति (वा ) मिजयति इ कि १ . वधे, मेधायां च मेथति ऋ १० स्नेहने मिदति (वा) मिदयति. इ कि गपने मेदति ४ स्नेहने मेघति, मेदं, मेदः मेदस् | य लू १ स्नेहने मेदते पुत्रे पिता आ निक मेदयति १ मेघाहिंसयोः -मेढ़ते (वा) मेदति वेदन वालः ? मेवासियोः मिधति (वा) मेधते १० संप. मिश्रयति घृतेनान्नं जनः क ६ लेपण मिलति (वा) मिलते श साधुं माधुः मेलकः १ सेके मिवति १ शब्दे मेिशति मपति मिपति कृष्णं शिशुपालः श १० स्नेहने क ञ मिथ मिश्र मिल hele 15 m मिव मिश मिष मिप उ १ सेचने ६ स्पीयां धातु गण अर्थ उदाहरण अनुवन्ध मिह १ सेचने मी १ गतो 所不 मी मीम मील मीव मुच मुच ६ मोचने मेहति मेह -प्रमेह औ महन ११० गतौ मत्या च मयति (वा) माययति कि ४ हिंसाया मीयते मीन य इटु ९ हिमाया मीनाति (व) मीनाते रिपु ग मीमति १ निमपणे निमीलति भिया नेत्र १ स्थौल्ये मीवति १० प्रमोचने मोदने च माचयति क्चुक सर्प क मुश्चति (वा) त्वामुचते देशपालआ तिरक्त १ कल्वन मोचते १ करने मुञ्चते १ गत्या मुचति १० मृना वनयो मोजयति १ शब्दे-गृना मुजति मुज वनयो १ महन मुटति ६ आक्षेपप्रमईनयो मुटति कालीयम्य दप्पं श शि कृष्ण ड द मुन मुच मुच मुज मुज क य मुट मोटति तरु गन १ म इ मुट BHARATIYA १०१ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. मुट - lio मुंडति मुंई मुंडी ३ n मुट मुंड मुड मुड मुड मुण मुथ मुद्र क १-१० संचूर्णने सोटति (वा) मोटयति कि धानाःशिलया १ पलायने मुंठते १ मुंडने मुंडते मुंडे जलेन नापितः । १ खंडने १ मन्ने मुंडवे १० मईने मोड्यति ६ प्रतिज्ञाने मुणति नियम मौनी श कुंथे हपे मोदते यशसा कविः- जि आमोदः मोदयति गुडेन धान्यं क नारी, मोदकः मुरति कंटकेन वाटी कृ- पकः मुरः मुरा १ मोहसमुच्छ्राययोः मूछति मुमूछ सख्यं रा- मुंथति मुद १० संसर्ग मुर ६ संवेष्टने श मुछ आ मस्य १ वन्धने १ वध Fot मुव मुप मुष मुप मूर्वति मापति मुप्यति मुष्णाति वन VIDYA ४ स्तेये-छिदि य ग S.N.... BHAYA घातु. गण. अर्थ, उदाहरण. अनुबन्ध स्तर य मुप,मूप मुस मुस्त मुह मू मूत्र ko त क मूल मृ मृग मृग मोपति-यो मूपति परद्रव्य ४ खंडने मुस्पति शंकुलया क्रमुकं १० संघाते मुस्तयति ४ बनिये मृदो गुह्यति माहेन य उलनि बंधने मवते चारं राजा १० प्रस्रवणे मूत्रयति बालस्तल्पे-मूत्र क १० रोहणे मूलयति जलेन वृक्ष मा-13 लाकार:-मूल १ प्रतिष्ठायो संघातेचा मृलति (वा) मूदते यशः कृष्णस्य मूलं ६ प्राणत्यागे प्रियते पापेन जन्तः श ४ अन्वेषणे मृग्यति धनं भिक्षुः १० अन्वेपणे मृगयते मृगं न्याधः मृक तह गया १ शढे मजति १.१ शौचालंकारयोः मानति (वा) मायनि कि ऊ प नंदनेन ललाटं नारी जलेनात्मान मनिः २ शुद्धी माप्टिकानेनात्मानं ल उप सुते इति धर्मो लोक य मृज मृज मानयति . मृड १०३ घातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. ग मृड मृण मृद ग मृध मृश १ सेचने at 4 मृष मृप मृष मृष मृप ९ सुखे मडाति गिरा शुकः ६ हिंसायां मृणाति रिपुं मृणालं श सादे मदनाति नलिनी गजः विमः १ दे मर्द्धते (वा) मर्द्धति मृधं ६ आमर्शने मृशति गुरुवचनं साधु:- श औ परामर्शः मर्पति १ सहने मर्पते दोष हरिः १-१० तितिक्षायां मर्पते (वा) मर्पयते कि छ ४ समायां मृप्यति (वा ) मृप्यते १०क्षांती, सहने च मर्पयति त ९ वधे मृणाति ग गि १ प्रतिदान मयते-तिलैान्यं-विनि- मयः नमेयः निमया- मयः विमयः १ उन्मादे मिटति धनेन नीचः १ उन्मादे मेडति १ संगे मेघायांवधे च मेथति १ मेवासियोः मदति (वा) मेदते मेदः ऋ म य ज क ऋ मेट मेड मेथ मेद १०४ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध मेध ट मेधा मेप मेव मोक्ष • म कर कि ना १ संगमे वधे भधति ( वा ) मेधते स- ऋ अ खासखायं मेधा, मेधः ११ आशग्रहणे मेधायति १ गत्यां मपने १ मेवने मेवते १.२० असने मोक्षति (वा) मोक्ष यतिशरंशूरः १ अम्यासे मनति वेदं शिशुः आ- मायः १ संघाते भतिजलेनानं १० नक्षणे म्लेछने च नक्षयतिरनसादेहेकृष्णः प्रचति १ उन्मादे प्रति १ मर्दने-क्षोदे च मदते वलं बली १ गत्यां म्रोचति १ गती म्रचति १ उन्मादे नियति धनेन नीचः १ गती झुंचति सोनति १-१० अव्यक्तायांवाचिदे मगति (वा) यति कि श्योक्तो च मेछ: क १ गती म्रक्ष म्रक्ष मच मेड म्रद ग्रुच ध्रुन नेट ऋ १ गतो • १०५ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. मेटति धनेन नीचः मेति ऋ १ उन्मादे १ उन्मादे १ सेवने १ कान्तिसंक्षये सेवते मुपयति, उपमापयति, प्रम्लापयति क उ यक्ष यज . यत यत १ गात्रविनामे मायतिपुप्पंवातेन ग्लानिः १० पूजायां यक्षयते १. देवपूजासंगतिकरः यजति हरि-यजतिताप- ए औ अ णदानेषु सं साधुः पशुना शिव यजते १ प्रयत्न यततेमूकायनरः १० निकारोपस्कारयोः यातयतिशत्रुबली-यात- यति नानेन देहं यतिः ? मिथुने यत्नति १ मिथुने यमति १ उपरमे यछतिपापात्साधुः १ परिवेषणवेष्टने यामयत्यन्नंविप्रायसाधु:- यमयति विमागात्मनां- राजा १० संकोचने यंत्रयति यंत्रेण खलं रा- क यत्न यम यम औ उ यम क শুষ ६ ना-यंत्रं १०६ धातु गण सर्थ उदाहरण अनुबन्ध यस या याच यु यु 에 외 ४ प्रयत्ने यस्यति धनाय नर प्रय उ इर यास २ पापणे, गताच याति याआया याचति (वा) याचते ऋटु डु म धन याचक २ मिश्रण मिश्रणयो यौति घृतेनान्न योति स्व भ्य साधु यव याव ९ बधे युनाति (वा) युनीते । ग गप्साया यावयते वृद्ध युवति | क योति युगति १ प्रसादे युति ११०मयमने योजति (वा) योजय कि ति हले वृप गोप युनकि (वा) युक्ते यो वनइर औ गयोगी योग ४ ममाधी युज्यते गुहाया योगी योजयत १ मासने योतते ४ मप्रहारे युध्यत योध -----गुजय ड ओं ४ ल्यारसे युप्यति य इ १ वर्जने युग युछ युज hor युज ७ योगे युज युन यह आ १० नन्दे क है युत युध युप १०७ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. क Hdy १ प्रयत्ने यूप १ हिंसायां यूपयते येप यपते योट,यो- १ संबन्ध योटति (वा) यौटति द,गाँड रक १० आस्वादन ( त राकयति मांदकं वाल: लमणी कृष्णः क रस नि या ) आपने १ पालन १ गत्यां १ गत्यां रख tino राख ऋ क ग रक्षति, रक्षा रखति खति शोषणालमर्थयोः राखति हिमेन वृक्षः १० स्वादे आप्तौ च रगयति १ शंकायां रगति साधुः-लेम्यः म ए रंगति वयति १ गती रंबते रखुः १० आसादने राधयतिलेाकरेणकुमारः १० प्रतियत्ने, कृत्यां रचयति रागे रजनि (वा) रजतंयु-म औ न वायुवती ( यथा ) रज- कारागः-रक्तःतानं गती इ १० भासि क ३ घ रत्र क न रंज १०८ । धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुब रट स्ट क रठ रण रण रव. ४ रागे रज्यति (वा) रज्यते- य ज ओम वस्त्रं रंगकारः १ वाचि रटतिकाक. १० परिभाषण रटयति विरारः १ भाषणे रतति १ गतौ रणति रणः म १ शन्दे रणति १ विलेखने रदतिभूवनंवराहः रदन ४ हिंसायां (तरध्यति पाशंडी वैदिकं- य ल 3 पासराद्धौ च विराधः १व्यक्तायांवाचिरपति १ गत्या (त.) बधे रफति १ गत्यां (त.) वधे रम्फति १ शब्द रिक्त '१ गता रंचति १ रामस्य रभने कृष्णः सुरभि औ (भाउपसर्गे) आरभते पठितुं १ शब्द मते १ कोसयां उइन आ रप रफ रफ ड रत्र रम रम मित धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. रम ङ स्य रर्फ रव रस रस IC रह ? त्यागे रह १० क्रीडायां रमयति (विउपसर्गे विरामयति १ गतो रयते रयः १ गतिवधयोः रफति १ बने रंवति ? शब्द रसति १० आस्वादनेनहने च रसयति रसनयाद्राक्षार- क सिकः रहतिगृहं विरक्तः, वि- रहः, रहरहम् रहयति गेहं विरागी त १गतों रहयतिवायुः, रंहः, रं- हस. रंहसा १० गती-विपि च रहयति दान ( त. )राति धनं विनाय आदान १ मामय रावतेयुभवायवीर राजते (वा) राजति | ऋ न राना ४ मंसिद्धों राध्यति ज्ञानेन यतिः य औ ५ मसिसी रानाति योगेन मुनिः १० त्याग इ रंह क त रा ट राज १ दीप्ती न . धातु. गण अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. राश का रास रि न रिग रिच रिच . रिज रिफ ४ शब्दे राश्यते पक्षी य इन १ शब्द रासत इ ५ हिंसायां रिणाति मलिम्लुचः पार्थ ६ गती रियति श १ गतो रिंगति रिंगणं १-१० वियोजनसंपर्चन- रेचति (वा) रंचयति कि योः राज्यं रिपोः रेचयति ह- रितक्यारोगी ७ विरेचने रिणक्ति (वा) रिक्त धनइर औ रोगी-विरेकः रेजते ६ कत्थनयुध्धनिंदा- रिफति रिपुंशूरः-रेफ: श हिंसादानेषु ६ वधे रिम्फति श १ वन 'रिवति ६ हिंसायां रिशति आ १ हिंसायां रिपात ९ विनयोग रिष्णाति संन्यासी संवा धिम्यः- ६ कत्यनयुद्धनिदा रिहति दुर्जनः साधु हिंसादानेपु ऋज्य] फा-फं प रिम्फ रिव tur रिश श रिप रिष ग रिह धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. री रीयते जलं वटात् य औ ल रु ल रु ड रुक्ष (वा) रुक्ष १० पारुप्ये ४ स्त्रवणे ६ रिपणे वधे गती चरीणाति ग गि २ प्रजनने रेति नारी २ शद्वे राति १ रोपे, वधे, गत्यां च रवते चौरायराना-रवः रविः रुक्षयतिदुष्टः रुक्ष:-क्षा- क सं १ हाती प्रीतिप्रका- रोचते गोरोचनाल. शयोः ६ रोगे, भंगे, संगे च रूजति रांगेन हस्तः रोजयनि प्रतियाते (त) रोटले Jai १०लपि युतीच १ नये नंदति धनं १ उपांत राति कालिम ২ নিন ਟਰ १ गत्यालस्याम्लेग- टनि बाहे २ विमोचन འདིའི गदनदय.. श ओ ओ १० हिंसे क ? क राव्यति क ፧ द ११२ धातु गण अर्थ उदाहरण अनुवन्ध रुइति मुखाय इ रुद रुप १ चेष्टाया ४ अभिलापे ( अनुउपसगे ) अनुरध्य यहओ ते कृष्ण गाप्य (यथा) अनुरुध्यति [र,औ) स्थ रुप रुश रुश रुप स्प १० रोपे आवरणे (तोरुन्धे रुणाधि गोपा गा गोष्टे घन,जि, इ ४ व्याकुलत्वे रुप्यति य इस ६ हिंसाया रुपति श आ १० दीप्ती स्शयति (वा) स्शति । इ कि १ हिंसाया रोपति ४ रोपे प्रतिधाते च रुप्यति रोप य इरनि रोपयति रोप क १ जन्मप्रादुर्भावयो रोहतिमृतिकाया घट रो मिज आ हति विष्णुपया १० पक्रियाया रूपयति मानवियसीनीक रूप, निरूपण भूपाया रूपत्तिशरीरमयरगेन मुग्धा प्रिया १ शकाया रिक्त ११ माघापादनयो रिसायति याना म्वार्थ पानेन त रूप रेगा ट ११२ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्धः रुंदति सुखाय रुद रुध ३ १ चेष्टायां ४ अमिलाप ( अनुउपसर्गे) अनुरुध्य- या ते कृष्ण गोप्यः (यथा) अनुरुध्यति [र,और रुध रुप रुश रुप रुप रुह ७ आवरणे (त) रुन्धरुणधि गोपी गां गोष्टे ध,अ,मि, इ ४ व्याकुलले रुप्यति य इर ६ हिंसायां रुपति श ओं १० दीप्ती रुंशयति (वा ) संशति । इ कि १ हिंसाया रोपति ४ रोपे प्रतिघाते च रुप्यति रोपः य इर् भि १० रोपे रोपयति रोपः क १ नमप्रादुर्भावयोः रोहतिमृतिकाया घट: रो- जिन आ हति विष्णुदेवक्या १० रूपक्रियायां म्पयति गाविलासीनीक रूपं, निरूपणं १ भूषायां रुपतिशरीरमल करगेन- रूप त मुग्धा प्रिया रेक रेखा १ शिकाय रिकते ग्रह ११ श्लावासादनयोः रिखायति याचकः स्वार्थ- पानिन द धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. १ दीप्तो रेज रेट रेप रेभ रेव वड ऋङ रोड रौट रौद्ध ऋ रिजते ड १ परिभापणे,याचनेचारेटेति (वा) रेटते ऋड १ शद्वे, गमनेच रेपते १ शद्वे रेभते प्लवेगतीच रेवते रेवा रेवा रेवती ह १ अव्यक्त शद्वे रिपते रेषा १ शद्वे रायति १ अनादरे उन्मादेच रोडति खलः साधु १ अनादरे रोयति १ अनादरे रोडति १० आस्वादने (त.) लाकयति आपने १-१० दर्शनांकनयोः लक्षयति (वा) लक्षय- क इ ते-लक्षणं १० आलोचने लक्षयते लखति खति लगति धर्मे विप्रः लग्न म ए १० स्वादापने लगयति १ गतिखंजयोः लंगति १ गती अभुग्गत्योःलंघते क लक्ष कर tus लग १ संगे लग hr लघ ११४ धातुः गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. लघ m लज १० अन्ती क लन १ शोपणे-गती लंघति मर्यादां लंधति पापी मापार्थ-विपि लघयति क १ लक्षणे लछति चक्रेण गृह लजयति क १० भानिकेतनहिंसाब-लिंजयति लदाने १०मकाशने लगपति विद्या विप्रः कत लाजा मासने लजीत भर्सने लंजनि ६ वीडे लनति (वा) लगते शन इ ओ वधः १. भासने दजयनि फत १ वाल्ये पाल्योक्तो लटति स्वार्थे लोकः १ विलास वदति निव्होन्मपने लडयति रसनां परदन्ये म चोरः १. उपसेवायो क 1.प्माया दायते 1.10मापणे मासनेन डति (या) लंडयति कि । ३ देन उडयति शिशुं माता का मापणे घातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. क त इ ङ cture लम १ प्राप्ती डु १-१० उत्क्षेपे लंडति (वा) लंडयति. कि इ औ १० आक्षप लड्यति १ व्यक्तायांवाचि लपति विलापः प्रलाप आलापः अनुलापः वि- प्रलापः संलापः सुप्रलापः अपलापः १ अवस्त्रंसन अवलंब-लवते शखायां ने शद्वेच १ शद्वे लभते लमते भिक्षा लामः मु. प ओ लभः भा भं लभंति पुन- रुत्यानं १ गतो लयते लर्विति शकटेन गोकु- लात् मथुरांनंदः १० ईप्सायां लालयते सुतं वाला १० ( इतिलस) लपति (वा) लपते धर्म सावुः ४ कान्तो लप्यति (वा) लप्यते ( इतिलस) लय लव o. १ गती क ko लश लप १ कान्ती ज य ज १० धातु अर्थ उदाहरण थन्घन्ध इस क लाइन ६ वाडे ल म ड लाख लाघ राछ राज लाज mo । ३ ह १ श्लेपणविलसयो लपति विलसति विद्यास १० शिल्पयोगे लासयति नटी वाला जते वधु लज्जा लजिश ड इ ओ त-ता-त २ दाने आदानेच गति १ शापणारमयो गखति हिमेन वृक्ष म १ सामर्थ्य लगघते १ लक्षणे गति भर्सने भर्मेच राजते १ भर्सने मर्गेच लानति ध्याति जीरजातमधसा १० भाक्षेप गायति क त १० प्रेरणे भयति लाभाय सूत क श्यि लाभ रिवाति लखने लिगति रेखो अपने वन शिवन देगा वनी गतो लिंगति त्रिीकरणे लिंगयति पट रगकार क ३ अल्पकृत्सनयो रियति पितरिपुत्र ट ११ नीवने ट राड दाम it लिख लिस १ गती tor लिंग लिग ਇਣ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. लिप लिश लिश ६ गती ho ली ६ उपदेहे लिपति (वा) लिंपते श प नलिओ देहं चंदनेन जनः लिशति श औ ४ अल्पोभावे लिश्यते देहो रोगेन, ले- य ङ औ शः, लिटः, टा टं २ आस्वादने लेढि (त.) लीडे गुडं ल न औ वाल: १-१०द्रवीकरणे लयीत (वा) लाययति कि वन्हिनाघृतहोता ४ लेपणे · लीयते लजया भूमिनारी य ९ श्लेपणे लीनाति पतिनारी १ उन्मादने लीडति ऋ १ अपनयने ढुंचति • भानिकेतनहिंसात्र- लुंजयति लदानेपु १ विलोडने लोटति भूमी ४ विलाडेने लुन्यनि रावणः पुत्रशो- य लक केन १ प्रतिवाते लोटते विरहेण भूमौ रामः ङ ल ६ सपणे दुटति श शि १० भापार्थे भासार्थच लोट्यति ली ली लीड लंच लुन ग गि 636. क 'hn. I.KA SAIRI लुट टूट क लोटयति धातु. अर्थ. उदाहरण, अनुसन्ध ३ लुट लुठ लुठ लुठ लुठ स्तिये लटति धन १.१०स्तिये (त) अ-लुटात (वा) लुंटयति कि विज्ञायांच १ उपधाते लोगति कलियम १ प्रतिघाते लोठते विरहेण भूमौ रामः ल न लोठे लुठति १० चौर्य लोठयति १ आलस्ये (त.) लठति गत्यालस्यस्तेयखो- श' शि 163864 क tor टिषु श शि क १ मन्यने लोडति ६ संवृती, लिपे लुडति लुण्ड,लुङ १० नार्ये लण्डयति लुथ १ हिंसाकेशयोः लुन्थति रावणं रामः रा विणशरेण रामो न लन्धति १ व्याकुलले टप्यति tr य ३ र लुप लुर दिने लुपति (पा) लूपते का-श प म मा पद्धकः लोपः लुप्तः ल आ तं लुव १.१० अर्दने-अदर्शने गति (पा) हुँचयति कि १.९० अर्दने- गणः मर्थ, उदाहरण.. अनुवन्ध. लुम ४ गाध्ये लुम लुप,लप क लुप,लूप लू लंच लेख लेखा ट लुम्यति · पुत्रंवंध्या लो- य भः लुब्धः घा धं १ विमोहने लुभति मूदं मायिकः श १० हिंसायां (त०)लोषयति स्तये १ स्तेये, भूषायांच लोपते १ गाये लोहति औ ९ छेदने लुनाति (वा) लुनीते ग जिन १ अपनयने लंचति ११ विलासेसवलनेच लेख्यति धूतों मनसि ११ विलासे स्वलनेच लेखायति दिनोऽतिमो- जने ११ धोत्य-पूर्वभावेस्व- लोटयति कामुकः प्रिय- नेच- याक्षपायां १ गमने शद्वेच लिपते ११ दीप्ता लेलायति लोकते १० भाषायें दीप्तौच लोकयते लोचते कर १० मापार्थे विपि लोचयति क ऋ उन्मादे ट लेट ट लेप लेला ट लोक १ दर्शने लोक १ दर्शने लोच लोष लोट लोटति १२० धाल गधा. अर्थ उदाहरण. अनुबन्ध, ट व लोट लोट लोड ल्या स्वी दक वक वक्ष वंक ३ इ ह बख वख वग वध वच ११ धौर्य-पूर्वभावे लोट्यति धूर्तः १ संघाते लोटते धान्य लोहः १ उन्मादने लोडति ९ लपणे ल्यानाति ९ गत्या ल्वीनाति ग गि १ कौटिल्ये वकते १ गतौ वकाते १ रोपे (त०) सं वक्षति शिम वक्षः हतो. १ गतो विखति .१ गती विखति १ गतो-खंजेच (वंगति १ गती-गत्याक्षेपेच वयते १ वाचि वपति परिभाषणे वक्ति १० संदेशने वाचयति पत्रं कृष्णाय का रुक्मिणीवाचिकः १ एकचर्यायां विचत १ गत्यां चति १. प्रलंभने वंचनेच विंचयते वंचना क वनति Mr वन वच ३ ड वच चंच पंच उ 3 वन १ गतो गतो १२६ धात. गण अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. वट वट वट ० ग्रंथे वट to the वट १-१० विभाजने क te वंट वठ,वठ चठ १० भागे १ स्थौल्ये वड १ परिभाषणे वटति म १ वेष्टने वटति कंटकने वाटी १० वटयति माल्यं मालाकारः के त वष्टनं वाटयति १० ० विभाजने वटयति भूमिं ग्रामिकः क वंटति (वा.) वंटय- क ति धनं वंटयति वठति १ एकच-यां विठते १० विभागे वंडयति १ वेष्टने (त.) वि-वंडते कंटकेर्वाटी भागे वणति १ व्यक्तायांवाचि वदति संवत् १-१० भापणे संदेशव- वदते (वा) वादयते कि र चने वदति मेरुः १ अभिवादनस्तुत्योः वन्दते हरि वन्दना १ हिंसायां वधति १ हिंसायां वनति ir If no his lux his वड वण १ शद्वे ऐ वद वद १ स्थैर्ये वद वद वध वन उ १२२ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. वन संभक्ती (त.) वनति शद्वे १.१०/उपकृतो श्रद्धापनति (वा) वनयति वन कि बात शह उपधा- विच वन द ड वन वप म बम वय वर १ व्याप्ती वनयति-परिउपसर्गे प-] म रवानयति याचने वनुते भिक्षुः वीनतंतुसंताने पनि बीज सत्क्षेत्रे पट-टुऐ औ (तथा) मुण्डे वपते तन्तुवायः उप्तः ता ते १ हिरणे विमति शोणित १ गती वयते १० इप्सायां तरगति वरं स्वयंवरक त वराः बरण्यात १ गत्यां वात १ दीप्ती चित १० दिनपूरणयोः वर्धयति ती ट वरण पर्ष बच्च वा - १२३ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. वर्ण 6 क त वद्ध व क कि वह बह वर्णक्रिया विस्तार-वर्णयति वर्णः गुणवर्णन वचने प्रे रणेच १० पूर्तिछेदोः वद्धयाति वर्ह-बर्ह १.१० भाषाथै विषि १० भाषार्थे त्विषि वर्हति (वा) वहयति १ श्रष्ट्ये वहते वह बह १० हिंसायां (त.) वहयति दीप्तौ वभ्र १ गतौ वभ्रति १ संवरणे वलते धनं १ संवरणे वल्लते वालः वल्लभः वल्म १ भोजने वल्भते cfiacha मसल who cho che वह वल वन्म ड १० भाषणे क वल्क वला,बला, वल्गु वल्कयति वल्कः वल्कः वल्गति वल्गूयति द्विजोऽतिवै- भवन क १ वजे ११ पूजामाधुर्ययोः त ट वल्युल वल्यूल वल्द,बल्ह १० लूनि त्योः १ विषि १ श्रेष्ट्ये वल्युलयति वल्हयति वल्हते क वल्ह,बल्हा १२४ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. वश २ कान्तो ल क वक(वा) वस्क वस क पस १ निवासे विष्ठि वशः तस्य वशे चशा १ हिंसाया वषति १ गतौ वस्कते १० स्नेह नछेदनहन- वासयति पुत्रं पिता वा- नेषु सयति प्रलं तक्षा वास यति चोरं रामा निवसति (वा) वसते, ऐन औ चित्ते हरिः, निवास. १० निवासे वसयति त २ आछादने वस्ते मुखं हस्तेन वस्त्रं ) ल ४ स्तभे वस्यति भनो मुनि य उइ र १ अदने वस्तयते १ प्रापणे वहति मानं शकटमुवा- ऐब भी वृपः बहते प्रवाहःप्र वहः १ वृद्धौ वहते १० युती वहयति क १. मुखाप्तगार्तिसेवासु रापयति क क वस पस वस बस्त पह क ड स वह,बह वह वा an १२५ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. वा वास tur hr वाछ वाड वात २ गतिगंधनयोः वातिवायु: गमनहिंसयोः १ कांक्षायां वांक्षति वांक्षा १ इछायां वाछति वांछा १ आप्लावे प्रीतौ च वाडते गंगायां मुनिः च- ऋ ङ कवालं १० सुखसेवनयोः वातयति व्यजनेन पति क त गतो पतिव्रता १ . विलोडने वाधते साधु खलः वाधा ऋ ङ ४ शहे वाश्यते १० उपसेवायां वासयति गृहं धूपः क त वाहते पृथग्भावे विनक्ति (वा) विक्ते धनंध लि अ इर भ्राता विवेकः औ विछति १० भाषार्थ, त्विषिच विछ्यति ३ पृथग्भावे विवेक्ति देहादात्मानं वि-लि इर् औ विकने ६ भयचलनयोः उद्विजते खलात्साधुः, वे-श क ई औ वाधवाध वाश वास वाह विच य ऋ ढ १ प्रयत्ने वाढं ऋड ६ गतौ श विछ विछ विज क विज गः, उदेगः विज ७ भयचलनयोः विनक्ति लोकः धई ओ १२६ धातु. | गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. - क वित्तं कत १ याचने २ ज्ञान ल औ यह ओ ६ लाय विट १ शवे (त.)आक्रोश वेटति विट १० सित्यां विटयति विड,विड, १ आक्रोशे वेडति विडालः वित्त १० त्यागे वित्तयीत विथ विथते धनिनं भिक्षुः क विद वत्ति विष्णुं बुधः वेदः विद ७ विचारणे विन्तेब्रह्मविवेकी घ विद ४ सत्तायां विद्यते विद विदति (वा) विदते पु.श.प.म.ल,और यंदाता विद १० / वेदनाख्यानविवा-वेदयते दुःख भिक्षुः कड सेषु विध विधति विश्व वैधाः विधिः विप विपयति विल ६ दिने (त.) स्तृतौ विलति तरं हस्ती विलं ( इतिबिलः) श विश विशति विवेश श औ विप विपति वेपः उ विष व्याप्ती ववेटि (वा) विष्ट लिइर भी विश्वं विष्णुः बल विप विष्णाति ग ओ श ६ विधाने १० पे ६ प्रवेशे १ सिचने ९ विप्रयोगे धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. क १० हिंसायां ४ प्रेरणे १० व्यजने १० विक्रांती १ त्यागे विप्क विप्कयति विस विस्यति विसं विशं य उ विषं -दी २ कांतिगतिव्याप्ति विति ल क्षेपप्रजनखादनेषु वीज वीजपति क त वीभ कत्थने कत्थनं-वीभते ऋ साघा वीर वीरयति वीरः क त ङ बुग बंगति खलं साधुः इ. वुट,बुट] १.१० हिंसे वाटति (वा) वोटयति . कि बुस,इस ४ उत्सगें वुस्थति कंचुकं सर्पः वुस य वृणोति (वा) वृणुते व-न रंकन्या ९ वरणे वृणाति ९ संमती वृणीत विष्णु विवेकी १ आवरणे विरति (वा) वरते १० आवरणे वारयति वृक १ आदाने वर्कते वृकः वृक्ष १ वरणे संघातेच वृक्षते कन्या वरं वृक्षः वृत्र ७ वृतौ घ वृ ५ वरण ज ग म ग ov वृ 직위 외 वृणक्ति ૨૨૮ घात. गण, अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. ܘ ?- ܕ वर्नने लह घ ग वृन वृन वृन वृड वृण वृण वृत वृत वृत वृध वृष वृष ६ मीणने भक्षे १ वर्तने ४ सम्भक्ती क उ वति (वा) वर्नयति २ वर्नने बुक्त कपटं साधुः ७ वर्नने (त.) वृत्तौ वृणक्ति खलं शिष्टः ९ मुखे वडणाति वृणति वृणोति (वा) वृणते दाउ वर्तते वार्ता उरली वरणे वृत्त्यते १० भाषार्थे विपि वर्तयति १० भाषायें दीप्ता बढयति वृद्धो वर्द्धते धर्मण मेचने (त०)प.वपति वृषः ननैश्वर्ययोः १० शक्तिबंधने सेचने वर्षयते सर्प मंत्री प्रजने ऐश्येच १-0भाषा-धाती वृंहति (वा) हयति । कि इ वृद्धी वनो तहति वृहितं १ उधमे वृद्धा वर्हति १ वनदचा वर्हति क उ वृष क वृह वृह पृह वृह बृह वृहति वैश्यः धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. tow ग ज व 외 वेण ज ह. वेथ वेद वेन ९ वरणे (अथवा ) वृणाति (वा)वृणीते भरणे १ तंतु संताने वयति(वा)वयते वस्त्रंतंतु- ए वायः १ ज्ञानचिंतानिशाम- वेणति (वा) वेणते नेषु १ याचने वेथते वेथितः-वेथः ११ धौ], स्वप्ने च वेद्यति ज्ञानी विषयेषु १ गतिज्ञानचिंतानि- वनति तपस्व्यत्त्यस्यासेन ऋ शामनवादित्रग्रहण चलनेषु १ चलने ऋटु 6 १० कालोपदेशे वेलयतिदिनं गणकः-वेला क १ गतौ बेपते वातेनवृक्षः त वेप वेल वेल वेल ऊ १ गतौ वेलति वेला वेल्लति वहुति देवी 159 वेष्ट १ चाले १ कांतिगतिव्याप्ति-वेवीते क्षेपप्रजनखादनेषु वेष्टते वसति १ प्रयत्ने वेस वेह १ विष्टने १ गतो वहते वेहत् र ९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. १-१०वर्नने २ वर्जने ग वृज वृन पूज वृड वृण वृण वृत वृत वृत वृध वृष वृष १ वर्तने क वनति (वा) वर्नयति कि वृक्के कपटं साधुः ७ वर्नने (त.) वृतौ वृणक्ति खल शिष्टः ध ९ सुखे वृणाति ६ मीणने विणति वृणोति ( वा ) वुणते दब उ वर्तते वात्तो व उहला ४ सम्भक्तो वरण वृत्यते य हउ १० भाषार्थे तिपि वर्तयति १० भाषाथै दीप्तो क बर्द्धत धर्मण थडवल १ सेचने (त) वर्षति वृए' ननैश्वर्ययोः १० शक्तिवधने सेचने-वर्षयते मपं मंत्री प्रजने ऐश्येच १.२०भाषायें-हाती वहति (वा) हयति | कि इ १ वृद्धौ ध्वनो वृहति वृहितं ६ उद्यमे वृद्धा वर्हति वर्हति वर्द्धयति वृद्धी उ . वृष क इ वृह वृह वृह वृह वृह वृहति वेश्यः विनद्धचोः M धात. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्धः ९ वरणे (अथवा) वृणाति (वा)वृणीते Iow 외 ग भरणे थ. व वेण न ह. वेथ वेद वेन V " १ तंतु संताने वयति(वा)वयते वस्त्रंतंतु-ए वायः १ ज्ञानचिंतानिशाम- वेणति (वा) वेणते र न नेषु १ याचने थते वेथितः-वेथः ११ धौर्ये, स्वप्ने च पद्यति ज्ञानी विषयेषु १ गतिज्ञानचिंतानि- वनति तपस्व्यत्त्यभ्यासेन, ऋ शामनवादित्रग्रहण चलनेषु १ चलने ऋटुङ १० कालोपदेशे वेलयतिदिनं गणकः-वेला क वेलति वेला १ गतौ वेल्लति वहति १ कांतिगतिव्याप्ति-वेवीते डरक्ष क्षेपप्रजनखादनेषु वेष्टते वसति वेहते वेहत् | वेपते वातेनवृक्षः वेप वेल वेल वेलु त 4. १ गतौ १ चाले उ वेवी लु वेष्ट वेस १ विष्टने १ गतौ १ प्रयत्ने for वेह घात. गण. मर्थ. उदाहरण, मनुषन्धा क १ तो गतो क १ शोपणे वायति औ व्यच ६ व्याजीकरणे (त.)व्यचति साधू धूर्तः श शि सम्भव व्यय १ दुःश्वभयचलने व्यथते पापारसाधुः व्यथा प म ह व्यध ४ ताउने विध्यति व्याधी मृगं ज्यप १०क्षये व्यपयति ध्यय त्ययति (वा) व्ययते ब व्यय १०पे न्याययति व्यय १० वित्तसमुत्समें व्ययति धनं व्ययशीलः क त व्युप १० उत्सर्गे व्योपयति रोगवानीप, व्युप्त ४ हाना-दाहेच व्युस्यति य ईर ब्युस न्यम्यति व्ये व्ययति (वा) संव्ययते म्तनं वस्त्रेण नारी वनति १० संकृतागोत्यागेच ब्रजयति प्रणवण १ शब्द वणति वण, वण १.शात्रविचूर्णने प्रणयति भीष्मं शरैरज- क त निः, व्रणः, मण नब्ध उिदने वृथति मूळ पापी शओ ऊ ब्रि १ रणे वियते वरं नारी य य ४ विभागे १ संवरण घन १ गती वनः वन क १३१ धातु. गण. यर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. वी ९ वरणे वाणाति रणं शूरः ड ग गि ४ लजायां ( त०)व्रीड्चति वधूः ब्रीडा य नि क्षिपि बीसति (वा) व्रीसयति कि ६ संवृत्ति संहति मा-व्रति १.१० वर्षे वास त्रुड़ शशि जनेषु त्रुड त्रुम वी वेक्ष क त शक शक ६ निमज्जने वडति श १-१०वधे वसति (वा व्रसयति कि वारणे-गल्या-वृत्यांची नाति भुवं शेषः(१०) ग गि पयति १० दृशि ब्लेक्षयति ४ समायां शक्यति (वा) शक्यते य न शिप्यापराध गुरुः शक्नोति कंसं जेतुं कृष्णः न इर्ल १ त्रासशंकयोः शंकति १ हिंसायां शति शर्घः १यक्तायांवाचि शचते कविः शंचते १ रुजाविशरण गत्य-शटति वसादनेष शटयते ९ शक्ती इ शक शव शच शच शट १ गतौ क शट १० लाये क क ર धातु. गण. अर्थ उदाहरण. अनुबन्ध. क १ कितवे (त०) वधेशठति शठः लशच १० श्लावायां शठयने १० संस्कारगत्योः आ-शाठयति लस्ये-गतौ असं म्कनसंस्कृत १० सम्यग्भाषण दु-राटयति शठोन धर्म दाचि १ रुनायां (त) दांडते सिंवे १ दाने शगति १भा उपसर्ग(आभाशदनि शठ म आ शद शद शंख उ १ शासन शीयंत वृक्षात् परं लन औ यने (त०) हि शंसति स्वकुल साधुः मायां स्तुत आकोशे शपति (वा) शपते दृ साः शक्राय शापः ५ माक्रोशे शप्यति (वा) शप्यते य न भी न पिनं साथः शंग गतो शंगति १३३ धातु. मण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. शंत्र १० क क शम संबंधे शंवाते धनं यतिः, शंवः, सयुः, शंबुक: शंबुकःशं- बुका शांबुकः १० शब्दकृती ( अथ-शव्दयते प्रशब्दयति व) उपसर्गे आ-प्रियशिप्याय गूढमर्थ गुरुः विष्कारे १ अदर्शने (त०) शमयति जलधरो जुलै. दर्शने स्तापं निशामयति रूप वेश्या ४ उपशमे शाम्यति मुनिः य उभइर १० आलोचने शामयति कार्य मंत्री १० अभिशांक्षांयां शर्धयति १ हिंसायां- गतौ शति शम शम शधे क शत्र,श- बै शर्व शल शल १ हिंसायां शर्वति १ चलने (त०) स्तृतौशलते पथिकः १ विगे शलति १० श्लाघे शलयति १ कत्थने शल्भते गतो (त०) वि-शवति शवः कारे क हर शरूम शव शव भात. गण. अ. उदाहरण. मनुबन्ध १तगतो राष घास शंस যায়নি शश: विधे शपति १ हिंसायां शसति कसं हरिः २ स्वमे शसति १ आउपसर्गे इच्छा-आशंसते मोक्ष मुनिः यां १ स्तुती दुर्गतावपि शंसति २ स्वप्ने शस्तिति १ व्याप्ती शाखति शाखा गगनं शाखा १ श्लाघायां शाडते गुणिनं जनः तेजने शीशांसति (वा) शोश- शंस शस्त 44 ऋ ऋ शाह शान न सते फुलं कत वाम १० दौर्बल्ये शारयंति १ कत्थने शालते २ भाउपसर्ग आशि-भाशास्ते षि १ भाउपसर्गे आशि-भाशास्ते पि २ अनुशिष्टी शास्ति शास शासनाललु उस १३५ धातुंः गण. मथ. अनुबन्ध शि शिक्ष शिख शिख शिव १ गतो. m ल शिज शिन शिट शिल शिप शिष ५ निशाने शिनोति (वा ) शिनुते न न शूलं १ विद्योपादाने शिक्षते शिक्षा १ गतौ शिखति शिखति १ आघाणे शिंवति कुसुमं कृष्णः शिवानं २ अव्यक्तं शद्वे शिक्तेरसना शिजितं १-१० अव्यक्त शद्धे शिजते (वा) शिनयते कि, १ अनादरे शेटति साधू मंडः उछे शिलति ध्यानं विप्रः १ हिंसायां शेषति शेषः १. परिशेषीकरणे शेषयात धनं पुत्रायपिता शेष ७ विशेषणे विशिनाटि गुणैर्विष्णु धनिल और २ स्वप्ने शेते सुखं शयालु: ( अथ वा) मंडले शयामि १-१० आमर्पणे स्पर्श-से-शीकति (वा) शीकयति कि के-दीप्ती १ सेचने-स्पर्श शीकते मेवो भूमि शीभते क शिप शी ल उनि शीक शीक शीभ १ कित्यने धातु. गण. : अर्थ. उदाहरण. भनुबन्ध शाल शील राक शुच शुच ho १ समाधौ शीलति सुशील जि १० उपधारणे- अ शालयति नीलनिचोलक त म्यासे-अतिशायने शीलं १ गतौ-स्पर्श शाकति प्रतिघात शोचति शोचना शोक १ शोके शोचति शोकः शुचि. प्रतिभाव-विशरणे शुच्यति (वा) शुच्यते य इरई विदे तपसा विप्रः १ अभिपरे शुच्यात १ शापण गठति शुठी १० शोपणे गठयति शुठी जन. शुठीक १ खोटने प्रतियातेच शोठति १ खोटने गठति १. आलस्ये शोठयति १. संस्कारगत्याः गठयति ५ शौचे नर शुद्धयति सत्संगात् य ल औ १ शुद्धा योगांधति सत्वेन शुश्वः १-१०शुद्धौ शुधेत (वा ) अ॒धयते कि है ६ गती शुनति शुनका श मासने शभिति न शोभात स- मामध्ये शुच्य शुरु ठ गुठ मुठ शुरु शुठ शुध शुंध शंध शुन इ क इ १३७ धातु. गण. अर्थ. दाहरण भनुबन्ध. ल प राभ शुभ शुभ झुंभ शुभ शुल्क १० क क शल गुल्न क १ दीप्तौ शोभते शोभा शाभायां शुभति विद्यया विनः ६ दीप्ती शुभति श ६ शोभायां शुभते १ भासने मुमति • भापणे-संघाते-स-शुल्कयति जने-वर्जने अति स्पर्शने १०माने-संगैत्र गुरुवयति १०सने शस्वयति विश्व विधाता गुल्न ४ शोपणे शुप्यन्ति सस्या नविना य औल बुवाहं शोपः (त.) शकः का कं १० विक्रांती शूरः ४ स्तंभ हिंसायांच शर्यते शूर्पयति शूर्पण धान्यं नारी शूर्पणखा १ रुमायां गलति चोर शल १ प्रसवे शपति १ शब्दकुत्सायां शद्धतेवरः उलव गुप गर शूर्यते कत यह City १०माने शूल सूप शृष घात. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. श्रण १० दाने श्रय कि १ वर्ष म श्रथ अथ क श्रथ म In श्रथ ग्रंथ ग्रंथ श्राणयति गां राजा क विश्राणनं १-१०बंधने-मोले-वधे श्रथाति (वा) अययति- कुसुमैः केशं नारी श्रथति १० विल्ये श्रथयति १० प्रतिहर्षमोक्षयन-श्रययति क योः १ शथिल्ये श्रियते नावी १-१. संदर्भ (त० ) वधे अंथति (वा) अंथयति कि ९ मोचन प्रतिहर्पयोः अनातिमुमुखं हरिःअन्ना, संदर्भ ति १ प्रमादे श्रमति ४ खेदे तपसि श्राम्यति मागें पथिकः य म उनि श्रमः भ्रान्तः-ता-तं इ श्रान्तिः २ स्वदे धाति १ पाके धाति-अपयति यवागं भिक्षुः वाति शाकं ९ पाक प्राणाति (वा) प्राणीत, ग ग उ अंम 기대 श्रा ल श्रा श्रा २ पाके ल म धातु. गण. मर्थ. उदाहरण. भनुवन्ध. शृध १ उदे शृध १. प्रहसने ९ हिंसायां - ग गि शेल शेव १ गती ऊ १ सेवने गतो पाकेच ৪ নিহানি य ४ तनकरण যাল १ वर्णगत्योः शति (वा) शते उ व जेलन शिरः शर्षयति मूर्ख बुधः क उ शृणाति शीर्ण:-गा शिलति হতু शेवते शायते श्यति शित.-ता-तं श्यति काष्ट वर्तकिः य शोणति पद्मं शोण प्रर शोणित शौटति मूर्वः शौडति श्रोतति इ योतति जलं श्चातः इर इमीलति नेत्र श्मीलति श्यायते अंकते भंगति श्रणति स क १ गर्वे गर्दै क्षरण शौट शौड धुन ऋयुत श्मील इमील १ सरणे निमेषणे १ निमेषणे पर श्रक MEE श्रग ३ श्रण धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. श्रण १० दाने श्रय श्रथ १ वध क त अथ श्रथ क श्रथ इ श्रंथ 'श्रंथ श्राणयति गां राजा- क विश्राणनं १-१०बंधने-मोक्षे-वधे श्रथाति (वा) श्रययति कि कुममैः केशं नारी श्रथति म १० दिविल्ये श्रथयति १० प्रतिहर्षमोक्षयत्न- श्रथयति योः १ शैथिल्ये श्रंथते नीवी १-१०संदर्भ ( त० ) वधे अंथति (वा) अंथयति कि ९ मोचन प्रतिहपयोः, श्रथनातिमुमुक्षु हरिःअन्ना संदमें ति १ प्रमादे श्रमति ४ खेदे तपसि श्राम्यति मार्गे पथिकः य म उनि श्रमः श्रान्तः-ता-तं इर श्रान्तिः २ स्वदे धाति १ पाके श्राति-अपयति यवागू भिक्षुः २ पाके प्राति शाकं श्राणाति (वा) श्राणीत ग श्रम श्रम श्रा ल श्रा ल म आ प्रा ९ पाके धातु. गण. भर्य, उदाहरण. गनुबन्ध. श्राम श्रि १०/आमंत्रणे १ सिवने श्रिप श्री श्री श्री १ दाह तपणे ९ पचि 25 와 १०तपणे श्रामयति विश्रामः क त श्रयति (वा) श्रयते विष्णुं बुधः श्रयणं श्रायः आश्रयः श्रेपति नयति (वा) श्रयते श्रीणाति (वा) श्रीणीत ग पाययति (वा) श्रायय- क न ते देवता हविषा यज्वा श्रवत्यामघटाज्जलं शृणोति न श्रायति दुग्धं म श्रायति श्रोणति श्रोणी श्रोणिः ऋ संकते संगति श्थति श्लथयति लाखति श्लाघतेगुणिनं गुणीश्लाघा ऋ श्लेपति १ श्रवणे ५ श्रवणे गतो पाके १ स्वादे १ संघाते गतो १ वन १ हिंसायां १० दौर्बल्ये १ व्याप्ती १ कत्थने दाहे श्रे श्रोण कथ क त . लाख लाघ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्धः श्लिप ४ आलिंगने श्लिप्यति सीता राम य लूलि औ श्लेषः १० श्लेपणे श्लेपयति १ संघाते,सर्जने, व-लोकते कविः श्लोकः श्लिप श्लोक क ऋ ङ . श्लोण श्वक श्वग tur lo . वच Inn ढ EE MEE श्वज ड श्वज tor ह. वट क लोणति श्वंकते श्चंगति श्वत श्वंचत श्वजते श्वंजते १० गतौ-असंस्कृतसं- श्वठयति स्कृते १० गतौ असंस्कृत-श्वंठयति संस्कृते १० | सम्यभाषणे दु-वठयति वचि १० विले, गतो, तंके वभ्रयति श्वर्त्तयति वेगे श्वलति (वा) श्वल्लति श्वट क इ श्वठ क त क श्वन श्वर्त्त श्वल, वल्ल १० गत्यां क १४२ धातु. गपा. मर्थ. सदाहरण. अनुबन्ध. घरक वस १० माघे २ प्राणने ल श्चि श्चित श्विद प्वग पघ १ वर्णे १ शौक्ल्ये १ संवरणे इ उ म न सचति साभुः पच पच विश्कयति क श्वसिति-विश्वास-श्व-] ले लु घ सनं १ गतिवृध्योः वयति धर्मेण राजा औ ऐ इर् विततेगेहं-भेतः-ता-तं ल आ आ विन्दते ज्ञानेन जन; सगति ए ५ हिंसाया सनोति १ समवाये सेचने सेचते नलेन भूमि सचति १ सगे सजति तरुण्यां तरुणः | औ नि आसक्त.-त:-तं. १ अवयवे सटति सटा १० निकेतनहिंसार- सट्टयति लदानेषु १ सम्मक्तो सनति दाने सनोति (वा) सनुते- द न उ विप्राय गां १-१० गतौ-आ उपसमें आसादति (वा) मा- कि सादयति १ गतो पंज पट पण षण पद धातु. गण. मंच उदाहरण. मनुमन्ध. १-६ विशरणगत्य वसादामोदति विरहेण पाथः श ल न हो। न नपु विपादः ५ जिवांमायां मनोति १. संमती मनति दान मनानि (वा) सनुन संवन्ध सपति १ मर्पण मिति जिये समति १० विमान्य आदान-ममयति पर पंत्र क न पर्न १ अर्जन गयां 2 7 লাল मीन सपणे हिंमायां न नरनि गतो मलनि ។ नाम्नि मिला हरिः गो मजति (ना) मन्नने माम्नति माने (1) माया Pा नागः – q༢ 7 परम पनि स स पर १-१ ह Antonment १४४ 4 धातु. गण. मध. उदाहरण. अनुपन्ध (इति साध) पाध पान्य मान्त्वयति क १० सामयोगे ५ धने पि ज सिनोति (पा) सिनुने कान cण यशादा विषय सिनाति (वा)सिनीते चौर ग पि ९ वचने -- ज राजा शप औन पिच पिट पिध पिध ६ भरणे १ अनादरे १ गत्या सिंचति (वा) सिंचने सिरति साधु भड संधति मथुरा कृष्ण शासे मागल्ये च सेवतिशिष्य गुर सिखो 44 य मुनि पिध पिम पिल पित्र 44 उछे ४ पराद्धो मिध्यति मुनिर्योगन या १ दीप्तो हिंसने सिभति मिति ततुसंताने सीव्यति कथा योगी-य सीवन ५ अभियवे मन्यने च सुनोति (वा) सुनते. सोम न पु लता विम. पु १ प्रसवे गौ प्रसवति पुत्रनारी-म- सवः ५ .
१२५ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. प्रसव, ऐश्वर्ये म प्रमाति पुत्रं प्रसवः प्र. द पुछ पुंभ पुर पूह मुनिः १ . ताच, अनादरे सट्टयनि १ हप्ता हिलने संभनि ६ म्ययोः सुरति तृप्ता, शक्तीन सत्यति २ प्राणि गभविमा प्रमुने देवकी कृष्ण धा यल ला नने शा .पू पद पृद प्रपत्र सयत गुम्ब नमः संप यति १ क्षणने निगम मदन ना राजा सवः १० आश्रतिहत्या: विदयान रावन पा - पर य अनादर पनि मनन । या) मनि सध्य पर सानि पत्रं याची . + mer यां: नि १४६ धातु. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध पेव १ सेवने पै पो १ क्षये ४ अन्तकरण १ प्रतिवाते १-१० संवरणे १ शब्दे १ प्रतिबन्धे एंग एन एभ 行 ड एम टम नीचं समृद्धमपि सेवति | ऋञ वा) सेवते नीचः सायति यति कालो लोक य स्तकति म स्तगति (वा) स्तगयति ए मि स्तनति स्तंभने पापात्पुत्रपिता | इ म्तंभः स्तमति स्तमयति स्थलति तृक्षति स्तृहति स्तृहति श ऊ स्तिभुते पथिकं वृष्टिः स्तपते जलं घटात् स्तिम्यति तैलेन देहः टीवति स्तीम्यति तैलेन देहः य क. ज दृक्ष y but Thor १ वक्तव्ये १० वक्तव्ये १ स्थिती गतो वधे ६ वधे ५ आस्कंदन १ क्षरणे ४ आदी भावे १ निरसने ४ आद्री भावे * न ह हिष टिप ड अदु टिम य . टीव टीम धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. bur २ स्तुती जल buy a bui १ प्रसदे १० उछाये १ स्तोभे क टूप टेप ऐव ४ उच्छ्राये १ क्षरणे १ निरसने विष्ट डन १ वेष्टणे टैच टैच टग एस ठा स्तवि ( वा ) स्तुते स्ववः स्तुतिः स्ताचते ज्ञानेन मनः स्तोपयति स्तोभते नाचो विद्यया स्तोभते वृद्धशीतम स्तृप्यति य इर् स्तेपते जलं घटात् मुवति स्तायति स्त्यायति टचायति लोकः स्थगति म ए स्थयति |य लृ मि उ तिष्ठतिविरलेमुनिः- स्थान ठेवति ठोव्यति भुक्तमन्नवालकः य उ ठीवति नस्यति उ य स्नाति गंगायां स्नानं १ १ शब्दसंचाते संवरणे ४ निवासे १ गतिनिवृत्ती नि प्ठिव ठिव ठीव ज्णस प्णा १ निरसने ४ निरसने १ निरसने ४ निरसने २ शौचे धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनबन्ध प्णिह प्णिह प्णु प्णुस प्णुह मि मि प्वक वंज ड ड १ मपणे ४ मोती स्निह्य तिशिप्ये गुरु स्त्रह: य १० महने महयति क २ प्रमाण बिति जलं घटात् ४ भने, निवासेच म्नम्यति उ य ४ उद्दारे म्नत्यति य उल १ पद्धसने म्मयते म्मयः स्मित १० अनादरे मययते म्पकते १ परिप्वगे स्वजते पुत्र पिता परि- प्वमति पाचाग मध्यम औ मिस पाडुनंदन १० वादे उदे पदयति १ आम्बादे प्रीतालिम्वदते हंच शये म्वप्न. १० गत्यातकयो स्वतयति १ मोचने, मोहे स्नेहे स्वेदते पापं तपसा जन डमि आलू ४ गावपरक्षणे स्विद्यति (वा) स्विद्यते य जल धिमण प्रस्वेद स्वेद आ औ प्वद प्वद ho प्वप २ म्वपति सिधी हरि स्वाप ल लु,नि,घा क प्वत विद विद १४९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. संकेत क सग संग्राम सव संज सट सट्ट मट,स्वट सत्र १० १० आमंत्रणे संकेतयति रतये कामिनी कामुकं १ संवरणे सगति म ए १० युद्धे संग्रामयते--संग्रामः कत 3. ५ हिंसायां सन्नोति न १ सपणे संजति १. प्रकाशन सटयति कत १० हिंसायां सट्टयति क (इति शठ-श्वठ १० सन्तानक्रियायां-सत्रयते पथिकेभ्यो धार्मि- संबंधे-सन्तती क तह कः, सत्री, सत्रं १ संवन्धे सपति ११ संभरणे-लज्जायांत्र संवद्येति गुरुदर्शनाद्वधूः १० प्रीतिसेवायां दर्श-सभाजयति गुरुशिष्यः स- नेत्र ११ प्रभूतभावे संभूयस्यति पयोवारिणा ? सर्पणे सम्बति १० सम्बन्ध सम्बयति सर्जति सर्वति सप संबर ट समाज कत भाजना संभृयस् ट क सज्ज सर्व १ अर्जने १ सपणे १५० धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. सह य साट सांत्व १० प्रकाशने १० सामप्रयोगे साध १ संसिद्धी ५ संसिद्धी साध साम साम्ब १० सम्बन्धे १०दीबल्ये ६ क्षरणे शक्ती सह्यति भवहने वासुकिः इतिपह) साटयति कत सांत्वयति शोकाकुल कत ज्ञानी साध्यति ज्ञानेन यतिः य उ न ओ सानोति योगेन मुनिः १० सांत्वने, प्रयाणे मामयति बालं पयसापिता क त क सामः क साम्बयति कृत सारयति सारः सिंचति (वा) सिंचते जलेन गेहं विलासी-सेक:- अभिषेकः १ हिंसायां भित्ति कुमंत्री राजानं १ मके गत्यां सीकते मोकति (वा) सीकय- कि यति १ गती ऐश्वर्य प्रसामवति ६ संधाक्लेदपीडामयेषा मनोति (वा) मुनुते सिच शपओ सिम सीक सीक १-१० आम नञ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. कत ट क सुख सुख सुह मुम्भ सुर सू सूक्ष सूच श क त सूत्र १० तत्क्रियायां सुखयति ११ तक्रियायां सुख्यति धनी संसारे १० अनादरे सुदृयति १ ती हिंसायां सम्मति ६ ऐश्वर्य दीप्तचोः सुरति राजा सुरः असुरः ( इतिपू) १ अनादरे आदरेच मक्षति १० पिशून्ये सूत्रयति परदोपं खलः मूचकः १० अवमोचने वेष्टनेच, सूत्रयति सूत्रणे कलशं क त पूरोधाः सूत्रं ४ हिंसास्तंभनयोः सूर्यते रविविध योगी १ अनादरे ईर्ष्याया मयति १ प्रसवे सूपति सरति तीर्थ मुनिः लि र १० स्तृती सरयनि १ विमर्ग मृजति विश्वंवेधा श औ विगंग-उत्पादने संयुञ्यंत पिता पुत्रं सृ. या विश्वविधाता सृष्टिः मरान ल आ ङ. य मूर्य सूप १ गतो समर्ति. क ज सृप १ गती मरः १५२ धातु गण अर्थ उदाहरण अनुसन्ध सुभ सस सेल मेष से स्कद इ क्म स्कु १ हिसे मभार १ गतो सकते १ चाल्गत्यो सलति म १ सेवने सेवते सेवा म ड १ क्षित्या सायति उत्सत्यगमने, आ स्वन्दते वानर शाखा | इ इ पवेउद्धत १ शोषण गतो स्वदति हिमन तरु इस आ १ प्रतिवधे कम्भते ९ आवरण अनस्तिकण-वाणरे गभड जुन १ [आप्रवण म्वदते शाखा मृगोवृथा। इ कि दृक्षातर १ वदने विदारे बदते मूल्य पाथ डमप चथचलयो मवलति १ प्रतिधाते म्तकति १ शब्द म्तनति १० मघाब्द स्तनयनि धन म्तम्भते १० समुच्छाये स्तूपयति गोधूम-वेश्य स्तूप सुद इ मि म सखद सखल म्तक स्तन स्तन स्तम स्तूप तु १ स्तम्भे १५३ धातु. गण, अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. स्तूप स्तृ ४ समुच्छाये स्तृप्यति धान्यं-स्तूपः | य इर ५ आच्छादने (त.)स्तृणाति ( वा ) म्तृणु- न प्रीतिरक्षाप्राणनेषु तेया ससा देह विस्तृतः-ता-तं ९. आछादन स्तृणानि ( वा ) म्तृणी- ग अगि त गगनं मेवः स्तीर्णः णाणं ? गती स्तृक्षति विधे श ऊ छादन-वधेच स्तृहति स्तृणाति स्तृहीत ग गि स्तृत स्तृह म्न स्त्र स्तन म्तेप स्त्य स्लोम स्यग ६ वधे १० चाय १० क्षेपे १ शब्दसंवाते १० श्लाघायां १ वरण १ संवयं-स्थाने नयति धनं स्तनः क तपयति क स्त्यायति लोकः स्तोमयति स्तोमः क त स्थगति म ए स्थलति धर्म मुनिः स्थल स्थली म्यलयति म्यूल: ला (इति णिह) क स्पंदनिवानन AN. - बिह १० परिहणे १० १ किंचिचलने tu.
१५४ धात. गण अर्थ उदाहरण अनुबन्ध. . स्पर्द्ध क ड स्पर्श स्पश ज म स्पृ स्पृश स्पृह १ (परपराभवेछायां स्पर्द्धते कोजुनं स्पर्धा संघर्षे १० ग्रहणे लपे स्पर्शयते १ वाधने ग्रंथेच स्पशति (वा) स्पशते स्पशः ५ प्रीतिरक्षाप्राणनेषु स्पृणोति ६ संस्पर्श स्पृशति पुत्रं पिता श ओ १० ईप्सायां स्पृहयति गंगायै मुनिः क त स्मृहा स्फटति स्फाटयति ६ स्फुत्तौ चले स्फरति ६ स्फुर्ती-चाले. स्फलति श १ वृद्धी स्फायते फाय' स्फा- ति (वा) स्फायति स्फीतः स्फीतवान् १० वृत्यां-अनादरेहिसे,स्फेटयति ar स्फट स्फट १० भदे क स्फल स्फाय क स्फिट स्फुट १ विकसने स स्फोटते (वा) स्फोटति कुसुमं १५५ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. यन्वन्ध. स्फिट्ट If स्फुट स्फुट इ क स्कुट स्फुट ter स्कुट्ट स्कुट १० हिंसायां स्फिट्यति नकुलः सर्प वने ६ विकशने स्फुटति पुप्पं स्फुट टाश शि १ विसरणे स्फोटति पुप्पं १० विसरणे म्फोट्यति क त १० भदे स्फोटयति १० परिहासे स्फुटयति भगिनी पति-| क श्यालः १० अनादरे १ विकशने विशरणेच ६ संवृत्ती स्फुडति १० परिहासे अनृतभा- स्फुडति (वा) स्कुंड-इ पणेच यति ६ स्फुरणे-संचलनेच स्फुरतिनेत्रं श शि १ विस्मृती स्फूति विष्णुं भोगी आ १ बजनिघापे स्फूर्जति वचः ६ स्फुत्ती चये चले स्फुन्नति श शि १. ईपद्धवासे म्मयते समयः स्मितं ० अनादरे स्मययति स्फुट्टयति कुंटयति If huse श स्कुड कि टु औ आ स्मि स्मि क धात. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. स्मिट स्मील म्म स्मृ स्पद स्पन्द स्यम स्यम tyr ड १ स्रवणे S4 १० वित १० अनादरे स्नेहेमेटयति क १ निमेषणे म्मीलति १ आध्याने मरति सपितृगृह १ चिताया स्मगति अपम्मार, म किचिच्चलने पढतेचने म्पंदते जल कलशात् उ व ड लु ६ बनने म्यमति पणउ न्यामयति (वा) म्याम के यिते विण १०/वाने म्यमयति त च्यालयति क १ गत्या सकते क १ विश्वासे सहते डउल् ओ १ विश्वासे खमते मित्रेनर ड उल १ प्रमादे भते विद्यायै मूर्व उ १ प्रमादे खसते स्वार्थे लोक उ १ भवस्त्रसने वंसते वृक्षात्पन्न स्वस्त तात १ हिंसे लेभति १ हिंसे स्त्रिम्भति क १० वित स्यम स्यल स्वफ स्त्रह स्त्रम स्त्रम संस सस Emy ty to tu 4 त्रिम स्विम्भ १५७ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. लिव ४ गतिशोपणयोः य स्त्रंक ऋ ङ स्लिट स्वग वंज स्वद स्वद १ वता-गती १ गती १ पाके १ स्नेहे १ मपणे १ आलिंगने १ आस्वादने १० आस्वादने स्त्रीव्यति रविः पयः बी-उ व्यतियात्रायै गंगा सि- णासुः स्त्रवति त्रिकते त्रायति दुग्ध म्लेटति स्वंगति स्वजत स्वदते ( आ उपसर्ग ) आम्वाद- यति पयोयतिः स्वनति 156 स्वन ण स्वन १ शब्द १० शन्दे १ शब्द स्वनयति क त स्वन मि स्वन १ अवतंसने स्वनयति (वा) स्वान- यति भेरी नट: स्वनयति केशं कुंकुमेने नारी स्ववयत्यर्जुनं कर्णः क क त स्वव स्वर स्वर्द १० आक्षेप १० आक्षेप आस्वादने स्वरयति क त स्वदते गुडं वालः १५८ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. स्वत स्वस्क स्वाद हर हट ड हद हन १० गती आतके स्वतयते क १ गत्या स्वस्कते १ आस्वादे म्यादते स्वादु १ शब्दोपतापयो स्वरनि ९ हिंसने वृणाति (वा) स्वृणीत ग गिन गत्या विकते ड ऋ १ विधि हटतिचद्र. हाटक १ बलात्कारे (वा) हटतिराजा कीलगन्धे, प्लुतो १पुरीपोत्समें हिदतरोगी २ हिंसागत्यो हन्ति हनति अहनत् नवान कंसकिलवासुदेवः। १ गतो हम्मति १ गतौ क्लमे हयति हयः हायन १ क्लमे-गतो हर्यति १ विलेखे हलति १ हसने हसति हसः हासः हास्य निहीते ३ त्यागे जहाति गेहं यतिः लिक ओ ५ गती वर्द्धने हिनोनि १ अव्यक्तशब्दे हिक्कति (वा) हिकते ल हम्म हय्य हल हस हा ३ गतौ लिड ओ न हि हिक १५९ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुवन्ध. न नङ ग है ल क te १ प्रीती इ हिस ho hr हिक १० हिंसायां हिदायते. हिका क हिड १ अनादर-गतौ - हिंडते हिट १ आक्रोशे हेढति चोर भयान्नरः हिट ९ भूतप्रादुर्भावे हेणाति हिल ६ हावकरणे हिलति हेला श हिल्लोला १० दोलने हिल्लोलयति हिव हिवति हिस १-१० हिंसायां हिंसति (वा) हिंसयति, कि इ ७ हिंसायां हिनस्तिरिपुं हिंसाध ३ दानादनयोः प्रीण-जुहोति पायसं विष्णवे, लि नेच जटाधरः सन्जुहुधीहपा- वकं जुहोति सवर्ण- लयाग्निः संघाते, वर्णेच हुंडते ६ संघाते मग्ने हुडति धान्यं श शि होडति ऋ १ गतौ छदि होलति १ कौटिल्ये हर्छति मलः आ १ गतौ १ हरणे हरति (वा) हरते गंध hce hor उन १ गतौ hen he tes Herested the ज हूडते ऋ थ वायुः १६० धातु गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. ह हृष हट हेठ Prhdchchecho म वर ड हेप हेप हफ्ते हयः ड होड ड होड ३ प्रसह्य करणे महर्ति परनारी दुष्टः १ अलोके हर्पति खल: साधु उ मि ४ तुष्टी श्यति हष्ट. टाटं हाष्टिय उ भिडर १ बाधायां हिटति १ वाघायां हेठतेरिपुं बली हेठः | १ वेष्टने हेइति १ अनादरे, गतौ हिडते ऋर १ गतौ हपते १ अव्यक्तशब्दे हेपा १ अनादरे, गतौ होडते क १ गतो होडते २ अपनयने १ चलने झलति १ संवरणे म्हगति प ११ रोपे लजायांच म्हणोयतकलहांतरिताप-ड रासक्ताय १ गतौ ( अथवा ) हया हेपते हेपनि । ऋ शब्दे १ शब्दे हसति अव्यक्तशब्दे हादतेमेघः ३ लज्जायां जिन्हतियवनसेवयाहिम . हतेदुर्जनं सुजनः ल ड हाल म ए हणी ट व्हप ड 최 ही १६१ धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. हीछ म ड १ गतौ १ गती १ गतौ १ संवरणे १० व्यक्तायांवाचि १ शब्दे १ सुखे स्वने न्होड ल्हग हप ल्हस ल्हाद म क ङ husto ल १ चलने म १ लज्जायां होछति हुडते हूडते ऋ हौडते ऋ ल्हगति ल्हपयति संस्कृतं मनीवी ल्हसति ल्हाइते पिता पुत्रेण आ ल्हादः हलति वलयति १ कौटिल्ये संवरणेच हरति खलंः १ स्पर्धयां-वाचि द्वयति ( वा ) हेयते चाणू- रः कृष्णं आड्डयते पुत्रं न ए पिता आहानं सौत्राः ( सूत्राणि) ओडति १ आघाते उद्दति ओरति दोहे ओलति १ गतिस्मृत्योः अर्शति hutou huto १ संहता 되었에 १ गती उल ऋश १२ દર धात गण अर्थ. उदाहरण अनुबन्ध Tur कंजति कपति इ कप कर्क कुठ कुत क्षद क्षद रुप चक डिम तद्र १ रहे १ चलने १ हासे १ छिदि १ आस्तृती शुभे-शोभे १ संवृतौ १ स्वादे १ प्रांती हिसे १ सादे--मोहे १ गतौ कोठति कोतति क्षन्दति क्षति क्षोपति चंकति डेमति तंद्रति तलति धमति नटति नडति har EEEEEEEEEEEEEEEEEE तंद्री he धम १ ध्वाने नट १ साधे वाते १ नड नूष १ हिंसने I पंजति पीयति पीय पुत्त भिष राधे १ प्रीणने गतो रुग्जये भिपति भिपनः भेषनं मंगति मन १ वना 20814 धातु. गण. अर्थ. उदाहरण. अनुबन्ध. मट र युप रिफ रश लत लुल वट वड विभ शल्ल शिक सातशात सुद स्कंभ १ सादे १ भजने १ कुत्सने १ स्वने १ वाते १ विम? १ स्तेये १ आरोहणे रवे १ गतौ १ सेचने १० सुखे १ शोभे ६-९ रोधने मटति योपति योषित् रफति रेफः फा फं रशति लतति लोलति वटाति वडति वेभते शल्लति . सेकति सिकता सातयति शातयति सुन्दति सुन्दरः रा, रं स्कन्नोति (वा) स्क- नग उ नाति स्कुम्नोति (वा) स्कु- नग उ नाति स्तनोति (वा) स्तन्नाति न ग उ स्तुभ्नोति (वा) स्तु- नग उ म्नाति tor स्कुंभ | ५-९ रोधने स्तंभ स्तुभ ५-९ रोधने ५-९ रोधने समान.
अनुवन्धसंकेतार्थसूचना. कौमुदी । सारस्वत. अर्थ. वृ. अनुवन्ध, . प. अ २ २ २ १ २ २ १- chu ३ उ अइतिअकार उच्चारणार्थः आ | आकारेत्त्वंप्रफुल्तइत्यादौ आदितश्चेति इडभावार्थम् इइदित्त्वं नंदतीत्यादौ इदितोनुम् धा- तोरितिनुमर्थम् इर् इरिवं अच्युतत् अच्योतीत् इत्वा- दौ इरितोवेति लेरविकल्पार्थम् ईदित्वं उन्नउत्त: इत्यादी श्वोदितो- निष्टायां इतिहण् निषेधार्थम् उदित्त्वं शमित्वा शांत्वा इत्यादौ उ- दितोवा इतिइड् विकल्पार्थम् उदित्त्वं स्वरति सूति सूयति धूल- दितोवा इति सेद्धा सेधिता इत्यादी इविकल्पार्थम् ऋदित्वं अलुलोकत् इत्यादी नागो- पिशास्वृदितामिति -हस्वनिषेधार्थम् ऋ- ऋइतिण्यंते व्हस्व विकल्प सूचकः संकेतः ललदित्त्वं अगमत् असदत् इत्यादी पुपादिद्युतादितः परस्मैपदेषु इति लरर्थम् ३ ज २ १ २ १ ऋ २ १० २ २७ २ १० २ २६ 01 २ १ अनुवन्धसंकेतार्थसूचना. कौमुदी. सारस्वत अर्थ. वृ. म .. अनुबन्ध प्र. २ १ or m २ लर लडिति धुतादि गण सूचनार्यः संकेतः २ ए एदित्त्वं अपीत् अमथात् इत्यादी हयंतक्षणश्वसनागृणिश्च्येदितां इति वृदयभावार्थ ऐ (ऐकारो म्वादिगणे गजादित्वात्संप्र- सारण सूचनार्थः संकेतः ओ ओदित्वं पीन इत्यादी ओदितश्चेति- निष्ठानत्वार्थम् औ औकार आद्धधातुकेनिषेधसूच- मार्थः कक इति अंतिमस्य चुरादिगणस्य संकेत: कि इति प्रथमदशमगणयोः प्रयोग- विकल्पसूचनार्थः संकेतः क्ष इति नक्षादिगणसंकेतः ग इति श्यादि गण सूचकः संकेतः गि गि इति नवम गण मध्यप्वादि गणar १०) २ ) २६ १० २६ क्ष सूचक: संकेतः घ घ इति अदादिगणांत पातिरदादि गणसूचकः संकेतः २ ४ K डित्त्वमनुदात्तडितइत्यात्मने पदार्थम् २ १ अनुवन्धसंकेतार्थसूचना. कौमुदी. सारस्वत. अर्थ. वृ. मनुबन्ध. वृ . २ १ म २ २ ३ २ ट لم १६ ज इतिम्वादिसंज्ञकप्रथमगणांतःपाति- ज्वलादिगगसूचकः संकेतः जित्त्वंऊर्णेति ऊर्णते इत्यादौस्वरित- अितः कभिप्राये क्रियाफले इत्युभ- यपदार्थम् नि | नीसं इद्ध इत्यादौ जीतःक्त इति वर्तमानेक्त प्रत्ययार्थम् ट इति पोडशप्रकरणरूपक कंड्या- दिगणसूचनार्थः संकेतः टु | वित्तवेपथु रित्यादौ द्वितोऽथुच् इति अथुच् प्रत्ययार्थम् वित्वं पवित्रममित्यादौद्धितः त्रिरि- ति प्रत्ययार्थं केचित् त्रिम इति वदंति ण इतिभ्वादिसंज्ञकप्रथमगणांतःपाति- फणादिगण सूचकः संकेतः त इति अंते अकारलोपाभाव सूचकः संकेतः द इतितनादिसंज्ञकंअष्टमगण सूचकः संकेतः ३ ड ३ ८ ण २ १ । २ १ त or १० २ २६ hr २ ८ २ १९ अनुबन्धसंकेतार्थसूचना कौमुदी. सारस्वत. अर्थ. वृ. प्र .. .. अनुबन्ध घ व इति रुधादिसंज्ञकसतमगण सून- 9 का संकेतः २ २ न १३ प ६ भ न इति स्वादिसंज्ञकपंचमगणसूचकः संकेतः प इतितुदादिसंजकपष्ठगणांतःपातिम- चादिगणसूचकः संकतः भ इति दिवादिसंज्ञकचतुर्थगणांतः पतिशमादिगणमूचक संकेतः म इति भ्वादि संज्ञकप्रथमगणांतःपाति घटादिगणसूचकः संकेतः मि इति घटादिगणस्थत्वे विकल्पसू- ४ १० म २ मि चक्रः संकेतः य २ ४ २ १० र २ . ल य इति दिवादिसंज्ञकचतुर्थगण सूचकः संकेत. र हीत श्रुति मात्रस्थ धातुमूचकः स. केतः ले इति अदादिसंज्ञकद्वितीयगणसूचकः संकेतः लि इति व्हादिगणसूचकः संकेत: लु इति अदादिसंज्ञकद्वितीय गणांतः पातिस्वपादिगणसूचकः संकेतः ४ लि २ ४ अनुवन्धसंकेतार्थसूचना. कौमुदी. सारस्वत. अर्थ. वृ. प्र. वृ.प्र. अनुवन्ध. for २ २ aw श शि व इति स्वादिसंज्ञक प्रथम गणांतः पातिवृतादिगण सूचकः संकेतः श इति तुदादिगणसूचकः संकेतः शि इति तुदादिसंज्ञक षष्ठ गणांत पातिकुटादिगणसूचकः संकेतः पित्वं जरा त्रपा इत्यादौ स्त्रधिकारे पिद्भिदादिभ्योऽङ् इति अङ् प्रत्य- यार्थम् २१ प سر ८ ३ यत्र (ङ) कारोऽथवा (अ) कारोऽनुबन्धो नागछे तत्र परस्मैपदं विज्ञेय चत्रगणसूचकोऽक्षरो नागछेत्तत्र भ्वादिगगो विज्ञेयः ये वकारवत्सु धातुपु न ज्ञायन्ते ते वकारवत्सु विज्ञेयाः ये पकार वत्सु न ज्ञायन्ते ते सकारवत्सु विज्ञेयाः एतद्धातुमचर्याख्यग्रन्थस्यान्ते सौत्रधातवोविज्ञेयाः गणसंकेतार्थसूचना. १ म्वादि. २ अदादि ७ रुधादि. ८ तनादि. ३ जुहोत्यादि ४ दिवादि. ९ ब्यादि. १० चुरादि. ५ स्वादि. ११ कंड्वादि. ६ तुदादि.
शुद्धिपत्रम्. *meag* पृष्ठांक. पंक्तयंक. अशुद्ध. शुद्ध. ८ or २ २ २ ४ १७ अड ar ११ १४ अकृति अङ्गति गतिनिन्दारभजवेषु गतिनिन्दारंभजवेषु अञ्चति अश्चति अन्ज अञ्च अह अड्नोति अन्होति घा न्धा अम्भते अम्भते याचकोऽर्थ याचकोऽर्थ अई अदें अति (वा ) अईते | अर्दति(वा)अर्दते अईयति अईते अर्दयति अर्दते अई अर्द अईति अर्दति नाईति नार्दति अई ०० ८ २ ११ १२. ९ अ पृष्ठांक पंक्यंक. अशुद्ध. ܘ ܐ ११ १३ अब अब अर्व अर्व अईयति (वा) अई- अर्दयति(वा)अदयते यते अनि १४ १६ अर्बति अर्वति केशान् " २ ५ " " ६ ९ १० १० १४ केशं अंशः अंश दीसिगतिग्रहेषु इछायां अधिउपसर्ग इध इर्ष्यायां इरज इायां इन्तति अंश अंशः दीप्तिगतिग्रहे पु इच्छाया अधिउपसगे इन्ध ईयायां हर ईयायां ईन्तति १ ३ ४ ८ ७ ? उछे उछति निवासे उच्छे उञ्छति विवासे पृष्ठांक. पंक्त्यक. अशुद्ध. शुद्ध. ९ १० २ ६ १३ ११ or سم ४ उछति उच्छति उदकः उदक आछादने आच्छादने उर्दते स्वर्ण उर्दतेस्वर्ण इति ओहति आछादन आच्छादने ऋक्षणोति ऋक्षिगोति ऋच ऋच ऋचति ऋक् ऋचति ऋक् ऋछ ऋच्छ ऋच्छति ऋच्छति उजने उपार्जने भ्रजे भर्जने कंजते ऋजते घा धं द्धा द्धं द्धा हूं ऋषिः ऋषिः शाषणालमथयोः शोषणालमर्थयोः केशं केशान् काण काणः १० ar १६ १८ घा धं १२ ४ १४ १३ १४ १५ ९ १४ पृष्ठांक. पंक्यंक. पशुध. १९ ५ ८ ९ कशति समूलकाश बध्ननयोः कालोपदेशे भयभीषयोः काञ्ची संकाच कपति समूलका बन्धनयोः कलोपदशे मयमीपणयोः काञ्ची संकोचः १७ ११ १६ १८ १८ कु १९ १० २० १२ ११ २३ कुडते कुण्डते स्मृत स्मृती लुभ कृष्णाति कुप्णांति बीस्मारण विस्मारणे कृजते कन्दते क्रन्दते आप्रत्यये अप्रत्यये का क्रुञ्च कौटिल्यापी भावयोः कौटिल्याप्पीभावयोः क्रुञ्चति वा दुगन्धादत्वयोः दुर्गन्धात्वयोः ९ २४ १ " धा घं पृष्टांक. पंत्यंक. अशुद्ध. शुद्ध. १३ क्रुणाति क्रुणीते २५ २ ना नं v . १५ परिवेदने ता तं क्लन्ति कीव कृच्छूजीवेन क्षायात शाक्ती लि माचेने २६ ५ १४ २७ १ न नूनाति क्रूनीते ना नं परिदेवने न्तान्तं क्लान्तिः क्लीव कृच्छूजीवने क्षयाति शक्ती क्षी मोचने जनः क्षुब्धः धा धं खज खट्टयति दशने स्वर्व खर्बति सर्व खर्व खर्वति गर्न १७ जमः ५ २८ २९ aur ३० ३ क्षुपधं धा धं खच खट्टयवि दशने खर्ब खर्बति खलः खर्च खर्चति गर्ज ४ " ३२ १२ ६ पृष्ठांक. पत्यक. अप. ख. १५ १३ १५ १५ ११ १७ गर्ज गर्जयत्ति गई गईति गई यति गई गर्धयति गर्न गर्न गर्व गर्वति गर्व शढे गुद्धा गुष्ठयति कोडे १८ गर्ने गर्नयति गर्दै गर्दति गर्दयति गर्द गर्धयति गर्व गर्बति गर्व गर्वति गर्व अव्यक्तशब्दे गुञ्जा गुष्ठयति क्रीडायां गुर्द गुर्दति गर्द पूर्वनिकेतने " १६ २ " ३ ९ १९ गुई ३५ गुर्दति गुई निकेतने. " ७ पृष्ठांक. | पंक्यंक. ममुद्धा शुद्ध. ७ -- १६ ३७ ९ . ११ १३ १७ गुईयति गुर्दयति गई गर्द गूईते (ड) गर्दयति गर्दति (वा) गूर्दयति गतिचालयोः गतिचलनयोः अन्वेच्छायां अन्विच्छायां घग्घ घव घग्वति घपति घटयति घाटयति घट्टः घट्ट पर्व धर्व पति धर्वति शद्वे अविशद्वे घूर्णते क्षीवः व्यसने व्ययने चक्रयति चक्कयति १० चनति चनति (वा) चान- यति चपति (वा) चपयति चम्पति (वा) चम्प- यति असंशय संशये ३८ १३ १८ १२ घुति क्षीवः ३९ ४० १ १३ ४१ ४ ८ पृष्ठांक. | पत्यक. अशुद्ध मुंब. ७ ९ चर्व चर्चते चर्चति नई चर्च परिभाषणतर्जनयो. परिभाषणमसनयोः चर्चति चर्चति चर्च चर्च चर्चयते पी चर्चयते चर्चा चर्च च पर्वति चर्चति चर्च चर्वति (पा) पर्वय- | चर्वति (वा) चर्वयति ति चर्वणं चर्वण चययति चययति (वा) चप. यति संवेदने संचेतने हावकृती भावकृती आमर्यणे आमर्पण व्यसने न्ययने चांटयति चोट्यात हावकरणे मावकरणे चुद चुब चूर ४२ १३ १७ १ " ८ ११ २० पृष्टांक. पंचयंक. यशुद्ध. शुद्ध ११ हामारणे ४५ an .. १६ ९ ९ 22 : हावकरणे मावकरणे हानी हासे उर्जने ऊर्जने ११ १० चर्च चर्च परिभाषणतर्जनयोः परिभापणतर्जनयोः परिभाषणतज्जनयो. परिभाषणतर्जनयोः मर्ज जर्ज परिमाषणतर्जनयोः परिभाषणमसनयोः नर्जति जति जंसयति जंसयति जसति वा परिर्तकणे परितकणे जूळ जव्वति सूवति न्यकार न्यक्कारे जीर्ण जीर्णः जीण्णः जीर्णः जरति (वा) जरयति जरति (वा) जारयति परिभाषणतर्ननयो. परिमापणमर्सनयोः झीर्यति झीयति रकयति टप्क विटप्कः सवयति टकः विरक्षः ५ पूर्व ११ २१ १९ १७ ५१ ११ १२ १० पृष्ठांक. पत्यका मशुद्ध. शुद्ध १२ १९ ९ गई १० १० " " ९ १२ our ५६ ३ नखति नयति प्रन्हद्वे महत्वे शढेच गर्द नई नर्द श्रुद्धौ शुद्धौ प्रणित प्रणित निस्ते निस्ते स्यौल्यै तगति तङ्गति संकुची संकोचने तपेत (1) तापयते । तपति (वा) तापयति तज्जयते वर्जयते तब त तर्वति सर्वति निघांसायां गतो जिघांसायो गतो स्कन्दनेच आस्कंदने च क्षमाय च क्षमायां च वार्ता वाता समाप्तो कर्मसमाप्ती गतिवृधिवृत्तिहिंसापूतेषु गतिवृद्धिहिंसापूर्तेषु ११ १३ ५७ ४ ६ १९ २ 20 " ११ पृष्ठांक. पंत्यंक. अशुद्ध. शुद्ध. १९ ५९ ४ ७ स्तृती आवरणे तहने तर्दने तुपति तुम्पति भोजन भोजनेन चरणे त्वरणे तय॑ते तूर्यते तर्पति (त ) तर्पयति तर्पति (त ) तर्पयति ११ १० १० ६० ६१ M ६ १० १० १० ६२ तृहति हनिषेधेछुतो त्वक्ष्वति गतिकम्ययोः ६३ १ ३ १५ तुंहति ग्रहनिषेधे द्युती त्वक्षति गतिकम्पयोः दध दन्नोति दण्डनिपातने दंश देश " दन्नोति दण्डनीपातने दश दश १६ १२ १३ १४ १७ ६४ ६५ aur दंसयते गात्रं आर्जवे पद्धकि दंसयते दसति वा गात्रं आर्जवे पद्धको ८ १२ पृष्ठांक. | पत्तयक. अगुख. शुद्ध. बतादेशे च १७ १३ १२ ܘ ܀ नेतादशेच सहज्ञाय उपतप आदाने १-१ हफ हफति निद्राया द्राद्य द्राद्यते द्राहः सयज्ञाय उपतापे आदरे १-१० इंफ हम्फति निद्रायां द्राघ द्वाघते ६९ " १३ १९ ह. ब द्रायति. रात्री लोकः द्वायति रात्री लोकः द्वेषति (वा) द्वपते द्वेषति (वा) द्वेषते २ ३ श्रृद्धीच शुद्धौ च ६ १ ५ १२ अधारे हिसायां कपेन केसरपुष्पं जातं आधारे हिंसायां कम्पन केसरपुष्पनात ५ १३ पृष्ठांक. पंक्यंक. अशुद्ध. शुद्ध. ११ ४ v १६ १७ ७४ ४ कुंकुमे जनः कुंकुमेन जनः वर्पयते घर्षयते कपर्द्धिनं कपर्दिन उत्सम उत्क्षेपे ध्वणति ध्वणति घाड गतिस्यैर्ययोः गतिस्थर्ययोः धनुर्द्धन्वी धनुर्धन्वी याञ्चोपतापेश्वासी:पु याचोपतांपैश्वर्याशीःपु याञ्चोपतापैश्वर्याशीःषु याचापतापैश्वयोशीःपु सचने सेचने ध्राह १५ ३ G " or १३ न man २० १४ ८ ८१ ८२ (३ पतं गोगगने भापट्टार्थे क्लीशि शिभुः भीप्प पूप्पयति फक्वति वधत पतंगो गगने भाषार्थ केशे शिशुः भीष्मः पृप्ययति पक्राति ८ ८ २ धत ११ पृष्ठांक. | पत्त्यक. अशुद्ध. गुख. ४४ १० ९० ११ १७ A ९२ " १२ ११ ९५ १६ ब- वर्षे बर्वति बति वधा दीप्तीच वधे दीप्तौ च दानवनिरूपेषु दानवनिरूपणेषु बस ब्रुस भज्ज मञ्ज दधिभांड घधिभाण्ड भयः भयं मञ्च मञ्च मभ्रति मञ्जति मार्ज माज मार्जयति मार्जारः माजयति मारिः मेघाहिंसयोः मघाहिंसयोः आक्षेपप्रमईनयोः आक्षेपप्रमर्दनयोः कंटेकन वाटी कप्टकैवाटी मृदनाति मृनाति देवपूजासंगतिकरःणदा- देवपूजासंगतिकरण- नषु दाने यच्छति पापात्साधुः याायां याआयां युछति युच्छति ११ १७ १४ १०० १०१ २०३ १०५ ३ १६ यति पापात्साधुः १०६ ३ १२ १५ पृष्टांक. पत्त्यक. अशुद्ध. शुद्ध " २० १०७ १०८ १०९ . १ १४ १२ १६ १४ ११० ९ ११० १० १११ ७ युध्यत युध्यते यूपपते यूपते पाशंडी पापंडी रामश्य रामस्ये रंहयति रंहति राद्यतेयुध्वायवीरः राद्यते युद्धाय वीरः संसिद्धौ वृद्धी रिक्तरोगी रिक्त रोगी कत्थनयुद्धनिन्दाहिंसा-| कत्थनयुद्धनिन्दाहिं- दानेषु सादानेषु चूतो ग्रता गप्तालस्यान्तेयखोटे गत्यालस्यस्तयोखटे गाप्यः ( यथा) गोप्यः (अथवा) চান্তি रुणद्धि रोहनि मृतिकाया घटः रोहति मृत्तिकाया घटः प्लवे गता च प्लवगतो गती गतो स्वादापने आस्वादने भत्सने भर्नने भलैने मजने १७ ११२ ३ ५ . १२ ५ १२ १६ १८ ८ 3. २ १६ पृष्ठांक. | पत्यक. अशुद्ध. शुद्ध. ११६ श्लेषणविलसयोः लपति श्लेषणविलासयोः लसति मर्नने भनने लांजति N भंग च भर्ग च ९ ९ लांजते १० १६ १३ ११७ लुंट लुट लुट्यनि लुम्यति ११८ ده له و ११९ म्वलेन च १० ११ १२२ २ लुंट लुछ लुंटति (वा) लुंन्यति | लुष्ठति (वा) लुप्ठयति लण्डयति लण्डयति स्वलनेच पूर्वभावे स्वने च पूर्वभावे स्वप्ने च इप्सायां ईमायां वद्ध वर्ध पूर्तिछेदोः पूर्तिछेदनयोः वद्धयति वर्षयति मुखाप्तिगतिसवोस मुम्बाप्तिगतिसेवाम वाछति वान्छति विछ विच्छ विछति विच्चायति " १४ १२४ १२५ ३ ܕ ܕ { { पृष्ठांक. | पंक्यंक. अशुध. शुद्ध. ७ १ १५ १३ विछ विच्छ १२ विछयति विच्छयति १३ विवक्ति विवेक्ति १२ विप्र विट १२ विवेप्रयति देनयति १२७ वारयति वीरयते १२८ वुण्टते वृणुते १.८ संभक्तो वरणे २ व्यचति विचति संस्कता गतौ त्यागेच मार्गसंस्कारगत्या त्या ग वी १३१ चीनाति विनानि १४ शर्वति शवति संस्कारगयोः अमस्कारगत्याः ११२ सत्रुः मंत्र: शिवति शिंदति २७ शुधः १२७ शुद्धः दाम शृंग १. सस्या नविनां वाह जउन मंटन त्रि ११२ २ २ ५ ६ सम्यानि विनांचलाई १८ पृष्ठांफ. पंक्तयंक. अशुद्ध " १० १४२ ६ १० १४३ ३ ८ श्मील इमीलति श्रवत्यामघटानलं प्वग सेचते सनोति वैक्तव्ये भैस्ययोः प्राणि गर्भविमोचने क्षेपे क्षणने पूर्प (वा) शर्य यालगत्योः वैक्लव्ये १४५ स्मील स्मीलति श्रुणोति पग सचते सनोति अवैकल्ये ऐश्वर्यदीप्त्योः माणिगर्भविमोचने प्ररणे क्षरणे पूर्व्य (वा) पूर्घ्य चलनगत्योः अवैकल्ये अवैकल्ये - १३ १७ N १४६ २ ܘ ܀ घटल १८ आदीभावे आभावे आदीभाव आदीभावे स्तौवि (वा) स्तुते स्ववः स्तोनि (वा) स्तुतेवः प्रसदे देव २ 5 7 १९ १ पृष्ठांक. पंक्यंक. अशुद्ध शुद्ध. ७ १४८ १२ १६ १९ १४९ ८ ११ १७ देवति छेवति स्थसति स्थस्यति गात्रप्ररक्षणे गात्रप्रक्षरणे धैमण बर्मण सठ स्वठ सठ स्वठ सन्तान कियायां सन्तानक्रियायां सर्ज सर्ज अर्जने अर्जने सर्जति सर्जति सर्व सर्व सर्वति सर्वति ऐश्वर्य दीप्तयोः ऐश्वर्यदीप्त्योः सूक्ष मक्ष सूक्षति सूक्षेति सूत्रणे सूत्रेण आपने उद्ध आप्लवे उद्धती वाणरैर्जुनः वाणरर्जुनः स्कुन्दते शाखा मृगोव- स्कुन्दते शाखामृगो वृ- साक्षान्तरं क्षादृक्षान्तरं विदारे विदारणे चथच लयोः संचलने ५ १० १५२ १ ९ ११ १२ १३ पृष्ठांक. पंचयक. अशुद्ध. मुद्धा १५ स्मील स्मीलति श्रुणोति " ० १० १४२ eur १० " सचते १४२ ३ ८ १४५ ५ श्मील इमीलति श्रवत्यामधटाज्जलं ज्वम सेचते सनोति वक्तव्ये भैस्ययोः प्राणि गर्भविमोचने क्षेपे क्षणने पूय (वा) शूर्य्य यालगत्योः वैक्लव्ये वैव्ये । सनोति अवैकल्ये ऐश्वर्यदीप्त्योः माणिगर्भविमोचने प्रेरणे क्षरणे पूर्य (वा) पूर्ण्य चलनगत्योः अवैकल्ये अवैकल्ये १० १३ १७ १४१ २. ܘ ܀ १६ १८ ११७ आद्रीभावे आभावे आदीभाव आदीभावे स्तौवि (वा) स्तुते स्वयः । स्तौति (या) स्तुतेवः प्रसदे प्रसादे ऐव ठेव p ७ १९ पृष्ठांक. पंक्तयंक. अशुद्ध शुद्ध. १४८ १२ १६ १९ १४९ ८ ९ ११ १७ देवति ठेवति स्थसति स्थस्यति गात्रप्ररक्षणे गात्रप्रक्षरणे धैमण धर्मेण सठ स्वठ सठ स्वठ सन्तान क्रियायां सन्तानक्रियायां सर्ज सर्ज अर्जने अर्जने सर्जति सर्जति सल सर्व सर्वति सर्वति ऐश्वर्य दीप्तयोः ऐश्वयंदीप्त्योः सूक्ष सूक्ष सूक्षति सुर्खेति सूत्रणे सूत्रेण आपवे उद्भते आप्लवे उद्धती वाणरैर्जुनः वाणैरर्जुनः स्कुन्दते शाखा मृगोव- | स्कुन्दते शाखामृगो वृ- क्षादक्षान्तरं क्षावृक्षान्तरं विदारे विदारणे चथचल्योः संचलने ५ १० १५२ १ ९ ११ १२ १३ २० | पृष्ठांक. | पंत्यंक. यसुद्ध. शुद्ध. १५३ ३ १४ ६ १० ११ स्तृणुतेया ससा देहं आछादने संचयं-स्थाने स्तृणानि स्फती स्फु” विकशने विसरणे विसरणे विकशने स्फुटयति १५५ २ ३ स्तृगुते या ससंदेह आच्छादने संचये स्थाने च स्तुणाति स्फी स्फुर्ती विकसने विशरणे विशरणे विकसने स्फुटति स्फर्ज स्यन्द स्यन्दते ४ १० १३ or १११ ११६ स्पन्द सन्दत ८ वनने स्यम पेस्ते पयोयतिः केशं कुंकुमेने नारी आतके शढे स्यम सेकते पयो यतिः १५७ ११ १७ केशान् कुंकुमेन नारी आतंक २१ पृष्टांक. | पंक्तयंक. अशुद्ध. शुद्ध. । ८ त्विप्नि हट हंटतिराजा विषि हठ हठति राजा १० १५९ ३ चोर भयान्नरः " ५ चोरभयानरः मावकरणे दानादानयोः सर्व प्रलयाग्निः - हावकरणे दानादनयोः सवप्रेलयाग्निः वर्णच हृश्यति १० १२ ११ - वरेण च in १९० ३ हुप्यति