·No text on this page.

·શ્રીવૃદ્ધિનેમિ-અમૃત-ચ માળા=પ્રથાક-૪૦
વિમર્શ
[ોધપેથીમાં લખેલા મનન કરવા એ વિચારે
સપ્રહ-રહક થી પપટ સુધી!
વિકમ સાત
ઈસ્વીસન
શ્રી વીર વિ. સ.
૨૪૮૮
લેખક
શ્રી નેમિ-અમૃત-૫-૧૯૫પાસક
૫, ધુર પર વિવગણી

·પ્રકાશકે -
શ્રી જૈન સાહિત્ય વધક સભા
શેઠ સુરેન્દ્રભાઈ સારાભાઈ
અમદાવાદ
-
પ્રાપ્તિસ્થાન
થી અમૃતસૂરીશ્વરજી જ્ઞાનમંદિર
દાલતનગર
બેરીવલી (પૂર્વ)
મુબઈ ૬૬ L N B
Wife Best Compliments
FROM
RAMESHCHANDRA JAVANTILAL
GAVRAJ GALLI
MULJI JETHH MARKET
BOMBAY 2 BR
મુત્ય
૧=૫૦ ન
સૌરાષ્ટ્ર દર્ટ વતી
સ્નાબેન શુકલ
પ્રતાપ 4 પ્રેસ
તા ૫ સ ૬ નું
ના | વટ સુરત
અખિલ ભારતીય કેસ કમીટી
જતરમતર રોડ
તા ૨-૫-૧૩
શું દીકરી

·પ્રકાશકીયમ
આ વિમર્શ છે, આ પુસ્તકમાં પૂજ્ય પચાર
નોધપોથીમ પેવા વિચારોને સંગ્રહ છે આ પૂરે “ટ'
નામે પુસ્તકમાં આ પ્રકારના વિચારને સંગ્રહ ૧૪. ૨૮
સુધી અમે પ્રકટ કરે છે આ પુસ્તકમાં ૨૮૯ ] »
સુધીના વિચારને સંગ્રહ છે આ વિચાર દર
વાચકને જરૂર કાઈ ને કાઈ પે મશે . =
અસ્થાને નથી દરેક વિચાર સાથે દરેક સમ + $
બને છતા આમા કાઈ પણ કુપચ્ચ થાય . એ
નિર્વિવાદ છે આ પુસ્તકમાં વિચારોનું વિશ્વ છે -
જુદા જુદા પ્રકારના ભાવે ભર્યો જાગે રે કર
પુસ્તક પ્રત્યે આદર જન્માવશે આ પ્રકઅત્રે જ
કોઈ સહાયક થયા છે તે સર્વને આજ જ કર.
જ લિ.
ક્રાયક

·No text on this page.

·ओ ही महँ नम
વિમર્શ
(નેધપોથીમાં ટાકેલા વિચારે)
(૨૮૯)
નજરબ ધી
નજરબીના ખેતી થાય છે ને તેમાં જેઓની નજર બંધાઈ ગઈ
હેય છે તેને પિતાને જે જેવું હોય છે તે સૂઝતુ નથી અને બીજા
કે જેમણે એ નજરબંધી કરી છે તેઓ જે બતાવે છે તે જ દેખાય છે
આવી પરિસ્થિતિ ઘણી વખત વાતાવરણથી પણ સજાતી હોય
છે જેવું વાતાવરણ ચાલતું હોય તેવા વાતાવરણમા ઘણાની દૃષ્ટિ દેરવાઈ
જતી હોય છે દષ્ટિ દોરવાઈ ગયા પછી તે વાતાવરણ સારું હોય કે
ન સરૂ પણ સાચું લાગ્યા કરે છે વાતાવરણ શાત થયા પછી જેવું
હૈય તેવુ ખરેખરૂ જણાય છે વાતાવરણથી બચનારા વિરતા હોય છે
તો ૪-૪-૧૫૭
(૨૦)
મમર્થને આનંદ
વિષમતાઓને પૂણ બળપૂર્વક કામ કરવામાં સમર્થને જે
આનદ આવે છે તે આનદ અવિરમ સ્થિતિમાં તેમના બેગ--
ઉપભેગેને ભોગવવામાં આવતા નથી
તા. ૫-૧,

·૨
વિમ
(૨૧)
નિર્બળતા
અવિકમ સ્થિતિ એ કાળ ટન રહે એવી ઈચ્છાઓ કરવી એ
આન્તરિક નિબળતા છે
તા ૫-૪-૧૯૫૭
(૨૨)
કાયરતા
વિષમતાઓ આવી પડી છે માટે ભોગ એ જ કે એ મયરના
છે એવી કાયરતા દૂર કરીને વિષમતાઓથી ખિન થયા વગર–તે દર
કરવા માટે ચોગ્ય માર્ગ-ઉચિત ઉપાય-મેવો એ સમજણ છે
તા૫-૪–૧૮૫૭
(૨૯૩)
વિરૂદ્ધ પરિચય
કેવીક વખત અપ આમામા-પિતાના વિરૂદ્ધ પક્ષનું માન
વકીલાતની દ્રષ્ટિએ કરતા કરતા વિરૂદ્ધ પક્ષમાં સત્ય છે અને પતિ
આજ સુધી જે પક્ષને અવિરેાધી સમજે તે તે વિરુદ્ધ છે એવું
બની જાય છે
તા ૫-૪-૧૮૫૭
(૨૪)
જવાબદારીને વિવેક
કઈ પણ જવાબ રી એવી રીતે આવા કરવી જોઈએ કે જેમાં
બીજા જવાબદારેને પિતાની જવાબરી અદા કરવાની તક રહે જ્યારે
બીજા જવાબદારીને પિતાની જવાભ રી અને કરવાની તક મળતી નથી
ત્યારે એક ઉપર વધુ પડતો બોજો આવી પડે છે અને બીજાઓમા
ઉપેક્ષા વૃત્તિ આવી જાય છે એથી તત્રમાં વિષમતા જન્મે છે માટે
જેના પર જે જવાબદારી હોય તે અદા કરવાની તક તેને આપવી
તા ૭-૪-૧૮૫૭.

·વિમર્શ
છે.
(૨૫)
વ્યક્તિનું વાસ્તવિક મૂલ્ય
પોતે પિતાને જે જાતને સમજ હેય છે તેમાં કર્યું મત્ય
નથી પિતે બીજાને જે જાતને માનતિ દેય છે તે પણ તેમાં ભય
નથી, બીજ તેને જે જતન માનના હોય છે તે ખરેખર મત્ય નથી
સત્ય તે તે તેની મધ્યમાં પાએલું છે અને તે વિશિષ્ટ
નાનીઓને જ જણાય છે
(૨૬)
અવિરેાધી માધ્ય
મનુષ્યોની પ્રવૃત્તિઓ માટે ભાગે પિતાનું કાઈ માધવા માટે શ્રેય
છે દરેક સાધ્ય જુદા જુદા પ્રકારનું લેય છે અને એ કામ સિદ્ધ
કરવાના ઉપાય પણ શિન્ન ભિન્ન હોય છે તેમાં એક બીન વિરોધી
મા પણ કેય છે એવા વિધી સામે મિઠ ક વાના ઉપાયો
જ્યારે સાથે થઈ જાય છે ત્યારે માનવ-માનવ વચ્ચે વિરોધ જાગે છે
અને તેમાંથી ઘર પરમ્પરા જમે છે એ સર્વથી છુટવાના ઉપાય એ
છે કે માપ્ય એવું રાખવું કે જેમા બીને વિરોધ ન હૈય, અને એ
સાધ્ય સ્વથ કઈને પણ આ ચણ રૂપ થયા વગર સિદ્ધ કરી શકાય
એવું મનાય છે કે તે તે સ્વાભક યાણ છે એ વિશુદ્ધ માધ્ય સિદ
કરવાની જેટલી તમ ના તેટલી વિશિષ્ટતા આપોઆપ મળે છે એ
સિવાયના અ ય મર્વ માણોમાં એ વત્ત અરશે વિરોધ દેવાનો જ
તા ૧-૬-૧૯૫૭
સ્વાર્થની
અમસ્તુતિ
બીજાને હિત માર્ગ ઉપદેશો હોય તે પ્રથમ પિતાના
આત્માને પ્રાર્થ–
મુકવાની ખાસ જરૂર છે નિજ ય માધવાને,
મર્થની સમજ છે એવો રથ ન

·૪
વિમર્શ
વિરૂપ સ્વાર્થની વૃત્તિ જ્યા સુધી હૃદયમાં જાગતી રહેશે ત્યાં સુધી
યથાર્થ હિતમાર્ગ બતાવી શકશે નહિ આ છે નિર્ભેળ સત્યની વાત.
બાકી મિશ્ર માર્ગો ચાલે જ છે એમાં થોડા ટકા નિજસ્વાર્થના હોય
અને વધુ ટકા પરહિતના હોય, એ ચલાવી લેવાય એ ચલાવી લેવામાં
કાંઈ બાધ નથી જે નજ ચલાવી લેવાય તે માર્ગ જ ન રહે, બાકી
દષ્ટિ જેટલું સ્વાર્થ મુકત થવાય એ તરફ કેળવવી આવશ્યક છે
તા ૧૬-૪-૧૮પ૭
(૨૯૮)
માનસિક વિચાર પણ કાર્યક્ષમ છે.
કાળ પ્રભાવ-ઉતરતા કાળના પ્રભાવે સારી સારી વસ્તુઓ
અદશ્ય બનતી જાય છે તેમાં ઉત્તમ વિચારો વિશાળ ભાવનાઓ પણ
આવી જાય છે તેમાં ઉત્તમ વિચારો અશ્ય થાય છે એટલે અધમ
વિચાર દેખા દે છે અધમ વિચારે ઉત્તમ પદાર્થોને દૂર કરે છે
પિતાની પાસે અમુક ચીજ હોય તો સારૂ પણ તે બીજાની પાસે હોય
તે સારૂ નહિ, આવા તુચ્છ
વિચારે વિશ્વમાં વિશિષ્ટ વસ્તુનું
સરક્ષણ કરતા નથી પણ તેનો વિનાશ કરે છે ઉત્તમ કે અધમ માન
સિક વિચારે પણ પરિણામ તે લાવે જ છે પરિણામ આ યા પછી
તેને અને સાચા-ખોટા કારણોને જવાબદાર ગણવામાં આવે છે પણ
માનમિક વિચાર ત૬ દકિટ જતી નથી એ દષ્ટિ ખીલે તે કેટલીક
નમી જૂને સહેજે સુધરી જાય
તા ૧૬-૪-૧૯૫૭
(૨૯)
મર્યાદા પાલન
મર્યાદા એ અગત્યની છે એનું C સઘન કરવાથી હિત-સાધનથી
ચિન સહેવાય છે અને અતિ આવી મળે છે માના સુર પાન
ની અહિત અટકી જાય છે અને હિત સારી રીતે સધાય છે
તા ૧-૬-૧૯૫૭

·વિમર્શ
૫
(૩૦૦)
વારણ અને વાળણું
વૃત્તિનું વારણ અને વાળ એ બેમાં ઘણું અતર છે કારણુ-
નિવારણ કરવામાં બળ વાપરવું પડે છે અને તેના પ્રત્યાઘાતો
પડે છે જ્યારે વાળ એટલે સારે માર્ગે વાળો લેવામાં બહુ બળની
જરૂર હતી નથી પણ આવડતની આવશ્યકતા રહે છે વાળણ કરતાં
આવડે તે પરિણામ સારૂ આવે છે અને પ્રત્યાઘાત નડતા નથી
છતાં કેટલીક વૃત્તિઓ એવી હોય છે કે એનું વાળ ધણી વખત
સઝતું નથી એનું વારણ કરવું અનિવાર્ય બની જાય છે એવી
વૃત્તિઓનું વાળણુ તે હેાય છે ને એ જાણીને તે જવું સારૂ છે પણ
ન જ યોજી શકાય તે વારણ કરવું એ પણ ઈષ્ટ છે
તા ૧૮-૪-૧૮૫૭
(૩૦૧)
વિરાગ્ય માટે રાગને પરિચય જરૂરી છે?
ભાગમાં રાગ છે અને ત્યાગમાં વેરાગ્ય છે રાગ વગર વેરાઓ
વ્યવસ્થિત આવતો નથી એમ કેટલાક માને છે અને મનાવે છે રામને
દૂર કરો એનું નામ વૈરાગ્ય એટલે રાગ કેવો છે તેને પરિચય પ્રથમ
મળે પછી તેને કેમ દૂર કરવો એ સમજાય, એ રીતે વૈરાગ્યને ઉત્પન્ન
કરવા માટે પ્રથમ રાગની ભૂમિકા અનુભવવી જોઈએ-એમ તેમનું
પણ એ મત ય આપાત રમણીય છે રાગને પરિચય તે
અનાદિથી છે જ અતિ પરિચયને પરિણામે કદાચ તે કટાનો ઉપવે,
રોગાદિનું કારણ બનીને નફરત જગાવે ને તેથી વૈરાગ્ય જમે પણ એ
વિરાગ્યનું મૂ૯ય કેટલું ?
સાચો વૈરાગ્ય તે તરવજ્ઞાનની ભૂમિકા ઉપર છે એ ભૂમિકા
મોહનીય કર્મને ઘટાડે થવાથી દઢ બને છે ભેગથી અનુભવ મળે છે

·૬
પ્રિમ
એ પ્રમાણે ગગ પણ વધતો જાય છે, પરિણામે ભોગથી સાપ થત
નથી વાસના અતૃપ્ત રહે છે ને છેવટે બેગ ભેગવનાર ભોગને ભેમ
બને છે
એમાંથી બચવા માટે વૈરાગ્ય ગમે તેમ કેળવા જરૂરી છે
વેગમ ગમેતેમ આવે તે માથે અમને વિરોધ નથી અને તે એટતુ જ
કહીએ છીએ કે આવતો વૈરાગ્ય સારો હોવો જોઈએ
તા ૧-૬-૧૯૫૭
(૩૦૨)
ભૂલ જોવાની કળા
અન્યની ભૂલ એવામા જે રસ- જેમને આવે છે તે પિતાની
ભૂલ જવામાં આવતું નથી એ જેટલું સત્ય છે તેટલુ જ સત્ય ભૂલ
જોવામાં જે કળા જોઈએ જે ચોકસાઈ જોઈએ તે નથી હતા એ
છે એથી અન્યની પણ જોવા જેવી ભૂલ જેવાતી નથી અને ન જેવા
જેવી – નરની ભૂત જોવાય છે
ભૂલ ના જે બરાબર આવડી જાય તે તેમાં સ્વ-પરના ભેદનું
કાઈ મહત્ત્વ નથી એ એનું ક્ષતિ નિરીક્ષણ પણ હિતકર બને છે
ભૂલ જોતા શીખો – ગમે તેનો
ભૂલ જુઓ પણ તે
બરાબર, ગમેતેમ નહિ.
તા ૨૦-૧૮૫૭
(૩૦૩)
કડક અને ગરમી
અન્ધકારની કડક કરતાં પ્રકાશની ગરમી વિશેષ કિંમતી છે
તા ૨૦-૪-૧૯૫૭
(૩૦)
મૃત્યુ મરી જશે
ક્રિયા અને આચરણ એવા હોવા જોઈએ કે મૃત્યુ પણ ઘડીભર
થોભી જાય મૃત્યુને વિચાર આવે કે આ હું કેના ઉપર હાથ અજમાનું

·૭
r
વિમર્શ
છુ એને શરમાવું પડ આત્માને મૃત્યુનો ભય ન હોય ભય તો
મૃત્યુને આમાને હોય
એવી રીતે ન મરો કે પાછળથી જગતને કહેવું પડે કે માર
થયું બિચારે છૂટછે અને જગત એમ પણ ન બેસે કે- એ કર્યો તે
માર થયુ, હવે લેકે રાતિ અનુભવને
તમારા મરણ બા પાછળનું મત તમારી યાદ જૂને નહિ
તમારી બેટ એમને માટે એ તમાર મણ પણ અમર બની જશે
બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો મૃત્યુ મરી જશે તા ૮-૫-૧૮૫૭
(૩૫)
એ બેમા કયુ વધારે સારું ?
તમારી પાછળ તમારા અનુયી વર્ગ તમારા કરતા નબળો હશે.
તે તમને જગત પૂબજ યા કરશે તમારી બેટ જગતને મારો
તમારા કરેલા કાર્યો વિવ વિખ્યાત બનશે અશકય અને દુશ
ગણુતા કા તર્મ જ કરી શકે એમ કહેવા પણ તમારી પાછળ
તમારા અનુયાયી વર્ગ તમારા જેવો કે તમારાથી ચડીયાત છે. તો
કાચ તમારી બિટ લેકેને બડ મા નહિ પણ એવા તમારા
અનુયાયી વર્ષથી તમારૂ ગૌ કોઈ જુદા જ પ્રકારનું ગણાશે
પ્રથમના કરતા આ બીજ પ્રકારનું ગૌ વ કે ઈ ગુણ
કિંમતી છે
તા ૨-૫-૧૮૫૭
(૩૬)
યથાશક્તિ
અ ૫ શકિતવાળા જીવે પોતાની સ્થિતિને સતત વિયા કે જે
જરૂરી છે જે તે પોતાની શકિતને પૂરે વિચાર કરીને પ્રપતિ કરે તે
તેને બ ભ કે નુકશાન તે સહન કરી શકે એવા મને બાળ જે તે
પિતાની શકિતને વિચાર કર્યા વગર વિરોધ શકિતવાળાનું અનુકરણ

·૮
વિમર્શ
કરીને પ્રવૃત્તિ કરે છે તેથી તેને એવા લાભ ને નુકશાન થાય કે જે
પચાવવા તેને ભારે થઈ પડે શકિતને અનુસાર ધીરે ધીરે આગળ વધતા
એકવખત જરૂર તે મહાન બની શકે છે તા ૨૧-૫-૧૯૨૭
(૩૦૭)
વ્યકિત પર દેવની તરતમતા
કેટલાક અન્ય શકિતવાળા આત્માઓ પિતાના દેને હળવા
કરવા માટે એવા દે તો મહાન અદભાઓમા પણ છે, એમ વિચાર
છે પરિણામે મહાન આત્માઓ એવા નજીવા દેને કદાચ દૂર ન કરી
શકતા હોય એવું બને પણ એ દોષોનું પરિણામ એ મહાન આત્માઓ
પિતાના અન્ય સામર્થ્યથી જરૂર દૂર કરે છે જ્યારે અત્પાત્માને એ
દેષથી સાપડતું પરિણામ સહન કરવું પડે છે, એવું તે સહન કરવું
પડે છે કે-તેથી પીડાતા એવા તેને પિવા મહાન આત્માને શરણે જવું
પડે છે. આવું અનેક વખત બને છે છતા અલ્પાત્મા પતે રાષ દૂર
કરવા તૈયાર થતા નથી
અપસ્માને માટે મહાન નામાનો નવો દોષ પણ મહાન છે
જ્યારે મહાન આત્માને માટે આ પાતમા માટે મહાન દેખ પણ
નખને છે
તા ૨૧-૫-૧૮૫૭
(૩૦૮)
નાના ગુણની અગત્ય
કેટલાક ગુણે નાના હોવા છતાં અગત્યના છે, એવા નાના
ગુણાના લાભનો વિચાર કરીને વ્યર્થ મનને હળવું નિદૈ એ નાના
અને નજીવા ગુણે ન હોય તે જીવનમાં નુકશાન મેટુ થાય છે એટલે
નુકશાનથી બચાવનાર તરીકે એ ગુની મહત્તા છે એમ વિચારવુ અને
તેથી નાના નાના ગુણને પણ પૂરા પ્રયત્નપૂર્વક જાળવી રાખવા પણ
ઉપેક્ષા કરવી નહિં
તા ૨૧-૫-૧૮૫૭

·વિમ
દ
(૩૦)
સદ્ય ફલ સદાચરણમ
સારે આચરણનું માથા ફળ એ છે કે આજે તમે જે વિશિષ્ટ
સ્થિતિમા છે ને ત્યા ટી રહ્યા છે જે તમારામાં મારૂ આચરણ
નહિ હોય તો તમે અધ પતન પામ સ્થિરતાથી આ વિચારણા
કરવાથી સદાચરનું સર્વ પદાપિ મમજાતાં વિતાબ નહિં થાય.
તા ૨૧-૫-૧૮૫૭
(૩૧૦)
શુદ્ધ ધમને પક્ષપાત
અગ્નિના એક તણખાને કહેવું નથી પડતુ કે તુ કચરાને બાળા
એમ ધર્મના અ ને પણ કહેવું નથી પડતું કે તું પાપને પ્રજાળ જે
પાપને પુ જ એમને એમ રહેતે હે તો સમજવું જોઈએ કે ધર્મનો મત્ય
અ ય હજુ સાપડ નથી બનાવી ધર્મ કરો અને પરિણામ તપાસ્યા
કરવું એ નરી માતા છે સયધર્મ મેળવવા નથીત રહેવું જ્યાસુધી
સત્યધર્મની પ્રાપ્તિ ન થાય ત્યાંસુધી જેવો ધર્મ આચરતા હોઈએ એ
છેડે નહિં જે તેવા ધર્મનું આચરણ પણ એક વખત સત્યધર્મની
પ્રાપ્તિ કરાવશે એ છૂટી જશે તે ધર્મ જ દૂર દૂર ચાલ્યા જશે, પછી
સત્ય કે અન્ય એકની આશા ન છે, પણ સત્યધર્મ મળે છતાં
ખોટને પકડી રાખે છે તે મહા મૂરતા છે એ મહામુના તે દૂર
કરવી જ જોઈએ કદાચ સત્યધર્મ સમજાયા છતાં એનું આચરણ
દૂર લાગે-એ ન પણ આચરી શકાય, પણ તેથી ખોટાને સાચો
માનીને માય પ્રત્યે પક્ષપાત ન જાગે એવું તે નજ બનવું જોઈએ
મત્ય પ્રત્યે પક્ષપાત તે ન જ જોઈએ એ જાગેના પક્ષપાનથી
મામ આવી જશે. એટ છુટી જશે અને સત્ય સ્વય ફળશે
તે ૨૧-૫-૧૮૫૭

·(૩૧૨)
પરસ્પર વિરોધી કારણેથી પરિણામનો અભાવ
આગને વધારનારા કાર થી સુધી પ્રબળ હોય ત્યાં સુધી તેને
હોવાના કારો કારગત થના નથી એ સ્વાભાવિક છે એવી રિનિમાં
એના વિચાર કરવો જરૂરી છે કે-કરવામાં આવતા પ્રયને બરાબર
નથી એમ નથી પણ સામે વિરોધી તત પજ બરાબર છે એ
વિરોધી ત વિશેન જળવાળા લેવાને કા પરિણામ બરાબર
આવતું નથી એટને ચાનું પ્રયત્ન ને નિબળ-અસાળ-નામાં માનીને
છે દેવાને કઈ અર્થ નથી
વિપરીત તને દૂર કરીને જે એના એ પ્રયને આચરવામાં
આવે તો તેનું પરિણામ બાય કરતાં પણ માર જય આ વાત
ભાવ નથી પણ હકીકત છે એ પ્રમાણે સતશ બન્યું છે અને છે
એટલે તે તરફ પરતુ લક કેળવી1 પ્રયતાને-મારા પ્રયત્નોને સફળ
તા ૨૨-૫-૧૮૫૭
(૩૦)
સામગ્રી કાર્યાધિકા
પણ કાર્ય કરવું હોય ત્યારે તે કાર્યના કારણે પૂરો વિચાર
કર જોઈએ સખ્ય કારો મેળવીને કામ કરવાથી તે સુરત બિદ્ધ
થાય છે કારની ન્યૂનતા હેય તે કાર્યું ન થાય છે અથવા નથી
થતું કે નાક કાયે એવા હોય છે કે તેમાં એકાદ કારણે એહુ હોય
તે પણ ન ચાને જોઈતા બધાએ કાર જોઈએ આ સ્થિતિ છે-
વાસ્તવિક સ્થિતિ છે જ્યારે આ હકીકત ખ્યાલ ઉપરથી ઉતરી જાય
છે ત્યારે કરેલા પ્રયત્નોને જીવ સિંદ પ્રયત્નોને હી દે છે અને
બીજા એવા પ્રયત્ન કરતા હોય છે તે તેને પણ છોડાવી દે છે પણ
તેથી શ? જ્યારે ફરીથી એ કાર્યની ઈચ્છા જાગશે ત્યારે તેને ફરીથી
કરવુ પડશે માટે જે કાર્યની ઈચ્છા હૈય–ખરેખર પછા

·વિમ
11
દે તે અને તો ગામમીમાં ક ને છાશ છે કરાર કરવા
જરૂર છે તે વિચારવું અને એ કરવા માટે નશીલ બનવું એથી કાર
સિદ્ધ થશે અને વિશ્વાસ અને એ કાર્ય સિટિ અન્યને પણ પ્રક
બને છેબાકી ચા ને ચા જ કરે છે જરા ય કરીને છે'
નારાઓને વિશ્વમાં તે નથી પ થરને કરી પરિણામ છે?
૫ લાવનારી વિરતા ,
તા ૨૨-૫-૧૯૫૭
(૩૩)
ઉતાવળ કરવા જેવું નથી
દવા જવા ની રીત ઉપરથી 1 જાજ છે કે આ વર્ષ
ગતિમાથી આવ્યા છે, અને કઈ નિમાં જવાને
પણ જો મારે
એ નિયાખ્યાનું છે તેને અગરબેને મુખ્ય અને અબીર નિરીમમાં
કરવું આવશ્યક છે ઉપર--- ઉપરના રિમથી જે બા બાપવામાં
આવે તે તે અન્વથા પાની પૂરી સંભાવના છે. સામાનદ સેને
આ જ અને રેપી રવાના બાય બુમ અન છે.
1. ૨૨-૫-૧૯૫૦.
(૩૧)
આરાધના કરવાને ક અબાધિત રાખો
આરધના નાના અધિકા થી જે મારાધના વાને અભિપ્રાર
ચા જ તે તેથી પિનાન એકર નીમાન છે ભાર
આમધના શ્વાને અધિકાર વન તે તે તો વિશે
લાભ થાય છે
આસવના નાને અધિકાર કાયમ રાખીને આ રાધના કરનાર
જ્યારે બીજી અારાધના કરાવનારને મળે છે ત્યારે પણ થાય છે અને
સમજે છે કે મને આરાધના કરવાની વિ અળતા થઈ જેના
મનમાં આગના કરાવી એવુજ --મત છે તે બીજ સુધીમ
આરાધના કરાવનારે મળશે ત્યારે જાણે તેને ઉચિત વિક

·વિમર્શ
જાળવશે નહિં, પરિણામે-ઈષ્ય, દેષ ખેદ, ધ, વિવા. કલહ વગરન
નેતરો અને વાતાવરણને વિષમ કરી મૂકશે માટે આરાધના કરાવનાર
આરાધના કરવાનો પિતાને સ્વય સિદ્ધ હક જરી પણ આંચ ન આવે
એ અમાધિત રાખવો
તા ૨૨-૫-૧૯૫૭
(૩૫)
જૂનું એટલું સોનું
જૂનું એટતુ સોનું' એ જે કહેવાય છે તેની પાછળ રહસ્થ છે
સોનું લાબા સમય સુધી ટકે છે એમ જે વસ્તુ જૂની થઈ છે તે બાબા
કાળ સુધી ટકી રહી છે જે તે કથિર જેવી છે તે ક્ષણજીવીએ ૫
સમયમાં નાશ પામનારી હેત, તેમ નથી બન્યુ માટે તે પિતાની
જાતની વસ્તુઓમાં સેના સમાન છે
તા ૪-૧-૧૯૫૭
(૩૬)
કાટીથી કિમત અકાય છે
તમારી કોઈપણ કળાની વાસ્તવિક કિંમત શું છે એ જાણવું
હેય તે તેને કસોટીમાં મૂકવી કસોટીમાથી કઈ રીતે પસાર થાય છે
તેના પર તેની કિમતને આધાર છે
તા ૪-૬-૮૫૦
(૩૭)
મૃત્યુ ભયકર શાથી લાગે છે ?
માણસને મૃત્યુ ભયકર લાગે છે તેમાં મુખ્ય કારણું એ પણ
છે કે તે (મૃત્યુ) અહિંનું જે કાઈ છે તેને ઝુટવી લે છે એ પ્રત્યક્ષ
જણાય છે અને પછીથી શું મળવાનું છે તેની કાંઈપણ ખબર પડતી
નથી જે પછીથી અમુક મળવાનું છે એ ખબર પડી જાય તે મૃત્યુ
લાગે છે એટતુ ભય કર ન લાગે કેટલાકને તે આશીર્વાદ સમાન
“અને કેટલાકને અતિ ભય કર લાગે
તા ૪-૧-૧૮૫૭

·વિમ
૧૩
(૩૮)
ઈરા એ કોટા છે.
ઈચ્છા એ માટે છે, એ એ કરે છે કે તે પૂર્ણ થયા બાદ
વિશતીણ બને છે અને વધારે ખૂચે છે યુતિપૂર્વક તેને જો
કરી નાખવામાં આવે તેજ એ પૂચ નથી એ કાંટાને એમ
કરવો એ યુકિન ખાસ શીખવા જેવી છે બાકી તેને તો
બનાવવાની ટેવ તે અનાદિ કાળથી ચાલુ છે જ ના ૪-૬-ses
(૩૯)
યાદ-મીઠી અને કડવી
સુખના દિવસોમાં દુખની યાદ મીઠી લાો છે
દિવસોમાં સુખની થા. કડવી લાગે છે
(૩૦)
અનુરૂપ અને પ્રતિરૂપ
એકની એક વસ્તુ જુ છે જુદા છે. - જે ,
ત્યારે જુદી જુદી ભાસે છે વસ્તુ એની એ . જ ખુદ
કા પર તેને ઉપગ જુદે જુદે થ૭ % ૬,
Pય છે અને પ્રતિરૂપ પણ હેય છે એ ઝ =
અને પ્રતિ હેય છે કે વ્યકિતનવબ 4 = 9 દેવ
માથા મને માટે પ્રતિરૂ૫ બનની - - -
અનુરૂપ હેવા માત્રથી મને માટે ૩ ** *--- —-
જણાતી વ્યકિત કયા કાર્યને માં 2 ,
જાણવાથી તેને સહ માં વશ કરી રદ ,
અનુરૂપ વ્યકિત પદ્ધ મમ કઇ ન
-

·વિમ
(૩૨)
વ્યક્તિની સાચી ઓળખાણ
કોઈ એક વ્યક્તિને આપણે જોઈએ ત્યારે તે અમુક પ્રકારની
જણાશે અને જ્યારે જુદી જુદી વ્યક્તિઓએ આપણે જેઓ ની ને
જાણે પી પતિનો પરિચય કર્યો છે તે વ્યક્તિઓ પાસેથી આપણે પ્રથમ
વ્યક્તિનો પરિચય મેળવીએ ત્યારે દરેકને પરિચય કાઈ કાઈ જુદા
પ્રકારને આવરો દરેક પરિચય આપનાર વ્યક્તિઓ પ્રમાણિક હેવા છતા
મત મા જે ભેટ આવે છે તે ભિન્નભિન્ન દષ્ટિબિંદુને કારણે છે
બધાનુ દષ્ટિબિંદુ એક ને એક સરખુ થઈ જાય તે બે પડે નહિ,
પણ એમ ૫ ૬ શક્ય નહિં પણ અશકય છે એટલે પિતાના મતવ્યને
એક દષ્ટિબિંદુ જેટતુ મહત્ત્વ આપવું એ હિતકર છે એક દષ્ટિબિ ને
સંપૂર્ણ માની લેવાથી પરિણામે મોટું નુકસાન બને પછે થાય છે
સત્ય તે સમસ્ત દષ્ટિબિંદુમાં છપાતુ છે અને તેને સમન્વય
સર્વ જ કરી શકે છે
તા ૭-૬-૧૯૫૭
(૩૨૨)
પ્રશસા પચાવવી મુકેલ છે.
પિતાની નિ, સાભળીને નિં કરનાર પ્રત્યે હૃદયમાં પણ નાખુશ
નહિં થનારા જગમાં જડી આવશે પણ પિતાની પ્રશંસા સાભળીને
મામાં ખુશ નહિં થનારા મળવા મુકે છે તા ૮-૧-૧૯૫૭
(૩ર૩)
એ કાઈ બહું બેટુ નથી
નિજમશ સા અને પરનિ દા એ બેમા જગતને બીજીને વળગાડ
વધારે છે એ વળગામડ છોડાવવા માટે કદાચ પહેરીને સમાગમ
રાખવો પડે છે તે કાઈ બટ ટુ નથી તા ૮-૧-૧૯૫૭

·r વિમ { નિદા કરતા પ્રશમા કેમ માને છે? ગમે તેની નિંદા કરવામાં આવે, પણ તેમાં દુર્ગા સાથે પરિચય સાધવો પડે છે. જ્યારે પ્રમા-ગમે તેની કવામાં આવે ૫ણ તેમાં પરિચય ગુગે માથે રહે છે તા ૮-૧-૧૮૫૭ (૩૫) કયા પ્રકારમાં છે? ૧ સ્વનિ દા ને પક્ષમા ૨ પર. ને પ્રશસા નઇ કે પ્રશાસ ૬ પરનં ને પરપ્રસા, એ પ્રમાણે નિ અને પ્રમાને આથાને ચાર ભાંગી પડ દે તેમાં પ્રથમ પ્રકરમા વિલા હોય છે જે પ્રકારમાં તો ગુખ્યા ગણાય નહિ એટલા મળી આવે છે ત્રીજા અને ચોથા પ્રકારમાં પણુ થોડા ઘણા મળી આવે છે પોતે કયા પ્રકમાં છેતે વિચારીને ઉત્તમ પ્રકારમાં જવા માટે પ્રયત્ન છત બનવું જરૂરી છે તા ૮-૧-૧૮૫૭ T મિથ્યાત્વી બાહ્ય સુખે સુખી હોય તે ઈષ્ટ નથી મિથ્યા છિ છવ જ્યારે સુખી ય છે ત્યારે બમણે અનર્થ થાય છે કેક તો તે સુખ ભોગવીને પોતાનું પુ ખામ કરતે હેય છે અને નવું પાપ બાવતિ હોય છે બીજુ તેને જોઈને બીજાને પણ પાપ પ્રત્યે અનુરાગ જાગે છે કે અરુચિ તે જ મત જ નથી એટલે મિયાદષ્ટિ આત્મા અભ્યન્તર રીતે મુખી બને એમ ઈચ્છાય પશુ બીજે તમારે ઇચ્છા નધિ તા ૮-૧-૧૮૫૭ (૩૨૭) વિશિષ્ટ સમારમાં નથી કે જ્યા મા {

·વિમર્શ
સમય એ મ ટકી રહે છે આ
આ સ્થિતિ પ્રશ્ન છે એક જ
વિશિષ્ટ શાનીઓને જ્યારે કોઈ છ સમારમાં સુખની વ્યથા માટે
કાઈ પણ પ્રયત્ન કરી જોવામાં આવે છે ત્યારે આવે છે
જેમ રેતીના ઢગલામાં રમ રમત રમના બાળને જોઈને
વડીલને આજે તેમ
(૦ર૮)
સમક્તિનુ દુખ
સમનિ દુખી હોય ત્યારે કેટલીક વખત તેને ધમ કરે
જોઈને કેટલાકને એમ થાય છે કે આ આ ધમાં જ દુખી
કેમ! એથી લાઉ મેરે કમને ધર્મ તરફ અશ્રદ્ધા છે કે તેઓ
બીજાને પણ અધર્મ તરફ ખેચે ધર્મ પ્રત્યેની રૂચિ ઓછી કરાવે – આ
સર્વ બનવા છતા સમકિતી છત પોતે પોતાના ઉથમાં આવેલા એને
એટની તિથી ભોગવતો હોય છે કે તેને તો કમની નિજજ જાય
છે એટલું જ નહિં પણ વિવેકી આમાઓને એથી ધર્મની પ્રાપ્તિ
થાય છે
(૩૮)
મિથ્યાષ્ટિનું દુ ખ
મિથ્યાષ્ટિ જીવ દુખી હોય ત્યારે તે શાંતિથી દુખ સહન કરતા
નથી પણ દુખ દૂર કરવા માટે વાર ન કરવાના પ્રયત્ન કરો
હૈય છે પણ તેના માટે કર્મને એમ અત આવતો નથી અને નવા
ક વણે જ જાય છે એથી તેને પિતાને તે ગેરલાભ જ થાક છે
બાળ કંઈ અતિપાપીને બાદ કરતા અન્યને તેની સ્થિતિ જોઈને પાપ
પ્રત્યે ખરેખર નફરત કરે છે જગમા પાપના પ્રઢ પબ્લિામેના
ઉં હરણ રૂપે આવા ગર મિયાનના ઉદયવાળા દુખી છે જ
તા ૧૯૫૦

·વિમર્શ
૧૭
(૩૩)
શુ તા સૂર્યની સ્પર્ધા કરી શકે?
તારે ચમકે છે પણ તે સૂર્ય જેવું તેજ જરી પણ પથરી
શો નથી એટલે તારે એ તારે , અને સૂર્ય એ સુર્ય છે સૂર્યના
આગળ તા એ પિન નું વ્યતિત બનાવવા પ્રયત્ન કરવો એ
બાલિશા છે કેવળજ્ઞાની અને ઇવથ એ બનેમાં સૂર્ય અને તારે
જેટલું અંતર છે શ્વસ્થ ગમે તેટને આગળ વ તેમાં કાંઈ બાધ
નથી પણ તે કેવળજ્ઞાનીની સ્પર્ધા તે ન જ કરી શકે છાસ્થને પ્રકાશ
એટદેય હોય છે જે વારે મતને કાઈ સર્વદેશીય હેાય છે સર્વાના
પ્રકાશ મા જ્યારે કોઈ છગ્ય પિતાને પ્રકાશ પાથરવા પ્રયત્ન કરે
છે ત્યારે તે પ્રયત્ન કે વા િયાન છે એ ન સમજુને સમજવા
વગર રહેતી નથી.
તા ૨૭-૬-૧૯૫૭
(૩૩)
ચીડીયલ બનવુ માફ નથી
-નક એ મારી પીજ નથી અને તેજ સારી ચીજ છે એ
તેજસ્વી બનતુ પણ ચીડઅન નવું ન િતેજસ્વી પામે અનિટ
આવતા ડર છે અને દ્ધ મહુજે આવે છે જ્યારે ચા-અત પાસેથી
ઇટ અને અનિષ્ટ બને ૬ થાય છે
તા ૨૬-૧૭
(૩૩ર)
કેવળ નિયત્રણ કરતા નિયમે મારા નથી.
નિયમથી નિયત્રણ આવે છે અને વ્યવસ્થા પણ આવે છે
વ્યવસ્થા આવે એવા નિયમો આવકાર્ય છે પણ ખ્યવસ્થા ન આવતી
હોય અને કેવળ નિયત્રણ જ આપતું હોય તે તેના નિયમો અનર્થ
નથી, એવા નિયમેથી એવા પ્રત્યાઘાત જમે છે કે જેને પરિણામે
રહી-સી ડી ઘણું પ વિલય પામી જાય છે

·૧૮ વિમર નિયમે મોટે ભાગે વ્યવસ્થા પ્રેરક દેય છે તેથી મ પુરૂ તે માટે પ્રખ્યા કરતા હોય છે તા ૨-૧-૧૫૩ (૩૩૩) ભય અજર છે. આ દરનો ભય જેણે દૂર કર્યો છે, તેને કોઈ પણ ભય નથી જ્યારે કોઈએ પરિચય કેળવીને ભયજનક પદાર્થોને ભય દૂર કર્યો છે તેથી તે નિર્ભય છે એમ માની લેવું નહિ એવા નિર્ભયને પણું જેથી એ પરિચિત નથી તેને ભય લાગે જ છે નાગને રમાડ નારા ઉદરથી ડરતા હોય છે એટને નિર્ભય થવુ હેય-ખરેખર નિર્ભય બનવું હોય તે અન્તરમાથી ભયને દર કરવા પ્રયત્ન કર જોઈએ ( ૨૭-૬-૧૯૫૭ (૩૩૪) ઉતાવળથી પરિણામે હાનિ થાય છે ઘણી વખત ઘણું માણો ઉતાવળા થઈ જાય છે. થોડી પણ ધીરજ ધારણ કરી શકતા નથી ઉતાવળનુ પરિણામ મોટે ભાગે અનિષ્ટ આવતુ હોય છે અકસ્માત કાઈક વખત ઉતાવળ કે વાથી લાભ થઈ ગયો હોય તે તે લાભને લાભ ગણાતો એ વ્યાજબી નથી ઉતાવળ ન કરી હોત તે લાભ ન મળન ઉતાવળ કરી તેથી લાભ મળ્યો એમ માનવું એ મૂરતા છે મને કઈક લાલ પy ઉતાવળ કે વાની ટેવ પડયા પછી ચા જાય છે અને અનેક ગેરનામે થાય છે તા ૧૧-૭-૧૮૫૭ (૫૫) દ્રવ્ય-ક્ષેત્ર-કાળ ને ભાવને વિચારવા વનમાં અમુક અમરા દ્રવ્યજનિ હોય છે, અમુક અમર ક્ષેત્રજનિત હેવ કે અમુક અમર કાળજનિત હોય છે, અમુક અમર ભાવજનિત હેય છે તે અમુક અમરે સાયોગિક હેાય છે આ સર્વે

·વિમર્શ
અમરનું થરણું યથાશાય કરવું આવશ્યક છે અનુરૂપ અમરે
રાખવી હૈય-વધારવી હોય તે તે અમર થી જ મી હેય તેની
રક્ષા અને વૃદ્ધિ કરવી આવશ્યક છે અનનુરૂપ-અનુળ ન હોય એવી
અમરે દૂર કરવી ઓછી કરવી હોય તે તે અમર થી જ મતી ય
તેને દૂર કરવા અથવા ઓછા કરવાની આવશ્યકતા ?
જે એમ ન
કરવામાં આવે કે એમ ન થાય તે અમોમાં ફેરફાર પણ ન થાય
એ સ્વાભાવિક છે પછી અમરામા કેર કેમ નથી પડે એવા વિફળ
વિચાર કરવાથી શુ? કારણધીન કાર્ય છે ના ૧૨૭–૧૮૫૭
(૩૩૬)
માન દૂર કરવાને ઉપાય
તુ માન કે ન માન ૫ણુ માન એ તારા માટે મારી ચીજ નથી,
તને કઈ માન આપે છે એ ગમે પણ એજ તારા માટે એક વખત
દુખાથી બનશે જે તને માન ન ગમતુ હેય તારે માનને દૂર કરવુ કેય
તે તેને મન માર્ગ એ છે કે તું બીજાને માન આપતા તીખ એથી
તાગમાથી માન ઓછુ થતુ જો બાળ માન અભિમાન અને
અપમાન એ એક જ વસ્તુના પામી છે એમ ચોક્કમ માનજે
તા ૧૨-૭-૧૯૫૭
(૩૩૭)
વધ મીમાંસા
અનત વ્યાધિઓ છે છતા તે બાધિઓની કક્ષાએ કરવાથી તે
ગણી શકાય છે અને તેના ઉપચાર થઈ શકે છે આ વ્યાધિઓ
અને તેના યથાર્થ ઉપચારનું જ્ઞાન તો સર્વજ્ઞ પરમાત્માને જ હોય છે
બીજા તે તેના કથન પ્રમાણે પોતાના વ્યાધિ દૂર કરવા અને અન્યને
યુથાશ દૂર કરાવવા થન કરે છે આ સ્થિતિમાં મમ પાધિવાળા
છા થાય અને કહે કે મને આ વાતથી લાભ થશે તે કાઈ કહે
કે મને આ અમુક એ થી લાભ થશે, તો તે બને સાચા

·વિમર્શ
તેઓ જ્યારે એમ કહે કે આ વ્યાધિ માટે આ ઔષધ જ બરાબર છે પણ
પેન જે બીજા ભાઈ કહે છે તે બરાબર નથી–તો તે મિળ્યા છે
બતે વધે બરાબર છે બેજ શા માટે વ્યકિત ભેદ ગણનાતીત
ઓષધે એક જ પ્રકારના હોવા છતા તેના વ્યકિતત્વમાં ઉતરીએ તે
તે સર્વે કરતા ભિન્ન છે એટલે એ વ્યાધિ દૂર કરવાનું ઔષધ પણ
એક જ પ્રકારનું હોવા છતા એ બીજા જે એ પ્રકારનું ઔષધ લેતા લેતા
હોય છે તે કરતાં જુદુ પડે છે એટલે આ ઔષધ છે કે વ્યાધિ વધાર
નાર દુષ્ય છે એટને નિર્ણય કરવો આવશ્યક છે અને ઔષધ હેય
તા પિતાને તેથી લાભ થાય છે એટલું કહેવું પુરતુ છે આ વ્યાધિ
માટે આઆ મા પ્રતિપાદિત છે એમ કહેવું એ પણ
તવ્ય છે બાકી ઔષધ પણ કોઈક વખત કોઈને માફક ન આવ્યું
હેય ન આવતુ હોય છે તેથી તેને તે માટે આગ્રહ કરે
વ્યાજબી નથી
તા ૮-૮-૧૯૫૭
(૩૩૮)
કરવા એગ્ય અવશ્ય કરવુ
છતાં ચકિતએ કરવા યોગ્ય ન કરતુ એ મહાદેશ છે જે કે
એક સાથે બે કાર્ય એક જણ કરી શકતો નથીએક વખતે એક
કાર્ય ચાલતુ હેત છે એક કાર્ય ચાલતું હોય ત્યારે બીજુ કાર્ય ન
કરી તાકાય એ પણ સમજી શકાય એવું છે અમુક સ્થિતિમાં એક
કાર્ય કર્યા પછી થાક ઉતારવા માટે વિશાત લેવી પણ જરૂરી બને
છે છે. વિશ્રામ લીધા પછી કરણીય કરવામાં વેગ અને રિથરતા વધે છે
આ સં છતા ઘણી વખત ધણા માણસો અનેક પ્રકારના પ્રમાને વશ
બે ને કણ્વીય કરતા નથી કરણીય ન કરવું એ મા દેવ છે
દયવહારમાં જોઈએ તે સ્પષ્ટ જણાશે કે કરણીય ન કરવામાં
આવે તે કેસ થવારે અટકી પડેચુથઈ જાય માટે કરણીય
મા પ્રમe ન કરે એથી મહાન લાભ પ્રાપ્ત થાય છે
તા ૮-૮-૧૮૫૭
પ...

·હું પણ મને મારી ભૂલ હાર છે કે કે રે
નથી તેઓ કેવળ પિત્તળને એનું જ છે ક
પિત્તળને સૈનું માનીને પિત્તળને પિન્ન ::
લુચા-ઝગાર કહું છું ને પિત્તનને દર - ..
ફળ જોવાની દૃષ્ટિ
કઈ પણ કાર્ય કરતા હે ત્યારે તે મ જદ જ ન
ગેરલાભ આપનાર છે તેને પ્રથમ વિચાર . હિ કે -
કરે છે તુરત જ કરે છે એ નિર્વિવાના છે એમ ઃ
અમુક હિત મનમાં કઇપી રાખ્યું છે તે ૧૩ . -
વિચાર કામ કરે છે, તેથી હિતકર કાર્યથી જે દિ ક દર
જોઈ શકાતી નથી અને આ કાર્યમાં કાઈ ભP, એa # ક
પ્રત્યે અપવ્યા જ માવે છે
એટલું વ્યાજબી ગણાવી શકાય કે એ જે દ
કરવાની છે તે માટે આ ઉપયન ન બનવું , - -
બીજુ કોઈ ઉપયુક્ત હેય તેને સ્વીકારે છે… - જે
છોડી દેવામાં આવતું હોય તો તે જરી પણ દૂજન અ.જા
નબળા માધને ફળ તે આપે છે ---
ખીલવવાની જરૂર છે એ દરિ મહેતન કદ » દ
(૩૪૨)
સેનાને પિત્તળ અને પિત્તળને જુદી
મારી પાસે એક પીળી ચીજ છે તે.
મેળવી છે અને તેને હું સૌનું માનું છું. જે જ તે
સનું નથી–પાળ છે કાર બળ
દૂર કરવા માટે કહે છે આ
સ્થિતિ
ભૂલ કરતા નહિ
t

·Lછે કે स्वर વિમર્શ પિત્તળ અને વખતે મારી ખરી જરૂરીઆતને સમયે બજારમાં વેચવા નીકળું છુ બજારમાં તેની કોઈ પણું કિંમત ઉપજતી નથી, લેનારા કહે છે કે આ તે પિત્તળ છે ત્યારે મને જે ૬ હે તો પના સજ્જનોનું વચન યાદ આવે છે જો ટુ વસ્થ ન ઉં તો તે પણ યાદ આવતુ નથી પછી તે હું પણ મારી જરૂરીઆત પૂરી કરવા માટે બીજે એક ઊંધે માર્ગ લઉં છું તે એ કે બીજા કઈ ભોળા માણસને એ પિત્તળ તેનું કહીને પધરાવી દઉં છું લે કે મારી જાળમાં ફસાય છે અને મારા ગાગાયે જાય છે બીજી બાજુ મારી પાસે સોનું છે તે મે પૂણે પ્રમાણિક આત્માઓ પાસેથી કિમત ચૂકવીને લી, છના કટક તેને કહે આ તો પિત્તળ છે તુ છેતરાય છે. મને ખાત્રી છે કે આ પિત્તળ નથી આપનારા સજજ મને કદીપણ છેતરે નહિં, તેઓ પિત્તળ સેનું કહીને કયારે પણ ન જ આપે છતા મો કેમાક કહે છે કેતુ ઠગાયો છે, છેતરાયો છે મને તેઓ વાર વાર એ પ્રમાણે કહે છે અને બતાવે છે કે સોનું છે. આ કહેવાય! તેઓ પોતાના પિત્તળને ગીલીટ કરીને ચમકાવે છે ચળકા છે અને મને ભ્રમમાં નાખે છે ભોળપણને કારણે તે ફસાઈ ૫ છુ સા સેનાને વેગ નાખુ છું અને તેમના બતાવેલા પિત્તળને લઇ લઉં છું મારે એ પિત્તળ લેતા થોડી રાહ જોવી જોઈએ જેને હું મારા હિતસ્વી માનતા હેલું તેમને પૂછવું જોઈએ તેમની સલાહ લેવી જોઈએ, પણ એ કાંઈ કરતો નથી અને પાછળથી જ્યારે ખરે અવસર આવે છે ત્યારે પસ્તાવો કરૂ છુ પણ એથી શું 1 હવે તે જાગ્યા ત્યારથી સવારે આમિક દૃષ્ટિએ બધું સમજવાનું છે તા ૮-૮-૧૮૫૭ (૩૪૧) કરણયને અકરણીય માનવું નહિ તમારી શક્તિની આપતા હોય કે અન્ય કોઈ વિચિન સગે હોય તેથી તમે કઈ કરવા યોગ્ય કાર્ય કરી શકતા ન હૈ, ત્યારે તમને

·ને -
વિમર્શ
૩
કોઈ જ્ઞાની કરવા યોગ્ય કાર્ય કરવા માટે કહે-વાર વર કે એ વખતે
તમે એમ કદી પણ ન વિચારતા કે આ કાર્યમાં કરવા નું છે
છે એમ પણ ન કહેતા કે આ કાર્ય કર્ણય નથી માટે નથી કરતો
કરણીય ને અરણ્ય માનવામાં કે કહેવામાં મેટે ગેરલાભ થાય છે
એમ નકકી માનજો
તા ૮-૮-૧૮૫૭
(૩૪ર)
દરેક ગુણની સામે દેવ છે
દરેક ગુણ તેની સામેના એક એક દેવને દૂર કરે છે જેમ જેમ
મુણું વધતા જાય છે તેમ તેમ દોષ ઘટી જાય છે અને જેમ જેમ
પણ ઘટતા જાય છે તેમ તેમ દ વધતા જાય છે તા ૮-૮-૧૮૫૭
(૩૩)
સ્મગ જેવા દેને દબાવે નહિ
પણ મૂળમાંથી કાઢી નાખે
દેશ દલાએ હોય અને ન નાના હોય તેથી તે દૂર થઈ ગયા
છે એ માનવું નદિ એમ માનવું મમતા , અગની જેમ
દલાતા રોડ પર ઉકળે છે ત્યારે તેને વેગ કઈ જુદે જ હોય
છે તે દે એટલી હાનિ કરે છે કે તે કલ્પી શકુ તથી માટે દે
દભાવવા કે ના નિર્મળ કરવા પૂરો પ્રયત્ન કરો હિતકર છે
તા ૮-૮-૧૮૫૭
(૩૪)
ક્યા અને કયાથી
નવગ માણસને મમય કયા કાઢો અને કામવાળા માણસને
મમય કપથી કાટ એની મુઝવણ થતી હેય છે તા ૧૩-૮-૧૮૫૭
(૩૫)
પ્રમાણે વસ્તુને મેહ મારે છે
કિંમતી વસ્તુને નવા કારણસર વેડફી નાંખવી એ જે

·*
વિમર્શ
છે તેજ પ્રમાણે મહત્ત્વના કારણ પ્રસંગે વસ્તુનો મોહ રાખે છે
પણ મૂર્ખતા છે
તા ૧૩-૮-૧૫૭
કાર્ય બરાબર કેમ થાય એ શીખવા જેવું છે
આ કાર્ય મે કર્યું છે માટે બરાબર છે એમ માનવાને આગ્રહ
ધણું ખરા સેવતા હોય છે એવા આગ્રહથી કાર્ય બરાબર કેમ થાય
એ કદી પણ શીખી શકાતું નથી માટે કાર્ય બરાબર કરતા શીખવું
હોય તે એ આમલ તુરત જ છોડી દેવો તા ૧૭-૮-૧૮૫૭
(૩૪૭)
સમજણ દરેકમાથી મેળવી શકાય છે
લેતા આવડે તે પાણીને પરપેટે પણ કઈ સમજણ આપી
જાય છે અને લેતા ન આવડે તો મોટા મોટા વિવા
સમજણ આપી શકતા નથી
તા ૧૪-૮-૧૮૫૭
કાંઈ
(૩૮)
કાર્ય કુશળ બનવાનો ઉપાય
કોઈપણ કામ કર્યા પછી તેની પરીમાં તેના જાણકાર પાસે
કરાવવી અને જાણકાર એ મમ્મન્થમા જે સૂચના આપે તે લયપૂર્વક
પ્રહણ કરવી અને ભૂલ સુધારવા પ્રયત્ન કરો પણ ઉપેક્ષા કરવી નદિ,
આ કાર્ય કુશળ બનવાના સચોટ અને સુન્દર ઉપાય છે
તા ૧૩-૮-૧૯૫૭
(૩૪૯)
કેણુ કેને હસે છે ?
ડાહ્યા માણસે મુખ માની મૂર્ખતા ઉપર હમે ત્યારે મૂખ
માણસે ડાહ્યા માણસના ડહાપણ ઉપર હસે છે તા ૧૩-૮-૧૯૫૭
કરી

·જરૂર માનજે વિમર્શ ૨૫ (૩૫) કિજી દી કાજળ કાઢે છે અને આ ધારૂ એકે છે (એક ઉપેક્ષા) તા૧૩-૮-૧૮પ૭ (૫૧) વ્યકિતત્વ જતુઓ પણ કયારેક પિતાનું વ્યકિતત્ત્વ દર્શાવવા જીવ ઉપર આવી જાય છે તા ૧૩-૮-૧૫૭ (ઉપર) કેઈને હસતા વિચાર કરજો તમે કોઈને હસતા છે ત્યારે તમને કોઈ હસી રહ્યું છે એમ તા ૧૩-૮-૧૮૫૭ (૩૫૩) હાસ્યાપક તમારે જે હાસ્યાસ્પન ન બનવું છે તે તમે બીજાને હાસ્યાસ્પ બનાવવાનું છેડી છે તા ૧૭-૮-૧૮૫૩ (૩૫૪) અપાયને વિચારવા જેટલે વિચાર સ્વાર્થ સાધવા અગે કરવામાં આવે તેના સામા ભાગને વિચાર પણ જે સ્વાર્થ સાધવામાં આવતા અપાય અંગે કરવામાં આવે તો ખૂબ લાભ થાય તા ૧૭-૮-૧૮૫૭ (૩૫૫) પછીથી પસ્તાવું ન પડે કોઈપણ પ્રયત્ન કરતા પહેલા થયાશકય એટલે વિચાર કરવો આવશ્યક છે કે પ્રયત્ન કર્યા પછી એમ ન કહેવું પડે કે એવો વિચાર ન આવે કે આ પ્રયત્ન કર્યો ન હોત તે સારૂ થાત

·વિમર્શ
કેટલાક પ્રયત્ન કરવા પડે છે જયારે કેટલાક પ્રયત્ન છવ
વ્યર્થ–પરાણે કરે છે, અને પાછળથી પસ્તાય છે
તા ૧૩-૮-૧૮પ૭
(૩૫૬)
વિચારવુ-પણ શુ?
ભૂલા પડવા મામા માર્ગ દેખાડનાર માર્ગ બરાબર દેખાડે છે
કે નહેિ એ જરૂર વિજારવું પણ એ દેખાડનાર કોણ છે ? કેવો છે?
એ બધુ નકામું વિચારવું નહિં
તા ૧૭-૮-૧૮૫૭
(૩૭)
માણવાનું અને પ્રાણહીન
પ્રભનથી કે બળભરીથી બીજા પાસે કાર્ય કરાવી શકાય છે
પણ તેમાં પ્રાણ પૂરાવી શકાતા નથી પ્રાણ તે કાર્ય પ્રત્યેનો પ્રેમ
ગે ત્યારે જ પૂરાય છે પિતાથી થતુ કાર્ય જ્યારે નીતિપૂર્વક થાય છે
ત્યારે તે પ્રાણવાન બને છે અને નથી હોતું ત્યારે કાય પ્રાણીન
થાય છે
તા ૧૪-૮-૧૮૫૭.
(૫૮)
યેગ્યતા જાળવવી
યોગ્ય પધઈ રીતે યોગ્ય પાસે આવે છે ત્યારે તેની યોગ્યતા
જળવાઈ રહે છે અને તે લાભ પણ સારો આવે છે ઉપરના ત્રણમાં
એક પણ ન દવાઈ જાય છે ત્યારે પરિણામમાં ફેર પડી જાય છે
તા ૧પ-૮-૧૯૫૬
સારી બાજુ અને ખરાબ બાજુ
પિતાની સારી બાજુ તપાસવાની જે ટેવ છે તે સારી બાજુ એ
ખરેખર સારી હોય તે ટેવ સારી છે બાકી એમ ન હોય તે જોયા

·વસ્તુને છોડે છે તે કરતા ન છોડવા ની , તે છે કે કેમ વિમર્શ કરીએ તે તેથી કાઈ લાભ નથી બીજી બાજુ પિતાની ખરી-બ બાજુ પણ તપાસવી જોઈએ જે એ તરફ લક્ષ્ય નહિ ગમવા આવે અને એમજ માન્યા કરશે કે અમારામાં કોઈપણ એવું જરાય છે જ નહિં તો તેથી બીજાને નુકશાન થશે તે કરતા તમને પિને જ ભય કર નુકશાન થશે તા. ૧૫-૮-૧૯૧ (૩૬) થિરતા અને અસ્થિરતા કેટલાક વધુ પતા સ્થિર હોય છે તે વાક વધુ પાક નિ દેય છે એ બને પરિણામે હિત સાધી શક્તા નથી પવિત્ર થિરતા હિતકર બને છે અને અયોગ્ય વિયમાં સિદ્ધ ન કર બને છે એટલે અાવ્યને છેડતા વિતબ ન કર ન દે ? છોડવી નવુિં એજ પ્રમાણે વ્ય વિષયમા અસ્થિના = " એટલે અયોગ્યને જોતા વિત બ ન કર અને યે કા ન એજ પ્રમાણે ય વિષયમાં અસ્થિસ્તા એ- બનતી નથી આમ છતા થ્થિરતા એ ગુણ છે અને જુદા કોઈ માણસ પોતાના થિર સ્વભાવને કાન જ્યા પકડ ન રાખવી જોઈએ ત્યાં પણ પ ર મ જ કે ખરાબ સ્વભાવ છે એમ માની લેવાની ફર : એવી પકડમાં કદામ-રાવ ને નવી જ સ્થિરતાવાળાએ રાખવી જરૂરી છે બીજી બાજુ કોઈ માણસ પિનાન, એજ અને હર છોડવા જેવી વસ્તુને એકમ છેડી દે એ જ છે કે મેં એમ ન મમવુ એણે તેના અસ્થિર કરે છે . મામે કોઈ માણસ સમજીને છેડવા જે ક નુખ હોય છે તે અસ્થિર એમ માનવાની તે નં.

·વિમર્શ લાભદાયક વસ્તુ મળ્યા પછી તેમાં સ્થિર રહેનાર-દઢ રહેનારને કઈ કહે કે આ તો આમરી છે-દુગથહી છે એટલા માત્રથી તેને શ્રેમમાં પડ્યા જેવું નથી એવા ભમથી હાથમાં આવેલી મહાન લાભ- દાયક વસ્તુ પણ સરી પડે છે એ જ પ્રમાણે નુકશાન કરનાર વસ્તુને તુરત જ છોડી દેનારને કઈ કહે આ સ્થિર છે એટલે તેણે તે વસ્તુ પકડી રાખવી નહિ સાચા-ખેરાને વિવેક કરતા શીખવું પોતાને જે યથાર્થ સમજ ન પડતી હેય તે જાણકારને પૂછવું પણ જે કરવું તે પૈગ્ય સમજ પૂર્વક કરવું એ વાW અપવાદ એટલે જ છે કે વડીલના વિક ખાતર કદાચ વિપરીત-સામા ય વિપરીત કરવું પડતું તે તે પણ સમજીને કરવું કે જેથી સમજ અને વિનયને અથડામણ ન તા ૨૨-૮-૧૯૫૭ (૩૬૧) બને પહેલા સરખા રાખવા સહેલા નથી. જ્યારે જ્યારે જીવન જેઉં છું ત્યારે ત્યારે તેનું ઈપણ એક ૫ ઊંચુ અને બીજુ પટલું નીચુ જ હેાય છે તેને મરખ કરવા માટે પ્રયત્ન પણ બરાબર થતાં નથી અને કયારેક સામાન્ય પ્રયત્ન થાય છે તે તે કારગત થતા નથી બને ૫ લાઓ સમતુલામાં આવી જાય એવી ઈચ્છા રહે છે, એ સાધ્ય છે બસ એ થઈ જાય એટલે બસ બીજી કોઈ ઈચ્છા નથી આ ઈછા મળ થની નથી માટે જ બીજી વિરૂ૫ ઈચ્છાઓ જમે છે એ બીજી ઈચ્છાઓ પ્રથમ ઈચ્છાને ધણુ વખત આઘીપાછી કરી મૂકે છે જે પ્રથમ ઈચછા પરિ બળવાળી થાય તે બીજી ઈચ્છાઓ ઘટતી જાયું અને તે કાળે નામ શષ પણ થઈ જાય, જરૂર એક વખત બને પાને સરખી હાર-એક શ્રણમાં લાવવા છે ને તે બને છેદ ઉડાડવો છે એ માટે ગમે તેવા ભગીરથ પ્રયત્ન કરવા પડે છે તે કરવા તૈયાર થવું છે

·વિમર
જીવનની દોરી ઉપર ગુનના એ બે ૫ લાનું નામ છે-રાગ અને
દેવ એ ઊચા નીચા થયા જ કરે છે એની સમતુલાએ છે-ન્સમભાવ
બમ એ આવે એટલે બમ
તા. ૨૭-૮-૧૮૫૭
(૩૨)
ભૂતકાળની ભવ્ય સ્મૃતિ
ભૂતકાળની સેનેરી સ્મૃતિ જે વતમાન કાળના કાવ્યોમાં
સહજ પણ પૂરવણી ન કરતી હોય તે તે સ્મૃતિ પણ ભારભૂત જ છે
વિડ બણા છે એવી સ્મૃતિ અનેક અને જન્મ આપે છે એ
અને ન જમે એવી થોડી પણ ઈચ્છા હોય તે વતમાનના કેમ્પ
કર્તવ્યના વળાક તરફ એ સ્મૃતિને વાળી લેવી નહિતર બની
કાશે નહિ
તા ૨-૮-૧૮૫૭
(૩૩)
અદભુત આત્મા
આત્મા અદ્ભુત છે પણ તેની અદભુતનાની ઝાખી થવી એ
મહેતી નથી એ અદભુનના દેઈ પ્રસંગે જ જણાઈ આવે છે કોઈ
પણ આત્માના અબુત પ્રસંગે જોત-સાભળતા-વાંચતા-વિચારના એનું
કોર્ટ અદ્દભુત કાર્ય કરવાનું મન થાય છે એ બીજનો વિકાસ વધતા
વિ વામ બચત થાય છે અને એક વખત જે આત્મા અકળ ગતિ
હતો તે અલ્કત બની જાય છે
તા ૨૭-૮-૧૮૫૩
(૩૪)
ઉન્નતિ અને અવનતિ
તમને કેવી વા ગમે છે? તમને કેવું વાચન ગમે છે તમને
કેવા હશે જેવા ગમે છે! આ સર્વ વિચારને તેના ઉપર તમા
જીવનની ઉન્નતિ અને અવનતિને આધાર છે જે તમને ગમે તેને
ખરાબ વાત વગેરે ? ‘ય તે જાણવું કે તમારૂ જીવન અધામ

·વિમર્શ છે અને જો તમને ગમે તેના મારા પ્રસંગોમાં આનદ આતે હોય તે માનવું કે તમારું વન ઉર્ધ્વમુખ છે એકદર સારૂ કે નરસ જેવા આદિને આ વિચાર છે કામ માતર ખરાબ જ જેનારા અને સતર મા જ જેનારાં સમારી મળવા મુકે છેવર્તમાનકાળમાં તમે પાઈની વાત સાંભળતા હે કોઈને વાત કરતા હો, છાપાં વગેરે વાચના છે કે વિશ્વમાં બનતા બના પ્રત્યે દક્ષિાત કરતા હો તો તેમાથી તમે તારવણી કરી શકે છે કે જગતમાં મોટા ભાગના લકે અધમુખ છે તેમાંથી તમે તમને પિતાને બચાવી લેવા ઈચ્છના છે તે કાબ કેળા અને ધીરે ધીરે વન ઊર્ધ્વગામી બને એવી ટેવ પાડે મારી વાત સાભળવી ખરાબ વાત સાંભળવાનો પ્રસંગ આવે તે બનતા સુધી ટાળ, ન જ ટાળી શકાય તેમ હોય તે તેમાં બહુ રસ ન રાખ બીજાને સારા પ્રેમની વાતો રમમય રીતે સંભળાવવી એવા મારા પ્રમો વાંચવા સારા પ્રસંગમાં જવાનું ચૂકવું નહિ એમ કરતા નબળા મરસ ગે આપોઆપ ઘટી જશે અને તમારા જીવન ઉવમુખ બની તા ૩૧-૮-૧૮૫૦ (૩૬૫) સીડી અને ખીણું સદ્દવિચારણા એ ચડવાની શીડી છે અને અમવિચારનું એ પતન કરાવનાર ખીણ છે તા ૩૧-૮-૧૮૫૭ (૩૬૬) કરવા ચગ્યમાં ગેરસમજુતિથી હાનિ છે તમને ન સમજાય અથવા તમને કોઈ ન સમજાવી શકે એટલા માત્રથી આકરણીય એ કરણીય અને કરણીય એ અકરણીય બની જતું નથી અકારણ ન કરવામાં અને કરણી કરવામા હિત સમાયુ છે કેવળ બુદ્ધિને આગળ આગળ કરીને તેમાં ફેરફાર કરવાથી હિતને બદને હાનિ થશે અને તે તમારે બેગવવી પડશે તા ૩૧-૮-૧૮પ૭ ·( વિક્રમ ૩૧ (૩૭) શ્રધ્ધા અને બુદ્ધિ શ્રદ્ધાના ક્ષેત્રમાં બુદ્ધિને વધુ પડતી લબાવવાથી અયોગ્ય વ્યક્તિ હાથમાં સુયોગ્ય કાર્ય સોપવાનું થાય છે ને તેથી કાર્ય વિણસે છે એ જ પ્રમાણે બુદ્ધિના ક્ષેત્રમાં વધુ પડતી શ્રધ્ધા રાખવાથી પણ બને છે એટલે સાના ક્ષેત્રમાં તેને કાય કરવા દેવું પણ વિષયય કર તા ૩૧-૮-૧૮૫૭ (૨૬૮) શું તમારે મરવું ? વધારે પડતી કરી કરીને તમારી અને બીજાની મતિને મૂઝવો ટિ એથી તમારા હાથમાં કાંઈ નહિ આવે. હાથમાં આવશે કેવળ નુકસાન અમે તે કહીએ છીએ કે “ઝેરના પારખા ન હોય છતા તમે એની પણ પરીક્ષા કરવા માટે કાં હઠ પકડે છે તમારે તા ૩૧-૮-૧૮૫૭ (૩૯) પગલું ભરતા વિચાર કરજો નજીવા કારગર ટુ નુકશાન થાય એવું પગલું ભરતા પહે પૂરો વિચાર કરજો પગનુ ભવું મહેતુ છે પણ તેના પરિણામે સહન કરવા સહેલા નથી એવા કેટલાક પરિણામે સહન કરતા તેમ નીકળી જાય એવું છે માટે કોઈપણ પગનાંના પરિણામો વિચાર પ્રથમ કરી લેવો જરૂરી છે કે જેથી પરિક્ષામ આવે તે પણ ગભરામણ ન થાય તા ૧-૮-૧૯૫૭ (૩૭૨) ફી કન્નપા કોઈપણ ખરાબ કાર્યનું ફળ વધુ પડતુ કપડુ અને સારા કાર્યનું ફળ એક ર એકુ કલ્પવું એ કાર્ય કરનાર માટે હિતાવહ છે તા ૧-૮-૧૮ મરવું છે

·(૩૭૨)
બ ધ અને સબ ધ
બધ બાંધવો સરલ છે પણ સબધ બાંધવો મુશ્કેલ છે એમ
ટકાવ કહે છે પણ સબધ ટકાવ મુકેલ છે બધ તે સહજ છે
પણ સબંધ તે કુકર છે બધાના પરિણામે કરતાં સમધના પરિણામે
જોર પર છે
સબંધમાં બંધ તો છેજ 2 તેથી અધિક પણ છેબંધની પૂર્વે
પડે છે સ' ને સાચા અર્થમાં સમજીને કાવતા આવડે તે
મ-ને- શ છે ને ન આવડે તો કેળવ બંધન છે તે ----૧૮૫૭
(૩૭ર)
માભાઈ
તમે જે તમારી વાત બીજાને સારી રીતે સંભાળવવા ઈચ્છતા
છે તે બીજાની વાત સારી રીતે સાભળતાં શીખો તા ૧-૯-૧૮૫૭
(૩૭૩)
ચિ
મને આ વસ્તુ કે છે ભાવે છે ને માફક આવે છે એમ
માનવું, કહેવું એ વ્યાજબી છે પણ અ ને કઈ અ ય વસ્તુ કાવતીને
ભાવતી હોય, તે તેને માફક આવતી હોય તે તે ખોટો છે એમ માનવું
કે કહેવું એ બરાબર નથી
તા ૧-૮-૧૮૫૭
(૩૭૪)
કાર્ધક્ષમતા
જીવનમાં ઘણું કાર્યો કરવાના છે. દરેકને દરેક કાર્યો આવડતા
દેતા નથી જેને જે કાર્ય આવડતું હોય તે કાર્ય તેની પાસે કરાવવું
કે તે કાર્ય તેને કરવા દેવું, એથી કાર્ય મારૂ થાય છે અને કાર્ય
કરનારને ઉભા રહે છે. બાકી જે વ્યક્તિને જે કાર્યની ફાવટ નથી

·વિમ
૩૩
તેની પાસે તે કાર્ય કરાવવામાં આવે કે તે વ્યક્તિ તે કાર્ય કરે તેથી
કાર્યક્ષમતા આવતી નથી કાર્ય બગડે છે અને ધીરે ધીરે વ્યક્તિ
નિરુત્સાહ બની જાય છે
તો ૯-૧૯પાછા
(૩૭)
ખે ચાણને તેડે
બાહ્ય ભાવને ભગવડે જુદી ચીજ છે અને ખેચાણ જુદી ચીજ
બાહા ભાવોને ભોગવ વગર ખેચા કવ્વામા આવે
હિય–કર પડતે હેય તે તેમા અભ્યત્તર પ્રગતિને બાપ
પહેચ નથી
બાહ્ય ભાવના ભોગવશે વગર પણ જે ખેચાણ રહેતું દેવ તે
તેથી અભ્યત્તર પ્રગતિ અવરોધાય છે એટલે બાહ્ય ભાવના બેન સ્ટ
દર કરવા માટે જેટનું લક્ષ્ય આપવામાં આવે છે તેથી વિકે જન્મ
તેને ખેચાણને તોડવા માટે આપવાની જરૂર છે
(૩૭૬)
આ પણ વગરને ભેગ અને ભેગ વગરનું જંગુ
બાહ્ય ભાવના આકર્ષણ વગરને આમા જ્યારે ૨ -
ભોગવટો કરે છે ત્યારે તેને સમય તેના ભગવા
પણ તે બાઘભાવના આકર્ષણ વાળાના અષ્ઠ લઈ
ભરખામણીમા નહિવત્ છે બાલ બેગોના આકર્ષણ . ૨ દ૦
કરે કે ન કરે પણ તેના વિચાર ત તુઓ કરચ- e w
જાળની જેમ લાંબા વાના અને ગુચવણભર્યા - ૪ ટક
ભેગની પ્રાપ્તિની પૂર્વેગ સમયે અને ત્યા 8 - ક
કરાવીને જીવને ભેગનું આકર્ષણ મારી નાખે છે કે જે
૧

·૨૬
વિમ
વગરને કમવશ મને પરવશ પડે છે તે પણ તેમાંથી કથા
છુટાય એમજ વિચારતો હોય છે ને તેથી તેવા આત્માને બેગ સદાર
નિબળ બની ગયો હોય છે
તા.૮-૯-૧૮૫૩
(૯૭૭)
વિશ્વની વિચિત્રતા
જગત એટ; તો વિચિત્ર છે કે આજે એને ઓળખ્ય હેય ને
કાને ફરી તેને જોઈએ તે તદને ફરી ગયું હોય છે એ ક્ષણે ક્ષણે કરે
છે એ સ્થિર રહેતું જ નથી કેવળ કેટરીક સ્કૂળ સ્થિરતા ઉપર
આધાર રાખીને ચાવવું પડે છે એમાં ફસાએ આત્મા પણ
સ્થિર રહેતું નથી અને તેથી પિતાના આત્માને પણ સમજ મુશ્કેલ
પડે છેઆજે જીવને જે ગમતું હોય છે તે જ બીજે દિવસે ગમતું
નથી અને બીજુ જ ગમે છે એથી પોતાના જીવને શું ગમે છે એ
પણ સમજાતુ નથી આવા જીવને શું આપીને રીઝવ એ એક
ફૂટ પ્રશ્ન થઈ છે કે છે
રા! આ સ્વભાવ આત્માનો સ્વાભાવિક નથી જગતના સંબધને
લઈને છે આત્માને મૂળ સ્વભાવ તે ચેક કરો અને સ્થિર છે એટલે
એ મૂળ સ્વભાવમાં આત્માને લઈ જ હોય તે જગતથી તેને છટા
પાડે જઈએ એટલે જેટને બશે એ જગનથી પર થાય છે તે તે
તેટો ખરો તેનામાં એકસાઈ અને સ્થિરતા આવતી જાય છે અને
એ રીતે તેને મેળવો સમજ મહેતે થઈ પડે છે
પણ જગની રાા અના કાળથી એકમેક થઈ રહેલા આત્માને
તેના ગબ ધ પર કરવાનું કાર્ય મનુ નથી બળપૂર્વક છુટા પાડવા
જના તી nય છે તેને તે યુકિતથી અને રીતથી છૂળે પાડવો જોઈએ
ફેન આમાને જગથી છુટો પાડે છે એનો જ નિર્ણય મનમાં

·વિમ
(૩૮૧)
કેઈની પણ ભૂલ ઉપર હસવું નહિ
હ બીજાની ભૂલ જોઈને હસ છે, પણ બીજો મારી ભૂલ જોઈ
મલકે છે અમારા બન્નેની ભૂલ જોઈને કોઈ ત્રીજે જ માણે છે
આમ ચક્ર ચાલ્યા જ કરે છે એમાંથી છૂટવા માટે મારે કોઈની પણ
ભૂલ જોઈને હસવુ નહિ એ માર્ગ છે જ્યારે હુ હમવુ છોડી દઈશ
ત્યારે મારી ભૂલ જોઈને હસનારા ઉપર મને ચીડ નહિ ચડે પણ
એમ લાગશે કે તેઓ એક ભૂત કરી રહ્યા છે. મને મારી ભૂમ
સુધારવાની તક મળશે ભૂતને પણ એ રીતે અને આવશે પછી તે
હસતા અને ન હસતા બધાને દષ્ટ બનવાનું સૌભાગ્ય મેળવીશ
અને પરમ હાસ્યને અનુભવ કરીશ
તા ૨૭-૪-૧૯૫૭
(૩૮૨)
શાંત રસ
અન્ય સર્વ રસો એવા છે કે જેને વધુ--પશ્ચિય પરિણામે
કટાળા ઉપજાવે છે, જ્યારે એક સાત રસજ એ છે કે તેને પરિચય
જેમ જેમ વધે છે તેમ તેમ તેમ વિશેષ આહ્વાદ આવતો જાય છે
જે રમને માટે બીજા બધા રસનું આયોજન થયું છે તે રસ
તરફ જગત્ જ્યારે ઉપેક્ષા સેવે છે ત્યારે તે ખરેખર મૂર છે ભય કર
અનાન છે એમ લાગે છે –એ રસ છે શતરસ તા ૨૯–૮–૧૯૫૭
(૩૮૩)
સુધારીને વાત કરે
નામિક માર્ગ તરફ જનારા આત્માઓની ભૂલ આધિભૌતિક
૧. તારા
તારા જીવને કેમ સમજાય! જ સમજાય છતા તેઓ
ના પથિકને ભૂલો બતાવે છે, કેટલીક વખત તે તે

·વિમર્શ
કરું છું પણ તમારો એ પ્રેમ કેટલા ટકા છે તે વિચારે હજુ તમામ
હૃદયમાં પ્રેમ પૂર જ નથી જો જો હોય તો તમે એ વિષયમાં
ઓછું વજુ કરી એનો વાંધો નહિ પણું તમને વિવેક તો જરૂર આવે
વિવેકપૂર્વક વિચાર કરે તે સમજશે કે તમને જ્યાં પ્રેમ છે
ત્યા તમે કરી શકે તેમાનું કેટલું કરે છે? આ વિચાર કરે એટલે
તમે કય ભૂલે છે તે પકડાઈ જો જરૂર-તમે છેડે ઘણે દિવસે
અહિ આપ છો જેટલે હિ આપે છે તેટલે તેમ પાબુ ભણાવ
શકાય પણ તે નિભ અને નિજ હેય તે એમ ન હોય તે તેને
શું કહેવું એ પણ એક પ્રશ્ન છે તમારે કેમ કેળવવાની જરૂર છે
જ્યા સર્વસ્વ અર્પણ કરવાની વાત છે ત્યાં ફરી દેવાની ચીજ
આપીને તમે માને છે એ કેવું વિચિત્ર છે તમે જમજે–ખરેખર
કમજો કે તમે ખ્યા છે તેવી ભૂલ કરી રહ્યા છે પ્રેમની ભૂલ મેરી
ભૂલ છે એ સુધારે પછી જોઈ લો કેવી મજા આવે છે
તા ૨૭-૯-૧૮૫૭
(૩૮૦)
સુશીબતેને સામને કરો
કેટલાક માણસો મઝથી વિચિત્ર રીતે મૂઝાઈ જાય છે અને
છેવટે ત્યારે સૂઝવા દર કરવામાં અસફળ નીવડે છે, ત્યારે પ્રાણ
ત્યાગ કરવાનું વિચારતા હોય છે જે કે પ્રાણ ત્યાગ કરવા માટે પણ
તેઓની પૂરી તૈયારી હોતી નથી પણ છેવટના ઉપાય રૂપે તેઓ એને
વિચારતા હોય છે પણ તેઓ પરભવનો વિચાર કરે તે જ તેઓ
પ્રાણત્યાગને વિચાર માંડી વાળે જે પૂનાનો મામને અહિ નથી
થઈ શકે તે મશીમતિ પ્રાણત્યાગ કરવાથી દૂર થવાની નથી જ
જવાનું છે ત્યા તે પહેલેથી જ પહેચી ગઈ હોય છે એટલે હું મળવી
સામગ્રીથી મૂરબતિને સવ પ્રકારે
સામને
થવું પૂરેપર જે કરવામાં આવે તે ગમે તેવી વિપનિ દાણ માત્રમાં
વિલય પામી જાય છે
તા ૨૭-૯-૧૮૫

·વિમF
૭.
(૩૮૧)
કેઈની પણ ભૂલ ઉપર હસવું નહિ
હું બીજાની ભૂત જોઈને હું છું પણ બીજો મારી ભૂવ જોઈ
મકે છે અમારા બનેની ભૂલે જોઈને કોઈ ત્રીજે રમૂજ માણે છે
મામ ચક્ર ચાલ્યા જ કરે છે એમાંથી છૂટવા માટે મારે કોઈની પણું
બૂત જોઈને હસવું ન એ માર્ગ છે જ્યારે હું જમવું છેડી દઈશ
ત્યારે મારી ભૂલ જોઈને તમારા ઉપર મને ચીડ નહિં ચડે પણ
એમ લાગશે કે તેઓ એક ભૂત કરી રહ્યા છે અને મારી ભૂત
સુધારવાની તક મળશે ભૂતને પણ એ રીતે અને આવશે પછી તે
ઇમતા અને ન હસતા બધાને દષ્ટા બનવાનું ભાગ્ય તે મેળવી
અને પરમ હાસ્યને અનુશવ કરીશ
તા ૨૯-૧૯૫૭
(૩૮૨).
રાત રમ
અન્ય સર્વ રસ એવા છે કે જેનો વધુ-પરિચય પરિણામે
કટાને ઉપજાવે છે, જ્યારે એક સાત રસજ એ છે કે તેને પરિચય
જેમ જેમ વધે છે તેમ તેમ તેના વિશે આહાદ આવતા જાય છે
જે તેમને માટે બીજા બધા રસોનું આયોજન થયું છે તે રસ
તરફ જગત્ યારે ઉપેક્ષા સેવે છે ત્યારે તે ખરેખર મૂ છે ભય કર
અજ્ઞાન છે એમ લાગે છે -એ છે શાતમ તા ૨–૯–૧૯૫૭
(૩૮૩)
વૃત્તિ સુધારીને વાત કરે
આધ્યાત્મિક માર્ગ તરફ જનારા આત્માઓની ભૂલ આધિભૌતિક
માર્ગ તરફ જનાર છોને કેમ સમજાય? નજ સમજાય છતા તેઓ
આધ્યાત્મિક માર્ગના થિને ભૂ બનાવે છે, કેટલીક વખત તે

·K
વિમ
ભૂલે ખરી પણ હોય છે–પણ બતાવનારાઓ એ ભૂલ સુધરે તે
માટે બતાવતા નથી—પણ આધ્યાત્મિક માર્ગ પર પિતે નથી જતા
તેમા પુષ્ટિ મળે માટે બતાવતા હોય છે અને એ રીતે પોતાના માર્ગને
સરે સમજાવવા બાલિશ પ્રયત્ન કરતા હોય છે કોઈપણ વાતમાં
તિબુદ્ધિથી માથું મારો છે તે ગમશે પણ અહતહથી કાઈ પણ
કરશે એ ચાલશે નહિ.
તા ૨૭-૮-૧૮૫૭
( ૩૮૪)
રક્ષણ
તમે તમારી મા કતનું રક્ષણ કરવા ઈચ્છતા હો પ્રમાદને
સત્વર દૂર કરો અને બળ કેળવો આ એનાથી એકની પણ ખામી હશે
તે તમે તમારી મા કતનું સરક્ષણ કરી શકશે નહિ બળ હેવા છતા
પ્રમાદને પશ્વશ પર પોતાની સંપત્તિને પાકા હાથમાં મેપી દે છે
અને બળ વગરનો ગમે તેવો પ્રયત્ન કરે છે તે પણ મી કતને બચાવી
શતા નથી એટલે પ્રાપ્ત સ પતિના સરવાણુ માટે જાગૃતિ અને
સામગ્ધ એ બેની પરમ આવશ્યકતા છે
તા ૨૭-૭-૧૮૫૩
(૩૮૫)
તમારૂ પિતાનું જે છે તે મેળવવા પ્રયત્ન કરે
તમે બીજનું લેવા પ્રયત્ન કરો છો તેના મામા ભાગને જ નહિ
પણ લાખ કે કરોડમા ભાગને પ્રયત્ન તમે તમારૂ જ છે તે મેળવવા
અને તમને જે તમારૂ મળ્યું છે તેને સાચવવા માટે કરે તે પરણામ
ઘણું જ સારું આવશે
એક વખતમાં એક વખત ખરા દીનથી ઉપર પ્રમાણે કરી
જુઓ, અમે તમને ફરી એ પ્રમાણે કરવા નહિં કહીએ પછી તે તમે
પિતજ એ રસ્તે ચા યા જશે

·વિચારણા વિમર્શ તમારૂ એટલુ છે કે જેને કોઈ હિસાબ નથી તમારૂ શુ છે ને તમારૂ તમારી પાસે નુ છે ? એનું તમને ભાન નથી એટલે તમે બીજાનું શ્રી લેવા તૈયાર થાઓ છો પરિણામ એ આવે કે બીજાનું તમારી પાસે છે માનવા ખાતર આવે છે કે નથી પણ આવતુ પણ તમારૂ ઘટ્ટ લૂટાઈ જાય છે તમે મેળવો છો તે કરતાં કઈ ગણ ગુમાવે છે એથી અધિક શોચનીય બીજુ શુ હેઈ શકે તા ૨–૧૮૫૭ (૩૮૬) ફળની સાચી કરવી કોઈ પણ ઉત્તમ ગુણ ન ખેચાણ કરવું હોય તે એ ગુણનું મેવન કરીને પરિણામ તર નજર કરી પરિણામ તરફ નજર કરવાથી ગુણથી થયેના નાભનુ ભાન થશે ને તેથી ગુણનું બે ચાણ વધશે. વિશ્વમાં આ પ્રમાણે એ જુએ છે એનું જ ન પણ વિપરીત પણે વિચારે છે કેઈક એક યિને નકી બીને પછી જુ જુ મારા ગુનું સેવન કરીને તપાગ્યા કરે છે કે-જેનું પરિણામ આ યુ કે નહિ ? પરિણામ-પત મા યુ છે તે પરિણામ-ન દેખાય એટલે આ ગુણમા કે આચરણમાં કાઈ છે નહિ એમ માનીને તેને છોડી દે છે પણ એ આચરણથી કે ગુણથી જે સુ દર ફળ આવ્યુ હેય ? તે તે ફ નજર જતી નથી જે એ જોવામાં આવે તે તેને લારી કે આ ફળ પામે માનતા- પેલા ફળની કઈ વિમાન નથી એ જ પ્રમાણે દુર્ગણ અંગે પણ છે કેનીક વખત તે પિતાના કપના ફળ કે દુગના મહકથી સિદ્ધ થઈ ગયા હોય છે ત્યારે તે દુર્ગણ પ્રત્યે એવા તો પ્રેમ બધાઈ જાય છે કે તેનાથી તેને કેડા વિવું દુશષ્ય બની જાય છે એ પરિસ્થિતિમાં દુણથી થતાં નુકવાનનું- ભય કર નુકશાનનું ભાન થતું નથી જે એ થઈ જાય તે ક્ષણ પણ દુણનું આકર્ષણ રહે નહિ માટે ફળની સાચી વિચારણા કરતા શીખવું જરૂરી છે તા ૨૭-૯-૧૫૧

·મિ
(૩૭)
પતું ગમતી કે ન ગમ ની તેને મુખ્ય આધાર મન ઉપર છે
તા ૨૮-૧.૧૭
( ૩૮૮)
એક એવી સંખ્યા છે કે જેના ગુણાકાર કરતા માળે વધી
જાય છે (ઉત્તર પણ સાથે જ છે )
૧૪ ૨૮-૧૯૫૩
(૩૨)
ઉદાર–સર્વત્ર સાર નથી
ઉદાર થવું સારું છે પણ કઈ કઈ વખત તે સારૂ પણ મારે
રહેતું નથી એટલે કે રે કયા થવું એ વિચાર કરવો જરૂરી છે જ્યા
ઉદાર ને થવા જેવું હોય ત્યા ઉદાર ન થવું એ સારું છે
તા ૨૮-૮-૧૯૫૭
(૩૦)
રજોગુણ
પ્રાપ્તિ કરવા માટે કાર્યો કરવા માટે મનમાં ગુણ કેળવવો
પડે છે જયારે એ ગુણ નથી હોતા ત્યારે કાર્યો અવરુદ્ધ રહે છે એ
ગુણના અભાવથી કાયે ન થતા હોય તેથી એમ ન માનવું કે શક્તિના
અભાવ છે કે તે તે કા મતા નથી સામે રજોગુણની અધિકતાવાળા
કા વધુ કરતા હોય તેવી પણ એમ ન સમજવું કે તેમનામા શકિત
વધારે છે કે તે તે કાલે તેમને રૂચે છે
શક્તિ અને રુચિ જુદી ચીજ છે અને રજોગુણ જુદી ચીજ છે
ભલે તે કાર્ય માધક બનતો હોય
તા ૩૦ -૧૯૫૭

·વિમ પ્રવૃત્તિના પ્રકાર (૧) સ્થિર પ્રત અને ચચત મત એમ પ્રવૃત્તિના બે પ્રકાર છે (૨) વ્યક્તિગત પ્રવૃત્તિ અને સમગત પ્રવૃત્તિ એમ પ્રવૃત્તિને બે પ્રકાર છે () અન્ના અને બર્મુખ પ્રતિ એમ પ્રવૃત્તિના બે પ્રકાર છે (૪) શુભ પ્રવૃત્તિ અને અશુ પ્રતિ એમ પ્રતિના બે પ્રકાર છે (૫) શુદ્ધ પ્રવૃત્તિ અને અશુદ્ધ પ્રવૃત્તિ એમ નત્તિના પ્રકાર છે (૬) આવશ્યક પ્રવૃત્તિ અને અનાવશ્યક પ્રવૃત્તિ એમ પ્રકૃત્તિના બે પ્રકાર છે (6મારણ પ્રતિ અને નિકાણ પ્રવૃત્તિ એમ પ્રવૃત્તિના બે પ્રકાર છે આમ પ્રવૃત્તિના પ્રકારનું યથાયોગ્ય મનન કરવાથી પિતાની પ્રવૃત્તિ કયા પ્રકારથી છે તેને ખ્યાત આવશે અને તેથી તેમ કે તે યોગ્ય છે છે કે તેની વિચારણાને વેગ મળશે એમ થના પિતાની પ્રવૃત્તિથી નીપજતી નિરાશા કે વધુ પડતી અ શા દૂર થઇને મમતુવા પ્રાપ્ત થશે ( ૩૯૨) સજન અને વિસમ જગતમાં ઘણું મન થાય છે અને ઘણું વિસર્જન થાય છે પણ અમારે મને અને મારાનું વિસર્જન થાય છે એ સારૂ નથી આ સ્થિતિમાં મારી વસ્તુ પ્રાપ્ત કરવી અને પ્રાપ્ત સારી વસ્તુને ટકાવી રાખવી એ સહેતુ નથી માટે એ કાર્ય જે કોઈ એટલે અરો કે તુ હોય તેની પ્રસા-અનુમોદના કરવી એ સારી વસ્તુને ચાહનારનું કતવ્ય છે ને તેથી તેને તે કાર્યને પ્રભગ અણધારી મળી આવે છે તા. ૧-૧૦-૧૮૫૭

·વિમ
(૩૮૭)
અને
વહુ ગમવી કે ન ગમવી તેને મુખ્ય આધાર મન ઉપર છે
તા ૨૮-૧૭
(૩૮૮)
એક એવી સખ્યા છે કે જેના ગુણાકાર કરતા સરવાળે વધી
જાય છે (ઉત્તર પણ સાથે જ છે )
તા ૨૮-૧૮પ૭
(૩૯)
ઉદાર–સવ સારૂ નથી
ઉદાર થવું સારું છે પણ કોઈ કોઈ વખત તે સારૂ પણ મારે
રહેતું નથી એટલે ઉદાર કિયા થતુ એ વિચાર કરવો જરૂરી છે જ્યાં
ઉતર ન થવા જેવું હોય ત્યાં ઉદાર ન થવું એ સારૂ છે
તા ૨૮-૯-૧૮૫૭
(૩૦)
રજોગુણ
નતિ કરવા માટે કાર્યો કરવા માટે મનમા રજોગુણ કેળવે
પડે છે જ્યારે એ શું નથી તે ત્યારે કાર્યો અવરુદ્ધ રહે છે એ
ગુના અભાવથી કાર્યો ન થતાં હોય તેથી એમ ન માનવું કે શક્તિને
અભાવ છે કે તે તે કાર્યો ગમતા નથી સામે રજોગુણની અધતાવાળા
કા વધુ કરતા હોય તેથી પણ એમ ન સમજવું કે તેમનામાં શત
વધારે છે કે તે તે ફાવે તેમને રુચે છે
શનિ અને રૂચિ જુદી ચીજ છે અને ગુણ જુદી ચીજ છે
ભલે તે કાર્ય સાધક બનતા હોય
તા ૩૦ ૯-૧૯૫૭

·વિમ
(૩)
પ્રવૃત્તિના પ્રકારે
(૧) સ્થિર પ્રત અને ચચ મરિ એમ પ્રવૃત્તિના બે પ્રકાર છે
(૨) વ્યક્તિગત પ્રવૃત્તિ અને સમાન પ્રવૃત્તિ એમ પ્રવૃત્તિના બે
(૩) અન્નમુખ પ્રવૃત્તિ અને બરિમુખ નત્તિ એમ પ્રવૃત્તિના બે
પ્રકાર છે
(૪) શુભ નતિ અને અશુભ પ્રવૃત્તિ એમ પ્રવૃત્તિના બે પ્રકાર છે
(૫) શુદ્ધ પ્રવૃત્તિ અને અશુદ્ધ પ્રવૃત્તિ એમ પ્રવૃત્તિના બે પ્રકાર છે
(૧) આવશ્યક પ્રત્ત અને અનાવશ્યક પ્રવૃત્તિ એમ પ્રવૃત્તિના બે
(૦) મકારનું પ્રગતિ અને નિ કારનું પ્રતિ એમ પ્રકૃત્તિના બે પ્રકાર
છે આમ પ્રાતિના પ્રકારનુ યથાયોગ મનન કરવાથી પિતાની
પ્રતિ કયા પ્રકારથી છે તેને ખ્યાલ આવશે અને તેથી તેમાં
કળ્યા પોપ્ય શું છે? તેની વિચારણને વેગ મળશે એમ થનાં
પોતાની પ્રાપ્તિથી નીપજતી નિરાશા કે વધુ ૫૩ની બાજી દૂર
થઇને મમતુને પ્રાન થી
૩૦–૧૮૫૭
(૩૯ર)
સર્જન અને વિમાન
જગતમાં ઘણું સર્જન થાય છે અને ઘણું વિસર્જન થાય છે
પણ અમ મન અને માતાનું વિસર્જન થાય છે એ સાર નથી
આ સ્થિમા મારી વસ્તુ પ્રાપ્ત કરવી અને પ્રાપ્ત સારી વસ્તુને
ટાવી ખવી એ સહેતુ નથી માટે એ કાય જે ઈજેટ અને
કે તુ હેવ તેની પ્રામા-અનુમાન કરવી એ સારી વસ્તુને ચાહનાનું
કન્ય છે ને તેથી તેને તે કાર્યને પ્રસંગ અણધાર્યો મળી આવે છે
તા. ૧-૧૦-૧૯૫૭

·વિમર્શ
(૩૩)
સાફ ને માર મા વિવેક
કેટલીક વખત એમ કહેવાય છે કે સારૂ એ મારૂ એ વૃતિ
રાખવી પણ મારૂ એ માર એ વૃત્તિ ન રાખવી સામાન્ય રીતે આ
વાત બરાબર છે પ્રાથમિક ભૂમિકાવાળાને એવી વૃત્તિ કેળવવાથી લાભ
થાય છે પણ સાર ૨૮ શું કરવાની અમુક શકિત પ્રાપ્ત થઈ ગયા પછી
અમુકનું છે માટે માફ છે એ પ્રમાણે માનવું પડે છે બીજાને પણ
એ રીતે મનાવવું પડે છે કારણ કે જે એ પ્રમાણે નથી કરવામાં
આવતુ તે સારૂ મગજવાની દરકમાં શક્તિ હોતી નથીતેથી તેઓ
સારાથી વિચિત રહે છે માટે પુરુષ વિશ્વાસે વચન વિશ્વાસ ” એમ
કહેવાય છે. આપણે પણ નિ સોચ કહી શકીએ છીએ કે- આ જિનેશ્વર
ભગવતનું કહેવું છે માટે સારું છે એમાં અશમાત્ર વિચાર કરવા જેવું
નથી” શાસ્ત્ર પણ કહે છે-કે તમેવ મચનિલ્સ ક જ િિ પવઈય
એટલે મારૂ એ મારૂ એવા અગ્ર મા કમાઈને અમારૂ છે માટે
સારૂ નથી એની ભૂત કયારે પણ કરવા જેવી નથી વિવેકથી વિચાર
નાને સારુ દઢ બનશે તે નવા લાભ મળશે
(૩૪)
સહિષ્ણુતા
મબિઝતા એ એફ સુર ગુણ છે ખોટું પણ સદ ન કરનારને
કઈ ગુમાવવું પડતું નથીપરિણામે લાભ થાય છે પણ સહન નહિ
કરનારનું સાચું પણ ખોટું બની જાય છે
તે 1-૧૦-૧૮,૫૬
(૩૫)
બીજી તરફ જોવા જેવું છે
મને બીજા કેટલા ઉપયોગ થાય છે એ વિચાર ઘણે કર્યો પણું

·રિમ
ક
હવે હું બીજાને કેટલે ઉપયોગી થાઉં છું એ વિચાર થોડે સમય
કરવો જરૂરી છે
મને બીન નથી મમજી સકતા એ પ્રમાણે હુ પણ બી-1ને
નથી સમજી તે એટલે પિતાને બીન અમજે એવી ઈમાય તે
પિને બી અને સમજવા માટે પ્રથમ પ્રયામ કે છે જોઈએ એમ
જેટને અશે માળના મકાશે તેને અને તેનું પ બામ આન
આ જરૂર આવશે.
તા ૧-૧૦-૧૮૫
મળેલી સામગ્રીને માથે કરે
જેટને નમય માપન મામી મેળવવામાં, આપવામાં અને અમુક
પ્રપનની ખામી છે માટે આ બધું નથી થતુ એને વિવ વામાં આવે
છે એના કરતાં થોડા સમય પણ મને મામીને યથારોગ્ય ઉપયોગ
કવામાં આવે છે તેનું ફળ અવ : દર અને વિચિત્ર છે કે જની
પિને ક પના પણ ન કરી હોય
- ૧-૧૦- ૫૭
( કચ્છ)
મશીન અને મીશન
મશીન બગડે તે સુધારી શકાય છે પણ મન ભમડે ત્યારે તે
* ના કપરૂ છે મશીન બગયા પછી તે ચાલતુ ન પડે છે
અથવા તેને બંધ રાખી શકાય , પબ કીડન બગડયા પછી એની
તે ખરાબ રીતે ચાને છે કે જેના અને અતિશય ક્યુ કર પરિણામ
લાવે છે તેને બવ પબુ રાખી શકાતું નથી માટે મીશન ન બગડે
તેની પૂરી તારી રાખવી જરૂરી છે મશીન-પત્ર અને મીશનઃ 4
તા ૧૦–૧૦–૧૯૫૦

·વિમf
(૩૮૮)
ચાહના છે પણ અધુરી
મને લાગે છે કે તમારી ચાટના આ ચીજ પર છે પણ
તે
અપૂર છે કાબુ કે જે ચીજ પર જેની ચાના પૂલ હોય તેને માટે
તે ગમે તે કરી શ્વવા–ગમે તેને બેગ દેવા તૈયાર છે
રામ એ દેખાતું નથી તેમને આ ચીજ ગમે છે એ ખરૂ પણુ ગમવું
એ જુદી વાત છે અને બેગ આપવા જેવું ગમતુ એ જુદી વાત છે
તા ૧૦-૧૦-૧૮૫૭
પણ તમાં
( ૩ )
જાગ્યા ત્યારથી સવાર
તમે નિ આવતી હોય ત્યાં સુધી સુવો તે તત્ર છે પણ
તમને નિદ્રા આવતી નથી છતા તમે એમને એમ પડી રહી છે જ
વામાં આળસ કરે છે બગામા ખાઓ છે, ગમે તેવા-તમે કરી પણ
ન શકે એવા વિચાર ઉપર ચડી જાઓ છે-એ બધુ નભાવી લે
જેવું નથી કે તમને આજે તેના માઠા પરિણામની ખબર નથી
પણ જો દડે તમને સમજાશે કે એ દિવસે ચેત્યા હતા તે સાફ
વાત પણ ક–૨ પ્રણ મોડું થયું છે કે એ દિવસેને યાદ કરીને
અહમ ન કરે, હજુ બીજી કેટલીક વાતે તમારા નાથમાં છે, તે
તરફ ધ્યાન આપો તે તમને સારો ફાદ થશે હજુ તમે ઘરુ કરી
શકે એમ છે બાજી તમારા હાથમાથી ચાલી ગઈ નથી પણ તમે
ભૂતકાળને યાદ કરે છે તેમ આજ પણ આવતી કાલે ભૂતકાળ બની
જશે અને વળી તમે આવતી કાલે કહેશે કે તે વખતે એ છે કે ગઈ
કાલે આમ કર્યું હતું તે સારૂ થાત આમ વાર વાર ભૂતા કરવી
એ કઈ રીતે સાફ નથી માટે જાગ્યા ત્યારથી સવાર સમજીને કર્તવ્યમ
તા ૧૭-૧૦-૧૮૫૭
જોડાઈ જાવ

·વિમ
૪૫
(૪૦)
કઈ બાજુ જવુ એને વિચાર કરે.
અભિમાનની ટોચે ચડેલાને નીચેની ભૂમિકાઓ બગસર જે
શકાતી નથી, પણે ક્યારે તે ત્યાથી ગબડે છે ત્યારે તેને એવી તે કળ
વી ગઈ ટાય છે કે તે સ્વય Iભા થઈ રાક નથી એનું જ નહિ
નીચે રેલા તેને તો કરવા જેટની ની પણ દવા તૈયાર
દેના નથી કારણ કે ત્યારે તે ગેસ ઉપ હતો ત્યારે તે નવ કલા
ઉપર ધૂન તે નીચે તે તેને કાપ બી ના કે કરી બના
નહીં તેઓ તે નીચે પડે ત્યારે વાન એનું અચકન છતા હતા
પબાની દા બળવતી બની અને એ ની ગ –-પછી તે તેની
ધનીય દશા જોઇને ન દે તેઓ પાવા લા પણ નામ
હેરામાં દલાક એવા દવા કે જએ એના પ્રત્યે માનુનતિ દશાવતા
હતા એ મહાનુભૂતિ એટલા માટે જીવતા હતા કે આ રીતે પણ
તેને ભૂતકાળના વતન બાપે નામે એથી કેટલાને તે નમે છે.
ને તાકને નથી જ જગત પડયા પછી પણ જૂક ઉરાડવાનુ તેવા
છેડી શકતા નથી પણ તે વખતે તેમનુ મૂક પણ મુકાઈ ગયું હોય
છે કે તેમની વિચિત્ર થિનિ અને જે ખૂબુ- રસ્ય
દમના હેર છે એવું વિશ્વમાં તે સ્થળે પ થઇ તેમા
મામા છે તે વિચારીને કરવું તેને નિર્ણય કરવાને છે
મા અને તમામ બને છું છે ક ને
મ ની વાત છે
તા ૧૦-૧૦-૧૮૫૭
भाव से
(૪૧).
ગ્ય કાર્ય સિદ્ધ કરવા પ્રયત્ન કરે
કોઈ પણ કાર્ય કરવા માટે કે કરવા માટે વાર વાર પ્રયત્ન
કરવા પડે છે એવી લીક વખત કાર્ય સિદ્ધ થાય છે

·વિમ
વખત કાર્ય સિદ્ધ નથી થતુ પબુ તમે તમારા પ્રયત્નો સફળ બને એ
તરફ થોડું છે, પણ લય આપે અને પ્રયત્ન નિષ્ફળ કેમ જાય છે
એ વિચારો મારો એક પણ પ્રયત્ન નિષ્ફળ ન જ જોઈએ એ
દર સકર ન કરો ભલે પ્રયત્ન સફળ ન બને પણ એ સફળ બને જ
જોઈએ એવી માન્યતામાં મદતા ન આવવી જોઈએ
જેમ કેઈ કાર્ય માટે આપણે કેડને એક વખત કહ્યું પછી
તુરત જ આપણને એમ લાગે છે કે આ માણસ આ કાર્ય કરવામાં
આળસ તે નહિ જ કરે છે–એટલે આપણે તેને ફરી એનું એ કાર્ય
કરવા માટે કહીએ છીએ અને ભાર મૂકીએ છીએ કે જે જે ભૂલી
જતા નહિ આળસમાં જાય નહિ. સત્તાધારી પણ વાર વાર કહે છે પણ
તેની કહેવાની રીત જુદી હોય છે મધ્યમ કક્ષાના વ્યવહાર માણસે
જુદી રીતે કહે છે જ્યારે ઉતરતી કક્ષાના માણુમે આજીજી-અર્જ
વતારક વાર વાર કહે છે
એકના એક હિતકર કાર્ય માટે એક વાર પ્રયત્ન કર્યા પછી કરી
પ્રયત્ન કરવો પડે ત્યારે–ફરી પ્રયત્ન ન કરે એ વિચાર ન કરો
પણ પ્રથમ પ્રબત અધુરે તે માટે કાર્ય ન બન્યુ પ્રયત્નમાં ખામી
હતી માટે સફળતા ન મળી એમ માનવું એમ માનવામાં કોઇ
સંકચ નથી
કેટલાક પ્રયત્ન એવા છે છે કે તેમાં તમે તમારી યોગ્યતા
કેળ વા સિવાય અને કયા કરશે તે ફળ તો નહિ આવે પણ તમને
જે ફળ મળની સકયતા છે, તે પણ તમે ગુમાવી બેસશે
જેમ કાઈ કરી ખારી ખાવાનું મા-એ એક વખત કહે-ફરી
કાકીભર્યા અવાજે કહે કે મને કઈ ખાવાનું આપો ' પણ તેનું
એક કથન તરત કાઈ કાને ધરતુ નથી તેને તે માટે ઘર ઘર ફરવું
પડે છે કે ની એ વત વારે વાર કહેવી પડે છે કે તેને મળે પણ

·વિમર્શ
પણ જે તે સે કે હજાર રૂપિયાની માગણું કરે-મકાન આપી
છે એમ કહે છે તેનું કાઈ વળશે નહિ તેની યોગ્યતા વગર તેને
માંગ્યું તે નહિ મળે એટલું જ નહિ પણ તેને મળવાનું હતું.
નહિ મળે
કાર્ય સિદ્ધિ પ્રથમ પ્રયત્ન જ થાય એમા કેટલી વિશિષ્ટતા છે
તે તે અનુભવે સમજાય એવું છે
તા ૧૦-૧૦-૧૯૫૭
તે પણ
(૪૨)
શે નહિ
ભૂલાય
ખી તેનું પુષ્પ કરમાશે, પણ એણે પ્રસરાવી સુગધ એ
મૂલાશે નહિ
તા ૧૨-૧૦-૧૮૫૭
(૪૦૩)
વાતાવરણ
વિસ વહી જશે ને રાત્રિઓ ચાલી જશે પણ વાતાવરણ
ચાડી ખાતુ ખ હશે કે ગયેલા દિવસે ને વીતી રાત્રિઓ કેવી હતા
તા ૧૨-૧૦-૧૮૫૭
(૪૦૪)
મૂર્ખતાની પરંપરા
સહજ ની નજર કરીને નીરખશો તો તમને દેખાશે કે એક
મૂર્ખ બીજ મૂખને કહી રહ્યો છે કે આવી મૂખાઇ શા માટે કરે છે?
કહેનાર મને પણ બીજાએ એ પ્રમાણે કહ્યું છે તેણે જેને કહ્યું તે
વળી ત્રીજાને એ પ્રમાણે કહેશે–આવું ચા યા જ કરે છે કેઈ પિતાની
જાતે તો સમજતુ નથી
તા ૧૨-૧૦-૧૮૫૭.
s,
A

·૨૯
s
(૪૫)
બગડતું કાર્ય કેમ સુધરે?
એક કાર્ય બગડી રહ્યું છે તે મને કારણે બગડે છે એની
વિચારણા કરવા માટે બુદ્ધિના બાદશાહ ગણાતા ડાતા પુરૂષ
એકઠા થયા છે
કામ બગડે વધી રહ્યો છે તે અટકાવવાનો ને કાર્યને
સુધારી લેવાનો હજુ સમય છે એકઠા થયે મામાથી કોઈ પણ એકમા
એની શક્તિ છે કે તે ધારે તે તે કાર્યને સુધારી લે પણ તેને તે રસ
ચડ -રોધવાને કે આ કાર્ય કોણ બગડી રહ્યું છે એટલે પછી-
શુ છે ? શું થાય છે કે શું થશે એ અછતુ રહેતુ નથી
તા ૧૨-૧૦-૧૮૫૭
(૪૬)
પ્રથમ કર્તવ્ય
આગ લાગે ત્યારે ઓલવવા માટે પ્રયત્ન કરવો એ પ્રથમ કર્તધ્ય
છે આગ શાંત થયા બા આગ કે લગાડી એ શેાધી કાઢવા માટે
પ્રયત્ન કરે એ વિતા કાવ્ય છે બીજુ કાર્ય પહેરું કરવામાં આવે
અને પરિણામમાં સફળતા મળે તે પણ તેને કોઈ અર્થ નથી
તા ૧૨-૧૦-૧૮૫૭
(૪૭)
તે માણુક બનવું
જરૂરી છે
માણસને માણસ જોઈએ છે પણ એ ત્યારે જ મળે કે પ્રથમ
પિતે માણસ અને બીજાને પિતે માણસરૂપે મળશે તો બીજી તેને
માણસ રૂપે મળશે જે તે બીજાને પ રૂપે મળશે તે બીજા પણ
એ પશુ રૂપે મળશે બીજામાં દરેકને પોતે જેવા હેય તેવું દર્શન

·વિમ
થાય છે એટલે બીજામાં સારા દર્શનની ઈચ્છા હોય તે પ્રથમ પતે
સિક થવું જરૂરી છે એમ નહિ પણ અનિવાર્ય છે
તા ૨૦-૧૦–૧૮૫૭
(૪૦૮)
તમને પણ બીજા જુએ છે
દૂર દૂર જવાનું દુરબીન રાખીને બેઠેલા એક નિરીક્ષકને દૂર દૂરની
ઘણી ચીજો દષ્ટિ ગોચર થતી
ગોચર થતી હતી પણ તેની દૃષ્ટિ દેખાતી
વસ્તુઓમાં ખરાબ તત્વ શું છે? એ તફ જ ય રાખતી હતી,
અને એથી જ્યારે જોઈએ ત્યારે તેનું મુખ કટાણું જ દેખાતુ હતુ એના
મુખ પર તે તે ચીજો પ્રત્યેની ચીડ અને અણગમે તરવરત રહે
તે પણ તેને એ ખબર ન હતી કે પિતાથી દૂર દૂર બીજા પણ
દૂરબીન રાખીને પિતાને જોઈ રહ્યા છે એ જોનારાઓને પણ આવું
ગમતુ નથી જોનારાઓને લાગે છે કે આના મુખ પર કેમ કદી દારૂ
ફરકતું જ નથી-પ્રસન્નતા ડેકાતી જ નથી ને તેને વસ્તુને સારા-
ઉપમા જેવી હોય તો પ્રથમ તેણે પોતાના વક્ત ઉપર પ્રસન્નતા
લાવવી જોઈએ, બીજી વસ્તુઓ ખરાબ છે એવી એકતિ વિચારણા
પિતાને પ્રથમ પગબ કરે છે કેઈપણ વસ્તુ એવી નથી કે જે સારી
અને ખરાબ ન લેય અથવા વસ્તુમાં સારાપણું કે ખરાબ પણ તેની
ઉપયોગિતા ઉપર આધાર રાખે છે જે ચીજ અમુક પ્રમરે આપણને
ઉપયોગી થાય છે તેને આપણે સારી કહીશ આપણને ઉપયોગી નહિ
થતી હોય તેને નકામી કહીશું અને આપણું ઉ૫ગિતત્વમાં વિખ
કરતી ચીજને ખરાબ ગણીશુ પણ એ પણ છે કે આપણામાં
ઉપગમાં ન આવતી હોય કે વિદ્ધ કરતી હોય એવી ચીજ

·પટ.
વિમર્શ
બીજાના ઉપયોગમા પૂરવણી કરનારી છે એટલે જેને ઉપયોગમા એ
આવે છે તે તેને મારી માને છે એટલે વસ્તુનું યથાર્થ સ્વરૂપ સમજવું
હોય છે તેથી પર બનીને તેનું યથાવત જ્ઞાન મેળવવું જરૂરી છે
(૪૯)
સારો ઉપયોગ
કોઈ પણ વસ્તુને વિનાશ અવશ્ય થવાને છે, તે તે વસ્તુ સાથે
ઉપનમાં આવે અને તેને નાશ થાય તેમાં તેને સારા ઉપયોગમાં
લેનારનું અને સારા ઉપયોગમાં આવનારનું હિત છે
સામાન્ય સમજથી પણ સમજી શમય એવી છે ફક્ત સારો ઉપયોગ
કેને કહેવાય એ સમજણમા વ્યામોહ ન થવું જોઈએ
તા ૨૦-૧૦-૧૮૫૭
આ હકીકત
(૪૨૦)
સ્વપ્ન
જે જેવી પ્રવૃત્તિ કરે છે - સતત પ્રવૃત્તિ કરે છે તેનું માનસ પણ
તે પ્રવૃત્તિને અનુરૂપ બની જાય છે આ હપ્ત સ્વપ્નથી સહેલાઈથી
સમજી શકાય છે. જેને જેવી પ્રવ્રત્તિ હશે તેવા અને તેને માટે
ભાગે આવશે
તા ૨૦-૧૦-૧૭
(૧૧)
અસી
જ જોઈ અસત્ય બે ના તુરત પકડાઈ જાય છે
તા ૨૦-૧૦-૧૯૫૭

·ITH
વિમ
(ાર)
પાપ થાનક છે
પપને નવા એને થતું એમ નહિં પણ પાપ
થાના છે એમ માનીને તેને પણ બળથી કામ કરે અને
વૃક્ષ પડવું નદિ.
ના, ૨૦-૧૦-૧૯પછ
(૪૧૩)
મૂર્ખતા અને ડહાપણ
નાના સ્વાર્થની મિટિ માટે મેરે હાથ જમા એ મૂર્ખતા
છે મેટા વર્ષની મિદ્ધિ માટે નાના પાને ના કતા એ
36IN $
તા ૨-૧૯૫૭
(૧૪)
સામર્થ્ય મેળાવવુ
પનું
કાર્ય કરવાની ઉતાવળ કરવા કરના કાર્યને પિન્મ
સમય મેળવવા બરિત પ્રયત્ન કરવાથી મા સદર થાય છે
તા ૨૩-૧૦-૧૮૫૭
(૪૫)
ભાવના
ભાવનાનું બળ કાર્ય કરે છે કે પનું પ્રારની ભાવના સફળ
જની નથી ભણ્વનાથી આવના સમ પરિણામો જોવાની નિ રિસમાં
ની નથી એટલે ભાગના માધુસો ભાવનાને માળ સમજ
શકતા નથી ભાવનાના ફળને જોવા માટે મુખ્ય અવનક્તિની
આવશ્યક્તા છે જેટલી પ્રબળ ભાવના તેનું કાર્ય પણ પ્રબળ
તા ૨૭-૧ *

·પર
વિમ
(૪૧૬)
નાનામાં નાનું કાર્ય પણ મેટું છે
મોટી શક્તિવાળાના મેટા મેટા કાર્યો જોઈને અલ્પશાતવાળાએ
પિતાના કાર્યને નાનું ને તુચ્છ સમજીને મૂકી દેવાની ભૂલ કરવી નહિં
મેરા સામાવાળાને મોટું કાર્ય જેટલું કિંમતી છે તેટલું જ કમતી
અ૫ શક્તિવાળાને માટે નાનું કાર્ય છે તા ૨૩-૧૦-૧૯૫૭
(૪૭)
શુભ કાર્યનું
સાતત્ય જાળવવું
પ્રસરતા સર્યના કિરણે અધકારને દૂર કરે છે છતાં તેની
આડા વાદળા આવી જાય છે અને તેના કાર્યમાં વિન ઉત્પન્ન કરે
છે અને વાદળ વખરાઈ જાય છે અને કિરણ પાતાનું કાય
કયાં કરે છે પણ જે વાદળ તરફ જોઈને સૂર્ય પોતાના કિરાને
ખેચી લે તે કામ કરીથી થવું મુશ્કેલ થઈ જાય માટે વિન આવે
એટલે કાર્ય બંધ કરી દેવું એ વ્યાજબી નથી વિધને દૂર કરવા માટે
પ્રયત્નો કરવા અને કાર્ય ચાતુ રાખવું કામ ચાલું રાખવાથી બીજે
લાભ એ પણ થાય છે કે તેમાં ભૂલ થતી નથી અને અભ્યાસ જારી
૨૩-૧૦-૧૮૫૭
(૪૧૮)
મૂલ્યાંકન
વસ્તુનું મૂલ્યાંકને વ્યાજબી થાય એ ન્યાજબી છે બાકી મેરે
ભાગે જે વસ્તુના મૂલ્યાંકનમાં ખૂક ગાળે કરે છે
પિતાને જરૂર હોય ત્યારે ગમે તે મૂલ્ય દેવા તૈયાર થાય છે
જરૂર ન હોય ત્યારે વ્યાજબી મને પણ વધારે ગણે છે પિતાની
પાસે હેય તે વસ્તુનું મૂલ્ય અને એ જ વરતુ બી ની પાસે છે ત્યારે

·વિમર્શ
૫૩
| |
તેનું મૂલ્ય ફરી જાય છે આવું એક ક્ષેત્રમાં નહિં પણ દરેક ક્ષેત્રમાં
બને છે વ્યકિતઓ માટે પણ બને છે મૂલ્યાંકન કરવાની આવડતને
અભાવે છે… નિઓને નહિં મમ શકનાર મહાન લાભોથી
વચિત રહે છે, અને અયોગ્ય વ્યક્તિઓની જાળમાં ફસાઈ પડે છે
પરિણામે વધારે બેગ આપીને પણ જોઈને લાભ મેળવી શકતા નથી
નુકશાન થયા પછી પણું-એ પિતાની સમજણના અભાવે થયેલ છે એવું
પણ તેઓ સમજતા નથી અને તેથી ઉપજેલા પ્રત્યાઘાતે તેમને કયાના
કયાય ખેચી જાય છે
તા ૨૩-૧૦-૧૯૫૭
(૪૯)
દોરવણ
દોરવણી લેનારે દરવર આપનારા ન થવું જોઈએ અને દરવી
આપનારે વણી લેનારા ન થવું જોઈએ જ્યારે આવું બને છે ત્યાર
તેમાં દેશમાં પ્રવેશે છે એ દેષ કાર્યને વિાય અને દુષિત બનાવે છે
વિનય અને વિવેકપૂર્વક એગ્ય સૂચન કરાય એ નિદેવ છે
તા ૨૩-૧૦-૧૯પ૭
(૪૨૦)
ભૂલ થાય એ સ્વાભાવિક છે પણ ભૂલ કરાય એ સ્વાભાવિક નથી
x
X
ભૂલ થઈ ગઈ હોય તે સુધારી શકાય છે પણ ભૂલ કરી હોય તે
સુધારી શકતી નથી
તા ૨૦-૧૦-૧૮૫૭.
(૪૨૧)
ભૂખને ગ્ય રીતે સંતોષવાથી લાભ થાય છે જ્યારે આ

·૫૪
વિમર
રીતે સંતોષવાથી લાભ તે દૂર રહ્યો પણ નૂકશાન થાય છે ભૂખ
સાચી છે કે એને એ પણ જાણવું જરૂરી છે ખેતી ભૂખ એ રાગ
છે એને ઉપાય કરીને દૂર કરવી જોઈએ બેને ભૂખ કરતા સાચી
ભૂખ સારી તે છે પણ ભૂખ સદા માટે શાંત થઈ જાય એવી સ્થિતિ
પૂર્ણ છે એ મૂર્ણ સ્થિતિ પ્રાપ્ત થાય પછી કાઈ પણ કરવાનું
રહેતું નથી
(૨૨)
સિધ્ધપરમાત્માઓ
સિધ્ધને આમાઓ કાંઈપણ કરતા નથી એ વિચાર ઘણુનિ
વાર વાર આવે છે પણ એ પૂર્ણ આત્માને શું કરવાનું છે. શા
માટે કરવાનું છે એ વિચારવામાં આવે તે પ્રથમના વિચારને
અવકાશ જ ન રહે ને-ભગવતેએ તે કરવાનું સર્વ કાઈ કર્યું છે
હવે તેમને કાઈપગુ કરવાનું નથી (આપશે જે માનીએ છીએ તે)
કરવાનું કાઈપણ પ્રયોજન પણ નથી કરવાનું છે તેમનું અવન બન
લઈને સ સારમાં રહેલા જીવન છે સ સારી છને ઘણું કરવાનું છે
કરવાનું પ્રયોજન પણ પ્રબળ છે છતા તેઓ કાંઈપણ કરતા નથી
કરવાની રીતે કરતા નથી અને જાણે અમે જ બધુ કરીએ છીએ
એમ માને છે એ મેન ભૂવ છે એ દૂર થાય તે પણ વસ્તુ
તા ૨૩-૧૦-૧૮૫૭
(૪ર૩)
પ્રાપ્ત શકિતને સદુપયોગ
દેવીશક્તિ ઉપર વિશ્વાસ રાખીને બેસી રહેવાથી મળેલી દેવીશકિતને
પણ નાશ થાય છે અને પ્રાપ્ત દેવીશકિતનો યથાયોગ્ય ઉપયોગ
કરવાથી તેમાં વધારે થાય છે એટલે મળેલી શકિતને પચિત
ઉપાય કરવામાં પણ વિતાબ કરે નદિમ પ્રાપ્ત શકિતને
વેડફી નાખવી નહિં.

·અKI એ કર્તા છે મિંયા અમે ગs એ
સત-બkiના વડા ઉપર થી છે કે ન જ વ ા
શ્રદ્ધાને એમ ને એમ કામ ? મે - 1 -
અબડી પડે છે એ અવનતિ છે કે છ નધિ જપને
કોઈની પશુ વાત એ છે કે, પાઈ છે કાર છે અને
કે ખરાબ લાગે છે બનતા પ્રયાસ :
વિમર્મ
ખરેખર આપણે હજુ સુધી તે નમી જાય છે કે એ
પણ મારે તને યોગ મળ્યો છે
(૪૨૪)
મહિના
a ઉપર જેને મેં એને છે કેમ ?
તે તે કેટલા વા લાગે એવો વિચાર એ ૧૦ ફક.
નહિં મલિનતા અને સ્વામાં આવે તે જ જવું ન
(૨૫)
ખાડે, સપાટી ને ચડાણ
એ ચડાણ છે મા કાન કઈ જ જ એ
વાબ તો દેવ તે તે રીતે તલ કરે છે અને એ
જે સવ-કઠા તા થઈ અને તાપ બન
થતા તારા લઈ જનાર ત્યાગ અનિષ્ટ
માપેક્ષભાવ

·વિમ બાધવાથી હિત સધાતુ નથી પ્રસગમાત્રમાથી સારા તરફની બાજુ લક્ષ્યમાં લેવાની કળા જે કેળવાય તે રતિ વધે છે અને ખરાબ તરફની બાજુ જોવાની ટેવ એ પડે તો અતિ વધે છે અને બાજુ સમાનભાવે લક્ષ્ય લેવામાં આવે તો સામ્યભાવ દ્ધિ પામે છે એ ભાવ સંપૂર્ણ મળી જાય તે પછી કાઈ કરવાપણું હે નરિ તા ૩-૧૧-૧૮૫૭ (૪૨૭) કાર્ય કરવાની કળા કોઈ પણ શુભ કાર્ય સારી રીતે બને તેમાં તેના બેજોની આવડત જરૂર કાણુરૂપ બની હોય છે એ શુભ કામથી જે જે લાભ હોય તેઓએ તે કાર્યના કર્તાઓ પ્રત્યે વફાદારી દાખવવી એ તેમનું કતવ્ય છે પણ કાર્યકર્તાઓએ આ કાર્ય અમારે લઈમ બન્યુ છે એવું અભિમાન રાખવું એ હિતાવ નથી કાર્ય તો થાય છે ને તેમાં પિતે શુભનિમિત્તલપ બને છે એ પ્રમાણે વિચાર કરવાથી ડેડીયા કર ગર્વે ઓગળી જાય છે અને કર્તવ્ય શકિતમાં વૃદ્ધિ થાય છે ગર્વથી કર્તવ્ય શકિત ગળી જાય છે કાનો લાભ લેનાર જે કાર્યકર્તાઓ પ્રત્યે કૃતજીના ન દાખવે તે તેઓ કાર્ષના શુભ પરિણામેથી વિચિન રહે છે કૃતજ્ઞતાના અભાવે તેમનામાં બીજા ગુણ પણું પ્રવેશ પામતા નથી તા ૩-૧-૧૯૫૭ (૪૨૮) બલાતું સારી વસ્તુને ખેચીને નજીક લાવવા પ્રયત્ન કરે અને ખરાબ ગેમ પરાણે દર કરવાનો પ્રયત્ન કરે એ કેટલીક વખત વિપરીત મ લાવે છે તા ૪-૧૧૧૫૭

·વિમ
એક ડગલું બસ છે
હું માર્ગમાં લાખો પેજને લાખ વ પો ચાલવા કરતાં
મામાં એક તું ચાલતુ એ મહત્વનું છે તા૧-૧૧-૧૯૫૩
ra
(૪૦)
ગુણાનુરાગ
ગુણાનુરારી ખરેખર પેનાનુ દિન છે પણ એ જ
મુણાનુરાગી બને છે તેના પ્રત્યે તડે એવા પાપ ન જમે છે કે તે
ના દિને જે તે નથી અને ગુખને વિજ પ્રમાણમાં જોવે છે
એથી જેના પ્રત્યે તેન ઉપર પ્રમાણેનું વલણ લે છે તેને બહુ માવ
દેવું જરી છે તિર ગુણાનુરાગી આગળ વધે છે અને જેને
અનુરાગ છે તે પાછળ પડે છે
તા. ૧ -૧૧-૧૯૫૩
(૪૩)
દષ્ટિગગી
આ ભવન' દષ્ટિ વાગીએ થી સતત અમારે શું કરજે
દષ્ઠિરાગી એ છે અને બાડે છે
તા. ૧૩-૧૧-૧૭
(૪૩૨)
ધાતે આત્મા
ગયાના શરીર થતાં મધ આત્મા અસદ છે સતત એથી
ઘર રહેવા પ્રયત્ન કરવો
તા. ૧૧૯

·વિમર્શ'
(૪૩૩)
સુખ ને દુખ
એક સુંદર આવાસ છે તેમાં ભાગ્યવત આમા વસે છે તેનું
જીવન સાદુ છે તે સુખને અનુભવે છે બીજાને સુખ આપવા છે
છે પિતાની વિશિષ્ટ સંપત્તિની તે એવી વ્યવસ્થા કરી છે કે તે
આવાસની નજીક આવનાર પણ દુખ ભૂલી જાય છે ને સુખને પ્રાપ્ત
કરે છે જીવોને સુખી જોઈને તેનું સુખ વધતુ જાય છે
બીજી બાજુ એક અભાગી જીવ છે તે દુખને અનુભવ કરી
રહ્યો છે એનાં દુખને કોઈ આરો નથી એ પતે દુખી છે એટd
જ નદિ પણ તેની પાસે આવનારને પણ એ પિતાને દુખોનું પ્રદર્શન
કરીને દુખી દુખી કરી મુકે છે એથી કોઈ તેને દુખને ઘટાડે
તે નથી જીવટુ એ વર્ષે જ જાય છે પણ તેની તેને સમજ નથી
વ્યવહારમાં બેની વચલી સ્થિતિવાળા જી વિશે હોય છે
તા ૧૫-૧૧-૧૮૫૭
(૪૩૮)
સારી ક્રિયા સારી રીતે કરે
સારી ક્રિયા પણ સારી રીતે કરે ગમે તેમ કરશે તે તેમાંથી.
સારાપણું ચા યુ જશે તેથી તમને ગેરલાભ થશે અને તમારી
ઉદાહરણુ લઈને બીજાએ પણ સારી ક્રિયાથી દૂર રહે છે તેને જ તમામ
માથે આવ માટે સારી ક્રિયાને જવાબદારી સમજીને સારી રીતે કરવું
ઉલ્લત અને
તા ૧૫-૧૧-૧૮૫e
(૪૩૫)
તા.
અમુક વસ્તુ કરવી જ જોઈએ થવી જ જોઈએ કરાવવી -
જોઈએ, એમા જ અમારૂ ઘશિષ્ટય છે એવી માન્યતા એ જડતા કે

·* વિમર એ જડતા આગળ વધારવાને બદલે પાછા પડે છે કે પ્રયત્ન ધરાવતા હશે તે આજે નહિં તો કાલે વળતર ની એડ { માટે (૩૬) અધારની ચાહના ન કરવી ૧-૧૯૫૩ અધાર હોય તે જ અજવાળાની - 5 બાબર છે પણ અજવાળાની કિંમત ૬, ૨ - એ બરાબર નથી (૪૩૭) { એ રીતે એ રીતે અતિરેક ૧-૧૯૫૭ કઈ પણ વાતને વધારે પડને જ ન એ વાતને જીવતી રાખવા માટે ખૂ. ૪... - - ખાસ જરૂર છે (૪૮ એકવાર પણ વિચારજો –૧૮.૫૭ તુ-છ માણુમ પિતાની તુચ્છ , 1 નુકશાન કરી રહ્યો છે તેનું તેને જરૂર છે એટલા માટે મટે . • +ગણી કરવા જાણ નથી { સમાયુ છે તેને સમજાવવામાં આવે છે - - ૧–૧૧–૧૮૫૭ એવા પ્રયત્નો તરફ તે નજરે જ તેને સૂઝે છે પણ પિતાને જે પિતાને માટે કણે ક્ષણે વિ. ન કરી શકાય તે વિસના . પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી છે શાંતચિત્તે વિમ્ છે એવી કોઈપણ મક્ત

·૧૫-૧૧-૧૯૫૭
વિમર્શ
પડયા પછી તમે જાતે જ તેમા રસ ધારણ કરતાં થઈ જશે ફરી
તમને કહેવાની જરૂર નહિ રહે પણ પ્રથમ જ્યારે વિચાર કરો ત્યારે
જેમ તેમ વિચાર ન કરતાં, જરી સ્વસ્થતાપૂર્વક વિચાર કરો અને
તેને સ્વાદ માણ
(૪૩૮)
અમને બચાવે
ઓ અન ત બને ભગવા આ પ્રગતિ અમારી પાછળ પડી છે.
તેથી અમને બચાવ
૧૫–૧૧–૧૮૫૭
(૪૦)
તમે ક્યા છે એ બરાબર છે.
તમે અત્યાર ન થા ઊભા છો એ બરાબર છે તમે કયાં ઊભા છો
તેની બહુ ચિંતા ન કરો તમારે કયા જવું છે એ વિચારે, જ્યાં જવાનું
છે એ બરાબર છે કે નહિ એનો વિચાર કરી, જ્યાં જવાનો વિચાર
કર્યો છે, એ સ્થળ તમે જોયું છે—જાયુ છે? જે જોય ને જાણ
ન હેય તે તે જેનારા અને જાણનારા પ્રામાણિક માણસે પૂછે
પૂછીને પછીનમને લાગે કે ત્યાં જવા જેવું
છે તો તેના રસ્તાની
તપાસ કરે, રહે મળે એટલે તેના પર વ્યવસ્થિત ચાલવા પ્રયાસ કરે
મને એમ લાગે કે ના-ત્યા જવા જેવું નથી તો બીજે ક્યાંક જવાને
વિચાર કરે પણ જાણી જોઈને બેટ રસ્તે ચડીને દુખી થતાં
નહિ આધળા બનીને દોડતા નહિ એ કરતાં તે તમે અત્યારે માં છે
એ બરાબર છે
તા. ૧૫-૧૧-૧૮૫૭
(૪૪૧)
વળતરને વિચાર કરે
સુખને માટે કરેલા તમારા પ્રયત્નોનું વળતર વિચારો, તમને લાગશે
છે વળતર ઘણું જ ઓછું મળ્યું છે અરે! કાંઈપશુ મત્યુ નથી છતા

·બીજાઓની વિમનાએમ જ કરે જ છે કે
સમર્થ પામે મારી - - -
એક આમા પિત 4 *
સતત તનતોડ પ્રયા છેe 2 -
વિમ
તમે એને એ પ્રયત્ન કર્યા કરે છે. જો કે
કરવાની જરૂર છે જરૂર તમને બધા ર = જ
આપશે, પણ જો તમે તમને મળતુ એ જ દર્જ કર .
છે તે તમને અમારું કથન જ જ ર - ૨ -
પ્રથમ તમને અત્યારે મળતું વજન ૪ છે.
સમજણપૂર્વક વિચારે
એ ત્રિપુટીને કેળવજો
કે ઈની પણ વિષમતાઓ ૨ જી જ છે ?
મન-વચન-કાયાને કેળવજે પ - ક, 4 દર
કેળવતા નહિં
નથી સમજાતે
પિતાની વિષમતાઓ વધારી દૃ
એમા વિશેષતા છે
કરતા હુ નિરી” બનું એકે-૮ , ન કરે
વન
શીત
પ૭
કેણુ સારૂ ?

·વિમર્શ Gર ઈચ્છાઓ કરે જ નથી એ બેમાં કેણ સાર જગત આનો ઉત્તર--પ્રથમ સારે--ને બીજામાં કઈ નથીએ પ્રમાણે આપણે, પણું તત્વજ્ઞાની તે કહેશે કે પ્રથમ આત્મા જ સારે છે. પણ બીજો આમાં જે જડ નથી તો પ્રથમ કરતા કઈ 1ણ આગળ વધી ગઇ છે તા ૧૭-૧૧-૧૮૫૭ (૪૪૬) ચક્રાકાર ગતિ એ પ્રગતિ નથી શાસનમાં ક્રિયાને વેગ વળે છે તપસ્યા, સ્વાધ્યાય, લેખન યાત્રા ઉભો ભક્તિ અને એવી જ બીજી ઘણી શુભ પ્રસ્તૃત્તિઓ અગાઉ કા ખૂબ ખૂબ થાય છે આ સર્વ જીવને અશુભ પ્રવૃત્તિઓથી અટકાવે છે-બચાવે છે એ પૂરના તે તે અનુમેહનીય તો છે જ છતા તેનાથી આવવું જોઈએ એવું પરિણામ કેમ નથી આવતુ એ પ્રશ્ન મા જીવતે જાગતો રહે છે થોગ્ય આત્માઓ આ અગે મને પણ અવારનવાર કરતા હોય છે તેના અનેક કારોમાં આ પણ એક કારણ છે કેઇપણ પ્રત્તિ જે તે અનુભૂતિ વગરની હોય તે તેના આવર્તન પ્રધાનભાગ ભજવતુ હોય છે અને એવા આવત નો કાર્યક્ષમ બનતા નથી આવર્તનમા ચિત્ જ ઉગ મિશ્ર થાય છે જ્યારે ઉપગ જોડાય છે ત્યારે આના પણ અદ્દભુત અને અપૂર્વ ઉપજે છે અ પ પ અનુભૂતિયુક્ત પ્રાપ્તિ અને સામર્થ પગ તરફ લઈ જાય છે અનુભૂતિ આત્માને ના પ્રતિ ગતિ કરાવે છે આવર્તન દવને ચક્રાકાર ગતિ કરાવે છેઆગળ વવા પછી પણ જે આ વર્તનમાં જીવ પડી જાય તે બસ પછી પણ તે હતો ત્યારે ત્યાં જ હોય છે શુભ આવીને એમને એમ છોડી દેવાથી તે એકાંત ગેરલાભ જ છે એટલે તેમાં અનુભૂતિ વધારવી કે જેથી તેને સુન્દર લાભ મળે એ પ્રમાણે કરવું જરૂરી છે તા ૨૭-૧૧-૧૯૫૭

·વિમ
૬
(૪૪૭)
સત્કાર્ય
૧ સારું કાર્ય કરવાની સતત ઈચછા રાખવી.
૨ કાર્ય કરવા માટે સતત પ્રયત્નશીલ કહેવું
૩ અમુક સત્કાર્ય કરવા માટે પ્રયત્ન આર્યો હોય અને તેમાંથી
અન્ય રા દર કાર્ય બની જાય તે આનન્દ્રિત થવું
સભામાં જેટને અશે સિદ્ધિ મળે તેટલી પ્રમન્નતા સેવવી
૫ પિત પારેલું મકાય બીજા કરે છે તેમાં યથા શકય સહકાર
આપે અને તેની થતી મિથિી પ્રમુદિત થવુ
૬ મકાર્ય અગે કરવામા આવતા કેઈપણ પ્રયત્ન સાર્થક અને
ઉચિત છે એમ સતત માનવું
૧૭ કાર્યના પૂક બનવું
૮ સકાર્યની અનુમોદના કરવી
તા ૨–૧૨–૧૮૫૭
(૪૪૮)
જીવવા જેવું જીવન જીવવું
જીવન તે મહ કેઈ આવતા હોય છે પણ ઘણાં તે યેન કેન
પ્રકારે સમય પૂર્ણ કરતા હોય છે સમય વ્યતીત કર એ જુદુ
છે અને જીવન જીવવું એ જુદુ છે જીવતુ જીવન જોઈને બીજાને જીવન
જીવવા જેવું છે એવું ભાન થાય માટે એવું જીવન જીવવા નવીન
તા ૨-૧૨-૧૮૫૭
(૪૪૯)
વિશ્વાસ પ્રથમ તો પિતાના ઉપર જોઈએ
તમને તમારા ઉપર વિશ્વાસ છે તે તમારા ઉપર
બનવું જરૂરી છે

·વિશ્વાસ રહેશે–જરૂર રહેશે અને તમને પણ બીજા ઉપર વિશ્વાસ બેસ
પણ જ્યારે પોતાને બીજા ઉપર વિશ્વામ નથી બેસતો ત્યારે માનવું
વિશ્વાસ તો પિતાને પિતાના ઉપરથી જ ઉડી ગયા છે
તા ૨-૧૨-૧૮૭
(૪૫૦)
એ બેમા અતર છે.
સવ અને નિક્રિયામાં ખૂબ જ અતર છે તા ૨-૧૨-૧૮૫૭
(૪૫)
એ બે એક નથી.
ઉપવાસ એ લાઘણ નથી અને લાંઘણ એ ઉપવાસ નથી
તા ૨-૧૨-૧૮૫૭
(૪૫૩)
એ મૂર્ખતા છે
મૌન અને મૂકતાને એક માનવા કે સમજવા એ મૂર્ખતા છે
મહામૂઢતા છે
તો ૨-૧૨-૫૭
(૪૫૪)
અભિમાન અને સ્વમાન
અભિમાની આત્મા એવા શિખર ઉપર ચાહે છે કે જે
ક્રિખર કેવળ દેખાવનું હોય છે
તેને નીચેનો ભાગ અસ્થિર અને
તકલન ય છે એ ભાગ વારવાર યમ હોય છે ત્યાં ચડે
બીજાને તુચકારતો હોય છે એ કોઈની સાથે હળી મળી શકતા
નથી જે વય સમજીને શિખર ઉપરથી એ ઊતરી જાય છે તે
બચી જાય એનું વલ વધી જાય પણ એ બનવું સહેલું નથી એ
1-

·વિમર્શ
તે ત્યાં બીટકી રહેવા પ્રય ન કરતો હોય છે ને છેવટે તે ત્યાથી
શું પતન પામે છે
વમાનનું શિખર એટલું સુંદર છે કે જો કોઈ પણ પ્રકા ની
કટુના ન દેવા છતા ઉચ્યતા છે એ શિખર પર ચડેલાની સતત
ઉનતિ થયા કરે છે તેના પર ચડેના યોગ્ય આત્મ નુ કદી પણ પતન
થતું નથી ફકત એના પર ચવું સહેતુ નથી તા ૨-૧૨-૧૫૭
(૪૫૪)
મારી આશાઓ
મારી આશાઓ સફળ થાય એને આનદ અનુભવો પણ ક ાચ
એ સફળ ન થાય તો નિરાશ કે હતાશ ન બનવા એ શ થી સફળ
નથી થઈ તેની વિચારણા કરવી પણ એ માટે કેમ નથી અથવા
અમુકે વિધ નાખ્ય માટે મફળતા ન મળી ઈત્યા વિચાર કરીને
કવિતતા વધારવી નહિં સરી આશાઓ અંગે કરાએના નિષ્ફળ
પ્રયને પણ ઘણા કિંમતી અને સાથે ક છે તા ૧૫-૧૨-૧૯૫૭
(૪૫)
ઉત્તમ અને તુછ ી
ઉત્તમ ફળ મેળવવા માટે થડે વિતાબ મદન કરે પડે પણ
ઉત્સના અને અધીરાઈથી તુચ્છ ફળ લઈને માતા કે ર , વો એ
ડહાપણું નથી યોગ્યતા અનુસાર યોગ્ય ફળ સ ષજનક થાય એ કાઈ
મે ૨ જબી નથી
તા ૧૫-૧૨-૧૮૫૭
(૪૫૬)
નહિ તો પછીથી પસ્તાશા
તમે તમારી શક્તિનો ઉપગ ક્યા અને કેવી રીતે કરો એને
વિચાર કરો છો ? - થારે તમે એ વિચાર કરના હશે ત્યારે તમને
૫

·વિમ
એમાંથી શા શા લાભ થાય છે તેનું તારવણ શરૂ થી, એ તારણ
તમારી સમજણ પ્રમાણે તમે નક્કી કરશે, પછીથી વિશેષ લાજવાળા
કાર્યમાં તમે તમારી શક્તિનો ઉપયોગ કરવાનું વિચારશે પણ એ ઉપયોગ
કરતાં પહેલાં તમારે અનેક ગેરસમજુતિઓ”મા-ઈષ્ય-ચી-મદતા
મદનગર તર કરવા પડશે અને સમજુ મા ખીલવવી જોઈએ
નહિ તે પાછળથી પશ્ચાતાપ થશે
તા ૧૫-૧૨-૧૮૫૭
(૫૭)
જ્ઞાનને પચાવવું
જ્ઞાન એ અમુક સ્થિતિમાં ખોરાક જે પદાર્થ છે, જેમ અમુક
પ્રકાર છેક અમુકને માફક આવે છે અને અમુક પ્રકારને ખેરાક
અમુકને માફક નથી આવતે, તેમ અમુક પ્રકારનું જ્ઞાન અમુકને મારી
આવે છે અને અમુક પ્રકારનું જ્ઞાન અમુકને માફક આવતું નથી છત
સગવશજ તે સમયે માફક ન આવતુ પણ માફક આવી જાય છે.
મને ગમતે ખોરાક પણ વધારે પડતો પાચન વિચાર માં
વગર વાપરવાથી જેમ અર્થ થાય છે
અને તેમાંથી અનેક રોગો
જન્મે છે તેમ જ્ઞાન પણ ન પચે તે અર્થ થાય છે અને તેમાંથી
અનેક દો જન્મે છે. એવી સ્થિતિમા ઉચિત ઔષધ લેવું આવશ્યક
છે એથી સમીકરણ થાય છે અને પરિણામ સારૂ આવે છે
તા ૧૫-૧૨-૧૮૫૭
સવિચારાની અગત્ય
જાતને સુર્યના પ્રકાશની જેટલી જરૂર છે, ચનનીચાંદની જેટલી
આવશ્યક છે, મેલના વસા ની જેટલી અનિવાર્યતા છે, તેટલી જ નહિં
પણ તેથી વધારે સુર પુરના સચારાની અગત્ય છે
૪ ૨૩-૧૨-૧૮૫૭

·વિમર્શ
(૪૫)
ત્યારે જીભ નહી ઊપડે
જ્યારે ઘર અંધારું ઘેરાતું હોય, જગલમા ભૂત્યા પડ્યા હેઈએ,
વાધ-વર વગેરેની ભીતિ સામે ઘૂરકતી હોય ત્યારે જે વાત આવે
રક્ષણ કરે-જેનું શરણ મીઠું લાગે એ સર્વસ્વ છે, પણ પછીથી એને
ભૂલી જનાર છવ ખરેખર ભૂલી જાય છે કે ફરી આવો પ્રસંગ આવશે
ત્યારે તે કરશે શરણાગત વત્સત શરણ આપવામાં વિલબ નહિં કરે
પણ શરણુ માંગતાં ત્યારે જીભ નહીં પડે તા ૨-૧૨-૧૮પ૭
(૬૦)
વિવલ અને વારા
કાર્યસિદ્ધિમાં વિલબ જે પ્રમાણે બાધક છે તે પ્રમાણે વરા પણ
ભાધ છે, થોચિત અવિવબ અને અત્યરા જરૂરી તા ૪-૧-૧૮૫૮
(૪૬૧)
ભૂલમા વધારો કરવો નહિં
પિતાની ભૂલને અગ આવતા પરિણામને અન્ય ઉપર પણ
કરવાથી બચી શકાતું નથી તેની નેધ તે થતી હોય તે પ્રમાણે થઈ
ગઈ હોય છે અન્ય ઉપર આરોપણ કરવાની ભૂલનો તેમાં વધારે
પણ તેમાં ઉમેરાય છે, ભૂરથી અવશ્ય સર્વર બચવું જરૂરી છે
તા ૪-૧-૧૮
(૪૬)
પારકી આશા
કાઈની સહાય લેવી એ જુદી વાત છે અને કેને આધારે બેમી
રહેવું એ જુદી વાત છે અન્યની આશા પOિામે નિરાશ કરે છે,
એટલું જ નહિં પણ હાર પણ કરે છે
વા

·વિમર્શ
(૪૩)
એ વિશેષ ભયકર છે
પારકે ઘરેણે વિભૂષિત દેખાવું તેના કરતાં પણ છતી શક્તિએ
કોઈપણ કર્યા વગર પારકા સતકાર્યોથી સારા દેખાવું એ વિશે ભય કરે છે
તા ૪-૧-૧૫૮
(૪૬૮)
પ્રસગે પિતાનુ ખપમા આવે છે
થોડા પણ નિજને ગુણે પ્રસંગે ખાસ કામમાં આવે છે પણ
પરના ધણા ગુણો કાઈ કામમાં આવતા નથી તા ૪-૧-૧૯૫૮
(૪૬૫)
એમાં ધનની જરૂર અશમાપ નથી.
ધનથી દરેક કાર્ય સાવી શકાય છે એ પ્રકારની માન્યતા ધણુના
મનમાં ઘર કરી ગઈ હોય છે પણ એમાં સત્યાંશ કરતાં અસત્ય
વધારે છે ઘણા કાર્યો એવા છે કે જેમાં ધનની અશમા આવશ્યકતા
નથી ભાવનાથી સિદ્ધ થતા બધા કાર્યો એ કોટિમાં આવે છે. વિશેષ
તે ભાવનાથી સિદ્ધ થતાં કાને જો ધનથી સિદ્ધ કરવા-કરાવવાને
પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે તો તે કાય થતું નથી અને પરિણામ
વિપરીત આવે છે પ્રેમ મૈત્રી, સદ્દભાવ પૂજ્યબુદ્ધિ કારુ મૌજ ય,
દાક્ષિણ્ય ઉમાહ આવે વગેરે ભાવનાના વિવિધ પ્રકારે છે
ભાવનાના એક એક પ્રકારમાં એટલી શક્તિ છે કે જે કાર્ય કરોડની
મત આપતા નથી થતુ તે કાર્ય એ શક્તિથી થાય છે વિમા
થતા કાર્યોને બે ભાગ ભાવનાને ફાળે જાય છેવર્તમાનમાં એ
ભાવનાને બદલે ધનને વધારે કિંમતી અને વિશેષ શનિવાળું ગણવામાં
આવે છે એ આ કાળની કમનસીબી છે
તા. ૬-૧-૨૪૫૮

·વિમર્શ
પ્રમાદ
સાગ ક–પતાના ધામના કાને ઉધાર રાખવો એ મોટો
ગેરલાભ છે કાર્યો સારી રીતે કરવા માટે વિલબ કરવો એ જુદી વાત
છે અને પ્રમાથી વિત બ કરે એ જુદી વાત છે પ્રમાદથી વિલબ
સન્નારતે કાર્યાનિ થાય છે માટે તમાને દૂર કરીને નિકાય શીઘ
માખવા તત્પર બનવું
તા ૭-૧-૧૮૫૮
એને અમર કરી દેવું એ કર્તવ્ય છે
જે પુષ્પ ખીલે છે તે જરૂર કમાય છે, કરમાઈ જવુ એ તેને
સ્વભાવ છે-ધર્મ છે જે કરમાતું નથી તે 4 નથી બનાવી છે એ
બનાવી પૂલમાં સાચા ફૂલની સુવાસ અને ભા મળતી નથી
મૌન અને સૌરભ ભર્યા અને એ ન કરમાય ત્યાં સુધીમાં અમર
કરી દેવું એ કર્તવ્ય છે
તા ૮-૧-૧૮૫૮
(૪૬૮)
પુપનું મૂલય
ઉલમા જેટતુ ર દર્ય અને રભ હોય છે તેટલા પ્રમાણમાં
તેનું મુખ્યમગ્ન થાય છે પ્રસગ વિશેષમાં ઉપરના ગુની જતા
જ તે પણ મૂલ્યાંકન વિશેષ થઈ જાય છે પણ એ પ્રમક વિશેષને
આભારી છે. એથી એનું વાસ્તવિક મૂલ્ય થયુ ન ગણાય પિતાનું
મૂ યાકને વ્યાજબી કરાવવા માટે એવું વિશિષ્ટ પ્રાપ્ત કરવું
આવશ્યક છે
ની ૯-૧-૧.૫૮
(૪૮)
સુગ
વિદ્યા અને વિનયને સુમ વિશ્વમાં એવું કે વરિષ્ટ નથી કે
જેને ન જમાવી શકે
તા 1-1-૧૮૫૮

·૭૦
વિમરF
(૪૭૦)
વિનય વાસ્તન જોઇએ
વિનય જીવનમાં વણાઈ જાય એ ખરે વિનય આપી કાર્ય માધવા
પૂરત વિનય જગતમાં ડગલે ને પગલે જોવા મળે છે એ કૃત્રિમ વિનયની
પાછળ ભય કરતા છૂપાએલી હેય છે એવા વિનયથી એકન્દર ગેરલાભ
થાય છે ક્ષણિક સિદ્ધ થાય છે ક્ષણિક સિદ્ધિ થાય પણ પરિણામે
અવિશ્વાસ જન્મ અને એથી નુકશાન થાય તા ૮-૧-૧૯૫૮
(૪૭૨)
ઈરછા ઉપર કાબૂ મેળવે
ઈચ્છા થાય ત્યારે ક્ષણભર પણ તેને કાબૂમાં રાખવી, પછી એ
સારી હોય તે અનુસરવું અને સારી ન હોય તે તેને દબાવી દેવી,
પણ ઈચ્છા આપણને પિતાના દાસ બનાવીને આપણી પાસેથી કાર્ય
લે એવું તો ન જ થવા દેવું
(૪૭૨)
સ્વહિતની તમન્ના
આભ ધન પ્રાપ્ત કરવા માટે તીન તમન્ના જાગૃત થવી જોઈએ
એ તમના પછીની વૃત્તિ ને પ્રવૃત્તિ કેઈ જુદી જ હૈય છે જે પ્રમાણે
વર્તમાનમાં ઘણુંખર ને એકિ સામગ્રીની કેવી ઈચ્છા હોય છે એ
સામગ્રી મેળવવા માટે તે તે જન કેવા પ્રયત્નો કરે છે. પિતાનું શકય
સર્વ કેવું કરી છૂટે છે? કારણ કે તેને તેની તમન્ના છે પણ એવી
તમન્ના--સ્વહિત માટે જાગૃત નથી થઈ કારણ કે સ્વહિત શું છે?
હજુ સમજાયું નથી એ સમજાય તે પછી પૂછવું જ શું ?
( ૧૪-૧-૧૮
(૪૭૩)
સવેદન પૂવકની પ્રાથના કરવી
પ્રભુની પાસે પ્રાર્થના સ્તુતિ સ્તવના વિજ્ઞપ્તિ આરજ અનેક
(

·વિમ
રીતે અને આમાઓ કરે છે જુદા જુદા કવિએના રચેલા પd ગાય
છે, પણ તેમાં સંવેદન ઘણુંજ પ જોવા મળે છે ખરી ખૂબી
સનમાં છે ઘણી વખત તે ગાનાર કાઈ બોલતા હોય છે અને
અભિનય કાંઈક કરતા હોય છે એ અભિનય જે અ રની તીવ્ર વેદના
જન્મ લેય તે તે સાર પણ ગાનાર એમ માનતા હોય છે કે આ
ગીતને અનુરૂપ હું આ અભિનય કરે છે ત્યારે એ એટલું વિચિત્ર
લાગે છે કે પાણભર માયને શરમાવું પડે નાનું બાળક પણ પિતાનું
કથન ભાવપૂર્વક કહે છે ત્યારે પ્રભુ પાસે કથની કહેતા પણ ન આવડે
તે કાર્યસિદ્ધિ કેમ થાય એ ન આવડતુ છેતે શિખવું જોઈએ.
ખિવાની ઈચ્છા થવી જોઈએ અને જાગૃત કરવા માટે ઘનશીન
બનવું જરૂરી છે
તા ૧૪-૧-૧૯૫૮
(૪૭૪)
એમાથી છૂટવાની આવશ્યક્તા છે
જ્યારે ખાવું જોઈએ ત્યારે ખાવાનું નથી ને ન ખાવું જોઈએ
તારે ન ખાવાનું ખૂબ ખવાઈ જાય છે એ જ પ્રમાણે જવું છે ત્યારે
જવતુ નથી અને ન જવું છે ત્યારે ન જવાને સ્થળે ચાન્યા જાય
છે, બેલવામાં સુવામાં, વગેરે દરેક કાર્યમાં કોઈ ને કોઈ ફેરફાર થઈ
જય છે આમ થવામાં મુખ્ય કારણ અનાન મોહ તમાર, અને વિનનું
બાલા છે. આ બધા અભકત ભૂલના પરિણામ છે એમાંથી છૂટવા
માટે આત્માને જાગૃત કરે એ પરમ આવશ્યક છે
તા ૩૧-૧-૧૮૫૮
(૪૭૫)
નહિ તો પતન થતા વાર નહિ થાય
કઈ પણ વજનવાળા પદાર્થનું ઉર્ધ્વગમન સહજ નથી એ માટે
પ્રમળ પ્રયતનની જરૂર છે અને પતન સહજ છે એ માટે બહુ પ્રયત્નની જરૂર

·હર
નથી જીવનને ધ ગામી બનાવવા માટે ચીવટ અને ચોગ્ય સાધનો
પિગ્ય ઉપયોગ થવો જોઈએ, અન્યથા ઉચ્ચ જીવનનું પણ અધ પતન
થતા વાર લાગતી નથી
તા ૧-૩-૧૯૫૮
(૪૩૬)
જાગ્યા ત્યાથી સવાર
કેટલીક વખત પતને પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી ઉર્ધ્વગમન નથી
થતુ એમ લાગે છે, પણ એ પ્રમાણે મન થતું હોય એમ નહિ
લટું ઘણી વખત પૂર્ણ અધ પતન થયા બાદ ત્યાં કેટને સમય જાય
છે એનું કાઈ પણ કાણું રહેતું નથી ઘણું આત્માઓનું સંપૂર્ણ અંધ
પતન થયા બાદ અન તકાળ વ્યતીત થાય પછી ધીરે ધીર ગમન
શરૂ થાય છે એટલે અધ પતનમાં જ્યાંથી પાછા ફરાય ત્યાંથી પાછું
કરવું દિતાવહ છે.
તા ૧૨-૧૯૫૮
(૪૭)
સમય આવ્યે સર્વ થાય છે.
સામે જ પાય પથ ય છે અને એની શેષ રવામાં પાર
નથી આવ, આખરે કટાળાને શોધ કરવી પણ પડતી મુકવાનું મન
થાય છે, પણ પદાર્થની જરૂર એવી છે કે છેડે થાક ખાઈને વશ
ધ કરવાનું શરૂ કરાય છે પદાર્થ મળતો નથી અને મળે છે ત્યારે
એક જ ક્ષણમાં મળે છે આમ કેમ બનતુ કરો' આમ કેમ બને છે ?
એને વિચાર ઘણું ઓછા માણસો કરે છેમોટે ભાગે આવું બને છે
ત્યારે માણસને આશ્ચર્ય જ અનુભવાય છે પિતાની સખ્ખતા ઉપર
હસવુ પણ આવે છે પણ આમ બને છે એ અચરજ નથી વસ્તુની
મતમાં આવશ્યક કા શું સામગ્રી -યા સુધી નથી મળી ત્યાં સુધી
એ પ્રમાણે બનવા જ આપણી મૂકેવી કિમતી વસ્તુ પણ આ ણા
અપની ખામીને કારણે ભવિતવ્યતાના પરિપાકને વાર હેય ત્યા સુધી
તે નહિ મળવાની અને જયારે ઉપરોક્ત સામગ્રીપૂણ થશે એટલે એજ

·વિ
૮ અ ૧૨ કરી કે આ જ લક સમાજમાં પર
૮ અ અવય્યામ મ ] નાં સમજણ આવતી ન થઈ
નજમા અને નવા ૪ ની. જાને તુ નવ મીત થાય
કેટને એ સમજ જપ આવે છે
(૪૮)
વસ્તુ માત્ર નવી છે
નવું નવું નવું નવું નુ જે નવું નવું ખરુ-ગારૂ રે
મને ગમે છે અને કહેવાય છે કે–ો ના પણ છે
પ્રમાણે નવી-નવીન પદ અને પ્રીત રાખવી એ કઈ પ્રતિવર
દેવા છના તેમાં અસ્થિરત ના ર જરૂર જ છે એટલે પાકની
નવીનતાને અર્થ જુદા જુનવા નવા પદાર્થો પ્રત્યે મનને આ
કરવું એ નાના સાજ પાપ મ પ્રતિદિન નવા નવા ભાવ
મેળવતા શીખવું એ રીતે જ ઉત્તમ છે એ રીત આત્મસાવ થાય
તે , ૫ થ તરાનું બનું આકર્ષણ ન રહે અને ગભીર ભાવો
૫ પ્રત્યે આત્મા બેસાય, સાથે સાથે
પાથમાં
પણ કબીર
ભાવો વિચારવાનું મન થાય એથી કેટલાક સાગ-૫ના
ઉત્તમ લાભ મત છે
નવી નપા વા માભળવી નવા નવા પુસ્તો વાવવા એ પ્રમાણે
બધાજનો પ્રવૃતિ કરે છે પણ એકની એક વાતને વાગોળવી-વિચારવી
મથન કરવું ને તેમાથી રમ્ય મેળવવું એ તે વિના જ કરે છે તત્ત
મેળવવાનું એ પમ કારણ છે
તા ૨-૨-૧૯૫૮
(૪૭૯)
મારી વાતમાં રસ લે
કઈ સારી અને ઉપયોગી વાત પણ જ્યાં સુધી એમનરનું
નથી ઉપેક્ષાપૂર્વક એવી વાત
પડે ત્યા સુધી

·ઉ૪ વિમર્શ અથવા વાગવાથી કાળા આવે છે અને એ કાળે વાતની મહત્તાને મારી નાખે એવું આચરણ કરાવે છે. પછીથી જ્યારે એ વાતની ઉપથગિતા તરફ લય જાય છે ત્યારે પ્રથમ કેળવેલે ઉપેક્ષા ભાવ આડે આવે છે અને વ્યથિત કરે છે માટે નાની-ટૂકી કે મોદી પણ હિતની વાતમાં રસ કેળવી તા ૨૨-૧૯૫૮ (૪૮૦) કિમત કરવા માટે અનેક પ્તિની જરૂર છે. સમયે મળેલી ચીજ ગમે તેવી હોય તે પણ તેનું મૂય વધુ પડતું અકાય છે અને મૂલ્ય ભરી વસ્તુ પણ અસમયે મળી હોય તે તેનું મૂહય ઘટી જાય છે પણ આ વસ્તુનું મૂલ્ય કરવાની એક દષ્ટ છે આ એક જ દષ્ટિ કેળવીને વસ્તુનું મૂલ્ય કરનારને ધણુ ગુમાવવું પડે છે માટે વસ્તુનું વાસ્તવિક મૂલ્ય વિચારવા માટે અનેક દષ્ટિએ કેળવવાની જરૂર છે તા ૩-૨-૧૯૫૮ (૪૮૧) અમલમાં મૂકીને અપાતો ઉપદેશ કારગત બને છે ગ્ય વાહ પિત અમલમાં મૂકી શકે એવી સ્થિતિમાં લેવા છતા જે અમલમાં મૂક્યા વગર આપવામાં આવે છે, તે તે કારગત બનતી નથી માટે સલાહને કારગત બનાવવા માટે પ્રથમ તે પ્રમાણે અનુસરવુ જરૂરી છે એવા દેઈ મહત્વના બધા કારણસર ન અનુ સરી શકાતું હોય એ જુદી વાત છે તો ૨-૨-૧૯૫૮ (૪૮૨) તરી શકનાર સહેલાઈથી તારી શકે છે. પિતે તરનાર જેટલી સહેલાઈથી બીજાને તારી શકે છેતરાવી શકે છે એટલી સહેલાઈથી પિતાને તરતા ન આવડતું હોય તે તારી કે તરાવી શકતું નથી તા ૨૨-૧૯૫૮

·વિમર્શ
૭૫
G
(૪૮૩)
એ નિદા નથી
દુષ્ટાની નિ કરવી એ જુની વાત છે અને દુષ્ટોને ઓળખીને
પતે બાવધ રહેવું અને બીજાને સાવધ રાખવા એ જુદી વાત છે
Mાથી બચવા માટે પ્રયત્ન કરવા એ નિંદા નથી તા ૩-૨-૧૯૫૮
(૪૮૪)
મુખ્ય પ્રવેશ દ્વાર
આત્મારૂપી મત લયમાં સારી કે ખેરી વસ્તુઓના પ્રવેશ માટે
ચિત્ત એ મુખ્ય ધાને જ્યારે બંધ રાખવું અને કયારે લવાડ રાખવું
એ શિખવું બહુ અગત્યનું છે જે એ આવડી જાય તે બેડે પાર થતા
પર ન લાગે
તા ૪-૨-૧૯૫૮
(૪૮૫),
એ વગર એ ન બને
શિખરને સર કરવા માટે શરૂઆતમાં પર્વતની પ્રાથમિક ભૂમિકાએ
પરિચય સાવધતા પૂર્વક કરવો અનિવાર્ય છે તા -ર-૧૯૫૮
(૪૮૬)
હાસ્યના હાસીપાત્ર ન બનતા
તમારે હસવું હોય તે જરૂર હસજે પણ તમે હસતા હે
ત્યારે હાસ્ય તમારૂ હાસ્ય કરે એ રીતે કદી પણ હસતા નહિં
તા ૨૨-૧૯૫૮
(૪૮૭)
ઉદન પર હસે નહિ
તમે હસે એમાં અમને કોઈ વાંધો નથી, પણ તમે બીજાના
રુબ ઉપર હસે એ અમને જરા પણ રચતું નથી તા ૪-૨-૧૫૮

·૭૬
(૪૮૮)
છે. એ ડી.
છે એ ડી (GOD)ની ઉપાસના કરતા આવડે તો બરાબર છે
નહિં તો એજ અક્ષરો અવળા થઈને કરડે છે
(૪૮૯)
પરિણામે મધુર એ મધુર
મધુર લાગે એટલે સારૂ એમ કદી પણ ન માનવું અને મધુર ન
વો એટલે ખરાબ એમ પણું ન માનવું મધુર તે વિષપણુ લાગે છે
એને તેને સારું કેમ કહેવાય ઔષધ મધુર મધુર નથી લાગતું એટલે
તેને ખરાબ કહેવાય? હિતકર હોય તે મધુર બનવા શિખવું એ
ઉત્તમ છે
તા ૩-૧૯૫૮
નાની વાતને મોટું રૂપ આપવું એ મૂર્ખાઈ છે
અણસમજુ માણસે નાની વાતને એવુ મેટું રૂપ આપી દે છે કે
જેથી પિતાની અને સામાની ઘણી મોટી વાતો બગડી જાય છે તે તરફ
તેમનું લક્ષ્ય જતુ નથી કોઈ કરે તે પણ તેમને સમજાતુ નથી
છેવટે ગેર બયાના ભોગ બનવું પડે છે ત્યારે કાઈક ખ્યાલ આવે છે
(૪૧)
ન ભૂલેને યાદ કરવાથી ભૂલ સુધરતી નથી
ભૂતકાળની ભૂલ સુધારી લેવી એ માર્ગ છે ભૂતકાળની ભૂલને
સભા કરવી અને સુધારવા માટે કોઈપણ જવું નહૈિ, એના જેવી
બીજી કંઈ ભૂત નથી એથી ભૂસ સુધરતી નથી પણ ભૂલમા વધારે
છે ૫-૨-૧૯૫૮
થયા કરે છે

·ઉમર
Sછ
-
પ
(૪૨)
બે પ્રકારની ભૂલ
કેટથી ભૂત એવી પર પગ કમી કરે છે કે વાસુધી ભુલ
કરી લેવામાં નથી આવતી સાં સુધી નકશાન થતું જ નથ છે
મેરે દેશી ભૂત ભારે થાય છે ત્યારે જે નશાન કરવાનું હોય તે
દે છે પણ પછીથી તેની પર પ થાવની નથી એ પર પર ૬ મા
છે એની જૂનેને સુધારી લેવામાં કાણું પણ જિન પર નિરિ
તા ૫-૨-૧૮૫૮
(૪૩)
રૂચિ-અરુચિ કેળવવી
આપને ગમતા કાર્યો કરવાની અનુકુળના ૨ મા આનદ
ધ આવે છે પણ એવી અળતા મળવી એ સહેતું નથી પણ ન
ગમના કેય નાં લાયક થાય તેથી તેને કાર્ય કરવાની રુચિ
કેળવવી જોઈએ રૂચિ કેળવાયા બાદ લાભ આપનારા કાર્યો ગમવા
મીિ છે ગમી જાય પછી તે કવું જ શા યાર આપણને ગમના
દેય છતા લાભકારક ન હોય તે તેના તરફની રુચિ દૂર કરવા
પ્રયત્ન કરવા
તા ૫-૧૯૫૮
(૪)
કેટલું મહત્વ આપવુ એ વિચારવા જેવું છે
ઈબ મમગ અપને અનુકૂળ હેય તિળ પણ એને
3 - આપવું એ આપણા દેશની વાત છે પણ ઘણી વખ
નાની જાતને મોટુ રૂપ આપી દે છે એ જેમ વ્યાજબી નથી એ
પ્રમાણે મહત્ત્વની વાતને નાનું રૂપ આપવું એ પણ વ્યાજબી નથી
કોઈ પ્રકારનું નુકશાન ન થાય એ પ્રમાણે વિચા1 એ નિફર
તા ૫-૨-૧૯૫૮

·૭૮
મિ
(૪૯૫)
પ્રગતિ અને અવગતિને ઓળખવી
ક્ષણે ક્ષણે તમને થવું જોઈએ કે આગળ વધાય છે કે પાછળ
પડાય છે જે પ્રગતિ ચાલે છે કે અવગતિમાં તમે જેને પ્રગતિ માનતા હૈ
તે ખરેખરી પ્રગતિ હેય એવુ નહિ એ અવગતિ પણ હેય તમે
અવગતિને પ્રગતિ સમજી બેઠા છે એવું અત્યારસુધી બહુધા બનg
આ યુ છે એટલે ખરેખર પ્રગતિ શું છે? તેની સાચી સમજ
મેળવીને તે માટે અ૫ પશુ મત્ય પ્રયત્ન કરે, તેથી આ ૫
સમયમાં પરિણામ આશ્ચર્યજનક આવે
ત-ર-૧૮૫૮
વર્તમાનમા કરતા રહેવું
તમે ઘણું સારું કાર્ય કર્યું હશે ને તેના સારા પરિણામે
તમને વર્તમાનમાં મળ્યા છે, પણ તેથી તમે વર્તમાનમાં સારું કાર્ય
કરવાનું છોડી દ્યો એ કંઈ રીતે વ્યાજબી નથી જ્યા સુધી તમે પર્ણ
નથી બન્યા ત્યાં સુધી તમારે હજુ ઘણું કરવાનું છે. તમે ન કરી
શ એવી સ્થિતિ હોય તે જુદી વાત, બાકી અમે ઘણું કર્યું છે
એમ માનીને જો તમે વર્તમાનમા નિક્રિય રહે છે તે તમને કાય
કરતા નથી આવડવું એમ જરૂર માનવું જોઈએ બીજુ ભૂતકાળમાં
ઘણો સારા કાર્યો કર્યાં હેય અને વર્તમાનમાં સંયોગ વશ ન
બની શકતુ હોય ત્યારે ભૂતકાળને યાદ કરીને એવો ભૂતકાળ કયારે
આવે એમ ઈચ્છવું એ વ્યાજબી છે પણ વર્તમાનને નિંદ
એ કઈ રીતે યોગ્ય નથી એમ કરવાથી વર્તમાન પરિસ્થિતિ
દૂર થવાની નથી વિષમ પરિસ્થિતિમાં કોઈ અવળું કાર્ય ન કરી
બેસાય તેની કાળજી રાખવી જરૂરી છે એ કાળજી જરૂર ભવ્ય
ભૂતકાળને પાછા ખેચી લાવશે અને તમે પુના પ્રકાશમાં આવી જશે
તા ૨૨-૧૮૫૮

·વિમર્શ (૪૯૭) અધ પતન થાય એ ભાર ન ભર્યા છે તે ઉપર આવે અને ખાલી હોય તે નીચે જાય, એવું “અરવું, ધીમા પ્રત્યક્ષ જણાય છે પણ તે યોગ્ય પાથથી ભગય તે અન્યથા વ્યર્થ પદાર્થથી ભરાએલા ભારેથી અધ અને જ પામે છે જ્યારે નકામા ભાર દૂર કરવામાં આવે ત્યારે જ હાર્વે ગમન નભવે છે કર્મએ વ્યર્થ છે અને જ્ઞાનાદિ ગુ ઉયુકત છે તા. ૮-૨-૧૯૫૮ (૪૮) નકામુ ભરતા નહિ જ્યા સુધી પાત્રમાં નકામા પદાર્થો ભરી રાખ્યા હોય છે ત્યાં સુધી તેમાં બીજા સારા પદાર્થો ભરી શકતા નથી બીજ સારા પદાર્થો ભરવા માટે નકામાં ૫ કાટી નાંખવા જરૂરી છે આ હકીકત- મનમાં તનમા મનમાં, ચેતનમાં બધે વિચારવા જેવી છે અને ઉપગમાં મૂકવા જેવી છે કક્ષા પ્રમાણે કામના અને નકામાં એવો તાત જરૂર રહે છે પણ જે કક્ષા હોય ત્યા યોગ્ય વિચારવાથી લાભ થાય છે તા ૮-૨-૧૯૫૮ (૪૯) પ્રથમ ન્ય પ્રસંગે કોઈને શિક્ષા કરવામાં છ સામ ચત ભાવ આગળ ધરીને શિક્ષાપાત્રને શિક્ષા કરવામાં ન આવે તે અનુચિત ગણાય છે એટલું જ નહિં પણ ગેરસમજની પુષ્ટિ થાય વળી શિક્ષાપાત્રને યોગ્ય રીતે શિક્ષા કરવામાં અને તો નથી--સ :લી રાખવી જોઈએ કે આમ કરવા *

·વિમર્શ
માત્રા જે તે કરતી નથી પણ જ્યારે તમારામાં સામ જ
નથી અને પ્રશમભાવને આડે ધરીને શાંત બેસી રહ્યા છો એ છે
તદ્દન અનુચિત છે એ પ્રમાણે તમારે તમારા અસામર્થ્યને આગળ
કરવું ઉચિત છે કે જેથી પ્રશમભાવની અવહેનના ન થાય પ્રશમભાવની
અનેહના થાય એવું વર્તન કરવું એ મોટો અપરાધ છે
તા ૮-૨-૧૯૫૮
(૫૦૦)
માનવજીવન એક કલ્પવૃક્ષ છે,
કાળ રૂપી બગીચામાં જીવન સ્વરૂપ અનેક વૃક્ષો જ છે-વધે છે
ને વિનય પામી જાય છે આમા એ વૃક્ષોનું ધ્યાન રાખનાર માળી
છે માળાને તેના ફળ મળે છે તે જેવા ફળ ચાહે તેવા મેળવી શકે
છે પણ તે દુખદાયી ફળાને ચાહે છે કારણ કે આ ફળે દુખદાયી
છે એવી તેને પૂરેપૂરી ખબર નથી ઉપર ઉપરથી સુંદર દેખાતા મળે
ઉપર તે બેહી જન છે ને દુખમાં ફસાઈ પડે છે પછી તેને તે દુખે
ભગવ્યે જ છૂટકે આ ભૂલ એ ન સુધારે ત્યાં સુધી આમજ ચાવ્યા
કરવાનું બધા ક્ષેમ માનવજીવન એ ૫ક્ષ છે
તા ૧૨-૨-૧૯૫૮
(૧૦૧)
વચન અને વિચારનું વર્ગીકરણ
કઈ
વસ્તુ સુમપગે વિચારવા જેી અને ઉપગમાં લેવા જેવી
હોય છે કે વરતુ ધૂળ રીતે ઉપયોગમાં આવે એવી હોય છે કઈ
બતે રીતે ઉપરોગી હોય છે અને કઈ બને રીત નિરુપયોગી હોય છે.
સદમ ઉપગમાં આવતી સેલને ખીતી તરીકે ઉપગમાં લેનાર
પિતાનું કાર્ય માધી શક નથી, મુખ ગણાય છે અને સેયને નાશ
કરે છે ખીલીને સેય રૂપે ઉપગ કરનાર પણ ઉપહાસને પાત્ર બને
છે કાગળ જેવી ચીજ અને પ્રકારના ઉપગમાં આવે છે એ તે

·પોતાના મિથ્યાતને પુષ્ટ કરવા માટે Mિજે જહેમત
ઉઠાવે છે તેને આ ૫ અશ પણ જે તે સત્ય જમવા માટે વાપરે
તે પરિગુમ ખરેખર અબુત આવે પણ એ ન ૫ વતન શકે.
અતિ મુશ્કેન છે. પ્રથમ મુખી ર થાય તે ૫ થી ભવું મ 4 છે
સહેતુ છે-સહજ છે માટે પ્રથમ માત્રને , માટે સર્વ કે
વિમર્શ
(ા
જેની જેવી આવડત અને યોગ્યતા કચરે સામાન્ય રીતે કોઈ પણ
પ્રકારે ઉપયોગી નથી તે તે જે દેવો જ જોઈએ
વચન અને વિચારોમાં શાસ્ત્ર સબંધી જે છે તે મલ્મ છે
વ્યવદાના ચાનું અને સ્તુત છે ઉનતિદાયક વ્યવહારના વચને અને
વિચારો અને રીતે ઉપયોગી છે જ્યારે ગદ ને મલિન બને
રીતે નકામાં છે
તા ૧૨-૨-૧૯૫૮
(૫૦૨)
આળસ કે શરમ ન રાખની
પિતાને સમજ ન પડે એવી વાત સમજાર પાસે સમજવામાં
સંકેચ-શરમ કે આળસ જરી પણ કરવા નહિ.
(૫૦૩)
એગ્ય બનવું જરૂરી છે
ગુણથી નીપજતા ગેરલાભમાં જે મમમાએલી છે તેને અન્ન
પણ અવગુણથી મળતા લાભમાં નથી પણ એડળના મનમાની
નથી કે અનુભવાતી નથી એ મમવા માટે અને અવા માટે
યોગ બનવું જરૂરી છે
(૫૪)
સહેલુ તે છે પણ૫છીથી
૧૨-૨-૧૯૫૮
૧૨-૨-૧૮૫૮
જોઈએ

·વિમ એ તે બનતુ તેની વિરુદ્ધના વિચાર પણ (પ૦૫). હેય તે વિશ્વમાં જે વિરુદ્ધ વિચારના છેવો પિતાના વિચારને પ્રસાર કરવા માટે પ્રયત્નો ન કરે તે મારા વિચારને પ્રસાર થે સુલતા થઈ જાય આ હકીક્ત વ્યક્તિ પોતે પિતાને માટે વિચારે અથવા સમષ્ટિ માટે વિચારે તે તેને સહજ સમજાય તેમ છે પિતે સારા વિચાર સાંભળે છે વિચારે છે, પણ તેને સાંભળવા પડે છે કેટલે બધે સમય તેમાં તેને બગડે છે સારા વિચાર ટકાવી રાખવા માટે કેટલુ સામર્થ તેને ફેરવવું પડે છે આ બહુ સમષ્ટિમાં પણ ચાને જ છે તા ૧૨-૧૯૫૮ (૫૦) મમર્પણભાવ કેઇપણ કાર્ય કરવું એ જુદુ છે અને સમર્પિત ભાવે કરવું જુદુ છે સમર્પિતભાવ વગર કરાતા કાર્યો મજુરી છે-ઠ છે એ કાર્યો કરીને તેના બે નાની પ્રતીક્ષા લે છે પ્રાપ્તિમાં અ૫ાધિકની વિચારણા ચાલે છે જયારે સમર્પિતભાવમાં એ કાંઈ હેતુ નથી સમર્પિત ભાવે કરેલા કાયનું કાઈ ફળ ન મળ્યું ” એ જ વાક્ય કેટનું વિચિત્ર અને વિરુદ્ધ લાગે છે સમર્પણ અને ફળને સબધ છે ફરીને માટે ન્યુ છે તે પ્રમાણ ૨. કયા કાર્ય કરીને તેને સમર્પણ કરતાં શિખ૩ દાન ધર્મની માતા પણ આ શિક્ષણમા ખૂબ અગત્યનો ભાગ ભજવે છે માટે છે સમપ ણ એટલે પ્રતિફળની ઈચ્છાને નાર, બ નાના ભાવને વિખસ જેટલે અંશે એ વધે એટલી મજાનૈતિ તા ૧૩-૨-૧૯૫૮ (૫૭) માધર્મિક વાત્સલ્ય જ્યારે સરકાર લાદીમાં ઉતરે છે ત્યારે તે ખૂબ જ મજબૂત પણ રે બની

·વિમ
૮૩
- કે એ સમાજને ઈષ્ણવત્ત સહેજે ભૂસી શકતુ નથી લેતીની
ન મન્નાન અડા માથી થાય છે એ તે મટુ કોઈ સમજી શકે
એવુ છે માધર્મિક વાસમાં જમવાથી અને જમાડવાથી ધર્મ
પ્રત્યેનો અનુગમ રસ્તગત ઉપજે છે અને એની વફાદારી કોઈ
જુદી જ હોય છે
રેક ક્ષેત્રમાં રનમાં રાગ નિષ્પન કમ્ય માટે મોજન અનિવાર્ય
યુ છે ધાર્મિક પ્રસંગમાં તો એ વિશે અનિવાય છે એટલા
માટે એક બાજુ સર્વધર્મો અને બીજી બાજુ માધર્મિક વાત્સાયને
તા ૧-૨-૧૮૫૮
(૫૦૮)
લાભ કે ગેરલાભ પેતાના કરે છે
જે પ્રમાણે પિતાના જેને માન્યા છે તેનાથી લાભ થાય છે તે
પ્રમાણે ગેરલાભ પણ તેનાથી જ થાય છે પિતાના જે સારા હોય છે
લાભ અને ખરાબ હેય તે નુકશાન થાય બાકી બીજા લાભ કે
મુરાન કરી શક્તા નથી આમાને કર્મ નુકશાન કરે છે અને લાભ
આપે છે તે પિતાને કયી પછીથી જ જ્યાં સુધી મને પોતાના કર્યા
નથી ત્યાં સુધી તે ગમે તેવી છે તે
પણ કરી શકતા નથી
લાં ૧૩-૨-૧૮૫૮
(૫૦)
મમતિના ગક્ષેમ
સમર્પિત થવાનું પાલન-પણ છ છાના જોખમે કરે છે
પણ સમર્પણ ખરેખર તેવું જોઈએ જેમ શરીર કેવું આત્મ
સમપિત થયું છે એ પ્રમાણે સમર્પિત થારના ગગ ગ »

·વિમ
(૫૧૦)
વચનઔષધ અને કુપથ્ય
તમે તમારા હિતનું કટુવચન પણ સાંભળવાની ટેવ પાડે
કટુતા તે ભને લાગે છે પણ પેટમાં ગયા પછી કોઈ કસુસ્વાદ
રહેતું નથી એ જ પ્રમાણે કટુતા કર્ણને લાગે છે, મનમાં ઉતર્યા
પછી તેની કટુતા શાંત થઈ જાય છે અપકાર કરનારા મિષ્ટ વચન
માટે પણ આ પ્રમાણે સમજવું જીભને મીઠું લાગે પણ પરિણામે
વ્યાપ વધારનાર હોય તે શા કામનું? કાનને ગમતું હોય પણ ચિત્તમાં
પિઠા પછી કુસસ્કારને આપતું હોય તો તે કેટલું ખરાબ એટલે
પરિણામ તરફ સતત લક્ષ્ય રાખવું કટુ અને મિષ્ટ પરિણામ શું છે
એ સમજવું જરૂરી છે અને એ સમજાય એટલે પરિવર્તન પણ કેઈ
જ જ થઈ જાય એમા વાર ન લાગે
તા ૧૩-૨-૧૮૫૮
(૫૧)
હિત એમ છે
ભાવે એ સારૂ –એ પ્રમાણેની માન્યતામાં ઘણું ગુમાવ્યુ, ઘણુ
સહન કર્યું—પણ જે હવે બચવું હોય તો જે સારૂ છે—તે ભાવે
એવી કેળવણી લે તેમાં હિત છે—ય છે, લાભ છે
તા ૧૩-૨-૧૮૫૮
(૧૨)
ઘર સળગાવીને આગ ન ફેલાવો
જેને પિતાની ૫ચાત કરતા નથી આવડતી તેઓ પારકી
પચાત કરવામાં ખૂબ જ કામેલ હોય છે એવા છો હમેશા પિતાનું
ધર સળગાવીને બીજાને પ્રકાશ આપવા વ્યર્થ પ્રયત્ન કરતા હોય છે
એથી પ્રકાશ તે નથી પથરાતે પણ આ જ વધતી હોય છે
૧-૨-૧૮.૫

·મિ ૮૫ - - (૫૧) વિવેથી વિચાર સદઈ તપનાનું ગાન કરે છે એ બહુધા મત્ય હોવા છતા મન એનું નથી એવા પણ મારા વિશ્વમાં છે કે જેઓ પોતાનું અને પરનું એવો છે. રાખ્યા વગર સત્યને સિવ જે કાઈ દેય તેનું ન ગાય છે ભૂલેચૂકે પણ એનું ગીત ગાનારાઓને મા પોત પોતાનું ૧ કપ છે એની ભેળા ભળવા નહિ એવા આદર્શોથી વિશ્વ ઉજવળ છે. ૧૩-૨-૧૯૫૮ (૧૪) પુરાણ પુરાણમિવ ન સાઇરામનુનું એક એવું પણ જુનું એટલુ બધુ એ સેનું નરિ ઉપરની પ્રાચીન ઇક્તિ અનુસાર જુનું હેવા માત્રથી સાર એમ માની ન લેવું પણ તેનાં મારાપણાની ચીવટપૂર્વક પરના કરવી જરૂરી છેઆમ હોવા છતાં પણ વિચિત્ર પ્રકૃતિના પણ જુનું એનુ બધુ સાચી કે ખેળ રીતે તે ઉપર ચડાવ્યા કરે છે, તેમના મનમાં એ તે બેટે કદામહ ભર્યો હોય છે કે કુતોને આગળ કરીને જતું એટતુ છે, એવું બતાવવા પ્રયત્ન કરે છે અને કેટલાક ભ, લેકને ભરમાવે છે ઘણી જુની વાતો અને વસ્તુઓ એવી હોય છે તેથી લાભ જ થત હૈય છે તેને તે પર ચડાવવામાં આઈ બાધ હેત નથી પણ એમાં સમય વ્યય કરવો એ તને નામે છે વસ્તુના મૂલ્ય કરતા પરીક્ષણમાં વધારે મધ્ય આપણુ એ નરી મૂર્ખતા છે તા ૧૨-૨-૧૮૫૮ (પાપ) અન્તર સરસ જોઈએ જીવનને રમ સુકાઈ જાય એ રીતે જીવન જીવવું-એ જીવવું નથી -

·વિમર્શ
જીવનને રસ સૂકાય નદિ તે માટે બાહ્ય સાધને જોઈએ જ એવું કાઈ
નથી અન્નની વૃત્તિ મરમ જોઈએ
તા ૧૨-૧૮૫૮
(૧૬)
દયાની રીતે દયા કરવી
ઈને ઉપર દયા કરતાં આપણે પોતે જે દયાપાત્ર બની જતા
હેઇએ તે તેમા દયાન જ નથી પણ દયા કરવાની રીતને દેણ છે
એવી રીતે કરાએલી દા નિરાય છે. સારા ગુણો એવી રીતે અનુસરવા
જોઈએ કે જેથી––ગુણથી નિજનું અને નિજાથી ગુણનું ગૌરવ વધે.
તા ૧૬–૧૯૫૮
(૫૭)
દાય ને ગુણ
પરના દૂષણે જોઈને બીજાને પામે તે કહેવાનું મન થાય ત્યારે
જાધુ કે તે દૂષણો પિતાને સેવવાનું કામ નથી થયુ તેને અનેક
આ કરાવે છે એથી નિંદા-ર-કલેશ વગેરે જમે છે
પરના ગુણ જોઈને અન્ય પામે એ કહેવાનું-માવાનું મન થાય
ત્યારે માનવું કે એ ગુણે પ્રત્યે પિતાને પહાપાત છે અને જેને ગુણે
ખાવામાં આવે છે તેમાં આત્મીયતા છે
ઘણી વખત એવા ગુગો ગાનારા સ્વ-પને ભેદ પણ ભૂલી
જાય છે
તા ૧૮-૨-૧૮૫૮
(૫૧૮)
મૂર્ખની ભૂલ
ભૂખે કે અગાની છવ ભૂલ કરતા નથી એ તે જે કરે છે,
છે તે જ કરતે હેય છે પણ જ્ઞાની અને સમજુ આત્માએ તે

·વિમ
(9
અજ્ઞાનીના કર્તવ્યને બૂમ માનતા હોય છે ભૂત સમજતા હોય છે
ભૂત માને કર્યું અને કહે કેઈ, એથી તે સુધરે નહિ એ સુધારવા
માટે તે જે ભૂવ કરે છે તે પિને જ્ઞાની-સમજુ બને તે જ સુધરે
એને ભૂ ર કરવા પ્રશસ્ત ઉપાય એ છે કે ભૂલ કરનારને
જ્ઞાની બનાવે બાકી બળથી કરેલે ભૂતને સુધારે લામો સમય
તા ૧૮-૨-૧૯૫૨
ટક નથી
(૫૧૯)
સિક્કો
કાગળની આમ તે કોઈ વિશે, કિમત નથી પણ તેના પર
એમ સિક્કો લા યા પછી તેની કિંમત ગણાય છે એથી વિશેષ
મિનવાળા બીજા પણ ઘણું હોય છે પણ વ્યવહારમાં લેવડ–દેવડ
કરતી વખતે તેને ઉપરોગ થઈ શકતા નથી ત્યવહારમા તો મિકાવાળા
કાગળને ઉપયોગ થાય છે અલ્પ તર શામા ઉસ્થિતિ અનુભવતા
અમાઓ જે વ્યવહારથી હીન દશા અનુભવતા હોય તેથી દીન છે
એમ નઢિ પણ વ્યવહારમાં તેને ઉપયોગ થવો જોઈએ એ શામ,
રાખવો એ ઉચિત નથી વ્યવહારમાં તે સિક્કો હેય એ જ જોવાય છે
તા ૧૮-૨-૧૯૫૨
(૫૦)
એનુ બધુએ કાઢી નાખવા જેવું નથી
ગાં માણસે જે કાંઈ બોલતા હોય છે કે તે ટાય એ બધુએ
માપણમાં કાઢી નાખવા જેવું હેતુ નથી તેમના કેટલાક કર્તવ્ય
અને વચને ખૂબ જ ડહાપણુભય હોય છે પણ એ તારવી કરવું
સહેતુ હેતું નથી

·કિમ
(પરા)
એને પગ ભારે થઈ પડે છે
અનુભવીઓ તા અને જ્ઞાનીઓના નિયને પ્રયોગ કરીને સાચા
માનવાને આમ અતિ કરે છે અને કરાવે છે એ વચને તે આંખ
મીસીને સ્વીકારી લેવાથી જ લાભ થાય છે એટલી તેયારી ન હોય
તે તેને પ્રવેગ કરનારા પણ ઘણું છે ને તેની સ્થિતિ શું થઈ
છે ને થાય છે એ પણ દીવા જેવું છે તે તન્ક જેવાથી પિતે શુ
કરવું એની સમજણ પડી જશે.
તા ૨૨-૨-૧૮૫૮
(પરર)
બેવડુ નુકસાન ને બેવડા લાભ
તમને તમારા વડી શિખામણ આપે છે ત્યારે રુચતું નથી
પણ તેથી તમને બેવડ નુમાન થાય છે, તે તમને ખ્યા નથી
એક તે એ શિખામણને તમે અમનમાં નથી મૂકતા એથી ગેરલાભ
થાય છે અને બીજુ વડીને તમારા તો પ્રેમ ઓછો થાય છે-
એ વડાને પ્રેમ ઓછો થાય એ ગેરલાભ નાસ નથી પણ તમને
તેને ખ્યાલ તુરત નથી આવતો ત્યારે એ કોમ છે થવાને
પરિણામે જે ગેરલાભ આગળ આવે છે ત્યારે ઘણુ મેણુ થઈ ગયું
હે છે બીજી તરફ વડીની રિખામણને હપૂર્વક-કડવી હોય તે.
પણ મીઠી કરીને અમનમાં મૂનાગને બમણું લાભ થાય છે-એક તેના
એ હિતશિખામણથી થતા લાભ અને ભજે વડીની પ્રીતિ આ વાત
વાર વાર વિચારીને અમનમાં મૂકનારનું હમેશા ઉજજવળ રહે છે
તા ૨૬-૨-૧૯૫૮
(૫૩)
સમયને સાર્થક કરે
અમુક કાર્ય થાય તે જ સમયની સાર્થકતા છે એમ માની
ચાતુ સમયને વ્યર્થ જવા દેવો એ અભીર ભૂલ છે ઉચ્ચ ધ્યેય સિંહ

·No text on this page.

·ટક વિમર્શ - શુદ્ધ ભક્તિરાગ 1 શુદ્ધ ભકિતરાગ આત્માને મુક્તિની ખૂબ જ નિકટ લાવીને મૂકે છે પણ એ કેળવવા માટે ખૂબ પ્રયાસની આવશ્યકતા છે તા ૨૭-૨-૧૮૫૮ (પર૮) ભૂમિકા અનુમાર કન્ન કરવા જોઈએ અને, વાત્સ ય, બધુવ અને ભક્તિ એ પ્રયની ઉત્તરે ઉત્તર ઊંચી ભૂમિકાઓ છે એ ભૂમિકાઓથી આગળ વધેલ વેચગ્ય છે એટલે વૈરાગ્યવામિત આ માનાં વ્ય એવા હોય છે કે જેની પાસે ખેડાદિના કાર્યો નિસ્તેજ લાગતા હે ય છે જેઓ વૈરાગ્યની ઉચ્ચ ભૂમિકા ઉપર ન પહોંચ્યા હોય અને તે આત્માના કર્તવ્યોને આગળ કરીને પિતાને જે કર્તવ્યો કરવા ગ્ય છે તે ન કરે છે તે કર્તવ્ય- ચુત બને છે અને આગળ વધી શૉ નથી દરેક પિતાની ભૂમિકા પ્રમાણે કર્તવ્ય બુજાવીને આગળ વધવું જોઈએ તા ૨-૨-૧૯૫૮ (૫૨) એ મહા અજ્ઞાન છે વર ગની ભૂમિકા પર રહેલાને નીચેની ભૂમિકાના કર્તવ્ય ન કરવા બ - એક મશીન માનવા એ મહા-અતાન છે તા ૨૭-૨-૧૯૫૮ (૫૩૦) એવાઓથી સાવધ રહેવું ગ્લાક વિચિત્ર પ્રકૃતિનાં છે પિતાની તુચ્છ વૃત્તિઓને સતાવવા માટે ઉચ્ચ ગુની ઓથ લે છે તેમનાં ઉપકારની ભીતરમાં અપકાર ·/ છે તે તે લગભગ નિષ્ફળ જાય છે ? પરિણામ ઉપજાવે તે તમારી અને ના વિમ L હોય છે તેમના બે ધુત્વમાં શત્રુવ સર્ણય ક ભય દેય છે તેમના વૈરાગ્યમાં રામ-ને મેં સતત સાવધ રહેવું સાધકને માટે આવ દ ૬૦ વધુ પડતું ખાવાથી ને સૂકાય છે અને વધુ તાપ બાળે છે અને ગ્યતા વધારવી મા પ્રમાણુ આવશ્યક તમે તમને ખૂબ જ છે. મજા ૨- સમજાય છે અથવા વિચારણાઓ કરજે એટલે તેમને સમજે છતાં ક કે માને છે છે તમે જે પ્રવૃત્તિ કરે છે તે પણ પર તા ૨૮-૨-૧૮૫૮ મેલે છે તેમનું અર્ધ ૫ણું સળ થતું જ ૫ માગે છે સ્થિતિ કેવી હેય. તમે જેમ જેમ વિ છે વીનાખવી પણ એ તેમ તેમ તમારી યોગ્યતા વધારે , ભતી નથી એ તમારી બાજુ વધશે મફળ કરવા યથાયોગ્ય બે સફળ થતી જય પત્ર-પુણાદિ આવતા મસાર અને અધ્યાત્મ તા ૨૮-૨-૧૯૫૮ બહારના ભાવે મારા રૂ. સમાર અને અન્તર જે નામ અધ્યાત્મ સત્ય શરૂઆતમાં છે જ્યારે અસત્ય સ્તરને 3 તા ૨૮-૨-૧૯૫૮ (૩૦) અ તરના વાળાને અત્તરને અવાજ આવતો શકાય નર્કિ વધારે છે છે જે છે તેના કરતાં

·કર
વિમર્શ
(૫૪)
પ્રતિબિંબ
પ્રતિબિંબ મરિન પદાર્થોમાં પડતું નથી પતિબિંબ જેમાં પડે છે
તે પદાર્થ જે ખામીવાળો હેય તે નિબિંબ ખામીવાળું પડે છે અને
તે ખામીઓ પ્રતિબિંબ પાડનાર પાર્થની છે એ સ્પષ્ટ સમજાય છે
પણ જ્યારે પ્રતિબિંબ પાડનાર પદાથ સ્વચ્છ અને શુધ્ધ હોય ત્યારે
જે ક્ષતિઓ પ્રતિબિંબમાં જણાય તે ક્ષતિઓ એ પ્રતિબિંબ જેવું છે
તેની છે એમ ચોકકસ સમજવું તેના પ્રતિબિંબ પાડનાર પદાર્થને
ઈષિત ગણુનું નહિ
તા ૨૭-૨-૧૮૫૮
(૫૫)
એને તો સદાને માટે પાનખર છે
પાનખર આવે છે ત્યારે કાનાં પાંદડા ખરી પડે છે, પણ
સનું મૂળ સજીવ હેવાને કારણે બીજા પાંદડાઓ આવે છે અને દક્ષ
ફરીથી નવપલ્લવિત થાય છે જ્યારે કાન મૂળ ખવાઈ જાય છે-
નિઝર થઈ જાય છે ત્યારે વમત હેલ તે પણ તે નવ પવિત બની
વકનું નથી, એને ત્યાર પછી સદાને માટે પાનખર છે
તા ૨૮-૨-૧૯૫૮
(૫૩૬)
એ કાર્ય વધારે કઠિન છે
સસ્કારપ્રિય માણસને વાચા સંસ્કાર આપવા એ સર કાર્ય
છે ત્યારે અસંસ્કારી ને પ્રાથમિક સસ્કાર આપવા એ કપર
કાય છે
અભ્યાનીને વિશિષ્ટ પ્રથાનો અભ્યાસ કરાવવામાં જે શ્રમ નથી
પડતો તે કરતાં ધ જ વધારે શ્રમ બાળકોને એકા-બગડા અને
ક-ખ શિખવવામાં પડે છે
તા ૨૮-૨-૧૯૫૮

·વિમર્શ
.
માપનું જ્ઞાન મુશ્કેલ છે
એ ખાવાથી અખિ રહે છે અને વધુ પડતું ખાધો
અર્થે જાય છે, કોને એ પાણી પાવાથી તે સાવ છે અને તે
૧ ૫ પાવાથી તે સરે છે વધુ પ િતાપ બાળે છે અને
પની આપના જતા જમાવે છે દરેક પક્ષમાં પ્રમ બાપા
છે ને ! પ્રમાબ એ વિષ્ટ નાની મમાય છે અથવા
અતુથી "ાય છે ફિલ્પિ શાન એ મન ના ટપ મા છે
અને એ સો ને જો માર્ગ છે તા ૨૮-૨-૧૯૫૮
(૫૩)
યથાશકય કરવું એ આગળ વધવા માગે છે.
વિશ કી કરવા માટે ઇનકા ગી---ખવી પણ એ
દાઓ લખીન્નાગી છે તે મારી રે ના નાં તજની નથી એ
એને ભાવવા માટે મ મા એને માળ રવા ઉપાયો
પ્રન પર જારી છે જેમ જેમ શપ બાવન માળ થતી ન
છે તેમ તેમ આગળની વિશિષ્ટ ઈચ્છાને પત્ર-પુણાદિ આવતા
તા. ૨૮-૧૯૫૮
(૫૩)
કટુ ના મિષ્ટ ને મિષ્ટ છતા કટુ
સત્ય અને અસત્યમ એનુ જ અસર ને મત અાતમાં
કે દેવ છે, તો પણ પરિણામે સુખદ-મિ છે જ્યારે અસત્ય
પ્રારબમાં મિષ્ટ હોવા છતાં પરિણામે દુખદ-ટુ તા. ૨૮-૨-૧૯૫૮
(૫૪૦)
ચમત્ય કરતા સત્યનુ બળ કેટિગુણ વધારે છે
અમાત્યને સત્ય કરવા માટે જે પ્રયત્નો કરવા પડે છે તેના કરતાં

·વિમ
મને સમય પે સિદ્ધ કરવા માટે ખૂબ જ એ પ્રથાને કરવા પડે
છે છતાં જગતમાં અને પ્રસાર ખૂબ છે અને સત્યને પ્રસાર
અતિ અલ્પ છે તેનું કારણ એ છે કે અમાનાં ઉપાસક ઘણું છે અને
સત્યના ઉપાસકે ધણુ બકા છે પણ મત્યના એક ઉપાસકમાં
એટતુ બળ હોય છે કે તે લાખ અસત્યના ઉપાસકોને પરાસ્ત કરી
સત્યના એક દિ ણમાં અમયના કરડે અંધકારને
અજવાળવાનું સામર્થ છે
તા ૨૮-૨-૧૯૫૮
(૫૧)
આખ જે આરસથી જ ઊઘડી હોય તો કેવું સારૂ
નાના અને નવા કાર્યોમા વાતોમાં 1 વિવેદમાં જોવામાં ને
કરવામાં પ્રમાદમા અને વિવાહમાં જીવન કે અન્ય સમય એ
જાય છે અને જો હિસાબ ગણવામાં આવે તે આખnઘડી જાય
લાધિપતિ બજારમાં ફરે અને ગમે તેવી નકામી ચાર મી
માગે મૂ યે ખરી કર્યો જય-તુરત તે તેને કાઈ ન લાગે, પણ
જ્યારે કેથળીનું તળીયુ દેખાવા લાગે–નવી આવક થવાની કઈ
મભાવના ન હોય ત્યારે તેની આખ ઉઘડી જાય-૫ણું આખ જે
આર ભથી જ ઊપડી હોય તે કેવું સારું !
(૫૨)
સાધના
એની એક વાત અમુક પ્રસંગે મધુર લાગે છે, જ્યારે બીજા
કોઈ પ્રસંગે મુખ્યમ લાગે છે નથી સારી લાગતી કે નથી ખરાબ
લાગતી વળી એની એ વાત એવા કોઈ પ્રસંગે કડવી લાગે છે
અત્રિય લાગે છે અને અનેક અનને જન્મ આપે છે
વ્યક્તિ માટે પણ એવું જ બને છે એક જ વ્યક્તિનું કથન એક
વખત ગમતું હોય છે, જ્યારે એ જ વ્યક્તિનું કથન બીજે વખતે
સાભળવું પણ રુચતુ નથી-અપ્રિય લાગે છે જે ભલે તે સાભળ્યા જ

·વિમર્શ
કરીએ એવું થતું હોય છે તેને બદલે એ ન બને તે મારૂ એમ
મનમાં થાય છે અને ચાલે તે પરાણે પણ તેને બોલતે બધ કરવામાં
આવે છેઆ સર્વ અમરેથી પર થવા પ્રયત્ન કરે તેનું નામ સાધના
૪-૩-૧૯૫૮
(૫૩)
સમયને ઓળખ
સારા સમયમાં જે રીતે વર્તન કરાતું હોય તેમાં મમય ફ
પરિવર્તન કરવું આવશ્યક છે એ વ્યવરમાં હકીકત છે જયારે
આત્મમાગમાં મૂળભૂત મિહાત સાચવીને એ વિચારવાનું હોય છે
૪-૩-૫૮
(૫૪૪)
શત્રુતા દૂર કરવાને રસ કેળવ
શત્રુની સારી વસ્તુ કે સારી વાત બગાડવી એ અનાનતા છે
એમાં જે મહેનત પડે છે તેના કરતાં તેની ત્રુતા દૂર કરવામા ઓછી
મહેનત પડે છે ફકત વધે એટલે જ હેય છે કે શત્રુનું ખરાબ કરૂં
ગમે છે અને તેની શત્રુતા દુર કરવાનું ગમતું નથી જે એ ગમવા
માડે તે પછી કઈ વાધ ન રહે
તા. ૪-૪-૧૯૫૮
(૫૫)
ચો વિશ્વાસ
જરૂરી છે
કેઇના ઉપર એમને એમ વિશ્વાસ રાખવાથી બય વિણસે છે,
એજ પ્રમાણે કેઇના પણ ઉપર વિશ્વાસ ન રાખવામાં આવે અને દરેક
કાય પિતે જાતે જ કરવા એ આગ્રહ રાખવામાં આવે તો તેથી
પશુ
કાર્ય સિદ્ધિ થતી નથી એથી કાયક્ષેત્ર ઘણું સંકુચિત થઈ જાય છે
એટલે તે તે કાર્યો કરવા માટે આ વ્યકિતઓ ઉપર યોગ્ય વિશ્વાસ
રાખ આવશ્યક છે સાથે તે પણ કાર્યોની યોગ્યતા કેળવવી
કે જેથી બીજા પણ આપણા ઉપર વિશ્વાસ મૂકે તા ૪-૨-૧૯૫૮

·વિમર્શ
સત્યને અન્ય રૂપે સિદ્ધ કરવા માટે ખૂબ જ એ તપ કરવા પડે
છે છતા જગતમાં અરાને પ્રસાર ખૂબ છે અને સત્યનો પ્રસાર
આત ૫ છે તેનું કારણ એ છે કે અમયના ઉપાસક ઘણું છે અને
રાજ્યના ઉપાસક ઘણું ઓછા છે પણ સત્યને એક ઉપનિકમાં
એટલું બળ હોય છે કે તે લાખો અસત્યના ઉપાસકોને પરાસ્ત કરી
સત્યના એક શુમાં
અમત્યના કરોડો
અંધકારને
અજવાળવાનું સામર્થ્ય છે
( ૨૮-૨-૧૮૫૮
(૫૪)
આખ જો આરભથી જ ઘડી હેય તો કેવું સારું !
નાના અને નવા કાર્યોમા, વાતમાં ને વિના માં, જોવામાં ને
રવામા પ્રમાદમા અને વિવાદમાં જીવનને કેટ અમ ય મમય એને
જાય છે એને જો દિમાન ગણવામાં આવે તો આંખ ઉધડી જાય
લક્ષાધિપતિ બારમા ફરે અને ગમે તેવી નકામી ચીજો છે.
મા રે વે ખરીદ કર્યો જાપ-તુત તે તેને કોઈ ન લાગે, પણ
જ્યારે કોથળીનું તાજુ દેખાવા લાગે-નવી આવક થવાની કાંઈ
સભાવના ન હોય ત્યારે તેની આખ ઊઘડી જાય–પણ આખ જો
આર ભથી જ ઊપડી હોય તે કેવું સારું !
૪-૩-૧૯૫૮
માધના
એકની એક વાત અમુક પ્રસંગે મધુર લાગે છે, જ્યારે બીજ
કોઇ પ્રસંગે મુખ્યમ લાગે છે...નથી સારી લાગતી કે નથી ખરાબ
લાગતી વળી એની એ વાત એવા કોઈ પ્રસ ગે કડવી લાગે છે,
અપ્રિય લાગે છે અને અનેક અનાને જન્મ આપે છે
વ્યકિત માટે પણ એવું જ બને છે એક જ વ્યક્તિનું કથન એક
વખત ગમતું હોય છે, જ્યારે એ જ વ્યક્તિનું કથન બીજે વખતે
સાનળ પણું રુચતું નથી--અપ્રિય લાગે છે જે બેને તે સાંભળ્યા જ

·No text on this page.

·વિમર્શ જીવન-મ્મગીત સહુ પિતાને મનગમનું ગાય છે, તેમાં કેટલાકને એકબીજાના સ્વર મળતા આવે છે ત્યારે સગીત સર્જાય છે. પણ કેટલાક-પેતાને મળ બીજો વર મળને નથી અને ગાયા વગર ચાલતું નથી એટલે એ માન વિરૂપ અને વિરસ બને છે એ નથી કેઈને ગભિળવું ગમતું કે નથી કેઈને ગાવાનું ગમતું-ગાવું પડે છે સ્વરમા સ્વર મેળવીને ગાનાર મળવા સુલભ નથી તે શોધી કરવા માટે ત્રયત્ન કરે જોઈએ તા ૪-૨-૧૯૫૮ (૫૪૭) વાતાવરણની અસર અને વાતાવરણું પર અસર આસપાસનું વાતાવરણ તમારા પર અસર કરી જાય છે અને તમે વાતાવરણમાં ખેચાઈ જાય છે એ અદ્ભુત નથી પણ તમે આસપાસના વાતાવરણ ઉપર અસર ઉપજાવો અને વાતાવરણ તમને અનુરૂપ બની જાય એ અદભુત છે એમાં સામ છે એમાં સત્ત્વ છે એવું સામર્થ્ય તમને આગળ વધારશે અને આખરે ઉચ્ચ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરાવશે તા ૪-૨-૨૦૧૮ (૫૪૮) જીવનની વિમલતા શરીરનું કંઈ પણ અગ મલિન હેય કે ગડગૂમડવાળું હોય તો તેથી શરીર દૂષિત ગણાય છે વસ્ત્રનો કેઈપણ ભાગ ડાલાવાળો હેય તથી વસ્ત્ર મેનુ ગણાય છે ઘરના કોઈપણ ખૂણામાં કરે છે તેથી પર ગ ગણાય છે એ પ્રમાણે જીવનને વિશુદ્ધ ઇચ્છનારે જીવનના કઈ પણ ભાગને દૂષિત થવા દેવો ન જોઈએ સપૂર્ણ જીવન વિમલ- વિશુદ્ધ રાખવા માટે ખૂબ જ સાવધ રહેવાની આવશ્યક્તા છે ૪-૮-૧૮૫૮

·No text on this page.