Shri Abhaya Jain Granthalaya, Bikaner
Dharamsarvswadhikaar Tatha Kasturiprakaran
Front matter
No text on this page.
Kas
श्री जिनायनमः।
धर्मसर्वस्वाधिकार
तथा
कस्तुरीप्रकरण ।
Gr1
( कर्ता श्री जयशेयरसरि तथा हेमविजयगुणि )
सस्टतपरधी
गुजरातीमा
मीजी आवृत्तिसुधारीने
छपायी प्रसिद्ध करनार
श्रावक नीमसिह माणेक
निर्णयसागर प्रेस
सर्वत १९६५
सन १९०८
प्रस्तावना ॥
। धर्मसर्वस्माधिकार ।
मन जैन लाग्योने मालुम थाय जे थापणो या जैन धर्म
सर्व धर्मों करता यधारे सूदम रीते दयामय , थने तेथी तमा
दया सनधि विशेष नपरेश थापेसो के, जनीथोनी तेजी सूक्ष्म
दया जोड्ने थाधुनिक ममयना थन्य दर्शनीयो ते मवधि
पोसाने मनगमती चर्चायो करे , पण या प्रथ याचनायी
तेसोने पोताने पण जणाशे के, थापणा पुराण, स्मृति, गीता
श्रादिक शास्त्रोमा पण दयासवधि फेटलो वधो अमूल्य उपदेश
थापेलो के वली केवल दयासनधिज नहीं, पस प्रामजठाएना
दूपणो, रात्रिनोजनना दूपणो, कदमूखलझाएना दूपणो अणगज
पाणी वापरवाना दूपणो विगैरे अनेक प्रकारनोते पुराणो थादि-
कमा उपदेश करलो, ते उपदेश थचसगच्छाधिपति याचार्य
महाराज श्रीजयशेसरसूरीश्वरे पुराणो श्रादिकमाधी श्रोधरीने
अन्य दर्शनीयोपर खरेसर महोटो उपकार कयों ने वसी ते
श्राचार्य महाराज महान विधान श्रने विचारी रता हाल
पण तेमना रचेला महान ग्रथो माहेसा, जनकुमारसना महा
काव्य, उपदेशचितामणि, प्रबोधचितामणि तया धम्मिचरित्र
थादिक घणा ग्रयो दृष्टिगोचर याय के थने ते जोगाथी तेमनी
महान विषत्ता खरेखर जणा श्रारे
नीमसिंह माणेक
कस्तूरी प्रकरण
था कस्तूरी प्रकरण पण श्री हेमविजयगणिजीए रचेलु ,
तया तेमा लव्य सोको माटे घणोज सारो उपदेश थापेलो ,
तेम रमणिक अने अखकारोथी नरेखा, तथा जुदा जुदा उदमा
होनायी मनने थत्यत थापनारा रे
था नन्ने ग्रयो लोकोने मार्ट उपयोगी जाणीने अमोए ते
मूळमहित उपानी प्रसिद्ध कर्या ने श्ना प्रभो मूळ संस्कृत
जापामा के, थने ते नापानु सर्वन जाणपणु नही होनाथी अमोए
तेनु शुद्ध गुजगती नापातर करावी उपानी प्रमिख कयु ने
नीमसिह भाणेक
. अनुक्रमणिका आंक विषय धर्मसर्वस्वाधिकारः १ अहिसानो महिमा १ २६ गुरु प्रनम २ मासभषणना दूषणो १० २७ देव प्राम ३ ब्राह्मणोनु लक्षण १३ | २८ विनय प्रकम ४ मैथुनना दूपणो १७ |२९ न्याय प्रक्रम ५ ब्रह्मचर्यना गुणो २२ १३० पैशूय प्रक्रम ८८ ६ सोधनु स्वरूप २४ ३१ सत्सग प्ररम ९० ७ क्षमानु स्वरूप २५३२ मन शुद्धि प्रनम ९२ ८ रानि भोजनना दूषणो २८ ३३ द्युत प्रक्रम ९५ ९ तीर्थोनो अधिकार ३० ३४ मास प्रक्रम अणगल पाणी वापरवाना दृपणो३२ ३५ मद्य प्रक्रम ११ तपनो महिमा ३६ वेश्या प्रमम १०२ १२ दाननु माहाभ्य ३७ पापद्धि प्राम १०४ १३ अतिथिनु स्वरूप १४ मधभक्षणना दूपणो | ३८ चौरकी प्रक्रम १०७ १५ क्दमूलभपणना दृपणो ४९, ३९ परस्त्री प्ररम १०९ कस्तूरी प्रकरण ४० इद्रिय प्रनम ११२ १६द्वारकाव्य ५६ ४१ दया प्रस्म १७ दान प्रक्रम ५६ | ४२ सत्य प्रक्रम १८ शील प्रक्रम ५९ ४३ अदत्त प्रक्रम १९ तप प्रस्म ६१ ४४ ब्रह्म प्रक्रम १२१ २० भाव प्रक्रम ६३ | ४५ परिग्रह प्रनम १२३ २१ मोध प्रक्रम ६६४६ गुण प्रक्रम १२६ २२ मान प्रक्रम ६८४७ वैराग्य प्रक्रम १२८ २३ माया प्रव्रम ४८ विवेक प्रक्रम २१ लोभ प्रक्रम ७३ | ४९ अथकारनी प्रशस्ति १३२ २५ पितृ प्राम ५० श्रीआदिजिन विनति १३८ ७० श्रीजिनाय नम श्रीजयशेखरसूरिणोधृतः धर्मसर्वस्वाधिकारः। प्रयता धर्मसर्वस्व, श्रुत्वा गायधार्यताम् ॥ श्रात्मन प्रतिकूतानि, परेपा न समाचरेत् ॥ १॥ अर्थ-धर्मनो रहस्य सांचलो, तथा ते सांजलीने धारण करी राखो, पोताने जे पावतो प्रतिकूल होय, ते परप्रते थाचरवी नही ॥१॥ यथा चतुलि कनक परीक्ष्यते, निघर्पणछेदनतापताडन । तर्थन धर्मों चिपा परीक्ष्यते, श्रुतेन शाखेन तपोदयागुणे २ अर्थ-जेम, कप, वेद, ताप अने तामन, ए चार प्रकारथी सोनानी परीक्षा कराय , तेमज पमित माणस ज्ञान, शील, तप अने दयारूप गुणोए करीने धर्मनी परीक्षा करे ले ॥५॥ क्यमुत्पद्यते धर्म , कध धर्मो विवर्धते ।। क्य च स्थाप्यते ॥ धर्मो विनश्यति ॥
अर्थ-धर्म केम उत्पन्न थाय ? तथा ते केम वृद्धि
पामे वे तथा तेने शीरीते स्थिर करी शकाय ?
तथा शीरीते ते नाश थाय ? (तेनो विचार करवो)
सत्येनोत्पद्यते धर्मो, दया दानेन वर्धते ।
क्षमया च स्थाप्यते धर्म , क्रोधखोनाविनश्यति ॥३॥
अर्थ--सत्यथी धर्मनी उत्पत्ति थाय , दया अने
दानथी तेनी वृद्धि थाय ने, क्षमाथी ते स्थिर थाय ते,
तथा क्रोध अने लोनथी तेनो नाश थाय वे ॥४॥
सर्वे वेदा न तत्कुर्यु , सर्वे यज्ञाश्च नारत ।
सर्वे तीर्थानिपेकाश्च, यत्कुर्यात्माणिना दया ॥५॥
अर्थ-हे भारत, प्राणीयोपरनी दयाजे कर (अमूख्य
लाज) करे ठे, ते (लाल) सघला वेदो, सघला यज्ञो,
तथा सर्वे तीथोमा करेलास्नानो पण करीशकता नथी
अहिसा मत्यमस्तेय, त्यागो मैथुनगर्जनम् ॥
एतेषु पचसूतेषु, सर्वे धर्मा प्रतिष्ठिता ॥६॥
अर्थ-अहिंसा (दया), सत्य चोरी नही करवी,ते
(परिग्रहनो) त्याग, अने मैथुननु वर्जन, ए पाच
धावतो कहेवाथी सर्वे धमोंर्नु प्रतिपादन थाय ते ॥६॥
थहिसासक्षणो धर्मों, अधर्म प्राणिना वध ॥
तस्माधर्माथिना पत्म, कर्तव्या प्राणिना दया ॥७॥
,
३
अर्थ-दया ठे लक्षण जेनु, एवो धर्म , तथा
प्राणीयोनी जे हिंसा ते थधर्म , माटे हे वत्स।
धर्मनां अर्थि माणसे प्राणीयोनी दया करवी ॥७॥
धुन प्राणिवधो यज्ञे, नास्ति यज्ञस्त्वहिंसक ॥
सर्वसत्लेषु हिंसव, यदा यज्ञो युधिष्ठिर ॥७॥
अर्थ-यज्ञमा खरेखर प्राणीनो वध ठे, माटे हे
युधिष्ठर। यज्ञ हिसा विनानो नथी, माटे जो यज्ञ
करीए तो सर्व प्राणीयोमा हिसा थाय ते ॥७॥
जियाणि पशून् कृत्वा, वेदी कृत्वा तपोमयीं ॥
अहिंसामाहुति कृत्वा, आत्मयज्ञ यजाम्यहम् ॥ ए॥
अर्थ-विष्णु जगवान कहे ते के,हेयुधिष्ठिर इजियो-
रूपी पशुने करीने,तथा तपरूप वेदी करीने,अने दया-
रूपीश्रादुती करीने, दुधात्मरूपी यज्ञ करू तुं ॥॥
यूप चित्ला पशुन हत्वा, कृत्वा रुधिरकर्दमम् ॥
यदैव गम्यते स्वर्ग, नरके केन गम्यते ॥ १० ॥
अर्थ-पशुने वाधवानो यज्ञस्तन ठेदीने,तथा पशुने
हणीने, अने लोहीनो कर्दम करीने, ज्यारे स्वर्गेजवातु
होय, तो हे युधिष्ठिर पठी नरके कोण जशे।11॥१०॥
महानारतनां शातिपर्वमा प्रथम पदमा कडं ठेके,
मातृवत्परदाराणि परजव्याणि लोष्ठवत् ॥
श्वात्मनसननतेषु, य पश्यति स पश्यति ॥११॥
४
अर्थ-जे माणस परस्त्रीश्रोने मातानी पेठे जुए के,
तथा परजच्यने ढेफांनी पेठे जुए के, तथा सर्व प्राणी.
श्रोने विपे जे पोताना श्रात्मानी पेठे जुए , तेज
तत्वथी जोनारो वे ॥१९॥
श्रहिसा सर्वजीवाना, सर्वज्ञ परिजापिता ॥
द हि मूल धर्मस्य, शेपस्तस्यास्ति विस्तर ॥ १२ ॥
श्रर्थ-सर्व जीवोप्रते दया राखवी, एम सर्वझोए
कहेलु , केमके, ते अहिंसाज धर्मनु मूल डे, अने
वाकीनां सत्यादिक तो तेनो विस्तार वे ॥१॥
अहिंसा प्रथम प्रोक्ता, यस्मात्सर्वजगत्प्रिया ।।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन, कर्तव्या सा पिचवणे ॥ १३ ॥
अर्थ-अहिंसा (दया) सर्वधी पेहेली कहेली ठे,
केमके, ते समस्त जगतने प्रिय ठे, माटे विचक्षण
पुरुषोए सर्व प्रयत्न करीने ते दयाज करवी ॥१३॥
यथा मम प्रिया प्राणा,स्तथा तस्यापि देहिन ।
इति मत्या प्रयत्लेन, त्याज्य प्राणिवधो बुध ॥ १४ ॥
अर्थ-जेम मारा प्राण मने वहासा , तेम ते प्रा-
पीने पण तेना प्राण वहाला , एम मानीने प्रयत्न-
पूर्वक पमितोए जीवहिंसानो त्याग करवो ॥ १४ ॥
मरिप्यामीति यदु ख, पुरपस्येह जायते ॥
शक्यस्तेनानुमानेन, परोऽपि परिरक्षितुम ॥ १५ ॥
अर्थ-श्रा उनीथामां " हुँ मरी जश्श ' एवा
विचारथी माणसने जे दुख थाय , ते अनुमानधी
परजीवतुं पण रक्षण करी शकाय . ॥ १५ ॥
उद्यत शस्त्रमालोक्य, विषादलयविहसा ॥
जीया कपति सत्रस्ता, नास्ति मृत्युसम जयम् ॥ १६ ॥
अर्थ-नगामेला शस्त्रने जोश्ने, खेद अने जयथी
विह्वल थएला जीवो, त्रास पामता थका कपे ठे,
केमके, मृत्यु समान वीजो जय नधी ॥ १६ ॥
कटकेनापि विचस्य, महती वेदना नवेत् ॥
चक्रकुतासिशक्त्याचैश्विद्यमानस्य कि पुन ॥ १७ ॥
अर्थ-कांटाथी विधाएसा प्राणीने पण ज्यारे
मोटी वेदना थाय ठे, त्यारे चक्र, नालु, तलवार,
तथा वरती श्रादिकथी ठेदाता प्राणीनी वेदनानी
तो वातज शी करवी ॥१७॥
दीयते मार्यमाणस्य, कोटि जीवितमेवया ॥
धनकोटि न ग्रहणीया,सों जीवितमिन्नति ॥ १७ ॥
अर्थ-मरता एवा प्राणीने क्रोम धन अथवा जो
जीवित श्रापीए, तो ते कोम धनने ग्रहण नहीं करे,
पण जीवितने ग्रहण करशे, केमके सर्व प्राणी जी.
वितने श्छे ठे. ॥१७॥
यद्दद्यात्काचन मेरु, कृत्स्ना चापि वसुधराम् ॥
सागर रत्नपूर्णवा, नच तुव्यमहिसया ॥ १५ ॥
।
अर्थ-सोनानो मेरु पर्वत थापे, श्रने समस्त
पृथ्वीने आपे, अथवा रत्नथी जरेलो समुज थापे,
पण ते अहिंसानी तुख्य श्रावतु नथी ॥१॥
यो यत्र जायते जतु , स तत्र रमते चिरम् ॥
तत सर्वेषु भूतेषु, दया कुर्नति साधव ॥२०॥
अर्थ-जे प्राणी ज्या उत्पन्न पाय , ते त्या
लावा कालसुधि शानद मेलवे , तेथी उत्तम मा-
एसो सर्व प्राणीओप्रते दया करे वे ॥२०॥
अमेध्यमध्ये कीटस्य,सुरेंषस्य सुरालये ॥
समाना जीविताकादा, तुट्य मृत्युजय प्यो ॥२१॥
अर्थ-विष्टामा रहेला कीमाने, तथा देवलोकमा
रहेता इंधने जीवितनी श्छा सरखीज , श्रनेवली
तेश्रो बन्नेने मृत्युनो जय पण तुल्यज वे ॥२१॥
अहिसा सर्वजीगाना,माजन्मापिहि रोच्यते ।।
नित्यमात्मनो विषये, तस्मात्ध्येया परेप्वपि ॥ २२ ॥
अर्थ-सर्व जीवोने अहिंसा जन्मथी मामीनेज
रूचे , माटे पोतानेविपे जेम, तेम परने विपे पण
प्राणीए वर्तवु ॥२२॥
जीवाना रक्षण श्रेष्ठ, जीवा जीवितकाक्षिण ॥
तस्मात्समस्तदानाना,मनयदान प्रशस्यते ॥ २३ ॥
अर्थ-जीवोनुरहण करवु,ते उत्तम कार्यठे,केमके,
जीवो जीवितनी ईछा राखे ठे, माटे सघसा दानोमा
अजयदान प्रशसा करवा सायकवे ॥२३॥
अहिसा प्रथम पुप्प, पुप्पमिप्रियनिग्रहः ॥ सर्पजूतदयापुप्प, हमापुप्प विशेषत ॥ २४ ॥ ध्यानपुष्प तप पुष्प, शानपुष्प च सप्तमम् ।। सत्य चैवाष्टम पुप्प, तेन तुष्यति देवता ॥२५॥ अर्थ-पेहेलु पुष्प अहिंसा, वीजु पुष्प मीथोनो निग्रह, नीजु पुप्प सर्व प्राणीयोमा दया, चोथु पुष्प विशेपै करीने दमा, पांचमुंपुप्प ध्यान, न्तु पुष्प तप, सातमु पुप्प झान,अनेवाग्मुपुष्प सत्य ,एवीरीतनां पुष्पोथी (पूजन करवाथी) देवताथो प्रसन्न थाय ठे. पृथिव्यामप्यह पार्थ, पायावनी जसेऽप्यहम् ॥ वनस्पतिगतश्चाह, सर्वनूतगतोऽस्म्यहम् ॥ २६ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर पृथ्वीमां,वायुमां,यग्निमां, जलमा थने वनस्पतिमां पण हुं प्राप्त यएलो तु,अने एवी रीते पाचे नूतोमा हु प्राप्त थएलो ढुं ॥२६॥ यो मा सर्नगत ज्ञात्वा, नच हिंसेत्कदाचन ।। तस्याह न प्रणिस्यामि, स च मे न प्रणिस्यति ॥२७॥ अर्थ-जे माणस मने सर्व व्यापक जाणीने, कोश वखते हिंसा करतो नयी, ते माणसप्रतेथी हुदूर जश्श नहीं, तथा ते माराथी पूर जशे नही ॥७॥ यो ददाति सहस्राणि, गवामयशतानि वा ॥ अनय सर्वसत्वेन्य, स्तहानमतिरिच्यते ॥ २० ॥ अर्थ-जे माणस हजारो गायो तथा सेंकमो घोडा- ो थापे ठे, (तक हिसावमा नथी) पण जे माणस
सर्व प्राणीयो प्रते अजयदान आपे ठे, ते दान स-
वथी श्रेष्ठ गणाय वे ॥२७॥
कस्त्विजाना सहनतु, यो विजेन्य प्रयति ।।
एकस्य जीवित दद्यात्, कला नाप्यतिपोशीम् ॥ २ ॥
अर्थ-जे माणस ब्राह्मणो प्रते हजारो हाथीयोनु
दान थापे ठे, ते पण शु हिसावमा ? केमके, जे
माणस एकज प्राणीप्रते जीवितदान आपे वे, तेनी
साथे ते सोलमे हिसे पण नथी ॥ए ॥
ततो न्यस्तरो धर्म , कश्चिदन्यो न नूतले ॥
प्राणिना जयलीताना, मजय यत्प्रदीयते ॥३०॥
अर्थ-माटे हे युधिष्टर।। जयनीत थएला प्राणी
ओने जे अनयदान थापवु, तेथी वधारे वीजो कोश
पण धर्म आ पृथ्वीपर नथी ॥३०॥
वरमेकस्य सत्वस्य, दद्यादलयदक्षिणाम्
नतु विप्रसहस्रेन्यो, गोसहनमलकृतम् ॥ ३१॥
अर्थ-वली हे युधिष्टर।। एक प्राणी प्रते अजय-
दाननी दक्षिणा देवी तेश्रेष्ठ , पण हजारो ब्राह्मणो-
प्रते,आलूपणयुक्त हजारोगायो देवी ते श्रेष्ट नधी ३१
अजय सर्वसत्वेन्यो, यो ददाति दयापर ॥
तस्य देहवियुक्तस्य, लय नास्ति कुतस्तन ॥ ३ ।।
अर्थ-जे माणस सर्व प्राणीश्रो प्रते, दयामा तत्पर
थयो यको अन्नयदान थापे, ते माणसने मृत्यु वाट
पण कोइ जगोए जय प्राप्त थतो नथी ॥३॥
हेमधेनुवरादीना, दातार सुखना नुचि ॥ उर्सन पुरुषो सोके, य प्राणिप्वनयप्रद ॥३३॥ अर्थ-सुवर्ण, गाय, अने वरदाननां देनारायो तो आ पृथ्वीमां सुखज होय , पण जे माणस प्राणीयो प्रते अजयदान थापे ते, तेवो माणस यानीआमां दुर्लन ते ॥ ३३॥ महतामपि दानाना, कालेन हीयते फलम् ॥ नीतालयप्रदानस्य, क्ष्य एव न विद्यते ॥ ३४॥ श्रर्थ-मोटां दानोनु पण फस काले करीने क्षय पामे ठे, पण वीता एवा प्राणीने अजयदान देवानुं जे फल, तेनो क्षयज थतो नथी ॥३४॥ यथा मेऽप्रियो मृत्युः, सर्वेपा प्राणिना तथा ॥ तस्मान्मृत्युजयत्रस्ता, स्वातव्या प्राणिनो युधै ॥ ३५ ॥ अर्थ-धली हे युधिष्टर एम विचारवु के जेम मने पोताने मृत्यु थप्रिय लागे ठे, तेम सर्व प्राणीयोने पण तेश्रप्रिय लागेठे, माटे माह्या माणसोए मृत्युना जय- श्री जयजीत थएला प्राणीयोनु रक्षण करवु. ॥३५॥ एकत कृतव सर्ने, समनपरदक्षिणा || एकतो जयजीतस्य, प्राणिन प्राणरक्षणम् ॥ ३६॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर । एक वाजु सघला वर- दाननी दक्षिणावाला सर्वे यज्ञो अने वीजी तरफ जयनीत थएला प्राणीनां प्राणर्नु रक्षण करवं, (ते वधारे श्रेष्ट .)॥३६॥ .
- १० सर्वसत्वेषु यद्दान, मकसले च या दया । सर्वदानप्रदानाधि, दर्यका प्रशस्यते ॥ ३४ ॥ अर्थ-सर्व प्राणीश्रो प्रते जे सुवर्ण थादिकनु दान श्रापवु, अने एक प्राणीप्रते दया राखवी तेमा पण ते सर्व प्राणीप्रते सुवर्ण आदिकना दानथी पण एक प्रा पी प्रतेनी दया वधारे प्रशसवा लायक वे ॥३॥ एकत काचन मेरु, वदुरला वसुधराम् ॥ एकस्य जीवित दद्या, न च तुय युधिष्ठिर ॥ ३० ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर ।। एक वाजुथी सोनानो मेरु पर्वत तथा वहुरतवाली पृथ्वी थापे, अने एक प्राणीने जीवितदान थापे पण ते बन्ने सरखा नथी ३० यूकामत्कुणदशादीन, ये जतुस्तुदतस्तनु । पुत्रवत्परिरक्षति, ते नरा स्वर्गगामिन ॥३ए । अर्थ-वली हे युधिष्ठर ।। जे माणसो शरीरने पीमा करता एवा पण जु, मांकड तथा मास था- दिकनु पुत्रनी पेठे रक्षण करे ते, ते माणसो वर्गमा जनारायोले ॥३॥ न गगा नच केदार, न प्रयाग न पुष्कर । न ज्ञान नच होमश्च, न तपो न जपक्रिया ॥४॥ न ध्यान नैन च स्नान, न दान नापि सकिया । सर्वे ते निष्फला याति, यस्तुमास प्रयच्छति ॥ १ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्ठर।।जे माणस मासनु दान आपेठे, तेनीगगा, केदारनाथ,प्रयागपुष्कर विगेरेनी
यात्रा तथा तेनुं शान, होम, तजपनी क्रिया, ध्यान,
स्नान,दान विगेरेसघली क्रियायो निष्फल जाय ४०
शुक्रशोणितसनूत, मध्य मासमुच्यते ।।
यस्मादमध्यसंजत, तस्माधिष्टो विवर्जयेत् ॥ १ ॥
अर्थ-वली हे युधिष्टर। वीर्य तथा रुधिरथी उ-
त्पन्न थएदु एवु मांस विष्टासरखु अपवित्र कहेवाय
ते, माटे एवी रीते अपवित्रतावाद्वं मांस माह्या पुरुपे
तजवु जोश्ए ॥१॥
अमेध्य यदलक्ष्यत्या, न्मानुष्यैरपि वर्जितम् ।।
दिव्योपत्नोगान शुजतो, मास देवा न मुजते ॥ १२ ॥
अर्थ-बली हे युधिष्टर शिजक्ष्य होवाथी अप-
वित्र एवी विष्टा मनुष्योए पण तजी के, सारे दिव्य
लोगोने जोगवता एवा देवो विष्टातुल्य मांसनु
नक्षण करताज नथी ॥४२॥
देवानामग्रत कृत्वा, घोर प्राणिषध नरा ॥
ये लक्ष्यति मास च, ते प्रजत्यधमा गतिम् ॥ ४३ ॥
अर्थ-जे माणसो देवोनी आगल जयंकर एवो
प्राणीथोनो वध करीने,मांस जक्षण करे,ते माणसो
नरक आदिक श्रधम गतिमां जाय ॥४३॥
मास पुत्रोपम मत्वा, सर्वमासानि वर्जयेत् ॥
दयादानविशुख्यथै, शपिनिर्वजित पुरा ॥ ४ ॥
- अर्थ-मांसने पुत्रसमान जाणीने,सर्व प्राणीयोनां मांसनो त्याग करवो, केमके, अगाउ पण शपियोए दया अने दाननी शुद्धिमारे ते तजेबु ते ॥ ४ ॥ न माद्यानि न देयानि, पद वस्तूनि च पति ॥ अनिर्मधु विप शस्त्र, मद्य मास तथैरच ॥ ४५ ॥ अर्थ-अग्नि, मध, विष, शस्त्र, मदिरा बने मास एउ वस्तुयो पमितोए ग्रहण करवी नहीं, तेम कोश्ने देवी पण नहीं ॥ ४५ ॥ यावंति पशुरोमाणि, पशुगानेषु जारत ॥ तायघर्षसहस्राणि, पच्यते पशुघातका ॥६॥ अर्थ-वली हे नारत । पशुनां शरीरपर जेटला रूवां होय , तेटला हजार वर्षों सुधी पशुहिसा करनारायो पकावाय ठे ॥ ४६॥ आकाशगामिनो विप्रा , पतिता मासजदयात् ॥ विप्राणा पतन दृष्ट्वा, तस्मान्मास न लक्ष्येत् ॥ ४ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर | श्राकाशमां गमन कर- नारा एवा पण ब्राह्मणो मांस जपथी पतित थए ला , माटे एवी रीते ब्राह्मणोनु पतन जोश्ने, मास नक्षण करखु नही ॥७॥ घातकश्चानुमता च, लक्ष्क क्रय विक्रयी ॥ लिप्यते प्राणिपातेन, पचाप्यते युधिष्ठिर ॥ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर | प्राणीनी घात करनार, तथा प्राणीघातनी श्राज्ञा थापनार, मासनु जण १३ करनार, मास वेचातु लेनार तथा मांस वेचातु देनार ए पाचे जीबहिसाथी लिप्त थाय वे, अर्थात् ए पाचेने जीवहिसा लागे ॥ ४ ॥ किं जापहोमनियमै, स्तीर्थस्तानश्च नारत ॥ यदि खादति मासानि, सर्वमेव निरर्थकम् ॥ ४ ॥ अर्थ-हे जारत । जो मासनु लक्षण कराय, तो पठी जाप, होम, नियम, तथा तीर्थस्नानथी झुंथवानु । केमके मांस भक्षणथी ते सघनु निरर्थक ठे प्रजास पुष्कर गगा, कुरक्षेत्र सरस्वती। देविका चलनागाच, सिधुश्चन महानदी ॥ ५० ॥ एतस्तीधर्महापुण्य, य कुर्यादनिपेचनम् ॥ अनक्षण च मासस्य, नच तुष्ट्य युधिष्ठिर ॥ ५१ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर प्रनास, पुष्कर, गगा,कुरु- क्षेत्र, सरस्वती, देविका, चंडजागा, सिंधु, तथा महा- नदी,इत्यादि तीर्थोनी यात्रा करीने पण जे महापुएय उपार्जन करे, ते अने मांसनु नहीं जक्षण करणे ते, चन्ने तुल्य नथी,अर्थात् ते बधां तीर्थोनी यात्रा करता पण मासनु लक्षण नही करवु ते वधारे श्रेष्ठ ठे केके नु ब्राह्मणा प्रोक्का , किवा ब्राह्मणलक्षणम् ॥ एतदिनामि विज्ञातु, तन्मे कथय सुप्रत ॥५२॥ अर्थ-(हवे श्रद्दी युधिष्टर,नगवान श्रीविष्णुने पूछे के, हे जगवन्) ब्राह्मणो कयाकया कहेला श्रने
१४
ब्राह्मणनु लक्षण शुढे ते जाणवानी मारी श्ठा ,
माटे हे उत्तम थाचरणवासा! ते तमो मने कहो'५५
त्यारे हवे नगवान विष्णु तेने कहे वे
क्षमाऽदजो दया दान, मत्य शील धृतिघृणा ॥
विद्या विज्ञान मास्तिक्य, मेतद् बाह्मणलक्षणम् ॥ २३ ॥
श्रर्थ-हे युधिष्टर दामा, निष्कपटप, दया,दान,
सत्य, शील, धीरज,लजा, विद्या,कला तथा थास्ति
कपणुं, एटलां ब्राह्मणना लक्षणो रे ॥५३॥
सत्य ब्रह्म तपो ब्रह्म, ब्रह्म चेंत्रियनिग्रह
सजूतदया ब्रह्म, एतद् ब्राह्मणलक्षणम् ॥ ५५ ॥
अर्थ सत्य, तप, जियोनो निग्रह, तथा सर्व
प्राणीयोमा दया, ए चारे ब्रह्म कहेवाय व्, अने
तेज ब्राह्मणनु लक्षण ते ॥ ५५ ॥
शूशोऽपि शीलसंपन्नो, गुणगान ब्राह्मणो मत ॥
ब्राह्मणोऽपिक्रियाहीन शुद्रादप्यधमो जयेत् ॥ ५ ॥
अर्थ-वसी हे युधिष्टर | जातिए करीने शूज होय
पण ते जो शीलयुक्त तथा गुणवान होय, तो तेने
ब्राह्मण मानेसो ठे, श्रने जातिथी जे ब्राह्मण होय,
पण जे शील थादिक क्रियाथी हीन होय, ते शुद्ध
थकी पण महा अधम थाय ठे ॥ ५५ ॥
सनजातिषु चामाला , सर्वजातिषु ब्राह्मणा ॥
नाह्मणेष्वपि घामासा, श्वामाखेपपि ब्राह्मणा ॥ ५६ ॥
.
अर्थ-माटे हे युधिष्टर सर्व जातिश्रोमां चामाल
होय , थने सर्व जातियोमा ब्राह्मणो पण होय
के, तेम ब्राह्मणोमां चांडाल होय , अने चांमा-
लोमां पण ब्राह्मणो होय वे ॥५६॥
ब्राह्मणो ब्रह्मचर्येए, यथा शिरपेन शिल्पिक ॥
अन्यथा नाममात्र स्या, दिगोपककीटवत् ॥ ५७ ॥
अर्थ-जेम शिदपकलाथी शिल्पीकडेवाय , तेम
ब्रह्मचर्यथी ब्राह्मण कडेवाय ठे,थने तेथीनलटीरीत-
नो तो, जेम "इंजगोप" एवा नामनो कीडो कहेवाय
ठे, तेम नाममात्र ब्राह्मण कहेवाय ते ॥ ५७ ॥
बनताश्च पुराचारा, यत्र जदयचरा विजा ॥
त ग्राम दमयेाजा, चौरजक्तप्रदायकम् ॥ ५० ॥
। अर्थ-वली हे युधिष्टर । जे गाममा व्रतविनाना,
जुराचारी,अने निक्षा मागनारा एवा ब्राह्मणो वसता
होय, ते गामने, चोरने नातु देनारु जाणीने, राजाए
ते गामनो दम करवो जोइए ॥५॥
ऋतुकाले व्यतिकाते, यस्तु सेवेत मैथुनम् ।।
ब्रह्महत्या पक्ष तस्य, सूतक च दिने दिने । एए॥
अर्थ-ऋतुकाल गया वादजे मैथुन सेवे तेने ब्रह्म
हत्यानु फल,तथा दीनदीन प्रते सूतक लागे ॥५॥
ये स्त्रीजंघोरसस्पृष्टा , कामगृधाश्च ये विजा ॥
ये चरितोऽधमा भ्रष्टा स्तेऽपि शुषा युधिष्ठिर ॥ ६० ॥
अर्थ-जे ब्राह्मणो स्त्रीनीजघा अने साथलोनेस्पर्श
करीने रहेखा ने, तथा जेश्रो विपयसुखमां लोलुपी
थइने पडेला ठे, अने जेश्रो पोतानां श्राचरपोथीघ्रष्ट
यएला , तेश्रोने पण हे युधिष्टर शुभ जाणवा ६०
यस्तु रत्तेषु दतेषु, वेदमुच्चरते विज ॥
अमेध्य तस्य जिह्वामे, सूतक च दिने दिने ॥ ६१ ॥
अर्थ-वली हे युधिष्ठर । जेब्राह्मण, पोतानां दातो
अलता थादिकथी रगीने वेदनो उच्चार करे , तेनी
जीनना अग्र नागपर विष्टा जाणवी, तथा तेने दिन
दिनप्रते सूतक श्रावे ॥ ६१॥
इस्ततलप्रमाणा तु, यो नमि कर्पति विज ॥
नश्यते तस्य ब्रह्मत्व, शूरत्व त्वनिजायते ॥६॥
अर्थ-जे ब्राह्मण हाथना तलीयां जेटली पण
जूमिने खेडे ठे, तेनु ब्रह्मपणु नाश पामे ठे, तथा
तेने शुअपणु प्राप्त थाय ठे ॥६॥
कृषिवाणिज्यगोरक्षा, राजसेवा तथाधमाम् ॥
ये ब्राह्मणा प्रकुर्वति, घृपलास्ते न सशय ॥६३ ।।
अर्थ-वली हे युधिष्टर। जे ब्राह्मणो खेती, वेपार
राज्य, तथा अधम एवी राजसेवा करे, ते ब्राह्मणोने
नीच शुज जाणवा, तेमा संशय नथी ॥३॥
यपरकाष्टमयो हस्ती, यपच्चर्ममयो मृग ॥
बामणस्तु क्रियाहीन, स्त्रयस्ते नामधारकाः ॥ ६ ॥
अर्थ-लाकमानो हाथी, थने चांवमानो हरिण, तथा क्रिया विनानो ब्राह्मण, ते त्रणे फक्त नाम ध रामनारायो रे ॥६॥ अग्रतानामशीखाना, जातिमात्रोपजीविना॥ सहस्रमुचितानातु, ब्रह्मत्व नोपजायते ॥६५॥ अर्थ-व्रतविनाना, शीलविनाना, अने जातिमा थी श्राजीविका चलावनारा, एवा हजारो ब्राह्म- पोने पण ब्रह्मपणु प्राप्त यतुं नयी ॥ ५ ॥ ये स्त्रीपशगता नित्य, विश्वासोपहताश्च ये ॥ ये स्त्रीपादग्ज स्पृष्टास्तेऽपि शूघा युधिष्ठिर ॥ ६६ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर।। जे माणसो हमेशास्त्रीने वश रहेला , तथा जेश्रो विश्वासघाती , श्रने स्त्रीनां पगनी रजयी स्पर्श कराएला ते, ते पण शुझो जाणवा ॥६६ ॥ थारने वर्तमानस्य, हिमकस्य युधिष्ठिर ।। गृहस्थस्य कुत शौच, मैथुनाजिरतस्य च ॥६७ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर! आरजमावर्तता, तथा हिंसक, थने मैथुनमा रक्त रहेला एवा गृहस्थने पवित्रता क्याथी होय ॥६॥ मथुन ये न सेते, ब्रह्मचारा दृढमता ॥ से ससारसमुनस्य, पार गति सुनता ॥६॥ . २ अर्थ-वती जेलो मैथुन सेवता नथी,तथा ब्रह्मचर्य रूपी दृढव्रतने पाले , एवा उत्तम चरणवाला ब्राह्मणो ससाररूपी समुना पारने पामे वे ॥६॥ हलकर्षणकर्माणि, यस्य विमस्य वर्तते ॥ स नहि ब्राह्मण प्रोक्त , कि तु शूलो युधिष्ठिर ॥ ६ए॥ अर्थ-जेब्राह्मणने हल थादिक खेतीनु कार्य होय ठे, तेने ब्राह्मण कहेलो नथी, पण हे युधिष्टर।। तेने तो शुभ कहेलो ठे ॥ ६ ॥ हिंसकोऽनृतवादी च, चौर्योपरतश्च य ॥ परदारोपसेनी च, सर्वे ते पतिता दिजा ॥१०॥ अर्थ-हिसा करनार, जूगबोलो, चोरीमा रक्त, तथा जे परस्त्रीने सेवनारो ठे, एवा सघला ब्राह्म होने वटलेला जाणवा ॥ ७ ॥ स्वाध्यायहीना वृपला , परकर्मोपजीविन ॥ आकाशगामिनो विप्रा सर्वजातिधु निंदिता ॥१॥ अर्थ-स्वाध्यायथी हीन, बायला, तथा पारकी चाकरी करीने आजीविका चलावनारा, अने श्रा- काशगमन करनारा एवा ब्राह्मणो सर्वे जातियोमा निदायेला ते ॥१॥ गोविक्रयास्तु ये विमा, झेयास्ते मातक्रिया ।। तहि देवाश्च वेदाश्च, विक्रीता नान सशय ॥२॥ ,
.
अर्थ-वली जे ब्राह्मणो गायने वेचनारा , तेश्रोने
पोतानी माताना वेचनारा जाणवा, वली तेथी तेओए
देव तथा वेदोने पण वेच्या समजवा,तेमासशय नथी
ब्रह्मचर्यतपोयुक्ता , समानलोदकाचना ॥
सर्वभूतदयावतो, नाह्मणा सर्वजातिषु ॥७३॥
अर्थ-जेओ ब्रह्मचर्य अने तकरीने युक्त है, तथा
जेयोने माटीनु ढेफ थने सुवर्ण वन्ने सरखा , तथा
जेश्रो सर्व प्राणीश्रोमां दयावाला ठे, एवा माणसो सर्व
जातिओमां पण ब्राह्मणो कहेवाय ठे ॥३॥
त्यक्तदारा सदाचारा, नुग्ननोगा जितेंडिया ॥
जायते गुरवो नित्य, सर्वलताजयप्रदा ॥ १४ ॥
अर्थ-तजेली स्त्रीयो जेश्रोए, तथा सदाचार-
वाला, तजेला वेलोगोजेथोए,तथा जीतेली इजियो
जेओए,एवा तथा सर्व प्राणीयोपर दया राखनारा,एवा
ब्राह्मणो हमेशां गुरूतरिके थाय ते ॥ ४ ॥
अधित्य चतुरो वेदान्, सागोपागान् चिकित्सिकान् ।।
शूभापतिगृह कृत्वा, खरो लपति नाह्मण ॥ १५ ॥
अर्थ-अगोपाग सहित,तथा वैदकयुक्त एवा चार
वेदोने जणीने, जे ब्राह्मण शुरुथकी प्रतिग्रह करे ठे,
ते गधेमो थाय ते ॥ ५॥
सरो पादशजन्मानि, पष्टिजन्मानि शुकर ॥
श्वान सप्ततिजन्मानि, इत्येव मनुरमीत् ॥ ७६ ॥
अर्थ-वली तेवो ब्राह्मण वार जन्मो सुधि गधेमो थाय , सात जन्मो सुधि मुक्कर थाय , तथा सीत्तेर जन्मो सुधि कुतरो थाय , एम मनुज्ञपिए पण कहेलु २ ॥ ६॥ अहिसासत्यमस्तेय, ब्रह्मचर्यापरिग्रही । कामक्रोधनिवृत्तस्तु, ब्राह्मण स युधिष्ठिर ॥१७॥ अर्थ-अहिसा (दया) करनारो, सत्य बोलनारो चोरी नहीं करनारो,ब्रह्मचारी,परिग्रह नहीं राखनारो, अने कामक्रोधथी निवृत्त थएलो, एवो माणस, हे युधिष्टर।। ब्राह्मण कहेवाय ठे 33 मत्य नास्ति तपो नास्ति, नास्ति चेंजियनिग्रह ॥ सजूतदया नास्ति, एतच्चामालपक्षणम् ॥ ७ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर । ज्यां सत्य न होय, तप न होय, जियोनो निग्रह न होय, तथा सर्व प्राणीओ प्रते दया न होय, ते चामलनु लक्षण ले ॥ ७ ॥ ये झाति दाता श्रुतिपूर्णकर्णा । जितेंजिया प्राणिपधे निवृत्ता ॥ परिग्रहे सकुचिताग्रहस्ता- स्ते ब्राह्मणास्तारयितु समर्था ॥ ए॥ अर्थ-जेब्राह्मणोक्षमानांदेनारा,तथा श्रुतिथीपूर्ण थएल ते कान जेथोना एवा, तथा जीवहिंसाथी निवृत्त यएला,अने परिग्रह धरवामांसंकोच पामेलठे हस्ताय जेयोनां, एवा ब्राह्मणो तारवाने समर्थ होय ॥ १॥ चतुर्वेदोऽपि यो जूत्वा, चमकर्म समाचरम् ॥ चामास स तु विशेयो, नवेदास्तत्रकारणम् ॥ ७० ॥ अर्थ-चार वेदनो जाण थश्ने पण जे ब्राह्मण जयकर कार्य करे तेने चांमाल जाणवो, तेनां ब्राह्म- णपणामां का वेदो कारणनूत नथी ॥ ७० ॥ वार्धक्या सेवकाचैत्र, नक्षत्रतिथिसूचका ॥ ण्ते शूजसमा विमा, मनुना परिकीतिता ॥१॥ अर्थ-व्याजखोर, चाकरी करनारा, तथा नदान भने तिथिने सूचवनारा, एवा ब्राह्मणोने मनुज्ञपिए शुभ सरसा कहेला वे ॥१॥ दशसूनासमश्चक्री, दशक्रिसमो ध्वज ॥ दशध्वजसमा वेश्या, दशवेश्यासमो नृप ॥२॥ अर्थ-दश कसाइखाना सरखो चक्री ,अने दश चकी सरखो एक कलाल , अने दश कलाल सरखी एक वेश्या,अने दश वेश्या सरखो एक राजा राज्ञ परिग्रहो घोरो, मधुस्वादो रिपोपम ॥ पुत्रमास पर जदय, नतु राजप्रतिग्रहम् ॥ ३ ॥ अर्थ-राजानो परिग्रह (प्रथम) मयनाखादसरखो पण (अंते) विष समान जयकर ठे, माटे पुत्रनु मास खावु सारू, पण-(ब्राह्मणे) राजानु दान लेवु नहीं ७३ ८ २२ राजपरिग्रहदग्धाना, ब्राह्मणाना युधिष्ठिर ॥ सटितानामिन बीजाना, पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर | राजाना परिग्रहथी दग्ध थएला एवा जे ब्राह्मणो, तेश्रोनो सडेला वीजनी पेठे पुनर्जन्म पण होतो नथी ॥४॥ हवे महाजारतना शातिपर्वमा कहेलु ब्रह्मचर्यनु वर्णन करे बह्मचर्य नवेन्मूल, सपा ब्रह्मचारिणाम् ।। ब्रह्मचर्यस्य नगेन, व्रता सर्वे निरर्यका ॥५॥ अर्थ-हे युधिष्टर मिघला ब्रह्मचारीयोनु,ब्रह्मचर्य मूल ठे, माटे ब्रह्मचर्यना लगे करीने सघला व्रतो निरर्थक ठे ॥ ५ ॥ तायूल सुदमनस्त्राणि, स्त्रीकथे जियपोपणम् ॥ दिवा निभा सदा मोधो, तिना पतितानि पद् ॥ ७ ॥ अर्थ-ताबूल, सूक्ष्म वस्त्र,स्त्रीधोनी कथा, इजियोन पोपण, दिवसे निजा,तथा हमेशानो क्रोध, ए चावतो व्रतियोना व्रतने नग करावनारी वे ॥३॥ सुखशय्यासन वस्त्र, ताबूत मानमर्दनम् ॥ दतकाष्ठ सुगध च, ब्रह्मचर्यस्य दूपणम् ॥ ॥ थर्थ-कोमल शय्या अनेसासन तथा वस्त्र, ताबूल- स्नान, मर्दन, दातण अने सुगधि, एटली बावतो ब्रह्मचर्यने पण करनारी ॥७॥ , शृगारमदनोत्पाद, यस्मात्स्नान प्रकीर्तितम् ॥ तस्मात्स्नान परित्यक्त, नैष्टिकैब्रह्मचारिति ए॥ अर्थ--स्नानने शृगार श्रने कामदेवने उत्पन्न कर- नारू कथु , थने तेथी उत्तम ब्रह्मचारीयोए तेने तजेवु वे ॥ ए॥ ब्रह्मचर्येण शुधस्य, सर्वभूतहितस्य च ॥ पदेपदे यशफल, प्रस्थितस्य युधिष्ठिर ॥ ए०॥ अर्थ-हे युधिष्टर। ब्रह्मचर्ये करीने शुरू, श्रने सर्व प्राणीयोनु हित करनार, एवा ब्राह्मणने पगले पगले यज्ञनु फल मले ते ॥ ए॥ एकराव्युपितस्यापि, या गति ब्रह्मचारिण ॥ नस्म कतुसहस्रेण, वतु शत्या युधिष्ठिर ॥ १ ॥ थर्थ-हे युधिष्टर ।। एक रात्रि पण ब्रह्मचर्य पास- नारनी जे गति , ते हजार यानी साथे पण सर- खावी शकाय तेम नथी । ए१ ॥ एकतश्चतुरो घेदा, ब्रह्मचर्य तु एकत ॥ एकत सर्वपापानि, मद्यमाम च एकत ॥ ए॥ अर्थ-एक पाजुथी चार वेदो, अने एक वाजुथी ब्रह्मचर्य, एक वाजुथी सर्व पापो, अने एक वाजुथी मदिरा मांस सरखा ठे ॥ ॥२॥ नष्ठिक ब्रह्मचर्य तु, ये चरति सुनिश्चिता ॥ देवानामपि ते पया, पचिन मगख तथा ॥ ए३॥
२४ अर्थ-जे उत्तम ब्राह्मणो निष्टा सहित ब्रह्मचर्य पाले , तेश्रो देवोने पण पूजनीक पाय ठे, तथा तेओ पवित्र मगलरूप ॥ ए३ ॥ शीलानामुत्तम शील, प्रतानामुत्तम प्रतम् ।। ध्यानानामुत्तम ध्यान, ब्रह्मचर्य सुरक्षितम् ॥ ए४॥ अर्थ-उत्तमरीते पालेखु ब्रह्मचर्य,सघला शीलोमा उत्तम शील , तथा सघला व्रतोमा उत्तम व्रत , अने सघला ध्यानोमां उत्तम ध्यान ठे. ॥ ए४ ॥ पुत्रदारकुटुपु, सक्ता सीदति जतव ॥ सर पकार्णवे मग्ना, जीर्णवीर्या गजा च ॥ ए॥ अर्थ-पुत्र, स्त्री श्रने कुटुवने विपेथासक थएला एवा जतुयो, तसावना कादवरूपी समुजमा चुडेला, तथा जीर्ण थएस वे वीर्य जेथोनु एवा हाथीयोनी पेठे मुख पामे ठे ॥५॥ हवे तेज शातिपर्वमा वर्णवेबु क्रोधनु खरूप कहे ठे मोध परितापकर , सर्वस्योगकारक । क्रोधो वैरानुपंगीक , क्रोध सुगतिनाशक ॥ ए६ ॥ अर्थ-क्रोध ते, सर्वने परिताप, तथा उग करनारो , वली ते वैर करावनारो, तथा सुगतिने नाश करनारोठे ॥ ए६ ॥
, श्य क्रोधो मूखमनाना, मोध ससारवर्धन ॥ धर्मक्षयकर क्रोध, स्तस्मात्क्रोध निवर्जयेत् ॥ ए॥ अर्थ -क्रोध ते ते अनर्थोनु मूल, तथा ससारने वधारनारो, भने धर्मनो दय करनारो ठे, माटे तेनो त्याग करवो ॥ ए॥ स शूर सात्विको विधान, स तपस्वी जितेंशिय ॥ येनासी क्षातिसइगेन, क्रोधशनिपातित ॥ ए॥ अर्थ-जे माणसे था क्रोधरूपी शत्रुने, क्षमा रूप खम्गे करीने हण्यो , तेज माणस, शूरो, सत्ववान, विधान अने जितेंघिय ते ॥ ए॥ यस्य छातिमय शस्त्र, क्रोधानेरपनाशनम् ॥ नित्यमेव जय तस्य, शत्रूणामुदय कुत ॥ एए॥ अर्थ-जे माणसपासे क्रोधरूपी अग्निने नाश कर- नारू क्षमारूपीहथीयार , तेनो हमेशां जय थाय ने, अने तेने शत्रुनो उदय क्याथी होय ? ॥ एy ॥ दमागुणान् प्रवक्ष्यामि, सहेपेण तु श्रुयताम् ॥ धर्मार्थकाममोक्षाणा, क्षमाकारणमुच्यते ॥ १० ॥ अर्थ -हे युधिष्टर हवे हु सदेपथी तने कमाना गुणोनु वर्णन कहु तु, ते तु सानल ? क्षमा ठे ते, धर्म, अर्थ, काम, थने मोक्षनु कारण कहेवाय ते १०० क्षमा शाति ८मा शास्त्र, मा श्रेय क्षमा धृति ॥ क्षमा वित्त च चित्तच, क्षमा रक्षा क्षमानलम् ।। १०१॥
-
अर्थ-क्षमा वे ते शाति, शस्त्र, कल्याण, धीरज,
धन, चित्त, रक्षा अने वल ठे ॥ ११ ॥
क्षमा नाय मा त्राता, क्षमा माता क्षमा सुहृदू ॥
क्षमा सन्धि क्षमा लदमी , क्षमा शोना दमा शुजम्॥१२॥
अर्थ:-क्षमा ते, स्वामी, रक्षणकरनार, माता,
मित्र, सब्धि, लक्ष्मी, शोजा अने श्रेय ते ॥ १० ॥
क्षमा श्यया क्षमा चार , दमा कीति छमा यश ॥
दमा सत्य च शौच च, क्षमा तेज क्षमा रति ॥ १०३ ॥
अर्थ -क्षमा ते ते, प्रशसा, श्राचार कीर्ति, यश,
सत्य, पवित्रता, तेज थने मोजशोक वे ॥१३॥
क्षमा श्रेय क्षमा पूजा, क्षमा देव क्षमा हितम् ।।
क्षमा दान पवित्र च, क्षमा माग्रट्यमुत्तमम् ॥१०॥
अर्थ -क्षमा वे ते, कल्याण, पूजा, देव, हित,
पवित्र दान तथा उत्तम मागल्य ठे ॥ १४ ॥
क्षानितुट्य तपो नास्ति, न सतोपात्पर सुखम्॥
न मैत्रीसदृश दान, नास्ति धर्मों दयासम ॥१५॥
अर्थ-वली हे युधिष्टर क्षमा समान कोश्तप नथी,
सतोपथी वीजु उत्तम सुख नथी, मित्रा समान वीजु
दान नथी, अने दया समान वीजो धर्म नथी ॥१५॥
कामक्रोधादिसहित , किमरण्य करिष्यति ॥
श्रयमा मिनिजित्यती, किमरण्यै करिष्यति ॥ १०६॥
अर्थ-काम श्रने क्रोध श्रादिकथी नरेलो एवो
माणस, जगलोप करीने शुं करवानो हतो? अथवा ते-
श्रोने जीतीने पण जगलोए करीने शु करवानो हतो?
सकपायस्य चित्तस्य, कपाय कि प्रयोजनम् ॥
श्रथना निकषायत्वे, कपाय किं प्रयोजनम् ॥ १७ ॥
अर्थ-जेनु चित्त कपायवावु , तेने कपायोए
करीने शुप्रयोजन ? अथवा कपाय रहितपणु होते
ठते पण कपायोये करीने शु प्रयोजन ॥ १० ॥
किमरण्यैरदातस्य, दातस्य च किमाश्नमै ॥
यत्र यत्र जनेद्दात, स्तदरण्य तदाश्रमम् ॥ १० ॥
अर्थ-जेणे इजियोने दमी नथी, तेने वनोनुं शु
प्रयोजन वे? शने जेणे इजियोने दमी से, तेने श्रा-
श्रमोनी शी जरूर ? माटे ज्या ज्यां जितेंजिय ने,
ते ते अरण्य अने श्राश्रमज वे ॥१०॥
सत्याधारस्तपस्तैल, दमोचति क्षमाशिखा ॥
अधकारे प्रवेष्टव्य, दीपो यलेन धार्यताम् ॥ १० ॥
अर्थ-ससाररूपी अंधकारमा प्रवेश करती वेलाए
सत्यरूपी पात्रवालो, तपरूपी तेलवालो, दमतारूपी
वाटवालो, तथा क्षमारूपी शिखावालो दीपक यत्न-
पूर्वक धारण करवो. ॥ १० ॥
दीपो ज्ञानमयो यस्य, पर्तिर्यस्य तपोमयी ॥
ज्वलते शीसतलेन, न तमस्तस्य जायते ॥ ११॥
अर्थ-जे माणसनो तपरूपी वाटवालो ज्ञानरूपी
दीवो, शीलरूपी तेलथी बले , ते माणसने अज्ञा
नरूपी अधकार थतो नथी ॥११॥
सुखेन दात स्वपिति, सुखेन प्रतिबुध्यति ।।
सम सर्वेषु जूतेषु, मनो यस्य प्रसीदति ॥ १११ ॥
अर्थ-जेनु मन सघला प्राणीयोने विपे तुल्य
रीते शानद पामे , तेवो जितजिय माणस सुखेथी
निझा करे ठे, तथा सुखेथीज जाटत थाय रे ॥११॥
यदाधीते पळगानि, वेदागाश्चतुरो विज ॥
दमी न समहीनस्तु, न पूजा किंचिदर्हति ॥ ११ ॥
अर्थ-ज्यारे को ब्राह्मण अगो, अने चार वेदो
नणे ,पण जो ते जितेंजिय,तथा समताथी हीन होय
तो ते कश पण पूजाने लायक थतो नयी ॥ ११ ॥
अहिसासत्यमस्तेय, ब्रह्मचर्यमसचय ॥
मद्यमासमधुत्यागो, रात्रिनोजनार्जनम् ॥ ११३॥
अर्थ-हे युधिष्टर ।। दया,सत्य,चोरी नहीं करवी ते
ब्रह्मचर्य, अपरिग्रह, मद्य,मांस अने मधनो त्याग,तथा
रात्रिनोजननो त्याग, (ए धर्मनां श्रगो ) ॥११३॥
ये रात्री सर्वदाहार, वर्जयति सुमेधस ।। तेपा पक्षोपवासस्य, फल मासेन जायते ॥ ११ ॥ अर्थ-जे उत्तम बुझिवाला माणसो रात्रिने विपे हमेशां थाहारनो त्याग करे ठे, तेथोने एक मासमां पदादिवसना उपवासनु फल थाय ठे ॥ ११ ॥ करोति विरति धन्यो, य सदा निशि नोजनात् ॥ सोऽध पुरुपायुपस्य, स्यादवश्यमुपोपित ॥ ११५॥ अर्थ-जे धन्य माणस हमेशा रात्रिलोजनधी विरति पामे , ते माणसने पोतानां धरधा श्रायु- ष्यना उपवासनु फल मले वे ॥ ११५ ॥ मृते स्वजनमात्रेऽपि, सूतक जायते सुरम् ।। अस्त गते दिवानाथे, लोजन क्रियते कथम् ॥ ११६ ॥ अर्थ-खजनमात्र पण मृत्यु पामते ते, शर निश्चये करीने सूतक थाय ठे, त्यारे सूर्य धत्त पामते ठते जोजन केम कराय' ॥ ११६ ।। नोदकमपि पातव्य, रात्रावत्र युधिष्ठिर ॥ तपस्विना विशेपेण, गृहस्थेन विवकिना ॥११॥ अर्थ-दे युधिष्टर ।। या दुनियामांरात्रिने दिपेले. पाणी पण नहीं पीवु, थने तेमा पथ तपस्वीप. विवेकी एवा ग्रहस्थे तो विशेपेशी ३० हवे तीर्थनो अधिकार कहे ठे सत्य तीर्थ तपस्तीर्य, तीर्थमिक्रियनिग्रह ॥ सजूतदया तीर्थ, एतत्तीर्थस्यसदएम् ॥ ११७ ॥ अर्थ-सत्य,तप,इजियोनो निग्रह तथा सर्व प्राणी- ओ प्रते दया, ए तीर्थ ठे, श्रने तेज तीर्थनु लक्षण ठे श्रात्मानदी सयमतोयपूर्ण ॥ सत्यावहा शीलतटा दयोमि ॥ तत्रानिपेक कुर पाडुपुत्र ॥ न वारिणा शुद्ध्यति चातरात्मा ॥ ११ ॥ अर्थ-सयमरूपी पाणीथी नरेली, सत्यने धारण करनारी, शीलरूपी कागवाली तथा दयारूपी मो. जावाली एवी श्रात्मरूपी नदीमां, हे पामुपुत्र । तु शनिपेक कर? केमके केवल पाणीथी कश् अतरा- त्मा शुरू थतो नथी ॥ ११ ॥ चित्तमतर्गत पुष्ट, तीर्थस्नानेन शुध्यति । शतशोऽपि जले धौत, सुरानाममिनाशुचि॥ १२०॥ अर्थ-अतरमा इष्ट थएलु एतु जे चित्त ते तीथना स्नानोथी कर शुद्ध थतु नथी, केमके सेंकमो वखत पाणीथीधोएलो एवो मद्यनो घको अपवित्रज रहे ठे मृदोलारसहस्रेण, जलकुजशतेन च ॥ न शुक्ष्यति इराचारा, स्नानतीर्थशतरपि ॥ १२१ ॥ .
, अर्थ-पुराचारी माणसो हजारो नार माटीथी, तथा सेंकडो गमे पाणीना घमायोथी, अने सेंकडो तीर्थनां स्नानोथी पण शुद्ध थता नथी ॥ ११ ॥ सत्य शौच तप शौच, शौचमिनियनिग्रह ॥ सर्वजतदया शौच, जलशाच च पचमम् ॥ १२२ ॥ अर्थ-सत्य,तप,इंजियोनो निग्रह,तथा सर्व प्राणी श्रोमा दया ए शौच एटले पवित्रता ,अने जलयी पवीत्रता तो पांचमा नवरनी एटले ठेही ते ॥१२॥ दृष्टिपूत न्यसेत्पाद, वस्त्रपूत जल पिवेत् सत्यपूत वदेवाक्य, मन पूत समाचरेत् ॥ १३ ॥ अर्थ-दृष्टिथी पवित्र थएनु पग मुकवु, वस्त्रथी पवित्र थए जल पीवु, सत्यथी पवित्र थएनु वचन बोलवु, तथा मनथी पवित्र थएदु आचरवु ॥ १३ ॥ कामरागमदोन्मत्ता , स्त्रीणा ये वशतिन ॥ न ते जलेन शुचन्ति, स्नातास्तीर्यशतैरपि ॥ १२ ॥ अर्थ-कामरागथी मदोन्मत्त थया थका जे पुरुपो स्त्रीयोने वश थश्ने रहे ,तेश्रो सेंकडोतीयोना जल- थी स्नान करे, तो पण शुद्ध थता नथी ॥ १२४ ॥ नोदकहिन्नगात्रोपि, स्मात इत्यभिधीयते ॥ सुनातो यो दमस्नात , स वाह्यान्यतर शुचि ॥ १२५ ॥ अर्थ-पाणी मात्रथीनींजएला शरीरवालोमाणस कर स्नान करेलो कद्देवातो नयी, पण जेणे जियोने , दमी , तेज स्नान करेलो, तथा तेज वाह्य श्रने थतरथी पवित्र थएलो कद्देवाय ते ॥ १५ ॥ निगृहीतेंद्रियकारो, यत्रोपरिशते मुनि ॥ तत्रतत्र कुरुक्षेत्र, नान्यन पुष्कर जना, ॥ १२६॥ अर्थ-जेणे इजियोना छारो वशमा रारयां ,एवो मुनि ज्या ज्या रहे ,त्यां त्या कुरुक्षेत्र वे, तेम हे लोको पुष्कर तीर्थ पण ते शिवाय वीजी जगोए नयी १२६ सर्वेपामेर शौचाना, मर्य शौच विशिष्यते ॥ योऽर्थेषु शुचि स शुचि, नर्मदावारिजि शुचि ॥ १२ ॥ अर्थ-सघली शुचियोमा अर्थशुचि विशेप , माटे जे अर्थोमा शुचि थएलो वे, तेने नर्मदाना पा पीथी शुचि थएलो जाणवो ॥ १७ ॥ सवत्सरेण यत्पाप, कैवर्तस्य हि जायते॥ एकाहेन तदाप्नोति, अपृतजलसग्रही ॥ १२ ॥ अर्थ-जे पाप एक वर्षे पाराधिने थाय ठे, तेज पाप एक दीवस श्रणगल पाणी पीनारने थाय ठे ॥२॥ य कुर्यात्सर्वकर्माणि, वस्त्रपूतेन वारिणा ॥ स मुनि स महासाधु , स योगी स महानती ॥ १२५ ॥ अर्थ-जे माणस वस्त्रथी गालेला पाणीथी सर्व कायो करे , तेनेज मुनि महासाधु योगी तथा महा व्रतधारी जाणवो ॥ रशए ॥
३३ चित्त रागादिनि क्लिष्ट, अलीकरचनर्मुसम् ॥ जीपघातादिन्ति काय, स्तस्य गगा पराड्रमुखी ॥ १३० ।। अर्थ-जेनु चित्त रागादिकोथी क्लीष्ट थएनु ठे, तथा जेनु मुख जुर्ग वचनोथीथपवित्र थएबु,तथा जेनी काया जीवहिंसा आदिकचीथशुचि थएली , तेनाथी गगा उलटां मुखवाली रहे ते ॥ १३० ॥ चित्त शमादिनि शुध, बदन सत्यनापणे ॥ ब्रह्मचर्यादिनि काय , शुम्यो गगाविनापि स ॥ १३१ ॥ थर्थ-जेनु चित्त समता अदिकथी शुझ थएबुंठे, तथा जेनु मुस सत्य वचनोथी शुरु थएनु वे, तथा जेनु शरीर ब्रह्मचर्यादिकथी पवित्र थएलु , ते मा. एस गगा बिना पण शुद्धले ॥ १३१ ॥ जगम स्थानर चैन, विविध तीर्थमुच्यते ॥ जगम झपय स्तीथ, स्थापर तैनिषेवितम् ॥ १३ ॥ अर्थ-जगम अने स्थावर एम चे प्रकारनु तीर्थ कहेवाय , तेमा झपिनो ते, जगम तीर्थ ठे, तथा तेश्रोए सेवेलु ते स्थावर तीर्थ ठे ॥ १३ ॥ अहिसा सत्यमस्तेय-ब्रह्मचर्यापरिग्रहा ॥ जदयवृत्तिरता ये च, तत्तीर्थ जगम स्मृतम् ॥ १३३ ॥ अर्थ-अहिंसा,सत्य,चोरी नहीं करवी ते,ब्रह्मचर्य, अपरिग्रह,तथा निदा वृत्तिमा जे लोको तत्पर थएला ठे एवा साधुओ जंगम तीर्थ कहेवाय वे ॥१३३ ॥ है +
३४
अगाधे विमने शुधे, सत्यशीलसमे हदि ।
ज्ञातव्य जगम तीर्थ, ज्ञानार्जनदयापर ॥ १३ ॥
श्रर्य-अगाध, निर्मल, शुद्ध,तथा सत्य,शील श्रने
समतारूप हृदय होते ते,ज्ञान,थार्जव, अने दयामां
तत्पर थऐला माणसोए जगम तीर्थ जाणवु ॥१३॥
श्राचारवस्त्रातरगातितेन।
सत्यप्रयलक्ष्मशीतखेन ।
शानायुना स्नाति च यो हि नित्य ।
कि तस्य जूयात्सलिलेन कृत्यम् ॥ १३५ ॥
अर्थ-श्राचाररुपी वस्त्रथी गालेला, तथा सत्यनो
प्रयत्न अने क्षमायी शीतल यएला एवा ज्ञानरुपी
पाणीथीजे हमेशा स्नान करेठे, तेने जलना माननु शु
प्रयोजन वे' (अर्थात् का प्रयोजन नश्री)॥ १३५ ॥
द तीर्थमिद तीर्थ, ये चमन्ति तमोवृता ॥
येपा नाम्ना च तीर्थ हि, तेपा तीर्थ निरर्थकन् ॥ १३६॥
अर्थ-या तीर्थ, श्रातीर्थ, एवी रीते जे माणसो
अज्ञानथी आछादित थया थका तीथोमा जमे ने,
तथा जेओने फक्त नामरुपज तीर्थवे, तेश्रोनु तीर्थ
निरर्थक ठे ॥ १३६ ॥
न मृत्तिका नैव जल, नाप्यग्नि कर्मशोधनम् ॥
शोधयति वुधा कर्म, ज्ञानध्याततपोजलै ॥ १३ ॥
३५ अर्थ-वली हे युधिष्टर! माटी, पाणी तथा अग्नि पण कर्मरुपी मेखने धोवाने समर्थ नयी, तेथी माह्या माणसो तो, ज्ञान ध्यान अने तपरुपी पाणीथी कर्म- रुपी मेलने धुए वे ॥ १३७ ।। अशुचि पापकर्मा य , शुम्भकर्मा यतिनोत् ।। तस्मात्कर्मात्मक शांच-मन्यशौच निरर्थकम् ॥ १३८ । थर्थ-अपवित्र, तथा पापकार्य करनारो एवो पण मुनि, (ज्ञान, ध्यान श्रने तपथी) शुद्ध कर्मवालो थाय , माटे कर्मनु शुचिपणु अगीकार करतु, ते शिवायनु वीजु शुचिपणु निरर्थक ठे ॥ १३० ।। समता सर्पजूतेषु, मनोनाकायनिग्रह ॥ पापध्यानकपायाणा, निग्रहेण शुचिर्ननेत् ॥ १३ ॥ अर्थ-सर्व प्राणीश्रोमा समता, तथा मन, वचन अने कायानो निग्रह, तथा थार्त, रोष ध्यान अने क- पायोना त्यागथी प्राणी पवित्र थाय ॥ १३ए । एवी रीते तीर्थनो अधिकार कह्यो अनेकानि सहस्राणि, कुमारब्रह्मचारिणम् ॥ दिव गतानि विप्राणा, मकृत्वा फुलसततिम् ॥ १० ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर ।। ब्राह्मणोना हजारो व. ह्मचारी कुमारो पुत्रोत्पत्ति कर्या विना पण देवलो. कमा गएला ते.॥ १४ ॥ . .
यस्य वित्त वीजूत, कृपया सर्पजतुषु ॥ तस्य ज्ञान व मोक्ष च, किं जटाजदमचीवरैः ॥ १४१ ।। अर्थ-वली हे युधिष्टर।। जेनु चित्त सर्व प्राणी- श्रोमा दयाश्री निजाएलु , तेने ज्ञान तथा मोक्ष मले, माटे जटां लश्म, श्रने वस्त्रधीशु थवानु ठे? अग्निहोत्र वने यास , स्वाध्यायो दानसक्रिया । तान्येतानि मिथ्या स्युर्यदि जावो न निर्मल ॥ १५ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर जो नाव निर्मल न होय तो अग्निहोत्र, वनवास, शास्त्राच्यास, दान, तथा उ- त्तम क्रिया ए सघनु निरर्थक जाय ते ॥ १४२ ॥ 'चनेऽपि दोपा मनमन्ति रागिणाम् । गृहेऽपि पचेंद्रियनिग्रहस्तप ॥ अयुत्सिते कर्मणि य प्रवर्तते । निवृत्तरागस्य गृह तपोवनम् ॥ १४३ ॥ अर्थ-वली हे युधिष्टर रागी माणसोने तो वनमा पण दोपोनी उत्पत्ति थाय ठे, अनेजे माणस घरमा रहीने पण पाचे नियोने वशमा राखे , ते तेनो तपज , माटे जे लमत्त कार्यमा प्रवर्ते , तथा जेणे रागनो त्यागकरेलोवे,तेने घरपण तपोवनज ते १५३ न शब्दशास्त्राभिरतस्य मोदो। न चर रम्यावसतिप्रियस्य ।। नभोजनाबादनतत्परस्य । न लोकचित्तग्रहणेरतस्य ॥४४॥-
३७
अर्थ-वली हे युधिष्टर! | शब्दशास्त्रमा (व्याक-
रणमा) श्रासक यएलाने, तथा मनोदर स्थानक ते
प्रिय जेने एवा माणसने, तथा नोजन श्रने वस्त्रमा
तत्पर थएलाने, तथा खोकोना मन रंजन करवामां
तहीन थएखाने, कर मोक्ष मलतो नथी ॥१४॥
श्वपाकीगर्नसन्त , परासरमहामुनि ॥
तपसा ब्राह्मणो जात-स्तस्माजातिरकारणम् ॥ १४५ ॥
थर्थ-वली हे युधिष्टर चांमालपीनांगर्नथी उत्पन्न
थएखा एवा परासर नामना महा मुनि तपसाथी
ब्राह्मण थया, माटे तेमाजातिनु कई कारण नथी १४५
कैवतीगर्नसजूतो, व्यासो नाम महामुनिः ।।
तपसा ग्रामणो जात- स्तस्माशातिरकारणम् ॥ १४६॥
अर्थ-माठणना गर्नथी उत्पन्न थएला एवा व्यास
नामना महामुनि, तपसाथी ब्राह्मण थया, माटे तेमां
पण जाति, कर कारण नथी ॥ १५६ ॥
श्वमृगीगर्नसनूतो, शपिगो महामुनि ॥
तपसा ब्राह्मणोजात-स्तस्माजातिरकारणम् ॥ १४ ॥
अर्थ-श्वमृगीना गर्नथी उत्पन्न थएसा एवा क.
पिशृग नामनामहामुनि तपसाथी ब्राह्मण थया, माटे
तेमां पण जातिनुं का कारण नथी, ॥ १४ ॥
मुशुफीगर्लसनूत., शुको नाम महामुनि ॥
तपसा प्रादापो जात-स्तस्माझातिरकारणम् ॥ १॥
३० अर्थ-सुशुकीना गर्नधी उत्पन्न थऐला एवा शुक नामना महामुनि तपसाथी ब्राह्मण थया, माटे तेमा पण जातिनु कई कारण नयी ॥ १४ ॥ ममुकीगर्जसजूतो, मात्रयश्च महामुनि ॥ तपसा ब्राह्मो जात-स्तस्माकातिरकारणम् ॥ १४ए । अर्थ-डेमकीनागर्नथी उत्पन्न थएला एवा मांडथ नामना महामुनि तपसाधी ब्राह्मण थया, माटे तेमा पण जातिनु का कारण नथी ॥ १४ ॥ उर्वशीगर्नसतो, वशिष्ठश्चमहामुनि ॥ तपसा ब्राह्मणोजात-स्तस्माजातिरकारणम् ॥ १५०॥ अर्थ-उर्वशीना गर्नथी उत्पन्न थएता एवा वशिष्ट नामना महामुनि तपसाथी ब्राह्मण थया माटे तेमा जातिनु का कारण नथी ॥ १५० ॥ अरणीगर्नसनूत , कवितश्च महामुनि ॥ तपसा ब्राह्मणो जात- स्तस्माजातिरकारणम् ॥ १५१ ॥ अर्थ-श्ररणीना गर्नथी उत्पन्न थएला एवा कवित नामना महामुनि तपसाथी ब्राह्मण यया, माटे तेमा पण जातिनु का कारण नथी ॥ १५१ ॥ न तेपा ब्राह्मणी माता, सस्कारश्च न विद्यते तपसा ब्राह्मण जाता, स्तस्माझातिरकारणम् ॥ १५२ ॥ अर्थ-हे युधिष्टर।। एवी रीते ते शपियोनी माताथो ब्राह्मणी नहोती, तथा तेमने संस्कार पण , ॥
- लहोतो, तो पण तेश्यो तपसाथी ब्राह्मणो थया, माटे तेमा जात्तिनु कई पण कारण नयी ॥ १५ ॥ शील प्रधान न बुख प्रधानम् ॥ युसेन कि शीतविजितेन ।। बहवो नरा नीचकुते प्रसूता ॥ स्वर्ग गता शीसमुपेत्य धीरा ॥१५३ ॥ अर्थ-माटे हे युधिष्टर। शील ते ते उत्तम ठे, कर कुलनु प्रधानपणुं नथी, केमके शील विनानां कुलनु शु प्रयोजन १ कारणके, नीचकुलमा उत्पन्न यएला एवा पण घणा धीर पुरुपो शीलने अगीकार करीने खर्गे गएला ने ॥ १५३ ॥ श्रुतिमा पण कधु वे के, हस्तिन्यामरखो जात, खटक्या केशकरख ॥ अगस्त्योऽगस्तिपुप्पाञ्च, कौशिक कुशमन्तरात् ॥ १५५ ।। कविनात्कग्निो जात', शरगुटमाञ्च गौतम ॥ कोणाचार्यस्तु कलशा, तित्तिरस्तित्तिरीसुत ॥ १५ ॥ रेणुका जनय बाम, कपिशग ने मृगी॥ कार्यजनयध्याम, श्वपाकी च परासरम् ॥ १५६ ।। विश्वामित्र च चामासी, वशिष्ट चा उम।।। विप्रजातिलाना, प्येते तापविजोत्तमाः॥ १५७ ।। अर्थ-अपक्ष हाथणीथी, केशमवल उटणीथी, अगस्त्य नगस्तिनापुप्पथी,कुशनां ढगसाथी कौशिक 5
४०
कग्निशपि कग्निथी, शरयुल्मथी गौतम, कलशयी
झोणाचार्य, तित्तिरीथी तित्तिरमुनि, रेणुकाथी राम,
हरणीधी रुपिशृग, माठणथी व्यास, चांमालणीथी
परासरमुनि तथा विश्वामित्र, अने उर्वसीथी वशिष्ठ
मुनि उत्पन्न थएल , एवीरीते तेयोने ब्राह्मणनी
जातियने कुरानो बजाव होते ते पण, तेश्रो उत्तम
ब्राह्मणो कहेवाएला ठे ॥१५॥ १५५॥१५६॥ १५॥
क्षेत्र यत्र प्रहरणधूसोंगल गोतुरग ॥
धेनुगैत्री अविणतरवो हर्म्यमन्यच्च चित्र ॥
यत्सारल जनयति मनो रनमालिन्य मुच्चै ।।
स्तादृग् दान सुगतिकृतये नैव देय जनेन ॥ १५ ॥
अर्थ-आरन सहित, तथा जे मनरुपी रखने उचे
प्रकारेमलीनता उपजावे ठे, एवा क्षेत्र, यत्र,हथियार,
स्त्री, हल, वलद, घोडो, गाय, गामी, धन, वृक्ष, महे-
ख, तथा वीजा पण विचित्र प्रकारनांसाधनोनु दान
पुण्यने माटे माणसे देवु नहीं ॥ १५० ॥
सुधीजमूपरे यष-मुस नैव प्ररोहति ॥
तवदत्त पुपानेषु, दान भवति निष्फलम् ॥ १५ए ।
अर्थ-उखरनूमिमांवावेलु उत्तम वीज पण जेमउगतु
नथी, तेमज कुपात्रोने थापेढुं दान निष्फल जायते
अपात्रे चापि यद्दान, दहत्यासप्तम कुखम् ।।
मुग्ध हि ददशूकाय, विपमेव प्रजायते ॥ १६ ॥
४१
अर्थ-वली कुपात्रप्रते दीधेनु दान सात कुलनो
विनाश करे, केमके सर्पने थापेबुंदूध, केरज थायवे.
यथा मम प्रियो ह्यात्मा, सुसमिति सर्वदा ॥
सपा मेव जीनाना, नित्यवेन सुख मियम् ।। १६१ ॥
अर्थ-वली हे युधिष्टर। जेम मारो श्रात्मा मने
वहासो , तथा जेम हमेशा सुखने छे , तेम स-
घला जीवोने पण हमेशा सुख प्रिय वे ॥११॥
एवमात्मसमोनूयात, सर्पलतेषु पार्थिन ।
सर्वेपामेर जीना, नित्यमेन सुस प्रियम् ॥ १६ ॥
अर्थ-एवी रीते हे युधिष्टर ।। संघला प्राणीयो-
प्रते पोताना आत्मा सरखु थवु, केमके, सघला जी.
वोने हमेशां सुख प्यारं ठे ॥ १६ ॥
पशूश्च ये तु हिसति, गृध्रा अव्येपु मानवा ॥
ते मृत्ना नरक याति, नृशसा पापकर्मणि ॥ १३ ॥
अर्थ-व्यनां लालचु थश्ने जे माणसो पशुनी
हिंसा करे वे, ते माणसो पापकार्यमा निर्दय थया घ-
का मृत्यु पामीने नरके जाय . ॥ १३ ॥
यादृशी वेदना तीवा, स्वशरीरे युधिष्टिर ।।
तादृशी सर्वजीनाना, सर्वेषा सुसमिद्यताम् ॥ १६५ ।।
अर्थ-वली हे युधिष्टर । पोताना शरीरमां जेवी
तीन वेदना थाय ठे, तेवीज सघला सुख श्ता जी.
वोने पण थाय वे ॥ १४ ॥
४२ सर्वजीवदयार्य तु, ये न हिसति प्राणिन ॥ निश्चिता धर्मसंयुक्ता-स्ते नरा स्वर्गगामिन ॥ १६५ ॥ अर्थ-सर्व जीवोनी दया माटे जे माणसो प्राणी- श्रोसी हिंसा करता नथी, एवा धर्मीप्ट माणसो म्न रेखर स्वर्गमा गमन करेठे ॥ १५ ॥ पृथिवी रत्नसपूर्णा, ब्राह्मणेन्य प्रयति ।। एक्स्य जीवित दद्यात्, फलेन न समजनेत् ।। १६६ ॥ अर्थ-रलोथीचरेली पृथ्वी ब्राह्मणो प्रते थापे, अने एक जीवने जीवितदान थापे,ते पन्नेनु तुट्य फल नथी, अर्थात् जीवितदान सर्वथी श्रेष्ट ते ॥१६६ ॥ जसूचीप सरत्न तु, दद्यान्मेरु सकाचन॥ यस्य जीवदया नास्ति, तस्य सर्ने निरर्थकम् ॥ १६ ॥ अर्थ-रत्नसहित जंबूद्वीप, तथा सुवर्ण सहित मेरु पर्वतनु दान थापे, पण जेने जीवदया नयी, तेनु ते सघनु निरर्थकज ठे ॥ १६७ ॥ अस्नि वसति रणश्च, मासे वसति केशर ॥ शुक्र असति ब्रह्मा च, तस्मान्मास न लक्ष्येत् ॥ १६ ॥ अर्थ-हामकामांशीव,मासमां मिणु तथा शुकमा ब्रह्मा वसे ने, माटे मासनक्षण करवु नहीं ॥१६॥ तिजसपमात्र तु, माम यो लक्ष्येन्नर ॥ स नियमान्नरक याति, यापचऽदिनाकरौ ।। १६ ।। .
४३
थर्थ-वली हे युधिष्टर । जे माणस एक तल थ-
थवा सर्पवना दाणा जेटलु पण मास लक्षण करे ठे,
ते माणस खरेखर चन भने सूर्य ज्यां सुधि ठे, त्या
सुधि नरके जाय रे ॥ १६ए ॥
अयाचकसुशीलाना, दीदिताना तपस्विना ।।
अहिसकाना मुक्ताना, कुरु वृत्ति युधिष्टिर ॥ १७ ॥
अर्थ-वली हे युधिष्टर, याचना नहीं करनारा,
उत्तम थाचरणवाला, दीदिन, तपस्वी, दिसा नहीं
करनार, तथा परिग्रहने वोमनारा एवा माणसोनुं
तुं पोपण कर ॥ १० ॥
निष्काचनस्य युक्तस्य, दीक्षितस्य तपस्विन ॥
ब्रह्मयुत्स्य कौतेय, नक्षकततचारिण ॥११॥
थर्थ-अव्य नहीं राखनार, योग्य, दीक्षित,तपस्वी,
ब्रह्मचारी, तथा निक्षा मागी श्राजीविका चलावना.
रनु पण, हे युधिष्टर। तु पोपण कर ॥ १७ ॥
अदीक्षितो ह्यमुक्तश्च, लक्ष्य नुजति यो विज ॥
आत्मान नरक नेति, दातार च न सशय ॥ १७ ॥
श्रर्थ-दीक्षा विनानो, तथा परिग्रहधारी एवो जे
ब्राह्मण जीख मागीने जोजन करे , ते पोताने अने
दातारने पण नरकमां ले जाय , तेमा संशय नयी
प्रतिनो ब्राह्मणा ज्ञेया , दत्रिया शस्त्रपाणिन ॥
कृषिकर्मकरा पैसा, शूषा प्रेपणकारका ॥ १३ ॥
४४ अर्थ-वली हे युधिष्टर । जेश्रो व्रतधारी होय, ते- थोने ब्राह्मण जाणवा, जेओ हाथमा इथियार धा- रण करे, तेथोने क्षत्रीय जाणवा, तथा जेयो खेतीनु काम करे, तेश्रोने वैश्य जाणवा, तथा जेश्रो चाकरी करे तेश्रोने शुभ जाणवा ॥ १७३ ॥ ब्रह्मचर्यतपोयुसा , समपापाणकाचना ॥ सर्वनूतदयायुत्ता, बामणा सर्वजातिपु॥१७॥ अर्थ-ब्रह्मचर्य तथा तपे करीने युक्त, तथा तुल्य ठे पापाण श्रने सुवर्ण जेमने एवा, तथा सर्व प्राणीयो प्रते दयावाला एवा,सर्व जातियोमा ब्रह्मायो होय ठे शूरा वीराश्च विक्रांता, यहारनपरिग्रहा ॥ सग्रामकरणोत्सुका., क्षत्रिया सर्वजातिए ॥ १७५ ॥ अर्थ--शुरवीर, विकास, घणा थारज परिग्रहवा- ला तथा रणसयाममाउत्सुक एवा, सर्व जातियोमा क्षत्रियो होय छे ॥ १५ ॥ पमिता कुलजा दक्षा कक्षाकशिखजीविन ॥ कृषिकर्मकराश्चैन, वैश्यास्ते सर्पजातिए ॥ १७६ ॥ अर्थ-पमित,कुलिन, माह्या, कलाना प्रवलथीथा- जीविका चलावनारा, तथा खेती करनारा एवा, सर्व जातियोमा वैश्यो पण होय रे ॥ १७६ ॥ के ब्राह्मणगुणा प्रोक्का , कि तम्राह्मए लक्षणम् ॥ एतदिवामि विज्ञातु, तजनान् दिशतु मम ॥ १७ ॥ - ४५ अर्थ-हवे युधिष्टर पूछे ठे के,दे जगवन्। ब्राह्मणोनां गुणो कया कडेलाठे' तथा तेना ब्रह्मनु लक्षण शुवे ? तेजाणवाने दुश्छु,माटे ते श्राप बतायो ? ॥ १७ ॥ यन्मा पृच्छसि कौतेय, ब्राह्मणाना तु सक्षणम् ।। शृणु तत्कथयामि ते, जनाना हितकाम्यया ॥ १७ ॥ अर्थ-हवे त्यारे नगवान कहे ते के, हे कुताना पुत्र युधिष्टर जे तुमने ब्राह्मणोनु लक्षण पूर्व नेते तने लोकोना हितनी श्वाथी कई तुं, ते साजल ॥१०॥ कात्यादिनिगुणैर्युक्तो, न्यस्तदमो निरामिष ॥ सर्वत्रतेपु च दया, प्रोक्त ब्राह्मणलक्षणम् ॥ १७ ॥ देवनागमनुप्येषु, तिर्यग्योनिगतेषु च ॥ मैथुन ये न सेवते, चतुर्थ ब्रह्मलक्षणम् ॥ १० ॥ त्यक्त्या कुटुनमास तु, निर्ममो नि परिग्रह ॥ सदा चरति नि मग , पचम ब्रह्मलक्षणम् ॥ ११ ॥ पचतवणसपूर्ण, उदृशो यो जोजि ॥ महात ब्राह्मण मन्ये, शेपा शुभा युधिष्टिर ॥ १२ ॥ अर्थ-क्षमा श्रादिक गुणोवालो, दडनीतिने दूर क- रनारो, मास लक्षण नहीं करनारो, तथा सर्व प्राणी थोप्रते दयावालो, देव, नाग, मनुष्य तथा तिर्यंचना नवमां पण मेथुन नहीं सेवनारो,तथा कुटुबना वासने तजीने,ममता तथा परिग्रह रहित तथा कोश्नां स- ग विनां विहार करनारो, एवी रीतना पांच लक्षणो
.
गाह्मणनाजाणवा,एवीरीतनापाचे लक्षणोथीजे युक्त
य, तेने हे युधिष्टर दुमहान ब्राह्मण मानु तु, श्रने
थी जेयो उलटी रीतना, तेश्रोने हु शुभ मानु हुँ.
रक्तीजवति तोयानि, अन्नानि पिशितानि च ॥
रात्री लोजनसत्स्य, ग्रासेन मासलक्षणम् ॥ १३ ॥
अर्थ-वली हे युधिष्टर! रात्रिने विपे पाणी रुधिर
उरखा होय ठे, तथा अन्न माससमान होय , माटे
रात्रिनोजन करनारने मासजवाणनु पाप लागे ठे
शुश्रुपणपरा मूर्मा, नीचकर्मोपजीपिन ॥
सदा सर्वकलाहीना , शूशास्ते सर्वजातिषु ॥ १४ ॥
अर्थ-चाकरी करनारा, मूर्स, नीच कार्य करीथाजी-
विका चलावनारा, तथा हमेशा सर्व कलाओथी हीन
एवा शुषो पण सर्व जातियोमा होय ते ॥ १७ ॥
भूराश्चमाश्च पापाश्च, परजव्यापहारिण ॥
निर्दया सर्पजूतेषु, चामासा सर्वजातिषु ॥ १५ ॥
अर्थ -क्रूर, जयकर, पापी, परनु अव्य हरनारा सर्व
प्राणीयोप्रत निर्दय, एवा चामलो पण सर्व जाति-
श्रोमा होय रे ॥ १५ ॥
येपा जपस्तप शौच, धातिर्मुत्तिर्दयादम ॥
ते रायु क्ष्ये वत्स ब्रह्मस्थान विधीयते ॥ १६॥
४,
अर्थ-बली हे वत्स । जेथोने जप, तप, पवित्रता,
क्षमा, निप्परिग्रहपणु, दया, तथा इपियोनु टमवा-
पएं होय , तेश्रो श्रायुष्यनो क्षय होते ते मो.
क्षमा जाय रे ॥ १६ ॥
शानशुमा क्रियाशुधा शीखशुभाश्च ये विजा ॥
पट्कर्मनिरताचन, विजा पदपजावका ॥ १० ॥
अर्थ-जे ब्राह्मणो ज्ञानथी, क्रियाथी तथा शीखथी
शुभ थएला वे, तथा जेयो खटकर्ममा रक्त वे, ते
ब्रह्मणो पोताना पदनी प्रजावना करनारा ठे ॥१७॥
तप शीलसमायुक्त, ब्रह्मचर्यदृढवतम् ॥
निर्मोन निर्मल चन, अतिथि जानीतेदृशम् ॥ १० ॥
श्रर्थ-तप, शील अने समतावाला, तथा ब्रह्मचर्य
रूपी दृढ नतवाला, निलोंजी, अने ममता विनाना,
एवा माणसने थतिथि जाणवो ॥ २ ॥
स्नानोपनोगरहित, पूजासकारजितम् ।।
उग्रतप शमायुक्त मतिथि जानीतदृशम् ॥ १५ ॥
थर्थ-लान श्रने उपजोग विनाना, पूजा अने
आनूपणे करीने रहित, उग्रतपवाला, तथा समता-
वाला, एवा मापसने पण अतिथि जाणवो ॥ए।
हिरण्ये रतपुजे च, धनधान्ये तथैव च ॥
यतिथि त विजानीया धस्य सोनो न विद्यते ॥१०॥
४७
अर्थ-सुवर्ण, रत्ननो समूह, धन तथा धान्यमां
जेने लोज होतो नथी, तेने पण अतिथि जाणवो गए।
तिथिपर्वोत्सया सर्वे, त्यता येन महात्मना ।
अतिथि त विजानीया हेप मन्यागत पिक ॥ १ए१ ।।
अर्थ-तिथि, पर्व अने सर्व उत्सवो,जे महात्माए
तजेला ने, तेने अतिथि जाणवो, अने वीजाने तो
परोणो जाणवो ॥ ११ ॥
यदा नु कुरते पाप, सर्वभूतेषु दारुणम् ॥
कर्मणा मनसा वाचा, ब्रह्म सपद्यते तदा ॥ १५२ ॥
अर्थ-ज्यारे सर्व प्राणीयो प्रते, मन, वचन अने
कायाथी जयकर पाप करवामां श्रावतु नथी, त्यारे
ब्रह्म उत्पन्न थाय ते ॥ १२ ॥
यदा मर्व परित्यज्य, नि सगो नि परिग्रह ॥
निश्चितश्चचरे धर्म ब्रह्म सपद्यते तदा ॥ १ए३ ॥
अर्थ-ज्यारे सर्व तजीने, सग रहित, तथा परि-
ग्रह रहित थयो थको, निश्चित थश्ने प्राणी धर्मने
आचरे, त्यारे ब्रह्म उत्उन्न थाय ते ॥ १३ ॥
जीवाम मधु इष्ट च, म्लेरोबिष्ट न सराय ।।
वर्जनीय सदा विप्र परलोकालिकादिति ॥ १ ॥
थर्थ-जीवना श्मावा, तथा महापुष्ट, एबु मध
खरेसर म्लेटोथी एतु यएलु जाणवु, माटे परलोकनां
अर्थी एवा ब्राह्मणोएतेनो हमेशा त्याग करवो ॥१॥
ए
यो ददाति मधु श्राई, मोहितो धर्मविप्मया ॥
स याति नरक घोर, सादकै सह सपट ॥ १॥
अर्थ -जे माणस मोहित थयो यको, धर्मनी ३.
हाथीभाधमा मधनुदान थापे ठे, ते लंपट एवा सा.
नाराओ सहित नयकर नरकमा जाय ते ॥ १५ ॥
मैदमूत्रपुरीपाद्य, रसायनिधृत मधु ।।
अदिलामुखबारे, रलदय ब्राह्मणैर्मधु ॥ १५६ ॥
अर्थ-चरवी, मूत्र, तथा विष्टा थादिकना रसथी
मेलवेलु तथा मासोना मुखथी करेलु एवु मध बा.
ह्मणोए नक्षण करवु नहीं ॥ २९६ ॥
नीलिका वापयेद्यस्तु, मूसक लक्षयेत्तु य ॥
न तस्य नरकोत्तारो, याचदिनाकरी ।। १ ।।
अर्थ-जे माणस गली वावे , तथा कदमूलनु
नक्षण करे ठे, ते माणस चसूर्यनी स्थिति सुधि
पण नरकी निकली शकतो नश्री ॥१॥
वर नुक्त पुत्रमास, नतु मृखकनकम् ॥
जापानरक गवेद, वर्जनात्स्वर्गमाप्नुयात् ॥ १० ॥
अर्थ-हे युधिष्टर।। पुत्रनु मांस खावु सारु, पण
कदमूलनु नक्षण करवु नहीं, केमके, कदमूलना न-
दाणथी नरकमा जवाय, अने तेना त्यागश्री स्वर्गमा
जवाय वे ॥ १ ॥
Ան यस्मिन् गृहे भुव कद मूसर पच्यते जने ॥ श्मशानतुट्य तपेश्म, पितृनि परिजितम् ॥ १एए । अर्थ-जे घरमां माणसो कदमूल पकावे ठे, ते घरने स्मशान सरसु जाणवु, अने तेवु घर पितृयो श्री पण वर्जाएछ होय ते ॥ १एए । यस्तु वृताककालिग तलकालावुनलक अतकाले स मूढात्मा, नरकगो युधिष्टिर ॥ २० ॥ अर्थ-जे माणस वैताक (रीगणा) कालिग,तल, अने कालाबुने जक्षण करनारोठे, ते मूढ माणस, हे युधिष्टर। अंतकाले नरकमा गमन करे रे ॥२॥ श्त्याचार्य श्री जयशेसरसूरिणोद्धृतो धर्म सम्वाधिकार समाप्त श्री जिनाय नम । कस्तूरी प्रकरणम् । -216 (कर्ता श्री हेमविजयगणि) कस्तुरीकर कृपाकमलदग्गलस्थले परपद- जात सातमगेजसुदररमे सङ्ग स्मरध्वमने ॥ क्याणदुमसेचने घनचयो लागण्यपट्यकुर । वंशाना निचय पुनातु सुवन श्रीनानिमूनोसन् ॥ १ ॥ अर्थ-दयारूपी कमललोचनीना (स्त्रीना) गालपर कस्तुरिना समूह सरखो, सुसरूपी कमलना मुदर र- सप्रते अमरोना ममूह तुल्य, कामदेवनो नाश करवा- मा खड्ड समान, कल्याणरूपी वृक्षने सींचवामा वर- सादना समूह सरखो, तथा लावण्यरूपी वेलमीना अकुग सरसो, एवो श्री झपजदेव प्रसुनो उससाय- मान थतो केशोनो समूह जगतने पवित्र करो? (प्रजुए दीक्षा लेती साए लोच करता थकां:- इनी प्रेरणाथी जे केशो पाकी रदेवा दीधा हता, तेनी अपेक्षाथी कविनी था उत्प्रेक्षा ठे, ) ॥१॥ चाग्देवीरवित्तपित्तपतय कारएयपण्यापण- मारिष्यसिता प्रतिपटवस्ते सतु सतो मयि ।।
પણ श्रामोद सरसीरहामिन मररपूर प्रथा प्राप्यते । वाचा विश्वमनासु यर्जमनुवाम युद्धमनिर्गुण ॥२॥ श्रर्थ-सरस्वती देवीना वरदानरूपी धनथी कुवेर सरखा थएला,तथा दयारूपी करियाणानी दुकान च- लाववाने प्रविण थला, एवा सत पुरुपो माराप्रते प्रस न्न श्राशयवाला था केमके, जलथी उत्पन्न थता क- मलोनी सुगधि जगतमा जेम जलसायमान थता प वनना समूहोथी फेलावो पामे ,तेम ते श्रानदितसत पुरुषोथी मूर्योनो पण गुण जगतमा फेलावो पामे ठे अमृतमधिसता च दृशो सता। वमति चेतसि निश्चय एप न ॥ विवुधता पुरषोत्तमतापि यत् । स्थितिमुपति नरे तदूरीकृते ॥ ३ ॥ अर्थ -अमागे एवो निश्चय वे के, सत पुरुषोनी दृष्टिमा अमृत रहेलु , तथा तेमना मनमा लक्ष्मी रहेली , केमके तेनी समीप रहेवाथी माणममा पमितपणु (देवपणु) तथा पुरुषोत्तमपणु (श्रीकृष्ण पणु) स्थितिने पामे वे ॥३॥ सौरल्यादिवसूनमोदनमिय स्वादप्रसादादिह । स्निग्धत्वादिन गोरस पिकयु सोकंवकगदिव ॥ याजिराजिगदियौपधरसोधिरोधादिय । सापामेति जन /पुण्यमलावोदयात् ॥४॥ , थर्थ-पुष्प जेम सुंगधिथी, नात जेम स्वादिष्टप णाथी,गोरसजेम स्निग्धपणाथी,(चिकासथी) कोयल जेम मवुर करथी, अश्वनी श्रेणी जेम वेगथी,तथा श्रीपधिरम जेम पुष्ट रोगना नागथी प्रशसाने पाने ते, तेम था जगतमा माणन पण पुण्य प्रनावनाउ व्यथी मनुष्योमा प्रगसा पामे वे ॥४॥ तोयरेन पयोमुचा नाति यन्नीरंध्रनीर गर । पादरेव ननोमणेनगति यहोक मदालोकान् ।। तलरेन जोदनगुरतरज्योतिर्मणि सद्मन । पुण्यरेव नवेदलगपिजनचाजिष्णुरात्मात्र तत् ॥ ५॥ अर्थ-जेम बरसादना पाणीयोज तलाव सपूर्ण पाणीवाझुं थाय , तथा सूर्यना किरणोधीज जेम या जगत् हमेशा प्रकाशित थाय , थने तेलथी- ज जेम दीपक घरप्रते अखम कातिथी देदीप्यमान थाय ठे, तेम था जगतमा आत्मा पण पुण्योथीज अजग वैजवथी शोजनिक थाय ठे ॥५॥ न वहधर्मविनिर्मितिकर्मठे। मनुजजन्मनि य सुकृत वृतम् ।। गृहमुपेयुपि तेर मने स्थित । त्रिदशशासिनि वाशितदायिनि ॥६॥ श्रर्थ-बदु धर्म करवामाटे योग्य, एवो (आ) मनुष्य जन्म पामीने पण जेए सुकृत कार्य नथी ५४ कर्यु ते ए वांछित अर्थ यापनार एवु कल्पवृक्ष पोताने घेर प्राप्त थयाता पण निर्धन रहेवा जेवु कर्युठे ॥६॥ लाग्ये निर्जरराजजोज्यमधुरे हालाहलोऽपि ते ये निग्धरसे रसेन निदधे तराखनाल जलम् ॥ हितोच शिगिरे च चदनरसे ते रात्मगुप्ता जम यधर्मेऽननधानता प्रविदधे स्वर्गापर्गप्रदे॥७॥ अर्थ-जे माणसे स्वर्ग थने मोक्ष देनारा एवा धर्ममा प्रमाद करेलो , तेउए (खरेखर ) इन्ने जमवा लायक एना मधुर नोजनमा फेर नारयु ठे, अने स्निग्ध रसवाला दूधमा स्वादनी श्छाश्री हर- तालतु पाणी रेड्यु , तथा ते मूसोए मा चद- नरसमा उचे प्रकारे कोचनु फल नाखेलु ते ॥७॥ माल स्वर्गमदा छिनत्ति नमिधे चूर्णय चितामणि । वही प्रक्षिपति क्षिणोति तरणीमेकरय शको कृते ॥ दत्ते देगी म गर्दनाधूग्राहाय गर्दागृह । य समारसुग्नाय सूत्रितशिन धर्म पुमानुज्जति ॥ ७॥ थर्थ-जे निदवायोग्य पुरुप था ससारसुसमाटे मोकथापनार धर्मने तजीदे ठे, ते पुरुप (वसतणना) खाकमामाटे कटपरदने ठेदे , (थोमा) चुनामाटे १"माच" एटसे रनमा यातोरना थाकारनु यतु फज, जेनो स्पर्श कग्याथी शरीरमा यत्सत वाराडा (मरज) थाय व. - चितामणि रत्नने अग्निमा नाखे ठे, एक सीलामाटे होमीने फोमी नांखे , तथा गधेडी लेया माटे का- मधेनुने थापी दे ते ॥७॥ भूयाम प्रमदाकटाक्षविशिखक्षिा स्मरासगिन । सत्येके च सहस्रश श्रितधना सलोनलोनाकुजा ॥ एतद्दाननिदानमत्र सुकृत मत्वा सृजति त्रिधा। येऽत्यर्थ पुस्पार्थमन्यमनिश ते केऽप्यनटपेतरा ॥ ए॥ अर्थ-(श्रा जगतमा) युवान स्त्रीउनां कटादोरु- पी वाणोथी विधाएला, थने काममा (स्पर्शेजियना विषयमा) आसक्त यएला घणा माणसोते, तेम दोन सहित लोनमा आकुल थएला पण हजारोमाणसो ठे पण ते चन्नेनो ( काम भने धननु) कारणभूत 'धर्म' ठे, ए जाणीने जे माणसो (मन, वचन थने कायायी) ते धर्म नामना पुरुपार्थने हमेशा सेवे ते, एवा तो विरलाज होय ते ॥ ए॥ मणिरिव रज पुजे कुजे पनेचरगहरे । पुरमिर तरबायानबामराविन निस्तरौ ॥ जमिमकुसुमारामे ग्रामे सजेन वचस्त्रिना । कथमपिनो शाशे मति शुचिराप्यते ।। १० ।। अर्थ-बिना ढगलामाजेम मणि,वनवासीप्राणी उथी जयकर बनेला कुजमा (फाडीमा) जेम नगर,
५६
वृक्षविनानामारवाड देशमा जेम वृक्षनी घाटी गया,
तथा मूर्खारुपी पुप्पोने उत्पन्न करवामा बगीचा
सरसा माममामा जेम विद्वानोनी सत्ता उर्लन ,
तेम क्लेशना श्रावेशरूप एवा था ससारमा (प्राणी
ने) शुद्ध बुद्धि पण उर्लन ने ॥ १० ॥
हवे या प्रकरणनु हारकाव्य कहे ठे
दानाद्य सुकृत कपायविजय पूजा च पित्रोर्गुरो
देवाना विनय नय पिशुनतात्याग मता सगतिम् ॥
हचुद्धि व्यसनदतीजिदयमाऽहिसादिधर्मान् गुणान् ॥
पराग्य च विदग्धता च कुर चेन्नोतु विमुक्ति मन ॥११॥
अर्थ-हे प्राणी। जो मोक्षसुख जोगववानु तारु मन
होय तो दानादिक पुण्यना कार्य,कपायोनो जय, मात
पिता, गुरु श्रने देवनी पूजा, विनय, न्याय, चुगलीनो
त्याग,उत्तम माणसोनी सोबत,हृदयनीशुहता,(साते)
व्यसनोनो त्याग, इघिने दमवापणु, दयादिक धर्म,
गुणो, वैराग्य तथा चतुराश्ने तु धारण कर ? ॥१२॥
तेश्रोमाथी प्रथम हवे दानप्रक्रम कहे ये
रयाति पुष्यति कौमुदीमिर शशी सूते च पृतात्मता
मुद्योत तिमानियापति सुख तोय तमितानिन ॥
चातुर्य च चिनोति योनिमय सानाग्यशोनामिन
क्षेत्रे नीजमिवानय निनिहित पात्र वन धीवन ॥ १२ ॥
श्रर्थ-फिम्पी धनमालामाणसोए उत्तम क्षेत्रमा वावेलां वीजनी पेठे पवित्र सुपात्रप्रतेदीधेदुं दान, चंड जेम चादनीने तेम कीर्तिने पोपे ठे, सूर्य जेम उद्योतने तेमपवित्र यात्मपणाने उत्पन्न करे,नरसाद जेम पा- णीने तेम सुसने थापे , तथा यौवनवय जेम सौ- जाग्यनी शोनाने तेम चतुराउने एकवी करे वे ॥१॥ ये शील परिशीलयति ससित ते सति ब्यस्तग स्तप्यते ननु ये सुउम्तरतपस्ते सति चानकश ।। ते सति प्रचुराश्च नासुरतर ये नामानिव्रते। ये दान तिरति चरि करिवचे केचिदेवारनी ॥ १३ ॥ श्रर्थ-जे मनोहर शीलने पाले ठे,तेवा था पृथ्वी- मा घणार्ड ठे, तथा जेजे श्राकरा तपने तपेठे, तेवायो पण अनेक ठे, तेम जे देदीप्यमान नायने धारण करे ठे, तेवा पण घणा ठे, पण जेउं हाथीनी पेठे घणु दान(मद)आपेठे,तेगा तो विरलाज होय रे ॥१३॥ सजातात्मजमननादिर महादेवीप्रमादादिन। प्राप्तश्वर्यपदा दिन स्थिरतरधीजोगयोगादिन । सधस्वर्णरसायनादिच सदा सगादिर प्रेयमा । टेढीत्यक्षग्यो श्रुतरपिनदातानदातानन ॥ १४ ॥ अर्प-दातर माणस "देही' (मने श्रापो) एवी रीतना (याचकना)वे अक्षरोसानलगायी पण जाणे यज (घर) पुत्रनोजन्म भयो होय नहीं, जेम महा देवीनो प्रसाद मल्योहोय नहीं, जेम ऐश्वर्यपदवी मली होय नही, जेम स्थिर लक्ष्मीना जोगनो योग मत्यो होय नहीं, जेम सुवर्णरसायन मट्यु होय नहीं, तथा जेम वहालाश्रोनो मेलाप थयो होय नहीं, तेम ते प्रफुल्लित मुखवालो थाय ने ॥ १५ ॥ धैर्य धातु दूरत प्रविशतु ध्यान च धूमधजे । शौर्य जर्जरता प्रयातु पटुता दृष्टाटवी टीकताम् ॥ रूप दूपमुपेतु मर्चतु मतिभ्रंशोऽपि विध्वसता । त्यागस्तिष्ठतु येन सर्पमचिरात्प्रामुनवेदप्यसत् ॥ १५ ॥ अर्थ-धीरजतानले घर जा ध्यान नले अनिमा पमो? शूरता जले जर्जरित याओ? चतुराजले जयकर जगला चाली जाउँ ? रूप नले कुवामा ज पमो? मति जले मूर्वापामो? वश जले नाश पामो' पण फक्त एक "दान” रहो? के जे दानथी अवता एवा पण सर्व पदार्थो तुरत प्रगट थाय . ॥ १५ ॥ काव्य काव्यकलाकलापकुशलान गीत च गीतप्रियान् । स्मेरादी स्मरघस्मरातिविधुरान् वार्ता च वार्तारतान् । चातुय च चिर विचारचतुरास्तृप्नोति दान पुन । सर्वेन्योऽप्यधिक जगति युगपत्नीणाति यत्रिएयपि ॥१६॥ अर्थ-काव्यनी कलाना समूहमा कुशल थएलाउने काय खुशी को ठे, गीत जेउँने प्रिय ,तेमाने गीत खुशी करे ने, कामदेवना तापनी पीमाथी व्याकुस यएलायोने प्रफुल्लित लोचनवाली स्त्री खुगी करे ठे, कथाना रसीयाओने कथा खुशी करे , विचारवत माणसोने चतुराई खुशी करे के, पण ते सर्वथी दान यधिक है, केमके, ते एकीज वखते चणे जगतने पण खुशी करे ठे ॥ १६ ॥ हवे शीलप्रकम कहे ने शीलादेव जाति मानमरत्मपत्तय पत्तय । शीलादेर सुधि प्रमति शानृदिरफुर्तय कीर्तय ।। शीलाटेर पतति पादपुरत सहाय शक्तय । शीलादेव पुनति पाणिपुरक मय मिथ्य ॥ १७ ॥ अर्थ-शीलथीज मनुष्य तथा देवसबपिनी सप- दा तथा चाकरो विगेरे मलेठे, तेम शीलयीज चड सरसी स्फुरायमान कीर्ति पृथ्वीमा फेलाय वे, वली शीलथीज सर्व उत्तम शक्ति श्रावीने पगे पडे , तेम शीलथीजसघलीजि अने सिमित हस्तपुटने पवित्र करे , (थर्थात् हाथमां आवे ठे) ॥१७॥ वावन्य नितनोति यत्ति यश पुष्णाति पुण्यप्रथा । सौदर्य सजति प्रज्ञा प्रथयति श्रेय श्रिय सिचति ॥ प्रीणाति प्रनुता धिनोति च धृति सूते सुरौक स्थिति । कैरट्य सरमाकरोति शुभग शील नृणा शीलितम् ॥१०॥ .
६० अर्थ-सारी रीते पालेलु शील माणसोना प्रेमने विस्तारे ठे, यशने थापे थे, पवित्र कीर्तिने पुष्ट करे वे, सुदरता उत्पन्न करे , कातिने फेजावे , क. व्याणनी शोजाने सिचे , ऐश्चर्यपणु श्रापे , वे र्यताने आपे ठे, देवलोकनी स्थिति उत्पन्न करे वे तथा केवलज्ञानने तो हाथोहाथ थापे वे ॥ १७॥ तारध्यालवल च केसरिकुल तारधा व्याकुल ताप्नोगिनय जल च जलधेस्तावमृप जीपणम् ॥ तावच्चामयचौरवधरणनीस्तावद्धसत्यग्नयो। यावन्नति जगज्जयी हदि महाज् श्री शीलमत्राधिप ॥१५॥ अर्थ-जगतने पण जीतनारो एवो शीलरुपी महान मत्रराज ज्यासुधी हृदयमा श्राव्यो नथी, त्यासुचीज (मदोन्मत्त) हाथीनो,क्रोधातुर केसरी सिहनो,सर्पनो, समुना पाणीनो,रोगनो,चोरनो,वधननो, रणसग्राम नो तथा अमिनो जय (प्राणीश्रोने) होय रे ॥१॥ न्यस्ता तैन कुलप्रशस्तिरमला शीतयुतममजे ब्राम्यस्तेन ननस्यता सहचरश्चक्रे स्वकीर्तेर्जर तेनालेसि निजानिधानमनघ नि च रोचिष्मत काम कामितामझामकलश य शीलमासेवते ॥ २० ॥ अर्थ--इवितश्रर्थने देवामां कामकुन सरशील जे माणसे सारीरीते सेवेबु ,तेणे पोताता कुलनी निर्मल प्रशस्ति (प्रशसापत्र)चममलमा दाखल करेली तथा तेणे पोतानी कीर्तिना समूहने वायुनो सोचती करीने फेलातो कयों ठे, तेम तेणे पोतानु निर्मल नाम सूर्यना विवमा लख्यु ठे, एम जाणवु ॥२०॥ न स्वर्णोज्यमिव त्यजति बदनात् म्बयोपितम्तद्यशो। नगोकति तदहिरेणुममरा मौलेश्च मालामिव ॥ सिमध्यानमियोपहति हृदये तन्नाम योगीश्वरा । शीलालकृतिमगसगतिमती ये जतन कुर्वते ॥२१॥ अर्थ-जे प्राणीयो शीलरुपी भानूपणने अगपर धारण करे ठे, तेना यशने देवागनाओ दिव्य जो- जननी पेठे पोताना मुसथी तजतीज नथी,तथा तेना चरणनी रजने देवो मुकुटनी मालानी पेठे तजताज नथी, तेम तेना नामने योगीश्वरो सिखना ध्याननी पेठे हृदयमा धारण करे ठे ॥२१॥ हवे तपप्रकम कदे ने नो स्याज्ज्वलनर्मिना रमनतीपाको यया कहिचित् । सजायेत यया विना मृमृदा पिम न कुन कचित् ॥ ततूना निचयाधिना मुगमन न स्याद्यथा जातुचि नोत्पधेत पिनो कटेन तपमा नाशस्तथा कर्मणाम् ॥२५॥ अर्थ-जेम अग्निपिना रसोश्नो पाक कोइ पण वखते थतो नथी, तथा जेम कोमल माटीनापिड विना कोई १ मानपुत्र पण समये कुल वनी शकतो नथी, अने (स्तरना) तांतणाथोनो समूह विना जेम कोऽ पण वेलाए ज- त्तम वस्त्र वनी शकतु नथी, तेम श्राकरा तप विना कमोनो नाश पण या शकतो नथी ॥ २ ॥ पुशलकमलमूर शीलसालावुपुर । विपयविहगपाल वैशवलीहुताशम् ।। मदनमुखपिधान स्वर्गमागकयान । कुरत शिवनिदान सत्तपोनिनिदानम् ॥ २३ ॥ अर्थ-हे प्राणी । कुशलरुपी कमलने (विकरसर क्रवामा) सूर्य सरपोशीलरुपी वृदने ( वधारवामा) पाणीना समूह सरसो, विपयरुपी पक्षिने (पकम- वामा) पाशसरसो, क्लेशरुपी वेलडीने (वालवामा) शनि सरखो, कामदेवना मुसने थाहादित करनारो, स्वर्गमार्गे (जवामा ) वाहनसरखो, तथा मोदना कारणरूप एवो तप तमो नियाणा रहित करो? ॥२३॥ मार्ग मनोरममपास्य ययालिलाप- मक्षतिपेषु विचरत्सु तप सणि स्यात् ॥ तत्तहमाय महनीयपदप्रदाय । तस्मिन् यतधमपहाय रसेषु माम् ॥ २४ ॥ थर्थ-ज्यारे इजिर्जरुपी हाथी मनोहर (सरल) मार्ग तजीने स्वेछाचारी थया थका चाले ठे, त्यारे तेथोने (वश करवाने) "तप" , ते थकुशरूप थाय वे,माटे मोक्षपद देनारा एवा तेजिना दमन माटे, रसोमां मूर्धा तजीने, ते तपने विपे यत्न करो ॥२॥ नार्यो युवानमिर धिमिमाधिपन्यो। विद्या मिनीतमिर जानुमिवाशरश्च ।। वटय इमारहमिमिनोमनश्च । सम्बन्धय समुपयाति तपश्चरतम् ।। २५ ॥ अर्थ-युवान पुरुषोपते जेम स्त्रीश्रो, समुअप्रते जेम नदीयो, विनयवतप्रते जेम विद्या, सूर्यमते जे. म किरणो, वृक्षप्रते जेम वेडोओ, तथा चप्रते जेम तारापो, तेम तपसा करता माणसने उत्तम लब्धियो प्राप्त थाय ते ॥२५॥ शाररिवारमपा प्रारम्यिाग । शाणरिनास्त्रमनजरिव जातरूपम् ।। नुमाननरिव च नेत्रभिशाजनश्च नर्मट्यमापति तीरतपोजिरारमा ॥२६॥ थर्थ-खाराथी जेम वस्त्र, पाणीना समूहथी जेम थग, सराणाथी जेम शस्त्राथमिथी जेम सुवर्ण, मा जनथी जेम जमीन, तथा अजनथी जेम नेत्र, तेम तीन तपथी आत्मा निर्मल थाय ठे ॥२६॥ हवे नावप्रक्रम कहे दत्तं येन रिना पनेऽपि हि धन स्याउत्सहस्तरय- श्वी येन दिनानिकामनिमजेशीले च जोगक्ष्य ॥
६४
तप्ते येन विना च स्तरतप स्तोमे च कार्योदयं ॥
कार्यस्तत्फलमिबुनि शुन्नतरे जावेऽत्र जव्यर्सय ॥ २७ ॥
श्रर्थ-जे नावविना घणा धननु दान देवाथी पण
ते उसे सहन थाय एवो (फोकट) खरच ठे, तथा
जे नाव विना इछित अने निर्मल एवु गील पालवा
थी पण (केवल) जोगोनोज क्ष्य , तथा जे नाव-
विना श्राकरा तपनो समूह करवाथी पण (केवल)
कृशतानोज उदय ठे, माटे एवी रीतना अत्यत शुज
नावमा, ते ते कार्योना फलनी छावाला नव्य लो-
कोए आसक्तपणु करवु ॥२७॥
श्रीहानि ददतामुपैति दधता शील च जोगक्ष्य ।
सप्लेशः सृजता तपश्च पठता को जोत करतानारो,
पूज्याना नमता च मानमश्रन मुख वृत विन्त्रताका
मत्वैव न कथ रोपि मुकरे नाचे मनस्विन् मन
अर्थ-दान देवाथी समीनी हानि थाय ने शील
पालवाथी लोगोनो क्षय थाय , तप करवाथी क्लेश
थाय , नणवाथी करशोप थाय ठे, पूज्योने नमवाथी
माननी हानि थाय , तथा घृत धारण करवाथी उख
थाय ठे, एतु मानीने पण हे मनस्वी । (शिवान् ।)
तु उत्तम जावमा मनने केम जोमतो नथी ॥२॥
॥ २७॥
૫ नीरेणेव सर सरोरहमिवामोदेन सीताशुना। तुगीताम्बुजमधुनेर दिवम कुनीव दानाम्सुना ।। पुत्रेणेच कुज कुरगनयना जत्रेव धत्ते निय। जावेन मचुरापि पुण्यपटुता प्रोदासमीता क्रिया ॥ २ए । अर्थ-जलश्री जेम सरोवर, सुगधियी जेम कमल, चंऽथी जेम रात्रि, सूर्यथी जेम दिवस, मदथी जेम हाथी, पुत्रथी जेम कुल, तथा जारथी जेम स्त्री शो- नाने धारण करे ,तेम, घणी एवी पण किया ना- नयी पुएयनी पटुताना प्रोद्वासने पामे वे ॥२५॥ कश्चिद्दाममदायि शीलममल चापालि कश्चित्तप । कष्ट कश्चिदधाय्यकारि विपिने कैश्चिन्निनासोऽनिशम् ॥ कैश्चिध्यानमधारि कैश्चिनपश्चापूजि देवनजो । - फसमापि चापरनरस्ततामविस्फुजितम् ।। ३० ॥ नतिन ने तीधु, केटलाकोए निर्मल जाल पाट्यु, केटलाकोए तपनु कष्ट सहन कर्यु, के- लाकोए हमेशां वनमा निवास को, केटलाकोए व्यान धर्यु, तथा केटलाकोए निर्मल देवसमूहने पू. च्यो, पण ते सबलानुं फल तो वीजाोने मत्यु, माटे तेमा नावनु प्रावल्य जाणवु ॥३०॥ सिधाजन जनितयोगिजनप्रसार । जाव वदति पिपा निवहा नगीनम् ।। १ " निशीथिनी निशा निट्च, शामा तुगी तमा तमी" इति नामनिधानम्
५४
तप्ते येन विना च उरतरतप स्तोमे च कार्योदय ॥
कार्यस्तत्फलमिलि शुनतरे जायेऽत्र नव्यलय ॥२७॥
अर्थ-जे चावविना घणा धननु दान देवाथी पण
ते सुखे सहन थाय एवो (फोकट) सरचज , तथा
जे नाव विना धित अने निर्मट गवु शील पालवा-
थी पण (केवल) नोगोनोज क्षय ठे, तथा जे नाव-
विना श्राकरा तपनो समूह करवाथी पण (केवल)
कृशतानोज उदय , माटे एवी रीतना थत्यत शुज
जावमा, ते ते कार्योना फलनी छावाला नव्य लो-
कोए श्रासक्तपणु करवु ॥२७॥
श्रीहानि ददतामुपैति दधता शील च नोगक्ष्य ।
सोशः सजता तपश्च पठता को नयेत मनता।
पृज्याना नमता च मानमयने इस वृत पत्रताका..
मर्वन न कथ करोपि मुररे जावे मनस्विन् मन
अर्थ-दान देवाथी खदमीनी हानि श्राय ने शील
पालवाथी जोगोनो क्ष्य थाय ठे, तप करवायी क्लेश
थाय , जणवाथी कवशोप थाय ठे, पूज्योने नमवायी
माननी हानि थाय , तथा वृत धारण करवायी सुख
थाय , एवु मानीने पण हे मनस्वी । (बुद्धिवान् ।)
तु उत्तम लावमा मनने केम जोमतो नथी? ॥२७॥
(नारो,
॥२॥
नीरेणेव सर सरोरमियामोदेन सीताशुना । तुंगीनाम्युजमधुनेर दिवस कुलीय दानाम्बुना ।। पुत्रेणेच कुल कुरगनयना जर्नेव धत्ते श्रिय । जानेन प्रचुरापि पुण्यपटुता प्रोतासमीता क्रिया ॥ २५ ॥ अर्थ-जलथी जेम सरोवर, सुगधिथी जेम कमल, चऽथी जेम रात्रि, सूर्यथी जेम दिवस, मदथी जेम हाथी, पुत्रथी जेम कुल, तथा नारथी जेम स्त्री शो- जाने धारण करे ,तेम, घणी एवी पण किया जा- वधी पुण्यनी पटुताना प्रोद्वासने पामे ठे ॥५॥ कश्चिद्दाममदायि शीखममत चापालि कश्चित्तप । कष्टं कैश्चिदधाय्यकारि विपिने कश्चिन्निनासोऽनिशम् ॥ कैश्चियानमधारि कश्चिदनपश्चापूजि देवप्रजो। - फसमापि चापरनरस्तजावविस्फुजिनम् ॥ ३०॥ जर्णाननग्विना दीधु, केटलाकोए निर्मल ताल पाल्यु, केटलाकोए तपनु कष्ट सहन कर्यु, के- लाकोए हमेशा बनमां निवास कयो, केटलाकोए ज्यान धर्यु, तथा केटलाकोए निर्मल देवसमूहने पू. ज्यो, पण ते सघलानु फल तो बीजायोने मत्यु, माटे तेमा लावनु प्रावट्य जाणवु ॥ ३० ॥ सिधाजन जनितयोगिजनप्रनार । नार वदति निपानियहा नवीनम् ॥ १. निशीथिनी निगा निट्च, सामा तुगी तमा तमी" इति नामनिधानम् Amarna Homware - ६६ मियो भन्मनमि सनिहिते यदस्मिन् ॥ पश्यन् जगति मनुजो जगतामहरम ॥३१॥ अर्थ-उत्पन्न करेल वे योगीजनो प्रतेप्रनावजे एवा नावने,पमिनोना समूहो नवीनप्रकारनु (था र्यकारक) सिझाजन कहे ,केमके तेजावरूपीसि जनने मनमा धारण करवाथी मनुष्य सिह यज तोने जोतो थको(पोते तो)जगतोने अदृश्य थाय ठे हवे क्रोधप्रकम कहे स्कयो युधमहीरहस्य कुमते साधो निवधाऽहसा । योधो पुनयनपते कृतकृपारोधोऽमनोधो हदाम् ॥ व्याधो धर्ममूग वधो धृतिधिया गधो विषपीरधा मधा ऽगतिपता ममुचित क्रोधो विहातु सताम् ।। अर्थ -युरूरूपी वृक्षाना थडसरसोर्चुकिनामे सरसो, पापोना कारण सरसो, शन्यायरूपी राज योका सरसो, दयाने रोकनारो, हृदयने नहीं प्र करनारो,धर्मरूपी हरिणने मारवामां पाराधिसर धैर्य अने बुझिनो नाश करनारो,आपदारूपी वृक्ष - १ माधारण थजन तो याखमा धारण करायके, पए जागरुपी अजनने तो हृदयमा धारण करवाथी अन्य जगतन जोगाय वे मांट ते श्राश्चर्यकारक सिद्धाजन ठे ६७ गध सरखो,तथा पुर्गतिमा पानवाने अंध सरखो,एवो क्रोध उत्तम माणसोने तजवो लायक ठे ॥३२॥ वायुर्यया जलमुचा ममिधा यथाग्नि । सिहो यथा करटिना तममा यथार्क ॥ हस्ती यथारनिरहा पयसा ययोष्ण । शक्तस्तया प्रशमनाय शमो स्पाणाम् ।। ३३ ॥ अर्थ-मेघनो नाश करवामा जेम वायु, काटोनो नाश करवामा जेम अग्नि, हाथीयोनो नाश करवामां जेम सिंह, अधकारनो नाश करवामा जेम सूर्य, वृदोनो नाश करवामा जेम हाथी, तथा जलोनो नाश करवामा जेम उनासो समर्थ, तेम कोधने नाश करवामा समता समर्थ ठे ॥ ३३ ॥ तप पूर पायोमुचमिन मरत्महरति य । कृपाकेलि मुस्ताकुरमिय वराह मनति य ॥ सुहन्नार नाश हिममिर पयोज नयति य । म कोप साटोप प्रविशति मता चेतमि किमु ॥ ३४ ॥ अर्थ:-पवन जेम वरसादने,तेमजे कोप तपनासमू- हने हरे वे,तथा मुकर जेम *मुस्तना (मोथना)अकु राने तेम जे दयानी क्रीमाने जखमी नाखे ठे, तथा परफजेम कमलनेतेम जे मित्रानो नाश करे, एवो * “कुरविंदो मेघनामा, मुस्ता मुस्तकमस्त्रियाम्" इत्यमर थाटोप सहित कोप,शु सजानोना चित्तमांप्रवेशकरी शके (अर्थात ते प्रवेश करी शकतो नथी) ॥३॥ ते धन्या अजिवदनीयमिह तत्पादारविंदषय । ते पात्र सकश्रिया जगति तत्कीर्तिरी नर्ति च ॥ तन्माहात्म्यमसनिन्न सुरनरा सर्वेऽपि तत्किंकरा । ये कोपधिपसिंहशावसदृश स्वाते शम चिनति ॥ ३५ ॥ अर्थ-जे माणसो क्रोधरूपी हाथीने (हणवामा) सिहना बच्चा सरखी समताने मनमा धारण करे ,ते- उने धन्य । तथा श्र जगतमां तेना बन्ने चरणक मलो वदन करवालायक वे, वली ते सघली लक्ष्मी- ओना पात्र , तथा तेनी कीर्तिश्रा जगतमा नाच्या करे ठे, वली तेनु माहात्म्य अतुल्य ठे, तथा सघला देवो श्रने मनुष्यो तेना चाकरो थइने रहे ॥३५॥ बनरन्हिर्नव कोऽपि, कोपरप प्ररूपित ॥ श्रातर यस्तपोवित्त, जस्मसात्कुरते क्षणात् ॥ ३६ ॥ अर्थ-क्रोधरूपी दावानल तो कोश्क नवीन प्रकार- नोज(आश्चर्यकारक)जणाएलो के, केमके जे अतरग तपरूप बनने (पण) क्षणवारमावालीने जश्म करे हवे मानप्रक्रम कहे ठे जात्यश्वर्यवतश्रुतान्ययतपोरपोपलब्धिश्रित । गर्न सर्वगुणकपर्वतपनि मात्मन् कृया सर्वथा ॥
सग गवति यत्र यत्र यदमी तत्तधिनागास्पद । प्रेत्य प्राणतो नात्यनिमतप्राप्तिमहीणा दाणात् ॥ ३ ॥ अर्थ-हे यात्मा सर्व गुणोरूपी पर्वतने (नेद- वामा) वज सरखा एवाजातिमद,ऐश्वर्यमद, बलमद, ज्ञानमद, कुलमद,तपमद, रूपमद, तथा धनादिकना प्राप्तिमदने तु सर्वथा प्रकारे श्राचर नहीं? केमके,उपर कहेली जे जे चावतोमा ते मदनो (श्रहकारनो) सग थाय ठे, ते ते वावतो प्राणीउने परजवमा अनिष्ट मले वे अने एवी रीते पोताने मनोहर लागती एवी प्रा- तिथोथी ते क्षण वारमा रहित थ जाय ॥३॥ श्रौचित्यचारचरितायुजशीतपाद । सत्कर्मकांशलकुचलकठोरपादम् ।। ससेव्यसेवनानगुमसामयोनि । मान विमुच सुकृताधिकुलयोनिम् ॥ ३ ॥ अर्थ-औचित्यतारूपजे मनोहर थाचरण,ते रूपी (सूर्यविकासि) कमलनो (नाश करवामा) चंडसरसा, तथा उत्तम कार्यनी कुशलतारूपी (चलविकासि) कमलने (नाश करवामा) सूर्य सरसा, श्रने श्राच. रखालायक कार्यरूपी वनवृदने (नाग करवामा) हाथी सरसा, तथा पुण्यरूपी समुजने (गोपामा) अगस्ति झपि सरसाएवा मानने,हे प्राणी तुतजीदे? १“प्रेत्यामुत्रजनातरे" इत्यमर
Vo
,
विपदा मन गोंय मपर्व पर्वत स्मृत
प्राप्नुवत्युमुर्शनो, यमारढा अधोगतिम् ॥ ३ए ।
अर्थ-श्रापदायोनास्थानक सरयो, एनो था गर्व-
रूपी पर्वत तोको विचित्र प्रकारनो (थाश्चर्यकारक)
ठे,केमके उचुमस्तक रासीने (श्रकम रहीने) ते पर्व
तपर चडेला माणसो (उलटा) नीची गतिने पामे ।
दप्टो येन जनो जहाति विनयप्राणान् मसिक्षिप्रदान् ।
यद्दष्टेन निवेकनीतिनयने समीत्य सस्थीयते ॥
यद्दष्टस्य च कीलकीलितमिव स्तब्ध वपुर्जायते ।
दर्प सर्पमिवातिजिह्मगहन कस्त स्पृशेत्कोपिद ॥४०॥
अर्थ-जे अहकाररूपी सर्पना मखवाथी, माणस
पोताने कीर्ति श्रापनारा विनयरूपी प्राणोने तजे ,
तथा विवेक अनेन्यारूपी पोतानीथासोमीची जाय
वे, तथा जेना डखथी पोतानु शरीर जाणे सीलामा
कीलित थ गयु होय नहीं तेम यश् जाय ठे, एवा
सर्प सरसा अत्यत फेरथी जयकर यएला अहका
रने कयो पमित माणस स्पर्श करे ॥४०॥
हवे मायाप्रकम कहे ते
दल का च विधाय उराशया ये ।
मीनानिवासियजनान् प्रतिवचयति ।
ते साहदादमलकीतिलतापयोदा
दारमा प्रपचचतुरोऽचतुररवचि ॥४१॥
अर्थ-जे पुर्बुडियो कपट करीने धगलायो जेम मत्स्योने तेम सर्व जनोने ठगे , ते मूखोंए निर्मल कीर्तिरूपी लताप्रते वरसाद सरखी मित्राथी प्रप. चमा चतुर एवा पोताना आत्माने उग्यो ॥४॥ मायामिमा कुटिलशीतपिहारविज्ञा । मान्यमहे हृदि जुजगरधू नगीनाम् ।। दप्टोऽनया स्मितसरोजसहोदरास्यो। मोह नयद्यदितरान्मधुर ब्रुवाण ॥ ४२ ॥ अर्थ-कुटिल शीलना (पुराचारना) विहारमा चतुर एवी मायारूपी सर्पणीने श्रमो हृदयमा विचित्र प्रकारनी (आश्चर्यकारक)मानीए ठीए, केमके जेनायी मसाएलो माणस विकखर थएला कमल सरखा मुस वालो थयो थको,तथा मीठा मीठा वचनोचोलतोथको (उलटो) वीजाने मोहमा नांखे वे ॥ ४ ॥ विधन सुजगीर जीविततनु व्याहति या देहिना । या सौहार्दमपाकरोति शुचिता स्पर्शोऽशुचीनामिन ॥ या कौटियकला कलामिव विधो पुष्णाति पक्ष सित- स्ता निर्मोकमिगोरग क्षतगति माया न को भुचति ॥ ३३ ॥ अर्थ-जे माया (कपट) सर्पणी जेम जीवितने, तेम माणसोना विश्वासने हणे ,तथा अशुचि पदा- योनो स्पर्श जेम पवित्रताने, तेम जे मित्राश्ने दूर करे
TO
निपटा मा गाय-मपूर्व पर्वत स्मृत
प्राप्नुवत्युमु नो, यमारदा अधोगतिम् ॥ ३५॥
अर्थ-श्रापदायोनास्थानक सरसो, एवो या गर्व-
रूपी पर्वत तोको विचित्र प्रकारनो (आश्चर्यकारक)
,केमके उचुमस्तक राखीने (थक्कम रहीने) ते पर्व
तपर चडेला माणसो (उलटा) नीची गतिने पामे।
दतो येन जनो जहाति विनयप्राणान् प्रसिद्धिप्रदान् ।
यद्दष्टेन निकनीतिनयने समीय सस्थीयते ॥
यद्दष्टस्य च कीलकीलितमिर स्तब्ध वपुर्जायते ।
दर्प मर्पमिनातिजिह्मगहन कस्त स्पृशेत्कोविद ॥४०॥
श्रर्थ-जे शहकाररूपी सर्पना मसवाथी, मापस
पोताने कीर्ति आपनारा विनयरूपी प्राणोने तजे ,
तथा विवेक अनेन्यारूपी पोतानी आंखोमीची जाय
है, तथा जेना डसथी पोतानु शरीर जाणे सीलामा
कीलित थ गयु होय नहीं तेम थर जाय ठे, एवा
सर्प सरसा अत्यत फेरथी जयकर थएला थहका
रने कयो पमित माणस स्पर्श करे ॥४०॥
हवे मायाप्रकम कहे
दल बका ऽव विधाय इराशया ये ।
मीनानिगासिलजनान् प्रतियचयति ।।
तै सौहृदादमलकीतिलतापयोदा
दात्मा प्रपचचतुरोऽचतुरैरचि ॥४१॥
श्रर्थ-जे पुर्बुछियो कपट करीने घगलांमओ जेम मत्स्योने तेम सर्व जनोने उगे , ते मूल्ए निर्मल कीर्तिरूपी लतानते वरसाद सरखी मित्राश्यी प्रप. चमां चतुर एवा पोताना आत्माने ग्यो रे ॥४॥ मायामिमा कुटिसशीतपिहारविज्ञा। मान्यमहे हृदि गुजगमधू नवीनाम् ॥ दशोऽनया स्मितसरोजसहोदरास्यो। मोह नयेद्यदितरान्मधुर अपाण ॥ ४२ ॥ अर्थ-कुटिल शीलना (पुराचारना) विहारमा चतुर एवी मायारूपी सर्पणीने श्रमो हृदयमा विचित्र प्रकारनी (थाश्चर्यकारक)मानीए ठीए, कमके जेनाथी मसाएलो माणस निकखर थएला कमल सरखा मुस वालो थयो थको,तथा मीठा मीठा वचनो चोलतो थको (उलटो) चीजाने मोहमा नासे वे ॥ ४२ ॥ विनल नुजगीर जीविततनु व्याहति या देहिना । या सौहार्दमपाकरोति शुचिता म्पशाऽशुचीनामिर ।। या कौटिव्यक्ला कलामिन निधो पुष्णाति पक्ष सित स्ता निर्मोमियोरग इतगति माया न को मुचति ।। ४३ ।। अर्थ-जे माया (कपट) सर्पणी जेम जीवितने, तेम माणसोना विश्वासने हणे ,तथा थशुचि पदा- थानो स्पर्श जेम पवित्रताने, तेम जे मित्राश्ने दूर करे
वे, थने शुक्ल पक्ष जेम चंनी कसाने, तेम जे कु-
टिलताने (वकपणाने) पोपे ठे, एवी (शुज) गतिने
अटकावनारी मायाने, सर्प जेम (पोतानी) कांच-
सीने, तेम कोण ठोमतो एगी? ॥ ४३ ॥
ये कौटिट्यकलाकलापकुशलास्ते मत्यनेके दिती।
ये हार्यार्जपर्यवीर्यसदन ते केचिदेव ध्रुवम् ॥
सन्यते हि पदे पदे फसजरै नम्रा दरिषद्गुमा ।
सपीएन नुवनानि पेशलफलैरटपो हि कपटुम ॥४॥
अर्थ-कपटनी कलाना समूहमा कुशल एवा तो था
पृथ्वीमांथनेक लोकोके,पण मनोहरएवीचार्जवताना
उत्तम वीर्यना स्थानरूप तो विरलाज होय ठे, केमके,
फलोनासमूहोथी नमेला तुध वृक्षो तो पगले पगले म-
ले , पण पोताना उत्तम फलोथी त्रणे जगतोने खु.
शी करनार कल्पवृक्ष तो अल्पज होय रे ॥ ४ ॥
उमाया र मायाया , सपर्क मुच मुच रे ॥
ईश्वरोऽपि नरो नून, अत्मगादू नीमता मजेत् ॥ ४५ ॥
अर्थ-हे प्राणीपार्वतीनो जेमतेम मायानो सग तु
गेमीज दे ? केमके जेना संगथी (पदे पार्वतीना
सगथी) ऐश्वर्यवानने पण (पदे महादेवने पण)
जयकरपणु (जीमपणु) धारण करवु पडयुठे ॥४५॥
१३. हवे लोजप्रक्रम वे नाश यो यशसा करोति रजसा मातोऽनिसानामि । त्रास यो महसा तनोति वयसा पात शराणामिन ।। शोला यो वचसा हिनस्ति पयसा वृष्टिपनानामिन । त्यक्त्वाकृत्यकरींकुनशरल सोल शुजयुर्जव ।। ४६ ॥ श्रर्थ-जे लोन पवनोनो समूह जेम रजोनो, तेम यशोनो नाश करे , तथा वाणोनु पमवु जेम जीद- गिने, तेम जे (पोताना) तेजने त्रास आपे है, तथा मेघनीवृष्टि जेम पाणीने (मोलु करे ठे) तेम जे, वच- ननी शोजाने हणे ठे, तथा जे करवायोग्य कार्यरूपी हाथीना कुनस्थलने दवामां सिहसमान , एवा लोजने तजीने हे प्राणी । तुं कल्याणयुक्त था ॥६॥ कि ध्यानर्मुखपद्ममुद्रणचण किं ,जियाणाजय- रस्तपसा पुन प्रतपन कि मेदसा शोपणे ॥ कि वाचा जनितश्रम परिचय किं वेशयुक्तत- श्वेझोनोऽस्वितदोपपोपणपटुर्जागति चित्तेतिन ॥४॥ हे प्राणी सघला दोषोने पोषण करवामां समर्थ तथा पुसना स्थानकरूप एवोलोनजो चित्तमांजाग तोरह्यो ,तो पठी मुसरूपी कमलने मुजित करवामां समर्थ, एवाध्यानयीशु थवानु ठे? तेम इजियोनेजी- तवाथी पण शु थवानु ' तेम इछाने रोधनार तथा , d चरवीने (शरीरमा पुष्टपणाने) शोपनार एवा तपो तपवाथी पण शु थवानु ? तेम श्रमयुक्त एग व. चनोना परिचययी पण शु थवानु ? तथा क्लेशो युक्त एवा व्रतोथी पण शु थवानु ठे? ॥ ७ ॥ स स्थैयकनिकेतन स सुजटश्रेणिपु चूडामणि । स मागहल्यपरानुनावसुलग स ध्यानधुर्धवह ॥ स श्रेष्ठ स च पुण्यमान् म च शुचि साधनीय सता । येनागण्यगुणालिपतिकखनो खोजो नृश स्तलित ॥७॥ अर्थ-असरयाता गुणोणी श्रेणिरूप वेलमीन (नाश करवामा) हाथी सरसा, एवा लोजने जे माणसे विशेपे करीने अटकाव्यो , ते माणस स्थि- रताना एक स्थानकरूप ठे, ते सुनटोनी पक्तिमा अग्रेसर , मोटाश्ना उत्कृष्ट नावथी मनोहर थ- एलो ठे, ध्याननी धोसरीने धारण करवामा समर्थ , पुण्यवान अने पवित्र ठे, तथा ते उत्तम माण- सोने प्रशसा करवा लायक ठे मी चिमुचति सुहबिनय विनय । सेवा च सपकजन प्रणय च पुत्र ॥ नीतिं नृपो व्रतमृपिञ्च तपस्तपस्वी । खोनानिजूतहदय कुलजोऽपि खजाम् ॥ ए॥ अर्थ-सोनधी पराभव पामेलु ठे हृदय जेनु एवो मित्र मिनाइने तजे , शिष्य विनयने तजे , चाकर - ७५ - सेवाने तजे , पुत्र नम्रताने तजे , राजा नीतिने तजे , मुनि व्रतने तजे , तपस्वी तपने तजे , तथा एवो कुलीन माणस पण खजाने तजे या सोनालोजातिशीतयुतिरहिमचि पुण्यपाथोजपुजे । शुष्पध्यानकसौध प्रगुणगुणमणिश्रेणिमाणिक्यसानि ॥ श्रेयोपट्यालपाल कलिमलकमक्षारामसहारदस्ती । तृष्णाकृष्णाहिमत्रो विशतु हदिसतामप सत्तोपपोप ॥ ५० ॥ अर्थ-लोजरूपी (सुर्य विकासी) कमलोनी श्रेणि- नो (नाश करवामा) च सरसो, पुएयरूपी कमलना समूहने ( विकस्वर करवामा) सूर्य सरखो, शुरू ध्यानना एक मेहेल सरसो, उत्तम गुणोरूपी माणि- नी श्रेणियोने (उत्पन्न करवामा) मणिक्यनी खाण सरसो, कल्याणरूपी वेसटीने (प्रफुल्लित करवामां) क्यारा सरखो, क्लेश अने मलीनतारूपी कमलना वगीचानो नाश करवामा हाथी सरखो, तथा तृ- पणारूपी कृपपसर्पने (वश करवामा) मत्र सरसो, एवो था सतोपनो पोप (पुष्टि) सलानोना हृद- यमा दाखल थायो॥॥ हवे पितृप्रकम कहे वे तेनानादि यश प्रमिझिपटह प्राकारि यात्रोत्सव स्तीयांनाच हृदय प्राणोदि पापप्रया॥
श्रेय श्रेणिरवापि वशसदने चारोपि धर्मध्वजो। येनापृजि पदषयी हितपती पित्रो पचित्रात्मनो ॥१॥ अर्थ-जे मापसे पवित्र एवा मातपितानां हितकारी वन्ने चरणोने पूज्या वे, तेणे (था जगतमा पोताना) यशनो जाहेर पडो वजमाव्यो , तीर्थोनी यात्रानो उत्सव करेलो , सजानोना हृदयने थानदित कयु ठे, पापोना विस्तारने दूर कयों ठे, कल्याणनी परपरा मेलवीने, तथा तेणे पोताना कुलरूपी घरपर धर्मध्वज आरोपण को ठे, (एम जाणवु ) ॥१॥ लक्ष्मीस्तत्र पयोनिधाविव सरिणि समेति स्वय । जोगास्तत्र वसति शाखिशिसरावासे विहगा इन ॥ पूजास्फातिमुपैति तत्र ससिले वीथीन पायोरहा । जत्तिर्यत्र पवित्रपुण्यपरयो पित्रोरनुष्ठीयते ॥ ५२ ।। थर्थ-पवित्र पुण्यमा तत्पर ऐवा मातपितानी ज्यां नक्ति कराय वे त्या, समुझमा जेम नदीयोनी श्रेणि, तेम लक्ष्मी पोतानी मेलेज श्रावे ठे, वली वृदनी टोचरूपी थावासमा जेम पक्षियो, तेम त्या लोगो (श्रावीने) वसे ठे, तथा पापीमा जेम कमलोनी श्रेणि, तेम त्या मान विस्तारने पामे ठे ॥ ५५ ॥ न स्नानरपि तीर्थपृतपयसा शुबैश्च सिधात्मनो। नो जापैरपि नापि चारचरितापि श्रुताना श्रमै ॥
पशु न त्यागरपि सपदा नयति सा नापि ब्रताना ब्रजे- यो पित्रो पदपूजनै सुनगयो शुद्धिर्जुश जनते ।। ५३ ॥ थर्थ-मातपिताना मनोहर चरणोनी पूजाथी (प्राणीने)जे अत्यत शुद्धिथाय ठे,तेची शुद्धितीर्थोना पवित्र जखोना सानोथी पण थती नथी, सिहप्र. गुना शुभ जापोथी पण यती नथी, मनोहर श्राच- रणोपी पण थती नश्री, सिंझांतो (सानलवाना) श्र मोधी पण थती नथी, लक्ष्मीना दानथी पण थतीन- शी, तथा अतोना समूहोथी पण थत्ती नथी ॥३॥ विद्या स्वर्गतरगिणी प्रकटिता तागले मम्ले । दुस्थस्य प्रविनेश वेश्मनि मन कामप्रदा स्वर्गची। प्राविमुपेयिवान्मरनुनि कोणीरुह स्वर्गिणा । यपित्रो प्रविधीयते प्रतिदिन प्रक्ति शुनास्मिन् युगे ॥५४॥ अर्थ-श्रा कलिकालमा पण हमेशा मात पितानी शुन जति जे करवामा श्रावे ते, तेथी हु एम जाणु तु के, जंगलना प्रदेशमा देवगगा प्रगट थश्वे, तथा मनना हित श्रर्थने देनारी कामधेनुए दरिजिना घरमा प्रवेश कया है, तथा मारवामनी नूमिमा क- ल्पवृक्षोनी उत्पत्ति थ 1॥५४॥ परप्रसाटयशत करितीला, पृतरपतिमितोऽप्युपयाति ।। पादयो प्रविधीत न पिनो , किंतयो सतनय म!ि अर्थ-जे मातपितानी कृपाथी, (जन्म समये) पूरा सरसो पण पुत्र, (योनन समये) हाथी समान लीलानेप्राप्त थाय ठे,तेवा मातपितानाचरणोनी सेवा ने, ते पुत्र शामाटे अगीकार न करे? (अर्थात् करेज) हवे गुरुपकम कहे ते कि पायसा मयनरत् पुरपे सुग्नेछु । वंधो मुर्धर विविध निकर प्रियाणाम् ।। वस्तुप्रकाशनपटु, प्रक्टप्रनायो । दीपप्रदीप्त च घेद् गुरुराहतो न ॥ ५६ ॥ अर्थ-देदीप्यमान दीपकनी पेठे वस्तुओने प्र. काश करवामा समर्थ, तथा प्रगट प्रत्नाववाला, एवा गुरूने, हे वधु । जो ते अगीकार कर्या नथी, तो सु- खनी श्याथी जलना मथननी पेठे फोकट क्रीया- ओनो समूह तु शामाटे करे ? ॥ ५६ ॥ न ध्वस विदधाति यस्तनुमता घूते न जापा मृपा। न स्तेय वितनोति न प्रकुरुते नोगाश्च वक्रनुयाम् ॥ न स्वर्णादिपरिग्रहरहिसता धत्ते च चित्ते धचित् । ससेव्यो गुरुरेष दोपरिमुग्य ससारपारेसुलि ॥ ५ ॥ अर्थ-जे गुरु जीवोनी हिंसा करता नथी,मृपावाद बोलता नथी चोरी करता नथी,स्त्रीयोना जोगोलो. गरता नथी,तथामनमा कोइपण वसतेसुवर्णादिकना परिग्रहनी लोलताने धारण करता नथी,एवा निदोप गुरुने ससारतरवानी इछावाला मनुप्योए सेववा ५७ ये व्यापारपरायण प्रणयिनीप्रेमप्रवीणाश्च ये । ये धान्यादिपरिग्रहाग्रहगृह सर्गनिसापाश्च ये ॥ ये मिथ्यावचनप्रपचचतुरा येऽहनिश नोजिन स्ते सव्या न जमोदधौ कुगुरव सविज्ञपोता र ॥ ५ ॥ अर्थ-जेथो व्यापारमा तत्पर रहेला के,स्त्रीश्रोना प्रेममा प्रवीण थया ,धान्यादिक परिग्रहना स्थानक तुल्य ,सर्व वस्तुथोना लालचुछे, मिथ्यावादना प्रपं- चमा चतुरते,तथा जेओरातदहामो नोजनमा श्रास- क्त ठे एवा कुगुरुओने शो नवरूपी समुषमा (घुमा- मवाने)विश्वाला बहाणतुल्य(जाणीने)सेववाज नहीं ये विश्वासपद च ये प्रतिमा निर्माणशर्मार्पणे । ये चाधोगतिर्गमार्गगमनघारप्रवेशार्गला ॥ धर्माधर्महिताहितप्रकटनमाप्तप्रमोदाश्च ये । ते सेव्या जगारिधी सुगुरको निश्चिऽपोता र ॥ ७ ॥ अर्थ-जेश्रो विश्वासना स्थानकरूप , मोक्षसुख थापवामा शादित ठे, नीच गतिना दुर्गम मार्गमा गमन करवाना हार प्रते प्रवेश करवामा नोगल समान वे,तथा जेओ धर्म, अधर्म,हित,अहित विगेरे प्रगट करवायी शानद मेलवनारा के, एवा उत्तम.गुरु- ओने नवरूपी समुघमां विरहित (अखंम) वहा- ण तुल्य जाणीने सेववा ॥५॥ चेद्दानशीलतपसा फसमाप्तुमाहा । स्वर्गापवर्गपुरयो पथि चेधियासा ।। वाग च चेत्सुकृत कृतयोविवेक । सेव्य समाधिनिधिरेप गुरस्तदाय ॥६॥ अर्थ-जो दान, शील अने तपना फलने मेलव- वानी श्वा होय,श्रने खर्ग तथा मोक्ष नगरना मार्गमा जवानी जोश्याहोय,तथा पुण्य पापनो विवेक (तफा- वत) जाणवानी जो श्वा होय, तो समाधिना नमार- रूप ते सुगुरुने उत्तम माणसोए सेववा ॥ ६० ॥ हवे देवप्रक्रम कहे वे ज्योतिर्जालमिवाजिनीप्रियतम प्रीतिर्न त मुंचति । श्रेय श्रीवतीह तत्सहचरी ज्योत्स्ना सुधाशोरिव ॥ सौलाग्य तमुपैति नाश्रमनने सेनेव त कादति । स्वब्रह्माधिसुता वर्शन तरण योऽर्चा विधत्तेऽर्हताम् ॥६॥ अर्थ-जेमाणस श्रीअरिहंत प्रजुनी पूजा करे ठे, तेने, सूर्यने जेम ज्योतिनो समूह तेम प्रीति वोमती नथी,तथा चादनी जेमचनी,तेम कल्याणनी लक्ष्मी तेनी सहचरी थाय , तथा राजाप्रते जेम सेना, तेम जर सौजाग्य तेनी समीप आवे , तथा युवान पुरुपने जेम स्त्री,तेम वर्गथने मोदानी लक्ष्मी तेने छे छे ६१ साध्य कृतिना तति सुकृतिना त स्तीति तैनात्मनो। शोऽशोति नमति योजितकरास्तस्मै व्रजा ऋतुजाम् ॥ तस्मानप्रथित परोऽस्ति नुवने जागति चित्तातिहत् । कीतिस्तस्य वसति जोगनिहास्तस्मिजिन योऽर्चति ॥६शा अर्थ-जे माणस जिनेश्वर मनुने पूजे , ते कृतार्थ पुरुषोमा (पण) वखाणवालायक, तथा पुण्यवतोनी श्रेणि तेनी स्तुति करे ठे, वली तेणे पोतानु कुल शो- नाव्यु , तेम तेनी पासे राजाशोना समूहो हाथ जोमीने रहे , वली तेना समान था पृथ्वीमा कोश पण वीजो माणस परयात थएलोनथी, तेम चित्तनी पीमाने हरनारी एवी तेनी कीर्ति जागृत थाय , तथा तेनामा जोगोना समूहो (श्रावीने) वसे वे ॥६॥ तस्मादूरमुपति उ खमखिल सिहादिवेलनजो। वित्रीपश्च विनति सर्पनिकर कसारियानादिव ।। चिपापंकजिनीपतेरिव निशा नश्यत्यनः गति । पृश्यते जिनमूर्तय प्रतिदिन यानि सम्फुर्तयः ।। ६३ ।। अर्थ-जे मनुष्यना घरमा स्फुरायमान एवी जिननी मूर्तियो हमेशां पूजाय ठे, ते माणस पासेथी, सिंहथी जेमहाधीश्रोनो समूह, तेम सघदूं मुख घरजाय , तथा गरुम्थी जेम सोनो समूह,तेम तेनाश्री विमोनो समूह मरतो रहे , तथा सूर्यथी जेम रान्नि, तेम तेनाथी उराचरण तो नासतुज फरे ठे ॥६३ ॥ पर्धाराकारा व्यसनशिखरिएयुत्सवरने । वसत् सफेतसिदिवशिवसपत्तियुयते ॥ नगालोधा पोत सुकृतकमलाना च सरसी। जिनेजाणामर्चा प्रथितमहिमाना च सदनम् ॥ ६ ॥ अर्थ-जिनेअप्रनुयोनी पूजा (साते)व्यसनोरूपी पर्वतने (नेदवामां) वजनी धारा सरखी , उत्सव- रूपी बनने (विकखर करवामा) वसत शतु सरखी , देवलोक अने मोक्षनी सपदारुप युवान स्त्रीने (वोलाववामां) सकेत सरखी है, जवरूपी समुअने (तरवामां) नाव सरखी , पुएयरूपी कमलोने ज. स्पन्न करवामा तलाव सरसी , तथा विस्तार पा. मेला महिमाना स्थानक समान वे ॥६॥ न भू साटोपकोपा न च करयुगक्ष चापचकादिचिन्ह । काताकातश्च नाको न च मुग्नकमत समकोपमसादम् ।। यानासीना न मूतिर्न च नयनयुग कामकामाजिराम । हास्योत्फुहान गहौ मन्नयनानिदो यस्य देव स सेव्य ॥६५॥ अर्थ-जययुक्त नवने नेदनारा एवो जे देवनी चुकु टीपाटोप सहित कोपवाली नथी,जेना बन्ने हाथो च पचक आदिकधी चिह्नित था -3, सोलं ३ स्त्रीथी शोजितो थयो नथी, जेनु मुखकमल कोप के प्रसादवाडं नथी, जेनी मूर्ति वाहनपर वेठेलीनधी, जेनी वन्ने आखो कामनी श्वाथी मनोहर थएली नथी, तथा जेना गालो हास्यथी प्रफुद्धित थया न- थी, ते देवज सेक्वा योग्य ते ॥६५॥ हवे विनयप्रक्रम कहे केनाकारि प्रशस्या शशिनिधनलिमा पहिणा च प्रनहें । वह चित्र विचित्र जलरूहपटले सारमारन्यसपत् ।। मुग्धे स्नग्ध्य सितायामसममधुरिमा पद्मपाणी प्रनाते । नर्मट्य सानुकृष्ट्य पयसि च विनय पुसि समाजाते ॥६६॥ अर्थ-चंडमा प्रगसनीक श्वेतता कोणे करी ? तथा मयूरना मनोहर पीठमा विचित्र चित्र कोणे वनाव्यु ? तेम कमलोना समूहमा मनोहर सुग- विनी सपदा कोणेवनावी ठे? दूधमा चिकाश कोणे करी साकरमा यत्यत मीगश शोणे वनावी ? सूर्यमा प्रताप कोणे वनाव्यो ? तथा पाणीमांय- नुकुल निर्मलता कोणे करी ठे? तेम उत्तम कुलमा उत्पन्न यएला पुरुपमा विनय कोणे वनान्यो ? (अर्थात् ते सघलां खाजाविकज .)॥६६॥ धिपण्याना गगनो पयोनिधिरपामनोजनधुस्त्यिपा। देवानां त्रिदिव नृणा वसुमती निध्याचल कुजिनाम् ॥
ចុង श्राराम पृथिवीरुहा कुमुदिनी प्रेयान कसाना यथा । कासार सरसीरहा च विनय स्थान गुणाना तथा ॥६॥ अर्थ-जेम ताराश्रोनु स्थानक आकाश ते, पाणीनु स्थानक समुष ठे, कातियोनु स्थानक सूर्य ठे, देवोनु स्थानक स्वर्ग , मनुप्योनु स्थानक पृथ्वी , हाथी श्रोनु स्थानक विध्याचल ठे, वृदोनु स्थानक वगीचो वे, कलाश्रोनु स्थानक चम, तथा कमलोनुं स्थानक जेम तताव , तेम (सर्व) गुणोनु स्थानक विनय ठे नस्वर्णाचरणैपिपितवपु सन्जिन च ब्राजिती । नो मुक्ताफ्सहारहारिहढयो नो दिव्यासोवृत ॥ नो स्पोपचितो न मिधुरपरस्पधाधिरढश्च तत् ॥ सौलाग्य समुपति यक्नियिता नृपानिराम पुमान् ॥ ६ ॥ अर्थ-विनयरूपी नूपणथी मनोहर थएलो(माणस) जे सौजाग्यने पामे ठे, ते सौलाग्यने सुवर्णना श्राप- पोथी शोजिता शरीरवालो पण पामतो नथी, तेम पुप्पमालाथोथी नूपितथएलो पण ते सोनाग्यने पामी शकतो नथी, वली मोतीना दारोथी मनोहर हृदय- वालो पण ते सौजाग्यने पामी शकतो नथी, तथा दिव्य वस्त्रोवालो पण ते सोनाग्यने पामी शकतो नथी, तेम रूपवंत माणस पण ते सोजाग्यने पामी शकतो नथी, तथा हाथीना मनोहर स्कधपर चडे. लो माणस पण ते सोनाग्यने पामी शकतो नथी
GU
अन्यगुपरलमलकरण नराणा ।
यद्यस्ति चेधिनयममनमेकमगे॥
श्रायाति नायकमिव धजिनीजना यत् ।
सर्वे गुणा स्त्रयमिद हृदये वहन्तम् ॥ ६ ॥
अर्थ-फक्त एक विनयरूपानूपणज जो थगपर
धारण कर्यु होय, तो पठी वीजा गुणोरुपी धातूप-
णोनी मनुष्योने क जरुर नथी केमके हृदयमा ते
विनयने धारण करनार माणसनी पासे, सेनापति
प्रते जेम सेनाना माणसो तेम सर्वे गुणो पोतानी
मेलेज श्रावी पहोचे ॥६॥
प्रेमपात्र प्रजायते, विनीता पशनोऽपि हि ॥
तस्माधिनय एपाय, स्वीकार्य कार्यकोपिदै १० ॥
अर्थ-विनयवाला पशुओ पण प्रेमना पात्ररूप
थाय , (अर्थात् बहुज वहाला लागे ,) माटे
(पोताना) कार्यमा चतुर एवा माणसोए ते विन
यनोज स्वीकार करवो ॥ ७० ॥
हवे न्याय प्रकम कहे वे
प्राणा यातु सुरेअचापरचय सपत्तयश्चाचिरा।
मचारा पितृपुत्रमित्ररमणी मुख्या समा बुवुदै ॥
तारण्यादिवपुर्गुणा गिरिनदी बगेकपारिप्तमा ।
कीर्ते केलिगृह तु नीतिवनितामगश्चिर तिष्ठतु ॥ ३१ ॥
ज्६ अर्थ-(वर्षाकालमा यता) धनुप्य सरखी (च पल) कांतिवाला प्राणो नले चाल्या जाओ? चचल सपदालो पण नले चाली जायो ? परपोटा सरखा पिता, पुत्र, मित्र, स्त्री आदिक सचारो नक्षे चाल्या जाश्रो, तेम पर्वतमांथी निकलती नदीना वेग सरखा चंचल एवा शरीरना तारुण्य श्रादिक गुणो पण जसे चाल्या जा? पण कीर्तिने क्रीमा करवाना वनसर- खो नीतिरूपी स्त्रीनो सग फक्त लावा काल सुधी रहो' यथोपायविना निम्ना-वनीमेति नदीवह ॥ स्वय नयनतोऽन्यर्ण, तथान्येति श्रिया जर ॥ ७ ॥ अर्थ-जेम नदीनोप्रवाद उपायविनाज नीची ज- मीनप्रते जाय , तेम समीनो समूह पण न्यायवत माणसनी पासे पोतानी मेलेज जाय रे ॥ २ ॥ सवधी प्रणय सर कुरलय सेना च रंगदूये । स्त्रीवादुर्यलय पुरी च निसयैर्नृत्य च तातालय ॥ गधश्च रयै सना सहृदयरात्तातो पाइमय । शिस्योघो विनय पुत च तनय राजाति नूपो नयै ॥७३॥ अर्थ-जेम संवधिप्रीतिथी,तलाव कमलोथी,सेना उठलता घोमायोश्री, स्त्रीनो हाथ चुडीयोथी, नगरी मेहेलोथी, नृत्य " ताता थ" इत्यादिक तानोथी, धोको बेगी, सना विज्ञानोथी, मुनि शास्त्रोथी, शि.
१ प्योनो समूह विनयोथी तथा कुल जेम पुत्रोथी शोने , तेम राजा न्यायोथी शोने , ॥ ३ ॥ नीति कीर्तिवधूषिताससदन नीति प्रसिद्धेधुरा । नीति पुण्यपराधिपप्रियतमा नीति श्रिया सगम ॥ नीति सजतिमार्गदीपकलिका नीति ससी श्रेयसा । नीति प्रीतिपरपराप्रसपिनी नीति प्रतीते पदम् ॥ ४ ॥ अर्थ-नीति वेते कीर्तिरूपी स्त्रीने विलास करवानु घर,प्रसिद्धिने धारण करनारी,पुएयरूपी राजानी (वहाली) स्त्री, लक्ष्मीनो संग करावनारी, स- जतिना मार्गमा दीपकनी कसिका सरसी , कट्या- योनी सखी ठे, प्रीतिनी परंपराने उत्पन्न करनारी , तथा ते विश्वासनु स्थानक ते. ॥ ४ ॥ पृज्योपास्ति रनादरोऽधमनरे नो रचना धमिणाम् । सत्या वाक् पुरत प्रनोरनुचिनत्यागोऽनुरागो निजै ।। सग साधुषु नित्यकृत्यकरण स्नेह सहीजस्विनि- दीनानाथजनेषु चोपकरण न्याय्योऽयमध्ना सताम् ॥ ३५ ॥ अर्थ-पूज्योनी सेवा नीच माणसमा अनादर,धर्मी माणसोने नहींगवापणु,शेग्नी समीपे सत्य वाणी, अनुचित(थाचरणोनो)त्याग,सगालोनी साथे प्रीति, साधुधोनी सोवत, नित्यकर्मोनु करवापर्यु, प्रतापी- उनी साथे नेह,तथा दीन श्रने अनाथो प्रते उपकार एवीरीतनोस
तत
हवे पैशून्य प्रकृम कहे
चेत्यापापचय चिकीर्षसि रिसोर्मूनि क्रमौ धित्ससि ।
देशध्वसमजीप्ससि प्रवसन सर्वागसा दित्ससे ॥
मुकीत प्रजिहीसि प्रतिपद प्रेत्यश्रिय लिप्समे ।
सर्वत्र प्रविधेहि तप्रियससे पैशुन्यशून्य मन ॥ ७६ ॥
अर्थ-हे प्रिय मित्राजो तुपापोने नाश करवाने श्यतो
होय,शवना मस्तकपर पगो मुकवाने (अर्थात् शत्रु-
उनो नाश करवाने) श्छतो होय क्वेशनो विध्वस कर-
वाने श्वतो होय, सर्व थपराधोने दूर करवाने श्वतो
होय, पगले पगले थपकीर्तिने हरवाने श्वतो होय,
तथा पुनर्जवमा जो लक्ष्मी (मेलवाने) श्छतो होय;
तो सर्व जगोप तु (तारा)मनने चुगलीथी रहित कर?
नानी नीररह न सर्पलपने पीयूपपुर प्रना।
नर्तनांच्युदयश्च पश्चिमगिरी वसी न च व्योमनि ॥
न स्यैय पचने मरौ न मरतामूरह स्याद्यथा ।
दौर्जन्ये यशसा तथा नहि र सोमविपा सोदर ॥१७॥
अर्थ-जेम अग्निमा कमल,सर्पनी जीजांचमृतनो
समूह, पश्चिम गिरिपर सूर्यनो उदय, श्राकाशमा वे-
बमी, पवनमा स्थिरता, तथा मारवाममा कल्प वृक्ष
होतु नथी, तेम उर्जनतामा च समान (उज्वल)
यशनो समूह खरेसर यतो नथी ॥ ७ ॥
টয় तत्मपत्तिमनुद्यम प्रकटयन् कीर्ति च कुर्वन् कलि । प्राणान् प्राणनृता हरश्च सुकृत नृत्य वितन्वस्तृपाम् ।। शारोग्य च गिलन्नपथ्यमशन विद्या च निशा दधत् । काश्त्येष यदीहते सुनगता पैशून्यमासूत्रयन् ॥ ७ ॥ अर्थ-जे माणस चुगली करतो थको सौजाग्यप णाने ,ते माणस उद्यमविना संपदाने इथेवे, ककास करतोथको कीर्तिने श्छे ,प्राणीयोना प्राणोने हरतो थको पुण्यने श्छे ठे, बजाने धरतो थको नाच- वाने श्छेठे कुपथ्य नोजन करतो थको निरोगीपणाने श्वे , तथा निखा लेतो थको विद्याने श्वेते (अर्थात् ते सघनु असलवित एटले न वने तेवु ठे) ॥७॥ धर्म धुनोति विधुनोति धिया समृद्धि। श्लाघा सिनोति च उनोति दयापिलासम् ।। चिता चिनोति च तनोति तनूप्रताप । क्रोध धिनोति च नृणा पिशुनत्वमेतत् ॥ ७॥ अर्थ-चुगलीपणु माणसोना धर्मने नाश करे , वुझिनी समृद्धिने दूर करे , कीर्तिने गली जाय ठे, दयाना विलासने पुत्जावे ,चिता उपजावे ,शरीरने ताप थापे ठे, तथा क्रोधने वधारे वे. ॥ ए॥ सालाग्यादिर सुदरी येवतीथि श्रिया मुद्योगादिर N दिमिद्धि पुन ॥
ល១ पीयूपादिव नीरजत्वमचिरात् पूजा च पुण्यादिव । स्फुर्जत्कीतिजरो नर पिशुनतात्यागाउपागवति ॥ ७० ॥ अर्थ-सौजाग्यथी जेम सुंदरी, उत्तम विनयथी जेम विद्या, उद्यमथी जेम लक्ष्मीनी श्रेणि,साहसथी जेम महामत्रादिकनी सिडि, अमृतथी जेम तुरत निरोगीपणुं, तथा पुएयथी जेम मोटाइ मले , तेम चुगलीना त्यागथी माणसने स्फुरायमान कीर्तिनो समूह प्राप्त थाय ते ॥ ७ ॥ हवे सत्सगप्रक्रम कहे ठे यत्पकोऽपि नरैजनालफलके कस्तूरिकालावनार । काचोऽप्यालरणेषु नूपसुदृशा हीरोपमा याति यत् ।। यकाकोऽपि रसालशालशिखरे ताम्राक्ष्वामश्नुते । तत्सगान्महता नात्यपि गुणींना गुणाना गृहम् ॥१॥ अर्थ -राजानाललाटस्थलमा कादव पण जे कस्तू रीना नावने नजनारो थाय , तथा राणीशोना था- नूपणोमा काच पणजे हीरानो उपमाने प्राप्त थाय ठे, तेम आवाना वृदानी टोंचपर रहेलो कागमो पण जे कोयलपणाने जजे , ते सघनु उत्तमना सगयी थ- एदु , माटे एवी रीते गुणहीनो पण उत्तमना स- गथी गुणोना स्थानकरूप थाय वे ॥१॥ पापापापहिताहितप्रियतमाप्रेयोऽनिधेयेतर ध्येयाध्येयशुनाशुनप्रकटन के विवेके रति ॥
ए यूना चेतसि कादिशिकहरिणीनेत्रेप चेष प्रिया। तत्मत्सगमजगरगरसिका सेवघमात्मप्रिया ॥ २ ॥ अर्थ-अजगरंगमा रसिक तथा श्रात्मा प्रिय जे- मने एवा हे प्राणीवायुवानोना मनमा दिङ्मूढ थएली हरिणी सरखी आखोवाली स्त्री, जेम प्रिय ते, तेम तमोने पाप, धर्म, हित, श्रहित, प्रिय, अप्रिय,अ. निधेय, अननिवेय, ध्येय, तथा शुज अने अशुन- नाध्यतरने जाणवाना विवेकमां जो खुशी होय, तो तमो सजानोनो संग अंगीकार करो, कीति कदलयत्यघं दसयति प्रहहादमुनासय त्यायास निरणदि युधिविना सूते निशेते रिपून् । श्रेय सचिनुते घ वधुरधिय धत्ते विधचे जय । किं किं कल्पसतेच नैव तनुते मद्य सता सगति ॥३॥ अर्थ-सजानोनी सोवत कीर्तिनु मूल नाखे , पापने दली नांसे, हर्पने उपजावे वे श्रमने रोके ,बुद्धिना विजवने उत्पन्न करे ,शत्रुऊने नाश करे ठे, कल्याणने एकतु करे , मनोहर बुद्धि थापे ठे, तथा जयने थाहादित करे वे, एवीरीते सानोनी सोबत क- । शु शु (उत्तम) कार्य नधी-क रती से उत्तम कार्यों करे ठे), पवलीनी ।
ए सगात्सता प्रथितयुधिसमृद्धिमिधे- रञ्च पद समुपयात्यपमाननीया ॥ यत्सूलततुमपि सौरनसारपुष्प सगावहति मुकुटेषु नराधिनाया ॥४॥ अर्थ-विस्तार करेल ठेवुद्धिनी सपदानी सिद्धिजेणे एवा सत्सगथी नीच पण उची पदवीने पामे , केमके सुगधयुक्त उत्तम पुप्पोनासगथी सुतरना तांतणानेपण राजा (पोताना) मुकुटोमा धारण करे रे ॥ ४ ॥ दत्ते चेजसना पति फ्लनृतामायुश्च पायोजनू । स्थर्य निर्जरजूधर सुरगुरगी कौशल चातुलम् ॥ सर्वज्ञत्वमुमापतिश्च रजनीराज कला पेशला स्तोतुतास्तदय क्षमेत महता ये सगत स्युर्गुणा ॥ ५ ॥ अर्थ-सङनोना सगथी जे गुणो उत्पन्न थाय ,ते गुणोनी स्तुति करवाने तो, जो शेषनाग पोतानी जीनो आपे, ब्रह्मा आयुष्य आपे, मेरूपर्वत स्थिरता थापे, सुरगुरु वचनोनु अतुल्य कौशल थापे,महादेव सर्वज्ञपणु आपे, तथा चर जो पोतानी मनोहर क- लाउँ श्रापे, तोज तेनी स्तुति थ शके ॥ ५ ॥ हवे मन शुझिप्रक्रम कहे ते घेवाचो निनिकारा यदि शमनिनृते नेत्रपने पवित्र । गाने सध्यानमुत्रा यदि यदि च गतिर्मदमदप्रचारा॥
. क्रोधादीना निरोधो यदि यदि च बनेऽस्थिति प्रीतिपूर्ण । शावेशप्रवेशचिदिह हृदि तदा स्त्रैरमन्येत्ति शुद्धि ||६|| अर्थ:-हे प्राणीजो,वाणी विकार रहित होय,नेत्रो समतायुक्त होय पवित्र एवा गात्रपर (मुखपर) उत्तम ध्याननी मुसा होय, गति मंदमंद प्रचारवाली होय, क्रोधादिकोनो निरोधहोय,तथाप्रीतिपूर्वक जोवनमा स्थिति होय तो क्लेशना श्रावेशना प्रवेशने वेदनारी (मननी) शुद्धि पोतानी मेलेज हृदयमा प्राप्त थाय ठे श्रमी जस्मान्यग किमु किमुत जूमा बिजुम्न । जटाटोप कोऽय किमु पुरिद निनिनसनम् ।। कचासोच कोऽय प्रचुरतपसा कि च तपन । न चेञ्चत शुद्धि सुकृतमफलीकारकरणम् ।। ३ ।। अर्थ -जो पुण्यने सफल करवाना कारणरुप एवी मननी शुभतान होय तो शरीरे जश्म चोलवाथी शु थवानु ? तेम पृथ्वीपर लोटवायी पण शु थवानुं ? जटानो आटोप धारण करवाथी शु थवानु ठे? श- रीरने वस्त्र रहित राखवाथी शुं थवानु ते १ वासोनो लोच करवाथी शुं थवानु ठे? तथा घणा तपो तप- वाथी पण शु थवान (मननी शुकि विना स- घलु निष्फल .) ॥ ७ ॥ स्वर भ्रमन् जगति चित्तनिशाकरोऽय । ययंत्रितामा मृत्यमनोशमत्रै ॥
तेपामशेषमुग्यपोपिणि सिदिसौधे । पास सदा समजनिष्ट समाधिजाजाम् ॥७॥ अर्थ-समताने जजनाराएवा जे माणसोए, जग तमा स्वेछाचारथी ब्रमण करता एवा चित्तरूपी राक्ष सने पुण्यना कार्योरुपी मनोहर मंत्रोए करीने यत्रित करतो , ते माणसोनो सर्व सुखोने पोपण करनार एवा मोक्षरूपी मेडेलमांहमेशा वास यएलोवे । विना मन शुधिमशेषधर्म कर्माणि कुर्वन्नपि नैति सिद्धम् ॥ हग्या विना कि मुकुर करेण । वहन्नपीक्षेत जन स्वरूपम् ॥ नए ॥ श्रर्थ-मननी शुद्धिविना सर्व धर्मकार्योने करते एवो पण प्राणी मोक्षमा जश् शकतो नथी, केमके हा थमा आरीसो पकमीने फरतो, एवो पण प्राणी आ खोविना पोतानु स्वरूप जोश शकतो नथी ॥जए। दूती मुक्तिमृगीदृशो यदि मन शुधि विधातु रति स्तत्स्वर्ण रभणीजने च हृदय रक्ष्य प्रजुन्यत्ससे ॥ एतबोजजराजितहृदये न स्वार्थसार्थप्रथा । प्राउविमुपैति शवररुहा रोह शिजायामि ॥ ए॥ थर्थ-हे मीत्र । मुक्तिरूपी स्त्रीने (वश करवामा इती समान,एवी मननी शुहिने धारण करवानी जं तने सा होय, तो सुवर्ण अने मनोहर एवी स्त्रीम सोनाता एवा (तारा)हृदयनु तारेरदाण करवु जोइए; केमके, लोजना समूहथी परानव पामेलां हृदयमा, शिलामा जेम कमलोनुं जगवु तेम, आत्मार्थना स- मूहना विस्तारनी उत्पत्ति थती नथी. हवे द्यूतप्रक्रम (जुगारनु प्रक्रम) कहे वे जति जनक्ति विनय विनिहति तृष्णा । पुष्णाति तर्जयति वर्यमजयवीर्यम् ।। पूजा परालपति नीतिमपाकरोति । द्यूत पिदूरयत तक्ष्यमनाध्वसूतम् ॥ १ ॥ अर्थ-हे प्राणीजे जुगार नक्तिने तोमीपाडे ठे, विनयने नाश करे ठे, तृष्णाने पुष्ट करे ठे, मनोहर तथा निविन पा वीर्यनी तर्जना करे ठे, पूजानो (कीर्तिनो)पराजव करे ,तथा नीतिने दूर करे ,एवा सुखनामार्गने उत्पन्न करनारा जुगारने तमो दूर करो वध्या धान्नि वधू विधाय म कुधीधुर्य सुतानीहत । ऊपापातमुपेत्य पर्वतपते प्राणन् म च प्रेप्स्यति । सविनामधिरा नाममुदधे युद्ध च काश्त्यमा । कृत्ला तातुर प्रउरते पित्तत्पृहा यो जम ॥ ए२ ।। थर्थ-जे मूर्स मापस जुगारनु कोतुक करीने धननी श्वा करे ,ते कुबुझिनो सरदार माणस घरमा वंध्या स्त्री राखीने पुत्रोने श्छे है, मेरुपर्वतपरथी पापात
करीने ते प्राणोनी इछा राखे ,तथा जीवाला वाहा-
एमांवेसीने ते किनारे पहोचवानी श्छा करे गए॥
भ्रातृन् नूतनराजित श्व यस्लुब्धो दृशा नेदते ।
नतोक्ति शृणुते न च ज्वरितवद्यद्दत्तचित्त पुमान् ।।
सामुज्कति मद्यमूच्छित यासाश्च यत द्रुत ।
शुत पित्तविनाशन त्यज मसे तन्मूर्समंत्रीमिर ॥ ए३ ॥
अर्थ-जे जुगारमा आसक्त यएलो माणस,जाणे
नूतोनासमूहथी पराजव पामेलो होय नहीं जेम, तेम
जाने तो सेथी जोतो पण नथी, तेम ते जुगा-
रमा रहेका चित्तवालो माणस ताप चडेलानी पेठे
सेवकना वचनने पण सानलतो नथी, वली तेमां लीन
थएलो माणस मदिराथी मृर्छित थएलानी पेठे तुरत
लजानो पण त्याग करे ठे,माटे हे मित्र! मूर्सनी मित्रा-
इनीपेठे धननो नाश करनारा,एवा जुगारते तु गोनीदे
यत्रापदा वृदमुपैति वृधि।
कदरतरूणामिर वारिलूमौ ॥
त्यजति तत्कि न मनीषिमुरया।
गृत दुराकृतमनूतमाय ॥ एच ।।
अर्थ-जे जुगारमा,जलवाली जमीनमा जेम वृक्षोनु
मूल, तेम उ खोनो समूद वृद्धि पामे ते, एवा मुष्ट
थाशयवाला,तथा उत्तमजनोथी नहीं स्तुति कराएला
जुगारने, हे पमितमुरयो । तमो केम तजता नथी ?
स्थान शून्यगृह निटा महचरा निग्धश्च वेश्याजन । पार्षद्या परमोषिण परिजना कादवरिपायिन ॥ व्यापारश्च परप्रियापरिचय ख्यातिश्च पिचव्ययो। येपा घृतकृता कयामपि कथ कुर्यात्सम ते मुधी ॥ए । अर्थ-जे जुगारीयोनु स्थानक तो उडान घर होय ठे, जेथोना सोवतीयो तो सफगाउँ होय ठे, वेश्यास्त्री जेउनी स्नेही होय ठे, लोकोने उगनारा माणसो जेनी पासे बेसनारा होय , मदिरापान करनारा जेठनो परिवार होय ठे, परस्त्रीना परिचय- रुप जेश्योनो व्यापर होय , तथा धनना नाशरुपी जेनी रयाति होय , एवा जुगारीनी साथे उत्तम बुझिवाने वात पण शामाटे करवी जोश्ए? ॥ ए॥ हवे मासप्रक्रम कहे ठे नि कर्णप्रिय गीतिरीतिरफजा सध्यानधारेयता। फारस्यस्य कथा पृथा मृगदशा इक्केलिरधेप्विय ॥ निर्जीवित वस्त्रोपरचना चंदग्ध्यबुधिर्मधा। मासास्वादिषु देदिपु प्रणयिता व्यर्था लवानिए ॥ ए५ ॥ अर्थ-बहेरा माणसो प्रते जेम गायननी रचना, तेम मांस जक्षण करनारायोमा ध्याननु धोरेयपणुं निफल , वली थांधला प्रते जेम स्वीना कटा- दोनी क्रीमा, तेम ते प्रतेकरेली दयानी कथा पण निष्फल ठे, वसी मुकदाजे प्रते जेम वस्त्राजूपणनी ល रचना, तेम तेउमा रहेखी चतुराश्नी बुद्धि पण नि- प्फल , तथा अग्निमा जेम वेलडी, तेम ते प्रते स्नेहनाव राखको ते पण वृथा वे ॥ एy ॥ हित्वा हारमुदारमाक्तिकमय तैीयतेऽहिर्गले । त्यक्ता क्षीरमनुष्णधामधवल मूत्र च ते पीयते ॥ मुक्त्वा घदनमिकुद विशद तैतिरन्यग्यते । सत्यग्यापरलोज्यमनुततर यैरामिप तुज्यते ॥ ए६ ॥ अर्थ-जे माणसो वीजां अत्यत मनोहर जोजनने तजीने मांसनु जक्षण करे ते, ते मोतीयोना म- नोहर हारने तजीने गलामा सर्पने नाखे ठे, चन- सरखा सफेद धने तजीने ते मूत्र पीए ठे, तेम चज तथा मोलर सरसा निर्मल चदनने तजीने ते- श्रो शरीरपर राख चोले वे ॥ एद ॥ स्व ज्वालाजटिलेऽनले स पहले क्षिप्त्वेहते शीतता। मुत्सगे तुजग निधाय मचिप स प्राणित काक्षति ॥ कीर्ति काम्यति चाकृशा कृपणतामान्य स त्रस्तधी र्य कर्तुं करणामजीप्स्यति जमो जग्ध्या पर प्राणिनाम्॥ अर्थ-जे बुद्धिविनानो मूर्ख माणस प्राणियोर्नु मास नक्षण करीने दया करवाने श्वे, ते माणस ज्वालाथोयी व्याकुल थएला मोटा अनिमा पोताना शरीरने फेंकीने वमकने श्छे, तथा खोलामा फेरी
सर्पने राखीने ते जीवित्तने श्ठे , तेम अत्यत कृ.
पणपणुं रासीने ते कीर्तिने श्छे ते ॥ए ।
चैतन्य विपक्षणादिव मधो पानादिव प्राशता ।
विद्यासम्य समागमादिव गुणग्रामोऽजिमानादिव ।।
शील खीजनसंतरादिव मन शादिवध्यानधी-
देवा शुचितादिपुण्यमखिल मासाशनानश्यति ॥ ए॥
अर्थ-जेम फेरना नाणथी चैतन्य, मदिरापा-
नयी डाहापण, बालसना समागमथी विद्या, अनि-
मानथी गुणोनो समूह, स्त्रीयोना (थगोपागनी)
प्रशसाथी शील, तथा मनना क्लेशथी जेम ध्याननी
बुकि, तेम मासलक्षणथी देवपूजा तथा पवित्रपणा-
दिकथी (उत्पन्न थएबु) सर्व पुण्य नाश पामे ले एG
पारदारिकनः परपली, तस्करश्च परकीयवितिम् ।।
जोतुमिति यथेह तथा सा, नामिपोपचितमामिपलुब्ध एए
अर्थ-जेम परस्त्रीनो लालचुमाणस पारकी स्त्रीने
इले ठे, तथा चोर जेम परना धनने श्छे है, तेम
मासनक्षणमा लुब्ध थएलो माणस मासथी पुष्ट थ.
एला (पशुने) . एए ।
हवे मद्यप्रक्रम कहे वे
स्वामित्व समुपति किकग्नर प्रेप्यत्वमेति प्रनु
शत्रु सोदरता मुपैति जलते प्रत्यथिता सोदर ॥
१०० जायान जननी प्रयाति जननीनाय च जायाजनो। धर्मध्वसधुराधुरीणमधुन पानाजिजूतात्मनाम् ॥१०॥ अर्थ-धर्मना नाशरूपी धोसरीने धरवामा वलद स मान एवामद्यपानथी परानव पामेल यात्मा जेऊनो एवा माणसोचाकरने शेषरूपलेखेवे,शेग्ने चाकररूप लेखे ठे,शत्रुने नाश्लेखे ठे, अने नाश्ने शत्रु लेखे दे, तथा पोतानी माताने पोतानी स्त्रीतरिके लेखे ठे,अने पोतानी स्त्रीने पोतानी माता तरिके लेखे ॥१०॥ ददात्यदेय च दधात्यधेय। गायत्यगेय च पिवत्यपेयम् ॥ जयत्यजेय च नयत्यनेय । न किं सुरापानकर करोति ॥ ११ ॥ श्रर्थ-मदिरापान करनारो माणस नहीं देवाला- यक वस्तु दीए , नहीं धारण करवा लायक धारण करे ठे, नहीं गावाजोग गाय ठे, नहीं पीवा लायक पीए डे, नहीं जीत करवा लायकने जीते है, तथा नहीं लेजमा लायकने लेइजाय , माटे एवी रीते मदि- रापान करनार माणस शु कार्य नथी करतो (अर्थात् सघनु अयोग्य कार्य करे ) ॥ ११ ॥ याम्यति गृहे गृहे विवसना यच्चत्वरे शेरते । यभूमौ निपतत्यमुजितमुखा यच्चारटति स्फुटम् ॥
, १०१ यवीथीधु विशति कोशितदृशो जपत्यजाप्य च य- द्यनाद घ रदति मूढमतयस्तन्मद्यविस्फुर्जितम् ॥ १० ॥ अर्थ-(मदिरापान करनारा मूढ बुद्धिवाला माणसो) जे घरे घरे जटक्या करे , नग्न थने चोवटामां सुश रहे , खुला मुखो रासीने पृथ्वीपर पडे , प्रगट रीते वराडा पाडे ,श्राखो वींचीने गलीयो- मा प्रवेश करे , नहीं बोलवालायक (अपशब्दो) बोले , तथा जे अत्यत रड्या करे ठे, ते सघा मद्यपाननु परिणाम ते ॥ १० ॥ व्याधीनामपाधि पद व विपदामुन्मादमावधिया। धामाधन्यगिरा गुहामयशसा स्थान मनि चैनसाम् ॥ श्वाधार च युधा क्रुधा परिपद सन्नोगतमि लिया। मुचाचारविचारचारुरचनानि रिणीं वारणीम् ॥ १३ ॥ अर्थ-खोनी सीमासरखी, थापदाोना स्था- नसरखी,उन्माद अने प्रमादनी युधिना धाम सरखी, खराव वचनोनी गुफासरखी, अपयशना स्थानक स- रखी, पापोनी खाण सरखी, लमाश्ना थाधार सर- सी, क्रोधनी सजा सरखी,नयोनी संगमनूमिसरखी तथा आचारना विचारनी मनोहर रचनाने अटका- चनारी एवी मदिराने, हे मित्र तु तजी दे? ॥१॥३॥ " १०२ मतिकमसिनीनाग गग पुरुहहविर्नुज । प्रकटितदयादैन्यं सैन्य प्रमादमहीपते । व्यसनपयसा सिधु बधु कपायधरास्पृशा। परिहर सुरापान यान विपत्पुरवमनि ॥ १४ ॥ अर्थ-चुधिरूपी कमलिनीनो (नाश करवामां) हाथी समान, कुतर्करूपी अग्निप्रते चोकमासमान, प्रगट करेल ते दयाप्रते दैन्यत्नाव जेणे एवा, प्रमाद- रूपीराजाना सैन्य सरखा, आपदारूपी पाणीना स मुज सरखा, कपायरूपी प्राणीउँना वधुसरखा, तथा सरूपी नगरना मार्गमां वाहन सरखा एवा सु- रापानने, हे प्राणी तु तजी दे ॥ १० ॥ हवे वेश्याप्रकम कहे यक्त विटकोटिवक्तनिपतन्निष्टीपनाना घटी। यपक्षश्व जनगमादिजनतापाणिप्रहारास्पदम् ॥ यज्ञान बहुवाहुदमनिविभकोमीकृतित्रशित । प्रेमतासु दधाति धारकशिलातुट्यासु वेश्यासु क ॥१०५ ॥ अर्थ-जे वेश्याओनु, मुख, क्रोमो गमे अफगा- उना मुखमाथी पडता थुकनी कुमी सरखु , तथा जेनी वाती चामाल थादिकना हाथोथी हणापली , तथा जेश्रोनु थग घणा माणसोना वाहुदमना श्रासिंगनथी शिथिल थगयुने,एवी धोवीनी शीला. , -- २०३ सरखी वेश्यामा कयो माणस प्रेमने धारण करे ? (अर्थात् कोइ पण धारण न करे ) ॥ १५ ॥ रत्येयासममायक पशुपति पुत्येव मितृत । शच्येगाप्सरमापति मुररिपु पुश्यर पायोनिघे ॥ रोहिण्येव सुधामरीचिरवने पुत्र्येर पौलस्त्यजिद । वाहत्या परिरन्यते गणिकया पित्तया कुष्टयपि ॥ १० ॥ अर्थ-कामदेव जेमरतीथी,महादेव जेमपार्वतीची, इस जेम झापीथी, विष्णु जेम लक्षीथी, चं जेम रोहिणीथी, तथा राम जेम सीतायी थालिगन कराय वे, तेम कुष्टी पण गणिकाची (फक्त) धननी चाए करीनेज वन्ने हाथोथी थालिगन कराय वे ॥१६॥ यासु नजन याति जन कदाचि झाम्या च भ्रातर्यपि मोहमूद ॥ अनेकसोकै प्रतिसेवितासु । कि तासु वेशामु रति शुलाय ॥ १० ॥ अर्थ-जे वेश्या प्रते गमन करनारो माणस को वखते तो वेडेन तथा माताप्रते पण मोदथी मूह पर जाय, एवीथनेक लोकोची सेवाएली ते वेश्या- मा (करेली) प्रीति शु कल्याणकारी निवडे । (थर्थात् नयीज नीवडती)॥ १० ॥ धन मी. धनमपि च रूप निरुपम । बुधिनिग्वधि ॥ सी गमा ५ १०४ धन देवो यासा धनमपिच यासा गुररिह। विधत्ते वेश्यासु प्रणयमिह कस्तासु मतिमान् ॥ १० ॥ अर्थ-जे वेश्यायोनेप्रीति, निरूपम रूप,मनोहर श्राचार,अत्यत बुद्धि,देव तथा गुरु पण धनज , एवी । वेश्याउँमा कयो बुझिवान माणस था जगतमां प्रेम धारण करे? (अर्थात् कोइ पण न करे)॥ १७ ॥ मास्म स्मर स्मरनरेशरथिनीना । तासा पणाबुजहशा हि दृशा पिसासान् ॥ यत्पदीपकखिकासु मनोहरासु। स्नेहळ्यासु बहव शसजीजयन्ति ॥१०॥ अर्थ-हे प्राणी कामदेवरूपी राजानी सेना समान, एवी ते वेश्याना आंखोना कटादोनुंतु स्मरण नहीं कर ? केमके जे वेश्यानां स्नेहने क्षय करनारी (ते- खने क्षय करनारी) रूपरुपी मनोहर दीवानी शिखा उमा घणा माणसो पतगीआनी क्रीडाने प्राप्त थाय ने (अर्थात् वेवटे मृत्यु पामे ) ॥ १० ॥ हवे पापर्धि (शिकारतु) प्रक्रम कहे वे तेन्य स्वापदपेटकै महसुसै सर्वरपित्रस्यते । ते सार्धं जपणा ब्रमति विपदा पूराजचपोन्मुखा ॥ विध्यते विविधायुधैश्च पशन पुण्य सम त समे । ये मूढा श्रटनीमटन्ति विकटा प्रारब्धपापय ॥ ३१०॥ अर्थ-धारण करेल ठे शिकारनु व्यसन जेठए, एवा
१०५
जे मूढ माणसो (शिकारमाटे) जयकर जंगलमान-
टक्या करे ठे, तेश्रोधी वनवासी प्राणीयो सहित
सघलां सुखो पण नास पामे ठे, वली तेथोनी सा.
थेज वेगवाला कुतरा सहित दुःखना समूहो पण
जम्या करे , वली विविध प्रकारना श्रायुधवाता
एवा तेश्रो पशुधोनी साथे (पोताना) पुण्योने पण
वींधी नाखे ॥ २१०॥
सपर्क नरक कलिं च कुशवर मता सगमै ।
प्रीति नीतिलरे रघ परिचय मेमापदा प्रापणे ॥
उग विनयैर्नयर मिलन चेदीहसे हे सखे ।
सत्यनातनयकर पुर तदा साटोपमाछोटनम् ॥ १११॥
अर्थ-हे मीत्र । जो तु नरकसाथे सगम करवाने,
पुण्यसाये क्लेश करवाने, सजनोनी सोवतसाये वेर
करवाने, नयना समूहसाथे प्रीति करवाने, पापोनी
साये परिचय करवाने, उसदायक वस्तुसाये प्रेम
करवाने, विनयसाये नहेग करवाने, तथा न्यायसाये
नहीं मलवाने श्चतो होय, तोज प्राणीउँना समूहने
जय करनारा एवा शिकारने थाटोपसहित कर १ २११
श्रारदा वनरासिनाममुमता गीतानि तेपामसक।
कुट्या कुकुमहस्तका अनुचरा कुरा शुना राशय ।।
जतुव्रातपवान्यहो, रसवती यस्मिन् मृगव्यामहे ।
श्वन्नस्त्री गयुजिकस्तत्र गत् सुधी ॥ ११२॥
१०६ अर्थ-जे शिकाररूपी (विवाहना) महोत्सवमा वनवासी प्राणीजना आक्रदरूपी गीतो, तेयोना रुधीरथी जराएलांखावोचीयारूपी कुकुमना हाथा G (पा) ठे, ज्यां क्रूर कुतराना समृहो सोवती (जानैया) ठे, वली अहो । ज्यां प्राणीउना समूहना मोसनी रसोश, तथा ज्यां नरकरूपी स्त्री श्रावीने शिकारीने आलिंगन करे , एवा ते महोत्सवमा कयोउत्तम बुद्धिवान माणस जाय?(अर्थात् न जाय) ये नीर विपिनन्ति निर्धारजय कुजे च ये शेरते । ये चाश्नन्ति तृणानि कानननुवि त्राम्यन्ति येऽहनिशम् ॥ ये च स्वरविहारमारसुखिता निर्मन्तवो जन्तनो। हना तान् मृगयासु क समनवपन्नेषु नान्यागत ॥११॥ अर्थ-जे विचारा निरपराधी (वनवासी) पशुढे फरणानु पाणी पीए , जामीमां सुश् रहे ते, घासो खाय ने, वननी नूमिमा हमेशां भ्रमण करे , एवी रीते जे स्वेछाचारी मनोहर विहारथी सुखी थए- ला, तेश्रोने शिकारमा हणीने, कयो माणस नर- कनो परोणो थयो नथी॥ ११३ ॥ जारान् घ्नता यत्र नलोंभुनूगान् । जानयार्थ समुपैति हानिम् ॥
- १०७ श्राखोटक पेटकमापदा क । कौतूहलेनापि करोति धीमान् ॥ ११ ॥ अर्थ-जे शिकारमा, खेचर,जलचर,थने थलचरने हणनारा शिकारीउना त्रणे पुरुषार्थो हानि पामे ठे, एवा इखना समूहसरखा शिकारने क्रीडामात्री पण कयो चुकिचान थाचरे (अर्थात् नजाचरे) १२४ हवे चौरिकाप्रक्रम कहे वे प्रहारो यष्ट्याचे स्तदनु शिरसो मुमनमयो । सरारोपाटोप स्तदनु च जगद्गालिसहनम् ॥ तत शुखारोहो जवति च ततो मुर्गतिगति विचायतञ्चौर्याचरणचरित मुचति न क ॥ ११५ ॥ अर्थ-जे चोरी करवाची प्रथम तो खाकमी श्रादि कथी मार पडे ,पठी मस्तक मुडाववु पडे, पठी गधे डापर वेसवु पडे ठे, पठी जगतनी गालो सहन करवी पडे , पठी शूलिपर चमवु पडे ठे, तथा तेधी ठेवटे उगतिमा उपजवु पडे ठे, एवीरीतना चोरीनाथाच- रणना हवाल विचारिने,तेनो कोण त्याग न करे ? ११५ नृणा प्राणा वाह्या यदनघयशो यद्यदमन । कुजाचारो यच्चानुपममहिमा यच्चगरिमा ।। कजाना यत्केलिर्यदसमतमा रूपरचना। धन तद्यरात्त निसितमपि तै सहतमिदम् ॥ ११६ ॥ श्रर्थ-जे धन माणसोना वाह्य प्राणो, निर्दोपयश पारवे, अनुपम महिमा ,मोटाइने, - , {០ថ្ងៃ कलाउँनी क्रीमा , तथा जे अतुल्य रूपनी रचनाठे, एनु परधन जेए चोरेलु ठे, ते ए सघनु हरेलु ठे वर विश्वजनैरकारि कसह कीां च खोकपयी। कृत्यमत्सर उत्सवच विरह सौख्यैरसूयोदय ॥ प्राण रप्रियता प्रियरखपन घोहश्च धर्मेलया। विश्रनेन हरश्च तैरतिशते यश्चारिका निर्ममे ॥ ११ ॥ अर्थ-जे अत्यत कुष्टोए चोरी करेली ,तेश्रोए जगतना लोको साथे वैर करेलु ,कीर्तिसाथे क्लेश करे- लोठे, पन्ने सोकोना कार्यासाये मत्सर करेलो ठे, ड त्सवो साथे विरह करेलो , सुखो साये अदेखाइनो उदय करेलो ने,प्राणोसाये अप्रीति करेली ठे,स्नेही साये अबोला कर्या ,धर्मनी श्वासाये शोह करेलो है, तथा विश्वास साथे हठ करेलो ते ॥ ११ ॥ तन्कीर्ति कुमुदेन्कुन्दकाक्षिकाकर्पूरपरोपमा । तत्स्फुति परमप्रमोदविलमत्पावित्र्यपाथ प्रपा ॥ तन्मूति स्मरपार्थिवस्मयशशिवर्नाणुरुज्राजते । चाय यैर्मुमुचे ससद्गुणगणारामैकदारानलम् ॥ ११ ॥ अर्थ-जेए जलसायमान थता गुणोना समूहरूपी वगीचाने (वालवामा) दावानख सरसी चोरीने तजे- सी ,तेनी कीर्ति, चअविकासी कमल, चल, डोल- रनी कली, तथा कपूरसरखी उज्वल , तथा तेर्जुनी स्फुर्ति, उत्कृष्ट हपंथी फेलावो पामतु जे पवित्रपएं- 2ng तेरूपी पापीनी परव सरखी वे, तेम तेश्रोनी मूर्ति, कामदेवरूपी राजाना (रूपना) गर्वरूपी चंझने (ग्रस्त करवामां ) राहुसरखी शोने ते ॥ १७ ॥ श्रीकीतिविरफुर्तितताम्बुगाह । दौलाग्यदन्याम्बुजसप्तवाहम् ।। विश्रनधाराधरगन्धवाह। विमुच चौर्य धरितप्रवाहम् ॥ ११ ॥ थर्थ-अपकीर्तिना फेसावारूपी वेसमीने (वृद्धि करवामां) वरसाद सरखी, पु ग्यपणु तथा दरिड- तारूपी कमलने (विकस्वर करवामा) सूर्य सरखी, श्रने विश्वासरूपी मेघने (नाश करवामा) पवन स- रसी, तथा पापोना प्रवाह सरखी, एवी चोरीने, हे प्राणी तु तजी दे १ ॥ ११ ॥ हवे परस्त्रीप्रक्रम कहे ते नो हास्य सुरतप्रपचचतुर नालिगन निर्नर । नवोरोजसरोजयुग्मतवत् पाणिं प्रमीयामतम् ॥ नो विनाधरचुनन स्थिरतया कुर्यात् पुमान् प्रेयसी मन्येपा रमयन्निकामचकित कामीति काम्या न ता ॥१२॥ अर्थ-कामी माणस परस्त्रीनी साये विलास करतो थको ते समये अत्यत वीकनोमार्यो, तेणीनीसाथेस- जोगना भोग्य एवु हास्य करी शकतो। तेणीने.' लिंगन करी शकतो नथी."
स्तनरूपी कमलना युग्मपर (वरोवर) हस्ताक्षेप करी शकतो नथी,(थत्यत सुखथी)सारी रीते थांसोधींची शकतो नथी, तेम स्थिरताथी तेणीना विवसरसा होग्नु चुवन पण लेश शकतो नथी, माटे तेवी पर- स्त्रीने (नोगक्वानी) छाज करवी नहीं ॥ १० ॥ पौराणा पुरत प्रपच्य महिमा दत्त पितृन्या स्वय । यो दत्वा स्वकर करेण च वृत सप्तार्चिपा सादिकम् त हित्वा पतिमीहते यदितर या कामिनी कामिन । तनून कथमात्मसातवति सा स्वदसचारिणी ॥ १२१ ॥ अर्थ-जे पतिने नगरना लोकोनी समीपे महो- त्सवपूर्वक मावापे पोते श्रापेलो ठे, तया जेने, पो तानो हाथ तेना (पतिना) हाथमा थापीने अग्निनी साक्षिए वरेलो , ऐया पतिने तजीने जे स्त्री वीजा कामी पुरुपने श्छे , ते स्वछदाचारी स्त्री सरेसर पोतानी" शीरीते याय १ ॥ ११॥ पूर्णोऽप्यन्यपराजवैकतमसा यत्मगतो अस्यते । प्रातकसकपककलित सुश्लोकशीतद्युति ॥ नीचाचारविधी महानिर नवेदापातमात्रप्रिये । कोऽस्मिन् स्वरविहारकारिणि सुधी प्रीत परस्त्रीजने ॥१२॥ थर्थ-जे परस्त्रीना संगथी प्ररयात अने सपूर्ण पण चऊ अन्यना (राहुना) पराजवरूपी-हारथी ग्रस्त
थाय,तथा उत्पन्न थएला कलंकरूपी पंकथीदवाएलो
थयो ,माटे नीचना आचारनी विधिमा जेम सजान,
तेम एवी फुःखदायक तथा स्वेछाचारी परस्त्रीमांकयो
उत्तम वुभिवान माणस प्रीतिवालो थाय । ॥१५॥
घोपेषु स्थितिमीहते स विमतिर्मुक्त्वामराणा पुरीं।
त्यक्त्वा मदरमेदिनीमनकरातुरसातुमुत्कश्च स ॥
पातु चाउति मुक्तनिर्मलजल स ग्राममार्गोदकम् ।
त्यस्त्वात्मप्रमदा परप्रियतमा य सेवितु काक्षति ॥ १३॥
अर्थ-जे माणस पोतानी स्त्रीने तजीने परस्त्रीने
सेववाने श्छे ,ते बुद्धिविनानो माणस देवतानी नग-
रीने वोडीने गोकुलमा (गायोना टोलामा) रहेवार्नु
श्छे ,तथा (सुवर्णमादे) मंदराचलनी नूमिने तजीने
उकरमा खोदवाने श्छे , तेम निर्मल जल तजीने
गाममानी गटरनु पापी पीवाने ते श्छे वे ॥१३॥
निजागनामगमनगरगा
दन्येषु पारसु यथात्मकोप ॥
तथा परंपामिति मन्यमाना-
स्त्यजन्ति सत परकीयपनी ॥२४॥
अर्थ-जेम चन्य माणसो, कामदेवनारगथी पोता-
नीखीना संगमने इछे वते, पोताने जेम क्रोध चडे
वे, तेम परने पण चडे, एलु विचारता यका सजन
पुरुषो
त्याग करे ॥ १२४॥
हवे इजियप्रकम कडे सारगान जमरानिलाश्च शखजान मीनाश्च मृत्युगतान् । कर्णधाणशरीरनेत्ररसनाकामै प्रकामोत्सुक ॥ दृष्ट्वा शिष्टपथप्रवृत्तिविपिनश्रेणीसमुत्पाटने। साटोपपिमिश्रियव्रजमिम धीमान विधत्ते वशम् ॥ १२५॥ अर्थ-कान, नाशिका, स्पर्श, नेत्र तथा जीजना रसथी,(अनुक्रमे) हरिपोजमरो,हाथी,पतगीयां, तथा माउलाने मृत्यु पामेवा जोश्ने, उत्तम मा. गनी प्रवृत्तिरूपी वननी श्रेणिनोनाश करवामा उडत थएला हाथीसरखा, थाइजिर्जना समूहने, बुद्धिवान माणस अत्यत उत्सुक थश्ने वशमा राखे ॥१२५॥ दनानोरहिणीविकाशनविधा योऽजोजिनीवसनी। यो लापव्यक्लाक्सापजसपी पीयूपपादोपम ॥ य स्पर्धासुधारहाखिजलदो यश्चोत्पथमस्थिती। पारीणश्च तमुधुर विषयिणा बात जयन् नाना॥१२६॥ अर्थ-जे इजियोनो समूह कपटरूपी कमलनीने विकस्वर करवामा सूर्यसमान , तथा लपटतानी क- खाना समृहरूपी समुज्ने(झिकरवामा)चसमान के, तेम जे स्पर्धारूपी वृदोनी पक्तिने (उगाचामा) वरसाद समान वे,अने उन्मार्गना प्रस्थानमा जे पारं- गामी वे, एवा उजत इजिउना समुहने जीततो थको प्राणी कल्याणने जजनारो थाय ठे ॥ १५६ ॥ .
९१३ म प्राग्यचलनविना रसवतीपाक चिकीर्षु कुधी स्त्यक्त्वा पोत मगाधनाधितरण दोया विधिसुश्च स ॥ वीजाना चपनगिनेति स च देनेषु धान्योक्रम । योऽक्षाणा विजयनिना स्पृहयति ध्यान विवातुं शुजम् ॥२७॥ अर्थ-जे माणस इंजिर्जनाजीतवा विना शुज ध्यान धरवाने श्छे ठे, ते कुबुद्धिमाणम देदीप्यमान अग्नि चिना रसोपाक करवाने इते,तथा वहाणने तजीने हाथोथी अगाध समुअतरवाने श्छे वे, तेम चीज वा- व्याविना ते देनोमा धान्यनी उत्पत्तिने श्छे ठे ॥१२॥ रागपविर्जियाम्बुजपने य पद्मिनीना पति । कृत्याकृत्यनिककाननपयोगाहप्रवाहश्च य ।। य सद्बोधनिरोधजधर शिर शनमहारोपम । साम्योदाममय तमिजियजय कृत्वा नपानवान् ।। २० ॥ अर्थ-जे डिनो जय, रागोपना जयरूपी कम- लोना बनने (विकखर करवामां) सूर्यसमान ठे, तथा जे कृत्याकृत्यना विवेकरूपी वनने (वृद्धि करवामा) वरसादना प्रवाहतुल्य ,तेमजे उत्तम चोधना विरो- धरूपी पर्वतना शिखरने (नेदवामां) वजना प्रहार- तुल्य ते,एवा समताना उदासवाला जियोना जयने करीने, हे प्राणी तु श्रानदित था ? ॥ १२ ॥ विधामो बहुशो विचारवचनश्चतश्चमत्कारिण । शूरा सति यूहनशश्च समरव्यापारवहादरा ॥ ,
।
११४
दातारोऽपि पदे पदे घनधन करपद्रुकटपा
कली
ते केऽपोभियतस्करैरपहत येपा न पुण्य धनम् ॥ २२ ॥
थर्थ-(था जगतमा) विचारपूर्वक वचनोए करीने
चित्तमां आश्चर्य जपजावनारा घणा विछानो ,तेम
रणसंग्रामरूपी व्यापारमा श्रादरवाला थएला एवा
शूरा पण हजारो गमे ,तेम घणां धनथीथा कलि-
कालमां कल्पवृक्ष सरखा पगले पगले दान देनारायो
पण घणा , पण जेयोनु पुण्यरूपी धन जियोरूपी
चोरोए चोरेलु नयी, एचा तो विरसाज होय ॥१२॥
हवे दयाप्रकम कहे ते
शस्यन सुरषिो मधुरिपोरेवामजाना पति ।
श्रीदस्यैव च पुष्पर्क पशुपतेरेखोक्षचूमामणि ॥
स्कदस्य जुजगनुगगणपतैरेवोंउरो वाहन ।
धन्यस्यैर शिराधनि प्रतिदिता यान कृपा कोपिदै ॥१३०॥
अर्थ-5अनुज जेम ऐरावण हाथी, विषणुनुज जेम
गरुम, धनदनुज जेम पुष्पकविमान, महादेवनुजजेम
बलद, कार्तिकेयनुज जेम मयूर, तथा गणपतिनुज
जेम उदर वाहन , तेम मोक्षमार्गप्रते (जवामा)
को धन्य माणसनुज दयारूपी वादन होय ,एम
पमितोए कहेलु ते ॥ १३ ॥
११५ गानिय जलधेर्धन धनपतेरैश्वर्यमेके कपात् । सौदर्य स्मरत श्रिय जयशयादायुश्च दीर्घ ध्रुवात् ।। सौजाग्य शुल मश्विनीसुतयुगाधक्ति च सत्या सुता- सात्वा त विदधे विधिविधिमनाचक्रेकृपायोंऽगिषु॥ १३ ॥ अर्थ-जे माणसे प्रापीओ प्रते दया करेली,तेने विधिमा चित्त जेनुं एवा ब्रह्माए समुअमाथी गंजीर- ताने, कुवेरपासेथी धनने, महादेवपासेथी ऐश्वर्यने, कामदेवपासेधी सुदरताने,विष्णुपासथी लक्ष्मीने,ध्रुव पासेथी दीर्घायुष्यने, अश्विनीपुत्रोपासेथी मनोहर सौजाग्यने,तथाव्यासपासेथीशक्तिनेलेश्नेबनावेलो नानामौकिकहेमविद्रुममणिद्युम्नाय गोमय । ग्ध मुग्धपयोधिहारिलहरीशुन यश सचयम् ।। विध विश्वजनेहनीयमहस स्वर्गापवर्गोदय । या यवत्यनिश दयामरगती मा रदयतामक्षयम्।। १३२॥ अर्थ-जे दयारूपी कामधेनु हमेशां नाना प्रकारना मोती, सुवर्ण, परवालां, मणि तथा धनरूपी गोमयने (गणने) थापे वे, तथा कीर समुज्ना मनोहर मो- जां सरखा श्वेत यशना समूहरूपी धने श्रापे वे, बली जे जगतमा मनोहर प्रनाववाला एका स्वर्ग अने मोदाना उदयरूप वत्सने (बाउरमाने) थापे वे, एवी दयारूपी कामधेनुनु जेम तेनो विनाश न , श्वस्ताईरदय रपे सलवणान्माधुर्यमास्यादहे । पीयूप च कुहोरनुप्णकिरण हानि कुपथ्यागुजाम् ॥ पाविय श्वपचादिन च रजने दीक्षा श्रिया सग्रहात् । कातारानगर च काक्षति वधाद्यो धर्ममिन्नत्यधी ॥ १३३॥ अर्थ जेधुद्धिविनानो माणस(प्राणीयोना)नधी धर्मने छे , तेश्रस्ताचलप्रतेथी सूर्यना उदयने श्छे , लवणमाथी मीगशने श्छे ठे, सर्पना मुखमाथी फेरने श्छे ,अमावास्याथी चलने श्छे ठे, अपथ्य जो- जनथी रोगोनी हानिने श्छे ठे, चाडालथी पवित्रप- पाने श्वे, रात्रीथी दिवसने श्वे, लक्ष्मीना सम- हथी दीक्षाने श्छे , तथा ते वनमाथी नगरने श्छे ठे धर्माणा निधिरास्पद च यशमा सन्जोगऋमि चिया मास्था महसा च जगविपदा यान जयाजोनिधौ। स्क्य सन्मतिवीरुधा प्रियससी स्वर्गापवर्गशिया धन्याना दयिता दयास्तु दयिता देशरशेपरलम् ॥ १३५॥ आर्थ-धर्मोनानमाररूप, यशोना स्थानकरूप, ल मीनी सयोगनूमिरूप, प्रनावोनी सनारूप, सुसो नीनूमिरूप, नवरूपी समुजप्रते वहाणरूप, उत्तम बुद्धिरूपी वृदोना स्कधरूप, तथा स्वर्गभने मोक्षल- दमीनी बहाली सखीरूप एवी दयारूपी वहाली स्त्री धन्यपुरुषोने या चीजा क्लेशोथी सर्यु ॥ १३४ ।। १ डीपनावरेज निरपि हवे सत्यप्रकम कहे ते कीती कालकूर्चक हसमुस विश्वास रिश्वातले । नानानर्थकदर्थनापनघन कॉलीनकेलिग्रहम् ।। प्रेमप्रौढपयोदपूरपान सन्मानमुस्ताकुरे । कोल कोजसदाशयोऽतमत्तिापा मृपा नापते ॥ १३५ ।। अर्थ-कीर्तिप्रते काजलना कूर्चक (पीठी) सरखा, विश्वासरूप पृथ्वीतलप्रते हलसरसा, नाना प्रकारना अनर्थोनीकदर्थनारूप वनप्रते मेघ सरसा,ऽष्ट कार्योंने कीमा करवानाघरसरसा, प्रेमरूपी निविन वरसादना समृहप्रते पवन सरसा, तथा सन्मानरूपी मोयना अंकुराप्रते कोलसरया (मुथर सरखा) एवा जूग वचनने, जलसायमान आशयवाली थएली ते बुद्धि जेनी एनो कयो माणसबोले (अर्थात नवोले) १३५ सिदूर करिमूर्ति मदिरमणिगेहे च देहेऽसुमा । स्तारय चलचक्षुपि द्युतिपतियोनि विजेशो निशि ।। प्रासादे प्रतिमाखिके च तिलक भूषा यात्रा जायते । कीत केलिगृह तथा तनुमता घक्त वच सूनृतम् ३३६ थर्थ-जेम हाथीना मस्तकपर सिंदूर,घरमा दीपक, शरीरमा जीव,स्त्रीमा तारएय, आकाशमा सूर्य,रात्रीए चन, देवालयमा प्रतिमा, तथा जेम ललाटमां तिलक शोनारूप थाय ,तेम कीर्तिने क्रीमा करवाना घर- , १२७ समान एवु सत्यवचन प्राणियोना मुखमां नूपण- रूप याय ते ॥ १३६ ॥ हानिमति ददता धनमुच्चै । शीखतो जयति नोगवियोग । जायते च तपसा तनुकार्य । हीयते किमपि नानघनाक्यै ॥ १३७ ।। अर्थ-घणु दान देवाथी धननी हानि थाय ठे,शील (पालवाथी)नोगोनो वियोग थाय ने, तप (तपवाथी) शरीर उवढं थाय , पण सत्य वचन बोलवाथी तो कंश पण नुकशान यतु नथी ॥ १३ ॥ अग्नि शाम्यति मुचति प्रजुरपामौत्यमोघो रुजा। यात्यस्त विकटा घटा करटिनामाटीकते नान्तिकम् ।। शैथिल्य समुपति सिधुररिपु सर्पोऽपि नोत्सर्पति । बाग दूराउपयाति दस्युरणनीः सत्य चोजपताम् ॥१३०॥ अर्थ-सत्य वचन बोलनारायोप्रतेशग्निशात थाय ठे,समुख दोनने तजे , रोगोनो समूह नाश पामे ठे, हाथीयोनी नयकर श्रेणि तेनी समीप श्रावती नथी, सिह शिथिल थ जाय , सर्प पण तेनी नजदीक आवतो नथी, तेम तेनाथी चोर अने रणसग्रामनी वीक तो तुरत दूर चादी जाय ठे ॥ १३ ॥ तस्माघरमुपैति दुरमुरगश्रेणि सुपर्णादिय ॥ धेशो नस्यति नास्करादिव तमस्तस्मादकस्मानव ।
, ११ए तम्मानीस्तुहिनादिवापुरदिपी संजायते नवरा। सत्योजति गीर्यदीयवदनादू गगेव गौरीगुरो ॥ १३ए। अर्थ-हिमाचलमांची जेम गगा, तेम जेनां मुख- माथी सत्य पापी निकले ठे, तेनी पासेथी, गरुमथी जेम सोनी श्रेणि, तेम वैर दूर जाय ठे, तथा सूर्य- थी जेम अंधकार,तेम तेनाथी थकस्मात यएलोकेश नाशी जाय ठे, थने हिमची जेम कमलिनी तेम तेनी पासेथी जय तो नएज थाय ठे ॥ १३ ॥ हवे श्रदत्तप्रक्रम कहे वे श्रप्रेमपकरहिणीपतिपूर्वशैल। धर्मार्थकामकमलाकरशर्वरीशम् ।। स्वर्गापरर्गपुरमार्गनिरोधयोध। स्तेय निरादुरत कीतिसताकुभारम् ॥ १४०।। थर्थ-अप्रीतिरूपी सूर्यना (उदयमाटे) पूर्वाचल समान, तथा धर्म अर्थअने कामरूपी कमलोनावनने (नाश करवामां) चसमान, श्रने खर्ग तथा मोक्ष. रूपी नगरीना मार्गने रोकवामां सुनट समान, तेम कीर्तिरूपी वेलमीने (कापवामा) कुवारसमान एवी चोरीने, हे प्राणी तु दूर कर ? ॥ १० ॥ कीति इति खसश्च वाखमिलन माहात्म्यमगमहा- च्याधिस्तनय. कुख च विमल चिता मनश्चारताम् ।।
१२०
स्त्रीशीस स्मरखपटश्च कपट पुण्य गुणान्नीचता ।
मत्यवित्तमदत्तमातमिह 2 सर्व हत तैरिदम् ॥ १४१ ॥
अर्थ-उर्जन माणस कीर्तिनो नाश करे ठे,मूर्खसा-
येनो मेलाप मोटाइनो नाश करे , (मरकी थादिक)
महारोग शरीरनो नाश करे ठे, कुपुत्र निर्मल कुलनो
नाश करे , चिता माननी मनोहरतानो नाश करे
ठे, कामातुर थएलो (माणस) स्त्रीना शीलनो नाश
करे , कपट पुण्यनो नाश करे ठे, तथा नीचपएं
गुणोनो नाश करे वे, पण जे माणसोए था जगतमा
चोरी करीने धन मेलव्यु , तेथोए ते सर्वनो नाश
कों , (एम जाणवु ) ॥ ११ ॥
नुक्त्वोच्चै विषम विप विपनृता ते कामित जीवित ।
तरब्धेरतुल निपीय सखिल तृष्णाक्षयोऽनीप्सित ॥
विधा पुन्तमुस च तैर्नयनयो कमुक्षति काक्षिता ।
येरादाय परधिमात्मसदने पृत्ति श्रियामीहिता ॥ १२ ॥
अर्थ-जेओए परनु धन चोरीने पोताना घरमां
लक्ष्मीनी पूर्णता श्छेली, तेथोए सोनु आकरु फेर
सून साश्ने जीवितने श्वयु वे, तेम तेश्रोए समुज्नु
पाणी सूब पीने पोतानी तृपानो नाश श्यो ,
तथा तेश्योए नालानी श्रणि आंखोमा नांखीने (त.
सरजनो नाश श्यो वे ॥ १२ ॥
स्त्रीणा हार जातिपीनकुचयो काचीव काचीपदे । गले पत्रलतेन कालमिवासकारचक्षुपो ॥ रेणु मिनिरूपण चरणयो पुण्यात्मना जायते । ऽन्येपा वित्तमदत्तमन जहता पुसा प्रशसापहम् ॥ १३ ॥ अर्थ-स्त्रीथोना थति कविन एवां स्तनोपर जेम हार,केमपर जेम कटोरो, गालपर जेम वक्षरी (पील) तथायांसोमा जेम काजल अलंकाररूप थाय , तेम प्रशंसाने पात्र एवा नहीं दीधेला (यदत्त) परना ध- ननो त्याग करनारा पवित्र माणसोना चरणोनी रज (समस्त ) पृथ्वीना अलंकाररूप थाय ठे ॥ १३ ॥ श्थदत्तादानमाहात्म्य- महो वाचामगोचरम् । यदर्भमाददानाना- मनर्थोऽन्येति सद्मनि ॥ १४ ॥ अर्थ-(कवि कहे ठे के,) श्रहो।। चोरीनु मा. हात्म्य वचनोने पण अगोचर ठे केमके, चोरोनु थर्थ (धन) लेनारायोना घरमा उलटो अनर्थ आवे ते ए आश्चर्य ते ॥ १४४ ॥ हवे ब्रह्मप्रक्रम कहे वे दोन्या ये जलधेस्तरन्ति मलिल पद्न्या नल प्रागणे । ये घ्राम्यन्ति च वारवाएरहिता कुर्वन्ति ये चाहनम् ।। ये दृष्टामटवीमटन्ति पटनस्ते सन्ति सख्यातिगा ते केचिनलचकृपा परिचयश्चित्त यदीय शचि ॥ , अर्थ-जे चन्ने हाथोथी समुना पापीने तरे तथा जे आकाशमां पगोथीभ्रमण करे ठे, तेम जेल बख्तर अने वाणोविना रणसंग्राम करे , अने जेल चालाक थया थका जयंकर जगलमा जटके ,एव तो असंख्याता माणसो ठे,पण जेयोनु चित्त चलाय मान चकुशोवाली स्त्रीयोना परिचययी पण पवित्र रहेढुं दे, एवा तो विरसाज होय ते ॥ १४५ ॥ खद्योतैरिव लानुमाश्च जपणे कुनीय जनपि । सारगरिव केसरी मखनुजा गर्तेन दैत्यनज ॥ सौपर्णेय मोरगैश्च मरुता स्तोमैरिवस्वनिरि- नस्त्रीलिविनिदे यदीयहृदय शूराय तस्मै नम ॥ १४६ अर्थ-पतगीयाश्रोथी जेम सूर्य, कुतराधी जेम श्रुनो हाथी, हरिपोथी जेम केसरी सिह,देत्योन समूहोथी जेम श्श, सर्पोथी जेम गरुम तथा पवनन समूहोथी जेम मेरुपर्वत, तेम जेनु हृदय स्त्रीयोथी ने दायु नथी,तेवा शुरापुरुपप्रते नमस्कारथाथो?॥१४६ गुह्य उर्जनचेतसीव सलिल मूनीव धात्रीनृतो । युशोामिय कातर कलिमल स्वाते सुसाधोरिय ।। दौर्गत्य धरणीसहीन मरुता जे न चेतावुजे । स्थैर्य यस्य मृगीदृशा विखसित धन्याय तस्मै नम ॥१४॥ अर्थ-पुर्जनना चित्तमाजेम गुह्य वात, पर्वतना शि सरपर जेम पाणी, समरांगणमांजेम कायर,उत्तम ह नीना मनमा जेम क्लेशनो मेल, तथा वृक्षोमां जेम पवनोनु वकतपणु स्थिर रहेढुं नधी, तेमजेनां चि- तरूपी कमलमां स्त्रीश्रोनो विलास स्थिर रहेलो न- थी, एवा धन्य पुरुषप्रते नमस्कार थायो॥१७॥ धूलगनोगतसदतरालै नेणीदृशा देदसदर्पसप ॥ सध्यानदीप समियाय शाति । तस्मै नमः सयमिकुजराय ॥ १० ॥ थर्थ-अदर उलसायमान थता चुकुटीना जगरुपी फणावाला, एवा स्त्रीयोना शरीररुपी उन्नत सोए करीने, जेनो उत्तम ध्यानरूपी दीपक उरी गएलो नधी, एवा सयमीश्रोमां अग्रेसर सरखा पुरुष प्रते नमस्कार थायो॥ १४ ॥ हवे परिग्रहप्रक्रम कहे . जूयोलारलराजिततरणी वा वियोनीपणे । ससारे सपरिमहा तनुजुपा राजिनिमात्यध । तत्काक्षन्ति परिग्रह जपतपश्चारित्रपाविन्यधी । शुघध्यानविधौ विधुतुदममु मोक्तु विमुक्ती रता ॥१४या अर्थ-जयकर समुषमा घणा नारना समुहथी सुबुबु थएला वाहणनी पेठे, था संसारमा परिग्रहः युक्त, एवी माणसोनी श्रेणि नीचे नीचे (नरकादिक
१२४
गतिमा) मुचे , तेथी मुक्तिरुपी स्त्रीमा थासक्त थ-
एला प्राणीओ जप, तप, चारित्र, पवित्रता, बुद्धि,
अने शुद्ध ध्यानरुपी चंछने (प्रसवामा) राहु सरखा
ते परिग्रहने गेमवाने श्वे ते ॥ १४ ॥
प्रक्षेपवधु कसहकसिधु ।
प्रमादपीन कुमताधनीन ।
आयत्यहेतु कृतिधूमकेतु ।
परिग्रहोऽय उरितद्रुतोऽयम् ॥ १५० ॥
अर्थ-हेपना वधुसरखो, क्लेशना समुजसरखो
प्रमादधी पुष्ट थएलो, कुमतमा दोरी जनारो, उद्ध-
तपणाना हेतुरुप, तथा धीरजप्रते धूमकेतु सरखो
आ परिग्रह पापोथी उपवयुक्त थएलो वे ॥१५॥
पिनोरूपास्तिं सुकृतानुशास्ति ।
प्राई प्रसग गुणवत्सु रगम् ॥
परिग्रहप्रेरितचितवृत्ति
जहाति चैतन्यमित्र प्रमीत ॥ १५१ ॥
अर्थ-मृत्यु पामेलो प्राणी जेम चैतन्यने, तेम प.
रिग्रथी प्रेराएली चित्तनी वृत्ति जेनी, एवो माणस
मावापनी सेवाने, पुण्योनी शिसामणने, विद्वानो
साना सगने, अने गुणवानो प्रतेना चित्ताजिला-
पने पण तजे ठे ॥ १५१॥
१२५
नादित्यादपर प्रतापनपटुर्नाब्धे परस्तोयनान् ।
नमान्य परमानतञ्च चटुलो अष्टो न मृत्यो पर ॥
नेवाग्नेरितर दुधाकुनितधीश्चौर स्मरानेतरो।
दोपाख्यान परिग्रहात्परमधस्थान तथा सर्वथा ॥ १५ ॥
अर्थ-जेम सूर्यथी चीजो कोइप्रतापी नथी, समु-
प्रचीचीजो कोइ पाणीवालो नथी, पवनथी चीजो कोई
वचल नथी, मृत्युथीवीजो को पुष्ट नथी,थनिथी
बीजो कोई तुसारो नथी, तथा कामदेवथी जेम
बीजो कोश् चोर नथी, तेम इपणोथी भरेला एवा
परिमयी वीजु को पण पापोनु स्थानक नथी १५५
धर्मध्यानमधीग्यस्तरूमिर प्रोत्मपि कमानिस ।
प्रीति पकजिनीमिर दिपपतिनिर्मूसमुन्मूलयन् ।।
प्रावीष्ट्य च पयोजिनीपनिमिर स्वाणुरानादयन् ।
रक्षाधामेति परिग्रह किमु कला कादवरीपाननत् ॥ १३ ॥
अर्थ-उसमायमान थत्तो एगो कल्पांतकालनो पवन
जेम वृक्षने, तेम धर्मयानने चलित करतो,मदोन्मत्त
हाथी जेम कमलिनीने,तेम प्रीनिने मूलमायोजखमी
कहाडतो, तथा रादु जेम सूर्यने,तेम पमिताउने श्राग-
दित करतो, एवो परिग्रह, मदिरापाननी पेठे शु प्रश-
साने पामे (अर्थात् नथी पामतो.)॥ १५३ ॥
हवे गुण प्रकम कहे तुवेषु चापेषु च मौक्तिके। गुणाधिरोपान्महिमामुदीक्ष्य । कार्य कदये रिव काचनेषु । यलो गुणेष्वेव मनस्विमान्यै ॥ १५ ॥ अर्थ-तुबमांथोमा, मनुप्योमां, अने मोतीमा गुणोना ( दोरीना) थारोपणथी (थता) महिमाने जोश्ने, लोजी माणसो जेम व्योमां, तेम पडितोमा अग्रेसर एवा माणसोए गुणोमाज प्रयत्न करवो ॥ १५४॥ दोर्जन्यसॐ मनुजे वसन्तो। गुणा नयेयुर्नहि गौरवाय ॥ गुणाधिरोप परपीमनाय । कदापि चापेचिन किं न दृष्ट ॥ १५५ ॥ अर्थ-दुर्जनताथी नरेला मनुष्यमा रहेका गुणो पण गौरवपणामाटे थइ शकता नथी, केमके, धनु- प्योमा रहेको गुणनो (दोरीनो) थारोप परनी पीडा माटे थाय , एच, (हे प्राणी1) ते शु को द. हामो जोयु नथी । ॥ १५५ ॥ येषन्यूतिपिशदयसनादेव साध्यासिमध्या। विद्या हृद्या स्वमतिविजयादेवलन्यातिसन्या ।
, पित्तावातिवति च बहोरूद्यमादेव दिव्या। चत्रप्रशोद्यमपरिचय प्राप्यते नो गुणोध ॥ १५६ ॥ थर्थ-पवित्र एवी वेपनी रचना निर्मल वस्त्रथीज थइ शके ठे, तेम मनोहर अने शोननिक एवी विद्या पोतानी बुझिना वैजवथीज मली शके वे,श्रने दिव्य एवी धननी प्राप्ति अत्यंत उद्यम करवाथीज थाय , पण ते वस्त्र, बुद्धि अने उद्यमना परिचयोथी गुणो- नो समूह प्राप्त थऽ शकतो नथी. ॥ १५६ ॥ पापाएसमान्यपि मौक्तिकानि । यत्सनमात्सोलविलोचनानाम् ।। पद स्थोऽखकरणीजगन्ति । तेपा गुणाना महिमा महीयान् ॥ १७ ॥ अर्थ-जे गुणना (दोरीना) सकमणथी, चपल नेत्रोगाती (स्त्रीशोना) हृदयस्थलमा पापाणना टुकमाओ पण मोतीरुपे यश् बाजूपण तरिके थाय वे, तेवा गुणोनो महिमा मोटोज वे ॥ १७ ॥ जाति शारदशर्वरीश्वररूचा सौदर्यसहारिणी। घुद्धि र्यव्हममान यामयसरिनाथममायाचिराष्ट्र ।। रूप दर्पकदर्पसर्पक्षनृत्प्रत्यर्थितुत्य पुन- स्वादग्गीरवनाजन प्राति नो यादग्गुणाना गए ॥१५॥ अर्थ-जेपो गुणोनो समूहगौरवनानाजनरूपथाय,
ते, तेवी, शरद ऋतुना चपनी कातिओनी सुदरताने
हरनारी जाति पण यती नथी, तेम अतुल्य एवा
विद्यारुप समुझने (मथन करवामा) मंथाचल सरसी
बुकि पण यती नथी, चने कामदेवना अहंकाररुपी
सर्पने गरुम समान एवु रूप पण तेवी रीतना गोर-
वना लाजनरूप यतु नयी ॥१५७ ॥
हवे वैराग्यप्रक्रम कहे ते
ग्रामीऐचिव नागरोऽर्ककुसुमस्तोमेपिनालियुना।
मातगो मरमेदिनीविर मृगो दग्धेषु दानेषु च ॥
चक्रश्चदिरदीधितिविर मीगतप्विवानञ्चरो।
नो जोगेषु रति क्रोति हृदय नैराग्यनाजा रचित् ॥१५॥
अर्थ-गांममीथाउँमा जेम नगरनो रहेवासी, थाक-
माना पुप्पोमा जेम युवान जमरो, मारवामनी नूमि-
ओमा जेम हाथी,दावानलथी सलगेला(वनोमा) जेम
हरिण, चजना किरणोमा जेम चक्रवाक तथा थग्निमा
जेम जलचर प्राणी, तेम वैराग्यवत माणसोनु हृदय
कोश्पण जोगोने विपे आनदने मेलवतुनथी ॥१५॥
यघाति न बुर्जगामिव वधू प्रोत्तुगपीनस्तनीं ।
यरिस्नह्यति न तस्करैरिव मदा मुत्सुदरे सोदरै ॥
नो मुह्यति च पन्नगेप्विर मणिहारेप्वपारेषु च ।
योगोद्योगनियोगिन प्रशमिनस्तत्साम्यलीलायितम् ॥ १६० ॥
U अर्थ-योगना उद्योगमां जोमाएलासमताचंतमा- पसो,जे, पुर्नागिणीनी पेठे, उचाने कठीन स्तनो- वाली स्त्रीने इछता नथी, तथा चोरोसाथे जेम, तेस हमेशा हर्पवत जाइथो साथे पण स्नेह करता नश्री, अने सर्पोमा जेमतेम घणा एवा मणियोना हारोमा पण जे मोह पामता नथी, ते सघलु समतानु (वे- राग्यनु) माहात्म्य ठे ॥ १६० ।। यत्ससारसरोजसोमसदृश यद्दलदीपाती । सर्प सूर्पफशदर्पदजने यञ्चघचूमामणि ॥ यत्सबुधिषविनोदमदा यत्साम्यमजीयन । वैराग्य लसदात्मने प्रियसुहृत्तद्देहि देहि प्रियम् ।। १६१ ॥ थर्थ-जे वैराग्य मसाररुपी कमलने (नष्ट कर- वामा) चड सरखो , कपटरुपी दीपकनी कातिने (दूर करवामा) सर्प सरखो , कामदेवना अहंका- रने दलवामा महादेव सरखो , उत्तम बुद्धिरुपी स्त्रीने कीमारद सरखो ठे, समताने जीवामनारो , श्रात्मापते प्रिय मित्र सरसो वे, तथा जे वेराग्य प्राणीयोने हितकारी, एपो वैराग्य मने आपो? यत्काताकेलिकुछ यदमृतमधुरे जोजने जमजाय । यन्मात्यामोदमद यदघननिनदे गाद्यवृदे सनिजम् ॥ यत्सद्रूपस्वरूपे क्षणसुखपिमुख यत्क्षणे वीणका । यीत्ते वातपाउ हृदय मिदमजूत्तविरक्तत्वचिन्हम् ॥ १ १३० थर्थ-(प्राणीयोनु) हृदय जे स्त्रीओनी क्रिमामा कुरित थयु ने, थमृत सरखां मधुर जोजनमा चाव रहित थपर्यु , पुप्पोनी सुगधिमा मंद था , उत्तम नादोवाला वाजिनोना समूहमा उत्कग वि नानु थयु , उत्तम रूपने जोवामा मलतां क्षणिक सुखथी विमुख थएलु , महोत्सवमा वाठा रहित थयु , तथा धनमां पण जे श्ठा रहित थयु , ते बघा वैराग्यनु लक्षण वे ॥ १६५ ॥ हेमते हिमपातक्षितवने वस्त्रैविनायस्थिति- ग्रीष्मे नीमखराशुक्र्कशरज पुजेषु शय्या च यत् ॥ यघर्षासु गिरेगुहासु वसतिश्चैकाकिना योगिना । ताननिनधन रविजित वैराग्यविस्फुजितम् ॥ १६३ ॥ अर्थ-हेमत ऋतुमा उमा वायुथी नरेला वनमा वस्त्रो विना जे स्थिति, ग्रीष्म ऋतुमा प्रचड सूर्यना कीरणोथी तपेली रेतीना ढगलमा जे शयन करवु, तथा वर्षा शतुमा पर्वतनी गुफायोमा जेरदेवु,ते सघनु एकाकी रहेता योगियोनु मानना निवधनोथी नहीं जीतापसु एबु वेराग्यनुज महात्म्य वे ॥ १६३ ॥ हवे विवेक प्रक्रम कहे ते काव्याना करणं कृत सुरुचिरैर्वाचा प्रपचे सृत पूर्ण वाढुनढरजच तपसा पूरै प्रसिक्ष्यकुरै ॥
१३१ एकरचेकजाप्रमोदपिणि मव्यो कि ससे । सर्या येन विनकुनेर रजनि श्रेणिगुणाना मुधा ॥१६॥ अर्थ-हे मित्र । काव्यो करवायी सयुं, मनोहर वचनोना अपचोथी सर्यु, जुजाना बलोथी सर्यु तथा कीर्तिना अंकुरा सरसा तपोना समूहोथी पण सयु, पण फक्त एक उत्तम माणसोना हर्पनी दुकान सरखो एवो विवेकज सेववो, केमके ते विवेकविना चअविना जेम रात्रि, तेम ते गुणोनी संघली श्रेणि फोकटज डे ॥ १६ ॥ यस्मिन् रम्यरूचेर्यमा कुमुदिनीजतुनरेत्सलर । समाप्त्य विबुधेश्वररिह गया य सेव्यते रतनू ॥ येनोद्यत्कतिहारिणी गुणमणिश्रेणिच विश्राप्यते । दत्ते पस्य हरे रिवैप न रमा वैदग्ध्य युग्धोदधि ॥१६॥ थर्थ-जे विवेकरुपी क्षीर समुखमा मनोहर काति- वाला यशरुपी चनी उत्पत्ति थाय ठे, तथा रजनी मिरुप एवो जे विवेकरुपी समुप महान पमितोए करीने (ोए करीने) कीर्तिनी (पाणीनी) प्राप्ति- मादे सेवाय ने, तथा जेमाथी उत्पन्न थती केटलाक मनोहर गुणोरुपी मणियोनी श्रेणि मेलधी शकाय ठे, एवो ते विवेकरुपी वीरसमुफ, विष्णुन जेमतेम ११ (अर्थात सर्वने श्रापे) कोने लक्ष्मी
वैराग्य सुजग तदेव यशसा राशि म एवोसन् ।
स्फुति सैच शुला च मैर च गुणश्रेणिमनोहारिणी ॥
ध्यान धन्यतम तदेव पचसामोघस्स एवानघ
स्तारास्विरमदलदलवन यत्रौचिती चचति ॥ १६६ ॥
अर्थ-ताराओमां जेम चड़, तेम अत्यत पूजानां
स्थानकरूप एवोजेमा विवेक शोजी रह्यो , तेज वैरा-
न्य मनोहर जाणवो, तेज यशोनो समूह जलसायमान
जाणवो, तेज कीर्ति शुल जाणवी, तेज गुणोनी पक्ति
मनोहर जाणवी,तेज ध्यानने वधारे धन्य जाणवु,तथा
तेज वचनोनो समृह पण निर्मल जाणवो ॥१६६॥
धर्माशुहधोरणीविर करिनातेपिरारण ।
कल्पनु पृथिवीरहेविव फणिश्रेणिपियाहीश्वर ॥
स्व शैलो धरणीधरेखिन यस्तोमेनियो श्रवा ।
नाति रयातिगृह गुणेषु विलसन्नेको विकोदय ॥ १६७।।
अर्थ-ग्रहोनी श्रेणियोमा जेम सूर्य, हाथीयोना
टोलायोमा जेम ऐरावण, वृदोमा जेम कल्पवृक्ष,
सोनी श्रेणियोमा जेम शेषनाग, पर्वतोमा जेम
मेरु, तथा घोमायोना समूहोमा जेम उच्चै श्रवा (इ-
अनो घोमो) तेम कीर्तिना स्थानक सरसो तथा
जलसायमान थतो एवो एक विवेकनोज उदय स-
घला गुणोमां शोने ॥ १६ ॥
१३३
यस्माद्याचकजोककोकरचिमानर्थ समर्योदय ।
कामश्चनियचित्तवृत्तितटिनीमोत्कर्पवर्षागम ॥
धर्मश्च त्रिदिवापुनर्नवना पार्नवत्यजसा ।
नव्योऽय मुदमातनोतु महतामौचित्यचितामणि ॥१६० ।।
अर्थ-जे विनयरूपी चिंतामणि रत्नथी,याचक लो-
करूपी चकारयते च सरसो,तथा समर्थ उदयवालो
श्रर्थ उत्पन्न यायठे,नथा इन्यिथने चित्तनीतिरूपी
नदीने उलसायमान करनामाटे वरसादनाआगमन
रूप काम उत्पन्न थाय ठे,तथा देवगति अने मोक्षरूपी
धर्म जेथी तुरत उत्पन्न थाय ,एवु ा विवेकरूपीन
चितामणि रत्न महान पुरुपोना थानदने विस्तारो।
जतिस्तीर्थकृता नति प्रशमिना जैनागमाना श्रुति
मुक्तिमत्सरिणा पुन परिचितिनपुण्यपुण्यात्मनाम् ॥
अन्येपा गुणमस्तुनि परहति क्रोधादिविपिणा ।
पापाना विरती पति स्वमुदृशामेपा गतिर्धमिणाम् ॥ १६ए ।
थर्थ-तीर्थकरोनी नक्ति,मुनिश्रोने नमस्कार, जैन
सिकांतोनु श्रवण, मत्सरीयोनो त्याग, मादापणथी
पवित्र थएला माणसोनो सग, परना गुणोनी स्तु-
ति, क्रोवादिक वैरीयोनो परिहार, पापोनी विरति,
तथा पोतानी स्त्रीयोप्रते प्रेम, एवी रीतनु लक्षण
धर्मी माणसोनु ते ॥ १६ए ।
१३४ सौजन्य जनक प्रसूरपशमस्त्यागादर सोदर । पत्नी पुण्यमति सुहृद्गुणगण पुनस्त्रपामंगम ॥ नंदल्य जगिनी दया च मुहिता प्रीतिश्च मातृस्वसा । साशनदकुट कुटुनकमिद प्राहु सता धीधना ॥ १० ॥ अर्थ-सङनतारूपी पिता,शाततारूपीमाता,दानना श्रादररूपी नाश,पुण्यनी बुद्धिरूपी स्त्री, गुणोना समू- हरूपी मित्र,बजानासगरूपीपुत्र,निर्दचतारुपीवेहेन, दयारूपीदीकरी,तथाप्रीतिरूपीमासी,एवीरीतनुश्रा- नदनासमूहरूप सजनोनु कुटुव बुद्धिवानोए कहेदुवे अर्चाहता सयमिना नमस्या। सग सता सश्रुतिरागमानाम् ॥ दान धनाना करणागलाजा। मार्गोऽयमायरदित शिवस्य ॥ १७१।। अर्थ-अरिहत प्रजुश्रोनी पूजा, सयमधारीने नमस्कार, सजनोनो सग, थागमोनु श्रवण, तथा अन्योनु दान, एवी रीतनो मोदमार्ग उत्तम माण सोए दयालु माणसोमाटे कहेलोठे ॥ १७ ॥ विस्फुतिमत्कीतिरनिद्यविद्या। समृधिरिधा रमणीयरूपम् ।। सोनाग्यसिद्धिविमल कुख च । फलानि धर्मस्य पमप्यमूनि ॥ १७२॥ अर्थ- -स्फुरायमान थती कीर्ति, पवित्र विद्या, वृद्धि , १३५ पामेली संपदा, मनोहर रूप, सौचाग्यनी सिजि तथा निर्मल कुल, ए गए धर्मना फलोठे ॥ १७ ॥ सौहाईदृष्टि सुकृतकपुष्टि । परोपकार करुणाधिकार ।। विवेकयोग समतानियोग । सतोपवृत्ति कृत्तिना प्रवृति ॥ १३ ॥ अर्थ-मित्रतापगली दृष्टि, पुण्यनी पुष्टि, परनो जय- कार, दयानुपणु, विवेकनो सयोग, समतानु धारवु, यने सतोपत्ति एटली पुण्यशालीनी प्रवृत्तिठे २७३ शानी पिनीत मुलग सुशील । मनुत्वान्न्यायपयप्रवृत्त ।। त्यागी धनाढ्य प्रशमी समर्थ । पचाप्यमी भूमिपु कहपरशा ॥ १४ ॥ श्रर्थ-झानी थाने विनयी,सोजाग्यवालोथइने ज. चम शीलधारी, होद्देदार थश्ने न्यायमार्ग चालनारो, धनाढ्यथश्ने दानेश्वरी,तथासत्तावान थश्नेशातख- जाववालो,एपाचे था जगतमा कल्पवृक्षो(सरखा) अस्थोऽपि य. पातकनीतचेता। युवापि यो मारविकारहीन ॥ श्रादयोऽपि यो नीतिमता धुरीण स्खयोऽप्यमी देवनदीप्रमादा ॥ १५ ॥ अर्थ-दरिजी(धनहीन) उता पण जेनु चित्त पापो- १३ माला"लोकोना कंठस्थसमारही थकी लक्ष्मीने आपो? सत्सूत्रमाक्तिकमहोदधितुट्यगुफ । प्राझं हेमविजयेन विनिमितो य ॥ यादायसूक्तजलमबुधरा जास्मादू । व्याख्याजुप हितितत सुसयतु सत ॥ १० ॥ अर्थ-उत्तम सुत्ररूपी मोतीयोना महासागर सरखी आ रचना, विद्वानोमा चा सरखा श्री हेम- विजयजी गणिए करेली , तेमाथी मेघोनी पेठे उत्तम माणसो "सूक्तरूपी" पाणीने खेझ्ने, पृथ्वीत- लपर व्यारया करता थका सुख पामो ? ॥ १० ॥ एवीरीते सकल विद्वानोना समूहरूपी देवोमां छ सरखा पडित श्री कमल विजयजी गणिना शिष्य पडित श्री हेमविजय गणिजीए रचेली “कस्तूरीप्र- करण' नामनी सूक्तिमाला सपूर्ण यश १३ए श्री श्राटिजीन विनती सुण जीनवर शेनुजा धणीजी, दास तणी अरदास ॥ तुज थागळ पाळक परेजी, हु तो कर पासर ॥जीनजी मुज पापीने तार ।। तुतो करणारम भर्योजी, तु सदुनो हितकाररे जीनजी। मुज ॥१॥ हु अवगुणनो श्रोरडोजी, गुण नो नहीं खव खेश । परगुण पेखी नवि शकुजी, केम समार तरेशरे जीनजी ॥ मुज० ॥२॥जीपतणा बध में कर्याजी, योच्या मृपावाद, कपट करी परधन हाँजी, सेव्या विषय सवाद रे जीनजी ।। मुजम् ।। ॥ ३ ॥ हुसपट इ सासचीजी, कर्म कीधा के मोर ।। त्रण जुपनमा को नहींजी, जे बारे मज जोमरे जीनजी ॥ मुजन् ।। ॥४॥ विज पराया अहनीशेजी, जोतो रहु जगनाथ ॥ पुगति तणी करणी वरीजी, जोम्यो तेहशु मायरे जीनजी ।। मुजः ।। ॥ ५ कुमति फुटीत कदाग्रहीजी, वाकी गति मति मुज ॥ की करणी महारीजी, शीसनळायु तुजरे जीनजी॥ मुजः ॥ ॥६॥ पुन्य विना मुज प्राणियोजी, जाणे मेरे श्राय ॥ उचा तरुवर मोरीयाजी, त्याही पसारे हायरे जीनजी । मुच०॥७॥ चीए साधावीण जोगव्याजी,फोगट कर्म वधाय ॥ श्रार्तध्यान मीटे नहींजी, कीजे करण उपायरे जीनजी। मुजw Gtiकाज- ळ्यी प्रण शामळाजी, मारा मन परणाम || सोणा माही ताहर जी, सलारु नही नामरे जीनजी मुज०॥ए। मुग्ध लोक गया जपीजी, करू अनेक प्रपच ।। कुरु कपटहु केळवीजी, पाप तणो कर सचरे जीनजी ।। मुज ॥ १०॥ मन चचळ न रहे की मेजी,
-
१७०
राचे रमणीरे रूप ॥ काम विटवण शी कहुजी, पनीश हु च
ति कुपरे जीनजी ॥ मुज० ॥११॥ किश्या कहु गुण माहरार्ज
किश्या कहु अपवाद ॥ जेम जेम सनार येजी, तेमतेम पा
पसवादरे जीनजी ॥ मुज०॥ १२ ॥ गिराते नवि सेग्ववेर्ज
निगुण सेवकनी वात। निचतण पण मदिरेजी, चवन टाळे ज्य
तरे जीनजी॥१३॥निगुणो तोपण ताहरोजी, नाम धराव्यु दास
कृपा करी सनारजो जी, पुरजो मुजमन आशर जिनजी॥मुज०
॥ १४ ॥ पापी जाणी मुज नणीजी, मत मूको पिसार ॥ विर
हळाहळ आदर्योजी, ईश्वर न तजे तामरे जीनजी ॥ मुज
॥१५॥ उत्तम गुणकारी हुढंजी, स्वार्थ पिना सुजाण ॥ करसा
मिचे सरजरेजी, मेह न लागे दायरे जीनजी ॥ मुज० ॥१६
तु उपगारि गुणनिलोजी, तु शेरक प्रतिपाळ ॥ तु ममग्य मुर
पूरवाजी, कर माहारी सन्नाळरे जीनजी ॥ १७॥ तुजने
कहीए धणुजी, तु सी बाते जाए ॥मुऊने याजो साहियाजी,
नर ताहरी श्राणरे जीनजी ॥ मुज० ॥१०॥ नानिराया कु
चदखोजी, मारदेवीना नद, कहे जीन हरस निवाजज्योज
देजो परमानदरे जीनजी ॥ मुज पापीने तार ॥ १॥ इति
No text on this page.
No text on this page.