·अनन्तशयनसंस्कृतग्रन्थावलिः।
ग्रन्याङ्क: १२४.
श्रीचित्रोदयमझरी।
प्रयसपा.
हरमेखला
माहुकविरचिता
सटीका
पौरस्त्यान्यप्राशनकार्याध्यशेण
फे. साम्यशिवशास्त्रिणा
संशोधिता।
[मपममागः।
सार
अनन्तसयने
महोमतमहामहिमश्रीगिनायतारमाहारागशामनेन
राजकीय मुद्रमपन्थालये तस्यभेन
मुद्रपित्या प्रस्थापित
म. .

·-
॥श्रीः॥
श्रीमूलावनिपालमौलिमणिना सङ्कल्पितीरिव
श्रीमूलात्मजनिस्तथा सहजया लक्ष्म्या च सम्भावितः ।
स्वातिज्योतिरिवादितः समुदितचित्रावतार: स्वयं
मार्ताण्डाग्रसरो विराजति महाराजः स रामाभिधः ।।
मारवर्णमणिः प्रवालमृदुला श्रुत्वावलडारिणी
श्रीमद्वचिवसुन्धरानमयशोराशिप्रकाशामिका ।
उत्फुलन्सुकृतिप्रसाधनधृतामोदोन्नदड्डिण्डिमा
श्रीचित्रोदयमधरी सुमनसां सर्वस्वमुज्जृम्भताम् ।।
के. साम्यशिवशासी.
--------
ज)

·PREFACE. This work nainely Haramekha la is a Talisman for all living things. Its scope is really very great as it protects the hunianity at large as well as the Animal Suoject. Kingdoor. Though it is supposed to com. prise of five chapters the first one could not be availed of. So the department that uns busily engaged in trying all possible means in the hope of bringing the first chapter as well to light, had to postpone its publication. But all endeavours proving futile, this work of so many invaluablo and essential informations has been belated in its publication, by us whose duty it is to preserve all that are extant. And the final result is this publication of the first part with no more delay. Three chapters - from the second to the fourth - have been included in it. They more or less deal with Ripudamana (supression of enemies), Vidigulbadayila (allurements) and Cikitsitaroga (medicinal treatments) in order. I hope that the addition of the con. tents showing the details of the subjects treited in each chapter will prove of great use to the students of the work. This book which deals with various Dhupas and others that will cause delusions at some places, the suppression of clephants belonging to enemies at other places, the destroying of mosquitoes and bugs at others, enchanting the whole world at certain others, the avoiding of tormenting aused by planets at certain places and the treatments for diabetes ut still other places, and such many other Prayogi's, conot be called a treatise on Tantra, incuntations, medicines or worldly experienw. Thus it defies all attempts of giving a na DC 80 as to denote the subject matter individually or collectively. Rather it gives in a nutshell all the essential sciences of such kind. So it is said at the cloro "Theet 4- गमाला रचिता ॥" Thus we are made to understand that this Hamme. klınla is otherwise called Prayogamal. This Mekhala comprises of original Karikas in Prakrit. Chhayas - the renderings, and Tika - the notes, in Sanskrit, and as such is quite understandabla Nature. to the reader. The fact that it was written during a period when Prakrit was the current *poken langurge and that it was commented in Sanskrit on a later ocnsion amply testifies to its great antiquity; The historians are of opinion that Sunekrit originated from Prakrit. From the following jussages found at the clase of the Fork ·R "धरणिवराहरज्जे कविमण्डणतणअमाहवमुएण। रहा चित्तउडे माहुएण हरमेहळा " (प्रकृतम्) "धराणेवराहराज्ये कविमण्डनतनयमाधवसुतेन । रचिता चित्रकूटे माहुकेन हरमेखला ॥" (छाया) "माधवास्यस्य तनयेन चित्रकूटे निवासिना माहुकाल्येनेपा हरमेश्वला प्रयोगमाला रचिता" (व्याख्या) it is clear that the author Māhuka who lived at Citrakata and that he was the son of Jadhava, the grandson of Kavimandana. "एत्थरमाए असुत्ताए समाहमामम्मि । सत्तमदिणे समता विभब्रह्मजणमुणिभपरमत्या ।" (प्राकृतम्) "वत्मर(मु ? श) तेवष्टसु समाधमासस्य । सहमदिने समाप्ता विदग्धजनझातपरमार्या ।" (छाया) "श्रीविक्रमादित्यकालात् सप्ताशीत्यधिक धर्मशताष्टगते माघसप्तम्यामपा हरमेखला व्युत्पन्नलोकैरेवावगठतरवा निष्पादिता टीका" From such passages in the original, rendering and commentary it is assumed that the dati of Māhuka is the 9th century A, D, corresponding to 887 of the Vikrama Era, in which year the Vekhala was completed. The Exct that such an antiquity is ascribed to the work is in itself sufficient excuse for tlie publication of this work by our department. The place, date, name etc., of the conumentator are not to be known either from internal or external cridences nor from other catalogues. Thus the method The Com. of Sanskrit rendering and cominentary adopt- Inentator. ed in this work is uurivalled and unknown. Tbat he mentionis no other author, nor is he pontioned by others is the result of his living at Citrakata' ·3 and his performing penance that seems quite in keepios with his life. So this publication which throw's light on both is indecil an asset to our department which was forta unate enough in getting access to the work. I cut short my remarks, hoping thnt I shall discuss what remains in the second voluide whicb is expected to be published ehortly. In this Haramekhala there appears to be another work after 181 Karikas in the fourth chapter, and its namo is Puttalikāpabavimbati. In it are discus- Another work sed the various rites for killing the enemies connected. etc., with the necessary incitations and medicines. "TERZEI कुर्यात् पुत्तलिकां शुभाम् । स्त्रीपुंसयोः स्वरूपेण माने द्वादशके स्वके।" (934 (5.) As the Prayogas of the Jlantms begin in stich a manner it is but proper to all at Puttalikipatavimtati. I don't consider that this work that by come chance bas fallen in, is out of place in such a work as florninekhali winch abounds in po inany diver-e rites. Even though we weru sware of the existence of such an interpolation, the Puttalikapaticisimsiti is published along with Haraméklıla as there is striking coincidoncc batween the two in the actual practice of the rites accompanied by medicinal appliations Besides no other manuscript copy of the work luas been obtained an yet. It is hoped that Mahuka himself had such an idea of both being ronpiled together and our duty being just tu preserve what exists it will not be improper to publish the svork as it is. The only original manuscrip: that forms the Insis nf the publication of tbis Haromekhala of invaluable merita tras obtained from Brahmier C. Xarayının Bha tatiri Ari.of Parambarillon in Tiruvalla The manuscript was very olla written abou: 800 yairs before and was deplombly or on unreadable. Sincerely thing the genemus owner of the inatuscript, who gave it up for publicition, I place the work before the enlighteneel public. Trivandrum. 26-1 1119. h. SAMBASIVA SASTRI, ·. ॥ श्री॥ अवतारिका । " इयं हरमेखला नाम कापि रक्षामेखलैव लब्धजनुपाम् । न केवलम- नया मानवाः किन्तु पश्चादयोऽपि रक्षणीया अभिमता इति महत्यस्या अधि. कारल्याप्तिः । पञ्चपरिच्छेदोपरिपुटितात्माप्यसौ प्रथमस्स परिच्छेदस्यानुपलब्धेः प्रत्याशायद्धमतिभिः प्रबलतरप्रयत्नमुखेः पूर्वमेव प्रकाश- प्रकृतिः। नाय नोपादायि । प्रयत्नवैफल्यमेवोदाहरता तु गच्छता कालेन स्थितपरिरक्षणधर्मणामस्माकमवश्यमाद्यवहुसारसम्पुटेयमचिरमसद्धीति प्रत्यक्षिष्ट । फलमिदमस्याः प्रतीक्षाया यत् साम्प्रतमयमाविर्भावः प्रथम- भागत्य । अत्र द्वितीयादितस्तुरीयान्तालयः परिच्छेदा घटिताः । तेच रिपुदमनः विदग्धदायितः (वशीकरणयोगः) चिकित्सितयोगः इति यथाक्रम सामान्येन पमितपमेया घाः । प्रतिपरिच्छेदगतसा शसङ्घहणसथद्धा कापि विषयानुफमणी च समायोजितेह मन्ये मतिपतॄणां सौकर्यमावहति । कचन मोहोत्पादकधूपविशेषादिभिः, कुहचन परगजदर्पनिवारणादिभिः, कुत्रचिन्मश- कमकुणादिनाशोपायैः, कानि च मुक्नवशीकरणादिभिः, एकतश्च महाया- परीहारादिभिः, मन्यतः ममेहादिनिवारणचिकित्सितैरन्यैरन्यैश्च विविधकार्यसम- पणप्रवणैः प्रतिपारियं मेखला, न तन्त्रस्य, न वा मन्त्रस्य, नापि चिकि- सितस्य, नचापि लोकयात्रानियमस्येति सर्वसारसमुच्चयमाहिका न विविच्य विषयतो नाममाहं शक्यमहा भवति । अत एवोच्यतेऽन्ते "प्पा हरमेसला प्रयोगमाला रचिते"ति । तसात् प्रयोगमालापरनामेयं हरमेखलेति ज्ञायते ॥ पाहतमयीभिमूलकारिकाभिः संस्कृतमयोनिश्छायाभिः संस्कृतमाषा- टीकया ब कयाचन कृतातिरिय मेखला जिघृक्षवे सुमहा प्रकाशते । प्राकृतसंन्यवहारे प्रचुरमबारे जाप्रति विरचिता समया- भाकृतिः। न्तरे संस्कृतच्छायाटीकाभ्यां कृतविष्टम्मा तामिमामाकृति प्रतिपोति विचिन्तनीयेयमात्मनः प्राक्तनताममिन्यनक्ति। प्राकृतादेव संस्कृत- मिति तु नियमचं नारित्रकाराणाम् ।।

·प्रन्धकार.. अन्धसमाप्ती "धरणिवराहरज्जे कविमण्डणतणअमावमुएण । रहा चित्तउडे. माहुएण हरमेहळा ॥ (प्राकृतम्) धरणिवराहराज्ये कविमण्डनतनयमाधवसुतेन । रचिता चित्रकूटे माधुकेन हरमेखला ॥ (छाया) माधवाल्यस्य तनयेन चित्रकूटे निवासिना माहुफाख्येनेपा हरमेखला प्रयोयमाला रचिता इति दृश्यमानामिः पट्टिभिरत्या मेखलाया नियन्धा कविमण्डनपोत्रो माधवपुत्रचित्रकूट- निवासी माहुक इत्यरगम्यते ।। "एत्थरसाए सुताए समामासम्मि। सचमविणे समजा विभवाजणमुणिमपरमत्या ।। (माकृतम्) वत्सर(स! श)तेप्वम् समाधमासस्य। सप्तमदिने समाप्ता विदग्धजनशातपरमार्था । (छाया) विक्रमादित्यकालाइ सताशीत्यधिक धर्मशतष्टगते माघसप्तम्यामेपा जीवितसमयः । हरमेखला व्युत्पत्नलोफरवावगततत्वा निष्पादिता।" अनया मूलपहया यया टोकथा च विक्रमादित्यवत्सरेभ्यः सघाशीत्यधिकाटशताब्यामस्मा मेखलायाः परिसमाप्तिं गमयन्त्या मिस्त्यन्दीय- नवमशताव्यस्य माहुफस्य जीवितसमयः प्रत्येतव्यः । सिद्धमेवावता माचीन- स्वमस्यानुगुणमस्मदधिकरणप्रकाश्यतामपणम् ॥ व्यात्यातुध देशनामधेयादिकं न किमप्युपलगामहे अन्यात् , न वा सूचिकान्त भ्य रति सिद्धमपूर्वविज्ञातं गौरवमास करणे ·मन्थान्तरम् । विवरणकरणे च । मन्यैरयमनेन चान्ये मन्थकारा नास्मारिपतेति फलमिद चित्रकूटनिवासस्य समनुगुणस्य तपसम्धेति सम्प्रत्युभयमकाथाय कृतभाग्य- मस्मदाधिकरणं मन्ये पन्यपन्यम् । अचिरेण च मचिकाशयिपितेऽस्य द्वितीय- मागे यच यावध शेष विचारपितेति सयः सहकुतुकी विरमामि । मस्यां हरमेखलायां चतुर्थपरिच्छेदे एकाशीत्यधिकशततम्याः कारि- अनुबई कायाः समनन्तरं कियत्यपि अन्यपाते किमपि प्रन्यान्तरं प्रत्यक्षीभपति, यत् पुतलिकापश्चविंशत्यभिषानम् । यत्र मन्त्रसंयुक्तरीपषैविविध प्रयोगपरिपाटी प्रपतः शत्रुमारणादिकं साध्यते ॥ "शुक्लमापाष्टसंयुक्तो कुर्यात् पुरालिका शुभाम् । स्त्रीपुंसयोः स्वरूपेण माने द्वादशके स्वके।" (एष्ठम् ८९.) इति मन्त्रोपक्रमदर्शनाद् युतामिदमभिषेयं पुतलिकापचविंशतीति । पहुभयोगसंरम्भसम्मिश्रितेऽस्मिन् हरमेखलामन्थे भन्ने पातपवितमपीवं नास्थाने । पौषधोपयोगिमान्त्रिकप्रयोगस्योभयतः साम्या विज्ञातमपि मागेव, मातृकान्तरानुपलम्भादुपहितग्रन्थान्तरसाहायकस्य माहुकसङ्कल्पनापतितत्वशर- यापि यथास्थित्तमेव प्रकाश्यमानमिदं पुत्तलिकापञ्चविंशत्याख्यं भवत्यनागसे स्थितपरिपालनाक्षतेः । अस्या हरमेखलाया विशिरगुणभूषणाया एवं मकाधनेऽवलम्बभूतो मातृफामन्थः तिरुवल्ला परम्परिलं ब्रह्मश्री सि. नारायणन् मट्टतिरिस्वामिकः नरत्तमतमो माकीमष्टशताब्दीपर्युपितोऽक्षरैः प्रायः सक्षरैरेव खिलपातबहुलै- रद्वितीयः । तमिमं अन्य प्रसाधनाय समर्पितवतेऽसै मन्यस्वामिने पहन पन्य. घादानुपहरन्नमि मेखलो महाजनसमक्षमवतारयामि ।। मनन्तशमनम्, २९- १. १२२ के. साम्पविरशास्त्री ·विषयानुक्रमणिका। पृष्ठम्. १ विषयाः. द्वितीयपरिच्छेदे- कुट्टिन्या मदोत्पादनम् मनस्तापकरणम् छर्युत्पादनम् विरेचनसाधनम् रुधिरातिसारोत्पादनम् मुखरोगोत्पादनं तत्सतिक्रिया च मूकत्वापादनम् कटिपवनोत्पादनम् कुष्ठरोगोत्पादनम् लतोत्सादनं तस्मतिक्रिया च रजःसावणं तत्मतिक्रिया च मलनिरोधनं तत्प्रतिक्रिया च मूत्रनिरोधनम् काकादिजन्तुभिः पीडोत्पादनम् यरामदुःखोत्पादनम् उन्मादोत्सादनम् पुरुषाणां लिममसरनिरोपनम् स्त्रीणां पुंश्चिद्देन समनिरोधनं, तत्प्रतिक्रिया च योनिस्तम्भनम् स्त्रीणां रतिनिरोधनं तत्मतिक्रिया च पुरुपान्तररमणपतिवन्धनं तत्मतिक्रिया च योनिस्तम्भनं तत्मतिक्रिया च पुरुषस्य पण्डलापादनं तत्सतिविधानं च ७ ९ .

·पृष्ठम्. ३३ " " ४० विपयाः. भुवनवशीकरणे उपायान्तरम् -कामिनीवाल्लभ्यकरणम् - पशुपतिसृष्टो महावशीकरणाख्यस्तैलविशेषः ~सुगन्धिकुसुमाघाणनेन वशीकरणम् 'वशीकरणे लेपविशेष. नरकालसारहयमचगजवशीकरणम् योपिद्वशीकरणे लेपविशेषः योषितां दीर्घप्रीतिसम्पादको रुद्रदचो योगराजः -कामिनीवशीकरणे लेपान्तराणि --पतिवशीकारकं गुह्याभ्यञ्जनलम् तादृशो धूपविशेषः लिङ्गदायसम्पादकलेपविशेषाः ~~तादृशं चरणाभ्यञ्जनतैलम् वीजस्तम्भको लेपविशेषः दुष्टधेनुवशीकरणेऽञ्जनविशेषः चतुर्थपरिच्छेदे- - खल्वाटस्य कुञ्चितकेशोत्पादनम् इन्द्रलप्ताख्यन्याधिजातगमनम् कचस्थिरीकरणम् - संहतरम्यकेशोत्सादनम् त्वचटनरूपशिरो पाभिशमनम् सकलशिरोरोगनिवारकतैलानि दारकास्यशिरोव्याधिशमनम् शिरस्युत्पन्नसूक्ष्मपिटकानाशनम् जटीभूतकेशस्य विविकत्वापादनम् यूकसद्धाताकर्पिणी चीरिका लीक्षायूकनाशकस्तैलविशेपः ४१ ४२ - " ५४ ४५ ·विषयाः- पृष्ठम्. १८ " ५४ पलितकेशकृप्णीकरणे लेपविशेषाः तत्रैव नस्यत्वेन प्रयोक्तव्यास्तैलविशेषाः शिरोवेदनापसारणम् कर्णशूलपरिहारः सर्वकर्णरोगनाशकस्तैलविशेषः कर्णशूलपरिहारकस्तोयविशेषः, कर्णपूतिरोगपरिहरणम् कर्णपालीवृद्धिकरणेऽभ्यासाधनानि कर्णकुचवृद्धिकरणेऽभ्यङ्गसाधनम् कर्णकरकुचलिङ्गस्कन्धानां लिकरणे उद्वर्तनविशेषः लिममहत्त्वदृढत्वसाधनानि नेत्रव्यथापरिहारसायनानि नीलिकारोगनाशकोऽजनविशेषः पिल्लोन्मूलितपक्ष्मनेत्रपक्ष्नलीकरणम् नयनरोगनाशिनी वर्तिकादिः वायुजनितनेत्रशूलापसारणम् पटलादिनेत्ररोगनासकमचनम् पुप्पकरोगनिवारणम् तत्रैव वर्तिविशेषः रात्र्यन्धतानिवारणम् -~- विमिरव्याधिशमनम् पटलल्याधिशमनम् अन्जनपिटकव्याधिशमनम् कामिलाव्यापिपरिहरणम् नासानारानन् अधरोपसर्गनियारणम् मुलप्रवृचरसविनाशनम् मुखरोगनाशनन् ५६ " ३ " ६० ·४ पृष्ठम् . " विपयाः. “भुवनवशीकरणे उपायान्तरम् -कामिनीवालभ्यकरणम् पशुपतिसृष्टो महावशीकरणाख्यस्तैलविशेषः सुगन्धिकुसुमामाणनेन वशीकरणम् वशीकरणे लपविशेष. नरकालसारहयमचगजवशीकरणम् योपिद्वशीकरणे लेपविशेषः योपितां दीर्घप्रीतिसम्पादको रुद्रदत्तो योगराजः कामिनीवशीकरणे लपान्तराणि --पतिवशीकारकं गुह्याभ्यञ्जनतेलम् तादृशो धूपविशेषः लिङ्गदायसम्पादकलेपविशेषाः --ताशं चरणाभ्यञ्जनतेलम् बीजस्तम्भको लेपचिशेपः दुष्टधेनुवशीकरणेऽञ्जनविशेषः चतुर्थपरिच्छेदे - - खल्वाटस्य कुश्चितकेशोत्पादनम् इन्द्रलप्ताख्यव्याधिजातमनम् "कचस्थिरीकरणम् संहतरम्यकेशोत्पादनम् त्वचटनरूपशिरोव्याधिशमनम् सकलशिरोरोगनिवारकतैलानि दारकाख्यशिरोव्याधिशमनम् शिरस्युत्पन्नसूक्ष्मपिटकानाशनम् जटीभूतकेशस्य विविक्तत्वापादनम् यूकसाताकर्पिणी चीरिका लीक्षायूकनाशकस्तैलविशेपः ४२ " ४५ " " ·पृष्ठम्. १८ " " " ५२ ५३ विषयाः- पलितकेशकृष्णीकरणे लेप विशेपाः तत्रैव नस्यत्वेन प्रयोक्तव्यास्तैलविशेषाः शिरोवेदनापसारणम् कर्णशूलंपरिहारः सर्वकर्णरोगनाशकस्तैलविशेषः कर्णशूलपरिहारकस्तोयविशेषः . कर्णपूतिरोगपरिहरणम् फर्णपालीवृद्धिकरणेऽभ्यङ्गसाधनानि कर्णकुचवृद्धिकरणेऽभ्यङ्गसाधनम् कर्णकरकुचलिङ्गस्कन्धानां द्धिकरणे उद्वर्तन विशेषः लिझमहत्त्वहढत्वसाधनानि नेत्रव्यथापरिहारसाधनानि नीलिकारोगनाशकोऽजनविशेषः पिल्लोन्मूलितपक्ष्मनेत्रपक्ष्मलीकरणम् नयनरोगनाशिनी वर्तिकादिः घायुजनितनेत्रशूलापसारणम् पटलादिनेत्ररोगनाशकमजनम् पुष्पकरोगनिवारणम् तत्रैव वर्तिविशेषः राज्यन्धतानिवारणम् तिमिरव्याधिशमनम् -परलव्याधिशमनम् अजनपिटकन्याधिशमनम् कामिलाव्याधिपरिहरणम् नासाशीनाशनम् अघरोपसर्गनिवारणम् मुखप्रवृत्तरतविनाशनम् मुसरोमनाशनम् ५५ ५६ " " ६० " ·पृष्ठम्. " " ६४ ६९ ७० विषयाः. मुखदुर्गन्धपरिहरणम् मुखवेदनापरिहरणम् मधुरस्वरापादनम् ताप्रवृनाल्यव्याधिशमनम् गलरोगशीर्षवेदनाशमनम् दन्तवेदनापरिहरणम् दशनकृमिपातनम् मुखवैवर्ण्यनाशका लेपाः मुखशोमातिशयसम्पादका लेपाः तत्रैवाभ्यासाधनतेलविशेषाः गण्डमालाव्यांपिपरिहरणम् बाहुशूलस्तम्भादिपरिहरणम् अपवाहुकनिवारणम् स्तनयुगलपीनोत्तुनमनोहरत्वसम्पादनेऽभ्यासाधनम् श्रवणपयोधरलिशानां स्थूलत्वसम्पादको लेपः प्लीहाख्यव्याधिनिवारणम् विद्रधिव्याधिपरिहरणम् सर्वजठररोगपरिहरणम् उदरकृमिपरिहरणम् तीवत्वग्दोषनिवारणा कुठहरो लेपविशेषः चरणदद्रुपरिहरणम् खसररोगनिवारणम् चित्रनाशनम् पामाख्यरोगनिवारणम् पीतपितपरिहरणम् ७२ " ७७ ·८० ८२ ८४ " ८५ विषयाः. सिध्मरोगनिवारणम् - अनशोभासम्पादको लेपविशेषः शरीरदौर्गन्ध्यनिवारक उद्वर्तनविशेषः रक्तपित्तकामिलापाण्डुरोगपरिहरणम् पीनसपरिहरणम् ~कण्ठवैस्वर्यनाशनम् कासपरिहरणम् हिक्कावासविनाशनम् -क्षयनाशनम् शोपक्षपणम् शरीरपीनत्वापादनम् परिणामशूलपरिहरणम् हृदयपृष्ठशूलपरिहरणम् अतिसारप्रतिक्रिया रुधिरातिसारप्रतिक्रिया सर्वातिसारग्रहणीरोगप्रतिक्रिया विभूचिकाप्रतिक्रिया सर्वमहानिवारणम् प्रमेहनिवारणम् मूत्रकृच्छ्रपरिदरणम् अश्मरीव्याधिहरणम् शर्कराव्याधिनिस्सारणम् गण्डमालापरिहरणम् [आभिचारिकमन्त्राः समस्तज्वरप्रतिक्रिया सजिपातज्वर कपायविशेषः न्वरपीनसमन्दानलधासकासलहरः कामः ८८ ·पृष्ठम् . विषयाः. " १०१ १०२ १०३ " १०४ श्लेप्मज्वरहरः कपायः मू पित्तज्वरदाहविपशमनः कपायः विषमज्वरकासहद्रोगप्रतिक्रिया पनमुत्तिनाशनम् निद्रोत्सादनम् ज्वरदाहपयनशोणिततापहरो लेपः अरुस्तम्भप्रतिक्रिया राणीवातप्रतिक्रिया अस्थिभङ्गप्रतिक्रिया चरणतापहरो लेपः पादिकादोपपरिहरणम् चर्मकीलविनाशनम् मशकाख्यव्याधिप्रतिक्रिया अमिदग्धशामको लेपः शस्त्रप्रहारजव्रणप्रतिक्रियाः शस्त्रक्षतात् शल्योद्धरणम् मणगतिशामकास्तैलादयः रक्तमण्डलनिवर्तकस्तैलविशेषः अर्बुदाख्यव्याधिप्रतिक्रिया गण्डग्रन्धिनाशनम् व्रणकिणग्रन्थिविलयकरणम् अपस्मारपरिहरणम् भूतग्रहविद्रावणो नस्यप्रयोगः ब्रह्मराक्षसादिनाशको नस्यप्रयोगः भूतदोषनिवारकोऽञ्जनविशेषः भूतविद्राविणी अञ्जनगुलिका चातुर्थिकज्वरप्रतिक्रिया " १०५ १०७ १०८ " " ११२ ·विषयाः १२१ " १२२ ज्वालागर्दभव्याधिपशामको लेपः शीतलिकाव्याधिनिवारणम् प्रदरव्याधिनिरोधनम् रक्तगुल्मपरिहरणम् स्त्रीणां रजःप्रवर्तने वर्तिविशेषः गर्भग्रहणयोगाः गर्भधारणनिरोधनम् गर्भपातनिरोधकाः गर्भिण्याः शोणितप्रसावनिरोधनम् गर्भच्युतिवेदनानिवारणम् " १२५ १२७ सुखप्रसवकरा योगाः १२९ " १३२ गर्भस्य पुंस्त्वत्रीत्वपरिज्ञानम् विपन्नगर्भपातनम् प्रसूतानां वराङ्गशूलनाशनम् प्रसूताया दुग्धवृद्धिसम्पादनम् स्तनकोटकहरणद्वारा स्तन्यवृद्धिकरणम् स्तनवेदनापरिहरणम् • स्त्रीणामुदरतनूकरणम् -किफिसिकाप्रशमनम् योनिशूलापहारणम् “वहिःप्रसृतस्य स्त्रीवराङ्गस्य स्वस्थानप्रापणम • स्त्रीचराजस्य शैथिल्यपरिहरणम् घराजदौगन्ध्यनाशनम् --वरामकुहरस्य मुन्दरत्यापादनम् वरामधूपनम् बरानाभरोमशातनम् १३४ "

·विषयाः.
नवनीतरक्षाकरणम्
तुरगस्य नेत्ररोगनाशकोऽजनविशेषः
वेसरहयानां वारिस्फोटपरिहरणम्
तुराणां गात्रकडूनिवारणम्
तरमाणां स्ववत्सेषु प्रीत्युत्पादनम्

·॥ श्रीः ॥ हरमेखला .सटीका। अथ द्वितीयः परिच्छेदः। खळखुद्वञ्चणा कजसजणभत्थणा विणिमवि+अम् । कुदृणिवरसुहाणविलम्बणाहिआरं णिसामेह ॥१॥ खलकुहिनीप्रजुधा(१)विलम्वनाधिकारं निशामयत । द्वितीयस्याधिकारस्य रचने हेतुः फलं च गाथयानया प्रतिपादितमिति ॥ १ ॥ समघअमहुह रिअपईचगहिअकज(ल)विमिस्सिआ दि. [ण्णा। खुद्दीण कुणइ मइरा म(अअ? हामअं) जम्मपेरन्तम् ॥२॥ समपृतमधुभरितप्रदीपगृहीत(कज्जल्लपि)मिश्रित ? ता) द- (वात्ता)। कुट्टनीनां करोति मदिरा महापदं जन्मपर्यन्तम् ।। तुल्यमात्रा(भ्यां) क्षौद्रघृताभ्यां पूरितो यः प्रदीपः ततो गृहीतेन काज- लेन संयुक्तः सुराधासवः पानाय दत्तः क्षीणं महान्तं मदमुत्पादयतीति ।।२।। समहुघअतिमितिळभरिअणाई खदित्तकतीइ । कुतीण देहकाले कुणस अण्डं बणम्मइरा ।।३।। समधुपुतविमितलभरितमदीपकान्ला । फुटनीनां दीर्घकालं करोति मनस्तापि ॥ ७.P.T.660.500.29.9.1101. B

·............
२
हरमेखलायो
पूर्वोक्तद्रव्याभ्यां सममात्रेण मत्स्यानुक्काथस्नेहेन पूरितस्य
प्रदीपस्य समृद्धा ये सुराद्यासवमुक्तं कार्य करोति । अत्र द्रव्याणि
सममात्राणीति ॥ ३ ॥
तम्माधों सळोणं दसाहमेक्कं बराहरसअं वा ।
पाऊण मुश्च(इ मअं) छाअच्छीरं च णासाइ ॥४॥
ताम्राकृतं सलवणं दशाहमेकाहं (वा वरा) हरसकं वा ।
पीत्वा मुथति मदं छागक्षीरं वा नासिकया ।
पूर्वोक्तभागद्वयेनारभ्य मदनेन प्रयोगत्रयेण निवर्तते । तामागोवृतसैन्धव-
संयुक्तमथवा छागक्षीरं दश दिनानि नस्येनोपयुज्यत इ(त्य)र्थः ॥ ४ ॥
धवळयमारमूलं रम्भाकुसुमाइ थिळाहळमजा।
दिण्णो भोअणसमए खळकुणीअणं षमइ ।। ५ ॥
धवलहयमार(मूलं रम्भाकुसुमानि) बिल्वफलमज्जा।
दत्तो भोजनसहितं खलकुद्दनीजनं वमयति ।।
श्वेतस्य ह्यमारस्य करवीरस्य मूलम् । रम्भा कदली तत्पुप्पाणि पिल्व-
मज्जा च एतत्संयुक्तमोजनेन सह द छर्दयतीति ॥५॥
सरकेण व वाणेण व दिण्णं तम्बोळमीसि।
अहया कंगुष्ठं अविणअकुणीओ दिअहे विरेएह ।। ६ ।।
सरकेन वा पानेन वा दत्तं ताम्बूलमिश्रितम् ।
अयया कद्गुष्ठं (सअ)विनयकुट्टनी(दि? दिवसे विरेचयति ॥
सरकमकृत्रिममद्यादि । पानं कृत्रिमं सुरादि । काङ्गुष्ठं तिक्तदुग्धिका ।
शिष्टं स्परम् ॥६॥
धीरळिदुद्धमीसिअरोहिअपीएहि ।
(खीरब्ळि क्षीरवल्ली)दुग्धविमिश्रितसपिकाजः।
गुळसनाधर्भवति रुधिरातिसारः ।।
खादनेन या दतैः क्षीरवलीसुधाक्षीरात क्षीरेण विमिश्रितेन सधिरकस्या-
कंवृक्षस्य बीजगुलसंयुक्तः । शिष्टं स्पष्टम् ॥ ७॥

·द्वितीयः परिच्छेदः।
पसाडकसिणिहित्ते संयोले कुट्टणीणं मुहरोओ।
ता होइ जा ण मुचई विभवट्टिअहिअअपरिओसो॥८॥
स्थूलकृफलासकृत्तिनिहिते ताम्बूले कुटनीनां मुखरोगः ।
तावद् भवति यावन्न मुच्यते विभवदिवहृदयपरितोपः ।।
सरलः कलासः प्रशब्दो विशेषणे तच्चर्मणि यदीयास्ताम्बूलबीटा निब-
ध्यन्ते तस्य तावन्मुखरोगो भवति यावत् पुनर्न मुच्यते। (युक्ते तु न ? मुक्ते तु)
निवर्तत इति ॥ ८॥
भळाअअकट्टकरण्डअम्मि आमेळपूरिए जस्साह ।
अहिवअणे व णिहिप्पइ मुहरोओ तस्स संभवइ ॥९॥
भल्लातककाष्ठकरण्टके आवेतपूरिते यस्य ।
अहिदने. या निधीयते मुसरोगस्वस्य (स) सम्भवति
मल्लातकस्यारुप्करस्य सम्बन्धि(नो) दारुणः सम्बन्धि यत् समुद्गादि
तत्र घृतसर्पमुखे वा यस्य सम्बन्धी तन्मूला पीडा धारा सपीडः पत्रिकापटक(8)
इति प्रसिद्धो निक्षिप्यते तस्य मुखरोगो जायत इति ।। ९ ॥
वग्गलिवअणणिहित्ते तंबोले वेरिणो महाधोरो।
घोणसमुहविचढे दन्तधावणे होइ मुहरोओ।।१०।।
वल्गुलिवदननिहिते ताम्पूले वैरिणो महायोरः ।
गोन(समुखविन्यस्ते दन्तपवने भवति मुखरोगः ।।
वल्गलिधर्मशकुनिः । वृक्षदलतले कचित् प्रसिद्धः । तन्मुखे यदीय-
स्ताम्बूलापीडो न्यस्यते तस्स मुखरोगो भवति । तथा गोनासमुखे पचर्वित
दन्तधापनं न्यस्यते तस्या मुखरोगो जायत इति ॥१०॥
कणअसिहिणिमिअमहुअरधूमाकरिअकुटोअरणिहित्तम्।
कुणइ जळ दिपणं कुट्टणीण मोअत्तणमसज्झम् ।। ११॥
फनकशिखिनिर्मितमधुकरमापूरितकुटोदरन्यस्तम् ।
करोति जलं दत्तं कुट्टनीनां मूकत्वमसाध्यम् ॥
कनको मातुम् । तत्काष्ठजन्मोपरि निक्षिप्तभमरशरीरजेन धूमेनापूरि-
स्म घटस्य कुक्षी निक्षिप्तं यज्जलं तत् पीतमसाध्यं वाग्वैकल्यं करोवि॥११॥

·हरमेखलाया। *माळइपमूअकअवासकुम्भपरिवसिअसळिळम् । सुप्पसइसोअत्तणमिणमो दुद्धरं पि सत्ताहमत्तेण ॥१२॥ मालतीप्रसूनानि सुमनःपुष्पाणि तैः कृताधिवासो यो घटः तत्परिवसि- तजलं सूत्रपर्युपितं रात्रिमेकां स्थितं मदिति (१) ॥ १२ ॥ चण(य? प)हि समं खइआ पाउं दिण्णश्वसेअजळेण । अह कुणइ कुहिआ कुट्टणीण कडिपवणम् ॥ १३ ॥ चणफैः सम खादिता पातुं दत्ता वासितजलेन । अथ करोति कुम्भीका कुट्टनीनां कटिपवनमतिमुखरम् ॥ कुम्भीका ओपधिविशेषः ॥ १३ ॥ मा + ल्लले भमन्ति सळिळोपरि मुडफुळ्ळआ। कसणा भसगल्ल अच तामअ इत्ति पसिदिआ ॥ १४॥ इको कीडोळ्ळआण ताणअ मुण्डिअदेहओ दिण्णो । सह चुण्णइण काडिमारुअज्ञापओ ॥१५॥ अतित्वरिततरं ये भ्रमन्ति सलिलस्योपरि मूक्ष्माः। कृष्णा भ्रमरा इव तारुका इति प्रसिद्धाः ।। एक: कीटानां तेपां चूर्णीकृतदेहो दत्तः । सह चूर्णेन कटीमारुतो एकः (१)। ये लघुप्रमाणाः कृमिविशेषाः जलस्योपरि चतुरं कृत्वा कृष्णवर्णाः भ्र- मन्ति तेषां मध्यादेकः सुपिष्टशरीरस्ताम्बूलरागे सहदत्तः पूर्वोक्तं कार्य क- रोति ॥ १४, १५॥ सरडिन्दिन्दिरविजरपुअचुण्णभिकेसु होइ अझेसु । खळकुट्टणीण कुटुं सवेअणं कण्डसञ्जत्तम् ।। १६ ॥ सरडिन्दिन्दिरवृश्चिकचूर्णस्पृहेषु भवत्यङ्गेषु । खलकुट्टनीनां कुठं सवेदनं कण्डसंयुक्तम् ।। कृकलासभ्रमरवृश्चिकानां शरीरचूर्णेन यस्य गात्रं लिप्यते तस्य यथोक्तं कार्य करोति कुष्ठं जनयतीति ॥ १६ ॥ अस्य छाया मातृकायो: नोपलभ्यते । .

·आ।
..
द्वितीयः परिच्छेदः ।
फणिनो घरगोहाइव मुद्दाम्मि सत्ताहसण्ठिआ गुञ्या ।
खइआ जणेइ कुटुं चार जइन्त समुप्पुसइ ।। १७ ॥
फणिनो गृहगोधाया मुखे सप्ताहसंस्थिता गुञ्जा।
खादिता जनयति कुठं चारं तत्समुत्युंसयति ।।
गुजारक्तिका सर्पस्य मुखोदरे वा, गृहगोधाया या कुटमत्स्य इति
प्रसिद्धः कृमिविशेपस्तु वा, मुखे सप्तमात्राणि दिनानि निक्षिप्ता (उ? भुक्ता
सती कुठं जनयतीति । तत् कुष्ठं चारस्य प्रिया इदमस्य फल
उपयुक्त (1)
सन्निधारयतीति ॥ १७ ॥
सिद्धत्था अहिमुहम्मि क(द)मकअपरिवारञ्च पेका ।
णिधूमघोरिदाम्समुभवजळएणणिकिम्वत्ता ॥ १८ ॥
सअणअळपिप्पं समुग्ग.
खळकुहिणी)अणं खपित्ति कद्दमपरिअररहिआ॥१९॥
सिद्धार्था अहिमुखे फर्दमकृतपरिवारके पक्के ।
निर्धमकदलीदारसमुद्भवज्वल(न)निक्षिसाः ।।
शयनतले स्पर्शसमुद्गतस्फोटकाम् ।
खलकुट्टनीजनं क्षपयन्ति कर्दमपरिकररहिताः ॥
सिद्धार्थाः सर्पपाः सर्पस्य मुष्टत्यादयस्तं! क्षपयन्ति यदि पडेनासौ
सर्वाङ्गीणकृत(कृत ! )परिकरे दत्तलेपो भवति । तस्मिन् दत्तकृतस्य(?) स्फोटाः
शाम्यन्तीति युगलकम् ॥ १८, १९ ॥
भल्लादअरसकविअच्छुरोमादि जीभहरजळणगुन्नाहि ।
भिकम्मि होइ अंगे छूआ खरदिणअरे काळे ॥ २० ॥
भल्लातकरसकपिकच्छुकरोमजीवहरज्वलनगुजाभिः ।
स्पृष्टे भवत्यङ्गे लूता खरदिनकरे काले ॥
भल्लातकम् आरुष्करम् । कपिकच्छरोमाण्यात्मगुप्तापर्णानि । जीवहरं
विषम् । ज्वलनः चित्रकः । गुन्जा रक्तिका । एतैर्द्रल्यैः समः कृतेन चूर्णेन
स्पृष्टेऽसे प्रीप्पकाले लता जायन्ते इति ॥ २० ॥
साप्रत्यामपनमाह-
सा धारितं ण जीवइ सामारणमळअचन्दतअरेहि।
वि
कूआ (१) पसरन्ती मन्तसहिहि ॥ २१ ॥

·....आ। द्वितीयः परिच्छेदः । फणिनो घरगोहाइव मुहम्मि सत्ताइसण्ठिआ गुञ्छा। खइआ जणेइ कुटुं चार जन्त समुप्पुसइ ॥१७॥ फणिनो गृहगोधाया मुखे सप्ताहसंस्थिता गुञ्जा। खादिता जनयति कुष्ठं चारं वत्समुत्पुंसयति ।। गुजारक्तिकां सर्पस्य मुखोदरे का , गृहगोधाया वा कुटमत्स्य इति प्रसिद्धः कृमिविशेषस्तु वा, मुखे सप्तमात्राणि दिनानि निक्षिप्ता (उ! भुक्ता सती कुठं जनयतीति । तत् कुष्ठं चारस्य प्रिया इदमस्य फल .... . उपयुक्त (७) सन्निधारयतीति ॥ १७ ॥ सिद्धत्था अदिमुहम्मि क(६)मकअपरिवारश्च पेका । णिधूमधोरिदामसमुम्भवजळगणणिकिग्वत्ता ॥ १८॥ सअणअळपिप्पं समुग्ग . खळकुहिणी)अणं खपित्ति कदमपरिअररहिआ॥१५॥ सिद्धार्था अहिमुखे कर्दमकृतपरिवारके पके । निधूमकदलीदारुसमुद्भवज्वल(न)निक्षिप्ताः ॥ शयनतले स्पर्शसमुद्गवस्फोटकाम् । खलकुट्टनीजनं क्षपयन्ति कर्दमपरिकररहिताः ।। सिद्धार्थाः सर्पपाः सर्पस्य मुष्टत्यादयस्तं ? क्षपयन्ति यदि पर्नासो सर्वाङ्गीणकृत(कृत ! )परिकरे दरलेपो भवति । तस्मिन् दस्कृतस्य(?) स्फोटाः शाम्यन्तीति युगलकम् ।। १८, १९ ॥ भलादअरसकविअच्छुरोमदि जीअहरजळणगुक्षाहि । भिकम्मि होइ अंगे छूआ खरदिणअरे काळे ॥२०॥ भल्लातफरसकपिफच्छुकरोमजीवहरज्वलनगुजाभिः । स्पृष्टे भवत्यश लूता सरदिनसरे फाले।। भलातकम् आरुष्करम् । कपिकच्छरोमाण्यात्मगुप्तापर्णनि । जीवहरं विषम् । ज्वलनः चित्रकः । गुम्ला रक्तिका । एतैव्यैः समः कृतेन चूर्णेन स्पृटेड मीप्पकाले लता जायन्ते इति ॥ २० ॥ है ताप्रस्थानयनमाह- सा धारितं ण जीवइ सामारणमळअचन्दतअरेहि । वि छूआ (१) पसरन्ती मन्तसहिएहि ।। २१ ।।

·हरमेखलायां
विच्छअकण्टअमहिए मअणफळान्तमिळविणिहिए
[होइ।
विसमं पर(ह?) दुःखं महिलाणं मुत्तचिक्खिकळो
[॥२९॥
वृश्चिककण्टकसहित मदनफलेऽन्तर्विनिहिते भवति ।
विपमं वराङ्गदुःखं महेलानां मूत्रकर्दमे ।।
स्त्रीणां स्वमूत्रोत्पन्ने पक्के एवंविधे क्रियमाणे दुःसहयोनिवेदना भवति ।
कीहशे । वृश्चिकस्य सम्बन्धि यत् कण्टकं येनासौ दशति तत्संयुक्ते मदन-
फलस्यान्तर्निक्षिप्त इति ॥ २९ ॥
विच्छअकण्टअविद्धं खळकुणिपुरिसमद्दअसणाहम् ।
कुणइ कुसारणिहित्तं बराङ्गदुःखं महाघोरम् ॥ ३० ॥
वृश्चिककण्डकविद्धं खलकुट्टनी(पु)रीपमाकसनाथम् ।
करोति भूतलगर्भनिहितं वराङ्गदुःखं महाघोरम् ।।
स्त्रीणां पुरीपमेवं क्रियमाणं तासामेव घोरां यानिव्यथां करोति । कथं
क्रियमाणम् । वृश्चिककण्टकेन विद्धं तथाकेण सनाथं ता(शेन ? शं) सद् भू-
तलगर्भन्यस्तमिति । खलशब्दः कुट्टनीविशेपणं स्त्रीविषयत्वात् प्रयोगस्य ॥३०॥
दिअडोंयकाअकोसिअकइमज्जरछाअणजळरोमेहि ।
पच्छाइए पुरीसे रिउणो सम्भवइ उम्माओ ॥ ३१ ॥
द्विजटोम्पकाककोशिक(कपि)मार्जारच्छागनकुलरोमभिः ।
प्रच्छादिते पुरीपे रिपोः सम्भावत्युन्मादः ।।
द्विजटोम्बयोः केशौ काकोलूकयोः पक्षौ मर्कटादीनां रोमभिर्यस्य पुरीप-
मपच्छापते तस्योन्मादो जायत इति ॥ ३१ ॥
सुरगांवअभूअळआ(चु)पणं महिळाण छहई जो गुज्झे ।
तस्सेअ तत्थ वसरो पडइ(ध)ओ सेसपुमसाण ।। ३२ ।।
चूर्ण सुरगोप(क)भूल(त)योर्महेलानां क्षिपति यो गुह्ये ।
तस्यैव तत्र प्रस(१) पतति ध्वजः शेषपुरुषाणाम् ।।
सुरगोपकः इन्द्रगोपकारख्यः कीटः । (भूलता) गण्डूपदः । ध्वजं लिगम्।
शिष्टं गतार्थम् ॥ ३२॥

·. द्वितीयः परिच्छेदः। वरडीघरचुण्णसणाइसलिळविकणोळिए वरंगम्मि। परळिंगसंगमो महिलाणं महिअं विणा णत्थि ॥ ३३ ॥ वरटीगृहचूर्णसनाथसलिलमक्षालिते वराङ्गे। नरलिङ्गसङ्गमो महेलानां मथितं विना नास्ति ।। वरटी क्षामोदरी, तस्या गृहमास्पदं, तच्चूर्णेन संयुक्तं यज्जलं तेन प्रक्षालिते गुह्ये स्त्रीणां पुंश्चिद्देन सनमो नास्ति यावन्मथितदना तन्न पुनः प्रक्षा- लितमिति ॥ ३३॥ अविणडसिप्पिसंपुटळेवो थंभेइ कामिणिवरंग। सुरभिस लि(बरसे?ळा)भिसेओ पुणो वि(उत्थंभणं [कुणइ ॥ ३४॥ अविनष्टशुक्तिसंपुटलेपः स्तम्भयति कामिनीवराङ्गम् । सुरभिमयिताभिषेकः पुनरप्युत्तम्भनं कुरुते ॥ अविनष्टः अविघटितो यः शुक्तिसम्पुटः अविश्लिष्टकपुनद्वयमित्यर्थः । तेना विलिटेन लेपः योनः स्तम्भनं करोति सम्प्रयोगायोग्रतां करोति । तस्योत्तम्भनं निवारणं (म)थितगोदधिसेकः करोति । शुक्तिरत्र नदीसम्भवेति ।। होन्ति अहोहुत्तंमुहसुरभिविसाणग्गळेविए कमसो। महिळाण वरंगे रइणिरोहपसरा जहिच्छाइ ।। ३५ ।। भवतोऽधोमुखोन्मुखसुरभिविपाणाग्रलिप्त क्रमशः । महिलानां वराङ्गे रतिनिरोधप्रसरौ यथेच्छया । स्त्रीणामधोमुखस्य गोषस्य अग्रेण घृप्टेन योनिलपे ते रतिनिरोधः मुरतव्यापाराभावो जायते । ऊर्ध्वगतशृनामलेपे रतिमसरः पुनः मुरतयोग्यता प्रयोक्तुरिच्छावशाज्जायत इति ।। ३५ ॥ तंयाए पइल्ळस्स व ओणसिंगग्गळेविअं पडइ । उत्थाइ पुरुससाहणमुम्मुहसिंगग्गळेवेण ॥ ६ ॥ ताम्राया वलीवर्दस्य वा अवनतमृङ्गाग्रलिप्तं पतति । उत्तिष्ठति पुरुषसाधनमुन्मुखशृङ्गाग्रलेपेन ॥ गोर्दान्तस्य वा पूर्ववदधोमुखशृगासलेपे नरध्वजः पतति न रतिकार्य- क्षमो भवति । ऊर्यशृङ्गाग्रपेन पुनरुतिष्ठति रतिकार्यक्षमो मवतीति ॥ ३६॥ * "महि भाभि इति तु व्यायानुसारीपाठ.. -- ·हरमेखलायां गअणगहिअवग्गुळिपुरीसकलिंगळेवेण रमिअ (१)। अण्णेण साणतीरइ सिविणेम्मि रमावि रमणी ॥३७॥ गगनगृहीतवल्गुलिपुरीपकृतलिङ्गलेपेन रमिता । अन्येन (सा) न शक्यते स्वप्नेऽपि रमयितुं रमणी ॥ वृक्षचरस्य वल्गु(व ? )ले: चर्मचटकस्य गगनादेव गृहीतेन भूमिमप्राप्तेन शकृता कृतसाधनलेपन पुरुषेण प्रयुक्तरता सा अन्यन पुरुषान्तरेण कथश्चि रमयितुं न शक्यते ।। ३७ ॥ "तनेअ अदवसरावपुडधूममच्छारणाइपरिपिटं । लेवेण पुरोपि करेइ रइधरुतंभमबळाणं (१)।।८।। तदेव यथाक्तं वल्गु( वलिपुरीपम् आमपात्रसंपुटादावर्तधूमतया दग्धं सत् पश्चान्निर्मलकाश्चिकपिष्टं लिङ्गलेपेन प्रयुक्तं पूर्वमयोगकृतवरागबन्धं स्त्रीणां निवारयतीति ।। ३८ ॥ याळेअवीअवहिअकरिकेसरळित्तळिंगरमिआण । रन्तुं रमणीण णरो तीरइ (?) अपणो सअहो वि ॥ ३९॥ चालयवीजयतितकरिकम लिमलिइरमितानाम् । रन्तुं रमणीनां नरो न तरत्यन्यः सत्प्णोऽपि ॥ खरजरसधातुभावितेन नागकेसरण लिप्तलिहो यः पुरुषः तेनारमिता याः स्त्रियस्तास्तदन्यः पुरुषः सामिलापोऽपि रमयितुं न शक्नोतीति ।। ३९ ॥ होइ अहोमुहवससिग्गळेविए णादिमण्डले महिला। पद्धवरंगा उम्मुहचिसाणळेवं अवावन्ति ॥ ४॥ भवत्यधोमुखवृपशृङ्गलिप्ते नाभिमण्डलं महेला । पद्धवराङ्गा उन्मुखविपाणलेपं प्राप्नुवन्तीति (१) ॥ अधोमुखस्य दा(रु ! )शृङ्गामस्य निधपणेन लिप्ते नाभिमण्डले स्वी स्तम्भितयोनिर्भवति । ऊर्ध्वमुखशृङ्गाग्रलेप यदा नाभिमण्डल करोति तदा निवृ. तयोनिस्तम्भा भवतीति ॥ ४० ॥ अम्य दाया मातृकायो नापलभ्यते ।

·द्वितीयः परिच्छेदः ।
वीअमळत्तअपडगाढवेडिअं सरळुविक्खतळणिहिअं।
सहापादळे वा णरस्स सण्ठत्तणं कुणइ ॥ ४१॥
बीजमलक्तकपटगाढयेएितं शेर्पक्षतलनिहितम् ।
खवापादतले वा (न्य? नर)स्य पण्डत्वं करोति ।।
पुरुपसम्बन्धि रेत: लाक्षारसरक्तवस्त्रनिबिडबद्धं शेलवृक्षस्य श्लेप्मातक-
तरोरधस्तान्निक्षिप्तं तस्यैव वा पुरुषस्य सम्बन्धिन्याः खट्वायाः पादस्याधस्तानि-
क्षिप्तं तस्य पुरुषस्य पण्डत्वं स्त्रीभोगाक्षमत्वं करोतीति ॥ ४१ ॥
सोवण्णे तामरसे व्य भाअणे धोअमोत्तिअजळेण ।
पडिअंपि पुरुसलिंग पुणोपण होइ पीएण ॥ ४२ ॥
सौवणे तामरसे वा भाजने धौतमौक्तिकजलेन ।
पतितमपि पुरुषलिङ्गं पुनरुन्नतं भवति पीतेन ।।
पूर्वोक्तयुक्तिप्रतिविधानमेतत् । रूप्यमये (ताम्रमये) वा भाजने धौतानि
यानि मौक्तिकानि मुक्ताफलानि तत्सम्बन्धि यद् वारि तेन पीतेन सता पण्डी-
भूतोऽपि पुरुषः पुनः पुंस्त्वं लभत इति ।। ५२ ।।
उविन्दणिसाचुण्णं पसुवइसलिळेण साहिअं पहुसो।
पाणम्मि भोअणे वा दिण्णं सण्ठत्तणं कुणइ ॥ ४३ ।।
पविन्दुनिशांचूर्ण पशुपतिसलिलेन भावितं बहुशः ।
पानेन वा भोजनेन वा दत्तं पण्डत्वं करोति ।।
पविन्दुरिति बिन्दुपटको विवक्षितः कृमिविशेषः क्षणिरिति क्वचित्
प्रसिद्धः । (निशा) पिण्डहरिद्रा । पशुपतिसलिलं छागमूत्रं, तेन भावितं बहुशः
शोधितं शुष्कं सदार्टीकृतम् । पण्डत्वं रतिकार्याक्षमत्वम् । शिष्टं स्पष्टम् ॥ ४३॥
समतिळगोक्खुरचुपणं छाअच्छीरेण साहिअं ससि।
खइअं महुसञ्जत्तं णइमो सण्ठत्तणं हरई ॥४४॥
समतिलगोक्षुरचूर्ण छागक्षीरेण साधितं ससितम् ।
खादितं मधुसंयुक्तमिदं पण्ड(करो?त्व) हरति ॥
गोक्षुरकं वदंष्ट्रा, तच्चूर्ण तिलेन सममात्रं छागक्षीरेण पक्कं सितशर्करया
सहितं शीतीभूतं माक्षिकेण सह मुक्तं पूर्वप्रयोगकृतं पण्डलमपहरतीति ॥४४॥

·, हरमखलाया फरहडिविवरणिहिआणरपरमुआकीलपण मिटुणस्स। सअणसिम्सपरिट्टिएण बन्धों रप होइ ।। ४५ ।। करमास्थिविधानिहितनरपराकाकीलकेन मिचनस्य । शयनशिरोदेशपरिष्ठितेन बन्यो रते भवति ।। करभास्थि उष्ट्रक(का)ळक, तच्छिदे निक्षिप्ता योऽसौ पुरुपपरशुका- शकुः, तेन मिथुनम्य स्त्रीपुंसयो. शयनगिरोभागे न्यम्तेन मुरतकाले पन्धः अन्योन्याविरुप. सम्भवतीति ॥ ४५ ॥ कीळअकअगवअपुरीमगोळओमिटुणतणिमविणिहितो। कुणइ रग लिङ्गवरंगवन्धमोसारिओ मोक्वं ॥४६॥ कीटककृतगवलपुरीपगोलको मिथुनशयनविनिहितः । करोति रते लिङ्गवराङ्गवन्धमपसारितो मोक्षम् ।। गवला कीटाः कृमिविशेषाः, ते. कृतो (1) य. खण्डशः कृतः परिवर्तुलः पिण्डः स स्त्रीपुंसयो. शय्यायां निक्षिप्तः पूर्ववद् रते बन्ध करोति । अपसारितो बन्धनिवृत्तिं करोति । पूर्वगायोक्तस्यापि बन्धस्यैवमेव निवृत्तिरिति ॥ ४६ ॥ *डघळघरगोळिआ(भुत्त)जिण्णणवर्णाअताळाळत्तेण ! हत्थेण हरइ जुईपओहरे मुट्टियन्धेण || ४७ ॥ धवला यासौ गृहगोलिका कुड्यमत्स्य इति व्याख्याता, तया भुक्तं सज्जाण यन्नवनीतं, तद्युक्तं यत् हरितालं तेन लिसकरो मुष्टिबन्धं कुर्वन् मीणां स्तनं हरति । उक्तेन द्रव्येण लिप्तहस्त. स्त्रीस्तनसाम्मुख्येन मुष्टिवन्धं कुर्वन् स्त्रीणा स्तनावदृश्यों करोतीत्यर्थः ॥ ४७ ॥ चिळ(अ)समिस रिठमहासउणसोणिआणि। णामेण (जाण हुचा ताण महावरमुभवह ।। ४८ ॥ चिल्लकसमिदष्टशतं रिष्टमहागकुनशोणितारुणितम् । नाना ययोहियते तयोर्महावरमुद्भवति ॥ चिलको वृक्षविशेषः तत्सम्बन्धिनीनां समिधामष्टोत्तरशतं काकोलकस्य रक्तेन लिप्तं ययोनीम्ना इयते तयोः परम्परद्वेषः उत्पद्यते।होमविधिस्तत्रान्तरा प्रति ॥ ४८ ॥ * अस्य छाया मातृकायां नोपलभ्यते ।

·द्वितीयः परिच्छेदः । उच्छन्ति जाण णामेण काअकाआरिपक्सपिन्छाइ। पणअपरूढं पि खणण ताण पेम्मं विसंघडइ ।। ४९ ॥ दमन्ते ययोर्नाना काककाकारिपक्षापञ्छानि । प्रणयमरूदमपि क्षणेन तयोः प्रेम विसंघटते ।। ययोद्धेप्ययोर्नाम्ना वायसकौशिकपक्षाः पावकेन दबन्ते भस्मीक्रियन्ते, तमोरन्योन्यप्रणयस्थिरापि प्रीतिस्तत्काल एव निवर्तत इति ॥ १९ ॥ हअमहिसवसापूरिअपईवगहिअक्षण(निअ)च्छीणं । णिअजणणी वि विरज्जई अइरा वट्ठन्तसन्तावा ॥५०॥ इय हेपरसापूरितमदीपगृहीताञ्जनाञ्जिताक्षाणाम् । निजजनन्यपि विरज्यति अचिराद् वर्धमानसन्तापा । अश्वस्य महिषस्य च सम्बन्धिन्या वसया स्नेहेन पूरितो यो दीप- स्ततो गृहीतेन कज्जलेन रक्षितनेत्राणां (यदह सन्धानेन तत्प्रयुक्तः।) स्वस्य मातापि सती तं प्रति विरागं भजते शीघ्रमेव वर्धमानानुशयेति ॥ ५० ॥ धिरवेरजीअरुहिरेण जस्स मिहुणस्स णिवपत्तम्मि । णामक्खराइ लिखन्ति ताण अप(र)प्परं वेरं ॥५१॥ स्थिरवैरिजीवरुधिरेण यस्य मिथुनस्य निम्बपत्रे(ण?)। नामाक्षराणि लिख्यन्ते तयोः परस्परं वरम् ॥ परस्परं नित्यं वैरं नैसर्गिकत्वात् । यस्य युग्मस्य स्थिरमाजीयं विरोधः, तस्म काकोलकस्य अश्वमहिपस्य वा अन्यस्य वा कस्यचिद् रक्तेन पिचुमन्द- पाहवे (ययोः) संज्ञावर्णा लिख्यन्ते तयोः परस्पर प्रति बैरं भवतीति ॥ ५१॥ केसेहि दिअदिअभ्यर भूसअमजाररोमसहिएहि । अदासु (क)आ धूओ पिअविस्सेसं जणं कुणइ ॥५२॥ कैशैजिदिगम्बरयोपिकमार्जाररोमसहितः । (आर्द्रा कृतो) धूपः प्रियविश्लपं जनं कुरुवे ।। बामणक्षपणकयोः सम्बन्धिभिः केशैः, तथा टल्कवृपदंशयोः रोमभिः साहितरार्दासु रौद्रनक्षत्रे कृतो धूपो यस्य विद्वे(प: प्य)स्य शरीरे वा समीपे वा दीयते तं प्रयमविद्वेष्यं करोतीति ।। ५२ ॥ .. .. - ..

·हरमेखलाया
सुरदारुतअरसुरसासुमुहप्पळगुळवआविसाणेहि ।
एसो पुणो पिणिद्धं करेइ मुणिणिम्मिओ धूओ॥५३॥
सुरदारुतगरसुरसा(सु)मुखफलगुळवचाविपाणैः।
एप 'पुनरपि स्निग्धं करोति मुनिनिर्मितो धूपः ॥
सुरदारु देवदारु । तगरं कुटिलम् । सुरसा मञ्जाकम् (१) । सुमुखं वृहत्पत्रं
तबीजानि । वचा उग्रगन्धा । विषाणं कुष्ठम् । एतैमुनिसंख्यैः सप्तभिद्रव्यै-
मुनिनिर्मितो मुनिभिस्तपोधनः कैश्चित् प्रणीतोऽयं धूपो नष्टामपि प्रीतिं पुन-
रुत्पादयति । पूर्वोक्तप्रयोगप्रतिविधानमेतदिति ॥ ५३ ।।
घेत्तूण जस्स णामे णिक्विप्पइ हम्मिओअरे णिहुआ।
मअण(र)शरणाअड्डणरज्जू मोशृणमुज(डीस)इ ।।५४||
गृहीत्वा यस्य नाम निक्षिप्यते हम्योदरे निभृतम् ।
मृतनरचरणाकर्पणरज्जुस्तन्नूनद्वमति ॥
होदरे उपरितनमन्दिरस्याभ्यन्तरे यन्नामग्रहणपूर्वकं परासुपुरुषपादा-
कर्पणदाम निक्षिप्यते तद्गृहमुद्वसतीति ।। ५४ ॥
अइरा वड्डन्तुदामदुःखसन्दावग्वविअजगणिवहं ।
उच्चसइ घरं पुरिसहिसंकुणा दारणिहिएण ॥५५ ।।
अचिराद्र्धमानोद्दामदुःखसन्तापक्षषितजननिवहम् ।
उदसति गृहं पुरुषास्थिशङ्कुना द्वारनिहितेन ॥
यस्य गृह(स्य) द्वारदेशे नरकीकसकीलको निखन्यते तद् गृहमुक्तविशे-
पणमुद्वसतीति ॥ ५५ ॥
मजझण्णबुदिअखरभृमिहाणे (?)वामहत्यणिहिएण।
कुणिघरम्मि कळहो अणुदिहअ अणुहि होइ॥५६॥
मध्याह्वलुठितखरभूमिरजसा वामहस्तनिहितेन ।
कुहनीगृहे फलहोऽनुदिवसमनुष्ठितो भवति ॥
मध्याहकाललुठित. परिवर्तित गरीरः खरो रासभा यस्यां भूमौ तद्ध-
लियस्मिन् गृहे वामहस्तेन गृहीत्वा क्षिप्यते (तत्र) सततं कलिर्भवति ॥५६॥

·द्वितीयः परिच्छेदः। १५ *हरदहअसहण्डिपुरीसहहिणिजीहरविरइओ धूओ। मूळच्छरुहिरसहिओ जणेइ मोहं विहन्ती ।। ५७ ॥ हिरदयित(शिखण्डिपुरीपः मयूरशकृत् । हलली लाली । जीवहरं विषम् । तेहिपरुधिरसहितैषूपो विजृम्भमाणः प्रसरन् मोहं निस्संज्ञत्वं करो- तीति ॥ ५७ ॥ मूळच्छरुहिरकळपि(कि)अकणअपञ्चङ्गाविसकळासहिओ। धूओ णिसासु मोहं जणेश पुरमीसिओ दिपणो ॥५८॥ सलाक्षा(१)रुधिराकतकनपश्चागविपकलासहितः । (धूपो) निशासु मोई जनयति पुरमिश्रितो दत्तः ।। महिपरविरेणाकृतानि कनकस्य कितवस्य यानि मूलस्कन्धपत्रपुष्प- फलानि पञ्चामानि विपकलया विपस्य पोडशारोन सहितः तथा गुल्गुलना मिश्रितो निशामु प्रयुक्तो धूपो मोहं जनयतीति ॥ ५८ ॥ अजअरपुरीसधूओ तारा(?)जलुआयहळचुण्णधूओवा। दिण्णो जणेई मोहं ता जा रविदंसणं जाअं॥५१॥ अजगरपुरीपपत्तृणजलीकोबद्दलचूर्णधूपो था । दत्तो जनयति मोहं तावद् यावद् रविदर्शनं जातम् ।। अजगरस्य सर्पस्य मांससम्बन्धिना शकृता कृतो धूप , तथा स्थूला(यों ?मां) जलाकसां कृमिविशेषाणां ममतेन शरीरचूर्णेन तो यो धूपः, स प्रयुक्तः सन् आ सूर्योदयान्महिं जनयति । तेन रात्री प्रयोक्तव्य इत्युक्तं भवतीति ॥५९॥ दिण्डहतेकलुखळाळत्तयतिणिम्मिअपईयफन्तीप। हिस्स(स्स) होइ Jणं मइमोहो सअढळोअस्स ।। ६०॥ जलसर्पलाद्रीकृतालतकार्तिनिर्मितप्रदीपकान्त्या। स्पृष्टस्य भवनि नूनं मतिमोहः सकललोकस्य ।। जलसर्पशरीराद् गृहीतेन (ल? लेन) सिता या राक्षारसलिला वममयी वर्तिः, तया निर्मितः मन्यालित यो दीपस्तस्य दीप्त्या स्पृष्ट(स्य) जन्तोमिच- मोहो जायत इति ॥ ६०॥ भस्य मा मानुका नोरतरते। भयो मसात् ।

·१६ हरमेखलायां गहि णचणविहिणा पुच्छं सराइ धूवजुत्तीए । णचाह जणं स हि पश्चगुम्मत्तअसणाहं ॥ ११ ॥ गृहीतं नर्तनविधिना पुच्छं सरल्या धूपयुक्त्या । नर्तयति जनं + + पश्चाङ्गोन्मत्तकसनाथम् ॥ सरली प्राणिविशेषो धर्मनीति क्वचित् प्रसिद्धा । तस्या लागूलं पधार मातुलसहितं नृत्यता पुरुषेण गृहीतं धूपयुक्त्या प्रयुक्तं सद् यं जनं प्रतियुज्यते तं नर्तयतीति ॥ ६१ ॥ पुच्छं हाळाहळस्स जा फन्दइ विच्छिण्ण। ता मुकणिअसणो हि णचिज्जइ सविळासभं (१) ॥२॥ तं भवणप(व?) ईवस्स वत्तीमज्झणिहित्तअं । खळळोअं वत्तिआ णचावेइ च्छिचन्तअं(?) ॥६३ ॥ पुच्छं हालाहलस्य (यव ? यावत् ) स्पन्दते विच्छिन्नकम् । तावन्मुक्त(नि)वसनो नृत्यति सविलासकम् ।। तद् भवनप्रदीपकस्य (वर्ति) मध्यनिहितम् । खललोकं कान्त्या(वर्ति) नर्तयति स्पृशन् । हालाहलस्य प्राणहा इत्युक्तस्य प्राणिविशेषस्य पुच्छमुच्छिन्नं सद्याव- चलत् तिष्ठति तावद् दिगम्बरै प्रयोक्तृभिः नर्तितव्यम् । ततो निवृत्तस्पन्दं तद् गृहीत्वा गृहप्रदीपकवर्णिमध्य विक्षेप्तव्यम् । तत्कान्त्या लोकं संस्पृशन् नर्तयतीति ।। ६२,६३ ।। जावअपडपरिवटिअजळसप्पिाणचुण्णरइअवत्तीह । कअगन्भपईवसिहा करेइ विणिअंसणं महिलं ॥ ६४ ॥ यावकपट(परिवेष्टितजलसर्पिणीचूर्णरचितवा । कृतगर्भनदीपशिखा करोति विगतनिवसनां महेलाम् ।। लाक्षारञ्जितवस्त्रवलिता (या !) यासौ जलसर्पिणी त(या : स्या) जलौकसः शरीरचूर्णेन रचिता वर्तिस्त्या कृतगर्भया ततो ज्वलिता दीपज्वाला नियं निजालोकस्पृष्टां दिगम्बरां करोतीति ।। ६४ ॥

·१७ द्वितीयः परिच्छेदः। *वर्तिधृपप्रयोगा निवातभरनोदरे मयुज्यन्ते । निजरक्षा क्रियते गोघृतेन नासिकाया अभ्यङ्गम् ।। वर्तीनां धूपानां प्रयोगाः वातरहितगृहाभ्यन्तरे प्रयुज्यन्ते । आत्मरक्षा च गन्यघृतेन प्राणाभ्यन्तरलेपानिवाते । येन प्रयोक्तुः प्रयोगफलमात्मनि न बाधत इति । अनेनोक्तवर्तीधूपप्रयोगाणामितिकर्तव्यतोक्तेति ॥ ६५ ॥ निहुटुंगिदुद्धभाविअोइअतिळतेमळ मदिळआचिहुरा। णवणिग्गअकासपमूअसच्छहा होन्ति लोअस्स ।। ६६॥ निहु(ड)इदुग्धभावितलुचित(?)तिलतलभाविताश्चिहुराः। नवनिर्गतकासनसनसदृशा भवन्ति लोकस्य । निहुडुङ्गी सुधावृक्षः तत्क्षीरेण भावितानामार्दीकृताना ततः शुष्काणां तिलानां (सं)वन्धि यत् तैलं तेनाभ्यक्ताः केशाः शुक्ला भवन्तीत्युपमार्थः ।।६६ ।। अक्खसिअकडअदुद्धिअमज्झविओ पक्खमत्थपरिचास- ळेचेण (कु)णइनअरोचिहुरचससिअरसरिच्छं। ओ। अत्रुटितकटुक(द्वि? दुग्धि)कामध्यविनिहितः पक्षमानपर्युपितः । लेपेन करोति तगरविहुरचयं शशिकरसक्षम् ।। अत्रुटितायामेव स्थिता यासौ कटुदुग्धिका या तिक्तालाबुस्तुम्बिका तन्मध्ये तदभ्यन्तरे निक्षिप्तं सत् तत्रैवं पक्षमानं पर्युपितं नगरं कुटिलं पिष्टं सन् तस्स लेपेन केशसमूह शुक्रीकरोतीत्युपमार्थः ।। ६७ ॥ आआसि(अ)घवळतुरंगमस्स मेओळिए सिरं कुणइ । अरं अळत्तओना जाणलहर (१)ळमिच्छिमातेलं [॥२८॥ आयासि(त)धवलतुरङ्गमस्य स्वंदाद्रीकृतः सितं करोति । अधरमलतकस्तावद् यावन लभने तमिसातलम् ॥ आयासितम्य बहुधायासितस्य श्वेताश्वस्य गात्रस्वेदेन आदींकनः सन् लाक्षारसो लेपनाधरं शुशीकरोति । तमिसायनितलेनैव पुनः प्रतिमापादय- तीति ।। ६८ ॥ भस्य प्राकृतं माता नाभ्यने । " ·- १८ हरमेखलाया हरदइअकुसुमरअकुण्डिआण कुसुमाग पडेइ गन्धंण । पअळं पायेइ णरो सोवीर(अ)णामणे दिपणे ॥ ३९ ।। हरदयितकुसुपरजोगुण्डि(तां? तानां) कुसुमानां पतति गन्धन। प्रकृति प्राप्नोति नरः सौवीरकनावने दत्ते ।। हरदायितो मातुलः तत्पुप्पमकरन्दन परिवलितानि यानि कानिचित् पुप्पाणि तेपामाघ्रायमाणेनामादेन मोहाविष्टः पतति । सावीरकं शलाजनम् । तेन नस्ये दत्ते स्वस्थो भवति ॥ ६९ ॥ कुळिसतमबुद्धभाविअपिप्पळिचुण्णण चिहुरपन्भारो। णासइ मजणममा आमळमन्नम्मि दिण्णण ।। ७० ।। कुलिशतरुदुग्धभावितपिप्पलिचूर्णेन चिहुरप्रारभारः। नश्यति मज्जनसमये आमलकमध्ये दत्तेन ॥ कुलियतमः सुधावृक्षः तत्क्षीरभावितेन मागधिकातण्डुलचूर्णन लिप्तः केशकलापो नश्यति उन्मूलयितुमायाति । खानसमये आमलकैः सह दतेनेति गोपनार्थप्रकारनिर्देश इति ॥ ७० ॥ *कीरळिळअदुद्धभाविअरोहिअनिमिपिसिअसाहिहरह। तेफळभंग(अ)विहिणा सहसचिअ रामसंघाआ॥७१ ॥ क्षीरलतायाः सुधाक्षीरेण भावितं यत् तद् हितकाख्यस्य मत्स्य(स्य) मांसं तेन साधितं यत् तैलं तदभ्यङ्गे रोमाणि झटिति गातयति । साधनप्रकारी यत् साध्यते मासं तच्चतुर्गुणं जलं काथयित्वा तैलमेव ग्रामिति । अनुक्तसाधन- प्रकाराणामयमेव साधनविधिः प्रायेणेति ॥ ७१ ।। णासाणओज्झविणहिअचुच्छन्दरिचुपणअम्मि णिव- [इन्नि। उट+न्ति मळअणामणपाणेण तुरंगमा तुरिअं ॥ ७२॥ नामानिकुञ्जविनिहित चुन्छन्दरीनृणे निपतन्ति । उत्तिष्टनि मल यनावनपानंन तुग्गमास्त्वरि(ने? तम् ) । नासिकानिक्षिप्त ग-धमूपिकाविचर चूर्ण मति अश्व. पतनि । चन्दनन दतं नरूपाने त उत्तिष्ठन्नानि ॥ ७२ ॥ १ अस छा मातृकाया नोपल यने ।

·द्वितीयः परिच्छेदः ।
१९
विगअतुसकसणजीरअचुपणचिअलोअणो ण पेच्छन्ति ।
तह पुणो विभ(2) तुरंगमा तमहरिमच्छ।।। ७३ ॥
चिमततुपकृष्णजीरकचूर्णाश्चित लोचनाः (न) प्रेक्षन्ते ।
ततः पुनरपि खलु तुरङ्गमास्तम्भरिताक्षाः ॥
निस्तुपीकृतं यत् कृष्णजीरकं कालोपकुचिका तच्चूर्णेन दत्ताजनानि
नेत्राणि येषां तादृशा. सन्तो वाजिनोऽन्धीभवन्ति । ते पुनरपि तक्रेण गोरसेन
पूरितनेत्राः सन्तः प्रेक्षन्ते निवृत्तान्ध्या भवन्तीति ॥ ७३ ॥
णिअमअजळञ्जिअच्छो समरे सुरवारणं पि रभसेण ।
णासेइ गळिअदप्पं पत्तिअपडहो चि माअंगो।। ७४ ॥
निजमदजलाञ्जिनाक्षः समरे मुखारणमपि रभमेन ।
नाशयति गलितदएँ प्रतीतिसक्ष्मोऽपि मातङ्गः ।।
खदानाम्भसा दत्ताञ्जननेत्रः कुञ्जरः ऐरावतमप्युद्योगेन प्रशान्तद
करोति, किमुतान्यम् । अत्र प्रतीति प्रत्ययं भावयन् सूक्ष्मोऽपीत्यतिशयोक्ति-
रिति ॥ ७४ ॥
करगहिअसुअन्धुन्दुरिचुपणपवाहाया ण सम्मुद्दो होइ ।
आलाणं पि हु परिहरइ वारणो नेण कमळेवं ।। ७२ ।।
करगृहीतमुगन्धोन्दुरीचूर्गमभावान सम्मुसो भवति ।
आलानमपि खलु परिहरति वारणस्तेन कृतलेपम् ।।
सुगन्धोन्दुरी चुच्छन्दरी तत्कायचूर्णस्य हनगृहीतस्य प्रभावाद् गजो न
सम्मुखीभवति पलायत इत्यर्थः । तथा तेन चूर्णेन लिसमान बन्धनस्तम्भ
परिहरति ततोऽपि पलायत इत्यर्थः ॥ ७५ ॥
कर(ण)क्खप्पाडिझछंगिलिआकन्दळेविअमरीरो।
भीमस्स (वि)भीमपरकमस्स दप्पं गरो हरइ ।। ७६ ।।
करनक्षत्रोत्पाटितलाङ्गलिकाकन्दलेपितशरीरः ।
भीमस्यापि भीमपराक्रमस्य दर्प नरो हरति ।।
करनक्षत्रेण हस्तनक्षत्रेण उत्पादितं यहाइलीकन्दं फलिनीम्नं तेन
पिटेन समालब्धसकलगात्रः पुरुषो भीमसेनस्यापि भीमपराक्रमभ्य दपं (नरो !)
हरति । किमुतान्यस्येत्यतिमयोतिरिति ॥ ७६ ॥

·२० हरमेखलाया चरणेण समं दिपणं सुरवामणिमूळविरइआ गुलिआ। चिराळपोसिअस्स चि हरइ बलं तंवचूडस्स ।। ७७ ॥ चरणेन समं दत्ता सुरवारुणीमूलविरनिता गुलिका । चिरकालपोपितस्यापि हरति पलं तानचुडस्य ॥ चरणमाहारद्रव्यं तेन सह दत्ता यासौ सुरवारुण्या विशा(लला)या मूलेन कृता गुलिका सा कुक्कुटस्य चिरकालपोपितशरीरस्यापि बलं शमयतीति ।। मज्जारवसाळित्तो चम्मेण व तस्स धूविअसरीरो । जज्झम्मि तम्मचूळो णिहणइ पछिअंपि पडिपक्ग्यम्।। मार्जारवसालिप्त(स्य ? :)चर्मणापि तस्य धूपितशरीरः । युद्धे(त?) ताम्रचूडो निहन्ति लिनमपि प्रतिपक्षम् ।। मार्जारः धृपदंशः । तद्वसया लिप्तस्तथा तचमणा वा दत्तधूपः कुक्कुटो युद्धे बलाधिकमपि प्रतिपक्षकुक्कुटं निपृश्यतीति ॥ ७८ ॥ फळ्काळावणविणिहित्तबहुलतमकामरकन्वफळ अम्मि। सुरसा वि होइ महरासह (म)मिअ कश्चिअसरिच्छा ॥७९॥ क(ल्या ?ल्य)(वा? पालापण विनिहिनय कुलतरुकामसफरले?लके)। सु(रार)सापि भवति मदिरा सहसव काशिकसहना ।। कल्य(घा ? पा)लस्य सौनिकस्यापणे विक्रयस्थाने निक्षिप्ते बकुल(तर- कामवृक्ष)फलके केसरवृक्षे जातस्य वृक्षान्तरस्य वन्दाक इति प्रसिद्धस्य फलके सति तत्रापणे स्थिता सुरसापि गुग काश्चिकनुल्या भवतीति । तस्मिन्नुद्धृत महतिमापद्यत इति ।। ७९।। काऊण कदकचाळे दुद्धंगकरञ्जबीअमजुत्तं । जीए महराए धो नाविज्जद सरकिरणहि ।।८।। सागळिआणिअरमा ताण मुभट+ अम्मिळत्तणमम । जा तम्मि क(इ)अवाले श को जनमिस्मि दुद्धं ॥४१॥ कृत्वा कपिकपाले दुःस्पर्गकरीजसंयुतम् । (यस्या) मदिरायाः स्नोकं ताप्यते सूर्यकिरणः ॥ सा गलितनिजरना (भाना)वन्न मुश(न्युष्ण ? त्यम्लचमोपम् । (यदि यावन) तम्मिन कपिकपाले न कृतं जलमिश्रिनं दुग्धम् "

·२१
द्वितीयः परिच्छेदः ।
युगलस्यायमर्शः यस्याः सुरायाः काचिद् भाण्डकादी स्तोकमुद्धृत्य
(काम)कटशिरःकपरे विनिक्षिप्तं सद् दुःस्पर्शकरजस्य बीमिश्रित च
(भूरि सूर) किरणैस्तापितं क्रियते सा सुरा भाण्डस्थिता नष्टखरसा तावदम्लत्वं
समयं न त्यजति, यावत् तस्मिन् कपिकपाले सजलं क्षीरं निक्षिप्यते । तनिश्च
निक्षिप्ते सा सुरा प्रकृतिस्था भवत्तीति । युगलकम् ।। ८०,८१ ।।
वाळेअरुहिररझिम(सविअसिचएण दारणिहिएण ।
कळाळावणमज्झडिआ वि विरसा सुरा होइ ॥ ८२ ॥
यालेयरुधिररन्जितरूपिकांशुकेन द्वारनिहितेन ।
कल्यपालापणमध्यस्थितापि (वि)रसा सुरा भवति ।
खररुधिरेणालिप्तं यपिकार्कवृक्षस्य सम्बन्धि कार्पासप्रायं फलं तद्गतं
द्रव्यं तेन निर्मितं यद् वसं तेन सौनिकगृहद्वारस्थितेन सा विक्रयस्थानान्त-
र्गापि सुरा विरसा भवतीति । वसापासने पुनः प्रकृतिमापद्यत इति ॥ ८२ ॥
रअसङ्गमकामकिसोरवाळकडअम्मि भुजळआवद्ध ।
होइ दिअंबराळिंग उद्ध(सा?ममा)रोविए थटुं ॥ ८३ ॥
रतसङ्ग(म)कामकिशोरवालकटके भुजलतापद्धे ।
भवति दिगम्बरलिङ्गम्()समारोपिते स्तब्धम् ॥
करलमस्य वासस्थितस्य (?) कामकिशोरकस्य खरस्य पुच्छाद् वालाद्
(रोमाणि) गृहीत्वा यः कटको निर्मितः तलिन् बाहुशिखरमानीते दिगम्बरस्य
नगक्षपणकस्य ध्वज उत्थितो भवतीति । प्रयोक्त्रा तस्मिन् कटके बाहोराकृष्टे
सति पुनः पततीति ।। ८३ ॥
सुरतहिअखरपुच्छम्हगुप्पजंयुअपुरीसबरहि ।
करकडअमुद्धणीअं कडिळमवणेढ महिळाण ॥ ८४॥
सुरतस्थितखरपुच्छरुहमोनमम्युफपुरीपयदरैः ।
(कर)कटकमनीतमधोवसमपनयति महेलानाम् ।।
पूर्ववत् खरपुच्छरोमाणि गृहीत्या मृगालामेव्यनिष्क्रान्तर्वदराण्डैः यत्
फटकं विनिर्मितं तत् वाहुन्यन्तं पूर्ववदूर्ध्वनीतं सत् सीणामधरवसनमुत्क्षिप.
तीति ॥ ८४ ॥

·२२ हरमेखलाया करदिअसगहिअमहिरोबिआइ हलिणीइ मुटिओ वअइ। गम्भो गम्भवईए ना जा मा णुकावआ थहो ।। ८५ ॥ करदियस गृहीतमही(रोपितया हलिन्या मुद्रितस्तिष्ठति । गर्भो गर्भवत्या(स्तावद् यावत् ) सा नोत्खाता ततः ॥ गर्भवत्या गर्भोऽन्तर्गतो जन्तुस्तिष्ठति न प्रवर्तते । कीदृशः सन् । हलिन्या लाङ्गल्या मुद्रित. स्तम्भित. । कोदृश्या सत्या हस्तनक्षत्रयुक्तदिनकरगृहीतया तदनु (देवताया गर्भ. स्तब्धो भवनीति । - ) तद्गृहभूमौ निक्षिप्त्या । तावत् तिष्ठति, यवदसौ हलिनी भूमे पुनर्नाळूना । उद्धृतायां तु गर्भः प्रवर्तते इति ।। महिसमहामाउणामिममिद्धन्य(अ)तेकळसाहि रम। जा भुञ्जइ गम्भवई नीए मुओ होइ जयन्धो ॥८६॥ महिप(महा)शकुनामिपमिद्धार्थकतलसाधितं रसकम् । या भुङ्क्ते गर्भवती तस्याः सुनो भवति जात्यन्धः ।। महिपस्य शूलाक्षस्य तथा महाशकुनस्य काशिकस्य च मांसेन तथा सर्वपतैलेन साधितं यूपं या भुते गर्भवती, मा जात्यन्ध सूत इति ।। ८६॥ होइ मदाणम(वि)णिहिए चिकलअभधकामरुक्खफळ- सिद्धं तित्तममम पि भोअणं औक्वए सुरसं ।। ८७ ॥ भवति महानसनिहिने चिल्लकभवकामवृक्षफलके । सिद्धं तिक्तमशेपमपि भोजनमुखाते सुरसम् ॥ चिल्लकं वृक्षविगेप तदुद्भवम्य कामवृक्षस्य वृक्षान्तरम्य फलंक पचन- स्थानन्यस्ते तत्र सिद्धं सर्वमेव भोजनं तिक्तं सम्पद्यते । उत्खाते तु तस्मिन् मृष्टं भवतीति ।। ८७ ॥ 'सिसुमारहिपरिटिअवेतसतसुदाम्मदणसंभूओ। जळसिचन्नो चि सिही पग्निज्जइ विजजळणो व्य ।।८८॥ शिशुगारास्थिपरिस्थितवेतसतरुदारुमथन सम्भूतः । जलसिच्यमानोऽपि शिखी प्रदीप्यने विद्युम्ज्वलन इव ।। गिशुमारो मत्स्यविशेषः तत्संबन्धिी कसे निवेगितं यद्वेतमतरुदार तन्मथनेन.सम्भूनोऽगि: जलेनाभिवृष्टोऽपि प्रचलति, नतु गाम्यति, विद्युद- मिवत् । स हि जलमध्ये ज्वलनीति ।। ८८ ।। [अम्मि।

·द्वितीयः परिच्छेदः ।
२३
सळिलपवंग(विहंग)हिकखण्डकअमन्यणाहि उप्पण्णो ।
बाडयजळणो व्य जळे थि(जळइ)जळणो णिरासंको ।।८९॥
सलिलप्लवङ्गविहङ्गास्थिखण्डकृतमन्थनादुत्पन्नः ।
बडबाज्वलन इब जले(ऽपि) ज्वलति ज्वलनो निराशङ्कः ।।
जले प्लवङ्गा जलचराः पक्षिण इत्यर्थः । तेषां सम्बन्धिना अस्मा अस्थि-
खण्डेन यत् कृतं मथनं परस्परनिवर्षः ततः उत्पन्नोऽमिरानिलवद् जलेऽपि
ज्वलति निस्संशयमिति ॥ ८९॥
सिहितंयचूळकळरवपुरीसहरिआळकणअतरुचुपणं |
उम्मत्तं कुणइ जणं ता जा(से? णो) मुण्डि मीसं ॥१०॥
शिखिताम्रचूडकलरवपुरीपहरितालकनकतरुचूर्णम् ।
उन्मत्तं करोति जनं तावद् यावन् (नो) मुण्डितं शीर्पम् ॥
मयूरकुक्कुटपारावतानां पुरीप तथा हरितालधुधूरचूर्णम् एतत् पुरुषस्य
शिरसि दत्तं सदुन्मादं जनयति । मुण्डिते शीर्षऽसौ निवर्तत इति ॥९० ॥
जाहअपुरीसगम्भा सिहण्डिहिरेण भाविओं वत्ती ।
अवहरइ चिळगआण विजलिआ जीअं भुअंगाण ॥
जाहापुरीपगर्भा शिखण्डिरुधिरेणं भाविता वर्ती ।
अपहरति बिलगतानामपि ज्वलिता जी भुजङ्गानाम् ।।
जाहकः प्राणिविशेषः, तत्पुरीपेण सगर्भा पूरितान्तरा मयूररक्तेन सिक्ता
या यः सा ज्वलिता सती बिलस्थानगतानामपि सर्पाणां जीवम(प)हरति
किमुत बहि:स्थितानामिति ।। ९१ ।।
घरपडळन्तरविणिहिअचकजडप्पभावविहरूंगा।
मुञ्चन्ति खणेण महाविसा(णि? वि)फणिणो तमायासं ।।
गृहपटलान्तरविनिहितचकाङ्कजटाप्रभावविहलाङ्गाः ।
मुञ्चन्ति क्षणेन महाविपा अपि फणिनस्तमावासम् ।।
गृहस्य पटलमाच्छादनं तदन्तरनिक्षिप्तायाः चक्राइजटायाः मूलस्य
प्रभावात् विसंस्थुलगात्राः सन्तः सर्पाः तद्गृहं तत्कालनेव परिहरन्तीति
॥ ९२ ॥

·२४
हरमखलायां
तेकळोकळपळळ मीसिअधोहिअनुद्धं समासकुम्मासं ।
रूविअदळेनु दिज्जइ बसाण कअगसअदोसाणं ।।१।।
ते तं ग्बाऊण चिरं सुगन्ति मअपसिदिन्टहि अङ्गहि ।
कहकहविळ हसण्णा पुणो पा ढकान्ति नम्मि कए ।
तलाद्रपललमिश्रितसुधाक्षीरं समापकुल्मापम् ।
रूपिकादले पु दीयते पाणां कृतगुरुकदोपाणाम् ।।
ते तत् खादिन्या चिरं स्वपन्ति पदप्रशिथिलरङ्गः।
कथंकथमपि लब्धसंज्ञा पुनर्न होकन्ते तत्र गृहे ।।
तैलन सिक्तं यत् तेलचूर्णन मिश्र सुधाक्षीरं तत् मापकृतैः कुन्मापैः रक्त-
पूपका सहितं वृषाणा मूषिकाणाम् अर्कपत्रेषु दीयते । कीदृशानाम् । कृतगुरुदा-
पाणाम् । ततश्च कि भवतीत्याह --- ते वृपाः तत् सुधाक्षीरं तथाविधं भुक्त्वा
चिरं स्वपन्ति मोहमनुभवन्तीनि : कीदृशी मूळ । नि सहगात्रा । अनन्नरं
कथमपि प्राप्तप्रबोधा तद् गृहमत्यन्तं परिहरन्तीति । युगलकम् ॥९३,९४॥
पसुपइजळोळळहरिआळपळळमज्जरपुरीसकअळेवो ।
उन्दुरुणिउरुवं हर मसिए गेहवित्वारे ॥ १५ ॥
पशुपति जलाहरितालयललमार्जारपुरीपकृतलेपः ।
उन्दुरुनिहुरुम्यं हरति यूपिकाइविस्तारे(१)।
छागमूत्रपङ्कीकृतैः हरितालनिलचूर्णपदंशमलैः कृतो लेपो मूषिका-
समूहमेव गृहाभोगगतं नाशयति ।। ९५ ।।
णासन्ति तुरिअतुरिअंजीअं घेत्तण मक्कुणा झत्ति ।
आळोळऊण मअणे बद्धं धळ कुम्भिआमूळं ॥१६॥
नश्यन्ति त्वरितत्वरितं जीवं गृहीत्या माकुणा झटिति ।
आलोक्य शयनयद्धं स्थलकुम्भिकामूलम् ।।
स्थलम्भिका ओपधिविशेष । अग्या मूलं शयने बद्रं स्पृष्ट्वा न
फेवलं तत्र न दोकन्ते, यावीवितरक्षार्थ पलायन्ने । त्वरितत्वरिनमिति नाम-
क्रियाविशेषणम् । झटितात्यााकनक्रियाविशपणमिति ॥९६॥

·- द्वितीयः परिच्छेदः। २५ *कपाडअवसापूरि अकुन्दीरकप्परविरइओ सहसा । आफरिसेइ पईयो पज्जळिओ भक्कुणसमूहं ।। ९७ ।। कर्कटकः कुलीरो मत्स्यविशेषस्य पर्यायः । तत्र कर्कटकस्य सम्बन्धिन्या वसया पूरितो योऽसौ कुलीरस्यास्थिखण्डः तत्र विरचितः समुज्ज्वलितो दीपो मत्कुणसमूहमाकर्षति स्वसन्निकर्षमाकर्पयतीति ।। ९७ ॥ रइतळरइअजावअसरिसपतेळ्ळोळ्ळवत्तिआगम्भा। हरइ पईवो गेहम्मि मक्कुण लामिणीगळिओ ॥ २८ ॥ रक्तूिलरचितयायकसर्पपतलाईवर्तिकागर्भः । हरति प्रदीपो गेहे मत्कुणान् यामिनीज्वलितः ॥ ९८ ॥ रवितूलः अर्कवृक्षफलान्तर्वर्ति कापासरूपं द्रव्यं तेन रचिता तथा लाक्षारसतैलसर्षपतैलाभ्यामा वर्तिर्गर्भऽन्तरे यस्य तादृशः प्रदीपो गृहे रात्री ज्वलितः सन् मत्कुणं हरति निर्वासयतीति ॥ ९८ ॥ धवळापराइआमूळककुमकुसुमफलपुरविळंगेहि। सिसिवाळअभळाअअलक्खासज्जरससञ्जुत्तेहि ।। धूवो भवणभन्नरपसरतोदाममासलामोओ । णासेइ भुगोन्दुग्घुणमक्कुणमसअजूआओ ॥ १०॥ धवलापराजितामूलककुमकुसुमफलपुरविहङ्गैः । श्रीवासकभल्लातकलाक्षासर्जरससंयुक्तः ॥ धूपो भवनाभ्यन्तरप्रसरदुद्दाममांसलामोदः । नाशयति भुजगोन्दुरुघुणमत्कुणमशकयूकान् ॥ धवलापराजिता श्वतगिरिकर्णिका तस्या मूलं ककुभस्यार्जुनस्य पुष्प- फलानि तथा धूपो गुग्गुलुः विहङ्गं कृमिघ्नम् एतैः तथा श्रीवासकेन तथा भल्लातकेन तथा लाक्षया तथा सर्जरसेन च कृतो धूपो गृहान्तःप्रसर्पदुत्कट- घटगन्धः स्पर्शादहिमूषककाछकृमिमत्कुणमशकयूकान् नाशयतीति । युगलकम् ॥ ९९,१०० ००॥ * अस्य छाया मातृकायो नोपलभ्यते। H ·हरमेखलाया नेल्लोळपळळ मीसिअाहिअदुद्धं समासकुम्मामं । रूविअदळेतु दिज्ज बसाण कअगमअदोसाणं ।।९।। ते तं ग्वाऊण चिरं खुवन्ति मअपसिढिळहि अङ्गहि । कहकहवि लसण्णा पुणो ढकन्ति तम्मि कए । तैलाद्रपल लमिश्रितसुधाक्षीरं समापकुल्मापम् । रूपिकादलपु दीयते पाणां कृतगुरुकदोपाणाम् ।। ते तत् खादिन्या चिरं स्वपन्ति मदमशिथिलैरङ्गैः । कथंकथमपि लब्धमंज्ञा पुनर्न होकन्ते तत्र गृहै ॥ तैलन सिक्तं यत् तेलचूर्णन मिश्यं सुधाक्षीरं तत् मापनैः कुन्मापः रक्त- पूपकैः सहितं वृपाणा मूपिकाणाम् अपनेषु दीयते । कीदृशानाम् । कृतगुरुदा- पाणाम् । ततश्च किं भवनीत्याह नं वृषाः तत् सुधाक्षीरं तथाविधं भुक्त्वा चिरं स्वपन्नि मोहमनुभवन्तीनि . कोहनी मूछी । निःसहगात्रा । अनन्तरं कथमपि प्राप्तप्राधा तद् गृहमत्यन्त परिहरन्तीति । युगलकम् ।।२.३,९४॥ पसुपहजळीनद्रिापळळमज्जरपुरीसकअलेवो । उन्दुरुणिउरुंबं हरइ मुसिए गेहवित्थारे ॥ १५ ॥ पशुपतिनलाहरितालपललमार्जारपुरीपकृतलेपः । उन्दुरुनिकुरुम्ब हरति पिकादविस्तारे(?)॥ छागमूत्रपङ्कीकृतैः हरितालतिलचूर्णपदंशमलः कृतो लेपो मूपिका- समूहमेव गृहाभागगत नाशयति ।। ९५ ॥ णासन्नि तुरिअतुरि जी घेत्तण मक्कुणा अत्ति । आढळण मअणे बद्धं थळकुम्भिआमूळ ॥१६॥ नश्यन्ति त्वरितन्वरितं जीवं गृहीत्वा मयकुणा झटिति । आलोक्य शयनबद्धं स्थलकुम्भिकामूलम् ।। स्थलम्भिका ओपधिविगेप । अस्या मूर प्रयने वढं स्पृष्ट्या केवलं तत्र न दौफन्ते, यावज्जीवितरक्षार्थ पलायन्ते । त्वरितत्वरितमिनि नाग- क्रियाविशेषणम् । सटितीत्यालोकनक्रियाविशपणमिति ।।९६॥ न ·द्वितीयः परिच्छेदः। २५ *कफडअवसापूरिअकुलीरफप्परअधिरइओ सहसा । । आकरिसेइ पईयो पज्जानिओ मक्कुणसमूह ।। ९७ ॥ कर्कटकः कुलीरा मत्स्यविशेषस्य पर्यायः । तत्र कर्कटकस्य सम्बन्भिन्या वसया पूरितो योऽसौ कुलीरस्यास्थिसण्डः तत्र विरचितः समुज्ज्वलितो दीपो । मत्कुणसमूहमाकर्षति ससन्निकर्षमाकर्पयतीति ॥ ९७ ॥ रस्तुळरइअजावअसरिसपतेन्ळोळ्ळवत्तिआगम्भा। हरइ पईवो गेहम्मि मरकुणे जामिणीगलिओ ॥ ९८ ।। रवितूलरचितयावकसर्पपतलायतिकागर्भः । हरति प्रदीपो गेहे मत्कुणान् यामिनीज्वलितः ॥ ९८ ॥ रवितूलः अर्कवृक्षफलान्तर्वर्ति कार्पासरूपं द्रव्यं तेन रचिता तथा लाक्षारसतैलसर्पपतैलाभ्यामा वर्तिर्गर्भेऽन्तरे यस्य तादृशः प्रदीपो गृहे रात्री ज्वलितः सन् मत्कुणं हरति निर्वासयतीति ॥ ९८ ।। धवळापराइआमूळककुभकुसुमफलपुरविळंगेहि । सिसिवाळअभळाअअळवासज्जरससञ्जुत्तेहि ॥ धूवो भवणभन्नरपसरतोद्दाममासळामोओ। णासह भुअंगोन्दुम्घुणमक्कुणमसभआओ ॥१०॥ धवलापराजितामूलककुमकुममफलपुरविहः। श्रीवासकभल्लातकलाक्षासर्जरससंयुक्तः ।। धूपो भवनाभ्यन्तरप्रसरदुद्दाममांसलामोदः । नाशयति भुजगोन्दुरुघुणमत्कुणमशकयूफान् ।। धवलापराजिता श्वतगिरिकर्णिका तस्या मूलं ककुभस्यार्जुनस्य पुप्प- फलानि तथा धूपो गुग्गुलुः विहङ्गं कृमिनम् एतैः तथा श्रीवासकेन तथा भल्लातकेन तथा लाक्षया तथा सर्जरसेन च कृतो धूपो गृहान्तःप्रसर्पदुत्कट- घटगन्धः स्पर्शादहिमूषककाष्ठमिमत्कुणमशकयूकान् नाशयतीति । युगलकम् ९९,१०० अस्य छाया मानुयायां नोपलन्यते । E ·२६ हरमेखलायां तिहळाभळळाअककुमकुसुमसाळजविहंगेहि । रणमीसिपाहि धूवो सक्कुणमसआण विद्दवणो ।। १०१॥ त्रिफलाभल्लातकककुभकुसुमसालजतु विहङ्गः । रणमिश्रितधूपो मत्कुणमशकानां विद्रावणः ॥ १०१ ॥ सालः सर्जरसः जतु लाक्षा । रणम् उशीरम् । शिष्टं गतार्थम् ।।१०१॥ इअ गळिअदप्पपसरा रिउणो एएहि विविहजोएहि । कीरन्ति णिअजणो बिहु रक्खिज्जइ परपउत्ताण ॥ १०२। इति गळितदर्पमसरा रिपन एतैर्विविधयोगः । क्रियन्ते निजजनोऽपि खलु रक्ष्यते परमयुक्तेभ्यः ।। स्पष्टार्था गाथा ।। १०२ ॥ *एसो एत्थ समप्पसइ कअन्नदृओव्य दारुणसख्वो। हरमेहळाए बिइयो रिउजणदमणो परिच्छेओ ।।१०३ ॥ इति हरमेखलाया द्वितीयः परिच्छेद. ॥ अथ तृतीयः परिच्छेदः । वेसाण कर धुत्ता करेह खुड्डाइ विविहभंगेहि । जह तात्तचिअ ण वसे ना किं खुद्दीहि खचिएहि ॥ १ ॥ वेश्यानां कृते धूर्ताः क्षपयन्ति कुटनीविविधभङ्गिभिः । यदि ता एव न वशे तत् किं कुट्टनीभिः क्षपयिताभिः ।। पूर्वपरिच्छेदोक्तस्य कुट्टनीक्षपणस्य यद्यपि वेश्यावशीकरगोपा(य)तयो- पन्यासः कृतः, तथापि वेश्यानामेव वशीकरणं मुख्यमिति तत्प्रयोजनं तृतीय- परिच्छेदोपन्यासस्य प्रतिपादयितुमेव । गाथा स्पष्टार्था ॥ १ ॥ अह दुब्धिअढवेसासोग्गविहाडणसमत्थं । अविहेअवसीअरणं भणिमो तइअं परिच्छेअं ॥२॥ अथ दुर्विदग्धवेश्यासौभाग्यविघटनसमर्थम् । अविधेयवशीकरणं भणामरनृतीयं परिच्छेदम् ।। प्रस्तुतपरिच्छेदप्रशंसाप्रयोजनप्रतिपादनार्थ स्पष्टार्थेयं गाथा ॥ २ ॥ * अस्य छायाविवरणं पा न दृश्यते ।

·-
तृतीयः परिच्छेदः ।
उ(म्म)त्तसुणहदाहिणदिट्टीफळभम्मि लिक्खए जीए ।
णाम अकंगारेण एइ सा कामिणी तुरि॥३॥
उन्मत्तश्वदक्षिणदिगस्थिफलके लिख्यते (तया ? यस्याः)।
नामाङ्गिारेण एति सा कामिनी त्वरितम् ।।
उन्मतश्वा अलर्क इति प्रसिद्धः । तस्य कायदक्षिणभागास्थिपट्टके अर्का-
कारेण येन तेन कज्जलेन अमुकं वशमानयत्विति नाम लिख्यते, सा वशी-
कर्तुमिष्टा स्त्री क्षिप्रमागच्छतीति ॥ ३ ॥
अह कहवि णगए वसं पुव्वभणिए विहिम्मि णीसेसं ।
तत्ताविअम्मि मन्दाणळेण णामे धुवं एइ॥४॥
अथ कथमपि नैति वशं पूर्वभाणते विधौ निश्शेपे ।
तत्तापिते मन्दानलेन नानि भुवगेति ॥
मन्दानलः कुकूलामिः । पूर्वगाथार्थविशेषणार्थपा गाथा स्पष्टार्थेति ॥४॥
अदसणसिसुळालारोअणाहि पूसम्मि बिरइओ विहिणां ।
भंगरअमूळसहिओ कुणइ बसे तिभुअणं तिळओ॥५॥
अदशनशिशुलालारोचनाम्यां तिप्ये विरचितो विधिना।
भृङ्गरजोमूलसहितः करोति वशे त्रिभुवनं तिलकः ॥
अजातदन्तबा(लला)लारोचनाभ्यां मार्कवमूलेन सह पुण्यः पिष्टाभ्या
कतो विशेषकः उक्त कार्य करोति । विधिरत्र कुमारी द्रव्यं पिनष्टीति ॥५॥
गोरोअणासिळामणदळरइअविसेसओ विळित्तो व्य ।
गरणारिणरिन्दपिओ होइ असज्झो विसाणं च॥६॥
गोरोचनाशिलारुणदलरचितविशेषको विलितो चा।
नरनारीनरेन्द्रप्रियो भवत्यसाध्यो विपाणां च ।।
गोरोचना प्रसिद्धा । शिला मनश्शिला । अरुगं कुङ्कुमम् । दलं तमा•
लपत्रम् । गन्ध पत्रमिति प्रसिद्धम् । कृत(स्तितिलकः समालब्धाहो का
पुंसां स्त्रीणां राज्ञां च वल्लभ भवति । विपाणां च स्थावरादीनामनाक्रमणीयो
भवति ॥६॥

·८॥ २८ हरमेखलायां भइरअदेविधवळापराइआसिअवआहि णिम्मविओ। गोरोअणासणाहो तिळओ भुवणं बसे कुणइ ॥७॥ भृगुरजोदेविधरलापराजिताश्वेतवचामिनिर्मितः । गोरोचनासनाथस्तिलको भुवनं वशीकरोति ॥ मार्कवसहदेवाश्वेतगिरिकर्णिकाश्वेतबचागोरोचनाभिः कृतस्तिलकः उक्त- मेतकार्य करोतीति ॥ ७ ॥ कुणइ बसे बत्ती (पी?मी)पित्तगोरोअणाविणिम्मविआ। सम्बकरकणिविरइएण तिळएण नेळळोक्कं ॥ ८॥ करोति वशे वत्ती (पी? मी)नपित्तगोरोचनाविनिर्मिता। सव्यकरकनिष्ठाविरचितेन तिलकेन त्रैलोक्यम् ॥ मत्स्यपित्तगोरोचनकृता या वर्ती सा निघृष्टवामहस्तकनिष्ठा गुल्या विर- चिततिलकोक्तं कार्य करोति *गोरंभापिनुन्भवसिहिमूळामोदणीसिळारइओ। तेनळो वसिअकरिणी मुहम्मि णिव्याटिओ निळओ॥ गोरम्भापितोद्भवगोरोचना तथा समयूरशिखा तथा मोहनी विटपत्रिका शिला मनःशिला एताभिविरचितस्तिलको यथोक्तं कार्य करोतीति ।। ९॥ विणुफन्ताभंगरअदेविधवळापराइअजटाहि । पृसम्मि रोअणापाणीपण कुमारिपिट्टाहि ॥ १० ॥ फारूण तिळअमिमिणा ममरद्ध गिद्धबन्धसमेण । कुणह पलं जीअळो दसगपरिवडिआणन्दं ।। ११ ॥ विष्णुकान्ताभृरजोदेविधवलापराजितजयाभिः । पुष्य गोरोचनापानीयेन कुमार्या पिष्टाभिः ।। कृत्वा तिलकममुना मकरध्वनस्निग्धवान्धयसमेन । कुरुत बगे जीवलोकं दर्शनपरिवर्धितानन्दम् ॥ विष्णुकान्ता भीलुपुप्पा तथा मार्कवेन सहदेव्या घेतगिरिकणिकामू- लेन चेत्यनेन द्रव्येण गोरोचनाजलारजितेन कन्यकापिप्टेन तिलकं कृत्वा कार्य सम्पादयन्तीति युगलकम् ॥ १०, ११ ॥ अस्य छाय मातृकाया नोपल यते । * ·तृतीयः परिच्छेदः । बहुसोरंअरिसोणिअभाविआए गोरोअणाए कअतिळ- [आ। जं जंपेच्छइ पुरुसंतं तं महिला पसे कुणइ ॥१२॥ बहुशरीयत्तशोणित(भावित)या मोरोचनया कृततिलका । यं यं प्रेक्षते पुरुपं तं तं महेला वशीकुरुते ।। तन्तुरजसबहुवारमिश्रितया गोरोचनया रचितविशेषका वधूः (य) यमि- च्छति तं तं दृष्टमात्रं वशीकुरुत इति ॥ १२ ॥ रक्तहअमारकुसुमं सिद्धत्थअकुटुगअमउम्मीसं। हरवळ्ळ होवामणसिअमअवमूळसजुत्तं ॥१३॥ भूअदिणे पूसे वा सीअळसनिळेण वडिअं विहिणा । सइ गुरुभआरम्भे तिळअमेअं(क)रज्जासु ॥ १४ ॥ रक्तहयमारसिद्धार्थककुष्ठ-गजमदोन्मिथम् । हरवल्लभोष्ट्रवारुणसितमार्फवमूलसंयुक्तम् ॥ भूतदिने पुप्ये वा शीतलसलिलेन वर्धितं विधिना । सदा सर्वभयारम्भेषु तिलकमेत कुर्य त् ॥ लोहितकरवीरकुसुमं सर्पपावाप्यकरिदानमिश्रितधुर्धरकारतवारुणीसित. मार्कवसंयुक्तं शीताम्बुना पिष्टं तिप्य चतुर्दश्यां वा नित्यं सर्वभयनिवृत्त्यै तिलकमेतं कुर्यादिति युगलकम् ॥ १३, १४ ॥ एअं विअ पाणे भोअणे व्व पूसम्मि पञ्चमळमिसि । दिण्णं भुवणस्मि बसे कुणइ सआदासपंडिरूवं ॥१५॥ एतदेव पाने भोजने वा पुष्ये पञ्च(म)लयुक्तम् । दत्तं भुवनमपि वशीकरोति सदा दासप्रतिरूपम् । एतदेव पूर्वोक्तं द्रव्यं देहजेः पञ्चभिस्तत्र मुखारिजैश्चतुभिस्त्वमलेन त(दाया) पञ्चमेन मिश्रित पाने भोजने या दत्तं सदुक्तं कार्य करोतीति ॥१५॥ सिअसरिसवमसिअभुजंगमच्छए गजमएण सञ्जुत्तं। पुटदर्द चुपणइअमजणमिणमो वसीअरणं ।। १६ ।।

·३० हरमेखलायां सितसर्पपमसितभुजङ्गमस्तके गजमदेन संयुक्तम् । पुटदग्धं चूर्णीकृतपञ्जनभिदं वशीकरणम् ।। गौरसर्पपाख्यं द्रव्यं कृष्णसर्पमस्तकाभ्यन्तरे न्यस्तं करिमदामिश्रितं पुट- पाकदग्धं सत् पिण्डमित्येवं कृतमिदमञ्जनं वीकरणमिति । आममृन्मयपात्र- द्वयस्याभ्यन्तरे द्रव्यं तस्य सन्धिस्थाने च लेपने च निर्विवरं कृत्वा पादद्वयपा- कपर्यन्तं पच्यते पुटपाकदग्धमित्युच्यत इति ॥ १६ ॥ होइ सिळाणाएसरविअंगुरोअण(जिआ)च्छीणं । णिस्सेसतमणिजणवळ्ळभत्तणं सामिसम्माणं ॥१७॥ भवति शिलानागकेसरप्रियङ्गुगोरोचनाजिना(क्षी ?क्षाणाम् । निश्शेपतरुणीजनवल्लभत्वं स्वामिसम्मानम् ॥ मनश्शिलानागकेसरश्यामगोरोचनाभिः कृताञ्जनेनाजितनेत्राणां पुंसा- मुक्तं फलं भवतीति ।। १७ ॥ समतुळिअञ्जनचंदनपङ्कअदळरोअणापिअंगूहि । अञ्जिअणअणो जं जं पेच्छइ तं तं वसे कुणइ ।। १८ ।। समलिताञ्जनचन्दनपङ्कजदलरोचनाप्रियङ्गुभिः । आञ्जितनयनो यं यं द्रक्ष्यति तं तं वशीकुरुते ॥ समतुलिताभिस्तुल्यभागाभिः सौवीराजनचन्दनपमतमालपत्रगोरोच- नाभिः कृतेनाञ्जनेनाञ्जितनेत्रो दर्शनमात्रेण परं वशीकुरुत इति ॥ १८ ॥ बहुसो बराहसोणिअभाविअजावअ(रजिअ)कआए। सौवीरक्षणमहुअरचुपणसगनभाए वत्तीए ॥ १९ ॥ कोळवसाभरिअपईवगहिअकज्जळकअञ्जणा होति । सअळजणहिअअदइआ विडिअपडिपक्खमाहप्पा [॥ २०॥ वहुशो वराहशोणितभावित(परिभावित ?)याक्क(रञ्जित)कृतया। सौवीराञ्जनमधुकरचूर्णसगर्भया वा ।। कोलवसाभारतप्रदीपगृहीतकज्जलकृताखना भवन्ति । सकलजनहृदयदयिता विघटितप्रतिपक्षमाहात्म्याः ॥

·तृतीयः परिच्छेदः। ३१ गाथायुगलस्यायमर्थः-बहुशो बहून् (वया)रान् सूकरमांसरयासुजा भावितं सत् शुष्कं यद् याव लाक्षारसरञ्जितं यास उपचारात् । तेन निर्मितया वा । तथा सौवीराजनेन शुप्कनमरचूर्णेन सगर्भया पूरितान्त(रा ! रया) सूकरस्नेहेन पूरितप्रदीपगृहीतेन काजलेन कृताञ्जननेत्रा उक्तफलमागिनो भव- तीति । युगलकम् ॥१९, २० ॥ *सन्नरसविसाणवआभुअंगभुडिकामिणीदि पिम्मयिओ। सिअसिद्धत्थसणाहो धूवो सव्यत्वासि(द्वि)अरो ।। २१ ॥ सर्जकुष्ठवचानागकेसरसूधिमकामियभिः निर्मितः तथा गौरसर्पपैयुक्तो धूपः सर्वार्थान साधयतीति ॥ २१ ॥ जळवाहमळअमहीअरजोइअसमभाअ(वि)मीसिओ पूसे। जिअळाळासङ्घत्तो धूवो सोहग्गसञ्जणणो ॥ २२ ।। जलवाहमलयमहीधरयोजितसमभागमिश्रितः पुष्ये । निजलालासंयुक्तो धूपः सौभाग्यसञ्जनमः ।। पुप्यः मुस्ताचन्दनशैलेयानां योजितैः समभौगर्मिश्रीकृतस्तथा स्वमुख- निप्यन्दसहितो धूपः सौमाग्यं जनयतीति ॥ २२ ॥ कंकुतएणाएसरपउमअमालूरकुडिळमंसीहि । सव्यत्य कुणइ सिद्धिं धूयो नमभाअणिम्मविओ॥२३॥ ककुत्वङ्नागकेसरपझकमालूरकुटिलमांसीमिः। सर्वत्र करोति सिद्धिं धूपः समभागनिर्मितः ।। का प्रियहु । त्वक् भृतः । नागकेसरपके प्रसिद्ध । मालरं विल्वम् । कुटिलं तगरम् । मांसी नलदः। एतद्रव्यस्तुल्यांशैः कृतो धूपः... ....॥२३॥ प्रमथ नरेन्द्रभवनं यदीच्छध वशीकर्तुम् ।। रघु कृष्णागरु । मलयं चन्द)नम् । कुष्ठं रिपाणम् । राष्ट्रमं पाश्मीरम् । सुरदेवदारु करिनागकेसरं वन्यं परिपेलयम् । कुसुमसलिलं माक्षिकम् । एतैः कृतो धूपो येस्तथाविधाः सन्तो राजगृहं गच्छत, यदि रामानं वीक काम- थेति ॥२४॥ * भस्य छाया माशाला नोरनभ्यते । 1 भाभियांविर प्रन्यो गतिति प्रतिभाठि॥

·३२ हरमेखलायां कपणाव(रेण? रणे)कालिभिगमे पण्गविज्ञप तुरिअं। एसोचिअ सिद्विअरी धूवा चिन्तामणी णाम ॥ २५ ॥ कन्यावरणे कामिनोसमागमे पप्पविक्रये त्वरितम् । एप एव सिदिकरो धृपश्चिन्तामणिनोम ।। अस्यैव फलान्तरप्रतिपादनार्थी स्पष्टा गाथेति ॥ २५ ॥ कररुकळळकुन्दकाळाउग्दळळ्यखासणाहओ। दळमाळाविसाणमळन्भवविरइअसमभाओ॥ २६ ॥ मअणमहाणारिन्दणवजिामेअसराणिपुशुम ओ! कुणइ वसम्नि सअळं भुवणं चि हु एस सअन्धधूपओ। कररुहकललकुन्दकालागरूदललाक्षासनाथः । दलमालाविपाणमलयोद्भवविरचितसमभागः ।। मदनमहानरेन्द्रनवनिशितशराशनिप्रधमत्तः । करोति वशे (सकलं) भुवनमपि खल्पप सगन्धो धूपः।। कररुहो नखम् । कललं मांसी । कुन्दं कुन्दुरुष्कः । कृष्णागरु लघु । दलं गन्धपत्राणि । लाक्षा प्रसिद्धा । एतैः सहितं दल साटकम् । मारा स्पृक्का । विषाणं कुष्ठम् । मलयोद्भवं चन्दनम् । एतविरचिताम्तुल्यभागा यस्य समासः एतैः सर्वरित्यर्थः । सुगन्धधूपोऽयमत्यन्तसौभाग्यप्रदत्वात् स्मरगरामदनफल्पः । उक्तार्थक्रियाकर इति । युगल कम् ।। २६. २७॥ मळआम्णगिरिमिअंककन्दळीसमकअभाअओ। गअदाणसिळापिअंगुरमसरिसयमजुत्तओं पृचो ।। मअरदओव्य चिटदिअजणमाइप्पओ भुअणं । ससुरासुरं पि कुणद बसे दिळमन्नओ।।२०।। मलयारुणगिरिमृगाइकन्दलीकनसमभागः । गजदानशिलाप्रियारस मर्पपमंयुत्तो कृपः ।। मकरध्वज इव विघटिनजनमाहात्म्यं भुवनम् । ससुरामुरमपि करोनि यो चिन्नमन (१)। मलयं चन्दनम् । अरुणं कुकुमम् । गिरिः शिलापुप्पम् । मृगारः कर्पूरम् । फन्दी ओपधिविगेपो देगान्तो प्रसिद्धः । गजमद. । शिना मन-

·तृतीयः परिच्छेदः।
शिशला । प्रियङ्गुः कामिनी । रसो गोलः । सर्पपः सटहः । एतैः समभागैः
कृतो धूपः उक्तं कार्य करोतीति ।
"द्वादशाशयुतो धूपो (घ)त्यन्तविबुधमियः ।
(ददा)रकर्मणि विख्यातः सम्यग्विधिनियोजितः" ।। २८,२९ ।।
णिअवाहविअसोणिअमळ मीसुम्मत्तसुणहजीहाए ।
खाणेण व पाणेण व (पु? कुणइ वसे तिमुवणं सअळं ।
निजपाप्पशोणितमल(य)मिश्रोन्मत्तश्वजि(या? हायाः)।
खादनेन वा पानेन वा करोति वशे त्रिभुवनं सकलम् ।।
बाप्पादीनि प्रसिद्धानि । तान्येव त्रीणि समानि एतमिश्रिता उन्मत्त-
शुनोऽलर्कस्य जिहया हा) खादनपानदता उक्त कार्य करोतीति । एतानि
द्रव्याणि साधको यस्मै प्रयुते तं तं वशीकरोतीत्यर्थः ॥ ३० ॥
रइसमए णिअबीअं घेत्तूण करेण कामिणीचरणं ।
जो (वा? आ)लिंपइ वामं सो तीए चिरं वळहो होइ ।
रतिसमये निजबीजं गृहीत्वा करेण कामिनीचरणम् ।
य आलिम्पति वामं स तस्याश्चिरं वल्लभो भवति ।
सम्प्राप्तयोगे भावप्राप्त्यवसरे स्ववीर्य वामकरण गृहीत्वा कामिन्या
वामं चरण लिम्पति स तां वशीकरोतीति ।। ३१ ।।
माअंगणिहअणरणअणणासिआहिअअळिंगजीहाहि ।
पक्कं पिणाइभवणे तेळ्ळं पूसम्मि रअणीए ॥ ३२ ॥
मअणंकुस त्तिणामेण सिद्धमिणमो महावसीअरणं ।
फस्सेण वि किं पहुणा कुणइ वसं वणगइ(न्दो न्दं)पि॥
एअं पुरा सुरमणिमउडमऊहच्छुरिअघळणेण ।
सिहं पसुवइणा पवईए तेब्ळं पसण्णण ॥ ३४ ॥
खाणेण व पाणे(ण)व दिण्णं पूसम्मि कामिणिजणस्स।
पञ्चङ्गमळसणाहं कत्तो अण्णं वसीअरणं ॥ ३५ ॥
एअं गुरुआराहणपविअसिअळोअणारविन्देण ।
काहि दणइन्दपुराहिएण सुरमन्तितणअस्स ॥ ३६॥

·-
हरमेखलाया
मातङ्गनिहतनरनयननासिकाहृदयलिङ्गजिह्वाभिः ।
पक्वं पिनाकिमयने तैलं पुप्ये रजन्याम् ॥
मदनाङ्कुश इति नाम्ना सिद्धमिदं महारशीकरणम् ।
स्पर्शनापि किंबहुना करो(ति) वशं वनगजेन्द्रानपि ।
एतत् पुरा सुरमकुटमणिमयूखच्छुरितचरणेन ।
सृष्टं पशुपतिना पार्वत्यास्तल प्रसन्नेन ॥
खादनेन वा पानेन वा दत्तं पुष्ये कामिनीजनस्य ।
पञ्चाङ्गमलसनाथं कुतोऽन्यद् वशीकरणम् ।।
एतद् गुर्वाराधनप्रविकसितलोचनारविन्देन ।
कथितं दानवेन्द्रपुरोहितेन सुरमन्त्रितनयस्य ॥
गाथापञ्चकेन कुलकस्येदं तात्पर्य गजेन व्यापादितस्य पुंसो नेत्र-
घ्राणहृदयपद्मध्वजलालाभिस्तैलं पुप्यः रात्री रुद्रालये पंक्ते शुद्धास्वस्थित्या (1)
उक्त कार्य करोतीति । एतदेव पञ्चभिः कुलकम् ॥ ३२-३६ ॥
णिअवीअसुभाविअकइवराङ्गचुण्णण कसकिअदळाई।
दिण्णाइ कुणन्ति वसे अघ्घाउं तुरहिकुसुमाई ॥३७॥
निजीजसुभावितकपिवराङ्गचूर्णन लिप्तदलानि ।
दत्तानि कुर्वन्ति वश आघातुं सुरभिकुमुमानि ॥
निजीजसंयुक्तेन प्लवङ्गध्वजचूर्णन अवकुतपत्राणि सुगन्धिकुसुमान्यामो-
दग्रहणाय यस्मै दीयन्ते तं वशीकुर्वन्तीति ॥ ३७ ॥
पुत्तञ्जारिव्य कअञ्जाळिन्य मोहव्व यहिचूळोव्य ।
कुणइ बसे गोरम्भव्य पञ्चमळमीसिआ दिपणा ॥३८॥
पुत्रारी वा कृताञ्जलि ( मोहा या) यहिचूडा वा।
करोति वशे गोरम्भा वा पञ्चमलमिश्रिता दत्ता ।।
पुत्रञ्जारी स्थितिभिः कृताञ्जलि तिकृत् मोहा मोहनी बर्हिचूडा मयूर-
शिखा । गोरम्भानि सुमनस्य(१)चूर्णमिश्ननवनीतगतिशयप्रसिद्धम् अविधेयवशी-
करणं चरणतलाभ्यङ्गयुक्त्या । गोरम्भा ओपधिविशेषः । तदीयसूक्ष्मचूर्णभावितं
नवनीतं वशीकार्यस्य पादतललेपात् सुप्रसिद्ध वशीकरणमिति ॥ ३८ ॥

·तृतीयः परिच्छेदः । परकाळसारख्यमत्तकुञ्जरा होन्ति दासपडिख्वा । चण्डाळिआइ कमसो बढ्डन्तएकाकपत्ताइ ।। ३९॥ नरकालसारहयमत्तकुञ्जरा भवन्ति दासप्रतिरूपाः। चण्डालिकया क्रमशो वर्धमान कैकपत्रया ॥ चण्डालिका रक्तकन्चुकाख्या ओपधिः तया नरस्य कृष्णसारस्य मृगस्य तुरगस्य मत्तवारणस्य एकैकपत्रवृद्धया दत्तया ते नरादयो दासप्रतिरूपा भवन्ति ॥ ३९॥ गन्धमसिळाविळेविअसोसिअचुपणीकों महुम्मीसं । ळेवेण (बसे महिलां) कुणइ रए कुळिसतरखण्डं ॥४०॥ गन्धकशिलाविलेपितशोपिराचूणीकृतं मधृन्मियम् । लेपेन वशे महेलां करोति (रते) कुलिशतरुखण्डम् ।। कुलिशः सुधावृक्षः तस्य खण्डः एकदेशः गन्धपापाणमनश्शिलाख- ण्डाभ्यां शोषितस्ततश्चूर्णीकृतः पश्चात् क्षौद्रभावितो रतिसमये ध्वजलेपाद् योषितं वशीकरोतीति ॥ ४०॥ दिच्छिन्दिअमहुकप्पूरलित्तलिंगा रमन्ति जे सुरए । हिअए महिळाण परा वसन्ति ते दिघ्घ काळं ॥४१॥ एस किळ जोअराओ दिण्णो रुद्देण मूळएचस्स । भद्दस्स देवअत्ता(ए?) वस्सम्मि सम सहिआणेण ॥४२॥ दक्षे(न्द्र ? न्द्रिय)मधुकर्पूरलिप्सलियर रमन्ते ये मुरते । हृदये महेलानां नरा वसन्ति ते दीर्घ कालम् ।। एप किल योगराजी दत्तो रुद्रेण मूलदेवाय । भद्राय देवदत्ता(य१) वशेऽस्य संस्थितानेन ॥ दक्षः प्राणिविशेपो भाळूक इति प्रसिद्धः । तदीयेनेन्द्रियेण पिष्टेन तथा माक्षिकघनसाराभ्यां लिपसाधना ये रमन्ते निधुवने कीडन्ति ते कामिनीनां चिरं कालं हृदये वसन्ति । सदा भवन्तीत्यर्थः । अस्यैवानुशंसार्था स्पष्ट द्वितीया गाथा । भद्रशब्दो मूलदेवविशेषणमिति । युगलकम् ॥ ४१,५२ ॥

·हरमेखलायां मुणिकुसुमसळिळघअ(मह)जालिणिफळरेणुपारअहिमेहि । कीरइ विअढदइओ कअअफलुम्मीसिओ ओ॥४३॥ मुनिसुपसलिलघृतमधुजालिनीफलरेणुपारतहिमैः । क्रियतां विदग्धदयितः कतकफलोमिश्रितो लेपः ।। मुनिरगस्त्यतरुः तत्कुसुमजलेन तद्रसेनेत्यर्थः। तथा घृतमाक्षिकाभ्यां तथा जालिन्या देवताब्याः सम्बन्धिना फलचूर्णन तथा सूतेन चन्दने दत्तैः कतक- फलचूर्णमिर्नागरप्रियो ध्वजलेपः कामिनीवशाकारहेतुः क्रियतामिति ॥ १३॥ जस्स मणे कज्ज सामळिए दासत्तणं पवण्णाए । सो कुणइ लिंगळेवं कळरवमळसिन्धयमहहि ॥ ४४ ॥ यस्य मनसि कार्य श्यामलया दासत्वं प्रपन्नया । स करोतु लिङ्गलेपं कलरवमलसैन्धवमधुभिः ॥ कलरवमलं पारावतशकृत् । सैन्धवमधुनी प्रसिद्धे। शिष्टं गतार्थमिति । ४४ ॥ ससिसआरुणकइळिंगकणअमहुळितळिंगरमिआओ। कुणइ वसे ळडहविळासिणीओ विरहे ण जीअन्ति .८ ॥ ४५ ॥ शशिसूतारुणकपिलिङ्गकनकमधुलिप्तलिङ्गरमिताः। करोति (वशे) लटहविलासिनीविरहे न जीवन्ति ।। पारतकर्पूरकुड्कुमवानरध्वजमातुलझौद्राभ्यक्तेन लिङ्गेन कामिता मु- भगकामिनीः पुरुषो वशीकरोति । एवं नाम (काश्यपा ? ता वश्या) भवन्ति, यत् तद्विप्रयोगे न जीवन्तीति ॥ ४५ ॥ ससिरसळअणिमअगअणपिप्पळिसिन्धुतुंवु(रु)महहि । ळेविअधआण महिळा होन्ति रप णिज्झरसरिच्छा [॥ ४६॥ शशिरसलवनामदगगनपिप्पलिसिन्धुतुम्युरुमधुभिः । लेपितध्वजानां महेला भवन्ति रते निर्झरसदृक्षाः ॥ कर्पूरपारताभ्यां तथा लयनिमदेन () लताकस्तूरिकया तथा गगनेनाम- केण तथा मागधिकया तथा सैन्धवेन तथा तुम्बुरुफलैः प्रसिद्धस्तथा माक्षिकेण

·तृतीयः परिच्छेदः।
'एतैरम्यक्तलिङ्गानां निधुवनसमये वनिता बहुमदस्यन्दिन्यो भवन्ति । ततश्च
वश्यत्वमापद्यन्त इत्यर्थः स्थित एवेति ॥ ४६॥
हरिआळम्जणपारअमागहिआकुडसेन्धचमहहि ।
कळरवपुरीसमीसो किं(ग?गे)ळेवो कओ विहिणा॥४७॥
सोहग्गमअपरवसतरणिअणहिअअमत्तमाअंगी।
सुरए रभसेण वसे करेइ मअणकुसो णाम ॥४८॥
हरितालाजनपारतमागधिकाकुष्ठसैन्धवमधुभिः ।
कलरवपुरीपमिलिङ्गलेपः कृतो विधिना ।।
सौभाग्यमदपरवशतरुणीजनहुदयमत्तमाताम् ।
सुरते रभसेन वशे करोति मदनाको नाम ॥
हरितालसौवीराजनहरवीर्यपिप्पलीविषाणलया
यणमाक्षिकैः पारावतमलसं-
युक्तैः विधिना मदसमांशरूपेण विधानेन कृतो ध्वजाभ्यङ्गो सुरते रभसेन साभि-
लापत्वेनोक्तविशेषणविशिष्टास्तास्तरुणीर्वशीकरोतीति युगलकम् ।। ४७,४८॥
जाइ (व) काइव घेत्तूण पञ्च कुसुमाइ रत्तवण्णाइ ।
समतळिअपिअंगुमीसिआइ अइममिणपिट्ठाइ ।। ४ ।।
एएण हित्तलिंगो जज कामेइ कामिणि कुसळो ।
सोभग्गरूवगुणगवितरुणिं वसे कुणइ ॥५०॥
यानि वा कानि वा गृहीत्वा पञ्च कुसुमानि रक्तवर्णोनि ।
समतुलितमियगुमिश्रितान्पतिमरणपिष्टानि ॥
एतेन लिप्तलिङ्गो यां यां कामयते कामिनी कुशलः ।
सौभाग्यरूपगुणगर्षिता (नरुणी) वशीकुरुते ।।
यानि वा कानिचित् प्रभिन्न)जातिपुष्पमिति पञ्च लोकहितानि पुष्पाणि
गृहीत्वा तत्तुल्यपरिमाणगन्धप्रियङ्गुमिश्रितानि कृत्वा एतेन द्रव्येण कृतध्वजा.
भ्यगो यां यां योपितं रमयति सा सा सुभगलवपुःप्रकर्षगर्वितापि तस्य वश्य-
त्वमापद्यत इति युगलकम् ॥ ४९,५०॥
घअघदछ(रत्त)कइलिंग(ळित्त)लिंगाण ळडह(चणिदाओ)।
होइ घसे मअरद्वअसर(सोअर)सम्ळविदुराओ ॥५१॥

·३८ हरमेखलाया एअस्स मूळसिरिणा मअरद्धअसरसहोअ(र)समस्स ! ळेवस्स पट्टबन्धो को महाआळभुवणम्मि ।। ५२।। घृत(भृ? पि)प्ट(रक्त)कपिलिङ्गीलप्तलिङ्गानां लटहवनिताः । भवन्ति वशे मकरध्वजशरसोदरशल्यविधुराः।। एतस्य श्रीमृलदेवेन मकरध्वजशरसहोदरसमस्य । लेपस्य पट्टवन्धः कृतो महाकालभुवने ।। धृतपिष्टेन रक्तस्य कर्मकटस्य मेद्रेण लिप्तसाधनानां सुन्दरस्त्रियः स्मरशरनिकरशल्यव्यथिताः सद्यो वशीभवन्ति । अस्यैवानुशंसाी स्पष्टार्था गाथा । मकरध्वजशराणां सहोदरतुल्यस्य समानार्थकारित्वाद् भ्रातृतुल्यस्य योग(स्य) पवन्धः कृत इति युगलकम् ।। ५१, ५२ ।। जाळिणिफळरेणुरसिन्दकणअळोअणखण्डसहिएहि । सुरअम्मि ओवारुणिदुद्धण करंभिओ ळेवो ।। ५३ ।। एसो विअ गुरुजीव्वणसोभग्गोत्ताणकामि(णि)जणस्त । हरइ मअरटुं मअरओ व्व भुवणे विभन्तो॥५४॥ जालिनिफलरेणुरसेन्द्रकनकलवणाम्लवेतस(स)हिमैः । सुरते उष्ट्रयारुणिदुग्धे मिश्रीकृतो लेपः ।। एपोऽपि गुरुयौवनसौभाग्योत्तानकामिनीजनस्य । हरति गर्व मकरध्वज इव भुवन विजृम्भमाणः ॥ देवतालीफलचूर्णेन पारतेन च हरदयितेन सैन्धवेन अम्लवेतसेन चन्द- नेन च एतैः करभवारुण्याः क्षीरेण च आलोलितो लेप एपोऽपि सुरतसमये प्रयोगः प्रकृष्ट (वारुण्या ! तारुण्य) सौन्दर्या ? यो)न्नतस्य विलासिनीलोकस्य साक्षात् कन्दर्प इव दपै (जनयति विजयमानो !) हरतीति युगलकम् ॥ ५३, and ५४ ॥ हअळाळासिअसरिसवमजिहाजाइकुसुमदळमीसं । जो कुणइ लिङ्गळेयं सोचिअ कुसुमाउही होइ ॥५५॥ हयलालासितसर्पपमजिष्ठाजातिकुसुमदलमिश्रम् । यः करोति लिङ्गलेपं स एव कुसुमायुधो भवति । तुरगमुखनिःप्यन्दो गौरसर्पपः मजिष्ठा जातिकुसुमं सुमनःपुष्पाणि तमालपालवानि एतानि मिश्रयित्वा कृतो धजलेपः प्रयोक्तुः साक्षात् कुसुमा- युधत्वमापादयतीति ।। ५५ ॥.

·तृतीयः परिच्छेदः ।
हरवीअघुसिणधणसाररोअणामळअहेमरअरइओ।
सुरअम्मि हरइ हिअअंळेवो सुरसुन्दरीणं पि ॥५६ ॥
हरवीजकुकुमघनसाररोचनामलयहेगरजोरचितः ।
मुरते हरति हृदयं लेपः सुरसुन्दरीणामपि ॥
पारतः काश्मीरकर्पूरगोरोचनाचन्दनमातुलचूर्णनिर्मितः साधनलेषोऽप्स-
रसामपि चित्तं हरतीति ।। ५६ ॥
तइतअरकळ्ळकेसरकुसुम्भसे अविरइ कुणइ ।
सोभग्गमणण्णसमंवामाण विळेवणं सुहअं॥५७ ॥
त्वक्तगरतकल्लकेसरकुसुम्भशैलेयविरचितं करोति ।
सौभाग्यमनन्यसमं वामानां विलेपनं सुखदम् ।।
वल्कलकुटिलमांसीनागरकेसरमहारजनीपरपुष्टैर्विरचितः वधूनां वराङ्ग-
लेपः परमं सौभाग्यं करोति सुखदत्वादिति ॥ ५७ ॥
सिन्धुवआसोवचळसोवीर(अ)मच्छपित्तवरणीहि ।
घअमहुक(का?णा)सणाहो भअळेओ कुणइ सोभग्गं ।।
सैन्धववचासौवर्चलसौवीरकमत्स्यपित्तवरणीभिः ।
घृतमधु(कृतोऽसौ ? कणासनाधी) भगलेपः करोति सौभाग्यम् ।।
लयोनगन्धाकृतकसैलाजनमत्स्यापित्वैस्तथा बरण्या सौराष्ट्रमृत्तिकया
चेत्येतैः कृतः सर्पिर्माक्षिकपिप्पलीचूर्णयुतः स्त्रीणां वराङ्गाभ्य(क्तः ? :) सौभा-
ग्यमावहतीति ॥५८॥
(सिअ)सिद्धस्थअतेन्ळं दाळिमपश्चङ्गसाहिअं विहिणा।
गुज्झम्भङ्गेण रए कुणइ वसे णिअपई महिला ॥ ५९॥
सितसिद्धार्थकतैलं डाडिमपञ्चाङ्गसाधितं विधिना ।
गुह्याभ्यङ्गेन रते करोति वशे निजपति महेला ॥
गौरसर्पपतैलं डाडिमस्य पञ्चमिरौदलादिभिर्विधानेन साधितं पकं व-
राजलेपेन प्रयोज्य स्त्री कामुकं वशीकरोति । विधिरत्र द्रव्यचतुर्गुणं तैलं
तचतुर्गुणं जलं पकं लेपमात्रमिति ॥ ५९ ।।
माळइपसूणसाहितळम्भ(झोत्ते) परजकुहरम्मि ।
महिलाण सुरअसमए होइ पई दासपडिस्वो ॥ ६ ॥

·. हरमेखलाया मालतीप्रसूनसाधिततैलाभ्यक्त वरामकुहरे । महेलानां सुरतसमये भवति पतिदासप्रतिरूपः ।। सुमनःपुप्परक्तेन विधिना साधितं यत् तिलतैलं तेन सुरतसमये क्षिप्ते संसारमार्गविवरे कामिनी कामुकमत्यन्तवश्यं करोतीति ॥ ६०॥ पसुवइजळवहिअर्णिबदारुगुग्गुलुरसञ्जणकरण । महिळा वरङ्गधूरण गिअदइअं वसे कुणइ ।। ६१॥ पशुपतिसलिलवर्तितनिम्बदारुगुग्गुलुरमाञ्जनकृतेन । महेला वराङ्गधूपेन निजदयितं वीकरोति ।। छागमूत्रपिष्टैः पिचुमन्ददेवदारुपुरभागैः कृतो निर्मितो यो धूपः तेन महेला वराङ्गं धूपयति कामुक वशे करोतीति ॥ ६१ ॥ दप्पिअपसुवइजळपियाणरीमूळळेविउम्मलिअं। ण पडइ लिङ्ग खरकोरिखररआ (आ) ससुदिअंपि॥२॥ दर्पितपशुपतिजलपिष्टवानरीमूलले पितोद्वर्तितम् । न पतति लिङ्ग खरसारीखररतायातमूदितमपि ।। मत्तबस्तप्रस्रवण निघृष्टयद्वानार्याः कपिकच्छ्वा मूलं तेन लिहं यदु- द्वर्तितं चिद्रं कर्कशाधमदासीनिधुवनक्लेशकार्थतमपि पुंश्चिहं स्तब्धत्वं न जहा- तीति ।। ६२ ॥ सत्ताहं पसुवइसळिलभाविअं करहवारुणीमूळं । गाहोव्वदृणविहिणा कुणइ रए साहणथम्भ ।। ६३ ॥ (सप्ताह) पशुपतिसलिलभावितं करभवारुणीमूलम् । गाढोद्वर्तनविधिना करोति रते साधनस्तम्भम् ॥ सप्त दिनानि छागमूत्रैण भावितमुष्ट्रवारणीमूलं पिष्टं सद् चहलैनो- द्वतनकर्मणा सुरते ध्वजस्तम्भ(म ! मु)पहरतीति ।। ६३ ।। कमपरिवभिटकणपिपलितण्डुळविसे हि पिढहि । ळेविअधोपण णरो छिट्लेण चिरं रए मळद ॥ ६४ ॥ क्रमपरिवधितरहणपिप्पलितण्डुलवि(पयीः १ पैः पिष्ट)। विलिप्तधातेन नरो लिङ्गेन चिरं (औरमओ? रते मिलति)।

·तृतीयः परिच्छेदः । टकणं सुवर्णपादिका, पिप्पलीतण्डले मागधिकाबीजानि, विपं मुस्तादि, एतैरुत्तरोत्तरवृद्ध्या गृहीत्वा पिष्टैः प्रथमं लिप्तेन पश्चाद्धौतेन ध्वजेन चहलं निधुवने क्रीडतीति ।। ६४ ॥ मण्डोकवसाकुरुविळखण्डखण्डेहि काढि दुई । घअधूमधअत्थंभं करेइ चरणअळळेवेण ॥६५॥ · मण्ड्कवसाकुरुविल्लखण्डखण्डः कथितं दुग्धम् । (वज)धूमध्वजस्तम्भं करोति चरणतललेपेन ॥ दुर्दुरस्नेहेन तथा कुरुविल्लस्य कुलोराख्यस्य मत्स्यस्य (खण्ड)खण्डैः पिर्शितशकलैः सह कथितं क्षीरं (ध्वजस्य धूम) ध्वजस्य वामे स्तम्भं करोति । तेन लिप्तपादश्चिरं स्तब्धध्वजो भवति अग्निना च न दह्यत इत्यर्थः ॥ ६५ ॥ सिद्धं कुसुम्भतेनं भूमिळआयुण्णमीसि विहिणा । चळणभंगण रप (करेइ) ण(२) ख(रअ)रुकछाई॥६६॥ सिद्धं कुसुम्भतैले भूमिलताचूर्णमिश्रित विधिना । चरणाम्यङ्गेन रते करोति नरं खरतरोत्साहम् ॥ कुसुम्भस्य पद्मकस्य बीजोद्भवं तैलं गण्डूपदपूर्गन (कुरु खर) पचन- विधिना साधितं पादलेपेन रतिविपये पुरुपं तरुणरासमं करोतीति ।। ६६ ।। णीलुप्पळसिअपंकअफेसरमहुसक्कराविळित्तेण । सुरअम्मि चिरं कीळइ दढळिंगे णाहिविवरेण ॥६॥ नीलोत्पलसितपङ्कजकेसरमधुशर्कराविलितेन । सुरते चिरं क्रीडति दृढलिङ्गो नाभिविवरेण ॥ कुवलयेन तथा श्वेतपद्मकिञ्जल्केन तथा मधुशर्कराभ्यां लिसेन नाभि- कुहरेण पुरुषः स्तब्धलिङ्गः सन् सुरते चिरं रमत इति ॥ ६७॥ सिअवाअसजंघामूळोम्मीसकमळकेसरमहहि । णाहीहि को ठेचो वीअत्यम्भं रए कुणइ ॥ ३८॥ -- ·४२ हरमेखलायां श्वेतायाः काकजवाया मूलेन तथा किञ्जल्केन तथाच मधुना एतैर्मित्रैः सम्पादितो नाभिविवराभ्यहो रतौ वीर्यनिरोधं करोति चिरं रम(योतीत्यर्थः ।।६८॥ छीरकिळचुटपादुद्धव(त्ति)अंचळणजुअलळेवेण । कुणइ समंगामूळं बीअस्थम्भं रए सुइरं ।। ६९।। छीरळिगविकादुग्धवर्तितं चरणयुगळविलेपन । करोति समझामूलं चीजस्तम्भं रते सुचिरम् ।। सुधायास्तथा छगल्याः क्षीरेण पिष्टं लज्जालुकाया मूलं पादद्वयलपेन रतो पूर्वोक्तं कार्य करोतीति ।। ६९ ।। सिअसरिसबमिरिअवआविसाणसुरसाविळङ्गवीएहि । दुस्सीळगोवसीअरणमजणं पसुबहजळेण ॥ ७० ॥ सितसर्पपमरिचवचाविपाणसुरसाविळङ्गनीजैः । दुश्शीलगवीवशीकरणमञ्जनं पशुपविजलेन । गौरसिद्धार्थकृष्णगन्धाकुतखडकाकमिन्धमाजः छागमूत्रपिष्टैः कृत- मञ्जनं दुष्टानां धेनूनां दमनमिति ॥ ७० ॥ इअएस परिसमत्तो विविवसीअरणजोअसंपुण्णो । हरमेहळाए तइओ विभट्टदइओ परिच्छेओ ।। ७१ ॥ इत्येप परिसमा(प्यते ? तो) विविधवशीकरणयोगसंपूर्णः हरमेखलाबास्तुतीयो विदग्धपितः परिच्छदः ।। स्पष्टमेतत् ।। ७१ ॥ इति हरमेखलाया तृतीयः परिच्छेदः । अथ चतुर्थः परिच्छेदः । वेसाण विअट्ठाण अ सरीरपरिअम्मजणिअपरिओसं । साहेमि चउत्थमहं सम्पद विउलं पारच्छेअं ॥ १ ॥ वेश्यानां विदग्धानां च शरीरपरिकर्मजनि(त)परितोपम् । साधयामि चतुर्थमहं सम्मति विपुलं परिच्छेदम् ।। वेश्याविदग्धग्रहणं पूर्वपरिच्छेदक्रमानुसरणमात्रम् । वक्ष्यमाणं तु सर्व- साधारणम् । शिष्टः सुबोधः ॥ १॥ .

·। चतुर्थः परिच्छेदः । ४३ करिदसणामळ अमसीभअगरअविपक्कतेळ्ळकळविआ। ळेवेण कुणइ फुडं खळळीवि कुश्चिए चिहुरे ॥ २ ॥ करिदशनामलकमपीभृक्ष(राजोरस)विपक्कीलाकृतान् ॥ लेपेन करो(ते) स्फुटं खलतेरपि कुञ्चितान चिकुरान् ।। हस्तिदन्तं धात्रीफलं च पुटपाकेन मपीकृत्य मार्कवरसेन विपकं तेन मिश्रित(धाम ? )सालेपः खल्वाट-यापि कुटेलान् केशानापादयति । किं पुनर- न्यस्य। तैलपाकविधिः समूलस्य मार्कवस्य च पले तस्वरसस्य द्वात्रिंशत् पलानि तिलतैलपलान्यष्टौ तान्येव ग्राह्याणीति रवरसपाकेन सर्वत्रेपैव स्थितिः ॥ २॥ छाअच्छीररसञ्जणपुडगइन्ददन्तमसिळित्ता ॥ जान्ति सत्तरत्ता खळळीउवि कुश्चिआ केसा ॥३॥ छागक्षीररसाञ्जनघुटदग्गजेन्द्रदन्तमपीलिताः जायन्ते सप्तरात्रात् खलतेरपि कुञ्चिताः केशाः ।। अजादुग्धरसाजनाभ्यां मिश्रितया पुटपाकदग्धकरिदशनमप्या लिप्ताः केशाः पूर्ववत् श्रेष्ठा भवन्तीति ॥ ३ ॥ भंगरअरसोम्मीसिअगुजाफळ (चुपण)साहिअं तेळळं । कुणइ सिरोरुहरिद्धिं कुट्टमुरातुडिजडासहि ॥ ४॥ भृङ्गर(जो ? सो)मिश्रितगुजाफलचूर्णसाधितं बैलम् । करोति शिरोरुहटादि कुष्ठमरातुटिजटासहितम् ।। मार्कवरसेन गीकृतरक्तिकाचूर्गेन पूर्वोकपरिमाणस्थित्यादिना नि- (च! चित) तैलं विषाणेन मधुरया सुगन्धमुरया तु(ल्या 'टिभिः) सूक्ष्मैलामि- र्जटया मारया च तैर्मिश्रीकृतचूर्णितैः सहितं केशसम्पत्ति करोतीति ॥ ४ ॥ भळाअअवुद्दईफळगुजामूळप्फळाण पकेण । महुसहिएण विळितं सुरवइलुत्तं समन्छाइ ॥५॥ मल्लातकबृहतीफलगुञ्जामूलफलानामेकेन । मघुसाहेतेन विलितं सुरपतिलुप्तं श(मय में याति ।।

·हरमेखलायां भल्लातकमरुप्करम् । वृहतीफलं कण्टकालिकाफलम् । गुञ्जाया राक्त- काया मूलं फलं वा । एतेषां मध्यादन्यतमेन चूर्णीकृतेन माक्षिकेसति तेना. भ्यक्तमिन्द्रलुप्तसंज्ञया प्रसिद्ध गिरसि श्मश्रुणि वा लुप्तलोमरूपन्याधिजातं शर्म यति विनश्यतीति ॥ ५॥ पिडेहि कसणरोदिणिमुत्तम्प्रीसेहि जवकुसुमेहि। कअळेचमिन्दतं घणचिटुरमणोहरं होइ ॥६॥ पिष्टः कृष्णरोहिणीमूत्रमिश्रपाकुगुमैः । कृतलेपमिन्द्रलप्त (कनकी धन)चिकुरमनोहरं भवति ।। जपापुप्पाण्युपुप्पाणीति प्रसिद्धानि । तैः पिष्टैः कृष्णाया रोहिण्या धेनोः प्रसवेण मिश्रितैलिप्तं पूर्वोक्तमिन्द्रगुप्ताख्यं व्याधिजातं पुनर्जातमनोहरकेशं भ. वतीति ॥ ६ ॥ वुहईफलरसघह गुज्जादू फळं वळेवेण । कञ्चणणियाक्छि अमराहियमुण्डि हरइ ॥ ७ ॥ वृहतीफलरसघृष्टं गुजामूलं फलं वा लेपेन । काञ्चननिघृष्टपच्छितममराधिपमुण्डितं हरति ।। कण्टकालीफलरसेन पिष्टं क्तिकानां मूलं फलं वा लेपेन पूर्वोक्तमिन्द्र- लुप्तं हरति । कीदृशमिन्द्रलप्तं, पूर्व सुवर्णेन निधृष्टं पश्चात् सूक्ष्मशस्त्रेण कृत- क्षतमिति । सर्वेषामिन्द्रलप्तलेपानां निघर्षणप्रच्छादनविधिः साधारणः ॥ ७ ॥ पसुगन्धाणीलुप्पळतिळकळिफळमज्जमहुअछछीहि । गुण्डिअसिराण चिहुराण पडन्ति पिअंगुसहिएहि ॥८॥ पशुगन्धानीलोत्पलतिलकलिफल(मज्ज)मधुकत्त्वग्भिः । गुण्डितशिरसा केशा न पतन्ति प्रियासहितः ।। पशुगन्धा अविगन्धा पूतिपर्वरक इति प्रसिद्धः । नीलोत्पलं कुवलयम् । तिलाः प्रसिद्धाः ! कलिफलं.विभीतकपालं तस्य मज्जा अण्डसारः । मधुकस्य मधुयष्टयास्त्वगेतैः श्यामया सहितैः लिप्तमूर्धा कचा न पतन्ति स्थिरीभवन्ति । अत्र लेपत्वापादनाय द्रवद्रव्यं जलमेव ग्राह्यम् । विशेषानुक्ती सर्वत्र पैव स्थिति- रिति ।। ८॥ ..

·४५
..
चतुर्थः परिच्छेदः ।
आमळअकुटकवळअमंसिपकाळेविअमिन सीसम्मि ।
अइरा विरळा बिघणा जाअन्ति मनोहा चितुरा॥९॥
आमलकाष्ठकुवलयमांसीवलालिले शी ।
अधिगद् विरला अपि धना जायन्ते मनोहराचिकुराः ।।
धात्रीफलविपागोत्पलनलदैस्तथा वलया अनयैव संज्ञया प्रसिद्धया
कृतलेपेन लिसे मस्तके लुप्तत्वाद्विरला अ(पि) केशाः संहता रम्याश्च पुनर्जायन्ते
इति ॥ ९॥
माअन्दपीअर्मासिअहाणामळएहि गुण्डिआ चिहुरा ।
ण पडन्ति ढवद्धमूळघणदीहरसिणिवा ॥१०॥
आमवीजमिश्रितखानामलकष्ठिताचिकुराः।
न पतन्ति भवन्ति दृढबद्धमूलधनस्निग्मदीर्घाः ।।
आम्रफलमज्जाभ्यन्तरवति यत् सारं तेन मिश्रितः सानार्थमुपसाधितैः
सुगन्धामलकैलिश शिरसि सति केशा न केवलं न पतन्ति, यावत् सर्वः स्वगुणैः
संयुक्ता भवन्तीति । खानामलकविधि पञ्चमे वक्ष्याः ॥ १० ॥
समणीलोप्पक केसरहिमहुलिलेहि सरिसामळअं!
सीसमिम चिरपरूढ़ पि उपिआसं समुप्पुसद ॥ ११ ॥
समनीलोत्पलफेसरयष्टिमधुतिलैः सदृशामलकम् ।
शी चिरप्ररूढमपि दारणं समुन्मूलयति ।।
समानस्तुल्यभागः कुवलयन नागकेसरेण मधुयष्टया तिलेन चत्यतैः
सर्वः समानर्धात्रीफलं शीर्षे दर सत्वक्चटनरूपं व्याधिजातम् उम्पियास-
मिति देशोपदे च्यात्यात निवारयति ॥ ११ ॥
रचिबुद्धोळरन्तरधूमददमुहमास चुण्णमसिमसिं।
ळेवण सअळसिररोअविउडणं कुणइ कटुते ॥ १२॥
रविदुग्धान्ति(र)धूमनिदग्धशुभमापचूर्णमपीमियम् ।
लेपन सकलशिरोरोगविघटनं करोति कटुतैलम् ।।
अक्षारणाकृताः सन्तो धूपेन पुटपाकेन विदग्धा विशोपिता ये (मा)-
पास्तच्चूर्णजा यासी मपी तया मिश्रं कटुतलं सर्पपनलं तदलाभे गुल्गुडी-
जतलं लेपेन शिरोभ्यहन संबंपां शिरोरोगाणां विनाशं करोति इति ॥ १२ ॥

·हरमेखलायां
आमळअफळ कअमाळकिसळअप्पम्माडवीअळश्वाहि।
ळेओ सीसम्मि कओ दारुणमवि हरइ दारणअं॥१३॥
आमलकफलकृतमालकिसलयनपुबाटवीजलाक्षाभिः ।
लेपः शीर्ष कृतो दारुणमपि हरति दारकम् ॥
धात्रीफलमारग्वधप्रवालमेळकवीजं दीप्तिश्चेत्येतेः लेपो घोरमपि दारुणं
शीर्पत्वग्विकारमुप्पियासमिति प्रामुक्तं निवारयतीति ।। १३ ।।
ओ घणचण्डासुरविताणतणुदळणिसाहळदीहि ।
दारणअपमुहसिरख्ढचिहुररिउणो विणासेइ ॥ १४ ॥
लेपो धनचण्डासुरविपाणतनुदलनिशाहरिद्राभिः ।
दारणकप्रमुखशिरोरूढचिकुररिपून् विनाशयति ।।
घनो मुस्ता चण्डा चोरकभेद: काठगुग्गुलरिति प्रसिद्धः, असुरः, (सुर!)
विमाणं कुष्ठं, तनुदलं तमालपत्रं, निशा दारुहरिद्रा पिण्डहरिद्रेत्येतैः कृतो.
ऽसावालेपः प्रागुक्तान् दारणप्रमुखान् सर्वाश्विरप्ररूढानपि केशव्याधीन् विना.
शयति॥१४॥
णिग्गुण्डिफ(ळि)णिरूविआसिद्ध सिद्धञ्च मोरअफळेहि।
तेळ्ळं सिररो(अ)हरणमभंगजुतीए ॥ १५ ॥
निर्गुण्डीफलिनीरूपिकसिद्धं सिद्धं या मसूरकफलैः ।
तैलं शिरोरोगहरणमभ्यङ्गयुक्त्या ।।
निर्गुण्डी भूतकेशी । फलिनी लागली । रु(ो? पि)कोऽर्कवृक्षः एतैः
पूर्वोक्तर....प्यां विधिना सिद्धम् अथवा अपामार्गफलसिद्धं तिलतैलं शिरो-
रोगहरणं लेपयुक्त्या मूर्धरोगाणां समूहोत्सादनं भवतीति ॥ १५ ॥
खप्परभज्जणा वा घुषिणपण कुट्टेण तेळ्ळसहिएण ।
चिररूढसिआदाहकण्डविअणाओ णासन्ति ॥ १६ ॥
खपेरभर्जना(द्) वा चूर्णितेन कुष्ठेन तेल(सुलिने ? सहित)न ।
चिररूढपिटकादाहकण्डुवेदना (नाशय? नश्यन्ति ।।
खपरे मृत्पात्रकपाले भृष्टं यत् कुष्ठं तेन तैलेन च सहितेन शिरोभ्य.
गात् तज्जानां रुपकाख्यानां मूक्ष्मपिटकानां सम्बन्धी यो दाहः कण्डूश्न त.
स्कृता वेदना नश्यन्तीति ॥ १६ ॥

·चतुर्थः परिच्छेदः ।
अतरुणविळळसिरेण च धोमो गुळपाणिएण व जहिच्छं।
मूढो नि होइ सहसा विसंखळो चिरपन्भारो ॥१७ ।।
अतरुणविल्यशिरसा या धातो गुळपानी येन वा यथेष्टम् ।
मूढोऽपि भवति सहसा विशृङ्खलश्चिकुरमाग्भारः ॥
अतरुणरय पररय बिल्वफलस्थ मज्ज्ञा या शोधितस्य गुलस्य जलेन
वा अभ्यक्तः केशसमूहो जटीभूतोऽपि विविक्तो भवतीति ॥ १७ ॥
फणिवकळीदकरसमिळेअमासेणपारअविळेविआ चेळी ।
(आअर)सेह णिवद्धा सिम्मि णीसेसजूअसंघाओ ॥१८॥
फणिवल्लीदलरसमिलितमसृणपारतविलिप्ता चीरिका ।
आकर्षति नियदा (शिरसि निश्शेपयूकसचातान् ।)
तद्गतान् यूकाख्यान् जन्तूनाकर्षति ततो विद्वेषयतीति ॥ १८ ॥
सविळंगगन्धआसिळासिद्धं सुर(भि? भी)जळेन कडुनेगळं ।
आजम्म णेइ खरं लिक्खासहिआउ जूअसंघाउ ॥ १९ ॥
सविळङ्गागन्धकशिलासिद्धं सुरभिजलेन कटुतैलम् ।
आजन्म नयति क्षयं लीक्षासहितान् यूकसङ्घातान् ।
कृमिनेन सह गन्धपापाणमनश्शिलाभ्यां गर्भक्षिप्ताभ्यां गोमूत्रेण पू-
वोक्तशुद्धाम्बुयुक्त्या सिद्धं सम्पन्नं कटुतैलं केशाभ्यगाद् यावज्जीवं सलीक्षा
यूकाः क्षपयन्ति । पुनस्ता न भवन्तीत्यर्थः ॥ १९ ॥
णवघदृसंखचुपणआणिहसीसआवेळेविआ चिहुरा ।
ससिकिरणकन्तिधवळा विहन्ति भमरउळसच्छाआ॥
[२०॥
नवदग्धशहचूर्णकनिघृष्टसीस(क)चिलिप्ताचिकुराः।
शशिकिरणकान्तिधवला अपि भवन्ति भ्रमरकुलसच्छायाः ।।
तत्कालं पुटपाक दग्धस्य शहस्य फच्चोर्यकचूर्णकेन निघृष्टं समरसी
कृतं यत् सीसकं नागं तेन लियाः केशाः पलितशुष्ठा अपि भ्रमरवत् कृष्णी.
भवन्तीति ॥ २० ॥

·हरमेखलायां भंगरअळोहतिहळावीअअकणवीरणीदिसमभा। बहुसो अगुळधू करेइ कसणाइ पाळेआइ ॥ २१ ॥ भृङ्गरजोलोहनिफन्द्रायोजककणवीरनीलीसमभागम् । बहुशः कृतगुलधूपं करोति कृष्णानि पलितानि ।। मार्कचशस्त्रचूर्णत्रिफला असनयमारनीलीनां समभागा यस्मिन् तत् तथाविधं द्रव्यं बहुवारं गुलभूपेन कृताधिवास लेपेन जराशुक्लान् कृष्णय- तीति ।। २१ ॥ माअन्दवीअतिहळाणीळीभंगरअपंकळोहेहि । पलिआइ कुणइ यो सकश्चिओ अळिउन्दणीहाइ ॥२२॥ आम्रचाजत्रिफलानीलीभृङ्गर(जः? स)पकलोहै। पलितानि करोति लेपः सकाश्चिकोऽलिकुलविभानि ॥ आम्रास्थिसारं त्रिफला तथा तेकराजरसः परः पद्मिनीतले कर्दम, श- स्त्रचूर्णमित्येतैः काञ्चिकसंयुक्तैर्लेपो जरां नाशयतीति ।। २२ ॥ कच्चूरतअरसामासळेहि समं सुवट्टिा रअणी । रओइ धवळचिहुरे जणस्स गुळधूथिए बहुसो ॥ २३ ॥ कच्चरतगरश्यापाशैलेः सम सुवर्तिता रजनी । रञ्जयति धवलचिकुरान् जनस्य गुलपितान् बहुशः॥ कच्चूरं कळयमिति प्रसिद्धं, त्तेन, तथा कुटिलं तथा प्रियः तथा शैले शिलापुप्पम् एतैः सह सुपिष्टा हरिदा । किमुक्तं भवति । कच्छूरादीनां चतुर्णा समांशानां यावत् परिमाणं तावत् प्रमाणं हरिद्रा, सा बहुशो गुळ- धूपकृलाधिवासा पलितं नाशयतीति ॥ २३ ॥ सेलुसिवाखंभ रीकाअणिकळिक यणिम्तेले ग । णासेइ पळिअविउडणमेक्योकं दुद्धणिरअस्स ॥ २४ ॥ शेलशिवाखंभारीकारुनिकलिवृक्षनिम्बतलानाम् । नस्येन पलितविघटनमेककं दुग्यनिरतस्य । क्षीराहारस्य सतः पुरुपरम शेल्यादिफलानां सम्बन्धि तैलं नस्येनोपयुक्त पलितं नाशयति । तत्र शेलुः श्लेष्मातकः । शिवा हरीतकी । खम्भारी श्रीपर्णी - ·चतुर्थः परिच्छेदः । काकनी गुञ्जा कलिवृक्षो विभीतकः निम्बः पिचुमन्दः एतेषामेकतमस्यापि फ- लसारनिर्गतेन तैलेन नस्यप्रयोगाद् उक्तफलसम्पत्तिरिति ।। २४ ।। समतिळकाफणिआवीअचुपणतेळळेण णावणं दिण्णं । कुण धणकसणकुडिळं सुसिणिद्धं कुन्तळकळावं ।। २५।। समनिलकाकनिकाबीजचूर्णतैलेन नावनं दत्तम् । करोति धनकृष्णकुटिल (सुस्निग्ध) कुन्तलकलापम् ॥ समास्तुल्यभागा यस्य तिलास्तादृशं यद् गुजाफलान्तर्तिसारचूर्ण तद्- द्भवेन तैलेन प्रयुक्तं नस्य चिकुरचयं सर्व निजगुणैः संयुक्तं करोतीति ॥२५॥ कश्चिअयहिअपरिपक्सेलुफळमज्जवित्ततविआहि । खररविअरेहि ते परिच्चुअंळोहतण्णाहि ॥२६॥ अभंगणासविहिणा सिहिगळणीलाइ कुणइ पलिआइ। गळदसणसवणणासामुहणअणविआरसमणश्च ॥२७॥ काश्चिकवर्तितपरिपक्कशेलुफलमलिप्ततप्तात् । खररविकरैस्तलं परिच्युतं लोहभाण्डात् ।। अभ्यङ्गानस्यविधिना शिखिगलनीलानि करोति पलितानि । गलदशनश्रवणनासामुखनयनविकारशमनं च ।। काश्चिकेन आरनालेन पिष्टो योऽसौ श्लेप्मातकस्य फरस्य मजा सारः तेनाभ्य(क्तं ! तात्) शखमयाद् भाजनात् तीक्ष्णार्करश्मिाभस्ताप्ताद् यचलं प्रसवति, तेन नस्याभ्यमयुक्तेन मयूरकण्ठकृष्णानि पलितानि संप- द्यन्ते । तथा तत् तैलं कण्ठादिविकारान् शमयतीति युगलकम् ।। २६,२७ ।। विहिणा सिहिसिहभदरअसरससिद्रेण सुरहिसारण । कंअणावणाण णासन्ति सत्तरत्तेण पळिआइ ।। २८ ।। विधिना शिखिशिखाभृङ्गराजस्वरससिद्धेन मुरभिसारेण । कननाव(ना)नां नश्यन्ति सप्तरात्रेण पलितानि ॥ शिखिशिखा मयूरशिखा मार्कवस्वरसे हि कल्कीकृत्य सिद्ध यत् सुरभि- सारं कृतं तेन नस्यपयोगेण सप्तरात्रं प्रयुक्तं जरां विनाशयति । सिदिरत्र स्वरससिद्धतेरस्य पूर्वमुक्तो यः स (एवमि? येति ॥ २८ ॥ अइकम्मळकभिअवष्टिाहि एरण्डमूळकुटेहि । पउणाविआ या सिरविअणा दूरमोसरइ ॥ २२ ॥ -

·चतुर्थः परिच्छेदः
५१
ओस(रइ) ससिन्धवमीसमुत्तपरिपूरिआण सवणाण
विअळन्तपूअविअणातुराण दुक्खं मुहुत्तेण ॥ ३३ ॥
अपसरति (स)सन्धवमेपमूत्रपरिपूरितयोः श्रवणयो।
विगलस्पूयवेदनातुरयोः दुःखं मुहूर्तेन ।।
मेपशब्देनात्र छागो विवक्षित इत्याचार्यास्तेन सैन्धवयुक्तलवणेन छाग-
मुत्रेण कृतपूरणयोः कर्णयोः स्यन्दमानपूतिजनितव्यथयोरपि पटिकाद्वयमात्र-
पूरणात् शूलं निवर्तत इति ॥ ३३ ॥
माळइदळ कुसुमरसेहि परि गोजळण भरिअंपि।
दरेण परिहरिज्जइ सवणजुअं पूहरोएण ॥ ३४ ॥
मालतीदलकुसुमरसाम्यां पूरितं गोजलेन भरितं वा ।
दूरेण परिहियते श्रवणयुगं पूतिरोगेण ॥
सुमनःपल्लवाभ्यां (कुसुम)रसेन च माक्षिकेण च अथवा गोमूत्रेणैव च
पूरितं कर्णयुग्मं कर्णसावन्याधिना वय॑ते । स तस्य पुरुषम्य पुनर्न भवती-
त्यर्थः ॥ ३४ ॥
माहिसणवणीअजुअं सत्ताहं धण्णरासिपरिवासि।
णवमुसलिकन्दचुण्णं विधिअरं कपणपाळीण ॥ ३५ ॥
माहिपनवनीतयुत्तं सप्लाई धान्यराशिपर्युपितम् ।
नवमुसलीकन्दचूर्ण वृद्धिकरं कर्णपालीनाम् ।।
नवायाः मत्यमाया मुसल्याः क्षुरिकाया मूलस्य चूर्ण महिपीनवनीतेन
संयुक्तं सप्ताहोरात्रं ब्रीहिकूटमध्ये स्थापतं तदभ्यगाभ्यासात् कर्णपाली वर्धते
इति ॥ ३५॥
गुजाफळचुण्णम्मीसजाअमाहिसपउन्मवं कुणइ '
घअमणुदिणमन्भंगेण कण्णविद्धिं जाहिच्छाई ॥३६ ॥
गुनाफलचूर्णोन्मिश्रितजातमाहिपपयोद्भवं करोति ।
घृतमनुदिनमभ्यङ्गेन कर्णवृद्धि यथेच्छया ।
रक्तिकाफलसारचूर्णेन सहितं यन्माहियं पयः कथितं ततो दधिभूता-
दुत्पन यन्नयनीतं तत्सिद्धं यद् घृतं तदभ्यमाभ्यासाद् यथारुचि श्रोत्रपालीवृद्धि
-
करोति ॥ ३६॥

·५०
हरमेखलायां
अत्यम्ल काञ्चिक पतिताम्यामेरण्डमूल कुष्ठाभ्याम् ।
प्रपुन्नाटलिप्ता वा शिरोवेदना दूरमपसरति ॥
चुकारनालपिष्टाभ्यां गन्धर्वविषाणमूलाभ्यां शिरआर्तिनश्यति । अथवा
पळकबीजेन पूर्वोक्तद्रव्यपिष्टेन लेपानश्यतीति ॥ २९ ॥
तेळोळळवत्थवेढिअसुरविळ्ळ किनिश्चआण एकस्स ।
जळणादीपिअगळिआ सिमिसिमिआ हरइ सुइसूळं ॥३०॥
तैलाईवस्त्रवेष्टितसुरविल्यसूक्ष्मदारुणोरेकस्य ।
ज्वलिता? लना) दीपितगळिता सिमिसिमा हरति श्रुतिशूलम् ।।
तिलतैलेनार्दीकृतं यद् वस्त्रं तेन वेष्टितयोदेवदारुमालूरसूक्ष्मकाष्ठयो-
मध्यादेकत(म? र)स्य सम्बन्धिनी अग्निप्रज्वलिता सती गळिता प्रमुता
यासौ सिमिसिमाशब्दोपलक्षिता स्नेहकणिका सा कर्णान्त प्रविष्टा कर्णरुजं
हरतीति ॥ ३०॥
हिडवआमिसिसिन्धवणाअरसुरदारकुट्टपरिपकं ।
गोमअरसेण तेळळं समत्थसुइरोअविदवणं ॥ ३१ ॥
हिङ्गवचामिसिसन्धपनागरसुरदारुकृष्ठपरिपक्वम् ।
गोमयरसेन तैलं समस्तश्रुतिरोग(निर्मळनम् १) ।
राम(ठाश्च ? ठोग्र)गन्धाभ्यां तथा मिस्या शतपुप्पया लवणेन शुण्ठ्या
देवदारुणा वा चव्येन च गोशकृद्रसकल्कितेन सिद्धं तैलं श्रवणगदविनाशनम् ।
पचनीवीधरन स्वरससाध्यतैलवदिति ॥ ३१ ॥
रूविअदळवेडिअजळणसिण्णळसुणंचु सवणसूळहरं ।
सवणाण भरणविहिणा.गोसे णिहुटुंगितोयं वा ॥३२॥
रूपिकादलवेष्टितज्वलनस्विन्नलशुनाम्बु श्रवणशूलहरम् ।
श्रवणानां भरणविधिना प्रभाते निहुडुङ्गितोयं वा ।।
अकपल्ल (वरस वे)न चेष्टितं यद् रसोनमूलं ज्वलने मन्दामौ कुकूले स्विन्नं
वो निप्पीडनानिष्क्रान्तः तेन कर्णपूरणात् श्रवणशूलहरः । अथवा सुधा-
क्षजलं श्रवणपूरणविधिना शूलमपहरति । सुधावृक्षस्य यावद(रुण)स्योदयो न
जातस्तावधज्जलं सवति, तस्यायं प्रयोग इति ॥ ३२ ॥

·चतुर्थः परिच्छेदः । ओस(रइ) ससिन्धवमीसमुत्तपरिपूरिआण सवणाण विअळन्तपूअविअणातुराण दुक्खं मुहुत्तेण ॥ ३३ ॥ अपसगति (ससैन्धवमेपमूत्रपरिपूरितयोः श्रवणयोः । विगलत्पूपवेदनातुस्योः दुःख मुहूर्तेन ॥ मेपशब्देनात्र छागो विवक्षित इत्याचार्यास्तेन सैन्धवयुक्तरवणेन छाग- मुत्रेण कृतपूरणयोः कर्णयोः स्यन्दमानपूर्तिजनितव्यथयोरपि घटिकाद्वयमात्र- पूरणाद शूलं निवर्तत इति ॥ ३३ ॥ माळइदळकुसुमरसेहि पूरिअं गोजळेण भरिश्रपि । दूरेण परिहरिज्जइ सवणजुअं पूइरोएण ॥ ३४ ॥ मालतीदलकुसुमरसाभ्यां पूरितं गोजलेन भरितं वा । रेण परिहियते श्रवणयुगं पूतिरोगेण ॥ सुमनःपल्लवाभ्यां (कुसुम)रसेन च माक्षिकेण च अथवा गोमूत्रेणैव च पूरितं कर्णयुग्मं कर्णस्रायव्याधिना वय॑ते । स तस्य पुरुषम्य पुनर्न भवती- त्यर्थः ॥ ३४ ॥ माहिसणवणीअजु सत्ताहं धण्णरासिपरिवसि। पावमुसळिकन्दचुपणं विद्धिअरं कपणपाळीण ॥ ३५॥ माहिपनवनीतयुतं सप्ताई धान्यराशिपर्युषितम् । नवमुसलीकन्दचूर्ण वृद्धिकरं कर्णपालीनाम् ।। नवायाः प्रत्यमाया मुसल्याः क्षुरिकाया मूलस्य चूर्ण महिषीनवनीतेन संयुक्तं सप्ताहोरात्रं ब्रीहिकूटमध्ये म्यापितं तदभ्यगाभ्यासात् कर्णपाली वर्धते इति ॥ ३५॥ गुजाफळचुण्णम्मीसजाअमाहिसपउन्भवं कुणइ । घमणुदिणमभंगण कपणविद्धि जहिच्छाई ॥३६॥ गुलाफलचूणोंन्मिश्रितजातमाहिपपयोद्भवं करोति । धृतमनुदिनमभ्यङ्गेन कर्णवृद्धि यथेच्छया ॥ रक्तिकाफलसारचूर्णन सहितं यन्माहिएं पयः कथितं ततो दधिभूता- दुत्पनं यनवनीत तसिद्धं यद् घृतं तदभ्यगाभ्यासाद् यथारुचि गोत्रपालीवृद्धि - करोति ।। ३६ ।।

·પર हरमेखलायां विसगम्भत्तित्ताळातिळयउणखरजळविपकं । एकभंगेण वि कुणइ कपणपाळीउ बिजलाउ ॥ ३७ ।। विपगर्भतिक्तालावुतला तलमटगुणखरजलविपकम् । एकाभ्यङ्गेनापि करोति कर्णपालीविपुलाः ।। कटुतुम्व्या बीजोद्भूतं तैलमष्टभागमा विपसंयुक्तं तैलादष्टगुणेन रासममूत्रेण पई सकृदभ्यङ्गात् कर्णपालीवृद्धि कगेतीति ।। ३७ ॥ सिअसरिसववुहईफळरोहिअझसिपित्तसुरभिपिसि- [एहि। होइ धणसवणविद्वी माहिसणवणीअसहिएहि ॥३८॥ सितसर्पपबृहत्तीफलरोहितझपपित्तगोपिशितैः । भवति स्तनश्रवणद्धिहिपनयनीतसहितः ।। गौरसिद्धार्थकण्टकालीफलाभ्यां सह राहिताव्यस्य मत्स्यस्य पित्तं रोहिपीद्रव्यं चताभ्या शुष्कचूर्णीकृताभ्या तथा माहिपनवनीतेन युक्ताम्याम- भ्यङ्गाभ्यां कर्णकुचवृद्धिर्भवतीति ॥ ३८ ॥ कुसुमरसतअरमोरअसिअसरिसववुहइपिप्पलिति- [ळेहि। हयगन्धसिन्धवमरीअकुजवमासमीसेदि ॥ ३९॥ उम्मळअमिन्नमो सरणपाणिथपलिंगवासिहराण । कुणाइ सई किरमाणं विद्धिं णिउणो गुणाण व्य ॥ ४० ॥ कुसुमरसतगरमयूरकसितपंपहतीपिप्पलीतिलैः । हयगन्धसैन्धवमरीचषष्ठयवमापमिश्रः ।। उन्मळनमिदं श्रवणापाणिस्ननतिङ्गमाहुशिखराणाम् । करोति सदा क्रियमाणं द्वि निपुणो गुणानामिव ॥ माशिक तथा कुटिलं तथा अपामार्गः तथा गौगसिद्धार्थः तथा कण्टकाली तथा कणा तथा तिला तथा अश्वगन्धा तथा लवणं तथा मरिच तथा व्याधिस्तथ

·चतुर्थः परिच्छेदः ।
यवास्तथा मापाश्चेत्येतैः समभागैः कृतमुद्वर्तनं कर्णकरकुचध्वजस्कन्धानां
सदाभ्यस्यमा(नैः नं) वृद्धिं करोति गुणानां श्रुतानामभियुक्तो यथेति युगलकम्
॥३९,४०॥
भळळाअअधुहईफळळाळिमछळ्ळीहि (ता? का)दिअं
[कुणइ।
सरिसवतेब्ळं लिंग जणस्स ह्यलिंगपडिरूवं ॥४१॥
भल्लातकबृहतीपलडाडिमत्वकथितं करोति ।
सर्पपतैलं लिङ्ग जनस्य हयलिङ्गप्रतिरूपम् ॥
अरुष्करकण्टकारीफल(दाडिमोत्यक्साधितं यत् पूर्वोक्तशुद्धाम्बुयुक्त्या
सम्पादित सिद्धार्थकतैलं तल्लोकस्याभ्यासात् महासाधनतां करोतीति ॥४१॥
पुड्डदृपुडइणीदळभळाअभसनिळकहळोणाण ।
भूईअ काळपरिणअवुहईफळवारिपिट्ठाण ॥ ४२ ॥
महिसीपुरिसुम्मकि परसाहणमणुविळे होइ ।
मुसळच मम्महाउरजुईजणदप्पविद्दवणं ॥४३॥
पुर(पाक ?)दग्धपुटकिनी(दलाभल्लातकसलिलकृष्णलवणानाम् ।
भूत्या कालपर्युपितबृहतीफलवारिपिष्टानाम् ।।
महिपीपुरीपोन्मलितं नरसाधनमनुलिप्तं भवति ।
मुसलमिन मन्मथातुरयुवतिजनदर्पविद्रवणम् ॥
पुटपाकदग्धस्य (पुटकिनीदलस्य तथा अरुष्करस्य तथा सलिलस्य
बालकस्य तथा कृष्णलवणस्यार्कस्य चेत्येतेषां भस्मना सुपककण्टकारीफलरस-
मिश्रितेन प्रागिव शूलाक्षशकृतोद्वर्तितमभ्यशानन्तरं वराङ्गं महत्त्वादुक्तकार्यक्षम
भवतीति युगलकम् ॥ ४२, ४३ ।।
जळसूअरोहिणीपिसिअचुपणमाहिसघडम्मलिज्जन्तं ।
ळिंग तरुणतुरंगमलिंगसमार्ण समुव्यहइ ॥ ४४ ॥
जलशूकरोहिणीपिशितचूर्णमाहिपघृतोन्मळ्यमानम् ।
लिङ्ग तरुणतुरङ्गमलिङ्गप्रमाणमुदहति ॥
शवालेन तथा ताम्रापलस्य शुष्कस्य चूर्णन महिपीतेन चोद्वर्त्यमानं
लिममुक्तप्रमाणं भवतीति ॥ १४ ॥

·हरमेखलायां
हईफळभळाअअणलिणीदळसिन्धुसकिळसूहि ।
माहिसणवणीअकरंभिएहि हयपरिमळाच्छन्दो ॥४५॥
सत्ताहमेत्तवसिपाहि सेरिहीकानकअदुम्मळअं()।
ळिनं इमेहि जाअइ हुइअखरसाहणं लिंगं ॥ ४६ ॥
पूर्व महिपीनवनीतकृतोन्मलनम् (१)।
लिप्समेतर्जायते लघूकृतखरसाधनकं लिङ्गम् ।।
पूर्व महिषीशकृता गाढमुद्वर्तितं पश्चादेतैः सर्पिरश्वगन्धाया मूलमुत्कीर्णन
अन्तर्निहितैः (१) पश्चात् सप्ताहमात्रपयुपितमिति युगलकम् ॥ ४५,४६ ॥
कणभरसमसिणवट्टिअयगन्धाकन्दमीसिअंधवि।
माहिसणवणीअम्मि विगअविअधुत्तीरफळम्मि ॥४७॥
गोमअगादुब्वहिअमेएण विळेविसं तिरत्तेण ।
होइ हयळिंगसरिसं लिंग काढणंगणादइ ।। ४८ ॥
कनक(रस)मसृणवर्तित हयगन्धाकन्दमिश्रितं पर्युषितम् । .
माहिपनवनीतं विमतवीजधुर्धरकफले ।।
गोमयगाढोद्वर्तितमेतेन विलिप्तं निरात्रम् ।
भवति हयलिङ्गसदृशं लिङ्गं कठिनाङ्गनादयितम् ।।
पूर्व गोशकृता दृढोन्मलितं साधनं पश्चादेतेन द्रव्येण त्रिरात्रं लिप्त-
मुक्तरूपं भवति। केन द्रव्येण। मातुलरसेन श्लक्ष्णपिप्टेनाश्वगन्धाकन्देन मिश्रितं
महिषीनवनीतमुबीजस्य हरदयिताफलस्यान्तर्निहितमहोरात्रमकं पर्युपितं कृत्वा-
नेनेति युगलकम् ॥ ४७,४८ ॥
धवळकणवीरकिसळअछेउम्भवयहळसळिळसंपुण्णं ।
णअणजुअंणीरुज्जइ सहसचिअतक्खणुक्कुविअं॥४९॥
धवलकणवीरकिसलयच्छेदोद्यवहलसलिलसम्पूर्णम् ।
नयनयुगं नीरुजीभवति सहसैव तत्क्षणोत्कुपितम् ।।
श्वेतहयमारबालपल्लवत्रोटनादुद्भवो यस्य तादृशेन यहुना जलेन त-
सेनेत्यर्थः । सम्पूर्ण भरितं तत्कालं विकृतं नेत्रयुग्मं तत्क्षणमेव विगतव्यथं
.
भवति ॥४९॥

·चतुर्थः परिच्छेदः ।
मोरेअमूळे तम्ममअभाअणे थोअसिन्धयोम्मीसं।
मन्धणिहितं सरणेण हरद पवळोअणुकोयं ॥ ५० ॥
मयूरकमूलं ताम्रमयभाजने स्तोकसैन्धवोन्मिश्रम् ।
मस्तुनिघूट भरणेन हरवि नवलोननोस्कोपम् ।।
अपामार्गमूलं ताम्रभाण्डे ईपसैन्धवयुक्तं दधिमण्डेन निघृष्टं कृत्वा तेन
पूरितयोनॆत्रयोतरुणो विकारतकालमेव शाम्यतीति ॥ ५० ॥
कपणणि विद्यासहपविमूहिआ हरद कोअणुकोचं ।
भरणे (अ?)ग सिरगुपळळवरसो व्य महुणा समुन्मि-
[स्सो॥५१॥
कर्णनिविष्टसहदेवीमृलिका हरति लोचनोकोपम् ।
भरणेन शिग्रुपल्लघरसो वा मधुना समुन्मिश्रः ॥
सहदेव्या दण्डोत्पलाया मूलं श्रोत्रपालीभृतं तरक्षणात् कुपितयोंर्नत्रयो-
विकारं संशमयति । अथ सौभाञ्जनकिसलयस्यन्दो माक्षिकसहितो नेत्रपूरणेन
पूर्वोक्तं कार्य करोतीति ॥ ५१ ॥
अणुदिअसं गोसे कोअणाइ जो धुवइ तीणि चाराओ।
विमळजळभरिअवअणी सो मुच्चइ णअणरोएहि ॥५२॥
अनुदिवसं प्रभाते लोचने यो धावति वान वारान् ।
विमलजलभरितवदनः स मुच्यते नयनरोगैः ।।
सुप्रभाते शिशिरनिर्मलस्वादुजलपूरितास्यः अञ्जलित्रयैः प्रतिदिवस
लोचने प्रक्षालयन् सर्वनेत्ररोगैः न कदाचिद् बाध्यते । स्वस्थवृत्तस्य च नित्या.
भ्यासार्थमयं प्रयोगो न तु विकृतनेत्रस्य इति ।। ५२ ।।
हरइ तुरंगमजळघट्टमसिगकरवळिआजडा पीळि ।
अजगजुत्तीए पारा(ण) गीअमेत्तिव्य माहप्पं ॥ ५३॥
हरति तुरङ्गपजलघृष्टमसणकारवल्लीनटा नीलिकाम् ।
अमनयुक्त्या नराणां नीचमैत्रीव माहात्म्यम् ।।
अश्वप्रसवेण सूक्ष्मपिटा कारवल्याख्या या ओषधी निष्प-या या, (१)
तस्या यन्मूलम् अञ्जनयोगेनोपयुक्तं नीलिकां पटलाल्यं नेत्ररोग हरति ।
अन्धनीलिकाशन्दोऽपि पटलपर्यायः । यथा निकृष्टेन सह सौहार्द गुणगरि-
++
माणमिति ॥ ५३ ॥

·५७
चतुर्थः परिच्छेदः।
शाम्यति । क्षीरस्य साधनयुक्ति. --- एरण्डमूलपत्रयोः पलं पानीयपलैः पोड-
शभिः कायित्वा चतुर्भागशेष पानीयं कृत्वा तत्र क्षीरपलानि चत्वारि मिश्री-
कृत्य पुनः काथयित्वा क्षीरपलान्येव चत्वारि ग्राह्याणीति ।। ५७ ॥
कमपरिवढिअचन्दणसिन्धवपत्थापळासखइरेहि ।
अजणमिणमो पडळन्यकुसुमणीलिहरं भणिअं॥५८॥
क्रमपरिवर्धितचन्दनसैन्धवपथ्यापलाशनिर्यासः ।
अञ्जनमिदं पटलान्धकुसुमनीलिहरं भणिवम् ।।
उत्तरोत्तरभागवृद्धया चन्दनादिभिः साधितमञ्जनं पटलादीन नेत्ररो-
गान् नाशयतीति सम्बन्धः । तत्र रक्तचन्दनं श्वेतमेव लवगं हरीतकी
किंशुकनिर्यास इत्यतैरेकैकांशवृद्ध्या श्लक्ष्णचूर्णितैरुक्तफलसिद्धिः पटलार्दः
• पुष्पितादः । शेषौ प्रसिद्धाविति ॥ ५८ ॥
वासाहुसेअगिरिअण्णिआण मूळाइ जवसणाहाई ।
जळवहिआइ णोळेन्ति फुल्ळ ळोअणगआइ ॥ ५९॥
वर्याभूश्वेतगिरिकर्णिकयोर्मुलानि यबसनाथानि ।
जलवर्तितानि लुडन्ति पुष्पकं लोचनगतानि ।।
वर्षाः पुनर्नवा श्वेतगिरिकर्णिका शुक्लकटभी तयोर्मूले सूक्ष्मयवचूर्ण-
युक्ते सलिलपिष्टे नेत्रन्यस्ते पुष्पाख्यं तद्रोग निवारयति । एकैकमनयोः का-
र्यकरणमिति ॥ ५९॥
किंसुअरसमाविअकरजतरुयीअविरहा बत्ती
चिरजाअं वि पउत्ता फुल्ळअमइरा समुप्पसइ ॥ ६० ॥
किंशुकरस(परि?)भावितकरञ्जतरुवीजविरचिता पर्तिः ।
चिरजातमपि प्रयुक्ता पुष्पकमचिरात् समुत्पुंसयति ॥
पलाशनिर्यासेन मिश्रितं यत् करञ्जबीजं करजस्य नक्तमालस्य वी.
जानां चूर्ण तनिर्मिता वर्तिः बहुकालोत्पन्नमपि पुप्पाख्यं नेत्ररोगं शीघ्रमज-
नेनापसारयति ।। ६०॥
थपणेण मसिणपत्थरघाइ विभीअअस्स मज्जाए ।
णासइ फुल्ळअमइरा णिसामुहे अझिअच्छसि ॥६१॥

·हरमेखलाया स्तन्येन मसृणग्रस्तरघृष्टया विभीतकस्य मज्जया। ‘नश्यति पुप्पमचिरान्निशामुख अजिताक्षस्य । स्त्रीशीरेण सुश्लश्शदपायाणपिष्टो यः कलितरुफलस्य मज्जासारस्तेन. दत्ताञ्जननेत्रस्य पुप्पाख्यरोगो नश्यतीति ॥ ६१ ॥ महुमीसिअकएणमळश्चिपदि णासह जणस्स अणेहि । णत्तन्धं कडुआळअमसिणमसिअक्षण व जहिच्छं ॥३२॥ मधुमिश्रितकर्यमलाञ्जिताभ्यां (नश्यति जनस्य नयनाभ्याम् ।) नक्तान्ध्यं लघुमत्स्पमसृणमप्यजनेन वा यथेच्छम् ।। माक्षिकमाविनेन स्वश्रवणगूथेन दचाजनाभ्यां नेत्राभ्यां राज्यन्धता निवर्तते । अथवा सूक्ष्ममत्स्यं पुटपाकदग्धं कृत्वा तत्कायजेन मषीचूर्णेन मा- क्षिकमिश्रेणवाञ्जनात् । यथेच्छमिति पूर्वप्रयोगापेक्षया बोद्धव्यमिति ॥ ६२ ।। पसुसळिळघाझामूळशिअळोअगस्स तिमिराह । जाळघटजळहराजिअणअगस्ल व झत्ति णासन्ति ।। ६३ ।। पशुसलिल घृष्टगुजामूलाजित चनस्य तिमिराणि । जलधृष्टजन्यधराजितनयनस्य वा झटिति नश्यन्ति । तिमिराख्या नानानिदा(ने? ना नेत्ररोगा. छागमूत्रपिष्टेन रक्तिकामूलन दत्ताजनस्य निवर्तन्ते । अथवा पानीयघृष्टेन मुस्तेन कृ (त्वा ! ता)जनस्य अचिरेणैव विनश्यन्तीति ।। ६३ ॥ तण्डुलधुअणसुवटिअपडगाळिअदोणफुळिमुळेण ! विउडिज्जइ पडलं कोअणाण णामइ दिण्णेण ॥ २४॥ तण्डुलधावनसुवर्तितपटगाळितद्रोणपुष्पिकामूलेन । बिहन्यते पटलं लोचनयोर्नस्य दत्तेन ।। द्रोणपुपिका कुमुम्भयोनिस्तन्मूलेन तण्डुलक्षालनजलस्(क्ष्मेणाम)वि. ऐन पटगाळितेन वक्षपूतेन नस्यप्रयुक्तेन पटलाख्यो नेत्रव्याधिनश्यतीति॥६॥ सुप्पाडगीळघा अहवा कणपण गप्पएणं च । गासइ अञ्जणगुलिआ गिरिगो काणच्छ एणं च ।। ६५ ।। शूर्पाटव्या घृष्टा अथवा कनकेन वा रुप्येण वा । 'नश्यत्यञ्जनगुलिका गिरेः काणाक्षकेण वा ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः।
६९
अञ्जनगुलिका अन्जनपिटकाख्यो नेत्रव्याधिः । शूर्पस्य अदव्या
भ्रान्तेन सुवर्णेन रूप्येण या निघृष्टा सा विनश्यति अथवा पर्वतकयाख्यनि-
रीक्षणेनेति ॥६५॥
अंकोलळाक्कजडाणं एक्कं ओहरइ कामळावाहि ।
तण्डुळजळेण णावणमध्धाअं जानिणिफळ वा ॥६६॥
अकोलार्कजटयोरेक हरति कामिलाव्याधिम् ।
तण्डुलजलेन नावनमानातं जालिनीफलं वा ।।
अकोलस्य चिरिविल्वस्य वृक्षस्य रूपकस्य ये जटे मूले तयोर्मध्यादेक
तण्डुलधावननिधृष्टं नस्यनोपयुक्तं कामिलां शमयति । अथवा जालिन्या जीमू.
तकात्यस्य ओपधिविशेषस्य सम्बन्धि फलं मर्दयित्वाघातं पूर्वोक्त कार्य
करोतीति ।। ६६ ॥
जाळिणिफळ परिभाविअंबुवान र कानळावाहि ।
सिसिरजळमासिणवहिनकुमारिकन्देण च विइपणं
[॥ ६७ ॥
जालिनीफलपर्पपिताम्बुनावनं हरति कामिलायाधिम् ।
शिशिरजलमसृणवर्तितकुमारिकन्देन वा वितीर्णम् ।।
देवताल्याः फलस्यान्तः पर्युपितं यज्जलं तेन दत्तं नस्य कामिलारोगं
शमयति । अथवा शीतजलसुसूक्ष्मपिप्टेन कुमार्या अफलायाः कर्कोट्या मूलेन
दत्तं नस्यमुक्तफलं करोतीति ॥ ६७ ॥
ओसरइ दोणफुळ्ळीरसरजिअळोअणारविन्दस्स ।
हिङ्गविहिअञ्जणस्स व दारुणमवि कामिलादुःखं ।। ६८॥
अपसरति द्रोणपुष्पिकारसरञ्जितलोचनारविन्दस्य ।
हिङ्गविहिताजनस्य वा दारुणमपि कामिलादुःखम् ॥
द्रोणपुष्पिकारसेन दचालननेत्रस्य अथवा रामठेनाजिताक्षस्य तीब्रापि
कामिलावेदनापसरतीति ॥ ६८ ॥
पच्छाळत्तअडाडिमपसूअदुव्वारसो णिवारेइ ।
-णाराविहिणा खुणअसोणि सइपअटू पि ॥ ६९ ॥

·९० हरमेखलायां पथ्यालतकडाडिमप्रमनारसो निवारयति । । तत्रायं विगेपः । डाडिमपुप्पदृर्वारसाकै नम्येन प्रयुक्तायुक्तकार्य- करो । हरीतकीलाक्षारसावित्यकम् । गताभ्यां द्वाभ्यां रसाभ्यां सहिती कार्य- फरी । चत्वार्यपि द्रव्याणि सहसा प्रयुक्तान्युक्तकार्यकराणीति ॥ ६९ ॥ परिवसिअसलिळवहिअकटुहुञ्चकन्दणासेण 1 णासरिणाउ णासं पञ्चन्ति कअं व अउळीण ७०॥ पर्युपितमलिलवर्तितकड(९)म्बीकन्दनस्येन । नासासि नादा व्रजन्ति कृतमिवाकुलीनेन । अहोरात्रस्थापितेन जलेन पिष्टं यत् परिपक्कायाः कडहुम्च्या निप्प या (या) मूलेन नस्योपयुक्तेन प्रागविपरोसन्ना अनामिका नश्यन्ति उपकारो दुर्जन इवेति । फलाविसंवादनार्थमुपमानमिति ॥ ७० ॥ मझिहातुत्थअकमळ साळिजीवन्तिदारुरअणीहि । सिद्धं सदुद्धमहरोपसग्गविणिवारणं मअणं ॥ ७१ ॥ मञ्जिष्ठातुत्थककमलशालिजीवन्तीदारुरजनीभिः । सिद्धं सदुग्धमधरोपसर्ग(वि)निवारणं मदनम् ।। मदन सिक्थकं दुग्धेन सह मजिष्ठया मित्रवल्या तथा तुत्थकेन मयूर- प्रीवेण किटिभाख्येन कार्परिकेनामृतासङ्गेन वा तथा कमलशालिना तथा जी. वन्त्या जीवनीयया तथा दारहरिद्रया एतैश्चूर्णितः समांशः सम्पन्नमोष्ठस्फुट- नादिदोषनिवारणम् । साधनं त्वस्य क्षीरं क्वाधयित्वा तन्मध्ये सिक्थकं गाल- यित्वा मञ्जिष्ठादिचूर्णकं क्षिप्त्वा तेनाधरावुपलिम्पेदिति ॥ ७१ ।। सज्जरसकणअगेरिअफाणिअघअतेळळसेन्धुसजुत्तं । सिद्धं सित्वअमहरफ्फुडिओच्छडिआइरणहरणं ॥७२॥ - सर्जरसकनकगरिकफाणितपृततैलसैन्धवर्युक्तम् । सिद्धं सिक्थकमधरस्फुटितोच्छटितवणशमनम् ।। मदनं सिद्धं सिक्कं गालितं सदुक्तं कार्य करोतीति । कथं गालितं गलया सुवर्णगैरिकेण तथा गुडकाथाग्रकल्केन फाणिताख्येन तथा गव्यवृत- तैलाभ्यां लवणेन च संयुक्तम् । अयं तु विशेषः । प्रथमं घृततैले काथयित्वा- ·रागादिचूर्ण हिन्द नव निरनिदेवयान मटितयोस्तथा तपटि- तयोरुद्तत्वचीयानि भवन्ति ॥७२॥ तण्डलजण रिकामंपरिश्राइ मृळमइमसिणं । पीअं यमणपन गंग नदिरं विणासेइ ।। ७३ ।। तण्डुलकलन निम्बरिकाया मूलमतिमसृणम् । पीतं बदनानं वन नबिरं विनाशयति ॥ काटुम्दीमकन्या उन्मूलं तण्डुलधावनजलेन पिष्टं पीतं सन्मुख- प्रारं दददादि र मायाति ॥ ७३ ॥ पश्चिअपरिगहि मुद्दे णासइ जाईदळेहि मुहरोओ। कमरी पाहि पुणी चलिआ दन्ता थिरा होन्ति ॥ ७५ ।। चर्विनवृतमन्न(ना) नश्यति जावीदलमुखरोगः । कसरीनः पुनचलिता दन्ता स्थिरा भवन्ति ।। सुमनःपलंवैः पूर्व चर्वितैस्ततः आस्याभ्यन्तरे धृतैः भाम्यरोगो.निव- तते । बकुलपुष्पफलम्य वीजः पूर्ववत् कृतैः शिथिलाः सन्तो दशना बद्धमूला । भवन्तीति ॥ ७ ॥ घणकुकाधणिअभळहिमपळायानुआकयळो । वाणाइ पूगन्धं हरइ सुराळमुणगन्धश्च ।। ७५ ॥ घनष्टलाधान्यकयष्टिमध्येलावालुककवला । बदनात् पूतिगन्धं हरति मुरालशुनगन्धं च ।। मुस्ताकुष्ठतुटिधान्यकफलम्तथैलावालुकेन रिसाईकन पता कबलः आस्यान्तरसधार्यमाणद्रव्यापीइ आम्याग गहनदयधिो मया पीतस्य सुरादेरासवस्य तथा भुक्तम्य लशुनादः कर्कटगमाय गाय सम्म. भिनः दुरामोदमपसारयतीति ।। ७५ ॥ नंयाजळगादुक्कादिमा ममिथिहरफुमिलिआओ। णामन्नियअणदोसं सेपिज्जन्तीओ पच्याओ ॥७६॥ ताम्राजलगाढोरकाधिता पिगिचिट्ठरवृछमिलिगाः । नाशयन्ति चदनदाप सेव्यमानाः पध्याः॥

·हरमेखलायां हरीतक्योऽभ्यासनोपयुज्यमाना दोर्गन्ध्यावास्यदोष निवारयन्ति । की- दृश्यः प्रथमं गोमूत्रेण गाढं घनत्वापत्तिपर्यन्तं कृतकाथाः पश्चात् शतपुप्पावा- लुकबाप्पचूर्णन मिश्रिताः सत्यः उपयुक्ता इति ॥ ७६ ॥ जाईफळकोसकुयकअपरंगमस्वअविणिम्मआ हरइ । घोरं (वि)पूडगन्धं मुहवियर परिविआ गुलिआ ॥ ७ ॥ जातीफलकाशकुवलयवराङ्गमरुवकविनिर्मिता हरति । घोरमपि(हरति ?)पूनिगन्धं मुखबिवरपरिष्ठिता गुलिका ॥ एतैर्द्रव्यः सम्पादिता गुलिकास्यकुहरस्था दुर्निवारमपि तदुर्गन्धमपी- हति । कैव्यनिर्मिता जाती फलं प्रसिद्धम् , तस्य मज्जा, तथा कोशो जातिय त्रिका कुवलयं कुठं, वराह वक्, मरुक्कम् फणिज्जकम् इत्यतः समांगलब- तितैरिति । यत्र गुलिकावलेहत्वाद्यापादनया विशिष्टद्रवद्रव्यं नोक्तं तत्र मामा- न्यमेव पानीयं प्रायमिति सर्वत्र सिद्धिः ॥ ७७ ॥ विळडेइ पूइगन्धं मुहरोअं हरइ खयमणुदिअहं । दन्तहणन्तेन्जु कटुअन्तितं कसा च ।। ७८ ॥ विघटयति पूतिगन्धं मुखरोग हरति क्षयमनुदिवसम् । दन्तधायनं तैलयुतं कटु(क) तिक्तं कपायन । दन्तकालं कढतिक्तकपायाणां रसानामन्यतमरसयुक्तं तैलसिक्तानं नि- त्यमभ्यस्यमानमास्यदर्गिन्ध्यं तयाध्यन्तराणि च शमयतीति ।। ७८ ॥ तंबाळतिचचुषणअन्तोटे नुदाम्लिगडूसो। तेल्लेण कश्चिरण व धरिओ अणं विणासह ॥७॥ ताम्बूलतीचूर्णकान्तये गुर गाहपः । तैलेन काचिन ना तो वेदनां विनायनि ।। अतिसरेण ताम्बूलचूर्णरामेण दग्बयास्यम्य या व्यथा भवति तैले- नारनालेन वा कृतो गण्डू पन्ता शमवतीति ॥ ७९ ॥ जाइदळेळापिपलिळाआमतुमाउलुंगदळेही । किण्णरसममहुरसरं झुणइ परं सइ पउज्जन्तो।। ८० ॥ जातिदललीपिप्पलिलाजामधुमानुलु दललेहः । किलरसमधूनम्बरं करोनि नरं सदा प्रयुज्यमानः॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। एतैदव्यैः कृतो लेहोऽवलेघद्रव्यं नित्यं प्राग्भक्तगमनेनाभ्यस्यमानं कि- पुरुषतुल्य श्राव्यध्वनि पुरुषं करोति । कैद्रव्यैः कृतो तुट्या तथा मागधिकया (जातीदलैः) लाजैस्तथा माक्षिकेण तथा मातुलुमवृक्षस्य पत्रैः तत्र माक्षिकमव- लेहस्य द्रवदन्यमिति ॥ ८० ॥ सेहाळिआजडाचव्यणेण गळसुण्ठ(आ)समो सरह । उपजंभिआविणासाविपरसिरासोणिए गळिए ।। ८१ ॥ शेफालिकया स्ताम्रबचाख्यो व्याधिर्निवर्तते यो शिरव्याध्यादियुक्त्य नासिकापातिसिरामार्गण रक्ते विगलिते सतीति !) ॥ ८१ ॥ सुरतरुवीभसगम्भं हमळहिडिरसेण साधिअन्ते । गळरोअसीसपिअणाओ णावणविहिणो विणासेइ ।। ८२ ॥ सुरतरुवीजसगर्भ इयशद्रसेन साधितं तैलम् । गलरोगी पवेदना नस्यविधिना शमयति ।। तैलमेतनस्येनोपयु(क्तमु)क्तं कार्य करोति । कीदृशम् अश्वशकृद्रसेन स्वरसयुक्त्या गर्मीकृतं तंदव दारुफरान्तर्वर्तितसारेण सिद्ध पकमिति ॥ ८२ ॥ गुआवराहकाणीण मूळमेक्कक्कम समुप्पसइ । चब्धिअदन्तक्कन्तं घुणदन्तअवेअणावं ॥ ८३ ॥ गुजावराहकर्मूिलमैकैकमुन्'मयति । पर्वितदशनाकान्तं घुणदन्तवेदनादुःखम् ।। रतिकायास्तथा वराहका मूपिकका एकतरस्या मूलं चर्वितं सत् सरजा दशनेनाकान्तं सत् तत्रैकं तमित्यर्थः । तादृशं सद् घुणदन्तव्याधिवि- शेषम्य सम्बन्धिनी व्यधामपमारयतीति । अन्तर्गतकृमिदन्ता यत्र पुणदन्त. काल्या व्याधिरिति ।। ८३ ॥ णिष्टुटुंगिणीळीजंघादृद्धिआमृआिण एक्काए । दसणक्फन्ताए फिर्माणि पद दसगुन्नयो पिउणं ॥८४॥: गिनिनीली जलदुन्धिाालिकानाकया। दानाकान्तया कृमिणः पतन्नि दानोदया निपुणम् ॥

·हरमेखलाया मुधावृक्षस्य तथा नील्या नलिन्यास्तथा जवायास्तथा दुग्धकाया कप्पिकाया अलालिकामूलानि सामान्यतमया सरुजा दशनेनाकान्तया(व ब्धया दन्तजा मिनिरोपं निपननीति ॥ ८४ ॥ अंगुट्टअ णहळेयो कीरइ फलिए जम्म पासम्मि । तत्तो आवरदिगुठभयघुणदन्तअ कीडओ पडइ ।। ८५ अङ्गुष्ठे नग्नुलेपः क्रियते फल्दिन्या यस्मिन् पार्थे । ततोऽपरदिगुद्भरघुणदन्तात् कीटकः पतति ।। फालिन्या लागलिकया जलपिष्टया चरणामुछे यस्मिन् दक्षिणे वां लेपः क्रियते तत्कल्पनया तदन्यदिग्भागघुणदन्तकाख्यव्याधिज. कृमिनिपत तीति ।। ८५ ॥ दुद्धोम्मीसिअकक्कडअचळणपरि(पफ)घअकअभंगा। णहु कडन्ति दन्ता केवळतचळणळित्तं व ॥ ८६॥ दुग्धोन्मिश्रितकर्कटकचरणपरिपक्वधृतकृताभ्यङ्गाः । न खलु कटकटायन्ते दन्ताः केवलतचरणलिप्ता वा ॥ कर्कटकस्य कुरुविल्वाख्यस्य मत्स्यविशेषस्य पादास्ते गोक्षीरेण पानीय- स्थाने प्रयुक्तेन पश्चात् सिद्धं यद् घृतं तेन कृताभ्यगाद् बालादेर्दन्ताः कट- कटाशब्दं न कुर्वन्ति । अथवा कर्कटकस्य पादै परिपिष्टेलिमासन्तस्तथा (न) कुर्वन्ति ।। ८६ ॥ णासन्ति तक्वणाहअसससोणिअविआइ बंगाइ । सजलाए व जाईफळबाहिच्छन्नीए लित्ताइ ॥८॥ नश्यन्ति तत्क्षणाहनगशशोणितलिप्ताने व्यङ्गानि । सजलया वा जानीफलबाह्यत्वचा लिप्तानि । व्यङ्गानि मुखवैवर्यकारीणि ममतरूपाणि श्यामानि मण्डलानि त्वग्वि- कारस्थानि तत्क्षणव्यापादितशशरुधिराभ्यक्तानि निवर्तन्ते । यदि या पानीय- पिष्टया जातीफलस्याण्डपरिहारण बाधत्वचा केवलया लिप्तानि निवर्तन्त इति इंगुइफळमज्जा सिसिर समिळपिट्टा निरत्तीमत्तेण । लेवेण हर वंगं गंगासंगो व दुरिआई.।। ८८ ॥

·--
चतुर्थः परिच्छेदः।
इगुदीफलमज्जाशिशिरसलिलपिष्टखिरात्रमात्रेण !
लेपन हरति व्यङ्गं गङ्गासङ्ग इव बुरितानि ।।
इगुदी पिल्यकः तत्फलसारस्य सलिलेन पिष्टस्य लेपन व्यङ्ग निवार-
यति । कार्याविसंवादार्थमुपमानं स्पष्टमिति ।। ८८ ॥
कसणतिळकसणजीरअसिद्धत्थअजीरएहि मुहससिणो ।
दुःण कओ वो बंगकळकं समुप्पसई ।। ८९ !!
कृष्णतिलकृष्णजीरकसिद्धार्थकजीरका खशशिनः ।
दुग्धेन कृतो लेपो च्यङ्गकलासपुरपुंसयति ।।
कृष्णतिलाः प्रसिद्धाः । कृष्णजीरकं कालोपकुश्चिका । तथा गौर-
सर्पपाः तथा जीरकं सिताजाजी एतैः समांशैः पिष्टैगोक्षीरभावितैलेपो मुख-
चन्द्रव्यामपसारयति । चन्द्रस्य यथा कलको दुर्भरस्तथैव यो मुखस्य व्यङ्ग-
कलकः तमप्ययं प्रयोगो हरतीत्युपमानप्रयोजनमिति ॥ ८९ ।।
अवहरइ धोरमज्जा गुळमणवणीअसचुआ बंगं ।
पसुदुद्धमासिणपिहा वारुणिळिच्च लेवेण ॥ २० ॥
अपहरति बदरमज्ना गुळ(मधु)नवनीतसंयु(तो? वा) व्यङ्गम् ।
पदुग्धमसृणपिष्टा वारुणीत्वगिय लेपेन ॥
मदरस्य) कर्कन्धोरस्थिसारं गुलं तथा मधुनवनीतमिश्रितं व्यहमप-
हरति । तथा छागक्षीरेण सूक्ष्मपिष्टा विशालात्वक् लेपेन पूर्वप्रयोगकार्य करो.
तीति ॥ ९०॥
तुसरहिअमसिपजवरअसरिसबमाळहिलोद्धळे येण ।
होन्ति मुहाइ विणिज्जिअचानीअर(चार)सोहाइ ॥११॥
तुपरहितममृणायवरजस्सर्पपमधुयटिलोधले पेन ।
भवन्ति मुसानि विनिर्जितचामीकरचारुगोमानि ॥
निस्तुपीकृत्य पिप्टानामक्षतानां सूक्ष्मचूर्णन तथा गौरसिद्धार्थम्नया
मधुयष्टया तथा लोभेण भवरेण एनरपि सूक्ष्मपिष्टः पानीयभावितैः कृत-
रेपो पेन) मुसान्यतिगौराणि सर्वकलादोपरहितत्वाद् भवन्ति । चानी
सुवर्णमिति ॥ ९१॥

·चतुर्थः परिच्छेदः । वितुपममूरनिशाद्वयमधूकलोधेः सलिलपि । लेपः करोति वदनं लघूकृतमृगलान्छनच्छायम् ॥) एतद्रव्यैलेंपो मुखमतिशयितपूर्णशशिसोभं करोति । कैव्यैः । काश्मी. रकतृतीयचन्दनसुवर्णच्छविकलशोशोरचन्दनैगोरोचनाबदरास्थिसारप्रियङ्गुनाग- केसरवाप्यैस्तथा वितुपमसूरसूक्ष्मचूर्णहरिद्राद्वयमधुयटिशावरित्यतैः समांशै- जलापटैरिति युगलकम् ॥ ९५,९६ ॥ महुसारकंगुसरिसवपउम(अ)काळेअळोद्धरअणीहि । पइजण घअंबिहिणा सिचअञ्च(ळ) गाळि पच्छा णिम्मळपवणुम्मीसं जळवटिअपउरामसणाहं । सिसिरजळस्मि णिहितं पउआणळतापिणिहुअं [॥९८॥ घण्णअधएण इमिणा सिसिरे वि हुरन्तकन्तिसुहआइ ! वअणाइ चिळा(ल)वईण होन्ति कामरससोहाइ॥१९॥ मधुसार(फुल्नुम फस)सर्पपपपकमालयकलोध्ररजनीभिः । पक्त्वा घृतं विधिना (सिचयाञ्चल)गालितं पश्चात् ।। निर्मलपवनोन्मिभं जलवर्तितप्रचुरकुखुमसनाथम् । शिशिरजले निक्षिप्तं मृद्वनलतापितं निभृतम् ॥ वर्णकदृतेनाना शिशिरेऽपि स्फुरत्कान्तिसुभगानि । वदनानि विलासवतीनां भवन्ति तामरसशोमानि ।। वगस्थिता(!) मधुवष्टि(:) (कुकुम ! कनुप्रियगुस्तथा गौरसिद्धार्थः पद्मकं तथा कालयकं पीतचन्दनं तथा शावरं तथा पिण्डहरिद्रा(या) इत्येतैः कल्कद्रव्यैः समांशैरक्तपानीयमात्रापर्धतमुक्तमात्रं साधयित्वा कपटपूतं कृत्वा ततः निष्कलीकृत्य सिक्थके घृतपले कर्ष इति भावितं सत् श्रेष्ठकाश्मीरेया तदर्धपरिमाणेन सहित कार्यम् । ततः शीतलपानीय निक्षिसं तत उद्धृतकाले अनुत्कदागिना शनैपितं कार्यमित्येवं साधितेनानेन वर्णकवृताभिधानेन तेर सुन्दरीणां मुखानि अभ्यतानि वैवर्ण्यकारिणि शिशिरकालेऽपि पिलसद्दीपि. सुन्दराणीति । युगलकम् (१) ॥ ९७-९२ ॥

·हरमेखलायां कुकु(म)महअचन्दणमञ्जिहातरुविआरकरिसहि । तेळ्ळकुड़वं विपर्क विउणिअपसुदुद्धसजुत्तं ॥ १० ॥ पकितिळअवंगरहिआइ मासळलावण्णगण्डसुहआई। कुणइ समभंगेण सत्ताहा फामिणिमुहाई ॥१०१॥ कुकुममधूकचन्दनमञ्जिष्ठातरुविकारकः । तलकुडवं विपर्क द्विगुणितपशुदुग्धसंयुक्तम् ।। पलितिलकन्यारहितानि मांसललावण्यगण्डसुभगानि । करोति समभ्यनेन सप्ताहात् कामिनीमुखानि ॥ अरुणेन तथा मधुयष्टया तथा चन्दनेन तथा मजिष्ठया अरुणया तथा तरुविकारेण लाक्षया एतैः प्रत्येकं कर्षपरिमाणैस्तैलपलाष्टकद्विगुणच्छागक्षीरस. हितं विपकं साधितं सत् सप्ताहात् सम्यगभ्यज्ञप्रयोगेण विलासिनीनां वदनानि विक्संकोचेन तथा कृष्णविन्दुभिस्तथा भृ.मुखत्वग्वैवर्ण्यरूपैर्मण्डलैः रहितानि परिपूर्णगौरकपोलसुभगानि करोतीति युगलकम् ।। १००, १०१ ।। कळधोअमसिणवाहिअटंकणकोचिअकअकमळगम्भं। तंबादुद्धेण चउग्गुणेण मन्दाणळे सिद्धं ॥१०२॥ जुत्तीइ विमळसित्थअसञ्जोइअथोअकुंकुमउमिस्सं । अइकुणइ वअणसोहं तेळ्ळं सिसिरम्मि सविसेसं ॥१०॥ कलधौतमसुणवति(त)टणफोपितकमलकृतगर्भम् । ताम्रादुग्धेन चतुर्गुणेन मन्दानले सिद्धम् ।। युक्त्या विमलसित्थकसंयोजितस्तोककुकुमोन्मिश्रम् । अतिकरोति वदनशोभा तैलं शिशिरेऽपि सविशेषम् ॥ एततैलमुक्तकमेण मृसो सिद्धं सच्छिशिरकाले वातमधानेऽपि मुखा- भ्यान प्रयुक्तं वधूनां वदनमेकविंशतिदिनाभ्यासादतिसुन्दराभं करोति । की. हशम् । कमलं तानं तच्चूर्ण गर्भे यस्य । कीहक्चूर्ण प्रथमटाणेन मुवर्णम् । एवंविधं तामचूर्णगर्भ तत्तलं चूर्णचतुर्गुणपरिमाण वचतुर्गुणगोक्षीरसंयुक्तं युग- पञ्च मुखं (!) ततो युक्त्या पैदग्ध्येन विमिश्रीकृतं यन्मच्छिष्ट तैलपलमेकत्व- मात्रपरिमाणमष्टभागमात्रकुड्कुमसंयुक्तं तेन तैलमिश्रं सं(यु! योग्यमिति युगलकम् ॥ १०२, १०३ ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः। अवहरइ गण्डमाळं सुरहीसळिळेण सन्जुअंपी। गिरिकण्णिआपुरन्दरवारुणिमूळमेळेसु ए)काकं॥१०॥ अपहरति गण्डमाला सुरभिसलिलेन संयुतं पीतम् । गिरिकर्णिकापुरन्दरवारुणीमूलयोरेकैकम् ॥ श्वेतस्पन्दायास्तथा पुरन्दरवारुण्या विशालायाश्च सम्बन्धिनोर्मूलयोरेक- तमं गोमूत्रेण पिष्ट्वा पीतं सन्मालारूपां गण्डमुपचीति प्रसिद्धां नाशय- तीति ॥ १०४॥ सरिसेहि जवाकुसुमकदुद्धतिळतेफळजावअरसेहि। णासह गण्डमाळां ळेवो कोवं पणामो व्व ॥ १०५॥ सह(ज)जपाकुसुमार्कदुग्धतिलतैलयायकरसैः। नाशयति मण्डमाला लेपः कोपं प्रणाम इव ।। तुल्यमात्रैजपाकुसुमस्य जापकाख्यया लोके प्रसिद्धस्य पुष्पस्य रसेन तथार्कवृक्षस्य क्षीरेण तथा तिलतैलेन तथा लाक्षारसेनेत्यतैमिश्रितैः कृतो लेपः पूर्वोक्त कार्य करोतीति । उपमानं फलाविसंवादार्थमिति ।। १०५ ॥ विउडेइ गण्डमालं (दवि? गहि)अं पूसम्मि कन्धराबद्धं । पीअं व घउम्मीसं सिअपव्वअकपिणआमूळं ॥ १०६ ॥ विघटयति गण्डमालां गृहीतं पुप्ये कन्धरावद्धम् । पीतं वा घृतोन्मिथं सितपर्वतकर्णिकामूलम् ॥ श्वेतागिरिकर्णिकामूलं तिप्यसंगृहीतं व्याधितस्य ग्रीवाग्रथितं पूर्वोक्तं व्याधि नाशयति । अथवा तदेव गोघृतेन सहावलीढमुक्तं कार्य करोतीति ॥ १०६ ॥ चुच्छन्दरिसाहअतळतुप्पिा दारुणा वि एण। परिहर गण्डमाळा धणरहिअं धुत्तगोहि व्य ।। १०७॥ चुच्छुन्दरीसाधिततैलाभ्यक्ता दारुणापि वेगेन । परिहरति गण्डमाला धनरहितं धूर्त कुटिनीव ।।

·हरमेखलायां चुच्छुन्दरी गन्धमूपिका तया पकं यत् तैलं तेनाभ्यक्ता सती गण्डमाला रो(गं न ? गिणं) वेगेन शीप्रमेय घोरापि परित्यजति ] न तं वाधत इत्यर्थः । उपमानं गाथापूरणार्थमेवेति । अत्र साधनयुक्ति:) शुद्धाम्बुयुक्त्या ॥१०७॥ (जंजो) खाअइ बेळ्ळतळ पियइ कसाअं व्व सेलुरु- [क्खस्स। कुटिआदि गण्डमाळा तस्स फुडं णिवणा होई ॥१०८॥ (यत् । यः) खादति पल्लवतैलं पिबति कपायं वा शेलवृक्षस्य । स्फुटितापि गण्डमाला तस्य स्फुटं निर्बणा भवति । पल्लव इति देशान्तरप्रसिद्धसंज्ञो निप्पावाख्यः शिम्बधान्यविशेपः । तं तैलेन सह योऽनाति तस्य भगापि गण्डमाला रोहति । निवृत्तव्याधिरती भवतीत्यर्थः । अथवा श्लेप्मातकतरोः कपायं काथ यः पिवति तस्यापि पूर्वोक्त- फलसंपत्तिरिति ॥ १०८॥ कहकच्छुमूळमीसिअजिंगिपितरुसरससीसअजळोहि । णावणमयवाहुअकण्ठकन्धरारीअ(वि?णि)ळणं ॥१०॥ कपिकच्छूमूलमिश्रितजिशिणीतरुस्बरसशीतलभलैः । नावनमपबाहुकारुण्ठकन्धरारोगनिर्दलनम् ॥ कपिकच्छ्वा आत्मगुप्ताया मूलं तथा जिङ्गिण्याश्च तथा मौचक्या निर्यासः तथा शीतोदकमेतैः कृतं नस्यमपबाहुकस्य बाहुशूलस्तम्भादिलक्ष- णस्य राहुव्या(धि ? धे:) तथा गलगण्डव्याधीना विनाश(न)मिति । नस्यविधि. स्नायुर्वेदोक्तः ।। १०९॥ जिगिणीरसोदुम्बरबुद्धहि कपिकच्छमळणासेण । अवपाहुअरोओ सिओ व्य दरं समोसरह ॥ ११० ॥ निङ्गिणीनिर्यासोदुम्बरदुग्धहि कपिकच्छमूलनस्थेन । अपवाहुकरोगो रुपित इव दूरं समपसरचि ।। जिशिणीनियर्यासेन तथा उदुम्बरस्य वृक्षस्य कृमिफलाख्यस्य क्षीरेण तथा वाहिकेन कपिकच्छ्या आत्मगुप्ताया मूलेनतः कृतेन नम्येन हेतुना पू- पोक्तः अपवाहकरोगो निवर्तते । उपमानं गनार्थमिति ॥ ११० ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः।
सूळक्खकोळकृअरमेएहि वसाहि (जो पिणिवासीण ।
अभंगो पीणुनुगमणहरं कुणइ धणजुअळं ॥ १११ ।
शूलालफोलबजरभेदोभिर्वसाभिर्विलनिवासिनाम् ।
अभ्यङ्गः पीनोजुगमनाहरं करोति स्वनयुगलम् ।
महिपसूकरकरिणां मेदोभिस्तथा सपोदीनां वि(ल! ले)शयानां पूर्वो-
कयुक्तिगृहीतामिर्वसाभिश्चम्पुटनं (1) स्त्रीणां कुचयुग्मं पीवरोन्नतत्वेन सुन्दरं
फरोतीति । शरीरान्तर्गत आश्यानस्नेहो मेदः, द्रवरूपस्नेहादियुक्तिप्रायशुद्ध-
मांसस्नेहो यसा इति ॥ १११ ॥
माहिसणवणीवभागअपिप्पलिहतुरअगन्धाहि ।
सपणपओहरलिंगाण कुणइ थोरत्तणं यो॥ ११२॥
मादिपनपनीतवचागजपिप्पलिकुठतुरगगन्धाभिः ।
श्रवणपयोधरलिङ्गानां करोति स्थूलत्वं लेपः॥
महिषीनयनातेन सहोमगन्धाहस्तिपिप्पलीविषाणावगम्माभिः कृतो
लेपः कर्णपारी(वन)नरविद्वानां पौत्यं जनस्तौति ॥ ११२ ॥
तपडळमळेण परमजणेण महिलाणं णावणं दिष्ण ।
कुण पओहरजुअळं पिरयोरमणोहरुत्तुंगं ॥ १६ ॥
उण्डुलघायनेन परमानेन महेलानां नावनं दतम् ।
करोति पयोधरयुग स्थिास्थमनोहरोजुङ्गम् ।।
तण्डरधानन सइ सोतोजनेन सीमानसं प्रयुदं स्तनौ कठिनौ
पीवरौ सुस्पर्शवायुततौ च फरोतीति । ११३ ।।
माहिसणवशीभजुभं आगअपलोग्भवं चुपण।
येण फणइ जुईण पीणपणमणुहरे यणए ॥११४॥
महिषीनवनीतयुतं कुष्टरचाणको चूर्णम् ।
लैपन करोति युवतीनां पीन(मनोन्नोहरी स्तना ॥
माहिनादन महिन्यात पचन सम्बन्धि चूर्ण सीमा
हम समानुसार १११ ॥
दाटिमदरभाविअमिट्यानपिना यहुसो।
शनि धना पिरोर नवनाविहनासम्पळव ॥११॥

·हरमेखलायां दाडिमवल्कलसाधितसिद्धार्थकतैलाभ्यक्ता बहुशः । भवन्ति स्तनाः स्थिरस्थूलाः श्रवणान्यपि मांसलपलम्बानि ॥ दाडिमफलस्य रक्तबीजस्य बल्कलेन त्वचा शुद्धाम्बुस्थित्या पक्कं यद् गौरसर्पपतैलं तेनाभ्यक्ताः स्तनाः श्रवणानि चोक्तरूपाणि) भवन्तीति ॥११५॥ गोमहिसीघअसहिअं तेळ्ळं सामाकअञ्जलिवआहि । कडुअणिसासजुत्ताहि सा(हि)अंणामणे दिण्णं ॥११६॥ कुणइ वअपरिणआण वि म(हि)ळाण तिसत्तरत्तळित्तेण । थणजुअळं पीणुत्तुंगथोरिथरमणहरच्छाअं ॥११७ ॥ गोमहिपीघृतसहित तैलं श्यामाकृताञ्जलिवचाभिः । कटुकनिशासंयुक्ताभिः साधितं नावने दत्तम् ॥ करोति वयःपरिणतानामपि महेलानां त्रिसप्तरात्रेण । स्तनयुगलं पीनोत्तुङ्गस्थूलस्थिरमनोहरच्छायम् ।। गव्येन माहिषेण घृतेन तुल्यमानं तैलं प्रियड्वा तथा कृताञ्जल्या प्र- सिद्धया तथोग्रगन्धया तथा कटुकरोहिण्या तथा पिण्डहरिया एताभिस्तुल्य- मात्राभिः पकं सत् नस्ये प्रयुक्तं स्त्रीणामुक्तरूपान् स्तनान् करोति । अत्र पा- कयुक्तिद्रव्येभ्यः षोडशगुणं जलं द्रव्यचतुर्गुणं स्नेहं त्रयं क्षिप्त्वा शेयं माह- मिति युगलकम् ॥ ११६,११७ ॥ मुण्डिअकसाअचुण्णेहि साहिअं पाणणामणविष्णं । तेळ्ळं पडिअथणाणं वि कुणइ पीणुपणए थणए ॥११८॥ मुण्डितकपायचूर्णाभ्यां साधितं पाननाबनवितीर्णम् । तैलं पतित(स्थूला स्तना)नामपि करोति पीनोन्नती स्तनौ ।। श्रवणशीर्षकाथेन च सम्पादितं तैलं पाननस्याभ्यां युक्तमुक्तं कार्य करोतीति । अत्र पाकयुक्तिकपायद्रव्यपलं षोडशगुणेन जलेन पक्त्वा चतुर्भाग- शेपे तस्मिन् जले कपायद्रव्यमुद्धृत्य गर्भस्नेहे पले तत् षड्भागं चूर्णस्य च दत्त्वा तैलशेयं ग्राह्यमिति ।। ११८ ॥ णिअदसणखुण्णगिरिविअडविरळासासाळा) या. [णपुंखा(इ १ ण)। मूळ पिहिलिअसमगं विळीविआ लोअणरअस्स ॥

·चतुर्भः परिच्छेदः। निजदशनक्षुण्णनिगीर्णपिचटपिशालाया वाणपुवायाः । मूलं प्लीहकशमनं विलेपिकाभोजनरतस्य ।। शरपुवाया भोपधिप्रतानविस्तीर्णाया मूलं स्वदन्तनिर्दलितं कृत्वा अस्तं सद् वामपार्थान्तर्व(ती? ति)कृष्णमांसविकारात्मकप्तीहाव्याधिनिवर्तकम् । की- शस्यातुरस्य, धनप्राया विलेपिकेत्युच्यते, तदशनरतस्य । भोजनान्तरपरिण(१) इत्यर्थः ॥ ११९॥ घेत्तूण जस्स णामं णिक्खिप्पड़ इन्दवारुणीमूळ । फाळेऊण सुदूरे णासइ पिबिहो(अ)रं तस्स ।। १२० ।। गृहीत्वा यन्नाम निक्षिप्यते इन्द्रवारुणीमूलम् । पाट(लि ? यि)त्वा सुदूरे नश्यति प्लीहोदरं तस्य ।। यस्य पुरुषस्य देवदत्तस्य सीहोदरं विनष्टमिति संज्ञायामुच्चार्य वि- शालामूलं द्विधा कृत्वा दूरे क्षिप्यते, तस्य प्लीहप्रधान उदरव्याधिर्निवर्वत इति ॥ १२०॥ अन्तरधूमे++ऊण लोणसहिआइ रूविअदळाह । खाआइ म(धु? यु)णा मिसिआइ पिलीहोअरहराइ F॥१२॥ अन्तर्धमेन दग्ध्वा लवणसहितानि रूपिकदलानि । (खादि)तानि मस्तुना मिश्रितानि प्लीहोदरहराणि ॥ भवक्षपत्राणि सैन्धवेन सह पुटपाकदग्धानि कृत्वा मस्तुना सह मिश्रयित्वा पीतानि पूर्वोक्त कार्यकराणि । अत्र मात्रा मेष्टद्रव्ययोः शशांशयोः(१) फर्पो मस्तुपलानि त्रीणि ।। १२१ ॥ पिपलि(मूळ १)चुपणं णिहुइंगिदुद्धपरिभाविअंति) [सत्ताई। दिण्णमपहरह उअरं महरासणपाणणिरअस्स ॥ १२२।। पिप्पलीचूर्ण सुधाक्षीरपरिभाषितं त्रिसप्ताहम् । दत्तमपहरत्युदरं मधुराशनपाननिरतस्य ।।

·हरमेखलायां मागधिकाचूर्ण सुपाक्षीरेण एकविंशंतिरात्रिकृतमावनं सक्षीराविद्रव्य- भोजनरतस्य उदरव्याधि विनाशयतीति ॥ १२२ ।। एशेण सिअपुणपणायपाडाचकंकिआणे मुळेण । उपसमा झत्ति विदिही पीएण सतण्डुळजळेण ॥१२॥ एकेन सितपुनर्नवपाठाचकाङ्कमूलानाम् । उपशाम्यति द्रागिति विद्रधिः पीतेन सतण्डुलजलेन । श्वेतवर्षाभ्वस्तधा पाठाया वयास्तथा सुदर्शनायाः सम्बन्धिनों मूलानां (पथ्या ! मध्या)देकतमेन तण्डुलधावनेन सहितेन शीघ्रमेव विद्रधिव्याधिर्निव- तत इति ॥ १२३ ॥ कअळिदळभूगाळिअजळासिद्धविळेविआ विणांसह । खइआउअरुभवसअळरोअजाळं तिरत्तेण ॥ १२४ ॥ कदलीदलभूतिगालितजकसिद्धपिलेपिका विनाशयति । खादितोद्भवसकलरोगजालं त्रिरात्रेण ॥ रम्भापत्राणां पुटपाकदग्धानां भस्मना मिश्रीकृतं सत् पंटपूतं यत् पानीयं तेन पकविलेपिकावलेहामाया पेया भुक्ता सती दिनत्रयेण सर्वज(ठर)- रोग(मा)मयसम्हं क्षपयति ।। १२४ ॥ फन्दळिआकन्दअगुळ... (पारेन्ति तारखणचिअ किमिजाळअमुरस१२५ ॥ फन्दलिकाकन्दगुलघृतानि सितापीतानि खादितानि । पारयन्ति तत्क्षणमेव कृमिजालमुदरसम्भूतम् ।। कन्दलिन्या निप्पयायाः तस्या मूलानां पलं गुलपलानि चत्वारि धृत- पलानि चत्वारि पानीयपलानि पोडा एतत् सर्वममिना पकं लेहीकृत्यं मात्रया सादितं जठरजान् सर्वकमीन् पातयति ।। १२५ ॥ जो ळिहर रअणियिरमे र्णिपदळामळअचुण्णमणुदिमहा सो गाढकुविरडिअदेहो वि पुणो णयो होइ ॥ १२६ ।। यो लढि रजनिपिरामे निम्बदलापलकपूर्णमनुदिवसम् । स गाढकुष्ठविघटितदेहोऽपि पुनर्नवो भवति ॥

·७६ हरमेखलायां व्यपगततुपगुञ्जाफलचूर्णमिश्रनवनी(तलंपि)तं विधिना। नश्यति सतकताकिटेन वा लेपितं कुष्ठम् ॥ अथवा गोरसयुक्तताम्रमलेन कृतलेपो विनश्यतीति ॥ १३० ।। दुख्यासिन्धवहरिआळरअणिगोमुत्तमेळि सहसा । दद्दुं ग्वस रच तहा णासइ चिरआळजाअंपि ॥१३१॥ सिन्धवहन्तिालरजनीगोमूत्रमिथिवं सहसा । दर्बु खसरं च तथा नामयति चिरकालजातमपि ।। शायर सैन्धवं लवणं हरितालं पिण्डहरिद्रा चैतत् समांशचूर्णीकृतं गोमूत्रेण मिश्रितं सदुपयुक्तं बहुकाला पायपि दद्गुखसराल्यो त्वग्विकारौ श- टिति नाशयतीति ।। १३१) ससिरहानपणामीसजापिअदुद्धोन्मयं सुणयणीअं । सिअफुहरं महणालीढं नफाणुपाणेण ॥ १३२ ।। शशिरेग्गाणमिश्रितयापितदुग्धोदयं मुनवनीतम् । मित छहरं मधुना लीदं तमानुपानेन || शशिरेखाया मोमराज्याश्र्णेन भाण्टमुपलिप्य कृतदधिभावमापादित गव्यक्षारं तन्मधित्वातादितं गोभनं यजयनीतं तन्माक्षिकेण सहावली तक्रेण सानुपानेन सितमुठं चित्र नाशयतीति ॥ १३२ ।। जळयअिसेअप्फन्दमूळपंकण रिसमणुदिअरं । पपखेप दमामेण पसिअकुटुं व विणासं ।। १३३ ।। जलयनिनमितपेतस्पन्दामूलपड़ेन लिममनुदिवसम् । पक्षेण वा मासेन वा सितष्ठं वजन विनाशम् ।। वतगिरिकर्णिकाया मूलं पानीयेन पिट्वा पाकी हतं लपेनोपयुज्यमान- मभ्यासात् पक्षान् मामाद् वा सितवृष्टं नागयतीति ॥ १३३ ॥ माअंगरक्तिचित्तअचम्मममीतेमळपंकळेयण । सिसिआइपि होन्ति सयपणा अंगाइ ।। १३४ ॥ मातहनितिकर्ममपीतलपादेपेन । सितादपिलान्यपि भवन्ति त्यांचङ्गानि ।

·चतुर्थः परिच्छेदः।
हस्तिद्वीपिनोश्चर्मणी पुटपाकदग्धे कृत्वा तिलतलमिश्रितेन तत्कज्जल-
कर्दमेन यो लेपस्तेन चित्रकलङ्कितानि गात्राणि स्ववर्णमचिरेणासादयन्ति,
निवृत्तचित्राणि भवन्तीत्यर्थः । एतयोरेकैकमपि कार्यकमिति ॥ १३४ ।।
सिन्दूरपुररसझणतुत्धाळसचुण्णमीसिअं कढिरं ।
कडुइब्ळं चिरआलुब्भवं पिपामं विणासह ॥१३५ ।।
सिन्दूरपुररसाञ्जनतुत्थालसचूर्णमिश्रित (कथितम्)।
कटुवैलं चिरकालोद्भवामपि पामां विनाशयति ।।
सिन्दूरमिनपिष्टं तथा गुग्गुलुः तथा कृत्रिमाखनं तथा तुत्यकं मयूर-
ग्रीवाकारयोरन्यतमं तथालसं सिक्थकं तेषां समांशानां चूर्णेन शुद्धाम्बुस्थित्या
पक्वं सर्पपतैलं लेपात् प्ररूढामपि पामाख्यां त्वग्विकृति विनाशयति । अथवा
कटुतैलं सुतप्तं कृत्वा तन्मध्ये द्रव्याणि मिश्रीकृतानि लपेनोपयुज्यमानमित्यर्थः।
पामालक्षणम्-
"विस्फोटपिटका पामा कण्डूक्लेदरुजाधिका ।
सूक्ष्माख्या वारु(णो ? णा) बद्दयः प्रायः स्फिक्पाणकोपरे ।।" १३५॥
माहिसणवणीउम्मीसमिरिअसिन्दूरळेविआ पहुसो।
णासह पामा खळकृहिणिन्च धुत्तचिडपिआ तुरं॥१३६||
(मादिपनवनीतोन्मिथमरिचसिन्द्रलेपिता पहुशः।
नश्यति पामा खलकृष्टिनीव धूतपिडम्बिता दूरम् ॥)
सिन्दूरमरिचयोः समांशं चूर्ण माहिपेण नवनीतेन मिश्रितं यत् तेन
बहुवारं कृतलेपा पामात्यर्थं विनाश(मुप)यति धूर्तवञ्चिता कुट्टनीवेति ॥१३६॥
खंभारितरुफळाई परिणअसुक्खाइ बुद्धसिपणाइ ।
खइआइ पीअपित्तं ह(रइ ? रोन्त) पच्छासिणो विहिणा !!
खुम्भारीतरुफलानि परिणतशुष्काणि दुग्धस्विन्नानि ।
खादितानि पीतपित्तं हरन्ति पथ्याशिनो विधिना ।।
खम्मारी श्रीपर्णी, काप्मर्यास्यानि फलानि परिपक्षानि ततः शोषितानि
दुग्धेन सह स्विन्नानि सन्ति मुक्तानि पीतपित्तं पीतवर्ण पित्तं यद् दृश्यते त-
च्छमयन्ति क्षीरादिपथ्याशिनः । विधिरत्र काथ्यद्रव्यपलं पानीयं च पलैरप्टमिः
क्षीरपलान्यष्टी सह काथयित्वा चतुर्भागशेपं प्रायम् । तत्रायिवानि (प.)-
लानि मु(का: क्त्वा) तेन क्षीरेणानुपानं कर्तव्यमिति ॥ १३७ ॥

·हरमेसहाय कइरोअफळिणिचन्दणमूळअवीभाइ कुट्टस(म)भा। उज्वट्टणअं सिमाइ हरइ गन्धश्च सुसुअन्धं ॥ १३८ ।। कपिरोगफलिनिचन्दनमूलक जानि ठसमभागम् । उद्वर्तनं सिध्मानि हरति सुसुगन्धगन्धं च ॥ कपिरोगः कपिकच्छः तथा प्रियः तथा श्वेतचन्दनं तथा मूल- कस्प नीजानि तथा नागकेत्तरं तथा कुछानि एतानि समांशानि पानीये लेपीकृतान्युद्वर्तनप्रयोगेन सिध्माख्यं त्वम्विकारं शमयन्ति । अतिसुभगं च सौ(रं ! रभ) भवतीति ।। १३८ ।। फळहोइदळमूळअपीभमीसजंघाजया(कि)ओळेवो । महिएण मंगळदिणे दुभित्तसमूहविद्दवर्ण ॥ १३९ ॥ कार्पासीदमूलकपीजमिश्रजवाजटाकृतो लेपः । मयितन मङ्गलदिने दुर्भिचसमूहचिद्रवणम् ।। फलिनीदर (हीदळं.) कापीसलतापत्रं तथा मूलकपीजं ताभ्यां सहितेन काकजचाम्लेन (मास्या ।) तक्रेण सम्पादितो लेपो भौमवारे प्रयुक्तं सिध्ममिति (म)सिद्ध दुर्भिताख्यं त्वम्विकारं नाशयतीति ॥ १३९ ॥ मोअन्दारसपिडेहि विशंभूळअस्स पीएहि । णासह सिमारंभा वारुम्मीसाइव णिसाई ॥ १४० ।। मूलकस्प बीनैः नश्यति सिध्मारम्भः क्षारोन्मिश्रयेव निसया || नश्यति तथैवेति द्वितीयः प्रयोग इति ॥ १४० ॥ मोरअफअळिक्खारं सतळ्ळमेशकाम समुप्पसह । कुंभण्ड(ण)ळक्खारं (जो गो)जलुम्मीसि सित्वं [॥ ११ ॥ मयूरककदलीधारं सतैलमेकैकं समुत्पुंसपति । कुश्माण्डनालक्षारं या गोनलोन्मिश्रितं सिध्मम् ।। अपामार्गस्यान्तधूमदग्धस्य भस्मनः, अथवा रम्भायाः पूर्वपद् गृहीतेन भस्मना द्वयोरेकतरस्य तेलमिश्रितस्य लेपः सिध्मं नाशयति । अथवा मा- ण्डकं पुष्पफलं तस्य वृन्तं पूर्ववत् कृत्वा क्षारेण गोमूत्रसहिवेन लेपः सिध्मं नाशपतीवि तृतीयः प्रयोग इति॥ १४१ ।। मयूरकर(स)पिटैलेपित ·चतुर्थः परिच्छेदः । जळपिट्ठमाहिसच्छअणवेड्डिा मसअजळ(ण)संसिद्धा । अंगाणि कुणइ रअणी रोमापि अ क(स?णअगोराई जलपिटमाहिपच्छगणवेष्टिता मृदुलज्वलनसंसिद्धा । अङ्गानि करोति रजनी (रोमाणि च) तापितकनकगौराणि ॥ पिण्डहरिद्रा चूर्णाकला पानीयेन मुलिकास्वमापादिता ततो दमण वेष्टितां ततो महिषीपुरीपेण पृष्ठतोऽवकुण्ठिता मृद्वमौ पक्त्वा ततो निष्कृष्य लैपैनापयुक्ती गात्राणि पामनिष्क्रान्तहेमोज्ज्वलानि करोति १४२ ।। (जो मज्जंइ) तिळसरिसंवरणिणिसाकुट्टळेविअसरीरो। सो होइ सुरहिदेहो मणुहरेवण्णुज्जलाययो॥ १४३ ॥ यो गज्जति तिलसर्पपरजनिनिशाकुष्ठलेपितशरीरेः। स भवति सुरभिदेहो मनोहरवर्णोज्ज्वलावयवः ।। रजनी पिण्डहरिद्रा । निशा दारुहरिद्रा । शिष्टं गतार्थमिति ।।११३॥ जंदळेककुभपासूअसवरसमभाअमेळि कुणह। उवण गिम्हे शेरीरदुग्गन्धविदवणं ॥ १४४ ।। जम्मदलकनुभमानशवरसमभागमेलित कुरुते । उइतनक ग्रीष्म शरीरदोर्गन्ध्यविद्रवणम् ।। जम्बूदलानि सुरभिपत्रपल्लवानि तथा अर्जुनकुसुमानि तथा लैधिमैतैः समाँशमिश्रीकृतैरुद्वर्तनं निदाघे धर्मादिजनितदेहदुरामोदशमनं कुरुते ॥ १४॥ लामज्जअहेमसिरीससयरचुणेण मळिसदहस्स। तभदोससेंअपसरा गिम्हे विणिहोन्ति ळोअस्स॥१४॥ लामज्जकहमशिरोपरावरचूर्णेन मलितदेहस्य । (त्वग्दोपस्वेदप्रंसरान् ग्रीष्मे विनिम्नन्ति लोकस्य ।।) लंग्दोपवेदयाषिा अपसरन्ति ।। १४५ ॥ दळजळरुणमणिविळेवणं हरद देहदुग्गन्धं । विमळारणाळसदिऔ(पी) वाळवुसाचुपण ॥ ४६॥ दलजलारुणमलयारुणविलेपन हरति देहदार्गन्थ्यो । मिलारनामसहित पीतं बारम्बुसाचूर्णम् ॥ . ।

·ट
हरमेखलायां ।
दलं सुगन्धपत्रं, जलं वालकम् , अरुणमुशीरं, मलयं चन्दनम् , अरुणं
कृष्ठम् एतैः कृतं विलेपनं शरीरदुरामोदं हरति । अथवा श्रमणशीर्षस्य चूर्ण
निर्मलकाश्चिकपीतमुक्तं कार्य करोतीति १४६॥
एक्को किरिमाळअणिबद्धदाडिमसिरीसछळ्ळीहि ।
जळहर(सा)नारअणीहि मणोहरसकिळपिट्ठाहि ॥१४७॥
अपणो किंवदसिवाहाडिममाअन्दवक्कळरसेहि ।
महिळाण अंगराओ णराण जंघाकसाओ व्व ॥१४८॥
ए(त: क:) किरिमालकनिम्म(दुग्ध)डाटिमशिरीषत्वग्भिः ।
जलधरश्यामारजनीभिर्मनोहरसलिलपिष्टाभिः॥
अ(न्यो) निम्बदलशिवाडाडिमानवकलरसैः।
महेळानामङ्गरागो नराणां जङ्घाकपायथ ।।
किरिमालस्यारग्वधस्य तथा पिचुमन्दस्य तथा शाबरस्य तथा डाडिम-
फलस्य वल्कलैस्तथा कीरतरास्त्वग्भिः तथा मुस्ताप्रियङ्गुपिण्डहरिद्राभिरेतैः सर्वैः
समांशैर्जलपिष्टैः कृतो रम्यो महेलानामगरागोऽङ्गशोभाजनकमुद्वर्तनं भवत्येक
आद्यः । अन्योऽपरः पिचुमन्दपत्रैस्तथा हरीतकीडाडिमरसानां बिल्वरसेन
कृतकपायः पुरुषाणां जवावर्णप्रकर्ष इति पूर्वीपरगाथापठितौ स्त्रीपुरुपविषयौ
द्वौ प्रयोगाविति ॥ १४७, १४८ ॥
वा(अ?आ)रसोळळट्टिमहुसकरामहुविमर्मासिओ पीओ।
अवहरइ रत्तपित्तं सकामळं पण्डरोअञ्च ॥ १४९ ॥
वाशारसायष्टिमधुशर्करामधुविमिश्रितं पीतम् ।
अपहरति रक्तपित्तं सफामिलं पाण्डुरोगं च ।।
वाशाया आटरूपस्य निष्यन्देन आर्द्रा यासौ मधुयष्टिः तथा श्वेतश-
करा तथा माक्षिकम् एतद्विमिश्रीकृतं सत् पीतं रक्तपित्तं कामिलां पाण्डुरोगं च
नाशयति । पानद्रव्यं वाशानिप्यन्द एव । तस्य पलत्रयेण मधुयटिशर्करयोः
कर्ष माक्षिककर्षद्वये इत्युपयोग इति ॥ १४९ ॥
चासअपळ्ळव(सु)रसं (कु)सुमरसुम्मीसिअंपिअन्तस्स ।
जवसमइ रत्तपित्तं समिळेण हुआसपुखो ॥ १५०॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। ८१ वाशापल्लास्वरसं कुमुमरनोन्मिश्रितं पिरतः । उपशाम्यति रक्तपित्तं सलिलेन हुतारापुञ्ज इव ।। आटरूषकस्य पत्राणां स्वरसं चतुप्पलमा माशिककर्षमात्रेण सह पि. यतो रक्तपितं क्षणात् शाम्यति । आशुकार्यकरत्वातिपादनार्थमुपमानमिति ॥१५०॥ अहिणवपीपसहिओ समरिअगुळदहिअपाणमत्तेग । पण्णम्मद गोहमपळवाखिरघअभीअणे ()न्य ॥ १५१ ॥ अभिनवपीनसदाखितः समरिचगुलदधिपानपात्रेण । स्वस्पीभवति गोधूमपल्लवकसरभोजनेन वा ।। तत्कालेन प्रतिपन्नेन प्रतिश्यायेन कदर्थितो दघ्नो गुलमरिचयुक्तस्य पानमानात् पुरुषो निरामयीभवति । अथवा निस्नुपीकृतेन गोधनेन तथा निष्पावाख्येन शिम्बधान्यविशेषेण सिद्धं गव्यधृतसंयुक्तं कृमरमश्नतः पूर्वोक्त. कार्यसम्पत्तिरिति । धृतक्षारनवनीतदधिमथितादीनामविशेषोक्ती गव्यमेव सर्वत्र बोद्धव्यमिति ॥ १५१॥ जो पिथइ सअणकाळे सणारूढो ससीअळया। सळि(ळेण १)पीगसदुहिओ पपणप्पइ सोतिरत्तेण ॥ १५२॥ यः पिवति शयनकाले शयनारूढः सशीतलमस्तोकम् । सलिलं पीनसदुःखिनः स्वस्थीभवति (स त्रिगण) ॥ स्पष्टार्था गाथा ॥ १५२ ॥ कठिन(फळ)सिन्धुकणावुणं चुस्केण लोढमवहरइ । सरसों तंबाबुद(नीअनासो पीअमामळ)अचुग्णोव्व कलिनरुफलसैन्धवकमार्ग चुकेण लीटमपहरति । स्वरभेदं ताम्रादुग्धेन पी(ता? तमा,मलमचूर्ण वा ॥ विभीतकफलं तथा सैन्धवं लवणं तथा पिप्पलीचूर्ण समांशमेकीकृत्य (शुनैना ! चुकेणा वलीढं सत् कण्ठवैस्वयं नाशयति । अथवा गोक्षीरेण पीत धात्रीचूर्णमिति ।। १५३॥ ज ·. ८२ हरमेखलायां समतुळिअकुरुमीसिअजणाणिवसकोळपळ्ळयसिहाहि । विउणा वि बळामूळाधूमो कासं समुप्पसइ ॥ १५४ ॥ समतुलितपुरोन्मिथितजननी(वाशा)कोलपल्लव शिखाभिः । द्विगुण पि पलामूलाधूपः कासमुत्युंसयति ॥ जनन्याः सुमनसो वृक्षस्य वाशायास्तथा कोलम्याम्बूवदनस्य पत्रमूला- भ्यामित्येतैः समाशैः एतेषां तुल्यन गुग्गुलुना कृतो धूपः । कीदृशः । (ऐतषां पुज्य) सर्वेषां द्विगुणपरिमाणं नागवलाया मूलं यस्मिन् तथाविधः कासव्याधि शमयति । अस्य धूमपानन प्रयोग इति तस्य विधिर्जान्वोः समे मुखासने स्थित्वा शरावसम्पुटेऽन्तस्थमृद्वमिक्षितचूर्ण स्तोकादस्थितं धूममू(4)शरावम- ध्यकृतामलकाण्डपरिमाणाच्छिद्रयोजितदशद्वादशाङ्गुलप्रमाणदीर्धे(घण) नळि निकादिना निराकुलं कृत्वा वक्षःप्रदेशपर्य-तं तुङ्गवत् प्रपीत्या तथैव तत्कालमेव मुखेनोद्वमेत् । ततो निष्ठीवनशान्तौ पुनरेव पिवेत् यावद् वारत्रयम् । ततः क्षेप्मशान्ती सत्यामनुपानं गुलदुग्धमिति ॥ १५४ ॥ पुरजाइजटाकिसळअमोरअफळकोळ्ळपळळवसिळाहिं। वत्ती सरीरधूवाहि हरइ सारग्गिण क्खासं ॥ १५५ ॥ पुरजातिजटाकिसलयमयूरफलकोलपल्लवशिलाभिः । पतिः शरीरधूपाद्धरति बदरामिना कासम् ॥ गुग्गुलना तथा सुमनोमूलपाठवाभ्यां तथापामार्गफलैस्तथा पदरपत्रै. स्तथा मनश्शिलाभिः एतैः समांशैजलवर्तितै. कृता वर्तिदरकाष्ठामिना गन्धा धूपेन देह धिवासनादेव कासमपहरतीति ।। १५५ ।। भोअगसमए मणा पिम्पमितिहळाण चुएणमरळीडं। सिम्सुम्भवजडपीणससो(स)महासासविदवणं ।। १५६ ॥ भोजनसमये मधुना पिप्पलिविफलायाश्च चूर्ण मवलीढम् । श्लप्मोद्भवजळपीनसशोपमहावासविद्रावणम् ।। मागधिकात्रिफलयोदव्यचतुष्टयस्य समाशस्य चूर्ण माक्षिकेण सहान- भोजनेऽवरेहनोपयुक्त कफोत्यं जाल्यं (प्रति चतुष्टयस्य समांशस्य चूर्ण माक्षि. कण सह! )मतिश्यायं तथात्युदणं श्वासमपसारयतीति ।। १५६ ॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। पवळं पि हरइ हिक्कं सासम(दि)प्पसरि पियारे । सिहिपिजहूपिप्पलिचुण्णं महुमीसि ॥१७॥ प्रबलामपि हरति हिका श्वासमतिप्रतिहतं विनासपति। शिखिपिन्छभूतिपिप्पलीचूर्ण मधुमिश्रित लीडम् ।। करिसं काहळचुण्णस्स लोढमचन्तमासिकं महणा! गुरुसासयाहि विउदणमुद्धसिहरश्च लिमिअन्नि ॥१२८ कर्ष कलिफलचूर्णस्य लीढमत्यन्तमिश्रितं मधुना। गुरुवासव्याधिविघटनमूर्धशिहरच निमिते ।। विभीतकालचूर्णस्य विलाळपदकं माक्षिकसंयुनं नुदानावर प्राबधासकासहरमिति ॥ १५८ ॥ घअकुसुमसारळीदं खरं सौ पोह गवळ मृदं। पसुजुर्वेण (च१५) पीए करपसुपळाओ विहिया ।। १३५ ३ घृतकुसुमसारलीढं क्षयं क्षयं नयति गजवगमूलम् । पशुदुग्धेन वा पीतं कुरङ्गपशुपलरजो विधिना ।। गव्यसपिंप मालिकेण च सह नागवाचूर्णनवरेनोसार राजयक्ष्माणं क्षपयति । अथवा छागक्षीरंग पीते कुरङ्गमगत्व ज्या पर पलरजः शुष्कमांसचूर्णमुळं कार्य करोति ॥ १५९ ।। घअसहिअं कइ(कब्ब) णीळीमूळ व्य जुद्धसञ्जत्तं । विउडेइ राममन्दं दन्तिसमूहं मन्द च ॥ १६ ॥ घृतसहित कपिद १ कोच नीलीमूल वा दुग्धसंयुधम् । विपश्यति राजमान्य दन्निसमूई मृगेन्द्र इव ।। गत्यसर्पिषा मटमांसमथवा नीलीन गव्वीरसहितना न्याघि राजयक्ष्मागं नाशयति । सकृत्तरत्प्रतिरादनार्थानाननिति चुपणं महुसज्ञोइसहजगन्याफन्दगोक्सुरफला सोसमोसिरिअपळागं दुदं पी(त?ए) पर कुद ॥ १३ चूर्ण मधुसंयोजितहयगन्धाकन्दगो रकस्योः । शेपम(प)स्नानासानां दुग्ध पीतं बलं कुलं ।

·चतुर्थः परिच्छेदः। हरीतकीविभीतामलकानि त्रीणि यावत्प्रमाणानि, तावत्प्रमाणेनैव शस्त्र- चूर्णेन सहितानि माक्षिकेण सहोपयुक्तानि अन्नपरिणामकारजं हृच्छूलमप- हरति । अथवाशीततोयेन मिलितं सत् पीते सूक्ष्माणां नलादिप्रदेश जानां शङ्खानां पुटपाकदग्धानां भस्मोककार्य करोति ॥ १६५ ॥ डद्वमाणिग्गअधूअं मअसंगं गोघहीण सह पी। हिअअणिरिप्पासूळं हर सिही दारुणिवह व्व ॥१६॥ दग्धमनिर्गतधूपं मृग(न्य?)ङ्ग गोघृतेन सह पीतम् । हृदयपृष्ठ(वर्तिशूलं) हरति शिखी दारुनिवहमिव ।। हरिणविषाणमन्तमदग्धं गोघृतेन सह पीतं हृत्पृष्ठवर्ति शूलमपहरति । उपमानमाशुकार्यकरत्वप्रतिपादनार्धम् इति ॥ १६६ ॥ सोचपळहिवमहोसहेहि पीएहि (का?)कादिअजळेण । दोग्गचेण सुहाइ व णासन्ति समत्थमूलाई ॥ १६७ ॥ सौपर्चल हिङमहापधैः पीतैः कथितजलेन । दौर्गत्येन सुखानीय नश्यन्ति समस्तशूलानि ।। रुचकरामठनागरः गृहपानीपपीतैः सर्वशूलानि निवर्तन्ते) । व्यक्तार्थ- मुपमानमिति ॥ १६७॥ णासह फुटमइसारो वरजपिढेहि तक्कपीएहि । पडपाअपप्परोहंकुरेहि कुळमविणअं च ।। १६८।। नश्यति स्फुटमतिसारो वरजलपिटैस्तकपीतैः । क्टपाद(प)मरोहाकुरैः कुलमधिनयमिव ।। पटपादपस्य न्यग्रोधवृक्षस्य अवधासोद्गतैर्मूलाधुरैस्तण्डलोदक. पिष्टैः पश्चाद् गोरसेन पतिः निश्चितमतिप्रवृतं नश्यतीति सुबोधार्थमुपमान- मिति ॥ १६८॥ जळमसिणपिटकोमळपन्धूळदळेहि पीअमनहि। सहपसरिओ (वि) थक्कइ अइसारोमुहिगहिओच्च ॥१६९।। जलममृणपिष्टफोमलपन्ध(ल)दलैः पातमात्रैः। सदाप्यतिसृतोऽपि तिष्ठत्यतिसारो मुष्टिहीन इव ॥

·८६
हरमेखलाया
जलेन सूक्ष्मपिष्टानि यानि बन्धूलकम्य किकिरातस्य पत्राणे तैः
पीतमात्रैः नित्यं प्रवृत्ताऽप्यतिसारो निरुध्यते । यथा मुष्टयावष्टब्धः के(न)विद्
पलवता कश्चिन्निरुध्यत इति ॥ १६९ ॥
महुसक्करासणाहं तण्णुळधुअणेण पीअमणुदिअहं।
हरइ रुहिराइसारं घणरयम्भुळं तिरत्तेण ॥१७० ।।
मधुशर्करासनाथं तण्डलधुबनेन पीतमनुदिवसम् ।
हरति रुधिरातिमारं धनरवमूलं त्रिरात्रेण ॥
माक्षिकसितशर्कराभ्यां युक्तं धनरवच लोहेलोसस्य मूलं गोष्ठोदकेन
पेष्ट्वा पीतं रक्तातिप्रवृत त्रिरात्राभ्यासान्निवारयतीति ॥ १७०॥
तण्ड्डुळ जळपिटुकोळमूलकरिलमाणम(ब)हरइ ।
सन्चाइसारगहणीरोअसमृहं राहाघोरं ॥१७१ ।।
तण्डुलजलापष्टाहोलमूलाधि(मात्र ? पान)मपहरति ।
सातिसारग्रहणीरोगसमूह महावारम् ।।
घरजलेन पिष्टमिरिकिल्लम्य मूलं तालकमानपरिमाण पीतं सत सर्वेषा-
मतिसाराणां च वृन्द विनाशयति । १७१ ।।
चुण्णं मरिअमहोसहकुडअजदाविज्णमाअकमवधिों।
गुळमीसमहिअपीअं गहणिमहाशाविदयणं ।। १७२ ॥
चूर्ण मरिचमहीपकुटचत्वरिभद्विगुगभागक्रमवृद्धम् ।
गुळमिश्रमथितपीनं ग्रहणीमहाव्याधिविद्ररणम् ॥
ऊपणस्य तथा नागरत्य तथा कुटचत्य एनामुतरोतरावगुगभाग.
या वृद्धं चूर्ण गुळमिश्रेग तकेण पीने ग्रहणीशायज्यान महाव्याधि द्वा-
षयति इति ॥ १७२ ॥
मोरअतण्डुळ माहअसारगिरिकपिणआहळदीहि ।
अञ्जणगुळिआ णिहणइ पिसइअंतिअटुसमाहा ॥१७॥
मयूरकतण्डुलमाधूफमागिरिकणिकाहन्द्रिाभिः ।
अखनगुलिका निहन्ति विपूचिका त्रिकटु नाथा ।।
एभिव्यैः कृताजनगुलिका विधिकाख्यमजीणरोग नाभ्यञ्जनेन ना.
शयति । के. 1 अपामार्गस्य बीजः स्तवकगृहीतया मधुयष्टया तथाटव्या तथा
पिण्डहारद्रया मा शुण्ठिमरिचपिप्परीभिरित्येतेः समाशैलपिप्टेरिति ॥१७॥

·चतुर्थः परिच्छेदः ।
तिहळाळोहसिळाजउहरडइचुण्णाण ळीदमेक्कक्कं ।
महुणाग(ळू) इसरसोव्व (सव्य)(हे?हं)णिवारेइ॥१७॥
त्रिफलालोहशिलाजतुहरीतकीचूर्णानां लीढमेकैकम् ।
मधुना गुलूचीस्वरसो वा सर्वमेहं निवारयति ॥
त्रिफलायास्तथा शस्त्र चूर्ण,स्य तथा मनश्शिलानिःप्यन्दस्य तथा
पथ्यायाः मम्बन्धिनां चूर्णानामेकैकं माक्षिकेण सहावलीढं सर्वमेहान् बहुमूत्र-
रुसव्याधिभेदान् अपवारयति । अथवा गुलच्या अमृतायाः स्वरसः पीत:
सन् पूर्वोकं कार्य करेति ।। १७४ ।।
अचन्दमसिणमहिणवणिम्मळमामीसिणिसाचुण्णं ।
आमळअरसोम्मीसं गासेइ पमेहसन्दोहं ।। १७ ।।
अत्यन्तममृणमाभिनवनिर्मलमधुमिथितं निशाचूर्णम् ।
आमलकरसोन्मिभं नाशयति प्रमेहसन्दोहम् ।।
पिण्डहरिद्राचूर्णमतिसूक्ष्मपिष्टमपुराणनिष्कलङ्कमाक्षिक तथामलकरसेन
सह पौतमुपयोगात् प्रमेहव्याधीन् सर्वान् निवारयति इति ॥ १७५ ॥
गोधावईमूळ कदि घअतेन्कगोरसुम्मास ।
मुत्तमहरुद्धपसरं (वि) पीअमत्तं पवढेह ॥ १७६ ॥
गोधावतीमूलं कथित घृतलगोरसोनिमश्रम् ।
मूत्रमविरुद्धप्रसरमपि पीतमात्र प्रवर्तयति ॥
गोधावत्याः (स्त्रीश्री)पर्णा मूलं गोरसेन तथा प्रततैलाभ्यां मुह
पीतमत्यन्तगादसूत्रकृच्छ्रमाशु निवर्तयति । पूर्व घृततैलभृष्टं पश्चाद् गोरसन
पकव्यमिति ॥ १७६॥
पाणाहवाहिपीडं सोचशळमीसिआ सुरा हरह।
मछुदुद्धेहि तिरत्तं पीआ तिळणाळम्ह व्य ॥ १७७॥
अश्मरीन्याधिपीडा सौवर्चलामश्रिता सुरा हरति ।
मधुदुग्धाम्यां निरानं पीवा (वण तिल)नालभूविर्वा ।
अश्मरीरोगजं वारुणी रुचफसंयुक्का पीता सती नाशयति। अथवा ति-
सकाण्डानां भस्म माक्षिकक्षीराभ्यां सह पीतमेतत्कार्य करोति इति ॥ १७७॥

·ke हरमेखलायां वच्छफडिआमूलं परिवसिअजळेण पीअमणुदिअहं । पाडेइ पच्छणिरअस्स सकरं तइदिअहम्मि ।। १७८ ॥ वच्छकर्कटिकामुलं पर्युपितजलेन पीतमनुदिवसम् । पातयति पध्यनिरतस्य गर्करां तृतीयदिवसे ॥ वच्छकर्कटिकामा गोपाया (कर्कटिका)मूलं पर्युपितेन रात्रिपूर्वस्थापि- तेन जलेन पिष्टं प्रातः प्रातः प्रत्यहं तेनैव सह पीतं सत् पथ्याशिनः शर्कराख्य पाधिविशेष निस्सारयति तृतीयेऽहति ।। १७८॥ पीआ दुधुम्भीसा कम्मओडिजडा दसाह मत्तेण । भइकण्डसकर हित्तिऊण कढिपि पाडेइ ।। १७९ ॥ पीता दुग्धोन्मिश्रा कपोटिजटा दशाहमात्रेण । अप्यण्ड शर्करां भिवा कठिनामपि पातयति ॥ कपोट्या(अ) पुप्प्या मूलं गव्यक्षीरेण सह पीतं (दधि दिन)दशकमा- प्राभ्यासादतिकर्कशामप्यण्डगतां शर्करां विदार्य पातयति इति ॥ १७९ ॥ गिमुप्पोडिअमाळइमूळ पसुदुदसाहि तसि। (पा)मुत्तगिरोहण्डसकरातुक्खविहवणं ॥ १८० ॥ ग्रीष्मोत्पाटितमालतीमूलं पशुदुग्धसाधितं ससितम् । पतिं मूत्रनिरोधाण्डशर्करा(दुःख)विद्रायणम् ॥ निदापोन्मी मालितायाः सुमनोलताया मूलं छागारेण सितशर्कग्या च साधितं सत् पीतं मूत्रकृच्छ्ाण्डशर्कराव्ययानिवारणम् । अत्र साधनविधिः पानीयपलानि पोडश द्रव्यपलेन सह कायित्वा चतुर्भगशेपं ततो द्रव्य- (मपास्य तेनैव अन्लेन सह क्षीरपलानि चत्वारि काथयित्वा क्षीरं ग्राह्यमिति ॥ गळगण्डगण्डमाळा कुरण्डरोआविणेण णासन्ति । काळेवातण्डळधुअणपिदिअळ(१)] १८१ ॥ [* नमः प्रयोग() प्रयोगसम्बन्धपधर्मन्त्रसंयुक्तते)। मिपावरकृते. शास्वैस्तथान्यमन्थमि(धैः श्रितः) | मन्त्रैश्च विविधैः प्रोक्तं वामदक्षिणकैस्तथा । सर्वतः सारभूतं तु यचद् वक्ष्याम्यशेषतः ।। .६न: पर मातृवायां प्रन्याशा ल। शत, 'पुत्तालकापञ्चविधातका समाना इल. तं स्यमानो अन्यः प्रक्षिप्त इति च प्रतिभाति ।

·चतुर्थः परिच्छेदः । नाम्ना मिक्षकमित्युक्तं सर्वस्रोतसमुङ्ग्यम् ॥ तत्र कर्म प्रवक्ष्यामि यथायोगसुखपदम् । सिद्धयोगा यथा मन्त्रा पूलिकर्माणि चैव हि । धूपांच विपिपाश्चान्ये स्नानवर्तिविलेपनम् । विदग्धेविविधैः प्रोक्तास्तथान्यः शास्त्रचिन्तकैः ।। तूददं चैकतो वक्ष्ये सुमापितकरण्डकम् । हर आगमलागर्ने संज्ञावर्णसमन्वितम् ॥ मारयस्वपदैर्युक्त रेफन्सान्तरईसमम् । कद्वितीयविसर्गेण हुंफडन्तनियोजितम् ।। मा अत्र मन्त्रः- ओ भूगोलगमें भमुके मारय हो, स हूं फट् । शुष्कमापाष्टसंयुक्ता कुर्यात् पुतलिका शुभाम् । स्त्रीपुसयोः खरूपेण माने द्वादशके सके। पुंसोऽस्थिकेन सम्मथ्य शकुं कुर्याचतुरगुलम् । हृदये निखनेद्धि साप्यश्चयोद्भवे मृणा ॥ स्थापयेद् वहिसंस्थाने पूजयेद् दिनसप्तकम् । त्रिपञ्चायुतं मन्त्रं मारयेत् विदशानपि ।। गुरालीयनमेतद्धि विद्वेपे रिपुनिरहे । किष्टं सप्तदिनोपितं सुनिहितं गोमूत्रतोये स्थितं, रजश्मशानारिपुपादकण्टका सविष सर्पफन्नुकम् । एतैः कण्टकवेधितां प्रतिकृति साम्ये रिपुं चालिखेत् पश्चाद्वा लिखितं च पूजय महाकालं ततोऽस्याः स्तनौ ।। सप्ताहं कुसुमानि चूर्णमपि तथा कृष्णं विष धूपनं रकं पानमतिप्रसादय तथा काम मु(म)पुस्तथा । अत्र मन्त्रं प्रवक्ष्यामि येन कर्म प्रसिद्धयति ।। भों नमो गणपतये महाकाराय हन गृह तापय अमु मारय मारय ग्लाद भनेन मन्त्रणालोख्य कारयेत् प्रतिमा ततः । चुलीपृष्ठे तथा आमे शये स्था(न) तथा गृहे। श्मशाने यान्यदेशे या यत्र वा रोचते मनः ।। : T ।

·९० हरमेखलायां तत्र स्थाने कृतं ह्येवं मृत्युरेप्यति तं नरम् । नरस्य दक्षिणा कार्या (स्त्रया ! स्त्रिया) वामेन कारयेत् ॥ मावयवतण्डुलपिष्टैः पुनलिकां कृत्वा शक्तनालोप विपराजिकारका पयेचतुरगुलं मानुपास्थिमयं कीलकगतशूलमुत्पद्यते । अनुद्धृते मारयति । उद्धृते मोक्षः । अस्य मन्त्रं प्रवक्ष्यामि । ओं वैशिखे ज्वालामुखि ही हाहा भू हहहै फट् हें हैं नमः ओहन्नतमृफट्टतिश्च शय क्रू जूं हूं ही पाशहस्ते अ. भुकं मारय फट । (स्त्रया स्त्रिया)वा पुरुषस्य क्रियते । एपा सिद्धिः।मानुपास्थि. पूर्ण गोधूमराजिकातण्डलाढकामिनं शुक्तनालोडप मादेशमात्रां पुत्तलिका कृत्वा खदिरकीलका खात्वा रोहदि शिरासे बाहुद्वये च विधायाष्टसहसं ज कृत्वा सप्ताहपूजनान्मारयति । गुह्यमातरं संपूज्य मन्त्रमेतमनुस्मरेत् । हे कालि काकरुदिते काकि पिण्डोपहारिण । अमुकस्य हृदयं भित्त्वा गच्छ काकि यथासुखम् ।। ओं ही क्रां अमुकं मारय ही फट । पुरुषस्य पुरुषास्थिमिः (नया खियाः) सयस्थिभिः कार्यम् । एपा सिद्धिः । श्मशानास्थिमयं भस्म दानुपांमुपदच्युतम् । यरशिष्टं तु मोटाहा स्वरत्तेन क्षपेत् + + ॥ शत्रुनामयुतां कृत्वा याम्यायां स्थापयेद् दिशि । शुनोऽस्थ्ना हृदये विद्ध्या नरकेशश्च वेष्टयेत् ॥ विलोमेनैव हृदये जप्तव्या साधकेन तु । मो जम्भे मोहे नमः । सप्ताहं तापयेद् यत्नाच्छनणां नाशनाय च । निखनेद् यत्र संस्थाने मन्त्रेणानेन संयुताम् ।। ओं रुद्राय वज्रतुण्डाय गणेभ्यः । उद्धृते मोक्षः तापमध्ये स्वस्थी. करणम् । मानुथास्थीनि संपूज्य विपेण सह पेपयेत् । रक्तन चोधिकां कृत्वा कुर्गन पुलिस मुभाम् ।। साध्यनामाक्षरयुक्तां तम्स करें तु बन्धयेन् । चुलिमध्यस्थितां कुर्यादुत्तमामुक्तगमिना ।। चामेन पागिना चैव अपधारा नु कारयेत् । ततस्तु ज्यालरो यही ताणादू दयते भृशम् ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः । सले पतति मोहातु यदि ब्रह्मा स्वयं भवेत् । सिद्धमेवं प्रयोग तु कुर्यात् खे मन्त्रवित् तदा ॥ भों ही आज अमुक नाशय फट् ! सर्पपानय सञ्चूये सिक्तकेन सहैव तुं । ततः पुलिकां कृत्वा नामाक्षरसमन्विताम् ॥ कपाले निहितामेतां मुक्तकेशो निशामुखे । गृहीत्वा वामहस्तेनं मन्त्रमष्टशतं जपेत् ।। ओं ही जूं आं जं अमुकं में वशमानय स्वाही । अनेन मन्त्रराजेन योजनानां शतैरपि । आनयेद् यक्षकन्याश्च किं पुनर्मानुषस्त्रियः । 'पुरुषं वा, चिताभरमा गृहीलाथ पादपांसुसमन्वितम् ॥ शुक्तेन भावयेदेतद् विषेण च समन्वितम् । कृष्णाष्टम्यां चतुर्दश्यां कपाले कारयेत् कृतिम् ।। चित्यनारे में पत्रे च शत्रुनाम निवेशयेत् । विपेण सह संलिप्य मन्त्रेणानेन बुद्धिमान् ॥ ओं नमो भगवति कामरूपिणि माये महामाये स्फुटं स्फोटय रौद्र- फर्माणि साधनीकुरु । याम्ये यमान्तिके पातय ओं नमो मंगरति अप्रति- हतशक्तिदमनि दारय शी(!) नाशय हूं फट् । काकपक्षेण संलिख्य मन्त्रं हृदि निवेशयेत् । शवकेशन संवेष्टयं चीरिकां तत्र निक्षिपेत् ।। अमिस्थाननिविष्टातो मंन्त्रेशेनापतान्वितंग । एवं विधानतः कुर्यात् प्रपन्नः साधकोत्तमः ।। मातृभिः सहित पूज्यं भैरवं तु स चाकुशम् । द्विसप्ताकृते नाप शत्रुः प्राणपियुज्यते ॥ इत्येतद् गुधमुद्दिष्ट न देयं येत्य कस्य चित् । यवतण्डुलगोधूमणमाम्राणि योजितम् ।। दमशानभस्मनी युक्तों कुर्यात् तद्पततिम् ।

·हमेखलाया
भावयेत श्वमूत्रेण विषधृष्टं लिखेतु ता ।
शवकेशन संवेष्टय चीरिकान्तति निक्षिपेत् ।।
नरास्थि शकुमीवायां द्वितीयं चैव वक्षसि ।
कृत्वा यममयी शूली गुह्यदेशे तु निक्षिपेत् ॥
सहस्रपरिजप्तानां कुर्यान्मन्त्रवरेण तु ।
भैरवं च शिवादूतीं याम्यां ज्वालामुखी तथा ।।
मध्ये छत्र कृता गौरी न विगर्भह कर्हि चित् ।
होमयचितिकं भस्म विपमये यया सह ।।
होमं कृत्वा त्रिसन्ध्यान्तं मारयेत् विदशानपि ।
मारयेदसुरान् क्रुद्धो यदि रक्षासुरक्षितः ।।
मारयेद्धोमयेत् तां तु आहुत्यन्ते तु भैरवम् ।
विनाप्ययुतहोमेन लायुशेपो भवेद् रिपुः ।।
श्मशाने सिध्यति ह्येतद् यस्मात् कर्म सुदारुणम् ।
चितिभस्म तथा गृह्य पादपांस तथैव च ॥
मापाप्टकेन संयुक्तां कुर्यात् पुत्तलिकां नरः ।
आर्द्रा च भरणी चैव तिस्रः पूर्वास्तथैव च ॥
एते पुतलिकायोगा अन्येपां नैव योग्यता ।
प्रादेशमात्राः कर्तव्याश्यागरक्तेन सापयेत् ।।
रक्तपुष्पं तथा धूपो रको देयो बलिस्तया ।
एतं त्रिसप्तवर्णेन सप्तरात्रं प्रपूजयेत् ।।
ततोऽन्ते सप्तरात्रस्य दक्षिणायां दिशि स्थितः ।
नुरुल्या निवापयेत् प्राज्ञो मन्त्रराजं च पड्जपम् ।।
ततोऽमिवर्णा विकटा जायन्ते तस्य निग्रहे ।
वोयमध्ये तदाक्षिप्य शोपं चैव न संशयः ॥
गृहे तालुगतो शोपं दाघ शुक्लस्य मध्यगः ।
मं(बोरीपे शिरोतिः स्याद् गोमये कृतसञ्चयः ।।
६६६६ र ६ यदि नेहेत मारणम् ।

·चतुर्थः परिच्छेदः । मो नमः कृष्णशबलाय। भन्यया क्षिप्रकरणं योग योगवरं शृणु॥ मुरा........ कीमां कुर्याद् वश्यं तथा क्रमम् । हम्योपरिगृहे गोठे यत्र वा जनवर्जिते । देवदारुसमिद्भिर्वा होमयेद् विषमासुरीम् । प्रतिमा स्थापयेत् तत्र तादृगिच्छेदवेदना ॥ पानीये सतिले शोपं दाहं प्रस्फोट्य वहिना । क्षीरेण शीर्यते मांसो गृहे ताल्वादिशोषणम् ॥ शुक्तमध्ये तदापं गोमूत्र शूलना सह । अम्बरीपे शिरोतिः स्याद् गोगये कृमिसञ्चयः ॥ उद्धृते कुरुते मोक्षं यदि नेच्छेत्तु मारणम् । धृतदुग्धतिलैहोमाच्छान्तिः स्यात् सर्वकर्मसु ।। ओंजं भं दी ह्रीं शत्रु नाशय । चीरिकाभ्यन्तरेण विषेण सुशिवा- मुना धृष्ट्वा लेखनीय किण्टेभ्येवत् भैरवो गौरी शिवा दूती याम्या ज्वालामुखी। यत् पूर्व द्युतिवर्णान्यं पमेति च पदे तथा । उलखीति पदं पश्चात् कालीति + पदं पुनः ।। विद्युज्जिहेति संयोज्यममुकं द्विहनेति च ! दहेति च पदं द्वेषा उत्सादयपदं द्विधा ।। दूतीहि वीजान्तं फट्कारान्तसमन्वितम् । चितिस्थ लोटकं गृह्य आमेये दिग्गतं प्रिये ।। जपेदष्टशतं मन्त्री नमो मुक्तशिखस्तथा। स्थापयेत निमुक्ने पर्वतानपि चालयेत् ।। ही धमत चूली कराली विद्युज्जिहे अमुकं हन दह उत्सादय हूं फट् । संवा दुर्वचसापौरन्दरमन्दिरे लूटीभूतां मलउवीजविद्धाममुकवचो हनस्व प्र- सेकं नणनीवत् पुटितं स्यात् । वेधय तीक्ष्णाप्रकण्टकैः चीजमावेएनीयं रजसा भसरिचूणस्तों मुरायुक्कैः । सूसुटसम्पुटितोऽयं वेधय तीक्ष्णामकण्टकैीजम् । रेव्यो मवि निहितं धागीशस्यापि संहरे वाचम् ॥

·हरमेखलाया पुढन्ते चितिनामिना यमदिने मुष्कान्तमध्ये रिपुः भूपस्ते जोम तेजो भुवनं संलिख्यते सप्तधां । खण्डवापि सप्तधा दिशपद्दक्षिणों सस्थितः सस्पृष्टं च तथात्र सप्तदिवसान्तो वर्णो मन्त्रनिपरे ।। सधाहेन रिपुचरेण प्रियते सत्यं वंदै नानृत भूयोभूय निघृष्यते यदि रुषो सप्तत्रयं यावधिः । शवोऽथ बृहस्पतिदिनकर खस्थं च सम्पातयेत् . ओं आमुटे पलटि सप्तपुटके अमुकस्य अमुकेनं सह विद्वेपमुत्पादयो- स्पादय । विषच्छागरुधिरश्मशानाहारमृत्तिको श्मशानादानीयास्थिना लिखेत् काकपक्षलेखिन्या आश्लेपानक्षले नैऋत्यां दिशि यक्षणिास्यैव होम दिवसात् सप्तसन्ध्यात्रयं काष्ठं रावरासुयं वा नैर्ऋत्यां दिशि वीक्षमाणा सन्ध्यावेलायां नमोन्मुक्तशिखस्तु विपच्छागरुधिरेणालोड्याहुतीनां शतभेकेनवर्थिक दद्यात् । देवताध्यानेन चण्डिका चिन्तनीया कुमारीद्वये भोजयेत् विनायर्फ यजेत् पूर्वसेवा आसनं कृष्णभूर्थकं बहिः प्राणस्थः असितं ध्यानं काचिकेन सहा. लोच्य सर्वदुःखोपशमनी हस्तस्पर्शदुःखाच्छिन्दन्ति इदं च कपालद्वयलिखितं काकपक्षण विषरुधिरेण काञ्चिकेनालिख्य श्मशानभूचिका अस्थि अङ्गारिका पदपांसु साध्यस्स बाये कैशनावेष्टय कुम्भकारामिमध्ये क्षेप्तव्यं पीडर्थि धरण्यां खनित्वा क्षेपणीयं पृष्ठे अमिं प्रज्वाल्य विषपीडा उत्सादयति । ओं इंद्र शवरि फफु । एषां प्रदोपे आमेयमण्डलमध्ये ध्याये मध्यरात्रो शय्याम्त्रणस्तर्ति- श्यति ओं नमः परिव्राजकानां तद्यथा कथम ओमि । आत्मीयलिङ्गमभि- मन्त्रयेद्वाराभ्यस्तवामहस्तेनावष्टभ्य ततो मैथुनं कुर्याद् पश्यो भवति । पूर्वसेवा- लोहितपटाद्वर्तिसिरातैलेन कज्जळमध्ये मातुलुङ्गपञ्चाङ्गं वर्तिमध्ये प्रदीपयेत् । एतेनाजितनेत्रन्तु यद् ब्रवीति स पश्यति । अत्रं मन्त्रः 1 ओं रंके रकाङ्गुष्ठे अवतर विये । अनेनाटताभि- मन्त्रितेनीटुंठे प्रलेपने प्रसेना दृश्यते । ओं दधिविवेकाय अमुक में श- मानये फैटे । पीठ तासिद्धः पचया वशीकरोति । -- ·चतुर्थः परिच्छेदः । प्रियङ्गुरोचनालाभं पिप्पल्यम मनश्शिला । मश्वलालासमायुक्तं प्रीतिकारकमुत्तमम् ॥ अनेन तिलकं कृत्वा यावत् पश्यत्यसौ जनम् । प्रियो ददाति सर्वेषां दर्शनादेव मानवाः ।। अमीपोमो समौ कृत्वा शुचिरमिं प्रपश्यति । तत्रस्थस्तु जपेन्मन्त्रं वि वाभिभूयते ॥ लापीविविकलास्या यदि जीरेण वेष्टिता तन्तुगुल्गुल धपश्चित्रस्त्री- कर्षणश्रेष्ठ ओं भैरव भयसन्त्रासनिनत रक्षरक्षनार्थमिह देवियात्वं बलेन बलवति बलायिके त्वां नमस्तेस्तु बलायिकायै अमुकस्य जिहां स्तम्भय । पूर्वीपाढ- नक्षत्र पूर्वामुखं चतुरश्रमण्डले दे पूज्या । अनेन मन्त्रेणार्घ्यपुष्पप्रापणकं विक्षे. पापं श्मशानाङ्गारिकैः साध्य वित्रस्तं जिला निर्गत्वान्यछागजिह्वा तत्पृष्ठे कुम्भके सूचितव्यम् । कुष्ठे प्रदेशे चितिभस्सकण्टकैर्वेष्टयित्वात्मपृष्ठके दातव्यम् । घण्टा- कर्णाय नमः । अनेन मन्त्रेण सप्ताभिमन्त्रितं लोष्टं कृत्वा तेन वृक्षं ताडयेत् प्रामे प्रविशते लभ्यते पूर्वसेवा । ओं नमो भगवति चामेश्वरि अनुपूर्व प्राम- प्रवेशे जपेच्छतमष्टाधिक भक्तजमिकं लभ्यते । ओं विटिचिटिभाटिलि अने- नाष्टाङ्गुला काष्ठिकामभिमन्व्य कर्णे निक्षिपेत् ग्रामे प्रदेशे अयाचितमन्नं लभते । भों रक्ते देवदत्ते अवतर उच्छप्ममातङ्गिनि कृष्णाष्टम्यां शुचौ देशे अष्ट- सहसं जपेत् सिद्धा मवति । अङ्गुष्ठमलक्तके विलिप्य कुमारिका शुभाशुभ पश्यति प्रसेनेयम् । ओं नमो भगवते आईपटेश्वराय अनिले काळिका आई- जिहे चण्डशोषणि रुद्रकापालिनि ज्वालामुखि सप्तजिहे सहस्रजिहे अमुकं ते पशुं ददामि तस्य जीवितं निकृन्त रुद्राय फट् अघोराय फट् विकलाय फट् चिण्डि चण्डमुखि गच्छ पशुपतिराज्ञापयति श्मशानमध्ये यावत्सटो न शु- प्यति तावच्छत्रु मारयति । न तिथिनं च नक्षत्रं नोपवासेन च क्रिया । अथ मारयितुर्नाम ग्राहयेचितिभसना || रुधिराक्तेन जुहुयात् सद्यो प्रियते । वशीकरणे पादपांसु जपेदष्टोत्तरशत पस्य ददाति सर्वस्य उच्चाटन गौरसर्पपकाकजिहामकंटरोमाणि निम्यपत्रलवण- गोपितं जपेदष्टोत्तरशतं शत्रुद्वारे धूपः अथ श्मशानभस्मना पदमात्रं कृत्वा मध्याई यावदादित्याभिमुखा जप्त्वा श्मशानभस्मभ्या पटमाद्रीकृत्य देवाने ·हरमेखलायां जपेदुत्सादयति । ओं मुण्डे महापिशाचि । अहोरात्रोपोषितो जपेत् स्वप्नं क- लयति । अमुकमन्त्र जपस्वेति । ओं ईगिळि पिडिाळ । भिक्षायाः प्रथम- पिण्डं ससाभिमन्त्रितं भूम्यो क्षिपेत् अपरिमितमनुभवति । पूर्वीपादनक्षत्रे सा- ध्यपादपासुश्मशानाहारविपराजिकाच्छांगरक्तहरिद्रा भौमवारे अथाभरणी- कृचिकापूर्वफल्गुन्यां वा शराबद्वये मारणे फालद्धये वा भौमचण्ड को तुपके श्मशानाशारकैः श्मशानास्थिभिः पूरणीयौ परस्परं पुटितौ अङ्गाररज्ज्वा अश्व- वालरज्ज्वा वा उपरिलिखितद्रव्यालिप्तयोर्वाद्ये वेष्टितल्या सन्ध्याकाले रात्रौ बहिः प्राणेन कृत्वा लिखितव्यो दक्षिणादिड्मुखः काकपक्षलेखिन्या तयोः पृष्ठौ स्तोकमात्रां मृत्तिका दत्त्वा मूत्रपुरीपौ कार्यों तच राहुशिरसि शरावलिखिते द्वयीशराव अमु(क्त ! काश्यवाचं स्तम्भय जिहा स्तम्भय अथव, अमुकं मारय अथवामु(क्त ? कास्यान्नपान भक्ष पानीयं वा पानं स्तम्भय इति द्विधा लेख्य- माकारे वकारे लग्लौकारेणोभयसंपुटितेनावर्तन्तपृष्ठे लिखित्वा ठ तत्पृछेन्द्रपुरं बनलान्छितं लकारचिहितं सपा सपुटयोबाह्ये वनपुरं राहुशिरा नाममन्त्रः पुत्तलिकापञ्चविंशतिका समाता ॥ तथा संपु नियपि दोपेषु ज्वरनिमितेषु महौषधसूक्ष्मपत्रप(यो इया)- फ्राथः पूर्ववत् सुखावहः । अस्य च दोषस्य वातिकादिज्वरेषु पृथगपि प्रयोग मिच्छन्त्याचार्या इति युगलकम् ।। जळजळहरधम्मासअरोहिणिसुण्ठीउ कादिअजळेण । पीआउ समत्तजरे हरन्ति उअराग्गिजणणीओ। जलजलधरधन्वयापरोहिणीशुण्ठ्यः कथितजलेन । पीताः समस्तज्वगन् हरन्त्युदरामिननन्यः ।। पालकमुस्तकदुरालभाकटुनागराणि काथक्रमेण जलसाधिनानि पीतानि सन्ति सर्वदोषोद्भवान् व्यस्तसमस्तान् ज्यरान् नागयन्ति जठरामि च दीपय- न्तीति ॥ छिपणलहाघणभूणिय(सुष्ठि)कदिनं जळं जरं हरह । घणसुरणिडिडिआदि मुणालपाटाजळेहिं च ।। छेनहायन भनिम्नशुण्ठीकथित जलं बरं हरति । घनसुरनिदिग्धिकाभिर्वा मृणालपाठानी।

·. चतुर्थः परिच्छेदः। गुळूचीमुस्तककिराततितकविश्वौषधैः कथित तोयं पीतं सत्. ज्वरं हरति । अथवा मुस्तदेवदारुकण्टकारीभिः कथितम् अथवा उशीरभहीयालकैः कथितम् । काथत्रयस्यास्य बलाबलं विचार्य सर्वज्वरेपु प्रयोग इति ॥ १८३॥ तिहकापटोळजळहरछिपणरुहाणिवधणिअकसाओ। हर:समत्थे विअणं पीओ.महुसकरासहिओ-॥१८४ ॥ त्रिफलापटोलजलधरछिन्नमहानिम्बधनिककपायः । हरति समस्तानपि ज्वरा(न) पीतो मधुशर्करासहितः ।। हरीतक्यामलकविभीतकैः तथा पटोलेन कुलकेन तथा गुळूच्या तथा पिचुमन्देन तथा धान्यकाफलैः कृतकाथो माक्षिकसितशर्कराभ्यां सह शृतशीतं सत् सर्वज्वरान निवारयतीति ॥ १८४ ।। अपहरइ (स)मत्थजरे कुणइ खुहं मम्महं च दीवेह । आमळअसिवाचित्तअपिप्पलिचुण्णो समन्भसिओ॥१८५।। अपहरति समस्तज्वरान् करोति क्षुधं मन्मथं च दीपयति । आमलकशिवाचित्रकपिप्पलीमूलचूर्ण सपभ्यस्तम् ।। धात्रीफलपथ्यामिकर्णानां समांशानां चूर्णमभ्यासेनोपयुक्तं सर्वज्वरा- नरुचिं च क्षपयति, युपकार्य च करोतीति ।। १८५ ॥ आमळअमळअवाळअ(मुणाळ)पप्पडअघणगुळोईहि । कढिअजळं स(म)हुसिअ समत्थजरदप्पविदयणं ॥ १८६ ।। आमलकमलयवालकमृणालपर्पटपनगुळूचीभिः । कथितजलं समधुसितं समस्तज्वरदर्पविद्रावणम् ।। धात्रीफलचन्दनवालकफलोशीरतिक्तमुस्तामृताभिः कृतः काथः शृत. माक्षिकसितशर्कराभ्यां सहितः सर्वज्वरवेगविद्रा(वण) इति ॥ १८६ ।। फिरिमाळअधम्मासअवसाणियम अदक्खाहि । कदिअजळ पि तहाधिअ हरइ जरं सअन्दोसभवं ॥ १८७ ॥ किरिमालकधन्वयावकवसानिम्बमलयद्राक्षाभिः । हथितजलमपि तथैव हरति ज्वरं सकलदोपभवम् ।। आरग्वधदुरालमाटरूपककिराततिक्तकचन्दनमृद्वीकाभिः शृतं जलं यन्मधुसिताभ्यां सहितं पूर्वोक्त कार्य करोतीति ।। १८७ ।। 0

·।
हरमेखलाया
मुत्थापडोळरोहिणितिहळासुरदारुणियरअणीहि ।
सहन्ति सणिवाए कसाअमिणमो महावज्जा ।।१८८||
मुरतापटोलरोहिणित्रिफलासुरदारुनिम्बरजनीभिः ।
श्लाघन्ते सन्निपाते कपायमेतं महावैद्याः ।।
धनकलककटुकापथ्यामलकाक्षदेवदारुपिचुमन्दहरिद्राभिः नवभिः कृतो
यो जलकाथः, एनं भिषग्वराः प्रशंसन्ति सन्निपातज्वरनमिति ॥ १८ ॥
पुक्खरगलोइणाअरणिडिविआकरइ तिदोसजरे।
मपवणवळासविअणाखातुभअसासपीडसजणणे ।।१८९॥
पुष्करगलोजिनागरनिदग्धिकाकाधस्त्रिदोपज्वरान् ।
सपवनवलासवेदना(खाका)सोद्भवस्य श्वासपीडायाश्च ।।
निवृत्तिहेतुभूत इति । पुष्करस्य वाद्याहुमूलस्य तथा शुण्ठ्याम्तथा
कण्टकायाः काथः सन्निपातज्वरे योज्यः । कीदृशी वातश्लेप्मसंयुक्ता या वेदना
तया कासोद्भवस्य श्वासपीडायाश्च निवृत्तिहेतुभूत इति ॥ १८९ ॥
हिष्णुभवामहोसहणिडिट्टिआकाढओ कणासहिो।
पिज्जन्तो जरपीणसमन्दाणळकाससाससळहरो ॥१९०॥
छिमोद्भवामहोपधनिदग्धिकासाथः कणासहितः ।
पीयमानो ज्वरपीनसमन्दानलश्वासकासशुलहरः ॥
गुळूचीशुण्ठीकण्टकारीणां सममानः काथः उपरि पिप्पलीचूर्णयुतः
पीयमानो ज्वरं प्रतिश्यायमग्निकार्य कासं श्वासं शूलानि च हरतीति ॥१९॥
किरिमाळअ(मर?)सुण्ठिसियाघणपिप्पळिमूळरोहिणि.
[कसाओ।
(स)पवणसूळे वि बळासजरहरो दन्तिवाअवरो॥१९१ ।।
किरिमालशुण्ठिशिवायनपिप्पलीमूलरोहिणिकपायः ।
सपवनशूलेऽपि पलासज्वरहरो दन्तीपादवरः॥
आरग्वधनागरपथ्यामुस्ताग्रन्थिकाकाथः सर्वेषां चतुर्भागमात्रेण निकु.
म्भेन संयुक्तः सवातशूलेऽपि आतुरे श्लेप्मप्रधानं ज्वरं हरतीति ॥ १९१ ॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। किरिमाळअरोहिणिदक्खापप्पडअचेअकसाओ। तण्णाउळाण मुच्छापित्तजरदाहविससमणो ॥१९२ ।। किरिमालरोहिणीद्राक्षापर्पटकचेतफिकपायः । तृष्णाकुलानां मू पित्तज्वरदाइविपशमनः ॥ आरग्वघशीतकटुकावरतिक्तहरीतकीनां काथः तृपितानां हृद्धययाकुल- स्वं पिचज्वरकृतं सन्तापं वमनं च शमयतीति ॥ १९२ ।। मळअमुणाळमहोसहमुत्थापप्पडअवाळअसणाएं। जरतलादाहहरं काढिसिसिरं जळं पीअं ।। १९३ ।। मलयमृणालमहौषधमुस्तापर्पटकचालकसनाथम् । ज्वरतृष्णादाहहरं कथितशिशिरं जलं पीतम् ।। श्वेतचन्दनोशीरशुण्ठीपनवरतिक्तकद्दोवेरसंयुक्तं शृतशीतलं सलिलं पीतं सज्वरं तृपं दाहमपनयति ॥ १९३ ।। पिप्पळियुषणो घअमटुधिमीसिओ फढिअबुद्धसजुत्तो। पीओ विसमज्जरकासहिअअरोए विणासेइ ।। १९४॥ पिप्पलीचूर्ण पृतमधुमिश्रित कथितदुग्धसंयुक्तम् । पीतं विषमज्वरकासहद्रोगान् विनाशयति ।। मागधिकाचूर्ण सर्पिर्माक्षिकाभ्यां सहितं शृतशीतेन गोक्षीरेण सह पीतं विषमज्वरांस्तथा हृद्रोगान् नाशयति । विषमज्वरस्य यावन्तः प्रभेदाः सम्भवन्ति, तेप्वयं प्रतिपक्षप्रयोगः । भेदाः सततोऽन्येद्युराश्रितस्तृतीयकचतु- थको द्विधेति पञ्च विषमज्वरभेदाः । वैषम्यं च उद्भवति चिकित्साकालवैप- म्यात् । तेषामुत्तरत्राहोरात्रे मध्ये द्वौ वारौ यो भवति सतता सतत एकवार्यों भवति सोऽन्येयुराश्रितः । एकाहान्तरितस्तृतीयकः । दिनमेकं भूत्वा दिनद्वयं न भवति पुनश्चतुर्थे प्रवर्तत इति । तद्विपर्ययो दिनद्वयं भूत्वा एके दिने भवति, पुनश्चतुर्थे प्रवर्तत इति । सर्वेषु व्याधिषु निदानादिपञ्चकं देशकालप्रवृत्त्या दि- नादिविकारं च कृत्वा प्रयोगाः प्रयोक्तव्या इति ॥ १९ ॥ गोमयरसंजुत्तं विसमज्जरपीडिआण गोदुद्धं । सुण्ठीसहिअंच फढि छाअच्छीरं सई देह ॥ १९५ ।। 02 ·हरमेखलाया गो(म)यरससंयुक्तं विषमज्वरपीडितानां गोदुग्धम् । शुण्ठीसहितं वा क्वथितं छागीरं मुखं ददानि ।। गोक्षीरं कथितं त्रिभागमात्रेण गोशकद्रसेन पश्चात् संयुक्तमुक्तप्रभेदैः सर्वशीतज्वरैः कदर्थितानां पीतं स्वास्थ्यं करोति । अथवा नागरेण सहित- मजापयः कथितं वा तावदेवं करोति इति ॥ १९५॥ मोत्याविहईफळसेन्धवेमाळतिआसणाहहि । बच्च(इ) पळिआ विखणिदाणे सेसेविगेहि ॥१९६ ।। मुस्तवृहतीफलसैन्धवमधुपटिसनार्थः । प्रजति बलवत्यपि क्षयं निद्रा नस्येव तिलैरतैः ।। सतैलैर्भावनैर्दत्तः सुप्तिधनापि नश्यति । कैः मुस्तेन तथा कण्टकारि- फाफलेन तथा सैन्धवलवणेन तथा मधुयष्टया एतैः समाशैरिति ॥ १९६ ।। मरिअतुरंगमळाळापसूअसारजणं पणासेह। चाअसजधाजडिआ जणे सिरसण्ठआ णिदं ॥१९७॥ मरिचतुरङ्गमलालाप्रमूनसाराञ्जनं विनाशयति । वायसजवाजटिका जनयति शिरासंस्थिता निदाम् ॥ ऊपणमश्वमुखनिष्यन्दो माक्षिकं चेत्यतैः कृतमञ्जनं नेत्रन्यस्तं निद्रां नि- वर्तयति । कालजवामूलं तु मूनि निबद्धं नष्टां निद्रामुत्पादयतीति ।। १९७।। तळ्ळं सज्जरसम्मिळपरिविक्कमयोअसिसिरजळम- [ळ। जरदाहपवणसोणिताबहरं हमत्तेण ॥ १९८ ।। तैलं सर्जरसाम्लं परिपक्वमस्तीकशिशिरजलमलितम् । वरदाहपवन शोणिततापहरं लेपमात्रेण ॥ राळागर्भेण काश्चिकेन यथोक्तमात्रया पकं सत् तैलं पश्चादतिशीतलेन बहुनोदकेन निर्मथितं लेपेनोपयुक्तमेव ज्वरकृतं च वातकृतं च तापं हर- तीति ।। १९८॥ चुणीकअजवडअड्डरत्तयळळीचळद्धसजुत्तं । तेज़ळस्स पत्थमेक्कं सअगुणतुससळ्ळि संसिद्धं ॥ १९९ ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः। एअ जरदारुणदाहप्पसमण तुहिणकिरणपडिरू। तेफळमुपयुज्जमाणं पहरिसजणगश्च अंगाणं ॥ २०० ।। चूर्णाकृतयवकुटचा(?)रक्तवल्लीपलार्थसंयुक्तम् । तैलस्य प्रस्थमे शतगुणतुपसलिलसंयुक्तम् ।। एतद् ज्वर(दारुग)दाहप्रशमनं तुहिनकिरणप्रतिरूपम् । तैलमुपयुज्यमानं प्रजननं चाहानाम् ॥ इदं तैलमभ्यमेनोपयुज्यमानं मरतं दारुणं दाहं प्रथमयति । गात्राणि महा(द)यत्यत एव शशिकरसहशम् । कीदृशं चूर्गम् । इन्द्रेव चूर्णस्य फुटचा क. पालद्वयं तथा मजिठाया अर्धवलम् एतद् गर्भीकृत्य द्वात्रिंश- पलपारेमाणं तैलं शतगुणेन काम्बिकेन सिद्धमिति युगलकम् ॥ १९९,२००॥ भळाअअपिप्पळीमूळपिप्पळीकाढअंपिअन्तस्स । जूआरसिरिब्धिी जरुत्थंभ ण सण्ठाइ ।। २०१।। भल्लातकपिप्पलीमूलपिप्पलीफार्थ पिरतः। तकारश्रीरिव अरुस्तम्भो न सन्तिष्ठते । अरुष्करप्रन्धिकमागधिकाभिः सिद्धं काथं पानेनाभ्यवहारतः बह- स्तम्माख्यो व्याधिः शीघ्र नश्यति । उपमानं गतामिति ॥ २०१॥ मूलकबीएहि समं अस्सगन्धा रम्फमहिआसहिआ। ळे मळअपिहिमा अस्थभं सम इ ।। २०२॥ भूलकरीनैः सममश्वगन्धा वल्मीकमृत्तिकासहिता । लेपो मदनविधिनोरुस्तम्भ शर्म नयति ।। मूलकस्य महाकन्दस्य बीजैः सह वाजिगन्धा वल्मीकमृदा सहिता । श्रीणि समांशानीत्यर्थः । सा जलेन सह लेपोद्वर्तनकर्मणा ऊरुस्तम्भं शर्म नयति इति ॥ २०२ ॥ अइगुरुणिधमूळं सीअळजळवाहि पिअन्तस्स। चिहडइ रेघणि(चया)ओ वसणे अकुळीणपिचोव्य

·१२
हरमेखलाया
अ६६कअरमूळ पितफेण पीअमवहरह।
सेहाळिआदळेहि व फदिअजळं रंघणीवा ।। २०४ ॥
अतिगुरुनिम्बमूलं शीतलजलवर्तितं पिबतः ।
विघटयते रषिवातो व्यसने कुलीनमृत्य इव ।।
सादाकनरमूलं पिएं तकण पीतमपइरति ।
शेफालिकादली कधितजलं रचणीवातम् ॥
पिचुपन्दवृक्षस्य मूलं महदेव शिशिरोदकेन सह पिष्टं तेनैव सह का.
यितजलै रद्दनिवानमतिसरसस्य विकुटितमूलं गोरसेन सह पिर तेनैव सह
प्रतिदिवसं पीतं पूर्वोक्तं व्याधि शमयति । अथवा शेफालिकायास्तामवृतायाः
पल्लवैः पानेनोपयुक्तमतदेय कार्य करोति । पागेनोपयुज्ञानस्वारस्य रघग्यो-
जइयोतो गच्छत्युपमान व्यक्तामिति ॥ २०३, २०४ ॥
अण्णेण सम अळआ पीआ वा पिमिअरससजुत्ता।
अपहरइ अहिभंगं पवणञ्च सिआळमेहाळिआ ॥ २०५ ।।
अमेन समं खादिता पीता का पिगितरमसंयुक्ता ।
अपहरत्यस्थिभङ्गं पवनं च सुगालमेसलिका ॥
अस्विमहारावरनाल ओदनेन सह व्यन्जनीकृत्य भुक्तमांसरसेन सह
कथिता पीता वा भामस्थि रोहयति । व्याधि विनाशयति ।। २०५॥
घअमीसिअमसिणसत्तअयाअच्छीरेण ठित्तमत्ताण।
सम्मटिळेवेणं वा पानइ पटणाण सन्तायो । २०६॥
घृतमिश्रमरणगवतुकन्यागीरेण लिममात्रयो।
अल्मलिलपेन या नश्यति चरणयोः सन्तापः॥
गन्यवृतेन मलिताः सूक्ष्माः यवमत्तमा यसिन् ताशेन अजापपसा
लेपसमफालमेव पादयोतिरादिजनितो दाहः शनयनीति । अथवा दारमत्या
फारयत्या जलेन पिटया सचा नेता कार्य स्वादिति ॥ २०६ ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः। गुळगैरुअपुरराळासिन्धयमहुमअणघअकआळेवा। पुट्ठावि होन्ति पतीअ कमलोअरकोमळा चरणा॥२०॥ गुळगरिकपुररालासैन्धनमधुमदनकृतकृतालेपौ । स्फुटितावपि भवतः प्रतीहि कमलोदरकोमलौ चरणौ ॥ गुळेन तथा गैरिकेण तथा गिरिमृदाख्येन धातुविशेषग तथा गुग्गुलना सर्जरसेन तथा सैन्धवलवणेन तथा माक्षिकेण तथा गोघृतेन च एतैस्तुल्यै- धूर्णव्यैवद्रव्योपैः कृतैः कोऽभ्यहो ययोस्तादृशौ पादौ फुटिवावपि पादिकादूषितावपि पद्मगर्भसुकुमारौ सम्पद्यतामिति ॥ २०७॥ विअरल्लिअघरकुमरीदळद्धबद्धाण तहअदिअहामि । उद्देसोवि वि दु कहकहषि पज्जए चम्मकीळाण ।।२०८॥ विदारितगृहकुमारीदलार्धबद्धानां तृतीयदिवसे । उद्देशोऽपि स्खल कर्य कथमपि न ज्ञायते चर्मकीलानाम् ॥ घरकुमार्या हठकुमार्याः पत्रेण विदलीकृत्य प्रच्छायमथितानां पादादिजातानां कठिनप्रन्थिरूपाणां व्याभिविशेषाणा चर्मकालसंज्ञानां संपन्या- दनन्तरं तृतीये वधं नाम विनाशं सम्पद्यते यत् दीयते तद्देश उत्पति- स्थानमेव शेन ज्ञायत एतेन च सूक्ष्ममध्यसूक्ष्मरूपा जतुमणिचर्मकीला- मशसंज्ञा प्रसिद्धा न्याघयसिविधा अप्यनेन योगेन वक्ष्यमाणानि रत्यैवांस सर्वे विनश्यति अर्दकीलादिसज्ञामहगम् उपलक्षगार्थमिति (1) ॥२०८ ॥ घहा वणदक्खाकन्दएण भाळिखदळेहि या तीए । शिंपडन्ति चम्मकीळा सारेअडविडाव्य पूरेण ।। २०९॥ घृष्टा पनद्राक्षाकन्देन मिळिता दो तस्याः। निपतन्ति चमकीलाः सरित्तदविटपिन इस पूरेण ॥ बनद्राक्षाया गोष्याम्लिकायाः मूलेन कृतनिधर्षणास्तस्या एव परी मृदि- ताः सन्तः पूर्वोक्ताधर्मकीला निपतन्ति नदीतीर इव ओपन यति ॥२०९।। पपणारिपळवछेअगळिअषणअणिहंससदिलंगा। पहुळप्समुग्ग(अ)हिरोसूर व्य रणे मसो पडः ॥ २१० ।। पवनारिपालवच्छेदरहीत पूर्ण कनिपर्पशिथिलाहाः । बहळसमुद्गतरुधिराशुर इव रणे पवति मशकः ।।

·१.
हरमेललाया
पवनारे(र)ण्डस्य यः पल्लवस्तस्य छेदस्याने वृन्तसन्धिरूपैहोतं
यच्चूर्ण ताम्बूलरंगतेन यद् घर्षणं तेन मृदूभूतं गात्रं यस्य स तथा. अत
एव भरिसमुद्भूतरक्तो मशकाल्यो व्याधिः स्वस्थानात् पततिः निवर्तत
इत्यर्थः । ब्यक्तार्थमुपमानम् ॥ २१० ॥
. णिसिविसिअसज्जिआजलविज्जविअशुसंखअवि-
[ळिता।
णस्सन्ति मसा दुग्गवणोळ्ळिआ सज्जणगुण व्य ॥२११ ।।
निशोपितसर्जिकाजलनिधावितसुदग्धशवविलिप्ताः ।
नश्यन्ति मशका दौर्गत्यनुन्नाः सज्जनगुणा इव ॥
रात्रिपर्युषितेन स्वर्चिकाक्षारस्य सुवर्चिकायाः कर्षमात्रप्रयुक्तेन. पानीय-
कुडुबमात्रेण प्रशमितपुटपाकदग्धो यः कम्बुस्तेन पिष्टेन सता दत्तलेपाः
सन्तः प्रागु(साता) मशका अभावं यान्ति दारिद्ये प्रस्ता यथा साधुगुणाः
श्रवशमादय इति ॥ २११ ।।
आदीविअपळहिकिळिव्वोभग्ग अंगारसेइआ यहुसो ।
पडइ.मसा अहिकञ्चुअघढे वा तम्मि कोहविए॥११२॥
आदीपितकाससूक्ष्मदाग्राङ्गारस्वेदितो बहुशः ।
(पतति)अहिकञ्चुकघृष्टो वा तस्मिन् रुपिते ।।
कार्यासलतायाः सम्बन्धिनोऽमिदग्धो यः प्रान्तः तद्गतेन स्फुलिङ्गेन
तेन पुनः पुनस्तापनाज्जानितस्वेदस्य दशो नश्यति । अथवा सर्पनिर्मोकेन
पुटपाकदग्धेन कृतनिधर्षणं तदस्म केशमापने निपततीति ॥ २१२ ।।
जीरभपिक्ख परा सित्थअसज्जरसमीसिहरह ।
घभमन्भंगेण हुआसउड्ढक्खं माद्वेण ॥ २१३ ॥
जीरकपकं पश्चात् सिक्थकसर्जरसमिश्रितं हरति ।
घृतमभ्यङ्गेन हुताशदग्धेन दुःखं क्षणार्धेन ।
अजाज्यसिद्धं घृतं कृत्वा मच्छिष्टेन राळ्या च धृतपले. प्रत्येकतो-
लकमिति माग्या मिश्रितं संलेपनोपयुक्त मामिदग्धं तत्कालमेव, शमयति । मन
साधनं पूर्वोक्तहरपलं पानीयपलपोडशं घृतपलचतुष्टय युगपत् कायित्वा
प्रतशेष प्राथमिति ॥२१३ ॥

·पतुर्मः परिच्छेदः । १०५ तिळतेललडदृजयमिसिविलिरसमहरा विमुससन्दावम् । सिहिउ पपणपई तभगि यसो ॥ २१४ ।। तिलखेलदग्धययमपीविलिप्तमचिराद् विमुनासन्तापम् । शिखिदग्धं रोहनि नलाम्यक्तं यहुशः ॥ तिलतैलमध्यदृष्टा निधान्दृष्ट्वा(?) कृतया मष्या विलितं सद् अगिप्नुष्टं तत्कालमेवोपशान्तदाहं तेनैव तैलेन पुनः पुन कृताभ्य निर्बणीभवतीति ।। माहिसणवणीअं दुद्धपिट्टनिळमीसिअं समं णेइ । छेपेण सूणिमं दुद्धरं पि भळळादअप्पभयं ॥ २१५ ।। माहिपनवनीतं दुग्धपिरतिलमिश्रितं शमं नयति । लेपेन (१) दुर्धरमपि भल्लानकप्रभवम् ।। महिषीनवनी(तेन ? तं) महिषीक्षीरसन्चूर्णितनिलसहितं लेपेन अरुष्कर- फहभोजनस्पर्शनादिना जीनच्छ्वेथु (?) घोरमपि शमयतीति ।। २१५ ।। सहसचिअ घअघणसारपूरिओ धवळपअणिवन्धो । अप्पत्तपाअधिअणो कभइ सत्थुभयो पहरो ।। २१६ ॥ सहसैव धृतधनमारपूरितो धवळपट्टकनियन्धः । अप्रासपादखदनो रोहति शस्त्रोद्भवः प्रहारः ।। गोसर्पिपा तथा धनसारेण कर्पूरेण सहसैव लममात्र एव हरितस(!) खड्गायातः श्वेतांशुक्रबद्धपाकमनपेक्ष्यर तेनैव पहिकारन्धेन निर्मणागवति । भा सप्ताहात् सद्योमणोक्ता चिकित्सा राखभते कर्तव्या । सप्ता(हा)दूध ल- न्येति ॥ २१६॥ रोदेइ दहणळब्धिअसरपुंखामूलिआरसो पहरं महिसीसुअपटमपुरीसमलिणधुण्ण व्य णिभिसेण ॥२१॥ रोह(य)ति दशनचर्वितशरज्ञामूलगः प्रहारम् । महिपीसुतप्रयागपुरीपमसूणचूर्णमिव निमिषेण ।। शरपुडायाः वाणपुलायाः मूलस्य दन्तचर्वितम्प रमः पूरणान् साथ- पातं रोहयति, यथा तत्कालमसूतस्य महिपीरत्सम्यागृहातमासस्य प्रभाव हत् तस्य शुष्कम्य सम्बन्धी पूर्णो रोहयतीत्युपमानद्वारण दिनीयः पयोग इति ॥ २१७॥ . 1.

·१०८
हरमेखलाया
जळचट्टिउट्टयामाणमूळं (मूळ) व मेससिंगीए ।
पणपरन्ताळेयेण णट्ठसळं समुढरह ॥ २२६ ॥
जलयतितोटवारुणीमलं मूलं चा मेपशृङ्गायाः।
प्रणपर्यन्वालेपेन नष्टशल्यं समुद्धरति ।।
उष्ट्रवारुण्याः करमवारुण्याः मूलं जलपिष्टं श(स्त्रं स्त्रोक्षताभ्यनादृश्यं
पाल्पमाकर्पयति, अथवा मेपशृङ्गया अजशृङ्गया मूलामिति ।। २२६ ।।
आअलिअमूळरअणीण खण्डखण्डेहि काहि तेळ्ळं ।
पूरणमत्तेणच्चिअ णास(इ) चिरन्भवं णाडि ।। २२७ ।।
आभळिअमूलरजन्योः खण्डखण्डः क्यथितं तेलम् ।
पूरणमात्रेणैव नाशयति चिरकालोद्भवां नालीम् ।।
आअळी निप्पर्याया देशविशेषप्रसिद्धा या, तस्या मूलं तथा रजनी
पिण्डहरिद्रा तयोः शकलशकले: क्वथितं तैलं व्रणम्य पूरणमात्रणव कालान्तर-
प्ररूढां नाली गति रोहयति । तैलस्य मूलखण्डैः सह क्वाथमानं विवक्षितं, न
(त? तु) पाकविधिरिति ॥ २२७ ।।
माहिसदधिक्रुद्दयकूरमीसि हरइ चिरपरूड पि ।
खइअं कंगुलिआमूळचुण्णमइदारणं णा ि॥ २२८ ॥
माहिषदधिकोदवानमिश्रितं हरति चिरमरूढमपि।
सादित कङ्गुनीकामूल(चूर्ण)मतिदारुणां नालीम् ।।
कङ्गानिका निप्पर्याया ओषधिस्तस्या मूलचूर्ण कोद्रवन्ग कोरदूपम्य
तृणमान्यविशेषस्यान्नेन महिषीदधिसंयुक्तेन सह भुक्तं चिरप्रवृत्तामपि घोरां
प्रणस्य गतिं शमयतीति ।। २२८ ।।
समतुलिअपुटपईपिअदाळधणणाअनुदानीभरिआ ।
णासइ णाडी दुटुं च दृसई चिरपरुदं वि ।। २२९ ।।
समतुलितपुरमदीपिततालपननागमूलगपीभरिना ।
नश्यति नाली दुएं च दुःसह चिरमरुदमपि ।।
तुल्यांशेर्मितस्यान्तमदग्धस्य हरितालस्य तण्डुलीयपमूलस्य मध्या,
पूरिता नाली व्रणगतिः प्ररोहति । दुष्टं च वर्ण चिरकालपस्थितमसह्यवेदनमपि
निवर्तते पूरणादवति ॥ २२९ ॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। हहंसोसुब्भवरसमण्डले सिसिरसळिळपिटेण । उचसमइ क्वणञ्चिभ दिअतरुफळळेचमत्तेण ॥ २३०॥ फ(न)निकर्पोद्भवरक्तमण्डलं शिशिरसलिलपिष्टेन । उपशाम्यति तत्क्षणमेव (जितस्त ? द्विजत)रुफललेपमात्रेण ॥ समुद्रफेननिकर्षणवशाजवादिगात्रेषु यद् रक्तमण्डलमण्डलं दूषितमधि- रबिम्बमुत्पद्यते तद् द्विजतरोः पलाशवृक्षम्य फलैः शीताम्युपिटर्लिप्तमान्नेण निव- तत इति ॥ २३० ॥ सरळरुहिरोबळ (अ)गन्धअविडंगजबहइसुण्ठिळेवण । विद्दवह अब्बुदं रविमऊहछि व हिमखण्डं ।। २३१ ।। सरलरुधिरार्द्रगन्धकविलङ्गन्यवभूतिशुण्ठिलेपेन । विद्रवत्ययुदं रविमयूखस्पृष्टमित्र हिमखण्डम् ।। कृकलासस्य रक्नेनार्दीकृतं यद् गन्धपापाणस्य चूर्ण तथा कृमिघ्नबी- जानि तथा यवक्षारं तथा नागरमेतैमिभितैः कृतेन लेपेन शोफविकारोऽर्बुदा. ख्यो न्याधिनश्यति । आशु निवृत्तावुपमानं स्पष्टमिति ॥ २३१ ॥ सोम्मदिसानभूअं चिहिगहि हर लेवमत्तेण । दढगण्ठि(अ)गण्डमाळव्युआइ उत्तण्टईमूळं ॥ २३२ ।। सोमदिक्संभूतं विधिगृहीतं हरति लेपमात्रेण । दृढग्रन्धिगण्डमालाघुदान्युरण्ट की मूलम् ।। उत्तण्टकी निष्पर्याया, तस्या उत्तराशाभिमुखत्वेन जातं मूलं विधिना वनप्रवेशोधितन सयमेग स्वीकृतं जलपिष्टं लेपमात्रणेतान् विकारान् विनाश- यति । तत्र मन्थिरर्वदापेक्षया सूक्ष्म किन्त्यसमा (!)। बहूनि गण्डानि गण्ड- माला भवुदमुक्तलक्षणमिति ।। २३२ ॥ अअमिगमीसिद्धस्याजवमूळभलिग्गुबीअळेवण । अंपिळअतपकपिट्ट(ण) गण्डगडीओ णामन्ति ॥ २३ ॥ अशिणीसिद्धार्थपरमृनकाशिवीगलपेन । अम्लपक्रापिऐन गण्डान्थयो नश्यन्ति ।।

·हरमेखलाया
अतसी भङ्गा, शमी पवित्रपत्रा, तथा गौरसर्पपस्तथा यवमहाकन्दा,
तथा श्वेतमरिचमेतीजैश्चुक्रगोरसपिष्टैः कृतेन लेपेन गण्डानि अन्थयश्च न-
श्यन्तीति ॥२२३ ॥
क्षणमत्तेण विलिज्जइ वणकिणगण्डी पराण कठिणो थि।
णिअजणणिवाहकीडअपिच्छिन्ळपळेविओणिउणं॥२३४॥
क्षणमात्रेण विलीयते व्रणकिणग्रन्थिनराणां कठिनोऽपि ।
निजजननिवाहकीटपिच्छिललिप्तो निपुणम् ॥
निजजननिवाहाख्यः कीटोऽर्कशलम इति प्रसिद्धस्तस्याच्छादिय पि-
पिछलं सरसं (1) वस्त्रान्तेन प्रलिप्तो व्रणानां किणस्य सढवणनाशस्योपरि
प्रन्धिः कठिनो विकारस्तरकालमेव निश्शपं गलतीति ॥ २३४ ॥
उळ्ळंविअणरगीवावासममी सिसिरसळिळसम्जुत्ता ।
पीआपत्मारं हरइ दुधरिणिव्य घरसारं ॥ २३५ ॥
उल्लम्बितनरग्रीवापाशमपी शिशिरसलिलसंयुक्ता।
पीतापस्मारं हरति दुष्टगृहिणीव गृहसारम् ।।
उद्धद्धस्य पुंसो प्रीवापाशस्य (घ: पुटपाकदग्धस्य यद् भस्म तच्छी-
ताम्थुना सह पीतमपस्मृति विनाशयति । उपमानं गतार्थमिति ॥ २३५ ॥
परसळिळपिसेआपराइआसटिळणा(सम) सघरं ।
भूअरगहविद्दयणं समिरिअमुणिकुसुमसकिळं च ।। २३६ ॥
वरसलिलपिष्टश्वेतापराजितासलिलनावनं सघृतम् ।
भूतग्रहविद्रावणं समरिचमुनिकुमुमसलिलं वा ।।
तण्डुलोदकपिष्टश्चेतगिरिकर्णिकाम्लं घृतसहितं नस्येनोपयुक्त भूताना
पिशाचादीनां प्रहाणामपस्मारादीनां विनाशनम् । अथवा कटुफसमभागः अग.
म्त्यतरुपुप्पाणां रस एवमेवोपयुक्त इति ॥ २३६॥
हिहुयआसिद्धत्यमणियदलभुअंगकसिणिम्मविओ।
कामामोहिमोक्यं करेद मिद्धो महाधूवो ॥ २३७ ॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। हिनचचासिद्धार्थकनिम्पदलभुजाकत्तिनिर्मित(म्)। लामामुद्रितमोक्षं करोति सिद्धो महाधूपः ।। वाल्हीकोपगन्धागौरसर्प पापैचुमन्दपत्रै सर्पकचुकैः सम्पादित उत्कृषी धूपो द्वामित्यधिष्ठितानां मोक्षं ततः परित्यागं करोतीति ।। २३७ ।। पकं गोजळपसि पळं विसाळाए णामणं दिपणं । णासे यमरक्खसमण्णे विगहे सव्वारे ॥ २३८ ॥ पर गोजलोपितं फलं विशालाया नावनं दत्तम् । नाशयति ब्रह्मराक्षसमन्यांच महान् सुदुरान् ।। गोमूत्रपर्युपितं पूर्ण फल पक्कमिन्द्रवारुण्या निप्पीड्य नस्येनोपयुक्त नाराक्षसास्यमहामहमन्यानन्यपसारादीन् दुष्करनिवारणान् महामहान् नाश- यतीति ।। २३८॥ मागहिआसन्धवसुरहिपित्तमहुमरिअरइअमापअडं । भूअहरमजणमिणं दुन्दरगदप्पविदयणं ॥ २३९ ।। मागधिकासन्धरसुरमिपिरामधुमरिचरचितमतिप्रकटम् । भूतहरमअनमिदं दुर्द्धरग्रह पविद्रावणम् ॥ उपकुल्यासैन्धवलवणगोपित्तक्षौद्रोषणैः सम्पादितं सुलभद्रव्यसाध्यस्वा- दत्यन्तस्फुटमिदमानं भूतदोषनाशनं, तथा दुरवलानां ब्रह्मराक्षसादिग्रहाणां मनविद्रावणमिति ।। २३९ ॥ वारहरिई पुसे पूसफारसेण वहिआ रइआ। अझणगुणिआ गयन्द्वन्दिा भूअविद्दयणी ॥ २४०॥ दारुहरि(द्रां द्रा) पुष्ये पुप्यफलरसेन वर्तिता रचिता। अअनगुलिका ग्रहहन्दवन्दिता भूतविद्रावणी ॥ दारुहरिद्रां पिष्टवा कूरमाण्डरसनालाड्य पुष्यनक्षत्रे मम्पादिताजनाथ गुलिकाम्जनेनोपयुक्ता सर्वदुष्टमेहमीतः सद्भिः स्तुता सर्वदुष्टभूतानां व्यप- मारिणी, सर्वप्रड्भूतविवारणीत्यर्थः ।। २४०।।

·११२ दरमेखलायां फसणंपरगारणिअन्धसपुरकाआरिपिञ्छध्येण । रविअ(र)छिकोच नमो णासह चातुत्थओ दृरं ।।२४१॥ कृष्णाम्बरदाधितसपुरकाकारिपिधूपेन । रविकरस्पृष्टमिव तमो नश्यति चातुर्थको दूरम् ।। कृष्णसर्पटखण्डे निविडं कृत्वा प्रथिना ये महिपाक्षसहिताः कौशिक- पक्षास्तैः सर्दग्धैर्जनितेन धूपेन चातुर्थकज्वरो नश्यति ॥ २४१ ।। जो पिअइ पूसदिअहे जलपिड सिअपुणपणवामूळे । पास वि गहु विअरन्ति तस्स अहिविच्चुआ परिसं॥२४२॥ यः पिवति पुप्यदिवसे जलपिष्ट मितपुनर्नवामुलम् । पार्थेऽपि न खल विचरन्ति तस्याहिचिका पर्पम् ।। यस्तोयसञ्चूर्णितं श्वेतवर्षाभूमूलं पिवति, तस्य संवत्सरं यावत् सर्प- धूधिकाः समीपेऽपि न गच्छन्तीति || २४२ ।। जो यिणअतणअपडिमं तरच्छन्दसणविरइअं वहद्द । भोजगि ण तीरइ भीमहि वि सो भुअंगेहि ॥ २४३ ॥ यो विनतातनय प्रतिमां तरक्षुददशनविरचितां वहति । अभिभवितुमपि न पार्यते भीमैरपि स भुजङ्गमैः ।। यस्तरक्षोः श्वापदविशेपत्य ऋक्षास्यस्य सम्बन्भिन्या दंष्ट्रगा दृढव- शनया निर्मितां गरुडमूर्ति कण्ठादी धारयति, अशनिदारुणैरप्युरगैराक्रमित न स शक्य इति ।। २४३ ।। छम्मासमही ण एसइ पूसे पीएण गळिमूळेण । अह डसइ कह वि पुरिर्स ला मरइ ग्वणद्धमत्तेण ॥ २४४ ॥ पण्मासानहिर्न दशति पुप्ये पीतेन गरुळिमूलेन । अथ दशति कथमपि पुरुपं तदा म्रियते क्षणार्धमात्रेण ।। गरुली रक्तपुष्पा पुनर्नवा तन्मूलेन जलपीतेन भासपटकं सर्पः पुरुष न दशति । यदि या कथञ्चिद् दशति तदासो सर्पस्तत्कालमेव मियत इति ॥२४४॥ ..

·पतुर्थः परिच्छेदः ।
पाणञ्जणळेवणपावणेहि (फ? त)श्चिअ विरं समुप्पसइ।
डक्फस्स गरुळमूळं जद दद्वमसामळं होई ॥ २४५ ॥
पानासनलेपननावनस्तदेव विपं समुत्पुंसयति ।
दष्टस्य गरुलिमूलं यदि घृष्ट(म)श्यामलं भवति ॥
तदेव गरुल्याः पुनर्नवाया मूलं पानाञ्जनलेपननस्यैः प्रयुक्तं दष्टस्य
विषमशेपं नाशयति । यदि तन्मूलं निवृष्टं सत् कृष्णवर्ण न भवति । चत-
वर्ण तत्कार्य करोतीत्यर्थः ॥ २४५ ॥
ळित(क १)करो पद्धेण (ब) ळजाभूळेण णिअसरारम्नि।
जग्गाहेद भुअंगे गव्ध गरो हिरासंको ।। २४६ ।।
लिप्तकरो पद्धेन वा लग्नामूलेन निजशरीरे ।
उग्राहयति सुजङ्गान् गरुड व नरो निराशनः ॥
लज्जा समझा तन्मूलेन जलपिप्टेन लिप्तहस्तोऽथवा नेनैव वादादि-
शरीरकदेशबद्धेन वैनतेय इव निर्भयः सर्प गृहातीति ॥ २४६।।
अक्कजडायक्कळमसिणचुण्णमह सिसिसिळिळ)सजुत्तं।
पीअमहिकणअघोणसहआरि(अ)विसाण विदयणं ।।२४७॥
अर्कजटावल्कलममृणपूर्णमतिशिशिरसलिलसंपुक्तम् ।
पीवमहिकनकगोनसहयारि(अ)विषाणा विद्रावणम् ।।
रूपिकामूलस्य लचं सूक्ष्मचूर्णीकृतमतिशीतल जलसहितं सत् पानेनो.
पयुकं सर्पधुधूमण्डलिकरवीरजानां विषाणां निवारगभिाते ॥ २१७ ॥
तुससळिळमसिणवदिशकाअणिशाभूळपागळेवेग।
ओसरह मण्डळिपिसं मारुअपिटुअंच घणयन्दं ।।२४८॥
तुपसलिलमसृणातिकाफनिकामूलपानलेपेन ।
अपसरति मण्डलिपि मारुतविधुतमिर घनयन्दम् ।।
काधिकसूक्ष्मपिष्टं गुआमूलं तेनैव सह जलेनोपयुक्तम् । गोनासविष-
मपगच्छति वायुनिर्धतमम्रजालं यथेति ॥ २५८ ।।
तण्टळजळेण पिट्ठा पीमा घनमीसिआ समुप्पसः ।
घणणाअजला णिम्मिअगरळ प्रश्नमवेअंपि॥२४॥

·। हरमेसला तण्डलजलेन पिष्टा पीता घृतामिश्रिता समुत्पुंसयति । घननादजटा निर्मितगरलगनिगुरुवेगमपि ।। तण्डुलीयकमूलं तण्डुलधावनसञ्चूर्णितं सद् घृतेन सह पीतं निर्मित कृत्रिमं विषं तीवदर्पमप्यपसारयतीति ॥ २४९ ॥ लज्जालुईए मूळ पीलीमूळ पतण्टळजळेण । मण्डलिबिसमइपिलम दिपीअमर णिवारेइ ।। २५०॥ लज्जाल(की क्या) मूलं नीलीमूलं वा तण्डुलोदकेन । मण्डलिविषमतिविषममपि पीतमात्रं निवारयति ।। सममाया मूलं तण्डुलोदकेन पिट्वा तेनैव पीतं घोरतरमपि गोनास. विष तकालमेव नाशयति । अथवा नीलीमूलमेवोपयुकमिति ॥ २५० ॥ सगुळो कोहळ(अ)रसो (कोण)()दश्च सक्करासहिअं। पीअमपहर मोहं कुरवधुधूरअप्परवं ।। २५१ ॥ सगुलः कोहलकरसः क्रमेण दुग्धं च सर्फरासहितम् । पीतमपहरति मोह कोद्रपधुर्धरकमभवम् ॥ फुश्माण्डकरसो गुलसहितः पीतः कोरदूपकभोजननिमितं मोहं ना- गपति । तथा गोक्षीरं शर्करासंयुक्तं मातुळप्रभवं मोहं नाशयतीति ॥२५१ ॥ गरुओ वि चोफ्फळमओ जपिउन्मदपुळअभेअमइमोहो। उससमइ झत्ति सीअळजळेण पुलपाहि पीपण ॥ २२२॥ गुरुरपि पूगफलगदो जवितोटपुग्धरस्वेदमटिगोदः । उपशाम्यति झगिति शीतराजलेन चुलः पीतेन । पूगफलेनोद्वेगेन महानपि कृतो मदः दरोमाशबुद्धिप्रमसहितः शिशिरोदकेन चुलकैः पातेन गिति निवतंत रति ।। २५२ ।। अबधिअमुहणीसरिअपळ(ना)जाजळो समोसरह। पुरुसाण पुफ्फळमओ जिघाए अविहार न्य(१) ॥ २५३ ॥ अपहस्तितमुखनिःसूत(महल)लालाजला समपसरति । पुरुषाणां गूगफलम दे ?दो) प्रातंऽटनी शुष्कगोमये पा" जमदा पूगफलादः पुंसामरण्यावाच्छकले जिमि प्रा)ते सति ·चतुर्थः परिच्छेदः। निवर्तते । कीदृशः सन् । द्रव्यवला(द)निनारित आस्मनिष्कान्तो नहलः क्षेप्म- निःप्यन्दो य(ते ? त्र) स तथाविध इति ॥ २५३ ।। घअसक्करावळेहं पढमे काऊण पिअ जो पच्छा। उद्दाममणहरं पि हु तस्सण (स? म) ज्झं मअं कुणइ ।। [२५४ ॥ घृतशर्फरापलेहं प्रथमं कृत्वा पिवति यः पश्चात् उद्दाममनोहरमपि खलु तस्य (न) मध्ये १ ) मदं कुरुते ॥ यो गोघृतमत्स्य(पि?)ण्डीतत्सेकाभ्यामपावलीढमुपयुज्य पश्चादुद्दामं पहुपगत्मवीर्य वा मनोहरं हृद्यमपि तस्य तन्मयं न विकारं जनयतीति ॥ २५४ ॥ फसणंकोळ्ळजडाकाठओ च्व चुण्णं च तिणि दिअहाइ । भवहरइ गरविसं दुज्जअं पि पीओ पअतेण ।। २५५ ।। कृष्णाकोलजटाक्याथो वा चूर्ण या त्रीणि दिवसानि । अपहरति गरविषं दुर्जयमपि पीतः प्रयत्नेन ॥ कृष्णस्य इरिविल्लस्य मूलकाथचूणाभ्यामेकतरो दिनत्रयमुपयुक्तः गर- विर्ष दुष्करमपि कृत्रिमविपं नाशयति ।। १५५ ।। अरुणसिळाभण्टिकरावीअकुढहि होइ नंकामो। अइविसमस्त विविच्छअवटुन्नपिनोअक्ग्यस्स ।। २५६ ।। पृनुमशिलाभण्टिकरञ्जबीजकुईर्भनति मंक्रामः । अतिविषमस्यापि यनिकवर्धमानारेपोगदुःखस्य ॥ अरुणशिलाशिरीपनक्तमालवीजवाप्यम्नुल्याशः पानीयन कृतया गुलि- फया दंशस्थाने गाई व्यवधाय करनदन्तिरादिना (१) न्यस्तया वृश्चिकसम्बन्धि- नो वर्धमानविपदपोशम्य दुष्करस्यापि तर संक्रानो भवति । दष्टः स्वास्थ्य गच्छत्यतः सहनेन निरन्तरतया सा तत्र न देयेति ॥ २५६ ॥ ओआरेर महोणीअमुद्धमारेवि पि चट्टेह । उपकरस विजुअविसं विहिणा वणमज्जुआमूळं ॥२५७।। अवधारपत्यधोनीतमूर्ध्वमारोपिरत ? यमपि) यधयति । दएकस्य पश्विकविषं विधिना बनमन्जुकानलम् ।।

·हरमेसलाया वातरुप्माणां रूपेण विधानेन दंशस्यावस्थानतिं सद् विपं हासयति ऊचं नीतं सहरावती करोति (1) ॥ २५७ ॥ माअंगमलमपुण्यरीअणुमार(वि)रक्कफळ(कळ्ळ ?) [रइक्षा। पिच्छ अविस(संकाम) फ(१२) तिपासण्ठिा गुळिआ । २५८ ॥ मातहमलोद्भवपुण्डरीकनहुकारपरूफलरचिता । एश्चिकपि(१५)संकामं करोति तृण संस्थिता गृलिका ॥ हस्तिशऋजातेन पद्माकारण शिरटिकेति प्रसिद्धेन कन्दप्रायेण द्रव्येण तथा पहुकारस्य श्लेष्मातकतरोः पक्येन फलेनेति द्वाभ्यां निर्मिता पिण्डी तृणादिना दंशः (१) श्लेष्मिकादेशाद् वृश्चिकविषमाक्रम्य तेन तृणादौ संक्राम- यत्यतश्व हस्तेन साक्षान्न समर्पणीयेति ।। २५८ ।। अरुणसिळातळकोमुंभसहिअकुरुविकळविसिअणिम्म- [विआ। रविसळभएणगोहापुरीसरुसिरसुम्मिआ सा (8) ॥ २६९ ॥ गुलिमा समत्वविच्छ अदिससअळलोअपच्छका। संकाम(न)इ जहिच्छं पुत्तहियपुजिअमाहप्पं ।। २६०॥ फुकुमसिळाअळकुसुम्भ(महित)कुरुविल्लपिभितनिर्मिता । रविमूलमावनगोधापुरीपरपिकरसोन्यिथा ।। गुलिका समस्तश्चिकविएवेगं सकललोकमत्यक्षम् । संक्रामयति यथेष्टं धूर्ती विज्ञानमाहात्म्यात् (?) !! भरुणं मनशिश हरितालं महारजतम् एतैः सहितं कर्कटमांसं तथा रविशशिनोऽभिण्डिकाख्यं तथा गृहगोधाया. कुड्यमत्स्याख्यस्य प्राणिनः शकृद् एतानि सर्वाणि समाशान्यकक्षीरेण समालोड्य गुलिका कृता सर्वश्चिक- विश्वेगं यथारुचि सर्वजनसमक्ष संक्रामयति दष्टादन्यत्र अदरेऽपि निवेशयति । एवञ्च नरेन्द्रराजेन मूलदेवेन विदितमभावेनेति युगलकम् ॥ २५९, २६०॥ विच्छअडक्कस्स स्लेअसब्रोिमाभयविन(पारेइ ?)बाइ। णासेद पीअम घअभीसै सन्ध उम्मीसम् ।। २६१ ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः। वृश्चिकदष्टस्प स्वेदसलिलरामाअवपितब्धानि । नाशयति पीतमा घृतमिश्रं सैन्धवोन्मिश्रम् ।। कृष्णं गन्यं सर्षिः सैन्धवलवणेनाप्टभागमात्रेण संयुक्तं घृतं वृमिक दष्टविषविकारं शमयति धर्माम्बुरोमहर्षस्वदादयो निवर्तन्त इति ॥ २६१ ॥ खज्जूरअढक्कोपरि पईचतेलं विहळ्ळमवहरइ। घोरं पि विसगसेसं चिन्ताहारो व्द लायण्णम् ॥ २६२॥ खर्ज़रफदशोपरि प्रदीपने पिती(त?ण)मपहरति । पोरमपि विपमशेपं चिन्ताहर(इति ? पिव) लावण्यम् ॥ खर्जूरः शतपदी प्रसिद्धः प्राणी तेन कृतम्य दंशस्य पृष्ठदत्तप्रद्योतक- तैलमपि विष समस्तं नाशयति शोकवेग यथा सौन्दर्यमिति ॥ २६२ ॥ एग्गुळुधूने चरिए र(ति?त्ति)अडधस्स जाव पाम । रूविअफिसळयपिण्डीमअघरबद्धा विसं हरइ ॥ २६३ ।। गुग्गुलधूपे वृत्ते रात्रिकदंशे यावत् प्रस्वेदः । रूपिकाकिसलयपिण्डी सघृता बदा विषं हरति । रात्रिकपाणी उचिटा इति प्रसिद्धः । तत्कृते दंशे महिपाक्षं ता(प)द् धूपयेत् , यावत् तत्र स्वेदो भवेत् । पश्चादप्रवालान पिष्टवा कृता पिण्डिका सध्ता शमादिना पद्धा रात्रिकविपं नाशयतीति ॥ २६३ ॥ पुणरुत्तसुरसर(स)भाविअहरिआळापळअसिळा ++ | विसमं वि मूसिअविसं णासह पाणम्मि दिपणाइ ॥२६४ ॥ पुनरुक्तमुरसार(स)भावितहरितालकुवलयशिलाभिः । विपममपि मूपिकविपं नस्पति पाने दत्ताभिः ॥ पुनःपुनः सुरसायाः मन्जुकाया• पीडिनाया निःप्यन्देन भावितामिः हरितालकुवलयमनश्शिलाभि जलेन सह पानेन प्रयुक्तामिः घोरमप्युन्दुरुविष नश्यति ॥ २६४ ॥ मूसिअविसं पिसाउरणामग्गाहणेण उरऊण । सिपफद पट्टज्जुळिआ जा तस्स विसं नमोसरह ।। २६५॥ पिकरिपमपि विपातुरनायग्रहणेनोद्धृत्य (पावत् ?) । धिप्यते यध्यागुलिका (१) नावत् तस्य विपं समपसरति ॥

·११८ दरमेखलाना उन्दुरुदंशसक्रान्तेन विषेण व्यापितस्य संज्ञां गृहीला उन्मूलिता पह- पुळ्ळिका निप्पोया यानत् प्रवृत्त दूरे परियस्यते अमुकस्य मूषिकविषं नश्य- विस्सुस्त्वा तावत्कालं जपतस्य (१) विषं निवर्तत इति ॥ २६५ ॥ फाएकळकोससत्तिअधूविअण्यास णासइ खणेण । अंकोळपत्तधूविअउमा(अविसस्स थि)मच्छविसवि- [अणा ।। २६६ ।। कटुतैलकोशसंयुक्तधूपितदंशस्य (नश्यति) क्षणेन । (अहोलपत्रपितदंशस्यापि) मरस्प(विप)वेदना ।। सर्पपतैलेन रवलय(:)सक्तुभिर्दतधूपः निमत्स्यविषदंशो यस तस्य पुरुषस्य तत्कृता व्यथा तत्कालमेव प्रणश्यति । अधवारिकिल्लस्य पल्लवैपितो दंशो यस्य तस्यापि शृग्निमत्स्यविपवेदना तथैव नश्यतीति ।। २६६॥ घहोअअमसिणणिहठणामि हरइ विसमवेअंपि । गोहेरअडझविसं मूळमहिं(सहसाए)णिमिसेण ।। २६७ ।। उष्णोदफमरणनिघृष्टनायनं (हतं!) हरति विपमवेगमपि । गोधेरकदंशविपं मूलमहिं(म १ सा)या निमिपेण ॥ महिंसाया गृध्रनल्या मूलमुष्णसलिलेन पिष्ट्वा तेनैव सह नस्य कृतं सद् गोथेरकस्य प्राणिविशेषम्य प्राग्बाहुनंज्ञया प्रसिद्धस्य सम्बन्धिना दोन सदान्तं विष क्षणेन नश्यतीति २६७ ॥ चिअमासिअविकासपिष्टी संअदिक्षिणा च गाहि अवणेइ । सिंगिअमच्छनिहिणा मिअंकान्निध्य गोसग्गे ॥२६८॥ घृतमिश्रितचित्र.मपिन्दी खेदविधिना प्रणानपनयति । सृषिमत्स्यवंदना मृगाकान्तिग्वि निगान्ते ।। गोघृतेन मिथिता भष्टय चूणिपिडी स्वेदविधिना शृनयारल्यमीनदंश- सक्रान्तविपव्यधामपसारयति । (अथवा !) रात्र्यवसान ज्योत्स्नेवेति ॥२६८॥ उक्फम्मि लोहय उद्धरिप फण्डए () डक्काहि । णासर वरडीए विसं दिण्णाए व फाणिज्ज)अरसम्मि [॥ २६९।। दंदो लोहपृष्टे उद्घते कण्टके वा देश । नश्यति वरय्या विषं दवे (वा) फाणिजकस्य (रसे) ॥ मरुषकस्य कुनेरस्म वा (घरे! रसे) दरे सति नदिपं नश्यतीति ॥२६९।।

·- - पतुर्मः परिच्छेदः। षो मिरिअमहोसहकेसरकृडिळेहि मच्छिआगरकं । णासह घउम्मीसिअसअउफ्फा(स)धवको व्य ।। २७० ॥ लेपो मरिचमहीपयकेसरफर्टिलगाक्षिफगरला । नाशयति घृतोन्मिश्रितगतयुष्पासन्धनासो वा ।। फटुनागरकेसरतगरैर्जलवर्तितः समाः कृतो रेपो माक्षिकाणी सरघाणां संबन्धि विपं नाशयति । अथवा गोघृतमिश्रया (तम्याः निस्या) सैन्धवलवण- युक्तया कृतो लेप एवं करोति ।। २७० ॥ कुळिसतन्दुद्धपहिअसिरीसोमालितनयहरद । दुरविन(मा?मोदित्सअदाक्षणं पि समिळ?ळेण)जळणो [ब्द।। २७१ ॥ फलिशतरुदुग्धवतितशिरीपजिलिप्तमुपशाम्पति । द१रविषमतिशयदारुणमपि सलिलेन ज्वलन इव ।। सुधारक्षस्य क्षीरेण पिष्टं क्षीरतरुयोजः कृतेन लेपेन लिकं मण्डूकवि मोरमपि नश्यति । व्यक्तमुपमानमिति ॥ २७ ॥ हरपळ्ळहरसमीसं दुद्धसनं गुळघआण पळजुअळं। उन्मत्ततुणहविसमाविसवे(अ)णं हरइ पाणेण ॥ २७२ ।। हरवल्लभसुरसोन्मिश्रं दुग्धसमं घृतगुलानां पलयुगलम् । उन्मत्त (विषम)विपवेदनां हरति पानेन । मातुलस्वरससहि (तेन तदारतुल्याशयोधृतगुल्योः पलद्वयम् । एवमुक्तं गवति - चतुणों दल्याणां प्रत्येकमा एकत्र परद्वयं पानेनोपयुकम् अलकंदशनसंक्रान्तपोरपिपन्यथा निवारयतीति ।। २७२ ।। काउंयरिआमूळं हरदहजफन्दार राजळेण । सनदीआइ पीभाइ कपिळवित्तदोसलमणाइ ॥२७॥ काकोदुम्बरिफामूलं प्रदपिलानि तण्डुलमलेन । समीजानि वा पीतानि फपिलरिपदोपगुमनानि ।। रोरुकोदुष्परिका फरगु तस्या मूळं तन्दुन्धावनेन सह पिट्दा पीतं घदशापिपयो समयति । मया कमलाने जमनतरुमूल्यांगानि तेनैव तण्डजन पीवान्युकं कायं कुर्वन्तीति ॥ ३ ॥ - ·१२० हरमेखलाया जळपळिआए गोइज्जिआए महुमीसिआए फअळेवो । पीसेसजीअसंभयणहदन्तविसं खरं णेइ ॥ २७४।। जलपर्तितया गोजिहया (मधुमिश्रितया) कृतलेपः । निश्शेपजीवसम्भवनखदन्तविपं क्षयं नयति ।। गोजिहिकया गोधूमिकया पानीयेन पिष्टया माक्षिकेण सहितया (पोवलेपः सर्वेषां विपवतां प्राणिनां नवदशनसमुद्भवं क्षपयति ॥ २७४ ।। निम्पमसीवडवक्कळकाढिअसलिळेण लिन्तनुवसनह । पदन्तविसं गरुअं दारुणिसारअणि(वि)ळित्तं च ॥ २७५।। निम्बरजनीवटवल्ककथितसलिलेन लिप्तमुपशाम्यति । नखदन्तविपं गुरुकं दारुनिशारजनीलितं वा ॥ पिचुमन्दपत्रपत्रन्यमोयत्वग्भिस्तुत्याभिः कथितेन सलिलेन लिप्त फोर- मपि पूर्ववन्नसदन्तजं विषं विनश्यति । अथवा दावीपिण्डहरिद्राभ्यां जल- पिष्टाभ्यां लिप्तमेवं भवतीति ।। २७५ ॥ पत्तंगणिसाफेसरमझिहारअणिळेविआ (आ)। जवसमह इं(गु)ईतरुवक्कळळेयेण गण्डं व ॥ २७६ ।। पत्तमनिशाकेसरमजिष्ठाचित्रवल्लिलता दार्पित्येताभिर्जलपिष्टाभिर्मचोति. सा(ह) लता विनश्यति । तथा इहुदी रक्षस्य तिल्लकस्म त्वचा जलपिष्टया लिप्तं सद् वा पिट(प.)कविशेष उपशाम्यति इति । उपमानदारेण द्वितीयप्रयोग इति । तत्र लूता सूर्यकिरणमध्यमेवा(रि ! ति दुर्लक्षप्राणिरूपा दंशपिशेषानुमेया । मायु- (व.)दात् तस्सा लक्षणानि शेयानी(ति) ॥ २७६ ॥ मूळेहि व वीएहि घ कञ्जुअपिट्टेहि नित्तमुवसमइ । पोपविल(अ? आदि)बुढे लंपासरताळिफळिणीणं ।। २७७ ॥ मूलै चीजैर्वा काशिकपिटलिसभुपशाम्पति । कीटपिटकादिदुष्टं लम्बासुरतालिफलिनीनाम् ।। तिक्तालाबुदेवतालीलागलीनामेकतमाया मूलः फरीवा मारनालस- णितैर्दउलेपम शारीरफीटपिटकादित्यग्दोषो विनश्यति । कीटादि प्रन्थ्याकारम् ।

·.
चतुर्यः परिच्छेदः।
१२१
येयां लोहितपा(मामा)नां पाकेन विना स्वेदः कठिनं च मुखं दृश्यते ते
पिटकाः प्रसिद्धा विकारा इति ॥ २७७ ॥
तिळसरिसवमीसकरजवीअळेचेण सअळपिडआण ।
(दातरुणफळदन्तिणिहि व भवज्जइ पसरो विळि-
[त्ताणं ।। २७८॥
विलसर्पपमिश्रकरजवीजलेपेन सकलपिटकानाम् ।
(दातरुणफलदन्ति(नी)भ्यां वा मिद्यते वा प्रसरो विलिप्तानाम् ।।
तिलसिद्धार्थकचूर्णमित्रैः करञ्जस्य नक्तमालस्य बीजैः पानीयपिष्टैः
कतेन लेपेन ये केचित् पिटकभेदाः शरीरेषु सम्भवन्ति, तेषां प्रसूतिनिवर्तते ।
यदि तरु(ग)स्यैरण्डस्य फलं (तेन) तथा दन्तिन्या निकुम्भेनेत्येताभ्यां कृताभ्या-
मेत कार्य भविष्यतीति ॥ २७८ ॥
जाळावहाविअणं हरेन्ति जळवहिभाइ सघाइ ।
पीळीतण्डुळमूलाइ गुणमुबळेचमत्तेण ॥ २७९ ॥
ज्वालागर्दभवेदना हरन्ति अलवर्तितानि सघृतानि ।
(तिल नीली)तण्डलमूलानि नूनमुपलेपमात्रेण ।।
नीलिया मेघनादस्य च मूलानि नूनमुपलेपमात्रेण तोयवृष्टानि घृतेन
सहितानि लेपादव ज्वालागर्दभात्यस्य ब्याधेः सम्बन्धिनी व्यथां शमयन्ति ।
यत्येवं लक्षणं पठन्ति - दोपैः पिचोल्पणैः मत्तैः विसर्पयत् शोफपाकस्ताम्रो
वरकृत ज्वालागर्दमो जालगर्दम इति द्विधा चास्य संज्ञा श्रूयत इति ॥२७९ ॥
गोइभिआए मूळं (अहया) उत्तण्टअस्स विहिगाहों ।
तण्डुळजळेण दिपणं सेभ(ळिअ)णियारणं कुणइ ॥२८॥
गोजिलिफापा मूलपयघोरकष्टकस्य विधिगृहीतम् ।
तण्डुलजलेन दत्तं शीतलिकानिवारणं करोति ।।
गोजिहिका व्याख्याता, तस्या मूल ज्येष्ठोदकेन पिष्ट तेनैव सह पीतं
सद शीतलिकाव्याघेविस्फोटाल्यस्य विनाशं सम्पादयति । (अर्थवा उत्कण्ट-
कस्य । विनाशं सम्पादयति । ) अथया उत्कण्टकस्य पुनर्नवाया मूलमेवमुक्त-
कार्य करोति । सर्वोपीनां महणे विधिनियमविशेषो मन्थसमाप्ती विवक्षित
इति ॥ २८०॥

·१२२ हरमेखलायां उपसग्गम्मि पअढे रमणी चिञ्चादळेहि सञ्जुत्ता । सिसिरजळपिडपीआ करेइ सीअलिअपडिसंह ॥२८१॥ उपसर्गे प्रवृत्ते रजनी चिश्चाद्लै संयुक्ता । शिशिरजलपिष्टपीता करोति शीतलिकाप्रतिपेधम् ।। पिण्डहरिद्रा अम्लिकादलैः सह गीतलेन (जलेन) सञ्चूर्णिता तेनैव सह पीता पूर्वगाथोक्तस्य व्याधेः प्रसरनिराधं करोति । कदा । उपसर्गे दैविक उपद्रवे वाहुल्येन मवृत्ते सति । उपसर्गजस्य शीतलिकादोषस्य निवर्तनेऽयं प्रयोग इति ॥ २८१ ॥ जत्तिअमत्ता अङ्गे सीअळिआओ त्तिएहि पण्णेहि । छिण्णेहि लेलुतरुणो आउरणामेण णासन्लि ॥ २८२ ।। यावन्मात्रा अङ्गे शीतलिकास्तावद्भिः पर्णैः । छिन्नैः शेलुतरोरातुरनाम्ना विनश्यन्ति ।। यावन्मात्राः सङ्ख्या यावन्त्यः आतुरस्य गाने शीतलिका उत्पत्त्यवसरे दृश्यन्ते, तावत्सथैरेव श्लेप्मातकतरोदलदेवदत्तस्य शीतलिका नश्यन्विति आतुरनामग्रहणपूर्व नोटितैस्ता निवर्तन्त इति ।। २८२ ॥ "अन्ते सेळिअसमुन्भवम्मि गरुएहि देहसन्दावे । परिवसिअसळिळपाणं महुमीसफुळं (सन)(पुकु)णइ [॥ २८३ ।। रात्रिपर्युषितस्य माक्षिकसंयुक्तस्य तोयस्य पानं शीतलिकाजनितं शरीरस्यात्मदाहं शमयतीति ॥ २८३ ।। महिळाण तक्खणञ्चिअ थक्कड रुहिरं सिरम्मि विणिहित्ते। जळकळसे दुद्धेश व पीए चक्करमूळम्मि ।। २८४ ।। महेलानां तत्क्षणमेव तिष्ठति रुधिरं शिरसि विनिहिते । जलफलशे दुग्धेन वा पीते चकाङ्कमूले ।। स्त्रीणामतिप्रवृत्तं रक्तं प्रदराख्यो व्याधिस्तत्क्षणेनैव निरुध्यते शीतल- सलिलपूर्णे कलशे मस्तके न्यस्ते सति, अथवा गोक्षीरेण सुदर्शनामूले पाते सतीति ॥ २८४ ॥ अस्य छाया मातृकाया न दृश्यते ।

·चतुर्थः परिच्छेदः। कुंसवडिआतरुमूळाइ पीअमत्ताइ सण्डुळजळेण । महिलाण महामहिरं वरोन्ति कअळीहळाइ व्य ।। २८५ ।। कुशवाट्यालफतरुमूलानि (ममांशानि?) पीतमात्राणि तण्डुलजलेन महेलानां महारुधिरं चारयन्ति कदलीफलानि वा ॥ सीणामतिरजः कुशानां दर्भाणां तथा वाट्यालकस्य बलाया मूलानि समांशानि वाजलेन पिष्टवा पीतान्येव नि(तन्व ? रुन्धान्ति । अथवा रम्भायाः फलं मोचकाल्यं धृतेन सह पीतमेतत्कार्य करोतीति ।। २८५ ।। तण्डुळसळिळेया घळा पुराणगुळविरहअन्य पोराळी । महिलाण महारुहिरं (वि) पीअमत्ते णिवारेइ ॥ २८६॥ तण्डुलसलिलेन बला पुराणगुलविरचिता (वा) बदराली । महेलानां महारुधिरमपि पीतमात्रानिवारयति ।। ज्येष्ठसलिलेन पिष्टा तेनैव सह पीता बला (तस्या :) महारुधिरं घोरमपि प्रदरं स्त्रीणां निवारयति । अथवा बदरचूर्णं शीतलगुलसममात्रं ज्येष्ठजलपीतम् उक्तकार्य(कर)मिति ॥ २८६ ॥ दुद्धेण बळामूळं घणरवमूलाइ तण्डुळजळेण । महुमीसिअमेक्कक्कं पीअं पअरं समं गेइ ।। २८७ ॥ दुग्धेन बलामूलं धनरवमूलानि तण्डुलजलेन । मधुमिश्रितमेकैकं पीतं प्रदरं शमं नयति ॥ बलायाः कन्दौदन्या मूलं गोक्षीरेण पिष्टं पीतं मधुसंयुक्तं प्रदरमतिरजः शमयति । अथवा लोहितलीलसस्य मूलानि ज्येष्ठोदकेनेध पीतानि माक्षिक- सहितान्येवोक्त कार्य कुर्वन्तीति ॥ २८७ ॥ पिट्टञ्च रत्तसाळीण दुद्धसिद्धं सुसीअळं समहु । पीअमवहरइ पअरं सिवचिन्ता पापणियहं व ॥२८८ ॥ पि(ऐनटं च) रक्तशालीनां दुग्धसिद्धं सुशीतलं समधु ! पीतमपहरति प्रदरं शिवचिन्ता पापनिवहमिव ।। । R2

·१२१
हरमेखलायो
रक्तशालीनां लोहितशालीनां शालिशिपाणां संबन्धि पिष्टं तण्डुलचूर्ण
गोक्षीरेण सह क्षीरिणीवत् पके पश्चात् सिद्ध माक्षिकेण सहोपयुक्तमतिरजः
शमयति । यथा महेश्वरस्मरणं किल्विपसमूहमिति ॥ २८८ ॥
ळक्का घअसकदिआ पीआ दुद्धेण हरद महिळाण ।
मोअररसो व्व सीसे अमुणिअणिम्मीलिओ पअरं॥२८९॥
लाक्षा घृतसंक्वधिता पीता दुग्धेन हरति महेलानाम् ।
मयूरकरसो वा शीर्षे अनात्तनिप्पी(डि)तः प्रदरम् ॥
लाक्षा तरुव्याधिः पूर्व घृतेन कथि(ते ? ता) पश्चाद् दुग्धेन पिष्टपीता
स्त्रीणामतिरजः शमयति । अथवा अपामार्गस्य अगृहीतसंज्ञस्यैवात्रशिरसि
निप्पीडितस्य रस उक्त कार्य करोतीति ।। २८९ ॥
चुण्णं तिअडुअदिअळद्विआण तिळकाढेण पिअमवहरइ ।
चिसमं पि रत्तगुम्म कुसुमाणिरोहञ्च तरुणीण || २९० ।।
चूएं रिक(टुक)द्विजययास्तिलकायेन पीतमपहरति ।
विपममपि रक्तगुल्मं कुसुमनिरोधं च तरुणीनाम् ।।
व्योषस्य चूर्ण ब्राह्मणयष्टयाश्च मूलचूर्णमेवं चतुर्णा समांशानां चूर्ण
तिलकथितेन सह पीतं मीणा धोरमपि रक्तगुल्मं वातेन गुल्मत्वमापादितं
रक्तं तथा कुसुमस्य ऋतुकालजस्य रक्तरोधं स्तम्भं शमयतीति ॥ २९ ॥
किव्वकणागुळमअणफळदन्तिजळखारतुंबिवीएहि ।
सकुळिसदुद्धा यत्ती जोपिगआ कुसुम(सं)जणणी।।२९१ ।।
किण्वकणागुळमदनफलदन्तीयवक्षारतुम्बिवीजः ।
सकुलिशदुग्धा वर्ती योनिगता कुसुमसञ्जननी ।।
किण्वं सुराबीजं तथा पिप्पली तथा गुलः तथा मदनस्य सुमनस्य
फलं तथा निकुम्भः तथा यवशूकः तथा तिक्तालाबुवीजान्येतानि तुल्यांशानि
सुधाक्षीरेण वर्तितानि कृत्वा कृता वर्ती स्त्रीणां बराङ्गन्यस्ता कुमुमस्यान्तर्भवस्य
रजसः प्रवर्तनीति ॥ २९१ ।।
णवणा(अ)एसरचुण्णं घरण पाऊण अनुमदिअहेसु।
दुद्धरआ स + परसङ्गमेण णारी सुअंळभा ॥२९२॥

·चतुर्थः परिच्छेदः । १२५ नवनागकेसरचूर्ण वृतेन पीत्वा कुसुमदिवसेषु । दुग्धर(तता) सदा नरसङ्गमेन नारी सुतं लभते ॥ नवस्य प्रत्यास्य कनकस्य चूर्ण गोघृतेन सहावलेहं प्रागृतुदिनान्युप- युज्य गोक्षीराहा (ररा) पुरुषसंप्रयोगेन पुत्रं लभते । सदेति, प्रयोगस्याव्यभि- चारार्थ नित्यमहणमिति ॥ २९२ ॥ सघणाम(ण)विहिणा दाहिणणा(सा)उडम्मि उदुसमए। वज्ञाणं दे सुअंलिङ्गाङ्किअळक्खणामूळम् ॥ २९३ ।। सतं नावनविधिना दक्षिणनासापुटे ऋतुसमये । वन्ध्याभ्यो ददाति सुतं लिङ्गाङ्कित्तलक्ष्मणामूलम् ॥ फेचिद् वस्तुना लिखितेन लिङ्गेनाधितं कृतचिहूं यलक्ष्मणायाः पुत्र- जनन्योपधेर्मूलं तद् बन्ध्याभ्यः गर्भग्रहणरहिताभ्यः पुत्रजन्म प्रयच्छति केन प्रकारेण * ॥ २९३ ॥ (दक्ति एकेण सिहि सिहाळक्खणाण मूळेण दुद्धपीगण । गन्भं धरेइ महिळा कुसुमबई तीपिण दिअहाइ ॥ २९४ ॥ एकेन शिखिशिखालक्ष्मणयोर्मूलेन दुग्धपीतेन । गर्भ धारयति महेला कुसुमवती त्रीणि दिवसानि ।। मयूरशिलापुत्रजननीमूलयोरेकतमेन गोक्षीरेण सह त्रीणि दिवसानि पिष्टपी(तानि ? तेन) महेला गर्भमपत्यं गृहाति । बन्ध्या पीतसंयोगा (8) न भवतीत्यर्थः ॥ २९४ ॥ कुंणइ कुरण्डअमूळं ऋद्धिं गम्भस्स पीअमणुदिअहं । गोहानिस व कमिसो थोअत्यो समभसि॥ २९५॥ करोति कुरण्टकमूलम् ऋद्धिं गर्भस्य पीतमनुदिवसम् । गोधामिपं वा क्रमशः स्तोकस्तोकं समभ्यस्तम् ॥ कुरण्डस्याम्लातकस्य मूलं पानीयेन पिष्ट सत् दिवसं पीतं गर्भस्य ऋद्धिं सम्पूर्णधातुत्वं करोति । अथवा गोश प्रानिरिः प्रसिद्धस्तन्मांसं क्रमेणाभ्यस्यमानमुकं कार्य करोतीति ॥ २९५ ॥ अवशिष्टो भगः लुप्तः स्यात् ।

·१२६
हरमेखलायां
जळपिटुं जोणिगअं घरेइ (ण धरेह) जट्टजळपीअं।
गभं रक्वेसदिसानवमुन्दुस्कपिणआमूळ ॥ २९६ ।।
जलपिष्टं योनिगतं धारयति न धारयति ज्येष्ठजलपीतम् ।
गर्भ यक्षेशदिग्भवमुन्दुरुकर्णिकामूलम् ।
उन्दुरुकणिकाया मूपिकफार्णिकाया मूलमुदीचीप्रमृतं जलेन पिष्टं वराङ्गस्य
सद् गर्भ धारयति । तण्डुलधावनेन सह पिटं पीतं तु गर्भ न घारयति प्रवर्त-
यतीत्यर्थः ।। २९६ ॥
जा महुघअमीसपळासवीअळेवं करेइ भअकुहरे ।
उदुसमए सा महिला ण कआ(इ) वि होइ गम्भवई
[॥ २९७ ॥
या मधुघृतमिश्रपलाशवीजलेपं करोति भगकुहरे ।
ऋतुसमये सा महेला न कदाचिदपि भवति (गर्भवती) ।
या स्त्री गोघृतक्षौद्राभ्यां सहितेन पलाशतरोः किंशुकस्य बीजानां
चूर्णेन योन्यन्तरम् ऋतुकाले लिम्पति, सा न कदाचिदपि गर्भ गृहाति ।
ऋतुकालशेषप्रयोगो न तु सकृदेवेति ॥ २९७ ।।
रइसमए तेळ्ळोळ्ळं गब्भासअवअणविणिहि विहिणा।
अवहरह
लोणखण्डं गभभअं दुहरण्टाण ॥ २९८ ॥
रतिविरामे तैलाई गर्भाशयवदनविनिहितं विधिना ।
अपहरति लवणखण्डं गर्भभयं दुष्टरण्डानाम् ॥
दुश्शीलविधवानां सैन्धवशकलं तिलतैलाभ्यक्तं गर्भसम्भवं त्रासं
हरति । गर्भ तासां नाशयतीत्यर्थः । किं कृतं सत् , सुरतावसाने गर्भग्रहण-
मुखे विधिना तत्रैव सम्यक्समर्पणरूपेण प्रकारेण निक्षिप्तमिति ॥ २९८ ॥
पूसुम्मूळिअहरदइअमूलिअंणिअकडीए वन्धेउं ।
कामेह कामिणीओ कामेन्ति ण पसवितं जाउ ॥ २९९ ।।
पुष्योन्मूलितहरदयितमूलिकां निजकटौ बद्ध्या ।
कामयन्तं कामि(नीं? न्यः) कामयन्ते (न) प्रसवितुं यान्ति ।।
पुप्यनक्षत्रोत्साता मातुलशिफां स्वनितम्बे प्रथयित्वा रमणी रमयति ।
यास्वाः प्रसवं नेच्छन्ति ॥ २९९ ॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। जळकुसुमकन्दातिळसकराओ महुमीसिआ(ओ) पीआओ। चारेन्ति गम्भपडणं धम्ममई कुगइगमणं व ॥ ३००॥ जल(कुसुमकन्दतिल)शर्करा मधुमिश्रिताः पीताः । (धावा)रयन्ति गर्भपतन धर्ममतिः कुगतिगमनमिव ।। नलकुसुमस्य पद्मस्य कन्दं विसं तथा तिलास्तथा सितशर्करा एतानि समांशानि माक्षिकेणोपयुक्तानि गर्भस्य पात निरुन्धन्ति । यथा धर्म- बुद्धिर्नरकपातमिति ॥ ३०० ।। धाअइकुसुमसमंगाणीळप्पळसवरकुलुममारेहि। ण पडइ गम्भो जळसण्ठिआइ बुद्धण पीएहि ॥३०१॥ घातकीकुसुमसमहानीलोत्पलाशयर) कुसु(म)मारैः । न पतति गर्भो जलसंस्थिताया दुग्धेन पीतैः ।। आ नामः पानीयान्तर्गताया गर्भवत्या गर्भम् एतैव्यैाँक्षीरेण सह पीतैर्न पतति न सपति । कैदव्यैः । धातकी मदयन्ती तत्पुप्पैस्तथा लज्जाव- त्यास्तथा कुवलयैस्तथा लोभ्रेण एतैः समांशैमाक्षिणावलोलितरिति ॥३०१॥ सिहसुरहिकळमनण्टुळचुण्णं समसकर पिअन्तीए । उबरिकन्दकसापण पडइ गम्भो (ण) महिळाए ।।३०२॥ सितसुरभिकलमतण्डुलचूर्ण समशर्कर पिवन्त्याः । उदुम्बरिकन्दकपायेण पतति गर्मो न महेलायाः ॥ शुक्षस्य सुगन्धस्य च शालेः पिष्टं सितशर्करासमा(शैः शं) काकोदुम्परि- फाया मूलकथितेन सह पिबन्त्याः (नया ! नायर्या) गर्भो (महेलायाः शुलाशुलस्य सुगन्धस्य शाले: पिष्टम्मतिशर्करासमांशः काकोदुम्बारिकाया मूलकायेन सह पिचन्त्यानया गर्भो।) न विसवतीति ॥ ३०२॥ धंमेइ गन्भपडणं कुळा(१)ळकरकहनं मुटुत्तेण । धरिआ गिरिआणिअजउच्च ॥ ३०३ ।। (स्तम्भयति गर्भपतनं कुलालकरकदमे मुहूर्तेन । धृता गिरिकर्णिकाजटा या ) कुम्मकारपाणिलमो मृसिण्डो माक्षिकयुरोन अगशीरेण सह पीतो गर्भिणी में नि) रुणादि । अथमा धनवन्दाया मूस नारीनिनम्बदमेवं फरो- तीति ॥ ३०३ ॥ ............

·। १२८ हरमेखलायां पंज्झरइ सोणिसं गम्भिणीए गम्भाव जीए महिलाए । तिस्सा पाणं तण्डुळंजळेण पारावअपुरीसं ॥३०४॥ (प्रस्रवति शोणितं गर्भिण्या गर्भाद् यस्या महेलाया। तस्याः पानं तण्डुलजलेन पारावतपुरीपम् ॥) यस्या गर्भिण्या गर्भाद् रक्तं स्रवति, तस्मास्तन्निवृत्तये कलरवमलं ज्येष्ठाजलेन सह पानं देयमिति ॥ ३०४ ।। महुअसिआकुवळअकन्द(चुण्ण)पाणं परिम्ममइ गम्भे । महिळाण हरइ पीडं परि(पीपे)ओ सीअळो तहअ॥ मधुकसिताकुवलयकन्दचूर्णपानं परिच्युते गर्ने । महेलानां हरति पीडां परिपेकः शीतलस्तथाच मधुयष्टिसितोत्पलमूलानां समाशानां चूर्णस्य पानीयेन सह पानं स्त्रीणा गर्मच्युतौ सत्यां वेदनां निवारयति शिशिरब्ध परिपेक इति ।। ३०५ ॥ कढिारनाळपीअं सिन्धुन्भवहिंगुचुण्णमयळाण । तुरिअं करेइ पसवं कडिबद्धा मातुळजडव्य ।। ३.६॥ कथितारनालपीतं सिन्धूद्भव(हिड)चूर्णमबलानाम् । त्वरितं करोति प्रसवं कटिबद्धा मातुलनटा वा ।। सैन्धवलवणवाहीकयोश्चूर्ण क्वचितकाञ्चिकेन सह पीतं स्त्रीणामाशु गर्भमोक्षं करोति । अथवा हरवल्लभता मूलं सीनितम्चे ग्रथितमेवं करोति ॥ एक्कं सुरअरुवाअसमोरअमूळाण विहिपरिग्गहि। माहिळाण कडिणियद्धं सुहपसयं कुणइ णिमिसेण ॥३०७॥ एकं सुरतवायसमयूरकमूलानां विधिपरिगृहीतम् । महेलानां फटि(नि)बद्धं सुखप्रसवं करोति निमिर्पण ।। सुरतरुः पारिभद्रकः तथा वायसजद्दा तथा अपामार्गः एतन्मूलानामेकं स्त्रीणां नितम्बप्रथितं सुखेन शामं च प्रसव करोतीति (विपिरक्षति:)॥३०॥ चादाए मोरअस्म व मूळं महिळाण जोणिविणिहितं । कुणइ सुहं चित्र पसवं दुग्वप्पसवाण विखणेण ॥३०८॥ भगया अपामार्गस्य या मूलं मईलानां योनिविनिहितम् । करोति सुखमेव प्रसवं (दास)प्रसबानामपि क्षणेन ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः। १२९ मनया अपामार्गस्य (वा) मूलं स्त्रीणां वरामनिक्षिप्तं सक्केशासवानामप्प. शेनैव, शीघ्रं गर्भमोक्षं सम्पादयतीति ॥ ३०८ ॥ जइ तं मोरअमूळ पावो कुट्टइ समुद्धरिज्मन्तं । ता पसरहिइ कुमारी महिला तणअं अकृम्मि ॥३०९॥ पदि तन्मयकमूलं तदानी खण्ट्यते समुद्धियमाणम् । तत् प्रसौष्यते कुमारी महेला तनयमखण्डिते ।। यदि तदपामार्गमूलं पूर्वोक्तप्रयोगार्थ)मुन्मूल्यमानं तदानीमेव त्रुट्यति तमारी कन्यां जनमिष्यतीति ज्ञेयम् । अत्रुटिवे तूर्धते पुत्रमिति ॥ ३०९ ॥ पुरसद्सप्पकन्चुअमसिणमसीकुसुमसारभरिभन्भी। स(सिविसळ्ळा जाभइ गन्भवई मूढगम्भा चि॥३१०॥ पुटदग्धसर्पकञ्चकममणमपीकुसुमसारभरिताक्षी । हागिति विशल्या जायते गर्भवती मूदगर्भापि ।। अन्तमदग्भेन भुजगनिमोकेन कृतं यत् सूक्ष्मपिष्टं (भरिते। तेन)माक्षि- कमिश्रितेन परितनेत्रा अपमार्गप्रवृत्तगर्भापि स्त्री तत्कालमेव विगतशल्या सम्पद्यते । सुखेन शीघ्रं मुञ्चतीत्यर्थः ॥ ३१० ॥ धोएणचिअ णिपडइ (पुरकु)ळिसच्छीरेण सीसणिहिएण । महिलाण गन्मसळ सरपुंखामूळिआएण ॥ ३११ ॥ स्तोकेनैव निपतति कुलिशक्षीरेण शीर्षनिहितेन । महेलानां गर्भ(शल्यं) शरपुतालिकामा वा ॥ मुधाक्षीरेणापेनापि मूर्धन्यस्तेन स्त्रीणां जरायुः केवलगर्भरहितो वा निपततीति । अथवा बाणपुलाया. मूतेन शिरसि न्यस्तेन एवं भवतीति पडइ पभावेणचिअ गम्भो महिळाण जोणिधरिआए। जाआ या अडाए।। ३१२ ।। मायाः श्वेतापराजिताया जटामूलेन वीर्यमात्रैव महेलानां गर्भ: मवर्तते । कोहश्या । मन्तवरामस्थापितया । अथवा काकादन्याः गिफमैवं छतमा गर्मः पततीति ॥ ३१२ ॥ 5

·हरमेखलायो
पाडेइ जरसणाहं मअंपि गभं जरं (च) पाडेइ ।
मष्ठिळाण चरणचूडं उत्सरिणीमूलिआवरं ॥ ३१३॥
पातयति जरासनाथं मृतमपि (गर्भ जरां च) पातयति ।
महेलानां चरणन्यस्तमुत्तरिणीमूलिकावलयम् ।।
उत्तरस्या? रिण्या) उष्ट्रवारुण्या मूलं वलगीकृतं पयोक्षिप्तं त्रीणां तत्का.
कमेव जरायुसहित विपन्नमपि गर्भ पावयति । तस्मिन् वा पूर्वपचितं शिष्टं(1)
जरायुमपि पातयति ॥ १३ ॥
दरचुपिणअगोसेणाडअमूळमूळखण्डण (१) जोणि विणिहि-
[एण।
मणीण सवखणधि णिपडह गम्भो पपेवन्तो॥१४॥
दरचूर्णितगोरसेन वरानन्यस्तेन तत्कालमेव गर्ने प्रवर्तत इति ॥ ३१ ॥
जज्जरिअलिटतुंपिअपुणण्णवा(स)रसमूळश्यपडेण ।
गम्भासअमुहछित्तेण पडइ गम्भो मुहुत्तेण ॥ ३१५ ॥
जर्जरिततेलाभ्यक्तमा वीममूलं गर्भग्रणीवदननिधितं प्रवर्तयति
गर्भ शीघ्रमेवेति ॥ ३१५॥
महरामण्डाळोळिअपुराणगुमसुरसपत्तसरसेहि।
पीएहि जाइ पासं परंगसूळं पसूआण ॥ ३१६ ।।
मदिरामण्डालोतिपुराणगुळसुरसपत्रस्वरसाभ्याम्
पीताभ्यां याति नाशं पराप्रशूलं प्रसूतानाम् ।।
(मदिरा) स्वच्छभागेन मिभितो यो जीर्णगुलं मज्जुकापल्लवगुणनिःप्यन्दः
ताभ्यो गुलस्य कों द्रवद्रव्यस्य पलत्रयेणेति मात्रया मिश्रीकृस्य पीताभ्यो
पृसमसवानां नारीणां प्रसवजनिता वेदना नश्यतीति ।। ३१६ ॥
णासइ वरंगविअणा पुणपणवामोराण एमास्स !
सरसेण शत्ति ददूसरा वि अन्तो णिहितेण ॥३१७॥

·चतुर्यः परिच्छेदः। नश्यति वराङ्गवेदना पुनर्नवामयूरफयोरेकस्य । स्वरसेन झटिति एदुस्सहाप्यन्तनिहितेन ॥ वर्षाम्वा अपामार्गस्य च मध्यादेकतरस्य स्वरसेन निजनिःप्यन्देन योन्यन्तरनिक्षिप्तेन मीणां तीव्रमपि योनिशूलं तत्कालमेव निवर्वत इति 4 घिउडेइ जोणिविअणं पञ्चंगुळतिळ्ळतिम्मिअंतूळं । अन्तो णिहिओब्य फुड सजाआळंचुसारइओ ॥ ३१८॥ विघटयति योनिवेदना पश्चागुलनैलसिक्तं तूलम् । धन्तर्निदिवो वा स्फुट पाम्बालम्बुसररचितः ।। कार्यासपिच्छम् पेरण्डकमूलधीजतैलाभ्यक्तं योन्यन्तरन्यस्तं तच्छूलं समयति । अथवा श्रमणशीकरण) (केशः लक्ष्म)चूर्णीकृतेन धृतमनितेन सम्पा- दितं सद्यावकसारं प्रायः तद्वत् फलात्यया प्रसिद्धं योनिशूलं नाशयति । संयाव- विरचने द्विधा युक्तिर्यत् तप्तधृतमध्ये श्रमणशीर्षपूर्ण मृष्टं कृत्वा तत उद्धृत्य पानीयपिष्टं पिण्डीकृत्य यथासुखावह घृताभ्यक्तं योनौ संयोज्यमित्येकः मकारः । द्वितीयस्तु पानीयेन सूक्ष्मपिष्टं पिण्डीकृत्य तप्तघृतेनाद्रीकंवं पूर्ववद् योनी संयोज्य तथा निवेश्यमिति ।। ३१८॥ अयहरह जयक्खारो पक्षलं सूइआण महिलाण। फटिअंजळेण पएण च पीअंथेरं विसाओव्य ।। ३१९॥ भपहरति यवक्षारं पक्कलं मृतिकानां महेलानाम् । कथितं जलेन घृतेन या पीतं वीर्य विपाद इव ॥ वृत्तपसवानां स्त्रीणां यादृशं शूलमुलयते तस्य पक्फलमित्याख्या । सद् यवशूकः कफादिकानां क्वयिततोयेन या पीतं घृतेन पावलेहयोग्यं कृत्वा क्रमाव पानावलेहनोपयुक्तः शमयति । सप्टनुपमानमिति ॥ ३१९ ॥ देण कळमतण्डुळघुपणं पीओ विटारिकन्दो वा। सत्ताहं दुद्धरआए कुणर दुद्धं परआए । १२०॥ दुग्धेन फलमतण्डलपूर्ण पीतो विदारिफन्दो वा । सवाई दुग्परतापाः फरोति दुग्यं प्रस्तायाः ।।

·हरमेखलाया गोक्षीरेण सहशकालं शालेस्तण्डुष्टानां सम्बन्धि पिटं सप्त दिनानि पाने- नोपयुक्तं जातापत्यायाः अल्पक्षीरायाः क्षीरवृद्धि करोति । (तथा विदारिकन्द वा) तान्येव सप्त दिनानि क्षीरपधानमेव मुजानायाः भरितस्वनीयुकं कार्यमिति() ॥ ३२० ॥ कुक्कुरमद्दयमूळं चव्विअधरिअं मुहम्मि महिळाए । हरइ ठणकीटए कुणइ (8)ण्णरिद्धिश्च सत्ताहा ॥ ३२१ ॥ छक्करमर्द कमल चर्वितधृतं मुखे महेनायाः । हरति स्तनकीटकान् करोति स्तन्यद्धिं च सप्ताहात् ।। कुक्कुरमर्दकस्य रामशीतलिकाया मूलं तच्चूर्णितं सदास्यान्तरस्था- पितं नायी. कु(नयो)रसन्नान् क्षीरदोषस्तान् कण्टकायान् विकारान् नाशयति, क्षीरं च वर्धयति सप्त दिनान्युपयुक्तमिति ॥ ३२१ ।। हरइ पिसाळामूळं धणविअणं कामिणीण ळेवेण । सणअभवं सहाळिद्दो कुमारिकन्दोव्व णिमि(पे)ण ॥ ३२२॥ हरति विशालामूलं स्तनवेदनां कामिनीनां लेपन । तनयभवां सहरिद्रः कुमारिकन्दो पा निमिषेण ॥ सीणामपत्यविपत्त्यादिव्यधादिजां कुचपीरामिन्द्रवारुणीमूलं पानीयपिष्टं विलेपेनोपयुक्तं नाशयति । अथवा पिण्डहरिद्रामहित फलकुमारीमूलमेवोपयुक्त. मतिशीघ्रमेवं करोतीति ॥ ३२२ ॥ तणुईकरेइ ममं पीअंमहिएण मारयीमूळं । ळीदव्य णिशाविरमे कशेळुअं घअभट्टम्मीसं ।। ३२३।। उन्फरोति मभ्यं पीतं मधितेन माधधीमूलम् । लोढं चा निशाचिरामे कोलकं कृतमधृन्मिश्रम् ।। माधन्या अतिमुस्कलतामा मूलं तकेण सह पीतं साणामदरं (सन: फरोति । ) अथवा गोघृतंगाक्षिकाभ्यां मिथितं कम्पिल्लक माषितं चूक्विं सदवलेहनोपयुक्तमेवं करोति ॥ ३२: ।। गोमअपिरपिखाई जळचभिसपअवरणअदळेहि। एष्यहिआइ पासो फासिआणं विणासन्ति ।। ३२५।।

·.. पतुर्भः परिच्छेदः। गोमयविरूक्षितानि जलवर्तितसधृतवरणकदलैः। दार्तितानि बहुशः शिक्किसिकानि (विनश्यन्ति)॥ (किकिसिकानि) प्रन्थिकात्वग्भेदजलबैरूप्यहेतवो रोगविशेषाः गोचकृता प्रथमं विरुक्षत्वं प्रतिपादितानि पश्चाद् गोघृतसंयुक्तैर्वरणवृक्ष(स्य) वेतपुप्पा- ज्यस्य पत्रैस्तोयपिष्टैः पुनः पुनः कृतैरुद्वर्तनैः शाम्यन्ति ॥ ३२४ ।। फप्पासवीअसाहिअघअपाणी जोणिसूळमबहरह। मूसिअपिसिअविपक्कं तेब्ळं (घ) वरंगविन्भसं ॥३२५॥ (कार्पासवीनसाधितघृतपोणी योनिशुलमपहरति । मूपिकपिशिवविपक्वं तैलमिव वराङ्गविभ्रंशम् ।) कापासवाजैः साधितेन घृतेनाता कापासबीजचूर्णेनावचूर्णिता यासो पोणी फार्पासादिपिचुरुष्णीकृता योनी समर्पिता तच्छूलं निवर्तयति यया उन्दुरुमांससिद्ध तैलं वरामस्य बहिनिस्सरणरूपेण विभशमभ्यमानिवर्तयति । पृततैलपाकविधिः सामान्येनोक इति ।। १२५ ।। पविसह णिचन्ता यि खु कारबळीकन्दळेविा जोणी। सदिळा वि होह गाढा सुरगोवअघिअ)कअभंगा॥३२६॥ प्रविशति निर्गतापि खलु कारवल्लीकन्दलेपिता योनिः । शिधिला(पि) भवति गाढा सुरगोपक(घृत)कृताभ्यङ्गा ॥ पहिः प्रयतमाप सीणां वरानमन्तः प्रविशति प्रकृतिस्मं मवति, कार- वाली निप्पर्याया, तन्मूलेन जलपिटेन कृतले सत् । तथापि शिथिला सस्वापि गादा हा भवति योनिः इन्दगोपाख्यः कीटस्वच्छरीरचूर्णयुन हवेनाम्पका पवीति ।। ३२६॥ माआफळमटुफापूरपरि होइ कामिणिजणस्स । घिरगळिअजोव्यणस्स वि परंगमगादसोमाळ ॥३२७॥ मायाफलमधुकर्पूरपूरितं भवति कामिनीननस्य । चिरगलितावनस्यापि बराहमतिगाडमुहमारम् ।। मायाफलानि प्रसितानि तेस्तथा माशिकपनसाराभ्यां भरितं बी- (जनस्प) बहादस्यापि वरा विगत दिल्यं मदस च भवति ।। १२७॥

·.... ... हरमेखलायां धाअइतुरंगगन्धाकाराअपिसउरसाहि सळिळ। पक्खाळणेण जोणि कुणइ गाउग्रं सुइरं(?)॥ ३२८ ॥ (धातकितुरङ्गमन्धाकारायणिनिर्याससाधितं सलिलम् । प्रक्षालनेन योनि करोति पातकितुरनगन्धाकारायणिनियर्याससाधितं सलिलं प्रक्षालनेन प्रयुक्तं बहुफालं तस्य शैथिल्यं निवारयतीति ॥ ३२८ ।। खरतरणिकिरणभाविअभे(अ)ण्टअरस(रवण्ण- [मूसअवसाहि। मण्डअवसासहिओ कुणइ कुमारत्तणं ळेवो ॥ ३२९ ।। खरतरणिकिरणभावितभे(क?)ष्टकरसवन्यमूपिकवसामिः। मण्डूकवसासहितः करोति कुमारित्वं लेपः ॥ तीवार्करश्मिभिर्भावितस्य भण्टकस्य वार्ताकस्य तालहडस (रसेन) तथा दर्दुरवसया तथा (बन्यमूपिकवसया) एतैस्तुल्यांशः कृतो यः स लेपः कुमार्याः सत्याः पुरुषोपभुक्ताया. पुनः कुमारित्वमविभमयो नित्वं सम्पादयतीति ॥ ३२९॥ महुळाहिपश्चपळचमाळइकुसुमेहि रपिअरविपक्कं । णारीयरंगगन्धं घअमभंगेण णासेइ ॥ ३३०॥ मधुयष्टिपञ्चपल्लवमालतीकुसुमे रविकरविपकम् । नारीपराजगन्धं पृतमभ्यङ्गेन नाशयति ॥ मधुयष्टया तथा पञ्चभिः पल्लवैः कपित्थस्याग्रस्य जम्बीरम्य वीजपूरस्य विस्यस्येति पञ्चाना वृक्षाणां पत्रैः तथा सुमनःपुपरेतैः सममिस्तुल्यांऔरष्ट- गुणं गोवृतं पक्षमात्रं सूर्यकिरणेः कथितं परागाभ्यानारीणां तदौर्गम्य माशयतीति ॥ ३३० ।। अपहरइ वामळ(कुवळ)अयीमविसोसीरजळहरविपक्क । सुग्गन्धसिदिळपिचिहटविसमपरत्तणं (१) तेन्ळं ॥३३॥ अपहरति कमलकुवलपवीजबिपोशीरजलधरविपकम् । दुर्गन्धशिथिलपिच्छिल नैलम् ॥ अपहरति कमलकुयलयवीजविषाशीरजलपरविपक्वं (तैलं) दुर्गन्ध शिपिपिपिटललं, तथा वैषम्यं निम्नोनतत्वं च नाशयतीति ।। ३३१ ।। ...

·चतुर्मः परिरः। परखालि सुबहुसोर्णियकसाएण धूविरं पण। णि(य)कराळ्ळीए चरङ्गहरमइसुन्दरं होई ॥३३९ ॥ प्रक्षालितं सुबहुशो निम्बकपापेण धूपितं पश्चात् । निम्बत्वचा वराङ्गकहरमतिसुन्दरं भवति ॥ पिचुमन्दकाथेन पुनःपुनर्निर्मार्जितं पश्चानिन्नत्वचा दवपूर्ण मानी पराग सौकुमार्यसौगन्ध्यादिगुणयोगादतिसुन्दरं भवति सम्पयत इति ॥३३२॥ मभससिकुडुमरसाउझ च(१)तण्डुलमळअकृवळअणदेहि ! समहूहि ळडहकामिणिवरंगधूओ समुशिट्टी ।। ३३३॥ मदशशिवकुमरसागुरु च(1) नाडलमस्पवलपनसैः। समधुभिर्लटहकापिनीवराङ्गधूपः समुदियः ।। एतैव्यैरुतमस्त्रीणां भगधूपनमुक्तम् । कैद्रयैः । मदेन कस्तूरिया उया करेण त्या काश्मीरेण तथा बोलेन तथा नसेन स्टैम्नुहिमक्षिक .... श्यन्द्रमृगाइसहितः ॥ मिभितरिति ॥ ३३३ ॥ पुण्णं हरिआळपढासमूछारेहि रोमाणिदरम्यो । णासेइ विअमत्तं रसचन्दमिअंकसरिसेहि ॥ ३३४ ॥ चूर्ण हरितालपक्षापतिक्षा स्य३) रोमनिकदम्बम् । नाशयति लिप्तमा हरितालं तया शुकदारुमम्म तथा परम् एतैः हरितारन्य पर भागाः (पलाशमस्म क्षारयोः मागौ इति मात्रया बसिौः रोनसनई दिलमात्र घातयतीति । मृगाः कर्पूरः ।। ३३४ ।। उपहिऊण रोमाइ तुप्पिा (1) जस्स हो परन्तो। रोमरहिअं यरंगं पत्तिहि कोसंमितेवळेसा ॥५॥ सत्पाट्य रोमाप्प(त्पयाम्पको) यस्प मनात पर्यन्तः । रोमरहित बराज प्रवीडि रोगाम्बितठेन ।। यस्य वराहस्य रोमा(डायाः साय) कोमाम्ब्याः कोसाटासा नीजसम्भूतेन तेन पर्यन्तमागेऽस्यज्यते तद् वराङ्गं नित्यद रोनदार्जि भवत्यत्र प्रत्पर्य इरिति ।। ३३५ ॥

·। हरमेखलाया दाळाहळकिप्पइचुपणमीसिभ सत्तरत्तपरिवसिअं। सरिसवतेळ्ळं व इमं करेइ अन्भंगमत्तेण ॥ ३३६ ॥ हालाहलपुच्छविचूर्णमिश्रितं समरात्रपर्युपितम् । सर्पपतैलं वेदं करोत्यभ्यङ्गमात्रेण ।। इदमुक्तं कार्य गौरसिद्धार्थकतैलं वा अभ्यङ्गमात्रेण सम्पादयति । कीदशम् । प्रामाणिकाख्यस्प पाणिनश्चूर्णीकृतेन पुच्छेन मिश्रितं सत् सप्ताहो. रात्रस्थापितमिति ॥ ३३६ ॥ महुमीसवीअपूरअदळचुपणं पियह जा पजोसम्मि। सा लज्जावहमारुअणिरुद्धपसरा सुहं सुवइ ॥ ३३७॥ मधुमिश्रवीजपूरकदलचूर्ण पिरति या प्रदोषे । सा लज्जावहमारुतनिरुद्धप्रसरा मुखं स्वपिति ॥ माक्षिकेण मिश्रं यन्मातुलुरतरुपत्राणां । तदपराहसन्ध्यायामवलेहेन या उपमुझे सा नीलाकरस्य मास्तस्य निरुद्धप्रवृत्ति सती निरामहत्वात् मुर्ख स्वपिति समीपे निद्रामनुभवतीति ॥ ३३७ ।। जम्मदिअहाहि दिण्णो सताहं याळाण सघिएहि । धूओ करेइ रक्खं दाहिणदिअपक्सपिञ्छाहि ॥ ३३८ ।। जन्मदिवसादारम्प (दत्तः) सप्ताह बाळकानां सघृतः । धूपः करोति रक्षां दक्षिणद्विजपक्षपिः ।। उत्पविदिनादारभ्य सम दिनानि शिशूनामेतन्यैर्दयो धूपः महादिभ्यो रक्षा करति ॥ ३३८ ॥ बिसवाहिभूअरक्खं मेहं सुरहित्तमंगळायण्णं । कुणइ सिपकुठं अन्तरा पाणअविहिणा सि (१) रियाण। विपन्याधिभूतरक्षा मेधां सुरभित्वमालावण्यम् । करोति सितकुएमन्तरा पाननिधिना पालानाम् ।। श्वेत(म ! कुष्ठस्य) चूर्ण गोघृतादमिश्रितं जातमात्रस्यागृहतिस्तन्यस्येय भारस्पावलेहनत्वेनोपयुक्तं विषादिभ्यो रक्षा करोति सौगन्ध्यादिस्वगुणान् करो- तीति ॥ १९ ॥ सिहिचूळआए मूळ अहिमअरापिडप्पसंगमे गहि। पाळाण कण्ठपर्द्ध समत्थगहदोसविदवणं ।। ३४० ।।

·पतुर्मः परिच्छेदः। शिलिचूडाया मूलमहिमकरराड्सझमे गृहीतम् । बालानां कण्ठमद्धं समस्तप्रहदोषविद्रावणम् ।। शिखिचूडा मयूराशिखा तस्या मूलं ग्रहणकाले स्वीकृतं शिशूना गलमपितं सर्वगालमहायनिवारणम् । महिमकरः सूर्यः । विडप्पो राहुरिति संखुप्पळफुटवआ(क?का)ळाअसधारणं फुमाराण । कुणइ सआ सम्वत्तो रक्खं सअळोक्सग्गेसु ॥३४१॥ शलोत्पलकुष्ठवचाका(लक्यो ? लायस)धारणं कुमाराणाम् । करोति सर्वदा सर्वतो रक्षा सकलोपसर्गेषु ॥ माधिदेवादिषु सर्वेधूपवेषु जातेषु सर्वेभ्यो महादिदोषेभ्यो बालानां रक्षामतेषां पारणं सम्पादयति । केषा, शङ्खस्य समुद्रजस्य कम्बोरुत्पलस्य कुठस्य याप्यस्यैव तपोप्रगन्यायाखथा शस्त्रस्यैषां व्यखान समत्तानां चेति ॥३४१॥ रूविभदुद्धमहोसहतम्माघअकुणडिआहि णिम्मवि। रिंभाण विळेवणअं गहगणघणदोसविड्वर्ण ॥ ३४२ ॥ रूपिकदुग्धमहौपधवामावानठीभिनिर्मितम् । रिम्माना विलेपनं ग्रहगणधनदोपविद्रावणम् ।। मकक्षीरेण तथा नागरेण तथा गोघृतेन तथा कुनय्या मनःशिलया एनिर्मित कृतं समालम्भनं बालानां सर्वदुष्टप्रहवृन्दानां सतताना दोषाणामप- सारणं करोतीति ।। ३४२ ।। सिअसिन्दुवारमूळं पुष्यदिसासंभवं समुप्पसइ । पा(काळाण)गळणिवद्धं दसणुभववेअणापखं ॥३४३ ॥ सितसिन्दुपारमूलं पूर्व दिग्भवं समुत्पुंसयति । पालानां गलनिबद्धं दगनोभववेदनादुःखम् ॥ सितसिन्दुवारस्य श्वेतपुप्पस्य मूलं प्राचीदिग्भागप्रसूतं कण्ठमाथितं सद हमाराणां दन्तजन्मन्ययात्मकं प्लेसमपहरतीति ।। ३४३ ॥ एक दुद्धळिमासंखफुळ्ळितुंयोजवासमूळाण । माळाण फण्ठपद्धं दसणुभयदुक्खमपहरइ ।। ३५४ ।।

·हरमैलाया पकं दुग्धलिका शहपुप्पितुम्नीयवापभूलानाम् । पालानां गण्ठबद्धं दशनोझवदःखमपहरति । अर्कपुप्प्याः तथा शपुप्प्याः फेरुट्याः तथा तिक्तालापास्तया यवा- पस्य दीपमूलस्य सम्बन्धितां मूलागामन्यतमं शिशूनां गलमाथितं सद् दशनो. द्भवकालजातो व्यथा (शिशूनां) शमयतीति ॥ ३४४ ॥ म(णा) कारअपि (ल) यर+ओ करेइ अथळीदे। दन्तग्गनमरि बाळाण उपदयविमुत्तं ॥ ३४५ ।। मधुना नकररूपिन्ज(ल)लटरकं करोत्सवलीढम् । दन्तौद्गममनिवरित चालानामुपद्रववियुक्तम् ।। ककरकपिलयोः सम्बन्धि कमांसचूर्ण क्षौद्रेण सहावलेहेनोपयुक्तं कुमाराणां शीघ्रमेव करोत्यतिसाराद्युपद्रवरहितं दशनजन्म सम्पादयतीति । ककररूपिन्जलयोरभावे तितिरिलायको मायाविति ।। ३४५ ॥ पाळाण घिळधाअइ(ग)पिप्पळिसबरसनिळसम- [भाओ। सब्यासारधरणो समह चुण्णो कसाओ च ।। ३४६ ॥ बालानां विस्वधातकिगजपिप्पलीशवरसलिलसमभागः। सर्वातिसारधरणः समधुश्चर्णः कपायो वा ।। मादरमज्जा तथा ताम्रपुष्पा तथा नविका तथा लोध्रः तथा वालक इत्येतेपो समगागो यस्मितादृशश्चूर्णो माक्षिकेण राहानलेहनोपयुक्तः अती. सारं सर्वदोषमपि निरुणद्धि । अथवा एतरेव स्वाथः समाक्षिक एवेति ॥३४६॥ घअफलिपीसोचीरचुरणों तण्डकाळेण मसहिओ। अइसारहितलाउ हरइ दिपणो कुमाराण ॥ ३४७ ॥ घनफलिनीसौषीरकचूर्णस्तण्डुलजलेन मधुसहितः। अतिसारच्छदिरप्णा हरनि दत्तः कुमाराणाम् ।। मुस्ताप्रियमुशेलाानानां चूर्ण ज्येष्ठजलेनालोय तेनैव सह माक्षिकेण पीतमतिप्रति वमिं तृपं च नाशगति ॥ ३७॥ णिपडन्ति निकजिवच्छान(मि) भिस्स मुण्डिपी. [न्तस्स (1) दाऊण उत्तम सह झपळासापळामूळं ॥ ३४८ ।।

·चतुर्थः परिच्छेदः । १३९ निपतन्ति कमयो वत्सारु(पिता) डिम्भस्य सुपीतमात्रस्य (१)। दत्वोधमा सूक्ष्मपलाशापलामूलम् ।। बालस्य वच्छारुपिता व्याधिविशेषा मूर्ध्नि तोये भवन्ति । तेषु कुमयो जायन्ते । ताः (स्या.)सूक्ष्मपत्राया बला(याश्च ) (तद्रौदिय्याः!) मूलचूर्ण शिरसि दत्त्वा सापितस्यैव (भवन्ति :) ततो निपतन्ति तद्रणं च रोहति ॥ ३४८ ॥ लक्खासुषपणगेरिअसविलंगासिळाहिदारुरअणी(हि)। खुक्खुणिमामुत्थ(इ)पमुहरोअहरमजणं भणि) लाक्षा(द्रव)सुवर्णगैरिफसविलशिलाहिदारुरजनीभिः । फुखुणिकामुस्तकीमाएख(नयन )रोगहरमञ्जनं माणितम् ।। तरुल्याधिस्तथा सुवर्णगैरिकं मसिदं तथा कृमितसहिता कुनटी तथा पहिर्नागकेसर तथा दार्वी एतैः समाः कृतमञ्जनं कुकूणकमुस्तकीमु. खानां चक्षुरोगामां विनाशनमुचम् । कुकूणकस्य लक्षणमेवं पठन्ति "कुकूणका शिधोरेव दन्तोत्पचिनिमितजः । स्यात् तेन शिशुरुच्नताम्राक्षो वीक्षणाक्षमः ॥" इति । एप कुखुणिकासंजपेहोकः । मुस्वकाल्यस्तु शिशूनामन्येपामपि भवती- त्यस्य वाभ्यन्तरे सूक्ष्मपिटको नामादिरूपं (1) लक्षणमाहुः । प्रमुखमहणेन कृच्छुपयोधादीनां चतुर्वि(शा! शत्योन्तवमरोगाणां ग्रहणमिति ॥ ३४९ ॥ मसिणवळामूळयाचुण्णसणाहं खराभवविपणं । तुळिआमअमाहप्पं तेल्ळं सुहश्र कुमाराण ॥ ३५० ।। मसृणपलामूलवधापूर्णसनायं खरावपविपक्वम् । तुलितामृतमाहात्म्यं तैलं सुखदं समाराणाम् ॥ सूक्ष्मपिटेन वाट्यालकमूलस्य तथा (जपा वचा याश्चूर्णेन संयुक्तं तैलं. पक्षमा तीक्ष्णा:किरणकथिवं सदभ्यनेन प्रयुकं यालकानां बालमुष्टिवणापि कारत्वात् सवितामृतप्रभावमत एव सौल्यदायीति ॥ ३५० ॥ एएप कभन्भंगो पळाजवाधिगअतुसजळोम्मलिओ। उहोहपळाकाहिअजळेण पाळो पळ लहइ ।। ३५१ ।। एतेन कृताभ्यो पलानटाविगततु(पो पजलो)न्मलितः । उप्णोपरलावधितजलेन पालो (रलं भवे) 12 ·११० हरमेसलायो अनेनोक्तेन (ला? लेना)भ्यक्ताङ्गः शिशुः पश्चाद् बलाचूर्णेन नि- स्तुपीकृत(मांसी)चूणेन चताभ्यां जलमिश्रिताभ्यामुर्तितस्ततो पलाक्याथेन सुखोप्णेन सलिलेन स्नापितो बलं लभत इति ।। ३५१ ।। हअरिउफरजरखविअसत्तच्छअपण्णपसुजळोम्मलिओ । हिरिचरदे(ति?)मिळंबुपकाढिअविच्छोणिअसरीरो॥३५२॥ हिंगुबआपुरचोहिणणिग्गुण्डीणिवपण्णकअधूओ । घअतुमसार(स)कउहवेणुभवकणअकअळेहो ॥ ३५३ ॥ गअवित्तहादसायुद्धरिअमटिआतुरहिरोअणातिळओ । मोरआणिमत्तकण्टअसुवण्णमणिमूळफअरक्खो ॥ ३५४ ॥ लुसिणिद्धजपाणिपरिअणणिव्यत्तिअविविहर्मगळाआरो। गहदोसवाहिरहिओ होइ कुमारो कुमार व्व ॥ ३५५ ॥ हयरिपुकरजरूपिकसप्तच्छदपर्णपशुपति ?)जलोन्मलितः । होपेरदेष्यलम्बुपाकाथविक्षालितशरीरः ॥ हिगुवचापुरशिखि(ज? पिञ्छ)निर्गुण्डिनिम्रपर्णकृतधूपः । घृतकुसुमसार(स)कभवेणूद्भवकनककृतलेहः ।। गजपत्रिपाणोद्धृतमृत्तिकासुरभिरोचनातिककः । मयूरकण्टकसुवर्णमणिमूलकृतरक्षः ।। सुस्निग्धजननीपरिजननिर्वर्तितविविधमङ्गलाचारः। ग्रहदोपव्याधिरहितो भवति (कुमार) कुमार इव ॥ परिचर्यमाणो बालः स्कन्दसमो भवति । कोशः। करवीरनक्तमालाक- (सप्तपर्ण)मूलानां चूर्णेन, एतैः समांशैश्छागमूत्रमिश्रितैः कृतोद्वर्तनः, वालक- सहदेवीश्रमणशीर्षकैः कथितजलेन क्षालिताः, तथा बाहीकेनोग्रगन्धया महि- पाक्षेण मयूरपक्षेण तथा भूतकेश्या पिचुमन्दपत्रः समांशैः प्रयुक्तधूपः, गव्यसर्पिपा क्षौद्रेण चालालितः अर्जुनपुष्पवंशरोचनापद्मकैः समांशैर्दचावलेहः, तथा दन्तिपलीवर्दशृशोत्सातया मृदा सधा गोरोचनया रचितविशेषकः, सर्पभयनमन्त्रैः कृतेन कण्ठाभरणेन तथा सुवर्णेन तथा मणिमरतकादिभिः तथा बलमोटाद्यौपधीनां मूलैः कण्ठे पदैः सम्पादितरक्षः, स्निग्धैर्मात्प्रमुखैः , तथा तथा ..

·. -- चतुर्थः परिच्छेदः। परिचारकैः सम्पादिता नानाकाराः कल्याणप्रधानक्रियाविशेषा यस्य तथाविधः बालो बालग्रहदोषैर्वरादिभिश्च वर्जितः सन्नुतरूपो भवतीति ॥ ३५२ - ३५५॥ कुहमुराणा(अ)एसरदुषणं जो लिहा घअमहुम्मीसं । सो होइ सुरहिगन्धो तरुणीअणवळहो तह अ ।। ३५६ ।। अष्ठमुरानागफेसरचूर्ण यो लेदि घृतमधून्मिश्रम् । स भवति सुरभिगन्धस्तरुणीजनवल्लभस्तथा च ।। बाप्यस्य तथा मुराया गन्भवाय्याः (तथा नागकेसरस्य) सूक्ष्मपिष्टचूर्ण सर्पिःक्षौदाभ्यामालोलितं यः पुमानवलेहेनोपयुद्धे, स मुगन्धिशीलः कामिनी- लोकदयितश्च भवतीति ॥ ३५६ ॥ तामरसणाअकेसरविसुद्धकुट्टाण पलस विहिणा। महसुरधिअकरंभिअम(ण) धण्णम्मि परिवसि [॥ ३५७॥ चोभत्था(अजा)अं गोसे खज्जन्तमिणं करेइ सोभग्गं। आअडअममरउळं सरीरगन्धश्च मासेण ॥ ३५८ ॥ तामरसनागकेसरविशुद्धकृष्टानां पलशतं विधिना । मधुमुरभिघृतमिश्रितमयनं धान्ये पर्युपितम् ॥ स्तोकस्तोकं प्रभाते खाद्यमानं करोति सौमाग्यम् । आफएममरकुलं शरीरगन्धं च मासेन । तामरसस्य पद्मपुप्पस्य तथा (नागकेसरस्य तथा) निर्मलीकृतस्य वाप्यस्यैतेषां तुल्यांशकल्पनारूपेण विधानेन पलशतं माक्षिकेण गोघृतेन च समांशाम्यामालोलितं पण्मासं घोहिमंध्ये पर्युषितं कृत्वा ततःपरममिक्लापे- क्षिण्या मात्रया स्वमं स्वयं मुज्यमानं सुभगतां जनयति । देहामोद चाक्षिक्षपदपदवृन्दं मासेन जनयति । विधिरत्र रसायनोपक्रमविहितशरीरशोष. नादिविवक्षित इति युगलकम् ।। ३५७, ३५८ ।। सय आमळअघोसाआिण जो पिवइ घजमम्मीसं। टुपच्छासी तइए दिणम्मि सो मुभहरो होइ ।। ३५९ ॥ स(पद? वच)मामलककोशातकानां यः पिबति घृतमधून्मिश्रम् । लघुपथ्यासी तृतीये दिनेऽसौ श्रुतयो भनि ।।

·२१२
हरमेखकाया
भात्रीफलयोपयोश्चूर्णम् उपगन्धाचूर्णेन (सह ?) सहेति अयं समाशं
घृतमाक्षिकाभ्यां समांशाभ्यामालोलितं यः पुमान् स्वल्पहितभोजनः सन्नवलेडि
दिनत्रयं, सः तृतीय एव दिवसे यच्छास्मादिकं किञ्चिच्छृणोति, तद् धारयति
न विस्मरत्येकसन्धो भवति । गाथायामस्यां चूर्णशब्दोऽध्याहार्य इति ।। ३५९ ॥
समहुध सविडंगं पळासपीअरअमा(म)ळरसेण ।
पीअं मासेण जरं जअइ महावुद्धिजणणच ॥ ३६० ॥
समधुघृतं सविलङ्ग पलाशबीजर(स? ज) आमामलकरसेन ।
पीतं मासेन जरा जयति महाबुद्धिजननं च ॥
किंशुकचीजानां चूर्णं कृमिन्नफलेन समांशतक्षौदाभ्यामालोलित
पानीफलनिःप्पन्देन सह पानयुक्त्मोपयुक्तं सत् मासाभ्यासात् पलितमभि-
भवति, प्रकृष्टां च प्रज्ञामुत्पादयतीति ॥ ३६०॥
घअमरतिळमीसामळअक्षुण्णसेवाए परिणअवओवि।
मासेण जोव्वणं पाविऊण वाईसरो होइ ॥ ३६१ ।।
घृतमधुतिलमिश्रामलकचूर्णसेवया परिणतवयस्कोऽपि ।
मासेन यौवनं प्राप्य वागीश्वरो भवति ।
तिलचूर्णसमांशस्य धात्रीचूर्णस्य घृतक्षौद्राभ्यामालोलितस्य त्रिंशदा-
नोपयोगेन वृद्धोऽपि पुरुपस्तारुण्यमासाय वादादौ स्वेच्छाविधेयभारतीका
सम्पचत इति 11 ३६१ ।।
सघामळअसिभामहुतिळसमतुळि पळासतरुवी।
मत्ताए सअणकाळे खइऊण णरो जरं जिणइ ।। ३६२ ।।
सघृतामलकसितामधुतिलसमतुलितं पलाशतरुषीजम् ।
मात्रया शयनकाले खादित्या नरो जरांजपति ॥
किंशुकतरोवीजचूर्णमैतैः सर्वैः समांशैः कृत्वैषां सर्वेषां यावत्परिमाणं
भवति तुलितं, (तावत् कृत्वा) पुरुषोऽभिबलानुसारेण निद्राकाले भुक्त्वा पलितं
तिरस्करोतीति ॥ ३६२ ।।
आमळचुपणं ळीदं जळेण महणा घएण व पओले ।
छणइ भइणअणणासासवणे णवजोव्यणपळाई ॥ १५॥

·चतुर्थः परिच्छेदः। १५३ शामलकचूर्ण लीटं जलेन मधुना घृतेन वा (प्र)दोपे । फरोति मतिनयननासाश्वणनवयौवनस्लानि । धात्रीफलचूर्ण सलिलेन सह पीतं धृतमाक्षिकाभ्यां वा सहावलेहेन निशारम्भे उपयुक्तं प्रज्ञायाधक्षुपो धागस्य कर्णयोजठरामेस्तारुण्यस्य चैषां गलानि स्वशकीर्जनयतीति ॥ १६॥ पीळपाविहिगतिअंकोळ्ळयीअनिअसरिसबुभवं तेलं। णा(सइ जीवण)त्तीए जणं करेश परमाउसंपुषणं ॥३६४ ।। पीबनविधिगृहीताकोलयीनसितसर्पपोसव तैलम् । भावनपुरत्या जनं करोति परमायुस्सम्पूर्णम् ।। रिकिल्लराजेभ्यस्तथा गौरमर्पपेभ्यः समांशेभ्यः पीळनकर्मणा सजातं लं नस्पेनोपयुकमभ्यासात् पुरुषं परमेनायुपा विशत्यधिकशतपरिमाणेन सम्पूर्ण सम्पादयतीति । परमायुःप्रमाणे- "समा पटिर्द्विमा मनुजकरिणां पञ्च च निशा हयानां द्वात्रिंशत् सरकाभयोः पञ्चककृतिः । निरुपा सायायुषमहिपयोदश शुनां स्मृतं छागादीनां दशकसहिता पट च परमम् ।।" इति वराहमिहिरः ॥ ३६४ ।। जो लिहइ रअणिविराने घप्रमाणाकुचुपणमणुदिमहं। सो सुरहिकडिणदेहो जिअ परो दीहरं काळं ॥३६५ ॥ यो लेडि रजनिविरामे घृतमधुना शटचूर्णमनुदिवसम् । (स) सुरभिकाठेनदेहो जीवति नरो दीर्घकालम् ॥ वाप्यचूर्ण पृतसमान क्षौद्रेण सह प्रत्यह ममात एव योऽवलेहेनोपयुद्धे, स सुमगामोदस्थैर्ययुक्तशरीरः सन् पुरुषायुपमानजीपी भवतीति ॥३६५ ॥ सिसिरे तुरनगन्धाकुन्दरओ पनघभनाम्नीसं। खज्जन्तो तारुणं घेराण विकुणर मासेण ।। ३६६ ।। शिविरे तुमगन्धाशुन्दरजः पललधूनमधून्मियम् । सापमानं पारम्य स्थविराणामपि फरोवि मासेन ॥

·हरमेखलाया अश्वगन्धा(कुन्द)मूलानां चूर्ण तिलचूर्णेन समांशेन सहितं धृतमा- क्षिकाम्यामालोलितमवलेन निशिरर्तुकाले मासं भुज्यमानं वृद्धानामपि यौवनं जनयतीति ॥ ३६६॥ रसळोहसिळाजतुळोहदइअचकंकगअणविसचुपणं । खज्जन्तं घअमटुणा पाहिजरामरणविश्वयं ॥ ३६७ ।। रसलोहशिलाजतृलोहदयितचक्राकगगनविषचूर्णम् । खायमानं धृतमधुना व्याधिजरामरणविद्रावणम् ।। (रसः पारतः), रोहं शस्त्रचूर्ण, शिलाजतु शिलानिःप्यन्दः, लोहदयितो प्रामकोऽयस्कान्तः, चकाई पट्टमाक्षिक, गगनमम स्थावर मुस्तकादि, पपां विपरहितानां समांशानां चूर्णम् । विषचूर्णस्य तु प्रत्येकं रसादीनां यदि पलं ततस्य तिलमात्रया ।धृतसहितेन माक्षिकेणालोलितं प्रत्यहं भुज्यमानमेतच्चूर्ण सर्वरोगाणां पलितस्य मृत्योश्च निवारणमिति ॥ ३६७ ॥ पवगभतुसघअसोप्पडिअमासळिआइपाअसं सिद्धं ()। घअसस्करासणाहन्छिमित्त महिळास रमह ॥ ३६८॥ प्यपगततपचुप्पटितमापमयकदग्धमस्रककच्छवीजदुग्धानि (१) । पीत्वा नरो रमणीशतमपि रमयति रजन्याम् (१)॥ निस्तुपीकृता यवास्तथा मापास्तथा अपामार्गस्य तथा कोकिलाक्षस्य तथा कपिकच्छ्वा बीजानि एतानि समांथानि पिष्टानि क्षीरेण सह पीत्वा मुमनो तस्यामपिट) रात्रौ शतं कामिनीनां कामयत इति ॥ ३६८ ।। सममासकळमतण्डुळजयगोहमदिपळी(ण) चुण्णेण। घअ(वि)पक पूपदिसाऊण ससक्करं दुद्धं ॥३६९॥ जो पिअइ सो सकन्दप्पसमणससमत्यो(?)। फळविको व्च विभइ तोसपिअधिळासिणीस(मा)त्यो L॥३७०॥ उममापकलमतण्ड्लयपगोधूमपिप्पलीनां चूर्णेन । पृतपका पूपलिका सादित्या सशर्करं दुग्धम् ।।

·- चतुर्थः परिच्छेदः। १४५ या पियति स कन्दर्पप्रशमनसम: । फलविङ्ग इव म्भति तोपितविलासिनीसार्थः ।। सममाषा येषां ताशा ये कलमस्य शालेस्तण्डुलास्तमा यवास्तथा गोषमाः तथा मागधिका एषां समांशानां चूर्णेन कृतमपूपं धृतमध्ये पकं भुक्त्वा पश्चात् सितशर्करासहितं क्षीरं यः पिपति, स मन्मथोद्रितयुवतिबन्दमदक्षपण. शक्तः सन् चटकावद् विलसति अत एवानन्दितसुन्दरीवृन्द इति युगलकम् ।। ३६९, ३००॥ भणिों णरणारीअणसरीरपरिअम्ममिह सुपित्थिया । गोमहिसप्पमुहाण वि संपद मणिमो समासेण ॥ ३७१ ।। भणित (नर नारीजनशरीरपरिक(ममिमि)ह सुविस्तीर्णम् । गोमदिपप्रमुखानामपि सम्प्रति भणामः समासेन ॥ उतार्थसंग्रहार्था वक्ष्यमाणोपक्षेपणार्थी स्पष्टार्थी गाया । समासेन संक्षेपेणेति ॥ ३७१ ।। गहइ दुहाअणेच्चिा तमा गम्भं सुपुट्टप्लवंगं । पविभळखणजडिआसगन्भमुहहाइअवरंगा ।। ३७२ ।। गृहाति दिहायनैव ताम्रा गर्न सुपुष्टसहिम् । चर्वितलक्षणाटिकासगर्भमुखपूछतपराङ्गा ।। विहायना वर्षद्वयावय)स्कैव गौगभमाधत्ते । कीदृशं, सुसम्पूर्णसकलावय. एम् कोशी गौः । चर्वितेन दन्तदलितेन लक्षणायाः पुत्रजनन्या मूलेन सगर्भ रितं यद् गोपस्थास्य, (तेन) दत्तत्पूकार योनिदलं यस्याः सा तधा, या गोर्गर्भन गृहाति, सानेन प्रयोगेणाकालेऽपि गर्भवती भवतीत्यतिशयोक्तिरिति ।। ३७२ ।। तम्माए संगघदं सामरिसञ्जाभ(सर)सकुसखण्डं । तुरि पाडेहजर दिण्णं गुजाफळद्धं था ।। ३७३ ।। ताम्रायाः गारद्धं (स्यामल शाल्मलि)सात(सोरसनुशखण्डम् । त्वरितं पातपति जरायु द गुनाफळा वा। शस्मासिवसे समुत्पलाना इशानां दर्माणा. प्रत्यत्रो भागः गोविपाग- अपितो गर्भशम्याम(स्योःस्थ्नो) बहिनिस्वारयति । अथवा राियाः फलं दिमा वा गोरास्पे क्षिपम योनायुकं कार्य करोतीति ॥ ३७१ ।।

·हरमेखायो अच्छउ णिअमपणं पि खु गोरंभातकीरअमहहि । फअळेयं पच्छरु होइ पिअइ(१)सुरहीण ॥ ३७४ ।। भास्तां निनोऽन्योऽपि खलु गोरम्भातकजीरकमधुभिः । कृतलेपो वत्सको भवति (पिय! सुरभीणाम् ) ॥ आत्मीये तु का मान्तिरिति ॥ ३७४ ॥ पाहाणं पि विळितं इमिणा जोएण विणिदिरं पुरओ । वहन्ती मम(र)वच्छा विरोहिणी झत्ति पहअइ ।। ३७५॥ पापाणमपि विलिप्तम(धु ? म)ना योगेन विनिहितं पुरतः। लिहन्ती मृतवत्सापि रोहिणी झत्ति प्रस्नोति ॥ अनेन पूर्वोक्न प्रयोगेणाभ्यक्तमइमानम स्थापितं जिहयाव(लीढं ! लिए) सूतवत्सापि गौः सहसैव क्षीरं प्रसवति । पूर्वोक्तयोगातिशयप्रतिपादनपरमेत- दिति ॥ ३७५॥ उम्मुहळितम्मि किमी चणाहि दसणा अहोमुहविळिसे। सुरहीए संगजुअळे पडन्ति फिळ यमदण्डीए ॥ ३७६ ॥ उन्मुखलिप्ते कमयो प्रणादयनादयोमुखबिलिप्ते । सुरभेः शृङ्गयुगले पतन्ति किल ब्रह्मदण्ड्या ।। द्विजयष्टया जलपिष्टयावलिसेन हस्तेन गोहे ऊर्ध्वगामिना (कार! करे)णाभ्यक्ते व्रणात् कायगतात् क्षताज्जन्तवो विलुप्यन्ति । तथापोगामिना (कार! करे)ण श्रमे लिप्ते सति जन्तवः पतन्तीति ॥ ३७६ ॥ सुरहीए सेरिहीए व मण्डळाण कण्ठयद्वेण । सुइरुम पि सहसा वणाहि किमिजाळ पडह॥३७७ ।। मुरभ्या महिन्याच मण्डलास्थ्ना कण्ठमाथितेन । सुचिरोद्भवमपि सहसा प्रणात् कृमिजालं पतति ॥ मण्डलास्मा तदीयेन कीकसेन गोर्महिप्या वा गलप्रथितेन क्षतात् जन्तुपन्दं च्यवते कालान्तरजातमपीति ॥ ३७७ ।।

·पतुः परिच्छेदः। करजुअलमलिमयारुणिफळभरिअषणाहि पट(इ)णीसेसं। किमिजाळं दुवइचउप्पआण पण्णप्पइ घणो वि॥ ३७८॥ करयुगलमलितवारुणिफलभरितमणात् पचति निशेषम् । फमिजालं दिपदचतुप्पदाना रोहति व्रणोऽपि ॥ हस्तद्वयनिर्मथितेन्द्रवारुणीफलरसेन पूरिताद् (वणाद) सममजन्तु द ज्यवते द्विप(दानां) मनुष्यपक्ष्यादीना, तथा चतुष्पदानां गवाधादीनां च प्रणं च तेषां रोहतीति ॥ ३७८ ॥ खडोअपक्खाळणमत्त(अ)सिद्धत्यतेष्ळघुब्वडणं । ळाळादळळेवो वा मुहरोअं हरह तम्माण ॥ ३७९॥ उष्णोदकपक्षालनमात्रसिद्धार्थवैलचुव्वडणम् । रालादललेपो वा मुखरोगं हरति ताम्राणाम् ॥ धेनुनामास्यन्याधिमन्तरुप्णजलेन प्रक्षास्य गौरसर्पपाध्यमाधापया सर्ज- रसगन्धपत्राभ्यां लेपनं हरति ।। ३७९ ।। अम्मकणभं(?) गोसेरिहीण णासह ळेयमत्तेण । घण्डालिअभूह फुळमवि(१) घोणसक्खारं ॥ ३८० ॥ नवनीतापहारं गोमहिपीणां नाशपति लेपमात्रेण । चण्डालिफाभूते पुष्पमपि गोनासक्षारम् ॥ गवा महिपाणां च मुष्कम्तहिंसादिना यो नवनीतापहारः तं नाशयति लेपमात्रेण शमयति । अथवा गोनासशरीरदाहर्ज मस्म क्या कृदं शमयति । प्रत्यक्ष नवनीतनाम तदभावात् प्रत्यक्षमिति केचिद् दध्याचक्षत इति॥३८॥ ओसफाइ तम्मासरिहीण गअमुत्तसेअ(मा? पाणेहि। मरु(व)अमुषसग्गदुक्खं हडेण पवे णिहीएण ॥३८१ ।। अपसर्पति(तासा') गोमहिपीणां गजमूत्र(सङ्क सेक)पानाम्याम् । म(एम? र)कमुपसर्गदुखमस्थना गोष्ठनिधिवेन ॥ घेनूनों प महिषीणां च मरकं समूहमरणम् मन्यप ध्याध्याधुपटवदुःखं गजाना सम्बन्धिनो मत्रस्य पानेन तदभ्युक्षणेन चापसर्पति । अमवा गजस. म्बन्धिनेर कीकसेन गवादीनामासदस्याने निसातेनापसर्पति ।। ३८१ ।।

·हरमेखायो अच्छा णिमण्णं पिखु गोरंभातकजीरभमहि । कअळेवं पच्छरु होइ पिअइ(१)सुरहीण ।। ३७४ ।। भास्ता निजोऽन्योऽपि खलु गोरम्भातकजीरकमधुभिः । कृतलेपो यत्सफो भवति (मिया सुरभीणाम् ) ॥ आत्मीये तु का भान्तिरिति ॥ ३७४ ।। पाहाणं पि विळितं इमिणा जोएण विणिहिअं पुरओ। घट्टन्ती मश(र)वच्छ पिरोहिणी झात्ति पहअइ ॥३७५ ।। पापाणमपि विलिप्तम(धु म)ना योगेन विनिहितं पुरतः । लिहन्ती मृतवत्सापि रोहिणी झत्ति प्रस्नोति ॥ अनेन पूर्वोक्तेन प्रयोगेणाभ्यक्तमश्मानमग्रे स्थापितं जिहयावालीढं ! लिप) सूतवत्सापि गौः सहसैव क्षीरं प्रमयति । पूर्वोक्तयोगातिशयप्रतिपादनपरमेत. दिति ॥ ३७५ ॥ उम्मुहळित्तम्मि किमी वणाहि दसणा अहोमुहविळिसे। सुरहीए संगजुअळे पडन्ति फिळ यमदण्डीए ॥ ३७६ ॥ उन्मुखलिते कमयो प्रणादानादधोमुखबिलिप्ते । सुरभेः शृङ्गयुगले पतन्ति फिल ब्रह्मदण्ड्या ।। द्विजयष्टया जलपिष्टयावलिन हस्तेन गो) अर्ध्वगामिना (कार! फरे)णाभ्यक्ते व्रणात् कायगतात् क्षताज्जन्तवो विलुप्यन्ति । तथाघोगामिना (कार ! करे)ण शृरेलिप्ते सति जन्तवः पतन्तीति ।। ३७६ ॥ सुरहीए सेरिहीए व मण्डलाइठेण फण्ठयद्धेण । सुइरुत्भ पि सहसा वणाहि किमिजाळ पडद॥ ३७७।। सुरभ्या महिन्यान मण्डलास्थ्ना कण्ठमाथितेन । सुचिरोद्भवमपि सहसा प्रणात् कृमिजालं पतति ॥ मण्डलस्मा तदीयेन कीकसेन गोहिया या गलपाथितेन क्षतात् मन्तपन्दं च्यवते कालान्तरजातमपीति ।। ३७७ ।।

·पतुर्थः परिग्वः। ११७ फरजुअळमळिमपारुणिफळभरिभवणाहि पच(इ) णीसेस। किमिजाळं दुवइचउप्पआण पण्णप्पह घणो वि ॥ ३७८ ॥ करयुगलमलितवारुणिफलभरितत्रणात् पतति निश्शेषम् । कमिजालं द्विपदचतुष्पदानां रोहति व्रणोऽपि ॥ हस्तद्वयनिर्मथितेन्द्रवारुणीफलरसेन पूरिताद् (प्रणाद) समप्रजन्तु द व्यवठे द्विप(दानां) मनुष्यपक्ष्यादीनां, तथा चतुष्पदानां गवाधादीनां च । मणं च तेपो रोहतीति ।। ३७८॥ होअपक्खाळणमत्त(अ)सिद्धत्यतेछळचुव्यहणं । ळाळादळळेवो वा मुहरो हरइ तम्माण ।। ३७९ ॥ सप्णोदकमक्षालनमानसिद्धार्थनघुबडणम् । रालादललेपो वा मुखरोगं हरति ताम्राणाम् ॥ घेननामास्यव्याधिमन्तरुष्णजलेन प्रक्षास्य गौरसर्पपाभ्यापायवा सर्ज- रसगन्धपत्राभ्यां लेपनं हरति ॥ ३७९ ।। अम्मकण) गोसेरिहीण णासेइ षमत्तेण । चण्डाळिअभूइ फुल्ळमवि(१) घोणसक्खारं ।। ३८० ॥ नवनीतापहारं गोमहिपीणां नाशपति लेपमात्रेण । चण्डालिकाभूते पुष्पमपि गोनासक्षारम् ॥ गवां महिमाणां च मुकभूतहिंसादिना यो नवनीतापहारः द नाशयति लेपमात्रेण शमयति । अथवा गोनासशरीरवाहनं भस्म उया कृवं शमयति । प्रत्यक्षं नवनीतनाम तदभावात् प्रत्यक्षमिति फेषिद् दध्याचक्षत इतिह॥३८८॥ ओसपाइ तम्मारिहीण गअमुत्तसेअ(मापा)णेहि। मरु(घ)अमुपसग्गदुक्खं हहण पये णिहीएण ॥ ३८१ ।। अपसर्पति(वासा) गोमहिपीणां गनमत्र (सङ्क? सेक)पानाभ्याम् । म(रुष १र)कापसर्गदायमस्र्थना गोष्ठनिहितेन ॥ धेनूनों प महिषीणां च मरकं समूहमरणम् मन्यच व्याघ्याधुपष्ठवदुःखं गजानां सम्बन्धिनो मत्रस्य पानेन तदभ्युक्षणेन चापसर्पति । अथवा गजस- म्बन्धिनर कीफसेन गवादीनामासदस्याने निसातेनापसर्पति ॥ ३८५।।

·हरमेखगंधा परवा मोरअमुणाळळाआपुरबेसिणरेन्दगोमअघपहि। धूलो बज्झन्तो गोहणाण गोहे जरं हरह ॥ ३८२ ॥ मयूरमृणालकराजपुरपेशिनरेन्द्रगोपपघृतेः। धूपो दयमानो गोधनस्य गोठे ज्वरं हरति ।। अपामार्गाशीर(६ ! भृ)टघान्यगुग्गुलुमासीतगरगोशकृत्सपिभिर्गवामास्पदे दद्यमानो धूपभागो ज्वरं निवर्तयतीति ।। ३८२ ॥ भूमीकुरवअमूळं चालाजन्य मत्थअणिपद्धा । कुणइ णवणीअरपखं रक्खइ घण्णञ्च(च)क्कका ॥३८३।। भूमिवरवकमूलं चकाङ्कज(भाटा) वा मस्तकनिकसा । करोति नवनीतरक्षा रक्षति स्तन्यं (च) चक्राका ॥ गोमहिपीणां नवनीतस्य रक्षा हिंसानिवृत्ति भूमिकुरवकस्य तिरक (ह)तरो. मुं शीर्षप्रथितं सम्पादयति । अथवा सुदर्शनामूलमेवं करोतीति । सुदर्शना पशीपनिबद्धा क्षीरेण रक्षति तस्य दुग्धहिंसां निवारयतीति ॥ ३८ ॥ पेक्खा अन्धो वि एओ गुनापीअन्मिएहि भच्छीहि। णपणीअपूरिएहि य उहाअअसेइएहि व्य ॥ ३८४ ॥ प्रेक्षतेऽन्धोऽपि इयो गुजापजाञ्जिता(भ्याप)क्षिभ्याम् । नवनीतपूरिताम्गामणोदकसिक्काम्यां वा ॥ भचक्षुप्मानपि तुरगः रकिफासूक्ष्मचूर्णेन दणम्जनाभ्यां नेत्राभ्यां पश्यति । अथवा नवनीत ताभ्यां पश्चादुप्णजलेन पूरिताभ्यो दचसेकाभ्यां पश्यतीति ॥ ३८५ ॥ पुषिणभसरपुंग्यापण्णळोणपिण्डेण घेसरहाण | णासन्ति पारिफोधा होइ पळं सुन्दरच्छा ।। ३८५ ॥ चर्णितयरखापर्णवणपिण्डेन येसरहयानाम् । नश्यन्ति वारिस्फोटा भवति वलं मुन्दरच्छापम् ।। पाणपुझायाः पत्रैः सैन्धवलपणेन च कृतकोत्वेन दवेन वेठरतुर- गाणां वेसराणां सरेण दरगीतो जाताना वया(मामा)कतानामधानो वारिस्फोटा:

·बर्षः परिच्छेदः । अन्तर्जलेन वारिस्फोटीचूर्णाः शारीरविस्फोटरूपा विकारा नश्यन्ति । सामर्थ्य: शोधनाच्छवी भवतीति (1)|| ३८५ ॥ परफुमरि(दीप)सपिण्डो लोणसणाहो दसाहमत्तेण। भवहरइ तुरङ्गम(वे)सराण सव्यंगिरं कण्डं ॥ ३८६ ॥ गृहकुमारीपत्रपिण्टो लवणसनायो दशाहमात्रेण । अपहरति तुराम(वे)सराणां सार्वानिकी कण्डम् ॥ हठकुमार्याः (पत्र)पिण्डेश्चूर्णाकृतेन रसेन संयुक्तैः कृतः कालः दश- दिवसमानोपयोगादश्वानां येसराणां (च) समस्तावयवां कण्डूतिमपनयतीति ॥ , देसं पिणिअधिळिपं वटवा सेपेत तरखणच्चे। सिन्धुन्मथकुट्ठसणाहकुसुम(रस) विभसरीरं ॥ ३८७॥ द्वेष्पमपि निजशिपिलि (१) पडवा सेवते तत्क्षणमेव । सिन्धूनवकृष्ठसनाथकुसुमरसकिप्तशरीरम् ॥ सैन्धवलवणवाप्यचूर्णेन युकं यन्माक्षिक, तेनाभ्यक्तदेहं स्ववत्स द्वेप्यम- प्पश्वा प्रीत्या भजत इति ।। ३८७ ॥ पारावएसु कम(१)सो धपळाकणसहळानि नामन्ति । फरडाममूळसदह मुग्गपिठे वळाणी(१) ॥ ३८८ ॥ पारारतेषु क्रमशो धवलाकणसहलानि जायन्ते । करटामपूरसायद्गसुपिष्टे पलानि ॥ (1) कलरवैः प्रकटितायाहारपोपित शरीरेषु रमाक्रमं धवलान्यपथ्यान्मुस एन्ते । तेन कटिकया कुमुम्भवीजेन येषु पिया भवन्ति तेषां सुवर्णपातका जा. यन्ते ये पलिताः मसूरेण तेपी लहितवर्णाः ये सदलः समुद्भस्तेषां पीवरा इति समार्य इति (1) ॥ ३८८ ॥ इभ विपिहजोअदसणपरितुदृविअपिज्जगोरपिए । हरमेहळाए विरमद एत्थ पउत्यो परिच्छेओ ।। ३८९ ।। इति विविधयोगदर्शनपरितुष्टविदग्धपननितगौरवः । रमेखलाया विरमवीह चनुर्पः परिच्छेदः ।।

·हरमेखलायां चतुर्थः परिच्छेदः । इति यथोक्तेन क्रमेण प्रतिपादितो हरमेखलायाभतुर्थः परिच्छेदः समासि भजते । कीदृशः । नानाकाराणां प्रयोगाणां निरूपणेन सानन्दैन्युत्पन्ने- मिपग्मिः प्रशंसया प्रकटितमाहास्य इति ॥ ३८९ ॥ चतुर्थस्य प्रयोगाणामममुद्देशसंग्रहः । स्मृतिसौकर्यसम्पत्त्यै क्रमेण पििलख्यते ।। शिरसः परिकर्मादौ शिरशूलनिकित्सितम् । श्रोत्ररोगचिकित्सा (च) श्रोत्रपाल्यादिवर्धनम् ।। चिकित्सा नेत्ररोगाणां कामलानामिकारुजाम् । चिकित्सा मुखरोगाणां मुखस्य परिकर्म च ॥ कण्ठरोगप्रशमनमपबाहुचिकित्सितम् । परिकर्म स्तनादीनां शान्तिः प्लीहोदरादिषु ॥ कुष्ठादीनां चिकित्सा च रक्तपितचिकित्सितम् । तथा पीनसस्वयकासघास(मप ! शम)क्रिया ॥ यक्ष्मादीनां प्रशमनं हृदोगस्य च भेषजम् । मतीसारचिकित्सा च विधूच्या निवारणम् ।। प्रमेहादिनिवृत्तिश्च भगन्दरचिकित्सितम् । चिकित्स ! सित)न्च दुर्नाम्नां प्रयोगश्वामिदीपनः ।। छर्दितृष्णाप्रशमनं ज्वरस्य च चिकित्सितम् । निद्रायोगस्तथा वातशोणितस्य चिकित्सितम् ॥ उरुस्तम्भादिशमनमस्थिभाचिकित्सितम् । अमिदग्धचिकित्सा च शल्यमूतचिकित्सितम् ।। नानाविषचिकित्सा च गर्भसंस्थापनादिकम् । चिकित्सितं च बालानां रसायनविधिस्तथा ।। प्रद्धियो(ग! गो) गवादीनाममिकर्म यथाक्रमम् ॥ इति हरमेखलायो चतुर्थः परिच्छेदः ॥ (प्रथमो भागः समाप्तः॥

·LIST OF SANSKRIT PUBLICATIONS FOR SALE. RS. 48. I'. Ho Bhaktimanjari (Stuti) by H. H. Svati Sei liama Varma Maharajit. 1 0 0 स्यानन्दूरपुरवर्णनप्रवन्धः Syanandurapuravarnanaprabandha (Kavya) by H. H. Svati Sri Rama Varma Mahārāja, with the commentary Sundari of Rajaraja Varma Koil Tampuran, 2 0 0 Trivandrum Sanskrit Series. No. 1-97 Daiya (Vyakarana) by Dera with Puruşakarı of Krenul/labukamuni (out of strok). 1 No. 2-अभिनवफौस्तुभमाला दक्षिणामूर्तिस्तवी Abhi. navakaustubhamala and Daksinamurtistaya by Kroņuſlābukamuni (out of suck). 02 No. 3—: Nalabhyudaya (Kavya) boy, Vamana Bhatia Bana second edition). O 1 0 No. Jonatgeteguia: Sivalilarnava (kávya) by Nilakaptha Dikşita (nut of stock). 2 20 No. 5-mega: Vyaktiyiroka (Alankam) by Milima-Bhathir fitli conimentary (out of stock). 212 No. 6-cyfa: Durghataprtti (Vyakarıza) by Sarinadera (out of stock). 2 No.i-महातत्यप्रकाशिका Brahmatattrapraka. sika (Velanta) by Sadabiyendmsamasmati (out of stock). 2 40 No. 8-मपुत्राभ्युदयम् Pradyumnabhyudaya (Nafaka) by Ravi Varma Bhopa (out of slock), 100 0 ·9 Rs. 29. P. 0 No. 22-मध्यमव्यायोग-दूतवाक्य-दूतघटोत्कच-फर्णमारो. Tia Madhyamavyayoga-Dutavakya-Dutaghatotkaca-Karnabhara and Urubhanga (Nataka) by Bhisa (out of stock). 1 8 0 No. 23-laturareat: Nanartharnavasam. ksepa (Kozi) by Kchuvasrimin (Part I, 1st and 2nd k&ndas). (out of stock). 1 12 0 No. 24HRT: Janakiparinaya (Karya) by Cakra Kavi (out of suck). 1 No. 25-41aftaran Kanadasiddhantacandrika (Nyuya) by Gangadharz- Adri (out of suck). O 12 0 No. 26–37fitas ir Abhisekanataka by Bha-a (out of stock). O 12 0 No. 27-FATIH: Kumarasamblava (Kavya) by Kalidas? with the tiro comment- Aries, Pnkäsikt of Aruņgrinatha and Vivarnņa of Narayana l'andita (I'nrt I, 1st and 2nl Sargns) (out of suck). 1 12 0 No. 28-JETTET: Valkhanagadharmapra. ena (Oliurmasatra) by Vikinis (out of stock). O 8 No. 29—ATUTUSTEET: Nanartharnayasamksepa (1041) by Kesitusvamin (Part II, 3rd kanda) (out of crocł). No. 30—unaferr Vastuvidya (silm) (vul aj stock) 0130 Yo. 31-arraruertita: Hanartharnavnsam ksepa (koti) by liesirsvimin (Part III, 18h, 5th and the Kandas). 1 0 No. 32-EATCETTE: Kumarasambhava (Kavya) by Kalidis.. with the two co:nmentaries, Prakadiki of Aruoagizinatha and l'irarape of Varijana Bandit: (Part II, Bril, h zur Sth Sre) (oul oj shel). * O 0 ·ns. AB. P. No. 33-ORTE: Vararucasangraha (Vyākaraņa) with the commentary Dipaprablia of Nārāyana (out of stock). 0 8 0 No. 4-AG: Manidarpana (Nyayu) by Rajacūdāmāņmakhin. 1 4 0 No. 35-HITETT: Manisara (Nyāya) by Gopi- Hatha. 1 8 0 No. 36-SHTETA at: Kumarasambhava (Kavya) by Kālidåsa ith the two commentaries, Prakaśıkā of Arunigirinatha and Virarani of Nārāyana Pandita (Part III, 6th, 7th and 8th Sargas). 3 0 0 No. 37-3rzitate*H Asaucastaka (Smrti) bg Variruci with commentary. 040 No. 38--नामलिङ्गानुशासनम् Namalinganusasana (Rosa) by Anamsimlia with the commentary Tikāsartasta of Vandyagliatiya Sartānanda (Part I, 1st Kanda). 200 No. 39--2004 Carudatta (Nataka) by Bhasa (ovi oi'stock). 012 0 No. 40-6KEETH Alankarasutra by Rajamuka Ruyraka with the Alankarasarvost3 of Shankhuka and its conmentary ly Samudrabardha (second cdition). 2 No. 41-94264 Adhyatınapatala (l'e. dānta) by Apastamba with Viramga of Sri Sinkara-Bhagavat.Pada (out of stock). O % 0 No. 42-Afateh. Pratimanataka by Bhas. (out of stock). 1 8 0 No. 43-नामलिङ्गानुशासनम् Namalinganusasana (linn) ly Ainarasimha with the two commentaries, Amarkośndghatana of Kerisyamin and Tjkasarmsva of Vandyaghatiya Sartınanda (Part II, 2010 Kanda, 1.6 rargas). 2 8 0 No. 44-777657 Tantrasuddha by Bhatjáraba. Vedottaina. Coul'n dock). O 4 0 8 0 ·5 RS. AS. P. No. 45–417 Prapancahrdaya. 1 00 No. 46_Prefer: Paribhasavrtti (V51- Karan) lvy Nilakantha Diksit. 0 0 0 No. 47--सिद्धान्तसिद्धाजनम् Sidhantasiddhanjana (Vedanta) by Kirsninanda Samsratt (Part I.) 1 19 0 No. 48-THUTTE Do. Do. (Part II). 20 0 No. 49-Trefl Goladipika (Jyotiya) by Parimcsrani. D No. 50-Tartakm: Rasarnayasudhakara (Alankan) ly Singa Bhopala. 3 0 0 No. 51-A Nanalinganusasana (Rosa) by Amarasimha with the tno commentaries, Amarakośdghatana of KsTrasyamin an Tikisar asyn of Vandyaylıçiyn Sarvanında (Part III, 2nd Kanda, 7-10 varga). 200 No. 52-AHC Namalinganusasana (Rosa) by Amansim. With the com. imentary Tikisarrasia of Vanyaghatiya Survånand (Part I, Srl Kipda). 1 No. 53-ret: Sabdanirnaya (leánta) luge I'mkasstray alinirit. O 12 0 No. 51-ciritufarart: Sphotasiddhi. nyayavicara (Vysharuu). 00 No. 55-मत्तपिलासदसनम् Mattarilasaprahasana (Najaka) lig Julienernama. min. (nul nje shodie ( 8 U No. 50-yariManusyalayacandrika (Silja) mulai bb). No. 57-gürcftritt Raghuviracarita (kita). 1 No. 38-TTTTTTTTTA Siddhantasiddhanjana (Valinta) by kirudanlu Lamarali (Part III). ! OU 8 0 S O ·6 RS. 48 P. 0 No. 59-674 Nagananda (Nâțaka) by Tiarşadeva with the coininentary, Vimarsint of Sivnrâm: (out of stock). 3 O No. 60-ygra: Laghustuti by Laghublaţțâraka with the commentary of Raghavananda, O S No. 61--सिद्धान्तसिद्धासनम् Siddhantasiddhanjana (Vedanta) by Krsnananda Sarasvati (Part I). 1 4 G No. 62 SHARE: Sarramatasangraha. (out of stock). 0 80 No. 63--ATTAA Kiratarjuniya (Kavyzn) by Bharuvi with the commentary Sa- Inlärthadipika of Citrablânii (1, 2 and 3 Sargas). 2 S 0 No. 64 -TTT: Meghasandasa by Kalidisa with the commentary Pradfpa of Daksinavartanatha. 0 12 0 O 65-H4H4 Mayamata (Silpn) los Mayamuni (nut of stock). 3 4 No. 66_HETUATA Maliarthamanjari (Darsana) with the commentary Parimala of Mahesvaränaredil. To G7-nuty: Tantrasamuccaya (Tantrı) Ivy Nîrivarı with the commentary Vimarsinſ of Sankarı (l'art 1, 1-G l'agalas) (out of stoil). 3 0 Bio, 69–79.17: Tattvaprakasa (Ayamn) ly Sri Blinjulera with the commentary 'Istjuryndfrika of Sri kurnára 1 12 0 No. 6I- - STATOTTyafai Isanasivagurudovnpaddhati(Tantra)by Isinasura - gurudevumisma Part , Samanynpida). 1 X 70--|Hour(974: Aryamanjusrimula kalpa (l'art 1). 0 ·RS. AB. P. C No. 71-THET:Tantrasamuccaya(Tantra) by Narayana with tlic commentary Vimarsint of Sankara(Part II, 7--12 Patalas) (out of stock). 3 8 0 No. 72–TARTET areat: Isanasiyagurudevapaddhati (T:untra) by Ibinabivalguruderamifra (l'art II, tantrapada), No, 73Autrerat: Isvarapratipattiprakasa (\cdinta) by Vaellusadanasarasvati, 0 No. 7 t-arala: Yajnavalkyasmrti with the commentary Balakrida of Visvarapärärya (Part I - - Acara and Vyavahâra Adhyayas). 3 4 No. 75 PCTG# Silparatua (Silpa) by Srskuinâra (Part I). 2 12 0 No. 76-3761mgeingchet: Aryamanjusrimulakalpa (Part II) 300 No. 17-mary 445 Isanasivagurudevapaddhati (Tantra) by Isanasiyn. gurudevainism (Part II1, Kriyapada 1-30 Pagálas). 3 0 0 No. 78-22149 TETETT Asyalayanagrhyasutra with the commentary Anavila of Ilaradattācārya. % 6 0 No. 79--- Arthasastra of kantalya with commcntary by, Mahamnhoparlhyasa T. Gapapati Sastri (Part 1,162 Adhikampas). 3 12 0 No. 80-tga Do. Da. (l'art II, 3-7 Allliiktirapa-). No. $1-96 pipha:Yajnavalkyasmrti rith the roininentary Balakrida of Vibya. rapicarsa (Part il. Präynscittadlıyaya). 2 0 0 No. 82-rett Arthasastra of lautnya with cununentary by Mahin:lop.. dhysja T. Gaputi Sastri (Part III, 8--15 Adhikarupts). 3 4 0 ·8 R6. AS. F. 8 to. 83-Akathafa: Isanasivagurudevapaddhati (Tantra) by Ibānasivagurudevamiśra (Part IV, Kriyapāra 31-64 Patalās and Yogapăda). 9 8 0 No. 81-Trefrotica: Aryamanjusrimulakalpa (Part III). No 85-fetostear Visnusamhita (Tantra). 2 No. 86.- Bharatacarita (Karya) by Kronakavi. 1 8 0 No. 87FAHTATT: Sangitasamayasara (Sangſta) of Sangitåkarı Paráva. deyn. 1 2 0 No 88-715THAT: Kavyaprakasa (Alankára) of Minatablatti with the tiro coinmentaries the Sampradayaprakasini of Sri Vidyāca kravartin and the Sahityacô dâmaņi of Blattgopala (Part I, 1-j Ullásés). 3 0 0 No. 89-FrTers Sphotasiddhi (Vyakaraña) hy Bharatamiéra. 0 No. 90--AIHIATall Mimamsaslokavartika with the con.inentary Katika of Sucritamiśra (Part I). No. 91-TIET Horasastra of Virähnmihira. carya with the Vivarana of Rudra. No. 02-Thir Rasopanisat. 0 0 No. 93-tracht Vedantaparibhasa (Veslanta) of Dharmpirajadhvarindra with the cumnientury Prakasku of Poddadlkşitn. 1 8 0 No. 01-t Brihaddesi (Singita) of Matangninuni. 1 No. 95--Tuto. Ranadipika (Jyotiga) of Kumírugapaka. O 4 0 8 9 8 0 8 ·RS. A8. 1. No. 96- Rksamhita with the Blacja of Skandasvimin and the commentary of Vcrbatamadhavárya (Part I, 1st Adhyiya in 1st Astaka). 1 8 0 No. 97-नारदीयमनुसंहिता Naradiyamanusamhita (Smſti) with Bhīsya of Bliavasyamin. 2 0 0 No. 98-free Cam Silparatna (Šilpa) by Śrf. kuinára. (Part II.) 2 8 0 No. 99- THIAPath Mimamsaslokayartika (Jimamsi) with the commentary Kasikā of Sucritumiem (Part II). 200 No. 100_fira 1.7: Kavyaprakasa (Alankara) of Jammitabhatti with the two commentries, Sampradayaprakabint of Srividyacakravartin and Sahityn. cadamupi uf Bhattagopila. (Part II, 6-10 Ulars). 3 No. 101--THI Aryabhatīya (Jyotiga) of Aryabhatācārya with the Bhagya of Nilakanthasomasutran (Part I. Gapitapida). 28 0 No. 102-afroh Dattila (Sangſta) of Dattil.is 0 0 No. 103--HERT: Hamsasandesa (Velanta) 1 with ourninentary 8 No. 104-1797 Sambapancasika (Stuti) with mumentary, No. 105--Aftreta: Nidhipradipa of Sid-lh.a. triknythamu. No. 106-BUTIR Prakriyasaryasyn (jaknap:1) of Sri Sarayip Dantta sith commentary (l'artl.) m111 0 0 1 0 1 0 0 ·10 بما RS. 48, P. No. 107–EGE Kavyaratna (Kavga) of Arhaddasa 0 12 0 No. 108-cervin Balamartandavijaya Nataka) of Devarajakavi, I 8 0 No. 109—47TAtt: Nyayasara with the commentary of Vasudevasäri. 8 0 No. 110--3772ZITA Aryabhatiya (Jyotiga) of Āryabhatácārya with the Bhaşya of Nilakantha-:m sutran.(Part II. Kalakriyapada) 1 0 0 No. lll yir: Hridayapriya (Vaidyaka) by Paraweśvara, 3 0 0 No 112-कुचेलोपाख्यानम् अजामिलोपाख्यानं च । Kucelopakhyana and Ajamilopakhyana (Sangīta) by H. H. Svati Sri Rāma Varma Maharaja. No. 113–ostamaa: Sangitakrtis (Gana) of H H. Svāti Sri Rama Varma Maharaja 0 0 No. 114-a TAJET Sahityamimamsa (Alnöküm) 1 0 0 No. 115--22iicat Rksamhita (svith the Bhasya of Skandasvāmin and the commentury of Venkatamadhavirya) (Part II 2nd Adhyâya in Ist Astaka.) 1 8 0 No. 116-44519h Vakyapadiya (Vyakarana) přith the commentary Prakirpakaprakati by Helaraja son of Bhutiraja. (Part I). 180 No. 117—ttaat, UTHCOTT Sarasvatikantabharana (Vyakarna) by Bhojarleva with the commentury of Sr! Narayana Dapdanatha, 1 8 0 1 ·R9, 8. P. 2 8 0 0 0 0 80 200 No. 118-ATHTH Balaramabharata (Nátya) by Balarima Varma Vanci Mfaharaja. No. 119-aahaiatus: Vivekamarthanda (Vedinta) of Visyard padera No. 120-aitasiter Saunakiya. No 121-SEATTA: Vaikhanasagama (Tantra) of Mfruici, No. 122– alergiquh Prabodhacandrodaya (Nataka) by Krşņamišrayati with the commentary Natukibbarına of Sri Govindamptabhagavān. No. 123-matica: Sangramavijayo. daya(Jyotişa). No. 124-est Haramekhala of Mahuka with cominentiry (Part I. chapters 2, 3 & 4) 2 0 0 1 8 0 Apply to:- The Superintendent, Government Press, Trivandrum