·પુરતી :
શ્રી ઉપાસકદશાંગ સૂત્ર
પ્રકાશક :
પ્રેમ–જિનાગમ પ્રકાશન સમિતિ, ઘાટકોપર
પ્રથમ સંસ્કરણ
પ્રતિ : ૧,૦૦૦
સંવત ૨૦૩૧, ઈ. સ. ૧૯૭૫, વી. સં. ૨૫૦૧
મૂલ્ય : રૂ. ૫ (પાંચ રૂપિયા)
પ્રાપ્તિસ્થાન :
શમણ વિદ્યાપીઠ
હિંગવાળા લેઈન, ઘાટકોપર, મુંબઈ ૪૦૦ ૦૭૭
મુદ્રક :
મોહન પરીખ
સુરુચિ છાપશાળા ટ્રસ્ટ
સુચિ વસાહત,
બારડોલી 394601

·ધર્મપ્રેમી સુશ્રાવક પ્રેમજી હીરજી ગાલા (સંક્ષિપ્ત પરિચય) આગમ પ્રકાશન કાર્ય એમની પ્રેરણા તથા મોટી રકમની મદદ મળતાં જ શરૂ કરવામાં આવેલ છે. પ્રેમજીભાઈ વિશે ટૂંક પરિચય કરછમાં કાંડાગરા ગામના એ રહીશ છે. માતા-પિતાના ધાર્મિક સંસ્કારો એમને બાળપણથી જ છે. “તેઓને ધર્મનો રંગ હાડહાડની મીંજાએ લાગે છે. એ પ્રકારના શ્રાવક છે. ધર્મરંગથી રંગાયેલ હોવાના કારણે તેમને આગમન પણ સારો અભ્યાસ છે. તેઓએ સાત વર્ષથી આજીવન બ્રહ્મચર્ય વ્રત અંગીકાર કરેલ છે. ત્રેવીસ વર્ષથી ચઉવિહાર વ્રત પાળે છે. તેમનાં ધર્મપત્ની પણ ખૂબ જ ધાર્મિક વૃત્તિવાળા છે. બન્ને પતિ-પત્ની અનેક તપશ્ચર્યા કરે છે. ગૃહસ્થાશ્રમ પાળતા છતાં છેલ્લાં સત્તર વર્ષથી નિવૃત્ત જીવન ગાળી રહ્યા છે. પ્રભુ મહાવીરના ઉચ્ચ ઉપદેશો અને આગમોની પ્રસિદ્ધિની તેમની ઉત્કટ ઇચ્છા થતાં ઘાટકોપરમાં ચાલતી “શ્રમણી વિદ્યાપીઠમાં આવ્યા. ત્યાં તેઓ પૂજ્ય મહાસતીજી પ્રાણકુંવરબાઈ મ., મુક્તાબાઈ મ., તથા પૂ. બા લીલમબાઈ મ. ના પરિચયમાં આવ્યા અને આગમોને લગતી ચર્ચા થઈ. પરિણામે વિદ્યાપીઠનાં સાઠવી વિદ્યાર્થીગણ જે આગનો ગુજરાતી અનુવાદ કરી આપે તો તેનું પ્રકાશન કરવા તથા તેનું ખર્ચ પોતે ભગવશે એવી ભાવના વ્યક્ત કરી. વિદ્યાપીઠના અધિષ્ઠાતા પં. શોભાચન્દ્રજી ભારિકલ તથા શ્રાવક શ્રી દુર્લભજીભાઈ ખેતાણી સાથેના વિચાર-વિનિમયમાં નિર્ણય થયો કે ઉકત ભાવનાને મૂર્ત સ્વરૂપ આપવું. કાગળની ખરીદી થઈ અને કાર્ય પ્રારંભ થઈ ગયું. તદનુસાર “ઉપાસકદશાંગ પાઠકેના હાથમાં છે. “આચારાંગ સૂત્ર” તથા “સૂત્રકૃતાંગ સૂત્ર બહાર પડી ગયાં છે. અભ્યાસની દૃષ્ટિએ આ સંસ્કરણ ઉપયોગી તેમ જ ઉપકારક નીવડશે એમ જણાય છે. અનુવાદકે એ અનુવાદ કરતી વેળાએ ભાવ જાળવી રાખવા પૂરો પ્રયન અને કાળજી રાખેલ છે. હકીકતમાં દાનવીર શ્રી પ્રેમજીભાઈનો અમે અંતઃકરણપૂર્વક આભાર માનીએ છીએ. D શ્રમણી વિદ્યાપીઠ ઘાટકોપર જેચંદ જમનાદાસ તેજાણું હરજીવનદાસ રૂગનાથ ગાંધી હિંમતલાલ ભગવાનજી શેઠ ચીમનલાલ દામોદરદાસ વેરા ત્તિમદાસ જીવનલાલ લાખાણું ·પ્રા-કથન અઢી હજાર વર્ષ પહેલાં એ દુર્ઘટકાળનો અવધિ હતો. ચરમ તીર્થકર ભગવાન મહાવીરદેવના ચરણકમળથી સુજલા, સુફલા ભારતીય પુણ્યભૂમિ એમના ચરણારવિંદથી ઘબકી રહી હતી. એ મહાપુરુષની પચીસમી નિર્વાણ-શતાબ્દી રાષ્ટ્રીય-આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જગતભરમાં ઉજવાઈ રહી છે, એ મહામાંગલ્યકારી પ્રસંગે આ ઉપાસકદશાંગ સૂત્રનું પ્રકાશન થઈ રહ્યું છે. જગતની વિચિત્ર્યભરી ઘટમાળ કે ટિકટિ અબ્દોથી અખલિત ચાલુ રહી છે, જે દરમિયાન અનંત ચોવીસીઓ આવી અને ગઈ. અંતિમ ચોવીસીના અંતિમ તીર્થકર ભગવાન મહાવીરનો ૨૫૦૦ મે નિર્વાણ મહત્સવ આજે સર્વત્ર ઉજવાઈ રહ્યો છે. લોકોત્તર મહાપુરુષોનાં જીવન, તપ, ત્યાગ, વૈરાગ્યના ઘેરા રંગે રંગાયેલાં હોય છે. કઠેર જીવનસાધન વડે તેઓ દેહ, ઈન્દ્રિય અને અંતઃકરણ પર સંપૂર્ણ અંકુશ પ્રસ્થાપિત કરે છે. ઉત્કૃષ્ટ જ્ઞાને પાસના અને સમ્યક્ જ્ઞાન, દર્શન ચારિત્ર વડે સર્વથા નિર્મોહી, નિર્વિકારી બની, સંપૂર્ણ જ્ઞાન “કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે, અને એ પ્રકારનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયા બાદ ધર્મચકનું પ્રવર્તન કરે છે અને દેશના આપે છે. કેવલ્ય એ જ્ઞાનની પરાકાષ્ઠા છે. એવા જ્ઞાનીની વિચારધારાના પ્રવાહમાં માત્ર નિર્ભેળ સત્યને જ પ્રવાહ વહે છે. સત્યપ્રકાશના પરિફેટન દ્વારા અસત્ય, અજ્ઞાન અને ભ્રમણ નષ્ટ થાય છે. સ્મરણ અને શ્રુત પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી જાય છે. શાસ્ત્રો, સાહિત્ય, ગ્રંથે, કે શબ્દાર્થોનું અનંતજ્ઞાન એમના અંતર તેમ જ જીહા અંતિ થાય છે ભગવાન મહાવીરે એમના જીવનકાળ દરમિયાન સમગ્ર આગમવાણ શ્રુત સ્વરૂપે પ્રવાહિત કરી, જગતને અનેખું, અલૌકિક અદ્દભુત સાહિત્ય, આગ, ગ્રંથો, સો આપ્યાં. સત્યધર્મને વાસ્તવિક સ્વરૂપને જગત સમીપ રજૂ કર્યું. જે બધું આગમ સાહિત્ય વર્ષે પર્યત શ્રુત સ્વરૂપે જળવાઈ રહ્યું. ભગવાનના નિર્વાણકાળથી સેંકડો વર્ષો પર્યત એમનું તત્વજ્ઞાન શ્રુત સ્વરૂપે પ્રવાહિત થતું જ રહ્યું. એમના બહુશ્રુત ગણધર, શિષ્ય, બુદ્ધિશાળી તેમ જે સમરણશક્તિના પ્રબળ પોષક હતા. પરંતુ કાળના વહન સાથે મેધાવી મહાનુભાવોની શ્રુતશક્તિમાં ન્યૂનતા પ્રવેશી. એ કાળમાં યંત્ર, તંત્ર કે છાપકામનાં કઈ સાધનોની શોધખોળ થઈ ન હતી તેથી આગમશાસ્ત્રો લિપિબદ્ધ ન થઈ શકયાં. જંબૂ સ્વામીના નિર્વાણ બાદ એટલે કે લગભગ ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણના પહેલા સૈકાના પછીના કાળમાં શ્રુતજ્ઞાન શક્તિમાં ભારે ઓટ આવી. બાર બાર વર્ષના ભીષણ દુષ્કાળે પડ્યા. શમણવર્ગને દૂર-સુદર લાંબા વિહાર કરવા પડ્યા, એમના પર ભારે પરિષહ તથા પ્રતારણાઓ આવી. પરિણામે સૂત્ર સંપાદનો, વાંચના અને જ્ઞાનની ઉપાસનાનાં કાર્યો સ્થગિત થઈ ગયાં. * ·દુષ્કાળની પરિસ્થિતિ સુધરતા જ્ઞાને પાસના અને શ્રુતપરંપરાને પુનઃ વિકસાવવા એક સંઘ મિલન પટણામાં ચોજવામાં આવ્યું, જેમાં સમર્થ આગમનિષ્ણાત જ્ઞાની શ્રમણોની ઉપ- સ્થિતિ હતી, એમાં આગમ સાહિત્યને પુનઃ વ્યવસ્થિત કરવામાં આવ્યું. તત્પશ્ચાત્ ભગવાન મહાવીર નિર્વાણ બાદ પાંચમાં અને છઠ્ઠા સિકાના અરસામાં મથુરામાં દ્વિતીય સંઘ મિલન થયું જેનું નેતૃત્વ એ સમયના સમર્થ આચાયૅશ્રી સ્કંદિલાચાર્ય તેમ જ શ્રી વાસ્વામીએ સંભાળેલું. એ સમયમાં પણ પુનઃ દુષ્કાળ પડવાથી જ્ઞાનોપાસનાનાં કાર્યોમાં અવરોધ ઊભા થયેલા પરંતુ મથુરા સંમેલને આગળ સાહિત્યને જીવંત રાખવા ભારે પુરુષાર્થ કરેલ. વીર સંવત ૮૦ના અરસામાં દેવગિણિ ક્ષમાશ્રમણના નેતૃત્વમાં શ્રમણોનું તૃતીય સંમેલન વલ્લભીપુર મુકામે થયું જેમાં શાસ્ત્રોનાં અસલ સ્વરૂપ અને જ્ઞાનને જાળવી રાખવા માટે ભારે પુરુષાર્થ થયેલ. આગમો, શાસ્ત્રોને તાડપત્ર તેમ જ હસ્તલિખિત ગ્રંથોમાં અંક્તિ કરવા ભારે પુરુષાર્થ કરવામાં આવેલ હતો. એક મુદ્દાની નેધ કરવી જરૂરી છે કે ભગવાન મહાવીરે જે ઉપદેશ કર્યો તે બધો શ્રુતરૂપે નિબદ્ધ થઈ શક્યો નથી. એટલું જ નહિ પરંતુ જે વર્ષે પર્યત સ્મરણમાં જળવાઈ રહ્યું હતું તે પૈકીનો પણ કેટલાક સર્વાગી રીતે લિપિબદ્ધ થઈ શક્યો ન હોવાથી એ વિચ્છિન્ન થયો છે. એમ પણ કહેવાય છે કે આજે જે આગમ સાહિત્ય ઉપલબ્ધ છે તેમાંના પણ કેટલાક સ્ક, વિભાગ, કે નાશ થવા પામ્યા છે. આમ થવાનાં કારણોમાં એક તું શ્રુતજ્ઞાન ક્રમશઃ ઓછું થતું ગયેલું. બીજું બાર બાર વર્ષના ભીષણ દુષ્કાળમાં માનવીને કે શ્રમણવર્ગને જીવન ટકાવી રાખવાનું પણ વિકટ બની ગયેલું. એ અરસામાં ઘણુંખરું મૂળ આગમિક સાહિત્ય, આગમ વગેરે ગુમ થવા પામેલાં. કેટલાકની એવી પણ માન્યતા છે કે મધ્યકાળમાં અને એ બાદના સમયમાં હૂણ, પર- દેશી, શકે આદિ અનેક આક્રમણકારોએ ભારત પર અનેક સવારીઓ કરેલી ત્યારે સમગ્ર ભારતનાં જૈન-જૈનેતર પ્રાચીન બહુમૂલ્ય આગમે-ગ્રંથ-સાહિત્ય આક્રમણકારો ઉપાડી પણ ગયા હોય કે એમના વડે એનો નાશ પણ થયો હોય. કઈ કઈ એવું પણ અનુમાન કરતા આવ્યા છે કે પ્રાચીન ભારતીય સાહિત્ય પરદેશમાં પગ કરી ગયું હોવાથી આજે પશ્ચિમના દેશમાં જે ભવ્ય ગણાવી શકાય એવી વિજ્ઞાનિક શોધખેળ થઈ રહી છે, એ બધી વિદ્યાને પ્રાચીન ભારતીય આગમાં jથે કે સાહિત્ય ગ્રંથમાંથી જ ઉદ્દગમ થયો છે.. આમ છતાં આપણું આગમે પિકીનાં આચારાંગ, દશવૈકાલિક સમાં આગમ સૂત્રો ચોક્કસ પ્રકારે મૂળભૂત રીતે જળવાઈ રહ્યાં છે. આગમ સાહિત્ય અને પ્રાચ્ય વિદ્યાના અભ્યાસીઓની માન્યતા છે કે ભગવાન મહાવીરને મૂળ ઉપદેશ મુખ્યત્વે બાર અંગોમાં સંપૂર્ણ રીતે ઉપલબ્ધ છે. જેમાં (૧) આચારાંગ (૨) સૂત્રકૃતાંગ (૩) સ્થાનાંગ (૪) સમવાયાંગ (૫) વ્યાખ્યાપ્રજ્ઞપ્તિ (૬) જ્ઞાતા ધર્મકથાંગ (૭) ઉપાસકદશાંગ (૮) અન્નકૃતદશાંગ (૯) અનુત્તરોપપાતિક (૧૦) પ્રશ્નવ્યાકરણ (૧૧) વિપાક (૧૨) દૃષ્ટિવાદ મુખ્ય છે. આ ઉપરાંત કેટલાંક ઉપાંગો, ગ્રંથ વગેરે છે. કેટલાક ૫ સૂત્રોનું માને છે તો કેટલાક ૩ર સૂત્રો માને છે. પરંતુ એક હકીકત ૫ ·સાચી છે કે આપણી પાસે ભગવાન મહાવીરનો અમર સાહિત્ય વારસો છે. તે ભગવાને કથેલ અને રચેલ આગમ સાહિત્યને માત્ર જૂજ ભાગ છે. સદગત પ્રાચ્ય વિદ્યા સાહિત્યના અઠંગ અભ્યાસી પુણ્યવિજયજી મહારાજે કહ્યું છે તેમ ભારતમાં વિવિધ પ્રદેશોમાં પ્રાચીનકાળથી રક્ષા- યેલ આગમ ભંડારામાં જૈન સાહિત્યની લાખો પ્રતિઓ જર્જરિત થયેલ તાડપત્રો પર અંકિત હજુ પડી છે. એ બધાં તાડપત્રો અને ગ્રંથેનું એકદા પૂરા પુરુષાર્થપૂર્વક સંશોધન કરવામાં નહિ આવે ત્યાં સુધી જૈનદર્શનની અલૌકિક સાહિત્યપ્રસાદી જગતના લેકેને માણવા અને જાણવા નહિ, મળે. જેનો આજે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભગવાન મહાવીરની પચ્ચીસમી નિર્વાણ શતાબ્દી ઉજવી રહ્યા છે. પરંતુ એમણે સૌથી અગત્યનું કાર્ય તો કરવાનું એ છે કે વિદ્વાનોની વગદાસ સમિતિ કરી, જૈન તત્વજ્ઞાનની વિશિષ્ટતા પ્રદર્શિત કરે. જૈન સાહિત્ય વિરાટ-વિશાળ છે. ધર્મ, અધ્યાત્મ, વિજ્ઞાન, ન્યાય, વ્યાકરણ, દર્શન, રાજનીતિ, જ્યોતિષ, ગણિત, તત્ત્વજ્ઞાન, આયુર્વેદ તેમ જ વીર, શૃંગાર, કરુણા, હાસ્ય રસ, કળાઓ, કાવ્ય, અલંકાર અને કથા સાહિત્ય આવાં તે સંખ્યાબંધ પાસાંઓ જૈન ગ્રંથમાં વિદ્યમાન છે. એવો એકપણ વિષય નથી કે જ્યાં જૈન લેખકે એના પર કલમ ચલાવી ન હોય. આવું તો ઘણું ઘણું મૌલિક સાહિત્ય જૈન સાહિત્યમાં નજરે પડે છે. એનું નવેસરથી અન્વેષણ- સંશાધન-પ્રકાશનની અનિવાર્યતા છે. ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણ બાદ ૭૦૦ વર્ષના ગાળે સમર્થ સાહિત્યકાર ઉમાસ્વાતિ વાચકે તત્વાર્થસૂત્રની રચના કરેલી જેનું મૂલ્યાંકન થઈ શકે તેમ નથી. અન્ય અનેક ઉચ્ચ કેટિના સાહિત્યકારો જૈન શ્રમણસંસ્થાએ આપ્યા છે. પ્રસિદ્ધ તત્વવેત્તા શ્રીમાન હરિભદ્રસૂરિજીએ નાનામટા ૧,૪૪૪ જેટલા ગ્રંથો એમના જીવનકાળમાં લખેલા. સિદ્ધસેન દિવાકર સૂરિ નામના મહાસમર્થ મુનિએ “સન્મતિતક” અને “ન્યાયાવતાર' જેવા મહાન ગ્રંથો લખેલા. તેઓ તાર્કિક સાહિત્યના મૂળ પ્રણેતા હતા. જેમનાથી ભારતમાં તાર્કિક સાહિત્ય લેખનની શરૂઆત થયેલી. જૈનદર્શનમાં અહિંસા, સત્ય, અપરિગ્રહ અને અનેકાંતવાદનું ભારે મહત્તવ છે. સ્વાદુવાદ ઉપરાંત અનુગ તત્વજ્ઞાન ભારોભાર ઉપલબ્ધ છે. અનુયોગ એટલે સામાન્યતા અનંત જીવ આદિમાં જોવા મળતાં અનંત ધર્મોને નિર્ણય કરનાર કથન. (૧) ચરણકરણનુગ (૨) ધર્મ- કથાનુયોગ (૩) ગણિતાનુયોગ અને (૪) દ્રવ્યાનુગ જે વડે સંસારસમુદ્રનો બીજો કિનારો અથવા ચૌદમું ગુણસ્થાન પ્રાપ્ત થાય તેને ચરણકરણાનુયોગ કહે છે. આ ચારેય અનુયોગમાં જીવ- અજીવ આદિ અનેક તત્ત્વોનું સૂક્ષ્માતિસૂક્ષ્મ નિરૂપણ છે. જીવ, અજીવ, પુણ્ય, પાપ, આશ્રવ, સંવર, નિર્જરા, બંધ અને મોક્ષ એ નવ તત્વમાં સમાવિષ્ટ જ્ઞાનને મહાભંડાર માનવજીવનના ઊર્વીકરણ માટે પ્રાચીન મહાપુરુષોએ શા વૈજ્ઞાનિકોએ તો આ સદીની શરૂઆતમાં પાણી, વનસ્પતિ આદિના જીવનું સંશોધન કરેલ પરંતુ જૈનદર્શને હજારો વર્ષ પહેલાં, પૃથ્વી, પાણી, વાયુ, અગ્નિ, વનસ્પતિ અને ત્રસકાય સૂરમાતિસૂક્ષમ છાનું નિરૂપણ કરેલું. Physics અને Biology નો અભ્યાસી જૈનદર્શનના નવ તત્વ પિકીનો એકાદ વિષય લઈને પીએચ.ડી.નો અભ્યાસ કરે તો એને જૈનદર્શનના પદાર્થવિજ્ઞાનનું અદ્ભુત જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય.

·પશ્ચિમના નિષ્ણાત વૈજ્ઞાનિકે એ હમણાં જ Secret Life of Plants નામનું એક પુસ્તક પ્રકટ કરેલ છે. જેમાં તેઓએ સાબિત કરેલ છે કે વનસ્પતિમાં જીવ છે, એનામાં સંજ્ઞા છે, એને પિતાની સ્વભાષા છે જે વડે એ અંદરોઅંદર વાતચીત કરે છે અને સુખદુઃખની લાગણ પણ ધરાવે છે. આવું તો જૈનદર્શને સહસ્સો વર્ષ પહેલાં નિરૂપણ કરેલ છે. અહીં પ્રસંગ છે ઉપાસકદશાંગ સૂત્રના પ્રકાશનની પ્રશસ્તિનો. ઉપાસકદશાંગ મૂળ આગમનું એક મહત્ત્વનું સૂત્ર છે. એ સૂત્રનું સંશોધન શ્રમણ વિદ્યાપીઠના મુખ્ય અધિષ્ઠાતા પંડિત શ્રી શોભાચંદ્રજી ભારિલે કરેલ છે અને એનો ગુજરાતી અનુવાદ નવદીક્ષિતા સાધ્વીજી ઉર્વશીબાઈ સ્વામીએ કરેલ છે. ઉપાસકદશાંગ સૂત્રમાં દસ ઉચ્ચકક્ષાના ઉપાસકે (શ્રાવક)ના જીવનઘડતર અને જીવન ચરિત્ર સંબંધી રોમાંચક કથાઓ છે. જેમનાં નામેઃ (૧) આનંદ, (૨) કામદેવ, (૩) ચુલની પિતા, (૪) સુરાદેવ (૫) ચુલશતક, (૬) કુંડકોલિક, (૭) સકલાલપુત્ર, (૮) મહાશતક, (૯) નન્દિનીપિતા, (૧૦) સાહિપિતા છે. જૈનદર્શનની ગરિમા એટલી ઉદાર અને વિશાળ છે કે દીક્ષા અંગીકાર કર્યા સિવાય પણ આદર્શ શ્રાવક બાર વ્રત અંગીકાર કરી, આધ્યાત્મિક ઉચ્ચતા અને મુક્તિના શિખરે પહોંચી શકે છે. આનંદ શ્રાવક તેમ જ અન્ય નવેનવ ઉપાસકેનું ઐશ્વર્ય, શક્તિ સંપદા, જ્ઞાન, દર્શન અને ચારિત્ર વિશાળ હતાં. આનંદ શ્રાવકને કરોડોની સંપત્તિ હતી. જે ચાર હિરણ્યકેટિ દ્રવ્ય નિધાનમાં, ચાર કટિ વ્યાજમાં, ચાર કોટિ ધનધાન્ય આદિમાં રોકાયેલી હતી. ઉપરાંત તેને દશ હજાર ગાયોનો એક વ્રજના હિસાબે ચાર વ્રજે એટલે ચાલીસ હજાર ગાયો હતી. એ કેષ્ટકના હિસાબે આનંદ શ્રાવકના અનગળ એશ્વર્યાની કલ્પના જ કરવાની રહી. દીક્ષા-પ્રવજ્યા માનવજીવનની ઉત્કૃષ્ટ અવસ્થા છે. પરંતુ સાથોસાથ શ્રાવકધર્મ પણ દીક્ષાથી ઓછો મૂલ્યવાન નથી. શ્રાવક વિવેકપૂર્વક બાર વ્રત અંગીકાર કરી શ્રાવક સહજ આચારસંહિતાને અનુસરે તો એ પણ મેક્ષનો અધિકારી બની શકે. એક વાર આનંદ શ્રાવક ભગવાનની દેશના સાંભળવા જાય છે ત્યારે પ્રભુવાણીથી પ્રભાવિત બનતાં પ્રભુને કહે છે કે આપની પાસે અનેક રાજા-મહારાજાઓએ, શ્રેષ્ઠીઓએ દીક્ષા ગ્રહણ કરી મુનિ થયા છે. પરંતુ હું એવી પ્રવજ્યા ગ્રહણ કરવામાં સમર્થ નથી. તે હું આપની પાસે પાંચ અણુવ્રત, ચાર શિક્ષાત્રતા અને ત્રણ ગુણવ્રત સ્વીકારી ગૃહસ્થધર્મને અનુસરીશ. ભગવાન તેને એમ કરવામાં સંમતિ આપે છે. બાર વ્રતધારી મહાશ્રાવક આનંદની આ મહારોચક કથા સંયમી અને ભક્તિની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચે છે. આખરે આનંદ શ્રાવક મરણાનિક સંલેખનાનું આરાધન કરે છે. એ સમયે ભગવાન ગૌતમ ત્યાં આવે છે. આનંદ ગૌતમને પૂછે છે કે ભગવંત! ગૃહસ્થને ગ્રહવાસમાં રહેતા અવધિજ્ઞાન થઈ શકે ખરું? ગૌતમ હા કહે છે. આનંદ બીજો પ્રશ્ન પૂછે છે, ગૃહસ્થને યાવત્ અવધિજ્ઞાન થઈ શકે છે તે, ગૃહવાસમાં રહેતા ગૃહસ્થ એવા મને અવધિજ્ઞાન ·થયું છે. જેના પરિણામે હું પૂર્વ દિશામાં લવણ સમુદ્રમાં પાંચસો યોજન સુધી યાવત્ નીચે લેઉપાશ્રુત નામક નારકાવાસ સુધી જોઈ શકું છું. ગૌતમ જવાબ આપે છે કે ગૃહસ્થને ચાવત્ અવધિજ્ઞાન થાય ખરું પરંતુ આટલું વિશાળ હોઈ શકે નહિ. માટે હે આનંદ તું મૃષાવાદનું પ્રાયશ્ચિત્ત લે. બને મહાપુરુષો વચ્ચે પોતપોતાની ભૂમિકા અને માન્યતા અંગે મતભેદ થતાં ગૌતમના મનનું સમાધાન ન થતાં ગૌતમ ભગવાન સમીપ આવી આનંદનાં અવધિજ્ઞાન અને પ્રાયશ્ચિત્ત અંગે વાત કરે છે. અને ભગવાન ગૌતમને આલોચના કરવા ફરમાવે છે અને ગૌતમ ગણધર પ્રાયશ્ચિત્ત સ્વીકારી શ્રમણોપાસક આનંદને ખમાવે છે. * * સંસાર, મમતા, માયા અને દુન્યવી મોહજાળનાં બંધનોને ફગાવી જે મહાપુરુષ તપ, ત્યાગ અને વૈરાગ્યના માર્ગે અભિનિષ્ક્રમણ કરી દીક્ષા ગ્રહણ કરી ચાલી નીકળે એ મુક્તિનો માર્ગ છે. પરંતુ સંસારમાં રહેવા છતાં પણ જે મહાપુરુષ શ્રાવકનાં વ્રત અંગીકાર કરી તપ, અનુપમ ત્યાગ, સંયમ અને વૈરાગ્યના સાધન વડે વિવેકપૂર્ણ રીતે આત્મચિંતનમાં આરૂઢ બની, શ્રાવકધર્મમાં સંલગ્ન રહે, એનું જીવન પણ સંપૂર્ણતયા ઉદર્વગામી બને છે. આ “ઉપાસક દશાંગ સૂત્રમાં આનંદ શ્રાવક ઉપરાંત અન્ય નવ શ્રાવકનાં રોમાંચક જીવનચરિત્ર અંકિત થાય છે, એ પ્રેરણાદાયી અને ભારે ઉત્કૃષ્ટ છે. આ સૂત્ર ચિતનપૂર્વક વાંચી કેઈપણ વ્યક્તિ ગૃહસ્થાશ્રમમાં રહેવા છતાં બાર વ્રતધારી બની દસ શ્રાવકે સમું ભવ્ય જીવન જીવવાને પુરુષાર્થ કરશે તે આ સૂત્રનું પ્રકાશન ખરેખર સાર્થક બની જશે. હર્ષને વિષય એ કે શ્રમણ વિદ્યાપીઠમાં ધાર્મિક અભ્યાસ કરતાં સાધ્વીજીઓએ ભગવાન મહાવીરના ૨૫૦૦માં નિર્વાણ મહત્સવ પ્રસંગે ૩ર સૂત્રો પ્રકટ કરવાનો અને સાથેસાથે એને ગુજરાતી અનુવાદ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. જેને અનુલક્ષીને પ્રથમ આચારાંગ સૂત્ર સાથીજી શ્રી લીલમબાઈ તેમ જ હસુમતીબાઈ સ્વામી દ્વારા પ્રકટ થઈ ગયું છે. બીજું સૂત્રકૃતાંગ સૂત્ર, વિદુષી સાધ્વી શ્રી પ્રાણકુંવરબાઈ તેમજ શ્રી ઉષાબાઈ મહાસતીજી દ્વારા પ્રકટ થઈ ગયું છે. અને આ ત્રીજુ ઉપાસકદશાંગસૂત્રને અનુવાદ સાદવીજી શ્રી ઉર્વશીબાઈ મહાસતીજી દ્વારા થઈ રહ્યો છે અને આ બધાં સૂત્રોના મૂળ પાઠોનું સંશોધન શ્રમણ વિદ્યાપીઠના મુખ્યપંડિત શ્રી ભારિલજીના હસ્તે થયું છે. આથીયે વધારે સૌભાગ્યનો વિષય એ છે કે શ્રમણી વિદ્યાપીઠમાં ધર્માભ્યાસ કરતા કરતાં આપણુ વિદુષી સાધવીજીએ આગમસૂત્રોનાં સંલેખન–અનુવાદો સુંદર સાહિત્યિક ભાષામાં કરી રહ્યાં છે. ભારે અમૂલ્ય ઘડીએ શરૂ થયેલ, શ્રમણ વિદ્યાપીઠ પ્રાચીન ભારતવર્ષની તક્ષશિલા, વિક્રમશિલા બની રહી છે. ભારતમાં જ નહિ પરંતુ એશિયાભરમાં શ્રમણવર્ગ માટે ચાલતી આ વિદ્યાસંપન્ન વિદ્યાપીઠ સાચા અર્થમાં એક ઉચ્ચ કક્ષાની યુનિવર્સિટી બની રહી છે. વિદ્યાપીઠ સ્થાપ્યા લગભગ પાંચ વર્ષ થયાં છે જે દરમિયાન ૫૦ જેટલાં સાધ્વીજીઓ અને દીક્ષાર્થી બહેનોએ વિદ્યાપીઠમાં પંચવર્ષીય અભ્યાસક્રમ સફળતાપૂર્વક પૂરા કર્યા છે.

·આ ઉપાસકદશાંગ સૂત્રનું પ્રાકથન લખવાનું મારા ફાળે આવ્યું એ મારા માટે એક ગાનુયોગ પ્રસંગ છે. ઈ.સ. ૧૯૬માં મારા હાથે ઉપાસકદશાંગ સૂત્રની પ્રસ્તાવના લખવાનું સદ્દભાગ્ય મને પ્રાપ્ત થયેલ. ઈ. સ. ૧૩૪થી ૩૬ના ગાળામાં શાસ્ત્રવિશારદ, આગમજ્ઞાન નિષ્ણાત સદ્ગત આચાર્યશ્રી ઘાસીલાલજી મહારાજ કરાંચી (સંઘ)માં ચાતુર્માસ માટે આવેલ હતા. શ્રી ઘાસીલાલજી મહારાજે સંપાદિત કરેલ ઉપાસકદશાંગ સૂત્ર કરાંચીના સ્થાનકવાસી જૈન સંઘ પ્રકટ કરેલ અને એ વખતે હું કરાચીના સ્થાનકવાસી જૈન સંઘને મંત્રી હેવાથી એ સૂત્રની પ્રસ્તાવના લખવાનું મારા ભાગે આવેલું અને આજે બૃહદ મુંબઈ વર્ધમાન સ્થાનકવાસી જૈન મહાસંઘના આશ્રયે ચાલતી શ્રમણી વિદ્યાપીઠના જ એક વિદ્યાર્થિની મહાસતીજી શ્રી ઉર્વશીબાઈ સ્વામી અનુવાદિત, એ જ સૂત્રની પ્રસ્તાવના લખવાનું સદભાગ્ય મને પ્રાપ્ત થયું છે એ માટે હું ગૌરવ અનુભવું છું. આ સ્થળેથી પુનઃ આ સૂત્રના વિદ્વાન સંપાદકશ્રી ભાચન્દ્રજી ભારિત્ન અને એનાં ગુજરાતી અનુવાદકર્તા સાદવીજી શ્રી ઉર્વશીબાઈના પ્રશંસનીય પ્રયત્નોને બિરદાવી બંનેને ધન્યવાદ–સાધુવાદ સમર્પ છું. મુંબઈ ૫ જૂન, ૧૯૭૫ લિ. ખીમચંદ મગનલાલ વેરા માનદ મંત્રી, શ્રમણી વિદ્યાપીઠ, ઘાટકે પર ·સસ્પાદકીય વક્તવ્ય પુરાતન જીવન-નીતિનું ભવ્ય ચિત્ર–ઉવાસગદશાએ તીર્થકર ભગવાન મહાવીર પિતાના સમયને એક મહાન કાન્તિકારી મહાપુરુષ હતા. તે માનવ-જીવનને એક અખંડ રૂપમાં જોતા હતા અને તેથી તેમણે જીવનના પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં એક સાથે કાન્તિનું આહાન કર્યું. જનસામાન્યની ધારણાઓને નવો વળાંક આપ્યો. પારિવારિક, સામાજિક અને ધાર્મિક ક્ષેત્રમાં તેમણે નવીન ભાવનાઓને સમાવેશ જેમ કર્યો છે તેમ જ ભાષાના ક્ષેત્રમાં પણ એક નવીન દષ્ટિ આપી છે. લોકભાષાને પિતાના ઉપદેશનું વાહન બનાવી મહાવીર સ્વામીએ તેને વિદ્વભાષાની સમકક્ષ બનાવી દીધી. મગધ જનપદ તેમની જન્મભૂમિ હતી, તેથી મગધમાં અને તેના સમીપવર્તી પ્રદેશમાં જનસાધારણ દ્વારા બેલાતી મિશ્રિત ભાષા “અર્ધ- માગધી' નામથી પ્રસિદ્ધ થઈ અને તે ભાષામાં તેમનાં પ્રવચન સંગ્રહ થયો. મહાવીર પછીના જૈનાચાર્યોએ અર્ધમાગધી અને તેના સમાન અન્ય પ્રાદેશિક ભાષાઓ- માં વિશાળ સાહિત્યની રચના કરી છે, જેમાં જ્ઞાન-વિજ્ઞાનની લગભગ બધી શાખાઓને સમાવેશ થઈ જાય છે, ભારતીય તત્વચિન્તનની ધારા વૈદિક, જૈન અને બૌદ્ધ પરમ્પરાની ત્રિવેણીના રૂપમાં પ્રવાહિત થઈ છે, એમાંથી જૈન અને બૌદ્ધ વિચારધારાને સ્ત્રોત પ્રાકૃત ભાષા છે. તેને સમજ્યા વિના આ બહુમૂલ્ય-કિંમતી વિચારધારાઓના મૂલસ્વરૂપને હૃદયંગમ ન કરી શકાય. બૌદ્ધ-પરમ્પરાના ત્રિપિટકની જેમ જૈન પરમ્પરામાં દ્વાદશાંગી ગણિપિટક પ્રસિદ્ધ છે. તે સમગ્ર જૈન-આધ્યાત્મિક તેમ જ દાર્શનિક સાહિત્યની ગંગોત્રી છે. આ બાર અંગોમાં એક ઉપાસકદશાંગ છે, તેનું અહીં દિગ્દર્શન કરાવવું છે. “ઉવાસગદસાઓ” એ દ્વાદશાંગીમાં સાતમું અંગ છે. સામાન્યરૂપે ભારતીય સંસ્કૃતિમાં અને વિશેષતાઓ જૈન પરંપરામાં ત્યાગવગને વધારે મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે, તેના આચાર-વિચારના સંબંધમાં પણ વધારે ઊહાપોહ થયેલ છે અને તે સંબંધી સેંકડે ગ્રન્થોનું નિર્માણ થયું છે. પરંતુ જ્યાં સુધી અમારી જાણ છે ત્યાં સુધી શુદ્ધ ગૃહસ્થ ધર્મનું સાંગોપાંગ પ્રતિપાદન કરનાર “ઉવાસગદેસાએ ભારતને જ નહિ પરંતુ વિશ્વના પ્રથમ ગ્રંથ છે. ઉવાસગદસાઓ” દશ અધ્યયનોમાં વિભાજિત છે. પ્રત્યેક અધ્યયનમાં ભગવાન મહાવીરના એક એક પ્રધાન ઉપાસક ગૃહસ્થ શિષ્યના જીવનને બતાવ્યું છે. એમના જીવનનું ચિત્રણ બહુમુખી છે. તેને જાણવાથી અઢી હજાર વર્ષ પૂર્વના ધાર્મિક, સામાજિક અને પારિવારિક જીવનના અનેક દશ્યો સામે આવી જાય છે. તે સમયમાં ભારતનું કલાકૌશલ કેટલું વધ્યું હતું, ૧૦ ·વિદેશ સાથે આપણો વ્યાપાર કેવી રીતે ચાલતો હતો, નગરો તેમ જ ભવનના નિર્માણમાં કઈ કઈ વાત ઉપર ધ્યાન અપાતું હતું, ઈત્યાદિ અનેક વિષ ઉપર “ઉવાસગદસાઓ” સુંદર પ્રકાશ પાડે છે. ગ્રથના પ્રથમ અધ્યયનમાં ઉપાસક આનંદને પ્રતીક બનાવી ગૃહસ્થ-જીવનનાં સર્વ અંગોનું વિશદ વિવેચન કર્યું છે. આનંદ વાણિજ્યગ્રામને નિવાસી તથા કોટયધીશ વણિકુ હતો. તેનું વ્યક્તિગત જીવન એટલું વિશ્વસનીય અને પ્રામાણિક હતું કે રાજાથી લઈને રંક સુધીના બધા પિતાની ગુપ્તમાં ગુપ્ત સમસ્યાના વિષયમાં તેને પરામર્શ લેતા હતા. સ્વપ્નમાં પણ કેઈને આશંકા થતી ન હતી કે આનંદના કાનમાં જઈ અમારું કેઈ રહસ્ય પ્રગટ થઈ જશે, અર્થાત્ આનંદને કહેલી વાત કોઈ બીજા પાસે જતી ન હતી. આનંદ બધાના માટે આધાર, અવલંબન, પ્રમાણ અને મેઢિ-સ્તંભ સમાન હતા, બધાને પથપ્રદશક હતો. આનંદ પાસે ૧૨ કરોડની સંપત્તિ હતી. તેણે બુદ્ધિપૂર્વક તે સંપત્તિનું વિભાજન કર્યું હતું. ૪ કરોડ સોનામહોરે વ્યાપારમાં રેકી હતી, ૪ કરોડ ભંડારમાં રાખી હતી, ૪ કરોડ મકાન, દુકાન અને ફર્નિચરાદિમાં હતી. વિદેશ સાથે તેને વ્યાપાર ચાલતો હતો. ચાર જહાજ ચારે દિશાઓમાં સમુદ્રયાત્રા કરતાં હતાં. આજે ભારત વિદેશ પાસેથી અન્નની ભીખ માંગી રહ્યું છે, પરંતુ તે સમયની સ્થિતિ આજની પરિસ્થિતિ કરતાં સર્વથા વિપરીત હતી. સમગ્ર દેશ ધનધાન્યથી પરિપૂર્ણ હતો. લોકેક્તિ પ્રસિદ્ધ છે કે અહીં ઘી-દૂધની નદીઓ વહેતી હતી. આ વાતની પુષ્ટિ માટે “ઉવાસગ- દસાઓનું અધ્યયન ઘણું ઉપયોગી છે. આનંદ એ માટે વેપારી હતો, એ જ રીતે મેટે ખેડૂત પણ હતો. તેને ત્યાં પ૦૦ હળથી ખેતી થતી હતી. આ ગ્રન્થમાં બીજા જે ઉપાસકોનું વર્ણન છે તેઓ પણ ૫૦૦ હળોથી ખેતી કરતા હતા. મહાવીરસંઘમાં જાતિના ભેદભાવનું સ્થાન નહિ હોવાના કારણે તેમાં સર્વ. પ્રકારના લોકો હતા. આ દશ ઉપાસકોમાં શાકડાલ ઉપાસક કુંભાર હતું. તે ઘણાં માટીનાં વાસણો બનાવવા અને વેચવાનો ધંધો કરતો હતો, છતાં તેને ત્યાં પણ ૫૦૦ હળથી ખેતી થતી હતી. દશે ઉપાસકેને ત્યાં પ્રચુર સંખ્યામાં ગોપાલન થતું હતું. કેઈને ત્યાં દશ હજાર, કેઈને ત્યાં ચાલીસ હજાર, કેાઈને ત્યાં સાઠ હજાર અને કેાઈના ઘરે એંસી હજાર ગાયે હતી. એ વાત સ્પષ્ટ છે કે પ્રાચીનકાળમાં આજની જેમ રાજનીતિક મહત્ત્વાકાંક્ષાઓની પૂર્તિ માટે ગોરક્ષાના પડકારો કરાતા ન હતા, પરંતુ પ્રત્યેક ગૃહસ્થ પિતાનું ધર્મ-કર્તવ્ય સમજીને પાલન કરતા હતા. આ ગ્રંથનું બારીકાઈથી અધ્યયન કરવાથી પ્રતીત થાય છે કે તે સમયમાં સમ્પત્તિના પ્રમાણમાં ગાયોનું રક્ષણ કરાતું હતું. જેની પાસે જેટલી સંપત્તિ હોય તેણે તે પ્રમાણમાં ગાયે રાખવી જ જોઈએ, એવી એક સામાજિક મર્યાદા હતી. આપણે જોઈએ છીએ કે દશે ઉપાસકેએ આ મર્યાદાનું પાલન કર્યું છે. ૧૧ ·સ્મરણીય છે કે પ્રાચીનકાળમાં દૂધ વેચવું એ નિંદીત કાર્ય મનાતું હતું. મહર્ષિ મનુનું વિધાન છે કે–ચા શૂદ્રો મવતિ : ક્ષીરવિયાત્' અર્થાત્ દૂધ વેચવાથી બ્રાહ્મણ ત્રણ જ દિવસમાં શુદ્ર થઈ જાય છે. આજે પણ અનેક ગામડાના લોકો કે જે આધુનિક સભ્યતામાં દીક્ષિત થયા નથી તે, દૂધ વેચવાને પુત્ર વેચવા સમાન સમજે છે. આ ઉપરથી પ્રશ્ન થાય કે જે દૂધ વેચતા ન હતા તે પછી આ ઉપાસકે આટલી ગાયનું પાલનપોષણ શા કારણે કરતા હશે? તેનો જવાબ એ થઈ શકે છે કે તે સમયમાં ગેપાલનને ઉદ્દેશ્ય કદાચ ગોપાલન જ હતો. ગોજાતિના પ્રત્યે દયા અને પોતાના સાધનહીન પાડોશીઓની સહાયતા પણ તેનું કારણ થઈ શકે છે. ગોપાલન અને ખેડમાં પરસ્પર ઘનિષ્ઠ સંબંધ છે. ખેતી માટે બળદેની આવશ્યકતા રહેતી જે ગાયથી જ પૂર્ણ કરી શકાતી હતી. તે સિવાય મોટા પ્રમાણમાં થનાર ખેતીના માટે, ખાતરની પૂર્તિ માટે પણ પશુપાલનની આવશ્યકતા હતી. જે હોય તે આપણે પૂર્વોક્ત સંખ્યા ઉપર ધ્યાન ન આપતાં તેનાથી ઉપલબ્ધ થનાર સૂચના અને વ્યવસ્થા પર જ ધ્યાન આપવાનું છે. એ વાત નિશ્ચિત છે કે તે સમયમાં ખેતી અને ગોપાલન ગૃહસ્થના કર્તવ્યોમાં અનિવાર્ય રૂપે સમાવિષ્ટ હતા. અને એ કારણથી દેશ ધન-ધાન્યથી પરિપૂર્ણ હતો. આજના જેવી લજજાજનક દીનદશા આ દેશમાં પહેલા ક્યારેય જોઈ ન હતી. ૮ ઉવાસગદસાઓ થી એ જણાય છે કે તે સમયનું દામ્પત્યજીવન ઘણું મધુર હતું. પત્ની માહતી. પત્ની પતિને “દેવાનુપ્રિય” (દેના વલ્લભ) કહી સ બેધન કરતી હતી, અને પતિ પત્નીને “દેવાનુપ્રિયા” કહેતા હતા. આ સાધન કેવું સરસ, કેવું મધુર અને કેટલું આકર્ષક સંબંધન છે! પારસ્પરિક વાર્તાલાપમાં બીજાને માટે પણ આ સંબોધનને ઉપગ થતો હતો. જોકે “ઉવાસગદસાઓ” કાવ્ય-ગ્રંથ નથી, ગૃહસ્થની જીવનનીતિ જ તેને મુખ્ય પ્રતિપાદ્ય વિષય છે; છતાં પણ તેમાં જ્યાં ત્યાં સાહિત્યિક સૌન્દર્ય પણ દષ્ટિગોચર થાય છે. ઉપાસક કામદેવને સાધનાથી ચલાયમાન કરવા માટે ઉદ્યત પિશાચતું આનખશિખાન્ત વર્ણન ઘણું જ મનોરંજક છે. પિશાચ બેડોળ અને ભયાનક હતો. તેનું માથું પશુઓને ભૂસું ખાવાનો વાંસનો ટોપલે ઉધે કર્યો હોય તેના જેવું હતું. ઘઉં, આદિની મંજરીના તંતુ સમાન રૂક્ષ, જાડા અને ભૂરા રંગના તેના કેશ હતા. ઘડાના નીચેના ભાગ જેવું લાંબું અને પહેલું તેનું કપાળ હતું. નળિયાની પૂંછડી સમાન વિખરાયેલા વાળથી વિકૃત અને બીભત્સ તેની ભ્રમર હતી. હમણ ભસ્મ કરી દેશે એવી ગોળ આંખે મુખથી બહાર નીકળેલી હતી. દેડકાના નાક સમાન નાક હતું અને તેમાં ખાડાની જેવા બે મોટા મોટા છેદ હતા. જોડાયેલા બે ચૂલાની જેવા નાસિકાપુટ હતા. ઘડાની પૂંછ સમાન ભૂરા રંગની મૂછ હતી. ઊંટના હેઠે જેવા બંને હોઠે લાંબા હતા. હળની ફાળ જેવા તીકૂણ દાંત હતા. ગાલ ખાડી જેવા દેખાતા હતા. તેનો રંગ ભૂરો અને સ્પર્શ કઠેર હતો. બે મૃદંગ સમાન બે ખભા હતા. મેટા નગરની ફાટક સમાન વક્ષસ્થળ વિસ્તારવાળું હતું. ભુજા કાઠી સમાન અને હથેળી ચકકીના પથ્થર સમાન જાડી હતી. હાથની આંગળીઓ ચટણું વાટવાના પથ્થર સમાન જાડી અને ચપટી હતી. હજામની પેટી જેવાં બે ૧૨ ·સ્તનો વક્ષસ્થળ ઉપર લટકતાં હતાં. નાભિ વણકરના, વસ્ત્રોમાં આર ચડાવવાની હૂંડી સમાન હતી. આ પ્રકારની અસાધારણ શરીર-સંપત્તિની સાથે તેની વેષભૂષા પણ અલબેલી હતી. ભૂકુટિ ચડેલી હતી અને મોઢામાંથી બહાર નીકળેલી જીભ લંબકારા મારતી હતી. મસ્તક ઉપર કાકડાની માળા હતી. કાનમાં કુંડળની જગ્યાએ નોળિયા લટકતા હતા. વક્ષસ્થળ ઉપર સર્પરાજ સુશોભિત હતો. ભારતમાં પ્રચલિત થયેલા અસંખ્ય વાદમાં એક નિયતિવાદ પણ પ્રાચીન વાદ છે, જેની છાપ આજ પણ લોકોમાં ઘણે ભાગે અંકિત છે. ઉપનિષદમાં પણ જ્યાં ત્યાં આ વાદને ઉલ્લેખ મળે છે. પણ જણાય છે કે, તેને દાર્શનિક રૂપ મહાવીરના સમકાલીન અને થોડા સમય સુધીના તેના અનુયાયી સંખલિપુત્ર ગોશાલકે આપેલ છે. નિયતિવાદ અનુસાર ઉત્થાન, ક, શારીરિક બળ, આત્મિક વિર્ય, પુરુષકાર અને પરાક્રમથી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થતી નથી. સર્વ પદાર્થ નિયત છે, ભવિતવ્યતાને આધીન છે. અને જે થવાનું છે તે થઈને જ રહે છે. માનવીય પુરુષાર્થ ભવિતવ્યતાની આગળ અકિંચિત્કર છે. આ મન્તવ્યના આધાર ઉપર ગોશાલકે અલગ સંપ્રદાયની સ્થાપના કરી અને કેટ કેટિ જન તેના અનુયાયી બન્યા. ભગવાન મહાવીર નિયતિવાદના વિરુદ્ધ પુરુષાર્થવાદ ઉપર વિશ્વાસ રાખતા હતા. તેમનું મંતવ્ય એ હતું કે નિયતિવાદ માનવ જીવનમાં અકર્મયતા અને આળસનો જનક છે. પ્રકૃત ગ્રંથમાં નિયતિવાદનો નિરાસ કરી પુરુષાર્થવાદનું પ્રબળ યુક્તિઓથી સમર્થન કર્યું છે. મનુષ્યને આ લોક અને પરલોકમાં જે કંઈ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે તે તેનાં બળ, વીર્ય, પુરુષાર્થ અને પરાક્રમનું જ ફળ છે. કેવળ નિયતિવાદ આળસુ લોકોના મગજની ઉપજ છે. “ઉવાસગદસાઓમાં બે જગ્યાએ આ વાદની ચર્ચા છે તેથી સ્પષ્ટ જણાય છે કે તે સમયના લોકો નિયતિવાદના-અકર્મણ્યતાના ચક્કરમાં પડી ગયા હતા, તેથી આ ભ્રમણથી તેઓને ઉદ્ધાર કરો અત્યંત આવશ્યક હતો. ૧ - આજની દેષપૂર્ણ સામાજિક વ્યવસ્થાએ આર્થિક સંઘર્ષને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે અને આ સંઘર્ષના કારણે ભિન્ન ભિન્ન વગ સ્થપાયું છે. વિશ્વની વર્તમાન અશાન્તિનું આ મૂળ છે. પરંતુ પ્રાચીન ભારતમાં આવા પ્રકારની અશાંતિ ન હતી. તેનાં કારણોના સંબંધમાં મતભેદ થઈ શકે છે, છતાં પણ “ઉવાસગદસાઓમાં વર્ણન કરેલ ચારિત્રથી જે ફલિતાર્થ નીકળે છે તેના તરફ અવશ્ય ધ્યાન આપવું જોઈએ. કદાચિત તેનાથી આપણે સમસ્યાઓના સમાધાનમાં સહાયતા મળી શકે. ઉપાસક આનન્દ ભગવાન મહાવીરની પાસેથી ૧૨ વ્રતોને સ્વીકાર્યા. તેમાં અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય અને બ્રહ્મચર્ય તે હતાં જ, તે સિવાયનાં પરિગ્રહ પરિમાણ, ગોપગપરિણામ, અનર્થદંડત્યાગ અને અતિથિસંવિભાગવત વિશેષરૂપે ઉલ્લેખનીય છે, તેને અર્થવ્યવસ્થાની સાથે સીધો સંબંધ છે. પરિગ્રહ પરિમાણ વ્રતમાં તેણે અસીમ તૃષ્ણાને નિયંત્રિત કરવા માટે ધન-ધાન્ય આદિની મર્યાદા કરી હતી. ગોપગપરિમાણવ્રતમાં તેણે એક જ વાર ઉપયોગમાં આવનારા આહારદિને ૧૩ ·અને વારંવાર ઉપયોગમાં આવનાર પદાર્થોનું પરિમાણ નિશ્ચિત કરી લીધું હતું. અનર્થદંડત્યાગ વ્રત ગ્રહણ કરી જીવનમાં અનુપયોગી સર્વ સામગ્રીનો ત્યાગ કરી દીધો હતો. આ ત્રણ વ્રતની મર્યાદાની અંદર જે કંઈ તેની પાસે હતું તેને પણ તે સંવિભાગ કરતા હતા. આચાર્ય વિનોબા આજે જે ભૂમિ અને ધનને વેચવા માટે પ્રયત્નશીલ છે તેનું સંવિભાગવત સ્મરણ કરાવે છે. આનંદ આદિ દશે ઉપાસકોએ વ્રત અંગીકાર કર્યા હતાં. લોભ અને તૃષ્ણાનું આ નિયંત્રણ રાજશાસન દ્વારા નિર્મિત કોઈ કાનૂનથી થયું ન હતું પરંતુ અપરિગ્રહી મહાત્માઓ દ્વારા ઉપદિષ્ટ ધર્મશાસનના વિધાનથી થયું હતું. આ સરછાએ સ્વીકારેલ વિધાન હતું જેમાં કેઈપણ પ્રકારનું બંધન ન હતું. જે કઈ બંધન હોય તો તે એ હતું કે આ વ્રતોનો સ્વીકાર કર્યા વિના કેાઈ “ઉપાસક' પદ પ્રાપ્ત થઈ શકે નહિ. માત્ર ભગવાન મહાવીર પાસે આ વ્રતને અંગીકાર કરનારાઓની સંખ્યા લાખની હતી. કુલ સંખ્યા તો તેથી પણ વધારે હશે જેને કોઈ ઉલ્લેખ મળતો નથી. જે દેશમાં અંતરાત્માથી પ્રગટ થયેલી આ પ્રકારની જીવનનીતિ પ્રચલિત હોય, તેમાં વર્ગ-સંઘર્ષ માટે કોઈ અવકાશ ન હોઈ શકે. વિનોબાજીના સર્વોદય આંદોલનના રૂપમાં ભારત આ માર્ગની તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ઈ. સ. ૪થી સદીના દાર્શનિક આચાર્ય સમન્તભ આ શાસનને “સર્વોદયતીર્થ”નું નામ આપી સમસ્ત આપત્તિઓને અંત કરનાર જાહેર કરેલ હતું. સામાન્ય રૂપે સમજાય છે કે આધ્યાત્મિક ઉત્કર્ષ માટે મનુષ્ય ગૃહત્યાગ કરી સાધુ- સંન્યાસી બનવું જોઈએ. એ વિના પારલૌકિક સાધનાનો સંભવ નથી. પરંતુ “ઉવાસગદસાઓમાં વણિત દશ ઉપાસકેમાંથી એક પણ એવું નથી કે જેણે ગૃહત્યાગ કરી વનનું શરણ લીધું હોય. આ ગ્રંથના અવકનથી એ સ્પષ્ટ જણાય છે તે સમયને ધર્મ આજની જેમ આડંબરમય ન હતા, પ્રદર્શનાત્મક ન હતું, પરંતુ શાંત સાધનામય હતો અને વ્યક્તિકલ્યાણને સમાજ- કલ્યાણની સાથે ગાઢ સમન્વય હતો. ધર્મનું અધિકાંશ વિધાન સમાજશ્રેયને જ આત્મશ્રેયનું રૂપ પ્રદાન કરે છે એ કહેવું અનુચિત નથી. પરંતુ ધીમે ધીમે સમવયની આ કડી ટૂટી ગઈ અને ધર્મ વ્યક્તિ પરક બની ગયે. એના વિરોધમાં આજે સમાજવાદનો જન્મ થ છે, જેમાં વ્યક્તિનું કેઈ સ્થાન નથી. “ઉવસગદસાઓમાં આપણે આ બંને તને વ્યક્તિ અને સમાજનો-ઘણો સુંદર સમન્વય જોઈ શકીએ છીએ, જેના આધાર ઉપર જ વિશ્વશાંતિની સ્થાયી ઈમારત ઊભી કરવી જોઈએ. ઉવાસગદસાઓ” ભારતીય સામાજિક વ્યવસ્થાની જાણકારી માટે મહત્વપૂર્ણ સામગ્રી પ્રસ્તુત કરે છે, તેમાં સંદેહ નથી. ઉદાર અને સૂકમ દષ્ટિથી તેનું અધ્યયન કરવામાં આવે અને તેના પ્રકાશમાં વર્તમાનકાલીન સમસ્યાઓનું સમાધાન ગોતવામાં આવે તો આપણું ઘણા પ્રશ્નોનું સમાધાન થઈ જાય. શ્રમણી વિદ્યાપીઠ, ઘાટકોપર, ૧-૭–૭પ શભાચન્દ્ર ભારિત્ન ૧૪ ·અનુક્રમ વિષય પ્રથમ અદયયન આનંદ બીજું અધ્યયન કામદેવ ૩૨ ત્રીજું અધ્યયન ચુલની પિતા ४८ ચોથું અધ્યયન સુરાદેવ ૫૭ ચુલશતક ૬૧ પાંચમું અધ્યયન છ અધ્યયન સાતમું અધ્યયન કંડોલિક ६४ - સકડાલપુત્ર ७० આઠમું અધ્યયન મહાશતક ૯૨ નવમું અધ્યયન નન્દિનીપિતા ૧ ૦૪ દશમું અધ્યયન સાહિપિતા १०६ સંગ્રહગાથાઓ ૧૦૮ પરિશિષ્ટ–સંગ્રહગાથાઓનો અર્થ ૧ ૦૯

·No text on this page.

·.
સમર્પણ
૦:
સ્રોફાષ્ટ્ર
કેસરી
પુનીતાઝ્માં સ્વર્ગાસીન
ગુરૂદેવ
શ્રી પ્રાણલાલજી
મહારાજ
સાહેબ!
સાહિત્ય-સંસામાં પ્રથમ પગ મૂકવાની
પૂણ્ય-વલામાં આપના અસીમ-અના
ઉપકારી અને અલંગ્રહો અમેટા ટસ્કૃતિ પર
પશુ પ્રતિબિંબિત થઈ ધા છે. એ અનંત
ઉપકારો અને અનુગ્રહોના ગુરૂત૨ ભા૨Pતિ
મુક્ત થવાને નહિ, પણ એના માત્ર
સ્વીકૃતિ અને અભિવ્યક્તિ માટે
ખિાં ૨ચના:aખોustucu 'કa
કમલોમાં સાદ8 ક્ષવિનય
સમપિત કaએ છીએ.
સાદી દિશી
0
ઉપાસક શાં
સંવત ૨૦૩૧

·No text on this page.

·ઉપાસકદશાંગ-સૂત્ર પ્રથમ અધ્યયન આને १. तेणं कालेणं तेणं समएणं चंपा नाम તે કાલે અને તે સમયે ચશ્મા નામક થરી થા વળતો . પુuTHદ્દે નગરી હતી. વર્ણક-તેનું વર્ણન ઔપપાતિક ફg | વ| સૂત્ર પ્રમાણે સમજી લેવું, (તેના ઈશાન ખૂણામાં) પૂર્ણભદ્ર નામનું ઉદ્યાન હતું. વણુંક. ૨. તે જે તે સમg સળંસુને તે કાલે અને તે સમયે આર્ય સુધર્મા સમોસરા, નાવ નq qqવાસમાને સ્વામી સમસ્ય-પધાર્યા. સુધર્મા સ્વામીના વં વાલીન નું મં! મળે જયેષ્ટ અંતેવાસી આર્ય જંબૂ સ્વામીએ भगवया महावीरेणं जाव संपत्तेणं छट्ठस्स તેમની ઉપાસના કરતાં પૂછ્યું: ભગવન્! સંગલ્સ નાયાથટ્ટીનું યમ અહંત યાવત્ નિર્વાણને પ્રાપ્ત થયેલા पण्णत्ते, सत्तमस्स णं भंते ! अंगस्स શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે જ્ઞાતાધર્મકથા उवासगदसाणं समणेणं जाव संपत्तेणं નામક છઠા અંગને આ અર્થ કહ્યો છે, केठे अ पण्णत्ते?' જે મેં તમારા પાસેથી સાંભળે છે. તો ઉપાસકદશા નામક સાતમાં અંગને શ્રમણ યાવત્ નિર્વાણને પ્રાપ્ત થયેલા ભગવાન મહાવીરે શો અર્થ કહ્યો છે? ३. एवं खलु जम्बू! समणेणं जाव सम्पत्तेणं सत्तमस्स अंगस्स उवासग- दसाणं दस अज्झयणा पण्णत्ता । तं –ાદેશ, कामदेवे ૨૨, હે જબૂ! શ્રમણ ચાવત્ નિર્વાણને પ્રાપ્ત થયેલા ભગવાન મહાવીરે ઉપાસકદશા નામક સાતમી અંગના દશ અધ્યયન કહેલાં છે. તે આ પ્રમાણેઃ (૧) આનંદ ·ઉપાસક દશાંગ ૨ गाहावइचुलणीपिया३, सुरादेवे४, (२) महेव (3) पति युद्धनी पिता चुल्लसयए५, गाहावइकुंडकोलिए६, (४) सुशहन (५) युद्धसशत (६) ७- सद्दालपुत्ते७, महासयए८, नंदिणी- पति પતિ કુંડકાલિક (૭) સકડાલપુત્ર पिया९, सालिहीपिया१० । (८) महशत (1) नाहिनीपिता भने (१०) सासिहायता. .. । ४. जइ णं, भंते ! समर्णणं जाव सम्पत्तेणं જંબૂ ઃ હે ભગવાન! શ્રમણ યાવત્ નિર્વાણને सत्तमस्स अंगस्स उवासगदसाणं दस પ્રાપ્ત થયેલા ભગવંત મહાવીરે ઉપાસક- अज्झयणा पण्णत्ता, पढमस्स णं દશી નામક સાતમાં અંગના દશ દિચ- भंते ! समणेणं जाव सम्पत्तेणं के यन। हेसा छ, त। हे भगवान! श्रम अटे पण्णत्ते? ચાવતુ મોક્ષને પ્રાપ્ત થયેલા ભગવંત મહાવીરે પ્રથમ અધ્યયનનો શો અર્થ यो छ? ५. एवं खलु जम्बू ! तेणं कालेणं सुवर्भा : है यू, ते आणे ने त समये तेणं समएणं वाणियगामे नामं वाणिज्ययाम नामे न तु.. . नयरे होत्था। वण्णओ । तस्स णं ते पाणिन्ययाम नगरनी पडा२ शान वाणियगामस्स नयरस्स बहिया उत्तर- शुभां इतिहाश नाम येत्य तु... पुरत्थिमे दिसी-भाए दूइपलासए नाम તે વાણિજયગ્રામમાં જિતશત્રુ નામક રાજા चेइए होत्था। तत्थ णं वाणियगामे હતો. તેનું વર્ણન ઔપપાતિક સૂત્ર પ્રમાણે नयरे जियसत्तू नाम राया होत्था । नाए. वण्णओ । णं वाणियगामे आणंदे नाम गाहावई परिवसइ अड्ढे जाव अपरिभूए । तत्थ ६. तस्स નમક णं आणंदस्स गाहावइस्स તે વાણિજયગ્રામમાં આનંદ चत्तारि हिरण्णकोडीओ निहाणप- गृहपति २हेते। तो. ते संपन्न अने उत्ताओ, चत्तारि हिरण्ण- બીજા કેઈથી પરાભવ ન પામનાર હતો. कोडीओ वुढिपउत्ताओ, · चत्तारित मानद गृहपतिने या२ डिएट हिरण्ण-कोडीओ पवित्थरपउत्ताओ, નિધાનમાં, ચાર હિરણ્યકેટિ વ્યાજમાં ·3 પ્રથમ અધ્યયન दस-गो-साहस्सिएणं चत्तारि वया, वएणं होत्था । અને ચાર હિરણ્યકેટિ ધનધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રોકાયેલી હતી. વળી તેને દશ હજાર ગાના એક વ્રજના હિસાબે ચાર બજે હતા. ७. से णं आणंदे गाहावई बहूणं ते मान गृहपति || पनि राईसर जाव सत्थवाहाणं बहूसु कोरे यावत् साथ पाना ५९॥ भां, कज्जेसु य कारणेसु य मंतेसु य મંત્ર-વિચારમાં તથા કુટુમ્બોમાં ગુહ્ય રહા, कुडुम्बेसु य गुज्झेसु य रहस्सेसु य નિ અને વ્યવહારોમાં પૂછવા ગ્ય, निच्छएसु य ववहारेसु य आपुच्छ સલાહ લેવા યોગ્ય હતા. પોતાના કુટુમ્બને णिज्जे पडिपुच्छणिज्जे, सयस्सवि य પણ આધાર, પ્રમાણભૂત યાવત બધા કાર્યોને णं कुडुम्बस्स मेढी, पमाणं, आहारे, વધારનાર હતો. आलंवणं, चक्खू, मेढीभूए जाव सव्व- कज्जवड्ढावए यावि होत्था । जाव ८. तस्स णं आणंदस्स गाहावइस्स તે આનંદ ગૃહપતિને શિવાનન્દા નામે सिवनंदा (सिवानन्दा) नामं भारिया ભાર્યા હતી. તે પરિપૂર્ણ અંગવાળી, होत्था, अहीण सुरूवा । થાવત્ સુંદર રૂપવાળી, આનંદ ગૃહપતિને आणंदस्स गाहावइस्स इट्ठा, आणंदेणं પ્રિય અને આનંદ ગૃહપતિની સાથે गाहावइणा सद्धि अणुरत्ता, अविरत्ता, सतु२७१ पने पने पवित थयेसी । इठे सद्द० जाव पंचविहे माणुस्सए શબ્દાદિ મનુષ્ય સંબંધી કામ અને ભાગોને कामभोए पच्चणुभवमाणी विहरइ । અનુભવ કરતી હતી. ९. तस्स णं वाणियगामस्स बहिया ते वाशुन्ययाम ना२नी ५४२ शान- उत्तरपुरथिमे दिसीभाए एत्थ भां सा नामे सनिवेश-पनगर णं कोल्लाए नामं सन्निवेसे होत्था । तो. ते सद्धियाणा, निरुपद्रव, शनीय, रिद्ध-त्थिमिय पांसादीए; સુંદર યાવત્ મનને પ્રસન્ન કરનાર હતો. दरिसणिज्जे, अभिरूवे, पडिरूवे । जाव ·ઉપાસકદશાંગ ૪ १०. तत्थ णं कोल्लाए સન્નિવેસે તે કલ્લાક સંનિવેશમાં આનંદ ગૃહપતિના સાવ ફિટ્સ વહુ પિત્તળોડું- ઘણા મિત્ર, જ્ઞાતિજનો, સ્વછીય, સ્વજન, f-સચF-સંઘ-પૂરિનને પરિવર્સ૬, સંબંધી અને પરિજન હતા. તે ધનિક અને अड्ढे जाव अपरिभूए । સમર્થ હતો. ११. तेणं कालेणं तेणं समएणं समणे भगवं महावीरे जाव समोसरिए। परिसा निग्गया । कूणिए राया जहा, तहा जियसत्तू निग्गच्छइ । निग्गच्छित्ता जाव पज्जुवासइ । તે કાળે અને તે સમયે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર પધાર્યા. પરિષદ નીકળી અને વાંટીને પાછી ગઈ. કાણુકરાજાની પેઠે વંદન કરવાને નીકળે. નીકળીને યાવત પર્ય પાસના કરી. જિતશત્રુરાજા १२. तए णं से आणंदे गाहावई इमीसे ત્યાર પછી આનંદ ગૃહપતિ મહાવીર સ્વામી પ રુદ્ધ સમાને “ વહુ આવ્યાની આ વાત સાંભળી ને કે શ્રમણ समणे जाव विहरइ, तं महप्फलं, जाव ભગવાન મહાવીર વિહરે છે તે અરિહંત છામિ નું ગાવ ઉન્ગવાસ' પુર્વ ભગવંતેનું નામ શ્રવણે પણ મહાફળવાળું સપે, संपेहित्ता हाए, सुद्धप्पा તો વંદન–નમસ્કાર વગેરેનું કહેવું મહા- મારું વડું વેરરિSિ, 3g- ફળવાળું હોય તેમાં શું કહેવું ? માટે महग्घाभरणालंकियसरीरेसयाओ गिहा જાઉં અને ચાવતુ તેમની પર્યપાસના ओ पडिणिक्खमइ, पडिनिक्खमित्ता કરું, એવો વિચાર કરે છે. વિચાર કરી सकोरेण्ट मल्लदामेणं छत्तेणं धरिज्ज શુદ્ધ અને સભામાં પ્રવેશ કરવા લાયક વસ્ત્રો माणेणं मणुस्सवग्गुरा પરિવિવારે ધારણ કરી અલ્પ અને મહામુલ્ય અલંકાર પાયવારવા વાળા નર વડે અલંકૃત શરીરવાળો થઈ પિતાના ઘરથી मज्झं मझेणं निग्गच्छइ, निग्गच्छित्ता બહાર નીકળે છે. નીકળીને કરંટ પુષ્પોની નેણામેવ ફૂપાસે જે, નેળેવ સમો માળાથી યુક્ત છત્ર ધારણ કરી મનુષ્યના નવું મહાવીરે તેણેવ ૩વી છે, સમૂહથી વીંટાયેલ, પગે ચાલીને વાણિજય- કવાયત્તા તિવૃત્તો ગાયાર્થિ ગ્રામ નગરના મધ્યભાગમાં થઈને નીકળે છે पयाहिणं करेइ, करेत्ता वंदइ नमसई અને જ્યાં દૂતિપલાશ ચૈત્ય અને જયાં जाव पज्जुवासइ । શ્રમણ ભગવાન મહાવીર છે ત્યાં આવે છે. આવીને ત્રણ વાર જમણી બાજુથી પ્રદક્ષિણા ·૫ પ્રથમ અધ્યયન કરે છે. પ્રદક્ષિણા કરી વંદન–નમસ્કાર યાવત્ પર્યું પાસના કરે છે. १३. तए णं समणे भगवं महावीरे आणंदस्स ત્યાર બાદ શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે આનંદ गाहावइस्स, तीसे य महइ-महालियाए ગૃહપતિને તથા અત્યંત મેટી પરિષદને રિસાઈ નાવ ઘટ્ટ | પરિસા ધર્મોપદેશ કર્યો. પરિષદ પાછી ગઈ અને ઘડિયા, રાયા ૨ યો ! રાજા પણ પાછા ગયે. १४. तए णं से आणंदे गाहावई समणस्स ત્યાર બાદ આનંદ ગૃહપતિ શ્રમણ ભગવંત મવિર મવીરસ્ય ચંતિ, ઘરH મહાવીરની પાસે ધર્મ સાંભળી, અવધારી सोच्चा निसम्म हट्ठ-तुटु जाव एवं પ્રસન્ન અને સંતુષ્ટ થઈ આ પ્રમાણે બોલ્યો : वयासी -सद्दहामि णं भंते ! णिग्गंथं હે ભગવન્! નિર્ચન્ય પ્રવચન ઉપર શ્રદ્ધા કરું पावयणं, पत्तियामि णं भंते ! णिग्गंथं છું. ભગવન્! હું નિન્ય પ્રવચન ઉપર વિયા, રોજિ મંતે ! નિરર્થે પ્રતીતિ કરું છું. હે ભગવન! હું નિર્ચન્ય પ્રવચન પાયા, ઉમેર્યું, મતે ! તમેય, ઉપર રુચિ કરું છું. ભગવન! તમે કહો છો મેતે ! વિહતમાં, મંતે ! રૂછિયમેય, તે એમ જ છે. હે ભગવન તેમ જ છે. હે મેતે ! દિછિંમેય, અંતે! રૂછિયે ભગવન્! તે સત્ય છે. હે ભગવન્! એ મને રિલ્શિયમેય, અંતે ! સે ગયં તુમે ઈષ્ટ છે. એ મને સ્વીક્ત છે અને ઇચ્છિત वयह त्ति कटु, जहा णं देवाणुप्पियाणं અને પ્રતીચ્છિત છે. દેવાનુપ્રિય ! આપની अंतिए बहवे राईसर-तलवर-माडंबिय પાસે જેમ ઘણા રાજા, યુવરાજ, રાજસ્થાનીય कोडुम्बिय- सेट्ठि-सेणावई-सत्थवाहप्प પુરુષ, માંડલિકે, કૌટુમ્બિક, શ્રેણી, સેનાપતિ भिइआ मुण्डा भवित्ता अगाराओ અને સાર્થવાહો વગેરે મુંડ થઈને ગૃહવાસથી अणगारियं पव्वझ्या, नो खलु अहं નીકળી મુનિ થયા તેવી રીતે હું પ્રયા तहा संचाएमि मुंडे जाव पव्वइत्तए । ગ્રહણ કરવામાં સમર્થ નથી. હું તો દેવાનુ- अहं णं देवाणुप्पियाणं अंतिए પ્રિયની પાસે પાંચ અણુવ્રત અને સાત पंचाणुव्वइयं सत्त सिक्खावइयं दुवाल શિક્ષાત્રત આવી રીતે બાર પ્રકારના ગૃહ- सविहं गिहिधम्म पडिवज्जिस्सामि । ધર્મને સ્વીકાર કરીશ. ભગવાને કહ્યુંઃ દેવીનુ- વાસુદું, લેવાનુfuથી ! પડવંઘ પ્રિય ! જેમ સુખ ઊપજે તેમ કરો–ઈચ્છો હું ! પ્રમાણે કરો. પ્રતિબન્ધ ન કરે.

·ઉપાસકંદશાંગ ૬ १५. तए णं से आणंदे गाहावई समणस्स भगवओ महावीरस्स अंतिए तप्पढमयाए थूलगं पाणाइवायं पच्चक्खाइ, जावज्जीवाए दुविहं तिविहेणं न करेमि न कारवेमि, मणसा वयसा कायसा । ત્યાર બાદ આનંદ ગૃહપતિ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસે સર્વપ્રથમ સ્થૂલ પ્રાણાતિ- પાતનું પ્રત્યાખ્યાન કર્યું કે હું યાવત જીવન મન વચન અને કાયા વડે થૂલ પ્રાણાતિ- પાતનું આચરણ નહિ કરું અને નહિ કરાવું. ૨૬. તયાાંતર ૨ નું પૂજન મુસાવાયું ત્યાર પછી તે સ્થૂલ મૃષાવાદનું પ્રત્યાખ્યાન पच्चक्खाइ, जावज्जीवाए दुविहं रे કે હું યાવત જીવન મન વચન બે तिविहेणं, न करेमि न कारवेमि, કરણ ત્રણ યોગથી મૃષાવાદ કરું નહિ, मणसा वयसा कायसा । કરાવું નહિ મન, વચન, કાયાથી. १७. तयाणंतरं च णं थूलगं अदिण्णादाणं ત્યાર પછી સ્થૂલ અદત્તાદાનનું પ્રત્યાખ્યાન पच्चक्खाइ નાઝીવાણુ દુવિરું કરે છે. જીવનપર્યત દ્વિવિધ ત્રિવિધે–મન तिविहेणं, न करेमि न कारवेमि વચન અને કાયા વડે અદત્તાદાન નહિ કરું અને નહિ કરાવું. मणसा वयसा कायसा । વતના १८. तयाणंतरं च णं सदारसंतोसिए ત્યાર પછી સ્વદાસન્તોષ સંબંધી પરિમા કરે, નિનૈત્થ ઇવેTU સંબંધમાં પ્રત્યાખ્યાન કર્યું. એક શિવાનન્દી सिवानंदाए भारियाए, अवसेसं सव्वं પત્ની સિવાય બાકીની સ્ત્રીઓ સાથે મિથુન- मेहुणविहिं पच्चक्खामि । વિધિનું પ્રત્યાખ્યાન કરું છું. १९. तयाणंतरं च णं इच्छाविहिपरिमाणं ત્યાર બાદ ઈચ્છીનું પરિમાણ કરતો હિરણ્ય રમાણે હિરાસુoorવિિિરમાનું અને સુવર્ણનું પરિમાણ કરે છે. ચાર રે, નન્સી UTોકf હિરણ્યકેટિ નિધાનમાં, ચાર હિરણ્યકેટિ નિડ્ડાળપત્તાંદું, ચઠ્ઠિ ગુદ્ધિ- વ્યાજમાં અને ચાર હિરણ્યકોટિ ગૃહ અને पउत्ताहि, चरहिं पवित्थं रपउत्ताहिं, ગૃહપકરણના વિસ્તારમાં રેકેલી છે. તે વ્યવસે સ સુવઇrff સિવાય બાકીના હિરણ્ય-સુવર્ણ વિધિને पच्चक्खामि । ત્યાગ કરું છું ·७ પ્રથમ અધ્યયન २०. तयाणंतरं च णं चउप्पयविहि તે પછી ચતુષ્પદ વિધિનું પરિમાણ કરે છે. परिमाणं करेइ, नन्नत्थ चउहि वएहिं દશ હજાર ગાયનું એક વ્રજ તેવાં ચાર વ્રજે दसगोसाहस्सिएणं वएणं, अवसेसं सिवाय पाहीना यतु पहनु प्रत्ययान सव्वं चउप्पयविहिं पच्चक्खामि । छु २१. तयाणंतरं च णं खेत्त-वत्थुविहि- त्या२ या क्षेत्र-वार-तुर्नु परिभाए रे छ. परिमाणं करेइ, नन्नत्थ पंचहिं જેનાથી સો વીઘા ખેડી શકાય એવું એક हलसएहिं नियत्तण-सइएणं हलेणं હળ, એવા પાંચસો હળો સિવાય અન્ય अवसेसं सव्वं खेत्तवत्थुविहि या क्षेत्र-वास्तुनु प्रत्याध्यान छु. पच्चक्खामि । २२. तयाणंतरं च णं. सगडविहिपरिमाणं ત્યાર પછી ગાડાનું પરિમાણુ करेइ, नन्नत्थ पंचहि सगडसएहि महार બહાર દેશાન્તરમાં ગમન કરવા યોગ્ય दिसायत्तिएहिं, पञ्चहि सगडसएहिं પાંચસે ગાડા અને માલને વહન કરનારા संवाहणिएहिं, अवसेसं सव्वं वाहणविहिं પાંચસે ગાડા ઉપરાંત બધા શકટોનું પ્રત્યા- पच्चक्खामि । ખ્યાન કરું છું. करेइ, २३. तयाणंतरं च णं वाहणविहिपरिमाणं ત્યાર બાદ વહાણનું પ્રત્યાખ્યાન કરે છે. नन्नत्थः चउहिं वाहणेहिं દેશાન્તરમાં મોકલવા યોગ્ય ચાર વહાણે दिसायत्तिएहिं, चउहिं वाहणेहिं सिवाय पाटीना राणेनु प्रत्याध्यान संवाहणिएहि, अवसेसं सव्वं सगडविहिं छु: पच्चक्खामि । २४. तयाणंतरं च णं उवभोगपरिभोगविहिं ત્યાર બાદ ઉપભોગ–પરિગ વિધિનું પ્રત્યા- पच्चक्खाएमाणे, उल्लणियाविहि ખ્યાન કરતા અંગભુષણ–શરીર લુંછવાના परिमाणं करेइ । नन्नत्थ एगाए ટુવાલ આદિનું પરિમાણ કરે છે. એક गंध-कासाईए, अवसेसं सव्वं सुगंधी सास पास सिवाय मान या उल्लणियाविहिं पच्चक्खामि । શરીર લુંછવાના બધા ટુવાલ આદિના પ્રત્યાખ્યાન કરું છું, ·૪ ઉપાસકદશાંશ २५. तयाणंतरं च णं दंतवणविहिपरिमाणं વારે | नन्नत्थ एगेणं अल्ललट्ठी महुएणं, अवसेसं दंतवणविहिं पच्चक्खामि । ત્યાર પછી દાતણની વિધિનું પરિમાણ કરે છે. એક લીલા જેઠીમદના દાતણ સિવાય બાકીના દાતણનો ત્યાગ કરું છું. ૨૬. તાવંત ૨ જ વિહિંપરિમાઇ ત્યાર પછી ફળવિધિનું પરિમાણ કરે છે. करेइ । नन्नत्थ एगेणं खीरामलएणं, એક મધુર આમળાના ફળ સિવાય બાકીના अवसेसं फलविहिं पच्चक्खामि । ફળનો ત્યાગ કરું છું. २७. तयाणंतरं च णं अभंगणविहिपरिमाणं ત્યાર પછી માલિશ કરવાના તેલ આદિ करेइ । नन्नत्थ सयपागसहस्सपागेहिं વસ્તુઓનું પરિમાણ કરે છે. શતપાઃ- तेल्लेहि अवसेसं માવિષ્ઠ સી વસ્તુઓ ભેળવી અને સૌ વાર ઉકાળીને पच्चक्खामि । તૈયાર કરેલ અને સહસ્ત્રપાક તેલ સિવાય બીજાં માલિશ કરવાના તેલનું પ્રત્યાખ્યાન २८. तयाणंतरं च णं उब्वट्टणविहिपरिमाणं ત્યાર બાદ ઉદ્વર્તન વિધિનું પરિમાણ કરે છે. વડું नन्नत्थ एगेणं सुरहिणा (ઉવર્તન એટલે ઉબટન–સુગંધિત ચૂર્ણ ઘટ્ટ, અવસે િઆદિ) એક સુગન્ધી-ગબ્ધ ચૂર્ણ સિવાય पच्चक्खामि । બાકીના ઉદ્વર્તન વિધિનો ત્યાગ કરું છું. કરે છે २९. तयाणंतरं च णं मज्जणविहिपरिमाणं ત્યાર પછી સ્નાનની વિધિનું પરિમાણ કરે. નન્નઈ અહિં ક્રિાણું છે. આઠ ઔષ્ટ્રિક ઘડા પાણી સિવાય ઉર્સ વહ્યું, વસેલું મળfહું વધારે પાણી વડે નાન કરવાને ત્યાગ पच्चक्खामि । ३०. तयाणंतरं च णं वत्थविहिपरिमाणं करेइ । नन्नत्थ एगेणं खोमजुयलेणं, अवसेसं वत्थविहिं पच्चक्खामि । ત્યાર બાદ વસ્ત્રની વિધિનું પરિમાણ કરે એક ક્ષૌમયુગલ (બે સૂતરનાં વસ્ત્રો) સિવાય બાકીનાં વસ્ત્રોને ત્યાગ કરું છું.

·પ્રથમ અધ્યયન सा ३१. तयाणंतरं च णं विलेवणविहि ત્યાર પછી વિલેપનવિધિનું પરિમાણ કરે परिमाणं करेइ । . नन्नत्थ अगरु छ. અગર-કુંકુમ કેસર અને ચંદનાદિ कुंकुमचंदणमादिएहिं, अवसेसं विलेवण- सिवाय पाहीना विलेपननी त्याग छु. विहिं पच्चक्खामि । करेइ । ३२. तयाणंतरं च णं पुप्फविहिपहिमाणं नन्नत्थ एगेणं सुद्धपउमेणं, मालइकुसुमदामेणं वा, अवसेसं पुप्फविहिं पच्चक्खामि । ત્યાર પછી પુષ્પવિધિનું પરિમાણ કરે છે. એક શુદ્ધ કમળ અને માલતીના પુષ્પોની માળા સિવાય બાકીના પુષ્પવિધિને ત્યાગ छुः ३३. तयाणंतरं च णं आभरणविहिपरिमाणं ત્યાર બાદ આભરણ વિધિનું પરિમાણ करेइ । नन्नत्थ मट्ठकण्णेज्जेएहिं रे छ. ानना याम२९३ यने नाभवाणी नाममुद्दाए य, अवसेसं आभरणविहिं . मुद्रिा सिवाय બાકીના અલંકારોનો पच्चक्खामि । ત્યાગ કરું છું. नन्नत्थ ३४. तयाणंतरं च णं धूवणविहिपरिमाणं त्या२ पछी धूपविधिनु परिभाए ४२ छे. 'करेइ । अगरु-तुरुक्क અગર અને શિલારસ, લબાનનો ધૂપ વગેરે. धूवमादिएहि, अवसेसं धूवणविहिं सिवाय या४ीना धूपविधिनी त्याग छु. पच्चक्खामि । - ३५. तयाणंतर च णं भोयणविहिपरिमाणं तेना पछी मानविधिनु परिभाए ४२ते। करेमाणे, पेज्जविहिपरिमाणं करेइ । પેયવિધિનું પરિમાણ કરે છે. એક કાષ્ઠપેય नन्नत्थ एगाए कट्टपेज्जाए, अवसेसं (મગ અથવા ચોખાથી બનેલ પેય) સિવાય पेज्जविहिं पच्चक्खामि । બાકીના પેયવિધિનો ત્યાગ કરું છું. ३६. तयाणंतरं च णं भक्खविहिपरिमाणं ત્યાર પછી (ભક્ષ્યવિધિ) પકવાનોનું પરિ- करेइ । नन्नत्थ एगेहिं घयपुण्णेहिं भा3छे. એક ઘેવર અને ખાંડના खण्डखज्जएहिं वा, अवसेसं भक्खविहिं न सिवाय मान लक्ष्यनेत्याग छु पच्चक्खामि।

·૧૦ ઉપાસકદશાંગ ત્યાર પછી ३७. तयाणंतरं च णं ओयणविहिपरिमाणं करेइ नन्नत्थ कलमसालिओयणेणं, अवसेसं ओयणविहिं पच्चक्खामि । ખાની વિધિનું પરિમાણ કરે છે. એક બાસમતી ચોખા, સિવાય બાકીના ચોખાનો ત્યાગ કરું છું. ३८. तयाणंतरं च णं सूवविहिपरिमाणं રેઢું 1 नन्नत्थ कलायसूवेण वा, मुग्गमाससूवेण वा, अवसेसं सूवविहिं पच्चक्खामि । ત્યાર પછી દાળનું પરિમાણ કરે છે. વટાણાને સૂપ, મગને સૂપ અને અડદના સૂપ સિવાય બાકીના બધા દાળને ત્યાગ કરું છું. ३९. तयाणंतरं च णं घयविहिपरिमाणं करेइ। नन्नत्थ सारइएणं गोघयमण्डएणं, अवसेसं घयविहिं पच्चक्खामि । ત્યાર બાદ ઘીનું પરિમાણ કરે છે. એક શરદઋતુના ગાયના સારભૂત ધી સિવાય બાકીનાં ઘીનો ત્યાગ કરું છું. ४०. तयाणंतरं च णं सागविहिपरिमाणं ત્યાર પછી શાકવિધિનું પરિમાણ કરે करेइ नन्नत्थ वत्थु-साएण वा चूच्चु- साएण वा, तुंबसाएण वा, सुत्थियसाएण શાક સિવાય શેષનો ત્યાગ કરું છું. वा, मुण्डुक्कियसाएण वा, अवसेसं सागविहिं पच्चक्खामि । ४१. तयाणंतरं च णं माहुरयविहिपरिमाणं જે માદુરનિરિમા ત્યાર પછી મધુર રસના પીણાની વિધિનું करेइ। नन्नत्थ एगेणं पालंगामाहुरएणं, પરિમાણ કરે છે. પાલિકામાધુર (શલ્લી अवसेसं माहुरयविहिं पच्चक्खामि । વનસ્પતિના ગુંદરથી બનેલ મઘુર પેય) સિવાય બાકીના બધા મધુર રસનો ત્યાગ રેડ્ડા ४२. तयाणंतरं च णं जेमणविहिपरिमाणं ત્યાર પછી જેમનવિધિનું પરિમાણ કરે છે. નથ સેહંવ વાર્થિ, સેવાશ્લ–કાંજીવડા અને દાલિકામ્લ-દાલવડા अवसेसं जेमणविहिं पच्चक्खामि । સિવાય શેષ જેમનવિધિનો ત્યાગ કરું છું. ४३. तयाणंतरं च णं पाणिय-विहिपरिमाणं ત્યાર બાદ પાણીની વિધિનું પરિમાણ રેફા નત્ય અને અંતરિવા, કરે છે. એક વરસાદનાં પાણી સિવાય अवसेसं पाणियविहिं पच्चक्खामि । બાકીનાં બધાં પાણુને ત્યાગ કરું છું.

·1 પ્રથમ અધ્યયન ૧૧ ४४. तयाणंतरं च णं मुहवास-विहि-परिमाणं करेइ। नन्नत्य पंचसोगंधिएणं तंबोलेणं, अवसेसं मुहवास-विहिं पच्चक्खामि । ત્યાર પછી મુખવાસની વિધિનું પરિમાણ કરે છે. પાંચ સુગંધી પદાર્થ સહિત તાંબુલ સિવાય બાકીના બધા મુખવાસ વિધિને ત્યાગ કરું છું. ४५. तयाणंतरं च णं चउन्विहं अणट्ठादंड વિવલી ! તે ન–સન્માન- यरियं, पमायायरियं, हिंसप्पयाणं, पाव- कम्मोवएसे । ત્યાર પછી ચાર પ્રકારના અનર્થ દંડનો ત્યાગ તે આ પ્રમાણે : (૧) અપધ્યાનચરિત- દુર્યાન કરવું (૨) પ્રમાદાચરિત–પ્રમાદ સેવે (૩) હિંસ- પ્રદાન–હિંસા કરનાર શસ્ત્રાદિ આપવા (૪) પાપકર્મનો ઉપદેશ કરે. ૧ર- ४६. इह खलु आणंदाइ समणे भगवं महावीरे “હે આનંદ” એમ સંબંધીને શ્રમણ आणंदं समणोवासगं एवं वयासी-एवं ભગવાન મહાવીરે આનંદ શ્રમણોપાસકને खलु, आणंदा! समणोवासएणं अभिगय આ પ્રમાણે કહ્યું : આનંદ! જેણે जीवाजीवेणं जाव अणइक्कमणिज्जेणं જીવાજીવ તત્ત્વને જાણેલા છે એવા અને સમરસ પંRT જેવા યાવત નિન્ય પ્રવચનથી અનતિકમણીય जाणियव्वा, न समायरियव्वा। तंजहा –દેવાદિ વડે પણ ચલાયમાન ન થઈ –સંા, વેલ, વિનિછા, શકનાર એવા શ્રમણોપાસકે સમ્યત્વના gi-qસંસા, ઘર-સં-સંથ ! પ્રધાનસૂલ પાંચ અતિચારો જાણવા જોઈએ. પણ આચરવા જોઈએ નહિ. તે આ પ્રમાણેઃ (૧) શંકા વીતરાગના વચનમાં સંદેહ) (૨) કાંક્ષા (અન્ય દર્શનની ઈચ્છા) (૩) વિચિકિત્સા (ધર્મનાં ફળમાં સદ) (૪-૫) પર પાખંડ પ્રશંસા અને રસંતવ-પર દશનીની પ્રશંસા અને પશ્ચિય. ४७. तयाणंतरं च णं थूलगस्त पाणाइवाय ત્યાર બાદ શ્રમણોપાસકે ધૂલ પ્રાણાતિપાત वेरगणस्स समणोबासएणं पंच अश्यारा વિરમણવ્રતના પાંચ પ્રધાન અતિચારો જાણવા, વિવારા જાણવા, મારિયા પરંતુ તેનું આચરણ ન કરવું. તે આ પ્રમાણે ·૧૨ ઉપાસકદશાંગ તં ન–વધે, વ, છવિ છે, ભારે, (૧) બન્ધ (ર) વધ-તડન (૩) છવિચ્છેદ- भत्तपाणवोच्छेए । અવયવોનું છેદન કરવું. (૪) ઘેડા બળદ આદિ ઉપર વધારે ભાર ભરે અને (૫) ભક્ત- પાન વ્યવચ્છેદ – પાણી અને ખોરાક બંધ કર. ४८. तयाणंतरं च णं थूलगस्स मुसावाय ત્યાર પછી ચૂલમૃષાવાદ વિરમણવ્રતના પાંચ वेरमणस्स पंच अइयारा जाणियव्वा અતિચારો જાણવા પણ તેનું આચરણ न समायरियव्वा। तं जहा-सहसा ન કરવું જોઈએ. (૧) સહસા અભ્યાખ્યાન- દમીં, રક્ષા માળે, સવાર- વિચાર કર્યા સિવાય કોઈની ઉપર ખોટા મંત-g, નોસોવા, --રજે ! દોષનો આરોપ કરે (૨) રહસા અભ્યા- ખાન–એકાન્તને કારણે અસદ્ દેશનો આરોપ કરવો (૩) સ્વદારમંત્રભેદ- પોતાની સ્ત્રીની ગુપ્ત વાત પ્રગટ કરવી (૪) મૃપદેશ– અસત્ય ઉપદેશ કરે, (૫) ફૂટલેખકરણ–ોટા લેખ (સ્ટેમ્પ વગેરે) લખવી. લાવેલી વસ્તુ ४९. तयाणंतरं च णं थूलगस्स अदिण्णादाण ત્યાર પછી સ્થૂલ અદત્તાદાન વિરમણવ્રતના वेरमणस्स पंच अइयारा जाणियव्वा न પાંચ અતિચારો જાણવા પણ આચરણ ન સમાચરિયલ્વા તં ન–ડે, કરવું. તે આ પ્રમાણે તરપ્પો, વિરુદ્ધ-જ્ઞીફમે, - (૧) સતેના€ત–ચાર દ્વારા तुल्ल-कूडमाणे, तप्पडिरूवगववहारे । ખરીદવી (૨) તસ્કર પ્રગ–ચારને ચોરી કરવા માટે પ્રેરણા કરવી (૩) વિરુદ્ધ રાજયમાં ગમન કરવું (૪) ફૂટતોલ-માપ- બોટાં તોલ તોલવાં અને ખોટાં માપ માપવા (૫) તપ્રતિરૂપક વ્યવહાર–મૂળ વસ્તુના જેવી બીજી વસ્તુનો પ્રક્ષેપ કરવો (સારી વસ્તુમાં ખેંટી ભેળવી દેવી). કે, ·પ્રથમ અધ્યયન ५०. तयाणंतरं च णं सदारसंतोसिए पंच ત્યાર બાદ રવદારસંતિપત્રિતને વિશે પાંચ अइयारा जाणियबा, न समायरियव्वा। અતિચારો જાણવા, પણ આચરવા નહિ. ન–રૂત્તરિચરિત્રક્રિયા છે, તે આ પ્રમાણેઃ (1) ઈત્તર પરિગ્રહીતાગમન अपरिग्गहियागमणे, अणंगकीडा, पर -થોડા કાળ સુધી ગ્રહણ કરેલી સ્ત્રી સાથે विवाहकरणं, काम-भोगतिब्वाभिलासे । ગમન કરવું (૨) અપરિગૃહીનાગમન- કોઈએ નહિ ગ્રહણ કરેલી વેશ્યા વગેરે સાથે ગમન કરવું (૩) અનંગ કીડા- આલિંગનાદિ ક્રીડા કરવી (૪) પવિવાહ- કરણ-પોતાની સંતતિ સિવાય બીજાના વિવાહ કરવા (૫) કામભોગ તીવ્રાભિલાષ– કામમાં તીવ્ર ઇચ્છા કરવી. કે ५१. तयाणंतरं च णं इच्छा-परिमाणस्स ત્યાર પછી પ્રમાણે પાસઠ ઇચ્છા પરિમાણુ समणोवासएणं पंच अइयारा जाणि વ્રતના પાંચ અતિચારો જાણવા પણ यव्वा, न समायरियव्वा। तं जहा આચરવા નહિ. તે આ પ્રમાણે (1) ક્ષેત્ર खेत्तवत्थु-पमाणाइक्कमे,हिरण्ण-सुवण्ण વાસ્તુ પ્રમાણતિક ક્ષેત્ર–ખુલી જગ્યા અને पमाणाइक्कमे, दुपय-चउप्पय-पमाणा વાસ્તુ–પરના પ્રમાણનું ઉલ્લંઘન કરવું, ફમે, ઘન-ધ-પમાળા, વિયે- (ર) હિરણ્ય-સુવર્ણ પ્રમાણતિક્રમ-રૂપ पमाणाइनक्रमे । અને સેનાના પ્રમાણનું ઉ૯લંઘન કરવું. (૩) દિપદ ચતુષ્પદ પ્રમાણાતિમ-દાસ દાસી વગેરે દિપદ તથા ગાય પ્રમુખ રાહુપદ પશુઓના પ્રમાણનું ઉલ્લંઘન કરવું. ५२. तयाणंतरं च णं दिसिव्ययस्स पंन अश्यारा जाणियबा, न समायरियन्ना। तं जहा-उद-दिसि-पगाणायकमे, -જિ-, તિરિ- વિGિrvr, ઉત્ત, ત્યાર પછી દિશાવતના પાંચ અતિચાર જાણવા પણ આચરવા નહિ. તે ૧-૧ ૯. દિશા દિશા અને તિદિશાના પ્રમાણનું ઉલંધન કરવું ૪) હોવૃદ્ધિ-મદનું કેગમાં એક તરફ વૃદ્ધિ કરી નધન-દાનું ન પ. . - બ. બ ·૧૪ ઉપાસકદશાંગ ** વાણિજ્યે, ५३. तयाणंतरं च णं उवभोग-परिभोगे ત્યાર પછી ઉપભોગ-પરિભોગ વ્રત બે પ્રકારનું સુવિ પJuત્તે, તે ન–મોયો ય, કહેલું છે. તે આ પ્રમાણે ભેજનને આશ્રયી कम्मओ य, तत्थ णं भोयणओ समणो અને કર્મને આશ્રયી. તેમાં ભેજનને આશ્રયી. वासएणं पंच अइयारा जाणियव्वा न શ્રમણોપાસકે પાંચ અતિચાર જાણવા પણ समायरियव्वा, तं जहा -सचित्ताहारे, આચરવા નહિ. તે આ પ્રમાણેઃ (૧) સચિ- સવિત્ત-દિવઠ્ઠીહારે, પૂજિતે િત્તાહાર-સચિત્ત વનસ્પતિ વગેરેને આહાર भक्खणया, दुप्पउलिओसहिभक्खणया, કરે (૨) સચિત્ત પ્રતિબદ્ધ આહાર- तुच्छोसहिभक्खणया। મમ્મી માં સચિત્ત વસ્તુની સાથે લાગેલી અચિત્ત समणोवासएणं पण्णरस कम्मादाणाई વસ્તુનો આહાર કરે (૩) અપકવ जाणियव्वाइं, न समायरियव्वाइं, तं ઔષધિ ભક્ષણ–અગ્નિથી નહિ પાકેલી ન–હૃા, વગ-મે, સારી- વનસ્પતિનું ભક્ષણ કરવું (૪) દુપકવ મે, મીડી-મે, ફોડીવને, વંત ઔષધિ ભક્ષણ –અર્ધપાકેલી વનસ્પતિનું लक्खा-वाणिज्जे, - ભક્ષણ કરવું (૫) તુચ્છ ઔષધિ ભક્ષણ વાળિને, વિસ-arળળે, વસ- અસાર એવી મગફળી વગેરે વનરપતિનું વાળે, ખંત-વીજળી-મે, નિર્જ0T- ભક્ષણ કરવું. કર્મને આશ્રયી શ્રાવકે પંદર મે, વાવણી, સર-વ-તાય કર્માદાને જાણવા પણું આચરવા નહિ. તે सोसणया, असई-जण-पोसणया । આ છે: (૧) અંગારકમ–કોલસા, ઈટ વગેરે પકાવવાનો ધંધો કરો (૨) વન- કમ–વૃ વગેરે કાપીને તેને બંધ કર (૩) શકટકમ—ગાડા રથ આદિ . બનાવવા, વેચવા આપવાને ધંધે (૪) ટ- કર્મ—ખાણ ખોદવી વગેરે દ્વારા આજીવિકા કરવી (૫) દન્તવાણિજ્ય-હાથીદાંત વગેરેને વ્યાપાર કરે (૬) લાક્ષાવાણિજ્ય-લાખ વગેરેનો વ્યાપાર કરે (૭) રસવાણિજય -મદિરા વગેરે રસનો વ્યાપાર કરે (૮) કેશવાણિજયદાસ, ગાય, ઊંટ, હાથી વગેરે કેશવાળા પ્રાણીઓનો વેપાર કરે (૯) વિષવાણિજય-ઝેર અને શસ્ત્રાદિને ·પ્રથા અધ્યયન ૧૫ ન ५४. तयाणंतरं च णं अणट्ठदंडवेरमणस्स समणोवासएणं पंच अइयारा जाणि- यवान समायरिव्वा, तं जहा. છે, कुवकुइए, मोहरिए, संजुत्ताहिगरणं, उवभोगपरिभोगाइरित्ते । - - વ્યાપાર કરે (૧૦) યંત્ર પીડન ક— તેલ, શેરડી વગેરે પીલવાનો ધંધો કરે (૧૧) નિલાંછન કર્મ–પ્રાણીઓના કાન વગેરે અવયવોને છેદવાને છે કરો (૧૨) દાવાગ્નિ દાપન–વન વગેરે અગ્નિથી સળગાવવા (૧૩) સરહદતડાગ શેષણ- સરોવર તળાવ વગેરેને સુકવી નાખવા (૧૪) અસતીજન પોષણ-કુલટા, દારસી વગેરે તથા હિંસક પ્રાણીઓનું ધંધા માટે પષણ કરવું. ત્યાર બાદ શ્રમણોપાસકે અનર્થ અનર્થ દંડ વિરમણવ્રતના પાંચ અતિચારો જાણવા પણ આચરવા નહિ. તે આ પ્રમાણે (1) કંદર્પ–કામોત્તેજક વચનો બેલવા (૨) કીકુ – કાયાથી કુછ કરવી () મૌર્ય-અસંબદ્ધ બેલિવું (૪) સંયુક્તા- ધિકરણ–હિંસાનાં સાધનો છેડી તૈયાર (૫) ઉપભોગ-પરિણ-અતિરિક્ત- ઉપગ-પરિભેગની વસ્તુઓ અધિક રાખવી. અમપાસકે સામાયિક અતિચારે જાણવા પણ તેમનું આચરણ ન કરવું. તે આ પ્રમાણે : (૧) મને- દુપ્રણિધાન–મનમાં દાટ ચિંતન કર્યું. (૨) વચન-દુષ્મણિધાન – દુ. વચનની પ્રવૃત્તિ કરવી {૩} કામ દુપ્રણિધાન કાયાથી દુર પ્રવૃત્તિ કરવી ) સામાયિક કરવાનું મન ન રાખવું અને ૫ અને વિઝિન - અનિયમિત કિરવા નના ५५. तयाणंतरं च णं सामाइयस्स समणो- वासएणं पंच अश्यारा जाणियन्वा, સમાચિવ, —િ-મન- प्पणिहाणे, वयदुप्पणिहाणे, दुष्पणिहाणे, सामाश्यस्य सहभकरणया, सामाश्यास अणवष्ट्रियस्स-करणया । -- ' .

·૧૬ ઉપાસકદશાંગ વ્રતના ५६. तयाणंतरं च णं देसावगासियस्स समणोवासएणं पंच अइयारा जाणि- यव्वा न समायरियव्वा, तं जहा- आणवणप्पओगे, पेसवणप्पओगे, सद्दाणु- वाए, रूवाणुवाए, वहियापोग्गलपक्खेवे। ત્યાર બાદ શ્રમણોપાસકે દેશાવકાશિક પાંચ અતિચારો જાણવા પણ આચરવા નહિ. તે આ પ્રમાણે આયન પ્રયોગ–મર્યાદિત ભૂમિની બહારથી કોઈની પાસેથી કોઈ વસ્તુ મંગાવવી (૨). ષ્ય- પ્રગ–નોકર વગેરેને મર્યાદિત ક્ષેત્રથી બહાર મોકલવા (૩) શબ્દાનુપાત-બીજાને જણાવવા માટે ખાંસી વગેરે શબ્દ સંભ- ળા (૪) પાનુપાત-બીજાને જણાવવા પિોતાના શરીરને દેખાડવું, બીજાની દષ્ટિએ પડવું (૫) બહિ:પુદગલપ્રક્ષેપ-અન્યને જણાવવા બહારના ભાગમાં ટુંકું, કાંકરે વગેરે પુણને પ્રક્ષેપ કરે–ફેંકવું. : उच्चार- ५७. तयाणंतरं च णं पोसहोववासस्स समणो- ત્યાર પછી શ્રમણે પાસકે પિષધોપવાસના वासएणं पंच अइयारा जाणियव्वा પાંચ અતિચાર જાણવા પણું આચરવી ન સમાયરિયલ્વી, ન–અg- નહિ. તે આ પ્રમાણેઃ (૧) અપ્રતિ- fજેઠુિષ્પક સિગાસંથાર, લેખિત-દુષ્પતિલેખિત શય્યા-સંસ્મારકન્યા अप्पमज्जियदुप्पमज्जिय सिज्जासंथारे, વગર અથવા સારી રીતે જોયા વગર શય્યા अप्पडिलेहियदुप्पडिलेहिय આદિનો ઉપયોગ કરે (૨) અપ્રમ- પાસવજીભૂમી, અપ્પમન્શિયદુપ્પમન્ન- જિંત-દુષ્યમાર્જિત શય્યા સસ્તારક-પૂજા उच्चारपासवणभूमी, पोसहोववासस्स વગર અથવા સારી રીતે પૂજયા વગર सम्म अणणुपालणया । શધ્યાદિનો ઉપયોગ કરવો (૩) અપ્રતિ- લેખિત દુષ્પતિલેખિત ઉચ્ચાર પ્રસવર્ણભૂમિ –મલ-મૂલ પરઠવાની જગ્યા જોયા વગર અથવા સારી રીતે જોયા વગર પરડવું (૪) અપ્રમાર્જિત-દુષ્પમાર્જિત ઉચાર પ્રસવણ ભૂમિ–પ્રમાર્જન કર્યા વગર અથવા સારી રીતે પ્રમાને કર્યા વગર મળ-મૂત્ર ·પ્રથમ અધ્યયન ૧૭ પરઠવાની ભૂમિનો ઉપગ કરે (૫) પોષ- ધોપવાસનું બરાબર પાલન ન કરવું. ૧૮. તયાાંતર પ્રાસંવિમાસ્સ સમો- ત્યાર પછી શ્રમણોપાસકે યથાસંવિભાગ वासएणं पंच अइयारा जाणियव्वा न (અતિથિસંવિભાગ) વ્રતના પાંચ અતિચારે સમાયરિવ્ય, તં ન––સત્તિનિ- જાણવા પણ આચરવા નહિ. તે આ वणया, सचित्तपेहणया, कालाइक्कमे, પ્રમાણે છે : (૧) સચિત્તનિકખેવણયા- परववएसे मच्छरिया । સચિત્તનિક્ષેપણ (૨) સચિત્તપેહણયા- સચિત્તપિધાન (૩) કાલાઈકમે-કાલાતિ- કમ–સમય વીતી ગયા પછી ભિક્ષાદિના માટે આમંત્રિત કરવું (૪) પરવ્યપદેશ– પોતાની વસ્તુને બીજાની છે એમ કરીને બતાવવી (૫) મત્સરિતા-ઈર્ષા પૂર્વક દાન દેવું. (૧) ५९. तयाणंतरं च णं अपच्छिममारणंतियसं- ત્યાર પછી અપ૭િમ મારણાનિક સલેખ- लेहणाझूसणाराहणाए पंच अइयारा ના ઝષણા આરાધનાના પાંચ અતિચાર जाणियव्वा न समायरियव्वा, तं जहा જાણવા પણ આચરવા નહિ. તે આ –નો સંસMો, પોસંસ- પ્રમાણે : ઇહલોગાસંસપઓગે– प्पओगे, जीवियासंसप्पओगे, मरणा- આ લોકના સુખાની અભિલાષા संसप्पओगे, कामभोगासंसप्पओगे । કરવી (૨) પરલગાસંસપૂગે – પરલોકના સુખોની અભિલાષા કરવી (3) જીવિયા- સંસ૫ગે–જીવવાની આશંસા કરવી (૪) મરણાસંસપગે-મરણની આશંસા કરવી (૫) કામભેગાસંસપુગેઈન્દ્રિય- ના વિશેની ઈચ્છા કરવી. ६०. तए णं से आणंदे गाहावई समणस्स ત્યાર પછી આનંદ ગાથાપતિ શ્રમણ ભગ- માવો મહાવીરસ્ત તિg વંવાળુ- વંત મહાવીરની પાસે પાંચ અણુવ્રત અને व्वइयं सत्तसिखावइयं दुवालसविहं સાત શિક્ષાત્રતરૂપ બાર પ્રકારના શ્રાવક- સીધH ડળ, કન્નિત્તા ધર્મને સ્વીકાર કરે છે. સ્વીકારીને મણ - 150+ ·ઉપાસકદશાંગ ૧૮ समणं भगवं महावीरं वंदइ नमसइ, ભગવંત મહાવીરને વંદન અને નમસ્કાર वंदित्ता नमंसित्ता एवं वयासी કરે છે. વંદન અને નમસ્કાર કરી તેણે 'नो खलु मे भंते ! कप्पइ अज्जप्पभिई એ પ્રમાણે કહ્યું ભગવન! આજથી આરંભી સરિથ૪ વા ચન્નથિ-વાળ મારે અન્ય તીર્થિકને, અન્ય તીર્થિકના વા અનરસ્થિરિક્રિયાળ રે દેવને, અન્ય તીર્થિકોએ ગ્રહણ કરેલા અરિ- વા વંવિત્તવા નમંત્તિ, વ, પુર્વે હંતનાં ચને વંદન-નમસ્કાર કરવા તથા अणालत्तेण आलवित्तए वा संलवित्तए પૂર્વે તેઓ ન બોલ્યા હોય તો તેની સાથે वा, तेसिं असणं वा पाणं वा खाइम આલાપ–એક વાર બોલવું, સંલાપ–વાતચીત वा साइमं वा दाउं वा अणुप्पदाउं वा, કરવી તથા તેઓને અશન, પાન, ખાદિમ नन्नत्थ रायाभिओगेणं, गणाभिओगेणं, અને સ્વાદિમ આપવું વારંવાર આપવું बलाभिओगेणं, देवयाभिओगेणं, गुरु ન કહ્યું. પણ એમાં આ પ્રમાણે આગારો निग्गहेणं, वित्तिकतारेणं । कप्पइ मे છે. રાજાભિગ-રાજાના આગ્રહથી, બલ समणे निरगंथे फासुएणं एसणिज्जेणं (સેના) અથવા બળવાનના આગ્રહથી, દેવતા- असणपाणखाइमसाइमेणं वत्थपडिग्ग ભિગ-દેવતાની પરતંત્રતાથી, ગુરુનિગ્રહ हकंवलपायपुञ्छणेणं, पीठफलगसिज्जा –માતાપિતા વગેરેની પરાધીનતાથી અને संथारएणं ओसहभेसज्जेणं य पडिला વૃત્તિકાંતા–આજીવિકાના અભાવના કારણે. भेमाणस्स विहरित्तए'- એ છ આગાર સિવાય ધર્મબુદ્ધિથી ઉપર્યુક્તને -त्ति कटु इमं एयारूवं अभिग्गहं ત્યાગ છે. મારે શ્રમણ નિને પ્રાસુક अभिगिण्हइ, अभिगिण्हित्ता पसिणाई અચિત્ત અને એષણીય અશન, પાન, पुच्छइ, पुच्छित्ता अट्ठाई आदियइ, ખાદિમ અને સ્વાદિમ, આહાર, વસ્ત્ર, પાત્ર, आदिइत्ता समणं भगवं महावीरं કમ્બલ, પાદપ્રીંછનક (પગ સાફ કરવાનું तिक्खुत्तो वंदइ, वंदित्ता समणस्स વસ્ત્ર), પીઠ, આસન, ફલક-પાટિયું, શય્યા, भगवओ महावीरस्स अंतियाओ दुइ- વસતિ, સંતારક તથા ઔષધ અને ભૈષજ્ય पलासाओ चेइयाओ पडिणिक्खमइ, વડે સત્કાર કરવા યોગ્ય છે, એમ કહીને पडिणिक्खमित्ता जेणेव वाणियग्गामे આવા પ્રકારનો અભિગ્રહ-નિયમ ગ્રહણ नयरे, जेणेव सए गिहे तेणेव उवागच्छइ, કરે છે. ગ્રહણ કરીને તે સંબંધમાં પ્રશ્ન उवागच्छित्ता सिवनन्दं भारियं एवं પૂછે છે. પ્રશ્નો પૂછી તેનો અર્થ ગ્રહણ वयासी- કરે છે. અર્થ ગ્રહણ કરી શ્રમણ ભગવંત મહાવીરને ત્રણ વાર વંદન કરે છે. વંદન ·પ્રથમ અધ્યયન ૧૯ કરી શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસેથી અને પ્રતિપલાશ ચૈત્યથી નીકળે છે. નીકળીને જ્યાં વાણિજ્યગ્રામ નગર છે અને જ્યાં પોતાનું ઘર છે ત્યાં આવે છે. ત્યાં આવીને શિવાનંદ ભાર્યાને આ પ્રમાણે કહે છે. ६१. 'एवं खलु देवाणुप्पिए ! मए समणस्स દેવાનુપ્રિયે! મેં શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની માવો મહાવીરસ્ય ચંતિ, ઘ પાસે એ પ્રમાણે ધર્મ સાંભળે અને તે निसंते से वि य धम्मे मे इच्छिए ધર્મ મને ઈષ્ટ છે, પુનઃ પુનઃ ઇષ્ટ છે અને पडिच्छिए अभिरुइए, तं गच्छ णं तुम તેની મને રુચિ થઈ છે. માટે દેવાનુપ્રિયે! देवाणुप्पिए ! समणं भगवं महावीर તું જા અને શ્રમણ- ભગવંત મહાવીરને वंदाहि जाव पज्जुवासाहि, समणस्स વંદન કર, યાવત્ તેમની પર્ય પાસના કર भगवओ महावीरस्स अंतिए पंचाणु અને શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસે પાંચ व्वइयं सत्तसिक्खावइयं दुवालसविहं અણુવ્રત અને સાત શિક્ષાત્રરૂપ બાર गिहिधम्म पडिवज्जाहि' । પ્રકારના ગૃહસ્થ ધર્મને સ્વીકાર કર.” ! : ६२. तए णं सा सिवनंदा भारिया आणंदेणं ત્યાર બાદ તે શિવાનન્દા ભાર્યા આનંદ समणोवासएणं एवं वुत्ता समाणा हट्ठ શ્રાવક દ્વારા એમ કહેવા પર હર્ષિત અને તુ વિપુલે સાફ સાવિત્તા પ્રસન્ન થઈ. તે કૌટુંબિક પુરુષોને બોલાવે एवं वयासी-'खिप्पामेव लहुकरण' છે. બોલાવીને આ પ્રમાણે કહ્યું: હે દેવાનુ- जाव पज्जुवासइ । પ્રિય! જલદી લઘુકરણ-શીઘગમન કરનાર ઇત્યાદિ વર્ણનયુક્ત બળદો જેમાં જોડાયેલા હોય એ શ્રેષ્ઠ ધાર્મિક રથ હાજર કરો. ત્યાર બાદ તે શ્રેષ્ઠ વાહનમાં બેસીને જાય છે. અને ભગવાનની યાવતું પર્યાપાસના કરે છે. ६३. तए णं समणे भगवं महावीरे सिवनंदाए तीसे य महइ जाव धम्मं कहेइ । ત્યાર બાદ શ્રમણ ભગવંત મહાવીર શિવા- નન્દાને અને તે મેટી પર્ષદાને ધર્મોપદેશ. કરે છે.

·s ૬૧. ‘મંત હવે નહિંફા તબ્ધ કરીને સૌઘમ દેવલોકને વિશે . ઉપાસકદશાંગ ६४. तए णं सा सिवनंदा समणस्स भगवओ ત્યાર પછી શિવાનન્દી શ્રમણ ભગવંત મહાવીરસ્ય અંતિ, ધર્મ સોર્ની મહાવીરની પાસે ધર્મને સાંભળી અને વિચારી निसम्म हट्ठ जाव गिहिधम्म पडि પ્રસન્ન થઈ અને યાવત ગૃહથધર્મને वज्जइ, पडिवज्जिता तमेव धम्मियं સ્વીકાર કરે છે. ગૃહસ્થ ધર્મનો સ્વીકાર जाणप्पवरं दुरुहइ, दुरुहित्ता जामेव કરીને તે ધાર્મિક શ્રેષ્ઠ વાહન ઉપર ચડે दिसं पाउन्भूया तामेव दिसं पडिगया। છે. તે ચઢીને જે દિશાથી આવી હતી તે જ દિશા તરફ પાછી જાય છે. त्ति भगवं गोयमे समणं ભગવન્!” એમ કહી ભગવાન ગૌતમ શ્રમણ भगवं महावीरं वन्दइ नमसइ, वंदित्ता ભગવંત મહાવીરને વંદન અને નમસ્કાર नमंसित्ता एवं वयासी કરે છે. વંદન અને નમસ્કાર કરીને તેમણે आणंदे समणोवासए देवाणुप्पियाणं આ પ્રમાણે પૂછ્યું: ભગવન! આનન્દ શ્રાવક अंतिए मुण्डे जाव पव्वइत्तए?' 'नो આપની પાસે મુંડ થઈને પ્રત્રજયા ગ્રહેણ तिणठे समठे' गोयमा! आणंदे णं કરવા સમર્થ છે? ભગવાને કહ્યું : હે ગૌતમ! समणोवासए बहूइं वासाइंसमणोवासग એ અર્થ સમર્થ નથી અર્થાત એમ થવાનું परियायं पाउणिहिइ, पाउणित्ता जाव નથી. આનંદ શ્રાવક ઘણા વરસ સુધી सोहम्मे कप्पे अरुणाभे विमाणे देवत्ताए શ્રાવક અવરથાનું પાલન કરશે. પાલન देवाणं चत्तारि पलिओवमाइं ठिई નામક વિમાનમાં દેવપણે ઉત્પન્ન થશે. પત્તિી, તઈ જ વાસ્તવિ સમો- ત્યાં કેટલાક દેવોની ચાર પલ્યોપમની સ્થિતિ વાસ વજીર ત્રિવ૬ કિ કહી છે. આનંદ શ્રાવક પણ ચાર પલ્યો- guત્તા” ! પમની સ્થિતિ પામશે. ઉg મત્તે ! ६६. तए णं समणे भगवं महावीरे अन्नया कयाइ वहिया जाव विहरइ । ત્યાર બાદ શ્રમણ ભગવંત મહાવીર અન્ય કઈ દિવસે બહારના દેશોમાં વિહાર કરે છે. ६७. तए णं से आणंदे समणोवासए जाए अभिगय-जीवाजीवे जाव पडिलाभेमाणे વિરહું ! ત્યાર પછી આનન્દ શ્રાવક થઈ ગયે. જીવ-અજીવને જ્ઞાતા છે. ચાવત્ શ્રમણ નિર્ચને અશનાદિ વડે સત્કાર કરતો વિચારવા લાગ્યો.

·પ્રથમ અધ્યયન ૨૧ ६८. तए णं सा सिवनन्दा भारिया समणो- वासिया जाया जाव पडिलाभमाणी विहरइ । તે શિવાનંદ ભાર્યા પણ શ્રાવિકા થઈ શ્રમણ નિર્ચનો સત્કાર કરતી વિહરે છે. ६९. तए णं तस्स आणंदस्स समणोवासगस्स ત્યાર પછી આનંદ શ્રાવકના અનેક પ્રકારનાં ૩ીવહિંસીવવા-વેરમણ-૬- શલત્રત, ગુણવ્રત, વિરમણવ્રત, પ્રત્યાખ્યાન વિરવળ-પોસહોવવાર્દિ યજ્વાળ માવે અને પછાપવાસ વડે આત્માને ભાવિત माणस्स चोइस संवच्छराइं वइक्कंताई। કરતા ચૌદ વર્ષ વ્યતીત થયા. જયારે તે पण्णरसमस्स संवच्छरस्स अंतरा वट्टमा પંદરમા વર્ષના મધ્ય ભાગમાં વર્તતા હતા णस्स अन्नया कयाइ पुव्वरत्तावरत्त ત્યારે કઈ દિવસે મધ્યરાત્રિના સમયે ધર્મ- काल-समयंसि धम्मजागरियं जागर જાગરિકા કરતા તેને આ આવા પ્રકારનો નાણસ્સ હવે અસ્થિ ચિત અધ્યવસાય, વિચાર, અભિલાષ અને મને- कप्पिए पत्थिए मणोगए संकप्पे समुप ગત સંકલ્પ –હું ખરેખર વાણિજ્ય- ज्जित्था-"एवं खलु अहं वाणियगामे ગ્રામ નગરમાં ઘણા રાજા, ધનાઢય વગેરેને नयरे बहूणं राई-सर जाव सयस्सवि બહુ માન્ય છું. યાવતું મારા પોતાના કુંવસ ની યાધાર, ત પ કુટુંબનો આધારભૂત છું. તેથી એ વિક્ષેપ वक्खेवेणं अहं नो संचाएमि समणस्स વડે હું શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસે भगवओ महावीरस्स अंतियं धम्म સ્વીકારેલી ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને (સારી રીતે) સ્વીકાર पण्णत्ति उवसंपज्जित्ताणं विहरित्तए। કરી પાલન કરવા સમર્થ નથી. તે માટે મારે કાલે તે સેર્ચ ર મ વર્લ્ડ નાવ નો સૂર્યોદય થાય ત્યારે પૂરણશેઠની જેમ વિપુલ विउलं असणं ४, जहा पूरणो, जाव અશન પાન ખાદિમ અને સ્વાદિમ આહાર जेट्ट-पुत्तं कुडुंबे ठवेत्ता, तं मित्त जाव તૈયાર કરાવી, યાવત્ કુટુંબને આમંત્રી નેદું-પુત્ત ૨ વાછરા, શોલ્યાણ યાવત્ જયેષ્ઠ પુત્રને કુટુંબમાં સ્થાપિત કરીને, सन्निवेसे नायकुलंसि पोसह-सालं पडिले- તે મિત્ર વગેરેની યાવત્ જયેષ્ઠ પુત્રની રજા ત્તિ, સમસ્તે મિત્રો મહાવીરસ્ય માગીને કલ્લાક સંનિવેશમાં જ્ઞાનકુલને વિશે તિર્થ ઇશ્ન-પત્તિ વસંપન્નતામાં પિષધશાલાનું પ્રતિલેખન કરી શ્રમણ ભગવંત વિત્તિ, ” મહાવીરની પાસેથી પ્રાપ્ત કરેલી ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને સ્વીકાર કરીને વિચારવું એ જ શ્રેય છે.

·રર. ઉપાસદશાંગ ૭૦. પેક, ૨ ના ૪ વર૪ તહેવ આનંદ એવો વિચાર કરે છે, વિચાર કરીને जिमिय-भुत्तुत्तरागए तं मित्त जाव વિપુલ અશનાદિ તૈયાર કરાવે છે. મિત્ર विउलेणं पुप्फ ५ सक्कारेइ सम्माणेइ, વગેરેને આમંત્રિત કરે છે. ભોજન કર્યા सक्क्रारित्ता सम्माणित्ता तस्सेव मित्त પછી આવેલા તે મિત્ર જ્ઞાતિ વગેરેને ચાવત जाव पुरओ जेट्ठ-पुत्तं सद्दावेइ, २ त्ता વિપુલ પુષ્પ વગેરે વડે સત્કાર અને સન્માન gવં વાસી – gવું વર્ પુત્તા! કરે છે. સત્કાર અને સન્માન કરીને ચાવત अहं वाणियगामे वहूर्ण राईसर जहा તે મિત્ર વગેરેની સમક્ષ જયેષ્ઠ પુત્રને चितियं जाव विहरित्तए । तं सेयं खलु બોલાવે છે. બોલાવીને આ પ્રમાણે કહે મમ ફુવાળ તુમ સે દુર્વાસ હે પુત્ર! એ પ્રમાણે ખરેખર હું વાણિજય- आलंवणं ४ ठवेत्ता जाव विहरित्तए'। ગ્રામમાં ઘણા રાજા, ધનિક વગેરેને બહુ માન્ય છું, ઇત્યાદિ જેમ ચિંતવ્યું હતું તેમ કહીને યાવતું આ વિક્ષેપના કારણે હું ધર્મ- પ્રજ્ઞપ્તિનો સ્વીકાર કરી વિચારવાને સમર્થ નથી. તો અત્યારે મારા કુટુંબમાં તને સ્થાપિત કરી યાવત્ ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિનો સ્વીકાર કરી વિહરવું હારા માટે શ્રેય છે. ७१. तए णं जेठे पुत्ते आणंदस्स समणो- वासयस्स 'तह' त्ति एयमठें विणएणं पडिसुणेइ । ત્યાર બાદ જયેષ્ઠ પુત્ર આનંદ શ્રાવકનો આ કથનને “તહત્તિ (જેવી આપની આજ્ઞા) કહીને વિનય વડે કબૂલ કરે છે. •• ७२. तए णं से आणंदे, समणोवासए तस्सेव मित्त जाव पुरओ जेट्टपुत्तं कुडुम्वे હવે, કવિ ઇવં વાસ–બૂમ માં, देवानुप्पिया ! तुम्भे अज्जप्पभिई केइ ममं बहुमु कज्जेसु आपुच्छउ वा, पडिपुच्छउ वा, ममं अट्टाए असणं वा उववावडेड वा उवकरेउ वा ત્યાર પછી આનંદ શ્રાવક તે મિત્રો વગેરેની સમક્ષ જયેષ્ઠ પુત્રને કુટુંબમાં સ્થાપન કર્યો. સ્થાપન કરીને તેણે એ પ્રમાણે કહ્યું છે દેવાનુપ્રિય! તમે કઈ આજથી આરંભીને બહુ કાર્યોમાં મને પૂછશે નહિ, વારંવાર પૂછશો નહિ. અને મારા માટે અશન પાન ખાદિમ સ્વાદિમ તૈયાર કરશે નહિ. મારી પાસે લાવશે નહિ. I ·પ્રથમ અધ્યયન ૨૩ પ્રમા છે. ૭રૂ. તy ઈ છે આ સમોવીસ નં- ત્યાર બાદ આનંદ શ્રાવક જયેષ્ઠ પુત્ર અને पुत्तं मित्त-नाइं आपुच्छइ, २ त्ता सयाओ મિત્ર જ્ઞાતિ વગેરેની રજા લે છે. રજા गिहाओ पडिणिक्खमइ, २ त्ता वाणिय લઈને પિતાના ઘરથી નીકળે નીકળીને નાં મમ- મનું નિછે, વાણિજ્યગ્રામના મધ્યમાં થઈ જયાં કલ્લાક ર ત્તા નેળવ શો U–સન્નિવેસે, નેણેવ નામે સંનિવેશ અને જ્યાં જ્ઞાનકુલ છે, જયાં નાય છે નેવિ પોસ, તેવ પોષધશાલા છે ત્યાં જાય છે. પિષધશાલા उवागच्छइ, २त्ता पोसहसालं पमज्जइ, પ્રમાજીને ઉચ્ચાર-દિશાએ २त्ता उच्चार-पासवण-भूमि पडिलेहेइ જવાની અને પેશાબ કરવાની જગ્યાને જુએ २ त्ता दन्भ-संथारयं संथरइ, संथरित्ता છે. જોઈને ડાભનો સંથારો પાથરે છે. અને મ–સંથારયં કુરુ, ૨ તા પોસ- તેના ઉપર બેસે છે. બેસીને પિષધશાલામાં સાપોસ િવભ-સંથારોવાણ પોષધ ગ્રહણ કરી ડાભના સંથારાને પ્રાપ્ત સમર્સ માવો મહાવીરસ્ય ચંતિય થઈ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસેથી धम्मपण्णति उवसंपज्जित्ताणं विहरइ।। ગ્રહણ કરેલી ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિનો સ્વીકાર કરી વિચરે છે. ७४. तए णं से आणंदे समणोवासए उवासग તદન તર આનંદ, શ્રાવકની પ્રતિમાઓ पडिमाओ उवसंपज्जित्ताणं विहरइ । રવીકાર કરીને વિહરે છે. તેમાં પ્રથમ पढम उवासगपडिमं अहा-सुत्तं अहा ઉપાસક પ્રતિમા (ત્રતવિશેષ)ને સૂત્ર પ્રમાણે, कप्पं अहा-मग्गं अहा-तच्चं सम्म काएणं કલ્પ પ્રમાણે, માર્ગ પ્રમાણે યથાતથ્ય- સે, , સોફ, તીરે;, fષેક, યથાર્થ પણે, સમ્યક કાયાવડે સ્પર્શ કરે છે, आराहेइ। પાળે છે, શોભાવે છે, સંપૂર્ણ કરે છે, કીર્તન કરે છે અને તેનું આરાધન કરે છે. ७५. तए णं से आणंदे समणोवासए दोच्चं ત્યાર બાદ આનંદ શ્રાવક બીજી શ્રાવકની उवासग-पडिम, एवं तच्चं, चउत्थं, પ્રતિમાને, એમ ત્રીજી, ચોથી, પાંચમી, છઠ્ઠી, पंचमं, छ8, सत्तमं, अट्ठमं, नवम નવમ સાતમી, આઠમી, નવમી, દસમી, અને दसमं एक्कारसमं । जाव आराहेइ । અગિયારમી પ્રતિમાનું યાત આરાધન ·૨૪ ઉપાસકદશાંગ ७६. तए णं से आणंदे समणोवासए इमेणं एयारवेणं उरालेणं विउलेणं पयत्तेणं पग्गहिएणं तवो-कम्मेणं सुक्के जाव किसे धमणिसंतए जाए। ત્યાર પછી તે આનંદ શ્રાવક આવા પ્રકારના ઉદાર વિપુલ પ્રયત્નરૂપ સ્વીકારેલા તપ કર્મ વડે શુષ્ક ચાવત કૃશ થઈ ગયે. તેના શરીરની નાડીઓ દેખાવા લાગી. ७७. तए णं तस्स आणंदस्स समणोवासगस्स ત્યાર પછી તે આનંદ શ્રાવકને અન્ય अन्नया कयाइ पुन्वरत्ता० जाव धम्म કોઈ દિવસે મધ્યરાત્રીએ ધર્મજાગરિકા નારિયં ગામશરૂ ય અસ્થિ, કરતાં આ સંકલ્પ છે. હું આ પ્રકારના છે “અ રૂમે ના મળ- તપ વડે કૃશ યાવત્ ધમનીથી વ્યાપ્ત શરીર- संतए जाए। तं अत्थि ता मे उट्ठाणे વાળા થઈ ગયે છું, પણ હજી મારામાં कम्मे वले वीरिए पुरिसक्कार-परक्कमे ઉત્થાન, કર્મ, બળ, વીર્ય, પુરુષાર્થ તથા सहा घिई संवेगे। जाव य मे धम्मा શ્રદ્ધા, ધૈર્ય અને સંવેગ છે. જ્યાં સુધી ય િધવાસણ મળે માવું મારા ધર્માચાર્ય અને ધર્મોપદેશક શ્રમણ- महावीरे जिणे सुहत्थी विहरइ, ताव ભગવાન મહાવીર જિન હસ્તી વિચરે છે ता मे सेयं कल्लं जाव जलते अपच्छि- ત્યાં સુધી મારે આવતી કાલે સૂર્યોદય થયે અમારતિય સTrઋસિયરસ, સૌથી છેલ્લી મારણાન્તિક સંલેખનાની भत्तपाणपडियाइक्खियस्स कालं अणव આરાધનાથી યુક્ત થઈને, આહારપાણીનું कमाणस्स विहरित्तए।" एवं संपेहेइ, પ્રત્યાખ્યાન કરી અને મૃત્યુની દરકાર નહિ २ ना कल्लं पाउ जाव अपच्छिम- કરતાં રહેવું શ્રેયસ્કર છે. એમ તે વિચાર मारणंतिय जाव कालं अणवकङ्खमाणे કરે છે. વિચાર કરીને બીજે દિવસે પ્રાત:કાળે વિવું! યાત અપ૭િમ મારણાનિક સંલેખનાની આરાધના યુક્ત થઈ ચાવતું મૃત્યુની દરકાર નહિ કરતો વિહરે છે. એટલે સંલેખનાત્રત સ્વીકાર કરી લે છે. હ૮. તતરસ ચાન્સ મળવાની ત્યાર બાદ તે આનંદ શ્રાવકને અન્ય કોઈ अन्नया कयान सुभेणं अज्झवसाणेणं, દિવસે શુભ અધ્યવસાય વડે, શુભ પરિણામ જોrt frગમાં, અર વિમુક*- વડે, વિશુદ્ધ લેશ્યાઓ વડે અને અવધિજ્ઞાના- मागीहि, तवादरणिज्जाणं कम्माण વરણ કર્મના પશમથી અવધિજ્ઞાન ·પ્રથમ અધ્યયન ૨૫ खओवसमेणं ओहिनाणे समुप्पन्ने । ઉત્પન્ન થયું. તે પૂર્વ દિશામાં લવણ સમુદ્રને पुरथिमेणं लवणसमुद्दे पंच-जोयणसयाई વિશે પાંચસો જન પ્રમાણ ક્ષેત્રને જાણવા વે નાળ; વાસ૬, વું વિખે લાગે; એ જ પ્રમાણે દક્ષિણ અને પશ્ચિમ पच्चत्थिमेणं य, उत्तरेणं जाव चुल्ल દિશાએ પણ જાણવા લાગે. ઉત્તર દિશાએ हिमवंतं वासधर पव्वयं जाणइ पासइ, ક્ષુદ્રહિમવંત નામક વર્ષધરપર્વત સુધી उड्ढं जाव सोहम्मं कप्पं जाणइ पासइ, જાણવા અને દેખાવા લાગે. તે ઉપર સૌ- કહે નાવ ડુમીસે રયા પ્રમાણ પુઢવી, ધર્મ દેવલોક સુધી જાણે છે અને દેખે છે लोलुयच्चुयं नरयं चउरासीइवासस નીચે રત્નપ્રભ પૃથ્વીના ચોરાશી હજાર हस्सटिइयं जाणइ पासइ । વર્ષની સ્થિતિવાળા રુય નારકાવાસ સુધી જાણે છે અને દેખે છે. ७९. तेणं कालेणं तेणं समएणं समणे भगवं તે કાળે અને તે સમયે શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે સોરિણ, પરિસ નિ મહાવીર પધાર્યા. પર્ષદા વાંદવાને નીકળી जाव पडिगया। અને વાંદી તથા ધર્મોપદેશ સાંભળી પાછી ગઈ. ८०. तेणं कालेणं तेणं समएणं समणस्स તે કાળે અને તે સમયે શ્રમણ ભગવંત भगवओ महावीरस्स जेठे अन्तेवासी મહાવીરના જયેષ્ઠ અનન્તવાસી ગૌતમ ગોત્રીય इंदभूई नाम अणगारे गोयमगोत्तेणं સાત હાથે શરીરવાળા-ઉચા, સમચતુરસ્ત્ર सत्तुस्सेहे, समचउरंससंठाणसंठिए, સંસ્થાનવાળા વાષભનારાચ સંઘયણથી वज्जरिसहनारायसंघयणे, कणगपुलग- યુક્ત, સુવર્ણની કસોટી ઉપર વસેલા निघसपम्हगोरे उग्गतवे, दित्ततवे, સ્વર્ણની રેખા જેવા ગૌરવર્ણ, કઠોર તપ- ઘોરતવે, માતવે, કરજે, વોરણે વાળા, તેજરવી તપવાળા, ઉદાર, ઘરગુણ- ઘોરતવસ્તી, ઘોરવંમરવાસી, ઉર્દૂ વાળા, બ્રહ્મચર્યના ધારક, શરીરના મમત્વને सरीरे, संखित्तविउलतेउलेस्से, ત્યાગ કરી દેનાર, પોતાની વિપુલ તેજો- છMવિરવત્તે તવોવમે લેસ્થાને સંક્ષિપ્ત કરી રાખનાર ઇન્દ્રભૂતિ संजमेणं तवसा अप्पाणं भावेमाणे નામક અણગાર નિરન્તર છઠ-છઠના તપથી विहरइ। તથા સંયમ અને તપશ્ચર્યા દ્વારા આત્માને ભાવિત કરતા વિચરતા હતા. છ- ·૨૬ ઉપાસકદશાંગ ८१. तए णं से भगवं गोयमे छटुक्खमण ત્યાર પછી તે ભગવાન ગૌતમ છઠના રાંતિ પમાણ પોરિસ સાથે પારણાને દિવસે પ્રથમ પિરસીમાં સ્વાધ્યાય करेइ, बिइयाए पोरिसीए झाणं કરે છે. બીજી પારસીએ ધ્યાન કરે છે. fમયા૬, તથાઈ રિસી, અતુરિયું ત્રીજી પારસીએ ત્વરા અને ચપલતારહિત અવલં અસંમતે મુદત્ત પકડ, સંભ્રમરહિત થઈ મુખવમ્રિકાનું પ્રતિલેખન પકહિત્તા, માયણ-વાડું કિ, કરે છે. પ્રતિલેખન કરી પાત્ર અને વસ્ત્રનું पडिलेहित्ता भायण वत्थाई पमज्जइ, પ્રતિલેખન કરે છે. પ્રતિલેખન કરી પાત્ર અને पमज्जित्ता, भायणाई, उग्गाहेइ, उग्गा વસ્ત્રને પ્રમાજે છે. પ્રભાઈ પાત્રો ગ્રહણ કરે હિતા નેવ સમળે માવે મહાવીરે છે. ગ્રહણ કરી શ્રમણ ભગવાન મહાવીરની तेणेव उवागच्छइ, उवागच्छित्ता समणं પાસે જઈ વંદન અને નમસ્કાર કરે છે. भगवं महावीरं वंदइ, नमसइ, वंदित्ता, વંદન અને નમસ્કાર કરીને એ પ્રમાણે કહે નમંત્તિ પુર્વ વયાસી–“રૂછામિ છેઃ હે ભગવન્! આપની અનુજ્ઞાથી છઠના " અંતે ! તુરહિં મgUTI, છર- ઉપવાસના પારણે વાણિજયગ્રામ નગરને मणपारणगंसि वाणियगामे નરે વિશે ગૃહસામુદાનિષ્ઠી ભિક્ષાચર્યા (એક उच्चनीयमज्झिमाइं . कुलाई બાજુના કોઈપણ ઘરને છોડ્યા વગર અટન समुदाणस्स भिक्खायरियाए अडित्तए।" કિરવા) માટે ઉચ્ચ નીચ અને મધ્યમ કુલેમાં अहासुहं देवाणुप्पिया! मा पडिबंधं ભિક્ષાચર્યાએ જવા ઈચ્છું રેડ્ડ" ! ભગવાન ઉત્તરમાં કહે છેઃ હે દેવાનુપ્રિયા સુખ થાય તેમ કરો. ઘર- બાદ ८२. तए णं भगवं गोयमे समणेणं भगवया महावीरेणं अब्भणुण्णाएसमाणे समणस्स भगवओ महावीरस्स अंतियाओ दूइप- लासाओ चेइयाओ पडिणिक्खमइ, पडिणिक्खमित्ता अतुरियमचवलमसंभंते जुगंतरपरिलोयणाए दिट्ठीए पुरओ ईरियं सोहेमाणे जेणेव वाणियगामे नयरे तेणेव उवागच्छइ, उवागच्छित्ता वाणियगामे नयरे उच्चनीयमज्झिमाई ત્યાર શ્રમણ ભગવંત મહાવીરે અનુજ્ઞા આપી એટલે ભગવાન ગૌતમ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસેથી દૂતિ પલાશ ચૈત્યથી નીકળે છે. નીકળીને રા, ચપળતા અને સંભ્રમ સિવાય યુગપ્રમાણ ભૂમિને જોનારી દષ્ટિ વડે. ઇર્યા માર્ગને શોધતાં જયાં વાણિજયગ્રામ નગર છે ત્યાં આવે છે. આવીને વાણિજય- ગ્રામ નગરમાં ગૃહસામુદાનિકી ભિક્ષાચર્યા ·પ્રથમ અધ્યયન રાક कुलाई घरसमुदाणस्स भिक्खायरियाए માટે ઉચ્ચ નીચ અને મધ્યમ કુલોમાં અટન ઈંડવું ८३. तए णं से भगवं गोयमे वाणियगामे नयरे, जहा पण्णत्तीए तहा, जाव भिक्खायरियाए अडमाणे अहापज्जत्तं भत्तपाणं सम्म पडिग्गाहेइ, पडिग्गाहित्ता वाणियगामाओ पडिणिग्गच्छइ, पडि- णिग्गच्छित्ता कोल्लायस्स सन्निवेसस्स अदूरसामंतेणं वीईवयमाणे, बहुजणसई निसामेइ, बहुजणो अन्नमन्नस्स एवमा- ફુલેકું ૪– एवं खलु देवाणुप्पिया! समणस्स भगवओ महावीरस्स अंतेवासी आणंदे नाम समणोवासए पोसहसालाए अपच्छिम जाव अणवकंखमाणे विहरइ। ત્યાર પછી તે ભગવાન ગૌતમ વાણિજ્ય- ગામ નગરમાં જેમ ભગવતી-સૂત્રમાં કહ્યું તેમ ભિક્ષાચર્યાએ ભમતા યથાગ્ય ભાત-પાણીને સમ્યક્ પ્રકારે ગ્રહણ કરે છે. ગ્રહણ કરીને વાણિજયગ્રામથી બહાર નીકળે છે. નીકળીને કલ્લાક સંનિવેશની પાસેથી જઈ રહ્યા હતા ત્યારે શબ્દ સાંભળે છે. ઘણા માણસો પરપર એ પ્રમાણે કહે છે હે દેવાનુપ્રિયે ! શ્રમણ ભગવંત મહાવીરના અન્તવાસી આનંદ નામક શ્રાવક પિષધ- શાલામાં અપશ્ચિમ ભારણાનિક સંખનાનું આરાધન કરી રહ્યા છે અને મૃત્યુની દરકાર નહિ કરતા વિહરે છે. ८४. तए णं तस्स गोयमस्स बहुजणस्स अंतिए एयमढं सोच्चा निसम्म अयमेयारूवे अज्झथिए ४ "तं गच्छामि णं आणंदं समणोवासयं पासामिः। एवं संपेहेइ, संपेहित्ता जेणेव कोल्लाए सन्निवेसे जेणेव आणंदे समणोवासए, जेणेव पोसहसाला तेणेव उवागच्छइ। ત્યાર બાદ તે ભગવાન ગૌતમને ઘણા જણની પાસેથી એ અર્થ સાંભળી, વિચારી આવા પ્રકારને આ વિચાર થયો. હું જાઉં અને આનંદ શ્રાવકને જોઉં એમ વિચાર કરે છે. વિચારીને જ્યાં કલાક સંનિવેશ છે, જ્યાં પોષધશાલા છે અને જયાં આનંદ શ્રમણ- પાસક છે ત્યાં પહોંચે છે. ८५. तए णं से आणंदे समणोवासए भगवं ત્યાર બાદ તે આનંદ શ્રાવક ભગવાન ગૌતમને गोयमं एज्जमाणं पासइ, पासित्ता हट्ठ આવતા જુએ છે, જોઈને તે પ્રસન્ન અને जाव हियए भगवं गोयमं वंदइ नमस्सइ, સંતુષ્ટ હૃદયવાળા થઈ ભગવાન ગૌતમને ચંદ્રિત્તા નિર્માસિ gવં વાસી–“વંદન-નમરકાર કરે છે. વાદી અને નમીને ·૨૮ जा णं ઉપાસક દશાંગ खलु भन्ते! अहं इमेणं उरालेणं जाव આ પ્રમાણે બોલ્યોઃ ભગવન્! હું આ धमणिसंतए जाए, नो संचाएमि देवाणु ઉતપના કારણે ચાવન ધમની-નાડીઓ प्पियस्स अंतियं पाउभवित्ता णं વડે વ્યાપ્ત શરીરવાળો થયો છું. તેથી तिक्खुत्तो मुद्धाणेणं पाए अभिवंदित्तए, આપ દેવાનુપ્રિયની પાસે આવીને ત્રણ વાર तुम्भे णं भन्ते ! इच्छाकारेणं अणभि મસ્તક વડે આપના પગે વંદન કરવાને ओगेणं इओ चेव एह, સમર્થ નથી, તે ભગવન્! આપજે છાથી देवाणुप्पियाणं तिक्खुत्तो मुद्धाणेणं અનભિગ–દબાવ વગર અહીં આવે તો पाएसु वंदामि नमसामि" આપ દેવાનુપ્રિયા પગે મતક વડે ત્રણ વાર વંદન-નમસ્કાર કરું. ८६. तए णं से भगवं गोयमे जेणेव आणंदे ત્યારે ભગવાન ગૌતમ જયાં આનંદ મણ- समणोवासए तेणेव उवागच्छइ । પાસક હતા ત્યાં આવ્યા. ८७. तए णं से आणंदे भगवओ गोयमस्स ત્યાર પછી તે આનંદ શ્રાવક ભગવાન तिक्खुत्तो मुद्धाणेणं पाएसु वंदइ नमसइ, ગૌતમને ત્રણ વાર મસ્તક વડે પગે વંદન- वंदित्ता नमंसित्ता एवं वयासी-"अस्थि નમસ્કાર કરે છે, વંદન-નમસ્કાર કરીને णं भंते ! गिहिणो गिहमज्झावसंतस्स તેણે આ પ્રમાણે કહ્યું: ભગવન! ગૃહસ્થને ચોટ્ટિનાd સમુqm? ” ગૃહવાસમાં રહેતા અવધિજ્ઞાન થઈ શકે છે? “હંતા અસ્થિ,” ગીતમઃ હા, થઈ શકે છે. "जइ णं भंते ! गिहिणो जाव ભગવન્! ગૃહરને યાવત્ અવધિજ્ઞાન થઈ समुपज्जइ, एवं खलु भंते ! ममवि શકે છે તો હે ભગવન્! ગ્રહવાસમાં રહેતાં गिहिणो गिहमज्झवसंतस्स ओहिनाणे ગૃહરથ એવા મને પણ અવધિજ્ઞાન ઉત્પન્ન થયું समुप्पण्णे-पुरस्थिमे णं लवणसमुद्दे છે. હું પૂર્વ દિશામાં લવણ સમુદ્રમાં પાંચસો पंचजोयण-सयाइ जाव लोलुयच्चुयं જન સુધી યથાવત્ નીચે રફુચનામક नरयं जाणामि पासामि। નારકાવાસ સુધી જાણું છું અને દેખું છું. • • ८८. तए णं से भगवं गोयमे आणंदं समणो ત્યાર બાદ ભગવાન ગૌતમે આનંદ શ્રમણ- વાસથે વં વાસ–“0િ પાસકને એ પ્રમાણે કહ્યું: આનંદ! ગૃહસ્થને ! િિહનો જાવ સમુદqન્ના ચાવત અવધિજ્ઞાન થાય ચાવત અવધિજ્ઞાન થાય છે, પરંતુ એટલું નો જેવા મહા જે તુમ, મોટું હોતું નથી, માટે આનંદ! તું ·પ્રથમ અધ્યયન ૨૯ आणंदा! एयस्स ठाणस्स आलोएहि जाव तवोकम्म पडिवज्जाहि । મૃષાવાદરૂપ એ સ્થાનકની – વિષયની આલેચના કર યાવત્ શુદ્ધિને માટે તપ કર્મ (પ્રાયશ્ચિત્ત) સ્વીકાર કર. -- ८९. तए णं से आणंदे भगवं गोयम एवं ત્યાર પછી તે આનંદ શ્રમણોપાસકે ભગવાન वयासी 0િ , મંતે! ઉના- ગૌતમને કહ્યું : ભગવન! જિન પ્રવચનમાં वयणे संताणं तच्चाणं तहियाणं સત્ય, તથ્ય તથા યથાર્થ ભાવની આલોચના सब्भूयाणं भावाणं आलोइज्जइ जाव કરાય છે? યાવતું પ્રાયશ્ચિત્તરૂપે તપનો રવીકાર पडिवज्जिज्जइ? કરાય છે ? “નો રૂઠે સમા” હે આનંદ! એ અર્થ યુક્ત નથી. 'जइ णं भंते ! जिण-वयणे संताणं ભગવદ્ ! જે જિન પ્રવચનમાં સદરૂપભા जाव भावाणं नो आलोइज्जइ जाव સંબંધે આલોચના ન કરાય અને યાવત્ तवोकम्मं नो पडिवज्जिज्जइ, तं णं તપરૂપ પ્રાયશ્ચિત્ત ન કરાય તો ભગવન ! भंते ! तुब्भे चेव एयस्स ठाणस्स તમે જ એ થાનકની આલોચના કરે, आलोएह जाव पडिवज्जह । યાત તરૂપ પ્રાયશ્ચિત્ત કરો. ९०. तए णं से भगवं गोयमे आणंदेणं ત્યાર બાદ આનંદ શ્રાવક દ્વારા આ પ્રમાણે संमणोवासएणं एवं वुत्ते समाणे, संकिए કહેવા પર શંકિત–શંકાવાળા, કાંક્ષિત- कंखिए विइगिच्छासमावन्ने, आणंदस्स જિજ્ઞાસાવાળા અને વિચિકિત્સા–સંશયને अंतियाओ पडिणिक्खमइ, २ त्ता પ્રાપ્ત થયેલા ભગવાન ગૌતમ આનંદ શ્રાવક जेणेव दूइपलासे चेइए, जेणेव समणे પાસેથી બહાર નીકળે છે. નીકળીને જયાં भगवं महावीरे, तेणेव उवागच्छइ २ त्ता તિપલાશ ચિત્ય અને શ્રમણ ભગવાન समणस्स भगवओ महावीरस्स अदूर મહાવીર છે ત્યાં આવે છે. ત્યાં આવીને सामन्ते गमणागमणाए पडिक्कमइ, શ્રમણ ભગવાનથી છેડે દૂર રહી ગમનાગમન २ त्ता एसणमणेसणं आलोएइ, आलो પડિકન્મે છે. પડિકશ્મી એષણા-અનેષણાની इत्ता भत्तपाणं पडिसइ, पडिदंसित्ता આલોચના કરે છે. આલોચના કરીને समणं भगवं वंदइ नममइ, २ त्ता एवं ભગવાનને આહાર-પાણું દેખાડે છે. શ્રમણ વાસ–“ર્વ રવ મતે ઉર્વ રવજુ અંતે! હું ભગવંત મહાવીરને વંદન અને નસરકાર तुन्भेहिं अब्भणुण्णाए तं चेव सव्वं કરીને એ પ્રમાણે કહે છેઃ ભગવન!

·૩૦ ઉપાસકદશાંગ कहेइ, जाव तए णं अहं संकिए ३ आणंदस्स समणोवासगस्स अंतियाओ पडिणिक्खमामि, २ त्ता जेणेव इहं तेणेव हव्वमागए, v મંતે " आणंदेणं समणोवासएणं तस्स ठाणस्स आलोएयव्वं जाव पडिवज्जेयव्वं આપની અનુજ્ઞા મેળવી હું (વાણિજ્યગ્રામ નગરમાં ગોચરી માટે ગયા હતા.) ઈત્યાદિ પૂર્વોક્ત બધું કહે છે. શ્રાવતું ત્યાર બાદ શંકિત, કાંક્ષિત અને સંશયને પ્રાપ્ત થયેલ હું આનંદ શ્રમણોપાસકની પાસેથી નીકળીને શીઘ અહીં આવ્યો છું. તો હે ભગવન ! આનંદ શ્રમણોપાસકે તે સ્થાનની આલેચના કરવી જોઈએ, યાવતું પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ અથવા મારે કરવું જોઈએ ? કરીહુ મg?” ૧૨. “જોયHT!” રુ સમ ભવં ભઠ્ઠીવીરે ગૌતમ! એમ કહી શ્રમણ ભગવંત भगवं गोयमं एवं वयासी-गोयमा ! મહાવીરે ભગવાન ગૌતમને એ પ્રમાણે तुमं चेव णं तस्स ठाणस्स आलोएहि કહ્યું તું જ તે સ્થાનની આલોચના કર, યાવત जाव पडिवज्जाहि, आणंदं च समणो તપ કર્મ પ્રાયશ્ચિત્તને સ્વીકાર કર અને આનંદ वासयं एयमझें खामेहि। શ્રમણોપાસકને આ સંબંધે ખાવ. ९२. तए णं से भगवं गोयमे, समणस्स ત્યાર બાદ ભગવાન ગૌતમ શ્રમણ ભગવાન भगवओ महावीरस्स તહૃત્તિ મહાવીરને ‘તહત્તિ કહી આ કથનને વિનય- एयमठे विणएणं पडिसुणेइ, २ त्ता પૂર્વક સ્વીકાર કરે છે. સ્વીકાર કરીને તે તસ કારણ હોઈ–બ્રાવ—ડિ- સ્થાનની આલોચના કરે છે. યાવત્ પ્રાયશ્ચિત્ત વનવું, Mવં જ સમણોવાસ સ્વીકાર કરે છે અને આનંદ શ્રમણોપાસકને एयमळं खामेइ ॥ એ બાબત ખમાવે છે. ९३. तए णं समणे भगवं महावीरे अन्नया कयाइ बहिया जणवय विहारं विहरइ । ત્યાર બાદ શ્રમણ ભગવાન મહાવીર અન્ય કોઈ દિવસે ત્યાંથી વિહાર કરી બહાર દેશ-દેશાન્તરમાં વિચરણ કરે છે. ૧૪. તપ જ છે સારે સમોવાસી વહું ત્યાર પછી તે આનંદ શ્રમણે પાસક ઘણાં સર-વહિં ની વાર્થ ભાવેત્તા, શીલવતો વડે ચાવત્ આત્માને ભાવિત वीसं वासाइं समणोवासगपरियागं કરતા વીસ વરસ સુધી શ્રમણોપાસકની ' ·-* પ્રથમ અધ્યયન ૩૧ पाउणित्ता, एक्कारस य उवासग-पडि પર્યાય પાળીને શ્રાવકની અગિયાર પ્રતિમા- माओ सम्मं कारणं फासित्ता, मासियाए ઓને સમ્યક્ કાયા વડે સ્પર્શીને, માસિક संलेहणाए अत्ताणं झूसित्ता, सर्द्धि भत्ताई સંલેખન વડે આત્માને શુષ્ક કરી સાઠ અળસળાછેત્તા, સાફ-પકિતે, ભક્ત અનશન વડે પૂર્ણ કરી આલોચના સમાદિ-ઉત્તે, -માસે વરું વિન્ના, અને પ્રતિક્રમણ કરી, સમાધિને પ્રાપ્ત सोहम्मे कप्पे सोहम्मवडिंसगस्स महा થઈ યથાસમય કાળ કરીને સૌધર્મ દેવ- विमाणस्स उत्तर-पुरथिमेणं अरुणे લોકમાં સૌધર્માવલંસક મહાવિમાનની ઉત્તર- વિમાને દેવત્તા, ૩વવા તલ્થ માં પૂર્વ દિશાએ અરુણ વિમાનને વિશે દેવપણે अत्थेगइयाणं देवाणं चत्तारि पलिओ ઉત્પન્ન થશે. ત્યાં કેટલાક દેવેની ચાર વડું ટિળી, તW Mવસ પોપમની સ્થિતિ કહી છે. આનંદ દેવની वि देवस्स चत्तारि पलिओवमाई પણ ચાર પલ્યોપમની સ્થિતિ છે. ડિ૬ પત્તા ९५. "आणंदेणं भंते ! देवे ताओ देवलोगाओ आउक्खएणं, भवक्खएणं, ठिइक्खएणं अणंतरं चयं चइत्ता, कहिं गच्छिहिइ, कहिं उववज्जिहिइ?" ભગવન ! આનંદ દેવ તે દેવલોકથી આયુષ્યના ક્ષય, ભવના ક્ષય અને સ્થિતિના ક્ષય પછી એવી કયાં જશે? ક્યાં ઉત્પન્ન થશે ? ९६. “गोयमा! महाविदेहे वासे सिज्झि- દિ’ | નિવરવો ! सत्तमस्स अंगस्स उवासगदसाणं पढम आणंदज्झयणं समत्तं । હે ગૌતમ! મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં ઉત્પન્ન થઈ સિદ્ધિ પદ પામશે. અહીં નિક્ષેપ- ઉપસંહાર કરે અર્થાત સુધર્મા સ્વામી જબૂ સ્વામીને કહે છેઃ જબૂ! જેમ મેં ભગવાન પાસેથી સાંભળ્યું છે તેમ જ તેને કહ્યું છે.

·બીજું અધ્યયન કામદેવ ९७. जइ णं भंते! समणेणं भगवया महावीरेणं जाव संपत्तेणं सत्तमस्स अंगस्स उवासगदसाणं पढमस्स अज्झय- णस्स अयमठे पण्णत्ते, दोच्चस्स णं भंते ! अज्झयणस्स के अट्ठे पण्णत्ते ! જબૂત સ્વામીએ શ્રીસુધર્મા સ્વામીને પૂછ્યું: ભગવદ્ ! શ્રમણ ચાવત નિર્વાણને પ્રાપ્ત ભગવન્ત મહાવીરે જે સાતમા ઉપાસક દશાંગ- ના પ્રથમ અધ્યયનને આ (પૂર્વોક્ત) અર્થ કહ્યો છે. તે ભગવન! બીજા અધ્યયનમાં શો અર્થ કહ્યો છે? તેને ભદ્રા ૧૮. gવં રજુ નવૂ! તે જે તે સુધર્મા સ્વામી ઉત્તર આપે છે. તે કાળે समएणं चम्पा नामं नयरी होत्था । અને તે સમયે ચંપા નામક નગરી હતી. पुण्णभद्दे चेइए, जियसत्तू राया। काम ત્યાં પૂર્ણભદ્ર ચૈત્ય હતું. જિતશત્રુ રાજા દેવે જણાવા માં મારિયા ! છે હતો. કામદેવ ગૃહપતિ હતા. हिरण्ण-कोडीओ निहाण-पउत्ताओ, छ નામે ભાર્યા હતી. તેને ત્યાં જ હિરણ્ય- રૂઢિ-પોણા, વીર-પુરાવો, કટિ નિધાનમાં મૂકેલી, છ વ્યાજમાં અને છે વય વસ-જો-સાસ્લિ વUT I છ ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રોકેલી હતી. તેને समोसरणं । जहा आणंदो तहा निग्गओ, દશ હજાર ગાયના એક વ્રજના હિસાબે છે. तहेव सावय-धम्म पडिवज्जइ । ત્ર એટલે સાઠ હજાર ગાય હતી. ભગવાન સ વત્તવ્ય નીવ નેદ્ર-પુત્ત- સેમેસર્યા. આનંદની જેમ (કામદેવ) વંદન मित्त-नाइं आपुच्छित्ता, जेणेव पोसह કરવા નીકળ્યો. અને આનંદની જેમ જ સારા, તેવ હવા, ૨ તા ના શ્રાવકધર્મ સ્વીકાર કરે છે. ઈત્યાદિ તે જ आणंदो जाव समणस्स . भगवओ વક્તવ્યતા અહીં કહેવી, ચાવત્ જયેષ્ઠ પુત્ર महावीरस्स अंतियं ધર્મ-પત્તિ અને મિત્ર, જ્ઞાતિ વગેરેને પૂછી જ્યાં उवसंपज्जित्ताणं विहरइ। પષધશાલા છે ત્યાં આવે છે. ત્યાં આવીને આનંદની પેઠે ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિ સ્વીકાર કરીને વિહરે છે.

·બીજું અધ્યયન 33 ९९. तए णं तस्स कामदेवस्स समणोवास ત્યાર પછી કામદેવ શ્રમણોપાસકની પાસે गस्स पुव्ववरत्तावरत्तकालसमयंसि एगे मध्यरात्रिना समये से भाथी मिथ्याष्टि देवे ..'मायी मिच्छ-दिट्ठी अंतियं ४५ प्र िथयो. पाउब्भूए। १००. ०. तए णं से देवे एगं महं पिसाय-रूवं- તે દેવે એક મોટા પિશાચના રૂપની विउव्वइ। तस्स णं देवस्स पिसाय- વિક્રિયા કરી. તે પિશાચરૂપધારી દેવનું रूवस्स इमे एयारूवे वण्णावासे સવિરતર વર્ણન આ પ્રમાણે છે. તેનું માથું पण्णत्ते-सीसं से गो-कलिंज-संठाण ટોપલાના આકાર જેવું હતું. તેના કેશે संठियं, सालिभसेल्लसरिस्सा से केसा ડાંગરનાં કૂંડાંઓના જેવા રૂક્ષ, જાડા અને कविलतेएणं दिप्पमाणा, महल्ल- પીળી કાન્તિ વડે દીપતા હતા. મોટા उट्टिया-कभल्ल-संठाण-संठियं निडालं, માટીના ઘડાની જેવું તેનું લલાટ હતું. मुगुसपुञ्छं व तस्स भुमगाओ तेनी भुशुसना छ। नेवी मम। - फुग्ग-फुग्गाओ विगय-बीभच्छ- ती ती. मने तेथी तेन। हेपाव दसणाओ, सीस-घडि-विणिग्गयाइं वित, 11 ने मामत्स हता. तनी अच्छीणि विगय-बीभच्छ-दसणाई, આંખ શીર્ષઘટી–મસ્તકરૂપ ઘટિકાથી બહાર कण्णा जह सुप्प-कत्तरं चेव विगय- नाणेसी तथा वित मने वामां मीभत्स बीभच्छ-दंसणिज्जा, उरब्भ-पुड- હતી. તેના કાન સૂપડાના ખંડ જેવા, सन्निभा से नासा, झुसिरा-जमल- पेण तथा मानस हेमावाण ता. चुल्ली-संठाण-संठिया दोवि तस्स તેની નાસિકા ઘેટાની નાસિકા જેવી હતી. नासापुडया, घोडय-पुच्छं व तस्स તેના નાસિકાપુટ મોટા મોટા છિદ્રોવાળા मंसूइंकविल-कविलाई विगय-बीभच्छ અને બે ચુલની સમાન હતા. તેની મૂછો दसणाइं, उट्ठा उट्टस्स चेव लंवा, घोडानी पूछ नेवी, पिसवनी मने फालसरिसा से दंता, जिब्भा जह वित तथा मामत्स हती. तेना या सुप्प-कत्तरं चेव विगय-बीभच्छ-दंस ઊંટના ઓષ્ઠ જેવા લાંબા હતા. તેના દાંત णिज्जा, हल-कुद्दाल-संठिया से हणुया, હળની કેદાળી સરખા હતા. તેની જીભ गल्ल-कडिल्लं च तस्स खड्डं फुटुं सू५७।ना टु स२४ी ती. વિકૃત कविलं फरुसं महल्लं, मुइंगाकारोवमे सने नेवाभा मालत्स हती. तेनी थे । से खंधे, पुर-वर-कवाडोवमे से वच्छे, હળના અગ્રભાગ જેવી બહાર નીકળેલી ·३४ ઉપાસકદશાંગ -- कोट्ठिया-संठाण-संठिया दोवि तस्स હતી. તેના ગાલ (કડાઈ) ખાડાથી યુક્ત, वाहा, निसा-पाहाण-संठाण-संठिया ઘાવાળા કઠેર અને વિકરાળ હતા. તેના તો વિ તરસ T-, નિસT- ખભા મૃદંગના આકાર જેવા અને તેની સંગ-સંઠિયાસો હસુ સંત્રીઓ, છાતી નગરના કમાડ જેવી પહોળી હતી. સિધ્વિપુ-સંઠિયા સે ના, વિય- તેના બે હાથ કાઠીના આકાર જેવા હતા पसेवओ व्व उरंसि लंबंति दो वि અને હાથના અગ્રભાગ દાળ વાટવાની तस्स थणया, पोट्टं अयकोट्ठओ व्व શિલા જેવા હતા. તેના હાથની આંગળીઓ વ, પાન-ચંદ્રસરિતા ના, દાળ વાટવાના પથ્થર જેવી હતી. તેના सिक्कगसंठणसंठिया से नेत्ते, किण्ण નખ છીપના દળના જેવી આકૃતિવાળો पुडसंठाणसंठिया दो वि तस्स वसणा, હતા. તેના બંને સ્તનો હજામની કોથળીની નમોટ્ટિય-સંટા-સંાિ રો વિ પેઠે વક્ષસ્થળ ઉપર લટકતાં હતાં. તેનું પેટ तस्स ऊरू, अज्जुण-गुह्र व तस्स લોઢાની કોઠી જેવું ગોળ હતું. તેની નાભિ નાપૂરું કરુ-વિજાપું વાય- કાંજીના કૂંડા જેવી હતી, તેના નેત્રો वीभच्छ-दसणाइं, जंघाओ कक्खडीओ શીકાની જેવી આકૃતિવાળા હતા અને તેના કોમેષ્ઠિ કવિયારો, વર-સંઠા બંને વૃષણ-અંડકોશ ભરેલી બે ગુણની સંકિય રોગવિ તસ્ય પાયા, ગરી- આકૃતિવાળા હતા. તેના બંને સાથળ સાથે સ્રોઢ- સંગ-સંજીયા પાસુ - રહેલા બે કાઠીઓની આકૃતિ જેવા હતા. સ્ત્રીયો, સિMિ-પુ-સંઠિયા સે નવસ્વ છે તેના ઢીંચણ એક અર્જુન જાતના વૃક્ષના ગુચ્છા જેવા અત્યંત વાંકા વિકૃત અને બીભત્સ દેખાવવાળા હતા. તેની જાંઘ કઠણ અને રોગ વડે વ્યાપ્ત હતી. તેના બંને પગ ચટણી વાટવાના પથ્થર જેવા હતા. નખે છીપના દળ જેવા હતા. ૨૦૨. ૦૪-ક-નાગુ વિય-મ-મુ તે ગાડાની પાછળના ભાગનાં લાકડાં સરખા भुमए अवदालिय-वयण-विवर-निल्ला અને અપ્રશસ્ત ઢીંચણવાળો હતો. બેડોળ, लियग्गजीहे, સર--મસ્ત્રિયાપુ, ભાંગેલ અને વાંકી ભમરવાળો હતો. અવ- વંદુર -માજ - gરિદ્ધિ – સુવધે, દારિત–પહોળું કરેલું મુખરૂપી વિવરમાંથી ૩૦---q, સM-ચ-વે , એની જીભ બહાર નીકળેલી હતી. એના ·- કેપ બીજુ અધ્યયન જો તે, મિજાગંતે, બી-મુ માથા ઉપર શરટોની માળા હતી, જેણે દહાણે, ના-વિરું -રંવ -auહું નોળિયાના કણપુર–કીનનું આભૂષણ ધારણ જોઢું કથનg go મહું નીષ્ણુપ- કરેલું હતું. અને સાપનું હૈકક્ષ-ઉત્તરાસંગ નવ-મુ િસિ - કુસુમ - UTTએ કરેલું હતું. તે કરાયફાટ કરી રહ્યો હતો. fસ ઘુ-ઘરે જાય, નેગેવ પોર્- ભયંકર અટહાસ્ય કરી રહ્યો હતો. તેનું શરીર સા, વેવ લાવે મોવાસણ, અનેક પ્રકારના પાંચ વર્ણવાળા રમો વડે તેવ ૩૬, ૨ ત્તા સાસુ-જે વ્યાપ્ત હતું. એવો ભયંકર તે પિશાચ એક - વિણ વંવિણ મિલિમિલ- મેટી નીલકમળ, પાડાનાં શિંગડાં, ગુલિકા- ચમા રામદેવ સમોવાસઘં પુર્વ ગળી અને અળસીનાં ફૂલ જેવી, શુરધાર- વયાણી–“હું જ વાવ! સમજ- તીક્ષ્ણ ધારવાળી તલવારને ગ્રહણ કરીને વીસ ! લપસ્થિ-પરિચય ! તુરંત- જ્યાં કામદેવ શ્રમણોપાસક હતા, ત્યાં પંત-વળ ! રીંગ -gor -ચાર આવ્યો. આવીને ગુસ્સે થયેલ, કુપિત, તીવ્ર સિયા ! રિ-સિરી-ધિ-વિત્તિ-- ક્રોધવાળા અને મીસમીસ કરતો કામદેવ વન્ગિયા! ઘમમા! TouT- શ્રમણોપાસકને આ પ્રમાણે કહેવા લાગે मया! सग्गकामया! मोक्खकामया! અરે મરણની કામના કરનાર! દુષ્ટ પરિણામ- धम्मकंखिया! पुण्णकंखिया! सग्ग વાળા અને કુલક્ષણી (ટાં લક્ષણોવાળા) વિલિયા જોવલિયા ! હીનપુણ્ય-ચાતુર્દશિક–અધૂરી કાળીચૌદશી- पिवासिया ! पुण्णपिवासिया! सग्ग એ જન્મેલા, લજજા, શોભા, ધૈર્ય અને પિત્રાસિયા ! નોfપાસિયા ! નો કીતિથી રહિત! ધર્મની ઈછીવાળી ! રહે પૂરૂ તવ લેવાનુfq! = પુણ્યની ઇચ્છાવાળા! વર્ગની ઇચ્છાવાળા ! सीलाइं वयाइं वेरमणाइं पच्च મોક્ષની ઈચ્છાવાળા! ધર્મના કાંક્ષી! પુણ્યના વાડું હોવાસાદું વારિત કાંક્ષી! સ્વર્ગના કાંક્ષી! મોક્ષના કાંક્ષી! વા, રવોfમત્ત, વા, વંડિતવા, ધર્મની પિપાસા રાખનાર, પુણ્યની પિપાસા भंजित्तए वा, उज्झित्तए वा, परिच्च રાખનાર, સ્વર્ગના પિપાસુ ! મોક્ષના પિપાસુ! इत्तए वा, तं जइ णं तुमं अज्ज કામદેવ શ્રમણોપાસક ! દેવાનુપ્રિય! શીલે, सीलाइं जाव पोसहोववासाइंन छड्डेसि અણુવ્રતા, દિશાત્રત વગેરે વિરમણ, પચ્ચક- न भंजेसि, तो तं अहं अज्ज इमेणं ખાણ-પ્રત્યાખ્યાન અને પાષાપવાસથી नीलुप्पल जाव असिणा खंडा-खंडि ચલિત થવું, ક્ષોભ પામવું, એમનું ખંડન રમ, ન જે તુમ દેવાનુq, કરવું, ભાંગવું, મૂકી દેવું, અને સર્વથા ત્યાગ ધH- ·ઉપાસક દશા અટ્ટ સુદર્દ-વસટ્ટા જેવા નાવિયાગો કરવું, તને કલ્પતો નથી. પણ જો તું આજે ववरोविज्जसि। શીલ ચાવતું પોષાપવાસ છોડીશ નહિ કે ભાંગીશ નહિ તો આજે આ નીલકમલ જેવી ચાવતું તલવાર વડે તારા ટુકડેટુકડા કરી નાખીશ. જેથી હે દેવાનુપ્રિય! તું આર્તધ્યાનની દુર્ધટ–અત્યંત પરાધીનતાથી પીડિત થઈ અકાળમાં જ જીવનથી રહિત થઈ જશે. એટલે મરણ પામશે. १०२. तए णं से कामदेवे समणोवासए तेणं ત્યાર બાદ તે પિશાચરૂપ દેવે આ પ્રમાણે देवेणं पिसाय-रूवेणं एवं वुत्ते समाणे, કહેવા છતાં તે કામદેવ શ્રમણોપાસક अभीए, अत्तत्थे, अण्णुव्विग्गे, अक्खु- અભીત–ભયભીત થયા સિવાય, અત્રસ્ત–ત્રાસ fમણ, , અસંમતે, તુfસળી પામ્યા વગર, ઉગરહિત, અણુભિત–લોભ- धम्म-ज्झाणोवगए विहरइ । રહિત, અચલિત, અસંભ્રાન્ત, નિશ્ચલ, તૂષ્ણક- મૌન રહી ધર્મધ્યાનમાં સ્થિર રહે છે. १०३. तए णं से देवे पिसाय-रूवे कामदेवं ત્યારે તે પિશાચરૂપ દેવ, કામદેવ શ્રમણ- समणोवासयं अभीयं जाव धम्म પાસકને નિર્ભય ચાવત ધર્મધ્યાનમાં સ્થિર ज्झाणोवगयं विहरमाणं पास, જુએ છે. જઈને બીજી વાર પણ કામદેવને પત્તિ વોવંજ તન્વત મિલેવું એ પ્રમાણે કહે છેઃ અપ્રાર્થિતની પ્રાર્થના gવં વાસી–“હું મો! મવા ! કરનાર હે કામદેવ! જે તું આજે શીલવ્રત समणोवासया! अपत्थियपत्थिया! વગેરેને ત્યાગ નહિ કરે તો તું યાવત્ जइ णं तुमं अज्ज जाव ववरोविज्जसि। જીવનથી મુક્ત થઈશ. •• १०४. तए णं से कामदेवे समणोवासए तेणं ત્યાર બાદ તે કામદેવ શ્રમણોપાસકને देवेणं दोच्चंपि तच्चपि एवं वुत्ते हे બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ એ समाणे, अभीए जाव धम्म-ज्झाणो પ્રમાણે કહે છે. તો પણ કામદેવ ભયભીત वगए विहरइ। થયા સિવાય યાવત ધર્મધ્યાનમાં સ્થિર ·૩૭ બીજુ અધ્યયન १०५. तए णं से देवे पिसाय-रूवे कामदेवं ત્યાર બાદ તે પિશાચરૂપ દેવ કામદેવ શ્રમણ- સમોવાસ મીચં નાવ વિરમi પાસકને નિર્ભીક રહેલો જુએ છે. જોઈને પાસ, પfસત્તા સુરતે પતિ-વર્થિ ગુસ્સે થઈ ત્રિવેલીયુક્ત (ત્રણ વળિયાંવાળી) भिउडि निडाले साहटु, कामवंदे ભમર લલાટ ઉપર કરીને કામદેવ શ્રમણ- समणोवासयं नीलुप्पल जाव असिणा પાસકના નીલકમળ જેવી યાવત તલવાર खंडाखंडि करेइ। વડે ટુકડે-ટુકડા કરે છે. १०६. तए णं से कामदेवे समणोवासए तं उज्जलं जाव दुरहियासं वेयणं सम्म सहइ जाव अहियासेइ। ત્યાર પછી તે કામદેવ શ્રમણોપાસક આ ઉજજવલ–તીવ્ર યાવત્ દુસહ વેદનાને સમ્યફ પ્રકારે યાવતું સહન કરે છે. १०७. तए णं से देवे पिसाय-रूवे कामदेव ત્યાર બાદ પણ તે પિશાચરૂપ દેવ, કામદેવ સમોવાસ માં નાવ વિરમ શ્રમણોપાસકને નિર્ભય રહેલે જુએ છે. पासइ, पासित्ता जाहे नो संचाएइ જોઈને જ્યારે તે કામદેવ શ્રમણોપાસકને कामदेवं समणोवासयं निग्गंथाओ નિર્ગ-પ્રવચનથી ચલાયમાન કરવાને વાવયTTયો રાત્તિ, વ વોfમત્ત, ક્ષોભ પમાડવાને, વિપરિણામ–અન્યથા વા વિપરામિત્ત, વ, તારે સંતે પરિણામ કરવાને શક્તિમાન થતો નથી तंते परितंते सणियं सणियं पच्चो ત્યારે પ્રાન્ત થયેલ–થાકેલે, અત્યન્ત સ, પ્રજ્જોસવિતા, પોસ- થાકેલો ધીમેધીમે પાછા ફરે છે. પાછો ફરી सालाओ पडिणिक्खमइ, पडिणिक्ख પિષધશાલાથી બહાર નીકળે છે. બહાર मित्ता दिव्वं पिसाय-रूवं विप्प ગે, નીકળીને દિવ્ય પિશાચના રૂપનો ત્યાગ કરે છે. विप्पजहित्ता एगं महं दिव्वं हत्थि ત્યાગ કરીને એક મોટું હાથીનું રૂપ વિક रूवं विउव्वइ, सत्तंग-पइट्ठियं सम्म છે. તે હાથી આ પ્રકારનો હતો. તેના સંઠિયે સુના, પુરો ૩ વિઠ્ઠી સાત અંગ (ચાર પગ, સુંડ, પૂંછ અને લિંગ) वराह,अया-कुच्छि अलंब-कुच्छि पलंब પૃથ્વી પર લાગેલાં હતાં. તે સભ્ય સંસ્થિત लंबोदराधर - करं अन्भुग्गय - मउल સુંદર આકૃતિવાળો હતો. પૂરા દિવસે જન્મેલો, मल्लिया-विमल - धवल-दंतं कंचण આગળથી ઊંચે અને પાછળથી વરાહના કોસી-વિદૃવંત, Tળામવાવ- જેવો હતો. અજાના જેવું પેટવાળો, અલખ- ચિ-સંવરિયો-સોrs ]Hપs- કુક્ષિ–જેનું પેટ લાંબું નથી એવું, લંબોદર- ·૩૮ ઉપાસકદશાંગ -વિનવવું અસ્તીખ- ગણેશની પેઠે લાંબા હોઠ અને સુંઢવાળા, પમાં-નુત્ત-પુછે છે અને મુલાવરસ્થાને પ્રાપ્ત થયેલા મલિકા મોગરાનાં પુષ્પની પેઠે સ્વચ્છ અને ઘેળા દાંતવાળે હતો. તેના દોસ્તો સુવર્ણની કશી– ખેળીમાં પ્રવિષ્ટ હતા. તેની સૂંઢને અગ્રભાગ કઈક નમાવેલ ધનુષની પેઠે લલિતચેષ્ટાવાળે અને સંવેટિલત-સંકુચિત હતો. તેના પગ કાચબાની જેમ પરિપૂર્ણ હતા. વીશ નખવાળા સંગત અને પ્રમાણયુક્ત પુચ્છવાળો એવો તે હાથી હતો. ‘હું મને ! ૨૦૮. મત્ત મેમિ પુત્ર-પુત, મળ-પવન મદોન્મત્ત અને મેઘની પેઠે ગર્જના કરતો जइण-वेगं, दिव्वं हत्थिरूवं विउव्वइ, હતો. મન અને પવનને જીતનાર તેને વિવિજ્ઞાનેવિ ઉસ-સા, નેવ વેગ હતો. એવા દિવ્ય હાથીનું રૂપ તે દેવ कामदेवे समणोवासए तेणेव उवा વિકુવે છે. વિદુર્થીને જયાં પોષધશાલા છે છું, વાત્તિ વુિં અને જ્યાં કામદેવ શ્રમણોપાસક છે ત્યાં समणोवासयं एवं वयासी. આવે છે. આવીને કામદેવ શ્રમણોપાસકને कामदेवा ! - समणोवासया! तहेव કહે છેઃ હે કામદેવ! ઇત્યાદિ તેમ જ કહે છે. भणइ जाव न भंजेसि, तो ते अज्ज જેમ પિશાચરૂપે કહ્યું હતું, યાવત્ શીલ अहं सोंडाए गिण्हामि, गिण्हित्ता વગેરેને ભાંગીશ નહિ તો આજે તને पोसहसालाओ नीणेमि, नीणित्ता સુંઢથી ગ્રહણ કરીશ, ગ્રહણ કરીને પોષધ- उड्ढे वेहासं उव्विहामि, उविहित्ता શાલાથી બહાર લઈ જઈશ. લઈને ઉપર तिखेहिं दंत-मुसलेहिं पडिच्छामि, આકાશમાં ફેંકીશ. ફેંકીને તીક્ષ્ણ દાંતરૂપી पडिच्छित्ता अहे धरणितलंसि तिक्खुत्तो મુશળ વડે ગ્રહણ કરીશ. ગ્રહણ કરીને પાસું નોમિ, ના માં તુમ સટ્ટ- નીચે પૃથ્વીના તલ ઉપર ત્રણ વાર પગો दुहट्ट-वसट्टे अकाले चेव जीवियाओ વડે રોળીશ. જે રીતે તું આ ધ્યાનની ववरोविज्जसि। દુઈટ પરાધીનતાથી પીડિત થયેલો અકાળે જીવનથી મુક્ત થઈશ.

·બીજુ અધ્યયન ૩૯ ૨૦૨. તા ૬ સે વેવે સમોવાસ, હરતીરૂપ દેવે એ પ્રમાણે કહ્યું તો પણ તે તેનું થિ-વે પુર્વ યુરે કામદેવ શ્રમણોપાસક ભય પામે નહિ. समाणे, अभीए, जाव विहरइ। ११०. तए णं से देवे हत्थि-रूवे कामदेवं ત્યાર બાદ તે હસ્તીરૂપ દેવ કામદેવ સમણોવાસઘં કમી ના વિરમ શ્રમણોપાસકને નિર્ભય રહેલો જુએ છે. પ૬, ૨ ના વોન્કંપ તવંગ જોઈને બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ कामदेवं समणोवासयं एवं वयासी કામદેવ શ્રમણોપાસકને એ પ્રમાણે કહે “હું મો ! કીમવા! તહેવ રાવ છેઃ હે કામદેવ! ઇત્યાદિ પૂર્વવત્ વધુ सो वि विहरइ। કહેવું યાવતું તે પણ તેમ જ નિર્ભય જ રહે છે. १११. तए णं से देवे हत्थि-रूवे कामदेवं ત્યાર પછી તે હસ્તીરૂપ કામદેવ શ્રમણ- સમણોવાસઘં સમર્થ ના વિમા પાસકને નિર્ભય રહેલો જુએ છે. જોઈને વસ, ૨ તા સાસુર ૪, રામદેવે ગુસ્સે થયેલ તે કામદેવ શ્રમણોપાસકને समणोवासयं सोंडाए गिण्हेइ, २ त्ता સૂંઢ વડે ગ્રહણ કરે છે. સૂંઢ વડે ગ્રહણ ૩ä વેણાસં કવિ ૨ ના વિદ્દ કરીને આકાશમાં ઊંચે ઉછાળે છે. ઉછાળીને વંત-મુઠ્ઠિ પડછ, ૨ ના રહે તીર્ણ દન્તરૂપ મુશળો વડે ગ્રહણ કરે છે. ઘfજ-તત્રંસિ તિવૃત્તો વાપણુ ગ્રહણ કરીને, નીચે, પૃથ્વીતળ ઉપર ત્રણ હો ! વાર પગે વડે રળે છે. ११२. तए णं से कामदेवे समणोवासए उज्जलं जाव अहियासेइ। તે કામદેવ શ્રમણોપાસક તે અસહ્ય અસાતા- રૂ૫ વેદનાને શાંતિપૂર્વક સહન કરે છે | ११३. तए णं से देवे हत्थि-रूवे कामदेवं ત્યાર બાદ તે હરતીરૂપ કામદેવ શ્રમણો- समणोवासयं जाहे नो संचाएइ जाव પાસકને જયારે ત્રતાદિથી ચલાયમાન કરવા सणियं-सणियं पच्चोसक्कइ, २ त्ता શક્તિમાન થતો નથી ત્યારે તે ધીમે ધીમે पोसह-सालाओ पडिणिक्खमइ, २ त्ता પાછા ખસે છે, પાછો ખસીને પિષધશાલાથી दिव्वं हत्थि-रूवं विप्पजहइ, २ त्ता બહાર નીકળીને દિવ્ય 0 મહું વિવું સq-ä વિડવર્ડ્સ, હસ્તીરૂપનો ત્યાગ કરે છે. ત્યાગ કરીને } ·૪૦ रत्तच्छं લા) નાયા ઉપાસકદશાંગ उग्ग - विसं चंड - विसं घोर - विसं महाकायं मसी- मूसा- कालगं नयण કરે છે. તેનું વર્ણન આ પ્રમાણે છે: તે વિસ - રોસ -પુovi, અંગ-jનનિર સપ ઉગ્રવિષવાળો, ચંડ-તીવિષવાળો, cq, लोहिय-लोयणं ઘરવિવાળો, મોટા શરીરવાળો, મશી અને जमल-जुयल -વંવ-નીરું, ઘર-વેસ્ટ મૂસા જેવો કાળો, નયનવિષ-દષ્ટિમાં વિષવાળો વેળીમૂય, ૩૬-5 f-ઝહિસ્ટ્ર અને રેષથી ભરાયેલો હતો. એના શરીરનો વસ-વિય-વ-૨-છે, વર્ણ અંજનના ઢગલાના સમૂહ જેવો દેખાતો लोहागर-धम्ममाण - धमधमेंत-घोसं, હતો. એની આંખો રાતી હતી. લેચન अणागलिय-तिव्व-चंडरोसं सप्प-रूवं લાલ હતા. એની સાથે રહેલી બે જિલ્લાઓ विउव्वइ, विउव्वित्ता जेणेव पोसह અત્યન્ત ચપલ હતી. તે એવો જણાતો साला जेणेव कामदेवे समणोवासए, હતો. જેમ કે પૃથ્વીની વેણિરૂપ હોય. तेणेव उवागच्छइ, उवागच्छित्ता ઉત્કટ, સ્પષ્ટ, કુટિલવક જટિલ, ભયાનક, कामदेवं समणोवासयं एवं वयासी કર્કશ, કઠેરઅને વિકટ-વિરતીર્ણ-સ્ફટાટોપ- “હું મા! મવા! સમોવાસા ! ફણનો આડંબર કરવામાં દક્ષ-નિપુણ હતો. जाव न भंजेसि, तो ते अज्जेव अहं ધમાતી લોહાકર-લેઢાની ભઠ્ઠીની જેમ सर-सरस्स कायं दुरुहामि, दुरुहित्ता ધમ ધમ એવા પ્રકારનો શબ્દ કરી રહ્યો पच्छिमेणं भाएणं तिक्खुत्तो गीवं હતો. રોકવાને અશક્ય એવા તીવ-અત્યંત वेढेमि, वेढित्ता तिक्खाहिं विस પ્રચંડ રોષથી યુક્ત હતા. તે દેવે આવા परिगयाहिं दाढाहिं उरंसि चेव સપના રૂપની વિક્રિયા કરી. તત્પશ્ચાત્ निकुट्टेमि, जहा णं तुमं अट्ट-दुहट्ट જયાં પિષધશાલા હતી અને જયાં કામદેવ वसट्टे अकाले चेव जीवियाओ શ્રમણોપાસક હતું, ત્યાં આવ્યું. આવીને ववरोविज्जसि। તેણે કામદેવ શ્રમણોપાસકને એ પ્રમાણે કહ્યું: કામદેવ શ્રમણોપાસક ! જો તું શીલ વગેરેને ભાંગીશ નહિ તો હું આજે તારા શરીર ઉપર સર સર ચડી જઈશ. ચડીને પૂછડી વડે તારી ગ્રીવાને વીંટી લઈશ. વીંટીને તીર્ણ અને વિષથી વ્યાપ્ત દાઢા વડે તારી છાતીમાં પ્રહાર કરીશ. જેથી તું આત દયાનની અત્યન્ત પરાધીનતાથી પીડિત ·બીજુ અધ્યયન ૪૧ થઈ અકાળે મરણ પામશે. તે કામદેવ શ્રમણે પાસક સપરૂપ થયેલા દેવે એ પ્રમાણે કહ્યું તો પણ નિર્ભય થઈને યાવત વિહરે છે. તે દેવ પણ તેને બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ એમ જ કહે છે. કામદેવ પણ યાવત્ નિર્ભય રહે છે. ११४. तए णं से देवे सप्परूवे कामदेवं समणो ત્યાર બાદ તે સપરૂપ દેવ, કામદેવ શ્રમણ- वासयं अभीयं जाव पासइ, पासित्ता પાસકને ભયરહિત જુએ છે. જેઈને ગુસ્સે સાસુત્તે ામવેવસ્ય રસમ - થયેલો તે યાવત્ કામદેવ શ્રમણોપાસકના वासयस्स सरसरस्स कायं दुरूहइ, શરીર ઉપર સર-સર ચઢે છે. ચઢીને પૂંછડી કુત્તિ પછ-માપ તિવૃત્તો વડે ડાકને ત્રણ વાર વીંટે છે. વીંટીને गीवं वेढेइ, वेढित्ता तिक्खाहिं તિર્લીહિં તીક્ષ્ણ અને વિષયુક્ત દાઢે વડે છાતીમાં विसपरिगयाहिं दाढाहिं उरंसि ડંખ મારે છે. चेव निक्कुट्टेइ। ૨૨૫. તy i ? વાવે સમોવાસ ત્યારે કામદેવ શ્રમણોપાસક તે ઉગ્ર અને तं उज्जलं जाव अहियासेइ। દુરસહ વેદનાને શાન્તિપૂર્વક સહન કરે છે. ११६. तए णं से देवे सप्परूवे कामदेवं ત્યાર પછી તે સર્વરૂપ દેવ, કામદેવ શ્રમણો- समणोवासयं अभीयं जाव पासइ, પાસકને નિર્ભય રહેલે જુએ છે. જોઈને पासित्ता जाहे नो संचाएइ कामदेवं જયારે તે કામદેવ શ્રમણોપાસકને નિથ समणोवासयं निग्गंथाओ पावयणाओ પ્રવચનથી ચલાયમાન કરવા, ક્ષોભ પમાડવા રાજિતા વી રોમા વા તા અને વિપરિણત કરવાને શક્તિમાન થતો संते ३ सणियं-सणियं पच्चोसक्कइ, નથી ત્યારે તે થાકી જાય છે અને ધીમે पच्चोसक्कित्ता पोसहसालाओ पडि ધીમે ત્યાંથી ખસે છે. ખસીને પિષધશાલાથી णिक्खमइ, पडिणिक्खमित्ता दिव्वं બહાર નીકળે છે. નીકળીને દિવ્ય સપરૂપને सप्परूवं विप्पजहइ, विप्पजहित्ता ત્યાગ કરે છે અને એક મોટા દિવ્ય દેવ- एगं महं. दिव्वं देवरूवं विउव्वइ । રૂપની વિક્રિયા કરે છે.

·૪૨ ઉપાસકદાંગ પ ११७. हार-विराइय-वच्छं जाव दस दिसाओ તે દેવનું રૂપ આ પ્રમાણે હતું: હાર વડે उज्जोवेमाणं पभासेमाणं पासाईयं તેનું વક્ષસ્થલ સુશોભિત હતું. યાવત તે दरिसणिज्जं अभिरूवं पडिरूवं दिव्वं દશદિશાઓને ઉદ્યોતિત અને પ્રકાશિત देवरूवं विउव्वइ, विउवित्ता कामदे કરી રહ્યું હતું. જેનારને પ્રસન્નતા ઉત્પન્ન वस्स समणोवासयस्स पोसहसालं કરતું હતું. દર્શનીય, મનોજ્ઞ, પ્રતિરૂપ, વસ, અનુપૂવિસના અંત- વિશિષ્ટ રૂપવાળું હતું. એવું રૂપ વિકુવને નિર્વહિવત્તે વિડુિં પં- તે દેવ કામદેવ શ્રમણોપાસની પિપધ- वण्णाई वत्थाई पवर-परिहिए कामदेवं શાલામાં પ્રવેશ કરે છે. પ્રવેશ કરીને સમોવાસ પુર્વ વાસ–“હું મા ! આકાશમાં રિત થાય છે. તેણે ઘૂઘરીઓ સહિત कामदेवा समणोवासया! धन्नेसि णं પાંચ વર્ણવાળાં વસ્ત્રો સારી રીતે પહેરેલાં તુમ, લેવાનુfcgયા ! સંguળે થે હતાં. તેણે કામદેવ શ્રમણોપાસકને આ कय-लक्खणे सु-लद्धे णं तव, देवाणु પ્રમાણે કહ્યું: કામદેવ શ્રમણોપાસક! તું प्पिया! माणुस्सए जम्मजीवियफले, ધન્ય છે. દેવાનુપ્રિય! તું પુણ્યશાળી, जस्स णं तव निग्गंथे पावयणे इमेया- કૃતાર્થ અને કૃતલક્ષણ (પોતાના શરીરનાં रूवा पडिवत्ती लद्धा पत्ता अभि- લક્ષણો–ચિહનને સફળ કરનાર) છે. દેવાનુ- समण्णागया। एवं खलु देवाणुप्पिया! પ્રિય! તેં મનુષ્યજન્મનું અને જીવનનું ફળ सक्के देविदे देवराया जाव सक्कंसि સારી રીતે પ્રાપ્ત કર્યું છે. માનવજન્મ અને सीहासणंसि चउरासीईए सामाणिय- જીવનને સફળ બનાવ્યું છે. તેને નિર્ચન્ય साहस्सीणं जाव अन्नेसिं च बहूणं પ્રવચન પ્રત્યે આ આવા પ્રકારની શ્રદ્ધા देवाण य देवीण य मझगए एवमाइ લબ્ધ થઈ, પ્રાપ્ત થઈ અને જીવનમાં ઊતરી, क्खइ ४---" एवं खलु देवा! जंबुद्दीवे એ પ્રમાણે–ખરેખર કે દેવાનુપ્રિય! શક, વીવે મરધે વાલે બાપા, નારી દેવેન્દ્ર દેવરાજ ચાવતું શકનામક સિંહાસન कामदेवे समणोवासए पोसहसालाए ઉપર બેસીને ચોરાશી હજાર સામાનિક દે पोसहिए बंभयारी जाव दब्भसंथा થાવત્ બીજા ઘણું દેવ અને દેવીઓના रोवगए समणस्स भगवओ महावीरस्स મધ્યમાં તમારી પ્રશંસા કરતાં) આ પ્રમાણે अंतियं धम्मपण्णत्ति उवसंपज्जित्ताणं કહે છેઃ હે દે! ખરેખર જંબુદ્દીપનામક विहरइ। नो खलु से सक्का केणइ દ્વીપમાં ભરતક્ષેત્રને વિશે, ચંપાનગરીમાં देवेण वा दाणवेण वा जाव गंधव्वेण કામદેવ શ્રમણોપાસક પિષધશાલામાં પિષધ वा निग्गंथाओ पांवयणाओं चालित्तएं અંગીકાર કરી બ્રહ્મચર્યયુક્ત યાવતું દર્ભના .

·૪૩ બીજુ અધ્યયન वा खोभित्तए वा મિત્તg વા વિપરિણT- સંથારા ઉપર બેસીને શ્રમણ ભગવાન મહાવીરની પાસેથી પ્રાપ્ત કરેલી ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને સ્વીકારીને વિહરે છે. ખરેખર કોઈ દેવ, દાનવ યાવત્ ગર્વ પણ તેને નિર્ચન્થ- પ્રવચનથી ચલાયમાન કરવાને, ક્ષોભ પમાડ- વાને કે વિપરિણત કરવાને સમર્થ નથી. ११८. तए णं अहं सक्कस्स देविंदस्स આવી તમારી પ્રશંસા સાંભળી હું દેવેન્દ્ર વેરો ઉમટ્સ અમને રૂ હું દેવરાજ શની એ વાત ઉપર શ્રદ્ધા, રૂચિ અને हव्वमागए। तं अहो णं देवाणुप्पिया! પ્રતીતિ નહિ કરતો શીધ્ર અહીં આવે. ફુદ્ધી ૬ ઠ્ઠા રૂ, તે દિ ને અહે દેવાનુપ્રિય! તમે મને ક્ષમા આપો. દેવાનુfcg! ફુઠ્ઠી નાવ આમ- હે દેવાનુપ્રિય! તમે મને ક્ષમા આપવાને સમHીયા વામિ , વેવાણુ-ગ્ય છે. હું ફરીથી એમ કરીશ નહિ, प्पिया! खमंतु मज्झ देवाणुप्पिया! એમ કહીને તે દેવ કામદેવ શ્રમણોપાસકના વંતુરત જ કેવાય ! નાડું પગોમાં પડ્યો અને હાથ જોડીને તેણે જે भुज्जो करणयाए” त्ति कटु पाय કર્યું હતું તેને માટે વારંવાર ખમાવ્યું. વપંજસ્ટિસ મહેં મુન્નો- ખમાવીને જે દિશાથી આવ્યો હતો તે મુન્નો સામે, રવામિત્તા નામેવ વિસં દિશાએ ચાલ્યો ગયો. पाउन्भूए तामेव दिसं पडिगए। ૨૨. તi ? મને સમોવાસા પછી તે કામદેવ શ્રમણોપાસક પિતાને “નવસારૂ ર્દુ પરંપરા ઉપસર્ગરહિત જાણને પ્રતિમાને પારે છે. ૨૦. તે રાત્રે તેમાં સમા સમજે તે કાળે અને તે સમયે શ્રમણ ભગવાન भगवं महावीरे जाव विहरइ । મહાવીર વિચરતા હતા. એટલે ચંપા- નગરીથી બહાર ઉદ્યાનમાં વિરાજતા હતા. १२१. तए णं से कामदेवे समणोवासए ત્યાર બાદ તે કામદેવ શ્રમણે સકને આ મીસે ઈ સ્ત્રદ્ધò સમાને “વં વાતની જાણ થઈ કે શ્રમણ ભગવાન મહા- खलु समणे भगवं महावीरे जाव વીર યાવત્ વિચરી રહ્યા છે, તો મારે શ્રમણ ·४४ ઉપાસકદશાંગ जाव विहरइ, तं सेयं खलु मम समणं ભગવાન મહાવીરને વંદન-નમસ્કાર કરીને भगवं महावीरं वंदित्ता नमंसित्ता અને ત્યાંથી પાછા આવીને પિષધ પાર તમો ડિળિયત્ત સહું પારિત્ત” જોઈએ, એ જ શ્રેયકર છે, એમ વિચારીને ત્તિ વૈદું જીવે સંવે, સુદ્ધ-cવાસીદું તે શુદ્ધ અને પ્રવેશ મેગ્ય–બહાર જવા वत्थाइं जाव अप्प-महग्घ ગ્ય વસ્ત્રો પહેરે છે, યાવત્ અલ્પ અને મજુસ્સ-વારા રિવિવારે સયાજો મહામૂલ્ય અલંકાર પહેરી જનસમૂહથી frr fકળિમ, gf - વીંટાયેલો પિતાના ઘરથી બહાર નીકળે છે, મિત્તા રાષ્ટ્ર ના મમ્ર-નીકળીને ચંપાનગરીના મધ્યમાં જાય છે. निगच्छइ, निग्गच्छित्ता जेणेव पुण्ण જઈને જ્યાં પૂર્ણભદ્ર ચિત્ય છે ત્યાં આવે भद्दे चेइए जहा संखो जाव છે, યાવત્ શંખની પેઠે પર્ય પાસના કરે છે. पज्जुवासइ। ૨૨૨. તપ સમો માવે મહાવીરે ત્યાર બાદ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરે કામદેવ વમવલ્સ સમોવાસ તણે ય શ્રમણોપાસકને અને તે અત્યંત મોટી પરિ- जाव धम्मकहा समत्ता । વિદને ધમકથા કહી, યાવત્ ધર્મકથા સમાપ્ત થઈ. -૨૨૩. “મા” ફુ સમજે એવું મહાવીરે “હે કામદેવ એમ સંબોધન કરી શ્રમણ कामदेवं समणोवासयं एवं वयासी ભગવંત મહાવીરે કામદેવ શ્રમણોપાસકને " से नूणं, कामदेवा! तुब्भं पुव्वरत्ता આ પ્રમાણે કહ્યું. કામદેવ! ખરેખર મધ્ય- વરત્તસમર્થસિ | વેવે અંતિ, રાત્રિના સમયે તારી પાસે એક દેવ પ્રગટ પમ્પા તપ છે મહું થયો હતો. તે પછી તે દેવે એક મોટું વિવિય-વં વિવ૬, વિર- પિશાચનું રૂપ વિકવ્યું, વિકુવને ગુસ્સે થયેલા દિવ7 સુત્તે ૪ ઇ મરું નીતુcq તેણે એક મોટી નીલકમળના જેવી તલવાર जाव असिं गहाय तुमं एवं वयासी ગ્રહણ કરી તને આ પ્રમાણે કહ્યું : -“હૃમમા! નાનવિયો કામદેવ! તું યાવત્ જીવનથી મુક્ત થઈ વરવિન્નતિ,' તે તુમ તેનું પર્વ જઈશ. તે દેવે તને આ પ્રમાણે કહ્યું, તો પણ वुत्ते समाणे अभीए जाव विहरसि"। તું નિર્ભય રહ્યો. એમ વર્ણનરહિત ત્રણે एवं वण्णग-रहिया तिण्णि वि उव ઉપસર્ગો અહીં ફરીથી કહેવા યાવત્ તું सग्गा तहेव पडिउच्चारेयव्वा जाव વિચલિત ન થયો ત્યારે દેવ પાછો ગયો. * ·બીજુ અધ્યયન ૪૫ દેવો . “સે નૂમેવા ! अट्ठे समठे?" “હંતા, અસ્થિ” કામદેવ! આ અર્થ સમયથાર્થ છે? કામદેવે કહ્યું: હા, યથાર્થ છે. जइ ૨૨૪. “મન્નો” ફુ સમજે માવે મહાવીરે શ્રમણ ભગવંત મહાવીરે “હે આર્યો” એમ વ સમને નિજાથે જ નિષથી સંબોધીને ઘણા શ્રમણ નિર્ગો અને य आमंतेत्ता एवं वयासी નિર્ચથીઓને આ પ્રમાણે કહ્યું : હે આર્યો ! તાવ, અજ્ઞો! સમોવાસી જિળિો જે ગૃહવાસમાં રહેતા ગૃહસ્થ શ્રમણોપાસકે વિતા -મજુસ-તિ-િ દેવ, મનુષ્ય અને તિર્યંચ સંબંધી ઉપસર્ગો વિ-જ્ઞોના કવર સન્મ સતિ સભ્ય પ્રકારે સહન કરવા સમર્થ છે તો નાવ અહિયાઓંતિ, સંવવા પુણાવું, દ્વાદશાંગ ગણિપિટકનું અધ્યયન કરનાર સજ્જો! સમહું નિયહિંદુવાસં - શ્રમણ નિન્યદેવતા, મનુષ્ય અને તિર્યએ गणि-पिडगं अहिज्जमाणेहिं दिव्व સંબંધી ઉપસર્ગો યાવત્ વિશેષતઃ સહન माणुस - तिरिक्ख - जोणिए सम्म કરવા યોગ્ય છે. सहित्तए जाव अहियासित्तए। १२५. तओ ते बहवे समणा निग्गंथा य ત્યારે તે ઘણા શ્રમણ નિર્ગો અને निग्गंथीओ य समणस्स भगवओ નિર્ચન્થીઓ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરના એ महावीरस्स ‘तह'त्ति एयमझें विणएणं थने કહીને વિનયપૂર્વક पडिसुणेति । રવીકારે છે. તહ 'ત્તિ १२६. तए णं से कामदेवे समणोवासए हट्ट ત્યાર પછી કામદેવ શ્રમણોપાસક પ્રસન્ન નાવ સમાં મવં માવીર સારું થયે, યાવત્ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરને પુછે, છત્તા સમાવિ૬, સમ પ્રશ્નો પૂછયા. તેઓને અર્થ ગ્રહણ કર્યો, ભગવં મવીર તિવૃત્તો ચંદ્ર અને શ્રમણ ભગવંતને ત્રણ વાર વંદન- नमंसइ, वंदित्ता नमंसित्ता जामेव નમસ્કાર કરીને જે દિશામાંથી આવ્યો હતો दिसं पाउब्भूए तामेव दिसं पडिगए। તમેવ વિસં કિરાઈ છે તે દિશામાં પાછે ને, १२७. तए णं समणे भगवं महावीरे अन्नया તદનન્તર શ્રમણ ભગવાન મહાવીર અન્ય कयाइ चम्पाओ લિપિમ કોઈ દિવસે ચંપાનગરીથી નીકળ્યા અને ·. ઉપાસકર્દશાંગ નીકળી બહાર દેશ-દેશાતરમાં વિચરવા पडिणिक्खमित्ता बहिया जणवय- विहारं विहरइ । લાગ્યા, १२८. तए णं से कामदेवे समणोवासए पढम उवासग-पडिम उवसंपज्जित्ताणं વિવું ! ત્યાર પછી કામદેવ શ્રમણોપાસક પ્રથમ શ્રાવકની પ્રતિમાને અંગીકાર કરીને વિહરે છે. : છે, १२९. तए णं से कामदेवे समणोवासए ત્યાર બાદ તે કામદેવ શ્રમણોપાસક ઘણું बहूहिं जाव भावेत्ता वीसं वासाई શીલત્રત વગેરેથી આત્માને ભાવિત કરી समणोवासग-परियागं पाउणित्ता, વીસ વરસ સુધી શ્રમણોપાસક પર્યાયને एक्कारस उवासग-पडिमाओ सम्म પાળી, અગિયાર શ્રાવકની પ્રતિમાઓને काएणं फासित्ता, मासियाए सलेहणाए સમ્યક્ વિધિપૂર્વક કાયા વડે સ્પર્શી એક Mાં સિત્તા, ઢું મારું માસની સંખના વડે આત્માને ક્ષીણ કરી अणसणाए आलोइय- સાઠ ભક્ત અણસણ વડે છેદી-વ્યતીત કરી, पडिक्कंते, समाहिपत्ते, . कालमासे આલોચના કરી, પ્રતિક્રમણ કરી, સમાધિને कालं किच्चा, सोहम्मे कप्पे सोहम्म પ્રાપ્ત થઈ મૃત્યુના અવસરે કાળ કરી વડસયસ્ત મા-વિમાનસ ઉત્તર- સૌધર્મ દેવલોકમાં સીધર્માવલંસક મહા- પુરથિમેને ગરVTVમે વિમાને વેવાઈ વિમાનની ઉત્તર-પૂર્વ દિશાએ અરુણાભનામક उववन्ने । વિમાનમાં દેવરૂપે ઉત્પન્ન થયો. તત્વ ઘેરાફM વેવાઈ ચત્તાર ત્યાં કેટલાક દેવેની ચાર પોપમની સ્થિતિ पलिओवमाइं ठिई पण्णत्ता, कामदे કહી છે. કામદેવ દેવની પણ ચાર પ- વસ વિ દેવ વારિ સ્ટિયો- પમની સ્થિતિ કહેલી છે. वमाइं ठिई पण्णत्ता । ૨૦. “સે , મતે ! મેવે તાયો કે- ગૌતમ સ્વામી પૂછે છે : હે ભગવન્! કામદેવ જો સાર કરવા વિ-લાઇ તે દેવલેથી આયુષ્યના ક્ષય થવાથી, ठिइ-क्खएणं अणंतरं चयं चइत्ता, ભવના ક્ષય થવાથી, રિથતિના ક્ષય થવાથી, कहिं गमिहिइ, कहिं उववज्जिहिइ?" અનન્તર વી ક્યાં જશે? ક્યાં ઉત્પન્ન થશે ?

·४७
બીજુ અધ્યયન
१३१. " गोयमा ! महाविदेहे वासे सिज्झि- मावानन। उत्तर : हे गौतम! महाविहे
हिइ" ।
निक्खेवो । सत्तमस्स ક્ષેત્રમાં જન્મગ્રહણ કરીને સિદ્ધિ પામશે.
अङ्गस्स उवासगदसाणं बिइयं નિક્ષેપ પૂર્વવત્ સમજવું.
कामदेवज्झयणं समत्तं ।
બીજું અધ્યયન સમાપ્ત.
.
-

·અધ્યયન ત્રીજી ચુલની પિતા १३२. उक्खेवो तइयस्स अज्झयणस्स-एवं એટલે खलु जम्बू! तेणं कालेणं तेणं તે જે તે જખ્ખ સ્વામી ભગવાન ગૌતમ સામે જિજ્ઞાસા समएणं वाणारसी नामं नयरी । પ્રગટ કરે છે–ઉપાસકદશાના બીજા અધ્ય- कोट्ठए चेइए । जियसत्तू राया । થનનો અર્થ મેં સાંભળ્યો. પણ ભગવતે ત્રીજા અધ્યયનનો શું અર્થ કહેલ છે? ત્યારે સુધર્મા સ્વામી બોલ્યા : હે જબૂ! તે કાળે અને તે સમયે વારાણસી- નામક નગરી હતી. કોષ્ટક ચેત્ય હતું, જિતશત્રુ રાજા હતો. સTAT. १३३. तत्थ णं वाणारसीए નયરી, તે વારાણસી નગરીમાં ચુલની પિતા નામક चुलणीपिया नाम गाहावई परिवसइ, ગૃહપતિ રહે છે. તે ધનાઢ્ય યાવત્ કાઈથી, ૮, નાવ સપરિમૂS | પરાભવ ન પામે તેવું છે. તેને શ્યામા भारिया । સદ્ હિર-જોડીયો નામની ભાર્યા છે. તેણે આઠ હિરણ્યકોટિ ઉના-પાયો, યુઢિ- નિધાનમાં મૂકેલી હતી. આઠ હિરણ્યકેટિ પાયો, મદ્ વિઘર-૫૩ત્તાવો, વૃદ્ધિ વ્યાજે મૂકેલી હતી અને આઠ હિરણ્ય- अट्ठ वया दसगोसाहस्सिएणं वएणं । કેટિ ધન-ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રેકેલી जहा आणंदो राईसर जाव सव्व હતી. તેને દસ હજાર ગાયના એક વ્રજના m-વાવ, ચાવિ હોલ્યા ! સામી હિસાબે આઠ હતા. તે આનંદની પેઠે સમોસા | परिसा નિયા... રાજા, ઈશ્વર, શેઠ વગેરેને (ઘણાં કાર્યોમાં चुलणीपियावि, जहा आणंदो तहा પૂછવા યોગ્ય) યાવત્ સર્વ કાર્યોને વધાર- निग्गओ। તવ ઉહિધર નાર હતો. મહાવીર સ્વામી તે નગરીમાં દિવષ્ય જોયમ પુછી ! તહેવ પધાર્યા. જનસમૂહ દેશના સાંભળવા નીકળ્યા. શેસં ગ ામદેવસ્ય નાવ પસ- ચુલની પિતા પણ આનંદની જેમ નીકળે.

·४ ત્રીજુ અધ્યયન સાઈ સહિવંમવાર સમસ્યા અને તેની જ પેઠે ગૃહથધર્મ સ્વીકાર भगवओ महावीरस्स अंतियं धम्म કર્યો. ‘ગૌતમ સ્વામીની પૃચ્છા પૂર્વવત્ पण्णत्ति उवसंपज्जित्ताणं विहरइ । જાણવી. (એટલે ગૌતમ સ્વામી ચુલની પિતા સંબંધે પ્રશ્ન કરે છે કે :) હે ભગવન્! આ ચુલની પિતા શ્રમણોપાસક આપ દેવાનુ- પ્રિયની પાસે પ્રવજ્યા ગ્રહણ કરવા સમર્થ છે, ઇત્યાદિ. શેષ બધું કામદેવની જેમ જાણવું. યાવત પિષધશાલામાં પિષધસહિત અને બ્રહ્મચારી (ચુલનીપિતા) શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસેથી પ્રાપ્ત ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિનો સ્વીકાર કરીને વિહરે છે. } १३.४. तए णं से देवे एगं महं नीलुप्पल ત્યાર બાદ તે ચુલની પિતા શ્રમણોપાસકની जाव असि જય રૂપિય પાસે મધ્યરાત્રિના સમયે એક દેવ પ્રગટ સમવસ પુર્વ વા–“રું મો છે. તે દેવે નીલકમળ જેવી ચાવત્ चुलणीपिया! समणोवासया! जहा તલવાર લઈને ચુલની પિતા શ્રમણોપાસકને कामदेवो जाव न भंजेसि, तो ते એ પ્રમાણે કહ્યું: હે ગુલનીપિતા શ્રમણ- अहं अज्ज जेठं पुत्तं साओ गिहाओ પાસક! ઈત્યાદિ જેમ કામદેવને દેવે કહ્યું नीणेमि, नीणित्ता તવ ન હતું તે પ્રમાણે કહેવું, ચાવત્ વ્રત વગેરેને घाएमि, घाइत्ता तओ मंससोल्ले ભાંગીશ નહિ તો હું આજે તારા જયેષ્ઠ રેમિ, અત્તર બાવા-મરિયંતિ પુત્રને તારા પોતાના ઘરથી લાવીશ અને कडाहयंसि अद्दहेमि, अद्दहित्ता तव તારા સમક્ષ તેનો ઘાત કરીશ. ઘાત કરીને गायं मंसेण य सोणिएण य आयंचामि, ત્રણ માંસલમાંસના ટુકડા કરીશ जहा गं तुमं अट्ठ-दुहट्ट-वसट्टे अकाले અને આદાન-તેલથી ભરેલા કઢાઈમાં નાખી चेव जीवियाओ ववरोविज्जसि । ઉકાળીશ. ઉકાળીને તારા શરીર ઉપર માંસ, લોહી છાંટીશ. તું આથાનની પરવશતાથી પીડિત થઈ અકાળમાં જ જીવનથી મુક્ત થઈશ.

·५० ઉપાસકદશાંગ १३५. तए णं से चुलणीपिया समणोवासए ત્યાર બાદ તે ચુલનીપિતા શ્રમણોપાસક તે तेणं देवेणं एवं बुत्ते समाणे अभीए वे ये प्रमाणे हेवा छतi ५९ लय जाव विहरइ। પામ્યા સિવાય યાવત્ વિહરે છે. १३६. तए णं से देवे चुलणीपियं समणो ત્યાર પછી તે દેવ ચુલની પિતા શ્રમણ- वासयं अभीयं जाव पासइ, पासित्ता પાસકને નિર્ભય રહેલો ચાવતું જુએ છે. दोच्चंपि तच्चंपि चुलणीपियं निलय रहेसोन तेथे मी पा२, बी समणोवासयं एवं वयासी-"हंभो पार ५६५ युसनापिता श्रम।पासने ये चुलणीपिया! समणोवासया ! तं प्रमाणु यु : हे युसनापिता श्रभो।पास ! चेव भणइ, सो जाव विहरइ । ઇત્યાદિ તેમ જ કહે છે. અને તે ચુલની પિતા પણ ચાવતું તેમ જ વિચારે છે–નિર્ભય १३७. तए णं से देवे चुलणीपियं त्या२ - पछी युसनापिता श्रभो।पासने समणोवासयं अभीयं जाव पासित्ता निलय २२२। यावत् नः न हुई थये। आसुरुत्ते ४ चुलणीपियस्सं समणो તે દેવે ચુલની પિતા શ્રમણોપાસકના જયેષ્ઠ वासयस्स जेठं पुत्तं गिहाओ नीणेइ, પુત્રને ઘરથી નીકાળે નીકાળીને તેના नीणित्ता अग्गओ घाएइ, घाइत्ता સમક્ષ તેને વાત કરે છે. ઘાત કરીને ત્રણ तओ मंससोल्लए करेइ, करेत्ता માંસના ટુકડા કરે છે, ટુકડા કરીને તેલથી आदाणभरियंसि कडाहयंसि अद्दहेइ, ભરેલી કઢાઈમાં ઉકાળે છે. ઉકાળીને ચુલની- अद्द हित्ता - चुलणी पियस्स समणः પિતા શ્રમણોપાસકના શરીર ઉપર માંસ वासयस्स गायं मंसेण य सोणिएण मने २घि२. छांट छ. य आयंचइ । १३८. तए णं से चुलणीपिया समणोवासए तं उज्जलं जाव अहियासेइ । ત્યાર બાદ તે ચુલની પિતા શ્રમણોપાસક Sorpm-१॥ हु:५३५ वहनाने (यावत्) સહન કરે છે. १३९. तए णं से देवे चुलणीपियं समणो ત્યાર પછી તે દેવ ચુલનીપિતા અમપાસક- वासयं अभीयं जाव पासइ, पासित्ता. ने निर्णय २४सो यावत् ये छ. नन ·ત્રીજુ અધ્યયન ૫૧ વોન્વેર યુનીચિં સમણોવાસયં તેણે બીજી વાર પણ ચુલની પિતા શ્રમણ- પર્વ તૈયારી–“હું મો વૃકળાવિયાં પાસકને એ પ્રમાણે કહ્યું: મરણની પ્રાર્થના समणोवासया ! अपत्थिय-पत्थया કરનાર હે ગુલનીપિતા શ્રમણોપાસક ! યાવત जाव न भंजेसि, तो ते अहं अज्ज વ્રત વગેરે તું નહિ ભાંગે તે હું આજે मज्झिमं पुत्तं साओ गिहाओ नीणेमि, તારા મધ્યમ-વચલા પુત્રને તારા-પોતાના તવ સામો વા”િ ન જેઠું ઘરથી લઈ જઈશ. લઈને તારા સમક્ષ તેને पुत्तं तहेव भणइ, तहेव करेइ। एवं ઘાત કરીશ. ઇત્યાદિ જેમ જયેષ્ઠ પુત્ર तच्चपि कणीयसं जाव अहियासेइ । સંબંધે કહ્યું હતું જેમ કહે છે અને તે પ્રમાણે જ કરે છે. એવી જ રીતે ત્રીજા નાના પુત્રના પણ ઘરેથી લાવી ત્રણ ખંડ કરે છે. ચુલની પિતા તે દુરસહ વેદનાને સહન કરે છે. અને ચુલની પિતાના શરીર ઉપર છાંટે છે. ૨૪. તપ જે સેવે ૩૪ળીયે સો- તત્પશ્ચાત્ તે દેવ ચુલની પિતા શ્રમણે પાસકને वासयं अभीयं जाव पासइ, पासित्ता નિર્ભય રહેલે જુએ છે. જોઈને તેણે ચોથી चउत्थंपि चुलणीपियं समणोवासयं વાર પણ ચુલની પિતા શ્રમણોપાસકને એ gવં વાસ–“હૃમો ગુણીfપથ ! પ્રમાણે કહ્યું. મરણની કામના કરનાર છે समणोवासया! अपत्थिय-पत्थया! ચુલની પિતા શ્રમણોપાસક ! જો તું સાવત્ ४, जइ णं तुमं जाव न भंजेसि, વ્રતાદિને ભાંગીશ નહિ તો આજે હું જે तओ अहं अज्ज जा इमा तव माया આ તારી માતા ભદ્રા સાર્થવાહી દેવ અને મે સરવાણી -ગુરુ-ઝાળ ગુરુસમાન જનની છે. તેથી જેણે ગર્ભ દુર-દુરારિયા, તે તે સો પાલનાદિ રૂપ અત્યંત દુષ્કર કાર્યો કીધાં છે, મિફાળો નોમિ નીfજરા તવ નાગો તેને તારા ઘરથી લાવીશ. લાવી તારી घाएमि घाइत्ता तओ मंससोल्लए આગળ તેનો ઘાત કરીશ. ઘાત કરીને ત્રણ करेमि, करेत्ता आदाण - भरियंसि માંસના ટુકડા કરીશ. અને તેલથી ભરેલાં कडाहयंसि अद्दहेमि, अद्दहित्ता तव કઢાયામાં ઉકાળીશ. ઉકાળીને તારા શરીરને गायं मंसेण य सोणिएण य आयंचामि, માંસ અને લોહી વડે છંટીશ, જેથી તું ના માં તુ અટ્ટહેટ્ટ-વસુદ્દે જે આર્તધ્યાનની અત્યંત પરાવશતાથી પીડિત- चेव जीवियाओ ववरोविज्जसि"। થઈને અકાળે જ જીવનથી મુક્ત થઈશ. 3 ·પર - ઉપાસક દશાંગ १४१. तए णं से चुलणीपिया समणोवासए ત્યારે તે ગુલની પિતા શ્રેમપાસક તે દેવ- तेणं देवेणं एवं वुत्ते समाणे अभीए ના એમ કહેવા છતાં પણ નિર્ભય જ जाव विहरइ। રહે છે. ૨૪ર. તે જે તે વેવે ગુજળાવિયં સમળોવાર્થ તે દેવ ચુલની પિતા શ્રમણોપાસકને નિર્ભય जाव विहरमाणं पासइ, पासित्ता રહેલે જુએ છે, જેઈને ચુલની પિતા શ્રમણ- चुलणीपियं समणोवासयं दोच्चंपि પાસકને બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ તવં વાસ–“મો જુદા- પ્રમાણે કહ્યું : હે ચુલની પિતા શ્રમણ- पिया! समणोवासया! तहेव जाव પાસક ! ઈત્યાદિ પૂર્વવત સમજવું. યાવત તું વરોવિન્સલ” | અકાળે જ જીવનથી મુક્ત થઈ જઈશ. १४३. तए णं तस्स चुलणी पियस्स समणो જયારે તે દેવે બીજી વાર અને ત્રીજી વાર वासयस्स तेणं देवेणं दोच्चंपि तच्चंपि પણ એ પ્રમાણે કહ્યું. ત્યારે ચુલની પિતા વં યુરસ સમાન રૂમેથી શ્રમણોપાસકને આવા પ્રકારનો અધ્યવસાય સમ્મતિથg –“ગો રૂ પુરિ ઉત્પન્ન થયો. અહે, આ પુરુષ અનાર્ય છે, अणारिए अणारिय-बुद्धी अणारियाई એનાર્ય બુદ્ધિવાળો છે. અને અનાચિત પાવાડું મારું સમાય, ને મપાપકર્મ કરે છે, જે મારા જયેષ્ઠ પુત્રને जेठं पुत्तं साओ गिहाओ नीणेइ, મારા પિતાના ઘરથી લઈ આવ્યો અને नीणेत्ता ममं अग्गओ घाएइ, घाइत्ता મારી આગળ ઘાત કર્યો. ઇત્યાદિ જે પ્રમાણે ન ચં ત વિતેફ, ના જાયં દેવે કર્યું હતું તે વધુ ચિન્તવે છે. યાવત્ आयं चइ, जे णं ममं मज्झिमं पुत्तं મારા શરીર ઉપર છંટાવ્યું, અને જે મારા साओ. गिहाओ जाव सोणिएण य કનિષ્ઠ પુત્રને મારા ઘરથી લઈ આવે સાયં, ને નં ૫૬ ફળીયાં પુખ્ત ઇત્યાદિ કહેવું, યાવત્ મારા શરીર ઉપર સાચો મિત્રો તવ ગાંવ ગાય છાંટ્યું છે, આ પુરુષ હવે હારા માટે દેવ, जा वि य णं इमा ममं माया भद्दा ગુરુ અને જનની રૂપે જે મારી માતા ભદ્રા सत्यवाही देवय-गुरु-जणणी दुक्कर સાર્થવાહી છે, અત્યંત દુષ્કરને કરનારી છે, दुक्करकारिया, तं पि य णं. इच्छइ તેને પણ મારા ઘરથી લઈને મારી આગળ સાચો નાગ ની મF Tો“ઘાત કરવાને ઇચ્છે છે, માટે મારે એ પુરુષને પાપ, તે વહુ મH ર્થ પકડ યોગ્ય છે. એમ વિચારી તે પકડવા પુરિસ ઉત્તિ” ત્તિ ઉઠ્ઠી, દોડ્યો પણ તે દેવ આકાશમાં ઊડી ગયો. - ·પ૩ ત્રીજુ અધ્યયન से वि य आगासे उप्पइए, तेणं च खम्भे आसाइए, महया-महया सद्देणं कोलाहले कए। ચુલનીપિતાના હાથમાં ઘરનો તંભ–થાંભલો આ અને તે અત્યંત મોટા શબ્દો વડે કોલાહલ કરવા લાગ્યા. १४४. तए णं सा भद्दा सत्थवाही तं ત્યારે તે ભદ્રા સાર્થવાહી તે કોલાહલને कोलाहल-सदं सोच्चा निसम्म जेणेव સાંભળી અને સમજીને જયાં ચુલની પિતા चुलणीपिया समणोवासए तेणेव उवा શ્રમણોપાસક હતો ત્યાં આવી. આવીને गच्छइ, उवागच्छित्ता चुलणीपियं ચુલની પિતા શ્રમણોપાસકને તેણે એ પ્રમાણે समणोवासयं एवं वयासी-~" किण्णं : हे पुत्र! ते ४५ ५९॥ भोटर २५-६ पुत्ता! तुमं महया महया सद्देणं વડે કેલાહલ કર્યો ? कोलाहले कए ?" . १४५. तए णं से चुलणीपिया समणोवासए ते युद्धनीपिता श्रम।पास पातानी माता अम्मयं भदं सत्थवाहिं एवं वयासी ભદ્રા સાર્થવાહીને આ પ્રમાણે કહ્યું: હે एवं खलु अम्मो! न जाणामि માતા! હું જાણતો નથી. પણ કાઈક પુરુષે के वि पुरिसे आसुरुत्ते ५ एगं महं ગુસ્સે થઈને નીલકમળ જેવી એક મોટી नीलुप्पल जाव असिं गहाय मम તલવાર ગ્રહણ કરી મને એમ કહ્યું “મરણની एवं बयासी-"हंभो चुलणीपिया! કામના ४२ना२, ड्री-rol, श्री-सभी, समणोवासया ! अपत्थिय-पत्थया ! ધૃતિ અને કીર્તિથી રહિત હે ગુલની પિતા ४ वज्जिया, जइ णं तुमं जाव શ્રમણોપાસક ! જો તું વ્રતાદિને ભંગ નહિ ववरोविज्जसि"। કરીશ તો આજે યાવત્ જીવનથી મુક્ત થઈશ. १४६. तए णं अहं तेणं पुरिसेणं एवं वुत्ते તે પુરુષે એ પ્રમાણે કહ્યું તે પણ समाणे अभीए जाव विहरामि । નિર્ભય રહ્યો. 4- १४७. तए णं से पुरिसे ममं अभीयं जाव विहरमाणं पासइ, पासित्ता मम दोच्चपि तच्चपि एवं वयासी- "हंभो चुलणीपिया ! समणोवासया! तहेव जाव गायं आयंचइ"। મને નિર્ભય રહેલો જોઈને તે પુરુષે બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ એમ કહ્યું: ચુલની પિતા શ્રમણોપાસક! ઈત્યાદિ પૂર્વવત્, કહેવું. યાવત તેણે મારા શરીર પર માંસ અને રુધિર છાંટયું.

·૫૪ ઉપાસકદશાંગ १४८. तए णं अहं उज्जलं जाव अहिया- सेमि, एवं तहेव उच्चारेयव्वं जाव कणीयसं जाव आयंचइ, अहं तं उज्जलं जाव अहियासेमि । ત્યાર પછી મેં તે ઉજજવળ દુસહ વેદનાને થાવત્ સહન કરી. એ પ્રમાણે પૂર્વોક્ત બધા પાઠને ઉચ્ચાર કરો. યાવત્ સૌથી નાના પુત્રને મારીને ચાવતુ તેના માંસ અને રુધિર વડે મારા શરીરને છાંટયું અને મેં આ બધી ઉજજવળ દુસહ વેદના સહન કરી. • • १४९. तए णं से पुरिसे ममं अभीयं जाव पासइ, पासित्ता ममं चउत्थंपि एवं વાસ–“હંમોવિયા સમજો- वासया! अपत्थिय-पत्थिया! जाव न भंजेसि, तो ते अज्ज जा इमा માયા જુક નાવ વવરોવિMસિ” | ત્યારે તે પુરુષે મને નિર્ભય રહેલો જોઈને મને ચોથી વાર એ પ્રમાણે કહ્યું: મરણની કામના કરનાર હે ચુલની પિતા! યાવત્ તું વ્રતાદિનો ભંગ નહિ કરે તો આજે તારી આ માતા જે દેવ ગુરુ અને જેનનીરૂપ છે. (તેને તારી સમક્ષ ઘાત કરીશ, યાવત્ તું આત ધ્યાનની પરાધીનતાથી પીડિત થયેલો) જીવનથી મુક્ત થઈશ. નિર્ભય રહ્યો. ૧૦. ત હું તે પુરિસેgવું તે પુરુષે એમ કહ્યું ત્યારે समाणे अभीए जाव विहरामि । १५१. तए णं से पुरिसे दोच्चंपि तच्चंपि ત્યાર પછી તે પુરુષે બીજી વાર અને ત્રીજી મમં તુ વયાસી–“હૃમી પુણી- વાર પણ મને આ પ્રમાણે કહ્યું: હે ચુલી- पिया! समणोवासया! अज्ज जाव પિતા શ્રમણોપાસક ! શીલવતાદિને નહિ વરોવિન્નત્તિ' છોડતો તું આજે યાવત્ જીવનથી મુક્ત થઈ જઈશ. १५२. तए णं तेणं पुरिसेणं दोच्चंपि ત્યાર બાદ તે પુરુષે જયારે બીજી વાર અને तच्चपि ममं एवं वुत्तस्स समाणस्स ત્રીજી વાર પણ મને આ પ્રમાણે કહ્યું, ત્યારે इमेयारूवे अज्झत्थिए ५, જો મારા મનમાં આવા પ્રકારનો સંકલ્પ થયે– णं! इमे पुरिसे अणारिए जाव અહે આ પુરુષ અનાર્ય છે યાવત અનાય સમીયર, ને મમં નેä પુત્ત સગો પાપકર્મ કરનાર છે, જે મારા જયેષ્ઠ પુત્રને * * ·૫૫ ત્રીજુ અધ્યયન गिहाओ तहेब जाव कणीयसं जाव મારા પિતાના ઘરથી લઈ ગયો, તેમ જ आयंचइ,” तुब्भे वि य णं इच्छइ મધ્યમ યાવત્ સૌથી નાના પુત્રને લઈ ગયો साओ गिहाओ नीणेत्ता ममं अग्गओ અને યાવતુ તેના માંસ અને લોહી વડે घाएत्तए, तं सेयं खलु ममं एयं મારા શરીરને છાંટયો અને તમને પણ મારા पुरिसं गिण्हित्तए त्ति कटु उद्धाइए। ઘરથી લઈને મારા આગળ ઘાત કરવા ઈચ્છે સેવિ ) વાસે ૩qqS, HU વિ છે. માટે તે પુરુષને મારે પકડ ગ્ય य खम्भे आसाइए, महया महया છે.” એમ વિચારીને હું દયો, પણ તે सद्देणं कोलाहले कए"। પુરુષ આકાશમાં ઊડી ગયો. મેં પણ સ્તંભ પકડ્યો અને ઘણા મોટા શબ્દ વડે કોલાહલ કર્યો. ઉપરૂ. તM T માં સન્થવાદી ૩૦ળી- ત્યાર પછી તે ભદ્રા સાર્થવાહીએ ચુલની પિતા पियं समणोवासयं एवं वयासी શ્રમણોપાસકને આ પ્રમાણે કહ્યું: ખરેખર नो खलु केइ पुरिसे तव जाव કોઈ પુરુષ યાવતું તારા નાના પુત્રને તારા कणीयसं पुत्तं साओ गिहाओ नीणेइ, ઘરથી લઈ ગયે નથી. લઈને તારી સામે नीणेत्ता तव अग्गओ घाएइ, एस ઘાત કર્યો નથી. આ કેઈ પુરુષે તને રૂ પુરિસે તવ ૩૫ રે, ઉપસર્ગ કર્યો છે. આ વિદર્શન-બિહામણું एस णं तुमे विदरिसणे दिठे। तं દશ્ય જોયું છે અથવા મિથ્યા ઘટના જોઈ णं तुम इयाणिं भग्ग-व्वए भग्ग-नियमे છે. માટે તું અત્યારે ભગ્ન વ્રતવાળ, ભગ્ન भग्ग-पोसहे विहरसि । तं णं तुम નિયમવાળો અને ભગ્ન પિષધવાળા થઈ ગયે एयस्स ठाणस्स आलोएहि છે. તેથી હે પુત્ર! તું એ સ્થાનની આલોચના જીવ ડિગણિ” | કર, ચાવતુ તપ કમરૂપ પ્રાયશ્ચિત્ત સ્વીકાર કર, पुत्ता 00 ૧૪. તા ૬ સે ગુરુપિયા મળવાસ ત્યાર પછી ચુલની પિતા શ્રમણોપાસક ભદ્રા अम्मगाए भद्दाए सत्यवाहीए “तह' સાર્થવાહી માતાના એ અર્થને “તહરુત્તિ त्ति एयमझें विणएणं पडिसुणेइ, કહી વિનયપૂર્વક સ્વીકારે છે. સ્વીકારીને पडिसुणेत्ता तस्स ठाणस्स आलोएइ થાનની આલોચના કરે છે યાવતું પ્રાયશ્ચિત્ત जाव पडिवज्जइ। સ્વીકારે છે.

·પ૬ ઉપાસદશાંગ ૨૫. તy i સે ગુઝળીfપયા સખોવાઈ ત્યાર પછી યુલની પિતા શ્રમણોપાસક પ્રથમ पढम उवासगपडिम उवसंपज्जित्ताणं ઉપાસક પ્રતિમાને સ્વીકારી વિહરે છે. પ્રથમ विहरइ, पढम उवासग-पडिमं अहा ઉપાસક પ્રતિમાને સૂત્ર પ્રમાણે આનંદ सुत्तं जहा आणंदो जाव एक्का શ્રાવકની જેમ આરાધે છે ચાવ અગિયારે रसमं पि। પ્રતિમાઓનું આરાધન કરે છે. १५६. तए णं से चुलणीपिया समणोवासए ત્યાર બાદ ગુલની પિતા શ્રમણોપાસક તે तेणं उरालेणं जहा कामदेवो जाव ઉદાર તપ વડે કૃશ થઈ ગયું અને કામ- सोहम्मे कप्पे सोहम्मडिसगस्स महा દેવની જેમ યાવતું સૌધર્મ દેવલોકમાં ઉત્તર- વિમાન ઉત્તર-પુરિથમેને કહ- પૂર્વ દિશામાં અરુણપ્રભ વિમાનમાં દેવરૂપે प्पभे विमाणे देवत्ताए उववन्ने । ઉત્પન્ન થશે. ત્યાં ચાર પાપમની સ્થિતિ चत्तारि पलिओवमाइं ठिई पण्णत्ता। કહી છે. ચાવતું તે મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં જન્મ- महाविदेहे वासे सिज्झिहिइ ५। ગ્રહણ કરીને સિદ્ધ થશે. निक्खेवो। ઉપસંહારે પૂર્વવત સમજી લેવો.

·*. અધ્યયન ચેાથું સુરાદેવ १५७. उक्खेवओ चउत्थस्स अज्झयणस्स, ચેથા અધ્યયનને ઉપઘાત કહે. (જેમ વં વહુ નવૂ ! તેમાં છે તેમાં કે જંબૂ સ્વામીએ સુધર્મા સ્વામીને પૂછ્યું समएणं वाणारसी नामं नयरी। શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે ત્રીજા અધ્યયનનો कोहए चेइए। जियसत्तू राया। सुरा આ અર્થ કહ્યો છે તો ચોથા અધ્યયન વેવે નહાવર્ડ યા છે ફિUT- શો અર્થ કહ્યો છે.) તોડી વય વસાોસા- સુધર્મા સ્વામીએ કહ્યું : એ પ્રમાણે જંબૂ! हस्सिएणं वएणं। धन्ना भारिया । તે કાળે અને તે સમયે વારાણસી નામે सामी समोसढे । जहा आणंदो तहेव નગરી હતી, કાષ્ઠક ચૈત્ય હતું. જિતશત્રુ पडिवज्जइ गिहिधम्म । जहा कामदेवो રાજા હતો. ત્યાં સુરાદેવ ગૃહપતિ નિવાસ जाव समणस्स भगवओ महावीरस्स કરતો હતો. તે ધનિક હતા. તેને છ धम्मपण्णत्ति उवसंपज्जित्ताणं विहरइ। હિરણ્યકેટિ નિધાનમાં, છ વ્યાજે અને છ ધન–ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રેકી હતી. દસ હજાર ગાયેના એક વ્રજના હિસાબે છ વ્ર હતા. અર્થાત્ સાઠ હજાર ગાયે હતી. તેને ધન્યા નામક ભાર્યા હતી. મહાવીર સ્વામી વારાણસી નગરીમાં સુમેસર્યા. આનંદની જેમ તેણે ગૃહસ્થ ધર્મ સ્વીકાર કર્યો. અને કામદેવની પેઠે યાવત્ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને રવીકાર કરીને વિચારવા લાગ્યો. * १५८: तए णं तस्स सुरादेवस्स समणो- .. वासयस्स पुव्वरत्तावरत्त कालसमयंसि ... एगे देवे अंतियं पाउभवित्था, से देवे તે સુરાદેવ શ્રમણોપાસકની પાસે રાત્રિના મધ્ય સમયે એક દેવ પ્રકટ થયો. તે દેવે એક મોટી નીલકમળ જેવી તલવાર લઈને s ·૫૮ ઉપાસકદશાગ एगं महं नीलुप्पल जाव असिं गहाय સુરાદેવ શ્રમણે પાસકને આ પ્રમાણે કહ્યું: सुरादेवं समणोवासयं एवं वयासी હે મરણની પ્રાર્થના કરનાર સુરાદેવ શ્રમણ- “હંમો સુરાવી સમોવાસ ! પાસક! જો તું શીલ વગેરેને ભાંગીશ નહિ अपत्थियपत्थया! ४, जइ णं तुम તો તારા જયેષ્ઠ પુત્રને તારા પોતાના ઘરથી सीलाई जाव न भंजेसि, तो ते લઈ આવીશ. લઈને તારી આગળ તેનો जेठं पुत्तं साओ गिहाओ नीणेमि, ઘાત કરીશ, ઘાત કરીને તેના માંસના પાંચ नीणेत्ता तव अग्गओ घाएमि, घाएत्ता ટુકડા કરીશ. અને તેને તેલથી ભરેલા पंच सोल्लए करेमि, करित्ता आदाण કઢાયામાં ઉકાળીશ. ઉકાળીને તારા શરીરને મરચંસિ ડીફર્યાસિ સમિ, વત્તા માંસ અને રૂધિર વડે છાંટીશ. જેથી તું तव गायं मंसेण य सोणिएण य આત થાનની અત્યંત પરાવશતાથી પીડિત આયંગામ, ન તુમ આવે છે જે થઈને અકાળે મરણ પામીશ. એ જ પ્રમાણે जीवियाओ ववरोविज्जसि।" પર્વ મધ્યમ પુત્ર અને નાના પુત્રના વિષયમાં मज्झिमयं, कणीयसं; एक्के-क्के पंच પણ સમજવું. એક-એકના પાંચ-પાંચ ટુકડા સો તહેવ રે, ના યુઝ- કરીશ એમ કહે છે અને તેમ જ કરે છે. ઉપય; નવાં - વંર ઇત્યાદિ સમગ્ર વૃત્તાન્ત ચુલની પિતાની જેમ સોજીયા ! જાણવું. પરંતુ ત્યાં ત્રણ-ત્રણ ટુકડા કર્યા હતા પણ અહીં એક-એકના પાંચ-પાંચ ટુકડા સમજવા. १५९. तए णं से देवे सुरादेवं समणो ત્યાર પછી તે દેવે સુરાદેવ શ્રમણોપાસકને वासयं चउत्थं पि एवं वयासी ચોથી વાર પણ આ પ્રમાણે કહ્યું. મરણની “હંમો ! સુરાવેવ સમોવાસા ! પ્રાર્થના કરનાર છે સુરાદેવ શ્રમણોપાસક अपत्थियपत्थया ४! जाव न परिच्च- નાવ પરિવું- જો તું શીલ વગેરેને ત્યાગ નહિ કરે તો यसि, तो ते अज्ज सरीरंसि जमग આજે તારા શરીરમાં એક સાથે સળ રોગો સમનમેવ સો રચે વિવ- મૂકીશ. તે આ પ્રમાણે (૧) શ્વાસ-દમ वामि, तं जहा-सासे, कासे जाव (૨) કાસ-ખાંસી (૩) જવર-બુખાર–તાવ कोढे, जहा णं तुमं अट्ट-दुहट्ट जाव (૪), દાહ–પિત્તજવર અર્થાત્ શરીરમાં જલન बवरोविज्जसि। (૫) કુક્ષિ-કમરમાં પીડા (૬) ભગન્દર- ગુદામાં ફેડા (૭) અર્શ—બવાસીર (૮) - '' ·ચોથું અધ્યયન પ૯ અજીર્ણ-ખાવું ન પચવું (૮) દષ્ટિ-રોગ- દષ્ટિ સંબંધી રોગ (૧૦) મસ્તકલ–શિર- દર્દ (૧૧) અરુચિ–ભૂખ ન લાગવી (૧૨) અક્ષિવેદના–આંખનો દુખાવો (૧૩) કર્ણ- વેદના-કાનના રોગ (૧૪) કણ્ડ-ખુજલી (૧૫) ઉદર-રેગ–પેટની બીમારી અને (૧૬) કોઢ. જેથી તે આર્તધ્યાનની અત્યંત પરવશતાથી પીડિત થઈ અકાળે જ જીવનથી મુક્ત થઈશ. १६०. तए णं से सुरादेवे समणोवासए जाव विहरइ। एवं देवो दोच्चंपि तच्चपि भणइ, जाव ववरोविज्जसि। પણ તે સુરાદેવ નિર્ભય રહે છે. આ પ્રમાણે બીજી વાર-ત્રીજી વાર પણ કહે છે. १६१. तए णं तस्स सुरादेवस्स समणो- वासयस्स तेणं देवेणं दोच्चपि तच्चंपि एवं वुत्तस्स समाणस्स, इमेयारूवे अज्झथिए ४----" अहो णं इमे पुरिसे अणारिए जाव समायरइ, जेणं ममं जेठे पुत्तं जाव कणीयसं जाव आयंचइ, जे वि य इमे सोलस रोगायंका, ते वि य इच्छइ मम सरीरगंसि पक्खिवित्तए, तं सेयं खलु ममं एयं पुरिसं गिण्हित्तए' त्तिक? उद्धाइए । से वि य आगासे उप्पइए। तेण य खम्भे आसाइए, महया-महया सद्देणं कोलाहले कए। ત્યાર પછી તે સુરાદેવ શ્રમણોપાસકના ચિત્તમાં આવા પ્રકારનો અધ્યવસાય ઉત્પન્ન થે. અહો! આ પુરુષ અનાર્ય છે અને યાવત્ અનાર્ય પાપકર્મ કરે છે. જે મારા જયેષ્ઠ પુત્રને યાવત કનિષ્ઠ પુત્રને ઘરથી લાવી મારી આગળ ઘાત કરીને યાવત માંસ અને રુધિર વડે મારા શરીરને છાંટયું છે. અને જે આ સોળ મહારગે છે તેને પણ મારા શરીરમાં એકસાથે મૂકવા ઈચ્છે છે. તો મારે આ પુરુષને પકડે એ જ યોગ્ય છે. એમ વિચાર કરીને તે દોડયો. પણ તે દેવ આકાશમાં ઊડી ગયો. તેના હાથમાં ઘરનો થાંભલો આવી ગયું અને અત્યંત મોટા શબ્દોથી તે કોલાહલ કરવા લાગે. - - ·ઉપાસકદશાંગ १६२. तए णं सा धन्ना भारिया कोलाहलं ત્યારે સુરાદેવની પત્ની ધન્યા કોલાહલા सोच्चा निसम्म, जेणेव सुरादेवे સાંભળીને અને સમજીને જયાં સુરાદેવ શ્રમણ- समणोवासए, तेणेव उवागच्छइ। પાસક હતો ત્યાં આવીને તેણે આ પ્રમાણે વાછિત્ત વં વાસ–“વિજ કહ્યું : હે દેવાનુપ્રિય! તમે અત્યંત મોટા देवाणुप्पिया! तुम्भेहि महया-महया શદ વડે કેમ કોલાહલ ? सद्देणं कोलाहले कए? 1) ; १६३. तए णं से सुरादेवे समणोवासए ત્યારે તે સુરાદેવ શ્રમણોપાસકે ધન્યાભાર્યાને धन्नं भारियं एवं वयासी-" एवं આ પ્રમાણે ઉત્તર આપ્યોઃ હે દેવાનુપ્રિયે! खलु देवाणुप्पिए! के वि पुरिसे કોઈ પુરુષ–ઇત્યાદિ જેમ ચુલની પિતાએ કહ્યું तहेव जहा चुलणीपिया। धन्ना वि હતું તેમ કહે છે. ધન્યા પણ ઉત્તર આપે पडिभणइ, जाव कणीयसं नो खलु છે કેાઈ પુરુષે યાવત કનિષ્ઠ પુત્રને ઘરથી देवाणुप्पिया! तुभं के वि पुरिसे લઈને ઘાત કર્યો નથી. દેવાનુપ્રિય! કોઈ सरीरंसि जमगं-समगं सोलस रोगायंके પણ પુરુષ તમારા શરીરમાં એકસાથે સોળ પવરવવ૬, gણ f gfસે તુ રોગો મૂક્તો નથી. આ કેઈપણ પુરુષ તમને ૧૩વસ જ કરે !” સેટ્સ ના વુિળી- ઉપસર્ગ કરે છે. બાકી બધું ચુલની પિતાને पियस्स तहा भणइ, एवं सेसं जहा તેની માતાએ જેમ કહ્યું હતું તેમ તે चुलणी पियस्स निरवसेसं जाव सोहम्मे ધન્યા ભાર્યા કહે છે. બાકી બધું ચુલની પિતા कप्पे अरुणकते विमाणे . उववन्ने । સંબંધે જેમ કહ્યું તેમ જ કહેવું. યાવત વારિ ઘન્દ્રિયોમારું 1િ મી- સુરાદેવ સૌધર્મ નામક પ્રથમ દેવલોકમાં विदेहे वासे सिज्झिहिइ। निक्खेवो। અરુણકાન્ત વિમાનમાં ઉત્પન્ન થશે. ત્યાં તેની ચાર પલ્યોપમની સ્થિતિ છે. તે દેવ- લોકથી ચ્યવી મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં જન્મ લઈને મેક્ષે જશે. તે * ·અધ્યયન પાંચમું ચુલશતક जाव १६४. उक्खेवो पञ्चमस्स अज्झयणस्स હે જંબુ ! એ પ્રમાણે ખરેખર તે કાળે एवं खलु, जम्बू ! तेणं कालेणं तेणं અને તે સમયે આલભિકા નામે નગરી समएणं आलभिया नामं नयरी। હતી. ત્યાં શંખવન નામક ઉદ્યાન હતું. - સંવવો ૩m | નિયત્ત રાયા ! જિતશત્રુ ત્યારે રાજા હતો. ચુલ્લશતક चुल्लसए गाहावई अड्ढे जाव छ નામે ગૃહપતિ ધન-ધાન્યાદિથી સમૃદ્ધ હતો. हिरण्ण-कोडीओ छ वया થાવત્ તેને છ હિરણ્યકેટિ નિધાનમાં, છ दसगोसाहस्सिएणं बएणं। बहुला વહુ કટિ વ્યાજે અને છ કોટિ દ્રવ્ય ધન-ધાન્યા- भारिया। सामी समोसढे। जहा દિના વિસ્તારમાં રોકેલ હતી. દસ હજાર આનન્દો તા નિધિમં પવિઝા ગાયોના એક વ્રજના હિસાબે છ હતા, सेसं जहा कामदेवो जाव धम्मपत्ति એટલે સાઠ હજાર ગાયો હતી. તેની उवसंपत्तिाणं विहरइ। બહુલા નામક ભાર્યા હતી. મહાવીર સ્વામી ત્યાં સુમેસર્યા. આનંદની જેમ તે ગૃહથિ- ધર્મ અંગીકાર કરે છે. બાકી બધું કામદેવની પેઠે કહેવું, યાવત્ તે ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિ સ્વીકાર કરીને વિચારવા લાગ્યો. १६५. तए णं तस्स चुल्लसयगस्स समणो- वासयस्स पुव्वरत्तावरत्त कालसमयंसि एगे देवे अंतियं जाव असिं गहाय gવે વેચાસ–“હંમે! વુલ્કસથTT समणोवासया! जाव न भंजसि तो ते अज्ज़, जेठं पुत्तं साओं गिहाओ નીતિ પર્વ ની વુવિર્ય, नवरं एक्के-क्के सत्त मंससोल्लया ત્યાર બાદ તે ચુલ્લશતક શ્રમણોપાસકની આગળ મધ્યરાત્રિના સમયે એક દેવ પ્રકટ છે, અને તેણે યાવત્ હાથમાં તલવાર લઈને આ પ્રમાણે કહ્યું હે ચુલ્લશતક ! થાવત્ શીલત્રતાદિને ભાંગીશ નહિ તો આજે તારા મેટા પુત્રને તારા પિતાના ઘરેથી લઈ જઈશ. ઇત્યાદિ જેમ ચુલપિતાને કહ્યું હતું તેમ અહીં પણ વધુ કહેવું ·ઉપાસકદશાંગ जाव कणीयसं जाव आयंचामि।" પરંતુ વિશેષતા એટલી કે એકના સાત- તા જ છે જુસણ સમોવીસ, સાત માંસના ટુકડા કરીશ, યાવત્ નાના जाव विहरइ। પુત્રનો ઘાત કરી તેના લેહી અને માંસ વડે તારા શરીર ઉપર છાંટીશ. એમ કહેવા પર પણ ચુલ્લશતક શ્રમણોપાસક નીડર १६६. तए णं से देवे चुल्लसयगं समणो ત્યાર બાદ દેવે ચુલ્લશતક શ્રમણોપાસકને वासयं चउत्थं पि एवं वयासी ચોથી વાર પણ આ પ્રમાણે કહ્યું : હે ચુલ- 'हंभो! चुल्लसयगा समणोवासया ! શતક શ્રમણોપાસક ! યાવત તું શીલત્રતાદિને નાવ ન મંગરિ તો તે અન્ન નાગો ભાંગીશ નહિ તો આજે જે તારું છ હિરણ્ય- રૂમાવ્યો હિરા-છોકરો નિહાળ- કાટિ દ્રવ્ય નિધાનમાં મૂકેલું છે, છ હિરણ્ય- पउत्ताओ, छ वुड्ढि-पउत्ताओ, छ કેટિ વ્યાજે મૂકેલું છે, અને છ કોટિ ધન- पवित्थरपउत्ताओ, તારો સાથ ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં છે, તેને તારા frગો નીળી, નીત્તા સામિયા, પિતાના ઘરેથી લઈ જઈશ અને લઈને नयरीए सिंघाडग जाव पहेसु सव्वओ આલભિકા નગરીના શૃંગાટક-ત્રિકેણું માર્ગ સમતા વિષ્ણરામ, ન જ તુમ આદિ યાવત્ ત્રિક, ત્વર અને રાજમાર્ગમાં અદૃદૃ-વસÈ એ જે વેવ નીવિ- ચારે તરફ સર્વત્ર જયાં-ત્યાં ફેંકી દઈશ. ચમો વવરોવિજ્ઞસિ જેથી તું આર્તધ્યાનની અત્યંત પરવશતાથી પીડિત થઈને અકાળે જ પ્રાણરહિત થઈ જઈશ. १६७. तए णं से चुल्लसयए समणोवासए ત્યાર પછી તે ચુલ્લશતક શ્રમણોપાસક તે તેમાં તેનું પર્વ કુત્તે સાથે જમી, દેવતા દ્વારા એમ કહેવા છતાં પણ નિર્ભય जाव विहरइ। રહ્યો. ૨૬૮. તે જે તે વેવે ન્યુય સમળો. ત્યાર પછી તે દેવે ચુલ્લશતક શ્રમણોપાસકને वासयं अभीयं जाव पासित्ता दोच्चंपि નિર્ભય રહેલો યાવત્ જોઈને બીજી વાર तच्चपि भणइ, जाव ववरोविज्जसि। ત્રીજી વાર પણ એમ જે કહ્યું, યાવત તું મૃત્યુ પામીશ.

·પાંચમું અધ્યયન ૬૩ १६९. तए णं चुल्लसयगस्स समणोवासयस्स તે દેવે બીજી વાર અને ત્રીજી વાર આ પ્રમાણે તેનું વૈવે ઢોરવંજ તવં િવુિં કહ્યું એટલે ચુલ્લશતક શ્રમણોપાસકને वुत्तस्स समाणस्स अयमेयारूवे अज्झ આવા પ્રકારનો વિચાર ઉત્પન્ન થયેઃ અહે, थिए ४-"अहो णं इमे पुरिसे આ પુરુષ અનાર્ય છે, ઇત્યાદિ તે ચુલની- अणारिए जहा चुलणीपिया तहा પિતાની જેમ ચિતવે છે. યાવત્ નાના પુત્રને चितेइ, जाव कणीयसं जाव आयंचइ, ઘાત કરીને તેના રુધિર અને માંસ વડે મારા जाओ वि य णं इमाओ ममं छ શરીરને છાંડ્યું છે અને વળી જે છ હિરણ્ય- ફિરખ-શોકીમો નિહાળ-૫૩ત્તાનો કટિ નિધાનમાં મૂકેલી, છ વ્યાજે મૂકેલી छ वुड्ढि-पउत्ताओ, छ पवित्थर અને છ ધન-ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રેકેલી છે पउत्ताओ, ताओ वि य णं इच्छइ તેને પણ મારા ઘરેથી લાવી આલલિકા ममं साओ गिहाओ नीणेत्ता, નગરીના શૃંગાટક વગેરે માર્ગોમાં ચારે તરફ आलभियाए नयरीए सिंघाडग जाव જયાં-ત્યાં ફેંકી દેવાને ઇચ્છે છે. માટે મારે विप्पइरित्तए, तं सेयं खलु ममं एयं એ પુરુષને પકડ ગ્ય છે. એમ વિચારી पुरिसं गिण्हित्तए” त्ति कटु उद्धाइए, તે તેને પકડવાને દોડ્યો-ઇત્યાદિ યાવત जहा सुरादेवो। तहेव भारिया पुच्छइ, સુરાદેવની જેમ તેની ભાર્યા આવે અને તત્ર ા પૂછે છે અને તે તેમ જ ઉત્તર આપે છે. ૨૭. સેલું નહીં ગુજળવિયેસ્ત નાવ સોમે શેષ સમત વૃત્તાન્ત ચુલની પિતાની જેમ कप्पे अरुणसिठे विमाणे उववन्ने। જાણવું. યાવત્ તે સૌધર્મ દેવલોકમાં અરુણ- चत्तारि पलिओवमाइं ठिई। सेसं શિષ્ટ વિમાનમાં ઉત્પન્ન છે. તેની ચાર તવ જાવ અવિવેદે વાલે સિનિ- પલ્યોપમની સ્થિતિ કહી છે. શેષ તેમ જ ફિફા નિવરવે | (પૂર્વવતુ) કહેવું. યાવત્ તે મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં જન્મીને સિદ્ધિપદને પામશે. અહીં નિક્ષેપ કહેવો.

·અધ્યયન છઠું કુંડકાલિક ૨૭. ૩વો છેલ્સ કુંચિહ્ન અહીં છઠ્ઠી કુંડલિક અધ્યયનને ઉપ- अज्झयणस्स- ઘાત પૂર્વવત્ કહે. હે જંબૂ ! તે કાળે एवं खलु जम्बू! तेणं कालेणं तेणं અને તે સમયે કપિલ્યપુર નગર હતું. समएणं कम्पिल्लपुरे नयरे, सहस्सम्ब સહસ્રમ્રવન નામક ઉદ્યાન હતું. ત્યાં वणे उज्जाणे। जियसत्तू राया। જિતશત્રુ રાજા હતો. કુંડકાલિક ગૃહપતિ कुण्डकोलिए गाहावई। पूसा भारिया। હતો. તેની પૂષા નામક પત્ની હતી. તેણે छ हिरण्ण-कोडीओ निहाण-पउत्ताओ છ હિરણ્યકોટિ નિધાનમાં મૂકેલી. છ વ્યાજે छ वुड्ढि-पउत्ताओ छ पवित्थर અને છ ધન-ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રેકેલી પત્તા, છ વય વોલસ્લિપ હતી. દશ હજાર ગાયના એક વ્રજના agri સામી સમોસ, ન નવો હિસાબે છ વ્ર હતા. મહાવીર સ્વામી तहा सावयधम्म पडिवज्जइ। सच्चेव સમોસર્યા. કામદેવની જેમ તેણે શ્રાવકધર્મ वत्तव्वया जाव पडिलाभेमाणे विहरइ। પૂર્વવત સ્વીકાર કર્યો. ઇત્યાદિ બધી વક્ત- વ્યતા પૂર્વવત કહેવી યાવત તે નિર્ચ શ્રમણોને પ્રતિલાભતો રહે છે. • १७२. तए णं से कुण्डकोलिए समणो અન્યદા કદાચિત તે કુંડલિક શ્રમણ- वासए अन्नया कयाइ पुवावरण्ह પાસક મધ્યાહુન સમયે, જ્યાં અવનિકા कालसमयंसि जेणेव असोगवणिया, હતી અને જયાં પૃથ્વીશિલાપટ્ટ હતો ત્યાં जेणेव पुढवि-सिला-पट्टए तेणेव उवा આવ્યું. ત્યાં આવીને પોતાના નામથી गच्छइ, उवागच्छित्ता नाम-मुद्दगं च અંકિત મુદ્રિકા અને ઉત્તરીય વસ્ત્રને કરિના ૨ પુત્રિ-સિં-પટ્ટા પૃથ્વીશિલાપટ્ટ ઉપર મૂકે છે. મૂકીને મણ ठवेइ, ठवित्ता समणस्स भगवओ ભગવંત મહાવીરની પાસેથી સ્વીકારેલ ધર્મ- महावीरस्स अंतियं धम्मपत्ति उव પ્રજ્ઞપ્તિ અંગીકાર કરીને વિચરે છે. संपज्जित्ताणं विहरइ। .

·૬૫ છિકું અધ્યયન १७३. तए णं तस्स कुण्डकोलियस्स समणो- वासयस्स एगे देवे अंतियं पाउब्भ- ત્યાર પછી તે કંડકાલિક શ્રમણોપાસકની પાસે એક દેવ પ્રકટ થયે. વિ@T | ૭૪. તા જે છે તે નામમુદું ૩ત્તરિí તે દેવ તે કુંડલિક શ્રમણોપાસકની નામ- જ પુત્રવિ-fસા-ક્યારો , વાળી મુદ્રા અને ઉત્તરીય વસ્ત્રને પૃથ્વી- શિખુત્તા નિ અંતવિવ-પર- શિલાપટ્ટ ઉપરથી ગ્રહણ કરે છે. ગ્રહણ વજો કુષ્ણવોાિં સમોવાસઘં કરીને ઘૂઘરીઓ સહિત શ્રેષ્ઠ વસ્ત્રો જેણે gવં વાસી – પહેરેલાં છે એવા તે દેવે આકાશમાં રહીને “હંમો યુરોજિયા ! સમન- કુંડલિક શ્રમણોપાસકને આ પ્રમાણે કહ્યું : વાસયા ! સુન્દરી " તેવીyષય! દેવાનુપ્રિય! મુંબલીપુત્ર ગોશાલકની ધર્મ- गोसालस्स मंखलि-पुत्तस्स धम्म પ્રજ્ઞપ્તિ સુંદર છે કે–ઉત્થાન (કાર્ય માટે qvળતી, –નલ્થિ ડટ્ટા હું વા, ઉધત થવું), કર્મ (ક્રિયા), બલ (શારીરિક ને ૬ વા, વચ્ચે રૂ વા, વીgિ શક્તિ), વીર્ય (આત્મબલ), પુરુષકાર (પુરુષાર્થ) इ वा, पुरिसक्कार-परक्कमे इ वां, અને પરાક્રમ નથી. અર્થાત ઉત્થાન આદિથી नियया सव्वभावा, કાર્ય થતું નથી. સર્વ ભા નિયત છે. मंगुली · णं समणस्स भगवओ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિ સુંદર મહાવીરસ ઘH-quત્તી– િનથી કે–ઉત્થાન યાવત્ પુરુષાર્થ છે, સર્વ उट्ठाणे इ वा, जाव परक्कमे इ वा, ભાવ અનિયત છે. અર્થાત્ પુરુષાર્થ આદિ अणियया सव्वभावा"। પણ કાર્યસાધક છે અને તેઓ વડે પરિ- વર્તન કરી શકાય છે. १७५. तए णं से कुण्डकोलिए समणोवासए ત્યાર બાદ તે કુંડકાલિક શ્રમણોપાસકે તે તે રેવં પુર્વ વયાસ–“ન જ તેવ દેવને આ પ્રમાણે કહ્યું: હે દેવી! જો સુન્દરી સારસ ૪િ-પુત્ત મંખલીપુત્ર ગોશાલકની ધર્મ પ્રજ્ઞપ્તિ (જમાં) धम्मपण्णत्ती, नत्थि उट्ठाणे इ वा ઉત્થાન નથી, યાવત સર્વ ભા નિયત છે, जाव नियया सव्वभावा, मंगुली णं એ સુંદર હોય અને શ્રમણ ભગવંત समणस्स भगवओ महावीरस्स धम्म મહાવીરની “ઉત્થાન છે ચાવત્ સર્વ ભાવ पण्णत्ती, अत्थि उढाणे इ वा जाव અનિયત છે. એ ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિ મિથ્યા હોય अणियया सव्वभावा। तुमे णं देवा! તે, હે દેવી! તમોએ આ દિવ્ય ઋદ્ધિ, દિવ્ય ·ઉપાસકદશાંગ इमा एयारूवा दिव्वा देविड्ढी, (सी) वधुति (न्ति) हिय वातु- दिव्वा देवज्जुई, दिव्वे देवाणुभावे भाव (त्तर हे प्रमा१) थी. मेणव्या? किणा लद्धे, किणा पत्ते, किणा अभि- शाथी प्राप्त यो ? थी मलिभुषपणे समन्नागए? किं उट्ठाणेणं जाव पुरि- प्रारत य? शु. त्यान. १९, यावत् . सक्कारपरक्कमेणं? उदाहु अणुट्ठा પરાક્રમ વડે? અથવા ઉત્થાન સિવાય, કર્મ णेणं, अकम्मेणं जाव अपुरिसक्कार- सिवाय हे ५२। सिवाय ? परक्कमेणं ? " । १७६. तए णं से देवे कुण्डकोलियं समणो- तिर्नु थन सलज्य पछी ते वे वासयं एवं वयासी-“एवं खलु दुखि भए।पास ने या प्रमाणु यु : देवाणुप्पिया! मए इमेयारूवा दिव्वा से प्रभाए ५३५२ है वानुप्रिय! में देविड्ढी ३ अणुट्ठाणेणं जाव अपुरि આ આવા પ્રકારની દિવ્ય દેવદ્ધિ ઉત્થાન सक्कारपरक्कमेणं लद्धा, पत्ता, વગર જ ચાવતું પરાક્રમ વગર જ મેળવી છે, अभिसमन्नागया" પ્રાપ્ત કરી છે, અભિમુખપણે પ્રાપ્ત री. . १७७. तए णं से कुण्डकोलिए समणोवासए त्यारे ४४नि श्राव हेवने यु: हे हेच! तं देवं एवं वयासी-"जइ णं देवा ! જો તમેએ આ દિવ્ય દેવઋદ્ધિ ઉત્થાન વગર तुमे इमा 'एयारूवा दिव्वा देविड्ढी यावत् पुरुषार्थ-५२।भ ज्या २१ प्राप्त ३ अणुट्ठाणेणं जाव अपुरिसक्कार- री छ यावत् तमारी साभे यापी छ त परक्कमेणं लद्धा, पत्ता, अभिसमन्ना જે જીવોમાં ઉત્થાન આદિ નથી અર્થાત गया, जेसि णं जीवाणं नत्थि र पुरुषार्थ २ता नथी બધા उहाणेइ वा, परक्कमे इ वा, ते किं व भ न थया?. अने हे हेव! ले न देवा? अह णं, देवा! तुमे इमा આ દિવ્યગાદિ તમને ઉત્થાન યાત एयारुवा दिव्वा देविड्ढी ३ उट्ठाणेणं ५२।मथी , प्राप्त पने समन्वागत जाव परक्कमेणं लद्धा, पत्ता, अभि- 5 छ, त। पछी त हे छ समन्नागया, तो जं वदसि-सुन्दरी . ममदापुत्र गोशानी प्राप्ति सुंदर ·- ६७ છડું અધ્યયન णं गोसालस्स मंखलि-पुत्तस्स धम्म- पण्णत्ती-नत्थि उट्ठाणे इ वा, जाव नियया सव्वभावा, मंगुली णं समणस्स भगवओ महावीरस्स धम्म-पण्णत्ती- अत्थि उट्ठाणे इ वा, जाव अणियया सव्वभावा, तं ते मिच्छा"। છે, કારણ કે તેમાં) ઉત્થાન નથી, યાવત સર્વ ભાવો નિયત છે, શ્રમણ ભગવંત મહા- વિરની ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિ મિથ્યા છે કે ઉત્થાન છે, થાવત્ સર્વ ભાવો અનિયત છે તે તમારું કથન મિથ્યા થઈ જાય છે. ૨૭૮. તy f સે ફેવે ગુugોઝિri જ્યારે કંડકાલિક શ્રમણોપાસકે એ પ્રમાણે સમોવાસા પુર્વ વત્તે સમાને કહ્યું ત્યારે તે દેવ શંકિત થયે, યાવત સંદિપ જાવ છુસમાવને નો કલુષને પ્રાપ્ત થયે, (હતપ્રભ થઈ ગયો) સંવાઈ કુંડોરિસ સમોવાસ- કુંડBલિક શ્રમણોપાસકને કંઈપણ ઉત્તર यस्स किंचि पामोक्खमाइक्खित्तए; આપી ન શક્યો. તેણે તે નામમુદ્રા અને નામ-મુ ૨ કરિશ્નણં ૧૨ પુવિ- ઉત્તરીય વસ્ત્રને પૃથ્વીશિલાપટ ઉપર મૂકી सिला-पट्टए ठवेइ, ठवेत्ता जामेव દીધાં અને જે દિશાથી આવ્યો હતો તે दिसि पाउन्भूए, तामेव दिसिं पडिगए। દિશા તરફ ચાલ્યો ગયો. १७९. तेणं कालेणं तेणं समएणं सामी તે કાળે અને તે સમયે મહાવીર સ્વામી સમસર્યા. समोसढे। ૨૮૦. તy i છે યુપોષ્ઠિા સમોવીસ કંડકાલિક શ્રમણોપાસક આ સમાચાર इमीसे कहाए लद्धठे हट्ट जहा સાંભળી પ્રસન્ન થશે અને કામદેવની જેમ कामदेवो तहा निग्गच्छइ, जाव ભગવાનની ધર્મદેશના સાંભળવા નીકળે, पज्जुवासइ, धम्मकहा। યાવત્ પય્ પાસના કીધી. ભગવાનની ધર્મ- દેશના થઈ १८१. "कुण्डकोलिया"! इ समणे भगवं महावीरे कुण्डकोलियं. समणोवासयं હે કુંડલિક' એમ સંબધી શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે કંડકાલિક શ્રમણોપાસકને ·૬૮ ઉપાસકદશાંગ “અન્ન” ! एवं वयासी- 'से नूणं कुण्डकोलिया! આ પ્રમાણે કહ્યું: કંડકાલિક ! ખરેખર कल्लं तुभ पुव्वावरण्हकाल-समयंसि કાલે તારી પાસે મધ્યાહ્ન સમયે અશોકે- असोग-वणियाए एगे देवे अंतियं વનિકામાં એક દેવ આવ્યો હતો. આવીને पाउभवित्था। तए णं से देवे नाम તે દેવે તારી નામમુદ્રા અને ઉત્તરીય વસ્ત્ર મુદ્દે જ તહેવ ની પણ લે નૂમાં લઈ લીધું. યવત્ તે પાછો ગયો ઇત્યાદિ યુugવોરિયા ! આ સમઢે? ” સમગ્ર વૃત્તાન્ત કહી સંભળાવ્યું. પછી જો ! 0િ 1 પૂછયું : કુંડલિક ! ખરેખર આ વાત “તે જોતિ જે તુમ ઇ- સત્ય છે? જો!” (ના કામવો) કુંડલિક : હા, સત્ય છે. इ समणे भगवं ભગવાન: તો કુંડBલિક ! તું ધન્ય છે, महावीरे समणे निग्गंथे य निग्गंथीओ વગેરે કામદેવની પેઠે કહેવું. य आमंतित्ता एवं दयासी-"जइ “હે આર્યો” એમ સંબોધી શ્રમણ ભગવંત તાવ, સો! ળિો નિહિમમ- મહાવીરે નિત્થા અને નિર્ચથીઓને આ वसंता णं अन्न-उत्थिए अठेहि य પ્રમાણે કહ્યું છે આ! જે ગૃહરાવાસમાં हेऊहि य पसिणेहि य कारणेहि य રહેતા ગૃહ અર્થ, હેતુ, પ્રશ્ન, કારણ वागरणेहि य निप्पट्ठ-पसिणवागरणे અને ઉત્તર વડે અન્ય તીર્થિકોને નિરુત્તર તિ, સT TT, વાળ્યો ! કરવા સમર્થ છે તો દ્વાદશાંગ ગણિપિટકનું समणेहि निग्गंथेहिं दुवालसङ्गं गणि અધ્યયન કરનાર નિર્ગળે શ્રમણોને માટે पिडगं अहिज्जमाणेहिं अन्न-उत्थिया અર્થ, હેતુ, અને યુક્તિઓ દ્વારા અન્ય अछेहि य जाव निप्पट्ठ-पसिण મૂર્થિકોને નિરુત્તર કરવું તો શક્ય જ છે. वागरणा करित्तए"। १८२. तए णं समणा निगंथा य निग्गंथीओ ત્યાર પછી શ્રમણ નિર્ચા અને નિર્ચન્થી- य समणस्स भगवओ महावीरस्स એ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરના એ અર્થને तह "त्ति एयमझें विणएणं વિનg “તહત્તિ કહી વિનય વડે સ્વીકારે છે. पडिसुऐति । १८३. तए णं से कुण्डकोलिए समणोवासए समणं भगवं महावीरं वंदइ नमसइ, वंदित्ता नमंसित्ता पसिणाई पुच्छइ, ત્યાર બાદ કુડકાલિક શ્રમણોપાસક શ્રમણ ભગવંત મહાવીરને વંદન અને નમસ્કાર કરે છે. વંદન અને નમસ્કાર કરી પ્રશ્નો.

·છડું અધ્યયન ૬૯ પુછત્ત ૩માવિ, અમવિયત્તા પૂછે છે, પૂછીને તેઓના અર્થને ગ્રહણ કરે जामेव दिसि पाउब्भूए तामेव दिसिं છે. અર્થ ગ્રહણ કર્યા પછી જે દિશાથી पडिगए। सामी बहिया जणवय આવ્યો હતો તે દિશા તરફ ગયો. પછી विहारं विहरइ। મહાવીર સ્વામી બહાર દેશમાં વિહાર કરવા લાગ્યા. તારું ! १८४. तए णं तस्स कुण्डकोलियस्स समणो- वासयस्स बहूहिं सील जाव भावे- माणस्स चोद्दस संवच्छराई वइक्कं- पण्णरसमस्स संवच्छरस्स अंतरा वट्टमाणस्स अन्नया कयाइ जहा कामदेवो तहा) जेट्टपुत्तं ठवेत्ता तहा पोसह-सालाए जाव धम्मपण्णत्ति उवसंपज्जित्ताणं विह- रइ। एवं एक्कारस उवासग-पडिमाओ तहेव जाव सोहम्मे कप्पे अरुणज्झए विमाणे जाव अंतं काहिइ। निक्खेवो। તે કંડકાલિક શ્રમણોપાસકને ઘણાં શીલ- વ્રતાદિ વડે યાવત્ આત્માને ભાવિત કરતાં ચૌદ વર્ષ વ્યતીત થઈ ગયા. પંદરમા વર્ષની વચ્ચે વર્તતા એને કોઈ દિવસે મધ્યરાત્રિના સમયે ધર્મજાગરણ કરતાં આવા પ્રકારને વિચાર ઉત્પન્ન થે, ઇત્યાદિ કામદેવની પેઠે બધું કહેવું. તે જયેષ્ઠ પુત્રને પોતાની જગ્યાએ સ્થાપીને અને તેમ જ પિષધશાલામાં થાવત્ ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને સ્વીકાર કરીને વિચારવા લાગે. એમ અગિયાર ઉપાસકની પ્રતિમાઓ તેમ જ પાળીને યાવતું સૌધર્મ દેવલેકમાં અરુણધ્વજ વિમાનમાં ઉત્પન્ન થયા. યાવત્ પછી (મહાવિદેહમાં જન્મગ્રહણ કરીને) કર્મોનો અંત કરશે. અહીં પૂર્વવત્ નિક્ષેપ કહેવો જોઈએ.

·અધ્યયન સાતમું સંકડાલપુત્ર १८५. सत्तमस्स उक्खेवो, पोलासपुरे नामं सहस्संबवणे उज्जाणे। जियसत्तू राया। નરે ! સાતમા અધ્યયનને ઉપઘાત કહેવો? (શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે છઠ્ઠા અધ્યયનનો આ અર્થ કહ્યો છે તો સાતમા અધ્યયનને શું અર્થ કહ્યો છે? ઈત્યાદિ) પિલાશપુર નામે નગર હતું. ત્યાં સહસ્ત્રામ- વન નામક ઉદ્યાન હતું. જિતશત્રુ ત્યાંને રાજા હતો. ૨૮. તથ પોજાસપુરે નર સદ્દીપુત્તે તે પિલાશપુર નગરમાં આજીવિકના સિદ્ધા- નામ કુમાર સાનીવિયોવાસણ ન્તને અર્થ જેણે જાણે છે, જેણે અર્થ પરિવર્સ નીવિય-સંનયંતિ ઢઢે ગ્રહણ કર્યો છે, જેણે અર્થ પૂછ્યો છે, જેણે Tયે કુરિયે વિજિયિર્લ્ડ અર્થ વિશેષતઃ નિશ્ચિત કર્યો છે અને જેણે મિય, અદિમિંગ-માપુરા- તાત્પર્યથી અર્થને જાણે છે એવો તથા રસ્તે જ “સમારો! નાવિય- જેની અસ્થિઓ અને મજજામાં તે સિદ્ધાન્તનું સમર ગર્લ્ડ, . પરમઢે, જે પ્રેમ તથા અનુરાગ સમાયેલ હતો, એ લા” ત્તિ નીવિયસમi Mા આજીવિકને ઉપાસક સકડાલપુત્ર નામક भावेमाणे विहरइ। કુંભાર રહેતો હતો. તે કહેતોઃ હે આયુષ્મન ! આ આજીવિકનો સમય એ જ અર્થરૂપ છે, એ જ પરમાર્થરૂપ છે. બાકી બધું અનર્થ- રૂપ છે. એમ તે આજીવિકના સમય વડે આત્માને ભાવિત કરતો રહેતો હતો. १८७. तस्स णं सद्दालपुत्तस्स आजीविओ તે આજીવિકેપાસક સકડાલપુત્રને ત્યાં वासगस्स एक्का हिरण्ण-कोडी fહરખ-શોડી એક હિરણ્યકોટિ નિધાનમાં રહેલી એક ·સાતમું અધ્યયન ७१ पउत्ता निहाण-पउत्ता, एक्का बुड्ढि-पर एक्का पवित्थरपउत्ता, दसगोसाहस्सिएणं वएणं । एक्के वए વ્યાજે મૂકેલી અને એક કોટિ ધન-ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રોકાયેલી હતી. તેને દસ હજાર ગાયનું એક વ્રજ હતું. १८८. तस्स णं सद्दालपुत्तस्स आजीविओ- ते मा०विपास सासनी मनि- वासगस्स अग्गिमित्ता नामं भारिया मित्रा नाम भार्या इती. होत्था। १८९. तस्स णं सद्दालपुत्तस्स आजीविओ- ते मा०विपास ससपुत्रने पालाश- वासगस्स पोलासपुरस्स . नगरस्स પુર નગરની બહાર કુંભકારના પાંચસો હાટ बहिया , पंच कुम्भकारावण-सया હતા. તેમાં ઘણા પુરુષો કામ કરતા होत्था। तत्थ णं बहवे पुरिसा ता, याने तृति-नि: ५॥२, नान दिण्णभइ-भत्त-वेयणा कल्ला-कल्लि અને વેતન આપવામાં આવે છે, એવા ઘણા बहवे करए य वारए य पिहडए पुरुष। ४२ प्रमाते (प्रतिनि) घ! १२४ य घडए य अद्ध-घडए य कलसए (पाणी भवानी पडी।), पा, पि४२४ य अलिंजरए य जम्बूलए य उट्टियाओ (तावी!) घाया, , सी य करेंति । अन्ने य से बहवे पुरिसा (भाट। घडागा), प्यूरी (पात्रविशेष), दिण्णभई - भत्त- वेयणा कल्लाल्लि ઉષ્ટ્રિકાઓ (મદ્ય આદિ ભરવાનાં પાત્રો) तेहिं बहूहिं करएहि य जाव उट्टियाहि બનાવતા હતા. બીજા ઘણા પુરુષો વેતન य राय- मग्गंसि वित्ति कप्पेमाणा वन ते २४, यावत् अष्ट्रि। वडे २१- विहरंति। માર્ગમાં (વિક્રય કરીને પોતાની આજીવિકા કરતા હતા. . १९०. तए. णं से सद्दालपुत्ते आजीविओ ત્યાર પછી આજીવિકપાસક સંકડાલપુત્ર वासए अन्नया कयाइ पुव्वावरण्ह અન્ય કઈ દિવસે મધ્યાહન કાળે જયાં काल-समयंसि जेणेव असोग-वणिया 'मशोपनि छ त्यो लय छे. त्यां ने तेणेव उवागच्छइ, उवागच्छित्ता भसीपुत्र शासनी पासेथी स्वीकार गोसालस्स मंखलि-पुत्तस्स अंतियं કરેલ ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને અંગીકાર કરીને धम्म-- पण्णत्ति उवसंपज्जित्ताणं विहरे छ.. विहरइ।

·૭ર ઉપાસકદશાંગ १९१. तए णं तस्स सद्दालपुत्तस्स आजीविओ- वासगस्स एगे देवे अंतियं पाउन्भ- ત્યાર પછી આજીવિકપાસક સડાલપુત્રની પાસે એક દેવ પ્રકટ થયા. વિસ્થા ૨૧૨. તy i ? તે અંતરિણ-gવ ઘૂઘરીઓ સહિત શ્રેષ્ઠ વસ્ત્ર ધારણ કરેલા તે દેવે સળિયારું નાવ પffઇ સ- અંતરિક્ષપ્રતિપન્ન એટલે આકાશમાં રહી पुत्तं आजीविओवासयं एवं वयासी આજીવિકપાસક સંકડાલપુત્રને આ પ્રમાણે एहिइ णं देवाणुप्पिया! कल्लं કહ્યુંઃ દેવાનુપ્રિય! આવતી કાલે અહીં, इहं महा-माहणे, उप्पन्नणाण-दसणधरे, ઉત્પન્ન થયેલાં જ્ઞાન અને દર્શનને ધારણ तीय-पडुप्पन्न-मणागय-जाणए, अरहा કરનાર, અતીત, વર્તમાન અને ભવિષ્યને जिणे केवली, सव्वण्णू सव्व-दरिसी, જાણનાર, અરિહંત, જિન, કેવળી, સર્વજ્ઞ तेलोक्क - वहिय-महिय-पूइए; स-देव અને સર્વદર્શી, ત્રણ લોક વડે અવલોકિત, મyયાસુર સ્રોસ કન્વબળે, સ્તુતિ કરાયેલા અને પૂજિત, દેવ, મનુષ્ય वंदणिज्जे, सक्कारणिज्जे, सम्माण- અને અસુર સહિત લોકને અર્ચનીય, વન્દ fબન્ને વસ્ત્રામાં માતં દેવયં યે નીય, સત્કાર કરવા ગ્ય, સન્માન કરવા ના ઝુવાળિm, વાક્યને યોગ્ય, કલ્યાણ, મંગલ, દેવ અને ચૈત્યની સંપથી સંપત્તો તે જ તુમ વંવેજ્ઞાહિં પેઠે ઉપાસના કરવા ગ્ય, સત્ય કર્મની નાવ પળુવાળારું પાકિટ્ટારિપ સંપત્તિથી યુક્ત મહાસાહન આવશે. માટે વઢ-01-ળીસંથારા સવનિ- તું તેમને વંદન કરજે, યાવત પર્યાપાસના मंतेज्जाहि। કરજે, તથા પ્રાતિહારિક (પાછા આપવા दोच्चं पि तच्चं पि एवं वयइ, ગ્ય) પીઠ-આસન, ફલક-પાટિયું, શય્યા- वइत्ता जामेव दिसं पाउन्भूए तामेव વસતિ–સ્થાન અને સંસ્કારક-સંથારા–વડે दिसं पडिगए। નિમંત્રિત કરજે. દેવે બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ એમ કહ્યું કહીને તે દેવ જે દિશાથી આવ્યો હતો તે દિશા તરફ ચાલ્યો ગયે. ૧૧૨ તા ઈ તસ્ય સંપુરૂસ માણીવિયો- તે દેવે જ્યારે આ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે वासगस्स तेणं देवेणं एवं वुत्तस्स આજીવિકેપાસક સડાલપુત્રને આવા પ્રકારને समाणस्स इमेयारूवे अज्झथिए ४ અધ્યવસાય થે. ખરેખર મારા ધર્માચાર્ય - ·સાતમું અધ્યયન ७३ समुप्पन्ने-“एवं खलु ममं धम्मा અને ધર્મોપદેશક ગોશાલક મંખલીપુત્ર છે. यरिए धम्मोवएसए गोसाले मंखलि- ते महाभाडन, अपन ज्ञानशनने घा२९॥ पुत्ते, से णं महामाहणे उप्पन्नणाण કરનાર યાવત સત્ય કર્મની સંપત્તિથી યુક્ત दंसणधरे जाव तच्चकम्म-संपया- छ. पने ते आते हैं। शीध्र पावशे, संपउत्ते, से णं कल्लं इहं हव्वमा- तेथी हुं तमने बहन रीश, यावत् तेमनी गच्छिस्सइ। तए णं तं अहं प्युपासना 3रीश; २५ने प्रातिपारिश पी8- वंदिस्सामि जाव पज्जुवासिस्सामि આસન વગેરે માટે નિમંત્રિત કરીશ. पाडिहारिएणंजाव उवनिमंतिस्सामि। १९४. तए णं कल्लं जाव जलंते समणे भगवं महावीरे जाव समोसरिए । परिसा निग्गया जाव पज्जुवासइ। તે પછી બીજે દિવસે યાવત્ સૂર્યોદય થયા પછી શ્રમણ ભગવાન મહાવીરનું પદાર્પણ થયું. પરિષદ વાંદવા નીકળી, યાવત્ તેમની પર્યું પાસના કરી. १९५. तए णं से सद्दालपुत्ते आजीविओ ત્યાર બાદ આજીવિકા પાસક સકડાલપુત્ર આ वासए इमीसे कहाए लद्धठे समाणे વાતથી વિદિત થઈ “એ પ્રમાણે ખરેખર "एवं खलु समणे भगवं महावीरे श्रम लगवान महावीर यावत् विहरे छ जाव विहरइ, तं गच्छामि णं समणं માટે શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસે જાઉં, भगवं महावीरं वदामि जाव पज्जु તેમને વાંદું અને તેમની પર્ય પાસના કરું वासामि एवं संपेहेइ, संपेहित्ता गेम विया२ अरेछ. विया२ री स्नान अश हाए-जाव-पायच्छित्ते सुद्ध-प्पावेसाई-ौतु भागस मने प्रायश्चित्त धीधु-मक्षा- जाव अप्पमहग्घाभरणालंकिय-सरीरे- ચાર કર્યું. ત્યાર પછી જનસમુદાય વડે मणुस्सवग्गुरा-परिगए साओ गिहाओ वायसो त पाताना घरेथी मह1२ नज्यो. पडिणिक्खमइ, पडिणिक्खमित्तापोला- નીકળીને પલાશપુર નગરના મધ્યભાગમાં सपुरं नयरं मज्झं-मज्झेणं निग्गच्छइ, निग्गच्छित्ता जेणेव सहस्संबवणे थईने लय छे. ०४४ने त्यां सावन उज्जाणे, जेणेव समणे भगवं महावीरे નામક ઉધાન હતું અને જયાં શ્રમણ ભગવાન तेणेव उवागच्छइ, उवागच्छित्ता મહવીર હતા ત્યાં પહોંચ્યા. પહોંચીને ત્રણ तिक्खुत्तो आयाहिणं पयाहिणं करेइ, વાર પ્રદક્ષિણા કરી. પ્રદક્ષિણા કરીને ·୨୪ ઉપાસકદશાંગ करेत्ता वंदइ, नमसइ, नमंसित्ता जाव पज्जुवासइ। વંદન-નમસ્કાર કર્યો. વંદન-નમસ્કાર પછી પમ્પાસના કીધી. १९६. तए णं समणे भगवं महावीरे ત્યાર પછી શ્રમણ ભગવાન મહાવીર सद्दालपुत्तस्स નીવિગોવાર આજીવિકપાસક સકડાલપુત્રને અને અત્યંત तीसे य महइ जाव धम्मकहा समत्ता। વિશાળ જનસમૂહને ધર્મકથા કહી, યાવત ધર્મકથા સમાપ્ત થઈ 3; ૨૧૭. सद्दालपुत्ता इ समणे भगवं “હે સકડાલપુત્ર!' એમ સંબધી શ્રમણ महावीरे सद्दालपुत्तं आजीविओवासयं ભગવાન મહાવીરે આજીવિકપાસક સકડાલ- વુિં વાલી પુત્રને આ પ્રમાણે કહ્યું : “સકડાલપુત્ર!' 'से नूणं, सद्दालपुत्ता! कल्लं ! હજું ગઈ કાલે તું મધ્યાહ્ન સમયે જયાં तुमं पुवावरण्हकालसमयंसि जेणेव અશોકવનિકા છે ત્યાં યાવત્ રહ્યો હતો, असोग-वणिया जाव विरहसि । तए ત્યારે તારી પાસે એક દેવ આવે, તે પછી णं तुभं एगे देवे अंतियं पाउन्भ તે દેવે આકાશમાં રહી આ પ્રમાણે કહ્યું વિથા /તા તેવે અંતવિવું- હે સકડાલપુત્ર! (કાલે આ નગરમાં મહા- पडिवन्ने एवं વયા–“રું માહન આવશે) ઈત્યાદિ બધું કહેવું. માવત सद्दालपुत्ता !” તે વેવ સર્વે નવ (તને વિચાર છે કે, સેવા કરીશ. पञ्जुवासिस्सामि સે નૂ સકડાલપુત્ર! ખરેખર આ વાત બરોબર છે? सद्दालपुत्ता! अठे समठे ? સકડાલપુત્રે કહ્યું: હા, બરાબર છે. अत्थि ” | ભગવાને કહ્યું પરંતુ હે સકડાલપુત્ર! તે સપુરા ! તેમાં દેવે જોસ ૪ દેવે મુંબલીપુત્ર ગોશાલકને ઉદ્દેશીને એ મં-પુત્ત પણિ પર્વ યુ" પ્રમાણે કહ્યું ન હતું. તા ! नो खलु, १९८. तए णं तस्स सद्दालपुत्तस्स आजीविओ ત્યાર પછી શ્રમણ ભગવંત મહાવીરે એમ વીસર તમને મળવા મવારે કહ્યું ત્યારે આજીવિકપાસક સકડાલપુત્રને एवं वुत्तस्स समाणस्स इमेयारूवे આવા પ્રકારનો વિચાર ઉત્પન્ન થયેઃ શ્રમણ अज्झथिए . ४-"एस णं समणे ભગવંત મહાવીર મહાસાહન, ઉત્પન્ન થયેલ भगवं महावीरे महामाहणे उप्पन्न જ્ઞાનદર્શનના ધારક યાવત સત્યકર્મની Tબ- વંઘરે, જાવ તન્વ- સંપત્તિથી સંપન્ન છે, મારે શ્રમણ ભગવંત ·સાતમું અધ્યયન ७५ संपया-संपउत्ते। तं सेयं खलु मम મહાવીરને વંદન-નમસ્કાર કરીને પ્રાતિહારિક समणं भगवं महावीरं वंदित्ता नमं- (! ॥५१॥ योय) पी8-21सन, ५५ सित्ता पाडिहारिएणं पीढ-फलग जाव ઇત્યાદિ વડે નિમંત્રિત કરવું શ્રેયસ્કર છે. उवनिमंतित्तए ।” एवं संपेहेइ, ते गेम पिया२ अरेछ. गेम पियार शन संपेहित्ता उट्ठाए उठेइ, उठ्ठित्ता પ્રયત્ન વડે ઊઠે છે, ઊઠીને શ્રમણ ભગવંત समणं भगवं महावीरं वंदइ, वन्दित्ता મહાવીરને વંદન-નમસ્કાર કરે છે, વંદન- नमंसित्ता एवं वयासी-" एवं खलु નમરકાર કરીને તેણે કહ્યું: હે ભગવન ! भंते ! ममं पोलासपुरस्स नयरस्स साशपु२ नानी महा२ भा। पांयसे। बहिया पंच कुम्भकारावणसया । કુંભારની દુકાને છે. ત્યાંથી તમે પ્રાતિહારિક तत्थ णं तुब्भे पाडिहारियं पीढ जाव પીઠ, ફલક યાવતુ સંથારાને ગ્રહણ કરીને संथारयं ओगिण्हित्ता णं विहरह" । विय।. m १९९. तए णं समणे . भगवं महावीरे त्या२ मा શ્રમણ ભગવાન મહાવીર, सद्दालपुत्तस्स आजीविओवासगस्स मालवियास सासनी ये बात एयमठे पडिसुणेइ, पडिसुणेत्ता सद्दाल- स्वीकारे छे. मे बात सीरीन मावि४।- पुत्तस्स आजीविओवासगस्स पंचकुम्भ પાસક સકડાલપુત્રના પાંચસે કુંભારના कारावणसएसु फासुएसणिज्ज पडि- नाथी पी, ५ यावत् संथाराने हारियं पीढफलग जाव संथारयं ગ્રહણ કરીને વિહેરે છે. ओगिण्हित्ता णं विहरइ। २००. तए णं से सद्दालपुत्ते आजीविओ ત્યાર પછી આજીવિકપાસક સકડાલપુત્ર वासए अन्नया कयाइ . वायाहययं અન્ય કોઈ દિવસે વાતાહત–વાયુથી સુકાયેલ कोलाल-भंडं अंतो सालाहिंतो बहिया सुमारन पात्रो, र २५४२ २७ला तां नीणेइ, नीणित्ता, आयवंसि दलयइ। તેમને શાલામાંથી બહાર કાઢીને તડકામાં સુકવે છે. . .२०१. तए णं समणे भगवं महावीरे सद्दालपुत्तं आजीविओवासंयं एवं वयासी- सद्दालपुत्ता! कोलालभंडे कओ?" । ત્યારે શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે આજીવિકો- પાસક સકડાલપુત્રને કહ્યું : હે સકડાલપુત્ર! આ કુંભારનાં પાત્રો કેવી રીતે બને છે? एस णं क ·७६ ઉપાસકદશાંગ .. करगा य जाव २०२. तए णं से सद्दालपुत्ते आजीविओ- त्यारे विपास सीसपुत्रे भए वासए समणं भगवं महावीरं एवं ભગવાન મહાવીરને આ પ્રમાણે કહ્યું : वयासी-"एस णं भंते! पुब्धि मावन् ! २॥ पूर्व माटी ती, त्यार मट्टिया आसी, तओ पच्छा उदएणं पछी ते पाणी वडे माद्र २।य छ-पसाणाय निगिज्जइ, निगिज्जित्ता छारेण य છે, પલાળીને રાખ અને છાણ વડે એકત્ર करिसेण य एगयाओ मीसिज्जइ, मेणवाय छ, भगवाने २ ५२. यदीवाय मीसिज्जित्ता चक्के आरोहिज्जइ, छ, त्या२ ५छी ५९॥ २४॥ (पाणी १२वाना तओ बहवे ઘડા) યાવતુ ઉષ્ટ્રિકા (ઘી-તેલ ભરવાનાં उट्टियाओ य कज्जति। पात्र) नावाय छ. २०३. तए णं समणे भगवं . महावीरे त्यारे श्रम नगवान महावीरे पाठविg!- सद्दालपुत्तं आजीविओवासयं एवं पास ससपुत्रने २॥ प्रमाणु यु : वयासी-" सद्दालपुत्ता ! एस. णं सासपुत्र! . 24 मारना: पात्रो उत्थान कोलाल-भंडे. किं उठाणेणं जाव (પ્રયત્ન) વડે યાવત પુરુષાર્થ વડે કરાય पुरिसक्कार-परक्कमेणं कज्जति उदाहु છે અથવા ઉત્થાન સિવાય, યાવત્ પરાક્રમ अणुट्टाणेणं जाव अपुरिसक्कार-परक्क સિવાય કરાય છે? मेण कज्जति?" •• २०४. तए णं से सद्दालपुत्ते आजीविओवासए त्यारे ते पाविपास ससपुरे श्रम समणं भगवं महावीरं एवं वयासी भगवान महावीरने २॥ प्रमाणु यु : भंते ! अणुट्ठाणेणं जाव अपुरि- सावन् ! उत्थान सिवाय, यावत् ५२॥ सक्कार-परक्कमेणं, नत्थि उट्ठाणे इ सिवाय १२।५ छ. (१२९जत्थान नथी, वा जाव परक्कमे इ वा, नियया થાવતુ પરાક્રમ નથી અર્થાત ઉત્થાન, પરાક્રમ सव्वभावा" આદિથી કંઈ થતું નથી.) સર્વભાવ नियत छ.. २०५. तए णं समणे भगवं महावीरे तन-तर અમણે ભગવાન મહાવીરે सद्दालपुत्तं आजीविओवासयं एवं मा०विपास ससत्रने २॥ प्रभा वयासी-"सद्दालपुत्ता! जइ णं . यु: सालपुत्र! ने 5 पुरुष ता। तुभं केइ पुरिसे वायाहयं वा વાયુથી સુકાયેલાં અને પાકેલાં કુંભારનાં -- ·9 - સાતમું અધ્યયન gવ વી -મંડું અવટું પાત્રોને હરી જાય, જયાં-ત્યાં ફેંકી દે, ફેડી રેષ્ના વા વિવિજ્ઞી વા મિન્ના નાખે, બળાત્કારે લે, બહાર મૂકી દે, અથવા वा अच्छिदेज्जा वा परिटवेज्जा वा, તારી સ્ત્રી અગ્નિમિત્રો સાથે વિપુલ ભેગો अग्गिमित्ताए वा भारियाए सद्धि ભોગવતો વિહરે તો તું તે પુરુષને શું વિસારું મોજ-મોડું મુઝમાને શિક્ષા કરે ? વિજ્ઞી, તલ્સ તુમ પુરસટ્સ સકડાલપુત્ર: ભગવન ! તે પુરુષને कि दंडं वत्तेज्जासि ? અંતે ! આક્રોશ કરું, હણું, બાંધું, મારું, તર્જના अहं णं तं पुरिसं आओसेज्जा वा કરું, તાડના કરું, તેનું બધું ખૂંચવી લઉં, हणेज्जा वा बन्धेज्जा वा महेज्जा वा અને તેનો તિરસ્કાર કરું, તથા એને तज्जेज्जा वा तालेज्जा वा निच्छो અકાળે જ જીવનથી રહિત કરું–મારી નાખું. डेज्जा वा निब्भच्छेज्जा वा अकाले વેવ ની વિશા વવરોગ્ગા” २०६. " सद्दालपुत्ता ! नो खलु तुब्भ केइ ભગવાન : સકડાલપુત્ર! જે ઉત્થાન નથી, पुरिसे वायाहयं वा पक्केल्लयं वा થાવત્ પરાક્રમ નથી અને સર્વ ભાવો નિયત कोलाल-भंडं अवहरइ वा છે તે કોઈ પુરુષ તારા વાયુથી સુકાયેલા પરિવે વા નિમિત્તા, વી મા~િ અને પાકાં કુંભારનાં પાત્રોને હરણ કરતું થાસદ્ધિ વિરાછું મોજ-મોડું નથી, યાવત્ બહાર લઈને મૂકતું નથી અને भुञ्जमाणे विहरइ, नो वा तुमं તારી અગ્નિમિત્રા ભાર્યા સાથે વિપુલ ભોગો પુરાં થોશે િવ હૃmસિ ભોગવતું નથી, તથા તું તે પુરુષને આક્રોશ वा जाव अकाले चेव जीवियाओ કરતો નથી, હણતો નથી યાવત્ અકાળે ववरोवेज्जसि, जइ नत्थि उट्ठाणे इ જીવનથી મુક્ત કરતો નથી, અને જે તારાં વા. નાવ રમે રૂ વ નિચેય વાયુથી સુકાયેલાં પાત્રોને કોઈ પુરુષ હરી सव्वाभावा। अह णं तुम्भ केइ पुरिसे જાય યાવત બહાર મૂકી દે તથા અગ્નિમિત્રાની वायाहयं जाव परिटुवेइ वा अग्गि સાથે વિપુલ ભેગો ભેગવતો વિહરે અને मित्ताए वा जाव विहरइ, तुमं ता તું તે પુરુષને આક્રોશ કરે યાવત્ જીવનથી तं पुरिसं आओसेसि वा जाव મુક્ત કરે તો તું જે કહે છે કે, ઉત્થાન વરોસિા તો ગં વસિ થિ નથી યાવત્ સર્વ ભાવો નિયત છે, તે उट्ठाणे इ वा जाव नियया. सव्वभावा, મિથ્યા છે. ત તે નિછા | जाव ·ઉપાસકદશાંગ ७८ २०७. एत्थ णं से सद्दालपुत्ते आजीविओ- वासए संवुद्धे । ભગવાનના આ કથનથી આજીવિકપાસક સકડાલપુત્રને બોધ પ્રાપ્ત થઈ ગયો. २०८. तए णं से सद्दालपुत्ते आजीविओ- वासए समणं भगवं महावीरं वंदइ नमंसइ, वंदित्ता नमंसित्ता एवं वयासी इच्छामि णं, भंते! तुभं अंतिए धम्म निसामेत्तए" । ત્યાર પછી આજીવિકા પાસક સકડાલપુત્ર શ્રમણ ભગવંત મહાવીરને વંદન-નસરકાર કરે છે. વંદન-નમસ્કાર કરીને આ પ્રમાણે કહે છેઃ હે ભગવન્! હું તમારી પાસે ધર્મ- શ્રવણ કરવાને ઇચ્છું છું. २०९. तए णं समणे भगवं महावीरे सद्दालपुत्तस्स आजीविओवासगस्स तीसे य जाव धम्म परिकहेइ । ત્યારે શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે આજીવિકે- પાસક સકડાલપુત્રને અને તે મોટી પરિષદને ચાવત ધર્મદેશના કરી. २१०. तए णं से सद्दालपुत्ते आजीविओ ત્યાર બાદ આજીવિકપાસક સકડાલપુત્રે वासए समणस्स भगवओ महावीरस्स શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની પાસેથી ધર્મ अंतिए धम्म सोच्चा निसम्म हट्ठ સાંભળી, અવધારી, હર્ષિત, પ્રસન્ન અને तुट्ठ जाव हियए जहा आणंदो तहा સંતુષ્ટ ચિત્તવાળો થઈ આનંદની પેઠે गिहि-धम्म पडिवज्जइ। नवरं एगा ગૃહસ્થ ધર્મને અંગીકાર કર્યો. પરંતુ हिरण्ण-कोडी निहाण-पउत्ता, एगा આનંદની વક્તવ્યતાથી અંતર આ છે કે हिरण्ण-कोडी वुड्ढि-पउत्ता, एगा સકડાલપુત્રે એક હિરણ્યકેટિ નિધાનમાં, हिरण्ण-कोडी पवित्थर-पउत्ता, एगे એક હિરણ્યકોટિ વ્યાજે અને એક હિરણ્ય- वए दस गो-साहस्सिएणं वएणं जाव કોટિ ધન-ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં રાખેલી समणं भगवं महावीरं वंदइ नमसइ, હતી. તેને ત્યાં દસ હજાર ગાનું એક જ वंदित्ता नमंसित्ता जेणेव पोलासपुरे હતું. તે પછી સંકડાલપુત્ર યાવત્ શ્રમણ नयरे तेणेव उवागच्छइ, उवागच्छित्ता ભગવંત મહાવીરને વંદન-નમસ્કાર કરે છે. पोलासपुरं नयरं मज्झं-मज्झेणं जेणेव વંદન-નમરકાર કરીને જ્યાં પિલાશપુર નામક सए गिहे, जेणेव अग्गिमित्ता भारिया, નગર છે ત્યાં આવે છે, આવીને તેણે તેણેવ વાઇ, વાજીિત્તા, અગ્નિમિત્રા ભાર્યાને આ પ્રમાણે કહ્યું : अग्गिमित्तं एवं वयासी- દેવાનુપ્રિયે! શ્રમણ ભગવાન મહાવીર एवं खलु देवाणुप्पिए ! समणे પધારેલા છે તે માટે તું જા અને શ્રમણ ·સાતમું અધ્યયન ७८ तं भगवं महावीरे जाव समोसढे, ભગવંત મહાવીરને વંદન કર યાવત્ તેમની गच्छाहिणं तुम, समणं भगवं महावीरं पर्युपासन। २. તથા શ્રમણ ભગવંત वंदाहि जाव पज्जुवासाहि, समणस्स મહાવીરની પાસે પાંચ અણુવ્રત અને સાત भगवओ महावीरस्स अंतिए पंचाणु- शिक्षाबत ३५ मा२ने। गृहस्थी व्वइयं सत्तसिक्खावइयं दुवालस विहं २५४१२ ३२. गिहिधम्म पडिवज्जाहि" । २११. तए णं सा अग्गिमित्ता भारिया सद्दालपुत्तस्स समणोवासगस्स 'तह'- त्ति एयमढें विणएण पडिसुणेइ । ત્યાર પછી તે અગ્નિમિત્રા ભાર્યા શ્રમણ- પાસક સકડાલપુત્રના એ અર્થને “તહ આ પ્રમાણે કહી વિનયપૂર્વક સ્વીકારે છે. २१२. तए णं से सद्दालपुत्ते समणोवासए तत्पश्चात् श्रभो।पास ससपुत्र और कोडुम्बिय-पुरिसे सद्दावेइ, सद्दावेत्ता पुरुषाने मोसा छ, यासावीन ते 24 प्रमाण एवं . वयासी-"खिप्पामेव, भो छ: पातुप्रियो! मठिया योग्य देवाणुप्पिया ! लहुकरण - जुत्तजोइयं २थने उपस्थित ४. २थमा शाजाभी सम-खुर-बालिहाण-समलिहिय-सिंग બળદ જોડાયેલા હોવા જોઈએ. બળદોની एहिं, जंबूणयामय-कलाव-जोत्त पइवि- , परी मने पूछ सर । ने. सिट्ठएहिं रययामय-घंट-सुत्त-रज्जुग- शिंगड २॥ये हवा . सन वरकंचण-खइय-नत्था- पग्गहोग्ग हिय- २९५ स्वयं भय वा मेय. मने एहिं, नीलुप्पल-कयामेलएहि, पवर દોરડીઓ સ્વર્ણમય તારોથી ખચિત હોવી गोण-जुवाणएहि नाणामणि-कणग- જોઈએ. રજતમય ઘંટા સૂતરની દોરડીઓ घंटिया-जाल-परिगयं सुजाय-जुग-जुत्त- साथे १ नो मने नाथ स्वभाजित उज्जुग - पसत्थ - सुविरइय - निम्मियं हावी नये. બળદેના માથા पवर-लक्खणोववेयं जुत्तामेव धम्मियं નીલકમળના છોગા હોવા જોઈએ. जाण-प्पवरं उवट्ठवेह, उवट्ठवित्ता मम બળદો તરુણ હોવા જોઈએ. રથ નાના एयमाणत्तियं पच्चप्पिणह"। પ્રકારની મણિઓથી મંડિત અને ઘંટિકા- ઓથી યુક્ત હોય અને સારા લાકડાના યુગપુરાવાળો હોવો જોઈએ. સારી રીતે રચિત–નિમિત હોવો જોઈએ. એવા શ્રેષ્ઠ ઉપર આ ·૮૦ ઉપાસકદશાંગ લક્ષણોથી યુક્ત શ્રેષ્ઠ રથને હાજર કરે, હાજર કરીને મને આ આજ્ઞા પાછી આપે એટલે આજ્ઞા પ્રમાણે કાર્ય થઈ જવાની સૂચના આપો. २१३. तए णं ते कोडुम्बिय-पुरिसा जाव ત્યાર બાદ તે કૌટુમ્બિક પુરુષો તેની આજ્ઞા पच्चप्पिणंति। પાછી આપે છે. २१४. तए णं सा अग्गिमित्ता भारिया ત્યાર પછી તે અગ્નિમિત્રા ભાર્યા સ્નાન કરી ण्हाया जाव पायच्छित्ता सुद्धप्पावेसाइं થાવત્ કૌતુક, મંગલ અને પ્રાયશ્ચિત્ત કરી, जाव अप्पमहग्घाभरणालंकियसरीरा શુદ્ધ અને સભામાં પ્રવેશ કરવા યોગ્ય વસ્ત્રો चेडिया-चक्कवालपरिकिण्णा धम्मियं- પહેરી, અલ્પ પણ મહીમૂલ્ય અલંકાર जाणप्पवरं दुरुहइ, दुरुहित्ता पोलास વડે શરીર શણગારી, દાસીઓના સમૂહથી पुरं नगरं मज्झं-मज्झेणं निग्गच्छइ, વીંટાયેલી તે ધાર્મિક શ્રેષ્ઠ રથ ઉપર ચઢે निग्गच्छित्ता जेणेव सहस्सम्बवणे છે. ચઢીને પિલાશપુર નગરના મધ્યના उज्जाणे तेणेव उवागच्छइ, उवा ભાગમાં થઈને નીકળે છે. નીકળીને જયાં गच्छित्ता धम्मियाओ जाणाओ पच्चो- શ્રમણ ભગવાન મહાવીર હતા ત્યાં પહોંચે रुहइ, पच्चोरुहित्ता चेडियाचक्क છે. પહોંચીને ત્રણ વાર યાવત્ વંદન-નમસ્કાર वालपरिवुडा जेणेव समणे भगवं કરીને, અત્યંત પાસે નહિ તેમ અત્યંત महावीरे तेणेव उवागच्छइ, उवा દૂર પણ નહિ એમ, ચાવતુ હાથ જોડી गच्छित्ता तिक्खुत्तो जाव वंदइ, ઊભી રહીને પર્ય પાસના કરે છે. नमंसइ, वंदित्ता नमंसित्ता नच्चासन्ने नाइदूरे जाव पञ्जलिउडा ठिइया चेव पज्जुवासइ। २१५ तए णं समणे भगवं महावीरे अग्गि ત્યાર પછી શ્રમણ ભગવાન મહાવીર અગ્નિ- मित्ताए तीसे य जाव धम्मं कहेइ । મિત્રા ભાર્યાને અને તે માટી પરિષદને થાવત્ ધર્મોપદેશ કરે છે. २१६. तए णं सा अग्गिमित्ता भारिया ત્યાર પછી તે અંગ્નિમિત્રા ભાર્યા શ્રમણ સમાસ માવો મહાવીરસ અંતિ, ભગવંતે મહાવીરની પાસે ધર્મ સાંભળી, :

·સાતમું અધ્યયન ૮૧ धम्म सोच्चा निसम्म हट्ठ-तुट्ठा समणं અવધારી, પ્રસન્ન અને સંતુષ્ટ થઈ શ્રમણ भगवं महावीरं वंदइ नमसइ, नमंसित्ता ભગવંત મહાવીરને વંદન-નમરકાર કરે છે. एवं वयासी સદ્દામ , અંતે! વંદન-નમસ્કાર કરીને આ પ્રમાણે કહે છે: નિર્થ પાવા નવ સે નરેય ભગવનનિર્ચન્જ પ્રવચન ઉપર શ્રદ્ધા तुन्भे वयह, जहा देवाणुप्पियाणं કરું છું. યાવત જે તમે કહો છો તે યથાર્થ अंतिए बहवे उग्गा भोगा जाव છે. જે પ્રકારે દેવાનુપ્રિય એવા આપની पव्वा नो खलु अहं तहा संचाएमि પાસે ઘણા ઉગ્ર કુળના, ભગ કુળના ક્ષત્રિએ देवाणुप्पियाणं अंतिए मुण्डा भवित्ता થાવત્ પ્રવ્રજયા ગ્રહણ કરી તે પ્રમાણે નાવ કહ્યું હેવીપુષિા અંતિ, હું દેવાનુપ્રિય પાસે મુંડિત થઈને પ્રત્રજયા પંજાપુ વયે સત્ત-સિવાવરું હુવા- ગ્રહણ કરવા સમર્થ નથી. પરંતુ હું આપ लस विहं.. गिहि - धम्म पडिवज्जि દેવાનુપ્રિય પાસે પાંચ અણુવ્રત અને સાત स्सामि। શિક્ષાવ્રત રૂપ બાર પ્રકારના ગૃહથધર્મને અંગીકાર કરીશ. अहासुह, देवाणुप्पिया ! मा (ભગવંતે કહ્યું : હે દેવાનુપ્રિયે! તમને સુખ ડિવંઈ રે” | થાય તેમ કરે, પરંતુ પ્રતિબંધ ન કરે. • • २१७. तए. णं सा अग्गिमित्ता भारिया ત્યાર પછી તે અગ્નિમિત્રા શ્રમણ ભગવાન समणस्स भगवओ महावीरस्स अंतिए મહાવીરની પાસે પાંચ અણુવ્રત અને સાત વિવીyવયંસત્તસિસ્વ-વફચંદુવાસ- શિક્ષાત્રત રૂપ બાર પ્રકારના ગૃહસ્થને विहं सावग-धम्म पडिवज्जइ, पडि સ્વીકારે છે. સ્વીકાર કરીને શ્રમણ ભગવંત वज्जित्ता समणं : भगवं महावीरं મહાવીરને વંદન અને નમસ્કાર કરે वंदइ नमसइ, वंदित्ता नमंसित्ता तमेव વંદન અને નમસ્કાર કરીને તે જ ધાર્મિક धम्मियं जाण-प्पवरं दुरुहइ दुरुहित्ता થાન ઉપર આરૂઢ થાય છે અને જે દિશાથી जामेव दिसि पाउन्भूया तामेव दिसिं આવી હતી તે દિશામાં પાછી જાય છે. पडिगया। २१८. तए. णं समणे भगवं महावीरे તદનન્તર શ્રમણ ભગવાન મહાવીર અન્ય कयाइ પાસપુરાયો કોઈ દિવસે પિલાશપુર નગરથી અને नयराओ सहस्संबवणाओ पडिनिग्ग સહસ્સામ્રવન ઉદ્યાનથી નીકળે છે અને अन्नया ·ઉપાસકદશાંગ નીકળીને દેશ-દેશાત્રમાં વિહરે છે, च्छइ पडिनिगच्छित्ता बहिया जणवय- विहारं विहर। ૨૨૬ તા સંપુરે સમોવીસ તત્પશ્ચાત્ સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસક થયો जाए अभिगय - जीवाजीवे અને જીવાજીનો જ્ઞાતા થઈને જીવન વ્યતીત વિર ! કરવા લાગે. जाव ૨૨. તે સે જોતા મંછિપુત્તે પીસે ત્યાર પછી મંખલીપુત્ર ગોશાલકે આ Rાણ ૦ઢ સમાને-“gવં રજુ વૃત્તાન્તને સાંભળીને વિચાર કર્યો–ખરેખર સદ્દીપુરે માળીવય-સમયે વમિત્તા સકડાલપુત્રે આજીવિક સમયનો ત્યાગ કરીને समणाणं निग्गंथाणं दिट्टि पडिवन्ने। શ્રમણ નિર્ચન્થની દૃષ્ટિ (શ્રદ્ધા) અંગીકાર तं गच्छामि णं सद्दालपुत्तं आजीविओ કરી છે, તો હું જાઉં અને આજીવિકપાસક વયં સમાં નિથાળ ઉદ્દે સકડાલપુત્રને શ્રમણ નિર્ચન્થની દૃષ્ટિનો વારા પુરવિ શાળીવિય - ૬ ત્યાગ કરાવી ફરીથી આજીવિકની દૃષ્ટિ ચેષ્ટ્રાવિત્ત” ત્તિ વર્લ્ડ ઇવં સંવે, સ્વીકાર કરાવું. એમ વિચારી આજીવિકાના संपेहित्ता आजीविय-संघ-सम्परिवुडे સંઘ સહિત જ્યાં પોલાશપુર નગર છે અને जेणेव पोलासपुरे नयरे, जेणेव आजी જયાં આજીવિકસભા છે ત્યાં આવે છે, વિ-સમા, તેજે સંવાછડું, ઉવા ત્યાં આવીને આજીવિકસભામાં ભાંડ-પાત્રાદિ गच्छित्ता आजीवियसभाए भण्डग- ઉપકરણ મૂકે છે. મૂકીને કેટલાક આજીવિકે નિવવં રે વત્તા વાઢિ સાથે જયાં સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસક છે ગીર્દિ નેળેવ સીપુત્તે ત્યાં આવે છે. समणोवासए तेणेव उवागच्छइ । ૨૨. તપ સે સાપુતે સમળાવાસ તે વારે સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસક મંખલી- गोसालं मंखलि-पुत्तं एज्जमाणं पासइ, પુત્ર ગોશાલકને આવતો જુએ છે, આવતો पासित्ता नो आढाइ, नो परिजा જોઈને તેનો આદર કરતો નથી, તેને જાણતો णाइ, अणाढायमाणे, अपरिजाणमाणे, નથી. આદર નહિ કરતો અને નહિ જાણતા तुसिणीए संचिट्ठ। તે મૂંગે બેઠો રહે છે.

·સાતમું અધ્યયન ८3 २२२. तए णं से गोसाले मंखलिपुत्ते सद्दाल- पुत्तेणं समणोवासएणं अणाढाइज्ज- माणे अपरिजाणिज्जमाणे पीढ-फलग- सिज्जा - संथारट्ठयाए समणस्स भगवओ महावीरस्स गुण-कित्तणं करेमाणे सद्दालपुत्तं समणोवासयं एवं वयासी आगए णं, देवाणु- प्पिया! इहं महा-माहणे" ? । ત્યાર બાદ શ્રમણોપાસક સકડાલપુત્ર વડે નહિ આદર પામેલ અને નહિ જાણે ગોશાલક પીઠ-ફલક, શય્યા અને સંથારા માટે શ્રમણ ભગવંત મહાવીરનાં ગુણકીર્તન કરતા શ્રમણોપાસક સકડાલપુત્રને આ પ્રમાણે બે : હે દેવાનુપ્રિય! અહીં મહામહન આવ્યા હતા ? २२३. तए णं से सद्दालपुत्ते समणोवासए गोसालं मंखलिपुत्तं एवं वयासी- "के णं देवाणुप्पिया! महामाहणे?" ત્યારે તે સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકે કહ્યું : હે દેવાનુપ્રિય! મહાસાહન કેણ છે? २२४. तए णं से गोसाले मंखलिपुत्ते सद्दाल ત્યારે મંખલીપુત્ર ગોશાલકે કહ્યુંઃ શ્રમણ पुत्तं समणोवासयं एवं वयासी ભગવંત મહાવીર મહાસાહન છે. "समणे भगवं महावीरे महामाहणे"। "से केणढेणं, देवाणुप्पिया ! સકડાલપુત્રઃ દેવાનુપ્રિય! શા હેતુથી કહો છો एवं वुच्चइ-समणे भगवं महावीरे શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહાસાહન છે? महामाहणे।' "एवं खलु, सद्दालपुत्ता! समणे ગોશાલક : સકડાલપુત્ર! ખરેખર શ્રમણ भगवं महावीरे महामाहणे उप्पन्न ભગવાન મહાવીર, મહાસાહન, ઉત્પન્ન જ્ઞાન- णाण-दसणधरे जाव महिय-पूइए દર્શનને ધારણ કરનાર, યાવત્ ભક્તિ-સ્તુતિ जाव तच्चकम्म-संपया-संपउत्ते। से કરાયેલા અને પૂજિત છે, ચાવતું તથ્ય- तेणठेणं, देवाणुप्पिया! एवं वुच्चइ કર્મની સંપત્તિથી યુક્ત છે. તે કારણથી समणे भगवं महावीरे महामाहणे"। હે દેવાનુપ્રિય! શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહાસાહન છે. "आगए णं, देवाणुप्पिया ! इहं गोशास : हेवानुप्रिय! २५४ी 'महागा५' महागोवे" ? આખ્યા હતી? "के णं, देवाणुप्पिया! महागोवे"! સકડાલપુત્રઃ દેવાનુપ્રિય! મહાગાપ કોણ છે? 1 ·ઉપાસકદશાંગ * * • • •• “મને મન મહાવીરે માનો” ગોશાલક : શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહા- ગેપ છે. જે છે, તેવાણુવિચાર ! સકડાલપુત્રઃ દેવાનુપ્રિયા કયા હેતુથી કહો जाव महागोवे ? છે કે શ્રમણ ભગવાન મહાગાપ છે? હવે વસ્તુ, વીgિયા ! સમને ગોશાલક: દેવાનુપ્રિયા શ્રમણ ભગવાન મર્વ મહાવીરે સંસારાકવીવ મહાવીર સંસારાટવીમાં નાશ પામતા, વિનાશ जीवे नस्समाणे विणस्समाणे खज्ज પામતા, ભક્ષણ કરાતા, છેદાતા, ભેદાતા, माणे छिज्जमाणे भिज्जमाणे लुप्प લુપ્ત થતા, વિલુપ્ત થતા ઘણું જીવોને માળે વિપુમાને ઘમમgi vળ ધર્મરૂપ દંડ વડે સંરક્ષણ કરીને, સંગોપન સારવાળે સંવેમાળે, નિવા- કરીને નિર્વાણરૂપ મહાવાડામાં પોતાના હાથે મવાડું સાલ્વેિ સંપાવે ! સે પહોંચાડે છે, તે હેતુથી સકડાલપુત્ર! એમ तेणठेणं, सद्दालपुत्ता ! एवं वुच्चइ કહેવાય છે કે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર समणे भगवं महावीरे महागोवे।" મહાગાપ છે. Tણ , વેવાણુqયા ! ૬૬ ગોશાલક : હે દેવાનુપ્રિય! અહીં મહાસાર્થ- महा-सत्थवाहे ? વાહ આવ્યા હતા ? देवाणुप्पिया! મ સકડાલપુત્રઃ મહાસાર્થવાહ કેણ છે? સંસ્થવા?” सद्दालपुत्ता! समणे भगवं महा ગોશાલક : સકલાલપુત્ર! શ્રમણ ભગવાન वीरे महासत्थवाहे। મહાવીર મહાસાર્થવાહ છે. હે છે ? સડાલપુત્ર : શા હેતુથી એમ કહે છે ? “gવું હતુ કેવા[fqયા ! સમળે ગોશાલક : દેવાનુપ્રિયા આ પ્રમાણે શ્રમણ भगवं महावीरे संसाराडवीए वहवे મહાવીર સંસારાટવીમાં નાશ जीवे नस्समाणे विणस्समाणे जाव પામતા, વિનાશ પામતા યાવત્ વિલુપ્ત विलुप्पमाणे धम्ममएणं पंथेणं सारक्ख થતા ઘણા જીવોને ધર્મમય માર્ગ વડે माणे નિવા" -મહાપદૃ fમમુદ્દે સંરક્ષણ કરતાં નિર્વાણરૂપ મહાપટ્ટણ–નગરના સાથિ સંપાવે છે કે તેણ, સન્મુખ પોતાના હાથે પહોંચાડે છે, તે પુરા! પર્વ સમજે એવું હેતુથી હે સકડાલપુત્ર! એમ કહું છું કે महावीरे महासत्थवाहे। શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહાસાર્થવાહ છે. 10 “ માં, ભગવાન ·૮૫ ફી?” સાતમું અધ્યયન आगए णं, देवाणुप्पिया! इहं ગોશાલક : દેવાનુપ્રિય! અહીં મહાધર્મકથી મહી-ધમી? આવ્યા હતા ? 'के णं देवाणुप्पिया ! महाधम्म સકડાલપુત્ર : દેવાનુપ્રિય! મહાધર્મકથી કાણ છે ? समणे भगवं महावीरे महा ગોશાલક : શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહા- धम्मकही। ધર્મકથી છે. "से केणठेणं समणे भगवं महा સકડાલપુત્ર : કયા અભિપ્રાયથી શ્રમણ વીરે મા-મેથી? ” ભગવાન મહાવીરને મહાધર્મકથી કહે છે ? “gવે વહુ, વેવાયા ! સમને ગોશાલક : હે દેવાનુપ્રિય ! એ પ્રમાણે ખરે- भगवं महावीरे महइ-महालयंसि ખર શ્રમણ ભગવાન મહાવીર અત્યંત संसारंसि बहवे जीवे नस्समाणे વિશાળ સંસારમાં નાશ પામતા, વિનાશ विणस्समाणे खज्जमाणे छिज्जमाणे પામતા, ભક્ષણ કરાતા, છેદાતા, ભેદાતા, મનમસુષ્પમાળે વિપ્નમાળે લુપ્ત થતા, વિલુપ્ત થતા, ઉભાગને પ્રાપ્ત GHT -gવજો, સqવિધ્વજ થયેલા, સન્માર્ગથી ભૂલા પડેલા, મિથ્યા- मिच्छत्त-बलाभिभूए अट्ठविह-कम्म ત્વના બળ વડે પરાભવ પામેલા, અને આઠ तम-पडल-पडोच्छन्ने, बहूहिं अठेहि પ્રકારના કર્મરૂપ અંધકારના સમૂહથી य जाव वागरणेहि य. चाउरंताओ ઢંકાયેલા ઘણું જીવોને ઘણા અર્થો યાવત સંસારતારા સાથિ નિથા વ્યાકરણ–ઉત્તરો વડે ચાર ગતિરૂપ સંસા- સે તેણ, વેવાવિયા! ઉર્વ રાટવીથી પોતાના હાથે પાર ઉતારે છે. તે वुच्चइ समणे भगवं महावीरे महा હેતુથી હે દેવાનુપ્રિય! એમ કહેવાય છે કે धम्मकही। શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહાધર્મકથી છે. आगए. णं, देवाणुप्पिया! इहं ગોશાલક : દેવાનુપ્રિય! અહીં મહાનિર્યામક મહાનિળીમg? ” (મોટા કર્ણધાર) આવ્યા હતા ? “ , સેવાfq! મટ્ટ- સકડાલપુત્ર : દેવાનુપ્રિય! મહાનિર્ધામક निज्जामए? કોણ છે? મવુિં મહાવીરે માં- ગોશાલક: શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહા- निज्जामए। નિર્ધામક છે. “સે ? સકડાલપુત્ર: એમ શા હેતુથી કહો છો?

·८६ ઉપાસકદશાંગ • - વં રજુ, દેવભુપિયા! એમ ગોશાલક દેવાનુપ્રિય! શ્રમણ ભગવાન Hવં મઠ્ઠાવીરે સંસાર-માસમુદે મહાવીર સંસારરૂપ મહાસમુદ્રમાં નાશ वहवे जीवे नस्समाणे विणस्समाणे પામતા, વિનાશ પામતા, યાવત્ વિલુપ્ત નાવ વર્માને જ હુમાળે હતા, બુડતા, અત્યંત બુડતા, ગોથાં ખાતા નવુમાળે gિયમાળે ઘમ ઘણા જીવોને ધર્મબુદ્ધિ રૂપ નૌકા વડે નાવાઈ નિવાT-તીરામમુ સીત્વ નિર્વાણરૂપ તીરની સન્મુખ પોતાના હાથે संपावेइ। से तेणठेणं, देवाणुप्पिया! પહોંચાડે છે. તે હેતુથી, હે દેવાનુપ્રિય ! વું ચુર્વ સમળે માવે માવીરે એમ કહેવાય છે કે, શ્રમણ ભગવાન મહાવીર ફિનિષ્ણામg" મહાનિર્ધામક છે. t * २२५. तए णं से सद्दालपुत्ते समणोवासए ત્યાર બાદ સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકે મંખલી- गोसालं मंखलि-पुत्तं एवं वयासी પુત્ર ગોશાલકને આ પ્રમાણે કહ્યું : હે દેવાનુ- तुम्भे णं देवाणुप्पिया ! इय-च्छेया પ્રિય! તમે આવા છેક (અવસરને જાણનારા) નાવ ફય-નિફળી, ફય-ચાવી, છો. યાવતુ આવા નિપુણ (સૂક્ષ્મદશી) છો. ય-વસરુઠ્ઠી, રૂચ-વિITH-qત્તા, એ પ્રમાણે નયવાદી-નીતિના જ્ઞાતા છે. पभू णं तुन्भे मम धम्मायरिएणं ઉપદેશલબ્ધ–આતના ઉપદેશને પામેલા છે ધોવસTM મા મહાવીરે અને વિજ્ઞાન પ્રાપ્ત છે. તે તમને મારા ધર્મા- સદ્ધ વિવાઉં વારેત્ત? " ચાર્ય અને ધર્મોપદેશક શ્રમણ ભગવાન મહાવીર સાથે વિવાદ કરવાને સમર્થ છે? “નો તળ સમઢે”! ગોશાલક: એ અર્થ યુક્ત નથી અર્થાત્ હું વિવાદ કરવા સમર્થ નથી. ૨૨૬. “સે , તેવીy! છ દેવાનુપ્રિય! એમ શા હેતુથી કહે છે કે ગુરૂ-નો રજું પમ્ તુદશે માં તમે મારા ધર્માચાર્ય યાવત્ ભગવંત મહા- धम्मायरिएणं जाव महावीरेणं सद्धि વીરની સાથે વિવાદ કરવાને સમર્થ નથી ? विवादं करेत्तए? સાપુતા! તે નાનામg ગોશાલક : હે સકડાલપુત્ર! જેમ કેાઈ પુરુષ केइ पुरिसे तरुणे जुगवं जाव निउण તરુણ, બલવાન, યુગવાન, ઉત્તમ કાળમાં सिप्पोवगए एगं महं अयं वा, एलयं ઉત્પન્ન થયેલે, યાવતું નિપુણ શિલ્પને પ્રાપ્ત ·સાતમું અધ્યયન ८७ - वा, सूयरं वा, कुक्कुडं वा, तित्तिरं येतो डाय, ते ये भोट। 21, , वा, वट्टयं वा, लावयं वा, कवोयं सू३२, 31, तीत२, पत (42२), सावर, वा, कविजलं वा, वायसं वा, सेणयं કપોત, કપિંજલ, કાગડા અથવા બાજ वा हत्थंसि वा, पायंसि वा, खुरंसि पक्षीने थे, पणे, परी, पूछडे, वा, पुच्छंसि वा, पिच्छंसि वा, पीये, शिंगडे, सू२ना rial वाटे- सिंगंसि वा, विसाणंसि वा, रोमंसि જયાં જયાં પકડે ત્યાં ત્યાં નિશ્ચલ અને वा, जहिं-जहिं गिण्हइ, तहिं-तहिं પન્દનરહિતપણે ધારણ કરી શકે છે, निच्चलं निप्फंदं धरेइ। एवामेव પ્રમાણે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મને પણ समणे भगवं महावीरे ममं बहूहिं અર્થો, હેતુઓ, યાવત્ ઉત્તરો વડે જયાં જયાં अद्वेहिं य हेऊहिं य जाव वागरणेहिं પકડે ત્યાં ત્યાં નિરુત્તર કરે છે. તે હેતુથી य जहि-जहिं गिण्हइ, तहि-तहिं सापुत्र! हुं ये छुता। निप्पट्टपसिण-बागरणं करेइ । से ययाय यावत् भगवान महावीरनी साथे तेणठेणं, सद्दालपुत्ता ! एवं वुच्चइ विवाद खाने समय नथी. नो खलु पभू अहं तव धम्मायरिएणं महावीरेणं सद्धि विवादं करेत्तए"। जाव २२७. तए णं से सद्दालपुत्ते समणोवासए ત્યાર બાદ શ્રમણોપાસક સકડાલપુત્રે મંખલી- गोसालं मंखलिपुत्तं एवं वयासी પુત્ર ગોશાલકને આ પ્રમાણે કહ્યું: દેવાનુ- जम्हा णं, देवाणुप्पिया ! तुब्भे પ્રિય! કેમકે તમે મારા ધર્માચાર્ય ચાવતું मम धम्मायरियस्स जाव महावीरस्स ભગવાન મહાવીરના વિદ્યમાન, સત્ય, તથા संतेहिं, तच्चेहि तहिएहिं सव्भूएहिं પ્રકારના સભૂત ભ વડે ગુણકીર્તન કરે भावेहिं गुणकित्तणं करेह, तम्हा णं છે, તેથી તમને પાછી આપવા યોગ્ય अहं तुन्भे पाडिहारिएणं पीढ जाव પીઠ, આસન યાવતું સંતારક વડે આમંત્રણ संथारएणं उवनिमंतेमि।" नो चेव કરું છું. પરંતુ ધર્મ અથવા તપની બુદ્ધિથી धम्मोत्ति वा, तवोत्ति वा, तं त। नथी. भाटे तमे नया मने भा। गच्छह णं तुभे मम कुम्भारावणेसु કુંભકારની દુકાનોથી પ્રાતિહારિક પીઠ, पाडिहारियं पीढ-फलग जाव ओगि ફિલક યાવતું ગ્રહણ કરીને વિચારો. हित्ताणं विहरह।"

·८८ ઉપાસકદશાંગ ૨૨૮. તy સે જોયાછે મંઝિપુત્તે તત્પશ્ચાત્ મંખલીપુત્ર ગોશાલક સકડાલપુત્ર सद्दालपुत्तस्स समणोवासयस्स एय શ્રાવકની આ વાત સ્વીકાર કરે છે અને मट्ठ पडिसुणेइ, पडिसुणेत्ता कुम्भारा એની દુકાનમાંથી પ્રાતિહારક પીઠ આદિ વસુ ઘisફારિયે પીઢ નાવ યોનિ- ગ્રહણ કરીને યાવત વિહરે છે. ण्हित्ताणं विहरइ। २२९. तए णं से गोसाले मंखलि-पुत्ते ત્યાર પછી તે મંખલીપુત્ર ગોશાલક શ્રમણ- सद्दालपुत्तं समणोवासयं जाहे नो પાસક સકડાલપુત્રને જ્યારે સામાન્ય કથન- संचाएइ बहूहिं आघवणाहि य पण्ण થી, પ્રજ્ઞાપના (વિવિધ પ્રરૂપણા)થી પ્રતિબોધ વહિંય સ00ાવળાર્દિક વિવાઠ્ઠિ કરીને અને વિજ્ઞાપના (અનુનય) કરીને જ ન થાય પવયા રાત્તિ, નિર્ચન્ય પ્રવચનથી ચલાયમાન કરવાને, વા વોમિસ વી વિપરિણામિત્તા સુબ્ધ કરવાને, વિપરિણત કરવાને સમર્થ વ, તારે સંતે તંતે પરતતે પોસ- થતો નથી ત્યારે થાકેલો, ખિન્ન થયેલે અને पुराओ नयराओ पडिणिक्खमइ, અતીવ દુઃખિત થયેલો તે પિલાશપુર નગરથી पडिणिक्खमित्ता बहिया जणवय નીકળે છે અને બહારના દેશોમાં વિહરે છે. विहारं विहरइ। पण्णरसमस्स २३०. तए णं तस्स सद्दालपुत्तस्स . समणो તદનન્તર સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકને ઘણાં वासयस्स बहूहिं सील० जाव भावे શીલવ્રત વગેરે વડે યાવત્ આત્માને ભાવિત માસ્ય જોક્સ સંવરા વરૂidTI કરતાં ચૌદ વર્ષ વ્યતીત થઈ ગયાં. જયારે संवच्छरस्स अंतरा તેને પંદરમું વર્ષ ચાલતું હતું ત્યારે રાત્રિના वट्टमाणस्स पुव्वरत्तावरत्तकाले जाव મધ્ય સમયે (ધર્મ જાગરણ કરતાં વિચાર થયો) पोसहसालाए समणस्स भगवओ થાવત્ તે પિષધશાલામાં શ્રમણ ભગવંત महावीरस्स अंतियं धम्म-पण्णत्ति મહાવીરની પાસેથી ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને સ્વીકાર उवसंपज्जित्ताणं विहरइ । કરીને વિચરવા લાગ્યો. २३१. तए णं तस्स सद्दालपुत्तस्स समणों ત્યારે સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકની પાસે વાસયલ્સ પુરતીવરત્તા મધ્યરાત્રિએ એક દેવ આવ્યો.. देवे अंतियं पाउन्भवित्था।

·સાતમું અધ્યયન ૮૯ ૨૩૨ તા છે તેવે મહું નીરુપૂત્ર તે દેવે એક મોટી નીલકમલ જેવી તલવાર जाव असिं गहाय सद्दालपुत्तं समणो લઈને સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકને આ પ્રમાણે વાર્થ gવં વીસી-(ન વુળો કહ્યું : જેમ ચુલની પિતાને કહ્યું હતું તેમ पियस्स तहेव देवो उवसग्गं करेइ। અહીં પણ કહેવું, અને તેમ જ દેવ ઉપસર્ગ नवरं एक्केक्के पुत्ते नव मंस-सोल्लए કરે છે, પરંતુ એક-એક પુત્રના નવ-નવ करेइ) जाव कनीयसं घाएइ, घाइत्ता માંસના ખંડ કરે છે યાવત સૌથી નાના નાવ સાયં તે પુત્રને ઘાત કરે છે. ઘાત કરીને તેનાં લેહી અને માંસ વડે તેના શરીરને છાંટે છે. ૨૩રૂ. તપ સે સાપુત્તે સમોસા ત્યારે તે સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસક ભયરહિત अभीए जाव विहरइ। થઈ અચલિતભાવે યાવત રહે છે. २३४. तए णं से देवे सद्दालपुत्तं समणो ત્યાર બાદ તે દેવે સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકને वासयं अभीयं जाव पासित्ता चउत्थंपि નિર્ભય યાવત્ જોઈને ચોથી વાર પણ सद्दालपुत्तं समणोवासयं एवं वयासी સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકને આ પ્રમાણે हंभो सद्दालपुत्ता સમ- કહ્યુંઃ અપ્રાર્થિત–મરણની પ્રાર્થના કરનાર वासया ! अपत्थिय-पत्थया! जाव હે સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસક ! જો તું શીલ- न भंजसि तओ जा इमा अग्गिमित्ता વ્રતાદિક ભાંગીશ નહિ તે જે આ તને મારિયા ધર્મ-સા, ઘમ્પ-વિ૬ ધર્મમાં સહાય કરનારી, ધર્મમાં દ્વિતીય, fmય ધમાકુર -રત્તા સમ-સુ- ધર્મના અનુરાગ વડે રંગાયેલી અને સમાન- દુવવ-સહાય, તો તે સારો ફિગો પણે સુખ-દુઃખમાં સહાય કરનારી તારી નિમી, નીfળતા તવ ના ઘા,નિ, અગ્નિમિત્રા ભાર્યાને તારા પિતાના ઘરેથી ધારા નવ સંસ-સોઇ કમિ, લઈ આવીશ અને લાવીને તારી સામે करेत्ता आदाण-भरियंसि कडाहयंसि ઘાત કરીશ, ઘાત કરીને નવ માંસના ટુકડા अद्दहेमि, अद्दहेत्ता तव गायं मंसेण કરીશ, અને આંધણથી ભરેલી કઢાયમાં य आयंचामि, जहा णं तुमं अट्ट, ઉકાળીશ, ઉકાળીને તારા શરીરને માંસ અને दुहट्ट जाव ववरोविज्जसि લોહી વડે છાંટીશ. જેથી તે આર્તધ્યાનની અત્યંત પરાધીનતાથી પીડિત થઈને જીવન- થી મુક્ત થઈશ. -- ·ઉપાસકદશાગ २३५. तए णं से सद्दालपुत्ते समणोवासए ते विना ये प्रमाणे हे! छत ५ ते तेणं देवेणं एवं वुत्ते समाणे अभीए सरासपुत्र श्रभास निलय ईना जाव विहरइ। वियरेछ. २३६. तए णं से देवे सद्दालपुत्तं समणो ત્યાર બાદ તે દેવે સકડાલપુત્ર શ્રમણોપાસકને वासयं दोच्चंपि तच्चंपि एवं वयासी બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ એ -"हंभो सद्दालपुत्ता ! समणो- प्रभाए यु: वासया !" तं चेव भणइ। २३७. तए णं तस्स सद्दालपुत्तस्स समणो- सापुत्र! त्यादि (पूर्वाश्त) हे छे. ते वासयस्स , तेणं देवेणं दोच्चंपि दोच्चंपि पछी ते वे भी वारं मने पीलवार तच्चपि एवं वुत्तस्स समाणस्स अयं ५५ मे प्रमाणु यु. २३ सापुत्र अज्झत्थिए. समुप्पन्ने ४ एवं जहा શ્રમણોપાસકને આ પ્રકારનો વિચાર ઉત્પન્ન चुलणीपिया! तहेव चितेइ। “जेणं या-ते युलनापितानी पहे. विया२ रैछ ममं जेठे पुत्तं, जेणं ममं मज्झिमयं. ४ २ भा२। मोटर पुत्रने, भा२। मध्यम पुत्रने पुत्तं जेणं ममं कणीयसं पुत्तं जाव અને નાના પુત્રને મારી (તેનાં લેહી અને आयंचइ, जावि य णं ममं इमा માંસ મારા શરીરને છાંટે છે અને જે આ अग्गिमित्ता भारिया समसुहदुक्ख- भारी - मतिभित्री भार्या छ, र सुप- सहाइया, तंपि य इच्छइ, साओ हुपमा समान, सहाय ३२नारी छ तेने पर गिहाओ नीणित्ता ममं अग्गओ... भा। पोताना घरेथी साने मावीने भारी घाएत्तए। तं सेयं खलु ममं एयं सामे यात ४२वाने छे छ, त। ये पुषने पुरिसं गिण्हित्तए त्ति” कटु उद्धाइए। પડ એગ્ય છે, એમ વિચાર કરીને તે ( जहा चुलणीपिया तहेव . सव्वं પકડવા દેડ્યો. ઇત્યાદિ ગુલની પિતા સંબંધે भाणियव्वं नवरं) घुछ तेभ मधु यु. परंतु ही नि- अग्गिमित्ता भारिया कोलाहलं. भित्री भार्या साहस सालणाने माने छ सुणित्ता भणइ ।. सेसं जहा चुलणी- मने तेने हे छे. मा४ी मधी वातव्यता पियावत्तव्बया, नवरं । अरुणभूए. युसनापितानी वातव्यता म नएवी. .

·૯૧ સાતમું અધ્યયન વિમાને કવન્ને નાવ મફવિકેટે વિશેષ એ કે સકડાલપુત્ર અન્તમાં સંલેખના वासे सिज्झिहिइ । निक्खेवओ। કરી, શરીર ત્યાગી અરુણભૂત વિમાનમાં सत्तमस्स अङ्गस्स उवासगदसाणं ઉત્પન્ન થયા અને યાવત મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં सत्तमं सद्दालपुत्तमज्झयणं समत्तं । જન્મ ગ્રહણ કરીને સિદ્ધ પદે પામશે. સાતમું અધ્યયન સમાપ્ત.

·અધ્યયન આઠમું મહાશતક २३८. अट्ठमस्स उक्खेवओ, एवं खलु, जम्बू ! तेणं कालेणं तेणं समएणं रायगिहे नयरे। गुणसिले चेइए। सेणिए આઠમાં અધ્યયનનો ઉપોદઘાત કહેવો. હે જંબૂ! એ પ્રમાણે ખરેખર તે કાળે અને તે સમયે રાજગૃહ નગર હતું. ત્યાં ગુણ- શીલ નામક ચેત્ય હતું. શ્રેણિક રાજા રાજય કરતો હતો. જાય ! २३९. तत्थ णं रायगिहे महासयए नामं તે રાજગૃહ નગરમાં મહાશતક નામે ગૃહપતિ गाहावई परिवसइ, अड्ढे, जहा રહેતો હતો. તે ધનવાન અને આનંદ आणंदो। नवरं अट्ठ हिरण्ण-कोडीओ શ્રમણોપાસકની જેમ ધનાઢ્ય હતો. પરંતુ सकंसाओ निहाण -पउत्ताओ, अट्ठ तये કાંસ્ય સહિત આઠ હિરણ્યકેટિ हिरण्ण-कोडीओ सकंसाओ वुड्ढि નિધાનમાં મૂકેલ, કય સહિત આઠ હિરણ્ય- पउत्ताओ, अट्ठ हिरण्ण - कोडीओ કોટિ વૃદ્ધિમાં વ્યાજે મૂકેલ અને કાંસ્ય સહિત सकंसाओ पवित्थर-पउत्ताओ, अट्ठ આઠ હિરણ્યકેટિ ધન-ધાન્યાદિના વિસ્તારમાં वया दसगोसाहस्सिएणं वएणं । રાકેલી હતી. તેને ત્યાં દસ હજાર ગાયોનું એક વ્રજ એવાં આઠ વ્રજો હતાં, એટલે ૮૦ હજાર ગાયો હતી. ૨૪૦ તરૂ માસથી રેવ તે મહાશતકને રેવતી વગેરે તે સ્ત્રીઓ पामोक्खाओ तेरस भारियाओ होत्था, હતી. તે પરિપૂર્ણ અંગવાળી અને સુંદર अहीण जाव सुरुवाओ। રૂપવાળી હતી. ર૪. તમારા ફેવ મારિયાઈ તે મહાશતકની ભાર્યા રેવતીને કુલઘર- कोल-घरियाओ अट्ठ हिरण-कोडीओ, પિતાના ઘરથી આવેલ આઠ હિરણ્યકોટિ भट्ट बया दस-गो-साहस्सिएणं वएणं અને દશ હજાર ગાનાં એક વ્રજના ઢો ! વસેલા ટુવીસણું હિસાબે આઠ વ્રજ હતાં. બાકીની બાર ·૩ S આઠમું અધ્યયન મારિયાળું -ઘરિયા અને સ્ત્રીઓને પોતપોતાના ઘરેથી આવેલ એક- हिरण्ण-कोडी एगमेगे य वए दस એક હિરણ્યકોટિ અને દશ-દશ હજાર गो-साहस्सिएणं वएणं होत्था। ગાયનું એક-એક વ્રજ હતું. ૨૪૨. તેમાં જેનું તે સમજી સામી તે કાળે અને તે સમયે મહાવીર સ્વામી समोसढे। परिसा निग्गया। जहा સમોસર્યા. પરિષદ વાંદવાને નીકળી. મહા- आणंदो तहा निग्गच्छइ। तहेव શતક પણ આનંદની જેમ વંદન કરવાને सावय-धम्म पडिवज्जइ। नवरं अट्ठ નીકળે છે અને તેમ જ શ્રાવકધર્મને ફિર-કોડીયો સો વારે, અંગીકાર કરે છે, પરંતુ કાંસ્ય સહિત આઠ अट्ठ वया, रेवई-पामोक्खाहिं तेरसहिं હિરણ્યકેટિ અને આઠ વ્રજના પરિમાણને भारियाहिं अवसेसं मेहुणविहिं पच्च ઉચ્ચાર કરે છે. આટલી મર્યાદા રાખે છે. क्खाइ। सेसं सव्वं तहेव इमं च णं તથા રેવતી પ્રમુખ તેર ભાર્યા સિવાય एयारूवं अभिग्गहं अभिगिण्हइ અવશેષ મૈથુનવિધિનો ત્યાગ "कल्लाकल्लिं च णं कप्पइ मे બાકી બધું તેમ જ જાણવું. આવા પ્રકારનો वेदोणियाए । कंस - पाईए બ્રુિuT અભિગ્રહ ગ્રહણ કરે છે. હમેશાં બે દ્રોણ મરિયા, સંવવત્તિp” | જેટલી કયપાત્રમાં ભરેલી સ્વર્ણમુદ્રાઓ વડે વ્યવહાર (વ્યાપાર) કરે મને કહ્યું છે. २४३. तए णं से महासयए समणोवासए जाए. .. अभिगय - जीवाजीवे जाव विहरइ। ત્યાર બાદ મહાશતક શ્રમણોપાસક થે અને તે જીવ અને અજીવ તત્વનો જ્ઞાતા થઈ ચાવતું વિચારવા લાગે. २४४. तए णं समणे भगवं महावीरे बहिया जणवयविहारं विहरइ। ત્યાર પછી શ્રમણ ભગવાન મહાવીર વિહાર કરી ગયા અને અન્ય જનપદોમાં વિચરવા લાગ્યા. २४५. तए णं तीसे रेवईए गाहावइणीए ત્યાર બાદ રેવતી ગૃહપત્નીને અન્ય કોઈ अन्नया कयाइ पुव्वरत्तावरत्त काल દિવસે મધ્યરાત્રિના સમયે કુટુંબ જાગરણ સમયંસિ ગુરુવ ના ફયા કરતાં આવા પ્રકારનો વિચાર ઉત્પન્ન થયો– अज्झथिए ४-"एवं खलु अहं इमासिं એ પ્રમાણે ખરેખર હું બાર પત્નીઓનાં ·८४ ઉપાસકદશાંગ दुवालसण्हं सवत्तीणं विघाएणं नो વિઘનાં કારણે મહાશતક શ્રમણોપાસક સાથે संचाएमि महासयएणं समणोवासएणं ઉદાર મનુષ્ય સંબંધી ભેગવવા ગ્ય सद्धिं उरालाई माणुस्सयाई भोग- सोगाने मागका समर्थ थती नथी. भाट भोगाइं भुञ्जमाणी विहरित्तए। तं આ બારે સપત્નીઓને અગ્નિપ્રવેગ વડે सेयं खलु ममं एयाओ दुवालसवि शस्त्र प्रयोग વડે અથવા વિષપગ વડે सवत्तियाओ अग्गिप्पओगेणं वा, જીવનથી મુક્ત કરીને અને તેઓની એક- विसप्पओगेणं वा जीवियाओ ववरो એક હિરણ્યકેટિ અને એક-એક ગાયના वित्ता एयासि एगमेगं हिरण्ण-कोडिं, બજ ઉપર સ્વયમેવ કબજો કરીને મહાશતક एगमेगं वयं सयमेव उवसम्पज्जित्ता अभ।पास साथ. SR माग यावत् णं महासयएणं समणोवासएणं सद्धि मागवा योग्य छ. रेवती येम वियार १३ उरालई जाव विहरित्तए" एवं छ, विया२ रीन ते सपत्नागाने भा२१॥ संपेहेइ, संपेहेइत्ता तासि दुवालसण्हं भाट मत२, वस२, छिद्रो यने येत सवत्तीणं अंतराणि य, छिद्दाणि य, नती रहे छ. विवराणि य पडिजागरमाणी विहरइ। २४६. तए णं सा रेवई गाहावइणी अन्नया ત્યાર બાદ રેવતી ગૃહપત્ની અન્ય કેઈ कयाइ तासिं दुवालसण्हं सवत्तीणं हिवसे ते मारे सपत्नीयानां छिद्रो लगाने अंतरं जाणित्ता छ सवत्तीओ सत्थ છ સપત્નીઓને શસ્ત્રપ્રયાગથી અને છે प्पओगेणं उद्दवेइ, उद्दवेत्ता छ सवत्तीओ सपनामाने विषप्रयोगथी भारी नाये छ. विस-प्पओगेणं उद्दवेइ, उद्दवेत्ता तासि મારીને તે બારે સપત્નીઓનાં પિતૃગૃહથી दुवालसण्हं सवत्तीणं कोल-घरियं पास 23-23 हि२९यटिमने एगमेगं हिरण्ण-कोडि, एगमेगं वयं એક વ્રજને સ્વયમેવ ગ્રહણ કરે છે. ગ્રહણ सयमेव पडिवज्जइ, पडिवज्जित्ता शने. महशत श्रमपास साथे २ महासयएणं समणोवासएणं सद्धि मागान मागवती २९ छ. उरालाई भोगभोगई भुञ्जमाणी विहरइ। २४७: तए णं सा रेवई गाहावइणी मंस તે પછી તે રેવતી ગૃહપત્ની માંસને વિષે लोलुया मंसेसु मुच्छिया, गिद्धा, सो५ थयेही, मांसभा भूर्थित थेयेही यावत् गढिया, अज्झोववन्ना बहु-विहेहिं सत्यत आसत. थयेटी, . मधु घाना ·આઠમું અધ્યયન ૫. मंसेहि य, सोल्लेहि य, तलिएहि य શેકેલા, તળેલા અને ભૂજેલા માંસની સાથે भज्जिएहि य सुरं च महुं च मेरगं सु२१, मधु, भे२४, भ, सीधु अने प्रसन्ना च मज्जं च सीधुं च पसन्नं च મદિરાનો આરંવાદ કરતી, વિશેષ પ્રકારે आसाएमाणी ४ विहरइ। આરવાદન કરતી તથા પરિવારને વહેંચતી वियरे छ. २४८. तए णं रायगिहे नयरे अन्नया कयाइ अमाघाए घुठे यावि होत्था । તત્પશ્ચાતું રાજગૃહ નગરમાં અન્ય કોઈ દિવસે અમારિ અર્થાત કેાઈ જીવને ન મારવાની ધોષણા થઈ. .- २४९. तए णं सा रेवई गाहावइणी मंस ત્યારે તે માંસમાં લાલુપ, માંસમાં મૂર્શિત लोलुया मंसेसु मुच्छिया ४ कोलघरिए येसी रेवती पत्नी औस-पितृ- पुरिसे सद्दावेइ, सद्दावित्ता एवं पियन। पुरुषाने यासाचे छ. यसापान वयासी-"तुन्भे, देवाणुप्पिया! मम તેણે આ પ્રમાણે કહે છે - હે દેવાનુપ્રિ ! कोल-घरिएहितो वएहितो कल्लाकल्लि तमे भा। पितृगृह समधी तलमाथी ६२७ दुवे-दुवे गोणपोयए उद्दवेह, उद्दवित्ता प्रमाते ५०- १।७२।। १५ । सने ममं उवणेह"। १५ रीने भने पापा. २५०. तए णं ते कोल-घरिया पुरिसा रेवईए તદનન્તર તેના પિયરના તે પુરુષ રેવતી गाहावइणीए. 'तह 'त्ति एयमळं गृहपत्नीना ये मथने तत्ति हीन विणएणं पडिसुणंति, पडिसुणित्ता विनय वडे खीरे छ, स्वाशन रेवती रेवईए गाहावइणीए कोलघरिएहिंतो पत्नीना पियनां माथी ४२ प्रलाते वएहितो कल्ला-कल्लि दुवे-दुवे गोण બબે વાછરડાંઓનો વધ કરે છે, વધ કરીને पोयए. वहेंति, वहित्ता रेवईए रेवती पत्नीने साये छ. गाहावइणीए उवणेति। २५१. तए णं सा रेवई गाहावइणी तेहिं मंसेहिं सोल्लेहि य ४ सुरं च ६ आसाएमाणी ४ विहरइ । ત્યાર પછી તે રેવતી ગૃહપત્ની તે શેકેલા, તળેલા અને ભૂજેલા વાછરડાના માંસની સાથે સુરા-મદિરાને આ વાદ કરતી वियरे छ.

·૯૬ ઉપાસકદશાંગ २५२. तए णं तस्स महासयगस्स समणो- वासगस्स वहूहिं सील जाव भावे- माणस्स चोइस संवच्छरा वइक्कता। एवं तहेव जेठं पुत्तं ठवेइ, जाव पोसह-सालाए धम्म-पण्णत्ति उवसं- पज्जित्ता णं विहरइ। બીજી વાત. તે મહાશતક શ્રમણોપાસકને ઘણું શીલવતો વગેરે વડે આત્માને ભાવિત કરતાં ચૌદ વરસ વ્યતીત થયા, ત્યારે તે આનંદની પેઠે પોતાના મોટા પુત્રને કુટુંબને ભાર સંભળાવે છે. યાવત્ પોષધશાલામાં જઈ ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિને સ્વીકારીને વિચરે છે. हंभो महा- २५३. तए णं सा रेवई गाहावइणी मत्ता ત્યાર પછી તે રેવતી ગૃહપત્ની મત્ત-ઉન્મત્ત लुलिया विइण्णकेसी उत्तरिज्जयं થયેલી, ખલના પામતી, છૂટા કેશવાળી, विकड्ढमाणी २ जेणेव पोसह-साला ઉપરનાં વસ્ત્રને દૂર કરતી કરતી, જયાં जेणेव महासयए समणोवासए तेणेव પિષધશાલા અને જ્યાં મહાશતક उवागच्छइ, उवागच्छित्ता मोहुम्माय શ્રમણોપાસક છે, ત્યાં આવે છે. ત્યાં जणणाई सिंगारियाई इत्थि-भावाई આવીને મહાત્માદ ઉત્પન્ન કરનારા, શૃંગાર उवदंसेमाणी २ महासययं समणो રસવાળા સ્ત્રીભાવ–કટાક્ષ આદિને પ્રદર્શિત वासयं एवं वयासी- કરે છે, અને મહાશતક શ્રમણોપાસકને समणोवासया ! ધમ આ પ્રમાણે કહે છે: ધર્મની ઈચ્છાવાળા, મિયાં ! - પુણ્યની ઈચ્છાવાળા, વર્ગની ઈચ્છાવાળા, कामया ! मोक्ख-कामया ધરમ મોક્ષની ઈચ્છાવાળા, ધર્મની કાંક્ષાવાળા (૪) कलिया! ४ धम्म-पिवासिया ४, ધર્મની પિપાસાવાળા (૪) હે મહાશતક किंण्णं तुभं, देवाणुप्पिया ! धम्मेण શ્રમણોપાસક! હે દેવાનુપ્રિય! તમારે ધર્મ, वा, पुण्णेण वा, सग्गेण वा, मोक्खेण પુણ્ય, સ્વર્ગ કે મેક્ષનું શું કામ છે, કે જે वा?, जण्णं तुमं मए सद्धि उरालाई તમે મારી સાથે ઉદાર યાવત્ ભોગવવા जाव भुञ्जमाणे नो विहरसि ? "। લાયક ભેગે ભેગવતા નથી? सयया : પુ-મિ ! २५४. तए णं से महासयए समणोवासए रेवईए गाहावईणीए एयमठें नो आढाइ, नो परियाणाई, अणा- ढाइज्जमाणे अपरियाणमाणे तुसिणीए धम्मज्झाणोवगए विहरइ। તે પછી તે મહાશતક શ્રમણોપાસક રેવતી ગૃહપત્નીની આ વાતનો આદર કરતા નથી. અને તે તરફ ધ્યાન આપતા નથી. આદર નહિ કરતો અને દયાન ન આપતો તે મૌન ધારણ કરી ધર્મધ્યાનમાં સ્થિર રહે છે. *, ·૯૭ આઠમું અધ્યયન : २५५. तए णं सा रेवई गाहावइणी महासययं समणोवासयं दोच्चंपि. तच्चपि एवं વાસ–“હંમ”! તે વેવ મા, सोवि तहेव जाव अणाढाइज्जमाणे अपरियाणमाणे विहरइ। ત્યાર બાદ તે રેવતી ગૃહપત્નીએ મહાશતક શ્રમણોપાસકને બીજી વાર અને ત્રીજી વાર આ પ્રમાણે કહ્યું : હે મહાશતક શ્રમણો- પાસક! ઇત્યાદિ તેમ જ કહે છે. તે (મહા- શતક શ્રમણોપાસક) પણ તેમ જ યાવત્ આદર નહિ કરતો, નહિ ધ્યાન આપતો દયાનમગ્ન રહે છે. २५६. तए णं सा रेवई गाहावइणी महा- सयएणं समणोवासएणं अणाढाइज्ज- माणी अपरियाणमाणी जामेव दिसं पाउन्भूया तामेव दिसं पडिगया। તે પછી જ્યારે મહાશતક શ્રમણોપાસકે આદર ન કર્યો અને ધ્યાન ન દીધું ત્યારે તે રેવતી જે દિશા તરફથી આવી હતી તે દિશા તરફ ચાલી ગઈ. २५७. तए णं से महासयए समणोवासए पढमं उवासग-पडिम उवसंपज्जित्ता णं विहरइ। पढमं अहा-सुत्तं जाव एक्कारसऽवि। ત્યાર બાદ મહાશતક શ્રમણોપાસક પ્રથમ ઉપાસક પ્રતિમાને સ્વીકારીને વિચરે છે. પ્રથમ પ્રતિમાને સૂત્રમાં કહ્યા પ્રમાણે પૂર્ણ કરે છે. એમ અગિયાર પ્રતિમાઓને પૂર્ણ કરે છે. २५८. तए णं महासयए समणोवासए तेणं उरालेणं जाव किसे धमणिसंतए નાઈ ! તત્પશ્ચાત્ મહાશતક શ્રમણે પાસક તે ઉદાર તપ વડે યાવત કૃશ–દુર્બળ થશે અને ધમનીઓ (નાડીઓ) વડે વ્યાપ્ત થઈ ગયો અર્થાત તેની નસેનસ દેખાવા લાગી. २५९. तए णं तस्स महासययस्स समणो ત્યાર પછી તે મહાશતક શ્રમણોપાસકને અન્ય વાયરસ સયા થી પુરત્તા- કોઈ દિવસે મધ્યરાત્રિના સમયે ધર્મજાગરણ वरत्तकाले . धम्म-जागरियं जागर કરતાં આવા પ્રકારનો વિચાર થશે : આ माणस्स अयं अज्झत्थिए ४-"एवं ઉદાર તપ વડે હું કૃશ થ છું. ઇત્યાદિ खलु अहं. इमेणं उरालेणं" जहा આનંદની જેમ બધું કહેવું. અને તે છેલ્લી લાવો તહેવ કાછિમ-મીરાંતિ- ભારણાતિક સંલેખના અંગીકાર કરીને, ·ઉપાસકદશાંગ સંગા, શુચિસરીરે મત્ત-પ- શરીરનો ત્યાગ કરીને અને ભાત-પાણીના पडियाइक्खिए कालं अणवकंखमाणे પણ પ્રત્યાખ્યાન કરીને કાળની દરકાર કર્યા विहरइ । વિના વિચારવા લાગે. २६०. तए णं तस्स महासयगस्स समणो તદનન્તર મહાશતક શ્રમણે પાસકને શુભ वासगस्स सुभेणं अज्झवसाणेणं जाव અધ્યવસાય વડે યાવત (અવધિજ્ઞાનાવરણના) खओवसमेणं ओहिणाणे समुप्पन्ने ઉપશમ વડે અવધિજ્ઞાન ઉત્પન્ન થયું. पुरत्थिमेणं लवणसमुद्दे जोयणसा તે અવધિજ્ઞાનથી પૂર્વ દિશાએ લવણ સમુદ્રમાં हस्सियं खेत्तं जाणइ पासइ, एवं હજાર જન પ્રમાણ ક્ષેત્ર જાણે છે અને दक्खिणेणं, पच्चत्थिमेणं, उत्तरेणं जाव દેખે છે. એમ દક્ષિણ અને પશ્ચિમ દિશાએ चुल्लहिमवंतं वासहर-पव्वयं जाणइ પણ જાણવું, ઉત્તર દિશાએ યાવત્ ચુલ્લ- पासइ, अहे इमीसे रयणप्पभाए હિમવંત વર્ષધર પર્વતને જાણે છે અને દેખે પુત્રવીણ જોડાયવુ ન રયં વરાણી છે. અધોદિશામાં રત્નપ્રભા પૃથ્વીના ચોરાશી वास-सहस्स-ट्ठिइयं जाणइ पासइ। હજાર વરસની સ્થિતિવાળા લોલુપાચ્યત નામના નરકાવાસને જાણે છે અને દેખે છે. मत्ता जाव २६१. तए णं सा रेवई गाहावइणी अन्नया ત્યાર બાદ તે રેવતી ગૃહપત્ની અન્ય કોઈ कयाइ उत्तरिज्जयं દિવસે મત્ત-ઉન્મત્ત થયેલી, યાવતુ ઉત્તરીય-. विकड्ढेमाणी २ जेणेव महासयए ઉપરનાં વસ્ત્રને કાઢી નાખતી ૨ જ્યાં પિષધ- समणोवासए जेणेव पोसहसाला तेणेव શાલા છે અને જ્યાં મહાશતક શ્રમણોપાસક કવી-છ૬, ૩વારિજી મથે છે, ત્યાં આવે છે. આવીને મહાશતક तहेव भणइ, जाव दोच्चंपि तच्चंपि શ્રમણોપાસકને પૂર્વ પ્રમાણે કહે છે. યાવત एवं वयासी મો!” તહેવ ! તેણે બીજી વાર અને ત્રીજી વાર એ પ્રમાણે કહ્યું હે મહાશતક શ્રમણોપાસક! ઈત્યાદિ પૂર્વે કહેલું તેમ જ જાણવું. २६२. तए से महासयए समणोवासए તે પછી રેવતી ગૃહપત્નીએ જ્યારે બીજી रेवईए गाहावइणीए दोच्चपि तच्चंपि વાર અને ત્રીજી વાર એ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે एवं वुत्ते समाणे आसुरुत्ते ४ ओहिं મહાશતકે પોતાના અવધિજ્ઞાનનો પ્રયોગ પરંf૬, પરંગિતા ગોહિ રામg૬, કેર્યો, અને અવધિજ્ઞાન વડે જાણ્યું. જાણીને ·પ : આઠમું અધ્યયન स्ट મોફત્ત રેવડું નહાવા gવં તેણે રેવતી ગૃહપત્નીને આ પ્રમાણે કહ્યું: વયાસી–“હંમ સેવ! પથિ અપ્રાર્થિત (મરણ)ની પ્રાર્થના કરનાર છે पत्थिए ४ एवं खलु तुमं अंतो सत्त રેવતી! તું ખરેખર સાત રાતની (દિવસની) રત્તર લસણ વાNિT fમમૂયા અંદર અલસક (વિચિકા) રોગ વડે પીડિત સમાળી સટ્ટ-ફુદ્દ-વારસમણિપત્તા થઈ, આર્તધ્યાનની અત્યંત પરવશતાથી મારે I f રૂમસે દુઃખી થયેલી અસમાધિને પ્રાપ્ત થઈને रयणप्पभाए पुढवीए लोलुयच्चुए મરણ પામીને, રત્નપ્રભા પૃથ્વીના લોલુપાચ્ચત નર, ૩રસી-વીસ-સંક્સ-ટ્ટિાસુ નરકમાં ચોરાશી હજાર વરસની રિથતિવાળા नेरइएसुनेरइयत्ताए उववज्जिहिसि"। નરયિકામાં નારકપણે ઉત્પન્ન થઈશ. २६३. तए णं सा रेवई गाहावइणी महा મહાશતક શ્રમણોપાસકના એ પ્રમાણે કહેવા सएणं समणोवासएणं एवं वुत्ता समाणी પર તે રેવતી ગૃહપત્ની બોલીઃ “મહાશતક હવે વાસી—“ of મીં- શ્રમણોપાસક મારા ઉપર ગુસ્સે થયેલ છે. सयए समणोवासए, हीणे णं मम મહાશતક શ્રમણોપાસક મારા ઉપર હીન- महासयए समणोवासए, अवज्झाया વિરક્ત થયેલ છે અર્થાત મહાશતક શ્રમણો- णं अहं महासयएणं समणोवासएणं, પાસક મારા પ્રત્યે દુર્ભાવના રાખે છે, નથી ન નન્ન , સરું નવિ કુમારનું જાણતી કે હું કયા પ્રકારના મૃત્યુથી ભરાઈશ.” मारिज्जिस्सामि त्ति कटु भीया એમ વિચારી ભયભીત થઈ ત્રાસ પામી, તથા તસિયા વિIT જંગલમય ગભરાઈ ઉદ્વિગ્ન થઈ અને અત્યંત ભય सणियं २ पच्चोसक्कइ, पच्चोसक्कित्ता પામીને ધીમે ધીમે પાછી ચાલી ગઈ. નેને સfજ તેણેવ વવાય છે, પાછી જઈને જયાં પોતાનું ઘર છે ત્યાં उवागच्छित्ता ओहय जाव झियाइ। આવી, આવીને અપહત થયેલી છે મનની ઇચ્છા જેની એવી તે યાવત્ ઉદાસ થઈ ચિન્તામગ્ન થઈ ગઈ. ' २६४. तए णं सा रेवई गाहावइणी अंतो ત્યાર પછી તે રેવતી ગૃહપત્ની સાત રાતની सत्त-रत्तस्स अलसएणं वाहिणा अभि અંદર અલસક વ્યાધિ વડે પીડિત થઈ भूया अट्ट-दुहट्ट-वसट्टा कालमासे कालं આર્તધ્યાનની અત્યંત પરાધીનતા વડે किच्चा इमीसे रयणप्पभाए पुढवीए દુઃખી થઈ કાલ સમયે કોલ કરીને રત્નપ્રભા નોયવુ ન જ રાસીજ્ઞ-વાર- નર પૃથ્વીના લોલુપચુત નરકમાં રાશી ·૧૦૦ ઉપાસકદશાંગ सहस्स-ट्ठिइएसु नेरइएसु नेरइयत्ताए હજાર વરસની સ્થિતિવાળા નચિકેમાં નારક રૂપે ઉત્પન્ન થઈ. વવી | २६५. तेणं कालेणं तेणं समएणं समणे भगवं महावीरे समोसरणं जाव परिसा पडिगया। તે કાલ તે સમયે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર પધાર્યા, યાવત્ પરિષદ ધર્મદેશના સાંભળી અને વંદન-નમસ્કાર કરી પાછી ગઈ : २६६. “ गोयमा !" इ समणे भगवं महावीरे હે ગૌતમ!' એમ સંબોધી શ્રમણ ભગવાન एवं वयासी “હવે વહુ જોયમાં ! મહાવીરે આ પ્રમાણે કહ્યું : હે ગૌતમ! इहेव रायगिहे नयरे ममं अंतेवासी અહીં રાજગૃહ નગરમાં મારે અન્તવાસી महासयए नामं समणोवासए पोसह શિષ્ય મહાશતક નામે શ્રમણોપાસક પોષધ- सालाए अपच्छिम-मारणंतिय-संले- શાલામાં છેલ્લી મારણાનિક સંલેખના વડે हणाए झूसिय-सरीरे भत्तपाणपडिया કૃશ થયેલા શરીરવાળો અને જેણે ભાત- વિU ૪વર્તમાને વિફા પાણીનું પ્રત્યાખ્યાન કર્યું છે એ, કાલની દરકાર નહિ કરતો વિચરે છે. ૨૬૭. તા ૬ તક્ષ મા રેવ તે મહાશતકની પત્ની રેવતી મદોન્મત્ત હોવળી માં નાવ વિ૮માળી થયેલી યાવત્ ઉપરનાં વસ્ત્રને કાઢી નાખતી ૨ નેવ સર્જિા નેવ માયણ પૌષધશાલામાં મહાશતક પાસે આવી, તેણેવ કવીયા, મોટુમ્માય ના પર્વ આવીને મોહોન્માદને ઉત્પન્ન કરનારી વાતો, वयासी-तहेव जाव दोच्चंपि तच्चंपि અને (ગારિક સ્ત્રીભાવને) બતાવવા લાગી, एवं वयासी। તે આ પ્રમાણે બોલી : “હે મહાશતક!' ઇત્યાદિ પૂર્વવત કહી લેવું, યાવતુ બીજી વાર અને ત્રીજી વાર પણ એમ કહ્યું. २६८. तए. णं से महासयए समणोवासए ત્યાર પછી તે રેવતી ગૃહપત્નીએ જયારે रेवईए गाहावइणीए दोच्चंपि तच्चंपि બીજી વાર અને ત્રીજી વાર એ પ્રમાણે કહ્યું, પર્વ યુ સમા સાસુત્તે ૪ હું ત્યારે મહાશતક શ્રમણોપાસક ગુસ્સે થઈ पउंजइ, पउंजित्ता ओहिणा आभोएइ, ગ, તેણે અવધિજ્ઞાનને પ્રયોગ કર્યો અને आभोइत्ता रेवई गाहावइणि एवं અવધિજ્ઞાન વડે જાણીને રેવતી ગૃહપત્નીને ·આઠમું અધ્યયન ૧૦૧ •• वयासी-जाव उववज्जिहिसि, ''नो કહ્યું : યાવત્ તું (સાત દિવસમાં અલસક खलु कप्पइ, गोयमा! समणोवासगस्स વ્યાધિથી મરીને નરકમાં ઉત્પન્ન થઈશ.) તે अपच्छिम जाव झूसियसरीरस्स भत्त હે ગૌતમ! અપશ્ચિમ-છેલ્લી મારણાતિક पाणपडियाइक्खियस्स परो संतेहिं સંલેખના વડે જેનું શરીર ક્ષીણ થયું છે तच्चेहिं तहिएहिं सब्भूएहिं अणिठेहि અને ભક્તપાનનું જેણે પ્રત્યાખ્યાન કર્યું अकंतेहिं अप्पिएहिं अमणुणेहिं अमणा એવા શ્રમણોપાસકને સત્ય, તથ્ય અને मेहि वागरणेहिं वागरित्तए।" तं સદ્દભૂત હોવા છતાં પણ અનિષ્ટ, અનિચ્છ- गच्छ णं, देवाणुप्पिया! तुम महासययं નીય, અપ્રિય, અમનોજ્ઞ, અમનામ-અમનો- समणोवासयं एवं वयाहि-"नो खलु હર શબ્દો વડે બીજાને કહેવું તે યોગ્ય देवाणुप्पिया ! कप्पइ समणोवासगस्स નથી, માટે દેવાનુપ્રિય! તું જા અને વામિ નાવ મત્તવાન ઘડિય- મહાશતક શ્રમણોપાસકને આ પ્રમાણે કહે इक्खियस्स परो संतेहिं जाव वागरि કેઃ “હે દેવાનુપ્રિય! અપશ્ચિમ ભારણાનિક त्तए। तुमे य णं देवाणुप्पिया ! સંલેખના વડે ક્ષીણ શરીરવાળા અને યાવતુ रेवई गाहावइणी संतेहिं ४ अणिठेहि ભક્ત-પાનનું પ્રત્યાખ્યાન કરનાર શ્રમણો- ५. वागरणेहिं वागरिया। પાસકને સત્ય યાવત્ અનિષ્ટ કથન વડે एयस्स ठाणस्स आलोएहि जाव બીજાને ઉત્તર આપ ક૯પ નથી. હારિફંછિત્ત દિવMાહિ દેવાનુપ્રિય! તે રેવતી ગૃહપત્નીને સત્ય (૪) છતાં અનિષ્ટ (૬) વચનો વડે ઉત્તર આપે છે. માટે તું એ થાનની આલોચના કર અને યથાગ્ય પ્રાયશ્ચિત્તનો સ્વીકાર કર. २६९. तए णं से भगवं गोयमे समणस्स ત્યાર બાદ ભગવાન ગૌતમ શ્રમણ ભગવંત भगवओ महावीरस्सं " तह" त्ति મહાવીરના એ કથનને “તહ'ત્તિ કહી एयमठें विणएणं पडिसुणेइ, पडि- વિનયપૂર્વક સ્વીકાર કરે છે, રવીકાર કરીને सुणित्ता, तओ पडिणिक्खमइ, पडिणि ત્યાંથી નીકળે છે, નીકળીને રાજગૃહ નગરના क्खमित्ता रायगिहं नयरं मज्झं-मज्झेणं મધ્ય ભાગમાં થઈ પ્રવેશ કરે છે. પ્રવેશ अणुप्पविसइ, अणुप्पविसित्ता जेणेव કરીને જ્યાં મહાશતક શ્રમણોપાસકનું ઘર महासयगस्स . समणोवासयस्स गिहे છે અને જ્યાં મહાશતક શ્રમણોપાસક છે, जेणेव महासयए समणोवासए तेणेव ત્યાં પહોંચે છે. उवागच्छन्। णं तुमं ·૧૦૨ ઉપાસકદશાંગ २७०. तए णं से महासयए समणोवासए भगवं गोयम एज्जमाणं पासइ, पासित्ता हट्ट जाव हियए भगवं गोयमं वंदइ ત્યારે તે મહાશતક શ્રમણોપાસક ભગવાન ગૌતમને આવતાં જુએ છે. જેઈને પ્રસન્ન અને સંતુષ્ટ હૃદયવાળો, તે ભગવંત ગૌતમને વંદન-નમસ્કાર કરે છે. नमंसइ। २७१. तए णं से भगवं गोयमे महासययं ત્યાર પછી ભગવાન ગૌતમે મહાશતક समणोवासयं एवं वयासी-" एवं શ્રમણોપાસકને આ પ્રમાણે કહ્યું: હે દેવાનુ- खलु देवाणुप्पिया! समणे भगवं પ્રિય! શ્રમણ ભગવાન મહાવીર આ પ્રમાણે महावीरे एवमाइक्खइ, भासइ, पण्ण हे छ, भाषे छ सने ५३पे छे. वातु- वेइ, परूवेइ" " नो खलु कप्पइ, પ્રિય! સૌથી છેલ્લી મારણાનિક સંલેખના देवाणुप्पिया! समणोवासगस्स अप વડે જેનું શરીર ક્ષીણ થયું છે, એવા च्छिम जाव वागरित्तए। શ્રમણોપાસકને સત્ય છતાં અનિષ્ટ ઉત્તર देवाणुप्पिया! रेवई गाहावइणी संतेहिं વડે કહેવું ગ્ય નથી. હે દેવાનુપ્રિય! તે जाव वागरिआ,' तं णं तुमं देवाणु- रेवती पत्नीने महमुत छतi प्रिय प्पिया! एयस्स ठाणस्स आलोएहि ઉત્તર આપે છે. માટે હે દેવાનુપ્રિય છે તું जाव पडिवज्जाहि"। એ સ્થાનની આલોચના કર, યાવત્ પ્રાયશ્ચિત્ત સ્વીકાર કર. तुमे णं २७२. तए णं से महासयए समणोवासए ते पछी ते भशत श्रमपास लावत भगवओ गोयमस्स ‘तह' त्ति एयमलैं ગૌતમના એ અર્થને “તહત્તિ કહીને વિનય- विणएणं पडिसुणेइ, पडिसुणेत्ता तस्स પૂર્વક સ્વીકાર કર્યો. સ્વીકાર કરીને તે, ठाणस्स आलोएइ जाव अहारिहं च સ્થાનની આલોચના કરી, ચાવતું યથાયોગ્ય पायच्छित्तं पडिवज्जइ। પ્રાયશ્ચિત્ત અંગીકાર કર્યું. २७३. तए णं से भगवं गोयमे महासयगस्स ત્યાર બાદ ભગવાન ગૌતમ, મહાશતક समणोवासयस्स अंतियाओ पडिणि- श्रम।पासनी पासथी. पहा२ नीच्या, क्खमइ, पडिणिक्खमित्ता रायगिहं नीजीने शक्य नाना मध्य भागमा नयरं मज्झं-मज्झणं निग्गच्छइ,.. नि न्यां अभए भगवान महावीर हुता निग्गच्छित्ता जेणेव समणे भगवं ત્યાં પાછા ફર્યા અને શ્રમણ ભગવાન મહા- महावीरे तेणेव उवागच्छइ, उवा- વીરને વંદન-નમસ્કાર કરીને સંયમ અને ·.

·અધ્યયન નવમું નદિનીપિતા '' . ર૭૬. નવમર્શ કવો, પર્વ વઘુ નવૂ ! નવમા અધ્યયનનો ઉપદ્યાત કહે. तेणं कालेणं तेणं समएणं सावत्थी શ્રી સુધર્મા સવામી કહે છે. હે જંબૂ! તે નયરી | સો | નિયર્િ કાલે અને તે સમયે શ્રાવસ્તી નામક નગરી રાય તરી જ સાવસ્થી નારી હતી. ત્યાં કોષ્ટક નામક ચેત્ય હતું. જિત- नंदिणी पिया नाम गाहावई परिवसइ, શત્રુ રાજા હતો. તે શ્રાવતી નગરીમાં અદ્દે ! चत्तारि हिरण्णकोडिओ નન્દિનીપિતા નામક ગૃહપતિ રહેતો હતો. નિહાળ-પત્તાગો, વત્તારિ હિર- તે આધ્ય-ધનવાન હતો. તેને ચાર હિરણ્ય- જોડિ દ્વિ-૧૩ત્તાવો, વાર કોટિ નિધાનમાં, ચાર હિરણ્યકેટિ વ્યાજે हिरण्ण-कोडिओ पवित्थर-पउत्ताओ, અને ચાર હિરણ્યકોટિ ધન-ધાન્યાદિના चत्तारि वया दस-गोसाहस्सिएणं વિસ્તારમાં રોકી હતી. દસ હજાર ગાયના वएणं। अस्सिणी भारिया। એક વ્રજના હિસાબે ચાર વ્રજો હતાં. તેના પત્નીનું નામ અશ્વિની હતું. २७७. सामी समोसढे । जहा आणंदो तहेव મહાવીર સ્વામી સમેસર્યા. આનંદ શ્રાવકની गिहि-धम्म पडिवज्जइ। સારી પેઠે તેણે તેમ જ ગૃહરમને સ્વીકાર કર્યો. बहिया विहरइ। પછી મહાવીર સ્વામી બહારના દેશોમાં વિચારવા લાગ્યા. २७८. तए से नंदिणीपिया समणोवासए जाए जाव विहरइ। નદિનીપિતા શ્રાવક છે અને યાવતુ (જીવ-અછવાદિ તત્ત્વને જાણતા) વિચરે છે. २९. तए णं तस्स नंदिणीपियस्स समणो- वामयम्स बहुहि सीलब्बयगुण जाव તે પછી તે નદિનીપિતા શ્રમણોપાસકને ઘણું શીલવતો, ગુણવ્રતો વગેરેથી આત્માને

·નવમું અધ્યયન
૧૦૫
भावेमाणस्स चोद्दस - सवंच्छराई
નવો સવંછરડું ભાવિત કરતાં ચૌદ વરસ વ્યતીત થયાં.
वइक्कंताई। तहेव जेठं पुत्तं ठवेइ । આનંદની જેમ જ તે જયેષ્ઠ પુત્રને પોતાના
धम्मपण्णत्ति । वीसं वासाइं परियागं । સ્થાને સ્થાપન કરે છે અને ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિ
नाणत्तं अरुणगवे विमाणे उववाओ। સ્વીકાર કરીને વિચરે છે. વીસ વરસ સુધી
महाविदेहे वासे सिज्झिहिइ। શ્રાવક પર્યાય પાળે છે. વિશેષતા એ છે કે
નિવેવા
તે અરુણ વિમાનમાં ઉત્પન્ન થયો.
सत्तमस्स अङ्गस्स उवासगदसाणं પછી તે મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં જન્મ લઈ
नवमं नन्दिनीपियाज्झयणं समत्तं । સાધના કરી મોક્ષે જશે.
અહીં નિક્ષેપ કહેવો જોઈએ.
ત
t

·અધ્યયન દસમું સાહિપિતા • • २८०. दसमस्स उक्खेवो, एवं खलु जम्बू । દસમા અધ્યયનને ઉપધાત કહે. તેવચ્ચે તેમાં સમાજે સાવથી સુધર્મ સ્વામીએ કહ્યું : હે જંબૂ! તે કાલે, નયરી | U નિયસન્તુ તે સમયે શ્રાવતી નગરી હતી, કેષ્ટક ચેત્ય રાયા તે તય સાવસ્થી, ચરીર હતું. તે શ્રાવસ્તીને રાજા જિતશત્રુ હતા. સાજિદ્દીપથી નારાવ પરિવ૬, તે શ્રાવતી નગરીમાં સાહિપિતા નામે દ્વિરે ! વાર ફ્રિ છોડયો ગૃહપતિ રહેતો હતો. તે સંપન્ન અને નિહાન-પત્તાગો, ચૈત્તર UિT- દીપ્તનતેજવી હતા. તેને ચાર હિરણ્યકોટિ कोडीओ, वुड्ढि-पउत्ताओ, चत्तारि નિધાનમાં મૂકેલી, ચાર હિરણ્યકેટિ વ્યાજ for-ડી વિતર-પ૩૪rો, મૂકેલી અને ચાર હિરણ્યકોટિ ધન-ધાન્યાદિના વાર વી ઉસ-સીહર્ષિ વિરતારમાં લગાડેલી હતી. તેને દસ-દસ वएणं । फग्गुणी भारिया । હજાર ગાનાં ચાર વ્ર હતાં. એટલે ચાલીસ હજાર હજાર ગાયો હતી. ફાલ્ગની ભાર્યા હતી. } २८१. सामी समोसढे ! जहा आणंदो મહાવીર સમસ. આનંદની પેઠે તે तहेव गिहि-धम्म पडिवज्जइ। जहा ગૃહસ્થને સ્વીકારે છે, અને કામદેવની कामदेवो तहा जेठं पुत्तं ठवेत्ता જેમ જયેષ્ઠ પુત્રને સ્થાપીને પોષધશાલામાં पोसह-सालाए समणस्स भगवओ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરની ધર્મપ્રજ્ઞપ્તિ મા વીરસ્ય ધH-quifa ઉન્નિ- રવીકારીને વિહરે છે. પરંતુ અગિયારે ताणं विहरइ। नवरं निरुवसग्गाओ શ્રાવકની પ્રતિમાઓ ઉપસર્ગ રહિત તે જ एक्कारसवि उवासग-पडिमाओ तहेव રીતે કહેવી. કામદેવના વૃત્તાન્તમાં જે સૂત્રપાઠ भाणियवाओ, एवं कामदेव-गमेणं છે તે પ્રમાણે અહીં કહેવું. ચાવતું સૌધર્મ નેત્રં રોહ Q છે કલ્પમાં અરુણકીલ વિમાનમાં દેવરૂપે ઉત્પન્ન विमाणे देवत्ताए उववन्ने। चत्तारि થયો. ત્યાં તેની ચાર પોપમની સ્થિતિ ·દસમું અધ્યયન ૧૦૭ TોવેT$ દિ મહાવિવેદું વાસે છે. તે મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં ઉત્પન્ન થઈને सिज्झि हिइ। निक्खेवो। મોક્ષ પામશે. सत्तमस्स अङ्गस्स उवासगदसाणं दसम सालिही पियाज्झयणं समत्तं । उपसंहार २८२. दसण्हवि पणरसमे संवच्छरे वट्ट- माणाणं चिंता। दसण्हवि वीसं वासाइं समणोवासय-परियाओ। ઉપસંહાર દશે શ્રાવકને પંદરમા વર્ષે ચિન્તા-ધર્મ- પ્રજ્ઞપ્તિ મુજબ વર્તવાનો વિચાર થાય છે અને દશે શ્રાવકો વિસ વરસ શ્રમણોપાસક પર્યાયમાં રહ્યા. २८३. एवं खलु जम्बू ! समणेणं जाव संप- तेणं सत्तमस्स अंगस्स उवासगदसाणं दसमस्स अज्झयणस्स अयमठे એ પ્રમાણે હે જંબૂ ! યાવત્ નિર્વાણને પ્રાપ્ત થયેલા શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે ઉપાસકદશાંગના દસમા અધ્યયનનો આ અર્થ કહ્યો છે. guત્તે ! २८४. उवासगदसाणं सत्तमस्स अंगस्स एगो सुयखंधो। दस अज्झयणा एक्कसरगा दससु चेव दिवसेसु उद्दिस्सिज्जति । तओ सुयखंधो समुद्दिस्सिज्जइ, अणुण्णविज्जइ दोसु दिवसेसु, अंगं વવા ઉપાસકદશા નામક સાતમા અંગમાં એક શ્રુતરકંધ છે. દશ અધ્યયન છે. એકસરખા વર અર્થાત્ પાઠ છે. દશ દિવસમાં તેને પાઠ પૂરે થાય છે. એમ કરવાથી શ્રુતસ્કંધ પાઠ થઈ જાય છે, બે દિવસમાં આને પાઠ પૂરો કરવાની અનુમતિ પણ આપી છે. उपासगदशाओ समत्ताओ ઉપાસકદશાંગ સમાપ્ત.

·સંગ્રહ-ગાથાઓ वाणियगामे चम्पा दुवे य बाणारसीए नयरीए । आलभिया य पुरवरी कंपिल्लपुरं च बोद्धव्वं ॥ १ ॥ पोलासं रायगिहं सावत्थीए पुरीए दोन्नि भवे । एए उवासगाणं नयरा खलु होन्ति बोद्धव्वा ॥ २ ॥ सिवनंद-भद्द-सामा धन्न-बहुल-पूस-अग्गिमित्ता य । रेवई-अस्सिणि तह फगुणी य भज्जाण नामाइं ।। ३ ॥ ओहिण्णाण-पिसाए माया वाहि-धण-उत्तरिज्जेय । भज्जा य सुव्वया दुव्वया निरुवसग्गया दोन्नि ॥ ४ ।। अरुणे अरुणाभे खलु अरुणप्पह अरुणकंत-सिळे य । अरुणज्झए य छठे भूय-वडिसे गवे कीले ॥ ५ ॥ चाली सट्ठि असीई सट्ठी सट्ठीय सठ्ठी दस सहस्सा । असिए चत्ता चत्ता एए वइयाण य सहस्सां ॥ ६ ॥ बारस अट्ठारस चउवीसं तिविहं अट्ठारसाइ नेयं । धन्नेण ति - चोवीसं बारस कोडीओ ॥ ७ ॥ उल्लण-दन्तवण-फले अभिगणुव्वट्टणे सणाणे य । वत्थ - विलेवण-पुप्फे आभरणं धूव - पेज्जाइ ।। ८ ।। भक्खोयण-सूय-घए सागे माहुर-जेमणऽन्नपाणे य । तम्बोले इगवीसं आणंदाईण अभिग्गहा ॥ ९ ॥ उड्ढं सोहम्मपुरे लोलूए अहे उत्तरे हिमवन्ते । पंचसए तह तिदिसिं, ओहिण्णाणं दसगणस्स ।। १० ।। दंसण-वय-सामाइ-पोसह-पडिमा-अबंभ-सच्चित्ते । आरम्भ-पेस-उद्दिट्ठ-वज्जए समणभूए. य. ॥ ११ ॥ इक्कारस पडिमाओ वीसं परियाओ अणसणं मासे । सोहम्मे चउपलिया, महाविदेहम्मि सिज्झहिइ ॥ १२ ॥ य ॥ उवासगदसाओ समत्ताओ ।

·પરિશિષ્ટ સંગ્રહગાથાઓનો અર્થ આ સંગ્રહગાથાઓ એ શાસ્ત્રનો મૂળ પાઠ નથી. નિયુક્તિકારે આ ગાથાઓમાં સંપૂર્ણ શાસ્ત્રનો સાર આપ્યો છે, તેનો ભાવાર્થ આ પ્રમાણે છેઃ ૩ વિશેષ ઘટના ૧. શ્રાવક અને તેની નગરી વાણિજ્ય ગામમાં એક શ્રાવક થયા : આનંદ ચંપામાં : કામદેવ વારાણસી ચુલની પિતા અને સુરાદેવ આલલિકા : ચુલશતક કાસ્પિલ્યપુર - કુંડ કેલિક પિલાશપુર : સંકડીલપુત્ર રાજગૃહ : મહાશતક શ્રાવસ્તી : નદિનીપિતા અને સાલિહીપિતા ૨ શ્રાવકની પતનીઓ ૧. આનંદની શિવાનંદા ૨. કામદેવની ભદ્રી ૩ ચુલની પિતાની શ્યામાં ૪ સુરાદેવની ધન્યા ૫ ચુલશતકની બહુલા ૬ કુંડલિકની પૃપા ૭ સકડાલપુત્રની અગ્નિમિત્રા ૮ મહાશતકની રેવતી આદિ તેર. ૯ નદિનીપિતાની અશ્વિની ૧૦ સાહિપિતાની ફાગુની ૧ આનંદ : અવધિજ્ઞાન અને ગૌતમ સ્વામીને સંદેહ. ૨ કામદેવ : પિશાચનો ઉપસર્ગ અને શ્રાવકનું અંત સુધી દઢ રહેવું. ૩ ચુલની પિતા : પિશાચ દ્વારા માતા ભદ્રાના વધનું કથન સાંભળીને વિચ- લિત થવું. ૪ સુરાદેવ : પિશાચ દ્વારા ૧૬ ભયંકર રોગ ઉત્પન્ન કરવાની ધમકી અને વિચલિત થવું. ૫ ચુલશતક : પિશાચ દ્વારા સમ્પત્તિ નાશ કરવાની ધમકી અને તેનું વિચલિત થવું. ૬ કુંડકાલિક : દેવ દ્વારા ઉત્તરીય તથા અંગૂઠી લેવી તથા ગોશા- લકના મતની પ્રશંસા કરવી, કુંડલિકની દઢતા અને દેવનું નિરુત્તર થવું. સકડાલપુત્ર ઃ સુત્રતા અગ્નિમિત્રા પત્નીએ વ્રતથી ખલિત થવા પર ફરીથી ધર્મમાં સ્થિત કર્યો, મહાવીર દ્વારા ૭ ભગવાન ·૧૧૦ ઉપાસકદશાંગ કુંડલિક નિયતિવાદનું ખંડન અને સકલાલપુત્રના ગોશાલકના મતને છેડીને તેના મતના અનુયાયી થયા. ૮ મહાશતક : રેવતીનો ઉપસર્ગ, મહાશતક દ્વારા રેવતીના ભાવિ નરક- ગમનનું કથન અને ભગવાન મહાવીર દ્વારા તેને અનુચિત બતાવીને પ્રાયશ્ચિત્ત કરવાને આદેશ. ૯ નન્દિની પિતાને આ બન્નેને જીવનમાં કંઈ ૧૦ સાહિપિતા ઉપસર્ગ નથી પડો. ૫ ચુલશતક વ્રજ = ૬૦ હજાર ગા વ્રજ= ૬૦ હજાર ગાયે ૭ સકડાલપુત્ર : એક વ્રજ = ૧૦ હજાર ગાયે ૮ મહાશતક : આઠ વ્રજ =૮૦ હજાર ગાયે ૯ નદિનીપિતાઃ ચાર વ્રજ = ૪૦ હજાર ગા ૧૦ સાલિહીપિતા: ચાર વ્રજ = ૪૦ હજાર ગાય ૪ મૃત્યુ થયા પછી સ્વર્ગમાં પ્રાપ્ત થયેલાં વિમાનનાં નામ ૧ આન- ૨ કામદેવ ૩ ચુલની પિતા ૪ સુરાદેવ ૫ ચુલ્લશતક ૬ કુંડકલિક ૭ કડીલપુત્ર મહાશતક ૯ નદિની પિતા ૧૦ સાલિહીપિતા : અરુણ : અરુણા : અરુણપ્રભ : અરુણકાન્ત : અરુણશ્રેષ્ઠ : અરુણધ્વજ : અરુણભૂત ઃ અરુણાવંતસક : અરુણ ગવ : અરુણકીલ ૬ સુવર્ણ મેહરાની સંખ્યા ૧ આનંદ : ૧૨ કરોડ ત્રણ ક્ષેત્રોમાં વિભક્ત અર્થાત્ (૧)નિધાન (૨) વ્યાપાર (૩) ઘર એવું સામાન રૂપમાં, પ્રત્યેકમાં ચાર કરોડ. ૨ કામદેવ : ૧૮ કરોડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં ૬ કડ. ૩ ચુલની પિતા : ૨૪ કરોડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં આઠ કરોડ. ૪ સુરાદેવ : ૧૮ કરેડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં છ કરોડ, ૫ ચુલશતક : ૧૮ કરોડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં છ કરોડ. ૬ કુંડકેલિક : ૧૮ કરોડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં છ કરોડ. : ૩ કરોડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં એક કરોડ, ૮ મહાશતક ઃ ર૪ કરેડ પોતાની, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં આઠ કરોડ, આઠ કરોડ રેવતીની હતી. ૯ નદિનીપિતા : ૧૨ કરોડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં ચાર કરોડ. ૧૦ સાલિહીપિતા : ૧૨ કરોડ, પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં ચાર કરેડ. 9 સકડીલપુત્ર ૫ પશુધનની સંખ્યા ૧ આનંદ ચાર વ્રજ =૪૦ હજાર ગાય ૨ કામદેવ વ્રજ = ૬૦ હજાર ગા ૩ ચલપિતા : આઠ વ્રજ = ૮૦ હજાર ગાયે ૪ સુરાદેવ વ્રજ = ૬૦ હજાર ગા ·પરિશિષ્ટ ૧૧૧ ૭ અભિગ્રહ અર્થાત્ ભગ્ય વસ્તુઓની ૧૮ માહુર : માઘુર, ગોળ, ખાંડ આદિ મર્યાદા ભેજન. ૧૯ જેમણ : દહીંવડા, પકોડા, પાપડ, આનંદ આદિ શ્રાવકોએ નીચે લખેલી આદિ ભેજન ઉપરાંત ૨૧ વાતોમાં મર્યાદા રાખી હતી : ખાવાના ઉપયોગમાં ૧ ઉલણ : સ્નાન કર્યા પછી શરીર આવતી વસ્તુઓ લૂછવાના કામમાં આવતું ૨૦ પાણે : પાનીય, અંગો છું. કૂવા, નદી, સરોવર, વાદળાં આદિનું ૨ દન્તવણ : દાંતણ. પાણી પીવાને માટે. ૩ ફલ : ફળ. ૨૧ તલ : તાબૂલ અર્થાત્ પાન અને ૪ અત્યંગણ : અત્યંગન અર્થાત્ માલિશ તેમાં ખાવામાં આવતાં કરવાનું તેલ મસાલા, ૫ ઉવણું : ઉબટ્ટન અર્થાત્ અંગો પર માલિશ કરવા માટે ૮ અવધિજ્ઞાનની મર્યાદા સુગંધિત ચૂર્ણ. બે શ્રાવકને અવધિજ્ઞાન ઉત્પન્ન થયું, ૬ નહાણ : સ્નાનના માટે પાણીનું પરિમાણ. અને તે ભિન્ન ભિન્ન દિશાઓમાં નીચે લખેલ છે તે પ્રમાણે જેવા, જાણવા લાગ્યા. ૭ વર્થ : વસ્ત્ર, પહેરવાનાં કપડાં. ૮ વિલેપન • વિલેપન, ચંદન, કસ્તૂરી સમુદ્રમાં પાંચ આદિ લેપ કરવાનાં દ્રવ્યો. યોજન સુધી, આ પ્રકારે દક્ષિણ અને પશ્ચિમમાં. ૯ પુષ્ક * પુષ્પ, ફૂલ, માલા આદિ, ૧૦ આભરણ ઉત્તર દિશા : ચુલ હિમવંત પર્વત સુધી. * આભૂષણ ૧૧ ધૂપ : ધૂપબત્તી વગેરે. ઊદવું દિશા : સૌધર્મ દેવલોકમાં સૌધર્મ ૧૨ પેજ : પેય, શરબત, ઠંડી પીવાની કલ્પ વિમાન સુધી વસ્તુઓ. અધે દિશા : પ્રથમ રત્નપ્રભા નામની ૧૩ ભકખ : ભઠ્ય, પકવાન યા મીઠાઈ પ્રથમ નરકમાં લોલુપાવ્યુત ૧૪ દિન ઓદન અર્થાત્ ચોખા, નામના સ્થાન સુધી જ્યાં આ તે દિવસોમાં બિહારનું ચૌરાશી હજાર વર્ષની મુખ્ય ભજન હતું. આયુવાળા નારકી જીવ રહે છે. મહાશતકે ત્રણે દિશા- સૂપ-દાળ. એમાં હજાર હજાર જન ૧૬ ઘએ ક, ધૃત, ઘી. સુધી અવધિજ્ઞાનથી જાણ્યું શાક, શાકભાજી. પૂર્વ દિશા : લવણ ૧૫ સૂચ ૧૭: . સાગ અને જોયું

·૧૧૨
ઉપાસકદશાંગ
૯ અગિયાર પ્રતિમાઓ
૨ વ્રત
દરેક શ્રાવકે અગિયાર પ્રતિમાઓ સ્વીકાર કરી. તે આ પ્રમાણે
૧ દર્શન
૭ સચિત્ત પરિત્યાગ
દરેક (પ્રત્યેક) શ્રાવકે વીસ વર્ષ સુધી વ્રત
૮ આરંભ પરિત્યાગ અને પ્રતિમાનું પાલન કર્યું અને અંતમાં
૩ સામાયિક ૯ પૃષ્ય અર્થાત્ નોકર આદિ- સંલેખના દ્વારા શરીરનો પરિત્યાગ કરીને સૌધર્મ
ને મોકલવાનો પરિત્યાગ દેવલોકમાં ચાર પલ્યોપમનું આયુષ્ય પ્રાપ્ત
૫ દિવા-દિવસ ૧૦ ઉદ્ધિષ્ટ ભજનનો પરિ કર્યું. ત્યાંથી ચ્યવન કરીને બધા (દશ) શ્રાવકે
બ્રહ્મચય
ત્યાગ
મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં ઉત્પન્ન થશે અને સિદ્ધિ
૬ બ્રહ્મચર્ય
૧૧ શ્રમણભૂત.
પ્રાપ્ત કરશે.
૪ પૌષધ
:

·શુદ્ધિપત્ર કલમ પંક્તિ અશુદ્ધ શુદ્ધ १ १ १४ के अछे केठे अ समणणं 1 ૫ समणेणं ८ ६ ५ १२: १ ૧૩ ७ १८ अटे થાવત્ अविहतमेयं वाहण विहिं सगडविहिं पुप्फविहिप हिमाणं मट्ठकाणेज्जेएहिं संजुत्ताहिगरणं દેશાવકાશિક કરીને अढे થાવત अवितहमेयं सगडविहिं वाहणविहिं पुप्फविहिपरिमाणं मटुकण्णेज्जएहिं संजुत्ताहिगरणे દેશાવગા શિક કહીને ५ १ ८ ૧૦ ૧૫ ४ ૧૬ १ १७ ૧૧ १४ ઝષણ ષણ तत्तवे १ ૨૫ ૧૯ ૧. २८ . ૨૪ नमंमई नमंस १ 30 ८८ इ इइ 33 सालिभसेल्लसरिस्सा सालिभसेल्लसरिसा ३४ सिक्कगसंठणसंठिया सिक्कगसंठाणसंठिया १ १ કરો કરવું कामवंदे - १ ३७ ४ कामदेवं २ उ७ १७ પાછા ४१ શરૂઆતમાં પાછા तए णं से कामदेवे. समणोवासए तेणं.. देवेणं सप्प-रूवेणं एवं वुत्ते समाणे अभीए जाव विहरइ। सो वि दोच्चंपि तच्चपि भणइ, कामदेवोवि जाव विहर। સર્પરૂ૫ :४१ ૧૬ સર્વરૂપ ४२ ૨૧ ४ ·કલમ પૃષ્ઠ પંક્તિ શુદ્ધ અશુદ્ધ ગૌતમ ૨. ४८ ૪ ૧ ૪૯ ૧૩૪માં પેરેગ્રાફની શઆતમાં સુધર્મા तए णं तस्स चुलणीपियस्स ममणो- वासयस्स पुवरत्तावरत्तकालयमयंसि एगे देवे अंतियं पाउन्मूए । ૨. પર છટાવ્યું છાંટયું ર ૫૮ 1 કઢાયા કઢાય 2. પટ 12 વડે કહે - ૨૩ ૨ 3 કહો કારણુંક સિદ્ધાન્તને 2. ૭૦ ૧૫ ૨ ૧૭૯ છે. તહ 'ત્તિ . ૯૧. ૪. સિદ્ધાન્તનું તહ” પદે भोगभोगई સંભળાવે પદ ૧ ૯૪ ૨૪ भोगमोगाई સેંપે ૨ ૯૬ ૫ ૧ ८७ ૧૪ से ૨ ૧૦૧ ૧૮ (૬) (૫) ૧૦૮ ૨૨ सामाइ ૧૧૧, ૧૭ પાંચ ઉદ્ધિષ્ટ सामाइय પાંચસો ઉદિષ્ટ ૧૧૨

·No text on this page.