Bharti Bhawan Library Allahabad
Ayamjendramochaprarambha
Front matter
।
अथमजेंद्रमोक्षप्रारंभः
दा
L
L
क्रमि
विभा
옳
B श्रीगणेशायनमः॥ ॥शनानीक उवाच॥ मयाहिदेवदेवस्यविष्णोरमिततेजसः। श्रुनाः संमूतयःसर्वाःगदतस्तवस बत॥१॥यदिपस भोभगवाननुग्रात्यास्पिवायादातदहंश्रोतु- मिच्छामितृणांदुःस्तमनाशनम्॥२॥स्वमादिषु महामागदृश्यंतेयशभाशाफलानिनप्रप उंतितद्गुणान्येवमार्गच॥३॥बारकपुण्यंपार बंचनृणामातशमपदम् मदुरखमोपशमनंत न्यविस्तरतोवदा॥ ॥सारकउवाच॥ ॥ L बन भा 'ग इदमेवमहासागराष्टवांचपितामहम्।। भीष्म । मो. धर्मश्नांश्रेष्ठधर्मपुत्रीयुधिष्ठिरः॥५॥आयपुरु षमीशानंपुरुहूतंपुरातनम्॥कनमेकाक्षरंब्रह्म व्यकाव्यक्तसनातनम्॥६॥असन्चासमय- विश्वानांसदसनःपरम्॥परंपराणांपरमंपु. राणपरमव्ययम्॥७॥मांगल्यंमंगलंविष्णुबरे ण्यमनघंशचिम्॥नमस्कत्यस्तषीकेशंचराच रगुरुहरिम्नामवक्ष्यामिमहापुण्यंसकहै. पायनस्यायेनोक्तेनझुत्तेनापिनश्यतेसर्व १ न
B
पातकम्॥९॥नारायणसमोदेवोनभूतोनमावि
व्यतिाएतेनसत्यवाक्येनसर्वार्थान्साधयाम्यहम्
१०॥किनस्यबहुभिर्मचैकिंतस्यबहुभिर्वतैः॥न
मोनारायणायनिर्मचःसर्वार्थसाधकः॥११॥ज
क्षेबहुपरमत्य दारंयटीपमध्येसतमात्मवंतम्
पराशराईधवतीमहर्षतरेमेनमोजानतमोजुदा
य॥१॥नमोभगवतेतीव्यासायामिततेजसे
यस्यपसादास्यामिनारायणकथामिमाम१३
वैशंपायनमासानंपुराणोकविचक्षणम्॥इम
L
ग मर्यसराजर्षिः एष्टवानजनमेजयः॥१४॥ ॥ज मो नमेजयउवाच॥ किंजपन्मुच्यतेपापारिकंजप- न्स बमधुने।।दुःस्वमनाशनंपुण्यंभोतुमिच्छा मिमानद॥१५॥वैशंपायन उवाच॥ एवमेव पुरापमंएटवास्तपितामहः॥शीषंयंतिना- श्रेष्ठतंचाईकथयामिते॥१६॥देववर्तमहाप्राज्ञस वंशावविशारदविनयेनोपसंगम्यपर्यएल- युधिष्ठिरः॥१७॥ ॥युधिष्ठिरउ॥ ॥दुःखम नाशनंधोरमवेक्ष्यभरतर्षमा प्रयत-विजपन जाप्यंविबुधाकिमनुस्मरेत्॥१८॥यस्यकुर्यान्न संस्कारंपातरुत्यायमानवःविचध्यायेतसत तम्पूिज्यवाभवेत्सदा॥१९॥पितामहप्रसादेन बुद्धिपोदोसवेनमालदहंयोतुमिच्छामिहि नोवदतांवर॥२०॥०॥ीष्मउवाच॥०० शृणुराजन्महाबाहोकायष्यहिशांतिकम्।। दुःस्वमदर्शनेजाप्यंगहानिसमाहितः॥२१॥ अवाप्युदाहरतिममितिहासपुरातनम्।गजेंद्रमो क्षणपुण्यं कृष्णास्याक्लिष्टकर्मणः॥२२॥सर्वर
4
s:
गलमय श्रीमानचिकूटोनामपर्वतः॥सुतःपर्व मो.
३ तराजस्यसमेरोभास्करयतेः॥२३॥क्षीरोदज
लवीयुग्धोतामलशिलातलः॥उस्थितःसाग
मित्वादेवर्षिगणसेवितः॥२६॥अप्सरोभिः
परिवृत्तःश्रीमत्प्रस्त्रवणाकुलगिंधर्व-विनर
यसै सिद्धचारणपगेः॥२५॥मृगःसिंहगजें
भरतगाचोविराजते।पुनांगैःकर्णिकारेश्च
सदिव्यैर्दिव्यपाटले॥२६॥चूतनिंबकदैबेचचं ३
दनागरुचंपकैः॥शालेस्तालेतमालैप्रतकाभ
श्वार्जुनैसथा॥२७॥बकुले कुंदपुष्पेश्वसरले! बदारुतिमंदारकुसमैश्चान्यैपारिजातेश्वस वंशः॥२८॥एवंबहुविधैर्वक्षःसर्वतःसमलंक- तानानाधाक्तिःशृंगैःपत्रवद्भिःसमंततः॥ २९॥शोभितारूचिरपरयः स्त्रीलिविस्तीर्णसा नुमिमगेशारवासगैःसिंहेर्मातंगैश्वसदाम दै॥३॥जीवजीवक संघुष्टंचकोराशारिवनादित म्।।तस्यैकंकांचनंशृंगंसेवतेयदिवाकरः॥३१ ॥नानापुष्पसमाकीर्णनानाशृंगैःसमाकुल
मो.
ग- माहितीयंराजतंशृंगंसेव्यतेनिशाकरः३२पी
डुरांबुदसंकाशंतुषारचयसचिनम्वन्मेंद्रनी
लवैडूर्यतेजोनिसियन्नमः॥३॥तीयंब्रह्म
सदनप्रष्टंभंगमुत्तमम्॥परागसमभरव्यता
रांगणसमन्वितम्।।३नितहतमाःपश्यतिन
नशंसाननास्तिकामानातसतपसोलोनेयेचपा
पकतोजनाः॥३५॥नानाराधितगोविंदा शेलंप
श्यंतिमानवाः॥तस्पसानुमतःएष्ठेसर:कांचन
पंकजम्॥३६॥कारंडवसमाकीर्णराजहंसोपशो
सितम्॥मनाघमरसंपुष्टंचकोशिरिखनादित
म्॥३७॥कमलोत्पलकल्हारपुंडरीकोपशोभि
तम्॥कुमुदैःशतपत्रकांचनैःसमलंकृतम्।।
३सापयर्मरकतपरव्यैःपुष्पकांचनसन्निभैः
गुल्यै कीचकवेणूनांसमंतात्परिचारितम्॥३९
अत्यद्भुतंमहास्थानविचित्रशिरखराकुलमाश
तयोजनावस्तीर्णदशयोजनमायतम्॥४०॥पं
चयोजनमूर्धानंसरएनदामाणतःाहिमखंडो
दराजन्स स्वादमस्तीपमम्॥४१॥त्रैलोक्ये
ग- दृष्टपूर्वचयत्तत्सरमनुत्तमम्॥ सप्रसन्नंसरोदि मो. ५ व्यंदेवानामपिदुर्लभम्॥४॥रवानेनहिगुणंमो संशरद्यौरिवनिर्मलम्॥उपाहायदेवानीसि. हाद्यर्जितपंकजम्॥४३॥नरिमन्सरसिदुशमावि रूपांतर्जलाशयः॥आसीहाहोगजेंद्राणांदुराधर्षो महाबलः॥४४॥अथदंतोज्वलमुखःकदाचिङ्ग- जयूयपः॥आजगामदाक्रांतःकरेणुपरिवारि तः॥४५॥मदस्तावीजलाकांक्षीपादचारिवपर्व तः॥वासयन्यदर्गधेनमहानैरावतोपमः१६
17
गजोह्यंजनसंकाशोमदाचालतलोचनःतृषि
तःपानकामोयमवतीर्णश्चतत्सरः॥४७॥पि
बतसस्यनजोयंग्राहश्वसमपद्यत॥ सनील:
पंकजवनेयूयमध्यगतःकरी॥४ागहीतरते
नरौद्रेणयाहेणातिवलीयसा॥पश्यंतीनांकरे
णूनांकोशंतीनांसदारुणम्॥४॥नीलयले
बजवनेग्राहेणाव्यन्नमूर्तिनागजोत्याकर्षतेती
रंगाहनाकर्षनेजलम्॥५०॥ तयोर्युइंमहाघो
रंदिव्यंवर्षसहस्रकमायारुणे-संयुतःपाशेर्नि
प्रयत्लगतिःरुतिः॥५१॥वेष्यमानःसपोरेकपाश मो.
नांगोटैस्तथा।विस्फूर्जितमहाशक्तिर्विको.
शंश्वमहारवगं॥५२॥ध्यथितःसनिरुत्साहोग
होतोघोरकर्मणा।परमापदमापयोगनसाचि
तयेरिम्॥५३॥सतुनागवर:श्रीमान्नारायण
परायणः॥तमेवशरणंदेवंगतःसर्वात्मनातदा॥
५४॥एकायोनिग्रहीतात्मविशदेनांतरात्मना॥
नैकजन्मातराण्यासाद्भक्तिमानूगरुडध्वजे॥५५
नान्यंदेवंमहादेवात्पूजयामासकेशवात्॥दिर
9
बाईसर्वमूर्धानमू-पादंगगनीदरम्॥५६॥आ
दित्यचंद्रनयनमनं विश्वतोमुरवम्॥ भूतात्मा
नंचमेघाशंखचक्रगदाधरम्॥५॥सहन
शुभनामानमादिदेवमविम्॥संगृह्यपुष्क
रागेणकांचनंकमलोत्तमम्॥५॥निवेद्यमन
साध्यात्वापूर्जाकत्वाजनार्दने॥आपाहमोक्षम
विच्छन्गजस्तोत्रमुदीरयन्॥५९॥ ॥गजेंद्र
उवाच॥ ॥ॐनमीमूलपकृतयेजितायमहा
मने|अनाश्रितायदेवायनिस्टहायनमोनमः
७
६॥नमआद्यायबीजायआर्षयायपवर्तिने अमो.
नंतायचएकायअव्यक्तायनमोनमः॥६॥नमो
गुद्यायगूदायगुणायगुणधर्मिणेताया
प्रमेयायअतुलायनमोनमः॥६॥नमःशिवाय.
शांतायनिश्चयाययशस्विनासनाननायपूर्वा
यपुराणायनमोनमः॥३॥नमोजगपतिष्ठाय
गोविंदायनमोनमः॥नमोदेवाधिदेवायस्वभा
वायनमोनमः॥६॥नमोस्तपानासायसारख्ययो ७
गोद्भवायच॥विश्वेश्वरायदेवायशिवायहरयेनमः
॥६५॥ नमोस्कतस्मैदेवायनिर्गुणायगुणात्म
ने।नारायणायदेवायदेवानांपतयेनमः॥
६॥नमोनमःकारणवासनायनारायणाया
मितविक्रमाय॥श्रीशाई चकासिगदाधराय
नमोस्त तस्मैपुरुषोत्तमायागुत्यायवेद
निलयायमहोदरायसिंहायदैत्यानधनायचतु
मजायाबोंद्ररुद्रमुनिचारणसंस्ततायदे
वोनमायवरदायनमोच्युताय॥६॥ नागें।
द्रसोगशयनासनसपियायगोक्षीरहेमशक
20 मो. ग. नीलपनोत्तमायापीतांबरायमधुकैटभनाश नायविश्वायचारुमुदायनमोक्षराय॥६९॥ नाभिषजात कमलासनसंस्ततायक्षीरोदकाणी वनिकेतयशोधराय॥नानाविचिवमुकुटांगद भूषणाययोगेश्वरायविरजायनमोवराय॥ ७॥भक्तिपियायवरदीमसदर्शनायस्फुल्ला. रविंदविपुलायतलोचनाय॥देवेंद्रविमशम- नोयनपौरुषाययोगेश्वरायवरदायनमोवरा य॥७॥नारायणायपरलोकपरायणायका. ८ लायकालकमलायतलोचनाया-रामायराव-: णविनाशकतोयमायधीरायधीरतिलका- बनमोवराय॥७२॥ पयासनायमणिकुंड लभूषणाय कंसांतकायशिशपालविनाश नाय॥गोवर्धनायमुरशत्रुनिरंतनायदामो रायवरदायनमोवराय॥ ७॥ब्रह्माय- नायत्रिदशायनायलोकनाथायहितात्म नाय॥नारायणायातिविनाशनायमहानरा हायनमस्करोमि।।७४॥कूटस्थमव्यक्त
HTTER
ग. मचिंत्यरूपनारायणकारणमादिदेव मोर
युगांतशेषपुरुषपुराणंतंवासवंशरणंभप
ये॥५५॥अदृश्यमच्छेद्यमनंतमव्ययंमहर्ष
योब्रह्ममयंसनातनं॥वदंतियंवैपुरुषपु
रातनंतवास देवंशरणप्रपये॥७६॥ उन्नि
ठतस्तस्यजलोरुकुक्षेर्महावराहस्यमहीं
विदार्यविधुन्चनौवेदमयंशरीरंलोकांत
रस्थं मुनयोगणांत॥७७॥योगेश्वरंचारु
विचित्रमालिंज्ञेयंसमप्रकृतेःसपस्तम्
S
क्षेत्रनमात्मप्रसवंवरेण्यंतंवासदेवंशरण
प्रपये॥७॥कार्याक्रयाकारणमप्रमेयं
हिरण्यवाहुंवरपयनासम्॥माबलंवे
दायधिंसरोत्तमंतवासदेवंशरणं प्रपये.
॥७९॥किरीरकेयूरमहाहनिधर्मण्युनमा
लंकृतसर्वगात्रम्॥पीतांबरंकांचनक्ति
चित्रमालाधरंकेशवमायुपैति॥०॥भवो
द्रवंवेदविदांवरिष्ठंयोगात्मकंसारव्यविदा
वरिष्ठम्।।आदित्यचंद्राग्निवसमभावंभ
HABAR
S
ग. पयेच्युतमात्मवंतम्॥८॥यदक्षरंब्रह्म मो.
बदनिसर्वगंनिशम्यतन्मृत्क मुरवात्प्रमुच
ते।तमीश्वरंयुक्तमनुत्तमैर्गुणे: सनातनं
लोकगुरुनमामि॥२॥ नमस्तस्मैवराहा
यलीलयोदरतेमहीम्॥ रसुरमध्येगतोय
स्यमेरु रचुररतुरायते॥३॥श्रीवत्सांक
महादेवं वेदगुह्यमनूपमाप्रपरे सूक्ष्म
पलवरेण्यमभयमदम्॥४॥अावंसर्व १०
भूतानांनिर्गुणपरमेश्वरम्॥मपद्येमुक्त
7 संगानांयत्तिनांपरमांगतिम्॥५॥ भग बंगुणाध्यक्षमक्षरंपरमेपदम्। शरण्यं शरणंमन्याप्रपद्येपत्तवत्सलम्॥८६॥ विविक्रमांत्रलोकेशंसर्वेषां प्रपितामहम्॥ योगात्मानमहात्मानंप्रपद्येहंजनार्दनम् ॥७॥आदिदेवमविष्णुव्यक्ताव्यत्तंस नातनम्॥नारायणमणीयांसंभपयेबाह्य णप्रियम्॥८॥अकूपारायदेवायनमःस महाकते। प्रपद्ये देवदेवेशमणीयांसम * णोःसदा॥२९॥एकायलोकनायायपरतः मो. १परमात्मने॥नमः सहस्वाशिरसेअनंताय नमोनमः॥९०॥तमेवपरमंदेवमृषयोवेद पारगाः॥ कीर्तयतिचसर्ववैब्रह्मादीनांप रायणम्॥९१॥नमस्तेपुंडरीकाक्षमता नामभयंकर॥सब्रह्मण्यनमस्तेस्तवाहि मांशरणागतम्॥९॥ताव-द्रवतिमेदुः वातासंसारसागरे। यावत्कमलपत्रा क्षनस्मरामिजनार्दनम्॥९३॥ ११ ॥
मीयउचाच॥ ॥भर्तितस्यतुसंचिं.
त्यनागस्यामोघसंस्तवान्॥पीतिमाना
वदाजंश्छुबाचक्रगदाधरः॥१४॥आरु
स्यगरुडविष्णुराजगामसरोत्तमः।सान्नि
शंकल्पयामासत्तस्मिन्सरसिलोकधुक्॥
९५॥ग्राहगस्लंगजेंद्रंचतंग्राहंचजलाशया
त्॥ उज्जहाराप्रमेयात्मातरसामधुसूद
नः॥९॥जलस्थंदारयामासग्राहचके
णमापनः॥मोचयामासनागेंद्रंपाशायः
गन शरणागतम्॥९७॥सहिदेवलशापेनहूहू । मो.
१२॥ धर्यसनमः।इदमप्यपरंगुत्युराजन्पुण्य
तर्मशृणु॥९॥ ॥ युधिष्ठिर उवाच॥
॥ कथंशापोसवेत्तावहंधर्वस्यमहात्म
नः॥ एतदिच्छाम्यहंश्रोतुंविस्तरेणापताम
है॥९९॥ ॥भीष्मउवाच॥
यातीशापितौतेनदेवलेनमहात्मना॥हाहा
हुरितिध्यानीगीतवाद्यविशारदौ॥१०॥ १२
उर्वशीमेनकारंभातथान्येचाप्सरीगणाः।।
॥य
शक्रस्पपुरनोराजननुयतेनाः समध्यमाः॥ १॥ततस्ततोगायमानौगंधराजसद्यनि अन्योन्यकुतुःस्पधीशकस्यपुरतस्थिती॥ शाआवयारमयोर्मध्येयःश्रेष्ठोगीनवाय- योगातवदस्चसरयेष्ठ ज्ञालागीतस्यल- क्षणम्॥ गंधर्व योर्वचः श्रुत्वाप्रत्यवाचश नक्रतुः॥युवयोगीनवायेषुविशेषोनोपल क्ष्यते॥४॥एकरवमुनिश्रेष्ठादेवलोनाम- नामतः॥ युक्योःसंशयच्छेनामविष्यति शापंददीकुन्डोदेवल समहातपाः।तत- मो. स्तोशापितौतेनदेवलेनमहात्मना॥१४॥ प्रणम्यशिरसाविगंधर्वाविदमूचतुः॥भू, मंडलमतीद्यावाप्रसादंकुरुसवत॥१५॥ निश्चयंकुरुविदयेनशापाद्विमुच्यते॥त सस्तीपुरुषोदृष्टाउौशापयादितौ॥१६ प्रत्यवाचमुनिः श्रेष्ठगंधर्वाणांमयावहम् मेरुएष्टेसरीरम्यं बहुक्षसमाकुलम्॥१७॥ १४ नानापक्षिगणाट्यंचहितीयइवसागरः॥
तस्मिन्सरोवरेरम्ये ग्राहोनिसंमविष्यतिन
गोलमात्॥नयोर्मध्येमहरईपाविष्यतिसु
दारुणम्॥१९॥ग्राहणाकृष्यमाणस्तगज
स्तोत्रकरिष्यति।तदेवदेवदेशमष्यंतेनात्र
संशयः॥२॥ततोनारायणःप्रीतःशापा-
खामोचयिष्यनि॥ इत्यत्काऋषिणातनव
रेणेतोप्रमोदिती॥२१॥ग्राहत्वमगमत्सो
थवधंप्राप्यदिवंगतः।आपदिमुक्तायुगप
हजागंधर्वएवच॥२३॥तीचस्वस्वंयपुःप्रा
ग। रमनि मनुत्तमम्।।३शाकुंदुष्टदमनंमु- मो. १६ चिदमधुसूनम एतानिपातरुत्यायसंस्मार थतियनराशा सर्वपाप-प्रमुच्यतेविष्ण लोकमवामुयुना भीमडचाच॥ एवमुक्तामहाराजराजेद मसूदनः।।३४॥ स्पर्शयामासहस्तेनगर्जगंधर्ववचातीच स्पष्टीलतःसयोदिव्यमाल्यांबरावुभौ॥३५॥ तमेवमनसापाष्यजग्मतुस्विदपालयम्॥त १५ तोदिव्यवपुत्वाहास्तिराट्परमपदम्।।३६
गच्छत्तिस्ममहाबाहोनारायणपरायणः।।
ततोनारायणःश्रीमान्मोचयित्वागजोत्तम
म्॥३७॥ऋषिभिस्तूयमानोर्चेदगुत्यप
राक्षसाततःसागवान्विष्णुदुर्विज्ञेयगतिः
प्रसुः॥३८॥शरवचक्रगदापाणिरंतर्धानं
समाविशत्॥ वैिशंपायनउवाच॥
गजेंद्रमोक्षणश्रुत्वाकुंतीपुत्रोयुधिष्ठिरः॥
३९॥ यातामःसाहिवःसम्पाह्मणैर्वेदपा
रंगापूजयामासदेवेशंपावस्थंमधुसूद
%3D
SHAR ग-नम्॥४०॥विस्मयोत्फुल्लनयनःश्रुत्वाना ७ गस्यमीक्षणम्॥ऋषयश्चमहाभागा:स प्रांजलयस्थिताः॥४१॥अर्जवरेण्यंवरप प्रनाभमहाबलंवेदनिधिसरोत्तमम्।। तंवेदगुापुरुषपुराणंबवंदिरेवेदावदांव- रिष्ठम्॥४२॥एनत्पुण्यमहाबाहोनराणां पुण्यकर्मणाम्॥ दुःश्वनदर्शनेघोरेश्रु- खापापैःप्रमुच्यते॥४३॥ नरमारहिम- हाराजप्रपद्यशरणंहारम्॥विमुनःस र्वपापेश्यःप्राप्स्यसेपरमपदम्॥४४॥ यदामहाग्राहगृहीतकातरंसपुष्पित्तेपद्म वनमहादिषम्॥विमाक्षयामासंगजनार्द नोदु-स्वमनाशंसरवोदयंसदा॥४५॥ रंपराणांपरमपवित्रपरेशमीशंसरलोक नायम्॥सरासररर्चितपादपग्रंसनातनं लोकगुरूंनमामि॥१६॥वरंगजस्मरणा विमुक्तिहेतुपुरुषवरंस्ततिदिव्यदेहगीतम् सततमपिपटांतयेतुतेषामभिहितमरणां गनकाकाल्वषापहंस्यान्॥४७॥धर्मदास्प मो. १८ निर्बन्दमूलोवेदस्कंधापुराणशारवायः॥क तुकुसमोमोक्षफलीमधुसूदनपादपोजय ति॥४॥नमोब्रह्मण्यदेवायगोब्राह्मणहि तायच॥जगाइतायक्रष्णायगोविंदायन मोनमः॥४९॥आकाशात्पतिनंतोयंय- थागच्छतिसागरम्॥सर्वदेवनमस्कार के शवप्रतिगच्छति॥५०॥वेदेरामायणेचैव. १८ पुराणेमारतेतथा॥आदीमध्येतथाचांते.
हरिःसर्वत्रगीयते॥५१॥सर्वरत्नमयोमेरुः सर्वाश्वर्यमनमः॥सर्वतीर्थमयीगंगासा र्वदेवमयोहारः॥५२॥गीतासहस्रनामैव स्तवराजोरानुस्मृतिः॥गजेंद्रमोक्षणंचैव पंचरत्नानिमारते॥५३॥ ॥इतिश्रीम महाभारतेशांतिपर्वणिअनुशासनिकेप भीष्मयुधिष्ठिरसंवादेगजेंद्रमोक्षःसमाप्तः॥ श्रीकृष्णार्पणमस्त॥ ॥शसंभवतु श्रीररत॥ ॥श्रीविष्णुःप्रसन्नमस्त n
हापंचरत्मासहितभगवडीता
मिति वैशावरुष्ण १ शके १७८७ कोधन
नामसंवत्सरीछापिलीअसेतदिनेदंपुस्तकं,
समासम्॥ ॥समाप्तयं ग्रंथः॥
YA इतिगजेंद्रमोक्षःसमाप्तः