·No text on this page.

·mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmss श्री विनय pattazafu នាយធq៨៨៥ नमः ॥ ॥श्री शांतिनाथाय नमः ॥ ! प्रशन्तपीगापायोपि-तपागच्छालद्वारश्रीमद्विजयभद्रगरीधरेभ्यो नमः । - आचार्यप्रवरश्रीपावमारि-श्रीचंद्रसारि-श्रीतिलकाचार्यविरचितवृत्तित्रयोपेतम् - 4-30006 ॥ श्रीश्राद्धप्रतिक्रमणसूत्रम् ॥ - सम्पादक सशोधकथ सचारित्रपटापणि-पोमूर्ति-जैनाचार्यश्रीमदिजयमद्रमरिचरशिष्य-पन्यासमवरश्रीमत्सुन्दरपिजयगणिवयंशिष्प-पलरवकृ- पन्यासश्रीचरणविजयगणिशिष्य-हर्षविजयो मुनिः। मा श्रीविनय-भक्ति-मुन्दर-परणग्रन्थमालाकार्यकर्ताशाह केशवलाल कालीदासखेतरवसी-पाटण (गु.) ..पण्ये कि३-१२-० चरण भक्ति ·... .... .... फलफ्रानजनजनमनमनभवन -: श्रीविनय-भक्ति-सुन्दर-चरणग्रन्थमालातो मुद्रितगन्धरत्नानि :- १ श्रीमत्येकबुद्धचरित्रम् ०-१०-० ९ श्रीश्राद्धपतिक्रमणमूत्रं वृत्तित्रयोपेतम् ३-१२-० श्रीद्रव्यसप्ततिका भापान्तर ( भेट) १० श्रीसनत्कुमारचरित्रम् श्रीध्यानशतर्फ सटिकम् ११ श्रीशान्तिनाथनरितम् प्रेसमा ४ श्रीमूलदेवनृपचरित्रम् ०-५-० १२ श्रीविष्णुकुमारचरित्रम ५ श्रीवावीशपरीपह कथा १-०-० १३ श्रीउदयनराजर्षिचरित्रम् श्रीअगडदत्तचरित्रम् ०-६-० १४ श्रीसनत्कुमारचरित्रम् ७ श्रीचित्रप्तम्भूतचरित्रम् १५ श्रीदशाणभद्रचरित्रम् ८ श्रीउत्तराध्ययनमूत्र भाग ?-२... १६ श्रीहेमधातुपारायणम् (श्रीभावविजयोपाध्यायत्तियुक्त) १७ श्रीउत्तराध्ययनमूत्र भा. ३-४ -: प्राप्ति स्थानो:- श्री सरस्वति जैन गांधी जेठालाल सगाळचंद ठे. लक्ष्मी निवास, पांजरापोळ लाइन-मुंबह है. वसावाडो-पाटण (ऊ. गु.) व इदं पुस्तकं जामनगरे सूर्योदयमुद्रणालये मुदितम् । पुस्तक भंडार ·મહિને w निवेदन છે ESSENTS આ સમ્પાદકીય નિવેદન કw અહિંસાની શીવિનવ--સુદર-ચાકથમાતા પિતાના નવીન સંકરણરૂપ શીતવિરણિત શ્રીહતિામણસરની ત્રણ ટીકા ૧૦-૧૧-૧૨ કપ તર્રીકે સમન કરે છે તે પ્રેમ સ્વીકારી લેશે. ટીકા અને ટીકાકાર-પ્રસુતા પર અને આચાર્ય પુરાવોને નાની મોટી ઘણી ટીકા લખી છે તે નીચેની સુચી ઉપરથી જણાશે. ૧ થી તારવરિ (સ. ૧૮ ૧) ૨ ટીપારિ૩ વિનેશ્વર (શ્રીચ ટકા ૫ ૨૦૪ શ્રીવિથરિહરિની મુવિ કીજિનવિસન્નેિ બાય ૬ શીશીચનાસરિક રીતિકાચા ૮ થીરવેનર - શ્રીરત્નપરસરિ (અથNિઠા અને ઝી હકુ ) જિનયર ૨ ( ) નામ ભૂલી જવાયુ છે આ ઉપuld બીપણ ટાઓ હાવાનેસભવ છે કારણકે આચાર્ય શ્રીરનારીશ્વરજી મહારાજ સ્વીય હિતાવની અષામાં લખે છે કે - જિક તુ વિર્ષો કો એ વાક્યથી જ બત કા ઉલેખ કરે છે તેથી તે કઇ? શીલા વરિના કે શનિધિનિી? કે શોધીચદરિની છે કે બીજા તેનો નિર્ણય વિદ્વાન વગેરે કરવાનું સર્ષ અને તે ઉપરાંત ગુજર ભામા પણ અનેક વિદ્વાનોએ બાવાગોધા-રબાઓ લખ્યા છે તેની નોધ અમે અહિં નથી લેતાક અમારી ઈચ્છા ઉપરકન ટીકાઓથી મકની બધી સસ્કૃત ટીકાએ એકી સાથે છપાવવાની હતી અને હજી પણ છે, છતાં હાલમાં બધી ટી સુલભતાથી પ્રાપ્ત ન થવાથી જેટલી મળી શકતેટલીજ-ત્રણ ટીકાઓનું સંપાદન કરેલ છે અને શુદ્ધિ તથા ભાષ્ય પણ સાસુ- લતાએ પ્રગટ થશે તેમજ ન ૧૦ ની ટણ શ્રીસામણાસરિજી મહારાજ તરફથી પ્રગટ થયા સંભવ છે wાહ૧ મીમાયાનાસીકરણ પામે છે ૨ ૧, ૧૧-૧૨ ની પ્ર પુના ન લેજમાં છે, engage ·सम्पादकीय निवेदन માતાતિ- सूत्रे + 8 || સંપાદન કરાયેલ ટીકાઓના ટીકાકાર શ્રીપાચસૂરિ, શ્રીશ્રીચંદ્રસૂરિ, અને શ્રીતિલકાચાર્ય છે. શ્રીપાર્થસૂરિ-સિદ્ધાંતિક યક્ષદેવસૂરિના શિષ્ય હતા અને તેઓએ શ્રીવદિત્તાસૂવની ટીકા શાકે ૮રમાં એટલે વિ. સં. ૫૯ માં રચેલ હેવાથી એને સમય વિકમની દશમી શતાબ્દી ગણી શકાય. તેમજ તેઓશ્રીએ શ્રીસાધુપ્રતિકમણસૂત્રવૃત્તિ પણ રચિ છે. આ સિવાય તેઓશ્રીના સબંધમાં બીજું કાંઈ પણ અમારા જાણવામાં આવ્યું નથી. શ્રીશ્રીચન્દ્રસૂરિ–શ્રીચન્દ્રકુલાંબરભાસ્કરશ્રીશીલભદ્રસૂરિના શિષ્ય શ્રીધનેશ્વરસૂરિના શિષ્ય હતા અને તેમનું નામ સામાન્ય અવસ્થામાં શ્રીપાદેવ હતું. તારા વિનાના વેપાર થાયણ થી મિત્રો અમારે “ફરિ श्रीशीलभद्रसरिशिप्यमुगृहीतनामधेयश्रीमद्धनेश्वररिशिष्यैः सामान्यावस्थापसिद्धपंडितपार्श्वदेवगण्यभिधानविशेषावस्थावाप्तश्रीचन्द्र- રિનામમિ વાર ક્યા વિનામનિશા પાપા ઘાિ વરિષમાણેતિ' ઉકત ટીકા તેમણે સ. ૧૧૬૯ના ફાગણ વદ ૯ ના દિવસે રશિ છે, તે સિવાય પણ અનેક આગમ તથા ગ્રથ ઉપર તેમણે ટીકાઓ રચેલ છે. તેઓશ્રીએ સં. ૧૭૧ માં સ્વગુરૂએ રચેલી સુક્સાથે વિચાર સાર સાધશતક પરની વૃત્તિમાં સહાયતા આપી. સં. ૧૧૭૩ માં શ્રીજિનદાસ મહત્તરની નિશીથચૂણિ પર વિશોદેશક વ્યાખ્યા રચી, શ્રી વિદત્તાસૂવની ૧૫૦ કલેક પ્રમાણ વૃત્તિ (જે આ સાથે છે) સં. ૧૧રર માં, સં.૧૩૨૬ માં શ્રી નંદી ટકા દુર્ગપદ વ્યાખ્યા લખી (પ્રત જેસલમેર ભંડારમાં છે) સં. ૧૨૨૭ શ્રીજિતકલ્પ વૃહત સુવુિં વ્યાખ્યા તથા રીત- ઊંચા રાલાનુણાતા થી રિમિજા હવાતિરે શા મુનિનાનાગિન' ફલીયાવાડે આગલી શેરી તાડ પૂત્ર પિ. નં-૮ પાટણ) સં. ૧૨૨૮ પ્રાનિવલીપર વૃત્તિ અને તે ઉપરાંત ચિત્યવંદનવૃત્તિ, પ્રતિષ્ઠાકપ, સવસિદ્ધાંત વિષમપદ પર્યાય અને ગૃહસ્થ તથા સાધુઓના અનુષ્ઠાનની વિધિને જણાવતી સુખબધા સમાચારી સિદ્ધાંતમાંથી ઉતરી ચણો;]ETERESTEFgI]FTFDFgBUTES ·ખાનપત્તિ सम्पादकीय निवेदन ='TEL SET! पाव वदना-सा गिहत्यसासरावाणविहिपरिसणपरा सिरिसीलभद्रसरि(सिस)घणेसरसूरिसिस्ससिरिदरिसमुदरिया જોયા બા, દાદિ અનેક ૨ ગ્યા છે અને આ ઉપરાત બીજા પણ 2 યારિઓ હેવાને સભવ છે પણ કમાં જિનસમહારની નિશી િ૫૨ વ્યાખ્યા સ ૧૧a માં લખ્યા બાદ સ ૧૨૨૨ માં શ્રી શાહપ્રતિમાની ટીકાનો ઉલ્લેખ મળે છે. તે શ વચલા ૪૯ વરસ ટકા ટાઈમમા તેમાળીએ કલમ હાથ નહી પરી હોય? આટલા બધા થા ઉપર પિતાની સખીની ચલા વનાર આચાર્ય આટ ટાઇમ બેસી રહે તે કોઈપણ રીતે યુક્ત લાગતું જ નથી. તેથી તેમના બીજા પણ અનેક થા અથવા ટીકાએ હાલને સબવ છે ત મેહનલાલ દલીચદ દેશ પોતાના જેને સાહિત્ય સપ્તિ ઇતિહાસમાં એ છે કે શીલતબાહત પસગહર સ્તોત્ર પર ટીકના રચનાર બ્રિજ પાલ દાચ આ હાય (પી.૪૮) પણ પજાવત્યક અને તે પર વૃત્તિ (લખા એલ સ ૧૨૦૩ પ્રત કા વો ન ) ના રચનાર યાદવની આજ હશે ઉપરાત ઉલેખથી તેઓશ્રીને સતા સમય બારમી શતાબદીનો ઉત્તરાઈ અને તેરમીના પૂર્વ ગણી શકાય. તેમજ તેઓથીના જમ જમરથાન માતા પિતા દીક્ષા આદિ કયા રામ અને કયાં થએલ તે સાપના ભાવથી જણાવવું અશકય છે પણ તેમાંથી અસાધારણ શિાન હતા એ સુનિશ્ચિત જ છે મીતિલકાચાયબીલિમના બાબા ના હતાર્યમાં અને તેમાં સેકાના પૂર્વાર્ધમાં થયેલ છે તે એમના જ રચનાના સમયથી સિદ્ધ થાય છે એઓથી થીચોધરીના શિષ્ય શિવમલસરિના શિષ્ય હતા. તથા–લિવિામિ રિતિનિ- सीससेहि। एसासामापारीरहपा सिरि दिलपसूरी: ॥ श्रीसामा० गा०२० ॥ शते द्वादशफाम्दानां गवे विक्रमभूमारिदिया ત્તિ જાતિ વ શ્રીનિવસિ તેમજ એઓશ્રીએ સ ધરક માં થીઆવશ્યક સત્રની યુતિ બનાવી અને શ્રી ચિત્યવદનાવનક પ્રત્યાખ્યાનવૃત્તિ લાવવા- વિપિ મ ર લાવ્યા વિનારિ- ન ·શ્રાહિમતિ- सूत्रे सम्पादकीय निवेदन ;TFTET TET RULESIRE TE TH THE વિત્તિ તારામાં તથા શ્રીદશકાલિકવૃત્તિ તા-gat હું વિષમ વૈ િરિટીઝ અને શ્રીશ્રાવકસામાચારી સવૃત્તિ યથા–બિપા નિ વીર, શ્રાવ વિશુદ્ધિ માયજિત વાયો થાક્યામ સુવયુદ્ધ II તથા પિષધિકગ્રાયશ્ચિત સામાચારી સવૃત્તિ શ્રી પ્રત્યેકબુદ્ધચરિત્ર, ઈત્યાદિક અનેક ગ્રંથે તેમણે રચૂ છે આ આચાર્ય સંબંધી અત્યારે આટલી હકીકત જણાવીશ વિશેષાથીએ અમારા તરફથી સંપાદન થતા ત્રણ ટકાવાલા શ્રીદશવૈકાલિકસૂવમાં જેવું. ટીકાનું પ્રથમપણું–શ્રીવંદિત્તા સૂવની બધી ટીકાઓમાં શ્રીઅલંકદેવસૂરિ (શ્રીઅલંકદેવ દિગંબરાચાર્ય હોય તો)ની ટીકા પ્રથમ સ્થાનમાં આવી શકે, કારણ કે શ્રીઅકલદેવને સત્તા સમય નવમી શતાબ્દીને છે જ્યારે બીજા આચાર્યોમાં શ્રી પાર્શ્વસૂરિનો દશમી સદી અને શ્રીજિનેશ્વરસૂરિને વિ. અગ્યારમી સદી અને શ્રી વિજયસિંહસૂરિ તથા શ્રીજિનદેવસૂરિને બારમી શતાબ્દીને છે; એમ ઉત્તર- ત્તર બીજા ટીકાકારેને ટાઈમ છે માટે શ્રીઅકલંકદેવસૂરિની ટીકાજ પ્રથમ સ્થાનમાં આવી શકે. શ્રીઅકલંકદેવસૂરિના પહેલાની જે કોઈ ટીકા હોય તે તે ટીકા, પણ શ્રીઅકલંકદેવસૂરિ પહેલાંની કેઈ ટીકા હોય એમ અમારા જાણવામાં ન હોવાથી અમાએ શ્રીઅકલંકદેવની ટીકાનેજ પ્રથમ સ્થાન આપ્યું છે. આ ગ્રથના સંપાદનમાં જે જે મહાશયોએ મદદ કરી છે તેઓને અંત:કરણપૂર્વક આભાર માનવામાં આવે છે આ ગ્રંથમાં શ્રીચન્દ્રિ- ચાવૃત્તિની પ્રેસ કેપીનાં છેલ્લાં પચાસેક પેજ ઉપાધ્યાયયજી મહારાજ શ્રીજ બવિ. ગણીશે વાંચી આપવા ઉદારતા જણાવી અને સુધારે ચાર પાંચ જગ્યાએ સુચવ્યું છે તેમજ પૂ. ૫. આગદ્ધારક ગ્રીસાગરાનંદસૂરીશ્વરમહારાજાએ થોડાંક આગલનાં પેજે સુધરાવ્યાં છે, અને ત્યારે જયારે ખલનાએ મને લાગતી ગઈ ત્યારે ત્યારે તે ત્રુટિઓ પરિપાડનાર સાહિત્યરસિક ૫ પા. શાંતમૂર્તિ મુનિ મહારાજ શ્રી પુણ્યવિ. મહારાજ અને આચાર્ય પ્રવર શ્રીમાણેકસાગરજી મહારાજે મારાં સુધારેલાં મુકે તે તેઓશ્રીના જામનગરના ચાતુર્માસમાં એકાદ બે ફરમાનાં જોઈ આપ્યાં છે તે માટે તે બધાને હું અણી છું, | ૬ ·પાદિત હરિ निषेदन પ્રતિ પરિચય-આ પુસ્તકના પાનમા અમે એકદર સાત તેના ઉપયોગ કર્યો છે. બે શ્રીપાર્થસૂરિની ટીકાની તથા બે શ્રીચ કરિના થકાવાલી અને ત્રણ પ્રીતિલકાચાર્યની ટીકવાલી, તેની સત્તાઓ અને તે સા૨ તા ૨,૩૨,૨૦, ૪૦, ખેલ છે પ્રથમની પાંચ પ્રત પાણ સઘવીના પડાના તાડપત્રીય મહારની છે અને તે પ્રતિ ભારના કાર્યકરપટવા પન્નાલાલ છોટાલાલના સૌજન્યથી અમને પ્રાપ્ત થઈ છે અને વ સશક છત હેમચન્દ્રાચાર્ય લાયકારીનો મુનિમ મયાદભાઈ મારફત મળી છે અને તે કામની છે અને બે સત્તક કાગળની પ્રત જામનગર ધર્મશાલાના બહારના કાર્યકર વિહારાજ ટાકરસીભાઈના સુપુત્ર પિટલાલભાઈના સૌજન્યથી મલી છે તે બાહ એ મહાશયે આભાર માનવામાં આવે છે, આ થથના સંપાદનમાં કૌશમાં ( ) જે પાઠ મુક્વામા આવ્યા છે તે અમારા તરફના છે અને જે પાકા અમને અસ બપ લાગ્યા તે [ ] કાટખુણામાં મુકયા છે શ્રી પાર્શ્વસૂરિની પરિભાં રસ કેપીમાં જે પ્રતને ઉપગ કર્યો હતો તેનાજ પાકા રાખ્યા છે અને બીજી પ્રતના પાઠા સારા હોવા છતાં ટિપ્પણમાજ મુક્યા છે તે વાચકવર્ગ તે મુજબ સુધારીને વાંચી લેર ઉપરોક્ત સાત પ્રતિઓના આધાર કાળાપર્વક યોધન કરવા છતાં જે કાંઇ અશુદ્ધિઓ રહી જવા પામી હતી તેનું અલિપત્રક આપવા છતાથ જે અણહિ રહી ગઈ હોય તે વાચક મહા સુધારીને વાંચે એ અતિમ પ્રાથા સાથે વિરમું છે . કે-૧૨ થી હમાનસરિની આરિ ૧a પ્રતિ મહણી માત ના પ્રત પણ પાન પાલેજમાં છે. બેણપ : આચાઈ વ શ્રીમદ્વિજયભાસરીશ્વરના શિષ્ય સહિતનામય ૫ દરવિજયજી- વિ મ સ ૧ અષાઢ વહ ૩ ગણિવરના શિષ્ય પ્રવક્તા ૫ શ્રીચરણવિજયછગણિવરના શિધ્ધાર ભગવો મુનિ વિજય STUTE; SEEEE

·शुद्धिपत्रक
श्यन् (परदारप-
श्रीश्राद्धप्रतिक्रमणसूत्रवृत्तित्रयाणां शोधनपत्रं तत्रापि श्रीपार्श्ववृत्तेः
श्राद्धमति-
অথর शुद्ध
অঙ্গ
অথ
२-१० दण्केन दण्डकेन
१०-१० विरतचा
विरत(ति:चा १२-१२ श्यन् स्व
॥ ८॥
३-१२ दि सामा दिसामा १०-१५ विरविचा
विरति (२)चा
३-१३ टयाका
टीको
११-२ टियं नाणुपेहि- हिय (न पुच्छि. १२-१२ ग्रहाग्रहे
४-९ []
यं संत वले य) नाणुपेहियं
१२-१३ वस्तु
संते वीर्य (नाणुपालिय)
५-३ बाकत्म वात्म
१३-३ वक्ष
संते चले संते
६-१४ निक्खेखो निक्खेवो
वीर्य (रिए)
१३-६ (म)
९-५ अर्थतस्तु अर्थत(स्माभिस्तु ११-८ आया: आया:-कसायाः
१३-८ यस्य
९-८ नेनातिच नेनाति]च
११-१० परात्म परात्म-
१३-१० म्ल
5 ९-१ तथा
तथा (त्र)
१२-१ श्रदानम् श्रद्धा(दत्त)नम्
१४-३ पुन: क
९-१४ सं?
सं २
१२-३ दुक्तं चारित्राऽचा दुक्तं चारित्राचा १४-३ मिति या
१०-४ पृष्टव्यो
१२-८ भेदविरच भेद(दा) विरच १४-४ स्तेन पा
रिहार) स्व
पाहाय]
वास्तु
वक्ष्य
तं
यस्य (त्र)
पुनाक
मितिया
स्तेनपा
एरव्यो
॥ ८॥

·शुद्धिपत्रक भादपति- सूत्रे BiasSETIC । अशुद्ध १४-७ दण मो दामो १६-२ पत्तदि यत्तदि (दो) १४-५ विहीकयाइउ विही कयाइय १६-३ त्यति। रुपति ॥२॥ विसेसा पिसेसो १६-४ ॥२॥ १४-९ योसिरमो घोसिरो १६-८ यदि पत्तदि (दो) १४-१० आहारनपु. भा(महावि)हा १७-९ दर्शनाति वर्शना(ने)ति छिप मि र चच्छिामि | १८-५ दिननियो दिजे नियो १४-११ भदोषिय नहोचिय २१-१० वह थप छ घवषछ १५-३ उपाएह उवापइ(भो) २१-११ वाष २३-३ कथ फर्य (क) श्रदा (दत्तात २३-१ मन्त्र मन्त्रय १५-१३ अत्रका मा- अत: २४-९ णत णत यस्समे स्यमा २५-५ दिमा दिमा २५-५ धमपि धन्य २५-६ ह लोके २९-५ पकाह ३१-३ पाएयाद ३१-७ कावि ३१-१० सयवि ३३-२ तत्रच ३३-८ (जुन) ३६-४ चप (च) ३८-२ राद ३९-६ मयनन्या धामपि]वन्य हलोके पकामु घाटपांद फापि सप(कवि SoyalthELTS १५-५ श्रदात [प] राव (२) मथानान्या ·श्रीचन्द्रीयावृत्तेः श्राद्धपति- सूत्रे शुद्धिपत्रक पृ. पं. ॥ १०॥ नन्व पृ. पं. অযুত্ত १-९ निस्सय निसस्मय १-१२ श्राववस्य श्रावकस्य २-७ सामइयं सामाइयं १३-९ उचित आ उचिताओ १४-२ मिथ्यात्व वे मिथ्यात्व-वे १५-२ मिश्रस्या मिश्रस्यो १५-४ देशे धुदेशे १५-६ यस्य जना यस्वजना १५-११ शेष शेपं १६-१ व तत्रातिते व्रते तत्राति १८-१३ वन्दन वदन अशुद्ध २०-६ योगा योगो २३-१ इन्द्रियरि इन्द्रियैरि २६-१३ मित्यात्वा मिथ्यात्वां २७-६ तपः क्ले तपावले २७-७ वियति विष्यति ३३-२ स्य[तद्विषयत्र- [स्य तद्]वि- तस्य पयत्रतस्य ३४-९ ख्या ख्या: ३५-२ प्युय प्युप ३५-२ शरीरेन्द्रिय शरीरे(रवले)- न्द्रिय অষ্ট ३६-२ सङ्कल्यो सङ्कल्पो(पजो) ४२-४ नयस्यते न्यस्यते ४३-१२ नन्या ४४-८ कञ्चि कथञ्चि ४४-१ काचिद्विपत्युः काचित [वि.] पत्युः ४५-११ अमिन् अस्मिन् ४७-१२ ते [रयादिघृ. ते (यया)वह्या- तादिपुपलञ्जी. दिघृतादिषुप- वसादि] लञ्जिवसादी ४८-१ रणं रणं(णकारणिक:) ॥१०॥ ज ·पू प शूदिपप्रक भादमति- मुझे १८-९ [नत्मतिरूप] वत्सविरुप ४९-१० या की यत्रो-ऽकी ५१-७ तीमामि बीमाभि ५२-१ सापल्या सपत्न्या ५६-७ पापणादि पापाणादि (वि) ५७-१२ वस्तु वास्तु ५७-१४ परिच्छेद्य पारिच्छेच ६०-४ १८ ६०-८ नीया नीया ६२-१४ पदा मतो ६४-१३ सचरण उचरण- ६८-१३ तिचार विपारा अशुद्ध ६९-२ फणिकदि फणिकादि राई ६९-३ पृपुकादि पृथकादि ७४-१ बोहारिका! वोहारिका (10) ६९-११ वित्पा] सा- बराक (तनुत्पा ७४-१० वहि लणपष्टि पचकर्मणा' दफ) सावधक ७४-११-१२ फरि पत्थरि मणा ७५-२ कति फत्यूरि ७०-१ एव खु एवसु ९०-१ पम्पाकार्यम् पम्मा कार्यम् ७१-१ तुहुल-फरणाइ ददुलफरणाइ ९८-६ पपिमा मपि मा ७१-५ रिफज,कथू-रि पड, फत्यू- १००-५ मानसा मनसा रियपूर रिपपूग १००-१२ गुप्लोनी गुप्तीना ७१-७ गारड (7 गा(सकोरड ११०-९ पिय-नि मिपनि ७२-१ (क) ११२-१३ मेत्री मैत्री ७२-११ कुमार-सालहि-कुकड (मकड) य-कुकराइणं सालहिय कुक फ्रज HDo Line

·श्रीतिलकाकार्यवृत्तेः
POS
शुद्धिपत्रक
आदमति-
सूत्रे
पृ. पं.
ए. पं.
अशुद्ध
१-४ श्रीमद ति श्रीमत्ति
२-१० पुनः क पुनाक
३-११ उपयु उ(अनुपयु
५-५ [च (च)
७-६ तुला
तुला-
अशुद्ध शुद्ध
९-७ पश्चा पश्चा
१०-४ नादा नादौ
१०-५
कपू
फ
११-१० शलमति
११-१० गन्त्या गन्या
पृ. पं.
अशुद्ध
१२-५ अइरत्ते
अइरित्तै
१२-१२ स्थानां
स्थानां (न)
१५-५ शंसा म शंसाम
१६-६ तथापीत्यव्या- [तथापीत्यच्या
हत्य
शाले प्र
॥ १२॥

·- । - पादपति- नाम . - ॥ श्रीगान्तिनाथाय नमः॥ श्रीचंद्रीया- । प्रशान्तपीपपायोषि-वपागालङ्कारश्रीमद्विजयभद्रपुरी परेभ्यो नमः । पुचित श्रीचन्द्रकुलाम्बर चन्द्राचार्यवर्यश्रीश्रीचन्द्राचार्यविरचितपत्तियुतम् Sex.श्रीश्राद्धप्रतिक्रमणसूत्रम् - श्रीवर्धमानमानम्य, स्पधा वृत्तिर्विधीयते । सयाद्धमतिमामणसूत्रस्वार्थप्रकाशनी ॥१॥ पाप्यनेफशा सन्ति, चिरन्तन्योऽत्र वृत्तयः । तथापि कष्टगम्यास्ता, इति मे सफला अमः ॥ २॥ इह किल पायकस्यापि पञ्चविधाचारातिचारविशुद्धयर्थ पड्विधावश्यकमहोरात्रमध्येऽवश्य कर्तुमुचित मोक, पदाह- "समणेण सायगण य अपस्स कायस्वयं इवह जम्हा । अतो अहो निस्सय तम्हा आवस्सप नाम ॥ १॥" अनेन अनुयोगवारशानसूत्रेण प्रारकस्याप्यावश्यफविधानमनुज्ञातम्, तथावश्यर्फ सामापिकादिभत्यापपानपर्य- पसान पविध प्रतन्यते। "सामाइयं चउचीसत्यमोथदणं पशिफमणं काउस्सग्गोपचक्खा छब्धिहमापस्स" ति॥१॥ १ इति पदविधावश्यकर्तब्यता भाषषस्य । FOL ·श्राद्धपति- सूत्रे पञ्चविधाचारश्च ज्ञानदर्शनचारिततपोवीर्याचाराख्या, तदतिचारशुद्विश्व यस्य यतो भवति तदेतदुच्यते चिरन्तनसूरि- जश्रीचंद्रीया- कृतगाथाभ्यां, तद्यथा- वंदण चउवीसत्थय सोहइ सुयदसणस्स अइआरं । सामाइय पडिकमणं चारित्तविसोहणं कुणइ ॥२॥ वृत्ति काउस्सग्गो नियमो तवाइयारस्स सोहणं कुणइ । लभइ य अंतरगयं सव्वेसि वीरियायारं ॥३॥ 'यद्वा पञ्चविधाचाराख्याचारो(र आरोपः)ऽपितत्तत्कल्पितार्थदायि(यी)कल्पवृक्षस्ये(क्षा, इदं पड्विधावश्यकमतीव तदुपचयकारित्वेन वर्तते, तदुक्तम्- "पंचविहो आयारो आरोप थाणयं च सामइये । सलिलं चउचीसत्थो, वंदणयं डोहलो होइ ॥४॥ पडिकमणं निदाणं, काउस्सग्गो य घणतिगिच्छा य । नियमं पुण पुप्फफलं, छविहआवाससाहिकमो ॥५॥" तथा- "सावजजोगविरह, उकित्तण गुणवओ य पडिवत्ती । खलियस्स निंदणा वणतिगिच्छ गुणधारणा चेव ॥६॥" इत्येते षड्विधावश्यकस्य यथाक्रम षडाधिकारा विज्ञेयाः। तत्रादौ श्रावकस्य प्रतिक्रमणविधानेऽयं विधिः- गत्वा पौषधशालादौ, स्थापितस्थापनाचार्याऽग्रतः साधूपाश्रये साध्वादिसमीपे वा मुखवस्त्रिका प्रत्युपेक्ष्य सामायिक- ग्रहणमक्रियया सामायिक कृत्या चैत्यवन्दनं गुर्वा दिवन्दनं च विधाय तदन्ते मिथ्यादुष्कृतं कृत्वा ऊचीभूय सामायि- कदण्डकआलोचनादण्डकपूर्वककायोत्सर्गदण्डकोचारणपूर्वक दिवसातिचारपरिज्ञानाय कायोत्सर्ग करोति, तत्र च ॥ २ ॥ १ इत्यावश्यक, पथभिः पञ्चविधाचारशुद्धिर्दर्शिता ॥ - - ST ·भादमति- "नाणम्मि देसणम्मिय" इत्यादिगावाटफोकज्ञानावतिचारान देवसिकान विचिन्त्य 'नमो अरिहताण' ति भणन् पतुर्विशतिस्तव पठित्योपविण मुम्पत्रिका विधिषद प्रत्युपेक्ष्य वादशावर्तपन्दन दानपूर्वकं यासिकानतिधारान बीवीपा- गुरोरता आलोच्योपविश्य विधियत् कृतालिमुदा सोपयोग आदी पक्षपरमेष्ठिनमस्कारभुधार्य सामापिकदण्डक प्रमण्य 'इमि पडिफमिउ जो मे देवसिओ अइयारो फओ' इत्यादिदण्डफसूत्र चोधार्य "यदि सच्चसिद्ध इत्यादि आवफमतिक्रमणगोचर सूत्र पठति 'आलोयणा पाहुविदा इत्यादिगायापर्यवसानं यावत्, तब तेपामेवातिचाराणा स्मृतिपिस्सताना भावनया प्रत्येक निन्दा, तवयमभ्युत्थान दण्डकेनाम्युत्थितो पन्दनकरणपूर्षक गुर्यादीन क्षमपित्या समर्पणापन्दनं कृत्वा आचार्यादिक्षामणार्थप्रतिपद्धगाथाश्रयसामायिफ दण्डक-कायोत्सर्गदण्डफपठनपूर्व चारितातिधा- रपिशुद्धये कायोत्सर्ग फरोमि । तलसायिशतिस्तवयय पक्षाशाच्च्वासप्रमाण चिन्तयित्था, 'नमो अरिदताण' ति भणन, पारयिस्या तीर्थकृतां नामोस्कीर्तन नमस्करणप्रतिपई चतुपिशतिस्तवं पठित्या तदन्ते सम्यग्दर्शनातिचारपि. शुद्ध सर्वोफेऽगाईघेत्यानां पन्दनादिभरपर्य कायोत्सर्ग फरोति, तस्ववैकमेय पञ्चपिंशत्युच्छ्यासममाण चिन्त- यित्या, नमस्कारेण पारयित्वा, श्रुतज्ञानस्तव शुतातिधारविशुद्धिनिमिस पटिस्वाऽन्ते शुतस्य भगवतः करोमि कायो- रसगै पन्दनाविप्रत्यय भानान्तरोक्तममाण कायोत्सगै करोति, माग्यत् पारपित्या, सर्पशुभानधानफलमूतानां सिद्धानां भावनासार स्तुतित्रयमुचारपति, साम्प्रतं शेषमप्याचार्य परम्परागत भणित्वा तदेव्याः श्रुतवृत्यर्थमन्यासांच २बदनसार तत्सत्यक पदामि मीणे बन्चीसमितिपशगवण्वकपरण नमस्क स१॥ ५ मुतगुरुपर्ष १ ॥

·. श्राद्धपति- सूत्रे श्रीचंद्रीया- त्तिः ॥ ४ ॥ क्षेत्रदेव्यादीनामनुकूलनेन धर्मविधिविघ्नप्रशमनाय कायोत्सर्गान करोति, स्तुतीस्तु शृणोति ददाति वा, पञ्चमङ्गलं पठित्वा सन्दसकममार्जनपुरस्सरमुपविश्य मुखवस्त्रिका प्रत्युपेक्ष्य समाप्तिवन्दनं कृत्वा "इच्छामोऽणुसहि" ति भणि- त्वोपविशति, ततो गुरुस्तुतिग्रहणे कृते भूमिकृतजानुमङ्गलार्थ वर्तमानतीर्थाधिपतिस्तुतित्रयं वर्द्धमान खरच्छन्दो यां पठति, मणिपातदण्डकादि च सर्व सामाचार्यागतं करोति, इलयं दैवसिकप्रतिक्रमणविधिः । रात्रिकोऽप्ययमेव, नवरं चारित्रविशुद्धयर्थ मथमः कायोत्सर्गः पञ्चविंशत्युच्छ्वासप्रमाणः क्रियते, द्वितीयस्तु तावदुच्छ्वासमान एव दर्शनशु- द्धये विधीयते, तृतीयस्तु श्रुतातिचारशुद्धये विधेयः, नवरं तृतीये निशाऽतिचारं चिन्तयित्वा पूर्ववत् पारयित्या सिद्ध- स्तुतिं च विधाय सन्दंसकप्रमार्जनपुरस्सरमुपविश्य प्रत्युपेक्ष्य मुखवस्त्रिका वन्दनं दत्त्वा आलोचनसूलपठनक्षामणादिकं पूर्ववत् कृत्वा आचार्यादिसङ्घसर्वजीवक्षामणाप्रतिवद्धार्थ गाथात्रयं भावनासारं पठित्वा तपआचारातिचारविशुद्ध यथै चरमतीर्थकरतीर्थतपोभूम्याः पाण्मासिकायाः समारभ्य एकदिनादिहान्या तावन्नयति यावयेन कृतेन गुरुनियुक्तखा- ध्यायादिप्रयोजनहानिर्नोपजायते, तावन्मात्र एव सन्तिष्ठते प्रतिपन्नप्रतिमोऽन्यो वा यथाशक्तिमान, अतो जघन्येनापि नमस्कारसहितं प्रतिपद्य तदेव विधिषद्गुरुसाक्षिकं प्रत्याख्याति, तदनूपविश्य स्तुत्यादिके. पूर्ववत् कृते चैत्यवन्दने च विहिते रात्रिकप्रतिक्रमणसमाप्तिर्भवति । प्रदर्शितः श्रावकप्रतिक्रमणविधिः । साम्प्रतं सूत्रं व्याख्यानतः किन्नित् प्रतिपाद्यते । तत्र चतुर्विशतिस्तव-वन्दन- १ मन्दसक° सं२ ॥

·भादमति- वे कायोत्सर्ग प्रन्यामपानसूत्राणि साधुभिः समानत्वाद् आवश्यकपद्रष्टव्यानि' अम्माभिः परिवघृतानि च, सामायिक- सूत्र मतिमामणमूतयोमा देशपिरति सर्वविरतिविपपयोर्षिशेपोऽस्ति स पर पकुमुचिता, तद गृहिणां सामायिक- श्रीचंद्रीया- iOTOROLIC "करेमि भंते सामाइर्य सायज जोग पचपावामि जावनियम पनुयासामि दुषिहं तिविहेणं,मणेण वापार कापेण न करेमि न कारमि, तस्समता पडिकमामि निंदामि गरहामि अप्पाण योसिरामि" ॥ अस्य म व्याण्याक्रमः संहितादिभेदतो भवति, तत्रास्वलितपदोधारण संहिता, सा प्रदर्शितव, पदविभागस्वयम्- "करोमि भवन्त ! सामायिक सापय योग प्रत्याख्यामि यापनियम पर्युपासे विविध त्रिविधेन, मनसा वाया कापेन न करोमि न कारयामि, तस्य भदन्त! प्रतिकामामि निन्दामि गहामि आत्मानं व्युत्सृजामि" इति पदानि, सामा- यिक करोमीति क्रिया, फरोमि-विदधामि मतिपये इतिपायन 'भदन्त इति भदन्त:-कल्याणा सुखावहस भयस्य साविषस्याप्यन्त:-विनाशो यमायतीति भयान्तो था, इदं गुरोरामन्त्रणम्, एतच गुर्षनुज्ञात सर्वमेव कार्यमिति निदर्शनपर, समानां-ज्ञानादीनामाया समापा समाये भव सामायिकम् । पतच विविध, सर्वसावधपोगमत्याम्पान- रूपं देशसापण्योगमत्याख्यानरूपं च, यतो न भाषफस्पानुमतेः सर्वत्र निषेषोऽस्ति, किन्तु सार्धपञ्चविंशतिजनपदो- पलक्षितभरतमध्यमक्षेत्रे सम्भवसन्यवहारपशेनानुमतेरागतिसम्भवात् तदन्यक्षेत्रान्तरे तनियमोऽपि युज्यते प्रति- १ व्यानि म भस्माभि पूपितानि ॥२ मध्यसक्षेत्र ३॥

·+++ थाद्धपति- सूत्रे श्रीचंद्रीया- वृत्तिः नाममनमनमनमनमनमनमनमतान! नियनं वा वस्त्याश्रित्य, यथा-खगम्भूरमणमत्स्यादिवधविपये इत्यवधार्याह-'सायचं योगं प्रत्याख्यामि' अवयं- गडं पापमित्यर्थी, सहावदोन यः स सावदास्तं 'योग' व्यापारं काय-मनो-वायूपं प्रत्याचक्षे' निषेधयामि न करोमीति तात्पर्यम् । यावजीवाल्पकालभेदानिपेयोऽपि विधेति ज्ञात्वाह-'यावनियमं पर्युगासे' यावत्प्रमाणं कालं व्रते तिष्ठा- मीति, बतावस्थानकालश्च जघन्येनापि किल मुहर्तः, प्रत्याग्यानं च श्रावकस्य विविध विविधेनेत्यादि तावनावमकार- मुक्तं, तेषां वितीयं प्रकारमाश्रित्याह-विविधं त्रिविधेन इति, अयमपि भगकत्रिभेदः, अतो नियमनायाद-मनसा वाचा कायेन न करोमि स्वयं न कारयाम्यन्यै प्रथमभेदेनैवेत्यर्थः । तेन वर्तमानसावद्ययोगविरतिरक्ता। अतीतोऽपि सावधयोगोऽप्रत्याख्यातः कर्मबन्धायेति कृत्वा तस्याप्यपि शब्दलोपाद् भदन्त! प्रतिकामामि निन्दामि गहर्हामि एते चातीतप्रत्याख्यानविषया अत्रैवं योज्यन्ते, पाठी वितीयार्थे कृत्या तमतीतसावधयोग प्रत्याख्यामि-प्रतिक्रमणनि- न्दनगहाँभिरनुगच्छन्तं निषेधयामिर धारयामि इति यावत् । तत्र प्रतिक्रमण-मनसा भावसारं मिथ्यादुष्कृतकरणं, निन्दा-तथैवात्मसाक्षिकी वा क्रियेति, गहीं गुरुमाक्षिकीति एवं चातीतो योगो निन्दाविषयः, 'अईयं निंदामि' इति वचनात्, भविष्यन्तमपि योग "अप्पाण" ति पदे वितीयां तृतीयाः कृत्या आत्मना न्युत्मृजामि । आत्मनेति कोऽर्थः? निजाध्यवसायेन न यलाभियोगादिना । एतमान्येषामपि चैत्यवन्दनसामायिकादीनां शुभकर्तव्यानां निदर्शनपरम् । यतः सहजपरिणामकृतान्येवातिनिर्जरालाभहेतृनि भवन्ति नान्यथा | विविध संरम्भसमारम्भारम्भरूपं योगं १ निषेधामि सं.२॥ २ निषेधामि संर ।। निफनफनफनफनफनफनमल ॥

·धारमति- पलपलभजनमा संवेगप्रापण्यादतिस्पगमप्युद्गर्श मजामि-स्यजामि, व्युस्मृजामि-परित्यजामि, व्युत्सर्जन प प्रत्याख्यान, तदना- गतविषयमप्युक्तम्, 'अणाग पचक्यामि' पचनात् । पय पातीतानागतवर्तमानसायययोगविरता आवको देवा-श्रीचद्रीया. नामपि पूज्यो यतिवघोपमीयते । उसष- पुतिः "सामाइयम्मि उ फर, समणो इव सावओ वह जम्हा | साण फारणेण, पाहुसो सामाइये कुजा ॥७॥" तथा- "मामायिक गुणानामाधार खमिव सर्वभाषानाम् । न हि सामायिकहीनावरणाविगुणान्धिता येन ॥ ८॥" "तस्माजगाद भगयान, सामायिकमेव निरुपमोपापम् । शारीरमानसानेकदारानाशस्य मोक्षस्य ॥ १॥" समान्युपेतसम्पपस्योऽशुवतादिनाषकधर्मपरो विशिष्टसंवेगापर्थ प्रतिदिन यातिभ्यः परमां सामाधारी शृणो. सीति पावकः। तदुक्तम्- "सपत्तदसणाई, पइदियह जहजणा सुणेई । सामायारिं परम, जो ग्यल ते सावग विति ॥१०॥" निरुक्ताया श्रावफशन्दापी, सयपा- "श्रद्धालता प्राति जिनेन्द्रशासने, धनानि पानेषु पपत्यनारतम् । किरत्पपुण्यानि सुसाधुसेयनादतोऽपि त भाषकमाइमरामा ॥ ११ ॥ प्रदर्शिता गृहिसामायिकसूत्रध्यापया । सामाषिकसूत्रपाठाय पदित्त सबसिद्धे' इत्यादिवप्रव्याख्याया ॥ अवसर नपरमन्त्र केचित् 'इच्णमि पडिकमि जो मे देवसिमो अईयारो को' इत्यादि कायोत्सर्गदण्डकपठन- तन HILL ·. याद्धपति- मूत्र श्रीनंद्रीया- तिः फलफनफाननननननातावान पूर्वकं वदित्तु सम्वसिद्धे' इत्यादिननं पठति । अन्ये कायोत्सर्गदण्डकपा निनैव सूत्रमुगरन्ति । दण्डका पन्दन- कमत्रच्यागयानन्तरं व्याख्यातस्तन पवावधार्यः । साम्प्रनं प्रकृतगहितिकमणमनन्यायाया अवसरातचेदं मत्रम्- वंदित्तु सवसिद्धे, धम्मायरिग य सवसाहू य । इच्छामि पडिकमिङ, सावगधम्माइयारस्स ॥ १ ॥ इदं चास्वलितादिगुणोपेतं पठनीय, प्रतिक्रमणस्य च कर्मक्षगहेतुत्येन श्रेयोभूनलम् । "श्रेयांसि यविज्ञानि, भवन्नि महतामपि ।" इति मतीतम् । अतोऽनेन गाथासप्रेण भावमगलं पनिझमणं प्रतिकामकः प्रतिक्रमितव्यं न चतुष्पमुक्तम् । तत्रा- चगाधान विनविनायकोपशमनाय भावमालमुक्तम्, तृतीयपादेन प्रतिक्रमणं चतुर्थेन शेप यमिति । नत्र दहिन्द- वक्षितद्रव्यादिमालान्तरस्यानैकान्तिकन्यादनात्यन्तिकत्वाच भावमलस्प च तविपरीतनयाभिलषितासाभनसमर्थ- त्वेन पूज्यत्वातावमगलस्थापि तपःप्रभृतिभेदाभिन्नत्येनानेकविधत्वेऽपि परमेठिपञ्चकनमस्काररूपविशेपेणोपादेयमत इह गाधापूर्वार्धन मद्गलार्थमईसिद्धादीन नमस्करोति, उत्तरार्धेन त्वभिधेगादिवयमपि सत्रयति । तत्र आवकर्मा- तियारप्रतिक्रमणमभिधेयम्, अभिधानाभिधेयसम्बन्धोऽनन्तरपरम्परभेदभिन्न प्रयोजनं च स्वत एव ज्ञेग, पन्द्रा पवि- धावश्यकरूपं शास्त्रमिदं शाने चादिमध्यावसाने माल शास्त्रकाराः कुर्वन्ति शिष्टसमाचाराचरणाय गाभिषेपसम्प- न्ययोजनानि च, इति एतदनया गाधयाऽभिहितं तदुक्तम्- "आदौ मध्येऽवसाने च, शाने मालमिष्यते । आदी पथनमस्कारः, प्रत्याख्यानं तपोऽन्तिमम् ।। १२ ।।" ALSTERDancergame ।

·भादपति- HD RESH . पन्दित्वा सर्वसिद्धानिपानि मप्पेस्प मालम् । अस्य प्याल्पा कृता सबि सहितादिविधानतः ॥ १३ ॥ संहिता च पदं नैव, पदार्पः पदविग्रहःपालमा प्रत्यवस्थान, व्याख्या सन्त्रस्य पइविधा ॥ १४ ॥ तत्र पन्वित्या सायादीन प्रतिक्रमितुमिच्छामीतिसण्टकर। अवयवार्थस्स्वयम-समिहितव्यपहितदेशकालस्वभाष- विप्रष्टसूक्ष्मपावरपायाभ्यास्मिकसकलपदार्थसार्थसाक्षात्करणदक्षकेवलज्ञानदर्शनतः सर्व पायाभ्यन्तरादिरूपं पस्तु विवन्तीति सार्वा-अन्तिः । नमस्करणीयता पा भीमभषगहनभ्रमणमीतभूतानामनुपमानन्दरूपपरमपदारपथप्रद- शकत्वेन परमोपकारित्वात् । सिंत-बदमाष्टमकार कर्मेन्मने मात-घर जाज्वल्यमानशामध्यानानलेन पैरते निम्तषि- धिना सिद्धा, गया 'पिधु गत्याम्' इति वचनान सेघन्ति स्मापुनरावृत्या नितिपुरीमगच्छन, अथया 'पिY सराद्धी' इति घचनात् सिद्धपन्ति स्म-निष्ठितार्था भवन्ति स्म, अश्या 'पिशाले मारपे(च)ति वचनात सेपन्ति स्म शासितारोग्भयन माल्यल्पता पानुभवन्ति स्मेति सिद्धाः । अपवा सिद्धा:-निरपा अपर्यवसितस्थितिकरवाद प्रख्याता पा भव्पैरुपलब्धगुणसन्दोहत्वात् । आइप- मात सितं येन पुराणकर्म, यो पागतो निवृतिसौधमूर्ति। स्पातोऽनुशास्ता परिनिष्ठितो गा (तार्थो) सोऽस्तु सिद्धा कृतमालो मे ॥१५॥ नमस्करणीपता चेपामविप्रणाशिज्ञान-सुख-धीपादिगुणयुक्ततया स्थविषयप्रमोदमकपोत्पादनेन भम्पानामतीयो- पकारहेतुस्यात् । ततय साथि सिद्धायनि बन्थे सार्वसिद्धाः । साान सिद्धांम पन्दित्वेति योगा, अन्न व 'यदि ·श्राद्धमति- श्रीचंद्रीया- वृत्तिः ॥१०॥ अभिवादन-स्तुत्योः' इति अर्थद्वयाभिधायी धातुः, अत्राभिवादनं कायेन प्रणतिः, स्तुतिश्च वाचा अनयोश्च मनःपूर्वक- त्वात् विधाऽपि नमस्कारः कृतो भवति । यद्वा सर्वे च ते सिद्धाश्च सर्वसिद्धाः, अत्र सर्वग्रहणं तीर्थातीर्थानन्तरपरम्प- रादिसिद्धत्वप्रतिपादकम्, अर्हतामपि दीक्षासमये सिद्धनमस्कारकरणाव ज्ञानोत्पत्तौ च सिद्धतुल्यज्ञानत्वात् सिद्धन- हणेनैव तद्ग्रहणमपि ज्ञेयम् । यद्वा सर्व साध्यं सिद्धं येषां ते सर्वसिद्धाः। अर्हन्तः सिद्धाश्चोच्यन्ते तान् वन्दित्वेति सम्बन्धः । आचर्यन्ते मर्यादावृत्तितया सेव्यन्त इत्याचार्याः, चरेराङि गुरावर्थ घ्यणि रूपम् । साधावर्थे ये वा आचारे पञ्चप्रकारे साधव इत्याचार्याः । धर्मः श्रुत-चारित्रभेदादिभेदः तत्राद्यः स्वाध्यायो द्वितीयस्तु श्रावकस्थाणुवतादिद्वाद- शपकारः तस्याचार्यास्तद्ग्राहयितारः, धर्मदातारो वाऽऽचार्या धर्माचार्याः तान्, एतेनासन्नभव्यस्यैतेषु भवति बहुमानो न दीर्घसंसारिणः । वर्तमानोपकारित्वेन च तेषु बहुमानवन्दनपूजाकरणानि' वि(प्र)साधकानि भवन्तीत्युक्तं भवति । चकाराद् उपाध्यायग्रहः । तत्रोपेत्याधीयते सूत्रमेभ्य इत्युपाध्यायाः तांश्च वन्दित्वा, साधयन्ति निर्वाणसाधकान् योगानिति साधवः, ते च प्रमत्तादयः पुलाकादयो जिनकल्पिक-प्रतिमाकल्पिक-यथालन्दकल्पिक-परिहारविशुद्धिक-स्थ- विरकल्पिक-स्थितकल्पिक-स्थितास्थितकल्पिक-कल्पातीतभेदा (वा) सर्वे च ते-सामायिकादिविशेषणाः साधवश्चेति सर्वसाधवः । अन्ये तु सार्वस्य साधवः सार्वसाधवोऽर्हत्सम्बन्धिनो भावसाधव इत्याचक्षते, अर्थस्तु प्राचीन एवं । तान्, चकारात् स्वमनोज्ञ-प्रवर्ति स्थविर-गणावच्छेदिकादि साधुग्रहः । तत्र स्वस्य मनोज्ञाः समानसामाचारीकतया- १ पूनाकरणानि विघ्नसाधकानि सं १ ॥ २ यच्छे(द)कादि सं२॥ ३ समानसमाचारी० सं२ ॥ ॥१०॥ .

·थाइमति- गने , समानROHHHHORE ऽभिषिता' स्थमनोज्ञा । यदि' या सह मनोज्ञानादिभिर्वर्तन्ते इति ममनोज्ञा गुफसम्भोगिकाः साधव इत्यर्थः । प्रवर्तयति साधूनाचार्योंपदिष्टेषु वैयाश्यानियिति प्रवती मवर्तिव्यापारितान् साधन संयमयोगेपुसीवतः स्थिरीकरो-श्रीचंद्रीया- तीति स्थविरः । गणस्य गच्यन्यावच्छेदो विभागोऽशोऽस्यास्तीति गणावरछेदी, यो हिगाशं गृहीत्यगोपष्टम्भा यैवोपधिमार्गणादिनिमित्त विहरति स गणावरच्छेदिक । एघ नपानमस्कारो विजितविनविनायक प्रतिक्रामको पन्दित्येति पूर्वकालोक्तत्वात् तस्योत्तरमिया सव्यपेक्षस्थादुरक्रिया पचनेनोचारयति-"इच्छामि पडिफमि "ति 'इमामि' अभिलपामि अभिलापन प्रशस्ताऽप्रशस्तभेदतो विधा, तत्राऽप्रशस्तो विपयोपभोगद्रव्योपार्जनाचने- कविधस्तमयागेन प्रशस्तनिदर्शनायाह 'सायगधम्माईयारस्स' इति जातावेकचनम्, पचम्प पष्ठी । ततः श्रावकस्य प्रतिपक्षसम्यस्त्वस्य यतिगृहिसामाचारीश्रवणपरस्य धर्म:-ज्ञानदर्शनमूलाणुव्रतगुणवतशिक्षावतादिरूपस्तस्य सर्वस्पये अतीचाराधक्ष्यमाणास्तम्या प्रतिक्रमितु'च्यावरितुइच्छामीति सम्बन्धाराव्यावर्तनार्थस्यात् मतिफमणशब्दस्य यदाह- स्वस्थानाद् यत् परस्थान, प्रमादस्य पशाद् गतः । तत्रैव फमणे भूया, प्रतिक्रमणमुच्यते ॥ १६ ॥ तन्त्र स्वस्थानाद्-प्रतात् परस्थाने-अतिनारे। 'न समापरियव्य'ति वचनात् कपत्रिदता समिति । यदि या 'इच्छामि अमिलपामि प्रतिक्रमितुं प्रतिपदोचारणेन मिथ्यावुष्कृतं दातु "सावगधम्माईयारस्स" इति प्राकृतत्वात् कर्मणि पष्ठी। आवकधर्मातिचारान् प्रतिक्रमितु' मिथ्यावुकृतेन विशोधयितुमिरणमीति भास प्रतिप्रमणेनाशुद्धरतिचारस्पेयार- ॥११॥ १ या सर॥२ पच्छेरक पर। HELL

·श्राद्धपति-
मूत्रे
श्रीनंद्रीया.
उत्तिः
॥ १२॥
HOMDEFEREsindhya
यतिधर्माऽनङ्गीमतेः आवकार्मस्योक्तं, धर्मग्रहणं पापेऽतिनागभानाद, इलाकटोनादी श्रावकधर्माननिनारत्तायु.
पगमान्न तत् प्रतिक्रमणमिल्लाचष्टे । अनि प्रथमगाथामृत्रार्थः ॥ १॥ अशुना गम्पियं प्रतिक्रमण नदार-
जो मे वयाइयारो, नाणे तह दसणे चरित्ते य । मुहुमो य बायरो वा, तं निंदे तं । गरिहामि ॥ २ ॥
व्या---'ग' इत्यविज्ञाता, विज्ञातम्य तनुचिततपोवियत्यान् 'मे' इति मम इत्यनेन स्थानमालभोल्गजी-
वानामन्यकनातिचाराशुद्धि जाएगति । प्रतम्-अणुवतादिकं तवातिनार:--अनिचरण मलिनता। तेऽतिगार इति
याच्ये समासभाजिपर्दन व्रतेव्रतयोर्वतेप्यतिचारो-मलिनीकरणमिति झापपत्रकाशितोऽपि मनिकामीति जापगतीति।
तथेति यथैकादिवतस्तथाऽग्रहीतवतो ज्ञानादावतिगारं पतिफामतीति वाशनार्थो न पुनरगहीतबनः प्रतिकामत्येव ।
न तदतिचारानुपपतेस्तद्गारणस्य वैयोदिति वाच्यम्, आगण्डमनोनारणेन माफल्यावदोषः, गया भगवतीयोग-
वाहिनां गृहस्थसंस्पृष्टपदमतीय प्रक्षितपदपारिष्टापनिकादिपदानामुगारणमनदमानामपि फिगते भग्गणमत्रोचारण-
तया, यया योगारादिगतानां साधूनामवश्यायाममावेऽपीयादि प्रति प्रतिक्रमणेऽवश्यापादिपदोगारणमलण्डमप्रतपा
विधीयते, एवं प्रातेऽगृहीतवतोऽपि मतिकामन तातिनागनुपारयन दोपवानिति तदुक्तम्-
उमाराईसु पया, ओसा उसिंग पणग दग मही। किं पुण भणति साह, भोसाईणं अभावे वि॥ १७॥
जह भगवडजोगीणं, गिहत्यसंमठमाइ किं मुरां । पारिद्वापणिगं पिन दिखाई तेमि पनाई ॥१८॥
'ज्ञाने' श्रुते तत्रैव कालानिमममम्मवात् । ज्ञाने पनयिये वा तमिनरूपणादिना योऽतिनामः, 'दर्शने' सम्य-
loolifil404fmymi objóf0404405!
॥ १२ ॥

·थादपति- सूत्रे មច្រកភ្នំក្5®ក១ចគេ ये पार्दर्शनरूपे या योतिगर, ज्ञानाररणाराष्टविधफर्नचयरिकीकरणाचरिन तर सामायिकादिपत्रपिधे चरित्र ममितियतिम्पे पायोऽनिचार, भकारो मागतानामिय ज्ञानादिप्रयस्य युगपानलामतामाह, इडादौ यतातिगारोप-बधीनद्रीया- न्याम. 'ज्ञानस्य फल विरतिरिति ज्ञापनार्थम् । विरतिषिययकरुपायोदये ज्ञानमज्ञानमेव यवाह- दृषि तमानमेय न भाति, गाभिनुदिते विभाति रागगण' | तमसः फुतोऽस्ति शक्तिदिनारकिरणाग्रतः स्थातुम् ।।१९।। प्रेमायन्तो हि फलान्येपिणो भवन्ति, विज्ञानफलास्तदुपागान्वेपिण इति प्रतज्ञानक्रमः । ज्ञातस्यैव प्रदानगोचर- स्यात् सानु धमणे इत्युकम, समित्याचारमकचारिसस सम्पादृष्टेरप्याश्यावरणीयस्वदर्शनार्थ प्रसादेन पाया- रित्र ग्रहणम्, सत्सु हिवतेयु सस्यभूतेषु पृतिरूप समित्यादिचारिन युक्तम् । ननूपहास्यमिद, हलशकतादिप्रम- सोऽपिसमित्यतिनारानालोचपति । नोपहास्य, तस्य निर्वाहोपायान्तराभावात् तत्र प्रत्तिः ईसमित्यादिप्रस्थापि न सचेतस किमपि हीपन इति ससारोमिनस्य तथा प्रवृत्तिः । सूक्ष्मः' अनाभोगानुपलक्ष्या पादर' चित आमोगात् मुपलक्ष्यः । ननु यः सूक्ष्मोऽतिगारो आत्मनाऽपि न ज्ञायते किं तस्य प्रतिफमणेन? नेव, गायतिचारो- ऽस्ति ततो विशुदधति अब त नास्ति तथापि चारित्रस्य शुद्धिर्यिशुदतरा भवति, अतोऽज्ञायमानेष्वप्यतिनारेगु फर्ता प्रतिप्रमणम् । या शब्दो समुचपे पत्तदोनित्याभिसम्यन्याद् यो प्रतिनो यतातिचारस्तमुपयोगशन्यमाचरित- माभोगतो या ममित्यादिषु ममाद गत 'त' मनसा हा दुहु फयम्' इत्यादि पश्चातापेन निन्दामि, कारान्मिध्यातु- ॥१३॥ 1°णारित्रपदणम ॥

·पादपति-
मूत्र
श्रीचंदीग:-
चिः
॥१४॥
मानानानन
कृतं च दामि । संवेगपहलनया उदशं मया कृतं' पनि गुरुगमीपे गहामि । गा विनिन्दने' चुगदी विभापिते.
नन्तः परस्मैपदी तस्यागं प्रयोगा, भौवादिकस्य तु "गई गल्द हरमने (त्मागाम)" उत्यामने दिनो गई इति प्रयोगः।
तेन तमेव 'गई' पश्चात्तापानुगतो वाग्भिगुरोनिहगामि, नया अबनिनो जानादिष्यतिगारो गस्नं, नमागत नचित
तपोऽपि प्रनिगये । तं मःम वादरं न गर्ने, पादपीयं शुद्धातीति भार प्रति गाथार्थः ॥२॥ प्रागशोऽन्यनतानि-
पारा अपि परिग्रहात प्रादुर्भवन्ति अतस्तविपरप्रतिक्रमणाग, या देशविग्तेवनिगदर्शनार्थमकम्मात् परिग्राहातिना-
रप्रतिक्रमणमेवादाबाद-
दुविहे परिग्गहम्मी, सावजे बहुविहे य आरंभे । कागवणे य करणे, पडिकमे देसियं सव्वं ॥३॥
व्या-याजाग्गलरभेदाद् 'विविधे' ग्रिपकारे नत्र धन-धान्य क्षेत्र बाम्नु-मय-सुवर्ण-चतुपद-विपद-कुपितभेदेन
नवधा पालापरिग्रहः। मिथ्याल वेदनिक-हास्यादिपक कपागचतुष्कोदनशनुदेशविशेऽगन्तर: गन्तरस्याना-
भोगादतिमान्तस्य परिग्रहपरित्यागे तथा च तत्प्रतिक्रमणमुक्तं गया-
मिच्छत्तपदिकमणं, तहेब अमंजमे ग पठिामणे | कमायाण परिणामणे, गोगाण ग अपमत्यागं ॥ २०॥
यायस्य भूमिकानुचिस्यानाभोगादतिरिक्तस्य या पशादयविज्ञानपरिग्रहणे विजातस्य नपोचिषगल्यान् । याये
परिग्रहेऽवश्यम्भाविनः प्राणिवधादयः तथापि पारोष्टादिए मत्सु तानिनो जीयोपमर्द, नादिभिनितधलाय-
नतः परस्म मं.२ ॥ ३ वालस्य परिसर ॥
CMOTailam0050SENTED
॥१४॥

·निनाव नान्मृपा, शुल्कादिभशाददरी,गयादिपु सण्डादिप्रेपणा मैथुन, सकापेनापि ब्रह्मचर्य दुष्परिपाल तदपिकश्चित् पालयन को हि परानग्रमणि प्रवर्तीय)तीति परिग्रहात् सर्पवतातिचारसम्भवः । पदामिनस्याभयान्तर्गतस्यादिपिधेसथित्ता-निधीपदीया- चितरूपे परिगृहात इति परिग्रह तय 'परिग्रहे खीहतवस्तुनि, भूया कीडशे? आरम्भः पृथिव्यादिफायोपघातरूप चिः स्तद्धेतुत्वान् परिग्रहोऽप्यारम्भा सस चैत्यभयनसहयात्सल्पाशुदेशेनारम्भे माणातिपातादिरूपे सत्यापि न तस्य प्रतिमा मणमतः सायचे इलाह, कुटुम्पान सपापे इत्यर्थः । किथित् तथाविध पाप पिना गृहिणो निर्याहामायादतो विशे- पितमाह-पाहुषिधे निशकतया अनेकमकारे भर्मेन्द्रिगस्य जनागर्थ विना यहुपापरूपाऽनर्थदण्डप्रवर्तनरूपे यत उत्तम्- अडेण तं न पंधर, जमणद्वेणं तु पंधए जीयो । अढे कालाईया, नियामगा न उ अणवाए ॥ २१ ॥ एवं बिरूपे परिग्रहे सापये पहुविधे आरम्भजे प योऽतिनारो जाता, कय? तत्रानुमतेरप्रतिषेधाविविध विवि- धेनोत्कृष्टतो मतमुपासकानामत आह-"कारायणे" विधापनेन्यरूपदेशदानादिना, 'करणे म्वयं निर्पर्सने एतस्मिन् किं' 'देशिक' देशावमसिचार प्रतिमामामि सर्वमिति, पफारात् तदुचिते सपा मतिपये। यदा परिग्रहे योऽतिया- 'सर्थ निरवशेप "देसिय" ति यफारलोपादेवसिकम्, उपलक्षणत्याद्रात्रिक पाक्षिकामप्यात्मीयात्मीयप्रतिममणे भभावगमनतः मातिफल्येन फ्रामामि 'प्रतिमामामि सम्मानिवर्तेऽहमिति यावत् ।यमा अन्यथा व्याख्यायते प्रताति पार इत्युक्तम् ससमीसमासात् कस्मिन व्रते अतिमारा? इति आह-"दुविहे" इएलादि शास्त्रकारैरनानुसूया अप्या ॥१५॥ इतत्वात् कदाचिदियं गाय पाल्पायते-'विविधै स्वदारसन्तोष-परदारपर्जनरूपे प्रतिनियतकालमानतो गृहीते Totheyसन ·श्राद्धमति- सूत्रे श्रीचंद्रीया- त्तिः चतुर्थन तत्रातितेक्रम-व्यतिक्रमादिजे 'दैशिक' देशोद्भवमतिचारं प्रतिकामामीति सम्बन्धः । तथा अनुचिते अतिरिक्त परिग्रहे कारिते कृते वा योऽतिचारस्नमपि । तथा सावये कोऽर्थः ? 'चद व्यक्तायां वाचि' नोयते नाभिधीयते प्रच्छ- नाहत्वाद् 'अवयम्' अवाच्यं चौर्य पारदार्य च, किन्तु तदिहादत्तं सहावयेन सायचं तस्मिन् सावचे अदत्तान्वितपञ्चमे चौर्ये कारिते वा कृते वा दैशिकं प्रतिक्रामामि । तथा तदपहवाय परिग्रहनिमित्तं वा कन्यादिविषयभेदाद् 'बहुविधे पश्चप्रकारे मृपावादे कारिते वा कृते वा दैवशिकं प्रतिक्रामामि । तथारम्भे प्राणातिपाते 'पुढवाइस आरम्भो' त्ति वचनात् । वाऽनुवृत्तिरनुक्तसमुचये। 'ततः स्थूलसङ्कल्पजे प्राणातिपाते कारिते कृते वाऽतिक्रमादिना योऽतिचारस्तं दैशिकं प्रतिक्रामामि सर्वमपि पञ्चाणुव्रतगोचरं शरीरकारणादिनाऽप्रतिक्रमणे प्रतिक्रमणादारतो भवं वा सर्वमिति गाथार्थः ॥ ३ ॥ सम्यग्दृष्टयोऽपि बहुपरिग्रहा निःशकतया सावद्यारम्भेयु प्रवर्तन्ते । इन्द्रियवशगास्तनिवन्धनश्चाऽशु- भकर्मवन्धस्तस्य च विशुद्धिः स्थितिक्षयेण विपाकानुभवेन याआलोचनादिभिर्वाअतः सति विवेकेतदिशोधयितुमाह- जं बद्धमिदिएहि, चउहिँ कसाएहि अप्पसत्थेहिं । रागेण व दोसेण व, तं निंदे तं च गरिहामि ॥४॥ व्या-मागुपात्तव्रतातिचारो ज्ञानाद्यतिचारश्च जीवस्येन्द्रिय-नोइन्द्रिय-कपाय-योगद्वारकः स्यात् ते च बन्धहेत- वस्तैः कर्म ज्ञानावरणादि जीवेनं बध्यते अतस्तत्मतिक्रमणायेयं गाथा । अस्या अर्थ:-'यद' इति कर्म प्रमादतः खभू- मिकानुचितासेक्नेन 'पद्धम्' इति जीवप्रदेशेषु श्लेपितं, कैः कृत्वा? इति आह-श्रवणादिभिः पञ्चभिरिन्द्रियैः करण- १ ये° । अतः स२॥ - ॥१६॥ .

·भादमति- ने शुचिः भूतः स्वपिपपपरिच्छेदमासी, नन्धिन्द्रियाणांप्रासाविषयपरिच्छेदरूपत्वावश्यम्भापी तानिमित्तः कर्मपन्धस्तवरमेकेन्द्रि- पत्यम् । इत्याह-"चाहिं कसाएहि" ति नहीन्द्रियाणि विपयप्राप्ती सत्यामवश्य कर्मपन्धकारणानि पेनैकेन्द्रियत्वं परमिति स्यात्, कि कषायैः प्रेरितेरिन्द्रिय कर्माशुभ पध्यते जीवप्रदेशेषु स्थितिमत् क्रियते "पट्टी फसापरसा" इति वचनात् । तथा चेन्द्रियाणि विषयप्रासावपि कपापाप्रेरितानि महासत्वानां निजनिजेन्द्रियविषयेषु भरका-भ- द्रकेषु सत्सु सोप-वेषाकरणतो न कर्मयन्याय भयन्ति तथा च पव्यते- सहेस य भायपायएस सवणविसयमुपगएस । तुद्वेण घ रुद्वेण घ, समगेण सया न होयव्य ॥ २२ ॥ पर्व चक्षुरादिष्वपि वाच्यम् अन्यथ- जयो यद् पाहुयलिनि, दशव निपातनम् । जिताजितानि राजेन्द्र रूपीकाण्यत्र कारणम् ॥ २३ ॥ पर्ष आपकेणापि विवेकिना धार्मिकेण जिनयचनमावितेनेन्द्रियापु रागोपाकरणतो पतितव्यम् । कपापाणां पापन्धाय नैकापि किन्तु सर्वेऽप्यतचतुर्मिरित्युक्तम् । ते च केचनाचार्या अनन्तानुपन्धिन इत्याचक्षते अत पयामशस्तैः अशोभनैरित्युक्त सम्यक्स्यविधातफत्वेन तेषामेवाप्रशस्तत्वात् । पता- पसमिल्लयाण उदए, नियमा सजोयणा फसायाण । सम्मईसणलभ, भवसिद्धीया विन लहति ॥ २४ ॥ मैतशुतम् । सम्यग्दशोभुना मथमानाममावादाक तत्सनापोन्मिथ्यास्वमपि स्यात् सनिन्दाप्रसवात् । मचा- तीतकालाः प्रशस्ता, मिथ्यात्वा-ऽविरति-प्रमादानामपि प्रसस्तेऽपि नियन्तां वेद, न, तदनुक्तो। सामान्यतः कपा- लमजE HSES

·श्राद्धमति-
श्रीचंद्रीया
त्तिः
सूत्रे
॥१८॥
यग्रहणेऽप्रशस्तैरिति स्वरूपाख्यानमिति कश्चित्, तदपि न । न हि गौस्नियंगिति वदतो वैदग्ध्यम् । फिम्भूतैस्तर्हि कषा-
यैर्यबद्धम् ? इलाह-आयानामतिदुष्टत्वादन्त्यानामतिविशुद्धत्वात् अप्रशस्तैः स्तोकगुणोपेतैर्दितीयतृतीयरित्यर्थः ।
सम्यग्दृशोऽपि द्वितीयैरेवाऽप्रत्याख्यानावरणैस्तत्पूर्वोत्तरानुदयात् । देशविरतस्य तृतीयैरेव प्रत्याख्यानावरणैस्तत्पूर्वो-
तरानुदयादित्याह । चतुभिरिति क्रोध-मान-माया-लोभैः, चत्वारोऽपि ते न व्यक्तं युगपत् प्रवर्तन्तेऽत आह-"रागेण
व दोसेण व" त्ति माया-लोभलक्षणेन रागेण, क्रोध-मानरूपेण च रोपेण । एतयोश्च रागद्वेपयो कत्रैकदावृत्तिरभिष्व-
शा-निभिष्वातया विरोधात्, रागस्य प्रवममुपादानं बहुदोपत्वात् ।
"रागेण सइंगालं, दोसेण सधूमगं वियाणाहि ।" इति वचनात् । दुष्क्षपणीयतया च । अथवेत्थं व्याख्या-'यहद्धम्'
यत् कृतमतिचारजातं तस्साच कर्मबन्धः । कैः कृत्वा? इत्याह-श्रोत्रादिभिः पञ्चभिरिन्द्रियै!इन्द्रियमनसा चोपल-
क्षणत्वाद् योगैश्वाविरतिभेदान्तर्गतत्वादिन्द्रियाणां ज्ञानावरणादि कर्मनन्ध(हेतु)त्वं युज्यत एव । कीदक्षैरिन्द्रियैर्योगैः
कषायैश्च? अत आह-'अप्रशस्तैः' अशोभनैः यत इन्द्रियाणि प्रशस्तान्यप्रशस्तानि च स्युः। कपाया योगा अपि
कथञ्चित् प्रशस्ता अपशस्ताश्च भवन्ति, अत उक्तमप्रशस्तैरिति । तत्र श्रवणेन्द्रियं प्रशस्तं गुर्वनुशिष्टिश्रवणे धर्मदेश-
नाश्रवणादौ च यदुपयुज्यते । अप्रशस्तं च यदिष्टानिष्टेषु वेणु-वीणा-मृदङ्गादि-क्रमेलकाऽऽरसिताद्युत्थेषु शन्देषु राग-
देपकारणत्वेनेह परत्र चानीय प्रभवति । चक्षुरपि प्रशस्तं यदेव-गुरुवन्दनावलोकनत आत्मनः पूततां विधत्ते,
यच स्त्र्यादिवदन-नयन-दशन-पयोधरा-ऽधरोवादिप्रलोकनेन पूर्णेन्दु-पङ्कज-कुन्दकलिका-प्रवाल-कनककलस-रम्भास्त-
?
मनमनमनमनमा
॥१८॥

·थादमति- म्भाशुपमाभिर्मास वसा शिरा-लायु धर्मास्थ्ययनद्धमपि यदसायनया प्रकल्पयति तदभशस्तम् । माणमपि प्रशस्त यत् तीर्थकरपूजायां कुसुम-कुक्कुम फरादिद्रव्याणां सुगन्धितेतरपरीक्षायां गुरुग्लानादीनां च पथ्यौपधादिपु साधूनां धीचद्रीपा. च संसक्तमत-पानजिज्ञासायां उपयुज्यते, अप्रशस्त यत् सरमिगन्ध-सुरभिगन्धमत्यय सक्-चन्दना-गुरु-कर्पराविकु पुचि थितकडेवरा शुच्यादिपु रागयेपकरणतः कर्मयन्याय भवति । जितेन्द्रियमपि प्रशस्त यत् श्रुतस्य पाचनादिपवविध- खाण्याये परानुशिष्टौ च व्याप्रियते, अप्रशस्त पविष्टा निष्टाहारेयु राग-यैपाय भवति, आहारे वर्णनावर्णनता। ज्ञान-दर्शन-प्रत्यनीकादिषु च क्रियमाणेषु या पाप्रियते जिल्पेन्द्रिय ताप्यप्रशस्तम् । नया धोक्तमागमे- नाणपडिणीय निन्दव, अपासायण तदतराय च । फुगमाणस्सइयारो, नाणविसवापजोग ॥ ॥ २५ ॥ तत्र ज्ञानमत्यनीता पञ्चविधज्ञाननिन्दया, तगाथा-आमिनियोधिकशानमशोमनम् यतस्तववगतं कदाचिन तथा भवति कदाचिदन्यति । श्रुतज्ञानमपि दुरधिगमपदार्थगोचरस्वादशोभनम् । अवधिज्ञानमप्यरूपिद्रव्यागोचरत्वाद- साधु । मनापर्यपज्ञानमपि मनुष्यलोकावधिपरिच्छिमगोचरस्वादशोभनम् । केवलज्ञानमपि समयभेदेन दर्शन-शान- प्रहरोरेफसमपेऽकेपलत्यादशोभनामिति । एवं च- ज्ञानस्य शानिनां चैव, निन्दा प्रवेप मत्सर । उपपतिमा विश, ज्ञानर फर्म पयते ॥२६॥ पया ज्ञाने तथा दर्शनेऽप्येत एक योज्या सम्यग्ज्ञान-दर्शनयोः काशिदभेदाद तिल दर्शनप्रत्पनीकता क्षायिकद ॥ १९॥ शनिनोऽपि श्रेणिकादयो नरफमुपागता इत्यता किं दर्शनेन ? इति निन्दया दृष्टन्या । निहवा-व्यपलापा, स च ज्ञान- जब मानत

·श्रीचंद्रीया
पद्धपति-
सूत्रे
त्तिः
॥२०॥
जनतालमा
स्थाऽन्यसकाशेऽधीतमन्यं व्यपदिशतो जायते। दर्शनस्यापि सम्मत्यादिदर्शनप्रभावकशालाण्यधिकृत्यैवमेव द्रष्टव्यः।
अत्याशातना तु ज्ञानस्य।
काया चया य ते चिय, ते चेत्र पमाय अप्पमाया य । मोक्रवाहिगारियाणं, जोइसजोणीहि किं कनं ।। २७॥
दर्शनस्य तु किमेभिः सम्मत्यादिभिः कलहशारिति । ३ तथा न पठ्यते-
वादांश्च प्रतिवादांश्च, बदन्तो निश्चितांस्तथा। तत्त्वान्तं नाधिगच्छन्ति, तिलपीलकवद्गती ॥ २८ ॥
अन्तरायं दयोरपि कलहखाध्यायादिभिः करोति । ज्ञानविसंवादयोगाऽफालखान्यायादिना पटिकापुस्तिकादिपा-
तनेन च दर्शनविसंवादयोगस्तु शङ्काकारक्षादिना । चारित्रचिराधना सावगयोगानुमत्यादिलक्षणयिचित्रातांच जिल्या
प्ररूपयति । स्पर्शनेन्द्रियमप्रशस्तम्, व्यायालिनागशुभाध्यवसायहेतुतया यदुर्गतिनियन्भनम् , प्रशस्तं च यद्
जिन पूजालपनादिपु गुरु-ग्लान-याल-शिक्षक-क्षपकादीनां वैयावृत्ये उपयुज्यते अतोऽप्रशस्तैर्यद्वद्धमिति प्रक्रमः । तथा
कपायेपु, क्रोधोऽप्रशस्तो दुर्वचना-वर्णवादादिभिः प्रेरितस्याविवेकिन आत्मनः परेपनि सन्तापहेतुः प्रशस्तश्च दुर्वि-
नीतपरिजनशिक्षायां, यदा मोधोऽयं स्वपरोभयेपामिह परत्र च अनर्थहेतुरिति तदुच्छादनयुद्धिः प्रशस्तता। तथा च-
अपकार(रि)णि का कोपः, कोपे कोपः कथं न ते । धर्मार्थकाममोक्षाणां, प्रसला परिपन्थिनि ॥ २९ ॥
अप्रशस्तमानश्च नमनाऽर्हेष्वपि गुर्वादिष्वनमनशीलता, प्रशस्तभासौ यत् सत्पुरुषप्रतिज्ञाया आजन्मनिर्वाह तथा न-
१ मिनमायां यत स्नपने पति विप्रहः ॥
站回回回回回回回回回回
,
॥२०॥

·थादमति- धने श्रीचद्रीपा- कृषि विपशुथै स्थेयं पदमनुविधेपं च महता, प्रिया न्याया प्रतिमलिनमसुमायसुकरम् । असन्तो नाभ्याः सुहृदपि न याच्यस्तनुपना, सतां केनोदिष्ट चिपममसिधारावतमिदम् ॥३०॥ आपत्स्वदीनवृति', पता- आपत्सु सम्पतन्तीपु, पूर्वकर्मनियोगतः । धैर्यमेव परिवाणं, न युक्तमनुशोचनम् ॥ ३१ ॥ तथा विषमदशापतितेष्वपि निजमर्यादानतिममा, पतोऽवाचि- निन्दन्तु नीतिनिपुणा पदि वा स्तुवन्तु, लक्ष्मीः समाविशतु गच्चतु या ययेष्टम् । अचैव या मरणमस्तु युगान्तरे घा, न्याय्यात् पयः प्रपिचलन्ति पद न धीराः ॥ ३२॥" मायाप्रशस्ता पदव्याकाक्षया परवाना वणिजफानामिन्द्रजालिकानां वा ज्ञेया, प्रशस्ता च स्वपरोमयेपामा- यतिहिताय ययुक्तम्- "अमाप्येष हि भावेन माय्येव तु भवेत् फचित्र । पश्येत् स्वपरयोयल, सानुमन्य हितोदयम् ॥ ३३॥" तथा ध्याधानां मृगापलपने व्याधिमतां फटकोपधादिपाने दीक्षोपस्थितस्य विप्रकरपित्रादिस्वजनानां पुरता कुस्व- म मया दृष्टमल्पायुष्कसूपकमित्यादिका वा । लोमा प्रशस्तः ज्ञान-दर्शन-चारित्र-विनय-वैयावृत्प-शिप्यसमहायु- चिता, अपशस्तो धन-धान्यादिषु मूर्णभाषा सर्वापदां कारणम् । एतेषु पैकैकोऽपि पुखहेतु किं पुना समुदिताः। वाणिजकाना।२ कस्पनो मया टोपा सर 90ELE

·पदमति-
सूत्रे
श्रीचंद्रीया.
त्तिः
॥२२॥
योगेवप्यप्रशस्तं मनोऽजरामरत्वदेशाभिघातविद्याधरेन्द्रकीडादिचिन्तनगोचरम्, प्रशस्तं तु जीवाजीवादिपदार्थचि-
न्तनविपयम् । वागप्यप्रशस्ता जार-चौर-शाकिन्यागुच्चारणविपया परपीडाकरी तथा चोक्तम्-
"अलियं न भासियव्वं, अस्थि हु सचं पि जं न वत्तव्यं । सच्चं पितं न सच, जं परपीडाकरं चयणं ॥ ३४॥"
प्रशस्ना वाक् जिनगुण-श्रुतवर्णनगोचरा । कायाऽप्रशस्नता स्त्रीभोग-यूतरमण-श्व-कुकुटादियोधन-जलान्दोलनक्री-
डादिविपया । इतरा तु जिनपूजन-गुरु-साध्वादिविश्रामणादिगोचरा । एतैरिन्द्रियकपाययोगादिभिरमशस्तैर्यद्वद्धं । ननु
ज्ञानदर्शनातिचारपतिक्रमणे प्रतिज्ञाते चारित्राचारकतयेन्द्रियकषायादीनां प्रतिक्रमणमप्रस्तुतम् , अत्रोच्यते-ननु
प्रस्तुतमेवेदं यतोऽभिहितम्-'तज्ज्ञानमेव न भवति, यस्मिन्नुदिते विभाति रागगणः । इत्यादि, अन्यच-
"यति वसे नो जस्स इंदियाई कसायवग्गो य । निच्छयओ अन्नाणी, नाणासत्थे मुणंतो वि ॥ ३५ ॥
इत्येवमिन्द्रियार्थकपायवशवर्तितया प्रवर्तमानस्य भावकस्य ज्ञानातिचारता भावनीया । एवं ज्ञानाद्यतिचारजक-
र्मबन्धनिन्दनपरतया गाथार्थो व्याख्यातः । यदा "दुविहे परिग्गहम्मि" इत्यनया गाथया पश्चाणुव्रतातिचारप्रतिक्रम-
णमभिधाय, शेषव्रतातिचारप्रतिक्रमणं कर्तुकामः सम्प्रति गुणव्रतातिचारविपयं तत् 'सूत्रयति “जं बदम्" इत्यनया
गाथया। तत्र दिग्नतमागमने निर्गमने इति वक्ष्यमाणगाथोक्तपदे आविर्भावितम् । यत अधिस्तियग्दिकये गमना-
गमनादिकं नियमितक्षेत्राहिः कुर्वतो दिग्वतातिचारभावादसौ सूचितः । वित्तीयगुणव्रतातिचारमाह-यत् 'बद्धं
१ सचयति सं२॥
॥२२॥

·पादपति- सूत्रे ॥२३॥ नियमित वस्तु पण्डितमानुपभोगरते । तथाहि इन्त्रिपरि ति जियेन्द्रियेण रसलीन्यवशतोऽविवेच्य प्रत्याख्यान खण्डितमसदनुष्ठित भोजने अतिक्रमादिना । स्पर्शनेन्द्रियेण परिभोगे शेपेन्दिपैश्च प्राण-चक्षुर-श्रोत्राख्यधाई मिति श्रीपंद्रीया- तथाऽर्थादनपदण्डविरती यदु 'पद्ध'-खण्डित कै? इत्याह-कपायैरिति आत्मसरूप कपति-हिनस्ति, पणादित्वाद् हपित अपि कपा, ज्ञानादिगुणक्षयोयो वा, सईयते-अन्तर्भूतनपत्यात् प्राप्यते एभिः कुत्या जीवेन कर्मणि करणे या पनि कपापा अपध्यानादयः । कियद्रिस्तः इति आद-चतुर्मि' इति अपप्पान-प्रमादाचरित-हिस्रमदान-पापकर्मोपदेशै- रिति । अत पधानपदण्यत्वेन अप्रशस्तै आत्मशम्ना यद् पदम् अनपदण्डे कोपचितम् तः कथं पदं! "रागेण व दोसेण "त्ति ताभ्यां कृतरित्यर्थः । तत्र रागस्त्रिया दृष्टि-लेह-विपयानुरागतः तत्र दणि शाफ्यादिकुप्रवचनरूपा- खनुरागो गोविन्दवाचकस्येपदृष्टयनुरागः। धन-सुत-पान्यष स्वजनादिषु लेहा-प्रतिपन्यस्तडूपोऽनुरागः लेहानुरागः। विषपेषु शब्दरूपादिपु प्रतिपन्यो-गादय सदूपोऽनुरागः विषयानुरागा इति, दृष्टयादिरूपेण त्रिविन रागेण घनस्व. जनागुपयातकारिष्वप्रीतिरूपेण येपेण गोठामाहिल त्रैराशिकयोरिष यद्ध 'या' विकल्पापा हस्वत्वं प्राकृतत्वात् तह- दस प्रतिक्रमणाईत्यादाइ- निन्दे त च गहामि' समिति उपमोगपरिभोगवते यबद्ध तमिति, 'तं च इति अन- पदण्डविरतौ च यद्धं तं निन्दामि गहामि च । अत ण्यार्थवयसूचकं ततेच' इति । पद्धशन्देनातिचारोक्न दैशि- कमित्युक्तम्, पक्ष्यमाणतयाऽथापि सम्पूर्णदिग्यतानुक्तेर्न सर्वगुणवतम्, इत्यत्रपपरचतुर्थगाथाः ॥४॥ ॥ २३५ अधुना शिक्षाप्रतातिचारप्रतिक्रमणायाह- माल ·श्राद्धपति- सूत्रे श्रीचंद्रीया त्तिः ॥ २४ ॥ आगमणे निग्गमणे ठाणे चंकमणे अणाभोगे । अभिओगे य नियोगे, पडिक्कमे देसियं सव्वं ॥५॥ व्या०-दिग्व्रतस्य देशावकासिकव्रतस्य च प्रतिनियतक्षेत्रविषयतया गृहीतस्य तदतिक्रमगोचरतया आगमने निग्ग- मने च क्रियमाणे योऽतिचारो जातस्तस्य दैशिकं प्रतिकामामीति सम्बन्धः । इह लाघवाथै क्रममनादृत्य गाथाद्यपादेन व्रतदयातिचारसूचा कृता । तत्र 'आगमने' आपणादिभ्यो गृहादिपु गमने निर्गमने गृहादिभ्य आपणादिषु गमने कोऽर्थः? नियमितभूभागाद् यदनियतभूभागे गमनं आगमनं वा अनाभोगादिना, सव्रता तिचारः। स्थाने चक्रमणे-गुणस्था- नारोहणे सामायिके कृतेऽनाभोगे-प्रमावशादनुपयोगे सति योऽतिचारस्तं, अभियोगः-अभ्युद्यमो योगानां वीर्या- तिरेकः स चात्र प्रक्रमात् पौपधः तत्र, तथा 'नियोगे' दानेऽतिथिसंविभागे शतं विनियुक्त इति प्रयुक्तिवचनात् सूच- नात् सूत्रम् इति कृत्वा तत्रापि चानाभोगे दैशिकं मतिकामामि सर्वम् इति गुणवतशिक्षाव्रतगोचरम् । उक्तं सरक्षेपतो "दुविहे परिग्गहम्मि" इत्यादिगाथात्रयेण व्रतद्वादशाकातिचारप्रतिक्रमणम् । एतच यदुत्रैवं गाथात्रयं व्याख्यातं तद् जिनेश्वरसूरिविरचितदुर्गवर्थिावकातिक्रमणवृत्त्यनुसारतः, न पुनः खमनीषिकयेति ज्ञेयम् । व्रतातिचारोक्त्यनन्तरं मूलगाथोपात्तं ज्ञान-दर्शन-चारित्रातिचारनिन्दनं प्रकृतम् तदपि "ज बद्धमिदिएहि" इत्यस्यां ज्ञानदर्शनातिचारनिन्द नमपि भावितं प्राक् । इदानीं दर्शनातिचारं सामान्येन चक्षुर्दर्शनमधिकृत्य "आगमणे निग्गमणे" इतीयमेव गाथा व्याख्यायते अस्यामागमनादीनि षट्पदान्यतिचारगोचराणि । तस्मिन् आगमनादौ सति योऽतिचारस्तं दैवशिकं प्रति- १०दिना स्वव्रता° सं.र ।। ॥२४ ।

·धाबमति- ने श्रीचद्रीया- सुतिः ॥२५॥ मामामीति सम्पन्नः। तत्र आगमनम्-अश्व-गजादीनां देशान्तरता, निर्गमन-तेपो दर्शनाय राजा-मारवादीनां सकी- तुर्क गमन नगर-प्रामादेहि सेना सश्मामादिसन्दर्शनार्थ च । यया मिथ्यादृष्टिरप-यानादिसन्दर्शनार्थ घा कुतूहलेन गमनं सविस्मयं च निध्यान सास पतवर्णन यथा-भन्योऽय रथो पात्रा घेय शोभना गजाबासवराजादिदर्शने पर्णनं विधरी, गजोऽय मेघ य गम्भीरखर गर्जन् क्षरन मदवारिभयाहा पीनोशाकम्भतटोस्तीष शोभते, राजा च धृतघवलासपत्रमतुरासैन्यपरितो पन्दिपन्दस्तूपमानगुणो हस्तिस्कन्धाधिरुट इन्न इव शोमत इत्यादि अतिचारता पानासवे तरयाणवसापात्, तथा च- "जे मिच्दसिणो वि, सपरिग्गहजीवयाहपपसा य । अविरयपापा जीवा, कह गु पससापय हुँति ॥ ३६॥" क्षणभरगुर ससारे सर्वमेव न सांसारिफ यस्तु प्रशंसास्पदमस्ति । एतेन दृष्टिकी कियां प्रतीत्य योऽतिचारस्त- स्थापि प्रतिक्रमणमुकम्, तथा च तल्लक्षणम्- "दिहिय फिरिया नेया, अस्सरहाईण जीवजीवाण । ज दसणत्य गमणं, सन्यप्रणयं च कुणओ से ॥ ३७॥" तथा स्थानम्-ऊर्यस्थानम्, गतयोपलक्षण निपीदनत्यग्वर्तनावष्टम्भादेतन्मिथ्यादृष्टिदेयग्रहादिपु फुर्वता यविहितं मदपि कर्तु न फल्पते, पता- "सागिहेतु गमर्ण, जहा विमदं महाकुलयहणं । जाणाहि सहा सायय!, मुसावयाण कृतित्येसु ॥३८॥" पड़मणम् अतिशयेन शीतया घा यत् मामर्ण तयाहमण-इतस्ततो यत्र तत्र परिभ्रमणम् निरोशापनोदाय था इत. जमा ॥ २५॥ जब

·श्राद्धपति-
श्रीचंद्रीया
वृत्तिः
॥२६॥
HuyADDYO
श्वेतश्च परिष्वष्कणं द्रुतद्रुतगमनकरणतः । एतेपु देशिकमतिवारं नित्तितं प्रतिक्रामामि । कस्मिन् निमित्ते? इति
आह-'अनाभोगे' प्रमादवशादनुपयोगेऽज्ञानरूपे तथाऽभियोगो नाम राजादिपारवश्यम तथा चैतेऽभियोगाः पश्यन्ते-
राजगणवलदेवतादिकाः । गणः-स्वजनादिसमुदायस्तदभियोगो-वश्यता । बलाभियोगो-नाम राजगणव्यतिरिक्तस्य
बलवतः पारतन्त्र्यम् । देवताभियोगो-देवपरतन्वता । राजादिपारवश्येन यत् कृतम् । नियोगो-नाम श्रेष्ठिपदवलाधि-
कृतत्वादिको व्यापारः गतदारेण यत् कृतमतिलारजातं तस्य प्रतिकामामि दैशिकं सर्वम्, इति प्राग्वदिति पश्नमगा-
थार्थः॥५॥ सम्प्रति यत्र पक्षे दर्शन-सम्यक्त्वं तदतिचारप्रतिक्रमणायाह
संका कंख विगिच्छा, पसंस तह संथवो कुलिंगीसु । सम्मत्तस्सऽइयारे, पडिकमे देसियं सव्वं ॥६॥
व्याख्या-शङ्का, काङ्क्षा, विचिकित्सा, प्रशंसा, तथा संस्तवः कुलिहिपु, एतान सम्यक्त्वस्यातिचारानाश्रित्य यद्वद्ध
यत् कृतं किश्चित् तस्मात् पनिकामामि दैशिकं सर्वमिति समुदायार्थः । अवयवार्थस्तुच्यते-तत्र संशयकरणं शङ्का
भगवदहत्मणीतेपु पदार्थेषु धर्मास्तिकायादिवत्यन्तगहनेषु मतिदौर्बल्यात् सम्यगनवधार्यमाणेषु संशयः किमेवं स्यात्
नैवमिति सा पुनर्दिभेदा देशशङ्का सर्वशक्षा च । देशशङ्का देशविपया यथा किमयमात्माऽसाधेयप्रदेशात्मका स्यादय
निष्प्रदेशो निरचययो वा इति । तत्र देहव्याप्यात्माऽसङ्ख्येयप्रदेशात्मक इति तत्वम् । सर्वशङ्का पुनः सकलास्तिका-
यादित्रात एव किमेवं स्यात् नैवं स्यादिति, इह किल संशये सति चित्तमालिन्यमहत्पत्ययनाश स च मिथ्यात्वाश-
त्वाद् अयुक्तः, तथा चोक्तम्-
山与回寄回回回回回回回回
॥२२॥

·बादमति-
श्रीचंदीया
सचित
PLOYMSHEE
"एकसिमप्यये, सन्दिग्धे मल्योहति हि नष्टः। मिथ्या च दर्शन तत्, स धादिहेतुर्भवगतीनाम् ॥ ३९॥"
स चेदईस्पायनाशः "ख" ति 'काला' अन्योऽन्यदर्शनग्रहोमिलापः । एषाऽपि विमेदा देनाकाङ्क्षा
सर्वकारक्षा च । देशकारक्षा देशविपया एकमेव सौगतं दर्शन कारक्षति, पित्तजयोऽत्र प्रतिपादितः अयमेव च
प्रधानो मुकिहेतुरित्यतो घटमानकमिदम् । सर्वकारक्षा तु सर्वदर्शनान्येव कादक्षति, अहिंसाप्रतिपादनपराणि सो-
प्येय कपिल-कणभक्षा-क्षपादादिमतानि, इह लोके च नात्पन्तक्लेशमतिपादनपराण्यता शोभनान्येवेति । "विनि"
ति 'विचिकित्सा' मतिपित्रमा युपस्पागमोपपन्नेप्षयर्थेषु फल प्रति सम्मोहा, किमस्य महतस्तपा क्लेशायासस्य
सिकारकता)कणकवलनतुल्पस्य पैलवन्दनदानापानुष्ठानस्य याऽऽगामिकाले मम फलसम्पदविपयति कि यान इति?
उभपयेह रुपीवलादिमियाः फलवत्यो निष्फलाम श्यन्ते, न चेय भातो न मियते इत्याशवनीयम्, शङ्का हि सक-
लासकलपदार्पभाक्त्वेन ब्रम्पगुणविषया विचिकित्सा क्रियाफलषिपति भेदः । तस्यतस्तु सर्वे पते पापो मिथ्यात्वा-
शानुषेधादज्ञानोदयात् ज्ञेयगाहनस्वाप भयन्तो जीवपरिणामपिशेपाः सम्यस्वातिचारा उच्यन्ते, न समेक्षिकाउन
कार्या । सतश्च मुमुक्षुणा व्यपगतशन सता मतिदोपल्यान शेषगहनत्वादज्ञानोदयाच संशयासदमपि जिनपचन
सत्यमेष प्रनिपराग, सर्वज्ञाभिहितत्वात् तदन्यपदार्पयत् । पत कम्--
"तमेव सर्व निस्सक, जं जिणेहिं पश्य ।" ति "वि" ति पाठे विवजुगुप्सेति सस्कारा, घिदांसा-सापको
विधामेवा इति यो मतपो ॥
॥ २७॥

·श्राद्धपति- सूत्रे श्रीचंद्रीया. त्तिः ॥२८॥ जनमनमानलमsathe चिदितसंसारस्वभावाः परित्यक्तसमस्तसमास्तेपां जुगुप्सा-निन्दा, तथाहि-तेऽलानात् प्रस्वेदजलक्लिन्नमलिनत्वाद् दुर्गन्धवपुपो भवन्ति तान् निन्दति, को दोपः स्यात् यदि प्रासुकेन वारिणाऽभक्षालनं कुधीरन भगवन्तः इति?, इय- मपि न कार्या, देहस्यैव परमार्थतोऽशुचित्वात् । “पसंस" ति रजोहरणमुग्ववस्त्रिकादिकमहत्मणीतं साधूपलक्षक सुलिङ्गं चिह्न, तद्वयतिरिक्तमभ्यन्तरतोऽतत्त्वाभिनिवेशरागढेपकपायान्वितत्वम् । बाध्यतो जटा-भिसिका-त्रिदण्ड-कम- ण्डल-रक्ताम्बरादिकम् । लिङ्ग-वेपः समाचारो या कुलिङ्गं, तद्विद्यते येपां ते कुलिगिनः-शाक्य-जटिलादयो दर्शनिनः तेपु-एतद्विपया प्रशंसा, सर्वज्ञमणीतधर्मव्यतिरिक्तानां कुलिगिनां वर्णवादः (कुलिंगि) प्रशंसोच्यते, यथा-पुण्यभाज एते सुलब्धमेषां मानुषं जन्म दयालब पते उग्रतपाकारिणः फलागुपभोगिनो वनवासिनो घरमचर्यरता अतो महाक- विधायिन इत्यादि । तथा विभक्तिपरिणामात् तैः कुलिनिभिः-परपाखण्डैः शाक्य-परिनाजकादिभिः सहयः संस्त- वा-संवसन-भोजना-ऽऽलापादिलक्षणः परिचयः। संपूर्वस्तौतेः परिचयार्थे रूढत्वात् । सर्वेष्वपि चित्तमालिन्यादप्र- त्ययादिदोपादतिचारता । विशेषतो मिथ्यात्वस्थिरीकरणा-ऽतत्त्वश्रद्वान-प्रवृत्तिदोष-तीव्रकर्मबन्धादयः कुलिहिनां प्रशं- सायां, परिचयोऽप्ययुक्तः पापमित्रैः सह । तथा च- "चरं व्याधिरं मृत्युर्वरं दारिद्रसद्गतम् । वरं वनान्तर्वासो वा, मा पापैः सह सात्तम् ॥ ४० ॥" गते च सम्यक्त्वातिचाराः, तत्र- १ साधूपलक्षणकं सं.१ ॥ २ एव च सं१ ।। ननननननननननननन ॥२८॥ Prer-- ·भादपति- सूत्रे श्रीनद्रीय यत्तिा २९॥ "प्रशस्तः शोमनाय, एका सात गव च । इत्येतेपमृष्टस्तु, भावः सम्यक्त्यमुच्यते ॥४१॥" तस्यातिचरणान्यतिचारा:-असदनुछानविशेषा' यैः सम्यक्त्वमतिचरति-मलिनपति विराधयति ते घ शादया, तयेत्युपलक्षणत्यादअमीषामन्येऽपि चानुपवृहणा-ऽस्थिरीकरण-समानधार्मिकापात्सल्य-तीप्रिभाषनाग्या दृष्टव्या। सत्र समानधार्मिका सम्पादष्टिस्तस्य, तुल्यमययनत्वेन साधुः साथी आवका प्राविका च समानधार्मिकार ण्तेपा कुलमार्गमवृत्तानामुपटणा कर्तव्या, धन्यस्य पुण्यभाक स्य फर्तन्यमेवैतद्भयताऽऽरन्धमिति । तदाव उपवृहितच्योऽ- नुपर्धहणेतिनारपर्य सद्धर्मानुष्ठाने विपीदन धर्म एप स्थिरीकर्तव्या, अकरणेऽतिचार' । समानधार्मिकस्य हि आपद्गतोदरणादिना यात्सल्पं फर्तव्य तदफरणेऽतिचार' । खशपत्या धर्मकथादिमि प्रवचनप्रभावना कार्यातद- करणेऽतिधारः । ते चानुपयुदणादयो नियनपतः पतिते, व्यपहारतो मलिनीयते पा सम्यक्त्वे जीवस्य परिणामा भवन्ति नान्यथा । सातिपार च सम्पक्व न जीवस्य झटिति मोक्षपसायफम्, निरतिचारस्यैव विशिष्टकर्मक्षयहेतु- त्वात् । तम्माद् मोक्षाधिनते शवादयोऽतिचारा घर्जनीपा इति गाथा ॥ ६ ॥ श्रीस्ततापतिनारान् विशोभ्येदानी चारित्रमुदिश्यानङ्गीकृतारम्भजविषपाहत्यकृतमतिपिद्धकरणा'तिचार निन्दया पिशोपयितुमाह- छकायसमारंभे, पयणे य पयावणे य जे दोसा । अत्तहा य परहा, उभयद्या चेव तनिंदे ॥७॥ व्या-पिण्यादया पदकापास्तेषां समारम्मा-परितापन तुलादण्डन्यायेन मध्यग्रहणाद् आयन्ती सरम्माऽऽ- १तिधारनिगदपा सं ॥ मानत ॥ २९ 1 5BE ·भादमति- ॥३०॥ माननिमा)HDCHHOL 4GEOLODHDHDDuratigya रम्भावपि सङ्कल्पापद्रावणरूपी ग्रायो तलक्षणमिदम् - जश्रीचंद्रीया "संकप्पो संरंभो, परितारकरो भये समारंभो। आरंभो उपवओ, सवनयाण विसुद्धाणं ।। ४२ ॥" अता पण्णां कायानां समारम्भ-संरम्भा-ऽऽरम्भेपु सत्सु ये दोपा:-पापानि असदनुष्ठानानि नत्वतीचारा अननी- रतिः कृतमालिन्याभावात् । न हि गृहिण आरम्भजवधस्य प्रत्याख्यानमस्ति । गृहीतनियमस्य हि मालिन्यकरणमतिचार उच्यते । पटकायसमारम्भादयः कसिन कर्तव्ये ? 'पचने' स्वयं पाकनिर्वर्तने "पगावणे"त्ति अन्यैः 'पाचने विधापने चकारादनुमतौ च । दोषाः पृथिव्यादि नवविधजीवोपमर्दरूपा ये कृताः कर्मयन्भनियमानाः, पचन-पाचने च किमर्थम् ? इत्याह-'आत्मा' खभोगाय 'परार्थ स्वभोगभिन्न प्राघूर्णकाय) 'उभयार्थ' स्वपरोभयाधै च । यया पनन-पाचनादयः किमर्थ कृता? अत उच्यते-आत्मार्था:-आत्मनिमित्ताःसाधुवादहेतोः पुण्यहेतोर्वा यनीपक-पापण्डिक-श्रमणाथर्थक- ताहारदाने मम पुण्यं भविष्यति । ग्लानादिप्रयोजने साधुमप्युविश्य पचनादयो न दोपाय स्युः। परार्थाः परनिमित्ता माता-पित्रादेः श्रेयोऽर्थे, उभयाशि-आत्म-परार्थमित्राः । येषेण वा साधुनियमभनाय कश्चित् पचनादि कृत्वा दत्ते इति चकाराद् गृह्यते 'एवः' पूरणे, अपवा देशचारिवान्वितगृहस्थादिभोजनाय पट्कायसमारम्भादिष्वयनेनाऽपरिशु- द्धजलादिना पचनं कुर्वता कारयता वा ये कृताः पञ्जीवनीकायगोचरा आरम्भादयस्तान निन्दामि । हिंसामात्माच- पचनेऽपि निन्दति । यस्मात् किल सम्पहशः सावधारम्भेषु प्रवर्तमानस्य भावना- "हियप जिणाण आणा, चरियं मह परिसं अउन्नस्स । पयं आलप्पालं, अश्वो दूरं विसंवया ॥ ४३ ॥"

·ជីចំង៤ झे SHREEDERA मतो अविरतेनारि गीतादि परिशमशानुपता मानुकोश निष्पपोजनपरिहारेण मतिनन्यम् । नदि भनि- मिस पिण्याविधीमान यता शमादिलियनुकम्पा मम्मपस्यविहरूपारामिता भाति या गोच्यते भीमडीया- "पहरण पाणिनिपाई, भीमे भरमागरभि दुपारी । अनिसेगमो शुरुष, मावि मामपभोकण ॥४॥" राणित सामाणिसमा मग शारीर-मानमैगेरमित 'भगिशेषता सामान्यनारमीपेनामीपेतरपिगारामायेन 'मनुकापा' व 'विशापि' गतो मापन गता-प्राशुफपिण्डादिदानेन, भावतो-मार्गपोगनगा 'मामप्यता' मशरणनुरूषां करोत्पनुकगामिनि मतमयप्रगाथाः ॥७॥"जो मे " इत्यादिना सोपेणोको तारेशो 'पहिं परिगडमि" शादिना मोपेण समिदेश इत्ये। मम्पिण्डितमतातिगारान पिशोणाभुना विभाग (५००) मरपेक पिशोपिनुमाह- पंपण्हमनपाणं, गुणधयाण व तिहमइयारे । सिरखाणं च पउ, पडिकमे देसिय सव्य ॥८॥ यात्र "ग" स्यादिना व्यको प्रतोदेश: "पहमें" इत्याविना परकतानिदेशः । अनु मम्मणस्पतिपरो पसार मगोगा गर्वविरतिपरिणामापेक्षया लघोरणनि या अपयावतया महायतापेक्षा लानि सतानि निपमरूपरणा- दशमतानि तानि पप गयमाणेन सहपानारयुवामा, ने ये ग्रीणि गारगरि पाया । तत्र शिरिष शालिरक्षा माणातिपातप्रतमेयकम्, मन्येपामेप त्तिरूपत्यादिपकस्यम, प्राणातिपातयत नारम्भजे थपे गहिणाम्। ॥ ३१ ॥ मृपागात परस्पेष कन्यागलीकेषु इत्पादिमेदाग किमिवेपि महपान्तरभ्युदासेन पोप । अणुमतप्राणेन फETE ·श्राद्धपति- ॥३२॥ नामान्तरव्युदासः, यथा नाप्येतानि महानतान्येकदेशेन प्रवृत्तः । नाप्यमवृत्तानि स्पष्टं नियमोपलब्धेः । नाप्येतानि । गुणव्रतानि मूलरूपतायाः प्रतिपादनात् । "गुणवयाणं च तिण्हमझ्यारे" ति गुणभूतानि व्रतानि, कोऽर्थः ? तेपामे- श्रीचंद्रीया वाणुव्रतानां रक्षागुणहेतुत्वेन ब्रतानि-नियमा गुणवतानि तथाहि-दिग्गमनमानस्योपभोगपरिभोगमानस्य च कर वृत्तिः णेनाऽऽयव्रतं रक्ष्यते, अनर्थदण्डनिवृत्या च मितीयम् , एतान्यपि त्रीण्येव । "सिरखाणं च" इति नकारो गुणानामिय व्रतत्वाकर्षणार्थः। ततः शिक्षा-अभ्यासः तस्या हेतूनि व्रतानि शिक्षावतानि । भवति च सामायिकादिनतकरणे आत्मनः प्राणातिपातादिवतरक्षायां सुशिक्षितत्वम् “चउणहं" ति चतुर्णामधिकतराभायात् । पूर्वेपामष्टानां निपेधवि- पयत्वादेपांच पायो विधिरूपत्वा दः । अन्यच "पंचाणुवइए धम्मे सत्त सिक्खाया" इति यदुच्यते शास्त्रेपु तत्र पञ्च मूलगुणाः सप्तोत्तरगुणाः प्रोक्ताः । मध्येऽभिहितो धत्तीचारशब्दः 'काकाक्षिगोलकन्गायेन' उभयत्र सम्बध्यते एवं पनानामणुवतानां त्रयाणां गुणवतानां चतुर्णा शिक्षावतानां सर्वेपामेषां सम्बन्धिगतिवारे 'दैशिकं' देशोद्भवं सर्वम- तीचारं पतिकामामि । व्रतबादशकातिचारान दैशिकान 'प्रतिकामामि' तेभ्यो निवर्तेऽहमिति गाथासमुदयार्थः ॥८॥ "पंचण्हमणुब्धयाणमि" त्येतत् क्रमशो दर्शयन् माणानिपातयतातिचारप्रतिक्रमणायाह- पढमे अणुव्वयम्मी, थूलगपाणाइवायविरईओ । आयरियमप्पसत्थे, एत्थ पमायप्पसंगणं ॥ ९ ॥ व्या-इहादितोऽणुप्रतादिवतद्वादशकस्य तावत् क्रमभणने किनियुक्तिमात्रमुच्यते तद्यथा-जीवोपकारकत्वाद् ॥३२॥ बतादेस्तत्वनवकेऽप्यादौ किल जीवतस्वनिर्देश उक्ता तत्प्रतिपक्षस्वाच्छपस्याजीवादेरिति जीवविषयवतस्य प्राथम्यम् ।

·- * - भानपति- भूपे भलिSHTROL प्रताप प्रतिज्ञापस्यात् तस्याम पालनेनराम्यां गुणदोपाविति तो भूपापादाद दोपान्तरमिति तदिषयायत विती. पत्यम् । तया जीवान हत्या मुसामुपया पानरामादीयते अतस्ताभयपूर्वकस्थाद् अदनादान [सविषययतस्य] तृतीपत्यम् । हिमा मृषयोगोगाऽनन्तरसम्मपेऽपि नाम्याऽऽपत्य तयोरायत्वप्रतिपादनात्।जीराजीनादसग्रहणाय, जीवस्सिाविषणपतस्थागत्यमेर । अदत्तादाने गारगम्भावी परिग्रहः, पोपितोऽपि प्ररिग्रहस्यात् तदनन्तरतु परिप्र. हमा फिल युगते तनाप्पानापाः मर्यानर्थनिपन्धनत्या परिग्रहांशोऽणानाविषपणे निगवणीयोऽतोर पापणे, किन्तु मागोजनानिपन्चस्यान शेपपरिपहस्यापि उपफारफत्यम् तदुतम्- " माणा स्त्रियो भोगा, शेषमन्यत्परिच्छदः। परिच्छदो विलामाग, पिलासाः क्रीमयोजनाः ॥ ४५ ॥" तथा- "माइपिहयीपिसेसे, टिइमेत थेवयित्थरो महइ । मगइ मरीरमरणो, रोगी जीहस्थिय कपत्ये ।। ४२ ॥ इतिपरिग्रहादानाविषपानस्य चतुर्थत्यम, शेपपरिग्रहस्मार्थात् पनमत्यम् । तदनु अणुप्रसपत्रकोपनाका)रकस्यात् प्रतिपेश यिपिपिपपस्यात् प ममशिक्षाग्रतोफिर अप प्रायफपमें सर्वतोपकारक सामायिकमेव प्रथमम् प्राणातिपा. समतनजस्य किम् । इति नोगते पैन मूलगुणानामादायुपादानमुक्तम्, उच्यते, माणातिपातादिनतस्प पिशेपिते विपये त्रिवि त्रिविधेनेति भावात् , तथा प्राणातिपातादि न्ययं मनसा न करोति ३ पानान्यं न कारपति मनसा फापेन वाग्यो पा न करोति इत्यादिभाकन्दं स्माद् न मामापिफस्य, तत्र विविधिविधमहफस्पैय सम्भवात् तेन मलगु- गानां प्रथममुपादानम् । मतिपेशयिषपतासाम्यात, तदनन्तर गुणयतययस्योपन्यासःपिषिरूपाणांमध्ये सर्वाशुपत- ·भाद्रमति- मूत्रे ॥३४॥ मानप्रावधाiesray andhotos गुणव्रतोपकारकत्वेन मामायिकस्मादायुपन्यासः । तदनु च मूलगुणोपकारकदिग्वतोपभोगपरिभोगव्रतोपकारकस्य च देशायकाशस्य । पोप, तृपभोगपरिभोगसामायिकोपकारीति तृतीयम् । तथाहि-आहारपौषधं उपभोगस्योपकारि श्रीचंद्रीया शरीरसत्कार-व्राह्मचर्य परिभोगस्य अव्यापारः सामायिकस्येति । पौषधिकेन त्यवश्यमतिसिंविभागं कृत्वा पारणी- चिः यमित्यतिथिसंविभागस्योपन्यास इति दादशवतक्रमोपन्यासः । अधुना गाथार्थ उच्यते "पढमे अणुचयम्मि" त्ति इह यतं नियमः प्रत्याख्यानमिति पर्यायास्तत् पुनर्मददणुभेदाद् विभेदम्, अतोऽणुव्रते तानि च स्थूरपदविशेषितमा. णातिपात-मृपावादाऽदत्तादान-मैथुन-परिग्रहविरमणाण्यानि पक्ष तेगु मध्ये 'प्रथमेऽणुव्रते' प्राणातिपाताख्ये ते न प्राणिनो विविधाः मस्माः स्थूलाश | तत्र मम्माः मूक्ष्मशरीरत्वेन लगाः न तुमक्ष्मनामकर्मोदयतः तेषां सर्वलो- कन्यापकानामन्यतो विनाशायोगात, परमिदम्पुरत्रमापेक्षया एकेन्द्रियाऽन्यवहारिणः सश्मा ग्रायाः ते न पृथिन्य- ऽए-तेजो वायु-वनस्पत्याम्या पधाः । स्थूलाभ द्वि-नि-चतु-पत्रेन्द्रिगभेदावतुर्मा । नत्र प्रागा दश, ते ग एक-द्वि- त्रि-चतुष्पनेन्द्रियाऽसंज्ञि-मजिभेदजीवानां क्रमशः मतुः-पद-सप्ता-ST-नव-दशभेदाः प्राणा ज्ञेयाः, तदुक्तम्-- "इंदिय-यल-सामा-ऽऽउ पाण उ-प्रमा-मरा अहविदा । इगि-विगल-ऽसन्न सन्नी, नव दस पाणा उ योगन्या ।।"तथा- "पभेन्द्रियाणि विविध यलं ग, उच्छ्यामनिवासमशागदायुः। प्राणा दशैते भगवामित्कारतेषां वियोजीकरणं हि हिंसा ॥ ४८ ॥" तत्र गृहिणः सूक्ष्माणामेकेन्द्रियजीवानां नित्योपयोगित्वेन निगमाभावान् न तेषां विरतिरस्ति तो न तविषणं M - ।

·भादपति-
श्रीचंद्रीपा-
1३५॥
मतिममणं किन्तु स्यूलजीवविषयम् अतः प्रोच्यते 'स्थूलकमाणातिपातविरतिता' स्थापय स्थरकार अरष्टिमिर-
प्युयलगत्वाद मीन्त्रिगादपस्तेषां स्थूलकानां प्राणा-दारीरेदिपोएगासाऽऽयुलक्षणास्तेपामतिपाता-चयो हिंसन,
सपमा माणिनां महापारम्माभ्यां विधा मम्भवति । तत्र व्यापादनाभिसन्धिा सङ्कल्पा, स प सङ्कल्पगो वा
गमनागमनादिल्यरूजीपलियाना मिनि-मतु-प्पोन्द्रियाणामस्म्यादिनिमित्त साम्प्य या मियते, कृप्यादिकस्तुआर-
म्भना तेपामेकेन्द्रियपर्जमाणानां स्थरजीपानामतिपातो विनाशो हनन माणातिपाता। अग्रोकार्पसमाहिका पूर्व-
सरिकृतगाथाः स्युः यथा-
दुपिहो पाणाइयाओ, मुहमो धूलो य तत्य पुण मुएमो । पगिदिपजीय विसर, थूलो वेदियाइगओ ॥ ४ ॥
सम्पारमेहि, बुयिहो चूलो उत्तय संफप्पो । होह ह उवेधकरणं, आरमो पयश किसिमाई ॥ ५० ॥
संकप्पो लिय पिहो, अपराहकरम्मि निरपराहे या पाणाइ अपहरतो, संपराहो असहा इयरो ॥५१॥
तसा स्थूलमाणातिपातपिरतिता विरतेस्तामानिए यदा "विरईप" ति समम्पन्तपाठाव स्थूलमाणातिपातविरती
किम् । इति मत आह "भापरिग" ति यद् आचरितम्' अनुष्ठितम् 'अमशस्ते अशोभने भाये सति, तृतीया पा
ससमी, अपशस्तेन भाषेनक्षायोपशमिकादापादोदपिफगतेन गत् कृतमिला, "म"तिमाणातिपाते प्रमादमसहेन
पदापरितम् , सत्र प्रमादो मयादिभेदता पममा सम्म मसा:-तथासेग्नारूपमयोगो व्यापारः तेन रहारम्भजे वधे
१°पदो,...
BHតុថ្មី។
॥३५॥

·श्राद्धपति-
श्रीचंद्रीया
त्तिः
श्रावकस्य नियमेऽप्रवृत्तिः किन्तु सङ्कल्पज एव हल-शकट-खेटनादिके आरम्भजे वधे नैव सादिषु हननसङ्कल्पः
किन्तु पृथिव्यादिप्रसङ्गतः तदुपमर्दः । तेनैवारम्भजात् सङ्कल्पो गुरुकः । तेनैव चैत्याद्युपदेशेन पृथिव्यायुप'मर्देऽपि भव्य-
सत्वोपकार एव चित्तप्रबन्धादधिकारिणः तदपरिसमाप्तौ कारयितुर्मरणेऽपिकूपोदाहरणतःशुद्धिरदुष्टा, अनधिकारिणो
भगवंदाज्ञाविराधनाद् नासौ शुद्धिः, अधिकारी च गृहस्था सम्यग्दृष्टिर्मुख्यतः तस्य सारेतरविभागकल्पनासम्भवात्,
वाप्यादिषु जीवोपमर्दतुल्येऽपि सत्वोपष्टम्भो न तुल्यः चैत्यविम्बाशुद्देशस्य, चैत्यजिनविम्बानि हि न पापक्रियासु
प्रवर्तकानि, तडागादिषु सत्वोपष्टम्भोऽपि न फलवान , नहि खपाक-सिंहादयस्तत्र न पियन्ति, मत्स्य-पूतरकादिप्र-
भूतत्रससंहारश्च महान्, न च जिनविम्यादिकं सत्त्वोपद्रवकारि अतस्तदन्यस्थूलप्राणातिपातत्रतातिचारेपु विशेषतः
प्रतिक्रमणम् । आरम्भजेऽपि यत् परिशुद्धजलग्रहणाद्यनुष्ठेयग(म)तिचरितं तत्रापि च उक्तश्चारन्भजेऽयं विधिः ।
परिसुद्धजलग्गहणं, दारुय-धन्नाइयाण तह चेव । गहियाणवि परिभोगो, विहीए तसरक्खणट्ठाए ॥ ५२ ॥
'परिशुद्धजलग्रहणं वस्त्रपूतत्रसरहितजलग्रहणं दारुधान्यादीनां च सरहितपरिशुद्धानांग्रहणम् । अनीलाजीर्णानां
दारूणां अकीटविद्धस्य धान्यस्य त्रसासंसक्तफलादेश्च ग्रहणं गृहीतानामपि परिभोगो विधिना कर्तव्यः परिमितप्रत्यु-
पेक्षितादिना । किमर्थं १ द्वीन्द्रियादित्रससंरक्षार्थम् तथा गमनादिकमपि, सरहितादि, यथाशक्ति रक्षता कार्यमिति
सूत्रगाथार्थः ॥९॥ अधुना यदाचरितं तत्प्रतिक्रमणमाह-
१ नवं प्रसादिषु सं२॥२ °पमाऽपि सं.२ ॥ ३ चित्तप्रतिवन्धा सं.२ ॥
॥३६॥

·दिमति- । ३७ यह धंध छविच्छेए, अइभारे भत्तपाणवोछेए । पढमवयस्सइयारे, पडिकमे देसिय सव्वं ॥१०॥ प्या-यो मरणविच्छेदोऽतिभारो भक्तपानव्ययसोदा, इति पञ्चातिचारानाऽऽभिस्य प्रथमपते यदतिपरित श्रीपदीया- किचित् तस्मात् प्रतिक्रामामि दैशिक सर्वमिति समुदायाचा अवयवार्यस्तूच्यते तत्र हनन 'बा''व्यय ताडनें व्यषो घा यष्टि-कशादिमिस्तान, पन्धन पन्धों मनुष्य गवादीनां रब-दामकादिमिः सपमनम्, पतौ च विधा सम्भवता- अर्धागा-नाय च तत्रानाय वयो पन्यय विवेकिना तावन्न कदाचित् समाचरणीया, पक्षार्थाय सोपि विविध:- सापेक्षो निरपेक्षश्च । यो मरणाचनपेक्ष निर्दय ताब्यते स निरपेक्षा। मीतपपदोऽपि च यदि तस्य कधिस विमेति अतोऽसतं फिनिदापरति तदा मर्माणि मुफ्स्या सदयस्य तं लतया दवरण पा सदियों ताडयतोऽपि सापेक्षो पधा। यन्धोऽपि यदा चतुष्पद-चौरादिक प्रदीपनकमरणाचपेक्षा मुक्त्या निर्दय निमालमत्पर्यमामाम्प पश्यते तदा निरपेक्षः। यदा तु चतुष्पदानि सायद तथा पनाति पथा प्रदीपनकादिषु सहन्धनस्य मोचनच्छेदनादिकं कर्तुं शक्यते । विपदेषु च दास दासी चौर घा, पाणदिनमत पुत्रादिकं था तन्मरणादिभीस्तया सदर्य तथा याति यथा पद्धानामपि तेपामहानि समयीचाराणि भवन्ति, प्रदीपनकादिपुच पिनाशो न सम्पाते तदाऽसौ सापेक्षा। इह चाय मुनीन्द्रोपदेशो यत् प्रावकेण त पय गवादयः परिग्रहीतच्या पेऽपद्धा अप्रमेयासते, मीतपर्षदा च तथा तेन भाप यथा पन्धादि- मन्तरेणापि रष्टिवर्शनादिमावत प्य भीतो दासादिः सम्पर प्रवर्तते, अप कोऽपि न तथा प्रयतते तदा यथोक्तस्वरूप ॥ ३७॥ सापेक्ष पन्धमपि कुर्वन् न प्रतमतिचरति, निरपेक्षे त्वमिन विधीयमाने यतातिचार इति । यि:-स्वक् तमोगात्

·श्राद्धपति-
॥३८॥
HIPyानमनमान
शरीरमपि च्छविस्तस्य च्छेदो-असिपुत्रकादिभिः कर्णादिकर्तनं छविच्छेदः, अनापि भावना निगदितानुसारत एव कार्या,
नवरं कर-चरण-कर्ण-नासिका-गल-पुच्छाद्यवयवान् निर्दयं छिन्दानस्यासौ निरपेक्षः । अरुः गण्डं मांसाङ्कुरादिकं वा श्रीचंद्रीया
'रागाद्यदूषितमतेः सदयं छिन्दतः सापेक्षः। भरणं भारः अतीव भारः अतिभारः। समभूभागेषु सुखेन गच्छतामपि
वृत्तिः
उङ्कादिषु कृच्छ्रेण निर्वहतामतिभारः तस्यातिभारस्य प्रभूतस्य धान्य-पूगफलादेर्गन्त्रि-गोपृष्ठथादावारोपणं अतिभा-
रारोपणम् । इह चैवं पूर्वमुनिनिगदिता यतना । या द्विपद-चतुष्पद-वाहनेन जीविका सा श्रावकेण दूरत एव परित्या-
ज्या । अथ कथमप्यन्यथाऽसौ न भवेत् तदा द्विपदस्तावद् यावन्तं भारं खयमुत्क्षिपति अवतारयति च तावन्तमेव
वाह्यते, चतुष्पदस्तु यावन्तं भारं वोढुं क्षमते ततोऽसौ कियताऽप्यूनः क्रियते हल-शकटादिषु पुनरुचितवेलायामसौ
मुच्यते । भक्तम्-ओदनादि पानं-पेयमुदकादि तयोर्भक्त-पानयोर्व्यवच्छेदः, अत्यन्तपीडितानां तदर्थिनामप्यभिनि-
वेशाद निरोधो-निवारणमदानं भक्त-पानन्यवच्छेदः । अर्थाऽनादिचिन्ताऽत्राऽपि तथैव कार्या, नवरं सापेक्षो रोग-
चिकित्सार्थमसौ सम्भवति, अपराधकारिणि च वाचैव ब्रूयाद्यथा 'न दास्ये तव भोजनादि' शान्तिनिमित्तं चोपवासं
कारयेत् किं बहुना यथा मूलगुणस्य प्राणातिपातविरमणस्य मालिन्यं न भवति तथा यतितव्यमिति । अत्राह कश्चित्
'ननु प्राणानामतिपात एवानेन प्रत्याख्यातः न यन्धा(वधा)दयः, तत्करणेऽपि कोऽस्य दोषः यथा गृहीतविरतेरखण्डि-
तत्वात्, अथ बन्धा(वधा)दयोऽपि प्रत्याख्यातास्तेन तर्हि तत्करणे व्रतभा एव विरतेः खण्डितत्वात् कुतोऽतीचारत्वम्,
१ रागाविदूषित° सं१ ॥ २. प्राणिनामति सं१ ॥
॥३८॥

·भावमति- पीचंद्रीया- चित नियन्या(वादीनामपि प्रत्याश्यपत्येशीक्रियमाणे प्रस्तुतवतेपत्ता विशीर्येत वषादीनामपि पर प्रतस्यादिति । अनोच्यते मुख्यतया माणातिपात एव तेन प्रत्याख्यातो न पन्धा(वधाोदया केवल तत्प्रत्याख्याने अतस्तेऽपि प्रत्या- स्याता एव रटय्याः प्राणातिपातनियन्धनभूतत्वात् तेपाम् । यदि तेऽपि प्रत्याख्यातास्तहि भवतु तत्करणे प्रतमार, नातिचार इति चेद्, नै । विविध हि प्रतं, अन्तला पहिल्या पतत्र मारयामीति विकल्पशन्योऽपि यदा कोपा. चावेशात् परमाणप्रहाणनिरपेक्षो बन्धा(वधा)दो मवर्तते स्वायुपलीयस्यादिकारणात् तस्य पन्धा(वा)दिविषयीकृतस्य जन्तोमत्युर्न सम्पन्न गदा दयापरिणतिवर्जिततया विरस्यनपेक्षप्रवृत्या (ल) भग्नमनाईत्या प्रत, प्राणियाताभावात् तु पहिया पालितम् । ततो देशस्य भशनाद् देशस्थ तु पालनादतियारल्यपदेशा प्रवर्तते तदुरूम्- नमारयामीतिकतपतस्य, विनय मृत्यु क इहातिचारः ॥ इत्याशनयोत्सरमाद- निगवते या कुपितो यादीन, करोयसौ स्थानियमे उपेक्ष्यः ॥ १२ ॥ मुसोरभावानियमोऽस्ति तस्य, कोपाइयाहीनतया तु ममः ॥ देशस्य पादनुपालनाच, गुज्या अतीयारमुदाहरन्ति ॥ ५३॥ यधोक्तम् प्रतेपत्ता विशीर्यंत इलादि, तदप्पयुफ। विशुद्धहिंसादिविरतिसमापे हि पधादीनाममाष गति । समान पधादयोतिधारा एप न यम् प्रतानि । 'यधादिग्रहणय घ उपलक्षणत्वाद् अपरेऽपि हिनमन्त्र-मन्त्रादपोऽ- १ पवारिस ॥ ३९॥ तन ·शद्रमति- सूत्रे ॥४०॥ बनना 回回回回回回回 तिचारतयाऽत्र द्रष्टव्याः। तथा मृषावादादिद्वारेणापि प्राणातिपातव्रतातिचारसम्भवो दृष्टो यथा-ते भ्राता मृत इत्युक्ते द्रव्यापहाराद् वा कश्चिन्मियते इत्यादाविति । प्रथमत्रतस्य प्राणातिपातविरतिरूपस्यैते वध-बन्धादयोऽतिचारा व्रताति-श्रीचंद्रीया क्रमणहेतवो तमालिन्यविधायिन इति यावत् । एतान् प्रतिक्रामामि एतेषु "मिच्छामि दुकडं" ति भणामि । प्रथम- वृत्तिः व्रतातिचारविषये वाऽऽत्मानं निवारयामि तेभ्यो निवर्तेहम् । अथ “पढमे अणुव्वयस्मि" इत्यभिधानानन्तरं "वह- बन्ध" इत्याद्यभिधाने "पढमवयस्स" इत्यतिरिच्यते, तदसत, तेषामपि कथञ्चिदनतिचारत्वख्यापनार्थत्वादस्य। तथाहि- तृणादिपोषितं वत्सं खमातरं धयन्तं निवारयतोऽपि नातिचारः, तथा गां चरन्तीमनाहत्य स्वसस्यादेर्निवारयतोऽपि, तथा खसूनुं धयन्तमजीर्णदोषेणास्वस्थमवगम्य निवारयतो भोजनादिकमधमणे वा रुन्धतो रोधयतो वा ग्लानिमनापा- दयतो नातिचारो, येन हि क्रियमाणेन मरणसम्भवः स्याद् अतिचारोऽसौ, व्रते निरपेक्षप्रवृत्तेः । अथ प्राणातिपातव्रते पञ्चैवातिचाराः ते च स्वनामग्राहमुक्ताः किं सर्वग्रहणेन इति चेद् न । अयमभिप्रायः, तावदेतान न करोम्येव त्रुटि- योगात्, कृत्वा (ता.) सद्यस्तदह मायश्चित्तं प्रतिपद्ये । यदि पुनः कृतं च बहुव्यग्रतया विस्मृतं च तन्नामग्राहमनालोच्य तपः प्रतिपत्तिः कर्तुमशक्या, नाप्यनुचारिते गुरवस्तहातुमलं, अतः सर्वमित्याह 'दैशिक' देशोद्भवमतिचारं प्रतिका- मामीति गाथार्थः ॥ १०॥ इत्युक्तं प्रथमत्रतातिचारप्रतिक्रमणम् । साम्प्रतं द्वितीयत्रतातिचारस्योच्यते- बीए अणुवयम्मी, परिथूलगअलियवयणविरईओ । आयरियमप्पसत्थे, एत्थ पमायप्पसंगणं ॥ ११ ॥ -'वित्तीये अणुव्रते' परिस्थूलकालीकवचनविरतौ । इह मृषावादो द्विविधा-स्थूल सूक्ष्मश्च । परिस्थूर- ।।४० ।।

·थादमति-
बीचबीया-
शुचिः
धनतम
विपदादिषस्तुविषयोऽतितुष्टषियक्षासहलवा स्यूरः । एतविपरीतः सूक्ष्मः हास्पीडादिकोशुष्टविवक्षासमुन्या, सच
महामतविषयः, तेनेह न प्रयोजन श्रावकधर्माधिकारात् । अन्न गाथा-
पुषिहो य मुसाधाओ, सुहमो धूलो य तत्य इह सुहुमो। परिहासाइप्पभयो, थूलो पुण तिवसकेसा ॥५४॥"
तत्र स्थरमपापावो अनुभूतोद्भावनादिका यथा-जगण्याप्यात्मा श्यामाफतन्दुलमानो घा, नाति पात्मपरलोकादि,
क्षेत्राणि कृपत, दम्यन्तां गोरधका इत्यादि साययभापणरूपा। कन्यादीनां निर्दोपत्वेऽपित्तीवरागादिदोपता सदोप-
स्वाध्यारोपाइय शाकिन्यन्ध-कुब्ज-काण-चौर-जार-दोपभापण-निधानलामाऽपलपनादिका, अपि पाकिं याहना पेन
भाषितेनात्मन परस्य चोपघाता सदफ्लेशथ भवति तद परिस्थरयस्तुविषयमतिदुष्टविषक्षासहव गाढस्व-परोपता-
पहेतुक पचनमपि परिस्यूरं तदेव परिस्थूरकं तच तदलीफयानं च परिस्थरकालिकवचनम्, सचकन्या गो-भूम्पलीक-
न्यासापहार-कूटसाक्षित्वमेदात् पञ्चविधम् । तत्र कन्याविषयमन्त अभिन्नकन्यकामेव भिमकन्यको धदतो विपर्यय या।
इद चोपलक्षणमा सर्वस्यापि विपदविषयस्यालीकस्य, ततोऽकुमारं कुमार अवता, अग्रगार्यपि प्राचारीति । गया-
लीकमप्यल्पक्षीरामेव गां पहुक्षीरा पक्ति विपर्पर्य वा । इदं चतुष्पदविषयस्याप्पलीकस्योपलक्षणे गामन्च बदतः ।
भूम्पलीक परसत्कामेवात्मादिसत्कां मुर्व धदतः व्यपहारे वा नियुको अनामवश्यवहारेणेव फस्यचित्रागाधभिभूतो
पक्ति अस्येयमाभवतीति । इद च सर्वस्पापि पृथिव्यावपदद्रव्यविषयालीकस्योपलक्षणम्, तथा पोक्तम्-
"फनागहणं दुपयाण सूयर्ग चउपयाण गोषयणं । अपपाणं दवाण, सव्वाणं भूमिषपण तु ॥ ॥५५॥"ति
and9E
॥४१॥

·श्राद्धप्रति-
सूत्रे
श्रीचंद्रीया
त्तिः
॥४२॥
तनमननपनानाननाDHOजान
ययेवं कन्यादिविशेपोपादानमुत्मृज्य सामान्येन विपद-चतुष्पदा-ऽपदग्रहणमेव कस्मान्न कृतम् ? एतावतैय
तदतिरिक्तवस्त्वभावेन सर्वसङ्ग्रहसिद्धेः । सत्यं, किन्तु कन्याद्यलीकानां लोकेऽतिगर्हितत्वाद् विशेपेण तदर्जनार्थ
तदुपादानम्, अत एव लोकेऽतिगर्हिततया रूढत्वाद् न्यासापहार-कूटसाक्षिकत्वेऽपि कन्यावलीकत्वादिभ्यः पृथगुपाते।
तत्र नयस्यते निक्षिप्यत इति न्यासः-रूपकाचर्पणं स्थापनिकेत्यर्थः तस्यापहरणं न्यासापहारः । अदत्तादानरूपत्वाद्
अस्य कथं मृपावादत्वं ? येनेहोपात्ता, उच्यते, अपलापवचनस्य मृपावादविपयत्वात्, तद्ग्रहणं त्वदत्तादानमेव,
'कूटसाक्षित्वं' अलीकसाक्षिदानम्, उत्कोच-मत्सरायभिभूतः प्रमाणीकृतः सकूट वक्ति एतस्य विवादेऽहं साक्षी।
तत्र कन्यादिगोचरपञ्चविधपरिस्थूरकालीकवचनस्य विरतिः-नियमस्तस्यां परिस्थूरकालीकवचनविरतौ यदाचरित-
मिति, नवरमलीकवचनविरतौ इत्युक्ते सालीकविरतिगोचरत्वं स्यात्, अतः स्थूरग्रहणं कन्याद्यलीकस्यैव
बतविपयत्वात् , तदपि च कन्याथलीकं जघन्य मध्यमोत्कृष्टतस्त्रिविध स्यात् , तत्र स्थूरग्रहणेन प्रचलायसे त्वमित्युक्ते
न प्रचंलामीत्यादेय॒दासः, परिशब्देन तु न सुन्दरेयमित्यस्य जघन्यकन्यागलीकस्य, दुष्टनक्षत्रेयमिति मध्यमस्य च
व्युदासः, परिस्थूरमिति समुदितेनातिशयस्थूरं पतिमारिकेयं तल्लक्षणयोगात् शाकिनी वा विपकन्या वासुवृद्धत्वाद-
शीला वा अनिश्चितपितृका वेति उत्कृष्टस्य च स्वीकारः, परिस्थरालीकविरतावित्युक्ते निभिरपि योगनियमः स्यात् न
चायं नियमो युज्यते गृहिणः कस्यचित् कथनिदिरतिसद्भावादिति वचनग्रहणम्, वचनं भणनमभिधानमित्येकोऽर्थः।
भेदोपलक्षणार्थ चैतत्, कश्चित् स्थूरं मनसान चिन्तयति करिनटाचा न यक्ति कश्चित् कायेन भू-कर-पाद-शिरः सन्ज्ञया
回回回回回回回回回回向
॥४२॥

·का थामति नामरति फूटलेगयारेण येति अस्या विरती 'यद् 'आनरितम् आसेवितम् "प्रत्य" ति वितीपे मृपापादास्येऽणुप्रते 'अप्रशस्ते अशोभने भाषे सत्यसायपि कुता? 'प्रमादप्रसन' मवादिपञ्चविधप्रमादय्यापारण तस्यातिचारस्य 'परिकामे पीपंद्रीया- देसिप सम्वमि त्युत्तरगायास्यपदसम्पन्धोऽध लगयितव्या, ततो देवसिकमतिधार सर्व प्रतिक्रामामि तम्मानियतेऽह एतिः मिश्यावृष्फमकरणेनेति गाथार्थः ॥ ११ ॥ यदाचरितमेतदीयातियारजात तदाह- सहसा रहसहा(स्सदा)रे, मोसुवपसे य कूडलेहे य । धीयवयस्सइयारे, पडिकमे देसिय सव्वं ॥ १२ ॥ व्या-सूचनात् सूत्रम् इति कृत्वा "सहस" ति सहसा अभ्याख्यान "रहस" ति रहोऽभ्यागयानम् रहस्या- भ्याख्यानं पा "दारे" ति स्यदारमन्त्रभेदः तथा भूपोपदेश' फटलेग्यफरण चेति बित्तीयमतस्य पशातिचारा पते । तर सहसाऽनालोच्य अनिश्चित्याभ्याश्यानममदोपाध्यारोपणं यथा चौरस्त्वं पारदारिको वेति तद् सहमाम्याख्यान "रहस" ति रहम् अव्ययं यदा रहति सजति जनसामिति रहा रहस सात (सान्त) पलीवे । रहसा एकान्तेन हेतु- भतेनागारमान रहोडम्याग्यानम् । यदि पा रहसि सम्भवं रहस्यं तेन तसिन् घाऽभ्याख्यान रहस्याग्याख्यानम्, एतक भवति, रहसि मन्त्रयमाणानमिवीक्ष्य पदति यथैप मन्त्रो मया ज्ञाता, इद चेद च राजविरुद्धादिकमिह मल्पत इति । अग्राह, नन्याभ्याख्यानमसहोपानिशानरूपस्या मृपावाद घ अतस्तदभिधाने व्रतमा श्य कुतोऽतियारता । किन्तु यदा परोपातफमनाभोगादिनाभिवते तदा सरस्लेशाभावेन प्रतनिरपेक्षत्यामायाद्न तया, परो- ।। ४३॥ १ पत्तवारिस REFER ·दिपति- सूत्र श्रीचंद्रीया. वृत्तिः ॥४४॥ Noभमानानमा卐. पघातहेतुरूपत्वात् तु भगः, इति भङ्गाभङ्गरूपतयाऽतिचारतेति, यदा तु तीव्रसङ्घलेशयुक्तोऽभ्याख्याति तदा व्रतनि- रपेक्षत्वाद् भङ्ग एव । आह च- सहसऽभक्खाणाई, जाणतो जइ करेज तो भंगो । जइ पुणनाभोगाईहितो होइ अईयारो ॥ ५६ ॥ यदि वा उद्गादविपतिपन्नसामन्तान मन्त्रयमाणान् दृष्ट्वा राजाह मां ग्रहीतुमभिमन्त्रयन्ते इति सम्भवाद् भङ्गा, अनिश्चयादतिचारः । खदाराणां मन्त्रः-विशम्भभाषितं तस्य भेद:-अन्यकथनं, दारग्रहणं चेह मित्राशुपलक्षणम् । अयं चानुवादरूपत्वेन सत्यत्वाद् यद्यप्यतिचारो न घटते, तथापि मन्त्रितार्थप्रकाशनजनितलज्जादिभावतः स्वदारादेर्म- रणादिसम्भवेन परमार्थतस्तस्यासत्यता। 'सचं पि तं न सचं, जं परपीडाकरं वयणं ।' इत्यादिवचनात् अतः कश्चिद्भङ्गात् कथनिच्चाभङ्गादतिचारतेति । अन्यदीयव्याख्या त्वत्र यथा-काचिदिपत्युः सौभाग्यमावेदयति यथा मां प्रार्थयते अमुको न पुनरहं प्राणात्ययेऽपी- च्छामि । स तु स्त्रियः प्रायोऽभिलपणीया अपि तथाऽन्ताभिधानशीला अपीति जातसन्देहस्तामुपालभतेऽतोऽतिचारः। दारग्रहणं धवोपलक्षणं यदा तु पुरुषः प्रहासेनाह नाहमद्य निधुवनार्थी परिखेदितत्वात् त्वत्सपन्याः, सान[स]रोषं तामाह हताशे! शोभनवता त्वमसि याऽपरपाद्यामेवमाचरसि तामुपालम्भमानायास्तस्था अतिचारः । “मोसुवरसे य" ति.मृषा-अलीकं तस्योपदेशो मृषोपदेशः । इदमेवं चैवं च ब्रूहि त्वमेवमेवं चाभिदध्याः कुलगृहेष्वित्यादिकमस- त्याभिधानशिक्षाप्रदानमित्यर्थः । इह व्रतसंरक्षणेऽनिर्गतापेक्षत्वाद् अनाभोगादिना परवृत्तान्तकथनदारेण मृषोपदेश ॥४४ ।।

·थादमति. ॥१५॥ पच्चतोऽतिचारता, भकाराद् निकृतिप्रधानशास्त्राध्यापनमप्यतिधारः ! फूटलेवस्थाममुमतासूचकाक्षरलेखनस्यत्रीपदीया- करणं 'फटलेगकरण' वितधायोमियापकलेविलेपनम् । अत्रैवं कुर्षतो योगनयमपि दुष्ट व्याप्रियते । तथाहि-कटलेखं पत्तिा लिपतो मनापूर्वकस्वाद कायस्य मन कागालीफम् तमेव च पाचा यदत एप चिरन्तनो लेग्या पतद्धनं मम पित्रात्यदी- यपित्रे दत्तमासीव साक्षिणस्तु मृताः सम्प्रतीति । पहुपापोऽयं फटलेन्वः । परमिहापि भूपाभणनमेय मया प्रत्याख्या- सम, इदं स्वन्यनाममुद्राक्षरपिम्यस्वरूपलेम्वनमिति भाषनया मुग्धेपुवेत) सापेक्षस्यातिचारता भावनीया अन्यथा पानाभोगादिफारणेम्पोसौपायेति।"पीपअणुव्ययम्मी" इत्यभिधानान्तरं महसाइत्यत्र भूयोऽपि वितीययतस्येति यद् आह तद् दर्शयति यदेते सहसाभ्याम्यानादयो वितीययतातिगारा उमाहरणादन-प्रवचनमालिन्यपरिहाराय चित्यसाधुयिप नियन्तेतदानातिधारा नापिप्रतिफमणाहो तदर्थमलीफमपि पदत्तो न राग-पौ मतामायहेतू केवल गुण पप । यदुक्तम्- साहण चेइयाण ग, पहिणीय तह अपनयाय । जिनपथयणस्स अहिर्य, सव्यत्यामेण पारेइ ॥५॥ अमिन पञ्चपिधेऽपि वितीयवातस्पातिचारे ममादप्रसोन पदतिक्रान्तं तस्मादतिक्रामामि देशिकमिति उपलक्षणा- धैरवाद रात्रिकादीनां सूचना द्रष्टव्या।सर्यम् अतिक्रम-व्यतिक्रमा-ऽतिचाराऽनाचारभेदम्, अषया 'सर्वम्' इति सूक्ष्म- मपि बुद्धिर्वक उमपलोकपरिशुद्र भापणीयम् । उक्त च- ॥४५॥ १ अक्षमता में। नमा ·श्राद्धपति- सूत्रे श्रीचंद्रीया वृत्तिः युद्धिए निएऊणं, भासेना उभयलोगपरिसुद्धं । सपरोभयाण जं खल, न सव्वहा पीडजणगं तु ॥१७॥ तच तथा यत्नभाषितं तस्येति गाथार्थः ॥१२॥ साम्प्रतं तृतीयव्रतातिचारप्रतिक्रमणमुच्यते- तइए अणुवयम्भी, थूलगपरदवहरणविरईओ । आयरियमप्पसत्थे, एत्थ पमायप्पसंगेणं ॥ १३ ॥ व्या०-चौरस्य कर्म चौर्य, स्तेनस्य कर्म स्तेयं, आदीयते यत् तद् आदानं 'अदत्तस्य' स्वामिनाननुज्ञातस्य 'आदा- नम्' ग्रहणं अदत्तादानम् एते त्रयोऽप्येकार्थाः । तत्र तृतीये अणुव्रते “धूलगपरदब्बहरणविरईओ" ति स्थकं च तल्लोक-राजविरुद्धापेक्षया परद्रव्यहरणं चेति समासः, अस्मिन् कृते लोकनिन्दाचौरङ्कारशब्दप्रवृत्तिः क्षत्रखातादिना हरतो बहुतरशुल्कभङ्गे राजग्रायत्वाद् हस्तपदादिच्छेदः तद्व्यहानिश्शोपजायते नत् स्थूरकमभिधीयते। तच सचित्ता- चित्तभेदतो विधा । मिश्रस्यानयोरेवान्तर्भावात् । पुनरेकैकं विधा 'स्धुरं सूक्ष्मं च। तत्र स्थूरं सचित्तं द्विपदचतुष्पद- धान्यादि, सूक्ष्मं तब्बलाउनलादि । अचित्तं यादरं हिरण्य-कांस्य-दृष्यादि, सूक्ष्म कर्णशोधनशिलिका-तृण-लेवादि, अतः स्थूरकं यादरं राजविरोधादिकारणं सचित्ताचितादिभेदं क्षत्रगृहादी सुस्थगितादिस्थितं यत् परद्रव्यं तस्य क्रोधादिना हरणं तस्माद् विरतिः, तस्या यतिचरितमप्रशस्तेऽत्र स्तेनाहतग्रहणादी विरतिभङ्गकारणे प्रमादप्रसझेनेति गाधार्य: ॥१३॥ यदाचरितं तदाह- मनमनमानधनलफनऊ ॥४६॥ १ स्थूलं सं.२ ॥ २ स्थूले सं.२ ॥ .

·पादमति-
सूत्रे
DITLE
श्रीपदीया.
॥४७॥
जमHISHTINGH
तेनाइडप्पओगे, तप्पडिस्वे विरुद्धगमणे य । कूडतुल कूडमाणे, 'तइयम्मि अणुवए निदे ॥१४॥
व्या-स्तेनाहतं, तस्करप्रयोगा, समतिरूपव्यवहारः, विस्द्धराज्यगमन, फतुलाफुडमानकरणमिति । तत्र स्तेना:-
चौरास्ते आइतम्-आनीत किचित् कुरकुमादि देशान्तरात् तत्सममिति लोभाद् यद्गृहीतम्। इदं हि लोमदोपात्
काणमयेण गृहौरो व्यपदिश्यते । यदाह--
पौरोरापको मन्त्री, भेदज्ञा काणकफयी । अन्नद स्थानदय, चौरा सप्तविधः स्मृतः ॥५॥
तदित्य चोर्यफरणाद पतभा, याणिज्यमेष मया विधीयते न साक्षाचार्यम् इत्यभ्यषसायतो प्रतनिरपेक्षस्वाभा-
पादाः इत्युभयरूपस्यादतिवारता । तदेव फुर्षन्तीह तस्करा:-चौराग्य उच्यन्ते तेषां प्रयोजन-प्रयोगातप्त्यादिवहन
हरणक्रियाया या प्रेरणमभ्यनुज्ञा 'हरत यूर्य ग्रहीयामः, किमिदानी नियापारास्तिथ यदि सम्पलादिकनास्ति भवतां
"तदाहं तत् प्रयच्यामि युष्मदानीतमोपस्य या पदि विप्रापको न कश्चिदस्ति तदाहं विक्रेप्पामि गच्छन्तु चौर्थि
भवन्तः' इत्यादिवचनबोराणा स्तेपप्रियाया व्यापारण तस्करमयोगा। अत्रापि भाभासापेक्षतायामनामोगादिना
यातिचारता भायनीया। तेन प्रस्तुतेन कुरकुमादिना प्रतिरूपं समर्श फुसुम्मादि प्रक्षिप्यते यत्र व्यवहारे सतत्पति-
रूपो व्यवहारा । अथवा सत्मतिरूपेण सहजकर्तरादिसहशेन कृत्रिमरादिना यो व्यवहारो यद् यत्र घटते (यादि
१ मा "परिकामे रेसिपं सद" इति पदं समुषित पहुमिरान्तस्पात, पर मया हरीकाभिर्यमुख्यतया पिरेषित
तदेव भ्यस्तम ॥२ धौरोपको ११॥ तदा तपदं प्रय२॥
NEL
॥४७॥

·थाद्धपति-
सूत्रे
श्रीचंद्रीया
वृत्तिः
॥४८॥
घृतादिपु पलजीवसादि] तस्य तत्र प्रक्षेपेण यो विकया परद्रव्यापहरणं स तत्प्रतिरूपव्यवहारः । “विरुद्धगमणे य"
त्ति सूचनात् विरुद्वराज्यातिकमे च यस्य राज्ञः सम्बन्धेनास्यते तद्विरुटे राज्ञि गमनं वाणिज्येन विरुद्धगमनम् यदा
विरुद्धो-निजदेशवामिनः प्रतिपन्धी तस्य राज्यं-कटकं देशो वा विरुद्धराज्यं तत्र निजस्वामिनो निषेधवचनमतिलवाय
लोभात् क्रमणं-गमनं विरुद्वराज्यातिकमः । अयं च यद्यपि स्वस्वामिनाऽनुज्ञातस्य परकटकादिप्रवेशस्य-
सामीजीचादत्तं, तित्थयरेहिं तहेव य गुरुहिं । एयस्स उ जा विरई, अदिन्नदाणस्स सा विरई ।। ५९ ॥
इत्यदत्तादानलक्षणयोगात् विरुद्धराज्यातिकमकारिणां चौर्यदण्डयोग्यतावाश्चादत्तादानरूपत्वाद् भग एव तथापि
वाणिज्यमेवेदं मया कृतं न चौर्यमिति भावनया प्रतनिरपेक्षत्वाभावाद् लोके चौरोऽयमिति व्यपदेशाभावाचातीचारता।
"कूडतुल कूडमाणे" ति तुला-वणिगुपकरणविशेषः मान-कुडवादि कूटत्वं न्यूनाधिकत्वं तेन व्यवहार:-परद्रव्याव-
हरणं न्यूनया ददाति अधिकया गृह्णाति । एतौ च तत्प्रतिरूप] कूटतुलाकूटमानव्यवहारौ यद्यपि वनापरिणामेन
परधनग्रहणरूपतया व्रतमगरूपी तथापि क्षत्रखननादिकमेव चौर्यम्, इदं तु वणिकलोपजीवनमेवेति स्वकीयकल्पनामा-
त्रमपेक्ष्यातिचारतयोक्ताविति । तदत्रैतान स्तेनहतादीन ऋतविस्मृतानतिचारांस्तृतीयेऽणुव्रते निन्दामि यदा "पडिकमे
देसिय सव" इति चतुर्थपादपाठः । तत्र विरतेयदतिचरितं तस्मात् प्रतिकामामि 'देवशिकं' दिवसातिचरितं 'सर्व'
निरवशेष खण्डनाविराधनादिरूपं यदनुष्ठितमिति गाथार्थः ॥ १४ ॥ साम्पतं परदारवर्जन-स्वदारसन्तोषलक्षणं चतु-
र्थव्रतातिचारपतिक्रमणमुच्यते-
फनफनमनफनफनफनफ़
॥४८॥

·धीमधीपा SimilsiyyURESHY पाउत्से अनयम्मी, निगं परदारगमणपिरईओ। आपरियमप्पसरथे, परथ पमायप्पसंगेण ॥१५॥ णा-किल विषा मेगुन-श्री पुगक्षणमिगुनार्म स्थल-गममेवात् । तत्र कामोदन गविधियाणामीप विका, संगमनोगा शारीवारिक निमन्त्री सम्भोगः | तास गुपते 'नि गा"पर- दागमणपिई सिपरे-भारमयतिरिका पुलासा मनुष्णनापेक्षया देपास्तिर्णमा सेपो वारा-परिणीन- गरगहानमेवानि मारीम्पाणिक प्राणि देगरिसराच्या इति परदारा. | गणारिगहीतदेशस्सिरच्या फाभित् गरपदी परिणेतुभ कम्पणियभापा पेट्यारल्याण मगन्ति, शापि भाग पानानिमोगरयात् गरवारा पा पनि पनीमा सवार मन्नोपा मारमन्तोः गया परफल्ने तयायेदयामपि पर्गमित्या स्मारक कवित मन्तुणतीयः । उपाणयान गोगियां शमध्यतिरिकल सामान्यत: पुरुषमात्रग पर्गनमित्यणि प्राण । पुर. पग पगारेपनि परमपे गमन-पिपगोषमोगासेगन, गमनं हि लोफेपि परिमोग एपोच्यते । परदारगमनस गोगमाणस्यात् परनरगमन ऐति । लप पिरियन्ध-मनहरणा-यशा फीरपोदीनामिएलोके परलोके गनरकगम शाम पागभानादीनां हेतुरिति परिज्ञानान सम्प परदारगमनम्य पिरतिा-नियम. सदारगन्नोपे परदारपर्सने ग, गोपा भनिरिणम् अतिनादिगम की गशस्ते 'म' परदारपणन्त्री गिरतिपिपलकाम्या "मामांन' विषाभिणाणेति गाशा ॥१०॥ पदापरितं सदार- अपरिग्गहिया इत्तर अणंग पीगाह निधअणुरागे । पउत्थयपस्साईयारे, पडिकामे देसिय सव्वं ॥ १६ ॥ ॥ ४९ ·श्रीचंद्र ध श्राद्धमति- मुने शनि ॥५०॥ 乐回回回回回回回回回回回 व्या०-अपरिगृहीतागमनं १ इत्वरपरिगृहीतागमनं २ अनाक्रीडा ३ परविवाहकरणं ४ कामे तीवाभिलापश्च ५ इति । एते पञ्च चतुर्थवतेऽतिचाराः । एतेषां चाऽयं विषयविभाग:- परदारवजियो पंच एंति तिन्नि उ सदारसंतुढे । इत्थीए तिनि पंन य, भंगविकप्पेहि अईआरा || ६० ॥ अपरिगृहीता 'अनाथकुलाहना तस्यां गमनं परदारवर्जकस्यातिनारस, लोके तस्याः परदारत्वेन रूदत्वात् । कायु- ककल्पनया तु स्वभर्तादेरभारतोऽपरदारत्यादिति भावः । इत्वरं-स्वल्पकालं परिगृहीता या केनचित् काचिदेश्या भादी- प्रदानेन स्ववशीकृता तस्यां गमनं-मैथुनासेवनं परदारवर्जकस्यातिचारः, तस्यास्तावन्तं कालमर्थदानतः परेण परिग- हीत्वेन परदारत्वात् । वेश्यामेवैतां याम्यहं, न परकलनं इति स्वकल्पनामात्रतस्तु वेश्यारूपत्वादिति भावः । एतौ न हायपि स्वदारमन्तोपिणोऽतिचारता न सम्भवतः स्वदारव्यतिरेकिण्याः सर्वस्या अपि स्त्रिया तेन प्रसान्यातत्वात् तद्गमने व्रतमनस्यैव माप्तेरिति भावः । "अणंग" ति अनगमीटा सा हि अतीवकामाभिलापेण परिसमाप्नरतस्या:- प्याऽऽहार्यः स्यालकादिभिः योपिदवाच्यप्रदेशासेयनं, यदा अना:-कामस्तत्प्रानकीता-अधरदशना-ऽऽलिान-कुनम- र्दनादिका निधुवनमेव प्रतविषयो नैवेति भावनगा परदारे येनां कुर्वतः परदारवर्जकरयातिचारः । एवं खदारतोषि- णोऽपि परदाराग्वेतां कुर्वतोऽतिचारता वाया। योषितस्त्वनायव भावनगा पुरुपे आलिानादि कुर्वत्या अतिचारता। परेपां-स्वकीयापत्यव्यतिरिक्तानामपत्यानां कन्याफललिप्सया लेह-सम्बन्मादिना वा विवादस्य विधापनं परविवाह- १ विधवाकल्यापाः || २ वारसतोषिणोऽपि परबारादिता सं.२ ॥ 55555回五回5555折回中 । --- ----- - - AANT manon- - र -ammarAmarn -den-v---- 4N.

·श्रादपति-
सूत्रे
करण, सापत्येष्वपि सनथामिग्रहो न्याय्या, इद च परदारवर्जक-सदारसन्तुष्टयोयोपितच त्रयाणामप्यतिवारा सम्भ-
पति, यदा हि परदारादिषु मैथुनं न कुमों न कारयाम इत्यभिग्रहा स्यात् तदा परविवाहकरणेऽर्थतो मैथुनस्य तेषु
कारणमनुष्ठित भवति अतो भा, विवाह एवायं मया विधीयते न परदारादिषु मैथुनमिति भावनया तु व्रतसापेक्ष-
त्यादभङ्ग इत्यतिनारता, यहा पराणाम्-उत्कृष्टानां उत्कृष्टसङ्घधानामित्यर्थः विवाहाना करणं-भूरिशा परिणयन,
खदारसन्तोपिणो हि भूरिपरिणयने तदवस्यैवाऽविरतिरित्यतियारः, योपितो हि पुरुपेण क्रियमाणं त्रिचतुःसाथ
परिणयन दृश्यतेऽधुनापि । "तिब्वअणुरागे" ति कामे तीवामिलापः। तस कामे कामोदयजन्ये मैयुने अथवासूचनात्
सुधम्, इति कामे कामभोगेषु तत्र समयपरिमापया कामौ शब्द रूपे भोगा गन्ध-रस-स्पशी तेषु तीवामिलाप:--
अत्यन्ततघ्यवसाया। पवा कामे कामभोगेषु तीयानुरागे सति सहयोगानन्तर तदोगेऽप्यभुक्तास घेतोऽभिरमते
वृद्धादिपनीनां च युषस्विष्यतिचारः । अयमपि त्रयाणामपि पूर्वोक्तानामतिचारतया युज्यत एष । यद्यपि हि स्वदा-
रादिषु तीवामिलापस्तेषां साक्षादप्रत्याख्यातत्याद् मुस्कल एवेति कुतस्तस्करणेऽप्यतिधारसम्भवा, तथाऽप्यसौन
विधेयो यतो विदितजिनयपना प्रायका प्राविका चात्यन्तपापभोक्तया ब्रह्मचर्य विकीपुरपि यदा घेदोदगाऽसहिष्णु-
सया सविधातु न शक्रोति तदा यापनामात्राथै स्थदारसन्तोपादि प्रतिपयते, अतीवामि'लापोऽपि च यापनायाः सम्भ-
पात्, सीवामिलापोऽर्थता प्रत्याख्यात एवेति तत्करणे प्रतसापेक्षत्वे च महामारूपादतिचारता । ननु योपितोना
१०मिलापिगोपि म..।
॥५१॥

·भाद्रपति- सूत्र श्रीचंद्रीया त्तिः ॥५२॥ क्रीडादयस्त्रयोऽतिचारा भाविताः पशातिचारपक्षस्तु तस्याः कथं भाव्यते? उच्यते-यदा स्वकीयपतिः सापल्या वार- कदिने परिगृहीतो भवति तदासपनीवारकमतिक्रम्य तं परिभुक्षानाया आया(दितीया)तिचारोऽपि सम्भवति, दितीय- (प्रथम)स्त्वतिक्रमायवस्थायां परपुरुपमभिसरन्त्याः । नवरं तद्ध्यवसाय-तदर्थप्रवृत्ति-तद्ग्रहण-तत्परिभोगरूपा एतेऽ- तिक्रम-ज्यतिकमा-ऽतिचारा-ऽनाचाराः फ्रमशः चत्वारोऽपि दृष्टव्याः । एवमेतदनुसारतोऽन्यत्राप्यायपदत्रयेऽतिचारता भावनीया अतिक्रम-व्यतिक्रमयोरप्यतिनारभेदत्वात्, चतुर्थपदे तु विवक्षिततमः। तदित्य 'पनातिचारायोपितोऽपि भाविताः । तदमिश्चतुर्थव्रतातिचारे प्रमादादिना यदतिकान्तं तम्गात प्रतिकामामि देवशिकं सर्वमिति । यदपि सूक्ष्म परयुवतिदर्शनं मम्भाषणादिकं सविकारं सविभ्रमं प्रतविराधनाहेतु तदपि च प्रतिफ्रामामि । उक्तं च- वजेजा मोहकर, परजुवईदसणाइ सविकारं । पप तु मयणठाणा, चरित्तपाणे 'विणासंति ॥ ११ ॥ तदत्र कामभोगेपु गृन्द्विमकुर्वन् श्रावकोऽल्पवन्धको यथासौ पूर्वमुनिगदिनः प्रानकोऽत्रेदं संविधानक- किल कस्मिंश्चित् सनिवेशेऽत्यन्तरलहसम्बन्धं भातवयं निवसति । तयोर्मध्यादन्यदा गुम्समागमे तन्त्र धर्मश्रवणा- दुत्पन्नप्रव्रज्यापरिणामो धन-धान्यादि परिलम्य गुर्यन्तिके प्रतं जनाको भ्रातातीवोपशमपरो धर्माराधनोगतोऽजनि । अन्यदा प्रागुक्तसन्निवेशासन्ना विहारक्रमेण समागताः मूरयः । सोऽपि च साधुः समागतो गुरुभिः सह, स च गुरूणां निवेद्य सज्ञातदर्शनाय ग्राम प्रविष्ठः, द्रष्टा भ्रातृजाया पृष्टा च क त्वदीयो भर्ता? सा प्राद-क्षेत्रं गतः, तत्समये १ बाप्य मं.२ ॥ २ विणामिति सं २ ॥ ३ नया दपत्रानुमाया सं.२ ।। 回回回回回回回回回回玩 --- --- ॥५२॥ ANS ·परमति- गमे श्रीपंद्रीय चित EHIMSHUTOShah परेणागमा सन्नरा मरित् । प्रतिलाभितोनितममये तयासी मासुकाहारेण, उता सा मुनिना भोगनानन्नर, पा-निजभर्तुः करण, यदि नयां न शोपि गन्तुं नको यरूर्य त्यये हे नदि। यदि मदीपम्पेष्टसाधुना न कदा- पिदमुक ततो मई वितर मार्गमिति । तया तौष कृते दत्तमगारा गना मा पत्युः ममीपम्, कथितःमयोऽपि मुनि- साना तत् अस्या पल्या मोका, प्रज स्पं गृहं, यदि नया निमपि मतो परतव्या सा नदी मबननेन हे नदि। यदि मदीपत्राणि कदाचिदपि भोगा (मैय) मुफागतो महा देशीति मार्गमिति । गर्व कृते लषमागा सा समागता गई पितरामामामो समिभागा सनी, 'प्रेक्षा फोरश परितमेसयोग्रांगो, किं देवता असल्या, किया प्रयोगः कशिदेन- पोरिणा, पूर्ण चिन्तातुरापा ममागतस्तस्पतिहम्, सांसथा समीक्ष्य मोकासी तेन, किं भने! स्यं चिन्तामपसा उदासे, किं पराभूताऽसि फेनापि न हि न हि फिन्तमयोरपि मानोर्युप्मदीयं चोधिनमीशरमा विभायाकृलिताs हम् । अथ धूते रात्पतिः, मुग्धे। न जानासि तत्पमत्रा शृणु। स हि माधुनिगमुपोपित प्रयास्तेऽनवगनिस्सहाहार- स्यात् । गफम्-"निरयजाहाराणं, साइण नियमेय उययासो।। शि" मम पुनः पामागहमनकल्पमसारमशुनिकिम्पारुफलतुल्यं परिणामनिरस विपणासेपनमहं सेपे उपरोधमान- मया विगतमतिपन्धो न पुनीयतः, तोह ग्नामि घटशतेन न ग पिनुनाऽपि शश्ये, ततो पर्वतिरिषु फल्याण: फाटाहिकादिनेषु प परिचय सम्भोग रानापपि सहरसेपनादसेव्यहम् इत्यादियचनः प्रयोधिता भाषी । इत्पर्य १ मेधाव ३॥ ॥ ५३ मा ·श्राद्धपति- सूत्रे ॥ ५४॥ 回向动历可折回回回回回回听 安回应回回回回回回回回回 कामभोगेषु गृद्धिर्न कार्येत्यलं प्रसोनेति गाथार्थः ॥ १३ ॥ श्रीचंद्रीया- उक्तं चतुर्थव्रतातिचारमतिक्रमणम् । साम्प्रतं स्थूलपरिग्रहविरमणलक्षणस्य पञ्चमस्य तदुच्यते, तत्र परिगृह्यते- तिः खीक्रियते मोहोदयादविवेकि भिरिति परिग्रहः, स च स्थूल-सूक्ष्मभेदाद द्विविधः । तत्र परकीयेष्वपि वस्तुपु य ईप- न्मू परिणामः स सूक्ष्मः, स्थूलः पुनः सचित्ता-ऽचित्त-मित्रभेदतः त्रिविधा, सूत्रोक्तधनधान्यादिभेदतो नवधा वा तस्य स्थूलवस्तुपरिग्रहस्य गुरुमूले कृतपरिमाणस्य कथाभित्र सम्पन्नातिचारस्य प्रतिक्रमणायाह- एत्तो अणुवए पंचमम्मि आयरियमप्पसत्थम्मि । परिमाणपरिच्छेए, एत्थ पमायप्पसंगणं ॥ १७ ॥ व्या० "तो" ति अतश्चतुर्थाणुव्रतानन्तरमणुव्रते 'पञ्चमे' उपन्यासक्रमप्रामाण्यात् पत्रमसहयात्मके यदा तु साधूनां चतुर्यामो धर्मस्तदापि श्रावकाणां सर्वतीर्थषु पञ्चायुवतिक एव तद्धर्म इनि पञ्चमे अणुव्रते सस यानं युक्तमेव, तत्र यद् 'आचरितम्' आसेचितमप्रशस्ते भावे सति । क विपये यदाचरितम् ? “परिमाणपरिच्छेए" परिमाणं-द्विप- दादेवादिसङ्ख-यानं तस्य परिच्छेदः-नियतविभाग इच्छापरिमाणत पताचतापूर्वमग्रहणं परिमाणपरिच्छेदः, कोऽ- र्थः ? गुमसमीपे स्थूलनवविधपरिग्रहपत्याख्यानकालगृहीतप्रमाणोचनेन यदतिचरितम् । 'अत्र' धन-धान्यादिस्थू-न लखीकृतपरिग्रहप्रमाणस्यातिक्रमे 'प्रमादप्रसङ्गेन' लोभाज्यप्रमादवशतः । एतेन गृहिणा यत् खलाभाय पण्यमुपगृहीतंक ॥ ५४॥ १ यदापि सा° सं. १ ॥ 4.Am- ·श्रीचंद्रीया- सुचिः सूत्रे विमीयमाणे सद्रव्यपमाणादतिरिच्यते तद् यदि न विक्रीणाति किन्तु तद् द्रव्य शासनोपष्टम्भकसाधारण प्रक्षिपति चेत् तदा नातिचार इति वृद्धा मन्यन्ते । अत्र यदतिचरितं तत्र देवसिक प्रतिकामामीत्युत्तरगाथापदेन सम्पन्ध इति गायाः ॥ १७॥ गतिवरित तदाह- धण धन्न खेत वत्थू, रूप सुवन्ने य कुवियपरिमाणे | दुपए पउप्पयम्मी, पडिकमे देसियं सवं ॥१०॥ व्या. इस फिल धान्य-रन-स्थावर-विपद-पतुष्पद कुप्यमेदेन सामान्यतः पइविधो गृहिणामपरिग्रह, विशे- पमेहतवतुम्पष्टिविध । तत्र धान्यानि यवादीनि २४, रतानि सुवर्णादीनि २१, क्षेत्र-वास्तु-वृक्षभेदतनिधा स्थाय- रोऽयी, मानुप-रभादिभेदतो विपदोऽर्थो विघा, चतुष्पद गवा-चादि दशघा, ताम्रकलसादिकमनेकविधमप्येक कुप्यम्। तत्र धान्यादिपड्विधार्थस्य प्रतिभेदाभिधायि गाथापच(सह)क तथधा- “धन्नाई चउवीस, जव १ गोहुम २ सालि ३ धीहि ४ सहीया ५। 'फोदय ६ अणुया ७ कर, ८रालगतिल १० भुग १९ मासा १२ य॥१॥३२॥ अपसि १३ हिरिमंथ १४ तिउडम १५ निमाय १६ सिलिंष १७ रायमासा १८५। इखू १९ मसूर २० तूपरी, २१ फुलस्य २२ तह घनग २३ फलाया २४ ॥२॥" ॥६३ ।। एतानि मायः प्रसिद्धानि । नवर पष्टिका-शालिमेदा, करशु () सुरापसिद्धा, तदेदो रालका, हिरिमन्या:- DEYO ·मति- श्रीचंद्रीया- कृत्तिः ५६॥ 回回回回回回回回回回应 कृष्णचनकाः, निष्पावा:-बल्लाः, राजमाषाः-चवलकाः, धान्यं-कुस्तुम्भरी, कलायाः-वृत्तचनकाः इति धान्यभेदाः २४ । रत्नानि २४- "रयणाई चउयीसं, सुवन १ तर २ तंत्र ३ रयय ४ लोहाई ५। सीसग ३ हिरण्ण ७ पासाण ८ वयर ९ मणि १० मोत्तिय ११ पवालं १२॥ ३ ॥ १४ ॥ संख १३ तिनिसा १४ ऽगुरु १५ चंदणाई १३ वत्था १७ ऽमिलाई १८ कट्ठाई १९ । तह चम्म २० दंत २१ वाला, २२ गंधा २३ दन्बोसहाई २४ च ॥४॥" ॥ ३५ ॥ प्रसिद्धान्यमूनि, नवरं रजतं-रूपं, हिरण्यं-रूमादि, पाषाणादि (वि)जातिरत्नानि, मणयो-जाललानि, तिनिस:- वृक्षविशेषा, अमिलानि-ऊर्णावस्त्राणि, काठादीनि-श्रीपर्णादिफलफादीनि, चर्माणि-सिंहादीनां, दन्नाः-गजादीनां, वाला-चमर्यादीनां, द्रव्योषधानि-पिप्पल्यादीनि । "भूमी घरा य तरुगण, तिविहं पुण धावरं मुणेयवं । चकारपद्ध-माणुस, दुविहं पुण होइ दुपयं तु ॥५॥" ॥३६॥ भूमिः-क्षेत्रं, गृहाणि-प्रासादा,तम्गणाः-नालिकांबारामाः।चनारबद्ध-गव्यादि, मानुपं दासादि, विधा द्विपदोऽर्थः। "गाची १ महिसी २ उद्दी, ३ अय ४ पलग ५ आस ६ आसतरगा ७ य । घोदग ८ 'गबह ९ हत्थी, १० चउप्पयं होइ दसहा तु ॥ ६॥" ।। ६७ ॥ १गदम सं. १॥ HDEFieosmare

·पदमति-
श्रीचंद्रीया-
चिः
एते प्रतीत, नयर अवा:-धारहीकादिदेशोत्पन्ना जायाः । अश्वतरा: वेगसराः, अजाया घोटकाः ।
"नाणानिहोवगरण, गविहं कुप्पलक्षण होइ।
ताम्न फलश कडिल्लादिजातिता फुप्यमेकविध व्यक्तितोग्नेकविधम् ।
पसो अत्यो मणिओ, ब्धिह चउसछिमेमो अ॥७॥" ॥ ३८॥
तस्याप्यवश्य धान्पेषु-धीयादिपूपयोगाद्धान्यस्य, धान्यस्य च क्षेत्रे वृष्टि-सारण्युमयसम्पाये सम्भव इति क्षेत्रस्या,
तय क्षेत्रोत्पसमपि कपरिसज्यते स्थाप्यते घेति पास्तुनः खातोपितोभयरूपस्य, सम्मष्टाङ्गय विभूपायै यतते न पासो
रूप्प सुवर्णाग्यां विना अतो रजत हेमोग्रहण, धकाराद् मण्यादीनां, वंविधो न कुपित-गृहोपस्कर विना निर्घहति
ग्रहोपस्करास्यकुपितस्य भूरिश उपयोगाजीवितस्यापि च गृहस्थायस्थापामतीवप्रमत्तत्वात् परिमाणेन सस्मृतिरिति
पूर्वोपात्तेऽपि "परिमाणपरियोग" इत्यनेन गतेऽपि परिमाणे इति पुनरुवारण न दोपाय, न चैतत् कुपिताम्योपकरण
श्रीमद्भिः स्वयं व्यापारणीयमिति विपदस्य दासी-दास-गन्त्री-रथादिरूपस्य, चतुष्पदस्य गवा-ऽश्वोष्ट्रादिरूपस्य पाहणम् ।
नयरिघे स्थूलयस्तुपरिग्रहाते पश्चातिचारा पर्जनीयाः । तत्र प्रकृतगाध्यैव धनधान्यादिभेदानां स्पेन स्पेन एकैकोऽ-
तिवारः कुपितेनैका पञ्चमः ।तपथा-धन धान्यप्रमाणातिकमा १, क्षेत्र पस्तुप्रमाणातिकमा २, प्रत्याख्यानकालगृहीत-
प्रमाणोलधनमतिकमा सर्प । हिरण्यसुवर्णप्रमाणातिकमा ३, विपद-चतुष्पदामाणातिकमा ४, कुप्यममाणातिकमा
५, । तत्र "धण घ" ति तत्र धनं गणिम-धरिम-मेय-परिच्छेगभेदात् पतुर्विधम् । तत्र गणिम एगफलादि, परिम
Ghatharothos
,
॥ ५७॥

·आद्धपति- सूने श्रीचंद्रीया- उत्तिः । ॥ ५८॥ OTHEarti निनफानन गुडादि मेयं घृतादि, परिच्छेद्यं माणिक्यादि, धान्यं बीयादि, एतत्पमाणस्य बन्धनतोऽतिक्रमोऽतिचारो भवति । यथा- कृतधनादिपरिमाणः कोऽपि पूर्वलभ्यमन्यद्वा धनादिकं कस्यापि पार्श्वे लभते तच बतभाभयात् चतुर्मासादिपरतो गृह- गतधान्यादिविक्रये वा कृते गृहीण्यामीत्येवम्भूतवन्धनेन वचननियन्त्रणात्मकेन भूटकादिवन्धरूपेण वा सत्यनारदाना- दिस्वरूपेण वा स्वीकृत्य यदा दायकादिगेह एव तद्धरति तदाऽतिचार इति। "खेत्त-वत्यु"त्ति तत्र 'क्षेत्रं' सस्योत्पत्ति- भूमिः, तच सेतु-केतु-उभयभेदात् त्रिविधम् । तत्र सेतुक्षेत्रमरघट्टादिसेक्यं, केतुक्षेत्रं पुनराकाशोदकनिष्पाद्यं, उभयक्षेत्रं तु तदुभयहेतुकमिति वास्तु' अगारं गृहमुच्यते । तत् त्रिविधं खातमुच्छ्रितं खातोच्छ्रितं च । तत्र खातं भूमिगृहादि, उच्छूितं भूम्युपर्युच्छूयेण कृतं, उभयं तु भूमिगृहस्योपरि प्रासादः। एतयोश्च क्षेत्र-वास्तुनोः प्रमाणस्य योजनेन क्षेत्रा- न्तरादिमीलनेनातिकमोऽतिचारो भवति । तथाहि-किलैकमेव मे क्षेत्रं वास्तु वेत्यभिग्रहवतोऽधिकतरदभिलाषे सति तभङ्गभयात् प्राक्तनक्षेत्रादिप्रत्यासन्नं तद्गृहीत्वा पूर्वेण सह तस्यैकत्वकरणार्थ वृत्याद्यपनयेन तत् तत्र योजयतो व्रतसा- पेक्षत्वात् कथञ्चिदिरतिबाधनाचातिचार इति । "रुप्प-सुवण्णे य"ति रूप-रजतं हिरण्यमेकोऽर्थः, सुवर्ण प्रसिद्धं, तत्प्र- माणस्य प्रदानेन वितरणेनातिक्रमोऽतिचारो भवति।यथा-केनापिचतुर्मासाद्यवधिना हिरण्यादिप्रमाणं विहितं ततस्तेन तुष्टराजादेः सकाशात् तदधिकं तत् कथमपि लब्धं तच व्रतभङ्गभयात् पूर्ण व्रतावधौ ग्रहीष्यामि इति भावनयाऽन्यस्य हस्ते दत्वा मुञ्चतीति व्रतसापेक्षत्वादतिचार इति । “कुविय" त्ति 'कुप्य' शयना-ऽऽसन-कुन्त-खड्ग-भाजन-कचोलका- दिगृहोपस्कररूपं तत्प्रमाणस्य भावेन पर्यायान्तररूपेणातिकमोऽतिचारो भवति, यथा-किल केनापि कचोलकदशक- नफलतनतम ·दाति- समे श्रीचंद्रीया चिा लक्षण कुप्पमान कृतं कचिव सदाधिरपसम्भवे सति यतमामयाद् भन्जयित्वा यहुमिरपि पर्यायान्तरेण दशैय कारपता सहयापूरणात् स्वाभाविकसङ्ग्यायाधनाचातिधार इति । “दुपए पप्पयम्मि" ति 'विपर्द' कलत्र-दासी- दास-कर्मकर-शुफ-सारिफा-रथ-गल्यादि 'चतुष्पद' गया-श्यादि तयोर्यत् प्रमाणं तस्य कारणेन गर्भषिधापनेनातिमा- मोनिचारो भयति, यथा-केनापि किल सवत्सराणवधिना विपद-चतुष्पदाना परिमाणं कृतं तेपासवत्सरमध्याव- शिप्रसवेऽधिकदिपदादिभावतो पतमा स्यात् अतस्तदयात् कियन्तमपि कालमतिवाय गर्भग्रहण कारयतोऽतिचार, गर्भगताऽधिविपदादिभावाद् पहिरनिर्गमनेन तदभावफल्पनाच तमामारूपोऽतिचारः । एतच नवविधपरिग्रहे यद प्रमाण कृतं तम्मापदतिचरित लोभादिममाहात् परिमाणप्रतमतिकान्तं तस्मात् प्रतिक्रामामि मिथ्याकुष्कृतादिना- ऽऽत्मान निवर्ते देवसिफ सर्वमिति । यदपि सन्तोपातिक्रमेण मनसाऽतिकान्तं तदपि च । उक्तं प- "भाविनाइ' सतोस, गहियमियाणि अपाणमाणेण । थेय पुणो न एघ, गिन्हिस्सामी न चिंतेना" ॥ १९॥ इति गाभार्थः ॥ १८॥ गतं पश्चमम् । उक्तमणुव्रतातिचारप्रतिफमणम् । साम्प्रप्त गुणवतानामुच्यते । अणुप्रतानि प मूलगुणा उच्यन्ते श्रावकधर्मतरोर्मूलकत्वात् । दिग्नतादीनि तु तदुपचपलक्षणगुणनियन्धतवारमसता वित्रति स्तस्थानि शायफधर्मगुमस्य शास-मशाखाकरूपान्युत्तरगुणा इत्याख्यायन्ते । उसररूपा गुणा उत्तरगणा उपपपहेतच इत्यपी, ते च उसरगुणा दिग्नतादया सस, तम्रोांधस्तिर्यदिग्गमनपरिमाणकरणलक्षण तापहिसतमुच्यते तप १ भाषिक्षय ०६ ॥ 10निमा

·श्राद्धपति-
सूत्रे
श्रीचंद्रीया-
वृत्तिः
॥६०॥
回
听回]高回回回回回心
दिक्रयविषयत्वात् त्रिविधं तदुक्तम्-
"तिविहं दिसिवयं खल, उदाहोतिरियदिसिविभाएण । तासु गमणस्स माण, दिसिवयं तमिह नायब्वं" ॥ ७० ॥
इह च सूत्रकृत् सक्षेपतो दिग्वतखरूपं तदतिचारपश्चकं च यु(ग)पवैकगाथायां (थया)सूचयंस्ततिचारनिन्दामाह-
गमणस्स उ परिमाणं, दिसासु उ8 अहे य तिरियं च । बुद्धि सइ अंतरद्धा, पढमम्मि गुणवए निंदे ॥१८॥
व्या० गम्यत इति गमनं लोभायभिभूतप्राणिनां गतिक्रिया तस्य परिमाणं योजनैरियत्ताकरण, क विषये? अत
आह-"दिसासु" दिक्षु सामान्येन दिग्विषये इत्यर्थः। विशेषत आह-ऊर्ध्वमधस्तिर्यदिक्षु परिमाणकरणं प्रथम
गुणवतं । दिशो ह्यनेकमकारा वर्णिता शास्त्रे, तत्र सूर्योपलक्षिता पूर्वा शेषाश्च पूर्वदक्षिणादिकास्तदनुक्रमेण द्रष्टव्याः।
तत्रोर्ध्वदिक्परिमाणकरणं ऊर्ध्व दिग्नतम्, एतावती दिगूर्व पर्वताचारोहणावगाहनीयाः न परत इत्येवम्भूतम् । अधो-
दिक्परिमाणकरणमधोदिग्वतम् एतावत्यधोदिक् अन्धकूपायाववतरणादवगाहनीया न परत इत्येवंरूपम् तियक्परि-
माणकरं तिर्यग्दिग्वतम् । एतावत्ती दिक् पूर्वेणावगाहनीया, एतावती दक्षिणेन इत्यादि न परत इत्येवमात्मकम् ।
तदित्य विधा दिक्प्रमाणकरणं प्रथमं सूत्रक्रमप्रामाण्याद् । गुणाय व्रतं गुणव्रतमिति । अस्मिन् हि सत्यवगृहीतक्षेत्रा-
द्वहिः (ग्रं० १०००) स्थावर-जङ्गममाणिगोचरो दण्डः परित्यक्तो भवतीति गुणः । इति व्रतखरूपम् । अथ धनधान्या-
दिपरिमाणस्य यथा परिग्रहवतत्वमिष्यते तथा दिक्परिमाणस्याप्येतावन्मयागन्तव्यतया परिगृहीतत्वात् परिग्रहत्वमेव
१ कत्रयव्रतविषय° स. २॥
॥६०॥

·भादति- पृ ATHIDEE पुज्यते का विग्नतत्य, नैवम्, अन्तर्भोग-पहिर्मोगनिमित्तकवस्तुनो धनधान्यादेः म्यीकृतत्वेनेयसमा परिग्रहणात् । परिग्रहत्वमिष्यते दिक्षु चोोधस्तिर्पग्दिक्रपे गन्तव्यस्पैव परिमाणकरणाग्नितत्वमेव युज्यते अन्तभोग-पहिभोग- भापस्याभावात् । अधुनाऽस्यय पनातियारा अरोव मागिता "बुद्धिति अवधिस्तियग्दिक्रयेद्धिशन्दयोजनाद्य- पृद्धिः-अप दियममाणातिफमा,अघोपुद्धिः-अघोदियप्रमाणातिकमा,तिर्यग्पृद्धिा-तिर्यग्दिरममाणातिक्रमा।अपराच पृद्धिरिति भीमन्यायेन क्षेत्रवृद्धिा "सइअतर" तिस्तेरन्तयो स्मृत्पन्तो अन्तर्धानम्-आण्णादन विसारणमि- स्येफोर्थ । वृधश्च स्मृत्यतर्घा चेति समासः। पता कि प्रथमे गुणयतेऽतिचाराः स्युरिति धास्यशेषः । तत्रोर्थ- दिप्रमाणातिफमायावत्परिमाणमूदिशि परिगृहीतं तस्यातिलहनम्, अघोदिक्तियग्दिकप्रमाणातिक्रमयोरप्येष ज्ञेयम्, नवर त्य-माधुषन्दनागादिविषममाणातिक्रमेण परतो गच्छतोऽपि नातिचारः स्यात् मक्ष्मेक्षिफायां साधुरियोपयुक्तस्या योध्योधस्तिर्यदिक गमनप्रमाणातिप्रामोऽतिचारः सोनाभोगादिना अतिकम-व्यतिक्रमादिना या प्रवृत्तस्य द्रष्टव्या, अन्यथा भार पय स्यात् । क्षेत्रद्धिस्त्येवं भावनीया यथा-फेनचित् सर्यायपि दिक्षु प्रत्येक योजनशतात् परतो गमननियम कृता तनय पूर्वस्यां दिशि मापट गृहीत्वा योजनशत यायद्तस्ततोऽपि परतो भाण्ड पटुतर मूल्यमयामोति अतोऽपरस्या योजननवसिमेव यास्यामीति चेतसि व्यवस्थाप्य पूर्वन्या दिशि दश योजनानि क्षेत्रद्धि फस्या दशोत्तर योजनशत गतस्तस्य प्रतसापेक्षत्वात् क्षेत्रवृद्धिलक्षणोऽतिनारः, स्मृत्यन्ती न कि मया परिग्रहीत कया वा मर्यादया। इत्येवमननुस्मरणमित्यर्थः । 'स्मृतिमूलं हि नियमानुष्ठानम्' तशेतु निगमत पर

·श्राद्धपति-
मूत्रे
श्रीचंद्रीया-
वृत्तिः
॥ ६२॥
1回回回回回回回回回回回
तद्रंश इत्यतिचारः । यथा केनापि पूर्वस्यां दिशि योजनशतं प्रमाणं कृतं गमनकाले च स्पष्टतया तत् प्रमादतो न
स्मरति किं शतं पञ्चाशढा इति तेन चैवमुभयांशावलम्बिनि संगये पञ्चाशतमेव यावद्गन्तव्यं तत्परतोऽपि गच्छतोऽ-
तिचारः । शतादपि परेण गच्छतस्तु भरः । सर्वव्रतेष्वयमतिचारोऽवगन्तव्यः । तदेवं 'प्रथमे गुणवते' दिक्प्रमाणाख्ये
यदतिचरितं "तरिंदे" ति तस्मात् 'प्रतिक्रमामि निवर्तेऽहम् । नन्वत्र नातिचारा दैशिका उपात्ताः तत् कस्यैषा निन्दा?
इति, उच्यते, ऊवृद्धयादीनां स्वनामग्राहमुद्दिष्टानां निन्दा किमतिचारदेशिकग्रहणेन फलान्तराभावादिति गाथार्थः
॥ १९॥ उक्तं दिग्वतातिचारमनिक्रमणम् । साम्प्रतमुपभोग-परिभोगविरतिविपयातिचारपतिक्रमणस्यावसरः । स
चोपभोग-परिभोगो द्विधा-भोजनतः कर्मतश्च । तत्र 'भोजनतो' भोजनमाश्रित्य वायाभ्यन्तरभोजनीयवस्तून्यपेक्ष्य
इत्यर्थः । 'कर्मतः' क्रियां जीवनवृत्ति बागाभ्यन्तरभोजनीयवस्तुप्राप्तिनिमित्तभूनामाश्रित्येत्यर्थः । तत्र 'उप' इति
सकृदन्तर्वा भुज्यत इत्युपभोगः-अन्न-पानादिः, उपशब्दस्य सकृदर्थत्वात् । 'परी' ति पुनः पुनर्वहिर्वा भुज्यत इति
परिभोग:-हिरण्य-भवन-श्री-वस्त्रादिः । अन्न गो वोपभोग उपशब्दस्यान्तर्वचनत्वात्, यहि गो या परिभोगः
परिशब्दस्य बहिर्वाचकत्वात् । तदुक्तम्-
उवभोगे विरईओ, तंबोला-ऽऽहार-पुप्फ-फलमाई । परिभोगे वत्य-सुवनगाइयं इस्थि-गेहाई ।। ७१ ॥
आह, ननु, यदि अत्र हिरण्यादय उपभोग-परिभोगशब्दवाच्याः तर्हि कर्मत इदं व्रतं नोपपद्यते कर्मणः क्रिया-
१ अत्र "क्रमो दोधः परस्म' ४।२। १०९ । इति सण दीर्घत्वं समुचितं किन्तु सं. १ सभापती सर्वत्र 'प्रतिक्रमामि
इत्येव न्यस्तं तत्तु प्राकृतानुकरणमेव सम्भाच्यते इत्यत उर्ष यत सर्वत्र 'प्रतिमामामि तद्धितीयपत्यानुसारेण ॥
॥ ६२॥

·पादपति- Royaलफनानिमाजमा रूपस्योपभुज्यमानस्य-परिभुज्यमानत्वोरमम्भवात् । सत्यं, किन्तु कर्मणो पाणिज्यादेपमोगकरणत्यात् कारणे कार्योपचारात् कर्मणोऽनोपभोगपरिभोगयाच्यता विवक्षितेति । कर्मपक्षे उपभोगपरिमोगयोजना न कार्या इत्पन्ये, श्रीचंद्रीया तदिहोपभोग-परिभोगपोत नियतपरिमाणकरण प्रतापदिद भोक्तव्यमुपभोक्तार्ग वा अतोन्यन्न इत्येवरूपम् । तत्र प्रति भोजनतस्तावचाषणोत्सर्गतः प्रासुकैपणीयमचित्त(येनाचिसन) निरषयाहारभोजिना न भवितव्यम् । तदमावे तु पाहुसापामशनादिकं परिहरति । तत्राशने तायत् सन्या य कंदजाई, मूरणकंदो य पजकंदो य । अलहलिहा प तहा, आलं तह मल्लको ॥ २ ॥ सतावरी विराली, कुमारि तह थोहरी गलोई पाल्हसणं सफरिला, गजर तह लोगो लोटा ।। ७३ ।। गिरिकणि फिसलपसा, फसेम्या थेग आलमोत्था य । तह लोण रुपवागली, खेलाडो अमयवल्ली य॥७४ ।। मूला तह भूमिरसा, विरहाई टक पत्युलो पदमो । सूपर घल्लो य तदा, पल्लको कोमलविलया ॥७५ ॥ आलु र तर पिंडालु य, समभगमहीगाइलवणओ। जाणेजाणतकार्य, असं पि जिणेहि निदिई ।। ७६ ।। इति समयोकानन्तकापान पहुपीजानि च मांसादिफ व घर्जयति । पाने मास-रस-मयादि । ग्वादिमे पट-विष्ण- लोदुम्पर-प्लक्षका उम्परिफलानि समये पत्रोदम्परीत्याख्यया मसिद्धानि नियमयति । स्वादिमे तु मध्यादि । शेषेऽप्य- स्पसावये मोदनादापचित्तभोजित्यादिर्फ परिमाणनेयस्य विधेयम् । यो घरमाणवनगाथायां श्रावकस्य प्रतिफ ॥ ६३ मणि] विधापिना कृतपहुमावधादिषस्तुनिपमस्य मन्यमांसादिपिकृतिपरिहारिणा फिमत्र प्रतिक्रमणाय मामांसपदो- ) ·नाद्रमति- 回与回回可乐创历与回5回回华创与回归F मनमनमान पादानेन?, सत्यमुक्तम् , अयमत्राभिप्राय:-कचित् कदाचित् कस्यापि लूतायुपशमार्थ सद्योपदेशतो बायपरिभोगेन स्वेदादिना 'ज्ञानागुपकरणत्वात्' फलवान् परिभोगो दृष्टः । 'भुजिः चात्र यहिप्परिभोगार्थनाभ्यन्यवहारार्थे पदाति- जश्रीचंद्रीया- भोगवत्' इत्याचारवृत्त्युक्तवाक्यतः बदस्थिकपुद्गलविपयात् समाहितमिदम् । यहा कदाचित् कश्चिद्राजकुलादी नियोगी त्तिः श्रावको रसवस्यां व्याप्रियते तत्र च प्रायशो मद्य-मांसादेापारणात् तप्तिः कर्तव्या भवति तच्छ्रावकस्य । प्रतिका- मकः सन्नेवं प्रतिकमतीलपरेऽभिदधति । कर्मतोऽपि तायत श्राद्धेन कर्म न किञ्चित् कर्तव्यं निरारम्भतयैव स्थातव्यम् । अथैवं न निर्वहति तदा निस्तूंशजनोचितानि बहुसावधानि कोटपाल-गुप्तिपाललक्षणानि सरकर्माणि हल-मुशलोदू- खल-शस्त्र-लोहविक्रयादिलक्षणानि च वर्जयित्वा अल्पसावयमेव कर्म विदधाति । माम्पतं प्रदर्शितोपभोगपरिभोग- विषयवस्तुविरत्यतिचारप्रतिक्रमणाय इमां गाथामाह- मजम्मि य मंसम्मि य, पुप्फे य फले य गंधमल्ले य । उवभोगपरीभोगे, बीयम्मि गुणवर निंदे ॥२०॥ व्या० "मजं" ति मन्यं कसाय-गुड-मधुर-द्राक्षादिनीरसंयोगोद्भवं काष्ठपिष्टनिष्पन्नं वा। "मंसं"ति मांसं जलचर- स्थलचर-ख(खे)नरभेदात् त्रिधा पञ्चेन्द्रियपिशितं चशब्देन मधु-नवनीत-गर्जर-कन्दमलादीनां यतुसावधानां ग्रहः । पुष्पाणि करीर-महुय(मधुक)-समुत्थानि चशब्दाद् बहसावत्रससंसक्ता अनन्तकाय-फो(ओ)ल्यादियुतपूपलिका-मो- दकादे रात्रिभोजनस्य च ग्रहः । नवरं साधूनामिव श्रावकस्यापि रात्रिभोजननियम उपभोगवतगोचरत्वाद् उत्तरगु णरूपो दृष्टव्य इति मतम् । पुष्पाणां फलहेउत्तणेण मुवोगाओ पढममुवायाणं । फलानि पभोदुम्बरीवृन्ताकीप्रभृतीनि ।

·फE भवमति- सूत्रे श्रीपंद्रीया- त्तिः 55回回回回回回 अनेनाखासगदिमाहारः खचिता, गौरन्तरूपभोगा प्रतिपादितः। पहि गस्तुच्यते "गंध मल्लेब"शिगन्धा:-धासाः कस्तृरिफा करा-गुरु-पादया गन्धा प्राणेन्द्रियमीणनीया,माल्यानि-मालायोग्यानि जाति शतपत्रिकादिपुष्पाणि, पशदाद वना-ऽऽभरण-स्न्यादिग्रहः । उपभोगप्रीणितस्पेय परिभोगेच्या मायशो भवतीति पूर्व तस्योपन्यासः। मधपाने इह लोकेऽप्यमी दोपा:-- येरूल्य व्यापिपिण्डः स्वजनपरिभव कार्यकालातिपातो, विवेपो ज्ञाननाश. स्मृति-मतिहतिर्विप्रयोगश्च सद्रिः। पारप्य नीचसेवा फुल-पलतुलना धर्म-कामा-उपहानिः स्पष्ट भो पोटशैते निम्पचकरा मणपानस्य दोपा. ॥७॥ सने अत पर-मजस्स पदोस(स)णेण पत्ममुधायाण | पत्य लोइयमपग्वाणय-गोतावसो छह-ऽहम-दसम- सुधारसाइसवेण तशुईओ उडू पाहाउ पगिजिमय पगिझिय पामजाणुगोगरि दाहिणपाय समारोविय समारोविप राभिमुझो अयावणभूमी आयावेमाणो आयावेमाणोएगत्य महाडवीप विहरह। अध्यातमुग्गराधकारिणमाभोइया सफो देवराया भीओ, नूण परापिणिसा ण्स देषाहिवई भविस्सइ, ता तस्स विग्घय सुरगणाओ पेसेइ जहा-तृणं देवाशुपियामिणुयलोग त तापस उपसत उपसग्गेऊण धम्माओ चालेहत्ति । तहसि भणिऊणं गयाओ तामो। तयतेगण झाह(मि)याओ न तदतियमुवसप्पति । दूरत्याहिं चेय गीतादिविहाणेण विणपण य समाराहिमो भणइ- पर यरेद त्ति । मणिय न जाहि-जह सब सवई फरेहि, सो सवहेदि पत्तियावेह। ताहि मणिप-अम्हे निहु- पणपरिभोगेण पुणाहि । सो भणइन यह यमयारीणमेय ति । ताहि भणिय-जीप पुरमओ तुम आशावेसितं ·श्राद्धमति- सूत्रे श्रीचंद्रीया- तिः 回回回回回回回回国与西方国 पडिमं भंजाहि । सो भणइन वटइ आराहणियं विणासेउ धम्मचारीणं । भणियं च णाहि-जइ एवं छागं वहेत्ता मंसं खाहि । सो भणइ-न वइ एवं तवस्सीणं । ताहिं भणियं-जइ एवं तो मज पिबाहि । भणियं च णेण- महुभंड पि ताव अपवित्तं किं पुण मज ? । तओ भणियं ताहि-सच्चभट्ठो सि अपेच्छणिज! किं मुहा तम्मसि ?, सचभट्ठाणं नरएसु उववाओ। सो चिंतेइ-सचं भणंति । तो किं करेमि? मज ताव सुद्धकारणं जं बंभणा चि गुडं हरडई नीरं पिहं पिहं भुंजंति । संयोगे वि न दोसो कहमण्णहा सोमपाणमदुटुं ति । पडिवणं तेण मजं । ताहे मत्तेण सव्वं पि कयं । मरित्ता गओ नरए । तम्हा मज्जमतिदुई । मजाहिंतो चि मंसं अइसंकिलिटं संकिलिट्ठफलं च । तथा चागमः-चहिं ठाणेहिं जीवा नरयाउयं बंधति तं जहा-महारंभाए महापरिग्गहाए कुणिमाहारेणं पंचंदि- यवहेणं ॥ कुणिमं-मंसं । तत्य य पंचंदियवधो नियमा। न हि नामजीवस्स विणासो किंतु जीवपाणाण इंदियाईणं अओ मजाणंतरं तदुवन्नासो। तथा च- मंसं पंचंदियवहविणम्भियं तह पयंडपावफलं । सुक-रस-रुहिर-कलमलदुगंधियं मुंच भयजणयं ॥ ७८ ॥ हिंसामूलममेध्यमास्पदमलं ध्यानस्य रौद्रस्य य-द्वीभत्सं रुधिराविलं कृमिगृहं दुर्गन्धपूयाविलम् । शुक्राटुक्प्रभवं नितान्तमलिनं सद्भिः सदा निन्दितं, को भुङ्क्ते नरकाय राक्षससमो मांसं तदात्मद्रुहः ॥७९॥ मांस भक्षयितामुत्र, यस्य मांसमिहाम्यहम् । एतन्मांसस्य मांसत्वं, प्रवदन्ति मनीषिणः ।८०। अष्टक १८ श्लो.२ ॥ श्रुत्वा दुःखपरम्परामतिघृणां मांसाशिनां दुर्गति, ये कुर्वन्ति शुभोदयेन चिरति मांसादनस्यादरात् । 班回回回回回回回回回回听 ·पादपति- श्रीचद्रीया जEHEHENGEHENGERHI सीर्घायुरदूपित गतम्जो यान्तीह ते प्राणिनो, मत्येषु नभोगधर्ममतिषु स्वर्गापयर्गेषु या ॥ ११॥ अन्न फभिवावको घूते- भक्षणीयं भवेन्मांस, प्राण्यत्येन हेतुना । मोदनादिवदित्येय, फबिदाहासितार्किका ॥ ८२ ॥ अष्टक १७-१॥ तनो भायौदनादेरपि प्राण्यासमानत्वेन मांसादिसाहश्य किं न भवति? अत्रोच्यते-प्राण्यात्ये तुल्येऽपि किनिन्मासं किञ्चिचामासमित्येवं लोके विवादिय॑यहियते तयथा-गोक्षीरगधिरादेः प्राण्यत्वेऽपि भक्ष्याभक्ष्यन्यव- स्थितिः । तथा समानेऽपि नीत्वे भार्यास्ववादी गम्यागम्पव्ययस्थितिः । तदुत्तम्- भक्ष्य किश्चिदिहास्ति घस्तु यिदुपा किचिन्न भक्ष्य पुनर्गोक्षीरादि यथा यथामृगपि च पाण्यासाम्ये सति । इत्थ हन्त दुरन्ताम्वनरकमायोग्यमासादिक, हेय किशन सत्यचित्रमुचित पादेयमन्यद पुन' ।। ८३ ॥ शवहारेऽपि यदुष्ट, विरुद्ध लोकशानयोः। तदभक्ष्य जिनका, भक्ष्यमन्यत् तु निश्चितम् ॥ ८४ ॥ अत ओदनादेः प्राण्यात्वेऽपि न मासादिसादृश्य । मास हि सरलेशपूर्वक महतुःखोत्पादजीवयधजन्य स्यात् । यस्मान्मार्यमाणस्य सज्ञिपश्चेन्द्रियस्य यथा महदुखं स्यात् न तथैकेन्द्रियाणाम्, तथा घ- चिरा घेतपते भर्य घृतभया प्राणैर्चियोदये हठा-देवं कल्पयति महारमपि प प्रस्ते दृशौ पश्यतः न मारय भक्षयामि च क्या पोन शृणोति स्फुट, पूर्णाक्षोऽनुभवेद्यथा न विरसं दुाग्य तफेन्द्रिया ।। ८५॥ एप च-अपेषत्वान्मये कृतविरतिरत्यन्तपिरसे, अभक्षत्यान्मासे समुपहितसाधुबातगुणः। 5回回回回回回的 ।। ६७1

·卐
श्राद्धमति-
मूत्रे
श्रीचंद्रीया-
त्तिः
॥६॥
听问回画中间同步回回听回味回回听回
अलेयत्वाद्धन्यो मधुनि विरतः पञ्चफलतो, निवृत्तः स श्राद्धो भवति जिनधर्मस्थिरमतिः ।। ८६ ॥
एतच्चोपभोगपरिभोगाण्यप्रकारद्वयेनाप्येकमेव व्रतम् । अत एवाह "उवभोगपरीभोगे" त्ति उपभोगपरिभोग-
विपये द्वितीये गुणवते योऽतिचारः कृतः तं "निंदे" त्ति तस्मात् प्रतिक्रमामि इति गाथार्थः ॥२०॥ अनापि भोजनतः
पञ्चातिचारा वर्जनीयाः, तत्प्रतिक्रमणायाह--
सच्चित्ते पडिबद्धे, अपउल दुप्पउलिए य आहारे । तुच्छोसहिभक्खणया, पडिकमे देसियं सर्व ॥ २१ ॥
च्या 'सचित्ताहारपडिबढे'त्ति सचित्तपडिबद्धाहारः अप्पओ(उ)लिओसहिभक्खणया दुप्पउलिओसहिभक्खणया
तुच्छोसहिभक्खणया । तत्र सचेतनाहारः पृथिव्यप्कायवनस्पतिजीवशरीरिणामभ्यवहरणमित्यर्थः । अयं चातिचारः
कृतसचित्ताहारपस्याख्यानस्य कृततत्परिमाणस्य वाऽनाभोगादिना प्रत्याख्यातं सचेतनं कन्दादि भक्षयतोऽतिचारः ।
यद्रा सचित्तं प्रतीत्यातिक्रमादौ वर्तमानस्य । यद्वा, सचित्ते उक्खलाइसु छुन्नेसु चिंचिणिपत्ताइसु अपरिणएसु तहां
उसिणोदयमपरिणय तत्थ स(वे)करवा भुंजमाणस्स अईयारो ॥ "सचित्तपडिबद्धाहारे" ति सचिसे-वृक्षादौ प्रतियः
द्धस्य-गुन्दादेरभ्यवहरणम् । तथा सचित्तेऽस्थिके प्रतिबद्धं-सम्बद्धमानगुलिकादौ पकत्वगादीति, खजूर-फलादि वा
मुखे प्रक्षिप्य पकत्वगायेवाचितं भक्षयिष्यामि सचित्तं त्वस्थिकं त्यक्ष्यामीति बुद्धया सचित्तप्रतिबद्धस्याहारोऽतिचारः
व्रतसापेक्षत्वात् । इह सर्वत्र निवृत्तिविषयीकृतप्रवृत्तावप्यतिचारभिधानम् व्रतसापेक्षमवृत्त्याऽनाभोगादिनिबन्धनप्र-
वृत्त्या च दृश्यम्, अन्यथा भङ्ग एव स्यात् । तथा “पउलियं" पक्वं भुग्नं न पउलियं अपउलियं ततश्चापकाया अग्न्य-
॥६८॥

·दिपति- संस्लाया ओपः-गालि-गोषमादिधान्यरूपाया भक्षणता भोजनमतिचारा इदमुक्त भवति-पिष्टस्यादचेतनमिद- मिति सम्भावनयासम्भयत्मचित्तायय वलपसस्कृतसया पिष्टकणिकादिक भक्षपतोऽतिचार दुपलियम(मुग्गं साथीपदीया- अद्धपरिणयं च । मतो दु.पकाया बहिना मस्कृनासंस्कृतस्वरूपाषेन सम्भपासचिसावयवाया ओपधेः पृथुफादिरूपाया: पायुद्धया भक्षयमा लाम] अतिचार ! तुच्छा असारा ओप(घ)पोनिष्पसकोमलमुगादिफलीरूपास्तक्षणतोऽति- मारा । आह, ननु पोता सचेतना तर्हि तक्षणं प्रथमातिचारान विशिष्यते। अथवाणिशास्तनियार पन सम्भवति । म किन्तु योऽत्यन्तमारणमीम्तया सचित्त प्रन्याख्याति तस्यायेतना अध्येता भक्षयतस्तथाविधतण्य- सम्पादकत्वाद लौन्यमेवावशिष्यते, तदक्षणे महती थिराधना स्वल्पाचतवन्या तृति, इति विफिनाऽचित्ताशिना- ऽचेतनीकरयाप्येता न भक्षणीया, मरमणे पस्तुतो ग्रनविराधनादतिचार तथा पर्पस छित्वा इक्षुगण्डिकाया भक्ष- यतोऽपि तुन्छौषधिमक्षणम् | ग्य रात्रिभोजन-मधु मय-मासादिविपपरतेपु वनादिपरिभोगमतेषु घानाभोगातिका भादिनातिचाराः म्ययमभ्यूयाः । इह तु पनातिचारा इत्युपलक्षणमात्रमन्येपामिति । "पडियामे" गहें दैशिकमतीचा- रमिति गाथा ॥२॥ इह चोपभोगपरिभोगवतस्य तिस्पाकासावयफर्मणः परिहारा फलम् । तत्र कर्मतोमपभोग- परिमोगात तन्त्र स्परकर्मागरफर्मादिक पञ्चदशविधमुद्दिश्य तत्र कुलप्रवाण्यानस्तदतिचारप्रतिकमणाप गाधावणमाह- इंगाली वण साडो भाडी फोडीसु वजए कम्म । वाणिज चेत्र य त लक्ख रस केस विस विसय ॥२२|| ॥६९।। एष खु जतपीलणकम्म निलछण च यदाण । सरदहतलायसोसं, असईपोसं च धनेमि ॥ २३ ॥ FEShiti

·पति-
मूत्रे
श्रीचंद्रीया-
वृत्तिः
॥ ७०॥
व्या०-द्वितीयगाथायाम् एव खुशब्द आदिगाथायां सम्बध्यते व्यवहितसम्बन्धानामप्यत्ययानां दर्शनात् । ततश्च
'एवं' उवभोगपरिभोगवतकरणे 'खु' निश्चयेन अङ्गारवाणिज्यादीन्यसतीपोपवर्जनावसानानि बहुदोपाणि चर्जयामि ।
भूयो वर्जनक्रियाभिधानमत्यादरख्यापनार्थन् । एवं योऽतिचारो जातस्तं वर्जयामीति गाथाक्षरार्थः । भावार्थस्तूच्यते
"इंगालि" त्ति 'अनारकर्म' अङ्गारकरणपूर्वकस्तद्विक्रयः । एवं यदन्यदपि वनिसमारम्भपूर्वकं जीवनं इष्टिका-भाण्डका-
दिपाकरूपं तदङ्गारकर्मेति ग्राह्यम् सामान्यस्वभावस्यात् । तदुक्तम्-
इंगालविषयं इटवाय-कुंभार-लोहयाराण । सुवनार-भाडभुंजाइयाइकम्मं तमिंगालं ॥ ८७ ॥
अतिचारता चास्य कृततत्प्रललाख्यानस्यानाभो(गा)दिनाऽत्रैव वर्तनात् १॥ वनकर्म यत्र समुदितं वनं क्रीत्वा ततः
छित्वा विक्रीय च तल्लाभेन जीवति ।
फुल्ल-फल-पन्न-तण-कट्ठ-पणियकंदाइयाण विकिणणं । आराम-कच्छियाकरणगं च वणकम्ममासु ॥ ८८ ॥२॥
शकटकर्म शकटानां घटनविक्रयवाहनरूपं ।
सगडाणं घडणघडावणेण तब्धिकरण जा वित्ती । तं सागडियं कम्म, तदंगविकिगणमपि नेयं ।। ८९ ॥३॥
भाटककर्म यत्र स्वकीयगन्यादिना परकीयं भाण्डं वहति अन्येषां चा भाटकेन शकटयलीवदीन अर्पयति ।
नियाणुवगरणेणं, परकीयं भाडपण जो वहइ । तं भाडकम्ममहवा, वसभाइसमप्पणंऽन्नेसि ॥ ९० ॥ ४ ॥
स्फोटीकर्म उत्तिणग)त्वं, यठा हलेन कुदालादिना वा भूमिदारणेन जीवनम्, यवादिधान्यानां सक्त्वादेः करणेन
FFEyarothDHOLOGE
॥ ७० ॥

·श्रीचद्रीया शुचिः FREEHasiation विक्रयो वा । जय घणया गोहुम-मग्ग-मास-करदिपभीणघमाण । सत्तुप दालि फणिका तदुल-करणाइ फोडणय ।९१३ अदया फोडीकम्म, सीरेण भूमिफोडणं ज तु पत्तणगं च तहा, तहा य सिलयदृयत्तं च ॥ १२ ॥ ५॥ दन्तवाणिज्यं यत्र प्रथमत पय पुलीन्द्राणां हस्तिदन्तशतिचर्मकेशादीनामानयननिमिस मूल्य ददाति ततस्तेन गत्वा तदर्भ इस्पादीन मन्ति विक्रपपूर्वकं जीवनम् । नह देत घमर सल्ला मेरिक हाय सिप्पि सखा या करिय-पूइसमाइप च इह दतपाणिन ॥ ९३ ॥ ६ ॥ लाक्षावाणिज्यं सन्चातजीवद्रव्यान्तरविक्रयोपलक्षणम् । लग्या पाहइ गुलिपा मणसिल-हरियाल-वनलेवाणं । विकिणण लपलवणिज, तुपरियगार()माईण ॥ ९४ ॥७॥ रसयाणिज्य मदिरादिविमायः। माह-माम मंस-मपग्वण पउन्ह विगईण जमिह पिपिणणं रसवाणिज तह बुद्ध-तेल-धिप-दही(हिोयपभिईण ॥१५॥८॥ फेशवाणिज्यं यत्र दासी-दास-गवोट हस्पन्चादिजीयान गृहीत्याऽन्यत्र विक्रीणीते तत् । मणुपाण तिरियाण, विक्षिणण इत्य अनदेसे था। फेसपणिव भनाइ, गोगाइह-अस्समाईण ॥ १६ ॥९॥ विषयाणिज्य जीवधातमयोजनविष-शस्त्रादिधिक्रया तत् । विसपाणिज भाइ, पिस-लोहप्पहरणाण विक्षिणणाषणुह सर-खग्ग-छुरिया परसुप-कुवालिपाईण ।। १७ ॥ १०॥ पन्नपीदनकर्म यन्त्रण तिलेशुमभूतीना यत्पीडनरूप फर्म तत्।शिलोदृग्वल-मुशल-घरह-फड़तादीनां यह विफपस्तया।

·पादपति- मूत्रे श्रीचंद्रीया- त्तिः ॥ ७२ ॥ सिल-उखल-मुमल-घर-कंकयाईण जमिह विकणणं । उच्छ(इयु)-तिलपीलणं वा, न विती जंतपीलणयं ॥१८॥११॥ निर्लान्छनकर्म बलीवर्द-तुरगादीनां तिरश्चां यद् वर्धितकरण-कर्णपाटन-नाशावेधादिकरणं तत् । कन्नाण फालणं नासवेह वद्विय य उभणं तिरिसु। कंवलपुच्छच्छेयणपभिई निलंछणं भणियं ॥ १९ ॥ १२ ॥ दवाग्निदानं दवाग्ने:-वनाग्नेः दान-वितरणं क्षेत्रादिशोधननिमितं तच किल भूमिषु तरुणतृणरोहणार्थ केचित् कुर्वन्ति । “वणदवदाणमरन्ने, दवग्गिदाणं च जीववाहजणयं" ॥ १३ ॥ सरो-हृद-तडागादिपरिशोपणमपि धान्यादि- वपनार्थ केचित् कुर्वन्ति । तथा च-सर-दह-नलायसोसो, बहुजलयरजीवग्वयकारी ॥ १० ॥ तत्र सरः स्वभावजमखातं हृदो नदीनां निम्नतरः प्रदेशः, तडागं ग्खननसम्पन्नमुत्तानविस्तीर्णजलस्थानम् । एतेषां शोषणं गोधूमादीनां वपनार्थम् १४ ॥ असतीपोपं च 'वर्जयेत्' परिहरेत् । तत्र असतीजनस्य दासीजनस्य पोषणम् तदाटकोपजीवनार्थमेवमन्यदपि मार्जार-मयूर-मर्कट-कुफुट-कुकुर-सालहिकादीनां क्रूरकर्मकारिणां प्राणिनां पोषणं असतीजनपोषणम् । मजार-मोर-कुकड-सालहिय-कुफराइणं () दुहित्धि-नपुंसाईण पोसणं असईपोसणयं ॥ १०१ ॥ १५ ॥ पतानि पञ्चदश कर्मादानानि पविधजीवधानादिमहासावयहेतुत्वात् वर्जनीयानि । प्रदर्शनं चैतहतुसावद्यानां कर्मणामेवजातीयानां न पुनः परिगणनमिति गाथाद्रयार्थः ॥ २२-२३ । उक्तं द्वितीयगुणवतातिचारप्रतिक्रमणम् । साम्प्रतं तृतीयगुणवतानर्थदण्डानिचारप्रतिक्रमणाय गाथामाह- जनजानमनऊ ॥ ७२ । rit

·TOM
भादमति-
धीपदीया.
रति
सत्याग्गि मुसल जतग-तणकठे मंतमूलभेसजे । दिन्ने दवाविए वा, पडिकमे देसियं सधं ॥ २४ ॥
व्यावहानदण्डविरस्यास्य तृतीय गुणवतम् । तत्र अर्थ-प्रयोजन धर्मेन्द्रियस्वजनादि तदमायोऽनी, दण्ज्यते
आत्मा येन म दण्डा पापमन्यादिरूपः । इहलोकमगीकृत्य निष्पयोजनभूतोपमर्दनिग्रहविग्रहविपयः अनन-प्रयो-
जनाभावरूपेण धर्मार्थकामध्यतिरेकेण निजजीवस्य दण्डा अनर्थदण्डासमतुर्विधः, तनधा-अपध्यानाचरित' प्रमादा
मरिता सिनप्रदान पापकर्मोपदेशः। तत्र अपध्यान आतंरीद्ररूपं तेनापरित:-आसेषितो योऽनदण्ड स सायथा-
कहया यह मत्थो, कि भई कस्थ फेत्तियं भूमि । को कयविषयकालो, निनिस्सई किं करि फेण ॥१२॥
इत्यादि निष्पयोजनाऽसमन्जसचिन्ताल्पा। गवं प्रमादाचरितमणि । तत्र प्रमादर-मय-विषय-कपाय-निद्रा विका-
लक्षणा, तेन आधरित-अनुचित प्रमादाचरितम् । अथवा आलस्योपहतचेष्टितं ममादाचरितमुच्यते तथ पहुजीवोप-
पातहेतुभूतमस्थगितगृत-तेलभाजनधारणादि। हिंसनशील हिंस्र-हिंसाकारिशमानल-हलोपल-विपादि, तस्य प्रदान
अन्यस्म समर्पण हिंमदानम् । पापहेतुत्यात् पापं फर्म कृप्यादिमियारूप तस्योपदेशा पापकर्मोपदेशा, पया-
दमगत घृपयन्द वाजिन्दारकाणा, कुरत वृषणलोप घल्हरे दत्तयहिम्।
कृतभुरनमशेष शत्रुनाश कुमभ्य, दिशति कुशलकामः को हि पापोपदेशम् ॥१.३॥
"इति चतुर्विधोनवण्या सविरतावलीकृतायां शेपमेदोपलक्षणतया हिंस्रदानभेदमेषाश्रित्य सत्रकार प्रतिक
मणमाह-"सत्याग्गि" इत्यादिगापया। व्या शस्त्रे-धुरिका-ग्वादि, अमि-ज्यलना, मुशल-मुगशाल्यादिकण्डनाय
जनजिवन
॥७३॥

·श्राद्धमति- मूत्रे ॥ ७४॥ 回回回回回回回回五班牙 yyy_mमाकन काष्टदिशेपः, यन्त्रक-गन्त्रीघरहादि, तृण-दर्भकुशादि वणकृमिशोधनं या शोधनिका वा बोहारिका ! काष्ठं-पीठ- 1 फलका-रघट्ट-यष्ट्यादि, मन्त्रः-विषम्नम्भनादि, स न धारणारूपः प्रमार्जनारूपो ना, मुलं-नागदमनीप्रभृतिः ज्यराद्य- श्रीचंद्रीया- पनयनहेतुमृलिका बा, मूलं या मृलकर्म गर्भशाननादि, भेमजं मांयोगिकं द्रव्यमुच्चाटनादिहेतु । गनन्छन्त्राग्न्यादि त्तिः निष्प्रयोजनमन्येभ्यो दत्तं दापितं वा विस्मृतं च यदि एतस्मादि प्रचुरपद्जीवनिकायवधः, लाभः स्तोकोऽपि नास्ति शस्त्राग्न्यादिदाने दापने वा अतोऽनीय दण्डोऽयम्, अननस्मिन् योऽनिचारस्तं देवसिफादि सर्व प्रतिक्रमामीनि गायार्थः ॥ २४ ॥ सम्प्रति प्रमादाचरितभेदे विशेषभुतपभप्रकारविषगगोचरं प्रतिक्रमणमाह- न्हाणुबट्टण बन्नग, विलेवणे सद्द रूप रस गंधे । वत्थाऽऽसण आभरणे, पडिकमे देसियं सव्वं ॥ २५ ॥ व्या-अस्थि-त्यग-मांस-रोम-सुग्वत्सम्याधनया तैला गापूर्वकं शुद्धगन्धोष्णजलैः शरीरमलप्रक्षालनं लानम् । "तं अजयणाण करतो तसाउले ठाणे अछाणिपण गजलेण। उन्वणं चिफसारणा)ईहिं संमत्तनुन्नाईहिं वा करेइ उच्च- णवटियामी नहेब परेड न छारे छुहेइ रहावेड़ वा तासु पिपीलियाओ लग्गति ताओ संसत्तीयाओ चेव सुणगाईगा खायंति पाएहि वा दलिनंति । 'वन्नगो' फरियाईहिं कचोलाईण मंउण-तिलगाइनिमित्तमजयणाप करेइ । 'विलेवणं' कथूरिया-कुंकुम-नंदणाईयं गिम्ह-हेमंताइस जहारितु अजयणाए करेइ जहा संपायमा पनि मरंति य । पहिं गडहिं फासिदियविसओ भणिओ । समा-वेणु-वीणाईण सई वा निमाण अजयणाए करेइ जहा पाइयेसिया विउज्मंति, ते य असंजया अहिगरणाई पयसाविति 'आउजोयण वणिए' इत्यादिगायोक्तानि । अहिगरणं करिता णं अमेसि अट्ठा- ॥ ७४॥ 100 ·भारमति- मुझे TEhE TIEF श्रीपंद्रीया. वृत्तिा उपहार स्वं इसेह पवावं कुम्वइति भणिय होई स्याणि या पमयाईण रसा-मिट्ट-पाणाईण रसमणुभूय असि सद्ध उपायंतो वोह, ताहे ते पिय अहिगरणेसु तयार्थ परति । गधा-कयूरिंगाऽगरमाईण हि सेसिदियविसभो सिओ। तहा पाणि-भूराहाणि आसणागि-आसदी ममूरगाईणि आभरणानि-फडय-कुरलाईणि । गहि फासि- दियगोयरो परिभोगक्सिमो देसिभो। िकयपरिमाणाण पहाणुज्यटणाईणं सुहत्यिणा अय(होरेगो पमाययाहुल्ला जो फमो त देसिर्य सन्ध पडियम इति गावार्थः ।। २५ ।। अत्रापि पवातिचारा वर्जनीया मानेयाह- फदप्पे कुकुईए, मोहरि अहिगरण भोगअइरिते । दडम्मि अणहाए, तइयम्मि गुणवये निदे ॥ २६ ॥ पा-फन्दपः १ फौरकुच्य २ मौग्वर्ग ३ सयुक्ताधिकरणता ४ उपभोगपरिमोगातिरेफाइति । तत्र 'कन्दर्प।' कामा तदुद्दीपको हास्यमधानस्तथाविश्वाश्मयोगोऽपि तद्धेतुत्यात् कन्दर्पः, रागोद्रेकात् महासमिश्र मोहोदीपक नर्मेति भावः । भाषण हि सदेव परिमितमेवाऽनुल्यण हास्य विधेयम्, इतरथा लपुत्वापत्तिः । तथाप पठ्यते- पालसविस्यमसज्जनसेवा, स्त्री विवादमफारणहास्यम् । गर्दभयानमसंस्कृतयता, परस नरो लातामुपयाति ॥१०॥ विशेषत: पाव(वि)काल्यस्त्रीजनस्य । तथा च- फपोलमाचित हास्य, सलज भुसभापितम् । भवतीह फुलस्त्रीणा, निर्विकार निरीक्षितम् ॥ १०५॥ "फुफईए" ति परेपा हास्यजनक पाहुविधनेत्रसकोनादिविक्रियागर्भ भाण्डानामिव चेष्टितफोरकुच्यम् । ती फन्द- पं-पौत्कुष्याख्यापतिवारी प्रमादाचरितस्य द्रष्टव्यौ तपस्यात् 'मोहरि ति मुग्वमस्मास्तीति मुग्वरा-चाचाला तस्य फर्म भाजन ॥७५॥ मला नाम ·श्रादमति- सूत्रे श्रीचंद्रीया- त्तिः 仙向高高于回5回应与回4回回另动 'मौखय' धार्यप्रायममभ्याऽसम्बद्धालापित्वम् , अयं च पापकर्मोपदेशवतस्यातिचारः, मौखर्ये सति पापकर्मोपदेश- सम्भवात् । “अहिगरण"त्ति 'संजुयाहिगरण' नत्राधिक्रियते नरकादिग्यात्माऽनेनेत्यधिकरणं-तृणीर-धनु- सलोखल- घरहादि संयुक्तम्-अर्थक्रियाकरणयोग्यं प्रगुणीकृतं तब तदु अधिकरणं च संयुक्ताधिकरणं तद्भावः संयुक्ताधिकरणता इह विवेकना संयुक्तशकटायधिकरणं न धरणीयम्, यतोऽसौ साक्षायनापि हिस्रं शकटादिकं न समर्पयति परेपांतथापि तेन संयुक्तेन ते याचित्वाऽप्यर्थक्रियां कुर्वन्ति विसंयुक्त च तस्मिन् ते स्वत एव निवारिता भवन्ति प्रगुणं हि तद्दृष्ट्वा- ऽन्योऽपि याचत इति भावः, अयं हिंस्रमदानस्यातिचारः । “भोगअरित्ते" त्ति उपभोगपरिभोगविपयभूतानि यानि द्रव्याणि स्लानप्रक्रमे उम्णोदकोन र्तनकामलकादीनि भोजनप्रमामेऽशनपानादीनि तेपु किल स्वोपयोगिभ्योऽधिकानि अर्थ- क्रियासिद्धावपि ताम्बूल-मोदक-मण्डकादीन्युपभोगागानि तहागादीपु स्वोपभोगाधिकानि न नेतन्यानि तेन यात्मो- पभोगातिरिक्तन परेपां स्नान-भोजनादिभिरनर्थदण्डो भवति अयमपि विपयात्मकत्वात् प्रमादाचरितस्यानिचारः। अपध्यानवते त्वनाभोगादिना प्रवृत्तिरतिचारः । आकुट्यानुप्रवृत्ती भग पच । एवं कन्दर्पादिवपि यथासम्भवमाकुट्या प्रवृत्तिभंगरूपैच वाच्या । अत्र कन्दर्पायतिचारविषयं श्लोकत्रयं पूर्वमूरयः प्राहुः-- कन्दर्पमत्र रतिकेलिविधि वदन्ति, कौत्कुच्यमप्यतिविकारिशरीरचेष्टाम् । वाघाटतां मुखरतां च वदंति तज्ज्ञास्तवर्जयेदिकृतता हि सतामभूमिः ॥ १०६॥ शकटोदूस्खल-चुली-हल-गन्त्रीप्रभृति चोक्तमधिकरणम् । तत्संयोगोऽजन, सवति महापापमिति वर्गाः ।। १०७ ॥ Fधानमनम00Dyoy -

·धारमति-
धोदीया.
मानमुपस्करमपिफ, मतिमान् स्वगृहेऽपि फारयग्नेय मात्राधिकोपरगालोकपा ममायरति ॥ १०७॥
"देशग्मि अणहाप" शिअनदण्डास्य तृतीये गुणवते पोतियारस्तं "निदे" ति मिथ्याकमकरणेन शोध
पामीति गावाः ॥ २९ ॥ TO गुणयतातिगारप्रतिक्रमणमा साम्प्रतं शिक्षाप्रतानिनारमतिक्रमणमुराते-
शिक्षाननानि नमामापिकादीनि पत्यारित्र सम-राम-पवियुक्तो या मर्यभूतानात्मवत् पश्यति तस्य राग.
परहितम्य जीवस्याय-लाम' ममायः । समो हि प्रतिक्षणमनि-दर्शन-धारित्रपरिष कुलचिन्तामणि क-
म्पमादिममार्निरपमनुगहेतुभियुज्यते । ममापः प्रपोजनमस्य वियानुष्ठानस्येति सामायिक सायथपरित्याग
निग्यचासेपनरूपो प्रतपिशेषः, सक्तम्-
मापनजोगयजण, निरयनस्सेह सेवण जपा सम्वेमु य भूसु, ममगामायो उ मामाइम् ॥ १०८॥
मण-यय-तहि फरणे, कारपणम्मि य मपावजोगाणं । जम्बस्नु पथपग्याण, तं मामइये मुहाई ॥१०॥
"सपापजोगाणे" ति पहेतुफथ्यापाराणामित्य पदप प्रत सोरम्भप्रवृत्तेन गृहिणा ग्रहयासमहानीरधिनि
रन्तरोच्चलदतुच्छरम्यापारधीरचययाऽऽधर्तजनिताकुलत्यषियोददक्ष मतिप्रचण्डमोहनरपनिपलतिरस्करणमहा-
योधकल्प प्रतिदिषसमन्तरान्सरा यीन फर्तव्यम्, यत उक्तम्-
सायनोगप्परिवजणवा, मामाइयं केयलिय पसत्य । गिहत्यधम्मा परम ति नवा, फुना हो आयहिये परत्या ॥१०॥
मामाइयम्मि का, समणो इय सायमोहबह जम्हा। एपण कारणेणं, यहसो सामाइप फुजा ॥ १११ ॥
DehatistraEREST
H
॥ ७७॥

·श्राद्रप्रति-
सूत्रे
HOTOनफनफनफन"IDEO
देशसामायिकं चेदम् , तेन नानुमत्या सावद्ययोगवर्जनम् । तच कालावधिनैव, स च यावन्नियम पर्युपासे इति
मुहर्तादिकः । यच सामायिकं प्रतिमारूपं उभयसन्ध्याग्रायं तस्य त्रैमासिकः कालः सुप्रसिद्धः । इदं च पञ्चातिचार- श्रीचंद्रीया-
विशुद्धं पालनीयमिति तदतिचारपञ्चकप्रतिक्रमणायाह-
वृत्तिः
तिविहे दुप्पणिहाणे, अणवठाणे तहा सइविहूणे । सामाईए वितहकए, पढमे सिक्खावए निंदे ॥२७॥
न्या०-'त्रिविधं त्रिप्रकारं दुष्टं प्रणिधानं-प्रयोगो दुष्प्रणिधानं मनो-वाकायानां पते मनो-वाकाया दुष्पणिधान-
लक्षणास्त्रयोऽतिचाराः, सामायिकानवस्थितत्वं, स्मृत्यभावश्चेति दायिति सर्वे पञ्च । तत्र मनोदुष्पणिधानं कृतसामा-
यिकस्य 'गृहेतिकर्तव्यतायां सुकृत-दुष्कृतपरिचिन्तनमिति भावः । तथा च---
विधाय सामायिकमार्त्ततत्परः, स्ववेश्मचिन्तामिह यो न मुञ्चति ।
निरर्थकस्तस्य तदर्थमुद्यमो, च्यविद्धलक्षस्य धनुष्मतो यथा ॥ ११२ ॥
वाग्दुष्प्रणिधानं कृतसामायिकस्य 'रे काण! पण्ड!' आदिको निष्ठुरसावद्यवाक्प्रयोगो वाचाऽसमञ्जसभाषणम्,
कायदुष्पणिधानं कृतसामायिकस्याप्रत्युप्रेक्षितादिभूतलादौ स्थानादिकरणं कर-चरणादीनां देहावयवानामनियन्त्रित-
स्थापनम् । “अणवठ्ठाणे" त्ति न अवस्थानं अनवस्थानं अनवस्थितस्याल्पकालीनस्य अनियतस्य वा सामायिकस्य
करणं 'अनवस्थितकरणम्' अल्पकालकरणं करणानन्तरमेव किश्चिदालम्बनमामाद्य पारयति त्यजति, यथा कथनि-
दाऽनाहतस्तत् करोति । "तहा सइविदणे" ति स्मृत्यकरणं सामायिकस्मृतेरनासेवनम् । सामायिकं चतुर्मासकावधि
॥ ७८॥

·भादाति-
श्रीचंद्रीपा-
वृत्तिा
पचालक्षणं विधेयमिति न स्मरनीत्येषमस्मरण न पाय किन्तु सामापिकसंवि(वाधिनी या स्मृति:-अस्यां वेलायां
मया सामायिक कर्तव्यम्, तशा कृतं तत् न वा इत्येषरूपं स्मरणमन्त्र तस्याः प्रथलपमावतयाकरण स्मृस्पकरणं
"स्मृतिमूल व मोक्षानुमानम्" इति । इह चायवयस्यानामोगादिनाऽतिधारत्वम्, इतरस्यस्प तु प्रमाइपहुलतपेति,
ननु मनोवृष्पणियानादिपु मामायिकस्य निरर्थकादिभणनेन परमार्थतोऽभाव ण्य कथितः, अतिवारस मालिन्यस्वरूपो
भवति तत' सामायिकाभावे कामतियारस्थ ततोऽमी मना एच नातिपारा, सत्यम्, अनाभोगत इति समाधान-
मुक्तम् । ननु विविध विधिधेन सावणप्रत्याख्यान मामायिक तन मनोदृष्पणिधानादिषु प्रत्यापपानमाात् सामा-
पिफस्याभाष घ । प्रत्याख्यानभाजनित प्रायश्चित न भवेत् मनोदृष्पणिधान पशुष्परिहार मनसोऽनपस्थितस्वाद
अता सामाणिकप्रतिपत्तेः सकाशात् तदमतिपत्ति सुन्दरा । नैवम्, यतः सामायिक विविधं त्रिविधेन प्रतिपर्स
तत्र घ मनसा न करोमीत्ययमादीनि पद प्रत्याख्यानानि अत एकतरप्रत्याख्यानमोऽपि शेपप्रत्याभ्यानसम्भवास
सामायिकस्य सर्वथाउमाका मिथ्यावस्कृतेन मनोदुष्पणिधानमानस्स शुद्धयभ्युपगमाच सर्वचिरतिमामायिफेऽपि मि.
ध्यादुष्कृतेन मनोदुष्प्रणिधानमात्रस्य शुद्धयभ्युपगमात् । पढतम्-"गुत्तिभंगे मियानुफाएं पायजिसम्" इति । यथ
फेनधियुच्यते " अविधिल्लावरमकृतम्" इति तदप्यस्यायचनमान परमादयिधिकृते लघु पापभित्तमुक्त अनुछेय-
स्थाफरणे तु तद् गुरुकमिति, अतो व्यवहारनयमतेनातिचारमात्रेऽपि तत् क्रियमाण युक्तम् । “सामाईए चितहका"
सामागिके भगः सामापिका 'मादिरा मा(मोवाऽण् तान् सामायिकानतिचारानिति गम्यम् । फिम्भूतान?
॥ ७९ ॥

·भादमति- सूत्रे ॥८." 班回回回回回回回回听到 梦回回回回回玩回回回回回 इत्याह 'चितथकृतान्' अनुचितत्वविहितान् खार्थे प्रसाधकत्वाद् आजलाजकल्पान (?) प्रथमे सामायिकाख्ये शिक्षायते । "निंदे" ति मिथ्यादुष्कृतं प्रयच्छामीति । सामायिकस्थश्च- श्रीचंद्रीया- विगहाईएस्सु रहिओ, सन्मायपरो तया जईतुल्लो । इच्छियकालं चिट्ठइ, पारेउ कुणइ वावारं ॥ ११३ ।। वृत्तिः अत्र कश्चिद् ब्रूते-कियानिसितकालः ? हन्त उक्तं यावनियमं पर्युपासे इति नियमच जघन्यतोऽपि विघटि- कामानः काल उत्कृष्टतोऽहोरात्रमानो नियमः । अत: 'सामायिके जघन्यतोऽपि घटिकादयं स्थातव्यम्' अन्यथाऽति- चारः । जघन्यतो विघटिकः कुतो लभ्यते? इति चेद्, उच्यते परिणामवशाद् हि सामायिकमसौ करोति परिणा- मस्तूत्पन्नो गुणस्थानकमारोहति तच्च जघन्यतोऽप्यन्तर्मुहर्तमिति घटिकादयमानः कालः पालनीयः । केचिदाहुः-यशु- त्सुको भवेत् तदा सङ्केतकं कुर्यात् यावत् साधून पौषधशालां ग्रन्थि वा पर्युपासे तावत् सामायिक करोमि एतदप्या- चर्यमाण दृश्यते इत्यलं प्रसङ्गेनेति गाथार्थः ॥ २७ ॥ अथ देशावकाशिकवतातिचारप्रतिक्रमणायाह- आणवणे पेसवणे, सद्दे रूवे य पोग्गलक्खेवे । देसावगासियम्मी, बीए सिक्खावए निंदे ॥ २८ ॥ व्या-तत्र दिग्वते गृहीनस्य योजनशतादिसविस्तरदिक्ममाणस्य देशे-सइक्षिप्तविभागेऽवकाश:-अवस्थानं देशावकाशः तेन निवृत्तं देशावकाशिकं । पूर्व दिक्प्रमाण योजनशतादिना यावज्जीवकं प्रभूतं कृतमासीत् तस्य योज- नादिके देशनियमः क्रियते पतावदेव गन्तव्यं न परत इत्येवंरूपं तदिदं बहुतरदिक्परिमाणसङ्कोचरूपमिति भावः, सर्वत्रतमक्षेपरूपं वा । यदुक्तम्--- ॥८० ।

·高回 प्रादपति- ने श्रीचंद्रीया. वृत्तिः $向方面与国际 पगमारा दिवस, राई पचाहमेव पक्ग्य चा। पपमिह धारेउ दद, जावइय उच्छहे काले ।। ११४ ।। अनया सर्ववतेप्यपि यानि प्रमाणानि विहितानि तानि पुनः पुना दिवसता प्रतिपहर प्रतिघटिक सकोगयति, देवसिकादपि रानो सदोषपतीत्युक्त भवति । अत्रायें गाया- देसावगासियं पुण, दिसिपरिमाणस्स णिय सखेवो । अहवा सव्ववयाण, सखेवो पइदिणं जो उ ॥ ११५ ॥ दिग्वतसरक्षेप प्रतीत्यामी पश्चातियारा वर्जनीयाः, तर "आणवणे" ति आनयनप्रयोगा १ प्रेष्यप्रयोगः २ शब्दानुपातः ३ रूपानुपातः ४ पहिःपुनलप्रेक्षप.५ इति । इदमन तात्पर्यम्-साधूपानयादौ नियतदेशे वर्तमानः कुन- सदक्षिततरदिपरिमाणो यदा स्वयं प्रतभाभयादगच्छन् योऽन्या सचित्ताचित्तादिद्रव्यानयने प्रयुज्यते स्वात्मयोगेन प्रस्थितो पा सन्देशकमदानादिना स्वपेदमानेयम् इत्यानयनप्रयोगा। तथा प्रेष्यस्य-आदेश्यस्य केनापि प्रयोजनेन विवक्षितक्षेत्राहि प्रस्थापनरूप प्रयोग-व्यापार करोति, यथा-अभिगृहीतप्रविचारदेशव्यतिमाममयात् त्वयाऽवश्यमेव गत्या मम गवाद्यानेयम् इद च सत्र कर्तव्य इत्येयम्भूतः प्रेष्यप्रयोगः । "स" ति स्वगृहपृति-प्राकाराणयरिछसमू- देशामिग्रहे पहि प्रयोजनोत्पत्ती तन्त्र स्वयं गमनायोगाद् पृति-प्राकारादिप्रत्यासनपतिनो युद्धिपूर्वक शुल्कासितादि- शब्दकरणेन समवसतिकान योधयतः शब्दानुपात', शब्दस्यानुशतनम् उधारण ताहर पेन परकीयश्रवणविवरमनु- पतत्यसो, एवं क्षुत् कासित वा सङ्केतनिमित्त कुरुते । "वें" ति अमिगृहीतदेशाद्वहि प्रयोजनभावे शब्दमनुधार- योव परेप स्पसमीपानयना रूपस्प-निजाकारस्यानुपातन-खशरीररूपदर्शन रूपानुपात: । "पोग्गलस्खेदे" ति जनताब 111८१॥

·श्राद्धपति-
सूत्रे
॥ ८२॥
5回回回回回回回回回回回
अभिगृहीतदेशाद्वाहिः प्रयोजनसद्भावे परेषांप्रबोधनाय वहिः पुद्गलस्य-लेट्वादेः प्रक्षेपः पुद्गल(प्र)क्षेपः। एतान् कुर्वन् देशा-
वकाशिकवतमतिचरति।इ हि मा भूद्गमनागमने जीवघातादिसमारम्भ इत्यभिप्रायेण क्रियते, स च स्वयं कृतोऽन्येन श्रीचंद्रीया-
वा कारित इति न कश्चित् तत्त्वतो विशेपः प्रत्युत स्वयं गमने गुणः, ईर्यापथादिविशुद्धः, परस्य तु अनिपुणत्वात् वृत्तिः
कुतस्तच्छुद्धिरिति । इदं तावदिक्परिमाणस्यैव सक्षेपकरणं दर्शितं तद्योपलक्षणमात्रम्, शेषाणामपि स्थूलप्राणाति-
पातादिवतानां सक्षेपोऽत्रैव द्रष्टव्यः, अन्यथा तत्सझेपस्यापि दिनमासादिप्ववश्यं कर्तव्यत्वाद् व्रताधिक्यप्राप्ते -
दशवतसङ्ख्या विशीर्येत । इह याद्यव्यस्यानाभोगादिनाऽतिचारत्वं इतरस्य तु त्रयस्य व्याजपरस्य व्रतसापेक्षत्वाद-
तिचारता । इत्येवं द्वितीये देशावकाशिके शिक्षाप्रतेऽतिचारान् निन्दे मिथ्यादुष्कृतकरणेन शोधयामीति गाथार्थः ॥२८॥
अथ पौपधोपवासवतातिचारप्रतिक्रमणस्यावसरः, तत्र पोपं-पुष्टिं प्रक्रमाद्धर्मस्य धत्ते-करोतीति पोपयः-अष्ठमी-
चतुर्दशी पौर्णिमास्यमावास्यापर्वदिनानुष्ठेयो व्रतविशेषः, पोपधि(घे) उपवासो व्रतविशेषः पौपधोपवासः । स चाहा.
रशरीरसत्कार-त्रत्मचर्या-ऽव्यापारभेदाचतुर्विधः, पुनरपि प्रत्येकं विधा-देशतः सर्वतश अस्मिन्नगीकृते आहारशरी-
र-सत्कारयोर्देशतः सर्वतो वा परिहारः कर्तव्यः, ब्रह्मचर्या-ऽव्यापारयोस्तु देशतः सर्वतो वा सेवनं विधेयम्।तत्राहारः
प्रतीतोऽशनादिस्तविपयस्तन्निमित्तो वा पोपधो (तविशेप आहारपोपधः) आहारादिनिवृत्तिनिमित्तं धर्मपूरणं पर्व ।
एवं शरीरसत्कारपोपधोऽपि । वहाकुला(चर्या)नुष्ठान, यथोक्तम्-"ब्रह्म वेदो म तपो, ब्रह्म ज्ञानं च शाश्वतम्" ॥
चरणीयं चर्य ब्राह्म च तपोरूपं तचर्य व्रत्मचर्य, तविषयः पोपधः तत्सेवनरूपो नियमो ब्रह्मचर्यपोषधः । तथा-
॥८२॥

·SE पादपति- व्यापारपोपयोऽपि च्यापारवर्जनरूपः । अन पोपयगाथा पोसहमहमिमाई, पञ्चदिण तस्य जो उ उपचासो । सो पोसहोययासो, भन्नइ चउहा य सो होइ ॥ ११३ ॥ आहार-देहमकार यंभ-यापारभेगमो मो य । देसे सब्वे य तहा, आहारे सत्यमो तस्य ॥ ११७ ॥ सन्याहारे नियमोऽहोरस देसओ तिहारे । आययिल निविगइय, फासणमाइयं या वि ॥ १८ ॥ सन्यम्मि देहसपारपोसहो सम्पदेहभूसाए । नियमो न्हाण-विलेवण-सिरमहसठरणपभिईग ॥ ११९॥ देसे सिणाणमाईणमण्णतरगाण वळण सो। पमम्मि सव्वओ पुण, पंभवयं ज अहोरत्त ।। १२० ॥ देसम्मि दिघसपंभ, वापारे सम्पमो अहोरस । सावजारभाणं, नियमो सामाईयम्मि जहा ॥ १२१ ॥ देसम्मि करिसणाई, अन्नंतरकम्मवजण चेय। पंचाइयाररहिय, मइमं पालेइ ण्य पि ॥ १२२ ।। पस्य जो देसे पोसह फरेइ सो सामाइयं करेह या न चा। जो सब्याहा अव्याघारपोसह करेइ सो नियमा फइ. सामाइओ, जह न फरेइ तो नियमा पचिनइ । त कहि? चेयघरे वा साहुमूले वा घरे या पोसहसाला" या उम्मु- पामणि-सुवण्णो पढतो पुत्थय वा चायतो धम्मक्षाण ज्झायह, जहा- साहुगुणे अह न समस्यो मंदभग्गो घरे' विभासा।सेसा पोसहविहिसामायारी तप्पगरणामओ नेया।नयर राईग पोसहियस्स किंचि विसेससस्य परिसिवइ- पत्य पोसहिमओ जया सधारण निसीयह तया सामाइयव्यमुपारेइ, "जइ मे होल पमाओ" इथाइणा सागारम• ॥८३ प्रधानमन ·- मिति- सूत्रे श्रीचंद्रीया- त्तिः 1८४॥ onmeromeremodara णसणं काउं आउंटियपाओ सुयइ । सो पोसहिओ रयणीए संथारसुत्तो वि जाव निहा न एइ ताव एवं जीवम- णुसासइ, जहा- ते.धन्ना कयउन्ना, सुलद्धए जम्मजीविए तेसिं । जे साहुणो सया वि हु, सेवंति नियं विहिमखंडं ॥ १२३ ॥ ते धन्ना समणोवासया वि जे दरचत्तविसयरसा । आणंदाइ व वहवे, पडिमासंभावियप्पाणा ॥ १२४ ॥ धन्नो सागरदत्तो, भीममसाणे ठियस्स पडिमाए । पडिवेरिएण दई, कमलामेलाए संबंधे ॥ १२५ ॥ कयपुढविपालिपंधस्स खायरंगारपूरिग सीसे । मणगं पि न जस्स मणं, चलियं सज्माणसेलाओ॥ १२६ ॥ धन्नो सुदंसणो जो, न चाइओ चालिउ पइन्नाओ। दहिवाहणप्पियाए, अभयाए तियसगिरिधीरो ॥ १२७ ।। अहिसरिया पाएहि, सोणियगंधेण जस्स कीडीओ । ग्वायंति उत्तमंगं, चिलाइपुत्तं तयं वंदे ॥ १२८ ॥ सो कह न चंदणिजो, गजसुकुमाल त्ति नेमिजिणसीसो । मत्थयनिहित्तजलणे, जेणं उप्पाडियं नाणं ॥ १२९॥ एमाइसुहभावणापरिगयमाणसो निई कुजा, राईए चरमजामे सुत्तवियुद्धो धम्मजागरियं कुजा, जहा- को हं का मम जाई, किम्व कुलं देवया व के गुरुणो । को मह धम्मो के वा, अभिग्गहा का अवस्था मे ॥१३०॥ जम्मजरामरणजलो; अणाय(इ)मं वसणसावयाइन्नो । जीवाण दुक्खहेऊ, कटुं कहो भवसमुद्दो ॥ १३१॥ कालम्मि अणाईए, जीवाण विचित्तकम्मवसगाण । तं नत्थि संविहाणं, संभवई जं न भमिराणं ।। १३२ ।। नुलसीइजोणिलक्खेसु पोगकुलकोडिलक्खगहणेसु । भमिरेणं इह चिय संपयाओ णताउ पत्ताओ ॥ १३३ ।। मनमनमनमनमनमनमन

·जन
पीचंद्रीय
चिा
पूरे
॥८५॥
DHOLITY
पीमापइसाई, सपंधा घायहारिय जिहि । सव्ये सम्वेहि सगा, अर्णतखुत्तो इह पसा ।। १३४ ॥ तहेह-
रागोरगगरलमरो, तरलइ चित्त तवेइ दोसग्गी । कुणइ अणुचियपविशि, महामईण पि हा मोहो ॥ १३५ ।।
पुरिसेण भुरापुज्ये, नारि दण अशुपत्तसुरो (सक्खणसेची जायइ, हा तह चेव नरबीरा ॥ १३६ ।।
अयत धीसेवा हारण पीरिय पलं युद्धी । पावइ सोस तह दोमणस्समन पि दुहनिवाई ॥१३७ ॥ किं परणा?
पायमिह जीया अन्नार्णधा मिच्छत्तमोहिया फुग्गहग्गाहगहिया मग्गं न नियंति, न साहति, चिट्ठति न प चियं
ता कइया तं सुदिण, सा सुतिही तं भवे सुनकखरा । जत्य सुगुरूपरततो, चरणभरपुर परिस्समह ॥ १३८ ।
पघमाइ धम्मजागरि करेइ । पलिकमणसमए आपस्सप तहा फुजा, जहा पडिलेहणाप विहिगार सूरो उदेह ।
इस भाषओ कुणतेण सुत्तओ अत्यो फरणओ या पोसहषयमाणाग, फासियमाराहिय च भवे ॥ १३९॥
अयं च पञ्चातिचारविशुद्धः सम्मा पालनीया, अतस्तदतिचारपश्चकपतिप्रामणायाह-
संथारुचारविही, पमाय तह चेव भोयणाभोए । पोसहविहिविवरीए, तईए सिक्खावए निदे ॥ २९ ॥
इहातिचारपत्रक मानसूत्रगाथापां सूचितमस्ति । तत्र गाथापूर्वार्धे चत्वार उत्ताः तृतीयपादन पचमः ।
गाधाक्षरार्थस्स्ययम्- सधारा उयगरणस्स पोसहिओवगारिस्स उवारपासवणाइभूमीणं च विही-सुप्पडिलेहियसपन-
जियाइकरण । तस्य पदम दिडीए अवलोपण पडिलेहणा पच्छा उपग्गहियरमोहरणपत्थंचलाइणा पमबणा जहोचिय-
सपारधाराईण सुत्तत्तविहिणा, सच-"इगदिहिप्पुरिमा नवलोडपकापोरवस्थाडिलेहा"।
मालमतन्न
॥८५॥

·श्राद्धमति- मूत्रे श्रीचंद्रीया- वृत्तिः . 回回回回回回回回回回回 तेलु संथाचारविहिसु पमाओ अपडिलेहियअपमजियकरणं, एत्य चउभंगो-न पडिलेहेइ न पमजइ १, पडि- लेहेइ न पमजइ २, न पडिलेहेइ पमन्जइ ३, पडिलेहेइ पमजेइ चउत्यो ४। जं तं पडिलेहेइ पमजइ, तत्थ तिन्नि भंगा- दुप्पडिलेहियं दुप्पमज्जियं १ दुप्पडिलेहियं सुप्पमजियं २ सुप्पडिलेहियं सुप्पमनियं करेइ ३ । अतः प्रोच्यते तथा चैव भवत्यनाभोगे सति अनुपयुक्ततायां सत्यां पोपधिकस्य संस्तारकोचारविपये अपडिलेहियदुपडिलेहियसेन्जासं- थारण १ अपमज्जियदुपमजियसेजासंधारण २ अपडिलेहियदुपडिलेहियउचारपासवणभूमी ३ अपमजियदुपमजियउ- चारपासवणभूमी ४ इत्यतिचारचतुष्टयमिति । पनमश्च पौपधविधिविपरीतः स्यात् । तथा च -"पोसहोववासस सम्म अणुपालणया" इत्यत्र पञ्चम उक्तः । तत्थ पोसहस्स विहीं-आहार-देहसकाराईण चउण्हं भंगाणं जहायोगं पालणं तस्य विपरीतता-अन्यथाकरणं, यथा-आहारपोसवयं काऊण छुहातिसाए अभिभूओ चिंतइ, सजो तं तं आहारं पाचयिस्सामि। आहारगोयरं तह, कुव्वं विगह पमोयमुब्वहइ । अझ्यरइ पोसहवयं, नन्दे इव (स्स इव) लहइ भंसं पि ॥ १४० ॥ श्रेष्ठी नन्दो हि पोपधस्थोऽष्टमभक्तिकस्तृडा” रजन्यां बभूव । ततो महाकप्टेन रजनी विभाता। तदूर्व राजानं विज्ञप्य जलाशयं कारितवानिति । शरीरसत्कारविपरीतता जहा- पस्सेयमलेहिँ तणू, अजं उब्वेविया दढकिलंता । हाइस्सामी कल्लं, सहति मुणिणो वि कह णु मलं।१४१॥ बंभचेरे वि- काऊण पोसहं तह, वाहिजइ वेयमोहणिलेण । सरइ तह पुब्धकीलियहसियाई इंदियत्थे य ॥१४२।। अन्वावारे वि- मनमनमनमनमजानम ॥ ८६

·जानमन
श्रीचंद्रीपा-
चित
icon
-
मनन
फयमेयं न कप मे, लहणिजमिम इमं च दिज मे । इयाइपोसहगमो, चिसंतो मलिणइ पप तु ।। १४३ ॥
एष पञ्चमोऽतिचार । एतान् पश्चातिगारान् पोपचारुपे तृतीये शिक्षायते "निंदे" ति मिथ्यादुष्कृतं प्रयच्छामीति ।
केचिदेवं व्याचक्षते-"प्रमादात् संस्तारविधि अप्रत्युपेक्षितदुष्पत्युपेक्षिताऽप्रमार्जितनुष्यमार्जितलक्षणं निन्दामीति
योगः । तथा, प्रमादात् प्रागुक्ताप्रत्युपेक्षितादिभेदं उधारविधि च निन्दामीति चत्वारा पञ्चमातिचार प"भोयणा-
भोए"त्ति पाठ मन्यमाना पय व्याख्यान्ति-भोजने-आहारे आभोगः-उपयोगतत्परता भोजनामोगः।फदा भोजन-
समया पूर्णो भविष्यति? पेनाह भोश्यामताप्रमादानरितानेतानतिचारान पोपधनतविधिविपरितान निन्दाहान निन्दे
इति गाथार्थः ॥ २९॥ पौपधिकेनावश्य अतिथे प्रासौ सत्यां सविभागप्रदानपूर्वक भोक्तव्यम्, अन्पदा स्यनियमा।
अन्न मानूस्थानत इद् कुर्वाणस्यानिचारा पश्च भवन्ति । तत्प्रतिफमणायाह-
सच्चित्ते निक्खिवणे, पिहणे पवएस मच्छरे चेष । कालाइफमदाणे, चउत्थे सिक्खावए निंदे ॥३०॥
प्या-दहातिथिसविभागाश्यं चतुथै शिक्षामतं स्यात् । तत्र तिथिपर्यादिलौकिकव्यवहारत्पागादोजनकालोप-
स्थायी भायकस्यातिथिः साधुरुच्यते । तदुक्तम्-
तिथिपर्योत्सयाः सर्वे, त्यक्ता येन महात्मना । अतिथि ते विजानीयाच्छेपमभ्यागतं विदुः ॥ १४४ ॥
तस्यातिथे सातो निर्दोपो न्यायागतानांकन्पनीयाना वस्तूनां विशिष्ट श्रद्धासत्कारादिफमयुक्ता पश्चात्कर्मपरिहार्थ
भाग:-अशा अतिथिसविभागः । अस्य पञ्चातिचारा अमी-सवित्तनिक्षेपा, सचित्तपिधान परस्यपदेशा, मत्सरिकता,
HEE
॥ ८७॥

·श्रीचंद्रीया-
त्तिः
फलफ्रममममनमान
कालातिक्रमइति। तत्र सचित्ते पृथिव्यादौ साधुदेयस्यान्नादेर्वस्तुनोनिक्षेपः-स्थापनम्, अदानयुद्वधा मातृस्थानतःसचि-
श्राद्धमति-
तनिक्षेपः । तस्यैवान्नादेः सचित्तेन कुष्माण्डफलादिना पिधान-स्थगनं सचित्तपिधानम् । “ववएस"त्ति भीमन्यायेन
सूत्रे
परव्यपदेशः । साधुभिरुपलब्धे भक्तादौ चिन्तयति यद्येतन दास्यते ततो मदुपरि एषामवज्ञा स्यादतो लोकमध्ये हीला
॥ ८८॥ ततो वक्ति नागतास्तेऽद्यापि येषामिदं भोजनमुपस्कृतम्, यद्यागतास्ते स्युर्मा कदाचिदस्माभिरपि प्रेरिता भगवद्गयो
दद्युरिति । यदा परस्य आत्मव्यतिरिक्तस्य व्यपदेशः स्वकीयेऽपि साधूचितवस्तुनि अदित्सथैव परसत्कमिदं न
मदीयमिति याचितो वाऽभिधत्ते विद्यमाने एवामुकस्येदमस्ति तत्र गत्वा मार्गयत यूयमिति साधुसमक्ष भणतः पर-
व्यपदेशः । मत्सर असहनं साधुभियांचितस्य कोपनम्, यद्वा स कश्चिद्रमाम्रोऽपि ददाति किमहं तस्मादपि कृपणो
हीनो वा किं तेन वित्तेन ? येन सतापि न्यूनता प्राप्यते, अतोऽहमपि ददामीत्येवं परोन्नतिवैमनस्यरूपोऽहङ्कारो दान-
प्रवर्तकविकल्पो मत्सरः सोऽस्तीति मत्सरिकः तद्भावो मत्सरिकता। कालस्य 'निर्धूमगं च गामम्' इत्यायभिहतस्य
साधूचितभिक्षासमयस्यातिक्रम:-अदित्सयाऽनागतभोजनपश्चाद्भोजनादिद्वारेणोल्लङ्घनं कालातिक्रमः, तत्र दानं अयम-
भिप्राय:-कालमूनमधिकं च ज्ञात्वा साधवो न गृहीष्यन्ति ज्ञास्यन्ति च यथाऽयं ददाति अविकल्पतो दानार्थमभ्यु-
स्थानमतिचार इति । एते चातिवारा एव न भङ्गाः दानार्थमभ्युत्थानादानपरिणतेश्च दूपि(त)त्वात् भङ्गखरूपस्य
चेहैवमभिधानात्, यथा-
दाणंतरायदोसा, न देइ दिजंतयं च वारेइ । दिन्ने वा परितप्पड़, किविणत्ताओ भवे भंगो ॥ १४५ ॥
॥८८॥

·- भादपति- श्रीचक्रीया- प्रचित सनो नेद शहनीपम् 'य तेतियारा उक्तास्ते भागच' इति । इदं घेह तत्व पात्र प्रतविपनामोगादिना:- तिमामादिपदप्रयेण था म्यपुद्धिफल्पनया था प्रतापेक्षनया पतविपय परिडरतः प्रतिसाऽतिचारा पिपरीतायां तु भो भवति । तयाये पते प्रतपश्चातिचारास्ते उपलक्षणमनिचारान्सराणामयसेया. नतु अवधारणम्पदाहः पूज्या:- पंचनातिवाराओ, मुसम्मी ये पदसिया । ते नावधारणहाण, किंतु ते उपलकग्वणं ॥१४॥ अथ सचिरतावेपातिचारा भरन्ति देशविरतो तु मगर गय यदाह- मन्ये पि य अईपारा, संगलणाण तु उदयो हुति । मूलच्छन पुण होइ, पारसन्हं कसापाणं ॥ १५७ ।। मनोच्यते-यं हि गापा सर्वपिरतावेवातिचारभाोपदर्शनार्या न देशविरस्पादिभादर्शनार्थी तथैव व्याप्या- तत्वात् । अले प्रसोनाते प्रदर्शितरूपा अतिचारा मालिन्पहेतपशतुर्थ शिक्षानतेऽतिथिसविभागाण्ये ये मम सा- तास्तान "निदे" ति मिथ्यानुष्कृतकरणेन शोषपामीति गाथार्थ. ॥३०॥ साम्प्रतमतिथिस विभागस्य न फेयलमेत एव प्रदर्शितरूपा अतिचारा निन्दाहाः, किन्त्यन्येऽपि सन्तीत्याह- सुहिपसु य दुहिएस य, जा मे अस्संजपसु अणुकंपा रागेण व दोसेण व तं निंदे त च गरिहामि॥३१॥ व्या-साधुषु विशेप्पं दश्य साधूचितसविभागवतमस्तावात, साधुपु-अनुछानरतेषु पुनः कीरशेपु?-सुद्ध हित-ज्ञानादित्रयं येषां ते सहिताः तेषु सुविहितेप्पित्पा, वुग्यितेपु-ग्लानीभूतेषु तपोनिष्टसगापु षा मान्तोपधिषु समानाधिकरणतया विशेषरुषको घारौ । तथा "अस्सन" तिन खयं-खान्देन पता:-कृतोयमा असपता- ॥८॥ EFE ·श्राद्धमति- मूत्रे ॥ ९०॥ मनकामनाos0OG a स्तेन्वखंयतेषु-गुर्वाज्ञाविहरत्सु या मया कृता 'अनुकम्पा' कृपा, कारणे कार्योपचाराद् अनुकम्पाकार्यम, अनुकम्मान व द्रव्यतोऽन्नादिदानरूपा, रागेण-मनाक् लिग्धबुद्धया न तु गुणवत्त्वयुद्ध-या आत्मनिरागेण वायथा 'अनाथस्वाम्यनाथकुटी श्रीचंद्रीया- चाहमि' ति, तथा देपः-साधुनिन्दाख्योऽत्र यथा-'अदत्तादाना एते जल्लाविलमलिनदेहा()क्षुधादिवेदनाग्रस्ता दुर्भगाः वृत्तिः सर्वथैव पुत्रदारादिना परित्यक्ता निर्गतिकाः परगृहाण्यटन्तोऽन्तप्रान्तभोजिनो लुनितशिरसोऽज्ञाः खल्वमी अत उप- एम्भनीया' इत्येवं निन्दापूर्वकं च याऽनुकम्पा सापि निन्दा गहीं अशुभदीर्वायुष्कर्मबन्धकारणत्वात् । यदाह- तहारूपं समणं वा माहणं वा संजयविरयपडिहयपचक्खायपावकम्मं हीलित्ता निंदित्ता खिसित्ता गरहित्ता भणियपगारेण अवमन्नित्ता अमणुन्नेगमपीइकारगेणं च पडिलाभेत्ता अहे असुल्दीहाउयत्ताए कम्मं पकरेइ । यद्रा सुखितेषु वाधाभावाद् दुःखितेपु-धावत्सु असंयतेपु-पार्श्वस्थेपु या "मे" मया अनुकम्पा उपष्टम्भरूपा रागेण तत्मीला द्वेपेण वा तत्सद्भुतदोपपरिज्ञानात् "दगपाणं पुष्फफलं" इलादिपरिज्ञानाद् रक्तेन वाऽरक्तेनापि या कृता तां निन्दे तां च गर्ने । यदेत्यं व्याख्यायते असंयता नाम पड्जीवनिकायवधप्रवृत्ता मिथ्याइष्टयो द्विजजटिलचरकप- रिवाजकादयस्तेष्वनुकम्पा, अत्रानुकम्पाशब्देन भक्तिः सूचिता। तथा च- आयरिय अणुकंपाए, गच्छो अणुकंपिओ महाभागो। गच्छाणुकंपणाए, अन्वोच्छित्ती कया तित्थे ।। १४८ ॥ कीडशेपुतेपु ? सुखितेषु दुःखितेषु च, सुखिनः-रोगाभावप्रणीतरसाहारभोक्तृत्वेनोपचितगलकपोलाः सम्पद्यमा- नमनईप्सिताच्छादननिकेतनाः, तदितरे काणान्धपगुत्वग्दोपादिदोषान्विता दुःखिताः । ततो द्रिविधेष्वप्यसंयतेषु ॥ ९०

·EHAT
BE
श्रीचद्रीपा-
बादमति-
पूरे
ASIDHHATrials
यानिर्दिष्टस्वरूपा मनोवायापैः "मे" मया महाफलमतिथिदानमिति अनुकम्पा-मकिना भोजनवस्त्रादि उपतको
द्रपदानादिना । कथम् ? इस्याह-रागेण वा पेण घा, तन रागतः एप मम निजका सुहमा एकदेशग्रामसातो या
तपस्वी ब्रह्मचारी या कष्टानुष्ठानपरो था इत्यादिना । ननु रागतस्तापलवस्पेयम्, पेपतो दानस्यासम्मवात् कथं प्रति-
क्रमणसम्भवः । मन्त्रोच्यते, यथा हि कश्चित् केनापि परिभूतस्ततो पदासी दाता परिभयकारिणे ये घर्ष(पोन तत्प-
रिभूताप विशेपतस्तस्मै दान ददाति इत्येव तदा देपेण दानसम्भव । सदेवविध दान रागोपाभ्या सात निन्दामि
गहोमि च । यत् पुनरनुकम्पादान यथा-
कृपणेनामदार, व्यसनप्राशे च रोगशोकहते । पदीयते कृपार्थमनुकम्पा सदवेशनम् ।। १५९॥
उपचितदेहस्यापि प्रार्थनाफारिणो दरिद्रप्रायत्यावनुकम्पादानस्वादनुकम्पादानम्, न तत्र प्रतिक्रमण निषेधाभावात्।
तीर्थकृतां च साम्वत्सरिकदाने ददता प्रतग्रहणसमयेऽनापेक्षितपावापानविभागतयापि युक्तमेव, सत्पुरुपमार्ग इति
करवेति गाधार्प इति ॥ ३१॥ एष पासी प्रावका कृतातिथिसपिभागो भोजनकालेहलानां पूजा विधाय पंदित्या
चपतिदत्तशेष सुरक्त । यदुक्तम्-
अनन्या प्रथम नियेय सकल सत्साधुवाय ध, मासाय प्रविभागता सुविधिना देयं यथाशक्तिः।
देशायातसपर्मनारिभिरसौ साथै च काले खयं, सुजीतेति सुभोजन गृहवतः शुद्ध जिन पितम् ॥ १५०॥
एतदुलइन्ने त्यतिचार । सविमागविषयप्रतिषिद्धकरणस्य प्रतिक्रमणमुक्त्वा तमेव संविभाग प्रतीत्या.
॥ ११ ॥

·श्राद्धमति- सूत्रे श्रीचंद्रीया- तिः ॥ ९२॥ मजनम जनमानमधळ न करणे प्रतिक्रमणमाह- संविभागो, न कओ तवचरणकरणजुत्तेसु । संते फासुयदाणे, तं निंदे तं च गरिहामि ॥ ३२ ॥ सासु व्या-ज्ञानादिभिः साधयन्ति मोक्षमार्गमिति साधवस्तेषु संविभजनं संविभागः प्रासुकेपणीयाहारदानरूपः स 'न कृतः' न विहितः, किम्भूतेषु तेषु ? तपश्चरणकरणयुक्तेपु, तत्र तप्यत इति तपः । तदुक्तम्- रस-मधिर-मांस-मेदोऽस्थि-मज्जा-शुक्राण्यनेन तप्यन्ते । कर्माणि चाशुभानीहेति तपो नाम नैझक्तम् ।। १५१ ॥ तच बाह्याभ्यन्तरभेदतो द्वादशविधम् । चर्यत इति चरणं प्रतादि । यदुक्तम्- वय समणधम्म संयम, वेयावचं च भगुत्तीओ । नाणाइतिगं तव कोहनिग्गहो चरणमेयं तु ॥ १५२ ॥ कियत इति करणं पिण्डविशुद्धयादि । यदुक्तम्- पिंडविसोही समिई भावण पडिमा य इन्दिय निरोहो । पडिलेहण गुत्तीओ, अभिग्गहा चेव करणं तु ॥ १५२ ।। एतेन मूलोत्तरगुणाः कथिताः । तैर्युक्तेपु यावजीवं कृताभिग्रहेषु । ननु चरणभणने तपसस्त दत्वेन गतत्वात्, किं पृथगुपादानेन ? उच्यते। निकाचितकर्मणामपि तपसा क्षपणात्, तपसः प्राधान्यख्यापनार्थ तपोग्रहणम् । यदुक्तम्- सन्यासि पयडीणं, परिणामवसादुवकमो भणिओ । पायमनिकाईयाण, तवसा उ निकाईयाणं पि ॥ १५३ ॥ अनेन पात्रशक्तिरक्ता। "संते" ति सति विद्यमाने "फासुयदाणे" ति प्रगता असवो यस्मात् तत् प्रासुकं निर्जीवमित्यर्थः । पपणीयपर्यायोऽप्ययं एपणीयस्योपलक्षणं वा । देय-दानयोरभेदोपचारात् प्रासुकैपणीयदानेऽन्न- 回回回回回回回回回回回回 ॥ ९२ ·श्रीचंद्रीया- वृति: शादपति- पत्रे पानादी साधुभ्य स्वगृहमस्माधिमागे दत्तेऽपि प्रहेणकागतमपि यन्न भूयोऽपि साधुभ्यो निवेदितं तदपि न कल्पते गृहिणो भोक्तम् । गदि च स्वभोगायोपस्कृतमग्यवहतमित्यन्यत् संस्कृत्य साध्वथै प्रयच्छति सदप्ययुक्तम् गतदपि गदि फनमज्ञानाविस्मृत घ, सत्यप्येय माधुसपिभागे आगमेऽस्य निषेधात् अशुभदीर्घायुः फर्मपन्यतपेति । सति पाशुरुदाने विभिन्नमविज्ञान प्रयच्छतो योऽतिचारस्तस्य प्रतिक्रमणात्यात प्रतिक्रमणमाह त निन्दामि तय गहामि । "सते फासुगदाणे" इस्पनेन चित्तशुद्धिरमिहिता । अपमान भावार्थः, संते फायदधे, सते पत्ते तयाइगुणजुत्ते । न को अतिहिविभागो, तनिदे पगरहामि ॥ ५४ ॥ गाथार्थः ॥ ३२ ॥ तबादशयतातिचारमतिक्रमणः श्रापका सम्प्रति सलेग्यनातिचारप्रतिक्रमण परित्यज्य तदति- चारपञ्चकमुपदिश्य तदभवने प्रार्थनामाह- इहलोए परलोए, जीविय मरणे य आसंसपओगे । पंचविहो अइयारो, मा मज्झ होज मरणते ॥३३॥ व्या- "आससपोगे"ति प्रत्येकमभिसम्पन्धनीय आरश्यकवचनात, पदाह-इहलोगाससप्पओगे पर- लोगासंसप्पभोगे जीयियाससप्पओगे मरणाससप्पओगे कामभोगाससप्पमोगेति। तत्र प्रतिफामक प्रतीत्य इहलोक मनुष्यलोकस्तस्मिन् आशसा-अमिलाप तस्याः प्रयोगा व्यापारण इहलोकाशसाभयोग श्रेष्ठी स्यांजन्मान्तरे अमायो या इत्येवममात्यादिद्धिप्रार्थना १ । परलोका-देवभवादिस्तस्याशसापयोगो यथा देवोऽह स्यामित्यादि । जीवितं- माणधारण तदाशसाया:-तदभिलापस्य प्रयोगा यदि पाहुकालमई जीयेयमिति । भयं हि सलेबनावाननशनमतिपत्र: माyasich SEFair ·श्रीचंद्रीया वृत्तिः कश्चिद्वस्त्र-माल्य-पुस्तकवाचनादिपूजादर्शनात् बहुपरिवारावलोकनाल्लोकश्लाघाभवणात् सङ्घादिधार्मिकजनोपबृंहणा- श्राद्धमति-5 चैवं मन्येत यथा जीवितमेव श्रेयः प्रतिपन्नाऽनशनस्यापि या एचंविधा मदुद्देशेन विभूतिर्वर्तत इति । मरणाशंसा- मूत्रे प्रयोगः कर्कशक्षेत्रप्रतिपन्नानशनः कश्चित् प्रागुक्तस्वरूपपूजायभावे रोगपरीपहयाधितो वा भावयत्यसौ यदि शिघ्र नियेऽहमिति । चशब्दात् कामभोगाशंसाप्रयोगो दृश्यः । तत्र कामौ शब्द-रूपे भोगा गन्ध-रस-स्पर्शास्तेपामाशंसा यदि मे मानुष्यकाः कानभोगा दिव्या वा सम्पदान्ते तदा साध्विति कामभोगप्रार्थनाविकल्परूपः। तथा हि- सदा रुवाइ रसा, गंधा फामा मणोरमा मन्झ । तवसोऽणुभावओ चिय, हवंतु जम्मंतरम्मि फुडं ॥ १५५ ॥ यहा तेपामपि कामभोगानां प्रसाधिका नपादिपदवीं प्रार्थयते, यथा वृतधवलातात्रो नमत्सामन्तपृथुपदातिवर्गः अन्तापुर-पुर-देशादिस्वामी सौभाग्यमन्दिरं रूपकुलगृहं लावण्यकलाकलापयुक्तस्तपोऽनुभावतो जन्मान्तरे पृथ्वीपतिरह स्यामित्यादि । पप पञ्चविधोऽतिवारः 'मा' निपेधे 'मयं मम भूयात् । तान मरणान्ते संलेखनाकालाबावचरिमोच्छ्- धास इति । उपलक्षणं चैतद अन्यथा सर्वमाणनुष्टानं निराशंसमशेषकर्मक्षयाथैव कर्तव्यम् । तदुक्तम्- आशंसया विनिर्मुक्तोऽयानं सर्यमाचरेत् । मोक्षे भवे च सर्वत्र, निस्पृहो मुनिसत्तमः ॥ १५६ ।। महादोपनिदानं चे: राजादिप्राद्विप्रार्थनारूपं निदानन् । यतः- सुपहुं पि तयो चिन्नं, सुदीहनधि पालियं मुसामण्णं । तो काऊग नियाणं, मुहापहारेति अत्ताण ॥ १५७ ।। प्राग्भवे कृतनिदानस्य पदत्तचक्रिण इय सप्तमनरकप-वीगमनतो दुःखाय निदानम् । अन्यथ- मनमनमनमानभनsays ॥ ९४ ·धादमति- मने धीवत्रीया- चिः FECEMGEEDSLRESRTAL उगामी रामा, केसय सम्बे विज अहोगामी । सत्य घि नियाण कारणमओ य मइम इम घले ॥ १५८ ॥ इति गाया। ॥३३॥ इहातिचार सयर्थोऽपि योगत्रयनिपन्धनो निमित्तानराभावात् तेनासौ कापिको घारनिको मानसिक सायोगिकम । तत्र शवाय फालासिफमणादयोऽनुपयुफगमनाइयो पन्धषधादयोऽतिनाराम केचन कार्यन फूमा, केचन वाचा, केचन मनसा तथान्ये संयोगादेर्दिककरूपास्तेपामेव तांशातिचारानिभिरपियोगप्रतिकाममा- कारण काइयस्सा, पडिकमे वाइयस्स वायाए । मणसा माणसियस्सा, सबस्स वयाइयारस्स ॥३४॥ न्यास-कायेण औदारिकशरीरेण आकुहिकया दर्पतः ममावतो वा प्राणातिपातादीनामन्यतरमनिचार फायेनोल्पक्ष तस्प कार्यनय प्रतिफमणम् । कथं किल कनिधन्धाचतिधारपदं कापेन प्रातस्ततोऽपुनस्करणतया गुग्सवेगयुक्तो गुरुसमक्षमालोचयति अमुक प्रायश्रितमेव जातमिति सदनु गुरषो वन्य क्षेत्र काल माय पुश्पप्रतिसेयनां च प्रतीत्य यत् किश्चित् तपउपवासाशुपदिशन्ति तत् तथैव ग्लान्या सेवते एतदेव तस्य प्रतिक्रमण कायेन तपसा करणात । यया सामान्येन सर्वमप्यनुष्ठान कर्मणां सुधीर्णानां निर्जराय फायप्रतिक्रमण चैध । तथा याना निवृत्तो पाचिकोऽतिगार- स्तस्य याचा प्रतिक्रमणम् । कथ? अनाभोगता सहसात्कारेण घा "हणसु कानु" शिपा इस्पादि किशिजपित्वा भूप प्रत्यागतचेतनो मिथ्यादुष्कृतं कुरुते । यदा कस्यापि केनचित् साध कपायोदयात् परस्परमसम्यवचनादिभिर धिकरणमुत्पः पश्चाद्गुरूपदेशतः आत्मनः क्षयोपशमेन तत्समक्ष मिध्यादुष्कृत फुस्ते । तथा मनसि भवो मानसि- कस्तस्य मनसा प्रनिकमणम् । कर मनसा कस्यापि प्रवेपयशावधपधादिक चिन्तपनि, अलीकेन या गर्न पनामि, ·श्रीचंद्रीया- वृत्तिः नफनपानमन निधि वा दृष्ट्वा गृह्णामीति सङ्कल्पयति, स्त्रीरत्नं वाऽलङ्कृतविभूषितमभिलषतोऽधिकपरिग्रहे वा मूर्छाभावमध्यवस्येत्। श्राद्धपति-5 इत्यादि मनसा कृतस्य पापस्य मनसैव "हा दुह चिंतयं" ति भूयो भूयः संवेगः करणम् । तदेवं कायेन कृतस्य कायेन, सूत्रे वाचा भाषितस्य वाचैव, मनसा चिन्तितस्य मनसैव 'सर्वस्य' निरवशेषस्य व्रतानां-प्राणातिपातादीनां अतिचारस्य- मालिन्यहेतोर्वधबन्धादिरूपस्य जातिप्रधानत्वान्निर्देशस्य विभक्तिपरिमाणाच सर्वेभ्यो व्रतानिचारेभ्यः प्रतिक्रमामि- ॥ ९६॥ निवर्तेऽहमिति गाथार्थः ॥ ३४ ॥ एवं तावत् सामान्येन मनोवाकायैः प्रतिक्रमणमुक्तम्, सम्प्रति कायगतमेवानुष्ठानं प्रतीत्य वितथासेवनाऽश्रद्दधानादौ प्रतिक्रमणमाह- वंदणवयसिक्खागारवेसु सन्नाकसायदंडेसु । गुत्तीसु य समिईसु य, जो अइयारो तयं निंदे ॥३५॥ व्या०-वन्दनं द्विविधं देववन्दनं गुरुवन्दनं च । अनेन दर्शनशुद्धिर्दर्शिता । तत्र देववन्दनं द्विविधं द्रव्यतो भावतश्च । तत्र द्रव्यतश्चैत्यवन्दने गृहिणोऽयं विधिः यत् लातेन शुचिभूतेन श्वेतवस्त्रविभूषिताङ्गेन सर्वयाऽऽयतन- गमनम् । यदाह-सव्वाए विभूईए सब्वेणं बलेणं सवेणं वाहणेणं एवं उवागच्छमाणो पभूयं कम्मक्खयं करेइ त्ति । विधिना प्रवेशश्च कार्यः । तत्रायं विधिः- सचित्ताणं दवाणं विओसरणयाए, अचित्ता(ण) दवाणं अविमोयगयाए, एगसाडिएणं उत्तरासंगेणं, सावियाए पुण सविसेसियाए सीसवारियाए निमणा एगाय जट्ठीए ॥ चक्खुफासे अंजालपग्गहेणं मणसो एगत्तीकरणेणं आया- हिणपयाहिणं करित्ता पविसिवा तत्थ गन्भहरे त्ति । तत्र चायं विधिः- ॥ ९६ ·पादपनि भीनीपा- RECTRESS परग विष्ण, नाम गाहा जाा ममाही । गिणपिम्पा अपणेना, पग्नुमिए महमाईणि ॥ १९९।। ममि पमधिमणं, जिपिपाणऽगमो पगरण गरिमि परिमपम, मलाईगर रिदिणा ॥ ११ ॥ कपा मगजेति, परपरिग माइदये। जिणपिंपममालमण, करन मशीप परमाप ॥ ११ ॥ गिडयामागो पुण, पूर्ण चिरणम मुरफिममेहि । कगण मोसिग रगणाइदामपहिं च पिपिडिम् ि॥ १६२ ।। गिरगणय दहि गानय गमग परलपहुगाइदम्येहिं । अपगमारफलेरि, पिरणव पलि सुसंविग्गो॥१६॥ दीमाग पोण पिण, करेन पणिहीण भूमिलिंपणा । मुरहिपिलेपणमाइदि, मर्ग न कुमाउ परयिहिणा ॥ १४ ॥ भूमि पममिण, निगपिंपण गमो पगरोग । भरिभरपुलगंगो, मुदापिगमसार नु ।। १३५ ॥ मत्यपाशाहपुग्य 'फना पंदर्ण विहिणा । अस्योगमोगनुस, गुणेन उामयोतेहि ॥१३३ ॥ गमो कपाउद, जेण मग पापिणे सुपोहिया पगामपरायम्मी, निरपरणे गदिमरिई ॥ १७ ॥ स्पर्ग परगणमानमपिनयमिन्तामणिमनिममपा प्रासमिति मनगमानेन भारतमार्गम् ताफार्गमाभपति तदनु Term मोरिसीण, गरीगमाहीमो पति जिणभूषणे । तेहि मर्म यदिना, मामाइति ॥१८॥ भागनि भम्मिलिग, पगियामेलिग घोसमम । सुरा उगारतो, गुरुपर्ण तह अलोपतो।। १६९ ॥ पतविपर्णगाइतिगारा सा परनं माधुवमनमपत्र तत्र पोतिगार ताहि मुगपत्रिकापरयुपेक्षणपूर्ण पदन देयम्, मुणपत्रिकामत्युपेक्षणे ग-

·श्राद्धमति-
मूत्रे
श्रीचंद्रीया-
वृत्तिः
॥९८॥
पसढिलपलंबलोला, णेगा मे सा अणेगरुवधुणा । कुणइ पमाणे पमायं, संकियगणणोवमं कुजा ॥ १७० ॥
इत्यायतिचारः । तथा-
दुओणयं अहाजायं, कीकम्मं यारसावयं । चउस्सिरं तिगुत्तं च, दुपवेसं एगनिक्खवणं ॥ १७१ ॥
एतद्विपर्ययादतिचारः, तथा "अगाहियं च धद्धं च, पविद्धं परिपिण्डियं" इत्यादि द्वात्रिंशदोपसलयो योऽतिचारः।
तथा "वयसिक्खागारवेसु" त्ति व्रतानि, पौरुष्यादिप्रत्याख्यानरूपा नियमाः । यहा वयाई अणुव्वयगुणवयाई,
सिक्खाओ चत्तारि एतेषु मध्येऽणुव्रतानि यावत्कथिकानि सकृत्गृहीतानि यावजीवमपिभावनीयानि न तु नियोगतो
यावजीवमेवेति गुरवो व्याचक्षते प्रतिचातुर्मासिकमपि तद्रहणम् , वृद्धपरम्पराऽऽयातनथासामाचायुपलब्धेः। शिक्षा-
व्रतानीत्वराणि तत्र प्रतिदिवसानुष्ठेये सामायिकदेशावकासिके पुनः पुनरुच्चार्यत इति भावना। पोषधोपवासातिथि-
संविभागौ तु प्रतिनियतदिवसानुष्ठेयो न प्रतिदिवसमाचरणीयौ इतीत्वरत्वं शिक्षात्रतानाम् । वयाई च सिक्खाओ
य वयसिक्खा तासिं गारवहेऊभूयाओ कारणकजोश्याराओ, गम्यस्स भावो गारवं, तं कारंतीउ दसणमाइयाओ
पगारसपडिमाओ वयसिक्खास्तु समोयरंति । तस्य सामाईयपडिमा अवस्सं निययकालकरणीयत्तणेण सामाईयसिक्वं
गुरुई करेड़ । एवं पोसहपडिमा पोसहसिक्खं, अयंभपडिमा वि पोसहमिकग्वं गम्ई करेड् । सचित्तवजणपडिमा उव-
भोगवयं गमई करेइ । आरंभवजणपडिमा सव्वपोसदसिक्खं गमई करेइ । पेसणवजगपडिमा देसायगासियसिक्वं
गगई करेइ । उदिट्वजणपडिमा उवभोगवयं गमई करेइ । समणभूयपडिमा “चरमे सामाईयं नियमा" इति वचनात्
॥९८॥

·भापति- गो धीहीया- एपित GRESS मध्यपोमहमिर गई करे। परिमामिहागा पडिमा काउस्मयं गाकरेइतीति "पाणिरहाई मुपिणे, मयमास परमम्मि"शि पणनार अतिगारफागोत्म गुरुकं कुर्यती ग्रतेपु पातितेनिन दोषः । तत्र योऽतिगारन्पे तु "मिया गारयेमु" शिपिम म्यागान्ति, पया-सत्र शिक्षा सिविधा, प्राणे आसेयने नन प्रहणशिक्षा मप्रमाणापा, आसेयनशिक्षा माथुममापारीरूपा । गम्- मिागा रिहा नगा, गहणे मासेयणे ग नापण्या | गहणे मुत्ताहिवाग, आरोग्ण(ण) कप्पतेषाई (1) ॥१७२॥ शिक्षामा गोरम उपादेगा फालागारागनात, शिक्षाण या गोरर पहमानः उपलक्षणं नापमानादेः सय योऽतिगारः । माया गाराणि ऋद्धि-रम-मामभेदात् प्रादिगारपा-जट्टी प्रणमणपरिगराईग मनद । धम्म- पिम पिपगान कार्य पर मायाप्रितमगर्यस्य लगुस्योतुस्थेन शार्णमास्पेय। नहा रमा-मिमहुर: पाणाईया सेगु गिढी ग्मगारयो गपो महादोप आर्यमश्गुमरेरिय। मान-मुप मृणाऽऽसनादिसनानम्, सीग- घाणादाणभंगणाइपीण इयार, तेसु गिदी मायागारयो। तस्य दोसा शशिराजस्पेय । स पापरित्यककाममोगा मम्पोण मापानमांसाहार' शरीर, त्याऽनेकमाणिघात, समुपाय नरकगतिमायोग्य कर्म, मृत्या ममुत्पनोसममा. प्रथिव्यां मारा । मागागारयो अणायफलोऽतिगारना प निरपेक्षप्रमभा मम्माममा भारमा-मेगुन- परिग्रहमेदान् । आहारमशा आहारामिलापः । भषमन्ना यत् सकारणमझारण या ग्राम' ममुपपते । मिगुना- स्त्रीपुरुषस भायो मैगुन तन सम्झा पेवोदयः, सा च पितमामशोणिताया प्रापा स्यात् । नयागादिशु भूमि. मनमा ॥२९ ·श्राद्धभति- मूत्रे ॥१०॥ ॐOHDohor05. मनमनफनलमा लापः परिग्रहसज्ञा । दशधा वा सज्ञा । एतासु चतमृषु क्रोध-मान-माया-लोम-ओघ-लोकसज्ज्ञाषट्कमीलनात् कषा-संसारस्तस्याया-लाभो येभ्यस्ते कपायाः क्रोधाद्याः सत्कर्मतया द्वादश, देशविरतस्योदय प्राप्तास्तृतीयकषायाः श्रीचंद्रीया- सदैव तद्विपाको-विकारोऽतिचारहेतुः । “दंडेसु" त्ति दण्ड्यते निगृह्यते यैः प्राणी ते दण्डाः, धर्मवित्तापहारिणोऽशु त्तिः भमनोवामान्यरूपात्रयः। यदा दण्डा मिथ्यादर्शनशल्य-मायाशल्य-निदानशल्यरूपास्त्रयोऽत्र तेषु । "गुत्तीसुय" ति मनोवाकाया एव सुप्रणिहिताः-सुप्रयुक्ताः गुप्तयो भण्यन्ते । तत्र मानसा अर्दचित न चिन्तयति । चाचा खरनिछुर- मसम्बद्धं न भापते । कायेन हस्तपादाद्यङ्गं यतस्ततो न निक्षिपति इत्येवं यनानुष्ठितं तिमृयु सोऽतिचारः । “समिईसु य" त्ति समितिपु ईर्यासमित्यादिपु पञ्चसु । तत्र ईरणं ई-मार्गे गमनं तत्र सम्यग् इतिः-प्रवृत्तियुगमात्रन्यस्तदृष्टि- कस्य ईर्यासमितिः। तथा भापया मित-मधुर-गम्भीरार्थसारया विकथादिदोषरहिततया निरवपया कार्यार्थनिमित्तया भापणं भापासमितिः । एपणासमिति म उद्गमोत्पादनादिदोपविशुद्धपिण्डस्य ग्रहणम् अशुद्धस्थापत्खप्यग्रहणम् । तथा भाण्डमात्रस्याऽऽदाने निक्षेपणे चक्षुषा प्रत्युपेक्ष्य रजोहरण-वस्त्रादिना प्रमृज्य च ग्रहणं आदानभाण्डमात्रनिक्षे- पणासमितिः। तथोचारप्रस्रवणादिपरिठापनं सूत्रोक्तविधिना रात्रावपि चतुर्विशतिस्थाण्डलप्रत्युपेक्षणं चेति पञ्चमी समितिः । एतासु यः अतिचारः मालिन्यकरणं तक निंदे ति। अन्यस्तु व्याचष्टे गुप्तोनां तिसृणां सुतः पञ्चानां समितीनां सुतः अष्टप्रवचनमातृप्रसूतचारित्राख्यो धर्मपुत्रः तत्र योऽतिचार इति गावार्थः ॥ ३५ ॥ साम्प्रतं सम्यग्द- निमहात्म्योपदर्शनाय सम्यग्दृष्टेः कथञ्चित् पापाचरणेऽप्यल्पयन्धतां सहेतुफामुपदर्शयन्नाह- ॥१०॥ - ·॥१.१५ सम्मविटी जोतो, जापि हु पाव समायरइ किंचि । अप्पो से होइ यथो, जेण न निद्धंधसं कृणइ ॥३६॥ पीपदीया- व्या-सम्पम् अविपरीता यथास्थितजीवाविवस्तुवशित्वेन दष्ठिा-मतिः सदोषो था पस्य जीपस्प म सम्प पुतिः ग्दष्टि, 'यपि म जीयोऽमस्याण्यानादिफपापोदपेन फयमिदनिर्याहादिना कारणेन पापहेतुल्यात् 'पा गुप्यादिरूप सत्ययहारादी परयित्तापहारादिकंधा समाचरति पिपरी 'फियित् अन्यतरत स्तोफ घा 'हु अब तथापीत्य अन्य- पानामनेकार्थत्यात, तेन शापि 'अरप' स्लोका "से" तस्य सम्यग्दष्टेः 'भयति' मम्पगते 'पन्ध:' ज्ञानापरणादि- कर्मणां भवः प्रथमगुणस्थानकप्रयापेक्षयाऽल्पलाइन पन्यस्य श्या । अन हेतुमाह-'पेन' यस्मान 'नियस' निर्दय कुन्ते पापम्, यदा "निद्धयसो" सि पाठ सदासौ निर्धन्धसः निशिका फरोति पापण्यागर फिन्स्यसी यतनगेय फुगते “परिशुद्धजलग्रहणम्" इलादिफया । अत. सापेक्षस्य यतनया फुर्याणस्याल्प व कर्मरन्यो भवति, मम्यग्दष्टे कृपापरत्वात् तदितरस्य मिथ्याटेरशानस्य निाशकतया यहुपन्यकत्वात् इति गायाः ॥ ३३ ॥ ननु मक्षिकापदमा प्रस्ापि विपापस्य पिपमा गतिः । सतब स्तोफो(काद)ऽपि कर्मणां यन्यादुत्तरभयागनिदानं भविष्यति तत् कि सस्प प्रतिक्रमणानुष्ठानेन नैतदेव यता सप्रकार आह-- तंपिहु सपडिकमणं, सपरियावं सउत्तरगुण च । खिप्पं उसामेई, वाहि व सुसिक्खिओ विजो ॥ ३७ ॥ ॥१.१॥ प्यार-तान्दा पूर्षवस्तुपरामी यत् तेन मम्यग्दष्टिना पानुगतेन कृतमल्पपापं तदपि '' अवधारणेऽग्रे जन ·an पद्धप्रति- सूत्रे २०२॥ 回回回回回回回听听回回回 योक्ष्यते । सह प्रतिक्रमणेन-पड्विधावश्यकरूपेण वर्तत इति सप्रतिक्रमणं मिथ्यादुष्कृतमिति युक्तं वा। सपरितापं- हा विरूपमनुष्ठितमिति पश्चात्तापानुगं 'सोत्तरगुणं' गुरूपदिष्टप्रायश्चित्तचरणानुगं 'च' समुच्चये क्षिप्रं शीघ्रमुपश-श्रीचंद्रीया- मयति भस्मच्छन्नाग्निवद्विष्कम्भितोदयं (निष्प्रतापं करोत्येवेयर्थः। दृष्टान्तमाह-व्याधिमिव सुशिक्षितो वैद्यः, यथा त्तिः हि-सुशिक्षितो-रोगनिदानव्रणचिकित्सादिदेशकशास्त्रज्ञो रोगचिकित्सकः पुमान् व्याधि-कासश्वासादिकं वमनवि- रेचनलङ्घननिवातसंयमनादिना साध्यरोगिण उपशमयति एवं आवकोऽपि प्रतिक्रमणं कुर्वाण आसकलितकर्माण्यु- पशमयतीति गाथार्थः ॥ ३७ ॥ अत्रैव दृष्टान्तरमाह- जहा विसं कोठगयं, मंतमूलविसारया । विजा हणंति मंतेहिं, तो तं हवइ निविसं ॥ ३८ ॥ व्या०-'यथा' इति दृष्टान्तोपन्यासार्थः । विपं विविधं स्थावरं जगमं च । स्थावरं दृमाणां, जङ्गमं वृश्चिकभुजङ्गमा- दीनां तडकादिगतमपि भवति । अतः प्रोच्यते 'कोष्टगतं' उदरगतं व्याप्तशरीरमित्यर्थः । मन्त्रा-गारुडादयो मूलानि- पुष्यादीनाम्, अनेन तन्त्रं सूचितम् , तेयु विशारदा-विचक्षणा गुरुपारम्पर्यसतताभ्यासादिना दृष्टप्रलयाः 'वैद्या' मन्त्रवादिनस्ते किं ? मन्ति-नाशयन्ति मन्त्रैस्तत्प्रतिघातकः, ततः किम् ? इलाह-"तो" त्ति ततः 'तत्' पात्रं विषग्रस्तं 'निर्विषं विषनिमुक्तं भवति' सम्पद्यते । यद्यप्यसौ विषार्तस्तेषां मन्त्राणां न तथाविधमर्थमासादयति तथाप्यचिन्त- प्रभावतो मणिमन्त्रौपधीनां तदक्षरवणेऽपि गुणः सम्पद्यते । यथा हि कस्या अपि स्थवियोः पुत्रः कचिंद्रमन्नहिना ॥१०२॥ दष्टः विषविकारस्योगत्वानिश्चेष्टोऽसौ जाता, तन्माता स्थविरी सम्भ्रान्ता गाडिकान् शब्दयति तैरपि सुबहु तं केश. .

·पतनका
-
श्रीचंद्रीया-
भादमातिन
सूत्र
邀回國開
वित्वा मृत इति प्रत्याख्याता । गतो जन स्वस्थानम् । तन्मातापि पुत्रशोकदुःखार्दिता एकाकिन्येव सकरण सास
कर्णमूले स्थित्वा पुन शब्दयति, पुन हसा पुत्र हस! तिचं पुन, पुन प्रकृत्या यामिन्यतिफ्रान्ता, उद्गतोऽशुमाली
यावत्, तेन दारकेणोन्मीलिते नयने चालितान्यतानि, हर्पिता स्थविरी ममागताभ गामतिका पूच्छन्ति ता, कि
त्यया कृतम् इति । सा ते न किञ्चिदिति केवलमहमिदमेव शब्दयन्ती स्थिता । तैरत किशाम पामा बूते हस
इति । तैातम् अये गारुडमन्त्रपीजाक्षरमिदं तेनासौ सो जातः । यथा मो मो अविनायतदस्यो वि नामपउंजण-
मितण निन्धिसो जाओ ति इति श्लोफार्थः ॥ ३८ ॥ दान्तिकयोजनामाह--
एव अविहं कम्म, रागहोससमजिय । आलोण्तो य निंदतो, खिप्प हणइ सुसावओ ॥ ३९ ॥
व्यावन्नः पूर्वमशिननिदर्शननिर्देशवानी । अष्टो ज्ञानावरणादयो 'विधा' भेदा यस्य नदष्टविधम् ।
किं नत् कर्म प्रमादादिभिहेतुभिः क्रियते इति कर्म । किम्भूत तद् रागवेपममर्जिन' राग-प्रमिप्यालक्षणो देप.-
मत्सर तान्या समर्जित-पद्ध यच प्रमादादिहेतुपरिहारेण रागोपयोहेत्वोमपादान तत्प्राधान्यख्यापनार्थम् । तथा च,
लेहान्यरूशरीरस्य रेणुना लिप्यते यथा गात्रम् । रागोपात लिनस्य कर्मपन्यो भवत्येवम् ॥ १७३ ।।
तदेवविध कर्म 'आलोचयन् स्वदुश्चरितकथनेन गुरुसमक्ष, यद्यथावृत्त निन्दन' हाअयुतमासेवितमिति पश्चानु-
तापेन 'क्षिम' शीघं 'हन्ति' क्षय क्षयोपशमोपशमभावेन जीवप्रदेशेभ्यो वियोज्यात्मानं विशोषयति, का? सुश्रावकर,
सुशन्दर पूजार्थ, तेन लकर्मताशीलादिगुणगणसूचनेन इन्पभावकस्पैतद्गुणवियुक्तस्य व्यवच्छेदः तो भवति ।
भDeio
॥१३॥

·श्रीचंद्रीया-
त्तिः
०४॥
回向与画画于回回回回回回回回
अत्र वैद्यसंमः श्रावको मन्त्रमूलस्थानीयेन प्रतिक्रमणेन विषसमं कर्म जीवप्रदेशकोष्टगतं हन्तीति श्लोकार्थः ॥ ३९ ॥
"मति एनमेवाथै विशेषेण प्रतिपादयन्नाह-
सूत्रे , कयपावो वि मणूसो, आलोईय निदिओ गुरुसगासे। होइ अइरेगलहुओ, ओहरियभरो व भारवहो ॥४०॥
व्या-पायति-शोषयति पुण्यं, पांशयति वा-गुण्डयति जीववस्त्रमिति पाप-यशीतिसङ्ख्याऽशुभकर्मप्रकृतिरूपं
तद्वेतुकं हिंसान्ताद्यनुष्ठानमपि पापं, कृतं पापं येन स कृतपापः 'मनुष्यः' मर्त्यः एतद्ग्रहणं च मनुष्यस्यैव देशविर-
तियोग्यतया प्रतिक्रमणाहत्वख्यापनार्थम् । तत्र "विरई मणुस्सलोगे, विरई य तिरिएसु" त्ति वचनात् यद्यपि तिर-
श्चोऽपि देशविरतिर्भावनया भवति, तथापि न तस्य प्रतिक्रमणादिसदनुष्ठानयोग्यतेति मनुष्यग्रहणम् । आलोचितं-
गुरुपुरतो निजदोषप्रकाशनं, निन्दितं-मिथ्यादुष्कृतमित्याग्रभिधानं यस्यास्ति स आलोचितनिन्दितः अादिपाठात्
कृतालोचननिन्दाप्रकारः, क? इत्याह-'गुरुसकाशे' गुरुसमीपे, गुरुसमक्षं विनाऽऽलोचनायामात्मनैव क्रियमाणायां
शुद्धधभावादालोचनानिषेधमाह गुरुसद्भावे सति अपवादतो रोगाद्यवस्थायां गुरोरप्राप्तौ सिद्धादिसमक्षमालोचयतोऽपि
शुद्धिः। ततः किम् ? इत्याह-भवति अतिरेकलघुक: भारमाश्रिल अतिशयेन पूर्वावस्थातोऽपि लघुकः । किम्वदित्याह-
अपहृतभर इव भारवाहः, इदमुक्तं भवति-भारवाही भरोत्क्षेपात् पूर्व तावल्लघुः किन्तु न ताक् यथा भारभुत्पाव्य
प्राप्य च कियन्तमपि प्रदेशं शीर्षस्कन्धपृष्टादिभ्य उज्झन् एवमसावपि प्रतिक्रामको न तादृग्लघुतामनुभवति प्रार
यादग्विधामतिचारालोचनप्रतिक्रमणादूर्ध्वम् । यद्येवमतीचारासेवनं श्रेयो धर्मार्थिनः कथमन्यथालोचननिन्दनसम्भवः,
8
॥१०४॥

·श्रीपदीया- पादमति- एजे बारेण माहात्म्यमाह- पानमा सदभावात् कामत्यन्तलघुला इति । तइसत्, लोके यथा नीरोगस्य गलत्कुष्टोवे सुवैद्यचिकित्सातो देहपाडवाचन- भयतो महान हर्षातिरेफस्यात् न च नीरोगावस्थायामादौ स आसीत् । यथा वा वणिज उद्धारकं प्रयच्छतो नष्टदा- हक विभागमात्रमपि मौलिकस्य लभमानस्य प्रमोदातिरेका, यया या गूतकारस्य पहतरविणहारेण पुनर्मुच्यमानस्य हातिरेक गयमिहापीदमिति कप भनिचारासेवन श्रेष्ठ उत्साहक चेदमिति न दोष इति गाथार्थः ॥४०॥ एष आपकस्यालोगननिन्दनाभ्यां गुगकर्मणो लघुफर्मता स्यादित्यभिहितम् । सम्प्रत्यावश्यकस्य मोक्षलक्षणफलपापण- आवस्सएण पएण सापओ जइ वि बहुरओ होइ । दुक्खाणमंतकिरयं, काही अधिरेण कालेण ॥४॥ ध्या-तनावश्यं कर्तव्यमिति आवश्यकम् । यदुराम "समणेण सावण " इत्यादि गाथा । गुणान ज्ञाना- दीनाऽऽयासपत्यात्मनि इत्यावासकंवातेनावश्यकेनाऽऽयासकेन पापडभ्ययनासेवनलक्षणेनानेन भाषकसम्पन्धिना न यतिसरफेन तस्य तन्नानधिकाराद् यतीनां च तत्सत्केनाधिकारः। श्रावफा' मागुरुशब्दाः यद्यपि तथाविषम पितय्यतावशेन पहुरजा भवति, तत्र रजयति-मलिनयति ज्ञानादिविशुद्धजीववस्त्रमिति रजा मध्यमानं कर्म, तथाक- पार्य स्तोकमपि भवति उपशान्तक्षीणमोहसयोगिकेयलिनाम् । अतः सफपायजीवेन पहु पध्यते इति अतः श्रावको पहुरजा पहषध्यमानफर्मा ययपि भवति तथापि इत्यध्याहाराद् दुःखानां शारीर-मानसानां अन्समियां' पर्यन्त निष्टा करिष्यति । अ(नन्तरोकावश्यकफरणेन, कियना कालेन 'अचिरेण स्तोकेन तशवनादिना। इह चान्तक्रियाया अन- ॥१०॥ -

·श्रीचंद्रीया-
वृत्तिः
.
向与问与
回回五回回听回乐回回
न्तरकारणं यथाख्यातं किल तथापि परम्पराकारणमिदमपि भवति। 'यदि वा-यद्यपि बहुरता-नानासावद्यारम्भासक्त-
श्राद्धमति-5 स्तथापि यतिवृत्तादौ हृद(य)रूपत्वादस्यानेनावश्यकेनाभ्यस्यमानेन सात्मीकृत्य चारित्रंदुःखानाम् 'अन्तक्रियां' विनाशं
मूत्रे करिष्यति। यदाययपिवधूरतः (न) ब्रह्मचर्य पालयितुंसमर्थः तथाप्यावश्यकेनानेन यतिवृत्तपक्षपातादतिचिरेणैव कालेन
ततो विरक्तो भूत्वा सर्वविरतिमासाद्य सम्यग्भावनया निष्कलङ्क श्रामण्यं परिपाल्य, केवलज्ञानमुत्पाद्य मोक्षं यास्य-
१०६॥
तीति दुःखक्षयं करिष्यतेऽसाविति गाथार्थः ॥ ४१ ॥ इदानीं सर्वस्य दुरालोचितदुष्प्रतिक्रान्तस्यातिचाराणामपि प्रचु-
रत्वात् प्रमावशात् ते च गुरोरनालोचिता न शुद्धयन्ते आवश्यककाले आलोच्यमाना न स्मृताः, आलोचना च
बहुविधा, सकलप्रमादस्थानगोचरत्वात् तस्या, न च विस्मृता आलोचयितुं शक्या अतिचाराः, ततस्तेषामपि सामा-
न्यतया प्रतिक्रमणमाह-
आलोयणा बहुविहा, न य संभरिया पडिक्कमणकाले । मूलगुणउत्तरगुणे, तं निंदे तं च गरहामि ॥४२॥
व्या०-आलोच्यत इत्यालोचना गुरुसमक्षं स्वदुश्चरितप्रकाशनं, उपचारात् तत्कारणभूता प्रमादक्रियाऽप्यालोचना।
तथा च यतयो वदन्ति-प्रायश्चित्तं मे जातमिति । कथम्भूता सा 'बहुविधा' अनेकप्रकारा तद्धेतूनां बहुत्वात् अतो
न 'संस्मृता' उपयोगपरस्यापि नावगता 'प्रतिक्रमणकाले निन्दा-गावसरे प्रतिक्रमणस्य हि दौ कालौ सूर्योदयोऽस्त-
मनं च । सूर्योदयात् प्रागन्तर्मुहूर्तमानोऽसौ अस्तमने चावश्यके कृते साधूनुद्दिश्य यथा सन्ध्याविगमो भवति एवं
गृहिणोऽप्युत्सर्गत एष एव कालः, अपवादेन[न] च वृत्तिक्रियानुपरोधिनाऽन्यथापि कचिद्विषये, काऽऽलोचना इत्याह
॥१०६॥

·方面与
भादमति-
श्रीचंद्रीया-
शुचिः
२०७४
"मूलगुणउत्सरगुणे" तत्र भूलगुणा) पचानतानि उत्तरगुण() ससशिक्षापतानि तविषयमालोचनायोग्यमतियार
"निदे" ति मात्मसाक्षिक जुगुप्सामि, तमेव 'गहें गुरुणा निवेय प्रायश्चित फरोमीति गाथार्य ॥ ४२ ॥ एवमसौ
प्रतिझामक आसनोपविष्ट ग्धैतावत् सूत्र पठित्या, तत उपरि योगमुद्रा विरचय्प पादपोजिनमुद्रां विधायावनतोत्रा.
मानो महलगर्भमिदमाह-तस्स धमस्स केवलिपन्नतस्स)
अन्मुडिओ मि आराहणाए विरओ विराहणाए य । तिविहेण पडिकतो, वंदामि जिणे चउवीसं ॥४३॥
व्या-'अभ्युत्थितोऽस्म्याराधनाया"तस्य धर्मस्य केवलिप्रज्ञतस्य उद्यतोऽहं सम्पूर्णलाभाथै 'चिरतो विराधनाया
निवृत्ता पण्डनाया: 'विविधेन मनसा वाचा कायेन 'प्रतिकान्त' निवृत्त चन्दे' स्तौमि "जिनान्' तीर्थकरान 'चतु.
विशति' चतुरधिकां विंशतिं कपमादि-महावीरपर्यवसानानां पतुविधातेस्तीर्थराणां क्षेत्रकालासनत्वेन विशेषोपका-
रण्यापनार्थ वन्दनमुक्तम् । यदि या पञ्चभरत-पञ्चरपतलक्षणेपु दशसु क्षेत्रेषु चतुर्विशतिसम्भयात् चतुर्विशतिग्रहणम् ,
विदेहेपु पश्चस्त्रपिसततमुत्पत्तन सत्यया जिना व्यवच्छेत्तु शक्या तेन तत्क्षेत्रभाविनो जिनानिति सामान्येनोक्ता
तयन्दना एव "चवीसजिणविणग्गयकहाण बोलिंतु मे दियहा" इत्यप्येयमेव वक्ष्यमाणमनवयम् । यत् तु "सिवि-
हेणपडितो पदामि जिणे चउचीसम्" इति भूयोऽप्यन्ते पश्यते तत् त्वनेन तुल्यसमाधानं । जिनानिति सामान्ये.
नोक्ता भरतादिप्रभवा चतुर्विशतिमहणेन जिना यन्यते इति गाथार्यः ॥ ४३ ॥ एवं चतुर्विंशतिजिनयन्दनं कृत्या
सम्पनि सम्पक्स्यविशुद्धयर्थ त्रैलोक्यगतानां शाश्वताशाश्वतत्याना बन्दनायाह-
प्रजनन
॥१०७॥

·,
श्रीचंद्रीया-
वृत्तिः
जावंति चेईयाई, उद्वे(अ) अहे य तिरीय लोए य । सवाई ताइँ वंदे, इह-संतो तत्थ संताई॥४४॥
श्राद्धपति-5
व्या-तत्र लोकस्त्रिविधः ऊर्ध्वाधस्तिर्यग्लोकभेदात् । तत्र 'चैल्यानि चित्तप्रणिधानहेतूनि जिनविम्बानि तानि
सूत्रे
'ऊ' सुरविमानेषु अनेन भगवताममरैरपि वन्यत्वमाह 'अधः' भुवनपति-व्यन्तर-भुवन-नगरेपु अनेन तदन्यतामाह
॥१०८॥
'तिर्यक्षु' ज्योतिष्कविमान-दीपा-ऽचल-ग्राम-नगरादिपु शाश्वतान्यशाश्वतानि च चक्रवादिकारितानि अनेनापि तद-
न्या भगवन्त इत्याह । सर्वेणापि चानेन त्रिलोकपूज्यत्वमावेदयति भगवतामिति । 'सर्वाणि' निरवशेषाणि 'तानि'
अनन्तरोक्तानि 'चन्दे' स्तौमि "इह संतो" त्ति अत्र स्थितः 'तत्र' तेपु स्थानेषु स्वप्रदेशेपु 'सन्ति' विद्यमानानि वन्दे ।
यदा 'इह' अत्र 'सन्' सद्भुतश्चित्तचेतनादिना ज्ञानात्मा 'तत्र' अर्चलोकादौ 'सन्ति' विद्यमानानि अतीतानागत-व:
र्तमानाशेषपदार्थाविसंवादिकेवलज्ञानोपलब्धत्वाद् घटादिवत् । इति समस्ताहवन्दनानिवेदकगाथासमासार्थः॥४४॥
समस्तजिनवन्दनं कृत्वा सम्प्रति सर्वक्षेत्रगतसाधुवन्दनायाह
जावं[f]त केवि साहू, भरहेरवए महाविदेहे य । सवेसि तेसि पणओ, तिविहेण तिदंडविरयाणं ॥४५
-'यावन्ति(न्तः)' यावत्प्रमाणाः केचित् ‘साधवः' जिनस्थविरकल्पादिस्थिता भरतैरवतमहाविदेहेषु पञ्चदशसु
कर्मभूमिपु चशब्दाद् अकर्मभूमिपु च संहरणादिना सर्वेषां तेषां 'प्रणतः कृतप्रणाम: 'त्रिविधेन' मनोवाकायेन
त्रिभ्यो दण्डेभ्यः-उक्तस्वरूपेभ्यो विरता:-निवृत्तास्त्रिदण्डविरतास्तेषाम् । इह पञ्चदश कर्मभूमिर्मुक्त्वा त्रिंशदकर्म-
भूमिपु नास्ति धर्माधर्मविभागः केवलं युगलधर्म एव । कर्मभूमिघु च जिनाचक्रवर्तिनो वासुदेव-बलदेवाः सन्ति
व्या-
॥१०॥

·No text on this page.