·बामपूज्य परिवम् ॥२॥ PeacL মখমণ: ॥२॥ निति खस्य सत्तायामपि निःस्पृहः ॥८॥ जयन्ति जगदुत्सगरगयुत्तुङ्गकीर्तयः । ते सन्तः सततं येषां धर्मे ऽस्मिन रमते मतिः ॥५॥ चत्वारो ऽस्य सपर्यायाः पर्यायाः कृतिनां मताः । दानशीलतपोभावनामानः कामितपदाः ॥ १०॥ ते तु भीमभवाम्भोधिसेतवः पुण्यहेतवः। बुद्धिमद्भिर्वियुध्यन्ते महतां चरितश्रुतेः।१।अतः सत्पुरुषणिश्रवणामृतवर्षणम् । शर्मणः कार्मणं कर्ममालिन्यक्षालनक्षमम् ॥१२|| वासवानां हि यः पूज्यो वासुपूज्य इति श्रुतः। तस्य तीर्थेशितुश्वारु चरितं रचयाम्यदः ॥१३।। युग्मम् ।। अस्ति स्वस्तिनिधि स्वर्णशैलवान्तरावनिः । जम्बूदीप इति दीपो लक्षयोजन- विस्तृतः।१४॥ यस्योत्तरकुरुस्थानश्चित्ररत्नमयो द्रुमः । जम्बूभवति मायूरच्छन द्वीपजयोच्छूितम् ।१०। यो ऽनन्तप्रतिमो प्यत्र सर्वत्राप्रतिमा क्षितौ । अनादिनिधनो ऽप्युक्तः ससवर्षमयोबुधैः ॥१६॥ सोऽस्ति. कङ्कणरूपेण, लवणाम्बुधिना घृतः । दिलक्षयोजनोन्मानो विस्तारेण निरन्तरम् ।१७। यो ऽन्तःकूटस्थचैत्येषु भक्त्या नित्याहतां पुरः। नृत्यत्यूमिभुजै- नित्यं गायत्पृर्जितगाजतैः।१८। दीपोऽस्ति परतस्तस्य धातकीखण्डसंज्ञकः । यः पृथुत्वे चतुर्लक्षयोजनानि समन्ततः १९ ख्यातो ऽस्मदभिधानेन द्वीपोऽयमिति नृत्यते । यत्र रत्नमयैर्मेद्वयस्थैर्धातकीमैः ।२०। यश्चकास्ति चतुषष्ट्या विजयैः पदिकरिव । चतुरन्यलघूतफलकं नयधर्मयोः ।२१। जनस्यान्तरषड्वैरिजेतुस्तेजोयशःश्रियाम् । यत्रायः कुन्डलायन्ते बादश बादशेन्दवः ।२२। विद्यते तस्य कालोदजलधिः परिधिस्थितः । विस्तृतः सर्वतो यो ऽष्टलक्षयोजनमानभृत् २३ आशापत्रेषु गीनिलमनन्तानहतां गुणान् । लिखत्वितीव यो धचे मषीभावं निजाम्भसि ।२४॥ बीयो ऽस्ति परतस्तस्य श्रीपुष्करदराडयः । यो योजनानि विस्तारे लक्षाः षोडश लक्ष्यते ॥ २५ ॥ तस्य नामार्थमत्यर्थं प्रथयन्ति वरश्रियः ।

·प्रथमःसर्गः बासुपूज्य परितम्। मांधन्मधुपझङ्कारः पुष्करः पुष्कराश्रयाः ॥२६॥ तस्यार्धे वृत्तवान्भूभृद्भासते मानुपोत्तरः । नित्याहचारुचैत्यानि यस्यास्ते मुकुट स्फुटः ॥२७॥ तस्मादग्विभागेऽस्ति स्वर्णाद्रिभूमिभूषणम् । यद्भासः केसरायन्ते गगने नीलनीरजे ॥ २८ ॥ ततः पूर्वविदेशाख्यं क्षेत्रं प्राच्यां प्रियं सताम् । यत्राहदारसुधासेकाजायन्ते शिवशालयः।२९। तत्र सीतासरितीचिसिच्य- मानवनावनिः । अस्ति विस्तारिमगल्यो विजयो मगलावती ॥ ३० ॥ विभावांमपि जना विभावर्या- भूपणैः। ध्वस्तध्वान्तमरा यत्र यान्ति प्रान्तरवर्त्मसु ।३१। इन्द्रनिलमयं दाम शन्ये ऽपि पतित पथि। भुजङ्गमभ्रमेणेव यत्र नादीयते जनैः ॥३२॥ तत्र पात्रं सुवर्णानां वर्णिन्यास्तिलकं भुवः । निःसपनरत्नश्रीवरं रत्नपुरं पुरम् ॥३३॥ सत्कृत्यामृतसि. क्तानां यत्र भान्ति ध्वजाञ्चलाः। तीर्धेशवेश्मनां पुण्यमाणां पल्लवा इव ।३४ा वपन्तो धार्मिकाः सारं यत्र क्षेत्रेषु सप्तस्तु। पुण्यधान्यैर्गरिष्ठं स्वं कोष्ठांगारं सुषिम्रति ।३५॥ यत्र स्त्रीवेणिवक्षोजवक्त्रेषु श्रीरहनिशम् । वीरासिकुम्भीकुम्भान्जवास- सौख्येन खेलति ॥३३॥ धर्मेण त्याजिता लक्ष्मीयापलं यदगृहेषु यत् । कोटीध्वजाञ्चलव्याजातन्मूर्तमिव विक्ष्यते ॥३७॥ तस्मिन्पद्मोत्तरो राजा प्रजापालनलालसः। अभूदभूमिर्दोषाणां रोपाणामिव सन्मुनिः ॥३८॥ आदिहस्तास्पनेत्राणि नलि- न्याभान्ययं दधौ । अतोऽस्य नलिनीगुल्म इलाख्याभिदधे बुधैः ॥३९॥ स्वप्ने पद्मं महत्तस्मिन्गर्भस्थे ददृशे ऽम्बया । अतः सद्भिर्महापद्म इत्यस्य विदधे ऽभिधा ४ाव्योममण्डलमालिन्यच्छलकन्जलमालिनः । बभौ छायेव यत्तेज:प्रदीपस्या- रिदुर्यशः॥४१॥ आपीय विशद वैरिवनितानां स्मितामृतम् । उद्गारवधशोभारं यस्यासिः शाश्वतं व्यधात् ।४। स देह- गुतिसंदोहसदेहितविभूषणः। सभायां भूधनो ऽन्येयुर्भद्रासनमभूषयत् ।४। श्रीकेलिदीपिका संसदय हंसकुलैरिव । रेजे . afl ·वासुपूज्य चरितम् ॥४॥ प्रथमःसर्गः ॥४॥ -- राजपदाम्भोजसेवाहेवाकिभिनभिः।४४ अमात्यान्तर्विनिन्त्यिा सितया पलितच्छलात् । युध्या विमलवोधाचा रेजिरे तन मन्त्रिणः।४। मुहप्रकम्प्य मूर्धान सभ्यनिविडपूर्तये। क्षेप्यमाणानि कर्णेपु तत्र सूक्तान्यधुर्बुधाः १४६व्यवहारकृतस्तत्र देहाचिकैरिव । रत्नैरन्योन्यसंघचाचालैपिताः स्थिताः ॥४७॥ यत्सैन्यप्रोच्छलधुलीमये तिमिरसंचये । दधौ ग्वद्योतपोतस्य शुर्ति प्रद्योतनः सदा ॥४८उदेप्पतः प्रतापाग्ने धमदण्ड इयोन्मुखः। यदसियुधि शत्रुस्त्रीनेत्रैदृष्टो जला- विले ॥४९॥ कर्पूरपूरवयेषां यशो रोदःसमुद्के । जज्ञे ऽरिदुर्यशाकृष्णाद्गारसङ्गाचिरं स्थिरम् १५॥ स्वाम्यादेशधनावे- शरसलालसचातकाः । उन्मुखास्ते ऽपि भूपालास्तत्रतस्थुर्यथास्थिति ॥५१॥ चतुभिः कलापकम् ॥ तांश्च भूमिभुजः स्वौ च भुजो पश्यन्मुहुर्मदात् । राजा पद्मोनरो हृष्यन्नुवाच सचिवेश्वरम् ॥५२॥ यदाकामति दिक्चक्र भूशको भुजविक्र- मात् । तन्न चित्रं यतः सर्वयलेभ्यो दोर्यलं महत् ॥५३॥ वदामीदमयुक्तं चेतन्नीतौ दक्ष शिक्षय । यन्मपितामहस्यापि सर्वशिक्षागुरुभवन् ॥ ५४ ॥ अथामात्यपतिर्दध्यौ नृपोऽयं भुजदुर्मदः । ततस्तत्त्वविदां हृद्विरुपहास्यं वदत्यदः ॥ ५५ ॥ नृपस्तं चिरमित्यन्तश्चिन्तयन्तमभाषत । किं न मवचसां किंचिद्भवद्भिर्दत्तमुसरम् ॥५६॥ एवं निशम्य मन्त्रीन्दुर्जगाद नृपति प्रति । दन्तेन्दुद्युतिभिर्दूरान्नृणां मोहतमो हरन १५७॥ प्रभो ऽयुक्तं त्वयोक्तं यहलेभ्यो दोर्यलं महत् । तत्तु स्यात्स- फलं येन तत्पुण्यं प्रयलं न किम् ॥२८॥ अथाह भूपो भूपानां शौर्यमेवार्थसाधकम् । तदादिशसि मन्त्रीन्द्र यत्पुण्यमिति किं नु तत् ॥१९॥ इत्युक्तिभाजि राजेन्द्र मन्त्रीन्द्रो वदति स्म सः। प्राच्यधर्मपरीपाकः पुण्यमेयोच्यते ऽर्थकृत् ॥६॥ अधाएच्छदतुच्छाशा पृथ्वीन्दुरिति मन्त्रिणम् । साक्षात्तेजो ऽर्थकृतावद्धर्मास्तित्वे तु का प्रमा ६१॥ मुदे दुरितविच्छेद- ·पथमःसर्गः बासुपूज्य चरितम्. नाग्रसभ्यस्य भूपतेः। ततः सुकृतसूचेव प्रत्यूचे सचिवेन वाक्॥३२॥राज्यं सुकृतहीनस्य तेजसा च बलेन च । अभोग- सारं सारगराजस्य क नु राजते॥६॥भूपेभ्यां शोभते भूरि धाम स्थाम च दन्तिनाम् । यदमीषाममी यानं जाने धर्मोऽत्र कारणम् ॥३४॥ शक्ती दीनो ऽकृलीनो जहीनो ऽपि नृपपुगवैः । यत्पुण्यायपो ऽसेवि पुण्यं तेन प्रमीयते ।। ६५ ॥ तथाहि विश्वग्राहि महत्त्वद्योति विद्यते । माकेलिप- पद्मायाः सम पद्मपुरं पुरम्॥६६॥तत्र क्षत्रियसंग्रामसत्रधाम भुवो विभुः । अभवद्भुवनाम्भोजतपनस्तपनाभिधः ॥३७॥ हस्तिरत्नं गृहीत्वात्र व्यवहारी धनावहः। कदाचिंदाययो कृष्टो भूपभाग्यगुणैरिव १६८|| भाग्याभोगेन भूपानां रत्नमेतीदृशंभृशम् । इति दक्षैस्तदा पुम्भिः ख्याते तत्कुम्भिगौरवे ।। ६९ ॥ असामान्यो गुणैर्मान्यो ममायमिति तस्य सः। ययौ कुञ्जरराजस्य सम्मुग्वं राजकुञ्जरः ॥ ७० ॥ युग्मम् ॥ ननादाम्बुदनादेन प्रीतः मेश्य नृपं दिपः । नृपस्त्वपूरि रोमात्रैर्वदूरी भूरिवाङ्करैः॥७१।।वामं च दक्षिण चाहं शिरःक- म्पनकैतवात्। मुहुरस्याद्भुतपश्यनिवेति ध्यायतिम सः॥७२॥द्रष्टुमैरावणमसौ तद्गुणग्रहधीरिव । उच्चैस्त्वांतु नभोग- भंगतो ऽन्द इय गर्जति ॥७३॥ इन्द्रेभस्पर्धया शङ्के यशोभिर्विशदीभवन् । इन्द्रतायोग्यभाग्यानामेवायं याति यानताम् 11७४॥ इति ध्यायन्धराजानिः सम्मान्य व्यवहारिणम् । विधातुं दन्तिनो मूल्यं तद्विदः स समादिशत् ॥७॥ त्रिभिर्वि- शेषकम् ॥ निरीक्ष्य लक्षणान्यस्य विरदस्य विशारदाः । जगदीशं जैगुलर्लोलमालयः पुलकाहिताः ॥७६|| शास्त्रोक्तानाम- दोपणां सर्वसल्लक्षणस्पृशाम् । हस्ती दृष्टो ऽयमेवाय द्विरदानामुदाहृतिः॥७॥ भूपस्य यस्य कस्यापि स्यादसौ बारभूष- णम् । संसाधपति दुःसाधानप्यरोहीलयैव सः ॥७८|| पदं कृतयुगस्येव निरीतिः सुवृतैकभूः। एतदन्तिभृतो भूमिभतु- ·-- प्रथमःसर्ग: देशो ऽपि शोभते ॥७॥स्वामिन्न स्यादमूल्यस्य मूल्यमस्य गजस्य तत् । यावते याणिग्याग्देयं देव तदेव हि ॥८॥ बामपूज्य । किं ते मूल्यं ददामीति राशि प्रीते ऽथ पृच्छति । व्याहारि व्यवहारेकहारिणा व्यवहारिणा ||८|| स्वामिन्विन्ध्याद्रिरा- परितम्. जस्य युवराज इस विपः । अत्युत्तमो ऽयं विख्यातः साम्प्रतं हस्तियन्धिषु ॥८२॥ खदारिद्रुमद्रोहकृतेऽसौ,केन केन न । महोपायसहस्रेण धर्तुमारभ्यताभितः॥८॥वितन्वतीभिः साम्यं वा वैपम्यं वा किमप्ययम् । बई शेके न वारीभिः नारीभिरिव संयमी ॥८४||सम्पग्मत्वैनमग्राहा गन्धेभं गन्धवाहवत् । अवल्यत विलक्षेण लक्षेण करिवन्धिनाम् ॥८॥ | | अथाहमधिकोत्साहः सुस्वपशकुनवः । अस्य यन्धाय विध्यादि गत्वा वासमदापयम् ॥८६॥ कथं ग्राह्यः स हस्तीति चिन्ताचकितचेतसः। मम प्रमोदरोमाञ्चेप्रचयं रचयन्नथ।।८७||मुक्तिस्पृहमसम्यक्त्वमिव मामेतदर्थिनम् । सता हसता विसे नमत्कारं प्रपञ्चयन् ॥८८ मृदुगर्जितवाद्येन मदषट्पदगीतिभिः । श्रियमग्रे निजक्रीडानर्तकीमिव नर्तयन् ॥८॥ वनदेवीभिरप्येष वीक्ष्यमाणः कुतूहलात् । शनैर्वनान्ममागारमागानागाधिपः खयम् ॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ २० ॥ आयुर्योन्मत्तचित्तेन मपोत्याय, रयादध । असावपूजि प्रत्यक्षं स्वभाग्यस्येव दैवतम् ॥११॥ नमतों मम तोषेण सुप्रसन्नः करी करम् । सुस्वामीव दधावेष पृष्ठे कमलकोमलम् - ।। ९२ ॥ भूभृबनीं विरागीव भूभृतामवनी प्रति । संचचालाध संजाप्यास्ती हस्तेन मामसौ॥३॥अथैन पृथिवीलीलाचारिणं धारणेश्वरम्'। वर्ग प्रीत्यान्वगच्छामा विवेकमिव सद्गुणाः ॥९४॥दूरतो राजधानीनामुपकण्ठमपि त्यजन् । क्रयोत्कं भूभृतां सई लामानो बलादपि ॥१५॥ मयानुगम्यमानो ऽयमेल नित्यप्रयाणकः । इह स्वगृहवत्तस्थौ यूधनायो ऽद्य सुस्थितः ॥९६॥ युग्मम् ॥ रक्ता कोपामि- ·. मयमःसर्गः ॥७॥ वासुपूज्य चरितम् तप्तेव जज्ञे यान्येषु राजसु । प्रमोददुग्धधौतेव धयला त्वयि सास्य दृक् ।।१७।तन्नूनमयमानिन्ये त्वद्भाग्यैरेव वारणः। ममैतदनुगामित्वान्मभाग्यैरसिदर्शितः॥२८॥ततः स्वसुकृतफ्रीत गृहाणैनामभं विभो । अहं कृतार्थ एवाय भवद्भालनि- भालनात् ॥१९॥ अथ वाग्भिः सुधापानपुण्यैः कर्णेन्द्रियश्रियः । प्रीतो ,महीनुमन्त्रीन्द्रमुखसंमुखदृग्जगौ ॥१०० ॥ अमूल्यमेनमानिन्ये वन्येभमगमेकतः। अमूल्यमेकतो ऽचोचवचन वचनोझितम् ॥१॥ तदभूत्यदपीदातुमींसर्वस्वम- प्यरे । दुत्त्वाप्यस्यानृणीभावं न गच्छामि करोमि किम्।।२।।इति स्थिते नरेन्द्र ऽथ व्याहारि व्यवहारिणा । खामिन् गजस्तवैवोक्तो मूल्यं गृहे ऽस्य न ध्रुवम् ॥३॥ इत्यस्मै निश्चयवते सचिवानुमतो नृपः । दत्त्वा यलेन राज्याध तं छिपे- न्द्रमुपाददे ॥ ४ ॥ ततः कृतेभरत्नासिमालो ऽयं महीपतिः । चक्रे यात्रां जगत्कम्पहेतुं जेतुं दिशो ऽखिलाः ॥५॥ निस्वानध्यानधूलीभिधिरान्धारिधिक्रमम् । संकटीभूतभूगोल लोलं प्रास्थित तलम् ॥६॥स गन्धसिन्धुरो पद्वरत्नपष्टः पुरी ऽचलत् । मोर्ध्वनान्तकोपामिरिव लोपाय विविषाम् जान-नेमुः सर्वतो गर्यकुशीभिः कीलिता इव । ये पुरा वैरिणस्तेषु स तत्याज कृपां नृपः ॥८॥ रणेपु वारणेन्द्रस्तु स वात्यावर्तवत् द्रुमान् । लोडयामास विवेपिचमूस्तृणसमू- हवत् ॥९॥ दिपेन्द्रः प्रेक्षकीभूतसकलस्त्रयलोचयः । शवन स.त्रासयामास द्रुतमन्दानिवानिलः ॥१०॥ दन्तघात- दलमप्रकपाटा पाटयन्भटान् । अरीन्करीन्द्रश्चक्रे ऽसौ दुर्गस्थानपि दुर्गतान् ॥११॥ इत्येष समरे ऽजैषीदन्तलक्षीकृता- विपः । लक्षीकृतं तदस्त्रैः स्वं गतिवेगादलक्षयन् ॥१२॥ दिशामन्तेषु मिथ्यात्वख्यातान्प्रेक्ष्येव दिग्गजान् । जितकाशी सकुम्भीन्द्रो ववले ऽनुचलबलः।१३। शक्तिसाधितदुःसाधे सिन्धुरै जयबन्धुरे। तस्मिन् सविस्मयप्रेम रेमे भूमीशमानसम् ·बासुपूज्य चरितम्. ॥८॥ प्रथमःसर्ग: ॥८॥ ॥१४ा तमेवेभविभुं भूपैर्जयश्रीमगलागतेः । पदे पदे ऽर्चयन्नाप पुरं नरपुरम्दरः ॥१५॥ महोत्सवमयं भूपप्रवेशावेश- पेशलम् । सचिवैस्तत्पुर चके शक्रेणापीप्सितास्पदम्॥१६॥अलोककामवामाक्षीजालमालिंतजालकम् । काश्मीरनीरनी- रमच्छटाछोटितभूतलम् ।१७। न्योमापगां जयन्तीमिजयन्तीभिरद्भुतम् । उत्तुगतोरणस्तंम्भानद्वसंमदसिन्धुरम् ।१८। कृताकल्पमियानल्पैमचस्थानासनर्जना सहासमिवदन्ताभमुक्तातोरणकान्तिभिः।१९।दुर्जयारिजयारोरमरोहन्मोत्समदः तत्पुर प्रविवेशाधनृपस्तद्विपसंगतः।२०।चतुभिः कलापकम्॥प्रीतिगौरैर्मुहुः पौरैः स्तूयमानः पदेपदे। लिम्बन्करी करेणोनी सविलक्ष इवैश्यता२शखेलन् सहेलममलं करानेणायमग्रहीत् । कुतोऽप्यात्खटीखण्डं बीज धर्मतरोरिव २२ करात्तखटि- काग्वण्डःशुण्डारः स व्यराजतास्वर्गदण्डाग्रसंसगिसोमव्योमतलोपमः॥२३॥किंकर्तानेन करटी खटीखण्डेन सम्प्रतिइत्यसो विस्मयस्मरैः प्रेक्ष्यमाणः पुरीजनैः ॥२४॥ आत्तनागरमाल्पः प्रतिस्थान मताजः । लीलालसगतिः भाप भूपालभव- नाणम् ॥२५॥ युग्मम् ।। मृग्यमाणो मराश्चर्यनिश्चलैः खेचरैरपि । म गुणी प्रगुणीकृत्य कृत्यवित्वटिकामिमाम् ॥२६॥ चतुष्पक्ति भवचतुर्गतिनिर्गतिमार्गवत् । श्लोकमतन्नृपागारदारभित्ती दिपो ऽलिश्वत्||२७|युग्मम्॥अविज्ञातत्रयीतत्वो मिध्यासत्वोल्लसद्भुजः । रा मूढ शत्रुपोषेण मित्रल्पोषेण सृष्यसि।।२८॥श्लोकमालोकयन्नमनेनसमसौ पः। अजान- मर्थमर्थज्ञानपृच्छन्मित्रमन्त्रिणः ॥२९॥ श्लोकः कथंचिवुयुधे बुधेशरपि तैर्न सः । अतिदी? ऽपि न पुमान्पदाभ्यां लाते ऽर्णवम् ॥३०॥ मुखाग्रे, तोरणीकुर्वन्नध दन्तांशुधोरणीम् । न्यवीविशन्नदेवो ऽसौ वाग्देवीं रसनासने ॥३१॥ मदिष्टदेवता कापि मयि दत्त्वा जगन्नयम् । श्लोकं शिक्षाविशेषाय लिलेव विपरूपभाक् ॥३२॥ तदस्यार्थमविज्ञाय न ·प्रथम सर्ग: चरितम् विशामिं निवेशनम् । अमित्रमित्रसंदेहे कास्तु देहे ऽपि.निवृतिः ॥३३॥ तदित्युदीर्य काव्यार्थहल्लेखादीयमाणहत् तवास्थानमास्थायं विभुर्निविविशे विशाम् ॥ ३४ ॥ संहताः सूरयः प्रज्ञावज्ञातसुरसूरयः । तैरप्यभेदि लोकष्टकैर्वजमणिर्यधा ॥ ३५ ॥ श्लोकाथै लोकसार्थेषुः समन्तान्मतिंगवितान् । धर्माचार्यानथाकार्यापृच्छत्पृथ्वीपतिः कमात् ॥ ३६॥ अर्थेष्वघटमानेषु तेषामप्युक्तियुक्तिभिः । विषादपात्रं धात्रीशः किंकर्तव्यजडो जगौ ॥ ३७॥ लोकेनानेन कनकाचलेनेव प्रकम्पनाः । सर्वज्ञमानिनः सर्वे गर्वेण रहिता कृताः ॥३८॥ अयापि विद्यते कापि कोऽपि प्रष्टव्यतास्पदम् । न वेति वदति मापे सचिवेन्दुरवोचत ॥३९॥ अद्याप्येको विवेकोर्मिसमुद्रो न समेति सः। आनन्द- चन्द्रसूरीन्द्रो जिनशासनतत्त्ववित् ॥४०॥ ऊचे ऽथ राज्ञा नाज्ञापि यदन्यैस्तत्कथं नु सः। तथाप्याहयता सो ऽपि दीर्णशल्यो ऽस्तु संशयः ॥४१॥ अथ मन्त्री स्वयं गत्वा नत्वा विनयवामनः । निवेद्य कार्यमाचार्यवर्यमावर्त्य हुतवान् ॥४२॥ ते कर्तुकामास्तीर्थेशशासनस्य प्रभावनाम् । राजमन्दिरमाजग्मुः सूरयो ऽथ नयोज्ज्वलाः ॥ ४३ ।। मूर्त शम- मिवायान्तं तमवेक्ष्य महामुनिम् । भून्यस्तदशनो हस्ती नमश्चक्रे मुदा नदन् ॥४४॥देवांशः कोऽप्यसौ कुम्भी मोहशुम्भी ननाम यम् । न कि मुनीन्द्र निस्तन्द्रा नमामो वयमप्यमुम् ।।४।।इति ध्यायन्समुत्थाय भद्रपीठादिभुर्भुवः । नमश्चकार संपरीवारः संसारतारणम्॥४६॥सूरि सिंहासने ऽध्यास्य निविश्याने ऽतिभक्तिभाक् । तं श्लोकं दर्शयन्भिरयामर्थ पप्रच्छ पार्थिवः ॥४७॥ दन्तच्छविच्छलान्मुक्तिशिलादीधितिवार्णकाम् । दर्शयन्निवं भक्तभ्यो गुरुर्गिरमथाकिरत् ॥४८॥ यो देवगुरूधर्माणां यीं जानाति तत्त्वतः । रमते तन्मतिः सत्त्वे स मित्रामित्रभेदविद ॥४९॥वीतरागप्रभुदेवो गुरुस्तत्वो- ·प्रथमःसर्ग: पदेशकः । धर्मश्च करुणारंम्यस्त्रयीतत्त्वमिदं विदुः ।।दा तत्सत्त्वं यद्भवाम्भोधिः क्रममात्रेण लयते । मिथ्यासत्वं वासुपूज्य पुनः कर्मपरिष्यन्मार्यमारणम् ॥५१॥ रिपवो रागरोपाद्या मुहुर्देहं दहन्ति ये । मूलादुन्मूलनीयास्ते समत्वास्त्रेण धीधनैः चरितम्. mom२मित्राणि प्राणिवर्गस्तु यो दिपन्नपि कर्महा। काम क्षा(शा) मयितव्यो ऽसौ सुधा दीसा शमामृतः ।।५शोकपाय- विपयांशबन्परिपुष्यन्ति मित्रवत् । सुहृदो ऽसुमतः शवकृत्य निम्नति धिग्जंडाः ॥५४॥ राजन्को ऽप्यवधिज्ञानी तव पूर्वसुहृत्करी । सूक्त्यानया ददौ शिक्षा भुक्तराज्यस्य संयमे ।।१५।। इति विज्ञाय सूक्तार्थं चमत्कुर्वन्गुरोगिरा। मेदिनी जानिरानन्दहष्टरोमपदो. ऽयदत् ॥६६॥ अद्य मे फलवजन्म यद्भवान्भयंपारदः । अलभ्यत ‘गुरुगरिगुणगौरवभाजनम् ॥२७॥ त्यत्प्रसादेन संसारसारासारविचारवित् । जाने ऽधुना धुनाम्युर्वीभोगान्योगानुरक्तधीः ।।५८॥प्रभो पीयूपसदृशा दृशा मां वीक्षा दीक्षय । विलीयन्तां भवोत्याना देहदाहज्वरोमयः ॥६९।ईत्युदीय पदन्दमन्दस्थिरमानसः । आन- गन्द्रसूरीणामग्रहीदाग्रही नुपः ॥६०॥श्लोकार्थज्ञानसंविग्नाः परेऽपि बहवो जनाः । दक्षा दीक्षामयाचन्त मुनिमानम्यं तं तदा।। ६१ ॥ अयं-करातकल्प कलश करिशेखरः। अभिषिञ्चति यं राज्ये स्थाप्यः काम-स मामके ॥ ३२ ॥ इत्यादिश्यतदा मन्त्रिवृन्दं वृन्दारको नृणाम् । मुक्तिवीक्षाप्रतिभुवं दीक्षामादत्त संमदी॥शायुग्मम्॥ ते ऽपि शुद्धधियों धीराः क्षीराधिस्फतिकीतयः । कति नाददिरे दीक्षा भवक्षोदविनोदिनीम् ॥४॥ जिनप्रवचनप्रौढप्रभावश्यंभावनः अधातः सपरीवारों विजंहार महामुनिः ॥६॥ माल्यकलश तस्य करें न्यस्य करीशिंतुः । पवित्रा मन्त्रिणस्तत्र ततः प्राचलयो जंगुः ॥३६॥ गजैकराज राजत्वं विराजयति यों-गुणैः। तस्मै कस्मैचिंदेश्वर्य वितीय विजयीभव ॥ ६७।। .

·नगगराम- प्रथमःमर्गः ततो मताजस्वामी यामीकरविभूषणः । मन्द्रगर्जिताचालदिश्चकः प्रचचाल सः भारद्वानराजन राम्याय पुगे ऽमौ चरितम्. परिपानिनः । महोर रमा पश्यन्मार्गविधानमन्यन ॥६॥मरलं तरलं गच्छन्मदांगतिरिव द्विपः ।स तस्थी प्रामोपी न फगित||७०||मानेन हन्न गन्तव्यमित्यन्तश्चिन्तयातुराः। तं मन्त्रिणो ज्यगुर्मन्यं प्रभावा इव साधितम् ।। ७१ ॥ रत्नार्थीच पुमानब्धि पुरत्नार्टी म वारणः । दुःप्रवेशं विवेशाथ दूरदेशाटवीपथम् ।। ७२ ॥ सुप्नं तम्तले कंचिनीरनगरीरकम्। तत्राभ्यपिचदम्भोमिः कुम्मी कल्याणकुम्भजैः ॥७॥नतो पन्दिकदम्वेन कृते जयजयारवे। दरमापूर्यमाणे चतूर्यमाणेन दिग्गणे।।७४॥अयमुत्थापयांचयाबद्राज्याय मन्त्रिमिः। दृष्टस्तावसिंकोचिहस्ता वयवः पुमान ॥ ७० ॥ युग्मम् ।। प्रत्यक्षललितन्मापलक्षणो ऽपि हहा महान् । नेप पढ़यां गती शक्तो न पाणिभ्यां तृणग्रहे ॥ ७० ॥ किमीशों ऽपि राज्ये म्यादिति भ्यायि' मन्त्रिपु । करेणारोप्य तं पृछे पुराय प्रययौ दिपः ॥ ७७॥ नूनं जानी गजो ऽनेन गज्यं वर्धिष्णु वीक्ष्यते । प्रवेशोत्मचमित्यस्य विचित्रं मन्त्रिणो व्यधुः ।।७८||अज्ञातफुलशीलस्याप्यु- DE/मीलाग्यशालिनः । राज्याभिपेमङ्गल्यं तेनिरे ऽस्य • नरोत्तमाः ॥ ७९ ॥ राज्यप्रधानपुंवर्गस्तं ननाम च नाम च । पुद्धिभारतस्तमिमन्पुण्यात्य इति निर्ममे||८०॥राज्यार्धस्वामितागर्वादग्यवस्तु धनावहः। पइगु नामुं नमामीति निर्यणे नगरादतिः ॥८॥नद्राज्यापलं तस्य मण्डलेशाः परे ऽपि च । विधुराघराधीशवैराग्पेण तमन्यगुः ॥८॥ महस्तिकेह- स्तिपः सतुर स्तुरनिभिःसिपमूलपलाधीशेरप्पसावन्यगमगता॥८शावलीयाञ्जयतीत्येष नियोगिभिरपि श्रितः। बहिर्यह पलत्वेन नागरैरप्पगामि सः (१८||अपि हस्तिपकेनोचैर्नुनो हस्लिपतिस्तु मः। एक एव यहि गानिर्भाग्यपु कनादशः ·पासुपूज्य प्रथमःसर्गः ॥ १२॥ ॥८॥अभूत्पुण्यादामुपस्य भूपसव केवलम् । यधौ राज्यं समस्तं तदर्धराज्यहरे नरे॥४॥भद्रासनकभक्तात्मामध्येऽपि भुजङ्गपाः । को ऽपि स्यादिति संनयलजालश्चयाल सः ॥८॥ आधोरणाग्रणीस्तस्य वारणाधिपतेस्तदा । प्राञ्जलि- जगतीजानि विजयाय व्यजिज्ञपत्।८८|जयत्येव रणोत्सासमतोऽसाविभीविभो । अस्मिन्नारुह्यतामाशुमुह्यता माऽसुह- ऋणैः ॥८९॥ एवमस्त्विति जल्पन्तं गोपमारोपयद्विपे । हस्तिपालस्तदा काल इव पूर्वाचले रविम् ॥९० ॥ अथायमच- लगोधुमचलश्रीरिभप्रभु।। अवेपिनो भटा के ऽपि पहभक्ताः पुरो ऽभवन्॥९॥शौर्यलक्ष्मीनटीनाट्यारम्भसंभ्रमभृत्त- तः। अमिलतुमुलोत्सालं तालवन्नदलदयम् ॥१२॥ विपक्षासिमहाराणां हाराणामिव पातिनाम् ! सज्जीचक्र: शरीराणि वीरश्रीलम्पटा भटाः ।। ९३ ॥ गायत्कोदण्डदण्डज्यो नदद्विरदमदलः । नृत्यबीरकबन्धो ऽयं बन्धुरो ऽभूद्रणक्षणः॥ ९४ ॥ भटान्पुण्याढ्यभूभर्तुः क्षणेनाथ द्वमानिव । उन्मूलयद्रिः प्रमृतं बिट्यूरैः सिन्धुपूरवत् ॥ १५॥ हस्ती न हन्त हन्तव्यः परपुरेष हन्यताम् । इत्यूलपाणिरवदसदा धीरान्धनावहः॥१६॥क्षीणोपान्तखसन्यो ऽपि दुर्धर्षो ऽध करीश्वरः रिपुसन्यं ममन्धासौ दधि मन्धानको यधा९७(करी सर्वाभिसारेण ततोऽरोधि विरोधिभिः। रजनीसमयोद्धान्ता- तैरिव विपत्पधः ॥१८॥ इत्यस्मिन्संकटे तिष्ठन्पुण्यापपतिर्जनैः । किमध्यासि करीशेन राज्ये ऽसावित्यशोच्यत ।। ॥ ९९ ॥ तृणमप्यात्महस्तेन कुरु शस्त्रं रिपूजप । तदेत्युवाच पुण्यायमदृश्या भाग्यदेवता ॥ २०० ॥ तदेव देवतस्तस्य मारुतमेरित करे। आरोहच तृणं शत्री शस्त्रमिस्पक्षिपच सः॥१॥अधाशु स्फूर्जदूर्जस्विस्फूर्जथुस्फोटिताम्बरम् । लोलकी- लाकुलौदत्यधगदिग्मण्डलोदरम् ॥२॥ कम्पमानाचलच भयभुप्रजगत्रयम् । तृणमप्यभवन योनि पुण्यायपुण्यतः ·पथम सर्ग: बासुपूज्य चरितम्. ॥ 3 ॥ युग्मम् ।। यो न नस्पति पुण्याढ्यं तत्र वजे पतिष्यति । इत्यभूञ्च नभोवाणी भूपभाग्याधिदैवतात ॥४॥ इत्युदन्तेन दन्तेषु नृणामीशास्तृणान्यधुः । नृपं नेमुश्चे पुण्यात्यमहो पुण्यमहोदपः ॥५॥ दासस्तेऽस्मीति जल्पन्तं कल्पयन्तं मुहुः स्तुतिम् । लुठन्तं भूतले भूपोऽनुजग्राह धनावहम् ||६॥ पुरं प्रविशतस्तस्य राज्ञो ऽथ जितकाशिनः । प्रधीयानरिवारोऽपि परिवारो ऽभवत्तदा॥७॥पुण्यात्यभूपतेराज्ञां राज्ञां मूर्धन्यतन्वताम् । प्राणनाशार्थमाशासु कुलिशं विलसत्यदः ॥ ८॥ इत्यम्यरगिरा साकं साकम्पभुवनत्रयम् । दूरादसंख्यदेशेषु दिवि तद्वज्रमभ्रमत् ॥९॥ युग्मम् ॥ प्रदत्तासंख्यदेशान्तःपृथ्वीनाधाज्ञामित्यदः । अनिश तासु सीमासु भीमाचिर्वजमस्फुरत्॥१०॥अन्यायवार्तामपि यश्चक्रे दध्यौ च तद्भुवि । तमेवाकम्पयवज्रमन्यायकरकायभित् ॥११॥ तस्या विभ्रद्भिरित्याशामाशब्दां च प्रथीयसीम् । आज्ञा मूर्तिं दधे कामं तत्सीमावासिभिर्नभिः ॥१२॥ वज्रसंचारनिश्चिन्तो बहुदेशमहीपतिः। श्रीपुण्यात्यः सुख तस्थाविल्धं स्वर्ग हरियथा ॥ १३ ॥ हृप्यन्नेत्याधनीपालं वनीपाला कदापि तम् । अवतंसीभवत्पाणिपङ्कजश्रीयंजिज्ञपत् ॥ १४ ॥ स्वामिन्नेतत्पुरखामी तपनस्तपसि स्थितः । आजगाम तवाराममवधिज्ञानभानुमान ॥१५॥ इत्याकर्ण्य श्रियः कर्णाभरणं धरणीपतिः। मुदितो दन्तिराजं तमामयोद्यानमासदत्॥१६||महामुनिमिहानम्य निविष्टो हृष्टहन्नृपः। कृतानतिः करी- न्द्रोऽपि तस्थौ वचनगोचरे॥१७॥ पुरस्य पुरभर्तुश्च प्रधानपुरुषैः कमात् । दूरं मुनिसभापूरि भूरिभि:रिवोभिः ॥१८॥ ततः श्रुतसुधाम्भोधिविहरल्लहरीनिभाम्।निर्ममे निर्ममेशोऽयं निर्मलांधर्मदेशनाम्।१९।इहानादौ भवे ऽनादिजीवोऽनादि- स्वकर्मतः । अव्यवहारराशौ स्याददुःसहग्रहदुःवभाक् ॥२०॥ असंख्या पत्र गोलाः स्युर्गोलोऽसंख्यनिगोदकः । एकैक- ·प्रथम सर्गः वासुपूज्य चरितम् نهياران ॥ १४ ॥ ॥१४॥ मिनिगोदे स्युरनन्ता जन्तयः" स्थिराः ॥ २१ ॥ अन्योन्यजन्तुसंवास संमदोत्पीडपीडितः । जीवोऽनन्तान्भवानेकेन्द्रिय एवान संवसेत् ।। २२ ॥ उत्पत्तिनाशैस्तत्रैवाकामनिर्जरया चिरात् । स क्षिपेत्कानिचित्किंचित्कर्माणि कथमप्यथा॥२३॥ एवं तेषु निगोदेषु सोऽनुभूय महाव्यथाम् । आयाति व्यवहाराख्यराशौ दैवयशादिह ।। २४ ॥ अत्यन्तस्थावरो ऽन्यत्र कथंचित्कर्मलाघवात् । मानुष्यमुत्तमं प्राप्य भवे तत्रैव सिध्यति॥२५॥प्रायेणान्यस्तु सर्वोऽपि संसारे स्वस्वकर्मभिः । चतुर- शीतिलक्षातु जीयो भाम्पति योनिपु ॥२६॥ तथाहि ।जन्मानि सप्त लक्षाः स्युः पृथ्वीकाये शरीरिणः । जले सप्तानले सप्तानिले सप्त स्वकर्मतः॥२७.विधा वनस्पति यः प्रत्येकानन्तभेदतः। तत्राद्ये दश लक्षाणि द्वितीये तु चतुर्दश २८ दीन्द्रिये श्रीन्द्रिये दे दे दे लक्षे चतुरिन्द्रिये । लक्षाश्चतस्रो निरये चतस्रस्त्रिदशालये ॥२९॥ लक्षाश्चतस्रस्तिर्यक्षु मनुष्येपु चतुर्दश । वर्णायः सममेक तदुक्तं स्थानं तु यदपि||३०||चतुर्भिः कलापकम् ॥ इत्थं भ्राम्यन्भृशं भाग्यैरात्माभ्येति भवे वृणाम्।आर्यक्षेत्रसुगोवायुरङ्गाक्षपटुतान्विते।३१शन स्यात्तत्र गुरप्राप्तिः।साचेतनागमथुतिः।सापिचेत्तन्न जीवस्य हदिश्रद्धा समुल्लसेत्॥३२॥सत्यां तस्यामपि प्रायस्तुच्छपुण्यस्तु मानवः। कर्तुं न लभते धर्ममाधिव्याधिप्रमादतः॥३३॥निदानं सर्वसौ- ग्च्यानां फलं मात्वभूमहः। विरलः कोऽपि शुद्धात्मा शश्वद्धमै निषेवते॥३४॥विरुद्धाचरणः केचिद्धन्या धर्ममप्यहो विरा- धयन्ति दुटुंद्वियाधिता ह्यात्मवैरिण||३|आराद्धाच विराद्धाच धर्मादेव शुभाशुभे । लभते जन्तुरन्यत्त मुख्य किंचिन्न कारणम् ।। ३६ ।। इति निचित्य सत्कृत्यमावितत्य शुभात्मना । धर्मः संसेव्य एवैषोऽतुल्यकल्याणजन्मभूः॥ ३७॥ इत्थं तस्य मुनीशस्य तैः पपे वचनामृतम् । अतृप्तैरपि मूर्धान धुनानैर्धर्मिभिभिः॥३८॥अथ पृथ्वीश्वरोऽत्यर्थ सव्यथो ·वासुपूज्य चरितम् ॥१५॥ हृदये दधौ । किं मया युगपद्धर्माधर्मों पूर्वभवे कृतौ ॥३९॥ यदेवं देहवैधुर्य राज्यं चाप्यत नत्क्षणं । इन्दवारणनारङ्गस-प्रथमःसर्गः मास्वादनसोदरम् ॥४०॥ युग्मम् ।। इति ध्यात्वाधिकं धात्रीधयः साधुशिरोमणिम् । अच्छत्कायसंकोचभाग्यासंकोच- कारणम् ।' ४१ ॥ ततो दन्तातिच्छादृश्यधर्मपुष्पया । आसन्नमुक्तिफल्या गिरामीणाजनं मुनिः ॥ ४२ ॥ पुरं लक्ष्मीपुरं नाम शोणश्यामाश्मवेश्मभिः । पदं धर्ममुनेरस्ति महस्तिमिरमेल कृत्॥४३||जज्ञिरे तत्र मित्राणि त्रयः क्षत्रियगोत्रजाः । रामवामनसंग्रामनामानः प्रीतिभाजनम्॥४४॥ चतुर्दशाब्ददेशीयाः कामं विरहकातराः । खेलन्ति स्म सहेलं ते पुरि पौरप्रियश्रियः ॥ ४५ ॥ ते सज्जनमनस्तोपकारितुल्यक्रियास्त्रयः । साधोमनोवाकायमपञ्चा इव रेजिरे ॥ ४६ ! कदाप्युद्यानमेदिन्यां ते ययुः केलिलालसाः। ददृशुश्च कमप्युद्यत्कायोत्सर्गस्थितं यतिम् ॥४७॥ श्रीतिमन्तो नमन्ति म ते यतेः पदयोः पुरः । उन्नमन्ति स्म लोका यावत्पुण्येन वर्मणा ॥४८॥ पाकणोऽपतत्पृष्ठै वामनस्य नमस्यतः । मुक्तिसीमन्तिनीमुक्तलीलाकर्करकोपमः ॥ ४९ ॥ स चातक इचोत्पश्यः पश्यन्वारिलवागमम् । गलदश्रुजलं साधोरेकमीक्षणमैक्षत ॥ ५० ॥ निरीक्ष्य निपुणं दक्षः स्ववयत्यानुवाच सः । नेत्रं मुनेदुनोत्वस्य दृश्यतामेप कण्टकः ॥ ५१ ॥ मारतोर्मिधुतो नूनमयमस्यापतद्दर्शि । नाकृष्येत शरीरेऽपि निरीहेणामुना पुनः॥९॥अस्मत्करोऽल्पकायत्वान्नैतदम्यकचुम्यकः। तत्कथं कण्टका क्रष्टुं शक्यो ऽरिष्टमिवात्मनः १९३॥ रामो वामनमाचष्ट सखे मा खेदमुदह । चतुप्पदीभवाम्येप पाणिस्पृष्टमहीतलः ॥५४॥ मत्पृष्ठदत्तपादानो वामन त्वमवामनः । भव हर्पगृह कर्प कण्टकं मुनिनेवता५५||भव जग्राह संग्रामो व्यामोहद्रोहकृतचा सखे निर्माहि कर्मेद- ·प्रथमःसर्गः वामपूज्य चरितम्. मन्यग्रो मत्करग्रहात् ॥५६॥ ततश्चतुष्पदीभूततनी रामे कृतक्रमः । संग्रामहस्तविन्यस्तवामहस्तः स वामनः ॥ ५७ ॥ अहो कियन्मलार्दोऽयं संकुचन्निति शूकया। अवामपाणिनाकर्षन्महर्षेः कण्टकं दृशः ॥५८) युग्ममू।। सुखसंचरणार्थ ते मुक्तिमार्गमिवात्मनः । कृत्वा निष्कण्टकं नेत्रं मुनेर्मुमुदिरेतराम् ।।१९।। उपकारपरो न स्यात्को ऽप्यस्मान्क्षत्रियान्विना । इति गोत्रमदं दध्यौ मुग्धत्वादामनस्तदा ॥ ६ ॥ कृतिनः कृतकृत्यास्ते नमस्कृत्य यति ततः । पुराय प्राथलन्वाचमिति घोवाघ वामनः ॥ ११॥ निर्घतानामिवेहापि येनानन्दोजनिष्ट नः। अहो भविष्यति कियत्कर्मणोऽस्याग्रतः फलम् ॥६२॥ आस्येन यहुहास्येन तदा रामोऽकिरद्गिरम् । इहाभूत्पशुरूपत्वं ममैतत्कर्मणः फलम् ॥३३॥ गामग्रहीच संग्रामो राम मा मैवमुच्यताम् । हास्योत्क्यापि भवत्येव पुण्यकर्म गलत्फलम् ॥१४॥ यदस्य मुनिराजस्य नेत्रं निःकण्टकीकृतम् राज्यं भवान्तरे भावि तदकण्टकमेव नः ॥६५॥ अथ प्रोन्मीलदुद्दामकामनो वामनोऽवदत् । कर्मामेयफल ह्येतत्फलमानो ऽस्य नोच्यते ।' ६६ ।। इत्थं मिधः कथालापशालिनः प्रीतिमालिनः । अदभुतं भावयन्तस्तत्कर्म हHमहीमगुः ॥६७॥ अजातपौरपीडाभीः क्रीडाभिस्ते निरन्तरम् । वयस्या गमयामासुर्वासरान्धर्मभासुरान् ॥३८॥तेऽथ पातकपूरेण दुरिताः पूरितायुषः । यथा यथा समुत्पन्नाः शृणु भूप तथा तथा||६९।।फलं मे पशुरूपत्वमिति हासोक्तिकर्मणः स रामः सामजो जज्ञे तैः पुष्पैर्ज्ञानवानपम् ॥ ७० ॥ मुनिकण्टकाकर्षाद्राज्यं निष्कण्टकं भवेत् । इत्युक्त्या प्राप संग्रामजीवोऽहं तादृशं फलम् ।।७१।। प्राग्मैत्रीरागतो नागवरोऽसौ मामुपागतः। बोधितोऽहमनेनेदं प्राकर्मफलमासदम् ॥७२॥ यस्त्वासीवामनः किंचिद्गोत्रगर्वादवामनः । भूप स्वरूपमेतस्य श्रृणु शेषं विशेषतः ॥-७३ ।।

·मधमामर्ग: , वासुपूज्य चरितम्. ॥ १७॥ अस्स्यवन्ती समस्तार्थानयन्ती नामतः पुरी। धाग्लक्ष्यो क्रीडतोऽपीडं यस्यां जनमुग्वाम्बुजे॥७॥तस्यां शस्पांसशै- लाप्रशरत्पीरुपनिझरः। विरोधिरोधकृहाहुः सुवाटुरिति भूपतिः॥७||तस्य धात्रीपतेश्छत्रधरः किन्नरसंजकः । गृहिणी हरिणी तस्य हरिणीनयनाजनिवासुकृतीवामनस्यात्मा गर्भस्याः समवातरत् ।गर्भानुभावतोऽपश्यत्तदासोस्वामभुतम् ॥७७॥ तत्क्षणं हरिणी त्यक्तनिद्रा चन्द्रमुग्वी सुग्वम् । पल्यवादुत्थिता पत्युः सुस्थितेति व्यजिज्ञपत् ।७८॥ ममोदरे रुचां राशेरभिषेकं वितन्वती। मेरो मालक्ष्मीःस्वप्नेऽन्य ददृशे मया।७८ाअधावदददो नारी किन्नरः श्रृणु सुन्दरि सर्वोत्तमसु- तोत्पत्तिसूचकः स्वम एप ताटाततोऽवादीन्मुदा चाणी हरिणी हारिणीमसौ। स्वामिन्धुतसुधावस्तु सलमस्तु तयोदितम् 1८॥ इत्थमन्योन्यमालापसुपस्वादनमेदुरौ । देवतार्चा दिसत्कृत्यं चक्रतुस्ती प्रमोदतः ।८। गर्भानुभावतः कान्तिकीर्ति- सौख्यसमृद्विभिः। तद्गृहेऽध मुदा सार्धे वधे स्पर्धयाधिकम्।दशतृतीये मासि संपूर्णे हरिण्याः पुण्यगर्भभूः रवाकरस्य पानेऽभूदोहदो हदि दाहः।४।अस्मिन्नपूर्यमाणेऽस्याः शोपस्तोपहरोऽजनि । अविच्छेदस्य खेदस्य सत्रं छत्रधरोऽप्यभूत ॥४५॥ ते मन्नतन्त्रशास्त्रज्ञाः पृष्टास्तेन सहस्रशः । न दधार धियं कश्चिदीदृग्दोहदपूरणे ॥ ८६ ॥ कदापि मापतेरग्रे कुतूहलकलापकम् । दर्शयन्नमुनादर्शि दिष्टया कोऽपीन्द्रजालकृत् ॥८७ पृष्टस्तेनायमित्याह पूरयिष्यामि दोरदम् । किं च ते भविता मनुः कोऽपि विश्वविलक्षण:।1८८॥गृहस्याग्रे निवेश्याच तत्र छत्रधरप्रियाम् । अदीदृशदसावैन्द्रजालिको जलधि सुधीः। ८९॥ उच्छलच्छोणरत्नांशुमालामनार्कमण्डलम् । समुद्यहिन्दुसंदोहोपशान्तश्रान्तखेचरम् ॥१०॥ माधुर्यधुर्यदुग्धोनिरसप्रीतसुधाशनम् । पेन्द्रजालिकनिर्देशात्पातुं सा तं समुद्यता ॥२१॥ युग्मम् ॥ ऐन्द्रजालिकविज्ञान-

·वामपूज्य
प्रथमःसर्गा
॥१८॥
॥ १८॥
Dirus
प्रसादेन रसादसौ । एकेनैव तयापापि श्वासेन पयसांपतिः ॥९२|| सा -पूर्णदोहदा तृर्णमन्तःसंतोपशालिनी । मुहुरा-
नन्दसंदर्भावपुः सपुलकं दधौ ।।९३॥ अथैन्द्रजालिको हर्पहारिणा च्छत्रधारिणा | कृतकृत्यः कृतः कृत्यविदा सर्वस्व-
दायिना ॥९॥ अगसंगतनि:शेषामुद्रसामुगलक्षणम् । सुतं सते स्म कालेन साथ पायोधिपायिनी ॥ ९५ ॥ पितृभ्यां
निर्मितानेकमहाभ्यामहनि प्रिये । श्रीदत्त इति चमेोऽस्य नाम स्वप्नानुमानतः।।९६॥ विकासिरक्तराजीवराजीसमकरक्रमः
अतन्द्रचन्द्रमइछापाचौरगौरमुखच्छविः ॥ ९७ ॥ असावनन्यसामान्यसर्वावयववैभवः । वभौ मातृपितृस्वान्तानन्दनो
नन्दनोऽधिकम् । ॥ ९८ ॥ युग्मम् । स क्रमादक्रमारूढगूढागूढगुणोचयः।अवाप कामं वामभूनयनैकप्रियं वयः ॥ ९९ ॥
ईदृक्षलक्षणः क्षोणीपतिः स्यादिति लौकिकी । तत्कथा पृथिवीनाथश्रुतिगोचरतां गता।।३००॥छन्नमेव निशामध्ये वध्यः
स इति भूपतिः । भटानाह भयाकस्य न पापे रमते मतिः॥१॥ ज्ञात्वेति नृपवृत्तान्तं सुकृतैरेकतो भटोत् । श्रीदत्तश्छन्न
एकाकी निरगानगराग्निशि ॥२॥ अहर्निशं निराहारविहारः सप्तभिर्दिनैः क्षुधाक्षामोदरः श्रान्तः कान्तारं किंचिदाप
सः ॥ ३॥ अज्ञातनुमनामापि संकोचनतरोः फलान् । आस्वाद्य क्वापि सुप्वाप च्छायायां स पटीवृतः ॥४॥
तघृक्षफलमाहात्म्यात्सद्यः संकुचिताङ्गकः । विपेनानेन स भवान्भुवनाधिपतिः कृतः ॥५॥ यद्गोत्रगर्वतः साधोः पुरो
उपमपि चिन्तितम् । तदुत्पन्नोऽसि पुण्याय किंचिनीचकुले किल [६ शूकसंकोचिनाकर्षि शल्यं यन्मुनिलोचनात् ।
सममेवासंकोचो राज्यं चाप्यत तत्त्वया ॥७॥ तत्कर्मामेयफलता भवता भाविता च यत् । तदमेयमहत्त्वं ते राज्य
राजनराजत ॥ ८॥ कदापि क्यापि कस्यापि तवेवादद्भुतकर्मणः । पुण्यादेवेत्थमैश्वर्य नाभवन भविष्यति ॥९॥

·PYAS पथमासर्गः चरितम्. ॥ १९ ॥ ॥ १९॥ तदितः स्पष्टष्टान्तान्नित्यं कर्मणि निर्मले । स्थातव्यं भवभेदात्तपौरुषः पुरुपोत्तमः ।। १०॥ अथ पृथ्वीपतिः माह प्रभो संयच्छ संयमम् । संसारवारिधेः सेतुं केतुं धर्ममहीपतेः॥११॥अथाचष्ट गुरु स्पष्टं प्रतिले रवादिकर्मसु । अक्षमोऽसि क्षमाभर्ततमस्तु कुतस्तव॥१२॥किं ते व्रतेन कप्टेन विशिष्ठसुकृताश्रय। अस्मिन्नेव भवे भावि भवतो ह्यपुनर्भवः ॥१३॥ इत्युक्तोऽप्यस्मयः स्मेरविस्मयः सस्मितं नृपः। गुरुनुवाच किं मे स्याद्रगृहिणो ऽप्यपुनर्भवः ॥१४||अजल्पत्तपनः साधुः शृणु पुण्यायभूपते ते पञ्चदशभिर्भेदैः सिद्धाः स्युरिह तद्यथा॥१५। सिद्धस्तीर्थकरोऽतीर्थकरः प्रत्येकयुद्धकः । स्वलिङ्गः परलिगश्च नरलिङ्गो नपुंसकः॥१'तीर्थसिद्धो ऽतीर्थसिद्धः स्त्रीलिगो धुद्धबोधितः । गकसिद्धो ऽनेकसिद्धः स्वयम्वुद्धो गृही तथा॥१७॥एकस्मिन्समये जीवाः सार्धदीपदये ऽपि तु । एकमारभ्य सिध्यन्ति यावदष्टोत्तरं शतम् ॥१८॥ सिद्धत्वे केवलज्ञानं कारणं कीर्तितं जिनैः । तत्तु कर्मक्षयादेव ध्यानात्कर्मक्षयो भवेत् ॥१९॥ अन्तर्मुह- तमेकाग्रचिन्ता ध्यानमिदं पुनः । आतै रौद्रं च धर्म्य च शुक्लं चेति चतुर्विधम् ॥ २०॥ ऋतमित्युच्यते दुःखं तस्माद- तद्भवेदिति । आर्त विदुरिदं ध्यानं तदप्युक्तं चतुर्विधम् ॥२१॥ इन्द्रियाप्रियवस्तूनां प्राप्तौ या दुःखतो भवेत् । अतीव- विरहातीवोच्छेदचिन्तेदमादिमम् ॥२२॥ दितीयं रुजि सत्यांतत्प्रतीकारकचेतसः। तद्विप्रयोगतदसंप्रयोगातीवचिन्तनम् ॥२३॥ तृतीयं विष्टविषयप्राप्ती संहृष्टचेतसः। चिन्तातवियोगे च तत्सङ्गे च महास्पृहा ॥२४|| तुर्य च चक्रिशक्रादि- गुणद्धिप्रार्थनामयम् । निदानमधर्म ज्ञानकणिकामप्यविभ्रतः ॥ २५॥ हिंसादिक्रूरतायुक्त रौद्रमाहुस्तदुद्भवम् । ध्यानमप्युच्यते रौद्रं चतुर्धा तदपीरितम् ॥ २६ ॥ वधयन्धननिहाङ्कनमारणकर्मणाम् । जीवेपु प्रणिधानं यनि- - ·मिथम सर्गः ॥ २० ॥ दयस्य तदादिमम् ॥ २७ ॥ द्वितीयं त्वतिसंधानसनिबन्धस्य मायिनः । असद्भूतभूतघातिकूटवाक्मणिधामयम् ॥२८॥ चामतृतीयं स्वतिदुष्टस्य भूरिलोभधाहदः। भूतघातपरद्रव्यापहारप्रणिधामयम् ॥२९॥ शब्दादिविषयापूर्तिहेतुपु द्रविणेषु यत् । लब्धिसंग्रहसंरक्षाप्रणिधा तत्तुरीयकम् ॥३०॥ उत्पद्यमानमप्येतद्वयं वार्य शुभाशयैः । उपेक्षित प्रमादात्तु महादुः- ॥२०॥ ग्वाय जायते ॥ ३१ ॥ धर्माद्यदनपेत तद्वय तत्तु चतुर्विधम् । आद्यं तत्र जिनाज्ञायाः पालनं तत्त्वनिश्चयात् ॥ ३२ ॥ कषायविषपापापत्राणचिन्ता वितीयकम् । तृतीयं चिन्स्यते कर्मविपाकश्च शुभाशुमः ॥३२शा उत्पत्तिविगमधौव्यस्वरूपस्य नराकृतेः । अनाद्यन्तस्य लोकस्य चिन्तनं तचतुर्थकम् ॥३४॥ अन्यथा वा चतुर्थोक्तं धर्म्यध्यानमिदं बुधैः। पिण्डस्थं च पदस्थं च रूपरथं रूपवर्जितम् ॥३५॥ देहस्थं ध्वस्तकर्माणं चन्द्राभं ज्ञानिनं सुधीः । यत्रात्मानं परैश्वर्य पश्यत्पिण्डस्थमत्र तत् ॥३६॥ मन्त्राक्षराणि शारीरपनपत्रेपु चिन्तयेत् । गुर्वादेशेन ययोगी पदस्थं तदिहोच्यते ॥३७॥ समातिहार्य सम- वमृतिरधं ज्ञानिनं जिनम् । तद्विम्यं वा सरेयोगी यत्तद्रूपस्थमिप्यते ॥३८॥ यदमूर्त महानन्दमयं सिद्धं निरञ्जनम् । ध्या- येयोगी परात्मान रूपातीतं दिशन्ति तत् ॥३९॥ एवं संक्षेपतः प्रोक्तं धर्मध्यानं धराधिप । इह लोकेऽपि माहात्म्पम- स्यानन्तं सतां भवेत् ॥ ४० ॥ दुःकर्मनिर्मितामुच्चैः शुचं क्लमयतीत्यदः । शुक्लमादिश्यते ध्यानं तदपि स्थाचतुर्विधम् ।। ॥४१॥ पृथक्त्वेऽपि पदार्थानामनुमानविचारतः । श्रुते पदे पदार्थस्यादृष्टस्यापि स्वरूपधीः ॥४२॥ दृष्टे पदार्थ विज्ञानं पदस्थाप्यश्रुतस्य यत्। स्यात्पृथक्त्ववितर्केण सविचारं तदादिमम् ।४३॥ युग्मम् ॥ ददच्छब्दार्थयोरैक्यपरिज्ञान वितर्कतः। अष्टधात्वविचारेण मनोनेवल्यकारणम् ॥४४॥ पूर्वश्रुतानुसारोत्थं केवलज्ञानहेतुकम् । तद्वतीयीकमेकत्ववितर्कमविचारकम् ·प्रथमःसर्ग: ॥ ४५ ॥ युग्मम् ॥ निन्द्धे वाड्मनोयोगयुगे केवलिन प्रभोः । यद्यत्यद्योगेऽर्धनिरुद्धे मुक्तिकालतः ॥ ४६ ॥ श्वासो- वासुपूज्य चरितम्. सक्रिया सक्ष्मा यत्र यन्न निवर्तते । तृतीयं कथ्यते सक्ष्मनियं तदनिवर्तकम् ॥४७॥ युग्मम् ||अगत्यागेऽपि यत्रात्मा २१ ।। शैलेशीकरणस्थितः । ईशः शैल इवात्मीयमद्गरूपं ने मुन्नति ॥४८॥ मुफ्त्युत्पातक्षणे मुक्तश्वासोासादिकक्रियम् । ॥ २१ ॥ अनिवति च यत्तत्स्यात्तुप व्युपरतक्रियम् ॥ ४९ ॥ युग्मम् || आत्मप्रकाशकैवल्यरूपं कर्मक्षयोदितम् । केवलज्ञानकाले स्थाद्धयानं शुक्लं तु योगिनः ॥५०॥ एतद्धयानं स्वतो जातं सद्गुरोर्वोपदेशतः । वनऋषभनाराचदेहस्यैव स्थिरं भवेत् ॥५१॥ इदं स्थिरत्वमापन्नं कृत्वा कर्मक्षयं क्षणात् । जनयेत्केवलज्ञानं योगीन्द्रस्य शिवप्रदम् ॥५२॥ तत्पुण्याय गृहस्थो ऽपि ध्यानस्यामुष्य योगतः। केवलज्ञानमासाय सयः सिद्धो भविष्यसि॥५३॥तवेदं शृण्वभिज्ञानमभिज्ञजनम- ण्डनम् । संकोचदूपण तेजादुनारिष्यति सर्वथा ॥५४॥ तहि देहि गृहस्थानामेव धर्म मम प्रभो । इत्युक्ता भूभुजा सूरिः श्रद्धापूरितचेतसा । ५५॥ तमिस्तदैव सम्यक्त्वं बादशवतभूपितम् । विधिनारोपयामास प्रकाशितमहोत्सवे ॥५६। युग्मम् ॥ बतानां सेवने शिक्षा दक्षायास्मै प्रदायसः सद्गुरुज्ञापयामास विशेषादिति तं नृपम् ।५७। अयं सम्यक्त्वत- त्वज्ञोऽवधिज्ञाननिधिगंजः । अवन्धनीयो धर्मात्मा धर्मवान्धवतां गतः १५८ सिन्धुरो ऽयमबद्धो ऽपि न किंचित्पीडयि- प्पति । यद्वितीये भवे स्वर्गी सप्तमे सिदिसौख्यभाक् ॥५९। अतः सुकृतकार्य निशेपनिजदोपहत् । न शोच्यः। पशुरूपोऽपि भूप चिद्रूपचेतनः ।६०। तथेति प्रतिपद्याथ कर्मोन्माधकथामिमाम् । गुरूं नत्वा नृपो धर्मवासः स्वावास- मासदत् ।६१) राजा कुचरराजस्य गुज्ञिाराजितस्ततः । बन्धारोहणयुद्धादिवाधावारमवारयत् दिरा नृपतिपिनाथस्य

·बाभूपूज्य
चरितम्
॥२२॥
मथपासर्गः
॥ २२॥
स्थस्येवास्प ब्यधापयत् । नित्यं भोगभूतस्य त्रीत्वारानारात्रिकक्रिया चलम्पदात्पदान्मन्दं स जन्तुकृपया बिपा।
तन्मन्द्गतयो ऽद्यापि. तत्क्रमेणैव वारणाः ।।४। मर्यादायन्त्रिताहारविहारो विदधे ऽन्वहम् । शमजातमनाशैल्या स
चैत्यपरिपाटिकाम् दिए। द्विपः स पर्वमुद्गर्यधर्मकर्मा विनिर्ममे । साधुश्राद्धौघमध्यस्थो जिनयात्रोत्सवादिकम् ॥६६॥
इत्येप करिणामिन्द्रः करुणामुद्रिताशयः । समयानगमयामास वहनराज्ञा यहकृतः ।६७ अन्येार्गजवैधस्तं गजमस्तंगतो-
घमम् । वीक्ष्य ज्वरभराकान्तं राज्ञे व्यज्ञपयद्रुतम् ।६८ राजन राजति यो युप्मजीवितस्यापि जीवितम् । कुम्भी रिपुषश:-
शुम्भी सो ऽभवउज्वरजर्जरः ।६९। ततः पितुरिव भ्रातुरिवमातुरिव ज्वरम् । आकर्ण्य व्याकुलो ऽभ्यर्णे गजस्य स ययौ
नृपः १७०१ अथाह पृधिवीजानिर्यः कुर्यान्त्रीरुज गजम् । दद्यामद्यात्मनस्तस्मै राज्याध राज्यमेव वा ।। ७१ ॥ किं
राज्यस्त्वत्प्रसादानः किमल्पमिति जल्पिनः । गजराजरुजश्छेदे वैद्याश्चनुरुपक्रमम् ॥७२॥ स रिपून्परिपूर्णायुर्जेनुं कर्मा-
निभान्पुनः । सानं रोगपरीतोऽयं करी तोयं विमुक्तवान् ।।७३॥ अस्यां रुजि न जीवामि जगृहे ऽनशनं मया । इति च
मापतेराग्व्यरिक्षतिन्यस्ताक्षर करी 1931 माये पुरस्य न श्रेयो मरणं करिणामिति । जगाम सामजन्मायं शनैरुपवना-
वनीम् ॥१७॥ अधः क्षिप्त्वेव कर्माणि प्रष्टुं प्रतिमल्लयत् । उपाविक्षदसौ वक्षःस्पृष्टहक्पूतभूतला ७६॥ स्वर्गलक्ष्मी-
कटाक्षाभस्तस्योपरि करिप्रभो। पुष्पालम्यप्रभाशुम्रोकृपेणाकारि मण्डपः॥७७ तस्याशुभविपक्षस्य पार्श्वपक्षेषु पार्थिवः।
दापयामास सुरभिद्रव्यद्रवघटाटा १७८॥ नाविका भावसाराध पन्दिनो गाधकास्तथा । इतश्चेतश्च तस्योचैर्जगुर्धर्मों-
ल्यणान्गुणान् ॥ ७९ ॥ भूरयः मूरयस्त्वस्य पुरस्तध्यगिरः कथाः । कथयन्ति स्म पूर्वषिकीर्तिपीयपर्षिणीः ॥ ८० ॥

·1. वासुपूज्य चरितम्. ॥२३॥ इत्थं शमसुग्वाम्भोधिमग्नो योधिसुधां पियन् । शकादपि द्विपोसंसः स्वं स धन्यममन्यत ।।८१॥ तवृन्दं करिणः पार्थे प्रथमःसर्गः निशीथे सुसमन्यदा । प्रदीप इव भूमीपः स्नेहादेकस्त्वजागरीत्॥८॥ रोगाभोगव्यधावीर्यलयधैर्यस्तदा गजः । परिमी- non २३ ॥ लितहग्देहभङ्गं दीनस्वरोऽकरोत् ॥ ८३ ।। अथाह पृथिवीन्दुस्तं वन्धो रोगवलाकुलः । मा धैर्यतः पत स्तम्भ इव धर्मो:- वलम्ब्यताम् ॥८॥ अहानेशावलीरजादुदस्य न्यस्यतां मनः । नमस्कारपरावर्ते तदर्तेरुद्भवः कुतः ॥८५॥ इलवस्थाप्य नृपतिदिपस्वातिचलं मनः । प्रापञ्चयत्कृती पञ्चपरमेष्ठिनमस्कृतीः ॥८६॥ दृशौ वाप्पस्पृशौ विभ्रदपुः सपुलकं पुनः । हुप्यन्करी नमस्कारान्भावनाममृणोऽशृणोत् ।।८७|| सुखेन प्राप्तया दीर्घनिद्रया समभागिव । इभप्रभुरसी धर्मदिव्यः सौधर्मदिव्यगात् ॥४८॥ चन्दनागुरुकर्पूरकस्तरीणां भरिभम् । अहि वहिहुतं चक्रे शोकाश्रुप्लुतहग्नुपः ॥८९॥ तस्य कालोचितां धर्मयद्वां पन्धोरिव क्रियाम् । विधाय दुःग्वदीनात्माययौ धाम घराधिपः।१०। दुःखदीर्घ दिनमयं गमयित्वा कथंचन ।नृचन्द्रयन्त्रशालायां निशि शय्यामशिश्रियत्।९१३श्वासोच्छवासोल्लसच्छोकशकुसंकुल्यमानहत्। निद्रामलभ- मानोऽयमित्यन्तः समचिन्तयत् ।९। यहुदेशमहैश्वर्यश्रियापि मम किं तया। मृतेऽस्मिन्सिन्धुरे कृत्तधम्मिल्लेव बभूव या ॥ १३ ॥ तारयेव विना दृष्ठिरात्मनेव विना तनुः । कीदृशी भाति मे भूमिस्तेनेभविभुना विना ॥ १४ ॥ दृगिन्द्रियेण किं मेऽद्य किम कर्णेन्द्रियेण या । येन दृश्यं न तद्रूपं येनाको न तद्ध्वनिः ॥९५ ॥ भ्रमन्ती यत्र तत्रापि खिन्नेयं नयनवयी । तदिलोकसुधापानं विना तप्ताफ शाम्यतु ॥१६॥ पुरातनानि मे सन्ति यदि पुण्यानि कानिचित् । तैरध्वनि दशोरेकवारमेतु स वारणः ॥२७॥ इति क्षितिपतिया॑यन्नेत्राने-गजमैक्षत । अल्पकल्पढ्नैपुण्यं पुण्यं पुण्यवतां यतः ·- वामपूज्य चरितम्. -_.._ प्रथम सर्गः २४ ।। ॥ २४ ॥ ॥.९८ ॥ शोकाश्रूण्यथ हाथूकुर्वन्नुर्वीन्दुरुंत्थितः। आलिद्धस्तिनस्तस्य- हस्त हस्तोरसा रसात् ॥९९॥ ध्यौ च किं मयादशि खप्ने व्यसुरसौ गजः मुत एवाथवा जीवन्ने स्वमानिरीक्षित।४ा मृतो न जीवतीत्युक्तिजिनशासनशास्त्रगा कचिदन्यवापि स्पारिक वा कालेन केनचित् ॥१॥ इनस्पविकल्पालि जल्पालिङ्गनोन्मदम् । नपं दिपवरः स्मेर- विस्मयं दिव्यथा गिरा रा हहा. महात्मन्मोहस्त्वों किं.ध्वान्तोऽकमिवाविशत् । यदन्यथा जिनमतग्रन्थोक्तमपि शङ्कसे ॥ ३ ॥.मृत एवास्मि, नाजीवमहं राजीवलोचन । विचार्या चन्द्रशालान्तर्दन्तिनांमागतिः कुतः ।।४॥ दृष्टोऽस्मि पन्मृतो यन्मे रूपमेतच पश्यसि .अस्वमतुल्यं न स्वमाविमौ स्वमा कजाग्रतः ५तिंदनल्पयश:शिल्प तल्पमतदलकुरु । कथयामि पथा भूप स्वरूपमहमात्मनः ॥६॥ अथोदारंचमत्कारस्तचंकार धराधवः श्रोतुं तचरितं कण्डूप्रवणश्रवणद्वयः ॥ ७॥ स्वान्तस्सुकृताम्भोधिसुधोमिनिभवागिभः । अवदन्मदमत्तालिकण्ठंतालान्कठोरयन् ॥ ८॥ राजनांजन्म- नियाजध्यातधर्मपिधायिना । मृत्युक्षणे व्यधौघेन मोहितोऽहमचिन्तयम् । निलाहतपन्या न व्याधि में हरन्ति मे तान्वैद्यान्यदिपश्यामि तन्नयामि यमालयम्।१०इति रौद्रतरध्यानरधोऽधःपातिनं तदा। मामुराधार श्रीधर्मस्त्वगिरा जातजागरः ॥ ११॥. परमेष्ठिनमस्कारसुधाब्धिलहरीमरैः । क्षिसः सौधर्मकल्पेऽहं त्वन्मुखेन्दंदितस्तदा ॥ १२ ॥ प्राप्य सौधर्मदेवत्वं ममेदृग्वैभवं कुतः । इत्याशु ध्यायतादर्शितनिमित्त मया भवान् शंतनागविरहार्तस्य संद्यः प्रीतिकृतें तव । मुक्तोगदिव्यरूपश्रीस्त्वामागां नागरूपभाक् ।१४। प्रभुत्वं स्वप्रसादस्य मपि पश्यति स द्विपातदिव्य दर्शयामास स्व.पू रविपूरमक ।११जीवतो भोगदस्त्वं मे नियमाणंस्य धर्मदः। तत्प्रभुश्चं गुमश्रासिं शन्याहस्तेन नेक्ष्यसे ॥१६॥ اللحاک در وجود المنتفی شد ·पथमःसर्गः चरितम् ॥२५॥ पारिजाततरोः स्वर्गलक्ष्मीलक्षणलक्ष्मणः । गृहाणेदं फलं राजनसैराजिलितामृतम् ।१७ सद्य एवेदमास्वाध क्षाभ्योऽस्य रसनिझरैः । भगवद्भाग्यविधोः पङ्को वपुःसंकोचविप्लवः ॥१८॥ इदं निगदता तेन तहत्तं गुसदा फलम्। आदाय नृपतिः प्रीत्या प्रत्याह स हसन्यचः ॥ १६ ॥ आसन्नमुक्तपशुतासुलभं मोहमदहन् । किं विवेकिन्फलस्वादं निशायां दिशसि स्वयम् ॥२०॥ सुरमुख्य ममेदानी वपुपः पाटवेन किम् । नैन्यादिलाभलोभेऽपि जन्यं रजनिभोजनम् ॥ २१ ।। आदृतं दुःखपूराय विमुक्तं पुण्यपक्तये । स्यानिशाभोजनं हन्त हंसकेशवयोरिव ॥ २२ ॥ तद्यथा पृथिवीकान्ताकुण्डल कुण्डिन पुरम् । अस्ति मुक्तास्त्रगाकारमाकारपरिवेषभृत् २३ तस्मिन्यशोधनो नाम यशोधव- लितावनिः । यभूव नवद्रव्योपार्जकचूडामणिर्वणिक् २४ अभूतां भुवनानन्दचन्दनौ तस्य नंदनौ । रम्भाकुक्षिमरोम्भो- जश्रीहंसा हंसकेशवौ २५ ये दोपाभोजने दोषाधर्मघोषाभिधादगुरोः। वनं गताभ्यां ते ताभ्यां देशनासु निशामिताः २६ तो बोधात्तं गुरूं साक्षीकृत्य कृत्यविवेकिनौ। रजनीभोजनलागं मुदितौ चक्रतुस्ततः।२७॥ अथ धाम्नि गतौ मध्यंदिने जनि- तभोजनौ । भागेष्टमेऽहस्तौ मातुर्वकालिकमयाचताम्।२८। किं भोज्यमधुना वत्सौ यतो दुग्धप्रियौ युवाम् । तत्पुनः स्थि- तवेलायां निशि स्यात्तत्किमुत्सुकौ ।२९॥ इति मातुर्वचः श्रुत्वा तो सत्यमिदम्चतुः । आवाभ्यां नियमान्मातस्तत्यजे रात्रिभोजनम् ॥३०॥ युग्मम् ॥ इदं गर्भगृहस्थेन निशम्य वचनं तयोः। यशोधनेन सक्रोधं दध्ये मध्ये हृदस्तदा ॥३१॥ ध्रुवं धूर्तेन केनापि सुतौ मे विप्रतारितौ । ततः कलममायातं त्यजतो रात्रिभोजनम् ॥३२॥ तदवश्यं बुभुक्षार्ती कृत्वा दिदिनैः सुतौ । लाजयिष्यामि तं रात्रिभोज्यत्यागकदाग्रहम् ।३३। एवं चिन्तयता तेन रम्भा स्थालार्थमागता । सुत- ·मथमःसर्गः ॥ २६ ॥ ३ यो ननं देयं मेति च्छन्नं न्यवार्यत ॥३४॥ भतुरीज्ञावशादेपा तावेयावददिखथ।अन्नपाकोऽधुना भावी पकान्नाद्यस्ति वासुपूज्य वस्तु न ॥३५॥ किं च रालो समं पित्रा युवाभ्यां भोज्यमेव यत् । कुलीनास्ते सुता.ये स्युः पितृमार्गानुगामिनः ॥३६॥ चरितम्. म्मित्वा तायचतुर्माता सन्मार्गः सेव्यते पितुः। सुपुत्रैरपि किं कृपे पतंस्तातोऽनुगम्यते ॥३७॥ तर्हि सम्प्रति लप्स्येथें न ॥२३ युवां भोजनं सुतौ । मात्रेत्युक्ती ततो मौनं कृत्वा ती जग्मतुर्यहिः-३८ श्रेष्ठिनः सुतयोर्वाश्य मिथ्यादृष्टेजगस्मियम् । विशेषादोषजज्ञे ज्वरातस्य हविर्यथा ३९॥ भवत्या भोजन देयं रजन्यामेव पुत्रयोः । इत्थमत्यर्थशपथैः श्रेष्ठी रम्भा- धारयत् ॥१०॥ जनन्याथ रजन्यां तावागतावधितावपि । न भोजनं महासत्त्वचक्रिणौ चक्रतुस्तदा ॥४१॥ द्वितीयेऽह्नि शठश्रेष्ठः श्रेष्ठी तौ विशदाशयौ । क्रयविक्रयलीलासु न्ययुक्त महतीप्वसौ ।४२॥ तथा लाभरसाभोगभङ्गीभिस्तो विले- सतुः । तदेव कुर्वतोः कर्म यथागान्निधनं दिनम् ॥४३॥ तौ धाम यामिनीयामसमये समुपागतौ । अभुक्त्वैवापतुः स्वा तदभिग्रहसाग्रही ।। ४४ ॥ इति व्यवहृतिं पिना कार्यमाणौ रसेन तो। अजातभोजनावेव प्रसुप्तौ पञ्च शर्वरीः ॥४५॥ पठेऽहनि निशारम्भे संभेजतुरिमौ गृहम् । आचष्ट च वचः श्लक्षण विनयेन यशोधनः १४५॥ वत्सो यत्सौख्यदं मे स्या- दिष्टं स्पष्टं तदेव वाम् । इति प्रत्ययतः किंचिदच्मि तच विरच्यताम् ॥४७॥ निशाहारपरीहारं न वेद्मि युवयोर्धवम् । तदीडशि भृशश्लेशे युवां कार्ये नियोजिती।४ा यदभुक्तवतोभुङ्क्ते युषयोर्न जनन्यपि। अद्यास्नास्तदभूत्वष्ठ उपवासः प्रयासकृत् ॥४॥ तहां पण्मासजन्मासौ स्वसा कुसुमकोमला । स्तन्यान्यलभमानाय कियम्लाना विलोक्यताम् ॥५०॥ म्लानिमस्याः शिशोर्वीक्ष्य कारण-मम पृच्छतः । आख्यद्भवदनाहारपूर्व सर्वमयं जनः ॥११॥ तद्भुन्यता-यथा भुक्ते

·पथमःसर्गः
घामपूज्य
चरितम्.
॥ २७ ॥
॥२७॥
भवन्मातापि संप्रति । कृपासारौ शिशोरस्यां मा भूपित्तादिभूयथा ॥३२॥ पूर्व निशाया यामार्ध प्रदोषः कीर्त्यते बुधैः
प्रत्युपं पश्चिमं तेन सा नियामेति विश्नुता ॥५३॥ इदानीं भोजन तदा न निशाभोजनं भवेत् । यामिनीटिकायुन्ममपि
नाद्यापि याति यत् ॥५४॥ इति तातगिरा भिन्नः क्षुधा च विधुरीकृतः॥ हंसः क्लेशहतावेशः केशवाननमैक्षत ॥५५॥
इति ज्यायांसमुद्भाव्य भ्रातर कृत्यकातरम् । व्याचष्ट केशवः कष्टजनकं जनकं प्रति॥६५॥ यस्ते सुखकरो भावः करोमि
तमह पितः । न ते सुखायते तकि यन्मे पातकघातकम् १५७॥ यजनन्यादिवात्सल्यं तच्छल्यं धर्मकर्मणः । स्वकर्मफल-
भुसः कः कस्यार्थे करोत्वधम् ।५८मुहूर्तोऽहो मुखेऽन्ते च निशासनो निशासमः । तत्तत्रापि न भोक्तव्यं निशैवा-
स्लधुना पुनः ॥५९॥ तद्वारंवारमेवं न वाच्योऽहं भवता पितः । कार्येऽस्मिन्विरित शान्ति कलभे भवतापितः ।।
अथैनमेनसां धाता तत्पिता कुपितोऽवदत् । लद्धसे यदि मद्राचं मुञ्च लोचनवम तत् ।६१॥ ततोऽथ विपभृद्वन्दकन्द
रादिव मन्दिरात् । स निःससार संसारकारणं ममतां त्वजन दिशा हंस तमनुगच्छन्तं कृच्याबृत्वा यशोधनः। प्रलोभ्य
बहुमिवाग्भिर्भोजनाय न्यबीविशत ।६३॥ पुरग्रामनगारामविलइनघनक्रमः । स ययौ सप्तमेऽप्यहि तथैवावेशवान्पथि
॥३४॥ अदन्नटव्यां कुत्रापि निशीघसमयेऽध सः । घनयात्राजनं यक्षायतनं किंचिदैक्षत ॥६५॥ तत्रयात्राजना यक्ष-
गृहे संजितभोजनाः । हृप्यन्तः समभापन्त तमागच्छन्तमुत्सुकाः ॥६६॥ एोहि भोज्यमादेहि देहि पुण्यानि पान्य नः।
पश्यामः काममतिथि वयमारब्धपारणाः ६ि७कीदृग्यत व्रतं यस्य निशि पारणमित्यथ । केशवो विकसत्पुण्यासन्तान-
स्तानभाषत ॥३८॥ तेऽवदन्माणवाख्योऽयं यक्ष दक्षी जगामुदे । स्यादस्याच महायात्रा पुण्यपात्रायितस्थितिः ॥१९॥

·पामुपग्प चरितम् ॥२८॥ कृत्योपवास दिवसे निशीथेऽतिधिमादरात्।भोजयित्वा विधातव्यं पारणं पुण्यकारणम् ७० तदीक्षोपवासानां पारणायो- धमस्पृशाम्। त्वं भवातिथिरस्माकमाकस्मिकसमागमः७१ सजगौ नेह भुञ्जेऽहमंहःकारिणि पारणे। रजन्यां भोजनन स्या- पथमःसर्गः गुक्तमुक्तमिदं यतः ॥७२॥ उपवासेऽत्र जायेत गुणो गुनासमो नवा। ध्रुवं दोपस्तु दोपायां भोजने भूधराधिकः ॥७॥ ॥ २८ ॥ उपवासोऽप्यसौ नस्यायव निशि भुज्यते।धर्मशास्त्रेश्वहोरात्राभोजने सहि कीर्त्यते ७४धर्मशास्त्रविरुद्धंये तपः कुर्वन्ति दुधियः । ते यान्ति दुर्गति धूर्ताः कृटद्रव्यकृतो यथा ७५ तेऽप्यशंसन्नसावेव देवस्यास्य व्रते विधिः। युक्तरपि न शास्त्रो- क्तैर्विरच्यास्य विचारणा ||७६|| अवश्यमतिथि कंचिड्रोजयित्वाद्य भुज्यते । इति तदर्शनेऽस्माकं रजनिर्विपुलाऽजनि १७७॥ तसूर्ण पारणेऽस्माकमस्मिन्भव पुरःसरः । इत्युक्त्वोत्थाय ते सर्वे तस्य पाणिपदेऽलगन् ॥ ७८ ॥ पुण्येशः केशवनमप्यवाजीगणद्गणम् । एकस्तदेव यज्ञाहादीप्माड़ो निर्ययो नरः ॥७९॥ रे दूषयसि मे धर्म मद्भक्तानवमन्यसे मुंश्व शीघं न चेन्मुण्डं शतखण्डं करोमि ते ॥८॥ इत्याक्षिप्य गिरा तीक्ष्णरूपक्षया मंच केशवम् । सोऽयमुद्गमयामास मुद्गरं विकरालक ॥८॥ हसन्हंसानुजोऽधाह किं क्षोभयसि यक्ष माम् । भवान्तरोगवद्भरिभाग्यमृत्युभीः क मे || आचचक्षेऽन्तरिक्षेऽथ यक्षः स्वान्किङ्करानिति । एतद्धर्मगुरुधृत्वानीय वध्योऽस्य पश्यतः ॥८३॥ अथाकाशे कशपाशभृशिस्तकिकरैतम् । आर्तघोपमृपि धर्मघोषमैक्षत केशवः ॥४॥खं शिष्यं भोजयेदानीं स्वां वा हन्मि शठं हठात् । इत्युक्तस्तेन पक्षण मुनीशः केशवं जगौ ॥८५|| अप्यकृत्यं सृजेदेवगुरुसङ्घकृते कृती। मामी मामीदृशा घ्नन्तु स्वद्गुरुंकुम भोजनम् ८६ धर्माख्यानेऽपि यो वक्ति विधिमन्यापदेशतः । सत्वी मृत्युभिया दत्तां स पापेऽनुर्मात कुतः ·पथमःसर्गः बामपूज्य चरितम् ॥ २९ । १८७॥ तन्नूनं मदगुरु यमियं मायास्य मायिनः । इति ध्यात्वाय मौनेन यशोधनसुतः स्थितः ॥ ८८ ॥ युग्मम् ।। मुनी मुद्गरमुधम्यत्वद्गुरू हन्मि मुंश्व वा। इति कोपकरालाक्षोजगीयक्षोऽय केशवम् ॥८९॥ सोऽपि व्यावष्ट रे मायि- न्ममायं न गुमः स हि । तादृक्षचारुचारित्रपात्रं न स्वादृशां वशः ॥१०॥ त्वद्गुरुस्त्वद्गुरुः सोऽस्मि कृपाब्धे भुक्ष्व रक्ष माम् । इत्याराथ मुनिस्तन मुहरहतोऽपतत् ॥११॥ तं व्यसुं वीक्षमाणस्य केशवस्याग्रतस्ततः । एलादत्त गिरं यक्षो मुद्गरभ्रमिभीषणः ॥१२॥ सम्प्रत्यनासि चेत्तत्ते जीवयामि गुरुं जवात् । वितरामितरामृद्धि प्राज्यं राज्यं च किंचन ।।२३।। एतनमुद्गरनिर्घातनिर्विनगगनक्रमः। पथि कौनाशहर्म्यस्य पधिकीक्रियसेऽन्यथा ॥९॥ ततः पुण्यसुधासिन्धुहंसो सानुजो हसन् । दशनांशुभिषप्रेक्ष्यमाणसत्त्वगुणो जगौ ।९५॥ नैवायं मद्गुरुः किंच त्वया जीवन्ति चेन्मृताः। तदमीषां स्वभक्तानां सर्वाञ्जीवय पूर्वजान ॥९६॥ किं राज्यदानशक्तेन नामी राज्यभृतः कृताः। किं भापयसि मां मृत्योः का भीनियतभाविनः ॥२७॥ एवं नियमवाग्दक्षं यक्षोऽयं क्षान्तिमानिव । प्रहृष्टो दृष्टरोमालिः समालिंग्य जगाद तम् १९८१ साधु मित्र धियां पात्र न स्यादेष गुरुस्तव । मृता मया न जीवन्ति नैव राज्यं च दीयते ॥१९॥ इत्यमुक्तेश्य यक्षेन्द्र सहासंसहसोत्थितः। मुनिरूपंपरित्यज्य ग्वं ययौ यक्षकिंकरः ।।५००॥ विस्मयस्मेरवक्त्राक्षमनया चित्रमायया । उवाचा- चलागिसेशं केशवं यक्षपुङ्गवः ॥१॥ खिन्नः सप्तोपवासैस्त्वं क्लिन्नश्चाध्वविहारतः । विश्रम्येह निशामहि सहेभिः कुरु पारणम् ॥२॥ इत्युक्त्वादर्शयत्तस्मै स तल्पं शक्तिकल्पितम् । केशवोऽस्मिन्विशश्राम श्रेयसीव यशश्चयः ॥३॥ पक्षयात्राजनैर्यक्षादिष्टैः संवाहितमः । केशवोऽकलयनिद्रामुनिसुकृतक्रमः ॥४॥ विभावरी विभातेयं निद्रा विद्रा- ·वासुपूज्य चरितम्. प्रथमःसर्गः ॥३०॥ ।। ३०॥ । व्यतामिति । तं प्रत्यक्षो जगौ यक्षो निद्रातन्द्राललोचनम् ॥६॥ अथ निद्रादरिद्राक्षो विश्वं वीक्ष्य दिनोज्ज्वलम् । नभोऽभूपितं चेति चिन्तयामास केशवः ॥६॥ ब्राह्म एव मुहर्तेऽहमन्वह कृत्यनिष्ठधीः । स्वयं यामि त्रियामान्तयाम- सुप्तोऽप्यनिद्रताम् ॥ ७॥ अहि यामार्धमात्रेऽपि त्रियामार्षशयोऽप्यहम् । स्वयं नाद्य विनिद्रत्वमासदं किमिदं किल ॥८॥ दिवसेऽप्यद्य किं निद्राविवशे मे दृशौ भृशम् । किं नान्तः पद्मवीकाशसुरभिः श्वासमारुतः ॥९॥ इति शङ्कानुष यक्षस्तमूचे मुत्र जिह्मताम् । प्रात:कृत्यानि कृत्वाशु भूहार कुरु पारणम् ॥१०॥ सोऽप्युवाच नवच्योऽहं यक्ष दक्षतया तव । विशालैव निशाद्यापि त्वमान्योत्थमहर्महः ॥११॥ इत्यस्य जल्पतो मूर्ध्नि पुष्पवृष्टिर्दिवोऽपतत् । स त्वं धीमञ्जय जयेल नभसि भारती ॥१२॥ पुरः सुरमसौ कंचिच्चञ्चदचिपमैक्षत । न यक्षं न च यक्षौको न च यक्षार्चकान्वने ॥१३॥ स्मितांशुकुसुमश्रेणिशृङ्गारसुरभीकृतम् । मुखश्रीलक्षितपीतिरिलादत्त वचः स च ॥१४|| एकः पुण्यवतां रत्नं निःसपत्नगुणो भवान् । भवादृशां प्रसूत्यैव रत्नागर्भा बभूव भूः ॥१५॥ शृणु सत्त्वभराधान्तस्वान्त वृत्तान्तमान्तरम्। मध्येसभमिति प्रोवेश्चक्रे शक्रस्तव स्तवम् ॥ १६ ॥ अहो वरेण्यतारुण्यः पुण्यवान्सुखलालितः । यशोधनस्य वणिजस्तनुजो मनुजोनमः ॥ १७ ॥ रजनीभोजनत्यागात्केशवः क्लेशकोटिभिः । अचलाचलचैतन्यश्चाल्यते नामरैरपि ॥ १८ ॥ युग्मम् ॥ तदाकण्यं तदा कर्णतप्तत्रपुसमं वचः । स्वभावादाभवादेव देवत्वेऽपि सुग्वोचिते ॥१९॥ दुःन्वितोऽन्यप्रशंसाभिर्देवः सर्वाभिसारवान् । महर्विदिनामाहमिहागां त्वां परीक्षितुम् ॥ २०॥ युग्मम् ॥ प्रैलोक्यथालनोत्सालशक्तिनापि न ते मया । रोमाप्यचालि नियमावीरः कोऽस्तु भवानिवः ।२११ वहिना, परितप्तोऽपि ·मूलोनरगुणाग्रणीः। सुवर्ण,इव सदर्णभूमितिर्भवानभूत् ।२२ यक्षादिक्षोभसंरम्भो या कश्चिविदधे मया । तं मणि प्रणयं तन्वन् त्वं सहस्व सहस्व भोः ।२३। किं च याचस्व किंचिन्मांक वा याचा भवाहशाम् । त्वद्गास्पृक्पयःसिक्तो प्रथमःसर्गः वासुपूज्य चरितम्. रोगी नीमग्भविष्यति ।२४। यच्च किंचित्कदाचित्त्वमातुरश्चिन्तयिष्यसि । भविष्यलाशु तत्पुण्यशुभाना किमु दुर्लभम् BE ३१ ॥ १२९। कस्यापि नगरस्यान्ते त्वां मुश्चाम्यधुना पुनः । क्लेशावेशाय तुच्छापि त्वादृशामंहिचारिका ।२६। इत्युक्त्वा धुतिदीप्ताशस्तिरोधत्त सुरोत्तमः । प्रान्ते पुरस्य कस्यापि स्वमपश्यन्त्र केशवः ॥२७॥ चतुर्भिः कलापकम् । प्राचीना- PE/ चलचूलाग्रचुम्निन्यम्युजवान्धवे । कृतप्रात:कियोऽधाय प्राचलत्पुरमीक्षितुम् ।२८। धर्माख्यानगिराहतः स जीम्तरव- श्रिया । आरामै वामतः सूरि सूरनामानमानमत् ।२९। देशनारसपीयूपरसनप्रमृतश्रुतिः । सव्यक्तवासनस्तत्र युक्त- भासनमासदत् ।३०। पुरस्य तस्य साकेतनानः स्वामी धनञ्जयः । देशनान्ते मुनीशं तं मुदा नत्वा व्यजिझपत् |३११ पभो जरापराभूतो व्रतग्रहचिरस्पृहः । अपुत्रः कृत्र गज्यं स्वं न्यस्यामीत्यस्मि दुःखितः । ३२ । मत्पुण्येनेव मुर्तेन पुसा दिव्येन केनचित् । खप्ने ममेति शान्तेन निशान्तेऽद्य न्यवेद्यत ।३३॥ प्रातर्देशान्तरादेति यस्ते गुरुपुरः स्थिते । योग्ये तस्मिन्भुव न्यस्य भव पूर्णमनोरथः ॥३४॥ अथास्तनिद्रो निर्माय प्रातःकृत्यमिहागमम् । अपश्यं चैनमा- यातमाकारख्यातसत्कुलम् ॥३५॥ अथादिशद्गुमानी केशवस्य शुभात्मनः। वृत्त निशाशनत्यागनिश्चयामोदसुन्दरम् ॥३६॥ मम केनोपदिष्टोऽयमिति पृष्टेऽध भूभुजा । वहिनामुष्य सत्कर्मदृष्टेनेति गुरजगी ॥३७॥ इति श्रुत्वा गुरुं नत्वा सत्याधिकगुरुः पुरम् । केशवेन समं प्रीतः प्रविवेश विशां विभुः ३८ स्वराज्ये केशव भूमानभ्यपिश्चन्महोत्सवैः ।

·वासुपूज्य चरितम् प्रथम सर्गः ॥ ३२ ॥ ॥ ३२ ॥ स्वयं सरगुरोः पार्चे तदैव व्रतमग्रहीत् ।३६॥ ययौ श्रीकेशवो राजा नन्तुं देवान्विवेकवान् । सामात्यस्तत्र चैत्येषु पताका- भासुरे पुरे दि०॥ विहितातुल्यमाल्यः स्वसौधे शुद्धधीय॑धात् । दुस्थितानां स दानेन तारणः पारणस्थितिम् ॥४१॥ प्रतापाक्रान्तसीमालभूपालः पालयन्मजाम् । स राज्यं न्यायनैपुण्यहृष्यन्मन्त्रिजनोऽतनोत् ।४२। कदाचित्पितुरुत्कण्ठामाप भूपो गवाक्षगः । ददर्श च पधि प्रान्तं भुवि यान्तं यशोधनम् ॥४३॥ अनुधावत्परिजनप्रकरः सत्वरस्ततः । सौधादुनीर्य नृपतिः पितुः पदयुगेऽपतत् ४४ा तादृग्विभूतिपयकोऽप्यय रकोपमाश्रयः। कुतः पितरितोऽसीति प्राह च प्रीतिःखितः ॥४५॥ नन्दनस्य नरेंन्द्रत्वपदेन मुदितोऽपि सन् ! दुःखाभूणि, दधद्गेहवार्तामाह यशोधनः ॥४६॥ धीमन्गते त्वयि सदा हमो भोक्तुं निवेशितः। भूमौ पपात संजातभ्रमिभुक्ताघभोजनः ॥४७॥ एतत्किमिति तन्मात्रा दीपे दूरादुपाहते। तदनेऽदर्शि गरलं तुलापट्टे च पन्नगः ॥४८॥ धर्मज्ञं मन्यमानेन त्वां तदा तदुदाहतेः। कुटुम्बेन महाक्रन्दश्चके दिक्च- प्रविक्रमी ॥४९॥ तदाक्रन्दमिलालोकवर्ती विषभिषग्वरः। एको हि मान्त्रिकाहानकृतोद्यममुवाच माम् ॥ ५० ॥ न कार्यः फ्लेशलेशोऽपि सर्पस्यास्य विषालमैः । सत्त्रुटगलत्कायो मासमेवैष जीवति ॥५१॥, जनं विसृज्य शय्यायां शायितोऽथ त्वदग्रजः । स्थितोऽस्मि तत्स्वरूपं च ज्ञातुं पञ्चदिनी गृहे ॥५२॥ रोमरोमपतच्छिद्रमत्वाथ मृतमेव तम् । स्वां द्रष्टुं निरगां गेहात्सुकृतैर्दर्शितोऽसि च १५३ विषग्रासदिनान्मासः पूर्णः श्मामटतो .मम । स्वाज्येष्ठोऽय' मृतो वास्तु म्रियतां वा हतोऽस्मि हा ॥५४॥ योजनानां शतमितस्तत्पुरं मत्पुरावेत् । कथं याम्यद्य तत्राशु जीव. उन्धुमुम्वोत्सुकः ॥५५॥ तंबार्ति इति ध्यायन्नेव सस्य पार्श्वगम् । स्वमैक्षत ततः:श्मापः सतातं सपरिन्दम् ॥५६॥ 4-Junoot ·प्रथमःसर्ग ॥३३॥ वासुपूज्य चरितम् ॥ ३३ ॥ "युग्मम् ।। कुथिताहातिदुर्गन्धवस्तयन्धुकदम्यकम् । एकयैवाम्बया युक्तं रोदनोच्छूननेत्रया ॥२७॥ अतिभिर्नरकातीनां सारोद्धारैरिवादितम् ॥ आसन्नमृत्यु भूक्षिप्तं दुःखी हंसं ददर्श सः ॥१८॥युग्मम् ।। - तयथाव्यथितोऽपीदग्दरमार्गद्वता- गतौ । कुतःशक्तिरिति ध्यायन्सोऽपश्यदहिदैवतम् ॥५९मा कार्षीविस्मयं मत्वावधिज्ञानात्तव व्यथाम् । आगां कर्तु वरं सत्यमित्युक्त्वागाद्दिवं सुरः ॥३०॥ हृष्टेन केशवनाथ पाणिस्पृष्टेन पाथसा । हंसः सिक्तच रोगौघमुक्तश्च द्रुतमुत्थितः ॥६१॥ पूर्वस्मात्तरेणैव वपुपा विपुलशुतौ । जातेऽस्मिन्वन्धुवर्गस्य प्रावर्तन्त महोत्सवाः ॥३२॥ एवं प्रभावमुद्भाव्य केशवस्य नरेशितुः । दधौ व्याधिवधाय स्वे मूनि पादोदकं न कः॥३३॥ किं वर्ण्यः केशवोवींशः सिषेवे यत्पदोदकम् । भूतभाविरुजो भेत्तुमासमुद्रं नृपैरपि।६४ाभाविरोगभिया स्वर्णकलशे क्षिप्तमोकसि।न जीवितमिवारक्षि केनोातत्प- दोदकम् ॥६५॥ सद्यः प्रभावमासाद्य भूपतेरिति धर्मजम् । राज्याहारपरीहारपरा जज्ञे धरा स्वयम् ॥६६॥ अथायं दिग्जयं कृत्वा स्थित्वा साकेतपत्तने । पात्या चिरं धरामत्रामुत्राभूत्परमः सुखी ॥६॥ ॥ इति रजनीभोजनलागे केशवकथा । इत्थं हंसस्य विपदं संपदं केशवस्य च । श्रुत्वा मुखाद्गुरोः स्वर्गिन्कथमभि फलं निशि६८|सुरा ह्यविरता नित्यं श्रावका विरतिस्पृशः। तदेवमावर्योभेदो जज्ञे पुण्यात्यपार्थिव ६९। तदभ्यर्च्य जिनं धर्मिन् धर्माशायुदयस्पृशि। अगरो- गविभङ्गायतदिदं फलमाहरे।७०। इत्युदित्वा तिरोभूते सुरे ध्यौ नरेश्वरः । अहो जीवन्मृतोऽपीभः कियन्मय्युपकारका १७१। त्रिभिविषशेकम् । तदस्य नागनाथस्य नाम्ना धाम जिनेशितुः । कारयिष्याम्यनशनस्थाने कैलासशैलवत् ।७२।

·JE! प्रथम सर्गः ॥ ३४॥ इत्यादिमधुरध्वानो गमयित्या तमीमिमाम् । जिनपूजनपूतात्मा भूपस्तत्फलमाहरत् ।७३। तदेव फलतस्तममादकस्माद्भूप- वासुपूज्य तेर्वपुः। सरोजमिव संकोचमुन्ममोच विरोचनात् ।७४ा भूपः स्वभावसुभगो धूतसंकोचविक्रियः। विश्वदृक्पेयतां प्राप परितम्. दिनमुक्तेन्दुधामवत् १७५॥ अङ्गपाटवमङ्गल्यगर्जनागरगौरवः । व्रजन्लहानि भूजानिर्जानीते स्म न कानिचित् ॥७॥ ॥३४॥ फ्रीडदन्तापुरीलोकस्तोकीभूतत्रपाभरः । निनाय नायकः क्षमायाः प्रीत्या कत्लपि वासरान् ॥७७।। उत्पन्ननन्दनानन्दसुधा- स्नानवशेन्द्रियः । स मेने कलपि समाः स्वसमानाकिनोऽपि न ॥७८॥ वनक्रीडारसाधीनो रसाधीशः कदाप्ययम् । .! तद्विपानशनस्थानं वीक्ष्य दुग्वादचिन्तयत् ॥७॥ हा मां कामान्धहृदयं भवभावा व्यलोभयन । स्वभगभीरवो यन्मे । कृत्यनाशं वितेनिरे ॥८०॥ नानोपकारिणस्तस्य करिणः कर्तुमीहितः। मोहोल्लासादिह हहा प्रासादोऽपिन कारितः ।।८।। एवं ध्यानपतचित्तोऽमालानितादिशन्नुपः । विपुलं द्विपनाम्नान कार्यतां जिनमन्दिरम् ॥८२॥ अह्ना मासेन वर्षेण दशवर्ष्यापि भोजनम् । करिप्यामि जिनं प्रेक्ष्य प्रासादेऽत्र प्रतिष्ठितम् ॥८३॥ नृमाणिक्य न शक्योऽयं तरीतुं निश्च- यार्णवः । इत्येप लपतोऽमात्यानवमत्याविशत्पुरम् ॥८४॥ जिनधामगुताधानबद्धारम्भास्तदेव ते । पुण्याहमगलं तत्र मन्त्रिमुख्या पधापयन् ॥८॥ हृदुभारितसंसारन्यापारः सारधर्मधीः। अकृताहार एवाष्टौ नृपो निन्ये दिनानि सः ॥८६॥ ततः प्रत्यूपशेषायां रजन्यां जातजागरम् । देवः स एव प्रत्यक्षीभूय भूपमभाषत ।८७॥ जय त्वं कीर्तिविस्तीर्ण निस्तीर्णभवसागर । प्रतिपन्नमनोदाय श्रीपुण्याय महीपते ।८८ अवधिज्ञानतो ज्ञात्या वृद्धःपूरं तवाग्रहम् । लोकोसरं स्वरूपं न किंनिदवयैव भावि ते ८६ शुभापुर्या तत्तपनानिनित्य ज्ञानभास्करात् । विम्ब निर्माय जैनेन्द्र पतिष्ठाप्य ·प्रथमःसर्गः वासुपूज्य चरितम्. यथाविधि ।१०। अध्यापयं बने तस्मिश्वेत्ये पूर्णीकृते क्षणात् । अहं तवैव भाग्यानां सम्प्रति प्रतिहस्तकः ॥११॥ तत्कल्याणनिधे तृर्णमेहि पूर्णमनोरथः । जिनं चन्द्राननं नत्वा नमस्यो जंगतां भव ॥९॥ एवं देवस्य तस्योक्तं श्रुत्वा दभ्यो धराधिपः । अहो कियानयं मेऽभूदुपकारी द्विपामरः९३ पञ्चभिः कुलकम् । नामासादतीर्थेशदर्शनोत्कण्ठितस्ततः। पुरस्कृतसुरः पृथ्वीपतिः प्रति वनं ययौ ।९१॥ प्रासादमौलिमामा नृलन्त्याः सुकृतश्रियः। लोलं हस्तमिव प्रेक्ष्य पताकां मुमुदे नृपः ॥९॥ कल्याणकलशं पश्यन्मौलौ जिनगृह्णश्रियः । मुक्तिप्रस्थानकृद्भूपः शकुनेनान्वमोदत ॥१६॥ घान्द्रीः कलाः शिलाभावं गमयित्वेव निर्मितः। जिनालयोऽसौ भूपस्य निन्येऽक्षिकुमुदं मुदम् ।९७। ततो न्यरूपयत्तत्र भूवरस्तोरणं पुरः । पुण्यश्रीदविवृतस्वयंवरणमाल्यवत् १९८० चैत्यदारं ददर्शासौ सद्धर्मपुरगोपुरम् । सतां यत्र स्थितानां स्थानिनः सुलभदर्शनः १९९। निलोद्यतस्य निर्जेतुमधर्म सङ्घभूपतेः । गुप्यद्गुममिवापश्यत्स तुङ्ग रङ्गमण्डपम् ६०० गुर्वीमवीश्वरोऽशाक्षीदम्यान्त्रिकचतुल्फिकाः । धर्मस्य अद्वया सार्धं विवाहे वेदिका इव ।। असंख्यसुखसंप्राप्सिनित्ला- नन्दात्मसेवितः । साक्षान्मोक्ष इव प्रीत्यै राज्ञोऽभूदगढमण्डपः ।। अथाहत्प्रतिमामर्ककोटिकान्तिकृतामिव । पश्यन्स भूपत्रिक्षेप भयकोटिभवं तमः ३ रूपातिशयविस्फूर्ती विभोर्मूती नरेशितुः । स्पर्धयेवाक्षियुग्मस्य जगाम स्थिरतां मनः ४] आनन्दामृतमग्नस्य लीनं तस्य मनस्तथा । यथा जिनं च विश्वं च स्वं च नो युयुधे तदा ॥५॥ ममत्वमसृणीभूतः प्रभूतादभुतशक्तिभृत् । आरूढः क्षपकश्रेण्यां शुक्लध्यानामलो नृपः ।६। तस्य घातीनि कर्माणि दग्धानि ध्यानवाहिना) तबियोगादिव भवोपग्राहीण्यप्यगुः क्षणात् ७ तस्यामिव सहाय्यायां घटिते घनमेलतः । नृपेऽस्मिन्कृतसंकेते ज्ञानमो- ·बापूज्य चरितम्. प्रथम सर्गः क्षत्रियो समम् ॥८॥ अथ विज्ञाय तज्झाननिर्वाणमवनीविभोः । -मूढत्वेनैव मन्वानान्वज्रपातमिवोत्सवम् ॥९॥ हातातेति हहा भर्तरिति हा त्रायकेति च । नन्दनान्तःपुरीलोकान्क्रन्दतः प्रतियोध्य सः १० तदा मुदागतैः सम्यग्द- टिभित्रिदशैः सह । कृत्वौर्चदेहिकं कृत्यं स्वमित्रस्य शुभात्मनः ॥११॥ पुण्यसाराभिधं न्यस्य पुत्रं राज्येऽत्र भूपतेः। अनुशास्य जिनार्चायां द्विपदेवो दिव ययौ ।१२। चतुभिः कलापकम् ।। ॥ इति हसकेशवनिदर्शनान्विता पुण्यप्रामाण्ये पुण्यात्यभूपतिकथा ।। तदेवं देव जानीहि पद्मोत्तरनृपोत्तर । प्रभावं प्राच्यपुण्यानां पुण्यायस्य निदर्शनात् ॥१३॥ किं च कर्मवशं विश्व- मवश्यमिदमीश तत् । मया कृतमदः कार्यो न कदाचिदयं मदः ॥१४॥ जडः कार्य सुनिप्पन्ने मयाकारीति मायति । तमिन्पुनरनिष्पन्ने दोषं दैवाय यच्छति १५ पूर्वगर्वग्रहक्रीडात्रीडापीडातुरस्ततः। अभ्यधादसुधाधीशः स सुधायन्धुरा गिरम् ॥१३॥ स्वच्छन्द छन्दवृत्त्या ये रञ्जयन्ति महीभुजम् । लक्ष्मीहतिकृतोपायाः शत्रवस्ते न मन्त्रिणः ॥१७॥ अप्रवृत्तिगतं भृत्या मुदे भूपं स्तुवन्ति ये। ते पाययन्ति सीषि कुवैचा इव सज्वरम् । ८। अन्छन्दवादिनो नीतिपात्रं मन्त्रीश मन्त्रिणः । भवन्ति भूभुना भाग्यवैभवेन भवादृशाः ॥१९॥ युक्तं दुर्गतिकूपस्य कण्ठाग्रादिव गर्वतः। यालको जनकेनेवत्ववाहमपवाहितः २० युक्तमुक्तं च कर्माणि प्रमाणं प्राक्तनानि यत् । दुःस्थावुःस्थव्यवस्थेयमन्यथा प्रथते करम् ||२२|| कर्माणि न प्रमाणं घेत्तत्सर्वोऽपि न कि प्रभुः । अवश्यं स्वस्थ नैव स्यात्कोऽपि काप्यल्पचिन्तकः ॥२२॥ ...अन. मया कृतमित्यन्वय ·बापू ॥३७॥ দবিন, ॥३७॥ पतिमन्यं ततः प्राजः गुमे कर्मणि निर्मदेः । अपारं गोप्पंदीकर्तुममुं संमारसागरम् २३ गत्तम प्रतिको दृष्टिकण्रकार टिजं फलम् । तेषां नाहगम्लि स्यात्पुंसां तम्राहते व्रते (२४॥ महामाल ममालय तबतमहणे रतिः । तदाशु तदिधिः पथमःसर्गः मांविपिन मयि धीयताम् ।।२५।। अजम्पि कनिषतामोदं दन्तांशुकुसुमत्रजैः । यचो विमलयोन सुधानामधिदैवतम् ॥२६॥ म्यामिन्मह रहस्येन जानते ये जिनागमम् । त पव गुरवो गौरधियो व्रतविधी युधाः ॥२७॥ अधालपन्नृपः गिगास्या मन्त्रिममाव्यते युधः । किं त्वत्तोऽपि गुमः कोऽपि शाम्योधनशुधीः २८ उवाच मचिवः स्वामिन्मेदं वादी. तो मतः । गारं मोक्षस्य धर्मस्य नेत्रं क्षेत्रं धियां गुमःक्षायेऽपि सर्वजदेवास्तेऽप्यामनन्ति गुरुं गुरुम् । प्राग्जन्मगुरु- पातपामपि तत्कटपीजनि ॥३०॥ कम सदगुरस्तीति प्रीते पृच्छति पार्थिवे । मन्त्रीन्दुरानयहन्तमग्धौतेन पथा गिरम् ॥३१॥ शुद्रप्रयगनः शुद्धगरितः शुद्रदेशकः । स्वामिन्गुमगुरुक योग्यो भाग्येन लभ्यते ॥३२॥ तनोति मन्त्रिणां || गावदिन्यालापमिदापतिः। तावदाविरभूत्तत्र निधमाकम्मिकं महः ३३ कचिचन्मभानाम फचिद्विदुमचिभ्रमम् । कनि- दम्भोदसौन्दर्य फपित्ताशनकोमलम् ॥३४॥ कचित्कीरच्छदच्छार्य कचित्पारापतोमन् । कचित्सीन्द्रविद्योति कचित्के- किकलापमा ॥३६॥ फोर्ण ममान्तः संभ्रान्तम्तदालोक्य तदा नृपः । दृशं प्रतिदिशं तन्वत्रज्ञे विस्मरविम्मयः ॥३६॥ त्रिभिविशेषकम् ।। आपतन्यो महीमस्मत्ममुसौभाग्य भाग्यतः । पुरन्दरकुरणाक्ष्यः कटाक्षान्विक्षिपन्ति किम् ॥३७॥ भाकृष्टः पुण्यपुप्या या दानीन्द्रस्यास्मदीशितुः अभ्पेति नभसा रत्नदीपोरत्नकरान्किरन्।दा इत्यनल्पविकल्पोमि रमभाजि समाजने राज्ञा तमातुमाज्ञापि कोऽप्येका सेवका स्वकः३९त्रिभिर्विशेषकम्। अध्यास्य सौधमूर्धानमसा समय ·वासुपूज्य चरितम्. पथमासगी ।। ३८ ॥ विस्मयः । एलाशु नपमित्यूचे चञ्चद्रोमाञ्चकचकः ॥४०॥ प्रभो पञ्चविधोदश्चन्मणिसंकोचयरोचिषः। नृत्यन्त इव केतूना. मञ्चलैर्वायुचञ्चले ॥४१॥ सुस्वादनादाःप्रासादाः प्रसर्पन्तः पुरोपरि । निपतन्तो निरूप्यन्ते नभसः केलिकानने ॥१२॥ युग्मम् ।। अथ कौतृहलोनालश्चचालाउपरिच्छदः । हयैः कतिपयैः केलियनाय क्षितिनायकः ॥४३॥ स यावलगतीहारः पाकारद्वारमागमत् । गत्यातुरः पुरस्तावदारामपतिरापतत् ॥४४॥ वनस्वरूपं भूपेन पृष्टः संहृष्ठमानसास जगी जगदा- नन्दरसनिस्पन्दिनीं गिरम् ॥४५॥ स्त्रासिन्क्रश्चन चन्डांशुनिवहस्य रहस्यवत् धाम्नांधाम त्वदाराममाजगाम महामुनिः |४|| आगत्य कापि शम्पाभसंपञ्चम्पक्रक्राननात् ।-अमु ननाम कामस्याङ्गिनी शक्तिरिवाना ॥४७॥ कुसुमद्रुममौ- लिभ्यः समुत्तीर्य तदा मुदा । स्त्रीणां गणः प्रणम्यर्षि पर्यस्तं पर्यचारयत् ॥४८॥ ततोधात्रीतले तत्र पवित्रे चित्रकारणम् । सहस्रपत्रमामूत्रि तपनीयमयं तया ॥४९॥ धन्यस्तन्मध्यमध्यास्य घनाधनधनध्वनिः । कर्णैकपेय पीयूषमच्चैः किंचिदुवाच सः ॥५०॥ लोलाः कोलादयो बन्या धन्यंमन्या इवाभितः। तमाग्नवसुधां पातुमुपान्तवसुधां श्रिताः ॥५१n आसीनास्ताराशीनामुपर्यालोलमौलपः । दिग्भ्योऽभ्येत्य मुदं भेजुः पिबन्तस्तस्य गाः खगाः ॥५२॥ विमाने- योमतस्तूर्णमुत्तीर्णा वर्णिनीकृताः । उपदानन्दवियोतमाननिर्मानमानसाः ॥५३॥ जगदगुरो जय जय वज्रनाभ मुनीश्वर । इति स्तुत्वा च नत्वा च तस्थुस्तस्य पुरः सुराः । ५४ युग्मम् । इत्यक्षिसाक्षिणीमाख्यामाख्यातुं भवतः प्रभो। मुक्ता मनोऽपि.सत्रैव त्वरयाइमिहागमम् ॥५५॥ अथ धात्रीभुजा मन्त्री वीक्ष्यमाणमुखोऽवदत् । शड्डेसी केवलज्ञानी वजनाभो महामुनिः ॥५६॥ महीमहामधिष्ठानदेवीभिः सेव्यमानया.। वनदेवतया देव तयादौ कृतसस्कृति ·पषमःसर्गः ॥ ३९ ॥ चरितम्. ॥७॥ मुदां निदानं मत्यानां तत्यानां रत्नदीपिकाः। मुनिः प्रतनुते धर्मदेशना: क्लेशनाशिनीः ॥२८॥ ता. नितर्यत्र ते मैप धर्मः माक्षात्प्रमीयताम् । यदेव देवतान्दैः सेव्यते स पुमानपि ॥५६॥ राजाथ तेन धर्मख प्रामाण्येन नमस्कृतः । लोलमौलिः सहश्रुिः सरोमाश्वः क्षणं स्थितः ॥६०॥ सत्कृत्याय वनीपालमवनीपालपुरवः। आगादुधा- नमेदिन्यां मुनीन्दोत्कण्ठया रयात् ॥३१॥ विलोक्य पुलकी तत्र चित्रांमुनिविभोः सभाम् । भवार्णवतराभासुरणादु- शतार मः ॥६२॥ ततो विमलयोधेन योधितो वसुधाधिपः। भव्यभूपोचिता...पश्च वितेने- विनयक्रियाः ॥६॥ तयारि । गुरोरहिरजो मूर्धा स्पृशतो तेऽन्तरस्थितः । अमौ स्वलनकारीति किरीटं किल सोऽमुचत् ॥३४॥भूपावतंसः मंमारवाधिवृद्धिकरं ततः । निशाधवमिव छनं गौरच्छायमदूरयत् ॥३५॥ गन्तव्यं भुवनाम्भोजभास्करस्य पुरो गुरोः। इग्गमुत्रत शाली माप: पापतमस्तमीम् ॥३६॥ वर्य भाति ममैश्चर्य गुरुपादनखांशुभिः। सम्प्रलाभ्यां किमित्येष पके पामरवारणम् ॥३७॥ समुशीर्येव संसारादवीत्कटकण्टकाम् ।' सोऽमुश्चन्मुनिवाग्यापीरसं पातुमापनही ॥६॥ पुनः मगियराजेन राजा विज्ञापितस्ततः । चकार पनाभिगमानुषितान्गुरुदर्शने ॥१९॥ तद्यथा । चन्दनाम्बुजताम्बूल- परिहारपदात्तदा। रागत्यागस्य पुण्याहमङ्गलं विघे सुधीः ॥७०॥ विशेषाभूषण विभ्रद्भपोऽभान्मुद्रिकादिकम् । पूर्ण- गर्यागतश्रदः पुण्यनुरिव पुष्पितः ॥७१॥ नवरत्नप्रभामञ्जमजलि मस्तके दधत् । गुर्वालोके बभौ भूपोऽशेखरोऽपि सशेवरः ॥७२।। प्रदर्या वामता नात्र प्रकाश्या दक्षिणस्थितिः । स दक्षः कृतवैक्षश्वख्यावंसमिषादिव ॥७३॥ यरोगिरा सुभाधारा यान्तु मा कर्णतो पहिः । इत्यसोद्धदं स्थैये सुस्थिते सुस्थितं व्यधात् ७४ अथ हर्षप्रकर्षश्रीपनं ·-- वामुपूज्य चरितम् प्रथमःसर्गः ॥४०॥ ॥४०॥ पोसरः सुधीः । प्रविवेश नरेशस्तां मुनिहंसस्य संसदम् ।।७५॥ संक्षिपन्निव संसारं भ्रमणत्रपमात्रया। विततार मुने- स्तस्य तिम्रो दक्षा प्रदक्षिणाः ॥७३॥ हृष्यन्मना ननामायक्ष्मानाथः कर्ममाकथम् । एनं मुनिन्द्रमुनिद्रभावनापावनात्मकः INNOII मुनिफमनग्नज्योतिः सन्ध्याभं मूर्ध्नि भूपतेः। नमतः सूचयामास सध्ध्यानाचिबिधूदयम् ॥७८॥ मुनीन्द्रा- वेक्षणक्षणकारिणि स्युरिमानि किम् । इत्यश्रूणि निनिन्दैप हर्पोत्कर्पोद्भवान्यपि । ७६॥ इत्थं स पार्थिवगुर्गुरुभक्तिमुच्चै रोमात्रफन्चुकघरो मधुरां विधाय । हष्टाशयः समुचितासनसंनिविष्टः श्रद्धा प्रियामभिनवां स्वहृदा धानः ॥८॥ आहादनं सकललोकविलोचनानां श्रीवज्रनाभवदनेन्दुमुदीक्षमाणः । वाक्चन्द्रिका रसयितुं सुरसद्धसेन्यां पद्मोनरः परिचकार चकोरचर्याम् ॥ ८१ ॥ आहादनाङ्के महाकाव्ये सद्गुमलब्धिवर्णनो नाम प्रथमः सर्गः ॥ इति दण्डाधिपतिश्रीमदाहादनसमभ्यर्थितश्रीविजयसिंहसरिशिष्यश्रीवर्धमानमरिविरचिते श्रीवासुपूज्यचरित १ यिनकारीणि.

·अथ द्वितीयः सर्गः॥
द्वितीयसर्गः
॥४१॥
वासुपूज्य
चरितम्.
॥४१॥
अध ज्ञाननिधिर्जाननराजानां भाविनं जिनम् । वचः प्रपञ्चयांचक्रे मोहद्रोहकरं गुरुः॥१॥ भ्रान्तवतुरशीलगिलक्षयो-
निवनेऽनिभिः निर्भाग्यैर्दुर्लभः कल्पकल्पो मानवो भवः२ जन्यते निष्फलः स्वर्गापवर्गफलदोऽप्यसौ। अज्ञानैश्चप्रमत्तैश्च
कैश्चित्प्राप्तोऽपि पुण्यतः ३ तदिष्टफलदं मर्त्यपदं जानीत सजनाः। विरच्यता विपश्चिद्भिरप्रमादश्च तत्फले ४ सिक्तो गुरू-
क्तिपीयूपैः प्रथयन्पुण्यपुष्पितम्।दानशीलतपोभावमिपं शाखाचतुष्टयम् ५श्रितच्छायो भवारण्यभ्रमिखिन्नैः सुरासुरैः ।
तस्मै फलाय कस्मैचिन्मानवानां भवो भवेत् ३ युग्मम्। जना दानं तुजानन्तु.प्रधानं सर्वकर्मणाम् । अपि शीलतपोभावैः शु-
द्वैर्यदुरि धार्यते ७ शक्रचक्रधरादीनामदीनामपि संपदम्। भोगभाग्यनिदानस्य दानस्यैव वशां विदुः८भवार्णवस्य वीचीपु
श्रीपु लोलासु लालसाः। मनन्ति पात्रदानं ये यानपान न तन्वते ॥९॥भवाब्धियानपानेषु यत्पात्रेपु निधीयते। असंख्यी-
भूय भूयस्तद्दातुर्भोगाय जायते ॥१०॥ पात्रदान हृदानन्दहेतुरत्र परत्र च । कृतिनो रतिसारस्य कुमारस्पेव कल्पते ॥११॥
तथाहि विद्यते माहिष्मतीति विदिता पुरी । यत्पौरैः पूर्यते लक्ष्म्या लोलत्वं दानलीलया ॥११॥ सुभूम
इति भूपोऽभूत्तत्र निश्छत्रितविपत् । यस्य दानाश्रियः केलिकाननं कल्पपादपाः ।१३॥ पुत्रः क्षितिपतेस्तस्य यमूच
भुवनाद्भुतः। रतिसाराभिधाशुद्धकलाकमलिनीरविः॥१४॥ पतिव्रतेव रूपश्रीर्यस्य विश्वमनोहरा । नापे सुरैरपि ध्यान-
तूर्णपूर्णमनोरथैः १५ अषणैर्गुणैर्यस्य मुदितो मेदितो मेदिनीपतिः । अदात्प्रसादतः स्वेच्छाविभव्ययनबल्गितम् ॥१६॥

·बामपूज्य चरितम् ॥४२॥ अधमासः ॥४२॥ स कदापि कलावनिर्धतो रविरिवांशुभिः । विचिक्रीड पुरकोडे पौरपङ्कजप्रियः १७ असावपश्यदुत्पश्यैर्वीक्ष्यमाण विचक्षणैः। नर कंचित्पताकाग्रजाग्रग्रन्धि चतुष्पथे ११८॥ अथोचितचमत्कारे कुमारे परिपृच्छति । तस्य स्वरूपं चिद्रूपः. कत्रिदेवं न्यवेदयत् ॥१६॥ कुमार कोऽपि साकारस्तुगमानः पुमानयम् । कुतोऽपि,केतुमा प्रातरापपात पुरान्तरम् ।।२०।। वीक्ष्य ग्रनधि ध्वजारोऽस्य नागरैर्गुणसागरैः । इह वस्तु , फिमस्तीति स्पष्ट पृष्ठोऽयमभ्यधात् २१ इह श्लोनत्रिलोकस्य हितोऽस्ति महितो घुधैः । विक्रीणे कार्यतो निष्कलक्षणामूल्यमप्यमुम् ।।२२।। इत्यस्य वचसाश्चर्यवशंवदद्ददस्तदा। अमिलनमलप्रज्ञाः प्रज्ञाः पुरपुर सराः ॥२३॥ ते भृशं तादृशश्लोकसमालोकसमुत्सुकाः । अमुं जगुः क गुप्तस्य मूल्य- श्रीरस्तु वस्तुनः ॥२४॥ अधायमभ्यधाल्लभ्या न सभ्याः कचिदीदृशाः । छदैव प्रस्तुतं वस्तुलब्धौ येषां धनं धनम् ॥२५॥ आस्वादमात्रवित्रस्तरोगां रोगवतेऽधिने । स्वादं परीक्षितुं दशे विक्रेता का सुधा मुधा २६ मूल्यं संसारसारस्य यदाः लोकस्य भोः कस्य विक्रयः क्रियतां मया ॥२८॥ इत्यनेन कृता कामं यद्रिदा कोविदावलिः। अस्ति श्लोकावलोकार्थमु- पायध्यापिनी चिरात् २६ इत्याकर्ण कुमारोऽन्तःसमारोपितविम्मया।सुहृदा हृदयालूनामास्यं पश्यन्नदोऽवदत् ३० अपि विधात्रयोहयान्कुर्वती ग्वर्चितोतरान। अतुल्यमूल्या यस्योक्तिभरिया रति ३१ स विक्रीणातिय श्लोकं लोकम्पुणगुणं भणन् । तं कोणन्हेमलक्षेण दक्षो विक्षोभमेति कः३२ युग्मम् ॥ वदन्निति सुहान्दैनन्दितो नृपनन्दनः प्रीतः किंचित्परि- ऋम्प लोकविक्रपिणं जगौ ॥३३॥ो गृहाण स्पृहया हेम सूक्तरनं वितीर्यताम् । पुनरस्य नरश्रेष्ठ कथ्यता तथ्यमाकरः ३४ अप प्रीतिसुधासिन्धुचभयोचीयितस्मितः। कुमारमुत्रमार्तण्डकाकः श्लोकधनोभ्यधात् ३५ शृणु सुक्ताकरं श्रीमनस्ति ·॥४३॥ वामपूज्य चरितम्. ॥४३॥ श्रीमन्दिरं पुरी । श्रावस्तीति समाहृतपुरुहतपुरस्तुतिः ॥२६।। स्वर्द्धमानमजानानः स्वस्य स्थाना इव विपः । तस्थाप प्रमिद्वोऽहं सुबन्धु मतो मतः ॥३७॥ यहेपितवेषेण बिभ्राणा भूषणकणान् । ननत नर्तकीव श्रीरश्रमं मम वेश्मनि ॥३८॥ सद्भाग्यव्यवसायाभ्यां पक्षिीभिर्विभृतिभिः। पारावारस्य पारेऽमि चरन्तीभिरवधि मे ॥३९॥ नरं कंचन रङ्गं च, नृपति च न वेमि तम् । अदादधमर्णत्व यो मे नो मेदिनीतले ॥४०॥ चिरमिलभव भूपभव भूरिविभूतिभाक् । अहं दुस्तृिदौहित्रपुत्रपौवालिमालितः ४१ एकदा क्षणदापुच्छे स्वमेऽपश्यं वरस्त्रियम् । विभूषणगुणैर्भान्ती निर्यान्ती निजम- न्दिरात् ॥४२॥ याययायामि निद्रान्ते स्वान्ते दुःखप्रशान्तिकम् । तावन्मृतमिवाभाग्यं धूमोऽभूविभवाकसि ॥४३॥ तत्कालमेव मे भाग्यभङ्गभनिगरीयसाम् । तत्रोदभूदभाग्यानां प्रताप इव पावकः ॥४४॥ वित्तालिनिःस्पृहश्चित्तादुत्तीर्णस्व- जनवजः । निःसृतोऽहं तदागारात्संसारादिव निर्भमः ॥४५॥ तदा तु यद्यदाकृष्टं दह्यमानं धनं जनैः। छलिनस्तत्तदादाय पलायांचक्रिरे रयात् ॥४६॥ मदीयाभाग्यमगल्यदीपे तस्मिन्प्रदीपने। प्रपतद्भिः पतङ्गानां भगिरङ्गीकृता हयैः ॥४७॥ पदार्थदाहदुःग्योर्मिव्यथया मूर्छिते तदा । ओको विमुच्य लोकोऽभूत्प्रतिकारपरो मयि ॥४८॥ यावञ्चिच्छेद मे मूर्छा जनस्तावविभावसुः। निन्ये निःशेषमप्येष वेश्म भस्मावशेषताम् ४६ समतो निःसृताशेषस्वजनं मुक्तमूर्छनम् । दग्धसर्व- खमप्पाहुमौ जनाः पुण्यभाजनम् ॥५०॥ तप्तं स्वर्णादिपिण्डस्थं देयमूल्यपदे तदा । एत्य क्रयाणवाणिज्यकारिभिजगृहे गृहात् ॥५१॥ लभ्याक्षरेषु दग्धेषु विदग्धैरधमर्णकः । दत्तं नोनरमप्युञ्चैर्याच्यमाने धनोचये ॥५२॥ निध्यायामि निधा- नानि यावत्तावदहिवजः । ग्यलोक्यत स्वकाभाग्यलताकन्दलवृन्दवत् ॥५३॥ दिगन्तगतवाणिज्यवित्तमाप्तिप्रतीक्षणम् ।

·घागुपूज्य परितम्. द्वितीयसर्गः ॥४४॥ ॥४४॥ धनिभ्यो धनमादाय सकुटुम्बमजीवयम् ॥५४॥ किं तु मदिवसप्रान्ते मदभाग्यतमोमये । सर्वे मम पणिकपुत्रा मार्गेऽगृह्यन्त तस्करैः ॥५५॥ मट्टाग्यविप्रयोगाग्निकीलालिब्याकुला इच । पोतभोजस्तु पायोधौ ममज्जुर्मम सम्पदः ॥५६॥ एतद्वार्ता: श्रुतेरार्तामन्तीति वन्नहम् । अवापं न रति कापि बिभ्यदिश्यगणादृणी ॥५६॥ किं देगमुत्तमर्णानामुत्तरं याचतामिति । भृशं देशान्तरायाहमुत्साहममृज निशि ॥२८॥ दृशामिनया वीक्ष्य पूर्णेन्दुवदनां चिरम् । निद्राणां प्रेयसी पृष्ट्वा दैन्य- गद्दया गिरा ५९॥ दृश्यानि पुनरीशि केति साश्रु दृशं मुहुः । क्षिपन्मुखेषु सुप्तानां शिशूनां मुग्धकान्तिपु॥६०।। दुग्योपशम्यलो याहुसहायः पवादनः । निशीथै निःमतों मन्द मन्दं मन्दिरतस्ततः ॥६१॥ त्रिभिर्विशेषकम् अधाशु गतिचातुर्यात्पुर्या यहिरहं गतः। कुमार सुकुमारत्वान्मेदुर खेदमासदम् ॥३२॥ अन्वेषड्यो धनिभ्योऽय भीतः प्रीति मृतो वहन् । झम्पां दातुं पुरीलीलाशैलमौलिं गतः शनैः ॥३३॥ दुःग्वानि सह देहेन तृणै चूर्णयितुं मयि । झम्पार्थ प्रस्थमाम्ढे कुतोऽप्युकिरभूदिति ॥३४॥ मा मानवं भवं हन्त चिन्तामणिमिवार्भकः । परिक्षेपीर्मुधा मूढ प्रौढभाग्य- भराजितम् ॥६५॥ इलाकार्य क्षिपन्दिक्षु चक्षुरप्रेक्ष्य कंचन । पुनर्जातोऽस्मि पातोत्कस्तदा वागिलभूत्पुनः . ॥६६॥ खेदभेदधिया प्राणप्रहाणं मुग्ध मा विधाः । स्फीतशीतभिदे कल्पशालं ज्वालयतीह का ॥१७॥ इति श्रुत्वार्पयन्दिक्षु पजपानि पदान्यहम् । कंचिदप्रेक्ष्य सम्पार्थी जातशाभूच वागियम् ॥६८) दुःखद्वेषेण किं मूर्ख निज संजसि जीवितम् । रेणुवरेण पीयूपी किरति कः क्षिती।६९। तामुक्तिमवगण्यैव तुगतः शैलशृङ्गतः । झम्पामहमदा नाम रुपचन्मा मेति माषितम् ।५० पातसंवेगसंजातमहावातधुतस्ततः । मू महं महीदेशसहशेगमनोऽगमम् ७१॥ अथान्मीलितंहवतस्य .

·द्वितीयमर्गः ॥४५॥ वासुपूज्य चरितम् ॥४५॥ शैलस्यैवोपरि स्थितम् । अपश्यमहमात्मानं मुनिमेकं च कंचन ॥७२॥ किं नमः किं मतिभ्रान्तिरंसाविति वितर्किणम् । विस्मयस्थमधोवाच स मामसमवाग्मुनिः७३ मया मुहुनिपिरोऽपि मर्तु धावसि किं मुधा । दुःखानां कौषधं मृत्युरात्मनः सहचारिणाम् ।।७४॥ इत्युक्त्वा मयि मीमांसासंमुखे स मुनीश्वरः । विगलन्म मनाशोकं श्लोकं जल्पन्खमुद्ययौ ॥७॥ ततः क्षणं तनूकान्तिपुनरुक्तारणोदये | गते तस्मिन्नदृश्यत्वमहमित्यमचिन्तयम् ॥७६।। नून कोऽप्येष संसारतारणश्चारणो मुनिः । रानावनाचले कायोत्सर्ग मत्सुकृतैर्दधौ ॥७॥ अनेनैव दयाद्रेण पतन्नद्रेरहं वृतः । कृतश्च श्लोकदानेन सदानेन सुनिर्वृतः ॥७८॥ इति ध्यात्वा धरां नत्वा मुनेस्तस्य क्रमाद्विताम् । तच्छ्लोकध्यानपीयूषपानच्छिन्नविदाभरः ॥७९॥ सुप्तप्वेव मनुष्येपु स्वेपु शेपे निशाक्षणे । भन्देतरतरैराशु पदैः सदनमासदम् ॥४०॥ युग्मम् ।। मुनीन्द्रालोकनश्लोक- लाभी मनसि भावयन् । अजीगणं गुणायाहं विपदं सम्पदः पदे ८१ मां क्षीणाशेपलक्ष्मीकं मत्वा दाक्षिण्यदीक्षितैः। कदाचिदपि नायाचि लभ्यमिभ्यजनैर्धनम् ॥८२॥ किंचित्कैचित्रपावद्भिरधमणैर्मम स्वयम् । दत्तं वित्तं कुटुम्यस्य पभूव कशिपुंश्रिये ॥८३।। इत्यहं यविष्यः सन्धियामपि विपद्दताम् । चक्रे श्लोकस्य तस्यार्थसामर्थ्येन प्रमोदिनीम् ॥४॥ साम्प्रतं मत्प्रियायास्तु सोदरः परिणेष्यते।सागदद्गद्गदोक्त्या मा तदुत्सवगमोत्सुका ८५ न भूषणानि भरीणि चीवराणि वराणि न ! नाध्ययोग्यानि युग्यानि दानीयानि धनानि च ॥८६॥ स्फारशृङ्गारसारासु दानीयाद्भुतभूतिषु । रंस्ये प्रधानयाना सोदरासु कीमीदशी ८७ आत्मानमपि विक्रीयाधिकं किंचित्ततोऽपि वा। मानं मे पाहिमानो हि स्वात्मनो- १ अन्नवलधिये, ·द्वितीयसर्गः परितम्. ॥४६॥ ॥४३॥ ऽप्यधिकः सताम् ॥८॥ न मानः पूर्यते चेतन्मरणं शरणं मम । मन्यन्ते मानिनो मानमात्मनोऽपि हि दुस्त्वजम्॥८॥ इत्याग्रहमहं तस्या हन्त श्याममुखस्तदा । चिरं विचार्य चित्तम किकार्यत्वजडोऽभवम् ।२०। वस्तु पश्यामि नो गेहे यिना देहेन किंचन । मृत्यं कर्मकृतामेव प्राप्यं तदिनये पुनः ॥२१॥ तत्कि कुर्वे क्व गच्छामीत्युद्यदुःखहृदा तदा । स श्लोक: सस्मरे दुग्नम्मरणीयतया मया ॥१२॥ ततः कदाग्रहग्रस्तमहिलामोहिताशयः । कृत्यतत्त्वं म्वसत्त्वं च तृणयन्धनतृष्णया ।।९३॥ तं मातृवदधिक्रेयमपि श्लोकमिहाप्यहम् । इल!रोऽश्रुधारालदगेप न्यग्मुखोऽभवत् ॥१४॥ युग्मम् ।। ततस्तं ग्रन्धिमुग्रन्थ्य तदगुल्यनसंज्ञया । कुमारः स्वयमादाय स्वकरे'लोकपत्रिकाम् ॥९॥क्षणमात्रं ततो गात्रं स्तम्भपात्रं मजनमो । किचित्तदैव तत्स्वादमास्वाद्योचैरदोऽवदत् ।।९।।युग्मम्॥ द्रागिन्द्रियमयीं धीराः श्रवणे सृजत स्रजम् । अस्यैप श्लोकराजस्य प्रवेशो भवतीह यत् ।१७। कार्यः सम्पदि नानन्दः पूर्वपुण्यभिदे हिसा । नैवापदि विपादच सा.हि प्राक्पा- पपिष्टये ॥२८॥ इति श्लोकामृतं पीत्वा प्रीत्या नृत्यभृतामिव । श्रुतीनामाश्रयैरापि कम्पः केषां न मौलिभिः ॥९॥ मीतिगौरवगौरेषु तदा पारेषु दु:विनम्। भूपभूरभ्यधावाग्भिः सुबन्धुमधुवन्धुभिः १०० नूनं त्वमसि मे पूर्वजन्मयन्धुर्य- तस्त्वया । सूक्तपीयूपपानस्य भागेनाम्मि न वत्रितः। १॥ धनं हरिकरिस्वर्णरत्लाद्यमिह माद्यति । विद्यते यत्र कुत्रापि स्थहा तव गृहाण तत् ॥२॥ इत्युदित्वा ससंमानममुं प्रेषीन्नपाइजः । दवा दुकूलकल्याणरत्नवारणधोरणीः ॥३॥ तन्वन्दानानि दीनेषु गुणलीनेषु विस्मितः । ततो भूशाभूक्षके श्लोकमावेशिकोत्सबम् ॥ निर्गम्य, दिनमुभिद्रकवीन्द्र- कुलकेलिभिः । असौ नक्तं नृदेवम्य सेवार्थ समदी ययो. ॥५॥क्षणेऽत्र क्षोणिनेतारमेला व्यपनियोगिना. अवाच्यत ·द्वितीयमर्गः ॥४७॥ बासुपूज्य चरितम्. ॥४७॥ चमत्कुर्वचित्तो वित्तोचयत्ययः ॥२॥ अथ क्रोधादिलाधारः कुमारमिदमूचिवान् विभवं विभुताप्राणान्मधा मुग्ध किमुन्झसि ॥७॥ आकरः परमः काव्यमणीनामनणीयसाम् । न स्यात्कशिपुमात्रस्य दानता कानतः कविः ॥ll तत्किमेप तदुन्मेपमात्रगात्रव्यवस्थितिः । श्लोकः कनकलक्षस्य क्षयादगीकृतस्त्वया ॥९॥ वीजं लोकदयानन्दकारिणोः कामधर्मयोः। तृणवत्यजति व्यक्तयोधनः को धनव्रजम् ॥१०॥ कलाविक्रमवुद्धीनामसाध्यमपि साधयेत् । यत्तद्वित्तम- वज्ञानरूपे कृपेऽपि कः क्षिपेत् ॥११॥ द्रविणैः कृपणोऽप्येति सेव्यतां महतामपि । सेव्यः स्वर्णाद्रिरुन्निद्रैः किं सदैव न दैवतैः ॥१२॥ गुणी रक्तोऽपि मुच्येत क्षीणश्रीराश्रितैरपि। खजन्ति निशि, निःश्रीकानलिनो नलिनोत्करान् ॥१३॥ ध्यात्वेर्जयितुं वित्तं न स्वं का संशये क्षिपेत् । अवालस्त्वमिवोत्तालः क इव गयति त्रियम् ।१४॥अथ पुस्कोकिलालाप- कल्पामयमकल्पयत् । कुमारः पुण्यकान्तारसहकारतरुर्गिरम् ॥१५॥ शतशः सत्सु विद्वत्सु सत्काव्याभिगमः कृतः । वजा- करेऽपि सबन निप्पुण्यैः कापि नाप्यते ।१६। श्रद्धा धर्मस्य कामस्य प्रीतिरुत्पत्तिकारणम् । लोला तत्कर्मणि श्रीस्तु दासी कस्तत्र रज्यति ।१७१ लीलपैव कलाशौर्यबुद्धयः साधयन्ति यम् । तमर्थ तदसाध्येऽपि साधक का सुधीदिशेत् ।१८ अ- ज्ञानपश्चिौर एवोपदिश्यते।अशक्यं कष्टुमात्मानमत्र कस्तृष्णया क्षिपेत् १९ निर्ग्रन्थोऽपि विरक्तोऽपि निर्गुणोऽपि यतिः सताम् । सेव्यः स्यायेन तज्ज्ञानं यतन्तेजयितुं बुधाः ।२०। इत्यनादरणीयैः स्वैर संख्यैरपि गृह्यते ।सतामादरणीय भग्नानलेशोऽपि लभ्यते ॥२॥ पवमुत्तामुदाम ददाने नन्दने नृपः। कामं कामपि नोवाक वाचं,रोषातिरूक्षदृक् ॥२२॥ अधोत्तस्थौ कुमारोऽयं भूवल्लभसभान्तरात देशान्तरगतिध्यानतत्परस्तत्पराभवात् २३ गुप्तः सुप्तंजन मुक्त्वा पुरानिशि ·बामुपूज्य परिवम् ॥४८॥ द्वितीयसः ॥४८॥ विनिःसृतः कुमारो वारिजव्यूहमिव योग्नो विभाविभुः ॥१२४॥ खुरलीखेलनाभ्यासादजातक्रमणश्रमः। अलं चलम- लडिष्ट महीमेष महीयसीम् ॥१२५।। श्वापदाः स्वापकालेऽपि महारण्ये महस्विनः । ज्वलदग्निधिया नासन्नासन्नास्तस्य कुत्रचित् ॥२६॥ ईदृग्नरा न रामत्वं वहन्ते कोऽप्पयं सुरस। हेलया खेलतीत्येनं तस्करा न पराभवन् ॥२७॥ इति सस्ववता धुर्यस्तुर्येऽहनि नपाजः । धराहारो निराहारः श्रावस्ती नगरीमगात् ॥२॥ मध्यन्दिने दिनेशस्य कान्तिभिः क्लान्तिमागतः । श्रान्तस्तत्र विशश्राम कामस्यायतने ततः ॥२९॥ कोऽप्युज्ज्वलज्वलदामा सामान्यो न पूमानयम् इति ध्यानवशादेव देवपूजिकया रयात् ॥३०॥आनीय शुचिपानीयकरकं नरकुलरः। सफलीक्रीयतां वीर नीरमीत्यभ्य- धापि सः ॥३१॥ युग्मम् ॥ ता माधुरीधुरीणाः स धनरीण: पपावपः । प्रीतो भवभ्रनिश्रान्त इव तीर्थेशदेशना: ॥३२॥ तदा संहर्पवाबालपिकीजालकुहपमम्। रवं श्रुत्वा किमत्रेति तत्रेमां पृच्छति स्म सः ॥३३|| साजगौराजगौराणां यशसां विनिवेशनम् । नृपः कृप इतीहास्ति रिपुहास्तिककेसरी ॥३४॥ तस्य कान्त्यधिकन्यासा कन्या सारङ्गशावक सौभाग्यमरीत्यस्ति सौभायतममञ्जरी ॥३५॥ मुधा सुधाभुजां चक्षुरनिमेषत्वभूरभूत् । सा : रंग्यरूपपी- यूपकृषिका न न्यरूपि यः ॥३६॥ सर्वस्वं रूपपुण्यस्य कन्यारत्नमिदं महत् । बाल्येन यामिकेनेवं यौवनाया- पितं यतः ॥३७॥ धीरारुपमन्त्रिधन्यारुपष्टिकल्ये शुभे दमे (तस्याः सख्यो कलाहये विघेते तुल्ययौवने ॥३८) ध्यापनराजमुतारूपे न्यायं घोणाक्षरं विधिः शिल्पिसिद्विपरीक्षार्थमिव ते न्यवितादभुते।३।प्रियंवदासुताराख्ये सख्यो र रमणीयकम् शोमाम २ दृषिव्या हारसदृशः ३ पनगारेण सिन्नः.

·वासुपूर्य चरितम्. ॥४९॥ ते सर्वकर्मसु । तां कदाचित्र मुनेते रतिकान्ती इव श्रियम् ॥१४०॥ त्रैलोक्यरमणीरूपसम्पदामिव देवताः । तिस्रोऽपि द्वितीयमर्गः कौशलं प्रापुः सकलासु कलासु ताः ॥४१॥ श्रीतनूजस्य पूजार्धमायान्त्यन्वहमत्र ताः । तत्परीवारनारीणां रवः सम्यग्निशाम्यते ॥४२॥ इत्यस्यां विकम्दाचि साचिचत्रदिलोचनाः । व्यलोक्यन्त कुमारेग योपितस्तोपितस्मराः ॥४३॥ ॥४९॥ तिम्रो नरविमानस्थास्तासु प्रेक्ष्यन्त कन्यकाः । तेनानगक्षितीशस्य प्रत्यक्षा इव शक्तयः॥४४॥ युनां मनोवनोत्सा ज्व- लयन्कनकोज्ज्वलः । चकाम कामहाचाग्निरिवैप ग्रीजनः शनैः ॥४५॥ दीपयसिन्दोहहृदि मोहमयीं निशाम् । भास- माना निशानाधसमानांशुभिराननैः ॥४६॥ विवेककुसुमे लीनं सतां भृदायितं मनः । कर्पद्भिनयनाम्भोजैर्भूपयन्तीर्भवा- र्णवम् ।।४७ मन्दयद्भिर्मुनीन्द्राणामनि जात्युज्ज्वलं यशः । शरीरधामभिः कामदीपिकाभिरिवादद्भुताः ॥४८॥ तिस्रो- ऽपि शनकैः कन्याः समीपं समुपेयुपीः । ददर्श च कुमारस्ता मारस्य च वशं गतः ॥४९॥ चतुर्भिः कलापकम् ।। ते च चञ्चत्प्रभाचक्रं नरशक्रं निरीक्ष्य ताः। मिथोऽपि वचनं चामस्मितमृचितमृचिरे ॥२०॥ अस्मद्भक्तिगुणक्रीतः प्रीतः श्रीतनयः किम् । प्रासादानिर्गतोमार्गलस्मन्मार्गमयं स्वयम् ॥५१॥ कर्तु कश्चिदसौ कामसेवां देवानिमः किमु । अभ्या- यावल्लभालाभलोभलोलुभधीरिह ॥५२।। अस्मभ्य वा वरं दातुकामः कामः कमप्यमुम् । स्वतोऽप्यधिकथामानमानयन्मा- नवं नवम् ॥५३॥ इत्युक्तियुक्तिभाजस्तास्तस्मिल्लीनदृशो भृशम् । उत्तमः कन्यका धन्यंमन्या नरविमानतः ॥२४॥ चतुभिः कलापकम् ॥ मुहुः पिहितमप्यङ्ग पिवत्योऽशुकेन ताः। स्खलन्मृदुपदन्यासाः प्रासादकोडमासदन् ॥५५॥ OL दिदृक्षवो मुग्वं तस्य हिया वीक्षितुमक्षमाः । नेत्रकोणावलोकस्य व्यधुः प्रारम्भमङ्गलम् ॥५६॥ भवद्भधां भासुरं रूपमी- ·है परिवम् ॥५०॥ द्वितीयसः ॥२०॥ दृशं शुश्रुवे क्यचित् । इति प्रष्टुमिवाभ्यणे कर्णयोस्तदृशोऽगमन् ॥२७॥ भावभिन्ना कुमारः स्वे तत्प्रवेशोत्सवे हदि। ददौ दशं भृशं नीलोत्पलम्रक्तोरणापमाम् ॥८॥ विलय हक्पधं तस्य कथंचिदपि ता ययुः । तदधीनहृदो मीनकेत- नायतनान्तरम् ॥१९॥ विरहस्य भियान्योन्यं रहस्य(s)य रहस्यवत्। सा मन्दमिदमाचल्यौ सख्यौ प्रति नपाङ्गजा ॥३०॥ कदापि प्रगुणमेमगुणयन्धनिन्यधनम् । न नो मनोऽपि सम्मिन्न डिम्भतारम्भतोऽप्यभूत् ॥३१॥ पतिभ्यः पितृभिर्दत्ता भिन्नेभ्योभिन्नजातिभिः कथमाश्लथयिष्यामो वयस्यत्र वयस्यताम् ॥६२॥ अवियोगनियोगस्तयादि वां हृदि वाञ्छितः। एकयक्षुःसुधासेकस्तदयं दयितोऽस्तु नः ॥२३॥ असमक्षं समस्तानां जनानां रजनाविह । वियोगपातमीत्याध क्रियते- ऽस्स करग्रहः ॥३४॥ एवमुक्त्वाऽऽत्तमौनायामेते दत्तः किमुत्तरम् । इत्याकुलहदि मापपुच्या प्राह प्रियवंदा ॥६॥ पत्त्वयोक्तं तदेवासीन देवियदि मे हदि । तत्वत्सख्यनिदानाय प्रेयसे श्रेयसे शपे ॥६६|| इलस्या वचनस्यैव प्रतिशब्द इवाभवत् शब्दस्तदा सुताराया बदनोदरकन्दरे ॥६७॥ इत्थं मिथः कथासारसुधासारपरिप्लुतैः । मनोभिनिर्मलरेताः श्रीतनुजमपूजयन् ।।६८॥ अधागत्य बहिः कामस्तुतिप्रस्तुतिकैतवात् । इमाः कुमारमुदिइय जगुर्मजुगुणां गिरम् ॥६॥ अमात्मनः स्थिर नाथ यथा त्वयि तथा त्वया । मात्राधिके प्रसादेऽत्र स्थिरीभाख्यमहर्निशम् ॥७०॥ इत्युक्तियुक्तिभि- स्तासां कुमारः स्वं व्यनारयत् । क्षपायांमपि तत्रैव प्रासादे स्थापितं कृती ॥७१शा ताभेलरथ चशूषि क्षिपन्त्यः पृष्ठतो मुहः । मरा चामतादीपसत्तावालोकनच्छलात् ॥७२॥ दीसस्मरानलज्वालाप रागरसैस्तताकुमारं चित्रवञ्चित्तफ- सके न्यस्य ता ययुः १७शा अधिकं दधदौज्ज्वल्यं तापायैवाभवत्तदा । तासां मार हारव कुमारथ हदि स्थितः ·द्वितीयमर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥५१॥ ॥५१॥ ॥७४भक्तेऽसौ कामदः कामं कामः इत्युक्तिभागथ । कुमाराय ददौ शेषान्मोदकान्देवपूजिका १७५॥ तदा कृततदा हार कुमारः शुशुभे शुभै । पुप्पेपुशेषनाम्बूलपुष्पावलिविलेपनैः ॥७६॥ अथ तस्य च तासां च दृक्प्रभादण्डमण्डलैः। भानुर्नुन इव प्राप प्रलग्गिरिशिरस्तटीम् ।।७७॥ तेषां हृदि तदोद्दामः कामतापः स कोऽप्यभूत् । यजितेनेव सूरेण गतं दरेण लज्जया ॥७८॥ विभ्रद्भलिहीभावं सं याभ्रपटलच्छलात् । तेपां भृशं निशारम्भे जजम्भे रागसागरः ७६|| तदगज्वलितानगदावपावकजन्मभिः । अपूरि भरिभिधूमैरिव ध्वान्तभरैनमः॥८॥ इति क्रमान्निशीथिन्यां निशीथसम- यस्टशि । पौरेपु परितो निद्रामुद्रितेन्द्रियवृत्तिषु ।।८१॥ भूपिताभग्णाः पाणिग्रहोपकरणान्विताः। तास्तिस्रोऽपि ययु- मनिकेतनस्य निकेतनम् ॥८२॥ युग्मम् ॥ आगमिष्यन्ति ता नो वा भविष्यति न वात्र सः । इत्याकुलहृदोऽन्योन्यं ते ऽमिलन्समदास्पदम् ॥८३|| तेह्रष्टैरथ तत्कालज्वालितज्वलनच्छलात् । दीप्यमानो वहिश्चके हृदयाद्विरहो महान् ॥८४॥ भवाम्भोनिधिडिण्डीरभरविभ्रमभृत्प्रभे। चीवरे पीवरप्रेमप्रकर्षास्तेऽथ पर्यधुः।८५। अमन्दमोदैर्मदनफलान्यथ करेषु तः। कन्दर्पलतिकाकन्दवन्धुराणि वयन्धिरे ॥८६॥ अथ ताः प्रथितोत्साहः करे जग्राह कन्यकाः। विप्रयोगपयोराशौ निम- ज्जन्तीनुपाङ्गजः ॥८७॥ तेषां जिहासुधावल्लिंपुष्पाण्यय मिथः कथाः । जग्मुर्मधुमुचश्वारुवर्णाः कर्णावतंसताम् ॥८॥ ततः प्रभातमिश्रायां तमिस्रायां निज निजम् । ता निकेतं गताः स्वापं कुमुदिन्य इवासदन ॥८९॥ एष्यद्रविभयान्निद्रा नलिनेभ्यः पलायिता । विशश्राम कुमारस्य तदा नेवारविन्दयोः ॥१०॥ द्राग्दृष्टनष्टया स्पष्टं सध्या सुधियो वपुः। सत्वरं गत्वरं मत्वा धर्मतत्त्वान्यधुस्तदा । ९१॥ वीक्ष्यैव कुमुदे लक्ष्मी क्षणाक्षीणां विचक्षणाः । श्रियश्चलत्वं जानन्तो काखा ·मुपूज्य परिनम् द्वितीयसर्ग: ॥५२॥ ॥५२॥ दानं तोपडदो ददुः ॥१२॥ संयोग विप्रयोगान्तं दृदयन् कोकदर्शनात् । सत्तु साधुजनः सम्यग्विदघे धर्मदेशनाम् ।९३॥ सुसमावि ममेति श्रीर्ममेव समये स्वयम् । तस्य मा क्लिश्यतामजमितीवास्यदलिस्वनैः ॥५४॥ पवित्रितधरित्रीका' पाइन्यामैरिवांशुमान् । आकर्पत्तिमिरादिश्वं दुःकृतादिव तीर्थकृत ॥१५॥अथ सुप्तां विवाहीचिहां सौभाग्यमञ्जरीम्। वीक्ष्य क्षितिपतेराव्यत्कञ्चुकी चकितस्तदा ॥९६|| केनापि निशि'कन्ये नौ व्यूढे इति पतिः क्षितेः । एल तंत्र क्षणे मन्त्रिग्रेष्ठिभ्यां व्यज्ञपि स्वयम् ॥१७॥ इहेइग्निविड केन विडम्बनमिदं कृतम् । इति कोपाकुले भूपे कोऽप्येल पुरुषोऽ.' यदत्॥९॥ स्वामिन् कश्धन कन्दर्पायतनेऽनुपमः पुमान् । हृयत्रीविद्यतेसद्यापाविग्रहणवेषभाक् ९१ इलाकर्ण्य तला. रक्षमिलारक्षः धादिशत्।आगसांसागरोमक्षु सयध्ध्वाऽऽनीयतामिति २०० अथ गत्वातलारक्षस्तं दक्षो वीश्य दो - तम् तृर्णमेस भयापूर्णःक्ष्माभुजा व्यजिज्ञपत्॥१॥ अस्ति विस्तीर्णपातणीकृतजगत्रयः । तत्र स्वामिन्पुमान् कोऽपि दादशार्कनिमममः ॥ २ ॥ रूपं निरुपमं तस्य निरूप्य निरूपाधिकम् । स्त्रीत्वाय स्पृह्यत्येव देवानामपि मानसम् ॥३॥ मन्ये ताहन्दगुल्लासस्तादयुक्ताहगाकृतिः । अपीन्द्रमनसा मान्यो न सामान्योऽस्ति कोऽप्यसा ॥ ४॥ तदेक- मपि मोकपसिब्यूरोऽप्यहं नहि अिधर्तुं समर्थोऽग्निकणं तृणगणो यथा ॥५॥ इत्युक्तिविकतामर्षस्तत्कर्षणकृते नृपः । पीवीररसानन्यं सेनान्यं सेनया रयात् ।वा अयोरथेमपत्यश्वसेनाभि भिवतः। तरसा सरसोत्सालचाल करवा- लभृत् ॥ ७॥ राज्ञा सैन्यं त्वयि प्रैषि कवितेऽपि जनेरिति । तदा सस्य 'न रोमापि नरोत्तमस्य कम्पितम् ॥ ८ ॥ १ "बीररन था () " इति या पाठः ।

·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥५॥ ॥५३॥ विभ्रगिरधिकं दर्प,कन्दर्पयतनं ततः। अवे ट्यत,चमुशरैः क्रूरैरात्मेव कर्मभिः ॥५॥ उच्चनीचस्फुरच्छीः शरः शोण- | मुग्वेकपा । कुमरो मुहुरालोकि कृकलासैरियांशुमान् १० पवमालोचय सेनानीBह्यतां गृह्यतामयम् । इति कोपानलज्वा- लां वाग्मालामुदलालग्रत् ॥११॥ इत्युक्त्या तम्य कल्पान्तवातवेगिनि धावति । वीरवारे कुमारेण मेरूणेव न चुक्षुभे ॥१२॥ स्थानत्यागे प्रियारागे भयभागे च तत्र मा । तं श्लोकं संम्मरन्भिन्नं न मनः कचन व्यधात् ॥१३॥ ते तु दैन्यमुचः सैन्यभटाः सर्वेऽपि गर्विताः । कुमाराय क्रुधावन्तो धावन्तो दधुरन्धताम् ॥१४॥ ततः स्वमपि हस्ताग्रमपश्य- न्तोऽन्धदृष्टयः । पुरो यत्रापि तत्रापि स्वलनादपतन्त ते ॥१५॥ भृशं विसंस्थुलां धीरा दधतः परितो गतिम् । अन्धा मियोऽप्ययुध्यन्न मंमुग्वीनैदिपद्विया ॥१६|| किं रे कन्यास्त्वया व्यूढा महेनेत्युद्वतोक्तिभिः । ताडितोऽश्मपुमान्कैश्चि- त्याप्तः स्मरसुरौकसि ॥१७॥ तत्रावलम्वितं प्राप्य पाणिस्पर्शन चामरम् । कुमारकेशबुद्धधान्येऽच्छिदन्दुर्वाक्यदुर्धराः ॥१८॥ केऽपि कोपाकुलाः प्राप्य प्रौढाइमकरिणः करम् । चकृपुर्दन्तदष्टोछाः कुमारेन्द्रभुजनमात् ॥१९॥ इत्यनेक- विधोडामसंग्राममयकौतुकः । चमूवारः कुमारस्य चकार नयनोत्सवम् ॥२०॥ एवं श्रुत्या चमूचित्रमूचिवान्सचिवं नृपः। पुमानसावमामान्यः मन्मान्यानीयतामिति २१ अथ गत्वा त्वरावेशराजिनाराजवाजिना। नास्मिन्वीरे विरोदन्यमित्यूचे मचिवश्वमूम् ।२२। ईदग्मन्त्रिगिग शान्तमनसः पृतनाजनाः। सयो हद्यशः स्वस्मिन्नत्वा युद्धं ललजिरे ।२३। सचिवस्तु विमुच्याश्वं गतः स्मरमम्दगृहम् । अग्रेकुमारमारदविनयां वाचमाचरत् ॥२४॥ धीरचूहामणे वीर गम्भीरगुणनीरधे। त्वन्मुखेन्दौ नृपश्चक्षुश्चकोरयितुमिच्छति।२५। उत्थानमेव भूमीपसमीपगतये ततः । विततार कुमारस्तद्गिगमुत्तरमुत्तरम् " ·वामपूज्य द्वितीयसर्ग: परितम् . ॥५४॥ ॥५४॥ ॥२६॥ रथेन प्रथितेनाथ मन्त्रिनाथनिदेशतः । अगादगारं जगतीभुजङ्गस्य महाभुजः ॥२७॥ क्षमाजानिस्तमायान्तं मभान्तर्भान्तमंशुभिः। उपमानामनध्यायं निध्याय ध्यायति स्म सः।२८। स धन्यास सतांमान्यः पश्येद्यः सकृदप्यमुम्। पन्धुः श्रीवन्धुरो येपामेप तेषां तु किं त्रुवे ॥२९॥ तासां तु सफलं जन्म दूरे तासामनिवृतिः। प्रेम यासामसौ कामः सोहदेन हृदेच्छति ॥३०॥ ईदग्ध्यानसुधापानरसमानसमानमत् । इलातलमिलन्मौलिः कुमारः कामुकं भुवः ॥३१॥ ततः प्रीति परां विघ्रभ्युत्थाय धराधवः। दूरादुल्लासयन्पाणी वाणीमेंतामुवाच तम् ॥३१॥ गुणमालिन्समालिङ्ग ममाङ्गानि समुत्सुकः । इमान्यमृतपानेन हमन्तु रसनेन्द्रियम् ॥३३॥ अथार्पितपरीरम्भदोभ्यो संभाव्य भूविभुः । निवेश्य गुणसंकेत- स्थानमङ्के तमभ्यधात् ॥३४॥ प्रवीर भवता हीरभतिवीरगुणैर्गुणैः । को वंशः सर्ववंशानामवतंसः कृतिन्कृतः ॥ ३५॥ स्वाभिधेयसुधासिक्तैरक्षरैरभिपिश्चमि । भवदुःखाग्नितप्तानि सज्जनानां मनांसि कैः ३६। कैरस्मसुधाभाग्यैराकृटेन स्वयाधुना । अकारि स्ववियोगेन खेदिनी मेदिनी च का ॥३७॥ ईदृक्षवेषसंभाव्यस्तव पाणिग्रहोत्सवः । कस्याःसफलया- माम जीवितं जन्म वर्म च ॥३८॥ दृप्रियेऽपि त्वपि प्रापुर्मबलानि किमन्यताम् । उलूकमण्डलानीव भासुरे वासरेश्वरे ॥ ३९ ॥ इत्युक्ते भभुजाचव्यो कुमारचरितं निजम । क्रुद्धसैन्यान्धताहेतुं न वेग्रीति जगाद सः ॥ ४० ॥ अथ धात्रीशमन्त्रीशप्रेष्ठिश्रेष्ठेरतन्यत । प्रमोदप्रीणितं पुत्रीपाणिग्रहमहामहः ४१ श्लोकासियन्धुताप्रीतिबन्धुरेण सुबन्धुना। तमुक्तिप्रवणादेत्य कुमाराय ददे मदः।४श कुमारस्य प्रसादेन धनं धात्रीश मेऽधुना । इति विज्ञपनात्तेन विशेषात्तोषितो भूपः ॥४॥ कुमारेण ममं प्रीतिवाभृितमिलामृतम् । पत्यापराहकारोऽध वनपालो व्यजिज्ञपत् ॥४४॥ खामीनको- ·द्वितीयसर्गः बामपूज्य भरितम्. १५५॥ इप्यय दक्षौघधारणधारणो मुनिः। उत्तीय व्योमतोऽकापीत्कायोत्सर्ग वनेऽधुना ॥३५॥ इत्यभिश्रुव सत्कृत्य वनीशम- बनीशिता । ययौ ममं कुमारेण मुनेत्कण्ठया वने ॥४६॥ नमस्यतो नरेशादीनभव्यान्संभावयथ । जानत्रयमयः कायोत्सर्गमयमुचन्मुनिः ॥ १७ ॥ देशनां भवाकान्तारतापनिर्वापनोचिताम् । व्यधान्मुक्तिपुरदारसुधासिन्धु यतिस्ततः ।।४८|| सुयन्धोः स्वस्य च प्राच्यं कर्मवैचित्र्यकारणम् । भयं भूपभवोऽपृच्छदेशनान्ते नतो यतिम् ॥४९॥ मुनीन्दुरपि दन्तांशुच्छलप्रचलदश्वलाम् । आन्दोलयत लोलायां दोलायामिव भारतीम् ॥५०॥ श्रीहस्तिपुरमित्यस्ति भुषस्तिलकवत्पुरम् । सेन्यन्ते कृतकीय॑म्युमज्जनैवनैः श्रियः॥५१॥ तत्रासीदहितग्रासी सुमित्र इति भूपतिः। यत्प्रता- पमतानिन्यो निन्ये भानुः प्रसनताम् ॥५२॥ तस्य मनुरभूद्विश्वसेनाख्यो विश्वभूषणम् । यः कलानां गुणानां च शङ्के सङ्केतकेतनम् ।।१३।। अदुष्टयैव दृष्टयाम स्वभावाविर्भवत्कृपः । ददर्श सर्पतः मानपि दपांतिपातिनः ॥५४॥ कदाप्यन्यायवाटीनां मरकरेऽपि न तस्करे । करुणाकरिणीचिन्ध्यो यदि व्यधन मः ॥१५॥ अपराधपराधीने शोधा- सीनेऽपि विदिपि । न कदाचिदसौ चक्रे मत्सरं विश्ववत्सलः ॥५६॥ चत्वारोऽस्य कलासारसूरवीरजयाख्यया। मन्त्रिक्ष- अवणिग्ययनन्दनाः सुहृदोऽभवन् ॥५७|| एभिः समं स मन्त्रीन्द्रपुत्राद्यैर्माद्यद्यमः । चतुर्भिः शुशुभे खेलन्धर्मरात्मेव धीमतः ॥५८|| स प्रेक्षत कृपाशीलो लीलोचानेऽन्यदा व्रजन । चण्डालैचालितं कंचिच्छूलमूलचरं नरम् ॥१९॥ दशामीदृशमागच्छतिकमागः कलयातयम् । इति भूपभुवा पृष्टश्चण्डालपतिरालपत् ६० नभोरत्नसपनाभरनाभरणपेटिका। १ लतया, २ यंशे.

·पाम्पूम्प परितम्। ॥५॥ द्वितीयसर्गः ॥५६॥ त्वन्मातुरमुनाहारि राजासौ समहारि तत् ॥६१॥ मन्मातुर्वित्तहायं हन्तव्यः स्वेच्छया मया । इत्युदित्वाय तेभ्यस्त कुमारचौरमग्रहीत् ॥१२॥ अन्यायाद्गृह्यमाणा श्रीमगिः फणिपतेरिव । मत्र्येषु मोहमत्तेषु दने मृत्युमसंशयम् ॥१३॥ आकृष्टिमन्त्र लक्ष्मीणां पिष्टियन्त्रे महापदाम् । धर्मस्य जीवितप्राये मतियाये वितन्यताम् ६४ इत्युक्त्या शिक्षयित्वायं कुमारेण मलिम्लुनः घरचीवरदानेन तोपितःप्रेपितो ययौ।६५। त्रिभिर्विशेषकम् ।। एकदा राजसेवार्थ व्रजनराजगृहाजिरे। प्रभूनां मण्डलीभूतां भूपजः प्रेक्षत प्रजाम् ॥३६॥ किमोति कुमारेण पृष्टः कोटीरयन्करौ । व्यक्तभक्तिकलादक्षस्तलारक्षो जगाद गाः ॥६॥ निजा निजनिरे येन विषयाइछासद्मना । त्वरावत्पत्रसेनेन श्येनेनेव पतत्रिणः ||६८|| प्रच्छन्न पुनियुक्तेन रसदानेन यः सदा । हन्ति नो दन्तिनो लीलाशैलानिव जयश्रियः ॥६९॥ जगत्यस्ति समस्तेऽपि नास्माकं यत्परः ए.: । सैप विक्रमसेनाख्यस्तामलिप्तीपुरीश्वरः ।।७०॥वीरसेनेन सेनान्या छलधाटिकया धृतः। क्षेपितः क्ष्माभुजा इन्तुमिह मन्तुमहोदधिः ॥७१॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ इति श्रुतिकृतक्रोध उयाकृष्टं प्रनर्तयन् । कृपाणं भृकुटीभीमभालः कालकटाक्षवत् ॥७२॥ मन्तुमन्तममुं हन्ता हन्तायं भूपभूः स्वयम् । इति कौतृहलोत्तालालोके लोके स्थितेभितः ॥७३॥ मृत्युर्ममायमायातीत्युप॒शाकुलचक्षुषः। तामलिप्तीपुरीभर्तुरुपर्यागत्य वेगता७४ कृपाश्रुपूर्णदृक्पीला वपुः सपुलकं वहन् । असौ जगदसंबन्धयन्धुपन्धनमच्छिनत् ।।७२॥ चतुभिः कलापकम् ।। त्वग्या ये मनांसीव मनमामपि रेजिरे । तैरश्वैवि- श्वसेनेन प्रेपितः सः ययौ जवात् १७६॥ तत्परिजाय विच्छायः कुपितो नृपतिर्जगौ । कुमारं प्रति सारङ्गपतियनिष्ठुरस्वरः ॥७॥ येनकेन तेन स्याहहनां देहिनां सुग्नम् । म वध्यः शुद्धपुदीनां कृपातिशयलिप्सया ७८|| कृपा ते कृपपातेन ·द्वितीयसर्गः ॥५७|| किमियं न क्षयं गता। यद्विपं मुञ्चता देशः पातकिन् घातितस्त्वया ॥७९॥ कुर्वन्भूरि स्वदेशघ्ने निर्विवेक कृपां रिपौ। त्वमप्यमि विपक्षो मे न स्थेयं मदभुवि त्वया ॥४०॥ इति व्याहृतिमाकर्ण्य कुमारस्तारसंमदः । स्फारविचमत्काररचनं यामुपूज्य चरितम्. वचनं दधौ ॥८१॥ श्वसँल्लसन्ग्रमन्को न जन्तृन् हन्ति महस्रशः । तदेकस्य वधः कस्य प्राज्यमाणिप्रियाय न ||८२॥ एवं मति मतिप्रष्ठैर्यहनां दृष्टिहेतवे । को हन्तपः क्व कर्तव्यः कृपावद्भिः कृपाकणः ||८|| तन्मन्ये सर्वधा नाथ दुरव- ॥२७॥ स्थागतेऽङ्गिानि । मित्रामित्राविचारेण प्राणित्राणं विघीयते ॥८४ा सहन्त एव ये हन्त शर्बु तेऽपि शिवाध्वगाः । ये तु तत्रोपकुर्वन्ति तेषां गतिमवैति कः ॥७२॥ तडिपं मुश्चतस्तान क्व मेऽभूदविवेकिता । क्व वामि देषिपक्षोऽहं त्वत्पादा- म्धुजपट्पदः ॥८॥ यदादिष्टं च देवेन मन्मही मुन्यतामिनि । नतोऽयमहं पापं पितुराजाभिदं विदुः ।।८७॥ इत्युदीर्य महावीर्यः प्रस्थितो दूरदेशधीः ।प्रावृषीवाम्बुजाईसः पुंचतंमः म ममदः।०८। कृपायाः परमप्राणः परयाणाय शुद्धीः । गोस्माकं हृदयाघारः म कुमारः क गच्छति ॥८९॥ पराभूतान्परैः पानि यो मातेव पितेव नः। जगतां जीविताधारः म कुमारः क गच्छति ॥२०॥ जगन्त्वपि विजानाति यः स्वस्येव कुटुम्यकम् । पवित्रनरितोदारः म कुमारः क गच्छति ॥९.१५ शरीरं जीवितेनेव येनकेन चकास्ति पू: । कृताग्विलपरीहारः म कुमारः क गच्छति ॥९२॥ इत्याफन्दपरैर्म- न्दग्भिम्त्यातचेतनैः। पारैः प्रेक्षितमंचारः कुमारो निर्ययौ पुरात् ॥९३।। पञ्चभिः कुलकम् ।। निर्याते जीवितप्राये वीरे- । ऽस्मिन्गुणवेडमनि । नगर्या नागराश्चकुरपस्नानमिवाश्रुभिः ॥९॥ पौरेऽनुगन्तुकामेऽपि स्थिते क्षितिपतेर्भयात् । सुहदस्ते महासत्याश्चत्वारोऽपि तमन्वगुः॥९५॥ शुशुभे मम भूदेगो यं यं सोऽर्क हवागमत् । यं यं मुमोच स श्रीमान्म ·मुग्य द्वितीयसः ॥५८॥ स निश्रिीकतां गतः ॥९॥ विलय पञ्चभिः कंचिदनदेश दिनैरसौ । कचिद्ग्रामे गतस्तस्थौ सरस्तीरे तरोतले १९७॥ तत्र क्षनवणिकपुत्रौ शूरवीरौ वरत्वगै । ग्रामग किमप्यन्नं समादाय समागतौ ॥१८॥तौ तु मन्त्रिभिपरपुत्री कलामारजयोरयात। कारयांचक्रतुर्विश्वमेन देवार्चनक्रियाम् ॥१९॥ अबसोऽतिथये पश्यन्दिशोमामोपवासिनम् । मनि- मक्षिष्ट धन्यानां फलम्त्याशु मनोरथाः ॥३००॥ ततः स्वछन्दयतुरः पप्रच्छ चतुरः सखीन । कुमारः पारणाहेतोरनं दातुमना मुनी ॥१॥ क्षुधान्धैः मग्विदाक्षिण्यमायाभावनया ततः। उत्त वणिग्भिपग्मन्त्रिनन्दनीयतामिति ॥२॥ शरम्तृत्साहरायाह मन्ये धन्येतरैर्नरैः । पात्रमत्र क्षणे नेहन्दश्यं द्राग्वीयतामिति ॥३॥ अथाभ्युत्थाय भूनाथसूनुनाभ्य- पितो मुनिः । दक्षो निर्दपण जाननन्नमादातुमुन्यतः ||४||आनन्दार्णवकल्लोलशीफरायितहक्पया कुमारेशा समारेभे तस्मै वातुममातुरः ॥५॥ दत्ते भोग्यार्धमात्रेय मरः माकृतमभ्यधात् । कुमार त्वं कृपाधारः क्षुधातापिघु नापरः ॥६॥ विज्ञाय तदभिप्रायमपि साघौ निषेधति । कुमारः पुरुपाहारमानमन्त्रमदान्मुदा 19। चलमानस्य निःसङ्गपतेरगमधैक्षत। कुमार पश्चिम स्फारदद्रुमण्डलमण्डलम् ८ समस मित्रै जानिजनिर्जनितभोजनः जयमुत्साहयन्साधुचिकित्सात्युत्सुको- भियत् ॥९॥ विश्वसेनकलासारी शुश्रूषां चक्रतुर्यतेः अमजयजयः शूरवीरानीप्ता महौषधीः ॥१०॥ इति क्रमेण निकान्तमजि ममान्तकान्तते। मुनी संमदवित्रान्त तमिस्रान्तेऽचलनमी ॥११॥ क्रमयामिकतावश्यत्रयस्यगणमध्यगः। क्षपायां विपिने कापि सुप्वाप मापनन्दनः ।।१२ उतीययामिनीयामयामिके जयनामनि।प्रमादतः प्रसुप्तेऽत्र देवादा बानलोऽज्यस्तत् ।।१३।। कुमारो द्वाजजागार स्फुटणुपटास्वनः । प्रमादसुप्तस्तत्वको लोकशोकरवैरिव ॥१४॥ गाव।

·द्वितीयसर्ग: ॥५९॥ चरितम्. ॥२९॥ त्पश्यत्ययं तावदावानलशिग्वावलिः। नृलतीव वनं प्राज्ययोजनं प्राप्य भोजनम् ॥१५॥ उत्थाप्य सुहृदो यावत्करोत्येष पलायनम्। तावद्वभार निरिपाकाराकारतां दवः॥१॥स निर्जिगमिपुर्दावारिक तु निर्गन्तुमक्षमः। संभ्रमी यम्भ्रमीति मम मियादृष्टिर्भवादिय ॥१७॥ अनल्पाः स विपत्करमाः क्षिपन्कीला दवानलः । धूमैस्तभान्धयन्मोह इवाभव्यं कदाग्रहैः ||१८|| कामं संकटयामाम कृशानुस्तं क्रमान्मिलन् । परितः सरितः पूर इव दीपासिनं जनम् ॥१३॥ यत्र यत्र जगा- मायं वयस्यास्तत्र तत्र ते । अन्वगुस्तं शुभात्मानं पुरुपार्थोड्या इव ॥२०॥ तापव्यापदि संभ्राम्यन्स यभावात्मपञ्चमः । । अक्षग्राम इवोदामव्यथाया विपिनश्रियः॥२१॥चेलान्तं चिटुरान्तं च गृहन्कीलाप्रपाणिना। मुहुराच्छोटितो वहिनसङ्गि- स्तैथपेटया ॥२२॥ अगम्येषु प्रदेशेषु सर्वेप्वेकप्रदेशगान् । नमांसस्वादलोभीव दावस्तानियालिहत् ॥२॥ तेषां कीलाग्रफितः संकुचद्भिः समन्ततः। अहैरङ्गेरिवर तदा प्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥२४॥ द्वायां जीविताशायामाशाभिः सह यहिना । क्षणेऽत्र सुहृदः माह महीदयितनन्दनः ॥२६॥ आकृप्ये मन्तेवाहमाकाशंप्रति संप्रति आलिङ्गतमद तन्मा मृत्यौ विरहोऽस्तु नः ॥२६॥ अथ लग्ना दृदं वीरजयो पदसरोजयोः । कुमारम्य कलासारशूरी तु करपद्मयोः ॥२७॥ अभी समीरसंवतहताइव चमत्कृताः आरामुक्ता इव दवज्यालाभिः ग्यमथागमन् ॥२८॥तापातुरस्फुरजन्तुपटलं ज्वलन ततः । तेऽपश्यन्पुरूपोतंसाः संसारमिव योगिनः॥२६॥अथो दवदवीयस्यां ते वयस्याः क्षितौ स्थितम् । स्वमोत्थितमि- वात्माने कलयन्ति म्म विस्मिताः॥३०॥ यावकिमिदमित्यन्तचिन्तां विरचयन्तिते।तावदाविरभूत्कोऽपि पुरः श्रीभासुरः सुरः ॥३१॥ कमलाभमुग्वोन्मीलत्कलहंमफलस्वरः। म जगौ जगतीजानितनयं विनयान्वितः ॥३॥ शिक्षगित्वा ·पामुपूज्य परितम्. द्वितीयसर्गः ॥६॥ ॥६॥ त्वयामोचि चौरः कारुण्यगौर यः। सोऽहं सद्वर्मनिर्माणादीदशी श्रियमअयम्॥३॥विपभिपतितमत्वा तत्त्वामवधि- नाधुना । प्राप्तोऽस्मि प्राणदानेन क्रीतानांमनयो ह्ययम् ॥३४॥ एवमुक्त्वा समित्रस्य वपुर्नृपतिजन्मनः। स चकार करस्प- दितापं दलितश्रमम् ॥३५॥ नाद्य प्रभृति दुःखस्य लवोऽपि भविता तन । इत्युदित्वा स विद्योतेर्योतयन्यां तिरोदधे ॥३६॥ तेऽपि तोयम्हम्रान्तभृगीगीतेऽरुणोदये । कान्तारान्ताय संचेलुस्तचरित्राचेतसः ॥३७॥ तारे तरणितामण्ये कारुण्येन व्यलोकितै । आपतविपिनकोडे क्रोडानामाकुलं कुलम् ।३८॥ युद्धाय धावता यूथं पश्यता नश्यता मुहुः। खेदितं मेदुरेणाय प्रोधिनाथेन केनचित् ॥३९॥ कंचिदश्चितकोदण्डमुद्दण्डहयमण्डनम् । उकिरीटं नरं प्रेक्ष्य कुमारस्तारगीर्जगी ॥४०॥ युग्मम् ।। त्वमीशोऽसि महाभाग महीभागस्य कस्यचित् । अङ्ग त्वदगलक्ष्याणि लक्षणानि बदन्त्यदः ॥४१॥ राज्ञां दिपोऽप्य यारस्ते ये दधुस्तृणमानने । नृहस हंसि तजन्तृनिमन्तृनिक तृणाननान् ॥४३॥ अकृताद्गपरिप्काराः मदाचारा वनौकमः । मुनीन्द्रा इव विद्राव्याः पशवो न विवेकिना ॥४३॥ हन्ति जन्तुः पुरा हन्तृनेभिरग्रे च हन्यते । तमध्यरक्षया दक्षः ग्वैरं स्याद्वैरपारगः ॥४४॥ कां योनि न जगामायमात्मा प्रतिकुलं किल । तत्सर्वस्यापि मर्वोऽपि बन्धुर्वध्योऽस्तु कस्य कः ॥४५॥ इतिक्षत्रत्वधर्मीत्वनीतिसौजन्यजन्यया। कृपया नृपकोटीर रक्ष्यतां रभ्यतां पशुः ॥४॥ इत्युनिश्रुतिटष्टोऽयमुसीर्य त्वरया हयात्। लुलन्कुमारपादारविन्दयोरिदमब्रवीत्।४७॥ त्वत्प्रेप्यस्यापि मे जन्तुजानघात- मलागसः । स्वपि नित्यक्षमाभाजि क्षमस्वेति न भाति वाक् ॥४८॥ अथवाहं तवालोकविगलदजिनवजः। न किंचि- समये साक्षानीरूजां किमु जायुभिः ॥४६॥ कुमार नृपतिद्वारि बदस्य लुठतः क्षिती । तदा प्राणप्रदानेन लया मे ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥३१॥ ॥३१॥ जनकायितम् ॥२०॥ तामलिप्त्यां पुरि स्वाम्यं ततः स्वामिन्नुरीकुरु । इहैश्वर्य न मे युक्तं पीनरीव त्वयि स्थित ॥५१॥ अथामुं तामलिप्तीशं जानन्भूजानिनन्दनः । उत्थाप्य प्रीतिवर्यश्रीः पर्यरब्ध प्रमोदिनम् ॥२२॥ निजदेशपरीवारपरीहार- नियन्धनम् । अथाख्यत्पृच्छते सोऽस्मै कुमारः कारणान्तरम् ।।२३।। अथ स्फारास्यफेनासु हयसेनासु हेषया। हसन्ती- ष्विव चेतांसि समेतासु त्वराभरात् ॥५४॥ अमूढतुरगारूद प्रौढभक्तिर्धराधिपः । कुमारं ससुद्धार नगराय निनाय तम् ॥५५॥ युग्मम् ॥ हस्तपादानलग्नेन भूपेन व्यक्तभक्तिना । लक्षणानां गणेनेव म राज्येऽध्यासितो यलात् ॥५६॥ वेत्रीभूय पूरः प्रीत्या नरदेवः स्वमेवकान् । पदद्वयं कुमारस्य नमस्कारयति स्म सः॥५७।। एवं सेव्यपदो विश्वसेनस्तेन महीभुजा । धामभिस्तामसौ तामलिप्ती चिरमभूषयत् ॥२८॥ इत्यशेषं निशम्यास्य चरेभ्यश्चरितं नृपः। सुमित्रा पिप्रिये पुत्रपुण्यपात्रत्वनिश्चयात् ॥५९।। यास्यता जनकनाथ योगभोगधिया वनम् । अयमाकार्य नाकेन्द्रप्रतापः क्षमापतिः कृतः ॥३०।। सुहृद्भिः सह हद्भित्तिचित्रितान्योन्यमूर्तिभिः । स चकार चिरं राज्यं सुकृतककृतोद्यमः ॥६१॥ महीभोग- महीनं ते भुक्त्वाऽऽनते सुरौकसि। जग्मुः पञ्चापि तत्रापि मैत्र्यपात्रमिमेऽभवन ॥२॥ मात्समस्तमायेते पीत्वा स्वर्ग- सुखामृतम् । तदर्जनधियेवोवीतलं पुनरवातरन् ॥३३॥ स जीवो विश्वसेनस्य रतिसार भवानभूत् । जीवस्तु क्षत्रपुत्रस्य सुबन्धुत्वमधारयत् ॥१४॥ जयवीरकलासारजीवाः सौभाग्यमञ्जरी । प्रियवंदा सुतारा च कन्याः संजजिरे पुनः॥६५॥ चञ्चदगुणप्रपश्चानां पञ्चानामपि तेन वः। जयत्ययं पृथुस्थेमा प्रेमा प्राग्भवसंभवः ।।०६।। जयायैर्यन्मुनी दानं माययानुमतं तदा। भाग्ये भोग्यस्य तुल्येऽपिस्त्रीत्वं तेपामिदं ततः ॥२७॥ त्रयाणांहदयं तेषामजाननन्नदानकृत् । आहारम्यान्तंरायेण

·पामुपूज्य
परितम्.
द्वितीयसः
॥६२॥
॥६२॥
प्रिदिनं दुग्वभागभुः ॥६८|| अर्धाहारे मुनीन्द्राय दत्ते यत्ते पुरस्तदा।कुमार त्वं कृपाधारः क्षुधातापिघु नापरः ॥१९॥
इति स्तुतिवचोभाया क्षुधात स्व निवेदयन् । अल्पेतरान्नदानस्य निषेधं क्षत्रस्य॑धात् ॥७०॥सुबन्धोरर्धभुक्तैव तेन श्री.
मुंग्यतश्च्युता । पक्षिणः फलवस्फार विपाद ददती हदि ॥७॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ यद्भवद्भिर्भवभ्रशक्रमप्रथमसाधकम् ।
फे विमामनेर तद्वो रूपद्विरीदृशी ॥७२॥ त्वमपश्यः पुरा दृष्टया यहुष्टानप्यदृष्टया । त्वया कालमुग्लात्कृष्टा यत्प्राज्या
हन्त जन्ताः ॥ ७३ ।। तत्वां प्रत्यधुना कोऽपि विरोधं विदधाति न । ये च किंचिहिस्याते दधते युधि तेऽन्धताम्
॥७॥ युग्मम् ।। ददाति देहिनां पुण्य कानि कान्यद्भुतानि न । अपि देवा यदेवाप्य भवन्त्याचर्यभूमयः ॥७॥
गय प्राग्भवमाकर्यरतिसारे रनिशि भूपो भक्तिनमन्मौलिरित्यपृच्छन्मुनिप्रभुम् ॥७६|| लक्षणानि निरीक्ष्यन्ते
भोगिरक्षाक्षमाणि ते । अद्यापि चारतारुण्यो भगवन्भाषते भवान् ॥७७॥ वयसीह ततस्तततरुणीकरणोचिते । अगि
राज्यमभिलज्य किमात्मा तपसेषितः ॥८॥ अथ दन्तांशुसदोहच्छमना देहिनीमिव । अनर्तयद्गिर रजन्मृदङ्गाभ-
ध्वनिमुनिः ।।७९।। तारुण्य वा जरा वास्तु वास्तवः कस्तपक्षणः । यत्र वा तत्र वा मृत्युरनवस्थो हि देरिनाम् ॥८॥
राजवरमिशक्तिः क च शक्ति रिना तपः । परिव्रजजनस्तस्यां योधनयति मोहताम् ।।८१॥ शक्तिकार्याणि कार्याणि
जराया प्रारभेत यः। तस्त्र प्रहस्पते पुदिः पलितलतस्तया ||८२।। मृलोयामरधारिण्या मान्ला पलितनामरैः । जर-
मालिङ्गितस्यास्तु फलदा कस्य धर्मधीः ।।८३।' मोहमनडिपालानतम्स्तमणिमा पुनः । मदलिन्नो न कस्यैष स्यात्कुकर्मा
लिमालितः 11८४|| अमु लीलास्पदीचक्रे विवेको केशरीव मे । आगल वर्मनी येन तदपूर्व निवेद्यते ॥५॥

·वासुपूज्य चरितम्. द्वितीयसर्गः ॥३३॥ श्रीसूर्यपुरमित्यस्ति पुरं यत्रास्तिको जनः । धरो धर्मनृपक्रीडाकल्पद्रुमवनश्रियम् ॥८६॥ इहाजनि महीजानिर्महेन्द्र इति विश्रुतः । अन्तर्वरिदिपज्जेत्रं शास्त्र शस्त्रं च यो दधौ ||८७॥ कुलोचितासु विद्यासु गुरुभिः कारितश्रमः । तस्याहं नन्दनश्चन्द्रयशा इत्यभिधामधाम् ।।८८' ही पोडशवर्षीयं सुधावर्षीगीरांभरैः। भवतापा कदापीदमामुपांशु नृपो जगौ ॥ ८९ ॥ राज्य ससारकान्तारे शृङ्गाटोऽयमनिह । कलितस्खलितः श्रीभिा विशाचीभि प्रपात्यते ॥ ९० ॥ वहन्ति मणयो मोहमहीपमदीपताम्।यहोमलोलुभा नाधः के पतन्ति पतङ्गवत् ॥११॥ तितीर्षवो भवाम्भोधि बोधियोहित्थवा- हिताः । स्वजन्ति दूरतो मभ्यभूधरानिव सिन्धुरान ॥१२॥ भवाटवीकरगाणांतुरगाणां चलात्मनाम् । मोहनीदग्विला- सानां गोचरे नो चरेत्कृती ॥९३।। मोहमिभुजङ्गस्य जगमास्थानमण्डपम् । छायाछलात्तले च्याप्तं पातकैस्तस्य सेवकैः ॥१४॥ छत्रं विवेकमार्तण्डप्रकाशभरनाशकम् । न कोऽपि सेवते तारजडताचकितः कृती । ९५॥ युग्मम् ।। रत्नान्यगा- धवर्तीनि स्त्रियो भान्ति भवार्णवे । पुमान्मजयनन्मजो यत्पाणिग्रहणाग्रही ॥९६॥ एतदीदग्विधं मोक्तुमशक्तः सकलः कृती । असक्त एव सेवेत शीतभीत ईवानलम् ॥ ७॥ तदिदानीमह मोहादतो निर्गन्तुमुद्यतः । रज्ञा राज्यश्रमः सूनुयौ- वनान्तो हि नः कुले ॥२८॥ तातो मामिव वत्म त्वां स्वस्थानेऽस्मिन्निवेश्य तत् । मोहवीरस्य कारातः ससारान्निरये. ऽधुना ॥२९॥ इत्युक्त्वा पलतो राज्याभिषेकं विरचय्य मे । नृपो लक्ष्यतपोलक्ष्मीयौवनं प्रययौ वनम् ॥४०॥ परिपा- लयतो राज्य ममापि मापशिक्षया । राजी रत्नावली नाम प्राणेभ्योऽपि मियाभवत् ॥१॥ भवानुपन्धिनी जानन्नपि - , तन्नामा गिरि ।

·समपूज्य परितम्. द्वितीयसर्ग: ॥६४॥ ॥६॥ तां तद्गतं मनः आमष्टुं न क्षमोऽभूवं पङ्कमग्नमिव द्विपम् ॥२॥ लग्नं तस्यां तथा प्रेमवजलेपेन मन्मनः । न गया- कपिराज्यश्रीधुरीणैरपि वारणैः ॥शातस्पामुलगलं कामपिशाचेन मनो मम । गृहीतं हन्त नामोचि मन्त्रज्ञैरपि मन्त्रि- भिः ॥ ४ ॥ तदेकायत्तचित्तस्य राज्यश्रीरीया मम । पर हस्तं येती तस्थौ श्रृद्धामालहिया यदि ॥ ५ ॥ मानसे मान- सेविन्या तया निसात्रितेऽविशन् । स्त्रीसंघभयेनेव न धर्मगुरवोऽपि मे ॥ ६॥ इत्यनन्यमना धन्यमन्यस्तन्न्यस्तलो चनः अमन्ये मान्मधं पर्व निर्वाणपदमप्यदः ॥७॥ अन्यदा मदनानन्दरसनिद्रावशंवदः । स्वमपश्यमहं स्वप्ने मुक्ता- गिरिशिरवरम् ॥ ८॥ तस्यामुन्निद्रनिद्रायामुन्निद्रोऽहं तदा हृदा । अचिन्तयमिदं चिन्तान्तरावसरशालिना ॥९॥ स्वप्न: मोजमस्तावन्मुक्ताभं दिशत्यसौ। किंतु कान्तावशद क तत्संभावनापि मे ॥१०॥ किंकुर्वत्काञ्चना कान्ति- स्तृणन्मत्तगजागतिः । दासदवादगुल्लासा:कर्करन्मणयो नम्बाः ॥११॥ चेटकपूरकस्तूरिमुग्ख्यगन्धो मुग्वानिलः । यस्या रेणुकणदिव्यदुकला दशनयुतिः ।। १२ ॥ युग्मम् ॥ युक्तं तयैकया हन्मे राज्यभोगे श्लथीकृतम् । पतङ्गोगं श्लथीकर्तु कोऽभ्युपापोऽस्तु. मेऽधुना ॥ १३॥ किमन्या न महानीललीलां दधतु कुन्तलाः। हृतिभिः कलुपितं श्रुतं में शीरहार य: ॥ १४ ॥ किममुप्या मुग्वं नेन्दुर्यल्लीलामीलितं मम | विवेकमन्जवदीक्ष्य हसगौरैर्गतं गुणेः ॥ १५ ॥ अन्या नोलाजमहशो दृशो नित्यघृतस्मिताः । शंसन्ति तत्वविज्ञानभानुमस्तमितं मयि |॥१०॥ भारोमधुमाधुर्यधुर्योऽम्या यशं भृशम् । प्रमत्तं मन्मनोऽमुनन्दनः मृरयो रयात ॥ २७ ॥ एतस्याः कम्वत्कण्ठो १ गच्छन्तो ·द्वितीयसर्गः वासुपूष्प चरितम् गम्भीरमधुरस्वरः । कृत्स्नानां मम कृपानां प्रयाणायैव कल्पितः ॥१८॥ अप्येतन्मृदुदो लपाशबद्धं निज मनः। नाहं मोचयितु शक्तो धिगसारनरायगीः ॥१९॥ लीलयैव विलोऽहमहो भवमहाटवीम् । तस्यामस्यास्तु दुर्लङ्घयो वेणिदण्डो हृदापि मे ॥२०॥ सर्वतोऽपि भवाम्भोधिः सुतरः सुतरामसौ । इहैतन्नाभिगम्भीरावर्तवन्धस्तु दुस्तरः ॥२१॥ पतत्सिनानमञ्जीरगतचित्तस्य विस्मृतौ । इसस्येवामलो पक्षौ धिग्ममोर्ध्वगतिक्षमौ ॥२२।। इत्यादिध्यानसंलीने मयि स्वं निन्दति स्वयम् । अपठन्यातरुत्तालस्वर वैतालिका अहिः ॥२३॥ निद्रा नरेन्द्र मुश्चाशु योधस्य समयो ह्यसौ । हन्तुं तमोऽभ्ययाद्भानुः समोहमिय सदगुरुः ॥२४|| पनामुपश्रुति मुक्तिमचिनी यन्दिनां गिरम् । स्वप्नसंवादिनी जानन्नानन्दमहमासदम् ॥२९॥ क्षणेऽस्मिञ्जाग्रती साग्रे प्रेक्ष्य मा प्रथमोत्थितम् । हीनम्रास्या वचः किचिन्नोचे मयि चचितम् ।। २६ ॥ अगाधनोधिदुग्धाब्धिसमुग्लान्तरचक्षुपा । ममापि मयाप्येषा न किंचिन्नर्मभाषया ।। २७ ॥ अथाग्रभागमागल प्रणिपत्ल च मां मुदा । व्याजहार प्रतीहारी हारोकृतरदातिः ॥२८॥ देव विज्ञपयत्येवममात्यो मतिसागरः । चिराद्रवन्मुग्वालोककौतुकी सेवको जनः ।।२९।। इति तद्रचनान्तेऽहं नित्यप्रत्यूपकृत्यकृत् । सेवितां सेवकस्तोमः सभाभुवमभासयम् ॥ ३० ॥ ततः प्रणमतः सर्वानु नाथान्निरूपयन् । वीक्ष्य कस्यापि हस्तेऽजं तामञदशमस्मरम् ॥३१॥ वचोवीचीयु पीयूपसध्रीचीपु मनीपिगाम् । तदा तदिरहोत्तप्तं न रेमे तत्र मे मनः ॥३२॥ उत्कः क्षिपाम्पहं चक्षुर्यावदन्तः पुरं प्रति । तावक्षारतनुं कंचिदुदशदतुलतिम् ॥३३॥ गादग्रन्थिपरीधानं कटिवेष्टो- तरीयकम् । अंसलम्बितनिग्निशमुरोपद्वासिधेनुकम् ॥३४॥ विभ्राणं दक्षिणे पाणी ताम्बूलदलमण्डलीम् । वामे ·द्वितीयसर्ग: परितम्. ॥६६॥ ॥६॥ तया तु हर्पिण्या कृतहस्तावलम्यनेम् ॥३५॥ चक्षुषा धैर्यधुर्येण 'पश्यन्तं मामवज्ञया। नरं निरूपयामास निगच्छन्तं द्रुतः पदः ॥३६|| चतुर्भिः कलापकम् ॥क एप क नयत्यतामिति कोपारुणेक्षणम् । मामित्यूचे हसन्ती सा तं स्थिरी- कुल्ल सत्वरम् ॥३७॥ अहं महापातकिना यन्दीचक्रे चिरं त्वया । प्रयामि संप्रति न्यस्य त्वदीयहृदये पदम् ॥३८॥ ईक्तदचनाद्वो भटामिलहमभ्यधाम् । प्रियतां धियतामेष हन्यतां हन्यतामयम् ॥३९॥ ततो मरुत्वरातारपचरचरणः क्षणात् । तथा सह स हर्पिण्याऽगमदगृहबहिर्महीम् ॥ ४० ॥ एपं यात्येप यातीति प्रध्वानरनुधावताम् । पुरःस्था अपि पौरास्तं न तु शेकुराहताः ॥ ४१ ॥ उत्फुलफेनया धावद्वयानां सेनया मया । मनसेवेन्द्रियग्रामः सोऽन्वगामि प्रवेगिना ॥४२॥ पर्यन्तं पर्यटन्पुर्यास्तदन्वेषपरः पुरः । आलोकयं चमू कांचित्काञ्चनोद्भासिभूषणाम् ॥४३॥ तदन्तर्भद्र- दन्तीन्द्रष्ठारूदस्य कम्यचित् । करे तेनापि सा सोऽपि तां वामा न्यवीविशत् ॥४४॥ सा च वाचः सुदूरस्थं मां वीक्ष्य स्त्रीत्वलम्पटा । तदहालिङ्गिनी वामकराटमनर्तयत् ॥४५॥ तन्निरीक्ष्य विलक्षोऽहमेतचेतस्यचिन्तयम् । अहो महोदधिर्मोहमहिम्नां महिलाजनः ॥४६॥ मदिराया गुणज्येष्ठा लोकदयविरोधिनी । कुरुते दृष्टमात्रापि महिला ग्रहिलं जनम् ॥ ४० ॥ परापकाराहंकारि किं विषं सन्ति हि श्रियः। यत्सेवनभवस्तापः परत्रापि न शाम्यति ॥४८॥ स्त्रियां विपतनी दक्षा लक्षणावपरीत्यतः । सुधाकरायेरौपम्यं ददुस्तम जडा विदुः ॥४९॥ विश्वासघातिनां मौलिरत्नं जानामि गोपितः। नरकान्या नरं प्रेम्गा परिरभ्य क्षिपन्ति याः ॥५०॥ अबला इति न स्त्रीभिः कर्तव्यं हस्तमेलनम् । हरन्ति जीवितं घुमा संशये च क्षिपन्ति याः ॥११॥ यं हि मम रक्तस्य प्रतीचीव विवस्वतः । मानम्लानिं ददौ कां तु गति ·वासुपूज्य चरितम्. ॥३७॥ दातेति वेत्ति का ॥५२॥ पिग्मामेतशित्वेन शिवोदयनिरादरम् । घूकनेत्रमिव ध्वान्तमित्रत्वेनानि:स्पृहम् ।। ५३ ।। पतदैराग्यतो नैतद्वैरं मुश्चेऽधुना पुनः । कुलस्यापि कलङ्कः स्यादपमानो हि मानिनाम् ॥ ५४ ॥ यः प्रदत्ते हदि पदं द्वितीयसर्गः नमुर्च गिलति क्षणात् । अपमानेऽप्यनुयोगी पड्डादप्यधमः पुमान् ||१५|| क्षुद्रोऽप्युपद्रवं कुर्यानिकाममपमानितः। ॥१७॥ विदधुर्मधुहर्तारं विधुरं मधुमक्षिकाः ॥५६॥ गृदन्तं रससर्वस्वं भास्वन्तं प्रत्यपक्रियाम् । कांचित्कर्तुमशक्तस्य पङ्कस्यापि स्फुटत्युरः ॥१७॥ दूरे त्यजति मातापि परावजासहं नरम् । क्षममप्यक्षमैर्वद्धं गजं विन्ध्याटवी यथा ॥१८॥ तदेतस्या- पमानान्धेः पारं गत्वासिनौकया । संसारार्णवपाराय भजिये पोतवद्वतम् ॥५५॥ अपमानेऽपि चेद्गृहे व्रतं तन्मे निदर्शनात् । मत्पूर्वेषामपि भवत्येपा संभावना व्रते ॥६०॥यावदित्युदतध्यानस्त्यानचित्तोऽस्मि युद्धधीः । सन्यसा- भिसारेण मन्मन्धी तावदागमंत् ॥६१॥ ततोऽन्तरस्फुरहताविर्भूतादभुतवैरयोः । मम तस्य च मेनाभिः समरः सम- वर्तत ॥ ६२ ॥ मिथो रथो रथं नागं नागोऽश्वोऽश्व भट भटः । समियाय समीकाय स्वकायव्ययनिर्भयः ।। ६३ ॥3 समनम्यत कोदण्डैः वङ्गदण्डैरकम्प्यत । तत्र रौद्रे रणोद्रेके न तु शौर्योद्भदैर्भरैः ॥३॥ वपुषो निखिलस्थापि शक्त्या मुष्टिप्रविष्टया । दृढयन्तः प्रहरणान्यहितान्याहरन्भटाः ॥६९।। तादृग्युद्धनिया धन्यमन्यो मन्योर्वशं गतः । प्रहारेषु लगत्स्वङ्गं भटः कण्टकितं दधौ ॥६६॥ विलुठत्तरगवातं पतन्मातङ्गमण्लम् । टन्छकरसंधानबन्धं नृत्यत्कयन्धकम् ।।७।। लोलत्कीलालकल्लोलनालिनीमण्डलं ततः । पक्षद्वयक्षयकरं प्रावर्धत रगक्षणम् ॥६८५ युग्मम् ॥ भ्राजिष्णुभूरितेजस्कैः कमान्मत्पृतनाः परैः । कर्शयामासिरे ग्रीष्मवासरैरिव रात्रयः ॥६१|| राजवायमधामय जवादिभविभु विभीः । अहं ·J द्वितीयसर्ग: ॥६८॥ तेन सह द्रो द्वन्द्वयुद्धासुकोऽमिलम् ।। ७ ।। मयि मुश्चति नाराचवीचोर्दक्षेण रक्षितः । तेनात्मा च गजेन्द्रश्च वायुपूज्य तलवर्गश मार्गणैः ॥७॥ स तु निर्नाशयामास मार्गणानां गणैः क्षणात् । मदलं सकलं भानुभचक्रमिव भानुभिः परितम्. REP॥ गगदग्ने मयामोचि तत्तदेप क्षणादपि । छेकश्चिच्छेद सद्यस्कं भयत्कर्मेव केवली ॥७३}} पतत्यथ तदत्रात गजे ॥६॥ क्षीणाग्निलायुधः । अनयन्मुष्टिपटुत्यागमं तदिभमूर्धनि ||७४॥ धृत्याथ हस्तयोस्तेन क्षिपन्पादाहगीरहम् । उत्क्षिसः पतितो दूरे यन्त्रोत्यग्रायगोलवर १७५॥ महमा सह मेनाभिः प्राविशन्मत्पुरं म तत् । तन्वन्साकं तयोत्तालहस्तताल: का मियः ॥७॥ एमालोकमानोऽहमपमानोचयाकुलः । इष्टमिष्टतमेभ्योऽपि गणयन्मरणं तदा ।। ७७ ॥ यद्यस्ति मुफ्तं किंचिन्मम तत्तन्निदानतः । मा भूद्वान्तरेऽपि स्त्रीसङ्गः मत्पधभङ्गकृत् ॥ ७८ ॥ इलालपन्पुरः प्रेक्ष्य कृपं तत्र पपान १ । समान्तभद्रपीठस्थ स्वं ददर्श च पूर्ववत् ॥७९॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ ये युधि क्रुधि दुर्धर्पाः क्षताः प्रपतिता मृताः । तानक्षतानहं संसयपश्यं पार्श्वतो भटान् ॥८॥ ये दृष्टाः संगरे पिष्टास्तेपामशृणव रवम् । हस्तिनां हस्तिशा- लामु वाजिशालामु वाजिनाम् ॥८॥ अन्तान्तःपुरं यावक्षिप्ता टक्कायदेश्यत । तदालिमाला ताइक्तत्प्रतिकर्मक्रियोन्मुग्वी ॥८॥ इबद्भुतधुतस्यन्ते मयि कान्तेन तेजसा । अकै कर्करयन्कश्चिदाविरासीत्पुरः सुरः ।। ८३ ॥ तद्विलोकादहं जातजानिरभृतिरचिन्तयम् । प्राग्जाती धनधन्याग्यो सुहृदावहमेप च ॥८४॥ अनेन सह संसारनिःसारत्वविचारवान् । नताभिरर्गलम्बर्गलक्ष्मीभोगमुपार्जयम् ॥ ८५!! अभ्यर्थितोऽयमालिन्य दिवः प्राक् च्यवता मया। उद्धर्तव्यस्स्त्रया मो भवे मोहार्ण गदिति ॥८६॥ तन्ननममनैयाहं घटयित्वेति नाटकम् । घोधितो योधदुग्धानामन्युना थन्धुनाधुना ८७ ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१९॥ ॥६९॥ इत्युत्धाय मया प्रीत्या सत्कृतः स तिरोऽभवत् । अहं च प्रावज मइक्षु भवारण्यं विलवितुम् ।।८८॥ ईक्चरित्रश्रवणाद्भवभीतो भुवः पतिः । राज्ये जामातरं न्यस्य व्रतत्रततिभूरभूत् ॥ ८९॥ नृपे विरतिसारेऽथ रतिसारेण भूभुजा। व्योमेव व्योमरत्नेन तेन राज्यमराज्यत ॥१० । नृपाज्ञाकृजन-वंसी नृपध्वंसीव दीव्यति । निरा- युध वधं राज्ञामाज्ञाभङ्ग विदुर्विदः ॥९१॥ तन्मल्लोकगुहां सयो विपदो मनुहामिव । भविष्यन्तीति देशान्तस्तेनाता. व्यत डिण्डिमः ॥१२॥ युग्मम् ॥ तत्तत्पुण्यप्रभावेण तदैवोद्गच्छदापदः । देशे तम्य परातिभ्यो विन्यवर्तन्त जन्तवः १३ सर्वा अपि स्त्रिया सत्या सत्यवाक्सकलो जनः । मलिम्लुचो न च कापि कापेय न च कस्यचित् ।।१४।। अपि केलीषु नो पालैरुत्सालेः कलहायितम् । युभिः स्नेहद्रोहोऽपि कलहो गलहस्तितः ॥ १५ ॥ तिर्यश्चोऽपि विषाणायैनं चक्रुः कस्यचिद्रयधाम् । आत्मभोगास्पदं रोगा न च किंचिदतन्वत ॥१६॥ न कोऽप्यास्कन्दि मायद्भिर्व्यन्तराचैरपि कचित् । चुल्लीन्धनेष्वपि ज्वालाजिको मर्यादयाऽज्वलत् ।। ९७ ॥ पान्धवृन्द विदामात्रजायुभिर्वायुभिर्ववे । ददी सरः कृषिफलं काले वारि च वारिदः ॥९८॥ सकृत्सित्तापि विस्फारं पफाल सरसा रसा । तमाशममितं चाशुस्तोमें व्योममणिबंधात् ॥ ९९ ॥ इति प्रभावमुद्भाव्य रतिसारस्य भूपतेः । सर्वेऽप्युर्वीभृतः स्वोा तस्यैवाजामवर्तयन् । ।।९००॥ सुभूमस्तत्पिताप्येवं श्रुत्वा माहिष्मतीपतिः । स्वदेशे न्यस्य तस्याज्ञां हृष्टोऽमुत्रहितं व्यधात् ॥११॥ तस्याज्ञा यत्र यत्रेन्दोः कौमुदीव स्फुटाभवत् । न नापतमसा भूमिः सा सा भूामरजायत ॥२॥ इति क्रमादशेषायां मायां तच्छासनस्पृशि । बभूव धर्मनिर्माणेऽलंकर्मीणोऽखिलो जनः ॥ ३ ॥ इत्यशेषां स्मिता मेष चिरकालीमपालयत् ।

·। वामूज्य परितम्. द्वितीयसः ॥७॥ 1000 मदत्तनरकदारं भग्नस्वर्गार्गलं भुवम् ॥४॥ कदापि कौतुकागारे पियाणां सिमृगां मुग्वम् । विलोकयनयं प्राप कामं कामपि नितिम् ।।२।। इन्दुहधे मुखे भाति चान्दनं चित्रकं न ते । विलुप्य तन्वि तेनेदं कुर्वे कस्तूरिकामयम् ॥६॥ इत्युक्त्वा सारिखकस्वेदजलारीलीदलैः । भूपो लुलोप मौभाग्यमञ्जर्या चर्यकान्ति तत ॥७॥ युग्मम् ।। अधापतिलका तारशहारप्रमरापि सा । अस्तेन्दुः स्फारतागपि रजनीव रराज न In पुण्ड्रेनकेन हीनापि यन्निाश्रीकेयमीक्ष्यते तरािजिप्यते कीडग्मुक्तनिःशेषभूपणा ॥९॥ इति ध्यात्वा विरागोमिधर्मितस्वान्तवाधिना । नृपेण स्वकरेणास्याः क्रमा- द्भुपाभरो हृतः ॥१०॥ युग्मम् ॥ ततो हतशिरोरत्नां निशि निर्दीपसमवत् । आकृष्टकुण्डलद्वन्द्रां द्यामिवारतेन्दुभा- स्कराम् ॥११॥ गतारां सुरागारद्वारं निस्तोरणामिव । अकेयूरभुजां लूनपद्मोर्मिसरसोमिव ॥ १२ ॥ अकङ्कणकरां पहिमुक्तवृक्षां पनीमिव । फणन्मजीरहीनांहिमहसाब्जामिवाब्जिनीम् ॥१३॥ एवं निरस्तनिःशेषभासमानविभूषणाम् दलपुष्पफलवक्तां फाल्गुनीयां लतामिव ॥१४॥ तां पश्यन्नान्तरेणाक्षणा स ध्यी नास्ति कुत्रचित् । अप्रक्षालितशु- द्वारः कोऽणभूषितमासुरः ॥१५॥ पञ्चभिः कुलकम् ॥ का यान्यस्य कथात्मापि धौतकर्मावलीमला । ज्ञानदर्शनचारि- प्रभांति रहनेरलंकृतः। ॥१६॥ तदस्मिन्कर्ममलिने यत्परिस्करणं तनोः । विगुप्तपश्चाद्भागं तन्मयूरस्येव नर्तनम् ॥ १७ ॥ नागस्य भूपरात्मा भूप्यतेऽस्य तु भूषणैः भूप्यतेऽग्निलमप्यॉनमोऽस्य करैरिव ॥१८॥ तत्कार्यः काममात्मायमकर्म- मलमण्डलः । ज्ञानदर्शनमारित्रभूषणः कायभूषणः ॥ १९ ॥ इत्यन्तायतस्तस्यात्मनि स्थिरतरं मनः । अदीप्यत यथा दीपो निर्यात वेश्मनि स्थितः ॥२०॥ शुक्लप्यानेऽवतीर्णेऽय घातिकर्मेन्धनानले । उत्पेदे केवलं लोकत्रयत्रैकाल्यदर्पणः २१ ·द्वितीयसंगः वासुपूज्य चरितम् ॥७॥ ॥७॥ दन शासनदेव्यैप मुनिपं समाश्रितः तयैव विहिते तत्र काचने ऽब्जे कृतासनः ॥२२॥ त्वरायातः सुरवातैः प्रणतः पुष्पवर्षिभिः । किमे तदिति साश्चयः प्रेक्ष्यमाणः पुरीजनैः ॥२३।। अन्तःपुरीभिरेताभिरुदुम्रान्तस्वान्तवृत्तिभिः । किमतनाथ नाथेति मुहुरुत्तरमर्थितः ॥२४॥ दशनांशुमिपात्पुण्यं मूर्तिमत्तन्वतीमिव । स जिनो जिनोच्छदावेशिनी देशमा व्यधात् ॥२५॥ चतुभिः कलापकम् ।। अहो महोतरेव भवसेवकजन्तवः । कर्मभिमर्मभिदूस्ताप्यन्ते सर्वथा कथम् ॥२६॥ तानि जानीत हे सन्तः संगतानि सदात्मभिः । अष्टसंख्यानि संसारकारणं नामभेदतः ॥२७॥ ज्ञाना- वरणं दर्शनावरण वेदनीयकम् । मोहायुनामगोबान्तरायं तानीति नामतः ॥२८॥ मतिश्रुतावधिमनःपर्यायकेवलाभिधैः आवृतैः पञ्चभिर्ज्ञानरायं पञ्चविधं स्मृतम् ॥२॥ निर्मलापि यथा दृष्टिः पटनाल्पदृश्वरी । तथात्माच्छादितस्तेन तात्पटसमं विदुः ॥३०॥ सागराणां स्थितिस्तस्य स्यात्रिंशत्कोदिकोटयः । ततो बध्नाति तत्कर्म पुनरात्मा सकल्मयः ॥ ३१ ॥ दर्शनावरणीयं तु नवभेदैरिति स्मृतम् । पञ्च निद्राश्च चत्वारः स्युश्चक्षुर्दर्शनादयः ॥३२॥ तत्र निद्रा भवेद्यत्र प्रयोधः स्वल्पहेतुना । निद्रानिद्रात्मनो यस्यां भवेदृःखेन जागरः ॥३३॥ जयस्थितस्य जायेत या जन्तोः प्रचला हि सा । प्रचलाप्रचला सा तु भवेद्या पथि गच्छतः ॥ ३४ ॥ चिन्तितस्याहि कार्यस्य स्न्यानविः साधका निशि । सा पुनर्जायते जन्तोरुदये क्लिष्टकर्मणः ॥३५।। चक्षुरानियते येन तचक्षुदर्शनावृतम् । शेषेन्द्रियाणां वरणमचक्षुर्दर्शनावृतम् ॥३६।। अवधिः स्यादुपिवस्तुमर्यादा तेन दर्शनम् । करणानपेक्षो योधरूपो वावधिरुच्यते ॥३णा दर्शन तेन सामा- न्यार्थग्रहोऽवधिदर्शनम् । तस्यावरणमवधिदर्शनावरण स्मृतम् ।'३८॥ विश्व केवलसामान्य लोकालोकस्य दर्शनम्।

·द्वितीयसर्गः वामपूग्य परितम्. देवा ॥७२॥ ॥७२॥ यदाणोति तमोक्तं केवलदर्शनामृतम् ॥३९॥ यथा राज्ञःप्रतीहारोऽभीष्टस्य जनस्य सः । अपि वीक्षितुकामस्य न दो पदर्शनम् ॥ ४०॥ दर्शनावरणीयेन रुद्धो जीवोऽप्यसौ तथा । न पश्येदस्तु ततेन प्रतीहारसमं विदुः॥४१॥ युग्मम्॥ समवस्थितिरस्यापि वर्शनावृतिकर्मणः । सागरोपमकटीनां स्युस्त्रिंशत्कोटया क्रमात् ॥४२॥ सातासातभिदा विधा तयोः पुनः । असातं तियनरके सातं मर्त्यामरालये ॥४३॥ मधुलिप्तासिधाराया लेहनं सुखदुःख- कृत् । यथा तथेदमप्यस्ति तोनासिसम जगुः ।। ४४ ।। अवस्थितिरमुष्यापि वेदनीयस्य कर्मणः । सागरोपमितीना हि स्युनिशत्कोटिकोटयः ।। ४५ ॥ मोहनीयं भवेदवेघात्राय दर्शनमोहकृत् । चारित्रमोहनीयं तु द्वितीयं परिकीर्तितम् 13६॥ प्रथम प्रिविध सम्यम्मिश्रमिथ्यात्वभेदतः । द्वितीयं पञ्चविंशत्या भेदैस्तदिति कीर्त्यते ॥४७॥ क्रोधमानमाया- लोभाः स्युः कपायाश्चतुर्विधा. । तत्रैकैकश्चतुर्भेदै यः संज्वलनादिभिः ॥४८॥ पक्षस्थायी कपायोऽसौ स्मृतः संज्वल- नादयः । प्रत्याख्यान: पुनर्मासनतुष्टपकृतस्थितिः ।। ४९ ॥ अप्रत्याख्यानकः प्रोक्तः स्थितः संवत्सरावधिः । यावज्जीव कृतस्थानः स्यादनन्तानुषन्धकः ॥ ५० ॥ घ्नन्त्यमी वीतरागत्वं यतित्वं श्राद्धतां क्रमात् । सम्यक्त्वमपि संसेव्यमाना जन्तोभवान्तरे ॥५१॥ अमरत्व मनुष्यत्वं तिर्यक्त्वं नरकं फ्रमात् । यच्छन्त्येवस्वरूपास्ते कपाया इति षोडश ॥ ५२॥ तथा हामो भयं शोको जुगुप्सा रत्यरत्यपि । नारीक्लीववेदाच नोकषाया इमे नव ॥ ५३ ॥ इत्यष्टाविंशतिभैदा मोहनीयस्य कर्मणः । मन्यात्मनामपि प्रायो दुर्जराः स्युचिरं स्थिराः ॥५४॥ मद्यपानाचंथा जन्तुः कृत्याकृत्यानि वेत्ति न । मोहनीयादपि तथा तनन्मयसमं विदुः ॥५५॥ तत्तदेतस्य कर्मभ्यः सर्वेभ्योऽप्यधिको स्थितिः। भवेयुः सागराणां ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥७३॥ ॥७३॥ हि सप्ततिः कोटिकोटयः ॥५६॥ आयुश्चतुर्धा नरकतिर्यग्नसुरसंभवैः । दुर्भेदअन्धभावेन तवज्रनिगडोपमम् ॥१७॥ आयुषः कर्मणोऽनुष्य स्थितिरिरथं प्रकर्पतः। सागरोपमितीनां हि त्रयस्त्रिंशद्भवे भवेत् ॥ ५८ ॥ नामोक्तं प्रथम भेदैदिचत्वारिंशता ततः । ससपष्टया त्रिणवत्या व्युत्तरेण शतेन वा ॥१९॥ गतिजातिशरीराङ्गोपाद्रवन्धननामकम् । सघातनं संहननं संस्थानं वर्णगन्धने ॥६०॥ रसस्पर्शागुरुलघु पराघातोपघातकौ । आनुपूर्वी तथोच्छ्वास आतपोद्यो- तमित्यपि ॥ ६१ ॥ विहायोगतिस्त्रसाख्यं स्थावरं सक्ष्मवादरम् । अपर्याप्तं च पर्याप्तं प्रत्येकानन्तकायकम् ।। ६२ ॥ सुभगं दुर्भगं चैव स्थिरास्थिरशुभाशुभम् । सुस्वरं दुःस्वरादेयमनादेयं ततः परम् ॥६३॥ यशाकीय॑यशाकीतिनिर्माणं कीर्तितं ततः । नाम तीर्थकरं चैव चत्वारिंशद्वयाधिका ॥ ६४ ॥ गतिचतुर्धा नरकतिर्यग्नसुरलक्षणा । एकदित्रिच- तुःपश्चाक्षभेदैर्जातिपश्चकम् ॥६५॥ औदारिकं वैक्रियकमाहारकमतः परम् । तैजसं कार्मणं चेति शरीरं पञ्चधा स्मृतम् ॥६६।। अङ्गोपाङ्गं विधा शीर्ष पृष्टं च हृदयोदरौ । ऊरुद्रय करद्वन्दमित्वष्टावगमुच्यते ॥३७॥ अणु न्यायमुपाङ्ग स्याद- गोपाङ्ग च तद्गताः । रेग्वाः स्युनयमेतत्तु भवेदाये वपुश्रये ॥१८॥ पोढा संहननं वज्रर्पभनाराचमादिमम् । तस्मादृष- भनाराचं नाराचं तु तृतीयकम् ॥६१॥ चतुर्थमर्धनाराचं कीलिकाग्व्यं च पञ्चमम् । सेवावते भवेत्पष्ठमस्थ्यत्तस्पर्शल- क्षणम् ॥ ७० ॥ युग्मम् ।। आद्यं समचतुरश्रमथ न्यग्रोधमण्डलम् । तदन्यथा पुनः सादि वामनं कुञ्जकं तथा ॥ ७१ ॥ हुण्डं चेति शरीरस्य संस्थानानि भवन्ति षट् । एतान्यौदारिकस्यैव नान्याङ्गानामसभवात् ।।७२॥ युग्मम् ॥ आनुपूर्वी चतुर्धेत्थं यजन्तोर्गच्छतोऽन्तरा । भवेषु नरकायेयु परिपाटिर्भवेद्गतेः ।।७३।। स्यानिहायोगतिधा शुभाशुभविभेदतः ।

·पासपुग्ण परितम्. द्वितीयसर्गः |७|| ॥७४॥ उपघातपराघातातपागुगलघु स्मृतम् ।। ७४ ।। उच्छ्वासोयोती चत्वारो वर्णाधास्त्रसविंशतिः । निर्माणं तीर्थकृञ्चेति ससपष्टिरुदाहृता १७॥ यन्धन पञ्चधा पञ्च संयाता वर्णपश्चकम् । अष्टौ स्पर्शा रसाः पञ्च गन्धद्वं यमुदीरितम् ॥७६॥ कृष्णो वर्गेपु स्पर्शपु गुरुस्तिक्तो रसेषु च । गन्धयोः सुरभिश्चैते भेदास्त्याज्याः पुरोदिताः ॥७७॥ प्रागुक्तायाः सप्तष- टैरस्थाः पड्विशतेरपि । मेलने जायते सेयं नवतिनिभिरुत्तरा ॥ ७८ ॥ पश्चदशबन्धनेभ्यः पंच भेदा पुरोदिताः । शेषैस्तु दशभिः क्षितिजायते ध्युत्तरं शतम् ॥७९॥ औदारिकौदारिककं तयौदारिकतैजसम् । औदारिककार्मणकं तुर्यमे- तत्रयोदयम् ॥४०॥ वैफियवैक्रियायेव ज्ञेप पन्द्रचतुष्टयम् । हत्यमाहारकाहारकादिदेहचतुष्टयम् ॥ ८१ ॥ तैजसतैजसं गायं तनेजमकर्मिणम् । कार्मणकार्मणं चेति बन्धाः पञ्चदश स्मृताः॥८२॥ त्रिभिर्विशेषकम् ॥ रम्यारम्याणि रूपाणि कर्याचित्रकरो यथा । तथा नामापि जीवानां तचित्रकरोपमम् ।। ८३ ॥ एतस्य स्थितिरूत्कृष्टा भविनां नामकर्मणः । विशतिः कोटिकोटीना सागरोपममानतः ॥८४॥ गोत्रं विधा धिया लक्ष्म्या हीनोऽप्यही भवी भवेत् । तदुचं सहितो- गाभ्यां नार्यो नीचं तदुच्यते ॥४०॥ यथा कुलालान्मृत्पिण्डः पूर्णकुम्भः सुराघटी। स्तुत्यो निन्यस्तधातः स्या- दारमा तसेन तत्ममम् ॥८६॥ आत्मनि स्थितिरेतस्य गोत्रसंजस्य कर्मणः । सागरोपमसंयदा स्याल्कोटीकोटिविंशतिः | अन्नरायाभिधं कर्म भेदैः पञ्चभिरष्टमम् । स्यादानलाभभोगोपभोगसामयलक्षणैः ॥८६॥ दानं विनीतादले राड्माण्डागारिकनो यथा । लधास्मादपि जीवोऽतस्ताण्डागारिकतोपमम् १८९॥ अन्तरायाभिधानस्य स्थितिरेतस्थ कर्मणः । मागरोपमसंध्यागां स्युनिशत्कोटिकोटयः ॥२०॥ इत्यल्पं जल्पितोऽनल्पकालः कर्ममहागदः । शुद्धथ्यानी- ·बासुपूज्य चरितम् पधप्राणैः सद्भिः शाम्योऽप्रमादिभिः ॥ ११ ॥ शुद्धं ध्यानमपि प्राप्यं कपायविषयोज्मनः। संतोषरसिकलोकः स तु वीज सुग्वस्य यत् ॥९२॥ न सदाक्यात्परं वश्यं न कलायाः परं धनम् । नाहिंसायाः परो धर्मो न संतोषात्परं सुखम् द्वितीयसर्गः ॥१३॥ सेव्यसारस्य तस्यापि जननी विरतिषुवम् । सापि केवलिभिः प्रोक्ता सर्वतो देशतोऽपि वा ॥४॥ तदस्यां विरती सद्भिर्मतिमद्भिः सुखार्थिभिः । स्तुत्वकृत्यमहावितः प्रमादः कार्य एव न ॥१५॥ आयुषः क्षण एकोऽपि नाप्यते [[७५॥ रत्नकोटिभिः । तत्कथं हार्यते हन्त प्रमादरजसा नरैः ॥९६|| इति धर्मगिरं कर्मगिरिदम्भोलिसंनिभाम् । श्रुत्वा तत्त्वावयोधेन शुभः शस्यजनोऽजनि ॥ १७ ॥ अन्तःपुर्यः सुपन्धुश्च तदा भेजुर्महाव्रतम् । घनैश्वान्यैर्जनस्तत्र जगृहे गृहिणां व्रतम् ॥१८॥ इत्थं प्रबोध्य सुहृदो विहृत्य वसुधां क्रमात् । वितत्य धर्म भगवान रतिसारः शिवं ययौ ||९९|| इसद्भुतस्य दानस्य प्रभावाद्भुक्तभूतलः । कुशलो दलय- त्याशु संसारं रतिसारवत् ।६०० इति श्रीरतिसारस्य सारपुण्यमया कथाम्। निशम्याभून्मुदा समपनोत्तरमहीश्वरः॥१॥ पात्रेण पार्थिवादिभ्यो दानं नादीयते कचित् । नित्य 'शीलन्तु शीलं तु सर्वमाधारणं बुधाः ॥२॥ धत्ते यः सततोन्मीलं शीलं लीलारविन्दवत् । स काम मुक्तिकामिन्या कुतुकेन विलोक्यते ॥३॥' अतचिन्तामणि- प्रायसुकृतप्रासये जनः । विधये शुद्धधीः शीलसुधाम्भोनिधिमजनम् ॥ ४॥ अघनाशादभुतन्छाये शीले नीले- तरा गुणाः । समायान्ति समुत्ताला मराला इव पल्वले ॥५॥ जनानुरक्तिमुक्तिश्च मुक्ति नृषु शीलतः सनत्कुमारशङ्गारसुन्दर्योरिव जायते ॥६॥ DE ·वामुग्प परितम्. 1130 तगया सत्पधा वन्यधन्यपौरालिमालिनी । श्रीकान्तेति पुरी जम्बूद्वीपे भारतवर्षभूः ॥७॥ इह सिंह इति स्वाम्य- ग्लस्तियुपतिपः । बभूव शुभ्रकीर्तिनगराजिराजितदिग्गणः ॥ ८॥ नित्यमुद्यद्गुणग्रामः कलाग्रहकृताग्रहः । सन-द्वितीयसर्गः कुमार इत्यासीत्कुमारस्तस्य कीर्तिभूः ॥९॥ अदृपणकगैर्लक्ष्यमाणस्तादृक्षलक्षणः । सहोत्थैः से गुणै रेजे शरीरा- गयौग्यि ॥१०॥ उपदेशावधिक्लेशाद्गुरुतस्तस्य गृहतः । हृदि न स्खलितं चक्रुः खिला अप्यखिलाः कलाः ॥ ११ ॥ ॥७६॥ रूपं निशम्य निःसीम तस्य सीमन्तिनीजनैः । तदङ्गसगि खुरलीरजो यहुमतं स्वतः ॥१२॥ उरसि प्रेयसां काम- निमाभ्यासापदेशतः । अलिख्यत विदग्धाभिः स रहो विरहोदये ॥ १३ ॥ तस्मिन्शरणसंप्राप्तप्राणभृवज्रपारे । दोर्दण्डमण्डलच्छायामीयुधापचराः शराः ॥ १४ ॥ सोऽन्यदा क्षणदामध्ये वध्यमानस्य विदिपा । निद्राणचन्द्रशा- लापां रावं शुभाव कस्यचित् ॥ १५॥ अधैप रभसभ्रश्यनिद्रोन्मुद्रगीदृशम् । खे वचः मचमत्कारः कारुण्यममृ- जोशृणोत् ॥१०॥ दुःग्वितः परदुःखेन दीनानायो तिक्षम । अहो स कापि कोऽप्यस्ति यः पापात्पाति मानितः ॥१७॥ निजगढीरजननीर्जननी येन मृनुना। इसत्यस्ति स कोऽयीह यः पापात्पाति मामितः ॥१८॥ स्वजन्मतिथिन- भावारान्धेर्येण गर्वपत् । स कोऽन्यस्ति जगलस्मिन् यः पापात्पाति मामितः ॥१९॥ प्रेमाभ्यः प्रियाभ्योऽपि ये मिया मन्वते युधम् । तन्मुग्व्यः कोऽपि किं नास्ति यः पापात्पाति मामितः ॥ २० ॥ हा हा हतो हतोऽहं मां प्रातुं कोऽपि न पावति । तदाकाशे घृतं कस्य सत्वेनेदं जगप्रयम् ।।२१।। विश्वे न सन्ति किं वा सन्तोऽपि नि:कृपाः १ मनभ्यम्ता २ धनुनिघाम्यामलिक - ·वामपूज्य चरितम् ॥७॥ धा याधिर्यभाजस्ते फन्दात यन्न पानि माम् ॥२२॥ निशि निद्रान्ति चेन्मास्तदमत्येवभूत्किम् । यत्ते. ऽपि शक्तिमन्तोऽपि न कृपां मयि कुर्वते ॥ २३॥ न मानवो न गन्धर्वो न गीर्वाणो न दानवः । कोऽप्यस्ति द्वितीयसगः साहसी यो मां त्रायते हा हतोऽस्मि हा ॥२४॥ अयोधचश्चद्रोमाञ्चश्चण्डोधूषितमूर्धजः । क्ष्मापश्य मनुमत्पश्य- श्रालयबापमुत्थितः ॥२५॥ विलक्षः खेचरं क्षोणिचारी रक्षितुमक्षमः । पक्षिणोऽपि क्षणं धन्यान्सोऽमन्यत खगा- मिनः ॥२०॥ त्रैलोक्येऽप्यस्ति न प्राता वामानस्य ते मया । मा मन्दीनियमाणस्तदित्यभूखे पुनर्वनिः ॥२७॥ हन्तुः स्वरानुसारेण शरासारं ततः कृती | साक्षेप दिवि चिक्षेप स शरण्यशिरोमणिः॥२८॥ एको रिपुकृपाणेन प्रहतः प्रापतत्ततः । पुमान्कुमारनाराचताडितस्त्वपरः पुरः ॥२६॥ अथ तो मृतिौ वीक्ष्य विस्मिते भूपतेः सुते । उत्सतार तडित्तारा कापि ताराध्वतो वधूः ॥३०॥ दियटिग्वण्डितागस्य पुरुषस्य पुरः स्थिता। चन्द सो साधिक्यविकसत्क-38 रुणस्वरा ॥३२॥ किं चरित्रमिदं चित्रमिति पृष्ठाय तेन सो । ऊचेऽधरोष्ठं सिञ्चन्ती शुचाशुष्यन्तमश्रुभिः ॥३२॥ BE शोणरत्नप्रभापूरसिन्दुरचयचित्रितः। गिरिर्वैतादय इलस्ति श्रीलीलारौप्यहस्तिवत् ॥ तस्योपरि परिस्पन्दलक्ष्मीमन्द- मरत्पुरी । विशालाख्या विशालाक्षीमुखापास्तेन्दुरस्ति पूः ॥३४॥ तत्रैप रत्नचूडाख्यो राजा खेलति खेचरः। अस्य प्रियास्मि कश्मीरदेवीति प्रीतिभाजनम् ॥३५।। दुष्टश्चन्द्रपुरीमा चन्द्राख्योऽयं तु खेचरः । मया स्मररहस्यानि याच- मानोऽवमानितः ॥३६॥ रविणा कौमुदीवेन्दोस्ततः प्रत्युः समीपतः । तेजाकरेग शुरेण हताहममुनाधुना ॥३७DEL अवस्थेयं कृता तेन मदतुरनुधावतः दुश्चरित्रफलं वीर त्वचास्येदं च दर्शितम् ॥३८॥ इत्युक्त्वेयं कुमाराय प्रियप्राणि- ·द्वितीयसर्ग: ॥७८॥ तकाक्षिणी । आविक्षदीपधीः सद्यो मृ शतकृतच्छिदः ॥३६॥ अथैनमोषधिस्यन्दैरमन्दीकुरुते स्म सः'। कुमारः करवस्तोममिव सोमः करोत्करैः ॥४०॥ ततः कृपावतारेण कुमारेणोपधीरसैः। चंद्रोऽप्यजीवि कारुण्यं महतांग्रह- सामुग्य तान्तरम् ॥४१॥ ततो वर्णविवेकाधिमौक्तिकैर्मथितां गिरम् । 'कुमारो हृदि चन्द्रस्य हारहृयामिति न्यधात् ॥४२॥ परितम् न दत्ते निति हन्ति पुण्यं पुष्णाति पातकम् । अहो हृतं परस्त्रैणं कुथितान्नमिवाहतम् ॥४३॥ परस्त्रीपरिरम्भेण 11८1। समारम्भः सुग्वस्य यः । शीताम्भारल्पनेनेव ज्वरदाहयपोहनम् ॥४४॥ परनार्यों विभावर्य इवाक्रीतितमःप्रदाः । | अष्टसत्यवान्पुंसः क्षिपन्ति नरकावटे ॥४५॥ घाताधःकारयन्धातिर्मदान्धैर्युध्यते न कैः । व्रजद्भिः परनारिपु वारीविव मताजैः ॥४६॥ नतः सदारसंतुष्टिः पुण्यपुष्टिरसायनम् । सेवनीया सदा पुम्भिा गुणकुम्भिमहाटवी ॥४७॥ तचन्द्र चन्द्रचारणां यशसां जलदोपमम् । परनारीपरीरम्भारम्भं निर्दम्भधीस्वज ॥४८॥ समं च रत्नचूडेन चूडारन बचारिणाम् । मा म्म पापघटाजन्मवत्सरं मत्सरं कृथाः ॥४९॥ रत्नचूड त्वयाप्येत चेतनीयं यतोऽभवत् । प्रत्यक्ष वा परवधूचीर्यमात्सर्ययोः फलम् ॥५०॥ इति वाचं प्रतिज्ञाय तो प्रीतो खेचरौ मिथा। सनत्कुमारतेजोग्निसाक्षिकं सख्यमीय- तुः ॥११॥ अदृश्यीकरणों शिक्षागुरवे गुरुदक्षिणाम् । दत्त्वा भूपभुवे विद्यां तौ गतौ द्यां तया समम् ।५२॥ कदाप्यथ सदास- अभषणं सिंहम्भुजम् । अत्यातुरश्चरः कश्चिदेय विज्ञप्तवानदः ।।५३|| स्वामिञ्जगञ्जयारम्भजम्भमाणप्रयाणकः । भूरि- भरमणच्छेदमेदस्विमसरन्मदः ॥५४॥ नृपो रिपुरिपतरकेशरी शुरकेशरी । त्वां प्रत्युपैति काम्पील्यपुरायतनदेवता ॥ युग्मम् ॥ इति वाक्श्रुतिसकोषा स्कन्धावाराय दुर्धरः। रथसिन्धुरगन्धर्षभटाध्यक्षान्नुपोऽदिशत् ॥५३॥ प्रयाण- कम ·द्वितीयसः वामपूज्य चरितम्. ॥७९॥ 1॥७९॥ कम्घुनादेषु काममम्यरचुम्बिए । सज्जमानासु सेनासु भटेपूत्कटकेपु च ॥१७॥ तां मत्वा जयिनी यात्रामेत्य तत्राधि- कोयमः । कुमारो मस्तकन्यस्तहस्तः क्षमापं व्यजिज्ञपत् ||९८॥ युग्मम् ॥ तात मा तव तत्रारिकीटेऽस्तु कटकस्पृहा । किं तृणोत्पाटने कुम्भी कुण्डलीकुरुते करम् ॥५९॥ अहमेव करिष्यामि तनयं त्वत्प्रसादतः । हन्त्यनुरुस्तमापूरं किं न सूरमभावतः ॥६०॥ कटकं यदि तत्रापि शनावातनुपे स्वयम् । यलो वा बलशत्रौ या कि रोपिणि करोषि तत् ॥६१।। अथाह पृथिवीनाथो नीतिप्रीतिसखीं गिरम् । रोमाञ्चितवपुः सनोः शौर्येण विनयेन च ॥६२॥ लीलासु लालितं शरा- स्तनयं नयशालिनः। पुरः कुर्वन्ति भोगेषु रणाभोगेपु पृष्ठतः ६३॥ हृदयानन्दनं दक्षा नन्दनं कुलदीपकम् । न प्रभञ्ज- नभूयिष्ठे भासयन्ति रणागणे ॥३४॥ कुलालंकृतये रत्नं भूरिभाग्याजितं सुतम् । कः क्षिपत्यसिकल्लोलेरपारे सम- रार्णवे ॥६५॥ वत्स मत्सरिणो जेतुं यामि तेनामाहवे । जगरो नगरस्यास्य भवान्भवितुमर्हति ॥६६॥ अथाकिरगिरं गौरीमास्यगौरांशुकौमुदीम् । कुमारः करवाकारचीरमानसमोदिनीम् ॥३७॥ त एव तात सत्पुत्राः स्वं मत्वा कवचक्षमम् । ये निर्यन्धारिपतुः स्कन्धादुद्धरन्ति धुरं युधः ॥३८॥ शरास्तानेव मन्यन्ते नन्दनान्कुलदीपकान् । येषां रिपुस्त्रीनिःश्वासै- स्तेजः प्रत्युत वर्धते ॥६९॥ कुलालङ्काररत्नानि कुमारानुर्धरावराः । उत्तेजयन्ति युद्धोामसिपघटाजुपि ॥७॥ तत्प्रभो मां दिश देपिपेपायेति ब्रुवन्नसौ । अग्रहीदग्रहस्ताभ्यां चरणौ धरणीशितुः ॥७१॥ उत्थाप्य परिरभ्याथ प्रमोदी मेदिनीपतिः कुमारमसुहृदीरवैराय स्वैरभैरयत् ॥७२॥ कृतमाङ्गलिकः सोऽपि रेणुगोपितगोपतिः । चचालोचचमूपुरः ३ गौरांशुश्चन्द्र . ४ नृपाः १ कवचः २ उज्यलाभ ·द्वितीयसर्गः ॥८॥ ॥८॥ M Jशुरकेशरिणं प्रति ॥७३॥ भ्रश्यन्नी निजभारेण भुषं धर्तुमिवाप्रतः । प्रलम्यमानहस्तानचलितं बलिभिर्दिषैः ॥७४॥ मा भूदमत्खुरापातः स्वन्डशः क्षोणिमण्डलम् । इत्युद्दीन इचाचालीयोम्ना हयसमुच्चयः ।।७५॥ नर्तयन्रथिनां कीर्ति नासुपूज्य परितम् मती केतनकैतवात्। पवनानामनुप्रासः प्रासरद्रयसंचयः ॥७॥ हृदा कवलयन्तः खं ज्वलयन्तो दृशा दिशः।प्रतस्थिरे स्थिरागोल लोलयन्तो गर्भटाः ॥७७॥ इत्युपान्तं रिपोरा कुमारः सारसैनिकः । कचिदप्यकृतस्थानः प्रस्थान कथिदप्ययम् ॥७८॥ अथान्तरचरदूतस्यूतक्रोधविरोधयोः । तयोः सेनाद्वयं जज्ञे संपरायपरायणम् ॥७॥ आसदत्सा- दिनं सादी निसादी च निसादिनम् । रथिनं च रथी पत्तिः पतिं च प्रोद्वतक्रुधः ॥४०॥ असहिष्णुः परतेजस्तेजस्वी वीरमंचयः । पण्ड्यामास चण्डांशुभासः काण्डौघमण्डपैः ॥४१॥ जयश्रीपरिरम्भाय स्फायमानमनोरथैः । हृष्यद्भि वीक्षितं वीरे रणे रेणुमपं तमः ॥८२॥ सहुंकारैरथोदारैः महारैर्यलशालिनाम् । आलम्भि समरारम्भः स्फूर्जसूर्यहति श्रुतिः ॥८३॥ स्फुलिङ्गः स्फुरितं शशस्त्रापातेन वर्मसु । राज्ञां निस्तुष्यमाणस्य प्रतापस्य तुषैरिव ।।८४॥ द्रवीभूयेव गरेण रक्तपूरेण रेणयः । ममरे समनीयन्त तमासमरुचः शमम् ॥८५॥ अश्वः कोऽप्यश्चवारं स्वं पतितं वर्मभारितम् । उपविश्यैनमारोप्य समुरास्थौ मृघोदतः ॥८६॥ स्फुटितोदरनिर्याताः कश्चिदन्त्रावलीयली । धावनतुनुटदाजी खुरलग्ना लता ॥७॥ दष्टोप्टो भृकुटीमीमा मापातिन्यपि मुर्धनि । धृत्वा दोयो रिपुं कश्चित्पतनवादपातयत् ॥८८॥ वाह- यित्वाप्रतो थाहं कुन्ते वक्षो विशत्यपि। युद्धक्षीणायुधो दन्तः कोऽपि कण्ठं विपोऽपिषत् ।।८९॥ प्रतिविपं द्विपः कोऽपि १ गुडनपरम, २ शरम.. ३ युगेदतः ·चरितम्. 11८॥ कोपान्मूर्धन्यताडा। करेणोन्मूल्य नस्यैव रणरक्षीणरदो रदम् ॥९०॥ पातितस्य दिपा कोपी कोऽपीभस्य रिपोर्वपुः । रदाग्रेण चिदार्योंचमत्तो रक्तासवं पियन् ॥९॥ त्रस्यन्प्रतिद्विपान्मेऽसौ जितारे िदुर्यशः । मा दादिति जधानका द्वितीयसर्गः स्वहस्तेन स्वहस्तिनम् ॥९२|| हतस्य पततो युग्यनागस्योत्प्लुत्य पृष्ठतः । क्षितिमेत्य स्थितोऽजैपीद्वेषिणं मार्गणैः परः ॥८॥ ॥९॥ कश्चिद्रधी प्रथीयांमि शरजालानि लालयन् । अस्त्राण्येव दिपोऽकृन्तन्नाङ्गानि तु कृपान्वितः ॥१४॥ शरैरेकस्य DE पक्रस्य चिन्नेऽक्षे नमतो रथात् । विलुण्ठन्तं क्षितौ शत्रु कोऽप्यलोकत कौतुकी ॥२५॥ कर्णान्ताकृष्टकोदण्ड एवैका JE खेदमासदत् । यं यं लक्षीचकारप तृर्ण स स यदनसत् ॥१॥ मार्तण्ड इव कोदण्डपरिवेषधरः परः। दिशशरमयों पृष्टि राजहंमभिपेऽभवत् ॥२७॥ धृतासित्रासयन्विश्वं मुक्तकेशः करालवाक् । शौर्यावतारतः कश्चिदभ्रम इंग्भटा ॥२८॥ दलितस्य रिपोरत्रमालाभि कृतमण्डनः। कुर्वकिलकिलामेक शेके केनापि नेक्षितुम् ।।२९॥ विपाग्निर्मद- पामाम प्रासयामास वाजिनः । भटान्विघदयामास श्वेडयै वोध्धुरः परः ॥७००॥ विक्रम्य पतितस्याजौ कस्यचिद्र- रुपिन्दवः। धीरवारेण वीरश्रीमन्दिरेण वचन्दिरे ॥१॥ इत्याजिप्रसरे वाजिदन्तिस्यन्दनपनिपुः । पतत्तु तुच्छता गर्ल स्वं सहिरैक्षत ॥२॥ अथाहितहतवस्तसमस्तध्वजिनीजनः । गन्धसिन्धुरमारूप प्रसरचापचापलः ॥३॥ संगम्भी स्तम्भयन्दरे शरकेशरिणथमम् सनत्कुमारो नाराचधाराचयमचञ्चयत् ॥४॥ युग्मम् ।। तद्वाणपातमीमासु रणसीमासु शावः । न रथी न भटो नेभो न चाश्वः प्राविशभृशम् ।।५।। मुञ्चन्नथ शरासारं भूरिशो रिपुभूपतीन् । र परियेयो मण्डलम् । २ विशालेन ।

·४ बामपूज्य البحث عن الهدهد لها द्वितीयसः ॥८॥ ॥८॥ न्यवारयदसावेको विधेको रीनिवान्तरान् ॥६॥ इत्यास्मिन्नुप्रसंग्रामभरेण क्षीणमार्गणे । धीरा विरोधिनोऽधावन्ध- नायोद्धतायुधाः ॥७॥ वर्पन्तो मइक्षु धारालैः शरंजालैः समन्ततः । वत्रुः कुमारमार्तण्ड तोयदा इव ते तदा ॥८॥ जीवीताशां विमुच्याशु विधूतामिर्पधाय सः। नन्दनो मेदिनीजानेविगुत्तरति द्विपात् ॥९॥ हस्तस्रस्तसमस्तास्त्रं लालामालामृताननम् । तावनिहामिलचक्षुर्विपक्षयलमैक्षत ॥१०॥ युग्मम् ।। सुप्तानां विद्विषामन्तर्विरराज स राजानः । आत्मेष शानिनो मूत्कर्मपद्धतिमध्यगः ११११ तन्निद्राविस्मितं चन्द्ररत्नबूडौ खचारिणौ। नेमतुः संयतानीतशरकेशरि- णावमुम् ॥१२॥ अधोत्फुलगुन्मीलत्पुलकः परिरभ्यतो । प्रीतः कीमिदमित्येष पप्रच्छ पृथिवीशः ॥१३॥ सद्योऽभ्युद- पदानन्दरसोभिस्नाननिर्मलाम् । अचे वाचं तदा चन्द्रनामा खेचरशेखरः ॥१४॥ कुमार मार्यमाणेषु खेचरेन्द्रेपु जीवतोः। पुनर्जन्मेव जज्ञेय स्वदाज्ञापालनेन नौ॥१॥ तशाहि हृदयग्राहिशुतिविद्योति विद्यते। रथनूपुरचक्राख्यं वैतात्यशिखरे पुरम् ॥१३॥ तस्मिनस्ति मनस्तिग्मभावेन भुवनं विपन् । भृशं भीमात्मनां सीमा भीमाख्या खेचराग्रणीः ॥१७॥ तपोभिस्तपैरेष निःशेषग्वगपेषधीः। कूरालो राक्षसी विद्यामसाधुः समसाधपत्॥१८॥ तत्ततः संकटं शङ्कमाना: कापि २ निर्वयुः । नवोसरशतद्रासनिनः खेचरेश्वराः ॥१९॥ अब तपचिन्तार्तिगतनिद्रस्य मे निशि। पुरोऽभूत्कामिनी कानिदिपत्ता रूपसंपदाम् ॥२०॥ मकरध्वजराजस्य राजधानीव जङ्गमा । दर्शयन्ती दृशं भावमयीमिलाह मामियम् ॥२१॥ जानीहि मां महेन्द्रस्य महिपी मोहदयुते । मनो पद्वानुरागं तु सुभग स्वद्गुणेषु मे ॥२२॥ तन्मदामनात निर्धापय युनाय ।

·4- द्वितीयसर्गः चरितम् ॥८॥ 1८३॥ कृपामय । त्यज चिन्तां तवाराति हुंकारेणैव भस्मये ॥२३|| क्षोभकाभकैति चेतोहद्भिर्वचोभरैः। चिरमभ्यया- मास सा मां कामान्धिता भृशम् ॥२४|| परस्त्रीति निपिदैव त्वदाज्ञां ध्यायता मया । क्षणदान्ते विलक्षत्वं दधती सर तिरोदधे ॥२५॥ सुदृयथ रथाङ्गानां देवपथागणपणे । आफन्दः श्रवणास्कन्दः कोऽपि व्याप दिशोऽद्भुतः ॥२६॥ अथैत्य खेचराधीशपुरेभ्यः खेचरेश्वराः। क्रन्दसंरम्भसंभ्रान्तहदि भरपवदन्नदः ॥२७॥ भीमेनाद्य पुरश्रेणिद्वयैश्चर्याय याचिता। हृद्यानि राक्षसी विद्या स्त्रीरूपाण्यभितः श्रिता ॥२८॥ चटूक्तिभिः पनिकृत्य निग्विलाखेचराधिपान । छलिनी तलिनी- भूय यलिनी निजधान सा ॥२९॥ दावेव यत जीवन्तौ दैवयोगेन केनचित् । भवांश्च रत्नवडश्च दिष्टयाय दृष्ट्याध वीक्षतौ ॥३०॥ इति तद्वचनैर्मत्या जीवन्तं सुहृदं निजम् । प्रीत्याहममृताम्भोधिमध्यमग्न इवाभवम् ॥३१॥ अथ जीया- कुमारस्य शिक्षा नौ जीवनौषधम् । विरुद्धराक्षसीरक्षासिद्धमन्वायितं यया ॥३२॥ इति ब्रुवन्कुतोऽप्येत्य तदा हदि ललोठ मे । वयस्य एप पीयूपतुपारलयहारवत् ॥३३॥ युग्मम् ॥ ततः प्रीतीभरस्यास्य भाग ते दातुमुद्यतौ । आवामि- हागतो दृष्टस्त्वं च युद्धसमुद्धतः ॥३४॥ स्वापिता रिपवो यध्वाऽऽनीतथायं ततोऽधुना । किं कुर्वो जीवदानैककल्पद्रुम समादिश ॥३५॥ अथास्यकमलोन्मीलन्मधूचयमयं वचः । इदं गदितुमारेभे कुमारेण प्रमोदिना ॥३३॥ युवां दिष्टयाच निक्रान्ती राक्षसीकवलग्रहात । अय दिष्टयाहमाकृष्टो भवद्न्यां संकटादितः ॥३७।। इदानीं तु क्षतैरात क्षतरोहिल- तारसैः । पलयोरगि संघातं समुल्लाघयतं रयात् ॥३८॥ इदं रचयतं निद्रादरिद्रं च द्विषां बलम् । अमुं च मुश्चतं बन्धान्मा १ आकाशालणभूषणे । २ शय्यारूपा भूत्वा. नमिनीभूति पाटे कमलपत्कोमलीभूय ।

·वामपूज्य परितम्. १८४॥ DEL विपत निपोरपि ॥३९॥ इत्यादेशे कुमारेन्दोस्तान्यां तूर्ण विनिर्मिते । उत्तस्थौ दलिताशेषविकारं तहलव्यम् ॥४०॥ दूरं प्रपानतः शरकेसरी सिंहसनुना। यहु संमान्य सत्कृत्य मुक्तः स्वमगमंत पुरम्॥४१॥ भीमतो भीमती मा भूद्भवी . मितीयसर्गः संभय भास्वतोः । इत्युक्त्वाऽऽशु कुमारेण महिती प्रहिती खगौ ॥४शा अवलिष्ट यलिष्ठानां धुर्यः पुर्यै ततः कुती । पदे पदे नृदेवानां वृन्दैर्वन्यपदाम्बुजः ॥४३॥ ॥८४॥ प्राणान्ते पटावासविश्रान्ते शान्तचेतसः। विज्ञान प्रतिहारेण कुमारस्येदमन्यदा ॥४४॥ केनापि सहितः पुंसा प्रहितः स्वामिना स्वयम् । जीमूतो नाम दूतोऽस्ति कुमार द्वारि वारितः ॥४५॥ विज्ञाय वेत्रभृन्नेत्रसंज्ञां भूपभुवस्ततः। वृतं च तं पुमांस न दत्तसम्मानमानयत् ॥४६॥ नरे तमंने कृताऽवाथ दतो नत्वेदमभ्यधात् । कुमार यदयं वक्ति सत्कार्य राजवागियम् ।।४७॥ उल्लसदभुलतेनाथ कुमारेण निरीक्षितः। सोभ्यघत्त सुधारोचिरीचित्यरुचिरं वच ॥४८|| अस्ति संमारसारश्रीः स्वश्रीजितमरुत्पुरी । लक्ष्मीविलसनावामो वासन्तीति श्रुता पुरी ॥४९॥ तस्यां नामाङ्कना- मास्ति नाकनाधनिभो नृपः । पप्रवासेति यत्पाणिवासेनेमाभ्पधुः श्रियम् ।।२०॥ तस्य प्रिया श्रियामेकंसदर्न मदना- बली । अस्ति राजीवजीवातुवदना मदनायुधम् ॥२१॥ तदङ्गजा गजगतिर्जगति प्राप्त विश्रुतिः आस्तै मुखानिलमिल- दमा हारसुन्दरी॥५२|| त्रैलोक्यरमणीभ्योऽपि रमणीयतमामिमाम्। कन्यामनन्यस्टहया प्रहयांचक्रिरे गुणाः ॥३॥ मास्यसौ शशिलीलेन शीटेनैव मयात्र किम् । इतिवास्था पहिर्नास्थादेति प्रीत्यामपि मितम् ॥५४॥ इयं बालापि भरवती।

·द्वितीयसः वासुपूज्य चरितम्. ॥८॥ ॥५॥ शीलस्य परमां भूमिकां गता । कदापि न ददात्येय खिन्नेव त्वरितं पदम् ॥१५॥ चन्दनापि सेव्यं सा सिसेवे स्वच्छया धिया। मनकामनया हंसगमना न मनागपि ॥५६॥ केलीषु सफलीचक्रे कदापीयं न मामिति । विमुक्ता कुपितेनेव सांप्रतं शैशवेन सा ॥५७|| यौवनं नलिनाक्षीपु विकारैककलागुरुम् । निर्विकारविलासेषु सा शिष्ययति सं- प्रति ॥२८॥ भूपे तदनुरूपाय वराय विहिनोद्यमे । सांप्रतं सर्वभूपानां रूपं चित्रेषु पश्यनि ।।१९।। स्वमातृपितृसोदर्यव- यस्याविरहासहा । विवाहं स्टहये नाहमिति स्माह सखीषु सा ॥३०॥ युग्मम् ॥ तदाकर्ण्य तदास्येभ्यो निर्मोदा मद- नावली । आरोप्य तनयामते सशकेन हृदाऽवदत् ॥६१॥ विवाहोत्सववै मुख्यं वत्से धत्से कथं वृथा। शोच्या प्रियं विना रामा त्रियामा शशिनं विना ॥६२॥ रमणी रमणीयापि रमणेन विवर्जिता । ज्ञानश्रीरिव चारित्ररहिता न हि राजते ॥३॥आभर्तृका तृणेभ्योऽपि स्त्री पितॄणां गृहे लघुः। आयाति भ्रातृजायानामपि मुण्डीति वाच्यताम् ॥६॥ कलाहीनः पुमानग्निरचालो निर्जला नदीं। विपतिर्युवतिश्चेति काप्यध्यै न चतुष्टयम् ॥६५॥ स्त्रीणां भवत्यनाथानां बन्धुरप्य- भिभूतये । अब्जिनीनामिवाञोऽपि चन्द्रोऽनुगतभास्वताम् ॥३६॥ श्रद्धेहि तद्विवाहाय पुत्रि मानि विधेहि मे। गर्भवासेऽपि यहत्तः क्लेशलेशोऽपि न त्वया ॥६७॥ इत्युक्तिमवधार्ययमजेयममृतैर्वचः।आददे दीनशृङ्गाररसं शृङ्गार- सुंदरी ।।२८॥ युक्तमुक्तमिदं मातर्जातनीतिलयं त्वया । दुःखाय तु गुणेनैकेनापि हीनः प्रियः स्त्रियाम् ॥६९॥ कुलं यदि न तद्रूपं ते चेत्तन्नामलाः कलाः। चेत्तेच ताच तन्मातन शीलं सुलभं षु १७०॥ रूपशाली कलामाली कुलीन- करागभाक् । न प्राप्यश्चेत्मियो नारी तत्कुमार्येव जीर्यतु ॥७१॥ कंतु शक्यं वरे रूपकलाकुलनिरूपणम् । कस्त्विदं ·मूग्य परितम्. दितीयसर्गः 11८४॥ ॥८४॥ विपनद्रिपोरपि ॥३९॥ इत्यादेशे कुमारेन्दोस्लाभ्यां तूर्ण विनिर्मिते । उत्तस्थौ दलिताशेषविकारं तहलव्यम् ॥४०॥ रंपानतः शरकेसरी सिंहमनुना। यह संमान्य सत्कृत्य मुक्तः स्वमगमंत पुरंम्॥४१॥ भीमतो भीमती मा भूभृर्वा संभय भास्वतोः । इत्युक्त्वाऽऽशु कुमारेण महिती प्रहिती खगौ ॥४शा अवलिष्ट बलिष्ठानां धुर्यः पु ततः कुती। पदे पदे देवानां कृत्दैर्वन्यपदाम्पुजः १४३॥ याणान्ते पटावासविश्रान्ते शान्तचेतसः। विज्ञस प्रतिहारेण कुमारस्येदमन्पदा ॥४४॥ केनापि सहितः पुंसा पहिताः स्वामिना स्वयम् । जीमूतो नाम दूतोऽस्ति कुमार द्वारि चारितः ॥४५॥ विज्ञाय वेत्रभृन्नेत्रसंज्ञा भूपभुवस्ततः । दृतं पले पुमांस च दराप्तम्मानमानयत् ॥४६॥ नर तमंने कृताऽवाथ दतो नत्वेदमभ्ययात् । कुमार यदयं वक्ति सत्कार्य राजवामियम् ।।४७॥ उल्लसदलतेनाथ कुमारेण निरीक्षितः । सोभ्यघस सुधारोचिरौचित्यरुचिरं वचं ॥४८॥ अस्ति संसारसारश्रीः स्वश्रीजितमरुत्पुरी । लक्ष्मीविलसनावासो वासन्तीति श्रुता पुरी ॥४९॥ तस्यां नामाङ्कना- मास्ति नानाधनिभो नृपः। पप्रयासेति यत्पाणिवासेनेवाभ्यधुः श्रियम् ॥20॥ तस्य मिया श्रियामेकसदन मदना- बली । अस्ति राजीवजीवातुवदना मदनायुधम् ॥५१॥ तदाजा गजगतिर्जगति प्राप्त विश्रुतिः आस्ते मुखानिलमिल- भारसुन्दरी॥५२॥ प्रैलोक्यरमणीभ्योऽपि रमणीयतमामिमाम्। कन्यामनन्यस्हया प्रहयांचक्रिरे गुणाः ॥५३॥ मालसी शशिलीलेन शीलेनैव मयात्र किम् । इतिवास्था यहिन स्यादेति मीत्यामपि स्मितम् ॥५४॥ इयं बालापि २मयक्ती।

·॥८॥ परमा भूमिका गला कदापि न ददास्पेय जिनेव स्वरित पदम् -५|| पननापि सेम्प मा मिसे स्वरमग भिया ! मनकामना मगमना न मनागरि ॥५६॥ केलीषु मफलीन कापीयं नमामिति । विमुता कुपितेनेय गांधत गैगयेन मा 100 योग्नं नलिनाक्षीपु विकारेकालागुरुम् । निर्विकार बिलासेपुसा गियति से- प्रति ॥८॥ भूपे तदनुरायगय पिरिमोगमे। मांपतं मयंमूपानां म्पमित्रेषु पश्यति॥१९॥ स्वमातृषितमोदय- गम्यापियामा।। रिया ये नाहमिति स्मात मग्गीषु मा ॥०॥ युग्मम् । तदाकर्प दास्येभ्यो नि रामद नागाली। आरोष्ण तनयामले मशन दादा ॥६॥विवाहोरमवधै सुग्घ्यं वत्से घरसे कर वृथा। शोच्या मिपं विना गमा त्रिपामा शशिनं पिना ॥६२|| रमणी रमणीयापि रमणेन विवर्जिना । ज्ञानश्रीरिव चारित्राहिता न हि राजते ॥३३॥ आभर्तृका तणेभ्योऽपिनी मिट्टण गृहला आयाति भ्रातृजायानामपि मुण्डोति वाच्यताम् ॥६४॥ कलाहीनः पुमानमिरज्यालो निर्जला नदी । विपतिर्युयतिति कापर्ण न चतुष्टयम् ॥३५॥ स्त्रीणां भवत्यनाधानां बन्धुरप्प- भिमतपे । अन्जिनीनामिवाजोऽपि चन्लोऽनुगतभास्वताम् ॥३६॥ श्रद्धेहि तविवाहाय पुत्रि मानि विधेहि मे। गर्भयासेऽपि यहासः ग्लशलेशोऽपि न त्यया ॥६॥ इत्युक्तिमवभार्ययमजेपममृतैर्वभः । आददे दीनाररसं शृक्षार- सुंदरी ॥३८॥ युक्तमुकमिदं मातर्जातनीतिलय त्वया । दुग्वाय तु गुणेनैकेनापि हीनः प्रियः श्रियाम् ॥१९॥ कुलं पदि न तरूपं ते वेरामामलाः फलाचेच ताथ तन्मातन शीलं सुलभ नृषु ॥७०॥ रूपशाली कलामाली कुलीन- करागभाक । न प्राप्यरिप्रयो नारी तत्कुमार्येव जीतु ॥७॥ कर्तुं शक्यं वरे रूपकलाकुलनिरूपणम् । कस्विद ·वामुपूण परितम्. द्वितीयसन: ዛረበ ॥८६॥ वेद यसस्य मनः कुत्रापि रयते ॥७२।। एकस्यां विरतः कन्यामन्यामप्युट हेत् पुमान् । नार्याः पतिविरक्ताया मरणं शरणं पुनः ॥७३॥ इत्यादिगुणदोषैकविमारायलचेतना । मातहिं विवाहाय वाच्या किंचित्कदाचन ॥७॥ एवं निरु- सरीकृत्य मातरं कातराशया । अहायोत्थाय वेलक्ष्यविलोपाय ननाम सा ॥७५।। ततो निरादरीभूते भूपे तन्महकर्मसु । कलावलिविलासैकसुग्यमग्नैव सास्थिता ॥७६॥ मुदा स्वऽन्यदापश्यन्निशान्ते शान्तधीरियम् ।आत्मानं कल्पवृक्षस्य वामतः कामतः स्थितम् ।।७७॥ यथेप्सितपदोभावी वल्लभस्ते यथेप्सितः। इत्याचचक्षिरे तस्यै स्वमव्याख्या विचक्षणाः 11७८ माघलन्द्रविमानेन प्रातः प्रीतिमती सतः । नन्तुमुधानमनानं पमानन्दनमुद्यता ॥७६|| केनचित्पषि विक्रीयमाण माणिश्यपचरे । कनिद्रननमातुर्यधीरं कीरं ददर्श सा॥६॥ तदिष्टवित्तदानेन तं फ्रीत्वाकृष्य पारात् । कलयन्ती करे कीरं कामापातनमाप सा ॥१॥ ततो मरकतश्मश्रुभूकुन्तलकनीनिकः । यालपवालनिप्पन्नपदपाणिरद छदः ॥८२॥ परागदलश्रेणिपिनदनम्बपद्धतिः । कानिकांचित्कियामजीवद्भिरिव कल्पयन् ॥४३॥ हसन्निवाल्पभिन्नोष्ठदृश्यमी- तिकदन्ता । हशा प्रसादस्मितया पश्यनिय पुरःसरान् ॥८४॥ जातरूपमयं विभ्रजातरूपमयं वपुः । दृष्टश्च कामः कीरण गतमोत्सत्य तत्पुरः ॥८६॥ चतुभिः कलापकम् ॥ ततः कौतृहलादृश्यमानः क्ष्मानायकन्यया । काममूर्ति प्रति प्रोरेवानमिरपुरसुकः शुकः ।।८३|| कुमारराज यच्छाशु सुप्रियाणि फलानि मे। सुप्रियं ते पटाम्यादियमेतत्रि- शम्यताम् han "अभियुक्तिशुक्तिमुक्तागुणगणयुक्ताः श्रन्यकलाः सकलाः । उपलभरविपुलमारैः किमलंकारैः कृती करते ॥८॥ फलमविकलबुर्जपजपस्तपातपमोपनियन्ति जनाः । तस्कृतपे निजयुषतिपुः सुकृतकृतः सन्तु संतुष्टा ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥८७॥ ॥८७॥ 11८॥" तावन्मत्प्रियमेवेदमार्यायुग्मं शुफस्तु कः । इति ध्यानप्लुते सिंहसुने सोऽकथयत्कथाम् ॥१०॥ इति कीरोक्ति- मार्य कन्यां कापि सखी जंगौ। आस्ते भुवि युवा दुग्वलोपी कोपीदशोऽप्यहो ॥११॥ स्मरं भ्रमात्कुमारेति संयो- ध्याययुगं पठन् । रूपं कुलं वयः शीलं गुणान्यस्य शुकोऽभ्यधात् ।।१२।। युग्मम् ॥ अथ कोरकुमारासि त्वं कुमारस्य कस्य रे । तथ्यं वद यथा दयां हृया तब फलावलीम् ॥१३॥ इति पृष्टः करे कृत्वा कीरः कन्यकया तया । स पपाठ सुधाक्तानि सक्तान्येव मुटुर्मुहुः ॥९॥ नतस्तिरश्चां चैतन्यचातुरी केनि पेनी । किंचिदश्चितपञ्चेषुः सा विचित्ता गृहं गता ॥९॥ न तल्पे न सखीजल्पे न वने न निकेतने । न जले न स्थलेऽप्यस्या मनः कचन निवृतम् ।।९।। तुलितार्कच्छविरहो विरहोऽस्या हृदि ज्वलन् । ददौ निद्रापनोदाय मदनस्य दिनोदयम् ॥१७॥ स कुमारः क रे कीर जल्पन्तीति प्रतिक्षणम् । मनो मनोभवभवव्याधिमसमधत सा ॥१८॥ क्रमानिढुंतवनिश्रीविरहस्तां व्यहस्तयत् पुष्पचापधरापस्य प्रताप इव दुःसहः ॥१९॥ तदनेषु हिमं सण्यो यचदर्तिभिदे ददुः । तत्तत्तदृष्मणैवाशु पत्तदेवापदा- ss)पदम् ।।८००।। अमान्मन्ये मदनेषु व्याप तापोऽखिलं जगत्। उष्णाः किमन्यथा चन्द्रजलजन्मदलस्रजः ॥१॥ निशेश त्वं निशाहीनो दीनो भवसि सत्कथम् । वियुक्तान्दहसि स्युर्वा नराः सहनिष्ठुराः ॥२॥ जले कुमुदिनीप्रेम्णा प्रप्त- मादाय पाणिना। दलयध्वं विधु सख्यः साक्षात्मत्तापकारिणम् ॥३॥ जानानापि वियोगाति पमिनीशस्य पद्मिनि । किं मां दहसि हा कष्टं स्त्रियोऽपि स्त्रीषु निकृपाः ॥४॥ सख्यः स्फुटति में वक्षः साधु स्फुदतु वा जनात्। स कुमारः स्मराकारः प्रेक्ष्यते यदि हगतः॥५॥ इत्यादि बहुजल्पन्ती पतन्ती मूर्छया मुहुः। सुदतीमदतीभिःसा वयस्याभिरलोक्यत

·सामुपूज्य
परितम्.
द्वितीयसः
॥८॥
॥८६॥
॥६॥ पद्भिः कुलकम् ।। रे कीर क कुमारो मा मुक्त्वा यात्यनुमीयताम् ॥ इति निद्रालयान्तेषु सा-स्वमानलपन्मुहुः
॥७॥ तीव्रतापभृतस्तस्पा वयस्याः परितः स्थिता। अस्रधारयन्धारायन्नपुत्रीयाश्रियम् ॥८॥ अथेदं मेदिनीशेन
मत्वा दिष्टः पुरे चरैः । अवगन्तु कुमारं तंत्र्यलोकि शुकविक्रयी ॥९॥ चिरं नीरीक्ष्यमाणोऽपि कापि-प्रापि नरैर्न सः।
शुदधर्मोपदेष्ठेव दरभन्यैः शरीरिभिः ॥१०॥ सत्यः कचिनासाथ रसाविभुरसाविमम् । समारब्ध कुमारस्य लब्धयेऽस्य
स्वयंवरम् ॥११॥ सपो विमुन्य कौमार्य ये राज्यं भेजिरे नृपाः । गुणोदाराः कुमारा ये तान्भूपोऽयमाहयत् ॥१२॥
तनयो नयमारस्य मत्रिणः सागराभिः । त्वामाहातुमहं नाथ प्रतिस्त्वपितुः पुग्म् ॥१३॥ आज्ञातोऽसि कृतिनाज्ञा
त्वजयोत्करपिणा । तद्रासन्ती पुरीमेतुमुरीकुरुतरां त्वराम् ॥१४॥ न तत्रायामि वामाक्ष्या तयान्यस्मिन्वृते यतः ।
ममामिभय एवं स्पादिदं वदति भूपजे ॥१५॥ स जगौ वीरवर्य त्वं वर्य- एव तया-यतः । त्वपि. दृष्टे ममाद्याभू-
दुधानमदनभ्रमः ॥१६॥ युग्मम् ॥ ईदृग्रूपं विहाय त्वां कन्या सान्यं घृणोति चेत् । तत्का तन पराभूतिस्तया
निमगुणज्ञया ॥१७॥ इत्याधुक्तिमरैः स्वस्य दर्शयन्मन्त्रिपुत्रताम् । कुमारं सागरः कीर्तिसागरं नगरेऽनयत् ॥१८॥
बासन्नीवासनाय संमुग्वं समुपेयुषा । कृतसस्कृतिनास्थापि-स धामनि सधामनि ॥१९॥ यैर्यभालि प्रभालिसन-
भाल न भूपः । वृधान्यवीरागमनं ते नरा मेनिरेतराम् ||२०|- तदा शृङ्गारसुन्दय चारवयरुपागतः । कुमारः
मोजमापे ज्याम्पे च गुणे गुणे- ॥२१॥ अथ पृथ्वीमपुत्री सा प्रेषयवम्पिका मंग्वीम् । ज्ञातुं वृत्तानि वीराणां
मां शारीमुले ॥२२॥ मा यावा यामिनीयामयमले ममुपेयुषी । सुप्ताग्विलसबोलोकां प्राह भूषमता प्रति ॥२३॥

·वासुपूज्य
चरितम्.
द्वितीयसर्गः
1८९॥
॥८९॥
भूपमहितसत्कारधारिनारीशतान्विता । न्यभालयं भुजभृतः समस्तानपि तानहम् ॥२४|| कन्दर्पहस्तशस्त्रीषु स्त्रीषु
तासु गतास्वमी । विविधां विदधुर्वीरा विकृति कृतिताकृते ॥२५॥ कलाकलापरुचिरः सुरोचिर्लोचनप्रियः । कश्चि-
दात्मनि भूपेन्दुः पिङ्गतामकलङ्गयत् ॥२६॥ कलानां पटलं रूपं गुणानां च गणं परः । मदेनादषयन्मयबिन्दुनेय पयोध-
टीम् ||२७|| कीर्ति कलाधुनीधौता गुणस्यूतां पटिमिव । व्यधान्मित्रक्रुधा कश्चिद्धूम्ययेव मलीमसाम् ।।२८॥ किमप्य-
जल्पन्हृयाङ्गः कोऽपि स्तब्धत्वनिश्चलः । अविज्ञ एव विज्ञातो मया ग्रावपुमानिव ।।२०।। इति ताभिः समं राजलो-
कमालोकमानया । प्रथयन्त्या यथावस्थं मिथस्तत्कीर्तिकीर्तनम् ॥३०॥ श्रूयते यद्यशः शीलकुलरूपकलामयम् । सौर्घ
सनत्कुमारस्य तस्य सोत्कण्ठमागतम् ॥३१॥ युग्मम् ॥ मध्येधाम वयं यामस्तन्मुग्वालोकनोन्मुग्वाः । यावत्तावन्महेन्द्रेणा-
प्यनुच्छिष्टं वहन्महः ॥३२॥ स कुमारः कलावद्भिर्भूरिभिर्भूषितान्तिकः । न्यभाल्यत सभावी चक्रवर्ती शुभात्म-
नाम् ॥३३॥ युग्मम् ॥ लोलमौलितया चञ्चच्चूडामणिमरीचिभिः । आरात्रिकमिवातन्वन्कवीनां काव्यसंपदः ॥३४॥
चालयाइगुली रहन्नखांशुविततांशुकाम् । वाग्गेयकारिणां गीतेः पताकामिव कल्पयन् ॥३५॥ चमत्कारकराने स
गृङ्गन्गुणिनां गुणान् । चमत्कारकरं दानं ददानोऽनृणतां ययौ ॥३६॥ त्रिभिविशेषकम् ।। मुधाकृतप्तुधावृष्ट्या दृष्ट्या
प्रीतिप्रसन्नया । तदा सेवकतातापं सेवकानां लुलोप सः ॥३७॥ तदा कुमारः कुतुकी यत्र यत्र दृशं ददौ । विज्ञानं
दर्शयामास स्वं स्वं वैज्ञानिकः स सः ॥३८॥ नृपपुत्रिक्षणे तत्र चित्रविधाविशारदः। कोऽपि चित्रपटं पाणौ कुमारस्य
समार्पयत् ॥३९॥ तं वीक्ष्य विस्मितोऽग्छन्न्पभूलिपिकारिणम् । चित्रसंवादिनी तस्या रूपश्रीरसस्ति वा न वा ॥४०॥

·पादपति मुक्तानि न फलानि प्रयच्छति ॥५४ ॥ तां श्रुत्वा पम्पिकावानं तदित्वं भाषके शुके । आचचक्षे विलक्षेद 10 रामपूज्य चरितम्- ॥२०॥ १९॥ स जगाइक संवादस्तस्याचित्रेण वर्तताम् । शक्या रचयितुं केन चित्रे चन्द्रस्य चन्द्रिका ॥४१॥ दृश्लीलागुज्झित कास्तु नितया समम्। यस्या दृश्यार्थदेहत्वात्पतिविम्वेऽपि नोपमा ॥४२॥ नेशी कापि कान्तास्ति कुमार त्रिजगत्यपिद्वितीय Faपाणि न पाणिवर्तीनि लिपिशास्त्रतः ॥४३॥ इलाकये चिरं चित्रे पश्यन कामपि तानयम् । कुमार; काम- माणात इव मौलिमकम्पयत् ॥४४॥ क्षण क्षुभितमात्मानमथ संपम्य धीरधीः । चित्रं संगृत्य चित्रझं कुनारः सच्चकार भोपकारचन्दनाशुपौकितम् । जग्राह बहुमानेन गौरं स्त्रगुणवृन्दवत् ॥१७॥ दापितेषु निविष्टाभिर्विष्टरपूचित भिमाकार चिरमालापं सहास्माभिर्महाशयः ॥४८॥ अस्ति शृङ्गारसन्दर्याः क्रीडाकीगे विशारदः । त्वत्सभोचित तवति विमोऽसो मया तदा ॥४६॥ पश्नामुक्ती मयाप्पस्ति दत्तहरकौतूकः शुकः । इत्युक्तेऽथ कुमारेण कथितस्य लगत्ययम् । जगप्रयगमत्कारिहारिचारित्रभाजनम् ॥५३॥ कास्ते मनत्कुमारः किं मामयापिन भाषा घरो शामयति योममण्डपस्येन्दुमण्डले । अस्मान्सकन्य कर्तव्यावीणा प्रारिणोत्तनः ॥२२॥ ईटक्सनत्कुमारः श्रीके- Vारसुन्दरी 1०५॥ सवियत्रानुरक्तं मे मनस्तावरस एव सः इत्यधीरस्य कोरस्य बाचा निश्चीयन मया HAIR कान्तामसी कोधिचिने पवीक्ष्य बुक्षुभे । मनः सपत्नीभीतं मे तेन सपनि कम्पते ॥७॥ अमा ·। ॥९॥ पाया परितम्. ॥११॥ पीट्शधेराकमन्यं मन्यसे वरम् । म्ययंयरोत्मवाद'मृत्युरित्युषितो मम ॥२८॥ इत्यानुसत्या मनिवास माननीय स्टग्लोट मा । गम्पिकापि चिरं भ्रान्निधाताशेन समापतः ९॥ नियनोवृतम्बोषसंघटकुलमानमाः। तदा अष्टफलं मृत्युं जानती जीवितव्यतः ॥६०॥ निद्रापरं परीवार मत्या सत्त्वावलम्बिनी । शनैः शनैः समुत्थाय काय व्ययगनोरथा ॥३१॥ तत्रैय केलिदोलायाः कटक पालिका पावण्याय स्वं पथन्धोत्तरीयकम् ॥१२॥ प्रिभिगिशेषकम् ॥ नैयेहाभये घेन्मे कान्तो जन्मान्तरेऽपि गत् । मदेकामक्तनितोऽस्तु तदेकासक्तचेतसः ॥६॥ इदं निगन्य सयो कण्ठं पाशHिIT पालमा मति चासोद्दीविनः पाशः.पपात च ॥६४॥ युग्मम् ॥ धम्पि- का तु तदा मुक्तनिद्रा तसाभृशम् । कर्पन्ती पाशतः कण्ठमालोकन कुमारिकाम् ॥६५॥ ततः किमिदमियस्यै पच्चान्ये संभ्रमस्पृशे। भाचक्षत चमत्कारि कुमारी परितं निजम् ॥६६॥ किमतत्पतितं मायामित्युत्थायाथ चम्पिका ! फरेणादाय पश्यन्तीं हयन्तीदमुवाच मा ॥७॥ देवि देवि स "वार्य वामानित्रपटः स्फुटः । दिष्ट्या च वर्धसे देषि यत्त्वमेवा चित्रगा ॥३८॥ मनस्कृमारं त्यःयेयासतं कथयितुं पुनः। निस्थिता त्वमेवात्र कथमार्तासि कथ्यताम्। ॥६॥ इति घागमृतं तस्याः स्फीतं पीत्या पनियरा । तमादाय करे चित्रपटमिलाददे वचः ॥४०॥ श्लाघ्यासि लब्ध- तत्सा गितगारसुन्दरि। शोचनीयामि च रुचं धत्से तरिहेऽपि यत् ।।७१।। धन्यास्मि तत्करस्पर्श प्रांप चित्रगतापि यत् । इतीयमुपत्पुलर मुमुदे फुमुदेक्षणा ॥७२॥ प्रियं परिरभ किं न पदान्तररितमप्यहम् । सेत्यदात्तं परीरम्भमित्रं चित्रपट हदि ॥७३॥ . करगोचरमप्येनामनयश्चित्रसुन्दरीम् ।: कुमारवर नाप्लासि किं चक्षुर्गोचरेऽपि मे ! ७४॥ एवं ·बापूज्य द्वितीयसर्गः ॥९॥ ॥१२॥ तयोक्ते शून्येऽपि सत्यः प्रत्यक्षतामगात् । सनत्कुमारो धामौषधौतधामान्तरः पुरः ॥७५।। गृहीत करकं दसाचमनं मुत्रातासनम् । कुमारः सोऽयमायातीत्यूचे कीरो निरूप्य ताम् ॥७६|| अथाभ्युत्थाय हर्षोमिप्रणुनेवाशु चम्पिका । ददावामनमासीने कुमारे चैदमब्रवीत् ॥७॥ अथ नः सफलं जन्म सुमुहूर्ताच यामिनी। यदस्मन्दाग्नि देवेन स्वयं पादोऽवधारितः ११७८॥ अयं ते देवि स प्राणदयितो यस्स्वदिग्छया । तुर्णामाशाविधायीव जज्ञे लोचनगोयरः ॥७९॥ एतदालोकपीयूषपानविज्ञां त्यज प्रपाम् । अस्याननेन्दी इत्यादि करतीकुरु लोचनम् ॥४०॥ इत्युक्यासकृदुल्लास्य दृशं भूपालचालया । दृष्टास्यं हष्टमनसं कुमारं स्माह चाम्पिका ||८१॥ हर्षाश्रुवारिहारिण्या स्फारतारांशुदूर्वया। इयं ते वीर दत्तेऽध दशा प्रसूतिदीर्घया ॥४२अस्ति त्वचित नान्यदातिभ्यं त्रिजगत्यपि । त्रिजगन्महनीयेश्मेवातिध्यं तथास्तु तत् १८३॥ स्वागतं वीरकोटीर तवास्मिन्नस्मदोकसि । विशतः स्वलितं नासीत्कथमुदामयामिके In अधोदितरिमतव्याजराजयुतिततीरिति । कुमारस्तोषदुग्धाब्धिमुक्तालीमजगार गाः ॥८५॥ सखी शृारसुन्दर्यास्त्वां पत्या कारकीर्तनात् । सहवाहमिहागच्छमशीभूय विद्यया ॥४३॥ कण्ठपाशं कुराक्ष्याः कृन्ततोऽत्र करान्मम । च्युत- मित्रपदो परीणा इवास्या रक्पयस्शि ।।८७॥ स्वं च धन्यममन्येऽहमिह लेहवशंवदाम् । इमामालोकपॅल्लोकयत्रयलोच- नचलिकाम् ॥४८॥ इति वर्षति कर्णेषु कुमारे मृन्तामृतम् । नृपतिप्रतिहारेण गर्जिवनादितं पहिः ॥८॥ रे किंकरा घराजानियुप्मानाज्ञापयत्यदः । हयः संसाधतामय स्वयंवरणमण्डपः ॥१०॥ अपि दिकरिकाः कार्य कुमार्याः लपना- दिकम् । स्वयंवरमुहतो हि वोऽस्ति स्वस्निप्रदः प्रगे ॥९१॥ स्वरवं मन्दध्वानमधुना विधुनाशकः । आरोहति ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम् ॥१३॥ ॥९३॥ क्षपाक्षेपी पश्यतामेव वो रविः ॥९२॥ इत्युक्त्वा विरते नत्र धरित्रीकमितुः सुतः । ऊचे प्रेमसुधावीचिं वाचं नृपसुतां प्रति ॥९३॥ त्वद्गुणासक्तचित्तोऽहमन्वह नृपनन्दनि । मा स्म मामन्यथा स्वममंकथास्वपि शङ्कथाः ॥९॥ यामि संप्रति वामाक्षि स्थातुमनोचितं न मे । मयात्मनो मनो मुक्तमस्ति सेवामयं त्वयि ॥९५|| इत्युक्त्वा स तिरोभूश्च तामीयुश्च ममुत्सुकाः । प्रतिकर्मविनिर्माणचारिकाः प्रतिचारिका ॥९६|| किंकराश्य त्वराचण्डगतयो मण्डपं ययुः। तं च मण्डन. मण्डल्या मण्डयामासुराशु ते ॥१७॥ स्वयंवरोत्सवे तस्मिन्पताकापाणिभिश्चलैः । शुशुभे ककुभामीशानाहयनिव मण्डपः ॥९८|| तम्मिन्विश्वमनोमोहदिवसोदयभास्कराः । निशातकान्तयः शातकुम्भकुम्भा विरेजिरे ॥१९॥ तत्रोर- तोरणस्तम्भभाजो वन्दनमालिकाः । लक्ष्म्याः स्वभावलोलायाः केलिदोलाकला ललुः ॥१०॥ मुताप्रालम्बनक्षत्रहृया विद्योतितद्युतः । स्मरप्रसरनिस्तन्द्रास्तत्र चन्द्रोदया यभुः ॥१॥ चश्चदुचप्रपश्चेषु तत्र मश्चेषु दिद्युते । स्फारैः पुषगहै। पुष्पायुधयन्त्रायुधैरिव ॥२॥ मुक्तास्वस्तिकरोचिष्णुकस्तृरीमण्डलच्छलात् । इयुस्तत्र सनक्षत्राः स्मरमित्राणि रात्रयः १३||माल्यकलशास्तत्र विश्वानन्दाधिनन्दिनः । अभजशशभृल्लीलां नीलाम्भोजभृतः सिता; ॥४॥ श्यामशोगसितैः सैप रत्नस्तम्भांशुभिर्वभौ । स्फुरत्तमोग्जासत्वैश्चित्तैरिव हृत गाम् ॥२॥समाकृष्ट इवोत्कृष्टः पुण्यैः पुमां स्थिरायुपाम् । स पुरीमण्टनो जज्ञे स्वःग्वण्ड इव मण्डपः ॥३॥ भ्वनिस्तूर्यस्य पुस्फूर्ज दरमूर्जस्वरोदयः । मण्डपान्तःसमुदभ्रान्तम्मरा- वरयच्छविः ॥ तं मण्डपमग्वण्डश्रीमालमालोफितुं तदा । पूर्वशैलशिरोभूपा पूषाभूत्कुतुकादिव ।।८॥ दूतालिभिः समोहताः पुम्हतास्ततः क्षितेः । सशृङ्गाराः कुमाराश्च मञ्चसंचयमाश्रयन्।।९।। निशानरितरोचिष्णुप्रगुणविगुणगुनिः।

·द्वितीयसर्गः पासपूरप परिलम्. ॥९४|| १९४॥ मसिंहामन सिंहभूपभूरप्पभूषयत् ॥१०॥पतिवरानिराशेस्तैर्लान वागरिहागते । विमुक्तश्रीरपहरजैरिव कैरवबान्धवे ॥११॥ पृष्ठतो ललितं गीतं गायन्तीभिस्तदालिभिः । अग्रतो यन्दिनीवृन्दैवद्भिविशदाः स्तुतिः ॥१२॥ वंशवीणादि तविदो( शिर्वादयनिरितस्ततः आनन्यमानहढया हृदयालुमिरन्मदैः ।।१३।। यूनामयोगदग्धानि श्यामरूपाणि पाणिना। धुन्वाना धावमानानि, मनांसि संगलिच्छलात ॥१४॥ अमान्तमन्तरुभ्रान्तं करमीरजरजस्लात् । सनत्कुमाररूपश्री- रागमोपु पिभ्रती ॥१५॥ विभूषणप्रणत्कारैर्ननयन्तीव मन्मथम् । म्मितया हासयन्तीव रति लोचनलोलया ॥१६॥ पीयमानमुखेन्दुओर्लोकच अकोरकैः । जीवादिशेति जल्पद्भिः सेव्यमाना मग्वीजनैः ॥१७॥ चम्पिकाहस्तविन्यस्तस्वयं- वरणमालिका | विवेश नृविमानम्या मण्डपं नृपनन्दिनी ॥१८॥ मप्तभिः कुलकम् ॥ अभूवन्नुद्भवद्भाव विसंस्थुलहदा तदा । तढिलोकादधीराणां वीराणां विविधाः क्रियाः ॥१० नयाहि । प्रमत्रीकर्तुमिच तां कवित्तत्वादसोदरम् । आरोपयन्नृपो मूर्ति लीलातामरमं रसी ॥२०॥ अस्य धाग्नि निधास्ये स्वामिण कथयनिन । कत्रिकरण निःसीम सीमन्नमणिमस्पृशत ||२१|| कङ्कणे पाणिपुष्पाणि कोऽपि न्यधीत लीलया। ग्रामवापि ना लधु तम्जुषः पूजयभित्र ॥२॥ रेजे सम्युः पुरस्थस्य वेगि पाणी धरन्परः । स्वं तस्यै वशगं वक्तुं नियमिवीरगम ॥२३॥ कविनगाद पानान्नजुगे नीचेर्मुग्वः मम्बीन् । नमन्मौलितया तस्याः सामनि प्रविश- विचा२४॥ अपरः कम्पयामाम मोलिमालोकपत्तिमाम् । पुष्पयाणेन थाणेन भाई हतबोरमि ॥२६॥ इदिनरजसा की विनायो मुम्बानिलम् । तामनामोचिनो मस्या न्यामुग्लो निश्चमभिध ॥२६॥ तवेनुसन्दर' पत्रमिति में ·द्वितीयसर्गः'. वासुपूज्य चरितम् ॥९॥ ॥९५ ज्ञापयनिय । मुप्या.त्यमीलयल्लीलापनपत्रावली परम् ॥२७॥ सुवर्णकेतकीपर्णपर: करजाकुरैः । चिलिछेख तदोषु. दत्तरपुलकातिनः ॥२८॥ कश्चित्तदर्शनोद्भिन्नस्वेदविन्दुचगात्रिअहोसंघधर्मोऽयनित्यूचेऽन्तःस्मितान्सवीन ॥२९॥ तां नीरीक्ष्य कुरझांक्षी दृशं कोऽपि ददि न्यधात् । तत्काल मिह, कामेन क्षिप्त काउमिबोक्षितुम् ।।३०॥ एवं विकुर्वता- मुवीपतीनामग्रवर्त्मनि । आनिनाप जया नाम प्रतिहारी पतिवराम् ||३१|| अधो निवार्य तूर्यादिदर्शयन्ती धरापतीन् । इयमूचे विलोलभूशृङ्गा शृङ्गारसुन्दरीम्॥३२॥ अमी समीयुस्त्वद्वश्या विश्व विश्वम्भराधराः । चन्द्रीकुरु कमप्येषु चक्षुः- कुमुदकौमुदि ॥३३॥ अयं स हंससंज्ञः श्रीनाभिन्नुकुलाङ्कुरः । राशीकृतयशा देवि काशीपुरपुरन्दरः ॥३४॥ दिवा विश्वासमक्षागि निशि स्वामयानि च । न विश्राम्यनि देवार्चादानानि जनयत्रयम् ॥३५॥ एप धर्मेकनिर्माणव्यसनी शक्तिमानपि । अन्यैरपि नृपै जमानामुर्वीमुपेक्षते ॥३३॥ अमुं गमनलालित्यंवरले तरछे' वृणु । रजनहातरजेपु हंसैक- सहचारिणी ॥३१॥ याति पूज्यस्य कुत्योऽपि पूज्यतुल्यो नमस्यताम् । कुमायों मन्दमित्युक्तेऽभिमृत्वाग्रे जगौ जया ॥३८॥ अयं जयन्त इत्यु:जानिर्विजयते युवा । जेता द्विषामयोध्यानामयोध्यानायको बली ॥३९॥ कान्दिशीकाऽरि- दुम्कीर्तिकस्तृरीपूरितश्रियाम् । अयं यात्रीविहारी स्वं हारीचक्रे दिशां यशः ॥४०॥ अमें वृणु विलामेषु देवि सेविष्यसे यदि । सरयूतीरवानीरसमीरसरमा निशाः ॥४१॥ स्मरंश्रीभासुरेऽप्युपदहर्पतिमहत्यपि । कन्यास्मिनाभजावं वसन्ते मालतीच मा. ॥४२॥ दत्तावित्रिपदावादीत्तामुद्दिश्य जयारततः । प्रथितोऽयं प्रधुन म प्रयुश्रीर्मधुरापतिः ॥४३॥ ..rum CAL ·परितम्. द्वितीय ॥९॥ ॥१६॥ शक्यते लेग्वितु नेप चित्रे चित्रकारपि । स्रष्टुं वितेऽपि चिद्रपैरेतद्रूप न.पार्यते ॥५४|| अयं स्वतेजासताश्वसंतप्ता- मन्यहं महीम् । अमन्दैवन्दनस्यन्दैरिव सिचति कीर्तिभिः ॥४५॥ अमुं वृणीय रन्तुं घेदुचित्ता रुचिता तव । उद्यत्क- लिन्दजाविन्दुधन्दा वृन्दावनावनिः ॥४३॥ राजोऽस्य मुखमनीकमालोक्य शिविकावहाः॥ इहाय द्वस्टहां कन्यां मन्याना जामुरग्रतः ॥४॥ जगादाथ जया देवि जयनामा जयश्यम् । उञ्जयिन्या विभुर्विश्वजयिन्याः संपदां पदम् ॥४८|| अयं दिग्विजयोदारयलमारभारभारिणीम् । मृणालनाललीलेऽपि महीं पाहो वहत्यहो ॥४९॥ अमुं तृणीकृताराति पणीव वरणिनि । सपत्नी रत्नगर्भा ते भातु रत्नाकराम्बरा ॥५०॥ रत्नदण्डपतिमितां भूपेऽस्मिन्नस्मितेक्षणाम् । तां वीक्ष्य कन्यका निन्युर्विमानं तेऽन्यतो नराः ॥५१॥ अथावदजया देवि पश्या दर्पकाभिधम् । पाण्ड्यं कोदण्डया- हिलसाडमाग्नडलं भुवः ॥५२॥ विषः स्वप्नेषु वीक्ष्यामुमुदलं जातजागराः । नमन्सस्य भ्रमाचित्रमन्मथं मित्रवेश्मसु ॥२३॥ एलाबनमहेलासु वेलासु पयमा निधेः । नाम्ररणासरिन्मुक्तामिकतासु रतियदि ॥५४॥ तदेने पृणु धामाक्षि मदगन्तु भनस्तव । करिनन्दनामोदकलया मालशनिलाः ।।५५इतोऽस्याः मरल वीदय तरलाक्ष्या निरीक्षणम् । बालित्य किंपिदित्यूचे वमः सुदिनया जया ॥५६॥ देवि मिश्रादो नाम पिचित्रगुणगौरवः । असौ ददाति नानन्द कम्मे कश्मीरभूपतिः ॥२७॥ शुद्धान्तमन्य किं लाधे श्लान्यास्ता अपि योषितः । स्वप्ने प्रतिमिती मित्रेऽप्येने का सन्ति याः ॥८॥ अमुं कलप लोलाति लरकपोले लिम्बत्ययम् । पत्रं शुद्धान्तकान्तासु चित्रमभ्यस्तमन्त्रहम् mus ·BEL द्वितीयसर्गः चरितम् ॥२७॥ ॥९७॥ ११५॥ रागोचिताः स्तुतीरस्य शारदार्चनसत्कवेः । नित्यं निधेहि काश्मीरकलिका इव कर्णयोः ॥३०॥ स मे परः पुमानेव यः पुराप्तपरिग्रहः इलथाह प्रतीहारी कुमारीयं मृस्वरा ॥६॥ नुस्वा नुत्वा ततो भूपमन्यमन्यं ययौ जया। आलोक्यालोक्य कुसुमं वनभृट्टीव सुस्वरा ॥६१॥ सनत्कुमाररक्ता सा तेषु तस्थौ न कन्यका। जलाशयेषु हंसीव सिद्ध सिन्धुनदोन्मुखी ॥६३॥ सा ययौ यस्य यस्याग्रं सं स भूपोऽभजत्यभाम् । यं यं लक्ष्मीरिवामुञ्चजज्ञे स स मलीमसः ॥६॥ वृतं मागेच दृष्टयैव यालया वरमालया। सनत्कुमारमासाद्य निजगाद जया ततः ॥६५॥ जम्बूद्रीपत्रियो भाल इव खण्डेऽत्र भारते । पुरी किरीटसादृश्यं श्रीकान्ता परिगच्छति ॥३६॥ सिंहनामा गतत्रास: कलाभिर्मुकुरीकृतः । तत्र नायकमाणिक्यनिभतां लभते नृपः ॥१७॥ अयं तस्यांगभूरंशुप्रकाश इव काशते । सनत्कुमारस्तारुण्यरूपयोचित. स्तव ॥१८॥ अमान्तः काममस्यान्तः सुवृत्ता विशदा गुणाः। एतचित्त इव न्यूढे व्योग्नि तस्थुरुडुच्छलात् ॥६९।। अनन्यशोभम्भोजमिवास्थोद्भासुरं करम् । समेति पद्मवासेति युधि लक्ष्मीविपक्षतः ७०}} कलानां ग्रहणे रक्त सक्त- श्वायं गुणार्जने । तद्गपातमीत्येव न पुराभूत्परिग्रही ॥७१॥ वरमाला वरेण्याङ्गि तत्कण्टेऽस्य निवेश्यताम् ।। अनुरूप णावा नुवन्तु दिवौकसः ॥७२॥ अथोद्यत्पुलकं स्वेदलवा दधती वपुः। माल्ये न्यस्य कराम्भोज कम्पि.चम्पि. कार्पिते ॥७३॥ बयाणां दृशं कन्या वरे च शनकैर्ददौ । सनत्कुमारयुग्मं च मञ्चस्थमियमैक्षत ७४॥ युग्मम् ।। अध सघस्सदाचर्यव्याकुले क्षितिभृत्कुले । कन्यायां कं वृणोमीति ध्यायन्लां वीक्ष्य ती मुहुः ।।७५॥ मत्पार्श्ववर्ती धूर्ती- ऽयं कोपि कन्ये घृणीष्व माम् । इति तुल्यं तयोरास्यादुललास तदा वचः ॥७दी युग्मम् । ततः सनत्कुमारों यः से -- ·कामुपप परितम् द्वितीयसर्ग: १९८॥ ॥९८॥ मदीगढदि स्थितः। स्वकण्ठन्यस्तयैवाहमालया तद् वृणोमि तम् । ७७॥ एवं वचो हारावं भावयन्ती सभासदः । स्वक- पठकन्दले याला वरमालामलालयत् ।७८॥ इति तन्मतिलीलाभिलक्ष्यादिलयं गते । मायासनत्कुमारेऽभूदाद्वितीयः भूषभः ॥७९॥ गुणिनो वरणादस्यां गुणज्ञायाममत्सरैः । चक्रे नृपकुलैर्मायाजयाजयजयारवः ॥८॥ ताक्षदक्षताहृष्टैः स्वयंवरणदर्शिभिः । तस्या मूर्ति मन्चकैयक्रिरे पुष्पवृष्टयः ।।८।। अथानन्दपथामन्दपान्यो नामाकभूविभुः । सन्मांना- वर्जितः मर्जगतीजानिभियुनः||८२॥तयोः स्मरमरोत्साहं तं विवाहोत्सवं व्यधात् । यद्विलोकादिवेन्द्रोऽपि सहस्रन- यनोऽजनि ।।८३॥ युग्मम् ॥ यमौ शृङ्गारसुन्दर्या करस्थिकरपल्लवः । कुमारः कल्पवल्स्येव पारिजातमहीमहः ॥८॥ यासन्तीवासवेनाथ मस्कृताः कृतिना नृपाः । तत्सवोच्चसशिनाः पुरं जग्मुनिजं निजम् ॥८५|| दिनानि कानिचित्प्री- यमाणो नवनवोत्मवैः । तरधौ कुमारः शृङ्गारसागरे श्वशुरौकसि ॥८६॥ कथं ज्ञेयः स मायादिति चिन्तकलाञ्छनः। तस्पनुचविहानन्दः प्रावत दिने दिने ८७ अथो कथंचिदापृच्छय वासन्तीशं प्रियान्वितः । तत्कृतोदारसत्कारः से हित स्वरुप पुरेऽमलत् ॥४८॥ मार्ग क्रमादतिक्रामकतिमिश्चित्प्रयाणकः । स्वर्गाभिरामे ग्रामेगात्म नन्दिग्रामनामनि ॥८९॥ इहाधिग्राममुशामस्वायायुतदिनीतटे।भूवल्लभभुवोऽभूवमावासाःसान्द्रशादसे ॥१०॥ तत्रकलोलिनीलोलकल्लो- स्कृतमनना। ममं शारसुन्दर्यो सुन्दराम्भोजभूषणः ॥११॥ यावझोक्तुमुपाविशत्कुमारःसपरिच्छदः । कुतोऽपि ताद- निरम बागं शुमार श्रवम् ॥१.२॥ युग्मम् ॥ किमेतदिति दुवातस्यक्तभोजनभाजनैः। परिवारजनैरुवीकृते जवनि- काबले ॥२३॥ हा स्वगोत्रगृहस्तम्भ नेत्रनन्दन नन्दन । क गतोऽप्तीनि तातेन शोच्यमानं मुहर्मुहः ॥९॥ हा भ्रातः

·द्वितीयसर्गः
वासुपूज्य
चरितम्.
॥१९॥
।।९९॥
स्वगुणख्यात बन्धुत्रातममुं किमु । त्वत्वा यासीति साक्रन्दैर्भातृवृन्दैः कृतावृतिम् ॥१५॥ रे दैव फिमकाण्डेऽपि समम-
समन्मनोरथैः । अमुं संहरसीत्युचैःपत्कारैः स्वजनैव॒तम् ॥९॥ करिष्ये कस्प मगल्यं हा हतास्मि हतास्मि हा । एवं-
विलापान्कुर्वन्त्या स्वस्रा साश्रुदृशान्वितम् ॥१७॥ रे कठोर न कि यासि हृदयस्वं सहस्रधा । इत्युरस्ताडयन्तीभिर्यन्धु-
स्त्रीभिर्गुरुकृतम् ॥२८॥ हा वत्स देहि मे वाचं मुग्न हा वत्स दर्शय । एवं लपन्ला मुर्छन्त्या मुहुर्मात्रानुधावितम् ॥१९॥
रूपं पा सुवाक् शील सावं दान मिमानि षट् । अस्मिन्गते गतान्यास्मादग्रामादिति जनैः स्तुतम् ॥१०००। कृत-
शृङ्गारया दानं तन्वत्या तुरगस्थया । कान्तयानुगतं गन्तुं साधं वैधव्यभीतया ॥१॥ उत्पादितं स्वजातीयैश्छन्नं कौतुम्भ-
वाससा । कुमारः सप्रियोऽपश्यत्पुमांसंमृतमनितम् ।२दशभिः कुलकम् । तस्मिन्किचिदतिक्रान्ते शोकानुत्पत्तिसत्तमम्।
मृत्युयोगोऽस्य नास्येवेति चुवन्तं सहानुगैः ॥३॥ शान्ताकृतिगतिस्वान्तं प्रत्यासत्तिचरं नरम् । स्वयमेव कृनाहानं
पप्रच्छेति नृपाङ्गभूः ॥४॥ युग्मम् ॥ ग्रामवास्यपि कि पश्चात्वभागाः किं शुचोज्झितः । मृत्युयोगोऽस्य नास्तीति कि-
मेभिर्भाष्यतेऽनुगः ॥५॥ अथ ध्रुवं घराधीशसुतः कोऽपि गुणैः स्तुनः। अोऽयम् ईभक्तानां चार्तानामिति सोऽयदत्
॥६॥ भवतः कुलमाकारादेव देव विभाव्यते || दक्षत्वं लक्ष्यते साक्षात्प्रवृत्तिप्रश्नतः पुनः ॥७॥ तद्वार्ताकथनस्थानमस-
मानमसि प्रभो । सकर्णाकर्णय त्वं मे विचारकवचं वचः ॥८॥ धर्मेऽहं विहितानन्द आनन्द इति नामतः । नन्दिग्रा-
मेऽत्र वास्तव्यो वस्तुव्यवह तिस्थितिः ॥९॥ गृहिवतानि सम्यक्त्वमूलानि प्रतिपालयन् । वहिय्ये प्रतिमास्तास्तु भवत्ये-
कादशेत्यमः ॥१०॥ सम्यक्त्वे निरतीचारन्त्रिकालं पूजयेजिनम् । मासं यावद्गृही सा स्यादर्शनप्रतिमादिमा ॥११॥

·सामुग्य
परितम्.
JER--
स्याद्वतप्रतिमा शुद्धाणुवतानि वितन्वतः । मासदपेन प्राच्योक्तक्रियायुक्तस्य गेहिनः ॥ १२ ।। सामायिकप्रतिमा ३
सा यत्र सामायिकं गृही । विसंध्य मेवते मासत्रयं पूर्व क्रियान्वितः ॥ १३ ॥ पौषधप्रतिमा यत्र श्राद्धो मास-
द्वितीयसर्गः
चतुष्टयम । सक्रियः पौपध धत्ते चतुष्पा चतुर्विधम् ॥१४॥ श्राद्धः शुद्धाशयस्त्यक्तस्नानः प्राशुकभोजनः । ब्रह्म-
॥१०॥
बानहि रात्री च कृतमानः स्वयोपिति ॥१५॥ पौषयस्थश्चतुष्पा प्रतिमामेकरात्रिकीम् । प्रपन्नः पञ्चभिर्मासैः प्रतिमा
पश्रमी भवेत् ॥१६॥ युग्मम् ।। पूर्वोदितविधेः पष्टो पण्मासैब्रह्मचारिणः । सप्तमी सप्तभिर्मासैः सचित्तं त्यजनोऽखिलम्॥
॥१७॥ त्यके स्वयंसमारम्भे मामरष्टभिरष्टमी । नवमी नवभिमांसैरनारम्भे परैरपि ॥१८॥ यत्रोशिष्टकृताहारत्यागी
मुक्तधनः शिवी । मुण्डीव जायते श्राद्वो दश मासान्दशम्यसौ ॥१९॥ यत्रैकादश मासांस्तु लुनितो मुण्डितोऽथवा ।
रजोहरणसंयुक्तः पतद्ग्रहपरिग्रहः ॥२०॥ किं चैकादशप्रतिमाभृते भिक्षां हि देहि मे । इत्युक्त्या विचरत्यात्मजातो
मैकादशी भवेत् ॥२१||युग्मम्।। तदेतासुमसम्यवाणुव्रतानि प्रपालयन् । अधुना वहमानोऽस्मि दर्शनप्रतिमामहम् ॥२२॥
तत्र प्रभातमध्याले सायं कालत्रये जिनः । पूज्यते मिजगत्पूज्यो यावन्मासं यथाविधि ॥२३॥ ततोऽहमय मध्याह्न पूजा
कृत्वा जिनेशितुः । आगां ग्रामजनाबारे पश्चाट्नतिरतोऽभवम् ॥ २४ ॥ कोऽपि कुत्रापि केनापि संबन्धेन स्थकर्मतः ।
भगवाननन्तान्मे भ्रमनः भ (श) मतस्करान् ।। २५ ।। अतः कस्य विपन्नत्य शोकं कुर्वे कृतेऽत्र वा । किं भवेत
शोकोऽयमस्तोकोऽपि दुनोति माम् ॥ २६ ॥ युग्मम् ।। मृत्युयोगोऽस्य नास्तीति यदुक्तं प्रस्तुतं मया । तत्र धात्रीपतेः
पुत्र प्रमाकर्णय कारणम् ॥ २७ ॥

·द्वितीयसर्ग:
वासुपूज्य
चरितम्
॥१०१॥
||१०||
नन्दिग्रामेऽस्ति सारङ्गनामा ग्रामाग्रणीरिह । कौटुम्बिकोऽम्बिकासंज्ञभार्यावर्यगृहस्थितिः ॥२८॥ तजन्मा नागना-
मासीत्सध्यायां यस्तने दिने। अयं पुष्पोचयं तन्वन्दष्टो दुष्टाहिना वने।।२९॥ ततो विषभिषावृन्दैरमन्दैमन्त्रसंमदै । पाल्य-
मानोऽप्ययं प्राप दीर्घस्वापवशां दशाम् ॥३०॥ मया पुनरमायेभ्यस्तत्वज्ञेन्या कथान्तरे । गुमभ्य इति सर्वज्ञशासने
विश्रुतं (ते) श्रुतम् ॥३१॥ तिथयः पंचमी पष्ठ्यष्टमी नवमिका तथा । चतुर्दश्यप्यमावास्यादिना
मृत्युदा ॥३२॥ दष्टस्य मृतये वारा भानुभौमशनैश्वराः । प्रातःसंध्यास्तसंव्या च संक्रान्तिसमयस्तथा ॥३३॥
भरणी कृतिकाश्लेपा विशाग्वा मूलमश्विनी । रोहिण्याा मघा पूर्वात्रयं दष्टस्य मृलवे ॥३४॥ वारि स्रवन्तश्च-
त्वारो दशा यदि सशोणिता: । वीक्ष्यन्ते यस्य दष्टस्य स प्रयाति भवान्तरम् ॥३५|| रक्तवान्दंश एको वा
छिद्री काकपदाकृतिः । शुकः श्यामग्निरेग्यो वा दष्टे स्पष्टयति व्ययम् ॥३६॥ सावर्तः सर्वतः शोफावृतः
संकुचिताननः । दशः शंसति दष्टस्य विनष्टमिह जीवितम् ॥३७॥ केशान्ते मस्तके भाले भ्रूमध्ये नयने श्रुतौ ।
नासाग्र ओष्ठे चिके कण्ठे स्कन्धे हृदि स्तने ॥३८॥ कक्षायां नाभिपने च लिङ्गे संधौ गुदे तथा । पाणिपा-
दतले दष्टः स्पृष्टोऽसौ यमजिया ॥३९॥ युग्मम् ॥ एषां मध्याविरुद्धं न जातमस्यास्ति किंचन । येनासौ नाश-
मभ्येति नागः पुंनाग नागतः ॥४०॥ ग्रामेऽत्र मान्त्रिकः कोऽपि नास्ति लोकोत्तरः परम् । किं कर्पूरश्रियः पूरं
पूरयेल्लवणाकरः ॥४१॥ वदन्तमिति दिग्दन्तिदन्तधुतिमतिः स तम् । उवाच रचितानन्दमान्दं पनन्दनः
॥ ४२ ॥ त्वया लोकोत्तरः कोऽयं कलाकुशल कीर्यते । मान्त्रिकोऽत्रेति धात्रीशपुत्रप्रश्नेऽभ्यधादसौ ॥ ४३ ॥

·द्वितीयसर्ग: परिनम्. ॥१०२॥ . मान्त्रिको लोकसामान्यः सतां मान्यः स मन्यते । विषागामोषधैर्मन्त्रैर्यश्चिकित्सां चिकीर्षति ॥४४॥ यस्य शुद्धत- पोध्यानः मिलन्धेः प्रभावतः । विषदोपा वीलीयन्ते मैप लोकोत्सरः परम् ॥४५॥ किमीशोऽपि दृश्योऽस्ति म्वस्तिदः कापि कोऽप्यहो । इति जल्पति भूपालभवे साश्चर्यचेतसि ॥४६॥ हर्षकोलाहलः कोऽपि शोककोकनिशाकरः तूर्पवर्यरवोदामो दुरादाविरभून्महान् ॥४७॥ युग्मम् || किमेतदिति भूभर्तृभुवा पृष्टः पुरः पथि । स्वरां त्यक्त्वा जगी कमित्पुरुषोऽपरुपाक्षरैः ॥४८॥ ग्रामेऽत्र नागनामा मे यन्धुर्विषधरान्मृतः विशमशानमुत्तस्थौ तरसा शियि- कान्तगत् ॥४९॥ तदेव दैवतो मर्त्यलोकासंभवसौरभः । उल्लास कृनोच्छ्वासनासास्वाद्यः सदागतिः ॥५०॥ किमेष निविपः को स्फुतो वायुरसाविति । संलापः ममभुसत्राशोके लोके. तदा मुदा ॥५१॥ यावदिक्षिप्यते दक्षैदिक्षु परितस्ततः । तावडावभरोगासिसमागर्भविभूषणः ॥२२॥ देवनिर्मितनिष्काजरत्नसिंहासनासनः । दृष्टो धर्म दिशन्दरादवनीपावनो मुनिः ॥५३॥ युग्मम् ॥ अहो महामुनिस्पर्शमाहात्म्यामोदमेदुरः । नागस्यास्य बभूवैष विष- दोपहरी मन्त् ॥५४॥ इत्याकाशगिरं वारंवारं श्रुत्वा जनो मुद्रा । अगामागं पुरुस्कृत्य कृत्यविवन्दितुं मुनिम् ॥५५॥ युग्मम् ।। सुरासुरनरस्तूयमानातिशयवैभवम् । मुनि नत्वाराधर्मो मे भ्राताभ्येति महोत्सवैः ॥५६॥ रयान्मया नपाधीश गत्वाकः प्रनि मप्रति । वस्तु विस्तार्यमेवास्ति तोरणस्वस्तिकादिकम् ॥५७॥ एवमुक्त्वा गते तस्मिन्ना-- नन्दं मुन्दराननः । भूपमतमझावः प्रागरमोगर्भमन्यधात ॥५८।। ईग्लोकोसरः पूर्व न मया मान्त्रिकः श्रुतः । भागमा चोशिस्तनामुद्रितचेतमा ॥५२॥ धन्यस्त्वं मिदवाक्योऽमि विवेकिन्येन वर्णितः । अलक्ष्योऽर्थः ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१०॥ ॥१०॥ क्षणात्साक्षादेवं मे दर्शयिष्यते ॥६०॥ तदेहि देहि पावित्र्यमम्माक मुनिदर्शनात् । इत्युक्त्वा मार्गगं नागं सत्कृत्ला- नन्ददर्शितम् ॥६॥ समं शृगारसुन्दयाँ शुद्धश्रद्धानुबन्धया । आनन्देन द्विधा साधैं मुनि नन्तुमगादसौ ॥६२।। युग्मम् ।। मुनिनाथ नमस्कृत्य लब्धार्विचनस्ततः । शंकरोचिरलंचफ्रे संप्तदः सपरिच्छदः ॥६३।। अन्तःप्रससिपी- यूष वर्षपदि वीक्षण तत्वार्थ मुख्यमाचल्यौ तदा पतिपतिस्त्विति ॥६४॥ अर्थेषु श्लाध्यते धर्मो गुणेषु विनयो यथा । पुस्परतं विना व्यर्थः कायो जीवं बिना यथा ॥६५॥ न वपर्यः सर्वरूपोऽपि विना धर्म नृणां भवः । हृयोऽप्यदेवः प्रासादः कोविदै नमस्यते दि॥ सुखं चिन्तितमल्पं यो दत्तेऽनल्पमचिन्तितम् । धर्मश्चिन्तामणिर्धत्ते सोऽस्मचित्ते चमत्कृतिम् ॥३७॥ संसारग्रीष्मःखोमिधर्मसंतापिता यदि । ततो धर्मामृते सन्तु सज्जनाः सन्जमजनाः ॥३८॥ क्षणेऽस्मिन्धिस्मयरमेरनयनो मुनिदर्शनात् । सनत्कुमारः सद्भक्तिरुनाच रचिताञ्जलिः ॥१९॥ एवं यः स्तु- यते धर्मः प्रभो युप्माभिरद्भुतः । देहिभिगहिभिः सोऽयं क्रियमाणो भवेन्न वा ॥७॥ भवेगव्यात्मनां धर्मः सर्वेषां विधिना कृनः । श्रुत्वेनि श्रुतिपीयूपं मुनिवाचमुवाच सः ॥७॥ ययेवं तत्कथंकारमिदं सारतरं क्यः । हृद्य रूपमिद मान्यैरवमन्य तं वृतम् ॥१७॥ अथ प्रथितपाथोधिधीरध्वानकिरं गिरम् । जगाद जगदानन्ददायका साधुनायकः ॥७३॥ दुःकर्मवन्धवंशोत्या संमोहोध्धुरधूमभृत् । दक्षपक्षिगणद्वेष्यः समीपस्थात्मतापकः ७४॥ दुर्गरोग- स्फुलिङ्गोग्रः कलहत्राकृतारवः । मिथ्याज्ञानमरुत्प्रेर्यः सर्वेषां शोपपोषकः ॥७५|| अशक्यस्त्यक्तुमत्यन्तं मिथ्या- दृष्टिजडालसैः । मृतिज्वालाभिरुत्फुल्लान्मनोरथतरून्दहन् ।।७।। निरातहू सदानन्दं पदं गन्तुं शुभेऽध्वनि । व्रते ·द्वितीयसर्गः परितम्. ॥१०४॥ ॥१०४|| भवदवस्तावदेको हेतुर्ममाभवत् ।।७७॥ चतुभिः कलापकम् ॥ द्वितीयः कः प्रभो हेतुर्भवतां भवतान्तिभित् । इति पृष्टे सतामिष्टे कुमारेण मुनिर्जगी ॥७८|| अस्तीह स्तुतविस्तारा ताराख्या चिरा पुरी । यार्कतापेन न क्लिष्टा कीर्णा कोटिध्वजाञ्चलैः ॥७९॥ तत्र शाप्रपवित्रार्थतार्थीकृतचेतनः । तारापीड इति क्षमापः स्थापको नयधर्मयोः ॥८०॥ तन्मित्रं संपदां पात्रं पुत्रः. श्रीपतिमन्त्रिणः । श्रीपेणसंजः स्वप्रज्ञाज्ञातज्ञानव्यवैभवः ॥८१॥ अन्यदा प्रमदालोकलोललोचनलोकितः । वसन्ते, रन्तुमुद्यानं स ययौ नवयौवनः ॥४२॥ ललन्ती ललना तत्र नेत्रपत्रसुधाञ्जनम् । ददृशे पुण्यलावण्यपण्यापणमि-: यामुना १८३॥ एषा श्रीपेणमेणाक्षी वीक्ष्य साक्षान्मनोभवम् । दक्षं कटाक्षविक्षेपलक्षेमक्षिप्य हृयधात् ॥४॥ अन्योन्य दर्शनातृसावन्योन्यमनुरागिणौ । स्वस्थावसयमस्वस्यौ जग्मतुस्तौ दिनात्यये ।।८५॥ ग्रस्तस्तत्र मृगीनेत्रा- वियोगेन म मन्तिभूः । निशि निद्रादरिद्रोऽयमियमुद्रमचिन्तयत् ॥८६|| अहो रूपमहो कान्तिरहो नयनविभ्रमः । अहो लहानुपन्धश्च तस्याः शस्थावधेमयि ॥८७|| कुलस्थालंकृतिः कस्य किं नाम.स्तावयत्लसो,। क मया द्रश्यते केनोपान वस्तने दिने ॥४८पार्थिवेन धृथा मैत्री व्यर्था मे मन्त्रिपुत्रता । निरर्थकं च जन्मेदं यदि तस्था न संगमः ।।८९॥ इत्यापनल्पमंकल्पमतापितमनाः म ना। प्रतियामं युगोन्मानादक्षिपदुःक्षिपांक्षपाम् ॥९॥ चतुर्भिः फसाएकम् ॥ द्वितीपेऽहि स मध्याहे रहस्युपयने गतः । कात्यायन्या कयाप्यूचे चिन्ताचुम्वितचेतनः ॥११॥ इहास्ति पुरवास्तव्यः स्तोतव्यगुणभूषणः । तारापीपराधीशोपाध्यायस्तारकामिषः ॥१२॥ पूर्वपल्या प्रमीतायां कुलश्री- ·वासुपूज्य शीलशालिना । एतेनोवाहिता रूपमहिता रोहिताहया ।९३॥ जराजर्जरगात्रोऽहमियं तु नवयौवना । चलान्य- द्वितीयसर्गः क्षाणि चेत्येप, दत्ते. नास्या, बहिर्गतिम् ॥९४॥ गतः शाखापुरे राज्ञादिष्टोऽसौ घस्तने दिने । मया धान्या सम चेयमुद्यानं कथमप्यंगात् ॥१५॥ सुभग त्वं तया तत्र दृष्टो दृष्टिप्रियस्तथा । स्मरज्वरभराता सा रोहिता मोहिता ॥१०५॥ ॥१०५॥ यथा ॥१६॥ तदनि हर्तुमद्यास्मदुहितुर्देहि दर्शनम् । विधेहि वाचिकं चेदं हारयष्ट्या सहागतम् ॥२७॥ स्फुरत्कान्त- रुचि कान्तां कृतस्वातिरसप्रियाम् । धेहि मां हारयष्टिं च हृदये हृदयेश्वर ॥९८॥ ततो हारलतां कण्ठे न्यस्य सा मे प्रियेत्यहो । विशेषादेष शिश्लेप कामिनः क विवेकिना ॥९९॥ क्षणं श्रान्तिः क्षणं भ्रान्तिः क्षणं चिन्ता क्षणं धृतिः । क्षणं त्रासः क्षणं हासस्तमत्रीडं व्यडम्ययत् ॥११००॥ इत्यस्मिन्स्मरदोषेण श्रीषेणे विषमीकृते । दृष्टचेष्टाघटापोपः प्रदोपः समभूत्ततः ॥१॥ एहि तद्भवनं तस्या यौवनं कुरु पावनम् । एवमुक्तस्तया नार्या सोऽना- शिो मुदाचलत् ||२|| असन्मार्गोज्ज्वलकामस्तमश्छन्नोऽपरिच्छदः । स तया दुधिया सार्ध तां प्रापात्मेव दुर्ग- तिम् ॥शा दुर्दैवद्रोहितां यावद्रोहितां वार्तयत्यसौ । तावद्भावत्परीवारस्तारको दारमागमत् ॥४॥ कारखायन्या म भीत्यातः प्रक्षिप्तः क्षालकृपके । अस्थात्प्रस्थानके गन्तुमिवायं निरयं हहा ॥ ५ ॥ दुर्गन्धबहुले कीटसंकुले पडिले जले। गलंदध्ने घनं मग्नः स तटीघर्पणत्रणः ॥६॥ तत्र शकाकृतोत्कारवान्ताहाररयाहतेः। उस्थितैः कुपितेः क्षाल- जलैविशद्भिरानने ||७|| लोलाभिर्वान्तलालाभिः पिच्छलाभिधृतोऽभितः । सशृङ्गारोऽपि वीभत्सरसोऽगीव बभूव E कण्ठप्रमाणे PE ·पार परिल. द्वितीयसर्ग: १.६॥ सः ॥८॥ युग्मम् ॥ वने मशकदेशः कृमिभिस्तिमिभिस्तनौ । तलेऽसौ कपरैः कीलस्तदात्यर्थ कथितः ॥९॥ विश- त्यम्मुनि नासागामनाशोऽय स्वर्जीविते । कपकण्डे क्षिपन्हरतो तीक्ष्णालेनालिना हतः ॥१६॥ इत्थं निशीथका- लेऽसौ नरको नरकाधिकम् । सहमानो महादुरखमोषीत्तुभुल गृहे ॥११॥ तदाघवृद्धा दक्षासौ क्षालता सबरज्जुना। तमानकर्ष दुःकर्मश्रुटिर्जीवमिवाशिवात् ॥१२॥ आगत्योपबने तत्र ज्ञापयिष्यामि भाविनम् । वृत्तान्तं तु नितान्तं रवां बज गारेऽस्ति कोऽपि न ॥१३॥ एवमुक्तस्तया क्षालजलाविलतनुस्ततः । प्रणनाश स कीनाशपाशच्युत इव द्रुतम् ॥१४॥ नरैरारक्षकैः कोलाहलं अल्वा त्वरागतः । नश्यन्दृष्टः स कोदण्डदण्डैहत्वा न्यबध्यत ॥१५॥ गर्ता- शंकरवत्कोऽयं दिग्धो दुर्गन्धकर्दमः । इति दीपकरैरेभिरीक्षितः सोपलक्षितः ॥१६॥ युक्तो मोक्तुममोक्तुं वा मित्रं क्षितिपतेरमा । इसालोचपराः मर्वे नरा मूढत्वमागमन् ॥१७॥ तदावदातधीझेरचर्यया संचरन्नृपः। आययौ तुमुलाकृष्टो हटवान्पशि तं तथा ॥१८॥ ज्ञात्वा तं कृतिनां सीमा श्रीमान्भूमानचिन्तयत् । मन्येऽसौ मदुपाध्या- पासपे तुमुलकारणम् ॥१०॥ संमारे स्वलितं कस्य न स्यान्मतिमतोऽपि वा । किं तु मे मित्रमा याल्यात्तम पुक्तमुपेक्षितुम् ॥२०॥ दृष्ट्या मा त्वस्य लल्ला स्यादाधाकृबन्धनादपि । इति निश्रित्य कृत्यार्थ प्रकृत्या निभृतापकृत ॥२२॥ भारक्षकाणामात्मानं जापयित्वैप सत्वरम् श्रीपेणं मोषध तारापीडः स्वपीच्या प्र२२॥ चतुभिः कला- पकम् ६ वपुःप्रमाणात्योपकृतिप्रकृतित्वतः । स्वस्थ वाग्बन्धमोक्षाच नृपस्तेनोपललिता ॥२३॥ ततो दर्शयितुं स्थानमशः मेष लनपा । राज्ञादिष्टमेंटेरादात सापहेऽगमत् ॥२४|| चौतारः स म तत्रोपचनेऽस्थालाई। القاعدہ تنقية ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१०७॥ ॥१०७|| आरामपालकेभ्यश्च वाचं शुभाव दुभवाम् ॥२६॥ अद्य रोहितया रात्रौ पत्युनिंद्राजुषः अमात् । गलं छेत्तुं समु- क्षिप्तः क्षुरिकादुधर करः ॥२॥ तदाभूक्षुरिकास्तम्भस्तारकः संहसोस्थितः । रोहिता हवे (१०) बद्धा पन्धन रज्जवजितः ॥२७॥ अष्टैः सा हता घातैरारराद तथा कटु । यधास्य पत्तयोऽन्ये च दधास्तुमुलाकुलाः ॥२८॥ कुतोऽप्यगाद्धराधीशः स्वोपाध्यायममत्वतः । स क्षणाधूपमुक्षिप्य नम्रस्तामित्यभाषत ॥२९॥ महाप्रभाये कासि त्वं तत्वं देवि ममादिश । स्त्रीमात्रेऽत्र कृपापात्रे किंममर्पः प्रकर्षितः ॥३०॥ एताभिर्भक्तिभाषाभिरत्यवास्तोकतरां रुषम् । नभाप्रभवया वाण्या यभापे देवता नृपम् ॥३१॥ सम्यग्दृष्टिरहं देवी भक्ता सर्वज्ञशासने । धर्मकर्मप्रवृत्तानां सतां विनानिवारये ॥३२॥ तत्वज्ञं दृढसम्यावं परदारपराङ्मुखम् । स्वपति निनती क्रूरा मया बढेयमस्ति तत् | ॥३३॥ युग्मम् ॥ किमसौ स्वपति हन्तीत्युक्ता राज्ञाह देवता। तमेव रमणं कर्तु यो बद्धो मोचितस्त्वया ॥३४॥ सर्वज्ञा- शास्ति तेऽमुष्या भापसे यदि दूषणम् । प्रकाशयसि नामापि राज्ञा देवीनि चारिता ॥३५॥ किं तूक्ता तारकेगासौ सकृपेण नृपेण च । देव्युद्वध्नाति नायापि रोहिता रमणाहिताम् ॥३३|| एवमाकर्ण्य कर्णेषु तप्तबएसमं वचः। श्रीषे- पश्चिन्तयांचने बलादैराग्यसंगमः ॥३७॥ मन्येऽस्मिन्नेव संजाते तुमुले मलसंकुलः । क्षालतः क्षणतः क्षितस्तया पहिरहं तदा ॥३८दुराचारद्रुमारामवनीरेता नितम्बिनीः । दुर्मेधाः किं व्यधाठेघाश्चिन्ता • वासौ वृंथा, मम ॥३९॥ नायः कुकार्यकर्तत्वाग्न्यिाश्चेत्तत्पुमानपि । महानिन्धोऽस्मि दुःकर्ममूलनुःशीलभाग यतः ॥६॥ मम धिग्मानुषं जन्म कुलं येन कल द्वितम् । सायद्या सापि विद्याभूत्पापे मध्यपि या स्थिता ॥४१॥ क्षितौ जितेन्द्रियत्वं हि मूल गुणलता, न ·रायपूज्प परितम्. "१०८॥ द्वितीयसर्ग: ॥१०८॥ कसका ततेः । कुशीलत्वकुशीघतैर्मयाक्षिसं तदय हा ॥४२॥ मामकृत्यमति मत्वा जस्ता सापि त्रपा तदा । तिष्ठेदविरलं किंवा वारला पङ्किले जले ॥४३॥ स्तुत्यः स सत्यमित्रत्वपानं क्षत्रशिरोमणिः । तारापीडाऽखिला पीडां जहे यो होकरी मम ॥४४॥ अश्रोतव्यचरित्रोऽहमपावित्र्यधनोऽधुना । स्वमुखं दर्शयिप्यामि कथं तस्योपकारिणः ॥३५॥ धन्यास्ते ये सिताम्लानमानमाल्यधरा नराः । स्वकीर्तिमुक्ताभरणैविभूष्य भुयनान्यगुः ॥४६॥ इत्थं चिन्तयतोऽत्यर्थ तस्य संविनतमः । तारकौकःप्रदेशेऽभूजयकोलाहलोऽम्परे ॥४७॥ तमाकार्य स ऊर्खास्यो यावत्तिष्ठति विस्मितः । तावदाभास्यतागत्य कात्यायन्या विरक्तया ॥४८॥ मया वत्स स्ववत्साया वात्सल्यान्मूढचेतसा । हस्तनेऽहनि सद्- युधिधिकृतं दुःकृतं कृतम् ॥४९॥ तत्वदीयमहाकष्टैः स्वपुन्या दुष्टचेष्टितैः । अनुभूतमिदं दुखं सद्योऽवद्यफलं मया ॥५०॥ त्वत्कृते यत्तया पत्युरहितं विरितं निशि । तल्लोकज्ञातमप्यत मम वक्तुं न युज्यते ॥५१॥ तनिशेष ऋतं मातः प्रातम्यानपालतः । कस्त्वयं तदगृहोदेशगगने मालध्वनिः ॥५२॥ इति श्रीपेणएप्टेयमाचष्टे स्म सवि- म्मया । इदं घरस स्वधर्मस्य स्वल्पस्यापि फलं शृणु ॥५३॥ युग्मम् ।। सकृपेण नृपेणापि प्रोक्ता शासनदेवता। पद्ञोग विधत्ते न मत्पुश्या बन्धमोक्षणम् ॥५४॥ पृथ्वीनायोऽप्यथ त्र्याभ्यर्थनः सन्यथो हृदि । ययावस्तीक- लोकेन स्वमोकः शोकसंकुलः ॥१५॥ संप्रत्यकस्मादस्माकं सुकृतैः प्रेरितं गृहे । साध्वीयुगलमध्वेक्षादक्ष मिक्षाक- तेऽविशत् ॥२३॥ दृष्ट्वा तदुश्वरोमानकरचुका माझुलोचना । यन्धनाभावतोऽकुण्ठा भूमिपीठे लुठन्यसौ ॥५७॥ शरणं جامخاکسف

·वाहपूश्य
चरितम्
॥१०९॥
मे त्वदीयो स्तश्चरणाविति वादिनी । अनमच सुता साध्वीमभवच्चाम्बरे वचः ॥५८॥ युग्मम् ॥ शुद्धा श्रद्धा त्वया द्वितीयसर्गः
दघे साध्वी नन्तुं मुदा यदा । तदैव देवता बन्धाः संहृता रोहिते मया ॥५९।। यत्वया सुव्रताख्येयमजित्नव्रह्मचारिणी।
साध्वी नता पवित्रासि तत्वं मार्मिका मम ॥६०॥ इत्युदीर्य चिरं वर्यतूर्यध्वानेन मिश्रितम् । जयकोलाहलं
॥१०९॥
कृत्वा तिरोधत्ते स्म देवता ॥३१॥ त्रिभिर्विशेषकम् ।। अथात्मचरितोद्विग्नं व्रते तस्थौ मनो मम । वहिना व्यथितः
पाथस्यमृतः पारदो यथा ॥३२॥ पापतापन्छिदे देहि देहिनो मे व्रतामृतम् । इत्थमभ्यधिताल सुव्रता मामवीवदत्
॥६३|| भाग्यवत्यसि भद्रे त्वं तत्त्वज्ञश्चेतनस्तव । कर्मद्रुमभिदे वज्र ययाचे यत्त्वया व्रतम् ॥६४॥ किं तु मे गुरवः
सन्ति श्रीशीलप्रभसूरयः । लीलोद्यानतटेऽन्येल तदभ्यणे व्रतं भज ॥३५॥ इत्युक्ताहं तया हन्त तवान्निकमि-
हागमम् । ममापराधः सोढव्योऽनुमन्यस्व व्रताय माम् ॥३६॥ एवं निशम्य रम्यार्थ वचः सचिवसंभवः । दध्याधु-
तुगवैराग्यतरजच्छन्नमानसः ॥३७॥ अहह प्रतज्ञानहीयशोभपयामिकैः । विषयैर्मुपितं मेऽय तस्करैः सुकृतं धनम्
॥३८॥ तानेव पुरुषान्मन्ये न येषां विपमेपुणा । स्त्रीविभ्रमेपुभिभित्त्वा चितं धृतिरगृह्यत ॥६९॥ सुव्रताया व्रतस्याहो
माहात्म्यमभवत्कियत् । प्रदेवं मुदिता देवी वितनोति प्रभावनाम् ॥७०॥ ततः स्वस्य व्रतिन्याश्चाब्रह्मणो ब्रह्मगो-
अन्तरम् । विज्ञाय स्यान्ममादातुंसाम्प्रतं साम्प्रतं व्रतम् ।।७१।। किं चैनत्कुर्वतः स्यान्मे मुखच्छविरिहोज्ज्वला । अमुत्र च JE
भवे भद्रं भूरिभाग्यभवं भवेत् ॥७२॥ एवं चित्ते स निश्चित्ल कृत्यं कात्यायनी जगौ । स्वाभिप्रायं वदन्त्याम्य
स्वयाहं साधु चोधितः ।।७३|| ममाकृत्यकृतः कर्मोन्मूलने मूढचेतसः । उपाय ज्ञापयांचक्रे भवती भवतीरदम् ॥७॥

·पामपूज्य परितम्. द्वितीयसर्गः ॥११०॥ आत्मा प्रमादपर्य) शयानो मोहनिद्रया । कथं जागति चेन्न स्थानुपदेशस्वरः पुरः १७५॥ ततः श्राद्धे त्वया सार्ध अद्वया गुम्सनिधौ । ध्वंसाय स्वापराधस्य ग्रहीप्ये व्रतमाहतम् ॥७॥ इति प्रतिज्ञां कृत्वा सोऽग्रतस्तस्या व्रतस्पृहः । आपृच्छपातुच्छविच्छेदकातरौ पितरौ बलात् ।।७७|| वन्धमानन्ध तत्वज्ञं क्षत्रं मित्रमकृत्रिमम् । संयोध्य बान्ध- वाल्या कृतार्थानर्धिनो जनान् ॥७८॥ परिवारपरित्यागं कृत्वा कात्यायनीयुतः । श्रीशीलप्रभसूरीणां संनिधौ तमाददे ॥७९॥ प्रिभिर्विशेषकम् ॥ विहरन्गुरुभिः सार्ध श्रीपेणः कर्मशोषणः । तपांसि तन्वन्सिद्धान्तं शुद्धान्त:- करणोऽरठत् ॥८॥ काले फियत्यपि क्रान्ते गुर्वादेशमवाप्य सः। इहैव स्थण्डिले तस्थौ शुद्धध्यानरतियतिः ॥८॥ दृष्टयमानुभावापि रोरिता तुच्छमोरिता । श्रीपेणे नात्यजत्कामं लेहयन्धो हि दुस्त्यजः ॥८२॥ पत्युरावर्जनायासो तन्मती गृरिणां व्रतम् । अक्षीणरागा क्षीणागी मृत्वाभूयन्तरी वरा ॥८३।। अवधिज्ञानतो ज्ञात्वा त मुनि स्थानकेन मा। भागमत्याग्भवप्रेमपूरपूरितमानमा |८४॥ रावैः प्रीतिगिरां भावय॑न्तर्योपद्रुतोऽपि सः। नाचलद्वधानतोदन्तिदन्त- घतिरिवाचलः ८५|| किं त्वस्य क्षपकण्यामारुदस्य मुनीशितुः। केवलज्ञानमुत्पेदे विच्छेदे घातिकर्मणाम् ॥८६॥ तन्मत्वा यन्तरी मुक्तमोहा भक्तिमिमां व्यधात् । सुगन्धानिलहेमाजरत्नर्मिसासनादिकाम् ।।४७|| जाते च निर्विषे नागे योनि वाग्निर्ममेऽनया। भवेत्यभावनायां हि मम्यग्दृष्टेरभीष्टता॥८॥ सोऽहं श्रीषेणनामामि यतिर्नुपतिनन्दन विनीता गन्नरो यं तव दक्षिणतः स्थिता ॥८९|| पप्रच्छे यत्वया सौम्य दितीयं प्रतकारणम् । तदेतदिति राण शेयं विषपदोषजम् ॥९०॥ इथं कथायाम्तरवार्थमवध्य धियां निधिः । मनत्कुमारः मंमारकान्तारानिक्र- ·द्वितीपसर्गः .वायपूग्य परितम् ॥१२॥ ॥११॥ मोद्यमः ॥२१॥ उन्मीलितमुग्याम्भोजः केवलज्ञानभास्करम् । गुरुं विज्ञपयामास नत्वा मत्वाधिकाधिपः॥९॥ युग्मम्।। सघारित चरित्रं ते पवित्रं यन्मया श्रुतम् । तस्पोचितं ततः स्याचेद्वतमासेव्यते परम् ॥९३॥ तत्कt नास्म्यलं वोदु- मिय यत्सतरो रथम् । किं तु स्वदारमंतोपं कुर्वेऽनर्थनिवारणम् ॥९४॥ ततो दन्तांशुसंमूच्यमानादेशविदयः । अवोचदीचितीकम्पलतारोहायनिर्मुनिः ॥१५॥ स्वयुद्वयाभिग्रहयके यस्त्वया ज्ञाततत्त्वया। शममेप्यति तेनैव कृतिन्भ- पदयस्तथ ।।१३।। परदारपरीहारस्तन्यते येन गेहिना । तेन सिद्धयङ्गनालीलं शीलं शीलितमुग्ज्वलम् ॥१७॥ यस्तु स्वदारसंतोपी विषयेषु विरागयान् । गृहस्थोपि स्वशीलेन यतिकल्पः स कल्पते ॥२८॥ विश्वप्रीनिप्रदास्वेकं शीलं भूपासु शस्यते । जायते येन जीयोऽयं भूपितो नितेः प्रियः ॥१९॥ सत्कुमार त्वया सारतरं प्रतमगृह्यत । विशेषा. दप्रमोन भव्य माध्यमिहान्यहम् ॥१२००॥ इत्युक्तो गुरुणावादीददीनमिति भूपभूः। नियमस्वत्प्रमादान्मे प्रभो मामाण्यमेप्यति ॥१॥ अत्रान्तरे पवित्रान्तःकरणा करणार्णवम् । गुरुं प्रणम्य शहारसुन्दरीति व्यजिज्ञपत् ॥२॥ मनो- वचनकायेन शुद्धं श्रद्धानबन्धुरा । परपुंमः परियागं विधास्ये जीवितावधि ॥३॥ गुरुरिलाह वत्से त्वं सत्यं गृहार- सुन्दरी । शीलं स्त्रीणां हि शृङ्गारः शान्तिदर्श निनामिव ।।४।। इत्थं कृत्वा स्थिरीकारमग्राहयदभिग्रहम् । सनत्कुमार- शृङ्गारसुन्दर्योविधिना मुनिः ।।५।। भवतां दर्शनं भूयात्पुनर्मे सुलभं प्रभो । इति नत्वा गुरं म्तृयमानः म पैपागभूः ॥ ममार्यो सभागर्भादात्तपुण्योगमन्मुदा । स्वस्थानं व्यवसायीवार्जितवित्तोऽन्यदेशतः ॥७॥ युग्मम् ॥ तत्र निर्मितनिःशेपकृत्यः मत्कृत्य धार्मिकान् । आनन्दप्रमुग्यांश्च स प्रस्तावे प्रयाणकम् ॥८॥ मगल्यान्यतुल्यानि प्रती.

·बामपूग्ण परितम् द्वितीयसर्ग: ॥११२॥ उन्मतिपत्तनम् । अखण्डगमनैश्चण्डदोर्दण्डः स्वपुरीमगात् ॥ ९ ॥ तत्र चित्राहशोभायां क्षोभाकुलितयोपिति । श्रीकान्तायां सकान्नोऽसौ प्रविवेश महोत्सवैः ॥१०॥ शृङ्गारसुन्दरी नार्यो नराधिपसुतं नराः । तौ धन्यौ मेनिरे पाणिपीडनकोडया मियः ॥११॥ चन्द्रिकामिव चन्द्रस्य पश्यन्पुत्रस्य तां प्रियाम् । समुद्र इव भूमीन्द्रः परमुल्ला- ममासदत् ॥१२॥ अनमगलोत्फुल्लमालया सह यालया । केन केन विलासेन विललास रसी न सः ॥१३॥ मरस्य मरतेः सम्युभ्रंमेणेव प्रियान्वितम् । तदा कुमारमाराध्धुमुत्तीर्णः क्ष्मां मधुर्मुदा ॥ १४ ॥ पीतपुष्पमधुर्गा- पन्भृतारावैरितस्ततः । चचार शनकैर्मत्तकलया मलयानिलः ॥१५॥, गृहीतवसुसर्वस्वः शिशिरेग विरोधिना । श्रीदस्य दिशमासाथ सश्रीकस्तपनोऽजनि ॥१६|| ग्रहीतुमिव पुष्पाणि दुमेषु किसलच्छलात् । काममंगुलयः काम- प्रयोरेण प्रपत्रिताः ॥१७॥ वनीरगावनीरगा कहकण्ठीकुहरवाः । कन्दर्पकेलिनाट्यस्य नान्दीनादा इवाभवन ॥१८॥ गापति स्मृतिभूकीनि भृाशृङ्गारिणीगणे । रतिर्ननत सिञ्जानमञ्जीरहंसकृजितैः ॥१९॥ दहन्विरहिणीविश्वव्यापी पुष्पकलापतः । परागः पुष्पचापस्य प्रताप इव निर्ययौ ॥२०॥ जगजययशांसोव कुसुमानि मनोभुवः । जितानां दुर्गशोजालेरिवालिंग्यन्त षट्पदैः ॥२२॥ पुष्पजातर्जगत्प्राणान्सुरभिः सुरभीन्सजन् । कस्यैकस्यैष नानन्दसंदर्भाय यसापत ॥२२॥ तदारयां बसन्तेन वासन्तींशसुतायुतः । स विनोदवनीमापदद्वनीपतिनन्दनः ॥२३॥ गुजलस्थ- लदेवीमिमुखः समहमीक्षितः । अयं सफलयामास बिलासान्प्रियया सह ॥२४॥ असावितस्ततः खेलन्वसन्तेन कामरेलकीसिम् ·द्वितीयमर्ग: ॥११३॥ वासुपूज्य चरितम् ॥११३॥ विलोकितः । कलिता इवानङ्गः सुहृत्कुसुमहासिना ॥२५॥ लीलाद्विरत्नशृङ्गेपु लीलावापिजलेषु च । कष्टं कुमारः स- मार तां मायामात्मविम्बनात् ॥२६॥ विलासस्य परां भूमिमय गन्तुमिवोत्सुक । कुमारोऽयं समारोहहोलां काम- विमानवत् ||२७|| शृंगारसुन्दरीहस्तलोलया दोलया तग । सुकृती यां मुदं प्राप नेति तन्मन एव ताम् ॥२८॥ हारनजः कुमारस्य दोलाकेलिश्रुताइन्युताः । तत्पादनहतस्योडनिवहा नु बिहायसः ॥२९॥ अहो प्रेम्णैकचित्तत्वं बाला दोलामियेप च । अम रमयितुं नत्र कुमारः प्रोत्ततार च ॥३०॥ इमां दोामुदस्यैपपुलकी पुलकाञ्चिताम् स्वमिवानन्दचलायर्या दोलायामध्यरोपयत् ॥३१॥ कुमारो दोलया घाला दिवि दूरं व्यलासशत् । यन्त्रेणेव स्मरः शक्तिमन्तःक्षामा मगज्जपे ||३२|| दोलागतागतस्तस्याः कान्तिरेग्याकरं वपुः हेमेव कपपाषाणनिभे नभसि दियुते ॥३३] यां मुहर्दोलया गत्वा हत्या गर्व शुयोपिताम् । उत्तरन्ती कुमारेण कुतुकेन घ्यलोकि सा (३४ा दोला- हेलाभरत्रुट्यत्तमुक्तावलिविस्तृतौ । दृष्टं सनत्कुमारेण दिवा तारकितं नभः ॥३९॥ ताग्विलाससंरम्भजृम्भमा- स्मरोदयः । आलिंगितुं पियांगानि रंगाद्वादमनोरथः ॥३३॥ दिवो दोलाचतारस्य निमेपार्थमपि क्षणम् । उत्सुको गणपनहशवादप्यधिकं तदा ॥३७ ।। दोलामस्थिरयद्यायत्तावन्नास्त्येव तंत्र मा । वदन् हा हेनि हत्या हत्कुमा रेवुर्मुमुर्छ सः । ३८॥ त्रिभिविशेषकम् ।। किं किमेतदिति व्यग्रगिरा परिजनेन सः । प्रस्नरससेकेन मछमछः कृतस्ततः ॥३९॥ हा प्रिये क गैतासीति गद्गदां गिरमुगिरन । आस्फाल्य भुवि मूर्धानमगाछन्मृर्छने पुनः ॥४०॥ १ मध्ये रुसाम्. E ·परितम् द्वितीयसर्गः ॥१९॥ ॥११४॥ |ममाश्वसिहि वीरेन्द्र समाश्वमिहि धीनिधे। इत्युक्तयोऽस्य सचिवाः शीतकर्म व्यधुः पुनः ॥४१॥ मू मयं तमो हित्वा श्रितः शोकमयं तमः । कुमारो विललापाथ तरूनपि विलापयन् ॥४२॥ अथागत्य पुरो लीनान्दीनान्सादृशो भृशम् । लीलावगमृगानचे गिरा रोहनदीर्घया ॥४३॥ रे हंस कंसजित्कान्ताकमलेऽपि कथं तव । तत्करामवियुक्तस्य पराक भविता रतिः ॥ ४४ ॥ समर्तव्येप्वधुना लाततत्केशस्यन्दविन्दुपुकथं दिनोऽम्बुदादम्बु रे थप्पीह समीहसे ॥४५॥ क नृत्पे तादृशीः केकिन शृणोपि करतालिकाः। यत्केरिथमातापि जाता शुलभृताधिता ॥४६॥ भजन्या- युतुरंगत्वं सारंग स्वं हि सर्वगः । लालयिष्यति सा धन्यं त्वां कुत्रापि वयं हताः ॥४७हर कोकिल कल- वानं किं तनोपि न गर्यितः । दूरीभूतोऽद्य यत्तस्याः मर्वगर्वहरः स्वरः ॥] इत्यात विलपन्तं तं धीराणां योगि- नामपि । पश्यतां धैर्यमुरमार्य पूत्कारा निर्ययुमुखात् ॥४८॥ अथ नियायियोगाति स दृढां मोदुमक्षमः । प्रेट्सन्या पदयात्मानं क्षिप्या खे मृत्युमेहत ॥४९॥ इहान्तरे परिज्ञाततत्प्रवृत्तिः परत्वरः । कुमारमाश्चासयितुं वनमाप भमापतिः ॥५०॥ पितुः प्रणामन्याजेन लजया नमयन्शिरः । कुमारः संववार स्वमय गूहहढव्यथः ॥५१॥ कोडे मारमारण परिश्लिप्यन्मुहुर्मुहः । ययौ नरविमानेन नरेन्दुर्मन्दिरं ततः ॥५२॥ धिधिग्मे शरतामस्य प्रिया गन्मेऽप्रतो ता । हिपेव निस्तेजा पयो दीपान्तरं रविः ॥५३॥ ततः संध्यामणं रेजे लोहगोलनिमं नमः जमारविरहवालामालाभिरिव तापितम् ॥२४॥ उदान्त इव शोकाधिः कुमारस्थ हृदम्तदा । तमास्तोममियायो- फिरलय कानिकम्ग माता गायी, ·JER JE मकुक्षिम्भरिरलक्ष्यत ॥५५॥ कुमारस्फारनिःप्वासज्वालावलिवशादभूत् । ताराकुलच्छलायोनः स्फुटं पिटकपेटकम् द्वितीयसः वासुपूज्य चरितम्. मनस्तस्य रतेगह दहतो विरहानलात् । स्फुलिङ्गा र निष्पेतुः प्रदीप प्रतिमन्दिरम् ॥९७] दुरात्ता- ॥११५॥ रापथे तारापतिः पतितयानथ ! क्षिप्तः कुमारे मारेण यन्त्रोपल इवोज्ज्वलः ॥ ५८॥ यथा यथा मचिशान्द्रो ॥११५॥ सान्द्रीभूता भुवस्तले । तथा तथाभवत्तस्य म्लानमाननपङ्कजम् ॥५२॥ सुधारश्मे सुधाधाराकारा अपि करोत्कराः। कुमारस्यादहन्देहं प्रियालेहगृहं मुहुः ॥ ३० ॥ अथारतिकरं दूरे परित्यज्य परिच्छदम् । भीनः शीतमचेः काम चित्रधाम जगाम सः ॥६१॥ स दुःखी यावदेकान्ते कान्ताचिन्तामयोऽभवत् । तावत्पुरः सुरस्त्रीव काप्य भूदृक्पथे सुहक् ॥१२॥ साक्षात्कटाक्षविक्षेपदक्षा प्रेक्षाधुधिः स ताम् । आह तत्साहसाक्षिसमना मानपरामुग्वीम् ॥६॥ कासि कल्याणि केन त्वं कार्येणेहागता कुतः । इति पृष्टामुना हृष्ठा स्पष्ठमाचष्ट सा रसात् ॥३४॥ शृणु सौभाग्य- भाग्यकसिन्धो नेत्रविधूढय । रथनूपुरचक्रास्यं वैतायेऽस्तिगिरौ पुरम् ॥६५॥ तत्रास्ति धैर्यनिःसीमो भीमो भीमो- हिताहितः । विश्वविद्यानिधिविद्याधरचकी चलोधुरः ॥६६॥ तत्पमहिपी भानुमतीसंज्ञा कृतीश्वर । त्वद्गुणा- यत्तचित्ताहमिहायाता विहायमा ॥६७ ॥ एकदा विशदानन्दः स विमानी सम मया । खेलखे तत्र वासन्ती- पुर्या धुर्यो नृणां ययौ ॥६८ अन्तरिक्षे स्थितोऽनाक्षीदेष शृङ्गारसुन्दरीम् । अलंकर्तुम्भवत्कण्ठं सोत्कण्ठां वरमालया ॥३९॥ चिद्रूपः स भवद्रूपमायां निर्माय कौतुकात् । त्वदर्धासनमासीनस्तस्थावास्थानमोहकृत् ॥७०॥ स्कण्टन्य- स्तमालायां बालाप स विलक्षधीः । अलब्धपिण्डः काकोल इवोल्पल वियत्यगात् ७१॥ मया सह महर्षोऽध- LAL ·द्वितीयसर्ग: स सम्पूप परितम्. ॥११॥ ॥११६॥ मध खेल निहागतः । ददर्श दर्शनीयाङ्गों दोलालोलां तव प्रियाम् ॥७२॥ किमेतदिति संमोहप्ररोहद्रोहितस्वरा . हना घृतानुरागेण ततस्तेनाहना तव ॥७३॥ तत्र तहसनव्यग्ने तव रागग्रहादहम् । त्वत्सेवावसरं यावददृश्यैव दिवि स्थिता ||७४|| स्वानुरागः स्वतन्त्रेण सुदूरं तेन पूरितः । पुनम परतन्त्रायास्त्वमीशो रागजागरे ॥७५|| तनाथ मामथैर्याणैर्मध्यमानदो मम । कारुण्यहरिणारण्य शरण्य शरणीभव ॥७६।। त्वदसंगानलज्वालावली- दागा ददं मम | नितेश चामतारुण्य शरण्य शरणीभव ॥७७॥ अतुच्छवाञ्छापाथोधिमध्यमग्नस्य · मे हृदः । कन्दर्पकैलिनैपुण्य शरण्य शरणीभव ॥ ७८॥ ममान्यासक्तचित्तेन पलया संतप्तचेतसः । अगण्यपुण्यलावण्य शरण्य शरणीमय ॥ ७९ ॥ इलाकर्ण्य सुवर्णश्रीः सकर्णामृतवर्णिकाम् । तत्त्वज्ञः सत्त्ववानचे वाचं वावंयमो- निताम् ॥ ८० ॥ मुग्घे धर्मस्य सर्वस्वं न वेत्सीति वदस्यदः । तत्त्वज्ञैरिन्दुलीलस्य रक्षा शीलस्य शस्यते ॥८॥ परनीसंगनामानमुल्लमत्पसंकुलम् । तत्कथं सुपर्चा पान्यैस्त्यक्तं पन्धानमाश्रये ॥८२|| वाञ्छन्ति परम्भोरूपरि- रम्मेण ये मुम्मम् । उदारैः खदिरागारैः शृहारं स्पृहयन्ति ते ॥८३॥ यदि सत्येन चित्तेऽहं तव प्रिय इति स्थितः । तकिमर्थपसे दुःमममुन्नाय सुखाय माम् ॥४४॥ अहो परनासक्तिय॑तं युक्ता तवापि न । कुलीनापि विली- नामि किमस्मिन्कइमले मले ॥८॥ तदिदं धर्महत्कर्म विद्याधरि परित्यज । भज शीलं यतः कीर्तिरत्रामुत्र व नितिः ॥८॥ मर्ममूल या शीलं सेवते देवतेव सा । महनीया महेच्छानामप्यत्रापि भवे भवेत् ।। ८७॥ मोन महभपाहात्र नामुत्र जिनप्रजात् । तर पद रदस्तत्वं किं वरं परपुरुषे ॥ ८८ ॥ एवं बचामधामारैः aftADCreal ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम् ॥११७॥ ॥११७॥ कुमारेन्दोदित्वरैः। तस्यां 'मनसि विध्यातो वह्निर्मारविकारजः ॥४९॥ चिन्तयामास साप्येवमहो मे भाग्यसंचयः। पापारम्भोऽप्यय पुण्यव्रजाय यदजायत ॥९०॥ अयं धर्मगुरुर्मेऽभूत्तदस्मै गुरुदक्षिणाम् । दास्ये विद्यावली विद्याधर- श्वर्यपदप्रदाम् ॥२६॥ स्वभावयलिना विद्यायलोग्रेगाधुनामुना । प्रियाहृतिविरोधेन सकोधेन धुतो युधि ।। ९२ ॥ सर्वथा वितथारम्भो मंत्पतिनिरहंकृतिः'। यदि यति सन्मार्गनहो सोऽपि महो मम ॥९३ ॥ युग्मम् ॥ इति निश्चित्वं चित्ते साभ्यर्थ्य सप्रश्रयोक्तिभिः । कुमारायानवधाय ददौ विद्यां यथाविधि ||९४॥ मा तस्माद्धर्ममासाद्य संयोविद्यास्ततश्च सः । अहम्पूर्विकयान्योन्य गुरुत्वान्नेमतुर्मुदा ॥९५।। अथापच्छध कुमारं सा रंहसा स्वपुरीमगात् । दधौ च तद्वचः स्मृत्वा वपुः संपुलकं मुहः ॥ ९६ ॥ सिद्धां विद्येश्वरी प्राज्ञः प्रज्ञप्ति स्मरणागताम् । स पप्रच्छ प्रियालापैः प्रियांवृत्तान्तमुन्मना ।।९७|| कुमारकर्णपीयूषसारणीसारया गिरा । अवोचदुचितं वाच्यमथ विद्याधि- देवता ॥९८॥ नीत्वा निजपुरारामें भीमेन भवतः मिया । इत्यूचे खेचरेन्द्रेण पटुभिवटुभाषितेः ॥९९।। मुग्धे मुदा सुधारश्मिसमानं कथमाननम् । कलङ्कयित्वा कुरुपे दृग्जलैः सन्जकन्नलैः ॥१३००॥ मयि दासेऽप्यविश्वासान्निश्वा- सानलकेलिभिः । किं याले ज्वालयस्यहं शिरीषसुमकोमलम् ॥१॥ किमादेशकरं देवि मामिन्दीवरलोचने । नालोकयस्थमुल्लोकान्कुर्वतीन्दीवराकरान् ॥२॥ नाविष्करोपि किं तोषावदने सुदति स्मितम् । मदनेऽनादाहात सुधासेचनसत्रिभम् ॥३॥ धात्रीशमात्रपुत्रस्य विरहेऽप्यातुरासि किम् । इदं विद्याधरैश्वर्य भुजिष्येण मया भज ॥४॥ इत्यालापी तया पापी मौनेनैव न्यषेधि सः । वार्योऽवगुण्ठनेनैव सरजस्को हि मारुतः ॥ ५॥ विद्याछेद- ·परितम् १९८॥ भयात्तस्याः सताः शापभयाच्च सः [शीललीलाविलोपाय बलात्कार चकार न ॥६॥ श्रुत्वेति भीमरोषेण द्वितीयसर्गः मियागीलमदेन च। दो संकीणा रसो भेंजे स प्रगल्भो यथा नदः ॥७॥' अथायं विद्यया सधो विद्या- U] घरगिरि गतः । रचनपुरचक्राग्व्यपुरोगानं समासदत् ॥ ८॥ तत्र चित्रगिरः श्रुत्वा निष्ठुराः करुणाश्च सः । पश्य ॥११८॥ मददगीभूयामे भीमं भायौ च दृष्टवान् ॥ २॥ कालेऽस्मिन्करवालेन भीमो भीमोऽभ्यधादिमाम । न मन्यसे मा न्यामि तदिष्टां देवता मर ॥ १०॥ अथाभापत नामाकतनया नयनायिका । शरणं सिंहसूनु, स्त्रियों नि पतिदेवताः ॥ ११ ॥ साहिनामबहादेप विशेषकुपितस्ततः । निस्त्रिंशः कृष्टनिस्त्रिंशस्तबधायोद्धतोऽस्फुरत् ॥१२॥ आः पाप करणे किं रे म्रियसे म्रियसेऽधुना । इत्युनरुच्चरन् राजमनुराविरभूत्तदा ॥१३|| आकस्मिकभयाथ्रष्टः म्पगो भीमस्य हस्ततः । परदाररिरंसनामूना हि यलसंपदः ॥१४॥ कृपाणं पाणिना वीर गृहाण विगृहाण माम् । एवममहरमेव क्षत्रपुत्रो रिपुं जगी ॥१०॥ ततः प्रततलनेन रणासनेन घेतसा । अचिन्तयदयं विद्याधरना- मस्ता पितः ॥१०॥ खुरलीमध्यमध्यास्य सकलोऽत्रकलोत्करः। आजन्म यो मयाभ्यस्तो प्रस्तावे त्रस्त एव म ५१॥ भागं तावदेकं मे परन्त्री पदिय हृता । द्वितीयं तु सपाकारि भ्रष्टं युधि यदायुधम् ॥१८॥ तदहं निरहकार में करमाननमारमनः । दर्शपिप्यामि वश्यासु निज सान्तःपुरीष्वपि ॥१९॥ तदीहशी दशां नीनो पैरहं हन्त कर्मभिः तात्येष रिपुम्पाणि जेतुमुगममाश्रये ॥२०॥ इति ध्यात्वा कुमारं तं स्तमयिस्वा प्रियायुतम् । पुण्ये विद्याधरारप्पे प्रतं तापममाए मः ॥२॥ निशम्प भीमवृतान्त क्षणावारामरक्षकात् । प्रान्ना भानुमती पावरायाम ममामदत् ॥२०॥ m ·Satv चरितम्. ।।११९॥ पुरतः पुरतस्तावद्धावमानजनोत्थितः । तुमुलः समभूजीमो ग्रीष्मेऽम्भोधिरिवाधिकः ।। २३॥ युग्मम् ।। इतः सन- द्वितीयसर्गः कुमारोऽपि प्रियालापशतैः प्रियाम् । शुद्धशीलां समाचास्य स्वपुराभिमुखोऽभवत् ॥२४॥ तं तथा प्रस्थितं प्रेक्ष्य ॥११॥ भीता भीमप्रियाऽवदत् । विपक्षेभ्यः कृपादक्ष रक्ष रक्ष पुरीमिति ॥२६॥ इमं मदर्तवृत्तान्तं जानन्तः खेचरेश्वराः । भीमारयो रयोत्तुनाः पुरभङ्गार्थमागमन् ॥२६॥ इत्युक्तः स तया सयों दयाहृयो दयाशयः । पुरीरक्षामुरीकृत्य ववले प्रवलायुधः ॥२७॥ निगध्वं मा नियध्वं मा रे रे पत्तनभचकाः । तमित्युग्रगिरं चन्द्ररत्नचूडो प्रणेमतुः ।। २८ ।। एतयोः पृच्छतोः प्रीत्या शेखरीकृतहस्तयोः । स्ववृत्तान्तं निवृत्तान्तस्तापः क्षमापजनिर्जगौ ॥२९॥ कुमारमथ तो हर्ष- पथतूर्यविपा गिरा । तमूचतुचतुर्वर्गसंवर्गणगुणोदयम् ॥ ३० ॥ अन्वहं नन्वहंकारभृता खेचरचक्रिणा । वैरिणा कारणाभावादावामेतेन ताडिती ॥ ३१॥ तदीशदशस्यास्य द्रङ्गभगार्थमागतौ । ऋगस्येव न वैरस्य यतो जायेत जीर्णता ॥ ३२ ॥ त्वं चेत्पुनः पुरस्यास्य प्रायका क्षत्रनायकः । तत्राता भव दासेरभावयोराज्योरपि ।। ३३ ।। इत्युच्या तो मुदाभोगभासुरौ भूतजन्मनः । तस्य खेचर चक्रित्वाभिषेकं तत्र चक्रतुः ॥ ३४ ॥ सनत्कुमारसाम्रा- ज्यप्रेक्षामाज्यप्रमोदभाक् । पथिका पथि कान्तस्य जाता भानुमती ततः ॥ ३५ ॥ स्वल्पैरपि दिनैस्तस्य चक्रिणः खेच- रेश्वराः । निग्रहानुग्रहारम्भैरवश्यं पश्यतां गता ॥३६ ॥ पितृपादवियोगातिः खेचरालीवृतोऽथ सः । समं शृङ्गार- सुन्दर्या प्रतस्थे स्वपुरं प्रति ॥३७॥ पुर्याः पर्यन्तमायाति स यावत्तावदेक्षत । धूमस्तोमं ससंरम्भो नभस्यम्भोद-BE विभ्रमम् ।। ३८ ॥ किमेतदिति चिन्तार्तः सोऽवनौ नयनं नयन् । पुरीसरितटेऽपश्यदसंख्यं दुःखिनं जनम् ॥३९॥ JanuuuN ·पारण परितम्. द्वितीयसनः ॥१२०॥ ॥१२०॥ तन्मध्ये नानलबालामालाभिनिचितां चिताम् । लोकय नाकुलम्बानो विमानादुत्ततार सः ॥४०॥ सोत्कर्षतुमुलो मेष प्रेक्ष्यमाणः प्रजालैः । चितोपान्तजुपो मातुः पादयोरातुरोमतत् ॥४१॥ इयन्तं समयं वत्स क स्थितोऽसीति वत्सला । सूनोः कण्ठे लगित्वासौ मदत्परिजनामदत ॥ ४२ ॥ मातः श्रोतातपादेभ्यः क्षेम इत्यस्य पृच्छतः । ज्ञातपुत्रागतिस्तत्राययो भूयः पुरः पुरात् ॥४३॥ पतन्तमेव पादागे तमुसुकतमो नृपः। आलिलिङ्ग मुहर्दोपा मुहर्मनि चुचुम्य च ॥ ४४ ॥ कयं चितेति पुत्रस्य 'शङ्कातस्य पृच्छतः । जगाद जगतीजानिर्वस किं वेस्मि पूरगः ॥ ४५ ॥ तदा त्वयोज्झिता पुत्र चित्रशाला शुचेऽभवत्। विमुक्ता जीवितव्येन स्वजनस्य तरिच ॥४६|| पुरं पुरन्दरावासमाशं सुशां पदम् । यमवेश्मेव भूतानामास्पदं तद्भनदा ॥ ४७ ॥ अमन्दाक्रन्दसंदर्भ दुरं पौरजने तदा । शुचेव प्रतिशन्दन चान्दै मन्दिरैरपि ॥४८॥ कृत्या कृत्यायजानन्तो वत्स त्वत्संगम विना । हा जीवन्तोऽप्यजी- बन्न इव जाता वयं तदा ।। ४९ ॥ रम्परामारमारामधामकामकलादयः । अकृतार्थाः पदार्थास्ते तदासन्विपसोदराः ॥३०॥ त्वनियोगामिकीलार्ता घर्तु जीवितमक्षमा । अजनिष्ट परित्यक्तभोजना जननी तव ॥५१॥ कुलालंकार- भूतस्य तबादर्शनदुःस्थिता । कुलाधिदेवनामेन सेवमानानता स्थिता ॥ ५२ ॥ तासः साष्टमस्यान्ते नितान्त भक्तिनिर्भरा। आदिश्यत स्वय स्वप्ने कुलदेवतया तया ॥ ५३ ॥ लन्धविद्याधरैश्वर्यः शीलवर्यः प्रियायुतः । स ते मति मुना मस्यं मासस्यान्ते मिलिष्यति ॥ ५४॥ तत्ताशसुतामासमुत्सुकतमानिमान् । प्राणान्धारयितुं वत्से रिपरसे निभोजनम् ॥५६॥ इयं स्वममिति प्रातनिवेदितवती मया । कपचिपरोधेन प्रतिबोधेन 'भोजिता ॥१३॥ मल ·। द्वितीपसर्ग: ॥१२२॥ वासुपूज्य चरितम्. ॥१२१॥ मासस्यान्तदिनं मातरय माप्य महाग्रहा। मयात्यर्थ निपिद्वापि मर्तुमेषा चितां व्यधात् ॥ २७ ॥ गाः सत्यापयितुं देन्याः स्पृहा पूरयितुं मम । अस्याश्च रक्षितुं प्राणोधातस्तात तवागमः ॥ ५८ ॥ अधुना विधुना तुल्यं वदनं सदन श्रियः । पौरचक्षुचकोराणां स्वं दर्शय मराशय ॥ ५९॥ अथ पुतावृतोत्साः पदमातासंगतः। पट्टदेव्या सस्नुपया वशावास्नयान्वितः ॥ ६०॥ चारुपार्श्वदयश्चन्द्ररनडादिखेचरै । अमन्दैर्यन्दिनां वृन्दैर्वर्ण्य पुण्यमहोदगः ॥ ६१ ॥ प्राविशत्परमानन्दसुधापूरपरिप्लुतम् । भूजानिः स्वजनै साकमुत्पताकमसौ पुरम् ॥ १२ ॥ त्रिभिर्विशेषकम् ।। अस्मि- बेब क्षणे मापः क्षणादायिनि दक्षिणः । अभिपिच्याङ्गजं राज्ये सभार्योऽगात्तपोवनम् ॥ ६३ ।। अवाप्य पैत्रिक राज्यं मुदितो मित्रयोरयम् । विद्याधरपुरश्रेणिदयं खेचरयोददौ ॥ ६४ ।। तनो विद्यारशेनाय वशीकृतमहीनलः । यशोभिः शोभामास भासुरै चननयम ॥ ६५ ।। सलीलशीलमाधुर्ये धर्मधुर्येऽत्र भूभुजि । जज्ञे धर्ममयं शश्वदिश्व निश्वम्भरातलम् ।। ६६ ।। शृङ्गारसुदरीजानि शीलाइन्मीलितोदयम् । भूचरी खेयरैः सेन्यं पश्यन्कोऽभून्न शीलभा ॥६७ ॥ इत्थं पृथ्वीश्रियं भुक्त्या जन्मान्तेऽनशनोत्तमः । सभार्यः स ययौ राजा विमानेऽनुत्तरेऽजिते ॥ ६८ ॥ शीलमुले गुणस्तम्ये राज्यपत्रे यशसुमे । धर्मकल्पद्रुमे सैप लब्धा शिवफलं क्रमात् ॥ ३९ ॥ सनत्कुमारशृङ्गारसुन्द- रीचरितश्रुतेः । नव्याद्भुतश्रिये भव्याः सेन्यतां शीलमुज्ज्वलम् ।। ७० ॥ ॥ इतिशीलधर्म सनत्कुमारशृङ्गारसुन्दरीकथा ॥

·समाप परितम् द्वितीयसर्गः ॥१२२॥ ॥१२२॥ सत्कर्माभ्युदये हेतुं शीलं सेव्यमिदं सताम् । दुष्कर्मदारि सत्कर्मकारि सेव्यतमं तपः ॥ ७१ ॥ अनादिसिद्धदुः- कर्मवेपिमंघातपातकम् । इदमाद्रियते धीरैः ग्वङ्गधारोपमं तपः ॥ ७२ ॥ ज्ञानचक्षुपि नैर्मल्यं तत्त्वातत्त्वावलोकनम् । तपस्तपनयत्रो तमाशमनतः सताम् ।। ७३ ।। कर्मधांसि दहन्पुष्टस्तपोवहिरयं नवः । हरते देहिनां दाहं यः संसारस- मुङ्ग्यम् ॥ ७४ ॥ तत्तपः सेन्यता दक्षा दुःकर्मक्षालनोदकम् । यत्सेवया रपादेव सेव्योऽद्भुवि संवरः ॥ ७५ ॥ तथाहि हृदयग्राहिगुणमागरनागरा । जम्बूदीपेऽस्त्ययोध्या पूर्भरतक्षेत्रभूपणम् ॥ ७६ ॥ इहाजनि महीजानिर्म- सेन इति श्रुतः । चिन्तामणिपु यदानश्रियो यिन्यमिवेक्ष्यत ॥ ७७ ॥अभूभूपस्य मान्योऽस्य साथैशो धनदाभिधः। मूर्ना वृपा इव पृषा रेजुर्यस्य धनार्जने ।। ७८ ॥ धनश्रीरिति तस्यासीत्प्रेयसी श्रेयसी गुणैः । यमो प्रयनसख्यस्य या तीर्य रूपशीलपणेः ॥ ७९ ॥ दुर्गनिर्गतः कोऽपि जीवः पीवर कृतः । कैश्विद्वाग्वैरभाग्यानां तस्या ॥४०॥ शपे पांशुजुपिक्ष्मायां मुण्डित। ग्वण्डितांशुका । इत्यस्या गर्मनिर्भाग्यैर्दुःग्वदो दोहदोऽजनि ।। ८१॥ नाविक रिप्पे निःशेपद्रोहदं दोहदं कमित् । अपत्यमेनमुत्पन्नमेव त्यश्यामि च क्षणात ।।८२॥ इति ध्यानवती यावदिनानि गमपत्यमो 1 तावविधिनियोगेन धनदो निधनं ययौ ॥ ८३ ॥ युग्मम् ॥ धनं यद्यस्य हस्तेऽभूनतेन जगृहेऽग्विलम् । दोदोऽस्याः समावेन पूर्णस्तूर्णतरस्तनः ॥ ८४ ॥ पूर्ण१दिवसैस्तस्या जातः पातकवान् सुतः । पिनाक्षिकेशः कुम्जो न्युजः परस्वरः ॥८॥ सवा मतिरोगात मुसा परिजनेन सा । ईडग्गाः सुते जातमात्रे तत्र मृतात. ॥ ८ ॥ तस्या दत्तः शिम्मी तुल्पजातिभिः मातिवेदमकः । पयांसि कृपया सोऽपि पायितः प्राणितमतः ॥ ८७ ॥ गर्भमवातरत कृष्णा ·द्वितीपसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१२३॥ ॥१२३॥ उत्पन्नेनामुना सर्व श्रीकुटुम्यादि संवृतम् । ततः संवर इत्यस्य जनैनौम विनिर्ममे ८॥ अज्ञानजनदुर्वाक्यताडनै- धेऽधिकम् । ग्रीष्मचातरजःपातैर्यवासक इवासको ।। ८९ ॥ वैरूप्यमेव तस्याभूत्पत्तने वर्तनं शिशोः । विद्वानां विट- वियैव जीवनं जायते यतः ।। ९० तारुण्येनापि रूप्यं ह नास्य मनागपि । लेखें वैकटिको यस्मादुरोजयितुमक्षमः ॥९१॥ उलूक इव काकोलैर्लोलेः कोलाहलोल्यणैः । पुरि भ्राम्यन्नसौ डिम्भैः संभूय स्माभिमूयते ॥ ९२ ॥ दुर्यलानां यलं राजकुलमित्येप चिन्तयन् । तत्र चेद्यापि तद्राजपुत्रकैः पीड्यतेऽभितः । ९३ ।। खेदात्यक्तपुरोऽनाडि परिक पथिर्न सः । ग्राम्य मे विशलेष्टुयष्टिमुष्टिभिरप्यथ ॥.९४ ॥ इत्यसौ सर्वनः सर्वैरप्यत्यर्थ कदापितः । निचितं चिन्तयामास निश्वासोच्छसिताननः ॥९॥ धन्या वन्या मृगास्तेऽपि पक्षिणस्तेऽपि दक्षिणाः । विशत्यपि न ये कर्म- दानवे मानवे जने ॥९॥ अहम यहते स्थाने मानवैर्यामि सर्वथा । इति ध्यायन्नयं क्वापि कान्तारे सत्वरं ययौ ॥१७॥ त्यतजातिविरोधेन जातयोधेन साश्रुणा । मृगवर्गेण संवर्यमाणपर्यन्तभूतलः ॥ ९८ ॥ अनुना शमिनां मध्ये सिद्ध- सेनो मुनीश्वरः । स्वाध्यायध्वनिमाधुर्यवश्यविश्वो व्यलोक्यत ॥१९॥ युग्मम् ॥ आगच्छागच्छ वत्सत्यमिति तं यतिनां पतिः । वर्गः कर्गकपीयूपगण्ट्रपैः स्थयमाहयत् ॥ १४०० ॥ अहो उक्तिरपूर्वास्य ध्यात्वेति पद्योयतेः । स निपत्य पराभूतः सुनः पितुरिवामदत् ॥ १॥ संभाष्य मुनिना पृष्टः संनिकृष्टफलोदयः । अधाचष्ट नि कष्टचरितं परितोऽपि सः ॥ २ ॥ अथादिशदसौ साधुस्तमुद्दिश्य दपाशयः प्रीगयन्सर्वसत्वानि तयंकायचं वचः ॥ ३ ॥ कियन्मानमिदं दुश्वमत्र तेऽस्ति नृजन्मनि । सहन्तेऽमि यथात्मानोऽनन्तं दुव तथा शृगु ॥ ४ || कपायविषयासक्तः ·- पामुप पतिम्. मक्तामा विधादिषु । तदर्जयति दुःो येन जन्तुर्भवान्तरे ॥ ५॥ भेदनच्छेदनोतप्तरपुपानासिपत्र: । क्षेत्रजैश्च द्वितीयसर्गः महादुरीः पोयते नरकेयसी ॥६॥ युग्मम् ॥ लब्धतिभिवोऽप्येष जलस्थलनभोगतिः । व्यथ्यतेऽत्पर्थनात्माय- मांगशीतानिलानलेः ॥ ७ ॥ मत्यत्वेऽपि महारोगनास्यदास्यवियोगजैः । दुःखेर्दन्दत्यते जन्तु रकप्रतिहस्तकैः ॥८॥ ॥१२४॥ किल्पिपकिंकराल्पर्धिमावाकुद्धेन्द्रयजतः । युध्येया॑च्यवनानोवो देवत्वेऽपि न सोख्यभार ।। ९ ।। एवं कर्मविपाको- ऽम्मिन्मवे जीवाकदपेन । लक्ष्यन्तेऽस्य फलान्येव न स्वरूपं जनैयनः ॥ १० ॥ माहात्म्यं ध्यानयोगानां सामर्थ्य परमात्मनाम् । विपाऊं कर्मणां वेत्ति न सर्वज्ञ विनापरः ॥ ११॥ अमुं कर्मविपाकं तु शुभौक मिहोद्यतः । एक पगास्ति मर्मः शिवशर्मनियन्धनम् ॥ १२ ॥ विनामुना तु धर्मेण जन्तुः कर्माख्यवैरिभिः । पात्यते तेनु दुःखेतु पेषां रयानमश्चलः ॥ १३ ।। परं नवाचरन्त्ये ते मृदास्तत्किचन कचित् । येन क्षिपन्ति दुःकर्मपी तदुःखभूमहाम् ॥ १४ ॥ भप प्रभूतःकर्माभिभूतः संवरो गुरुन् । करौ किरीटनां नीत्वा पप्रच्छातुच्छ्वान्छनः ॥ १५ ॥ प्रभो प्रभवति पापः कोऽप्युपाया स किं क्वचित् । येन स्याद्वीपतामन्नो हन्त दुकर्मणामपि ॥ १६॥ भधाम्पधात्सुधापूरसोदरी स गुरुर्गिरम् । तप एवास्ति दुःकर्मनिर्मथनिष्टुरम् ॥ १७ ॥ धसे तदपि तीन- | समानिामाताभृताम् । निःसक्ता तु दीक्षाया दाक्षिण्पेन यदि स्थिरा ॥ १८ ॥ चेतमो निश्रलत्वेन प्राप्यते मा महाशपी । कर्मदावानलज्वालाविध्यापनपनापनः ॥ १९ ॥ इति श्रुत्वाध तत्वार्थ सत्यभासंनिधौ गुरोः । माप्रहः मोऽग्रहीदीक्षा संमदी शान्तितस्परः ॥२०॥ सिद्धान्ताध्ययनोद्रेकाधिवेकाशितवेतनः । तपः कपटनिर्मुक्तमारेमे ।।

·द्वितीपसर्गः -- वासुपूज्य चरितम्. ॥१२॥ ॥१२५॥ संवरो मुनिः ॥ २१ ।। असौ सद्धर्मचातुर्यस्तुर्यपष्ठाप्टमैर्व्ययात् । तपोभारैः शरासारैर्जर्जरं कर्मपतरम् ॥ २२ ॥ पुरिमाधमेकभक्तं नैविकृत्यं च कृत्ययित् । आचाम्लमुपयासं च सेवमानः' प्रतीन्द्रियम् ।। २३ ॥ दिवसः पञ्चविंशत्या जितेन्द्रियशिरोमणिः । स इन्द्रियजयं नाम तपश्चक्रे यथाविधि ॥ २४ ॥ युग्मम् । एकभक्तं नैविकृत्यमानाम्लं भक्त- वर्जनम् । एवं पोदशभिः म कपायजयं व्यधात् ॥ २५ ॥ निर्विकृतिकमाचाम्लमभक्तं विदधन्मुनिः । योगानां शुद्धये योगशुद्धि नवदिनळधात् ।। २६ । अभक्कमेकाशनकमेकसिक्यकमप्यथ । एकस्थानमेकदत्ति विकृत्या रहितं ततः ॥ २७ ॥ आचाम्लगष्टकवलमित्येकैकस्य कर्मणः । हृते तपो व्यधादष्टकर्मसूदनमेव च ॥ २८ ॥ युग्मम् ॥ जानस्य दर्शनस्यापि चारित्रस्य च सेवनम् । चक्रे निरन्तरं माधुरुपवासस्त्रिभित्रिभिः ॥ २९ ॥ शुक्लारवेकादशी- प्वेकादशसंग्ग्याम मोऽकरोत् । मौनोपवामकरणैः श्रुतदेवीतपः शुभम् ॥३०॥ शुक्लपक्षेष्टभिरूपवासराचाम्लपारणैः। दिनैः पोडशभिः सोऽधात्तपः मनसुन्दरम् ॥ ३१ ॥ इत्येतस्कृष्णपक्षे तु ग्लानपालनलालमः । मोऽकार्पिद्विषयद्वेषी नीमिहाभिधं तपः ॥ ३२ ॥ मुनि त्रिंशदाचाम्लरेफान्तरितपारणैः । विदधे शुद्धयोधोऽयं तपः परमभूषणम् ॥ ३३ ॥ अङ्गान्येकादशाप्येप पूर्वाणि च चतुर्दश । विधा चन्द्रायणं न्यूनोदरतादितपो व्यधात् ॥ ३४ ॥ अर्थका प्रतिपद दे च द्वितीये तिथयोऽग्विलाः । यावत्पञ्चदश ज्ञेयाः पूर्णमास्यो निरन्तरम् ॥ ३५ ॥ उपवासैविशुद्धाः स्युर्यत्र तगप उज्ज्वलम् । व्यातेने मुनिना सर्व सौग्यसंपत्तिनामतः ।। ३६ ।। युग्मम् ॥ जिनानां नव पद्मानि प्रतिपय निर- न्तरैः । उपवासैस्तु सोऽष्टाभिवके पनोरं तपः ॥ ३७ ।। पञ्चसप्तत्युपवासः पञ्चविंशतिपारणः । भद्रनाम तपथके ·सम्प परितम्. द्वितीयसर्ग: ॥१६॥ मयफ्रेतरचेतसा ॥ ३८ ॥ पपणवरसा शतेनोपयासैः सद्धर्मवासनः । स महाभद्रमेकोनपश्चाशत्पारणैर्यधात् ॥ ३९ ।। पयामरसो पत्रसप्तत्या च शतेन च । पारणैः पञ्चविंशवाभजद्रोत्तरं तपः ॥ ५० ॥ विनवत्यधिकेनोपयासानां निशतेन सः । सर्वतोभद्रमेकोनपश्चाशत्पारणैर्व्यधात् ।। ४१ ॥ षष्ठेनादौ ततः पट्या शुपवासैरनारतम् । एकान्तरै- मुंनिर्मपप्राचालं तपोऽतनोत् ॥४२॥ आचाम्लैकपवासान्तैरेकायकैकवर्धितः । शतसंख्यैः स आचाम्लवर्धमान सातपः ॥ ४३ ॥ तच्चतुर्दश वर्षाणि त्रिमासी दिनविंशतिम् । तप: तन्वन्नसौ चक्रे कृशम च कर्म च ॥४४॥ एफदासो नमस्कृत्य शुभकृत्यप्रकाशकम् । द्वादशभिक्षुपतिमावहने पृष्टवान्गुरुम् ॥ ४५ ॥ दशपूर्वधरो धीरः सारसं- हननः शमी । नदमौ योग्य एवास्य दुःकरस्यापि कर्मणाः ॥ ४६ ।। इति ध्यात्वा चिरं सिद्धसेनाचार्यस्तमादिशत् । वरमागमुचितोऽर्थस्ते तविधेहि समीहितम् ॥ ४७ ॥ तदा मुदा गुरून्नत्वानुशाण च गणं क्षणांत् । गच्छानिष्कम्य तेनाश पारेभे प्रतिमादिमा ॥ ४८ ॥ एकैकां भोजने पाने दत्ति गृह्णात्यमो मुनिः । यावन्नासं ततः पूणे मासे गच्छे ऽविशरपुनः ॥४॥ एवं सदत्तेर्मासस्य वृद्धिमेकैकशोऽकरोत् । तावद्यावदियं सप्तमार्सरजनि सप्तमी ।।२०।। एकान्तरोप- नाममा विहिताचाम्लपारणेः । पानाहारोग्मितैर्दामादहिमसानशापिना ॥५१॥ निःपकम्पेन मर्वोपसर्गवर्गसहिष्णुना । भष्टमी प्रतिमा मलाहोरात्रैविंदधेऽमुना ।। ५२॥ युग्मम् ।। इत्थं निष्ठागरिष्ठेन प्रतिमा सप्तभिर्दिनः । उत्कटिका- मनायेन तेन तेने नबम्पपि ॥ ५३ ॥ एवं ससदिनैरेव दशमी प्रतिमामुना । चक्रे वीरासनस्थेन सध्ध्यानस्थिरतमा ॥ ५५ ॥ कृतता पष्ठमहोरात्रं स्थित्वा धीरामने ध्रुवे । प्रतिमैकादशी चक्रे तेन लम्बितपाणिनाः ॥ ५५ ॥ ताम:

·हितीपसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१२७॥ ॥१२७॥ म मंकोच्य पादौ लम्बकरः स्थिरः । चक्रे मुक्तिशिलादृटिदिशीमेकरात्रिकीम् ॥ ५६ ॥ इत्थं यथोक्तविधिना नय- मानोऽभुतं तपः। विजहार महीपीठे मोऽनल्पैः कल्पकल्पनैः ।।१७।। अर्थकदा पदाम्भोजदय मरेरयं मुनिः। प्रणम्य शिरमि न्यस्य पाणी वाणीमिमां जगी ।। ५८ ॥ अनन्यदेयम- दुर्मयोधदायक नायक । जिन कल्पकतेऽनुजां यच्छ योग्योऽमि ययहम् ।। ५९ ॥ श्रुतज्ञानाम्बुधिर्जानमाराधकममुं गुरुः । आदिशनिनकल्पाय मुक्तिश्रीफल्पभूमहे ।। ६० ।। अधैप नवतत्वजः सत्त्वमाजां शिरोमणि. । लब्धत्रिज- गतीराज्यमिवात्मानममन्यत ॥ ६॥ ॥ अथ निर्मलचारिम्रो वनपानादिकं मुदा । गुरोः पुरोऽग्विलं मुक्त्वा परिपृच्च्य परिच्छदम् ॥६गा निःममारःमहासारः सैप सूरेः ममीपतः । हन्तुं कर्मततीः कृम्भिपतीरिव हरिगिरेः॥६शायुग्मम्।। चरन्मार्गेऽपवर्गस्य वल्गतिपयतस्करे । तपोवनोऽयमस्तेऽर्फे न पदात्पदमप्यदात् ॥ ३४ ॥ कृतावैरः रेण मह मोहमहीभुजा । तस्थी नैकत्र कुत्रापि सोऽयमुगकग्यौ रयौ ।। ६५ ॥ स जाग्रत्कर्मसंग्रामव्यग्रीभूतमना इव । उदधे पदयोर्भग्नानोत्कटानपि कण्टकान् ॥ ६६ ॥ उदासीन इवास्थानकृतरागापराधयोः । चकर्ष चक्षुपोरेप न तृणं न रजःकणम् ॥ २७ ॥ आसन्नविलसन्मुक्तिधूलीनमना ढव। चरन्मार्ग न तत्याज तीत्रककरमप्यमौ ॥ ३८ ॥बदेहेऽपि निरिहोऽयमिति शुद्धमतियतिः । पुरः स्फुरति मिहेऽपि सहजा नात्यजद्गतिम् ।। ६९ ॥ कदाचिस्त्वचिदीचित्यचतु- रढोंकितं नरैः । स धीरस्तुपसौवीरतक्रायं साज्यमग्रहीत् ॥ ७० ॥ एवमप्रतियट्रेन स्वविहारक्रमेण सः। प्रतिकर्मयि- मुक्ताङ्गो निन्ये धात्री पवित्रताम् ॥ ७१ ॥वं विहरतस्तस्य गते काले कियत्सपि । अभूलाभानगयस्योदयः कश्चन ·परितम्. ॥१२॥ फर्मगः ।। १२ । क्वचिन लभते भिक्षामकाप्यां क्वापि नेच्छति । कम्प्यमानामपि क्वापि नादत्तेऽन्यैरपेक्षिताम् द्वितीयसर्ग: ॥ ७३ ॥ इथं गया यथा स्लिष्टो हष्टः सोऽभूत्तथा तथा । क्षयो हि कर्म गां मइक्षु मुनीनामुत्सयो महान् ।। ७४ ।। अस्योगविहारम्य निराहारस्य सर्वधा । सत्तामात्रशरीरस्य पण्मासा व्यतिचक्रमुः ।। ७५ ।। ॥१२८॥ कदापि यथापि कान्तारे दिनान्ते शान्तचेतनः । तस्थौ धर्मदिपालानस्तम्भायिततनुर्मुनिः ।। ७६ ॥ संसारताप- निर्वापमनपीयूषमन्जनम् । अथ प्रापदयं कायोत्सर्ग-यानलय मुनिः ।। ७७ ॥ ततो नवपचीभूतभूतलक्षोदमण्डलः । तं कोऽप्यतापयशापो निशीधममये महान् ॥ ७८ ॥ किमेतदिल्लयं यावद्रिभावयति फुलहक । ललाटंतपतेजस्क तपनं तायदेशन ॥ ७९ ॥ पुरस्तुगतमस्तोमच्छायालीनामलोकत । भुञ्जानजनसंतानामसौ शकटमण्डलीम् ॥ ८ ॥ विहातुमुगृत दग्धमन्नं तन्मध्यगो नरः । तदेवात्युत्सुको निर्यन्नरेणान्येन भाषितः ।। ८१ । अस्मिन्महामनौ मुक्त- विकल्प जिनकन्पिनि । कल्प्यमन्नमिदं देहि भिक्षाकालो हि संप्रति ।। ८२ ॥ दाधेनान्नेन दसन क्रीणासि सुकृतं न किम् । कृष्णाारेण किं लभ्यमानो नादीयते मणिः ॥ ८३ ॥ इत्यस्य वाक्यमाकार्य प्रसृप्यन्पुलकाश्चितः । इदं प्रभो यहाणेति मोनाहतोऽभ्यधामुनिम् ।। ८४ ॥ अथ साधुः सुधीर्दध्यो किमियं मे प्रमसता । न ज्ञाता यामिनी यान्ती नगोमान्तर्वजनविः ।। ८५ ॥ स्वमोऽयमिन्द्रजालं वा किं वा कोऽपि मतिभ्रमः । चक्रे देवेन केनापि माया मायावि- नाएका ।। ८३ ॥ किमनन्पैविकन्पर्वा ममैमिनिर्ममारमनः संदेहे मति देहाय न गन्नमिदं ध्रुवम् ॥ ८७ ॥ इति । निधिल गदाग्मा म पटुः प्राह ती प्रति । शमामृतममोमिसायामिवराजिभिः । ८८ ॥ मया ध्यान निलाम्मे N ·द्वितीपतर्गः परितम्. ॥१२९॥ ॥१२९॥ समारेभेऽधुनैव च । अधुनैव च तिग्मांशुश्वरत्यम्बरशेखरः ॥ ८९ ॥ तत्सलोऽयमसत्यो वाभ्युदयः कर्मसाक्षिणः । इति संदेहदोलातमना नैवानमाददे ॥९० ॥ युग्मम् ॥ गिरेरधिकमाहारं पयोधेरधिकं पयः । जीवोऽग्रहीदहोरात्र- मज्ञातेषु भवेष्वपि ॥ ९१ ॥ तत्र्यदिन तृप्तोऽस्मि तदन्नेनामुनाय किम् । यास्यामि तृप्तिमात्तेन दिवसस्यापि संशये, ॥ ९२ ॥ इत्युदीर्य तपोवीर्यवर्यो धैर्यधुरन्धरः। स यावल्लीयते ध्याने शुद्धश्रद्धानमानसः ॥ ९३ ॥ न तावदनसां राजी न च राजीवयान्धयः । किंतु व्यलोकि मुनिना यथावस्था निशीथिनी ॥ १४ ॥ युग्मम् ॥ तदेव देयते मार्गे दूरं दुन्दुभयोऽनदन् । शुद्धगन्धोदमिश्राः प्रसनुः पुष्पवृष्टयः ॥ १५ ॥ लीलाचलज्मलत्कारतारमाणि- फ्यकुण्डलः । आस्येन्दुस्पन्दिपीयूपपिन्दुसुन्दरहारभृत् ॥ १६ ॥ मौलिन्यस्तकरबन्द द्विगुणीकृतशेम्वरः। एनमेन- शिछदं कश्चिदमरो मुनिमानमत् ॥ ९७ ॥ युग्मम् ॥ प्रभो जय जय प्रौढज्ञानशुद्धतपोनिधे । यस्त्वं मयापि इष्टेन सत्वं न त्याजितः फचित् ॥ ९८ ॥ सुधर्मायां सुधर्मात्मा निविष्टो हष्टमानमः । कदाप्यकस्मात्पुलकी न्यधान्मूर्ति हरिः करौ ॥१९॥ तव कौतस्कृतः स्वामिनद्य होऽयमीदृशः । इति पृष्टोऽभ्यराख्येन सुरेण धुपनिजगौ ॥१५००॥ किं कोऽप्पस्ति तपापात्रं धरित्रीपीठपावनः । इत्यय भरतक्षेत्रे हृन्नेत्रेण गतं मया ॥ १ ॥ मुनीन्दुः संवरो नाम तत्र भूखण्डभूषणम् । अदर्शि तपसां राशिस्तिग्मांशुरिव तेजसाम् ॥ २॥ तस्य विश्वैकवन्यस्य दाढय तपसि दुष्करे । पश्यतो मे मुंदावेशः सर्वलेशहरोऽभवत् ॥ ३ ॥ केनापि चाल्यते नायं सत्त्वातत्त्वविदां वरः । इत्युत्क- पेण हर्षस्य मयास्य प्रणतिः कृता ॥ ४ ॥ सोऽथ क्रुधाभ्यधादिन्द्रमिन्द्रसामानिका सुरः । मयो न चाल्यते सत्वा. - ·परितम्. देगा भाषा मृपा तर ॥५॥ स्वेच्छया स्वाम्यतः स्वामी वदन्केनेह वार्यते । तं पण्मासान्तरे सत्त्वभ्रष्टं स्पष्ट करो- म्यहम् ॥६॥ अमायिति प्रतिज्ञाय सत्त्वभङ्गाय तेऽचलत् । मुहुर्मुहुमहेन्द्रेण वार्यमाणोऽपि मूढधीः ॥७॥ द्वितीय सर्गः स्वपुग्यनिवस्येच म भिक्षाग्रहणेषु ते । प्रत्यूहव्यूहमत्युग्रं धिक् पण्मासावधि व्यधात् ॥ ८॥ निशि पापेन तेनेह ॥१३०॥ तेने मागामयो रविः । समोज्यजनसंघटा शकटानां घटा पुनः ॥९॥ महाकपदनाटयेन नानेनाप्यसि चालितः। गाा समारनाटनाचालितः केन चाल्यते ॥ १० ॥ तन्मुने पापिना येन विरुद्धमिति ते कृतम् । स एवास्मि प्रभो विश्वमपराध क्षमस्व मे ॥ ११ ॥ इत्युच्या दुखाहपाश्रुमिप्रदृष्टिरयं सुरः । बहुस्तुतिमहानादः पादयोरपत- न्मुनेः ॥ १२॥ अधात्तधर्मलाभोक्तियतिर्नतिपरं सुरम् । तमुवाच विचाराधिचचचन्द्रिकया गिरा ॥ १३ ॥ नापराद्धं । त्वया कि तु कृतिन्नुपकृतिः कृता । तब साहाय्यमाहात्म्याधःकर्म क्षितं मया ॥ १४ ॥ अपराधस्त्वया हन्त क्षन्तव्यः किं तु मामकः । यत्नवयं पभ्याई दुःकर्मार्जनकारणम् ॥ १५ ॥ एवं निश्छिमनोधर्मसंलापं तन्वतोस्तयोः । उदयाच- लनलायां पण्डरोचिररोगत ॥ १६ ॥ गनं मुनि विनम्याथ वियुधोऽयं तिरोधे। ईर्यासमितिसंचारचामर्मुनिरथा- गलत् ॥ १७ ॥ स्वापराधानुनापेन तं मुनीन्द्रमनिद्रधीः । असेबत वृतान्तधिः स्वर्धामा शुद्धभावनः ॥ १८॥ स मुनि यि शुद्धापांग पत्र ददो पदम् । तां तां म चके प्रागेव देयोऽकण्टकार्कराम् ॥ १९ ॥ अमायिनः समायान्न मुनिमुन्यग मंमुगम् । हिनं प्राणभृतां वारं स दरेण न्यवारयत् ॥२०॥ घर्भ समीरणीभूय छत्रीभूयोष्णदीधितो शिशिरीभूप मप्लोळ मांनिष्यं म व्यधान्मुनेः ॥२०॥ एवं म विरहन्नाप ग्रामं रामपुराभिधम् । यावनाबदलंच ·वायुपूज्य नभोगर्म नभोमणिः ॥ २२ ॥ कुटुम्बिनो धनालयस्य धन्या नाम कुटुम्बिनी । त्यायनानेन दग्धेन तं मुनि प्रत्यला द्वितीयः चरितम् भयत् ॥२३॥ अहो दानमहो दानमिति जल्पनसी तदा । चकार सुमनोवृष्टीरम्बरादम्बरः सुरः ॥ २४ ॥ एवं पदे पदे तन्यमानधर्मप्रभावनः । तपोऽनधारया कर्म प्रहरव्यहरन्मुनिः ॥ २५ ॥ अयायमायुषः शेपे विहितानशनः नी। ॥२३॥ ॥१३॥ मशुग तेन देवेन सेव्यमानपदाम्बुजः ॥ २६॥ स्मृत्या पश्चनमस्कारान्पादपोपगमम्पितिः । शुद्धध्यानरसोलामल-JE यसलीनमानमः ॥ २७ ॥ आसन्नमुक्तिसौख्योधनिय्यन्दैरिव पूरितम् । सर्वार्थसिद्धनानानं विमानं मुनिरामदत् ॥२८॥ प्रिनिर्षिशेपकम् । तथ्यां तदित्यमार्य मंवरस्य मुनेः कयाम् । कर्ममर्मभिदेऽमुष्मै यतावं तपसे जनाः ॥२९॥ । तपश्चरणे संवरमुनीश्वरकथा । प्रभावनायलंकाराष्टविष्टपचेतसः । दानशीलतमोऽस्य जीवो धर्मम्य भावना ।।३०!! अज्ञानध्यान्तसंघाने ध्याने ६ मिद्विपुराध्यनि । अधगम्यात्मनो भाति भावना रत्नदीपिका ॥३१॥ सहानशीलतपमा भवयुद्वाय धावनाम् । अग्रेसरी भवत्येका भावनेर महाभटी ।। ३२१ मतां दमक्षमामुख्यधर्ममुक्तावली हदि । अन्तर्भावनया धत्ते कान्ति नायकका- न्तया ॥ ३३ ॥ दानशीलतपोभाजामप्यायर्यकरं फलम् । दत्ते चन्द्रोदरस्येव विधर्मस्यापि भावना ॥ ३४ ॥ तथाहि संपदाहकरैः स्फीता परैर्नरैः । चतुर्मचतुर्वेदिरस्ति हस्तिपुरी पुरी ॥ ३५ ॥ तत्रामिवालमा धागतन- UE यशोलतः । श्रीरामो नाम समृत्तकृतार्थः पाथियोऽभवत् ॥ ३६|| मतीशतशिरोरत्नं स्त्रीरत्न तस्य बलमा । धाम्ना JE कलितनास्त्रीजयाजनि जयावली ॥ ३७ ॥ जितस्वर्ण नन्धर्ण निन्दितेन्द्रपदं पद्म । नकलं मफलं मेने तयैव पिण्या "E HE IYE ·द्वितीयसर्गः पारम्प परितम्. ॥१३२॥ नृपः ॥ ३८॥ मियेण प्रीतिभिर्लाल्यमाना लोकेषु विश्रुतम् । देहार्धदान निर्भोग शिवयोः प्रेम साहसत् ।। ३९ ॥ अदि- तीयेन तो प्रेमगुणेन विनियन्त्रितो । मियो विघटितुं दरे नेच शेकतुरेकनः ॥ ४० ॥ सा भूभुजि सभाभाजि भ्राजि- तानगपरिचदा । कदाचिनन्तुमुद्यानमदनं मदनं ययौ ।। ४१ ॥ पूजया श्रीतनूजस्य धन्यंमन्या व्यलोकन । सा रामर• मणी काममारामरमणीयताम् ।। ४२॥ दर्शयन्ती वयस्याभ्यो वयस्याभिश्व दर्शितम् । सा हृद्यं हृद्यमासाद्य मुमुदे कुमु. देक्षणा ।। ४३ ।। पदगन्ती प्रीतिमोहेन मुहुर्वलितपा एशा । हेलया खेलयन्ती स्वान्पृष्ठतः पार्श्वयोः शिशुन् ॥ ४४ ॥ भरणी धरणाग्रेण विलिख्योहासितैर्मुहुः । आनन्दकुप्कुनादेन भोजयन्ती च तान्कणैः ॥ ४५ ॥ संचरन्ती वनेऽदर्शि कापि भकान्तकान्तया । पुत्रिणीप्वात्तचढेव ताम्रन्डस्य वर्णिनी ॥ ४६॥ त्रिभिविशेषकम् ॥ तां विलोक्य वने लीला- शान्दिनीं सुतमालिनीम् । अष्टनन्दनारयेन्दुर्दध्यौ सेन्दुमुग्वी शुचा ॥ ४७ ॥ धिग्जन्म जीवितं भोगान्सुप्रियप्रापणं ग मे । न यन्नयनसत्तायाः फलमालोकये सुतम् ।। ४८ ॥ किं धनः सैव धन्या स्त्री डिम्भस्यात्मभुवो मुखम् । या गुम्पति चिरं धूलिधूम्रमगणराणैः ॥ ४२ ॥ अपि रपियामकशयानतनयां स्तुवे । हारभारभृदुत्सां न पुनर्भूभृद- इनाम् ।। ५० ।। उत्पतभिपतनियन्ह संहालावलीर्वमन् । कस्याश्विदेव धन्यायाः क्रोडमायाति नन्दनः ।। ५१ ॥ स्फार- भूषणभारापि न भाति स्त्री सुतं विना । उदारतरतारापि निशेव शंशिवजिता ।। ५२ ।। तदातस्तात किं.भूरिभूषा- पापाणवाहिकाम् । मां व्यधाः सुतरत्नेन नैकेनापि व्यभूषयः ॥ ५३ ॥ निर्यग्नार्योऽपि . पर्यन्तलीलालोलसुता वरम् | १ पदम्य रात्रिपुत्रस्यायन चिन्त्यम. रा MARAA ·वासुपूज्य चरितम्. ॥१३३॥ उत्सासंगतसुता वरं ग्रावस्त्रियोऽपि ताः ॥ ५४ ॥ धिग्ममोत्सङ्गमक्षौणि पाणी कण्ठं च यैर्मदा । नाध्यासितो न दृष्टो द्वितीयसर्गः नाश्लिष्टो नालम्बितः सुतः ॥ ५५ ॥ किं करोमि क गच्छामि निर्भाग्याहं हहा मम । सर्वेषामपि सौख्यानां स्थाने नैकोऽन्यभूत्सुतः ॥ १६ ॥ इति दुःखौघसंघटस्फुटरक्षास्थलेव सा। तले रसालसालस्य भुवि न्यविशतालसा ! ५७ ।। ॥१३३॥ शोपयन्तीव निःश्वासर्वामो वाष्पपरिप्लुतम् । स्थगयन्तीव नि:श्वासोद्भूतं वाप्पैर्महीरजः ॥ ५८ ॥ करयुग्मेन जानुस्थ. कूर्परेण धृतं शिरः । हत्पद्मदुःखशल्येय घूर्णन्तीव व्यकम्पयत् ।। ५९ ॥ युग्मम् ।। दुखं प्रष्टुमशक्ताभिर्यपालिभिरा. लिमिः । साश्रुभिः सनिःश्वासमुखीभिर्बोक्षितैव सा ।। ६० ॥ तदा विसज्य भूजानिर्विरहव्यथितः सभाम् । यया- वन्तःपुरं कान्तापरिरम्भोत्मवोत्तुकः ॥ ६१ ॥ जयावलीमनालोक्य तत्र तस्थौ न पार्थिवः । निशावियुक्तो राकेन्दुः कियद्वियति दीव्यति ।। ६२ ।। एल लीलावनोत्सङ्गमुत्सुको नि:परिच्छदः । पुरः स्थितोऽपि भूपालो नालोकि कान्नयर तया ॥ ६३ ॥ तादयूपां निरूप्यालं भूपालोऽप्यश्लथव्यथः । उपमृत्य शनैरेनामुचे दु:ग्वादया गिरा ॥ ६४ ॥ किं देवि हृदि ते दुःखमिति वाक्शवणादियम् । सुप्तोत्थितेव वीक्ष्याने भूपं संभ्रममागभूत् ॥ ३५॥ आगते जीवितेशेऽपि नोचितं रचितं मया । इति दुःखेऽतिदुःख सा दग्धे पिटकवदधौ ।। ६६ ॥ अथ चाटुचमत्कारचाटूक्तिः पृथिवीपतिः । ऊचे तां जनचेतांसि कर्णातिथ्ये नयन गम् ॥ ६७ ॥ मदागमनसंरम्भमम्भोरुहमुखि यज । भज वाचं दिवाचन्द्रसस्य स्वन्मुवमाप किम् ॥ ६८ ॥ नापराद्धं मया किंचित्कोऽन्यस्त्वय्यपराध्यति । जानामि चरचारेण कुशलं त्वपितुः | कुले ॥ ६९ ॥ कौतस्कुतेन तद्भग्ना विलासतरवस्तव । साजनाश्रमदोघेन माधता दुग्वदन्तिना ॥ ७० ॥ इत्थं यथा ·1 परितम् द्वितीयसः ॥१३॥ ॥१३४॥ गधारात्वीनाथस्तथा तथा । उद्वाप्पविन्दुरेवाभूदियं नोवाच किंचन ॥ ७१ ॥ सा भूस्तदा तदालीभिः पञ्चाली- मिग्विाभितः । धारालम्जलदुःखकेलिधारागृहं कृता ।७२।। मुश्चद्वाप्पाणि पाणिभ्यां प्रमृज्य नयनदयम् । अत्याग्रही महीकान्तस्तामउन्मुहुर्मुहः ॥ ७३ ॥ अथो कथंचिदालम्य सा धैर्यमिदमभ्यवाद । हा निःपुत्राहमित्युक्तमात्रे तारं रोद मा ॥ ७४ ॥ इत्युक्तिश्रयणादेव नदेवस्यापि चक्षुपी। पूरयामासतुः प्रावृण्मासाविव जलैरिलाम् ॥ ७५ ।। पिरादय धरानायो भैर्य संधाय कष्टतः । दुग्यमग्नां प्रियामाह गलितागलिताश्रुदृक् ।।७६।। आहिताग्निरहं देवि नित्यं दुगाग्निनामुना । त्यया सद्धर्मचारिया म युक्तं प्रकटीकृतः । ७७॥ तद्भाग्यं कास्ति मे येन त्वयि पुत्रं लभे शुभे । को जीयः पुण्यवांस्ताहगस्ति यस्ते सुतीभवेत् ॥७८॥ तरखेदमरविन्दाक्षि मन्दीकुरु करिप्यते । तत्किचन तपो येन भवि- प्यति सुनस्सय ७९॥ तदारयस्यानुसारेण भविष्यति सुतस्तत्र । इलाददे गिरं कीरोऽप्याम्रमशिरश्वरः ।। ८० ।। मुदानुमोदमानो तो तपासदुपश्रुतिम् । दम्पती यावदुरपश्यो जाती तावदपश्यनाम् ॥८१।। पूरिते जलभृजालैर्जम्यालै- रिव यम॑नि । भीतमकायसंघद्याधरन्तं गगनाङ्गणे ॥८२।' स्वच्छन्दं गच्छतामिच्छाविच्छेदो भूदमीषु मा । इति दुरा- रघुगे मार्ग मुद्यन्तं विपि पत्रिणाम् ॥१८३॥ विकाशयन्तं लोकानां लोचनानि सरोजवत् । रविग दिवोत्कीर्ण कीर्ण कान्तिकदम्पकैः १८ खेलंतीनां गिरं पत्रमहावतमयश्रियाम् । विलाससमपद्मायमानक्रमकराननम् ॥८५॥ रसदा- नगालोनिलीलया लवितैरिव । अचित्तैरपि तैः स्वर्णरममारैरपितम् ॥ ८६ ॥ सहामुनैव यास्यामि मोक्षेऽपीति मनोरथात् । लापवामिव क्षामीभवताइन मासुरम् ।।८७॥ क्रियमाणतपस्तारं मूर्तीभूतश्च सेवितम् । कृतः करिष्यमा- ·वासुपूज्य चरितम् ॥१३५॥ " गैश्च तपोभिरिव साधुभिः ॥ ८८ ॥ विनयधरनामानं विद्याधरमुनीश्वरम् । उत्तरन्तं पुरोभागे स्वस्य भाग्यमिवाद - द्वितीयसर्गः तम् ।।८९|| नवभिः कुलकम् ।। पदं ददौ च स मायां ननाम च जनाधिपः । तं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य सानन्दः सपरि- च्छदः ॥९०॥ अथाधाय करौ मूर्ध्नि पृथिवीपालपुङ्गवः । मुनि व्यजिज्ञपहत्ताशिषं कृत्ताशुभद्विषम् ॥९॥ प्रभो नभोग- ६ ॥१३५॥ णस्यास्य किमभाग्यं विजृम्भितम् । किं भाग्यं मद्भवो वा यत्तन्मुक्त्वा त्वमिमां श्रितः ॥२२।। अद्य नाथ कृतार्थोऽ- हमद्य मे सफलं जनः । अद्य मे जीवितं श्लाध्यमद्य राज्यं च मेऽनघम् ॥१३॥ तव स्तवामृते वाचि दर्शने श्वाससौरभे। पदस्पर्शे मियोहत्या ममाः नियते कलिः ॥९॥ तद्ध्वानिनी सितां शीतां सुरभि मधुरां गिरम् । यच्छादेशमसादेन पश्चाक्षपीतये प्रभो ॥१५॥ युग्मम् ।। अथ तीधेशसिद्धान्तकल्पद्रुकुसुमैमुनिः । वचोभिः शोभयामास वसुधावासब- श्रयः ॥१६॥ चिरादधौघसंघविपाटनपटीयसीम् । नभःपथेन मे तीर्थयात्रामुर्वीश कुर्वनः ॥२७॥ इदमद्यैव देवाधिदेव- मन्दिरमण्डलैः । भद्रधर्मविपालानस्तम्भरिव विभूषितम् ॥१८॥ जिनेशधूपधूमोमिनाशितैर्मशकैरिव । त्वचरित्रकृशैः पापनजैरव्यथितमजम् ॥ ९९ ॥ पौपधग्राहिणां भित्तिलम्बित रत्नभूपणः । अपि पौषधशालासु निशि ध्वस्ततम- स्तति ।।१६००|| बभूव भुवनोहामरोचिर्लोचनगोचरम् । व्यक्तमुक्तावलीपुष्पप्रकरं नगरं तक ॥१॥ पञ्चभिः कुलकम् ।। तदेतदवनीनेतर्दूरतः पदयतो मम । भीतिप्रतिष्ठचित्तस्य चिन्नाभूदिति चेतसि ॥२॥ दूरतो दुरितं जेता नेतास्य नगर- स्य यः । आरामिण नारामो रामः स्वादधमात्मना ॥३॥ तत्तमन महात्मानं पश्यामील्लाशया मया । निक्षिप्तचक्षुः पादर्शि भवानीक्षदुःखभूः ॥ ४ ॥ तत्तज्ज्ञातामहायातो महीधव जवादहम् । को न स्याद्धर्मधीराणां सतां दुःखेन ·परितम् ॥१३६॥ D६ ॥१३॥ टुगितः ॥ ५॥ तवल्प भुवनाकम्प दुःवं किं धमिर्णोऽपि ते । स्यादिन्दुधामधौतस्य काप्यतिः कुमुदस्थ किम् ॥ ६ ॥ द्वितीयसर्गः अभागात भूमर्ता प्रभो दुग्यतमो मम । सुतेन नयनाम्भोजसहस्रच्छविना विना ॥७॥ इदानी तत्परित्रस्त तद- भ्युदयमूलकः । यदेप वीक्षितो युप्मचरणावरुणोदयः ॥ ८ ॥ अथ पृथ्वीपतेः स्पष्टमिष्टार्थफलवल्लिकाम् । गिरमुल्ला- मगामास म मुनिः स्मितपुष्पिताम् ॥ ९॥ भविष्यति शुभं भूप सर्वमेव तव ध्रुवम् । यदस्मिन्पधि पान्धानां फल- मिष्टं पदे पदे॥१०॥ इहा शृणु दृष्टान्तमस्ति विस्तीर्णवैभवम् । भूर्भुवःस्वनयीरुपातं दरपाराभिधं पुरम् ॥ ११ ॥ यस्य भूमिगृहा- पाहरभोलोकं विचक्षणाः । चैःशिरोग्राण्य लोकमालोकशालिनः ॥ १२ ॥ महारम्भवशीभूतसुरासुरनरोरगः । उप्रशामन इत्येतत्पुरं पाति जनाधिपः ॥ १३ ॥ दत्तमुझे पदं येन तुष्टेनेव सुपर्वणाम् । अर्पितं कुपितेनेव विजिहाना- मापदम् ॥१४॥ यस्य मनिवः शुद्धबुद्धिरित्यस्य विश्रुतः । अशेपतत्पुरोदारसर्वव्यापारपारगः ॥१५॥ प्रभोरादेशतो नित्यं परेऽस्मिथतचिरात् । पुम्पाश्रय इत्यस्य मिलितः सुहन्यदा ॥१६॥ स कोऽपि परमस्थेमा प्रेमाम्मिन्नस्य विद्यते। बम्ब भोजने पेन माजनस्यति नान्तरम् ॥१७॥ प्रीति बभार तेनैव लातेनालंकृतेन सः । न कदापि स्वयं नातो . मालकार मकार या ||१८|| स्वयं कुसुमकपूरकस्तूरीचन्दनादिभिः । अमुं स वासयामास न थके वासमात्मनः ॥१९॥ । पिनो दामिनस्याम्प स्थहां पूरयितुं सदा । सोऽभ्रमद्भुवने बार मूतः स्वार्धनिमयमः ॥२०॥ वपस्योऽपि समं शेते मर्म जागतिं तेन मः। ममं याति समं तिटखाधिश्यं प्रेम्णि दर्शयन् ॥ २१॥ इति तस्य महोदामममसरपेशलम् ।

·" द्वितीयमर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१३७॥ ॥१३७॥ नित्यासक्ततया नित्यमित्रमित्यमुमभ्यधुः।।२२।। किं चैप पितृपूज्योऽयमिति दाक्षिण्यतः श्रुतिम् । दत्ते विश्वहिताख्यस्य पुंसो वाचि कदाचन ॥२३॥अयमुल्लाममत्तो मां मन्यतेऽथ न मन्यते । इति द्विधानना विश्वहितः प्राह कदापि तम् ॥२४॥ उदारस्फाररूपश्रीमहाकुलसमुद्भवः । सुहृत्तवैप नो कस्य प्रयाति स्पृहणीयताम् ॥२५॥ किं तु त्वमनुरक्तोऽसि यथास्मिन्न तथा त्वयि । अयमन्ताकुशुद्धत्वाद्वारयत्यनुरागिताम् ॥२६॥ यतः लानेन भोज्येनालंक्रियेत यदैव न । कदा- प्यसत्कृत इय स्याविरूपस्तदैव सः ॥२७॥ तद्यावदैवतो न स्याद्वैचिल्लममुना सह । दुःखेऽप्याश्वासकस्तावत्कर्तुं कोऽप्यु- चितः सुहृत् ॥२८|| यदा विघटसे देवात्सहानेन तदा तव । नान्यो भावी सुहृल्लोकस्यैस्तु हसिन्यसे ॥ २९ ॥ एकं नेत्रमनेग्रेषु सूनुमेकमसूनुपु । एक मित्रममित्रेषु जगुमित्राणि तत्कुरु ॥३०॥ इति विश्वहितोक्यासौ किंचिदश्चित- चेतनः । चक्रे मित्रं कृतज्ञाख्यमपर शिथिलादरः ।। ३१ ॥ तमन्नवसालंकारगन्धताम्बूलमण्डलैः । सोऽमीणयकृतज्ञाख्य मित्रं पर्वणि पर्वणि ॥ ३२ ॥ पूज्यमानं समालोक्य तेन सर्वेषु पर्वसु । समाचचक्षिरे पर्ववयस्य इति तं जनाः ॥ ३३ ॥ ईदग्विधसुहृदन्दनिविडवन्द्वपातिनम् । स विश्वमहिता विश्वहितोऽमुं पुनरभ्यधात् ॥ ३४ ॥ त्वदुःखे दुःखितो भावी सैप पर्वसुहृत्क्षणम् । भव्योऽयमपि किं त्वीदृग्मित्रार्थ न दिशाम्यहम् ॥३५॥ यः स्यादल्पेन संतुष्टो नत्या वा स्तवनेन वा । दुःखेभ्यः शम उद्धर्तु स कोऽपि क्रियतां सुहृत् ॥ ३६॥ विहस्य शिरसि न्यस्य शुद्धबुद्धिः करौ ततः । फेडग्मया सुहल्लभ्योऽपृच्छद्विश्वहितादिति ॥३७॥ अथैप .श्रवणानन्दप्रवणामन्दवाग्भरः । शुद्धयुद्धः पुरो विश्व हितं विश्वहितो जगी ॥३८॥ विभावरीविभुविभासंनिभामलकुन्तलम् । रङ्गद्गातरदायनानश्रीवरचीवरम् ॥३९॥ 4 ·. परितम्. द्वितीयसः ॥१३८॥ J॥१३८॥ मुक्काचन्दनकरपूरगौरतरघुतिम् । तारकोटीरताडङ्कहारकेयूरकङ्कगम ॥४०॥ आनाभिकूर्चमुत्तुङ्ग विस्तार सदास्मि- तम् । दशा प्रमन्नया ऍमः पश्यन्तं नमतोऽग्रतः ॥ ४१ ॥ मध्येपुरं परिनाम्यन्शुद्धबुद्धे कदाचन । पुमांस मांसलत्री- कमीशं कापि पश्यसि ॥४२॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ अथ सोऽभिधे तात कदापि जिनसमनि । कदापि मुनिशा- लायां कदापि सदने सताम् ॥ ४३ ॥ कदापि राजमार्गान्तः संचरन्तं नरोत्तमम् । संचरन्पधि पश्यामि सेव्यमानं वरै- नरैः ।। ४४ ॥ युग्मम् ॥ इत्याफN जगी विश्वहिनस्तत्तं सुहृत्कुम । अङ्ग तत्संगमाधाने दुःखं न स्यात्कृतोऽपि ते।।४५ ॥ महि सिद्धः पुमाल्लोकनाधारयः सर्वगो महान् । आश्रितं पाति भूपाग्निकूपसर्पाद्यपायतः ।। ४६ ॥ इत्यस्य शिक्षा मनपं तेन मा चिकीर्पति । प्रमादादिस्मरत्येव शुद्युद्विदिने दिने ॥ १७ ॥ अभियोगे ततो विश्वहितेन विहिते मुहः । तं ननामैकदा लोकनाथं यानस्थ एव मः ॥ ४८ ॥ कदापि कार्यनो गच्छन्दरे दृष्टस्य वर्मनि । तस्य प्रणाम. संदेशं प्रेषयामाम पार्श्वगः ॥ ४२ ॥ फलपुष्पादिकं चार केनचिदौफनीकृतम् । यस्य कस्यापि हरतेन तस्मै प्रेषीत्क- दानिमः ॥५०॥ दरस्थोऽपि स्वयं गत्वा युग्यादुत्तीर्य नम्यते । म महात्मा स्वयं चास्मै ढौक्यं पुप्पफरादिकम् ॥५१॥ JETOमाराघ्यमानोऽयमतिदाक्षिण्यपूरितः । दक्ष रक्षिप्यति स्पष्टं भवत्कष्टं कुतोऽपि ते ॥ ५२ ॥ एवं पुनरसौ विश्वहि- तेनामिहिती मुदा । गानाइत्तीर्य त पुष्पफलैरर्चति यन्दते ॥ १३ ॥ त्रिभिविशेषकम् ॥ अयमालोकित मार्गे नियमेन नमन्यमुम् । इति प्रणामसुहृदं जगदुस्तस्य तं जनाः ।। ५४ ॥ इति मित्रत्रयीमेनामेष संतोषयन्सदा । उग्रशामनभू- पम्प शासने मुनिरं स्थितः ॥ ५५ ॥ एकदा निलमित्रेण सहकशयने स्थितः । सुग्वं स पप सुप्वाप भूरिभोगविभू- - ·द्वितीयमर्गः ॥१३॥ वासुपूज्य चरितम्. ।।१३९।। पणः ॥५६॥ यावनिहां मुमोचायं तावत्पार्धव्वलोकन । इशामाशोणदृशः क्रूरानरानुद्दमुद्रान् ॥२७॥ इदस्य भर्तु- रादेशकृतो यूयं किमागताः । मयि केनापरान कारितं प्रभुणास्ति किम् ॥५८॥ गवमेतेन ते पृष्टाः प्राहुर्भव दोष- वित । त्वं तु स्वाम्यादतः कृष्ट्वा क्षेपितोऽस्यद्य कृपके ॥ ५९ ॥ युग्मम् ॥ इति तदास्यमाकर्ण्य सोऽयं भयभराकुलः। नित्यमित्रं पति प्रोचे गिरा मन्दत्वगुप्तया ।। ६० ॥ सखे सखे समुत्तिष्ठ कथंचिदपि रक्ष माम् । उग्रशासनधात्रीशः पद्धचानधुना मयि ॥ ३१॥ कति संपदि मित्राणि न स्युलधानि देहिनाम् । दृश्यतेऽपि विपत्तौ यः क्षितिस्तेनैव रत्नमः ॥३२॥ पितृमातृमियाभ्रातृपुत्रादिभ्योऽपि वत्सलः । सुहृन्ममामि सन्मित्रं दुग्वोद्धाराय धार्यते ॥ ६३ ॥ तदि- दानी ममानेन क्लिश्यमानस्य भूभुजा । अपारदुःखपारतारगाय तरीभव ॥ २४ ॥ अथो म्लानाननो निखसुहृदि- त्याह किं नु भोः । नृपं दिशसि मे मुद्धं संवन्धः क इवावयोः ॥६॥ किं नोपलक्षतेऽसौ मामिति भ्रान्त्येव शुद्धधीः । कस्ते चित्तभ्रमः किं मां न जानासीति तं जगौ ॥६६॥ अथायमूचे ज्ञातोऽसि राजदिष्टं किमप्यधाः । तत्वां न्यग्राह- यन्यायाभिग्रहोऽप्युग्रशासनः ॥ १७ ॥ तन्मे राजविम्वेन न कार्य किमपि त्वया । स्वकृतस्य प्रमाणेन सहस्वैकोऽपि निग्रहम् ॥ ६८ ॥ ऊचे सोऽथ सखे नित्यमकृत्यं त्वत्कृते कृतम् । सर्य झुपकृतं तुभ्यं मुक्तान्युपकृतानि हा ॥ ३९ ॥ अधातिविधुरो नित्यसुहृद्भ्यधित क्रुधा । किमयुष्यसि निर्लज मत्कृते किं कृतं त्वया ॥७०॥ यथा यथाहं त्यहत्तमा- हरामि तथा तथा । प्रीतिस्तेऽभूत्ततः स्वस्मै स्वया सर्व कृतं न मे ॥७॥ मिथ्यावादिन्न मे कार्य राजविष्टकृता त्यया । तन्मे पाच विमुश्चेति धिक्स तेन गले धृतः ॥ ७२ ॥ इहान्तरे गृहान्ताक्पार्वणः सुहृदाययौ । उग्रशासनसंरुद्वं शुद्ध- با نمد لید لمياه ·cuman द्वितीयसर्ग: नारितम्. ॥१४॥ ॥१४॥ बुदि निशम्य मः॥७३॥नियमित्रे विमुक्ताशो दीनं चक्षुर्जलाविलम् । किं कर्तव्यत्वमूढोऽसौ पर्वमित्रं प्रति न्यधात्॥७॥ जातं मिन किमेतत्ते कथंचिच्छुट संप्रति । दत्त्वा मदीयं सर्वस्वं दुःखेऽस्मिन्मां नियुज्य वा ॥ ७५ ॥ एवं गलज्जलभरं कारलपानगनवयम् । पर्यमित्रस्य गां श्रुत्वा दध्यौ शुद्धमतिस्तदा ॥७६॥ पोषितः ल्पोपितस्वेन धिग्मया पुरुषाश्रयः। हहा कृतं नज्ञस्य न कदाचन किंचन ।। ७७ ।। इत्ययं चिन्तयन्नेव निलमित्रेण शुद्धधीः । गले बाढतरं धृत्वा द्रुतं दुरीकृतः स्वतः ॥७८॥ मैनं नयध्वं स्थानेऽस्य मां नयध्वं रयादिति । पर्वमित्रे कृताक्रन्दे सोग्राहि नृपकिं करैः ।। ७९ ॥ तैस्त- स्मिन्पलतः कृष्टे कष्टं पर्वसुहृयभूत् । चिरात्पुत्रीं विवाहयेवाशेत नित्यसुहृत्पुनः ॥ ८० ॥ बादशार्कप्रभाचक्राकर्कशेन कुशानुना । दीसक्राइस्य कृपस्य पार्वेऽसौ तैरनीयत ॥ ८१ ॥ इहामुष्मिन्नहं क्षेप्योऽमीभिः ऋरतराशयः । तत्कथं नु भविष्यामीत्युत्कम्पोऽयमचिन्तयत् ॥८२॥ मयि विश्वहितेनोक्तं यदा दुःखे पतिप्यसि । त्वां सिद्धः सर्वगो लोकनाथः पास्यत्यसो तदा |८|| म मे संप्रति कालोऽयं करालोऽतिभयंकरः । तदसौ भवतु श्रीमा शरणं करणार्णवः ॥४॥ इत्यस्मिन्यायति स्कायमानन्जुलतेजसः । हीरचीरपरीधानदृदयन्धकृशोदराः ।। ८५ ॥ शुभ्रवज्रशिलागर्भमयदण्डोन- पाणयः। अत्युपारहदस्तारदृष्टयः स्फारमूर्तयः ।।८३॥ मुक्तादामदग्रन्धिग्रहावलितवेणयः । उत्तरस्या दिशः केचिदीयुः । मारत्यरा नराः ।। ८७ ॥ निभिविशेषकम् ।। अ{ मुत्रत रे योद्धं मत्ता धत्तायुधानि वा । इति तेषां गिरा भूपकिंकरैः ममरे म्बितम् ॥ ८८ ।। ततस्तेषां च तेषां च दुरोद्तरजस्तमाः । प्रकम्पितजगचित्तः समरः समभून्महान ।। ८९ ॥ तमहापुरुपे राजपुपाः पपायुधाः । उचैःस्थितस्य लोकस्य पश्यतो जनिरेतराम् ॥ १० ॥ त्रासिता पातिताः क्षुण्णा - ·द्वितीयसः वासुपूज्य चरितम्. ॥१४॥ ॥१४॥ हारिता मारिताश्च ते । ते सिद्धपुमपैः पञ्चाश्चक्रे विजयनर्तनम् ॥ ११ ॥ त्वत्प्रणामसुहल्लाकनाथरस्वाभाहयेदिति । शुदबुद्धिं कृपान्तात्करेणादाय तेऽचलन ।।१२।। स तैः समं व्रजन्नग्रे शिविरोल्लिखिताम्यरम् । अतुल्योल्लासिकल्याण- मयसद्रिसुन्दरम् ॥९॥ अवलमिलन्मुक्तावलीवलयमन्जुलम् । स्वविस्तारगुणैर्भूरिपूरिताशासमुच्चयम् ॥१४॥ अङ्गीकृतमहारतुरगरथकुचरम् । आलयं प्रीतिमानेक सुविवेक व्यलोकंयत् ।।१५।। त्रिभिविशेषकम् ॥ अथ कचित्कु- रजाक्षीशृङ्गारनयनोत्सवे । कचिङ्गीतसुधासिन्धुतारणोत्तरलश्रुती||१६||क्वचिबृहन्दृहारामसौरभ्योल्लासिनासिके । क्व- चित्स्वायशतालोकप्रचलदसनाचले ॥९॥ कचिदिलाससरसीमरुत्पुलकिताके । तस्मिन्सनि निश्छद्मप्रमोदः प्रवि- येश सः॥१८॥ त्रिभिविशेपकम।। अथारात्रिकसंकाशनमन्मार्तण्डमण्डलम् । दूर्वाराजितरौप्यार्घपात्राभभृगलान्छनम्।।९९ मगलाक्षतसंभारनिभन्याकीर्णतारकम् ॥ प्रणम्यमानं हृष्यद्भिः सुरासुरनराधिपः ।। १७०० ॥ स्तूयमानं स्वधीशल्या सर्वदर्शनसूरिभिः । प्रसादविशदां दृष्टिं ददतं सेवकान्मति ॥ १॥ युते चतुर्भिश्वरणैर्भाग्येनापि सुदुर्लभैः । निविष्टं विष्टरे लोकस्पृहणीये महीयसि ॥२॥ तस्य विश्वहितस्याङ्के कृतावष्टम्भसुस्थिरम् । प्रणाममित्रं धीमाई लोकनाथमलो- कयत् ॥३॥ पञ्चभिः कुलम् ॥ तदीक्ष्य चिमितोऽथायमध्यायद्विग्ममौचितीम् । सर्वस्वं नित्यमित्राय दत्तं नो सत्कृतो- ऽप्ययम् ॥४॥ अभविष्यद्गतिः का मे कामेन चरतः क्षिती । नतिमप्यकरिण्यं चेन्नास्य विश्वहितोक्तिभिः ॥५॥ इति चिन्तार्तचित्तोऽयं लोकनार्थ ननाम च । तेनालिङ्गप घृनश्चाङ्के सममोदवशंवदः ॥६॥ किं मित्र विधुरोऽसीति पृष्टस्तेन महात्मना । शुद्धधीरभ्यधादात्मन्युग्रशासनतो भयम् ॥७॥ अधामुं स महात्माह किं भयं ते श्रितस्य माम् । क उग्रromतात ·द्वितीयसः ॥१४२॥ भारतर. ॥१४॥ सामनस्तस्य व मूनि मुखे रजः ॥८॥ न सञ्चो मया किंचियमित्यापि मा शुचा । सस्कृतिभ्यः सुमस्ताभ्यो महती सरफुलितति ।। ९ ।। सेवकानां ददशमी शोर्यादेः स्यान्नृपोऽण: न तु तेषां प्रणामस्य कथमप्यवृणो भवेत् ॥ १० ॥ ततः कुलमणामस्य न भवामि तवान्गः । पदं त्रैलोग्यसाम्राग्यादप्युत्तरमनर्पयन् ॥ ११॥ कृतिकिनिहणस्यास्य ददे पारतनान्तरम् । तापसिंष्ट्रय मापाचे मा कुतोऽपि भयं कृषाः ॥१२॥ इत्युक्त्वा स गृहस्थामभूमी तेनाधिरोपितः । तस्थौ मुगस्पृहातुल्यकालपूर्णमनोरथः ॥ १३ ॥ कैरप्यथ दिनरेनं लोकनाथोऽभ्यधादिति । ज्ञातोऽसीह चिरासिष्ठन्नुप्र- वासनकिकरः ॥१|| घायित्वैव मे मम्पष्टिं दुष्कचेष्टिताः । कदाचिच्छलायित्वामी त्वां ग्रहीप्पन्ति शत्रवः ॥१५॥ सन्मुझे मित्र प्रापि भवन्तं यत्र तत्र ते । संमुग्वालोकनेऽपि स्युन समर्थाः कथंचन ॥ १६ ॥ किं तु कष्टतरः पन्थाः मुरारं गचनाम् । शुष्णादिमहादुःवं महमानै विलवयते ॥१७॥ तविधेहि दृढं क्लेशसहने गहने मनः। मामन्वेहि निन्ददि कण्ठपीठे पदं लिपाम् ॥ १८॥ मनोहारिभिराहापर्लोमयित्वा पदे पदे । पधि स्वामाहयिष्यन्ति लेहमारभ्य रिणः ॥ १९ ॥ न वाना निरोन संभावयसि तान्यदि । तच्छलादगृह्यमाणं तैस्त्वां रक्षिप्याहं न हि ॥ २० ॥ गुं शिक्षपिरष लोकेश प्रस्थिता पषि। तद्धनिश्रयः शुद्धबुदिरन्धमलन्मुदा ॥ २१ ॥ तृपितो यत्र यत्रेप विषमे- जनि पर्मनि। तत्र तत्र पयः शीतं पियागोति मापिणीः ॥२२॥ स्फारहाराचलंकाराः मृारस्येव देवताः । आलो. कल माशालापालिका घरपालिकाः ॥२३॥ युग्मम् ॥ पान्यमंघातपादानपातकणे रजोजुपिणे च तत्रणेच मरशस्तकरशोऽसतना॥ धुरक्षामकृभिर्यप्राभूत्तमालोकत सोऽग्रतः । मन्त्राः परमनिर्भनदोजना भागनापली॥२५ ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम् ॥१४३॥ अध्वम्यमण्डलीखेदप्रस्वेदजलपिछले । रजोभारेऽप्यसो तबाहारेऽपि समदयभूत् ॥ २६ ॥ रविच्छविप्रतापेन जातो यत्रायमाकुलः । तत्र च्छायानरूपु पगायभृङ्गानवैक्षत ॥२७॥ दावाग्नौ च ज्वलज्ज्वाछे विशाले च दुमोचये । तस्मि- विस्मेरयामास दृशं समरसामसौ ॥ २८ ॥ आकारयत्सु तद्रक्षामनुष्येषु मृतिभिः । नासौ प्रपश्चयामास हेलयापि विलोचनम् ।। २९ ।। इति शुद्धमतिः सिद्धमतिज्ञः सत्वरं व्रजन् ! अनन्यसदृशाकारं केवलैः स्फटिकैः कृतम् ॥ ३० ॥ अदृष्टपूर्व निर्भाग्यः सभाग्यैश्च महद्गृहम् । पुरो निरूपयामास लोकनाथेन दर्शितम् ॥ ३१ ॥ युग्मम् ॥ तदालोकन- संजातपरमानन्दमग्नहृत् । स तृणं गणयामास चक्रिशकादिसंपदः ॥३२॥ प्रविशाशु महासौधं तदेतत्तेऽकुतोभयम् । तमित्युक्त्वाचलल्लोकनाथो लोकेष्टसिद्धये ॥३३॥ इति सर्वेष्टद सर्वकष्टपिष्टकरं प्रभुम् । त्वमप्येनं महीनाथ लोकनार्थ सुहृत्कुरु ॥३४॥ मुश्च दुःखं न दुःखेन भवन्ती- धानि कुत्रचित् । आराध्नुहि रयाल्लोकनाथमिष्टार्थसिद्धये ॥ ३५ ॥ अथापृच्छत्प्रियः पृथ्व्या लोकनाथः स कः प्रभो। कथं चाराध्यतेऽसौत माराधोमि प्रियासखः ॥३६॥ इत्यमुक्ते नृपेणायं मुनिराचष्ट खेचरः। अन्तरगधिया राजन्विचारय कथामिमाम् ॥ ३७ ॥ ससार एव दुःपारो दूरपाराभिधं पुरम् । उग्रः कर्मपरीणामो राजास्मिन्नुग्रशासनः ॥ ३८ ॥ शुद्धात्मा जीव एवैतन्मन्त्री शुद्धमतिमतः । निलमित्रं पुनस्तस्य यथोदितगुणं वपुः ॥ ३९ ॥ जनो जनितसौजन्यस्तस्य पर्वसुहन्मतः । गुरूपदेश एवास्य पूज्यो विश्वहिताभिधः ॥४०॥ तच्छिक्षयामुना राजन् यः प्रणामसुत्कृतः तं विद्धि लोकनाथाख्यं धर्ममेवाद्भुतं प्रभुम् ॥४१॥ दृष्टाः सुप्तोत्थितेनाग्रे तेन ये निष्ठुरा नराः। ते दुःकर्मगणा व्याधिमृत्यु- JE CSC دا في عهد اليها ·परितम् द्वितीयसर्गः ॥१४॥ ॥१४४|| दुर्गति हेतः॥४२॥ ते म्द्वी नि:क्रियं वीक्ष्य जीवः शुद्धमतिर्वपुः । तस्मिन्नुपकृतं मेने भस्मनि क्षिप्तवत्तदा ॥ ४३॥ कदागिकिचिदप्पेप पदी स्वजने जने । तदा धावति दुःखाते तदमन्यत साविव ॥ ४४ ॥ कृष्टोऽङ्गेन गले धृत्वा मन्दनि स्वजने शुचा । नीनो यौष कृपोऽसौ नरको दुःश्वसाग्निका ॥४५॥ शरणं लोकनाथोऽस्तु ममेति गदितेऽमुना। ईयु पुरुषाः कर्मगणास्ते धर्मसाक्षिकाः ।। ४६ ॥ जितःकर्मभिनिन्ये यन्त्र सत्कर्मभिस्त्वसौ । लीलावासः स धर्मस्य पियकाग्योऽतिनिर्मलः ॥ ४७॥ दानशीलतपोभावसत्पादोपशमासनम् । गुरूपदेशावष्टम्भं तत्रासौ धर्ममक्षत ॥ ४॥ श्रीधर्मेण स्वसीधानभूमी कालं कमप्ययम् । देवपु सम्यग्दृष्टित्वपदे सौख्येन लालितः ॥४९॥ ततः शिक्षास्थिर मार्गे पिपरप्रलोमितम् । धर्मस्तं मन्दिरे मुक्तौ मुक्तवानकुतोभये ॥५०॥ येन प्रणाममात्रेण प्रमन्नेनेति निर्मितम् । स धर्मो विधिनारादो राजन्कि किन यति ॥ ५१ ॥ अधाभ्यधादरित्रीन्द्रस्तलियोनिद्रमानसः । धर्मस्याराधने देवीसखं शिक्षरापाशु माम् ।। ५२ ॥ शमामृतसमुद्रोमिशीकरप्रकरैस्ततः । अक्षरैः शिक्षयामास साधुर्धर्मविधौ नृपम् ॥ १३ ॥ धर्मस्य तस्या सिद्धामार्योपाध्यायसाधवः । यथा पश्चेन्द्रियाणीव तुप्यन्ति नृप तत्कुरु ॥५४|| सुखसाध्यमसंभाव्यप्र- गृहकाणमण। धियोनिष तत्पीतेपायं विपुलं शृणु ॥२५।। जयलम्माशिखिविपस्तम्मनः प्रियलम्भनः । महामन्त्री नमस्कारः पानां परमेष्टिनाम् ॥५६॥ मामासुरश्रेणीकपणेऽस्य किमद्भुतम् । यत्करोति नमस्कारः संमुवी मुक्ति मप्पसी ॥ ५० ॥ राजामप शुभीभूप त्रिकालं जप्यते यदि । तदयं प्रीयते धर्मः प्रसन्नसकलेन्द्रियः ।। ५८ ॥ इत्युदीर्थ मुनीन्द्रोग मरहम्यं रहसादात् । राज्ञे पक्षनमस्कारमन्त्रं पाविश्यशालिने ॥ ५९॥ मन्त्राप्य धरित्रीनः प्रीत प्रियया قنات ایجان ·द्वितीयसर्गः ॥१४५॥ वासुपूज्य चरितम्. ॥१४५॥ सह । गतश्च गगनं देहातियोतितदिग्मुनिः ॥६०॥ मुनीन्द्रदर्शनानन्दरसास्वादविचेतनः । चिरं स्थित्वैव तत्रैव भवनं भूविभुर्ययौ ॥ ६१ ॥ अथो यथाविधि धराधिपतिः प्रतिवासरम् । चक्रे पञ्चनमस्कारमन्त्रध्यानं वधूसम्वः ॥ १२॥ यथा- कालपतन्त्रीरो नीरोगो निरुपद्रवः । सरसान्नसमुदेशो देशोऽमुष्य तदाभवत् ॥६३॥ दुग्धैः क्षराद्भिर्धेनूनां धारालैरुधसः पधि । यशोभिरिव भूपस्य तदा तस्य व्यभूपि भूः ॥३४॥ आविर्यभूवुः सर्वेषु शैलेपु मणिखानयः । आसन्सर्वेप्चरण्येषु तदा तद्भुवि दन्तिनः||६५||इत्थं महद्विवर्धिष्णुनिःशेषविषयाजः। कदाचिदपि निद्रान्ते निशान्तेऽचिन्तयन्नृपः॥६६॥ अहो महत्वं मन्त्रस्य यत्मसादवशादभूत् । राज्यं मम मनोहारि स्पृहणीयं हरेरपि ॥ ६७ ॥ नयनानन्दसंदोहमन्दिरं नन्दनस्तु माम् । नाधुनापि धिनोतीन्दुरिव दुग्धपयोनिधिम् ॥ ६८ ॥ इति ध्यानभृतं धात्रीभृतं सद्यो विनिद्रदृक् । राज्ञी विज्ञपयामास संमदोल्लाससपदा ॥ ६९ ॥ पीयमानं सुधापूरं जनिताञ्जलिभिजनैः । वर्षन्कर्षन्करैर्विम्यान्मलिनं लक्ष्म निर्मलैः ॥ ७० ॥ योगीन्द्ररपि साक्षेपं लक्ष्यमाणोऽधुना मया । स्वप्नेऽदर्शि प्रविश्येन्दुवंदनेनोदरं स्थितः ॥११॥ युग्मम् ॥ इत्लाका तस्वमसोमां रोमाश्चितः कथाम् । राजा वदनराजीवमरन्दममजद्गिरम् ।। ७२ ॥ अकलङ्ककला. शाली धर्मात्मा मधुराकृतिः।जगतामुपजीव्यस्ते भविता देवि नन्दनः ॥७३॥ एवमस्विति यनत्यामेतस्यां ग्रन्धिर्मशुके। चहिर्यभूव कम्बूनां मातस्त्यो मङ्गलध्वनिः ॥७॥ अथोद्यत्प्रमदामोदः सप्रियो मेदिनीपतिः । क्षणं स्थितो नमस्कारम- न्त्रध्यानस्थमानसः ॥ ७५ ॥ एतौ विशेषतस्तत्र मन्ने प्रमृमरादरौ । शमयामासतुर्दुःखं गमयामासतुर्दिनान ॥ ७६ ॥ दिनेषु परिपूर्णे पूर्णेन्दुवदनस्ततः। सनुर्जज्ञे जयावत्याः शुभेहि शुभलक्षणः ॥७७पुत्रजन्मोत्सवं यो यः कथयामास ·परितम्. DDI नमुने । म उदाघुगदानन्दस्तस्य तम्याधिकाधिकम् ।।७८॥ तत्कालं नृपतेर्मुक्तयन्धषन्धुरचेतसाम् । सत्र पुत्रे.तदोत्पन्ने वितीयसनः विपामणुत्मयोऽभरत ॥७९॥ अन्मिनगमस्थिते चन्द्र उदरे ददृशेऽम्यया । इति स्वमादौ भूपस्तस्य चन्द्रोदराभिधाम 11४०॥ ममं रायश्रिया यालः सोऽवर्धत दिने दिने । परा परिणतिः पञ्चपरमेष्ठिनमस्कृतेः ।।८१ ॥ स पञ्चवर्षदेशीयः JE/ ॥१४६॥ मार्गमवनीभुजा । कलागुरुभ्यो निःशेषकलाशिक्षार्थतिः ||८२|| काममभ्यस्यतस्तस्य प्रज्ञातिशयमीक्षितुम् । कलाः कोना सेनेव तदुपान्तमुपागताः ।। ८३॥ यालोऽय लालयातीभिः प्रदृष्टाभिर्मुहुर्मुः। कलाभिः कुतुकात्काममङ्कादम- नीगतता काचिदक्षाभिः कलामिलालितः शिशुः । यथा ताभिविना नायं कचित्क्षणमपि स्थितः ।। ८५ ।। फमा'कलाकलापेषु निर्भराभ्याममासुरः । जज्ञे योधविशेषेण गुरूगामप्यय गुरुः ॥ ८६ ॥ विनं लक्षणमार्गेऽतीव्रत- कौतुरं मरः । मारितामृनवापीपु पान्थयत्तन्मनोऽविशत् । ॥ ८७ ॥ दानह सुविद्य च तं देशान्तरकोविदाः । जङ्गमं श्रीमरम्बयोः मंगम तीर्थमागमन् ॥ ८८ ॥ अभ्यामादमयनलीमास्य परितोऽपि सः । लोहपञ्जरमध्यस्थ वालोकि विलोम |८|| अभ्यामकतुकेनापि कोऽप्यस्य न पुरः स्थितः । स दक्षो लक्षमाधाय स्तम्भमेव व्युजृम्भत । ९०|| निविशेषपदन्यामः पुष्पादम्मिल्लपातिनः । त्वरावेशादविजातपूर्वपश्चात्पदक्रमः ॥ ९१ ॥ खेलनखुरलिकाधान्नि वामद- क्षिणमण्डलः । स नामाद न स्वेदं न न श्वासमदर्शयत् ॥९२॥ युग्मम् ॥ नीरस नग्यमश्वस्य शत च महिषस्वचाम् ।। मगुरमभिदाम्पासे शरोधो विशेष सः ॥९३॥ गरैरलक्षिनादानसवानाकर्षमोक्षणः । वेध्यानि बिन्दवानरचलमुश्मः रहायणम् ॥९॥ मर्वे मेष मिरे, करेषु च कुर्मरः । भगीय घराधीशैर्धनुर्भरपुरधरः ।। १५ । मेषके उपाकिण.

·बासुपूज्य चरितम्. ॥१४७॥ श्रेणी भुजयोस्तस्य रेजतुः। हृवद्धशौर्यदन्तीन्द्रमलेखाद्वयोपमे ॥९॥ कभी म भूपतेः सूनुः प्रचलेषु परिस्फुरन् । तुर द्वितीयसर्गः वेषु तरङ्गेषु प्रतिबिम्ब रवेरिव।।९७ाइतस्ततस्तरलितालिमक्षु चालितः। द्विपैःसोनमत स्वैरं समीर इव नीरदै ॥९॥ ॥१४७॥ ऊसदशकापीड्यमानग्रीवो यदृच्छया । अचाल्यत प्रमत्तोऽपि नागो नाग इवामुना ॥१९॥ इत्यशेषकलाश्लेषविशेषसुः भगाकृतिः । पूर्णचन्द्रोपमा चन्द्रोदरः स्म भजते युवा ॥ १८०० ॥ सद्धर्मगनिसारस्य मतिसारस्य मन्त्रिणः । राज्ञा नीतिलयज्ञस्य शिक्षार्थमयमर्पितः ॥१॥ अतीव सान्द्रयन्कर्चकुन्तलान्दन्तकान्तिभिः । मन्त्री पुरः कुमारस्य नर्तयामास भारतीम् ॥ २ ॥ वत्स यच्छिक्षयामि त्वामकमुज्ज्वालयामि तत् । आज्ञा राजो न लवयेति किंचिवच्मि तथाप्यहम् ॥३॥ सुस्धुलकरणः काममिहलोकत्रियां नयः । परलोकश्रिया धर्म इव तीर्थेशदेशितः ॥ ४ ॥ पुर्यः सेवाकृतां राज्ञा धर्मेणेव मनोरथः । न देयः पातकेनेव प्रत्युत व्यसनोदयः ॥५॥ कल्पद्रुः प्राधित वेगाधर्मस्त्वप्रार्थित चिरात् । द्रुत चाप्रार्थित चैको दत्ते सेवाभृतां नृपः ॥६॥ श्रीपु स्त्रीषु च नो रक्तिर्न विश्वामश्च रच्यते । जीवतां व्यसनायोचैम॒नाना नरकाय याः ॥७॥ कोर्तये धर्ममुलायै रक्षणीयः सदोयमः । स्थलमूर्ध्नि तृणालीव कीर्तिरन्याशु नश्यति ॥८॥ नृणां रूप न रूप स्याहान रूपं जगन्मुदे । वर्षनब्दो वर कृष्णोऽप्यवर्षन्विशदोऽपि न ॥९॥ रक्षणीयः सदा दक्षैः पुरेऽपि न्यसनी वसन् । पापान व्यसनं मूलं पापं दुग्वततेरिव ॥१०॥ धर्मस्याव्यसन मूलं धर्मः सर्वसुग्वत्रियाम् । व्यसने सुखमिच्छन्ति मूढाः शैत्यमिवानले ॥११॥ सर्वव्यसनमुक्तेषु युक्तेषु सुकृतोत्सवैः । पुरुषेषु त्वया तात रचनीया रति-JE स्ततः ।।१२।। इत्यसौ सचिवाचार्यवाचा प्रीतो नृपात्मजः । मेने मुधा सुमनसः सुधयाप्युन्मुदः सुरान् ॥१३॥ कदाचन ·द्वितीयसन: १४८॥ ॥१४८॥ सभागर्भ भूपी भास्वरसेवकम् । अलंचकार सत्तारमिव ताराविभुनभः॥१४॥नृपाननदिनाधीशस्मितस्य सचिवेशितुः । अगवेगहस्येव हंसो भूपालभूरभूत् ॥१५॥ चितन्वानं कलावद्भिः कलालापमिलापतिः । सुतं पश्यन्वतं स्वस्नै तस्मै राज्याद्विमेहत ॥ १६ ॥ तदिवार स्वदीक्षायामन्तरायं धरापतिः। अमन्यतावनम्रेण विज्ञप्तश्वाशु वेत्रिणा ॥ १७॥ स्वा- मिमितसारः काम्पील्पनगरेशितुः । राजः श्रीरत्नसेनस्य दूतोऽस्ति द्वारि वारितः ॥१८॥ चक्षुस्त्वन्मुखचन्द्रेऽस्य प्रमोदयितुमिच्छतः । प्रमो पूरय संकल्पमवनीकल्पपादप ॥ १६ ॥ इत्याकर्ण्य नियुक्तोऽयं राज्ञा भूवल्लिसंज्ञया । तं द्रुतं वेप्रभृतं ममादेशमवेशयत् ॥ २० ॥ आविर्भूतमदो इतस्तदोत्तंसस्फुरत्करः । नत्वा नृपमयादिष्टे निविष्टो विष्टरे पुरः ॥ २१ ॥ श्रीरत्नसेनः कुशली वयस्यः परमो मम । किमर्थ पार्थिवोत्तंसः स त्वां मयि नियुक्तवान् ॥२२॥ इत्थं पृथ्वी. मुजान म पृष्टो एचेतसा । रवाभिभूतजीमृतो वृतो वचनमाददे ।।.२३ ।। युग्मम् ॥ कस्तस्य कुशलप्रश्नो यस्ते हस्ते- विनोदगः । स्वामिन्संकुचति फापि कि रवे: केलियारिजम् ॥ २४ ॥ न स्वस्य किंचिदप्यल्पं स भूधव भवदशः । विधारन्तःपुरग्रीडाचकोर इव, मन्यते ( १ ) ॥ २५ ।। मर्यलोकार्य यस्कार्यमस्ति तस्यास्मदीशितुः । तत्समाकर्णय क्षोणिमणिनीकर्णकुण्डल ॥ २६ ॥ अस्ति श्रीरलसेनस्प कलत्रं रनमजरो । या विराजति तत्पुण्यपादपस्येव मञ्जरी ॥२७॥ कलावती तु तस्कृक्षिकमलेकमरालिका । अस्ति तस्य महीनेतुस्तमया नयनोत्सवः ॥ २८ ॥ अष्टपूर्व शीलस्य गमा मंगतरपि । तनदस्पां तदालोककृतोत्कण्ठमिवागतम् ॥ २९ ॥ तस्यं धियं समालोक्य स्वतोऽप्युपरिवर्तिनीम् । हीपेवदये लोना उमं तस्थौ कलावलिः ॥ ३० ॥ राजस्यमी जिनप्रन्यजिनाज्ञाजिनभक्तिभिः । व्याप्तकर्णशिरोरकि- - ·द्वितीयसर्ग: वासुपूज्य चरितम् ॥१४९॥ गोणाग्विलविभूपणा ॥ ३१॥ दियुते 'नन्दनैर्नाय तथा भूपो यथा तया । नावश्यायैस्तथा भाति गिरीन्द्रो गया यथा ॥३२॥ नरेन्दुना सभादानदेवावसरभूमिपु । सहैव संचरत्येषा नित्यं कान्तिरिवात्मजा ॥३३॥ उत्सगसगीनीमेना कदापि कलपन्नपः । भूपिता भरिभिर्भूपैः सभाभुवमभासयत्.॥३२अस्या रूपकलाशीलैः समः कोऽस्ति क्षिती वरः । इलच्छन्नृपो दृतान्प्रभूतावनिचारिणः ॥३५॥ यावदन्त्यमी किंचित्तावन्नृपतिनन्दनी । नाहं विवाहं वाञ्छा. मिलाह सा हर्पशालीनी ॥३६॥ अथैनामभ्यधाद्भमिविभुलक्ष्यलक्षणः । पाणिग्रहस्य विमुखी वत्से त्वच्छेमुषी कथम् ।। ३७ ।। न रतिः स्फुरति स्थान्ते येन केन विना तन । स त्वया श्वशुरावासे कायच्छायवदेष्यति ॥ ३८ ॥ चेन्म्लायसि वियोगे मे तडागस्येव पद्मिनी । आनेग्यामि तदत्रैव मरालमिव ते वरम् ॥३९॥ काम्यं यत्किंचिदन्यता दूरं तत्पूरयामि ते । वत्से विवाहमात्सर्यमुत्सारय मदिच्छया ॥४०॥ इत्याग्रहमहीयस्या महीपस्यापि भाषया। सेयं विवाहवार्तामप्यमन्यत न कन्यका ॥४१॥ ततः कन्येयमेकान्ते पृथिवीकान्तकान्तया । विवाहाय मुहुः प्रार्थ्यमानादत्त गिरं चिरात् ॥ ४२ ॥ राधावेधं विधाता यो याता नार्यन्तरं न यः । मातर्मा तेन केनापि कृतिना परिणायय ॥ ४३ ॥ इति तद्वचनं देवीमुखादाकर्ण्य पार्थिवः । राधावेधकृते वीरानाहातुं प्रैपयचरान् ||४४|| अहं तु गन्तुमनसा सौहृदस्य परां धराम् । इहास्मि पहितो राज्ञा विज्ञापितमिदं वचः ॥४॥ यदेव कन्यया राधावेचे वरपणीकृते । चन्द्रोदरस्य योधत्वसिद्धधारिम स्मितमानसः ॥६६॥ चन्द्रोदरं विना कोऽपि राधावेधाथ न क्षमः । इत्यस्यैव यशो व्यसमाहता दोभृतः परे ॥४७॥ तदादिश पिशामिन्द्र चन्द्रोदरमिहोयमे । अधिकं दधता स्नेहग्रन्धिर्दाढयमिहावयोः ॥ ४८ ॥ इति Tum مطالعه L ·U - साम्प परितम् द्वितीयसर्गः ॥१५॥ | श्रीरतसैनस्य यापिकेनाभितस्मयः । हर्षोपचितरोमाञ्चकन्चुकः क्षितिकामुकः ||४|| राधावेधोत्सुकं लजमानं पाणिः पाहोक्तिभिः । अस्मिन्महोत्सवे चन्द्रोदरं सादरमादिशत् ॥५०॥ युग्मन् ।' प्रसाददानादानन्दस्यूते दृते गते च सः। गतुरनगमबारः कुमारः प्राचलन्मुदा ॥५१॥ महत्त्वनिजितेनोचैरधिनेव चरीकृतम् । व्यञ्जयत्या ध्वनि विश्वे वृतः पृतनपाभितः ॥ १२ ॥ पश्यनलंकृतान् रत्ननिगलन्मदनिझरान् । जयश्रीजङ्गमक्रीडाभूधरान्गन्धसिन्धुरान् ॥ ५३ ।। त्यराभराभिरामाणि मुहर्जनमनांस्यपि।आकर्षन्तीषु वेगेन दत्तदग्बाजिराजिषु॥५४॥गहालहरिमिधुर्यहरिभ्यः शिक्षितुं स्वराम् । ध्वजव्याजापेताभिः कान्तानालोकयन रथान् ॥५५॥ गणयशिस्तृणं प्राणांत्रिलोकी च स्वधैर्यतः । अभि- मात्मपरेरितो यतिवरेरिव ॥५३॥ द्रष्टुं श्वभ्रदियोः कन्याः श्रुततादृक्पतिवराः । खनन्हरिखुरैः क्षोणी कुर्वन्पयां रजोमरेः ॥५७॥ ग्रामरामामिराकृष्टहष्टिभिः स्मितदृष्टिभिः । असंस्कृतमनोज्ञाभिरनाकृतं निरीक्षितः ॥५८॥ दघिसा- रदक्षिीरेः स्वैर्मनोभिरियोज्ज्वलैः । प्रथितोपायनान्यामवृद्धान्समानयन्पथि ।।१९।। सिञ्चन्दिरबृन्दानां दानाम्भोभि- नटुमान् । दुस्तराः सुतराः कुर्वन्नुर्वीपूलीभरेधुनोः ॥६०॥ गिरिमध्याध्ववैषम्यं भिन्दनस्यन्दननेमिभिः । क्षोभानट- पोमिहामिहनादेर्मुजाभृताम् ॥३१॥ अज्ञातपथसंमारो विदग्धानां कथारसैः । क्रमाकुमारः काम्पील्यपरानाभ्यासमा मदत ॥३२॥ एकादशभिः कुलम् ।। सन्मान्य रनसेनेन कुमारः स्थापितस्ततः । सुधाकरकरध्वंसोदामधामनि धामनि १६३ अनुभरेकारयंमन्यैरन्यैरपि द्रुतम् । अपूरि पूरियं वीर राधावेवाय धावितः ६४॥ ततोऽलंकृतमालोलध्वजच्छा: पारिरक्षितः । कलीमन्मस्पष्टनिधानकलशैरिव ॥३२॥ विलासमण्डपं भूमिमण्डलाबण्डलस्सतः । अकारयन्मणिश्रे M ·द्वितीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१५॥ ॥१५१॥ - णिश्रीहसन्मश्नसंचयम् ॥ ३६॥ युग्मम् ॥ तत्राहय न्यवेश्यन्त भुजभाजो महीभुजा । बभौ तेषु त्विषा चन्द्रोदरश्चन्द्र इयोद्दषु ॥ ६७ ।। क्लसयोयोनि यन्त्राग्रे पोडशदादशारयोः । सृष्टिसंहाररूपेण नाम्पतोरंधऊर्ध्वयोः ।।६८॥ चक्रयो- रुपरि न्यस्य भ्रमन्ती काष्ठकच्छपीम् । अधत्त भूतले पात्रं हेममच्छैभृतं, घृतैः ॥ ६९ ॥ युग्मम् ॥ ऊर्वीकृत्य करं भूपः पश्यतां सर्वदोष्मताम् । सनीरनीरभृद्वीरगम्भीरध्वनिरभ्यधात् ॥७०॥ वेगाभोगभ्रमचक्रदयारान्तः स्ववर्मना । क्षिश्वेषु दत्तहग्लक्ष्ये घृतान्तःप्रतिविम्बिते ॥७१॥ प्रभमत्कच्छपिवामविलोचनकनीनिकाम् । यो भेत्स्यति स एवास्मत्तनयां परि- पति ॥ ७२ ॥ युग्मम् ॥ त्याकर्ण्य गिरं कोऽपि मापश्चापमुदश्चयन् । राधायन्त्रतलं प्राप योधविद्यैकदुर्मदः ॥७३॥ तन्मुक्तः ग्वं ययौ याणवक्रमुन्मुच्य वामतः । द्रुतभ्राम्यदरोवादगभगभयादिव ॥७४॥ वेध्या वानं मुहुः सैप रुणबीतीव कोपतः । वाणः कस्यापि भूभतुररं चक्रस्य विद्धवान् ||७५॥ अस्माभिः सह वेगेन स्पर्धतेऽसाविति क्रुधा । अरैर्भमगि- धक्रस्य कस्यापीपुर्विखण्डितः ।। ७६ ।। कच्छपीदग्भिदे मुक्तश्चक्रारैः स्खलितः पतन् । कस्याप्यूर्ध्वमुखस्येपुर्दशं तस्यैव विद्धवान् ॥७७॥ कश्चिबिगुप्यतो वीक्ष्य हस्यमानाजनैर्नुपान् । प्राप्तोऽहं द्रष्टुमेवेति मचायादपि नोस्थितः ॥७८॥ स्वीकृते किं न लज्जेऽहमभ्यस्ता दर्शयन्कलाम । इत्युत्तरकरो राधां कोऽप्यवज्ञातवान्हसन् ॥७९॥ उत्तरेष्वपि रुद्वेषु राधावेधनि- पेधिभिः । ययावकथयन्नेव कश्चिदुत्थाय मञ्चतः ॥८०॥ इत्थं विसंस्थुले राजकुले काम्पील्यपार्थिवः । एल्ल चन्द्रोदरस्याग्रे| जाग्रदुद्गर्जगी गौ ॥८१॥ उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कोदण्डकलाधुर्य दधुर्यतः । वीरा मुखेष्वयोधत्वदुःकोतिमिव कालिकाम् ॥८२॥ सन्ति वीरास्त्वमेवासि राधावेधविधौ युधः । सन्ति तेजस्विनो भास्वानेव रात्रिक्षये क्षमः ॥८३॥ मानवेन न.केनापि JE उURU SALA ·11 द्वितीयसर्गः ॥१५२॥ वणा राधेति निश्यम् । मियो लजापहं राजा हर सम्पश्रिया सह् ॥६४ इत्यस्य वाग्भिम्त्याय वहँल्लीलायितं गतौ । जगाम रामम् राधां हमगि क्षितो नृपः।। ८५॥ पोइशे धन्वनि स्वैरमातवन्दितसज्जिते । संदधौ तत्र सूच्यग्रशिखं म विनिय फुति ।। ८६ ॥ ते प्रतिमितं लक्ष्यं भ्रमदालोकयन्नयम् । इदं मुहुरिहायातीलारचय्य स्थिरां दशम् ॥ ८७॥ इमराममुग्गों धृत्या विशिष्वस्य शिखामसौ । चिरमाकृष्टको दण्डश्चित्रन्यस्त इव स्थितः ।। ८८ ॥ युग्मम् ॥ तद्बाणाये पलध्ये प हृदयस्पर्धया रयात् । राज्ञां विधत्ते दृग्युग्ममेहिरेयाहिरां मुहुः॥८९॥ न च मुश्चन्शरं प्रैक्षि न च खे संचर- । मारः। वेगमे तदा विद्धं विम्मितैर्वीक्षितं नृपः ॥२०॥ नृपेप्वथ महाश्चर्यलीलाधाम रामसूः । अपायि श्रमभेदाय । केन सागसुगारमम् ।।११।। औचियापानमन्मानसहानीतान्यभूभुजा । पू:प्रवेशं नरेशेन कुमारः कारितस्ततः ।।२।। रालो सनः पाणिग्रहमालिकोत्सुके । आनन्दसुन्दरेऽधरा सा कन्या म्लानमाननम् ॥९३|| तादृशोदयदानन्दमन्थम- गरगा गिरा । अनामन्ययाःग्नपत्ररी रत्नमवरी ॥ ९४ ॥ वत्से कृत्स्नपरीवारमुग्ववारिरुहक्षपाम् । कालिकां कलय. स्पेयमचापि यदने कयम्॥९५||रूपे निरुपमः काम्यकलावलिविलासः । अपूरयत्नव श्रद्वां शुद्वान्वयनृपात्मजः ॥९६।। धीरोदासामिदेश्यदा यदाक्षिण्यभूषणः । नार्य सपत्नीदुःखं ते कदाचिदर्शयिप्पनि ॥९७॥ वत्से तन्मुख वैमुग्यं स्मतं 'भातु भवन्मुगम् । क्षणेऽध स्वजनानन्दक्षीरनीरनिधेविधुः ॥१८॥ इण्यकार्य गिरं मातुः सा तुमारकरानना । ऊचे भूरेष्टितैरन्तः सूजयन्ती शुच पराम।।९९मातः कातरता नास्ति मारनीभगा कदापि मेमाकर्मपन्यताः कुर्युरीयापु तापम् ॥१९००॥ यता भविष्यन्ति तदतिप्रीतिरीतिमिः।

·द्वितीयसर्ग: ॥१५३।। वासुपूज्य चरितम्. 1१५३॥ चिन्तयिष्यामि ता भर्तृसुन्दरी: सोदीरिय ॥१॥ तदेतच्चेतमि न मे मातर्मालिन्यकारणम् । धत्तेऽब्जिन्यास्तमिस्रारिः किं संकोचनिमित्तताम् ।।२।। किं तु प्रतिज्ञा मेऽपूरि राधावेधेन नामुना । अन्यः स राधावेधोऽस्ति येन मे हन्महोत्सवः ॥३॥ अरैः सत्कर्मदुःकर्मचक्रयोर्वेदनामयैः । भ्रमद्भिः सृष्टिसंहारक्रमेणान्तरितं द्रुतैः ॥४॥ भ्रान्तं संदेहयन्त्रेण विचारवि.. शिखेन यः । ममं भिन्द्यात्परं तत्त्वं राधावेधी म मे प्रियः ॥ ५॥ युग्मम् ॥ इत्यस्यां विकसदाचि श्लोकोऽयमुदद- भुवः । लीलावातायनतलासहसा राजमार्गतः ॥६॥ ईदृक्षराधावेधेन कलावला मनामियः । एकश्चन्द्रोदरो विश्वमौलि- वर्ती जयत्ययम् ॥७॥ इत्युपश्रुतिमेवानुमोदमाना प्रमोदिनी। ददौ जालान्तरे नेत्रं पुत्र्या सह नृपप्रिया ॥८॥ असौ पुर:- पठद्वन्दिनिवहं वाहवाहनम् । पथि चन्द्रोदरं वीरं संचरन्तमलोकत ॥९॥ चन्द्रोदरस्य पुन्याच वीक्षमाणा मुग्वं मुट्ठः । अनुपजान्छिरः कम्पमन्यभूद्रत्नमञ्जरी ॥ १० ॥ काये कृतीन्दुर्यातीति पृष्टा दिकरिका तथा । कापि गत्वाशु विज्ञाय समागत्य व्यजिज्ञपत ॥११॥ अद्यायं देवि मन्त्रीन्दुमतिसारगिराचलत् । पुरान्तस्तीर्थकृचैत्यपरिपाटीविधित्सया ॥१२॥ वार्तया च तया चन्द्रोदरश्रीदर्शनेन च । प्रीता कलावती किंचिनेजे पाणिग्रहस्पृहाम् ॥ १३ ॥ अथाकारयदायाधिमि- लितस्वजनवजम् । चन्द्रोदरकलावत्योर्नुपः पाणिग्रहोत्सवम् ॥ १४ ॥ विदुषोऽपि पठन्मूर्व तिष्टेत्याक्षिप्य सभ्रमात् । आचारं कारयन्तीपु गोत्रवृद्धासु हर्पतः ॥ १५॥ ताम्बूलपूरणस्थूलकपोलासु पुरन्धिषु । लसत्कुकुमकौसुम्भशोभाम- घदुल्लषु ॥१६॥ पठत्यन्वयमुत्ताले वैतालिककुभितः । वायमानेषु वाद्येषु सान्द्रमन्द्रतरस्वरम् ॥१७॥ हिया न्यग्मु- खयोः स्वैः स्वमन्मुखीफ्रियमाणयोः। वधूटीवरयोर्जायमाने तारेक्षणे मुहुः ॥१८॥ आपूर्णगगनो मनभुवनश्रवणेन्द्रियः। to Mirror ·सर पारला. द्वितीयसः 1१५४|| " अदभूतुमुलः कोऽपि दिग्भित्तिभ्रंशभूरिय ॥१०॥ पश्चभिः कुलकम् । ततः किमिदमित्युचथूलते ततचक्षुपि । उत्कन्धरे पगशीशपन्द्र चन्द्रोदरेऽपि च ॥२०॥कोऽपि राजपुमानेस वैधुर्यग्लपितस्वरम् । ऊचे वाचा त्वराचारकण्ठशोपेणरूक्षया ॥२१॥गुग्मम्।। ममामो गगनस्येव व्यामो विन्ध्यगिरेरिख । स्वामिन्क्रूरत्वदीक्षादिगुमः पितृपतेरिच ॥२२॥ शुण्डावलि- तदन्तायो गर्जिनजितदिग्गजः । दृग्गोचरम्य नामापि नाशयन्गावघटनः ॥ २३ ॥ पुराणिकायुग्मकलङ्कपमहारयः । rमामरापगापूर इस दरममुन्नतः ॥२४॥ बन्गः कविदुपायातः कुतोऽपि नगरान्तरम् । भृगगीतयशा लुब्धैर्दानवारिणि पारणमा२॥तुभिः कलापकम्।।तगिया स्तम्भमुन्मूल्य गजा गर्वमिवात्मनः। पलायांचक्रिरे न्यस्य कर्णेभ्योऽहिषु चाप- लम्।।आपलायमाना हरयो रयोपहतमागताः । सलाहिर मियो मार्गरोधक्रोधसमुद्राः।।२७॥क्षणकरोलपि जगन्न येपां पनि शिबीरस्तेरप्यहो स्तम्रस्तशस्त्रैः पलायितम्।।२८ाकिं वा यहु वदाम्येप प्राप्त एवेश्यतां स्वयम् । नदनकालक- म्यान्नकालमेष र विपः।।२९॥इत्युत्तया सपरीवारी तो कुमारधरापती रभसाभ्युस्थिती नागमैक्षेत्ततां कथिताधिकम्।।३० यावत्पश्यति मजानिस्लायटातानृणेरिव । दिपाप्रस्तैजनैः शन्यं कृतं भूतलमग्रतः ॥३१॥ दिपेऽस्मिन्दलयत्यजालावा- सकमालिकाः । पुरस्य कृपया सम्ममानो भपतिरभ्ययात् ॥३२॥ कोऽप्यस्ति क्षत्रियापुत्रः कुत्रचिमचमूनये । दोर्षलेंन पुरं शाति पायमानं दिपेन यः ॥३३॥ इत्युका पार्थिवः चक्षुर्यस्य यस्य मुखे ददौ । वीरः सयो नवोढेष म सन्यामु- मा यो ॥३४ततः कृतमहाक्रन्दे तस्मिन्नत्यातुरे पुरे । पद्धं बघूत्तरीयेणोत्तरीयं प्रोन्श्य रहसा ॥३५॥ पर्युप्लुन्योगः रोमात्राको रामनन्दनःरेरेमा मेति मातरं कण्ठीरवरयोगदत् ॥३६॥ युग्मम्॥ तत्रादभगसंभ्रान्तः स्थित्वा माध ·द्वितीयसमें वासुपूज्य चरितम्. ॥१५॥ ॥१५५॥ इव क्षणम् । स्वं चेतः पर्यवस्थाप्य धा तं प्रत्यधावत ॥३णा न कुम्भी वामभोगेन शक्नोति वलितुं जवात् । इत्यस्या- श्रित्य तत्पार्श्व कुमाः पेचकं गतः ।।३८॥ तमन्वचलत क्रोधाद्वलेन प्रबलो गजः । पुञ्छमूलस्थ एवामुं व्यथयनभ्रमटः ॥३६॥ इत्यभ्रामि चिरं कौतूहलादीरेण चारण: । क्रोधवेपादिदोपाख्यः क्षेत्रज्ञ इव कर्मणा ॥४०॥ उद्दामवामपार्धाति- भ्रान्तिश्रान्तिस्फुदद्वपुः । क्रुद्ध एव तदा तस्थी स कृत्रिम इव विपः ॥४१॥ खेदाच्छुष्यन्मदं प्रोद्यन्निःश्वासं मीलदीक्षणम् । उपेत्याग्रे कुमारस्तं करेगाताडयत्करे ॥४२॥ क्रोधतापाद्गुलद्रक्ते इव रक्त दधदृशौ । चिक्षेपास्मिन्करं कुम्भी दुष्टः फण- मिवोरगः॥४३॥ नश्यस्तिष्ठन्पतन्नुवन्नृपजन्मा तमग्रहः । गजमाकुलयहुष्ट ऋणिको धनिकं यथा||४४॥वेगादृष्टोत्पतनः स्थिरं किल शिलामयम् । कुमारोऽथ तमारोहल्लोकाग्रमिव योगवित॥४५||तदीक्षाकोतुकोत्ताले जाते जाले गिनां ततः। पक्षीयोदपतत्पृथ्वीभागानागाग्रणीदिवि ॥४६॥ तैरदर्शि दिवि श्यामधामश्रीः सामजो लसन् । कुमारगुतिभिस्तारत- डिल्वानिच तोयदः ॥१७॥ एप यात्येप यातीति जने जाग्रद्घनस्वने । करी कुमारमाणिस्यतस्करोऽयं तिरोऽभवत्॥४८॥ किमेतदिति चिन्ततिनिश्चलैश्चिनगरिव । जनैरजनि दुःखस्य चित्रशालेव सा पुरी ॥४६॥ नयनकपिये तत्र कुमारे करिणा हृते । स्वसर्वस्वमिवामोचि जनानां नयनैः पयः॥५०॥ तद्दन्तिगमनाद्वेष्यं न्यग्मुग्यो नि:श्वसचनः । आकाशसावका- शत्वं हन्तुं धूलिमुदक्षिपत् ॥५१॥ आयूरुद्धदशदारे देहे गेहेऽभितोऽभ्रमि । प्रियं कुमारमन्वेतुमाकुलैरसुभिर्नणाम्॥२२॥ तदा तेन कुमारेण सममेव गते हदि । मू मगच्छदुचितं नन्दिनी मेदिनीपतेः॥५३॥ विलोक्य पिटको दं दग्धस्यो। परि तं नृपः । मजन्दुःखभराम्भोधी किंकर्तव्धजडोऽजनि ॥ ५४॥ पुनश्चैतन्यमापन्ना तद्दन्तिपथदत्तदृक् । हा जीवेश क وبالعافكاهد ·पातोमीत्युक्तिगर्भ गरोद मा ॥५५॥ तदा बदामः किं दुख महोदामहो जने । तस्यां सदस्यां जज्ञेऽतिर्य हुमेयुपलेवपि द्वितीयसर्ग: Ji ॥५६॥ मुरूहातातहामानहाँदेयवेलादिशद्वितः । चक्रन्द विस्मृताफन्दकारणोऽपि जनोऽथ सः ॥ ५७ ॥ शुचा रसीभव- परितम्. ना ममं विलसनः मतः । तन्जनस्य जगामाहस्युटिमाहात्म्यभृत्तदा ॥५८॥ चाहनादैः क्रन्दन्ती ताराभिर्याप्पविन्दु -१५६|| भृत् । तमोभिर्मुकोशा च दुःसिनीच निशाप्पभूत् ।। ५९ ॥ चन्द्रेऽप्युदयमानेऽथ कुमारमुखशङ्कया। जनस्य हृग्यतो गिन मामटेनेत्र निर्ममे ॥३०॥ चक्षुन्याकलयन्कण्ठविलग्नां रोदनक्रियाम् । मोहसुप्तो जनो यान्तीमजानीत निशां न मः ॥६॥ नतो गतसिताभीशुजीवितेशवियोगिनीः । रचित्रविचिताचक्र पतन्तीवर्वीक्ष्य तारकाः ॥ ६२ ॥ चित्तमिय- वियोगात मापि भूपालकन्यका । दुग्यौपधं ममास्वमिरित्युराददे वचः ॥ ३३ ॥ युग्मम् ।। आभूपरङ्कपर्यन्तं जनानां { मरणापिनाम् । तदा तदेव वचनं ममं ययप्रेप्वज्ञायत ॥ ३४ ॥ इत्येकमतमाश्रित्य प्रत्यक्षे कर्मसाक्षिणि । जनो ययो पितातीप नदीतीरमहीतलम् ॥ ३५ ॥ व्यभज्यत जनैरादिह बस्य चिताकृते । ग्वण्डं ग्वण्डं भुवः ग्वाकर्षणैमितम- गुलः ॥ ६६ ॥ कल्याणतुल्यमूल्यातः काष्ठग्वण्डकदम्यकैः । अहम्पूर्षिकया तत्र व्यरच्यन्त जनैश्रिताः ॥ ६७ ॥ त तागलमालोक्य भविष्यत्तापा। ममकान्त तत्मीमघुजलस्थलदेवताः ।। ३८॥ विन्यस्य तृणपुलेपु वहि तस्मि- अनम्नतः । जीवितस्पेय नामोरं ममीरं मुग्नतोऽक्षिपत् ॥३९॥ मुग्वमारतवीचीभिः प्रेरितामिहर्महुः । विलक्षोऽजनि ! मोकोऽयं नाज्यावसनः पुनः ॥ ७० ॥ जनितग्वालनोपायग्रजेनापि जनेन मः । नाग्निबालयितुं शेके कतुकीवानि- ईमन् ॥ ७१ ॥ विलक्षा दिक्षु विक्षिममः ६मापसुता ततः । ददर्श दूरतः कायोत्सर्गमवर्गितं यतिम् ।। ७२ ।। , ·द्वितीयसर्गः बापूश्य चरितम्. ॥१५७॥ ॥१५७॥ दध्यौ च युक्तं कारण्यसुधा धेरस्य संनिधौ । एतावजनतामृत्युहेतुचलति नानलः ॥७३॥ तद्वन्देऽहमसंदेहं स्वार्थमि ध्यं जवादमुम् । भान्तीच्छाकल्पतरयो गुरवो भृशमीदृशाः ॥७४|| इत्यगन्छदियं स्वच्छमतियतिनतिस्पृहा । साधुदर्शनसा- नन्दैर्जनैरनुगताग्निलैः ।।७५।। तं नत्वाथ मुनि व्यक्तभक्तिभासुरमानसा । जगाद जगतीनाथसुता दुग्वोचितं वचः।।७६॥ किं कृपाब्धे त्वयारोधि तपःशक्त्या ज्वलशिवी । शिग्विजित्वरतापात न किं जानास्यमुं जनम् ॥७७॥ ईदृक्तापातुरं तर्हि संयमामृतमागरे । हम निमजय जनं भगवागतां हित ॥ ७८ ॥ पारयित्वाथ संसारपारदृश्वा मुनीश्वरः। जगी साक्षादवजातद्राक्षावलीफल वचः ॥ ७९ ॥ दानशीलतपोभावजित्वरी पुण्यसंपदा । गार्हस्थ्ये भाविनी त्वत्तः शास. नस्य प्रभावना ॥४०॥ तत्कल्याणिनि मा कापीरिदानी संयमोद्यमम् । भूरिभोगफलं कर्म त्वयि किंचिच चञ्चतिा८१॥ उन्नमोऽयं यदर्थ स चतुर्थेऽह्नि समेष्यति । राजपुत्रः स तु यथा विद्यते श्रूयतां तथा ॥८२॥ अस्ति पू: स्वस्तिपूर्णश्रीवै- ताहाचलमण्डनम् । विदिता मल्लिका नाम्ना पुरचक्रमतल्लिका ||८३।। नयी रत्नाङ्गदो नाम महोद्दामपराक्रमः । विद्याध- रवरस्तारविद्याशक्ति नक्ति ताम् ।।८।। तस्य लीलावतीकुक्षिनलिनैकमरालिका । सुनास्ति रुक्मिणी नाम रूपश्रीरिव रूपिणी ॥ ८५॥ नां कोडे फ्रीडयन्सम्यानुवाच यस्तनेऽहि सः । वरोऽस्ति कश्चिदप्येतदनुरूपः क्षिताविति ॥ ८६ ॥ ततः खेचरवस्त्रेभ्यः श्रुत्वा तदधिकत्रियम् । त्वत्मियं खेचराधीशः म कुमारमहारयत् ॥ ८७ ॥ तेन कन्याविवाहार्थ कुमारोऽगर्थितस्ततः । नयधर्मसदाचारसत्यधीरभ्यधादिदम् ॥ ८८ ॥ अद्यैव दैवनांदोलडिरूपमयनियम् । दृग्लीला- रख्यानशीलादिगुणां पर्यायं वधूम् ॥८९॥ सती रूपवती चैकामगीकृत्य मृगीदृशम् । कस्मै सुग्वाय सुमुग्वी द्वितीया .یه مهمي قناه ·पापग्म परितम् NA ३१५८॥ JE परिगीयते ॥ ९० ॥ बरं कारागृहक्षितो वरं देशान्तरभ्रमी । वरं नरकसंचारी न द्विभार्यः पुनः पुमान् ॥ ९१ ।। अभू- द्वितीयसर्गः पितो गृहाचाति नामोत्यम्बुकण्टामपि । अक्षालितपदा शेते भार्यावयवरो नरः ॥ ९२ ॥ दुर्भगापि विरूपापि सपनी मुश्यामपि । गाप्रमानं सदाप्यन्तस्तप्सायाशल्यमुलसेत् ॥९३ ॥ तत्ताहकमेयसीमेमरसव्यसनिना मया। पुत्रीसंपन्धय ॥१५८॥ न्मस्ते रचितोऽप्युपितोऽपि न ॥ ९४॥ इत्युक्त्वा विरते धर्मनिरते नृपजन्मनि । विद्याधराधिपो जिहादोलयान्दोलय- निरम् ॥१५॥ मत्पुत्री परिणीपासो व्रष्टन्यापि कदापि न । किं तुबह महाभाग भाग्यमेतावतापि मे ॥१६॥ इलादि- मिगिरी भारम्परोप विवारितः । कृत्वा मण्डपरानि स सकलनः समेष्यति ॥१७॥ त्रिभिविशेषकम्॥इति तत्कृपया- विप मोऽनिस्तम्भ कयां च ताम् । चचार चारणमुनिर्मनुष्याप्रहते पथि ॥९८॥ इहैव हि स्थितैः पाल्यः कुमारागम- नोमयः स्यालोय जनस्तरये तटिनीतट एव तैः ॥९॥ एव्यत्यय कुमारेन्दु न्यथा मुनिवागिति । चतुर्थाहनिशीथे. ऽपि म जनोजागरी स्थितः ॥ २०००॥रे रे मया हनां कन्यां व्युत्य नीत्वा क यास्यसि । अयं न भवसि क्षिप्रमन- मनश मनग ॥१॥ रे षधं मया न्यूडामेतामाच्छामिछसि । एभिरेव पदैरेहि पातयामि शिरस्तव ॥२॥ एवं ययू- विरोधेन प्रोधेन गोम्नि घायतोः । कयोभन जनेनोचमक्तिप्रत्युक्तयः श्रुताः ॥ ३ ॥ त्रिभिविशेषकम् ॥ किमेतदिति ।। मंत्राला मजनो दिवि दत्तक । बामहारग्वाट्कारान्महंकारानकर्णयत् ॥४॥मा भूदिद कुमारेन्दुः स्याचेत्तन्नयतादसौ।। तमन्नुभयोयोन्यं जनस्याकुलतमः ॥५॥ एतस्मिन्नन्तरे ग्बगक्षतक्षतजवृष्टिात् । पात पुरुपः कोऽपि दियो । दीप्तपशुपमः ॥२ नारा मां निपानेन हिपमाणां न पामि किम् । रणाग्रमरगो ध्यानमिद्वमिद्धिः सुरोऽमि यत् ·वितीयमर्गः पाएग परिनम्. ॥१५९॥ ॥१५९॥ ||७|| एवं मददगाः कस्यापिडूरं दुरं मृगीदृशः । शुश्रुवे हियमाणाया इव व्योमाध्वनि ध्वनिः ॥८॥ युग्मम् ।। पुमांम पतितं यावदीपेनेक्षन भूपतिः । उपालक्षत तावत्तं कुमारं पूगकार च ॥९॥ निन्दन्तस्तामहर्षेण महरपि भारतीम् । कुमारमरणं वीक्षा प्रापुः पौराः परां शुचम् ॥.१० ।' रराज राजपुत्री तु यहिस्था शोकहर्पयोः । रनयन्ती चितामेवो. पचितामिन्धनैर्धनः ॥ ११ ॥ मृत्युन्ययसिनिव्यग्रां ६मापमुख्या. निरीव्य नाम् । मवें तत्कर्मनिर्माणमरसास्तरसाभ. यन ||१२| चितां कुमारमारोप्य प्रग्याल्प ज्वलनं ततः । स्नात्वा नृपनिभूस्त्यक्तकम्मा झम्पाकृते स्थिता ११३|| मत्वेन केचिदौचित्याचरणेनापरेऽपरे । लजया सन्नयामासुनितामाशु निजां निजाम् ॥१४॥क्षणे मावस्य निकपे नत्र मत्रा- सचेतसः । सिन्धुस्नानविधानादिच्छलात्केऽपि पलायिताः ॥१५॥ अपाभयदायीलंकपया चिन्तयाकुलाः । मन्दं मन्दं परे चश्चिताचप्रपश्चनम् ॥ १६ ॥ दधुः सत्यभृतः केऽपि कपोलपुलकोनरम् । दिगुणं राजपुत्रीतः प्रीतचिमाश्रिता- रमम् ॥ १७ ॥ धूमं क्रौर्यजिताइण्डमिवाचिसय कृतान्ततः । भ्रमयन्तः शिरस्युचवलम्ति स्म नितामयः ॥ १८॥ तार- पन्तस्तलम्वीज्वालाजालनभस्तलम् । दिशः स्फुलिरप्यामनामी कस्य भियेऽग्नयः ॥ १९ ॥ तनश्चित्तस्फुरत्पञ्चपरमे. टिनमस्कृतिः। रोमानिताही तघ्राग्नी यावज्झम्पति भूपभूः ॥ २० ॥ तावदायात एवाई हन्यवाई भजस्व मा। प्रिये स्थमेव मे प्राणानि चेत्युदय चः ।। २१ ।। युग्मम् ॥ ततः खे दत्तनयना नयनानन्दकं नियन् । ममायान्तं विमानेन मापश्यपसीयुतम् ।।२२।। प्रियासी मत्मिगस्यापि तन्ममातिप्रिया ध्रुवम् । इति सा प्रीनिसरसा सपल्यामप्पदादृशम् ॥२३॥कि जीवितं किमानन्दः किमुहासः किमुत्सवः । आयालसाविति स्मेरदशा केनैप नैश्यता|२४||पादन्यासः कुमा- Jumsamund ·समाप परिट. रोम भूमिमभूपगत् । म्मेरययनवनाणि कमलानीव भास्करः ॥ २५ ॥ प्रणमल्योमयुरादि पृष्टो राज्ञा जगाद द्वितीयसर्गः मः । अभूलगामी मागाप्रपयो वञ्चनाय यः ॥ २६॥ ततः क्षितिपतिः क्लप्सकुमारागमनोत्सवः । दानरानन्दय- DE पाधिधारान्प्राविशत्पुरीम् ॥ २७ ॥ गिरं विरचिनोहामनमजामातृगौरवः । ततः कृती कृतार्थ स पार्थिवः स्वममन्यत ||१६०॥ ॥ २८ ॥ मुहगामानोऽध पृथ्वीशेन म भूपः । बद्धयाप्पेण सत्कृत्य प्रेपितः प्रेयसीयुनः ॥ २९ ।। यान्ती पत्या ममं पदो प्रणिपरम पितुस्ततः । यिनपेन विराजन्ती राजपुत्रीदमब्रवीत् ॥ ३० ॥ यो धर्मनचिनामा वो धर्मामात्यो- ऽस्ति भर्मपित् । म प्रेष्यतां धर्मकथासंवादाय मया समम् ॥ ३१ ॥ निवेद्याथ कुमाराम कुमारब्रह्मचार्यसी। प्रैपि धर्म-. शुगिनिः पुण्या महामुना ॥ ३२ ॥ सत्यतानुसयन्देशानादृतानेप हर्पयन् । ततः कलययवानयाप स्वां पुरी. परः ॥ ३३ ॥ ममायात तमालोयय पुत्रं प्रीतो पार्थिवः । राज्ये पलेन योग्यत्वादभिषिच्यादित व्रतम् ॥ ३४ ॥ मग्रिगम्तमहीभारो महीपालसुतावशः । विद्याधराधिपसुतां स नाचष्टे न चेक्षते ॥ ३५ ।। महीपातुः सुना सा तु. पीलशीलनशालिनी । दथ्यो मधर्मकर्मकविचारविशदा तदा ॥ ३६ ॥ पत्युभवन्ति यावत्यो युवत्यः पाणिपीडिताः । पतिवारफमासामा मोऽहि तापदिनान्तरे ॥ ३७॥ विलुप्य वारमन्यस्या रागादागामुकः स्वयम् । स्टइयोऽपि शील. पत्ता न निगोपपतिवत्पतिः ॥३८॥ सतो विद्याधराधीशमुतावारनिवारणः । मामयं कामरान्नुर्वीपतिः पापाप जायते. ।। ३६॥ कनाप्णयमुपायेन यायेन न परेन च। तदारे वार्य आगच्छन्नागतो नेश्यतेऽपि सः ।।.४० ॥ इति चेतसि, विभिन्य गोलशीलावती पम् । मावदामिनयानप्रवदना मदनागतम् ॥४१॥ कुलीना निष्कलका, न कनिष्टा सा मम THE ·वासुपूज्य चरितम्. ॥१६॥ स्वसा । निरूप्यतेऽपि नो भूपरत्न किं रूपवयपि ॥ ४२ ॥ धर्मोऽप्यसौ न धर्मज्ञ नयज्ञ न.नयोऽप्ययम् । गोत्राचारज्ञ द्वितीपसर्गः नो गोत्राचारोऽप्येप करोषि यम् ॥ ५३॥ प्रभो पाणिगृहीतां तांयुच्या युक्तिज्ञ पालय । शुद्धधर्मनयाचारविचारिषु यशः स्पृश ।। ४४ ॥ इतिप्रभृतिभिर्भाषाभङ्गीभिर्भाषितोऽभितः । नाहीचकार तत्कर्म तद्गुणोमिवशो नृपः ॥ ४५ ॥ ॥१६॥ अनन्यहृदया सेयममेयमहिमोज्ज्वला । दिनेनैकान्तरेणाथ महीनाथमसेवत ॥ ४६ ।। रुक्मिणीवारयोग्ये तु वासरे सा नरेश्वरम् । आयातमपि नोऽपश्यद्धर्मवश्येन चेतमा ॥ ४७ ।। ताहग्धर्मकथालापकलापकलयैव सा । तां क्षिषां क्षिपय- स्येपा प्रत्याख्यानविधायिनी ॥ ४८ ॥ सपल्यामपि वात्सल्यं सतीत्वमपि तादृशम् । तां प्रति क्षमापतिायन्मुहुः पुलकितोऽभवत् ॥४६॥ प्रभावभाजनं भान्ति स्त्रियश्चारित्रदेवताः । वैमनस्यमहो तासां यः करोति स पातको ॥ ५० ॥ वयं मुदे तदेतस्याः कुर्मः कर्मेति भूपतिः । सचिमण्या अप्यदाद्वारमेकान्तरमनन्तरम् ।। ५१ ।। ततः सतीनां मुख्येयं पुण्यलब्धानमन्यत । प्रदत्तधर्मावसरान् रुक्मिणीवारवासरान् ॥५२॥ धन्यंमन्या पुनमने पतिप्रीला पतिव्रता । घटितान्पुण्यसारेण स्ववारदिवसानसौ ॥ ५३॥ निजवारेऽपि राजेन्दो राज कार्यक्षणेषु सा । आत्मानं सफलीचके सुकृतस्यैव केलिभिः ॥ ५४ ॥ सा धर्मरुचिना तेन पूर्णोपकरणवजा । त्रिकालं जनयामास पूजनानि जिनेशितुः ॥१५॥ जिनाधिनायशेषाभिरेव द्वन्यैः सुगन्धिभिः। सा क्लुप्तसुकृताभोगानगभोगारपि व्यधात् ॥ १६ ॥ यद्वस्तु कल्प्यमा-11t हार्य यतीन्द्रेपु वितीर्य तत् । आजह च विजहे च पथा वशुचिनैव सा ।। ५७ ।। सप्तक्षेत्रीमहादानवितानविघसरसौ। धनैरन्यानि कार्याणि न चकार चकार वा ॥५८॥ इति शीले च दाने च भवन्ती मा निदर्शनम् । दूरतोऽपि वयस्येव وصفافا هجاها ملكيا بعد تعهد ليفليمى لهم الف لیم ·द्वितीयसः ॥१६२॥ गुनगालिहितुर्मापन ।।२२|| तपोभिः शोषितः (१) स्वारमा तुर्पपठाटमादिभिः । तेषु धर्मेषु थन्धुत्वं तस्या धर्मरुचि- दशी ॥३०॥ तगा पितय मातेव स मेने मनसा शुचिः । सदामन्यत तेनापि मातेव भगिनीव सा॥६१॥ स तस्या- मम्प मा धर्मनिगांगतुं प्रमादनः । दरीयम्वतुर्नव चिरकालं कदाचन ॥३२॥ इयं धर्मे धियं शुद्धामतीव दधती सती। रागारमपे प्रेम मियां पस्युरेदत ॥ ३३ ॥ रुक्मिणी तु सदा दध्यौ कदा वध्या सपत्नीसौ । दोपं दत्वानृतमपि पनादापि यतादपि ॥ ३४॥ मा नियमिलसयाना दासीरासीनमत्सरा । तत्कलङ्कच्छलं कर्तुमूचे धिगसतां धियम् ॥ ३५ ॥ गरिमणीपार्श्वगोज्यगुर्भपालो जालयम॑ना । दृष्ट्वा धर्ममचि चैत्यपरिपाटीविहारिणम् ।। ६६ । उवाच व्यक्त गेमायो धर्मामानेऽम्ति कोऽपि न । अस्य पदमहादेवीधर्मयन्धोः ममः पुमान् ॥ १७ ॥ युग्मम् ॥ इत्युक्तिभाजि निर्णा राजनि व्याजनिथला । मुगं मायीनां वीश्याधोमुखास्मयत मक्मिणी ॥ ६८ ॥ तासां मुखे विकारं स वीक्ष्य गापट निस्मिता । किन्योलोकि फनिर्भलोपो धर्माचेरपि ।। ६९ ॥ ततः सस्मितमैक्षन्त तदयस्याः परस्परम् । मिमिनिगम क्षणकोशराघराः ॥७०|| एका तासु जागो ज्ञाता धर्मे धर्म रुचे रुचिः । यत्ते पमहादेवों रुपात्येष भगिनी ने यिजने स्थिति उत्पन्ती मचिमण्या भइगुरभ्रुवा । भ्रमयन्त्या दृशौ मौलिप्रकम्पेन न्यपेधि सा ।। ७२ ॥ गोपनदभिप्राय जाननराजा तु संजगी। पिस्तत्र दोषप्रधनं धिग: लक्ष्मभाषणम् . ७३ ॥ सतां गुणोऽपि दोषवं प्रगालामा ने जन । सुधाकरण गरियकाई दहनायते ।। ७४ ॥ अथाह मक्मिणी कोपकर्षिशोद्धान्तलोचना । मला गे पर दोनः म क्षीणस्तप्रेति लोकवाक् ।।७५॥ असतां हन्त दोषोऽपि गुणः स्यात्तस्पिये जने । अन्धकारोऽपि सरसा ·मामीभूता दुःकर्मफरिणाहनी ।।१३॥ युग्मम्।। नेन्द्रोऽपि कर्मसु यलीत्यशोचत्करविच्युतिम् । चञ्चदपञ्चनमस्कारध्यानो धर्मपिम्पमत् ।। ९४ ॥ गृहगर्भेऽतिपुष्टानि पश्यामेर्मुपांशुभिः । तमीतमांसि पुग्णन्ती सा तु तापवती सती द्वितीयसमें: PREPA॥ कि कोमीति चिन्तातो पुरोऽकस्मात्परिस्फुरत् । मार्तण्डमण्डलमिव द्युतिमण्डलमैक्षत ।। ९६ ॥ युग्मम् ॥ ॥१६४॥ रिमदिति मंग्रान्तां पकानामधारदत् । प्रभागर्मगता कापि स्त्री दिव्याकारधारिणी ॥९७॥ नाना पद्मावती तीर्थ- शितः वामनदेयनाम् । ताभक्तां जानीहि मां हिमांशुममानने ॥२८॥ पे जिनैकरसास्तेषां पुण्यश्रीरिव संनिधिम् । नमुरी धरितानीरगमनानि निरामितुम।।९९||मपि मल्यां तवेहरस्यानिविडं न विदम्यनम् । मया तु सोदमिच्छन्त्या नामनस्य पभाग्नाम् ।।२१००।। धर्मप्रभारनाम्भोभिः कला पङ्कवत्ता । इदानों क्षालनीयोऽयमप्रक्षालितनिर्मले ॥१॥ तम्मा शामिरगुज्या हत्या देवी तिरोऽभवत् । भूमीप्मजमूप्माणं वृष्टयेव जलदावलिः ॥२॥ प्रतिरोमनमत्सप्तता- नोममितिगरी । प्रनिरामम्मिको काचिदिनयाभूदिलारिभोः ॥ ३ ॥ पराक्रमकशकोऽयं याद संक्रन्दनीभवन् । स्वं जोगितं तपाणी मेने भग्नं नृपः ॥ ४ ॥ तस्यातॊऽन्तरिंशन्नीभिप्यमान इवातिभिः । शोधः कण्ठकूलानि कल्याण निर्गगी ।। ५ ।। स्वयं मुरोन प्रनितो राज्ञः शहः म दतयत् । दरोफमोऽपि सचिवानागत्प्रधितव्ययः । ॥ ॥ पिदपक चै मन्त्रयादं च मात्रिकाः । यथा यथास्य पृथ्वीन्दोऱ्याधापुप्यत्तधा तथा ॥ ७ ॥ अौतयादि गादेकजगदम्पनभूतणा । माकुल्यमुदध मापनपा धितो जनः ॥ ८॥ न शम्यायां न म मायां न हिमैरहि- मेनं नाम न पृष्टान्न पापृष्टानिति नृपतिर्ययो॥ १॥ जनैरमा पे रोगेऽम्मिन्दैवाकिंचन देवतम् । स्याति पयोषधं ·द्वितीयसमें पासुपूज्य चरितम्. ॥१६॥ ॥१६॥ किंचित्राजीवति महीपतिः॥१॥ इलादिध्यायिनं पूर्वमपूर्वध्वनिना जनम् । सावधानं विधायाभूदेषाम्यरसरस्वती ॥ ११ ॥ युग्मम् ॥ कस्याश्चन जिनस्वामिभक्तिकेतनचेतसः। सतीशतनमस्यायाः केशलपनवारिभिः ॥१२॥ जिनार्य- कस्य कस्यापि कुमारब्रह्मचारिणः । हस्तात्रौ. स्नपयित्वास्तफज कुमत भूभुजम्॥१३॥युग्मम्॥ श्रुत्वेति सचिवैः प्रीतैरा. नीतः पुरविश्रुतः । अहद्भक्तः सतीवर्गो गणश्च ब्रह्मचारिणाम् ॥ १४ ॥ तस्मिन्कर्मणि राजोऽध कार्यमाणे क्रमेण तैः। प्रत्येक नरकबीडाकरी पीडा व्यवर्धत ॥ १५ ॥ अथाह भूपः पीडाया मृतैरवयवैरिव । दीनमन्दातुरैर्वर्णैः पीटयद्भिः परिच्छदम् ॥ १६ ॥ उपचारचयैरेभिः शमाय प्रथितैर्व्यथा । वर्धते प्रत्युतैवासौ लोभो लाभवतामिव । १७ ।। तदेव- मेव स्थातव्य यङ्गविप्यतयाधुना । अमावहमियं पीडा क्रीडावः किं भवेदिति ॥१८॥ उदासे जिनदासेन वागयो वृद्ध- मन्त्रिणा | ग्वजल्पः कापि नासत्यः सत्यस्तु भुवि दुर्लभाः ॥ १९ ॥ पुनस्ताश्चिन्तयामीति क्षणं स्तब्धी कृताकृतिः । अभिनीय स्मृति चैप सचिवः प्रोचिवान्नुपम् ॥२०॥ महासती महादेवी जिनधर्मधुरंधरा । कुमारब्रह्मचारी च स धर्नर- चिच्चकैः ॥ २१ ॥ तयोगृहजुपोर्यन्नस्तदगुणालोकन यहिः । सा भिक्षा सद्मगतयोः कामधुकल्पवृक्षयोः ॥ २२ ॥ अथ व्यथावशोऽप्यूचे हा सहासमुखो नृपः । तयोमन्त्रिन् कृथा मैवं मिथो विप्लुतयोः कथाम्॥२३॥इति श्रुत्वा पहिर्गेहाद्गत्वा वीक्ष्य सुधाकरम् । एत्यान्तः पाणिना दीपं स्पृष्ट्वा च सचिवोऽब्रवीत॥२४॥विधुः सुधामयोऽद्यापि दहत्यद्यापि पावकः। तत्कथं भापसे गोप शुद्धयोर्विल्पवं तयोः॥२५॥दर्शयाम्यधुनैवाहं तयोर्वतमविप्लुनम् । उक्तन नीरयोगेन नीरोग त्वां सृजज्ञवात् ।। २६ ॥ राजाप्युवाच किं रच्यं यन्मया दोपशङ्कया। देगाः केशोचयः कृतः कृत्तौ धर्मगचे करी ॥ २७ ॥ امهامیشا مهحلمها مد نعد هم له مجاهد ههه ·पाप द्वितीयसर्गः ॥१६६॥ गग ममियोप्युशैहां महागज किं कृतम् । तयोर्मुधासि शापेन पापेऽम्मिन्पतितो ध्रुवम् ॥२८॥ तत्तस्याः स्नानपा- नीयमुगनीय नगाणाम् । स्यां धर्ममगिपाणिभ्यां छिन्नाभ्यामपि सेनये ॥२९॥ इत्युक्त्वा त्वरितं गत्वा दीर्घदुःखो- मिफन्मपाम | म पहरामीमार्गष्ट मन्त्री मपुरमा गिरा ॥३०॥ त्वविडम्यनपापेन देवि तापेऽपतन्नृपः । अस्तु त्वदीय- म्नानागुपन निर्ययः ॥ ३१ ॥ इति क्षितिपनिलेशश्रुतिपुष्टमहाशुनः । पुत्र्याः पितेव स्नानाय देव्या मन्त्री निरोशलम् ॥ ३२ ॥ पापकर्ष म प्राग्यनापद्धम्मिलमक्षत । पूर्वयुतं च धम्मिलं रत्नोयाँ तस्य विम्यवत् ।। ३३ ।। गपुग्मन्। भादो शीलमहो गीलमिदं देवि तवादभुतम् । कृत्तोऽपि केशपाशः प्राग्येनाजनि पुनर्जनिः ॥ ३४ ॥ इति म्नुति गुनदेयाः केशाप्रक्षाग्य तबलम् । स्वर्णकुम्भस्थमादाय सोऽगाद्धर्मरुचेः पुरः॥३५॥ अक्षतावेव तस्यापि मन्त्री स्तो पलीकपा । निजितामणपमाभी प्रारदस्ती च तयोरधः ॥३६।। अहो ते ब्रह्मचारित्वमहो ते निर्मलं तपः । यत्पु- पपास्तमेफेन मपः कन्दलिती करौ ॥३७॥ स्नपयाशु स्यपाणिभ्यां देवीस्नानजलैर्नुपम् । त्यत्कलङ्कमदानोत्था निळ- पण वृतम् ।।१८।। इत्युफे मोऽगलपावनलफुम्भं सुधीर्दवत् । देवतातिशयानावदभिकुम्भजलं तदा ॥ ३९॥ अभू- निराधार पानामरयोजनम् । पुष्पसृष्टिजयारायो गगने दुन्दुभिध्वनिः॥४०॥युग्मम्।। इत्थं महोत्सर्गत्वा तैर्ध- मंगचिरमुभिः । मिनानि पन्द्रः किरणैरिव फेरयम्।।४।।तेनाम्युना ययौ भूपादभूत इव भरभरः। सद्यः पवनदी- सापिसवाटपेयालयानमः ॥४२॥ तथरिपचमत्कारवीचीनिचयलीलया । चिरं लोलमुग्नाम्भोजः सोऽजनिष्ट जनेश्वरः ॥ ४३ ।। क्षमपित्वा क्षमाधीशो धीमान्धर्मचि ततः । तां च क्षमयितुं देवों म मक्मिण्या ममं ययो,॥ ४४ ॥ मर्वे ·द्वितीयसर्ग: बामपूज्य ॥१६७॥ ॥१६॥ मम क्षमस्वेति पाणिलग्ने महीमुजि । देव्याः पदव्ये लग्ना रुक्मिणी याप्पग्जगो४िायदेवि पाणिग्रहणे हारितस्त्वं. स्पतिर्मया । त्वन्मृत्युमाइक्षयादशि व्योमयुद्धशवं च यत् ॥४३॥ अतुच्छमपि वात्सल्यं यिभ्रत्या मयि सर्वदा । मुधा कलमुत्पाद्य यत्तेऽकारि विटम्यनम्॥४७॥विप्रय यच ते ध्यातं नित्यं दुश्चिन्तया मया। तन्मम क्षम्यतां मर्व क्षमावति महासति ॥४८॥ त्रिभिविशेषकम् । तत्पृष्टदत्तहस्ताह देवी किं मे त्वया कृतम् । मर्वः पूर्वनानां हि कर्मणां लभते फलम् ॥ ४९ ॥ अथ बाहुवृतां देवीं सानुतापो नृपोऽवदत् । अहं ते मूर्तिमत्कर्म येनेदं दर्शितं फलम् ॥ ५० ॥ सपत्नी मत्सराच वमतां मक्मिणी वरम् । प्रिया प्रियेण मयका यदग्धामि हतोऽस्मि तत् ॥ ५१ ॥ निकृत्रिमप्रेमवती सती मृदयबल्लभा । कथं मया विराद्वामि धिग्मां धर्मवहिर्मुग्वम ||५२|| तस्य मानुयन्धस्य कीगाचरितं मया। अश्रोतव्य- चरित्रोऽहमद्रष्टव्यमुग्योऽस्मि तत् ॥५३॥ एवं जल्पत्यपि मापे सा नैयोर्ध्व शिरोऽकरोत् । प्रियापमानमारभारभारितेव कलावती ॥५४॥ ततश्चन्द्रोदरश्चक्रे चित्ने चिन्तामचञ्चले। यः स्यादस्या मयि क्रोधः सोऽल्पः कारणमानतः॥ ५५ ॥ तत्प्रसत्ति मिया केनोपायनासौ विधास्यति । यदा का मम चिन्तास्याः स्वं तावचिन्तयामि न ॥५६॥ ममाप्रसत्तरेषा- भदप्रसन्नाधुना ध्रुवम् । स्वयं दाहस्वरूपोऽग्निदहतीन्धनमन्तिके ॥२७॥ तरिकमात्मन्प्रसन्नत्वं न त्वं धसे सदा हृदि । यतः प्रमन्ने त्वथ्येव प्रसन्नमग्विलं जगत्।।५८॥ न चिन्तयसि चिप यदि त्वं हितमात्मनः। ततस्ते कोऽस्ति यः पीडां धृत्वा तत्कथयिष्यति ॥ ५९ ॥ त्वमेकः कर्मणां कर्ता भोक्तैकस्तत्फलस्य च । अन्ये मंयोगजाः सर्वे भावाः कर्मविनि- मिताः ॥ ६०॥ मातृपुत्रपितृभ्रातृकलचस्वजनादयः । सर्वे स्वार्थाय ताम्यन्ति त्वदर्थाय न कवन ॥ ३१ सर्वभूतहिता محا للمعد لمعي ·- - ru - रजनन 110 पात मागुगधर्मदेशना । ममारव्यवहाराधियाधे त्यपि न सा स्थिता ॥३२॥ तदावेदग वेधज्ञ भवान्तं लप्स्यसे कथम् । 'द्वितीयसः स्यमानि रिकमा किस्वरूपः फिमुगमः ॥६३॥ इति चिन्तयतस्तस्प प्रशस्तोज्ज्यलभावनाम् । निक्रीडचेतने चित्तं गिरं गेराम्परातः || गा पा स्थितं गिरा ज्योतीरूपेऽस्य चेतने । तथा तथागामिलयमातपे. करको गया. १६५|| ॥१६॥ गिटीने मनमि क्षीणेप्यभितो घातिकर्मसु । दग्धरम्जुसमानेषु भवोपग्राहिकर्मसु ।। ६६ ॥ सदधानामृतसिक्ताया भागनायातः फलम् । चन्द्रोदरोऽवनीपालः केवलज्ञानभासदत् ॥३७॥ युग्मम्ग ततः कृते महोत्साहे पुष्पवृष्टिपुरःसरे। पाला गिनो मुनियपे गधाविधि ॥ ६८॥ फलायत्या धर्मम्चेजिनदासस्य मन्त्रिणः । दत्वा दीक्षां विद्वत्योया ऋग्वा नस्यमकासनम् ॥६॥ विधायानानं मासपर्यन्ते पुण्यभूतले । देहं त्यच्या ययो मुक्ति चन्द्रोदरमहामुनिः।।७०॥ विभिर्विशेषाम् ।। दानशीलनपोधर्मरहितोऽपि शियं पुमान् । चन्द्रोदर इवामोति भावनायाः प्रभावतः ॥७॥ इति भावनागां चन्द्रोदरपतिकथा ! सं निपमतमपं धर्म सम्यनिमम्प सः। अथ पमोत्तरो राजा व्याजहार मुनीश्वरम्।।७२ ॥ धर्मेश धन्य एवास्मि पण भाणावगभगान् । धर्मभीरशमागणी मोक्षश्रीमोग्यकारणम् ॥७३॥ मञ्चेनमि चमत्कारं विचारस्त्वकृतोऽकृत । म्यामिन्नेफस्तु मंदेह मरोई कुरते दि।।७४ावतं हि गृपते मनिर्भेगुं दुःकर्मणां गणम् । ध्यानतः केवलज्ञाने संपन्ने । सिं फलं प्रतात् ॥ ७॥ भालोकाप गृहे लोका दीपयन्ति हिदीपकम् । स चण्डांशुतो जातः किं कार्य तेन तरिने ॥ ७६ ॥ नतः प्रत्युगरं प्राह पृथ्वीनापार्थितो मुनिः । उक्तं युक्तं त्वया राजकिं नु तत्कारणं शृणु ।। ७७ ॥ गोत्रा ·वासुपूज्य चरितम्. द्वितीयसर्गः ॥१६॥ ॥१६९।। द्वैनरनव सदगुणोऽपि प्रणम्यते। अलंकृतनृपश्रीस्तु वन्द्यते नम्रमौलिभिः ॥७८॥ एवं न केवल ज्ञानी गृहस्थो नम्यते जनैः । गृहीतचामचारित्रः शकैरपि म पूज्यते । ७९ ॥ अतो दिशान्ति चारित्र केवलजानतोऽधिकम् । तस्मिल्लम्धेऽपि तल्लब्धुं तेन धावन्ति धीधनाः ॥ ८० ।। ण्य निशम्य सम्यक्त्वतत्त्वगौरी गुरोगिरम् । अप्रमत्ते चिरं चित्ते धत्ते स्मेति नृपस्तदा ।। ८१॥ आचख्यो चतरो धर्मान श्रीमान्यानेप मे गुमः । सपूर्णमेकमप्येपु न कर्तुमहमीश्वरः ॥ ८२ ॥ पाने क्षेत्रेऽनुकंप्ये च देय दानमिति स्थितिः । महाव्रतधरा राज्ञो मम दानं न रहने ।। ८३ ॥ विपयायत्तचित्तस्य प्रियाया- मवनीपतेः । क मे सर्वोत्तम शीलमजिल्लब्रह्मजीविनम्।।८४|| उपवास कृतावासमङ्गभङ्गकरं तपः । धरोद्धरगधुर्यस्य धव- लस्येव मे कुतः ॥ ८५ ॥ निरन्तरचरचिन्ताचान्तस्वान्तस्य सर्वतः । मम संयमलीनाया भावनायाः कथा कुतः ॥८६|| यदि राज्यं परित्यज्य द्रुतं गृहे महावनम् । शुद्धं चतुर्विधं धर्म कर्तु स्यां तदह क्षमः ॥ ८७ ॥ एवमुढेलसवेगः संप्रधार्य बुधार्यमा । स व्यजिज्ञादिष्टार्थदापकं मुनिनायकम् ॥ ८८ ॥ प्रभो ज्ञानप्रभाधीश धर्मोद्धरणकारणम् । अतुल्यं मातः वात्सल्यमिवादिष्टं तवाग्विलम् ।। ८९॥ आनृण्यं पुण्यवाल्लोके भजेत्प्रत्युपकारतः । भवभ्रमभिदस्तत्वोपदेशस्य न ते पुनः ॥ ९० ॥ आतपोत्तापितस्पेर सुधाधारभिपेचनम् । दारियोपद्रुतस्येव चिन्तारत्नोपलम्भनम् ॥ ९१ ।। महा- न्धकारविवरमविष्टस्येव दीपिका | पयोधिमध्यनिक्षिप्तस्येव प्रवर्ण वरम् ॥ ९२॥ विकटाटविकागर्भभ्रष्टस्येवेष्टसा- थपः । अस्ताधक्रपपतितस्येवोद्धरणमञ्चिका ॥ ९३ ॥ अनन्तसंमृतिभ्रान्तिश्रान्तदान्तस्य मेऽधुना । यभूव मुक्तिसंपात्यै वाहनं तव दर्शनम् ॥ ९४ ।। चतुर्भिः कलापकम् ॥ ततो विस्तारितोपज्ञीसर्वज्ञप्रणीतया । मम निर्ममनाथ त्वं दीक्ष- بمحافخانجام محالهنا سيشي و لم يعد هوشحالمشي في هجاهيله سعدة RCH ·पति. पानुपाई गुरु ॥ १५ ॥ यं निवेश राज्पेऽस्मिन्यावदायाम्यहं पुनः । सप्रसादै मभोः पादः स्थेयं ताचदिदव हि॥९॥ द्वितीयसः मानिनि शिक्षण प्रविश्य नगरं नृपः। राज्ये धनोत्तरे नाम पुत्रमस्थापयभिजे ॥ २७॥ मया विमोच्य काराग्यो निगिलामानहलान् । मोटामगांववाशेयः परेभ्यः पतत्रिणः ॥९८॥ यन्धुवर्ग व्यवस्थाप्य कृतस्नानविलेपनः । ॥१७॥ पन्दिनिर्गमानोऽयं गीयमानगुणो जनैः ॥२९॥ तृपतारस्वैर्भरीभाद्वारैः पूरयनमः । चैत्येप्यभार्चपन्देवान्ददानो दान- पभुतम।।२२००। भर्तृमार्गानुसारियो धन्या एताः क्षिताविति । लाप्यामिः स्वजनैरन्तःपुरीमिः शोभितोऽभितः॥१॥ पनागिभिगो भूरवितो नवभूभुजा । नगालोदारहारः ,मारकुसरवाहनः ।। २॥ अस्मान्मुक्त्या दहा स्वामी मागं पजेदिति । भगतक्षितः पोरः मापः प्राप बनान्तिकम् ।। ३ ॥ पभिः कुलकम् ।। मुक्त्या हस्तिपरिस्यन्द । मामा ए मगामरम् । अनुगातां क्षरद्वापां क्षमरित्या प्रजां निजाम् ॥४॥ इदं तेऽहं कथं वत्म व्रतकटं सहिन्यते। जनपदतुणत्रमारान्तःपुरं पितुः ॥५॥ अहो सत्यमहो मत्त्वमिति साधुगणैः स्तुतः । प्रविश्योद्यानमा- नरममुबार्मिमो नमः ॥ ३ ॥ निमिविशेषकम् ॥ राज्ययाधं परित्यज्य दक्षः पक्षीय पञ्चरम् । आत्मारामाभिरामांस दीक्षाशा शिश्रिपे मुदा ॥७॥ कृतकेशोदृतिर्नत्वा यजनाभगुरूं तदा । छत्रीमते गुरोः पाणौ पपाटेनि क्षमापतिः || कोमि भगवमेवं मामायिकमित् यतम् । सर्व सावकं योगं प्रत्याख्यामि ध्रुवं विधा ।। ९ । तदा केवलिन राजमुनि भानग भनिनः । मायुनेत्रः समं राज्ञा मा लोकः पुरेऽगमत् ॥ १० ॥ लज्यसंयमसाम्राज्यो यथाकल्पमनल्पधीः । मिनी निजहारच राजर्गिमभिः समम् ॥ ११ ॥ आमारा तथा मूत्रकृय स्थानाइमायथ । समवाया विवाहमज्ञप्ति- --- ·द्वितीपसर्गः घासुपूज्य चरितम् ॥१७१॥ ॥१७॥ भगवत्यसौ ॥ १२ ॥ जाताधर्मकथा तस्मादपासकदसा तथा । अधान्तकृद्दशा चानुत्तरौपपातिका दशा ॥ १३ ॥ प्रश्न- व्याकरणं चात्र विपाकश्रुतमेव च । सूत्राआंदपीत्येकादशागान्यध सोऽपठत् ॥ १४ ॥ त्रिभिर्विशेषकम् ॥ उपवासो- नोदते धृत्यल्पत्वं रसोज्झनम् । सलीनता वपुःश्लेश इति वाधं तपश्चरन् ।। १५ । प्रायश्चित्तं वैयावृत्यं स्वाध्यायो विनयस्तथा । कायोत्सर्गश्च सद्धद्यानं तन्वनित्यान्तरं तपः ॥१६॥ स सदीयः स्फुरद्वैयः सुश्लिष्टान्यपि हेलया । कौणि जर्जरीचक्रे काननानीच कुन्नरः ॥ १७ ॥ त्रिभिर्विशेषकम् ॥ शुद्धनद्वानिधिः साधुर्विंशतिस्थानकान्यथ । संस्पृशन्न- जयामास तीर्थकृन्नामकर्म सः ।। १८ । तथाहि- सर्वज्ञे सर्वजन्तुनां यन्धौ श्रेयोध्वदर्शिनि । नमनं स्तवन पूजानुमोदनमसौ व्यधात् ॥१६॥ क्षीणकर्ममु लोकाग्न- स्थितेषु स्थिरमानसः । अयं ध्यानविधानेन सिद्धेप्वाराधनां दधौ ॥ २० ॥ श्रीसङ्घरूपे सिद्धान्तरूपे प्रवचने मुनिः। आज्ञानतिकमेणैप स्वशच्या भक्तिमानभूत् ॥ २१ ॥ अयं महाप्रताधारे शुद्धधर्मोपदेशिनि । आदेशवश्यचित्तत्वादी व्यरचयद्गुरौ ॥ २२ ॥ समयायाविज्ञेषु वयोव्रतमहत्त्वपि । स्थविरेषु स्थिरामेप भक्ति भेजे भवच्छिदे ॥ २३ ॥ श्रेयान्सूत्रधरादर्थधरः सूत्रार्थभृत्ततः । इति क्रमाह्यधाक्ति कृती अतधरेवसौ ॥२४॥ तपस्तीवं वितन्वत्सु तपस्विषु तपोनिधिः। शुश्रूषामेष निशेषां शुद्धश्रद्धाधरोऽकरोत् ॥२५।। पठने गुणनेर्थे च सिद्धान्तस्य मुहुर्मुहुः । चिरं तदेक- चित्तत्वादुपयोगमयं दधौ ॥२६|| सर्वज्ञधर्मसर्यस्वे सिद्धिसंधिविधायिनि । अयं विरचयामास सम्परत्वे निश्चलं मनः ॥२७}} ज्ञानस्य ज्ञानपात्रस्य विनये गुणचक्रिणि } नातिचारं चकारायमन्तरायं शिवश्रियः॥२८॥ भवापारपारेषु بالمحامي العهد فاقد هجرتحالفجار ·भारत पाश्रियाम् । भारशके पु मोऽवदयं नातिगारपरोऽजनि ॥२९॥ शीले पुण्यलतामूले मूलोत्तरगुणेन्वपि । अयं द्वितीयसर्गः पार करनिनिरतिमारताम् ॥३०॥ अयं काले क्षणलवप्रमाणेऽप्यप्रमत्तधीः । यानासेवनसंवेगभावनादीनि नामु- 9 पत् ॥३१॥ निझिममाम्पायां चलितेन तरोमिना । असौं सुवर्णमात्मानमर्निशमशोधयत् ॥३२।। वसपुस्तकपात्रा ॥२७२।। प्रमाणे म मुनिशेगाः। भानीरानीय माधुः शुद्ध त्रद्वालयो ददी॥३३॥एप ग्लानेपु थालेपु गुरुपु स्फुरितादरः। नित्यं मनानुरगं येयायागं गारा सः । ३४ केनापि कारणेनोचैरसमाधिगतं मनः । सर्वेषां प्रापयामास समाधिमयमा- शिभित् ॥ ३५॥ निर्ण नग्न जान जानापरणार्महत् । अयणाध्पयनव्याख्यानुग्रहेरयमग्रहीत् ॥ ३६॥ आनन्दमग्नो गेमालोमाश्रितानुभिगम् । अते भाग ददौ चित्त लोलमौलिमुहर्मुहः ॥३७॥ धर्मव्याग्यान्यवादोन्द्रप्रत्याख्याकवि- सादिभिः । गुगै म मर्यशामनम्य प्रभावकः ॥३८॥ इत्युपार्जितनीधैशनामकर्मा ममाहितः । व्रतिवातहतो विश्वं पोधाविहार मः॥३०॥दक्षाः माक्षात्परोतक्षाम्तस्यामृतकिर गिरम् । पातुमीयुः खगोरामा ईसा इव नदी दिवः॥४०॥ मोदधिमिराल्टाः मुरासुरनरोरगाः । तमसेवन्त विनयं धिषणादिगुणा इव।।४१॥एवं धात्री चरित्रेण पवित्री कृत्य म मती | भयामोगमहारोगमापानशनार्थ्यभूत् ॥ ४२ ॥ विज्ञाय केवलज्ञानी ववनाभः प्रमुस्ततः । तत्पुण्यस्तादा स्थानं मार पापहरो गुरु:1४ातम्यान शनमित्तम्य मुद्देभागुरुदर्शनम् । यथा चन्दनमिकस्य मलयानिलमंगमः।।४।। अपहोलमडोमहर्षा राजर्षिशेषरः। गुरुपादाम्जयोभाभट्टीमवीयकार मः॥४५||असावनशनं माधुराधाप गुरुसंनिधौ। को हमारपटिनाशनिरालोमनामिति ॥४६॥चिरमव्यवहाराश्यराशी नियमता मया । अनन्तजन्तुमन्तानं गड्नं क्षम- عفافاف ·द्वितीयसर्गः ॥१७३॥ वासुपूज्य “चरितम्. ॥१७३॥ यामि तत्॥४७॥ न्यवहाराख्यराशौ च पृथ्वी कायभृता मया । लोहलोप्टोपलीभूय ये दुना क्षमयामि तान॥४८॥ नदी. नदीशकृपेषु जलरूपेण ये मया । जन्तवः मंश्रिताः केपि संहृताः क्षमयामि तान ||४९॥ प्रदीपनतडिहावदीपप्रभृतिमू- तिना । ये मया जग्निरे तेजस्कार्यन क्षमयामि तान् ॥१०॥ महावृष्टिहिमग्रीष्मधूलिदुर्गन्धयन्धुना । ये मया वायुकायेन व्यथिताः क्षमयामि तान् ॥ ५१ ॥ पीडिता दण्डकोदण्डकादण्डस्यन्दनतामृता । ये वनस्पतिनात्मानों मया क्षमयामि तान्॥५२॥ अथ कर्मवशादाप्य प्रसतामसता मया। रागद्वेपमदान्धेन येदिताः क्षमयामि तान।।५३।। अपराध क्षमन्तां मे तेऽपि सर्वत्र जन्तवः । सर्वभूतेषु मे मैत्र्यमास्तां वैरं न कुत्रचित् ॥५४॥ महाव्रतेषु यः कश्चिदतीचारः कृतो मया । मिथ्या मे दुष्कृत तत्र भवताद्गुरुमाक्षिकम॥५०॥राशावव्यहाराख्येऽनन्तजन्तुप्रघटनात् । यया मे कर्म कृत्तं तां पीडाम- प्यनुमोदये ॥५६॥ जिनानां प्रतिमाचैत्यभृङ्गारमुकुटादिषु । यो मे पृथ्वीमयः कायो जज्ञे तमनुमोदये ॥५५॥ जिनला. नेषु पात्रेषु देवादुपकृतो भवेत् । यो मे जलमयः कायः प्रायस्तमनुमोदये ।।५८॥ धूपागारे च दीपे च जिनानां पुर एव यः । मम तेजोमयः कायो जातस्तमनुमोदये।।५९॥धूपोत्क्षेपेऽर्हनां सदधे श्रान्ते वा तीर्थवर्मसु । यो में वायुमयः कायो ववौ तमनुमोदये । ६० ॥ मुनीनां पात्रदण्डेपु जिनार्चाकुसुमेपु च । मम द्रुममयः कायो योऽभूत्तमनुमोदये ॥ ६१ ॥ क्वापि सत्कर्मयोगेन जिनधर्मोपकारकः । आसीत्रसमयः कायो यो मे तमनुमोदये||६२||इलनन्तभवोपात्तं दुप्कृतौघम- गर्दत । कदाचिचितं किंचित्सुकृतं चान्वमोदन ॥३२॥ शरणं तीर्थकृत्सिद्वसाधुधर्मा भवन्तु मे । इलालापप्रथः सोऽय चतुःशरणमाश्रितः॥६॥परित्यक्तनिदानोऽसौ मृत्युजीवितनिःस्पृहः। भवमोक्षनिराकानक्षः समाधि साधुरासदत्॥३०॥ شالهای بهد Lख NU ·शाप पलि. द्वितीयसर्ग: ॥१७४॥ पारं गारं नमस्कारानुवरपरमेठिनाम् । गतप्रमादो निस्तापः प्राप साधुरयं लयम् ।। ६६ ।। एवं समाधिलब्धस्य मृत्यो- पांपाममंपिदन् । पूर्णमामोपयामोऽयं प्रपेदे प्राणतं दिवम् ॥३७॥ सुरश्चन्द्रप्रभासागये विमानेऽतिमहदिकः । अन्तर्मु- इतरासमपर्यामियमयः ॥ ३८॥ तल्पप्रच्छादनं प्रातः संध्याकालमिवार्यमा । उरसाईविरभूदेष प्रभामाग्भारमा: मुगः ॥३०गुम्मम् ॥ केः पुणेरियमुत्पना ममद्विरिति विस्मितः । अवधिज्ञानविज्ञातं प्राग्भवं सोज्वमोदत ॥७॥ तविमानपरीयारः मुरयारस्तदोत्मयान् । पकार तत्पुरः स्फारस्फुरजयजयारव ॥ ७१ ॥ नाथ नस्त्वमनाधानां नाथ: पुणेः कल्पितः। गिरं जय गिरं जीव निरं पातानुजीविना७२||इत्यादिवादी देवानां देवीनां च समुच्चयः । तं ननाम मतेने न परशन्दोदयं मुदा ||७३|| राणामाल्यः पल्याडस्थितस्ततः । कृतवैक्रियरूपदिः क्रीडावापीमवाप सा॥७४|| मग्नी म तप पिक्षोमोलोल कालोलपायमि । तन्मुग्णालोकनवीडामग्नहेमपयोमहि ॥ ७५ ।। दृष्ट्या सुरविधेयानां निधानं मो पुस्ताम् । भगा विमानमेयस्थ निसाहन्तमपूजयत् ॥७६॥ मिहासनं विमानश्रीकिरीटमभिभूप्य सः। अधा- नन्दोमिमग्नासो दिगं प्रेक्षणमैक्षत् ॥ ७७ ।। कदापि केलिवापीषु कदाचिअन्दने । वने । विललाम स कान्ताभिर्वि- माम इस मूर्तिमान् ॥७८॥ कदामिभिनयात्रासु विहार महामरैः। कदाथिग्निर्ममे धर्मक्षेत्रे सत्पुरुषस्तुतीः ।। ७९ ।। भविष्णधिनभावोत्थैः यपुरंशुभिरभुतेः । जयन्निन्द्रानपि यपी जिनकल्याणिषु सः ।।८०॥ इत्यं प्रतिक्षणविनिर्मितदेयकृग्यो, नियोत्सवः प्रविलमन्भृशमप्रमत्तः। मालोसमीलिमुरमण्डलकर्णदोला-केलीमुम्बस्फुरितचामचरित्रकीतिः ।। ८१ ।।

·-- तृतीयसः वासुपूज्य चरितम्. ॥१७५॥ अभ्यर्णतीर्थविमुताविभवेषु लुभ्य-नभ्यापतच्च्यवनकालशुचाप्यचान्तः । आहादन विपि महामरिमा विमाने, तस्मिनसो रसमयं समयं निनाय ।। ८२॥ इति दण्डाधिपतिश्रीमदाह्रादनसमभ्यर्थितश्रीविजयसिंहसरिशिष्यश्रीवर्धमानसूरिविरबिते श्रीवासुपूज्यचरित आह्लादनाङ्के महाकाव्ये तीर्थकरकारणलब्धिवर्णनो नाम द्वितीयः सर्गः ॥ . ॥ अथ तृतीयः सर्गः ॥ इतश्च संग्ख्यातीतान्धिदीपमण्डलवेष्टितः । दीपोऽस्ति जम्मूग्रीपारयो रबजम्बूहमाद्वितः।।१।। स्फुरन्ती परितो विभ्रवी रवी बोरिमन्छवी स्वर्णभूभृभौयत्र चतुर्यामिकवानिव ॥ २ ॥ अन्तर्मेममणिस्तम्यां धर्मरक्षाविधौ बुधः । यः सदा विजयश्रेणि वीरः फलकपदधौ॥३॥कुग्राहो यः स्फुरक्षारो जलमूर्तिर्मलीमसः । रारटीति लुइन्भूमौ सिन्धुर्येन यहि कृतः ॥४॥ तत्रास्ति भारतं क्षेत्रं पड्भृग्यण्डानि यद्दधौ । पण्मन्त्रमण्डलानीव रक्षितुं षड्विधात्मनः ॥२॥ अवनीवनिताभाल- Mutam " ·-- पाप तुतीयसर्गः ॥१७६॥ पाटीलागिताशि । पन श्रीगन्दरेखेर राजते राजतो गिरिः ॥६॥ इहास्ति हास्तिकस्तोममदाीभूतभूतला । मंगमंपादितस्पर्गकम्पा पम्गभिषा पुरीणाकृतपापविषमासाः प्रासादा। काममर्हताम् यस्पां पताकाजिहालिहन्तीय उपाकरम् ।।८॥ पम्पामनुपमानोभी मोपमानोऽभय जनः । मणिमन्दिरभूमीपु स्वैरेव प्रतिविम्वितः ॥९॥ निनिमेषा मियो पदर्शनादम्पतिव्रताः। धर्मक्षेत्रे पभुर्यन स्वर्गपीरा इवागतामा१भारत्नकुम्भा धृताः प्रोचयत्र चैत्यैः सतां,पुरः। मोह पानही दीगट्य मोक्षाचार्शने॥११॥इक्ष्वाकुकूलगजीवलक्ष्मीसंजीवनौषधम् । तत्र प्रतापोष्णवसुर्वसुपूज्योs- भयन्नपानागोषिता यत्मनापेन विषतां शीर्षवल्लयः । पारिवासिभिभ्रष्टै रणारण्यमपूरयन्॥१३|| कामधुग्दुग्धनि- गीते गिन्नाममिशिलातले । कल्पद्रुकुममाकीर्णे याननीनटत्य हो । १४ ॥ नित्यं यदीयधर्नस्य वर्धमानस्य सर्वतः । नेत्रिपः मनन्यन्ति न्युनएनानि ध्वजालैः ॥ १५ ॥ निःसृतां रणरेणुभ्यः ग्नातामर्थिमुथुभिः । चैत्यधूपनघूमर्यः भिगो कीर्तिमपपत्॥१३॥तम्याग्रमहिपी जज्ञे स्वर्गस्त्रीजपिनी जया । जितं भासेव वक्वेन्दो सीयस्याः मितं यहिः U१॥ ग्रेनोगग्रीजयमाप्तपताकाप्रितमोपमम् कम्युकठ्या ध्रुवं कण्ठस्तस्या रेखात्रयं दधौ ॥१८॥ अहगुलीपल्लवोल्लासि नगांशुकुममात्रिनम् । भसेवि भूपदीपस्या याहुलतायुगम् ॥१६॥ कात्रीपदो नितम्बेऽस्ति मधास्थेऽपि नो मयि । तीर निवन्तम्या मणदेशः कृशोऽभवत् ॥ २० ॥ अन्जे एवं क्रमो यस्या न हंसो यदसेवत । गतिनिर्जयलज्जैव जानीमन्नन कारणमा:२१ मत्यप्पन्तःपुरे तस्या रेमे क्षमापतिमानसम् । लक्ष्य नक्षत्रलक्षेऽपि चक्षुधन्दतनी ब्रजेत्॥२२॥ तमग विधामरामर्नुः प्रनानिव सेवितुम् । एकदागच्छनोमा ग्रीष्मोऽत्युपत्वलन्धये ।। २३ ।। हेलया कवलीकृत्य .

·तृतीयसर्गः पायपुग्य चरितम्. ॥१७७॥ ॥१७७॥ मकलामणि यामिनीम् । स्वायतमिव निर्मातुमवर्धन दिनोचपः ॥ २४ ॥ प्रताधिश्यमालोक्य विषतो दिवसेशितुः । दुःस्वादिय कृशीभावमभजन्त भृशं निशाः ॥२५॥ सरोवरमरिटारिशोपे तोपेण कृपगाः। विश्वोपकारमाध्राज्यात्यापु- रापस्तुपारताम॥२६॥ आकर्षन्ति ध्रुवं वारि करा मानोर्धरातलात् । जलः क्लिन्नानि यत्सहादसान्याभृतो यतः॥२७॥तप्ता तपनतापेन च्छायापि हि महीमहाम । पयो मध्यंदिने मूलमालवालाम्युशीतलम् ॥२८|| यस्तप्तः शान्तपे सेव्यः मोऽपि तसो मामयी । इति भूपो हिमश्वासमियामत्ति न सोऽमुचत् ।।२९॥ तदा । पूरपित्यायुः सागरोपमविशतिम् । ज्येठे नवम्यां शुक्लायां पन्द्र शनभिपग्गते ॥ ३० ॥म प्राणताजयाकुक्षि प्राप पनोत्तरामरः । शुक्ति मुक्तोद्भवमयः पयाकण हवाम्बुदात् ॥३१॥ युग्मम् ।। तदात्यद्भुतमंभूतमर्मभित्तिमनोरमे । नीलाश्मस्तम्भावष्टम्भरत्नपानालिकाभिते ॥३२॥ पर्तुलामलमुक्तायचलितोलोचममुले । अस्तोकालोकमाणिग्पदीपध्यस्ततमस्तमे ॥३३॥ उत्फुल्लमल्लिकापुपमकरामोद- संपदि । दह्यमानाम्यकस्तूरीकर्पूरागुमधूपने ॥३४॥ शोभाभिभूतजम्मारिविमाने वासवेश्मनि । दुफलास्तीर्णमतूलातु- ल्यपल्यङ्कसंश्रया॥३५।। सर्वसीएपमयस्वल्पनिद्रामुद्रितलोचना । अतिव्यक्तालयादेवी स्वमानेनानवेक्षत॥३२॥ पत्रभिः- कुलकम् ॥ मत्स्वामिसेव्यस्त्वसनुरयं देवि भविष्यति । इतीवाख्यातुमायातं सैरावतमलोकत ॥३७॥ क्षमाभारवहो मद- हावी ते देवि नन्दनः । इनीवाग्रे स्थितं साक्षादद्राक्षीदृपभ जपा ॥३८॥ त्यत्मनुर्वेपमरोभ हन्तापं मादिल । विजाः पकमिवैक्षिष्ट सुमुखी नखरायुधम् ॥ ३९ .) त्वरसूनुमाश्रिताया मे देवि चापलदषणम् । यास्यतीतीव विजत्प्ण प्राप्तां लक्ष्मी ददर्श सा ॥४०॥ देवि त्यनन्दनो मयनावी सत्कीर्तिसौरभः । इति व्यापापिनीमने मापश्यत्कुसुमस्रजम्॥४॥ سعيدا يعنيهما له ·तृतीयसर्गः ||१७८॥ मादनीपम्प दागिनते मम पाण्यातुमिवाभ्येतमियं पूर्णेन्दुमैक्षत ॥४२॥ हन्ता मोहमयी रात्रि स्वभूरय- मा गति शापगितुं मन्प स्थितमक्षन मा रयिम् ।। ४३ ।। अमुं वंशे ध्वजं देवि स्वं पुत्रं विद्धि मामिव । इतीव परमप्र पजमेषा यमालपत्॥४॥ स्थानं जानादिरत्नानां मात्ते भविता सुतः । इतीव गदितुं प्राप्त निधिकुम्भ दार्थ मा ॥४५॥ मादेष जगतृष्णा रोना त्यत्तनुमरिति । शङ्के कथयितुं पनसरः साग्रस्थमैक्षत ॥४६|| गम्भीरोऽह- मिानाभुभांगीति गदितुं रिल। रत्नाकरमुपेतं सा पश्यति स्म पप्रिया ॥४७॥ निर्भाग्यैर्दुर्लभस्त्वद्भूमंददेव भवि- गति । इतीय शमितुं प्राप्त विमानं मा व्यलोकगत् ॥१८॥ त्यभूर्भावी जगभूषा मद्रदेव इति ध्रुवम् । आख्यातु- मागलं रत्नम्पाटमातोफते रुम मा ॥४९॥ कर्मेन्धनानि त्वरमनोनिं घश्यत्यहं यथा । इतीव वक्तमग्रस्थं साग्निं निधू- प्रमेसन २०॥ ममालोक्त तकालमुन्मेपान्तरितेप्यसौ । मुसे विशन्ति वस्तूनि स्वप्नेष्वेवं चतुर्दश ।।११।। अधाशु निपते पर्णादिगमुस्थिता । पत्युचकार चतुरा गाढवाचा प्रपत्रनम् ॥५२|| साथ पृथ्वीमुजि प्रतिजुपि संजातजा- गरे । सनांधतुर्दश पटतरराष्टानपीकात ॥ ५३॥ अमन्दानन्दसंदर्भगर्भ भूपतिरभ्यधात् । स्वरेभिः सुतो देवि दियार भविष्यति ।। ५४ ॥ इहान्तरे वितस्तार तारस्तृHशुभध्यनिः । इमं च कविरं श्लोकं पेटुमालपाठकाः ॥५५॥ पारिपटारगे जगत्रितपपावनः । भास्वानेप भुवो मतो भयतासव नन्दनः ॥ ५३॥ इमामुपति श्रुत्वा धनी निगुणा मुदम् । सकार शकुनधि पृथ्वीवल्लभवल्लमा ।।१७। सामूषिते देवि धन्ये सौधं विभूषय । इति राजाभ्य- । नमाना पानापुरं जगा ॥२८॥ तस्मिन्नेव क्षणे जातासनप्रचलनेरिताः । परिज्ञायावधिज्ञानादायं कन्याणि पुण] के ·nि Een -447 वासुपूज्य चरितम्. ॥१७९॥ प्रभोः ॥५९॥ आवासे वसुपूज्यस्य मात्रिंशत्रिदशेश्वराः । आगत्य स्तवनं चक्रुगर्भस्थस्य जिनेशितुः ॥६०॥ युग्मम् ।। जय त्रिभुवनाधीश ज्ञानत्रयनिकेतन। गर्भस्थोऽपि सतां तुष्टयै घनान्तर इवांशुमान||दशाभवाम्भोधेः परं पारमिवान्त्य तृतीयसर्गः गर्भमाश्रितः । कस्य नाश्रयणीयोऽसि जगत्रितयतारकादि॥जय देवि नमस्यासि यस्याः कुक्षी जगत्पतिः । कल्पद्रुयंत्र ॥१७९॥ जायेत सो स्तुत्या वनभूरपि ॥६॥ स्त्रीपु त्वमेव धन्यासि जननी या जिनेशितुः । पूर्वैव लाध्यते दिक्षु यस्यामुदयते रविः।।६४ाजिन तजननी चेति स्तुत्वा नत्वा च भक्तितः।पुष्पयन्धुरगन्धाम्बुवृष्टिविस्तारचारवः||६||नन्दीश्वरवरे कृत्वा स्पष्टमष्टाहिकोत्सवम् । धन्यमन्या दिवं जग्मुः सर्वे गीर्वाणपुगयाः॥६६॥युग्मम्।।स्वप्नेष्विन्द्रेषु चागलाप्यतृप्त इव भानु- मान् । प्रभोः कल्याणि [ण] के प्राप्तः पुनरप्युदयच्छलात् ॥ ६७॥ तदावतीर्णमालोक्यान्तरध्वान्तभिद विभुम् । तमो पाह्यमपि त्रस्तं निःशङ्काः कश्मलाः क ना६८॥विज्ञायेव प्रभोराचं कल्याणिकमहोत्सवम् । राजीविन्यो जगु गनिनादै- नंन्तुर्दलः ॥६९॥ गुणिन्योऽपि वय दोपारेच्छा इति लज्जया । सन्यमीलन्कुमुदलोऽवतीर्णे ज्ञानिनि प्रभौ ॥७०॥नाथे- ऽवतीर्णे निर्वाणदारोद्घाटन सूचकाः । कपाटा उद्घटन्ते स्म धर्मस्थानेषु सर्वतः ॥७१॥ त्रैलोक्यैकप्रदीपेऽस्सिन्नवतीर्णे सति प्रभौ । लजयेव भवन्ति स्म विच्छाया गृहदीपकाः । ७२ । भविष्यति प्रभोधमन्याख्या पीयूपवर्षणी । क्षीणः प्रागेव चक्राणां विप्रयोगहुताशनः॥७३॥भूपः श्रीवसुपूज्योऽय कृतप्राभातिकक्रियः । नभोभागं यथा भानुः सभाभाग व्यभूपयद् ॥७४॥ जानन्नपि जिनेन्द्रस्यावतारं वासवोत्सवैः । पर मुहुः कृता वार्ता प्रियाप्रित्यै भवेदिति ॥७५।। तूर्ण- मानीय सन्मान्य स्थापितैः स्वप्नकोविदैः । व्याख्यापयन्नृपः स्पष्टदृष्टान्स्वमांश्चतुदर्श ॥७६||युग्मम्।।अर्धेते प्रथितान्स्व-Ins ·तृतीयसर्गः ॥१८॥ मनभानालोपीनाः। विगर्ग निरमन्योन्यमुगे रोगाविता जगुः॥२७॥स्वामिन्नेकैकमप्येपु स्वप्नेषु स्वममीक्षते । मी प्रमते मा सनगं मनयं नृपमा७८॥ एतेषु वीक्षते माप या तुमनचतुष्टयम् । सीरिणं वैरिणां शल्यम- तुपं जनगमो || या पुनः पश्यति स्वमान्मप्ततेगु नशेपर । भरतार्धस्य भोक्तारं सा सारं जनयेत्सुतम् ।।८।। पाशाणमन्यमान्गा पदपेक्तिपिदम्फूटान् । मा प्रभो प्रमदा सूते नन्दनं चक्रवर्तिनम् ॥८१।। इयं पुनर्जयादेवी स्फु. रानानटोन । तर प्रिनगनाथ मा जिनं जनयिष्यति ॥८२॥ यद्देव्या ददृशे दन्ती चतुर्दन्तीगुभाननः । तचतुःशु- मोपदेशाम्या भपिता सुतः ।।८३।। गमिप्यति सुतो देव्या वृपमस्य निरीक्षणात् । क्षेत्रेऽम्मिन्भारते योधियीजवाप- निमिरामाम्॥८॥ मृगेन्द्रमाणान्या नन्दनः पालपिप्पति । दुर्मकरिनिर्भज्यमानान्भन्यवनस्पतीन्॥८५॥ एतस्याः माभिपेशलीदर्शनानन्दनः पुनः। मांवत्मरं दददान श्रियं पुण्यां करिष्यति ॥८३।। अमुप्या भविता मनुः प्रसूनस्रग्वि- मोग्लात् । मुरासुरनराधीशेमालो घृतपदः सदा ॥८॥ पूर्णेन्दुदर्शनाच्या नन्दनो नेत्रनन्दनः । दास्यते वीतरागात्मा निगं कुपलप मुदम् ।।८८॥ मार्नग्रमण्डलालोकारमूनुरमा भविष्यति । मार्तण्डमण्डलाग्वण्डमामण्डलविभूषणः।।८।। पास्य दर्शनाल्याम्ननुजम्मा तनियते । स्वं प्रभुत्व पुरःस्फूर्जहिन्यधर्मध्वजश्रिया ॥९०॥ कलशालोकनात्पुत्रः सुय. सोऽम्याः करिष्यति । उरणोमयरमदर्मपामादशिनरस्थिनिम् ॥११॥ विहरिष्यति पुत्रोऽस्याः कमलाकरदर्शनात् । सुरमंगारितम्यर्णमरोजस्थापितममः ॥१२॥ गम्भीरस्तनयो देव्या रत्नाकरनिरूपणात् । केवलालोकरत्नम्य स्थानमह- भाि िविमाननीक्षणारसुत्रो जयादेश्या भविष्यति । वैमानिकनिकायानां मर्यादुत्सारकारगम्॥१४॥ मधि- تلتقاعد العقد ·तृतीयसर्गः बासुपूज्य चरितम् ॥१८॥ ॥१८॥ प्यति कुमारोऽस्या रनजालनिभालनात् । उदाररत्नप्राकारमध्यसद्धर्मदेशनः ॥९५॥ सुतोऽस्या भविता भास्ववैश्वानर- निरीक्षणात् । भव्यलोकात्मकल्याणशुद्धिनिर्माणकारणम् ॥९६॥ इष्टाचतुर्दश स्वमा यद्देव्या तसदगजः । स चतुर्दश- रज्वात्मलोकाम्पं पदमाप्स्यति ॥ १७ ॥ एवं निशभ्य रम्यं तन्नृपः कर्णामृत वचः । ददौ दुकूलताम्बूलाधपारं पारि- तोपिकम् ॥ १८ ॥ सभालोकं विमृज्याथ पृथ्वीनाथो यथोचितम्। सनाथं श्रीजयादेव्या जगामान्तःपुरं मुदा ॥ ९९ ॥ अधोत्थाय स्वयं देव्या सजितं विष्टरं नृपः । अलंचक्रे ततः सापि मियादेशादुपाविशत् ॥१०॥ रोमाञ्चिततनोर्देव्याः पूरः स्फुरितसंमदः । नैमित्तिकोपदिष्टानि जगी स्वमफलानि सः ॥१॥ इदं ते कथितं नाथ भूयादचित्तथं वचः। इत्युक्वा शेखरीचक्रे करौ सा कमलेक्षणा ॥२॥ इत्थं पुत्राश्रितः प्रीतिभापितैर्भतभार्ययोः । दिनाः कालकलामानाजग्मुः सोख्य- मया रयात् ॥३|| गर्भस्याद्भुतमाहात्म्यादाधिव्याधिभयव्यथाः । तस्या अङ्गे तथा द्रझे न बभूवुस्तदा कचित् ॥४॥ प्रभोः प्रभावतस्तस्याः सौधस्याजिरमादरात् । मार्जयांचक्रिरे वायुकुमार्यो वर्यभक्तयः ॥ ५॥ अभ्यपिञ्चस्तदम्भोदकुमार्यो गन्धवारिभिः । अतुदेव्यो मुदा पुष्पप्रकारानकिरनिह ॥६॥ व्यन्तर्यस्तनुशुश्रूषां किंकर्य इव चक्रिरे । ज्योतिष्कयोषितो रत्नमयादर्शमदर्शयन् ॥७॥ कारयांचक्रिरे क्रीडां हृद्यां विद्याधरस्त्रियः कामं किन्नरकामिन्यो गीतिरीनि वित्तनिरे १८१ चतुभिः कलापकम् ॥ क्लिश्यतामहतो माता मा तापमद्भवैरिति । तदा कादम्बिनीवृन्दान्तरस्तरणिरस्फुरत् ॥९॥ जिना- धिपजनिलानादासना मे पवित्रता । इति हुषांदियात्यदुबैरम्य तदाम्धुधेः ॥१०॥ उदेश्यति जिनाधीशे दिनाधीशे- ऽरुणोदयः। पुष्पितैः पाटमारामबभूव भुवने तदा ॥११॥ जिनेन्द्रजननीपादस्पर्शात्पावनमानिनी । वात्यावर्तरजोव्या- ·पति गारमण ननतं नः ॥ १२ ॥ गायन्तं मल्लिकाभी क्षिप्त्याग्रीष्मं तपाययः । स्वामिमातुर्मुदे मेयमर्दलीघमघोपयत् १२॥ तेनभिभृमो गातानादग्नाहमिति भुवम् । जगादेव्यास्त डिशियोरारानिकमियाकरोत् ॥१४॥ वृष्टिसिक्का तृतीयसर्गः धूर्ण प्रमं पापः सुगतिमिः। देव्या दरमगर्भाया रतगर्भाप्युदक्षिपत् ॥ १५ ॥ निवार्य धार्धियीचीनामुचैः ॥१८२॥ कोटादनं विशः। जगादेवी स्तुपन्ति स्म फेशिकेकारवैरिथ ॥१६॥ आनीतमन्देहत्या-धेया॑घुव नदीरयैः। धराप परगः स्यामिप्रगामायव मर्मयित् ॥१७॥ सुमनोभिः कृतो जातिकदम्यनवकेतकः । पुप्यते विजगन्नाथे भृङ्गीगीते- रिपोरमयः ॥ १८॥ तापशान्तिप्रशनायास्तदा ताइक्सुतोचिताः । आमन्देल्या मुदा यद्वसौहदा दोहदा हदि 1180 पण निभुपनारि स्यामिनः प्रणमन्तु माम् । दोस्भ्यच्छेदनिदानं च ददे दानं जगन्मुदे ॥२०॥ कुर्वे वात्म- Fशर्म धर्मनिर्मलपरिपु । जगप्रपभयाभोगमामीफरोमि च ॥ २१ ॥ इत्येषु पूर्यमाणेषु दोहदेषु बलिदिपा । प्रमोदेन समं देनाः म गर्भो पधे ममात् ॥५२॥ त्रिभिर्विशेषकम् ।। मधाभ्रकगृह क्रोडपरिफ्रीहिनि दीपके । स्त्रिया: स्य मध्यस्थिते पडामणो गया ॥२३॥ अभिप्राये म्फुरत्यन्तः सुकवीना यया यर । तथा गर्भस्थिते देवे तदा दिसते भिकम् ॥२४५ युग्मम् ॥ संनोपैकस्वमावस्य संसर्गेण प्रभोरिव । अत्यासक्ति वितेनेऽसौ मधुरे न भोजने ॥२५॥ आनन्दम्मितकारयेय निर्यान्त्या रोमकपकैः । कलयामामतुस्तस्याः कपोलो धवला कलाम् ॥ २६ ॥ देव्याः प्रामोऽपि पुनस्य स्थाराष्टास्तपानात् । विश्वस्वामी न नौ पातेल्यस्याः श्यामाननी स्तनौ ॥२७॥ विश्वेश्चर्येऽप्यनी. दमा मनोर्गुणादिक । तया निगूढगर्भाया नौदलमुदरं दधौ ॥२८॥ सदयों मे सुतस्तन्मा क्षितेः खेदो भवत्विति। Pandey ·तृतीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१८३॥ ॥१८३॥ मन्दं मन्दं चचालासी देवी गर्भभरालसा ॥२९॥ प्रवृत्तेऽध जयादेव्याः सीमन्तोन्नयनोत्सवे । सिंञानहंसमञ्जीरा नृत्य- न्तीवाययौ शरत् ।३०। अम्भांसि निर्मलीभूयात्मानमर्जरवासयन् । भाविन्यजिनिस्ताने गृहन्त्वस्मान्सुरा इति ॥३१॥ कीराणां पङ्कयो व्योग्नि विलेसुनिदशैरिव । जिनेन्द्रजन्मने सजीकृता वन्दनमालिका ॥ ३२ ।। शान्ततापं जगत्कृत्वा जिनमातृदेऽम्युदाः । श्यामताममुचन्नुच्चैरुदश्चत्सुकृता इव ॥ ३३ ॥ ईतिमुक्तमभिव्याप्तं सहस्रगुणितैः धलैः । सस्यमन्तर्जगदभूत्प्रभूत्पश्यनुभावतः ॥३४॥ आदाय गोपीरूपाणि गोपीवर्ग सुरत्रियः । शालिक्षेत्रेषु तीर्थेशगुण- गीतान्यशिक्षयन् ॥३॥गर्भस्थितदिनाधीशा मेघलेखेव शारदी। पाण्डुप्रभाप्यदभुतश्रीः प्रभुगर्भा यभौ जया ॥३६॥ आसीदत्यहदास्यश्रीदासभावोऽधुना मम । इत्तीव कलयामास नैर्मल्यातिशयं शशी ॥३७॥ त्रैलोक्यभूपणेनास्मि नन्द- नेनैव भूपिता । तत्किमेभिरितीवाल्पीचक्रेऽड्गेभूपणानि सा ॥३८॥ विभौ गर्भावतीर्णेऽस्मिशादेशाद्वनेश्वरः । पूरयामास सदासःस्वर्णरत्नैर्न पालयम् ॥३९॥ अथ मन्ये जयादेव्या गुरुगर्भोष्मशान्तये । ढौकयग्शतपत्राणि हेमन्तः समु- पागमत् ॥४०॥ एप्यतीह ममारातिरहन्निति भियागिनाम् । हृद्भयो बहिरभूद्रागः कुदकुमालेपनलच्छलात्- ॥४१॥ समजायन्त यामिन्यो महामहिमभाजनम् । युक्तं महत्त्वं स्त्रीजातेर्जयागर्भगतेऽर्हति ॥४२॥ मत्वा जिनार्कतो लोके भाविनी दिवसान्गुरून् । लजयेव लघुचक्रे वासरावासरेश्वरः ॥४३॥ जन्मलाबेहतः प्राप्ते धिग्धिग्निन्नतरं सुराः मां ग्रहीष्यन्ति नेल्लाप तापं कूपोदरे पयः ॥४४॥ मय्युत्पत्तिर्जगद्भर्तुर्भवितेति मदोद्वतः। शिशिरोऽय ऋतून्सर्वा- दश्यकुन्दरदोऽहसत् ॥४५॥ प्रभुप्रभाधिरधुनाभ्येष्यतीतीव भक्तितः । विनीतैरडचन्द्राः प्रभाल्पत्यमतन्यत ॥४६॥ DE ·तृतीयसः पाप ॥१८४॥ १८॥ भग्मीपुनीशपदेषु शियीतसे । का श्रीरस्माकमिस पूर्वमेव व्यलीयत ॥४७॥ तदा मे का गतिलीकः पाता- सामुमा पदानि ध्यानादिय स्तम्भमम्मः पाप हिमोद्गमे ॥४८॥ जिनजन्मोत्सवे स्वर्गद्वदलैस्तोरणजम् मुराः कार इत्पु गौ गुगापाति नान्यदेः॥४९॥ क्रियमाणासु रक्षासु देन्या वृद्धागनाजनैः । नव मासा व्यतिक्रान्ताः माधोटमदिनास्तदा ।।५०॥ अप कृष्णचतुर्दश्यां निशीथे मासि फाल्गुने। चन्द्र शतभिपग्वर्तिन्यूमस्थमहिपध्वजम् ॥५१॥ भगत नमनाम्मोन भुवनभूषणम् । रत्नं रोहणभूमीव जयादेवी जिनाधिपम् ॥१२॥ युग्मम् ।। तदा कोऽपि प्रका- शोभवपि दुर्गतिभूमिपु । निगिलानां मुग जज्ञे नारकाणामपि क्षणम् ॥५३।। अमाकमयमीशोऽभूदशेपगुणमागरः। मानन्दपशेनेय दिशः माः मममताम् ॥ ५४॥ ययुः प्रदक्षिणावर्ताः कुसुमश्रीविमिश्रिताः। तन्वन्तः इव मद्भक्ति गाणा जगत्यमोः ॥५५॥ आग्ग्यातुमिव विश्वेषु प्रभोर्जन्ममहोत्सवम् । धनगम्भीरनिर्घोषानेदुन्दुभयोऽम्बरे ।५३॥ ममुपादाम्पुगपर्शपवित्रं पृथिवीतलम् । पूजपडिरियामरयश्रफिरे पुष्पवृष्टयः ॥५७॥ मत्वासनमकम्पेनावधिज्ञानात्प्रभो- निम् । अष्टाजग्मुरघोलोकवामिन्यो दिपकुमारिकाः ॥१८॥ भोगकरा भोगवती सुभोगा भोगमालिनी। तोयधारा निगिया न पुष्पमाला सनिन्दिता ॥२९॥ नत्या स्तुत्वा न भेतन्यमित्युदीयं च ता इमाः । जिनजन्मोत्सवं देव्यै स्पागतो हेतुमभ्पपुः ॥३०॥ युग्मम् ॥ महसूस्तम्भमातेनुरेशान्य पारमुम्वं दिशि । ताः सतिसदनं वातपतयोजनभूत- सन् ॥३१॥ देयि स्वमेव पन्यासि यस्याः मनुजगदगुरुः । इत्यादिगीतगायिन्यस्ताः प्रभोः परितः स्थिताः ॥६॥ पीठकम्पात्ममोर्जन्म मरया मेपनि तनाः । मुदिता दिवकुमार्योऽष्ठावूर्यलोकादिहापयुः ॥३३शा मेघंकरा मेयवती सुमेधा JE ·तृतीयसर्गः बासुपूज्य चरितम्. ॥१८५॥ ॥१८५॥ मेघमालिनी । सुक्त्सा वत्समित्रा च वारिषेणा बलाहका ॥ १६४ ॥ इमा जिन चं देवीं चं नत्वा योजनसंमिताम् धरां गन्धोदकैः सित्वा पुष्पवृष्टिं वितेनिरे ।। १६५ ॥ युग्मम् ।। ईयुरासनकम्पेन ज्ञात्वा जन्म जिनस्य तत् । पौरस्त्यर चकादष्टौ दिक्कुमार्यः सदर्पणाः ॥ १६६ ।। ताच नन्दोत्तरानन्दे आनन्दानन्दवर्धने । विजया वैजयन्ती च जयन्ति चापराजिता ॥ १६७ ।। एताः प्राच्यां दिशि स्थित्वा नत्वा मातृयुतं जिनम् । जगुर्जगन्मनोज्ञानि गीतानि प्रीतचेतसः ॥ १३८ ॥अपाच्यरुचकात्पीठप्रकम्पेनाययुस्ततः। दिक्कन्या अष्टभृशारशृङ्गारितकराम्बुजाः ॥ १६९ ।। समाहारा सुपदत्ता सुप्रवुद्धा यशोधरा । लक्ष्मीवती पेपर्वती चित्रगुप्ता वसुंधरा ॥ १७० ॥ युग्मम् ॥ एताः प्रणम्य तीधेशं तीर्थेशजन- नीमपि । स्फीतगीतकलादत्ता दक्षिणस्यां दिशि स्थिताः ॥ १७१ ॥ प्रतीच्यरुचकादष्टौ दिकन्याः पीठकम्पतः । । आययुर्व्यजनाभोगभ्राजिष्णुकरपङ्कजाः ॥ १७२ ॥ इलादेवी सुरा देवी पृथिवी पद्मवत्यपि । एकनासा नवमिका भद्रा शीतेति नामतः ॥ १७३ ।। जननीसहितं नत्वा त्रैलोक्यमहितं जिनम् । पश्चिमायां दिशि प्रीता गीतामृतमुचः स्थिताः ॥ १७४ ॥ उदीच्यरूचकादष्ट विष्टरस्य प्रकम्पतः । दिक्कूमार्यः समाजग्मुश्चञ्चचामरचारवः ॥१७५।। अलम्बुसा सुकेशी च पुण्डरीका च वारुणी । हासा सर्वप्रभा चैव श्रीह्रींरित्यभिधानतः ॥ १७६ ॥ नत्वा मात्रा समंमात्राधिकभक्तिभराः प्रभुम् । तास्तस्थुरुत्तराशायामुत्तरोदारगीतयः ॥ १७७ ॥ ईयुश्चतस्रो दिकन्या विदिग्भ्यः पीठकम्पतः । सुतारा चित्र- कनका चित्रा सौत्रामणी तथा ॥ १७८ ।। दीप्रदीपकरा नत्वा स्वामिनं स्वामिनीमपि । गीतामृतभृतस्तस्थुरैशान्या- दिविदिक्षु ताः ॥१७९।। दिक्कन्या मध्याचका चतस्रः पीठकम्पतः । रूपा रूपासिका चेयुः सुरूपा रूपवत्यपि ॥ १८० ।। Appu ·तृतीयसर्गः . ॥१८६॥ नार पाना नादिया चतुर लाजितम् । रतयुत निग्वन्योामत्र दुर्वामरोपयन् ॥ १८१ ॥ त्रीन्मूलसौधतः पूर्वदक्षियोरारदिशु ना। रम्भागृहांयतुःशालमिहासनजुपो व्यधुः ।। १८२ ।। ता दक्षिणचतुःशाल पीठे देव्या जिनस्य ना अभ्योढदिलेलोसनफेयधुः ।। १८३ ॥ उभी संलप्य संमार्य प्राश्चतुःशालविठरे । ता दिव्यचन्दने टिपणापतगणः ॥१८॥ एन्योतर चतुःशाले मथितारगिवह्निना। हतः हिमाद्रेस्ता द्रुतैर्गाशीर्ष चन्दनैः॥१८५॥ सोमानिामागार भद्रपीठमतिष्ठयोः । व्यक्तमतिविधी दक्षा रक्षापोहलिका व्यधुः ।। १८६॥ युग्मम् ॥ पर्वता- युभन्युजा कर्णान्यणे प्रभोः स्थिताः । आस्फालयांपभूवुस्ता हस्ताभ्यां ग्रावगोलको ॥१८७।। सूतिधान्नि जिनेन्द्र च शिनेंद्र जननी पता आनीयवाय शय्यायां गायन्त्यः परितःस्थिताः॥१८८॥ समं छुपु तदा निलघण्टानामजनि ध्वनिः । विश्वमपोधनाइये कनान्दीतपरयोपमः ॥ १८९ ॥ आसनान्यचलनद्रिनिविडानि विद्वौजसाम् । व्याख्यान्तीव शिरः करगिननमारमुनां भुवम् ॥ १० ॥ अषवं दर्शयत्योजः को मयोति धोत्कटम् । आत्तवज्रं सुधर्मेशं नत्वा सेना पनिर्जगो ॥११॥ पसं विश्राम्यतु स्वामिन्बद के हन्मि ते दिपम् । इत्यस्य वाग्भिमभूतममाधिरवधीक्षणात् ॥१९२॥ परिज्ञाय प्रभोजन्म रिलीनकोयम्धनः । हाम्मिथ्याःतं कृत्वामुनसिहासनं हरिः ॥ १९३ ॥ युग्मम् ॥ दत्त्वा पदानि मसाटो प्रभुजन्मदिश प्रति । नत्वा स्तुत्वा जिनं शमोऽलंच विष्टरं पुनः ॥ १९४ ॥ अधाहय म सेनान्यं नैग- मेपिणमादिशात् । जिनजन्मोत्सर्व कर्तुमाकारय मुरानिति ॥ १०५ ॥ योजनप्रमिता घटा सुघोषेत्यभिधानतः । अवा- दादर्ष मोरेगारांनीविपुलस्वरम् ।। १९३ ।। पतध्वानादथै कोनद्वात्रिंशल्लनसंख्यया । विमानेषु प्रतिघ्याना घण्टामा ·२ ५ तृतीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१८७॥ ॥१८७॥ सर्वतोऽभवन् ।। १९७ ॥ क्रीडासत्तास्ततः सर्वे सावधानाः सुराः स्थिताः। घण्टानादे च विश्रान्ते सेनानीरिति घुष्टवान ॥ १९८ ॥ अमरा भारते क्षेने जिनजन्मोत्सवे हरिः । गन्ता ततः प्रियायुक्ता पत त्वरितमेत भोः ॥१९९॥ अथ ते ॥ प्रथितानन्दा वृन्दारकसमुच्चयाः । देवीभिः सममाजग्मुर्जिनजन्मोत्सवेच्छया ॥ २०० ॥ पञ्चयोजनशत्युर्च विमानं लक्षयोजनम् ।। चक्रे संक्रन्दनादेशात्पालकः पालकाभिधम् ॥ २०१॥ स्तम्भैरङ्कुरितं जस्किङ्किणीभिः सकोकिलम् । मुक्तावचलैः सत्पुष्पं पताकाभिः सपल्लवम् ॥ २०२ ॥ कलशैः फलितं रत्नप्रभाभिः सारसारणि । देवीभिः केलिशै- लाढ्यं जालजालैनिकुञ्जभृत् ॥ २०३ ॥तारतोरणमालाभिर्लोलदोलालिमालिनम् । किंचिद्गम्भीरपीठानामन्तरैदीर्घदीधि- कम ॥ २०४ ॥सुवर्णकेतनश्रीभिधूतपुष्परजोभरम् । तज्जङ्गमं महेन्द्रस्य लीलोधानमिवायभो । २०५।। चतुर्भिःकला- पकम् ॥ तत्र तिस्रो न्यराजन्त रत्नसोपानराजयः । सहारोदुमिवेन्द्रस्य मनोवाकायसंपदाम् ।। २०६ ।। आरोहतत्रि- सोपान्यां सुरांस्तत्तोरणैत्रिभिः । इत्थं करम्बितकरैर्नम्यः स्वामीत्यशिक्षयत् ॥ २०७ ॥ चतुलो मध्यभूभागस्तत्र चित्रप्रभो बभौ । जम्बुद्वीप इव स्वाधीशेग्वरो जिनजन्मना || २०८ ॥ स्वत्तदर्शनेदेवीः स्थिता मूर्त्यन्तरैरिव । पाञ्चालीर्दधदस्यान्तर्जज्ञे प्रेक्षणमण्डपः ॥ २०९ ॥ चतुर्योजनपिण्डाप्टपोजनायामविस्तृतिः । शोभायाः केलिशैलाभा तत्राभूद्रत्नपीठिका । २१० ॥ चलश्रीनिश्चलीकारयन्धरज्जुसहोदरैः । रत्नसिंहासनं रेजे तदुपयैकमंशुभिः ॥ २११ ।। अर्धमौक्तिकदामालिघृतमौक्तिकदामभाक् । दिव्यश्चन्द्रोदयो वजाइकुशभृत्तदुपर्यभूत् ।। २१२ ॥ अन्तःपीठान्मरुपक्षन्य- क्षकाष्ठासु विद्यते । चतुरशीतिसहस्रेन्द्रसमसादासनैः॥ २१३ ।। प्राच्या दिश्यम्यदेवीनामासनान्यष्टरेजिरे । सहस्रा Eng میعانهمدسه Cuta ·tall बाला गाने गानाम गादियोकमाम् ॥ २१४ ॥ चतुर्दश सहस्राणि दक्षिणाशाविभूषणम् । आसनान्यं भवनाकसदा ३६ मसमभामदाम् ॥ २१५ ॥ पहिःसभामा स्वर्गवासिनामासनावलिः । पोडशानां सहस्राणां नैयामभवदिशि तृतीयसर्गः पतिर. ।। २१६ ॥ मामंगपानि मसान सेनापतिदिवोकमाम् । आशायां पाशहस्तस्य रेजिरे सिंहविष्ठराः ॥ २१७ ॥ चतुर्भि (JE ||१८८॥ रभिकाशीति: महागारक्षिणाम् । औचित्यनामनान्यासन्परितो यासवासनम् ॥ २१८ ॥ विमानं विरचय्यैवं पिनेराभियोगिः । शमो विज्ञपयांमफे तदा तदधिरोहणे ॥ २१९ ॥ अन्य नाविमानालिलासिभिः स्वर्गवासिभिः HET एफरनिरम्भोज सेः पत्ररथरिय ॥ २२० ॥ विकृत्या तरूपदि स्वर्भूगः मपरिच्छदः । तबिमान समारोहद्रोह- मालिकष्यनिः ॥ २२१ ।। युग्मम् ।। पुरुहतः पुरोभतदर्पणायष्टमालः । महासिंहासनासीनस्तदिमानमदीदिपत् | ॥ २२२ ।। तिपमार्गेण सौधर्मापुरारेण तवृत्तरत् । दीपं नन्दीश्वरं प्रापासंख्यबीपाब्धिलानात् ।। २२३ तत्राग्नेय्यां दिशिप्राण गिरि रनिकर हरिः । मंनिक्षेप विमान तन्मानं साधुजनो यथा ।। २२४ ॥ दीपानबीननिकामन्मत: सम मंक्षिपन् । पल्प पम्पेशमोधस्य ददी तिमः प्रदक्षिणाः ॥ २२५ ॥ मुक्त्या विमानमैशान्यां दिशि 'मूतियहं ततः । म निः प्रदक्षिणीरपानमन्मायुरा जिनम् ॥ २२६ ॥ जन्मोत्सवं भवत्मनोवयंकर्तुमिहागताः । न्यवेदयदिदं देव्यै भार करते हरिः ॥२२॥ दयामो स्वापिनी देश्या मुक्वात्र प्रतिमा प्रमोः । इयमान्तों मुदं धर्तुमिवाचारपत्रकम् ॥२२८ ॥ गोशोषद्रवसौरभ्यभासुरेऽमौ सुरेश्वरः तीर्थकरं करबन्दे मांधारयदेकया ॥ २२९॥ छत्रमत्यकया दाभ्यां भामरे भामरेवरः । पका तु पुरः शिनीठं कुलिशं दी ।। २३० ॥ नानारूपयरन नाकतालमनोहरैः । अगामा ·क हतीपसर्ग: बासुपूज्य चरितम्. ॥१८९॥ ॥१८९॥ मरुनाधः सुरशैलं सुरैतः ॥ ३१ ॥ तच्चलां दक्षिणेनायं बने पाण्डकनामनि । अतिपाण्डुकम्बलायां शिलायाममल. मयुतौ ।। ३२ ।। अपूर्वसंमदः पूर्वदिक्पतिः पूर्व दिग्मुग्वः। स्नानसिंहासनं भेजे शक्रः क्रोडीकृतमभुः ॥ ३२॥ युग्मम् । इहान्तरे महाघोपाधण्टाघोपाचयोधिनाम् । वृतो विमानिनां लक्षरष्टाविंशतिसंमितैः ॥ ३४ ॥ ईशानाधिपतिः शुल- शालीपभवादनः । कृते पुष्पदेवेन विमाने पुष्पके स्थितः ॥ ३५ ॥ युग्मम् ॥ ईशानकल्पादुत्तीर्य तिर्यग्दक्षि- णवर्त्मना । एप नन्दीश्वरं दिश्यैशान्यां रतिकरे गिरौ ॥ २६ ॥ क्रमादिमानं संक्षिप्य सौधर्माधिपतिर्यधा । काञ्चनाचलचूलायां भक्याने जिनमाययौ ॥३७॥ युग्मम् ।। आगाहादशमिलतो वैमानिकैः सुरैः । सनत्कुमारः सुमनोविमानस्थः प्रभोः पुरः ॥ ३८ ॥ माहेन्द्रोऽष्टविमानेशल:युक्तो महदिभिः । श्रीवत्साख्यविमानेन प्रभोरभ्यर्ण मागमत् ॥ ३९ ॥ वैमानिश्चितुर्लक्षैः सुरैर्ऋत्मपतितः । नन्यावर्तविमानस्थः समागाजिनसन्निधौ ॥ ४० ॥ पञ्चा- शता विमानेशसहस्रः परिवारितः । लान्तकेन्द्रः कामगवविमानस्थस्तथाऽऽययौ ॥ १५॥ आगावैमानिकामयं चत्वारि- शत्सहस्रयुक् । शुभशकः प्रीतिगमविमानेन जिनान्तिकम् ।। ४२ ॥ मनोरमाविमानस्थः सहस्रारसुरेश्वरः । पड्विमान सहस्रशैव॒तो देवैरिहागमत् ।। ४३ । आनतप्राणतस्वामी विमलाख्यविमानभाक् । आजगामामरैर्युक्तो विमानेशैश्च- तुःशतैः ॥ ४४ ॥ त्रिविमानशतैर्देवैरारणाच्युतवासवः । इहागात्सर्वतोभद्रविमानस्थः सुराचले ॥ ४५ ॥ पृथ्व्यां रत्न- प्रभानाम्न्यां याहल्यामध्यवासिनाम् । भवनव्यन्तरेन्द्राणामकम्पन्तासनान्यथ ।। ४६ ॥ पुर्या चमरचश्चायां चमरोऽतु- रवासवः । सुधारयसभामध्ये मिपण्णश्वमरासने ॥४७॥ ज्ञात्वावधेर्जनिं जैनी जनज्ञप्त्यै त्ववाद्यत् । घण्टां मोघ मान AUD ·पाप तृतीयसः -- स्वगं पनीरुपेन मेण मः॥४८॥ युग्मम् ॥ संमद्भिस्तिमृभियुक्तश्रतुभिर्लोकगालकैः । पञ्चभिः पट्टदेवीभिर्महा- नीरा मतभिः ।। ४९ ॥ मतभिः पृतनाधीशेरन्परप्यसुरेघनैः । चतुःपष्टिसहमेश मामानिकमहासुरैः ॥ ५० ॥ प्रतिका; गतुःषष्टिमटरदरक्षिणाम् । प्रायत्रिशेनपग्निशत्संमितः परमर्दिकः ।। ५१ ।। पञ्चयोजनशत्युचं चामध्च- पिराजिनम् । पशागत महवाणि पोजनान्यमिविस्तृतम् ॥५२॥ विमानमभियोगेन सयो देवेन निर्मितम् । भामागवलापातु जन्मोत्म निमोः ॥ ५३ ।। पञ्चभिः कुलकम् ॥ मागे संक्षिप्य संक्षिप्य विमानमसुरेश्वरः । मोगरामभ्यागान्म विभुविभूषितम् ॥ ५४॥ भसुरेन्द्रो पलि म यलिचश्चापुरीपतिः । महोघस्वरघण्टायाः पारमिता गादनम् ॥ ५॥ महामाग्व्यसेनान्गहतः पष्टिमहमकैः । सामानिकसुरैस्तेभ्यथागरक्षेचतुर्गुणः ॥ ५६ ।। प्रापदिशादिकरपरसुरैः परितो वृतः । भागादत्तमगानेन मेमय महोत्सवात् ।। ५७ ॥ विभिविशेषकम् ।। फणीन्द्रो परमो मेघस्रायन्यमिताटनात् । सेनान्या मासेनेन योषित निमर्हतः ।। ५८॥ सामानिकोरगैः पड्भिः सहस्रः परमर्दिकः । पतुशिल्पारक्षमटभिक्तिभिः ॥५९ ॥ पड्भिात्रामदेवीभिरन्यैर्नागकुलैधुतः । सार्धविणेजनशत- मोनु मन्दनम् ।। ६० ॥ महन्त्रपत्रविंशत्या योजनांतविस्तृति । विमानरत्नमालय मेगानि समागमत् ।।६१॥ गनुभिः कलापकम् ॥ भूतानन्दामियो मेघस्वरापयामिवादनातं ! सेनाधिशेन दक्षेणाहतेः मामानिकादिभिः ॥३२॥ नागलोकतो नागनायो निर्मरभक्तिभाक् । आगादिव्यविमानस्थः मनाथं स्वामिना नगम् ।। ३३ ॥ युग्मम् ।। हरिनया हरिमहो विकुमारचामरी। वेणुदारी वेणुदेवः सुपर्णानां पुरन्दरी ।। ६५ ।। अग्निमाणयोऽनिशिबो- - ·तृतीयसर्गः धामपूज्प चरितम् .. ॥१९॥ दावग्निकुमारको । शको वायुकुमाराणां वेलम्योऽथ प्रभञ्जनः ॥ ६५ ।। महाघोषः सुघोषश्च स्तनितानां सुराधिपौ। तथोदधिकुमारेन्द्री जलकान्तजलप्रभो ॥ १६ ॥ तथा पूर्णोऽवशिष्टय शकौ द्वीपकुमारको । वासवौ दिक्कुमाराणममि- तोऽमिनयाहनः ॥ ६७ ॥ महाकालथ कालथ व्यन्तराणां सुरेश्वरौं । सुरूपः प्रतिरूपश्च भूतानामधिपो हरी ॥ ६८ ॥ माणिभद्रः पूर्णभद्रो वामयौ यक्षरक्षको । महाभीमश्च भीमा 'राक्षसाग्यण्डलौ वरौ ॥६९॥ किन्नराणां किंपुरुषः किम- रश्च महत्पती। किंपुरुपेन्द्रौ महापुरुषसत्पुरपाभिधौ ॥७०॥ अतिकायमहाकायो महोरगमहाधिपौ। गीतयशोगीतरती गन्धर्वत्रिदशेश्वरौ ॥ ७१ ।। अथाप्रज्ञप्तिपश्चप्रज्ञप्त्यादीनां समाययुः । व्यन्तराष्टनिकायानां पोडश त्रिदशेश्वराः ॥७२।। तत्राप्रज्ञप्तिदेवेन्द्रौ मन्निहितसमानको । इन्दौ धाता विधाता च पञ्चप्रज्ञप्तिपालको ७३|| ऋपिवादितिकाधीशावृषिश्च ऋषिपालकः । भूतथादितिकाशमी तथेश्वरमहेश्वरौ ।। ७४ ।। सुबत्सकविशालाग्यो क्रन्दितानां सुरेश्वरौ । महाकन्दि- तिकाशमो हासो हासरतिस्तथा ॥ ७९ ॥ ख्यातौ श्वेतमहाश्वेतो कृप्माण्डानां पुरन्दरौ । पावकः पावकगतिः पावकानां विडोजसौ ॥ ७६ ॥ ज्योतिषां वासयौ संख्यातीतो रविहिमच्छवी । चतुःपष्टिरितीन्द्राणां मेरमूनि तदाऽऽययौ ॥७७|| आदिष्टा अच्युतेन्द्रेणापक्रम्येशान दिश्यथ । वैक्रियेण समुद्घातेनाकृष्योनमपुद्गलान् ।। ७८ ॥ योजनोगमुग्वान्हैमान राजतान् रत्नजानपि । स्वर्णरौप्यमणिस्वर्णमणिरौप्यमयानपि ॥ ७९ ॥ स्वर्णरौप्यमणीन्क्लुप्तान्कलशान्मृन्मयानपि । प्रत्येकं चारष्टाग्रं सहस्रं सुरकिंफराः ॥ ८० ॥ विभिविशेषकम् । ते पात्रीपुष्पचनेरीस्थालभृशारदर्पणन् । तन्द्रत्नक- रण्डांध सुमतिष्टान्प्यकुर्वत ।। ८१ ॥ क्षीरान्धिपुष्करान्धिभ्यां तदा पद्मइदादपि । भरतैरावतक्षेप्रमुख्यातीर्थब्रजापि

·प.
://
1 ८२ || भानिन्यिरे मदम्भोतमम्भो. मृबन्धुरं सुराः । पुष्पसिद्धार्थतुवरौषधीः क्षुद्राहिमाद्रितः ।। २८३ ॥ युग्मम् ।।
मार
तेय गोमनगामशालामन्दनकाननात् । पाएकाग्रन्ययम्तृनि नीत्वान्भसि निनिक्षिपुः ॥ २८४ ॥ मलिकापाटलाजा- ।। तृतीयसर्गः
लिविकासम्मकोयः । मन्दारपारिजातोत्यैः पुष्पैः स्वर्णाम्बुजैरपि ॥ ८५ ॥ उत्क्षितागुरुकर्पूरः स्तुति तन्वन्प्रभोः
॥१२॥
नपुरः। भगुतेन्द्रः सुरः माकममुथत्कुसुमाअलिम् ॥८६॥ युग्गम् । ततेपु विततेपुर्घनेषु शुपिरेप्यपि । वाधमानेषु
पाणु मर्गतोऽज्याभियोगिकैः ॥ ८॥ गीयमानेपु गीतेपु तारनादेन किन्नरः । तन्यमानेषु नृत्येपु यथातालं सुरीजनैः
॥ १८ ॥ परमाने जिनापीशे सुरमालपाठकैः । सितेयध्धूयमानेपु चामरेणु सुरासुरैः ॥ ८९ ॥ जय दादशतीर्थेश
श्रीमसिसितगंमते । इलादिस्तुतियारपु धारणश्रमणेषु च ।। ९० ॥ धूपितार्थितभृतारन्यस्तैः सर्वोषधीयुतः। नीरघुस-
पारिश्रीपादागुरुमुन्दरैः ॥ ११ ॥ स्नानं थेयानियां पात्रममात्रामदैः प्रभोः निषष्ट्या विधे शकरैच्युतेन्द्रपुरःसरैः
॥ ९२ ॥ पदिमा पुलाम् ॥ मार्जितं गन्धकापाय्या करागुम्धूपितम् । व्यलिम्पमाविकान्यस्तैः प्रभु गोशीर्षचन्दनैः ॥
१३ ॥ भविष्पायधुना मर्तृगमंग इति स्मितेः । भृगीतिपरैर्देवाः प्रभु पुष्पैरपूजयन् ।। ९४ ॥ सौधर्मेन्द्र इवाधाय
पवमनीस्ततः गली । उत्माऽमी दधी मूा प्रमुमीशान एकया ।। ९५ ॥ पाडरी चामुगै बाभ्यामुज्ज्वलं उनमेकया।।
व्योमार्ण गर्न दरोगादितमेकपा ॥ ९६ ॥ युग्मम् ।। मृर्ताधर्मानिवोन्मीलदकान्तिमणीमयान् । चतुःसंख्या ।
नमो दिभु पासतमा पचात् ॥ ९७ ॥ तचापोग्लसारक्षीरधाराभिरष्टभिः । मोधर्माविमतियक मात्रं विश्वनयी-
पतेः ।। १८ ॥ दिलीपण्टमाल्यमाणिकपमण्डन। भक्तिमोधेन सोधर्मप्रभुणा भूषितः प्रभुः ॥ ९९ ॥

·. तृतीयसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥१९३॥ ॥१९३३॥ अथाग्रेजिनमातेने पट्टे मणिमये हरिः। कर्माप्टकक्षयायाप्टमङ्गली रूप्यतण्डुलः ॥३००॥ म किंचिदपमृत्याथ ज्वलदीप- दलत्तमः । ॐ वीभतः पुरो भर्तुरारादारात्रिकं धौ ॥१॥ तजिनेन्दोः पुरः स्फारलुठत्तारमिवाथ सः। क्षिप्तिपुष्पं दा- सहारैत्रिवारमुदतारयत ।। २ ।। इलातलमिलन्मौलिः स पौलोमीपतिस्ततः । विनम्य विष्टपाधीशं प्रष्ट इति तुष्टु- वे ||३|| जय त्रिभुवनाश्चर्य जय त्रिभुवनाभय । जय त्रिभुवनानन्दाय त्रिभुवनोदय ॥४॥ सयो मयाबरेग्वाद्य प्रपेदे भाग्यभूषिपु । यत्व त्रिविष्टपीतत्व ददृशे द्वादशो जिनः ॥५अणुमान मनस्तद्युद्विस्तत्सभव वचः । क तेन त्व- दगुणा नाथ स्तुत्या विश्वविलडिनः ॥६॥ त्वां प्राप्य दृश्यसीमानं स्वामिन्सुकृतमीमया । दृशः प्रीता न्यवर्तत रूपान्न रनिरूपणात् ॥ ७॥ कदावसर्पिणीकालव्यालकर्मविपाकुलम् । उल्लासयसि विश्वेश विश्वं वागमनद्रवैः ॥८॥ इति स्तुत्वा गृहीत्वेशमीशानेशातः सुरैः। सौधर्माधिपतिः,मृतिगृहेऽगात्पश्चरूपभाक् ॥९॥ निवत्य प्रतिमां न्यस्त्र जिनेश मातुरन्तिके । उच्छीर्षकमऽचहिन्ये वाससी कुण्डले च सः ॥ १० ॥ सस्वर्णवलयैवर्य लम्बिनानामणि हरिः। जिनेन्द्रोर्लोचनानन्दमुल्लोचे कन्दुक न्यधात ॥ ११॥ न जिना जननीक्षीरं रमयन्तीति नीतिषित, करांगुष्टे विभोवनी नानारमसुधां व्यधात् ॥१२॥ द्वात्रिंशत रौप्यहेमरत्नकोदीः पृथक्पृथक् । तथा द्वात्रिंगत नन्दासनभद्रामनान्यथ ॥१३॥ अन्यच्च सुग्बदं वस्तु नेपथ्यादि मनोहरम् । शकादेशाद्धनाधीशो जिनाधीशगृहेऽस्यजत् ।। १४ ॥ युग्मन् ॥ स्वामिनः स्वामिमातुर्वा योऽशुभ चिन्तयिष्यति । सप्तधा भेत्स्यते तस्याजकनक्षरिवच्छिरः ॥१०॥ इत्युक्ति वासगदेशा- दाभियोगिकनाकिनः । उच्चेरुज्जघुपुर्देपनिकायेषु चतुर्वसि ॥१६॥ युग्मृम् ॥ अथ पञ्च समादिक्षदक्षा अप्सरसः स्व. M ·तृतीयसर्गः ॥१९४॥ पर । रो पिगुगांत्रीकर्मनिर्मितपे हरिः ॥ १७॥ मुदा तदा तु निर्मातुमधामी यहवः सुराः । काननाचलचला- गा। नदीवर गपुः ॥१८॥ यत्रो याद्ग्रहावरमणाग्यं पयो तदा । क्षुद्रमेरुप्रमं नन्दीश्वरे पूर्यासनाचलम् ॥ १९ ॥ दिपं गनुगेगमेन्द्रपजन्दारिते। रपेऽष्टामिहारेमे नित्यानामहतां हरिः ॥ २०॥ गिरी सत्र चतुर्दिक्षु माnिt पितुर्यु स्फाटिकापु तदा दधिमुग्वादिपु ॥ २१ ॥ धैरयेषु जिनसिम्यानां नित्यानां महिमाद्भुतम् निमिरे र विशालन्यारोष्टारिकामष्ठम् ॥ २२॥ युग्मम् ॥ उसरे रमणीयाइये तशानोऽञ्जनाचले । गत्वाष्टाहीं rrud शाश्वमानां पुरोहताम् ।। २३ ॥ ईशानस्यापि दिग्पालावापीस्थायिषु पूर्ववत् । महं जिनानां नित्यानां व्यधु- गिरिपु ॥३४॥ यक्षिणाशास्थिते नित्योपतामय त्वजनाचले। जिनानां तत्र नित्यानां धमरेन्द्रो महं व्यधात ॥२५॥ तमाशीमधेपु गाभिमुपाटिपु । तरिक्पाला मुद्रा पारष्टाकी शाश्वताईताम् ॥ २३ ॥ बलिः स्वयंभूभाग्ये तु । भिमानानछे : नाचतानां जिनमीशयिम्यानां व्यभितोत्मयम् ॥ २७ ॥ तद्वापीकुहरस्थेषु भकुदधिमुग्धाद्रिषु निलानां निनम्पिापानांतविमान्दा महोत्मवम्।।२८॥ इति नन्दीश्वरे वीपेऽष्टाही कृत्या सुरोरामाः ययुनिजंनिजस्थान TAITRINTा: ॥२२॥ शुद्रापास्त यो देव्या हर्षोऽत्पुत्रदर्शने । आस्तांमहदि संकीर्णे न ममी त्रिजगत्यपि॥३०॥ Tiwणं दामदारक्षका हर्षमाक्षिकाः । यदसर्या द्रुतं वर्धापनिकार्थ दधाविरे ॥३१॥ वध्र्यसे सतरत्नस्य जन्मना । देश गर्णसि । युक्तिः कापि भूमर्तुगतरीपेक्षिपत्करम् ॥ ३२ ।। सुवर्णमालिकां दासी कर्णयोमन्यवादियम् । इतीव भूपमागेई मुगण: पपरगा ।। ३३ ।। प्रजन्मोनिमारस्य परीवारस्य पार्थिवः । ददाने महामान गयौ मतियों ·HIROHI वासुपूज्य चरितम्. प्रति ।। ३४ ॥ अपश्यच्छविविच्छायग्नदीपं महीपतिः । मनोर्मुग्वं तुपारांशुमिव निःसारतारकम् ॥ ३५ ॥ आलाप्य कोमलैः प्रेमपेशलैर्वचनैः मियाम् । अकारयत्पुरं भूपः पुत्रजन्मोत्सवाङ्गतम् ॥ ३६ ॥ काश्मीरजरजःपूरहारिवारिघटा तृतीयसर्गः छटाः । रेजुः शिशावपि स्वामिन्यनुरागा इवावनेः ॥ ३७ ॥ प्रलोकः काइकुमे पड्के रेजे स्वस्तिकमाक्तिकैः । उप्तैः प्रभुप्रभावेण पुण्यबीजत्रजैरिच ॥ ३८ ॥ प्रभुचन्द्रोदये पुष्पप्रकरैः परितः पुरि । उद्घान्तानन्दपाधोधिबुद्धदैरिव दिद्युते ॥१९५॥ ।। ३९ । पौरागणेपु विश्वेशसेगावसरलब्धये । कल्याणकलशैः सर्वद्वीपसूयैरिव स्थितम् ॥४०॥ प्रभुजन्मोत्सवे लो- लभुवो वन्दनदामभिः । पताकाहस्तलीलाभिर्नऋतुर्विपणिश्रियः ॥४१॥ दुरतोप्यतिनैमल्यादन्ताकर्तुमिव प्रभुम् । उच्चै- स्तोरणचूलासु न्यलासि मणिदर्पणैः । ४२।। उदाररस्नालंकारयुतिजालजलप्लवाः । व्यालोलकरकल्लोलाचश्चत्कुचरथाग- काः ॥ ४३ । मञ्जसिञ्जानमजोर कलहंसकलस्वराः । स्मेरानननवाम्भोजस्फीतगीतालनिःस्वनाः ॥४४॥ दृग्भिः प्रम- तितुल्याभिः पीयमानाः पुरीजनैः । प्रभुजन्मप्रमोदश्रीविलामरसहेतवः ॥४५॥ ममय मण्डलीभूय रासकोल्लासकेलि. भिः । पदे पदे व्यराजन्त सरस्य इव सुभुवः ॥ ४६॥ चतुर्भिः कलापकम् ।। भविश्यत्यधुना शुद्धिर्ममेतीव स्मिनोऽ- DI नदत । धर्मः सर्वेषु चैत्येपु पूजाप्रेक्षणकच्छलात् ॥ १७ ॥ अमान्तमिव चित्तान्तः प्रमदं प्रमहाजनः । पूर्णप्रारमिपा पाणी विभ्रद्भूभृद्गृहेऽविशत् ।।४८) प्रभोर्जनन्या स्त्रीजातिस्तथोकर्पमनीयत । यथा दुर्वा नरेशोऽपि शिरमा तृणमप्यधात् ॥ ४२ ॥ पाठकोलाहलोत्तालाः सबाला गालपाठकाः । पूजयामासिरे राज्ञा वदन्तः सोममातृकाम् ॥ ५० ॥ करिष्यतः प्रभोः पुमां भवयन्धाद्विमोक्षणम् । काराविमोचनाचके नृपः पुण्याहमगलम् ।। ५१ ।। क्रीडान्तरं सुतालोकक्रीड्या भ- ·D पिता स में। इनीच पंचनात्कोतातिरशः पाधियोऽमुचत् ॥ ५२ ॥ भास्वानसायसी वेति स्वयं पश्यन्निवान्तरम् । तृतीग:दि प्रभोः प्रातभूगो भानुमदर्शयत् ।। ५३ ॥ प्रभोरंदीदृश पस्तस्यां निशि निशाकरम् । स बभूव सुधाय / तृतीयसर्गः हातारग मुभारः ॥ १४ ॥ निनिमेपरशः काम जिनरूपनिरूपणात् । सुखेनैव व्यधुः पष्टीनिशाजागरमगनाः ॥१९॥ ||२५|| नागवतनः स्वामिजन्मनेयामलैरपि । एकादशेऽहनि स्नातं वृद्धाचारो हि दुस्त्वजः ॥ ५६ ॥ विविधाहा- रगाम्यूलदानाभरणागितः । इतः पूरिते भाम्नि सर्वतः स्वजनवजैः ॥ ५७ ॥ चमूनां पूज्य पवायमिति निजगतीपतेः श्रीगणाग इत्यागांवादशेऽदिदी नृपः ।। ५८ ।। युग्मम् ।। इत्युत्सवनवनयैर्वर्धमानो दिने दिने ।ददेङ्गुष्ठसुधापु- टः प्रभुः पितृगामुदम् ।। ५९ ॥ पाणी पादौ पभुलौंलाः प्रभोगत्तानशापिनः । सद्धर्मकल्पवृक्षाणां चतुर्णी पल्लवा इच ॥ ३० ॥ पनी प्रभोमुरो मुग्यो दुन्धकालिः स्मितोदयः । उत्सुको लोकयोधाय नियन्धर्म इवोरसः ॥ ६१ ।। लक्ष्ये गग्रामि नमामि निरनिललोचनः । किमपि ध्यानमभ्यस्यन्निव प्रभुरभासत ।। ६२ ॥ दोलातल्पोपरिस्थायी प्रभोमी- लि.कान्तकः । पम्नायमेक्षन ज्ञानमिव पिण्डस्थितं पुरः ॥ ६३ ॥ यालाभिः करतालाभिरादाकारितः प्रभुः । उचैःपद- गमायामकारीयोटलति स्म मः ।। ६४ ॥ स्वास्गुष्टामृनसिक्तस्य प्रभोदशनकुमलाः लोक्यानन्दकन्दस्य प्रारोह- गश्च ।। ६५ ॥ जिन पयप समारो मयेतीयोहलन्मुदा। प्रभुः प्रायोऽनभिमायं पके किलकिलारवम् ॥ ३३ ॥ नोबारमः स्वामी विलमन्नुरमा भुवि ! पभावपारसंमारपारायारं तरनिय ॥ ६७ ।। भवकृपादिभुर्विश्वं क्षमो- प्युदर्नुमोनमा । मातृहम्नांगुलीलगः कुनुरेन पदान्यधात् ॥ ६८ ॥ प्रमुप्तं मोहनिद्रायां जन जागरयमिव ।। -- ·वासुपूज्य तृतीयसर्गः चरितम् । ॥१९७॥ ॥१९७॥ विभुयधात्पदन्यासे.धनं घर्घरकध्वनिम् ॥६९॥ आकार्यमाणः स्वजनैर्जिनो रेजेऽन्यतो ब्रजन् । भवाभोगभिदे तेषां ममत्वं खण्डयन्निव ||७०|| वयसा सदृशीभूय प्रभोरसदशा गणैः । देवाचतुर्विधाः क्रीडां चक्रुः शक्रनिदेशतः ॥७॥ स्फुरन्ती स्वामिनो मूनि विमुक्ता शुशुभे शिखा । प्रतिज्ञा तत्परस्येव संसारमथनं प्रति ॥७२॥ येन येन यदा स्वामी रन्तुमैहत कौतुकात् । तत्तद्रूपं तदाधाय पुरतः स्फुरितं सुरैः ॥७३॥ पूर्व भवेष्वसंख्येपु दृष्टाभ्यस्तश्रुनाः कलाः । सस्मा- रैवावधिज्ञानादधिपः सद्गुणोदधिः ॥४॥ इति कमादतिकान्तः शैशवं शिवदो विभुः। भाग्यन यौवनस्येव जगदा- नन्ददायिनः ॥७॥ कर्माणि यौवने जेतु स्वामी संहननं दधौ । स वनर्पभनाराचं धनुःससतिमानभृत् ॥७६॥ स्वामि- नोऽहितलदन्द्रं ताम्रस्वायुधे बुधैः । नूनं तस्मिन्भवे पाणिद्वयमो रागसागरः ॥७॥ विरेजिरे जिनेन्द्रस्य दश पादनखेन्दवः । यतिधर्मश्रियां रत्नकल्पिता इव दर्पणाः ॥७८॥ नियंतां पापजम्बालजालाद्दशदिगात्मनाम् । आलम्ब पष्टय इव क्रमागुल्या प्रभोधभुः ॥७९॥ प्रभोभवमहानोरनिधितीरकृतस्थितेः । उन्नती रेजतुः पादौ निलीनकमठाधिव 11८०॥ जगासकोटीरघनघर्पभयादिव । स्वामिनः पादयोर्गुल्फा वाहं गूढत्यमासदन ॥८१॥ द्वेपरागजितोर्जातौ शम- निर्ममभावयोः । सज्ञाविव जयस्तम्भौ प्रभुजवायुगच्छलात् ॥८॥ मन्नष्ठुर्येण मा पीडि मृदुपाणिद्वयं विभोः। इनीव जिननाथस्य जानुनी गूढतां गते ॥८३॥ अरू क्रमोनते भर्तुरधर्मजपदिष्ठयोः । तूणवदिरतेरीसिमितेश्च विलेसतुः ८४॥ कटीतटी पृथुर्जज्ञे मध्यदेशः कृशः प्रभोः । सर्वाङ्गं क नु पूयन्ते तादृशाः परमाणवः ॥३८५॥ लावण्यसरसो भर्तुः सुदृग्रङ्गसंगतम् । रोमालिनालं नाभ्यन्ज कदाचिन्नोज्झितं श्रिया ॥८६॥ एष्णते केवलज्ञानसार्वभौमाय सन्जि- ·rur तृतीयसर्गः ॥१९८॥ तम । श्रीपरमानो भद्रपीठं हत्मागणे प्रभोः ॥८॥ प्रभोः पाणिढयीसंध्या तारस्तारकितानग्वैः । पुण्येन्दोम्दयं निगवेदगदिगाममा ८८|| दोर्दण्डी तोरणस्तम्भो विश्वेश्वर्याकसि मभोः। अंसव्याजेन कल्याणकुम्भभाजी विरे- गः ॥८॥ प्रेनोरजन पितानां मदा संचलता मुदे । चमनयोपम रेगात्रयं कण्ठे बभी प्रभोः ॥९० ॥ उहासकारी पमानां शोपकारी भगधेः । प्रभोर्मुगं तुपारांशुरपूर्वः कोऽपि दियते ॥ ६१ ॥ विभोर्यस्वालये वाणी जिक्षादोला- प्रदिनी । मोटररनगराक्षान्तरमना लक्षिता न कैः ।। १२ ।। दन्तयुतिसुधाधारासारेधीरतरध्वनिः । न कस्य तापं गिद भुशानमुभाम्गुदः ॥९॥ नामा विश्वप्रभोरन्तःभ्यासमौरभलिप्सया । दरोन्ननापि पुरतो नताभून्भुवसंमुखी । Rमी पुरस्फुगे पस्य कपोलच्छलतः प्रभोः । जेतुं धीरो जगन्मोद्द नेत्रवीरौ किल स्थिती ॥ १५॥ स्वर्गापवर्ग- बारम्भाः मता फर्मकादिकाः । समुदायितुं दधे फुत्रिकामे भ्रुयो विभुः ।।९।। त्रिलोकीकन्पवृक्षस्य कर्णपाशी जिने- शितुः । पानज्ञाननिगोडे दोठे पर विरेनतुः ॥९॥ किं विभोः स्तौमि भालस्य शोभा यत्र निभालिते । निभा- दिर प्तापरिधुः मिशिलागिना ॥९८॥ प्रमोदेहप्रभायि गुन्मञ्जुला कुन्नलावलिः । दुःकर्मधर्मनिर्मन्थे सतामन्द- निभा यभात् ॥२९॥ अमान्तपुष्पगन्धाम्पुदीविकादीर्घकेलिभिः । मसौरमं विभुर्दे दधौ स्वेदमलोप्रितम् ॥४००॥ नाशस्लम्पन फर्मातापं न पदसेयत । तस्मात्तिरस्कृताशेपमोगै गेगर्न दृषितः ॥१॥ प्रभोः प्राच्यतपाशाम्तधात्मा- सनि निर्मदः । पया न प्रमपेगभून्मांसे रक्तपि शुभता ।गा कार्य नो देवदुर्गन्धः स तु नेह भवेदिति । हियेवाहार- नीदारो पिशादी म्धिनी पिभोगविभोर्य स्नेऽन्जमित्येत्य पट्पदाः श्वाममारमः तृति प्रापुभ्रमेणापि जिनसेवा ...-

·तृतीयसर्गः
वासुपूज्य
चरितम्
॥१९९।।
॥१९९॥
---
न निष्फला ॥ ४ || इत्यद्भुतसमुद्भूतरूपातिशयवैभवः । विभुर्वभूव वामश्रुविलामरसजीवितम् ।। ५ ।। कदाचिदाचित-
स्वर्णोत्तानपट्टस्फुटप्रभाम् । श्रीकेलिकमलोद्गच्छत्परागच्छुरितामिव ||६|| उन्मीलनीलरत्नालिमालिताद्भुनकुम्भिकाम् ।
दरमृगानन्दकृर्वावशस्तम्बगणामिव ॥७॥ पद्मरागमयस्तम्भप्रभापूरपरिप्लुताम् । सदोद्यन्नृपतेजोऽर्कसंध्यारागश्रिता-
मिव ।।८॥ स्तम्भावष्टम्भपाश्चालीविशालीकृतसंपदम् । सौन्दर्यविस्मयस्तन्धखेचरीनिचयामिव ॥९॥ स्फुटस्फटिकसंभार-
भार पघटाद्भुताम् सुधर्माविजयोद्दण्डयशाकाण्डकुलामिव॥१०॥मुक्तावचूलरोचिष्णुमेचकोल्लोचसंचयाम् । भानुप्रस्त-
सनक्षत्ररात्रिराजिश्रितामिव॥११॥अतुल्यमूल्यमाणिक्यकलशावलिशालिनीम् । स्वर्गश्रीकार्मणोक्षिप्तजपापुष्पोत्करा-
मिवा॥१२॥ द्वारस्फुरत्प्रतीहारहुंकारस्खलितप्रजाम् । आकृष्टासिलतारगदगरक्षकृतावृतिम्।।१३।। प्रचण्डमण्डलाधीशमण्ड-
लाखण्डमण्डनाम् । निरवद्यमहाविद्यविद्ववृन्दोदितद्युतिम् ॥१४॥ उदारसारशृङ्गारवारस्त्रीबारहारि गीम् । औचित्यर-
चनस्तुत्यजात्यामात्यशतान्विताम् ।१५/ व्यवहारकलाहारिव्यवहारिकुलाकुलाम्। पूर्यमाणमनोरहतूपत्रिकविकस्वरामा१६॥
स्वेच्छया सेव्यमानांहिः सपर्याचतुरैः सुरैः । भूपितां वसुपूज्येन प्रविवेश प्रमुः सभाम् ॥१७|| बादशभिः कुलकम् ॥
सकङ्कणझणत्कारवारनारीकरोच्छूितैः । हादिहंसोपमैः सेव्यमुखाम्भोजस्य चामरैः ॥१८॥ चक्रिणं गुणचक्राणां विनयं
जनयन्विभुः । विश्ववन्द्यपदः पादपीठे पितुरूपाविशत् ॥१९॥युग्मम्॥ प्रभौ सभासदां दृष्टिलींना सलपि पार्थिवे।
स्थितेऽपि पादपे भृङ्गी पुष्प एव निलीयते ॥ २०॥ प्रेक्षिताः प्रभुणा सभ्याः शुभ्रश्यामलया दृशा । स्वं स्नातं मेनिरे
गगायमुनासंगमाम्भसि ॥२१॥ गुरुभिर्ग्रन्धसंदोहरूहैरप्यहताः सताम् । तदाऽभवत्प्रभुर्धान्तीर्वार्तालापैकलीलया ॥२२॥

·पा. तृतीयसः ॥२०॥ गतोऽपि करीन्द्राणां नरोक्तिभिः । अपूर्वाभिरिव स्वामी सविस्मय इयाभवत् ।।२३।। प्रभुः कलानामालापै- महि भिन्दगमभासदाम् । नपमन्यत फापि मृद्रामपि पितुर्गिरम् ॥२४॥ निवार्य वेणुवीणादिवाय स्वादविदस्तदा । कांगतर्ण गगमगणपन्यदतः प्रभोः ॥२०॥ विभोर्लायण्यपीयूपपायिभिः सभ्यमानुपैः । निर्निमेपतया चके तदा म्पानिमा ममा ॥ २६ ॥ निरीश सुनमीतक्षमन क्षत्रपतिस्तदा । तदिवाहमहोत्साहचिन्तादयोऽभवत् ॥ २७ ॥ सदा कक्षान्तरे क्षिपग पत्रं वेत्रभृतां वरः । प्रणम्य पृथिवीजानि जानुस्थानो व्यजिज्ञपत् ॥२८॥ माप्तः संप्रति मगान श्रीशालनगरेशितः । दतो लीलारिलासस्य सुवेगस्त्यां दिक्षते ॥ २६ ॥ पल्लवलचोल्लाससंज्ञयाध महीपतेः। भममुपदमुं तं ममदन्नः म दहभृत् ॥३०॥चक्षुर्विशत एवास्य सभारत्नप्रभा पियत् । देहातिमलत्कारैः कौमारतो दरम् ॥३१॥ किं कान्तिपत्रमनदमित्रान्तर्जातविमायः। चिरं निरूप्प पुंरुपनिश्रयान्यायति म सः ॥४२॥ किं दोपोगं न न फपारनेर म मास्वरः। कि मद्रिप्रभोऽर्कोऽयं न न स क दृशां प्रियः ॥३२॥ किमिन्दुरेप चक्षुप्यो न न नम्गादि भाः पुनः । किमिन्योऽयं सदोद्योती न न सोऽक्षिगणवणी ॥३४॥ अपे ज्ञातं यदुर्वीन्दोः पादाने विनयी पिताः । तन्मन्पे गमुपूज्योऽयं कृमारोध गधा श्रुतः ॥३५ ॥ स गचं चिन्तयनेव तद्रूपाहतचेतनः । स्तम्भवत्संभवरती. निन्नन्ना पुस्तिोस् ||३०|| अप कम्पयन्शी हर्षाविष्टो जगाविति। मनोरथोऽप्ययं यस्य धन्य एव स भूपतिः 11३७॥ ध्रुग्यो मुजगनं मंभ्रमादभ्यधादिति । कोऽसौ क्षितिपतिर्धन्यः को वा तस्य मनोरथः ॥ ३८ ॥ इत्युक्त्या मानगो नत्या दुनः पति मुरः। मान्नमस्कारविम्मारमजलयोन्यजिभपत् ॥३९॥ लीलाविलामभूपस्य भवन्मित्रस्य ·तृतीयमर्गः वासुपूज्य चरितम् ॥२०१॥ २०१॥ भूविभो । प्रिया मदनरेग्यास्ति रेग्या मदनसंपदः ॥४०॥ भृङ्गीसंगीतसौरभ्यकीर्ति कमलमालिकाम् । यच्छन्ती स्वच्छ पीयूपवृष्टिकृद्दृष्टिविभ्रमा १४१॥ देवी स्वप्नेऽन्यदादर्शि निशान्ते शान्तकान्तिभृत् । पद्मस्था पाणिपद्मात्तपद्मा पद्मावती तया ।४। युग्मम् । सा विनिद्रा नरेन्द्राय स्वममेनं न्यवेदयत् । सोऽवदन्नन्दिनी विश्वनन्दिनी भाविनी तब ४३३ इत्युच्या साजगी प्रीला सत्यमस्तु तयोदितम् । स्पामिन्सन्त्येव मे पुत्राः सत्पुत्रीं स्टहयाम्यतः॥४४॥ अत्रान्तरे वहिः प्रातस्तूर्यना दादनन्तरम् । कुण्ठकण्ठीरवरवोऽपठन्मगलपाठकः ॥४५॥ पद्मिनी विकमत्पद्ममुग्ची सौग्याय जायताम् । त्रैलोक्यलोचन भानुर्यत्पतित्वाय युज्यते।४ा भीतोऽयाह नृपः कान्तामुपश्रुत्वानया ध्रुवम्। त्वत्सुता भाविता देपिदयिता त्रिजगद्गुरोः ॥४७॥ इत्युक्तिपीतहृदया हृदयाधिपयोधिता । सा निनाय निशाशेपं विशेषतुकृतार्जनैः ॥४८॥ ध्यायन्ती स्वमदृष्टा- यास्तदेन्या यपुरदभुतम् । ध्यानानुरूपं पुण्यै गर्भ गर्भ यभार सा ॥४०॥ संपूर्णदोहदा पत्युः प्रीतिसंदोहदानतः । सौम्योचारहग्लग्ने सा लग्ने सुपुचे सुताम् ॥५०॥ ततोऽदभुतोत्सवव्यूहै: पितृभ्यामहि भासुरे । दत्तं पद्मायतीत्यस्या नाम स्वमानुसारतः ॥५१॥ शरीरावयवस्पर्धावर्धमानकलावलिः । सा जाड्यविमुग्यी जज्ञे सुमुवी यौवनोन्मुग्गी ॥५२॥ अमितः शोभते यस्याः श्यामलाः कुन्तलावलिः। विधुभ्रमेण वस्त्रस्य रजनीयानुचारिणी ॥ ३॥ यस्या नि:मीमसौन्दर्यः नीमन्तः प्रति- भासते । जगज्जयकृतः कीर्तिस्तम्भो रतिपतेरिव ॥१॥ यद्धाले भाति सीमन्तदण्डः पुप्पेषुभूपतेः। भूशिरीपस्फुरद्धा. रोऽर्धचन्द्र इव चाम्पकः ॥ ५५ ॥ दृग्विश्वासमृगश्लिष्टी घर्तु युचमनोमृगान् ।। यत्कणों मृगयापाशौ कामयोपनयोरिव ·॥२०॥ ॥२०२॥ ॥ २३ ॥ काम कातामझीशसरसीसदृशोर्टशोर । भातः पालीयनालीय पद्धवौ भुग्नमेचके ॥ १७ ॥ रेजर्मन्जुल- गोनियारागारेण तशी । प्रणाल्याविव शृद्वारबिलासरसपूरयोः ॥ ५८ ॥ कपोलयो रतिप्रीतिकोटाकुटिमयोरिव । तृतीयसर्ग: गया नासा राहगतामीमाभित्तिममानताम् ॥ ५९ ॥ कपोलयुगलं यस्या राजते राजमजुलम् । विश्वदृग्यावाल्या- दिवलपवणमिममम् ॥३०॥ यदलोटपुगं यस्या पुतिचिद्रुतचिठ्ठनम्। नवीनोद्भिन्नरागद्रुपलयद्वगतुल्यताम्।।३१॥भेजेऽनुमी- पमानागरिपीमपरम्परैः । मुकायलीय भारला यन्मुखे दशनावलिः ॥२॥ यस्या मनसि संबासं कुरुते कुसुमायुधः। Ed इलीवारभुतमोरगणाः अमितमामः ॥३॥ वीयमानस्य विश्वेन लोचनालचामरेः । पकण्ठो मुखराजस्य क्षेत्रा-50 मनमिगते ॥ ३४ ५ वषर्भमानगोर्यस्याः मकानं कर्णाशयोः । स्थानं दातुमियाभूतामसी किंचिन्नताकृती ॥ ६५ पहालतगोर्लोस्दानीपालयभिपोनप्पांपुष्पयोः कनिपुण्यात्मा लप्स्यते फलम् ॥३६॥ यदुरःस्थायिनः कामभू- पत्तोपानीलम् । पोवनेनेव यक्षोजपीजपूरफलपम् ॥६७|| अतीव कृशतां विनच्छुभ्रप्रतिपदिन्दुवत् । यन्मध्यदेशो मोन भुत पर न वीक्षितः ॥६८॥ रनिप्रीतिस्मरेगेन्तुं पन्मध्याध्वनि संकटे । हस्तालम्यनदण्डाभं सनीच वलित्र- पम् ॥३९॥ रक्षादक्षणिमायरोमालिशालिनी । यस्या लायप्यपीयूपकुण्डाभा नाभिर.यमी ७०॥ननोभूमत्तमात- शसमरमेकलम् । राजतं जपनं पश्या रोमाल मदरेग्वया ॥७९॥ यस्याः किं वर्यते तन्ल्या नितम्यस्तम्याडम्बरः । यम्मा- दारिभवायुः कारः रनगहः ।।७२।। मकरध्वजसाम्राज्यातुल्पम ल्यकारणम् । राजत्यूम्युगं यस्या रम्मास्तम्भद- पोपमम्||३|| पहा जमियो यीश्य मन्यमाने स्वमद्भुनम् । हर्षेण हसतः कूजन्मुक्तामनीरकान्तिभिः॥७४॥ किंनि- J ·तृतीयमर्ग: - ॥२०॥ कर्मोन्नती यस्याश्चरणी यरलागतेः मुखेन्दुभयतः पने बद्धकोशे इव स्थिते ॥७५॥ लीलाधाकृतजेतव्यकिङ्किल्लिकिसल- बापूपांती। पोतेते यत्मामी बदमाणिक्यमुकुटी नग्वैः ॥७॥ याग्रहीचिंतयोनिशोभया कुम्भिहंसयोः। कुयाभ्यां कुम्भसौ- चरितम्. भाग्यं नपुराभ्यां रवश्रियम् ॥७॥ जितं त्रिभुवनन्त्रैणमनयेति स्मरो नृपः । जैत्रपत्रं ददौ यस्याः कयरीदण्डदम्भतः ॥२०३॥ ॥७८ ॥ सा कृतस्फारश्चंगारा शृङ्गाररसनीचितम् । कदाचिपितुमत्सङ्गमगीचने सभाजुपः ॥ ७९ ॥ अस्या भविष्यति पंतिः को नाम त्रिजगद्गुमः । इति चिन्ताचयाचान्तस्वान्तो यावदभन्नुपः ॥८०॥ पुरा परिचितं किंनिक्षिपश्चीस्थापित- स्वरम् । तावदिवासभागमभ्यगाकिन्नरदयम् ।। ८१ ॥ युग्मम् ॥ अहो आगम्यतामागम्यतां कुशलिनी युवाम्.। किं ।' चिराभ्यागती भूपस्तावियाह ससंभ्रमम् ॥८२॥ तावृचतुश्चतुःसिन्धुपूतभूतलभूपणः । लोकोत्तरगुणग्रामो विश्वव्यामोह- .; मोहन:॥४३॥रूपश्रीसतताहतपुमहतपुमन्धिहर । भानोः प्रभातशीताभिः प्रभाभिरिव निर्मितः ॥८४||गुणागुणविशेप- ज्ञोऽनन्यसामान्यदानकृत् । आवाभ्यां सेव्यते भूप चंपाभूपसुतोऽधुना ।।८५॥ विभिविशेपकम् ॥ गेयः म पय तस्याग्र एग्निधयंश्च नौ किं याति पारिजातेपु पारिजातमधुम्रतः ॥८६॥ चिरं परिचयोत्कर्पचशवदहदी पुनः । भवन्तम- न्तःकरणप्रीत्यैव द्रष्टुमागतो॥ ८७ ॥ अथ भूपोऽभ्यघानेयं यदितस्यान एच वाम् । कतन्मे कर्णयोर्यु मट्टीतपीयूपपा. रणंम् ( iii अवोचतां च तो भक्त्याभ्यरिताप्सरसा घरा। चित्रलेखा पटे न्यस्य प्रभो रूपमदत्त नौ ॥८॥ यहा. वहे सहावा तविश्वस्वैरविहारिणौ । गायावो यत्र तत्रापि तत्पुरस्कृल्य कौतुकात् ॥९०॥ तत्तेऽस्मद्रीतशुपा यदि पीट विमुंश्च तत् । इहारोपय भूपाल रूपचित्रपटं विभोः ॥११॥ इत्युक्ते कौतुकी भूपः प्रभुरूपनिरूपणे। भद्रामनपरीहारमे- -- ·तृतीयसर्गः ॥२०४॥ गोराग्मत्त मः १९.३।। ती मुदाकृष्य धम्मिल्लादिन्यमालानितं नतः । न्यस्य सिंहासने चित्रपटं भर्तुरगायताम् ॥१३॥ मभागदां प्रभो र गनां शृषतां गुणान् । पहिरेयाहिरांचक्रे चित्तं चक्षुःश्रयोन्तरे ॥ २४ ॥ मुक्तापरेन्द्रियग्राम सामिपदिक्षणा । येगादक्षिगनाक्षेऽगापद्मावल्या मनः पुनः ।।९।। त्रैलोक्यकल्पनाकल्पनुमस्त्वमभिगीयसे । तन्मे पपिदामीयमंग पूरग प्रभो ।।९.६॥ इति ध्यानमयाम्भोधिमध्यमजितमानसा । प्रमुरूपातिरेकडीलीननेत्रैव सा स्थिता ।। ९ ।। युग्मम् ।। कारगन्मभुरूपाधी जलफैलिमियाक्षिणी । लोलयन्मौलिमुवींन्दुरिति सभ्यास्तदाभ्यधात् १९८॥ मन्वागः फनिनं पुण्पष्टशिप्रेऽपि यत्प्रभुः । फलविदानी तदीक्षापुप्यं तन्मूर्तिदर्शनात् ।। ९९ ॥ इमां पुण्य- एमाले वीकनीर कन्यकाम्। श्रीवासुपूज्यं पश्यामो यामयम्पापुरी द्रुतम् ।।५००॥ अथ मभ्यैरनुमतः प्रहृष्टैहष्ठरोमभिः मेगाकामहीमयमा प्रागलन्द्रपः ॥२॥ भवावां चित्रलेग्यातचित्रमीदग्विधाप्यताम् अयं मे दीयतां दृष्टिहत्मा- पालपनं पटः ॥ २॥ इलचिती पितुदमनं कन्या फिन्नरी पटम् । प्रदाय चित्रलेखाथै जग्मतुनृपसत्कृतौ ॥ ३ ॥ ॥ गुग्मम् ।। कामुपेन्द्रपिच्छायमार्गनगम्युजनजात्विन्मित्रं त्यामयं स्वामिन्नृपः मत्यरमेति सः ।। ४ ।। श्रीचम्पेश भवरेशमीमानं मनुपेयुपा । तेनाहं हितस्तुभ्यमिति ज्ञापयितुं पुरः ॥ ५॥ मीरमुगाजलग्नं भूपणमद्भुतम् ।ददी मुदामुगाय निःशेपं शेग्वरं चिना ||६|| मश्यन्नुत्पश्यवदनान्प्रमा. दामिन्मशारशाः। अन्यभाग सुयुदणदीन्सचिवान्भूशचीयरः ॥७॥ गहो श्रीवासुपूज्यस्योदाइचिन्ता च मेऽभवत् । क- गारममिहागानं मुयेगय न्यवेदयत् ।।८|| कार्यारम्भेलालार्थसंपत्तिः शकुनं महत् । इत्थं ग्रन्धार्थ एवायमुत्माहयति DU D D ।

·पासपूज्य चरितम् ॥२०५॥ क्षविभोः । चको सा मगलं यम्मालोकस्याचरणं महत् ॥६२॥ अथोत्तरीयकौसुम्भांशुकाछन्नमुखेन सा । त्रिः पस्पर्श तृतीयमर्गः विभोभालं मथा च मुसलेन च ॥ ३३ ॥ ब्रटनटिति तन्वानं लवणानलपूरितम् । शरावसंपुढे चाने विभोरुत्तार्य सामु ||२०६॥ चत् ॥६४|| मपादुकेन चामेन तद्वभवांघ्रिणां प्रभुः । जगत्प्राणस्य का लजा भवेवुवुदभजने ॥ ३५ ॥ कौसुम्भवमनं कण्ठे क्षिप्त्वा मदनरेग्वया । आकृष्य प्रापितो मातृगृहं स्वामी तया रयात् ॥६६॥ मितवस्त्रावृताहोऽन । मातृगामग्रतः पभुः । निषसादासने हैमे हंसः स्वर्णानुजे यथा ॥ ६७ ॥ कन्दपराझीकरणमुद्राभमदनान्वितम् । वरवध्यार्ययन्धेन्त्रः कङ्कणं दक्षिणे करे ॥ ३८ ॥ उत्सनस्वच्छयनोमिस्फुटीभूतमुग्पान्जयोः । तयोर्दर्शनमन्योन्य यरवचोरभूततः ॥ ६९ ॥ एकत्रोद्गतयोः पिष्ट्वा शमीपिप्पलयोस्त्वचौ । हस्तालेपं वहस्ते विदधुः सधवाः स्त्रियः ॥ ७० ॥ लग्नस्याभ्यर्णभावेन तुमुले विनिवारिते । समयः समयोऽस्तीति गौचैरुचरिते नरैः ॥७१॥ वहस्तं स्वहस्तेन शुभलग्नेऽग्रहीविभुः । उर्मिकां चात्र सुत्रामा निक्षेप करसंपुटे ॥ ७२ ॥ युग्मम ।। चन्दियाकुलवृद्धाशीस्तृर्यमगलगीतिभिः । हर्पकोलाहलैर्भूरि तदापूरि जगत्त्रयम् ॥७३॥ तारामेलोऽध तत्स्वान्त- गुणद्धिपत्योः स्फुटम् । सफल! स्यूततां चक्र हग्ज्योत्स्नाहीरतन्तुभिः ।।७४ । तया विश्वपतिर्युक्तो विश्वासअनरूपया। यकाय कमनीयोऽभूत्क्षमयेव तपोगुणः ॥ ७५ ॥ भायारोप्य विभुं कटयां शको वेदिगृहं प्रति । चचालयं च पौलोमी 100 वधूमुत्पाटय तत्क्षणम् ॥ ७३ ।। अवियुक्तारं यद्धाञ्चलमेतद्वधूवरम् । मिलितं चलदानन्दि कीर्तिदानोपमं बभौ ॥७॥m पूर्वबारेण तत्रेशः प्रवेश्याध तथास्थितः । गीतेपु मङ्गलेपचैर्मुमुचे नमुचिटिपा ॥ ७८ ॥ ज्वलनं मनुलग्वालममिनः ·AL 00 सार पागन्ती हदि विश्वशं योगिनीच व्यराजत ॥ २७ ॥ वर्णकस्य विवादीय तस्या उदर्णकः कृतः । ताभिस्तथाविधानां पानिपीनामनुगान् ॥२८॥ सत्यशमममाणिज्यभंगारस्पशिमिर्जलैः । सम्यन्यः स्नपयामासुस्तास्तां न्यस्यासनान्तरे । तृतीयसर्गः ॥ २९ ॥ पितामनुमैरामनामनान्तरे । तथालपीरनिरशरीरचिकुरां च ताम् ॥ ३० ॥ रागस्तत्पादयोस्ताभि- ॥२०६॥ गिमारतानात् । गोतरागेऽप्यहं गोज्योऽनयेति विनयीय मः ॥३१॥ मा ताभिचन्दनश्वेतवीरमौक्तिकभूपणैः । मिलिम्फुटीनूनग्वि भाग्ङ्गरलंकृता ।। ३२ ॥ तामिर्निदधिरे तस्याः केशेषु कुसुमस्रजः । प्रभुभीला मारेणेव गारणमामिर शराः ॥ ३३ ॥ इत्य विहितशृंगारा ताभिम पाट्य सा रमात् । अन्तर्मातृहं नीत्या हेमपीठे न्यवेश्यत ॥ ३४ ॥ इनोन्टोमाया प्रभोम्दाहमंगलम् । आपयो सपरीवारः कालज्ञा हि सुसेवकाः ॥ ३५ ॥ सुपूज्यं 77 पुरसन्न तेन पालोपभोगणा । विवाहमंगलकृते ऋतिनाभ्यर्थितः प्रभुः ॥ ३३ ॥ मोक्षाध्वरोधि भोक्तव्यं कर्म भे सिनोपय कामं नित्या तदग्नं नी पाणी कतु मनो दधे ।। ३७ ॥ मलस्वेदादिमुक्तोऽपि विधिज्ञेन विटीजसा । मन मुदा रत्नप्रतिमा इन प्रभुः ॥ ३८ ॥ सर्वागीणं विभुर्भोगफलकमंजयोन्मुग्यः । दधौ धर्ममयं चर्म चन्दना- मेरनारयात् ॥ ३॥ नाणमेर पिभ्रगिरखच्छजलजीवितैः । न मुक्ताभरणर्भः पिहिता देवदीधितिः ॥ ४० ।। अभुशुनिः यामी वृतस्यामिनांशुः । ज्योत्स्नायलितमाणिक्यशैलशंगनिभो यभी ॥४१॥ आमय मधुराराय- मेगा नुः। श्रीराम्भिवीनों याला प्रतियिम्य इवाचलत् ॥ ४२ ॥ करोघं चामरीकृत्य च्छनील च मण्डलम् । गर्ददलांगानं भेमिय देवमसेवन ॥४३॥ मुहर्मगन्यालश: कलिनः कुलवालया। प्रभोर्मुग्वाग्रे यभ्राम शोमाभिक्षु- ·तृतीयसर्गः ॥२०७॥ रियोटुपः ॥ ४४ । परीक्षादक्षयेन्द्राण्या लावण्यकनिधेर्विभोः । मुहुमत्तारणीकृल्ल लवणं तत्वजेऽमितः ॥ ४५ ॥ मूढस्य वासुपूज्य / गुढं तीर्थेशवरभावमजानतः । गलगनिर्भवस्येव तदा तृर्यस्वनोऽजनि ॥ ४६॥ पुरः सुरस्त्रियोऽनृत्लन्ध्यनवलमंगलाः। चरितम् प्रभुस्तामा प्रमोदाय दधौ हृष्टमिवाननम् ॥ ४७ ॥ मुहुर्मुडः स्वपुबास्यं पश्यन्ती नृविमानगा । जगी वृता सखीन्दै- ॥२०७|| जया धवलमंगलान् ॥ ४८ ॥ वसुपूज्यो नृसंघस्पर्धावर्धिष्णुसंमदः । वृतः शक्रादिभिर्देवैदिव्ययानः पुरोऽचलत् ॥४९॥ इत्थं कृतार्थयन्नाधो जनाक्षीण्यमृताप्लवैः । आसदन्मण्डपदारं पूर्वादारमिवोटुपः ॥ ५० ॥ मुक्तयानः स्थितस्तत्र शक- हस्तायलम्यनः । यतकृयो मुनेरात्मा ध्येयलग्न इव प्रभुः ॥५१॥ तदा मदनरेग्या तु तत्तत्कृत्योत्कराकुला । अन्त- रन्तमरठूलूनामादिदेशेति योपितः ।। ५२ ।। हंसि धेहि मणिस्थालं चम्पिके चन्दनं नय | आलि शालिकणान् मुन्न DO दधि धारय धारिणि ॥५३॥ तरले मरलं पासः कोसुम्भं प्रगुणीकुरु । तिलकं स्थापय स्थाने मदने बदने मम ॥५४॥ मुग्वरे शेग्यरं यच्छ सजः सन्नय, सन्नने । कर्पूरे देहि कर्पूरं मृगनाभिं मुगि मर ॥५५॥ किमेवं मन्दचारिण्यो यूयं किं नाव पश्यत । नन्वयं वीक्ष्यते द्वारि वरत्रिजगतीवरः ॥५६॥ पञ्चभिः कुलकम् ।। प्रभुलावण्यदेहाचिस्पर्धिनौ दारि काप्यध । शरावसंपुटे किंवा मुमोच लवणानलौ ॥५७॥ दादधिशुभं स्थालं दधौ कापि प्रभूत्सके । संक्षिप्तागतनी- लान्जफेनभृन्मानसोपमम् ।।५८॥ मन्यानं मुसलं काचित्पाणा कृत्वा पुरः स्थिता । कर्माणि मयितुं भक्तुं प्रभोः शक्ति रिवाशिनी ॥५९॥ चक्रेऽथ चान्दनाश्वश्रूः श्रीविभोस्तिलकान्नव । अग्रेषु सोत्तमाङ्गेयु निधित्रीदर्पणानिय ॥६०॥ अर्ध देयर्घदेऽध्याय वरायेति गुमस्वरैः। धवले गीयमाने सा प्रभोरघे ददाविति ॥११॥ जगतां मालस्यापि दुर्वादध्य- ·||२०८॥ मामिर नए मंमुग गन्नुमिदानीं तस्य भूपतेः। युक्तमेवेखमालोक्तः सोऽचलत्तपरिच्छदः ॥१०॥ अमन्दानन्द- ततीयसर्गः महिमारिमारमिलना नगरे । गुरुपदिष्टनाचार्यत्रोतबद्वारमारिय।।११।। आश्लेपफुशलप्रश्नप्रीतियागप्रमोदिनौ । एक- मानो तो पुरान्तमुपेतुः ॥१२॥ लीलाविलाममायास्य तत्रावासे महीयमि । यथोचितं च सकृत्य वसुपूज्यो- विमारीम् ॥१३॥ अन्तः मंततर्मचारः मनियः शुचिवाचकैः। द्रढगांचक्रतुस्तौ च परकन्याकरग्रहम् ||१४|| ददी दगियार सहिनासमेऽहनि । उभाभ्यां मत्तः शुद्ध लग्नं ज्योतिर्विदां वरः ॥१५॥ पादौ प्रक्षाल्य कल्याणप्रदी गदानपान । नमः श्रीरासुग्गाय कन्यां स प्रददी मुद्रा ॥ १० ॥ शुभेऽहनि जयादेव्या तया मदनरेग्यया । शेगम गाणं गानेगलमालेः ॥ १७ ॥ ममर्दनफिता विद्यादेवता इव पोडश । स्तम्भाग्राण्यभजन्नाथमीक्षितुं शालभरिकाः ॥ १८ ॥ ममुक्तागन्मामुताम्रग्नीलचन्द्रोदयच्छलात् । शब्दपूणे विभूद्राहे प्रासमिन्टुभृनभः ।। १९ ॥ दिमुनीर पवारि मोरकलानीक्षितुं विभुम् । गलबन्दनमालाभूभाति स्तम्मान्तराण्यभुः ॥२०॥ नवागवेदिकाद- ग्भनिमिष्ठभोपलक्षिताः । तत्रेयुः स्यामिसेवाये नियमतगणां दिशाम् ॥२१॥ अपि श्रीवासुपूज्यस्य विवाहोपकृती गगन । इनि रोमाधिना पेगो पसुर्यदेवाकरः ।। २२ ।। इतश्च तेनुरभ्यामानाः कृतमंगलाः । स्वर्णासनजुपः पद्मा- Xiमानेन्ट सुगन्धिभिः ॥ २३ ।। उदर्तयांयम्युस्ना सृष्टाः पिष्टातकैरिमाम् । अम्या मन इथ स्वामिगुणालीगानमगलैः ।। ॥२|| मांगु नपर गन्तमम्पतिलका पभुः । तस्यां नवग्रहीतोपा इन स्वामिकरग्रहे ॥ २५ ॥ नदगं भाग्यमौधं मानिन्मनुप्रयत्। तर्पसौमुम्भम्प्रेणारशन्मल्यापमन्ययोः ॥२६॥ ना निहिता सेग तामिः मंगद्धमापला।

·तृतीयाः ॥२०९॥ बसपूज्य चरितम्. ॥२०॥ कान्तया सह । स्वाम्यभ्राम्यद्यथा मेरुं दिनाधीशो. दिनश्रिया ।। ७९ ।। लीलाविलासादेशेन मन्त्रीशस्त्रिजगद्विभोः। सुलक्षणान्परोलक्षानुनु स्तुरगान्ददौ ॥ ८० ॥ अथैवं वर्तिते मन्त्री द्वितीये मगले विभोः । परःसहस्रान्करिणः ममोदादुन्मदानदात् ।।८१॥ तृतीये मजले जाते सचिवः स्वामिने ददे । कोटिमूल्यानलंकारसमुदायान्परःशतान ८२॥ चतुर्थे मङ्गले पूर्णे प्रभौ मन्त्री वितीर्णवान् । स्वर्गमौक्तिकमाणिज्योत्करात्रोकेलिपर्वतान् ॥ ८३ ॥ चतुर्थे माले पुत्री परकीयेति निष्ठुरे । गीते हर्पाश्रु वध्वम्या तसं जाड्यभिदे दधौ ॥ ८४ ॥ कौतुकमङ्गलोद्गानमथ चक्रे मिथस्तदा । वर- वध्वाश्रयैर्योपिळनैर्जनितसंमदैः ।। ८५ ।। दानैर्मनोरथातीतैरथिनोऽथ कृतार्थयन् । वरवध्वोर्यधादिन्द्रः कराञ्चलविमो- चनम् ।।८।। कोदिद्रव्यप्रदं देशं पाणिमोक्षणपर्वणि । दत्तवान्स्वामिनोऽमात्यः प्रणिपत्य प्रमोदनः ॥ ८७ ॥ हावभाव- भवद्गीसंगीतप्रभुकीर्तयः । स्वस्वहरधानृत्यन्सुरासुरनरस्त्रियः ॥ ८८ ॥ विहितातुल्यमगल्या पल्या सह महोत्सवैः । आरुहोरावर्ण नाथः स्वस्थानार्थमथाचलत् ।।८९॥ एति पञ्चमहाशब्दैः सप्रियः प्रभुरित्यथ । औत्सुक्यापूर्णशृङ्गारा दधा- पुर्नागराङ्गनाः ॥ ९० ॥ उत्तरीयं करे कापि कुर्वती सत्वरागमत् । स्वामिनो न्युग्छनं कर्तुमिवातवपुःश्रियः ॥ ६१ ॥ अताडकोऽथ ताडकी रम्यः कर्ण इति प्रभुम् । सुकर्णी प्रष्टुकामेव काप्यागादेककुण्डला ॥९२॥ कस्तालिप्य काप्या- स्यं रभसा चन्दनैः शिरः । शृंगारोऽधः शमस्तूचैरितीवेष्टं विभोर्व्यधात् ॥९३।। नाईतः प्रतिमः कोऽपीय) काप्पभि- मानिनी । कुष्टसर्पकरेवागावेणीगुम्फनतत्परा।९४ ओमुक्याद्यावकभ्रान्या काप्यधाधरेऽञ्जनम् । ज्ञापयन्तीव शृङ्गार- रसपूरावधि विभोः ॥१५॥ कापि कण्ठोचिते माल्ये त्वरावेशात्करस्थिते । आगादाज्ञेव पुष्पेपोरनपाणिः पुरः प्रभोः ·॥९॥रापिस्नहारापि चेरुयं कापि नाप यत् । तस्मिं सुदती स्वामियीक्षाहर्पमितैर्दधौ ॥२७॥ इत्यमानन्द- AT X मंदर्भ पुरे विभ्रदश प्रभुः । सप्रियः प्राविशत्सी, योगी शुद्धं लयं यथा ॥१८॥ प्रभुं प्रणम्य रम्यास्यां जगामाच्छय 00 तृतीयसर्गः भगिनः । परिस्पन्दनोल्लामः शमः स्यायाममासदत् ।।९९॥ सुवर्णयसमाणिक्योक्तिकालंकृतीः पराः । पद्मावत्यै ॥२१०॥ २१॥ ददी मंग्टगनीनाः प्रभुपिता ततः ॥३००|| अशनांशुकताम्बूलालंकारादिप्रदानतः। विवाहोऽभूत्राधान्योन्यं नोपमापि गमा जने ॥१॥ दीलाविलामपालः स्वर्गाश्वभरधांशुः । सन्मान्य वासुपूज्येन स्वदेशाय व्यज्यत ॥२॥ लना श्रीगमपूज्योमो शानप्रितपदष्टिभिः । दृष्टभूतभयद्भाविभायोऽप्यभ्रान्तिमागपि॥३ भवाब्धेर्जनमुद्धर्तुमात- पालोजी घेतमा । मोक्षलामीपरीरम्माम्भे मरम्भयानपि ॥४॥ परं भोगफलं कर्म भोक्तव्यमिति निधयात् । किचिग- कारं मंगारपारकरण मनः॥५॥निभिर्विशेषकम् ॥ कदाचिद ताराम कदाचिसिन्धुरोधसि । कदाचित्केलिशैलेषु कदापिनियममा ॥ ६॥ कदाचियनितोल्लामहल्लीमकविलोकने । कदाचित्किन्नरीतारगीताकर्णनकौतुके ॥ ७ ॥ कदाणिमादिष्टमुरीपटितनाटके । स्वामी विनिममे कर्मनिर्जरां निजरे नः ॥ ८॥ विभिविशेषकम् ॥ जगन्मित्रस्य DO मिग्राणि विक्षसंयम्य सेयमाः । विशेषज्ञा विशेषेणाभवन्भूपाः शंतानि पट् ।।९।। आमने कीउने यानेऽवस्थाने शयने- भने । पार्य एवाहितम्त शुरंगानि भगिनो यथा ॥१०॥ ते निर्मलगुणाः स्याम्यामतेर्जाताः सुदर्शनाः । स्वर्णकैनकसा- मनापामादोजदाः पटाः ॥११॥ एतानद्भुतमायांग प्रभुस्तत्त्यानि योधयन् । सुखेन गमयामास वामरान्प्रीतिभासुरान् ॥१२॥ भन्पदा ममदापेशी मानापिनोजनस्य च । लीलाराम ममित्रोऽगारमन्तोत्सवमीक्षितुम् ॥ १३ ॥ वल्गत्तिलक- - ·किंजकद्रवोर्वीसेककर्मभिः । सिन्धुवारसुमस्फारमुक्तास्वस्तिकराजिभिः ॥१४॥ उड्डीनानपरागोमिप्रसरगन्धमुष्टिभिः। तृतीयसर्गः पाप क्रीडाद्रिनिझरोगास्तृयतारस्वनैः ॥ १५ ॥ ममत्कम्पितककेल्लिबल्लीपल्लवनर्तनः । यसलामोदमत्तालिश्रेणिवेणुवस्वनः चरितम्. ॥२१॥ ॥ १६॥ कलकण्ठीऊहकारपश्चमोचारगीतिभिः । कृजल्कीरमहाबन्दिसंदोहजपयोपणैः ।। १७ !! चाय कविस्मेरपुष्पा- ॥२१॥ रात्रिकमङ्गलैः । मलयानिलसंश्लिष्टपाटलाश्चलवीजनैः ॥ १८ ॥ किंशुकांजनवासन्तीविचिन्नन्युन्टनांशुकैः । विशतो विश्वनाथस्योपानश्रीरत्सचं व्ययात् ॥१९॥ पड्भिः कुलकम् ॥ लीलारामे प्रसर्पन्ती स्वभावतरला विभोःप्रसादविशदा दृष्टिः तुधावृष्टिरिवारभो ॥ २० ॥ अधासीन प्रभुः पीठे रक्ताशोफतरोस्तले । स्वकायकान्तिभिस्तन्यन्ना स्तम्बात्तस्य Do/ पलवान ॥२१॥ कुसुमाभरणैरिभूषितोऽभाविभुस्तदा । अदीनशारदीनाभग्रेणिमणिगिरिधा २२|| आन्दोलन- जलक्रीटाशृंगारोद्गारिगीतिभिः। प्रमादिनं जनं वीक्ष्य विभुरेवं व्यचिन्तयत् ॥२३॥ अहो मोहः कियानेष निःशेषज्ञान- हानिकृन । यत्प्रभावादसगावाः सद्भाचा भविनां हृदि ।॥ २४ ॥ नारी पश्यन्ति दोलास्था विमानान्तः सुरीमिय । न पवेति धात्रा तुलाघृतम्।।२६||जानन्यम्भोऽमण रागान्धियीचीति प्रियेक्षणम् ! न प्रनादाग्निदन्यस्य ज्याला पुण्यौ कसो000 100 जडाः॥२७||फोडाजलकणान्मुक्ताः स्वतनौ मनुते जनः । श्रेयोंगे विषयैस्तप्ते नैतस्पिटपेकम्।।२८गीत कामास्त्रद्वार इलाययाति जनोऽल्पधीः । न त्वेवं दुर्गतिद्वार पाटोद्वादनध्वनिः ॥२९॥ गीतगाने शिर कम्पः शंमायां तन्यते सः । महाममादोऽयमिति निषेधै ज्ञायते न किम् ॥३०॥ विश्वत्रयसमृदयापि नाप्यते जन्म मानुषम् तदित्थं हार्यते व्यर्थमहो ·||२१०॥ १९३॥ पराचिस्मनहारापि पेरू कापि नाप यत् । तड़ियं सुदती स्वामियीक्षाहपसितर्दधौ ॥२७॥ इत्थमानन्द- TAX/ मदन पुरे पिनवर प्रभुः । समियः माविशत्सौध योगी शुद्धं लयं यथा प्रभु प्रणय या जगामाच्छादनीयसर्गः परित. X मतिः। परित्पन्दनोल्लासः शकः स्वायाममासदत् ।।९९॥ सुवर्णवजमाणिक्यमौक्तिकालंकृतीः पराः । पद्मावत्यै ॥२१॥ ददी मंगगातीताः मभुपिता तनः ॥२००॥ अशनांशुकनाम्बूलालंकारादिप्रदानतः। विवाहोऽभूत्तथान्योन्यं नोपमापि गाजने ॥१॥ लीलाविलामन्पालः स्यांग्वेभरयांशुः । सन्मान्य वसुपूज्येन स्वदेशाय व्यग्यत ॥२॥ ततः श्रीरामपूज्योऽसी जानप्रितगदष्टिभिः । दृष्टभूतभवनाविभायोऽप्यम्रान्तिभागपि॥३। भवाब्धेर्जनमुद्धर्तुमात- परलोकी नमा। मौक्षलक्ष्मीशरीरम्भाम्भे मरम्भवानपि ॥४॥ परं भोगफलं कर्म भोक्तव्यमिति निश्चयात् । किचित्र- कार समारम्यापारकरण मनः॥५॥निभिविशेषकम् ॥ कदानि तारामे कदाचित्मिधुरोधसि । कदाचिस्केलिशैलेषु । कदापिविनममनु ॥६॥ कदाचिदनितोलामहल्लीसकचिलोकने । कदाचित्किनरीतारगीतानकौतुके ।।७।। कदापिमरगदिशपुरीपदितनाटके । स्वामी विनिममे कर्मनिर्जरां निजरेतः ॥८॥ विभिविशेषकम् ।। जगन्मित्रस्य मित्राणि शिवसेन्या सेवकाः। विशेषगा रिशेपेणामसभूपाः शतानि पट् ॥९॥ आसने कोउने यानेऽवस्थाने शयने- जगन । पा एमाईतस्ते सुरंगानि मग्निो यथा ॥१०॥ ते निर्मलगुणाः स्वाम्यामतर्जाताः सुदर्शनाः । स्वर्णकनकमां- गगनोदोक्यापाः ॥११॥ एतानद्भुतमायांग प्रमुस्तानि योधयन् । सुखेन गमयामान वासरानीतिमासुरान् ||१२|| अगदा ममदापेशो मातापिनोर्जनस्याना दोलारामं ममित्रोऽगाठमन्तोत्सवमीक्षितुम् ।। १३ ।। वल्गत्तिलक- ·तृतीयसर्गः ॥२१॥ पासपूज्य चरितम्. ॥२११॥ किंजल्कद्रवोर्वीसेककर्मभिः । सिन्धुवारसुमस्फारमुक्तास्वस्तिकराजिभिः ॥१४॥ उड्डीनानपरागोमिप्रसरगन्धमुष्टिभिः । क्रीडादिनिझरोद्गारतृर्यतारस्वनैः ॥ १५॥ मरत्कम्पितककेल्लिबल्लीपल्लवनर्तनः । वकुलामोदमत्तालिश्रेणिवेणुमुदुस्वनैः ॥१६॥ कलकण्ठीकुहकारपञ्चमोचारगीतिभिः । कृजत्कीरमहायन्दिसंदोहजयघोषणैः ॥ १७ ॥ चामचम्मकविस्मेर उप्पा- रात्रिकमङ्गलैः । मलयानिलसंश्लिष्टपाटलाचलवीजनैः ॥ १८ ॥ किंशुकांजनवासन्तीविचित्रन्युजनांशुकैः । विशतो विश्वनाथस्योद्यानश्रीमत्सवं व्यधात् ॥१९॥ पद्भिः कुलकम् ॥ लीलारामे प्रसर्पन्ती स्वभावतरला विभोः। प्रसादविशदा दृष्टिः सुधावृष्टिरिवायभी ॥ २० ॥ अथासीन प्रभुः पीठे रक्ताशोकतरोस्तले । स्वकायकान्तिभिस्तन्वन्ना स्तम्बात्तस्य पल्लवान् ॥२१॥ कुसुमाभरणै रि। भूपितोऽभाविभुस्तदा । अदीनशारदीनाभ्रश्रेणिर्मणिगिरिचया ॥२२|| आन्दोलन- जलक्रीडाशंगारोद्गारिगीतिभिः । प्रमादिनं जनं वीक्ष्य विभुरेवं व्यचिन्तयत् ॥२३॥ अहो मोहः कियानेप नि.शेषज्ञान- हानिकृत् । यत्प्रभावादसद्भावाः सद्भावा भविनां हृदि ।। २४ ॥ नारों पश्यन्ति दोलास्थां विमानान्तः सुरीमिव । न धैर्यध्वंसिनीमन्धाः पाशयद्धां शिलामिमाम् ॥२०॥ स्वं दोलान्दोलितं वेत्ति न पुनर्मुग्धधोर्जनः । किंकर्माय गतौ नेयः क्वेति धात्रा तुलावृतम्॥२६॥जानन्यम्भोऽरुणं रागान्धिवीचीति प्रियेक्षणम् । न प्रमादाग्निदग्धस्य ज्याला पुण्यौकसो जडाः।।२७||फ्रीडाजलकणान्मुक्ताः स्वतनौ मनुते जनः । श्रेयोंऽगे विपर्यस्तप्ते नैतपिटकपेकम्।।२८गीत कामास्त्रकार इस्याख्याति जनोऽल्पधीः । न त्वेवं दुर्गतिद्वारकपाटोद्वाटनध्वनिः ॥२९॥ गीतगाने शिरकम्पः शंसायां तन्यते जडैः । महाप्रमादोऽयमिति निषेधे ज्ञायते न किम् ॥३०॥ विश्वयसमृद्ध चापि नाप्यते जन्म मानुपम् । तदित्थं हार्यते व्यर्थमहो ·वतीयसर्गः समाप परित. मोहो महानिह ॥३१॥ तदेवं मया मूढजनप्रौढीकृतो भयः । उचितस्यक्तुमेवायं महतामहतात्मनाम् ॥३२॥ तदयापि झिपनोगमनं फदमस्ति में । इति तत्रापनिजानं प्रभुः प्रथितवांस्ततः ॥३३॥ जन्मलो वर्पलक्षेषु गते'चष्टादशस्वध । कर्मभोगलं मुक्तमिति मल्यायधेस्तदा।३४ाउनिःगमस्थानारोहणकाधिरोहिणीम् । दीक्षा ग्रहीतुकामोऽभूजितकामो पांगः ॥ ३५ ॥ युग्मम् !! अम्मिन्नयसरे ग्राभलोकापशमकल्पतः । लोकान्तिकाख्याः सम्यमयपरिणामा महर्दिकाः ॥३६॥ स्वामनमाम्पेन प्रयुक्तावषयः क्षणात् । ज्ञातवादशतीर्थेशवतकालाः, क्रियाचिदः।।३णामारस्वरता अथादिला पाहगो वरुणास्तथा । गर्दतोयाथ तुपिता अन्यायाधाभिया अपि॥३८॥ममतोऽरिष्टसंजाश्च नयेते निर्जरबजाः । आगल सामिनं मनपा प्रणिपल व्यजिजपन॥३९॥चतुभिः कलापकम् ॥ जीयान्भवाम्मुधौ मग्नानु महत परैः । शुद्धधर्ममयं ती तीना प्रवनय ॥४०॥ अयं विज्ञपटयेते जातकृत्यमपि प्रभुम् । प्रणिपल यथास्थानं जग्मुर्मुदितमानसाः ॥४१॥ लीलारामादश स्वामी कामी: दीक्षापरिग्रहे । भागल स्वालयं मातापित्रोः पाद्येऽम्पधादिति ॥ ४२ ॥ मानस्तात न मे स्वान्तं लीलारामे पृति दधौ । ततो मामनुजानीतमारमारामाय संपनि।४३||नावार्जयोग्ग्चलस्वान्तायूचतुः सर्ववैदिनम् । नरामीगक भारामो गर ते रमते मनः४४ामानस्तान न भापेऽहं स्वं कंचिद्भमहां चयम् । यद्भवेत् स्वो न कायोऽपि का का शेषणम्तुषु ॥४५॥ आत्मारामममुं यकिम कपायविषयोनिमतम् । इष्टानिष्टे समं शुद्ध्येययलयं मनः॥४३॥ तत्रामसं मम पानं प्राप्यते तत्तु दीक्षगततो मामनुमन्येधामस्य यद्यम्मि बालभः ॥४ा आकर्य कर्णकटुकं पटुकं मानाप्रमोः । जननीजनकी जानविपततां क्षितौ ॥४८॥ नतः शीतोपचारेण चिरेणात्रितचेतनौ । कल्पितानेकम- ·॥२१३॥ कल्पावनल्पं ताबजल्पताम् ।। ४९ ॥ त्वनः सर्वजनीनाकि दुःसहास्मासु वागभूत् । यो वत्स कदाप्यब्दादवि कापि तृतीयसः पासपूज्य 100 पतेत्ताडित ॥५०॥ नवे वयसि दीक्षामित्थं अल्पभवानभूत् । प्रातकालिक याचनिय मुग्धास्य हास्यकृत् ॥ ११ ॥ चरितम्. DO एकादशभिरहद्भिः श्रीनाभेयपुरःसरैः । राज्य विधाय जगृहे व्रतं तेऽपि शिवं ययुः॥५२॥त्वं जिनो द्वादशस्तावद्गमिन्यसि ॥२१३॥ D शिवं ध्रुवम् । तवं तु गतिर्नेति राज्य प्राज्यसुखं भज ॥५३॥ अथ दन्तांशुमुक्तास्रग्भूपिता भारती परा। वितेने श्री DO जिनेन्द्रेण मातापित्रोः प्रबोधिनी॥५४॥सत्यं यदुःसहा मद्वाक् परं मोहवृतात्मनाम् । यथा व्यथाकरी विश्व नेत्ररुग्नेत्ररो- 00 गिणाम् ॥ ५५ ॥ नवे वयसि या दीक्षा नैव हास्याय सा सताम् । न हि पीयूपपानेऽपि प्रस्तावः प्रेश्यते बुधैः ॥ ५६ ॥ 00 DO भोक्तं भोगफलं कर्म राज्यं चक्रे जिनः पुरा । सदेवमेव मे छिन्नं नन्न राज्ये कृते फलम्||१७|राज्येऽपि न सुखं यस्मादः- D6I DO) खमैश्चर्यमानतः । रसाधिक्यानुमानेन व्याधयः पीडयन्ति यत् ॥५८तस्मान्मोहं परिलज्य पूज्यौ सनं प्रताय माम् । 001 सर्वथैवानुमन्येयामिहार्थेऽमि कृताञ्जलिः ॥५९॥ इति श्रुत्वा गलत्सत्वा प्रपा वक्त्या जया रयात् । तथारोदीयथा DI लोकांश्चित्रस्थानप्यरोदयात् ॥३०॥ उत्सङ्गसगिनं कृत्वा स्पृशन्ती पाणिना प्रभुम् । बभापे वापसंरुद्धकण्ठा कुण्ठगिरा जया ॥६॥ हा वत्स मयि वात्सल्यं तत्ते कनु गतं क्षणात् । यत्त्व में दारयस्येवं हृदयं प्रतवार्ता | मालतीमुकुले /DI युक्तं किं कुकूलाग्निमोचनम् । योग्यं वा नलिनीनाले कचित्क्रकचदारणम् ।।६३॥ वरं क्षौमारे किं स्यात्कर्करोस्करबन्ध- 1000 नम् । उचैर्मरिचचूर्णस्योचितः क्षेपः किमीक्षणे ॥६४॥ काचकुम्भे किमु श्रेष्ठं हठान्मुद्गरताउनम् । किं रम्भास्तम्भगर्भेऽसि- Do घातपातः सतां मतः ॥६५॥ अस्मिन्शिरीपपुःपाग्रतकुमारे कुमार किम् । केशोन्मूलनमुमुख्यानि कटानीटानि ·तृतीयसर्गः रितम्. ॥२१२॥ ॥२१२॥ मोहो महानिह ॥३१॥ तदेवं सर्वधा मूढजनप्रोटीकृतो भवः । उचितस्त्यत्तुमेवायं महतामहतात्मनाम् ॥३२॥ तदद्यापि किपदोगफलं फर्मेदमस्ति मे । इति तनावधिज्ञान प्रभुः मथितवांस्ततः ॥३३।। जन्मतो वर्पलक्षेपु गतेप्यष्टादशस्वथ । कर्मभोगफलं भुक्तमिति मत्वावधेस्तदा।३४ाउनिःश्रेयसस्थानारोहोकाभिरोहिणीम् । दीक्षा ग्रहीतुकामोऽभूजितकामो जयांगजः ॥ ३५ ॥ युग्मम् ॥ अमिानवसरे ब्रह्मलोकात्पशमकल्पतः । लोकान्तिकारख्याः सम्पज्यपरिणामा महदिका ॥३६॥ स्वस्यासनप्रकम्पेन प्रगुकावयः क्षणात् । ज्ञातयादशतीर्थशवतफरलाः, क्रियाविदः॥३७॥सारस्थरता अधादिल्या घलयो वरुणास्तथा । गर्दतोयाश तुपिता अन्यायाधाभिधा अपि॥३८॥ममतोऽरिष्टसंज्ञाश्च नयेते निर्जरवजाः । आगल स्वामिनं मतया प्रणिपस्य व्यजिज्ञापन ॥३०॥चतुभिः कलापकम् ।। जीयान्भवायुधी मग्नानुन्द्र महतं परः। मुद्धधर्ममयं तीर्थ तीनाथ प्रवर्तय ॥४०॥ अथैवं विज्ञपश्यैते ज्ञातल्यमपि प्रभुम् । प्रणिपत्य यथास्थानं जग्मुर्मुदितमानसाः ॥४१॥ लीलारामादन स्यामी कामी, दीक्षापरिग्रहे । आगल्य स्वालयं मातापिम्रोः पार्थेऽगधादिति ॥ ४२ ॥ मातस्तात न मे स्यान्तं लीलारामे पृति दधौ । ततो मामनुजानीतमात्मारामाय संप्रति ॥४३॥तावार्जयोग्यलस्वान्तायूचतुः सर्यवेदिनम् । घरसात्मीयः क भारामो यन्त्र ते रमते मनः४४मातस्तात न मापेऽहं स्वं कंचिद्भूमहां चयम् । यद्भवेत् स्वोन कायोऽपि का फया शेषवस्तुपु ॥४५॥ आत्मारामममुं पच्मि कपायविषयोज्झितम् । इष्टानिष्टे समं शुदध्येयवन्द लयं मनः।।४।। तत्रासकं मम स्थान्तं प्राप्यते ततु दीक्षया । सतो मामनुमन्येधामस्मै यद्यमिा बहभः ॥४ा आकर्ण कर्णकटुक पडक तहमा प्रमोः । जननीजनको जातमू यातनां क्षिती ॥४८॥ ततः शीतोपचारेण चिरेगानितचेतनी । कल्पितानेकसं- ·वासपूज्य चरितम्. ॥२१३॥ कल्पावनल्पं तावजल्पताम् ॥ ४९ ।। त्वत्तः सर्वजनीनाकि दुःसहास्मासु वागभूत् । कदाप्यन्दादी कापि वत्स तुतायसगा पतेत्तडित् ॥५०॥ नवे वयसि दीक्षार्थमित्थं जल्पन्भवानभूत् । प्रातर्वैकालिकं याचनिय मुग्धास्य हास्यकृत् ॥ ५१ ॥ ॥२१३॥ एकादशभिरर्हद्भिः श्रीनाभेयपुरःसरैः। राज्यं विधाय जगृहे व्रतं तेऽपि शिवं ययुः॥५२॥त्वं जिनो द्वादशस्तावद्गमिष्यसि शिवं ध्रुवम् । तवं तु गतिर्नेति राज्य प्राज्यसुख भज ॥५३॥ अथ दन्तांशुमुक्तास्रग्भूपिता भारती परा। वितेने श्री. DO जिनेन्द्रेण मातापित्रोः प्रबोधिनी॥५४॥सत्यं यदुःसहा मद्वार परं मोहवृतात्मनाम् । यथा व्यथाकरी विश्वे नेत्रग्नेत्ररो- गिणाम् ॥ ५५॥ नवे वयसि या दीक्षा नैव हास्याय सा सताम् । न हि पीयूपणनेऽपि प्रस्तावः प्रेक्ष्यते बुधैः ॥ ५६ ॥ भोक्तुं भोगफलं कर्म राज्यं चक्रे जिनैः पुरा । तदेवमेव मे छिन्नं नन्न राज्ये कृते फलम्।।५७॥राज्येऽपि न सुखं यस्मादः- खमैश्वर्यमानतः । रसाधिक्यानुमानेन व्याधयः पीडयन्ति यत् ।।५८|| तस्मान्मोहं परित्यज्य पूज्यौ सज प्रताय माम् । सर्वथैवानुमन्येथामिहार्थेऽस्मि कृताञ्जलिः ॥५९॥ इति श्रुत्वा गलत्सत्त्वा प्रपां खक्त्वा जया रयात् । तथारोदीयथा लोकांश्चित्रस्थानप्यरोदयात् ॥३०॥ उत्सद्गसगिनं कृत्वा स्पृशन्ती पाणिना प्रभुम् । यभापे वापसंरुद्धकण्ठा कुण्ठगिरा जया ॥६॥ हा वत्स मयि वात्सल्यं तत्ते क नु गतं क्षणात् । यत्वं मे दारयस्येवं हृदयं प्रतवार्तया ॥३२॥ मालतीमुकुले युक्तं किं कुकूलाग्निमोचनम् । योग्यं वा नलिनीनाले कचित्क्रकचदारणम् ||६३।। परं क्षौमाम्बरे किं स्यात्कर्करोल्करवन्धः नम् । उचैर्मरिचचूर्णस्योचितः क्षेपः किमीक्षणे ॥६४॥ काचकुम्भे किमु श्रेष्ठं हठान्मुद्गरताउनम् । किं रम्भास्तम्भगर्भेऽसि- घातपातः सतां मतः ॥६५॥ अस्मिन्शिरीपपुष्पाग्रसुकुमारे कुमार किम् । केशोन्मूलनमुमुख्यानि कष्टानीष्टानि DOI ·तृतीयसर्गः नागपूज्य परिनम्. ॥२१४॥ ॥२१॥ तेजाववाचतुर्भिकलापकम्।अथाहाईन्सुधासार विश्वतापहरं वचः । अहृद्यैः खिद्यसे मातः किमेभिः कुविकल्पनैः॥३७॥ मीकुमार्य यहिःस्पर्शे सारत्वं चान्तरं स्थिरम् । अर्हतां जायतेऽनेषु वजेविय जनोत्तरम् ।। ६८ ॥ इति श्रुत्वा व्रतार्थित्वे. मन्या नाथस्य निश्रयम् । जगाद भगवत्पूज्यां वसुपूज्यनृपो जयाम्॥२९॥धन्यां मन्यामहे देवि त्वामेव भुवनत्रये। सुरा. मुग्नरेन्द्रार्यः मृनुर्यस्या जिनोऽजनि॥७०।ततः स्ककीयपुण्यैकमासादस्याधुनाद्भुतम् । अर्ददीक्षानुमत्या त्वं कलशारोपणं फुल।।७२॥ एवमुक्तावदन्मुक्कामान्तिकान्तान्वया जया । मत्पुत्रस्य भवत्विष्टं हटास्म्येतावताप्यहम्।।७२||ततः कृताञ्जलिः स्वामी तापाच्छय प्रमोदतः । सांवत्सरिकमारेभे दानं सहितां मतम् ।। ७३ ।। आसमुद्रममुद्रं तदानं दातुमिलानले । जिनो जगमकल्पचकार क न किंकरान् ॥ ७४ ॥ यस्मै चद्रोचते तेन तद्ग्राह्यमिति गर्जिनः । जातरूगम्पदाः स्वामि- । मन्त्रिणो यत्पु यि ।। ७९ ॥ क्षीणस्वामीनि नष्टानि प्रभ्रष्टानि चिरादपि । क्षेत्रमशानवेश्मादिक्षितिखातगतान्यपि ॥ ७६ ।। पुनितान्यद्रिकुंजेपु यत्र तत्र स्थितानि वा । अतिप्रलीनसेतूनि च्युतकेतृनि सर्वथा ॥ ७७ ॥ शकादिष्टधना शीशनियुक्ता जृम्भकामराः । सुवर्णरत्नवित्तानि दाने भर्तुरपूरयन् ॥७८॥ त्रिभिविशेषकम् ।। साष्टलक्षां प्रभुः स्वर्णको- रोमेकां दिने दिने । ददावाभोजनारम्भमारभ्य दिवसोदयात् ॥७९|| इत्यष्टाशीतिकोटीभियुतं कोटीशतत्रयम् । लक्षा- शीति च वर्षेण स्वामी चामीकर ददौ ॥८०॥ उत्सवेनोत्सुकतमाः समागत्य प्रतेनिरे। तद्दानान्ते विभोर्दीक्षाभिषेकमम- रेश्वराः ॥८॥ अम्भोभिरभ्यपिश्चन्त सर्वतीर्थाहतैः प्रभुम् । चित्रं पवित्रयामासुरात्मानं वृत्रशत्रवः ||८२॥ आनीतानि मनोभक्तिमामुराणि यलारिणा । पर्यधत्त प्रभुर्दिव्यवस्त्रालंकरणान्यथ ।।८३॥ तदेव पृथिवीं नाम धामधूतरविच्छविम् ।

·तृतीयमर्ग: पासपूज्य चरितम् ॥२१५॥ ॥२१॥ माणिक्यशिविका चक्रे शक्रः स्फुरदुपक्रमः ॥८॥ अनन्ययुतिहृद्यागामधा त्रिजगतीपतिः । भवाम्भोधितदत्यल्यामिव तस्यां ददौ पदम् ।। ८५ ॥ सिंहासनमधारोहविश्वपातकघातकः । विवेकमिव तीर्थेशधर्मः सहनिर्मलः ॥८६॥ अधोतिक्षप्ता नरैः सारशृङ्गारैः सुकुलोजवैः । मुख्यैः सहस्रसंख्यैः सा शियिका भक्तिभासुरैः।।८७॥पूर्वस्मिन्नमरास्तस्था- | मसुरा दक्षिणे क्षणात् । पथिमे गरुडाः पार्वेऽलगन्नागास्तधोत्तरे ॥ ८८ " भम्भादुन्दुभिनिःस्वानभेरीशपुरःसरम् । वादयाभिस्तदा कैश्चित्तूपै तारतरस्वरम्।।८९॥जितो जितो भावाभिव्य शत्रुरथेति संमदात्। कैश्चित्स्वस्यायुधोल्लामला- लमैरग्रयायिभिः॥२०॥कैश्विकरेणु विभ्रभिः शुभ्रां छत्रपरम्पराम् । दर्शभिरिव स्वामिसेवया पुण्यवणिकाम्॥११॥ उद्दामचामरमरुत्पूरदरप्रसर्पणैः।अकल्लोलं चितन्वद्भिः कैश्चित्पुण्यस्योर्णयम्।१२।उत्तालतालवृन्ताग्रजायन्मारुनचामभिः। प्रतापदीपं मोहस्य लुम्पदभिरिच कैश्चना९३ कैविकृष्णालिपातेन विश्वासजननीरिव । कलयभिः सजा पापवजानामिय बागुराः ॥ ९४ ॥ आनन्दामृतगण्डूपनिभस्तवमलीलगा । स्तुवद्भिः कैश्चनाप्युचैः सुरासुरनरैवृतः ।। ९५ ॥ जीव नन्द जयेत्याशीगिरा पीरजनैः स्तुतः विहारगहनामानमाराममगमटिभुः ॥२९॥ अष्टभिःकुल्टकम्।। प्रभुर्यानादयोत्तीर्य सूर्यः पूर्वांचलादिव । बाल्यरागमिवामोक्तुमारेभे भूपणजम्॥९॥नकाकिनी पराकी मे युक्त मोक्तुमलं कृतिः। इतीय मुमुचे सेल्धं ससहाया तदाता॥९पूर्व मुमोच मुकुंदं छत्रच्छायेच्छाया सवम् । स्वामी धम्मिल्लपुर-पौधं युतं लानमनोरथैः॥९॥ तयाज कुण्डली सोक चटुश्रुतिकुतूहलैः । ताम्बूलं च जिनः सयः सायद्यवचनान्धितम||७००॥हारनुत्तारयामाम बन्धुन्ने- हवृतं विभुः । अगदौ भुजदर्पण सहामुक्षन्मुमुक्षुराट् ।।१।। जिनोऽमुत्कराकल्पान्सना शत्रग्रहादरैः । प्रगतन्यूदमोहेन ·तृतीयसर्गः मुक्ष्म लणसितं ॥२१६॥ मार्थ शिविभूपणम् ॥२॥ इति भूषणमुक्तोऽपि भगवान्शुशुभेऽधिकम् । शोभां हन्त्येव रत्नस्य चन्दनादिविलेपनम् रागपूग्ण ॥ ३ ॥ वक्तपटांशुकोऽप्पईन्य भी स्पष्टचपुः प्रभुः । प्रीणयन्विश्वनेत्राणि मेघमुक्त इचार्यमा ॥ ४ ॥ रहस्यं सुकृतस्येव परितम्. सम्म् । स्कन्धदेशे विभोर्देवदृप्यं देवपतिबंधात् ॥ ५॥ जयां च वसुपूज्यं च सप्रश्रयमथ प्रभुः । ॥२१६॥ आपल्यातुच्छ्याप्पीयदृष्टिं पटूक्तिभिः ॥ ६ ॥ फाल्गुने वारणे धिष्ण्ये पूर्वाह्नऽथ कुहतियौ । स्वामी चतुर्थतपसा । पििमत्रशतः मह ।। ७ ।। मूलादुन्मूलयामास पश्चभिर्मुष्टिभिः कचान् । विषयमामही दुःख फलदानामिवांकुरान ॥ ८ ॥ विभिर्विशेषकम् ॥ सुधर्मेशः प्रभोः केशजालमालम्व्य वाससा । चिक्षेप क्षीरजलधौ नीत्वा तीर्थत्वकारणम् ॥ ९ ॥ दृग्निमेपोन्मेपसहरुद्दमागमरंहसा । शक्रेण प्रतिपिद्वेऽथ तुमुले तनुशालिनाम् ॥ १० ॥ योगं समप्रसावा प्रतापयामीनि गीतमीः । प्रपैदे चारुचारित्रं कृतसिद्धनमस्कृतिः ॥ ११ ॥ युग्गम् ॥ नारकैरपि लेभेऽहंदीक्षणेन क्षण सुगम् । गजनेभ्रमिभुवा वायुनेव अमातुरः।१२। ज्ञानं जज्ञे नरक्षेत्रमनोव्यमकाशकम् । मनःपर्यायमीशस्य सस्पर्ध- मिव दीक्षया ||१३|| रचिताचलयः शमादयः सुरवरास्ततः । आनभ्य नाथं जगतामिति स्तुतिमतन्वत ॥१४॥ जय लोकत्रयीनाथ जय लोकवयीगुरो । जय लोकत्रयीध्येय जय लोकत्रयीप्रिय ॥१५॥ पापपकावलीनजजन्तुजातोद तिक्ष. मम् । मनन्तं झालजम्बाले धर्ममुद्धृतवान्भवान् ॥१६॥ स्वामिनामपि यः स्वामी गुरूणामपि यो गुमः । देवानामपि यो देवस्तस्मै तुभ्यं नमो नमः ॥१७॥ स्मिताभिदृष्टिभिः स्वामिन्प्रसादामृतवृष्टिभिः । ज्वलद्भववग्यालादाहिनः पाहि पाहि नः॥१८॥ इति स्तुत्या जगत्पूज्यं वासुपूज्यं सुरोतमाः । अम्बातातौ विभोर्लोका संयोन्य मुमुचुः पुरे ।१९। जन्माभिषेक- ·-- तुतायसगः ॥२१७॥ बत्वल्सनन्दीश्वरवरोत्सवाः। प्रापुनिज निज धाम तेश्य स्वर्धामशेग्वराः॥२०॥ वर्मना दृष्टिपूतेनापरेहि परमश्वरः । पुरं वासपूज्य महापुरं नाम पारणाय प्रयातवान् ॥२१॥ निभाल्य प्रभुमायान्तमुद्यन्तमिव भास्करम् । पौरांस्तुमुलिनः प्रीला समुत्पेतुः चरितम्. चगा इथ ॥२२॥ तयिभाव्य च सानन्दः सुनन्दो मेदिनीपतिः । मुक्तच्छम्रपदत्राणास्वरमाणोऽभ्यगात्मभुम् ।२३ सुकृती ॥२१७ । सुकृताम्भोधिनातः प्रभुनिभालनात् । केशान्सुरभयामास प्रभुपादाब्जमाजनैः ॥२४॥ तेनाथ कृतकृलोऽरिम धन्यो- a स्मीति च धादिना । कारितः परमानेन पारणं परमेश्वरः ।।२५|| पाणिभ्यां पायसं स्वामी कलयन्निन्दुनिर्मलम् । अदर्श- यत्सुनन्दाय कन्दं पुण्यतरोरिव ॥२६॥ नेदुमदुरसंन्नादा दिवि दुन्दुभयस्तदा सुनन्दामन्दपुण्याधिकल्लोलरवनारवः ॥२७॥ सुनन्दमन्दिरे रत्नवृष्टिः काप्यभवदिवः । तदुत्सवोच्छलत्वर्गिभ्रष्टभूषणभूरिव ॥२८॥ पुष्पवृष्टिरभूयोम्नस्तं दातार तदाद्भुतम् । अचितुं कल्पवृक्षाधिदैवतैरिव कल्पिता ॥२९॥ सुनन्दकीर्तिधूतानां सुरकुसुमत्रजाम् । मकरन्दैरिव दिवो वृष्टिगन्धोदकरभूत् ॥३०॥ श्रीसुनन्दयशोचीचीवरचीरयसंचयः । शचं वर खेदवैक्षिातः खेचलानलः ॥३१॥ इत्युत्सवेन महता मुनिर्विरितपारणः। जगाम काममन्यत्र मुचनत्रयनायका३शअमेयनहिमा मत्यर्मयमुलगतामिति। पारणोया प्रभोभूपो रत्नपीठमकारयत् ॥ ३३ ॥ ते मित्रमुनयोऽन्यत्र स्वलन्ध्या कृतार | अनुजग्मुविभु नपत साधुगुणा यथा ॥३४॥ जिनेन्द्रोऽपि जयं कर्तु कारीणां क्षमाचरः। विजहारासिधारावतपस्तीतं दधद्भुवि ॥ ३५॥ इतवारितृणस्तोमे वेगं पवनवद्वहन् । नाना पवनवेगोऽभूद्भपः पृथ्वीपुरे पुरे॥३६॥अग्वण्डसुकृतः ग्वण्डमिलाया: परिपालयन । मित्राणामप्यमित्राणामप्यानन्दमदत सः॥३७॥समये व्रतमादाय मुनेः श्रमणसिंहतः । तस्वा तीव्र तपः ·JE है नाम परितम्. तृतीयसनः ॥२१८॥ १२१८॥ प्राप स विमानम् नुत्तरम्॥३८॥ इतश्च निश्चलनीकं जन्मीपदिपणे । दक्षिणें भरतार्धेऽस्मिन्नस्ति विध्यपुरं पुरम॥३९|| अवन्ध्यशक्तिस्तनाभूद्विध्यशक्तिरिति प्रभुः। चापं यस्मिन्विशदिश्वजयश्रीदारतां दधौ ॥४०॥ गम्भीरनीरभ्रमतो यत्र- तापमरानुराः । उपेल यत्कृपाणान्तर्चपाणां ततयोऽपतन् ॥४१॥ रणनव्यदरिश्रेणित्वरामरतिरस्कृतः । व्यराजि वाजि- भिर्यन्य विच विनमन्मुग्वैः ॥४२॥ अमुं कदाचिदास्थानीस्थित त्रिनिवेदितः । समुपेत्य चरः कश्चिन्नरनाथमजिज्ञपत् 1॥४३ ॥ ददेव भरतार्थेऽस्ति नाथ जानासि विश्रुतम् । जातं भूपुण्यपाकेन साकेनमिति पत्तनम् ।। ४४ ॥ तत्रास्ति राजा शौर्यत्रीलिजगमपर्वतः । पर्वतो नाम संग्रामयशाप्रमरनिर्झरः॥४५॥यममृतत्युदयोधारः कालो यत्खनां दधत् । स्वेच्छया हन्त हन्त्येव हन्तन्यानद्दतोदयः ॥४३॥ रजोभिरश्वपादोत्यैगजोधश्च मदाम्बुभिः । यत्सेना भाति संहारमृष्टि- कृयारिधेरपि ।। ४७ ।। राज्यत्रीभाग्यसारं तं दृशैव भृशमीदृशम् । दीनयन्ती प्रिया तस्य वेश्यास्ति गुगमञ्जरी ॥४८॥ यां विधाय विधिः पाणी क्षालयामास पारिधौ । तन्मलं तत्र जानामि नानामगिगणच्छलात् ।। ४९ ॥ ईहन्ते हन्त यानिक्लिोमम्मितविस्मयाः । अपि दिस्पतयः सर्वे पर्वतीभावमात्मनि।५०ानिर्दम्भतत्परीरम्भसंभवत्पुलका मुदम् । तदलंफारमाराविष्ठानदेव्योऽपि विभ्रति ॥५१॥ तयैव कान्लया देव त्वत्तः पर्वतकोऽधिक श्रिया सैन्येन रूपायैर्गुणैस्तु त्वं तनोऽधिकः ॥५२॥ तयातीय भवान्भाति भवतातीव भाति सा । पृधाभावेन भवनोन श्रीरिन्दुनिशोरिच ॥ ५३॥ नरेन्द्रन्दवन्योऽमि स्यामिशक्या करापि तत् । सर्पादिव मणि तम्मातां ग्रहीतुं भवोधतः ॥५४॥ इति श्रुत्वाथ हृष्टेन तं सन्मान्य महीमुजा। दोन्याय प्रहितो मन्त्री सभान्तः पर्वतं जगौ ॥५५॥ कालकूटममित्रागां मित्रगां तु सुधारसः ।

·॥२१॥ - विन्यशक्तिनगीति त्वां मन्मुखेन सखा तय ५६॥ यस्ते वैरी स मे वैरी यः सुहम्मे स ते सुहृत् । या ते श्रीः सा ममापि इतापसगा बारपूज्य श्रीयों में भूस तथापि भूगाएवं सौहार्दसंबन्धभासमानकभावयोः नैव बिपि प्रियाया वा विभेदो भृशमावयोः५८ चरितम्. YO भेदं यदि न देहेऽपि धत्से तच्छेमुपीप्रिय । मह्यं प्रेपय वेगेन गणिकां गुणमञ्जरीम्॥५५॥इत्यस्य वचमा दीप्तः पवनेनेव १२१९॥ पावकः । ततान पर्वनस्तीमक्षरालि स्फुलिङ्गवत्॥६० साधु सख्यं चिरादय दर्शितं विन्ध्यशक्तिना। याचितं जीवितव्य 00 मे यदसौ गुणमजरी ॥ ३१ ॥ स्वमुखेनैव यद्येतदभणियत्स मे पुरः। अमात्यपुत्तरं तस्य स्वकृपाणमुखेन तत् ॥ १२॥ क्रोधाग्निर्वधमानो मे धक्ष्यति त्वामपि भुवम् । तत्तर्ण गच्छ मा यच्छ दूतदारणदृर्यशः ॥ ६३ ॥ इति कोपिनी भूपेऽसौ 06 वण्ठः कण्ठे धृतः पुमान् । अपमानासमधिक गवारयदिव्यशक्तये॥३४॥तदैव दैवमप्याशु दुर्घ गणयन्यलात् । चक्र 00 प्रयाण राजामौ रजासावयवाम्परम्॥६५॥पर्वतोऽपि चमुचारचूर्णाभूताविपर्वतः पतिप्रयाणमारोद्वैाँधिमकरो रयात् ।। ६६ ।। चल द्भिः केतुचीराप्रैस्तजयन्तौ मिथोऽव्यय । योमुत्सद्वितोत्माहौ तौ सैन्याधी ममीयतुः ।। ६७ ।। अजातज- यभङ्गानि क्षणं क्षोणिपयोस्तयोः । अश्वेभरथपतीनां द्रन्द्रयुद्धानि जज्ञिरे।६४ाचिरेप्सितायां समरभियि संजानसंगती। PO अशिक्षत चीविरचितरागवत्॥६९ शरीरवाराणामभ्युत्पत्य मुहुर्मुः। महाराणांगणः काममापतन्कयली कृतः DU Do०॥ अन्येप्यपि दिपनारप्रहागन्परिपातिनः । स्वस्मिन्नेव भटा ऐच्छल्लुब्धा इच धनोच्यान।।७१ अपमृत्यापमृत्याशु 100 DO प्रधावद्रिबिरोधिपुचीरैर्जयश्रियोऽपूरि दोलाकेलिकुतूहलमाातुल्य एव प्रपलयोरिलभूदलयोर्जया याहोधिनस्येय मिथः सथल कर्पतो [७३।। गर्वात्सर्वाभिसारेण प्रतेने पर्वतस्ततः । उत्तिष्ठमानो मानोमिमुक्तमेवारिवारिधिम् ॥४॥ -- ~ H

·मारनम्.
॥२२॥
रेजेऽस्त्रैः खण्डशः कुर्वन्वैरिवीरान्पनिय । तेजोग्निं ज्वालयन्कालः स्वयंपाकव्रतीव सः॥७॥कुर्वन्संकीर्णकीनाशवदनं
फदनं टिपाम् । अधावत ततः क्रुद्धो युद्धोया विन्ध्यराडपि ॥७६॥ निधः प्रमथिताशेपवलौ प्रथलदोर्यलौ । तर्जयन्ती
तृतीयसर्गः
येवैती गर्जन्नावभिजग्मतुः।1८७॥ रथसारथिरध्यानां मियो मन्थममन्थरम् । प्रथयित्वा स्थितौ पृथ्व्यां पृथू पृथ्वीधरौ
॥२२॥
यथा ।। ७८ ॥ रथान्तरपरिस्पन्दायमन्दानन्दविक्रमौ । युयुधाते क्रुधा तेजस्तेजयन्तौ जयाय तौ ॥ ७९ ॥ युक्त पर्वतको
विन्ध्यशक्तिना युधि निर्जितः। चित्रं पलायमानोऽपि स जिगाय प्रभञ्जनम्॥८०॥जगृहेऽथ महाकुम्भिकुम्भकान्तकुचो-
जन्चला । तस्य श्रीरिव सा विन्ध्यशक्तिना गुणमंजरी।।८१॥सर्वतः पर्वतः सोऽथ गर्वतः प्रच्युतः कृती। भेजे संभवसू-
रिभ्यो भरमौरभ्यमुग्वतम्।८शविन्ध्यशक्तिवघे शक्तिर्भवतान्मे भवान्तरे । ईदृग्निदानध्यानेन तेने तेनातुलं तपः।।८।।
एवं तपः म विक्रीय तम कामगचीमिव । गृहीत्वानशनं मृत्वा प्रपेदे प्राणतं दिवम् ॥ ८४ ॥ विन्ध्यशक्तिरपि भ्राम्य-
न्भवाअन्मनि कुनचित् । जिनलिङ्गधरो मृत्वा कल्पवृन्दारकोऽभवत ८॥च्युत्वा च श्रीमतीकुक्षिजन्मा श्रीधरभूपभूः।
पुरेऽभूद्विजयपुरे कुमारस्तारकाभिधः ॥८६॥ स सप्ततिधनुर्मात्रगात्रः पात्रं मपीत्विषाम् । द्विसप्तत्यव्दलक्षायुरभूदक्षाम-
पोपः ।।८७॥ अन्ते पितुः मतापश्रीताऽवं चक्रमाप्य सः । प्रत्यर्धचक्री भूचावण्डयममाधयत् ॥८॥ इतश्चास्ति ।।
चतुर्वर्गश्रीनिरर्गलनागरा । मध्येन्धि स्वर्गसौभाग्यदारिका द्वारिका पुरी ||८९॥ या परैरपराभूता सुराष्ट्रमुखमण्डनम्।
पश्चिमाम्भोधिनीरेभनराश्वेरेव वेष्टपते ॥१०॥ अगोचरचरित्रश्रीब्रह्मविश्वसामपि । ब्रह्मचारी परस्त्रीषु ब्रह्माभूदिह
भूपतिः ॥९१॥ तस्याभूतां शुमे कान्ते सुभद्रोमे शुभगुती । धारे इव कृपाणस्य सतीव्रतगुणश्रिते ॥१२॥

·नाभ्यां नरेन्दः कान्ताभ्यां शुशुभे मुमुदे चमः ! रजनीश इव ज्योत्स्नारजनीभ्यां कलोज्ज्वलः॥२३॥इतशोत्तरतश्युल्या वतीयमर्गः घामपूज्य चरितम्. | सुभद्रागर्भमामदत् । जीवः पचनवेगस्य शृद्धात्मिो मुशमिव ॥९४) दिपसिंहपादिया इति स्वमचतुष्टयम् । सुभद्रामो ॥२२१॥ ॥२२१00 तदादाक्षीद्रामजन्माभिसूचकम्ाास्ते स्म समये मनुमियमिन्दुममातिम् । शुक्तिमुक्ताफणमिव क्षिनिभूषणतां गतम् ॥ ९६ ॥ कारामुक्त्यादिभिर्यतं द्विपामपि ददन्मुदम् । ब्रह्मा विजय इत्यस्य सुतस्य विदधेऽभिवाम् ॥ १७ ॥ इन्द्रिय- श्रीभिरामेव पृथम्पयितकर्मभिः । धात्रीभिः पञ्चभिर्लोल्यमानोऽय ववृधे श्रिया ॥ २८ ॥ वर्धमानः क्रमादेप स्मिते कुसुमयन्दिशः । वसन्तदियमयर इव कस्य न तुष्टये ॥ ९९ ॥ अधोदरमुमादेव्याः प्राणनात्पर्वतश्युतः । अवाप पुण्य- कृन्मुष्टिं चिन्तामणिरिवार्णवात्॥८००॥करी सिंहो वृपश्चंद्रो भानुर्वैश्वानरोऽनुधिः । इति समानुमा पश्यदन्यतोवत्ति- सूचकान् ॥ १॥ ततः सुतमसौ पालतमालददीधितिम् । विन्ध्यभरिर भद्रेभं ममये ममजीजनत् ॥ २॥ सुनोत्पत्ति DO कथयतां दानमानन्दितो ददत् । रचयामास न ब्रह्मा भेटमायान्तयोरपिनियोत्मवानपि सुरानुत्मवेनापि लोभयन् सनोदिपृष्ट दरखान्यां सत्तामदित भूपतिः॥४॥ अवर्धत म धाबीभिः पुप्यमाणो यथाक्रमम् । नमरिक्रयाभिर्धर्मो वा Do/ पश्चभिः परमेष्टिनामामध्ये दशाना धात्रीण तो कीडन्तौ विरजतः । दिशामिा निशाधीशदिनावीशी बरोदयौ । DO॥ ६॥ नीलपीताम्बरौ तालशलाको तौ सितासितौ। धरित्रीजननेत्राणां मुदं चित्रेग चक्रतुः ॥ ७ ॥ दो पणं Do शत्रकलाः शास्त्राणि मुखभूपणम् । जगृहाते गुरुभ्यस्तो मन्जूपाभ्य इव स्वयम् ॥८॥ एकपात्रदशायुग्मदीप्तौ दीपावि- बोज्ज्वलौ । ती दुपसुग्गयोस्तुल्यौ तुल्यलेही विलेसतुः १९॥ तो शरननोऽधिकं शव कीपैयाधचरिणः अशत्र- ·तृतीयसः परितम्. ॥२२२॥ ॥२२२॥ माजामाग्य यधं व यम्य चातुः॥१०॥परिज्ञाय तगोदर्शदाज्ञातिकमविक्रमी । स्पशो गत्वा त्वैरातारस्तारकं प्रवदोs- वदत् ॥११॥ देव त्यत्सेवकस्यापि दारकी गारिकापतेः । आज्ञा तय न मन्येते धुर्थी रस्मिमियोद्धतौ ॥ १२ ।। गतः म कालस्तेजोऽस्तु नारकस्य क प्रति भी पदिताचेनाचिन्याहुः सेवकान्तयोः।१।अबवदोषलो मर्वशत्रजौ गर्वपर्वतो। त्यां पनि प्रतिभानस्तीन शुभी शोमन कुमा॥१४॥इति श्रुत्वोद्भूतमोधो यमबोधोध्धुरस्वरः। ऊचेऽर्धचकी सेनान्यं सेना- न्यत्रिनमागरः ॥ १५ ॥ मपुत्रदारिकाधीशषधप्रधनसंघया । प्रपभय चमूवीधीनींचीकृतकुलाचलाः ॥ १६ ॥ न चाटुव- पने ग्रेलुण्ठनाधिसेवनः । न माननतृणादानैरते मोक्तव्याः कथंचन ।।१७।। अधुनवाधिकोत्माहेहै। मजय मे रथम् । मास्तु फालविलम्यस्ते भम्भा संभावय द्रुतम्।।१८॥अधामादपतिर्भूपमजल्पनयकल्पवित् । देव सेवक एवाद्ययावदस्ति म ते नृपः ॥१९॥ निदेशपतिनं चैनं मानयोग्यं निगृह्णतः । परिवारेऽपि नाग विरागस्ते भविष्यति ॥ २० ॥ तदुत्ता- दयितुं दोपं दतस्तं प्रति युज्यताम् । मृत्युरप्पहिन हन्ति नान्नदोपादिना विना ॥ २१॥ दूतेनाश्वेभरत्नानि याच्योऽसौ घेन दास्यति । तदोपी दोषवान्सर्यो विभो हि छलवीक्षक।।२२।।राज्ञाय तगिरि प्रीति वाहता प्रहितवरः । पार्थस्थित. मुनबन्दं ब्राह्माणं म्माह संमदि ।।२॥ भूप त्वां तारको वक्ति भक्तिमानन्सेवकोऽसि मे। तत्पाल्पोऽसि ममैव त्वं किंते इस्तियादिना ॥ २४ ॥ गन्छ तत्सर्वमम्मभ्यं यन लभ्यं तवास्ति यत् । यस्तु भरतार्धे म्याद्भरतार्धपतेहि तत् ॥ २५ ॥ जनपन्तमिल्यमुं कोपयन्पकल्पान्तपावकः । दृतं भूतन्तुतेजोभियनन्निव जगी हरिः।।२३।। कुलक्रमागते राज्ये वयं स्मः म न विद्यते । म चेन्न सेवकोऽम्मा तरिक तत्सेवका वयम्||२७||मोऽस्माकं पालको भूत्वा मूढो रनानि याचते । यदा ·तृतीयसनः २२३॥ . प्रत्युत याचिध्ये कस्तं पालयिता तदा ।। २८ 1 मयि स्थिते हरौ कोष्टा भरतार्धपतिः कःमः । गन्छ. तच्छिरसा माघे नामपूज्य चरितम् रतान्यादातुमेम्यहम्।।२०।।इत्युक्त्या विष्णुनोत्वात इव भूशिग्वयासनात् । स गत्वाशु चरः मर्व स्वभत्रै तथ्यमभ्याम् ।। ३० ॥ ग्रोधयित्रमत्कालस्तत्कालमथ तारकः । रिपुप्राणप्रयाणाय प्रयाणकमकारयत् ॥ ३१॥ जिताम्भोधरसंभारभ- ॥२२३॥ 11 भाग्यनयनयात् । मनोमयूराः शूराणामग्वण्र्ड ताण्डवं व्यधुः ॥ ३२॥ अञ्चतुर्भिः पूरिश्चतुरंगत्रमृगमः । चतुर्विवा- युधोहामश्चतुर्भुजजयेच्छया ॥ ३३ ॥ मिलद्भिर्मन्त्रिधात्रीशदेशाधीशादिसनिकैः । तमवृर्वधे यान्नी नदी नद्यन्तरैरिव ॥३४॥ प्रयाणरप्रमाणेश्च मावेशः प्रतिकेशवः । द्रागलजिष्ट मार्गाधमलशिलपराक्रमः ॥३५॥ इतथ तादगुत्साहमामा- भोगभूषितः । हरिरप्येत्य मार्गाध मद्धवान्मार्गमग्रतः॥३६ततः प्रततसंग्रामगुणग्राममहोन्मुग्वाः । यमश्रुतिसुग्वां वाती मतेनुरुभये भटाः ॥३७|| एकैकजन्तुनासेनातृप्तमालस्यशायिनम् । यमं जागरयामासुयुद्धतर्यस्वना घनाः ॥३८॥ देहे: महतिमस्ने है रोमानोच्छ्वासवारितान् । सन्नाहारगृहः कष्टं भटाः स्वामिजयेच्छया ॥३९॥ इष्टोऽत्र मृत्युरागच्छन्परि- रध्धुं चिरेप्सितः । पराङ्मुग्यो भून्मे मेति नागृहन्केऽपि कऋकान् ॥४०॥ ततः पारापतगतकारा इव धनस्वराः। उभयेऽप्पमिलन्धीरा वपुर्नी रागचेतसः ॥४१॥ असयोऽन्तर्वस प्रतापज्वलना इव । परस्पराभिपातेन स्फुलिङ्गान्मुमु- जुर्मुहः ॥४२॥ विषवेजोनिमेघेषु गजेषु मवर्षिषु । वद्योतकल्पैरद्योति स्फुलिङ्गदन्तघातजैः॥४३॥ सायकाः शाकिनी- मन्या इव स्यन्दनशालिनाम । अदृष्टा एव नागप्रविष्टा रुधिरं पपुः ॥४४॥ वाहवद्भिर्मणिश्रेणिसन्नायुतिवेणिभिः। नाबोधि रुधिरं नियत्तादृक्शत्यप्रहारजम् ॥४५॥ समाहशस्त्र दण्डास्थिखण्डानां त्रुप्तां स्वनः। नतां घोषश्च घोरोऽभू- ·तृतीयसर्गः गामग परिलम् ॥२२४॥ ॥२२॥ मुलोरपि भिये क्षणः ॥ ४६॥ प्रकम्पितामयो हस्ता मौलयः सिंहनादिनः । अमर्पिणां विपत्खङ्गीक्षिसाः खेऽत्रासय- न्सुरान्॥४७॥ युध्यमानमहावीरः क्षीणवीरगणः क्षणम् । व्यक्तोऽजनि रणः कामं कालकान्तादगुल्मयः॥४८॥ क्षीणारी पाहमर सामन्त्री कन्य द्विपकृतम् । चनं कश्चन पीठान्जमागताया जयत्रियः ॥ ४२ ॥ छिन्नायुधभुजामौलिः कश्चिनु. त्पल कोपतः । जन्मदंशान्धेन द्विपमाशु व्यतुं व्यधात् ॥५०॥ कोऽप्यभ्युत्थापयन्नहान्याजिकण्डूमरच्छिदे । प्रहारान्त- गुगामान रिपोर्मन्दप्रसारिणः ॥ ५१ ॥ पातेनैव निर्भग्ने परवीरगणेऽपरः । अपूर्णयुद्धाभिप्रायोऽभजत्यायोपवेशनम् ॥ ५२ ।। तुल्यं हवा प्रहारं च दचा धाच्युतायुधे । दिपि द्विपण्डिते कोऽपि स्वं जघानानुतापतः ॥ ५३ ।। पाने प्रहारमिच्छन्नी दृढ़ सौचिन्महाभटो । सुधान्यतोऽन्यतो यातौ द्यामन्दप्रहारिणौ ॥ ५४ ॥ प्रतिघातमकुर्वन्तो दत्तपातेपु शपु । पश्यन्तः महशं वीरं चिरं केऽप्यनमन्भटाः ॥ ५५ ॥ विपि प्रहारिण्यभ्यामादानाश चकार यः। चीरास्तमप्यमन्यन्न कातरं जातरंरमः ॥ ५६ ॥ अयिभ्यत्सुभटेभ्यस्तच्छन्नं शस्त्रेण योऽच्छिनत् मृत्युभीतो न बोरेपु नोऽपि रेामवाप्तवान् || ५७ ।। एवं तरन्तो युद्धाब्धि दोर्ध्यामेवोभये भटाः । सकौतुकमलोस्यन्त दृग्जयन जगश्रिया ।। ५८ ॥ भामयाथ ग्धं तम्पमियाभीष्टे जयत्रियः । तत्कण्ठमिव वैकुण्ठः पाञ्चजन्यं मुदाग्रहीत् ॥५६॥ अस्त्राधिदेवता- । गन्नाायामुप्तानि मत्वरम् । गौरिर्जागरयामास पात्रजन्यं प्रणादयन्।।६०।तेन शहस्य घोपेण सैन्यानि प्रतिशाणिः । नृणानि पयनेनेयोप्पयामासिरेऽग्रतःh३१||संतुद्ध स्तवनेरहशब्दांदिय मृगाधिपः । गोलशुदामिवारोहद्रथ प्रतिस्थाग- भूत ।। ३२॥ जयनामोहटाकृष्टिसिद्धमन्त्राक्षरैरिव । मैन्यानि चापटङ्कारः स्थिरयन्स हरि ययौ ॥ ६३ ॥ ऋद्धी दृग्युद्ध- ·तृतीयंसर्गः ||२२५॥ ॥२२५॥ धाग्युद्रपूर्व सर्वायुधैः प्रामात् । परस्परेण संरब्धौ प्रारब्धौ योदुमेय तो || शिलीमुखा मिश्मिनाः क्षोणीगतमुग्ला- परितम् स्तयोः । कयन्धैरिव पथाधननयुद्वर्धनि ॥ ६५ ॥ छिन्नमध्या अपि.शारा यहवेगयलोद्धनाः । तयोर्दश्य ययुः केऽपि कोपना इव पन्नगाः ।। ६६ ॥ धामणमुखी क्यामी बाणपञ्चरमध्यगौ । जग्मतुः केलिकीरत्वं याग्मिनी तो जयन्त्रियः ॥३७॥ तुल्योगमवली तुल्यकृतिप्रतिकृतिकमौ । तौ तुल्यलक्षणों वीक्ष्य भन्नाशोऽभूत्यराजयः ॥ ६८ ॥ स्वयं जयश्रियैः कैफयाहुनालिहिताविय । केन केन महात्रेण चक्रतुर्विक्रम न तौ ॥ ६९ ॥ अत्रान्तरेण मत्वाथ दुर्जयं विजयानुजम् । दुनिरीक्षतरं यफे करं पफ्रेण तारकः ॥७०॥ जीवितन्यमिवार्कस्य रहस्यमिव विद्युताम् । चक्रं चिनामियाग्नेतज्ज्वलत्कः प्रेक्ष्य नात्रसत् ॥७१॥ तार प्रभावभृचक्रं न किंचिदिति चिन्तयन् । पीत्तयाबीनचामास्तदुक्ताराकान्निवारिदः ॥७२॥ चप्रेण जितमेवेति मन्यमानस्तुतारकः तर्जयन्निव ष्टयैव प्रहसन्दरिमाह सः १७३। चिरसेवफरनुमदुधा इति यध्यसे । Dमदाज्ञां श्रय भो डिम्भ भुंक्ष्य भोगान्नियस्य मा !!७४|| हरिराह त्वदन्त्रागांप्रमाणं ददृशे मया । मुन चक्रनलीदानी पदयाग्यस्याप्यहं महः ॥७५ ॥ इत्युच्या कुफ्तिश्चक्रं भ्रमपित्वा रयेण खे । तं प्रति प्रस्तचन्द्रार्कनारकं तारकोऽमुत ॥७६॥ स्नेहाजयश्रिया कर्णकुण्डलेनेव केशवः । नाभ्या हृदि इतस्तेन चक्रेण सुखमुछितः ॥ ७७ ॥ अनिज्यलगतेवाय तत्प्रतापटुताशनम् । बीजितो व्यजनीकल वासोऽन्तं विजयेन मः ॥७॥ तदेव चक्रामुम्य मुन्तेि तं हरिजंगी। मुशाग्रभागं मुशामि जीवन्तं भुश्य भो भुवम् ॥ ७९ ॥ फुधा रक्तानचक्षुस्तार कस्तारकस्ततः । ऊचे ते दन्तपेयोत्यापु- लिहायलिनी गिरम् ॥८०॥ अरे रे मुश मुन्न वाग्ममैवेदमनेन हि । हस्तात्तेन पुनर्यत्नान्मुक्तेन त्वच्छिरो हरे ।। ८१ ॥

·तृतीयसर्गः चरितम्. ॥२२॥ ॥२२६॥ इति वाचादितः शाही नमुद्रम्य मूर्धनि । हागमुञ्चत. तच्छिन्नमपश्यञ्च निपच्छिरः ॥ ८२ ॥ चिरं प्रतिहरिः प्रीतः समुन्य विनपश्रियम् । सुष्वाप वीरशय्यायां यशश्चीरावगुण्ठनः ।।८३|| स्वनामशत्रुसंहारसंग्रीतैरिव तारकैः । पुष्पवृष्टि- प्रियागामि विष्णु सेचितुमम्परात्॥८॥जिगाय गायनोद्गीतगुणग्रामो रणं हरिः। म केन जीयतां यस्यानुयायी विजयः स्वगम् ।। ८ ।। च च राजसमं च तारकस्य तद्भुतम् । लग्नं हस्ते च पादे च किं करोमीति शाङ्गिणः ॥ ८६ ॥ भरताजियारम्भमसंरम्भहदो हरेः । चक्रमेवाभवज्जेयदेशमार्गोपदेशकम् ॥८७॥ दक्षिणं भरताधै स सार्ध सर्वैर्धराधवैः। तव यातयात्रः साधयामास माधवदाजनचन्मागधाधीशं वरदामेश्वरं च सः। प्रभामप्रभुमप्येतान्देवान्सेवागिरोऽ- फरोत् ।। ८९ ॥ आगमन्मगधान्यावाविनिवृत्तोऽच्युतस्ततः । तत्र व्यलोकयकोटिनरोत्पाट्यां महाशिलाम् ॥ २० ॥ दरारलोककुतुकी नरः करमिगच्युतः। लीलयोत्पाट्यामास तां ललाटतटावधि ॥११॥ स्थापयित्वा यथास्थानं तामयां- गरथांगमृत् । उत्तोरणपुरागारद्वारिका द्वारिका ययौ ॥१२॥ हरिः सिंहामनेऽगस्य जनकेनाग्रजेन च । सर्वर्वी यवैधा- धचकित्ये सोभ्यपिच्यता९शानीति वितल पृथ्वीं स पृथ्वी पृथ्वीपुरन्दरः । अपालयढनीपाल इव वाल[मावलीम्॥१४॥ तदा च नायकद्मस्थायस्थाप्रस्थापिताशुभः। विहल वर्षमासबकेवलोत्पनियामरः॥९॥श्रीवासुपूग्योहपूताधिभिः। पाययन्महीम् । पम्पापुयो व्रताराऽमेगाठिहारगृहाभिधे।।९६ायुग्मम्।।पाटलातममूलेऽय विनतुर्यतपाः प्रभुः । प्रतिमास्यो गुणस्थानमप्रमनाग्यमाप्तवान्।।२।।अपूर्वकरणाम्दः, प्रनिपेदे ततः प्रभुः । मविचार सितध्यानं पृथत्त्वेन विनर्कयुक.८॥ अनिसि ततः ममममपरायगुणं गुरः। अधिगम्याध्यरोहच क्षणाक्षीगापायताम्।१९।शुक्लध्यान नवीचारमैश्यश्रुतमध ·तीपमर्ग: ॥२२॥ ॥२२७॥ प्रभुः। मोरान्तिमक्षणे क्षीणे द्वितीयं प्रन्यपगता१००पत्रज्ञानातीरीवाथतन्नो दगंनाहती। अन्तगयांग पचान वानिक- माण चरितम् माणनाशयत् ॥१॥ माधे मितद्वितीयायां चन्द्रे शतभिपम्युजि । केवलज्ञानमुदभूदियोहामि प्रभोस्तनः । प्रमसि परितो भेजुयः सुपटा तुः । क्षणं तदा मुर्गप्रापुर्द प्रापं नारका अपि ॥ ३॥ चमगिरे सुरेन्द्राणामासनान्यर मर्गतः । गिरानी विमानानां रिमुभाक्ष गातापता यात गातेशं नन्तुमियादिशनि । स्वलॊकानिन्द्रलोकपु महाघण्णः स्फुरम्पन | सुधर्मशम्य नीर्धेशं नन्तुमागन्तुमिच्छतः। प्राणमुरः स्मृचा की मृय पुगेऽभवत ॥६॥ लक्षयोजनमानांग: शुभश्रीरभविभुः। रौप्याद्रिरिव हेमाद्रिम्पधया तुंगतां गताजिनं मियामोन्तस्योर्मधारयुगा लात । पाप निमानित चानिकाचित च गलहमी ॥ ८ ॥ गर्जितैश्च मावण्यागकाग्युगेश मः । व्यराजत जिनं नन्तुं त्रिलोकीमायनित ॥ ॥ वर्णपटाढाभालानि तम्याष्टौ यदनान्यभान् । प्रभुगमश्रवणोत्कण्ठाः प्रवक्षा इब धी गुणा: ॥१०॥ वदने बहने चाष्टी दशनास्तम्य रेलिरे । चतुःषष्टिफलानीगां केलितपतला इव ॥ ११ ॥ दशने दशने चापी स्वापुरवाशिमोटका। कीनितिमतीचास्य नामामा पममया।१अष्टाष्ट जलजन्नानि चाप्य वागविरेजिरे। विका- मीन्यष्टदिकान्तावदनप्रतिविम्वत्॥१३||कमले कमलेऽष्टाष्ट दलानि दधिरे गुतिम् । अत्युत्मतानि तीर्थेशरिलोककुतुझा. दिव ॥ १४॥ चतुर्धाभिनयरमेररमानरलीलया । शुभान्यभूवन्नाटाष्ट नाटकानि दले दले ॥ १५॥ प्रभुभक्तिभर यक्ती. भृतस्त्रगुणान्यध | नाटके नाटके पात्राण्यत्र द्वात्रिंशदस्फुरन ॥ १६॥ इति चित्रीयमागलीशालिनं गणमालिनम् । फरोत्पातेन कुर्वन्नमा काश इच जाहनीमारासुरभिश्चामदेवकमुमचम्म दाम्युभिः। विधा मीगितभृगतिकीर्तिवा- ·W तृतीयसा ॥२२८॥ ॥२२८॥ भितः ॥१८॥ जगत्स्वामिनमस्कारमनोरथमिवोन्नतम् । आरोहदारणं वेगात हरिः सपरिन्छदः ।।१९।। विभिर्विशेप- कम् ।। स्कन्धयद्धासने जिप्णौ स सिन्धुरसुरस्ततः । स्वामिसेवोत्सुकमनास्त्वराकुष्ट इवाचलत् ।।२०॥ प्रापालक इथा- त्मानं संक्षिपन्स क्षणादपि। जगाम स्वामिपादान्जपूतमुद्यानभूतलम् ।।२१।। उत्तरातार ततस्तारसारालंकारवारभृत् । सौध- मस्याम्पसौ धर्मस्वामिनं नन्तुमुद्यतः ॥२२॥ अहप्रथमिकाध्यानवर्धमानतरत्वराः । अन्येऽपीन्द्राः समं देवैरीयुस्तवाच्यु- तादयः ॥२३॥ भर्तुः समवमूत्यर्थ कुमारा मस्तस्ततः । असृजनगतीमेकयोजनां स्वमिव स्वयम् ||२४|| स्वपोप्यपाद- पस्तोमदत्तः पुष्पद्रवैरिव । सिपिचुस्तां भुवं मेघकुमारा गन्धवारिभिः।२५। मुक्तामाणिक्यनिष्कैस्तांववन्धुर्वन्धुरैर्धराम् । व्यन्तराः कर्मभिर्यदमात्मानं तु लधं व्यधुः॥२वा उन्मुखान्याकिरन्पश्चवर्णपुष्पाणि तत्र ते। सुगन्धीनि क्षितेरेवोद्गता- नीय चिना तरून ॥२७॥ मुक्तासुवर्णमाणिक्यैस्ते चतुस्तोरणीमिह.। चतुर्गतिकसंसारनिःसारदारवयधुः ॥२८॥ दिक्तो- रणेपुतेपूरतिष्टशालभलिकाः साक्षान्नु तदधिष्टानदेवताः सेवितुं विभुम्॥२६॥इन्द्रनीलमयास्तेषु मकरमकरा यभुः। प्रभुदाः सेवने मुक्ता भीतेनेव भवाब्धिना।।३०॥चतुर्णामिव धर्माणां चतुर्विधभवच्छिदाम् । स्वाभ्यशेमीनि चत्वारि तत्र च्याणि रेजिरे ॥३१॥ उज्ज्वलः प्रचलस्तेषु विरराज ध्यजनजः । मोह जित्वा पटव्यूहो धर्मसैन्यैरिवाभ्रमि ॥ ३२ ॥ पलिपीठेविवो भूमिपीठेपु तत्तले। बिहानि स्वस्तिकादीनि मद्रल्यान्यष्ट चाभवन।।३३।भिवाब्धिमध्यदीपेऽम्मिन्भू- मिपीठे विमानिनः। वेलाग्नोनयाकारं रत्नप्राकारमादधुः॥३४॥कपिशीर्षचयोऽमुष्मित्रानामणिमयोऽभवत्। पापाहीन्यत्प्र- भापूरमयूरः कस्य नादरत् ॥ ३५ ॥ द्वितीयं तदहिज्योतिःपतयः कनकोल्करः । प्रकारं चक्रुरात्मीयाश्रयान्मेरोरिचाहतैः ·तृतीयसर्गः ||२२९|| वासुपूज्य ॥ ३६॥ ज्योतिपामग्रणीभानुभूत्वा भूयिष्ठमण्डलः। तत्र स्वयमिव प्राप रत्नालिकपिशीर्पताम् ॥ ३७॥ माकारोऽकारि चरितम्. भवनपतिभिश्च ततो यहिः । रजतैर्भगवद्भक्तिगौरैरिच, मनोऽणुभिः ॥ ३८ ॥ स्फुरद्भिपरि स्वर्णकपिशीर्षकदम्यकः । चक्रवाकैरिवाभासि शुभ्रे तस्य प्रभाम्भसि ॥३९॥ त्रिवनी नूनमन्योन्यविम्वविम्यितबिम्बनात् । अनन्तजन्तुरक्षार्थमिव १२२९॥ सानेन्तवध्यभूत् ॥४०॥ वैजयन्तीयुजो रेजुस्तत्र माणिक्यतोरणाः । जनं भवभ्रमौ खिन्नमिव वीजयितुं स्थिताः ॥४१॥ चत्वारि गोपुराणीह वप्रे चने चकासिरे । बादशश्राद्धधर्मश्रीविश्रामकैकजालवत्||४||लोकपापच्छिदे धूमदण्डन्याजोद्ध- तासयः । प्रनिदारमभाव्यन्त व्यन्तरेधूपकुम्भिकाः॥४३॥ तेश्चतुर्विधधर्मश्रीनिकालक्रीडनेच्छया । प्रतिदारं कृना निष्क- पुष्करा पुष्करिण्यपि ॥ ४४ ॥ तेऽन्तः काञ्चनवप्रस्य चक्रुरुत्तरपूर्वतः । विश्रामायाप्रतिच्छन्द देवच्छन्दं जगत्पभोः ॥४५॥ प्रारमुखे पूर्ववपस्य स्वर्णवर्णी विमानिनौ । दाःस्थी तस्थतुरगार्निर्मण्डलीकुण्डलायितौ ॥ ४६॥ द्वारपो दक्षि- णद्वारि व्यन्त तत्र तस्थतुः। शुभ्राङ्गो स्वामिभक्तानां यशोधर्माविवागिनाम्(नौ)।४७ज्योतिप्को पश्चिमदारि द्वारपालो बभूवतुः आरक्तवर्णो सुकृताकृष्टिध्यानवशादिव||४८वप्रलक्ष्या मुख इवोत्तरद्वारि सितेतरौ । भवनाधिपती द्वायौ स्थितावलकवल्लिवत् ॥४९॥ अभयं पाशिनं दिव्यांकुशं मुद्गरिणं क्रमात् । सर्वा दधत्यश्चन्द्राजकनकाञ्जनकान्तयः॥५०॥ Do देव्यो जया च विजया चाजिता चापराजिता । प्राक्क्रमेण स्थिताः स्वर्णप्राकारद्वारभूमिषु ॥ ५१ ॥ युग्मम् ।। रौप्यवप्रे प्रतिद्वारं तुम्बरःस्थतां दधौ। जटाकिरीट: खट्वाङ्गी नृशिरस्रगलंकृतः।।शामध्ये समवमृत्याभ व्यन्तराश्चत्यपादपम् । व्यधुः श्रीदादशाधीशागदादशगुणोच्छूयम् ॥५३॥ तद्घो विदधुः पीठं नानामणिगणेन ते । यदंशुभिरशोकोऽभूत्केकि- ·and तृतीयसर्गः परितम् ॥२३०॥ ॥२३॥ -- पत्रातपत्रवत् ॥५४॥ तस्योपरि पराभूतम मरविमानरुंम् । छन्दकं मणिवृन्देन मन्दितार्केण तेऽसजन् ॥५५॥ तन्मध्ये प्रामुखं सांघ्रिपीठं सिंहासन व्यधुः । रत्नेस्ते समयमृतिश्रियोऽस्या जीवितव्ययत् ॥५६॥ तेनुस्तदुपरि छत्रत्रयं ते । चन्द्रसुन्दरम् । ज्ञानदर्शनचारित्रप्रभुनाभावनं प्रभोगाणायक्षाभ्यां चामरौ तत्र दवाते स्वामिनो मुखम् । सेवितुं प्रहितो चन्द्रदपेनांशुगयाचिय॥५८॥ढारे समवसारस्य स्वर्णाजस्थमथाभवत् । श्रीधर्मचक्रितासूचि धर्मचक्र प्रभाद्भुतम्।।५९॥ कृत्यं यदन्यदप्यत्र दिव्यं तद्वयन्तरामगः । सर्व वितेनिरे स्वामिभक्त्यजाततमयमाः ॥६०॥ ततश्चतुर्विधामयकोटीनां कोटिभितः। स्वामी समवरलथै त्रैलोक्यकृपयाचलत् ॥६१॥ नवतत्त्वश्रियामास्यानीव विश्वपतेः पुरः । सुरैः सुवर्ण- 4 पनानि दिव्यान्य वितेनिरे ॥६२॥ द्वयोर्डयो: पदन्यासं तेषु चक्रे चलन्विभुः। अन्यानि चालयामास सुरवर्गः पुरः पुर. । ३३ ॥ ततः ममयमृत्युी पूर्वहाराविशत्प्रभुः । द्यामिव दामणिविश्वतमःसमुदपच्छिदे ।। ६४ ॥ ततः प्रदक्षिणीकृत्य चलद्वं पूर्व दिग्मुग्वः तीर्थाय नम इत्युक्त्वा भेजे सिंहासनं जिनः।।६५|ारत्नसिंहासनस्थानि प्रतिरूपाण्यय प्रमोः । अप्य- न्यासु व्यपुत्रीणि व्यन्तरा दिक्षु तत्क्षणात्॥६६॥अंगुष्ठस्यापि नो रूपं ते विकर्तुं प्रभोःक्षमाः । प्रभुप्रभावादेवासीत्तद्रूपं तासु मूर्तिपु ॥ ६७ ॥ सर्वदीयतेजांसि पिण्डयित्वैव निर्मितम् । उड़ास्वदुद्वभूवानुमौलि भामण्डलं विमोः ॥ ६८ ॥ । जिनेशदेशनानादनासीरो विश्वपापभित् । पूरयन्मद्ध्वानमुच्चेर्दवान दुन्दुभिः ॥ ६९ ॥ रत्नध्वजः पुरो भर्तुम्हभूव । यद्धतः । नृन्यपताकाहस्तेन धर्मः शैलूपतां दधौ ।। ७० ॥ प्रारदारागल वप्रेऽस्मिन्दत्त्वा तिस्रः प्रदक्षिणाः । नत्वा तीर्थ जिनं चाग्निदिव्याचारविदो मुदा ।। ७२ ॥ स्थानं विमुच्य साधूनां साध्वीनां च तदन्तरे । विहिताजलयस्तर ·वतीयसर्गः ॥२३॥ - घासुपूज्य चरितम्. ॥२३॥ वैमानिकस्त्रियः।।७२||युग्मम्याम्यद्वारा प्रविश्याथ विधिना नैर्ऋते स्थिताः। क्रमेण भवनाधीशज्योतिप्कव्यन्तर स्त्रिया ॥ ७३ ॥ प्रतीचा गोपुरेणाध प्रविश्यास्थुर्भमदिशि विधिना भवनाधीशज्योतिकव्यन्तरात्तथा ॥ ७४ ॥ गोपुरेणो- ।। त्तरेणोचैः प्रविष्टास्तद्विधिक्रमात् । कल्पामरा नरा नार्य ईशाने ककुभि स्थिताः ॥७॥ अल्पदिः प्रथमायातस्तत्रायान्तं महकिम् । प्रणनामागतं त्वग्रे नमन्नेव गयौ च सः ॥७६॥ नासीनियन्त्रणा तत्र न च काचन दुःकथा । न भयं न च मात्सर्यमभून्मत्सरिणामपि॥७॥दितीयस्य तु वपस्य म ये सिंहगजादयः। तिर्यश्चोऽस्थुमिथःस्पर्शसुखस्थास्यक्तमत्सराः । ७८ ॥ मंबद्यादप्यभग्नानि रौप्यवमान्तरे पुनः सुरासुरनरेशानां वाहनान्यवतस्थिरे ॥ ७९ ॥ दिशशोभा पुरे राजा जयापद्मावतीवृतातत्रागयोत्सवै धं नत्वास्थाविधिवत्तदा।८० स्वपुत्रैश्वर्यमालोक्य त्रिलोक्यास्तूयमानयोः। यः पित्रोः । प्रमदो जज्ञे तत्पुरश्चूलुकोऽम्बुधिः८शये योजनसहस्रेऽपि जीवा मान्ति नमान्ति वा। ममुः प्रभुप्रभागते पीठे तत्रैकयोजने ।। ८२ ॥ निवार्य भक्तिवर्योऽथ सर्व कोलाहलं तदा । नत्वा तीर्धपति स्तोतुमिति शक्रः प्रचक्रमे ॥ ८३ ॥ श्रीवासुपूज्य नन्दन्तु त्वदं हिनखचन्द्रिकाः । दशाशाविलसज्जन्तुकर्मसंतमसच्छिदः ॥८॥ नमः शमसुधाम्भोधिलहरीभ्य इव प्रभो। त्वद्विलोकितलीलाभ्यो भवाग्निभ्रंशहेतवे ॥८५|| अन्तःसंततसंदीसध्यानानलविभानिभाः। विभो तर विभान्त्यभामो दासितविद्रुमाः ।। ८६ ॥ जयन्ति दन्तद्युतयो विश्वेश विशदास्तव । भवार्णवतरण्डस्य सितध्वजपटोपमाः ॥ ८७ ॥ भाग्यं भुवि भवानेव विभाति भविनां विभो । यद्भवदर्शनं तेषां सर्वेन्द्रियमदप्रदम्॥८८मास्तृयसे सुमनोभिस्त्वममनस्को. ऽपि यत्प्रभो। केवलत्या पुण्यस्य तन्महत्त्वमहो तव॥८॥धर्मदेशनया वीतरागयिष्यजनं जिनामागेव कुन्पे वीतरागं ·ततीपसर्गः / ॥२३२॥ दन्तशुताधरम्।।२०।।वर्धमानवरज्ञानज्ञेयः श्रेयाश्रियः पदम् । त्वत्मसादः सदा मेऽस्तु वासुपूज्य जिनाधिप।।९१॥इतीन्द्र स्तुतिभिस्तुष्टे निवेष्टे नृसुरासुरे । निर्भलां निर्ममे धर्मदेशनां निर्ममेश्वरः।९रायोजनप्रसराः, सर्वभाषापरिणतिमियाः । पनिशद्गुणा रेजुगिरो विश्वगुरोरिति॥१३॥भो भव्या भूरिभाग्येन भविनां नृभयो भवेत् । तदमुं प्राप्य संसारं त्वत्तवा ॥२३२॥ अयत नितिम् ॥१४॥ यतः संसारमस्तोकशोकदुःखभृतं बुधा; । न भजन्ते यथाश्वत्थतरोः कृम्याकुलं फलम् ॥१५॥ मोक्षायाभ्युद्यतैर्भाव्यं भव्यैः शाश्वतशर्मणे । भवदुःखानि यन्नूनं न भवेयुः शुभात्मनाम् ॥१६॥ शक्तिज्ञानदगानन्दा यवानन्ता ध्रुवं स्थिताः । कः संसारसुखभ्रान्त्या तत्र मोक्षे निरुद्यमः ॥९७॥ यः संसारसुखास्वादान्मोक्षसौख्ये निरादरः। व्यमा पादने दुर्थीः स सुधामयधीरयेत् ॥२८॥ संसारे परमं दुःखं मोक्षे च परमं सुखम् । इति तत्वं परिज्ञाय भाव्यं । मोक्षाय तत्परैः ॥ ९९ ॥ तस्यायं कारणं धर्मस्तरोयोजमिव ध्रुवम् । यनितव्यं ततस्तम्मिन्नप्रनतर्मनीषिभिः ॥ १०.०॥ अयं धर्मो द्विधा ज्ञेयः माधुश्राद्धाश्रयाद घुधः । अल्पानल्पविलम्वेन सिद्धये विविधोऽपि सः॥१॥तत्र सावद्ययोगानां विरतिः मर्चना मदा । निर्दोष एव साधूनां धर्मश्चारित्रलक्षणः ॥२॥ यदि सावधयोगानां देशतो विरतिर्भवेत् । तदेष गृहिणां धर्मः श्रमणोपास्तिसंस्पृशाम् ॥ ३ ॥ विविधोऽपि विधेयोऽयं अदया शुन्द्रयाधिकम् । सा पुनः सुगुरोस्तत्वोप; ।। देशागते श्रुतेः ॥४॥ तेऽप्यास्तिकत्वपात्रेषु फलन्यन्यत्र न कचित् । नानाचित्तेप्वहोशुद्धमत्यादिग्विव तयथा ॥५॥ । अनन्तजनमित्यस्ति पुरं महिमवत्तरम् । शभ्वदमन्ति यत्पोरैरेव विश्वपुराण्यपिणामहाकष्टमसाधुनां साधूनां संमदं ददत् । तत्र चित्रगति म धरित्रीदपितः स्थितः ॥ ७ ॥ पूरेऽत्र कष्टं तिष्ठन्तः कापि सौख्याय गम्यताम् (गच्छन)।

·मासुपूज्य चरितम् ॥२३३॥ इत्युक्तास्तेन चत्वारः पौरा निरगुरेकदा ||८|| ते तु शुद्धमतियोग्यमनिर्मन्दमतिस्तथा ! धुर्मतिश्चेति कुग्रामेष्वजीवनकर्म तृतीयसर्ग: वृत्तितः ॥ ९॥ कामं वृत्त्यै भ्रमन्तस्ते शीतवातातपेप्वपि । रबढीपं ययुः कष्टार्जिताल्पद्रव्यशम्पलाः ॥ १० ॥ कुशैलेषु ॥२३३॥ दृपत्वण्डान्सत्रासानल्पतेजसा रत्नभ्रमेण गृहन्तो मुढा-मुमुदिरेऽनते॥११॥तैरलोकि पुमान्कोऽपि.दिव्याभरणभासुरः। तरुन्छायास्थितः सारपरिवारो महानिह ॥१२॥ प्रीणितस्वान्तया नुनः कान्तयाथ प्रशान्तया । असत्योक्तिनिशाभानु । स्तानुवाच पुमानयम् ॥१३॥ किमेभिरश्मग्वण्डेर्यो रोचितैः पामरोचितैः । न स्पृशन्ति करेणापि यानि पौराः परीक्षकाः ॥ १४ ॥ इतोऽग्रतोऽस्ति माणिक्यगिरिमगुणालयः । यत्मभासु न भामन्ते तमांसि च महांसि च ॥ १५॥ यदि तयाथ रत्नानि लभध्ये तानि तानि तत् । येषां महीयोमहसा महीय मूल्यमयकम् ॥१६॥ अथ शुद्धमतिर्दध्यौ माधु दिष्टमनेन मे । व्यक्त परोपकारारार्थमेव जीवितमीदृशाम् ॥१७॥ तदस्यादेशमाधाय दारिद्रयाय ददे जलम् । इति ध्या- त्वा चचालासौ माणिक्याचलदिङ्मुखः ॥१८॥ तस्मै रत्नार्थिने खानिखननार्थमार्पयत् । पुमान्स दिव्यः कुदालं तीब- त्वालंकृतं कृती ॥ १९ । माणिक्याचलमासाद्य मान्यद्रोमाञ्चकञ्चुकः । अवापैप खनन्खानी रत्नानीह,विपां गृहम् ।।२०।। कालेनाप्यतिकप्टेनाम्यहं रत्नममूल्यकम् । तद्ग्रहीप्येऽधुना येन लभ्यते सुखमक्षयम् ॥ २१ ॥ इति धात्वाति- कष्टासु माणिक्याचलसीमसु । ददत्पदानि संप्राप शिखरं तस्य स क्रमात् ॥ २२ ॥ युग्मम् ॥ यन्माहात्म्येन तन्वन्ति सेवा देवाधिपा अपि । रत्नं तेनेह तत्किचिदन्नदोचिरेक्ष्यत ॥ २३ ॥ महतस्तस्य रत्नस्य दर्शनादेव शुधीः । विश्व- त्रयस्याप्युपरि स्फुरितं स्वममन्यत ।२४॥ तचालोक्यातियरनेन रत्नमुत्पुलकाकृतिः । धीरो नियधीश्वेतस्यैतचिन्तयति ·स्म सः ।। २५ ।। स एव ज्ञानवान्पुण्यः कृपागारो गुमो पुमान् । येनेग्रत्नपात्रं मे कथितः पृथिवीधरः ।। २६ ।। वामपूग्य अयमेव च रत्नाद्रिः संन्यो रत्नाभिनभिः । स्युः सर्वेष्वपि शैलेपु रत्नानि विवागियम ॥ २७ ॥ देवः स एव यः UU तृतीयसर्गः परितम्. कश्चिदम्याटेरधिदैवतम् । देवत्वं क्वान्यदेवानां येषां न स्थानमीदशम्॥२८॥रुचिप्रचितविश्वेऽस्मिन्नपि माणिक्यभूभृति । ॥२३४॥ ॥२३४॥ तमाममलदृष्टीनामस्ति नास्तीति संशयः ॥२९।। दृष्ट्वैनमपि रत्नादि गिरीनाकासतोऽपरान् । अन्धदृष्टेर्जनस्यास्य कान्ती ध्वान्तेऽपि नो भिदा ।। ३० ॥ अयमप्यस्ति रम्योऽद्विस्तथान्येऽप्यद्रयोऽद्भुताः । यस्य स्याद्विचिकित्सेति स किं पापैर्न लिप्यते ॥ ३१ ॥ धन्या अन्याद्विभाजोऽपि यत्नाद्रत्नान्यवाप्नुयुः । इति वातापि हास्याय हा स्यादेतगिरिस्पृशाम् * ॥ ३२ ॥ अन्याचलपरैः पुंभिरेतगिरिचरा नराः । दर्शनेनापि लजेरन्सहेरन्संस्तवं कुतः ।। ३३ ।। धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं लब्धजन्मफलोऽप्यहम् । पेनासामान्यमाहात्म्यं रत्नमेतदवाप्यते ॥ ३४ ॥ घिग्निर्भाग्यं जटमति मां पुरा येन वासराः । अगम्यन्ततमा हन्त रत्नस्तरप्युपार्जितः ।। ३५ ।। इति ध्यायन्हृदि दधौ स तद्रलं सुनिश्चलम् । अच्छिद्रमपि यत्प्रोतम- नन्तरमलैगुणः ॥ ३६ ॥ सुरासुराया॑मृद्धि स प्राप तद्रत्नधारणात् । अचिन्वमहिमानो हि मणिमन्त्रौपधीगुणाः - ॥३७॥ स प्रतिक्षणतत्सद्गसुग्यनिर्भरभावनः । महानन्दमपि प्राप किं न भाग्यभृतां भवेत् ॥३८॥ | यस्तु योग्यमतिः सोऽपि दिव्यपुमो गिरां गुणः । प्रीतः शुमति मूलाचालोक्य प्राप्तनिश्चयः॥३९॥पूर्ववल्लब्धकु- ।। । हालः पानीीताः ग्वनशनैः । कृनयत्नोऽपि रत्नौंध बहुमूल्यमवाप च ॥४०॥ युग्मम् ॥ रत्नमल्यासुरवस्वादः परं किं चिदन्दमी । तत्र लोकोत्तरं रत्नं लन्धुमादरमादधौ ॥४१॥ गत्वा किंचित्पुरं दिन्यं रत्नासश्रीः स्थितः सुग्वम् । T -

·तृतीयसर्ग:
॥२३५॥
पासुपूज्य
चरितम्.
॥२३५॥
स ईहामहसंपन्नभोगयोगश्चिरं स्थिरः ॥४२॥ क्षीणश्रीः प्राप्य रत्नानि श्रिये माणिक्यशैलतः । जगाम काम दिव्यानि
भूयो भूयः पुगणि सः ॥४३॥ रत्नदीपे स मणिक्यगिरं गत्वा कदाचन । सप्ताष्टवारसंचारखिन्नश्चेतस्यचिन्तयत॥४४॥
पुंसा दिव्येन मे तावदधुनापि हितपिणा । अमूल्यरत्नमादिष्टं नित्यसौख्यस्य कारणम् ॥४५॥ ततस्तल्लब्धये यत्नं कुर्वे
चक्रे च तं तथा । प्राप्यामूल्यं च तद्रत्न म शुद्धमतिबद्वभौ ॥४६॥
यस्तु मन्दमति म सं दिव्यपुरुपोक्तिपु । ईदृग्घिमर्शस्पर्शन वितेने तरलं मनः॥४७॥ अलक्षाणि परिक्षिप्य रत्ना-
न्येतानि मापदम् । लगेढाक्येऽस्य कः सत्यासलसशयगोचरे॥४८॥इति निश्चिल तैरेव ग्रावग्वण्डैरग्वण्डमुत् । पुरं गन्तु-
मना दिव्य क्वचित्पल्ली पपात सः ॥४९॥ ततस्तदुचितप्राप्तस्वल्पमुल्योपभोगभुम् । निनाय स दिनान्यत्र संकरे सुम्ब-
दुपयोः ॥५०॥ भुक्तश्रीयंत्र तत्रापि म भ्रमन्नभ्रवत्पुनः । रत्नदीपं ययौ दैवाग्द्रावग्वण्टान्यवाप च ॥ ५१ ॥ ततम्तनु-
चिताबाप्तस्थानश्रीदुःखजीवनः । गतागतशतान्येवं हताशः प्रततान सः ॥२२॥ सोऽपि कालेन निर्विष्णस्तन्वानो दिव्य-
पुवचः । माणिक्यगिरिमाश्रित्य भेजे शुद्धमतेगतिम् ॥२३॥
यस्तु दुर्मतिराकर्ण्य स दिव्यपुरपस्य गाम् । स्वनामाईविचारेऽत्र स्थिरं व्यरचयन्मनः ॥ ५४ ॥ महत्त्वं माययापन्नः
कोऽप्ययं मायिकः पुमान् । विप्रतारयति स्वैरं रत्नद्वीपचरानरान् ॥५५॥ विलोभ्य कोमलोक्त्यायमायातं जनमादरात्.।
नीत्वा कचन गृह्णाति शम्बलं स्वमपि क्षणात् ॥५६॥ पापाचारे विचारेऽस्मिन्निश्चलं रचयन्मनः । रत्नदीपस्य पन्थान-
मप्यमुञ्चत दुर्मतिः ॥ ५७ ॥ कृपावर्तशिलागतपङ्ककण्टकसंकटे | स महागहनेऽरण्ये कचिनिःपुण्यकोऽपतत् ॥ १८ ॥

·वतीयसर्ग: मामपूग्ण परितम्. ।।२३६॥ (२३६॥ दृष्टजीवघटावकष्टितस्तेपु तेषु च । दुस्थानेषु पतअज्ञेरण्यान्निर्गन्तुमक्षमः ॥५२॥ आकर्ण्य धीधरेतदन्तरङ्गनिदर्शनम् । ततः प्रथमवद्भाव्यं न पुनश्चरमो यथा ॥.६० ॥ निगोदवसनं यत्तदनन्तज- नपत्तनम् । तत्र कालपरीणामो नाम चित्रगतिपः ॥६१॥ भव्यस्तद्भवसिद्धोऽसौ जीवः शुद्धमतिस्तु यः । आसन्नसि. द्विको घोग्यमतिभन्योपमास चारादरभव्यस्त्यसौ मन्दमतिर्मन्दगतिर्भवे । अमव्यो दुर्मतिग्निोऽनन्तसंसारदुःखभाक् ।। ६३ ।। जीवायतुर्विधाः' फालपरिणामयशादमी । आजग्मुर्व्यवहाराख्यराशी ते कथमप्यथ ।। ६४ ।। कुनामाः कुभ- यास्तापशीतवातादिकष्टजम् । अझामनिर्जरापुण्यमल्पमल्पं स्वशम्बलम् ॥६५|| मानुप्यकभयो रत्नदीपस्तत्र कुपर्वताः। कुनीर्थानि कुरत्नानि तत्राज्ञानतपांसि च ॥६६॥ चारित्रं चिटपी तत्र सद्गुमः पुरुषो महान् । कृपा तत्प्रेयसी विश्वत्रयज- न्तुरिता रमृता ॥६॥ सर्वज्ञशासनं यश स माणिक्यमहीधरः । ध्यानं कुद्दालकः कर्मग्वानीनां खनने क्षमः ॥१८॥ सुनपोभ्यन्तु मत्पुण्या रत्नश्रेणिरदूषणा । सम्यक्त्वं तच रत्नाद्रिकोटौ रत्ने यदुत्तमम् ॥६९|| पनातिचारसंहारो माणिस्याद्रिस्तुतिछलात् । सुरासुरार्ष्या लक्ष्मीर्या केवलज्ञानमेव तत् ॥७०॥ यस्तत्सद्गान्महानन्दः स मोक्षगम-- नोत्सवः । भन्यः कोऽपि भवेऽत्रैव कृतकृत्यो भवेदिति ॥७२॥ आसन्नसिद्विकस्तु स्यात्सस्पृहस्तपमा फले। भवेयु दिव्योपु भोगास्वन्मुल्य फलम् ॥७२।। मप्ताष्टवारं यामुश्य सुपुरेपु गतागतिः ॥ पुण्योदयत्ययोत्थानान नरामर- भवास्तु ते ॥ ७३ ॥ दूरभन्यस्य यो दिव्यपुरीगमन मिच्छतः । पल्लीपाप्तोऽन्पभोगदिभूतप्रेतादिजन्म तत् ॥ ७४ ॥ भ्रमन्नूरीन्मान्दुरभयोऽपि सुम्पनुग्नमा । गुरोगिरं पुनः प्राप्य भठ्यीभूय शिवं श्रयेत् ॥ ७९ ॥ अभव्यस्तु ·तुतीयसर्ग: वासुपूज्य चरितम्. ॥२३७॥ ॥२३७॥ गुरुवेपन्मिय॑जन्माध्यदरगः । विशत्यरण्ये दुर्जन्मचयसंचारंनामनि ।। ७६ ।। दुःकर्मनामभिर्दुष्टीवैस्तत्रातिपहितः । दु:ग्वस्थानेषु कूपादिस्थानीयेपु पतलसौ ॥ ७७ ।। कटारकष्टान्तरे समष्टं पतन्नेषु मुहुर्मुहुः । अयं कुजन्मनां पारं कदाचिदपि ने ब्रजेन् ||७८॥ इत्यन्तरदृष्टान्तमवबुध्या मुधुदयः । अहितल्यागतः सन्तः सन्तु सरस्य हिते रताः ॥७९॥ ॥ इति चतुर्विधजीवविचारेऽन्तरङ्गकथा ।। इलाकर्ण्य सुधापूर्णकर्णा चर्य विभोर्वचः । बभूवुम्यता बोधमहिनाः स्वहिते जनाः ।। ८० ॥ यहवो लघुकर्माण: सूक्ष्माद्याः सूक्ष्मदर्शिनः । विभु विज्ञापयांचाः कोशीकृतकरा नराः ८१॥ प्रभो भ्रान्तैर्महारण्ये सार्थनाथ इवोसमः। पतद्भिरक्टे हस्तावलम्ब इस दादर्थवान् ॥ ८२ ।। क्षुधादग्धैरभीष्टानमत्रागारमिवाग्रतः। रोगग्रस्तैमहावैद्य इवादरणसु- । न्दरः ॥ ८३ ॥ मरौ ग्रीष्मेऽहि संचारातिवन्तः सर इवाइभुतम् । वासस्थैः प्रियालोक इवास्तोकमतर्कितः ॥ ४ ॥ शत्रुशस्त्राहतित्रस्तै. शरण्यः शक्तिमानिव । नदीपूररयाकृष्टैः सत्तारक इबोधतः ॥ ८५ ।। मन्त्रसेवादितैस्तुष्टदेवीवर इवोत्तरः । अस्माभिर्भवदुःश्वातैलब्धस्त्वं श्रेयसां निधिः॥८६॥पञ्चभिः कुलकम् । तदस्माकरणाम्भोघे रक्ष रक्षाभितो भवात् ! मसीद देहि दीक्षां नः शिक्षय श्रमणक्रियाम् ॥ ८७ ॥ एवमभ्यथितस्तेभ्यः श्रीसर्वज्ञो यथाविधि सूक्ष्मादि. भ्यो ददौ दीक्षां व्रतशिक्षा च तत्क्षणात् ॥ ८८॥ सूक्ष्माद्याः सावधः साध्व्यो धरणीप्रमुखा धभुः। श्रावकाः सुयशो- । मुख्याः आविकाश्च जयादिकाः ॥ ८९ ॥ इत्थं चतुर्विधं सक्षमघसंघातघातकम् । वासुपूज्यो जगत्पूज्य स्थापयामास सुस्थितम् ॥ ९॥ यदा ज्ञानं विभोर्भावि ग्रहीयेऽहं तदा व्रतम् । इति ध्यानवती पद्मावती नाथेन दीक्षिता ॥ ९१ ।।

·तृतीयसर्गः बाप परिनम्. ॥२३॥ |॥२३॥ तवनयपेणाध माधस्तेपां महारमनाम् । सूक्ष्मादीनां तु पट्पाटेगंगभृनामकर्मणाम् ।। ९२ ।। उत्पत्तिर्विगमो धौव्यं कमादिति पद्मयम् । त्रिकालज्ञस्तदाचस्यौ अतद्रोजिमादिमम् ॥९३ायुग्मम्॥ त्रिपदानुसृतेरेकादशाहानि वितेनिरे । ते चतुर्दशपूर्यस्थम बादशमप्यध ॥१४॥ सुगन्धिचूर्णसंपूर्ण तूर्ण शकः सुरैर्धतः । प्रस्तायज्ञो मणिस्थालं गृहीत्वास्था- पुरः प्रभोः ॥ १५ ॥ उत्यायाध प्रभुश्शूर्णक्षेपं कुर्वन्सुमेधसाम् । तेपा सूत्रेण चार्थेन ततस्तदुभयेन च ॥ ९६ ॥ क्रमा- गरथ गुणः पर्यायैश्च नयैरपि । अनुजामनुयोगस्य गणस्य च ददौ तदा ।। ९७ ।। युग्मम् ।। अथ दुन्दुभिनिर्योपैमङ्ग- लोहारगीतिभिः। सुरासुरनरा हत्तेषु वासांथ चिक्षिपुः।१८।पुनः सिंहासनासीनः पुरःस्थानां जगद्गुरुः । मुनीन्द्राणा- मदासस्वशिक्षा गणधरोचिताम् ।।१९।। तलिन्नवसरे स्थूमज्ज्वलैः शालितण्डुलैः । अखण्डैराटकोन्मानेनिर्मितः कृत्यवे- दिभिः११००॥गन्धद्रव्यः सुरन्यस्तैः प्रचुरीभूतसौरभः । सुनरोदश्चितः क्षमापवसुपूज्येन कारितः॥१॥वायेषु बाधमानेषु गायति प्रमादाजने । दारा प्रापेन समयमरणे माविशदलिगा।विभिर्विशेषकम्।। दत्तप्रदक्षिणो भर्तुमक्षितः स पुरी मिः । श्रेयाश्रीनर्तनारम्भे पुष्पहस्तकवही ।। ३ ।। अपतन्तं महीपीटे यलेरर्ध दिवौकसः। जगृहुः सुगुरोर्वाक्यमिव भक्तिपरा नराः ॥ ४ ॥ पतितस्य क्षिती तस्रार्धस्याध जगृहे नृपः । तीर्थशेषामिवाल्पाल्पं शेपं तु जगृहर्जनाः ॥६॥ बलेलस्य प्रभावेण पूर्वोत्पन्ना गदाक्षिणात् । विलीयन्ते न जायन्ते षण्मासान्तनवाः पुनः ॥ ६ ॥ मातुलिशराधारौ । भारपन्दक्षिणी भुजौ । वामी नकुलकोदउदण्डाभ्यामभिमण्डयन् ।। ७. अवलक्षरचिशो बलक्षखगवाहनः । कुमार नामा सोऽम्मिन्यामुगविभोरभूत् ।। ८॥ युग्मम् ।। उत्पेदे च घनश्यामा चण्डानामा 'तुरगा। दक्षिणो दधती ·दतीगसर्ग: वासुपूज्य चरितम् ॥२३॥ ॥२३९।। शक्तिवरदत्ववरौ करो ॥ ९ ॥ भुजौ वामौ गदापुष्पभूपितो परिविभ्रती । सदा सनिहिता भर्तुर्जाता शासनदेवता ॥ १०॥ युग्मम् ॥ अथोत्यायोत्तरद्वारा निर्गल, स्वनिभिर्वृतः । देवच्छन्दे जिनो हंस इव व्यश्राम्यदम्बुजे ॥११॥ प्रभोरनुज्ञामासाद्य प्रतिपय जिनस्तुतिम् । उपविष्टेषु शेपेयु मुनीन्द्रेषु यथाक्रमम् ॥ १२ ॥ तदाधिपीठस्थः सूक्ष्मो गणधराग्रणीः। विश्वलोकमन:प्रीत्यै प्रतेने धर्मदेशनाम् ॥ १३॥ युग्मम् ॥ सर्वजवाक्यघनसारलवानुकार-मापिभ्रती मुपशमामृतपुष्टवृष्टिम्। आकर्य फर्णउभगां पशिष्यवाचं-वाचंयमानिभृतमक्तिमरेण नत्वा||१४||आहादनस्त्रिजगतां जयतादनयः । श्रीसङ्घ एप जिननाथकृतप्रतिष्ठः इलाशिर्ष वदनचन्द्रमरीचिशस्तां । विस्तास्यन्निव निजं निलयं जनो- ऽगात् ॥२५॥ युग्मम् ।। इति दण्डाधिपतिश्रीमदाणादनसमभ्यर्थितधीचिजयसिंहसरिशिष्यश्रीवर्धमानसूरिविरचिते श्रीवासुपूज्यचरित आहादनाङ्के महाकाव्ये चतु:कल्याणकलब्धिवर्णनो नाम तृतीयः सर्गः ।। Do ·अथ चतुर्थः सर्गः पारण परितम्. ततीयसः ॥२४॥ ॥२४॥ अध प्रताधे पृथिवीं पावयन्स्वपदैः प्रभुः । अन्यीयमानो मुनिभिनिया सद्गुणैरिव ॥२॥ जघन्यतोऽप्यभूत्कोटिः । प्रभोः पार्चे सुपणाम् । ऋतुवातेन्द्रियार्थावानुरुलाः सर्वतोऽन्यहम्।।२शाद्रुमाः कल्पद्रुमस्यास्य गच्छतो नतशीर्षकाः । अजायन्त जगतुः शकुनाच प्रदक्षिणाः ॥३॥ युग्मम् ॥ स्वदुर्मुमत्व जानन्तो लज्जिता इव कण्टकाः । अधोमुग्वत्वम- भजपधि प्रचलतः प्रभोः।।।। यशोऽगान तनातिपृष्टयष्टिरुजः कचित् । मारिवैरेतिदुर्भिक्षस्वान्यचक्रभयान्यप्रि[५।। अप्रनगरमयुकेशो देशेषु मचरन् । स्याद्वादी द्वारिकापुर्वाः पर्यन्नोर्गी क्रमादगात् ||२|| अस्यां सुरोधैः समरसरणे । विहिते क्षणात् । तत्र प्राग्वत्मविश्वालचक्रे मिहासन जिनः ।। ७ ॥ राजमान्या दिपृष्ठस्य तन्नरा द्वारिकापतेः । तदा ममवगन्याय मनाया न्यवेदयन् ।। ८ ॥ मा दादश रूप्यस्य -कोटीस्तेभ्यो ददौ मुदा । प्रभोः समवस्यां च नृपः मविजयो परी ॥९॥ प्रभु प्रदक्षिणी कृत्य कुनीन्दुः प्रणिपस च । हिपृष्ठो बन्धुना सार्धमाऽऽमामामाऽनुवासवम् ॥१०॥ भर विभप्रपीनायो विश्वभाषानुगामिनीम् । विश्वलोकनोधार्थ विघे धर्मदेशनाम्।।११॥मवा जन्तोरनन्ताः स्युनुभवः शस्यते परम् । यदर्पन्तेऽमुना म्वर्गापवर्गायाः सुग्वश्रियः॥१२॥पपोऽपि पुरुषार्थानां कर्तृत्वेन विदा मुदे । सान्विना तेन कि जन्ममग्यापूरणहेतुना ॥ १३ ॥ स श्लाघ्यः पुरुपो यस्मिन्गुरुपार्थाः स्फुरन्त्यलम् । सरस्तदेव सेव्यं हि यत्रापा मापुराम्पदम् ॥ १४ ॥ गर्मार्थकाममोक्षार गानस्वारस्ते जने श्रुताः । किलर्धकाममोक्षाणां धर्म एम.निकायनम् 11.* ।

·5 र्थःसर्ग: ॥२४॥ तस्मादिश्वार्थवृक्षाणां धर्मो वीजमिति ध्रुवम् । मन्वानरमलज्ञानर्जनः सेव्योऽयमन्वहम् ॥१६॥ एतस्य वृद्धये शुद्धबुद्धि- पासुपूज्य चरितम् । भिहमेधिभिः । विज्ञाय सेवनीयानि व्रतानि दादशान्यपि ॥ १७ ॥ तत्राहिंसा च सत्यं वास्तेयव्रलापरिग्रहा। यतेमहाव्रतानि स्युः पञ्चैतानि तु सर्वतः ।। १८ ॥ देशतोऽमृनि पश्चाणुव्रतानि गृहशालिनाम । दिग्भोगानर्थदण्डाख्यं ॥२४॥ विधा ज्ञेयं गुणवतम् ॥ १९ ॥ सामायिकं च देशावकाशः पोपधसेवनम् । संविभागोऽतिथेश्चत्वार्येवं शिक्षावतान्यपि ॥२०॥ दादशानां व्रतानां तु सम्यक्त्वं जीवितं परम् । यथा गुणानामौदार्य तपसां वा क्षमोचयः ॥२२॥ सर्वज्ञे सद्गुरी धर्मे या श्रद्धा हृदि निश्चला । सम्यवमिति तत्वविज्ञेयं हितमात्मनः ॥ २२ ॥ अस्य प्रभावाजायन्ते देवाः सेवाभृतो नृणाम् । विस्तारिण्यः श्रिया सर्वा यथा विक्रमभूपतेः ॥ २३ ॥ तथाहि । जम्बूदीपेस्ति कुसुमपुरं कुसुमसंनिभम् । यत्र स्वर्णमयावासभासः केसरतां दधुः२४ाराजास्मिन्ह रितिलको भूवधू तिलकोजानि । नाम्ना गौरीति कान्तास्य गौरी कान्तगुणैरभूत।२५।उपयाचितलक्षाभिर्दक्षलक्ष्यसुलक्षणः । तयोरपुत्रता- दोपच्छेदनो नन्दनोऽभवत् ।।२।। अस्मिन्गर्भस्थिते राज्ञा जिता विक्रमतोरयः। अतो विक्रम इलाख्यामस्थाम्याकार- यन्महैः ॥२७॥ समये विनयी सोऽयमुपाध्यायवशंवदः । अधीती सर्वशास्त्रेपु निष्णः कृत्लकलास्वभूत् ॥२८॥कामेभ. फीउनारप्ये तारुण्ये यातुमुथतमावात्रिंशानृपकन्याभि परत पर्यणाययत्२९यावरिष्येप्यसो ताभित्रिंशयासवेदमसु। रन्तुं भवते तावदकसमाह्याधिभिर्वृतः॥३०॥ कुष्ठकासज्वरश्वासशोफशलजलोदरैः । शिरोतिगडदृक्पीडावान्तिवातैश्च सोऽदितः ।। ३१ ॥ उपयाचितयस्त्यादिकर्ममन्त्रीपमियाः । सर्व व्यर्थमभूदस्मिन्हितं वाक्यं जडे यथा ।। ३२ ॥ शीर्ण- ·पासप्राय परिल. । ર૪૨ भ । नासोष्टहरतांघिरत्यर्थ व्यथितोऽतिभि अनरूपं तल्पगः काष्टं रारटोति स्म सोऽनिशम्।।३३।ततः पुरबहिस्थस्य प्रसिद्ध व्रतीपसर्गः स्थार्तिशान्तये । धनंजयस्य यक्षस्य स मेने.महिपाशतम् ॥३४॥ तदा विमलकीयाख्या केवली केलिकानने । दुःकर्म- तिमिरग्रामवामरः समवामरत्॥३५॥ततः केवलिन नन्तुं भूभा भूरिभक्तिभाक् । चचालानन्दसंदर्भोब्रागरैर्नागरैर्वृतः ॥२४२॥ ॥३॥ तद्विशाय सदा विज्ञो विद्यमोऽपि व्यचिन्तयत् । लामोभा इच रजो हावर्धन्ते ममोपधैः ॥३७॥ मुद्रामण्डल मन्त्रैस्तेरीपधेपयानितः भग्न मदाधिपूद्दन्तितेरियाद्रिपुरा३८ातन्मे दपादमी रोगसर्पाः सर्पन्ति यदलात् । तत्तमः शमपापा ज्ञानभानुं भने मुनिम्।।३९॥अथ व्यजिज्ञपझ्पमसावुधमसाहसी । शमराशि नमस्कर्तु समं नयत मामिति * ॥४०॥ भुक्तालिग्वलितश्मश्रु मुपमश्रुकणैः मजन् । पोऽथ नृविमानेन समें तमनयत्सुग्वम् ॥४१॥ स्वर्गाजविष्टरकोड- ।। निविष्टं कटभाषिणम् । नृपः समं कुमारेण मुनिहंस ननाम तम्॥४ाततो मुनिर्मनुष्याणां हरन्पापमिषं विषम् । वाचा सुपादनाचारगरिंग्या धर्ममादिशत्॥४३॥ देशनान्तेऽथ विक्रमोत्या मुनि नृपः किं कुमारोऽयमारोग्यमारोहति नमर्पधा ॥४॥ पत्तास्फुरदर्म इवास्पे दशनांशुभिः । अवेध केवली ज्ञानकवलीकृतसंशयः ॥४५॥ पुरेऽपरविदे होवारस्ने रत्नस्थलाभिधे । पमाम्याउमनां सन्न राजन्पः पुराजनि ॥४६॥ स मृगव्यरसन्गग्रो भूतलं.धन्यमन्यदा । गरी सुपशमं साधु कायोत्सर्गे ददर्श च ॥४७॥ स धर्मज्ञानयोर्वरी धर्मज्ञानसमाश्रये । साधोकरसि निःशः कापत्र निमातमान् ॥४८॥ मिध्याकनवारमाधुः स्वभ्यालीकविशङ्कया । पपात घातव्यग्रोध धर्माधारतमधराम् ॥४॥ निमिति जापन्तं निसन्मूगोध मन्त्रिमिः पापश्रीकौतुकशुकः कूलः शिस्वाशु पारे ॥५०॥ यस्य सन्यासुन राम्ये.

·हतीयसर्ग: ॥२४३॥ --- बासुपूज्य पुण्डरीकं स भूपतिः । सचिवैः पञ्जरायुक्तममोचि निरयोचितः॥५१॥सुयशा मुनिराजस्तु स्मरन्पश्चनमस्कृतीः पी- चारतम्. ववर्गान्क्षमयन्सुरोऽभूलवमप्तम॥५२॥स तु राजा वहन्वैरं माधुवर्ग निरर्गलम् । २ जनैनिन्धमानोऽपि तत्पुरोधानमत्यजत् ॥५३|| ध्यानाधीनो यशोधौतव्योमा सोमाभिधो मुनिः । तेनोयो दण्डपातेनापाति.स्वात्मेन,दुर्गती ॥२४॥माजन्तु ॥२४३॥ क्षमयित्वाङ्ग संमार्ण्य प्रतिमास्थितः । मुनिस्तथैव घातेनापति पातकिनामुना ।। ५५ ।। इत्येष पौनःपुन्येन कुर्वन्पुण्येन साधुना । अवधिज्ञानविज्ञाततगावेनेति भत्सितः॥५६ानिनन्साधून्शमागाधान्रे रे दुष्ट स्वतुष्टये । न चेड़ितोऽस्पघानस्कि माहरभ्योऽपि विभेषि नाशमिनः सुयशोमुख्या हन्त त्वामसहन्तरे । नाहं सहिप्ये हन्येप स्वाभीष्टं स्मर देवतम् ॥५८॥ इत्युक्त्वा तडितेव हूँ तं तेजोलेश्यया मुनिः। भस्मीकृत्य द्रुतं प्राप पयोद इव शान्तताम्॥५||भूपोऽय पापभारेण - समुत्पतितुमक्षमः । अधोगतीनामवधि मप्तमी दुर्गतिं गतः ॥ ६ ॥ सोऽप्यालोच्य प्रतिक्रम्य तदतिक्रम्य पातकम् । मुनिस्तीव्रतपस्तप्त्वा दिवमायुक्षियादगात्६रास भूरमगजीवस्तु स्वयंभूरमणार्णवे। अप्रतिष्ठाननरकावृत्तस्तिमितां गतः ॥६२॥ स तिभिः सप्तमीमेव जगाम जगतीं ततः । ततोऽप्युट्टत्य मत्स्योऽभूद्गतः पष्ठी न दुर्गतिम्।।६।। चण्डालनीभवं प्राप्य पुनस्तत्रैव यातवान् ततः कुम्भीनसो भूत्वा स भूमी पञ्चमी गतः ॥३४॥ पुनर्जगाम तामेव मीनभवानरः। मृगनाथः स भूत्वाथ तुरीयं निरय गतः||६५||पुनस्तत्रैव पाठीनशरीरान्तरितोऽगमत्। श्येनीभय तृतीयं सइयाय निरयं ततः॥६वानदेहं गृहीत्वाथ गतस्तामेव दुर्गतिम् । द्वितीयां भुजगो भूत्वा जगाम जगतीं च सादासोऽगमद्भोगभूरभुय तत्र भूयोऽपि दुर्गतौ । तिमीभूगागमदसौ प्रथमां पृथिवीमध ॥ ६९ ॥ अजायत स जीवोऽथ पक्ष्येको विकलेन्द्रियः। .

·, चतुर्थ सर्गः 1॥२४॥ ॥२४४॥ -- हीनेन्द्रियचयस्तिर्यग्नीचजातिनरः सुर॥६शामारकश्चेति.शतशः सोऽभूद्भवचरचिरम् । नानायोनिभवां, भूरिपराभूति PARTM ममानयत् ॥ ७० ॥ आकुलः कष्टकोटीभियन्धव्ययवधादिभिः । भवे भवे स पञ्चत्वमवाप व्यापदां पदम् ।। ७१ ॥ इस्यापदोऽतिगहनाः सहमानेन संमृती । तेन यहव्योऽवसर्पिपय उत्सपिण्यश निन्यिरे॥७२॥सोऽकामनिर्जराक्षामकर्माथ सनुभूरभूत । गृहिणः सिंहदत्तस्य वसन्तपुरवासिनः॥७३॥ तामप्ये तापमीभूय तपस्तप्त्वा सं दुस्तपम् । फलं त्वज्ञानकष्टस्य माप त्वत्पुत्रतामयम् ७४॥ ऋपिघातप्रवचनदेपजं पापमेप तत् । तीवाभिः कष्टकोटीभिस्ताभिस्ताभिरशोपयत् ।।७५॥ तेन शोपितशेपेण दुरितेन तवात्मजः । अयं यभूव भूपाल रोगजालस्य भाजनम् ॥७६।। ग्त्युक्ति दुग्धयां श्रुत्वा चकम्पे पक्तिो नृपः। स विक्रमकुमारस्तु जातजातिस्मृतिर्जगो७ि७विवेकडीपमप्राप्य प्रभो मोहतमोहतः । हहा कष्टमहासिन्धी मार्गभ्रष्टः पुरापतम्।।७८इतश्चेतश्च चण्डाभिस्ताड्यमानस्तदर्मितिः। देवात्तत्तीरमे- स्याम्मिन्मग्नो नपङ्कमंकटेजगद्गुरो करालम्यं तपच्छानवलम्बितम् आकर्ष मामितः स्वामिनिरीह करुणां कुरुणा८०॥ मम्पतिवैकगुणपोतद्वादशवतभूषणम्। श्राद्धर्ममयो हस्तमिव व्यस्तारयविभुः८१रोमहर्षीकुराकीणों हर्षाश्रुकणमिश्र। जमादायकं धर्म विक्रमोऽध यथाविधि||८||भूपोऽभूद्रको नत्वा तो मुनि पुरमीयतुः। श्यहरवसुधा योधिसुधाम्मो- पिस्ततो मुनिः ॥८३॥ धर्मद्रुमूलसम्यक्त्यरमास्वादकृतादरः । छिन्नायकन्दैर्मुमुचे व्याधिभिर्विक्रमः क्रमात||८४नबोल्ला- मितलावपगपुण्णमदिनधिमा । धर्मालं करणः सोऽभन्मुक्तरपि मनोरमः८५||निशाशेऽन्यदा यक्षः प्रत्यक्षः स जगाद सम् । मन्डनया मजदेहोऽमि देहि मे महिषाशतम् ॥ ८६ ।। तमूचे विक्रमो यालुलायान्कि न लाये । जो ·A. चतुर्थःसर्गः चरितम्. .॥२४॥ २४५॥ मुनिदिष्टेन सन्न धर्मोंपधेर्न मे ॥८७॥ धर्माख्यमोप, दृष्टप्रत्ययं कैप्टतोऽर्जितम्। जीवव्यापादपोषाधौं यक्ष को क्षिपति अधीदिदाआचचक्षे च यक्षेशो ददास्यन्यस्य मद्यशः ततस्तत्ते करिष्यामि काम येनानुनप्यसे।८९ इत्युदित्वा तिरोभूतें यक्षे दक्षकशेखरः अनाकुलमनाश्चफे कृत्यकर्माणि विक्रमः९० तित्रामरनिकेताख्योगानश्रीशेखरेन्यदा जिनागारे कुमा रेन्दर्ययो कल्याणकोत्सवे||९||ततः स्नात्रविलेपार्चाप्रेक्षणीयस्तवक्षणः । जिनेन्दोर्जनयित्वैप यात्रा यावन्यवर्तत॥२॥ अस्तभ्यर्यद्भयव्यग्रं तावत्तस्याखिलं बलम् । निजक्रीडावनकोडे स धनञ्जयगुह्यकः ॥ २३॥ युग्मम् ॥ यमानिकौणप ध्वान्तकोटिक्लप्सामिवाध सः । हताम्बरचरस्फूरति मूर्ति निर्माय मायया ॥४.रोपलोपितया भीष्मघनघर्घरघोंगयां । ते क्षोणिपसुत यक्षः साक्षेपमिदमब्रवीत्।।१५।।युग्मम्।। नरे नराधम कथं ददासि मम कासरीन् आयुःकाण्डमकाण्डेऽपि समापयर्सि किं स्वकम्।।९।।मितधौताधरोऽधत्तं कुमारों भारतीमथ । भो यक्ष नं क्षिपामि स्वं तनुमघातपातकेj९७|| अप्यारंब्धयवाणाः प्राणाः कस्यापि न स्थिराः । तत्कृत्वांकृत्यविकुर्यादकृत्यं तत्कृतेऽपि कः ॥९८॥ इलाकl Qधा यक्षो विक्रम कैमसंग्रहात् । उत्पाव्यास्फालयबीचीमिवाभ्यांचलेऽर्णवः ॥१९॥ मूर्खामुच्छिद्य यक्षस्त क्रुधान्धः पुनरंभ्य- धात् । रे रे ददासि नाद्यापि कि मद्देयमदेयवत् ।। १०० ॥ कृपां करोपि जीवेपुं स्वजीवे न करोषि किम् । मध्यता गतेऽस्मिन्धर्माविष्कारकारणे ॥ १॥ धर्माधारः कुमारोऽथ गिरं जग्राह साहसी स्वैकजीवकृते जीवशंत कों हन्ति धर्मवित् ॥ २ ॥ फलं तथापि धिंग्यक्ष जीवलक्षनिपातनैः । इहामगन्धिकं धाम पर नरकव्यथा ॥ ३ ॥ त्वं धर्मादेव देवत्वं यातोऽसि प्राग्भवं स्मर'। पातके जातकलिस्तकिमसि ज्ञानवानपि ॥ ४॥ पुण्यकपरिणामेन जगदुल्लांसहेतुना।

·चतुर्थासर्गः । ॥२४॥ तथापि युज्यते घर्तुमानन्दं वन्दनादिना ॥५॥ इति तस्योक्तिभियुक्तिभिन्नाभिभिन्नमानसः । यक्षोऽभ्यधादहो साधु रामप त्वपाई प्रतियोषितः ।। ६ ।। ततो नायापि माद्यामि पापाहेरगिनां वधैः । नृणां प्रणाममात्रेण गमिष्यामि प्रसन्नताम् परितम्. ।। || ७ | फुम त्वमपि मे नाम प्रणामममलाशय । तेनैव तेऽनुमंस्येऽहं संपूर्णमखिलं खलु ॥ ८॥ कुमारोथ जगौ यक्ष । ॥२४॥ नमस्कारो हि पाया । महासविनयप्रेमप्रभुभाषप्रभेदभाक् ॥९॥ स प्रहासप्रमाणः स्याचित्तोत्सङ्गितमत्सरैः । यः क्रियेत परिज्ञातविक्रियेभ्योऽपि सक्रियः॥१०॥तमामनन्ति विनयपणामं नयपण्डिताः । पित्रादिभ्यो विधीयेत पुत्रायैर्विनयेन यः ॥ ११ ॥ प्राहुः प्रेमप्रणामं तं प्रणयिभ्यः क्रियेत यः । कामं सप्रेमकोपेभ्यो मित्रादिभ्यः प्रसत्तये ॥ १२ ॥ यस्तु, स्पामिनि संमानमानीदानशालिनि । ऐहिका क्रियते स्वामिनमस्कारमुशन्ति तम् ॥१३॥ यः सदगुरौ च देवे च वीत- रागे विरच्यते । तं तु भावनमस्कारं निर्दिशन्ति विशारदाः ॥१॥ विचारय त्वमेतेयु के नमस्कारमहसि । इत्याकर्ण्य कुमारोक्तिमभ्यवत्त घनंगमः॥१५॥त्वं कुमार नमस्कारं कुम भावमयं मयि । यदेवोऽस्मि जगत्कारसंहारोद्धारकारणम् ।। १६ ॥ भवार्णयसमुत्तारतरीमतविभूतयः । मदंशा पर भासन्ते सर्वदर्शनदेवताः ॥ १७ ॥ मन्नमस्कारमात्रेण तव मंमारसागरः । विमम फालघरवमनुलद्धयो गमिष्यति॥१८॥अथाबूत स्मितस्यूतवदनो नृपनन्दनः । मयाकृष्टः क्रि- यापाराटापापे यक्ष मा पत||१९||जगतां सृष्टिसंहारोद्धाराः सन्ति न सन्ति वा । इति सम्यग्न जानासि स्वमाख्यासि म तन्क्षमम् ।। २० । पदमदमा दृष्टिः सहसा तव लुप्यते । तैः सुरेन्द्रः स्तुतान्यासि स्वांशान्दर्शनदेवताः ॥२१॥ स्वयं भवान्धी मत्स्यस्त्वं चापटेनोपलश्यसे । नमस्कारात्तदुत्तारं कुतो दिशसि मे ततः ॥ २२ ॥ वभसा निष्फलेनेव ·वासुपूश्य धरितम् ॥२४७॥ ॥२४७॥ - तत्पापं मा वृथा कृथाः । भन्मम नमस्कारो भवेऽस्मिन्न जिनं विना ॥२३॥ इति वादिनि यक्षेन्दुर्मेदिनीनाथनन्दने । चतुःसर्ग गिरं जागरयामास विवेकविमलामिमाम ||२४॥ ददृशे त्वादृशः कोऽपि पुमाननुपमाकृतिः। धीरो धर्मी च वाग्मी च राजपुत्र न कुत्रचित् ॥१५॥ जितस्त्वयाह वचनस्तेनास्मि तब किंकरः । शुद्धधर्मोपदेशाच मम त्वमसि सद्गुरुः॥२६॥ PO स्वचित्तकोणं यासाय निजदासाय यच्छ मे त्वच्छिप्यो यदि जानामि तद्गतां त्वद्गुणायलीम्।२७॥विभो बिरहयिष्यामि निज घेतो न च त्वया । कदापि यदि वेत्तीदं जिनसेवोत्सवं तव 1॥ २८ ॥ भर्तः स्मर्तव्य एवाहमुत्कटे संकटे कचित् । अगमेव हि भृत्यानां स्वामिन्यवसरः परः ॥२९॥ इत्युदित्वैनमाच्छयायमूल्य न स गुणकः । ययौ निजाश्रयं चित्रत्व- रिचचमत्कृतः ।। ३० ॥ ततः प्रत्यूपशेपायां रजन्यां राजपुद्गवः । द्रुतं विज्ञातवृत्तान्तः कुमारोपान्तमापतन ॥ ३१ ।। मुदा कुमारमालिय पत्तनाय निनाय सः । यालार्करश्मिकाइमीरनीरश्रीरम्यया भुवा॥३२॥मलध्वपारगौरागीदृक्तामर-100 सतोरणे । कुमारमुत्सवेनाथ नृपः प्रावीविंशत्पुरे।।३शाकालेन वेनचित्राग्यभारभारोप्य विनमे । जगाम नामशेषत्वमेष भूपालपुङ्गवः ॥३४॥ कुर्वन्ननिलताध्यानसुधासिन्धूमिमजनम् । पितृशोकाग्मिजं तापममुश्चद्विकमो नृपः ॥३५॥ विवेक पितृशोकाग्निविशेषविशदं ततः । हृदलंकरणं च निष्कवादिक्रमो नृपः॥३॥न्यायकल्पद्रुमारामच्छायामध्ये निवेश्य भूः । तेनाभूप्यत सर्वांगमहद्गृहविभूपणैः ॥३७॥ सप्तव्यसननिर्मुक्तममुक्तसुकृतोद्यमम् । अभूदभूपेऽन्न भूपीठं राजन्ते राजयत्यजाः ||३८) आगात्तद्देशभगाय कलिङ्गाधिपतिर्यमः । कदाप्याकरिमकापातः संनिपात इवोत्कटः॥३९॥दरं देवस्य कस्यापि प्रभा D ·.. परिलमा तुर्थःसर्गः २४८॥ ॥२४॥ याभुतौजसा । हरिः स हरिणेनेवाचामे तेन विक्रमः॥४०॥श्रमण्डलतेजांसि दुरयन्सैन्यरेणुभिः। विक्रमोऽध धरित्री- नुरभ्यामत्रीणतां गतः ।। ४१॥ यमविक्रमयोर्जाग्रग्रविक्रमकर्मणोः । तयोः प्रववृते वीरसिंहसंहरणो रणः॥४२॥ जातदेवानुभायोजामममो विक्रम यमः । जितोत्कटचमकोटिविकटे संकटेऽनयत् ॥४३॥ पादान्ते ढोकणीकृत्य कृतदो:- मंपर्म पमम् । स्मृतिमात्रागतो यक्षस्तदा विक्रममैक्षत॥४४॥हीनोद्यम दीनमुखं विद्विषं वीक्ष्य विक्रमः । बन्धादुन्मोच्य देशापादिदेशापाशयः॥४५॥मानयित्वा च नत्वा च पक्षमक्षीणसौहृदम् । अनुज्ञाय निवासाय स्वपुरायाचलन्नृपः ||४|| पुर्या मालशृङ्गारहृद्याया हृदयेऽविशत् । प्रतोलीहपथेनाथ भूनाथः कीर्तिभूषणः ॥४७॥ तस्मिन्राजनि राजन्ता पीराः मोराज्यसंपदा । महोत्सवैदियो देवान्धरामानिन्धिरेऽन्वहम् ||४८|| ग्रजन्भूगोऽन्यदा याशावनी वापालिकेलये। किमप्योकः क्षणक्षीवास्तोकलोकमलोकत॥४९॥वाहयित्वा हयान्भूपो चलमानस्तदेय सः । अमन्दाक्रन्दसंदर्भगर्भमैक्षत मन्दिरम् ॥५०॥ विस्मयन्याकुलेनैको नरः पार्श्वचरस्ततः । पृष्टस्तत्का- रणं राशा विज्ञापेति व्यजिज्ञपत्॥५१॥स्वामिनेतद्गृहेशस्य महेभ्यस्य गतेऽहनि । अपुत्रकस्य पुत्रोऽभूदन्धस्येव हगुद्गमः ॥५२॥ इदानीमेय वाघालिविलासगमनक्षणे । तनिमित्तभवोऽदर्शि देवेनेह महोत्सवः ॥५३॥ अधुनैव पुनर्दैवयोगतः ममतः शिशुः । तदियोगातिमार्गेण तत्पितापि तमन्वगात् ।। ५४ ॥ तटम्यजनः सर्वः पुत्रजन्मोत्सवागतः । प्रत्युत दिगुणे दुःख पतिनो रारटीत्ययम् ॥ ५५ ॥ भवनाटककौटिल्यादपोत्कण्टकविग्रहः अव्याकुलमलचेताः क्षितिनेता ग- चिन्तात् ॥५०॥ विदामप्यपरिन्दा संमारस्य विचित्रता । जनोऽयं चिन्तयत्युच्चैरन्यदन्यच जायते ।। ५७ ॥ मुग्वाय ·चितुर्थ:मर्गः मासुपूज्य चरितम्. ॥२४॥ ॥२४९॥ च्छायामायाति ग्रीःमतापातुरस्तरोः । नरस्तत्कोटरस्थेन दश्यते हा महाहिना ।। ५८ ॥ वल्यहो नरः शस्त्रं रिपोदारण- कारणम् । कदाचिदेप तेनैव दैवात्तेनैव हन्यते ॥५१॥ मनोरथानुरूपं यत्फलमाप्नोति कश्मन | महाविडम्यनाजालक्षेप- विश्वासकं हि तता|२०||पकान्ताग्वदे लोको विरज्य मयि मुक्तये । मा.धारत्विति संसारो दत्ते सुग्वकणानपि ॥१॥ या संमारसुग्यावाप्तिटुरन्तैव नरस्य सा । मत्स्यस्य गलिकायन्त्रनियुक्तकवलोपमा ॥६२।। अयं जनो मनो लोलं कथं नु कथयत्यदः । भवभावेषु यदज्रलेपेनेव नियन्त्रितम् ॥६३।। अलोकव्योनि ये लोकव्योम क्षेप्तुं क्षमा जिनाः । तदाश्रय- बलाचित्तं कृपामि भवभावताटाइति ध्यायन्ययौ धाम त्यरितं नृपविक्रमः । चन्द्रसेन सुत राज्ये न्यस्य तस्थौ व्रतो ( त्सुकः ।। ६५ ।। जान विज्ञाततद्भायः स्वभावकणारः सद्गुमः केवलो काले नत्र तत्पुरमासदत् ॥ ६६ ॥ तद्वार्ताया- दिनं दानरानन्द्योघानपालकम् । विक्रमः प्रमदस्मेरो जगामाराममुत्सुकः॥६॥ सोऽथ प्रदक्षिणीचक्रे गुरुं कर्मेन्धनानलम् चिरानुरागसंवा श्रद्धां परिणयनिय ||२८नत्वा गुरूं धराजानिर्यथायुक्तमथासनम् । भेजे रेजे च तद्वाणीवृष्टिसंपात- घातकः ॥ ६९ ।। अथ व्रतार्थमभ्यर्थ्य यतीशं जगतीपतिः। प्रभावनार्थ तीर्थस्य जगाम नगरं पुनः ॥ ७० ॥ धनंजयाख्ययक्षेशकृतसानिध्ययन्धुरः । सुरासुरचमत्कारकरोदारमहोत्सवः ॥७॥ प्रभावनाभियंक्षेन्द्रक्ताभिः मुता. धिभिः । वैधर्मिकैरपि स्तुत्यं जनयजिनशासनम्।।७२||पुरादगुरुमगाइपः सिदिलोभनरूपभा भेजे भंवशिरःशूलं मूलं जानतरोतम्॥७३॥त्रिभिविशेषकम्।। नुचन्दे चन्द्रसेनेऽध नत्वा नगरगामिनि । विजहार महीं राजमहर्पिगुरुभिः सह ॥ ७४ । श्रद्धाशुद्धतपाः शुद्धसिद्धान्तपठनक्रमः । योधयित्वा धरी ज्ञानी स परं पदमास इत् ॥७५ ॥ इति तत्वेन ·चतुर्थःसर्गः परितम् ॥२५॥ IR५०॥ सम्पर्ग सेन्यं विनमवत्ततः जनो येन भवत्याशु लोकन्यभयन्ययः ॥७६॥ इति सम्यक्त्वे विक्रमराजकथा ।। पापध्यान्तभिस्तस्य सम्यन्यस्य रवेरिव । राशिववादशश्राद्धव्रतान्याभोगवृत्तये॥७॥निरागस्त्रसहिंसाङ्गपीडारक्षण- रलक्षणम् । प्रथमं तेवहिसाण्यं श्राद्वानां स्यादणुवतम्।।७८॥सुकृताम्भोजहंमीयमहिसैवातिनिर्मला । भवमोक्षजलक्षीर विवेकाय निपेव्यते॥७॥भूस्वर्गभोगसौरूपश्रीसोपानश्रेणिशालिनी । अहिंसा नाम निःश्रेणिनिःश्रेयसगमावधिः॥८॥ हिमा निरन्तरं सुखमहिंसा तु परं सुखम् । जन्तोर्ददायहो सूरचन्द्रयोरिव तद्यथा ।।८।। अस्ति रूपेण संपत्या सुकृतोपचपेन च । पुरन्दरपुरालब्धजयं जयपुरं पुरम् ।। ८२ ॥ अभूद्भपः श्रियां पानं तत्र शत्रु यादयः । यद्यशक्षिीरधियरिदुर्यशःशैवलाद्वभौ ॥८३॥ नन्दनी सरचन्द्राख्यौ तस्याभूतां मतौ सताम् । सूरचन्द्रा- वियोनिद्रानन्दं कर्तुमिदं जगत॥॥ ज्येष्ठे श्रेष्ठगुणभ्रान्त्या विभ्राणः स्नेहविभ्रमम् । स तस्मै मूनवे-राजा युवराजपदं ददी १८५|| चन्द्रस्य तु महीन्द्रेण न वृत्तिरपि निर्ममे । ततः स चिन्तयामास स्वावाम.शयनो निशि ॥८६॥ सूरोऽय विदधे राजा युवराजः स्वयं मुदा । न पत्तिरप्यहं कृत्या पितुर्मोहः कियानहो।८७पराभूतस्य तद्राशा स्थातुं मेऽत्र न युज्यते । कलमः किं वसेगूथे यथेशेनापमानितः।।८८||एवं विचिन्य निस्तन्द्रश्चन्द्रः सान्त्रपराभवः । अचलद्गलितलेहः स्वगेहानिश्शलक्षितः पित्तावेशहतक्लेशः स्वदेशयागरागभृत् । कुमारः सुकुमारोऽपि दरे देशान्तरेऽविशत्॥९ना रलायनमिलन पत्तन विद्यतेऽदभुनम् । तदुधानसमीपेऽस्याश्चन्द्रः प्रान्तस्तरोस्तले।९१॥भूतिपेर्ग स्वरं श्रुत्वा ततस्व- ·चितुर्थःमर्गः पासुपूज्य चरितम् ॥२५॥ ॥२५॥ दनुमारतः । विशनाराममद्राक्षीचन्द्रः माधुं सुदर्शनम्॥१२॥मभागर्भावना नत्वा तत्वार्थादेशकं मुनिम् । तन्मुखादिति | शुभाव स धर्म भावपाचनः ॥ १३ ॥ सापराधा अपि पायो गेहिभिः पुण्यदेहिभिः । न हन्तव्याघ्रसास्तावकि पुनस्ते निरागसः ॥ ९४ ॥ इत्यादिदेशनां कर्णदेशनान्दी निशम्य सः प्रपदा करुणामेवं स्वगिरा प्रत्यपद्यत ।। ९५॥ मयाप- राधिनोऽप्युचैम्परोधेऽपि च प्रभो। जन्तवो हन्त हन्तव्या नान्यतः शौर्यत्तितः॥९॥इलात्तनिश्चयान्द्रो नत्वा साच- गुलगुरून् । पुरे तत्रैव धात्रीशं जयसेनमसेवता॥९७||शौचमत्यौचितीदाध्यदाक्षिण्यादिभिरदभुतैः । निजैः सेवागुणैरेवा- भवद्भर्तुरयं प्रियः ॥९८॥ निवेश्य रहसि प्रेमहसितलपिताधरः । लपति म पतिः शुद्धविवेकममुमेकदा ॥१९॥ अपी- न्द्रममरे धीरा चीराः क्षीराभकोर्तयः । ये सन्ति मे तृणानीव त्वदृष्टिस्तानपीक्षते।।२००॥क्रियाकथितनिःशेषगुणस्य तव पौम्पम् । दृष्टिविंशलसौ धैर्यरसार्णवनवाजिनी॥१॥नद्वीरवारकोटीर वैरिशल्यं मम स्खलत् । तूर्णमाकर्ष दयादृदया: दपि रोपितम् ||२॥ अन्यायमदिराकुम्भः कुम्भ इत्युग्रशुभ्मनः । मन्यायवृक्षकरदी गरटीभूय वल्गति ॥३॥ स्त्रीन गाथ हरत्येप यूरो हन्ति यतीनपि । चमूम्रो यमस्यापि दुर्गम दुर्गमञ्चति॥४॥तसदुर्ग महादुर्गवल्गनो बल्युविक्रमः । गुप्त पविश्य तं सुप्त मत्प्रमोदाय दारय ॥५|| इस्यात्तवाचि भूपे गां चन्द्रोऽमुश्चत्सुधामयीम् । पारब्धतीर्यवर्ममहामा- गरजागराम् ॥ ६॥ हन्तुं जन्तनयुद्धेषु प्रयाण्यानं प्रभो मम । युद्धेप्यपि परिचस्तानस्तानन्दानिरायुधान् ॥ ७॥ इत्य- स्य निश्चयं शौर्यमयं धर्ममयं च सः। नृपो मत्वा मनश्चक्रे मदसंनदयोः पदम्॥८॥अध्यक्षमरक्षाणामग्रण्यं मन्त्रिगानपि । सर्वेश्वरं च तं चके ममात्मीतः क्षमापतिः।९/पापव्यापारपारीणो रीणातुलचम्कुलः। विवेश देशं संरम्भीस कुम्भ वरटो- ·पाप परितम्. तुर्थःसर्गः ।।२५२|| ॥२५२॥ ज्यदा॥१०॥सारवीरचयचन्द्रस्तधाय धाय च । अमार्गत्वरितैः सैन्यैर्दुर्गमार्गान् रुरोध च॥११॥पलायमानमुन्निद्ररौद्र- चन्द्रमभयात्।तं मरोध पुरोद्धर्पसहर्पसुभटोत्करः१२पुरतः पार्वतः पश्चान्मिलद्भिःसवलैरभूतावनेभा सर्वदिग्धावद्दचा- नल इगफुलः।१६सेनासु तासु चरटो झझासु करंटो यथा। कथंचिजीवनोपायफणिकामप्यनाप्नुवन्।१४ान शौर्यवहिले- शोऽपि मग्यस्तीति दिशशिव । सनिःश्वासमुपन्यस्ततृणश्चन्द्राग्रतोऽटुठत॥१५||प्रसन्नहृदयः स्फीतदयस्तयमुद्यशाः । हप्पद्रोमालिमालिङ्गत्कुम्भमुत्थाप्य भूपभूः||१६|तदादि स्फुरदादित्यमहसं यहुसंमदः । चन्द्रं नृपोऽधिकं मेने पुत्रतोऽपि सतोऽपि च ॥ १७ ।। चन्द्रानभूरतृप्तस्तु यौवराज्यश्रियापि सः । राज्याय सूरः क्रूरात्मा दधौ पितृवधे धियम् ॥ १८ ॥ निशीघे निशितारनौयो दूरं यशितयामिकः ।उन्मार्ग. सौधमाविष्टः कालादिष्टः फणीव सः॥१९॥ततः पराइमुवं सुप्तं तीयेणारत्रेण भूपतिम् । म जघान धनं लोभः शोभते मूलमंहसाम्॥२०॥ततनसनसी देव्या दृष्टः संमुग्वसुप्तया घात्येष पाति घात्येप यातीति पूरकृतो रसः॥२१॥धारसु बारपालेषु भूपालेनेत्यमाणि च । कश्चायं घातक इति ज्ञातव्यो भैष इन्यताम्।।२२।।तनुतं मनुजस्वामी तं विज्ञाय विकारिणम् । यूथाविनष्टं दासेरमिव देशानिरासयत्।।२३।। स्वरवत्तुरगा- सदः म ममेलामेलकैः । प्रधानपुम्भिर्भूनन्द्रः सुतं चन्द्रमथाहयत् ॥ २४ ॥ जयसेनमधाएछय समायतिस्तथास्थितम् । पितरं मेश्य चन्द्रोऽभूदान्पदं हर्पदुःगयोः ॥२५॥ निवेश्यतं सुतं राज्पे राजा तद्धातपीडया । सूरे समरसरो मृत्वा बीपी कापि नगेऽभवत् ॥२०॥ कलङ्कपदिलः सोऽपि मरो जीवन्कुकर्मभिः । चरन्देशान्तराण्याप वनं तदीपिदीपितम् ॥२७॥ पलायमानस्तत्रायमरःसंहतपौरपः। जम्ने माग्वैरवैरयारकोपिना दीपीनामुना॥२८॥स मरजीवस्तत्रैव बने यातः किरा- ·वासुपूज्य चरितम्. ॥२५३॥ गाधिस्तस्याधिपो जैनस्तान्हन्तुं प्रजिघाय नः ॥९६|| तदाशु दिश जानासि यदि येन निहत्य तान् । यशो लभामहे चतुर्थःसर्गः संघरक्षया सुकृतानि च ।। २७ ॥ अथ दध्यो धराधीशः सत्योक्तिस्तान्दिशामि चेत् । समालिङ्गति सर्वात 'तन्मां ॥२५॥ तदधपातकम् ।। ९८ ।। यदि तीन दिशाम्याशु तदेतैरनिपातिताः । भवन्ति मम ते संघधातपातकदायिनः ।। ९९।। तकिमत्र फरोमीति ध्यानादुत्पन्नधीः सुधीः । तावभापे भटांनत्र दृष्टा दृष्टया मया न ते॥३००||तदिलोकाय युष्माकं युक्तं नेह विलम्वितुम् । यत्रास्ति संघस्तवाशु गम्यतां त्रातुमातुरैः ।।१॥ तेऽपि तत्र गमिष्यन्ति याथ तत्प्रथमं यदि । ततश्च कीर्तिधर्मश्च भवतो भवतोऽभुती ॥ २ ॥ इत्युक्त्यात्तचमत्कारास्ते संवाभिमुखं ययुः । चोरास्तु गुल्मानिर्गत्य प्रणिपत्य तमनुवन्||गल्मे सन्तो वदन्तोऽत्र ज्ञातां एवं त्वया वयम् । न ख्याता नृपवीरेभ्यः पिता प्राणप्रदोऽसि नः ॥ ४॥ धर्मदुग्धार्णवज्योत्स्ना पापध्वान्तर विच्छविम् । स्तुमो धियं तव यया वयं संघश्न रक्षिताः ॥५॥ इत्युक्या ते वलित्वागुः प्रगे सोऽप्यचलत्पुरः । अन्वेय सत्वरैरश्ववारैः कैश्चिदभाप्यतावादण्डितास्मत्यतेस्त्रस्यन्हसो राजपुरीश्वरः । दृष्टः क्वापीह ते हत्वा तरामो वैरवारिधिम् ।। ७ ॥ स्वजीविताय कः पापं बदलनृतमित्यथ । अह स हंस इत्युक्त्या धृत्तास्त्रोऽसौ पुरः स्थितः ॥८॥ सस्मार च नमस्कारानराजा धर्म धियं दधद् । दुन्दुभिः खे च दध्वान पुष्पवृष्टिः पपात च ॥९॥ सत्यवादिजय जयेत्यानन्दविशदं वदन । सम्यग्दृक्तनाध्यक्षः तस्य यक्षः पुरोऽभवत् ॥ १०॥ 01 प्रीतस्त्वत्सत्यवादेन वामितत्वदरिव्रजः । एतदनपतिर्यक्षस्यक्षाख्यस्त्वां वदाम्यदः ॥११॥ तीर्थे त्वदीप्सिते यात्रा यन स्यादय तदिनम् । तद्यामो जिनमानन्तुं मदिमानमलंकुरु॥१२॥ इत्यस्योच्या विमानं तदर्थमारूढवान्मुदा । स्वं चालोकत ·पासपुग्ण परितम्. तुर्थःसर्गः ||२५४|| ॥२५४॥ यत्कापि नामृतम् । भूकन्यागोधनन्यामटसाक्ष्ये विशेषत॥४॥जन्तूनामहितं यत्तन वाच्यं सत्यमप्यहो । सुधीभि- वारुपाचेन योधनीयोऽत्र पृच्छकः ॥ ४७ ।। असत्यमपि निश्चित्य वाच्यं धर्महितं वचः । न सत्यमपि तत्साम्यमेति पुण्यनयनिया ॥४८॥ ईक्सलगिरां वक्ता यथा राजपुरीपतिः । वैभवं विभरामास हंसः संश्रूयतां तथा ॥१६॥ अप्रान्तधर्मरचनः स सलषचनवतः । मासगम्ये वनीरम्ये रत्नशृङ्गाभिधे गिरी ॥५०॥ पूर्वजैः स्थापिते चैत्ये चैत्री- गानोमवे नृपः । पचालालपपरीवारो नंन्तुं श्रीऋपभं जिनम् ॥५१॥ युग्मम् ।। अर्धवत्मनितं यान्तं चरस्तारतरत्वरः । व्ययो व्यज्ञपयामास कश्चित्पमाटुपागतः ।। ५२ ॥ यात्रार्ध त्वयि निर्याते नरेश दशमेऽहनि । सीमालोऽर्जुनभूपालः त्वत्पुरीं शत्रुरापतत् ।। ५३ ।। निरस्त्र प्रस्यतः सर्वानिहल विहितायुधान् । सभाण्डागारहस्त्यश्च स राजगृहमग्रहीत् ॥५४॥ भगातुरं पुरं कृत्स्नानन्याभयदानतः । स सिंहासनमासीनः सद्यः स्वाज्ञामदापयत् ॥ ५५ ॥ अन्यालय- निलीनेन श्रीसमन्त्रेण मन्त्रिणा । अतस्त्वयि नियुक्तोऽहं युक्तं यत्सविधीयताम् ॥ ५६ ।। अथाब्रुवन्भुवः क्षेपात्तं नृपं निकटा भटाः । वलामहे महेष्वास त्वत्पुरः कः स्फुरेत्परः ।। ५७ ।। तदाध्यकम्पितं दन्ततिपुष्पैमरोऽर्चयन् । अजातमुम्पमालिन्यस्तानमापत भुपतिः ।। ५८ ॥ संपदो विपदोऽपि स्युः पूर्वकर्मवशंवदाः । मूढा मुदं विषादं या तमपति तन्वते ।। ५९ । नेदानी भाग्यलभ्याय युक्तं राज्याय धावनम् । भाग्यलभ्यं परित्यज्य जिनयात्रामोधमम् ME | तयात्रामसमाप्पैना न बछे धवलेक्षणाः । विघ्नः प्रारब्धसत्कर्मसंत्यागोऽधर्मवेष्टितम् ॥ २१॥ इत्युक्या मायामाम बाहगाहनमध्वनि । भूपतिः कम्पितकरपातकादिनममयः ॥६॥ परिवारजनेनाथ नाथभक्तिरियोगिना।

·चतुर्षसः पासुपूज्य सरितम्. ॥२०५॥ ॥२५५॥ स्वस्वमानुपवीक्षार्तिभाजा राजा व्यमुच्यत ॥३३॥ यथा यथा स तेर्मुक्तो मुद भेजे तथा तथा । त्रुटन्ति यात्रामाग्यस्य भागिनोऽमी क्रमादिति ॥ ६४ ॥ अथ च्छत्रभृतैकेन युक्तो मुक्तो जनैपः । कामप्यवापदेकाकी मार्गभ्रष्टो महाटवीम् ॥६॥ चारुचीरवरेण्यावशुभाभरणवीक्षणात् । भूरिलोभेन मा मिल्लाः सानन्दाः खेदयन्तु माम् ॥६६॥ उत्तरीयमिति च्छत्रधरस्य परिधाय सः । यात्रैकधीदिशो वीक्ष्य प्राचलत्तीर्धदिइमुखः ॥ ६७ ॥ युग्मम् ॥ अथैक. पश्यतस्तस्य जातवातवरत्वरः । एलातुरो लतापुत्रनिकुञ्जमविशन्मृगः ॥ ६८॥ किरातः कश्चिदायातस्तमनु स्फारयन्धनुः । दम्पथातीतसारङ्गः मामुजङ्गमुवाच तम् ॥ ६९ ॥ अत्र पत्रततिच्छन्ने न पश्यामि पद बने । मद्भक्ष्यं स मृगः कागान्ममेश कृपया दिश ॥ ७० ॥ सत्ये ख्याते मृगवघोऽन्यथा ख्याते मृपावचः । तद्बुद्वया विप्रतार्योऽयमिति ध्यात्वावदन्नृपः ॥ ७१ ॥ भोः पृच्छसि स्वरूप मे मार्गभ्रष्ट इवापतम् । न्याधोऽभ्यधादहो मूढ प्रस्तः कागान्मृगो पद ॥ ७२ ॥ नृपः प्राह महाभाग हम इत्यभिधा मम । उच्चैराचष्ट मृगयुर्दिश मार्ग मृगस्य मे ॥ ७३ ।। जगतीशो जगौ मित्र स्थान राजपुरी मम । भिल्लोऽभ्यधात्क्रुधा रेऽन्यत्पृच्छयसेऽन्यत्मजल्पसि ।। ७४ ॥ न्याजहार स राजन्यो भिवाह क्षत्रियान्वयः । अत्युथैरुचिचाव्याधः कि महायधिरोऽसि भोः ॥ ७५ ॥ भूपोऽवददिशसि मे यन्मार्ग यामि तत्पुरम् व्याधोऽभ्यधत्त बाधिर्यन्याधिर्यः सोऽस्तु ते चिरम् ।। ७६ ॥ इत्युक्त्वेणनिराशोऽयमगायाधो यथागतन् । ययौ पुण्यभराक्रान्त माकान्तस्तु शनैः पुनः ॥ ७७ ॥ मतिमान्यतिमायान्तमेकमग्रे निरीक्ष्य सः । नत्वा मार्ग च मुक्त्वा च पुरावत्माचरन्नृपः ॥ ७८ ॥ कृतान्तस्येव दृस्पातो ततः कोपारुणौ पुरः । एत्य भिल्लायुभो भीमभृकुटी भूपमूचतुः ·बामपण्य परितम् चतुर्थःसर्ग: ||२५६॥ ॥ ७९ ॥ चिरापल्लीपतिः शूरवीर्ययुद्धयाण निःसृतः । दुरादस्मिन्वने मुण्डं पापण्डिनमलोकत ॥८०॥ जाननशकुन तं स तदधायोगतायुधौ । आगगं प्रेप्यो द्रुतं प्रैपीदृष्टः कापि स कथ्यताम् ।। ८१ ।। दृध्यौ राजा मयि ब्याजवाचि वा मौनभाजि या । सरलेन पधा पान्ती कृतान्ती तन्मुनेरिमी ।। ८२ ॥ संपत्यसत्यमप्युक्तं सत्यादप्युरुपुण्यकृत् । इति ।। ॥२५६।। शन्दच्छत्लान्मत्यममत्यमयमभ्ययात् ॥ ८३ ॥ चामेन याति दुःखावजुपामशकुनाय सः । लभ्यो युवाभ्यां न पथा तपाभुतगतितिः ।।८४ मार्गे तद्वचमा तस्मिस्तो मुधा पर्यधावताम् । असद्गुरूपदेशेन संयमस्येव वर्मनि १८५॥ तादग्गगमनासे पकवर्धिष्णुसकृतद्रुमः । यशःप्रमनैः सुरभिस्तथैवं पधि सोऽचलत् ॥८६॥ प्रसूनपातसुरभीभूतभूतल- मण्डलम् । शयनाय निझारग्मे सारं भेजे म भूमहम् ॥८॥ तृतीयेऽहि पतिष्यामः संघे तस्मिन्यनाम्बुधौ । दारिद्य- { माग्मुन्मुच्य तरिप्यामो धनोम्पुि १८८॥ प्रामात एवं हन्तव्या हन्त केचिजनाः पुनः । भीवश्यस्त्रस्यति यथा वाता तुसपरिच्छदः ।। ८९ ॥ इत्यदरे लतागुन्मे पढ़नां यलशालिनाम् । वचः कर्णचरीकृत्य श्रुत्वा सोऽचिन्तयन्नृपः ॥ २०॥ विभिशेषतम् । केचिन्मलिम्लुचाः काममिह विश्राममागताः । साधुसंघातयाताय दुर्जने दुर्गुणा इव ॥११॥ दादेभिः स्फुट लुण्ठ्यः संघो धर्ममचिः कचित् । एकाकिना मया शस्यः केनोपापेन रक्षितुम् ॥ ९२ ॥ तिमिन्ताममो कुर्वनिया रितस्तदा । दीपदीसदिशोऽपश्यवीरान्कानप्युदायुधान् ॥९॥ कोऽयसो तस्करपुमानि- पुस्लाण गुभा मतेः । मालोकान्महात्मायं कोऽपीत्युझाव्य भाषितः ।। ९४ ॥ चौरा: केमिस्कविदृष्टा बदन्तो वा 'शहि हेरिकेणेह पथि मंजिनांमशः ॥ २५॥ पोजनाभिः ग्यानादितोऽमित शीर्ष प ·बासुपूज्य चरितम्. ॥२५॥ ॥२५७ गाधिस्तस्याधिपो जैनस्तान्हन्तुं प्रजिघाय नः ॥९६॥ तदाशु दिश जानासि यदि येन निहल्ले तान् । यशो लभामहे मंचरक्षा सुनानि च ॥ ९७ ॥ अथ दध्यो धराधीशः सत्योक्तिस्तान्दिशामि चेत् । समालिप्रति मा तन्मां तबधपातकम् ॥ २८ ॥ यदि तात्र दिशाम्याशु तदेतैरनिपतिताः । भयन्ति मम ते संवघातपातकदायिनः ॥ १९ ॥ तकिमत्र करोमीति ध्यानादुत्पन्नधीः सुधीः । तान्वभाप भटानत्र दृष्टा दृष्टया मया न ते॥३०॥मद्विलोकाय युप्माकं युक्तं नेह विलम्बितुम् । यत्रास्ति संवस्तवाशु गम्यतां वातुनातुरैः ५११ तेऽपि तत्र गमिष्यन्ति याथ तत्पशम यदि । ततश्च कीर्तिधर्मच भवतां भवतोऽद्भुती ।। २॥ इत्युक्त्यात्तंचमत्कारास्ते संशभिमुखं ययुः । घोरास्तु गुन्मानिर्गत्य प्रणिपस्य तमनुपन॥३॥गुल्मे सन्तो चदन्तोऽन जाता एव त्वया वयम् । न ख्याता नृपवीरेभ्यः पिता प्राणप्रदोऽसि नः ॥ १ ॥ धर्मदुग्धार्णवज्योत्रलां पापध्यान्तर विच्छविम् । स्तुमो धियं तब यया वयं मंचन रक्षिताः ॥५॥ इत्युच्या ते पलियागुः प्रगे सोऽप्यचलत्पुरः । अन्वेस सत्वरैरश्ववारैः कैश्चिदभाप्यतासादण्डिनास्मत्पतेत्रस्यन्हसो राजपुरीश्वरः। दृष्टः क्यापीह तं हत्वा तरामो चैरवारिधिम् ।। ७ । स्थजीचिताय का पापं बदलतमित्यथ । अहं स हंस इत्युसया धृतास्त्रोऽसौ पुरः खितः १८॥ सस्मार च नमस्कारान्तरजा धर्म धियं दधद् । दुन्दुभिः खे च दध्वान पुष्पवृष्टिः पपात च ॥९॥ सत्यवादिनय जयेत्यानन्दविशदं वदन् । सम्यग्दृक्तनाध्यक्षः तस्य यक्षः पुरोऽभवत् ।।१०।। प्रीतस्त्वत्सत्यवादेन ब्रामिनत्वदरिव्रजः । एतद्रनपतिर्यक्षस्यक्षारयस्वां वदाम्यदः ॥१॥ तीर्थे त्वदीप्सिते यात्रा यत्र म्याध तद्दिनम् । तयाम्रो जिनमानन्तुं महिमानमलंकुम॥१२॥ इत्यस्योक्या विमानं तदयमारूदवान्मुदा । स्वं चालोकन ·वामपश्य परित. चतुर्थःसर्ग: ।२५८॥ ॥२५८॥ तत्कालं दिव्यमण्डनमण्डितम् ॥२३॥ दिव्यगायनवर्गेण गीयमानयशोगुणः । गुह्यकार्धासनासीनः स जैन धाम तद्ययौ ॥१४॥ दिन्पद्रुकुसुमैदिव्यगन्धद्रव्यरसैरसौ । दिव्यप्रेक्षणकैश्चात्र जिनयात्रा समाप्तवान् ॥ १५ ॥ स्वस्थाने च गतः शयुं यक्षपद्धं विमुच्य सः । पुरी प्रमोदयामास नृपासनगतो नृपः ॥१६॥ भोगैरभूतलपाप्यैः मीणनीयोऽयमन्वहम् । अन्तरायनिकायम रक्ष्योऽस्मिन्पुग्यकारिणि||१७||इत्युक्त्या प्रीतिचतुरश्चतुरः सुरकिंकरान् । यक्षः श्रीहंसमापृच्छय यां गयौ द्युतिदोप्तदिक्॥१८ायुग्मम्।। अहो सखोक्तिमाहात्म्पमिहापि प्राप यन्मुदम् । परलोके तु स स्वर्गसंपदं हसभूपतिः ॥१९॥ मृषावादविपाटोपलेशलोपसुधारसे । मत्यवादे रता नित्यं भवन्तस्तवन्तु भोः ॥२०॥ इति मृपावादविचारे हंसनृपकथा. अस्तेयममृपावादपादपच्छाययत्पुनः। लेगनाशाय सेवध्वमध्वगा भववर्त्मनः।।२१||आहितं स्थापितं नष्टं विस्मृतं पतितं स्थितम् । नाददीतास्वकीयं स्वमित्यस्तेयमणुव्रतम् ॥ २२ ॥ अस्तेयव्रतदुग्धाब्धिमध्यस्थानकृतां सताम् । न स्गजवदयज्यालाकलापस्तापहेतवे ॥ २३ ॥ अदत्तादानविरतिव्रतनिश्चयनिश्चलः । लक्ष्मीपुञ्ज इवाप्नोति सर्वः सर्व- मनिन्तितम् ॥ २४ ॥ तयागवितधारम्भधर्मिधर्मोमिनिर्मलम् । श्रीहस्तिपुरमस्ति श्रीनिरस्तान्यपुरं पुरम्॥२५॥तस्मिन्नुदारदारिद्रयमुद्रासर्वे- भरोऽभवता सुधर्म इति सुधर्मरसैकमणिको वणिक्२६कैश्चिद्वराटकैः किंचित्क्रीत्वा विक्रीय चान्वहम् । कांश्चिद्वराटका- कोमेजगनकालं निनाप माणसधर्मचारिणी तस्य धन्याल्या धर्मनारिणी। अमूत्कार्योदये मित्ताधिपमित्तानुवर्तिनी ·॥२८॥ बामपूज्य ॥ २८ ॥ पने पद्म स्फुरन्तीभिर्विचित्राभिर्विभूतिभिः । चाशीभिः कृतीतनृत्सवायः प्रमन्नया ॥२९॥ रत्लान्जमायक- चरितम् तिन्या दृग्भाग्यायधिरूपया । अगण्यपुण्यसंग्राप्यसर्वशद्गारसारया ॥ ३० ॥ श्रीदेव्या जिनमकन्या र पमहद इदम् । स्वप्नेऽपश्यनिशान्ते सा नृत्यद्धंसामलोमिकम् ॥३१॥ त्रिभिर्विशेषकम् स्वप्नं प्रेक्ष्य प्रमोदेन यान्भेजे पुलकारकुरान् । ॥२५॥ तैरेवानीकताहीयं प्रयुद्धाव्यत्मियं प्रति ॥३२॥ सोऽपि व्याग्व्यत्प्रिये पुत्रः श्रेया श्रीमान्महागुणः । स्वच्छाशयो जिनाधी- शभक्तस्तव भविष्यति॥३॥ीताध धन्यंमन्यासौ धन्याहद्वयानमानमा । दरविद्राणनिद्रा तं निशाशेपमवाहयात्॥३॥ तस्मिन्नहि विनिमुल्य कर्म लाभान्तरायिकम् । क्रियविक्रयतो लाभ स लेभे दिगुणं वणिक्॥३५॥इति व्यवाहतिक्रीडा- वर्धमानधनः फ्रमात् । सुधर्मः सुग्वलेशानां प्रथमातिथितां गतः ।। ३६ ॥ धन्यायास्तनुकान्त्यैव गर्भोध घुबुधे शुभः । शारदाम्भोदलेग्वाया गर्भस्थ इव भानुमान॥३७॥सीमन्तोन्नयने वित्तचिन्तातः सोऽन्यदा वणिक् । पादाइगुप्टेन गेहान्त- विलक्षी पलिवामहीम् ॥ ३८ ॥ तदृल्लेखनखाताचां स च दमायां व्यलोकयत् । कान्नकल्याणमाणिक्यमण्डलैराविलं यिलम् ॥३९॥ विस्मयानन्दसंदर्भो मणिरुक्ममयं चणिक् । अगारं कारयामास वासवावासवसतः ।।४० रूपलास्ये. ऽप्सरस्तुल्यो दास्ये विनयवामनः । तस्य समनि दासीनां संघासंघदितस्ततः ॥४१॥ तस्मिन्दातरि दातव्यमणिचामत्व- Do// दर्शनात् । दातारोऽप्यर्धिता जग्मुः सीमन्तोन्नयनोत्सवे॥४२||कृपं जलेष्विव विलं स्वर्णरत्नगणेषु तत् । कृल्यमाणेचपि वणिक् पूर्णमेघ न्यरूपयत्।।४ातभूतिमुदिता चिन्तासमकालातदोहदा । सुमुहर्तेऽद्भुतं धन्या सुखेन सुयुवे सुतम् ॥४ो दानाधिक्येन गीतादिचारुत्वेन च स व्यधात् । सुतजन्मोत्सवे श्रेष्ठी विस्मयं शुमदामपि ॥ ४५ ॥ लक्ष्मीपुत्र- ·चतुर्थः सर्गः परितम्. ॥२६॥ ॥२६॥ मियालोग्य तं मुतं कान्तिभिः पिता। महेन महता लक्ष्मीपुञ्जनामानमातनोत्॥४६॥कालकालोचितर्भावरचिन्लोपस्थि- से शिशु अजातचिन्तादुरोऽयं काम कामवदैवता४७अस्पृशन्क्लेशकणमप्यरोदीन्न कदाप्यसौ नित्यानन्दम्मितमुखः पित्रोः सुपफरोऽभवत्।।४८॥कला. प्रतिदिनं गृहन्कुतोऽप्युल्लसिताः सिताः । मचिस्तोमतनुः सोम इवावर्धत दृप्रिया ॥ १९ ॥ तत्तदिक्तचमनीकलागुणगणोदयः । कन्यास्तमागमनष्टौ दिग्भ्योऽष्टभ्यः स्वयंवराः ॥ ५० ॥ निगं रत्नालये लीनो दर्शनस्पर्शनटिपोः । नाबुध्यत स्वरूपं स तमिस्रतपनविपोः ॥५१॥ यद्यत्पीतिकरं मर्य म तत्तदुषभुक्यान् । यद्यदुःवर तत्तबुबुधे सत्तयापि न ॥ ५२ ॥ प्रियाभिरेव संवृत्तवृत्तगीतादिसंमदः । कालं यान्तं म नापोधि पञ्चोत्तरसुरो यथा ॥ ५३ ॥ अचिन्तिताः कृतो भोगाः स्युर्ममेति कदाप्यसौ । भारे प्रसुप्तः कान्तानां सुगी यापदचिन्तयत् ॥५४॥ तावदिव्यतनुर्दिव्यचीराभरणभासुरः । कवित्पुमानपुरः स्पष्टीभूय पदायलिर्जगी ॥५५॥ युग्मम्।। धन्याफुक्षिसरोहस गृहं सर्वश्रियां बृहत् । विद्यते विपदा दुरं मणिपुरं महापुरम्॥५६॥ तग्रामीत्मार्थपः पुण्यधरो गुणधराभिधः । सोऽन्यदा विशदाख्यस्प मुनेः पाच वनेशामत् ॥९७|| जन्तोः स्यादुम्बर्द द्रव्यहरणं मरणापि ! अव सुकृतिभिः कार्य चौर्यचर्याविमोचनम्॥५८||एवमाकर्ण्य पुण्यात्मा स विद्याधरसंसदि । अद- सादानविरनि पाशन तदा मुदा॥६॥पुरं प्रासः कदाप्पेप विशेषधनकाक्षया देशान्तराय कस्मैचिद्भरिभाण्डभरो- मलद॥६० स्वदेशान्ते महाटगामस्मिन्सार्थे विशलथ । अश्वारूढः काचित्प्रौढपददण्डे व्रजन्पुरः ।। ६१ ॥ दृष्ट्वासी पतितां स्वर्णलक्षमन्यां मणिम्रजम् । वनभरभयात्तस्यां न मुहूर्दृष्टिमप्यदाता॥३२॥युग्मम।। किं सार्थो याति दूरे यच्छ- ·चतुर्थःसर्गः वासुपूज्य चरितम् ॥२६॥ ॥२६॥ यते तुमुलोऽपि न । इत्यसी जासहृद्दाहस्ततो वाहमयाहयत्।।६शामार्गे हरिखुरोत्खाते स्वर्णपूर्ण स भूतले । ताम्रकुम्भ निभाल्याशु बतभामयाद्ययौ।।६४||सहसाचे मृते पापभीरुः सोऽचिन्तयत्तदा । मम वाहयतो वाहः प्रमीतोऽयं हतोड़- मि हा ॥६५॥ य एनं जीवयत्यन्धं ददे तस्मै निजं धनम् । इति ध्यायंश्चचालांधिचारेणैप स्वराभरात् ॥६६॥ तृपातुर- स्तरौयदां वीक्ष्य वारिभृतां दृतिम् । कस्येयं दृतिरित्युचेगचचार मुहुर्मुटुमा २७॥दरे गतस्य चैद्यस्य विभोर्थीक्षितुमौषधम् । नैवाहं जापयिष्यामि पिय तनिर्मलं जलम् ॥ ६८ ॥ इत्यसौं शाखिशाखाग्रपञ्चरस्थशुफाननात् । आकर्ण्य कर्णी पाणिभ्यां प्रच्छाघ शुकमभ्यधात् ॥ ६९ ॥ युग्मम् ॥ तृष्णा गृहातु मे प्राणांस्तेनादत्तं पुनः पयः। न पियामि महापापमदत्तादानमुच्यते॥७०॥ शाखाग्रादुपसहल शुरुरूपं सपञ्जरम् । उत्तीर्यानेचरः कोऽपि नरः स्थित्या मुदायदत् ॥ ७१ ॥ वैताढये विपुलापुयी सूर्याख्यः खेचरोऽस्म्यहम् । त्वत्पुरे विशदं तातं मुनि नन्तुं वनेऽगमम् ॥ ७२ ॥ ममा- संख्यधनस्यापि परद्रव्ये हते सुग्यम् । अतो मामयमुद्दिश्यादिदेशास्नेयवर्णनाम॥७३॥अदत्तादानविरतिस्त्वया चके तु तत्पुरः । चिरं चिन्तितवान स्मि तदा सस्मयविस्मयः ॥ ७४ ॥ दूरं देशं विशन्त्येते सार्धपाः श्रीलयार्थिनः । तत्कि दृष्ट सुखेनान्यद्रव्यं नैच हरन्त्यमी ।। ७५ ।। तदवश्यं करिष्येऽस्य सार्थपस्य परीक्षणम् अदृश्येन मया प्रापि प्रस्तावस्त्वय पश्यता ॥ ७६ ॥ रत्न रत्नमालां ते निधिं चाहमदर्शयम् । न जितस्त्वं तु लोभेन वस्तूनां महतामपि ।। ७७ ॥ कृत्वा वाहं मृतं पादगत्या तृष्णातुरस्य ते ! मयाम्भो दर्शितं शीतं कीरप्रेरणयान्वितम् ||७८|| कार्ये वय॑तमे प्रौढे प्राणरक्षण- लक्षणे । लोभेन न पराभूतस्त्वमल्पस्यापि वस्तुनः१७९॥तमित्युक्त्वा निजान्सूर्यः खेचरानयमाझ्यत् । तत्रासीरनश्या-

·चतुर्थःसर्गः
॥२६२॥
स्ते पयुः प्रस्टाः पुरः||८०॥पभिः सूर्यः समानीय मणिमालां निधि हयम् । अन्यच प्रचुरं द्रव्यं सार्थपस्य पुरोऽमुचत्
11८१ मधन तथा मार्थे सार्थेशविरहार्दिते । स निनाय जनप्रीतिकरं गुणधरं क्षणात् ।।८३॥ किमेतद्धनमित्युक्तः
परितम्. मापेनाथ सोमदत् । किंचिन्मदीयं किंचिच कौतुकाबनतो तम् ।। ८३ ।। चौर्य तातस्यं राजर्योधैर्मुक्तं न यन्मया ।
॥२६॥ तचननारलोफेन स्वयमेयाद्य तत्यजे॥८४॥इत्यं त्वं मे गुम्स्तत्तेऽर्चायामेतद्धनं कृतम् । इति जल्पपरं विद्याधरं गुणधरो-
ऽभ्यभात् ।।८।। धनं गस्य हृतं यत्तत्तस्मै देहि तमश्छिदे । इत्युक्तस्तत्तथा वाक्यं सूर्यश्चके स्वसेवकैः ।।८६॥ गृहाणेदं
धनं मे त्यमिति जापंच खेचरः। अभाणि मार्थपेन स्वं मुक्त्या सर्वस्वमग्रतः॥८॥स्वीकुम त्वमिदं वित्तं यन्मयेति प्रति-
श्रुतम् । यो मेऽग्धं जीवयत्येनं तस्मै सबै ददे धनम् ।। ८८ ।। किंच पात्रं न दानाहमहं तत्ते धनं ध्रुग्म् । न गृहामीति
जरूपन्तं सार्थपं रोचरो जगौ॥८॥विभिर्विशेषरुम्॥ अहं त्वटुपदेशस्य नेहान्ण्यं भवे भजे । तत्स्वमायाकृते कार्ये कथं
गृहामि ते धनम् ॥२०॥ मदनं त्वं न गृहासि नादेऽहं तु ते धनम् । ततः सार्धेश का स्वामी श्रियामासां भविष्यति
॥९१॥ मोऽमाह धर्म एवैकः प्रभुत्रिभुवनश्रियाम् । यस्मै यस्मै प्रदत्ते स तस्य तस्य भवन्ति ताः ॥१२॥ तदेहि यात्रः
मौन धर्मे मर्यज्ञदर्शिते । विश्वस्वामिनि विन्यस्य कृतार्थी कुर्वहे श्रियम्॥१३॥वचस्यद्गीकृते तेन खेचरेण प्रमोदिना ।
ददतुर्मुदिती वित्त सप्तक्षेव्यामुभी शुभी॥९४ाततो गुणधरः क्षिप्त्वा भवं धर्मः सुखादसौ । लक्ष्मीपुञ्ज प्रभापुञ्ज पुण्यपुञ्जो
भवानभूत् ॥९५|| तच्छिक्षयैव मूर्योऽपि वक्तस्तेयो धनं ददत् । पूर्णायुः पुण्यमानेन जातोऽस्मि व्यन्तराधिपः ॥१३॥
रवद्वापदेवताशक्तिनुनो गर्भात्मभृत्यपि । अपूरयं रपारोऽहं कालकालोचितं हितम् ॥९७॥

·- इति व्यन्तरवागन्ते मूर्छामाप्य प्रबोधभाम् । संजातजातिस्मरणो लक्ष्मीपुञ्जः पदं मुदाम्॥९॥विशुद्धं धर्ममाराध्य चतुर्थः सर्गः चरितम्. लध्वा देवत्वमच्युते । स्तुत्यं वितल मर्त्यत्त्वं श्रेयाश्रियमशिश्रियं ॥ ९९ ॥ युग्मम् ॥ इलाप्तसर्वलक्ष्मीकलक्ष्मीपुर- ॥२६॥ निदर्शनात् । जनेन भाव्यमस्तेषत्रतशस्तेन सर्वदा ४००॥ ॥२६३॥ इत्यदत्तादानव्रतपिचारे लक्ष्मीपुञकथा ॥ अस्तेयव्रतदीपस्य प्रकाशोल्लासवत्युनः। मुक्तिरमनि पान्थानां सतां ब्रह्मप्रतं मतम् ॥ १॥ संतोपः स्वेपु दारेषु PO लागो वा परयोपिताम् । प्रथयन्ति गृहस्थानां चतुर्थ तदणुव्रतम् ॥३॥ येऽन्यदारपरीहारततीव्रतयोदधुराः । भयान्मोहादयो दोपा न तेपु ददते पदम् ॥ ३ ॥ अहो ब्रह्मव्रतं मुक्तेः सन्मुखीकारकारणम् । गीयते नागिलस्येव विपदामुपदाहकृत् ॥४॥ तथाहि-भोजभूजानिभुजाहिपरिरक्षितम् । निधानमिव धर्मस्य पुरमस्ति महापुरम।।५।जिनेन्द्रसेवाहेवाकविवेक- विकसन्मनाः । तस्मिन्विस्मयकृलक्ष्मीलक्ष्मणोऽस्ति महावणिक्॥६||अभूदभूपितशुभाप्यक्तिविभूपिता। विवकिनी विनीता च तस्य नन्देति नन्दिनीजासतीशतशिरोमाल्यमियं बाल्पविलविनी। वरावलोकिनं तातं निरातङ्कतयावदत् ॥ ८॥ निरञ्जनं दशोन्मुक्तं निःस्नेहव्यमन्वहम् । धत्ते विकम्पं दीपं यः परिणेता ममास्तु सः ॥ ९ ॥ इति तस्या 100 ययः श्रेष्टी वरेचनुदिनं दिशन् । अस्याः काभिग्रहः पूर्य इलातश्रिन्तयाजनि ॥ १० ॥ नागिलः कान्तकायस्तु कितयो 0 लखने चनेः तुष्टं यक्षं विरूपाक्ष बनेगर्यताग्रहात् ॥११॥ नन्दयोको यथा दीपस्त्वं तथा भव मद्गृहे । इति यक्षेण ·चतुर्थ सर्गः ताप परिलम्. ॥२६॥ ॥२६४॥ दने म यो छिनोऽन्तिके ॥१२॥ कितवाय दरिद्राय नन्दिनी स्वां ददामि मे | अभिग्रह महं तस्या हन्त पूरयितुं क्षमः ॥१३॥ याहत्ताग्भय त्वं भोः पूरिताभिग्रहो यदि । तत्ते दाम्यहं पुत्री गगामिव पयोधये ॥१४॥ तहिं मगृ- हमागल दीपस्ताग्विलोक्यताम् । इत्युक्ते तेन स श्रेष्ठी सकुटुम्बस्तथाफरोत॥१५॥दारियोपद्रुतेऽप्यस्य गृहे तादृशमेव मः । दीपं पश्यन्सुतोढाहसोत्साहः प्राप संमदम् ।।१६।। तादृग्दीपसमालोककौतुकोत्तानलोचनः जनोऽजनिष्ट नन्दा तु निरानन्दाभवत्तदा ॥१७॥ विभवैर्भवनं तस्य विभूष्याथ चणिग्यरः । उत्सवोत्संगितपुरः पुत्री तेन व्यवायत् ॥१८॥ परिणीयापि तां तन्वीं विवेकामृतदीपिकाम् । धूतान्यवतर्त न स व्यसनं कस्य सुत्वजम् ॥ १९ ॥ अहारयदयं वित्तं एतकारो गधा यथा । अपूरयत स श्रेष्टी पुत्रीप्रेम्णा तथा तथा ॥२०॥ हारयिरचापि वित्तानि रत्वापि यहिरगनाः । गृहं मातम मानन्दं नन्दया पर्यचर्यत ॥ २१ ।। अचिन्तयदिदं चैप नाहमस्या ध्रुवं प्रियः । यदित्यमपराधेऽपि मयि रोपं तनोति न ॥२२॥ सोन्यदा हारितत्रस्तः फितवेभ्यो बनेऽविशत् । दृष्ट्वात्र ज्ञानिनं साधु पप्रच्छ रचितांजलिः ॥२३।। मा शुभसमायापि धत्ते चिने न मां मिया । इति पृष्टेऽस्य योगत्वं ज्ञात्वा ज्ञानी मुनिर्जगौ ॥२४॥ सा विवेकवती कान्तमपीती रिपेकिनम्। विवेकं तत्गुणं व्याख्यानादृग्दीपापदेशतः॥२५॥निगद्यतेऽननं माया नवतत्वस्थितिर्दशा। स्नेहल्ला मेममाः कम्पः सम्यच्चवण्डनम्॥२६॥तिविमुक्तं विवेकं यो धत्तेऽस्तु स पतिर्मम । इति दीपच्छलादाव्यत्पृष्टा ना तु केननित् ॥ २७ ॥ निरंजनं दशोन्मुक्तमस्नेहव्ययमन्वहम् । विकम्पं दीपमेव त्वं कृतवानद्भुतं गृहे ॥ २८ ॥ ता थोश मा दीपं सती मनोनरा मती । हिया मौनयती व्यूहे भवताप्यविवेकिन॥२९॥सतीति परिणेतुस्ते हृष्टि ·चतुर्थःसर्गः वामपूज्य T चरितम् ॥२३५॥ ॥२६५॥ स्थाने न दृष्यति.। अविवेकीति सा चित्ते. न धत्ते त्यां विवेकिनी॥३०॥साध्यादिष्टं विवेकं स स्वीचक्रेऽध विशेषतः । वतं स्वदारसंतोपं जगृहे स्नेहपुष्टिंदम् ॥३१॥ मुदा गत्या गृहे लात्या पूजयित्या, जिनाधिपम्.! दन्या दान सुपात्रेभ्यों बुभुजेऽसौ यथाविधि ॥३२॥ विवेकिनमिवालोक्य मुदा कान्तमयावदत् । नन्दा मन्दाकिनीनीरशुचिना वचनेन तम् ॥३३॥.जिनेन्दुसेवया शीलसलिलब्यक्तशिक्तया । अथ मे. फलितं नाथ पद्दष्टोऽसि.विवेकयानं ॥ ३४ ॥ नागिलोऽपि जगौ तन्धि यन्मुत्या व्यसनं मया। विवेकः स्वीकृतस्तत्र गु देशोऽस्ति कारणम् ।।३५।। ततः प्रभृति सद्धर्मशीलप्रेम- गुणेर्सदम् । विधा स्यूते तयोश्चित्ते भेजतुझ्शमेकताम्॥३६॥अनन्यरूपयोधर्मध्यानाधीनधियोस्तयोः । आधिमुक्तदो कामं कायकान्तिरवर्धत ॥३७॥ .. कदाचित्सवाकृष्टा नन्दा पितृरहे ययौ । सुप्तः कुटिमकोट्यग्रे नागिलश्चन्द्रदत्तम्।।३८व्योति विद्याधरी कापि यान्ती नियवियोगिनी । तदूपमोहतः कामरोहतः प्राप्य तं जगी ॥ ३९ ॥ कामानलशिग्नानप्ता प्राप्तास्मि शरणं तय । स्वामिलावण्यपाधोधे मां मजय भुजोमिपु॥४०॥प्रियास्मि हंसराजस्य विद्याधरशिरोमणेः। ततचित्तं त्वयाकपि गीतेनेय फविस्वतः १.४१.११ चण्डस्प खेचरपतेः सुता लीलावतीलहम् । त्वयाता भनिग्यामि सत्यं लीलावती पुनः ।। ४२ ।। नानीकरोपि घेत्तन्मां मृत्युरजीकरिष्यति । तद्भविप्यनि धर्मज्ञ किं न न्त्रीघातपानकी॥४३॥रहप चेनि विग्यानां कामि- तुश्च पितुथ तत् । नौ जित्वा तेन तत्स्वाम्यं तव दास्यामि मा भज॥४४॥मान्यथा मनचः कार्षीरित्युबासौ कुरन् । कम्पमाना फ्रमा तस्य मूर्ना स्पष्टुमधावत ॥४५॥ मा भूत्परस्त्रीस्पर्शाऽपि ममेत्याशु स नागिलः । ततश्चकप चरणो - ·- चतु:सर्गः माप ॥२६॥ ॥२६॥ दमनानाविवामिना।।४६:मुद्राय व्योम्नि ततायोगोलं लोलं विकृत्य सा । भज मामन्यधानेन भस्मयामीत्युवाच तम् ॥४७॥ अल्लुम्यतो लोभगायाङ्गीतिस्थानादयिभ्यतः। सूत्कारी स ज्वलन्गोलस्तस्याथो मौलयेऽपतत् ।। ४८॥ दग्धो दग्धोऽयमित्यन्तप्र्यायन्ला खेचरत्रियाम् । स सस्मार नमस्कारं विलीनश्च विपञ्चयः ।।४९॥ अथ प्रापददृश्यत्वं प्रपाटो- पेन लेचरी । नागिलोऽभून्नमस्कारप्रभावोत्पुलकः पुनः ॥४५॥ न रतिः पितृगेहेऽपि त्वां विनेत्यादिवादिनी । चेटिको- दारितदारा तदा नन्दा तमाययौ॥२१||आकारेण गिरा गत्या तां नन्दास विदन्नपि । खेचरीविप्लवाशड्डी संकीर्णस्थो. उपदानः ||२|| आविन्दाक्षि नन्दासि यदि तूर्ण तदेहि माम् । अन्यासि यदि तद्वमः स्वाम्यस्तु स्खलनं तव ॥५३॥ ततः स्थितस्वरूपैव खेचरी सा स्वलतिः। तद्वृत्तविस्मयस्तब्धमूर्तिरेवाग्रतः स्थिता॥५४॥स तत्तत्कपटं वीक्ष्य कपटा- तरशापितः । कृतलोचः स्वय भेजे शीलभगभयाद्वतम्।।५५||दत्तं शासनदेव्याध यतिवेपं स धारयन् । तत्प्रदीपपुरो- भागमागस्पेदमभाषता॥२६॥आराध्य नन्दालोमेन नीतोऽस्यद्भुतदीपप्ताम् । अयि यक्ष विरूपाक्ष कृतकृत्योऽस्मि गम्प- ताम् ॥9॥ दीपतोऽप्यध भाषाभूत्सेव्यो यावद्भवं भवान् । रवैरिव न मे भाभिः स्पर्शदोषः प्रभो भवेत् ॥५८॥ अथ तामहाशीलपीतया स्फीतविया । विद्यार्या प्रतिपद क्रियमाणप्रभावनः||१६||तथाविधकथावोधवर्धमानप्रमोदया। मतप्पानगतत्यापकन्दया नन्दयान्वितः॥३०॥भानूदयेऽप्यविभ्रष्टभासा दीपेन भासुरः । साश्चर्यमेष लोकेनालोक्यमानो गुरु पयो ॥ ३१ ॥ त्रिभिविशेषकम् ।। व्रतं नन्दायुतः प्राप्य विधिवद्गुरुसंगतः । विजहार महारण्यागमग्रामपुरादिषु निशास्वपि प्रदीपस्य तस्योगोते ततः पठन् । हातहातन्यपूरोऽधमल्पैरव दिनैरभूत ॥६३॥ यदायुः संयमापूर्व ·चतुर्थःसर्गः वासुपूज्य चरितम्. , ॥२६७॥ ॥२६७॥ मृत्वासी स्नेहवांस्तया। हरिवर्पे युगलतां ययौ कल्पतरोस्तले॥६४||तद्वयं भाग्यशेषेण भुक्त्वा भोगोत्सवं दिवः. क्षेत्रे महाविदेहाख्ये मोभूपाप निवृतिम् ।। ६५ ।। अतो नागिलनन्दावदानन्दाद्वैततत्परैः । धार्य तुर्गवतं दक्षैर्धर्मवृक्ष- कवर्षणम् ॥ ६६ ॥ इति चतुर्थवतविचारे नागिलकथा । ईदृक्चतुर्वतीरूपनिरूपणसुदर्पणम् । पञ्चमं तु व्रतं धीराः कलयन्त्वतिनिर्मलम् ॥६७॥ असंतोपादिदोपाहिमोहहाला- हलामृतम् । परिग्रहस्य मानं यत् तत्पश्चममणुव्रतम् ॥३८॥ रात्मसंमृतिवधूचकितस्य मनीषिणः।मुक्तिसीमन्तिनीमेल संकेतस्थानलक्षणम् ॥६९॥ परिग्रहप्रमाणाख्यव्रतकल्पगुरद्भुतः। निषिध्यमानमप्यर्थ दद्याविद्यापतेरिव ७०॥ युग्मम्॥ श्राद्वाः शृणुत तत्वृत्तमभूवृत्तवैभवः । धनी विद्यापतिरिति ख्यातः पोतनपत्तने॥४१॥सर्वज्ञसेवकोऽप्येप निज- समधियामपि । सख्याति ज्ञातवानेव ज्योतिपीज्योतिषामिवा७शतस्याजनिष्ट गृहिणी स्पृहणीयगुणोदया।जिनेशशास- नाम्भोजभृङ्गी शृङ्गारसुंदरी॥७३॥सप्तक्षेन्यां वपन्वित्तमनन्तगुणलाभधीः । प्रयत्नेन यथाकालं वृषपोपं चकार सl७४॥ धनमर्जयतो नित्यमृणं तर्जयतः सताम् । धर्म कल्पयतः काममघमल्पयतः परम्।।७५॥ सुखोमिनयमेवोरमां गमयतो गणम् । स्वप्ने कापि कदापि स्त्री पुरस्तस्येदमभ्यधात्॥७वायुग्मम्।।श्रीरहं त्वदगुणश्रेणिवशेति त्वां ब्रवीम्यदः। ऋष्टा देवेन यास्यामि त्यगृहादशमेऽहनि||७७॥अथोनिद्रं दरिद्रोऽहं भविष्यामीति दुःग्वितम् । तमुवाच करदन्दशृङ्गारशृङ्गा- रसुन्दरी ॥७८॥ रवे रथ इव. ध्यान्तं तव मालिन्यमानने । अश्रुतादृष्टपूर्व यत्तकिमय विलोक्यते ॥७९॥ त्वया कृता- ·चतुर्थःसर्गः बामपूग्य परितम् ॥२६८॥ मि स्नेहेन सुपसर्वस्वभागिनी । दुःवभागप्रदानेऽद्य किं मां वञ्चयसि प्रभो।।८०॥पत्या स्वप्नस्वरूपेऽथ कथिते प्रधित- स्मिना । मा पुनभारती भेजे विवेकानुनसारणीम् ।। ८१॥ निर्वाणमार्गसंचारचरणस्खलशृङ्खला । हृच्छल्यं श्रीः सतां भोगफलफर्मगिरस्थिरा १८२॥ मदयेन्मदिरैव श्रीर्यदि सा याति यातु तत् । विवेक एक पच त्वां मा मुचन्मदमदनः ॥२६८॥ ॥८३॥ पानदान फलं लक्ष्म्यास्तद्ग्रहीने यह त्वयां । फलं संप्रति दौःस्थ्यस्य तपो ग्राह्य,तोतऽधिकम् ॥८४॥ मुक्तिमार्ग- निर्लक्ष्मीभाग्यन्ते भगमेति चेत्। तल्कि हपपदे नाथ दुःवं भजसि निर्भरम्।।८।।गमिप्यति कथं या श्रीसेरी दशमे- अनि । म्यागसेच मती समक्षेच्यामद्यैव रोप्यनाम्।।८६॥परिग्रहप्रमाणाख्यमगीकृल व्रतं ततः । स्थीयते नीयते चैप कालः मंतोपपोपमः ॥८॥ इति नियोक्तिभिः प्रीतः प्रातः कृत्यपुरःसरम् । सप्तक्षेत्र्यां. क्षणादेप निःशेपमवपद्धनम्॥८८॥ ततः स्थापितदेहोपणेगिस्चन्दएपरिग्रहः । मध्यंदिने जिनाधीशमभ्यन्येदे यभाण सः||८||शृङ्गारसुन्दरी भार्या शय्यैका वसने उभे । पूर्फ पात्रमदर्भोगमात्रश्चाहारसंग्रहः॥२०॥एकदिसंग्यमन्पार्थमन्यदप्यात्महेतुकम् । अस्तु मे वस्तु तीर्थेशसेवाह त्यस्तु यदपि ॥९॥युग्मम्।। परिग्रह प्रमायेति प्रमोदविशदायशयः । म निनाय दिनं धीमान्धर्मध्यानधुरन्धरः ।।१२।। धनं रिमाधिनामात्य दर्शनीय प्रगे कथम् । नक्तं सुप्ते जने युक्ता, देशान्तरगतिस्ततः ॥ १३ ॥ इति शृङ्गारसुन्दा मममालोय सुप्तवान् । निशीथेऽभ्युस्थितचायं यावद्देशान्तरोन्मुत्रः ॥ ९४ ॥ तावत्तावद्भिरेव श्रीपूरैरापूर्णमालयम् । आन्दोश्य चिस्मयम्मेरपित्तचित्तमियां नग॥१५॥त्रिमिविशेषकम्।। दशमेऽहनि देवेन कृष्यमाणैव यास्यति । नेदानी दीपमानापि पीरियं यानि मद्गृहात् ।। ९६ ॥ न स्याददानं दानं वा स्वैर्यास्यर्यकृते श्रियः । मुधा कृपणतां मूढा ·चतुर्थःसर्गः पामुपूज्य चरितम्. ॥२६९॥ ॥२६९॥ रूढामात्मनि तन्वते ॥ १७ ॥ न याति दीयमानापि श्रीश्चेदीयत एव तत् । तिष्ठत्यदीयमानापि नो चेद्दीयत एव तत् ॥ ९८ ॥ इति विस्मितयोर्वाारसोमिप्लुतयोस्तयोः । आलिलिड्स दिवं पिङ्गः क्षपावल्लिदवो रविः ।। ९९ ॥ तथैवाथ श्रियं दत्या कृत्वा कर्म दिनोचितम् । सुष्वाप पुण्यपूर्णोऽयं प्रतिज्ञासपरिग्रहः॥५०॥इत्यमेप नवाहानि हानिहीनां श्रियं ददत् । कल्पद्रुमाधिदेवीनामपि श्लाध्यत्वमागतः||१|प्राच्युपुण्यपयःपको मुक्तिमार्गस्य दूपकः । शोपमेण्यति मे दिष्टया श्रीपूरः श्वस्तने दिने ॥ २ ॥ इति प्रीतमना नक्तं सुप्तः स्वप्ने श्रिया रयात् । आनन्दसुन्दरदृशः स यभापे शुभाशयः ॥ ३ ॥ युग्मम् ॥ तद्वलादुर्यलं दैवं कुर्वद्भिर्गर्वगभितैः । ताग्भिनिमुकृतैः कृतैवाहं त्वयि स्थिरा ॥ ४ [[ अत्यर्थपुण्य- पापानामिहैव फलमश्नुते । इति सूक्तं त्वयाकारि मतिसार यथातथम् ॥ ५॥ कदाचन न मुश्चमि तदह सदनं तव । यथेच्छं भाग्यभट्टीभिमत्संगीकृत भुइक्ष्व माम् ॥६॥ विनिद्रः कथयित्वाथ निशीथे स्वासकथाम् । स प्रियाग्रे प्रतिज्ञै- कलीलापदमिदं जगौ ॥७॥ श्रीदानन्यसनेनैव भोगमात्रफलेन हा । जन्म यास्यति नौ मुक्तिफलेन तपसा विना ॥ ८॥ कदापि लोभलीलाभिर्लोलित लोलुभं मनः । पञ्चमत्रतपञ्चत्वप्राश्चमपि संसृजेत् ॥ ९ ॥ पूरितं पित्तपूरेण तत्परिलज्य मन्दिरम् फचिद्देशान्तरे यावइछुटावः श्रीमहाग्रहात्॥१०॥ इति निधिल्य स तया सहागच्छद्वहिर्गहात् । श्रीकेलिकोम- लानक्तं कमलादिव पट्पदः ॥ ११ ॥ करण्डमण्डिनीं विनत्तीर्धेशप्रतिमामसौ । मरन्पश्चनमस्कारानगरद्वारमास्थितः ॥१२॥ मुते शूलादपुत्रेऽथ शराख्ये तत्पुरीपतौ । मन्त्रिभिः कल्पितो दिव्यहस्ती तत्रापतत्तदा ॥ १३ ॥ तं पुण्यकल. शाम्भोभिरभिपिच्य प्रियान्वितम् । पृष्टमारोपयामास करेण करिणां वरः॥१४॥निन्ये महोत्सवेनाथ करीश्वशिरःखितः।

·. चतुर्थासर्गः ॥२७॥ राजमाधाय हुप्यनिरगुप्यन् सचियरसौ|१५||श्रीपङ्कात्रिःमृतं राज्यमहापमपातिनम् । स रवं मेनेऽम्बुदोन्मुक्तं राहग्रस्त- समुप/मियोपम् ॥१६॥ भद्रपीठाश्रये तस्मिन्नभिपेकं निषेधति । विलक्षेमन्त्रिलक्षेऽथ दिव्यभूदिव्यभारती ॥१७॥ अद्यापि परितम् वियते भूरि फर्म भोगफल तय ! नदगीकृत्य राज्यत्रीमर्सगीकुरु संमदत् ॥ १८॥ स्वभाग्यदेवतावाचमित्याकर्ण्य सं पर्पधीः । मिहासने जिनेशस्य प्रतिमां चिन्यंबीविशत्॥१९॥धर्मज्ञमन्त्रिमिः प्रीतः पादपीठोपवेशनः । जिनदास्याभिषेक ॥२७॥ म स्पमिमन्धीमानझारयत् ॥२०॥ सुधीः संधारयन्भुक्तमात्रं स्वस्मै परिग्रहम् । समस्तं जिननामा वस्तुचकमचीकरत् ॥ २१ ॥ नित्यं यात्रोत्सवं तत्र म पचित्रमनाः प्रभोः । प्रभूतवित्तव्ययतः कारयामास कृत्यवित् ।। २२ ।। भूरिव्ययकृते तस्मिनानि करं जनात् । तद्राग्यदेवतावर्षनित्यं रत्नै पोकसि ॥२३॥ धर्माधीनोऽयमित्येतं जेतुं जातोधमा नृपाः । जिनाधिष्ठापिभिर्यक्ष रोगमुत्पाय नाशिताः।२४ाविकटं कटकारम्भं शक्तिस्तम्भं च विद्विपाम् । ज्ञात्वाथ हर्पहृद्यात्मा विद्यापतिरपिन्तयत् ॥२५॥ अहो ये शक्रविक्रान्तिभाजस्तेऽप्यरिभूभुजः । धर्मप्रभावाःकीर्तिनिलयं विलयं ययुः॥२६॥ माधमः कलयन्सेवनानमल्पपरिग्रहम् ।महापरिग्रहान्शदूंजेतुं भेजे सहायताम्॥२७॥तदहं यद्यमुं सेवे त्यताशेषपरिग्रहः। नदन्तरांरिभोऽपि भयलयमुपक्रमी॥२८॥इति संचिन्य शृङ्गारसुन्दरीकुक्षिसंभवम् । सुतं शृङ्गारसेनं स्वे पदे विद्यापति- नाम् ॥ २९ ॥ पुरः मंयमसूरीणाम्रीकृल्ल बत स्वयम् । कल्याणमय नात्मानं शुद्ध चक्रे तपोग्निना ॥ ३० ॥ पूरितायु- मागं भव्यजनमगृहेमिनारित्रहः ॥३२॥ रिगण या विद्यापतिपतिस्ततः । मामर्पभवर्भजे पत्रभिः परमं पदम्॥३१॥ तद्विद्यापतिदृष्टान्तविद्यानियलचेतनः ।

·चतुर्वःमर्गः वासुपूज्य चरितम् ॥२७१॥ ॥२७॥ इति परिग्रहममाणव्रतपिचारे विद्यापतिकथा । दशदिक्क्लुप्तसंचारे सीमानुल्नं पुनः । प्रथम प्रधयन्ते दिग्विरत्वाख्यं गुणवतम् ॥३३॥ पापद्विपदुरुत्यानपातसं. वर्तगतिका । इदं भाति व्रतं धर्मधात्रीशकनकासनम् ॥३४॥ उच्चैर्धर्मप्रसूनस्य शाखी दिग्घिरतिव्रतम् । नृणां यदधिरू. द्वानां न पापश्वापदाद्भयम् ॥ ३५ ॥ गतौ संकोचयत्येव यः स्वं दिग्विरतिवती । संमारलवनोत्तालफालारम्भः स सिंहबत् ॥ ३६॥ तथाहि द्रगप्रस्तारेप्वस्ति सर्वगुमः पुरी । वासन्तीति श्रुत्वा चित्रमवक्रगुणपूरिता ॥३७॥ कीर्तिपाल इति क्षोणिपा- लस्तस्यामजायत । यत्कीर्तिकन्याकेलीषु वियदकोऽपि संकटः ॥ ३८ ॥ रूपश्रीस्पर्शसंब्लुधैरिवाशेतो गुणैः । ननन्द नन्दनः श्रीमान्भीमाख्यस्तस्य भूपतेः ॥ ३९ ॥ तस्मात्पुत्रादपि स्वेभ्यः प्राणेभ्योऽप्यतिवल्लभः । तत्र मित्रं महीभर्तुः श्रेष्ठीन्दुः सिंह इत्यभूत् ॥४०॥ जिनभक्तिजिनमतज्ञान तद्धर्मनिर्मितिः । इति सारमलद्वारत्रयं शश्वद्दधार सः ॥४॥ तदीयवदनन्यस्तनेत्रं वेत्रभृतां वरः । कदाप्युदारसदसं ते महीशं व्यजिज्ञपत् ॥४२॥ देव दिव्याकृतिद्रोरि कोऽप्यस्ति नरपुङ्गवः । चक्षुर्भवन्मुखाम्भोजे भ्रमरीकर्तुमुत्सुकः ॥४३॥ अथप वेत्रभृद्भपभूपल्लवकसंज्ञया । आशु प्रवेशयामास तं पुमांस सभाभुवि ॥४४॥ कृती कृतनमस्कारः संनिविष्टोऽथ विष्टरे । वचःसुधाभिः स्नपयामास भूवासवप्रवः ॥४॥ जानासि जगतीनाथ विरोधिकाधकृन्महाः । श्रीनागचन्द्र इत्खस्ति पुरे नागपुरे नृपः ॥४६॥ तस्य प्रियास्ति प्रस्ताववाच्या सुरवधूक्तिपु । मकरध्वजकीरैकपक्षरी रत्नमञ्जरी ॥४७॥ कामभूभर्तुरस्तित्वमुचैरस्ति तयोः सुता । विश्रुता गुणमालेति ·चतुर्थ सर्गः २७२॥ ॥२७२।। गुणमालेर देरिनी॥४८॥तदासंगता लक्ष्मीः साक्षालश्मीमुपाहमत् । स्फुरदम्भोजकुम्भीन्द्रकुम्भवन्येन्दुवासिनीम्॥४९॥ परितम् । नारण्यचारये तस्य यरान्ध्यायधराधिपः । त्वत्सुतं निनिकायैव प्रभाय भास्कर पथा ॥५०॥ इलर्थमभ्यर्थयितुं त्वयि मामीश मे प्रभुः । विश्वामभाजनीभूतं मुम्पदत नियुक्तवान।।५१||तत्प्रभो सत्यभोल्लासनिर्विलासमनोभुये । रतिनिर्ज- गिनी कामं तामंगीकुरु मनवे||१२भूपमुत्सवाभोगात्तां कन्यां वरलाभतः । दौलसाफल्यतो मां च स्वामिन्ननुगृहाण तत् ॥२३॥ इदं वादिनि इतेऽम्मिन्नानन्दी मेदिनीपतिः । सिंहश्रेष्ठिमुग्गाम्भोजे न्यस्तनेत्रयुगो जगौ॥२४॥नावयोरन्तरं किंपिदमुमादाय नन्दनम् । व्रज नागपुरं यन्यो मंयन्धोऽयं विधीयताम्॥५५॥अनर्थदण्टादुद्दण्डादतः स चकितः कृती। सिंगिन्यमान्मुग्रः सिंहो नोत्तरं नृपतेर्ददौ ॥ ५६ किंचित्कोपकडाराक्षस्ततः मादयितोऽयदत् । संयन्धोऽयं न किं माधुर्गदत्से मित्र नोत्तरम् ।। ५७ ॥ अथ पृथ्वीपति कोपणाङ्कमवलोकयन् । वाकलों कलयामास सिंहः पीयूपपेशलाम १८॥न योजनानाघ्न प्रजामीति तं मम । अतस्तु योजनशतं सायं नागपुरं पुरम् ॥ ५९॥ तदहं न विवाहे:- निमन्त्रजामि बनभाभीः । एवंविधेपु कार्येषु दिश्यन्ते न च मादृशाः ॥६०॥ इत्युक्तिघृतहोमेन ज्वलत्कोपमहानलः । नम्बालाजालसंतप्तामिव भूपोऽभजद्गिरम् ॥ ६१ ॥ स्यादन्तुं यत्र मे युक्तं मया तत्र निदिश्यसे । कार्य तदप्यदेश्यं ते गन्महामरिमामि भोः॥६२||न यामि योजनशतार्श्वमित्यस्ति ते व्रतम् । महम्राथोजनेभ्योऽग्रे त्वां मोक्ष्याम्यौष्ट्रिकैस्ततः ॥ २३ ॥ मिहः श्रुत्वेरवध क्रोधावहित्यविहितस्मितः । उत्थेऽग्रतो नृणां पत्युः प्रत्युत्पभमतिः कृती ॥ ६४.॥ स्वामित्रम- मानन्ते विरहे निरहंकृतिः अकार्यमुनराप्येवं देवादेशः शिरोमणि||३५||वृषामोतोऽय तबाचा विवाहाय व्यहारयत्।

·चतुर्थःसर्गः चरितम्. ॥२७३॥ ॥२७३।। . महासन्यमहामन्त्रिमहाभट्युतं सुतम्।।६६।पृथभूतमिवात्मानं सुहृदं हृदयप्रियम् । नृसिंहः सिंहमकरोत्तत्र सर्वक्रिया- गुरुम्॥६७|कृतयात्रस्ततः सिंहो गुप्तसंवेगवाग्भरैः । अत्रोटयत्कुमारस्य संसारावासवामनाम् ॥६८व्यक्तमुक्तियधूलोभा शोभमानाः श्रियोऽध ताः । तृणवद्गणयामास महीवासवनन्दनः ॥६९॥ कृतव्याजोत्तरः श्रेष्ठी दिग्विगमव्रतस्थितः।न योजनशतादृवं स प्रयाणमकारयत्।।७०|यात्राविरामाद्यातेपु पञ्चपेपु दिनेप्वथ । कुमारमूनुः सचिवा रहमि प्रहसद्गिरः [1७१|| यात्रा कुत्रापि सिंहश्चेनिषेधति विधिच्छलात् । तद्वलादपि कुर्वनन्तो न युयमपराधिनः॥७२॥इलस्मानशिषद्गुप्त प्रयाणसमये नृप । तहध्याप्यधुना सिंह यामो नागपुरं न किम्।।७३|युग्मम्।। इत्यात्तवाचः सचिवानाचष्ट नृपनन्दनः। श्वः कर्तव्यमिदं यात्रा नाद्य निर्णीयते यदि ॥७४॥ अथैकान्ते महीकान्तजन्मा तन्मानसामियम् । वनोऽवोचत सिंहस्य पुरो धर्मकलागुरोः 1७५॥ धर्माम्बुधिसुधाधामा सिंहनामा महामतिः । ततः कुमारमारब्धसंसारशमनोऽभ्यधात्॥७६|| नेदं मेऽगमपीत्युक्त्वा भूतले प्रतिलेखिते । पतित्या पादप इव मस्थिरावश्यवज७७॥शुचौ कचिदनोद्देशे पादपोपगमा भिधम् । ग्रहीप्यामि व्रतं तत्ते व ध्वा नेप्यन्ति किं मम||७|युग्मम्॥ इत्युक्त्वा सिंहत्मिहः काननं निशि जग्मिवान् । त्वमेव मे गतिरिति मापजोऽप्यनु तं ययौ॥७९॥निशान्ते तावपश्यन्तः शयनादिपु मन्त्रिणः । पदश्रेणानुसारेण मुवं भूरितरां ययुः ॥ ८० ॥ तो गृहीतपरिव्रज्यौ पादपोपगमस्थितौ । नित्यव्योमभ्रमश्रान्तौ सुप्तौ सूर्योपाविव ॥ ८१ ।। कचिच्छलतले वीक्ष्य लक्ष्यालुपाननाः । मन्त्रिः मणिपत्योचुश्चचयमयं वचः ।। ८२ ॥ युग्मम् । क्षम्यतामपराधो न सकटूक्तिपरकृतः । उत्तिष्ठतं दृतं यामः स्वामिनी नागपत्तनम् ।।८३॥ मत्वा वृत्तमिदं भूपः कुप्पत्याने तिलानिय ।

·सागपूष्य पारतम्. चतुर्थःसर्ग: । ॥२७४॥ ॥२७४|| दुपझ्यामतनूनस्मान्माययान्वीलयिष्यति॥८४ाना कृपाब्धी कृपां कृत्वा पश्यतं जस्पतं च नः । ग्भिः प्रसादसार्दाभिः स्मिनधीनाधरैर्मुग्वैः ॥४५॥ व्यर्थीभ्याध सचिवरियादिचदुवादिभिः । स्वरूपमाशु भूपस्तज्ज्ञापितः सत्वरैश्चरैः ।।८६॥ पाया विवाह स्तनुजः मिहो वभ्यस्तु वैरिवत् । इति कुप्यन्नृपोऽप्यागाढाहनैर्वेगवत्तरैः ।।८७।। ईदृग्विन्द्वबुद्धिस्ती स ददर्श महामुनी । सेव्यमानपदी व्याघ्रग्रीपिसिंहादिजन्तुभिः ॥ ८८ ॥ प्रभाविनाविमौ शायौ न पराभवितुं बलात् । भगव भाप्याविचन्तयिनराजा जगाम तो १८९|| श्वापदैर्दतमार्ग तं मार्गन्तं वीक्षणान्यपि । नमन्तं चटुमन्तं च नेक्षांयमतुरप्पम् ॥१०॥ ती तु मासोपवासान्त स्तृयमानौ सुरामुरैः । शुद्धध्यानवशीभूतां भेजाते मुक्तिवल्लभाम्॥११॥ न योजनानाचं यामीति तब निश्चयः । असंख्यर्योजनैमित्र मा मुक्त्वा किमगाः शिवम्।।९२॥इति प्रान्दन्टपः सिंहना- म्नो मित्रम्य विग्रहम् । पुत्रस्य चाग्नौ चिक्षेप स्वं च शोकमहानले ॥२३॥ तयोः सत्वातिरेकोच्या विषुधैर्योधितस्ततः । धर्मकर्मठधीः प्राप स्वपुरं भूपुरन्दरः॥ ९४ ।। वरं तत्याज यः प्राणान पुनः स्वीकृतं व्रतम् । म सिंह इव सेवध्वं जना दिघिरती रतिम् ॥ १५ ॥ ॥ इति दिग्विरतिविचारे सिंहकया ।। पनोग्यमुपभोग्यं न पारिमित्पेन गृहाते। भोगोपभोगोगमानाख्यं तद्वितीयं गुणवतम्।।९३|सुकृतश्रीनिवासैकसरोजं मप्तमं प्रतम् । मित्रमन्न परप्रापि सुरभीकुरते मता९७ाकृती मितीकृताहारः सप्तमप्रतलीलया। मुभ्यते संचितेनापि कर्मरोगेण धर्मवत् ।। ९८॥

·चतुर्थःसर्गः वामुघश्य चरितम्. ॥२७॥ ॥२७५ ' तथाहि सिद्ध साहित्यमिव विद्यासु भासुरम् । नगरीपु गम्भीकमस्ति श्रीकमलं पुरम् ॥१९॥ तत्राजनिष्ट राजेन्दुः सत्याख्यो राजशेग्वरः । कालरात्रेरिवादर्शो यदसिर्दशेऽरिभिः॥६॥सकलैः स कलापात्रैः क्षात्रैरिव गुणैः श्रितः। कस्य कस्य नमस्यत्वं भूभुजङ्गो न जग्मिवार ॥ १ ॥ संभावि भुवि दुर्भिक्षं देव द्वादशवार्षिकम् । इत्येकदा पुरस्तस्य ज्योतिःशास्त्रविदोऽवदन ॥ २ ॥ सर्वथा नान्यथादृष्टगिरामेपा मनीपिणाम् । चकम्पे वचसा तेन स वातेन तृणं यथा ॥ ३ ॥ रौप्यकाञ्चनरत्नादिसर्वस्वव्ययतस्ततः । कणानां च तृणानां च स चके संग्रहं यहम् ॥ ४ ॥ अथानसंग्रहव्यग्रे समग्रेऽपि जनेऽभितः । विवेश मध्ये देशस्य कापि दुर्भिक्षवर्णिका || || अन्नसंग्रहविक्रीतसर्वालंकरणो जनः । फाल्गु- गच्युतपत्रालिशालजालयदायभौ ॥ ६॥ निर्धान्या निर्घनाः काश्विद्घजिप्यन्ति प्रजाः क मे । शुचेत्यचिन्तयद्राजा प्राजापत्येन लजितः ॥७॥ इति नित्यं ज्वलचिन्ताततस्यो:शितुर्मुदे । आपाढस्याद्य एवाहि पौरस्त्यश्वनो ववौ||८|| अथांकुर इव माच्या सुभिक्षफलशाग्विनः । अम्बुदस्य लवोऽदर्शि मुदितेन महीभुजा'९श्रीरिवाभ्युदयद्भाग्यभरस्य जलभृल्लयः। अवर्घतातिमात्रं स धात्रीश्वरमुदा समम्।१०।अवग्रहग्रहान्विशुदगुल्या तजयन्निव । घलाकादशज्योतिर्विदा वाचो हसन्निव ॥११॥ दर्शनादेव दुर्भिक्षं द्विपं भुक्त्वेव निर्मदन । धारामुशलसंपातः क्षमादु.खमिव खग्डयन् ॥१२॥ अधिदयजलाकर्पनालयन्त्राभकार्मुकः। स ववर्प प्रजाहर्पपकर्षांश्रुधनं धनः ॥१३॥विभिविशेषकमा अन्योन्यकरताला. भिज्योतिषज्ञोपहासकृत् । वृष्टयानयैव निष्पनः काल इत्यालपजनः ॥१४॥ कृतार्थी पृथिवीं कृत्वा लोकस्तवभयादिव । अग्दोऽथ काप्यगादेप एपैच महतां गतिः ॥१०॥ निवृत्तचिन्तासंतापं ततः क्षमाप परेऽहनि । एल हस्तमिलालो वन- ·साराम चतुर्थःसर्गः परितम्. ॥२७६॥ १२७६॥ पालो व्यजिज्ञपत् ॥ १६ ॥.त्यद्याने चतुर्मासवासमासून्य तस्थुषः । युगन्धरमुनेरद्योत्पेदे केवलमुज्ज्वलम् ॥ १७ ॥ भधारानिकमापूर्य परमैः पारितोपिकैः । आरामाय जगामायममायसुकृतः कृती॥१८ सात्रिः प्रदक्षिणीकृल प्रणिपत्य च तं मुनिम् । सद्धर्मदेशनां श्रुत्वा पप्रच्छेति कृतासलिः॥१९॥प्रभो ज्योतिर्विदां तेपामवृष्टिविषयं वचः । कथं विघहितं गुल्याम म प्राह कैचली ॥२०॥ ग्रहयोगेन दुर्भिक्ष भवदाशवापिकम् । कारणेन न येनाभूत्तदमीपामगोचरम् ॥२१॥ पुरे पुरिमतालाग्ये नरःप्रयर इत्यभूत् । महारोगैः पराभूतःस युवापि स्वकर्मतः ॥२२॥ सैप स्वाय रसस्वादविलोलर- मनारमः । जग्राद ये गमाहारं विकारमकरोत्स सः ॥२३॥ सोऽथ दध्यौ य आहारः शरीराहितकारकः । प्रत्याख्याना- दनाहारफलं किं तस्य नाददे ॥ २४ ॥ कासंकोचितदृशो भजन्ति सुरशो न माम् । ताः प्रत्याख्याय किं साक्षान्न गृहे मताफलम् ॥ २५ ॥ इत्युज्ज्वलीकृतमतिर्मतिभाजां मतल्लिका । गुरूनगुणगुरुनेप साक्षीकृत्येदमत्रवीत् ॥ २६ ॥ ग्निग्धाम्नमधुरक्षारानाहारान्नाहमाहरे । कटुतिक्तरुपायांस्तु गुलाम्यूनोदरव्रतमा२७ायदामक्तानरान्मुक्तिरीय॑यवेक्षतेऽपि नाता प्रत्याग्यामि वामाक्षीभवाब्धेरधिदेवताः ॥२८॥ इत्यादृतं व्रतं सत्त्वविशालः पालयनयम् । क्रमेण मुमुचे रोगैर- माष्पं सुकृतस्य किम् ॥२९॥ तदमुन्नन्त्रतं धीरो नीरोगत्वं गतोऽपि सः । क्रमेणाभूद्विभूतीनां प्रभूतानामपि प्रभुः॥३०॥ तद्गृहे पटसन्दाम्या स्मरलास्थलमशास्वर्गवेश्या इव स्वर्गमुन्मुच्याल्पविभूतिकम्।।३१॥सत्संयमगुणेस्वान्तावष्टम्भय- त्रित नामन्टुं विषयः शेकेतस्पेन्द्रियगणः स तैः॥३२॥आययौ मार्गकोटीमिधनं यत्तस्य नित्यशःययौ पात्रदयौषि- सदानमार्गप्रपेण तत्।३ अनाधविग्रहव्यनपितृमातृसुनोदतम् । एकदा राक्ष भिक्षं सममूद वि३४॥ विलीनं ·चतुर्थःसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥२७७॥ ॥२७७॥ दानिनां दानैस्तदानं वधे तदा । ग्रीप्मे सरोऽम्भः शुष्यत स्यादुव्रीचिस्तु वारिधिः॥३५॥ दुर्मिक्षभीभिर्भेजे स एवैको जगजनैः। सर्वज्ञदिष्टः संसारभीतैर्धर्म इवाभितः॥३६॥प्रासुकैः पेयपकानदाधिदुग्धघृतादिभिः स दिगन्तागतान्सा - लक्षशः प्रत्यलाभयत् ॥३७॥ पितृभ्राटसुतीकृत्य भावकान्स क्याक्रमात् । प्रत्यह गृह एवोचैरसंख्यातानभोजयत्॥३८॥ इत्यगण्डव्रतः श्रीमान्प्रपरस्तुवरस्तुतिादानक यसनः कालयोगतस्त्रिदिवं गतः ॥ ६९ ॥ शाश्वताहन्महायात्रानित्यनिर्म- लधर्मधीः । पूर्णायुश्चिन्तयामास स वासवसमः सुरः ॥४०॥ श्राद्धो युगप्रधानोऽस्ति यः कश्चिद्भुवि तत्सुनः । भूयास सार्वभौमोऽपि मा भूवं कलुपे कुले॥४१॥इतश्च चित्रशालारये त्यपुरोपपुरे पुरे। आद्वोऽस्ति शुद्धयुद्धपाख्यो यिनलाया मनःप्रियः॥४२॥द्वादशत्रतनिाजपालनोज्ज्वलजीवितः। ईरदुर्भिक्षवाचापिनचक्रे योऽनसंग्रहम्॥४ास देवस्तत्प्रिया- कुक्षिमाप सुस्वमसूचितः । साप्यसूत सती पुत्र पवित्र शस्तने दिने ॥४४॥ महाभाग्यवतो जन्म तस्य जित्वाशु दुर्घ- हान् । यमन यत दुर्भिक्षमिद द्वादशवार्पिकम्॥४५॥इति श्रुत्वाद्भुनप्रीनिनत्वा केवलिन नृपः । तत्राशु गत्वा त घाल भाले न्यस्येदमूचिवान् ।। ४६॥ दुर्भिक्षमजजगदुद्धारधीर नमोऽस्तु ते । राजा त्वमेव मे राज्ये तलारक्षोऽस्मि तावकः ॥४७॥मूर्तिमानिव धर्मोऽयमित्य दुर्भिक्षभङ्ग कृत् । इति तस्याभिधा धर्म इति धात्रोभृता कृता॥४८॥चरैर्मत्वेदमन्येऽपि भूभुजः स्वस्वभूमिपु । धर्माज्ञां वर्तयित्वाशु वर्पयामातुरम्बुदान ॥४९॥ वयःकालोचितैश्चित्रैः प्राभूतैः सर्वभूभुजाम् । अन्तानन्दसदभः सोऽर्भः समवर्धत ॥ ५० ॥ समस्तभूभृतां पुत्र्यः सकलाः कमलेक्षणाः । पतिवरास्तमाजग्मुः समुद्रमिव निग्नगाः॥५१॥धर्मः समग्रभूगोललोलाज्ञो गुरुभक्तिभाक्। धर्मी कर्माण्यसंचिन्वन्स भोगान्बुभुजेऽभुनान।५२॥ * ·पारतम. चतुर्थःसर्गः ॥२७८॥ १२७८॥ भुक्तभोगस्त्वमी योगयलमुग्वलमाश्रितः । उत्पन्नकेवलज्ञानमहिमा मुक्तिमाप्तवान् ॥५३॥ इति धन्यम्य धर्मस्य भवदयनिदर्शनात् । जितसंपत्तिसंपात सेन्यता सप्तमं व्रतम् ॥ ५४ ॥ ॥ इति भोगोपभोगव्रतविचारे धर्मनृपकथा । रोद्रातधी-शनदान-पापशिक्षा-प्रमादिताः । अनर्थदण्डस्तत्यागः स्यात्तृतीयं गुणवतम् ॥१५|| अनर्धदण्डवीराम- व्रतधीरा महोदयम् । लभन्ते शुभसंभारभासुराः सुरसेनवत् ॥५६॥ तथाहि देवपूजोपगन्धान्धर्मधुपैर्मुहः । गीतप्रशस्तिरस्ति श्रीयन्धुरा यन्धुरा पुरी॥५७||श्रीवीरसेन इत्युग्रवीरसेना- शिरोमणिः । वृत्रीः पविरश्यामस्तस्यामजनि भूधवः।२८ाअन्तरारिमहारेपु धर्मकाण्डाद्भुतौ सुतौ । सुरसेनमहासेनी तस्याभूतामुभी शुभा ॥२९॥ उपमानोपमेयत्वमभिधानामिधेयता । रूपे च साहचर्ये च व्यचार्यत तयोर्जनैः ॥३०॥ ४शो मदवलोकेषु पार मोरादिमर्दने । चरणो सचरित्रेपुती धर्मस्य व्यराजताम्।।६१||अजायत रसज्ञायामन्येयुः श्वयथुः पशुः । अकस्मादिम्मयकरो महासेनस्य दुःसहः॥६२।।उपशान्त्यै व्यधुवधा ययदौषधमुच्चकैः । वधे तेन तेनापि जिहा- गोफः म लोभवत् ॥६३।। औपधं धर्म एवास्य युक्तमित्युक्तयस्ततः । तं वैद्या मुमुचुनिःस्वं भुजई गणिका इव ॥६॥ समेण कुरिता तस्ग रसज्ञा राजजन्मनः। मक्षिकाणामनिर्वारसत्रागारत्वमाययो॥६५॥उग्रदुर्गन्धभूः कान्तापितमातृभिः रप्यमी । पण्डालपाटक इवाध्वगर्दादमुच्यता|६तं तथाभूनमुहाव्य माहनेहवशंवदः । दुर्गन्धं दुःसह जिल्ला सेनः ममोपगः ॥ ६७ ॥ रोगोऽसौ यावदस्यास्ति न किंचित्ताबदाहरे । म्रियते यद्यनेनैष प्रियेऽनशनतस्ततः ॥ ६८ ·चतुर्थःसर्गः वासुपूज्य । चरितम् ॥२७९॥ ॥२७९॥ इति न्यविशत भ्रातुरने म दृढनिश्चयः । वीजयन्वसनान्तेन मक्षिका मुखपातिनीः॥६॥त्रिभिर्विशेषकम्।। नमस्कारा. ख्यमन्त्रेणाभिमन्थ्य मासुक पयः । तं मुहुः स्मारगंश्चास्य मिपेच रसनामसौ।।७०॥सेके सेके व्यधाशान्तिविशेष सम- जायत । प्रमात्तस्य क्षुधातस्य कवले कवले यथा||७||निळधं निर्वणं नीमग्निर्गन्धं च सुगन्धि च । मुहर्तासन्मुग्वं जज्ञे फन धर्मः प्रभावभाक||७||धर्मेणास्त: म रोगः श्रारमुक्तो वैद्यगणेन यः। भानुच्छेवं तमइछेत्तु ग्वगोताः क किल क्षमाः 11७३॥राहमुक्तं रविमिव प्राप्तपूर्वच्छविच्छटम् । तं रोगमुक्तं वीक्ष्याभूल्लोकः सर्वोऽपि सोत्सवः।७४॥विशेषतस्ततस्तारे धर्मभारे सहोदरौ । यभूवतुरुद्धासौ शरदीवेन्दुभास्करौ ।।७५।। श्रीभद्रयाहुराचार्योऽयधिज्ञानमधिष्ठितः । कदापि तत्पुरोधानं यानिवेन्दुरभूपयत्।७६ाप्रदक्षिणानयेणोपभ्रमतुर्नेम- तुश्च तम् । उपविश्य ततो धर्मदेशनां पपतुश्च तो७सुरसे सुरसेनेन निपीते देशनाते । अपृच्च्यत गुरुतग्सना- रोगकारणम् ||७८॥ स च प्रवचनक्षीरार्णववीचीनिभं वचः । उपाददे भवदवोद्भवक्लेशहरं गुरुः ॥७९।। भूभूपाभूतमाहतपुरहतपुरप्रभम् । पुरं मणिपुरं नाम विद्यते विश्वविश्रुतम्॥८०॥तस्मिन्कदमलितारातिवदनो मदनो 'मरः । पभूध भगवद्धर्मसुधाम्बुधिसुधाकरः।।८१||तुल्याकृती तुल्यशक्ती तुल्यार्थी तुल्यतेजसौ । धीरविराभिधी तस्य सुतौ जाती भुजाविव ॥८२॥ जिनप्रवचनस्वादानन्दामन्दसुधारसौ । तौ भवाहिभुवा ग्रस्तौ न मोहविपर्छया ॥८३॥ फदाप्येतो गतावात्मोद्याने ददृशतुर्मुनिम् । समातुलं वसन्ताख्यं पुंत पतितं भुवि ॥ ८४ ॥ किमभकिमभूदेतदिति व्याकुलचेतसि । धीरेऽथ पृच्छति पुमानेकस्तत्राश्रुमुग्जगौ ॥८५।। प्रतिमास्थमिमं साधु दष्ट्वैको दुष्ट पन्नगः । दुर्गे नृपापरा- ·पागा परितम्. चतुर्थ सर्ग: ॥२८॥ धीय मनिष्टोऽस्मिन्महायिले८६||अथ'मातुलमोहेन क्रुधा धीरानुजोपर्धात् । रे रङ्काः किमसो नश्यन्नहिः पापी हतो न हि ॥ ८७ ॥ धीरस्तमभ्ययात्सर्प गते जीवति कर्मतः । हहा महात्मकि पापं मुधा नासि जिहया ।। ८८ ॥धा- भाधित वीगेऽपि दृष्टे दृष्टमहामुनी । तस्मिन्हतेऽपि धर्मः स्यादतिचाचा क पातकम् ।।८९॥ क्षत्रधर्मो ह्ययं साधुपालने इष्टनिग्रहे । इलमत्रं यदि तनो मनियामेतु पातकम् ॥९०॥ धीरस्त्यचिन्तयन्वाचं तस्यापारकृपारसः। यतीन्द्र जोक्या- माम मणिमन्त्रौषधीयलात् ॥२१॥ पतीन्द्रजीवनात्प्रीति महानन्दस्य वर्णिकाम् । धारयन्तौ भटस्यैतौ सुतौ सर्वजनस्तुती ॥२२॥ पालगन्ती शुभं धर्म ज्यालगन्तौ च पातकम् । क्षालयन्तौ च कोला स्वं सुचिरं ती ननन्दतुः ॥१३॥ युग्मम् ।। भीर प्रमेण पूर्णायुः सुरसेन भवानभूत् । अनालोचिंतनाग्याग्वीरस्त्वेप तथानुजः१९४ असाध्यः सर्ववैद्यानामनवद्यौष- पीविदाम् । मर्पमहतियापाराजिमारोगोऽस्य जातवाना।९। यतिसंजीवनादेव लन्धमग्मगलब्धिनां ।.निरासि रसना- गेगो महासेनम्य म स्थगा ॥९६|| इति शान्या स्वदृत्तान्त जातजातिस्मृती तदा । सुरसेनमहासेनौ भवार्ता भेजतुव्रतम् ।।९७॥ व्रतं व्रततिवस्सित्ता तो नारितामृतः । धर्मप्रानजं मुक्तिफलं कालावापतुः ॥ ९८॥ सुरसेनमहासेनदृष्टान्तेनामना जनाः । भनर्थदण्डे दामीकहतुं वजन दूरतः ॥२९॥ ॥ इल्लन दण्डाविमारे मुरसे नम हासेन का ।। मुम्पानानाममावगातां मोहतिक हृदि । यात्माम्पमा शिक्षा सामायिकाभिधमाwwwमाति पतिर्मनी * ·पासुपूज्य चरितम्. चतुर्थःसर्गः ॥२८॥ ॥२८॥ क्षणखेलनभूमिका। दुरितोर्मिविरामाय व्रतं सामायिकं पुनःशमोक्षश्रीममतारम्भः समताभ्यासराभ। करुणारससिन्ध- मिराद्य शिक्षाव्रतं मतम् ॥२॥राचारोपि संसारकाराया मुच्यते द्रुतम् । केशरीव 'ग्रुटत्कर्मदामा सामायिकत्रती ॥३॥ • तथाहि शत्रुलोकाहियहणः क्षीगगर्हणः । भूपोऽभूविजयो नाम धर्मी कामपुरे पुरे ॥४॥ तं श्रेष्ठी सिंहदत्ताख्यो नत्वाचख्यौ कदाचन । केशरी नाम मे स्वामिन्पुत्रोऽभूचौर्यभूरिति ॥५॥ अथ स्थास्यसि मद्भूमौ यदि तद्वध्य एव मे। इति केशरिणं देशान्नरेशो निरकाशयत् ॥६।। सोऽपि भूपभयाक्रान्तः श्रान्तो देशान्तरं व्रजन् । काप्यपश्यदने स्वच्छ- शीतस्यादुरसं सरः ॥७॥ अचौर्याहृतमाशक्तेन पयोऽपि पपे मया । अहो कार्य तदप्यय धिग्धिग्दैवविपर्ययम् ॥८॥ इति ध्यायनयं तत्र प्रान्तः कान्तारपल्बले । चौरश्चक्रे पयःपानं लानं च विधेऽधिकम् ॥ ९॥ युग्मम् ॥ निःसृत्य स गतश्रान्तिरारोहालिशालिनम् । क्षुधाकुलः फलस्यूततरं चूततकं ततः ॥१०॥ फलैस्तृप्तस्ततो दृप्तः स चिन्तां क्लसवा- निति । हहा मम किमद्याहविना चौर्येण यास्यति ॥११॥ इति चिन्तापरे तत्र मन्त्रसाधितपादुकः । उत्ततार सरस्तीरे कोऽपि योगीश्वरोऽम्बरात् ।।१२॥ स व्योमगमनासन्नतपनातपतापितः । दत्त्वा दिक्षु दृशं मुक्त्वा पादुके उदकेऽविशत् ॥ १३ ॥ वेनीदं पादुकाठन्द्रमस्याकाशगतौ क्षमम् । यदेतदिह मुक्त्वासौ पद्धयामेव जले विशत् ।। १४ ॥ तदेनघोरया. मीति ध्यात्योत्तीर्य द्रुतं द्रुमात् । पादुके पादयोः क्षित्वा चौरोऽगाद्गगनाध्वना||१५||स निर्गम्य दिन कापि नक्तं तत्पा- दुकापदः । चिन्तासमानसमयं व्योम्ना धाम्नि ययौ निजे॥१६॥राज्ञे विज्ञप्य चौरं माल पुरान्निरकाशयः । इत्युक्त्वाता- डयदण्टेः पितरं नितरामसौ ॥१७॥ परासुं पितरं त्वया महीनि गृहाणि सः । प्रविवेश पदार्थीपं.मारं सारं,जहार ·पाप परम्. 1२८२॥ 4॥१८॥ अन्ये पामे नियामायाः स समायातवान्पुनः । सरोवरं तदेवाशु दुर्गमारण्यमण्डनम् ॥१९॥ नित्यमित्ययमुदा- चतुर्थ सर्गः मकार्यवार्यलमहसः। तदेव नगरं गत्वालुष्टविविधलुण्टनः॥२०लोकं साधुसतीमुख्य सतापयति पापिनि । यमागम इव मियेऽभवत्ता निशागमः ॥२१॥ तत्स्वरूपं परिज्ञाय राज्ञाय व्यथितात्मना । परिपृष्टः पुरीरक्षो वैलक्ष्यन्यग्मुखोऽवदत् ॥२८२॥ ॥ २२॥ प्रभो नभोवगः कोऽपि पुरं मन्नालदः सदा । न चौरचरणन्यासः कापि चाप्यत यद्भुवि ॥ २३ ॥ ततः शितिपतिः कोपमंतप्तं लोचनदयम् । व्यथातुरः पुरपेक्षाकृपाश्रुषु निमजयन्॥२४||तपोधनतपःशीलवतीशीलप्रभावतः । तन्क्लेशमोगमः मोऽा मम चौरोऽस्तु गोचरः ॥२५॥ इत्युक्त्वाल्पपरीवारः पुरीमयमलोकत । प्रत्यास्थानं प्रतिद्यूताश्रयं प्रतिसुरालयम्।२६ामिभिर्विशेषकम्॥चौरचिर क्वचित्किचिदप्यनालोकयन्नृपः । जगाम क्षामसंकल्पः पुरीपरिसरावनिम्, ॥२७॥ वापीकपतहागादिस्थानेष्वपि निरूपयन् । न प्राप भूपतिः कापि चौरसंचारचेष्टितम् ।।२८|| मध्याऽथ धराने- तुर्वनान्न(पि तस्थुषः। नामामासादयगन्धः कर्परागुरुधूपभूः।।२९॥बजनगन्धानुसारेण चण्डिकागारमासदत् । चम्पकाद्य- गिनां तस्मिनपश्यचण्डिकां नृपः।।३०।।उन्मुच्य धूपनं तादृग्भूपमन्याययौ ततः। संयोजितकरः पूजाकरः प्रवरचीवरः ॥३१॥ केनोत्मवेन केनेहरचण्डीपूजाप कारिता | दत्तानि पुतिद्नेन्दुभांमि वासांति केन ते ॥ ३२ ॥ इति पृच्छति म्जानी पूजाकारी जगाद मः। दुःस्थान्वयस्य में स्वामिन्भत्या तुष्टाय चण्डिका||३३|| प्रगे पूजार्थमायामि यदा नित्यं ।। म नदा । देव्याः पादाप्रवर्तीनि रत्नानि कनकानि च ॥३४॥ एवं देवीं त्रिकालं तत्पूजयामि जयामि च । तत्प्रसादो- स्यनिःशेषत्रीपः श्रीदमप्यहम् ॥३५॥ नक्तं चौरागमं तत्र सुधीनिमित्य तद्विरा । पयो वासरकृयार्थमावास बासको ·चतुर्थःसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥२८३॥ ॥२८॥ भुवः ।। ३६, ॥ नक्तं.सारपरीवारश्चण्डिकागारमागतः। नस्य, नृपः भूरानिहैका , स्वयमास्थितः ॥ ३७॥ निशीथे स्तम्भगुप्ताङ्गो भूभुजङ्गस्ततोऽम्यरात् । उत्तीर्ण पादुकासिद्धं, तमालोकत तस्करम् ॥ ३८ ॥ पादुकाइयमादाय सोऽध वामेन पापिना । गत्वा गर्भगृहं चण्डीमानर्च मणिभिः शुभैः॥३९॥जगौ च स्वामिनि स्वैरचारिणशौर्यकारिणः । स्यान्म- मेयममेयद्धिदामिनी क्षणदा मुदे॥४०॥इत्युक्त्वा वलमानोऽयं द्वारमारुह्य भूभुजा । कृपाणपाणिना जीवन रे न यामीति. धर्पितः ।। ४१॥ इति भाषिणि भूपाले तद्भालं प्रति कालवित् । पादुकाद्वयमेवायमस्वीकृल क्रुधामुचत् ॥ ४२ ॥ तघातवश्वनव्यग्रे महीभुजि महाभुजः । अयं जीवन्तजामीति वदन्नेवैष निर्ययो॥४ायात्यसौ केशरी चौर इति भूए- गिरा, भटाः । तमाशु,दूरे नश्यन्तमन्वधावन्नृपाज्ञया.॥ ४४ ॥ चौरलोनावनों गन्तुं मन्त्रिणे दिष्टशक्ति तत् । प्रदाय पादुकाइन्दं सूपोऽप्यनुययौं भदान॥४३॥स तु चौरस्त्वरादरमुक्तशूरसमुचयः । पुरनामान्तगैगिरेवागापदगुप्तये।४ि६॥ भयाकुलितचित्तोऽसौ किंचिदैराग्यवांस्तनः। दध्याविषय मे पापमत्युग्रं फलितं ध्रुवम्॥४७॥ग्रामारामाचनौकापिकस्यापि विशतो मुनेः। ध्यानतत्वं बचश्चौरः श्रद्धयेत्यशणोत्तदा४८सर्वत्र ध्यानसमतारुचिमुच्येत पातकैः। जनः सद्योऽपि तिमिरैः कृतदीप इवालयः ॥४९॥ इति हृन्मर्मनिर्मग्नं चौरस्तद्भावयन्वचः । वपुरुत्पुलकं विभ्रर्ध्वस्तत्रैव तस्थिवान॥५०॥युग्मम्॥ सारासाराखिलजगनुतिनिन्दावियुक्तधीः । तस्थौ मध्यस्थतामग्नः स भग्नदुरितक्रमः ॥५१।। शेषां रात्रि दिनं चास्थादेष साम्यलयस्तथा । यथा स्थिरं मनो लीनं पवित्रे परमात्मनि।।२।।घातिकर्मक्षये सायं ज्ञानं जज्ञेऽस्य केवलम् । सर्वत्रा- न्वेषयंस्तत्र तदा नृपतिरप्यगात्॥५३॥ इतवान्धपतदभुपस्तं हन्तुं भदभारभाक ! इतधागान्मरुदर्गा नन्तुं दुरावतध्वजः ·प चतुर्थ सर्ग: १२८४॥ ॥२८४|| ॥५४॥ सुरैः कृतं सुवर्णान्जमासीने केशरिण्यथ । ते हन्तारोऽपि नन्तारो भूपप्रभृतयोऽभवन्॥१५॥दन्तांशुभिः सुभिः क्षाणि कुर्वाणश्चन्द्ररोचिषाम् । स न्यधादेशनां पापतमसः पूर्णिमा मुनिः ५६||क्व तत्ते चरितं नाथ क्व चायं केवलो. दयः। इति क्षितिभृता पृष्टस्ततो व्याचष्ट केवली॥५॥राजन्नाजन्म तत्तापापभाजोऽप्यभून्मम । श्रीरियं मुनिवाग्ल; घसामायिकमनोलयात् ।।९८॥ यबर्षकोटितपसामप्यच्छेधं तदप्यहो । कर्म निमून्यते चित्तममत्वेन क्षणादपि ॥५९|| इति भुत्या प्रमुदिनो जगाम नगरी नृपः। योधयन्वसुधां सोऽपि विजहार महामुनिः॥६०॥पितृघातकरे सर्वजनसंताप- कारिणि । पौरेऽपि सनिर्याणं सेव्यं सामायिकं बुधैः ॥६१।। ॥ इति सामापिकव्रतविचारे केशरिकथा । क्रियते दिग्नते मानसंक्षेपो यो दिवानिशम् । दितीयं तदिदं शिक्षावतं देशावकाशिकम् ॥३२॥ देशावकाशिकं पायस्कुरुते अदया सुधीः । तदन्यत्रात्मनां तेनाभयं दत्तं भवेत्तदा॥६३||प्रभावादस्य नश्यन्ति विघ्नाः शुद्धात्मनामिह । सुमियस्पेय जापन्ते परत्र प शुभत्रियः ॥३४॥ मुमपा पुरीततावस्ति मुवस्तिलकवत्पुरी। चनि केति चतुर्वर्गश्रीनिरर्गलनागरा॥६५॥नामीरवीरश्वासोर्मिसमुद्रीना- रिमन्डलः । तारापीड इति क्षमापस्तामपालयनुत्सवैः।।३६तिन्मन्त्री कीर्तिकुसुमं सुमित्राख्यः समन्ततः । विश्वसौरभ्य- को जिनभक्तिलताटमः ।।६७॥ शास्त्रमालदीपोचदाम्नि भामधामनि । यस्यालीनी.भुजस्तम्भतोरणे मतिविक्रमी ॥६८|| नातिनवतारण्यः पुण्यकर्मपरारमुखः । उवाच सचिवाधीश कदाचिनार्धकाशितम् ॥६॥ देवाचा-स्वरोराम:

·वासुपूज्य चरितम्. ॥२८॥ "- २ दान-व्याख्याश्रयादिभिः ।धर्मकृत्यैर्वपुर्मन्विन्कि मुधा वाभ्यतेऽधुना।(७०(क एभिर्विफलैर्धर्मकर्मशेर्मवादशः। जरा- फ्रान्नमविश्रान्तमिति देह दहलहो ।७१॥ इत्युक्तः स्मितवस्त्रोऽयं मन्त्री धाम्रीधर्व जगौ । किं मृदेव त्वमप्येवमनौचि. चतुर्थासर्गः त्येन भापसे ॥७२|| इच्छामि धर्मकृत्येषु त्वां कारयितुमुद्यमम् । मामपि त्वं तु किं नाथ निषेधयसि तेषु हा ॥७३॥ ॥२८॥ धर्मः किं विफलः स स्यावत्प्रसादेन धीधनैः । निर्विघ्नः स्वर्गमोक्षाणामपि सौख्यमवाप्यते।७४॥अथोचे सचिवो राजा मम ज्ञापय मन्त्रिप । विघ्नोच्छित्याथ संपत्या प्रत्यक्ष धर्मजं फलम्।७५।।इत्युक्तिभाजं राजान सचिवस्तमुवाच सः । त्वं नाथोऽन्ये तु ते भृत्याः साक्षादेतद्वि तत्फलम् ॥७६॥ ततोऽमात्य जगौ राजा पाषाणे द्विदलीकृते । भवत्येकेन सो- पानं द्वितीयेन तु देवता ||७७॥ तत्कि तस्यैकदेशेन धर्मश्चके परेण न । सिद्धा स्वभावाद्विश्वस्य भन्याभव्यव्यवस्थितिः ॥७८॥ युग्मम् ॥ अथाह मन्त्री नाजीवो ग्रापात्र स्यान्निदर्शनम् । सति धर्मिणि धर्माणां स्थापना युज्यते ततः ॥७९॥ 100 इत्युक्तस्तं नृपः किंचित्सवैलक्ष्यस्मितोऽवदत् । अहं मन्त्रिन्वचाशच्या त्वया चक्रे निरुत्तरः।।८०॥परं प्रत्यक्षदृष्टेन प्रभा- वेणैव कुत्रचित् निःसंशयं करिष्यामि धर्म मन्त्रीश नान्यथा ॥ ८१ ।। इति प्रायस्तयोनित्यं संलाप क्षत्रमन्त्रिणोः। अजायत प्रजामध्ये प्रसिद्धिमधुरोऽधिकम्।।८२॥निर्वयं सर्वकृत्वानि कदाचित्सचिवेश्वरः । पाक्षिकावश्यक कर्तु सायं स्वावासमासदत् ।। ८३ ॥ गृहाहहिर्न निर्यामीत्यात्तदेशावकाशिकः । सत्यसंधो महामात्यः प्रत्याख्यानविधि व्यधात् ।।८४॥ आवश्यके कृते शुद्धश्रद्वानध्यानयन्धुरः । मन्त्रीश्वरो नमस्कारपरावर्त ररोऽभवत् ॥४५॥ समाधयति वः स्वामी गुरुकार्यतयेत्यथ । नृपतिप्रतिहारस्तं तदागत्य व्यजिज्ञपत्॥८६॥आ प्रभाताद्गृहरिगतिप्रत्यारुपया स्थितः । एष्यामि ·परितम् चतुर्थःसर्गः ॥२८६॥ ॥२८॥ प्रातरित्युस्त्वा वेत्री प्रेष्यत मन्त्रिणा||८७#परमेष्ठिनमस्कारसुधासेकविवेकतः। पुनर्मानुषजन्मद्वं सचिवः सफलं व्यधात् ।। ८८ ।। समुपेत्य पुनर्वेत्री मन्त्रिन्दुमिदद्मभ्यधात् । युष्मदुक्तर्नपः स्वाहालोपात्कोपान्धतामधात् ॥ ८९ । इह नायाति मायातिनिधीः सनियः म चेत् । तत्सर्वश्वर्यमुद्रा मे याच्येति प्रजिघाय माम्।।९०॥इति श्रुतप्रतीहारव्याहारः सचिवो हमन् । तरक्षग प्रेषयन्मुद्रां दुःशीलामिव दामिमाम् ॥११॥ मन्त्री श्रेयासमुद्रोऽस्मिन्समुद्रे समतो गते । राज्यचिन्ता- शन्गनाशादधर्मभरोऽभवत् ॥१२॥ मुद्रां कौतुकनो वेत्री परिधाय करे तदा । मन्त्री जातोऽहमित्यात्मपदातिषु जगौ गमन् ||९|| शनमन्त्रिशिरोरन कुन पादावधारणम् । इति हास्य मुग्वैः पुंभिर्धतो गेहाचचाल मः ॥९४॥ तदेव देवतः केभिः प्रकरितामिभिः।आइत्य पातितो नीतश्यायं वार्तावशेपताम्।।९५॥त्रस्तशेपैस्तदा तस्य सुभटै निरेऽरया क्षेत्री हतोहत इति तुमुल महानभूत॥१६॥इति धात्रीधवः श्रुत्वा कोधधूमध्वजोदुरः। उच्चैजल्पमनल्पं स.ज्वालाकल्पम: कल्पगत॥९॥अस्मत्कार्यमिदं कुर्वन्नतुच्छमसद्मना।संहारितः प्रतीहारस्तेनासो मन्त्रिणा ध्रुवम्।।९८॥एतस्य यदि वृद्वस्य शिरदिवा स्वपाणिना । उन्मालगमि उलिनस्तन्मे मनसि निवृतिः ॥९९। एवमुश्चलपन्गोपः कोपाटोपभटोत्कटः। तत्रागागन ते मन्ति घातातो वेत्रिघातका||अमालभृत्या नेते स्युः केऽपि वैदेशिका इव । इति ध्यात्वा नरेन्द्र- रमान्दीपटष्टानभाषत ।। १ ।। के यूयं किं हतो वैत्रीत्यु-नायेभ पृच्छति । ऊचुस्तेभर्षदृष्टोष्ठा वण्ठाः कण्ठागतासवः ॥ २ ॥ किमस्मान्छमि माप देवं पृच्छदुरागपम् । अस्मदीशस्य येनेच पके व्यर्थो मनोरथः ॥ ३ ॥ धरावास: राशीशः गुरसेनः स्वसेवकान् । सुमित्रं मन्त्रिणं हन्तुं प्रेषीदस्मान्महेण्याशायदयं दण्डयत्पस्मतारं प्रतिवत्सरम् - १ ·पासुपूज्य चरितम् चतुर्थ:मर्गः ।।२८७॥ ॥२८७॥ । त्वामप्यस्मविभोः शत्रं सर्वदा पोपयत्यलम्॥५॥स्वाम्यादेशादिहाम्माभियंयन्धेऽध्याय मन्त्रिणः ।.कुतोऽयमपतत्सि हन्धनं जम्बुको यथा ॥ ६ ॥ इत्युक्तिविकटावेशाः सुभटा प्रकटाशयाः। ते चत्वारोऽपि पश्चत्वं जग्मुस्तत्रैव घातका ॥ ७ ॥ नृपः कृतानुतापोऽथ गत्वा पौरवरैतः । अमात्यं क्षमयामास याह धृत्वा वदनिति ॥ ८ ॥ मया तेऽपि नक- ल्पस्य कल्पितो योऽन्पबुद्धिना । त्वं क्षमस्व क्षमस्व त्वमपराधममुं मयि ॥९॥ व्रतं चेन्नान रिप्यस्त्वं नाजीविष्यस्ततः पितः । त्वां विना नैव राज्यं मेऽभविष्यत्प्राज्यवैभवम् ॥१०॥ तदद्यातुल्यकल्याणकारिणः पुण्यकर्मणः। फलं प्रत्यक्षम- द्राक्षमहं पापापहं चिरान् ॥११॥ सुकृतं जीवितव्यं ते व्रतेनानेन पोपितम् । शोपितं त्वत्कृतेनाद्य दुःकृतं दुर्यशश्च मे ॥१सातत्सहस्वापराधं मे प्रसीद वद सात्त्विक । धर्म कराय मां तात तारयाशु भवार्णवाद॥१३॥उवाच सचिवोऽथेदं नापराधोऽस्ति ते ध्रुवम् । यक्ष्माप सानुतापस्त्वं धर्मे धत्सेऽधुना धियम् ॥ १४ ॥ ततः सलब्धमुद्रेण मन्त्रिणा प्रेरितो नृपः । जगृहे गृहिणां धर्म पूर्णचन्द्रगुरोः पुरः ॥१५|| मन्त्रिणः शङ्कमानोऽथ निजे कण्ठे कुठारवान् । अयातः शूरसे- नोऽपि भूभुजां भूपितः श्रिया ॥ १६ ॥ देवार्चादानसुध्यानरथयात्रादिकर्मभिः । नृपो मन्त्र्युपदिष्टैः स्वं विदधे जन्म पावनम् ॥१७॥ तत्र स्वामिनि यालोऽपि चण्डालोऽपि न सोऽभवत् । न यो जिनाधिनायोक्तधर्मकर्मठतां गतः ॥१८॥ इथं मन्त्रिव भूपश्च कृत्वा धर्म विशुद्धधीः । महाविदेहे मर्त्यत्वं प्राप्य लेभे शिवश्रियम् ॥ १९॥ ततः सुमित्रदीपेन गमितेऽस्मिन्प्रकाशताम् । देशावकाशिकपथे संचरन्तु सुखं बुधाः ॥२०॥ ॥ इति देशावकाशिकव्रतविचारे सुमित्रकथा.।।

·नागप चतुर्थ सर्गः |॥२८॥ ॥२८॥ Y कुम्यापतीनां स्नानादेस्यागो ब्रह्मवसं तपः । आः शिक्षाप्रतमिदं तृतीयं पौषधाभिधम् ।।२१।। तत्तु शुद्धोक्तचा- रित्रिवतरस्परिपाल्पते । अहोरातमधाशेषां रात्रि यावजितेन्द्रियैः॥२२॥भवोरगमदच्छेदें पौषवत्पौषधवतम् । आपसा- पभिर मित्रानन्दमन्त्रिपतेरिव ॥२३।। तद्यथा । धर्मनिर्मलमार्थमर्थविधोति विद्यते । पुरं पुष्पपुरं पुष्पचापचापलपेशलम॥२४॥तत्र युद्धसुधासत्रममिन्नवसुधाभृताम् । पर विनानुजितभानुः सतेजसा||२५||मन्त्री तस्य धरित्रीन्दोमित्रानन्द इति श्रुतः । अजायत धियां पानं छात्री- कृतहमतिः ॥२३॥ मध्येमदः कदाप्युधैर्नरेन्द्रसचिवेन्द्रयोः । व्यवसायस्य पुण्यस्य प्रतिष्ठानेऽभवत्कलिः ॥२७॥ क्रुधाथ बनुमानाः प्रोगच मचित्र प्रति । व्यवसायः प्रमाणं न प्रमाणं पुण्यमेव चेत्॥२८॥ततः स्वपुण्यमाहात्म्यात्वं पुण्यपल- गतिः। गृहाण मम राज्यदिमित्य संवधिमत्मरः ॥२॥युग्मम्।। यश्च कलित्पुरीमध्यावन्तमनुयास्यति। तत्कण्ठातृ- रितोऽसौ मगहः पास्पति शोणितम् ॥ ३० ॥ गच्छ तुच्छमते तूर्ण पूर्ण कुरु निजं वचः । गृहे न हन्त हन्तव्यमित पनापतो मत ॥ ३१॥ इति क्षितिपतेराजां विज्ञाय मचिवाग्रणीः एकास्येव दृढावेशोऽचलदेशान्तरं प्रति ॥ ३२ ॥ पापामेगादिभूगारविपदयामद नोद्यमः । म निःससार नगरानगराज इवोमतः॥३३॥गच्छन्नतुच्छपुण्योऽसौ श्रान्तो मध्यन्दिनेऽधिकम् । ददशेन्दोरिच कलाकोटीभिर्घटितं सरः ॥३४।। यलोललहीहस्तगणं भृाधनस्वनाः । आहातुं तषि- नान्धात्रकोटीरजच्छलायो॥३५||स कृतग्नानपानोऽत्र स्थितः पाल्यां तरोस्तले । नभसो रभसोत्तीर्णमपपरपुरुषं पुरः ॥३६॥ मंशापां चिन्तितं मैन्यं दास्पत्येप मणिम्तव । पवादपि श्रियं भूरि पूरयिष्यति पूजितः ॥३७ इत्युसमा कि ·चतुर्षःसर्ग: चरितम् ॥२८९॥ 1॥२८९॥ किमित्युक्तेश्चैश्विनस्य मन्त्रिणः । पाणी चिन्तामणि मुक्त्वा स यां दिव्यनरोगमत् ॥३८॥ युग्मम् ॥ अधाजैर्मणिम- भ्यर्ग रोमानितयश्चिरम् । विरचय्य चमूनर्फ सायं सोऽगात्पुरं प्रति ॥३॥राजवाजिरथाभोगमग्ननिस्थाननिस्वनः । तेर्यलैवलयामाम मित्रानन्दोऽथ तत्पुरम् ॥ ४० ॥ कयकार पुरीरोधमिति बोधकृते नृपः । हेरिकाभेरयामास तान्प्रेक्ष्य सचिवोऽब्रवीत् ।। ४१ ॥ भुजागर्वपराभूतभूरिभाग्यभरोङ्गवः । अये मदचसा वाच्यो भवद्भिरिति भूपतिः ॥ ४२ ॥ पुण्याप्तसैन्यसंदर्भो मित्रानन्दः समागमत् । विक्रमाकान्तविश्वोऽसि संप्रहर्तु बहिर्भव ॥ ४३ ॥ एवमानाप्य संभूय प्ररिताः सचिवेन ते । गत्या व्यज्ञपयनराजे सर्वमथ यथातथम् ।। ४४ ॥ स्वस्थीभूयाय भुजानि: कैशि- परिवृतो जनः । कृती तत्र ययौ यत्र मित्रानन्दः स्वयं स्थितः ॥ ४५ ॥ अभ्युत्तस्थौ तदा मन्त्री निर्माल्य नृपति पुरः। इष्टे हि दर्शन यावविरोधो युज्यते सताम्।।४६। प्रणिपलाथ पृथ्वीन्दुनिष्कपीठे निवेशितः। बलादर्धासने स्वस्य सचिव न्यस्य सोवदत् ॥४७|| वरेण्यं पुण्यमस्त्येव शौर्या दिव्यवसायतः। पुण्यभाजां हि जायन्ते किंकरा व्यवसायिनः ॥४८॥ भवद्भाग्योदयः कश्चिदयमीहरचमूचयः । येनाहं तर भर्तापि भृत्वदामि तेऽग्रतः॥४९॥ किं स्वसावियती भूतियभूवः । इत्युक्तो भूभुजा मन्त्री स्वचरित्रमचीकथत् ॥५०॥ अथ विस्मयविस्मेरनेत्रपत्रजनेक्षितः । मित्रानन्देन सानन्दः पृथ्वीन्दुः प्राविशत्पुरम् ॥५१॥ उपायैः फलित श्रीभिर्मणिमाहात्म्यतोऽधिकम् । वघे च नरेन्द्रेण मन्त्रिको मैश्यमद्भुतम् ॥५२॥ कदापि भानुभूपेन सहोत्तंसितसंमदम् । आरादारामिकोऽन्येव तं धर्मजं व्यजिज्ञपत् ॥५३॥ दिष्टयाच वर्धसे स्वामिन्नगी धर्म इवागमत् । मुनिः सुमन्धरो नाम ज्ञानी लीलावनीं तव ॥५४॥ प्रीयाथ तस्मै दावा- १ भवतः ·प्राप परितमा चतुर्थासः 1॥२९॥ ॥२९॥ भूषणानि क्षणेन मः । जगामारामजगती जगतीपतिना समम् ॥५६|| मुनि नेत्रामृतं नेत्रैरापीय नृपमन्त्रिणौ । नत्वाथ गविशेतां तो पातुं कर्णामृतं वः॥१६॥मुनीशं देशनान्तेऽध पप्रच्छ' पृथिवीपतिः धन्यस्य कथमस्यामन्विपत्कालेऽपि मंपदा ॥ १७ ॥ अयाचष्ट मुनिः स्पष्टविभवा भुवि भाति पू। धन्यभारच्युतेव द्यौः पद्मनेत्रेति विश्रुता ॥ ५८.॥ नत्रादिल इति क्षमापस्तत्प्रसादास्पदं धनी । श्रेष्ठी'सुदत्तं इत्यासीजिनधर्मधुरन्धरः ||५९॥ सोऽन्यदा पापरोगाणामोपचं पोप नितः । तस्यो निशि निशान्तेऽसौ शान्तेन मनसा रसात् ॥ ६ ॥ तदा कश्चिदवस्वापविद्यावेदी तदोकसि । भूरिभीमपरीवारः माविशत्तस्कराग्रणीः॥६॥विद्या चौरस्मृता लोकं तत्रामूर्छयताखिलम् । सुदत्ते सा नमस्कार मन्त्र- ज्याने तु नास्फुरत्॥२॥ तं पश्यन्तमपश्यन्त एकान्तस्थ मलिम्लुचाः । जगृटुस्तद्गृहद्रव्याण्यखिलान्पस्वलन्मुदः१६३६१ बाग्मयन्ति स्म मजपाः कपाटोमपाध्यन् । व्याय सष्टयांमासुरमो भूमिगृहाण्यपि ॥ ६४ ॥ अहो महात्मनस्तस्य पंर्मावष्टम्मपन्धितम् । जातेऽप्युल्पातजातेऽस्मिन ध्यानाचलितं मनः ।। ६५ ।। अनांगतेष्वधागलं गृहत्तु धनपद्धतीः । तेषु गतेपुं न प्यानभेदोभूतम्य न कचित् ॥६६॥ जने शोचंत्यथोभिडे धननाश निशात्यये । व्यलसदिनकृत्येषु श्रेष्ठी पारितपीपपः ॥ ६७ ॥ क्रमादर्जयतो भाग्यभडीसङ्गीकृतात्मनः । धनधोरणयस्तस्य भूयोऽप्यभवन्नः । ६८ सकंदारिदयस्वापविगविगीरचाराट् । एक तल्लोप्यतो हारं विक्रेतुं प्राप तां पुरीम्।।६९ होरं श्रेष्टिनस्तस्य वणि- पुत्रो पनामिधः। उपलक्ष्यार्पयामास ततारक्षाय तस्करम्।।७०॥तविज्ञाय द्रुतं गत्वा श्रेष्ठीं तत्र कृपामयः । स्वं वणिक् - प्राक्षिण तलारक्षमदोश्वदत् ॥ ७ ॥ धनोऽयं न जानाति चौरश्यतिकरात्पुरा । अस्में महात्मने मन्याम्मया हारी ·चतुर्थःसर्गः ॥२९॥ यमर्पितः ॥ ७२ ॥ तदयं मुच्यतां मास्मिन्नुच्यतां चौर्यदुर्यशः । रोहिणीयोगमात्राकिं स्यात्कलङ्कीनुनद्रविः ॥ ७३ ।। दादर्शवतघायं नामत्यं वदतीयथ । सुदत्तपचसामुन्नत्तलारक्षों मलिम्लचम्।।७४ असलमपि तत्सत्यं यत्पाणिहित- । मित्यमौ । असत्यापि वाचामुं श्रेष्ठी चौरमममुचत्।।७५||श्रेष्ठी ते भोजयित्वा च बरे दवा च पीवरे । नाकृत्येषु मतिः ॥२९॥ । कृत्येत्युच्या च प्राहिणोत्कृती॥७६॥श्रेष्ठीन्दोरुपकारेण शिक्षया च द्रवन्मनाः। किं स्पादकृत्यमित्येप विज्ञातुं धारयन्धि- गम् ।।७७ ॥ निर्यपुरावहिर्भागभूमौ शुभ्रप्रभाभिधम् । धर्मोपदेशान्ददतं मुनिराजमलोकतं ।। ७८ ॥ युग्मम् ॥ ध्रुत्वा तद्देशनां ज्ञातकृत्याकृत्वविवेचनः । मुनीन्दोस्तस्य पादान्ते दीक्षा दक्षोऽयमग्रहीत्||७||चारित्रं शुद्धमासेव्य सौधर्मेऽसौ सुरोऽभवत् । मुदत्तस्तु विपद्यायमभवत्सचिवस्तव ॥८०॥ मंपत्सु हिरमाणासु यदभञ्ज न पौषधम् । पदे पदे तदत्रायं | पिचित्राः प्राप संपदः ||८१॥ स तु चौरः सुरीभूतः स्मरन्नुपकृतीः कृती । चिन्तार्ताय ददौ रत्नं प्रस्ताव प्राप्य मन्त्रिणे ॥८॥ प्रभो द्रक्ष्यति तं मन्त्रीत्युक्त राज्ञा मुनि गौ । मन्त्रिणो जीवितान्ते तदर्शनं भावि मुक्तये।।८३॥यतो नन्दीश्वरे देवानन्तुमस्याभिलाषिणः । समयज्ञसुरानीतविनानस्थस्य गरछतः ॥ ८४ ॥ शुद्धध्यानलयस्यान्तकृतकेवलितायुजः । लवणाधेपर्येव मुक्किप भविष्यति।।५||युग्मम्।।इसाकर्ण्य मुनेर्वाचमुचद्धर्मबुद्धयः । सर्वेऽप्युर्वीश्वराधास्ते सानन्दा मन्दिराण्यगुः ॥८६॥ एवं प्राक्पुण्यपूर्णदिमित्रानन्दनिदर्शनात् । भजन्तु भवपेयाय पौपधै सुधियो धियम् ॥८॥ इति पोपधनतविचारे मित्रानन्दकथा.॥ दानं चतुर्विधादारयन्नपात्रोकसां मुनौ । शिक्षावतं तदतिथिसंविभागं तुरीयकम्।।८८एकावयवतोऽप्येतत्सेवितं 1.

·पासपुग्य परितम्. चतुर्थःसर्गः ॥२२॥ ॥२९२॥ अगाधिकम् । सुमित्राया इयोन्नत्यै जापते दादशं व्रतम् ॥८॥ तपथा पृषियीभूपा श्रीवसन्तपुराभिधम् । पुरन्दरपुरश्रीणां विवर्ती वर्तते पुरमा९०विक्रमाक्रान्तदिक्चक्रः क्षमाशको विप्रमाभिधः । नृपः कृपापवित्रोऽभूतत्र क्षत्रशिरोमणिः॥१॥तन्मन्त्रीशो वसुर्जज्ञे पदबुदिभरनीरजे। राज्यलक्ष्मी मुग तस्थौ विकोशाटो दिवानिशम् ॥९२॥ जिनदासाभिधः श्रेष्टी तस्य पृथ्वीपतेः प्रियः । यभूव तीर्थकृद्धर्मधौरेयः श्रेयमां निभिः ॥९३।। तदर्जितैरसंख्यातः स्वर्णरत्नैरपि ध्रुवम् । निष्पाद्यते क्षितौ मेरोहणावपरावपि ॥९॥ यक्षराजो धनाध्यक्ष इस्पेव रयातिमर्हति । धनदो जिनदासस्तु स स्तुतोऽधिगणैरपि॥९॥धनस्य सार्थवाहस्य सुतां काशिनिवा- मिनः । न्यातां रन्तवती नाम्मा व्ययहारी व्युवाह सः॥९॥जिनदासस्य विश्वासपात्रं लक्ष्मीधराभिधः। विप्रो यभूव प्राय परमः परमः सुहत् ॥१७॥ न मन्त्री न कलत्रं न पुत्रो धानीपतेः पुनः । नान्यत्किंचिच्च तस्याभूजिनदास इव विषम् ॥ ९८ ॥ मित्रे नृपः कदापत्र मन्त्रितामपि दास्यति । राजमन्त्रीति तं हन्तुं विरुद्धं विर्दधे मनः ॥ ९९ ॥ जिनदामस्तु दाश्येण परभिशोपलक्षकः चक्षुर्वचोविकारेण तं विरुद्धमबुध्यता॥९००।ततो भूपालमापन्य तीर्थयात्राप- देशतः पत्नी रत्नवतीं प्रेषीदसौ पितृगृहं प्रति ॥१॥ अथ चौरम्छलेनासो तमालधुं कृतादरः । मन्त्री निशि तदावास- मा भूत्यररोपपत् ॥ २ ॥ मत्वेति कर्मलेपः सह लक्ष्मीधरेण सः। प्रभाववन्ति रत्नानि गृहीत्वा निःमतः पुरात् जानग्नपि पन्यानं गच्छन्नेष निरन्तरम् । अरण्ये पतितः कापि तृष्णातरललोचनः ॥ ४ ॥ तत्र वस्नलवाथद्धां रलाठी सुदः करे । रीणोऽपमर्पयामास जीवितव्यमिवात्मनः ॥ ५॥ कापि पश्यन्यः कूपे रत्नलोभाबिनेन सा ।

·वासुपूज्य चरितम्. ॥२९३॥ ॥२९॥ कराभ्यां पातितः प्रेयं विश्वासः कोऽस्तु जीवताम् ॥६॥ स तदा पतित कृर्ष कोऽयमित्यशृणायक पलहर स्थानका प्राह रत्नवतीं प्रियाम्||७॥अयि त्वमपि कूपेऽत्र पतितासि कुता प्रिये । स ते परिजनः कास्ति धिग्धिविधिविहम्मतम् ॥ ८॥ साप्यवस्थागतं कान्तं वीक्ष्य प्राप्तं च संनिधौं । याप्पं दृशि दधौ दुःखानन्दसंकरसंकटम् ॥ ९॥ मन्वाना धन्यमात्मानं तत्रापि प्रियदर्शनात् । ऊचे सतीशिरोरत्नमियं रत्नवती ततः॥१०॥तत्सर्वमटवीमध्ये गृहीतमिह तस्करैः। कान्दिशीकः समग्रोऽपि ययौ परिजनः क्वचित्॥११। तेषु मद्भोगलु-धेपु वेगादहमिहापतम् । वरं हि मरणं स्त्रीणां न पुनः शीलखण्डनम्॥१२॥कृतान्नमुग्वरूपेऽस्मिन्कूपेऽपि पतिता प्रिय । जीवितास्मि भवद्वक्त्रालोकभोक्तव्यकर्मभिः॥१३॥ कथ्यतां च कथं पात: कूपेऽत्र भवतामपि । सचिवः स च विद्वेषी विदधे किं विरोधतः॥१४॥जगाद जिनदासोऽथ सचिव मारणोत्सुके । गृहतः कर्मकृत्कूटादेकोहं निशि निःमृतः॥१५॥निरन्तरविहारेण कान्तारेऽत्र समागतः। तृषितोऽस्मिन्पयः पश्यपादस्खलनतोऽपतम् ॥ १६ ॥ अनुक्तमित्रदोष्टयस्य तदा तस्यातिसत्वतः। कृपेऽरिमनिजलेऽप्यम्भो नाभिदघ्नं ददुः- शिराः॥१७॥अथ तौ प्रथितस्वेदखेदतृष्णापरम्परौ । जितक्षीरेण नीरेण तेन प्रीति परां गतौ ॥१८॥अथ कूपेऽत्र केनापि सजरज्जुनियन्त्रितः। क्षिप्तोऽम्भाकृतथे कुम्भः पुण्यकुम्भः इवैतयोः।।१९।।ततोऽन्तः कुम्भरोधेन तौ मत्वा तेन धीमता। मेलयित्वा जनान्कृष्टौ रूपान्मृत्योर्मुखादिव ॥ २० ॥ यावत्तौ निःसृतौ सार्थस्तावदने स्थितो महान् । निर्गतं मिथुनं, पादिति कोलाहल व्यधात्॥२१॥तच्छन्दात्कौतुकी सार्थवाहोऽपि द्रुतमागतः।सुतां पतियुतामग्रे पश्यन्मनसि विस्मितः ॥ २२॥ धनाख्यं जिनदासोऽपि सार्थवाहं निरीक्ष्य तम् । श्वशुरोऽयमिति ज्ञात्वा नमश्चक्रे चमत्कृतः ॥ २३ ॥ ननाम' ·चतुर्थ सर्ग: ॥२९॥ नितरां मीना पितरं रत्नपसपि अहो भाग्यस्य सौरभ्यं चिन्तयन्ती स्वचेतमिाशाअधास्मै सार्थवाहाय किमेतदिति परपते । जिनदामः स्तं तदादितोऽपि न्यवेदयत् ।।२२।। तादृस्वजनसंपर्फनिपीतव्यापदर्मयः । अथ ते तोपपोपेण सम्पूर्णमनरेदमनि ॥२३॥ अधाम्मिारित चिले गयाणेर शंसिते । तयीक्षाफौतुकेनेव संध्यायां विधुरुपयो ॥२७॥ 7 तोरणानं यतीत्या शिनदामो निशागमे । तरुनन्तरयामाम देहचिन्ताकृते पहन ॥२८॥ अथेन्दुशुतिभिर्वीक्ष्य सुप्तं कपिदगो नरम् । यामशालग्रतस्तान्मृतो लक्ष्मीघरः पुमान॥२९॥मृतमक्षतमेवैनं वीक्ष्यामौ मित्रवत्सलः। भुजङ्गदशनं तम्मिसिधिनोति स्म दुःगितः ॥३०॥ आदाप स्थान्मणीस्तस्मात्कृष्ट्वा फणिमणिं ततः। तदीयस्पर्शपूतेन पयसा तमजी- यात् ।। ३१ ।। उपमन्युपकुर्माणा धियन्ते घरया न के । अपकृत्यपकारी यस्तेन तु ध्रियते घरा ॥ ३२ ॥ वीक्ष्य लक्ष्मी- पगे जीयजिनदाममधामतः । पानतमुरगम्भोजस्तरसौहार्द मियानमत्॥३शाअथैनमाह माहात्म्यमयो रत्नवतीपतिः। भन्नाप्रेमसुधामिन्धुतरोतरमा गिरा ॥३४॥ पादस्पलनतः कुपे पतितोऽहं त्वयोज्झितः। इति किं लजसे केन स्वोs- पनुमिगते जनः ॥३६॥ मिलितोऽस्मिन्ममारण्ये मावाहोऽधुना धनः । काशि यास्याम्यहं गच्छ स्वावामं प्रति संप्रति ॥३६॥रयुज्या प्रेपितो चित्रपमाणस्तदा ययी। महेच सार्थवाहेन सोऽपि वाणारसीमगात् ॥ ३७ ॥ यावलक्ष्मीधरो पानि यमनपुरपत्तनम् । जिनदामपियोगेन तायदातॊऽस्ति भूपतिः॥३८॥इति लक्ष्मीधरो मत्वा गत्या क्षितिपतेः पुरः। स्वरूप जिनदामम्य मन्त्रिणश्च न्यवेदयत् ॥ ३९ ॥ श्रुत्वेति भूभुजा मन्त्री कारागारे नियन्त्रितः । पश्यतो जिनदामस्य लयोध्यमिनि मुभा ॥२०॥ अथ जद्वालकरभारूलो वीरदयान्वितः । जगाम जिनदामाय काशी गुप्तो नृपः स्वयम्, ·वासुपूज्य चरितम्. चतुर्थःमर्गः ॥२९५॥ ॥२९५॥ ॥४१॥ कार्यो मन्त्री स एवेति वचो निश्चिष धर्मधीः । सभार्यः सह भूपेन स वसन्तपुरं ययौ ॥ ४२ ॥ सर्वैश्वर्य नृपादाप्य सचिवायापकारिणे । मन्त्रित्वं स दौ धीमान्न विष्टा [पकारिणः ॥ ४३ ॥ अधागादनपालोऽत्र वर्धयनिति भूपतिम् । वनेऽभूत्केवलज्ञानं शङ्करपेस्तपस्यतः॥४४॥ तुष्टिदान प्रदायास्मै वनेऽगादिक्रमो नृपः । सहैव जिनदासेन धुर्या धर्मे हि तादृशाः ॥४॥ मुनि नत्वोपदेशं च श्रुत्वावादीददो नृपः । मन्मित्रे जिनदासे किं सापदः संपदः प्रभो ॥४॥ अथ ज्ञानामृताम्भोधिर्दशनशुतिवीचिभिः । तत्पुण्यवेलाविपिनं लावयन्प्रभुरभ्यधात् ॥४७॥ कौशाम्भ्यां दत्तनामाभून्मातृभक्तो धनी वणिक् । सुमित्राख्या जनन्यस्य दगिता च जयाहया ॥ ४८ ॥ दानमेव गृहस्थानो मुख्यो धर्म इति स्फुटम् । स्वगुरोर्वाचमाचल्यौ सुमित्रा सूनवेऽन्यदा ॥ ४९ ॥ दानोन्मुख मनो मातुर्मत्वा मतिमतां घरः । आनन्दाजननीं नत्वा सभार्यः स व्यजिजपत्॥५०॥ यथाविधि सुपात्रेपु - कृपापात्रं वपि स्वयम् । देहि त्वं हि धनं धान्यं त्वत्प्रसादाद्गृहे बहु ॥५१॥ सत्फलं नियमान्मत्वेत्येपाभिनमग्रहीत् । स्वेच्छया विधिवदानं दत्त्वा भोदयेऽहमन्वहम् ॥५२॥ ततः सुतस्नुपाभ्यां धानुमताभिमतं जिनम् । पूग्यन्ती मुदा कालं कियन्तं सत्यवायत् ॥५३॥ दैवज्ञैः कथितेऽत्यर्थमवृष्टे दाणेऽन्यदा । दुर्भिक्षे सर्वतो जाते जया दत्तमदोऽवदत्॥५४॥मूलेऽपि रौरवः कालोऽपत्यपूर्ण च ते गृहम् । अतः स्वां जननी दानाकुटुम्बाधार वारया५५॥अथ तेन निपिद्धाम्बासुमित्रा दानतः क्षणात्। निःसत्त्यतामपि हाडीकुर्वन्ति स्त्रीजिता नराः॥५६॥संस्मृत्य निधमं सा स्वं निश्चिकापेति चेतसि । अदरे भोज्यमात्रेऽपिन भोदयेऽन्तेऽपि जन्मनः ।।९७॥ उपचासाष्टकस्यान्ते तस्याः सत्वमहानिधेः । वृत्तमज्ञापयदत्तं दुर्यशाशङ्किता जया ||५८|| दत्तेन बन्धुभिः L ·TUR मा निप पनाशिकम् । नवमेहि भोजमुपवेशिता सेलचिन्तयत्।५९कारणं भोजनत्यागे विदनपि सुतः स्वयम् । नमा दागते किंगिदिन्म कर्मम्मितम्॥६०॥नत्स्वभोग्यमिदं किंचित्कस्मैचिचेहदेश्धुना। तन्मे स्थानियमः श्लाघ्यो- चतुर्थःसर्गः सारयो न स्याण में सुन:॥३१॥ध्यायत्पति गृहायातः सहसैव मुनिस्तदा। अदृश्यत तया मूर्तः पुण्यराशिरिवात्मनः।।६२॥ ॥२०६॥ मागे निशुममाहारं गृहाणानुगृहाण माम् । यदन्त्येति महाश्रु प्रत्यलाभि मुनिस्तथा||३शागन्धायुपुष्पवर्षान्तेऽवद- रणमनदेगा। पापे मामोपचासी पत्पारणं कारितस्त्याया।।६४॥तने सत्त्वभवादानाच्छान्ता पृष्टिहतो ग्रहाः । अस्मा- मनिरपापिल्याष्टो दुर्मिक्षहवयनमायुग्मम्।।अत्रोत्सवे कृते राजा पोरेश्चाक्षतपात्रिभिः । मातरं क्षमयामास नत्या को जगन्धितः ॥६६॥ ते धर्म व्ययुः शुद्धं श्रद्धावन्तो निरन्तरम् । भुक्वायुस्तत्र जज्ञेऽत्र सुमित्रात्मा नृपो भवान् ॥६॥ दनारमा जिनदामोऽभवात्मा रलवत्यपि । दानरोधादभूलक्ष्मीस्स्यन्मिने सकृदन्तरा ॥३८॥ श्रुत्वेति माग्भवं स्माया गु ना गताः पुरम् । धर्मध्यानरताः मापुस्पागास्ते महोदयम् ॥ ७९ ॥ इत्याकयं जनाः सौम्यं सुमित्रापा निदर्शनम् । प्रतं सेमध्यमनिधिमंविभागं शुभास्पदम् ॥२०॥ ॥ इत्यतिशिसंविभागवतविचारे सुमिनाकया ॥ एवं निशग मागत्यमूलवतयिधारणाम ! दिएटःप्राप सम्यनवं श्राद्वत्वं विजगः पुनः ।।७१।। भूरपोऽयमजन्मतुः ।। पुगे भरतां जनाः । श्रावक पतित्वं च नजदुत्सवात्रवः ||७२॥ महीमहीनसुकृतां कुर्वन्मोहलमोहरन् । विजहार पभोहारनापको जिननायक आदेशनापदीयूपजीमूतो भूतलं विभुः । क्रमेण जनयामास धर्मवीजकिराद्वितम्।।७४॥ ।

·" पासुपूज्य चतुर्थःसर्गः चरितम्. । ||२९७॥ ॥२९७॥ इतश्च भूपयत्युमिग्वर्वसुकृता पुरी । संपन्नसंपत्संपाता चम्पा तारुण्यवदिवः ॥७॥ वसुपूज्ये जयायुक्त स्वर्गस्थे वासुपूज्यजः । मघवा नामतस्तस्यामवनीमघवाजनि॥७६||कगक्षपातः कामस्य काण्डताण्डवपण्डिता । अभूदलक्ष्यवक्- वेन्दुलक्ष्मीर्लक्ष्मीस्तदगना ।। ७७ ॥ अनयोजयसेनाद्याः सूनवो यहवोऽभवन् । तेषामुपर्यभूत्पुण्यारोहिणी रोहिणी सुता ॥७८॥ स्वस्वव्यवस्थावस्थानश्लाघ्यरुग्वर्णवर्णना । याराजदूपराजस्य राजधानीव जगमा ।। ७६ ॥ सकलोचत्कलावल्ले- णद्रुमवनावनेः । यस्या यशःमसूनानि कास्त्रीचक्रे न मन्मधः ॥८०॥ ता मत्तयौवनां वीक्ष्य नृपः समदसंमदः । अस्या योग्यं वरं ख्यात सचिवानृचिवानिनि||दशाननः सुबुद्विसिद्धार्थसमुद्रनयवादकाः । चत्वारः सचिवाश्चामहक्सम्यग्दृष्टि- विष्टपाः ॥८॥ कलाविलासरूपश्रीकेलिशैलानिलापतीन् । स्थामनामान्ययस्थानराख्यायेदं न्यवेदयन् ॥८३॥ युग्मम् ॥ स्वामिन्नमी ममीभाव भजन्ते भूभुजः श्रिया । नैतत्तु विश्नः कुत्रापि कन्याया रमते मतिः।।८४॥स्वयंवरं कुरु ततस्त्वत्क- न्येयं यथारूचि । कचिदरं वृणोत्वक्षिपरीक्षकपरीक्षितम्॥८५||तथेवध नृपस्तेने तेनेह त्वरितं नृपाः । सर्वेऽपि रूपगण दूताहताः समाययुः ॥८६॥ ते तदाहारताम्बूलचेलालकारदौकनैः। महीभृता मघवता मोदयांचक्रिरे मुदा ८७॥ अथार्क कलशीकर्तुनिव नीते महोन्नतिम् । अनिन्यिरे नरेशास्ते स्वयंवरणमण्डपे ॥८८॥ न रूपं पापकृत्यै स्यादिति वाचामुदा- हतिः। श्रीमान्महेन्द्रसेनाख्यः श्रीकोशलपुरेश्वरः॥८९|| स्वकायकान्तिपीयूषपानानिमिपविष्टपः । सिंहनाथः सुधमका- शिथिलो मिथिलापतिः ॥२०॥ लावण्यामृतसिन्धूमितरन्मकरकेतनः । जिनभक्ताभिधः पुंसां रत्नं रत्नपुराधिपः॥९१॥ सुनेत्रानेत्रकुमुदोल्लासलीलाविशारदः । चन्द्रचारमुखश्चन्द्रपुरेशश्चन्द्रवर्धनः।९।म मापल्लरलावण्यपुष्परूपफलद्रुमः । जय-

·पाप
चतुर्थः सर्गः
॥२९८॥
संनी जगासेनाराजी राजगृहम्परः।१३।पहनपुपपमहाम्भोधिजलमानपरत्नताम् । चन्द्रमित्रयशाश्चन्द्रमित्रा काशीपुरीश्वरः
॥ ९४ ॥ अपेपि मुग्मंदहारदेहातो नृपाः । प्रपश्चात्पश्चताणस्थालेचकुर्मश्चसंचयम् ॥ १५ ॥ ससभिः कुलकम् ॥
मालदेशानकारनागपुरेश्वरः। मनुः श्रीचीतशोकस्पाशोको विद्युत्मभागभू॥९६पनगगिन्द्रियोभिद्रमोगकर्ममहा-
कलम् । अनंगकार मनं मोऽप्युदश्चदगुणगौरवः ॥२७॥ युग्मम्।। शशारयन्ती शहारमप्यनगुणगौरवैः । मदयन्ती मद.
नमणमन्दर्भारममः ९८४अनिःस्पन्दिलावण्यमस्याः सर्वानमेतु माम् । इत्याग्नितेव रत्याधो रत्नोया प्रतिमामिपात्
१९॥ रोहिणीरमियं चेनि मोहपन्ती निरीक्षकान् । वयस्याभिश्ता प्राप भूपकन्याथ मण्डपम् ॥१०००॥ त्रिभिर्विशे-
पकम् | गामा गुणप्रामकुदनामनिवेदिनी । दक्षा पुरोऽभवतस्या वयस्या मजुभापिणी ॥१॥ पियन्ती च वमन्ती
मोपनान्तेन मुजः । मागीमन्वचलन्मनमध्यवर्मनि कन्यका ॥ २॥ पेपु ताउधमानेपु तेषु पन्चेपुपत्रिभिः । स
• म वीररमारिष्टो दृष्टो गं यं ददर्श मा ॥३॥ यं यमैक्षिष्ट सा श्याममुग्वपावनपदयः । अदिनद्रयम-यस्थदिनवदियुते
ममः ॥ ४ ॥ कण्ठाविस्मपत्रीतिापमाजो महीभुजः । तत्र श्रीरिव कुर्वाणा साचलत्क्वचिदस्थिरा ॥५॥
सदा सदा मुमोचाशु तष्टिर ग्नीभृतः । रोचमानमपश्यन्ती पुप्पाणीव मधुव्रता ॥ ६ ॥ अशोकं वीतशोकस्य सुतं
तार्ग प्रदर्गमा गीता मम्मी ममाप्यो च्याचरयौ च गुणोमिभिः || अथास्मिन्दशमात्मानमानन्दे विस्मये मनः ।
पः माविकभावे ग मन्त्रामाम रोहिणी ॥८॥ तद्रूपेण तदाकृष्टिमन्त्रज्ञेनेव सत्वरं । आकृष्टा वरमालां मा तत्कण्ठे
निपनि म ताम् ॥ ९॥ तृणमीमने तस्य कलाबहुलतेजसः । रोहिणी रोहिणीवेन्दोमपाविक्षन्मुदा ततः ॥ १० ॥

·चतुर्थःसर्गः वासुपूज्य चरितम्. ॥२९९॥ ॥२९९॥ तत्कालप्रस्फुरतूर्यगीतनृत्यसमाकुलः । पठद्धन्दिगणः प्रोतिमयोऽयं समयोऽभवत् ॥११॥ भव्यमासीद्गुणज्ञेयमवृणो. दुचित पतिम् । इति स्वयंवरे सर्व प्रियैरपि पिपिये।।१२।मघवापि मुदात्मीयनामोचितमहोत्सवैः । तयोररचयत्प्रीतः पाणिग्रहणमङ्गलम् ॥१३॥ रोहिण्याः पुण्यमाहात्म्यादशेषान्हर्षितान्नृपान् । आवर्ण्य दानसमानर्मघवा विससर्ज च ॥१४॥ वाग्भिधमकधुर्याभिर्जिनधर्मानुरक्तया । रोहिण्या जिनधर्मानुरक्तः कान्तोऽपि निर्ममे ॥१५॥ तत्रैव भोगा- न्भुनानो भूजानिसुतया सह । कुमारः स सुखं तस्थौ दोगुन्दक इवामरः ॥१३|| एत्य क्रमेलकैरब्धिलहरीचक्रमेलकैः । अशोकं वीतशोकस्य पुमांसोऽन्येाराहयन् ॥ १७ ।। अशोकोऽपि तदुत्कण्ठो रोहिणीसहितस्ततः । मघवन्तं समाए- च्य त्वरितत्वरित ययौ ॥१८॥ स्नातः स पौरीशङ्गारसागरोर्मिभिरक्षिभिः । दधौ कुसुमवन्मूर्ध्नि पितृपादनखत्विषः ॥ १९ ॥ राजाप्युत्थाप्य पाणिभ्यामालिङ्गयोत्थाय च स्वयम् । न्यस्य सिंहासने हर्पाश्रुभिरेवाभ्यषेचि सः ॥ २० ॥ कारयित्वा कुमारस्य राज्यलब्धिमहोत्सवम । श्रीसंयमधरोपान्ने प्रवत्राज प्रजापतिः ॥ २१ ॥ मन्त्रिन्यस्तमहीभारः स रोहिण्या समं नृपः । धर्मशृङ्गारयोरेव सेवयाहनिशं वभौ ॥२२॥ रसादशोकरोहिण्योः सहेलं खेलतोर्ययुः । ऋतुचक्रेण दधतोमुदं कल्यपि वत्सराः ।।२३ ॥ गुणपालप्रभृतयः सविस्तारगुणास्तयोः । सूनवोऽष्टावभूवन्दिग्भागा भूनभसोरिव ॥ २४ ॥ पुण्यश्च गुणमालायाश्चतस्रो निचितश्रियः । अभूवन्कामभूपालचतुरङ्गचमूममाः ॥ २५ ॥ धिष्ण्ये राजा सहारूढा गवाक्षे सप्तमे क्षणे। वसन्ततिलकां धात्रीमन्यदा रोहिणी जगौ ॥२६॥ अक्षि निक्षिप रथ्यायां मातः किमि- दमीक्ष्यते । आमुक्तकेशं स्त्रीधन्द करुणस्वरगीतभृत् ॥२७॥ रीत्यन्तरस्फुरतूर्यनादप्रमितनर्तनम् । सुव्यक्तस्वस्तिकाकार- ·प चतुर्थःसर्गः ॥३०॥ मुनाकालनसम्मकम् ॥ २८ ॥ भरतादिषु शास्त्रेषु न श्रुतं नेक्षितं कनित् । अत्याश्चर्यकरं कुर्वन्समः किं नाम नाटकम् ॥ २९ ॥ प्रिभिपिशेषकम् ॥ तां प्रोधादभ्यधाद्धात्री रूपगर्षः किमेष ते। श्रीगर्वः पतिगर्यो वा यदिहोपहसस्यमूः ॥ ३०॥ रोटिप्पथाह मा कुण मातः कोऽपि न मे नदः । अष्टपूर्वमाश्चर्यादिदं पृच्छामि तत्त्वतः ॥ ३१ ॥ ततो भात्री जगी पुनि पामी प्रीन्दमयगा । मृतस्तम्याः सुतस्तस्य जलदानदिनं ह्यदः ॥ ३२ ॥ ग्राहं प्राहं गुणान्सूनोरि- प्पमी पन रोदिति । तयापूर्व भवेऽमुस्मिन्नेतत्संसारनाटकम् ॥ ३३ ॥ चेन्मृतः सूनुरस्थास्तदित्यं रोदित्यसौं कथम् । फाना रोदन ातमिति धात्रीमशाह सा ||३|| रोदनं ज्ञापयामि त्वामिति हास्यं वदन्नृपः । तदङ्गालोकपालाख्यम- प्रटीपरमं सुतम् ।। ३५ ॥ मापां क्षिपामि ते पुत्रमिति जल्पन्धियां प्रति । करस्थं तं यहिभित्तेर्यालमान्दोलयन्नृपः ॥ ३० ॥ देवादप च्युतो पालः म महीपालपाणितः । वातात्फलमिवोच्चाद्रिशाखिशिखाग्रतः ॥ ३७ ॥ पुरीजने परिजनेमधोपुष्टहारवे । किंकिंवममि रोहिण्यामनुकम्पोन्मुखे नृपे ॥ ३८ ॥ अस्पृष्टभूतलं यालं तत्कालं पुरदेवता। तं नरेन्द्रामनेऽमुबारपुष्पचन्दननितम् ॥ ३९ ॥ युग्मम् ॥ स्वस्य पुत्रस्य पल्याच शृण्वन्पुण्यस्तुति जनात् । भूवरोऽ- कारगरात्र पुग्रामरगरमयं ततः ॥४०॥ तदोधाने चतुर्सानो मणिकुम्भायमंयुतः । आगारक्षमासुधाकुम्भो रूपकुम्भो महामुनिः ॥ ४१ ॥ तत्रागास्थितिसुत्रामा पुत्रामात्यकलपवान् । मुनि नत्वाशृणोजीवविचारां धर्मदेशनाम् ॥ ४२ ॥ अप पप्रा लीन्दः भक्ति बहरदि । रोहिणीभाग्यमौभाग्यचमस्कृतमना मुनिम् ।। ४३ ॥ प्रभो किं मघवरपुच्या प्रारभरे मुकृतं कृलम् । पदेनां गोकलेशोऽपि पपर्श न कदाचन ॥४४॥ किं वा निरवधिः प्रीतिमेमनमा ।

·चतुर्थःमर्ग: पासुपूज्य परितम् ॥३०॥ ॥३०॥ किं वापल्यान्यमन्यन्याः शुभान्येवापिलान्यपि॥४||ततः मर्वसमालोकनकोरानन्दनन्द्रिकाम् । शस्तां विस्तारयामाम मुनीन्दुर्यिशदा गिरम् ॥४६॥ धरित्रीश तयात्रैव पुरे नागपुरे पुरा । राजामिदसुपालाम्यस्तस्त्रिया वसुमत्यभूत ॥४७॥ मित्रं धात्रीपतेस्तस्य ममनूभूरिभवः। धनमित्राभिधः श्रेष्ठी धनमित्रा च तत्प्रिया॥४८||अनयोस्तनया जज्ञे बैरप्प फनिकेतनम्। उग्रदुर्गन्धदेहत्यादुर्गधेत्यभिधानतः॥४९॥जनेम्वनिष्ठां बीभत्सरसस्येवाधिदेवताम् ।न तां पर्यणयत्कोऽपि यौवनेऽप्यतिदुर्भगाम् ॥५०॥ संध्यातीतवमुखेद वसुमित्रोऽभवटाणिक् । वसुकान्ता न तनकान्ना श्रीपेग ताजा ॥ ५१ । म सप्तव्यमनव्यग्रः श्रीपेणः कापि चोर्यकृत् । वभ्योर्वी नेतुमारेभे वधार पुररक्षकः ॥ ५२ ॥ राजो विज्ञप्तिमारन्य धनमिनोविमोच्य तम् । वसुभिर्वाग्भिरायऱ्या दुर्गंधां पर्यणाययत् ॥१३॥ अपि शोचन्वधोन्मुक्ति स तर्गन्धयाधया । गिद्गमयित्वाहनिशि निःसन्य यानवान् ॥ ५४ ॥ दानं दातुं नियुक्तार मित्रा भिक्षाचेरवसी । भिक्षामपि न तत्पाणिगृहीनां कशिदग्रहीत् ॥५२॥श्रुत्याध धर्म माधुभ्यन्तनिष्ठा गृह पब सा । अनातुरेव शान्तात्मा मातुरेव नटेऽचरत् ॥५६।। राजनन्येशुरुयानेऽत्रैव ज्ञानामृतार्णवः । अमृतासव इत्यागान्नित्यागाधमहो मुनिः ।। ५७ ॥ विज्ञाय धनमित्रोक्ला तमत्र नृपतियतिम् । आययो मुदिनन्यान्तः मान्नापुरपुर प्रजः ॥ २८ ॥ नत्रा नृपे निविष्टेडश युक्तिव्यक्तममं मुनिः। जगी विचारं जीवानां धर्माधर्मगतीन ताः ॥५०॥ प्रमोदविशदस्तृपे भूपे दुर्गन्धया मुनिः। दुर्गन्धकारणं वस्य पृष्टः स्पष्टं जगाद मः ॥ ३० ॥ जम्यूटीपस्य भरते क्षेत्रे पायं शुभत्रियाम् । सुराष्ट्रो नाम देशोऽस्ति देशानां मौलिमण्डनम् ॥६१॥ स्वसौन्दर्य- ·परिसर चतुर्थःसर्गः ॥३०२॥ ममा इष्टदेरतम्नप्र रेवतः । पर्वतो विपते हृयाहिपराजिविराजितः ॥ ६२ ॥ तस्याद्रेः पश्चिमे भागे भागधेयमिव भियाम् । नारास्ते गिरिनगरं गीर्वाणनगरोपमम् ॥६३॥ तत्रासीत्पृथिवीपालः पृथिवीपालसंज्ञया । जिनधर्ममता- रामममतागमपानका ॥६४|| तस्य मिदमतिः प्रेमरममिदिरभूप्रिया । दधौ प्रियप्रियत्वेन जिनधर्मेऽपि सा धियम् ॥ १५ ॥ निकागामापायजन्मान्तापुरो नृपः । गिरेर्यान्तं पुरेऽपश्यन्महर्षि गुणसागरम् ॥ ६६ ॥ सोऽथ प्राह वियां मामोपयामिनममुं मुनिम् । विधाण पारणं तूर्णमेहि यामः शनैर्वयम् ।। ६७ ॥ क्रुधा म्वेच्छागतिच्छेदादा. शालोपाम पिपनि । ततः मिदमति: माधुं पारणायालयेऽनयत् ॥३८॥ कटुतुम्बीफलं साथ हयेभ्यः परिपाचिनम् । जनेन पार्यमाणापि तस्मै ग्वाययुतं ददी॥३९॥तदाहल मुनिर्दयमानकुक्षिः। त्रिताश्रयः। आहारादिपरीहारहृयः सयो दिशं गणी 150नरपरिज्ञाय राजा मर्वमादाय साम्पा। शरावमालामालम्म्य गले निर्गमिता पुरात् ॥७॥ भगोडम्बरकुष्टेन गलिता मप्तमेऽहनि । विशीर्णकर्णनासोष्ठा मृत्वागात्पष्ठदुर्गतौ ॥ ७२ ॥ उत्ता दुर्गतेः मा तु नरकेप्यपि माम् । भमंग्याबदृष्टात्मतिर्यग्जन्मान्तरास्वगात् ॥ ७३ ॥ महिण्युष्ट्री शुनी क्रोष्ट्री वराही पृहगोषिका । मृषी जलोका कारणोतुत्री मरी साथ गौरभूत् ।। ७४ ॥ सा तु गोजीवितस्यान्ते पीडया पतिता पथि । सुभाष मुनिभिर्दतां परमेष्टिनमस्क्रिपाम्।।७५॥ तत्प्रभावात्ममाधिस्था मृत्वास्य श्रेष्ठिनः सुता । जाता त्वं पापशेषण महासुगन्मपिता ।। ७६ ।। जातजानिम्मृतिस्तास्ता नरकादिव्यशास्ततः । माक्षादनुभवन्तीचावार्थमश्रेपथुः ॥ ७७ ॥ अकोष्टी दीनवदना ·चतुर्थःमः पासुपूज्य चरितम्. ॥३०॥ ॥३०३॥ लोलकातरलोचना । मूर्धयद्वाञ्जलिः साथुः सा दुर्गन्धाभ्यधाद्गुरुम् ॥७८-युग्मम्।। हहा भीतास्मि भीतास्मि स्वामिन्मा कर्ष दुग्वतः । न व्यथासु पुनस्तासु यथा यामि तथा कुन ॥ ७९ ॥ ततः कृपान्जिनीकेलिनवहेलिमहामुनिः । तमः- समुदयच्छेदकलां कलयति स्म गाम् ॥८०॥ वासरे रोहिणीनाम्ना नक्षत्रेण पवित्रिते। उपवासस्त्व ग कार्यः सप्तवर्षी निरन्तरम् ॥ ८१ ॥ व्रतादस्मादशोकस्य राजस्त्वं रोहिणी प्रिया । शचीपतेरिव शची भविन्यसि भवान्तरे ।। ८२ ॥ चिरमप्राप्त शोकैव भुक्त्वा भोगाप्रियान्विता । सिद्धिं यास्यसि विहरद्वासुपूज्याहिंसेवया||८||अशोकरोहिणीयुक्ताम- शोकतरुसंश्रयाम् । ततः श्रीवासुपूज्यस्य कारयतिमद्भुताम् ।। ८४ ॥ तत्पुरस्तस्य तपसः कार्य उद्यापनोत्सवः । तत्राभयप्रदानस्योद्धोपोऽवश्यं विधीयते ||८५|| स्नात्रं श्रीवासुपूज्यस्य चर्चा सुरभिवस्तुभिः । पूजा मौक्तिककल्याण- माणिक्यकुसुमांशुकैः ॥ ८६ ॥ तत्पुरः प्राज्यपकानफलतन्दुलढौकनम् । क्रियते रासकैनृत्यैः संगीतैश्च प्रभावना ॥ ८७ ॥ साधर्मिकाणां वात्सल्यमशनांशुकभूपणैः दीनेऽनुकम्पया दानं कारागाराहिमोचनम् ।। ८८ ॥ चैत्य- निर्मापणं शच्या दान पात्रेषु भक्तितः । लेग्वनं पुस्तकानां च विधेयं विधिना तदा ।। ८९ ॥ इदं विदधती वत्से काशिसुकृतकमा । मुच्यसे दुग्वयन्धेन सुगन्धो भूपतियथा ॥ ९० ॥ किं नाथ पूर्वमन्येतत्केनापि विदधे तपः । त्वया मानवतात्रैवं दर्शितं यनिदर्शनम् ॥११॥ इति दुर्गन्धया पृष्टो मुनीन्दुः पापतापहृत् । ववर्ष वाक्सुधां बोधियीजर्भिक्ष. मेदिनीम् ॥९२।। युग्मम् । विपये शकटालाख्ये भरतस्यास्य भूषणे । अस्ति चापलविनश्रीशय्या सिंहपुरं पुरम् ।।९।। तत्र चित्रतनृबन्धो ·JU DO चतुर्थःसर्ग: ॥३०४॥ नानामगिग रिय । रगत गजमुकुटः मिहसेन इति श्रुतः ॥ ९४ ॥ तत्प्रिया धूतकनकप्रभाभूत्कनकप्रभा । यन्मुखं मानो गरसेन्दुः श्रीरशितिगत् ॥ १५ ।। सुतोऽभूचामरूपोऽपि तयोर्दुर्गन्धदेहवान् । अतो दुर्भन्ध इत्येव पृथव्यां नापम पमये ॥ १६॥ न राग्यदानलोभेऽपि तं भेजे भामिनीजनः । वालन्यजनवातेऽपि नामञ्चन्मक्षिकाथ तम् ॥९॥आरपमंगारितमामः गुमनृलातनामिकः । क्रमागतैरपि स्वान्तबलात्सोऽसेवि सेवकः ॥ १८ ॥ इति मातृपितलेगोरष्टकष्टोमिपातिनि । नस्मिन्मृत्युमपि श्लाघमाने भूनानिजन्मनि ॥ २९ ॥ हात्सुक्यभृतो भूरिभूपा- भागुरदिरमुगः । गगनपचासु विद्याधरसुरासुराः ॥११००|| युग्मम ॥ पष्ठं जिनेन्द्रं पद्माभं श्रीपद्मप्रभमागतम् । तेन्गो माया पो नन्नु न सुनादियुतो नृपः ॥ १॥ राजा ममयसत्यां स प्रविश्य विधिवत्ततः । पद्मप्रभप्रभु नत्वा मनः समुारिशत् ॥ २॥ मुभाम्युधिरिव स्वामी गम्भीरनिभृतध्वनिः । धर्मोक्तिशीकरैस्तापमपजहे शुभात्मनाम् ॥३॥ दुर्गन्धम्य ततः पृष्टे राजा दोगकारणे । जज्ञे वाग्मधुभुग्वस्त्रपद्मः पद्मप्रभः प्रभुः ॥ ४ ॥ भनास्ति' भरतक्षेने श्रीमन्नागपुरं पुग्म् । ततो द्वादशयोजन्याः प्रान्ते नीलगिरिगिरिः॥५॥ तस्य प्रस्थोपले नागो मोई मर्यानुषयान् । शमी संयमराम्याग्यो मुनिर्मामोपवामवान् ॥६॥ तस्याद्रेर्मुनि पापदिप्रवर्धितसदारसः । प्पानान्मृगमारा: फोगाकान्तः कृतान्तयत् ॥ ७ ॥ भूरिलब्धिभृतस्तस्य प्रभावेग, महामुनेः । नियनिःफल- पादिः मोमयन्मृगमारकः ॥ ८ ॥ व्यापस्य क्रोघलीनस्य तमधं ध्यायनम्ततः । उपत्यकापुरं माधुः पारणाय नगादगात ॥ ९॥ मालरे दुरात्मामो व्यापम्तमनेनेः । प्रवान्याधः शिलां मर्वा व्यपनीपान्यतो गतः

·वासुपूज्य
चरितम्,
चतुर्थ:
॥३०॥
}} १०॥ कृतकृत्यो मुनिस्तत्रावात्यायुपः क्षयम् । कर्मान्तं कर्तुमारोहस्यक्ताहारोऽथ तो शिलाम् ॥११॥
तस्य विषहमाणस्प तं तापमतिदारुणम् । शुक्लध्यानं वरजानं निर्वाणं च मुनेरभूत ॥ १२ ॥ व्याधोऽपि तेन पापेन
कुछेन विगलतनुः । जगाम दुर्गति तब सप्तमीमुनवेदनाम् ॥ १३ ॥ स्वयंभूरमणे मत्सीभूयायो भूरिपातकः । दीर्घ-
दुःश्वमयीं प्राप पष्ठी निरयभूमिकाम् ॥ १४ ॥ सभूय च पापीयान्पश्ची दुर्गतिं गतः। सिंहीभूय जगामैच
चतुर्थीमय भूमिकाम् ॥ १५॥ पापी दीपी यभूवाथ तृतीये नरकं ययौ । ओतुस्ततो द्वितीयं च यकोऽथ प्रथमं च सः
॥ १६ ॥ चण्डालादिभवेवेव भ्रान्त्वा नागपुरेऽजनि। सूनुर्धषभसेनाख्यो गन्धार्या गोपयोषितः ॥ १७ ॥
चारयावकाणां गा सत्तेषां तु भद्रकः । सोगानीलगिरेस्तथ्यां देवादावेन वेष्टितः ॥ १८ मयापि माग्भवे
कोऽपि
दग्ध इत्यनुतापभाक् । मारन्पश्चनमस्कारमदात दवेन सः ॥ १९॥ सुकृतेन ततस्तेन तव भूप सुतोऽभवत् ।
सोऽयं शेषेण दोषेण महादुर्गन्धविग्रहः ॥२०॥ तयोक्त्या जिनराजस्य राजमूनुर्भयाकुलः । जातिस्मृतिवशाजातकम्प।
माअलिरालपत् ॥ २१ ॥ नाथ नाथ भवाम्भोधेः समुद्धर ममुद्धर । तैमोश्येऽहं कथं पापैनिवेदय निवेदय ॥ २२ ॥
इदं वदति दीनेऽस्मिन्कृपाराशिनु पात्मजे । श्रीजिनो वृजिनद्रोही रोहिणीप्रतमादिशत्॥२३॥ जिनं नत्वाध सपरीवार
पुरमगापः । स चकार कुमारस्तु यधोक्तं रोहिणीनतम् ॥ २४ ॥ उद्भविष्यन्मुक्तिफलै रोहिणीप्रतवल्लिज । पुण्यः
पुप्पैरदुर्गन्धः सुगन्धधायभूव सः ॥ २९ ॥ प्रीतिपूरपरीतेन पुरि कारयतोत्सव । राज्ञास्य विदधे नान सुगन्ध इति
विश्रुतम् ॥२३॥ ततस्त्वमपि. कल्याणि कुर्वाणा रोहिणीव्रतम् तद्वद्भविष्यसि भृशं सौख्यसंभारंभाजनम् ॥ २७ ॥

·चतुर्थःसर्गः ||३०६|| पनि युवा पनाया नमुनीन्द्रममतामयम् । निःशोका सह लोकेन दुर्गन्धापि पुरेऽविशत् ॥ २८ ॥ निर्वाणारोहिणी भूतरोरिणीग्रतगंहिणी । दुर्गन्धेनाथ दुर्गन्धामोषि दुःकर्मयन्धुना ॥२९॥ रूपं किमपि विभ्राणा सा तेन तपसा सती । गुरस्त्रीणामकारमिय हन्तुमगादियम् ॥३०॥ चिरंतत्र विचित्रान्सा भोगान्भुत्वा तुत युना। चम्पायां मघवत्दमाप- ग्दश्मीदयोः सुताभयत् ॥३१॥ श्रीमनशोकलोकेश त्यत्मिया रोहिणी हि सा। रोहिणीवनमाहात्म्पाददुःखा सौख्यमा- गभूत् ॥ ३२ ॥ गम्नु पष्टजिनादिष्टं सिपेचे रोहिणीव्रतम् । अथ तस्य सुगन्धस्य स्वरूपं शृणु भूपते ॥ ३३ ॥ नृपं सिंहपुरे गया तं मुगन्ध स्वनन्दनम् । परिव्रज्याटवीसिंहः मिहसेनोऽजनि स्वयम् ॥ ३४ ॥ प्रत्यक्ष प्रत्ययं वीक्ष्य दुर्ग- मनोऽद्भुतम् । शुद्ध धर्मेऽधिमां श्रद्धा सुगन्धो विदथे ध्रुवम्॥३५॥जयन्यलेन यालारीनान्तरारीच सक्षमः । चिरं धरित्री धर्म ग श्रीरः पर्यपालपत् ॥ ३६॥ सढोधः श्रादधर्मकभ्यानाधानमहाधनः । समाधिमृत्युतः प्राप क्षमापतिः गर्गमादम् ॥३॥ रला पूर्णविदेहेऽस्ति विजयः पुष्कलावनी तयास्तै नगरी विश्वमण्डनं पुण्डरीकिणी॥३८||मा शकेणेव नाकश्रीकला निमालकीर्तिना। राज्ञापालि पुरा मन्द्रकलाविमलकीतिना ॥३९॥ तस्य शस्थप्रया पृथ्वीप्रियस्य हृदयप्रिया । मुग्वनिर्जि. लामोः परात्रीः मंज़ाजनितिकृती स्वर्गतो जीवः सुगन्धस्य धरेशितुः। चतुर्दशमहास्वप्नचितः ममातरत् ॥ ११ ॥ महनीयं महेदेवी सुपुत्रं सुषुवेऽय मा। अकीतिरिति मापस्तम्प नाम विनिर्ममे ॥ ४२ ॥ म कीर्तिको- मुदीकीर्णनभावन स गमात् । यूना तेन ममप्राहि ममप्रा लि कलावलिः ॥४॥ मत्रमंचारी विद्या मी ·वासपूश्य चरितम्. J चितुर्षःमः ॥३०७॥ ॥३०७॥ केलिपु । आमीत्तस्य कुमारस्य मेघसेनाभिधा सुहन् ॥ १४ ॥ इतश्च मधुरापुर्यामुत्तरामाजि मन्दः । श्रेणिसांगर- दत्तस्य लक्ष्मीवत्यां सुनोऽभवत् ॥४५॥ वणिग्दक्षिणदिग्भाजि मथुरायामभूत्पुनः । नन्दिमित्राभिधः श्रेष्ठी सुभाख्या म तत्प्रिया ।। ४६ ।। ददाते मन्दराय स्वे नन्दिमिण कन्यके । विश्रुते कमलश्रीच गुणमाला व सरगुणैः ॥ ४७ ॥ अर्ककीर्तिकुमारस्ते मारकीर्तिश्रियाविव | सुहृदा मेघसेनेन रूपलोभादहारयत् ॥ ४८ ।। राजा विमलकीर्ति- स्तविजाय श्रेष्टिनो मुग्यात्। विमोन्य कन्यके लोकमशोकमकरोत्ततः।९।।यः प्रजां पीडयत्येवं किं तेनेति नृपो नयी। तदा तदागमा पुत्रं समित्रं निरकामयत् ।। ५० ॥ जलस्थलादेवीनामपि दृष्टीविलोभयन् । वीतशोकां पुरीमर्ककीर्ति- मित्रयुतो ययौ ।।५१ ।। नृपालिमालितोद्यानामर्ककीर्तिविलोक्य ताम् । किमेतदिति पप्रच्छ नरं कंचिदुवाच सः ॥५२॥ राजास्तीह श्रियामुत्साहनी विमलनगहनः । गुरुणा धोगुणेनासिर्यस्याहिंसात्रती कृतः ॥ ५३॥ दिद्युते सुप्रभा नाम मत्प्रभाधाम तत्प्रिया । जाने यटूपनिप्पत्तौ विधातापि चमत्कृतः ।। ५४ ।। अनयोस्तनयास्ति श्रीरिन स्मरमहीभुजः । नाना जयवती धान्ना हेग्नामिव समुच्छ्यः ॥ ५५ ॥ सत्यप्रत्ययदैवज्ञादिष्टजानवशंवदः। नृपः प्रत्यशृणोदातुं तो राधा- वेधवेधसे ।। ५६ ॥ तद्भभुजो भुजोदर्पाः कन्दपज्ञावशंवदाः । के केऽत्र नागमनाम राधावेधविधायिनः ।। ५७ ॥ इति मत्वा प्रमुदितः समित्रो नृपनन्दनः । यो तत्र द्रुतं राधायन्त्रं यत्र प्रपत्रितम् ॥५८।। तत्र यन्त्रं भ्रमिआन्तमिवा. तुल तृपाकुलम् । सर्वेषामपि भूपानां पपी कीर्तीमयं पयः ॥५९|| चमत्कारं हृदि म्लानिमानने भूभुजां सृजन् । उत्की- तिरककीर्तिस्तु राधावेधविधि व्यधात् ॥६०॥ पर्यजेपीजयवतीनसौ सप्तानुजान्विताम् । अर्ककीर्तिस्ततः प्राचीमिवार्क , ·पाप चतुर्थ सर्गः ॥३०८॥ मादिन्युनाम् ॥ ६ ॥ तत्र तस्यो निरं भोगभरादनुभवन्सुखम् । कलत्रैरष्टभिः सोऽन्जपरिव मधुप्रतः ॥ ६२ ।। पिमालाई जिनं ननुं गतोऽन्येगुप्तो जनः । जिनार्गारचनः प्रान्तो रात्रौ सुप्वाप तत्र सः ॥६३॥ गिरावागतया त पेपर्णा गिरगया। कुमारेन्द्रः मनिद्रस्नु हतो रूपानुरक्तया ॥ ६४ ॥ वैतादयमूर्ति तं क्षीणनिद्रं वीक्ष्य रूषारुणम् । मा मिदापतन मुरयापटारमयभाग्यगी ॥ १५ ॥ दारिमायतने वनकपाटेमघट्यत । तस्मिन्दष्टे स्वयं पद्मपरिव गिगानि ।। ६ ॥ मंदमनिर्भग्नदरितो नृपनन्दनः । ततः प्रण्यपतत्सिद्धान्सिद्वायतनवर्तिनः ।। ६७ ॥ तत्र नस्वार्थ तं प्रा. पुमानधिकृतावलिः | अद्वैतादयोल्लमलक्ष्मीर्वताभ्योऽयं गिरिः प्रभो ।। ६८ ॥ हामपुरं नाम पुरमाम्ते ग्मास्पदम् । राजा पवनवेगोऽत्र वैरिगोत्रवानला६॥तस्य वित्तमिया निसवेगाख्या- नि मरणम् । नमुना गतशोका प रूपे वाचामगोचरः||७०||को भविष्यति भर्तास्याः सुताया इति भूभुजा पृष्टः गह निकाल: पुराशि प्रदानदारूपानुरक्तया दृराठियाधर्या हतः प्रभो। भविष्यचक्रवर्तीति पुत्र्या भर्ता भविष्यति ज्ञानमःम त्रिकाल कर नरशिरोमणिः। इति मौहतिक भूपः पप्रच्छातुच्छसंमदः।७३॥सिद्धटे कपाटाभ्यां भाले गोखटिगते । सम्याः पतिः म मक्रीति राज्ञे देवज्ञकोऽदिशत्॥७४ातं ज्ञातुमिह राज्ञाह दिष्टो दृष्टोऽसि तचिरात तरेनिगेटिनी तेऽन्तु मराजा देखिनीय मा| इत्याकर्ण्य कमारेन्ः समं तेनैव सोऽवलन् । तेम विज्ञापितबागा: ग्समन मरममउम्मपन प्रवैया कुमारं पुरि सेंबरः । प्रीती विषायामाम सुनया गतशोकन तेन नामात्रा काममात्राधिकाधिकार प्रीतः परा कोरिमपिता परावसानिनिशात चार ·। तुम - वासुपूज्य चरितम् परैरपि । साव्युवाह स्मरक्षमापनुलक्षणकला इव !!७९|| पत्रवर्षीमसौ हर्षी तंत्र स्थित्वीपभोगमा विद्याधरेन्द्रमा पृष्य लब्धविधाचयोऽचलत् ।। ८० ॥ कमलाकरमाकाशं कुर्वन्कान्तामुखैरसौ। ययौ रथविमानाचविपस्यैः खेचरीता 11८१॥ भग्नस्तम्भेन मदिना पार्थेऽञ्जमगिरेजनम् । दुर्दमेन दिपेन्द्रण दम्यमाने दशं सः ॥ ८२ ॥ अयोतीबिरादर्क- कीतिरक इव द्रुतम् । ध्वान्ताधिवतमिव दिपाधीश वशं पधात् || प्रभानोऽजनगिरिस्वामी ज्ञानिवचास्मृतेः। ददौ तदास्मै मदनावल्याया अष्ट कन्यकाः ॥ ८४ ॥ प्रभञ्जनमुदे तत्र स्थित्वाल्पं वैरिभञ्जनः । वीतशोका पुरी लोक- दृषलतान्युस्थितिययौ ।। ८५ ॥ अथात्तजयवत्यादिपरीवारः पुरीमगात् । स पुण्डरीकिणी तातकीर्तिभिः पुण्डरीकिणीम् ॥८६॥ अल्पानल्पस्फुरचायुगधुर्योष्ट्रगर्दभैः । शकटैरेकहक्कुन्जखातुन्दिलखेटकैः ॥ ८७ ॥ कर्पूरखटिकानीली. कस्तूरीहेमपित्तलः । भाण्डैरन्यैरपि भृतैः संमिश्ररुत्तमाधमः स पञ्चवर्णपचार: पञ्चवर्णशिरोरहः । कौतुकादर्क- कीर्तिस्तां वणिभूयाविशत्पुरीम्।।८। त्रिभिर्विशेषकम्।।तेन तेन स्वम्पेण भाण्डैस्तैस्तैश्च दौकितैः । आराजरकं स पुरं चके सोत्मासविस्मयम् ॥१०॥ ततस्तस्कररूपेण हृत्वा नगरगोधनम् । अयं व्यधान्मृधाधिक्य भूधनेनानुधाविना॥११॥ योनिभिर्महीपालसैन्यसिन्धोः प्रसर्पतः । अर्ककीर्तिशरा भेजुर्मर्यादावल्लितुल्यताम्।।१२।।जयिनो बहवस्तेन स्वहस्तेन निवारिताः । सकेन ते विकेन दूरं दोपगणा इच॥१३॥एकोऽप्ययं मया भूरिसैन्येनापि न जीयते । धिग्धिग्मत्पौष- मिति ध्यायनथ धराधवः ॥१४॥ विज्ञसो मेघसेनेन स्वामिन्मोदस्व मा शुचः । अयं स्वं ज्ञापयत्यर्ककीर्तिविक्रमहोकन: ॥ ९५ ॥ निभिर्विशेषकम् ॥ इति श्रुत्वा प्रमोदाधिशीकरापितहग्जलः । उत्पेत्य . सतमालिङ्गनिजरूपस्थमानतम् ·"माप चतुर्थ सर्गः ॥३०८॥ मादिन्युतान् ॥ ६१ ॥ तन तस्थौ चिरं भोगभरादनुभवन्सुग्यम् । कलत्रैरष्टभिः सोऽजपौरिव मधुव्रतः ॥ ६२ ॥ विमनाद्री तिनं नन्तुं गतोऽन्येार्यतो जनैः । जिना रचनैः श्रान्तो रात्रौ सुप्वाप तत्र सः ॥६३|| गिरावागतया तत्र देगा पिप्लेगा फुमारेन्द्रः सनिद्रस्तु हतो रूपानुरक्तया ।। ६४ ॥ वैतादयमूटिं तं क्षीणनिद्रं वीक्ष्य रुषारुणम् । मा मिदापतने मुस्रयापहारभयभारपणी ॥ ३५॥ दाक्सिद्वायतने वज्रकपाटैधव्यत । तस्मिन्दृष्टे स्वयं पद्मपरिव निनवनि ॥ ६ ॥ उपमंदर्भनिर्भनदुरितो नृपनन्दनः । ततः प्रण्यपतत्सिद्धान्सिद्धायतनवर्तिनः ।। ६७ ।। तत्र नत्वार्थ प्रार, गुमानभिरकृतावलिः । अतादयोलमल्लमीर्वतान्योऽयं गिरिः प्रभो ।। ६८ ।। हामगपुरं नाम पुरमान्ते रमास्पदम् । राजा पवनवेगोऽन वैरिगोत्रदवानला६॥तस्य चित्तप्रिया नित्तवेगाख्या- निमगयुगम् । तरसुना गतशोका च रूपे वाचामगोचरः॥७०॥को भविग्यति भर्तास्याः सुताया इति भूभुजा पृष्टः मार विशाल पुरावि मत्सयमदशम्पानुरक्तया दराछियाधर्याहतप्रभो भविष्यचक्रवर्तीति गुम्या मना भविष्यति 15- मानस त्रिकाल कर नरशिरोमणिः । इति मौहर्तिकं भूपः पप्रच्छातुच्छसंमदः||७३॥मिद्धकटे कपाटाभ्यां जाने पत्रोदरिष्यते । अम्पाः पतिः म भत्रीति राज्ञे देवजकोऽदिशत्॥७४ातं ज्ञातुमिह राज्ञाहं दिष्टो दृष्टोऽसि तचिरात् नदेहि गेदिनी तेस्तु मराज्ञा देहिनीव मा७५॥ इत्याकर्ण कुमारेन्दुः मम तेनैव मोऽवलत् । तेन विज्ञापितत्रागा समुभरेलर:७६|| उत्मवेन प्रबंटगाश कुमार पुरि खेचरः । प्रीतो विवाहयामान सुमणा गतशोकयIGGटेन तेन जामात्रा काममात्राधिकश्रिया | प्रा नीतः परा कोरिमबिला गराबादशामिनिचात कपार चोर ·||३०९॥ ॥३०९॥ परैरपि । माव्युवाह स्मरक्ष्मापलक्षणकला इव ||७९॥ पत्रवर्षीमसी हर्षी तंत्र स्थित्वीपभोगमा dिamdar पृश्य लब्धविधानयोऽचलत् ।। ८० ॥ कमलाकरमाकाशं कुर्वकान्तामुखैरसी। ययौ स्थविमानाश्वाविपस्थैः खेपरैरकृत १८१६ मनस्तम्भन मदिना पार्श्वेऽनमगिरेजनम् । दुर्दमेन दिपेन्द्रण देंग्यमानं ददर्श सा॥८२ . अयोत्तीर्याम्बरादर्क- कीतिरके इव द्रुतम् । ध्वान्तावितमिव दिपाधीशं वशं व्यधात् |शांप्रभजनोऽननगिरिस्वामी शानियास्मृतेः। ददौ तदास्मै मदनावल्याद्या अष्ट कन्यकाः ॥ ८४ ॥ प्रभजनमुदे तत्र स्थित्वाल्पं वैरिभञ्जनः । वीतशोकां पुरी लोक- दरलताभ्युत्पितिर्ययौ ॥ ८५ ॥ अथाराजयवत्यादिपरीवारः पुरीमगात् । स पुण्डरीकिणी तातकीर्तिभिः पुण्डरीकिणीम् ॥८६॥ अल्पानल्पस्फुरचमयुगधुर्योष्ट्रगर्दभैः । शकटरेकहक्कुब्जखातुन्दिलखेटकैः ॥ ८७ ॥ कर्पूरखटिकानीली- कस्तृरहेमपित्तलः । भाण्डैरन्यैरपि भूतैः संमित्तमाधमः ॥८॥ स पञ्चवर्णपञ्चाः पञ्चवर्णशिरोमहः । कौतुकादर्क- कीर्तिस्ता वणिग्भूयाविशत्पुरीम्॥८॥विभिर्विशेषकम्॥तेन तेन स्वरूपेण भाण्डैस्तैस्तैश्च दौकितः । आराजरकं स पुरं माके सोत्प्रासविस्मयम् ॥२०॥ ततस्तस्कररूपेण हत्वा नगरगोधनम् । अयं व्यधान्मृधाधिक्यं भूधनेनानुधाविना॥११॥ हपोर्मिभिर्महीपालसैन्यसिन्धोः प्रसर्पतः । अर्ककीर्तिशरा भेजुर्मर्यादावल्लितुल्यताम्॥९॥जयिनो यहवस्तेन स्वहस्तेन निवारिताः । एकेन ते विवेकेन दुई दोपगणा इव।।९शाएकोऽप्ययं मया भूरिसैन्येनापि न जीयते। धिम्धिग्मत्पौरुष- मिति घ्यापन्नथ धराधवः ॥१४॥ विज्ञप्तो मेघसेनेन स्वामिन्मोदस्व मा शुञ्चः । अयं स्वं ज्ञापयत्यर्ककीर्तिविक्रमौकनः ॥ ९९ ॥ त्रिभिर्विशेषकम् ॥ इति श्रुत्वा प्रमोदाब्धिशीकरायितहग्जलः । उत्पेला. सुतमालिङ्गन्निजरूपस्थमानतम् MI ·नामा चतुर्थ सर्गः ॥३१०॥ ।। १६ ।। पुरमवेशपूर्व म राम्पमेनाथ सूनवे । राजा चिरागमप्रीतिप्रदातव्यपदे ददौ ।। ९७ ॥ श्रीचामगुप्तपादान्ते स मामन्तमायभार । यतमादाय भूजानिमुक्तिजानिरजायता|९८॥एताः प्रजा न मोदन्ते विना विमलकीनिना। इती- पामो पमाराकोतिविमलकीर्तिताम् ॥२९॥ निशास्वपि प्रतापार्को दिनेष्वपि यशाशशी । अफ्रीडतां जगत्कोडे यस्य पकविम्मयः ॥ १२०० ॥ कृतं लक्षरिवानीनां कोटीभिरिव भास्वताम् । दीसमायुधशालायां चक्रमस्योदपद्यत ॥१॥ भधापाप राम्य महिमानं महोत्मवैः। उत्पन्नसर्वरत्नश्रीस्वाधिष्णुचमुच्चयः ॥२॥ जिना वस म्पन्मयाणायसरा- शुभम् । क्रमानिगाय पटनण्डमवनीमण्डलं नृपः ॥ ३ ॥ युग्मम् ॥ ततः पुरं स्फुरनालयमण्डलमण्डनम् । स पुण्डरी- कोणी नके नबहादशयोजनाम् ॥ ४ ॥ मोऽजीजनजिनगृहान्नामे ग्रामे पुरे पुरे । मार्गानिव सतां मुक्तिगमनेच्छामृता जाः ॥ ५॥ म मदोन्मुदितामुर्वीमेवं निर्माण निर्मदः । कृतकृत्यमिवात्मानममन्यत महामतिः ॥ ६॥ श्रामण्यं मोन्पदा भुला जिनशामुनेमुग्नात् । मुकृतेभ्यः कृती पूर्वकृतेभ्यो यहमन्यत ॥ ७ ॥ बलात्पृष्ट्या कलत्राणि पुत्रान्मि- प्राणि मन्त्रिणः । पुत्रं धवलकीर्ति म राम्पे न्यस्यादित व्रतम् ||८|| अर्ककीर्तिस्तपस्तैष्ण्पादकीर्तिमवाप्य सः। ययों मानागुते कम्पे शककल्पेन तेजमा।शामुक्तभोगभरः श्रीमानच्युतप्रच्युतः म च । राजन्नशोक निःशोकभावभूमिः भवानमन् ॥ १०॥ गकेन रोहिणीमंजतपमाजितपुण्ययोः । दम्पस्योयुषयोः प्रेमबन्धो निरवधिस्ततः ॥ ११ ॥ रोहि- णीनामस्तन्य प्रभावायतोरमत् । एवं मौभाग्यभाग्यश्रीर्मुखनाभोगभास्वरा ॥१२॥ एवं प्रभावमुडाव्य भव्यैः सेन्य- मिदं अनम् । निःमामुमसिदापर्षमुपवासैर्यधाविधि ॥१३॥ आनाम्लैनिर्विकृतिकैरपीदं रोहिणीबतम् । उपवासाक्षमः P ·चतुर्थःमर्ग: वामपूश्य ॥३१॥ सेव्यं योद्यापनमात्मभिः ॥ १४ ॥ इल्यकश्यत वां भूप भवान्तरकथा पृथुः । इदानीं त्वदपत्यानां वदानि प्राग्भवं भवम् ।। १५ ।। आस्ते पृथिव्या नेपथ्यं प्रधिता मयुरेति पू: । सिञ्चन्वीररसेनोवीं वीरसेनो ररक्ष ताम् ॥ १६ ॥ विप्रोऽनिशर्मा तत्राभूत्सावित्रीति न तत्प्रिया। अभूवन्सूनवः सप्त शिवशर्मा दयस्तयोः॥१७ाययुर्भद्रकभावास्ते दूना दारियमुद्रया। धमार्जनार्थ सप्तापि पाटलीपुत्रपत्तनम् ॥ १८ ॥ श्रीसिंहवाहनो नाम तत्र प्रभुरभूत्तदा । कमलश्रीतनूजस्तु तत्पुत्रो हरिवाहनः ॥ १९ ॥ कन्यां कनकमालाख्यां वसुमित्रमहीपतेः । तदा पर्यणयत्तत्र महर्या हरिवाहनः ॥ २० ॥ तां महद्धिमिहालोक्य निजदौःस्थ्येन दु:ग्विताः । कनिष्ठाः पट् तदा ज्येष्ठं शिवशर्माणमूचिरे ॥ २१ ॥ आर्य पश्य विरिश्त्रस्य केयं केलिविचित्रता । सामान्येऽपि मनुष्यत्वे करोति कियदन्तरम् ।। १२ ।। विवाहेऽस्मिममी लोका महाहस्तियाश्रयाः । निःपादुको तु नः पादौ दयेने पटुकण्टकैः ।। २३ ॥ प्रत्येकमेषां यावन्तो भूषामुक्ताकणास्तनौ । तावन्तो भोक्तमस्माकं न जोनालकणा अपि।२४।एषां वस्त्रैकतन्तोर्यन्मूल्यं तन्न लगिप्यति। यावजीवितमस्माभिर्धार्याणां वासमामपि ॥ २५ ॥ तल्कि दास्यन्ति महिषीममी तस्मै विरिश्चये । ईदृग्ददौ यदेतेषामस्माकं तु न किंचन ॥ २६ ॥ तानूचे शिवशर्माध किमुपालभ्यते विधिः । उपालभ्योऽयमात्मैव यः प्राग्धर्म न निर्ममे ॥ २७॥ प्रागनिर्मितधर्माणां श्री स्माकमिहाभवत् । नेहापि कुर्महे धर्म सा नाग्रेऽपि भविष्यति ॥२८॥ उपशान्तहृदस्तेऽपि तद्विरा स्मोद्गिरन्ति गाम् । आर्य कार्यस्तदस्माभिर्धर्मस्तत्कर्म कथ्याताम् ॥ २९ ॥ शिवशर्मा पुनर्मायाविमुक्तं वाक्यमुक्तवान् कुतोऽपि ·. राप्रप : चतुर्थःसर्गः ॥३१२।। मागुरोगो धर्मः मोमेयशर्मकृत् ॥ ३० ॥ तवामः कगिदारामगिरिंगहरभूमिषु । सामान्यजनमान्यासु मासु दृश्यो न मागुमः ॥ ३१ ॥ इन्चमी नियुयुः पुर्या दहशुभ बने मुनिम् । मनोरथोऽपि धर्मस्य कल्पते करपपादपः ॥ ३२ ॥ तं दिशन्त दशधियतधर्मविधीसुधीः । शिवशर्माध सहमोपानमत्सह सोदरैः ॥३३॥ श्रुतधर्मा प्रतं प्राप्य शिवशर्मा दगम्मतः । तपम्नापेन सौधर्म भेजः सुग्वसुधामरः ॥३॥ भाभालकनामा प वैतावेऽनेर भारते । रोचरोऽजनि जेनेन्द्रधर्मारामकषट्पदः ॥३५॥ ग्यदधादन्वहं स्तोकीकृत- कर्ममाभरः। जिनगाग्रोत्मय पश्रदशर्ममरीपु मः।।३||म धर्मरतिरत्कण्ठाकुण्ठविघ्नकदम्यकः । यत्र यत्राशकवन्तुं तत्र तमानमशिनान ॥ ३७॥ शुन्द्रावताम्भोजवण्दमात इमण्डलः । खेचरः सोऽपि सौधर्मकल्पस्याकल्पनां गतः ।। ३८ ॥ मम जम्पूवीपे प्रातिदेहे दक्षिणादिशि । अभगमऽवेगाग्यो वैतादो खेमरेश्वरः ॥ ३९ ॥ कमल श्रीमुग्नी नग कमलप्रीः प्रिपातनि । पमनीममुग्गाः पुज्यनतम्रो जज्ञिरे तयोः ॥ ४० ॥ यनावनिगतास्तत्र चतस्रोऽपि निरीक्ष्य ना । ममापिगुप्तनामानमानमन्मुनिमुन्मुदः ॥४१॥ अल्पायुष्क मुनिस्नामां मत्वा तसारणकधीः । तत्पश्रमीतिथिदिनं झापा दमयोगत ॥ ४२ ॥ जानप्रपत्रात्पमण्यामुपवामा क्रिपेत यः । भवन्त्यनन्यमामान्या भोगास्तत्फलमुज्ज्वलम् । ॥ ४ ॥ अपामा म गयोगः कृतकर्मशमः क्रमात । याति स्वर्गापवर्गश्रीमुग्वदाननिदानताम् ॥ ४४ ॥ इति श्रुत्वा । बाम्नां गहीण्या पत्रमावतम् । ऋतन्यमिवात्मानं मन्यानाः ममने चलन ....४५ ।। विगुत्पातेन पर्षिता मथिता. सिरि गयुः । तम गुचा नपश्रेष्ठ माहितरोऽभयन् ॥५६॥शिवशर्मादयः स्वर्गच्युतास्ते मनवम्तव । बभूषः म च + ·बापूज्य चरितम् पुण्यात्मा खेचरश्वरमः सुतः ॥४७॥ इति पूर्वभवश्रुत्या जातिस्मृतिमवाप्य ते । आवकं धर्ममासाचाशोकाचाः खाश्रय ययुः ॥ १८ ॥ भूपेऽपदा सभाभाजि धर्मेभाद्भूतगर्जिवत् । वानयन्वियदध्यान दियो दयान दुन्दुभिः ॥४९॥ । चतुर्थःमः नृपस्तदध्वनये नासुपूज्यागमनशंसिने । दरोच्छवासानुन्नानि भूषणनि ददाविव ।। ५०॥ हित्वा सिंहासनं दवा ॥३१३॥ पश्चपाणि पदान्यथ । ननाम भूपः ककुभं प्रभुपादपवित्रिताम् ।। ५१ ॥ उदास्वदुरसवोत्साहं कृत्वा नागपुरं पुरम् । पुत्रमित्रकलत्राणि समाहृय ससंमदः ।। ५२ ॥ शृङ्गारसारमात तुरङ्गारुढसजनः । भूपः प्रभु ययौ गायन्नृत्यगव्यों- घमध्यगः ॥ ५३ ॥ युग्मम् ॥ भूपः पुण्यार्णवावर्तमध्यवर्तीव स भ्रमन् । प्रभुं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्योपाविशत्पुरः ॥ ५४ ॥ कर्णपेयां सुधां वपत्तथ तीर्धशतोयदे । कर्णेन्द्रियस्वं नो केन लोकेनाङ्गेषु कारिक्षतम् ॥ ५५ ॥ वहन्मध्येऽ- धिक रागं नीरागोऽन्तेऽपि नैय यः । नरो न रोचते मुक्त्यै सकुसुम्भमिवांशुकम् ॥ १६ ॥ चला इति चलाक्षीभ्यवि कपनमर्पतः । आलिङ्गयते नरो मुक्त्या जराजीर्णोऽप्यनीाया ॥ ५७ ।। इत्यादिभिर्जगद्गर्तुम्पदेशः प्रशान्तधीः । राज्ये न्यस्य सुतं राजा भेजे भार्यान्वितो व्रतम् ॥५८॥ विरन्विभुना साकमशोकाख्यो मुनिर्महीम् । सापत्यया समं पल्या मुक्ति भुक्ततपा ययौ ॥ ५९॥ इति रोहिणीकथा समाप्ता ॥ प्रथितां वीरनाथेन श्रेणिकस्य पुरः पुरा । यामकार्षीदुमास्वातिः कथा सेत्थमिहोदिता ।। ६०॥ ततोऽवसर्पिणी तापविपुलन्यापदो भुगः । कुर्षशैत्यौषधमिव क्रमसंचारिवारिजैः ॥ ६१ ॥ प्रसुप्तमान्तरं चक्षुर्जनानां मोहनिया ।

·R परिणम चतुर्थीस ॥३१४॥ समुत्रागरपन्दिग्गन्दुभि पनि उम्परः ॥ ६२॥ यो मां श्रयति तं दुःग्वातक्षामीत्यग्रगामिना । धर्मध्वजोर्वदोष्णेव धर्मगोगप्रभावनः ॥ ६३ ॥ ज्ञानस्य केवलाग्यस्य ज्ञानेषु सकलेवपि । सर्पता धर्मचक्रेण स्पष्टयंश्चमावर्तिताम् ॥ ६॥ प्रिमोफीरितभ्यान्तभिदे तुन्योदयरपृशाम् । छत्रयेन्दुपिम्यानां जगमः पूर्वपर्वतः ॥ ३५ ॥ ज्ञानभ्यानवि- भूतियां पामरागतयात् । कीर्तिपुष्यपटमान्तदशाभ्यामिव वीजितः ॥ ६६ ॥ अमी पर सहन्तेऽहिमारं विश्वगुरो- रिति । गुपुष्पट्या हणेषु मयंदेशेषु संचरन् ।। ६७ ।। शुद्धश्रद्धारमैः पोरै म्यैिरुदामकौतुकैः । विमुक्तान्योन्यपशून्यः पनामपि शिभिः ॥ ६८॥ मृगीकृतनदीयन्दः शैलरण्याधिदेवतैः । पारावाराधिदेवीभिर्निम्वनर्मिभिः ॥ ३९ ॥ स्थानस्थानोगदाभरमरैः सहचारिमिः । स्यायमानं प्रभुर्धर्मोपदेशं रनपन्क्रमात् ॥ ७० ॥ पुरः पुरः स्फुरद फिक्रियमाणमहोत्मयः । देशानायांननार्याय विहारेण व्यभूपयत्।।७१॥ एकादशभिः कुलकम्।। अयं यत्र महातीर्थ- गजभाति पदे पदे । अमुद्रोऽभूत्ममुद्रोऽपि कार्य हन्तुमिवात्मनः ।। ७२ ॥ शत्रयोञ्जयन्तारख्यतीर्थभूधरसंभवाः । यं शुनि रमायन्स्गुणैः परितः मरितः शुभाः ॥ ७३ ।। दीप्तिदिनदिनेन्दुनां मजतां पत्रिमाणवे । पृथग्भूत्वेव यत्रास्ति मरो- जान जालनालात ॥ ७९ ॥ पादाः पातालपीयूषफुण्डेरामा सिपेचिरे । पस्मिनिलाहुरस्तावापीः पीताम्भसो जनाः ॥ ४५ ॥ मदाफलमेरथिंगावाकालफलमम् । आनन्दनधनपस्य हस्यते नन्दनं वनम् ।। ७६ ॥ गिरयो निरयोहाम- । बाद मशिनः । गत्रावनिमविष्टाहार मेश्यन्ते तीर्थमानिनः ॥७७१ नालिकेरीफल स्तन्यः कृपगम्भीरनामयः । मचा- बलोलमुला गटारा करप न पियाः ||७४ । यस्कांशस्तममा रहस्यनेय निर्मितः । निषेधतीव नेत्राणा पदार्थ- ·न चतुःसी वासुपूज्य परितम्. शतदर्शनम् ॥ ७९ ॥ या नेत्रैः प्रसूतिप्रायैः पियन्तीव नृणां मनः । वाग्भिः सुधामनोज्ञाभिर्जीवयन्तीव मन्मथम् ॥४०॥ यासां वर्धयतीवास्यशशी संसारसागरम् । तमेवालङ्करोतीव यन्धुरोऽधरविद्रमः ॥ ८१ ॥ संध्यारागमचिर्यासां पाणिपादप्रभाभरः । स्त्रीलोकनिन्दास्वाध्याये मणद्धीव मुनीनपि ॥ ८२ ॥ स्वर्णरत्नैः कृतं यासां देवादकठिनैरिव । संसारदूषणान्यङ्गं पिधातीव तेजसा ॥८॥ ताभिर्यग्रामरामाभिर्जिता इव सुरप्रियः । न लभन्ते प्रियः सार्ध निद्रा चिन्ताकुला इव ॥ ८४ ।। तं देशं श्रीसुराष्ट्राख्यं सुरासुरवृतो विभुः । पुनः पवित्रयामास विहारक्रमलीलया ॥४॥ चतुर्दशभिः कुलकम् ॥ द्रुमाः स्वदानश्रीसद्धसेविनो यत्तटीजुपः । मन्ये पूर्णायुषः कल्पद्रुमाः स्युर्दिवि दानिनः ।।८६॥ दर्शनादादिदेवस्य साधुस्वाध्यायकर्णनात् । यत्तिर्यञ्चोऽपि पुण्याप्त्या हसन्ति शुपतीनपि ॥८७|| जगद्गुरुस्तमारोहदुच्चैः शवजयाचलम् । स्वोप्तं भुवि सुनिष्पन्नं धर्मक्षेत्रमिवेक्षितुम् ॥ ८८ ॥ त्रिमिविशेषकम् ।। ताटक्समवसारश्रीभूषणो भगवानथ । मोहादिमूर्छितं विश्वं चाक्सुधाभिरजीययत् ।।८९॥ पूर्व प्रबोधितोऽप्येष देशः पूज्यैरलंकृतः । अमुमेवाद्रि- मारोदु तदस्यादिश्यतां गुणः ॥९० ।। इति यदाजली श्रद्धाजलौघविमलात्मनि । युपतौ पृच्छनि स्वामी श्रुतिभाग्य- फलं जगी ॥ ९१ ॥ युग्मम् ।। धर्मकल्पद्रुमोद्यान धर्मकामगवीकुलम् । यं श्रितैर्दश्यते धर्मचिन्तामणिमहाकरः ॥ ९२॥ महद्भ्योऽपि महीयान्यो यत्रारूदैर्भवार्णवः । दृश्येत गोपदप्रायो मुक्तिः स्पृश्येत पाणिना ॥२३।। आयं लोकाप्रगमने सोपानं समवाप्य यम् । असिध्यन्पुण्डरीकाद्या मुनयः कोटिकोटयः॥९४||धिग्मुक्तिक्षेत्रभावं मेऽद्याप्यनन्ता हि जन्तवः। आता भवे भ्रमन्तीति निर्झरै रोदितीव यः ॥१५॥ अहो अस्य सुदुर्भेदः कश्चित्कठिनतागुणः । आत्मा त्यक्ततनुर्यत्र न ।

·भमः स्मदोगती ॥ १६ ॥ फराशयाः पूरगिरः कृष्णाः शौचयहिश्वराः । पापस्येव चरा यस्मिन्न पदं ददति विकाः चतुर्थ सर्गः ॥ ९७ ॥ हिमानी फरियार पनेवाचलराजता । आयो जगद्गुमर्यत्र तिलकाय स्वयं स्थितः ॥ २८ ।। सर्वज्ञा अपि तम्याग गिरर्नेशा गुणोक्पुि । आयुम्तेपामपि मितं फमोती च यतो वनः ॥ ९९. ॥ अष्टभिः कुलकम् ॥ इत्यादिश्यां । ॥३१६॥ पशेपेऽनि देवरसन्देविशठिभुः । स्वं सं स्थानं पुनः मर्वे तिर्यग्मतजा ययुगा१३००॥ अस्वप्नत्वफलं किं न गृहा- मीनि मरनरिः। निशि नाभयमभ्यर्च प्रारेमे प्रेक्षणं पुरः ॥ १ ॥ ततादिकचतुर्वाधममहस्तकहेलया। चतुर्गतिक- संमारग्रामाशं सुग आधुः ॥२॥ ते च पञ्चमुखेनेव पत्रशन्देन चत्रता। वाद्येन चक्रिरे पञ्चमहापापेभपश्चताम् ॥ 3 ॥ महामृदायोंकारः स फमन तदाभवत् । श्रोतुर्जनस्य येनामशिथिलाः कर्मसंधयः ॥ ४ ॥ युगादिजिनवक्त्रे- नुभुभितम्ग निरन्तरः । रयः पुण्यार्णवस्येव रराज मुरजध्वनीः॥५॥ अप्यादिनाथमुग्वतः कृषन्ती गुसदा रशः। बमा भाग्यरेव नर्तकी भाषनर्तनः ॥६॥ संक्षिपन्ती चतस्रोऽपि संसारस्य गतीरिव । उताहिकरदन्दा वर्तनैर्नर्तकी पनी ॥ ७॥ मातरम्भस्वरसुभाधोनाधोगतिदुर्मलः। अवादयत्तदा वंशं सुग्वं सुरचांशिकः ।। ८ ॥ यदतुम्याभवत्तत्र मीणा मपुरवादिनी | उसारपितुकामेव श्रोतृन्ममृतिवाहिनीमा सुधाम्बुधिमिवोद्रान्तं गीतमुदाय भाविनाम । हियेव ।। पिलप भाप ममारक्षारमागरः।१०।पातपसहस्रामकरन्यतिकरः स्वयम् । धर्मेशस्याभवत्तत्रारात्रिक रात्रिकण्टकः॥११॥ नि प्रेक्षणमापूर्ण प्रगम्पादिजिन मुदा। वो कृतविहारं श्रीवासुपूज्यं हरिः सुरैः।।१२।।दामसतिमहन्माणि श्रमणाः स्वा- ।। मित्रोमान् । गमाः महर्तित्वं तमामः कला ॥१३शासनसम्बरिष गुणोर्गुणिना जगदीशितुः। एका अमेव भूतंत्र ·तुर्थःसर्गः बासुपूज्य परितम् ॥३१७॥ साध्वीलक्षमजायत ॥ १४ ॥ शतद्वयीयुतं जज्ञे सहस्रं पूर्वशालिनाम् । चतुःशतीयुता पञ्चसहस्त्र्यवधिवेदिनाम् ॥१५॥ मनापर्ययवर्याणां पट्महस्री शताधिका । पमहस्राणि साधूनां केवलज्ञानशालिनाम् ।।१६। लन्धवैक्रियलन्धीनां शत शतगुणीकृतम् । बादलब्धिमतां सप्तचत्वारिंशच्छतानि च ॥ १७ ॥ लक्षद्वयं श्रावकाणां दशपञ्चसहस्रयुक् । चतुर्लक्षी सषट्त्रिंशत्सहस्राः श्राविका इति॥१८॥वर्पलक्षाचतुःपञ्चाशतं मासेन वर्जितम् । आकेवलाद्विहरतः परिवारः प्रभोरभूद ॥ १९ ॥ ततस्त्रिजगतः स्वामीगोधयन्यसुधां फ्रमात । मुक्त्या सकेतितमिव भाप चम्पापुरीवनम् ॥२०॥षड्भिर्मुनिशत साकं पादपोपगम श्रितः । पर्यद्वासनमासीनः प्रपेदेऽनशन प्रभुः ॥ २१ ॥ इति प्रज्ञाय दृतेभ्यः कति तत्राशु नाययुः। दुःग्विनः पादचारेण प्रत्वासना महीभुजः ॥ २२ ॥ अस्मत्प्रभूणां संदेहमिदानी हन्त हन्तु कः । इतीवेन्द्रासनैः प्रापि कम्पस्त्यक्ताशने ग्नेि ।। २३ ।। अवधिज्ञानविज्ञातपीठकम्पनकारणाः । चतुःषष्टिरिहाजग्मुर्वासवा देवतावृताः ॥ २४ ॥ अथेन्द्राश्च नरेन्द्राश्च प्रभु दत्तप्रदक्षिणाः । नत्वा तस्थुर्माशोककीलिता इव निश्चलाः ॥२५॥ अन्ते मासस्य चन्द्रेश्यो चराभद्रपदास्थिते । शुक्लापाढचतुर्दश्यां स्वामी मोक्षोन्मुखोऽजनि ।। २६ ।। बादरे काययोगेऽय स्थित्वा स्थिरतरासनः। स्वामी सरोध वाश्चित्तयोगौ योगेन पादरौ ॥२७॥ काययोगेन सूक्ष्मेण काययोग स यादरम् । मध्वा रुरोध वाक्चि- तयोगी सूक्ष्मौ जगद्गः ॥२८॥ तानीयीकमिद शुक्लध्यानं सूक्ष्मक्रियायम् । प्रभुः क्रमादमु सूक्ष्मकाययोगमसाधयन् ॥२९॥ अथोच्छिन्नक्रियं तुर्य शुक्लध्यानमशिश्रियत् । पञ्चहस्वाक्षरोचारसमानसमयं विभुः ॥३०॥ क्षीणकर्मार्थकर्तन्यो विलीनलेशसततिः । अनन्तदर्शनजानवीर्यानन्दो जगद्गुरुः ॥३१॥ अर्ध्वगो बन्धविध्वंसादेरण्डफलबीजवत् । ऋजुनैव ·परिस 11३१८॥ . पग नियः मा लोकाग्रमामदत् ॥३२॥ युग्नम् ।। स्वामिना नारकेभ्योऽपि ददतानन्दवणिकाम् । महानन्दस्य भुजे चतुर्थःसर्गः पणं नकली तदा ॥३३॥ मोरचेद्यामपि तदाकन्दं संकान्दनादयः । विमोवियोंगे कुर्वन्तो न शोच्यत्वदशामगुः॥३४॥ जगढन्युः यामिन्युः सामिन्यातोऽमि किं ततः । दयास्मभ्यं महादु ग्वं महानन्दं श्रिता स्वयम् ॥३५॥ स्वर्गस्यापि ॥३१८॥ नममगत्यं गा निन्प नाप भूस्वगा। विश्वाचवारिधी महतं त्वठियोगेश्य सेच्छति॥३६॥धिगस्मारेणवोऽप्यते भान्ति पमा प्रभो । अनुपान्तीय येऽय त्यामम्मन्निन्चासपीडिताः ॥ ३७ ।। त्वदाचा दुग्धवपिण्या जनन्येव विधोगिनः । भनिपालन्य उगतो गतिः काय भविष्यति ॥३८|| धर्मदुग्धाब्धिचन्द्रेण केवलज्ञानभानुना । त्वया विना जगन्मोहध्या- | लारसायनां प्रभो ॥ ३९ ॥ सहा महापमतमा विश्वतारक नारकाः । प्रमोद कलयामासु तनुं त्यजति त्वयि ॥४॥ इलादियाम्भिलगन्दगान्गठमनामपि । मुहदेव मदन्छनः स्वाहदैव व्ययोध्यत ॥ ४१ ॥ सप्तभिः कुलकम्।। आफन्दः । तो शरामयोप्य पियुधाधिपः। तत्काल कृत्ये त्रिदशानादिदेशाभियोगिकान्॥४२॥वनादानीय गोशीर्षचन्दनैधांसि नन्दनात् । गगां कमिशा नाशाय रचिता चिता ।। ४३ ॥ ऐश्याकवेभ्यः माधुभ्यत्रिकोणा दक्षिणादिशि । पथिमायां गनुकोणान्येपिस्तु विहिता चिता ॥ ४ ॥ स्नानं क्षीरामुनीरलेपं गोशीर्थचन्दनैः शक्र स्वामितनोश्चक- ।। प्रषामन्येश नाफिनः ।। ४५ ॥ दग्दप्पेण देवेन्द्रो मानाध्यवामयत् । जिना मुमनोरवभूषणैरप्पभूषयत् ॥४६॥ । । मूर्तिमतिःमभोभगिविष्यमुकृतरिख । रत्नेश्र रमयांगकुन्निदशाः शिविकात्रयम् ।। ४७ ।। नत्वा कृत्वा प्रभु मुनि शिरिष हरिभात। अन्यान्छिविकयोःमायुंक्रवलिनिपुः मुगावामहस्रबागां तीर्धेशशिविकामुश्यो हरिः।

·तुःसा वासुपूज्य चरितम् ॥३१॥ ऊहे सुरसहस्राभ्यां तचान्यच्छिविकादयम् ।। ४९ ॥ सुरन्त्रिषु ददानासु परितस्तालरासकान् । पुरः सुपर्वगन्धर्षगणे तूर्यप्रयोगते ॥ ५० ॥ कुर्वत्सु त्रिदशेष्वग्रे चीरतोरणधोरणीः। यक्षकर्दमविच्छन्पुिरः कुर्वसु केषुचित ॥ ५१ । केपुचिविधानेषु धूपोत्क्षेपं पुरः पुरः । विभोरपरि चिभ्रत्सु शुभ्रछत्राणि केषुचित् ॥३२॥ शिविका परि वर्षत्सु केषु- 1 चित्कुसुमस्रजः । हन्त्री निःशेपदोषाणां शेषां गृह्णन्सु केषुचित्।५३शनानाविधां शुचश्चेष्टां स्पष्टयत्सु च केचित् । हरिः सुराश्च शियिकाप्रयं निन्युश्चिताः प्रति॥५४॥पञ्चभिः कुलकम्।।चितायामुचितज्ञोध पूर्वस्यां पूर्वदिक्पतिः। न्यधात्प्रभुतनुं साधूनन्पे देवाश्रिताइये ॥६५अग्निरग्निकुमारै ग्वायुर्वायुकुमारकैः । चितासु चिक्षिपे पूरः कर्पूराणां सुरैः परैः॥५६॥ चितात्रयस्य तस्योचैः प्रसूता धूमवल्लयः । दधुः सदुःखद्योमुक्तवेणिपाशत्रयोपमाम् ॥५७॥ अभ्रंलिहमहाकीलाचक्रवालेन ताश्चितामृता लोकत्रयीशोककृशानव इवाज्वलन्।५८/दग्धेपु वह्निकोलाभिरस्थिभ्योऽन्येषु धातुषाचिताव्यध्यापयन्मेघ- कुमाराः क्षीरधेजलैः॥५२॥अधिमाणवकस्तम्भ वृत्तवज्रसमुद्के । न्यस्य पूजयितुं स्वस्य जयमङ्गलहेतवे।।६०॥अथोपरित- नों शकः श्रेयोयीजमिवाग्रहीत् । जिनेन्दोर्दक्षिणा दंष्ट्रामीशानेन्द्रस्त्वदक्षिणाम्।६१शयुग्मम्।जगृहेऽधस्तनी दंष्ट्रामवामां चमरेश्वरः । बलिस्तु वामामन्ये तु शका दन्तान्यथोचितम्॥६२।। अगृहन्कीकसकणान्सुपर्वाणः परे प्रभोः । भसलेशा- घरेशास्तद्भुरेणूंश्चापरे नराः ॥६३॥ रेणूनां ग्रहणेनैव मत्यैः ग्वाते कृतेऽद्भुते । रत्नस्तूपं व्यधुः शक्रावितास्थाने जिने. शितुः ॥६॥ कीमारेऽष्टादशाद्वानां लक्षाण्यथ विभोवते । चतुःपञ्चाशदित्यायु सप्तत्यन्टलक्ष्यभूत् ॥ ६५ ।। श्रेयांस- निघृतेरासीदासुपूज्यस्य निर्वृतिः । सागरेषु व्यतीतेषु चतुःपञ्चाशति प्रभोः ।। ६६ ॥ इति प्रशस्तिमालिस्य रत्नस्तूपे ·-- परिसर पा शिः मा लोकाग्रमामदत् ॥३२॥ युग्नम् ॥ स्वामिना नारकेभ्योऽपि ददतानन्दवणिकाम् । महानन्दस्य बुभुजे चतु:सर्गः नणं नसली तदा ॥३॥ मोहचेष्टामपि तदाफन्दं मन्दनादयः । विभोवियोंगे कुर्वन्तो न शोच्यस्वदशामगुः॥३४॥ जगन्मुः पामिन्धुः रामिन्यानोऽमि किं ततः । दयास्मभ्यं महादुःवं महानन्द श्रितः स्वयम् ॥३५॥ स्वर्गस्यापि ॥३१८॥ नमन्याय पा निन्पे नाथ नूस्थया। निश्चाश्रुगरिघौं मां त्वयिोगेऽघ सेच्छति॥३६॥धिगस्मान्रेणयोऽप्यते भान्ति भगतमाः प्रभो । अनुपान्तीय ये त्यामस्मन्निन्चासपीडिताः ॥ ३७ ॥ त्वदाचा दुग्धयपिण्या जनन्येव विधोगिनः । अनिपानन्य जगतो गतिः काय भविष्यति ॥३८|| धर्मदुग्धाब्धिचन्द्रेण केवलज्ञानभानुना । त्वया विना जगन्मोहवा- नामनामनां प्रभो ॥ ३९ ॥ रहा महापमतमा विश्वतारक नारकाः । प्रमोदं कलयामासुर्य तनुं त्यजति त्वयि ॥४०॥ उत्पादियाम्भिर्दलगन्हुदयान्गठमनामपि । सुददेव म्दाछकः स्वाहदैव व्ययोध्यन ॥ ४१ ॥ सप्तभिः कुलकम्।। आक्रन्दः ।। तोच नमामोण खुिधाधिपः। तत्काल कृत्ये निदशानादिदेशाभियोगिकान्॥४२॥वनादानीय गोशीर्षचन्दनैधांसि नन्दनात् । पेनां कृमि तत्ता नाधाय रनिता निता ॥ ४३ ॥ ऐक्ष्वाकवेभ्यः माधुभ्यन्त्रिकोणा दक्षिणादिशि। पविभागां मनु कोणान्पयस्तु विहिना निता ॥ ४ ॥ स्नानं क्षीराम्मुधेरिर्लेपं गोशीपचन्दनैः शक्र स्वामितनोश्चके पेपामन्पेश नाशिनः ।। ४५ ॥ देवदृप्पण देवेन्द्रो माडूनाध्यवामयत् । जिना मुमनोरजभूषणैरप्पभूषयत् ॥४६॥ । मनिमशिः प्रमोभक्तिविष्णनैरिव । रत्नेश्र रचयांगाम्बिदशाः शिपिकात्रयम् ॥ ४७ ।। नरवा कृत्या प्रभु मुनि शिपिणं रिशान। भन्यागिपिकयोःमावगुंजनपिक्षिः सुरा॥४८॥महनवागांतीशशिविकामुराधी गि ·वासुपूज्य चरितम् ॥३१९॥ ऊहे सुरसहस्राभ्यां तच्चान्यच्छिविकाद्वयम् ।। ४९ ।। सुरन्त्रिषु ददानासु परितस्तालरासकान् । पुरः सुपर्वगन्धर्षगणे तूर्यत्रयोचते ॥५०॥ कुर्वत्सु निदशेष्यने चीरतोरणधोरणी। यक्षकर्दमविच्छन्पुिरः कुर्वत्सु केषुचित ॥५१॥ 1 तुःसर्ग: केषुचिविधानेपु धूपोत्क्षेप पुरः पुरः । विभोरपरि बिभ्रत्सु शुभ्रच्छन्त्राणि केषुचित् ।।३२॥ शिविका परि वर्षत्सु केषु. ॥३१९॥ चित्कुसुमस्रजः । हन्त्री नि.शेपदोषाणां शेषां गृह्णन्सु केषुचित्।५३शनानाविधा शुचश्चेष्टां स्पष्टयत्सु च केचित् । हरिः सुराश्च शिथिकानय निन्युश्चिताः प्रति॥५४॥पञ्चभिः कुलकम्।चितायामुचितज्ञोध पूर्वस्यां पूर्वदिक्पतिः। न्यधात्प्रभुतर्नु साधूनन्ये देवाचिताइये ।।५५अग्निरग्निकुमारैग्विायुर्वायुकुमारकैः । चितासु चिक्षिपे पूरः कर्पूराणां सुरैः परैः॥५३॥ चितात्रयस्य तस्योः प्रसूता धूमवल्लयः । दधुः सदुःखद्योमुक्तवेणिपाशत्रयोपमाम् ॥५७॥ अभ्रलिहमहाकीलाचक्रवालेन । ताश्चिता मूर्ता लोकत्रयीशोककृशानव इवाज्वलन्।५८ादग्धेपु वहिकीलाभिरस्थिभ्योऽन्येषु धातु।चिताव्यध्यापयामेघ- कुमाराः क्षीरधेजलैमा५९।'अधिमाणवकस्तम्भ वृत्तवनसमुद्के । न्यस्य पूजयितुं स्वस्य जयमङ्गलहेतवे॥३०॥अथोपरित- नों शक्रः श्रेयोयीजमिवाग्रहीत् । जिनेन्दोदक्षिणां दष्ट्रामीशानेन्द्रस्त्वदाक्षिणाम्।६१|युग्मम्।जगृहेऽधस्तनी दंष्ट्रामवामां चमरेश्वरः । बलिस्तु वामामन्ये तु शका दन्तान्यथोचितम्।।६२॥ अगृह्णन्कीकसकणान्सुपर्वाणः परे प्रभोः । भस्मलेशा- नरेशास्तद्भुरेणूश्चापरे नराः ॥६३॥ रेणूनां ग्रहणेनैव मत्यैः ग्वाते कृतेऽद्भुते । रत्नस्तूप न्यधुः शक्राश्चितास्थाने जिने- शितुः ॥६४॥ कौमारेऽष्टादशाद्वानां लक्षाण्यथ विभोवते । चतुःपञ्चाशदिवायु सप्तत्यदलक्ष्यभूत् ॥ ६५ ।। श्रेयांस- निर्धतेरासीदासुपूज्यस्य निर्वृतिः । सागरेषु व्यतीतेषु चतुःपञ्चाशति प्रभोः ।। ६६ ॥ इति प्रशस्तिमालिख्य रत्नस्तूपे ·एप जालते। लुनियाणकल्याणकारिणः परिपाणयः ॥ ६७ ॥ निभिविशेषकम् ॥ लधिर्महोदयपदस्य बभूव भर्तु- चतुर्थासः रियादमठिगदममदपूरपूर्णाः । नन्दीश्वरे यजिनेश्वरमन्दिरेपु, यात्रां पवित्रमचयोऽष्टदिनानि कृत्वा ॥६८॥ श्रीवासु. पपरित परिपूर्णमतदाणादनं सततमन्तरनुस्मरन्तः। रोमाश्चरम्यमहसः सह सर्वदेवैः, स्थानं ययुनिजनिजं जयिनः ॥३२॥ मुरेनाः ॥ ६॥ युग्मम् ।। इनि दण्डाधिपतिश्रीमदादादनसमभ्यर्थितनीविजयसिंहमूरिशिष्यश्रीवर्धमानमूरिविरचिते श्रीवासुपूज्यचरित आपादनाले महाकाव्ये महोदयलब्धिवर्णनो नाम चतुर्थः सर्गः ॥ श्रीनागेन्द्रमुनीन्द्रगच्छतितकः श्रीवीरमरियमौ यस्माद्वोधमवाप्य मण्डलपतिजज्ञे यतिश्चचिगः। तन्धिप्यः परमारवंश- विशदः श्रीवर्षमानप्रभु-स्तत्महोदयपर्वतकतरणिः श्रीराममूरिस्ततः ॥ १॥ चन्द्रः कुवलयोद्योघे चन्द्रमरिरभूदध । नमः शमसुभाम्भोधियमूरिर्मुनीश्वरः ॥२॥ पभूवाभयदेवाव्यः सूरिरिगुणस्ततः । श्रीहेममूरिद्रयाणां व्याख्यो मनुता ममम् ||३|| श्रीमान्बनेश्वरः मूरिरधाजनि मुनिप्रभुः । रूपे वचसि च प्राप जयपधं जनेषु यः॥४॥ गुमविजय- मिहोन्गय नियमेन्टकम् । मर्यत्र स्वमरस्वन्या विठजनमनोऽम्बुधौ|२|| निस्तन्द्रोऽजनि देवेन्द्ररियन्मुग्वमण्डपे। मिललाम कपित्यापीः माकं यातल्यसंपदारेविजयसिंहस्य शिष्यो गुजिया ततः । मारिः श्रीवर्धमानोऽस्मिन्गच्छे । पामिकता दी ॥ ७ ॥ उदगादिरिष श्रीमान्म नन्यायप्रभुः । यत्रोदयी दोभानुभन्याम्भोजानि भासयेत् ॥ ८॥ अम्मिगुरमे भक्तः श्रीगल्लककुलमत्रत । कान्यांतदुष्कमा धर्माम्बुधिविधुः सुधीः ॥९॥ योऽकारयन्महावीरचेत्य ·संगमखेटके । तस्मै हलशतक्षोणी चतुर्वाटीयुतां ददौ॥१०॥तहभूरभूदयोन्मर्दी कपर्दी येन कारितम् । चैत्यं युगादिदेषस्य बासुपूज्य ग्रामे चटसराभिधे ॥ १९ ॥ तत्पुन आम्रदेवोऽभूदाम्रघन्मालास्पदम् । राणुका गहिनी तस्य पुण्यश्रीरिव देहिनी ॥१२॥ चरितम्. तत्सनर्देवचन्द्रोऽभून्निस्तन्द्रो धर्मकर्मणि । पद्मिनी पमिनीवास्य प्रिया शीलभियो गृहम् ॥१३॥ चत्वारा जशिरे विश्व नन्दना नन्दनास्तयोः । भव्यजीवमनःशुद्धयोधर्मभेदा इवाहिनः ॥१४॥ तेषु ज्येष्ठोऽजनि श्रीमानम्बडः सचिवाग्रणीः । -- ॥३२१॥ अद्वितीयो विवेकेन द्वितीयो जहणस्ततः ॥ १५ ॥ पश्चादाहादनो जातिमण्डनं दण्डनायकः । मन्त्री धर्मधुराधुर्यस्तुर्यः प्रहादनः पुनः ॥ १६ ॥ ज्येष्टे स्वर्गश्रियं प्राप्ते श्रीमदम्यडमन्त्रिणि । विशेषाद्धर्मधुर्यत्वमाडादनसुधीर्दधौ ॥ १७ ॥ यत्कीर्तिवततिस्थारापद्रस्थानकसंभवा । न्यायधर्मामृतैः सिक्ता विस्तृता विश्वमण्डपे ॥१८॥ यः श्रीसत्यपुरे वीरप्रासादे नाभिनन्दनम् । धारापद्रे च नाभेयचैत्ये श्रीपार्श्वनायकम् ॥१९॥ तथा चन्द्रप्रभखामिसीमन्धरयुगन्धरान् । अम्बिका- । भारतीमूर्तीदिव्यस्फूर्तीळधापयत् ।। २० ।। युग्मम् ॥ नाभीपझे यथात्मानं योगी ध्यायत्यहर्निशम । पनकोशे तथा । योऽयमादिनाथं स्वकारितम् ॥ २१ ॥ ग्रामे वदसरे नानि तथा संगमखेटके । येनोदधे संमें पूर्वैश्चैत्यहन्दं जिनान्वितम् ॥ २२ ॥ अणहिल्लपुरे लक्ष्भ्यास्तिलकं प्रेयसां निधिः । स्वगुरोर्वसतिर्येनोधे भक्तिशुभात्मना ॥२३॥ लेखयत्यमलज्ञान- दानभृत्पुस्तकानि गः । अगण्यपुण्यलक्ष्म्याप्त्यै शासनानीय सर्वदा॥२४॥ प्रासादः शुशुभे येनोदधुतः श्रीवासुपूज्ययुक्। पसनस्य पुरो राज्ञो रत्नवानिव शेखरः ॥ २५ ॥ अमेयं स्पृहयं यः श्रीमदाहादनो गुम्म् । श्रीवर्धमानमूरिं स भक्त्या- भ्यर्थितवानिति॥२६॥जीर्णोद्धार इहाणहिल्लनगरे श्रीवासुपूज्यमभोः, प्रासादस्य मया भववचनतः स्वश्रेयसे कारितः। ..

·चतुर्थ सर्गः ।।३२२॥ ॥३२२॥ गप तारितम्प पुण्यघटनां कुर्चीत जीर्णो धृति, कृत्येऽस्मिन्निपुणा यतो गणधराः स्युः सूत्रधारा ध्रुवम् ॥२७॥ ततोऽसौ निशिनिमंपे (१२९९) विक्रमवत्सरे । आचार्यश्चरितं चक्रे वासुपूज्यविभोरिदम् ॥२८॥ चतुरा वाचयन्त्वेतवृद्धा प्पाग्यो नयनपि । शन्दप्रमाणसाहिन्यागमज्ञाः शोधयन्तु च ॥२९॥ यावत्पूर्वागणेऽस्मिन्नसमतमतमोगोमपालेपनाई, मामंगापुरन्धी स्फुरद्रुममे मुञ्चतीन्धुपदीपम् । प्रात:श्रीः सांध्यरागमसमरघुसणे भानुकुम्भं च तुष्टय, धर्माधी- शस्य ताजिनचरितमिदं मालोके मुदे स्तात् ॥३०॥ मर्वाक्षरगणनायां जयति श्रीवासुपूज्यचरितमिदम् । बेदनिधि- वेदपाणा [५४९४) नीतानन्यसंपूर्णम् ॥३१॥ ॥ इति श्रीवासुपूज्यचरित्रं समाप्तम् ॥

·3w
DISHISEXIESite
इति श्रीवासुपूज्यचरित्रं समाप्तम्
%
3DUR