·આચારાંગ સૂત્ર,
પ્રેમ-જિનાગમ પ્રકાશન
દ્વિતિય સંસ્કરણ :
મૂલ્ય : રૂ. Ca)
e) ૧
૪. પ્રાપ્તિસ્થાન •
શ્રમણી વિદ્યાપીઠ, હીંગવાવા લેન,
ઘાટકોપર, મુંબઈ
પ્રત . ૧૦૦૦
સં. ૨૦૩૩ સને ૧૯૭૭
પ્રકાશક
પ્રેમ-જિનાગમ પ્રકાશન
મુદ્રક :
છેટાલાલ ગોકુળદાસ શાહ
શ્રીરામ પ્રિટીગ પ્રેસ, નંદરબાર,
(ડી. ધુલીયા)

·અ નું આ પ્રથમ શ્રુતસ્કંધ ૫૨ ૩ પ૩ ૫ ૫૪ ૫૮ ૧૬ ૭૨ ૨૦ 19 વિષય પૃષ્ઠ વિષય પૃષ્ઠ પ્રથમ અધ્યયન પાંચમુ અધ્યયન શસ્ત્રપરિજ્ઞા ૧ કસાર પ્રથમ ઉદ્દેશ– પરિજ્ઞાવિવેક પ્રથમ ઉદ્દેશ- ચારિત્રનિરૂપણ દ્વિતીય ઉદ્દેશ– પૃથ્વીકાયની યતના તીય ઉદ્દેશ- હિંસાનિવૃત્તિ તૃતીય ઉદ્દેશ- અષ્કાયની યતના ૭ તૃતીય ઉદ્દેશ- પરિગ્રહત્યાગ ૫૬ ચતુર્થ ઉદ્દેશ- અગ્નિકાયની યતના ૯ ચતુર્થ ઉદ્દેશ- સ્વચ્છન્દતાના દોષે પંચમ ઉદેશ– વનસ્પતિકાયની યતના ૧૧ પંચમ ઉદ્દેશ- સદાચારનું સ્વરૂપ १० ષષ્ઠ ઉદ્દેશ ત્રસકાયની યતના ૧૪ પણ ઉદેશ આરાધના દર સપ્તમ ઉદ્દેશ- વાયુકાયની યતના છછું અધ્યયન ધત ૬૫ બીજું અધ્યયન પ્રથમ ઉદ્દેશ- ચિત્તશુદ્ધિ ६६ દ્વિતીય ઉદેશ– કર્મ વિનાશનો ઉપદેશ ૬૮ લેક વિજય ૧૯ તૃતીય ઉદ્દેશ– દેહદમનની આવશ્યક્તા પ્રથમ ઉ– સમ્બન્યમીમાંસા ૨૦ ચતુર્થ ઉદ્દેશ- ગૌરવ ત્યાગ દ્વિતીય ઉદ્દેશ- સ યમની દઢતા પંચમ ઉદ્દેશ સહિષ્ણુતાની શિક્ષા તૃતીય ઉદ્દેશ– માનત્યાગ અને ભેગવિરતિ ૨૪ સાતમું અધ્યયન ચતુર્થ ઉદ્દેશ– ભેગોનું ફળ ૨૬ વિચ્છિને ७६ પંચમ ઉદ્દેશ– ભિક્ષા વિચાર આઠમું અધ્યયન ષષ્ઠ ઉદ્દેશ- મમત્વ પરિહાર ૩૧ વિમેક્ષ ત્રીજુ અધ્યયન પ્રથમ ઉદ્દેશ- કુસ ગ ત્યાગ ૭૯ દ્વિતીય ઉદ્દેશ– પ્રલોભન વિજય શીતોષ્ણ ૩૫ તૃતીય ઉદેશ– કુશ કા નિવારણ પ્રથમ ઉદ્દેશ– અનાસકિત ૩૬ ચતુર્થ ઉદ્દેશ- સુદઢ સંકલ્પ દ્વિતીય ઉદ્દેશ– ત્યાગમાર્ગ ૫ ચમ ઉદેશ- પ્રતિજ્ઞા પાલન તૃતીય ઉદ્દેશ- અન્તર્જાગૃતિ પષ્ટ ઉદ્દેશ– ઈગિત મરણ ચતુર્થ ઉદ્દેશ– કષાયત્યાગ સપ્તમ ઉદેશ- પ્રતિમા અને પાદપપગમન થું અધ્યયન અષ્ટમ ઉદ્દેશ– પંડિત મરણ નવમું અધ્યયન સભ્યત્વ પ્રથમ ઉદ્દેશ– અહિંસા પ્રથમ ઉદ્દેશ– ભ. મહાવીરની ચર્ચા દ્વિતીય ઉદ્દેશ- મિથ્યાત્વનું નિરાકરણ ૪૬ દ્વિતીય ઉદ્દેશ-ભ. મહાવીરની શય્યા ૧૦૦ તૃતીય ઉદ્દેશ– તપશ્ચર્યા-અનુષ્ઠાન ૪૮ તૃતીય ઉદ્દેશ ભ. મહાવીરની સહિષ્ણુતા ૧૦૩ ચતુર્થ ઉદ્દેશ- સંયમ નિરૂપણ ૫૦ ચતુર્થ ઉદ્દેશ- ભ. મહાવીરની તપશ્ચર્યા ૧૦૫ ૨૮ ક ૮૧ ૮૩ ८५ ૩૭ ८६ ૪૦ ૮૭ ૪૧ ૮૯ ૯૨ ૪૪ ઉપધાન શ્રત ૪૫ ૯૭ ·દ8 અનું કામ ર - + + છે ' *ԻԻ ૧૨૩ . વિષ્ટ ઉદેશ- -- = - વિરલ :: ર૩ર ૧૩૯ સ્થાન વિષે ૨૩૮ તિય શ્રુતસ્કંધ વિષય પૃષ્ઠ વિષય 8 પ્રથમ ચૂલિકા ૧૦૯ પંદરમું અધ્યયન પ્રથમ ઉદ્દેશ-આહારવિધિ ૧૧૧ પાષણ 1. } રર૧ ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશ કરવાની વિધિ ૧૧૩ પ્રથમ ઉદેશ- * દ્વિતીય ઉદ્દેશ- દૂષિત આહાર અગ્રાહ્ય ૧૧૬ દ્વિતીય ઉદ્દેશ- તૃતીય ઉદ્દેશ-જમણવારીમાં ચંવાની હાનિઓ૧૨૦ સેળમુ અધ્યયન. : 'ચતુર્થ ઉદ્દેશ– અવગ્રહ પ્રતિસા, eg . રર૮ પંચમ ઉદ્દેશ- માર્ગ યતના ર૬ પ્રથમ ઉદ્દેશ છે છે J - - ૩૧ દ્વિતીય ઉદ્દેશ સપ્તમ ઉદેશ- આહાર કેમ અને કેવોલે? ૧૩૫ સત્તરમું અધ્યયન.58 + + અષ્ટમ ઉદેશ– પેય વિધિ નવમ ઉદ્દેશ– આહાર વિવેક ( ૪૦ અઢારમું અધ્યયન દશમ ઉદ્દેશ- તળિયાવાળે આહાર ૧૭ નિષીવિકા એકાદશ ઉદેશ-પિડેષણાઓ - પ૦ sts) ૨é૧ અગિયારમું અધ્યયન ઓગણીશમું અધ્યયન . પ્રથમ ઉદ્દેશ- શૌષણા.. ઉચ્ચાર પ્રસવણ ,r: ts - - - - ૨૪૩ દ્વિતીય ઉદ્દેશ- - વીસમું અધ્યયન : - તૃતીય ઉદેશ- - ૧૯ - ૨૫૦ ચતુર્થ ઉદ્દેશ સંસ્તારકનો વિચાર એકવીસમુ અધ્યયન બારમું અધ્યયન --) રૂપ - ૨૫૬ ઈર્યા ૧૭૯ બાવીસમું અધ્યયન પ્રથમ ઉદ્દેશ- ત્રેવીસમુ અધ્યયન દ્વિતીય ઉદ્દેશ ૧૮૬ અન્યકિયા ૨૬૪ તૃતીય ઉદ્દેશ– ચોવીસમું અધ્યયન તેરમું અધ્યયન ભાવના-ભ. મહાવીરનું વૃત્તાન્ત ભાપાત પચ્ચીસમું અધ્યયન પ્રથમ ઉદેશ– ૧૯ વિમુકિત દ્વિતીય ઉદ્દેશ- ૨૦૩ આવાસાધિકાર ૨૯૪ ચૌદમું અધ્યયન પર્વતાધિકાર વપણું ૨૦૯ રૂપ્યાધિકાર પ્રથમ ઉદેશ- ૨૧૦ ભુજગત્વાધિકાર ૨૧૮ સમુદ્રાધિકાર 5* * ૫૫ ૧૬૨ શબ્દ ૧૭૩ t છે ? 3 S ૧૮૦ પરકિયા ૫ ૨૫૮ નૌકા પ્રકરણ ૧૮૩ -ન ૬૯૧ ૧૯૮ ૨૯૩ r: - દિનીય ઉદેશ- ૨૯૫ * સ

·જી
કષાય કચરાપેટીમાં પડ્યું હતું “હું” કચરા રૂપે
વિષય વિષ્ટાથી ખરડાયેલુ આથડતુ અજ્ઞાન એ ધારે
દયા દષ્ટિ કરી એક માળીએ કરુણ કલેજે ઉઠાવ્યું
કલ્યાણ કયારીમા મને રેપી કચરાનુ કુસુમ ખીલાવ્યું
''
(
બ્રા
મહાવ્રતની મહેક ભરનારું એ મહાન માળી હતાં.
ગંડલગચ્છ છાબમાં ગોઠવનાર ગુરુ પ્રાણ હતાં.
એ ગુલ્મને ગજરારૂપે ગૂ થનાર ગુરુ અમ્મા હતાં.
સ યમની સૌરભ ભરનાર અમરપણે પ્રવાસી હતાં
વીરપ્રણીત ગાધર રચીત આચારાગ અનુવાદ કર્યો
પ્રતિભાશાળી પ્રાણ પસાથે પુસ્તક પરિમલ પ્રગટ કર્યો
તપસ્વી ગુરુની તેજ છાયામાં “આશ્રમંજરીખીલી અપે
દિવ્યમૂર્તિઓની કરકમળમાં આવા “મુકતહંસ અપે
::
fr
સમર્પિત થયેલાને સમર્પણ કરુ તેમા નવાઈ શુ ?
જેનું છે તેને અર્પણ કરું તેમાં આશ્ચર્ય ધરવું શુ ?
જેનુ ખોલાવ્યું તેના ચરણોમાં વદન કરું “હુ” કેટલા ?
અગણીત ઉપકરે છે મુજપર તેના ગુણ ગાઉ હું કેટલા?
શ્રમણી વિદ્યાપીઠ
સાવી શ્રી લીલમ
R

·No text on this page.

·બત્રીસ અસઝાય. ( આ બત્રીસ અસઝાય વખતે સૂત્રસિધ્ધાંત વાંચવા નહીં. ) ૧ નજદીકમાં હાડકા પડ્યા હોય. ૧૭ આકાશમા નવીન ચિહન થાય ૨ માસ પડયું હોય ૧૮ ધુમસ પડતી હોય ૧૯ ઠાર તથા ઝાકળ પડતા હોય ૩ લેહી પડયુ હોય ૪ વિષ્ટા પડી હોય ૨૦ ઘણે તેફાની પવન વાતે હોય ૫ સ્મશાન હોય ૨૧ અશાડ સુદી ૧૫ ને રોજ ૬ સૂર્યગ્રહણ હોય ૨૨ અષાઢ વદી ૧ ૭ ચ દ્રગ્રહણ હોય ૨૩ ભાદરવા સુદ ૧૫ ૨૪ ભાદરવા વદ ૧ ૮ મોટુ (પ્રખ્યાત) માણસ ગુજરી ગયું હોય ૯ રાજ્યમાં વિધ્ર હોય ૨૫ કારતક સુદ ૧૫ ૧૦ નજદીકમા પચેન્દ્રિય કલેવર હોય ૨૬ કારતક વદ ૧ ૧૧ તારા ખર્યા હોય ૨૭ ચૈત્ર સુદ ૧૫ ૧૨ દશે દિશા રાતી થઈ હોય ૨૮ ચૈત્ર વદ ૧ ૧૩ અકાળે ગાજવીજ થાય ૧૪ અકાળે વિજળી થાય ૧૫ અકાળે કડાકા થાય ૨૯ પ્રભાતે બે ઘડી સુધી (સૂર્ય ઊગ્યાં પહેલા) ૩૦ મધ્યાહને બે ઘડી સુધી ૩૧ સાંજે બે ઘડી સુધી (સૂર્ય અસ્ત થયા પછી) ૩૨ મધ્ય રાત્રે બે ઘડી સુધી ૧૬ બાળચ દ્રમા વખતે (બીજના ચદ્રને જ ચાર ઘડી ) ( સૂત્ર ભણનારાઓએ સૂત્રની મૂળ ગાથાઓ આ અસઝાય વખતે કરવી જ નહીં. )

·No text on this page.

·શુદ્ધિ પ ત્ર ક, ૫. કો છે. ૧ તે તે પ્રથમ ૬ ૩ ૬ તેણ રે ભગવાને = 9. કો. પ. અશુદ્ધ ૨ ૨૮ એકત્વભાવનીનું એકત્વ ભાવનાનું ૧૦૪ ૨ ૨૫ તેત તેમ ૧૦૭ ૨ ૧ બીજી બીજા ૧૦૭ ૨ ૨૮ કષયોદયથી પાયોદયથી ૧૦૯ ૧૭ તે પ્રથમ ૧૧૨ १५ अणिभिक्तभ मन्जितं अणभिक तम भन्जितं ૧૧૪ ૧ ૨૪ પવિઠે પવિઠે ૧૪ ૨ ૩૬ અશ્વ અથવા ૧૧૫ ૨ ૨૪ જાણી જાણે ૧૮ ૨ ગૃહબ્ધ ગૃહસ્થ ૧૧૮ ૧ पइएसिज्जमाणे परिएसिन्नमाणे ૧૧૯ ૨ ૧૦ ઊંક્િટ ઉદિષ્ટ ૧૧૯ ૨ ૧૫ મ્યાનથી સ્થાનથી ૧૧૯ ૨ ૨૫ હસ્તિકાયને હરિતકાયને ૧૨૦ ૨ ૧૨ ભગવનને ૧૨૧ ૨ ૧૦ પ્રકાનની પ્રકારની ૧૨૧ ૨ ૧૩ ય જય ૧ર૧ ૨ ૨૬ આમઆદિથી ગ્રામ–આદિથી ૧૨૧ ૨ ૨૯ સ્થઠિલસ્ત્રામિ સ્થ ડિલભૂમિ ૧૨૫ ૧ ૧૩ उवक्वडिथं ૧૨૮ कोकातयं कोतिय ૧૩૦ રોગ્ય ચોગ્ય ૧૩૩ ૨ ૨ થવા ૧૩૩ ૨ ૨૨ ગૃહથે ગૃહસ્થ ૧૩૪ ૨ ૨ નીકળતું નીકળતું ૧૩૬ ૨ ૪ ગૃહસ્થને ગૃહથને ૨ ૧૦ ઉઘડતા ઉધાડતા ૧૩૮ ૨ ૧૩ વરહિન જીવરહિત ૧૪૦ ૨ ૨૫ ળ, ફળ, ૧૪૦ ૨ ૨૯ થષલ થયેલ ૧૪ ૨ ૧૪ જપાલ જપાલ ૧૪૨ ૨ ૧૬ કળાદિ ળાદિ ૧૪૨ ૨ ૧૯ અગ્રજી અગ્રસ્તુત ૧૪૨ ૨ ૨૩ ઈપરનો ઉપર ૧૪૪ ૨ ૧૪ રબા રહ્યો ૧૫ ૧ ૧૨ कदेज्ना करेज्जा ૧૪૬ ૧ ૧૧ पुत्फं पु'फं ૧૪૭ ૨ ૨૫ નાનના નાનદાન ૧૪૯ ૨ ૨૭ ૧૫૧ ૧૫૩ ૨ ૧૫૩ ૨ ૧૭ ૧૫૪ ૨ ૧ ૧૫૪ ૨, ૫ ૧૫૪ ૨ ૧૫૪ ૨. ૮ ૧૫૪ ૧ ૨૨ ૧૫૬ ૧. ૧૫૬ ૨ ૧૨ ૧૫૬ ૨ ૧૮ ૧૫૬ ૧ ૨૨ ૧૫૬ ૨ ૨૪ ૧૫૮ ૨ … ૨ ૧૫૯ ૨ ૧ ૧૫૯ ૨ ૧૬૦ ૨ ટ ૧૬૦ ૧ ૨૮ ૧૬૧ ૨ ૨૭ ૧૬૨ ૧ ૨૦ ૧૬૭ ૧ ૧૯ ૧૬૭ ૧ ૨૧ ૧૬૮ ૧ ૧૬૮ ૨ ૧૮ ૧૬૮ ૧ ૨૪ ૧૭૫ ૨ ૨. ૧૭ ૧૨ ૧૭૯ ૧૫ ૧૮૦ ૧ ૪ ૧૮૧ ૨ ૨ ૧૮૨ ૧ ૨૩ ૧ ૧૬ ૧૮૩ ૨ ૨૧ અશુદ્ધ શુદ્ધ ત્ય ત્યાં આવેવા આવેલા પવી પોવા કાડી કાઢી પિઠવણાઓ પિંડઘણાએ વિશેષમાં વિશેષતા વિષયમાં વિષયમાં પ્રાસુણ માજીક भिक्खुस भिक्खुस्स ઈડ ઈ ડા શ્વાન સ્થાન કદાય- કદાચ अघुरिसंतरगडे अपुरिसंतरगडे પણ સંરતારક સસ્તારક જાણે આ કે જાણે કે આ શાનપર સ્થાન પર સ્થાને સ્તન उहवंतु उद्दवंतु पुबोवइट्टा पुव्वोवा सामग्णिय सामन्गयं भवर्णागाहणि भवणगिहाणि भवतयिहाणि भवणगिहाणि विस्वरुवेहि विरूवरूवेहि -માનમાં સ્થાનમાં माउसो વિછરે વિચરે અાવન આલેખન આયુ આવ્યું आहुणुभिन्ना अहुणुभिन्न સંધન મધન विस्वरुवाणि विरुवरूवाणि પ્રકાન્તી પ્રકારની લ ફૂલણા પદ પર એ ગળીથી આગળીથી બેઠેલા બેઠેલા લક્ષે લક્ષ ગૃહે ગૃહસ્થ उक्खडियं હેવા माउसो - - - ૧૮૨ ૨ ૨૩ ૧૮૪ ૧૮૪ १८४ ૨ ૨૫ २ २८ ૧૮૪ ૨ ૩૧ ૧૮૭ ·રી સે G ૧ जय सीइ , S પૃ. કે. ૫ અશુદ્ધ શુદ્ધ પૃ. કો. પ અશુદ્ધ શુદ્ધ સંય સયું ૧૮૪ ૧ ૧૧ ૨૪૬ ૨ ૧૮ શરડી શેરડી નિગ્ધ સ્નિગ્ધ ૫ ૧૮૮ ૧ વૃત્તો વૃક્ષો ૨૪૮ ૨ ૨૨ ૧૮૮ ૬ ૨૭ ૨૫૧ ૨ ૧૭ ઘેણુ વેણુ ૧૮૯ ૧ ૧૮ अम्मरगाण उम्मग्गेण ૨૫૧ ૧ ૨૯ विरुवरुवाइ विस्वरुवाई ૧૯૧ ર ૫ રહ્યો રહ્યો ૨૫૨ ૨ ૧૨ વિવિવ વિવિધ ૧૯૧ ૨ ૮ થાઉ થાય ૨૫૨ ૧ ૧૩ विरुवरुवाइ विरूवरूवाई ૧૯૧ ૨ ૧૬ गागपिंडोला गामपिंडोलगा ૨૫૨ ૧ ૨૨ તે સે ૧૯૧ ૨ ૨૧ કંઇ ૨૫૩ ૧ ૨૨ जुहियठा. जूहियठा. ૧ર ૧ थूमं थूभ ૨૫૪ ૨ ૧૫ પ્રદારના પ્રકારના ૧૯૬ ૧ ૪ सेर्ण सेण वा ૨૫૭ ૨ ૨. ૧૯૬ ૨ ૨૭ વિઠ] ઘિડ] ૨૫૯ ૨ ૮ કાઈ ૧૯૬ ૨ ૩૨ પ્રયોગ પ્રયોગ ૨૫e ૨ ૧૨ મસબે મસળે ૨૦૩ 9 पाणेज्जा पासेज्जा ૨૫ટ ૨ ૧૪ લાધે લોધ ૨૦૩ ૧ ૧૦ जससीइ ૨૬૦ ૨ ૧૩ પર પર ૨૦૩ ૧ ૨૧ अमिस्त्र अभिरूवं ૪ લડ્યાદિ લોધાદિ अमिरवेति अभिस्वेति ૧ ૮ વિષયનાં વિષયમાં ૨૦૩ છે, ણ ત ૨ ૨૩ છે ४५हत्त ૨૬૭ ૨ ૩૨ ૨૦૫ ઋષભદત ૧ ऊसढे ति ति ऊसढे त्ति ૨ ૨૦૫ શરીરવાળા ૨૬૮ ૨ ૧૪ યભમા ખ્યાની ગર્ભમા ખાસી શરીરવાળે ૨ ૧૪ स्वाओ ૨૦૫ ૧ ૨૩ रुवाओ ૨૬૧ ૨ ૨૧ પક્ષેને પ્રક્ષેપ ૨૦૫ ૧ ૨૯ विरुवरु विरूवरू ૨૬૮ ૨ ૨૬ ગમ ગર્ભ ૨૦૯ ૧ ૧૩ અનુકૂળ ૨૬૮ અનુકૂળ २ २८ ચાને જ્ઞાન ૨૧૦ ૨ ૧૮ અગન અર્ધજન ૨૭૦ ૨ ૧૮ ગર્મરૂપે ગર્ભરૂપે ૨૧૩ ૨ ૧૩ ઉસૃષ્ટ ઉત્કૃષ્ટ ૨૭૦ ૧ ૨૫ घणेण घणेण ૨૧૫ ૨૨૨ સહિતત સહિત ૨૭૧ ૧ ૨૦ कट्ट? क ૨૨૨ ૨૧૪ પાચતા પાચમાં ૨૭. ૧ ૧૧ तीभेणं दा तीसे णं दो પગણિયર પગણિય ર ૭૩ ૧ ૨૨૨ ૧ ૧૭ ૫ क? ૨૨૬ ૨ ૧૨ पविमेज्ज पविज्ज ૨૭૪ ૧ ૧૩ रुवेहि स्वेहिं ૨૨૬ ૨ ૨૨ પૂર્વેદિષ્ટ પૂર્વોપરિટ ર૭૪ ૨ ૧૫ સમૂહની સમૂહની ૨૨૭ ૨ ૧૯ ચલાવાન ચેતનાવાત ૨૭૪ ૧ ૨.૨ चामकंतरुवं चारुकतलव ૨૨૯ ૧ ૧૪ अणण्णुर्विय अगणुण्णविय ૨૭૫ ૧ ૨૧ सुणिरुवित सुणिरूवित ૨૩૧ ૨ ૧૯ સ્થાનમાં સ્થાનમાં ૨૭૫ ૧ ૨૯ सुरुवं सुरुग ૨૩૨ ૧ ૨૨ सक्खुडु सक्खुड्ड. ૨૭૭ ૧ ૬ वररयणरुव घररयणरून ૨૩ર ૨ ૧૩ યતનાવત યતનાવન ૨૭૭ ૨ ૧૧ સ્તબ્દ સ્તબ્ધ ૨૩૨ ૨ ૧e છત્રની ક્ષેત્રની ૨૮૦ ૧ ૪ एयारुवा प्यारून ૨૩૪ ૨ ૧૬ યેર થયેલ ૧ ૧૨ ईमेयारन इमेयारूवं ૨૩૪ ૨ ૧e ઈશ્કલન ઈસુવન ૨૮૨ ૧ ૧ दंसधघरे दसणधरे ૨૩૪ ૨ ૨૦ ૨૮૨ ૧ ૨૨ पडिक्क मामी पडिक्कमामि ૨૩૪ हेजा हेज्जा ૨૩૭ नेसाज्जओ ૨૮૭ ૧ ૧૬ ૧ नेस जिओ णिग्गंणथेसाहम्मिएसुणिग्गंथे साहम्मिरसु सामग्खिय सामग्गियं ૨૮૭ ૨ ૧૭ ૧ ૧૩ , અદત્તાદાનની અદત્તાદાનનું ૨૩૭ ૨ ૧૮. પતનાવાત યતનાવાન ૨૮૮ ઇ ૨૮ पणीयरमभीयणभोई पणीयरसभोषणभोई ૨૩૮ ૪ જાઈ ૨૯૦ ૧ ૧૩ विणिग्धायमावज्ज विणिग्धायमावज्ज ૨૪૪ ૧ ૧૮ પડિયા પડિયા ૨૯૦ ૧ ૧૬ सद्का रूवमट्टुं सक्का स्वमदट्टु ૨૪ ૧ ૨૮ वेसिरेज्जा वोसिरेज्जा ૨૯૦ ૧ ૨૧ रुवाइ रूवाइ ૨૫ ૨ ભૂત-છસોની ભૂત-જીવસની ૨૦ ૧ ૨૮ विणिग्धाय विणिग्याय પુનરચ- આ સિવાય કેઈ– કઈ જગ્યા વસ્ત્ર, સ્ત્રી આદિના સ્થાને વસ્ત્ર, સ્ત્રી અને આસ્ટવના સ્થાને આસ્ત્રવ આદિ છપાયું છે. સુધારી લેવાની વિનતિ. { ૩ ૨૩૭ જોઈ - ·૫ ૨ ધર્મપ્રેમી સુશ્રાવક પ્રેમજી હીરજી ગાલા [સંક્ષિપ્ત પરિચય ] આગમપ્રકાશન કાર્ય એમની પ્રેરણા તથા મેટી રકમની મદદ મળતાજ શરૂ કરવામાં આવેલ છે. પ્રેમજીભાઈ વિશે ટૂંક પરિચય. કચ્છમાં કાંડાગર ગામના એ રહીશ છે. માતા-પિતાના ધાર્મિક સંસ્કારો એમને બાળપણથી જ છે. તેઓને “ધર્મને રંગ હાડહાડની મીંજાએ લાગે છે” એ પ્રકારના શ્રાવક છે. ધર્મ રંગથી ગાયેલ હોવાને કારણે તેમને આગને પણ સારે અભ્યાસ છે તેઓએ સાત વર્ષથી આજીવન બ્રહ્મચર્ય વ્રત અંગીકાર કરેલ છે. ત્રેવીસ વર્ષથી ચઉવિહાર વ્રત પાળે છે તેમના ધર્મપત્ની પણ ખૂબજ ધાર્મિક વૃત્તિવાળા છે. બન્ને પતિ-પત્ની અનેક તપશ્ચર્યા કરતા હોય છે. ગૃહસ્થાશ્રમ પાળતા છતા છેલ્લા સત્તર વર્ષથી નિવૃત્ત જીવન ગાળી રહ્યાં છે. પ્રભુ મહાવીરના ઉચ્ચ ઉપદેશે અને આગની પ્રસિદ્ધિની તેમની ઉત્કટ ઈચ્છા થતા ઘાટકોપરમાં ચાલતી “શ્રમણી વિદ્યાપીઠ” ત્યાં તેઓ પૂજ્ય મહાસતીજી પ્રાણકુવર બાઈ મ, ૫ મુક્તાબાઈ મ., તથા પૂ બા લીલમબાઈ મ ના પરિચમાં આવ્યા, અને આગમોને લગતી ચર્ચા થઈ પરિણામે વિદ્યાપીઠના- સાવી વિદ્યાથી ગણુ જે આગમોનો ગુજરાતી અનુવાદ કરી આપે તો તેનું પ્રકાશન કરવા તેનું ખર્ચ પતે ભગવશે એવી ભાવના વ્યક્ત કરી. વિદ્યાપીઠના અધિષ્ઠાતા પ શેભાચ દ્રજી ભારિદ્વ તથા શ્રાવક શ્રી દુર્લભજીભાઈ ખેતાણું સાથેના વિચારવિનિમયમાં નિર્ણય થયે કે ઉક્ત ભાવનાને મૂર્ત સ્વરૂપ આપવું કાગળની ખરીદી થઈ અને શ્રાવક શ્રી નદલાલ દોશીના સહકારથી જન્મભૂમિ પ્રેસમાં પ્રથમ આચરાગ સૂત્ર છાપવા માટે મોકલાઈ ગયું આ સૂત્રના અનેક સંસ્કરણે પ્રકાશિત થયા છે પણ અભ્યાસ માટે બને શ્રુતસ્ક ધ સહિત પ્રાય કરી સુલભ નથી એ દષ્ટિએ આ સંસ્કરણ ઉપગી તેમજ ઉપકારક નીવડશે એમ જણાય છે અનુવાદકેએ અનુવાદ કરતી વેળાએ ભાવ જાળવી રાખવા પૂરે પ્રયત્ન અને કાળજી રાખેલ છે, હકીક્તમાં દાનવીર પ્રેમજીભાઈને અમો અત કરણપૂર્વક આભાર માનીએ છીએ માં આવ્યા, તથા J શ્રમણી વિદ્યાપીઠ ઘાટકેયર જેચંદ જમનાદાસ તેજાણી હરજીવનદાસ રૂગનાથ ગાંધી હીંમતલાલ ભગવાનજી શેઠ ચીમનલાલ દેવચંદ વોરા નરોત્તમદાસ જીવનલાલ લાખાણી ·કઈંક પ્રાસંગિક ( પ્રથમ સંસ્કરણથી ] સેરઠના સન્દર્યથી ભરપૂર માંગરેલ ગામમાં સં. ૨૦૨૫ માં ૫ તપસ્વી ગુરૂદેવ રતિલાલજી મ. ઠાણાર ના સાનિધ્યમાં અમારું ચાતુર્માસ હતું. આ સમય દરમ્યાન પૂ. ગુરુદેવના માનસપટ પર એક વિચાર ઝબૂક કે કુદકે અને ભુસકે આગળ ધપતા વૈજ્ઞાનિક યુગની સાથે જે જૈન ધર્મો ડગ ભરવા હોય તે સમાજના ઉપદેષ્ટા સાધુ-સાધ્વીઓને વ્યવસ્થિત અભ્યાસ કરાવે આવશ્યક છે. પિતાની નિશ્રામાં રહેતાં વિશાળ સતીવૃદને જે આ લાભ મળી જાય તે કેટલું ઉત્તમ થાય! ગાનુગ આજ સમયે ઘાટકેપરમા બિરાજીત મા. કે. પૂ સૌભાગ્યમલ્લજી મ તથા ઉપા, પૂ. અમરચંદજી મ. ના સુશિષ્ય પં. ૨. પૂ. વિજયમુનિજી તેમજ શ્રી દુર્લભજીભાઈ ખેતાણીના અંતઃકરણમાં પણ આ જ વિચાર ઝબૂ કે સ્થાનકવાસી સમાજના એક માત્ર આધારભૂત સાધુ-સાધવીઓ જ છે. જે તેઓને કોલેજ લેવલ પર વિદ્યાપીઠ સ્થાપી વ્યવસ્થિત જ્ઞાન આપવામાં આવે તો જ ધર્મવિમુખ બનતાં આજના યુવાનો તથા બાળકને ધર્મતરફ વાળી શકાશે, માટે આગમનથતિઓ, ભાષાઓ, વ્યાકરણ, કાવ્ય, ઈતરદર્શન તથા મને વિજ્ઞાનના ગ્રંથને અભ્યાસ કરાવીએ તે સમાજ પ્રગતિના ક્ષેત્રે એક નવું પગલું ભરી શકે. તેઓને મન તે વિદ્યાપીઠ ઊભી કરવી એ સહેલ વાત હતી પરંતુ એક પ્રશ્ન ઘોળાતું હતું કે રૂઢિચુસ્ત સાધ્વીજીઓ એક સ્થાને રહી પાંચ વર્ષમાં અભ્યાસ કરવા તૈયાર થશે કે? એક બીજાને સહાયક એવી બે વિચારધારાઓ એક જ સમયે, જુદા જુદા સ્થળે પ્રવાહિત થઈ ગઈ હતી. લેખંડ હમેશાં લેહચુંબક તરફ આકર્ષાય છે. તેમ સહયોગી વિચારોની સમાનતા એક બીજાને પિતા તરફ આકર્ષે છે. આકર્ષાયેલી અને વિચારધારાઓના સંગમ થયો અને તેણે સાકાર રૂપ ધારણ કર્યું. ઘાટકોપરના પુણ્યોદયે પૂ. વિજયમુનિની ઉપસ્થિતિમાં સં. ૨૦૨૬ માં તા. ૧૭-૫-૭૦ ને રવિવારે “શ્રમણીવિદ્યાપીઠનીની સ્થાપના થઈ અને ગોંડલ ગચ્છના જ્યોતિર્ધર સ્વ પૂ જ માણેક પ્રાણુ ગુરૂદેવના સુશિષ્ય તપોધની રતિલાલજી મ. ના રવમુખે મંગલ આશીર્વાદ શ્રવણ કરી શિષ્યામંડળે અભ્યાસની શુભ શરૂઆત કરી. જન સમાજમાં પિડિતની બેટ હોવા છતાં પણ ભણાવવા ઈચ્છુક પૂ ગુરૂદેવ, પૂ વિજયમુનિ તથા શ્રી ખેતાણી અને ભણવા ઉત્સુક સતીવૃંદની તીવ્ર ઉત્કંઠાનાબળે રત્નાચતામણું સ્કૂલના પ્રિન્સિપલ શ્રી યશોદાબેન. એમ. એ. બી. ટી. સિદ્ધહસ્ત લેખક, ખ્યાતનામ પંભાચદ્ર ભારમલજી-ન્યાયતીર્થ, સૌરાષ્ટ્રમાં અજોડ જ્ઞાન રોશની પ્રગટાવનાર પં રોશનલાલજી, ન્યાય વ્યાકરણ તથા સાહિત્યચાર્ય પં. નરેદ્ર ઝા વગેરે પ્રાધ્યાપકોને સુગ પણ સપડી ગયે. જ્ઞાનેશ્વરીઓએ જ્ઞાનપરબદ્વારા જ્ઞાનપીપાસુઓને જ્ઞાનરસ પાવાનું શરૂ કર્યું. એદા ત્રીજે પ્રહર ચાલી રહ્યો હતે. મંદ મંદ પવનની લહેરીઓ લહેરાતી હતી. તેવા સમયે શ્રમણીઓ તથા શ્રમણોપાસિકાઓ પોત-પોતાની છાવણીમાં વીરના સિદ્ધાંત ગોઠવી અધ્યયન કરી રહ્યા હતા. અને વિદ્યાપીઠના પ્રાણસમા ભારીલ્લ સાહેબ અધ્યાપન કરાવી રહ્યાં હતા. સમયે એમ લાગતું હતું, કે જાણે શિક્ષણના અનુભવના ભારથી લચિત વૃદ્ધ હંસ, ક્લહંસીઓને મિતીને ચારે ચરતા શીખડાવી રહ્યાં ન હોય ! ગમ્મત સાથે જ્ઞાન પામતી, કલ્લોલ કરતી તે ·9 કલહંસીઓ એકાએક પૂછી ઉઠી કે આપણે ભ. મહાવીરની ૨૫ મી નિર્વાણશતાબ્દી કેવી રીતે ઉજવીશું ? જેનું અનુભવનું ભાથું મેટું છે, જેણે જ્ઞાનને પ્રાપ્ત કરી પચાવી જાણ્યું છે અને જેઓ હમેશાં જ્ઞાન આપવાની ઉત્કંઠા ધરાવે છે, તેવા શ્રી ભારિલ્લ સાહેબે ઘણું જ સરસ પ્રસ્તાવ મૂક્ય કે આ પ્રસંગે જૈન સાહિત્યના કોહિનૂર હીરારૂપ બત્રીશ આગમને ગુજરાતી અનુવાદ પ્રગટ કરવામાં આવે તે પ્રસંગની ઉજવણી સાથે જનતાને પણ ભ. મહાવીરને દિવ્ય સંદેશ પહોચાડી શકાય શ્રી ભારિલ્લ સાહેબનો પ્રસ્તાવ સાભળતાં અમારું અંતર કહેવા લાગ્યું, કે આપણે જરૂર કઈક કરી શકીશું. કારણ કે જે સ્થાનેથી જ્ઞાની પાસે જ્ઞાન લીધું તેને ઉપકાર ને ભૂલવા કઈ રીતે? તે ઉપકાર સામે જે થોડું પણ ચૂકવી શકાય તે આત્મા કૃતાર્થ થાય. આવું ભગીરથ કાર્ય એકલે હાથે અશકય હોય છે પરંતુ જો તેને વહેંચી દેવામાં આવે છે તે કાર્ય ઘણી જ સહેલાઈથી થઈ શકે છે. એમ વિચારી અમે આ કાર્યનો આરંભ કર્યો. શ્રી આચારાગ સૂત્રને પ્રથમ શ્રુતસ્કંધ સાધ્વી શ્રીહસુમતીજીના ફાળે આવ્યો અને બીજા ગ્રુતસ્કંધના અનુવાદનું કાર્ય મારા સદ્દભાગ્યે સાપડ્યું. આ કાર્ય અને યથાશક્તિ પૂર્ણ કરવા પ્રયત્ન કરેલ છે. ગુજરાતી અનુવાદ કરવાને અમારે પ્રથમજ પ્રયત્ન હોવાથી શ્રી ભારિલ્લ સાહેબે રહી ગયેલી ત્રુટીઓને દૂર કરી સંક્ષેપમાં પિતાની રચનાત્મક શૈલીથી સુંદરતા અપી છે. આ કાર્યમાં પ્રત્યક્ષ તેમજ પરોક્ષ રીતે સહકાર આપનાર પ્રાધ્યાપકે તેમજ શ્રમણ વિદ્યાપીઠના સહયોગીઓના અમે આભારી છીએ. પરમ ઉપકારી દીક્ષાદાતા સ્વ. ગુરુદેવ શ્રી પ્રાણલાલજી મ. ની અસીમ કૃપાથી તેમજ તપસ્વી મ. ના મારમ ઉપકારથી તથા શિક્ષાદાત્રી સ્વ. પુ. ફૂલકુંવરબાઈ મ. તથા ગુણ શ્રી અબાબાઈ મના અનુગ્રહથી અને મારા સહાધ્યાયી વડીલ શ્રી પૂ પ્રાણકુંવરબાઇ મ, ગુરુબેન શ્રી પૂ. મુક્તાબાઈ મની શુભ પ્રેરણાથી આ કાર્યમાં સફળતા પ્રાપ્ત કરી શક્યા છીએ આ પ્રમાણે બત્રીશ આગમરૂપ ગુલાબના પુષ્પની પ્રથમ પાખડી આપ સમક્ષ પ્રગટ કરતાં અને ઘણેજ આનંદ થાય છે. જૈન આગમ પ્રેમીઓ આ આચારાગ સૂત્રને હાર્દિક ભાવથી વધાવી લેશે અને તેઓ જીવનમાં કઈક પ્રાપ્ત થયાની લાગણી અનુભવશે તે અમારા પ્રયત્ન સફળ માનીશુ. ----- -સાવી લીલમ ·દ્વિતીય સંસ્કરણ આચારાગ સૂત્રની પ્રથમ આવૃત્તિ ઈ. સન ૧૭૪ માં પ્રકાશિત થઈ હતી. પણ થોડા સમયમાં જ બધી પ્રતિઓ સમાપ્ત થઈ ગઈ પ્રેમ જિનાગમ પ્રકાશનના કાર્યકર્તાઓને વિચાર એ હતો કે પૂર્વ પ્રકાશિત સૂત્રોની બીજી-ત્રીજી આવૃત્તિ પ્રકાશિત ન કરતાં એક વાર વધારેમાં વધારે અને સંભવ હોય તે બત્રીસેય સૂત્રો પ્રકાશિત કરવા. પણ શાસ્ત્રપ્રેમી પાઠકે તરફથી આચારાગ સૂત્રની આગ્રહ- પૂર્ણ માગણી હોવાથી અને એ માગણીની ઉપેક્ષા નહિ કરી શકવાના કારણે પૂર્વે કરેલ વિચારમાં પરિવર્તન કરવું પડયું અને આચારાંગની બીજી આવૃત્તિ પ્રકાશિત કરવી પડી. - પ્રેસની અનુકૂળતા ન હોવાને કારણે આગમ પ્રકાશનનું કાર્ય ઝડપથી થઈ શકતું નથી. તથાપિ નન્દીસૂત્ર અને અનુગદ્વાર સૂત્ર ડા સમયમાં જ પ્રકાશિત થવાના છે દશ- શૈકાલિક અને સમવાયાંગ સૂત્ર પણ પ્રેસમાં છે. ઠાણાંગ સૂત્ર છપાવવાની વ્યવસ્થા પણ કરી રહ્યા છીએ. જ્ઞાતાધર્મકથા, પ્રશનવ્યાકરણ તથા પ્રજ્ઞાપના સૂત્રને અનુવાદ તૈયાર છે. આ બધા સૂત્રો પણ યથાસંભવ શીધ્ર પ્રકાશમાં આવશે, એવી આશા છે. આચારાંગસૂત્રનું પ્રસ્તુત સંસ્કરણ મુંબઈથી બહાર નંદુરબારમાં છપાયુ છે. પૂરું સંશોધનની સમુચિત વ્યવસ્થા ન થઈ શકાના કારણે પ્રેસ બંધી ભૂલે રહેવા પામી છે. શુદ્ધિપત્રક પૃથફ આપેલ છે. એને માટે અમે દિલગીર છીએ અને પાઠકે સંશોધન કરીને વાચે, એવી વિનંતિ કરીએ છીએ. નંદુરબારના શ્રીરામ પ્રિન્ટિંગ પ્રેસના વ્યવસ્થાપકોના સૌજન્ય એવું સહયોગની અમે સાભાર નેંધ લઈએ છીએ. – પ્રકાશક — 1 ·પ્ર ત વ ના તે ભૂતકાળમાં વિશ્વના વિવિધ પ્રદેશમાં અને વિવિધ સમયમાં જે મહાન મનીષી મહર્ષિ થઈ ગયા છે, તેઓએ પોતાના જીવનવ્યવહારથી માનવ જાતિની સમક્ષ સ્પૃહણીય આદર્શ ઉપસ્થિત કર્યો છે તેમની જીવનચર્યા તત્કાલીન પ્રજાને માટે કેટલી પ્રેરણાદાયક અને કેવી રૃર્તિદાયક રહી હશે? તે તે આપણા માટે કલ્પનાને જ વિષય છે. પરંતુ તેમની ચર્ચાનું અને તેમના ઉપદેશનું જે વિવરણ આજે ઉપલબ્ધ છે તે પણ કંઈ ઓછું પ્રભાવશાળી અને પ્રેરણાદાયી નથી. જે દીર્ઘદૃષ્ટા મહાપુરુષોએ તેમનું ચરિત્ર અને ઉપદેશ આપણા સુધી પહોંચાડ્યો છે અને આપણને તેઓને પરિચય પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય બનાવ્યા છે, તેઓનું આપણું ઉપર અસીમ ઝણ છે. આપણે મહાન ઉપદેષ્ટાઓ સાથે તેમના સ દેશવાહકોની સમક્ષ પણ આપણું મસ્તક નમાવીએ છીએ. સાહિત્યના તે નિર્માતાઓએ જે તે ચરિતો અને ઉપદેશને અક્ષર રૂપમાં નિબદ્ધ ન કર્યા હોત તે આપણે કેટલા ભાગ્યહીન હોત ! આપણે માનવજાતિની અણમેલ વિભૂતિઓથી અપરિચિત જ રહી ગયા હત, નિબિડ અંધકારમાં ભટકવા છતાં પણ રસ્તો ન શોધી શકત. આજે આપણી સમક્ષ જીવનના ચરમ લક્ષ્ય સુધી પહોંચવા માટે જે વિસ્તૃત રાજપથ છે તે પથના નિર્માતા અગર ઉપદેષ્ટા પુરુષ છે તે તે પથને પ્રદર્શક સાહિત્યકાર મનીષી છે. જોકેત્તર પુરુષની પીયૂષ- વર્ષિણ વાણુને શાશ્વત સ્વરૂપ પ્રદાન કરનાર સાહિત્યકાર | અમે તમારા પ્રતિ કૃતજ્ઞતાપૂર્વક શ્રદ્ધા અને ભક્તિ પ્રગટ કરીએ છીએ ! જેવી રીતે પવન-મલયજ સૌરભને વિશ્વવ્યાપી બનાવે તે પ્રમાણે તમે મહાપુરુષોના પાવન વચનને જગત્ વ્યાપી બનાવ્યા છે. સંસારમાં અનેક ભાષાઓ પ્રચલિત છે અને તે બધામાં ન્યૂનાધિક સાહિત્ય ઉપલબ્ધ છે, તે સાહિત્યના થેની ગણતરી કરવી એ કંઈ સહેલું નથી. પરંતુ તે અસીમ સાહિત્યનું જે મૌલિક વિચારધારાના આધાર પર વર્ગીકરણ કસ્વામાં આવે છે તે વિચારધારાઓ પણ અનેક પ્રકારની જોવા મળશે. પરંતુ અહીં આપણે વિશ્વ સાહિત્યની વિભિન્ન વિચારધારાઓ પર વિચાર નથી કર. તે એક પૃથક અને સ્વતંત્ર વિષય છે જે સંપૂર્ણ વિસ્તારની અપેક્ષા રાખે છે. તેથી અહીં વિશ્વસાહિત્યના અંગભૂત જૈન સાહિત્યના વિષયમાં જ સક્ષેપે વિચાર કરે છે જૈન સાહિત્ય ઘણુ વ્યાપક છે. અધ્યાત્મ, ધર્મ, દર્શન, નીતિ, રાજનીતિ, જ્યોતિષ, આયુર્વેદ, વ્યાકરણ, કાવ્ય, કોષ, છંદ, અલકાર, અર્થશાસ્ત્ર, આદિ કોઈપણ વિષય એ નથી કે જેના પર જૈનાચાર્યોએ મહત્વપૂર્ણ ગ્રંશે લખ્યા ન હોય, દરેક વિષય પર ગ્રંથ લખ્યા છે. એટલું જ નહિ પરંતુ તે વિષયક વિચારના વિકાસમાં પણ પ્રશંસનીય ગદાન આપ્યું છે. તેઓએ પ્રત્યેક વિષયમા પિતાની મૌલિકતાની છાપ લગાડી છે. પરંતુ સાધારણ વિષયો પર જૈનાચાર્યો દ્વારા લખાયેલ સમગ્ર સાહિત્યની વાત છોડી દઈએ. તેની સામાન્ય સાહિત્યમાં જ ગણના ી શકાય. ક્ત જૈન દર્શન અને જૈન ધર્મના પ્રતિપાદક સાહિત્યને જ જૈનસાહિત્ય માની લઈએ કારણ કે તેમાં જૈન પરંપરાના વિશિષ્ટ દૃષ્ટિકણનું તથા જૈનાચાર વિચારનું અસાધારણ સ્વરુપ ઉપલબ્ધ થાય છે. આવું સાહિત્ય પણ વિપુલ પરિમાણમાં છે. આ સાહિત્ય એક અનોખી વિચારધારાનું મૂળસ્ત્રોત છે. જૈન વિચારધારાને મળતી અનેક વિચારધારાઓ સમય-સમય પર પ્રવાહિત થઈ છે, પરંતુ તેમાંથી એક પણ વિચારધારા આટલી પ્રાચીન નથી, કે જેટલી ·૧૦ શાશ્વત જૈન વિચારધારા પ્રાચીન છે. તેથી આ સર્વ વિચારધારાનું મૂળસ્રોત જૈનવિચારધારા જ પ્રતીત થાય છે. આ તથ્ય ઈતિહાસથી સિદ્ધ કરી શકાય પરંતુ અહીં આપણે તેના પર વિચાર કરે નથી. આપણે આશય એટલો જ છે કે જૈન સાહિત્ય એક મૌલિક વિચારધારાનું વાહક છે અને તેનું આદિ સ્ત્રોત છે વિચારધારાની મૌલિકતા શું છે ? આ પ્રશ્નને ગંભીર છે અને તેને ઉત્તર સંક્ષેપમા પૂર્ણરૂપે આપી શકાય નહિ જૈન વિચારધારા વૈચારિક જગતમાં અને વ્યાવહારિક જગતમાં અપૂર્વ પ્રકાશ આપે છે. ક્ષેત્ર અને કાળની સીમાથી પર જે પરમ અને ચરમ, અને સંપૂર્ણ સત્ય છે તે બાજુ સંકેત કરે છે. તે આપણને વિકલથી સકલ તરફ પ્રેરે છે અને ખડિત સત્યાંશને અખંડિત સત્ય સમજી લેવાના ભ્રમને નિર્મૂળ કરી સંપૂર્ણ સત્ય તરફ આગળ વધવાની પ્રેરણા કરે છે. સામાન્ય પ્રાણુ અનાદિ કાળથી અનંતકાળ સુધી વહેતી જીવનધારાને ન સમજી શકવાને કારણે તેને વર્તમાન જીવન સુધી જ સીમિત માની લે છે એજ પ્રમાણે દાર્શનિક વસ્તુના કતિષય અશેને જ સમગ્ર વસ્તુ માની લે છે. વૈચારિક જગત્મા જૈન વિચારધારાએ જ આ ભ્રમને ટાળવાને પ્રયત્ન કર્યો છે. વ્યવહાર-જગતમાં પણ તેનો ફાળો અનુપમ છે. સંયમ, તપ, ત્યાગ, અહિંસાદિની ભાવનાઓ જૈન વિચારધારાની અનુપમ ભેટ છે. આ ભાવનાઓ સર્વમાન્ય થઈ જવા છતાં પણ જેન વિચારધારાની મૌલિક્તામાં કાંઈ અંતર પડયુ નથી. તેનાથી તે તેના અસાધારણ વિજયનું અનુમાન કરી શકાય છે. સૌ પ્રથમ તે આ વિચારધારા “શ્રત” રૂપમાં જ પ્રવાહિત થતી રહી તે સમયના મનેષી મેટા મેધાવી અને સ્મરણ – શક્તિ સંપન્ન હતા અને સંભવત લખવાની પદ્ધતિ ચાલુ ન હતી. પરંતુ જ્યારે તેની સ્મરણશકિત અને મેધાશક્તિ મદ થવા લાગી ત્યારે આવશ્યકતા અનુસાર તે વિચારધારાએ અન્ય રૂપ ધારણ કર્યું. આજે આપણી સમક્ષ જે જૈન સાહિત્ય છે તેમાં શ્રમણ ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશેને જ સાર છે. ભગવાન મહાવીર તે યુગના અસાધારણ મહાપુરુષ હતા મહાપુરુષોની વાણુ સાધના- પ્રસૂત હોય છે. તેઓ સૌ પ્રથમ તે પિતાના જીવનને સાધનામાં લીન કરે છે સાધનાન કાળ દરમ્યાન પોતાની ઈદ્રિય અને અંતકરણ પર વિજય પ્રાપ્ત કરવાને અભ્યાસ કરે છે અને ફળસ્વરૂપ જિતેન્દ્રિય તથા નિર્વિકાર થઈ જાય છે. પૂર્ણ જિતેન્દ્રિય અને નિર્વિકાર અવસ્થાને આપણે “વીતરાગ દશા” કહીએ છીએ વીતરાગ દશા પ્રાપ્ત થતાની સાથે જ્ઞાન પણ નિર્વિકાર અને પરિપૂર્ણ થઈ જાય છે. ત્યાર પછી જ મહાપુરુષ પિતાના ધર્મચકનું પ્રવર્તન કરે છે પિતાની વાણી દ્વારા જગતના અજ્ઞાનને દૂર કરે છે. ભગવાન્ મહાવીરે પણ તેજ ક્રમનું આલમ્બન કર્યું. તેમની સાધના ઘણી ઉગ્ર અને કઠોર હતી. ઇતિહાસનું અવલેહન કરતાં તેમની સાધનાની સમતા કયાંય જણાતી નથી. તેઓએ આ ઉગ્ર સાધનાના ફળ સ્વરૂપ સંપૂર્ણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું અને ત્યાર બાદ જ ધર્મવાણીનું ઉચ્ચારણ કર્યું. દીર્ઘકાલીન પ્રગે, અનુભવ અને અનુપમ સાધનાની પાછળ જે વા પ્રકુટિત થઈ છે, તે જગતને માટે કેટલી ઉપાદેય, હિતાવહ ·ܕܪ અને આવશ્યક બની છે તે કહેવાની આવશ્યકતા નથી. પચ્ચીશ શતાબ્દી વ્યતીત થવા છતાં પણ મહા-વીરની વાણું નવી જ છે અને ચિરનૂતન જ રહેશે. દુનિયા વાંકાચૂકા પથ પર ચાલતી, ઠોકરે ખાતી, આખર આજ માર્ગ તરફ આવી રહી છે કે જેને નિર્દેશ ભગવાન મહાવીર કર્યો હતે, વ્યક્તિ અને સમાજની સુખશાંતિ તેમજ સમૃદ્ધિને બીજો કોઈ માર્ગ જ નથી. એટલા માટે જ્યાં સુધી મનુષ્ય જાતિ અને તેમાં સુખશાતિની ચાહ છે ત્યાં સુધી ભગવાન મહાવીરની વાણીની ઉપાદેયતા અક્ષુણ રહેશે. ભગવાન મહાવીરે જે ઉપદેશ આપ્યો છે તેને અધિકાંશ ભાગ કૃતના રૂપમાં નિબદ્ધ થઈ શક્ય નથી, અને જેટલે ભાગ નિબદ્ધ થયેલ છે, તે સર્વ લિપિબદ્ધ થયું નથી તેને અધિકાશ ભાગ વિછિન્ન થયો છે. આપણી પાસે તે તેને થોડો જ ભાગ ઉપલબ્ધ છે આજે જેટલા અંશે ઉપલબ્ધ છે તેની રક્ષા પ્રાચીનાચાર્યોએ અનેક પ્રકારના કષ્ટ સહન કરીને, પિતાના પ્રાણોને સંકટમાં મૂકીને પણ કરી છે. એટલું જ નહિ, પરંતુ તે મૂળ-આગમને આધાર લઈને તેને પલ્લવિત કર્યું છે. દેશ અને કાળાનુસાર તેને વિવિધ રૂપમાં અને વિવિધ ભાષાઓમાં પરિણત પણ કર્યું છે. આપણે તેના ત્રાણ છીએ. ભગવાન મહાવીરને ઉપદેશ મૂલતઃ દ્વાદશાંગી અર્થાત બાર અંગોમાં વિભક્ત છે. તે અંગે આ પ્રમાણે છે. (૧) આચારાંગ (૨) સૂત્રકૃતાંગ (૩) સ્થાનાંગ (૪) સમવાયાંગ (૫) વ્યાખ્યાપ્રજ્ઞપ્તિ (૬) જ્ઞાતૃધર્મકથાગ (૭) ઉપાસકદશાંગ (૮) અન્નકૃતદશાંગ (૯) અનુત્તરૌપપાતિક (૧૦) પ્રશ્ન- વ્યા. ણ (૧૧) વિપાક અધ્યયન (૧૨) દૃષ્ટિવાદ. આ બાર અંગે સિવાય ઉપાંગ આદિ નામોથી પર આગમ સાહિત્ય છે કે જેનો અહીં નામેલ્લેખ કર્યો નથી આ બાર અંગ સમસ્ત સાહિત્યના મૂળ રૂપ છે. આ બાર અંગોનું સામાન્ય નામ “ગણિપિટક છે. જેનોએ પિતાના આગમની સાથે કેઈ ચમત્કાર જોડયો નથી. તેમનું મંતવ્ય સીધુ-સાદું અને સ્વાભાવિક છે. જે પુરુષ પરિપૂર્ણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી લે છે અને મહાદિ અત્મા વિકારે પણ વિજય પ્રાપ્ત કરી લે છે તે અરિહંત કહેવાય છે. અરિહંતએ આપ્ત છે અને આપ્ત પુરુષના વચનો સદા સમીચીન અને અબ્રાન્ત જ હોય છે. મોહ અને અજ્ઞાન જ અસત્ય ભાષણના કારણે છે. જે પુરુષમાં આ બે કારણે ન હોય, તેની વાણી સત્ય જ હોય, તેથી અરિહંત ભગવાનને વચન આગમ છે. સ્વામી સમન્તભદ્રે કહ્યું છે – आप्तोपज्ञमनुल्ल घनमदृष्टेष्टविरोधकम् । तत्त्वोपदेशकृत् सार्व शास्त्र कापथघट्टनम् ।। અથ–શાસ્ત્ર તે છે જે આપ્તનું કથન હોય, તર્ક અથવા યુક્તિથી જેનું ઉલ્લંઘન થઈ શકતું ન હાય, જે પ્રત્યક્ષ અથવા અનુમાન પ્રમાણથી વિરુદ્ધ ન હોય, તત્ત્વને ઉપદેશક હોય, પ્રાણીમાત્રનું હિત કરવાવાળું હોય અને કુમાર્ગને નાશક હેય શાસ્ત્રની આ પરિભાષા કેટલી વ્યાપક, સવાભાવિક અને સત્ય છે! તેમા અવિશ્વાસનીય કોઈપણ ચમત્કારને સ્થાન નથી અને કેઈપણ પ્રકારના મતાગ્રહને પણ સ્થાન નથી. વાસ્તવિક રીતે તે કોઈપણ આગમની પરીક્ષા તેના ગુણ-અવગુણની કસોટી પર હોવી જોઈએ, અકિક કલ્પનાન ·૧૨ આધાર પર નહિ. ગુણ-અવગુણને ગૌણ કરીને બીજી વાતને કૌટી બનાવવી તે એક પ્રકારની દુર્બલતા જ કહી શકાય અહીં એ પ્રકન થઈ શકે છે કે જે જેનાગમ ઇશ્વર દ્વારા મોકલાવેલ ન હોય ને અનાદિ કાળથી જેમના તેમ ચાલ્યા આવતા ન હોય તે પછી દ્વાદશાગીને નિત્ય અને શાશ્વત કેમ કહેવામાં આવ્યું આ પ્રશ્રન પર વિચાર કરવાની આવશ્યકતા છે. જગત અનાદિ છે અને જગતમાં જે ત છે તે પિતાના મૂળ સ્વરૂપમાં અનાદિ છે. બધા તત્વ પોતપોતાના મૂળ સ્વભાવમાં સ્થિર રહે છે. બીજા શબ્દોમાં એમ કહી શકાય કે સત્ય ત્રિકાળ અબાધિત છે દેશ અને કાલની પરિધિથી પર છે. કેઈ પણ દેશમા, કેઈ પણ કાળમાં સત્યનુ રૂપાંતર થઈ શકતું નથી આત્મા છે અને ઉપયોગ તેને સ્વભાવ છે. આકાશ છે અને અવકાશ દેવો તેને ગુણ છે. કાલ છે અને વર્તન તથા પરિણામ આદિ તેના ઉપગ્રહ છે. આ સત્ય ભૂતકાળમાં પણ હતુ, વર્તમાનમાં પણ છે અને ભવિષ્યમાં પણ હશે. આ રીતે વસ્તુ સ્વરૂપ ત્રિકાળમાં એક સરખું છે તે તેનું નિરૂપણ પણ એક સરખું જ હોય, સત્ય વસ્તુસ્વરૂપને આગમ પણ બદલી ન શકે આવી જ રીતે આચારધર્મના મૂળ સિદ્ધાત પણ શાશ્વત છે. અહિંસા, સત્ય, બ્રહ્મચર્ય અને અપરિગ્રહ વગેરે વર્તમાનમાં ધર્મરૂપ છે, ભૂતકાળમાં પણ ધર્મરૂપ હતા અને ભવિષ્યમાં પણ ધર્મરૂપ રહેશે. કેઇ પણ કાળમા, કેઈપણ દેશમાં અને કઈ પણ પરિસ્થિતિમાં હિંસા ધર્મ ન હોઈ શકે, અસત્ય ભાષણ ધર્મ ન હોઈ શકે, બ્રહ્મચર્ય પાપ ન હોય શકે સંભવ છે કે ક્યારેક પરિસ્થિતિમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ કે કઈ સમુદાય ને હિંસાનું આચરણ કરવા વિવશ બનવું પડે અને એ પણ સભવિત છે કે તે અક્ષક્તવ્ય ન માનવામાં આવે તે પણ તેને ધર્મો તે ન જ કહી શકાય. हिंसा नाम भवेद् धर्मो न भूतो न भविष्यति ।" હિંસા ધર્મ નથી, થશે નહિ અને હતે પણ નહિ. તાત્પર્ય એ છે કે દર્શનશાસ્ત્રના મૂળતત્ત્વ અને ધર્મશાસ્ત્રના મૂળતત્ત્વ આચાર સદેવ એકરૂપ રહે છે અને તેથી તેનું નિરૂપણ હંમેશા એક રૂપજ હોય શકે છેઆવી સ્થિતિમાં તત્ત્વ અને આચારનું નિરૂપણ કરવાવાળા આગમ પણ અપરિવર્તિત જ રહેશે આ દષ્ટિકોણથી દ્વાદશાંગીને નિત્ય, શાવત, ધ્રુવ, કહી છે જેનાગ ને તે ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશાનુસાર તેમના પ્રમુખ શિષ્યોએ ગ્રંથનું રૂપ પ્રદાન કર્યું છે વિષયનિરૂપણ સર્વા ગ પૂર્ણ છે જડ, ચેતન, આત્મા–પરમાત્મા, આદિ સમસ્ત વિષયનું જેવું સૂક્ષ્મ, ગ ભીર, અને વિશદ વિવેચન જૈનાગમમા છે તેવું અન્યત્ર મળવું કઠીન છે દાર્શનિક દૃષ્ટિથી જ્યાં છ દ્રવ્યોનું વર્ણન કર્યું છે આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિથી નવતનું વર્ણન પણ કર્યું છે. આ વર્ણન એકદમ મૌલિક અને અસાધારણ છે આસવ અને સવર જેવા તનું, નય નિક્ષેપોનું, વેશ્યાઓનું, અને કામણવર્ગ આદિનું વિવેચન તે જૈનાગને છેડીને વિશ્વના કેઈ પણ આગમમા મળતું નથી. આ રીતે સમસ્ત વિષયના નિરૂપણથી સમૃદ્ધ અને અનેક અપૂર્વ તને પ્રરૂપક થઈને જૈનાગમ આચારની શુદ્ધિ પર ઘણે ભાર આપે છે આચારશુદ્ધિ જ્ઞાનનું મુખ્ય ફળ છે. જે જ્ઞાનના ફળ સ્વરૂપ આચારમા ઉજજવળતા આવતી નથી તે જ્ઞાન નિરર્થક છે “ના જ શિ૬ , રને આ દ જેના મેનુ ત્યા પ્રાય ·c 7

·No text on this page.

·૧૩ t વિક વિના આ જેનાગના વિધાન છે. જેવી રીતે ઓષધનું જ્ઞાન હોવા છતાં જ્યાં સુધી તેનું સેવન ન થાય ત્યાં સુધી રેગ મટી શકે નહિ. તેવી જ રીતે સમ્યફ ચારિત્રને અંગીકાર કર્યા વિના આધ્યાત્મિક વ્યાધિ-રાગદ્વેષ દૂર થઈ શકે નહિ. તેથી આત્મશુદ્ધિને માટે આત્માનુગામી પ્રવૃત્તિઓની અનિવાર્ય આવશ્યકતા છે. તેરમાં ગુણસ્થાને જ્ઞાન પરિપૂર્ણ થઈ જાય છે છતાં પણ મુક્તિ પ્રાપ્ત થતી નથી, કારણ કે ત્યાં ચારિત્રની પૂર્ણતા હોતી નથી. ચારિત્રની પૂર્ણતા થતા જ આત્મા સમસ્ત બંધનને દૂર કરીને સિદ્ધ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી લે છે. તેથી એજ નિષ્કર્ષ નીકળે છે કે આચરણ વિના સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થવી સંભવીત નથી જૈનાગમ ચાર અનુગમાં વિભક્ત છે અને તેમાં ચણાનુગ પ્રધાન છે. શાસ્ત્રકારને મત છે કે ચરણનુયોગની રક્ષાને માટે જશેષ ત્રણ અનુગાની સાર્થકતા છે. શાસ્ત્રોમાં પ્રભાવ- શાળી શબ્દમા ચારિત્રને મહિમા પ્રગટ કર્યો છે. સાથે જ જે લેકે આ ભ્રમમાં રહે છે કે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી લેવાથી આપણો નિસ્તાર થઈ જશે, તેઓને ચેતવણી આપવામાં આવી છે. ઉત્તરાધ્યયન સૂત્રમાં પણ કહ્યું છે કે 'न चित्ता तायए भासा, कुओ विन्नाणुसासणं ? वायावीरियमित्तेण समासासेन्ति अप्पयं ॥ " અથસ સારની વિવિધ ભાષાઓનું જ્ઞાન તમારું રક્ષણ કરી શતું નથી વ્યાકરણ આદિ શાસ્ત્રોનું જ્ઞાન પણ શું કામ આવે ? જે લોકો સમજે અમે એકલા જ્ઞાનથી તરી જઈશુ તેઓ પોતાના વચનના વીર્યથી પોતાના અંત.કરીને સાત્વને ભલે દે પણ તેઓનો નિતાર નહીં થાય. ઉપર ચારિત્રના વિષયમાં જે કઈ કહેવામાં આવ્યું છે તેનાથી એમ નથી સમજી લેવાનું કે જૈનધર્મમા જ્ઞાનને કેઈ સ્થાન નથી. જૈન શાસ્ત્રનું તે એવું વિધાન છે કે મુક્તિને માટે સમ્યક્ દર્શન, સમ્યક્ જ્ઞાન અને સમ્યફ ચરિત્ર આ ત્રણે અપેક્ષીત છે સમ્યક દર્શનના અભાવમાં જ્ઞાન મિથ્યા રહે છે તે સમ્યગ જ્ઞાન ન થઈ શકે અને સમ્યગૂ જ્ઞાનના અભાવમાં ચારિત્ર સભ્યમ્ ચારિત્ર ન હોઈ શકે. સભ્ય જ્ઞાનના અભાવમા થવાવાળી સમસ્ત કિયાઓ મિથ્યા છે અને તેનાથી ભવભ્રમણની વૃદ્ધિ થાય છે. આ રીતે સમ્યગૂ જ્ઞાન પણ મોક્ષને માર્ગ છે, પરંતુ તે એકલું મેક્ષ સાધક નથી હોતું. જ્ઞાન ચારિત્રને ઉત્પન્ન કરી સાર્થક થઈ જાય છે અને ચારિત્રથી સાક્ષાત્ મેક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે આ કારણથી ચારિત્રને મહિમા છે. પૂર્વોકત બાર અગેમાં પહેલું નામ આચારાગ સૂત્રનું જ આવે છે તેમા આચારની જ પ્રધાનતા ઝળકે છે. હવે પ્રશ્ન એ છે જે ચારિત્રનું જૈનધર્મમા આટલુ બધુ મહત્ત્વ છે તેનું સ્વરૂપ કેવું છે ? આ પ્રશ્નનો ઉત્તર ઘણા વિસ્તારની અપેક્ષા રાખે છે, પરંતુ અહીં શેડા જ શબ્દોમાં કહું છું. જૈનાગમા ચારિત્રના મુખ્ય બે ભેદ કહ્યા છે (૧) નિશ્ચય ચારિત્ર અને (૨) વ્યવહાર ચારિત્ર અશુભ કિયાથી નિવૃત્તિ થલ અને શુભક્રિયાઓમાં પ્રવૃત્તિ થવી તે વ્યવહાર ચારિત્ર કહેવાય છે. કહ્યું પણ છે કે – असुहादो विणिवित्ती, सुहे पवित्ती य जाण चारित्तं" જે ક્રિયાઓથી પાપકર્મને બંધ થાય છે તે અશુભકિયાઓ કહેવાય છે એવી ક્રિયાઓને ત્યાગ કરી શુભક્રિયાઓમાં પ્રવૃત્ત થવાથી પુણ્ય પ્રકૃતિએનો બ ધ થાય છે અથવા સવર યા નિરા ·૧૪ થાય છે. પાંચ મહાવ્રતનું પાલન, સમિતિઓનું પાલન, અનશનાદિ તપ, વગેરે વગેરે જે પર- સાપેક્ષ ચારિત્ર છે તે વ્યવહાર ચારિત્ર છે. નિશ્ચય ચારિત્રમાં કોઈ પણ પર-પદાર્થની અપેક્ષા નથી રહેતી તે પૂર્ણ રૂપથી સ્વાત્માવલંબી છે જ્યારે આત્મા પિતે પિતામાં જ રમણ કરે છે ત્યારે નિશ્ચય ચારિત્રની પ્રાપ્તિ થાય છે. નિશ્ચયચારિત્ર સાક્ષાત્ મેક્ષનું કારણ છે. વ્યવહાર ચારિત્ર સાધન છે અને નિશ્ચય ચારિત્ર સાધ્ય છે. વ્યવહાર ચારિત્રની સફળતા નિશ્ચય ચારિત્રની પ્રાપ્તિમાં છે. તેમાંથી એ ફલિત થાય છે કે આત્માના શુદ્ધ સ્વરૂપમાં રમણ કરવાની યોગ્યતા પ્રાપ્ત કરવાને માટે વ્યવહાર ચારિત્ર અપેક્ષીત છે. જે વ્યવહાર ચારિત્ર ફકત કાયિક યા વાચિક ક્રિયાકાંડ સુધી જ સીમિત રહી જાય તે તે આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિથી નિરર્થક છે અને જે તે માનસિક ન થાય અથવા મન તેનાથી વિરૂદ્ધ હોય તે તે ફકત લેક દેખાવ જ છે. પ્રસ્તુત આચારાંગ સૂત્રમાં, વ્યવહાર ચારિત્ર અને નિશ્ચય ચારિત્ર, બન્નેનું પ્રતિપાદન કર્યું છે. સાથે જ અંતરંગ આચારને ઉચિત પ્રધાનતા આપી છે. આચારાગ સૂત્રને સ્વાધ્યાય કરવાથી મન પર એક નિરાળી છાપ પડે છે. કારણ કે શ્રી આચારાંગ પ્રત્યેક સાધક, પછી તે ગૃહસ્થ હે કે સંન્યાસી, ભિક્ષુક હો, ધનિક હો, કે ગરીબ હો, સાધનસંપન્ન હો કે સાધનવિહીન હો તે સર્વને નવીન દૃષ્ટિ અને નવીન પ્રેરણા આપે છે. આચારાંગ સૂત્રની ભાષા જ તેની પ્રાચીનતાને પ્રગટ કરે છે. કયાક કયાંક તે ભાવની ગંભીરતા અગાધ પ્રતીત થાય છે. તેની રચનાલી કેટલેક અંશે અન્ય સૂત્રોની સદશ હોવા છતાં પણ કેટલેક અંશે વિસદશ પણ છે. તે જોઈને એમ લાગે છે કે જાણે જૈન સાહિત્યનું આદ્ય સ્વરૂપ આચારાંગ સૂત્રના પ્રથમ શ્રુતસ્કંધમાં જ સુરક્ષિત છે. આચારાગની સમાન દશવૈકાલિક સૂત્રમાં પણ નિર્ગથે મુનિઓના આચરણનું વર્ણન છે. બન્નેના વિષય સમાન હોવા છતાં પણ બનેની ભાષા, પ્રતિપાદન શૈલી, વિષય નિરૂપણ આદિ અનેક વાતમાં અંતર છે. આચારાંગ આંતરિક આચારને પ્રધાનતા આપે છે. આચારાંગમાં સાધુની જે કઠોર ચર્યાનું દિગ્દર્શન થાય છે તે દશવૈકાલિકમાં નથી દેખાતુ આચારાંગ સૂત્રના બે શ્રુતસ્કંધ છે. પણ બનેમા એકરૂપતા નથી. અને શ્રુતસ્કંધનું તુલના- ત્મક દ્રષ્ટિથી અધ્યયન કરવામાં આવે તે બનેની ભાષા અને શૈલીમાં સ્પષ્ટ ભેદ જણાય આવે છે. પ્રથમ શ્રુતક ધનુ સાતમું અધ્યયન આજે ઉપલબ્ધ નથી અને તે કહેવું કઠીન છે કે તેમાં કયા કયા વિષયેનું વર્ણન હતુ. વચ્ચેનું આ અધ્યયન કેવી રીતે અને ક્યારે વિચ્છિન્ન થઈ ગયું તેને પત્તો લાગતો નથી. આમ તે આચારાંગ સૂત્ર શાસ્ત્રીય પદપ્રમાણુનુસાર અઢાર હજાર પદવાળું હતું. તેથી આચારાંગ સૂત્ર ઘણું વિસ્તૃત હોવુ જોઈએ પરંતુ આજે તેનું સંક્ષિપ્ત રૂપ જ આપણે સામે છે. આ રીતે પ્રસ્તુત અંગને ઘણે ખરે ભાગ ઉપલબ્ધ નથી અને દ્વિતીય સ્કંધરૂપે જે ભાગ ઉપલબ્ધ છે તે પાછળનું છે. પાછલા પચ્ચીશ સે વર્ષમાં જૈન સાહિત્ય અને જૈન સંઘને સંકટપૂર્ણ પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થવું પડયું છે. જે આ પરિસ્થિતિઓને દૃષ્ટિ સમક્ષ રાખવામા આવે તે આ ગડબડનું કારણ સમજી શકાય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં પણ પ્રાચીન સાહિત્ય સુરક્ષિત રાખી શકાયું છે તે ·૧૫ માટે ખરેખર અમે તત્કાલીન શ્રુતઘરના આભારી છીએ અને તેજ અમારી જિજ્ઞાસા તૃપ્ત કરવામાં અને સ્વ-પર કલ્યાણ ભાવનાને ચરિતાર્થ કરવા માટે પર્યાપ્ત છે. આજના અશાંત વિશ્વમાં જીનવાણુને વધુમાં વધુ પ્રચાર કરવાની આવશ્યક્તા છે. સંભવ છે કે તેનાથી સંસારમાં શાતિને સંચાર થાય. જે મહાનુભાવ આ પવિત્રતા કાર્યમાં પિતાની શક્તિને વ્યય કરે છે તે જગત પર મહાન ઉપકાર કરે છે. અત્યાર સુધીમાં આચારાંગ સૂત્રના અનેક સંસ્કરણે પ્રકાશિત થયા છે. પણ અત્યારે કે સુલભ હોય તેમ જણાતું નથી. એવી સ્થિતિમાં પ્રસ્તુત અનુવાદ આગમ પ્રેમીઓને ઉપકારક થઈ પડશે. અનુવાદ ગુજરાતી ભાષામાં છે અને શબ્દાર્થમૂળક ભાવાનુવાદ રૂપે છે. અનુવાદમાં કાળજી રખાઈ છે કે મૂળ સૂત્રને આશય યથાવત્ આવી જાય અને વધારે કઈ ઉમેરાય પણ નહિ માટે એમા સંક્ષિપ્તતા સાથે સ્પષ્ટતા છે. આ અનુવાદ માટે ભાવગિની આય શ્રી લીલમબાઈ તથા અભી જ્ઞાનનિરતા શ્રી હસુમતીબાઈ સાધુવાદને પાત્ર છે. શ્રમણી વિદ્યાપીઠમાં અધ્યયન કરતાં-કરતાં આ મહાસતીઓએ આ અનુવાદ કર્યો છે. એનાથી આશા રાખી શકાય કે ભવિષ્યમા પણ એ સમાજને બહુમૂલ્ય સાહિત્યમણિઓ અર્પિત કરશે. કેઈની પ્રેરણા વગર, સામેથી આવી, આગમ પ્રકાશન માટે ઉદાર આર્થિક સહાય આપનાર શ્રી પ્રેમજી હીરજીભાઈ પ્રશંસાની કે ધન્યવાદની અપેક્ષા રાખતા નથી. એમને ગમે પણ નહિ. પણ એમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા પ્રકટ કર્યા વિના આપણે કેમ રહી શકીએ ? એવા ઉદાર અને શાન્ત શ્રીમન્ત વિરલજ હોઈ શકે. શ્રમણી વિદ્યાપીઠ ઘાટકેપર, મુંબઈ–૭૭. શેભાચન્દ્ર ભારિત્ન { ·ર પ્ર૦ અધ્યયન (૪) ચતુર્થ ઉદેશકમાં તેજસ્કાયની ચતનાનું નિરૂપણ છે અગ્નિને અહીં શિસ્ત્ર દીર્ઘલેક [વનસ્પતિ નું શસ્ત્ર શબ્દથી કહેલ છે. (૫) પાંચમા ઉદેશમાં વનસ્પતિકાયની સજીવતા સિદ્ધ કરતા કહ્યું છે- જેમ માનવશરીરની ઉત્પત્તિ અને વૃદ્ધિ થાય છે તેમ વનસ્પતિકાયની પણ વૃદ્ધિ થાય છે. છેદન કરતાં માનવશરીર પ્લાન થઈ જાય છે તેમજ વનસ્પતિ પણ પ્લાન થઈ જાય છે. જેમ માનવ શરીર આહારથી વધે છે તેમ વનસ્પતિ પણ. માનવશરીરમાં જેમ ચય, અપચય થયા કરે છે તેમજ વનસ્પતિના શરીરમાં પણ (૬) ષષ્ઠ ઉદેશકમાં ત્રસ જની યતનાને ઉદ્દેશ છે. કયા કયા પ્રજથી કે વસ જીને ઘાત કરે છે તે પણ કહેવામાં આવ્યું છે (૭) સપ્તમ ઉદ્દેશકમાં વાયુકાને “r” કહેવામાં આવ્યો છે. જે પિતાના સુખ દુઃખને ઓળખે છે તેણે વાયુકાયના જીના સુખ દુખને પણ ઓળખવા જોઈએ.

·આચારાંગ 3 પ્રથમ ઉદ્દેશ પરિણા-વિવેક १ આવ્યો છું ? १. सुयं मे आउसं, तेणं भगवया एवमक्खायं। सुधास्वामी म्यू स्वामीन छ- હે આયુમન ' ભગવાન મહાવીરે જે કહ્યું હતું તે મેં સાભળ્યું હતું २. इहमेगेसिं णो सण्णा भवइ, तंजहा- ससारमा ४ वाने जान छातुं नथी पुरस्थिमाओ वा दिसाओ आगओ હું પૂર્વ દિશામાથી આવ્યો છું ? દક્ષિણ अहमंसि ? दाहिणाओ वा दिसाओ हिशामाथी मा०ये। छु ? Aथवा पश्चिम दिशाथी आगओ अहमंसि ? पच्चत्थिमाओ वा ઉત્તર દિશામાથી આવ્યો છું ? અધ દિશાથી दिसाओ आगो अहमंसि ? उत्तराओ ઉર્ધ્વદિશાથી આવ્યો છું ? આવ્યો છું અથવા કઈ પણ દિશા યા वा दिसाओ आगो अहमंसि ? उड्ढाओ વિદિશામાંથી આવેલ છુ ? એવી જ રીતે કેઈક वा दिसाओ आगओ अहमंसि ? अहे જીવને જ્ઞાન નથી હેતુ, મારો આત્મા दिसाओ वा आगओ अहमंसि ? પુનર્જન્મ ધારણ કરનાર છે ? અથવા મારા अण्णयरीओ वा दिसाओ अणुदिसाओ मात्मा पुनम पा२९५ ४२॥२ नथी ? पडेसा वा आगओ अहमसि ? । एचयेगेसिं णो हु और तो ? અથવા અહિથી ચવીને णाय भवटा अत्थि मे आया उववादए ? ५२सोभा शु श ? पत्थि मे आया उबवाटए ? के अहमंसि ? के वा इओ चुओ इह पेच्चा भविस्सामि ? 2 ? -1 न ३. से जं पुग जाणेज्जा सहसम्पइयाए, કઈ કઈ જીવ પિતાના જાતિસ્મરણાદિ જ્ઞાનથી परवागरगणं, अण्णसिं अंतिए वा सोच्चा, अथवा तीर्थ ४२।। उपदेशथी 24041 -य-अप- तजहा-पुरथिमाओ वा दिसाओ आगओ विज्ञानी all पाथी सारे aal अहमंसि, जाब अण्णयरीओ दिसायः पूर्व दिशाभाथी -व्यो य वत्पा બામાથી યા વિદિશામાથી આવ્યા अणुदिसाओ वा आगो अहमि । ૬ તે કેટલાકને એ જ્ઞાન હોય છે, કે एवमेगेमि णायं भवड, अस्थि में आया આત્મા પુનર્ભવ કરવાવાળો છે, જે આ દિશા- उबवाइए, जो इमाआ दिलाओ अणु- भाभा या मा पा 13 दिमाओ वा अणुसंचरट, सवाओ મન કરે છે તેમજ સર્વ દિશાઓ અને એ दिसाओं सवाओ अणुदिसाओ जो शाम 4-मन छ ते टु ५ आगो असंचरइ, सोहं । से आयानादी, साधु नान ने ते २४ भवाही आवाही लोगावानी, नम्मावाही, किरियावादी । કર્મવાદી અને કિયાવાદી છે

·No text on this page.

·'ક પ્રથમ શ્રુતસ્કર્ષ પ્રથમ અધ્યયન * શસ્ત્ર પરિજ્ઞા આ જગતમાં ઘણા લોકે એવા છે જે મહાન ગણાય છે, વિજ્ઞાનવેત્તા મનાય છે, ભૌતિક પદાર્થોનું સૂક્ષ્મ જ્ઞાન ધરાવે છે પણ તે પિતાને જ ઓળખતા નથી. હું શું શું ? કે શું ? એ જાણતા નથી એટલું જ નહિ, ઘણાને તે હું છું એવી પણ પ્રતીતિ હેતી નથી. માણસ પિતે પિતાને ન ઓળખે, એથી વધારે આશ્ચર્ય શું હોય? સમજ ! સ્વ અને પર, પરસ્પર સાપેક્ષ શબ્દો છે. જ્યા સુધી “સ્વ” નો સમીચીન બંધ ન થાય ત્યા સુધી “પર” ને બંધ પણ સમીચીન થઈ શકતું નથી. માટે જ જ્ઞાની પુરુષ પ્રેરણ કરે છે-દ્ધિ વિદ્ધિ સ્વ રામુ અરે ! પિતાને સમજ દ્વાદશાંગ ગણિપિટકમાં મુમુક્ષુઓ માટે પ્રથમ આ આચારાગ મુક્તિને રાજમાર્ગ બતાવનાર છે મુક્તિ આત્માની હોય છે, એટલે મુમુક્ષુએ સર્વપ્રથમ આત્માનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું જોઈએ ત્યાર પછી તેની મુક્તિ માટે પુરુષાર્થ કર જોઈએ. અધ્યયનમા એ જ મુખ્ય પ્રતિપાદ્ય છે. આ અધ્યયનમાં સાત ઉદેશક છે. (૧) પ્રથમ ઉદેશકમાં આત્માનું અસ્તિત્વ બતાવવામાં આવ્યું છે અને સાથે એ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આત્મા વર્તમાન જીવન સુધી જ સીમિત નથી, પણ એ પુનર્જન્મ ધારણ કરનાર છે, અનાદિ અનન્ત–શાશ્વત તત્ત્વ છે જ્ઞાનીઓ પાસેથી અથવા તે પિતાની વિશિષ્ટ મતિથી, આત્માની ભૂત અને ભવિષ્યકાલિક સ્થિતિ જાણી શકાય છે પ્રથમ (૨) બીજા ઉદેશમાં પૃથ્વીકાયિક જીવની સિદ્ધિ કરવામા આવી છે કેટલાક લેકે મનુ- ખ્યામાં જ ચેતનનુ અસ્તિત્વ સ્વીકારે છે, કેટલાક ત્રસ જીવોને સચેતન માને છે વૈજ્ઞાનિકે હવે વનસ્પતિને પણ ચેતન માનવા લાગ્યા પરનું જેન–તત્ત્વજ્ઞાનની તે સનાતન ઉષણા છે કે પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ અને વનસ્પતિ સચેતન છે આ રથાવર કહેવાતા જીવામાં પણ મનુષ્યની જેમ જ જ્ઞાન, દર્શન, ક્રોધાદિ કષાય, આહાર, ભય, મૈથુન તેમજ પરિગ્રહ સંબધી સ જ્ઞાઓ વિગેરે ચેતનધર્મો વિદ્યમાન છે આ તો માત્ર માત્રામાં અધ પુરૂષના ઉદાહરણથી આ તથ્ય પ્રભાવશાળી રીતે સમજાવવામાં આવ્યુ છે. (૩) તૃતીય ઉદેશમા અપકાયના જીવની યતના બતાવતા કહ્યું છે, કે જે અપકાયના જીને અપલાપ કરે છે તે આત્માનો અપલાપ કરે છે.

·8 પ્ર૦ અધ્યયન ૪. ચરિતાં દં, વસં હું મેં કર્યું છે, મેં કરાવ્યું છે અને અન્યકરનારને પર ચાર રસમજુને વિસ્લામિક અનુમોદન આપ્યું છે, લેકમાં એટલા જ एयावंति सव्वाति लोगंसि कम्म- કર્મસમાર ભ-કર્મ બાંધવાના કારણભૂત ક્રિયાના समारंभा परिजाणियव्या भवंति । ભેદો જાણવા જોઈએ ૧. પરિવUTI શું અર્થ રિ, કર્મ અને કર્મબંધના સ્વરૂપને નહિ જાણનાર जो इमाओ दिसाओ अशुदिसाओ वा પુરુષ-આત્મા જ આ દિશાઓ અને વિદિશાઓમાં મજુર, વ્યંગ કિસાવ્યો સંખ્યા વારંવાર આવાગમન કરે છે અને સર્વ દિશામાં યશુદ્ધિ સાતિ, સોલ્વો તથા વિદિશાઓમાં કર્મોની સાથે ગમનાગમન કરે છે. અનેક પ્રકારની નિઓની સાથે પોતાનો जोणीओ संधेइ, विख्वरूवे फासे સબ ધ સ્થાપિત કરે છે. વિવિધ પ્રકારના સ્પર્શ पडिसवेदेइ । અને દુઓને વેદે છે. ૬. તથ મેવત પરિઘ વેચી તે કર્મબ ધનના કારણભૂત ક્રિયાઓના વિષયમાં ભગવાને પરિજ્ઞા-વિવેક કહેલ છે. ७. इमस्स चेव जीवियस्स परिवंदणमाणण આ જીવનના માટે, યશની પ્રાપ્તિના માટે, માન, પૂણા, નીરૂમરામચણા, કુવરપ- પૂજા, સત્કાર ને માટે, જન્મ-મરણથી મુકત થવા ધારા અથવા જન્મના અવસર પર, મૃત્યુના અવચર પર તથા મોક્ષને પ્રાપ્ત કરવા માટે અને દ ખાને દૂર કરવા માટે પ્રાણી પૂર્વોક્ત પાપમય ક્રિયાઓમાં પ્રવૃત્તિ કરે છે. ૮. પ્રાતિ સંડ્યાવંતિ જોત જન્મ લેકમા આ સર્વ કર્મસમાર ક્ષે જાણવા જોઈએ समारंभा परिजाणियव्या भवंति । ૨. નતે સિ મેમરંમ પરિપયા જેણે આ સમાર ને જાણ્યા છે તે નિશ્ચયથી મયંતિ, સે મુ| પરિજ્ઞાતકમ - વિવેકી અને આરાધકમુનિ છે. त्ति बेमि । સુધર્માસ્વામી જમ્મસ્વામીને કહે છે કે આ પ્રમાણે મે ભગવાન મહાવીર પાસેથી જે સાભળ્યું તે કહું છું ·આચારાંગ - ૫ દ્વિતીય ઉદ્દેશ પૃથ્વીકાયની યતના - ૨૦. સ્ત્રી પરિઝુને ફુરસદે એવિ વિષય કષાયથી પીડાયેલ, જ્ઞાનાદિ પ્રશસ્ત ભાથી નાઇ; ચ પ સંઘ હીન બનેલ, ઘણી મુશ્કેલીથી બેધ પ્રાપ્ત કરી શકનાર, અજ્ઞાની જીવ વિષય-વાસનાથી આતુર तत्थ पुढो पास, आतुरा परितावेति । થઈ, ઘર બનાવવા આદિ વિભિન્ન કાર્યોને માટે પૃથ્વીકાયના જીવને સંતાપ આપે છે, તે જુઓ. ૨૧. સતિ પણ નિયા માળ પૃથ્વીકાયમાં પૃથપૃથકુ જેવો છે તેથી જ पुढो पास । સંયમી તે જીવેની હિંસા કરતાં શરમાય છે. અર્થાતુ પ્રાણુઓને પીડા આપ્યા વિના જીવન નિર્વાહ કરે છે. તેઓને . ૨૨. મારા મતે ત્તિ જે વિચમાં કેટલાંક ભિક્ષુઓ કહે છે, કે અમે અણગાર છીએ. મિ વિવહિં અહિં વિ- આવું કહેનારા અનેક પ્રકારના શસ્ત્રોના પ્રાગે મેમાર જુવિથ સમારમ– પૃથ્વીકાય સંબંધી પાપકર્મ કરે છે, પૃથ્વીકાયના મા મને ગળે પળે વિહિં | જીવની વિરાધના કરે છે, તેમજ પૃથ્વીના આશ્રિત રહેલા વનસ્પતિ આદિ ની પણ હિંસા કરે છે. રૂ. તથ રજુ માવા રહ્યા પડ્યા છે પૃથ્વીકાયના આરંભના વિષયમાં ભગવાને પરિણા રૂમસ જેવા વિચરણ પરિવંતા- શુિદ્ધસમજ] બતાવી છે. કે જે પ્રાણીઓ જીવ- માણ–૧ચ/, નાડુમરામચણા, નના નિર્વાહ માટે, કિર્તિ માટે, માન પૂજા માટે, કુવારપાઉં, સચવ વિસ્થ જન્મ-મરણથી મુક્ત થવા માટે અને દુખના સમા, ગોÉિ જુવાન્ય સમાર- નિવારણ માટે સ્વયં પૃથ્વીકાયના શસોના આરંભ માવે, મને વ વિથ મરતે કરે છે, બીજા પાસેથી કરાવે છે અથવા પૃથ્વીકાયના સારૂ ત હૈ દિવા, તે જે શસને આર ભ કરનારને અનુમોદન કરે છે પરંતુ આ હિંસા તેના માટે અહિતકારી છે તેમજ અgિ | બધિ-બીજા સિમ્યત્વ ને નાશ કરનારી છે. ૨૪. જે તસવૃક્ષમ ગાયો દર સર્વરૂદેવ અથવા શ્રમજનો પાસેથી બાભળી યુવા gિ મેળો, અારા સધ પ્રાપ્ત કરી કેટલાક પ્રાણીઓ એ સમજે अतिए, ईहमेगेसिं णायं भवति-एस છે કે (પૃથ્વીકાયની) હિંસા એ કર્મબંધનુ खलु गथे, एस खलु मोहे,"एस खलु કારણ છે, મોહનું કારણ મરણનું કારણ છે અને નરકનું કારણ છે છતાં પણ જીવ નારે, રજુ ઉપર રૂરલ્થ પઢિણ પિતાના કાર્યોમાં આસકત થઈ અનેક પ્રકારના g; ગ િવિવÉ સો શસ્ત્રો દ્વારા પૃથ્વી કર્મસમારંભથી પૃથ્વીકાયના ·પ્ર૦ અધ્યયન 14 पुढविकम्मसमारंभेणं पुढ विसत्थ समा- योनी डिपारेछे तेभा पृथ्वीन माश्रित रंभमाणे अण्णे अणेगरूवे पाणे 'मन्य अने प्रारना वनस्पतिय माहियोनी विहिसः। હિંસા કરે છે १५. से बेमि-अप्पेगे अंधमसे, यापेगे शिष्य प्रश्न ४२, में पृथ्वी जयन। यो मता धमच्छ अप्पेगे पायमभे, नथी, सूपता नथी, सांगत नयी तो भने अप्पेगे पायमच्छे-अप्पेगे गुफ- वेनानी अनुभव वी ते थाय छ तेन। उत्तरमा मन्भे, २ अप्पेगे जंघमन्भे, २ अप्पेगे शुरु हे छे -२वी शत ओ मथी ०४ जाणुमभे, २ अप्पेगे ऊरुमब्भे, माधणी, महेशे, भूगो पुरु५ हाय तेन रोध अप्पेगे कडिमव्भे, २ अप्पेगे णाभि- साथी लेहे, तसपाहिया छेटे, ओठ पगने हे मन्भे, २ अप्पेगे उयरमन्भे, २ अप्पेगे छेटे, बूटान, पिडीन, धूटने, पाने, भरने, पासमन्भे, २ अप्पेगे पिटिमब्भे २ नालिन, पटने, पासणीन, पीने, छातीन, अप्पेगे उरमब्भे, २ अप्पेगे हियय- यने, स्तनने, मनाने, माहुने, थने, 24121- मन्भे, अप्पेगे थणमन्भे, २ अपेगे खंध- मीन, नभने, माने, टाढीन, सोने, हातने, मन्भे, २ अप्पेगे वाहुमब्भे, २ अप्पेगे छभने, ताणवाने, गासने, सनयाने, जानने, हत्थमन्मे, २ अप्पेगे अगुलिमभे, अप्पेगे णहमन्भे, २ अप्पेगे गीवमम्मे ने, सामने, भ्रमरने, साटने भने भरता २ अप्पेगे हणुयमन्भे, २ अप्पेगे होह- ઈત્યાદિ અવયવોને, છેદે, ભેદે, તેને મૂચ્છિત मभे, २ अप्पेगे दंतमभे, २ अप्पेगे ४२, भाइश नाणे त्यारे तेने वेहना थाय छे ५ जीहमभे, २ अप्पेगे तालुमब्भे, २ તે વેદનાને પ્રગટ કરી શક્તો નથી તેવીજ રીતે अप्पेगे गलमभे, २ अप्पेगे गंडमभे, पृथ्वीजयना ७५ ५४ भव्य४३५थी बेहनाने। २ अप्पेगे कम्नमध्भे, २ अप्पेगे मनुल ४२ छ, ५२ तु तेने प्रगट ४ी शत नथी णासमन्भे, अप्पेगे अच्छिमब्भे, २ अप्पेगे भमुहमभे, २ अप्पेगे णिडामल- मन्भे, २ अप्पेगे सीसमभे, २ अप्पेगे संपमारण, अपेगे उद्दवए । १६. एत्य सन्थं समारंभमाणस्स इच्चेते पृथ्वीजयनी डिAL ४२ना२ ५३५ने सा२ मनु आरंभा अपरिण्णाया भवंति । एत्थ તેથી તે सत्थं असमारंभमाणम्स इच्चे ते आरंभा सा-ये२९ छे रे अडिंस पृत्तिवाया है परिणाया भवति । તે મૂક્ષ્મ અથવા સ્થૂલ શસોને પ્રવેગ કરતા નથી તેથી તે હિંસાના ભેદને સમજી, વિવેકયુક્ત य, तेनो त्याग ४२ छे. १७. नं परिणाय मेहावी नेव सयं पुढविसत्यं मुद्धिमान् ४२५ थे सर्व ctet पृथ्वीजयनी समारंभेजा, नेवण्णेटिं पुढविसत्यं मा २पय ४३ ना, मी पासे पृथ्वी जयनी જ્ઞાન નથી હિસાજન્ય પાપમાં ·ખારા समारंभवेज्जा, नेवण्णे नेवण्णे पुढविसत्थं પુસિધં હિંસા કરાવે નહી, પૃથ્વીકાયની હિંસા કરનારને समारभते समणुजाणेज्जा । जस्सेते અનુમોદન ન કરે. જે પૃથ્વીકાયના કર્મસમારંભોને पुढविकम्मसमारंभा परियण्णाया भवति જાણે અને છેડે છે તે કર્મને જાણનાર શુદ્ધ से हु मुणी परिण्णायकम्मे त्ति बेनि । સંયમી મુની છે, એમ હું કહું છું. તૃતીય ઉદ્દેશ અપકાયની ચેતના ૨૮. જે વેર, જે વિચારો , હે જમ્મુ' તને કહુ , કે જે જીવનfથાપિરિવાળે, એમાં મને પ્રપ ચોનો ત્યાગ કરી અણગાર બન્યા છે, જેમનું વિવાદિ; ના સદ્ધ ળિયંતે તમે- અતા કરણ સરળ છે, જેણે જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર मणुपालिज्जा विजहित्ता विसोत्तियं રૂપ મોક્ષમાર્ગ સ્વીકાર્યો છે તથા છલ કપટને [ પાઠાંતરે પુષ્પક્ષો] સર્વથા ત્યાગ કર્યો છે. તે જ સાચા અણગાર કહેવાય છે, અણગારે જે શ્રદ્ધાથી અગીકાર કર્યો છે તેમાં કોઈપણ પ્રકારની શંકા નહી કરતા થાવજીવન તે શ્રદ્ધાનું પાલન કરે ચમ १९. पगया वीरा महावीहिं । लोगं च आणाए अभिसमेच्चा अकुतोभयं । આ મહાન મોક્ષમાર્ગમાં અનેક વિર ચાલ્યા છે એટલે આ માર્ગ અપરિચિત નથી મહાપુરુષો આ માર્ગ પર ચાલ્યા છે તેથી તે દેહરહિત થઈ આ માર્ગ પર જોઈએ ભગવાનની આજ્ઞાથી અપકાયના જીવોને જાણી તે એની યતના કરેન્સ યમ રાખે ચાલવુ જોઈએ ૨૦. સિવ કર્યા ચાંગારૂંવેજ્ઞ, હે જ હુ હુ છુ -સ્વય પ્રાણીઓના-અપકાયના દેવ સત્તા માફવા ને ઢોર મૈતન્યનો નિષેધ ન કર જોઈએ આ રીતે મતિ, સેવા સમા;િ આત્માના અસ્તિત્વને પણ નિષેધ ન કરે जे अत्ताणं अभाईक्खति, से लोग જોઈએ જે અપકાયાદિ પ્રાણીઓના ચૌતન્યને अमाईक्खति । અપલાપ કરે છે તે પિતાના મૈતન્યનો નિષેધ કરે છે અને જે પિતાના મૈતન્યનો નિષેધ કરે છે તે અપકાયના જીવોનો નિષેધ કરે છે ·બ૦ અધ્યયન ૮ દુ તે ૨. જનમ પુરો પાસ, મગર મને સંયમી સાધુએ હિંસાથી શરમાતા થકા પ્રાણીઓને त्ति एगे पवयमाणा; નમિvi પીડા આપતા નથી, તેને તું જે કેટલાક શાક- विश्वरुवेहि सत्थेहि उदयकम्मसमा- યાદિ સાધુઓ અભિમાનપૂર્વક કહે છે કે અમે મે કહ્યું મારમાળા સાજે અણગાર છીએ પરંતુ તે અષ્કાયના જીવને अणेगरूवे पाणे विहिंसति । અનેક પ્રકારના શસ્ત્રોદ્વારા આરંભ કરતા થકા બીજા અનેક જીવોની હિંસા કરે છે. તે હિંસા કરના– રાએ વાસ્તવમાં સાધુ નથી) २२. तत्थ खलु भगवया परिण्णा पवेतिता। આ વિષયમાં ભગવાને પરિજ્ઞા-વિવેક સમજાવતા इमस्स चेव जीवियस्स परिवंदणमाणण કહ્યું છે, કે અજ્ઞાની જીવ જીવનના નિર્વાહ માટે पूयमाए जाइमरणमोयणाए, दुक्ख પ્રશંસા, માન, સન્માન, પૂજા, જન્મમરણથી હિપાય, જે સામેવ ચ મુકત થવા, શારીરિક, માનસિક દુ ખોના નિવારણ માટે સ્વયં જલકાયના જીવોની હિંસા કરે છે, समारंभति, अण्णेहि वा उदसत्थ બીજા પાસે જલકાયના જીવોની હિંસા કરાવે છે. समारंभावेति, अण्णे वा उदयसत्थ જલકાયના જીવોની હિંસા કરનારની અનુમોદના समारंभते समणुजाणाइ; કરે છે તે હિંસા તેના માટે અહિતકર છે, अहियाए, तं से अवोहिए । અબોધિ માટે છે ૨૩. જે તે સંવૃક્ષમા આયા સમુ સર્વજ્ઞ અથવા સયમીજનો પાસેથી સાંભળી રસો માવો, ચાર વા સદ્બોધ પ્રાપ્ત કરી કેટલાક જી એ સમજે છે, अंतिए; इहमेगेसिं णायं भवति, एस કે આ હિંસા આઠ પ્રકારના કર્મોના બંધનનુ કારણ खलु गंथे, एस खलु मोहे, एस खल्ल છે, મોહનું કારણ છે, જન્મ-મરણનું કારણ છે નરકમાં લઈ જવાનું કારણ છે છતાં मारे, एस खल्लु णरए । इच्चत्थं गदिए પણ જે પ્રાણું કીર્તિલાલસા આદિમ આસકત છે તે ભિન્ન ભિન્ન लोए; जमिणं विरुवरुदेहिं सत्थेहि શસ્ત્રોદ્વારા અપક થના સમારંભથી उदयकम्मसमाश्मेणं उदयसत्थं समा- અપકાયના જીવેની હિંસા કરે છે અને સાથે અન્ય મમાળા, ગળે ચાર પાળે અનેક પ્રકારના પ્રાણીઓની હિંસા કરે છે. હિંસ | ૨૪. જે નિ, સાત્તિ Hit Sાનિરિક કહું છું કે પાણીની સાથે તેમાં બીજા અનેક લવ મળે . ફુદ હજુ મ ય ર પ્રાણીઓ રહેલા છે એટલું જ નહિ જૈન શાસનમાં રાં નવા વિવાદિયા ધ થિ તો પાણી સ્વય સજીવ છે એમ સાધુઓને જણ अणुवीड पास | पुढो सत्थ पवेदितं । વેલ છે અપકાયના અનેક ભિન્ન ભિન્ન શો કહ્યા છે તેને પૂર્ણ વિચાર કરવો જોઈએ ૨૬. કુવી વિવિ છે અપકાયની હિંસા કરનારને અદત્તાદનનો દોષ પણ લાગે છે કારણકે હિંસા કરનાર અપકાયના ઇવેના શરીરને તેની આજ્ઞા વિના જ હરણ પ્રકારના ·આચારાંગ ૯ ૨૬. “પુતિ , પતિ જે પાઉં, મહુવા બીજા કેટલાંક મતના સાધુઓ કહે છે, કે પીવા વિમૂHE,” rો સર્દિ વિરતિ માટે અથવા સ્નાન-શોભા માટે પાણી વાપરવામાં અમને કંઈ પણ દોષ નથી. એમ કહી તેઓ एत्थवि तेसि णो णिकरणाए। અનેક પ્રકારના શસ્ત્રોથી જલકાયના જીવોની હિંસા કરે છે. પરંતુ તેનું આ કથન અને તેનું આગમ પણ એનો નિશ્ચય કરવામાં સમર્થ નથી. २७. एत्थ सत्थं समारंभमामस्स ફક્ત જલકાયમાં અને આરંભ કરનાર પૂવકત મામ મરજીuTય મર્યારિ થિ આરંભને જાણતો નથી કે તે પાપજનક છે, सत्थं असमा(भमाणस्स इच्चेते आरभा અહિતકર છે, કર્મબંધનાદિનું કારણ परिणाया भवंति । કાયમ શસ્ત્રને આરંભ નહીં કરનારને આ मेहावी णेव सयं उदयसत्थं समारभेजा, આરંભનુ જ્ઞાન છે. આ જાણી બુદ્ધિમાન પુરુષ णेवन्नेहि उदयसत्थं समारंभावेज्जा, સ્વયં અપકાયની હિંસા ન કરે, અન્ય પાસે ન કરાવે અને કરનારને અનુમોદન ન આપે. જેણે उदयसत्थं समारंभंतेवि अण्णे ण જલકાયની હિંસાને અહિતકર અને અબોધિકાર समणुजाणेज्ज, जस्सेते उदयसत्थ- સમજી લીધી છે તે પરિજ્ઞાતકર્મા–વિવેકી મુનિ समारंभा परिणाया भवंति से કહેવાય છે. એમ હું કહું છુ परिण्णायकम्मे त्ति बेमि । છે. જલ- हु मुणी ચતુર્થ ઉદેશ અગ્નિકાયની યતના २८. से वेमि, णेव सयं लोग अब्भाइक्खैज्जा, હે શિષ્ય ! કહું છું કે લોકને એટલે નેવ ગત્તાપ બાફવષેના ને રોમાં અગ્નિકાયની સચેતનતાને અપલાપ ન કરે જોઈએ પિતાના આત્માને પણ અપલાય ન अन्भाइक्खति, से अत्ताणं अब्भा- રુતિ; જે સત્તા માર્વત્તિ, જે કરવું જોઈએ જે અગ્નિકાયની સજીવતાનો નિષેધ કરે છે તે પોતાના આત્માનો નિષેધ કરે છે लोग अब्भाइक्खति - જે પિતાના આત્માને નિષેધ કરે છે તે અગ્નિકાયનો નિષેધ કરે છે. ૨૨. જે રીઢાલઘર વિજે, ચા- દીર્ઘલે કશઅ-દીર્ઘલેક એટલે વનસ્પતિ, તેનું રથ વેચને જે સત્ય ને, તે શસ-અગ્નિ. આ અગ્નિના સ્વરૂપને જે જાણે છે તે दीहलोगसत्थस्स खेयन्ने । સયમને જાણે છે જે સંયમનું સ્વરૂપ જાણે છે તે વનસ્પતિના શસરૂપ અગ્નિકાયના સ્વરૂપને જાણે છે.

·० પ્ર- અધ્યયન ३०. वीरेहि एगं अभिभूय दिह संजतेहिं म तिन्द्रिय, महा ममत, उमेश नावान, सया जतेहि सया अप्पमत्तेहि । સંયભી વીર પુરુષોએ પરિપહાડને જીતીને કેવળ- જ્ઞાન દ્વારા સાક્ષાત્ સર્વવસ્તુના સ્વરૂપને જોયું છે. ३१ जे पमत्ते गुणट्ठिए, से हु दडे पवुच्चति । જે પ્રમાદી છે, ઇન્દ્રિયોના અભિલાષિ છે તે लं परिणाय मेहावी, इयाणि णो, હિંસા કરી દડ આપે તેથી તે જુલ્મી, जमहं पुन्चमकामी पमादेणं અન્યાયી કહેવાય છે. એ જાણીને બુદ્ધમાન આત્મચિતન કરે છે કે મેં પહેલાં પ્રમાદથી હિસાદિ જે કાર્યો કર્યા છે તે હવે ફરી હું નહીં કરુ ३२. लज्जमाणा पुढो पास, अणगारा मो रक्षा मारो भिमानपूर्व हे छ । त्ति एगे पवयमाणा; जमिण विरूवरू- 'भे असार छीये, परंतु तेसो भने: ४ा- वहिं सत्थेहिं अगणिकम्मसमारंभेणं રના શસ્ત્રો દ્વારા અગ્નિકાય સબંધી પાપકર્મ કરે છે તેમજ અગ્નિકાયને આશ્રયે રહેલા અનેક अगणिसत्थं समारंभमाणे, अण्णे अणे- જીવોની હિંસા કરે છે. गरूवे पाणे विहिंसति । ३३. तत्थ खलु भगवया परिण्णा पवेदिया। અગ્નિકાયના સમારંભના વિષયમાં ભગવાને વિવેક इमस्स चेव जीवियस्म परिवंदणमा સમજાવ્યું છે છતાં પણ પ્રાણી જીવનના નિવાહ- गणपूयणाए, जाइमरणमोयणाए, પ્રશ સા, માન પૂજા માટે જન્મ-મરણથી મુકત दुक्खपडिघायहेउं, से सयमेव अगणि- थवा, मोना निवारण भाटे स्वय अभिडायनी सत्थं समारंभति, अण्णाहिं वा अगणि- डिंसा ४२ छ, मीत पासे हिंसा सवे छ भने જે અગ્નિકાયની હિંસા કરે છે, તેને અનુમોદન सत्थं समारभावेइ, अण्णे वा अगणिसत्थ આપે છે તેને તે અહિતકર તથા અધિકાર છે समारंभमाणे समणुजाणति । तं से अहियाए, तं से अबोहिए । - - ३४. से तं संवुज्यमाणे आयणीयं समुट्ठाए ता ४२ અથવા શ્રમણેજનો પાસેથી સાંભળી सोच्चा भगवओ, अणगाराणं वा सोध प्राप्त ४६ सा प्राणामो समरे अतिए; इहमेगेसिं णायं भवति एस છે કે હિંસા એ કર્મબંધનું કારણ છે, મોડનુ કારણ છે, મરણનું કારણ છે નરકનું કારણ છે. खलु गंथे, एस खलु मोहे, एस खलु છતા પણ જીવ પોતાના કાર્યોમાં આત થઈ मारे, एस खलु णिरए । इच्चत्थं गढिए भने सोहा नियम सभा२ मथी लोए; जमिणं विख्वरूवेहिं सत्थेहिं भजियन यानी हिंसा ४२ छ भने साथै अगणिकम्मसमारंभणं अगणिसत्थं अन्य अने साल प्राणीयाना हिंसा ४२ छ समारंभमाणे अण्णे अणेगरूवे पाणे विहिंसति ।

·અચારાગ રૂ. તે વેનિ, રતિ પાન, કુળિસિયા, હે જમ્મુ ! કહું છું, કે જમીન, તણખલા, તળિસિયા, પત્તજસ્લિચ, શણ- પાન, લાકડા, છાણા અને કચરે એ સર્વના स्सिया, गोमयणिस्सिया, कयबरणि- આશ્રિત ત્રસ જી રહે છે. એ ત્રસ જી તથા स्सिया । संति सपातिमा पाणा आहच्च અચાનક ઉપરથી આવી પડનારા ઉડતા નાના સપતિ રા ય િવ લ કુદા ને જીવે અગ્નિનો આરંભ કરવા પર અગ્નિમાં પડે सघारमावति । जे तत्थ संघाय- છે અગ્નિમાં પડવા પર તેનું શરીર અત્યત સંકે- मावज्जति, ते तत्थ परियाविज्जंति, ચાવા લાગે છે. પછી તે મૂછિંત થઈ મૃત્યુ પામે છે. जे तत्थ परियाविज्जंति, ते तत्थ उदायति । ૨૬. પથ સમારમાળ તે અગ્નિકાયમ શસ્ત્ર પ્રયોગ કરનારને પૂર્વોત ગામ અપરિણા મવતિ થિ હિંસાદિ ક્રિયાઓ કર્મબંધનું કારણ છે, તેનું જ્ઞાન सत्थ असमारंभमाणस्स इच्चेते आरभा નથી અગ્નિકામા શસનો પ્રાગ નહી કરનારને परिण्णाया भवति । પહેલા કહેલ હિંસાદિ ક્રિયાઓ કર્મબ ધનું કારણ છે, તે વિવેક છે ૩૭. ત પરિવાર મેદાવી ને સર અજ- આવુ જાણી બુદ્ધિમાન પુરુષ સ્વય અગ્નિકાયનો રસર્ચ સમાન, નૈવ મા- આરભ કરે નહિ, બીજા પાસે અગ્નિકાયનો सत्थं सम्परभाविज्जा, अगणिसत्थ આર ભ કરાવે નહિ, અન્ય અગ્નિકાયને આર ભ समारभंतेवि अन्ने न समणुजाणेज्जा । કરતા હોય તેને અનુમોદના આપે નહિ, જે આ નાળિજન્મ મામા પરિણા અચિકાયના સમારભના અશુભ પરિણામને જાણે છે તે વિવેકી મુનિ છે એમ હું કહું છું. भवति, से हु मुणी परिण्णायकम्मे त्ति बेमि । પચમ ઉદ્દેશ વનસ્પતિકાયની યતના હુ ૨૮, ત નો રિસ્પામિ સમુ, મરૂમ હે બુદ્ધિમાન શિખ્ય ! સંયમના સ્વરૂપને જાણીને अभय विदित्ता त जे णो करए, જે એ નિર્ણય કરે છે, કે વનસ્પતિ કાયની પ્રવરલ્યવરV ગીર પણ હિંસા નહીં કરું એ રીતના સંકલ્પાનુસાર કોઈને પણ પીડા આપતા નથી તથા હિંસાથી पच्थति । નિવૃત્ત થાય છે અને નિર્ચન્થ – પ્રવચનમાં અનુષ્કત છે તે સાચા અણગાર છે ·૧૨ પ્ર૦ અધ્યયન રૂ. જે ગુને સેવાકે, જે આવે છે ગુ જે શબ્દાદિ ઇન્દ્રિયના વિષયો છે તે આવર્તા અર્થાત્ સંસારના કારણો છે અને જે આવર્ત છે તે ઈન્દ્રિના વિષય છે. ૪૦. ઉર્ફે ય તિરિાં પાળ પાપમાને જાઉં આ જીવ ઉર્ધ્વ, અધે, તિછ અને પૂર્વાદિ પારૂ, સુમાને કી યુગ, છું એ દિશાઓમાં અનેક પદાર્થોના સંપર્કમાં આવતા તિરિ પાન મુઝમાને 8 વિવિધ રૂપને જુએ છે, સાંભળો થકો શબ્દને કુતિ, સહુ વિ જોને સાંભળે છે, ઉર્વ દિશામાં, અધ દિશામાં, તિછી વિવાgિ/uથ યારો ગળાના કુળ દિશામાં, પુર્વાદિ દિશાઓ જોયેલી રૂપવાળી મત્ર શબ્દોમાં આસકત पुणो गुणासाते वंकसमायारे पमने વસ્તુઓમા અને બને છે આ આસક્તિ સંચાર કહેવાય છે. જે अगारमावसे । શબ્દાદિ વિષયમાં પોતાના ચિત્તની વૃત્તિનું ગોપન નથી કરતા તે ભગવાનની આજ્ઞાથી બહાર છે તે વારંવાર શબ્દાદિ વિષયમાં ઈરછા રાખતા કુટિલતાનુ-અસયમનું –અસયમનું આચરણ કરે છે અને પ્રમાદિ બની ગૃહસ્થાવાસમાં જ છે–સાધુ નથી ૪. ઝાઝા જુદો પસ, અને મને સાવઘાનુષ્ઠાનથી શરમાતા કેટલાક બોલે છે, કે त्ति एगे पदमाणा; जमिणं विरू અમે અણગાર છીએ. પરંતુ તેઓ અનેક વરુ વામરૂનમ્પસમારંજ પ્રકારના શસ્ત્રોથી વનસ્પતિક સમારંભ કરી વનસ્પતિની હિંસા કરે છે અને તેના આશ્રિત वणस्सइसत्य समारंभमाणे अण्णे રહેલા બીજા અનેક પ્રાણીઓની પણ હિંના अणेगरूवे पाणे विहिंसति । કરે છે ૪૨. તા રણ મવિ પરિતા ! વનસ્પતિકાયના વિષયમાં ભગવાને પરિણા-વિવેક રુમ જેવું લીવર વિંધા- સમજાવ્યું છે. છતા પણ પ્રાણી જીવનના નિવાહ પગપૂચTV નામરમિયળદુ- માટે, પ્રશસા, માન, પૂજા માટે, જન્મ-મરણથી पडिघायहेड से सयमेव वणस्सतिसत्थं भुत થવા, દુ ખોના નિવારણ માટે, સ્વયં સમારંમ, સદં વા વળા- પાસે વનસ્પતિકાયની હિંસા કરાવે છે અને વનસ્પતિકાયના જીવોની હિંસા કરે છે, બીજા सत्यं समारंभावेति, अण्णे वा वणस्स- વનસ્પતિમયની હિંસા કરનારને અનુમોદન આપે इसत्थं समारभमाणे છે તે વ્યકિતને આ હિંસા અહિતકર તથા तं से अहियाए, तं से अबोहिए । અધિકાર છે જરૂ. છે તે સામને સાચાચ સમુદાઇ તીર્થ કર અથવા શ્રમણજને પાસેથી સાંભળી રો મોિ, મા જ સબધ પ્રાપ્ત કરી કેટલાક પ્રાણીઓ એ સમજે अंतिए; इहमेगेमि णायं भलति-एस છે કે હિંસા એ કર્મબ ધનુ કારણ છે, મોહનું કારણ છે, મૃત્યુનું કારણ છે, નરકનું કારણ છે खल्लु गथे, एस खलु मोहे, एस खलु समणुजाणतिः ·ભાવારાંગ મારે, રહેલું ઘર ધ હિ છતા પણ જીવ પોતાના કામ આરક્ત થઈ लोए; जमिणं विख्वरुवेहि सत्येहिं मने माना શકાશ વનસ્પતિકાય ક वणस्तकम्मसमारंभेणं वणस्तइसत्थ સમાર ભગી વનસ્પતિકાયના જાની હિંસા કરે છે સમારંભમળે અને ચાર પાને સાથે અન્ય અનેક પ્રાણીઓની પણ હિંસ શિક્ષિત | કરે છે. જય છે આપણા શરીરને ૪૪. જે રિપિ ધિર્મ, રૂપ વનસ્પતિ સજીવ છે તે બતાવતા કહે છે, કે રૂપમાં, રૂપ ધમાં, જેમ આપણું શરીર ઉત્પન્ન થવાના સ્વભાવવાળું પિ પુષિ; રૂમ વિરમ- છે તેવી જ રીતે વનસ્પતિ પ. ઉત્પન્ન થવાના ત, પિ વિત્તમંતકાં; રુપિ વભાવવાળી છે. આપણું શરીર વધે છે તેમ छिन्नं मिलाति, एयपि छिन्नं मिलाति વનસ્પતિ પણું વધે છે, આપણામાં ચેતન છે તેમ इमपि आहारगं, एयपि आहारगः વનસ્પતિમાં પણ ચેતન છે. આપણું શરીર કાપ- કવિ ળિગ, વિ િચળા વાથી, દવાથી, કરમાય છે તેમ તે પણ કાપવાથી, છેદવાથી કરમાય સુપ વસરા, પરિ ચલાતાં આહારની આવશ્યકતા છે તે વનસ્પતિને પn રવિ જોવાં વો- આહારની આવશ્યકતા છે. આપણું શરીર અનિત્ય ફે; इमंपि વિપરિણામમાં, છે તેમ તે પણ અનિત્ય છે. આપણું શરીર एगंपि विपारणाधम्मगं । અશાશ્વત છે તેમ તે પણુ અશાશ્વત છે શરીર વધે-ઘટે છે તેમ તેમ પણ હાનિ-વૃતિ થાય છે આપણા શરીરમાં વિકાર થાય છે તેમ તેમાં પણ વિકાર થાય છે. આ રીતે આપ શરીરની સમાન વનસ્પતિ પણ સચેતન છે છE. Tધ રહ્યું તેમ માત્ર રૂપે વનસ્પતિકાનો જે ક વાંમાં આપના મન ! ત્નિ પૂરત હિંસાદિ ક્રિયાઓ કથનું કારા છે, સઘં વીરમ ર મ તનું જ્ઞાન નથી વનસ્પતિકાર ૫ શાસન પ્રવેશ રિdવા મમિ ! તેં રિન નહિ કરના પહેલા કે દિ રિ महावी व समं यणस्यहसत्यं समा- કમબખતુ છે, એ દિ. છે ? કંગા જેવા વજનમાં પાપ નુ નઈ થવુ જ બન . -- . - - - मारंभावेजा, जेवणे यणस्यमय વાગે હવે નહિ અને વન વિના - - જાર જુના. ગુજને -1 તેને નોન - ૫ ની જ ! दपत्र सत्याममा परिमाया નહિ ને પાર ' , मंनि गे : मृणी परिजायसम्म ના પિ 1 તને ·૧૪ પ્ર. અધ્યયન ષષ્ઠ ઉદેશ ત્રસકાયની યતના ४६. से जाणतो મિ, સંતિ તૈસી શાળા, હું કહું છું કે ત્રસ પ્રાણીઓ છે અને તે આ तजहा-अंडया१, पोतया२, जराउया ३, પ્રકારના છે- [૧] ઈડાથી ઉત્પન્ન થવાવાળા रसया४ संसेयया५, संमुच्छिमा પક્ષી વિગેરે [૨] કથળીથી ઉત્પન્ન થનારા उब्भियया७, उववातिया८ । एस હાથી આદિ [૩] જાયુથી ઉત્પન્ન થનારા ગાય સંસાત્તિ પ્રવુત્તિ રા ય િભેશાદિ [૪] દૂધદહી આદિ રમાં ઉત્પન્ન થવાવાળા કીડાદિ [૫] પરસેવાથી ઉત્પન્ન થનાર , આદિ [૬] સ મૂર્ણિમ– પિતાની મેળે ઉત્પન થનારા કડી, આદિ [૭] જમીન ફેડી નીકળનારા તીડાદિ [૮] ઉપપાત જન્મવાળા સસારના સર્વ ત્રબ નો સમાવેશ થઈ જાય છે. આ જ સ સાર કહેવાય છે જે હિતાહિતના વિદ્યાર્થી રહિત છે એવા અજ્ઞાની પ્રાણી વાર વાર આમાં પરિભ્રમણ કરે છે. દેવ નારક અને ૮ પ્રકારમાં ૪૭. કાત્તા પરિવાર પરિ– હે જમ્મુ ! વિચાર કરીને અને જોઈને કહું णिव्याण, सव्वे सिं पाणाणं, सम्वेर्सि છુ, કે- સર્વ પ્રાણી– વિકલેન્દ્રિય, સર્વ ભૂત– थूयाणं, सवेर्सि ઊંવ, અહિં વનસ્પતિ, સર્વ જીપ ચેન્દ્રિય તથા સર્વ सत्ताणं, असातं अपरिणिबाण मह- સ–શેષ એકેન્દ્રિય ને દુ ખ અપ્રિય છે, દુખ भयं दुक्खं ति बेमि । અચાતા અને મહાભય જણાય છે. છે ४८. तसंति पाणा पदिसो दिसामु य । तत्थ तत्थ पुढो पास, आउरा परिताति । संति पाणा पुढो सिता । તુ. પ્રણ દિશાઓ અને વિદિશાઓમાં સર્વત્ર પૃથક- પૃથક્ કારણોથી ત્રાસ પામે છે હે શિષ્ણ ! જો- વિષય, કષાયથી પીડીત થયેલા મનુષ્ય પોતાના અનેક પ્રકારના સ્વાર્થ માટે તેને દુ ખ આપે છે આ ત્રસાદિ પ્રાણીઓ પૃથ્વી આદિના આશ્રિત સર્વત્ર છે ૪૨. જ્ઞાન , બારસ, વારા મરિ સાવઘાનુષ્ઠાનથી શરમાતા કેટલાક કહે છે vજે પયગાળા; કિવિકસ્ર૬િ “અમે અણગાર છીએ. પરંતુ તેઓ અનેક सत्येहिं तसकायसमारंभेणं तसकाय પ્રકારના શસ્ત્રોદ્વારા ત્રસકાયના જીવોની હિંસા કરે સર્વે સમાજમાં અને યોગ છે અને ત્રસકાયના આશ્રિત રહેલા બીજા અનેક पाणे विहिंसइ । પ્રાણીઓની પણ હિંસા કરે છે. - ·માચારાંશ ૧૫ ५०. तत्थ खलु भगवया परिण्णा पवेदिता। ત્રસકાયના વિષયમાં ભગવાને પરિજ્ઞા બતાવી છે, इमस्स चेव जीवियस्स परिवंदणमाण- छतi ! प्रार! पनना निहि, प्रसा, भान, णपूयणाए, जाइमरणमोयणाए, दुक्ख- पून माटे, म भरथी भुत था, हुमोना पडिघायहेउं, से सममेव तसकायसत्थं निपार भाटे स्वय सायना योनी हिंसा समारंभति, अण्णेहिं वा तसकायसत्थं કરે છે, બીજા પાસે ત્રસકાયની હિંસા કરાવે છે, અને સકાયની હિંસા કરનારને અનુમોદન समारभावेइ, अण्णे वा तसकायसत्य આપે છે. તેને માટે આ હિંસા અહિતકર તથા समारंभ नाणे समणुजाणति; तं से અબોધિકર છે. अहियाए, त से अबोडिए । छ. ५१. से तं संबुज्झमाणे आयाणियं समुट्ठाए तीथ ३२ अथवा श्रभारती पासेथा सामणी, सोच्चा भगवओ, अणगाराणं वा समोध प्राप्त उरी 13 प्राणामो समन छ अंतिए; इहमेगेसिं णायं भवई-एस કે હિંસા એ કર્મબંધનું કારણ છે, મોહનું કારણ खलु गथे, एस खलु मोहे, एस खल મૃત્યુનું કારણ છે. નરકનું કારણ છે. છતા मारे, एस खलु णरए । इच्चत्यं गढिए पाय व पोताना ये भी मासzत भने પ્રકારના શસ્ત્રોદારા ત્રસકાની હિંસા કરે છે लाए; जमिणं विरुवरुवेहिं सत्थेहि સાથે અન્ય અનેક પ્રાણીઓની પણ હિંસા કરે છે तसकायसमारभेण तसकायसत्थं समा- रंभमाणे अण्णे अणेगरुवे पाणे विहिंसति - કારણો–કેટલાક ५२. से वेमि-अप्पगे अच्चाए हणंति, स पोनी डिसाना કો अप्पेगे अजिणाए वहंति, अप्पेगे मंसाए मश्रधाथी प्रेरित 4 टेवा विगैरेने लो हेवा वहंति, अप्पेगे सोणिताए वहति, अप्पेगे भाटे याने भारे छे, ओऽ याममाटे, हिययाए वहंति, एवं पित्ताए, वसाए, भाटे, जो पित्त भाटे, stu tv यमी કોઈ માંસ માટે, કોઈ લેહી માટે, કોઈ હૃદય पिच्छाए, पुच्छाए वालाए, सिंगाए, માટે, કોઈ પી છા માટે, કેઈ પૂછડી માટે, विसाणाए, दंताए, दाढाए, नहाए, કોઈ ण्डारुणीए, વાળ માટે, કોઈ શિંગડા માટે, કોઈ अद्विमिजाए, વિષાણ (હથી-શુકરાદિના દાંત) માટે, કોઈ દાઢાઓ अट्टाए, अणट्ठाए, अप्पेगे हिसिसु मेत्ति भाटे, 5 न५ भाटे, डो नमो भाटे, ts वा वहंति, अप्पेगे हिंसंति मेत्ति वा હાડકા માટે, કોઈ હાડકાના અંદરના वहंति, अप्पेगे हिंसिस्संति मेत्ति वा भाटे, 5 प्रयोगनथी, } प्रयोग विना ? वहंति । હિંસા કરે છે કોઈ “મને મા” અથવા “આ મને મારે છે એમ કહીને તેની હિંસા કરે છે અને કોઈ આ મને મારશે એ ભાવથી અને મારે છે अट्ठीए, ભાગના ५३. एत्य सत्थं समारंभमाणस्स इच्चेते सायनी हिंसामा प्रवृत्त व्यतिने हिंसा आरंभा अपरिपाया भवंति । एत्य सिायी भर्नु ४२ छ तेनु सान नथी ·પ્ર. અમને, રહ્યું અપમાન રૂતે ગામ ત્રસકાયમ સને ઉપયોગ નહિ કરનારને परिण्णाया भवंति। હિંસાદિ ક્રિયાઓ કર્મબ ધનનું કારણ વિવેક હોય છે. ૪. તં પરિપ મેદાવી વ સ તસં– આવુ જાણે બુદિમાન્ પુરુષ સ્વય ત્રસકાયનો સમઝા, વિ૬િ તવા- આરંભ કરે નહિ, બીજા પાસે ત્રસકાયનો આરંભ રત્યે સમાજમાન્ન, વિરે ત– કરાવે નહિ, અન્ય કોઈ ત્રસકાયનો આરંભ કરતો સઘં સમારેમ સમજીગાળેગા, નર હોય તેને અનુમોદન આપે નહિ. જે આ તે તસ્થિસમા રાજા ત્રસકાયના સમારંભના અશુભ પરિણામને જાણે તે વિવેકી મુનિ છે, એમ હું કહું भवंति से हु मुणी परिणाय कम्मे त्ति મિ ! જ સાતમો ઉદેશ કે જે પોતાના સુખ, વાયુકાયની યતના પ. હૂ હૂન સુધા/ વાણી જે શારીરિક અને માનસીક પીડાઓને સારી જિં—ના ચર્થ રીતે જાણે છે અને આર ભ–હિંસાને અહિતકર जाणइ, से वहिया जाणइ जे वहिया सभो छ त વાયુકાયના સમાર ભથી નિવૃત્ત एवं થવામાં સમર્થ છે. जाणइ, से अज्झत्यं जाणइ । કારણ तुलमन्नेसि । इह संतिगया दविया દુઃખને જાણે છે તે જ બીજાના સુખ, દુ અને णाचकांति जीवडं। જાણે છે અને જે બીજાના સુખ, દુ અને જાણે છે ત પોતાના સુખ, દુખને જાણે છે પોતાને તથા બીજાને એક જ ત્રાજવા પર તળવા જોઈએ. જૈનશાસનના શરણમા આવેલ, શાંતિને પ્રાપ્ત થયેલ સયમી પુરુષ વાયુકાયની હિંસા કરી જીવવાની ઈચ્છા ન કરે કે ૧૬. જુદા પાસ, “વારા સાવદ્યાનુષ્ઠાનથી શરમાતા કેટલાક બોલે છે, मोत्ति' एगे पवयमाणा जमिण विरू અમે અણગાર છીએ પરંતુ તેઓ અનેક वरुवे हि सत्यहि वाउकम्मसमारंभे પ્રકારના શસ્ત્રો દ્વારા વાયુકર્મ સમારંભ કરીને વાયુકાયની હિંસા કરે છે અને એમ કરતાં અનેક वाउसत्थं समारंभमाणे अण्णे अणेगरुवे पाणे विहिंसइ । પ્રકારના બીજા પ્રાણીઓની પણ હિંસા કરે છે. વાયુકાયના વિષયમાં ભગવાને પરિક્ષા બતાવી છે, ५७. तत्थ सलु भगवया परिण्णा पवेइया । છતા પણ પ્રાણ જીવનના નિર્વાહ, પ્રશંસા, માન, इमम्स चेव जीवियस्स परिवंदणमाणण- ·સ્મારામાં १७ નિવારણ पूयणाए, जाइमरणमोयणाए दुक्ख પૂજા માટે, જન્મ મરણથી મુક્ત થવા, દુઃખના पडिघायहेडं, से सयमेव वाउसत्थं માટે સ્વયં વાયુકાયના જીવોની હિંસા समारंभति, अन्नेहि वाउसत्थं समारंभा- કરે છે. બીજા પાસે વાયુકાયની હિંસા કરાવે છે. वेति, अग्ने वा वाउसत्थं समारंभते भनेको वायुआयना हिंसा रे छ तेने अनुमान समणुजाणति; तं से अहियाए, तं से भा छ, ते व्यतिने भाटे અહિતકર તથા અધિકાર છે. अवोहिए । આ હિંસા . ५८. से त संवुज्झमाणे आयाणीयं समुट्टाए તીર્થકર અથવા શ્રમણુજને પાસેથી સાભળી, सोच्चा भगवओ, अणगाराणं वा समा५ प्राप्त ४0 32ais प्राणीम! ये समरे अंतिए; ईहमेगेसिं णायं भवति-एस છે કે હિંસા કર્મબંધનું કારણ છે, મેહનું કારણ खलु गंथे, एस खलु मोहे, एस खलु छ, मृत्युनु ४२५ छ. न२७ ॥२४ छ. छतi re જીવ પિતાના કાર્યોમાં આસકત થઈ અનેક मारे, एस खलु णरए । इच्चत्थ गढिए પ્રકારના શસ્ત્રો દ્વારા વાયુકાયકર્મ સમારંભ કરી, लोए; जमिणं विरुवरुवेहि सत्थेहि વાયુકાયની હિંસા કરે છે અને સાથે અનેક બીજા वाउकम्मसमारंभेणं वाउसत्थं समा- પ્રાણીઓની પણ હિંસા કરે છે. रभमाणे अन्ने अन्ने अणेगरूवे पाणे विहिंसति । ५९. से वेमि-संति संपाइमा पाणा आहच्च ४९ કે, બીજા કેટલાય ઉડતા પ્રાણીઓ संपयंति य । फरिसं च खलु पुट्ठा एगे વાયુકાયની સાથે એકઠાં થઈ પડે છે संघायमावति । जे तत्थ संघाय- मने पायुयनी सा2 ते ५ पी31 पामे मावज्जति, ते तत्थ परियाविजंति, छे, भूछित थाय छ भने मृत्युने पामे छे. जे तत्थ परियाविजंति से तत्थ उदायति । ६०. एत्थ सत्थं समरभमाणस्स इच्चेते वायुआयनी हिंसामा प्रवृत व्यतिने हिंसा आरभा अपरिणाया भवंति एत्थ सत्थं ક્રિયાઓ કર્મબંધનું કારણ છે તેનું જ્ઞાન નથી, असमारंभमाणस्स इच्चेते आरंभा पायुयमा शखनो अभा२म नही ४२नारने હિંસાદિ ક્રિયાઓ કર્મબંધનું કારણ છે, એ परिणाया भरति । વિવેક હોય છે ६१. तं परिण्णाय मेहावी व सगं वाउसस्थं આવુ જાણી બુદ્ધિમાન પુરુષ સ્વય વાયુકાય समारंभेज्जा, णेवन्नेहिं वाउसत्थं समा આર ભ કરે નહિ, બીજા પાસે વાયુકાયને वभावेज्जा, णेवन्ने वाउसत्थ समारंभंते આર ભ કરાવે નહિ, અન્ય વાયુકાયને આર ભ समणुजाणेज्जा । जस्सेते वाउसत्य- तो डाय तेने भनुमहिना माघे नह २ समारभा परिणाया भवंति, से हु मुणी वायुआयना सामना अशुभ परिणामने लाने के परिण्णायकम्मेत्ति बेमि । તે વિવેકી મુનિ છે એમ હુ કહુ છુ

·૧૮
પ્ર. અધ્યયન
દૂર, પથવિ ના કરમાળા ને ગવરે જે વાયુકાયની તથા બીજી કાની હિંસા કરે છે
ન રમતિ, સારંમામા વિર્ય વાંતિ, તે કર્મબંધનથી બંધાયેલ છે, તેથી હે શિષ્ય !
छदोवीया, अज्झोपवण्णा आरंभसत्ता
તમે એ જાણે કે જે સંયમમાં રમણ કરતા નથી,
पकरेति संग।
આર ભ કરતા થકા પિતાને સયમી કહે છે, જે
સ્વચ્છેદાચારી છે, વિષયોમાં આસકત છે,
આરંભમા આસકત છે, તે વારંવાર કર્મબંધન
કરે
દરૂ, વધુ સત્રસમાચપળે સંયમરૂપી ધનથી યુક્ત એવા સંચમધની સાધક
अप्पाजेणं अकरणिज्जं पान कम्मणो
સર્વ પ્રકારથી સાવધાન અને સર્વ પ્રકારે સમજી
નહી કરવા યોગ્ય પાપકર્મોમાં પ્રયત્ન ન કરે.
अन्नेसि ।
કાયના
}
૬૪. 7 પરિdur Vદાવી ને સર જીજ્ઞ– આવુ જાણે બુદ્ધિમાન પુરુષ સ્વય
વણિીસર્ચ સમાન્ના, જેવ૬ જીવની હિંસા કરે નહીં, બીજા પાસે છકાયના
જીવોની હિંસા કરાવે નહિ, છકાયના જાની
छज्जीवणिकायसत्थं समारभावेज्जा,
હિંસા કરનારને અનુદાન આપે નહિ. જેણે
णेवन्ने छज्जीवणिकायसत्थ समारंभते
છકાયના શસ્ત્રસમાર ભને જ્ઞપરિજ્ઞાથી જાણેલ છે
સમજુના ઇન્ના નાતે વળિ– અને પ્રત્યાખ્યાન પરિજ્ઞાથી ત્યાગ કરી દીધું છે તે
સંસ્થમામા ખાવા અવંતિં, સાચા સયમી-વિવેકી મુનિ છે, એમ હું કહું છું
से हु मुणी परिण्णायकम्मेत्ति वेमि ।

·१८ બીજું અધ્યયન લોક વિજય પ્રથમ અધ્યયનમાં સૂક્ષ્મ અહિંસાનું વર્ણન કર્યું તે મોક્ષનું સાધન છે. બીજા અધ્યયનમાં લેક- વિજયનું વર્ણન છે લેક એટલે કે સંસાર, પતિ-પત્નીને સંબંધ, માતા-પિતા અને સંતાનને સંબંધ, ધનધાન્ય વૈભવાદિને સંસર્ગ; એ બાહ્ય સંસાર અને બાહ્યસંસારના સંસર્ગથી ઉત્પન્ન થનાર આસક્તિ, મમતા, વૈર, અહંકારાદિ ભાવે આન્તરિક સંસાર છે. તેમની અસર આત્મા ઉપર થાય છે. ભાવસ સાર, બાહ્યસંસારનું કારણ છે. વાસ્તવિક્તાએ તે ભાવસંસાર પર વિજય પ્રાપ્ત કરે એ જ સાચે લેકવિય છે. ભાવસંસાર પર વિજય પ્રાપ્ત કરવા માટે બાહ્યસંસારની નિવૃત્તિ પણ એક સાધન છે. તે સાધનની ભાવના પણ કષાયની મદતાને કારણે થાય છે. તેથી આ અધ્યયનમાં ભાવ (આત્યંતર) અને દ્રવ્ય [બાહ્ય] સંસાર પર વિજય પ્રાપ્ત કરવાનું કહ્યું છે. આ અધ્યયનના દ ઉદેશક છે. [૧] પ્રથમ ઉદેશમા કર્મસિદ્ધાન્તાનુસાર કાણાનુબંધના કારણે માતા-પિતા આદિના પરસ્પર સંબંધે જોડાય છે. આ સંબંધમાં કર્તવ્યનો બોધ હોય તે વિકાસને સ્થાન છે અને મોહ સંબધ જોડાય હોય તે સંસારમાં પરિભ્રમણ વધે છે. કર્તવ્યને સમજનાર વ્યકિતને સંગ-વિયોગમ હર્ષ કે શેક થતું નથી મોહસ બ ધ જ બંધન છે. તેથી તેના ત્યાગનું અહીં કથન કર્યું છે. [૨] માતા-પિતાદિ લેક પર વિજય મેળવી ચારિત્રમાર્ગને ગ્રહણ કર્યા પછી કદાચિત સંયમ પ્રત્યે અરતિ–અપ્રેમ થાય તો શું કરવું ? તે બતાવ્યું છે. [૩] સયમમાં અરતિ ઉત્પન્ન થવાનું કારણ અજ્ઞાન, લોભ અને કામ છે. તેનું વર્ણન બીજા ઉદ્દેશકમાં કર્યું. માન કષાય પણ અરતિનું કારણ છે તેથી અહીં માનત્યાગનો ઉપદેશ આપેલ છે ', (૪) ભોગોમાં આસક્ત થવાથી કેવી દુર્દશા થાય તે છે બતાવ્યું છે. કામભોગોથી આસક્તિ, આસકિતથી કર્મબ ધન, કર્મબંધનથી આધ્યાત્મિકમૃત્યુ, આધ્યાત્મિક મૃત્યુથી દુર્ગતિ અને દુર્ગતિથી દુખ, આ રીતે કાંમભોગો દુખનું મૂળ છે (૫) અહિંસક સાયમીને સમજીવનના નિર્વાહ માટે દેહ સાધન છે અને દેહ ધારણ માટે આહારની આવશ્યક્તા છે આહારની અસર વિચારે પર થાય છે તેથી નિર્દોષ આહાર માટે શુદ્ધિ, અશુદ્ધિને વિવેક રાખવો આવશ્યક છે. તેથી અહી કેવી રીતે ભિક્ષા અને ઉપકરણો લેવા તેની વાત કહી છે. (૬) ગૃહસ્થોના સંસર્ગ વિના ભિક્ષા પ્રાપ્ત થતી નથી ગૃહસ્થના સંસર્ગમાં આવતા મમતા થઈ જવાની સંભાવના છે મમતા એ મમત્વ બુદ્ધિથી જાગે છે માટે તે પર કાબૂ લાવવા પ્રયત્ન કરે, એ વાત કહી છે ·બીજું અધ્યયન પ્રથમ ઉદ્દેશ સબધ મીમાંસા વટ - ' ફસાયેલ t F ६५. जे गुणे से मूलट्टाणे, मूलट्ठाणे से જે શબ્દાદિ વિષયે છે તે સસારના મૂળ કારણ गुणे । इति से गुणट्ठी महता परियावेणं છે, અને જે સંસારના મૂળ કારણે છે તે વિષય वसे पमत्ते, तंजहा-माया मे, पिया मे તેથી વિષયાભિલાષી પ્રાણી પ્રમાદી બની માયા છે, મરૂ છે, મન્ના છે, પુજા તે હમેશા વિચારે છે કે આ મારી માતા, મારા શારીરિક અને માનસિક ઘેર દુખોને ભેગવે છે. , પૃથા છે, સુve , દિ–સળ- પિતા, મારા ભાઈ, મારી બહેન, મારી પત્ની, संगंथ-संथुया मे, विवित्तोगवरण-परि- મારી પુત્રી, મારી પુત્રવધૂ, મારા મિત્ર, મારા વળ – માછીચળ છે, રૂલ્ય સ્વજન, મારા કુટુંબી, મારા પરિચિત, મારા गहिए लोए वसे पमत्ते । સુન્દર હાથી, ઘેડા, મકાનાદિ સાધન, મારી ધનસ પત્તિ, મારી ભેજનસામગ્રી, મારા વસ્ત્ર, આ પ્રકારના અનેક પ્રપંચમા પ્રાણી જીવનપર્યત પ્રમાદી બની કર્મથી બધાય છે. ६६. अहो य रायो परियप्पमाणे, कालाकाल સ્વજન, ધનાદિમા આસકત પ્રાણી રાત દિવસ समुट्ठाई, संजोगट्ठी, अट्टालोभी आलुपे, ચિંતા કરતે થકે, કાળ, અકાળનો વિચાર કર્યા सहसाकारे, विणिविद्वचित्ते एत्थ सत्थे વિના કુટુંબ અને ધનાદિમાં વિધ બની વિષમા पुणो पुणो। ચિત્ત જેડી કર્તવ્ય-અકર્તવ્યના વિચાર કર્યા વિના નિર્ભયતાથી લુટફાટ મચાવે છે, અને અનેક પ્રકારના પ્રાણીઓની હિંસા કરે છે. ६७. अप्पं च खलु आउयं इहमेगेसिं माण આ લોકમા મનુષ્યનું આયુષ્ય ઘણું થોડુ છે. વાઈi; તેની સરળ શું પરિ– તેમા પણ વૃદ્ધાવસ્થાના કારણે કાન, દાયમાળfÉ, gurrળખું વરદા- નાક, જીભ, સ્પર્શેન્દ્રિયનું જ્ઞાન દિવસે દિવસે यमाणेहि, घ रण्णाणेहिं परिहाय ઓછુ થતું જાય છે વૃદ્ધાવસ્થાના સમયે પ્રાણી માળખું રસપાઉં પરિદ્વાચન- ગુંચવાડામાં પડી જાય છે. णेडिं, फासपरिणाणेहि परिहायमा- णेहिं, अभिक्कंतं च खलु वय सपेहाए, तओ से एगया मृढभाव जणयति । ૬૮. દિં વાદ્ધ સવતિ, તેવિ or વૃદ્ધ મનુષ્યની સાથે વસનાર વ્યકિતઓ તેની णियगा पुव्वं परिवयंति । सो वा નિંદા કરે છે બીજા કુટુંબીજનોની णियगे पच्छा परिवएज्जा। णारं ते निहारेछे हे व આ કુટુબ તને દુખથી આમ, અથવા તે ·આચારાંગ ૨૧ તવ તાળાં, વા, સરપSિ વા | સુવિ બચાવવામાં અને શરણ આપવામાં સમર્થ નથી. तेसि नालं ताणाए वा, सरणाए वा । એજ રીતે હે જીવ ! તું પણ તેઓને બચાવવા સે દાસ, જ શિકા, T રસ્તી, અને શરણ આપવામાં સમર્થ નથી. વૃદ્ધાવસ્થામાં ण विभूसाए। આ જીવ હાસ્ય, કીડા, આનંદ ભોગવવાને યોગ્ય અને ગાર-શણગારને વાયક રહેતું નથી. ६९. इच्चेव समुट्टिए अहोविहाराए अतर આ પ્રકારે બુદ્ધિમાન પુરુષ ઉત્તમ અવસર પામી જ રહુ છુ પાપ ધીરે મુહુમર સંયમના પાલનમાં ક્ષણમાત્રનો પણ પ્રમાદ ન કરે, णो पमायएं। वो अच्चेइ जोचणं च । કારકે યૌવન તથા વય વ્યતીત થઈ રહ્યું છે . છકાયના ૭૦. નવા ને પ સે દત, છે, જેને જીવનની ક્ષણભંગુરતાનુ જ્ઞાન નથી તે મેરા, પિત્ત, વિપિત્તા, સત્તા, અસંયમમય જીવનમાં પ્રમત્ત બની उत्तासइत्ता, अकडं રિક્ષામા જીવોની ઘાત કરે છે, છેદન કરે છે, ભેદન કરે मण्णमाणे। છે, લૂંટે છે, વિશેષરૂપથી તૂટે છે, પ્રાણહીન કરે છે, અને ત્રાસ આપે છે. તે એમ વિચારે છે કે “આજ સુધી કોઇએ નથી કર્યું એવું કાર્ય - હું કરીશ ७१. जेहिं वा सद्धिं संवसति ते वा णं एगया મનુષ્ય જે કુટુંબીજનો સાથે વસે છે અને નિયTI સતિ, સો વા તે તેઓનું પિષણ કરે છે કદાચિત તેનું પાલન, ળિયને પછી તેના પછિ તે તવ પોષણ તે કુટુંમ્બિજનોને કરવું પડે છે. કદાચિત , તાળા વા, સરળg , તુ તેસિં પુન અર્થ પ્રાપ્તિ થઈ જાય તો તે મનુષ્ય પછી णाल ताणाए वा, सरणाए वा । તે કુટુંબીજનોનું પાલન પોષણ કરે છે તો પણ તે કુટુંબીજને તેની રક્ષા કરવામાં કે શરણ દેવામાં સમર્થ નથી. તેવી જ રીતે તે વ્યક્તિ પણ તેના કુટુંબીજનેનું રક્ષણ કરવામાં શરણું આપવામાં સમર્થ નથી કે ૭૨ વારિસેળ વ ળહળિયાં કેટલાંક અસ યતિઓ ઉપભોગ પછી બચેલી તિ, દક્ષિાનતા - વસ્તુઓ અથવા ભગવ્યા વિનાની વસ્તુઓ તો તે પછી તે સમુપ્પવા બીજાના ઉપગ માટે ઉપયોગી થશે તેમ માની समुप्पज्जति । રાખી મૂકે છે પરંતુ પાપના ઉદયથી તેના શરીરમાં રોગ કે ઉપદ્રવ ઉત્પન્ન થતા તે ધનનો ઉપભેગ કરી શકતો નથી E ७३. जेहिं वा सद्धि सवसति ते वा णं एगया ना સાથે વસે તે કુટુંબીજનો રોગાદિથી ળિયા પુ િરિતિ જો ચા તે પીડીત થયેલ વ્યકિતને પહેલા છેડી દે છે tખજે ઘરછા પરિદરેકના ! જા તે અથવા તે રેગી સ્વયં તેને છોડી દે છે આ ·૨૨ બીજુ અધ્યયન તતાળા વા, સર વા, સુધિ સમયે ધન અને સ્વજન કોઈપણ રક્ષા કરવામાં तेसिं णालं ताणाए वा, सरणाए वा। અથવા શરણ આપવામાં સમર્થ નથી. ૭૪, વે નાળિg વહે જ રાઈ, અT- પ્રત્યેક પ્રાણી સ્વયે પિતાના સુખ અને દુઃખનો મિતi રણ પેદા નિમતા છે, ભોક્તા છે, તથા હજી પણ जाणाहि पंडिए। ધર્માચરણ કરવા યોગ્ય આયુષ્ય શેષ છે તેમ જાણી સમજી જીવ! અવસરને ઓળખ. ૭. નાવ સૌપuiા સરીખ, નાવ હે શિષ્ય જ્યાં સુધી કાન, આંખ, નાક, જીભ णेत्तपण्णाणा अपरिहीणा, जाव घाण અને સ્પર્શન ઇન્દ્રિયની જ્ઞાનશકિત મંદ થઈ ક્રિીજા, નાવ બી. નથી, ત્યાં સુધી આત્મકલ્યાણને માટે પ્રયત્ન કર એગ્ય અને હિતકારી છે. पण्णाणा अपरिहीणा, Hસવ- ण्णाणा अपरिहिणा, इच्वेतेहिं विरू- वरूवेहिं पन्नाणेहिं अपरिहीणेहि आय- 8 सम्म समणुवासेज्जासित्ति बेमि । - 1 દ્વિતીય ઉદેશ સંયમની દૃઢતા ૭૬. યર બાદ તે હારિ; રા યુવા બુદ્ધિમાન સાધકે સંયમમાં ઉત્પન્ન થયેલ અરુચિને દૂર કરવી, આમ કરવાથી મોક્ષ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. ૭૭. પાપ પુદવિ અને વિકૃતિ પંડ્યા અજ્ઞાની મેહથી ઘેરાયેલ કોઈ-કોઈ જીવ मोहेण पाउडा। પરિષહ, ઉપસર્ગ આવતાં વિતરાગની આજ્ઞાનું ઉલ્લંઘન કરી સ યમથી ભ્રષ્ટ થઈ જાય છે. ૭૮. “પરિમા વિસામો કુંદા “અમે પરિગ્રહથી રહિત થઈશું” એમ બેલી કેટ- लद्धे कामे अभिगाहेति, अणाणाए લાક દીક્ષિત થવા છતાં નેણ પ્રાપ્ત થયેલા રિતિ, મા નુ કામભોગોનું સેવન કરે છે અને વીતરાગની આજ્ઞાથી વિપરીત આચરણ કરી મુનિવેશને पुणो सण्णा जो हवाए णो पाराए। લજવે છે અને કામભોગના ઉપાયમાં તલ્લીન રહી વિષયોમાં અત્યત આસક્ત થાય છે. તે આ પાર કે પેલે પાર પહોંચી શકતા નથી. (ન ગૃહસ્થ રહે છે, ન સાચા સાધુ) ·આચારાંગ ૨૩ ને ૭૨. विमुसा हु ते जणा, ના તે જ જ પુરુષો વિમુક્ત છે જે જ્ઞાન, દર્શન અને मिणो, लोभ अलोभेण दुगुंछमाणे लद्धे ચારિત્રના પારગામી છે. જે નિલેભથી લેભને कामे णाभिगाइ, વિધિ એ જીતી પ્રાપ્ત થયેલા કામભેગોને ઇચ્છા તા નથી. निक्खम्म एस अकम्मे जाणति पासति। જે પ્રથમથી જ લેભને ત્યાગ કરીને ત્યાગી पडिलेहाए णावकंखति, एस अणगा- બને છે તે કર્મથી રહિત થઈ સર્વજ્ઞ અને સર્વ દશી બને છે. લેભની ઈચ્છા કરતા નથી તે જ रेत्ति वुच्चति । સાચા અણગાર કહેવાય છે. ૮૦, મો જ રથ પરિતqમળે, કવિ- અજ્ઞાની જીવ રાત દિવસ દુખી થઈ, કાળ- સદા, સંગોષ્ટી, અદમી, ગાજે, અકાળની પરવા કર્યા વિના માતા, પિતાદિમાં તથા ધનાદિમાં આસકત થઈ વિષયોમા ચિત્ત જેડી, सहसाकारे, विणिविट्ठचित्ते एत्थ सत्थे કર્તવ્યાકર્તવ્યનો વિચાર કર્યા વિના નિર્ભયતાથી पुणो पुणो। લૂંટફાટ મચાવે છે અને અનેક પ્રકારના પ્રાણું- ઓની હિંસા કરે છે. ૮. તે આવે, ફિવર, સે – શરીરબળ, જાતિબળ, મિત્રબળ, પરલોકબળ, જરૂ, મિત્તવમાં, તે દેવબળ, રાજબળ, ચોરબળ, અતિથિબળ, ભિક્ષુક- ૧, સેવ૬, જે રાવ, વોર - બળ, શ્રમણબળાદિ વિવિધ બળની પ્રાપ્તી માટે वले८, से अतिहिरले ९,से किवणवले આ અજ્ઞાની પ્રાણું વિવિધ પ્રકારની હિંડ્યુક ૨, સમાવ૨૨, વિદર પ્રવૃત્તિમાં પડી જીવ હિંસા કરે છે. પાપથી વેદિં જોહિં હંમાશા છૂટવા માટે અથવા કોઈ બીજી કામનાથી પ્રેરિત થઈને અજ્ઞાની પ્રાણ સાવધ કર્મ કરે છે. मया कज्जति । पावमोक्खोत्ति मण्ण- माणे । अदुवा आसंसाए। ૮૨. ત પરિચય મેરાવી, નેવ સર્વ ઉપર કહેલ હિંસા અહિતરુપ છે તે જાણી कज्जेहिं दंड समारंभेज्जा, જેવા બુદ્ધિમાન સાધક સ્વયં હિંસા કરે નહિ, બીજા પf દિ સમરમાવિના, પાસે કરાવે નહિ, અન્ય કરતુ હોય તેને અનુ- પર્દિ હિં હં સામંત્તેવિ અને મોદન આપે નહિ णो समणुजाणेज्जा। ૮૩. પણ મને આરિદં વે િ નથ આ અહિંસાનો માર્ગ તીર્થ કરોએ બતાવ્યો છે. તેથી કુશળ વ્યકિત પિતાના આત્માને હિંસાદિક कुसले णोवलिंप्पिज्जासित्ति ને ! વૃત્તિથી લિપ્ત ન કરે એમ હું કહું છું છે.

·બીજુ અધ્યયન ત્રીજો ઉદેશ માનત્યાગ અને ભોગવિરક્તિ ८४. से असई उच्चागोर, असइ णीयागोए। આ જીવ અનેકવાર ઉ ચ ગોત્રમાં તથા અનેકવાર નો રીજે જે તિરિરો, જો વીદ નીચ ગેત્રમાં ઉત્પન્ન થયે છે, એમાં કોઈ પણ इति सखाए के गोयावादी ? के माणा- પ્રકારની વિષેશતા અને હીનતા નથી એવું वादी ? कंसि वा एगे गिज्झे ? જાણી કોઈ પણ જાતને ગર્વ ન કરવો જોઈએ, પ્રભુનું આવું ફરમાન જાણી લેણ પિતાના ગોત્રને ગર્વ કરે? કોણ અભિમાન કરે ? અથવા શેમાં આસકિત કરે છે ૮. તમ પંહિજે રિસે, જો જો, તેથી બુદ્ધિમાન પુરુષ હર્ષ ન કરે, રેપ ન કરે, સૂપર્દ ના પતિ સત, મિત્તે દરેક પ્રાણીને સુખ પ્રિય છે એવું જાણી પાચ एयाणुपस्सी तंजहा-अंधत्त, वहिरत्तं, પ્રકારની સમિતિથી યુક્ત થઈ સર્વની સાથે વિવેક- મૂયા, , ટાં, ડુક્કર, વર્ષ પૂર્ણ વ્યવહાર કરે એ યાદ રાખવું જોઈએ सामत्तं, सवलतं, सहपमाएण अणेगरू- કે જીવ પિતાના જ પ્રમાદથી આંધળો, બહેરે, वाओ जोणीओ सधाति, મૂ ગો, હૃહો, કાણો, કુબડે, વાકો, કાળો, કાબરો विरूवरूवे થાય છે અને અનેક ચેનિઓમાં જન્મ ધારણ કરે फासे पडिसवेदेइ । છે. તેમજ વિવિધ પ્રકારની યાતનાઓને સહન કરે છે ૮૬. સે યુનાને તીવદ નરિમર- અજ્ઞાની જીવ રોગાદિથી પીડીત થઈ, અપયશથી णुपरियट्टमाणे। કલક્તિ થઈ જન્મ-મરણના ચક્રમાં પરિભ્રમણ રાખનાર ૮૭. નીવિયાં જુદો પિચં મેનેસિ માવા ક્ષેત્ર તથા વાસ્તુ વિગેરેમાં મમત્વ खेत्तवत्थुममायमाणाणं। પ્રત્યેક પ્રાણીને પિતાનું જીવન બહુ જ પ્રિય લાગે છે [છતા મરવું તો પડે જ છે ) ૮૮. સારાં, વિરતાં, મળવું હતું સંદર- અજ્ઞાની પ્રાણી રગબેરગી વસ્ત્ર, મણિરત્ન, કુડલ, TOા ફળિયાતવ સોના ચાંદીમાં તથા સ્ત્રીઓમાં આસક્ત બને છે ના ! ૮૨. રૂલ્યું તો વા, રમી વાળી વા, એવા અજ્ઞાની જીવે, મૂઢ પ્રાણીઓ અનયમિત ચિત્તિ સંgovજે વારે વિવારે જીવનની ઈરછા કરનાર હોય છે તેઓ ભેગોની लालप्पमागे मूढे विपरियासमुवेति । લાલસાથી વિપરીત પ્રવૃત્તિ કરતા થકા એ બકવાદ કરે છે કે આ સંસારમાં તપ, ઈન્દ્રિય- દમન, અહિંસાદિ નિયમ કોઈ કામના નથી ·આચરાગ ૨૫ ! કે J ९०. इणमेव णावकखति जे जणा धुवचा- જે સાચા અને શાશ્વત સુખના અભિલાષી છે તે ળિો, જાતીમર ના કરે અસંયમી જીવનની ઈચ્છા કરતા નથી. જન્મ संकमणे दढे। મરણનાને સ્વરૂપ સારી રીતે જાણું ચારિત્રમાં દઢ થઈ વિચરે છે. ९१. णत्थि कालस्सणागमो । મૃત્યુના માટે કોઈ અકાળ નથી. ૨. પાના પિયા, દસાર, હૃવ- સર્વ પ્રાણીઓને પિતાનું આયુ પ્રિય છે, સર્વ હિ, gિ, નિવિજે, સુખના ઈચ્છુક છે, દુઃખ અને મરણ સર્વને जीविउकामा । પ્રતિકૂળ લાગે છે, અને પ્રત્યેક પ્રાણ જીવનની અભિલાષા રાખે છે. ९३. सन्वेसि जीवियं पियं । જીવવું બધાને પ્રિય લાગે છે. ૧૪. તે પરિળિ સુપગે જય નેમિનું– અસયમી જીવન પ્રિય હોવાથી પ્રાણી દ્વિપદ, जियाणं, संसंचियाणं, તિવિષે ચતુષ્પદને કામમાં જોડીને તેના દ્વારા ધન નવ તથ મા મચપ્પ થી વધુ એકત્રિત કરે છે. આ પ્રકારે ભોગો ભેગના માટે વા, તે તથ ઢિણ વિમોચન થોડુ અથવા ઘણું ધન એકઠું કરીને તેમાં આસકત રહે છે. ઇ તો જ વિવિદં સિદં સંપૂાં વિવિધ પ્રકારના ભેગે પછી તેની પાસે બચેલ મોવાર મત ! તેં તે ય ઘણી સંપત્તિ એકત્રિત થઈ જાય છે. તેને પણ તાયાત્રા વિમતિ, સદારા વા રે કઈ વખત સ્વજનો પરસ્પર વહેચી લે છે, ચોર દતિ, રીચાળો વા તે વિસ્કૃતિ, ચેરી લે છે, રાજા લૂંટી લે છે, વ્યાપારાદિમ णस्सति वा से, વિરત વા , હાનિ થવાથી નષ્ટ થઈ જાય અથવા ઘરમાં अगारदाहेण वा से डज्अइ। આગ લાગવાથી બળી જાય છે એમ સપત્તિ અનેક માર્ગે નષ્ટ થઈ જાય છે ૧૬. કૃતિ સે ઘરરૂપ ટૂર મારું વાટે આ પ્રકારે અર્થ લુબ્ધ અજ્ઞાની પ્રાણી બીઓના પષ્યમાળે તે હુસેન પૂર્વે વિપૂરિ– માટે દૂર કમ કરતો થકો તે કમથી ઉખ્તન यासमवेति । થયેલ ૮ અને ભગવતો વિપર્યાસ પામે છે. ૧૭. nિ gણાં પાં. સર્વજ્ઞાનીએ આ બતાવેલ છે–પ્રરૂપેલ છે. ૨૮, ગોદંતર ત્તે, જી ૨ ગોદં તરિત્તા જાસંયમી, સ્વચ્છ દાચારી સ સાર–પ્રવાહને તરતા કતીરામે તે, તમિર નથી અને તીર સુધી પહોચી શકતા નથી તથા अपागमा एते, ण य पारं गमित्तए। વિષયવૃત્તી અને લાલસાથી સ સાર સમુદ્રમાં ગોથા ખાય છે પરંતુ પાર પામીને કિનારે પહોચતા નથી ૨૧. સાવાણિજ્ઞ આયાય, તમ સાથે જ કેટલાક અજ્ઞાની છ સંયમ ગ્રહણ કરી चिट्टट, तिथं તિર્થ પડી, તંનિ યમના સ્થાનમાં સ્થિર રહેતા નથી અને મિથ્યા 3 ·અ ૨, ૩ . ૨૬ ठाणमि चिट्ठा। ઉપદેશ પ્રાપ્ત કરી અસંયમમાં આસક્ત રહે છે. ૨૦૦, હદે પાસે જા ! તત્વને સમજનાર માટે ઉપદેશની આવશ્યકતા નથી १०१. बाले पुण णिहे कामसमणुग्णे अस- मितदुक्खे दुक्खी दुक्खाणमेव आवट्ट अपुपरियट्टतित्ति बेमि । પર તુ જે અજ્ઞાની છે, કામ–ભેગોમાં આસકત છે, ભોગેચ્છા જેની શાંત થઈ નથી, તે દુઃખી થઈ વિટંબણાના ચક્રમાં ભ્રમણ કરે છે. તેને ઉપદેશની જરૂર છે. એમ હું કહું છું ચતુર્થ ઉદ્દેશ ભેગેનું ફળ १०२. ततो से एगया रांगसमुप्पाया समुप्प હે જમ્મુ ! કામગોની આસક્તિથી ભેગીને કતિ ! કદાચિત્ રોગ ઉત્પન્ન થાય છે १०३. जेहिं वा सद्धिं सवसति, ते वा ण જેની સાથે વસે છે તે કુટુ બીએ તેનું પહેલા एगया णियगा पुचि परिवयति । सो પાલન પોષણ કરે છે, કદાચિત્ અર્થ પ્રાપ્ત થઈ वा ते णियगे पच्छा परिवएज्जा । જાય તો તે મનુષ્ય પછી પોતાના કુટુંબીઓનું णालं ते तव ताणाए वा, सरणाए પાલન પોષણ કરે છે છતા તે કુટુંબીઓ તેની वा । तुमंपि तेसिं णाल ताणाए રક્ષા કરવામાં, તેને શરણ દેવામાં સમર્થ નથી, અને તે વ્યક્તિ તેઓનું રક્ષણ કરવા કે તેઓને सरणाए वा। શરણ આપવામાં સમર્થ નથી वा પ્રત્યેક પ્રાણી પિતે કરેલા સુખ, દુખને ભેગવે છે. ૨૦૪, નાળિg સુવું જો સાાં १०५. भोगामेव अणुसोयंति-हमेगेसि माणवाण तिविहेणं, जावि मे तत्थ मत्ता भवद, अप्पा बा, बहुगा वा, से तत्थ गहिम चिट्टति भोवणाए । આ સંસારમાં કેટલાક પ્રાણુઓ એવા છે કે જે કામગોની અભિલાષા વડે અલ્પ કે અધિક ધન અથવા ભેગની પ્રાપ્તિ થતા તેને ઉપભેગ કરવા માટે તેના મન, વચન અને કાયાથી અત્યંત આસકિત થઈ જાય છે આ પ્રકારે કઈ વખતે તેની પાસે વિવિધ १०६. ततो से एगया विप्परिसिह सभूयं માઁવ મતિ ર સે જયા એકત્રિત થાય છે તેને પણ કેઇ વખત સ્વજને પ્રકારના ભેગે પછી બચેલી ઘણી સંપત્તિઓ दायाया विभयति, अदत्तहारे चा से પરસ્પર વહેચી લે છે અથવા ચેરે ચોરી લે हरति. गयाणो बा से विलुपति, ટી લે છે, વ્યાપારાદિમા હાનિ ! ! તે ક ·અાચા રાગ T૬ ઘા છે, વિપક્ષ ના સેથવાથી થષ્ટ જાય છે. ઘરમાં આગ લાગવાથી अगारदाहेण वा से डज्झति । બળી જાય છે. આવા અનેક માગેથી તે સંપત્તિ નષ્ટ થઈ જાય છે. १०७. इति से परस्स अट्ठाए કૂળ આ પ્રકારે તે અજ્ઞાની જીવ બીજાને માટે દૂર જમ્મrળ વાજે પૂનમને તેના કર્મો કરતો થકો દુઃખથી મૂઢ “થઈ વિપરીત दुक्खेण मृढे विप्परियासमुवेति । પ્રવૃત્તિ કરે છે. १०८. आसं च छद च विगिच धारे। ધીર પુરુષ ! તારે વિષયેની આશા અને સંકલ્પથી દૂર રહેવું જોઈએ, १.९. तुमं चेव तं सल्लमाहट्ट । તમે સ્વયં આ કાંટાને અંતઃકરણનાં રાખી દુઃખી થઓ છે. ११०. जेण सिया, तेम णो सिया । જે ધનાદિ સામગ્રીથી ગોપભોગ થઈ શકે છે તેજ ધનાદિ સામગ્રીથી તેને ભોગપભોગ ન પણ થાય. [ઘણું લેકે તેનો માત્ર સંગ્રહ જ કર્યા કરે છે. ] ૨૨૨, રણવ બાવતિ, ને ગળા – જે મોહથી આવૃત્ત છે તે મનુષ્ય આ વાતને પહલ | સમજી શક્તા નથી. ૧૨. શમિ ઉન્નgિ તે મો વરિ સંસારી જી, સ્ત્રીઓના હાવભાવ દ્વારા અત્યંત “gવા વાવતા | દુઃખી થાય છે. તે પણ “ આ સ્ત્રીઓ ભોગ– પગનું સાઘન છે.” એમ કહે છે. ११३. मे दुक्खाए, मोहाए, माराए, पर આ પ્રકારે કહેવું તે દુઃખનું, મેહનું, જન્મ- गाए, णरगतिरिक्खाए । મરણનુ, નરકનુ અને તિર્યંચ ગતિનું કારણ છે. ११४. सतत मूढे धम्मं णाभिजाणति । નિરંવાર મૂઢ બનેલ છવ ધર્મને જાણતો નથી. ११५. उदाहु वीरे, अप्पमादो महामोहे । વીરપ્રભુએ દઢતાપૂર્વક કહ્યું છે કે મોહના પ્રધાન કારણમાં પ્રમાદ ન કર જોઈએ. ૬. મારું સેન્ટર પદ્ધ, સંતિમરા અપ્રમાદથી મોક્ષ અને પ્રમાદથી મરણ હોય છે सपेहाए, भिदुरधम्म संपेहाए । એ વિચાર કરી તથા શરીરની ક્ષણભંગુરતાને ધ્યાનમાં રાખી કુશળ પુરૂષે પ્રમાદ ન કરવો જોઈએ ૨૭. પાસ / અર્બ તકેદ | get હે શિષ્ય વિષયભેગોથી ક્યારેય પણ તૃપ્તિ થતી નથી. તેથી તેમાં આસકિત ન કરે ! આ ભેગોને પાસ મુળ ! મમ્મર ! મહા ભયરૂપ સમજ | ૨૮. જાતિવાઝ પણ ! કેઈ પણ પ્રાણીની હિંસા ન કરો !

·અ. ૨, ૭ ૫ શૂરવીર પ્રશંસનીય છે. તે જ વ્યકિત સંસારના બે ધનમાં બંધાયેલ પ્રાણીઓને મુક્ત કરે છે. १३४. जहा अंतो तहा बाहि, जहा वाहिं શરીર જેમ અંદરથી અસાર છે તેવી જ રીતે तहा अंतो। બહારથી પણ અસાર છે. અને જેવું બહારથી અસાર છે તેવું અંદરથી પણ અસાર છે १३५. अंतो अंतो पूतिदेहंतराणि पासति पुढोवि બુદ્ધિમાન પુરુષ આ શરીરમાં રહેલા દુર્ગધી सवंति पंडिए पडिलेहए । પદાર્થોને તથા અંદરની અવસ્થાને જુએ છે કે હમેશાં આ શરીરમાંથી મળાદિક પદાર્થો નીકળતા રહે છે એવું જાણી પંડિત પુરુષ શરીરના યથાર્થ સ્વરૂપને સમજે છે. १३६. से मतिम परिणाय मा य हु लालं भुद्धिमान् पुरुष કામ અને દેહના સ્વરૂપ पच्चासी, मा तेमु तिरिज्छमप्पाण- ને સારી રીતે સમજી બાળકની જેમ લાળને मावायए। ચૂસવાર એટલે કે ત્યાગેલા ભોગોને ફરી ઈચ્છનાર ન થાય અને નાનાદિ કા પ્રતિ વિમુખ ન રહે. રૂ૭. વાસંસે હજુ સચ કુરિસે, વદુમારી, કામી પુરૂષ આ કર્યું, આ કરીશ આ પ્રકારના જ ઃ કુળો તં શનિ મ ર વિચારથી વ્યાકુળ રહે છે અને અત્યંત માયા वट्टति अप्पणो। કરે છે પિતાના કાર્યોથી જ મૂઢ બની ફરી એ લેભ કરે છે જેનાથી પોતાના આત્મા સાથે - શત્રુતા વધે છે. १३८. ममिणं અમિvi રિદિન રૂમર્સ વેવ એટલા માટે કહેવાય છે કે ભેગમા અતિ पडिहणयाए अमरायइ ગાયડુ દાસટ્ટા આસક્ત પુરુષ ક્ષણભંગુર શરીરને પુષ્ટ બનાવવા अट्टमेतं पेहाए। માટે પ્રયત્ન કરે છે જાણે કે તે અજર અમર હોય એવા પ્રાણને દુખી જાણીને કાયાદિમા આસકત ન થવું . १३९. अपरिन्नाय कंदति से त जाणह जमह મિ. જે મૂઢ પ્રાણુ વસ્તુસ્વરૂપને જાણતા નથી, તે શોક કરે છે. માટે કામપરિત્યાગનો ઉપદેશ આપુ છુ તેને ધારણ કરે. १४०. तेइच्छ पडिते पवयमाणे, से हता, પરમાર્થને નહી જાણવા છતાં પણ પાડિત્યનું અભિમાન કરનાર કામવિકારને શમન કરવાના મેરા, હૂંપિત્તા, विलुपिता, ઉપદેશક બની રહે છે અને અમે કાંઈક નવું કાર્ય इत्ता, अकडं કરશું; એવું અભિમાન રાખી ફરે છે પરંતુ જાને નરવ , ૪ તેઓ જીવને મારનારા, છેદનારા, શુળાદિથી ભેદ- તા, ·આચારાંગ ૩૧ મિ. વાંઢ સંબં, ને વ રે વાતિ નારા, લૂંટનારા, ગૂંટનારા, પ્રાણથી રહિત કરનારા વા, T પર્વ અધર ગતિત્તિ હોય છે. આવા અજ્ઞાની જેને ઉપદેશ આપે છે જે એના સંસર્ગમાં આવે છે તેઓ પણ કર્મબંધના ભાગી બને છે, ઉપદેશ આપનાર તે કર્મબંધનનો ભાગી છે જે માટે આવા અજ્ઞાનીઓનો અને આવી ચિકિત્સા કરાવનારનો સંગ ન કરવો જોઈએ. જે સાચા ગૃહત્યાગી સાધુ છે તેને આવે ઉપદેશ અથવા ચિકિત્સા કરવી એગ્ય નથી ષષ્ઠ ઉદ્દેશ મમૃત્વ પરિહાર ૪૨. સે જો સંયુક્સમાજે ગાયાળીયું સમુટ્ટી પહેલાં કહેલ વસ્તુસ્વરૂપને સમજી જ્ઞાન, દર્શન, तम्हा पावकम्मं व कुज्जा, ण ચારિત્રમય સંયમમાં પ્રયત્નશીલ રહેનાર સાધક નારા સ્વયં પાપકર્મ કરે નહિ બીજા પાસે કરાવે નહિ. ૪૨. સિયા તઘેરે વિપરીમુતિ, છેકું પાપારંભમાં પ્રવૃત્ત પ્રાણી છકાય જેમાથી કોઈ अण्णयरंमिं कप्पति । પણ એક કાય સમારંભ કરે છે તે છકાયમાથી પ્રત્યેકને આરંભ કરનારે ગણાય છે અથવા જે પૂત પાપસ્થાને માંથી કોઈ એકનુ સેવન કરે છે તે વાર વાર છકાયમાંથી પ્રત્યેક કાર્યમાં ઉત્પન્ન થાય છે. અનુભવ ૪૩. સુકી પૂણે ટુળ સુખના અભિલાષી, સુખ માટે દોડધામ કરનાર મૂકે વિપરિચામુતિ, સવિજ- જીવ પોતાના હાથથી ઉત્પન્ન કરેલ દુખથી મૂઢ માણT દો વાં વર્ષોત્તિ, બલિ બની વિશેષ દુઃખી થાય છે પોતે કરેલા પ્રવાદના પણ ઉચા, રજેરા ને કારણે તેને ભગ કરે છે અથવા એ સારની વિચિત્ર દશાને કરે છે. જે દશાઓમાં ળિTY પરિણા થવુતિ, પ્રાણી અત્યત દુખી થાય છે. આ વાત જાણી कम्मोवसंती। પરપીડાકારી કોઈ કામ ન કરે, આ વિવેક કહ્યો છે આ વિવેકથી કર્મોનો ક્ષય થાય છે ૪૪. જે મારૂત્તિ નત્તિ, સે જે મમત્વ બુદ્ધિને છેડી શકે છે તે મમત્વને हु दिट्ठपहे मुणी जस्स છેડી શકે છે જેને મમત્વ નથી તે મોક્ષના માર્ગને જાણનાર મુનિ છે સે ममाइत, णात्थि ममाइत ।

·અ, ૨, ૪, પ, ११९. एस वीरे पससिए-जे ण णिविज्जति भादाणाए। १२०. “ण मे देति" ण कुप्पेज्जा, थावं लध्दं ण खिसए, पडिसेडिओ परिण- જે સંયમમાં ખેદ બતા નથી તે વીર, પ્રશંસાને પામે છે, આ ગૃહસ્થ મને આપતી નથી એ વિચાર કરી તેના પર ધ ન કરે. અલ્પ પ્રાપ્ત થાઇ ત પણું તેની નિંદા ન કરે. ગૃહસ્થ ના પાડે તો ત્યાંથી પાછા ફરી જવું જોઈએ. આ રીતે સંયમનું મુખ્ય આરાધન કરવું જોઈએ. એમ હું કહું છું, એના 1 १२१. एयं मोणं समणुवासिज्जासित्ति बेमि । પાંચમે ઉદ્દેશ ભિક્ષા–વિચાર १२२. जमिणं विख्वरूवहिं सत्येहिं लोगस्स ગૃહસ્થ જન પિતા માટે તથા પોતાના પુત્ર, પુત્રી, રમમામા નંતિ, તંદ– પુત્રવધૂ, કુટુંબી, જ્ઞાતિજન, ઘાઈ રાજા, દામ, . વધ્યો છે કુત્તાઈ, ચાળં, ગુદા, દાસી, નોકર-ચાકર, મહેમાનાદિને માટે તથા તી, ઘાતી, રાળ, વારા કુટુંબીઓમાં વિભાગ કરવા માટે, સવારના ભોજન માટે સાજના ભોજન માટે વિવિધ પ્રકારના दासीणं, कम्मकराणं, कम्मकरीणं, માણ, જુદો ળાઈ, સામાસાણ, તેનો સંગ્રહ કરી રાખે છે. શસ્ત્રોદ્વારા આરંભ કરી આહારદિ બનાવે છે, पायरासाए, संणिहि-सनिचओ कज्जा इहमेगेसिं माणवाणं भोयgિ I ૨૨. શક્તિ મળમારે આરિદ મારિયાને, સંયમમા ઉદ્યત, આર્થ–પવિત્ર બુદ્ધિસમ્પન્ન આરિવસી ગયાં સંપત્તિ વુિ, ન્યાયદર્શી, અવસરને જ્ઞાતા, તત્ત્વજ્ઞ અણગાર से णादिए, णादिआवए, જાતિ અકલ્પનીય આહારને ગ્રહણ કરે નહી બીજા समणुजाणए । પાસે ગ્રહણ કરાવે નહીં. ગ્રહણ કરનારને અનુમોદન આપે નહી ૨૪. સંવામાં પરિવાર પરામાં સર્વ પ્રકારના દૂષણોથી રહિત થઈ નિર્દોષપણે परिव्वए। સયમનું પાલન કરે. T ૨૨૫. વિસના વિવા; સે | મુનિ કય, વિક્રયની ક્રિયાથી દૂર રહે. બીજા किणे, ण किणावए, किणंतं ण सम પાસે ક્રિયવિક્રય કરાવે નહિ, કોઈ કરતો હોય શુરાણ 1 તેમાં અનુમોદન આપે નહિ ·આચારાંગ ૨૯ ૨૬. સિવું રાધે, વાળ, માયo, પૂર્વોક્ત ગુણોથી સમ્પન્ન, કાળ, બળ, માત્રા, ક્ષેત્ર, વેચને, , વિનયળ, સસ- અવસર, જ્ઞાનાદિ વિનય, સ્વસમય, પરસમય, Hom, ઘરમ, માવજ 16 ભાવને જાણનાર, પરિગ્રહની મમતાને દૂર કરનાર अममायमाणे, कालाणुठाई, अपडिन्ने યથાકાળ અનુષ્ઠાન કરનાર મુનિ અનાસકત થઇ, રાગદ્વેષને છેદી મોક્ષમાર્ગમાં આગળ વધે છે. दुओह छित्ता नियाइ। ૨૭. વતથ હિસાદું વડું પાયુjછvi વસ, પાત્ર, કમ્બલ, સ્થાન, શય્યા અને આસનની ૩ ૨ દાળ, યુ વેવ વિવેકપૂર્વક ગૃહસ્થની પાસેથી જ યાચને કરે. નાળે ! ૨૨૮, માદારે અરે નાળના, આહારપ્રાપ્તિના સમયે સાધુને પ્રમાણુ–માત્રાનું से जहेयं भगवया पवेइय । જ્ઞાન હોવું જોઈએ એમ ભગવાને ફરમાવ્યું છે. ૨૨૨. મત્ત Fકળા, મોત્તિ આહારાદિ પ્રાપ્તિ થવા પર અભિમાન ન T સોપા, વડું હતું , કરે, ન મળે તે શેક ન કરે. અધિક પદાર્થ परिग्गहाओ अप्पाणं अवसक्केज्जा, મળે તે સ ગ્રહ ન કરે, પોતાના આત્માને પરિગ્રહથી બચાવે તથા अण्णहा णं पासए परिहरेज्जा । ઉપકરણને પશુ પરિગ્રહ રૂપે નહીં જેતો કેવળ સાધન સમજી તેના પર પણ મમત્વ ન રાખે. પિતાને ગૃહથી ભિન્ન માને. १३०. एस मग्गे आरिद पवेदिते, जहेत्थ । માર્ગ તીર્થંકરોએ બતાવ્યો છે कुसले णोप्पेिज्जासि त्ति वेमि । માર્ગમાં પ્રવૃત્તી કરનાર કુશળ વ્યકિત કર્મ– બંધનતી બંધાતી નથી, એમ હું કહું રૂ. Iણા કુત્તિમ, નીવિર્સ કુરિ- કામભોગને ત્યાગ કરે એ ઘણુ વૃદંપો, મામી રવર્ષ કુરિસે, સે છે. જીવનની એક ક્ષણ પણ વધારી શકાતી सोयति, झुरति, तिप्पति, पिड्डति, નથી વિષયાભિલાષી પુરુષ વિષયે જવાપર परितप्पति । અત્યંત શેક કરે છે, વિલાપ કરે છે, લજજા અને મયદાને છોડી દે છે. અત્યંત પીડાને અનુભવે છે. ૩૨. માવતર ઢોવિપક્ષી નસ દીર્ઘદશી અને સંસારની વિચિત્રતાને જાણનાર મા બાપતિ, ઉર્દુ મા નાગરિક પુરુષ લેકના નીચા, ઊંચા અને તિર્યમ્ ભાગને तिरियभाग जाणति । ૩૩. gિ મyપરિચક્રમાને વર્ષિ વિષયમાં આસક્ત લોકે સંસારમાં દ્રિા ૬ મરિવર્દિ, વીરે પરિભ્રમણ કરે છે જે મનુષ્ય જીવનમાં पसंसिए जे बढे पडिमोयए । અવસરને જાણીને વિષાથી દૂર રહે છે તે જાણે છે વાર વાર ઉત્તમ - ·આ ૨, ૬, ૬ ૧૪. તં પરિના દિવી વિકિ જ, એવું જાણી ચતુર મુનિ લેકના સ્વપને જાણીને રતા જોવાલvi, મતિમાં ત્રિ- લેકમંજ્ઞા દૂર કરી વિવેકપૂર્વક સંયમમા પરાક્રમ ज्जासित्ति वेमि । કરે, એમ હું કહું છું. ૬૪૬. ખારર્તિ સતે વરે, વીરે ને દત્તે પરાક્રમી સાધક સંયમમાં ઉત્પન્ન થયેલ તિ; સદ વિમો વીરે, તÉ અરુચિને સહન કરતા નથી અને બાહ્ય પદાર્થોમાં चीरे न रज्जति । થતી રતિ-ચિને પણ સડન કરતો નથી. કારણ કે વીર સાધુ અન્યમનસ્ક થતા નથી અર્થ શાંત હોય છે માટે વીરસાધક, કેઈ પદાર્થ રાગવૃત્તિ ઉત્પન્ન થવા દેતા નથી. પર ૪૭. દે રે દિવાસમા, નિશ્વિત્ર શબ્દ, સ્પશદિ વિષયો ઉપસ્થિથ થાય છે તેને नंदि उह जीवियस्स। સહન કરી લેવા, તેમાં પ્રસન્ન ન થવું. અસંયમિત જીવનના પ્રમોદ અને મોડને ત્યાગે અથવા તેના તફ઼ ખુશી ન રાખે ૪૮. મુળ માં તમારા પુછે – મુનિ સંયમની આરાધના કરી કર્મી શરીરને ! પતં દ ર સેવંતિ, વીરા આત્માથી દૂર કરે. સતપુરુષાથી અને તને समत्तदंसिणो। સમ્યક્ જાણનાર પુરુષ નીસ, લુખાસૂખા આહાર કરે છે ૪૨. સોયંતરે કુળ, તિજો, મુત્તે, વિ, એ જ મુનિ સસાર-પ્રવાહને તરે છે, તથા वियाहितेत्ति वेमि। સંસારથી તરેલા, પરિગ્રહથી મુક્ત થયેલ ત્યાગી કહેવાય છે. એમ હું કહું છું १५०, दुव्वयु-मुणी अणाणाए तुच्छए તીર્થ કરની આજ્ઞાને નહિ માનનાર, સ્વચ્છંદી બની गिलाति वत्तए । વિચરનાર મુનિ મેક્ષ પ્રાપ્ત કરવા માટે અયોગ્ય છે તે સાધક વિજ્ઞાનથી શૂન્ય હોવાને કારણે પ્રશ્ન પૂછવા પર પ્રત્યુત્તર દેવામાં ખ્યાનિ, ભય, સ કેચને અનુભવ કરે છે. १५१. एस वीरे पसंसिए अच्चेइ लोयसंजोय વિતરાગની આજ્ઞાનો આરાધક બની, સસારની જ જાળથી પાર થઈ જાય છે તે જ મુનિ પ્રશંસનીય છે १५२. एस नाए पवुच्चति । ज दुक्ख તીર્થકર દ્વારા પ્રરૂપિત આ જ માર્ગ ન્યાયમાર્ગ કહેવાય છે મનુષ્યના દુખ ઉત્પન્ન થવાના કારણે पवेदितं इह माणवाणं, तस्स दुक्खस्स કહ્યા છે, તે દુખના કારણેથી છૂટવા માટે કુશળ कुसला परिष्णमुदाहरति । સાધક પ્રત્યાખ્યાન પરિણા દ્વારા તેને છેડે -- ที่ 1 ·આચારાંગ ૨૨ १५३. इति कम्मं परिणाय सब्लसो । આ પ્રકારે દુઃખના કારણ કમોને જાણી આસ્રવ દ્વારમાં પ્રવૃત્તી ન કરે અથવા કર્મોને સારી રીતે જાણી સર્વ પ્રકારના જ્ઞાનને પ્રાપ્ત કરી ઉપદેશ આપે. ૪. જે માનસી સે અપનuTછે, જે જે પરમાર્થદણા છે તે મોક્ષમાર્ગ સિવાય અન્યત્ર अणग्णारामे से अणण्ण दसी। રમણ કરે નહિ. જે મોક્ષમાર્ગ સિવાય અન્યત્ર રમણ કરતા નથી, તે પરમાર્થટછા છે ૧૫, ના પુuસ સ્થતિ તદા તુજી સાચા ઉપદેશક જે રાજાદિ શ્રીમંતોને ઉપદેશ વાસ્થતિ, ન તુ તિ ત આપે છે તે જ ઉપદેશ સામાન્ય રંકાદિને पुण्णस्म कत्थति। આપે છે. સામાન્ય રંકાદિને જે ઉષદેશ આપે છે તે જ રાજા શ્રીમતાદિને આપે છે. ૫૬. વિ ચ છે ગતિમાને પ્રસ્થાપિ (ઉપદેશકશ્રોતાના અભિપ્રાય અને ધર્મને જાણ जाण सेयं-ति णस्थि । ઉપદેશ આપ જોઈએ.) અન્યથા તેઓ ઉપ- દેશને સાભળી, ક્રોધી બની ઉપદેશકને મારવા લાગે. ઉપદેશ દેવાની વિધિને જાણ્યા વિના ઉપદેશ આપવામાં કલ્યાણ નથી. ૨૭. કાં કુરિ મ ર Ty? / વીરે આ પુરુષ કોણ છે? કયા દેવને નમસ્કાર કરે પણ, ને વધે છે, ત૬ ઇત્યાદિ વાતોને વિચાર કરી ઉપદેશ આપ છે? તેનો કયો ધર્મ અથવા કર્યો પંથ છે ? अहं तिरियं दिसामु । જોઈએ, એવા ઉપદેશથી સંસારના ઊર્ધ્વ, નીચા , અને નિર્યભાગમા રહેલા અને કર્મબંધનથી બધાયેલા જીવોને જે મુકત કરે છે તે જ પ્રશસાને પાત્ર છે ૫૮. તે શ્વેત પરિજાનારી T Mિત્તિ તે વીર પુરુષ પિતાના જીવનમાં જ્ઞાન અને छणपदेण वीरे। ક્રિયાને એ સદ્-વ્યવહાર કરે છે કે જેનાથી હિંસાજન્ય પાપથી લિત થતો નથી 38. તે ધાવી ને અનુપાયાસ જે જે કર્મોને દૂર કરવામાં નિપુણ છે, કમેના બે ધનથી जे य वधपमोक्वमन्ने पी । મુક્ત થવાના ઉપાયને શોધનાર છે તે પંડિત છે ૬. તે ન વધે, ન મુને ! કેવળી ભગવાન મુકત પણ નથી અને બે વનમાં પણ નથી १६१. से जं च आर जे च णारभ । કુશળ સાધક જે માર્ગ પર ચાલ્યા છે તે પર अणाग्दं च ण आरभे। દરેક ચાલવું જોઈએ અને જે માર્ગ પર તેઓ નથી ચાલ્યા તે પર ન ચાલવું જોઈએ તેઓ દ્વારા અનાચીન આચરણ ન કરે

·૩૪
આ ૨, ૬, ૫
૬૨. પરિત્નાય નું કર હિંસા અને હિંસાના કારણોને તથા લોકસંજ્ઞાને
सयसो।
જાણીને સર્વથા ત્યાગ કર જોઈએ,
१६३. उद्देसो पासगस्स णस्थि ।
પરમાર્થદર્શને ઉપદેશ આવશ્યક નથી.
૨૬૪ વારે પુ નિ નામનુ ગમિત્ત- પરતુ જે અજ્ઞાની છે. કામ ભાગમાં આવ્યક્ત
दुक्खे दुक्खी જુવાળમેવ આવે છે. ભેગેછા શાત નહિ થવાના કારણે જે દુઃખી
अणुपरियट्टतित्ति बेमि ।
થઈ દુખોના ચક્રમાં ભમણ કરે છે, તેના માટે
ઉપદેશ છે. એમ હું કહું છું.
(
1

·૩૫ ત્રીજું અધ્યયન શી તો ઘણું ય સંયમ માર્ગ અંગીકાર કર્યા પછી તે માર્ગમાં સારા, નરસા, અનુકૂળ કે પ્રતિકુળ સંગો આવે છે. આ સંગોમાં વિકાસ તરફ પ્રયાણ કરનાર સાધકે શું કરવું જોઈએ, તે આ અધ્યયનમાં બતાવ્યું છે. શીતશબ્દનો અર્થ છે ઠંડુ અને ઉષ્ણને અર્થ ગરમ. પરંતુ તેને લાક્ષણીક અર્થ છે શીત અને ઉષ્ણુ પ્રકૃતિવાળા પરીષહો. વ્યશીત અને દ્રવ્યઉષ્ણુને છેડીને અહી ભાવીત અને ભાવઉષ્ણની વાત કરી છે. સીપરીષહ, સત્કારપરિષહ, પ્રમાદ આદિ અને સાતા વેદનીયજન્ય સુખ આદિ ભાવશત છે અને સુધા, તૃષા, દેશમશક, બ ધન આદિ ૨૦ પરિષહો તથા કષાય, શેક, વેદ, અરતિ, દુખ એ ભાવ ઉષ્ણ છે. ભાવ શીત અને ભાવ ઉષ્ણસ્પર્શને અનુભવ થાય ત્યારે સાધક હર્ષ—વિષાદ રહિત થઈ સહન કરે. આ બંને ગુણે પરસ્પર વિરોધી છે પરંતુ તે બંનેનું વેદન કરનાર મન એક જ છે. જે વસ્તુ એકને સુખ ઉત્પન્ન કરે છે તે જ વસ્તુ બીજાને દુ ખ પણ ઉત્પન્ન કરી શકે છે. તે બધાને અનુભવ છે. પરંતુ ક્યારેક મન એવી સ્વાભાવિક સ્થિતિને અનુભવ કરે છે કે તે શીત, ઉષ્ણથી પર થઈ જાય છેઆવી સ્થિતિ આવે ત્યારે જ સાચો આનંદ પ્રતીત થાય છે. આ સ્થિતિનું નામ છે સમભાવગ. તેની વાત અહીં કરેલી છે આ અધ્યયનના ૪ ઉદ્દેશક (૧) સમભાવમાં રહેલા સાધકને કદાચ વિષયેનું સાન્નિધ્ય આવે તો પણ તે તેમા રાગદ્વેષનો સબંધ વિષયે સાથે છે, તે બરાબર જાણતા હોવાથી સંયમ પ્રત્યે તથા પદાર્થ ત્યાગ તરફ જાગૃત રહે છે અને સમભાવ તરફ બરાબર સાવધાન રહે લેપાતો નથી કારણકે (૨) ભાવનિંદ્રાનુ દુ ખમય સ્વરૂપ અને તેના કડવા ફળ જાણ સાધક આત્માને ભાવનિદ્રામાથી જાગૃત કરે છે. ભાવનિદ્રામાથી જાગૃત થવા માટે ત્યાગમાર્ગ આવશ્યક છે ત્યાગમાગ એ ઔષધિ છે. વ્રત નિયમાદિ પચ્ચ છે આ દવાથી આત્મિક સ્વાથ્ય સારુ રહે છે સંકટ વચ્ચે (૩) ત્યાગ એ નિષ્ક્રિય રહેવાની દશા નથી, પરંતુ પળે પળે આવતા અનેક પ્રલેભને તથા મનનું સમતોલપણું રાખવું તે સક્રિયામા જાગૃત રહેવાની ભૂમિકા છે, એ સમજાવી ત્યાગને ગૂઢ ઉદેશ બતાવ્યું છે અથવા (૪) ત્યાગની ઓળખ અમુક વેશ, અમુક દર્શન, પથ કે સંપ્રદાયથી હોતી નથી પરંતુ ક્ષાનુ શમન એ જ ત્યાગીના ત્યાગને આદર્શ માપયેત્ર છે કષાયોના ત્યાગથી જ જીવ થી મુકત બને છે.

·૩૬ અ. ૩, ૯, ૧ પ્રથમ ઉદ્દેશ અનાસક્તિ १६५. सुत्ता अमुणी, सया કુળિો અજ્ઞાની જન સદા સૂતેલા છે. જ્ઞાનીજન સદા જાગૃત રહે છે. નાતિ १६६ लोयंसि जाण अहियाय दुक्ख । લોકમાં દુઃખનું કારણ અજ્ઞાન અને તે અહિતકર્તા છે. . જાણિત્તા પથ સંસારના હિંસામય આચારને જાણી સંયમના सत्थोवरए। બાધક હિંસાદિ શસ્ત્રોથી દૂર રહેવું જોઈએ. ૨૬૮, जस्सिमे सदा य, रुपा य, गधा य, પુરુષે શબ્દ, રૂપ, રસ, ગંધ અને સ્પર્શીને रसा य, फासा य, अहिसमन्नागया યથાર્થ રૂપે જાણી લીધા છે તે જ આત્મસ્વરૂપને મતિ, જે આવ, બા, ચવું, જ્ઞાતા, જ્ઞાની, શસ્ત્રવેત્તા, ધર્મવેત્તા, અને બ્રહ્મ- धम्मवं बमवं, पन्नाणेहिं परियाणति જ્ઞાની છે. તે પિતાના જ્ઞાનબળથી સમગ્રલકને लोयं, मुणित्ति वुच्चे धम्मविदुत्ति, अंजू જાણું લે છે. તે જ સાચા સાધુ કહેવાય છે. आवट्टसोयसग-मभिजाणति, સી- ધર્મને જાણનાર સરળહૃદય મુનિ જન્મ-મરણના ચકનો અને વિષયાભિલાષાને સંબંધ જાણે છે, सिणच्चाई, से निग्गथे, अरतिरतिसहे સુખ, દુઃખની આશા નહિ રાખતા તે અપરિગ્રહી फरुसगं नो वेदेति, जागरे, बेरोवरए, મુનિ અનુકૂળ, પ્રતિફળ ઉપસર્ગોને, પરીષહોને धीरे एवं दुक्खा पमुच्चति । સહન કરતા થકા સંયમમાં કઠિનતાનો અનુભવ કરતા નથી તેવા મુનિ સદા જાગૃત રહે છે અને વેર-વિધથી દૂર રહે છે. હે વીર ! આ પ્રકારે તું પણ દુખેથી મુકત બની શકીશ. १६९. जरामच्चुवसोवनीए गरे सततं मूढे જે પ્રાણ જરા અને મૃત્યુના સપાટામાં સપડા- धम्मं णाभिजाणति । યેલ છે અને તેનાથી સદા મૂઢ બનેલ છે તે પ્રાણુ ધર્મને જાણ નથી १७०. पासिय आउरपाणे, મધ્ય પ્રાણીઓને મેહથી વિહ્વળ જઈ સાવધાન થઈ परिवए। સંયમમા પ્રવૃત્તિ કરવી જોઈએ. १७१. मंता एवं, मइम पास । હે બુદ્ધિમાન ! આ જોઈને તું એ પ્રકારે વિહવળ થવાની ઈચ્છા ન કર, ૭૨. રામ સુમિતિ ઘી, માથી હે બુદ્ધિમાન ! હિસાદિથી જ દુ ખ ઉત્પન્ન पमाहे પુરુ મે | થાય છે એવું જાણું સદા જાગૃત રહેવું જોઈએ. --- ·ચમચાગ ३७ તે તે આત્મ સંવે, બંન્ , મારામ પરની માયાવી, કષાયી તથા પ્રમાદી પ્રાણ વારંવાર પતિ | જન્મ-મરણ કરે છે પરંતુ જે શબ્દાદિ વિષયમાં રાગદ્વેષ નહિ કરતા સમભાવથી પ્રવૃત્તિ કરે છે. મૃત્યુના ભયથી મુક્ત થઈ જાય છે. १७३. अप्पमत्तो कामेहि, उवरतो पाव- જે બીજાને થનારા દુઓને જાણે कम्मेहिं, वीरे आयगुत्ते खेयने । સંયમી રાખી વિષયમાં નથી ફસાતા અને પાપ કર્મોથી દૂર રહે છે. ૨૭૪. પંઝવનાસ્થ૪ વચને, તે જે વિષયભોગેના અનુકાનને શસ્રરૂપે જાણે વરથ રવેચજો ! જે મકસ તે સંયમને જાણે છે, જે સંયમને જાણે છે તે વેય, ઝવનાતનધર અને તે વિષયોના અનુષ્ઠાનને અસરૂપે જાણે છે. १७५. अकम्मस्स ववहारो ण विज्जत्ति । કર્મ રહિત પુરુષને સાંસારિક વ્યવહાર રહેતા નથી कम्मुणा उवाही जायति । કર્મોથી જ ઉપાધી ઉત્પન્ન થાય છે १७६. कम्म च पडिलेहाए, कम्ममूल च जं કર્મના સ્વરુપને જાણી હિંસક વૃત્તિને કર્મનું મૂળ સમજી તેનાથી દૂર રહેવું જોઈએ ૨૭૭. પરિદ્ધિ, રસ સાથે Éિ આ સર્વ સ્વરુપ જાણી કર્મથી દૂર થવાના अंतेहिं अंदिस्समाणे। ઉપાયને ગ્રહણ કરી રાગ-દ્વેષથી દૂર રહે १७८. तं परिन्नाय मेहावी विदित्ता लोग, બુદ્ધિમાન સાધક રાગ-દ્વેષને અહિતકર જાણે છે વતા હોવાને, તે મર્મ પરમ– (રાગાદિના કારણે) લેકેને દુખમય દેખી, ज्जासित्ति वेमि । લેસ જ્ઞાથી દૂર રહી સંયમમાં પરાક્રમ કરે, એમ છો ! 3 બીજે ઉદ્દેશ ત્યાગ માર્ગ ૨૭૨. પર્વ | जाति च बुद्धिं च इहज्ज पास, भूतेहिं આર્ય ! આ સ સારમાં જન્મ અને જરાના ના વરદ વાત તÉT તિર્વિજ્ઞ હું એને જે ! સંસારના સર્વ પ્રાણીઓને પોતાના પરમંતિ , સંમત્ત | તિ સમાન સમાજ ! જેમ તને સુખ પ્રિય છે તથા દુખ અપ્રિય છે, તેવી રીતે અન્ય પ્રાણીઓને પણ સુખ પ્રિય અને દુખ અપ્રિય છે. એ વિચાર કરી તારૂ પિતાનું વર્તન સુધાર! એ પરમ કલ્યાણકારી મોક્ષના માર્ગને જાણું તત્ત્વદર્શી પાપકર્મ કરતા નથી.

·૨૮ અ, ૩, ૯. ૨૯ કે ગૃહસ્થ હિંસાદિ વર્ષ ! १८०. उम्मुंच पास इह मच्चिएहिं आरम આ મનુષ્યલોકમા મનુબેની સાથેની સ્નેહાળથી વી રમવાળુવી; જામે દ્ધિા સદા દૂર રહેવું ! કારણ fiાં તિ, સંસિમા પુત્તિ આરંભથી આ જીવિકા કરે છે. આ લોક અને પરલોકમા વિષયસુખની લાલસા કરે છે, વિષય- ભગોમા આસકત થઈ કર્મનું બંધન કરે છે તથા કર્મથી લિપ્ત થઈ વારંવાર જન્મ-મરણ કરે છે ૨૮. વિ જે રાસમાસા, દંત નીતિ અજ્ઞાની પ્રાણી હાસ્ય, વિનેદમા આસક્ત થઈ નતિ; શ્રેષ્ઠ વરિ સંબં, રેર પ્રાણીઓને વધ કરવામાં આનદ માને છે. વતિ g એવા અજ્ઞાનીના સંગથી બચવું જોઈએ આવા આ ગથી અન્ય આત્માઓ સાથે વેર વધે છે. ૨૮૨. तम्हा-तिविज्जे પરમત થવી, એટલા માટે તત્વજ્ઞાની પુરુષ પરમ એક્ષપદને आगंकदंसी ण करेति पाव । જાણી અને નરકના દુઓને જાણી પાપકર્મ કરે નહિ. ૨૮રૂ. એ મૂઝ વિવિ ધીરે, વસ્ત્ર- હે ધીર પુરુષ' તુ અચકર્મના અને મૂળકર્મના छिदिया ण णिक्कम्मदंसी। સ્વરૂપને સમજી તેને પિતાનાથી દૂર કરી આ કર્મોને તેડી કર્મો રહિત બની શકીશ. ૨૮૪. પણ મરજી મુતિ, સે ટુ હિમ આ અગ્રકર્મ અને મૂલકર્મના વિવેકને જાણનાર મુળ, ઢોસિ મે 1 વિવિજ્ઞ– મુનિ મરણથી મુકત થઈ જાય છે. તે જ મુનિ जोत्री उवसंते समिते सहिते सया સંસારના દુખથી ડરતા થકા લોકમાં સર્વશ્રેષ્ઠ जते कालकंखी परिबए । મને દષ્ટ બને છે. રાગદ્વેષથી રહિત સમભાવથી જીવન વિતાવે છે. શાંત થતાં સમિતિથી યુક્ત, જ્ઞાનાદિ ગુણેથી યુક્ત, સદા અપ્રમત્ત બને છે. પુરુષાર્થ કરતા, પડિતમરણને ઈચ્છતા થકા સંયમના માર્ગમા વીરતાથી આગળ વધે છે. ૨૮૫, વડું જ હુ પવનં પહે, સંવંગ્નિ પહેલા ઘણા પાપકર્મો ર્યા છે એ વિચાર ધિર્તિ , gવર મેદાવી કરી સંયમમાં દઢતા ધારણ કરે સંયમમાં લીન 'पावकम्म झोसति । રહેલા બુદ્ધિમાન સાધક સર્વ દુષ્ટ કમેને નાશ કરી દે છે. ૨૮. અળત્તેિ રઝ gf, ને જે આ સંસારમાં સુખાભિલાષી પ્રાણી અનેક પ્રકારના સંકલ્પ વિકલ્પ કરે છે તે ચાળણીની અંદર ચરિ રિસ, એ નવદાર, સમુદ્રને ભરવાનો પ્રયત્ન કરે છે તથા બીજાને अण्णपग्यिावाए, अण्णपरिग्गहाए, जण- મારવા માટે, સતાવવા માટે, બીજા પર અધિકાર ·આચારાંગ ૩૯ वयवहाए, जणवयपरियावाए जण- वयपरिग्गहाए। ચલાવવા માટે તૈયાર થાય છે. દેશને નષ્ટ કરવા, દેશને પરેશાન કરવા, દેશને પિતાના અધિકારમાં રાખવા (શાસન કરવા) તૈયાર થાય છે. ૨૮૭. સાવિ તિમો સમુદિયા, લેભને વશ થઈ પરિતાપના વધાદિનું સેવન તમાં તેં વિરાં નો જે નિરસાર કરીને (ભરત ચક્રવર્તી સમાન) કેટલાય પ્રાણી पासिय नाणी। સંયમના માર્ગમાં ઉદ્યમવત થયા છે. તેથી જ્ઞાની સાધકે જે પ્રાપ્ત કામભોગોને સારરહિત સમજી છેડ્યા છે તેને ફરી ગ્રહણ કરવાની ઈચ્છા કરીને મૃષાવાદનું સેવન ન કરે. જન્મ મરણને જીણી મુનિ સંયમ માર્ગમાં વિચરે. એમ. ૧૮૮ ઉવાં વવાં પડ્યાં મળu પર હે મુનિ, જન્મ અને મરણ સર્વને છે, જાણું સંયમમાં વત્ય કર. સાદને . ૨૮૬, જે ઘT , T Tag, vii Ty- મુનિ કેઈ પણ જીવની હિંસા કરે નહિ, બીજ નાપાઉં ! પાસે હિંસા કરાવે નહિં, હિંસા કરતાં હોય તેને અનુમોદન આપે નહિ ૨૧૦. જળવિ of, વરતે પાકુ, ચો- સ્ત્રીઓમા આસક્તિ ન રાખો, સાંસારિક આનંદ- मदसी णिसन्नो पावेहि कम्मेहि। પ્રમોદને તિરસ્કાર કરે જ્ઞાનાદિ ઉત્તમ ગુણોને પ્રાપ્ત કરી પાપકર્મોથી દૂર રહે. ૧૨. દારૂના વીર, મસ પરાક્રમી સાધક ક્રોધ અને અહંકારને નાશ કરે પાસે નિરાં મદત ત ચ વીર લેભથી જેમાં ઘણું દુ ખ ભર્યું છે એવા નરકમાં વિતે વાગો, છિંગ્નિ તીર્થ સ્ત્ર- જવું પડે છે એમ સમજી વીર સાધક હિંસાથી દૂર રહી મોક્ષગમન માટે તત્પર થઈ સંસારના પ્રવાહને અથવા શકને છરી દે છે भूय गामी, ૧૨. પરિના રૂદન વીર, સાં પરિગ્રહને અહિતકત જાણે તેને આજે જ परिन्नाय चरिज्ज दंते; उम्मज्ज ત્યાગ કરે વિષયવાંછનારૂપ સંસારના પ્રવાહને રૂ માર્દેિ, જો પાળિો અહિત રૂ૫ જાણી ઈન્દ્રિયનુ દમન કરતાં વિચરો पाण समारभेज्जासि-त्ति वेमि. આ મનુષ્ય ભવમાં સયમની ઊચી ભૂમિકા પ્રાપ્ત કરી કેઈ પણ પ્રાણીની વિરાધના ન કરે, એમ હું કહું છુ ·અ, ૩, ૯, ૩. તૃતીય ઉદ્દેશ અન્તગૃતિ १९३. संधिं लोगस्स जाणित्ता। સાધક સુઅવસર જાણીને પ્રાણીઓને દુઃખ ઉત્પન્ન કરનારા કાર્ય ન કરે. ૧૪. માયથો વદયા પાર, તા જતા પિતાના સમાન જ અન્ય જીવેને જુએ, તેથી ન ण विधायये । તે સ્વયં જીવોની હિંસા કરે ન અન્ય પાસે કરાવે. પ્રસન્ન રાખે. ૨૨. નિજ મનવિતિષ્ઠી જે- જે એક બીજાની શરમ અથવા ભયનો વિચાર દાણ માં રૂ પર્વ , કિં તપ કરી પાપકર્મ કરતો નથી તે શુ મુનિ કહેવાય? gી રિ સિયા ? સમય ૪ નહિ. સમતાને વિચાર કરી પિતાના આત્માને उवेहाए अप्पाणं विप्पसायए । १९६ अणण्यपरमं नाणी, पो पमादे कया જ્ઞાનવાન સાધક સમભાવરૂપ સંયમમાં કચારે ય इवि; आयुगुत्ते सया धीरे जाथामायाड પણ પ્રમાદ ન કરે. આત્માનું ગેપન કરીને સદૈવ ધીર બનીને દેહને સંયમયાત્રાનું સાધન માની નવE | તેનો નિર્વાહ કરે. १९७. विरागं रूवेमु गच्छेज्जा महता સાધક અતિ મોહક દિવ્ય અથવા સામાન્ય કેઈ खुदिएहिं वा । પણ પ્રકારના રૂપમાં આસક્તિ ન કરે અને વિરકત રહે ! ૨૧૮ અહિં કિં = પરિપUTI ૬ વિ ગતિ, આગતિને જાણી જે રાગ દ્વેષથી દૂર રહે अनेहिं अदिस्समाणेहिं से ण छिजइ, તે આખા લેકમાં કેના દ્વારા છેદાતા નથી, ण भिज्जइ, ण डज्झड़, ण हम्मड ભેદાતા નથી, બળાતા નથી, મરાતા નથી कंचणं सञ्चलाए । ૨૧૨. ગવરે પુષ્ય જતિ , મિરર- કેટલાક જ એવા છે કે જે ભૂતકાળ અને તct વિવામિલ મારિ ને ૬ ભવિષ્યકાળના બનાવોને યાદ કરતા નથી એટલે माणवाओ, जमस्सतीतं तं आगमेस्सं । જીવ પહેલા કે હતો ? અને ભવિષ્યમાં શું થનાર છે? વળી કેટલાક તે એવું માને છે કે આ જીવને પહેલા જે સુખ અથવા દુ ખ મળ્યું હતું તે જ ભવિષ્યમાં મળશે. ૨૦૦. બાતમર્દ ૨ મીરાં, પરંતુ યથાર્થ તત્વવેત્તા અતીત અર્થને ભવિષ્ય- નિતિ દાતા, વિકૃત કાળના, અને ભવિષ્યકાળના અર્થને ભૂતકાળના જતાળુપણા, બોલરૂત્તા ! પ રૂપમાં સ્વીકારતા નથી બલકે તેઓનું કથન છે महेसी । કે જેના જેવા કર્મો હોય છે. તેવા જ સ્થાનમાં ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી જ નિરવ પ્રવૃત્તિ કરવાવાળા મહર્ષેિ આ સત્યને જાણ કર્મોને ક્ષય કરે છે. કે આ ·આવારા, ૪૧ પ્રાત ૨૦. માતા ! રે ગા ! જયં િયેગીઓને માટે શું દુઃખ અને શું સુખ अग्गहे चरे; सच हासं परिच्चज्ज, હર્ષ–શેકના પ્રસંગમાં તેઓ અનાસક્ત રહી आलीणगुत्तो परिवए । સર્વ પ્રકારના હાસ્ય, કુતૂહલ ઇત્યાદિને છેડી, મન, વચન, કાયાને કાયદાની જેમ ગુપ્ત કરી, સદા સ યમનું પાલન કરતા વિચરે ૨૦૨. રિલા, તુમ તુમ નિરં; જિં હે જીવ! તું સ્વયં જ તારે મિત્ર (સહાયક) છે. बहिया मित्तमिच्छसि । બહારના મિત્રની ઈચ્છા શા માટે કરે છે २०३. जं जाणेज्जा उच्चालयं तं जाणेज्जा જે કર્મોને દૂર કરનાર છે તે પ્રેક્ષને दरालइयं. जं जाणेज्जा दूरालइयं કરનાર છે, જે મોક્ષને પ્રાપ્ત કરનાર છે તે કમેને तं जाणेजा उच्चालइगं । દૂર કરનાર છે. એવું સમજીને વિચારવું જોઈએ, ૨૦. રિલા, अत्ताणमेव अभिणिगिज्झ પુરુષ! તું પિતાના આત્માને નિગ્રહ કર. एवं दुक्खा पमोक्खसि । એમ કરવાથી તું દુખેથી મુક્ત થઈ જઈશ. ૨૦૫, पुरिसा, सचमेव समभिजाणाहि હે પુરુષ તું સત્યનું જ સેવન કર. કારણ सञ्चस्लाणाए से કવદિ દેહાવી સત્યની આજ્ઞામાં પ્રવર્તિત બુદ્ધિમાન્ સાધક मार तरति, सहिते धम्ममादाय સ સારને તરી જાય છે અને શ્રુત-ચારિત્ર રૂપ सेगं समणुपरसति । ધર્મનું યથાર્થ રૂપથી પાલન કરી કલ્યાણ પ્રાપ્ત કે २०६. दुइओ जीवियस्स परिवदण-माणण- पूयणाए जसि एगे पमागंति । રાગ દેષથી કલુષિત થયેલા જીવ આ ક્ષણભંગુર જીવન માટે, કીર્તિ, માન, પૂજા માટે પાપકર્મ કરવામાં મશગૂલ રહે છે અને તેમા આનંદમાને છે २०७. सहिए दुक्खमत्ताए पुठो झझाए; पासिम, दविए लोयपचाओ मुञ्चतित्ति चैमि । – જ્ઞાની સાધક સાધનાના માર્ગમાં આવવાવાળા દુ ખ અથવા પ્રલોભનેથી વ્યાકુળ ન થાય સમદષ્ટિ અને મોક્ષાથી સાધક, સારના સમસ્ત પ્રપોથી મુક્ત થાય છે તે જુઓ, એમ હું કહું છું t કષાય ત્યાગ ૨૦૮, રે વતા જ ર મ ર મ = જે ત્યાગના ઉપાસક છે તે અવશ્ય કોધ, માન, મે ૧, પુ પાસ માં માયા, લોભનું વમન કરે છે, જે કમેનુ ૩ઘરથણ તરતા આશા વમન કરે છે તે પિતાના કમનું ભેદન કરે છે વામિ આ દવ્ય-ભાવ શસ્ત્રથી સર્વથા પર રહેનાર ·અ. ૩, ૬, ૪ Xo કર્મોનો અંત કરનાર સર્વજ્ઞ ભગવાન મહાવીરને ઉપદેશ છે, २०९. जे एग जाणइ, से सव्यं जाणइ । જે એકને જાણે છે તે સર્વને જાણે છે. જે जे सर्व जाणड, मे एग जाणइ । સર્વને જાણે છે તે એકને જાણે છે. ૨૦. सञ्चतो पमत्तस्स भयं, સંખ્યા પ્રમાદીને બધી બાજુથી ભય રહે છે. અપ્રમાદીને अप्पमत्तस्स णत्थि भयं । કેઈ પણ પ્રકારને ભય રહેતો નથી. २११. जे एगं णामे जे વ૬. જે એક (મેહનીયકર્મ) ને નમાવે છે તે અનેકને णामे से एगं णामे। નમાવે છે, જે અનેકને નમાવે છે તે એકને નમાવે છે. बहु णामे, जे મદીના, २१२. दुक्ख लोयस्स जाणित्ता, वता સ સારના દુ:ખોને જાણી લોકના સંગેનો लोगस्स રસ", નંતિ ઈ ર ત્યાગ કરી ધીર સાધક સંયમ માર્ગ–મોક્ષમાર્ગમાં परेण पर વતિ, પ્રયાણ કરતે થકો ઉત્તરોત્તર આગળ વધે છે णावखंति जीविय। અને અસંયમિત જીવનની અભિલાષા કરતો નથી. ૨૩. gi વિચિમીને પુત્રો વિનિ, જુદો જે એક (મહેકમ) ને ક્ષય કરે છે તે અનેકને विगिंचमाणे एगं विगिंचइ । ક્ષય કરે છે. જે અનેકનો ક્ષય કરે તે એકને ક્ષય કરે છે २१४. सढी आणाए मेहावी । જે શ્રદ્ધાવાન છે, તીર્થ કરની આજ્ઞામ છે, બુદ્ધિમાન છે તે ક્ષેપક શ્રેણીને ગ્ય છે २१५. लोगं च आणाए મિસરવા ભગવાનની આજ્ઞાથી લેકના યથાર્થ સ્વરૂપને अकुतोभयं । જાણું કેઈથી પણ ભય ન પામે અથવા યથાર્થ સ્વરૂપને જાણનારને કેઈનો ભય નથી અને તેનો કોઈને ભય હોતો નથી. ૨૬. અતિથ રહ્યું પણ પર, ઇસ્થિ શસ્ત્ર (અસમ) એક બીજાથી તેજ અથવા असत्थं परेण परं। મદ હોય છે પરંતુ અશસ્ત્ર (સયમ–અહિંસા) મા આ તરમતા નથી જી રે માપણી, ને જે કોઈને જાણે છે અને છેડે છે તે મનને माणदसी से मायादसी, जे मायादसी જાણે છે અને છેડે છે. જે માનને છેડે છે સે મરી, જે મણી રે માયાને ત્યાગ કરે છે જે માયાને છેડે છે તે पेज्जदंसी, जे पेज्जदंसी से दोसदंसी લેભને છેડે છે, જે લોભને છોડે છે તે રાગને જે સતી રે મોરલી, ને પણ છોડે છે, જે રાગને છેડે છે તે દ્વેષને ત્યાગ કરે છે, જે દ્વેષને ત્યાગ કરે છે તે મેહને २१७ जे ·મા મારામાં રે ભરી, તે ભરી રે છેડે છે, જે મેહને છેડે છે તે ગર્ભથી મુક્ત જમવંસી, નમ્મમી મારતી, થાય છે, જે ગર્ભથી મુક્ત થાય છે તે જન્મથી ને મારવંતી જે રિયલ, રે શિર- મુક્ત થાય છે, જે જન્મથી મુક્ત થાય છે તે ચલી સે તિરિયહિંસી, રિરિસી મૃત્યુથી મુક્ત થાય છે, જે મૃત્યુથી મુક્ત થાય છે તે નરકથી મુકત થાય છે, જે નરકથી મુક્ત से दुक्खदसी। થાય છે તે તિર્યંચથી મુક્ત થાય છે, જે તિર્યચથી મુકત થાય છે તે દુઃખથી મુક્ત થાય છે. ૨૨૮, તે એવી મિનિવારેક જો ૪, માટે બુદ્ધિમાન ક્રોઘ, માન, માયા, લેબ, રાગ, माणं च मायं च, लोहं च पेज्जं च, કપ, મોહ, ગર્ભ જન્મ, મૃત્યુ, નરક, તિર્યંચના दोसं च, मोह च, गम्भं च, जम्मं च, દુખથી નિવૃત્ત થાય. આ દ્રવ્ય-ભાવ શસ્ત્રથી રહિત સંસારથી પાર પામેલ સર્વજ્ઞનું કથન છે मरणं च, गरग च, तिरियं च, दुक्खं च । एवं पासगस्स ईसणं उवरय- सत्थस्स पलियंतकरस्स । २१९. आयाणं णिसिद्धा सगडभि । કરવા કર્માસને રેકી પોતાના કર્મોને દૂર જોઈએ. २२०. किमथि उवाधी पासगस्त, विज्जति ? णत्थित्ति, वेमि । પણ સર્વજ્ઞ તત્ત્વદશીને ઉપાધિ છે કે નથી ? તેને ઉપાધિ નથી. એમ હું કહું છું ·ચોથું અધ્યયન સખ્ય ફ ત્વ સમ્યકત્વ એટલે નિર્મળ દષ્ટિ, સાચી શ્રદ્ધા, સાચું લક્ષ્ય. મુકિત મહેલનુ એ પ્રથમ પગથિયું છે સમ્યકત્વ વિનાનું જ્ઞાન અને ચારિત્ર મિથ્યા છે આંકડા વગરના મીડ જેટલી તેની કિંમત છે માટે પ્રથમ સમ્યકત્વ એટલે કે સમ્યક્દર્શનની જરૂર છે. જીવાદિ તત્ત્વોની યથાર્થ શ્રદ્ધા થવાથી આત્મા સર્વજીમાં પોતાના સમાન આત્માને જુએ છે. તેથી તેઓનું અહિત કતો નથી. તે વાત અહિ બતાવી છે. આ અધ્યયનને ૪ ઉદ્દેશક છે પ (૧) જે ધર્મમાં વિશ્વના પ્રત્યેક સૂક્ષ્મ કે ધૂલ, ચર કે અચર સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમાન- ભાવે વર્તવા જેટલી અહિંસાની ઉદાર વ્યાખ્યા હોય તે જ ધર્મ સારો અને સનાતન છે. તીર્થ કરે એ આવે ઉપદેશ આપે છે. [૨] સંસારનું કારણ આસ્રવ અને મોક્ષનું કારણ નિર્જરા છે. આસવના ગ્રહણથી બધનું પણ ગ્રહણ થઈ જાય છે તેવી જ રીતે નિર્જરાનાં ગ્રહણથી સવરનુ પણ ગ્રહણ સમજવુ. માટે સંસાર અને મેક્ષના પ્રધાન કારણ આસ્રવ અને નિજર છે. અહિ આસ્રવ અને નિર્જરાની વાત કહી છે. [૩] તપશ્ચર્યા આત્મશુદ્ધિ માટે આવશ્યક છે રાગદ્વેષથી રહિત થઈ પોતાના આત્માના એકત્વને વિચાર કરી તપશ્ચર્યાથી શરીરને કૃશ કરે. ચિત્તવૃત્તિઓનું દમન કરે. ભગવતે તપશ્ચર્યાના ૧૨ પ્રકારે બતાવ્યા છે. તેના સેવનથી જીવ શુદ્ધ, બુદ્ધ, પરિશુદ્ધ અને મુક્ત થાય છે. [૪] સયમની સ્થિરતા માટે તપ આવશ્યક છે. અહંકાર, કામવાસનાને ઉત્તેજિત ન કરે માટે તપશ્ચર્યા દ્વારા બ્રહ્મચર્યમાં રહી વિષયોથી વિરકત બને. આ અધ્યયનમાં એ બધું વર્ણવ્યું છે.

·આચારાંગ ૪૫ પ્રથમ ઉદ્દેશ અહિંસા ૨૨. સેમિ-જે ગતા, જ ઉડુમાં, હે જમ્મુ ! હું કહું છું કે જે તીર્થકરે જે જ ગામિક્ષા અરિદંત મતિ, તે ભૂતકાળમાં થઈ ગયા, વર્તમાનમાં જે છે, રવિ વરૂદ્ધતિ, પર્વ માપતિ, વુિં ભવિષ્યમાં જે થશે, તે સર્વ આ પ્રકારે કહે છે पण्णविंति, एवं परुति-सव्वे पाणा, બોલે છે, સમજાવે છે અને પ્રરૂપણ કરે છે જ પૂણા, સને નવા, હવે સત્તા અને સર્વ સત્યને મારવા ન જોઈએ, તેના પર તથા કરશે. સર્વ પ્રાણી, સર્વ ભૂત, સર્વ જીવ ण इतव्वा, ण अज्जावेयवा, હુકમ ન કરવો જોઈએ, તેને દાસની જેમ परिवेत्तवा, ण परितावेयवा, ण કબજામાં રાખવા ન જોઈએ. તેને સંતાપ દે ન उद्दवेयचा । જોઈએ, તથા તેને પ્રાણરહિત કરવા ન જોઈએ. ૨૨૨. ઇસ બને, યુ, નિતિ, સાસણ, આ ધર્મ શુદ્ધ છે, નિત્ય છે, શાશ્વત છે. સવ સ્ટોરાં વેચન્હેિં પતિ, તેં સ સારના દુઃખોને જાણનાર હિતકારી તીર્થકરેએ નાદિ વા, ગપુષ્ટિપણું વા, સંયમમાં તત્પર અને અતત્પર, ઉપસ્થિત અને उवढिएमु वा, અનુપસ્થિત, મુનિઓ અને ગૃહસ્થ રાગીઓ अणणुवट्ठिएमु થી અને ત્યાગીઓ, ભોગીઓ અને યોગીઓને उवरयदंढेसु वा, अणुवरयदंडेसु वा, સમાન ભાવથી આ ઉપદેશ આપે છે सोवहिएसु वा, अणोवहिएसु बा, संजोगरएम वा, असंजोगरएसु वा ૨૨રૂ. તજ જે તદ ર રિસ જે જે ધર્મ ભગવાને કહ્યો છે તે જ છે અને હું ! આ ધર્મ આ જિનપ્રવચનમાં જ કહ્યો છે ૨૨૪.સં સાદુ જ ઉદ્દે જ વિવે, અહિંસામય નિર્દોષ ધર્મના યથાર્થ સ્વરૂપને જાણ जाणित्तु धम्मं जहातहा। અને તેના પર શ્રદ્ધા કરીને પ્રમાદી ન થઈ શકાય અને ગ્રહણ કર્યા પછી ક્યારેય પણ તેને ત્યાગ ન કરાય. २२५. दिटठेहिं णिवेयं गच्छेज्जा। २२६. णो लोगस्सेसण चरे । * દુનિયાના દેખાતા રગ-રાગમાં વૈરાગ્ય ધારણ કર દુનિયાનુ અંધ અનુકરણ પણ ન કરવું જે સાધકને લેકેષણ નથી તેનાથી અન્ય સાવદ્ય પ્રવૃત્તિ કેમ થઈ શકે ? (અથવા જેને સમ્યક્ત્વ રૂપ જ્ઞાત્તિ નથી તેને અન્ય શુભ પ્રવૃત્તિઓ કેમ હોઈ શકે ?) २२७. जस्स णत्थि इमा णाति, अन्ना तस्स को सिया।

·૪૬ અ. ૪, ઉ. ૨ ? २२८. दिट्ट सुगं मयं विनायं जमेयं આ જે કહ્યું છે તે સર્વ ભગવાને કેવળજ્ઞાન परिकहिज्जइ । દ્વારા જોયેલ છે, શ્રોતાઓ દ્વારા સાંભળેલ છે, ભવ્ય જી દ્વારા માનેલ છે અને સર્વજ્ઞ દ્વારા અનુભવ કરેલ છે. ૨૨૨. समेमाणा पलेमाणा पुणी पुणो પુi gો જે વ્યક્તિ સારમાં અત્યંત આસકિત રાખે जाति पकप्पति । છે તથા વિશ્વમાં લીન રહે છે તે વારંવાર સંસારમાં પરિભ્રમણ કરે છે. ૨૩૦. ચ ર જ ના ધીરે સયા માટે રાત-દિવસ મોક્ષમાર્ગમાં પ્રયત્નશીલ, સાયમાળા મિત્તે વરિયા પાસા તત્ત્વદશ, ધીર સાધક, પ્રમાદીઓને ધર્મથી अप्पमते सया રિમિઝારિત્તિ બહિર્મુખ જાણી સ્વય અપ્રમત્ત થઈ મોક્ષમાર્ગમાં સાવધાનીથી પરાક્રમ કરે, એમ હું કહું છું. મિ. બીજો ઉદેશ મિથ્યાત્વનું નિરાકરણ ને ૨૩૨, आसवा ते परिस्मवा । जे परिस्सवा જે કર્મબંધના કારણે તે જ કર્મનિર્જરાના ते आसवा । કારણ પણ થઈ શકે છે (નમિરાજર્ષિ), જે કર્મનિર્જરાના કારણો છે તે કર્મ બ ધનના કારણ પણ થઈ શકે છે [ પાલક પ્રધાનનું દાત. ] २३२. जे अणासवा ते अपरिस्सवा। જે વ્રતાદિ આસ્રવ રૂપ નથી તે પણ (અશુભ अपरिस्सवा ते अणासवा । અધ્યવસાયના કારણે) નિર્જરાના કારણ નથી હોતા (કુ ડરીકનુ દષ્ટાત) જે સંવર અથવા નિરાના કારણ નથી તે પણ પરિણામોની વિચિત્રતાથી આસ્રવના કારણે થતા નથી. (ઈલાયચી કુમારનુ દષ્ણાત ) २३३. एते पए सवुज्झमाणे लोयं च આ પદોને જાણી, ભગવાનની આજ્ઞાનુસાર આપણા મળ્યા પુત્રો પતિં ી લેકને જણનાર અર્થાત્ લેકના જીવોને કર્મબ ધનથી બદ્ધ તથા મુકત થતા. જેઈને કેશુ વિવેકયુક્ત ધર્મમાં પ્રયત્નશીલ ન થાય ? ૨૩૪. બાવાતિ ના રૂદ માણવાજે સપ્લર- જ્ઞાનીજન, સસાવતી, સારી રીતે સમજનાર, पडिवन्नाण संबुज्यमाणाणं विन्नाण- હિતાહિતની રાખનાર મનુષ્યને આ પ્રકારે ધર્મોપદેશ આપે છે જેના વડે.. આ સમજ માત ·આચારાંગ ૪૭ પત્તા; ગાવિ સંત મહુવા મત્તા ને ધ્યાનથી પીડિત અને પ્રમાદમાં ફસાયેલા પણ अहासच्चमिणं त्ति वेमि । ધર્માચરણ કરી શકે છે. આ વાત બિલકુલ સાચી છે. એમ હું કહું છું. २३५. नाणागमो मच्चुमुहस्स ગથિ : મૃત્યુના મુખમાં પડેલા પ્રાણીને મૃત્યુ નહીં રૂછીપળીયા વાપરવા – આવે એવું તો નથી. છતાં પણ ઇચ્છાને દગા ળિયે જળવિ તો નીર્ વશમાં થયેલ, અસંયમમાં લીન બનેલ પ્રાણી પપ્પત . ( પાઠાંતર) -સુરઇ મોદે કાળના મુખમાં પડ્યો થકે કર્મોને સંગ્ર કરવામાં તલ્લીન બનેલ જન્મપરંપરાને વધારે છે. | આ સંસારમાં એવા કેટલાંક પ્રાણીઓ છે જેઓને २३६. इहमेगेसि तत्थ तन्ध थियो भवति । નરકાદિન દુખેને પરિચય છે–નરકાદિ સ્થાનેમા अहोववाइए फासे पडिसंवेदयंति । થનારા દુ:ખોનુ વેદન કરી કરીને તેઓ દુખના અભ્યાસી થઈ ગયા છે. ૨૩૭. વિ #હિં નહિં, જિ - અત્યંત ક્રૂરકર્મ કરવાથી અતિભયંકર દુખવાળા વિતિ વિ #ઉં વદ, સ્થાનમાં ઉત્પન્ન થવું પડે છે અને અતિ રકમ નહીં કરનારાઓને એવા દુ ખમય સ્થાનમાં णो चिट्ठ परिचट्ठति । ઉત્પન્ન થવું પડતું નથી. ૨૨૮. અને વયંતિ મહુવાવિ જાળી, णाणी આ પ્રમાણે જે શ્રુતકેવળી કહે છે તે જ કેવળજ્ઞાની કહે वयंति अदुवावि एगे। છે. જે કેવળજ્ઞાની કહે છે તે જ શ્રુતકેવળી કહે છે २३९. आवंती केयावति लोयंसि समणा य આ લોકમાં કઈ શ્રમણ-બૌદ્ધસાધુ અને બ્રાહ્મણે માત્ર ૨ દો વિવારં વારિ-રે પૃથક પૃથકુ રીતે ધર્મ વિરુદ્ધ ભાષણો કરીને કહે છે કે “અમે શાસ્ત્રમાં જોયું છે, પૂર્વજોના મુખેથી दिठं च णे, सुगं च णे, मय च णे, વિrાં જ છે, શું એ તિરિ ઊંચી, નીચી તથા તીરછી દિશામાં પરીક્ષા સાંભળ્યું તથા માન્ય છે, વળી નિશ્ચિતરૂપથી હિસાસુ સન્વતી મુર્શિદાં જ છે- કરીને જાણ્યું છે, કે સર્વ છે, સર્વભૂતો અને સને પાળા, સર્વે મૂા, સર્વે નીવા, સર્વસને મારવામાં, દબાવવામાં, પકડવામાં રસ સત્તા, સુવા, અનીવેચશ્વ પરિતાપ પહોચાડવામાં, કે પ્રાણરહિત કરવામાં પરિવા, રિચાવે ચડ્યા, ૩- કેઈ દોષ નથી” આવુ કથન અનાર્ય પુરુષનું છે. यत्वा । एस्थंपि जाणह, णत्थित्थ ઢસો ” અરિવાર २४०. तत्थ जे ते आरिया ते एवं वयासी- આર્ય પુરુષનું કહેવું તમારું દેખવું, “તે સુદિ ૧ મે, હુાં જ છે સાભળવુ માનવું, નિશ્ચિત રૂપથી જાણવું એ તુમાં છે, દુqિuળામાં જ એ દિશામાં પરીક્ષા કરીને તમે જાણે છે એ સર્વ પણ સર્વ મિથ્યા છે તેમ જ ઊર્ધ્વ, અધે, તિર્ય ગ વહૂ અ તિરિએ સામુ સગવો મિથ્યા છે. વળી તમે કહો છો, પ્રરૂપણ કરે સુવિદિ ૧ મે, ન તુમે છે અને પ્રજ્ઞાપના કરે છે કે- “સર્વ પ્રાણીઓ एवमाइक्खह, एव વ છે, ભૂતી અને મને મારવા, દબાવવા, भासह ·4. ४,8. 3. ४८ परुवेह, एवं पनवेह-"सव्वे पाणा, ५४ा, परिता५ पडेयापा, प्राणहित सव्वे भूया, सव्वे जीवा, सव्वे ४२१मा ओ होष नथी' मे Yथन तो सत्ता, इंतच्या, अज्जावेयचा, मनानु छ. परिवेत्तब्बा, परियाधेयब्वा, उदवे- यचा, एत्थवि जाणह, नत्थित्थ दोसो।" अणारियवयणमेयं । २४१ , वय पुण एवमाइक्खामो, एव सभे मेम ही छीमे, मेम मोदीसे छीमे, भासामो, एव परवेमो, एवं पन्नवेमो એવી પ્રરૂપણ કરીએ છીએ અને એવી પ્રજ્ઞાપના "सवे पाणा, सवे भूया, सवे કરીએ છીએ કે “કઈ પણ પ્રાણું, જીવ, ભૂત जीवा, सवे सत्ता, ण हतवा, ण અને સત્વને મારવા ન જોઈએ, દબાવવા ન अन्जावेतब्बा, ण ण परिवेत्तन्वा, ण જોઈએ, પકડવા ન જોઈએ, પરિતાપ પહોંચાડે परियावेयचा, ન જોઈએ, પ્રાણરહિત કરવા उद्दवेयत्वा । ન જોઈએ એ ण દોષ રહિત કાર્ય છે” એવુ આર્યપુરુષનું કથન છે. एत्थपि जाणह, णत्थिथ दोसो"। आरियवयण-मेय। यावि एवं बूया,- - २४२. पुश्च निकाय समयं, पत्तेयं पत्तेयं પહેલાં પ્રત્યેક મતવાળાના સિદ્ધાંતને જાણે અમે पुच्छिस्सामो-ह भो पावादुया, किं पूछी ये छीम के “ हे पाहीम।। तभने सुम भे सायं दुक्ख उदाहु असायं ? प्रिय छ ? ५ अप्रिय छ ? ” सत्यनो श्वा४१२ ममिया पडिवघ्ने કરીને તેઓને એવું કહેવું પડશે, કે સર્વ स-वेसिं पाणाणं, सम्वेसिं भूयाण, ull,, भूत, ७५ भने सत्वाने हु अप्रिय सत्वेसि जीवाण, सम्वेसिं सत्ताणं, छे, महा ભય ઉપજાવનાર છે. દુ ખ રૂપ છે असागं अपरिणिव्याणं महन्मयं सम दुहु छ दुक्खति बेमि । . ત્રીજો ઉદેશ તપશ્ચર્યા અનુષ્ઠાન ધર્મથી વિરુદ્ધ ચાલનારની તરફ ઉપેક્ષા કરો. २४३. उर्वहि णं बहिया य लोगं । से सञ्च लोयसि जे के विन्न् । આમ કરનાર જ લેકમાં વિદ્વાન ગણાય છે २४१. अणुवीइ पास, णिक्खित्तदडा जे केई साध | तु विया२ ४२ भने ने ! दु.॥ सत्ता पलियं चगति णरा मुयच्चा આર ભથી ઉત્પન્ન થાય છે, એમ જાણું આરંભને धम्मविदुत्ति अंज, आरंभजं दुक्ख- रे त्या ४२ छ, शरीरनी शुधा तथा शृगारनी ·૪૯ ચમચા વિનંતિ અષી | વિITદુ સંમત્ત- ઈચ્છા કરતા નથી તથા ધર્મના રહસ્યને જાણીને હંસિ | સરળ સ્વભાવી થઈ કર્મોને નષ્ટ કરે છે. તે જ સાચા સમ્યગ્દશી છે દે ૨૪. તે રાત્રે પાકિયા સુલેશ્યર ઉલ સર્વ તત્વદશી કમોને જાણી અને ખની परिन्नमुदाहरति, इति कम्म બાબતમાં કુશળ બની સાવદ્ય કમના ત્યાગને परिम्नाय सचसो । ઉપદેશ આપે છે २४६. इह आणाकंखी पंडिए अणिहे एग- मप्पाणं संपेहाए धुणे सरीरंग । આ સંસારમાં સર્વાની આજ્ઞાનું પાલન કરવાની ઈચ્છાવાળા પડિત રાગરહિત થઈ આત્માના એકત્વપણને જાણી શરીરને કૃશ કરે છે. ૨૪૭. નહિં g . દિ મુનિ ! પિતાને કૃશ કર, પિતાના શરીરને જીણું કર, ચિત્તવૃત્તિઓને જીણું કર ૨૪૮, ના સુમારે સારું દૃષ્યવાદ – જેમ જીર્ણ લાકડાને અગ્નિ બાળી નાખે છે તેમ त्थति, एवं अत्तसमाहिते अणिहे । સદા ઉપગવાળા અપ્રમત્ત અને આસકિત- રહિત સાધક કર્મોને જલદી નષ્ટ કરી દે છે ૨૪. વિવિ વિમળ શુ આ મનુષ્યભવને અલ્પકાલીન જાણી સ્થિરતાપૂર્વક णिरुद्धाउय सपेहाए। ક્રોધરૂપી શત્રુનો નાશ કર, २५०. दुक्ख च जाण अदुवागमिस्सं । पुढो फासाई च फासे । लोयं च पास વિમા છે ક્રોધથી ઉત્પન થનારા દુખેને અને ભવિષ્યમાં ઉત્પન્ન થનારા નરકાદિના દુ:ખને જાણીને કોથી જીવ ભિન્ન ભિન્ન પ્રકારના ને અનુભવ કરે છે સ સારના દુ અને પ્રતીકાર કરવા માટે અહિ-તહિ દેડે છે, તે જુઓ! ૬ ૨૫. ને ળિગ્યુ ફ્રિં દિ - જે કપાયે પર વિજય મેળવી શાત થયા છે તે याणा ते वियाहिया । વાસનાહીન પરમ સુખી કહેવાયા છે. पडिसजलि- માટે જ્ઞાની પુરૂષ ફોધ ન કરે, એમ २५२. तम्हा-तिविजो णो ज्जासित्ति बेमि ।

·' અ. ૪, ઉ. ૪ પ૦ ચોથે ઉદ્દેશ સંયમ નિરૂપણ २५३. आवीलए पवीलए ત્રિ, પૂર્વસંગોને ત્યાગ કરી ઉપશમને પ્રાપ્ત કરી जहित्ता पुञ्चसजोगं हिच्चा उवसमं । પ્રથમ અલ્પ પછી વિશેષ પ્રકારે દેહનું દમન કરે અને છેવટે સંપૂર્ણ રૂપથી દમન કરે. ૨૪. તા મને વીરે g મિg માટે શાંત ચિત્તથી વીર સાધક સ્વરૂપમાં પ્રેમ सहिते सया जए । ધારણ કરી, પાચ સમિતિથી યુકત થઈ સદા યતનાપૂર્વક ક્રિયા કરે. ૨. દુરપુર મો વીરા - હે સાધકો ! મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યા પાછા નહિ of | ફરનાર વીરોને માર્ગ ઘણો વિકટ છે ર૬. વિવિ મંm | | પુરિ વિષયને ઉત્તેજીત કરનાર માસ અને લેહીને વિષ વરે બાળકને વિદિઇ તપશ્ચર્યા દ્વારા ઓછા કરીને શરીરને કૃશ કરે છે . जे धुणाति समुस्सयं वसित्ता અને બ્રહ્મચર્યમાં રહે છે તે પુરુષ મેક્ષને , સાચો વીર અને ગ્રાહ્ય વચનવાળા કહેવાય છે. वंभचेरंमि । २५७. णेत्तेहिं पलिच्छिन्नेहिं आयाणसोय- નેત્રાદિ ઇન્દ્રિયના વિષને ત્યાગ કરે કરીને જે गढिए वाले अन्बोच्छिन्नवधणे अण- ફરી કમબ્રુવના કારણોમા આસક્ત થાય છે તે भिक्कंतसजोए तमसि अविजाणओ અજ્ઞાની બંધનોથી મુક્ત થતો નથી ધનધાન્યાદિ સગોથી મુક્ત થતો નથી મેહ- आणाए लंभो णत्थि त्ति बेमि । રૂપી અંધકારમાં પડેલા આવા અજ્ઞાની જીવને ભગવાનની આજ્ઞાને લાભ થતું નથી એમ કહું છું ૫૮. નરલ ન0િ પુરા પૂછે, મળે તરસ જેને પૂર્વભવમા ધમરાધન કરેલ નથી અને कुओ सिया ? જેને ભવિષ્યમાં પણ તેવી જગ્યતા નથી, તેને વર્તમાન ભવમાં તે કયાથી ધમરાધન હોય ? 8. તે કુપના મતે યુદ્ધ પામવર ! તત્ત્વદશી અને વિદ્વાન પુરુષે આરંભથી દૂર सम्म-मंगति पासह । जेण बंध वहं રહે છે. તેમને આ વ્યવહાર સમ્યક છે. સાધક घोरं परितावं च दारुणं । આ પ્રમાણે જુએ કે હિંસાથી બ ધન, વધ, પરિતાપાદિ ભયંકર દુખે સહન કરવા પડે છે. २६०, पलिन्छिदिय बहिरंग च योग, માટે પાપને બાહ્ય અને આધ્વંતર કારણોને णियकम्मदमी इह मच्चिएहिं । દૂર કરીને આ મૃત્યુલેકમાં નિષ્ફર્મદશી બનવું જોઈએ. તથા ----- ·૫૧ માયારામ ૨૬. i ah૮ માં તો જ્ઞાતિ કર્મોનું ફળ અવશ્ય મળે છે એ જાણીને તત્વજ્ઞ ચી છે પુરુષ કર્મબંધનના કારણેથી સદા દૂર રહે. ૨૬ર, મી ! વીરા સમિતા સહિત હે શિષ્ય છે જે સાચા પરાકમી, સમિતિથી સયા ના સંસિ ગતવર યુક્ત, જ્ઞાનાદિ ગુણોથી સહિત, સદા યતનાવાન, अहातहा સ્ત્રીમુવેHITT TT કલ્યાણની તરફ દેઢ લક્ષ્ય ધારણ કરનાર, પાપકર્મથી पडीणं दाहिणं उदीणं इति, सच्चंसि નિવૃત્ત, લેકને યથાર્થરૂપે જેનાર परिचिटिंसु । હતા તેઓ પૂર્વ, પશ્ચિમ, દક્ષિણ, ઉત્તર એ ચારે દિશાઓમાં વિચરતા થકા સત્યમાં સદા સ્થિત હતા. २६३. सहिस्सामो णाणं Pror વર સમિ- પરીષહ, અને ઉપસર્ગોને સહન કરનાર, સમ્ય- તા તિof યાતા સર પ્રવૃત્તિ કરનાર, જ્ઞાનાદિ ગુણોથી યુક્ત, સદા રહી વાતાવરા – ચનાવાન, નિરતર જેનારા, પાપને ત્યાગી, मुवेहमाणाणं किमथि उवाधी ? યથાર્થરૂપે લેકને જાણનાર એવા પુરુષોએ પ્રરૂપેલા જ્ઞાનને હું અહી કહું છું. આવા पासगस्स ण विज्जति णस्थित्ति યથાવસ્થિત સ્વરૂપને જાણનારા તત્ત્વદર્શી પુરુષને ઉપાધિ હોતી નથી. એમ. હું કહું છું જે !

·પાંચમું અધ્યયન લા ક સા ૨ આ અધ્યયનમાં લેકનું વર્ણન છે લોક બે પ્રકારના છે-દ્રવ્યલેક તથા ભાવલોકલેક તે જીવ, પુદ્ગલ, ધર્માસ્તિકાયાદિ અને ભાવલેક તે ઔદયિક, શાયિક, લાયોપશમિક, ઓપશર્મિક, પારિ– ણોમિક, સાન્નિપાતિક આ ૬ ભાવરૂપ છે. અથવા સર્વ દ્રવ્ય-પર્યાયાત્મક લેક છે સાર એટલે કે પ્રધાનઃ તેના દ્રવ્યસાર અને ભાવસાર એવા બે પ્રકારે છે વ્યસાર તે માનમાં જિનેશ્વર દેવ, પશુઓમ સિંહ, વૃક્ષેમાં કલ્પવૃક્ષ છે. ભાવસાર તે આત્યન્તિક, કાન્તિક અને નિરાબાધ સુખરૂપ ફળની સાધના છે. લેકને સાર ધર્મ છે, ધર્મને સાર જ્ઞાન છે, જ્ઞાનને સાર સંયમ છે, સયમને સાર નિર્વાણ છે નિર્વાણુને સાર આનંદ છે. જ્ઞાનને સાર ચારિત્ર છે, તે આ અધ્યયનમાં બતાવેલ છે. તેના દ ઉદેશક છે. (૧) આત્માભિમુખ પ્રવૃત્તિ કરાવનાર અને વિષયે પ્રત્યેની અભિલાષા મંદ કરાવનાર ધર્મ છે આવું ધર્મમય જીવન એ જ ચરિત્ર છે (૨) આધ્યાત્મિક શકિતઓના વિકસાવવાના ઉપાય બતાવ્યા છે પાપપ્રવૃત્તિથી નિવૃત્તિ થયા વિના આત્મિક બળ પ્રગટે નહિ (૩) નિષ્પરિગ્રહી બનવાનું કહ્યું છે “મૂચ્છ એ જ પરિગ્રહ છે, તે ગૂઢાશય સમજ્યા વિના ગમે તેટલા પદાર્થોને ઉપગ કર્યા કરે અને પોતાને અપરિગ્રહી પણ માને, એવા ભ્રમના નિવારણ માટે અહીં પદાર્થના ત્યાગની પણ આવશ્યકતા બતાવી છે. (૪) સ્વચ્છંદતા એ સાધકજીવનનું જીવલણ દર્દ છે પતનનું કારણ છે. સ્વતંત્રતા પ્રકૃતિ અને વૃત્તિના નિયંત્રણથી ઉત્પન્ન થાય છે સ્વત ત્રતામાં વૃત્તિઓ આત્માને આધીન રહે છે, તેમાં નિયમિતતા, વ્યવસ્થિતિ અને વિવેકબુદ્ધિ હોય છે. સ્વચ્છ દતામાં આત્મા પ્રવૃત્તિઓને આધીન પ્રય છે તેમાં ઉછુંખલતા, અનિયમિતતા અને જડતા છે, વિનાશ અગ્ય વ્યક્તિની એકચર્યો એ સયમ માટે હાનિકારક છે તે સમજાવે છે. (૫) શિષ્યને ગુરુની નિશ્રામાં રહેવાનું કહ્યું પણ ગુરુ કેવા હેય? જલાશયની ઉપમા આપી તેમના ગુણોની મહત્તા બતાવી છે ગુણયુકત ગુરુના આશ્રયમાં રહેનાર સાધક રાગ, દ્વેષને ક્ષીણ કરી પિતાના ઉદ્દેશ્યને સફળ કરે છે તેથી અહી આજ્ઞારાધનાનું ફળ વર્ણવ્યું છે.

·આચારાંગ ૫૩ તથા પહેલો ઉદેશ ચારિત્ર નિરૂપણ ૨૬૪. માવતી વેળાવંતી સ્ટોરાંતિ વિદqTE- આ સંસારમાં જે કંઈ પ્રણ સપ્રયજન અથવા સતિ ચઢાણ સપિ ઘા જોયુ જે નિષ્ણ જન જીવની હિંસા કરે છે તેઓ તે विप्परामुसंति । गुरू से कामा । જીવની ગતિમાં ઉત્પન્ન થાય છે આવા અજ્ઞાની तो से मारस्स अते । जओ જીવને વિષયભેગે છોડવા બહુ કઠિન લાગે છે. મારફતે , તો તે દૂરે છે તેથી તેઓ જન્મ મરણમાં ફસાઈ રહે છે से अते णेव से दूरे । મોક્ષના સુખથી દૂર રહે છે. વળી તેઓ વિષય- સુખને ભેગવી શકતા નથી કે તેથી વિમુખ પણ થઈ શકતા નથી २६५. से पासति फुसियमिव શું તત્ત્વદશી જાણે છે કે તૃણના અગ્રભાગ ઉપર રહેલ पणुन्नं णिवतितं वातेरित પૂર્વ જલબિંદુ, ઉપર બીજુ બિંદુ પડવાથી અથવા વાસ વિર મહાસ વિંનો . વાયુથી કપિત થતા નીચે પડે છે, તેવી રીતે અજ્ઞાની, અવિવેકી, પરમાર્થને નહિ જાણનાર જીનું જીવન પણ અસ્થિર છે છતા. ૨૬. રણ માળ તારું પમાણે અજ્ઞાની જીવ ફૂરકર્મ કરતાં થકા દુ ખથી મૂઢ તતો ગુજળ મૂળે વિપરિયાતમુતિ બની વિપરીતતાને પ્રાપ્ત થાય છે અને મોહના જો તમે ગરબા તિ, કારણે ગર્ભ અને મરણને પ્રાપ્ત થાય છે આ मोहे पुणो पुणो । રીતે મેહના કારણે ફરી ફરી સંસારમાં ભ્રમણ કરે છે ૨૭. સંસાં પરિયાતો સંસારે રિના જે સ શયને જાણે છે તે સંસારના સ્વરૂપને જાણે મત ! સારાં કરિનાનો સંસારે છે જે સ શયને જાણતા નથી તે સસારને પણ अपरिगणाते भवति । જાણી શકતા નથી २६८. जे छेए, सागारियं ण से सेवए । જે કુશળ છે તે સ્ત્રીસ ન કરે નહિ ૬૩. હું અવિના વિતિ જે સ્ત્રી-નગ કરે છે પણ ગુરુના પૂછવા પર નિષેધ मदरस वालया। કરે છે, તે અજ્ઞાનીની બીજી મૂર્ખતા છે. દીર્ધદષ્ટિથી વિચાર કરી જે પ્રાપ્ત થયેલા २७० लद्धा पडिलेहाए आग- हुरत्या મેઘ યજ્ઞ ચાળrfજ કામોનું સેવન ન કરે અને બીજાને સેવન કરવાનો ઉપદે પણ ન આપે એમ હુ કહુ છું મિ ! બની ૨૭. પક્ષ જે યુ ગિઢે પત્નિ- રૂદિ ઈન્દ્રિના વિષયમાં આસકત મ- પથ સે કુછ કુ, નરકાતિ ગતિમ ઘણા જાય છે, તે જુઓ વળી ·પy અ. ૫, ઉ ૨ આમ વાવંd હરિ ચમ- લેકમાં કેટલાય સાવધ અનુષ્ઠાન કરનારા ભવમાં વારંવાર દુખેને ભેગવે છે. લવ ! મને ! ર૭૨. pp વે વારમવી ! કવિ સાવદ્ય અનુષ્ઠાન કરનારા અન્ય તીર્થિક સાધુ वाले परिपच्चमाणे रमति હિં અથવા શિથિલાચારી ગૃહસ્થની સમાન कम्महि असरणं मरणंति मण्ण- દુખના ભાગી હોય છે. સયમ અંગીકાર કરવા છતા પણ વિષયાભિલાષાથી પીડિત થઈ અજ્ઞાની જીવ અશરણને શરણ માનતો થકે પાપકારી કાર્યોમાં પ્રસન્ન રહે છે ૨૭. સુદી પરિક્ષા મેવતિ | સે આ સંસારમાં કેટલાય સાધુ, એકલવિહારી થઈ દે, માળે વઘુમાં વધુમે, જાય છે તે બહુ ધી, બહુ માની, બહુ માયાવી, बहुरए, बहुनडे, बहुमटे, बहुसंकप्पे, બહુ લેબી, બહુ પાપી, અનેક પાપમાં રત, જગતને ઠગવા–નટની જેમ વેશ બદલનાર, ધૂર્ત आसवसत्ती पलिओच्छन्ने उहियवागं मा में के अदम्बु દુઈ અધ્યવસચિવાળા, હિંસાદિ આવેમાં વૃદ્ધ, દુષ્કર્મોથી યુકત હોવા છતા પણ પોતાની अन्नाणपमायदोमेणं सतां मृढे धम्म પ્રશંસા કરે છે, અજ્ઞાન અને પ્રમાદના દેવથી કામિનાળા ! કરેલા પાપોને છૂપાવે છે. “મને કોઈ દુષ્કર્મ કરતા ન જોઈ જય. એવા વિચારથી તે એકલે વિચરે સદા મૂઢ રહે છે ધર્મને જાણ નથી છે, જે २७४. अट्टा पया माणव ! कम्मकोविया મનુષ્ય ! જે પાપાનુષ્ઠાનથી નિવૃત્ત નથી, ને પ્રપુત્રા, વિજાપ ઘટિ- અનાની હોવા છતા પણ મોક્ષની વાત કરે છે, परमाह બાવનpપરિતિત્તિ તે દુઃખી જેવો કમ કરવામાં જ કુશળ છે આવા જીવ સંસારમાં જ પરિભ્રમણ કરે છે. કિ 1 એમ હું કહું છું. બીજે ઉદ્દેશ હિસા નિવૃત્તિ ૧૩, કાં ન રવિ – જગતમાં જે નિગબધી સાધુ છે તે હિંસકી . ને ગામ ! આરંભથી રહિત થઈ શરીર નિવાં કરે છે. ની પરેથી નિદેવ આહાર લઈ. અનાર ભી જીવન ચલાવે છે.

·માયામ ૫૫ વાટ २७६. एत्थोवरए तं मोसमाणे " अगं ચરો સાધક સાવદ્ય પ્રવૃત્તિથી દૂર રહી, પાપકર્મોને સધી ? अढक्खू, ડુમસ વિ- સંયમ દ્વારા ક્ષય કરી આ અપૂર્વ અવસર हस्स अयं खणेत्ति अन्नेसी । પ્રાપ્ત છે” એમ વિચાર કરે. આ શરીર અને સ યમના અનુકુળ સાધને વારંવાર મળતા નથી, આ વાતનુ વાર વાર અન્વેષણ કરી અપ્રમત્ત રહે ૨૭૭. ઘર ગારિપ પરિતે . તે તીર્થકરોએ કહ્યુ છે કે, પ્રત્યેક પ્રાણીના દુખ બો પમાય, નાળિ ટુર્વ પ્રાં અને સુખ અલગ અલગ છે, એવું જાણે સયમી સારાં ! પુરુષે પ્રમાદ ન કરવો જોઈએ ૨૭૮. પુડો છંદી માખવી | gો હુ આ સંસારમાં મનુષ્યના અભિપ્રાય ભિન્ન ભિન્ન पवेदितं । से अविहिंसमाणे अणक्य- છે અને તેના દુઃખ પણ ભિન્ન ભિન્ન છે, माणे पुटठो फासे विपणुन्नए । एस માટે જે કોઈ પણ પ્રકારની હિંસા કરતા નથી, અસત્ય બોલતા નથી, આવેલા પરીષહેને સમ્યક समियापरियाए वियाहिते । પ્રકારે સહન કરે છે તે જ પ્રશંસનીય–ચારિત્ર્યવાન સાધુ કહેવાય છે असत्ता पावेहि कम्मेहिं, उदाहु જે પાપકર્મોમાં આસકત નથી તેને કદાચિત ते आशंका फुसंति, इति उदाहु કર્મોદયથી રોગ ઉત્પન્ન થઈ જાય તો પણ धीरे ते फासे पुट्ठोऽहियासए । સમભાવથી દુ ખ સહન કરવું જોઈએ પ્રકારે તીર્થકરોએ કહ્યું છે. ૨૮૦. પુત્ર્ય પછાત મિરરમ વિદ્ધ- આ દુખ આગળ પાછળ મારે જ સહન કરવાનું રસધ મધુર તિરું સારાં છે આ દારિક શરીર છિન્ન-ભિન્ન થનારુ છે. चयापचय विप्परिणामधम्मं पासह સ્વભાવવાળું છે અરુ, અનિત્ય, एवं स्वसधि । અશાશ્વત છે. વધવા ઘટવાવાળું છે. નાશવાન છે. માટે આ શરીરના સ્વરૂપને અને અવસરને વિચાર કરે જોઈએ २७९. जे આ વિશ્વસન ૨૮૨. સમુદ્રમાળ પતરતd ૪ એવા વિચારથી દેહના સ્વરૂપને જોનારા, विप्पमुक्कस्सं णधि मग्गे વિર – આત્માના ગુણેમાં રમણ કરનારા, શરીરાદિમા स्सत्ति बेमि । અનાસકત, ત્યાગી સાધકને સસારનું પરિભ્રમણ કરવુ નહી પડે એમ હુ કહુ છુ સે २८२. आवंती केआवंती लोगंसि परिग्गा- हावती; अप्प वा, वहुगं वा, अणु थूलं वा चित्तमंतं वा अचित्तमंतं वा एतेमु चेव परिग्गहार्वती । લેકમાં કેટલાક સાધુવેશધારી પણ પરિગ્રહવાન હોય છે, તે પરિગ્રહ છેડે હોય કે ઘણે હોય, સ્થૂલ હોય, સચિત્ત હોય અચિત્ત હાય, પરિગ્રહધારી ગૃહસ્થની સૂક્ષ્મ હોય કે वा, સમાન જ છે ·પદ અ. ૫, ઉ. ૩ २८३. एयमेव एगेसिं महन्भगं भवति । लोगवित्त च णं उवेदाए । આ પરિગ્રહ નરકાદિના મહાભયનુ કારાગુ છે. તેમજ આહારાદિ લોકસંજ્ઞા પણ ભયરૂપ છે, તેથી તેનો ત્યાગ કરવો જોઈએ. } २८४. एए संगे अविजाणओ, से सुपडिबद्ध द्रव्य३५ દિવ્યરૂપ અને ભાવરૂપ પરિગ્રહને ધાણ નહિ સુવતિ , પુરતા ! ઘર- કરનાર સાયમીનું ચરિત્ર પ્રશસ્ત છે. તેને વિરમે | જોજે જ્ઞાનાદિ ગુણેની પ્રાપ્તિ હોય છે. એવું જાણી હે સાધકે ! તમે દિવ્યદ્રષ્ટિ (સમ્યગદષ્ટિ) ને वंभचेरंति बेमि । ધારણ કરી સંયમમાં પરાક્રમ કરો અપરિગ્રહી અને દિવ્ય દૃષ્ટિવાળા સાધકને જ બ્રહ્મચર્ય- આત્માની પ્રાપ્તિ થાય છે. એમ હું કહું છું ૨૮૫. સે મુદાં છે, મજૂર છે; વંધ- મે સાંભળ્યું છે, અને અનુભવ કર્યો છે, કે पमोक्खो अज्झत्थेव । બ ધનથી છૂટકારો પિતાના આત્માથી જ થાય છે. t २८६. एत्थ विरते તિતિઉg | ચારે વીદી માટે સાધક પરિગ્રહથી મુકત થઈ જીવનપર્યન્ત પરિષહ અને ઉપસર્ગોને સહન કરે. पास, ૨૮૭. મિત્તે ય વધુ પ્રમાદીઓને ધર્મથી વિમુખ જેઈ અપ્રમત્ત થઈને પરિવું ! સંયમમાં વિચરે, ૨૮૮, મોri નું જુવાણિજ્ઞાણિત્તિ આ તીર્થંકરભાષિત સંયમાનુકાનનુ સમ્યક્ પ્રકારે પાલન કરે ! એમ હુ કહુ છું. જિ | તૃતીય ઉદેશ પરિગ્રહ-ત્યાગ ૨૮૨. ગાવતી અંસિ રિ– આ લેકમાં જે કેઈ અપરિગ્રહી થાય છે તે હીવતી, જેવ પૂરિ– સર્વ તીર્થ કરની વાણી સાંભળી તથા ગણધરાદિ વતિ, સો વર્ષ મેવ, પતિ મહાપુરુષોના વચનને સાભળી વિવેકી બની, णिसामिया । સર્વ પ્રકારના પદાર્થોનો ત્યાગ કરીને જ અપરિગ્રહી બને છે. ૨૨. ના ધરે આરિÉ તે- તીર્થ કરોએ સમતાથી (અથવા સમતામા) ધર્મ "जहेत्थ मए सधी झोसिए एव- કહ્યો જે રીતે મે કર્મોનો ક્ષય છે, તે સધી દુક્યો મેતિ રીતે બીજા માર્ગમાં કર્મો ક્ષણ કરવા કઠિન છે. તPET વેનિ જો ખિન્ન વીરિએ ” તેથી હું કહું છું કે પોતાની શકિતનું ગોપન ન કરતા, કર્મોને ક્ષય કરે ! मण्णत्थ ·ચમચારા ૫૭ ૨. જે પુયુ નો ઉછાળવાતી ! ને કેટલાક પહેલાં ત્યાગમાર્ગ અંગીકાર કરે છે કુયુ છિનવી ! ળ અને તે જ રીતે અંત સુધી પાલન કરે છે–પતિત જુદા જ પૂછાળવાઈ છે જે થતાં નથી. કેટલાંક પ્રથમ ત્યાગ અગીકાર કરે છે અને પછી પતિત થઈ જાય છે. કેટલાંક वि तारिसर सिया । जे परिणाय लांगमण्णेसति । एवं પહેલા ત્યાગમાર્ગ સ્વીકારતા નથી અને પાછળથી एवं णियाय પતિત પણ થતા નથી જે સંસારના પદાર્થો मुणिणा पवोदितं । ને ઝપરિજ્ઞાથી જાણી પ્રત્યાખ્યાનપરિજ્ઞાથી છોડે છે અને ફરી તેની ઈચ્છા કરે છે ગૃહસ્થની સમાન જ છે. એમ કેવળજ્ઞાન દ્વારા જાણું તીર્થકર દેવોએ કહ્યું છે. २९२. इह आणाकखी पंडिते अणिहे पुन्याव આ જૈનશાસનમા તીર્થંકરની આજ્ઞાના આરાધક ररायं जयमाणे सया જ થવાની ઈચ્છાવાળા, વિવેકવાન અને આસકિત- હિત સાધકે રાત્રિના પ્રથમ અને અ તિમ રસપેદા ! પ્રહરમા ઉપગપૂર્વક હમેશા શીલને મોક્ષનું અંગ જાણી તેનું પાલન કરવું જોઈએ २९३. मुणित्ता भये अकामे अझंझे । શીલના લાભને સાંભળી વાસનારહિત અને લાલસારહિત થવું જોઈએ ૨૧૪. ઉમે જે કુરાદિ, વં તે હે સાધક પોતાના આંતરિક શત્રુઓની સાથે જ નુકૂળ રે ! ગુજરિ રમે યુદ્ધ કરે. બહારના યુદ્ધથી શુ મળવાનું છે ? યુદં ! આત્મયુદ્ધ કરવા માટે જે દારિક શરીરાદિ સામગ્રી મળી છે, તે વાર વાર પ્રાપ્ત થવી દુર્લભ છે ૨૨. ની Éિ રિવિ મસિ તીર્થ કર દેવે જે રીતે અધ્યવસાયની ભિન્નતા चुते हु वाले गन्माइसु रज्जति । કહી છે તેને તેવી જ રીતે માનવી જોઈએ. ધર્મથી પતિત થઈ અજ્ઞાની જીવ ગર્ભાદિકના દુખોને અનુભવ કરે છે २९६. अस्सि चेयं पचुच्चति । रूपंसि वा આ જિન–શાસનમાં એવું કહ્યું છે, કે જે રૂપાદિ વિષમાં આસક્ત થાય છે તે હિંસામાં પ્રવૃત્ત થાય છે ૨૭. દુ વિદ્ધપદે મુળ ગour તે જ સાચા મુનિ છે, જે લોકોને મોક્ષમાર્ગથી लोगमुवेहमाणे । વિપરીત પ્રવૃત્તિ કરતા જોઈને તેમના દુ ખેને વિચાર કરી, મેક્ષમાર્ગ તરફ દોરી જાય છે छणसि वा ।

·૫૮ અ. ૫, ૬, ૪ સ્વરૂપ २९८. इति कम्म परिन्नाय सबसो, से ण हिंसति संजमति णो पगमति । उवेहमाणो मत्तेयं सायं । આવા સાધક, 'કર્મના 1 જાણી પ્રત્યેક જીવના સુખ, દુખ અલગ અલગ છે, આ વિચાર કરી, કેઈપણું જીવને કષ્ટ પહોચાડતા નથી. સયમનું પાલન કરે છે. ધૃષ્ટતા કરતા નથી. સુયશના અભિલાષી સાધક, સંસારમાં કઈપણ પ્રકારની પાપપ્રવૃત્તિ કરતા નથી. તે કેવળ મોક્ષ તરફ દષ્ટિ રાખી અહીં તહિ ભટકતા નથી, સ્ત્રીઓમાં ગૃદ્ધ થતા નથી અને સર્વ આરંભથી દૂર રહે છે. ૨૨૨ वन्नादेसी णारभे कंचणं सबलोए, एग-प्पमुहे विदिसप्पतिन्ने निश्चि- न्नचारी अरए पयासु । ३००. से वसुम सञ्चसमन्नागयपन्नाणेणं એવા સંયમવાનું સાધુ, સર્વ રીતે ઉત્તમ બોધને અoi nક્સ પાવ વ ાં પ્રાપ્ત કરી, નહિ કરવા ગ્ય પાપકર્મ તરફ णो अन्नेसी। દૃષ્ટિ રાખતા નથી. ३०१. जं सम्मति पासह तं मोणंति पासह, જે સભ્યત્વ છે તે મુનિ ધર્મ છે તે મુનિધર્મ છે અને જે મુનિ– जं मोणंति पासह तं सम्मति पासह । ધર્મ છે તે સમ્યકત્વ છે, એમ જાણે ૩૦૨ T રૂ સર્વ સિદિદિ નિ– શિથિલાચારી, મમતાયુકત, વિષમાં આસક્ત, માદિ ગુણાદિં વં િકપટી અને પ્રમાદી તથા ઘરમાં રહેનાર, આ पमत्तेहि अगारमावसंतेहिं । સમ્યક્ત્વ અથવા મુનિત્વનું પાલન કરી શકતા નથી. રૂ૦ રૂ. મુળ નાં સમાચાર પુછે –ર– મુનિ મને ધારણ કરી, મુનિ શરીરને ક્રશ કરે vici હૃદં સેવંતિ વીર સમ્મા- એવું કરવા માટે સમ્યગ્દશી વીર સાધક હલકું સિળ | 8 ચૌદંરે મુળ તિઓ અને લખુ ભોજન કરે છે આવા સાધક જ मुत्ते विरए वियाहितेत्ति बेमि । સંસાર સમુદ્રથી પાર પામે છે. સાવદ્ય અનુષ્ઠાનથી વિરન થનાર સાધક સારથી તરેલ અને મુકત કહેવાય છે એમ હું કહું છું. ચતુર્થ ઉદ્દેશ સ્વછન્દુતાના દે ૩૦૪, જામા માસ સુ જ્ઞાન અને વયથી અપરિપકવ સાધુ જે એકલા दुप्परक्तं भवति વત્ત ગ્રામાનુગ્રામ વિચરે, તે તેનું આ વિચરવું भिक्खुणों । અગ્ય છે, t ·આચારાંગ પ૯ રૂ.૫. વરસાવિ અને કુતિ કે મનુષ્ય હિતશિક્ષાના વચનમાત્રથી કોધિત माणवा । उन्नयमाणे य गरे महता થઈ જાય છે. અભિમાની પુરુષ મહામેહથી જો મુતિ | સંવ વો વિવેકશૂન્ય બની ગચ્છથી અલગ થઈ જાય છે mો મુન્નો ટુતિમાં સનાળો એવા અજ્ઞાની, અતત્વદશી પુરુષને વારંવાર પસતો ! તે ન ફોર | Fાં અનેક બાધાઓ આવે છે, જેનું ઉલ્લંઘન કરવું તેના માટે કઠિન હોય છે. એટલા માટે कुसलस दंसणं । શિષ્ય ! તારા માટે એવું ન થાય. આ વીર જિનેશ્વરનો અભિપ્રાય છે. તે રૂ૦૬. તદg તપુર તપુર તેથી સાધક, ગુરુની દૃષ્ટિ અનુસાર અવલેકેન તૈસી ને નાં વિજ્ઞારી ચિત્ત- કરવાનું શીખે અથવા ગુરુની સમીપે જ રહે. જળવાતી પથનિકાર્ડ સ્ટિયદિરે ગુરુદ્વારા બતાવેલી અનાસક્તિનું પાલન કરે. પત્તિ જે સમ- ગુરુને સર્વ કાર્યોમાં આગળ કરે. બહુમાન કરી ममाणे पडिक्कममाणे संकुचमाणे વિચરે. ગુરુમાં પૂર્ણ શ્રદ્ધા રાખે. સદા ગુરુની पसारेमाणे विणियमाणे संपलि- પાસે રહે. સદા યતનાપૂર્વક વિચરે. ગુરુના ज्जमाणे । અભિપ્રાયનું અનુસરણ કરીને, માર્ગનું અવલોકન કરે ગુરૂના અવગ્રહથી બહાર રહેનાર ન થાય- અધિક દર કે અધિક નજીકન રહે. ગુરુકયાંય મોકલે તે યતનાપૂર્વક જીવ-જતુઓને જેતા થકા જાય. સાધુ આવતા, જતા, પાછા ફરતા, અવયવોને સ કેચતા ફેલાવતાં, આર ભથી નિવૃત્ત થતાં અને પ્રમાજનાદિ ક્રિયાઓ કરતા સદા ગુરુની આજ્ઞાપૂર્વક વિચરે. રૂ૦૭. પા ગુરમિત રીતો – સગુણી અને યતનાપૂર્વક વર્તનાર મુનિના फासमणुचिन्ना एगतिया પા શરીરના સ્પર્શથી કદાચિત કોઈ પ્રાણીની ઘાત उद्दारांति इहलोगवेयणवेज्जावडियं । થઈ જાય છે તેનું ફળ તેને એ જ ભવમાં નં માપટ્ટી જન્મ ci રિનાં પ્રાપ્ત થઈ ક્ષય પામે છે અગર કોઈ પાપ વિવેકાતિ | પર્વ જે અપનgo જાણી જોઈને કર્યું હોય તો તેને રૂપરિજ્ઞાથી विवेगं किट्टति वेदवी । જાણું પ્રાયશ્ચિત્ત દ્વારા દૂર કરવું જોઈએ અપ્રમાદથી તે કર્મનો ક્ષય થાય છે એમ તીર્થકર ભગવાન કહે છે. રૂ૦૮, જે મૂલી મૂરિત્નાને સવારે દીર્ધદશી, બહુજ્ઞાની, ઉપશાત, સમિતિથી યુકત, રવિણ તે સચાન, વિષ્ણ- જ્ઞાનાદિક ગુણોથી યુકત, સર્વદા યતનશીલ મુનિ ત્તિ - “ લિસ નો સ્ત્રીઓને જોઈને તે પિતાને વિચાર કરે કે ·દર અ. ૫, ઉ ૬ તુ ण ज ૩૨૦. તુરિ નામ તં , ૪ દંતબ્ધ તિ હે આત્મન ! જેને તું મારવાને વિચાર કરી मनसि । तुमंसि नाम तं चेब, રહ્યો છે તે તુ સ્વયં છે જેના ज પર તુ હુકમ अजावेयवंति मनसि । तुमंसि नाम ચલાવવાને વિચાર કરે છે, તે તે પોતે છે. જેને તું દુઃખી કરવા ઈચ્છે છે, તે સ્વયં તુ છે. જેને તું પકડવા ઈચ્છે છે, તે સ્વંય તું છે, જેને તુ મારી तुमंसि नाम तं चेव, ज परिघेत्त- व्यंति मनसि । जं उद्दवेयव्वति विया२ ४२ નાખવા ઈરછે છે, તે સ્વયં છે. તું એમ આ પ્રકારની સમજણથી જ પુરુષ મમમ | અન્ન રેચ પરિવુદ્ધિવી સર્વ ની સાથે મૈત્રીભાવ રાખી શકે છે. तम्हा પ હતાં, વિધાથણ: એમ સમજી કોઈપણ જીવને મારવા ન જોઈએ अणुसंवेयणमप्पाणेणं દત કારણ કે બીજાને મારનારને તેનું ફળ એ જ णाभियत्थए । રીતે ભેગવવું પડે છે એમ જાણી કઈ પણ પ્રાણીને મારવાની ઈચ્છા ન કરવી જોઈએ રૂ૨૨. જે સાચા રે વિનાયા, ને વિનાયા સે જે આત્મા છે તે જ વિજ્ઞાતા-જાણનાર છે. જે आया | ને ' વિનતિ તે જાણનાર છે તે આત્મા છે. જેના દ્વારા વસ્તુનું સ્વરૂપ જાણી શકાય છે તે જ્ઞાન આત્માને ગુણ 1 - રિશીપ સ્વરૂપ જાણી શકાય છે જ્ઞાનના આશ્રિત જ આત્માની પ્રતીતિ પરત આવવા મિયા પરિયાણ થાય છે જે આત્મ અને જ્ઞાનના આ સબંધને वियाहिते ति बेमि । જાણે છે તે આત્મવાદી છે તેનું સંયમાનુષ્ઠાન સમ્યક્ કહેલું છે એમ હું કહું ત્રણ) ષષ્ઠ ઉદ્દેશ આરાધના आया આ વીર ३२२. अणाणाए एगे सोवट्ठाणे । आणाए डेटसा साध। પુરુષાથી હેાય છે. પણ एगे निरुवहाणे । एतं ते मा होउ । આજ્ઞાના આરાધક હોતા નથી કેટલાંક આજ્ઞાનુકૂળ एवं कुसलस्स दंसणं । પ્રવૃત્તિ કરવામાં નિરુદ્યમી હોય છે. હે મુનિ ! આ બંને વાત તારાથી ન થાય છે પ્રભુનો અભિપ્રાય છે. ૩૨. દિલ્દી તપુ તપુરવાર માટે જે પુરુષ સદા ગુરુની દૃષ્ટિથી જોનાર હોય, तस्सण्णी तण्णिवेसणे મૂળ ગુરુહરા ઉપદિષ્ટ મુકિતને સ્વીકાર કરનાર હોય, કરવું અમિપૂરે નિર- નું બહુમાન કરનાર હોય, ગુરુ ઉપર પૂર્ણ लवणयाए: जे महं अवहिमणे । શ્રદ્ધા રાખનાર હોય, ગુરુકુળમાં નિવાસ કરતે કેય, તે પુરુષ કર્મોને જીતીને તત્ત્વદૃષ્ટા બને છે. તે મહાત્મા સર્વજ્ઞના ઉપદેશથી બહાર નથી અને કેઈનથી પરાભૂત થતું નથી અને નિરા- લંબન ભાવના ભાવવા સમર્થ થાય છે ·આવ્યાશંગ ૬૩ ૨૨૪, પાઇ પવાં નાગા સંદર- ગુરુપરંપરાના ઉપદેશથી સર્વનના ઉપદેશનું इयाए, परवागरणेणं, अन्नेसिं वा જ્ઞાન કરવું જોઈએ અથવા જિન ભગવાનને બ્રતિg | | ઉપદેશથી પરનીથીઓના પ્રવાહની પરીક્ષા કરવી જોઈએ. પ્રવાદ ત્રણ પ્રકારે જાણી શકાય છે. (૧) જાતિસ્મરણ આદિ જ્ઞાન દ્વારા (૨) સર્વજ્ઞના વચન દ્વારા (૩) અન્ય મહાપુરુષોના વચનના શ્રવણ દ્વારા. ३२५. णिदेस णातिवत्तेज्जा मेहावी सुप બુદ્ધિમાનું સાધક, આ બધુ સર્વ પ્રકારે [ દિવ્ય, डिलेहिय सञ्चत्तो सत्यप्पणा सम्ममेव ક્ષેત્ર, કાળ, ભાવથી વિવેકપૂર્વક જાણે. સત્યને सममिजाणिया । ગ્રહણ કરી સર્વજ્ઞ દેવોની આજ્ઞાનું ઉલ્લંઘનન કરે. ३२६. इहारामं परिभाय, સ્ત્રીનો સંયમને અંગીકાર કરી, જિતેન્દ્રિય બની પ્રવૃત્તિ परिव्वए । णिडियट्ठी કરે. મુમુક્ષુ વીર, સંવે આગમાનુસાર પરાક્રમ मेणं सदा परिक्कमेजासि त्ति वेमि । કરે, એમ હું કહું છું. ૨૨૭. ઉર્દૂ સોતા, ગ શો, તિરિ ત્તા ઊંચી, નીચી, તીરછી દિશામાં સર્વત્ર કર્મબંધનનાં वियाहिया; एते सोया वियक्खाया, કારણે છે. કર્મબંધના કારણે પ્રવાહની સમાન जेहिं सगति पासह । છે. તેથી તેને સાત પણ કહે છે. જ્યા જ્યા જીવની આસકિત છે ત્યા ત્યા કર્મનુ બ ધન છે, તે સમજજે ! ૨૨૮, આવાં તુ વેદાંપ, પૂરથ વિશેન કર્મના ચક્રને જોઈને બુદ્ધિમાન સંસારના વિષયને દૂરથી જ ત્યાગે वीरे आग- જેવી છે ૨૨8. विणइत्तु सोयं णिक्खम्म एस मह જે કઈ કર્મના પ્રવાહને ક્ષીણ કરવા માટે ત્યાગ- अकम्मा जाणति, पासति, पडिलेहाए માર્ગને સ્વીકાર કરે છે તે અકમ થઈને (ઘાતિ તિ, ૩૬ નહિં પરં કર્મોનો ક્ષય કરીને) સર્વજ્ઞ અને સર્વદ્રષ્ટા परिणाय अच्चेति जातिमरणस्स બને છે તે કોઈ પણ પ્રકારની આકાંક્ષા કરતા નથી પરમાર્થને વિચાર કરી અને સંસારના वट्टमग्ग विक्खायरए આવાગમનને જાણી જન્મ, મરણના માર્ગને તે યાર કરી લે છે અને મોક્ષને પ્રાપ્ત કરે છે. તે ३३०. सवे सरा णियद्दति, तक्का जत्थ ण विज्जति, मति तत्थ ण गाहिता, ओए अप्पतिढाणस्स खेयन्ने । મુકતાત્માનું સ્વરૂપ બતાવવા માટે કોઈ પણ શબ્દ સમર્થ નથી તર્કની ત્યા ગતિ નથી. બુદ્ધિ ત્યા સુધી જતી નથી, કપના થઈ શકતી નથી. તે આત્મા કર્મમળથી રહિત જ્યોતિ સ્વરૂપ છે. સમગ્ર લકને ઝાતા છે ·૬૦ અ. ૫, ઉ. ૫ करिस्सति ? एस से परमारामो जाओ આ સ્ત્રી મારુ શું કલ્યાણ કરશે ? અથવા ઢો િથો.” મુળ [ પ મને સુખ દેશે ? લેકમાં જે સ્ત્રીઓ છે તે पवेदितं । ચિત્તને લેભાવનાર છે.” એમ વીર ભગવાને ફરમાવ્યું છે. રૂ૦૬. સ્થાનિમાળે રામજન્મેઈિ વિ કદાચિત ઈનિી વિષથી પીડિત થાય તે णिव्बलासए, अवि ओमोदरिय તેણે નિર્બળ-ખો આહાર કરવો જોઈએ, ના, વે કહ્યું ડાળ ડાળ, કાત્સર્ગ કરવો જોઈએ, બીજા ગામમાં ચાલ્યા અ૯પઆહાર કર જોઈએ, એક સ્થાન પર રહી अवि गामाणुगामं दृइज्जा, अवि વુ જોઈએ, એટલાથી પણ જે મન વશ ને आहारं वोच्छिदिज्जा, अवि चए થાય તે આહારનો સર્વથા ત્યાગ કર જોઈએ, इत्थीसु मणं । પર તુ સ્ત્રીસગમાં મનને કયારેક ન ફસાવુ જોઈએ. ૩૨૦. પુષ્ય તં ી લી, પુર્વ વિષયસેવનના પહેલાં ધણ પાપ કરવા પડે फासा पच्छा दंडा । इच्चेते कल પછી ભેગે ભેગવાય છે અથવા પહેલા દT TT મયંતિ | રાજ વિષય સેવન કરે તે પાછળથી દડ ગવ आगमित्ता आणवेजा अणासेव- પડે છે સ્ત્રીઓ રાગ દ્વેષને ઉત્પન્ન કરનારી છે, એ જોઈને જાણીને પોતે પોતાને આજ્ઞા કરે કે णाएत्ति बेमि । સ્ત્રીસગ ન કરવું જોઈએ” એમ હું કહું છું. ૩૨. સે મારિ, પાળg, જો બ્રહ્મચારી સ્ત્રીઓની કથા ન કરે તેને અવયવને संपसारए णो मामए, णो कयकि ન જુએ, તેમા મમત્વ ન કરે, સ્ત્રીઓની સેવા ન રિપુ, વાજે, વૃકે, પરિ– કરે, સ્ત્રીઓ સાથે વાતચીતમાં મર્યાદા રાખે. वज्जइ सदा पावं । एवं मोणं सम- પોતાના મનને સ યમમાં રાખે સદા પાપનો ત્યાગ णुवासेन्जासि-त्ति वेमि । કરે આ પ્રકારે મુનિભાવની બરાબર સાધના કરે, એમ હુ કહુ છુ - પાંચમો ઉદેશ સદાચારનું સ્વરૂપ ૩૨. સે વેનિંગ, વ દરર પર- હું કહું છુ-જેવી રીતે સમતાલ ભૂમિમાં નિર્મળ T સમય મા વિતિ ઉતરત જળથી ભરેલ સરવર પ્રાણીઓની રક્ષા કરતું, રસરમાણે | જે ચિતિ – સાત રજવાળું હોય છે, તેવી રીતે આચાર્ય , પાપ, તો કુત્તે નાનરૂપી જળથી ભરેલ, સ્વભાવમાં સ્વભાવમાં સ્થિત, पास, लोए महेमिणो,जे य पन्नाण- જીની રક્ષા કરતા નિર્દોષ ક્ષેત્રોમાં વિચરે છે. લોમાં અનેક મહર્ષિઓ એવા છે જે વિવેક- मंता पबुद्धा आरभोवरया, आरभोवरया, सम्म- - - ·આચારસંગ ૬૧ मेयंति पासह, માનવા कालस्स વા, યુકત, શ્રદ્ધાળુ, આરંભથી નિવૃત્ત થઈ, સમાધિ- परिचयंति त्ति बेमि । મરણની અભિલાષા રાખતા સતત પુરુષાર્થ કરે છે, એમના તરફ તું જે ! એમ હું કહું છું. રૂરૂ. વિવિઝનમવો ગાળvi નો ફળ મળશે કે નહિ, એવી શંકા રાખનાર लभति समाधि । આત્માને સમાધિ પ્રાપ્ત થતી નથી. ३१४. सिया वेगे अणुगच्छंति । असिया કેઈ કેઈ ગૃહસ્થ પણ આચાર્યના વચનને જે મળ્યુચ્છતિ ! અણુઝદ્દેિ સમજી શકે છે. અને કોઈ સાધુ પણ આચાર્યના अणणुगच्छमाणो कह ण णिबिज्जेज्जा। વચનને સમજી શકે છે. પરંતુ સમજનારની तमेव सच्चं णीसंक, जं जिणेहिं સાથે રહીને પણ કઈ સાધુ સમજી ન શકે તે તેને અવશ્ય ખેદ થાય છે. પરંતુ તે સમયે પ્રવેશે ! જે સાધુ સમજે છે તેણે તેને કહેવું કે-જે જિનેશ્વરે કહ્યું છે તે સત્ય છે, અને નિ શંક છે. રૂ૫. સહૂિદરત સમણુનેસ સમ- કઈ કઈ શ્રદ્ધાવાન, તીર્થકર ભગવાનના વચનને णस्स समियं-ति मण्णमाणस्स एगया અને પછી પણ અ ત સુધી સત્ય માની શ્રદ્ધા રાખે સમિયા દોતિ, સનિ તિ મuguસ છે, કેટલાંક દીક્ષા ગ્રહણ કરતા સમયે સત્ય માને નાગમિયા દતિ, સમિર-તિ છે પરંતુ પછી અસત્ય લાગે છે. मणमाणस्स एगया समिया होति, કેટલાક શરૂઆતમાં શ્રદ્ધાળુ હતા નથી પરંતુ असमियं-ति मण्णमाणस्स થયા પછી શુદ્ધ શ્રદ્ધાવાન બની જાય છે. કેટલાક असमिया होति । પહેલાથી અશ્રદ્ધાળુ અને પછી પણ અશ્રદ્ધાળુ રહે છે. ३१६. समियं-ति मण्णमाणस्स समिया वा, જે સાધકની શ્રદ્ધા પવિત્ર છે તેને સમ્યગ અથવા असमिया વ, समिया होति અસમ્યગ સર્વ તો સમ્યગ વિચારણાથી વેદy ! સમ્યગ રૂપ જ પરિણમે છે રૂ૨૭. સમિતિ મUમાર સમિયા વા જે સાધકની શ્રદ્ધા દૂષિત છે તેને સમ્યગુ અથવા असमिया वा, અમિત તિ અસમ્યક્ સર્વ ત અસમ્યગ રૂપજ પરિણમે છે उहाए। વિચારવાન, શ્રદ્ધાળુ અવિચારશીલ ३१८. उवेहमाणे अणुवेहमाणं बूया-'उवे- મિથ્યાષ્ટિને આ પ્રકારે કહે-“તમે સમ્યક हाहि समियाए; इच्चेवं तत्थ सधी પ્રકારથી વિચાર કરે આ રીતે સયમમાં પ્રવૃત્તિ झोसितो भवति । કરવાથીજ કર્મનો નાશ થાય છે.” ३१९. से उढियस्स ठियस्स गति તેમ– શ્રદ્ધાવાન પુરુષની તથા શિથિલાચારીની ગતિને पासह । एत्थवि बालभावे अप्पाणं સારી રીતે જુએ અને આ અર્યમમાં પિતાના णो उबदसेज्जा । આત્માને સ્થાપિત ન કરો સાધક

·६४
અ. ૫, ઉ. ૬
પુરૂ?. એ જ , T , T , T Fiણે, મુકત જીવ લાંબો નથી, કે નથી, ગોળ નથી,
" , " પરિમંe, T વિજે, ત્રિકેણ નથી, ચરસ નથી, મંડલકાર નથી,
T T, T દિ, T Eાધેિ, T કાળે નથી, લીલે નથી, લાલ નથી, પળો નથી,
मुक्किल्ले, ण सुरहिगंधे, ण दुरहिगेंधे,
સફેદ નથી, સુગંધવાળો નથી, દુર્ગધવાળો નથી,
T તિજો, " , " સાતે જ નથી, નથી કઠોર નથી, કમળ નથી ભારે
તીખ નથી, કડે નથી, કસાયેલ નથી, ખાટ
ચંવિજે, મદુ, " કણ જ નથી હલકો નથી, ઠડો નથી, ગરમ નથી,
મg, જ ગુણ, ન દુ", " સી, સ્નિગ્ધ નથી, રુક્ષ નથી, શરીરધારી નથી,
T ૩, ૪ છે, સુર, જજ પુનર્જન્મધારી નથી, સંગરુપ નથી, સ્ત્રી નથી,
IT , T , T સ્થી, પુરિસે, પુરુષ નથી, નપુસક નથી, પણ તે જ્ઞાતા છે,
T HT, uિm, Tum .
પરિજ્ઞાતા છે.
૩૩૨, ૩મા વિન્નતા મળી જા. તેના માટે કેઈ ઉપમા નથી. તે અરૂપી સત્તા-
अपयस्स पयं णत्थि !
વાળો છે, અવસ્થારહિત છે માટે તેનું વર્ણન
કરવા માટે કોઈ શબ્દ નથી.
1
રૂરૂરૂ, , T , T , , , તે શબ્દ નથી, રૂપ નથી, ગંધ નથી, રસ નથી
ण फासे इच्चेव त्ति बेमि । અને સ્પર્શ પણ નથી. આ પદાર્થોનું જ શબ્દ
વડે વર્ણન થાય છે. પરંતુ એ પૈકી તે કોઈ નથી,
તેથી તે તેબ્દાતીત છે. એમ મેં સાંભળ્યું
અને હું કહું છું

·૬૫ છેઠું અધ્યયન ધૂ ત છેવું–મળને નાશ કરે–વઆદિને મેલ દૂર કરે તે દ્રવ્યધૂત અને પરીષહ તથા ઉપસર્ગ ને સહન કરી આઠ કર્મના મળને દૂર કરી આત્માને શુદ્ધ, બુદ્ધ બનાવવો તે ભાવધૂત છે. જેમ કઈ વસ્ત્ર પર બીજે રંગ લગાડતાં પહેલાં પ્રથમને રંગ દૂર કરવું પડે છે, પછી જ નવો રંગ લાગે છે, તેવી જ રીતે ચિત્ત પર મલિનતાના જે સંસ્કારે છે તે દૂર થાય તે જ આત્માનું શુદ્ધ સ્વરૂપ ચમકે છે. તેથી પ્રથમ ચિત્તશુદ્ધિની ક્રિયા અનિવાર્ય છે. અહિ તે વાત કરી છે. આ અધ્યયનના પાંચ ઉદ્દેશક છે. (૧) સસારરૂપી જલાશય આસક્તિરૂપી સેવાળથી આચ્છાદિત છે. તેમાં અનેક જ ફસાયા છે તેઓ તેમાંથી ઉપર આવવાને માર્ગ કાઢી શકતા નથી. અનેક પ્રકારના રોગથી પીડાઈ રહ્યા છે મેહરૂપી અંધકારમાં અટવાઈ ગયા છે ક્ષણભંગુર શરીર માટે પાપકર્મ કરી સ્વયં દુખી થાય છે. એમ સમજી કેટલાક પ્રતિબંધ પામે છે. (૨) પૂર્વગ્રહને છોડવા સંકલ્પબળની જરૂર છે. કારણ કે અનંત ભાના અભ્યાસથી જીવની પરિણતિ જડ પદાર્થો તરફ અધિક હોય છે. તેમાં જેવી સ્થિતિસ્થાપક અવસ્થા છે તેવી જ સ્થિતિસ્થાપક અવસ્થા જીવમા આવી છે. માનવજીવન પ્રાપ્ત થતાં પહેલાં જે જે ગતિઓ અને સ્થિતિઓમાંથી જીવ વિકાસ પામતે આવ્યા તેમાં તેમાં તેને સ્થિતિસ્થાપકતાને પરિહાર કરવાની અનુકૂળતા, યોગ્યતા કે તક મળી નથી. કારણ કે ત્યાં બૌદ્ધિક વિકાસ કુંતિ હોય છે. કુદરતી નિયમને અનિરછાએ આધીન રહેવું અનિવાર્ય હોવાથી તેનું કાર્ય તે રીતે ચાલે છે. પરંતુ આજ જે માનવ દેહ, આર્યક્ષેત્રાદિ અનુકૂળ સંગે પ્રાપ્ત થયા છે તેમાં નવીન સર્જન કરી શકે છે. સાધનસામગ્રી પ્રાપ્ત થયા છે પરંતુ સ્થિતિસ્થાપકતાના દઢ સંસ્કારોના કારણે ઘણાં માનવે તે સાધનેનો ઉપગ કરી શકતા નથી પરંપરાથી મળેલા સ સ્કારાનુસાર જીવન વીતાવે છે, દુનિયા જે ઇચ્છી રહી છે, જે કાર્ય કરી રહી છે, તે કરતા કાંઈક નવીન કરવાની તમન્ના જાગે ત્યારે સાધક ત્યાગમાર્ગ પર આવે છે અને ત્યાગમાર્ગમાં આવ્યા પછી પૂર્વસંબંધથી દૂર થતા જાય છે. જે પૂર્વસબ ને આધીન થાય તે તે પતનને માગે ફેંકાઈ જાય છે. (૩) આ ઉદ્દેશકમાં દેહદમનની આવશ્યકતા બતાવી છે. કર્મધુનન અને ઉપકરણની અલ્પતા પણ અનિવાર્ય છે વૃત્તિઓને વશમાં રાખવા માટે તપની મહત્તા છે. શારીરિક તપને ઉદેશ્ય વિષય પર વિજય પ્રાપ્ત કરવાને છે (૪) સાધનાના માર્ગ પર આવ્યા પછી કેટલાક સાધકે અભિમાનના આવેશમાં સદ્દગુરુના શરણને સ્વીકારતા નથી અથવા શરણ લીધા પછી ઉદ્ધત થઈ જાય છે અહકાર સાધકની બુદ્ધિને વિકૃત બનાવી દે છે. તેવા શિષ્યો સાધનાના માર્ગમાં ગમે ત્યા ભટકે છે પર તુ આગળ વધી શકતા નથી. (૫) જ્યા સુધી સત્કાર–પુરસ્કારાદિની ભાવના અતકરણમાં હોય છે ત્યાં સુધી ત્રણ પ્રકારના થઈ શકતે નથી સાધકે માન–અપમાનનો વિચાર મનમાં ન રાખવું જોઈએ, તેનું અહી પ્રતિપાદન કર્યું છે કર્મધુનનની પારપૂર્ણતા ઉપસર્ગ સહન કર્યા વિના થઈ શકતી નથી માટે ઉપસર્ગ --સહિષ્ણુતાની શિક્ષા આપી છે. ગર્વનો ત્યાગ ·અ, ૬, ૭, ૧ પહેલે ઉદ્દેશ ચિત્તશુદ્ધિ તે પર | મતિ, ३३४. ओबुज्झमाणे इह माणवेसु अक्खाति કેવલજ્ઞાની પુરુષ સંસારના સ્વરૂપને સાક્ષાત્ जस्सिमाओ जाईओ જાણી જનકલ્યાણ માટે ઉપદેશ આપે છે. सचओ सुपडिलेहियाओ એકેન્દ્રિયાદિ જાતિઓને સારી રીતે જાણનાર अक्खाइ से णाण-मणेलिस । શ્રુતકેવળી આદિ પણ અનુપમ બોધ આપે છે. રૂરૂપ સે સિદ્ધિ તે િદિયા વિ- નાની પુરુષ ત્યાગમાર્ગમાં ઉત્સાહિત થયેલા, त्तदंडाणं समाहियाणं पन्नाणमंताणं હિંસક ક્રિયાઓથી નિવૃત્ત બનેલ, બુદ્ધિમાન અને इह मुत्तिमग्गं । एव पेगे महावीरा સાવધાન સાધકોને મુકિતને માર્ગ બતાવે છે તે विपरक्कमति । पासह, एगे विसी- પણ તેમાં જે મહાવીર છે તે જ પરાક્રમી બને છે કેટલાક આત્મજ્ઞાનથી રહિત થઈ સયમના यमाणे अणत्तपन्ने । પથથી પતિત થઈ જાય છે, તે જુઓ! ૩૩૬. જે મિ તે નદવિ દર જેમ કેઈ કાચબો શેવાળાદિથી આચ્છાદિત કઈ વિશિવિચિત્તે પ્રશ્નપત્ર ૩માં તળાવમાં વૃદ્ધ થઈ બહાર નીકળવાનો માર્ગ से ण लभति । મેળવી શકતું નથી રૂ૩૭. મંન રૂ મસ 1 જયંતિ ! જેમ વૃક્ષ શીત તાપાદિના અનેક દુખે ભેગવવા एवं एगे अणेगवेहि कुलेहिं जाया છતાં પણ પિતાના સ્થાનને છોડવામાં સમર્થ रूवेहि कलुणं थणंति । થતું નથી તેવી રીતે કેટલાય વિવિધ પ્રકારના णिदाणतो ते ण लभति मोक्खं । કુળમાં ઉત્પન્ન થયેલ પુરુષ શબ્દાદિ વિષયમાં આસકત થઇ કરુણ આકેન્દન કરે છે પરંતુ ગૃહ- ત્યાગ કરી શકતા નથી એવા જીવ કર્મોથી છૂટી सत्ता શતા નથી ३३९. गडी ३३८. अह पास तेहि कुले हिं आयत्ताए । વળી જુઓ, જીવ પિતપોતાના કર્મોના ફળને ભેળવવા માટે વિવિધ કુળોમાં ઉત્પન્ન થાય છે. નવા ! अदुवा દી, Tી કોઈને કંઠમાળને રોગ થાય છે. કોઈને કોઢ अवमारिगः થાય છે કેઈને શ્રેય રોગ થાય છે. કોઈને काणिगं झिम्मियं चेव, कुणित्तं અપસ્માર-મૂછ થાય છે. કેઈને આંખને રેગ થાય છે કેઈને શરીરની જડતા-લકવા થાય છે. खुज्जितं तहा । કેઈને હાથ, પગ વિકલ હોય છે, કેઈને કૂબડા- उअरिं च पास मूयं च, सूणियं च પણ હોય છે કોઈને મૂંગાપણું, કેઈને પેટને રેગ गिलासिणि હોય છે, કેઈને જે ચડે છે, કેઈને ભસ્મરોગથી * ·આચારાંગ वेवयं पीढसप्पि સિવિ. અતિશય ભૂખ ઉત્પન્ન થાય છે. કેઈને કંપ રોગ દુ" . થાય, કેઈની પીઠ વળી જાય છે કેઈના હાથ सोलस एते रोगा પગ કઠેર થઈ જાય છે, તે કેઈને મધુપ્રમેહ अक्खाया अणुपुश्वसो । ઉત્પન્ન થાય છે. આ રીતે સોળ મહારેગ કહ્યા ગદ જે નંતિ ગાયાં, સી જ ઘાવાદ ભયંકર દર્દ થાય છે. જેનાથી અંતમાં મૃત્યુ છે અને આ સિવાય અન્ય શૂળાદિ પીડા અને असमजसा । થાય છે. તેમજ જેમને રગ નથી તેવા દેવને માં હિં સંપેદાર, હાય વગ પણ જન્મ-મરણ થયા કરે છે. માટે કર્મવિપાકને ડ્યા; જાણે કમેને દૂર કરવા જોઈએ. એથી વધુ परियागं च सपेहाए, तं सुणेह તેં પુછેદ કર્મના ફળને કહું છું તે સાંભળે. કદી તદા | રૂ૪૦. પતિ પણ ગ્રંથા તણિ વિવાહિયા; કર્મના વશથી જીવ અંધજ્ઞાનચક્ષુરહિત બની तामेव सई असई अतिअच्च उच्चा- ઘોર અંધકારમય સ્થાનમાં વારંવાર જન્મ લે વે પાસે હિતિ | પુર્દિ છે અને દારુણ દુઃખને અનુભવ કરે છે, એમ एवं पवेदितं । તીર્થકરોએ કહ્યું છે. રૂ૪૨. સતિ પાન વાળા, રસ, કફ, તેમ જ શબ્દ કરી શકે તેવા બેઈદિયાદિ પ્રાણી, उदयचरा, आगासगामिणो पाणा રસને જાણનાર સંજ્ઞી પ્રાણી, જલકાયના જીવ, पाणे किलेसति । જલચર જીવ, તથા આકાશમાં વિચરનાર પક્ષી પરસ્પર એક બીજાને પીડા આપે છે. ३४२. पास लोए महन्मयं । માટે લેકમાં મહાભય વતે છે તે તું જે ! G ३४३. बहू दुक्खा हु जंतवो । હે જીવ! આમ પ્રાણીઓના દુઃખની સીમા નથી. રૂ૪૪. સત્તા પર આવી ગઈ વ૬ વિષયોમાં આસક્ત મનુષ્ય આ નિસાર गच्छंति सरीरेणं पभंगुरेणं । તેમ જ ક્ષણિક શરીર માટે અન્ય જીને વધ અરે રે દુહુર, તિ વાજે રિા કરી, સ્વયં વધને પ્રાપ્ત થાય છે રૂ૪પ, જે જે વદુ વા, રિ– વિવેકહીનતાને કારણે ઘણું દુખને પ્રાપ્ત કરનાર તાવશું અજ્ઞાની જીવ શરીરમાં અનેક રોગને ઉત્પન્ન યેલા જોઈને તેની ચિકિત્સામાં અનેક જીની હિંસા કરે છે રૂ૪૬. પઢિ પાસ, મરું તત્તેકિં | પ્રાં પણ પરતુ એમ કરવાથી પણ રોગ મટતો નથી. માટે મુ ! મદમાં છે જાતિવાબ હે મુનિ ! તું એવી પ્રવૃત્તિ ન કર. આ હિંસાને મહાભય રૂપ સમજીને કેઈપણ પ્રાણીની હિંસા ન કર ! વપ 1 ·६८ અ. ૬, ઉ. ૨ ३४७. आयाण भी मुस्म्स, भो धृयवादं શિષ્ય, સાંભળ અને સમાજ ! હું તને કર્મોને पवेदहस्सामि इह ફુદ છું ત્તત્તાપ ક્ષય કરવાને ઉપાય બતાવું છું. આ સંસારમાં તેહિં તેÉ ૬િ મvi મિ- કેટલાક જીવ પિતાના કરેલા કર્મોથી ભિન્ન-ભિન્ન મૃતા, અમિલંગાતા, મિળિg, કુળમાં માતાની રજ અને પિતાના થથી મિ, મિસ, મિm– ગર્ભમાં ઉત્પન્ન થયા, વૃદ્ધિને પ્રાપ્ત થયા, જન્મ क्खंता, अणुपुश्वेणं महामुणी । ધારણ કર્યો, મોટા થયા અને પ્રતિબંધ પામી ત્યાગમાર્ગ અંગીકાર કર્યો અને કમથી મહામુનિ બન્યા, ३४८. तं परक्कमंतं परिदेवमाणा । मा णे સંયમ અંગીકાર કરતા સમયે માતાપિતાદિ વાર ફરિ તે તિ; જં- સ્વજન વિલાપ કરતા તેને કહે છે –“અમે તારી णीया अज्झोववना તારી ઈચ્છાનુસાર ચાલનારા, તારી સાથે આટલે પ્રેમ जणगा रुवति । રાખીએ છીએ, તે તું અમને છેડ નહિ તેઓ આ રીતે આકન્દન કરતા રહે છે અને કહે છે કે–જે માતા-પિતાને છોડી દે છે તે આદર્શ મુનિ નથી કહેવાતે, અને તે મુનિ સંસારને તરી શકતા નથી.” ३४९. "अतारिसे मुणी ओहतराए, जणगा આવા વચનને સાભળીને તેને જે સ્વીકાર जेण विपनढा" છે . સર તથ કરતા નથી તે સંસારમાં કેવી રીતે રમણ કરે? णो समेति, किहणु णाम से तत्थ આ જ્ઞાન સદા ધ્યાનમાં રાખવા જેવું છે એમ રમતિ ? જ જા સયા સમજુવા- હું કહું છું. सिजासि-त्ति बेमि । * ન બીજો ઉદ્દેશ કર્મવિનાશને ઉપદેશ રૂપ૦. માતુ –ાયી વિરૂત્તા ઉ– કેટલાક વસુ (વીતરાગ અથવા સાધુ) અથવા અનુ- સ, દિવા રવમ, વશિત્તા વસુ (સરાગ અથવા શ્રાવક) આ સંસારને દુખમય વંમરમિ, ગણુ વા નાળિg જાણી માતા-પિતાવિ નેહીજનના પૂર્વસંગને अहातहा છેડી, ઉપશમ ભાવ ધારણ કરી, બ્રહ્મચર્ય ધારણ यथेगे तमचाई कुसीला, - वत्थं હિદ જ કરી, ધર્મના વાસ્તવિક સ્વરૂપને સમજી કમશ પરીષહથી ગભરાઈને શીલ રહિત થઈ पागंपुछणं विउसेज्जा · अणुपुश्वेण ધર્મનું પાલન કરી શક્તા નથી. તે વસ્ત્ર, પાત્ર, આદિવાસમાને પરદે સુરક્રિયા- કંબલ અને રજોહરણને છોડી કામગની सए । कामे ममायमाणस्स' इयाणि वा अमिताषा ४२ छ मृहुत्तेण अपरिमाणाए भेदो આ ક્ષણભંગુર શરીરને ત્યાગ થાય છે. પછી પરતું થોડા જ સમયમાં वा ·અથાણાગ, ૬૯ આ પર્વ સે યંતરરૂપëિ ડુિં મા– અનંતકાળ સુધી એવી સામગ્રી મળવી કઠિન છે. लिएहि अवतिमा चेए । તે વિઘથી પરિપૂર્ણ એને અતૃપ્તિકારક કામ- ભેગોના કારણે સંસારમાં ભટકે છે. રૂ૫૨. અને ધર્મના મહામતિ કેટલાંક ભવ્ય પુરુષ, ધર્મને પ્રાપ્ત કરી (દીક્ષા જાણિદિપ પરે, ચીમને રે ! લઈ)ને પ્રથમથી જ સાવધાન રહે છે. કેઈ પણ પ્રપંચમાં ફસાતા નથી, લીધેલ પ્રતિજ્ઞામાં દઢ થઈ રહે છે. ३५२. सव्वं गिद्धिं परिण्णाय । एस पणते સર્વ પ્રકારની આસકિતને દુઃખમય જાણી મદમુuff તેનાથી દૂર રહે છે, તે જ મહામુનિ છે. ३५३. अइअच्च सम्बतो संग [ મ મુનિ સર્વ પ્રબંને છેડી “મારું કઈ નથી अत्थित्ति इति एगोहमंसि" जय- અને હું એકલે છું” વિચાર કરી મને પથ વિર ચTI સર્ષો પાકિયાથી નિવૃત્ત થઈ દશ પ્રકારની સમાચારોમાં મુદ્દે રીતે, ને જે પરિસિજ યતના કતે થકે-દ્રવ્ય અને ભાવથી મુંડિત संचिक्खति ओमोयरियाए । થઈ સંયમમાં વિચરે. અચેલ (અલ્પ વસ્ત્રધારી) થઈ સંયમમાં ઉદ્યત બની, પરિમિત આહાર લઈ તપ કરે. રૂ૫૪. રે ગા વા, વ, વિર વા, કોઈ પુરુષ સાધુના પહેલા કરેલા નિન્દિત કામે પાિં પ્રસંગે કુવી જશે, અરÉિ પ્રત્યે લક્ષ્ય કરી અથવા અસભ્ય શબ્દ બોલી, સ, તિ સંવ તિરે ખોટા આરોપથી નિન્દા કરવા લાગે અથવા સમયરે મમી તિતિવર્ષમાં પ્રહાર કરે અથવા વાળ ખેચે ત્યારે મુનિ તેને પિતાના કરેલા કર્મોનું ફળ ઉદયમાં આવ્યું परिवए जे य हिरी जे य अहिरी- એવું જાણું, આવા પ્રતિકૂળ અને અનુક્રૂળ, મા વિશ્વ સવૅ વિસરિયે રે મને હારી અને અનિષ્ટ પરીષહોને સમભાવે समियदंसणे । સહન કરે છે રૂ. ત્તે મૌ જિળા કુત્તા, ને મારિ જે વ્યક્તિ ગ્રહવાસને છેડી ફરી તેમાં ફસાતા अणागमणधम्मिणो। નથી તે જ સાચા મુનિ કહેવાય છે ३५६. आणाए मामगं धम्मं । " પણ હે શિષ્ય ! “આજ્ઞામાં જ મારો ધર્મ છે અર્થાત ઉત્તર શુ માવા વિવાદિતે ! વીતરાગની આજ્ઞાની આરાધના કરવી એ જ ધર્મ છે, એ મનુષ્યને માટે ઉત્તમ વિધાન છે. ३५७ एत्थोवरए तं झोसमाणे आया માટે સાધક, સ યમમાં લીન રહી કર્મોને ખપાવે જન્મ રાજા, રિવાજે જિ- છે કર્મના સ્વરૂપને જાણ સાધુ પર્યાય દ્વારા પૈડું ! કર્મોને દૂર કરવા પુરુષાર્થ કરે છે.

·99 અ, ૬ ૬ ૩ રૂ૫૮, જેને િરિા સિ | તત્વિ- આ જિનશાસનનું અનુસરણ કરનારા કોઈ કોઈ થરા રૂએ દિં પુરાણ (પ્રતિમધારી) સાધક એકલા વિચરે છે. આવા સવેળા સે મેદાવી વિશ્વ સાધુ અંતર્ગત કુળમાંથી શુદ્ધ એષણા દ્વારા सुन्भिं अदुवा दुभि । अदुवा तत्थ નિર્દોષ આહાર લઈ સંયમનું પાલન કરે છે મેર પળા ૧ કિતા તે આહાર સુંગધિત હોય અથવા તે દુર્ગ ધિ હોય, તેને સમાન રૂપે ગ્રહણ કરે છે અર્થાત્ રાગ પુઠો ધીર દયાજ્ઞાતિ દેવ કરતા નથી. એકાકી અવસ્થામાં જંગલી त्ति बेमि । પશુઓ દ્વારા કોઈ ઉપદ્રવ હોય તે તેને ધર્ય- થી સહન કરે છે. એમ હું કહું છું. ત્રીજો ઉદ્દેશ દેહદમનની આવશ્યકતા ३५९. एवं खु मुणी आयाणं सया सुअक्खा શુદ્ધ ધર્મનું આચરણ કરનાર અને આચારનું यधम्मे विधूतकप्पे णिज्झोसइत्ता । પાલન કરનાર મુનિ કર્મના ઉપાદાન વસ્ત્રાદિનો ત્યાગ કરે છે રૂ૬૦, પરિgિ તરત જ જે મુનિ અલ રહે છે તેને એવી ચિંતા મિહુરત જો પર્વ મે-પરિનિ હોતી નથી કે મારું વસ્ત્ર જીર્ણ થઈ ગયું છે. છે. વજે, વર્થ વાક્ષામિ સુજો હું નવા વસ્ત્રની યાચના કરું, સીવવા માટે દેરા નાસમ, તૂરું નાડુંરસામ, – લાવું, સંય લાવું, વસ સાધીશ, સીવીશ, બીજું સમિ, સવિલમ, ઉસિસ્લામિ, વસ્ત્ર જેડીશ, આ વસને ઓછું કરીશ, આને चोक्कसिस्सामि, પરિરિસામિ, પહેરીશ અથવા શરીર ઢાકીશ पाउणिस्सामि । ૩૬. ચહુવા તત્વ પરમri jો મરું સંયમમાં પરાક્રમ કરનાર વસ્ત્રરહિત મુનિને તૃણ- તળા ઉંતિ લીસા પતિ, સ્પર્શનું દુ ખ પ્રાપ્ત થાય છે, કયારેક ઠંડીનું, તે વંતિ, વંસ કયારેક ગરમીનું દુ ખ પ્રાપ્ત થાય છે. ક્યારેક ક્ષત્તિ, પ્રાચરે યમરે વિહરે સે ડાંસ, મચ્છરાદિ વિવિધ પ્રતિકૂળ પરિષહ આવે अहियासेति, अचेले लाघवं आगममाणे છે તેને વસ્ત્રરહિત સાધક કમેની લઘુતાનું तवे से अमिसमण्णागए भवति । કારણ જાણી સહન કરે છે તે મુનિને તપની પ્રાપ્તિ થાય છે. રૂદ્ર, ગદ્દે વિતા પતિ તમેવ મિ– ભગવાને જે રીતે ફરમાવ્યું છે તેને સત્ય જાણું એ સંતો સવ્વ સમેત્તર સર્વ પ્રકારથી અને પૂર્ણ રૂપથી સમ્યવાનુકૂળ . - 1 ·આચારાંગ ૭૧ સમિળિયા વુિં તેહિં મદી– જ આચરણ કરવું જોઈએ. આ રીતે પહેલાં શાળ વિરારું પુરુ મળિ રી- કેટલાક મહાવીર પુરુષોએ લાંબા સમય સુધી, માણા રવિયા પર અદિતિ . પૂર્વે સુધી, વર્ષો સુધી યમનું પાલન કરી જે પરિષહ સહન કર્યા છે તેની તરફ હે શિષ્ય ! તું દષ્ટિ કર ! રદારૂ. માવાણા જિલી વET મહેંતિ, જ્ઞાની મુનિઓની ભુજાઓ પાતળી હોય છે. पयणुए मंससोणिए । विस्सेणिं कट्ठ તેના શરીરમાં માંસ અને લેહી અતિ અલ્પ qugય પણ સિને મુજે વિર વિયો- હેય છે તે રાગદ્વેષ, કષાય રૂપ સંસાર-શ્રેણીને દિv-ત્તિ રેમિ ! સમભાવથી વિનાશ કરી, સમદષ્ટિથી તત્વના જ્ઞાતા હોય છે. તેવા મુનિ સંસારથી તરેલા, ભવ-બંધનથી મુક્ત અને પાપકર્મથી નિવૃત્ત કહેવાય છે. એમ હું કહું છું. ૩૬૪. વિરાં મિતેવું નિરાંતે વિરતસિયાં જે અસંયમથી નિવૃત્ત છે અને ઘણા લાંબા अरती तत्थ किं विहारए ? સમયથી સંયમનું પાલન કરી રહ્યા છે, અપ્રશસ્ત ભાવમાંથી નીકળી પ્રશસ્ત ભાવમાં રમણ કરનાર છે, એવા સયમીઓને, સંયમમાં ઉત્પન્ન થયેલ અરતિ વિચલિત કરી શકતી નથી. ૩૬. મને સમુદિજા નદ સે તીવે તે સાવધાન મુનિ શુભ પરિણામેની શ્રેણી પર માને છે ચઢતા જાય છે તેથી તે મુનિ અસંદીન-પાણીથી ક્યારેય નહિ ઢકાતા, એવા દ્વીપની સમાન છે. ३६६. एवं से धम्मे आरियपदेसिए । તીર્થ કર ભાષિત ધર્મ પણ આવા દ્વીપ સમાન છે. ૩૬૭, તે સમિ, પળે ગતિવા- સાધક, ભેગોની ઈચ્છા નહિ કરતા, જીવહિંસ तेमाणा दइता मेहाविणो पंडिया । ન કરતા, સર્વકના પ્રિયપાત્ર બની, મર્યાદામાં રહી પડીતપદને પ્રા ત કરે છે. ૩૬૮. વ તે મો ગણુ નદી જે જે રીતે પક્ષી, પોતાના બચ્ચાનું પાલન-પોષણ दियपोए । एव ते सिस्सा दिया य કરી તેને સમર્થ બનાવે છે તેવી રીતે જે राओ य अणुपुश्वेण वाइयत्ति वेमि । ધર્મમાં ઉત્સાહવાન્ ન હોય, તે શિષ્યને બુદ્ધિમાન આચાર્ય આદિ દિન રાત સાવધાનીપૂર્વક શિક્ષા આપી ધર્મમાં કુશળ બનાવે છે. એમ હું કહું છું ભગવાનના 3 ·અ, ૬, ૭, ૪ ૨ ચોથે ઉદેશ ગારવત્યાગ मुबलभ हेच्चा ३६९. एवं ते सिस्सा दिया य राी य આ રીતે વીર અને વિદ્વાન ગુરુ દિવસ રાત અનુપુર્વે વાયા Éિ મદારદિ સતત શિક્ષા આપી શિવને તૈયાર કરે છે. पण्णाणमंतेहिं तेसिमतिए पण्णाण- તેમાથી કેટલાક શિષ્ય, ગુરુ પાસેથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત उवसम હરિ કરી શાત ભાવને છેડી અભિમાની છાચારી બની જાય છે, समादिगंति । રૂ૭૦. સિત્તા વમસિ મi Fi ત્તિ કેટલાક શિષે સયમ અંગીકાર કર્યા પછી મuourt | સહુની આજ્ઞાનો અનાદર કરે છે. રૂ૭. માયા તુ સન્મ, “- કેટલાક શિ, કુશીલના દુષ્પરિણામ જોઈને गुम्ना जीविस्सामो," एगे णिक्खम्म જિનભાવિત તત્તને સાંભળી, સમજી આપણે તે ગમતા વિમા દિ સર્વના માનીતા થઈશું, એ વિચાર કરી गिद्धा अज्झोववण्णा समाहि-माघाय- દીક્ષા ધારણ કરે છે. પરંતુ મેક્ષમાર્ગમાં નહીં ચાલતા કામગોથી બળતા સુખમાં મૂકિત मोसयंता सत्यार-मेव બઈ, વિષયેનો વિચાર કરતા થકા તીર્થકર જતિ | ભાષિત સમાધિને પ્રાપ્ત કરતા નથી. ઉલટી, હિતશિક્ષા આપનાર મુનિને કઠોર વચન કહે છે. રૂ૭૨. સીસ્ટમના ૩ સંવાઇ રમાળા તથા કેટલાક સવયં ભ્રષ્ટ હોવા છતા પણ બીજા બસ !' લખુમાણ વિનિયા સુશીલ, ક્ષમાવત, વિવેથી વર્તતા મુનિઓને કુશીલ કહે છે. આવા અજ્ઞાની–મૂર્ખની આ मदस्स वालया । બીજી અજ્ઞાનતા છે રૂ૭૩. બિચમા કે માથારસર– કેટલાક સાધક સયમથી નિવૃત્ત હોવા છતા પણ माइक्खंति । સંયનના આચાર-ચર બરાબર કહે છે ३७४. णाणभट्ठा दसणलूसिणो માળા કઈ કઈ જ્ઞાનથી ભ્રષ્ટ, સમ્યગ્દર્શનથી ભ્રષ્ટ एगे जीवितं विप्परिणामति । પુરુષ આચાર્યાદિને નમસ્કાર કરવા છતા પણ પિતાના સંયમી જીવનને દૂષિત કરે છે ३७५. पुट्ठा वेगे णियटृति વિસે કેટલાક સાધક પરિષહોથી ડરી અસંયમિત कारणा । णिक्खंतपि तेसिं दुनि જીવન જીવવા માટે સયમથી નિવૃત્ત થઈ જાય છે તેવી વ્યકિતની દીક્ષા પણ કુદીક્ષા છે. खंतं भवति । ३७६. बालवयणिज्जा हु नरा । पुणो આવી વ્યકિત સાધારણ પુરુ દ્વારા પણ નિન્દ્રિત पुणो जाति पकप्पंति, अहे संभवंता છે વાર વાર જન્મને ધારણ કરે છે નીચે તે થાય ·આચારવા 03 - મિ ! તત્પર વિદ્દામા “દલિ' રિ વિષે- હેવા છતાં પણ એ સમજે છે કે હું વિદ્વાન છે, ઉતારી પાસે તિા જિજ છું જે છું તે હું જ છું.' આ પ્રકારે પિતાની પો, મહુવા પંથે મતહિ તું પ્રશંસા કરે છે. જે સાધક રાગદ્વેષ રહિત છે તેને वा मेहावी जाणिज्जा धम्म । કઠેર શબ્દ કહે છે. તેના પૂર્વ જીવનના કાર્યોનું કથન કરે છે અથવા અસત્ય વચનો દ્વારા તેની નિન્દા કરે છે. પણ બુદ્ધિમાન સાધક, ધર્મને સારી રીતે જાણે છે. રૂ૭૭. અહમ તુમતિ પામ વાટે, મામા, સંયમ અંગીકાર કરવા છતાં પણ પાપાચરણ ગgવમને “ને વીમા કરનારને સાચા સમી આ પ્રકારે ઉપદેશ આપે છે–હે સાધક વાસ્તવમાં તું અધર્મને हणओ यावि समणुजाणमाणे "घोरे અથી છે, અજ્ઞાની છે, કારણ કે સાવધ કાર્ય ધને લરિણ” હવે w કરે છે. પ્રાણીઓ ને મારો” એ ઉપદેશ एस विसण्णे वित्तहे वियाहिते-त्ति मापी રહ્યો છે હિંસાની અનુમોદના કરી રહ્યો છે જ્ઞાની પુરુષેએ એવા ધર્મની પ્રરૂપણા કરી છે જે કઠિન છે. પરંતુ હું એની ઉપેક્ષા કરે છે અને તીર્થકરની આજ્ઞાથી બહાર સ્વેચ્છાથી પ્રવૃત્તિ કરે છે. આવા સાધુ કામભેગમાં મૂછિત અને હિંસામાં થયેલા કહેવાય છે, એમ હું કહું છું. રૂ૭૮, વિમળાં મો, ગોળ રિક્ષાભિ-ત્તિ કેટલાક સાધક વિચારે છે, કે આ સંબંધીઓથી મળમાણ પૂર્વ ને વિક્રા, મતિ મારું શું કલ્યાણ થવાનું છે ? આવું માની વિતરં દિવા તો પરિયા, પરિગ્રહો ત્યાગ કરે છે. ત્યાગી બની. વીર માતા, પિતા, જ્ઞાતિજને અને ધન ધાન્યાદિ वीरायमाणा समुहाए अविहिंसा પુરુષના સમાન આચરણ કરતા દીક્ષિત થાય છે સુય હંતા, પ, તળે કરૂણ અહિંસક બને છે. સુત્રતધારી બને છે, જિતેન્દ્રિય પાદવા | થઈ સંયમમાં આગળ વધવા છતાં પણ તીવ્ર કર્મોના ઉદયને કારણે સંયમથી પતિત થઈ દીન બને છે. ३७९. वसट्टा कायरा य जणा સૂક્ષT ઈન્દ્રિયોને વશ થવાથી દુખી, સવહીન મનુષ્ય મવતિ | વ્રતને નાશક હોય છે. ૨૮૦, મહું-હિં સિછોઈ પણ મતિ – પછી તેની દુનિયામાં અપકીર્તિ થાય છે લોકો सेसमणविन्भंते समणविभते । કહે છે-જુઓ ! આ સાધુ બની પાછ ગૃહસ્થ થ છે ! ३८१. पासहेगे समन्नागएहिं असमन्नागए, વળી જુઓ ! કેટલાક સાધકે ઉગ્રવિહારીઓની णममाणेहिं विरतेहिं સાથે રહેવા છતાં પણ શિથિલાચારી બને છે. વિનયવાનની સાથે રહેવા છતાં પણ અવિનયી अविरए, दविएहिं अदविए । બને છે વિરતીઓ સાથે રહેવા છતાં પણ આવિરત બને છે, પવિત્ર પુરૂની સાથે રહીને પણ અપવિત્ર બને છે. अणममाणे ·98 અ. ૬, ૭, ૫ રૂ૮૨. મા ઉહિg દવી દિ- આ સર્વ જાણીને પંડિત, બુદ્ધિમાન સાધુ સદા જિનભાષિત આગમાનુસાર यो वीरे आगमेणं सया परक्क- मेज्जासित्ति बेमि । એમ હું કહું છું પરાક્રમ કરે ! જાય પાંચમે ઉદ્દેશ સહિષતાની શિક્ષા રૂ૮રૂ, તે નિ વાજિદનું વા પામે ર મુનિને ધરોમાં, ઘરની આસપાસ, ગામ गामतरेसु वा नगरेमु वा नगरत અથવા ગામોના અંતરાલ આસપાસમાં, નગરીમાં, रेसु वा जणवएसु वा जणवगंतरेसु वा, નગરીઓના અંતરાલમાં, જનપદોમાં જનપદના गामनयरंतर वा, गाम-जणवयंतरे –નવાંતરે આ તરાલમાં, ગામ અને નગરના અતરાલમાં, ગામ અને જનપદના અંતરાલમાં અથવા નગર વા, બાર-ત્રણવરાંતરે વા, सतेगतिया અને જનપદના અતરાલમાં કઈ કઈ મનુષ્ય जणा लूसगा भवति, अदुवा फासा ઉપસર્ગ કરે અથવા અન્ય કેઈપણ પ્રકારનું फुसति, ते फासे पुट्ठो धीरो अहिया- સકટ આવી તે ધીર–વીર સાધક सए ओए समियदंसणे । અક્ષુબ્ધ રહી સમભાવપૂર્વક તેને સહન કરે. તે રાગ-દ્વેષ રહિત અને સમદષ્ટિ હાય. રૂ૮૪, ૩ ઢોરણ નાળા પર્વનું ઘી આગમના જ્ઞાતા મુનિ પૂર્વ, પશ્ચિમ, દક્ષિણ અને दाहीणं उदीणं, आइक्खे, વિમ, ઉત્તર દિશામાં સ્થિત જીવોને અનુકંપાબુદ્ધિથી વિ, વેઢવી ધર્મને ઉપદેશ આપે, ધર્મના ભેદ-પ્રભેદો ને સમજાવે અને ધર્મનો મહિમા બતાવે. ૩૮૫. જે પિમુ વ અશુટિયું વા યુટ્યૂસ- તે મુનિ ધર્મશ્રવણની ઈચ્છાવાળા અથવા સેવા- माणेस पवेदए, सति, विरति, उव શુશ્રષા કરનાર મુનિઓ અને ગૃહસ્થને શાંતિ, સમ, foળા, સોજી, ગનવિદો, મ. વિરતિ, ઉપશમ, નિર્વાણુ, શૌચ-નિર્લોભતા, विगं, लापविणं, अणइबत्तिर्ग । આર્જવ, માર્દવ-નમ્રતા અને પરિગ્રહત્યાગને યથાર્થ બોધ આપે છે. રૂ૮૬, સહિ પણ સરસ પૂરા મુનિ વિચાર કરી સર્વ પ્રાણીઓ, ભૂત, સત્વે સહ નીવા સંક્ષિ સત્તા અને જેને ધર્મનું સ્વરૂપ કહે છે. अणुवीड भिक्खू धम्म-माइक्ज्ज्जा । ૨૮૭. ગુવીડ ઉમર -માણે વિચાર કરી ધર્મોપદેશ આપનાર મુનિ એ ધ્યાનમાં ને ચાળે ચાકળા, જે ઘરે રાખે કે તે ઉપદેશ આપતા પિતાના આત્માની જો ૬ વાળા અને અન્ય કોઈ પ્રાણી, ભૂત, જીવ અને સત્ત્વની આશાતના ન કરે. બીજની આશાતના મ, કરે आमाउना, णो अन्नाई भूयारं जीपाई सत्ताई आसाइजा । આશાતના ન કરે ·આચારાંગ પ રૂ૮૮. જે અનુસાર અસિતમને ઘર આ રીતે સ્વયં આશાતને નહિ કરનાર, બીજાથી માળ પીપળા મૂયા નીવાળું આશાતના નહિ કરાવનાર તે મહામુનિ મરતા સત્તા જ તે શી અસલી જીવ પ્રાણીઓ, ભૂત, છે અને સત્વેના માટે से भवति सरणं महामुणी । અસંદીન (પાણીથી પરિપૂર્ણ નહિ થનાર) દ્વીપની જેમ શરણભૂત હોય છે. ३८९. एवं से उहिए ठियप्पा अणिहे अचले माशते સંયમમાં રહેનાર चले अवहिलेस्से परिवए । મેક્ષમાર્ગમાં આત્માને સ્થિત કરનાર, રાગદ્વેષ રહિત, પરિષહથી ચંચળ નહિ થનાર સાધક, એક સ્થાનમાં વિચરતા નથી. સ યમથી બહાર પોતાના નથી તથા સંયમાનુષ્ઠાનમાં વિચરણ કરે છે. સાવધાન વિચાર કરતા ३९०. संखाय पेसलं धम्म રિદિમ જે મુનિ આ પવિત્ર ધર્મને જાણું અનુષ્ઠાનનું परिणिबुडे । આચરણ કરે છે તે મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે. ३९१. तम्हा संग-ति પાસ / ëિ માટે આસકિતના સ્વરૂપ અને વિપાકને गढिया णरा विसण्णा कामक्कता । વિચાર કરે અને જુઓ કે લોકો પરિગ્રહમાં तम्हा लूहाओ णो परिवित्तसेज्जा । ફસાયા છે અને કામગોથી પીડિત છે. માટે સયમથી ગભરાવું ન જોઈએ ૧૨. ગરિ ગામ સંગ્વતો સંડ્યા, વિવેકહીન તથા હિંસકવૃત્તિવાળા જે પાપકર્મોને मुपरिणाया મતિ, નેસિ કરતા ભયભીત થતા નથી, જ્ઞાનીજન તે लूसिणो णो परिवित्तसंति, से वता આર ભોને સર્વથા ત્યાગ કરે છે ક્રોધ, માન, कोहं च माणं च मागं च लोभं च । માયા અને લેભને પરિત્યાગ કરે છે અને एस तुट्टे वियाहिते-त्ति चेमि । કર્મબંધનથી મુકત થઈ જાય છે, એમ હું કહું છું. છતા ૨૨. યસ વિચાધા v સંમારે દેહનાશના ભય પર વિજય પ્રાપ્ત કરી લે वियाहिए । से हु पारंगमे मुणी । એ સગ્રામને અગ્રભાગ છે. તે મુનિ સસારના વિમાને જાવા િજાજો- પારગામી છે. તે કણોથી પીડિત થવા वणीते कखेज्ज પણ લાકડાના પાટિયાની જેમ અચળ રહે છે. कालं जाव सरीर- એ-ત્તિ વેરિ ! અને મૃત્યુકાળ આવવા પર જ્યાં સુધી જીવ અને શરીર ભિન્ન ભિન્ન ન થાય ત્યા સુધી મૃત્યુનું સ્વાગત કરવા માટે તૈયાર રહે છે એમ હું કહું છું ક

·Bત છે
છે
કહો છો ... 2k v. 8છે.
દ:: જેa
"H 8 p. 9
-
E
સ ત મ અ વ્ય ય ન
e!
મહાપરિજ્ઞા
(જે
'B9
" BB%BN
gea
પિ
-88
PER Tata'
'BE # C #
Dean & Pea E DE
*
કે

·૭૭ મ આઠમું અધ્યયન વિ મો ક્ષ અહીં વિમેક્ષ શબ્દનો અર્થ ત્યાગ છે. વૃત્તિકાર પણ એ અર્થમાં સંમત છે. પદાર્થ ત્યાગ કરતાં જે તને જીવન સાથે ગાઢ સંબંધ છે તેમને ત્યાગ કરવાની વિશેષ આવશ્યકતા છે. સાધકે ત્યાગી થયા પછી તૃષ્ણાદિ વૃત્તિઓ પર વિજય મેળવવા માટે મથવું જોઈએ. કારણકે બાહ્ય પદાર્થોને ત્યાગ તો સાધનાની સ્કૂલમાં જોડાવા પૂરતો જ ઉપયોગી છે. સાધનામાં જોડાયા પછી વૃત્તિઓ ઉપર લાગેલ કુસંસ્કારોની શુદ્ધિ આવશ્યક છે. આ શુદ્ધિ પછી જીવનમાં ઉચ્ચ ગુણે ખલે છે જેની વાત લેસાર તથા ધૂત અધ્યયનમાં કરી. અહીં શેષ રહેલા બીજા ત્યાગોનું સૂચન કરે છે આ અધ્યયનના ૮ ઉદ્દેશક છે, [૧] કુસંગના ત્યાગનું વર્ણન કર્યું છે. સંગતિની અસર જીવન પર બહુ મહત્વને ભાગ ભજવે છે સગતિ એ નન્દનવન સમાન સુખદાયી અને કપાક ફળની સમાન દુઃખદાયી પણ હોય છે. સત્સંગતિ એ નન્દનવન સમાન શુભ છે અને કુસંગતિ એ કિંપાક ફળની જેમ અનિષ્ટ પરિણામ લાવે છે. તેથી કુસંગ પરિત્યાગવા ઉપદેશ આપે છે [૨] કુસંગ છેઠવા છતાં પણ સાધક પ્રલેભનેમાં ફસાઈ જાય છે. પ્રલેભન એ સોનાની સાંકળ સમાન છે. સાધક પ્રભમાં પડી પિતાના કલ્પને તેડી વિચલિત ન થાય માટે અહીં પ્રલેશને પર વિજય પ્રાપ્ત કરવાનો અને અકલ્પને પરિહાર કરવાને ઉપદેશ આપે છે. [3] આ વિશ્વમાં ભિન્ન-ભિન્ન માગે, વાદે, દર્શને અને ધર્મો છે. તેમાં ક માર્ગ સાચે એ શોધવું કઠિન છે. ભગવાન મહાવીરે સાધકની સામે પિતાના આદર્શો રાખી, ત્રિકાલાબાધિત સત્યની રૂ૫ રેખા દોરી છે જેનાથી સાધકનું સમાધાન થઈ જાય છે. તેને કઠિનતા રહેતી નથી. [૪] સમતાગ અને વૃત્તિસંયમનું વિવેચન કર્યું” વૃત્તિસંયમ માટે વસપાત્રાદિની મર્યાદા આવશ્યક છે. અહિ સંયમને વ્યાવહારિક અને રચનાત્મક બનાવવા માટે મર્યાદા અને સંકલ્પની સમીક્ષા કરી છે. [૫] અહીં બે વસ્ત્ર રાખનાર સાધકનું કથન કર્યું છે સાધકનુ લક્ષ્ય દિન-પ્રતિદિન પિતાના સાધનોને ઘટાડવાનું હોય છે સાધને ઘટાડવાથી આભ્યન્તર ઉપાધિ ઓછી થાય છે. ઉપાધિ ઓછી થવાથી અશાતિ ઓછી થાય છે. તેથી સાધકનો માર્ગ અતિ સરળ બને છે. માટે બાહ્ય સાધન ને ઘટાડવાનો ઉપદેશ આપે છે [૬] પાંચમા ઉદ્દેશમાં સમભાવપૂર્વક ભકત-પરિજ્ઞા મરણ અંગીકાર કરવાનો વિધિ કહ્યો. ઇગિત મરણનું પણ પ્રતિપાદન છે. સાધકને મૃત્યુ પણ જીવનની સમાન મહોત્સવ રૂપ છે. જેમ બાળકમાં સુકુમારતા, યુવકમાં ઉત્સાહ અને વૃદ્ધમાં શાંતિ સ્વાભાવિક હોય તેવી જ રીતે ·છ૮ 'અ ૮ સાધકને મૃત્યુ સ્વાભાવિક છે. તે મૃત્યુમાં પણ હર્ષવિષાદને અનુભવ કરતા નથી. સાધક શરીરને સાધન સમજે છે. જ્યારે તેને સમજાય કે હવે આ સાધન નિ:સત્વ થઈ ગયું છે ત્યારે સ્વેચ્છાથી તેનો ત્યાગ કરે છે (૭) અહી પાદપપગમન મરણનું નિરૂપણ કર્યું છે. પ્રારંભમાં વિશિષ્ટ પ્રતિમાઓને ઉલ્લેખ કર્યો છે નામ (૮) અનશન એટલે ન ખાવુ, એ સામાન્ય અર્થ નથી–તેમજ અનશન એટલે મરી જવું એ રૂઢ અર્થ પણ નથી પરંતુ જીવન સમાપ્ત થવાનો સમય આવે તે પહેલાં સ્વયં સાવધાન થઈ, હસતા મુખે મૃત્યુને ભેટવાને દઢ સ કલ્પ કરે અને દેહભાન ભૂલી આત્મભાનમાં લીન રહેવું, એનું જ અનશન છે. અનશનના ૩ પ્રકારે પહેલા કહ્યા. અહિ સમાધિ– મરણનું નિરૂપણ કર્યું છે. પ્રવજ્યા અંગીકાર કરવી. શિક્ષા પ્રાપ્ત કરવી, સૂત્ર, અર્થ ગ્રહણ કરવા, સર્વ પ્રકારે પરિપક્વ થઈ એકલ વિહાર, પ્રતિમાદિ વિવિધ પ્રતિજ્ઞાઓને સ્વીકાર કરવો, ઈત્યાદિ ક્રમથી સયમનું પાલન કરી અતિમ અવસ્થા આવવા પર પિતાની શક્તિ તેમજ ધૈર્યને જોઈને અનુરૂપ સમાધિમરણની આરાધના કરવાનું વિધાન કર્યું છે. છા ·આચારાંગ અથવા પ્રથમ ઉદ્દેશ કુસંગ ત્યાગ ૨૬. તે વેમિ સમજુમ મમણુન્નર હું કહું છું–સમનેઝ (જે સાધુની શ્રદ્ધા અને વા ય વ પ વા વર્ષ ની વેષ સમાન હોય પરંતુ સમાચારના ભેદના સારૂમ વા વલ્થ વા હિના થી કારણે જેની સાથે આહારને સભોગ ન હોય તે) कंवलं वा, पायपुंछणं वा णो पाएज्जा અથવા તેનાથી ભિન્ન અસમનેઝ સાધુને અશન, છે. વિન્ન જ જા જેવ- પાન, ખાદિમ, સ્વાદિમ, વસ્ત્રાપાત્ર, કંબલ डियं परं आढायमाणेत्ति वेमि । પાદવું છણાદિ આદરપૂર્વક ન આપે તથા એને માટે નિમંત્રણ ન દે અને તેની સેવા સુશ્રુષા ન રૂ. “ધુ ને વાળના મસા વા નાવે કદાચિત શિથિલાચારી અન્ય ભિક્ષુ પjછ વ મિયા, જે મિયા, સયમી સાધુને કહે-“હે મુનિઓ, તમે નિશ્ચિત મુંના, જો મેંનિયા, પંથે વિત્તા સમજે કે તમને આહારાદિ યાવત્ પાદવું છણાદિ વિકમ ” વિમત્ત – મળે અથવા ન મળે, તમે તેને ઉપભોગ કર્યો મા સમાજે નમાજે પન્ના ના હોય અથવા ન કર્યો હોય, (તે પણ અમારે णिमंतेजा वा कुज्जा वेयावडियं पर ત્યાં આવવું) રસ્તે બદલીને આવવું પડે કે अणाढायमाणे-त्ति वेमि । રસ્તામાં વચ્ચે આવનારા ઘરને ઓળંગીને આવવું પડે તે પણ અવશ્ય આવવું- રીતે જુદા ધર્મને પાળનારા સાધુ આવતા અથવા જતા સમયે કંઇ આપે અથવા આપવા માટે નિમંત્રણ કરે અથવા વૈયાવૃત્ય કરે તે સદાચારી સાધક તેને સ્વીકાર ન કરે, એમ હું કહું છું. રૂ. ૩હિં મારો રે રે સુખિતે આ મનુષ્યલકમાં કેટલાંક સાધુઓને આચાર- भवति । ते इह आरंभठी अणुवय- ગોચરનું સારી રીતે જ્ઞાન હેતુ નથી. તેવા સાધક આર ભાથી થઈ અન્ય અધમીઓનું મજે, “ળ” ઘાથમાળે, हणतो અનુકરણ કરી “પ્રાણીઓને મારે” એવું કહી ચાવિ ઉમણુનામા, યુવા ત્રિ- બીજા પાસે હિંસા કરાવે છે હિંસા કરનારની માયાંતિ, યદુવા વાળો gિ– અનુમોદના કરે છે એદત્તને ગ્રહણ કરે છે, ઉતિ; લાંચ િો, થિ અથવા અનેક પ્રકારના વચને બોલે છે. જેમ કે કેઈ કહે છે– લેક છે, કેઈ કહે છે કે લેક સ્ત્રી, પુરે , મધુ રોજ, સાાિ, નથી કોઈ કહે છે કે લોક નિત્ય છે, કોઈ કહે y, Jv , સપાસિતે છે કે લેક અનિત્ય છે, કોઈ કહે છે કે લેક , અqmત્તેિ , સુ-ત્તિ સાદિ છે, કોઈ કહે છે કે લેક અનાદિ છે, વ, દુ-ત્તિ , कल्लाणे-त्ति કેઈ કહે છે લેક અ તવાળે છે, કઈ કહે છે કે અનત છે, કેઈ કહે છે કે આ સારું વ, પારિ વા, સાધુ-ત્તિ વા ગયા- કર્યું છે, કેઈ કહે છે કે આ ખરાબ કર્યું છે, કેઈ કહે છે કે આ કલ્યાણરૂપ છે, તેને બીજા આ 8 ·અ. ૮, ૯ ૧ પુ-ત્તિ વા, સિદ્ધિ-રિ વા, સિદ્ધિત્તિ પાપરૂપ બતાવે છે જેને કોઈ સાધુ કહે છે. વ, રણ-ત્તિ વા, ગરિ-ત્તિ વ ! તેને જ બીજા કોઈ અસાધુ કહે છે, કઈ કહે છે કે સિદ્ધિ છે, કેઈ કહે છે કે સિદ્ધિ નથી. કઈ કહે છે કે નરક છે, કેઈ કહે છે કે નરક નથી. ૩૧૭. નમિvi વિઘહિમ “નામ ?? આ પ્રકારે વાદી જે વિવિધ પ્રકારની પરસ્પર મમતા, પ્રવિ નાગÉTI વિરોધી વાત કરે છે અને પિત પિતાના પર્વ તૈઉં જો સુપ્રિ સુપન મતને જ સાચો બતાવે છે, તેમનું તે કથન धम्मे भवति, से जहेत भगवया पवे- નિર્દેતુક છે. તેમને આ એકાતવાદ સુ-આખ્યાત ધર્મ નથી સુપ્રજ્ઞપ્ત ધર્મ નથી. આશુપ્રજ્ઞ, दितं आसुपण्णेण जाणया पासया । સર્વજ્ઞાની, સર્વદશી ભગવાન મહાવીર દ્વારા મહુવા વાળો રસ-ત્તિ વેમ પ્રરૂપિત ધર્મ જ મુખ્યાત અને સુપ્રાપ્ત ધર્મ છે એકાંતવાદી પિતાને મત કહે ત્યારે અવસર હોય તે સંયમી સાધુએ તેને જવાબ આપ, પરતુ કોઈ ફળ ન નીકળતું દેખાય તે મૌન ધારણ કરવું જોઈએ, એમ હું કહું છું. ૩૨૮, સાથ સમાં પાત્ર ! તમેવ હવાતિ- પૂર્વોક્ત વાદીઓને સાધુ સંક્ષેપથી આ પ્રકારે જામ, પદં વિશે વિસાહિતે કહે કે સર્વત્ર પાપકર્મ થઈ રહ્યું છે, મે એ પાપકર્મને છોડી દીધુ છે, મારા અને તમારામાં આ જ અતર છે ૩૧૨. ના અવી છે, બેવ જ નેવ વિવેક હોય તે ગામમાં રહીને પણ ધર્મની रणे धम्म-मायाणह पवेदितं माह- આરાધના થઈ શકે છે અને જગલમાં પણ થઈ શકે વિવેકના અભાવમાં ગામમાં પણ णेण मईमया । ધરાધના થતી નથી અને જંગલમાં પણ થતી નથી. આ રીતે ભગવાન મહાવીર દ્વારા કહેલ ધર્મને મતિમાન કરે ४००. जामा तिण्णि उदाहिया, जेसु इमे मावाने त्र યામ (મહાવ્રત) કહ્યા છે. आयरिया संबुज्यमाणा समुट्ठिया । (અહીંસા, સત્ય અને અપરિગ્રહ, અપરિગ્રમા અચૌર્ય તથા બ્રહ્મચર્યનો સમાવેશ થઈ જાય છે.) આર્ય પુરુષ તેને સારી રીતે સમજી તેમા સદા સાવધાન રહે છે ૪૦ ૨. જે નિવૃત્તા, દે છે - જે કોધાદિ સર્વ પાપકર્મોથી નિવૃત્ત છે તેને याणा ते वियाहिया । નિદાન રહિત કહેલ છે. ૪૦૨. ઉર્દૂ ધ તિરિએ સામું સંખ્યત ઉંચી, નીચી, તિ અને સર્વ વિદિશાઓમાં અનાવૃત્તિ = ૬ જિ નહિં પ્રત્યેક જીવમા કર્મસમારંભ રહેલે છે कम्मसमारंभेणं । ગ્રહણ ·આચારાગ ૮૧ ૪૦રૂ. રિબાર મેદાવી વ સ Éિ એ જાણી વિકશીલ, બુદ્ધિમાન, પુરૂષ સ્વયં શાર્દિ, વંહે સમરિમેઝા, વિને તે કાર્યોની ઘાત ન કરે, બીજા પાસે ઘાત ન fÉ Irrfમામા, કરાવે અને જે દંડ સમારંભ-ઘાત કરનાર છે Éિ ë સમારં- તેમને અનુમોદન ન આપે. भंतेवि समणुजाणेज्जा । ૪૪. જે ડુિં સાર્દ હંસારમતિ બીજી વ્યકિતઓને આરંભ-પાપકર્મ કરતાં જઈ तेसिपि वर्ग लज्जामो। અમે લજા પામીએ છીએ. ૪૦. i પરિણા મેદાવી ત વ એ જાણી બુદ્ધિમાન સમી અને પાપથી અપ વા નો રમી ર સમારંમિ- ડરનાર સાધક હિંસા અને અન્ય ज्जासि त्ति बेमि । પાપકર્મોને આર ભ ન કરે. એમ હું કહું છું. પ્રકારના 0 બીજો ઉદ્દેશ પ્રલેભન–વિજય ४०६. से भिक्खू परक्कमेज्ज वा चिट्ठिज्ज ભિક્ષુ (સાધક) મશાનમાં શૂન્યગ્રહમા પર્વતની वा णिसीएज वा तुयटेज्ज वा ગુફામાં, વૃક્ષોના મૂળમા, કુભારના ખાલી ઘરમા सुसाणंसि वा, सुन्नागारसि वा, ફરતો હોય, ઊભો હોય, બેઠો હોય, સુતો गिरिगुहंसि वा, रुक्खमूलसि वा, હોય અથવા અન્યત્ર કયાય પણ વિચરતે હોય कुंभाराययणंसि वा, એવા પ્રસંગ પર કોઈ પૂર્વ પરિચિત અથવા हुरत्या वा અન્ય કેઈ ગૃહસ્થ તેની પાસે આવી આ कहिंचि विहरमाणं तं भिक्खु उव- પ્રકારે આમંત્રણ આપે કે, “હે આયુમન संकमित्तु गाहावती वूया, મુનિ ! આપના માટે અશન, પાન, ખાદિમ, તો સમ ! વધુ તવ અટ્ટાપ સ્વાદિમ, વસ, પાત્ર, કબલ, પાદપુ છણ વગેરે असणं वा पाणं वा खाइम वा साइम પદાર્થ, આપના માટે પ્રાણી, ભૂત, જીવ અને વા વલ્થ વા પરિદં વા વા વા સોના સમારભ કરી, ખરીદી, ઉધાર લઈ पायपुंछणं वा पाणाई भूताइ जीवाई કઈ પાસેથી છીનવી લઈ અથવા બીજાના सत्ताई समारम्भ समुद्दिस्स, कोयं હોવા છતા પણ તેની આજ્ઞા વિના લઈ અથવા पामिच्च अच्छेज्ज अणिसट्ठ अमिहडं સન્મુખ લાવી અથવા મારા પિતાના ઘેરથી ગાર્ડ જેમિ, આસદં વા સમુ લાવી, આપને આપું છું. હું આપના માટે स्सिणोमि, से भुजह वसह । મકાન બનાવી આપુ છુ અથવા મકાનનું સમારકામ કરાવી દઉ છું તમે તેને ઉપયોગ કરો અને મકાનમાં રહે ·અ૦ ૮, ઉ ૨ ૪૭. શ્રી સંતો સમ ! મચ્છુ તે માતા- હે આયુષ્યન્ સાધકે ! તે સાધુ આવા પ્રસંગે વત્તિ સમાë સંચર્સ સહિયારૂ– પિતાના પૂર્વપરિચિત મિત્ર અથવા મનવી “પ્રાસંતો પદવિ ! જો તે ગૃહસ્થને આ પ્રકારે ઉત્તર આપે-“હે આયુષ્યનું વચનને ગૃહસ્થ ! હું આપના સ્વીકાર बयणं आढाएमि, णो खलु ते वयणं કરતે નથી અને તેનું પાલન કરતું નથી. તે परिजाणेमि, जो तुम मम अह्राए પછી તમે શા માટે અશનાદિ, વસ્ત્રાદિ મારા vi વી (૪) વલ્થ વા (8) પાછું માટે બનાવે છે, ખરીદો છે, શા માટે મકાન વા (૪) સમીરમ સમુદ્િરત નીચ બનાવે છે ? હે આયુષ્મન ગૃહસ્થ પારિ ગરજ ગર્દ મe એવા કાર્યોથી દૂર રહેવા માટે જ તે ત્યાગી, आहट्टु चेएसि आवसहं વ બન્ય समुरिसणासि । से विरतो आउसो गाहावती ! एयस्स अकरणयाए । હું યાક 1 વાત ૪૦૮, સે મિવ પર ઘા જાવ મુનિ સાધક શ્મશાનાદિમા ફરતા હોય અથવા हुरत्था वा कहिंचि विहरमाणं तं मन्य વિચરતા હોય, તેની સમીપ भिक्खु उवसंकमित्तु गाहावती આવીને કોઈ ગૃહસ્થ તે ભિક્ષુને જમાડવાને आयगयाए પદી વસf R [૪] મનમા સંકલ્પ કરે, તે મુનિના માટે આર ભ કરી આહારાદિ આપે અથવા મુનિને માટે વલ્થ વા [૪] [url{ [૪] રસમ- મકાન બનાવે, આ સાધક પોતાના મ નાવ બાદ વેતિ માવસર્દ બુદ્ધિબળથી અથવા બીજાના કહેવાથી અથવા વ સમુરિપત્તિ મિક્વ પરિવા- કોઈ પાસેથી સાભળીને જાણી લે કે આ ગૃહસ્થ सिङ, शं च भिक्खू जाणेज्जा सह મારા માટે આહાર, અથવા મકાન તૈયાર કરી સંમય પૂરવીરોri vo વ રહ્યો છે, તે એવું જાણી તે ગૃહસ્થને સ્પષ્ટ सोचा "अयं खलु गाहावती मम- સૂચના કરે હું મારા નિમિત્તથી દીપ vi વા (૪) વલ્થ વા (૪) કરેલ અનાદિ, વસ્ત્રાદિ અથવા મકાન વાપરી પાળાડું (૪) સમારમ્ નો તે શક નથી. आवसहं वा समुस्सिणाति" तं च भिक्खु संपडिलेहाए आगमेत्ता आण- वेज्जा अणासेवणाए-त्ति बेमि । તૈયાર ૪૦૧. ઉમરવું જ વહુ પુટ્ટી વા માર્કો વા કે ગૃહસ્થ સાધુને પૂછી અથવા પૂછયા વિના ને જે સાદર સંથા વા કુત્તિ ઘણું દ્રવ્ય ખર્ચા આહારદિ બનાવે છે જ્યારે हंता "हणह खणह छिंदह दहह पयह મુનિ એ લે નહિ ત્યારે કદાચિત્ તે ગૃહસ્થ કુપિત સાદ વિપદ સદસાદ વિર - અને મારે પિટ, હાથ-પગાદિ દો, જલ, થાય છે, સાધુને મારે છે. અથવા કહે કે- ·અાચા ८३ मुसह" । ते फासे पुट्ठो धीरो अहि- ५वी, पाहि दूरी या तेनु: .मधु छानवी यासए अदुवा आयारगोयरमाइक्खे ट्यो, प्राणु रहित ४ी धो भने प्रारे पी31 तक्कियाणमणेलिस, अदुवा वइ- પહચાડો.” આવા કષ્ટો આવે ત્યારે ધૈર્યવાન गुत्तीओ गोयरस्स अणुपुव्वेण सम्मं साधु भाने सहन ४२ अथवा ४ट मापनारनी पडिलेडए आयगुत्ते । बुद्धेहिं एवं विशेष न भायार-गायने समनवे अथवा પાત્રતાદિનો વિચાર કરી સારી રીતે પિતાના पवेदितं । મૌન રહે પિતાના આચાર–ગોચરનુ સમ્યક્ પ્રકારે પાલન કરે એમ જ્ઞાની પુરુષેએ કહ્યું છે. ४१०. से समणुन्ने असमणुन्नस्स असणं समनोज्ञ साधु मारपूर्व असभनाज्ञ साधु ने वा (४) वत्थं वा (४) नो माह अथवा पता न साधे, निमत्र न पाएज्जा, नो निमंतेज्जा, नो कुज्जा साधे, तेनी वैयावृत्य न ४२ येभ हुई छु. वेयावडियं पर आढायमाणेत्ति वेमि । ४११. धम्म-मायाणह पवेडगं माहणेण भतिभान् मापाने रे धर्म यो छे तेनु समणुन्ने समणुन्नस्स સ્વરૂપ બરાબર સમજે. સમગ્ર સાધુ, સમગ્ર असणं वा (४) नत्थ ना (४) साधुने मत्यत मादरपूर्व अशा तथा पन्ना આપે, અને તેની વૈયાવૃત્ય કરે, એમ હું पाएज्जा णिमतेज्जा कुजा वेया- नाडियं पर आढायमाणेत्ति चेमि । मतिमया; ત્રીજો ઉદેશ કુશંકા નિવારણ ४१२. मज्झिमेणं नयसा एगे संबुज्यमाणा 32 साध मध्यम વયમાં પ્રતિબોધ પામી समुट्टिया । ત્યાગી બને છે ४१३. सोच्चा मेधावी गयणं पडियाणं मुद्धिमान् साध मानीसोना पयनने समणी निसामित्ता। તથા સમજી ને સમભાવ ધારણ કરે ४१४. समयाए धम्मे आरिएहिं पवेदिते । આર્ય પુરુષોએ (તીર્થકરોએ) સમતાભાવમાં ધર્મ કહ્યા છે ४१५. ते अणनकखमाणा अणतिवाएमाणा सभलावा साधु मलागानी छायी निवृत्त अपरिग्गहेमाणा णो परिग्गहानति य अ पा प्राणानी हिंसा કરતા નથી सन्नावति च णं लोगसि । णिहाय अने परियड पाणु समता नथी परियाई ना दड पाणेहिं पाव कम्म अवकुम्वेमाणे रामवाना रणे ते समस्त दोभा अपरियाही 1 ·૮૪ અ, ૮ ૯ ૩ एस महं अगंथे વિચાર, શોષ કહેવાય છે અને પ્રાણીઓની હિંસાનો ત્યાગ કુતિમસ ને ૩વવાદાં જવ જ કરવાથી પાપકર્મ કરતા નથી, તેથી તે મહાન વાં | નિર્ચ થ કહેવાય છે એવા સાધુ, એવા સાધુ, સંયમમાં, કુશળ બને છે અને આ તમા રાગદ્વેષ રહિત બની જ્યોતિર્મય થઈ જાય છે. દેવેના પણ જન્મમરણ થાય છે, એમ જાણી રાગદ્વેષને ત્યાગ કરે છે. ૪૧૬, '? आहारोवचया देहा, परीसहपभंगुरा । શરીર આહારથી વૃદ્ધિ પામે છે અને પરીષહાથી पासहेगे सचिदिएहिं પરિત્રિી – ક્ષીણ થાય છે. છતાં પણ જુઓ કે કોઈ માર્દિ ! કાયર મનુષ્ય શરીર પ્લાન ઈન્દ્રિયી ગ્લાનિને અનુભવે છે. યુવા પર સર્વ ४१७. ओए दयं दयति । તેજસ્વી પુરુષ પરીષહ આવવા છતાં પણ દયાનું રક્ષણ કરે છે ૪૨૮. ને નિદાળસથરા અને તે હું જે સાધક સયમ અને કર્મોના સ્વરૂપને સારી कालण्णे वलण्णे, मायण्णे, खण- રીતે જાણે છે તથા અવસર, પિતાની શક્તિ, पणे विणयपणे समयण्णे परिग्गह પરિમાણ, અભ્યાસકાળ, વિનય તેમજ સિદ્ધાન્તને સમાજમાં જાણ પતિને કિયા કરતા નિષ્કામ ભાવથી રાગદ્વેષને નાશ જાણે છે તે પરગ્રહની મમતા છોડી યથાસમય दुडओ छेत्ता णियाति । કરી સયમમાં આગળ વધે છે ૪૨. i fમવું શીયસપરિવેશમાં શીત સ્પર્શથી ધ્રુજતા મુનિ પાસે જઈ કઈ વામિ પાવ વ્યા- “ગાઉ– ગૃહસ્થ કહે- હે આયુષ્યમાન શ્રમણ ! આપને સંત સમા, જો હજુ તે મધમાં ઈન્દ્રિય ધર્મ (કામ) તે પીડત નથી ને ? હૃત્તિ ? “ગાઉસંતો જાવ, ત્યારે સાધુ તેને કહે-“હે આયુષ્માન ગૃહસ્થ ! જો હું મમ મધમા ઉદ્દતિ, મને કામ પડતું નથી પરંતુ હું ઠંડી સહન Uજુ ગર્દ સંવામિ કરવામાં સમર્થ નથી અગ્નિ સળગાવવી, વારંવાર અહિયાસિત્તર ! જે જુ છે જતિ સળગાવવી અને શરીર તપાવવુ કે વારવાર अगणिकायं उज्जालेत्तए वा पज्जा- તપાવવુ, અથવા એવું બીજાને કહિને કરાવવું लेत्तए વા જ યાવિત્તા વ મને કલ્પતું નથી पयावेत्तए वा, अण्णेसिं वा क्यणाए ।' ૪૨૦, સિયા સે ઇવ વવંત પૂ સાજિ- સાધુની આ વાત સાંભળી કદાય તે ગૃહસ્થ જી હા પાત્ત શાં અગ્નિ સળગાવી, પ્રજવલિત કરી મુનિના શરીરને આપના વા પ્રવાજા રા તપાવવા કે વાર વાર તપાવવા પ્રયત્ન કરે તે च मिक्खू पडिलेहाए સાધુ ગૃહસ્થને કહી દે કે મારે અગ્નિનું સેવન आगमेत्ता आणवेज्जा अणासेवणाए त्ति बेमि । કરવુ કલ્પતું નથી એમ હું કહું છું ·આચારાંગ થો ઉદેશ સુદઢ સં૫ ૪૨૧. fમવરઘુ તિવ િરિણિતે જે (અભિગ્રહધારી) ભિક્ષુએ ત્રણ વસ્ત્ર અને પાર્દિ તરત તે પુર્વ મતિ ચોથું પાત્ર આ ચારની જ મર્યાદા કરી છે “વલ્વે નારૂામિ' | રે – તેણે એવો વિચાર નથી કહેતો કે હું થા सणिज्जाइं वत्थाई जाएज्जा, अहा- વસની યાચના કરીશ જે તેની પાસે ત્રણ વસ્ત્રો परिग्गहियाई वत्थाई धारेजा, नो ન હોય તે તે એષણીય વસની યાચના धोइज्जा, नो रएज्जा नो धोतर- કરે અને જેવું મળે તેવું ધારણ કરે. વસ્ત્રને એ નહીં, રંગે નહીં, હૈયેલાં અને રંગેલા વસ્ત્રોને त्ताई वत्थाई धारेज्जा, अपलिउंच- માને આમંત, ગોવેરા છે | ગ્રામાનુગામ જતાં રસ્તામાં સંતાડવી ન પડે. ધારણ ન કરે એવા હલકાં વસ્ત્રો રાખે છે જેથી वत्थधारिस्स सामग्गिये। આ નિશ્ચિત રૂપથી વસ્ત્રધારીની સામગ્રી છે. ४२२. अह पुण एव जाणेज्जा:- उवाति મુનિ જાણે કે હવે ઠંડીની ઋતુ વ્યતીત થઈ તે રજુ કરે, નિ રિવને ગઈ છે અને ગ્રીષ્મઋતુ આવી ગઈ છે તે अधापरिजुन्नाई वत्थाई - પહેલાંના જીર્ણ વસોને પરઠી દે અથવા જરૂર विज्जा; अदुवा संतरुत्तरे, હોય તે ઓછા કરે અથવા એકજે વસ્ત્ર રાખે अदुवा ओमचेले, अदुवा एगसाडे, अदुवा અથવા અલક થઈ જાય. આવું કરવાથી લાઘવ अचेले, लापवियं आगममाणे ગુણની પ્રાપ્તિ થાય છે, અને તપની પ્રાપ્તિ तवे से अभिसमन्नागए भवति । થાય છે. ભગવાને જે આ કહ્યું છે તેના રહસ્ય जमेयं भगवया पवेदितं तमेव अभि- ને સમજી સર્વ પ્રકારે સ પૂર્ણ રૂપે સચેલ અને સજા સંતો અશ્વત્તા -છેવ અચલ અવસ્થામાં સમભાવનું જ સેવ્રન કરે. समभिजाणिया । ४२३. जस्स णं भिक्खुस्स एवं भवति पुट्ठो જે સાધુને એવું સમજાય કે હું શીતાદિ પરીષહોમાં , નામણિ - સપડાયો છું અને તેને સહન કરવા અસમર્થ Fi અતિપિત્તસે વ ળ્યું- નૈહિ કરતા સયમમાં જ સ્થિત રહે જે સંયમ- છુ તે સંયમી પિતાની બુદ્ધિથી વિચારી, અકાર્ય સમારપાળે પળે શરૂ જીવનની રક્ષાને સંભવ ન હોય તે તપસ્વી મારા વાવ, તણિ દુ તે માટે હાનિસાદિ અકાળ] મરણ શ્રેષ્ઠ છે. આ સે જે વિદ્યાવિદ ૧ તથપિ મરણ કે કંઈ સ્વીકારે છે. આ મરણ પણ તે તરસ પિરિયા, 1 કવિ “તબ્ધ સામયિક મરણની સમાન છે આ પ્રકારે મૃત્યુ વિનંતિરિ જે વિના – પામનાર પણ કર્મોને અત કરે છે આ મરણ ·અ. ૮, ઉ. ૫ તi હિ ળિયાં ગાડુ– નિર્મોહતાનું સ્થાન છે, હિતકર છે, સુખકર છે. गामियं त्ति वेमि । ગ્ય છે, મોક્ષનું કારણ છે અને ભવારમાં પણ પુણ્યનું કારણ છે, એમ હું કહું છું. પાંચમો ઉદ્દેશ પ્રતિજ્ઞા પાલન ૪૨૪. જે મિત્ર રો િવÉિ પરિવુત્તેિ જે (અભિગ્રહધારી) ભિક્ષુએ બે વસ્ત્ર અને ત્રીજ પતિતિ, તર જે તે વુિં મતિ એક પાત્ર રાખવાની મર્યાદા કરી છે તેને એવો તતિ વર્થ નફર | રે મ– વિચાર નથી આવતું કે હું ત્રીજા વરસની सणिज्जाइं वत्थाई जाएज्जा जाव યાચના કરીશ. કદાચિત તેની પાસે બે વસ્ત્રો ન હોય તે તેને એષણીય વસની યાચના एवं खलु तस्स भिक्खुस्स सामग्गियं । કરવી કલ્પે છે યાવત એ સાધુની સામગ્રી છે. ४२५. अह पुण एवं जाणेजा-उवक्कते खल हेमंते, गिम्हे पडिवन्ने, अहा- ગ્રિષ્મ ઋતુ આવી ગઈ છે તે જીર્ણ વસ્ત્રો ને परिजुन्नाई वत्थाइ परिविड वेज्जा પરઠી દે અથવા કયારેક જરૂર હોય તે વસ ધારણ કરે, અથવા બેમાંથી એકનો ત્યાગ કરે. अदुवा संतरुत्तरे, अदुवा ओमचेलए, અને તેની પણ આવશ્યક્તા ન હોય તે વસ अदुवा एगसाडे, अदुया अचेले लाघ- રહિત થઈ જાય આમ કરવાથી લાધવ ગુણ વિર સમિમળે છે તેવે સે મિસ- સાથે તપની પ્રાપ્તિ થાય છે. ભગવાનને જે રીતે ण्णागए भवति । जहेय भगवता કહ્યું છે તેને સારી રીતે સમજી સંપૂર્ણ ભાવથી વિતં તમેવ મિસામે સખ્યતો સર્વ અવસ્થામાં સમભાવ રાખે. सव्वत्ताए सम्मत्तमेव अभिजाणिया । કર૬. ના of fમજવુ પ મ, gો જે સાધુને એવુ સમજાય કે હું રોગથી નિર્બળ સવ મ, નામમંત્તિ - થઈ ગયે છું ભિક્ષા માટે અનેક ઘરમાં જાવામાં અસમર્થ છું. આ કથન સાંભળી કે ગૃહસ્થ સાધુના तरसंकमणं भिखायरियं गमणाए । માટે સામે આહારાદિ લાવી આપે તો સાધુ से चेव वदंतस्स परो अभिहडं असणं પહેલા જ કહી દે કે- હે આયુષ્યન્ ગાથા પતિ ! વા (૪) વા વા શે - સામે લાવેલ આહારાદિ તથા આ પ્રકારને मेव आलोएज्जा "आउसंतो गाहा- અન્ય કઈ પદાર્ય ભગવો अभिहड મને કપે નહિ असणं वा (४) भोत्तए वा, पायए' वा अन्ने वा एयप्पगारे । ખાવું-પીવું સૂતી, णो खलु में कप्पड़ ·८७ આચારને ४२७. जस्स णं भिक्खुस्स अयं पगप्पे-अहं साधुनी मेवी प्रतिज्ञा डाय छे के हु च खलु पडिण्णत्तो अपडिम्नत्तेहिं, भाभार था तो मी साधु-माने सेवा ४२वानु गिलाणो अगिलाणेहि, अभिकंख ४ी કહીશ નહિ પરંતુ સમાન સમાચારીવાળા साहम्मिएहिं कीरमाणं वेयावडियं નીરોગી સાધુ કર્મનિર્જરાના ઉદ્દેશ્યથી સ્વેચ્છા– સેવાને પૂર્વક મારી સેવા કરે તે હું એ साइज्जिस्सामि । अहं वा वि खलु वा ४५ भने ने स्वस्थ 15 ते अपडिण्णत्तो पडिण्णत्तस्स, अगिलाणो माला उधमी अस्वस्थ श्रभवानी श्वेछापूर्व गिलाणस्स, अभिकख, साहम्मिअस्स निस्वार्थ भावथी भनि। भाटे सेवा ४२११. कुज्जा वेयावडियं करणाए । ४२८. आह१ परिन्नं अणुक्खेस्सामि, ओ साधु २मा प्रमाणे प्रतिज्ञा ४२ छ - (१) आहडं च सातिज्निस्सामि आहट्ट मीonो भाटे मा दावीश भने परिम्नं, आणक्खेस्सामि, आइडं च णो भी आसाव्या डाय ते स्वीश. सातिजिस्सामि (२) आइट्ठ (૨) હું બીજા સાધુઓ માટે આહારાદિ લાવીશ परिन्न, णो आणक्खेस्सामि, પરંતુ બીજા સાધુઓ લાવ્યા હોય તે નહિ લઉં. आहड च सातिज्जिस्सामि (३) आहटु मnanव्या शतश्वीरीश (४) हुँ भी (૩) હું બીજા સાધુઓ માટે નહિ લાવું પરતુ परिणं णो आणक्खेस्सामि, आहड માટે લાવીશ નહિ અને બીજા લાવ્યા હશે તેને च णो सातिजिस्सामि (४) एवं સ્વીકાર પણ કરીશ નહિ આ ચાર પ્રતિજ્ઞાઓ से अहाकिट्टियमेव धम्म समहिजा- માંથી જે અગીકાર કરી હોય તેનું પૂર્ણ રીતે णमाणे संते विरते सुसमाहितलेसे । પાલન કરે. એવા સાધુ શાત, વિરત અને વિશુદ્ધ तत्थवि तस्स कालपरियाए । से वेश्यावाणा ना त्या ४२ पा] प्रतिज्ञान तत्थ विअंतिकारए । इच्चेतं विमो- मन ४३. आथित् प्रतिज्ञापालनमा भए हायतणं हितं मुहं खम णिस्सेयसं थ य तो तेनु ते भ२ए! आणुगामियं-ति बेमि। મરણ સમાન છે તે કર્મશયનું કારણ છે તે નિમહતાનું સ્થાન છે, હિતકર છે, સુખકર છે, ચોગ્ય છે, કલ્યાણકારી છે, ભવાનરમા પુણ્યનું કારણ છે એમ હું કહું છું અનશન પ્રાપ્ત ल છઠે ઉદ્દેશ ઈંગિતમરણ ४२९. जे भिक्खु एगेण वत्थेण परिसिते २ (बलिया) लिनु मे १२४ ने uly पायवितिएण, तस्स गो एवं भवइ, એક પાત્ર રાખવાની પ્રતિજ્ઞા અગીકાર કરે છે બીજા "वितिय वत्थं जाइस्सामि" । से तेने मेवे। विद्या नथी हातो Gor ·म ८,G. अहेसणिज वत्थ जाएज्जा, अहाप- વસ્ત્રની યાચના કરુ. એવા સાધુ જરૂર હોય તે रिग्गहियं वा वत्थं धारेजा । जाव मेषीय पवनी यायना ४३ भने २ वस्त्र गिम्हे पडिबन्ने, अहापरिजुन्न वत्थं મળે તેવું જ ધારણ કરે યાવતું ગરમીની ઋતુ परिवेजा । अदुवा આવી ગઈ છે એમ જાણે તે સર્વથા જીર્ણ एगसाढे વસ્ત્રને પરઠી દે અથવા તે એક વસને રહેવા દે अदुवा अचेले लापवियं आगममाणे આ રીતે લાઘવ तवे से अभिसमन्नागए भवइ । जडेयं अथवा भयेर थ/ लय. ગુરુને ધારણ કરવાથી તપની પ્રાપ્તિ થાય છે भगवया पवेडयं तमेव लमिसमेच्चा થાવત્ પ્રત્યેક અવસ્થામાં સમભાવ ધારણ કરે. सचओ सन्चत्ताए समत्तमेव सम- જે સાધુની એવી ભાવના भिजाणिया । जस्स णं भिक्खुस्स मेसो छु, મારુ કોઈ નથી, હુ પણ કેઈને નથી, તે एवं भवइ-एगे अहमंसि, न मे अत्थि ભિક્ષુ આત્માના એકાકીપણને જાણી લાઘવ कोई, न याहमवि कस्स वि । एव से ગુણને પ્રાપ્ત કરે છે અને તેને તપની પ્રાપ્તિ एगागिणमेव अप्पाणं समभिजा- થાય છે, યાવત્ સમભાવ ધારણ કરે જોઈએ णिज्जा, लावियं आगममागे तवे से अभिसमन्नागए भवइ जाव सम- भिजाणिया । - ४३०. मे भिक्खू वा भिक्खुणी वा, अस સાધુ અથવા સાધ્વી અશનાદિ આહાર કરતા, णं वा (४) आहारेमाण णो સ્વાદ લેવા માટે આહારને ડાબા ગાલથી જિમણા वामाओ हणुयाओ दाहिणं हणुयं साले न दावे सने भए सालथी 1 साले संचारेज्जा आसाएमाणे, दाहिणाओ नावे A ते स्वाद नह पाथी साधव वा हणुयाओ वामं हणुगं णो संचा ગુણ પ્રાપ્ત થાય છે અને તેનાથી તપની પ્રાપ્તિ रेजा आसाएमाणे से अणासाय- થાય છે. માટે ભગવાન દ્વારા કહેલ તત્વને माणे लायविगं आगममाणे तवे से सारी रीते सम समभाव धारण ४२वो नये अभिसमन्नागए भवइ । जहेगं भग- वता पवेइगं तमेव अभिममेच्चा सन्चतो सव्वत्ताए समभिजाणिया । समत्त-मेव ४३१. जस्स णं भिक्खुस्स एवं भवति-से 2 मुनिने मेवी प्रतीति थाय व मा गिलामि च खल अहं इमंमि शरीरने ८४ावा हु मसमर्थ छु. तो ते धीर समए इमं सरीरगं अणुपुव्वेण परि- धीरे भाडा२ने माछ। ४२ मा २ साछी ४३॥ वहित्तए, से अणुपुवेणं आहार पायाने पाता ४३ मन शाश२ व्यापाशन નિયમિત કરી પાટિયાની લાકડાના સમાન ·આચારાંગ ८८ णगरं वा, . , सबट्टेज्जा । अणुपुत्वेण संवट्टित्ता નિષ્ટ થઈ શારીરિક સંતાપથી રહિત થઈ कसाए पयः किच्चा समाहियच्चे પંડિતમરણને માટે તૈયાર થઈ જાય. આવા फलगावयट्ठी उट्ठाय भिक्खू अभिनि- भुनिये गाभ, नगर, गेड, समो, મ ડેમ, व्वुडच्चे, अणुपविसित्ता गामं वा, पाटण, ४२, मा४२, माश्रम, सन्निवेश, खेडं નિગમ અથવા રાજધાનીમાં પ્રવેશ કરી ઘાસની वा, कव्वड वा, मडवं वा, पट्टणं वा, दोणमुह वा, યાચના કરવી જોઈએ. ઘાસ લઈ એકાંત સ્થનમાં आगरं वा, आसमं वा, सण्णिवेसं नये. त्यां 1, प्राणी, मीन, सीसाती, ४, ५, माना ६२, बी1, तct- वा, णिगमं वा रायधाणिं वा, ળના પાણીથી ભીની થયેલ માટી, કરેળિયાના तणाई जाएज्जा । तणाई जाइत्ता જાળાદિથી રહિત જમીનનું વારંવાર પ્રતિલેખન से तमायाए एगंत-मवक्कमिज्जा । કરે અને વારંવાર પ્રમાર્જન કરે, તેમ કરી एगंतमवक्कमित्ता अप्पंडे अप्पपाणे अप्पपाणे यासनी शैया पाथरे भने तेन ५२ सितम अप्पवीए अप्पहरिए अप्पोसे अप्पो- मगर ४२ दए अप्पुत्तिंग-पणय-दग-मडिय- मक्कडासताणए पडिलेहिय (२) पमज्जिय (२) तणाई संथरेज्जा । तणाई संथरेत्ता एत्थवि समए इत्त- रियं कुज्जा । સત્યવાદી, પરાક્રમી, સસારથી તરેલાની સમાન, ४३२. तं सच्चं सच्चवादी ओए तिणे भाशा ना २ अने निराशाथी २हित छिण्णकहकहे अतीतहे अणातीते, भारी शत वस्तुस्प३५ने oth२, सांसारि ' चेच्चाण भिटर कायं, संविहूणिय माथी मुश्त भुनि न १२ शरीरनी ममताना त्या विरूवरूवे परीसहोवस्सगे; अस्सि ४ी, मने प्रारना परीषड। भने उपसानी विस्ससंभणयाए, भेरव-मणुचिन्ने । અવગણના કરી તથા સર્વજ્ઞપ્રત આગમમાં શ્રદ્ધા तत्थवि तस्स कालपरियाए । सेवि ४ निताथी माया योग्य मा सत्यनु - तत्थ वियंतिकारए इच्चेतं विमो- मतभरघुनु माय२५ ४२ छे मा भरए। हाययणं हितं सुई खेमं णिस्सेयसं पायनी समान छे ते हित४२, सुम४२, કલ્યાણકર છે યાવત્ પુણ્યનું કારણ आणुगामिगं-ति वेमि । છે એમ હું સાતમો ઉદ્દેશ પ્રતિમા અને પાદપપગમન ४३३. जे भिक्खू अचेले परिसिते तस्स णं रे (मिAGधा) निक्षु १२हित ५ सयममा भिक्खुस्स एवं भवति, चाएमि अह स्थित छ तेने मेवो पियार उय छे हु तृए- तणफासं अहियासित्तए, सीयं फासं घासने। २५श सहन ४२ ॥ छ, ४ भान ·८० અ. ૮, ૯ ૭ ઢિયાસિત્ત, ૩HIR સહિયાર- સહન કરી શકું છું, ડાસમચ્છરની વેદના સહન त्तए, दंसमसगफास દિવાસિત્ત, કરી શકું છું, એક અથવા અનેક પ્રકારની ઇતરે સત્તરે વિવરે ને અનુકૂળવ-પ્રતિકૂળ વેદના સહન કરવામાં સમર્થ છું अहियासित्तए; हिरिपडिच्छादणं च પર તુ લજજાના કારણે વસ્ત્રને ત્યાગ Tો સવામિ મચાવત્ત છું જે અસમર્થ છુ. એવા સાધુને કટિવસ્ત્ર (ચલપટ્ટક) कप्पति कडिबंधणं धारित्तए । ધારણ કરવું ક૯પે છે કરવા ૧ વેદના, વેદના થાય, થરૂ૪, કુવા તલ્થ વરમંત મુંઝા અવે (જે લજજા જીતી શકે તે અચેલ રહે) અચલક તil Fસંતિ, સીવણ કુસંતિ, થઇ વિચરનાર સાધુને જે ફરી તૃણસ્પર્શની तेउफासा फुसंति, ઠડી-ગરમીની વેદના, ડાસ-મચ્છરની दंसमसगफासा એક યા અનેક પ્રકારના કષ્ટ फुसंति, एगयरे अन्नयरे विख्वरूवे આવે તે તેને સારી રીતે સહન કરે, અલક फासे अहियासेति अचेले लापविय સાધુ ઉપકરણ અને કર્મભારથી હળવે થઈ જાય છે. તેને તપની પ્રાપ્તિ થાય છે યાવત્ भवति । जहेतं भगवया पवेदिगं સમભાવ રાખે तमेव अभिममेच्चा सन्चओ सव्वत्ताए समत्त-मेव समभिजाणिया । ४३५. जस्त ण भिक्खुस्स एवं भवति-अह કેઈ મુનિની એવી પ્રતિજ્ઞા હોય કે-(૧) હું બીજા च खलु अन्नसिं भिक्खूणं असणं वा મુનિઓને અશન, પાનાદિ લાવી આપીશ આહાર અને બીજા મુનિઓ દ્વારા લાયેલા આહાર સ્વીકાર (४) आहट्टु दलइस्सामि, आहडं च सातिजिस्सामि (૨) કરીશ (૨) કેઈ મુનિની એવી પ્રતિજ્ઞા હોય जस्स णं છે, કે હુ અશનાદિ આહાર લાવી બીજા મુનિઓને भिक्खुक्स्स एवं भवतिः- अह च આપીશ પણ તે મુનિઓ દ્વારા લાવેલનો સ્વીકાર खलु अन्नेसिं भिवणं असणं वा० નહિ કરીશ (૩) કે મુનિની એવી પ્રતિજ્ઞા સદરહુ રસારિ, ો હોય છે કે હું અશનાદિ આહાર લાવી આપીશ સાત્તિનિસ્ફનિ (૨) નuffમવુ નહિ પણ બે મુનિઓ લાવ્યા હશે તે લઈશ एव भवतिः अहं च હું માપ (૪) કેઈ મુનિની એવી પ્રતિજ્ઞા હોય છે, કે વા. માદ નો સામ લાવીને આપીશ નહિ અને બીજા લાવ્યા હશે च सातिज्जिस्मामि (३) जस्स णं તે લઈશ નહિ કેઈ મુનિ એ અભિગ્રહ કરે મિવું પર્વ મતિ – ૬ ૧ જે પિતાના માટે ગ્રડણ કરેલા, એષણય આહાર- છે, કે પિતાના ઉપગ પછી વધેલા, વિધિપૂર્વક अण्णेसि भिक्खूण असणं પાણીથી પોતાના કર્મોની નિર્જરા માટે સમાન आहटूटु नो दलहस्सामि आइडं च આચારવાળા સાધુની વૈયાવૃત્ય કરીશ અને બીજા સાતિરામિ (૪) અ ર મુનિઓના ઉપગ પછી વધેલા વિધિપૂર્વક રજુ તે ધારિરિ – લાવેલ, એષણીય આહાર – પાણીને તેઓની वा० -- ·૯૧ આચારાંગ થાય પ આ જોri ધાપરિgિ શ્રમિ- નિર્જરાની અભિલાષાથી અપાયેલા અશનાદિ ને વણે સીર્મિત ઝી વેચવ- ગ્રહણ કરીશ. આવી પ્રતિજ્ઞા ધારણ કરનાર ચિં વરVI માં વાવ તેના મા- મુનિને લઘુતા ચાવે છે અને તપની પ્રાપ્તિ तिरित्तेणं अधेसणिज्जेणं अधापरिग्ग- છે યાવત્ સમ્યક્ પ્રકારે સમજી મુનિ સમભાવને ધારણ કરે. हिएणं असणेणं वा० अभिकंख साह- म्मिएहिं कीरमाणं वेयावडियं साति- जिस्सामि लापवियं आगममाणे जाव समत्तमेव सममिजाणिया । રૂ. ના of મિડુત મતિ ! જે જ્યારે મુનિને સમજાય કે હવે गिलामि च खलु अहं इममि समए શરીરને અનુક્રમથી ધારણ કરવામાં અસમર્થ છુ इमं सरीर अणुपुत्वेणं परिवहित्तए, ત્યારે તે ક્રમશઃ આહારને ઓછો કરી કષાને સે માહાર રાંદેના સાદા કૃશ કરે. શરીરના વ્યાપારને નિયમિત કરી લાકડાના પાટિયાની જેમ સહનશીલ બની મૃત્યુ જાંવત્તા ની પાછુ પિછવા માટે તૈયાર થઈ શરીરની શુશ્રષાને ત્યાગ समाहिअच्चे फलगावयटी ઉદાચ કરી, ગામ, નગર, ચાવતું રાજધાનીમાં ઘાસની fમહૂ મળવુડ, અશુપવિ- યાચના કરે. યાવત્ ઘાસની શૈયા બિછાવે રેગ્ય સિત્તા અને વા નાવ ચાર્ષિ વા સમયે તે પર બેસી શરીરને શરીરના વ્યાપારનો તમારું નાજ્ઞા ! તારું નાસ્તા, અને સૂક્ષ્મહલનચલનને ત્યાગ કરી દે. तमायाए एगंतमवक्कमेज्जा, अप्पंडे, जाव तणाई संथरेजा। एत्थवि समए कायं च, जोगं च इरियं च पचक्रवाएज्जा। જરૂ૭. સર્ષ સંખ્યા ચો તિને છિન્ન- સત્યવાદી, પરાક્રમી, રાગ-દ્વેષ રહિત, સંસારથી कहकहे आइयढे अणातीते चेचाण તરેલાની સમાન, ભય અને શંકાથી મુક્ત, જીવદિના મારું જ વિજ્ઞાળ વિવરે સ્વરૂપને જ્ઞાતા, સાસારિક બધોથી રહિત મુનિ નેશ્વર શરીરનો ત્યાગ કરી, વિવિધ પ્રકારના પરિક્ષદ તિ વિરમણવાર પરીષહ અને ઉપસર્ગોની અવગણના કરી, भेरवमणुचिन्ने । तत्थवि तस्स काल- ભગવાનના વચન ઉપર શ્રદ્ધા રાખી કાયર અને પરિયાપુ ! જે તત્વ વિધ્વંતિકાર દ્વારા આચરી ન શકાયું તેવા સત્યપાદ ગમન इच्चेयं विमोहायतणं हियं સુ મરણને અગીકાર કરે છે. આ પાદપપગમન રમ ાચ માણુમિત્તિ મિ. સમાધિમરણ કાળપર્યાયની સમાન છે. હિતકર છે. સુખકર છે એગ્ય છે. કલ્યાણકર પુયમય છે આવા મરણને પ્રાપ્ત કરનાર સાધુ કમોને ખપાવે છે, એમ હું કહું છું. સે f છે. ન ·૯૨ એ. ૮, ઉ. ૮ આઠમે ઉદ્દેશ કાલપર્યાય-પંડિતમરણ જરૂ૮. પુપુળ વિદા, जाई धीरो समासज्जा वसमतो मतिमंतो. सव्वं णच्चा अणेलिसं । १ । તત્વના ४३९. दुविहंपि विदित्ताणं, बुदा धम्मस्स पारगा; अणुपुच्चीई संखाए, મામા તિતિ ! ૨ | દીક્ષા ગ્રહણદિના અનુક્રમથી મેહરહિત–ભકત પરિક્ષા, ઈગિતમરણ અથવા પાદપપગમન મરણને પ્રાપ્ત કરી ધીર સંયમી અને મતિમાન મુનિ સર્વ કૃત્ય-અકૃત્યને જાણી અદ્વિતીય જિનશાસન સિવાય બીજે કયાય જેનું વિધાન નથી એવી સમાધિનું પાલન કરે. શ્રુત-ચારિત્ર રૂપ ધર્મના પારગામી, નાતા મુનિઓ બાહ્ય અને આત્યંતર તમને જાણું, અનુક્રમથી શરીરત્યાગને અવસર જાણી સંલેખના સ્વીકારી શરીરના પિષણરૂપ આરંભને છેડી દે છે. સંલેખના ધારણ કરનાર મુનિ કષાયોને પાતળા કરી અ૯૫ આહાર કરતા ક્ષમાશીલ રહે. અલ્પાહારના કારણે ગ્લાન થાય તે મુનિ આહા- રને સર્વથા ત્યાગ કરી અનશન ધારણ કરે. ४४०, कमाए पयणुए किच्चा, अप्पाहारो तितिक्खए; अह भिक्खू गिलाएजा, आहारस्सेव अंतीगं । ३ । ? ४४१. जीविगं णामिकंखेज्जा, मरणं णोवि पत्थए। दुओवि ण सज्जेजा, जीवित मरणे तहा । ४ । मन्नत्थी णिग्जरापेही, Twift-vપરy: अंतीवहिं विउस्सन्ज, બજાજે – ! કર. પં િ ના, રૂમનું બળ नम्र अंतरदाय मिपं मिरम्म पदिए । ६ । સંખના કરનાર મુનિ વધારે જીવવાની ઈચ્છા ન રાખે. કwથી ભયભીત થઈ મૃત્યુની ઈચ્છા ન કરે. જીવન અને મરણ બંને અવસ્થામાં સમભાવ રાખતા મુનિ કેઇની પણ ઈરછા ન કરે. મધ્યસ્થભાવમાં સ્થિત, એકાત નિજેરાને અભિલાષી મુનિ સમાધિનું પાલન કરે કષાયાદિ આંતરિક અને ઉપકરણાદિ બાહ્ય ઉપધિને ત્યાગ કરી, પિતાના અંત કાગને વિકાર રહિત બનાવી આત્મચિંતન કર, ભકતપરિક્ષા સલેખનામાં ધિત મુનિને કદાચિત પિતાના આયુષ્યને અન લાવવાનું કઈ કારણ જણાય તે બુદ્ધિમાન સાધુ જલદી ભકતપસ્વિાદિને અંગીકાર કરી જો. • 5 ·ગામમાં થા નિર્જન વનમાં ભૂમિને જોઈને અને તેને જીવજંતુરહિત જાણીને ઘાસની પથારી પાથરે. તુવદેવા, પછી આહારને ત્યાગ કરે અને તેના ઉપર સૂવે, આવનાર પરીષહ અને ઉપસર્ગોને સમભાવથી સહન કરે. મનુષ્ય સંબંધી ઉપસર્ગો આવે તે મર્યાદાનું ઉલ્લઘન કરે નહિ કીડી આદિ ફરતા જ તુઓ, ગિદ્ધાદિ ઊડનાર પક્ષીઓ, બિલમાં રહેનાર સપદિ પ્રાણીઓ અથવા ડાંસ–મચ્છરાદિને દૂર ન કરે ! આચાશંગ ४४३., गामे वा अदुवा रणे, थडिलं पडिलेहियाः अप्पपाणं तु विनाय, तणाई सथरे मुणी । ७ । ४४४. अणाहारो पुटंठो तत्थऽहियासए; णातिवेलं उवचरे, माणुस्सेहिं वि पुट्ठए । ८ । ४४५. ससप्पगा य जे पाणा, जे उ उड्ड-महे चरा; भुंजते मंससोणीतं. ण छणे ण पमज्जए । ९ । ४४६. पाणा देहं विहिंसति, ठाणातो ण विउम्भमे; आसवेहिं विवित्तेहि, तिप्पमाणो 5 हियासए । १० । ४४७. गंथेहिं विवित्तेहि, आउकालस्स पारए; पग्गहिअतरगं चेयं, दवियस्स वियाणतो । ११ । ४४८. अयं से अवरे धम्मे, णायपुत्तेण साहिए; आयवज्जं पडीयारं, વિન તિ તિ! ૨ | ४४९. हरिएमु ण णिवज्जेज्जा, थडिलं मुणिआ सए; विउसिसज्ज अणाहारो, पुट्ठो तत्थ ऽ हियासए । १३ । ૪પ૦, રૂજિક સિટી, समियं आहरे मुणी तहावि से अगरिहे. આજે જે સહિષા ૨૪ | આ પ્રાણીઓ મારા દેહની જ હિંસા કરે છે. મારા જ્ઞાન, દર્શનાદિને બગાડી શકતા નથી એવો વિચાર કરી તે સ્થાનથી બીજે કયાય ન જાય. આસ્ત્રથી દૂર રહી વેદના સહન કરે બાહ્ય, આત્યંતર ગ્રંથિઓને છેડી અતિમ સમય શુદ્ધ ધ્યાનમાં રહે. અહીં સુધી ભક્ત પરિજ્ઞાન કથન કર્યું. હવે ઈ ગિતમરણ કહે છે. આ ઈગિતમરણ ગીતાર્થ સયમી સાધકને વિશેષરૂપી ગ્રહણ કરવા ગ્ય છે. ઇગિતભરણ-જ્ઞાતપુત્ર મહાવીરે ઇ ગિત મરણમાં વિશિષ્ટતા બતાવી છે–આત્મવ્યાપાર સિવાય બીજા પાસે ત્રણ કરણ ત્રણ વેગથી વૈયાવૃત્યન કરાવે. દર્ભ, અકુરાદિ લીલોતરી ઉપર ન સૂવે- શુદ્ધ ભૂમિને જાણી સૂવે સર્વ ઉપાધિને છેડી આહારને સર્વથા ત્યાગ કરી, સસ્તારક પર રહી પરીષહેને સમભાવપૂર્વક સહન કરે નિરાહાર રહેવાથી ઇન્દ્રિયને શિથિલ જોઈ મુનિ સમભાવમાં રહે આર્તધ્યાન ન કરે હલન ચલનાદિ ક્રિયાઓ કરે છે તે નિન્દનીય નથી હલન ચલનાદિ કરતા કરતા જે ભાવથી વિચલિત થતા નથી અને સમાધિવત છે તે અભિનન્દનીય છે S ·૯૪. આ ૮, ૯ ૮ ४५१. अभिक्कम पडिक्कमे, संकुचए पसारएः कायसाहारणहाए, ત્યનાળિ અને ૨૬ ! ઇનિમરણની આરાધના કરનાર મુનિ શરીરની સુવિધા માટે નિયત ભૂમિમાં જઈ અને પાછો કરી શકે છે. પોતાના અંગે પાગને સ કેચી શકે છે, પસારી શકે છે. જે વિશેષ શકિત અને સહિષ્ણુતા હોય તે અચેતન પદાર્થની જેમ નિશ્રેષ્ટ થઈ સ્થિત રહી શકે છે ૨૨. પરિવર્મે , દુબા ચિ ચાવ टाणेण परिरिलं ने. જિwsના ૨ મા ! ૨૬ જે બેઠા બેઠા અથવા સૂતા સૂતા થાકી જાય ના : આટા મારે અથવા ઉભા રહે યા ઇચ્છાનુસાર આસન બદલે ઉભા ઉભા થાકી જાય તે અતે બેસી જાય યા સૂઈ જાય છપ૩. ચાર્લી જરા મર. इंद्रियाणि समीरए; कोलानानं समामज्ज. વિન્દ્ર પારેખ | ૨૭ ! ४५४. जओ ऽ गन्न समुप्पज्जे, तत्य अवलंबएः ततो उक्कमे अप्पाण. सव्वं फासेऽहियासए । १८ । આવા અનુપમ મરણને સ્વીકારી મુનિ પિતાની ઇન્દ્રિયને વિષથી નિવૃત્ત કરી સંયમમાં રાખે. ટેકે લેવા માટે પાછળ પાટિયું રાખ્યું હોય અને તેમા જીવ-જતુ હોય તે તેને બદલી બીજા નિર્દોષ પાટિયાની ગવેષણ કરે અવલ મને ન જે વસ્તુના અવલંબનથી પાપની ઉત્પત્તિ થાય તેનુ લેવું જોઈએ પિતાના આત્માને પાપમય વ્યાપાથી દર કરે અને આવતા પરીષહોને સમભાવપૂર્વક સહન કરે. ४५५. अयं चायनतरे मिया, जो एवं अणुपालएः સંવાનિધિ, ठाणाती ण विउममे । १० । આ પાદપપગમન પૂર્વાકન ભકતપરિના અને ઈશિતમરની અપેક્ષાએ વિશેષ છે. જે પૂર્વોક્ત વિધિથી તેનું પાલન કરે છે તે શરીરમાં તીવ્ર વેદના થવા છતાં પણ તે સ્થાનથી દુર જતા નથી 2:૬. अयं से उत्तम धम्मे, पुञ्चद्वाणम्र पन्ग अचिर पटिलहिता. વિદ મદને ૨૦ | કપડ, માં 5 મિનિટ टानापनत्य अप्पगंः જો મ ાં, 1 છે જા ! ર ! પાદપપગમન–પાદપપગમન સંથારે ઉત્કૃષ્ટ ઘર્મ છે કારણ કે પૂર્વોકત બને મરણ કરતા અધિક પ્રવનથી ગ્રાહ્ય છે, મુનિ નિર્દોષ ભૂમિને જોઈને પાપગમનની વિધિનું પાલન કરે અને કઈ પશુ અવસ્થામા ટથાનાન્તર ન કરે. નિજીવ કથાન અને પાટિયાદિને પ્રાપ્ત કરી તેના પર મુનિ સ્થિત થાય શરીરની મમતાને સર્વથા ત્યાગ કરી દે અને વિચાર કરે કે મારા શરીરમાં ઈ પરિષદ નથી ·આચારામ જ્યાં સુધી જીવન છે ત્યા સુધી પરિષહ અને ઉપસર્ગ તે આવવાના છે. તે જાણે કાયાને નિરોધ કરનાર દેહભેદના માટે ઉદ્યત થયેલ બુદ્ધિમાન સમભાવથી પરીષહેને સહન કરે. ४५८. जावज्जीनं परीसहा, उवसग्गा इति सखया संवुडे देहभेयाए, इति पन्ने ऽ वियासए । २२ । ४५९. भिउरेमु न रज्जेजा, कामेमु बहुतरेसु वि; इच्छालोम ण सेवेजा, धुवं वनं सपेहिया । २३ । ४६०. सासएहिं णिमतेजा, दिव्यमागं ण सद्द तं पडिबुझ माहणे, सव्व शमं विघृणिया । २४ । મુનિ વિપુલ કામગોને નશ્વર જાણી તેમાં રાગ ન કરે અચલ કીર્તિ રૂપ મને વિચાર કરી, કઈ પણ પ્રકારની ઇચ્છા–નિદાન ન કરે. આવા મુનિને કેઈ અક્ષય વૈભવ ગ્રહણ કવ્વા માટે નિમ ત્રણ આપે અથવા દેવા અનેક પ્રકાની ત્રાદ્ધિ ગ્રહણ કરવા માટે નિમ ત્રણ આપે અથવા દેવાના આવી લલચાવે તો મુનિ તેમાં શ્રદ્ધા ન કરે. મુનિ સર્વ માયાને દૂર કરી સત્ય સ્વરૂપને સમજે સર્વ પદાર્થોમા આસકિત નહિ બના, તે મુનિ જીવનની પાર પહોંચી જાય છે મહિલાને સર્વોત્તમ સમજી આ હિતકારી ત્રણે પડિતમર- માથી પિતાની યોગ્યતાનુસાર કેઈ પણ એક મરણને સ્વીકારે છે. એમ હું કહું છું : - ४६१. सबढेहिं अमुच्छिए, आउसालस्स पारए; तितिक्खं परम णच्चा, विमोहम्नतरं हिन-ति बेमि । २५ ।

·૯૬ નવમું અધ્યયન ઉ ૫ ધા ન મુ ત આઠ અધ્યયનમા મુનિની શ્રેષ્ઠ ચર્યાનું જે વિવેચન કર્યું છે તે કેવળ કલ્પનાત્મક કે આદર્શરૂપ નથી પરંતુ વ્યાવહારિક છે, આચરણગમ્ય પૂર્વકાલિક મુમુક્ષઓએ તે આચારનું આચરણ કર્યું હતું. એ બતાવવા માટે આ અધ્યયનમાં મહાન તપસ્વી ભગવાન મહાવીરની ચર્યાનું વર્ણન કર્યું છે. આ અધ્યયનનું નામ ઉપધાનશ્રુત છે. જૈનદર્શનમાં ઉપધાનને પ્રચલિત અર્થ છે તપશ્ચર્યા વ્યુત્પત્તિજન્ય અર્થ છેસામીપ્ય ધારણ કરવું જે ક્રિયા આત્માભિમુખતા પ્રાત કરાવે તે કિયાનું નામ ઉપધાન છે મુનિને પરિષહો કે ઉપસર્ગો આવે ત્યારે પર્વત સમાન નિશ્ચલ રહેવાનું કહ્યું છે. આકઠિનતમ સાધનામા મહાવીરનું તાપમય જીવન પ્રેરણામય બને છેસાધ્યની સિદ્ધિ માટે અતિમ સમય સુધી સ્થિર રહેવાની પ્રેરણા પ્રદાન કરે છે તેથી આ અધ્યયનમાં ભગવાનના તમય જીવનને ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ અધ્યયનમાં ૪ ઉદેશક છે ૧ ભગવાન મહાવીરની ચય વર્ણવી છે ભ મહાવીરનો સાધનાકાળનો વિહાર કેવળ આત્મીય જીવનના શોધન માટે હ. તેઓ મૌન રાખી વિચરતા કોઈ પ્રશ્ન પૂછે કે અભિવાદન કરે તો પણ તે બેલતા નહિ નૃત્ય, ગીતાદિ સાભળી કુતૂહલ ન કરતા વિહાર કરતા ચતુર્થ પિરસીને સમય જ્યા આવે ત્યા રહી જતા ખડેર, વિશ્રામગૃહ, સ્મશાન, લુહારની શાળાદિમાં તેમજ ક્યારેક વૃક્ષની નીચે રહી જતા અનાર્ય દેશની દુર્ગમ્ય એવી વજભૂમિ તથા શુભ્રભૂમિમા વિચર્યા ઈસમિતિપૂર્વક ગમન કરતા ગૃહસ્થોના સંપર્કમાં આવતા નહિ પોતાના માટે બનાવેલ આહારાદિનું સેવન ન કરતા ૨ ભગવાન મહાવીરની શય્યાનું પ્રતિપાદન કર્યું છે જે કોઈ નિર્દોષ સ્થાન મળે તેમા અપ્રમત્ત ભા, સમાધિપૂર્વક સ્થિત થના. વધારે નિદ્રા ન લેતા. નિદ્રા આવે તે ઊઠીને ટટ્ટાર થઈ જતા કડતી ઠંડીમાં બહાર ઊભા રહેતા. સાદિ અનેક પ્રાણીઓ રંજાડતા છતા ધ્યાનમા સ્થિર રહેતા ૩ ભગવાન મહાવીરની અનુપમ સહિષ્ણુતા બતાવી છે. અનાર્ય લોકો તેમને મારતા. કૂતરાઓ કરડતા. ભજન અતિ લૂખું અને બહૂ અલ્પ પ્રાપ્ત થતુ. નાના બાળકે ડરથી અથવા કુતુહલથી તેમના પર ધુળ ફેકતા ઈત્યાદિ અનેક પરિષહ તથા ઉપસણોને અખૂટ ધૈર્યથી સહન કર્યા. પિતાનાં દઢ અમબળથી આર્ય, અનાર્ય ક્ષેત્રોમાં વિચરી, સાધનામાં સફળતા પ્રાપ્ત કરી ૪. ભગવાન મહાવીરની તપશ્ચર્યા વર્ણવી છે. આત્માની સુષુપ્ત શકિતઓને જાગૃત કરવા માટે તપની આવશ્યક્તા છે. ભગવાન મહાવીરે ૧રા વર્ષ સુધી કઠેર તપશ્ચર્યા કરી. તેમણે જ્ઞાન અને ધ્યાનમય તપની મહત્તા બતાવી વિવેકહીન તપશ્ચર્યાથી આત્મસાધન થતું નથી. ભગવાને અનેક મા ખમણ, ચામાસી, ત્રણ માસી આદિ લાબી-લાબી તપશ્ચર્યા કરી જ ગલી ·આચારાગ ૯૭ પહેલો ઉદ્દેશ - તે ભગવાન મહાવીરની ચર્ચા ४६२. अहामुयं वदिस्सामि, હે જખ્ખ ! જે રીતે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર जहा से समणे भगवं उठाय; કર્મક્ષય કરવા તૈયાર થયા અને વસ્તુ સ્વરૂપને संखाय तसि हेमंते, જાણું હેમતઋતુમાં દીક્ષા લઈ તત્કાળ વિહાર કર્યો, એ સર્વ વૃત્તાન્ત મેં જેવું સાભળ્યું છે अहुणापव्यइए रीइत्था । १ । તેવું તમને કહીશ. (૧) ४६३. णो चेविमेण वत्थेण, સર્વ પ્રકારના વસ્ત્ર અલંકારાદિ ઉપાધિને છોડીને पिहिस्सामि तंसि हेमंते; નીકળેલા ભગવાનના ખભા ઉપર ઈન્દ્ર દેવદૂષ્ય से पारए आवकहाए, વસ નાંખ્યું. પણ ભગવાને એ વિચાર ન एवं खु अणुधम्मियं तस्स । २ । કર્યો કે હું હેમંત ઋતુમા આ વસથી શરીરને ઢાંકીશ. કારણ કે ભગવાન યાવત્ જીવન પરિષહાને સહન કરવાવાળા હતા. ભગવાનનું વસ્ત્ર ધારણ કરવું પૂર્વવતી તીર્થંકરે દ્વારા આચર્યું છે અર્થાત્ પરંપરાગત કલ્પ છે. (૨) ૪૬૪, ત્તાર સખિ મારે, દીક્ષા લીધી ત્યારે ભગવાનના શરીર પર સુગ ધિત वहवे पाणजाइया आगम्म; દ્રવ્યો લગાડવામાં આવ્યા હતા સુગ ધથી अभिरुज्झ कायं विहरिंमु, ભ્રમરાદિ આકર્ષિત થઈ ભગવાનના શરીર ઉપર आरुहिया णं तत्थ हिसिंह । ३ । ચઢી જતા, ફરતા અને ડ ખ મારતા હતા માસ કરતાં કઈકે અધિક સમય સુધી આવું રહ્યુ (૩) ४६५. संवच्छरं साहियं मासं, એક વર્ષ અને કઈક અધિક એક માસ સુધી ज ण रिक्कासि वत्थगं भगवं; ઈન્ડે આપેલ વસ્ત્રને ત્યાગ ન કર્યો પછી વસ્ત્રને अचेलए ततो चाई, છેડી તે અણગાર સર્વથા અચેલક થઈ ગયા. (૪) त वोसज्ज वत्थमणगारे । ४ । ભગવાન પોતાના શરીર પ્રમાણ આદિથી સાંકડા ४६६. अदु पोरिसिं तिरियभित्ति, અને પછી પહેલા માર્ગને ઉપગપૂર્વક જતા चक्खुमासज्ज अंतसो झाति ઇસમિતિથી ચાલતા હતા આ રીતે ગમન अह चक्खुभीया संहिया ते, કરતા ભગવાનને જોઈને ભયભિત થયેલા બાળકે हंता बंता बहवे कदिसु । ५ । ભેગા મળી “મારે મારો” કહી અગર તે ધૂળ ફેકી કેલાહલ કરતા હતા (૫) ४६७. सयहिं वितिमिस्से हिं, કયારેક ગૃહસ્થના સસવાળા સ્થાનમાં રહેતા इत्थीओ तत्थ से परिम्नाय; ત્યારે કામવિહવલ સ્ત્રીઓ ભેગની પ્રાર્થના કરતી, सागारिय ण सेवइ, પર તુ ભગવાન તેઓને કલ્યાણમાર્ગમ વિદ્ધ કરનાર જાણું અને પ્રત્યાખ્યાન પરિજ્ઞાથી ત્યાગી इति से सयं पवेसिया झाति । ६ । કયારે ભેગ નહિ કરતા આત્માને વૈરાગ્યમાં લીન રાખી પ્રશસ્ત ધ્યાન કરતા હતા. (૬) ચાર ·૯૮ અ. ૯, ઉ. ૧ ४६८. जे केइ इमे अगारत्था, मीसीभावं पहाय से झाति पुट्ठोवि णाभिभासिंसु, गच्छति णाइवत्तती अजू । ७। આ ૪૬. મુર-પ્રેત-ર્ષિ, णाभिभासेय अभिवायमाणे हयपुव्बो तत्थ दडे हिं, लूसियपुवो अपुग्नेहिं । ८ । દ સહ, કઠોર કરતા ૪૭૦. હારું કુતિતિ, अतिअच्च मुणी परक्कममाणे आघाय-णटगीताई, दंडजुज्झाई मुट्ठिजुज्झाइ । ९ । ભગવાન ગૃહસ્થના સંપર્કને છેડી ધ્યાનમાં જ લીન રહેતા હતા. કોઈ ગૃહસ્થ કંઈ પૂછે તા ભગવાન ઉત્તર ન આપતા, મૌનમાં રહેતા અને પિતાના માર્ગ પર ચાલતા. આ રીતે સરળ ચિત્તવાળા પ્રભુએ કયારેય મોક્ષમાર્ગનું ઉલ ઘન કર્યું ન હતુ. (૭) કઈ વદન કરે તે તેની સાથે બેલિવું નહિ, વાત સાધારણ જનો માટે સરળ નથી પુણ્યહીન માણસો ભગવાનને ડંડાથી મારતા, વાળ આદિ ખેચતા, તે પણ ભગવાન તેઓને કંઈ પણ ન કહેતા મૌન ધારણ કરી સમભાવમાં જ સ્થિર રહેતા. (૮) શબ્દાદિની પરવા ન સંયમમાં પરાક્રમ કરતા હતા તેમને કથા, નૃત્ય, ગીતાદિ સાંભળી કુતૂહલ થતું ન હતું તેઓ દયુદ્ધ અને મુણિયુદ્ધ જેઈ આશ્ચર્ય ન પામતો કારણ કે સર્વ પ્રકારના કુતૂહલાને ભગવાને છેડી દીધા હતા. (૯) કેઈ વખતે કે વ્યકિત પરસ્પર કામાદિની કથાઓમાં લીન હોય તે તેની વાત સાંભળી જ્ઞાતપુત્ર ભગવાન મહાવીર હર્ષ કે શોક ન કરતા મધ્યમ ભાવમાં રહેતા અનુકૂળ, પ્રતિકૂળ ભયંકર પરીષહ આવે તે પણ તેનો વિચાર નહિ કરતાં સયમમાં વિચરતા, (૧૦) દીક્ષાપૂર્વે બે વર્ષથી કઈક અધિક સમય સુધી ભગવાને સચિત્ત જળનુ પાન ન કર્યું, અને બીજા કામમાં પણ લીધું નહી ગૃહસ્થાવસ્થામાં પણ એકત્વભાવનીનુ ચિંતન કરતા હતા કોધાદિ કષાય રૂ૫ અગ્નિને શાંત કરી, સમ્યકત્વની ભાવનાથી ભાવિત થઈ રહેતા હતા તેમની ઈન્દ્રિ અને મન શાંત હતા (૧૧), પૃથ્વીકાય, અપકાય, તેજસ્કાય, વાયુકાય, લીલ, ફૂગ, બીજ તથા વનસ્પતિકાય અને ત્રસકાયને સર્વ પ્રકારથી જાણ (૧૨) ४७१. गढिए मिहोकहासु समगंमि णायपुत्ते विसोगे अदक्खू ; एताई सो उरालाइ, गच्छति णायपुत्ते असरणाए । १० । ४७२. अवि साहिए दुवे वासे, सीतोदं अभोच्चा णिक्खंते; एगत्तगए पिहियच्चे, से अहिनायदसणे संते । ११ । ભગવાન * અન્ય ४७३. पुढवि च आउकायं, तेउक्कायं च वाउकायं च; पणुगाई बीयहरियाई, તરમાં જ સંવૃત થવા ! ૨૨ ·આચારાંગ “યારું સંતિ ઘહિ, चित्तमंताई से अभिनायः परिवज्जियाण विहरिस्था, રૂતિ વીજ જે મવીર ! ૧૩ . આ સર્વેમા જીવ છે–ચેતના છે, એવું જાણું તેની હિંસાને ત્યાગ કરી ભગવાન વિચરવા લાગ્યા. (૧૩) ४७४. अदु थावरा तसत्ताए, तसजीवा य थावरत्ताए; अदुवा सव्वजोणीया सत्ता कम्मुणा कप्पिया पुढो वाला । १४ । સ્થાવર જીવ ત્રસરૂપમાં અને ત્રસજીવ સ્થાવર રૂપે ઉત્પન્ન થાય છે–અથવા સર્વ સંસારી જીવ સર્વ નિઓમાં ઉત્પન્ન થવાના સ્વભાવ- વાળા છે. અજ્ઞાની જીવ પોતપોતાના કર્માનુસાર પૃથક પૃથક નિઓને ધારણ કરે છે (૧૪) ४७५. भगव च एव-मन्नेसी, सोवहिए ह लुप्पती वाले कम्मं च सन्चसो णच्चा, तं पडियाइक्खे पावग भगवं । १५ । ४७६. दुविहं समिच्च मेहावी, किरियमक्खाय णेलिसं णाणी आयाणसोय-मतिवाय- सोय जोगं च सव्वसो णच्चा । १६ । ભગવાન સ્વય ૪૭૭, ગત્તિવાતિ સટ્ટ, सय-मन्नेसिं अकरणयाए; जस्सित्थिओ परिन्नाया, सव्वकम्मावहा उ से अदक्खू । १७ । ભગવાને વિચારપૂર્વક જાણ્યું હતું, કે દ્રવ્ય ઉપાધિ અને ભાવ ઉપાધિના કારણે અજ્ઞાની જીવ કર્મોથી લેપાય ને દુઃખ પામે છે. તેથી ભગવાને કર્મના રહસ્યને સારી રીતે જાણું કર્મના કારણરૂપ પાપને ત્યાગ કરી દીધો હતે(૧૫) ઈપ્રત્યય અને સામ્પરાયિક બંને પ્રકારની કિયાઓને જાણ તથા કર્મો આવવાના આમ્રવને અને હિંસાદિ પાપોને તેમજ યેગને પૂર્ણ રૂપે જાણું સમસ્ત ભાવના જ્ઞાતા ભગવાને અદ્વિતીય સંયમાનુષ્ઠાનનું કથન કર્યું છે (૧૬) નિષ્પાપ અહિંસામાં પ્રવૃત્ત થયા તેમણે પાપમય વ્યાપાર છોડી દીધો અને બીજાને પણ ન કરવાનું સમજાવ્યું જેણે સ્ત્રીઓને સમસ્તકર્મોનુ મૂળ જાણી અને પ્રત્યાખ્યાનપરિજ્ઞાથી છેડી દીધી છે તે જ સાચા પરમાર્થદશી છે ભગવાને એવું જ કર્યું છે તેથી તે વાસ્તવમાં પરમ તત્ત્વના જ્ઞાતા થયા (૧૭) ભગવાન પિતાના માટે બનાવેલ આધાકમી આહારને કર્મબંધનું કારણ જાણું સેવન નહિ કરતા. કોઈ પણ પાપકર્મનું આચરણ નહિ કરતા ભગવાન પ્રાસુક આહાર જ ગ્રહણ કરતા (૧૮) કેઈ વસ્ત્ર આપે તે ભગવાન તેનું સેવન ન કરતાં અલક જ રહેતા અને પોતાના કરપાત્ર સિવાય બીજા પાત્રમાં યા બીજાના પાત્રમાં આહાર ૪૭૮, મારું ન હૈ , सव्वसो कम्मुणा बंधं अदक्खू, अंकिंचि पावगं भगव, त अकुव्वं वियर्ड भुंजित्था ।१८ । ४७९. णो सेवती य परवत्थं, परपाए वि से ण भुंजित्था;

·૧૦૦ આ ૯, ઉ ૨ परिवज्जियाण ओमाण, गच्छति सखडिं असरणयाए ।१९। કરતા ન હતા. તે માન-અપમાનનો વિચાર કર્યો, વિના દૈન્યરહિત થઈ ભોજનનાં સ્થાનમાં ભિક્ષા લેવા જતા. (૧૯) ૪૮૦, મારા ચરણપાપ, णाणुगद्धे रसेसु अपडिन्ने િિ પMિMાં, णो वि य कडूयये मुणी गागं ।२०। ભગવાન આહારદિના પરિમાણને જાણતા હતા. દૂધ દહીં આદિ રમા આસક્ત ન હતા, રસવાળા પદાર્થોને લેવાની પ્રતિજ્ઞા ન કરતા. આખમાં રજ આદિ પડી જાય તે તેને સુતા નહિ, અને ચળ આવે ત્યારે શરીર ખજવાળતા નહિ. (૨૦) ભગવાન માર્ગમાં ચાલતી વખતે તિર્યકુ અહીં-તહીં કે પાછળ જોતા નહિ. કેઈ પૂછે તે પણ બેલતા નહિ. સામે માર્ગને જોતા યત્ન પૂર્વક ચાલતા હતા. (૨૧) જતા ભગવાન ४८१. अप्पं तिरियं पेहाए। अप्पं पिट्टओ व पेहाए; अप्पं वुइए ऽ पडिभाणी, पथपेही चरे जयमाणे ॥२१॥ ૪૮૨. સિરિસિદ્ધપરિવને, तं वोस्सिज्ज वत्थ मणगारे; पसारितु बाहू परक्कमे णो अवलंवियाण कंधंसि ॥२२॥ ४८३. एस विही अणुक्कतो, माहणेण मईमया बहुसो अप्पडिन्नेण- भगवया एवं रिति त्ति बेमि ।२३। સ ચી દેવદૂષ્ય વસ છેડયા પછી શિશિર ઋતુમા રસ્તે બને બાહુઓને લાંબી કરી ચાલતા શીતથી વ્યાકુળ થઈ હાથ અથવા ખભા પર રાખી ચાલતા ન હતા (૨૨) મતિમાન માહન ભગવાન મહાવીરે કઈ પણ આકાક્ષા નહિ કરતા પૂર્ણ નિષ્કામ ભાવથી આ વિધિનું અનુસરણ કર્યું બીજા મુમુક્ષો પણ આ વિધિનું અનુસરણ કરે છે. એમ હું કહું છુ.(૨૩) બીજો ઉદ્દેશ ભગવાન મહાવીરની શય્યા ભગવાનની ૪૮૪, વરિયાળા રોગો, एगतियाओ जाओ भइयाओ; आइक्ख ताई सयणा- सणाई जाई सेवित्था से महावीरो ॥१॥ ચર્યા સાભળ્યા પછી જ બૂવામી શ્રી સુધર્મા સ્વામીને કહે છે-વિહારમા શમ્યા અને આસન તે હોય જ, તે ભગવાન મહાવીરે વિહા– રમા જે શય્યા, આસનાદિને ઉપદેશ કર્યો તે શષ્યા, આસનાદિ આપ મને કહો (૧) R w * ·આચારાનું ૧૦૧ ૪૮૬ મસલ્સમાપવા, पणियसालासु एगदा वासो; अदुवा पलियट्ठाणेसु पलालपुजेसु एगदा वासो । २। ४८६. आगंतारे आरामागारे, णगरे वि एगदा वासोः सुसाणे मुण्णगारे वा, रुक्खमूले वि एगदा वासो । ३ । (ભગવાન કોઈ નિયત સ્થાનમાં રહેવાનો સંકલ્પ કરતા નહિ. વિહાર કરતા કરતા ક્યાં છેલ્લી પૌરુષને સમય થઈ જાય ત્યાં જ રજા લઈ રાત્રિ વ્યતીત કરવા રહી જતા, જેમકે-) ભીંત- વાળા ખાલી ઘરોમાં, વિશ્રાતિગૃહોમા, પાણીના પરબોમાં, દુકાનમાં, લુહારની કઢમાં, ઘાસના બનાવેલ મંચની નીચે રહેતા (૨) ભગવાન કયારેક ગામ બહાર બનાવેલા મુસાફર- ખાનામાં, કયારેક બગીચામાં બનેલ ઘરમાં, કયારેક નગરમાં રહેતા, કયારેક મશાનમાં કયારેક ખંડેરમાં, કયારેક વૃક્ષની નીચે રહેતા હતા (૩) આ રીતે તેર વર્ષમાં કાંઈક ઓછા સમય સુધી આવા સ્થળામાં રહ્યા. મનને સ્થિર કરી, રાત-દિવસ અપ્રમત્ત બની, સમાધિમાં રહી ધ્યાનમાં લીન રહેતા. (૪) ૪૮૭, પÉિ મુળ સંય समणे आसी पतेरस वासेः राइंदियपि जयमाणे, अप्पमत्ते समाहिए झाति । ४ । ૪૮૮, fપ પામી,, सेवइ य भगवं उठाए। जग्गावति य अप्पाणं, इसिंसाती य अपडिन्ने । ५। ४८९, संबुज्झमाणे पुणरवि, आसंसु भगव उट्टाए, णिनखम्म एगया राउ, वहिं चकमित्ता मुहुत्तागं । ६ । ४९०. सयहिं तस्सुवसग्गा, भीमा आसी अणेगरूवा य; संसप्पगा य जे पाणा, अदुवा पक्खिणो उवचरंति । ७ । દીક્ષા લીધા પછી ભગવાને વધારે નિદ્રા લીધી ન હતી. પિતાના આત્માને જાગૃત રાખતા. હવે હું સૂઈ જાઉ એ ભાવથી ભગવાન કયારેય સૂતા નહિ. (૫) પ્રમાદ પતનનું કારણ છે, એ જાણુ ભગવાન વિશેષ જાગૃત રહેતા. નિદ્રા આવવા લાગે તે ઉભા થઈ જતા અને રાત્રિમાં બહાર નીકળી મુહૂર્ત (થડા સમય) સુધી આટા મારી નિદ્રા ઉડાડતા અને પાછા ધ્યાનમાં લીન થઈ જતા (૬) ઉપર કહેલા સ્થળેમાં રહેતા, ભગવાનને અનેક પ્રકારના ભયંકર ઉપસર્ગ આવતા સૂના ઘરમાં, ખંડેરાદિમા ઝેરી પ્રાણીઓ અને શમશાનાદિમા ગિદ્ધાદિ પક્ષીઓ આવી ઉપસર્ગ કરતા (૭) ४९१. अदुवा कुचरा उवचरति, गामरक्खा य सत्तिहत्था या ભગવાન જ્યારે ખરીદિ એકાંત સ્થાનોમાં રહેતા ત્યારે ત્યાં પાપકાર્ય કરવા માટે દુરાચારી, લંપટ ચાર આવતા અને ભગવાનને જોઈ, તે બાધક ·૧૦૨ અ ૯, ઉ ૨ છે એમ સમજી અ૬ મા કર, इत्थी एगतिया पुरिसो वा । ८। ४९२. इहलोडयाई परलोट्याई भीमाई अणेगरुवाइ अवि मुन्भि-दुन्भिगंधाई सद्दाई अणेगबाई । ९ । અનેક કષ્ટ આપતા. કયારેક હથિયારબંધ ગામનું રક્ષણ કરનાર [પોલિસ ] ભગવાનને ચેર યા હૈંગી સમજી કષ્ટ આપતા. કયારેક ભગવાનની મનહર મુદ્રાને જોઈ મુગ્ધ થયેલા સ્ત્રી અને પુરુષે તેમને ઉપસર્ગ આપતા [૮] ભગવાન્ આ લેક સબ ધી અર્થાત્ મનુષ્ય તથા તિર્યંચ દ્વારા કૃત અને પરલેક સંબધી એટલે દેવે દ્વારા કૃત અનુકૂળ અને પ્રતિકૂળ ઉપસર્ગોને સહન કરતા હતા. અનેક પ્રકારની સુગંધ, દુર્ગધને, મનેઝ, અમને શબ્દોને, પ્રશસ્ત, અપ્રશસ્ત સ્પશેને હમેશા સમિતિયુક્ત બની સમભાવથી સહન કરતા, વિષાદ અને હર્ષને દૂર કરી ભગવાન બહુ ન બેલતા અર્થાત્ ઘણું કરીને મનમાં વિચરતા [૯-૧૦] ४९३. अहियासए सया समिते, फासाई विख्वरुवाई अरति रति अभिभूय, रीयति माहणे अबहुवाई । १० । ४९४. स जणेहिं तत्थ पुलिस, एगचरा वि एगढा राओ अवाहिते कसाइत्था, पेहमाणे समाहिं अपडिन्ने । ११ । ૪૬. માં-અંતરિ જો પુત્વ, અદ-રિ–નિ મિથું દર અ–પુજે રે ધખે, तुसिणीए कसाइए झाति । १२ । કેઈ પૂછે દિવસ યા રાત્રિમાં ભગવાન નિર્જન સ્થાનમાં સ્થિત હોય ત્યારે એકલા વિચરનાર ચેર, જારાદિ પુરુ ભગવાનને પૂછતા “તુ કેણ છે ? અહીં શા માટે ઉભે છે ? ભગવાન ઉત્તર ન આપતા ત્યારે તેઓ કોધિત થઈ ભગવાનને સતાવતા. પરંતુ ભગવાન તેને પ્રતીકાર કરવાની ઈચ્છા ન કરતા સમાધિમાં લીન રહી સમભાવથી સહન કરતા [૧૧] અંદર કોણ છે ? ત્યારે જે ધ્યાનમાં લીન ન હોય તે ભગવાન કહેતા . 'હુ ભિક્ષુ છુ.” પૂછનાર કોધિત થતા, અપશબ્દ કહેતા યા મારપીટ કરતા તે પણ ભગવાન “આ ઉત્તમ ધર્મ છે, એવું સમજી મૌન રહેતા (૧૨) જ્યારે શિશિર ઋતુમાં ઠડે પવન પુકાતે અને બધા પ્રાણીઓ ધ્રુજતા ત્યારે બીજા સાધુઓ પવનહીન એવા બંધ સ્થાને શોધતા. (૧૩) ४९६. जंसि-प्पेगे पर्वयंति, मिमिरे मारुप पवावंते; રિ– મારા, हिमवाए णिवायमेसंति । १३ ।

·આચારાંગ ૧૦૩ કોઈ સાધુઓ બે-ત્રણ વસ રાખવાનું વિચારતા, કેટલાંક તાપસે કાષ્ઠ જલાવતા, કેટલાંક ધાબળી ઓઢી ઠંડી સહન કરવાનું વિચારતા. આ રીતે ઠંડી સહન કરવી અસહ્ય જણાતી (૧૪) सघाडिओ पविसिस्सामो, एधा य समादहमणा; पिहिता वा सक्खामो, अतिदुक्ख हिमगसंफासा । १४ । तसि भगव अपडिन्ने, अहे वियडे अहियासए दविए; णिक्खम्म एगदा राओ, ठाणति भगवं समियाए । १५ । ત્યારે ભગવાન ઈચ્છા રહિત થઈ કઈ વૃક્ષાદિની નીચે ખુલ્લા સ્થાનમાં રહી ઠંડીને શાંતિથી સહન કરતા હતા. આવી ઠંડીમાં રાત્રે બહાર નીકળી પાછા અંદર આવી ધ્યાનમાં લીન બની ઠડી સહન કરતા હતા [૧૫] ४९७. एस विही अणुक्कतो माहणेण मईमया; वहुसो अप्पडिण्णेण, भगवया एवं रियति-त्ति वेमि ।१६। મતિમાન માહન ભગવાન કોઈ પણ પ્રકારની આકાંક્ષા નહિ રાખતા આ વિધિનું પાલન કરતા હતા બીજા મુમુક્ષુ સાધકો પણ વિધિનું પાલન કરે છે એમ હું કહુ છું. [૧૫] આ ત્રીજો ઉદેશ પ્રભુની સહિષ્ણુતા ભગવાન મહાવીરે સદા સમભાવમાં રહી તૃણ– સ્પર્શ, શીતસ્પર્શ, ઉષ્ણસ્પર્શ અને ડાંસ–મચ્છરોના ડશે તથા વિવિધ પ્રકારના સ્પશે–દુખોને સહન કર્યો (૧) ૪૧૮, તારે સીયET, तेउफासे य दंसमसगे य; अहियासए सया समिए, hસારૂ વિહારૂં ? ४९९. अह दुच्चर -लाढचारी, वज्जभूमि च सुब्भभूमि च; पंतं सेज्जं सेविंसु, आसणगाई चेव पंताई । २ । ५००. लाडेसु तस्सु-बसग्गा, बहवे जाणवया लूसिसुः अह लूहदेसिए भत्ते, कुक्कुरा तत्थ हिंसिसु णिवतिसु । ३। ભગવાન્ દુર્ગમ્ય લાઢ દેશની વભૂમિ અને શુભ્રભૂમિમાં અર્થાત્ બંને વિભાગમાં વિચર્યા ત્યાં તેને રહેવાનું અને બેસવાનું સ્થાન ઘણું હલકું મળતું (૨) કરવા પડ્યા. લાક દેશમાં ભગવાનને ઘણું ઉપસર્ગો સહન ત્યા આહાર લુખ-સુકે મળતું ત્યાના નિવાસી અનાયે ભગવાનને મારતા ત્યાંના કૂતરા ભગવાન ઉપર તૂટી પડતા અને તેમને કરડતા. [૩] ·૧૦૪ આ ૯, , ૩ ५०१. अपे जणे गिवारेड, लूसणए मुणए डसमाणे; छुछु कारंति आहेतुं, “સમvf વેર રાંg”. ! ५०२. एलिक्खए जणो मुज्जो, वहवे वज्जभूमिइ फरुसासी; लढि गहाय णालीयं, समगे तत्थ य विहरिंसु । ५ । एवंपि तत्थ विहरंता, पुटपुव्या अहेसि सुणएहि सढुंचमाणा सुणएहि, दुच्चरगाणि तत्थ लादेहिं । ६। णिधाय दर्ड पाणेहि, तं कायं वोसज्ज मणगारे अह गामकटए भगव, ते ऽ हियासए अभिसमेच्चा । ७ । અનાર્ય દેશના લેકે એવા અસંકારી હતા કે ભગવાનને જે કૂતરા કરડતા હોય તેને કોઈક જ રક્તા અધિકાંશ લોકો તે તેઓ તરફ કૂતરાને છૂ છૂ કરી પ્રેરિત કરતા-જેથી કૂતરા ભગવાનને કરડે. તેઓ ભગવાનને દંડાદિથી મારતાં પણ હતા [૪] આવી અનાર્ય ભૂમિમાં ભગવાન એકવાર નહિ પણ અનેકવાર વિચર્યા. તે વજાભૂમિના માણસો રૂક્ષ ભોજન કરતા હતા તેથી સ્વભાવથી ક્રોધી હતા અને સાધુને જોતાજ કષ્ટ આપતા. તે પ્રદેશમાં શાક્યાદિ શ્રમણ પોતાના શરીરની બરાબર લાકડી અથવા શરીરથી ચાર આંગુલ મેટી લાકડી (નાલિકા] લઈ વિચરતા હતા [૫] આ રીતે નાલિકા લઈ વિહાર કરવા છતાં પણ તે અન્યતીર્થિક ભિક્ષુઓને કૂતરા કરડી ખાતા. તેથી તે લાઢ દેશમા વિચરવું ઘણું કઠિન હતુ. [૬] અણગાર ભગવાન પ્રાણીઓની હિંસાનો ત્યાગ કરી, પિતાના શરીરની મમતાને છેડી અને પરીષહેને સમભાવથી સહી કર્મ-નિજેરાનું કારણ જાણી અનાર્યજનેના કઠેર શબ્દોને તથા અન્ય પરીષહોને સમભાવથી સહન કરતા હતા. [૭] જેમ ઉત્તમ હાથી સંગ્રામના અગ્રભાગમાં રહી જય મેળવી પરાક્રમ બતાવે છે તે વિરપ્રભુ વિકટ ઉપસર્ગના પારગામી થયા ५०३. णागो रांगामसीसे वा, पारए तत्थ से महावीरे एवपि तत्थ लादेहि, अलद्धपुव्वेवि एगदा गामे । ८ । ५०४. उवसंकमंत-मपडिन्न, गामंतिगंपि अप्पत्तं; पडिणिक्खमित्तु लूसिंह “તાતો પૂર વદિ ત્તિ. ! ! ! તે લાઢ દેશમાં કયારેક તે ભગવાનને રહેવા ગામ પણ મળતુ નહિ. નિયત નિવાસ આદિને સંકલ્પ નહિ કરનાર ભગવાન ભજન યા સ્થાનની ગવેષણના વિચારથી ગામ નજીક પહોચે યા ન પહેચે, ત્યા કેટલાક અનાર્ય લેક ગામથી બહાર નીકળી સામે જઈ ભગવાનને મારવા લાગે અને કહે “અહિથી બીજી જગ્યાએ ચાલ્યા જાવ”. (૮-૯) ન ·આચારાંગ ५०५. हयपुच्चो तत्थ दडेणं, તે લાઢ દેશમાં કે દંડાથી, કોઈ મુડીશી, કઈ अदुवा मुट्ठिणा अदु कुंताइफलेणं, ભાલા આદિની અણીથી તે ઇ ઇટ પરથી अदु लेलुणा कवालेणं, અથવા ઘડાના દીકરાથી મારતા હતા. તે અનાર્થે हता हंता वहवे कर्दिन । १० । લે માર મારી કેલાન્ડલ કરતા હતા (૧૦) ५०६. मंसाणि छिन्नपुवाई, ક્યારેક કયારેક લાઢ દેશના અનાર્ય કે ભગ– उर्सेभिया एगया कायं વાનનું માંસ કાપી લેતા અને ક્યારેક ભગવાન परीसहाइ लुंचिंसु, ઉપર હુમલો કરી અનેક પ્રકારના કષ્ટ આપના अहवा पंमुणा उक्करिस । ११ । હતા. કયારેક ધૂળ ફેંકતા હતા (૧૧) उच्चालइय णिहणि, કયારેક કયારેક અનાર્ય લોકો ભગવાનને ઉંચા ઉપાડી નીચે નાખતા. अदुवा आसणाओ खलइंसुः આસન ઉપરથી પાડી દેતા. છતાં પણ કઈ પણ પ્રકારના પ્રતીકારની चोसट्टकाये पणयासी, दक्खंसहे भगवं अपडिन्ने । १२ । ભાવના નહિ રાખનાર ભગવાન દેહની મમતાને છેડી, દુખ સહન કરતા હતા. (૧૨) ५०७. सूरो संगामसीसे वा, જેમ કવચયુકત કરવીર પુરુષ સંગ્રામના અગ્ર- संखुढे तत्थ से महावीरे ભાગમાં રહી શસ્ત્રોથી છિન્ન ભિન્ન થતું નથી, पडि सेवमाणे फरुसाई, એવી રીતે (ધર્ય-કવચથી મડિન) ભગવાન પરીવાને સહુતા પણ વિચલિત થયા अचल भगव रीइत्था । १३ । ન હતા. (૧૩). ५०८. एस विही अणुक्कतो, મતિમાન માડુન ભગવાન મહાવીરે ઈજા- माहणेण मतीमता; રહિત થઈ આ વિધિનું આચરણ કર્યું છે. बहुसो अपडिन्नेण, મેક્ષાભિલાષી સાધક પણ આવું જ મવિયા પૂર્વ ચિંતિ–ત્તિ મિ. ૨૪ આચરણ કરે છે એમ હું કહું છું. (૧૮) જ અન્ય થો ઉદેશ મહાવીર પ્રભુની તપશ્ચર્યા ५०९. ओमोटरिगं चपति, अपुठेवि भगवं गेगेटि: पुठो व मे अपुट्ठी या. पो से मानिन्जति डल्लं ।। ભગવાન મહાવીર નામ છેવા છતાં પ .. બાપનઃ નીકાળ પડતું થવા જાવ તે જ , કિ. કરના નહિ (1) ·૧૦૬ ૮ ઉ. ૩ અ. ५१०. संसोहणं च बमणं च, गायभंगणं च सिणाणं चः संवाहणं ण से कापे, दंतपक्खालणं परिणाय । २ । જુલાબ, વમન, શરીર પર તેલનું મર્દન, સ્નાન, હાથ–પગાદિ દબાવવા, દાત સાફ કરવા ઈત્યાદિ કિયાઓને દેહાધ્યાસથી રહિત ભગવાને ત્યાગ કર્યો હતો. [૨] ५११. विरए य गामधम्मे हिं, रीयति माहणे अवहुवाई सिसिमि एकदा भगव छायाए प्राइ आसी य । ३ । ઇન્દ્રિયના વિષયેથી વિરક્ત ભગવાન અલ્પભાપી થઈ વિચરતા હતા કયારેક કયારેક શીયાળામાં છાયામાં બેસી ધ્યાન કરતા (૩) ઉનાળામાં તાપના સન્મુખ ઉત્કટ આસને બેસતા અને આતાપના લેતા હતા શરીર નિર્વાહ માટે તેઓ લૂખા-સુખા ભાત, બેરને ભૂકે, અડદના બાકળાને આડાર કરતા [૪] ५१२. आयावइ य गिम्हाण, अच्छति उक्कुडुए अमितावे अदु जावइ-त्थ लूहेण, વળ-મથુ–માસે | | ५१३. एताणि तिनि पडिसेवे, अट्टमासे य जारए भगवं अपिइत्थ एगया भगवं, अद्धमासं अदुवा मासंपि । ५ । આ ત્રણ વસ્તુઓ ભગવાને ૮ મહિના સુધી વાપરી હતી ભગવાન કયારેક પંદર દિવસ સુધી અને કયારેક એક માસ સુધી જલ પણ પીતા ન હતા [૫] ५१४. अधि साहिए दुवे मासे, छप्पि मासे अदुवा विहरित्था; रायोवरायं अपडिने, મારા જેવા મુંને ! ૬ छठेण एगया भुंजे, अदुवा अट्टमेणं दसमेणं, दुवालसमेण एगया भुजे, पेहमाणे समाहिं अपडिन्ने । ७ । ५१५. णच्चाण से महावीरे, गो चिय पावग सयमकासी; अन्नेहिं वा ण कारित्था, कीरंतपि णाणुजाणिस्था । ८ । કયારેક એ માસ કરતાં કઈક અધિક સમય સુધી, કયારેક છ માસ સુધી આહાર-પાણીને ત્યાગ કરી રાત-દિવસ ઈછા રહિત થઈ વિચરતા હતા પારણામાં સદા નીરસ ભેજન કરતા હતા [૬] ભગવાન પિતાની સમાધિને વિચાર કરી, નિષ્કામ ભાવથી કયારેક છડ કરી, કયારેક અઠમ કરી, કયારેક ચાલુ કરી અને કયારેક પાચ ઉપવાસ કરી પારણું કરતા હતા (૭) હય-ઉપાદેય તત્વને જાણી ભગવાનને સ્વયં પાપ કર્મનું આચરણ કર્યું નહિ, બીજા પાસે કરાવ્યું નહિ અને પાપ કર્મ કરનારને અનુમોદના આપી નહિ (૮) ·આચારા ૧૦૭ } ५१६. गाम पविस्स णगरं वा, घास-मेसे कडं परट्ठाए; सुविसुद्धमेसिया भगवं, आयतजोगयाए सेवित्था । ९। વચન, કાયાને સયત કરતા ५१७. अदु वायसा दिगिच्छत्ता, जे अन्ने रसेसिणो सत्ता; घासेसणाए चिठंति, सययं णिवतिए य पेहाए । १० । ભગવાન ગામ અથવા નગરમાં જઈ બીજી માટે બનાવેલ આહારની ગવેષણ કરતા હતા અને સુવિશુદ્ધ અર્થાત્ ઉદ્દગમ, ઉત્પાદન અને એષણના સમસ્ત દોષથી રહિત, આહારનું મન, કરી સેવન હતા (૯) ભિક્ષા લેવા જતાં ભગવાનને રસ્તામાં ભૂખ્યા કાગડા વગેરે પક્ષીઓ અથવા બીજા રસના લુપ પક્ષીઓ જમીન ઉપર ભેગા થયેલા દેખાય તે ભગવાન તેમને કંઈ પણ અડચણ નહિ આપતા ચાલ્યા જતા. (૧૦) તથા ત્યા કોઈ બ્રાહ્મણ, શાક્યાદિ શ્રમણોને, ભિખારી, અતિથી, ચાંડાલ, બિલ્લી, કૂતરાને અથવા બીજા કેઈ પ્રાણીને સામે ઉભેલા જોઈ (૧૧) તેઓની આજીવિકામાં બાધા નહિ નાખતાં, તેને અપ્રીતિકર નહિ થતા, કેઈ પણ પ્રાણીની હિંસા નહિ કરતાં, ધીરેથી નિકળી ભિક્ષાની ગવેષણ કરતા હતા. (૧૨) ५१८. अदु माहणं व समणं वा, गामपिंडोलगं च अतिर्हि वा; सोवागं मृसियारिं वा, कुक्करं वा विहितं पुरतो। ११ । वित्तिच्छेदं वज्जतो, तेसि-मप्पत्तियं परिहरतो मदं परिक्कमे भगवं, अहिंसमाणो घास-मेसित्था । १२ । ५१९. अवि सूइयं वा सुक्कं वा, सीयपिंड पुराणकुम्मासं; अदु बुक्कसं पुलागं वा, लद्धे पिंडे अलद्धए दविए । १३ । ભિક્ષામાં પ્રાપ્ત થયેલો આહાર, દૂધ ઘીથી યુકત હોય કે રૂખો-સૂખો હોય, ડો–વાસી હોય, ઘણા દિવસના અડદ હોય યા જુનાં ધાન્યને હોય, યા જવાદિને હોય, તે પણ મળે યા ન મળે તો પણ ભગવાન સમભાવ ધારણ કરતા. (૧૩) ५२०. अवि प्राति से महावीरे, आसणत्थे अकुक्कुए झाणं; उड्ढमहेयं तिरियं च, लोए यति समाहि-मपडिन्ने ।१४। ભગવાન મહાવીર ઉત્કટ ગોહાદિ આસનોથી સ્થિત થઈ નિર્વિકારપણે ધર્મધ્યાન કરતા હતા અને ઊર્બલેક અધેલક અલક તથા મધ્યલોકના સ્વરૂપનું ચિતન કરતા હતા (૧૪) ५२१. अकसाती विगयगेही य, सद्दरूवेसु अमुच्छिए आतिः ભગવાન કષયોદયથી રહિત હતા, આસક્તિથી રહિત હતા તેથી શબ્દ તેમજ રૂપાદિ ઇન્દ્રિયોમાં વિષયમા જગ પણ મૂછ ન રાખતા ધ્યાનમાં લીન રહેતા હતા છધી હોવા છતા પણ

·૧૦૮
અ. ૯, ઉ. ૪
छउमत्थोवि विपरक्कममाणो,
ण पमागं सइंपि कुश्वित्था । १५ ।
સંયમમાં પ્રબળ પુરુષાર્થ કરતાં ભગવાને એક
વાર પણ પ્રમાદનુ સેવન કર્યું નહોતું (૧૫)
५२२. सयमेव अभिसमागम्म,
શ્રમણ ભગવાન મહાવીર સ્વયં તત્ત્વને જાણું
आयतजोगमायसोहीए;
સ્વયંબુદ્ધ થયા. પિતાના આત્માની શુદ્ધિથી મન
अमिणिबुडे अमाइल्ले,
વચન, કાયાને સંયમિત કરી, માયાદિ કષાના
વિજેતા બન્યા. તેઓ જીવન પર્યત સમિતિયુકત
ભાવ મળવું અનિવાસી !
રહ્યા. [૧૬]
एस विही अणुक्कतो,
મતિમાન માન મહાવીરે આ વિધિનું વારંવાર
माहणेण मईमया;
આચરણ કર્યું છે બીજા મુમુક્ષુ સાધક પણ આ
बहुसो अपडिन्नेणं,
રીતે આચરણ કરે છે એમ હું કહું છું. [૧૭]
भगवया एवं रीयंति त्ति वेमि । १७ ।
आचाराङ्गस्य प्रथमः श्रुतस्कधः समाप्तः

·** દ્વિતીય શ્રુતસ્કલ્પ દસમું અધ્યયન પ્ર થ મ ૨ લિકા આચાશંગ સૂત્રમાં આચારનું વર્ણન છે આચાર પાંચ પ્રકારના છે. (૧) જ્ઞાનાચાર [૨] દર્શનાચાર [૩] ચારિત્રાચાર [૪] તપાચાર અને [૫] વીર્યાચાર પ્રથમ કૃતજ્યમાં આ આચારોનું વર્ણન સૂત્રશૈલીથી કર્યું છે, તેથી તેમાં ગભીરતા જોવા મળે છે. સાધના માટે ચાત્રિાચારનું જ્ઞાન અનિવાર્ય છે તેથી તેનું વિશદ વર્ણન ઉપદેશશૈલીથી દ્વિતીય શ્રતસ્કન્દમાં કરવામાં આવ્યું છે. ચારિત્રથી જ્ઞાન, દર્શન, તપ અને વીર્યને ગતિ મળે છે, જ્ઞાનાદિ સાધનમા તેજસ્વિતા આવે છે જ્ઞાન ને ચારિત્રનું સાકારરૂપ આપવાથી જ જ્ઞાનનું મૂલ્ય અકાય છે. જ્ઞાન જ્યાં સુધી આચારણમાં ન આવે ત્યા સુધી તેનું યથાર્થ ફળ–મોક્ષ મળે નહિ. જ્યારે જ્ઞાન અને ચારિત્ર બનેની સાધના એક સાથે થાય ત્યારે જ આત્મા સકળ કર્મોથી મુકત થાય છે ચારિત્રની સમ્યક સાધના અને આરાધના માટે બીજા શ્રુતસ્કન્ધનું અધ્યયન આવશ્યક છે સાધક હોય કે ગૃહસ્થ, બધા માટે જીવનની પહેલી જરૂરિયાત આહાર છે. આહાર વિના લૌકિક- કે કેત્તર સાધના થઈ શક્તી નથી. ભલે કઈ દેહાધ્યાસથી રહિત થઈ વિદેહદશાને અનુભવ કરતે હોય પણ જ્યા સુધી વિદેહ થઈ ન જાય ત્યાં સુધી આહાર કર્યા વિના છૂટકે નથી, તેથી સાધુએ સંયમપાલન માટે કેવો આહાર લેવું જોઈએ, તે તે પ્રથમ અધ્યયનમાં બતાવ્યું છે. સાધુ કેવી પરિસ્થિતિમાં આહાર કરે છે અને કેવી વિશિષ્ટ પરિસ્થિતિમાં આહારનો ત્યાગ કરે છે તેનું સ્પષ્ટીકરણ આગમમાં જોવા મળે છે આગમમાં આહાર કરવાના છે કારણ કહેવામાં આવ્યાં છે – [૧] ભૂખની પીડા સહન ન કરી શકે તે સાધુ આહાર કરે [] પોતાના સાથીદારેની, આચાર્યની, ઉપાધ્યાયની, રેગીની કે નવદીક્ષિતની સેવા કરવા માટે તથા શારીરિક સંપત્તિ જાળવી રાખવા માટે આહાર કરે [૩] ઈય સમિતિનું પાલન કરવા માટે આહાર કરે [૪] સયમના પાલન માટે આહાર કરે [પ પ્રાણોના રક્ષણ માટે [દી ધર્મનું ચિંતન કરવા માટે આહાર કરે. 1 આહાર કરે.

·૧૧૦ અ, ૧૦ 0 એ જ રીતે આહારત્યાગ કરવાનાં પણ છ કારણે છે (૧) તાવ ઈત્યાદિ બીમારી આવે તે સાધુ આહારનો ત્યાગ કરે, કારણ કે તેથી બીમારી જલદી શાન્ત થાય છે. રોગના સમયે ઉપવાસ લાભદાયક સમજ. આયુર્વેદમાં પણ રોગની ચિકિ– સામા લંઘનને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવી છે. એટલું જ નહિ પણ ઉપવાસ કેટલાએ બીજા રેગને હણે છે, માટે રેગમા આહારનો ત્યાગ જરૂરી છે (૨) કષ્ટ આવે ત્યારે સાધુએ તપ અથવા ઉપવાસ કર જોઈએ. (૩) ભૂખ ન હોય ત્યારે આહારનો ત્યાગ કરે જોઈએ, કારણ કે ભૂખ વગર આહાર કરવાથી રોગની સંભાવના છે. વળી સંયમની સાધનામા દેષ લાગે છે. (૪) બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવા માટે આહારને ત્યાગ કર જોઈએ મનમાં વિકાર જાગૃત થતા હોય તે સાધુએ તપશ્ચર્યા કરવી. આહારને ત્યાગ કરવાવાળાઓને વિષયનો વિકાર સતાવતો નથી. (૫) જીવરક્ષા માટે આહારનો ત્યાગ કરે જોઈએ. જેમ કે વરસાદ વરસતે હોય તે અપકાયની રક્ષા માટે આહારને ત્યાગ આવશ્યક છે. (૬) મૃત્યુ નજદીક આવતુ જાણીને ભકતપ્રત્યાખ્યાન કરવું જોઈએ. સાધુઓને આહારના ત્યાગ માટે ઉપલા છ કારણે કહ્યા છે. અહિંસાના આરાધક સાધુને આહારના સંબંધમાં કેવા-કેવા નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ અને કેવી સાવધાની અથવા યતના રાખવી જોઈએ, એ આ અધ્યયનમાં જોવા મળે છે.

·આથાવાળ १११. પ્રથમ ઉદ્દેશ ५२३. से भिक्खू वा, भिक्खुणी वा, गाहा- भिक्षा अY ४२वाना उद्देश्यथी 15 साधु वइकुलं पिंडवायपडियाए अणुपविढे अथवा साची गृहस्थना ઘરમાં પ્રવેશ કરે समाणे, से जं पुण जाणेज्जा, असणं भने ते सभये तेमाने मेवो भ्यास भावे वा, पाणं वा, खाइम वा, साइमं वा, प्राणियो अथवा दीवाना वाना संसा આ અશન, પાન, ખાદિમ અને સ્વાદિમ રસજ पाणेहिं वा, पणएहि वा वीएहिं वा, हरिएहि वा, संसत्त, उम्मिस्सं, सीओद- मासात मिश्रित छ, सचित्त वा लिन વાળે છે, બીજેથી અથવા દૂર્વા [ડાભ] આદિ एण वा ओसितं, रयसा वा परिघा- 2 मथवा सथित्त २०४थी मरेती छे, तो तेवा सिंय, तहप्पगारं असणं वा, पाणं प्रा२ना मशुद्ध भशन, पान, माहिम भने वा, खाइमं वा, साइमं वा, परह- स्वाभि माह।२-पीने, ने ते [ मा २ ] स्थसि वा, परपायंसि वा, अफासुयं गृहस्थन। डायम अथवा तो पात्रमा स्थित अणेसणिज्जति मण्णमाणे, लाभेवि हाय, मासु [ सथित्त] भने भनेपाय संते नो पडिगाहेज्जा । [આધાકર્મ આદિ દોષથી દૂષિત] માની મળવા છતાં પણ સાધુ–સાવી ગ્રહણ ન કરે, ५२४. से य आहच्च पडिगाहिए सिया, सेत्त हायित् असावधानीना २0 पूर्वात प्ररने। आयाए एगंत-मवक्कमेज्जा, एगंत- भीक माहिया ससत भने वोथी युत मवक्कमित्ता अहे आरामसि वा, આહાર લેવાઈ ગયેલ હોય તે તે આહારને अहे उवस्सयसि वा, अप्पण्डे अप्पपाणे सधन inwi અને એકાતમાં જઈને अप्पवीए अप्पहरिए अप्पोसे अप्पो- न्या सोनु गमन ન હોય એવા दए अप्पुत्तिंग-पणग-दग-मट्टिय-मक्क- Gधानमा, उपाश्रयमा, ४ 31, प्राणिमा, मान, डासंतणए विगिचिय (२), उम्मीसं उरिताय, मास, , अन्तिol, [ माना પર સ્થિત જલબિન્દુ] विसोहिय (२), तओ सजयामेव १२-धासना २५३ मा भुजिज्ज वा, पीइज्ज वा । ज च णो भने भट (भप अथवा शनिया ) ना પચવણ લીલગ, સચિત્ત જલવાળી માટી संचाएज्जा भोत्तए वा पाइत्तए वा, જાળા આદિથી રહિત ભૂમિમાં જીવથી ભેળસેળ से तमायाय एगंतमवक्कमेज्जा । વાળા આહાર દિ પદાર્થોને અલગ કરી કરીને एगंत मवक्कमित्ता अहे ज्झामर्थडि- ઉપરથી પડેલા જીવ-જંતુઓને હટાવીને જ તે अहिरासिंसि वा, स्ट्टि આહાર-પાણીને યતનાપૂર્વક ખાય–પીએ. જે रासिसि वा, तुसरासिंसि वा, गोमय- આહાર અધિક હોવાના કારણે અથવા જીવ– रासिसि वा, अण्णयरंसि वा तहप्प- तुमाने हा न ४ २४वाना ४२] माई गारसि थंडिलंसि पडिलेहिय (२) न श भने पाणी पाऊ न श तो भेलना गतामा [टवाणी यामi ], शेतना लंसि वा, , ·૧૧૨ અ, ૧૦, ઉ. ૧ पमज्जिय અથવા એવી (૨) તો સંજયાવિ ઢગલામા, છાણાના ઢગલામાં દિજ્ઞા | જાતના કેઈ બીજા નિર્દોષ સ્થાનમાં જઈને તે સ્થાનની વારંવાર પ્રતિલેખના અને પ્રમાર્જના કરીને યતનાપૂર્વક પરઠી દે. ५२५. से भिक्खू वा, भिक्खुणी वा, गाहाव સાધુ અથવા સાધ્વી ભિક્ષાને માટે ગૃહસ્થના इकुल पिंडवायपडियाए अणुपविढे ઘરમાં પ્રવેશીને જે શાલિબીજ આદિ ઔષધિ- સમાને સે નો પુચોરી જા– એના વિષયમાં એમ જાણે કે આ પ્રતિપૂર્ણ છેઝ સિગો ગિરિ- છે. અર્થાત્ એમાં શસ્ત્ર પરિણત થયું નથી, दलकडाओ अतिरिच्छच्छिण्णाओ એની નિ નષ્ટ થઈ નથી, આ દ્વિદલ કરેલ अन्योच्छिण्णाओ तरुणियं નથી (બે ભાગ કરવામા આવેલ નથી), ઉપરથી वा छिवाडि वा अणिभिक्कंतभमज्जितं ચીરી-ફાડી નથી, ત્રિછી કાપી નથી, અચિત્ત થયેલ નથી તથા સચિત્ત છે, આવી અણછેડાયેલી તરૂણ अफामुयं अणेसणिज्जंति वनस्पति મગ વગેરેની શી શસ્ત્રનો પ્રહાર urીને રામે જે જ દિ– પામેલી ન હોય અગર હજુ તેડી કકડા કરેલ हेज्जा ન હોય, તેવી અખંડ ફલી (શી ગો) ને દેખીને તે અપ્રાસુક અને વણિક જાણીને પ્રાપ્તિ થવા પર પણ ગ્રહણ ન કરે. '? કર૬. જે મિ ઉમરવુળી વા, નીવ સાધુ અથવા સાધ્વી યાવત્ ગૃહસ્થને ઘરમાં પવિ સમજે છે ના તુ ગો – પ્રવેશીને જે ઔષધિઓના વિષયમાં એમ જાણે કે हीओ जाणेज्जा अकसिणाओ असा આમાં શસ્ત્ર પરિણત થઈ ચુક્યું છે, તેની નિ સિવાળો વિસ્ટા તિજી– નષ્ટ થયેલ છે, એના બે ભાગ કરેલ છે, ત્રિછી च्छिण्णाओ वोच्छिण्णाओ કાપેલી છે, અચિત્ત થઈ ચુકી છે, તે ઔષધિઓને (ાં વા વિહિં સમિતિમન્નિશ તથા મગ આદિની કાચી-શી શેને અચિત્ત એમજ ભાંગેલી જોઈને પ્રાસુક અને એષણિક સમજીને, पेहाए, फामुयं एसणिज्जति मण्ण- પ્રાપ્ત થવા પર ગ્રહણ કરે माणे लाभे संते पडिग्गाहेज्जा । तरु- 1 ५२७. से भिक्खू वा भिक्षुणी वा जाव સાધુ અથવા સાથ્વી યાવત્ ગૃહના ઘરમાં पनिठे समाणे से ज पुण जाणेज्जा પ્રવેશ કરીને જે જાણે કે પૌઆ (ચેખા) મકાઈ पिहृगं वा, बहुग्यं वा, भुज्जिगं वा, આદિની લાઈ [ધાણીમમરા ઘણા ફેતરાવાળી મંg , વાડજ , રાણપુર વસ્તુ ઘઊ આદિના અર્ધપકવ શીર્ષક [ઉમ્મી- આદિ), ઘઉં આદિનુ ચૂર્ણ, ચેખાને લોટ, વા, હું મન્નિાં - એક વાર આગમાં રોકાયેલો છે અઈ કાર છે णिज्ज मण्णमाणे लाभे संते णो तो તેને અપ્રાસુક અને અષણિક માનીને पडिग्गाईज्जा । મળવા પર પણ ગ્રહણ ન કરે.

·આચારાંગ ૧૧૩ કરતા કર૮. જે વિષ્ણુ વા નાવ પ િતને સાધુ અથવા સાધ્વી ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશ से जं पुण जाणेज्जा पिहुगं वा, કરીને જે જાણે કે આ ધાણું યાવત્ ચેખાને ની વાવ , અરે મન્નર લેટ આદિ ઘણીવાર આગમા પકાવ્યો છે, અથવા दुक्खुत्तो वा भन्जिनं तिक्खुत्तो वा ભુંજાવેલ છે બેવાર, ત્રણવાર સેકાયેલો છે અને भज्जियं फासणं एसणिज्जं जाय પ્રાસુક તથા એષણિક છે તે તે મળવા પર ગ્રહણ કરે. અભિપ્રાય એ છે કે કેઈ પણ વસ્તુ અગર लाभे संते पडिग्गाहेज्जा । દુષ્પકવ [ માઠી રીતે પકાવેલી ] હેવાને કારણે સચિત્ત જણાય તે તેને નહિ લેવી જોઈએ જે અચિત્ત થઈ હોય તે એષણિક જાણી ગ્રહણ કરે. ગૃહસ્થના ઘેર પ્રવેશ કરવાની વિધિ ५२९. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गाहा સાધુ અથવા સાધ્વી આહાર પાણીની અભિલાષાથી વતિ ના વિસિલુને જે ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશ કરવાની ઈચ્છા અસ્થિ વા ભારતિયાળ શક્યાદિ પ્રમાણેની સાથે અથવા બ્રાહ્મણ આદિ હોય ત્યારે અન્ય નીથિકે–તાપસ અથવા परिहारिओ चा, अपरिहारिएण सद्धिं વિરું પિંડવાહિયા વિ- ગૃહસ્થ ભિખારીઓની સાથે પ્રવેશ ન કરે એવી જ રીતે ઉકત વિહારી અર્થત ઉગ્ર सेज्ज वा, णिक्खमेज्ज वा । યમનો પાલક સાધુ પાર્થસ્થ કુશીલ આદિ શિથિલ આચારવાળાઓની સાથે પણ પ્રવેશ ન કરે, અને તેની સાથે બહાર પણ ન નીકળે, અર્થાત્ જેની સાથે પ્રવેશ કર એગ્ય નથી, તેની સાથે બહાર નીકળવુ પણ ચગ્ય નથી રૂ. સે મિતું વા, મિરરૂપી વી વદિયા સાધુ અથવા સાધ્વી વિચારભૂમિ [જ ગલ જવાની वियारभूमि वा विहारभूमि वा, જગ્યા] અથવા વિહાર ભૂમિ (સ્વાધ્યાયભૂમિ) રિણમમ વા વિસા વ જો માથી નીકળતા હોય અથવા પ્રવેશ કરતા હોય अण्णउत्थिएण वा गारथिएण वा, ત્યારે અન્ય તીર્થિક સાધુઓની સાથે પ્રવેશ પદારિ વી પરિદરિજી દ્ધિ ગૃહસ્થની સાથે બહાર ન નીકળે, ન बहिया विचारभूमि वा, विहारभूमि કરે એવી જ રીતે ઉગ્ર વિહારી સાધુ શિથિલા- ચારીની સાથે વિચારભૂમિ અથવા વિહાર वा, णिक्खमेज्ज वा पविसेज्ज वा । ભૂમિમાથી ન નીકળે અથવા ન પ્રવેશ કરે જરૂર. સે મિQ વા (૨) રામાનુજામાં ૪- સાધુ અથવા સાધ્વી જ્યારે એક ગામથી બીજે जमाणे णो अण्णउत्थिएण વા, ગામ જાય ત્યારે અન્ય તીર્થિકે આદિની સાથે સારથિ, પરિદારો અપરિ– ચાવતું એક ગામથી બીજે ગામ ન જાય हारिएण वा सद्धिं गामाणुगाम दुइ- અથવા કળા છે ·૧૧૪ અ. ૧૦, ઉ ૧ જરૂર. તે મિચ્છુ વા (૨) ના વિ સાધુ અથવા સાધ્વી થાવત ગૃહસ્થના ઘરમાં મળે છે વાસ્થર , પ્રવેશીને (અથવા ઉપાશ્રયમાં સ્થિત હોય તે गारत्थियस्स वा, परिहारिओ अप પણ) અન્ય યુથિકા (અન્ય તીર્થિકે) ને અથવા રિકારિત વી; ai R (૪) ગૃહસ્થને તથા ઉગ્રવિહારી સાધુ શિથિલાચારી- देज्जा वा अणुपदेज्जा वा । એને અશન, પાન, ખાદિમ અને સ્વાદિમ આહાર ન પોતે આપે કે ન બીજા પાસે અપાવે. જરૂરૂ. મિવા (૨) નવ વિ સાધુ અથવા સાધ્વી ગૃહસ્થના ઘરમાં ભિક્ષાને સમાજે રે નાગ સસ માટે પ્રવેશીને જે આહાગ્ના વિષયમાં એમ વા (8) સંપલિયાસદીમાં જાણે કે આ અશનાદિ “આ સાધુ નિર્ધન છે સમૃદ્ધિ, પગારું પૂરું નીવા એમ વિચારીને કેઈ એક સાધર્મિક સાધુ માટે સારું કામ, સમુદ્ર જી પ્રાણીઓ, ભૂતો, છે, અને સોને આરંભ પામિષ કેન્દ્ર સિ મિ સમારભ કરીને તૈયાર કરે છે. ઉદ્ધિ છે, ઉધાર લીધો છે, જબરજસ્તીથી ઝુંટવી લીધો છે, आहट्टु चेएति, तहप्पगारं असणं वा એ (આહાર)ના બધા સ્વામિઓની સ્વીકૃતિ વિના (૪) પુરિરરંતર કરિશાંતર વા, આપેલ છે, ગૃહસ્થ દ્વાર સામે લાવેલ છે, વદિયા દર વા, ચનદ , એવી જ રીતે કેઈ પણ દેવથી દૂષિત ગૃહસ્થ अत्तट्ठियं वा, अणत्तिट्रिठयं वा, દ્વારા આપેલો એ આહાર, ચાહે તે ગૃહસ્થ રં વા, ગપરિમુર વા, ત્યારે પોતે જ આપી રહી હોય, ઘરથી બહાર લાવેલ બીજા પુરૂષને અધીન કરેલ હોય અથવા તે વિશં વા, સાવિર વા, મhયુ હય, ઘરની અંદર જ હોય, દાતાએ તેને પોતાને जाव णो पडिग्गाहेज्जा । કરીને રાખેલ હોય અથવા ન રાખેલ હોય. તેણે પિતાના ઉપગમાં લીધેલ હોય અગર ન લીધેલ હોય, તો પણ તે આહાર આદિને અપ્રામુક અને અને પણિક જાણીને ગ્રહણ ન કરે રૂ૪. થર્વ રદ સમા, મા સદ– એવીજ રીતે ઘણા સાધર્મિક સાધુઓ માટે, વિજળી, વહે રસાત્મિયો, સહુ- એક સાધ્વી માટે, અથવા ઘણું સાધ્વીઓ માટે દિ વરિ માટી માળ- જોઈએ અભિપ્રાય એ છે કે ચાહે એક સાધુ બનાવેલ હોય, એ પ્રમાણે ચાર આલાપક કહેવા થવ્યું ! માટે બનાવેલ હોય, ચાહે અનેક સાધુઓ માટે બનાવેલ હોય, અથવા એક સાધ્વી માટે બનાવેલ હોય યા અનેક સાધ્વીઓ માટે, તે આહાર સર્વ સાધુઓ અને સાધ્વીઓ માટે અગ્રાહ્ય છે કરૂષ, મિરર્ વા [૨] દાવેલું સાધુ અવસાધ્વી ભિક્ષા માટે ગૃહસ્થના जाव पविटठे समाणे से ज्ज पुण ઘરમાં પ્રવેશીને જે આહારના વિષયમાં એમ ગાળના અસવા [૪] વ આદિ શ્રમણ, બ્રાહ્મણો, અતિથિઓ, દરિદ્રો સમજી-માદ–અતિથિ-વિM– વણી– અથવા ભિખારીઓ, આદિ માટે, તેઓને ગણી– - વરિ વાળા સમુદ્રિ, ગણને, સખ્યા નિશ્ચિત કરીને, પ્રાણી, ભત જાણે કે આ આહાર ઘણુ શાકય { ·આચાચંગ ૧૧૫ पाणाई जाव सत्ताई સમારંભ છે, અને સને આરંભ-સમારંભ કરીને ચાવિ વા સFાં ચોર- નિપજાવ્યો છે તે એવો આહાર તેઓએ (ગૃહ- ખિન્નતિ અમાને મે સંત્તે નવ સ્થીઓએ) ભેળવી લીધો હોય અથવા ન ભેગ णो पडिग्गाहेज्जा । હોય તે પણ તે (આહીર) ને અપ્રાસુક અને અનેષણિક માનીને મળવા છતાં પણ ગ્રહણ કરે નહિ. કરૂદ્દ. જે મવશ્વ વા (૨) પાદરું સાધુ અથવા સાથ્વી આહારની ઈચ્છાથી ગૃહસ્થના વાવ વિ અને જે કુળ ઘરમાં પ્રવેશ કરે અને જે આહારના વિષયમાં जाणेज्जा असणं वा (४) बहवे समण- એમ જાણે કે આ આહાર ઘણું શ્રમણો, माइण-अतिथी-किवण-वणीमए समु- બ્રાહ્મણો, અતિથિઓ, દરિદ્રો, અને ભિખારીઓને दिस्स पाणाई (४) जाव आहट्टु ઉદ્દેશીને બનાવેલ છે. તે અશન આદિ બીજા તિ, ત તાપૂ અને વા ( પુરૂષને સુપ્રત કરેલ ન હોય, ઘરથી બહાર કાઢ્યું ન હોય, પિતાની નેશ્રામાં લીધે ન હોય, ભેગવ્યું, अपुरिसंतरकडं वा अवहिया णीहडं ન હેય, સેવન કર્યું ન હોય તે તેવુ અશન अणत्तदिठयं अपरिभुत्तं अणासेवितं અપ્રાસુક અનેષણિક છે એમ માનીને ગ્રહણ अफामुयं अणेसणिज्ज जाव णो ન કરે पडिग्गाहेज्जा । કરૂ૭. ૨૬ પર્વ બાળે રિસંતરાં જે સાધુ અથવા સાધ્વી એમ જાણે કે આ વરિયા દર માિં રમુજં આહાર પુરૂષાન્તરકૃત-અન્યપુરૂષને સુપ્રત કરી आसेवियं फासुगं एसणिज्ज जाव દીધેલ છે, તેને બહાર લાવવામાં આવેલ છે पडिग्गाहेज्जा । દાતાઓ સ્વીકાર્યો છે પિતે વાપર્યો છે, ભગવ્યે છે, તે તે આહારને પ્રાસુક અને નિર્દોષ જાણું ગ્રહણ કરે ઘરમા આહાર રૂ૮, મિરર્ વા (૨) દારૂ સાધુ અથવા સાધ્વી ગૃહસ્થના पिंडवायपडियाए સિતુભા ગ્રહણ કરવાની અભિલાષાથી પ્રવેશીને, એમ જાણ સે નાક કુળ ઉજી નાજ્ઞા, ૪ કે આ ઘરમાં સદાવ્રત દેવાય છે. પ્રારંભમાં વધુ છે, દિતિ વિંટે કિન્નતિ અગ્રપિંડ કાઢવામાં આવે છે, કેઈ નિયત ભાગનું Mતિ અપિ કિન્નતિ, ઉmતિ દાન દેવાય છે, થડે એક અદ્ધ ભાગ દેવાય છે, भाए दिजति, णितिए अवड्ढभाए એવા નિત્ય દાનવાળા ઘરોમા ઘણા ભિક્ષુઓ दिज्जति, तहप्पगाराइ આવે છે, તેથી તેવા ઘરમાં પ્રવેશ કરે કે कुलाई णितियाई णितिओमाणाई, णो નીકળવું નહિ भत्ताए वा पाणाए वा पविसेज्ज वा णिक्खमेज वा- ·나 ·આચારાંગ ૧૧૭ ૧૪. હું પુળ વુિં નાક કુરિસંતરાં વળી એમ જાણે કે આ અહારાદિ પુરુષોત્તરકૃત નવ વાવિત #lનવ દિ– છે-બીજાને સુપ્રત કરી દીધેલ છે અને ગૃહસ્થ વાપરી લીધેલ છે તે તેને પ્રસુક એષણિક જાણીને ગ્રહણ કરે. દેના | ફૂટ–રાઠોડ કુલ, ગોપા– ૪ર. વુિ વા (૨) નાવ વિન્ટે તેમને સાધુ અથવા સાધ્વી ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશીને से जाइं पुण कुलाइं जाणेजा, જાણે કે આ ઉગ્રકલ (આદિનાથ ભગવાને તંદા-જુerfણ વા, મા- આત્મરક્ષકરૂપે સ્થાપિત કરેલું) દ્વારા, ભાગકુલ लाणि वा, राइण्णकुलाणि वा, પત્તિ- (પૂજ્ય સ્થાન પર સ્થાપિત કરેલુ), રાજ કુલ यकुलाणि वा, इक्खागकुलाणि वा, (મિત્રસ્થાન પર સ્થાપિત), ક્ષત્રિયકુલ (રાષ્ટ્ર- આદિ) ઈક્વાકુ हरिवंसकुलाणि वा, एसयकुलाणि લોન - કુળ (ભરવાડ આહિર વગેરેનુ કુળ), વા, સિચાળ વા, હા- વૈશ્યકુલ (વ્યાપારીમાત્ર), ગંડક કુળ (વાણ દ- लाणि वा, कोट्टागकुलाणि वा, गाम નાપિત–ગ્રામમા ઘેષણું કરનાર વગેરેનુ કુળ) रक्खकुलाणि વા, વરસાયિ– કોટ્ટાગકુળ [ખેડૂત–પટેલ—વાદ્ધિક-કડિયા-શિલ્પી કુળિ વા, અને વા તા- વગેરેનું] ગ્રામરક્ષકકુલ [કોટવાળ વગેરેનુ કુળ] જહુ મુ યદુકુંછિg - બેકકશાળીયકુળ [વણકર-સુથાર-સાળવી--સથ- તેણુ વા, મા વા (૪) વારા વગેરેનું ઘર છે, તેમાં તથા એવી જાતના एसणिज्जं जाव पडिगाहेज्जा । બીજા પણ અતિરસ્કૃત અનિંદિત કુળોમા, જેના આચાર–ઉત્તમ હોય અને જ્યાં જવાથી શાસ- નની લધુતા ન દેખાય તેવા કુળમા-આહારાદિ લેવા જાય અને પ્રાસુક, એષણિક જાણ ગ્રહણ કરે [અર્થાત્ નિદોષ આહાર ગ્રહણ કરું. પષ્ટરૂ, સે મિન, વા (૨) ફિલુ સાધુ અથવા સાદેવી ભિક્ષાને માટે ગૃહસ્થના પિંડવાપરિયા, મછુપવિ સમાને ઘરમાં પ્રવેશ કરીને જાણે કે અહીંયા ઘણા સે કુળ નાના મસ વ લેકે એકઠા થયેલ છે. પિતૃભજન [શ્રાદ્ધ છે (૪) સમવાણું , ઉપળિયનું અથવા ઈન્દ્ર, ક દ કાર્તિકેય), રુદ્ર, મુકુદ वा, इंदमहेसु वा, खदमहेसु वा, [બલદેવ ભૂતે, ય, નાગો, સૂપ, ચૈત્ય, रुद्दमहेसु वा, मुगुंदमहेसु वा, भूतम- વૃક્ષો, પર્વત, ગુફા, કૂવા, તળાવ, દ, નદી, સરોવર, हेमु वा, जक्खमहेसु वा णागमहेसु કે આગર [ખાલ] ની પૂજાના પ્રસંગપર અથવા તેવા પ્રકારના વિવિધ વા, ઘુમા , ચમg વાં, જાતના મહા મહોત્સવના પ્રસગપર શ્રમણે, સંયમ વા, જિરિયું ગા, રિ– બ્રાહ્યણ, અતિથિઓ અને ભિખારીઓ ને એક महेसु ना, अगडमहेसु वा तडाग અથવા અનેક પાત્રોમાંથી કાઢી કાઢીને ભોજન મવું , મ ગ, ઘી પીરસાઈ રહ્યું છે, તે જોઈને [અથવા એકઠી સાગર ·૧૧૮ वा, सरमहेस चा, सागरमडेगु या, सी - १२ilant २४ानु जयने) आगरमहेसु वा, अण्णतरे या तह- गने तन पश्य (लि) 2 2 प्पगारेगु विख्यरूवेस महामडेगु ना ४ ते ५ नी Real वट्टमाणेसु बहवे समण-माण-अतिहि- અશુદ્ધ અને ભિક rant अनि किवण-चणीमए एगानो उपसानो नया प िएसिज्जमाणे पाए, दोहिं जाव सणि दिसंणिचयातो वा परिएमिज्ज- माणे पहाए तर पगारं असणं या (४) अपुरिसंतरक: जाय णो पडिग्गाहेज्जा । ५४४. अह पुण एवं जाणेजा, दिण्णं जं ने साधुने ... 14 जानन तेसिं दायब्वं, अह तत्थ भुजमाणे मापानु नुनमने अमा, भने पेहाए गाडापतिभारिग चा, गाहावति- २५नी लय- नागनपुन, पुत्री, भगिणि वा, गाहापतिपुरी था, पुत्र५५, गया धात्री, महा, न गाहावतिधृगं वा, गुण्डं वा, धाति वा, કે નાકરાણી તે આડાને બધી જ છે दासं वा, दासिं वा, कम्मवरं वा, कम्म- भने ५२ - आयुयानी ! 441 रन ! करि वा. से पुच्यामेव आलोएज्जा, भने l durniil Airpurt trit ? "आऊसो" ति वा, "भगिणी" ति साधना मम का ५२ 15 ATrl arti वा, "दाहिसि मे रतो अम्नयर भोय. या, साधुनी यारनाथी माथे, म १२३.! जायं?" सेवं वदंतस्स परो पिना मा त नेने माय: समलने पर असणं वा, (४) आहट्ट दलएज्जा, ४0 से. तहप्पगारं असणं वा (४) सगं वा पुण जाएज्जा, परो वा से देजा. फासुगं जाव पडिग्गाहेज्जा । ५४५. से भिक्ख वा [२] परं अद्धजोय- २५ योरन अर्थ त् मे SN या भveal] णमेराए संखडि णच्चा संखडिपडि- qधा, साधुने ६२ से। पानु ५५ नदि याए गो अभिसंधारेज्जा गमणाए । तापामा aire सेवा पानी पियार પરન્તુ બે ગાઉમાં પણ કઈ જમણુવારી હોય તે કરે નડિ ५४६. से भिक्खू वा [२] पाईणं संखडि साधु -मया माया पूर्व दिशामा मारवारी पच्चा पडिणं गच्छे अणाढायमाणे ओम ने तेनी पेक्षा तi पश्चिम पडीणं संखडि णच्चा पाईणं गच्छे दिशामा MAL भाटे तय. पश्चिममा पारी જાણને પૂર્વ દિશામાં જાય. દક્ષિણમાં જમણવારી अणाढायमाणे, दाहिणं संखडि णच्चा હોય તે ઉત્તરમાં જાય, ઉત્તરમાં જમણુવારી उदीणं गच्छे अणाढायमाणे, उदीणं જાણે દક્ષિણમાં જાય. અર્થાત જે દિશામાં संखडि णच्चा दाहिणं गच्छे अणा- જમણવારી હોય તે દિશામાં ન જાય, તેનાથી ढायमाणे । વિપરીત દિશામાં જવું જોઈએ. .

·અાચાગ ૧૧૯ કુર્બટમા- } } r પ૪૭. નળે સા રાણી સિયા, સંન જે ગ્રામમાં, નગરમા, પેટમાં, Triણ વા, સંસિ વા, વેરિ કુનગરમાં, મંડળમાં, આકરમા, દ્રોણમુખમાં વા, જવર વા, મર્યારિ વા. [બંદરમાં] નિગમમાં [વ્યાપારસ્થલમાં), આશ્રમમાં, સન્નિવેશમાં યાવત્ રાજધાનીમાં જમણવારી પતિ વા, ચારિ વા, રોગ- હોય તો ત્યા જવાનો વિચાર પણ કરવો નહિ हंसि वा, निगमंसि वा, आसमंसि કેવળી ભગવાને જમણવારીમાં જવાથી કર્મોને ना संणिवेसंसि ना, रायहाणिसि આશ્રવ થાય છે એમ કહેલ છે वा; संखडि संखडिपडियाए णो अभिसंधारेज्जा गमणाए । केवली વ્યા–“સાચા-નેરા” | ५४८. संखडि संखडिपडियाए अभिसंधारे- ले સાધુ જમણવારીમા - જવાના વિચારથી મા માત્મય વ, ઉસિ વા, જમણવારીમાં જશે તે ભાવુક ગૃહસ્થ આધાકર્મી मीसज्जा વા, कीयगडं वा, ભેજન આપશે. ઉદ્િદ ભેજન આપશે, મિશ્ર पामिच्च वा, अच्छेज्जं वा, अणिसट्ट જાત (કાંઈક સાધુને માટે અને કાઈક પિતાને वा, अभिहड वा, आहट्टु दिज्जमाणं માટે બનાવેલ આપશે, મૂલ્યથી ખરીદીને આપશે, भुजेज्जा असंजए भिक्खुपडियाए ઉધાર લઈને આપશે, નિર્બળ પાસેથી ઝુંટવીને આપશે, માલિકની આજ્ઞા લીધા વિના આપશે, खुड्डियदुवारियाओ महल्लियदुवारि- અન્ય સ્થાનથી સામે લાવીને આપશે, અને આ याओ कुज्जा, महल्लियदुवारियाओ પ્રકારે દીધેલ દૂષિત આહાર સાધુ ખાશે. આ ચિફુવારા જ્ઞા, સમાગો સિવાય ગૃહસ્થ સાધુ નિમિત્તે [ સાધુની આગતા સિમા વિસમાગો જ્ઞા, વિસામો સ્વાગતા માટે નાના દ્વારમાંથી મોટા દરવાજા સિન્નો સમાગો , વાયામ બનાવશે અને મોટામાથી નાના બનાવશે, અને રિસન્ના જવાય ના, (ાવા- સમતલ જગ્યાને (વસતિને) વિષમ અને જો સિના પગો, જ્ઞા, વિષમને સમ કરશે અધિક હવાદાર સ્થાનને ચંતો વા વë વા ઉપરા, રિ– શીતકાળમા વાયુહીન કરશે અને વાયુહીનને વાળ છ [૨] રજિસ [૨] થા- ગ્રીષ્મ કાળમાં અધિક હવાવાળુ કરશે, ઉપ- શ્રયની અ દર આદિ रंग संथरेज्जा, 'एस विलंगयामो सिज्जाए' तम्हा से संजए હસ્તિકાયને (લીલી વનસ્પતિને) વાર વાર વિદા- णियठे મુળચર વ તાર પુરાંહિ રણ કરીને ઉપાશ્રયને (મકાનને ઠીક કરશે, સાધુને માટે પાટ આદિ ઢાળશે, એ પ્રમાણે વા પ્રજાતંતિ થી સંદિપ ચાપ સાધુને અનેક દેષ લાગશે એટલા માટે णो अभिसांधारेज्ज गमणाए । કાયમવાનું નિર્ચથ આ પ્રકારની પૂર્વ સુખડી (જન્મ, નામકરણ, વિવાહ આદિના ઉપલક્ષ્યમાં કરવામાં આવતી જમણવારી ) તથા પશ્ચાત્ સ ખડી (મરણના ઉપલક્ષ્યમાં કરવામાં આવતી જમણવારી) માં જમણવારના વિચાથ્થી જવાની ઈરછા ન કરે અગ. મહાર ઘાસ ·૧૨૦ અ. ૧૦, ઉ. ૩ ૪૨. એ વસ્તુ તરસ વધુ વિહુ- સાધુ અને સાધ્વીને આ આધાર છે. આમા fણ વા સામજિયાં, જે સન્નદિ સમસ્ત ભાવમાં સમભાવ રાખીને અને જ્ઞાના- समिते सहिते सया जये-त्ति वेमि । દિથી યુક્ત થઈને હમેશા યતનાવાન્ થવું જોઈએ. એમ હું કહું છું ત્રીજો ઉદ્દેશ (મુનિને જમણવારમાં જવાથી થતી ઘનિઓ) ૫૦, જે પુજા સUતરે સંવહિં મારિત્તા સાધુ કદાચિત કોઈ પ્રકારની જમણવારીમાં જાય વિવિI ઇન વા વમેન વા, અને જમણવારમાં ગરિષ્ઠ, મિષ્ટ અથવા મસાલે– भुत्ते वा से णो सम्मं परिणमेज्जा, દાર ભજનને લેલુપતાવશ અધિક જમે, અથવા अण्णतरे वासे दुक्खे रोयातंके समुप्प- (દુધપાક-શ્રીખંડ આદિ) પીવે તે તેનાથી તે સાધુને દસ્ત [ઝાડા યા વમન થાય. ભેજનનું ક્રેઝ, શી ય “સાચાઇ 1 બરાબર પરિણમન [પાચન થાય નહિ તે વિશુચિકા આદિ કોઈ પણ દુઃખ અથવા શૂલાદિ આતંક ઉત્પન્ન થઈ જાય. માટે સર્વજ્ઞ ભગવાનને કહ્યું છે, જમણવારીમાં જવુ તે કર્મના આશ્રવનું કારણ છે ૧૨. ફુદ રણ મિસર આવતીfÉ વા, જમણવારીમાં જવાથી દુર્ગતિગમન આદિ गाहावतिणीहि વી, परिवायएहिं પારલૌકિક અનર્થ તો છે જ પણ સાધુ ઘણાગૃહસ્થ વા, પરિવારૂવાહિં વ, ઉ દ્ધિ અથવા ગૃહસ્થ એ, પરિવ્રાજક सोंड पाउं भो चतिमिस्सं हुरत्था પરિત્રાજિકાઓની સાથે એક સ્થાન પર મળશે वा उवस्सयं पडिलेहमाणे णो અને ગરિષ્ઠ આહારને પચાવવા માટે કદાચિત लभेज्जा, तमेव उवस्सगं संमिस्सी- મદ્યપાન પણ કરશે. મદ્યપાન કરવાથી બેભાન (બેશ) થઈને પિતાના ઉપાશ્રયને શોધશે भाव-मावज्जेज्जा, अण्णमण्णे वा से પણ તે મળશે નહિ, તેથી ફરી પાછે ત્યા જ मत्ते विप्परियासियभूते इत्थिविग्गहे આવી ગૃહસ્થ આદિની સાથે હળી મળી वा किलीवे वा तं भिक्खु उवसंक- રહેશે મદ્યના નશામાં બેહોશ હોવાને કારણે મિg વ્યા–“વાર તો મન, તે સાધુ અથવા તે ગૃહસ્થ આદિને પિતાને મારારિ , અરે વસત્તિ વ, ખ્યાલ નહિ રહે, તેથી તે સ્ત્રી અથવા નપુંસક પર રાગ ૨, વિયો વા, જામ– આસક્ત થઈ જાય, અથવા સ્ત્રી–નપુસક તેના ઉપર णिगतियं कट्टु रहस्सियमेहुणधम्म- આસકત કઈ જાય અને સાધુની પાસે આવીને કહેશે- હે આયુષ્યનું શ્રમણ ! આપણે કઈ પણ परियारणाए, आउट्टामो.' तंचे वेगतितो બગીચામાં અથવા ઉપાશ્રયમાં રાત્રે અથવા સ ધ્યા सातीज्जिज्जा । अकरणिज्जं चेयं સમયે રહીશું અને ત્યાં ભેગ ભેગવશું. એમ તે અથવા ? } ·આચારાંગ ૧૨૧ R રસંવાણ ત્તે માતા રાંતિ રજિ- સાધુને ભેગમગવવા માટે પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ કરી ઝમાળા પુરાવા મવંતિ, તા લેશે. તે એકલે સાધુ તેની ભોગપ્રાર્થનાને संजए णियंठे તપર સ્વીકાર કરી લેશે. આ બધું સાધુને માટે અકર્તવ્ય पुरेसंखडि वा પંચ્છ રહિ વા કર્મ છે, તેથી સાધુને જમણવારમાં ન જવું જોઈએ. હિપહિયા જો મિiધારેના ત્યાં જવાથી કર્મને બંધ તથા અનેક હાનિઓ થાય છે. તેથી સંયમવાન નિગ્રંથ મુનિ પૂર્વ– IT | જમણવારી અથવા પશ્ચાત્ જમણવારીમા જવાનો વિચાર પણ ન કરે. પધ૨, સે મિરહૂ વ (૨) ગત રાંઉં વા સાધુ અથવા સાધ્વી કઈ પ્રકારના જમણવાર સદા સજ્જ સંપતિ – સાંભળીને અને તે વાત લક્ષમાં રાખી ઉત્કંઠિત મૂતે પાળે “પુર્વ રાંદી ચિત્તવાળો થઈને તે તરફ દોડશે અને વિચારશે संचाएति तत्थ इयरेतरेहिं कुलेहि કે ત્યા તે નકકી જમણવાર છે,” તે सामुदाणियं एसियं वेसियं पिंडवायं ત્યાં જઈને ઉદ્ગમ અને ઉત્પાદના આદિ દોષથી पडिग्गाहेत्ता आहारं आहारत्तए । રહિત, ભિન્ન ભિન્ન કુલેમાંથી સામુદાયિક ભિક્ષા લાવીને આહાર કરવાને પરિશ્રમ નહી કરે, પરંતુ माइठाणं संफासे । णो एवं करेज्जा । ત્યાથી જ સદેષ આહાર લાવીને કરશે , તે સાધુ से तत्थ कालेणं अणुपविसित्ता तत्थि- માતૃસ્થાન (માયા) ને સ્પર્શ કરશે, એટલા માટે तरेतरेहिं कुलेहिं सामुदाणियं एसियं જમણવારમા જવુ ન જોઈએ સિ ર્ષિક રાશિત્તા ચાર સમયપર ઘણુ ઘરેથી ઉગમ ઉત્પાદન આદિ आहारेजा। દેથી રહિત-નિર્દોષ ભિક્ષા લાવીને કરવું જોઈએ પરૂ. તે ઉમર વા (૨) તે જ પુખ સાધુ અથવા સાધ્વી એમ જાણે કે આ जाणेज्जा गाम वा जाव रायहाणि वा, ચાવત્ રાજધાનીમાં જમણવાર થશે તે તે इमंसि खलु गामंसि वा जाव राय्हा- ચાવતું નગરમાં જમણવારના વિચારથી किसी वा संखडी सिया, तंपि य જવાની ઈચ્છા પણ ન કરે કેવળી ભગવાનને गामं वा रायहाणिं वा संखडि संख- ફરમાવ્યુ એમ કરવાથી કર્મ ન બ ધન डिपडियाए णो अभिसाधारेज्जा गम- णाए । केवली बूया आयाणमेगं । ૪. મોરૂomોવમા સંઉં છુપવિ- અગર તે જમણવારમાં ઘણી ભીડ થશે અથવા માણસ પણ વા પાપ વેતપુ ઘડા માટે ભેજન બનાવવા પર ઘણું લેકો મતિ, દાળ ૧ રૂથે સંવાષ્ટિપુને પહોચી જશે તે ત્યાં સાધુના પગથી બીજાના મતિ, પા પા પા ચાહિયપુરે પગ અથવા બીજાના પગથી માધુના પગ કચડાઈ પર તુ ભિક્ષાના આહાર ગ્રામ ગ્રામ થાય છે ·આ ૧૦, ઉ રૂ શાં માતિ, રીસેક ગ રીતે સંચિ- જશે. એવી જ રીતે હાથથી હાથની ઠોકર જશે, પુજે મતિ, IT TT TT - લાગશે, પાત્રની ઠોકરથી પાત્ર પડી fમgવે મતિ, સંસેળ શા દિ માથા સાથે માથું ભટકાઈ પડે, કાયાથી કાયાને मुट्टिणा ना लेलुणा ना વિક્ષેભ ઉત્પન્ન થાય અને બીજા લોકો કુપિત થઈ તે સાધુને દડથી, હાડકાથી, મુઠીથી, ઢેફાથી, कनालेण ना अभिहयपुव्वे भगति, ઠીકરાથી પ્રહાર પણ કરે અથવા સચિત્ત પણ सीतोदएण ना उस्सित्तपुव्वे भगति, પણ તેના પર છાટી દે, અથવા ધૂળથી તેને રચા દ રિલિજી મતિ ભરી દે વળી તેને અષણીય જમવું પડે अणेसणिज्जे ना परिभुत्तपुत्वे भगति વળી બીજાને દેવાનુ તિને અંતરાય પાડીને અહિં ફિન્નમાળે પાદિત- લેવું પડે તેથી તે સંયમી નિર્ચ થ તે પ્રકાનની Tળે મળત, તાદા સે સનર આકણું [ભીડભાડવાળી અને અવમ (જ્યા णिग्गथे तहप्पगार ચાઇનમાં છેડાને માટે ભેજન બનાવેલ હોય અને ઘણા સહિ સંપથિીજો મિસ- પહોંચી જાય એવી જમણવારીમા જવાનો धारेज्जा गमणाए । વિચાર જ ન કરે પપપ સે મિકડુ ગા (૨) Tદારૂ ગહસ્થના ઘરમાં ભિક્ષા માટે પ્રવેશ કર્યા પછી ઉપાયવરિચાર પવિ રમા સાધુ અથવા સાધ્વીને થાય કે આ સે i visa api #ા (8) અશનાદિક નિર્દોષ છે કે સદોષ? આ શંકાથી ચિત્ત અસ્થિર થઈ જાય અને સમાધાન ન થાય एसणिज्ज सिवा अणेमणिज्ज मिया તે તે પ્રકાશનો શકિત અનાદિ મળવા પર वितिगिच्छसमावण्णेणं अराणेण अस- પણું ગ્રહણ ન કરે मा डाए लेस्साए तहप्पणारं असणं = (૪) સ્ત્ર સંતે જો બ્રાં ! પ૬ સે મિડુ ગા (૨) જાગતિરું સાધુ અથવા સાધ્વી જ્યારે ગ્રુધ્ધના ઘરમાં પ્રવેશ पविसिउकामे सव्व भंडगमायाय કરવાની ઈચ્છા કરે તો પોતાના સમસ્ત ધર્મો– જાતિ ઉપરના પરચાઈ - પકરણે સાથે લઈને ગૃહસ્થના ઘરમા આહાર सेज्ज ना णिक्खमेज्ज ना । પાણીની અભિલાષાથી પ્રવેશ કરે અને બહાર નીકળે પપ૭. જે મિજવુ ગા [૨] વઢિયા વિદ્યાર્મિ સાધુ અથવા સાધ્વી જયારે આમ-આદિથી બહાર ના વિવારપૂ વ ળમાણે સ્વાધ્યાભૂમિ અથવા સ્થ ડિલભૂમિમાં ગમનાગમન पविस्समाणे सव्वं મંહમચાણ કરે છે તે સમયે પિતાના ધર્મોપકરણો સાથે वहिया विहारभूमि वा विचारभूमि बने સ્થ ડિલસૃમિ અથવા સ્વાધ્યાયભૂમિ ગાં ળિયે ગા વિશે વા નિષ્ક્રમણ નીકળે અને પ્રવેશ કરે શ કા ધમપકરણ સાથે લઈ જવાનો અર્થ એ છે કે વસપાત્ર લીધા વિના અમર્યાદિત ઢગથી ન જવું કેઈક ટીકાકારોનું કહેવુ છે કે આ સૂત્ર કેવળ જિનકલ્પીઓને માટે છે ·અચારાગ १२३ કે ઘણે ५५८. से भिक्खू ना (२) गामाणुगामं साधु अथवा साचो मे भी मानत मे दुइज्जमाणे सव्वं भडग-मायाए જાય તે પિતાના બધા ધર્મોપકરણે સાથે લઈને એક ગામથી બીજે ગામ જાય गामाणुगामं दूइज्जेजा। સાધુ અથવા સાધ્વીને જે એમ જણાય ५५९ से भिक्खू गा (२) अह पुण एवं ને ઘણે અને ઘણું દૂર સુધી વરસાદ થઈ जाणेज्जा तिव्वदेसिगं वासं वासेमाणं રહ્યો છે. દૂર સુધી મિહિકા–દવ પડી રહી છે. पेहाए, तिव्वदेसियं महियं सण्णिवय- અથવા મેટા વંટોળથી રજ ઊછળી રહી છે. माणि पेहाए, महावारण वा रगं मथवा स ! 63 छ भने पडे छ. सम समुध्दुगं पेहाए, तिरिच्छसंगातिमा नउने तथा मा प्रभारी तीन ते सर्व पात्रात वा तसा पाणा संथडा सभिवयमाणा ५२ । अहए ४शन पए मधुश्री माटे पेडाए, से एवं गच्चा णो सव्वं गृहस्थना गृडमा प्रवेश न ४२, न नाणे, न भंडगमायाय गाहावइकुलं पिंडवाय- स्वाध्यायमूभि के शौय भिमा तय है त्यांची पडियाए पविसेज्ज वा णिक्खमेज्ज पाछी माये, मे मथी मारे गाम पर वा, बहिया विहारभूमि वा वियार- भूमि वा पविसेज्ज वा णिक्खमेज्ज वा गामाणुगाम दूइज्जेज वा । ५६०. से भिक्खू वा (२) से ज्जाई पुण कुलाई 24ती', पासुद्देव, मलव ा क्षत्रियो जाणेज्जा; तंजहा, खत्तियाण वा, सामान्य सतम्या, ओर, समत माहि, 3- પાશિક તથા રાજવંશીય–રાજાના रायपेसि- આદિ ઉપાશ્રયની અંદર અથવા બહાર રહેલા याण वा, रायवंसट्ठियाण वा, अंतो- હોય અને ભિક્ષાને માટે આમત્રિત કરે અથવા वहिं वा संणिविट्ठाण वा, गच्छंताण ન કરે તે તેના ઘેરથી સાધુ અથવા સાધ્વીને णिमंतेमाणाण वा, अणिमंते- અશનાદિક (રાજપિંડ-માદક પદાર્થ હોવાથી) माणाण वा, असणं वा (४) लाभे भगवा ५२ ५ वा न नये मेहु हु है संते णो पडिगाहेजत्ति वेमि । ન જાય राईण वा, कुराईण वा, કાકા-મામા वा, થે ઉદ્દેશ ५६१. से मिक्खू वा. ( २ ) जाव पविठे साधु अथवा मी ॥ी भाटे ४.२थन समाणे से जं पुण जाणेज्जा घरमा प्रवेश परीने मेम नो माडी या भास मंसाइयं चा, मच्छाइयं वा, प्रधान, भत्त्यप्रधान मोशन छ, भास अथवा मंसखलं वा, मच्छखलं वा, आहेणं भत्त्याना सा राणेस छ, विवा समधा ·૧૨૪ અ, ૧૦, ઉ ૪ ઘ, પ , હિંગ , લેજન, કન્યાની વિદાય વેળાનું ભજન, મૃતક- વા, રીરમાં રોપે, સતરા ૨ ભજન, અથવા યક્ષ આદિની યાત્રાનું ભજન, ન વૈદુપાળા યદુવીયા વદાિ સ્વજનો સંબંધી માટે કરેલું પ્રીતિભેજન છે बहुओसा वहुउदया बहुउत्तिंग- पणग- અને તેના નિમિત્તે કઈ પદાર્થ લઈ જવાઈ दग-मट्टिया-मक्कडासताणगा, જ રહ્યા છે તેમજ માર્ગમા ઘણા બીજ, ઘણી લીલોતરી, ઘણી ઓસ, ઘણું , ઘણું કીડી- तत्थ समण-माण-अतिहि-किवण- ઓનાં દર, ઘણું કીચડ, કરોળિયાના ઝાળા वणीमगा उवागता उवागमिस्संति, ઈત્યાદિ પડેલ અને ત્યાં ઘણું શાયાદિ तत्थाइण्णा वित्ती, णो पण्णस्स गिक्ख- શમણ, બ્રાહ્મણ, અતિથિ, દીન અને ભિખારી મળvસાણ, જે ઘાસ વાજપુર- આદિ આવેલા છે. આવવાના છે આવી રહ્યાં છે પશ્ચિકૃપાળુદા ધનાડ્યો અને ભીડ એટલી બધી જામી છે કે આવવા તા, સે દવા તાર પુર- જવાનો માર્ગ કઠિનતાથી મળે તેમ છે વાચના, હિં વા પ્રાંઉં વા હિ– પૃચ્છના, પરિવર્તન અનુપ્રેક્ષા અને ધમનુગ પરિયાણ જો મિiધારા – વિચારણાને અવકાશ ન હોય તે એવી જાતની MSિ પૂર્વ જમણવારી અથવા પશ્ચાત્ જમણવારીમા જવાનો સાધુઓએ વિચાર પણ કર ન જોઈએ. ૨. જે મલ્લુ વા (૨) દીવ સાધુ અથવા સાધ્વી જે જાણે કે અહિંયા માસ पिंडवायपडियाए पबिटे समाणे से ज्ज પ્રદાન અથવા મત્સ્ય પ્રધાન ભેજન છે. યાવત્ પુળ વાળી, સંસાર ની રાંગે તેને માટે કે પદાર્થ લઈ જવાય છે, અથવા वा हीरमाणं पेहाए अंतरा से मग्गा માર્ગમાં પ્રાણી, બીજ, હરિતકાય, આદિ નથી अप्पपाणा अप्पंडा जाव अप्पसंताणगा, અને ઘણુ શ્રમણ, બ્રાહ્માદિ આવ્યા નથી, આવી णो जत्थ वहवे समणमाहणा जाव રહ્યા નથી, અને આ વવા જવામાં કઠિનતા નથી, વામિરવંતિ, પારૂTI વિરી, ધમનુયાગની ચિંતા માટે અવકાશ છે એવુ તથા વાચન, પૃચ્છના પરિવર્તના, અનુપ્રેક્ષા અને quસ મિનપસાણ પૂરત, જાણીને અપવાદરૂપમા” પુર્વ સખડી જમણ વાય–પુછ––રિચવાણુપેદા વરી અથવા પશ્ચાત સખડીમા, જમણવારીના धम्माणुओगचिंताए, सेवं વિચારથી જવાનું વિચારે. तहप्पगारं पुरेसंखडि वा पच्छासंखडि वा संखडिपडियाए अभिसांधारेज्ज गमणाए । રસ્તામાં ચાલતા-ચાલતા થાકી ગયા હોય, બીમારીથી ઉઠયા હેય [ બીમારીની નબળાઈ હોય] દુર્ભિક્ષ હોય અથવા એવી જાતનું કોઈ વિશેષ કારણ હોય તે ત્યાં જાય અને લેવા ગ્ય પદાર્થ લીએ, એમ ટીકાકારે લખ્યું છે.

·આચારાગ ૧૨૫ वा સે પ૬રૂ. ઉમેર્ વા (૨) પારું સાધુ અથવા સાધ્વી આહાર-પાણી માટે ગૃહસ્થના ના ઘરમાં પ્રવેશ કરવાની ઈચ્છા કરે પરંતુ દુઝણી નાઝા હાથ રવિ ગાયો દોહાઈ રહી હોય, અશનાદિને રાધવાની खीरिज्जमाणीओ पेहाए असणं वा ક્રિયા ચાલુ હોય, અથવા પહેલા આવેલાને દેવાઈ (४) उवसंखडिज्जमाणं पेहाए पुरा ગયુ નથી, એમ દેખીને ગૃહસ્થના ઘરમાં अप्पजूहिए, सेवं णच्चा णो गाहाव- આહાર–પાણી માટે પ્રવેશ ન કરે इकुलं पिंडवायपडियाए વિ- ગૃહસ્થના ઘેર સાધુ કદાચિત પહોંચી ગયા હોય मेज्ज पविसिज्ज वा તે ઉપર કહેલા કારણોમાંથી કોઈ પણ કારણ तमायाए તમન્ના, દેખીને એકાંતમાં ચાલ્યા જાય, જ્યાં આવાગમન अणावाय-मसंलोए चिटेज्जा । अह ન હોય અને કોઈ દેખી ન શકે, એવા gr gવં જાળઝા, લી િસ્થાનમાં ઉભા રહે અને જ્યારે જુએ કે દુઝણું જવા રવરિયા પટ્ટા, એસઇ ગાય દેહાઈ ગઈ છે, ભોજન રંધાઈ ગયું છે, वा (४) उवखडिथ पेहाए, पुराए ત્યારે યતનાપૂર્વક આહાર–પાણી માટે પ્રવેશ કૂદત્તે, જે ા તો સુંનયા- કરે અથવા નીકળે (પાછા કરે) मेव गाहावतिकुलं पिंडवायपडिपाए पविसेज्ज व निक्खमेज्ज वा । ૧૬૪, भिक्खागा णामेगे एवमाहसु સમાને [ વૃદ્ધાવસ્થા અથવા અશક્તિ આદિ કઈ કારણથી] वा वसमाणे वा, गामाणुगामं दूइज्ज- રિથરવાસ કરવાવાળા માસક૫થી મળે, “વુ છુ માં જ – કઈ મુનિ, નવા આવવાવાળા रुद्धाए महालए, से हंता-भयंतारो મુનિઓને કહે કે-આ ગામ નાનું સરખુ वाहिरगाणि गामाणि भिक्खायरि- અને એમાં પણ કેટલાક ઘર પ્રસૂતી આદિ કારણથી શેકાયેલા છે આ ગામ મોટુ નથી, याए वयह એટલા માટે હે પૂજ્ય મુનિવરે ! આપ ગામથી બહાર કેઈ બીજા ગામમાં ગેચરી માટે પધારે એમ સાભળીને નવા આવેલા મુનિઓએ બીજ ગામમાં ગોચરી માટે જવું જોઈએ કદ૬. સંતિ તાતિય મિતપુરણ પુરે- તે ગામમાં કેઈ સાધુના માતાપિતા આદિ સંયુથ વ પચ્છસંયુ વા પરિવ- પૂર્વ સબધી અથવા સસરાદિ પશ્ચાત્ સંબધી संति, तंजहा, गाहावती वा, गाहा નિવાસ કરતા હોય, જેમકે –ગૃદુસ્થ, ગૃહસ્થ- , જાતિપુરા વા, પત્ની, પુત્ર, પુત્રી, ગૃહસ્થની પુત્રવધૂ, ધાત્રીમાતા, જાતિયો વા, જતિપુર દાસ, દાસી, કર્મચારી, કર્મચારિણીઓ વગેરે वा, धाईऔ वा, दासा वा, दासीओ वा, તેથી કોઈ સાધુ એવો વિચાર કરે કે બીજા શ્ન વા, સારી વાત- સાધુઓથી પહેલા તેઓના ઘરમાં ભિક્ષા માટે રાણ જાડું પુસંધુયાળિ વા પ્રવેશ કરીશ તે મને અન્ન, રસમય પદાર્થ, અથવા વિચરવાવાળા ·૧૨૬ અ. ૧૦, ઉ. ૫ સિંધુયાર્ષિ વ્યાવિ ઉમણા- દૂધ, દહીં, માખણ, ઘી, ગોળ, તેલ, મધ, માંસ% થાઇ અણુવિશિRITષ, વિ જ પૂડી, રાખ, પૌવા, શ્રીખંડ વગેરે ઉત્તમ ભેજન ત્ય મરવામિ પિઉં , મળશે. તે ઉત્તમ ભોજન લાવી ખાઈ-પાઈને વ, રાણી વા, ઢઉં વા, नवणीयं પાત્ર સાફ કરી લઈશ. ત્યાર પછી બીજા સાધુઓ વા, ઘર વા, ગુવા, તેન્દ્ર વા, સાથે આહાર–પાણી માટે ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશ મહું વા, અન્ન વા, વા, સં થા, ઉસ વિચાર કરનાર સાધુ માતૃસ્થાનને સ્પર્શ કરે કરીશ અથવા પ્રવેશ માટે નીકળીશ. આ वा फाणियं वा, पूर्ण वा, सिहारिणी સંયમમાં દેષ લગાડે છે. એમ કેવળી वा, त पुव्यामेव भुच्चा पेच्चा, ભગવાન ફરમાવે છે માટે તેઓ આ વિચાર पडिमगई संलिहिय संपमज्जिय, ततो પણ કરે ન જોઈએ. પરંતુ બીજા સાધુઓ સાથે પછી મિત્ર સદ્ધિ મratવતિહું ભિક્ષાના સમયે ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશ કરી fપંડવાયા વિસિરામિ નિર્વ- અનેક ઘરમાથી શુદ્ધિ-પૂર્વક નિર્દોષ સામુદાણી મિસાઈન વા | માપ પાસે ભિક્ષા ગ્રહણ કરી આહારે કરવું જોઈએ, णो एवं करेजा । से तत्थ भिक्खुहि सद्धिं कालेण अणुपविसित्ता तत्थि- यरेयरेहिं कुलेहिं सामुदाणिगं एसियं वेसिगं पिंडवायं पडिगाहेत्ता आहार ચારાજ ! માં એ તસ fમવુ વા ઉમવું- સાધુ અને સાધ્વીને આજ આહાર ગ્રહણ કરવાને णीए वा सामग्गियं । આચાર છે. પાંચમો ઉદેશ પ૬૭. જે મિલ્વ વા (૨) જાવ રવિ- કોઈ સાધુ અથવા સાધ્વી આહાર માટે ગૃહસ્થના સમાજે રે નાના, ચા ઘરમાં પ્રવેશીને એમ જાણે કે આ અગ્રપિંડ પિર વિશ્વમvi વેદg, પિંહ (ગાય, કૂતરા, અથવા કાગડા માટે પહેલા જુદો ગિરિરાષ્ટ્રમાં દારૂ, ચાઉં કાઢી લેવામાં આવતે ભેજનનો ભાગ) કાઢતા ફીરમા પણg, સાવિ ઉમા- દેખીને, અગ્રપિંડ બીજા સ્થાને રાખતા દેખીને, Mમાજે વેદ, અતિ રિ- અગ્રપિંડ ફેકી દેતાં દેખીને અથવા બીજા લેકોએ અહિંયા ખાવાપીવા ગ્ય પદાર્થોના નામ ગણાવતા સમયે માસ આદિ અભક્ષ્ય–અપેય પદાર્થોના નામ પણ ગણાવેલા છે એને અભિપ્રાય એ નથી કે સાધુઓ આ બધાનું સેવન કરે છે. અહીંયા પતિત–લેલુપ-કપટી સાધુની વિચારણાને ઉલ્લેખ છે. કદાચિત કઈ સાધુ પતિત થતા-થતા મઘ-માંસની વાત પણ વિચારી લે. આ અભિપ્રાયથી તેનો ઉલ્લેખ કરેલ છે. અંતમાં સ્પષ્ટ કરેલ છે કે ખાવું-પીવું તે દૂરજ રહ્યું માત્ર તે વાત વિચારનાર પણ છલ- કપટને ભાગી થાય છે.

·આચારાંગ ૧૨૭ મુઝ પેપ, અહિ પરિ- પહેલા જમી લીધુ છે અથવા અન્ય તીર્થિક વેળri હા, કુરા વિનતિ શ્રમણ, બ્રાહ્મણ, અતિથિ, દરિદ્ર અને ભિખારી વા, વરાતિ વ , ન તેને ખાઈને જલદી જલદી ફરીવાર લેવા જઈ સમ–મી-તિદિ–શિવ વળી– રહ્યા છે, એમ દેખીને કોઈ સાધુ એમ વિચારે मगा खद्धं खद्ध उवांकमति, से हता કે તે ભેજનને લેવા માટે હુ પણ જલદી– अहमवि खद्धं खद्धं उपसंकमाभि, જલદી જાઉં, તે એવો વિચાર કરનાર સાધુ માતૃસ્થાનને સ્પર્શ કરે છે એથી એવું કરવું माइहाणं संफासे, णो एवं करेज्जा । ન જોઈએ પ૬૮. જે મવઘુ વા (૨) નાવે સમાને સાધુ અથવા સાવી અશનાદિ માટે મોહલ્લામાં, ચંતા સે વપળ વા, સ્ટિનિ ગલીમાં, અથવા ગ્રામાદિમાં પ્રવેશ કરતાં વચ્ચે વા, Tળ વા, તોરણTળ વા, માર્ગમાં ટેકરાઓ, ખાઈ કે બાંધેલ ગઢની મળ વા, સાસળિ વાં, દીવાલે, તેરણદ્વારા હોય અથવા આગળની सति परक्कमे संजयामेव परक- દીવાલ (વંડી) કે વાડ હોય તે પિતાનું मेज्जा, णो उज्जुगं गच्छेज्जा । સામર્થ્ય હોવા છતાં પણ તેવા માર્ગમાં ચાલે નહિ. બીજો માર્ગ હોય છે તે માર્ગ પર થઈને વરી લૂ વાયા-! જાય કારણ કે ખાડા, ટેકરાળા માર્ગે જવાથી પડવાને, ફસાઈ જવાને, ટકરાઈ પડવાને તા ભવ રહે છે. માટે તેવા માર્ગથી ન જાય એમ કેવળી ભગવાન કહે છે એવા માર્ગે ચાલવું તે કર્મબંધનું કારણ છે યતના પદ્દા. તે તથ વરમાળ પન્ન થા, પૂર્વોક્ત સીધા માર્ગમા જતા સાધુનો [ઉચી- पखलेज्ज વા, पवढेज्ज વ, નીચી ભૂમિમા] પગ લપસી જાય અથવા પડી से तत्थ पयलेमाणे वा, पक्षलेज्ज જાય અને લપસવાથી કે પડવાથી પિતાને પીડા માળે વા, પહેમ વ તારે થાય અને બીજા ને પીડા પહોચે તેનું उच्चारण वा, पासवणेण ना, खेलेण શરીર મળ, મૂત્ર, કફ, લી ટ, વમન, પિત્ત, પરુ, વીર્ય અથવા રુધિરથી ખણ્ડાઈ જાય, ગા, વાળ , વંતે ના, વિરેજ કરતા પણ કદાચિત્ એવું થઈ જાય તે સાસુ गा, पूरण ना, सुक्केण ना सोणिएण ખરડાયેલા પિતાના શરીરને સચિત્ત પૃથ્વી ગ, રાત્તેિ સિયા | તદજાર (માટી) થી, ભીની માટીથી, બારીક જવાળી વાં નો ચતરદિશા કુદવી, માટીથી, સચિત્ત પાર, ચિત્ત માટીના ઢેફાથી णो ससणिद्धाए पुढवीए, णो समर અથવા ઊધઈના રાફડાથી અથવા જીવ સહિત क्खाए पुढवीए, णो चित्तमंताए ળો વિત્તમંતg લાકડાથી ઘસીને સાફ ન કરે વળી ઈડા સહિત, सिलाए, णो चित्तमंताए g, પ્રાણ સહિત કે તાતણ સહિત વનસ્પતિ વડે कोलागाससि ना दारुए, जीनपति

·No text on this page.

·આચારસંગ ૧૨૯ ५७२. से भिक्खू वा (२) गाहावतिकुलस्स साधु अथवा साध्वी गृहस्थना ઘરમાં પ્રવેશતાં दुवारवाई कटकबोंदियाए पडिपि- हार मागने टानी राजीथी ढांद भान हिथं पेहाए तेसिं पुवामेव उग्गई पहेलPeपामीनी मनुज्ञा दी किना, सारी अणणुनविय अपडिलेहिय अपम- रीते या विना भने न्या विना ते द्वार ज्जिय नो अवंगुणेज या, पविसेज घाडी प्रवेश न ४३. धरना स्वामीनी माज्ञा दीमे वा, णिक्खमेज वा । तसिं पुव्यामेव भने पछी प्रतिमन २री ४ीने ५७-५७ उग्गई अणुनविय पडिलेहिय (२) पम- यतनापूर्व मालीन प्रवेश ४२ मथा नाणे. ज्जिय [२] ततो संजयामेव अवगुणेज्न वा, पविसेज्ज वा, णिक्खमेज्ज वा । ५७३. से भिक्खू वा [२] जाव समाणे से साधु अथवा साध्या गृहस्थना घरभां पडसा ज्जं पुण जाणेजा समणं वा, પ્રવેશેલા કેઈ શ્રમણ, બ્રાહ્મણ, અથવા ભિક્ષુક આદિને જોઈને એવી જગ્યાએ ન ઉભા રહે माहणं वा, गामपिंडोलगं वा, अतिथिं वा, पुचपविट्ठ पेहाए णो तेगा तेने न श अथवा तमान पाना દ્વારમાં तेसिं संलोए सपडिदुवारे चिठेजा। પણ ઉભા ન રહે. કેવળ જ્ઞાનીનું ફરમાન છે કે તે કર્મબ ધનનું. સ્થાન છે. केवली वृया "आयाणमेयं । - ५७४. पुरा पेढाए तस्सहाए परो असणं या साधुने मेवी या५२ मा रहेत हेभान [४] आह१ दल एज्जा अह भिक्खूणं गृहस्थ साधु भाटे भाडा मनापशे, तेथी पूति पुन्योबदिट्टा एस, पतिन्ना, एस हेऊ, थन अनुसार मेवी प्रतिज्ञा, मेवो हेतु भने એ ઉપદેશ આવશ્યક છે કે એવી જગ્યા પર एस उवएसो, जं णो तेसिं संलोए नव ज्यांथी तो न . सपडिद्वारे चिटेज्जा से तमायाए પર તુ મુનિ કોઈને પહેલાં આવેલા જાણીને एगंत-मवक्कमेज्जा [२] अणावाय- महान्त स्थानमा याच्या तय मने iतमा मसंलोए चिट्टेज्जा। જઈને એવી જગ્યાએ ઉભો રહે કે જ્યા બીજાનુ આવાગમન ન હોય અને બીજા જોઈ ન શકે ५७५. से परो अणावाय-मसंलोए चिट्टेमा- हाथित् सान्तमा स्थित साधुने गृहस्थ मशन णस्स असणं वा [४] आहट्टु दलएजा, माहि सापीर माघे भने ४हे आयुष्मन् से य एवं वदेजा " आउसंतो समणा, શ્રમણ આપ બધા લોકો માટે આ આહાર મે इमे भे असणं वा [४] सव्वजणाए माध्य। छ, मेथी ५ सर्व मागे अने डेयी निसिढे, तं भुजह च णं, परिभाएह व्यो. गृश्शनु मा ४ान सामणीने साधु पया५ च णं, तं चेगतिओ पडिगाहेत्ता तुसि-

·IH
+
-
1

·આચારાંગ ૧૩૧ બ્રાહ્મણ ५७७. से भिक्खू ना (२) जाव समाणे से साधु अथपा साध्वी भेभ तो छ मान ज्जं पुण जाणेज्जा समणं वा, माहणं श्रम, કે વાચક કે અતિથિ પૂર્વે गा, गामपिंडोलगं वा, अतिहिं वा, गृहस्थना घरमा प्रवेशमा छ. तो तनाथी भाग पुन्चपविटठं पेहाए णो ते उवाति- न तो घरमा होमस थ नहि, तम कम्म पविसेज्ज वा ओभासेज्ज वा । પાછળ રહીને પણ બેલિવું જોઈએ નહિ. તેણે से य तमायाए एगंत- मवक्कमेजा तो पोताना पात्र साधन id स्थानमा अवक्कमित्ता દૃષ્ટિપથથી બહાર ઉભા રહેવું. હવે જે એમ अणावाय-मसंलोए જાણે કે તેને ના પાડવામાં આવી કે ભિક્ષા चिठेज्जा । अह पुण एव जाणेज्जा, अपाम त तना पा! ५५0 vil पडिसेहिए ना दिने वा, ततो पछी । यतना सहित तरी प्रवेश माल: तम्मि णियट्टिते संजयामेव पविसेज्ज ना ओभासेज्ज गा। ५७८. एयं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खु- मा मरेपर साधु-साध्वी भाटे याविधि छे. णीए ना सामग्गिगं । એમ હું તીર્થકર દેવના કથનાનુસાર કહું છું. છઠે ઉદ્દેશ ५७९. से भिक्खू ना ( २ ) जान समाणे से साधु भने सानी शायरी rai ji x ज्ज पुण जाणेज्जा, रसेसिणो वहवे प्रात्याने मारनी शमा मूभि ५२ मेत्रित पाणे घासेसणाए संघडे संणिनतिए थये मे, रेभ. दु:31नी जतिना अर्थात् पेहाए, जहा; कुक्कुडजातियं ना, विष, भने शू४२०४तीय अर्थात् यतुषह, अथवा सूयरजातिय ना, अग्गपिंडसि गा અગ્રપિંડ માટે કાગડા આદિ નીચે એકત્રિત થયેલા नायसा संघडा संणिगडिया पेहाए सामे हेभान, मान भाग हाय तो ular सति परक्कमे संजयामेन नो. उज्जुगं માર્ગથી જ યતનાપૂર્વક જાય. તેઓને ભય અને गच्छेज्जा । અંતરાય ઉત્પન્ન કરવા વાળા તે સીધા માર્ગે ન જાય (અર્થાત્ માર્ગ બદલી નાંખે) ५८०. से भिक्खू वा ( २ ) जाव पनिटे भिक्षा मारे गृहस्थना घरमा गयेला साधु अथवा समाणे नो गाहागतिकुलस्स दुनार- सापाने स्थना घना भारसामना पारवार साहं अवलंबिय (२) चिठेज्जा, सडा ने मा २९वु नहि स्थाना नो गाहानतिकुलस्स दगच्छडणमत्तए धरना पीवाना मा ५२ . भायमान चिठेज्जा, नो गाहानतिकुलस्स अर्थात् मा ४२वाना चदणिउयए चिठेज्जा, णो गाहान- शयना धरना स्नानना है शौय पाना स्थान સ્થાન પર અથવા , ·૧૩૨ म १०,8.8 + . इकुलस्स सिणाणस्स वच्चस्स वा પર કે ત્યાંથી નીકળવાના માર્ગ પર ઊભા રહેવું सलोए सपडिदुवारे चिठेज्जा, નહિ, વળી ગૃહસ્થના ઘરની નારીઓને, કોઈ णो गाहावतिकुलस्स आलोगं वा સમારેલ ભાગને, ચેરે પાડેલ ખાતરને, જલગૃહ, थिग्गलं वा संधि वा दगभवणं वा , ३भने, डा दावी. सापाने, माथी ચીધી–ચી ધીને, પિતે નીચા નમીને કે ઊી ચું वाहाउ पगिज्झिय [२] अगुलियाए મુખ કરીને મુનિએ અવલેકવા નહિ. વળી ગૃહ- वा उदिसिय [२] ओणमिय (२) સ્થની પાસે તેના પ્રત્યે આંગળી ચીંધીને યાચવું उण्णमिय (२) णिज्झाएजा; णो नहि. गृहस्थान मजीथी धेर! ४२ याय गाहावर्ति अंगुलियाए उदिसिय નહિ, આંગળીથી તેને ધમકાવીને યાચવું નહિ, (२) जाएज्जा; णो गाहावति तना शरीने समाथी पश शन स्थानी अंगुलियाए चालिए (२) जाएजा; प्रसाशने याय नाहि. आथित् उ न, णो गाहावति अगुलियाए तज्जिय मापे तो २ qयन ४ा नडि. (२) जाएज्जा; गाहावर्ति अंगुलियाए उखुलंपिय (२) जाएज्जा; जो गाहावर्ति वंदिय (२) जाएज्जा, णो वयणं फरुसं पो वदेजा। , से एवं ५८१. अह तत्थ कंचि भुजमाणं, पेहाए भिक्षा माटे गये। साधु अथवा साध्वी - तंजहा; गाहावइयं वा जाव अम्म- स्वामीन, तेनी पत्नीने, पुत्रने, पुत्रीन, पुत्रवधूने करिं वा से पुवामेव आलोएज्जा:- सहासीन, अभयारीन, यावत् अभयारणाने, "आउसो-त्ति वा, भइणित्ति वा, दाहिसि मे एत्तो अन्नयरं भोयण- મતી અથવા આયુષ્યન્ ! હે ભગિની અથવા ભાઈ ! આમાંથી મને છેડે આહાર આપશે ? जातं वदंतस्स परो એમ કહેનાર મુનિને તે ભજન કરનાર અથવા हत्थं वा, मत्त वा, दविं वा, भायणं मान ४२नारी लाथ, थाणी, ४३छी अथवा अन्य वा, सीतोदगवियडेणः वा, उसिणोदग- पात्र सथित्त पाtथी. अथवा २५ mlil वियडेण वा, उच्छोलिज्ज वा, पहो- घावा सागे अथवा विशेष धोत्रा दागे तोते एज्ज वा, से पुत्वामेव आलोएज्जा पडेखie साधुये तने ही हे नये आउसोत्ति, वा भगिणी-ति वा, मा आयुष्मन् ! तमे तमा! थने यावत् पात्रने एयं तुमं हत्थं 'वा, मत्तं वा, दधि 331 अथवा गरम पाथी धूमो नल, विशेष वा, भायणं वा, सीतोदगवियडेण वा ३५थी धूम नहि भने मापा २७॥ होतो उसिणोदगवियडेण वा उच्छोलेहि એમ જ આપે. સાધુના એમ કહેવા પર પણ वा पहोएहि वा । अभिकंखसि ये खाय 406 : 31 अथवा १२म पालथी घोधन दातुं, एमेव दलाहि ।" से सेवं मथवा विशेष ४Rथी ने मन લાવીને આપે તે એવા પૂર્વકમ દેતા પહેલાં वदंतस्स परो हत्थं वा (४) सीओ- થતા આરંભ-સમારંભ) વાળા હાથ આદિથી ·અચારાગ ૧૩૩- હાવિન ના સિળોનારિયળ અશન આદિ લેવું તે અપ્રાસુક છે, અનેષણીય वा उच्छोलेत्ता पधोइत्ता आहट्ट છે. યાવત્ લાભ થવા પર પણ ગ્રહણ કરવુ दलएज्जा, ન જોઈએ. કદાચિત સાધુને પ્રતીત હોય કે મને तहप्पगारेण पुरेकम्मरण ભિક્ષા દેવા માટે નહિ પરતુ અન્ય કારણથી દળ વા [૪] સ વ [૪] દાતાના હાથ આદિ ભીના છે (અને તેમાથી अफासुगे अणेसणिज्जं जाव णो પાણી ટપકી રહ્યું છે) તે પણ એવા હાથ पडिगाहेज्जा । अह पुण एवं जाणेज्जा આદિથી દેવાતા અશન આદિને ગ્રહણ ન કરે, जो पुरेकम्मएणं उदउल्लेणं, ससिणि- એવી રીતે નિગ્ધ હાથ, સચિત્ત રજવાળા હાથ देणं मेसं तं चैव । एव ससरक्खे, અને જેમાંથી પાણી ટપકી રહ્યું એવા હાથે કે उदउल्ले ससिणिद्धे मिट्टिया ऊसे, हरि ભીના હાથ આદિથી તથા સચિત્ત માટી, ખાર, याले, हिंगुलए, मगोसिला, अंजणे હડતાલ, હિંગ, મણસિલ, અંજન, મીઠું, છે, જેન્યવસિય દિચોદિય- પીળી માટી, સફેદ માટી. ફટકડી, તાજો લેટ पिट्ठ-कुक्कस उक्कुट्ट संसडेणं । અથવા તાજા કુટેલા (ખાંડેલા) ચાખા આદિને લેટ કે કણકી આદિ કોઈપણ સચિત્ત પદાર્થથી ખરડાયેલા હાથ આદિથી અશન આદિ ગ્રહણ ગેરુ, ન કરે. ૧૮૨. પદ પુજા પુર્વ બાળે, જે ગાંસ જે એમ જાણે કે દેનારના હાથ આદિ અચિત્ત ર૪ તહgrળ દiળ દ ચીજોથી ખરડાયેલા છે તે તેવા હાથ આદિથી વા (૪) અસ વા (8) [ દેવાતા અશન આદિને પ્રાસુક તથા એષણિક जाव पडिगाहेज्जा । જાણીને ગ્રેહણ કરે ૧૮રૂ. છે ઉમર વા (૨) રેન્ન ગુણ સાધુ અથવા સાધ્વી એમ જાણે કે કોઈ અસંયમી , પિાં વા વદુર થી નાવ ગૃહસ્થે સાધુના નિમિત્તે ધાણી, પૌવા, મમરા, चाउलपलंब वा, असंजए भिक्खुप- પિક આદિ તથા ચેખાને અર્ધપકવ કણ સચિત્ત डियाए चित्तमंताए सिलाए શિલા પર અથવા બીજવાળી, વનસ્પતિવાળી, જાવ મહારાણા કુર્દિશ વી સચિન માટીવાળી અથવા જીવવાળી (શિલાપર) કી -મકોડાવાળી, ઓસવાળી, સચિત્ત જલવાળી, कुट्टन्ति वा, कुट्टिस्संति वा, उफ्फ- કુટીને તૈયાર કરેલ છે અથવા તૈયાર કરી રહ્યા Rળ વા (૩) તાર વિદ્યા છે અથવા કરશે અથવા તે સૂપડાથી ઝાટકી વા બાર વાપરું વ પુરાં રહ્યા છે, ઝાટકશે તે એવા પૌવા આદિ વસ્તુને जाप णो पडिगाईज्जा । અશુદ્ધ જીણુને ગ્રહણ ન કરે.

·२८. १०,6.६ ५८४. से भिक्खू वा (२) जाव समाणे साधु-साध्वी शायरी भाटे ४d गेम and 3 सेज्ज पुण जाणेज्जा, विलं वा लोणं लि (मामाथी नानु' भाई) उभियं वा लोणं, अस्संजए भिक्खू- मिr (समुद्र निारे अथवा सेवा अन्य पडियाए चित्तमंताए सिलाए जाव स्थाने भारा पाणीथी मनावो) भी, तथा ससंताणाए भिदिसु वा, भिदिति वा, અન્ય પ્રકારનું મીઠું અસંયમી ગૃહસ્થ સાધુના भिंदिस्सति वा, रुच्चिसु वा, [३] નિમિત્તે સચિન યાવત જીવજતુવાળી શિલા विलं वा लोणं, उभियं वा लोणं, પર વાટેલ છે, વાટે છે અથવા વાટશે, પીસ્યુ છે, પીસી રહ્યા છે. અથવા પસશે અને એવું अफामुयं जाव णो पडिग्गाहेज्जा। આપવા લાગે તે અપ્રાસુક જાણીને ગ્રહણ કરે નહિ. કાઢેલ છે ५८५. से मिलखू वा [२] जाव समाणे मिक्षा भाटे गयेसा साधु अथवा साध्वीन. मगर से जं पुण जाणेज्जा असणं ना પડે કે અશનાદિ આહાર અગ્નિ પર રાખેલ છે (४) अगणिणिक्खित्त तहप्पगारं तो सपा २AAमासु rela असणं वा (४) अफाख्यं लाभे संते या न ४२ वणी मनपाननु मा थन छ । એ णो पडिगाहेज्जा । केवली व्या- छ. सभी थे साधुना निमित्त मनि ५२ આહાર ગ્રહણ કરે તે કર્મબંધનનું કારણ "आयाणमेगं"। अस्संजए भिक्खु- રાખેલા આહારમાથી છેડે पडियाए उस्सिचमाणे वा, निसिंच- અથવા તેમાં નાખે છે, હાથ લૂછે છે અથવા माणे वा, आमज्जमाणे वा, पमज्ज- विशेष ३५थी साई ४३ छ, पात्रने नाये उतारे माण वा, ओयारमाणे ना, उव्वख- છે અથવા ચડાવે છે તે અગ્નિકાયના જીની माणेवा अगणिजीवे हिंसेज्ज । हिंसा थाय के सेटसा भाटे नि भुनियानी अहं भिक्खूणं पुन्बोवदिट्टा एसे मे प्रतिज्ञा छ, मे ४ हेतु, मे०४ ॥२], मेरी पइण्णा, एस हेऊ, एस कारणे, एस. पदेश छ, त मन ५२ रामेल अशनादन वएसे, जं तहप्पगार असणं वा हिंसानु १२ arell अडएप न ४२. (४) अगणिणिक्खेत्त अफासुयं अणेसणिज्जं लाभे संते पो पडिग्गाहेज्जा । .. 1- - ५८६. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स वा साधु अथवा साध्वानी 24 मायार छ. मेनु भिक्खुणीए वा सामग्गिगं । પાલન કરતાં સંયમમાં યતનાવાનું બનવું જોઈએ. - स 1 .

·આચાગ ૧૩૫ તે પ્રાસાદ અથવા - ઉચા સ્થાન પર રાખેલ સાતમે ઉદ્દેશ [ આહાર કેમ અને કે લે તથા કેમ અને કે ન લેવો ] ૧૮૭. તે સિવ વા (૨) નાવ સમ સે ગૃહસ્થના ઘેર ભિક્ષા માટે ગયેલ સાધુ-સાધ્વીને જ પુન નાબેન, મનગા (૪) એમ જાણવામાં આવે કે અશન આદિ દીવાલ खंधंसि ना, थंभंसि वा, मंचंसिं ना, પર, સ્થભ પર, માંચડા પર, માંચડા પર, (શી કા પર) मालंसि वा, पासागंसि ना, ન્મિ- પર, હવેલીની છત પર, એવા કેઈ બીજા यतलसि वा, अन्नयरंसि वा तहप्प- गारंसि अंतलिकखजागंसि उवाणि- છે. તે એવા સ્થાનેથી લાવીને અપાતું અશનાદિ આઝાસુક છે તેથી તે આહાર ગ્રહણ क्खित्ते सिया, तहप्पगारं मालोहडं કરે નહિ. કેવળી કહે છે એ કર્મબંધનનુ કારણ અને વા (8) નવ અર્થ નો છે. કેમ કે અસંયમી ગૃહસ્થ સાધુના નિમિત્તે વિજ્ઞા! છેવી વ્યા “ચાયા બજેઠ, પાટ, પાટિયુ, નીસરણ અથવા (ખાયણ એવો” | #g fમઘુપતિ કે ઘડી) લાવીને તેને ઉંચા કરીને ઉપર ચડશે. પી ગા, પત્ર વા, બિળુિં વા, સંભવ છે તે ત્યાથી લપસી જાય અથવા પડી ૩ વા, સાટું વરસવિચ તુર- જાય, જે લપસે કે પડે તે તેને હાથ, પગ, દે ! તે તરથ તુમને ઘા- બાહુ, જાંઘ, ઉદર, મસ્તક, અથવા શરીરને કોઈ लेज्ज वा पवडेज वा । से तत्थ પણ અવયવ અથવા કેઈ ઇન્દ્રિય અંગેપાંગ પ્રથમ વા વા વા દી તૂટી ફૂટી જશે અને પ્રાણી, ભૂત, જીવ, વા, પાયે વા, વાદું વા, કરૂં થા, સત્વની હિંસા કરશે તેને ત્રાસ થશે અથવા ૩ર વા, હં વા, મળચર ઘા કચડાઈ જશે તેઓના અગોપાગ તૂટી જશે, સિ રૂચિના સૂન્ન વા, ટકરાશે, મસળાશે, અથડાશે, ઘસાશે, સંતાપ પાકિ વે મૂળ વા નવા પામશે, પીડાશે, કિલામના પામશે, ઉપદ્રવ वा सत्ताणि वा अभिहणेज्ज वा પામશે, એક જગ્યાથી બીજી જગ્યા પર પડશે. वत्तेज्ज वा लेसेज्ज वा संघसेज्ज वा એટલા માટે આ પ્રકારની માલાહુત ભિક્ષા મળવા પર પણ સાધુ ગ્રહણ કરે નહિ, संघट्टेज वा परियावेज्ज वा किला- मेज्ज वा ठाणाओ ठाणं संकामेज्ज वा । तं तहप्पगार मालोहड असणं વા (૪) એ જે તે પતિ- ના ! ૧૮૮ સે મિલવું વા (૨) નાવ સમાને સે અશન આદિ માટે ગૃહસ્થના ઘેર ગયેલ સાધુ કન્ન પુi નાના ચરસ વા (8) અથવા સાધ્વી જાણે કે આ અશન-આદિ કેઠીમાંથી कोहियातो वा कोलेज्जातो અથવા કેલેજજ કઠલામાંથી સાધુના નિમિત્ત ઊી ચા अस्संजए भिक्खुपडियाए fમઘુપરિયા, ૩૨– થઈને, નીચે નમીને, શરીરને સંકેચીને અને તથા - वा ·૧૩૬ म. १०,6 ७ , ज्जिया अवउज्जिया ओहरिया माडी ५डीन माहा२ सापाने आयेछ तो त आह१ दलएज्जा, तहप्पगारं असणं मशन माहिना am थवा પર પણ ગ્રહણ वा (४) मालोहडंति णच्चा लाभे न ४२. सते णो पडिगाहेज्जा । અશન આદિને માટે ગૃહસ્થને ઘેર ગયેલ સાધુ ५८९. से भिक्खू वा [२] जाव समाणे અથવા સાધ્વી જાણે કે આ અશનાદિ માટલાદિમાં से ज्ज पुण जाणेज्जा असणं वा भारी माहिथी सीधीशल छ तो ते मना [४] मट्टिओलित्त तहप्पगारं असणं भगवा छता ग्रहण न ४२. वजी लगवाननु वा [४] जाव लाभे सते णो पडि- थन એવો આહાર લેવો કર્મબંધનનું गाहेजा। केवली व्या--''आयाण- ४२५ કેમકે અસયમી ગૃહસ્થ સાધુના यं" । असजए भिक्ख-पडियाए मट्टि- નિમિત્તે મારી આદિથી લિપ્ત અશનાદિને ઉઘડતા ओलितं असणं [४] उभिदमाणे २४॥ पृथ्वीजयनी हिंसा ४२री, २५५४ाय, २४14, पुढ विकायं समारंभेज्जा, तहाआऊ तेऊ- वायुय, वनस्पतिय भने सायनी हिंसा बाऊ-रणस्सति-तस-कायं सतारंभेज्जा, કરશે ત્યાર પછી ફરી તેને લીંપીને પશ્ચાત્કર્મ पुणरवि ओपिमाणे કરશે. એટલા માટે સાધુને આ પૂર્વે પદિષ્ટ આચાર पच्छाकम्म છે કે તે માટીથી બધ કરેલ ભાજન આદિમાંથી करेज्जा । अह भिक्खूण पुव्योवदिट्ठा તેને ઉઘાડીને આપવામાં આવતે આહાર મળવા जाव ज तहप्पगार मट्टिओलि છતા પણ ગ્રહણ ન કરે. असणं वा (४) लाभे संते णो पडिगाहेज्जा। ५९०. से भिक्खू ना (२) जाव पक्ढेि गृहयन। घरमा भिक्षा माटे गयेय साधु साध्वी समाणे से जं पुण जाणेज्जा, असणं જાણે કે આ અશન આદિ પૃથ્વીકાય ઉપર રાખેલ છે તે એવા અશન આદિને અપ્રાસુક જાણીને वा (४) पुढविकायपतिट्टियं, तह- યાવત ગ્રહણ ન કરે. प्पगार असणं वा (४) अफासुगं जाव णो पडिगाहेज्जा । ५९१. તેને ગ્રહણ से भिक्खू वा (२) से ज्जं पुण ભિક્ષા માટે ગૃહસ્થના ઘરમાં ગયેલ સાધુ સાવી जाणेज्जा, असणं वा (४) आउका- જાણે કે અશન આદિ જલકાય ઉપર રાખેલ છે, यपतिट्ठियं तह चेव एवं अगणिकाय- અથવા અગ્નિકાય ઉપર રાખેલ છે, તે તે અશન पतिहियं लाभे संते णो पडिगा- આદિ અપ્રાણુક છે મળવા છતા પણ हेज्जा । केवली बूया-"आयाण-मेयं"। ન કરે કેવળી. ભગવાનનું કથન છે કે એવો अस्संजए भिक्खुपडियाए भिक्खुपडियाए अगणि આહાર લેવે કર્મબંધનનુ કારણ છે અસંયમી उस्सक्किय (२) णिस्सक्किय [२] ગૃહસ્થ સાધુના નિમિત્તે અગ્નિને તેજ કરશે, અથવા લાકડા વગેરે બહાર કાઢશે અથવા ·આચારાંગ १३७ ओहरिय (२) आहट्ट दलएज्जा पात्रने ५२थी तारीने तमाथी माहार दान अह भिक्खूण पुचोवदिहा जाव णो मा५शे तेथी मेवो भाडा२ इषित छे. साधुमान पडिगाहेजा। માટે આ પૂર્વોપદિષ્ટ આચાર છે કે આવા પ્રકારને આહાર અપ્રાસુક જાણીને, લાભ થવા છતાં પણ ગ્રહણ ન કરે, + क . वा, चेलेण ५९२. से भिक्खू वा (२) जाव पविढे मिक्षाने भाटे गृहस्थना घरभां गये साधु समाणे से ज्नं पुण जाणेजा, असणं अथवा साध्वी तणे An मा २ अति SuY वा [४] अच्चुसिणं असंजए भिक्खू- छे अस यमी (२ ) साधुने सापवाना पडियाए सूवेण वा, वियणेण અભિપ્રાયથી સૂપડાથી, પખાથી, તાડપત્રથી तालियंटेण वा, पत्तेण वा, पत्तभंगेण કે કે અન્ય પાનથી, પાનના ટુકડાથી, શાખાથી, वा, साहाए वा, साहामगेण वा, पिहु- णेण वा, पिहुणहत्थेण वा, શાખાના ટુકડાથી, મયૂર પંખથી, મયૂર પિચ્છીથી, वा, चेलकम्नेण वा, हत्थेण वा, मुहेण परथी, पवना टु४ाथी, यथा मापा भुमथी वा, फुमेज वा, वीएज्ज वा से ₹ छ, वा नामे छे तो तेम ४२०i पडेल पुवामेव आलोएज्जा "आउसोत्ति ही हेवू नये हे आयुष्मन् । मावा वा, भगिणि-त्ति वा, मा एमं तुमं हे मान । આ અતિઉષ્ણ આહાર આદિને असणं वा (४) अच्चुसिणं सूवेण सूपथी पाने माने सापानी २। डाय वा जाव फुमाहि वा वीयाहि वा । तो मेम र मापो सेभ ४९। छता अभिकंखसि मे दातुं, एमेव दल- ગૃહસ્યું તે આહારને સૂપડા વિગેરેથી વીંજીને याहि ।" से सेवं वदंतस्त परो આપે તે આ પ્રકારનાં અશન, પાણી, ખાદિમ, जाव वीइत्ता आह१ दल एज्जा, तहप्पगार' असणं वा स्वाभिने मासु one साधु यह न ४२. (४) जाव णो पडिगाहेज्जा । પણ सूवेण वा ५९३. से भिक्खू वा [२] जाव समाणे से साधु मिथqा साध्वी लक्षा माटे प्रविष्ट थs ज्जं पुण जाणेज्जा असणं वा ( ४ )वण- मेम नाणे मशन पनस्पतिय ५२ समेत स्सइकायपतिट्टियं, तहप्पगार असणं છે, તે એ અનાદિ અમાસુક અનેષણય છે તે આહારાદિને લાભ હોવા છતા પણ वा [४] वणस्सइकायपतिटियं अफा- सुयं अणेसणिज्जं लाभे सते णो पडि- ड न ४२ मेवी ते सय ५२ रामे गाहेजा। एवं तसकाएवि । આહાર પણ અપ્રાસુક છે તેને પણ ગ્રહણ न ४२.

·૧૩૮ म. १०,६ ७.. પેયાધિગાર अण्ण- ५९४. से भिक्खू वा (२) जाव पविटे गस्थना घरमा गयेय साधु मा साध्वी २ समाणं से ज्ज पुण पाणगजातं પેયને (પીવા યોગ્ય જલ, ધાવણ આદિ વસ્તુને) जाणेज्जा, तजहा- उस्सेइम वा, જાણે કે આ લેટનું વણ, તલનું ધોવણ, ચોખાનું संसेइम वा, चाउलोदगं वा, ધોવણ, અથવા એવા પ્રકારનું–બીજુ કેઈપણ વણ તુર્તનું ધોયેલું છે, જેને સ્વાદ બદલ્યા तर वा तहप्पगार पाणगजातं अहु- ન હોય, જે અચિત્ત થયેલુ ન હોય, શસ્ત્રપરિ– णाधोतं अणविलं अवोक्कंतं अपरि- णतं अविद्वत्थ अफासय अणेसणिज्ज ણત ન થયું હોય, જે પૂર્ણ રૂપથી અચિત્ત થયું ન હોય. તે અપ્રાસુક છે. માટે લાભ થવા પર પણ मण्णमाणे णो पडिगाहेज्जा। તેને ગ્રહણ કરવું ન જોઈએ. ५९५. अह पुण एवं जाणेज्जा चिराधोत ने मेम ये 3 मा by eist समयनु अविल वोक्कत परिणतं विद्धत्थं જોયેલું છે, તેને સ્વાદ બદલી ગયું છે, फासुगं जाव पडिगाहेज्जा। અચિત્ત થઈ ગયું છે, શસ્ત્રપરિણત થઈ ચૂક્યુ छ, वहिन ७ गयु छ, ते ते प्रासु छे. દાતા આપે તે ગ્રહણ કરી લેવું જોઈએ. "आउसोत्ति अथवा એવા પ્રકારનું वा ५९६. से भिक्खू वा (२) जाव पविढे સાધુ અથવા સાધ્વી કેઇ પેયના વિષયમાં એમ समाणे से से जं पुण पाणगजातं पुण पाणगजातं तणे तनु धौव], तुषनु घोवा (शेतातु जाणेज्जा, तंजहा- तिलोदगं वा, तिलोदगं वा, घाव, सोसाभएप, परास-छाशनी ५२ पाए) तुसोदगं बा, जवोदग वा, आयाम अनुपाणी छे, ते शुद्ध अणे पाणी छे वा, सोवीर वा, सुद्धवियर्ड वा, કે અન્ય પ્રકારનું પાણી છે, તે તે પ્રકારના अण्णतरं वा तहप्पगार पाणगजात पा हेभान पडेना ०१ ४डी हे, मायुभन् । मा पुवामेव आलोएज्जा, કેઈ પાણી મને वा, भगिणित्ति दाहिसि मे આપશે? એમ કહેવાવાળા સાધુને કદાચિત્ एत्तो अन्नतरं पाणगजातं ?" पाणगजातं ?" से हाता मेम हे , हे मायुष्मन् श्रमण सेवं वदंत परो वएज्जा 'आउसतो तमे पोते । પાત્રથી समणा, तुमं चेवेद पाणगजातं પાણીના પાત્રને ઉચુ કરીને અથવા નમાવીને पडिग्गहेण वा उस्सिंचियाणं લઈ લ્યો તે એવુ પ્રાસુક પાણી મળવા પર ओवत्तियाण वा गिण्हाहि," तहप्पगारं पोते स से अथवा मी या तो प पाणगजायं सगं वा गिव्हिज्जा, परो લઈ લે वा से दिज्जा, फासुयं लाभे संते पडिगाहेज्जा । , તમારા અથવા - , 1- ·આચાર! ૧૩૯ ५९७. से भिक्खू वा [२] से ज्जं पुण સાધુ અથવા સાધ્વી. પાણીના વિષયમાં એમ પણ નાળેષ્ણ ચતરફિયા" - જાણે કે-અચિત્ત જલ, સચિત્ત પૃથ્વી યાવત્ વીર ના સંતાપ ચોર નિવિણ પાણી, અગ્નિ, વનસ્પતિ અથવા લીલણ ઝૂલણ પર અથવા કીડી આદિ પ્રાણીઓ પર રાખેલ છે सिया, अस्संजए भिक्खुपडियाए उद- અથવા સચિત્ત પદાર્થથી યુકત પાત્રમાંથી અન્ય उल्लण वा ससिणिरेण वा सकसा- પાત્રમાં કાઢી રાખેલ છે, હાથમાંથી સચિત્ત VT વ ળ વા, સમોવ વા પાણીના ટીપા ટપકી રહેલ संभोरचा आइट्टु दलएज्जा, સચિત પાણીથી ભીના છે તે તેવા હાથથી तहप्पगारं पाणगजातं अफासुगं लाभे અથવા સચિત્ત પૃથ્વી આદિથી યુક્ત પાત્રમાંથી संते णो पडिगाईज्जा । અથવા પ્રાસુક પાણી અને સચિત્ત પાણી મેળવી આપે છે તે પ્રકારના પાણીને અપ્રાસુક જાણી તેના હાથ ગ્રહણ ન કરે. ૧૧૮, વ ર ત મિડુ મિg– એ સાધુ અને સાધ્વીની સમાચારી છે. એમાં णीए वा सामग्गियं। હમેશાં સમતા અને યતનાહિત પ્રવૃત્તિ કરવી જોઈએ. એમ હું કહું છું. આઠમો ઉદ્દેશ સે મિરહૂ (૨) નાવ પવિ ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવિણ સાધુ અથવા સાધ્વીને સમાને સેક્સ જે કુળ વાળના પેયના વિષયમાં એમ પ્રતીત હોય કે આંબાનું जाणेज्जा तंजहा- अंबपाणगं वा, ધાવણ, અંબાડાનું ધોવાણું, કઠાનું ધાવણ, બિજેરાનું ધાવણ, દ્રાક્ષનું ધાવણુ, દાડમનું અંવાડા , વિટાળ વ ધાવણ, ખજૂર (ખારેક) નું વણ, નાળિયેરનું मातुलिंगपाणगं वा, मुहियापाणगं પાણી કે દેવણ, કૈર [કેરડા] નું ધાવણ, વ, વિપાકાં ગા, રણજૂરા બેરનું વર્ણ, આમળાનું ધાવણે, આમલીનું વા, પરિપાળ ગ, રપાળ ધવણ, અથવા એવી જાતનું કઈ બીજું ધાવણ વા, જોઈપણ વ, પ્રામાપા સચિત્ત ગોડલી સહિત, છાલ સહિત, વનસ્પતિ વા, રિંવાળ વા, વાતરે વા બીજ સહિત, રેતરા સહિત હોય અને ગૃહસ્થ तहप्पगारं पाणगजातं सअद्वियं सक સાધુને માટે ચાળણુથી કપડાથી- અથવા વાળની ગુાં સવાં, વર્તન, મિલુપતિ- ચાળણીથી કે ગરણીથી–મસળીને અથવા વારંવાર ચાણ છ વ, ટૂળ , વાદ– મસળીને, છણીને અને બીજાદિ અલગ કરીને નેણ વા, માનિ વીઢિયાળ લાવે અથવા આપે તે એવુ ધવણ-પાણી परिसाइयाण आहट्टु દાતા આપે તે પણ તેને दलएज्जा, तहप्पगारं पाणगजातं अफासुगं लाभे अडाय न ४३ [વિશેષ-કેવુ ધવણ–પાણી લઈ શકાય છે, संते णो पडिगाहेज्जा ।. તે વિષયમાં સાતમાં ઉદ્દેશકમાં સ્પષ્ટીકરણ કરેલ છે. અમાસુક છે.

·१४० स १०,६८ न ४२. न ४२. ६००. से भिक्खु वा (२) भाव पविढे સાધુ અથવા સાથ્વી આગંતુકાલયે (ધર્મશાળા- समाणे से आगतारेसु चा, आरा- सी) भां, धान-हामा, डस्याना घशमा मागारेस वा, गाहावतिकुलेसु वा, અથવા ભિક્ષુકાદિના મઠોમાં, અન્નની અથવા परियावसहेसु वा, अन्नगंधाणि वा, પાણીની સુગંધ સુઘી–સૂંઘીને, તેમાં મૂછિત- આસક્ત. ગૃદ્ધ અને લોલુપ થઈને “અહા ! કેવી वा पाणगंधाणि वा सुरभिगंधाणि સુદર ગધ છે એમ વિચારીને સુગંધ ગ્રહણ वा आघाय (२) से तत्थ आसाय- वडियाए मुच्छिए गिद्धे गढिए अज्झो- ववण्णे "अहो गंधो" (२) णो गध- माघाएज्जा । ६०१. से भिक्खू वा (२) जाव समाणे ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશેલાં સાધુ અથવા સાદેવીને से ज्ज पुण जाणेज्जा सालुगं वा, જાણવામાં આવે કે સાલુક (જલમાં ઉત્પન્ન થનાર) छन्, विशली नामना स्यमा ४४, સરસવની विरालियं वा, सासवनालिगं वा દાંડલી અથવા એવા પ્રકારની અન્ય વસ્તુ, अण्णतरं वा तहप्पगारं आमग मचित्त हाय, शसपरित न डाय ते मधी असत्थपरिणयं अफासुगं जाव लाभे અપ્રાસુક છે, દાતા આપે તે પણ તેને ગ્રહણ संते णो पडिगाहेजा । ६०२. से भिक्खू ना ( २ ) जाव पविट्ठे સાધુ અથવા સાધ્વી ગૃહસ્થના ઘરમાં પ્રવેશ समाणे से जं पुण जाणेजा पिप्पलिं जीने के पी५२ अथवा पीपरनु यूप, वा, पिप्पलिचुम्नं बा, मिरियं वा, મરી અથવા મરીનું ચૂર્ણ, આદુ અથવા આદુના मिरियचुम्नं वा, सिंग ટુકડા અથવા એવી જ કઈ વનસ્પતિ અથવા वेरचुम्नं वा, अन्नतरं वा तहप्पगा તેનાં ટુકડા કાચા હોય, શસ્ત્રપરિણત ન હોય आमगं असत्थपरिणतं अफासुगं जाव તે તેને અપ્રાસુક જાણું મળવા છતાં પણ ગ્રહણ णो पडिगाहेज्जा । ६०३. से भिवख् वा [२] जाव पविढे साधु अथवा साध्वी गृथना घरभा प्रविष्ट थ समाणे सेज्जं पुण जाणेज्जा पलव- ફળના વિષયમાં એમ જાણે કે આ આમ્રફળ जात तंजहा-अंबपलवं वा, अंबाडग- (१), मा. (मई मीrain वृक्षनी मेहत) पलवं वा, तालपलंवं वा, झिझि- - ३०, रानु ण, ताउनु ३१, (तगासा) रिपलंवं वा, सुरभिपलवं वा, सल्ल- ઝિઝરી [વલ્લીખાખરાની વેલ] નું ફળ, સુરભિ ५५ (१८६१), ससी (शाहु-धुपे।- अनतर वा तहप्पगारं એક જાતનું ઝાડ) નું ફળ તથા બીજું કઈ ફળ पलंचजातं आमग असत्थपरिणतं सथित डाय, शपरित थषेत न डाय तो अफासुगं अणेसणिज्ज जाव लाभे त मासु छ अनेपाणु . हातान! हेवा५२ संते जो पडिगाइजा । પણ તેને લેવું નહિ सिंगवेरं वा, " इपलंब वा, ·આચારાંગ ૧૪૧ , . ६०४. से भिक्खू वा -(२) जाव पविठे- गुथना- ५२मा प्रवेश ४ीन साधु अथवा समाणे · से ज्जं पुण पवालजात ,साची पाना विषयमा सम "- जाणेज्जा, तजहा-आसोत्थपवालं पीपणानी ५५५, पानी , पिस भु वा, णग्गोहपवाल वा, पिलक्खुपवालं (६४२) नी ५५५, नन्ही वृक्षनी यण, शसी वा, णीयूरपवालं वा, सल्लइपवालं - वेदनी पण तथा मेवा ना मन्य है वा, अन्नता वा तहप्पगारं पवाल- પણ કૂંપળે સચિત્ત હોય, શસ્ત્રપરિણત ન હોય તે તે અપ્રાસુક–અનેષક છે. યાવત્ લેવું जात आमगं असत्थपरिणयं अफा- જોઈએ નહિ. सुयं अणेसणिज्ज जाव णो पडि- गाईज्जा। ६०५. से भिक्खू वा (२) जाव समाणे से साधु अथवा साध्वी, श्यना धरमां જઇને ज्ज पुण सरडुयजायं जाणेज्जा, भण-नामi sी ५ही न डाय-५णोना तजहा-अंवसरडुयं वा, कविट्ठसर- न अथवा मेवी तना भी अभय विषयमां-ये, भ, शरी, al, हाउभ, डुय वा, दाडिमसरडुयं वा, विल्ल- सरडयं वा, अण्णतर वा तहप्पगारं ॥ सथित्त अने शवपरित न य त અપ્રાસુક છે. યાવત્ ન લીએ सरडुयजातं आम असत्थपरिणतं अफामुयं नाव णो पडिगाहेज्जा : '६०६. से भिक्खू वा (२) जाव पविठे गृहस्थना घरमा गयेय साधु साध्वी on , समाणे सेज्जं पुण मंथुजात जाणेज्जा मनु यूशु, वनु सूर्ण पि भु. [पी५२] नु तंजहा-उवरमंथु वा, णग्गोहमथु वा यू अथवा पीपणानु यूर्ण अथवा मेवी andal पिलक्खुमंथु वा, आसोत्थमंथु वा, બીજા કેઈ ચૂર્ણ કાચા હોય કે ડાં પીસેલા अण्णतरं वा तहप्पगारं मथुजातं डेय, मथवा तेनी भी योनि नट 25 न आमयं दुरुक्कं साणुवीयं अफामुयं डाय तो ते ए मासु छे. यावत् तेने जाव णो पडिगाहेज्जा ગ્રહણ કરવું ન જોઈએ ६०७. से भिक्खू वा (२) जाव समाणे साधु अथवा साध्वान 'स्थनी घरमा सेज्ज पुण जाणेज्जा, आमडाग वा પર જાણવામાં આવે કે ભાજીનાં કાચા પાન पूतिपिण्णागं वा, महुवा, मजं वा, સરસવાદિને સડેલો ખોળ, જૂનુ મધ, મદ્ય सप्पि वा, खोल वा, पुराणं; एत्थ [આસવ) , ઘી અથવા મધ આદિની નીચે એકઠે पाणा अणुप्पसूता, एत्थ पाणा जाया, थल छ यो Surन थ२ह्या छ भने वृद्धि થયેલે કચરો હોય જેમા જીની ઉત્પત્તિ एत्थ पाणा सवुड्डा, एत्थ पाणा अबु. क्कता, एत्थ पाणा अपरिणता, एत्थ नथीभाव विधमान छेते स मासु પામી રહ્યા છે, અચિત નથી, શસ્ત્ર પગણિત થયેલ पाणा अविद्धत्था, णो पडिगाहेज्जा । છે લાભ થવા પર પણ તેને લેવું ન જોઈએ, 1 જવા ·૧૪૨ અ. ૧૦, ઉ. ૮ ટુકડા ६०८. से भिक्खू वा ( २ ) जाव समाणे સાધુ અથવા સાધ્વી જાણે કે શેરડીના सेज्नं पुण जाणेज्जा उच्छुमेरगं वा, અંકકારેલા (પાણીમાની એક જાતની વનસ્પતિ) अंककरेलुगं वा, कसेरुगं वा, सिंघा કરું [પાણીમાં ઊગતી એક જાતની વનસ્પતિ डगं वा, पूतिआलुगं वा, अनतरं वा અથવા સિંઘેડા અથવા પૂતિઆલુક અથવા तहप्पगारं आमगं असत्थपरिणगं તેવા પ્રકારની બીજી કઈ વનસ્પતિ સચિત્ત जाव णो पडिगाहेज्जा । હોય, શસ્ત્રપરિણત ન હોય તે અપ્રાસુક છે. દાતા આપે તે પણ તેને ગ્રહણ ન કરે. ૬૨. જે મિવ શા (૨) રે TT સાધુ અથવા સાધ્વીને જાણવામાં આવે કે જાન્ન, વ્ર વા, કનાજar, ઉત્પલ-સૂર્ય વિકાસ કમળ, કમળની દાડી, પદ્ય भिस्सं ना, भिसमुणाल वा, पोक्खल કંદમૂલ, પની દાડી, પુષ્કર કમળ અથવા वा, पोक्खलविभंगं वा, अण्णतर वा તેના ટુકડા થવા તેવા પ્રકારના બીજા કમળ तहप्पगार जाव णो पडिगाहेज्जा । સચિત હોય તો અપ્રાસુક છે. લેવા ન જોઈએ, ૬૨૦, સે મિવ વા (૨) નાવ સમાજે સાધુ અને સાધ્વીને જાણવામાં આવે કે અગબીજ જે પુળ નાગેન્ના, અવિવાદિ જિના અગ્ર ભાગમાં બીજ હોય, તે જાકૂલ વ, મૂત્રવીવાળ વા, રાંધવી વનસ્પતિ મૂલાદિ, મૂળ બીજ [ જેના મૂળ पोरवीयाणि वा, अग्गजाताणि ભાગમાં બીજ હોય, કળાદિ ]ઔધ બીજ [જેને સ્કંધમા બીજ હોય વટ આદિ), પર્વબીજ वा, मूलजाताणि वा, खंदजाताणि (જેની ગાંઠમાં બીજ હય, શેરડી આદિ); वा, पोरजाताणि વ, અથવા–અગ્રજત, મૂળજાત, સ્કંધજાત, પર્વજાત, तक्कलिमत्थएण वा, तक्कलिसीसेण અથવા અન્યત્ર નહિ પરંતુ એ જ વૃક્ષો પર વા, જસ્ટિારમલ્થ વા, રણજૂર ઉપ્તન્ન થયેલા કંદલી–ગર્ભ અથવા કંદલીગુચ્છ, થપણ વા, તાટસ્થ વ, અન્ન- નાળિયેરના ઉપરનો ગર્ભ, નાળિયેરનો ગુચ્છ, તર વ તારું કામ થપરિ- ખજૂરને ઈપરને ગર્ભ ' [અથવા ગુચ્છ ], णय जाव णो पडिगाईज्जा। તથા તેવા પ્રકારના બીજા જે સચિત્ત હોય અને શસ્ત્ર પરિણત ન હોય તે તે અપ્રાસુક છે તે સર્વ મળવા પર પણ ગ્રહણ ન કરે. ૬૨. જે મિg [૨] ગરવ સમાને છે જે સાધુ અથવા સાધ્વીને જાણવામાં આવે કે-શેરડી, gr ગાળે, ૩છું વ ળ વ છિદ્રવાળી પિોલીસડેલી શેરડી, અંગાર (રેગના riાં વ વિભૂમિ, કારણે બદલેલા રંગની શેરડી), ફાટેલા છેતા- वेत्तग वा कदलिऊसुगं वा, अण्ण વાળી શેરડી] શિયાળ આદિની થેડી–ડી તર જ તદવાર સામે અથરિણાં ખાધેલી શેરડી, વેતને નિતરનો અગ્રભાગ નાવ તરં ગ અથરિ કલી ગર્ભ અથવા તેવા પ્રકારની અન્ય વસ્તુઓ સચિત્ત હોય, શસ્ત્રપરિણત ન હોય તે અપ્રાસુક जाव णो पडिग्गाहेज्जा । છે. પ્રાપ્ત હેવાર પણ ગ્રહણ ન કરે. णण्णत्थ કે ·ચમચારાગ ૧૪૩ આપે તે પણ ગ્રહણ ન કરે. ૬૨૨. જે મવરવું , (૨) વાવ સમાને સાધુ અથવા સાધ્વીને એમ જણાય કે લસણ, સે નાખેઝ vi વા લસણનાં પાન, લસણની દાંડી, લસણને કદ, સુપર વા, મુનીરું વા, ટયુ- લસણની છાલ અથવા તેવા પ્રકારની કોઈ અન્ય ચંદ્ર વા, ફુવો , વ વસ્તુ સચિત્ત છે, તેમાં શસ પરિણત થયું નથી, તે તે અપ્રાસુક છે અને અનેષણય છે. દાતા वा तहप्पगारं आमं असत्थपरिणतं તેને जाव णो पडिगाहेज्जा । ૬૩. સે મિવ વા (૨) ના મળે તે સાધુ અથવા સાધ્વી એમ જાણે કે કુંભીમા ज्ज पुण जाणेज्जा, अत्थिन बा, પકાવેલ અછિય ફલ [રગવાના કામમાં આવતું મિ#િ રિંતુ વ, વિયાં , એક પ્રકારનું ફળ] તે [ટિંબરૂ] વિત્વ-બેલ, पलगं वा, कासवणालिगं वा, अण्णतरं शुस અથવા શ્રીપણનુ ફળ તથા તેવા વા, તળુસાર મા સરસ્થપરિણાં પ્રકારના અન્ય ફળ સચિત્ત હોય અને શસ– जाव णो पडिगाहेज्जा । પરિણત ન હોય તે તે અપ્રાસુક છે. દાતા આપે તે પણ લેવું ન જોઈએ. ૬૪. સે મિલે વા (૨) નાવ સમાને તે i સાધુ અથવા સાધ્વી જાણે કે ધાન્યના દાણ, पुण जाणिज्जा कणं वा, कणकुंडगं वा, દાણાથી ભળેલા કુસકા, દાણાવાળી રેટલી, જળપૂરું થા, વાર વા, પાસ્ટપિ ફેતરવાળા ચેખા, અથવા ખાને તાજે વા, તિપિ વ, લેટ તાત્કાલિક પીસેલે], તલ, તલનો લેટ, તિપૂર્ણ વા, અક્ષત વ તc– તલસાકળી અથવા એવા પ્રકારની જાર યા કથપરિણki ના રીમે દાણાવાળી વસ્તુ પાકી થઈ ન હોય, શસ્ત્ર संते णो पडिगाहेज्जा । પરિણત ન હોય તે તે અપ્રાસુક છે થવા પર પણ તેને ગ્રહણ ન કરે ૬૫. v એ તરત મિલુરા ઉમધુ- સાધુ અને સાવીને આ આચાર છે. યતનાપૂર્વક णीए या सामग्गिगं। તેનું પાલન કરવું જોઈએ વી, તિ બીજી લાભ નવમો ઉદેશ ६१६. इह खलु पाईणं वा, पडीणं वा, આ જગતમાં પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને દક્ષિણ દિ વા, ત્રીજું વા, સંતે તિર દિશાના કે શ્રદ્ધાવાન્ ગૃહસ્થ ગૃહસ્થ- સદા મયંતિ; દાવેતર વા ના પત્ની, ગૃહપુત્ર, પુત્રી, પુત્રવધૂ, દાસ, દાસી, कम्मकरी वा तेर्सि of r કર્મચારી યાત્ કર્મચારિણીઓ છે, જે ઘર પર वृत्तपुळां भवति-जे इमे જે મને આવેલા સાધુ-સાધ્વીને દેખીને પહેલા એમ કહે ·१४४ २५ १०, B. 1 , त्तए वा, समणा भगवंता; सीलमंता, वयमंता, छ- मा श्रम छ, लाग्यवान् छ, शासवान् छ, गुणमंता, 'संजता, संवुडा, वभचारी, ती छे, गुणी छे, संयमी छ, सवश्वान् छ, उवरया मेहुणाओ धम्माओ, णो ब्रह्मचारी भने भैथुन प्रवृत्तिना त्यागी छ. खलु एतेसि कप्पति आहाकम्मिए आधाभ आदि होषाथी इषित अशन माह असणं वा, [४] भोइत्तए वा पाइ- प्रति छ मेरा भाटे मा लेन अभे असणं वा, [४] भोइत्तए वा पाइ- मा।२ पायो-पायो ना माघारमा हाथी सेज्जं पुण इमं अम्हं अप्पणो અમારા માટે બનાવ્યું છે તે સઘળું ભોજન अट्ठाए णिहिरा, तंजहा; असणं वा (४) એએને આપી सव्वमेयं समणाणं દો આપણા માટે ફરી णिसिरामो । બનાવી લેશુ આ પ્રકારના વચન સાંભળીને अवियाइं वयं पच्छावि अप्पणो भने अमन सेवा અશન-પાન આદિને सअट्टाए असणं वा [ ४ ] चेतिस्सामो, અમાસુક અને અનેષણય સમજીને દાતાના एयप्पगारं णिग्योसं सोच्चा णिसम्म हेवा ५२ प से नये. तह पगारं असणं वा (४) अफासुगं अणेसणिज्जं लाभे सते णो पडि- गाहेजा। . रायहाणिं वा, ६१७. से भिक्खू वा (२) जाव समाणे वस- साधु अथवा साध्वी ममा निवास । माणे वा गामाणुगामं वा दूइज्जमाणे २हा डाय मावा मे गाभणी मारे Hos सेज्ज पुण जाणेज्जा गाम वा जाव રહ્યા હોય અને કેઈ ગામ અથવા રાજધાનીમાં પહોંચે તે ગામ અથવા રાજધાનીમાં સાધુના इमंसि खलु गामंसि वा जाव रायहाणिसिं वा संतेगति- पश्चात संधी निवास ३-२म २ માતા–પિતા આદિ પૂર્વ સંબધી અથવા સસરા यस्स भिक्खुस्स पुरेसंथुया वा पच्छा- पच्छा- यावत् भयारी-अभयारिक्षा माहि. तो सेवा संथुया वा परिवसंति, राजहा- मां लक्षान! ४५ पडदा ४ मा २-l गाहावती वा जाव कम्मकरी वा; भाटे न नाणे न प्रवेश ४२ वणी - तहप्पगाराई कुलाई णो पुन्यामेव पाननु थन छ है मेम ४२वामा म धननु भत्ताए वा पाणाए वा णिक्खमेज २४ छे भ साधुने पडसा आवेता ने वा पविसेज वा । केवली चूया ગૃહ, સાધુ માટે રસોઈની સામગ્રી "आयाण-मेयं । पुरा पेहाए तस्स मेही ४२शे Aथा रसा मनावरे. भेटले ४ परो अट्ठाए असणं वा (४) उवक- साधुने भाटे मा पहिट माह छ त रेज्ज वा उवक्खडेज्ज वा; ઘરમાં આહાર–પાણીને માટે ભિક્ષાના સમય પહેલા ન भिक्खूणं पूयोवइटा ( ४ ) ज णो मानचित् पस पाने प्रभावी तहप्पगाराइ कुलाई पुयामेव भत्ताए જાય અને આહાર આદિને સમય ન થ હોય वा पाणाए वा पविसेज्ज वा णिक्ख- तो तुरत पा1 0 भने त्यो सधारनाना ते ते अह આ પ્રકારના જાય અથવા ન , ·આચારાંગ ૧૪૫ मेज्ज वा। सेत्तमायाय एगंत-मवक्क- આવાગમન ન હોય અને દેખાય નહિ, એવા મિત્તા અપાવીયમો વિજ્ઞ. એકાન્ત સ્થાનમાં ઉભા રહે. તથા ભિક્ષાના જે તથ if yપવિઝા (૨) સમયે જ પ્રવેશ કરે અને તે ઘરમાં તથા અન્ય સ્થિત Éિ સામુદાળિયાં ઘરમાં નિર્દોષ આહાર શેડે છેડે ગ્રહણ સિાં સિરાં દિવા સિત્તા કરીને આહારનું સેવન કરે. आहार आहारेज्जा। ૬૮. સિયા તે પો ઢેળ અણુવિસ કદાચિત્ સાધુ ભિક્ષાના સમયે તે સંબંધીઓના મધામિર્ચ મસ વી (૪) ૩૨– ઘરે પહોંચે અને તે તેના માટે આધાકમી જજ્ઞ વા કવન્ન ઘા, જેના- અશન આદિ બનાવવાની તૈયારી કરે અથવા બનાવે અને એકલે આવેલ સાધુ ઉપેક્ષા કરે- दिओ तूमणीओ उवेहेज्जा "आहाड- અથતુ એમ વિચારે કે જ્યારે મને આપશે मेव पच्चाइक्खिस्सामि" माहाणं સારે જ ઇવ જ્ઞા, સે પુષ્યા- સ્પર્શ કરે છે. તેથી સાધુએ એવું કરવું ન ત્યારે મનાઈ કરીશ, તે તે મુનિ માતૃસ્થાનને જેવા ગાડ્યા “પારસી ત્તિ વા જોઈએ. સાધુ પહેલા જ દેખે અને કહી દે કે- મજિ-ત્તિ વ નો છુ હે આયુષ્યન અથવા ભગિની ! આધાકમ- ગાદીાિં વા (૪) મોરા આહાર-પાનું ખાવા-પીવા મને કલ્પ નહિ, वा पायए वा । મા ઉરિના, આ કારણથી ભેજનની સામગ્રી એકઠી કરે મા ઉદિ ” તે વરસે નહિ, તેમજ ભેજન બનાવો નહિ. સાધુના પર માભિમાં સો વા (૪) એમ કહેવા પર પણ ગૃહસ્થ તેને માટે उवाखडेत्ता आहटु दलएज्जा तह- આધાકમી અશન આદિ તૈયાર કરીને અને प्पगार असणं वा (४) अफामुयं લાવીને આપે છે તે અશન આદિ અપ્રાસુક છે, लाभे संते णो पडिगाहेज्जा । દૂષિત છે. યાવતું ગ્રહણ ન કરે અથવા ६१९. से भिक्खू वा (२) जाव समाणे સાધુ અને સાધ્વી માંસ [ગૂદા], અથવા મસ્ય સે કુળ નાના મા વા (વનસ્પતિ વિશેષ), ભૂંજાતા દેખીને અતિથિને માટે તેલમાં તળેલ પુરી કે પુડલા मच्छ वा भन्जिज्जमाणं पेहाए તેજીચર્ય વ પસાર ૩ર- બનતા દેખીને લેપ થઈને જલદી-જલદી જઈ કમાલ છે જે વર્ષ વિદ્ધ - યાચના ન કરે, બીમાર સાધુને ગરમ પુરીની આવશ્યકતા હોય તે લઈ શકે છે અભિપ્રાય મા શોમાસેન્ના / Uસ્થ વિ- એ છે કે બીમારી આદિ કારણે સિવાય એવા કુળમાં જવું ન જોઈએ. કદાચિત જવું પડે તે નિર્દોષ અને મર્યાદાનુકૂળ વસ્તુ જ ગ્રહણ કરવી જોઈએ.

·१४६ 24. १०,6.८ ६२०. से भिक्खू वा जाव समाणे अण्णतर સાધુ અથવા સાધ્વી ગૃહસ્થના ઘરમાં જઈને भोयण जायं पडि गाहेत्ता सुभि मुभि भने पशु प्रा२ना माSE२ ने स्वादिष्ट- भोच्चा दुभि दुमि परिष्टुवेति; स्वादिष्ट माMय मने निस्सार ५२४ी है तो माइट्ठाणं संफासे । णो एव करेजा માતૃસ્થાનને સ્પર્શ કરે છે. સાધુએ એવું सुभि वा दुभि वा सब मुंजे, न खुन नये. १२स भने निरस मधु मा छड्डए नो किंचि परिहवे । જોઈએ દોડવું ન જોઈએ અને છાંડવું ન જોઈએ. a . ६२१. से भिवखू वा (२) जाव समाणे साधु अथवा साध्वी सा-नरसु आठ पर अन्नतरं वा पाणयजाणं पडिगाहेत्ता प्रा२नु पनि सारा वध पाणु पा पुप्फ आसाइत्ता कसायं परिवेति, धीवे मने अभोजप-1 वाणाने ५२४ी है माइहाणं संफासे, णो एवं करेजा। तो सयममा घोष दागे छे तेथी साधुओं से पुत्फं पुप्फेति वा, कसायं कसाएत्ति ४२षु न नये. सारा पशुधवाणु डाय वा, सव्वमेयं, भुंजेज्जा, णो किंचिवि मराम पाणु-वाणु हाय, मधान पावे, પરડે નહિ परिवेज्जा । ६२२. से भिक्ख् वा (२) बहुपरियानणं साधु या साध्वी प्राप्त थयेan ugl att- भोयणजागं पडिगाहेत्ता, वहवे साह દિને ગ્રહણ કરીને લાવેલ હોય અને તે પોતાની આવશ્યકતાથી અધિક હોય અને ત્યાં ઘણું म्मिमा तत्थ वसंति संभोइया सम- સભેગી, પોતાના જ ગચ્છના, મૂત્તર ગુણોનાં गुन्ना अपरिहारिया अदूरगया, तेर्सि ધારક મુનિ બિરાજમાન હોય, તેઓને કહ્યા अणालोइय अणामंतिय परिवेति, नितम लोनने भाटे आभत्रित ४ा माइट्टाणं संफासे, णो एवं करेजा । विना यही है तो भातृस्थानने २५ ४२ छ, से तमादाय तत्थ गच्छेज्जा, (२) साधु मे ४२वुन लेने मन्येयो मा २ साधने से पुवामेव आलोएज्जा " आउसंतो ते भुनियानी पासे तय भने पडे। मतावे समणा, इमे मे असणे वा (४) बहु- त्या२ पछी ४९ मायुष्मन् श्रम ! मा मोन परियावण्णे तं भुंजद च णं" से सेयं पाए भने जु थाय छे, तो मा५ मेना वदंतं परो वदेजा "आउसंतो समणा, ઉપભોગ કરે છે તે મુનિ કહે-આયુષ્યનું आहार-मेतं असणं वा [४] जावतियं श्रम ! २५मारे २मायुं न छे. सायु (२) परिसडति तावतिगं આપી દીઓ અમે એને વાપરી લેશું અથવા તે કહે-આ સઘળો આહાર અમારે વરી જશે, भोक्खामो वा पाहामो वा, सन्च- मेयं परिसडड संवमेगं भोक्खामो તે તે પ્રમાણે આપી દે. (એમ કહેવા પર તેઓની આવશ્યકતાનુસાર આપી દે છતા પણ वा पाहामो वा । જે વધી પડે તે યતના પૂર્વક પરઠી દે, .

·ખારાશગ ૧૪૭ - 1 દરરૂ. છે વિહ્ વા (૨) સેન્ન ગુણ સાધુ અને સાધ્વી જાણે કે આ અસણ પાછું બાળે ય વા, [૪] પરં સY- આદિ કોઈ બીજાને ઉદ્દેશીને બહાર લાવેલ दिस्स वहिया णीहडं तं परेहि अस- છે અને તેણે મને આપવાની અનુમતિ આપી मणुम्नातं अणिसिहं अफासुगं जाव નથી, અથવા આપનાર અને લેનાર બન્નેમાંથી એકની ઈચ્છા નથી. તે એવું અસણ પાણી णो पडिगाहेज्जा, तं परेहिं समणु- આદિ અપ્રાસુક છે માટે મળવા છતા લેવું ન नातं संणिसिठं फासुगं, लामे संते જોઈએ. જે તે આહાર–પાણી જેના માટે લાવ્યા વાવ હિના! હતા તેની આજ્ઞાથી આપે અથવા તે તેને ભાગ તેને આપી દેવામાં આવે અને પછી દાતા આપે તે તે પ્રાસુક છે, ગ્રહણ કરી લેવું જોઈએ. ६२४. एयं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खु- णीए वा सामग्गियं । સાધુ અને સાધ્વીને આ સમાચારી છે. એનું યતનાપૂર્વક પાલન કરવું જોઈએ. આહાર દસમો ઉદેશ ६२५. से एगतिओ साधारणं वा पिंडवायं કેઈ સાધુ બધા સાધુઓને માટે સાધારણ હિ, તે સામg MIT- (સહિયારે) આહાર લાવ્યા હોય પરંતુ તે च्छित्ता जस्स जस्स इच्छइ तस्स સઘળા સાધમ એને પૂછયા વિના પિતાની तस्स खद्धं खद्ध दलाति, माइट्टाणं ઈરછાનુસાર જેને ઈચછે તેને ઉત્તમ-ઉત્તમ સંપાશે, જે વુિં કરે છે તે ત- છેએમ કરવું ન જોઈએ. એ આહાર લઈને અથવા ઘણુ ઘણું આપે છે તે દોષપાત્ર થાય मायाए तत्थ गच्छेज्जा (२) पुन्च- સાધુએ જ્યા આચાર્ય આદિ બિરાજમાન હોય मेव आलोएज्जा “आउसंतो समणा, ત્યાં જવું જોઈએ. ત્યા જઈને અને सति मम पुरेसंथुया वा पच्छासंथुया દેખાડીને કહેવું જોઈએ-આયુમન્ શ્રમણ ! વી, નદી-રિ વા, મારા પૂર્વ સંબધી છે (કારણ કે પ્રારંભમાં उवज्झाए, દીક્ષા આપી છે) અને મારા પશ્ચાત્ સંબધી છે વા, વિરલ વા, રે વા, વાળ વા, (કારણ ત્યારબાદ મને જ્ઞાનજ્ઞાન આપેલ છે) Tદરે વ, વજે ઘા, વિ- તે આ પ્રમાણે–આચાર્ય અથવા ઉપાધ્યાય અથવા याई एतेसिं खद्धं खद्धं दाहामि' ગણિ અથવા ગણધર ગણાવદગ્ધક, એએને હું જે સેવે વતં પરો વઝા “ ઉત્તમ-ઉત્તમ અથવા પર્યાપ્ત–પર્યાપ્ત આહાર આપું? એ પ્રમાણે આજ્ઞા માંગનાર તે સાધુને खलु आउसो अहापज्जतं णिसराहि, (આચાર્ય આદિમાથી જે કેદ પણ હોય તે) નીવાં (૨) પર વતિ તારું એમ કહેહે આયુષ્યન! ભલે–જેટલે તેઓને આવશ્યક હોય તેટલે આપ એ પ્રમાણે તે જેટલે દેવાની આજ્ઞા આપે તેટલે આપ જોઇએ, સઘળે દેવાનું કહે તે સઘળે આપી કે ·૧૪૮ આ ૧૦, ૬, ૧૦ (૨) ઉmવિજ્ઞા, સંવ્યાં ને વતિ દેવે જોઇએ. તાત્પર્ય એ છે કે સમાનરૂપથી સંમેવ ગિરિરંગા ? બધાને માટે લાવેલ આહારનો છાનુસાર ઉપગ કરવું ન જોઈએ, જેના માટે લાવેલ હોય તેની અનુમતિ લેવી આવશ્યક છે. આચાર્યાદિ- વડીલેની આજ્ઞા વિના પિતાના મનથી કેઈને કંઈ ન આપે. મનેસ -- ६२६. ઇતિઓ મોચનનાં - એક ભિક્ષાને માટે ગયેલે સાધુ દત્તા તે મા – ભે જન ગ્રહણ કરીને તે આહારને લૂખા-સૂકા एति "मामेत दाइयं संतं दट्टणं ભેજનથી ઢાકી દે અને એમ વિચારે કે આ सय-मायए आयरिए वा जाव गणा- મનોઝ આહારને દેખાડીશ તે આચાર્ય યાવત્ વરણ વી જે હું જે કવિ ગણાવદક એને પોતે જ લઈ લે ! આ ઉત્તમ ભજન કેઇને દેવું ન પડે એમ વિચારનાર किंचि दायव्वं सिया, माइट्टाणं અને કરનાર સાધુ માતૃસ્થાનનો સ્પર્શ કરે છે સંપા, Tો પુર્વ જ્ઞા, સે - તેથી સાધુએ તેવું કરવું ન જોઈએ. મુનિ તે મા તાપન્ના (૨) દુર્થી- ભજનને લઈને આચાર્ય આદિની સમીપે જાય. મેવ સત્તાપ જે પણ યા જાને પાત્ર ખુલ્લા રાખીને હાથથી આહા- રૂ છું (૨) ”િ માના, જો રને ઉંચા કરે, “આ છે, આ છે એમ કહી किंचिवि णिगृहेज्जा । કહીને સઘળું દેખાડે, જરા પણ ન છુપાવે દર૭. તે પતિ ઇતિ મળના કેઈ મુનિ એક આહાર લાવીને (માર્ગમા પરિન્ના, મે (૨) મૌજા અથવા કોઈ બીજા સ્થાને જઈને) સારું સારું વિવ ( ૨ ) સમદરતિ, ખાઈ લે અને વિવર્ણ [વામાં ખરાબ 3 તથા माइट्टाणं संफासे । णो एव करेजा । વિગ્સ [રસરહિત આહાર લાવીને ગુરુ આદિને દેખાડે છે તે પિતાના સયમને દૂષિત કરે છે. સાપુએ એમ કરવું ન જોઈએ. ૨૮. તે સિવવું વા, (૨) તે જે પુખ સાધુ અને સાધ્વી જાણે કે– શેરડીની ગાઠને નાળે, અંતરછુ , મધ્યભાગ, શેરડીની કાંતળી, ગાઠવાળી ગંડેરી, હિાં વ, ઉર્દુ વા, સજ્મેર પીળી પડેલ શેરડીના કકડા, શેરડીનું પૂંછડુ વી, ઉર્દુસો વી, ઉાિં વા, આગળું ભાગ] અથવા આખી શેરડી અથવા તેને सिंबलिं वा, सिवलिवालगं કકડે અથવા મગાદિની ભૂજેલ ફળી (શીંગ), સિં રજુ નહિ અને મગફળી (બાફેલી અથવા શેલી) અથવા ઓળા, એ સઘળા તથ, એવા પ્રકારના કોઈ પદાર્થ જેમાં भोयणजाए, बहु उज्झियधम्मए-तह- ખાવા યોગ્ય ડું હોય અને ફેકી દેવા જેવુ प्पगारं अंतरुच्छुयं जाव सिंवलिबालगं અમાસુક ચાવત્ चा अफामुये जाव णो पडिगाहेजा। ઘક તેને ગ્રહણ ઘણુ હોય તે કરવું ન જોઈએ ·આચારશગ ૧૪૯ દૂરશે. તે ઉમરઘુ વા (૨) જે કર્જ પુન સાધુ અને સાધ્વી જાણે કે ઘણા બીજવાળા રાજા, દુગઠ્ઠિયાં માં વા, ન ફળનો ગિર-દળ [ગંભળના અંદરને કિમળ વા, વહુ છુ દિ– ભાગ-ગુદો] અને ઘણા કાંટાવાળી મત્સ્ય નામની રિયા મોના, વનસ્પતિ, જેમાં ખાવું થોડું અને નાખી દેવું बहु उज्झियधम्मिए-तहप्पगारं बहु- જાજુ હોય, એવા ધણી બીજવાળે ગિરને અહિયાં માંરાં મર્જી વા ઘંટા દિળીને અને ઘણા કાંટાવાળી મત્સ્ય-વનસ્પતિને संते जाव णो पडिगाहेज्जा । દાતા આપે તે પણ લેવી ન જોઇએ. દરૂ, સે સિવુિં વી, (૨) નાવ સળે સાધુ અથવા સાધ્વીને કેઈ ગૃહસ્થ ઘણી સિયા of દર વદુગદિUT કંસે ઘ ગેહલીવાળા દળ અથવા મત્સ્ય વનસ્પતિને માટે વદુવંટણM વા કાર્યોના આમંત્રણ કરે કે તું આયુષ્યન! શ્રમણ ! આ “ચાહતી સમગ, મણિ ઘણા ગઠલા છેતરાયુકત ભજન અથવા ઘણું વધુ માં વધુfટયાં છે વા કાંટાવાળી મત્સ્ય વનસ્પતિ લેવા આપ ઇચ્છો પરિણ?” varg frોનું છે ? તે એવા શબ્દ સાંભળી અને સમજીને શા સન્મ જુવા મો– મુનિ પહેલા જ કહી દે કે હે આયુષ્યનું અથવા પ્રજ્ઞ, “ચાલો રિ વા મળત્તિ ભગિની ! વાસ્તવમાં [ ઘણુ ગોઠલાવાળ] ઘણા વા, જો ઉર્દુ પૂરૂ સે વાદિ ઠળિયાવાળે અને ઘણા કાંટાવાળી વનસ્પતિ માં વર મરું વ પરિવાર લેવી મને કહ્યું નહીં. દેવા ઈચ્છતા હે તે अभिकखसि मे दाउं, जावइयं ताव આ જેટલે ગરભ છે, તેટલે મને આપો. મારું વસ્ત્રાદિ, મદિયાહું” ઠળીયા ન આપ એમ કહેવા પર પણ ગૃહસ્થ તે સેવં વાત પર મમિ અંતરે પિતાના પાત્રમાં ઘણા ઠળિયાવાળા ગરમને હિરારિ વહુ દિiciામિત્તા લાવીને દેવા લાગે તે આ णिहटु दलएज्जा; तहप्पगारं पडि- અથવા પાત્રમાં જોઈને કહી ग्गहगं परहत्थसि वा परपायंसि वा દેવું જોઈએ કે આ અમાસુક છે. ચાવતું તેને अफामुणं अणेसणिज्जं लाभे संते ગ્રહણ કરવું ન જોઈએ. કદાચ ગૃહસ્થ આગ્રહ- जाव णो पडिगाहेजा। मे आहच्च પરિદિપ સિયા, જે જે દિ ત્તિ પૂર્વક જબરદસ્તીથી આપી દીએ તે ન તેના वएज्जा, णो अणहि त्ति वइजा । ઉપર આસકિત રાખે કે ન તેના ઉપર શ્રેષ rvic–મવા, કરે, સાધુ તે લઈને એકાંતનાં જાય અને ત્ય (૨) વા વારા િવ ગ ઘર- જઈને ઉદ્યાન અથવા ઉપાશ્રયમા બેસી, ઇડાથી વા નવિ qતા- રહિત અને જીવ જતુઓથી રહિત ભૂમિ જોઈને ના મસ છ મોરવ દિશા તે લાલ ગરભ અને મત્સ્ય વનસ્પતિનો ઉપયોગ कंटए गहाय से तमायाए एगत- મm (૨) ગમચરિત કરીને તેમાંથી કાલ ઠળિયા તથા કાંટને લઈને એકાતમાં જાય એકતમાં જઈને દુગ્ધાદિ વા ની પમય [૨] પરિ- અચિત્ત ભૂમિમા યાવત્ પ્રમાર્જન કરીને પરઠી દે પ્રકારની વસ્તુ ગૃહસ્થના હાથમાં से-त्तमायाए તેના ·૧૫૦ અ, ૧૦, ઉ ૧૧ हिते सिया, કે દરૂ?. જે મિરરવું વા (૨) નાવ સમાને સાધુ અથવા સાધ્વી (વિશેષ પ્રજનથી સાકર સિયા, જે પ મિદ અંત પણ- જેવી કોઈ વસ્તુને) યાચવા જતાં ગૃહસ્થ પિતાના ણ વિટ વ , ઉડિમાં વા પાત્રમાં વિટલૂણસિંધા [ ખાણથી નીકળેલ लोणं, परिभाएत्ता णीहट्टु दलएज्जा; અથવા ઉભિજ (આગરથી બનાવેલ) મીઠું તરં હિદ પરન્ચરિ ના લાવીને, તેમાંથી છેડો ભાગ દેવા લાગે પરસિ વ મiષ નાવ ( અને સાધુને જાણ થઈ જાય તે) જ્યારે पडिगाहेज्जा । से आहच्च पडिग्गा- તે નિમક આદિ ગૃહસ્થના પાત્રમાં અથવા तं च णातिदरगए હાથમાં હોય ત્યારે જ સાધુએ કહી દેવું જોઈએ जाणेज्जा से આ અપ્રાસુક છે. મને નહિ ક. तमायाए तत्थ गच्छेज्जा (२) पुन्यामेव आलोएज्जा, કદાચિત અજાણતા લેવાઈ જાય છે અને હું “માસ-ત્તિ વા, મળિ રિ વા, દૂર ગયા પછી ખ્યાલ આવે તે તેને લઈને ગૃહસ્થના ઘેર પાછા ફરી એ વસ્તુ પહેલા इमं ते कि जाणता दिन्नं, उदाहु अजा- णता ? " सो य भणेज्जा " णो खल બતાવીને પૂછે આયુષ્મન ! અથવા ભગિની ! તમે આ જાણી જોઈને આપ્યું છે કે અજાણતાં? मे जाणता दिनं, अजाणता दिन्न । काम ગૃહસ્થ ઉત્તર આપે કે મેં જાણીને નથી આપ્યું હવે ચારસો રૂ ગિરિમે ! તે પરંતુ હવે હું આ વસ્તુ આપને આવું છું मुंजह च णं, परिभाएह च णं ।" આપ એને ઉપયોગ કરો અથવા વહેંચી લેજે. - પહિં સર્ષણમાં સમણિ તો આ પ્રમાણે જે વસ્તુને માટે ગૃહસ્થ અનુમતિ નામે મુંનેઝ વ પ વા ! આપી હોય, અથવા જણાવી દેવું હોય તે જ જો પતિ મત્ત વા પણ તેને યતનાની સાથે ભેગવે અથવા પીવે વા, સાદમિંયા રજૂ વરિ – અથવા એને પિતે ખાઈ-પાઈ ન શકે તે ત્યા इया समणुना अपरिहारिया अदूर- જે સ્વધર્મ, સગી, સમજ્ઞ અને વ્રતધારી જેથી તેહિં અવાજ' સિગા - હેય તેમને આપી દીએ અથવા સ્વી સંત जत्य साहम्मिया जहेव बहुपरिया- ત્યાં ન હોય તે વધારે આહાર પરડવાની વિધિ वन्ने कीरति तहेव काय सिया । અનુસાર પડી દે. ६२२, एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खुणीए આચાર છે, તેનું वा सामग्गियं । યતનાપૂર્વક પાલન કરવું જોઈએ. વાળ) અગિયારમે ઉદ્દેશ દરરૂ. મિક્ષ કે પર્વમાં સમાને એક સ્થાનમાં રહેલા અથવા વિચરતાં આવેલા, વા વર્ષમાળે વ પાનાણુITH જ્ઞ- સગી અથવા વિસભેગી સાધુઓએ, મનેz माणे मणुण्णं भोयणजातं लभित्ता ભજન પ્રાપ્ત કરીને કેઈ સાધુઓને કહ્યું- “સે મિરૂ મિત્ર, જે દંત જે આ આહાર આપ લઈ લેજો અને આપની -- ·આચારાગ ૧૫૧ તરણદદ સે જ મિg જે મુને, સાથે જે બીમાર મુનિ છે તેમને આપજે. तुमं चेव ण भुजेज्जासि" " सेगतितो બીમાર મુનિ તેને ઉપભોગ ન કરે તે– મોક્ષમ ”િ ક્ષિત્તિ આપ ઉપગ કરી લેજો તે મુનિ મનોજ્ઞ કિવિ માછીપા, તન; જે ભેજન લઈને જે એ વિચાર કરે કે હું જ fછે, એ જોઇ, જે તિજ, જે એકલે આ આહાર ખાઈ લઉં અને તેને ભેજન g, ને સાપ, જે વિજે, જે છુપાવી બીમાર મુનિને કહે આ લખ્યું છે, સૂકું છે, તીખું છે, કડવું છે, તુરું મદુરે, પિત્તો રવિ શા- છે, ખાટું છે, મહું છે, આ બીમાર માટે ઘર સંતિ ત્તિ માપ સંસે, એગ્ય નથી. તે તેવા પાપાચારી સાધુ માતુ રેન્જ તવ વો- સ્થાનને સ્પર્શ કરે છે. એમ કરાય નહિ. પરંતુ Fા નવ ત મિત્રાબસ સમંતિ, જેવું ભેજન લાવ્યા હોય તેવું બીમારને નિહા; તિરાં રિત્તિ વા, હું બતાવે અને હેય તેવું જ કહે, તીખું હોય તે સુપત્તિ વા, સાં સાત્તિ વ, તીખું, કડવું હોય તે કડવું, તરું હોય તે તુરું વિત્ર ગ્રં િરિ વા, મદુ મદુ- કહે ખાટાને ખાટું, મીઠાને મીઠું કહે ત્તિ વા . દરૂ૪. મિણ ને વહંદુ સમાજે એક સ્થાન પર થિર રહેલા અથવા ગ્રામાનુગ્રામ વિચરતાં આવા સ ભેગી અને વિસંગી વા વર્ષમાં બે વાર ભામાશુકામ ટૂર- સાધુએમાં કોઈ ભિક્ષુએ મન-મજ્ઞ આહાર માળવા મy માઈનri fમત્તાક પણ પ્રાપ્ત કરીને કહ્યું–આપના સાથી કઈ મુનિ બીમાર છે, આ મનેઝ આહાર લઈ તેને જે મિત્ત્વ વિદ્યા, દંદ ત- આપજો. જે બીમાર મુનિ તેને ઉપગ ન દર, તે જ મિત્ત્વ નો ઍનેક્ન, કરે તે તમે અમારી પાસે પાછો લઇ આવજે સાકરેન્ના, સે “જે રદ છે આહાર લેવાવાળા મુનિએ ઉત્તર દીધો-જે કોઈ અંતરાય નહિ હોય તે પાછે. લાવીને આપને अंतराए, आहरिस्सामि" ચારૂં આપી જઈશ. એમ કહીને આહાર લઈ જાય आयतणाई उवतिक्कम्म । અને બીમાર મુનિને સાચું ખોટું સમજાવીને પોતે જ લેલુપતાવશ ખાઈ જાય અને જ્યારે સમય વીતી જાય ત્યારે બહાનું કાઢીને “ચમક કારણસર આહાર પાછો લાવી શક નથી એમ કહેવું તે કર્મબંધનું કારણ છે. આ દોષે ત્યાગીને યતનાપૂર્વક સંયમમાં સ્થિર રહેવું જોઈએ. ६३५. अह भिक्खू जाणेज्जा सत्त पिंडेसणाओ सत्त पाणेसणाओ । तत्थ खलु इमा સયમશીલ સાધુ સાત પિડેષણાઓ તથા સાત પારૈષણાઓ જણે તે આ પ્રમાણે- पढमा पिंडेसणा-असंसट्टे हत्थे असं- (વે) પહેલી પિવૈષણ-અચિત્ત ચિજેથી હાથ લિપ્ત सट्टे मत्ते; तहप्पगारेण अससटेण ન હોય અને પાત્ર પણ લિપ્ત ન હોય, તેવા हत्येण वा मत्तएण वा, असणं वा પ્રકારના અલિપ્ત હાથ અને અલિપ્ત પાત્રથી ·म. १०,B. ११ ૧પ૨ યાચના पाणं वा खाइमं वा साइमं ना, सयं अशा या२ २ना આહારની वा णं जाएज्जा, परो वा से दिज्जा; पोते ४रे अथवा गृहस्थ आये तो तेने प्रासु फासुगं जाव पडिगाहेज्जा इति पढमा જાણીને ગ્રહણ કરી લે. पिंटेसणा । ६३६. अहावरा दोच्चा पिढेसणा:- संसट्ठे [] બીજી પિંડેષણા-અચિત્ત વસ્તુથી હથિ हत्थे संसठे मत्तए; तहेव दोच्चा અને ભોજન લિપ્ત હોય તે પૂર્વવત્ પ્રાસુક पिंडेसणा इति दोच्चा पिंडेसणा । જાણી ગ્રહણ કરી લે. ६३७. अहावरा तच्चा पिंडेसणा- इह खलु [3] श्री पिंडैपए!- संसार अथवा क्षेत्रमा पाइणं वा पडीणं वा दाहिणं वा पूर्वाद थारेय दिशामामा ५ पुरुषो छ: उदीणं वा संतेगतिया सड्ढा भवति તેમાંથી કેઇ શ્રદ્ધાવાન પણ હોય, જેમ કે – गाहावती वा जाव कम्मकरी वा, तेसिं ગૃહપતિ–ગૃહપત્ની યાવત્ દાસ દાસી આદી. તેને ત્યાં વિવિધ ભાજનમાં ભેજન રાખેલા હોય છે च गं अण्णतरेसु विख्वरूवेमु भायणजा- तेस उवणिक्खित्तपुव्वे सिया, तंजहा- सभ3.- थाणमा, तपेशीमा, ४थोटमा, तारा. સરજાતનાં ઘાસમાંથી બનાવેલ સૂપડા વગેરેમા, थालंसि वा, पिठरंसि ना, सरगंसि ना, છાબડીમાં અથવા ઉત્તમ મૂલ્યવાન ભાજનમાં- परगंसि वा, वरगंसि ना । अह पुण भक्ति मान-पोरेभा. तेभा રાખેલ एनं जाणेज्जा-असंसढे हत्थे संसट्टे भाडा न साधु मेम नये 3 गृहस्थना मत्ते, सांसठे हत्थे असंसठे मत्ते सेय ५ लिप्त નથી. ભાજન લિપ્ત છે, અથવા पडिग्गहधारी सिया पाणिपडिग्गहिए या लिप्त छ-मा लिप्त नथी, त्यारे ना,से पुयामेव आलोएज्जा,"आउसो ते पात्र रामनार અગર પાણિપાત્ર સાધુ त्ति ना, भगिणि ति ना, एतेणं प्रथम तेने भान કહે-હે આયુમન तुमं असंसटेट्रेण हत्थेण संसठेटेण २० | RAपा लगिनी I तमे भने मा लोन અલિપ્ત હાથથી અને લિપ્ત ભાજનથી અમારા मवेण, संसटेठेण वा हत्थेण संसठेण પાત્રમાં કે હાથમાં લાવીને આપે તઆ પ્રકારનું मत्तेण अस्सि पडिग्गहगंसि वा જન સ્વયં યાચી લે અથવા પામ્યા વિના पाणिसि ना णिहट्टु उचित्तु दल- ગૃહસ્થ લાવીને આપે છે તે પ્રાસુક જાણી ગ્રહણ याहि" तहप्पगार भोयणजायं सगं ना गं जाएज्जा परो वा से देज्जा, फामुयं जाव पडिगाहेज्जा तच्चा पिंढेसणा। ५ કરી લે ·આવ્યારા ૧૫૩ ४ो. ६३८. अहावरा चउत्था पिंडेसणाः से (४) योथी पिंप!-तुपरहित भभा, चौकी, भिक्खू वा भिक्खुणी वा सेज्ज पुण ચોખા વગેરેને યાવત્ ખાંડેલા શાલ્યાદિન ખાને, जाणेज्जा-पिहुअ वा जाव चाउल- જેમાં પશ્ચાતકર્મ દોષ લાગતો નથી અને તરા पलंवं वा, अस्सि खलु पडिगहितसि 51341 ५ तेभ न डाय (तेघड ४३१४) એવી પ્રતિજ્ઞા કરનાર ભિક્ષુ અથવા ભિક્ષુણ આ अप्पे पंच्छाकम्मे अप्पे पज्जवजाते- પ્રકારનું ભેજન સ્વયં યાચી લે અગર યાચા तहप्पगारं पिहुअं वा चाउलपलवं वा વિના ગૃહસ્થ આપે તે પ્રાસુક જાણું ગ્રહણ सयं वाणं जाएज्जा जाइत्ता पडिगा- हेज्जा । चउत्था पिंडेसणा। ६३९. अहावरा पंचमा पिंडेसणा; से (५) पांयमी पिंपरी-गृहस्थे पोताना भाटे, भिक्खू वा भिक्खुणी वा जाव शरामां, सानी थाणीभां, अथवा भाटीना समाणे उग्गहितमेव भोयणजात કઈ ભાજનમાં ભેજન કાઢેલ હશે તે જ ગ્રહણ जाणेज्जा, तंजहा:-सरावंसि કરીશ. એવી પ્રતિજ્ઞા કરનાર સાધુ સચિત્ત જલથી वा, डिडिमसि वा कोसगंसि वा अह पुण ધાયેલ હસ્ત આચિત્ત થઈ ચૂક્યા હોય તો તેવા પ્રકારનાં અશનાદિ આહાર પ્રાસુક જાણું ગહણ एवं जाणेज्जा-बहुपरियावने पाणि- म उदगलेवे तहप्पगारं असणं वा पाणं वा खाइमं वा साइमं वा सयं वा णं जाएज्जा जाव पडिगाईज्जा । पंचमा पिंडेसणा। ६४०. अहावरा छहा पिडेसणा,- से भिक्खू (૬) છઠ્ઠી પિડેષણગૃહસ્થ પિતા માટે અથવા वा भिक्खुणी उग्गदियमेव કેઈ બીજા માટે વાસણમાથી ભેજન કાડી રાખેલ भोयणजायं जाणेज्जा जं च सयट्ठाए शे परतुरेने भाटे आ६ छ तेथे अडएर ४२ पग्गहियं, जं च परवाए पग्गाहियं तं नहाय, ते ड ४३रीश, मेवी प्रतिज्ञा ४२नार पायपरियावन्न पाणिपरियावन्न फासुगं સાધુ તેવા પ્રકારનું ભેજન ગૃહસ્થના પાત્રમાં जाव पडिगाईज्जा । छट्ठा पिंढेसणा । હોય અથવા હાથમાં હોય તે પ્રાપ્ત થવા પર પ્રાસુક જાણું ગ્રહણ કરી લે. ६४१. अहादरा सत्तमा पिढेसणा,-से भिक्खू (७) सातभी पिंडेप!-साधु, अथवा सापा, ने वा भिक्खुणी वा जाव समाणे बहु उज्झियधम्मियं भोयणजायं जाणेज्जा- धा! पशु, पक्षी, मनुष्य, श्रम (मौद्ध भिक्षु) जं चन्ने वहवे दुपय-चउप्पय-समण- બ્રાહ્મણ, અતિથિ, કૃપણ અને ભિખારી લેકે माहणं - अतिहि- किवण- वणीमगा ४२छे नही, तेवा प्रारनी ३६ हेवा योग्य णावकखंति, तहप्पगारं उज्झिय- धम्मियं भोयणजायं सयं वा णं माहारनी यायना આહાર ગ્રહણ કરવાની પ્રતિજ્ઞા કરે છે. એવા કરે અથવા ગૃહસ્થ जाएज्जा परो वा से दिज्जा जाव આપે તે તેને પ્રાસુક જાણું ગ્રહણ કરી લે. फासुगं पडिगाहेज्जा । सत्तमा पिंडे- सणा । इच्चेयाओ सत्त पिंडेसणाओ। वा 4 સ્વય ·૧૫૪ म. १०,B. ११ ६४२. अहावराओ सत्त पाणेसणाओ। तत्थ આ પ્રમાણે સાત પિઠેષણાઓ કહી છે તથા खलु इमा पढमा पाणेसणा; असं બીજી સાત પાનૈષણાઓ છે, જેમ કે– અલિપ્ત सट्ठे हत्थे, तं चेव भाणियव्य । હાથ અને અલિપ્ત ભાજન હોય આદિ, શેષ સર્વ વર્ણન પૂર્વની જેમ સમજવું. જેથી नवर चउत्थाए गाणत्तं । से भिक्खू પાનૈષણમા વિશેષમાં છે તે સાધુ કે वा भिक्खुणी वा जाव समाणे सेज સાધ્વી પાણીના વિષયમાં જાણે કે જે તલ આદિન पुण पाणगजायं जाणेज्जा, तंजहा; धोपने अंड ४ ધાવણને ગ્રહણ કર્યા પછી પશ્ચાતુકર્મ ન तिलोदग वा, तुसोदगं वा, जवोदगं લાગે તેને પ્રાસુણ જાણી ગ્રહણ કરી લે શેષ वा, आयाम वा, सोवीरं वा, सुद्ध પાનૈષણ પિંકૈવણાની જેમ જાણી લેવી. वियर्ड वा, अस्सि खलु पडिग्गाति- यंसि अप्पे पच्छाकम्मे, तहेव पडिग्गा- हेज्ना। ६४३. इच्चेतासि सत्तण्डं पिंडेसणाणं सत्तण्हं मा सात पिंपरामेो मने पाषाणायामाथी पाणेसणाणं अण्णतर पडिम पडि- કોઈપણ એક પ્રતિમાને ધારણ કરનાર મુનિ એવું वज्जमाणे णो एवं वदेज्जा;- 'मिच्छा न 3 ult साधु सभ्य प्राथी प्रतिमा पडिवमा खलु एते भयंतारो । વહન કરતા નથી. હું એકલે જ શુદ્ધ પ્રતિમાને अहमेगे सम्म पडिवने । जे एते વહન કરું છું ' તેણે એમ બોલવું જોઈએ-આ भयंतारो एयाओ पडिमाओ पडि- सनाशाभi यता ५२२५२ समाधि સર્વ સાધુએ જિનાજ્ઞા પ્રમાણે વિચરે છે. તે वज्जित्ताण विहर ति, जो व अहमंसि ઉત્પન્ન કરીને વિચારી રહ્યા છે. અભિપ્રાય એ છે एवं पडिमं पडिवज्जित्ताणं विहरामि में प्रतिभाधारी साधु भलिभानी / पाउमा सम्वे ते जिणाणाए उवहिता अन्नो- पान न ४२नार मुनिमानी निहा न ४२ तमा नसमाहिए एवं च ण विहरति । પિતાની ઉત્કૃષ્ટતા પ્રગટ કરી અહંકાર ન કરે. ६४४. एयं खलु तस्स भिक्खुस भिक्खु- मा साधु-साध्वीयाना समय माया छ. मेनु णीए या सामग्गियं । સમ્યફ પ્રકારથી યતનાપૂર્વક પાલન કરવું. m F । - ·૧૫૫ અગિયારમું અધ્યયન શ ષ ણું 1 આધ્યાત્મિક ચિન્તન અને સાધના માટે શરીર પ્રથમ સાધન છે. શરીરને સાધનાક્ષમ અને સ્વસ્થ રાખવા માટે આહાર ગ્રહણ કરવાની જરૂર રહે છે, એટલે દશમા અધ્યયનમાં બતાવેલ છે કે સાધુએ કેવી જાતને આહાર કેવી રીતે ગ્રહણ કરવું જોઈએ, આહાર ગ્રહણ કર્યા પછી પણ પ્રશ્ન ઉત્પન્ન થાય છે કે તે આહાર કેવા સ્થાને કરવો જોઈએ અને કયાં રેકાવું જોઈએ ? ક્યા વિહાર કરે જોઈએ? આ બધા પ્રશ્નોનું સમાધાન આ શઑષણ અધ્યયનમાં મળશે. શમ્યા એટલે ઉપાશ્રય, વસતિ અથવા આધુનિક ભાષામાં સ્થાનક. શયાના ચાર પ્રકાર છે [૧] દ્રવ્ય શમ્યા [૨] ક્ષેત્ર શય્યા [૩] કાળ શય્યા [૪] ભાવ શય્યા. [૧] દ્રવ્ય શય્યા – દ્રવ્ય શય્યાના ત્રણ પ્રકાર છે. [૧] સચિત્ત-સજીવ પૃથ્વી આદિને સચિત્ત દ્રવ્ય શા કહે છે. [૨] અચિત્ત-નિજીવ પૃથવી આદિને નિર્જીવ દ્રવ્ય શમ્યા કહે છે. [3] મિશ્ર- અર્ધપરિણત-હજુ સંપૂર્ણપણે અચિત્ત થઈ ન હોય તેવી પૃથ્વી આદિને મિશ્ર દ્રવ્યશય્યા કહે છે [૨] શેત્ર શસ્યા:- ગામ, નગર આદિ સ્થાન વિશેષમાં કરવામાં આવતી શય્યા. [૩] કાળ શા – ઋતુબદ્ધ કાળમાં કરવામાં આવતી શય્યા [૪] ભાવ શા –- તેના બે ભેદ છે – [૧] કાય વિષયક ભાવ શા-ગર્ભસ્થ જીવેની માતાના શરીર ઉદરમાંશઓ ને ભાવ શા. [] ભાવવિષયક ભાવ શમ્યા-જીવ જે સમયે ઔદયિક આદિ જે ભાવમાં પરિણમન કરે છે તે સમયે તે તેની ભાવ વિષયક ભાવ શા કહેવાય છે. જેમકે- t ફચને રડ્યા આ ભાવપ્રધાન વ્યુત્પત્તિ અહીં સમજવી. આવી રીતે આ અધ્યયન શસ્યાના ગુણદોષનું વર્ણન કર્યું અને આધાકર્માદિ દોષયુકત શય્યાને ત્યાગ કરીને નિર્દોષ શાને સ્વીકાર કરવાનો આદેશ કરતા સૂત્રકાર ફરમાવે છે.

·૧૫૬ અ, ૧૧, ઉ. ૧ પ્રથમ ઉદ્દેશ ૬૪. જે મિલ્લુ વા મિgી વા મિ- સાધુ કે સાધ્વી ગ્રામ નગર યાવત્ રાજધાનીમાં વેજ્ઞા વરણ gિ, સે યg- પ્રવેશ કરી ત્યાં રહેવાની ઈચ્છા હોવાથી ઉપા– વિસિતા વા વા ન વા નવિ શ્રયની ગવેષણા કરે. रायहाणिं वा । ૬૪૬. તે કુપા વર નાઝા રસ જે ઉપાશ્રય, ઇંડા કે કીડી, મકોડા વગેરેથી સપા નવ સંસતારાં તરવરે યુકત હોય તેમાં ન રહે, શમ્યા કે સ્વાધ્યાયાદિ उवस्सए णो ठाणं वा सेज्ज वा नि- सीहियं वा चेतेजा। પણ ન કરે ६४७. से भिक्खू वा भिक्खुगी वा સેકન- સાધુ સાધ્વી જે ઉપાશ્રયને ઈડા યાવત જીવ पुण નાળના અદ્ભૂત જંતુઓથી રહિત જાણે તેનું સારી રીતે પ્રતિ- Mવા જાવ qસંતાળાં તi– લેખન-ગ્નમાર્જન કરી વસે, બેસે-શમ્યા પાથરે રે વવરણ ાિ પન્નેત્તા અને સ્વાધ્યાયાદિ કરે ततो संजयामेव ठाणं वा सेज्जं वा निसीहियं वा चेतेज्जा । ૬૪૮. તે કુપન કરતાં નાળજ્ઞાતિ- સાધુ કે સાધ્વી જે ઉપાશ્રય વિષે એમ જાણે पडियाए एग साहम्मियं समुद्दिस्स આ સ્થાન કેઈ એક સાધુના નિમિત્તે ગૃહસ્થ પ્રાણીઓ, ભૂતે, જીવે, સને આર ભ કરી પાપડું મૂતારું નીવાડું સારું સમા- બનાવેલ છે, ખરીદેલ છે, ઉધાર લીધેલ છે, મેં સમુદ્ર માં જમજ બળજબરીથી છિનવી લીધેલ છે અથવા તેના માલિકની આજ્ઞા વિના પ્રાપ્ત કરેલ છે, (તમ્મુ સિંદ મિદહું બીઃ આદિ હોય તે) સન્મુખ લાવેલ છે, આવા પતિ, તારે હવે રિત- પ્રકારને ઉપાશ્રય કદાય તેના માલિકે બીજાને कडे वा अपुरिसंतरगडे वा जाव સોપી દીધેલ હોય તે વ્યક્તિએ તેનું સેવન હજુ કરેલ ન હોય તે તે દૂષિત છે, માટે તેમાં અવિરે જા રે ૪ વા સેક વા રહેવું કે સ્વાધ્યાયાદિ કરવા કલ્પે નહી fmદિ વા તેઝા ! વ એવી જ રીતે ઘણુ સાધ્વીઓ માટે તેમ જ એક સાધ્વી માટે અથવા ઘણાં સાધ્વીઓ માટે साहम्मिया एगं साहम्मिणि बहवे બનાવેલ, ખરીદેલ વગેરે હોય તે તેણુ તેમાં साहम्मिणीओ। રહેવું, શય્યા કરવી કે સ્વાધ્યાયાદિ કાર્યો કરવા એગ્ય નથી. T મ ·બાગારા ૧પ૭ तहप्पगारे उवस्सए ૬૪. સે મિર્ વા મિલુ વ ચે ક સાધુ કે સાધ્વી ઉપાશ્રય વિષે એમ જાણે કે આ પુણ હવસમાં નાપન્ના અરસંગ ઉપાશ્રય ઘણા અન્ય તીથિઓ કે દરિદ્રો વગેરેને भिक्खुपडियाए किवणवणीमए पग- ગણી–ગણુને, તેઓના નિમિત્તે પ્રાણી ભૂતાદિને આરંભ–સમારંભ કરીને બનાવેલ છે, તે પણ णिय पगणिय समुद्दिस्स पागाई અકલ્પનીય છે. તેમાં સ્વાધ્યાયાદિ કા ન કરે. મૂયારું વીવાડું સારું ના વેર્ક સાધુ-સાધ્વી ઉપાશ્રયના વિષયમાં એવું જાણે કે अपुरिसंतरगडे આ ઘણા શ્રમણાદિ ને ઉદ્દેશીને પ્રાણી–ભૂતાદિ ને નવ ચળવિ કાઈ વા સેકન્ન સમારંભ કરીને બનાવેલ છે, અને જે ગૃહસ્થ वा णिसीहियं वा चेतेज्जा । अह पुण આપી રહ્યો છે, તે ગૃહસ્થને હજુ ઉપાશ્રયના एव जाणेज्जा पुरिसंतरगडे जाच માલિકે સુપ્રત કરેલ નથી, તે સ્થાન રહેવા ગ્ય નથી. તેથી ત્યાં વાસ સ્વાધ્યાયાદિ કરે आसेविते पडिलेहित्ता पमज्जित्ता નહી. વળી જે સાધુ એમ સમજે ततो संजयामेव ठाणं वा सेज वा ઉપાશ્રય બીજા લેકે એ કામમાં લઈ લીધેલ છે णिसीहियं वा चेतेज्जा। તે સ્વિામીની આજ્ઞા પ્રાપ્ત કરી સારી રીતે પ્રતિલેખન-પ્રમાર્જન કરી ઉપયોગમાં લે, તેમ જ યતનાપૂર્વક સ્વાધ્યાયાદિ કિયાઓ કરે. ઉપાશ્રય सम ૧૦. તે મિરહૂ વ મિલુપી વા સેન્ન ગુણ સાધુ કે સાધ્વી એમ સમજે કે આ ઉચ નળ ગરાંનy fમg– કોઈ ગૃહસ્થ ભિક્ષુના નિમિત્તે બનાવેલ છે, પરિચાઈ વ ૩ િવ પાટિયાની દીવાલથી અથવા વાસની ખપારીથી અને વા ક્લેિ વ વા વા બનાવેલ છેદભ આદિથી છજાવેલ છે, ગેબરથી લી પેલ છે, ચૂના આદિ લગાવીને ઠીક કરેલ છે, वा संपधूमिए वा तहप्पगारे ભીત આદિ ઘસીને સ્વચ્છ કરેલ છે, પાલિશ उवस्सए अपुरिसंतरगडे जाव अणा- કરેલ છે, ધૂપથી સુગ ધિત કરેલ છે, અને એ રવિ i સેન પ્રકારની સાફ સુથરા અને મરામત કરેલ નિદિ વા તેના, યા પુર ઉપાશ્રય સ્વામી દ્વારા કામમાં લીધેલ ન હોય બાળકન્ન પુરતર ના માસે- તે સેવન કરવા યોગ્ય નથી. તેમાં સ્થિતિ, વિતે, કદિ પુનિ તવો શમ્યા; સ્વાધ્યાય ન કરે છે એમ જણાય संजयामेव जाव चेतेज्जा। આ રીતે તૈયાર કરેલ મકનાદિને તેને સ્વામી કામમાં લઈ ચૂક્યો છે તે પ્રતિલેખન-પ્રમાર્જન કરી તેવા સ્થાનમાં વાસ કરે. ૬. જે મિત્ર ૨ મિનળી વા સે સાધુ કે સાધ્વી એમ જાણે કે કોઈ ગૃહસ્થ પુન ઉવેલાં ના-ચાંનr fમવું- સાધુના નિમિત્તો આ ઉપાશ્રયના નાના દરવાજા पडिगए खुड्डियाओ दुवारियाओ મોટા કર્યા છે, વગેરે વર્ણન પિંડેષણ 1 ·૧૫૮ અ. ૧૧, ઉ. ૧ મલ્ટિો કુંઝા, ના ઉપદે– અધ્યયનનાં સત્રની સમાન સમજવું જોઈએ. સગાઈ, નો સંચાર થા, સાધુ અહી સંરતારક બિછાવશે. એમ વિચારી वहिया णिणक्खु तहप्पगारे उव- ગૃહસ્થ વિષમ ભૂમિને સમ કરે, અથવા વનસ્પતિ સણ ચરિતર નાવ ચળ- વગેરેને બહાર કાઢે તે જ્યાં સુધી આવે विते णों ठाणं वा सेज्जं वा णिसी ઉપાશ્રય બીજા પુરુષે કામમાં લીધો ન હોય, ત્યા સુધી મુનિ માટે સેવન કરવા ચોગ્ય નથી. દિ વ તેજ્ઞ | સદગુણ પર્વ માટે તેવા ઉપાશ્રયમાં રહે નહિ, શય્યા કરે નાગા-કુરિતરત્યે નવ માસે– નહિ, સ્વાધ્યાય કરે નહિ. હા, જે એમ સમજે विते-पडिलेहित्ता पमन्जित्ता પત્તિ તો કે ઉપાશ્રય બીજાને આપી દીધેલ છે, અને તેને संजयामेव जाव चेतेज्जा । ઉપયોગમાં લઈ લીધેલ છે, તે પ્રતિલેખન અને પ્રમાર્જન કરીને યતનાપૂર્વક નિવાસ, શયન, સ્વાધ્યાય કરે. पत्ताणि वा, દકર. સે મિg વી મિજવુળ વ સે ક્યું સાધુ અથવા સાધ્વી એમ જાણે કે ગૃહસ્થ, પુન ઉવાં બાળજા ગર– મુનિના ઉદ્દેશથી જલમાં ઉત્પન્ન થવાવાળા કંદ, બીજી નg fમઘુપરિયાઈ Hવાળિ મૂળ, પાન, પુષ્પ, ફળ, બીજ, અથવા कंदाणि वा, मूलाणि वा, કેઈપણ વનસ્પતિને એક જગ્યાથી બીજી જગ્યાએ Twiળ વા, રાળ , વીવાળ લઈ જાય છે, બહાર કાઢે છે અને એ ઉપાશ્રય હજુ બીજ એ કામમાં લીધેલ ન હોય તે તે वा हरियाणि वा, ठाणातो ठाणं साह- સેવન કરવા યોગ્ય નથી તેથી ત્યાં રહેવું ન ઈએ. रति, वहिया वा गिणक्खु-तहप्पगारे અગર કોઈએ કામમાં લીધેલ હોય તે સેવન સવરઅરિરાંત નાવ નો ટાઇ કરી શકાય છે. માટે પ્રતિલેખન પ્રમાર્જન કરી ઘા જિલી થા તેના યતનાપૂર્વક તેમા રહે અને શયનાદિ કરે अह पुण एवं जाणेज्जा पुरिसंतरगडे વાવ તેના રૂ. ૨ મિર્ વા મિલુની વાત છે સાધુ કે સાધ્વી ઉપાશ્રય વિષે એમ જાણે કુપ બાળેન્ના-નર્તન, મિલુમદિ- ગૃહસ્થ સાધુ માટે બાજોઠ, પાટિયુ, નિસરણી વા, પઢા વા, જળક્ષે િઅથવા ખાડ િવગેરે પદાર્થો એક સ્થાનથી વા, હવેલું , ठाणातो ठाणं બીજા સ્થાનમાં લઈ જાય છે. અથવા બહાર કાઢે साहरति, पहिया वा णिणक्खु, છે તે તેવા પ્રકારને ઉપાશ્રય, જે અપુરુષાન્તરસ્કૃત तहप्पगारे उवस्सए अपुरिसंतरगडे કિયા ન કરે નાવ કાળ વ સેનું વા ળિસી ઉપગમાં લીધેલ છે, તે પ્રતિલેખન-પ્રમાર્જન પરન્તુ તે એમ જાણે કે બીજાએ િવ તેના | મા જુન પર્વ કરી ચતનાપૂર્વક ઉપરોક્ત બધા કાર્યો કરે. जाणेज्जा पुरिसंतरगडे जाव चेतेज्जा। જુઓ દસમું અધ્યયન, દ્વિતીય ઉદ્દેશક સૂત્ર ૫૪૮. 1 ·આચારાંગ ૧પ૯ - १ वा ६५४. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा से ज्जं साधु साध्वी and भा के उपाश्रय स्थान पर, पुण उवस्सयं जाणेज्जा, तं जहा: માંચડાપર, માળ પર, પ્રાસાદપર, મંજીલપર, खधंसि वा, मंचंसि वा, मालंज्जिया અથવા ભોંયરામાં કે ઉંચા સ્થાન પર पासायंसिवा, इम्मियतलसि वा, अण्ण બનાવેલ છે. તે વિશેષ કારણ વિના તેમાં વાસ तरंसि वा तहप्पगारंसि अंतलिक्खजा ન કરે, તથા ઉપર્યુક્ત કાર્યો પણ ન કરે. मंसि, णण्णत्थ आगाढा-पाढेहिं कार- णेहिं, ठाणं वा सेज्जं वा णिसीहियं वा चेतेजा। ६५५. से आहच्च चेतिते सिया, णो तत्थ १२वशात् चित् सेवा स्थानमा वस ५ सीओदगवियडेण वा उसिणोदग- तो त्यां 31 eft माथी हाथ, ५, मांस, वियडेण वा २ हत्थाणि वा, पादाणि iत, भुभ विगेरे सा३ न ४२. पारवा२ घाई वा, अच्छीणि वा, दताणि वा, मुहं साई न ४२. तथा भण-भूत्र, ४३, ८e, Seटी, उच्छोलेज्ज वा पहोएज्ज वा; પીત, પરૂ, રૂધિર વગેરે શરીરના અવયવોમાંથી નીકળતી કેઈપણ પ્રકારની અશુચિને ત્યાગ णो तत्थ ऊसदं पगरेज्जा, जहा; ત્યાં ન કરે. કારણ કે સર્વજ્ઞ ભગવાને કહ્યું उच्चार वा, पासवणं वा, खेलं આ બધું કરવું તે કર્મબંધનનું કારણ છે. वा, सिंघाणं वा, वंतं वा, पित्तं वा भने समय छ में पथी ३४ rdi साधु सोणिगं वा, अन्नतरं वा पडी तय, सपसी तय, मन सपसवाथी है सरीरावयवं वा । केवली वृया 'आयाण ५४वाथी हाथ-41-भस्त २०१२ शरीरना आ मेय' । से तत्थ ऊसदं पगरेमाणे पय પણ ભાગ તૂટી જાયનષ્ટ થાય. ઉપરાંતમાં ત્યા लेज्ज वा । पवढेज्ज वा । રહેલાં પ્રાણ, ભૂત, જાવ, સત્ત્વ વગેરેની ઘાત થાય तत्थ पयलेमाणे वा पवडेमाणे वा हत्थं वा અને તેઓ પ્રાણરહિત થઈ જાય. તેથી આ સાધુ-સાધ્વીને ઉપદિષ્ટ આચાર છે કે આવા जाव सीसं वा अनतरं वा कायंसि ઉચા ઉપાશ્રયમાં રહેવું નહીં, શયન સ્વાધ્યાયાદિ इंदियजातं लूसेज्जा पाणाणि “वा ४२वा नही. अमिहणेज वा जाव ववरोवेज्ज वा । अह भिक्खूणं पुचोवदिट्ठा एस पइना जाव जं तहप्पगारे उवस्सए अतलिक्खजाते णो ठाणं वा सेज्ज वा णिसीहियं वा चेतेज्जा । ६५६. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा से ज्जं साधु-साध्वी ने माय An Sपाय पुण उवस्सयं जाणेजा-सइत्थियं जाणेजा-सइत्थियं खीमाथी युत छ, (साध्वीमाने पाय सखुई सपमुभत्तपाणं तहप्पगारे પુરૂષથી યુકત छ) तेभस तेमा मा, मिली, सागारिए उवस्सए णो ठाणं वा सोनाetथी यु४त, अथवा पशुमोना न શુદ્ર રહે છે, પશુઓથી યુકત, सेज्जं वा णिसीहिगं वा चेतेज्जा । पाथी युत छ; तो मापा ना संसर्ग आयाण मेगं भिक्खुस्स गाहावति- वाम मानभा वास-शयन-स्वाध्याहि न ४२ मेम पूर्ति वा, . તારા આદિ ·૧૬૦ અ ૧૧, ઉ. ૧ લુળ સદ્ધિ સંદરHTTRા સર્ષ કરવાથી કર્મ બ ધન થાય છે. (કર્મબંધન કેમ वा विसूइया वा छड्डी वा णं उव्या થાય તે દર્શાવે છે) ગૃહસ્થ કુલ સાથે નિવાસ કરનાર સાધુને જે અલગ (હાથ પગ શૂન્ય हिज्जा अन्नतरे वा से दुक्खे रोगा- થવાથી થનારી વિશેષ પ્રકારની બીમારી ) તે સમુqનેન્ના, અહંના જળ- વિશુચિકા, વમન, અથવા બીજી કોઈ વ્યાધિ થઈ वडियाए तं भिक्खुत्स गातं तेलेण જાય, અચાનક ભૂલ ઉપડી જાય, તે સમયે સાથે વા, ૫ વા, વિપતેઇન વા, વસનાર ગૃડ કરૂણાથી પ્રેરાઈને સાધુની સેવા वसाए वा, अब्भंगेज्ज वा मक्खिज्ज કરવા માટે, તેલથી, ઘીથી, માખણથી, અથવા વા રિબળા વા વા જળ ચબથી સાધુને માલિશ કે મર્દન કરશે, સ્થાન વા વળ વ વ મેળવ કરાવશે કે કવાથાદિ ઉકાળ વિગેરે બનાવશે, માસે વ પ = વા સાકર અથવા લેધ––ચૂર્ણ કે પદમ વગેરેથી ઘસી વા વેક્સ વા; રવિ વા ઘસીને માલિશ કરશે, મમળશે, પીઠી આદિથી સિદવિ વા કુરછોકન મર્દન કરશે, ઠંડા કે ગરમ જલથી પ્રક્ષાલન वा पच्छोलेज्जा वा पहोएज्ज वा કરશે, મસ્તકથી પગ સુધી નવરાવશે, સિંચન सिणाविज्ज वा सिंचेज्ज वा दारुणा કરશે, લાકડા સાથે લાકડાને ઘસીને અગ્નિ પ્રગટાવશે, પ્રજ્વલિત કરશે. આગ જલાવીને वा दारुपरिणामं कटु अगणिकायं શરીરને શેકશે કે તપાવશે આ સઘળા કર્મ– સન્નાન વા યાટિક વ ૩ - બ ધનના કારણો છે. આ દોષોથી બચવા માટે लित्ता पज्जलित्ता कायं आयावेज्ज पया- સાધુને પૂર્વોપદિ અચાર છે वेज्जा वा, अह भिक्खूण पुर्वावदिट्ठा एस સાથે તેના મકાનમાં સાધુ-સાધ્વીઓએ નિવાસ, ત્તિના બે તદરે સાકરિ શય્યા, સ્વાધ્યાયાદિ ન કરવુ उवस्सए णो ठाणं वा सेज्जं वा निसीहियं वा चेतेज्जा। કે ગૃહસ્થ છે. કારણ ६५७. आयाणं-मेयं भिक्खुस्स सागारिए ગૃહસ્થના સંસર્ગવાળા મકાનમાં રહેવું તે સાધુ માટે કર્મબંધનનું કારણ કે ગૃહસ્થથી उवस्सए वसमाणस्सा-इह खलु गाहा- માંડી કર્મચારિણીઓ વગેરે એક બીજા આપેસ वती वा जाव कम्मकरी वा अनमनं આપસમા ઝગડતા હોય, કુવચન બોલતા હોય, જોહરિ વા વતિ વ હમતિ વ એબીજાને રોકતા હય, બધ કરતા હેય, उद्दवति वा, अह भिक्खूण उच्चावयं મારતા હોય, આવુ બધુ દેખીને મુનિનુ મન -ત્તે વહુ - ઉચું નીચું થઈ જાય અને મનમાં વિચાર આવે મ મોહં બીવ મા વા ૩૪તુ કે આ લેકે ઝગડે તે સારૂ, અગર ન ઝગડે ગદ્દે રમવુ પુવ્યવરિદા સ તે સારૂં, યાવત્ મારે તો સારું કે ન મારે તે પરૂ નાવ તારે સારિ સારૂ વગેરે વગેરે. માટેજ મુનિઓને આ આચાર છે, પ્રતિજ્ઞા અને તેના માટે એ જ उवस्सए णो ठाणं वा सेज वा હિતકર છે, કે ગૃહસ્થના મકાનમાં વાસ શયન णिसीहियं वा चेतेज्जा। મને આદિ ન કરે.

·આચારાંગ ૧૬૧ ભાગ ६५८. आयाणमेयं भिक्खुस्स गाहावईहिं २५ साथै पास ४२ना२ साधुने भजधान सद्धिं संवसमाणस्स । इह खलु गाहा- थाय छे. रेभ :- गृहस्थ पोती भाटे, मा वई अप्पणो सअट्टाए अगणिकायं माप प्रापशे, ते न भुनिनु भन उज्जालेज्ज वा पज्जालिज વિચારશે, આ ઉચુ–નીચું થશે અને वा સળગાવે કે ન સળગાવે, જલાવે કે ન જલાવે, विज्जाविज्ज वा, अह भिक्खू उच्चा- અથવા ઠારે કે ન ઠારે તે સારૂં, વગેરે વગેરે. ' नियंछेज्जा-एतेखल वयं मणं તેથી જ સાધુ માટે પૂર્વોપદિષ્ટ આચારપ્રતિજ્ઞા– अगणिकायं उज्जालेंतु वा, मा वा અને એ જ હિતકર છે કે ગૃહસ્થના સંસર્ગ उज्जालिंतु, पजालिंतु वा मा वा વાળા એક જ મકાનમાં રહેવું. શા-સ્વાધ્યાયાદિ पज्जालिंतु, विज्झवितु वा मा वा. ये ४२वां नही. विज्झवितु । अह भिक्खूणं पुबोवइट्ठा जाव जं तहप्पगारे उवस्सए नो ठाणं वा चेइज्जा । ६५९. आयाणमेयं भिक्खुस्स भिक्खुस्स गाहावईहिं ९२५ साथ निवास ४२।२ साधुने ४५ धाय છે. જેમકે – મકાનમાં રહેનાર ગૃહસ્થના કુંડળ, सद्धिं सविसमाणस्स इह खलु गाहाव- होश, मणुि, भेता, सोनु यांही, ४31, तिस्स कुंडले वा, गुणं वा, मणी मामध, ए सरी, नक्सरी, मासोडा वा, मोत्तिए वा, हिरन्नेसु वा, म २, ciमी भाणा, येवली, नाली, सुवण्णेसु वा कडगाणि वा, तुडियाणि भुतावली 3 रत्नावली २ बोरे माभूषणाने वा, तिसराणि वा, पालंबाणि वा, તથા વસ્ત્રાભૂષણથી સુસજ્જિત તરૂણી અગર हारे वा, अद्धहारे वा, एगावली वा, भारीन हेभी भुनिनु भन यु-नीय थ मुत्तावली वा, कणगावली वा, જશે અથવા તેને જોઈ આવા પ્રકારની વાતે रयणा वली वा तरुणीयं કરશે–આ તરૂણ આવી લાગે છે. આવી નથી कुमारि अलंकियविभूसिचं पेहाए, લાગતી, ઘણી સુંદર દેખાય છે. અથવા સુંદર નથી લાગતી વગેરે વગેરે, અથવા તે સઘળી अह भिक्खू उच्चावयं णियच्छेज्जा, વસ્તુઓને ઉપભોગ કરવાની ઈચ્છા કરશે सा, णो. वा एरिसिया" इति वा માટે સાધુને આ પૂર્વે પદિષ્ટ આચાર છે, પ્રતિજ્ઞા છે અને તેને માટે એજ હિતકર છે કે वृया, इति वा णं मणं साएज्जा । अह भिवखूणं पुवोवइटा जाव जं ગૃહસ્થના નિવાસવાળા મકાનમાં વાસ, શય્યા, સ્વાધ્યાય વગેરે ન કરે. तहप्पगार उवस्सए णो ठाणं वा जाव चेतेज्जा । ६६०. आयाणमेयं भिक्खुस्स गाहावतिहिं शस्य साथे २३वाथी साधुने धन थाय सद्धिं संबसमाणस्स । इह खलु गाहा- છે જેમકે – તે સ્થાનમાં વસનાર ગૃહસ્થની वतिणीओ ना, गाहावतिधूयाओ वा પત્નીઓ, પુત્રીઓ, પુત્ર વધુએ, ગૃહસ્થધાત્રી, गाहावतिसुण्हाओ वा, गाहानति- हासीमा, भने स्थानी भयारिला भरसू चा मणं, एरिसिया वा, AL ·૧૬૨ અ ૧૧, ઉ ૨ धाईओ वा गाहावतिदासीओ वा, પરસ મુનિને દેખી વાર્તાલાપ કરશે કે–આ गाहावतिकम्मकरीओ वा, तसिं च શ્રમણ ભગવંત છે, મૈથુન કર્મથી વિરત થયેલા જો હવે યુપુષ્ય મત– “જે રૂપે છે, તેઓને મૈથુન સેવન, કે તેની અભિલાષા भवंति समणा भगवंतो जाव उव- કરવી પણ કલ્પતી નથી આવા સંત સાથે રયા મેદુનાગો ધમાય, જે રહેવું કઈ સી કદાચ મૈથુન સેવે તે તેણીને પુત્રની હિં જળ મેદurષ રવાર- પ્રાપ્તિ થાય, અને તે પુત્ર ઓજસ્વી, તેજસ્વી, HIT ગાદિપ ના જ સિં વર્ચસ્વી, યશસ્વી, સુંદર, વિયી હોય. આવા દ્ધ દુધર્મ પરિવારના ગીર- પ્રકારની વાત ચીત સાભળતી સ્ત્રીઓમાંથી કઈ વળી, પુરૂં રણ મિMા સીને પુત્ર પ્રાપ્તિની ઇરછા થઈ જાય, અથવા ગોહિ તે વર્ષ ના તે કામાતુર થઈ જાય, તે કામ શાન્તિ માટે અભિ- संपराइयं સાઇસિળિક્ન', ભાષા કરતી નારી મુનિને મૈથુન સેવન માટે શgT fi સોદવ બિલમ પ્રલોભન આપી આકર્ષિત કરશે. માટે સાધુને તાસિ વ v ઇચરી પૂર્વે પદિષ્ટ આચાર છે. પ્રતિજ્ઞા છે, અને તેને માટે તાિ ઉમરવું મેદુધનપરિવારણ એ જ હિતકર છે કે આવા સ્થાનમાં સાધુ आउट्टाविज्जा । अह भिक्खूणं पुव्यो- ન રહે, ન સ્વાધ્યાયાદિ કાર્ય કરે वदिट्ठा जाव जं तहप्पगारे सागरिए उवस्सए णो ठाणं वा णिसीहियं वा જ્ઞા ! ૬૬. પશે હુ તe fમવસ્તુ વુિં- સાધુ કે સાધીને આ આચાર છે જ્ઞાનાદિથી mg | સામnિ અન્યૂર્દિ યુકત થઈને તેનું પૂર્ણ રૂપથી પાલન કરતાં सहिए सया जए त्ति बेमि।। યત્નવાન બને એમ હુ કહુ છું. - પ બીજો ઉદ્દેશ દ૬૨. જાવ ને સમાચાર મયંતિ, કઈ ગૃહસ્થ શુચિ સમાચાર [બાહ્ય શુદ્ધિનું સે મિલવૂ જ શા માસમારે પાલન કરનાર હોય, અને સાધુ તે સ્નાનત્યાગી સે તપાધે દુધે પરિશ્ન હોને હેય, તેમા વળી કોઈક સાધુ મોક પ્રતિમા ધારી यावि भवति । जं पुवकम् त પણ હોય ગૃહસ્થને તે ગંધ દુર્ગધરૂપ લાગે અથવા પ્રતિકુળ પણ લાગે અને સાધુના કારણે पच्छाकम्मं, ज पचछाकम्म तं पुरे ગૃહસ્થ પહેલાં કરવાનું કાર્ય પછી કરે અને પછી कम्म तं. भिक्खुपडियाए वट्टमाणा કરવાનું કાર્ય પહેલાં કરી લે, એમ કાર્યક્રમમાં જજ્ઞ વા નો ન્નિા વા ! મદ પરિવર્તન કરે, વળી ભોજનાદિ કાર્ય વહેલું fમQui વિઢિા નાવ ના પૂરે પતાવી દે અથવા ન પણ કરે માટે મૂનિને उवस्सये णो ठाणं वा जाव चेतेज्जा। આચાર છે કે તે ગૃહસ્થની સાથે નિવાસાદિ ન કરે. { ·આચારસંગ ૧૬૩ તિરસ પૂળો સગાઇ વિવરે બનાવ્યું હશે. તેમાં વળી પિતા સાથે વસતાં દદરૂ. વાળ ઉમરવુ. વિડુિં ગૃહસ્થ સાથે રહેનાર મુનિને કર્મબંધ થાય છે. સદ્ધિ હાંસમાર, ઉદન્દુિ – ગુહસ્થ પિતા માટે વિવિધ પ્રકારનું ભજન સિચા, अह કામના. भोयणजाए उवखडिए મુનિ ને દેખી તેના માટે પણ વિવિધ પ્રકારનાં અશનાદિ આહાર' પાણી બનાવશે ને લાવશે. પછી મિતકુતિયાણ શot | વાળ મુનિને તે અશનાદિને ખાવા-પીવાની ઈચ્છા થશે. वा खाइम वा साइमं वा उवक्खडेज ઉપરાત લેલુપ થઈને ત્યાં રહેવાની वा उवकरेज , वा तं च भिक्खू જાગશે, તેનાથી સંયમ દૂષિત થશે. માટે સાધુને अभिकंखेज्जा मुत्तए वा पीत्तए वा એજ આચાર છે કે ગૃહસ્થ સાથે એક જ મકા- वियद्वित्तए वा अह भिक्खुणं નમાં નિવાસાદિ ન કરે. पुन्वोवदिट्ठा जाव जं तहप्पगारे उवस्सए नो ठाणं गा चेतेज्जा । દ૬૪. વાવાળખેર નિવરવુ રાવળા ગૃહસ્થ સાથે રહેનાર મુનિને કર્મબંધ થાય છે. દ્ધિ વલમાન- સંજી મા- ગૃહસ્થ પિતા માટે વિવિધ પ્રકારના કાષ્ઠ પહે- વરસો પૂળો સચ વિક્વડું લાથી કાપીને રાખે છે વળી પિતા સાથે વસતા दारुयाइं भिन्नपुब्वाइं भवंति अह पच्छा સાધુને નિમિત્તે વિવિધ પ્રકારના કાષ્ઠ કાપે સ્થા મિલુપરિયા, વિકરવા અથવા ખરીદે અથવા ઉધાર લે, લાકડા સાથે भिंदेज वा किणेज वा पामिच्चेज લાકડું ઘસીને આગ સળગાવે અથવા પ્રજ્વલિત वा दारुणा वा दारुपरिणामं कटु કરે. આ જોઈ સાધુને પોતાનું શરીર સેકવાની अगणिकायं-उज्जालेज्ज ना पज्जा- અથવા તપાવવાની ઈચ્છા થઈ જાય. અને ત્યાં જે ગા રથ મિલ્લુ મઝ, રહેવાની કામના કરે, માટે મુનિએ આ પૂર્વે ना आतावेत्तए ना पयावेत्तए ना પદિષ્ટ આચાર, પ્રતિજ્ઞા અને તેના માટે એજ नियट्टित्तए ना । अह भिक्खूणं पुन्वो હિતકારી છે કે તે ગૃહસ્થની સાથે નિવાસાદિ ન કરે. नद्दिट्टा जान जं तहप्पगारे उनसए णो ठाणं चेतेज्जा । ૬૬. જે મિત્ર ગા રમવી ને ફરવાર ગૃહસ્થ સાથે એક મકાનમાં રહેનાર સાધુ અથવા Tદાને હાદિકમને સો ઘા સાધ્વી દીર્ઘશકા અથવા લઘુશંકાથી બાધિત વિચારે તિરસ ફુગાર થઈને રાત્રિમાં અથવા વિકાસના સમયે મકાનનું ગાર્દ સમુન્ના, તેને જ તરધિ - દ્વાર ખોલી બહાર જાય. ત્યારે કદાચિત્ અવસર चारी अणुपगिसेज्जा, तस्स भिक्खुस्स શોધતે ચેર અંદર પ્રવેશી જાય. ત્યારે મુનિથી એમ કહી શકાયું નહીં કે “આ ચાર પ્રવેશી नो कप्पइ एवं गदित्तए-"अयं तेणो રહ્યો છે અથવા પ્રવેશ કરતું નથી. છુપાઈ ગયો નિસ , તે જ પગલ, ૩- છે અથવા છુપાયો નથી, આવે છે કે આવતે 1 ·૧૬૪ અ. ૧૧, ઉ ૨ ल्लियड જો વા કવયિતિ, નથી, જાય છે કે જો નથી, તેણે ચેરી કરી પ્રાચર વા, જો વા વાય, વય અગર બીજાએ કરી, આ ચેર છે, અથવા वा नो वा वदति, तेण हडं अण्णेण ચેરને સાથી છે, આ ઘાતક છે. એમણે દર્દ તર હું જ છું ગજ તેજે, આ કર્યું છે. મુનિ પિતાના આચારાનુસાર अयं उवचरए, अयं हंता अयं एत्य કંઈ પણ કહી શકે નહીં, તેથી ગૃહસ્થ मकासी," तं तन्वस्सि भिक्खुं अतेणं તે મુનિ પર શેર ન હોવા છતા પણ तेणंति संकति । अह भिक्खूणं ચેર હોવાની શંકા રાખે, તેથી મુનિને એજ આચાર, પ્રતિજ્ઞા અને તેજ કલ્યાણરૂપ છે કે पुचोवदिट्ठा जाव णो चेतेज्जा । ગૃહસ્થ સાથે નિવાસાદિ ન કરે. ૬૬૬. જે મિવ વા ઉમરવુળ ની સે નું સાધુ અથવા સાધ્વી ઉપાશ્રયમાં જાણે કે पुण उपस्सयं जाणेज्जा, जहाः ઘાસની કે પરાળની ગંજીઓ છે તે ગંજીએ તાપુને વ પીરને, વા વંટે ઈડા, સચિન પાણી સચિત્ત પૃથ્વી, કીડી આદિ નાવ સંતાપ, તપૂરે કરૂણ જીવજંતુઓ સહિત છે. તે તેવા ઉપાશ્રયમાં જો વા સેક્સ જળસિદિ વે સ્થિતિ શય્યાદિ ન કરે. જેના ! આવાગમન ૬૬૭. છે ઉમર વા મિથવુ વા છે જે સાધુ કે સાધ્વી કોઈ ઉપાશ્રયને એ જાણે કે સરસ નાના-નjને વા- જેમા ઘાસ, પરાળની ગંજીમાં ઈડા, યાવત पलालपुंजेस अप्पंढे जाव चेतेज्जा । જીવ જંતુ વિગેરે નથી, તે તેવા ઉપાશ્રયમાં પ્રતિલેખન–પ્રમાર્જન કરીને તેનાથી નિવાસાદિકરે, દ૬૮, રે તારે ઘા ચાર માસુ વ મુનિને ધર્મશાળા, મુસાફરખાના, અથવા ઉદ્યાન ગૃહે કે ગૃહસ્થના ઘર કે મઠોમાં, જ્યાં વારંવાર જાતિ વ પરિવેક વા સાધર્મિક સાધુ આવી વસે છે તેવા સ્થાનમાં મિવ સાદદિ શોવ - ઉતરવું ન જોઈએ અભિપ્રાય એજ છે કે ઉપાશ્રયમાં माणेहि पो ओवए जा । બીજા સાધર્મિક સાધુઓનું પ્રાયઃ તેમજ નિવાસાદિ થયા કરતા હોય તેવા સ્થાનમાં રહીને કોઈ સાધુ જે માસ કલ્પાદિ કરે તે આવાગમન અન્ય સાધુઓને સ્થાન ભિક્ષા આદિની કઠિનાઈ ઉભી થાય તેમ વિચારીને સાધુએ તે સ્થાનમાં રહેવું યોગ્ય નથી. દદ. જો આતાપુરા નવ પરિવાવાઝુ ધર્મશાળાદિ સ્થાનોમાં જે મુનિ ઋતુબદ્ધ-શીત वा जे भगंतारो उउबद्रियं वा वासा કે ગ્રીષ્મ કાળમાં માસ ૯૫ સ્થિર રહીને, ફરી વારિત જા જ વાળા જે ત્યાં ચાતુર્માસ કરે છે, તેઓને હે આયુષ્યન જો ચકો સંવતિ, મા મારો ! શ્રમણ ! કાલાતિક્રમ દોષ લાગે છે. મતિ ! કરનાર ·આચારાંગ ૧૬૫ वहवे ६७०. से आगंतारेसु वा जाव परियावसहेस ભિક્ષુ ધર્મશાળા મુસાફરખાનાદિમાં જેટલું વા રે મારો સાંવથિ વા વાસી- સ્થાને બમણ, ત્રણ ગણું સમય વ્યતીત કર્યા સમય રહ્યાં હોય, તેટલે સમય કરતાં બીજા વાહિ વ હવાતિવેત્તા - વિના ત્યાં ચોમાસુ કરે, અથવા માસક૫ કરે તે (જુ ઉત્તાને વા સરિરિત્તા તવ આયુશ્મન શ્રમણે તેને ઉપસ્થાન ક્રિયા દેવું સુજ્ઞો મુજ્ઞ વરાંતિ મયમાઉસો માસકલ્પ કરેલ હોય, ત્યાં ઓછામાં ઓછું બે સુતા હવારિરિ ચવિ મવતિ | મહિના બહાર વ્યતીત કર્યા વિના ફરી માસાકલ્પ ન કરવું જોઈએ. જ્યાં ચોમાસું કરેલ છે, ત્યો બીજા સ્થાને બે ચોમાસા કર્યા વિના ફરી માસુ કરવું ન જોઈએ ૬૭. છુ પા પા પણof ઘા રાશિ આ જગતમાં પૂર્વાદિ દિશાઓમાં કેટલાક શ્રદ્ધાળુ वा उदीणं णं वासंतेगतिया सड्डा भगति, હોય છે, જેમ કે ગૃહસ્થ, ગૃહસ્થપત્ની, પુત્રવધૂ, તૈનET, TEવતી વ, નાવ વર્મ- કર્મચારિણે આદિ તેઓએ સાધુના આચારવિચાર ત્રિો વા, તેહિં જ જે ચારનારે સારી રીતે સાંભળેલ હોવાથી તેઓને સમ્યગ જે ગુજરાતે મવતિ સમારે જાણપણું હોતું નથી. તે શ્રદ્ધા પ્રતીતિ અને પ્રીતિ पत्तियमाणेहि रोयमाणेहि રાખતાં સામાન્યત બધા પ્રકારના શ્રમણ, બ્રાહ્મણ, સ–મહિપતિદિ–શિવ--- અતિથિઓ, ભિક્ષુકો અને દરિદ્રીઓ વિગેરેને मए समुदिस्स, तत्थ-तत्थ अगारीहिं રહેવા માટે સ્થાનાદિ તૈયાર કરાવે છે. જેમકે – अगाराई चेइआई भवंति, तंजहा:- आएसणाणि ना, आयतणाणि वा, લુહારશાળા, દેવમંદિરની બાજુમા એારડાઓ, વસ્ત્રાળ વા, સો વા, વાળ દેવકુળ, સભાઓ, પરબ, દુકાન, વખારે, वा, पणियगिहाणी वा, पणियसालाओ ગોદામે, વાહનઘરે, વાહનશાળાઓ, ચુનાના वा, जाणगिहाणि वा, जाणसालाओवा, કામ માટેની જગ્યા, દર્ભશાળા, ચર્માલ, વલ્કલ મુદ્દભૂતળ વા મન્મતાધિ શાળાઓ, અંગારાના કારખાનાઓ-કેલસા वा, बद्धकम्मंताणि वा, वक्कय- પાડવાનું કારખાનું, કારખાનાઓ कम्मंताणि वा, इंगालकम्मंताणि મશાનઘર, શૂન્યાગાર, પર્વતના શિખર પર चा, कट्टकम्मंताणि वा, मुसाणकम्म- બનાવવામાં આવેલા ઘર, પર્વતની ગુફા ताणि वा, संतिकम्मंताणि वा, મંડપ વગેરે વગેરે. આવા તૈયાર કરા- પાષાણુ मुण्णागारकगिरिकदरसंतिसेलोवट्ठा - અનંતા થા, भवणगिहाणि વેલા સ્થાનમાં જે શાક્યાદિ वा, जे भयंतारो तहप्पगाराई आएस- બ્રાહ્મણદિ પહેલા. આવીને રહી જાય અને ત્યાર ળિ વ ના મવિિાજ ના તે િપછી સાધુ નિવાસાદિ ક્રિયા કરે તે હે આયુ- ગોવામાëિ તિ, વય-મારી શ્રમણે તેને “અભિક્રાંત ક્રિયા अभिवक्रतकिरियानि भवति । કહેવાય છે. (આ ઉપાશ્રય અલ્પ દોષવાળે છે) લાકડાના t બીજા શ્રમણ ઉપાશ્રય ·1६६ स. ११,6 २ ६७२. इडखलु पाईणं वा पडोणं वा दाहिणं सासभा पूर्वा याश्य शासभा मे या उदीणं वा संतेगतिया सदा श्रद्धाणु २५ वसता डाय छे. (शेष पूर्व भवंति-जाव रोयमाणेहि वहवे સુત્રાનુસાર સઘળું કહેવું) વિશેષમાં એટલું કે समण-माहण-अतिहि- किवण-वणी- એવા બનાવેલાં સ્થાનમાં શાયાદિએ વાસ કર્યો मए समुद्दिस्स तत्थ तत्थ अगारी हिं अगाराइं चेइयाई भवतिः तंजहाः- ન હોય, તેને ઉપગ પણ કર્યો ન હોય તે आएसणाणि वा जाव भवणगिहाणि पडसा ४ सयम शीस साधुसा निवासा ४२ वा जे भयंतारो तहप्पगाराई आए- तो त मनन्ति वसति' हेपाय छे. (मावे। सगाणि वा जाय भागगिहागि वा ઉપાશ્રય ઘણા દોષવાળો હોય છે) तेहि अणोवयमाणेहिं ओवयंति, अय माउसो, अणभिक्कतकिरिया वि भवति । ६७३. इहखल पाईणं वा पडीणं वा दाहिणं मा सोभा पूर्व मा याश्य दिशामामा - वा उदीणं वा संतेगइआ सड्ढा भवंति, व श्रद्धाणु यति २९ छे म यावत् तंजहाः- गाहावई ना जान कम्मकरीओ अभयारणमा तसानु ४ सभ छ । २मा गा, तेसिं च णं एवं वृत्तपुव्वं भवति- શ્રમણ છે, શ્રેષ્ઠ છે, યાવત મૈથુનસેવનના ત્યાગી "जे इमे भवति समणा भगवंतो जाव उवरया मेहुणाओ धम्माओ, છે. આ મુનિઓને તેના ઉદ્દેશથી બનાવેલા ઉપા- णो खलु एएसि भयंताराणं कप्पति श्रयमा रहे કલ્પતું નથી માટે જે ગૃહો आहाकम्मिए उवस्सए वत्थए । से અમારા માટે બનાવ્યાં છે, જેમકે લુહારશાળા जाणि इमाणि अम्हं अप्पणो सअठाए चेइयाई भवंति, तंजहा तंजहा - आएसणाणि વગેરે પર્વોક્ત સઘળા ઘર તે સઘળા ઘરો અમે ना जाव भवणगिहाणि वा, सव्वाणि ते मुनिन्याने २३वा माटे छोय भने ताणि समणाणं णिसिरामो, अवि- अमें सभाभाटे पूर्वरित शा मेरे पछी याड वयं पच्छा अप्पणो सयट्टाए चेतिस्सामो, तजहाः-आएसणाणि वा નવા બનાવી લેશું આવી રીતના તેના શબ્દો जाव भवणगिहाणि वा एयप्पगार मानणी समलने ? मुनि ते ॥ यावत्- णिग्धोसं सोच्चा णिसम्म जे भयंतारो तहप्पगाराइ आएसणाणि वा जाव ઘરોમાં નિવાસ કરે અથવા એવી રીતે બીજાના भवणगिहाणि उवागच्छंति, मापेक्षा मानमा २९ तो है मायुभन् ! इतरातरेडिं पाहुढेहि बटुंति, ते वयाच्या વસતિ છે (તે સર્વથા अय-माउसो, वज्जकिरिया वि सयनीय छ). भवति । , वा ·આચારાંગ ૧૬૭ ६७४. इहखलु पाईणं वा पडोण वा दाहिणं वा આ જગતમાં પૂર્વ આદિ ચારેય દિશાઓમાં કહીનં સંતે રૂચ સમવંતિ, ઑસિંઘ કેટલાક શ્રદ્ધાળુ હોય છે. તેઓને સાધુના આચાર- " યાચારો જો તે મરૂ ગોચરનું જાણ પણ નથી હોતું. તે યાવત્ સાધુ जाव तं रोयमाणेहिं बहवे-समण- પર શ્રદ્ધા, પ્રતીતિ અને રૂચિ કરતાથકા શ્રમણ, બ્રાહ્મણો યાવત દરિદ્રોની ગણના કરી કરીને माहण-अतिहि-किवण-वणीमगे પAI- તેના માટે મકાન બનાવે છે, જેમ શાળા યાવત, णिय पगणिय समुद्दिस्स तत्थ तत्थ ગૃહ આદિ. મુનિ જે એવી શાળા અથવા ગૃહ ચાર દિં વરાછું વેચારું મવંત, આદિમાં નિવાસ કરે છે, એક બીજાના આપેલામા તન- ચાલrવા નાવ મવUT- રહે છે. તે છે આયુશ્મન ! તે મહા વર્ય गिहाणि वा, जे भयंतारो तहप्पगा વસતિ છે. (એ વર્જનીય ઉપાશ્રય છે). राइ आएसणाणि वा जाव भवण- गिहाणि वा उवागच्छंति इतरातरेहि પાદુëિ તિ, મા-માઉસો, મહા- वज्जकिरिया या वि भवइ । ६७५. इह खलु पाइण वा पडीणं वा दाहिणं वा આ સંસારમાં પૂર્વ આદિ દિશાઓમાં કેટલાક કરી વા સંતે જ મવંતિ, શ્રદ્ધાશીલ એવા હોય છે, જેઓ સાધુના આચાર जाव तं रोयमाणेहि वहवे समणजाए ગોચર જાણતા નથી. તે ગૃહસ્થ શ્રદ્ધા, પ્રતીતિ समुद्दिस्स तत्थ तत्थ अगारी हिं अगा- અને રૂચિ કરતા થકા (પાંચ પ્રકારના–નિગ્રંથ, राहं चेइयाई भवति, तं जहा-आए- શાક્ય, તાપસ, ગરિક અને આજીવિક] શ્રમણને માટે મકાન બનાવે છે, જેમકે શાળા, યાવન साणि वा जाव भवणगिाहणि वा ગૃહ આદિ, જે સાધુ આવી શાળા, ગૃહ આદિ જે માંતા ઘરારું સાણસાળ કોઇ પણ પ્રકારના ગૃહસ્થના આપેલા નિવાસ- વા નાવ મેવદિાળિ વા ઉવા- સ્થાનમાં નિવાસ કરે છે તે સાવઘક્રિયા વસતિ છે च्छंति इयरायरेहिं पाहुडेहिं વદંતિ, તેિમા વસી શકાય નહી.] अय-माउसो सावज्जकिरिया या वि મેવા ૬૭૬. કુરણ પાઉં વ પછી વા વાદિળ આ લેકમાં પૂર્વ આદિ ચારે દિશાઓમાં કઈ वा उदीणं वा सतेगइया सड्ढा કેઈ શ્રદ્ધાવાન ગૃહસ્થ તથા તેમના નોકર-ચાકર અવંતિ, નહીં - જાદવ વા વાવ આદિ હોય છે તેઓને-સાધુના આચાર–ગોચર મેરી વાર્ષિ of સવાર- સભ્ય-રીતે જ્ઞાત નથી હોતા. તેઓ સાધુ પ્રત્યે જો જો મુસિતે મતિ, નાવ ( શ્રદ્ધા, પ્રતીતિ અને રુચિ રાખતા થકા કેઈએક રોમાર્દિ પ સમાના સમુ- સાધુના ઉદ્દેશ્યથી, શાળા યાત્રત ભવન, ગૃહ दिस्स तत्थ तत्थ अगारीहि अगाराई આદિ બનાવે છે પૃથ્વીકાયને મહાન્ સમાર ભ ફારું મત્તિ, નંદા- ગાળામાં કરીને તથા અપકાય, તેઉકાય, વાયુકાય, વનસ્પતિ- કાય અને ત્રસકાયને મહાન સમારભ કરીને, चा जाव भवणगिहाणि चा महया મહાત્ સરંભ તથા મહાન આરંભ કરીને, ·ન ૧૬૮ અ. ૧૧, ઉ.૨ પુજા સમારંભે જ મદશા ગા - વિવિધ પ્રકારના પાપકર્મોનું આચરણ કરીને, તે – રા- વાસરૂતસીંચસકાર- જેમકે તેને આછાદિત કરીને લીપીને બેઠક મે, મા સમે માથા ગારમે, અથવા દ્વાર દ્વાર બંધ કરીને, [ શાળા આદિ महया विरुवरुवेहि पावकम्मे किच्चेहि તૈયાર કરાવે છે.] ત્યા સચિત્ત પાણી પડેલું સિંગદાર છીયાગો, વાગો, સંથાર- હોય છે, અગ્નિ સળગાવેલી હોય છે. જે કુવારપદો, ગોવા ઘા પર- સાધુ આવા પ્રકારની શાળા આદિમાં રહે છે, વિયજુવે મતિ, િવ એક-બીજાના દાન ભેટ આપેલામાં રહે છે, તેઓ ૩જ્ઞાઢિયપુર્વે મધ્ધતિ, જે ભર તારો દ્વિપક્ષક્રિયાનું સેવન કરે છે, અર્થાત્ સાધુ થઈને તપૂર ગાજળ વ ની પણ ગૃહસ્થની જેમ કાર્ય કરે છે. હે આયુષ્યમન भवणगिहाणि वा उवागच्छति, इतग આ મહાસાવદ્ય ક્રિયા નામની વસતી છે. तरेहि पाहुडेहिं चट्टति, दुपक्ख ते જન્મ સેવંતિ, –માણસો, માસા- वज्जकिरिया या वि भवइ । ૬૭. સુદ પૂર્વ વા વાવ તાં રોગમાદ જગતમાં પૂર્વ આદિ ચારે દિશાઓમાં અqળ સV તલ્થ તત્થ મારીર્દિ [ચાવતું] સાધુઓ પ્રત્યે શ્રદ્ધા, પ્રતીત અને નાવરાછું જેરું મતિ, તનહા - રુચિ રાખતા કેઈ કઈ માસિTળ વ ના મવાળ માટે મહાન પૃથ્વીકાયને સમારંભ કરીને, वा महया पुढ विकायसमारंभेणं जाव થાવત્ ત્રસકાયનો સમારંભ સ૨ભ અને આરંભ કરીને મકાન બનાવે છે. ત્યા अगणिकायं वा उज्जालियपुव्वे भवति સચિત્ત ૫ણી હાથ છે, આ સળગતી जे भयंतारो तहप्पगाराई आएसणाणि રહે છે જે મુનિ આવા સ્માનમાં જાય वा जाव भवणगिहणि वा ઉવા- એક-બીજાના આપવાથી તેમા ઉતરે છે, તે રકૃતિ તરતÉ પાદુ વદંતિ, એકપક્ષી કર્મનું સેવન કરે છે હે આયુષ્યની एगपखं ते कम्म सेवंति अय આ અલ્પસાવઘક્રિયા વસતિ છે. તેમાં રહેવામાં માઉસો ! વસવજ્ઞા શિરિયા વિ દોષ નથી. પૂર્વોક્ત નવ પ્રકારની વસતિઓમાં મતિ અભિકાતકિયાવાળી અને અધ્યપક્રિયાવાળી વસતિ સાધુને ઉતરવા ગ્ય છે; શેષ સાત અયોગ્ય છે) ગૃહસ્થ–પતાને અ૫કાય ૬૭૮. દર વહુ તક્ષ ઉમધુરસ મિશ્નરૂપણ આ મુનિને તથા આયને આચાર છે. તેનું વા સાનિક યથાવિધિ પુર્ણરૂપથી પાલન કરતા મુનિએ સયમમાં યતનાશીલ થવું જોઈએ.

·કે આચારાંગ ૧૬૯ ત્રીજે ઉદ્દેશ ६७९. “से य णो सुलभे फासुए उंच्छे अहे [કેઈ ગૃહસ્થ સાધુને એમ કહે કે- ભગવદ્ ! અહી આહારપાણી ની સુલભતા છે. તેથી આપ सणिज्जे ! णो य खलु सुद्धे इमेहि કૃપા કરીને અહીં રહે. તેને ઉત્તર આપતા સાધુ કહે કે અહીં આહારપાણની તે સુલભતા પાદુદિ -છાયો, જેવો છે. પરંતુ નિર્દોષ ઉપાશ્રય દુર્લભ છે કારણ સાધુ માટે કેઈક સ્થાનમાં છત બનાવેલ હોય છે, संथारदुवारपिहणओ, पिंडवायेसणाओ, તે વળી કેઈ સ્થાન લીધેલ હોય, કયાક ઉમળ્યું પરિવાર કાર નિર- સારક બિછાવવા માટે વિષમ ભૂમિને સમ કરેલ હોય અને વળી કોઈક જગ્યાએ દ્વાર हियारए સિથાર–વિંદવા – નાના-મોટા કર્યા હોય, ઇત્યાદિ દોષના કારણે શુદ્ધ નિદોષ ઉપાશ્રય, મળ કઠીન છે. અને णारए," संति भिक्खुणो एव मक्खा બીજી વાત એ છે કે શય્યાતરને આહાર સાધુને કલ્પ નથી, અને જે ન લે તે ઘણુ શય્યાતર इणो उज्जुया ળિયા પરિવમાં ગૃહસ્થ રુષ્ટ થઈ જાય છે. જે ક્યારેક ઉક્ત દેથી રૅહિત ઉપાશ્રય મળી પણ જાય, તે अमायं कुन्चमाणा वियाहिया । પણ સાધુની આવશ્યક ક્રિયાને ચગ્ય ઉપાશ્રય મળવું મુશ્કેલ છે કારણ કે સાધુ ચવાન, કાયોત્સર્ગ કરનાર, એકાતમાં સ્વાધ્યાય કરનાર તથા સચ્ચા સંતારક અને પિંડપાત ની શુદ્ધ ગવેષણ કરનાર છે. તેથી ઉકત કિયા ગ્ય ઉપાશ્રય મળ મુશ્કેલ છે. એમ કેટલાક સરલ, નિષ્કપટી તેમજ મોક્ષ પથ ગામી ભિક્ષુ ઉપાશ્રયના દોષ બતાવે છે. ६८०. संतेगइया पाहुडिया उक्खित्तपुव्या કેટલાક ગ્રહસ્થ સાધુની સાથે છલ કરે છે, અને કરે છે કે આ મકાન ઉપર છત પહેલો કરેલ भवति, एवं णिक्खित्तपुव्वा હતી, આપને માટે નથી કરી ત્યાર પછી આ परिभाइयपुन्या भवति, परिभुत्त- ખાલી રાખેલ છે, અથવા આ ભાગમાં આવેલ છે, થ્થવા અમે પહેલા તેને પુષ્ય મતિ, પરિવિપુત્ર મતિ ! ચૂકયા છીએ હવે અમે તેને ત્યાગી દીધેલ છે एवं वियागरेमाणे समियाए वियाग- આપને કપે તેમ છે અને જે ઉપયોગમાં લેશે નહિ તે ખાલી પડ્યું રહેશે સતિ ? દંત, મવતિ ! ગૃહસ્થના છલ-કપટો સાધુ સમજે અને સ્થાનને દૂતિ જાણી તેના દોષે કહી દે. શિષ્ય પૂછે છે સ્થાનના દેષ કહી દેનાર મુનિ શુ સમ્યક વકતા છે? આચાર્ય કહે છે– હા, વાસ્તવિક દેશે બતાવનારા મુનિ સમ્યકુ વક્તા છે. ૬૮. સે મિહૂ વ મિg વ રે સાધુ અને સાધ્વી જે ઉપાશ્રય વિષે એમ पुणं उवस्सगं जाणेज्जा-खुड्डियाओ, જાણે કે આ ઉપાશ્રય ના છે નાના દરવાજા મવતિ, કામમાં લઇ આવા પ્રકારના ·१७० म. ११,8.3 - , - खुड्डदुवारियाओ, निययाओ, संनिरु- पागोछे अथवा नीया छ, मी अतिथिना द्धाओ भगति-तहप्पगारे उव्वस्सए सामानथी ।४।ये थे, तो मावा आना राओ वा वियाले वा णिक्खममाणे पाश्रयमा शत्रिये अथवा विणे, नीता न पविसमाणे ना पुरा हत्थेण पच्छा प्रवेश ४२ता मा21 12 प्रसारीने पछी ५० पाएण वा ततो संजतामेव णिक्खमेज्ज सावधानी पूर्व भूटीन मा२ नीज में ना पविसेज ना । केवलो व्या प्रवेश नये. वणी मावाननु ४थन छ । "आयाण मेये ।" जे तत्थ समणोण भावो पाश्रय ४भम धननु ४।२९४ छ. भो ना माहणाण वा छत्तए ना, मत्तए ना, तेवा पाश्रयमा भन्यतार्थिी अथवा प्रामा- दंडए ना, लट्ठिआ ना, भिसिया ना, हिना छत्र, पात्र, ६, alsी, मासन, वासनी नालिया वा चेल ना, चिलि-मिली हामी साडीसी, १२५, भृगछास, ५३al, आमानी चा, चम्मकोसए ना, चम्म- अथणी, याम1 ४५वाना २, भव्यवस्थित च्छेदणए वा, दुबद्ध दुणिक्खित्ते त्या त्या विसरायसा त्य, भने सावधानी अणिकपे चलाचले; भिक्खू य राओ सध्या विना स्मलित थत। साधु शो अथवा ना वियाले वा णिक्खम्ममाणे वा विसे त्याथी नाणे, प्रदेश ४२; तो ४ पविस्तमाणे वा पयलेज्ज गा पव- सपसी 43, सपसता पडते. पोताना -५॥ डिज्ज वा । से तत्थ पयलम्माणे वा लागे भने ell, भूत ७५, સત્વની હિંસા पक्डमाणे वा इत्थं वा पाये ना ४२. मेटसा भाटे साधुनो मे पूो पहिष्ट जाव इदियजायं वा लुसेज्ज वा આચાર છે, કે તેને તેવા ઉપાશ્રયમાં આગળ पाणाणि वा भूयाणि वा जीवाणि वा હાથ પસારીને પાછળ પગ સ ભાળીને યતના- सत्ताणि ना। अभिहणेज्ज वा जाव प्रवेश के नाग नये. ववरोवेज्ज वा अह भिक्खुणं पुन्बो- वइट्टा जाव जं तहप्पगारे उपस्सए पुरा हत्थेणं पच्छा पाएणं ततो संज- यामेव णिक्खमेज्ज वा पविसेज्ज ना। ६८२. से आगंतारेसु ना अणुवीइ उवस्मयं साधु सारी रात वियाशन धर्माणमा स्थाननी जाएज्जा । जे तत्थ ईसरे जे तत्थ યાચના કરે ત્યા સ્થાનને જે સ્વામી હોય समहिद्वाए, ते उव्यस्सगं अणुण्णवेज्जा मथ! अधिरी आया जाय, तेया पासे સ્થાનની યાચના કરતા કહે કે હે આયુષ્મન ! "कामं खलु आउसो, अहालंदं अहा- તમારી આજ્ઞાનુસાર સમય અને ભૂભાગ સુધી परिणागं वसिस्सामो, जाव आउ- सभे अडिंया निवास ४ीशु. माज्ञा आयनार सतो, जाव आउसंतस्स उवस्सए ४-मसे आयुष्मन् माझए । माडिंया निवास जाव साहम्मियाई, तागता उनस्सयं ४ो. त्यारे भुनिये नये २८८। गिहिस्सामो तेण परं विहरि- स्वयमी' साधुमा मावशे ते पY मही या रहेरी. અને ત્યાર બાદ સમયપૂર્ણ થતા અમે બધા અન્યત્ર વિહાર કરશુ. स्सामो । 1 ·આચારાંગ ૧૭૧ ૬૮૩. સેમિ વા મિલુ યા નષ્ણુ- સાધુ-સાધ્વી જેના સ્થાન–મકાનમાં રહે, તેનું વરરૂપ વના ત ત્રિાવ નામ ગોત્ર પહેલા જાણી લે. ત્યાર પછી તેના णामगोयं जाणेज्जा । तओ पच्छा ધરનું આમંત્રણ મળે કે ના મળે તે પણ ચાર તરસ મિ નિમર્તમાન વા યાનને પ્રકારને આહાર લેવો તે અપ્રાસુક છે. જે તે આપે તે પણું ગ્રહણ કરે ન જોઈએ. माणस्स ना असणं ना पाणं ना खाइमं ना साइमं ना अफासुयं जाव जो पडिग्गाहेज्जा। ૬૮૪, સે મિQ ચા મિલુ જા રે માં સાધુ-સાધ્વી જે ઉપાશ્રયને એ સમજે કે આ પુખ ઉરાં નાળજ્ઞ– િગ્રહસ્થના સંસર્ગવાળો છે, અગ્નિકાય, જલકાયથી सागणियं सउदयं णो पण्णस्स યુક્ત છે, તેમાં પ્રજ્ઞાવાન સાધુને નિષ્કમણું, પ્રવેશ, વાચના કે મનન ચિંતનાદિમાં વિદ્ધ આવશે મિળપાપ નાશ મળુ ચિંતા- એમ જાણી એવા ઉપાશ્રયમાં નિવાસ કરે ન તદરે ઉરસ જો સાપ ના જોઈએ, શા–આસન આદિ ન કરવા જોઈએ સેન્ન ના નિરવિ શા તેના અને સ્વાધ્યાય માટે પણ ન બેસવું જોઈએ. ૬૮. સે મિટ્ટુ ના મિgી ના રે નું સાધુ-સાધ્વી જે ઉપાશ્રયને એ જાણે કુળ સિય નાનાં-રૂ- ગૃહસ્થના ઘર વચ્ચેથી આવાગમન કરવાનો માર્ગ कुलस्स मज्झं मझेणं गंतुं पथए છે અને આવવા જવામાં પ્રતિબધ થાય છે. સ્વાધ્યાય આદિમા વિM પડે છે, તેવા ઉપાશ્રયમાં पडिबद्धं णो पण्णस्स णिक्खमण નાન તપ તપૂરે કોઇ જ નિવાસ કરે ન જોઈએ. બુદ્ધિમાન સાધુએ શય્યા, સ્વાધ્યાય; આદિ માટે ठाणं वा सेज्जं ना णिसीहियं ना જેનાં | ૬૮૬. સે મિલ્લુ મિના જે જે પુણે સાધુ અથવા સાધ્વી જે ઉપાશ્રયના વિષયમાં उगस्सयं जाणेजा इह खलु गाहागई मे me અહીં ગૃહસ્થ, ગૃહસ્થ–પત્ની શા નાગ સારી ના ગણમા- પુત્રી, પુત્રવધુ, યાવત, કર્મચારિયા આદિ લડાઈ मक्कोसंति ना जाग उद्दवंति ना, ઝઘડા કરે છે યાવત મારપીટ કરે છે અને णो पण्णस्स जान चिंताए, सेवं णचा ધર્મચિંતનમા વિદ્ધ થાય છે. તે બુદ્ધિમાન तहप्पगारे उनसए णो ठाणंना जान સાધુએ ત્યા નિવાસ–આદિ કર ન જોઈએ, चेतेजा। ६८७. से भिक्खु ना भिक्खुणी गा से जं સાધુ-સાવી જે ઉપાશ્રય વિશે એમ જાણે ઉગ નાજ્ઞ, રૂ રજુ અહીં ગૃહસ્થ યાવત તેની કર્મચારિણીઓ गाहानई वा जाव कम्मकरीओ ना પરસ્પર તેલ, માખણ, ઘી અથવા ચરબીથી ·૧૭૨ म. ११,6.3 अण्णमण्णस्स गायं तेल्लेण વાં શરીરનું માલિશ કરે છે. અથવા લગાવે છે. घएण वा णवणीएण वा वसाए वा तेथी म तिनमा माया थाय छ, तो मेवा अब्भगेंति वा मक्खेति वा णो पाश्रयमा साधुणे निवासाहि ४२न नय. पणस्स जाव चिंताए-तहप्पगारे उवस्सए णो ठाणं वा जाव चेतेजा। ६८८. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा से ज्जं साधु-साध्वी रे उपाय विशे मेम त पुण उवस्सयं जाणेज्जा-इह खलु मी २ યાવત કર્મચારિણી આદિ गाहावई वा जाव कम्मकरीओ वा ५२२५२मा स्नान, सुधित पार्थ, सो, वृष्ण अण्णमण्णस्स गायं सिणाणेण वा પદ્મ આદિ લગાવે છે, મસળે છે, મસળીને મેલ कक्केण वा लोदेण वा वष्णेण वा ઉતારે છે, પીઠી ચેળે છે, અથવા એવી કઈ चुण्णेण वा पउमेण वा आघसंति पी प्रवृत्ति ४२ छे था धर्मध्यानमा राधा वा पसंति પડે છે, તે બુદ્ધિમાન મુનિ એ એવા ઉપા- वा उवहिति वा णो पण्णस्स णिक्खमण શ્રયમાં નિવાસ, શય્યા, સ્વાધ્યાય શા, સ્વાધ્યાય આદિ ન કરવું જોઈએ. जाव चिंताए-तहप्पगारे उवस्सए णो ठाणं वा जाव चेतेज्जा । उवलेवंति वा जाणेजा-इइखलु ६८९. से भिक्खू वा भिवखुणी चा से ज्जं साधु साध्वी के उपाश्रय विधे म oney . उवस्सगं जाणेज्जा અહી ગૃહસ્થ થાવત કર્મચારિણી આદિ પરસ્પર गाहावई वा जाव कम्मकरीओ वा શીતલ જલથી કે ગરમ જલથી, અધિક જલ अण्णमण्णस्स गायं सीओदगविय- ने 3 ore stणी शरीर साई ४३ छे, मे डेण वा उसिणोदगवियडेण वा उच्छो. मी ५२ सोयन ४३ हे, स्नान शव छ, તેવા ઉપાશ્રયને ધર્મધ્યાનમાં लंति वा सिंचंति वा सिणारांति वा બાધક જાણી, णो पण्णस्स जाव णो ठाणं वा जाव બુદ્ધિમાન સાધુ તેમા નિવાસ શય્યા સ્વાધ્યાય- આદિ ન કરે चेतेजा। ६९०. से भिक्ख वा भिक्खुणी वा से ज्जं साधु साध्वी रे उपाश्रय विष मेम 3- पुण उवस्सगं जाणेज्जा इहखल मडी स्थ યાત કર્મચારિણીઓ આદિ गाहावई वा जाव कम्मकरीओ वा નગ્ન થઈને સ્થિત છે અથવા णिगिगा ठिया णिगिगा उल्लीणा छुपाये छ, सान्तमा भैथुन सेवन ४३ छ, मेहुणम्छमं विण्णनेंति रहस्सियं वा અથવા કેઈ ગુપ્ત વિચાર કરે છે, તેવા ઉપાશ્રયને मंतं मंतंति णो पण्णस्स जाव णो धर्म ध्यानमा माघ सम भुनि त्यो निवास ठाणं ना जाव चेतेज्जा । નગ્ન થઈને આદિ ન કરે.

·આચારાંગ. ૧૭૩ ? સેના | ૬૨૨. મિહૂ fમવુળ વ રેન્દ્ર પુન સાધુ સાધ્વી જે ઉપાશ્રયને, ચિત્રવાળે જાણે રચાં નાનાં ચારૂછયું, અને તે ચિત્રોમાં સ્ત્રી આદિ દેખીને પહેલા णो पण्णस्स जाव चिंताए जाव કરેલ વિષય કીડાનું મરણ થાય, ધર્મધ્યાનમાં ટા વો સે ૧ નિરહિ વ વિઘ્ન પડે એમ સમજી એવા ઉપાશ્રયમાં બુદ્ધિમાન મુનિ નિવાસ આદિ ન કરે. સસ્તારક ને વિચાર ૧૨. જે મિલ્લુ ચા મિલુ જ ગમ- સાધુ અથવા સાધ્વીને જ્યારે સસ્તારક (સૂવાની खेज्जा संथारगं एसित्तए,- શા) ની એષણ કરવાની ઈચ્છા હોય ત્યારે આ રીતે ગવેષણ કરે. દશરૂ. સેન્ન પુળ સંચાર નાળના સરું જે સસ્તારક ઈડાથી યાત્ કળિયાના જાળા નાવ સંતાપ તq સંથાર આદિથી યુક્ત હોય તે એવા પ્રકાર સંસ્તારકને, लाभे संते णो पडिग्गाहेज्जा । દૂષિત જાણીને મળે તેય ગ્રહણ કરવું ન જોઈએ. ૧૪. જે મિરહૂ વ fમરવુળ વ જ સાધુ યા સાધ્વી જે સંથારાને ઠંડા આદિથી કુળ સંથાર નીઝા મળ્યું ન રહિત જાણે પરંતુ જે વજનદાર હોય તે તેને પ્રક્વલંતા જયંતwા હરે (આત્મ વિરાધનાનું કારણ છે એમ જાણીને) મળે તેય ગ્રહણ ન કરે. णो पडिग्गाहेज्जा । ૬૨. જે ઉમર વ fમ વા સાધુ યા સાધ્વીને સંથારે ઈડા આદિ યાવત્ કુળ થર બાઝા સહં જાવ કરેળિયાના જાળા આદિથી રહિત પ્રતીત હોય, પરિ પરતુ અપડિહારી હેય, અર્થાત તેના સ્વામી તારં સંથાર સામે ફતે જે પાછું લેવા ઈચ્છતા ન હય, એ સંથારે पडिग्गाहेज्जा। ( બિછાનું) મળે તે ગ્રહણ ન કરે. ૬૬. જે મિત્રÇ વા મિલ્વ વા જે ન સાધુ યા સાધ્વીને જે સંથારે ઈડાથી થાવત पुण संथारगं जाणेज्जा-अप्पडं जाव જાળા આદિથી રહિત પ્રતીત હોય, હલકા પહંતાપ હૃદુ હરિ રે (હળવા) પણ હય, પડિહારી પણ હોય, પરંતુ સારી રીતે બનાવેલ ન હાય-ટૂટી = જાય અથવા अहावद्धं-तहप्पगार लाभे संते णो વિખાઈ पडिग्गाहेज्जा । ડગમગતુ હોય, તે મળે તેય ગ્રહણ ન કરે. ૧૭. જે મિત્ત્વ વા મિલુળ વા જ સાધુ અથવા સાવી જે સંસારને ઇંડા તથા पुण संथारंगं जाणेज्जा-अप्पड जाव જીવજંતુઓ આદિથી રહિત, હલકા પડિહારી પૂરતા દુ પરિફારિ અદાવતું અને ઠીક બનાવેલ જાણે, અને તે જે દાતા તq{É થાર રાવ ત્રાએ તે આપતા હોય તે ગ્રહણ કરે. पडिग्गाहेज्जा। ૧ જાય, કે ?

·१७४ અ. ૧૧, ૯, ૩ ની આ ६९८. इच्चेयाई आयतणाइं उवातिकम्म । આ પૂર્વેત દોષ ને ત્યાગી સાધુ, સંતારકની એષણ ચાર પ્રતિનાઓ (અભિગ્રહો) अहभिक्खू जाणेजा इमाई चउहि જાણે, તે ચારમાંથી પહેલી પ્રતિજ્ઞા આ છે- રિ િસંચાર સિત્ત; તલ્થ સાધુ અથવા સાથ્વી નામનો ઉલ્લેખ કરી sમાં પદમ પામ-રે મિટ્ટુ સંસ્કારક ની યાચના કરે, અર્થાત કે નિશ્ચિત સંસ્તારનું નામ લઈને યાચના કરે, જેમકે- वा, भिक्खुणी वा उद्दिसिय उदिसिय ઈકકડ નામના ઘાસને સંથારે, (પાથરણુ ), રચારમાં નાઝા, સંનદા; હે વાંસની છલથી બનેલ સંથારો, જંતુક નામના વ, દિi , નાર્થ વા, પર વા, મોર પછી સવારે સાધારણ ઘાસને સંથાર, ઘાસન સ થારે પગ નામના ઘાસનો સંથારે. નો વા, તળવા, તો વા, તે સર નામના ઘાસને સંથારે દબને સંથારે, વા, વ, વા; પિટાં “શર નામના ઘાસ (જેને કૂચ બને છે, તે) નો સંથારો, પીપળાના પાનનો સંથારે અથવા वा; पलालगं वा; से पुव्यामेव आलो- પરાળને સંથારો આ સંથારાઓમાંથી જે एज्जा માર ત્તિ વા, મનિ સંથારે લેવો હોય, તેને સાધુ પહેલા જ વિચાર ત્તિ , ફિર છે જો અoળવર કરી લે અને કહે-હે આયુષ્યન્ ! આ પૂર્વોકત માથી કોઈ એક જે મનમાં વિચારેલ હોય, તેનું संथारगं ? " तहप्पगारं संथारगं નામ લઈને કહે સંસ્તારક મને આપશે ? આ जाएज्जा परो वा से देजा, सयं चा પ્રકારના સંસ્મારકને સ્વય યાચના કરી ગ્રહણ फासुगं एसणिज्ज लाभे संते पडिग्गा- કરે અથવા બીજા મુનિ લાવીને આપે તે તે જે પ્રાસુક અને એષણીય હોય તે ગ્રહણ કરે. આ દે Hદના હિમ | પહેલી પ્રતિજ્ઞા છે ગદા તોડ્યા પડમા – મિણૂ બીજી પ્રતિજ્ઞા-સાધુ અથવા સાધ્વી સસ્તારક વ મિgf વા પદા, પેદાહ સંથા- જઈને યાચના કરે. ગૃહસ્થ યાવત્ કર્મચારિણીને रगं जाएज्जा, तंजहा; गाहावई ना ઉપર કહેલ સંસ્તારક બતાવી દે અને પછી जाव कम्मकरी સે પુષ્યમેવ કહે આયુષ્મ અથવા ભગિની ! આમાંથી આજ્ઞા “આ ત્તિ વા મળી કઈ સારો મને આપશે? જે આપે તે ति वा, दाहिसि मे एत्तो अण्णयर પ્રાસુક જાણીને ગ્રહણ કરે લે. શેષ પહેલી સંથાર ? ” તપૂર તપુર સંથાર પ્રતિજ્ઞાનુસાર સમજી લેવું આ બીજી પ્રતિજ્ઞા. सयं वा णं जाएज्जा परो वा से देज्जा फासुगं एसणिज्जं जाव पडि- ग्गाहेज्जा । दोच्चा पडिमा । ૭૦૦. ગીવર તેવી પરિમા – જે મિર્ ત્રીજી પ્રતિજ્ઞા સાધુ અથવા સાધ્વી જે ઉપાશ્રયમાં વા મિલુળ વ શ્રુક્ષ રજ- રહ્યા હોય તેને ત્યાં પૂવકત સંસ્તારમાંથી જે તન્ના, જે તત્ય અદાસમા, પ્રકારના હશે, તે પ્રકારની લઈશ. બીજાને ત્યાંથી तंजहा; इक्कडे ना जान पलाले वा; લઈશ નહીં; જેમ– ઈકકડ નામના ઘાસનો યાવત્ સતત અને સન્મા તન્ન સત્યને પરાળ આદિને. જે તેને ત્યાં સંતારક મળી વી;

·આચારાંગ ૧૭૫ उक्कुड्डए वा निसज्जिए वा विह- तय तो यह ४२, न भणे तो डू अथवा रिज्जा तच्चा पडिमा । પલાંઠી આદિ આસનથી સ્થિત રહીને વિછરે. આ ત્રીજી પ્રતિજ્ઞા છે. ७०१. अहावरा चउत्था पडिमा:- से याथी प्रतिज्ञा-मुनि अथवा मार्या पडसाथी ५ भिक्खू वा भिक्खुणी वा अहासं मीछावस सस्ता२४नी यायना ४२. भ-पृथ्वी- थड - मेव संथारगं जाएज्जा, तंजहा, शिक्षा, अथवा tष्ट शिक्षा माहि मे संस्ता२४ મળી જાય તે ગ્રહણ કરે, ન મળે તે ઉકડૂ पुढविसिलं वा, कहसिलं वा अहासं- આસન કરી કે પલાંઠી વાળી બેસે. આ ચોથી थडमेवः तस्स लामे संते संवसेज्जा प्रतिज्ञा छे. तस्स अलामे उपकुडए वा निसज्जिए वा विहरेज्जा । चउत्था पडिमा । ७०२. इच्चेयाणं चउण पडिमाणं अण्ण આ ચાર પ્રતિજ્ઞાઓમાંથી કઈ પ્રકારની પ્રતિજ્ઞા यर पडिमं पडिवज्जमाणे तं चेव घड ४२नारा भन्योन्य समाधिपूर्व वियरे, जाव अनोनसमाहीए एवं च णं मात् । अनी प्रतिज्ञा न लेना। અથવા હળવી પ્રતિજ્ઞા લેનારા સાધુની નિન્દા ન કરે અને પિતાના ઉત્કૃષ્ટાચાર માટે અભિમાન विहरति । , ७०३. से भिक्खू भिक्खुणी वा अभिकखेज्जा साधु अथवा साध्या सथा२४ पार्छ मावानी संथारंगं पच्चापिणित्तए, से ज्ज पुण छ। કરે, પરંતુ તેને પ્રતીત હોય કે આ संथारगं जाणेज्जा सअंड जाव स वाणु अथवा तुवागु छे, तो मे संताणगं तहप्पगारं सथारगं णो संस्ता२४ पार्छ न मापे. पच्चप्पिणिज्जा। ७०४. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा अभिकं- साधु मथवा साध्वी सस्ता२४ पाछु मापवानी खेज्ज संथारगं पच्चप्पिणित्तए; से छ। ४२ मने ते समय ये है मा 31 भने ज्जं पुण संथारगं जाणेज्जा अप्पडं ७५-तुमाथी २हित छे, तो तेने सभ्य जाव असंताणग, तहप्पगारं संथारंग प्राथी वारवार नऽ, पूछ समाजी, माता- पडिलेहिय पडिलेहिय पमज्जिय पना माघी, अटी [भमेरी ] यतन। पूर्व . पमज्जिय आयाविय आयाविय विहु- णिय विहुणिय तो तमो संजयामेव पच्चप्पिणिज्जा। ७०५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा समाणे स्थिपास ४२ना! भास એક ગ્રામથી બીજે ગામ વીચરતા સાધુ અથવા वा समाणे वा गामाणुगाभं दूइज्ज- साध्वान भण-भूत्र त्या ४२वानु स्थान (उपा- माणे पुव्वामेव णं पण्णस्स उच्चार શયમાં) પહેલાજ જોઈ લેવું જોઈએ. એમ पाछु मा. કરનારા અથવા ·૧૭૬ અ. ૧૧, ઉ. ૩ } પાસવળપૂમિ રિઝા | વરી કરવામાં ન આવે તે કેવળ જ્ઞાનિઓનું કથન વ્યા “માયા ર” | માહિ- છે કે કર્મબંધનું કારણ ઉપસ્થિત થાય છે. हियाए ઉવારસવા મળ-મૂત્રત્યાગ કરવાની ભૂમિ પહેલાં ન જોઈ હોય તો સાધુ અથવા સાધ્વી રાત્રિમાં અથવા भिक्खू वा भिक्खुणी वा, राओ वा અથવા વિકાલ (સ ધ્યા સમય) માં મળ-મૂત્ર वियालेवा उच्चारपासवणं उच्चारपासवणं परिह- પરઠતા સમયે (કદાચિત) લપસી જાય અથવા વેનrળે ન વા ! તે તથ – પડી જાય લપસતા અથવા પડતા સમયે તે અમાણે વ પરમાર્ગે વા ટૂલ્ય વા પિતાનો હાથ-પગ વગેરે કઈ અંગોપાગ ભાંગશે पायंवा जाव लूसिज्ज, पाणाणि वा અથવા પ્રાણી ભૂત જીવો સની હિંસા કરશે. નવ વવવેજ્ઞા ઢ મિQof– તેથી સાધુના આ પૂપિદિ આચાર છે કે તે पुयोवदिहा ભાવ ૬ પુત્રાવ પહેલાંથી જ બુદ્ધિમત્તાપૂર્વક મળ-મૂત્ર ત્યાગવાના पणस्स उच्चारपासवणभूमि પત્તિ- સ્થાનને જોઈ લે. જ્ઞા ! ૭૦૬. જે મિલ્લુ વા મિgી વા ચમ- સાધુ અથવા સાધ્વી શય્યા બિછાવવા માટે ભૂમિ कंजा सेज्जासंथारगभूमि પદિ જેવા ઈચ્છે તે આચાર્યો, ઉપાધ્યાયે, યાવત પિ, પમ સાયરિ વાણી- ગણાવચ્છેદક કે, બાળ-સાધુએ, વૃદ્ધ સાધુઓ, एण वा વા વાવ જળવાળ વા નદીક્ષિતે, બીમારે. અથવા નવા આવેલા મુનિ વાળ વ ગુદા વા એક ઘા એ જે ભૂમિ રેકી હોય, તેને છેડી કિનારા પર, 0િાજે વા - ચંતે મધ્ય ભાગમાં સમ કે વિષમ ભૂમિમા પવનવાળી वा मज्झेण वा समेण वा सिमेण वा પવનરહિત ભૂમિમા, યતના પૂર્વક પ્રતિલેખન ઘવા ના નિવાતો રાંજા- કરી કરીને પ્રમાર્જન કરી-કરીને, યતના પૂર્વક મેવ વિદિત પરિચિ મઝિર શય્યા બિછાવે, તાત્પર્ય એ જ છે કે આચાર્ય, તો વાવ વેપાર સેન્ન - ઉપાધ્યાય આદિ માટે શાતાકારી ભૂમિ છોડીને संथारगं संथरेजा। પતે બીજા નિર્દોષ સ્થાનમાં શય્યા કરે. ૭૦૭. જે મિવ વા મિglી વા વદુ- સાધુ અથવા સાધ્વી પર્વેદત વિધિ અનુસાર મુ ઝાથાર સંચરિત્તા ગમ- સંથારો બિછાવીને તે પ્રાસુક સથારાપર યતના बहुफामुए सेज्जासंथारए સેમ્બરથાર! પૂર્વક શયન કરે दुरुहित्तए । ७०८. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा बहुफा- સાધુ-સાધ્વી બિછાનાપર સૂતી વખતે શરૂઆત- સુઇ સૈજ્ઞારા કુમળે તે મા જ મસ્તકથી પગ સુધી આખું શરીર જે- પુષ્યામેવ સરવરિએ એ પાપ હરણથી પૂજીને, પછી યતના પૂર્વક પ્રાસુક જ પાય પઝિય તો નવા- સંસ્મારક સંસ્કારક પર આરૂઢ થાય मेब बहुफासुए सेज्जासंथारगे दुरु- हेजा तो संजयामेव बहुफासुए યતના પૂર્વક તે પ્રાસુક શયન કરે. रुहित्ता सेजासंथारए सुएज्जा । कखेजा बहुफामुए આરૂઢ થઈને સ તાકર પર ·આશ્ચરાગ १७७ ७०९. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा बहुफा- साधु अथवा साध्वी प्रासु संथा। ५२ शयन मुए सेज्जासंथारए सयमाण णो ४२ता સમયે એવી રીતે શયન કરે કે એક अण्णमण्णस्स इत्येण हत्थ पाएण साधुना थी मीत साधुनो हाथ, पाथी पायं कारण कायं आसाएज्जा । પગ અને શરીરથી શરીર म. अणासायमाणे तओ संजयामेव बहु- तभ साध्वी पर मेवी शत शयन ४२ 3 फासुए सेज्जासंथारए सएजा । બીજી સાથ્વીનાં હાથ, પગ એમ જ શરીરથી સ્પર્શ ન થાય. એવી રીતે બીજાની અશાતના ન કરતા યતનાપૂર્વક પ્રાસુક શય્યા પર શયન - ७१०. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा ऊस्सास શયન કર્યા પછી સાધુ કે સાધ્વી ઉચ્છવાસ લેતા, माणे वा णीसासमाणे वा कासमाणे वा નિશ્વાસ મુક્તા, ખાંસી આપતા, છીંક ખાતા, छीयमाणे वा जंभायमाणे वा उड्डोए मासु भाता, मा।२ भाता, अथवा वायु- वा वातणिसग्गं वा करेमाणे पुब्बामेव निसर्ग ४२ता समये, पडेथी भुभ मा आसयं वा पोसयं वा पाणिणा परि- मयान-शिने डायथी disी पछी यतना पूर्ण पेहित्ता तओ संजयामेव ऊससेज्जा 29वास से यावत् पात-निस २. वा जाव वायणिसग्गं करेज्जा । चा ससरक्खा वेगया ७११. से भिक्खू वा, भिक्खुणी वा, समा- साधु साध्वीन या२४ सम वसति भणे, या वेगया सेज्जा भवेज्जा, विसमा वे- विषम पसति भणे, ज्या२४ पापाजी भणे, गया सेजा भवेजा, पवाता वेगया थारे वा हित भणे, या२४ २०४पाणी भणे सेज्जा भवेज्जा, णिवाता वेगया सेज्जा भवेज्जा, કે રજરહિત મળે, કયારેક ડાંસ–મચ્છરવાળી सेज्जा भवेज्जा, अप्पससरक्खा भणे में डांस भरोथी रडित भणे, च्यारे वेगया सेज्जा भवेजा, सदंसमसगा पहीलय तवा भने, या२४ न पडे तेवी भणे, वेगया सेज्जा भवेज्जा, अप्पदंसम- ક્યારેક ઉપસર્ગવાળી મળે, કયારેક ઉપસર્ગ सगा वेगया सेज्जा भवेज्जा, सपरि- साडा वेगया सेज्जा भवेज्जा, अपरि- २हित भणे, मेमांथा रेवी भणे तवी ने सभ- साडा वेगया सेज्जा भवेज्जा, सउव- लापथा ग्रह ४ी देवी मध्ये प्रतिम 61- सग्गा वेगया सेज्जा भवेजा, णिरुव- -

·१७८.
स. ११,6.3
-
सग्गा वेगया सेज्जा भवेजा, तहप्प શ્રય મળવા પર પણ હૃદયમાં લેશમાત્ર ગ્લાનિ
गाराहिं सेजाहि संविजमाणाहिं न घरे.
पग्गहियतराग विहारं विहरेज्जा,
णो किंचिवि गिलाएजा ।
७१२, एयं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खु- मा साधुसापानी माया२ छे. सभा सहायतना
णीए वा सामग्गियं, ज सव्वठेहिं पूर्व प्रवृत्ति ४२वी नये.
सहिते सया जएजासि त्ति वेमि ।
a

·१७८ બારમું અધ્યયન ઇ ર્યા પ્રસ્તુત અધ્યયનમાં ઈય સમિતિનું વર્ણન કરેલ છે. અહાર આદિ લેવા માટે તથા એક ગામથી બીજા ગામમાં જવા માટે સાધુને નમન કરવું પડે છે. તેથી સાધુને ક્યારે, કયાં અને કેમ ગમન કરવું જોઈએ, તે આ અધ્યયનમાં દેખાડેલ છે. એક સ્થાનથી બીજા સ્થાન પર જવાની આવશ્યકતા પડે ત્યારે વિવેક તેમજ યતના પૂર્વક ગમન કરવાની ક્રિયાને આગમિક ભાષામાં ઈ સમિતિ કહે છે. આ દ્રવ્ય, ક્ષેત્ર, કાળ, અને ભાવના ભેદથી ચાર પ્રકારની હોય છે. સચિત્ત, અચિત્ત એવં મિશ્રિત પદાર્થોની ગતિકિયાને દ્રવ્ય ઈ કહે છે ક્ષેત્રમાં ગમન કરે તે ક્ષેત્ર ઈ અને જે કલમાં ગતિ કરે તે કાલ ઈયા કહેવાય છે. ભાવ ઈ સંયમ એને ચરણના ભેદથી બે પ્રકારની છે. ૧૭ પ્રકારના સંયમમાં ગતિ કરવી તે સંયમ ઈર્યા છે અને ચરણ ઈ આલઅન, કાલ, માર્ગ અને આતનાંના ભેદથી ચાર પ્રકારની છે. શાસન, સંઘ ગચ્છ આદિની સેવાના પ્રયજનથી ગતિ કરવી તે આવઓન છે. ગતિ કરવા યોગ્ય કાળમાં ગમન કરવું તે કાલ ઈ છે, સુમાર્ગ પર વિવેક એવં અતના પૂર્વક ગતિ કરવી તે યતના ઈ છે. યાતના અને વિવેકની સાથે ચાલવાવાળા સાધક પાપકર્મને બધ કરતા નથી. આ ઈ-એષણ અધ્યયનના ત્રણ ઉદ્દેશક છે. પ્રથમ ઉદ્દેશકમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે સાધુ ને કયારે વિહાર કરે જોઈએ અને માર્ગમાં નદી આદિ હોય તે તેને કેવી રીતે પાર કરવી જોઈએ. બીજા ઉદ્દેશકમાં અભિવ્યક્ત કરવામાં આવેલ છે કે નૌકાથી નદી પાર કરતા સમયે જે નાવિક છલ-કપટથી વર્તાવ કરે છે તે સમયે સાધુ એ શું કરવું જોઈએ. વગેરે. અને ત્રીજા ઉદ્દેશકમાં ગતિ કરવાના સમયે અહિંસા, સત્ય, આદિની રક્ષા કેમ કરવી, તેનું વિસ્તૃત વર્ણન કરવામાં આવેલ છે. પ્રસ્તુત ઉદ્દેશકમાં વર્ષાવાસ કલ્પ સમાપ્ત થાય પછી વિહાર કરવા આદેશ આપતાસૂત્ર કાર ફરમાવે છે. - ·૧૮૦ અ. ૧૨, ઉ. ૧ ઇ विण्णाया मगा, પ્રથમ ઉદ્દેશ ૭૨ રૂ. “મુગતે રજુ ત્રાસી - સાધુ અને સાધ્વી જાણે છે કે વર્ષાઋતુ આવી पट्ठे बहवे વેદવે પાપા મિરયા, ગઈ વષ થઈ ગઈ. ઘણા જીવ-જતુઓ ઉત્પન્ન વઢવે વાયા મદુમમાં, તરત સે થઈ ગયા. ઘણું બીજ ઉગી નીકળ્યા–અંકુરિત મા દુપા વરીયા ના સરાંત થઈ ગયા માર્ગમાં ઘણું પ્રાણી, ઘણા બીજ अणभिकंता पंथा, અને કીડા મકડા આદિ હોય. માર્ગમાં ચાલવું * સર્વ ડ્યિા જ કઠિન હોય ઘાસ આદિ ઉગી નીકળવાના કારણે મામાનુજ ક્વિા તો રાંનયા માર્ગ ઠીક રીતે દેખાતે પણ ન હોય. એમ મેવ ગોસાબાર ગજિના જાણીને એક ગામથી બીજે ગામ વિહાર કર ન જોઈએ. યતના પૂર્વક વર્ષાવાસ (ચાતુર્માસ) મા એક જ ગામમાં નિવાસ કરવો જોઈએ. ૭૨૪. મિતq a fragm ઘા રે ૬ સાધુ અથવા સાધ્વી જે ગામ યાવત્ રાજધાનીના पुण जाणेज्जा गामं ना जान राय- વિષયમાં એમ જાણે કે આ ગામ કે રાજધાનીમાં ળિ ના રૂમંસ યુ આમંતિ દ વિશાલ ઈંડિલ ભૂમિ નથી, વિશાલ સ્વાધ્યાય- નળ યહિં ગ ળો મદ ભૂમિ નથી, બાજેડ, પાટ, પાટલા, શય્યા, વિદાયૂની, નો મદ વિચારભૂમી, સસ્તારક આદિ સરલતાથી મળી શક્તા નથી, णो सुलभे વિદ–– અથવા પ્રાસુક એષણીક આહાર–પાણી સુલભ સેના–રસંથાર, જે યુઝ નથી, શાયાદિ અન્યતીથી સાધુ, બ્રાહ્મણ, છે ગણજે, નવ સબ ભિખારી એવ દરિદ્ર આદિની ઘણી ભીડ છે માળ-તિદિ–fકવણીમાં ૩ અથવા તે આવવાના છે, વસ્તી સઘન છે. સાધુ જય ઉવારસંતિ , સવાર માટે સ્વાધ્યાયાદિન નિમિત્તે વી, પvure નિયમસાણ સુગમ નથી તે ગામાદિ કે રાજધાનીમાં ચાતુ- धम्माणुओगचिंताए, સેવ મસ કરવું ન જોઈએ. णच्चा तहप्पगारं गामं ना णगरं वा जान रायहाणिं ना, णा नासानासं उवल्लिइज्जा । ૭૫, સે મિલ્વ મિતુ વા જે gsr સાધુ અથવા સાધ્વી જે ગામયાવત રાજધાનીનાં નાગા જાને નન્ન થg સબ ધમા એમ જાણે કે આ ગામ કે રાજધા- ના રૂમણિ ૩ મં િ રવિ- નમાં વિશાલ 0 ડિલ ભૂમી છે, વિશાલ किसी ना महती वियारभूमी महती સ્વાધ્યાય ભૂમિ છે, પાટ, પાટલા, શય્યા, સંસ્તા- વિદરમૂની, પુણે જરા પણ રક સુલભ છે, પ્રાસુક એષણીક ભિક્ષા મળી શકે सेन्जा-संथारए, सुलभे फासुए उंछे છે. જ્યાં અન્યતીથી શ્રમણાદિ ઘણા આવ્યા અવર જરૂર ન --- ·આચારાંગ ૧૮૧ ગામ કે वा દેસળને, જે 0 ર મ નથી ને આવવાના પણ નથી. જ્યાં વસ્તી जाव उवागया उवागमिस्संति वा, સધન નથી, અવર જવર કરેવી સંગમ છે, એધા अप्पाइण्णा वित्ती, રાજધાની આદિમાં યતના પૂર્વક-ચાતુ-, जाव रायहाणि ततो संजयामेव वासावासं મસ કરવું જોઈએ. डवल्लिएज्जा । ૭૨. વર કુળ નાના-નરિ ના સાધુ અને સાધ્વી એમ જાણે કે- વષવાસ વાસવીણા વીતા, મંતાઇ ૨ (ચોમાસા) ના ચાર માસ વીતી ચૂક્યા છે અને હેમન્ત पंच दसरायकप्पे परिवुसिते, अंतरा ઋતુના પણ પાંચ-દસ દિવસ વ્યતીત થઈ ગયા છે, પરંતુ માર્ગમાં ઘણું જ પ્રાણી से मग्गा बहुपाणा जाव ससंताणगाणो जत्थ वहवे થાવત જીવજંતુઓ છે, ઘણું–અન્યતીથી जाव उवागमिस्स ति-सेवं णच्चा णो गामाणुगामं શ્રમણ બ્રાહ્મણદિ આવ્યા–ગયા નથી, આવવા જવાવાળા પણ નથી, તે એમ જાણીને સાધુ दुइजेजा। કે સાધ્વી ગ્રામાનુગ્રામ વિહાર ન કરે. ७१७. अह ળ પાં નાખે, વારિ હવે વળી એમ જાણે કે ચાર માસ વ્યતીત થઈ માણા વાયા વિફળતા, દેતા જ ચૂક્યા છે અને હેમન્તના પણ પાંચ દસ દિવસ पंचदसरायकप्पे परिवुसिए, अतरा વ્યતીત થઈ ગયા છે, માર્ગમાં ઇંડા તથા જીવ- જે મજા મહા રાવ તાળ, જન્તુ આદિ નથી, લોકેની અવર-જવર થઈ ગઈ જે વય સમા જાવ વાણિતિ છે તે સાધુ - અથવા સાધ્વી યતના પૂર્વક વા, સેષા સંનયામેવ જામાળ ચોમાસાના ચાર મહિના વીતી જવા પર પણ ગ્રામાનુગ્રામ વિહાર કરે (તાત્પર્ય એજ છે કે જા ફન્નેન્ના / માર્ગમાં જે ઈડા એવં જીવ જીવ – જતુઓની પ્રચુરતા હોય અને પાથિકનું આવાગમન ચાલુ ન હોય તે સાધુ માગસર સુધી રહી જાય. એમ ટીકાકાર કહે છે. ત્યારબાદ વિહાર કરી જ દેવે જોઈએ) ७१८. से भिक्खु वा भिक्खुणी वा गामाणु સાધુ અથવા સાથ્વી એક ગામથી બીજે ગામ गामं दृइज्जमाणे पुरओ जुगमागं જતાં યુગ પરિમિત–ચાર હાથ ભૂમિ દેખાતા, पेहमाण दट्टण तसे पाणे उद्धटु ત્રસ આદિ પ્રાણીઓને જોઈને, પગ ઉંચા કરીને पायं रीएज्जा, साहटु पायं रीएज्जा, તેને ઉલ ઘીને આગળ પગ રાખે અથવા પગ વિનિરિ૪ વ # હું રીપm પાછો હટાવી લે અથવા ત્રિ કરીને રાખે. सति परकमे संजयामेव બીજે માર્ગ હેય તે યતના પૂર્વક બીજા માર્ગથી પં જાય, સીધા માર્ગથી ન જાય. એ પ્રમાણે मेज्जा, णो उज्जुयं गच्छेज्जा, तो संजयामेव गामाणुगानं એક ગામથી બીજે ગામ યતના પૂર્વક જ શૂન્નેના વિહાર કરે ·૧૮૨ અ ૧૨, ઉ. ૧ રણ કરે T ७१९ . से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु- साधु अथवा साध्वी मे सामयी मारे गाम गाम दूइज्जमाणे अंतरा से पाणाणि ता य भने भागभां प्राel, मी, स्ति- वा बीयाणि वा हरियाणि वा उदए अय, सचित्त पाएl, सथित भाटी डाय तो वा मट्टिया वा अविद्धत्थे सइ पर- બીજો માર્ગ હોવા પર તે સીધા માર્ગથી ન જાય. क्कमे णो उज्जुयं गच्छेज्जा । तओ से प्रमाणे यतना पूर्व १ प्रामानुयाम विय- संजयामेव गामाणुगामं दूइज्जेज्जा । ७२०. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु- मे मथी मारे गाम ,rai સાધુ-સાધ્વી गामं दूइज्जमाणे अंतरा से विख्वरू- भाभा विविध प्ररना सीमावती मा वाणि पच्चंतिगाणि, दस्सुगायतणाणि, स्थामा मनेा था।ना स्थानामा, अथवा मिलक्खूणि, दुस्सम्नप्पाणि, दुप्पण्णव- 1, मना, दुरायो (नेनिथी णिज्जाणि अकालपडिवोहीणि अकाल સમજાવી શકાય) અકાળે જાગવા વાળા અને परिभोईणि, सति लाढे विहाराए संथ- मणे मावापान प्रदेशमा थ, न नय, रमाणेहिं णो जाणवएहिं विहारवइयाए જો બીજો રસ્તે આર્ય પ્રદેશમાં થઈને જતો पवज्जेजा गमणाए । केवली હોય તે કેવળી ભગવાનનું કથન છે કે એમ व्या કરવાથી કદાચિત કર્મ એ ધનનુ કારણ ઉપસ્થિત 'आयाणमेयं' ते णं वाला अयं થાય છે અજ્ઞાની અનાર્ય લેક મુનિને “આ तेणे, अगं उवचरए, अयं तओ यार छ • આ ચારને સહાયક છે, અથવા આ आगए " त्ति कटु तं भिवखं अक्को- त्यांथी (मभा॥ शत्रुमे। पासेथी) याद छ सेज्ज वा जाव उद्दवेज्ज वा. वत्थ [Mसुस छे' मा प्रमाणे सीने ३-२९ पडिग्गई कंवलं पायपुछणं अच्छि- ४डेशे, भाशे, पाटरी, यावत् प्राय ५५ ६ देज वा भिंदेज वा अवहरेज्ज देशे अथवा पन, पात्र, ४मस मने डरए वा परिडवेज वा, । अह भिक्खुणं छानवी देशे अथवा तेन तोडी नामशे दूरी पुवोवइट्ठा पतिण्णा जं णो લેશે. કે ફેકી દેશે. એટલા માટે સાધુ-સાધ્વીના तहप्पगाराई विरुवरुवाणि આ પૂર્વોપદિષ્ટ આચાર છે કે જ્યાં ચ, અનાર્યો આદિના સ્થાન હોય, ત્યાં થઈ વિહાર કરવાની तियाणि दस्सुगायतणाणि, विहारवत्तियाए णो पवज्जेज वा गम- मा प्रदेशमा यतना पूर्व प्रामानुपाम वियरे ઈચ્છા ન કરે અને ગ્રાગ્રાનુગ્રામ ન વિચરે પરતુ णाए, तो संजयामेव गामाणुगाम दुइज्जेज्जा । ७२१. से भिक्खू चा भिक्षुणी वा गामाणु- सामथी मार ॥ ४di समये साधु 3 गामं दृइजमाणे अंतरा सेमरायाणि- साध्वी, माय देशमा पनि पान स्त विद्यमान वा, गणरायाणि वा जुवरायाणि वा, य तो मा ४२ना प्रदेशमा थने न दोरजाणि જેમકે જ્યા રાજાના મરી જવા પર અરાજકતા હોય विरुद्धरजाणि संति वा, लाढे જ્યા કેઈ રાજા જ ન હોય, જ્યાં ઘણુ રાજા विहाराए जाव જાય वा .

·૧૮૩ ; केवली व्या } ના આચારાંગ * શરમાળ, નાવ જે વિદર- હેય; જ્યાં યુવરાજ જ હાથ-રાજ્યાભિષેક ન वडियाए पवज्जेज થર્યો હોય, જ્યા બે રાજ્યમાં વેર હોય અથવા गमणाए । સાવા તે ત્યાં વિરોધિઓનુક્રરાજ્ય હોય. સાધું કે સાદેવી ભલે ચેકકર ખાઈને જાય પરંતુ એવા પ્રદેશની વાજા “તેને,” વ નાવ નો વચ્ચેથી વાય. કેવળી ભગવાન કહે છે કે ત્યાં विहारवाडियाए . पवज्जेज्जा મirs, જવાથી કર્મબંધનની સંભાવના છે. ત્યાના અજ્ઞાની 'तओ संजयामेव गामाणुगामं दूइ- જન મુનિને “આ ચોર છે એમ કહીને સાચી ज्जेज । ખોટી વાત કહેશે ઈત્યાદિ પહેલાની જેમ જ કહેવું જોઈએ તેથી મુનિ એ દેશ છેડી બીજા નિરૂપદ્રવ દેશમાં વિહાર કરે. ૭૨૨. જે મિવું વા સિવઘુ વા – એક ગામથી બીજે ગામ જતા સાધુ કે સાધ્વીને નામ ફક્તમને ચિંતા સે વિદં માર્ગમાં લાંબી અટવી આવી પડે તે તેને જાણવું સિયા સે નં - go વિનાને જોઈએ કે આ અટવી એક દિવસ, બે દિવસ, ત્રણ પળ , ફુવાળ વા, તિગળ વા, દિવસ, ચાર દિવસ, પાંચ દિવસમાં પાર કરી શકાશે વગા રા, જંજાળ જ, પણ અથવા પાર નહિ કરી શકાય? જે બીજો માર્ગ वा, णो पाउणेज वा तहप्पंगारं હોય તે આ પ્રકાસ્ની અનેકદિનોમા પાર કરી તેવી અટવીમાં થઈને જવું ન જોઈએ. विहं अणेगाहगमणिज्जं सति लाढे કેવળી કહે છે કે ત્યાં જવું તે કર્મબંધનનું जाव :णो विहारवत्तियाए पवज्जेज्ज કારણ છે. ત્યા જતાં વચ્ચે વાસ કરે પડે गमणाए । केवली व्या- કારણ કે વષ આવી જાય તે પ્રાણી લીલણ મે | મત સે વાણિયા, ધ ફૂલણ, બીજ, હરિત અને સચિત્ત જલ તથા પણુ વા પણ વાવીયા, ર૩ કીચડ થઈ જશે. તેવી સાધુઓને આ પૂર્વોપ- उदएमु वा मट्टियाए वा अविद्धत्थाए । દૃષ્ટિ આચાર છે એવી અનેક દિનેમા પાર अह भिक्खूणं पुन्रोवइटा जाव ज કરી શકાય તેવી અટવીમા થઈ ગમન ન તારે જોવામળ નાવ છો કરે, પરંતુ બીજા - માર્થી- વતના પૂર્વક गमणाए । ततो संजयामेव गामाणु- ગમન કરે. गाम दुइज्जेज्जा गमणाए । શકાય ૮ R બાવા- 3 કા પ્રકરણ the ૭૨૩. રે મ વ મિવા પામg- સાધુ કે સાળી એક ગામથી - બીજે ગામ જતા गामं दूजिजमाणे भतरा से गावा હોય ત્યારે મામા નૌકાથી પાર કરી શકાય તેટલું संतारिमे उदए सिया । से ज पुण पाए डाय એવી સ્થિતિમાં સાધુ જે વં નાળઝા-ગણના મિg- નૌકાના વિષયમાં એમ સમજે કે આ નૌકા याए किणेज वा; पामिच्चेज वा, ગૃહસ્થે સાધુના નિમિત્તે ખરીદેલી, કે લીધેલી, કે નૌકા બદલે નૌકા લીધેલી, કે સ્થળ णावाए चा णावं परिणामं कट्ट માથી જળમાં ઉતારેલી છે, કે જેલમાંથી સ્થળમાં જો T Tષ ગરિ ગોગાફેન્ન કાઢી છે, ભલીને પાણી ઉલેચી ખાલી કરેલ ઉધાર ·૧૮૪ અ. ૧૨, ૩. ૧ આરૂઢ થવુ ન જોઈએ. નરો વા વુિં થર્જરિ વસે છે, ફસાયેલીને બહાર ખેચી કાઢી છે, એવા you ચા ના વિરે, જઈ જ પ્રકારની નૌકા ભલે પછી ઉપર કે નીચે કે Mei જ્ઞ, તપૂર્વ ત્રીછી ચાલવા વાળી હોય, અર્થાત્ પ્રવાહની उड्ढगामिणि वा अहोगामिणि चा સામે, પ્રવાહને અનુકૂળ, સમપાણીમાં ચાલવા तिरियगामिणि वा, पर जोयणमेराए વાળી હોય, તે પછી ભલે એક એજન, અર્ધજન અથવા તેનાથી ઓછી વધારે જવાવાળી કોળમેરા ત વ મુન્ન- હોય તો પણ તેવી નૌકા પર સાધુ-સાધ્વીએ तरे वा णो दुरुहेज गमणाए । ૭ર૪, જે મિત્ર વા મિલુ વ પુષ્યામ સાધુ અથવા સાધ્વી જાણે કે આ નૌકા પહેલે तिरिच्छसंपातिमं णाव નાગા, પાર જવાની છે એમ જાણીને પિતાના ઉપકરણ નાળિ સે તમારા પ્રતવિ- લઈને એકાંતમાં જાય, એકાંતમાં જઈને પિતાના मिज्जा एवंतमवक्कमित्ता મંહ ઉપકણરનું પ્રતિલેખન કરે, પ્રતિલેખન કરીને પતિના, રિદ્ધિા તે એકત્ર કરે, એકત્ર કરીને મતકથી લઈ પગ भोयणभंडग ના, જરિત્તા પર્યત સંપૂર્ણ શરીરનું પ્રમાર્જન કરે, ત્યારબાદ સસીસોવરિ જાશે | મmળા આગાર રાખી આહારના પ્રત્યાખ્યાન કરે અને पमज्जित्ता सागारिय भत्तं पञ्चक्खा- પછી એક પગ જલમાં અને એક પગ સ્થળમાં ફુલઝા, પાડ્યું ન જવી એ એ છે કે જેમાં એ પ્રમાણે ધીમે-ધીમે એક રાખી યતનાપૂર્વક નૌકા ઉપર ચઢે. અભિપ્રાય વાં થ વિષ, તો દયામેવ એક પગ મુકે કે પાણી હલે નહીં. સુખી ! ૭ર સે મિરર્ યા ઉમરવુળી વા નાં સાધુ કે સાધ્વી નૌકા પર ચઢે ત્યારે નૌકાના તુમ પાવાગો પુત્રી સુહ- આગલા ભાગથી ન ચઢે અથવા નૌકામાં સૌથી ફેન્ના / ઘવાયો દુષ્કા, આગળ ન બેસે. પાછળના ભાગથી નૌકા જો નવી મતો , જે પદ ન ચઢે અને મધ્યમાંથી પણ ન ચઢે. પરંતુ વાગો મિયિ પક્ષિય, ગગુરી- ચઢવાના રસ્તેથી જ ચઢે. ત્યારબાદ નકા બાજુના याए उवदंसिय उवदंसिय ओण- ભાગને પકડી-પકડીને, આંગળીથી વારંવાર સંકેત मियं ओणमिय उण्णमिय उण्णमिय કરીને, શરીરને ઉચ્ચ-નીચું કરીને જુએ નહીં. જિજ્ઞાસુન્ના | ૭૨૬, જે પર વાતો વાજાં વણઝા –તે નોકા પર સ્થિત કેઈ (નાવિક યા પથિક) 'आउसंतो समणा ! एणं तुमं णानं નૌકામાં બેઠેલા સાધુને કદાચિત્ આ પ્રમાણે કહે ઉફિM વા વોવેલ વા કે—હ આયુષ્યનું શ્રમણ કે – હે આયુમ્ન શ્રમણ ! આ નૌકાને આગળ खिवाहि वा, रज्जुयाए वा गहाय आक- ખેંચે કે પાછળ ખેંચે કે ચલાવે , અથવા साहि णो से यं परिन्न परियाणेज्जा, દોરડા ખેંચે. આ સાંભળીને મુનિ કે ન આપે, માન રહે. तुसिणीयो उवेहेजा।

·આચારાંગ ૧૮૫ ७२७. से णं परो णावागतो गावागणं નૌકામાં બેઠેલા મુનિને નાવિક કે નૌકાપથિક वएज्जा आऊसंतो सयणा एवं णो કઈ કહે–હે આયુશ્મન શ્રમણ | તમે નૌકાને संचाएसि तुमं णावं उक्कसित्तए वा આગળ પાછળ ખેંચવામાં કે ફેકવામાં અથવા वोक्कसित्तए वा खिवित्तए वा रज्जु- દેરડાથી ખેંચવામાં સમર્થ ન હો તે નૌકાનું याए वा गहाय आकसित्तए, आहर एतं णावाए रज्जूयं, सगं चैव हो वापी माया. अभे पोत र नौकाने वयं नाव उक्कसिस्सामो वा जाव આગળ પાછળ ખેંચી લેશું તેવા પ્રકારના કથ- रज्जूए वा गहाय आकस्सिस्सामो, નનું મુનિ અનુદન ન કરે અને મેન રહે, णो से यं परिम्न परिजाणेज्जा, तुसि- णीओ उवेहेजा। ७२८. से णं परो णावागओ णावागणं वएज्जा નાવમાં બેઠેલા પથિકે, નાવમાં બેઠેલા મુનિને आउसंतो समणा ! एवं ता तुमं णावं કહે-આયુષ્યમ– શ્રમણ આ નાવને હલેસાથી आलित्तेण वा पीढएण वा वसेण वा पाटियाथी, वांसथी, वजीथी मथवा होथी, क्लएण वा अवलुएण वा वाहेहि' ચાટવા આદિથી ચલાવે તે મુનિ આ સ્થનનો णो से तं परिणं परिजाणेज्जा, સ્વીકાર ન કરે. મૌન રહે. तुसिणीओ उवेहेज्जा । ७२९. से ण परो णावागओ णावागायं કેઈનાવિક, નૌકામાં બેઠેલા મુનિને કહે-આયુ- वएज्जा 'आउसंतो समणा ! एयं ता भन् श्रम ! नावमा मरायला पायीन हाथी, तुमं णावाए उदयं हत्येण वा, पारण પગથી, વાસણથી, પાત્રથી અથવા કોઈ સાધનથી वा, मत्तेण वा, पडिग्गहेण वा, णावा- ઉલેચી નાખે. સાધુ તે કથનને સ્વીકાર ન કરે, उस्सिचणेण वा उम्सिचाहि, णो से तं परिणं परिजाणेज्जा तुसिणीओ પરંતુ મૌન રહે. उवेहेज्जा । -- 'आउसंतो समणा, ७३०. से णं परो गावागतो णावागतं કેઈ નૌકામાં બેઠેલા નૌકામાં બેઠેલા મુનિને वएज्जा एतं કહે-આયુષ્યનું શ્રમણ ! આ છિદ્રથી પાણી ભરાઈ तुम उत्तिंग इत्थेण वा, २युं छे, तेने तमे हाथथी, पाथी, मुन्नथी, पाएण वा, वाहुणा वा, ऊरुणा वा, જાંઘથી, પેટથી, શરીરથી અથવા શરીરના કેઈપણ उदरेण वा, सीसेण ना, कारण ना, અવયવથી, અથવા વસ્ત્રથી, માટીથી ડાભથી અથવા णावाउस्सिचणेण वा, चेलेण वा, मट्टि કુરૂવિંદ-કમલપત્રથી ઢાકી દીઓ બંધ કરી याए ना कुसपत्तेण गा, कुरुविदेण ना, हीमा ते थनना साधु स्वी३.२ न ४२, परंतु पिहेहि, णो से तं परिणं परिजाणेज्जा। मौन रहे. 3 - ·१८६ स.१२,९.२ -- ७३१. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा णावाए साधु अथवा साची नौना छिमाथी मातु उत्र्तिगण उदगं आसवमाणं पेहाए पाने अने ते पाथी नौ डास- उबरुवरि णावं कजलावेमाणि पेहाए 3e भी नावि अथवा wlon at पासे णो परं उवसंकमित्तु एच बूया तामा नावना छिद्रमाथी ! १२ २ જઈને એમ ન કહે કે–આયુષ્યમાન ગાથાપતિ ! 'आउसंतो गाहावइ ! एयं ते અને નાવ ડૂબી રહી પોતે ગભરાય નહિ णावाए उदयं उत्तिगण उत्तिगण आस- अने मीत रा य तेवा पयन न ४ वति, उदरुवरि वा णावा कज्जला- ५२तु ते २४८ समये १४२५ मात्र रामराया दिना, वेइ एतप्पगार मणं वा वायं वित्त संयममा समान माम स्व३५मा २भएY णो पुरओ कट्टु કરતે, મેહ ત્યાગીને સમાધિમાં લીન થાય. આ रेज्जा । अघुमुए अवहिल्लेसे एग- सी नौमा मेdan भुनिन मायामताव्य। तगएणं अप्पाणे विउसेज्जा समा છે તેનુ સારી રીતે પાલન કરે પછી યતના પૂર્વક हीए । तओ संजयामेव णा वागंतारिमे नौमाथी उत२१योग्य પાણીમાં પૂર્વોકત उदए अहारियं रीज्ना । વિધિનુસાર ઉતરે. ७३२. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खुणोए साधु अने साध्वीना -n माया२ छे भुभुक्षु वा सामग्गिगंज सबठेहिं सहिते सानाहिया युक्त थधन सहा तेनु पालन ४२, सदा जएज्जासि त्ति बेमि । એમ હું કહું છું वा , ना - બીજો ઉદ્દેશ ७त्र થાવત્ ७३३. से णं परो णावागओ णावागणं नौमा २९सा है नौमा मेला भुनिन वएज्जा-आउसंतो समणा ! एवं ता. ४-मायुप्मन् श्रमायु ! तमे २मा तुमं छत्तगं वा जाव चम्मछेयणगं यम छेदन [यामा अपवानु मे] ने ५४31, वा गिण्हाहि, एयाणि तुमं विरुव- मा विविध प्राश्ना शखो धारण ४२। अथवा रुवाणि सत्थजायाणि धारेहि। एयं આ બાળકને પાણી આદિ પાઈદીઓ, તે મુનિ तो तुम दारग वा पज्जेहिं, આ કથન ન સ્વીકારે, ને મૌન રહે. 'णों से तं परिण-परिजाणेज्जा, । तुसिणीओ उवेहेज्जा । , ७३४. से णं परो ‘णावागओ णावागणं ४ायित् नौमा २४ मे यति नौमा બેઠેલ કોઈ બીજી વ્યકિતને કહે-આયુશ્મન ! वएज्जा आउसंतो एस णं समणे णावाए આ મુનિ નાવને જે વધારનાર છે (કારણ मंडभारिए भवति से णं वाहाए ५ भ रत नथी) तथा तेने माथी ·આચારાગ १८७ गहाय णावाओ उदगंसि पक्खिविज्जा ५४ी पाएमा हामी. PAL प्रा२ना शण्ट एयप्पगा: णिग्धोसं सोच्चा णिसम्म सासणी न तेनी भाशय સમજી જે મુનિ से य चीवरधारी सिया खिप्पामेव पक्षधारी हायता, शी सारे पखो मा ४२॥ चीवराणि उव्वेढिज्ज वा णिवेढेज उगा पक्षो शरी२ ५२ धारा ४३, तमन वा, उप्फेसं वा करेजा। મસ્તક પર વીટી લીએ. , माथा गहाय ७३५. अहं पुण एवं जाणेजा-अभिक्कंतकूर पूर्वाधत तैयारी या पछी add २ भो कम्मा खलु वाला वाहार्हि गहाय सो भारी पासे पडाच्या छ, तमे। नावाओ उदगंसि पक्खिवेज्जा, से ५४. पाम ते पडसाद मुनि तन पुवामेव वाएजा 'आउसंतो गाहा- सीमे-डे माय भन् डेस्थे । भने' माथी वई, मा मेत्तो बाहाए પકડી નાવમાથી પાણીમાં ન ફે કે, હું પોતે જ णावाओ उदगंसि पक्खिवहसंय नावमाथी पामi Sतरी on छु. मेम हे छ! चेव णं अहं णावातो उदगंसि पय ते मज्ञानायित् मेमे मतपूर्व माडमा ओगाहिस्सामि ।' से णेवं वयंतं परो प्रसन्न थाय नड, स४५ विस्य प પકડી પાણીમાં ફેંકી દીએ તે પણ મુનિ પ્રસન્ન सहसा वलसा वाहाहिं गहाय उद- रेनहि. तभर ते जानी नानी घात गंसि पक्खिवेज्जा, तं णो मुमणे १५ ४२वा तैयार थाय न. शान्त चित्त सिया णो दुम्मणे सिया, णो उच्चा રાખી ગભરાયા વિના સમાધિ પૂર્વક પાણીમાં वयं, मणं णियंछेज्जा, णो तेर्सि यतनाथी प्रवेश रे. बालाणं घायाए वहाए समुठेजा, अप्पुसुए जाव समाहीए ततो संजया- मेव उदगंसिं पवज़्जेज्जा । ७३६. से मिक्खू वा भिक्खुणी वा उदगंसि ते साधु अथवा साध्वी पाम तातो डाय पवमाणे णो हत्थेण इत्थं, पाएण ત્યારે હાથથી હાથ કે પગથી પગ કે શરીરથી पायं, कारण कायं आसाएज्जा से शरीर २५श न ४२. साधु-आयना वानी अणासायणाए अणासायपाणे तो વિરાધનાથી બચવા માટે યતના પૂર્વક પાણીમાં संजयामेव उदगंसि पवजेज्जा । તણાય " ७३७. से मिक्खू वा भिक्खुणी वा उद- साधु साची क्षमा तताय त्यावे. गंसि पवमाणे णो उम्मुग्गणिम्मु ५२ भाववानी भने नाये पानी या न. ग्गियं करेजा, मामेयं उदगं कण्णे કરે, અર્થાત ડૂબકી મારી મારીને ઉપર ન આવે. मु वा अच्छीसु वा णक्कंसि वा मुहसि ते पाए आनमा, मममी, नामा મુખમાં वा परियावज्जेज्जा, तओ संजया- પ્રવેશીને વિનાશ ન કરે તે પ્રમાણુ યતના- मेव उदगंसि पविजा । પૂર્વક પાણીમાં તણાય. में ·१८८ અ ૧૨, ૯ ૨ ७३८. से भिक्खू वा भिक्खुणी या उदगंसि साधु साध्वी rawi तरतi था लय तो पवमाणे दुब्बलियं पाउणेज्जा, શીધ્ર જ વસ્ત્ર પાત્ર આદિ ઉપધિ છેડી દીએ खिप्पामेव उवहि विगिचेज वा અથવા નિસ્સાર ને ફેંકી દીએ આસકિત ન રાખે. विसोहेज्ज वा, णो चेव णं साति- सायना (नारे पडेयी नय तो न्यो ज्जेज्जा अह पुण एवं जाणेज्जा, सुधा शरीर पाणी नये रहे हैं, निग्ध पारए सिया उदगाओ तीरं पाउणि- हे त्यां सुधी यतना पूर्व नारे - त्तए तो संजयामेव उदउल्लेण वा स्थिर २हे. ससिणिद्धेण वा कारण उदगतीरे चिठेज्जा । ७३९. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा उदउल्लं साधु है माया पाएlथी मीनये शरीरने वा ससिणिद्ध वा कायं णो आमज्जेज्जा बुछ नही, पूरी नहीं, हमारे नही, सुजये वा णो पमज्जेजा वा संलिहेज्जा वा, नही, साई पानी प्रयत्न ४३ नही, भसणे . जिल्ले हिज्जा वा, उबले ज्जा वा नही, धसे नही, तपावे नहीं, भने विशेष उचट्टेजा वा आयावेज पयावेज वा । રૂપથી તપાવે નહીં. જ્યારે સાધુને પ્રતીતિ થાય કે હવે શરીર સુકાઈ ગયું છે, પણ બિલકુલ अह पुण एवं जाणेज्जा, विगओदओ मे काए, वोच्छिण्णसिणेहे काए,तहप्पगार तपावे, त्या२मा यतना पर्व याभानुश्राम રહ્યું નથી, ત્યારે શરીર લુછે, પૂજે અને તડકામા कायं आमजेज वा जाव पयावेज वियरे. वा, तओ संजयामेव गामाणुगामं दूइज्जेज्जा । ७४०. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु- मे मथी मारे मत साधु ॐ साध्वी गामं दूइज्जमाणे णो परेहिं सद्धिं भी साथे ४२ai न यावे, परंतु यतना परिजविय परिजविय गामाणु- (ध्या समिति) पूर्व यामानुयाम पियरे. गामं दूइज्जेज्जा । तओ संजयामेव गामाणुगामं दूइज्जेजा। ७४१. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु- साधु साध्वी प्रामानुयाम पियारतi भाभा गामं दूइज्जमाणे अंतरा से जंघा જાઘ [ગોઠણ સુધી પાણી ઉતરવાનું હોય તે संतारिमे उदए सिया, री पुबामेव पडसा माथाथी दा ५ सुधी-समस्त शरीरनु ससीसोबरियं कायं पाए य पम- अमान २. त्या२माह मे ५१ सभी मने ज्जेज्जा, पमज्जित्ता एगं पायं जले मे પણ સ્થળમાં રાખતા, યતના પૂર્વક एग पायं थले किच्चा धा:-प्रमाणु mei भायन यित विधिया तो संजयामेव जंघासंतारिमे यावे. उदए अहारियं रीएज्जा । . किच्चा एग Hy प ·અાવ્યારા ૧૮૯ ७४२. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा जंघा- या प्रमाणु पाणीभी, भागनानी योग्य संतारिमे उदगे अहारिहं रीयमाणे - વિધિથી ચાલતાં સાધુ કે સાધ્વી હાથથી હાથ, णो हत्थेण वा हत्थं पाएण वा पायं, પગથી પગ અને શરીરના કેઈપણ અવયવથી कारण वा कायं आसाएज्जा । से अपय साथे न नेता तथा सायनी अणासायए अणासायमाणे, तओ संज- विराधना न ४२di, यतन। पूर्व ४०१ 0 सुधा यामेव जंघासंतारिमे उदए अहारियं पाएमा मायने यितविधिया यारो. रीएज्जा। ७४३. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा जंघासं સાધુ અથવા સાધ્વી જંઘા સુધી ઉંડા પાણીમાં तारिमे उदए अहारियं रीयमाणे णो मुनिन-योग्य विधिया यासत मान भाट सायावडियाए णो परिदाहवडियाए अथवा गभी (२ ४२वा माटे 61 पाएमा महतिमहालयंसि उदगसि कायं शरीर न अमाणे. यतना पूर्व या सुधी विउसेज्जा । तओ संजयामेव जंघा- पाभा यावे. न्यारे मेम प्रतीत थाय संतारिमे उदए अहारिय रीएज्जा । કિનારો આવી ગયેલ છે ત્યારે યતના પુર્વક अह पुण एवं जाणेजा પાણીમાંથી નીકળી શરીર ભીંજાયેલું હોય ત્યાં उदगाओ तीर पाउणित्तए, तो सुधी नारे स्थि२ २९. संजयामेव उदउल्लेण वा ससिणिर्तण वा कारण उदगतीरे चिठेज्जा । पारए सिया ७४४. से भिक्खू भिक्खुणी वा उदउल्लं वा साधु मया साध्वी पाएlथी मीनयेता शश२२ कायं ससिणिद्धं वा कायं णो आम- २१ नहीं, पूरे नही, भसणे नही, न्यारे ज्जेज वा पमज्जेज्ज वा । अह पुण प्रतीति थाय के शरीर पाथी २हित 2 गयु, एनं जाणेजा, विगतोदऐ से काए गायुं नथी, त्यारे शरी२ साई ४२ रे, छिन्नसिणेहे, तहप्पगारं कायं आम- તાપમાં તપાવે, અધિક તપાવે અને પછી થતના ज्जेज्ज वा जाव पयावेज वा तओ पूर्व प्रामानुयाम वियरे संजयामेव गामाणुगामं दुइज्जेज्जा । ७४५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामा સાધુ અથવા સાધ્વી જ્યારે ગ્રામાનુગ્રામ વિચારી णुगामं दूइज्जमाणे णो मट्टियाग- २खु डाय भने ५॥ श्रीयथी 24515 cru al एहि पाएहिं हरियाणि छिदिय २, तेने सा४२१६ माटे उभामा ४ सथित्त विकुज्जिगं २, विफालिय २, उम्मग्गण વનસ્પતિ છેદી, વારં-વાર છેદી અથવા લીલા हरियवहाए गच्छेज्जा जमेयं पान मे 3री, ३४यडी, GDी ५ साई पाएहि मट्टिगं खिपामेव हरियाणि ન કરે. જ્યા વનસ્પતિની હિંસા થાય તે માગે ·૧૯૨ અ. ૧૨, ઉ. ૩ पासायाणि वा, गृमगिहाणी चा, ઘર અથવા ભૂગૃહ, વૃક્ષ નીચે બનેલા ઘર, रुक्खगिहाणी वा, पव्ययगिहाणि वा, પર્વતગૃહ, વૃક્ષ, રૌત્યસ્તૂપ યાવત્ ભવન-ગૃહ સ્વર્ણ વા, તિરાવ વધૂ ના રૂચ- આદિ જોઈને હાથ ઊંચાનીચા કરી, આંગળી જવું. સાસ િવ ના મ– આદિથી ઈશારા કરી, નીચે ઝુકી, ઊંચા થઈ freળ રાદો જિગ્ન જુએ નહીં, યતનાપૂર્વક ગ્રામાનુગ્રામ વિચરે, पगिज्झिय अगुलीयाए उद्दिसिय (२) મોમિર (૨) ૩umમિય (૨) णिज्झाएज्जा । ततो संजयामेव गामाणुगामं दुइज्जेज्जा । ૭૧રૂ. સેમિÇ વા મિg ar માણુ- સાધુ કે સાધ્વી ગ્રામાનુગ્રામ વિચરતા હોય गामं दूइज्जमाणे अंतरा से कच्छा- ત્યારે માર્ગમાં કચ્છ (નદી કિનારાને નીચે णि वा, दवियाणि वा, णूमाणि वा પ્રદેશ), ઘાસની વડ, તળેટી, નદી આદિથી વાળ વ શ ષ જાવિદુ- ઘેરાયેલ પ્રદેશ, નિર્જલ પ્રદેશ, નિર્જનભૂમિમાં गाणि वा वणाणि वा वणविदुग्गाणि वा રહેલ કીલે, વન અથવા ઝાડીમાં રહેલ કિલ્લે, पन्चयाणि वा पचतविदुग्गाणि वा પહાડે, પહાડો પર બનેલ કિલ્લે, ફૂપ, તળા અritળ રા તાનિ જા િહદ, નદીઓ, વાવડીઓ, પુષ્કરિણીઓ, [કમલ- વાળી વાવડી] દીધિંકાઓ [લાંબી વાવડીઓ] वा णदीओ वा वावीओ वा, पुक्खरि- શું જાલિકા (ઘણી ઊડી વાવડીઓ), સાવરે, જો શા દિશાવ્યો રે jના- એવરની પંકિતઓ, ઘણુ સરોવરની પંકિતઓ જાગો વા સTળ વ સરપંતિવાળ વ આદિને હાથ ઊંચા કરી કરીને યાવત નીચે સરપતિયાજિ વા વાદા – નમી અથવા ઉંચા થઈ ન જુએ. એવું કેવળ રિક્ષ નાવ ળફજ્ઞા વી સૂયા જ્ઞાનીઓનું કથન છે કે એમ કરવામાં કર્મ 'आयाणमेयं । जे तत्थ मिगा वा બ ધનું કારણ છે. પૂર્વોકત સ્થળોને આ પ્રમાણે Fa, iણ વા, સરીસિવ વ, સીદ જેવાથી ત્યાં રહેલ મૃગ, પશુ, પક્ષી, સર્ષ, સિંહ, વા, નવર/ વ, થર વા વિરા જલચર, સ્થલચર, ખેચર અથવા સત્વ ત્રાસ વા સત્તા તે ઉત્તર વા વિત્તન પામશે કે વિશેષ રૂપથી ત્રાસ પામશે રક્ષા માટે ખેતરની વાડ અથવા ઝાડી આદિનો આશ્રય 1 વાદ ત વ રના “વારિ લેવાની ઈચ્છા કરશે આ શ્રમણ અમને ભગાડવા ત્તિ છે અ સો ” કદ વિવુ ઈચ્છે છે એમ સમજશે. માટે સાધુને આ વિટ્ટ પાઇ નો વારો પુલ્લિખિત આચાર છે કે તે હાથ ફેલાવી- િિચ નીવ શિક્ષાજ્ઞા તો ફેલાવીને ન જુએ, ન ઈશારા કરે. પરંતુ યતના- સંગાવ મારિ સદ્ધિ પૂર્વક આચાર્ય ઉપાધ્યાયની સાથે રામાનુગ્રામ गामाणुगामं दुइज्जेज्जा । વિચરે.

·આચારાંગ ૧૯૩ ? 4 ૭૫૪. તે ઉમર વા મિત્રો વા વાયરિ- સાધુ, આચાર્ય કે ઉપાધ્યાયની સાથે અને સાથ્વી થવા સદ્ધિ મામાણુ ટૂ - પ્રવર્તિની આદિ સાથે, એક ગામથી બીજે ગામ ज्जमाणे णो आयरियउवज्झायस्स જતા હોય ત્યારે, આચાર્ય–ઉપાધ્યાય અથવા પ્રવતિનીના હાથ ભીડી ચાલે નહિ, પગથી પગ થે વા ઘર્થ ના સાયમને લગાવે નહિ, શરીરથી શરીર ટકરાવે નહિ. એ તો સંનયામેવ મારિચવા- પ્રમાણે આશાતના ન કરતા થકા યતનાપૂર્વક एहि सद्धिं जाव दुइज्जेज्जा। આચાર્ય ઉપાધ્યાયની સાથે યાવત્ ગ્રામાનુગ્રામ વિચરતા રહે. ૭. મિલ્વ વા મિલુ વ ગારિર- સાધુ અથવા સાધ્વી આચાર્ય કે ઉપાધ્યાયની હવે સદ્ધિ ટૂર્નામો અંતરા સાથે ગ્રામાનુગ્રામ વિચરતા હોય ત્યારે માર્ગમાં રાહગીર) તે પરિફિયા વાછેડા તેજ પ્રતિપથિક (સામેથી આવવાવાળા પરિદિયા જે પ ા “રા- મળી જાય અને તે પ્રતિપથિક આ પ્રમાણે કહે કે સંતો સમ છે તુ? જો વા આવે છે અથવા ક્યા જઈ રહ્યા ? આવા આયુષ્યન્ શ્રમણ ! તમે કેણ છે ? કયાંથી g? Éિ વા છિદ્દ ?” ને પ્રશ્નો પૂછે ત્યારે સાથે રહેલા જે આચાર્ય કે तत्थ आयरिए उवज्झाए वा ઉપાધ્યાય હાય [અથવા બીજા મેટા સંત હોય) મન વા વિવારે ન વા મા – તે વાર્તાલાપ કરે અને ઉત્તર આપે. આચાર્ય रियोवज्झायस्स भासमाणस्स વા કે ઉપાધ્યાય જ્યારે વાર્તાલાપ કરી રહ્યા હોય વિચારેમાસ વા પ્રતીમા ત્યારે વચ્ચે સાધુએ બાલવું ન જોઈએ. એ જ જ્ઞા ! તો સંજયારે મહત્તિ પ્રમાણે દીક્ષામાં વડીલનાં કમથી રામાનુગ્રામ णियाए दूइज्जेज्जा। વિહાર કરે. ૭૧૬ સે મિલદૂ વા મિgrો વા વદ- સાધુ કે સાધ્વી દક્ષામાં મોટા [ સાધુ કે સાધ્વી ] रातिणिय गामाणुगाम દૂ- ના ક્રમથી સાથે સાથે ગ્રામાનુગ્રામ વિચરતા माणे णो अहारातिणियस्स हत्थेण हाय त्यारे રત્નાધિકના હાથથી હાથને ન इत्थं जाव अणासायमाणे તો ટકરાવે, થાવ તેની અશાતના ન કરતાં યંતન સનવાવ સદારાતળિયે સામાજીક પૂર્વક રત્નાધિક-કમથી ગ્રામાનુગ્રામ વિચરે. ટૂન્નેન્ના ૭૫૭. મિત્ વા મિલુ વ અદ્દાર- સાધુ કે સાધ્વી રત્નાધિકના ક્રમાનુસાર ગ્રામાનુ- तणियं गामाणुगामं दूइज्जमाणे अतरा ગ્રામ વિચરતાં જઈ રહ્યા હોય ત્યારે માર્ગમાં से पाडिपहिया उवागच्छेजा। સામેથી આવી રહેલા પથિકે સમાગમ થઈ पाडिपहिया एवं ના – “ગાઉસંતો જાય અને તે પ્રતિપથિક આ પ્રમાણે પૂછે– સમા, તુમે?” જો વા ? આયુશ્મન શ્રમણ ! તમે કેણ છે? ક્યાથી જ વા રિ? તય સન્ન- આ છે ? કયા જઈ રહ્યા છે? ત્યારે દીક્ષામાં रातिणिए से भासेज्ज वा वागरेज ·म १२, B.२ ૧૯૦ શીધ્ર अवहरंतु. माइट्टाणं फासे । णो न लय. मा श्रय सागपा ५२ एवं करेजा । से पुवामेव अप्प- વનસ્પતિથી લુછે તે સંયમમાં દેષ લાગે છે. हरियं मग्गं पडिले हेज्जा, तओ संज- માટે સાધુએ એમ ન કરવું. પહેલાજ લીલેરી- मेव गामाणुगामं दृइज्जेज्जा । રહિત માર્ગ જોઈ યતના પૂર્વક એક ગામથી બીજે ગામ જવું જોઈએ. ७४६. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु સાધુ અથવા સાધ્વી ગ્રામાનુગ્રામ વિચરી રહ્યા गामं दृइज्जमाणे अंतरा से वप्पाणि हाय ત્યારે માર્ગમાં मा. टेस, मा, वा, फलिहाणि वा, पागाराणि वा, (जयी-नीची भूमि) दिया, तोरण, मागणि- तोरणाणि वा, अग्गलाणि वा, अग्गल- याहि-मथवा मा, गुस, शह डाय, भने पासगाणि वा, गड्डाओ वा, दरीओ वा, બીજો માર્ગ સારો હોય તો સીધા તે માર્ગથી ન જાય-ચક્કર લેવો પડે તે પણ તે માગે યતના सति परक्कमे संजयामेव परक- पूर्व तय. वणी मगवाननु ४थन छ । मेजा, णो उज्जुगं गच्छेज्जा । विषम भागथी वामां भी मधन २५ छे. केवली व्या-आयाण मेयं से तत्थ विषम भागे ord eyसी पाय 3 डी वाय. परक्कममाणे पयलेज वा पवडेज वा । जे वृक्ष, तत्थ ७४७. से तत्थ पयलमाणे वा पवडमाणे वा લપસતા કે પડતા તે વૃક્ષ, ગુચ્છ, ગુલ્મ, रुक्खाणि वा गुच्छाणि वा, गुम्माणि, तामा, भने सोने, तथा सथित्त धाम वा लयाओ वा, वल्लीओ वा, तणाणि 15 मथवा पा पार Aqe मन साधने उत२. वा, गहणाणि वा, हरियाणि वा, अव- તે સાધુ માટે યોગ્ય નથી. વિશેષ કારણ હોય लविय अवलंबिय उत्तरेज्जा અને તેજ માર્ગે જવું પડે તે યતના પૂર્વક વેલ આદિને સહારે લેતે અથવા કઈ पडिपहिया उवागच्छंति ते પથિક જતું હોય તે તેના હાથના સહારે पाणी जाएज्जा, जाएत्ता तो संजयामेव अवलंबिय अवलंविय उत्तरेजा, જાય અને ફરી યતના પૂર્વક ગ્રામાનુગ્રામ વિચરે. तओ गामाणुगामं संजयामेव दुइज्जेज्जा । ७४८. से भिवखू वा भिक्खूणी वा गामाणु- साधु साध्वी मे मथी मारे शाम तो गामं दूइज्जमाणे अंतरा से जवसाणि डाय त्यारे २२तामा us on धान्य अथवा वा सगडाणिं वा रहाणी वा सच- मामा, २५ स्वय- ५२४ (Arना ५/५) काणि वा परचक्काणि वा से णं मामलाय भने त तो येal डाय तो वा विख्वरुवं संणिरुद्धं पेहाए सति * આ વિષયમાં વિશેષ જાણકારી બહુશ્રુત મુનિરાજ પાસેથી પ્રાપ્ત કરવી જોઈએ.

·૧૯૧ આચારાંગ परक्कमे संजयामेव, णो उज्जुयं मात भागे था यतनापूर्व तय. परंतु सीधे गच्छेज्जा । માગે ન જાય. ७४९. से णं परो सेणागतो वइजा, हायितु मान्ने भान वाथी त भागे .. आउसंतो ! एस णं समणे सेणाए. पडे भने सेनामांथा ४-आधुभन् ! अभिनिवारियं करेइ, से णं वाहाए આ સાધુ સેનાને માર્ગ રેકી રહ્યો છે. માટે હાથ गहाय आगसह, से णं परो वाहाहिं ५४ी मे त२३ मेथी हावी हो भने । गहाए आगसिज्जा, तं णो मुमणे डा५ ५४ी भी भू तो मुनि प्रसन्न सिया जाव समाहीए, तओ संजयामेव અપ્રસન્ન ન થાઉ. રાગદ્વોષ ન કરે. તેની ‘ઘાત गामाणुगाम दुइज्जेज्जा। પણ ન ઈચ્છે, અને તે પ્રયત્ન પણ ન કરે, પિતાના ચિત્તને સમાધિમાં મગ્ન રાખે ને એક ગામથી બીજે ગામ જાય. 1 7 स - -- गाभ ७५०. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा साधु अथवा सावा. मे आमा भी शाम गामाणुगामं दूइज्जमाणे अंतर से तो डाय त्यारे' भार्गमा सामे " पnि पाडिहिया उवागच्छेज्जा, ते णं મળે તે પ્રતિ પથિક સાધુને પૂછે-આયુષ્મનું पाडिवहिया एवं वइज्जा आउसंतो। समणा ! केवतिए एस · गामें जाव श्रभार,.! मा રાજધાની કેવી છે ? रायहाणी वा ? केवइया एत्थ અહિંયા ઘડે, હાથી, ભિક્ષાવી મનુષ્ય કેટલા आसा, हत्थी, गागपिंडोलगा, छ? मा ममा लोन, पा, मनुष्यो भने मणुस्सा, परिवति ? से बहुभत्ते घ माहि धान्यानी प्रयुरता छ मोन, पाए वहुउदय बहुजणे बहुजवसे ? अप्पुदए મનુષ્ય તથા ઘાન્યની કમી છે? તે પથિક એવા अप्पमत्ते अप्पजणे 'अप्पजवसे एय- प्रश्न पुछे तो साधु ते प्रश्नोना वामन प्पगाराणि पसिणाणि पुच्छिज्जा णो आइखेजाः एतप्पगाराणि पसि- આપે, તેમ વગર પૂછયે કંપ ન કહે. णाणि पुठो वा अपुठो वा नो बागरिजा । ७५१. एयं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खुणीए । साधु भने साध्वी श्राभानुश्रीम-- वियखाना २मा वा सामग्गियं । આચાર છે યતના પૂર્વક તેનું પાલન કરવું જોઈએ. 1 14 J ત્રીજો ઉદેશ ७५२. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु- मे मयी मार ॥म. arai साधु साध्वी गामं दुइज्जमाणे अंतरा से वप्पाणि वा, भाभा टे४२॥ अथवा सु। बोरे यावत् जाव दरीओ वा, जाव कूडागाराणि वा पत ५२ जना घ२, प्रासाह, तटीमा मनता ·૧૯૪ અ, ૧૨, ઉ. ૩ વા ! અદારતા ૩ માસમાણસ બધાથી મોટા હોય તે બેલે કે ઉત્તર આપે વિચારમાસ. વા જે અંતરમા તે રત્નાધિક બેલતા કે ઉત્તર આપતા હોય મોસે ની T તો સંનયમેવ મહાર- ત્યારે બીજા સંતો વચ્ચે બોલે નહીં. એ પ્રમાણે णियाए गामाणुगाम दुइज्जेज्जा । યતના પૂર્વક રત્નાધિક કમથી રામાનુગ્રામ વિચરે ૭૫૮, રહ્યા સે મિત્ વા મિgઈ વાજામાજુ- સાધુ કે સાધ્વી એક ગામથી બીજે ગામ જઈ गाम दूइज्जमाणे अंतरा से पाडि- હોય ત્યારે માર્ગમાં પ્રતિપથિક મળી પહયા રાજેન્ના हिया एवं वदेज्जा:-'आउसतो समणा, જાય. તે આ પ્રમાણે પૂછે- આયુષ્યનું શ્રમણ ! अवि थाई एत्तो पडिपहे पासह, તમે માર્ગમાં મનુષ્ય, સાંઢ, પાઠ, પશુ, પક્ષી, dની મજુસ વી નો વા મહિ સર્પ જલચરાદિ વગેરે જોયા છે? કહે, દેખાડો ના પણ વી પવિય વા સિરિસિવ વા (પ્રશ્નકર્તા તે મનુષ્યાદિને પીડા પહોંચાડે નવર વા, સે માફલ ફંદા C તે સંભવ છે, માટે) મુનિ ઉત્તર ન આપે, णो आइक्खेज्जा, णो दसेञ्जा,णो तेसिं , ન દેખાડે. તેના કથનનું સમર્થન ન કરે. - પરિળ પરિબાળક્ના, તુલળીમૌન અંગીકાર કરે. હું જાણું છું, એમ ન उवेहेज्जा, जाणं वा णो जाणंति वएज्जा । तओ संजयामेव गामाणु- કહે. આ પ્રમાણે યતનાપૂર્વક ગ્રામાનુગ્રામ વિચરે, ને તૂનેઝા ૭૫૧, મિg a fમgી વા માગુ- સાધુ અથવા સાધ્વી એક ગામથી બીજે ગામ લૂઝમને ચિંતા સે પત્નિ જતા હોય અને માર્ગમાં પ્રતિપથિક મળે અને હિજા વાકા! તે of vaિ- તે પૂછે કે આયુષ્મન શ્રમણ ! આ માર્ગમાં તમે દિયા વા–“રાંત સમr, જળમાં ઉત્પન્ન થવા વાળા કંદ, મૂળ, છાળ, વિ પાછું વહિપ પ - પત્ર, પુષ્પ, ફળ, બીજ, લીલેરી, અથવા કે “ના ની નાપતિ વગા' આ વાકયના અર્થના વિષયમાં અનેક અભિપ્રાય છે. કેઈ–ઈનાં મત પ્રમાણે જાણતા છતાં પણ નથી જાણતું, એમ કહે.” આ અર્થ છે. આ પ્રમાણે અર્થ કરવાથી અભિપ્રાય એ નીકળે છે કે સાધુ વિપરીત ભાષણ કરે. પરંતુ એ અર્થ કરવા-- વાળાને મત છે કે આ અપવાદ સૂત્ર છે બીજાને અભિપ્રાય છે કે હું જાણતો નથી આ કથન મૃષાવાદ નથી, સાધુ જવાબ ન આપવાની ઉપેક્ષા સૂચક છે. સાધારણતયા જ્યારે કેઈને કંઈ વિષયમાં સાફ-સાફ કહેવાની ઈચ્છા હતી નથી તે પણ તે કહી દીએ છે-હું કઈ જાણ નથી!” આ કથન ઉત્તર ન દેવાનું સૂચન કરે છે કોઇના અભિપ્રાયથી “જાણતા થકા પણ હું જાણું છું, એમ ન કહે, આ અર્થ થાય છે આ અર્થમાં મૌન રહેવાનું તાત્પર્ય ફલિત થાય છે. કઈ કઈ કહે છે કે “જાણતા હોય તે જાણું છું, એમ કહે તે વાકયમા આવેલ “જો પદને ષષ્ઠી વિભકિતને પ્રવેગ કહે છે.

·ચારાગ ૧૯૫ L અથવા થયા વા વા મૂળ વા એકત્રિત કરેલું જલ કે અગ્નિ આદિ જોયાં છે? gitળ વ શનિ ૧ થયા તેને જવાબ સાધુ ન આપે તેમજ તે કથનનું વે રિતાળ વ, ઉ વ નિાિં સમર્થન ન કરે. મૌન સ્વીકારે. હું જાણું છું અr a જિવિત્ત, સે જે જેવ, એમ ન કહે. આ પ્રમાણે ગ્રામાનુગ્રામ વિચરે. से आइक्खह, जाव दुइज्जेज्जा । ૭૬૦ ૨ મિર્ વા મિલુની વાણુ- એક ગામથી બીજે ગામ જતા સાધુ કે સાધ્વીને જામ સૂક્તમને ચિંતા જે પાકિ- પ્રતિપથિક મળે. તે પ્રતિપથિક આ પ્રમાણે પરિયા ઉઘાડે ! તો દિ– પૂછે–આયુષ્યનું શ્રમણ ! તમે માર્ગમાં થવસ-ઘઉં પરચા પુર્ણ વઝા - “મારતો આદિ યાવતું વિવિધ પ્રકારના ધાન્ય સમા, વિચારું પત્તો હિપ સેનાદિના તંબુ આદિ જોયા છે? કહે, બતાવે. વાસં નવરાળ વા વાવ સે વ તે સાધુ જવાબ ન આપે કે ન બતાવે. ચાવત્ વિવર હાં;િ તે સારૂદ મૌન સ્વીકારે અને યતનાપૂર્વક ગ્રામાનુગ્રામ जाव दूइज्जेज्जा । વિચરે. ૭૬૨, સે મિલા મિર્વવુળ વ માણ- સાધુ કે સાધ્વી ગ્રામાનુગ્રામ વિચરી રહ્યો હોય ના તૂઝમાને અંતર તે પતિ- તેને માર્ગમાં પ્રતિપથિક મળે અને આ પ્રમાણે पहिया जाव પૂછે-આયુષ્યન્ શ્રમણ ! ગ્રામ-નગર કે રાજધાની વિતિ પત્તો ને વા વાવ રા- મૌન રહે, જાણતા છતાં પણ હું જાણું છું કેટલી દૂર છે? બતાવે. તે સાધુ ન બતાવે, हाणी वा, से आइक्खह નાવ એમ ન કહે. યતનાસહિત ગ્રમાનુગ્રામ વિચારે દૂmજ્ઞા ઉદ્દ૨, સે.મિરર્ વા મિલુપ વા જામીy- એક ગામથી બીજે ગ્રામ જતાં, સાધુ વાં લૂઝમાળ અંતર સે પાકિ - સાધ્વીને પ્રતિપથિક મળે અને કહે કે આયુ- પદિ નાવ “બાહસતો સUT, – મન્ શ્રમણ ! ગ્રામ, નગર યાવત રાજધાનીને તિ પત્તો લાસ વા રિસ વ માર્ગ કર્યો છે? તે બતા. તે મુનિ તેને जाव रायहाणीए वा मग्गे, मे आइ- ઉત્તર ન આપે, ન બતાવે, મૌન રહે યાવત क्खह, तहेव जाव दूइज्जेज्जा । યતનાપૂર્વકગ્રામાનુગામ વિચારે ૭૬૩. વિન્ વા મિજવુo વા માગુ- ગ્રામાનુમ વિચરતા સાધુ કે સાધ્વીને માર્ગમાં દૂરૂમને ચિંતા સે જો મદોન્મત્ત સાઢ દેખાય અથવા પાગલ શિયાળ વિચારું હિપ હાઈ કવિ રિવર– દેખાય તે તેને જોઈ ભયભીત થઈ બીજા માગે ૪િહું વિચારું વહિપદે ફાળો ન જાય, માર્ગ છોડી કુમાર્ગે ન જાય. ગહન, 8 મી ફક્સ છે, વન અથવા કિલ્લામાં પ્રવેશ ન કરે. વૃક્ષ પર मग्गाओ मग्गं संकमज्जा, णो गइणं ગાતો સગા, .

·૧૯૬ स. १२,९.३ " वा चणं वा दुग्गं वा अणुपविसेज्जा, णो नयटे. 1 पाएमा शरीर न छुपाव न रुक्खंसि दुरुहेजा, णो महति महा- उमा3. 413मा न छुपाय. सेना अथवा इना लयंसि उदयंसि कायं विउसेज्जा, णो शगुनी धन्छन ४२. शनी ५६२छान वाडं वा सरणं वा सेणं सत्थं वा कंखेजा। ४२, मराया विना समाधिमा तीन २४* यापत् શ્રામાનુગ્રામ विय३. अप्पुसुए जाव समाहिए तओ संजया- मेव गामाणुगाम दूइज्जेज्जा। ७६४. से भिक्खू वा भिक्खुणि वा गामाणुगाम साधु साध्वी मे मामयी मारे गाम करता दूइज्जमाणे अंतरा से विहं सिया। डाय त्यारे કેઈ રેગિસ્તાન કે લાંબુ મેદાન सज्ज पुण विहं जाणेज्जा, इमंसि गए भने म पy oret , मामा था यार खलु विहंसि वहवे आमोसगा उव- ४२नी छाथा मे वा छ, गरणपडियाए संपिडिया गच्छेज्जा, तनाथी मयलीत थ भाभा - orय. णो तेसिं भीओ भीओ उम्मग्ग चेव यावत् समाधि થાવત્ સમાધિ સહિત, યતનાપૂર્વક રામાનું जाव समाहीए ततो संजायामेव ग्राम वियरे. गामाणुगाम दुइज्जेज्जा। ७६५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामा- साधु मा माथी मे मथी भी शाम गुगाम दूइज्जमाणे अंतरा से आमो- rdi rय त्यारे २स्तामा थोर मे४४॥ ४ ने सगा सपिडिया गच्छेजा, ते णं हे माथु भन् श्रभ!. anal, मा आमोसगा एवं वदेजाः - "आउसंतो પાત્ર, કંબલાદિ અમને આપી દી. મૂકી દીઓ. समणा, आहर एवं वत्थं वा पायं તે वा कंवलं वा पायपुच्छणं वा, देहि, સાધુ ન આપે. મ્બરદસ્તી કરે તે णिक्खिवाहि;". तं णो देजा, नीय भूी हीये. तेया सीमे तो तेमानी णिक्खिवेज्जा, णो वंदिए वंदिय प्रशसारी यायना न ४२, डायनानन भागे. जाएज्जा, णो अंजलि कह जाएज्जा, i... धर्मना पहेश माधी यायना अरे अथवा णो कलुणपडियाए खाएज्जा, भौन ४0 SAL २. योनि २ ४२ डोय धम्मियाए जाएज्जा, तुसिणीय- ते ४२. सायु- ४, भार મારે भावेण वा उवेहिज्जा । से गं વસ્ત્રાદિ છીનવી લે તે ત્યાં ઉછેડી દીએ. ચેરના आमोसगा "सय करणिज्ज" ति कटु अक्कोसंति वा, जाव उवद्द- આ કાર્યની ગામમાં ચર્ચા ન કરે. રાજાને ફરિ पति वा वत्थ वा, पाय वा, कंबलं या न ४३ अरे मीत पाने न वा, पायपुंछणं वा अच्छिदेज वा, ४ मायुष्मन् २५ ! मा यारामे ममा। વલ અથવા * આ સૂત્ર જિન કલ્પી સાધુઓ માટે છે–એમ ટીકાકાર કહે છે, ·આવારાગ ૧૯૭ जाव परिडवेज्ज वा; तं गं णो ५४२९ माहोश मा ४शन लूट गामसंसारियं कुजा, णो रायसंसा લીધા છે. આદિ. મનમાં ચિંતા ન કરે અને रियं कुज्जा, णो परं उपसंकमित्तु વચનથી દુઃખ પણ પ્રગટ ન કરે, પરંતુ ડર્યો बूया “आउसंतो गाहावई, एते खल વિના ગભરાયા વિના, સમાધિ સહિત યતના- मे आमोसगा उवकरणपडियाए 'सगं पूर्व मे मामयी मारे गम पियरे. करणिज्ज' त्ति कटु अक्कोसंति वा जाव परिहगति वा । एतप्पगारं मणं वा वयं वा णो पुरओ कटटु विड- रेजा, अप्पुमुए जाव समाहीए ततो संजयामेव गामाणुगामं दुइज्जेज्जा । ७६६. एवं खलु तस्स मिक्खुस्स भिक्खुणीए मा साधु भने साजाना ा समाधी मायार वा सामग्गियं ज सबढेहिं सहिते छे. समतायुत थ/ सावधानी सहित मामा सया जएज्जासि त्ति वेमि । પ્રવૃત્તિ કરે. એમ હું કહું છું. ल)

·૧૯૮
તેરમું અધ્યયન
ભા જા જા ત
બારમા અધ્યયનમાં મુનિની ગમન-વિધિનું વિશદ વિવેચન કરવામાં આવ્યું છે. પણ
મુનિ પ્રશ્નોના ઉત્તર આપે છે, તથા અન્ય પ્રસંગ પર પણ પ્રવચન કરવું આવશ્યક હોય છે. ભાષણ
કરવું માનવજીવનની એક અનિવાર્ય આવશ્યકતા છે પરંતુ ભાષણમાં જે વિવેક ન હોય, સંયમ
ન હોય કે મર્યાદા ન હોય તે તેનાથી અનેક અનર્થો ઉત્પન્ન થાય છે.
અનેક અનર્થે ઉત્પન્ન થાય છે. આ કારણથી મુનિ
માટે ભાષણ સ બ ધી અનેક પ્રકારના વિધિ–નિષેધ બતાવેલ છે. અધ્યયનમાં તેનું
વર્ણન કરેલ છે
આ

·આચારા વટ विउंजंति, ને પ્રથમ ઉદ્દેશ ૭૭. જે મિરહૂ વ મિg | મારું સાધુ અને સાધ્વી વચન સંબંધી આચાર સાંભળી वयआयाराई सोच्चा પિરામ અને સમજીને, પુરાતન મુનિઓ દ્વારા અનાચી મારું ગાયારું ગણાચરિયgશ્વાડું અનાચારો ને પણ જાણે. જે ફોધથી, માનથી, નાગા ? कोहा વાં માયાથી, લેભથી વચન બોલે છે, જે જાણી वायं જોઈને કઠોર વચન બોલે છે અથવા અજાણતા माणा वा, जे मायाए वा, जे लोभा वा કઠોર વચન લે છે, આવી ભાષાને સાવદ્ય કહે વાયાં વિનતિ, વાળ વા પણ છે. સાવઘભાષાને ત્યાગ કરી વિવેકપૂર્વક નિરવદ્ય વરતિ,મના વા પર વતિ ભાષાને પ્રગ કર જોઈએ. सव्यमेतं सावज्ज वज्जेजा विवेगमायाए । ૭૬૮. ધુરં વે નાળજ્ઞા, વધુ જે સાધુ ભાષા ( નિશ્ચયકારીભાષા ) અને નાગેઝ, રસ પ પ હારૂન અધુવભાષા પિછાણે, જેમ-(પૂરી જાણકારી ન વા સારૂ ના માં જો જfમ હોય તે પણ એમ કહે કે અમુક મુનિ આદિને) મુનિ જે મુનિય દુવા માતે ઉપભોગ કર્યો છે અથવા નથી કર્યો, તે આ અસણ આદિ મળ્યું છે કે નથી મળ્યું, તેણે આહારને મહુવા નો મારે યહુવા પતિ મહુવા અથવા નથી આવ્યું, તે આવે છે અથવા નથી જ તિ, મહુવા હિતિ, મહુવા જ આવતે, તે આવશે અથવા નહિ આવે. આ પતિ; વિ કાન્ત, પુરિ બધી ધ્રુવભાષા છે અને ત્યાજ્ય છે. આ પ્રમાણે નો ગાજે, વિ પતિ પથવિ લૌકિક વાતોમાં પણ જેમ-તે આવ્યા, અથવા તિ; પથવિ પહિતિ થ િ નથી આવ્યા, આવે છે કે નથી આવવાના, દિતિ | આવશે યા નહિ આવે, આ ધ્રુવ ભાષાને પણ ત્યાગ કર જોઈએ, ७६९, अणुवीइ णिट्ठाभासी મિથg મુનિ સારી રીતે વિચારી, પ્રોજન હોવા પર જંન મા મનkiનદ વેચળ, નિષ્ઠાભાષી બને સમિતિ યુકત અતિશય અથવા મૃતપદેશથી નિર્ણય કરીને ભાષાને (૨) કુવા (૨) વંદુવચ, (૩) પ્રગટ કરે - જેમ કે – (૧) એકવચન રૂથિયor (૪) રિસ, (૧) (૨) દ્વિવચન (૩) બહું વચન (૪) સ્ત્રીલિંગ લાવયof (૬) (૫) પુલિંગ (૬) નપુસકલિંગ (૭) અધ્યા- अज्झत्थवयणं, ભવચન (જેવું દિલમાં હોય તેવું મુખમાં) (૭) કવીતવાનું, (૮) સવ– આવે) (૮) ઉપનત વચન (પ્રશંસા વચન), (૯) તથા (3) उवणीयावणीयवयणं, અપનીત વચન (અપ્રશંસાવચન), (૧૦) ઉપનીત અપની તવચન (જેમાં પ્રશંસાને અપ્રશ સા બન્ને (૨૦) અવળ–કવચવચvi (૨૭) હોય જેમ કે તે રૂપવાન્ હેવા પર પણ દુરા- તીયof, (૨) grgવયા, ચારી છે), (૧૧) અપનીત–ઉપવીત વચન) જેમા અપ્રશંસાની સાથે પ્રશસા હોય જેમ તે કુરૂપ (૩) अणागतवयणं, (૪) છે પણ સુશીલ છે) [૧૨] અતીત વચન ·૨૦૦ અ. ૧૩, ઉ. ૧ વિવેચપ, [૧] परोक्खव (ભૂતકાલીનભાષા), (૧૩) વર્તમાન વચન (વર્ત- ચાં . [૬] માન કાલ સંબંધી ભાષા), (૧૪) અનાગત વચન (ભવિષ્યત્ કાલીન ભાષા), (૧૫) પ્રત્યક્ષ 'વચન (જેમ-આ દેવદત્ત), અને (૧૬) પક્ષ વચન (તે દેવદત્ત) ૭૭૦, તે gય વિસામિત્ત પ્રજવા ઉકત સેળ વચને જાણ મુનિ જ્યાં એકવચન વ, નાવ વવ વવા- બોલવા યોગ્ય હોય ત્યા એકવચન જ બેલે, નીતિ પરોવવવ વધે, સ્થી યાવતું જ્યાં પક્ષ વચન બોલવા ગ્ય હોય સ, કુરિસ જે-સ, જjણ વેર, આ છે, આ પુરૂષ છે, આ નપુસક છે, આ ત્યા પક્ષ વચન જ બોલે. એ પ્રમાણે– આ वा चेयं, अण्णहा वा चेयं, अणुवीइ વાત એમજ છે અથવા અન્યથા જ છે, એ બિમારી સમયાણ સંબર મારે તે યથાર્થ નિર્ણય કરી મુનિએ ભાષાસમિતિ માસેના, ચારૂં નાચતારું પૂર્વક વિચારી-ધારીને, ભાષાના દોષ ટાળીને उवातिकम्म । ભાષણ કરવું જોઈએ. અ ૭૭૨, ચક્ મિચ્છુ જે નાના વૃત્તરિ મુનિએ ચાર પ્રકારની ભાષા જાણવી જોઇએ. भासाजायाई તૈના, सच्चमेगं તે આ પ્રમાણે- (૧) ભાષાને પહેલો પ્રકાર છે સત્ય, જેમ ગાય ને ગાય અને અશ્વને અશ્વ કહે. પદ માસના, વીર નો તર્થ (૨) બીજો પ્રકાર અસત્ય, જેમ ગાયને ઘડે કહે. સવામી, શં સર મૌi (૩) ત્રીજો પ્રકાર છે સત્યમૃષા અર્થાત કંઈક સત્ય વિ “બસ વીમો કઇક અસત્ય, જેમ કે ઘોડા પર સવાર થઈને આવતા દેવદત્તને “ઉટ પર સવાર થઈને આવે भासज्जातं। છે” એમ કહેવુ (૪) ચોથો પ્રકાર છે અસત્યામૃષા જે સત્ય, અસત્ય અથવા સત્યમૃષા ન કહી શકાય, જેમ પુસ્તક લઈ આવે. મુનિ ભાષાના ચાર પ્રકાર સમજે ७७२. से वेमि जे अतीता જ હવે હું કહું છું- હે જમ્મુ ! ભૂતકાલીન, पडुप्पामा ૨ પાતા, રદતા વર્તમાન કાલીન અને ભવિષ્યત કાલીન–સર્વ भगवतो, सव्वे ते एयाणि चेव અરિહંત ભગવતેએ ભાષાના આ જ ચાર ભેદ રારિ માસન્નાયારું મારું વાં, કહેલ છે, કહે છે, અને કહેશે, આ ચાર ભેદ भासंति वा, भासिस्सति वा पण्ण- विम्न चा, पण्णविति वा સમજાવ્યા છે, સમજાવે છે, સમજાવશે ચારેય વિક્ષતિવા ! સચ્ચારૂ જ ન જ પ્રકારની ભાષાના પુદ્ગલ અચિત્ત છે, વર્ણયુક્ત, વિજ્ઞાળ વધુમંતા માળ ગંધયુકત, રસયુક્ત, સ્પર્શયુકત છે, ચય-ઉપચય મંતff FIRમતળિ વરૂડું ધર્મવાળા છે અને નાના પ્રકારના પરિણમનવાળા विपरिणामधम्माई समक्खायाई। ને પu- 11 માિત્ત કહેલ છે.

·આચારાંગ ૨૦૧ તે ? ૭૭રૂ. જે મિલ્વ વા મિલુ જા રે ; સાધુ અને સાધ્વીએ જાણવું જોઈએ કે બોલ્યા નાગિન-પુત્રે માસ સમાસા, માસિ- પહેલાની ભાષા તે અભાષા છે, બેલાતી ભાષા ज्जमाणी भासा भासा, भासासमय- તે ભાષા છે, અને બેલ્યા પછીની ભાષા वितिक्ता भासिया भासा अभासा । અભાષા છે. ૭૭૪, સે મિનહૂ વ મિતરૂપી વાવ ના ૨ સાધુ અને સાધ્વી જાણે કે- આ જે સત્ય ભાષા भासा सच्चा, जा य भासा मोसा, છે, અસત્ય-ભાષા છે, સત્યમૃષા [મિશ્ર ભાષા છે અને અસત્યામૃષા ભાષા છે, એમાંથી પણ સાવદ્ય, ના ૨ માસ સામોસા, ના જ સક્રિય [અનર્થ દંડમાં પ્રવૃત્તિ કરાવવાવાળી], માસ મનોસા, તમાં કર્કશ, કટુ, નિષ્ઠુર, કઠોર, આસવજનક, દકારી કરવાવાળી અને ભૂત- પ્રાણુઓની વાત કરવા- પર મારિ છે મેયર વાળી ભાષા છે, સત્ય હોવા છતાં પણ તે બોલવાની પરિવાર દ્વરે મૂત– ઇશ ન કરે. સાધુ અને સાધ્વીએ જાણવું જોઈએ કે સુક્ષ્મ બુદ્ધિથી વિચાર કરતાં જે ભાષા घाइगं,अभिकंख णो भासं भासेज्जा । સત્ય હોય, અને ભાષા અસત્યામૃષા હેાય, से भिक्खू वा भिक्खुणी वा से जं पुण આ પ્રકારની નિરવદ્ય થાવત્ જે પ્રાણીઓની ઘાત जाणिज्जा जा य भासा सच्चा मुहुमा, કરવાવાળી ન હોય, તેનો જ વિચાર કરી બોલવી તાત્પર્ય એ જ છે કે ચાર પ્રકાની जा य भासा असोच्चामोसा-तहप्पगारं ભાષાઓમાંથી સત્ય અને અસત્યારુષ भासं असावज्ज ની અમૂકો- બલવી જોઈએ, પરંતુ સત્ય ભાષામાં પણ જે વાં મરણ માસ મારિજ્ઞા ! ચોગ્ય નથી. કારણ કે એ સત્ય સાવદ્ય અને પ્રાણઘાતક હેય, તે બેલવા પણ અસત્યમાં ગણાય છે. ૭૭. જે મિતેવું વા મિતq વા , સાધુ અથવા સાધ્વી કોઈ પુરુષને બેલાવે ત્યારે રાતે માળ, ગાાંતિ વા ચા– અને બોલાવવા પર સાભળે નહિ ત્યારે આ હિસુમાને છે ઇ વના:-હોટેરરિ પ્રમાણે ન કહેઅરે હાલ, ગોલ, ચાડાલ, કુજાતિ વા, શો-તિ વા, વસુ તિ R, ભિસ્તી, [ઘ] કૂતરા, ચેર, વ્યભિચારી, કપટી, પૂણે તિ વ, વાલિ તેને જુઠા, ઈત્યાદિ, અથવા તું આવે છે, તારા મા- तिवा, चारिए ति वा, माई ति वा, બાપ આવી છે, તેવા છે, ઈત્યાદિ. આ પ્રકારની मुसाबादी ભાષા પાપમય છે, સક્રિય છે યાવતું ભૂત-ઘાતિની एयाइ तुग છે. એટલા માટે વિચારી સમજીને આવી ભાષાને વા પતઘર માં પ્રેમ ન કરે अभिकंख णो भासेजा। ૭૭૬. તે સિવરહ્યું છે મિળ વા કુન સાધુ અથવા સાધ્વી કઈ પુરૂષને બોલાવે ત્યારે તેમને માનતિ વા અપતિકુળ અને બોલાવવા છતાં પણ તે સાભળે નહિ ત્યારે माणे एवं वदेजा:-अमुगेति वा, એમ કહેહે અમુક અત તેના નામને ભાષા ભાષા ત્તિ વી; ते जणगा सावज्ज નવ ·२०२ २५. १3, 6. १ :: ७७५ आउसंतो ति वा, सावगेति वा, પ્રયેાગ કરે, અથવા આયુમન, હે શ્રાવક, उपासगेति चा, धम्मिएति गा.पामिर अथवा है धर्मप्रिय, त्याहि. या धम्म-पियेति वा । एयप्पगारं भासं प्रभारी निरव यावत् मसि भाषान। असावज्जं जाव अभूतोवघातिगं વિચારી પ્રાગ કરે. अभिकख भासेज्जा । ७७७. से भिक्खू ना भिक्खुणी ना इन्धि साधु साध्वी श्रीन समाधान मानावे त्यारे आमंतमाणे आमंतिते य अपडिमुण- अथवा मालावता न सालणे त्यारे मा प्रमाणे माणी नो एवं नदेज्जा:-होलेति ना, ન કહે–અરી હોલી, અરી ગોલી આદિ સૂત્ર गोलेति ना, इत्थिगमेणं णेतव्यं । માં આવી ગયેલા શબ્દોને સ્ત્રીલિંગમાં સમજી લેવા જોઈએ. ७७८. से भिक्खू ना भिक्खुणी ना इत्थिगं साधु मा साध्वी से स्त्रीने माता भने आमंतेमाणे आमंतिए य अपडिसुण- मासावता ते न सोमणे त्यारे मा प्रभाव माणी नो एवं वदेजा:-आउसो तिवा, ई-मायुभती, 3 लगिनी, माग्यवती, भगिणी त्ति ना, भगनती ति वा, हे श्रावि, ઉપાસિકા, હે ધાર્મિકા ! હે सावगे ति ना, उनासिए ति ना, धर्मप्रिये ! मा. प्रारनी ભાષા પણ घम्मिए त्ति ना, धम्मप्पिए चि ना निरवध भने विद्यारपूर माते. एतप्पगार भासं भासं असावज्जं जाव अभिकंख भासेज्जा। . ધ ન્ય ७७९. से भिक्खू ना भिक्खुणी ना णो एवं સાધુ અથવા સાધ્વીએ ભાષાને નીચે મુજબ वइज्जा-णभो देवे ति ना, गजदेवे प्रयोग न ४२वो नये, रेभ 3- "गगन हेव, ति ना, निज्जुदेवे ति ना, पवुट्टदेवे દેવ [બાદલ] ગરજે છે, વિદ્યુત દેવ, દેવ વરસ્યા, ति ना, निवुट्टदेवे ति ना पडउ ना દેવ ખૂબ વરસ્યા, વરસાદ થાય તે સારું, ન થાય તે સારું, ધાન્ય નિપજે તો સારુ, जासं, मा ना पडउ, णिप्फजउ ना सस्सं, मा ना णिप्फजउ विभायउ मा वा प्राणी न डाय तो सा, ન નિપજે તે સારું, રાત્રિ પ્રકાશવાળી હોય ना रयणी, मा ना विभायउ; उदेउ સૂર્ય ઉગે તે સારું અથવા ન ઉગે તે સારું, वा सूरिए, मा ना उदउ; सो ना અમુક રાજાનો વિજય થાય તે સારુ અથવા राया जयउ मा ना जयउ । णो एत- विनय न थाय तो सार કારણે કે આકાશ प्पगारं भासं भासेन्ज । મેઘ આદિને દેવ કહેવા તે લેકમૂઢતા છે અને શેષ વચને આરંભાદિજનક છે. ७८०. पण्णवं मे भिक्खु ना भिक्खुणी ना अंत- प्रज्ञावान् साधु अथवा साथी [भाशने] लिक्खे ति गा, गुज्झाणुचरिएति ना, प्रयोजन पा५२ भन्तरिक्ष ४३, गुह्यानुयरित 4 ·આચાશ ૨૦૩ પ્રોજન પર T સમુચ્છિ, વા વા વા ગૌણ પદ કહે વરસાદ વરસે છે, વરસાદ વરસ્ય, ઇત્યાદિ કહે. वदेज वा, वुठे वलाहगे त्ति वा તાત્પર્ય એ જ છે કે વાદળ ગરજતા હોય તે વાદળ ગરજે છે એમ કહે, વીજળી ચમકતી હોય તે વીજળી ચમકે છે, એમ કહે પરંતુ તેને દેવ ન કહે અને આ પણ ન કહે કે વરસાદ થાય અથવા ન થાય. ૭૮. થર રજુ તરસ મિધુરસ મિg- સાધુ અને સાધ્વીના આ ભાષા સંબંધી આચાર ए वा सामग्गियं० । છે. જ્ઞાનાદિથી યુક્ત થઈને યતના સહિત સદા સંયમમાં પ્રવૃત્તિ કરવી જોઈએ. એમ હું કહું છું. બીજે ઉદ્દેશ हत्थछिण्णे ૭૮૨. જે મવહૂ વા મિgી વ ના સાધુ અને સાદી કોઈ પણ પુરુષ અથવા સીને વાયરૂ પાળના તાવિ (રેગી કે વિકલાંગ રૂ૫) દેખીને તેને આવા તારું જે પ વા, તંબ, હીર પ્રકારના સંબંધન કરીને ન બોલાવે. જેમ કે- गडीति वा, कुट्ठी कुट्टीति वा, जाव ગંડ રોગવાળાને ગંડી, કઢ રેગવાળાને કઢી महुमेहीति वा, हत्थछिन्नं થાવત્ મધુમેહના રોગીને મધુમેહી કહેવું જેના હાથ કપાઈ ગયા હોય તેને હાથકટ અથવા ત્તિ વા, " પાર--0–3- હૂંઠા, જેના પગ કપાઈ ગયા હોય તેને પગકટા छिण्णे त्ति वा । जे यावन्ने तहप्पगारा અથવા લંગડા, જેનું નાક કપાઈ ગયું હોય તેને एयप्पगाराहि भासाहि बुइया वुझ्या નકટી, એ પ્રમાણે કાનકટા, હઠકટ, ઈત્યાદિ कुप्पंति माणवा, ते यावि तहप्पगाराहि આ પ્રકારની ભાષાથી મનુષ્યને ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય છે તેથી તે સર્વ ભાષાને વિચારી સમજીને भासा अमिकंख णो भासेज्जा । ન બેલે. ૭૮રૂ. fમરહૂ ગા મિરવુળ ના વે- સાધુ અથવા સાધ્વી કોઈ પ્રકારનાં રૂપ દેખે इयाई रुवाइं पासेज्जा तहावि ताड અને બોલવાનું પ્રયોજન હોય તે તેના વિષ– एनं वदेजा ओगंसी ओगंसीति वा, તેની તેયારીતિ વાનરસ નાં યનાં આ પ્રમાણે બેલે–કોઈનું મબળ જોઈને વ, बच्चंसी वच्चसीति વ એજસ્વી, તેજસ્વીને તેજસ્વી, યશવને યશસ્વી, अभिरुवं अभिरुवेति पडिरूवेति बा, पासादियं पासा સારૂ બેલવા વાળા ને વતા, મનહર ને હિતિ વા, રિસન્નેિ રિસી- મનહર, રૂપવાન ને સ્વરૂપવાન, પ્રાસાદિક ને તિ વા ! ને પાવળે તારા પ્રાસાદિક તથા દર્શનીય ને દર્શનીય કહે એના एयप्पगाराहि भासाहि वुइया बुइया નો પતિ માનવ, તેયાવિ ત૬– સિવાય પશુ જે જેવા છે, તેઓને તે પ્રમાણે गारा एयप्पगाराहि भासाहि अभि- कंख भासेज्जा । तहप्पगार भासं કહેવાથી તે મનુષ્ય કુપિત ન થાય, એ પ્રકારની असावज्ज भासेज्जा। ભાષા વિચારીને બલવી જોઈએ. वा, पडिरून ·૨૦૪ અ. ૧૩, ઉ ૨ ૭૮૪. જે મિત્ર ૧ મિચ્છુપી વા વદ સાધુ અથવા સાધ્વી કઈ પ્રકારના રૂપ જુએ, वेगतियाई रुवाई पासेज्जा, तंजहा, જેમ-કેટ, કિલે યાવત્ ગૃહાદિ, તે પણું તેના वप्पाणि वा जाव भवणगिहाणि वा, વિષયમાં એમ ન કહે કે સારું બનાવ્યું છે, तहावि ताइ णो एवं वदेजा, ઉત્તમ બનાવ્યું છે, સુન્દર કાર્ય કર્યું છે, કલ્યાણકારી છે અથવા કરવા યોગ્ય ર્યું છે. આ तंजहा, सुकडे इ वा, मुठ्ठ कड़े પ્રકારની સાવદ્ય ભાષા બોલવી ઉચિત નથી. વ, સીદુ છું , कल्लाणे वा, करणिज्जे ई वा । एयप्पगा भासं सावजं जाव णो भासेज्जा । hur ૭૮. સે મિક્યુમવુ વા નાવે- સાધુ અથવા સાદેવી કે રૂપ દેખે જેમ કે gયારું સર્વર પઝા, ન- કેટ, કિલે, ગૃહાદિ, તેના વિષયમાં બોલવાનું वापाणि वा जाव भवणगिहाणि वा, પ્રયોજન હોય તે આ પ્રમાણે બેલે–આ તાવિ તારું શું થા, ન- આરંભ કરીને બનાવેલ છે, પાપ કરીને બનાવેલ બારમે તિ વ, સવારે રિ છે, પ્રયત્ન કરી બનાવેલ છે, તથા પ્રાસાદિકને वा, पयत्तकडे पासाईयं પ્રાસાદિક, દર્શનીય ને દર્શનીય કહે, અભિરૂપ पासादिए ति वा, दरिसणीयं दरि- ને અભિરૂપ અને પ્રતિરૂપ ને પ્રતિરૂપ કહે, આ પ્રમાણે નિરવઘ ભાષા વિચારી–સમજી બેલે, सणीए त्ति वा, अभिरुवं अभिरुवेति वा, पडिरुवं पडिरुवे ति वा एयप्प- गारं भासं असावज्जं जाव भासेज्जा । ति वा, અથવા બનાવવા ૭૮૬, જે વિઘુ ગા મિવુળ ગ સાધુ અથવા સાધ્વી અશન, પાન, ખાદિમ, વા વા વા વા વા સારૂ વા અને વાદિમ આહાર (સારા) બનાવેલ દેખે કરાં પેદા, તદવિ ો તે પણ એમ ન બેલે-સારો બનાવ્ય, ઉત્તમ एवं वदेज्जा, तंजहा:- सुकडे ति બનાવ્યા, વ, સુદર બનાવ્યું, કલ્યાણુકર બનાવ્યો છે मुट्ठकडे ति वा, साहुकडे ति बा, ચોગ્ય બનાવ્યું છે ! સાધુ- कल्लाणे ति वा, करणिज्जे ति वा । સાધ્વી ને આ પ્રકારની સાવદ્ય ભાષાને પ્રગ કરે ન જોઈએ (સાધુ-સાધ્વીએ એવી ભાષા एयप्पगार भासं सावज्जं जाव णो भासेजा। બલવી ન જોઈએ, જેનાથી આરભ-સમાર ભનું અનુમોદન થાય અથવા તેને ઉત્તેજન મળે) ૭૮૭. જે મિ વા મિરૂપી વી એ સાધુ તથા સાધ્વી ઉત્તમ આહારાદિ બનેલે દેખી વ ) વીણી વી સારૂ વા (કહેવાનું પ્રજન હોય તે ) આ પ્રમાણે કવિ પાણા ા, કહે આરંભ કરી તૈયાર કરેલ છે, સાવદ્ય વ્યાપાર નદ–ન્સામધે તિ વી, સવિજ્ઞ– કરી તૈયાર કરેલ છે, પ્રયત્નથી કરેલ છે. તે ·આચારાંગ ૨૦૫ कंडे ति वा, पयत्तकडे ति वा, 'भद्र डायतम ४३, तान्ने हाय त तान्न भई भएति वा, ऊसदं उसदे ति ४, २सवाणा डाय तो रसपाणी ४३, मनाश ति 'वा, रसियं रसिए હોય તે મનેણ કહે. આ પ્રમાણે વિચાર કરી मणुण्णं मणुण्णे ति वा । एयप्पगारं निरवध भाषा मा. भासं असावज्जं जाव भासेज्जा। ति वा, ७८८. से भिक्खू वा, भिक्खुणी वा मणुस्सं साधु मसपा साध्वी 5 मनुष्य, मण-सis, वा, गोणं वा, महिसं वा, मिगं वा, पा, भृग, पशु, पक्षी, सर्थ सरीसृप माह पसु वा, पक्खि वा, सरीसिवं वा, २ मा ८५२ प्रदान पुट हेभी मेम जलयरं वा,- से वे परिवूढकाय पेहाए न ४-मा मोटो ताने छे, महु मेहवाणी गो एवं वदेजा-थुल्ले ति वा, पमे- छ, गाण भटो थ६ रहे थे, मा १५ ४२१॥ तिले ति वा, वट्टे ति वा, पज्झे ति योग्य छ, मा पापा योग्य छ. म प्रभारी वा, पाइमे ति वा। एयप्पगारं भासं सावध मापान मा. सावजं माव णो भासेज्जा । ७८९. से भिक्खू वा भिक्खूणी वा मणुस्सं साधु भने साध्वी मनुष्य यावत् आयरने जाव जलयरं वा से तं परिवूढकायं पुट भान प्रयोजन डाय तो l प्रभा, पेहाए एवं वदेज्जा; परिवूढकाए ति भावे- शरीरथा पधेसो छ, पुट शहाणा वा, उवचितकाए ति वा, थिरसंघयणे छ, स्थिर संहननपाणी छे, भांस रुधिरथा ति वा, उवचितमंससोणिए ति वा, न मापा निरव छ. प्रयोशन पा५२ સુધરેલ છે પરિપૂર્ણ ઈન્દ્રિયવાળે છે, આ बहुपडिपुण्ण इदिए ति वा, एयप्प - गार भासं असावज्ज થાવત્ બેલે. जाव भासेज्जा। ७९०. से मिक्खू वा भिक्खुणी वा विरूव- साधु भने साध्वी विविध प्रश्न गयो (तथा रुवाओ गाओ पेहाए णो एवं मण!) हेभी मेम न ४-५ पाय होडवा वदेजा, तंजड़ा-गाओ दोज्ज्ञा ति वा, योग्य छे, मा (पा७२९ मEि) नेवा योग्य छे. दम्मा इ वा, गोरहत्ति वा, वाहिमा सामान ४२१। योग्य छ, Aथा ॥ २॥मा જોડવા ગ્ય છે આ પ્રકારની ભાષા સાવદ્ય ति वा, रहमोग्गा ति वा। एयप्प- गारं भासं सावज्ज ભાષા છે, સાધુ-સાધ્વીએ એવી ભાષા બોલવી जाव णो ન જોઈએ. भासेज्जा। ७९१. से भिक्खू बा भिक्खुणी वा विरुवरु- साधु अथवा सानी विविध मानी शायरी, वाओ गाओ पेहाए एवं वदेज्जा, मणहो हेभी प्रयोजन ५. तो मा प्रभाव बार- तंजहा-जुवं गवे ति वा, घेणू ति मा मण युवान छ, मा धनु छ, मा l ·२०६ 24. १३,९.२ वा, रसवती ति वा; हस्से ति वा, छ, मा १७२ नानी छे, म मोटो छे, मथवा महल्लए ति वा, महन्वए तिवा, संवाहणे तेना अपय मोटा छे. या लार पहुन ४२वाभां ति वा । एयप्पगारं भासं असावजं समय छे. या प्रश्न निर१५ मा पियारी- जाव अभिकख मासेज्जा । વિચારીને બેલે. ७९२. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा तहेव साधु २५वा साथी धान, पति तथा वनमा । गंतुमुज्जाणाई पच्चयाइ वणाणि न मोटा मोटा वृक्षो न मे न ४डे- वा, रुक्खा महल्ला पेहाए णो एवं २॥ प्रासाद -मनाचा योग्य छे; मा तो बदेजा, तंजहा-पासायजोग्गा ति એગ્ય છે અથવા ગૃહ યોગ્ય છે, પાટ વેગ્ય છે, चा, तोरणजोग्गा ति वा, गिह- माणिया योग्य छ, नौ । योय छ, डोही जोग्गा ति वा फलिह जोगा चा, ગ્ય છે અથવા બાજોઠ, છાબડા, હલ, કુલિય अग्गल-णावा-उदग-दोणि-पीठ-चंग- (23 Rk 84), नालि, ९नी arkst, वेर-जंगल-कुलिय-जंतलठी णामि- અથવા આસન આદિ બનાવવા ગ્ય છે, આ પલંગ–ખાટ, રથ–ગાડી અથવા ઉપાશ્રય બનાવવા गंडी-आसण-जाण-उवस्सय-जोरगा ति योग्य छ. मेवी भाषा सापध छे. तेथी न वा । एयप्पगारं भासं सावज्जं जाव मोसाय. गो भासेज्जा । ७९३. से मिक्खू वा भिक्खुणी वा तहेव साधु 14 साध्वी प्रधान मामi and गंतुमुज्जाणाई पव्वयाणि वणाणि य, मालपार्नु प्रयोग न पडे त मा प्रमाणे माले- रुक्खा महल्ला पेहाए एवं वदेज्जा, मा वृक्ष उत्तम जतिना छ, मासमा छ. तंजहा, जातिमंता तिं वा, दीहवट्टा धेरहार (गोण) , विस्तृत छ, शामाया महालया ति वा, पयाय- યુકત છે, દર્શનીય છે થાવત્ સુંદર साला ति वा, विडिमसाला ति वा, पौर पासादिया ति ,वा, जाव एयप्पगारं भासं असावज्ज ,असावज्ज जाव अभिकंख भासेजा । ७९४. से भिक्खू वा भिक्खुणी, वां बहु- पन्य ३ मे भी न मे त्यारे An पाsी संभूता वणफला अंबा पेहाए तहावि या छे. (मापा योग्य छ), माता ते णो एवं वदेज्जा, तंज़हा:- पक्का योग्य छ, भय छे. अथवा विवा२योग्य ति वा, पायखज्जा- ति वा, वेलोचिया छ, मेवी सावध भाषा साधु-साध्वी न मासे ति वा, ‘टाला ति वा, बेहिया ति वा । एयप्पगार भासं सावज्जं जाव जो भासेज्जा । ति वा 18 - H ܢܝ 4.

·આચારાંગ २०७ ५. ७९५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा बहु- साधु मया साध्वी धL Sपन्न या वन्य संभूतफला अंबा पेहाए एवं २१ अथवा मांगा ५२ मई २० हेभी, प्रयोजन वदेजा, तंजहा:-असंथडा ति वा, डाय तो मारे ४3-21 वृक्ष यानो मार बहुणिन्विट्टिमफला ति वा, बहु- सवाभा असम, ] ३. पन्न थया संभूया ति वा, भूतरूवा ति वा । छ, घl ५० रहेता छ, पुरा ॥४नथी एयप्पगारं भासं असावज्ज जाव वगैरे विचारपूर्व निषि सापा मा. भासेज्जा। ७९६. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा बहुसंभू- धान्य भयqn wile वनस्पतियो - ael suri याओ औसहीओ पेहाए तहावि थयेटी ने मा अभार न माले-मा पाश्री ताओ णो एनं वदेज्जा, तंजहा:- ચૂકી છે, કાચી છે, છાલવાળી છે, આ કાપવા पक्का ति वा, नीलिया ति वा, योग्य छ, सुपा याय 25 छे अथवा छवी इ वा, लाइमा इ वा, भजिमा ई वा, बहुखज्जा ई वा ખૂબ ખાવા ગ્ય છે. એ ભાષા સાવદ્ય છે. एयप्पगार भासं सावज्जं जाव णो साधु-साध्वीये मोलवी ननश्य. भासेज्जा। ७९७. से भिक्खु वा भिक्खुणी वा बहुसंभू- साधु मया साध्वी मने प्रा२नी मोषधाम। याओ औसहीओ पेडाए तहा वि [धान्य मा]ि पाही भान प्रयोन डापा५२ एवं वदेज्जा, जहाः रुढा ति वा, मेम - छ, म २ नाणे छ, स्थिर बहुसंभूता ति वा, थिरा ति वा, અવસ્થ થઈ ગઈ છે, વધી ગઈ છે, બીજ પડેલ ऊसढा ति वा, गम्भिया ति वा, छे, मडा नीxणी मावी छ. गुथी सराई गई पस्या ति वा, ससारा ति वा । છે વગેરે નિર્દોષ ભાષા બેલે. एयप्पगारं असावज्जं जाव भासेज्जा । ७९८. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा तहप्पगाराई સાધુ અને સાધ્વીને વિવિધ પ્રકારના શબ્દ सद्दाइं सुणेज्जा तहावि एयाई णो समाय छे. तो ते तना विषयमा गेम एवं वदेज्जा, तंजहा:-मुसद्दे ति वा न-मा भागनि छ, मा सभांति छ, दुसद्दे ति वा । एयप्पगारं सावज्ज से लाषा સાવદ્ય છે યાવત સાધુ ન બોલે. जाव णो भासेज्जा । से भिक्खू वा साधु-साध्वी विविध प्रा२ना સાભળી भिक्खुणी वा तहप्पगाराई सद्दाई सुशाने सुस७४ भने भ२।५ शन्ने भराम मुणिज्जा तहावि एयाई एवं શબ્દ કહે. આ નિર્દોષ ભાષા છે. સાધુ વાવત वदेजा, तंजहाः-मुसद्द मुसद्दे ति वा વિચારી-વિચારીને નિર્દોષ ભાષા બોલે. दुसई दुसद्दे ति वा । एयप्पगार असावज जाव भासेज्जा । ७९९. एवं स्वाइं कण्हे ति वा; गधाई આ પ્રકારના રૂપ દેખી કૃષ્ણ આદિ જેવા હોય मुभिगंधे ति वा; रसाई तित्ताणि तवा ४, गंध सूधपामा भावे तो सुगंध वा; फासाई कक्खडाणि वा । દુર્ગઘ જેવી હોય તેવી કહે, રસ ચાખવામાં

·૨૦૮
અ. ૧૩, ઉ. ૨
આવે તે તીખ આદિ જે હોય તે કહે
સ્પર્શ અનુભવમાં આવે તે કર્કશ આદિ જેવો
હોય તે કહે. તાત્પર્ય એ છે કે રૂપાદના
વિષયમાં રાગ-દ્વેષની બુદ્ધિથી ભાષાને પ્રયોગ
ન કરે, જ્યારે બોલવાની આવશ્યકતા હોય ત્યારે
વસ્તુ સ્વરૂપ બતાવવા માટે યથાર્થ રૂપથી બેલે
૮૦૦. જે મિર્ વા મિત્રો વા વંતા સાધુ કે સાધ્વી ક્રોધ, માન, માયા, અને તેને
कोहं च माणं च मायं च लोभं च, ત્યાગ કરી, વિચાર કરી નિશ્ચયપૂર્વક જેવું
વી બિમારી નિયમમા સાંભળ્યું તેવું ઉતાવળ કર્યા વગર યતના સહિત
ગરિમાણી વિમાની સમસ્યા નિદોષ ભાષા બોલે.
સંગરે માસ માણેક |
૮૦૨. હજુ તરસ મિજવું મિતqળી આ સાધુ અને સાધ્વીના ભાષા સંબંધી આચાર
वा सामग्गियं ति वेमि ।
છે. મુમુક્ષુ મુનિ પૂર્ણ રૂપથી એમનું પાલન કરી
સંયમમાં યત્નશીલ રહે. એમ હું કહું છું.

·૨૦૯ અધ્યયન ચૌદમુ વ સ્ત્ર ષ ણ તેરમા અધ્યયનમાં ભાષા સંબંધે પ્રકાશ નાંખવામાં આવ્યું છે. જ્યારે આ અધ્યયનમાં સાધુ-સાધ્વીઓએ કેવા પ્રકારનાં વસ્ત્રો ગ્રહણ કરવા જોઈએ, તેનું વર્ણન છે. આ અધ્યયનમાં બે વિભાગ છે. પહેલા વિભાગમાં વસને કેમ ઉપયોગ કરવો તે જણાવ્યું છે. વસ્ત્રના દ્રવ્ય અને ભાવ એવા બે પ્રકાર બતાવ્યા છે વળી પાછા દ્રવ્યના પણ ત્રણ પ્રકાર બતાવ્યા છે (૧) એકેન્દ્રિય જીવોના શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થતા ક્યાસ, શણ, આદિના તારથી બનેલાં વસ્ત્રો. (૨) વિકલેન્દ્રિય જીવે એટલે એકેદિય તથા પંચેન્દ્રિય સિવાયના છએ બનાવેલા તારોમાંથી વણાયેલા રેશમ જેવા વસ્ત્રો. (૩) પંચેન્દ્રિય ના વાળમાંથી એટલે કે ઉનમાંથી બનતાં ધાબળા વગેરે વસ્ત્રો. દ્રવ્યના વિભાગ સમજ્યા પછી ભાવ વિભાગનું વર્ણન નીચે મુજબ સમજવું:- બ્રહ્મચર્યના શાસ્ત્રકારે અઢાર હજાર ગુણે કહ્યા છે તેને ધારણ કરવું તે ભાવવસ્ત્ર કહેવાય. વસો વિકૃતિ ઉત્પન્ન કરનાર ગુપ્ત અંગને ઢાંકવા વાળા છે, તથા ટાઢ તડકાથી બચવા માટેનું સાધન છે. મનુષ્યના મનમાં ઉઠતા અનેક વિકારી ભાવેને ઢાકવા માટે તથા સાધકના વિચારેને શિથિલ તથા ઉગ્ર તેમજ અનુકૂળ તથા પ્રતિકૂળ પ્રત્યાઘાતથી બચાવ માટે બ્રહ્મચર્યના અઢાર હજાર ગુણે ફરમાવવામાં આવેલ છે. આ ગુણે આત્માના વિકારમાં અતિ ઉપાગી છે તેથી તેને ભાવવસ્ત્ર કહેલ છે. પરંતુ આ અધ્યયનમાં તે દ્રવ્યવસ્રનું વર્ણન છે, ભાવવસ્ત્રનું નથી. આત્મામાં રહેલા સ્થિર અને અનંત વીર્યને ગુણ તે જ ભાવવસ્ત્ર છે અને તે ભાવવસ માગ્યું મળતુ નથી. માત્ર આત્મસાધનાથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. * એટલા માટે સૂત્રકારે એ સબ ધમાં કંઈ પણ ન કહેતાં માત્ર સાધકે દ્રવ્યોની યાચના કેમ કરવી તે જ બતાવ્યું છે. સાધુઓને તેમના વસની જરૂરિયાતને ઉલ્લેખ હવે પછી કરવામાં આવે છે, ·૨૧૦ અ, ૧૪, ઉ ૧ પ્રથમ ઉદ્દેશ 3 ૨૦૨. જે મિતq I fમવુળી ગા ગરમ- સાધુ-સાધ્વીને વસ ગ્રહણ કરવાની અભિલાષા જ્ઞા વર્થ સિપા સેન્ન go હોય તેમને માટે નીચે મુજબની સૂચના છે वत्थ जाणेज्जा, तंजहा, जंगिणं वा, ઉનમાંથી બનેલા વસ્ત્ર, વિકલેન્દ્રિય જીના નિરાં વા, સાળો , પત્તાં વી બનેલ વસ, તાડ આદિના પાંદડાથી બનેલ વસ, શરીરના તારથી વણાયેલ રેશમાદિ વસ, શણથી खोमियं वा, तूलकडं वा, तहप्पगारं કપાસ તથા આકેલિયાના સૂતરથી બનેલું અપ વશે ! એવા અન્ય જાતના બનેલા વસ્ત્રો મુનિ ગ્રહણ કરી શકે. ૮૦૩. તો શુ વ જે સાધુ યુવાન હોય, યુગવાન (ચતુર્થકાળમાં અપાય થિરધળે, વર્થ જન્મેલ) હય, બળવાન હોય, નીરોગી હોય, ધાના, જો વિતિ ના ળિથી દેઢ શરીરવાળો હોય, તે તેણે એક જ વસ સા વારિ ધરા ધાગા ગ્રહણ કરવું જોઈએ. બીજું ગ્રહણ ન કરે. પરંતુ પર કુદરથસ્થિર, તે તિર- સાધ્વી ચાર સંઘાટી [સાડી લઈ શકે. તેમાંની वित्थाराओ, एगं चउहत्यवित्थारं । એક બે હાથ પહોળી, બે ત્રણ-ત્રણ હાથ પહોળી एएहि वत्थेहिं अविज्जामाणेहि अह અને એક ચાર હાથ પહોળી. એ પ્રમાણે વસ્ત્રની पच्छा एगमेगं संसिविज्जा । પહોળાઈ ન મળે તે ગ્રહણ કર્યા પછી સીવી લે. ૮૦૪. જે મિતq વા મિજવુ જ પરંગ- સાધુ કે સાધ્વી વસની યાચક માટે અર્થગન વોચમેરા, વરિયાપુ નો ગમ ઉપરાંત જાય નહીં. संधारेज्जा गमणाए । ८०५. से भिक्खू वा भिक्खुणी – સંયમી સાધુ-સાધ્વીને એમ જણાવામાં આવે પડિયા સા સદિશ કે આ વસ્ત્ર એક સાધર્મિકના નિમિત્તે પ્રાણીઓ પાડું, (ન પસળrg) | ભૂતે, જી અને સની હિંસા કરી બનાવ્યું છે તે તે ગ્રહણ ન કરે. બાકી પિડેષણ અધ્યયનમાં કહ્યા મુજબ અહિયા પણ સમજી લેવું. ८०६. एवं-पहवे साहम्मिया, एगं साह આવી જ રીતે ઘણું સાધર્મિઓ માટે, તેમ જ ભિળ, વ સીનિઓ, વદ એક સાધ્વી અને અનેક સાધ્વીઓ માટે તૈયાર समणमाहणा, तहेव पुरिसंतरकडं કરાવેલા વસો ગ્રહણ કરવા યોગ્ય નથી. તથા (ના પિંકળા) ઘણા શ્રમણે બ્રાહ્મણો આદિ માટે બનાવેલા વસ્ત્રો પણ ન લેવાય. આ બધી વિધિ આહારની વિધિ અનુસાર સમજી લેવી.

·આચારાંગ ૨૧૧ ૮૦૭. તે મ વા મિજવુળ વાતે સાધુ-સાધ્વી એમ જાણે કે આ વસ ગૃહસ્થ पुण વર્ષ નાના, સર્જના સાધુ માટે ખરીદેલ, ધેયેલ, રંગેલ, સાફસુફ भिक्खुपडियाए कीतं वा, धोतं वा, કરેલ છે. અથવા ધૂપથી સુગંધિત કરેલ છે તેમજ તેણે ઉપયોગમાં લીધું નથી તે નવુ रत्तं वा, घट्ट वा, मझें वा, संसट्ठ વસ મળવા છતાં પણ ગ્રહણ ન કરે પરંતુ संपधूमिसं वा, तहप्पगारं વપરાશમાં તે વસ આવી ગયેલ હોય તે ગ્રહણ वत्थ अपुरिसंतरकडं जाव णो કરે. पडिग्गाहेज्जा । अह पुण एवं जाणेज्जा, पुरिसंतरकड जाव पडिग्गाहेज्जा । बा ૮૦૮. સે મિત્ર વા મિજવુળી વા સાધુ-સાધ્વી મહા મૂલ્યવાન વિવિધ પ્રકારના ઝીણું પુ પથારું બાળજ્ઞા વિર– વસ્ત્રોની જાતને જાણી લે, જેમ કે ઉંદર વગેરેના वरुवाई महद्धणमोलाई, iી - ચામડામાંથી બનેલા વસ્ત્રો, સુંવાળા બારીક વસ્ત્રો, आईणगाणि वा, सहिणाणि वा. વર્ણયુકત મનહર વસ્ત્રો, વિશિષ્ટ દેશેમાં ઉત્પન્ન Trગ વા, વાચાળ વા, થયેલા બકરી-બકરાના વાળમાંથી બનાવેલા વસ્ત્રો, વાળ વા, મિયાણ વા, ઈન્દ્રનીલ વર્ણના કપાસમાંથી, સામાન્ય કપાસ- (!ાણિ વા, પટ્ટણ વા, – માંથી બનેલ બારીક વસ્ત્ર, ગૌડ દેશના કપાસમાથી બનેલ, રેશમમાંથી, મલયદેશના સૂતરમાંથી याणि वा, पनुण्णाणि वा, अंसुयाणि બનેલા વસ્ત્રો, વલ્કલના તંતુઓમાંથી બનેલા चा, चीणंसुयाणि वा, देसरागाणि વલ્કલવસ, અશુક, ચીનાશુક, અથવા દેશરાગ- વ, ચમિળિ વાં, જ્ઞાળિ વા, વસ્ત્ર, અમલદેશના કપાસમાંથી બનેલા फालियाणि वा, कोयवाणि वा, વસ, ગજજલ વસ્ત્ર, ફલિક દેશના ફાલિક વસ, कंवलगाणि વા, પવરાિ ગા, કેયબ દેશના કેયબ વસ્ત્ર, રત્ન કબલ અથવા अण्णयराणि વથારૂં મલમલ આદિ તથા તેવા પ્રકારના બીજા કોઈ મદનમોસ્ટ અમે મૂલ્યવાન વસ્ત્રો મળવા છતાં પણ ગ્રહણ ન કરે. पडिग्गाहेज्जा । - અમલ વસ્ત્રો વિષે ૮૦૬. જે મિત્રણ ના મવવુળ ઘા રે સંયમશીલ સાધુ-સાધી ચર્મ જાપુ ગળાફરાળ થાળ જાણે જેમકે – ઉદ્વવ વસ્ત્ર ( સિધુ દેશમાં जाणेज्जा, तंजहा; उद्दाणि ઉદ્ર જાતના મલ્સના ચામડાના બનેલા) તથા વ, પિમ (સિધુ દેશમાં પાતળી ચામડીવાળા पेसाणि या, पेसलाणि वा, પશુઓના ચર્મથી બનેલ) પેશલ (પશુઓના મિરાળા વા, મા- ચામડામાથી તેમજ ચર્મ પર રહેલ સૂક્ષ્મ firળ વા, વા, ગૌરમિrrrરેમથી બનેલા ), કાળા-નીલા તથા ધોળા વા, નાળિ ના, જળ તળિ ના, હરણના બનેલા, રવખચિત, ચામડાના ·૨૧૨ म. १४,९.१ યા कणगपट्टाणि वा, कणगखइयाणि वा, सुप २वी xiति, स्व ताथी कणगफुसियाणि वा, वग्याणि वा, સેનાના પટાથી અથવા કિનખાબથી કે જરીથી विवग्याणि वा, आभरणाणि वा, ભરેલા બુટ્ટાવાળા, વાઘના ગામડાના કે વાઘના आभरणविचित्ताणि वा, अण्णयराणि ચામડાથી મઢેલા અથવા ચમકદાર આભારણોથી જડેલા વિભૂષિત કરેલા કઈ પણ वा तहप्पगाराणि आईणपाउरणाणि વ હોય તેમજ તેવા પ્રકારના वत्थाणि लाभे संते णो पडिग्गाहेजा। हाय तो भगवा छतi पy ! ४२ नाडि ચામડાના અન્ય વસ્ત્રો ८१०. इच्चेयाई आयतणाई उवातिकम्म ९५२ सा होषांनी त्यास शन सयमशील अह भिक्खू जाणेजा चउहि पडि- साधु साध्वी या या प्रतिभासी-प्रतिज्ञा माथी माहिं वत्थं एसित्तए । વસની યાચના કરે. તેમાંથી પહેલી પ્રતિમા माछ- ८११. तत्थ खलु इमा पढमा पडिमा-से (१) प्रतिज्ञा पडेमी- साधु साध्वी, जनना भिक्खू वा भिक्खुणी वा उद्देसिय पक्षणी भांडी सुत१९ पर्यंत पोमाथी ४ वत्थं जाएज्जा, तंजहा-जंगिगं वा, पण प्रा२ना पसना स४८५ ४२, ते २१ २ना भंगिगं वा, साणगं वा, पोत्तयं वा, वसनी पाते यायना ४२. २५थवा गृ९२२भांग्या खोमियं वा, तूलकडं वा, तहप्पगारं विना माये तो प्रासु डाय तो यह ४२. वत्थं सयं वा गं जाएज्जा परो वा, આ પહેલી ઉષ્ટિ પ્રતિજ્ઞા. णं देज्जा, फाप्नुयं एसणीयं लाभे संते पडिगाहेज्जा । पढमा पडिमा । आलोएज्जा, । ८१२. अहावरा दोच्चा पडिमा-से भिक्खू (२) प्रतिज्ञा मी :- साधु साध्वी पक्ष वा भिक्खुणी वा पेहाए वत्थं नधने यायना ४३- गृहस्थी भांडीने सहासी जाएज्जा, तंजहा गाहावती वा सुधीना स्थाने त्या ते साधु वखने हुये जाव कम्मकरी वा,-से पुवामेव અને પછી જોઈને આ પ્રમાણે--કહે–આયુશ્મન " आउसो त्ति" वा, गृहथ । म14 लगिनी ! तभै भने मा वसो. भगिणी ति" वा, " दाहिसि मे एत्तो भांथा छ આપશો? તેવા પ્રકારની अण्णतर वत्थं ?" तहप्पगार वत्थं માગણે પોતે કરે અથવા ગૃહસ્થ માંગ્યા વિના सयं वा णं जाएज्जा, परो वा से सावन मावे तो प्रासु४ तथा मेषel angl देजा, जाव फासुगं एसणीयं लाभे भगवापर यहए। ४३. ते प्रेक्षित प्रतिज्ञा. संते पडिग्गाहेजा । दोच्चा पडिमा ।

·આચારાંગ ૨૧૩ આ ચારે ८१३. अहावरा तच्चा पडिमाः- से भिक्खू (3) प्रतिज्ञा त्री-साधु 3 सानो मनमा वा भिक्खुणी वा से ज्जं पुण वत्थं सेवी धारण। ४२ 3 भने गृहस्थर्नु परे जाणेज्जा, तंजहा-अंतरिज्ज वा ઓઢેલું વસ્ત્ર પ્રાપ્ત થશે તે લઈશ, ત્યાર પછી उत्तरिजगं वा, वा, तहप्पगारं वत्थं તેવા પ્રકારના વસ્ત્રની માંગણું પિતે કરે અથવા सयं वा णं जाएज्जा, जाव पडिग्गा- માંગ્યા વિના ગૃહસ્થ આપે તે તે નિર્દોષ જાણી हेजा । तच्चा पडिमा । ગ્રહણ કરે. તે પરિભકત પ્રતિજ્ઞા. ८१४. अहावरा चउत्था पडिमाः- से भिक्खू (४) प्रतिज्ञा याथी-साधु साध्वी मेवी मनमा वा भिक्खुणी ना उझियघम्मियं धार! ४२ નકામું વસ્ત્ર પ્રાપ્ત થશે તે ग्राहीश. रेभ.- मे श्रम, प्राम, अतिथि, वत्थं जाएज्जा । जंचऽण्णे वहवे समण- રંક, અથવા ભીખારી પણ જેને લેવાની ઈચ્છા माहण-अतिहि-किवण-वणीमगा णाव ન કરે એવું ફેંકી દેવા ગ્ય વસની પિતે कंखंति, तहप्पगार उज्झियधम्मियं યાચના કરે અથવા ગૃહસ્થ યાચના કર્યા વિના वत्यं सयं वा णं जाएज्जा परो वा माघे तो निषि agीन अडए ४२. ते उसृष्ट- से देजा, फासुगं जाव पडिग्गा- धामि नामनी याथी प्रतिज्ञा. हेज्जा । चउत्था पडिमा । પ્રતિજ્ઞાઓને વિશેષ ८१५. इच्चेयाणं चउण्हं पडिमाणं जहा ખુલાસો પિંડેષણ નામના અધ્યયનથી જાણી લે. पिंडेसणाए । ८१६. सिया णं एताए एसणाए एसमाणं परो पूवारत मेषानुसार पलनी यायना वदेज्जा “आउसंतो समणा ! एजाहि भुनिने ४ायित् ।। २५ ४-डे आयुभन्। तुमं मासेण वा, दसराएण वा, पंच- श्रम ' मा५ मे महिना- इस हिस राएण वा, सुए वा सुयतरे वा, तो પાચ દિવસ પછી અથવા કાલે કે પરમ દિવસે ते वगं आउसो अण्णयर वत्थ पधा२०२. भमे आपने पए पर मापी दासामो," तहप्पगार णिग्धोसं मेवा चयन सieणी मने घारीने श्रम प्रत्युत्तर सोचा णिसम्म से पुवामेव आलो- सापे-मायुष्मन् अथवा के लगिनी ! अभने २५॥ एज्जा 'आउसो त्ति वा, भइणि ति वा, णो खलु मे कप्पति, एयप्पगारे ४२नी भुतपापा क्यननो स्वी॥२ ४२वो संगारे वयणे पडिमुणेत्तए । अभि- ५८ नही ले तमे भने पर माया छता कंखसि मे दातु, इयाणिमेव दल-- ! तो उभा माथी मा. मे प्रमाणे ह्या याहि." से णेनं वदंतं परो वदेजा. पछी २५ ४ायित् ४डे-मायुष्मन् श्रम 'आउसंतो समणा! अणुगच्छाहि तो ते वयं अण्णयर वत्थं दासामो," से ५४ी पधारने अथात् था। समय मा पधारने. पुवामेव आलोएज्जा. 'आउसो ति म मापने रो पर माशु त्यारे भुनिये या भइणि त्ति वा, णो खलु તે જ સમયે કહી દેવું જોઈએ-આયુષ્યન ગૃહસ્થ ! एयप्पगारे संगारे वयणे पडिसुणेत्तए। યાચના કરનાર मे कप्पड़ ·२१४ म. १४,6.१ . अभिकखंसि मे दातुं इयाणिमेव २२नी अवधि पा ममारे न ४६, मे दलयाहि । " से सेव वदंतं परो सामान त उस्य पाताना ५२ना मनुष्याने णेता वदेजा "आउसो " आउसो त्ति वा ई-सा मा पर मापणे श्रमायने मापी भयणी ति वा, आहरेयं वत्थं, सम- मे अने मापणे भाषण! भाटे प्रालि माहिती णस्स दासामो; अवियाइं वयं पच्छावि अप्पणो सयट्ठाए पाणाइ मन्या पछी हेवामा भापता पसने सोप આર ભ કરી નવું બનાવી લેશું. એવા વચન भूयाई जीवाइ सत्ताइ समारम्भ समुद्दिस्स जाव चेडस्सामो." एयप्प- સમજી સાધુ ગ્રહણ ન કરે गारंणिग्योसं सोचा णिसम्म तहप्प- गार वत्थं अफासुगं जाव णो पडिग्गाहेजा। ८१७. सिया णं परो णेत्ता वएज्जा કદાચ ગૃહસ્વામી પોતાના પરિવારને કહે- आउसो त्ति वा, आहरेयं वत्थं, सिणाणेण वा जाव आघंसित्ता वा આયુષ્યનું વસ લાવે, તેને સ્નાનાદિકમા पघंसित्ता वा समणस्स णं दास्सामो.' વપરાતા સુગ ધિત દ્રવ્યો વડે સુગ ધિત કરીને एयप्पगार णिग्योसं सोचा णिसम्म सतने ५४” मावा शह! सामनाने सत से पुव्यामेव आलोएज्जा, आउसो गृहस्थन. -आयुष्मन् । म लगिनी । त्ति वा, भइणि त्ति वा ! मा एय આ વસ્ત્રને ઘસે નહિ, સુગ ઘસે નહિ, સુગ ધિત કરો નહિ तुमं वत्थं सिणाणेण वा जाव पधं- माधवानी २छ। डाय तो सम४ माथी है। साहि वा । अभिकंखसि मे दातुं, मेम वा छतi पY 75२२॥ मायड भी एमेव दलयाहि ।" से सेनं वदंतस्स परो सिणाणेण वा जाव पासित्ता सुधित द्रव्याथी सुवासित ४॥ मापे तो तेने દૂષિત માની ગ્રહણ કરે નહિ दलएज्जा, तहप्पगार वत्थं अफासुगं जाव णो पडिगाहेंज्जा । ८१८. से णं परो णेता वदेजा- “ आउसो पस આપનાર ગૃહસ્થ કદાચ કહે-આયુશ્મન ! त्ति वा भइणि त्ति वा, आहर एतं मा मानिनी । सावा मा पखने 831 वत्थां, सीओदगवियडेण वा उसिणो- ગરમ પાણીથી ધોઈને, અથવા વધારે જોઇને दगदियडेण वा उच्छोलेत्ता वा पधो- આ શ્રમણને આપીએ તે આ કથન સાભળીને, वेत्ता वा समणस्स दासामो” एयप्प- समलने, ही देवु नये 3-डे मा भन् गार णिग्योसं-तहेव, णवरं, " અથવા બહેન ! તમે આ વસ્ત્ર ઠડા કે ગરમ एयं तुमं वत्थ सोओदगवियदेण वा જલથી સાફ ન કરે, ન ધુઓ આપવા ઈચ્છતા उसिणोदगवियडेण वा उच्छोलेहि હો તે એમજ આપ ! સાધુના એમ કહેવા છતા वा पधोवेहि वा । अभिकखंसि-सेरा પણ ગૃહસ્થ જે પેઈને આપો તે ગ્રહણ ન કરે. तहेव, जाव णो पडिग्गाहेज्जा । અગર मा ·આચારામ ૨૧૫ ! -- ८१९. से पं परो णेता वदेजा,- "आउसो કદાચ વસ આપનાર ગૃહસ્થ પોતાના પરિવારને त्ति वा भयणित्ति वा, आहरेतं કહે–હે આયુષ્યન્ ! અથવા ભગિની ! પેલું વસ્ત્ર वत्थं, कंदाणि वा हरियाणि वा લાવે, આપણે તેમના ઉપર રહેલા કંદને યાવત્ विसोधेत्ता समणस्स णं दासामो." લીલોતરી વગેરેને કાઢી સાફ કરીને આ વસ एयप्पगार णिग्योसं सोचा णिसम्म સાધુને આપીશું. આ વાર્તાલાપ સાંભળી સમજીને जाव, “भइणी त्ति वा, मा एयाणि સાધુ તે ગૃહસ્થને કહી દીએ-હે આયુષ્યન્ ! तुमं कंटाणि वा जाव विसोहेहि, આ કંદ-લીલેરી વગેરેને દૂર ન કરે એવું. જો હુ જે પતિ પતwારે જે વસ્ત્ર મને ના કેપે. સાધુના એમ કહેવા પર पडिग्गाहित्तए । " से सेनं वदंतस्स પણ જે ગૃહસ્થ કંદ અથવા વનસ્પતિ આદિ परो कंदाणि वा जाव विसोहेत्ता લીલેતરીને અંલગ કરીને વસ્ત્ર આપે તે તેને दलएज्जा तहप्पगार वत्थं अफासुयं અપ્રાસુક જાણીને ગ્રહણ ન કરે. जाव णो पडिग्गाहेज्जा । કદાચિત્ ગૃહસ્થ સાધુને વન્સ કાઢીને આપે તે ८२०. सिग से परो णेता वत्थं णिसिरेजा શ્રમણ લેતા પહેલા કહે કે – આયુશ્મન્ ! સે પુષ્યામેવ સોપજ્ઞ “ગીરસો અથવા બહેન ! તમારી સમક્ષ આ વસ ચારે ત્તિ વા મળી ત્તિ વા તુાં વેવ of બાજુથી જોઈ લઉ, કારણ કે કેવળી ભગવાનને નંતિાં વર્ચે અંતમાંૉળ રિદિ– પ્રતિલેખન કર્યા વિના વસ લેવું તે કર્મ– ક્રિામિ.” તેવી વ્ય-માયા- બ ધનું કારણ કહ્યું છે કદાચ વસના છેડે કુડળ, –āત્તેજ ચીવ સિયા જે સૂત્ર, સોનું, ચાંદી, મણિ યાવત રત્નાવલીહાર, અથવા પ્રાણી, બીજ અથવા લીલોતરી બાંધી વા, મુળે , ફિર , સુવાળે હોય, તેટલા માટે મુનિને આ પૂર્વોકત આચાર વા, વ, નાવ ચળવી વી છે કે પહેલેથી જ વસ ચારે બાજુ જોઈ લેવું पाणे वा, वीए वा, हरिए वा । अह भिक्खूणं पुचोवदिट्ठा जाव जं पुवा- मेव वत्थं अंतोअतेण पडिले हिज्जा । ૮૨. જે મિત્ર વ મિgી વાત છે વળી સાધુ કે સાધ્વી જે વસ્ત્ર ઈડા સહિતત पुण वत्थ जाणिज्जा अड जाव- જુએ તે તેવા પ્રકારનું વસ્ત્ર અપ્રાસુક જાણી ससंताणगं, तहप्पगार वत्थ अफासुयं अहए न अरे जाव णो पडिग्गाहेज्जा । સાધુ કે સાળીનું વસને ઈડા, જાળા તથા ८२२. से भिक्खू ना भिक्खुणी ना से ज्ज જીવજતુઓથી રહિત જાણે, પરંતુ પ્રમાણમાં पुण वत्थं जाणेजा अप्पंड जाव अप्प પુરૂ નથી એટલે કે લાઈ– પહોળાઈ જોઈએ iતાળ સારું શિર બધુબંધાર- તેટલી નથી, ઉપયોગમાં આવી શકે તેમ નથી, ઉજ્જ રોરૂmતાં જ રોરૂ, ત– ઘણુ જ જૂનુ થઈ ગયુ છે, અધ્રુવ છે–એટલે ·२१६ म. १२,8.1 गारं वत्थं अफासुगं जाव णो पडिग्गाहेज्जा । થડા સમય ચાલે એવું આપવામાં આવે છે, પહેરવા ગ્ય નથી, અથવા દાતાને દેવાની રુચિ ન હોય તે તેવું વસ્ત્ર અપ્રાસુક છે માટે ગ્રહણ કરે નહી. કરવા ८२३. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा से ज्जं साधु साध्वी पवना विषयमा मेम तो पुण वत्थ जाणेज्जा, अप्पंड जाव આ વસ ઈડ, જાળા, જીવ-જંતુઓથી રહિત, યેગ્ય-છે असंताणगं अलं थिरं धुगं धारणिज्जं प्रमाणुयुत-216-धार रोइज्जंतं रुच्चइ तहप्पगारं वत्थं દાતાને દેવાની ઈચ્છા છે તેમજ અનુકૂળ છે તે फासुगं जाव पडिग्गाहेज्जा। નિર્દોષ જાણી ગ્રહણ કરે. મારી પાસે નવું વસ્ત્ર નથી એવા વિચારથી કેઈ સાધુ કે સાધ્વીએ मे भिक्खू ना भिक्खुणी ना णवए मे वत्थे" त्ति कटूटु णो वहु- भसणा। तभा सुदरता-सापानी छ। न જૂના વસને-ઘેડાએક સુગંધિત દ્રવ્યોથી ઘસી देसिएण सिंणाणेण वा जाव पघ ४२वी. । णो सेज्जा । નવા-સાફ-સ્વચ્છ નથી, એમ ८२४. से भिक्खू वा भिक्खुणि वा णो सभा२। १७ णवए मे वत्थे" त्ति कटु णो वहु- पियारी साधुसे थोडा ध! अथवा ! देसीएण सीतोदगवियडेण वा जाव ગરમ પાણીથી ધોવા જોઈએ નહીં. पधोवेज्जा। رو) ८२५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा “दुन्भि- भारत व दुधाणु छ, मेम समय था! गधे मे वत्थे " त्ति कट्टु णो वहु- ध! सुगवाणा द्रव्याथी अथवा 831 देसिएण सिणाणेण वा तहेव, सीतो- १२म पाथी धावु नये नाही. दगवियडेण वा उसिणोदगवियडेण वा ( आलाक्यो) ८२६. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा अभि- साधु अथवा साची पवने सूपवानी छ। कखेज्ज वत्थ आयावेत्तए वा पया કરે અથવા વારંવાર ઈચ્છા કરે તે તે વસ્ત્રને वेत्तए वा, तहप्पगार वत्थ णो अणंत- ५-red quी, सचित्त ४८ Aथवा वनस्पति रहियाए पुढवीए, णो ससणिद्धाए, माहिया युत भूभि५२ सूवे नही, पावार जाव सताणाए आयावेज वा पया- सुश्व नही. वेज चा।

·આચારાંગ ૨૧૭ સ્નાન કરવાના - ८२७. से भिक्खू ना भिक्खुणी ना अभिक સાધુ કે સાધ્વી વસ્ત્રને એકવાર કે અનેકવાર સુકવ- खेजा वत्थ आयावेत्तए वा पया- વાની ઈચ્છા કરે તે તે વસ્ત્રને સ્થંભ ઉપર, દરવાજા वेत्तए वा तहप्पगार वत्थं थूणंसि ઉપર, ઉખલ ઉપર, અથવા वा, गिहेलुगंसि वा, उसुवालंसि वा, બાજોઠ ઉપર કે કઇ બીજા ઊંચા સ્થાન ઉપર, कामजलंसि वा, अण्णयरे वा तहप्प- જ્યાં બરાબર બાંધેલું ન હોય, જે સારી રીતે બેઠવાયેલું ન હોય, જે નિશ્ચલ ન હોય અને गारे अंतलिक्खजाए दुव्बद्धे दुनि- क्खित्ते अणिकंपे चलाचले णो જે ડગમગતું હોય તેવા કેઈ પણ સ્થાન ઉપર વસ્ત્રને એકવાર કે અનેક વાર સૂકવે નહીં. आयावेज वा णो पयावेज्ज वा । ८२८. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा अभि સાધુ કે સાધ્વી વસ્ત્રને સૂકવવાની ઈચ્છા કરે कंखेजा वत्थं आयावेत्तए वा पया તે દીવાલ ઉપર, નદીના કિનારા પર, શિલાપર, वेत्तए वा, तहप्पगारंवत्थं कुलियंसि ઢેફા પર અથવા એવા જ કેઈ પણ સ્થાન પર चा, भित्तिसि वा, सिलंसि वा, એકવાર કે વારંવાર સૂકવે નહિં. लेलुंसि वा, अण्णतरे वा तहप्पगारे अंतलिक्खजाए जाव णो आयावेज्ज वा पयावेज वा । ८२९. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा अभि સાધુ કે સાધ્વી વસને સુકવવાની ઈચ્છા કરે कंखेजा वत्थं आयावेत्तए वा पया- તે વૃક્ષના થડ ઉપર, માંચા કે પલંગ પર, અથવા હવેલીની वेत्तए वा, तहप्पगार वत्थं खधंसि भागा ५२ प्रासा६ ५२ પ્રકારના કેઇ પણ ઉંચા वा मंचंसि वा, मालंसि वा, पासा- સ્થાન પર, એક વાર કે અનેક વાર ડી કે मंसि वा, हम्मियतलंसि वा, अण्ण- જાજી વાર સૂકવે નહીં. गरे वा, अंतलिक्खजाए जाव णो आयावेज वा पयावेज वा । છત પર કે તેવા - - ८३०. सेत्तमादाय एगंतमवक्कमेज्जा; अहे સાધુ કે સાધ્વી ને વસ્ત્ર સૂકવવાની આવશ્યકતા आमथंडिलंसि वा, जाव, अण्णयर सि હોય તે તે વસ્ત્ર લઈને એકાતમાં જાય. એકાંતમાં જઈને બળેલી ભૂમિ અથવા તેવા वा तहप्पगारंसि थंडिलसि पडि- પ્રકારની બીજી કઈ અચિત્ત ભૂમિનું વારંવાર लेहिय-पडिलेहिय पमज्जिय-पमज्जिय પ્રતિલેખન પ્રમાજન કરીને ત્યાર પછી સાવધાની- ततो संजयामेव वत्थं आयावेज वा पूर्व सू४३ या पधारे सूबे. पयावेज वा। ८३१. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खु- मा साधु साध्वीना पडएर ४२वानी मायार पीए ना सामग्गियं । છે, મુમુક્ષુ મુનિ પૂર્ણ રૂપથી તેનું પાલન કરી સંયમમા યતનાવાન બને. (त) ·૨૧૮ અ ૧૪, ૩, ૨ બીજો ઉદ્દેશ પ્રથમ ઉદ્દેશકમાં વસ્ત્ર ગ્રહણ કરવાની વિધિનું વર્ણન કર્યું. પ્રસ્તુત ઉદ્દેશકમાં વસ્ત્ર ધારણા કરવાની વિધિનું વર્ણન છે. ૮રૂર સે મિલ્લુ વા મિg વી – સાધુ કે સાધ્વી નિર્દોષ વની યાચના કરે જેવા ળા સ્થારૂં નાઝા અપરિ– ગ્રડણ ક્ય હોય તેવાજ વસોને ધારણ કરે. गहियाई वत्थाई णो તે વચ્ચેને ન ધૂએ કે ન રગે. એલ કે રંગેલ ધોરંજ્ઞા, જ્ઞા, જે ઘોઘરા- વસ્ત્ર પહેરે નહી. વસોને ગોપન ન કરીને ई वत्थाई धारेजा, अपलिउंच- ગ્રામ અ.દિમાં સુખપૂર્વક વિચરણ કરે. એવો માળે ગતરે યોજી પર છે આજ સપૂર્ણ આચાર છે. સાધુ નિસાર વસધારી કહેવાય. વસ્ત્રધારી મુનિ खलु वत्थधारिस्स सामग्गिगं । ધરે, सव्व જતા ८३३. से भिक्खू ना भिक्खुणी ना गाहावई આહારાદિ માટે જવાવાળા સ સયમનિષ્ઠ સાધુ- कुलं पिंडवायपडियाए पविसिउकामे સાધ્વી ગૃહસ્થના ઘેર જતાં પિતાના વસ્ત્ર સાથે चीवरमायाए गाहावइकुलं લઈને ઉપાશ્રયમાંથી નીકળે અને પ્રવેશ કરે पिंडवायपडियाए णिक्खमेज्ज એવી જ રીતે સ્થડિલ ભૂમિ કે સ્વાધ્યાય ભૂમિમાં वा पविसेज्ज वा । एवं बहिया विचार- જતા અથવા એક ગામથી બીજે ગામ સમસ્ત વસ્ત્ર સાથે રાખે. ઘણો વરસાદ વરસતે भूमि विहारभूमि वा गामाणुगामं જોઈને સાધુઓ તેવુજ આચરણ કરે કે જેવું જૂન્નેન્ના / દ ધુ ર નાગેન્ના ડેપણ અધ્યયનમાં કહ્યું છે વિશેષતા એ જ तिव्वदेसियं वा वासं वासमाणं पेहाए છે કે ત્યાં બધી ઉપાધી લઈ જવા કહ્યું છે, તે जहा पिंडेसणाए, णवर, सव्वं चीवर- અહિં “બઘા વસ્ત્ર લઈ જાય” એમ કહેવું જોઈએ. માથા ! ८३४. . से एगइओ मुहुत्तगं मुहुत्तगं पडि- કેઈ સાધુ, કોઈ સાધુ પાસેથી બે ઘડી કે એક हारियं वीयं वत्थ जाएजा जाव બે, ત્રણ, ચાર કે પાચ દિવસ સુધી વાપરવા માટે પડિહારી વન્સની યાચના કરીને લઈ જાય एगाहेण वा दुयाहेण वा तियाहेण वा ત્યાર પછી ગ્રામાદિ અથવા બીજી જગ્યા રહીને चउयाहेण पंचाहेण वा વિશ્વ- પાછા આવે ત્યારે કચિત તે વસ્ત્ર ફાટી ગયું સિજર ૨૩ વાના ! તાર હોય અને તે જ પાછુ આપવા ઇછે તે જેણે वत्थं णो अप्पणा गिण्हेज्जा णो अण्ण- પડિહારી આયુ હતુ તે સાધુ તે ફાટેલું વસ્ત્ર मणस्स , णो પામવું ગ્રહણ કરે નહિ બીજાને લઈને આપે નહી, कुज्जा, णो वत्थेण वत्थपरिणामं वा ઉધાર આપે નહી અને અદલાબદલી પણ ઝા, નો પર્વ ઉમિg કરે નહીં બીજા મુનિ પાસે જઈને એમ પણ वदेजा-आउसंतो મળી, મિ પૂછે કે-હે આયુમન્ શ્રમણ ! આપ આ વસ્ત્રને મ ·આવારાગ ન સંવસિ વિથ ધ વે પરિરિપુ ગહણ કરવા કે પહેરવા ઈચ્છે છે જે તે વસ્ત્ર વા; થિરું વ v રત | જિચ્છિ- ટકાઉ હોય તે ટુકડે ટુકડા કરી તેને પરડે નહીં હિરા ૨ તqમારે તેવું સાધેલું વસ્ત્ર પોતે ગ્રહણ ન કરે પરંતુ લઈ ससंधितं वत्थं तस्स चेव णिसिरेजा જનાર મુનિને જ આપી દીએ. t of સફmજ્ઞ | ८३५. से एगतिथो तहप्पगार જળસં એ જ પ્રમાણે ઘણુ મુનિરાજે પાસેથી વસ્ત્ર માગી सोच्चा णिसम्म “जे भयंतारो तह જનાર બીજે ગામ એક, બે, ત્રણ ચાર કે પાંચ प्पगाराणि વસ્થા સથાળ દિવસ રહી પાછા આવી પાછા આપવા માંડે मुहुक्तगं जाइत्ता जाव एगाहेण वा તે ઘણા મુનિરાજાએ ફાટેલા જાણી टुयाहेण वा तियाहेण वा चउयाहेण वा पंचाहेण वा विप्पवसिय विप्पव- બગડેલા હોય તે લેવા નહીં પરંતુ તેમને જ सिय उवागच्छंति, तहप्पगाराणि સેંપવા પહેલા સૂત્રમાં એક સાધુ માટે એક વાળિ અq જેતિ ગUT- વચનમાં જે વિધાન કરેલ છે, તે જ અહિંયા मण्णस्स दलयंति, तं चेव, जाव, બહુ વચનમાં સમજી લેવું. णो सातिज्नंति, वहुवयणेण भासि- Jવું ૮૩૬. જે દંત “દવિ મૃદુાં વિદારી કોઈ મુનિ એમ વિચારે કે હું પણ અલ્પ સમય વળ્યું નત્તિ નો ઉદ્દે વા ટુતિ માટે વસ્ત્રની યાચના કરીને એક બે યાવતું પાંચ चउ-पंचाहेण वा विप्पवसिय विप्प દિવસ સુધી બહાર રહીને આવી જઈશ અને વસ્ત્ર सिय उवागच्छिस्सामि, વિચારું બગાડીને પાછુ આપીશ તે તે લેશે નહિં તેથી एवं ममेव सिया, माइट्ठाणं iારે વસ મારૂં થઈ જશે, આવુ णो एवं करेजा। પિતાના સયમને દૂષિત કરે છે માટે સાધકે વિચારનાર સાધુ કરવું ન જોઈએ. ૮રૂ૭. તે ઉમણે વા મિલુ વ ળો સાધુ કે સાધ્વી સુંદર દેખાતા વસ્ત્રને ખરાબ ન વU/મંતરૂ ઘરથા વિરું જ્ઞા; કરે, ખરાબ દેખાતા વસ્ત્રને સુંદર ન કરે તથા णो विवण्णाई वण्णमंताई જ્ઞા મને બીજા સુદર વસ મળશે એમ વિચારીને ug વા કહ્યું માનિ જા ? પોતાના જૂના વસ્ત્ર બીજાને ન આપે અને કેઈની પણ ન લે. પોતાના વસ્ત્રની कटु णो अण्णमण्णस्स टेजा; णो पासे उधार पामिच्चं कुजा; णा वत्थेण वत्थ- અદલાબદલી પણ ન કરે, બીજા સાધુ પાસે જઈને એમ પણ ન કહે–હે આયુષ્યમત શ્રમણ ! परिणामं करेजा; यो पर उवसंक- આપ મારા સ્ત્ર ગ્રહણ કરે અથવા ધારણ કરે, ઉદાં જ્ઞા, “કાસિત રસના તથા વસ્ત્ર મજબૂત છતાં ૮૮ એ વસ્ત્ર બીજાને अभिकंखसि मे वत्थं धारित्तए वा સારુ નથી દેખાતુ” એમ વિચારી તેના ટુકડા ·म. १४, 8.२ २२० परिहरित्तए वा; " थिरं वा संतं ४ ५२४ नहीं जी रस्ते रतां यारोने न णो पलिच्छिदिय पलिच्छिदिय मा भागे या नही परंतु नीरतापूर्व परिवेज्जा, जहामेयं वत्थं जहामेयं वत्थं पावगं धीरथी यतना सहित मेड गामथी मारे परो मनइ । परं च णं अदत्तहारि मत मागे नय. पडिपहे पेहाए तस्स बत्थस्स निदाणे णो तेसि भीओ उम्मग्गेण गच्छेज्जा । जाव अप्पुस्सुए ततो संजयामेव गामाणुगामं दूइज्जेज्जा । ८३८. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु- સાધુ કે સાધ્વી એક ગામથી બીજે ગામ જઈ રહ્યા હોય, ત્યા વચ્ચે જંગલી રસ્તે આવે જાય गामं दूइज्जेज्जा., अंतरा से विहं भने २८ता मधमा म omegal भणे. ३ मा सिया । से जं पुण विहं जाणेज्जा २स्तामा धा यार। पत्र बुटवा भाटे मेl 'इमंसि खलु विहंसि वहवे आमोसगा थ/ २धा छ तनाथी लयलीत थ भाभा वत्थपडियाए संपिडिया, ' णो तेसिं न तय થાવત્ નીડરતાપૂર્વક યતના સહિત भीओ उम्मग्गेण गच्छेज्जा । जाव यामानुयाम तय. गामाणुगामं दूइज्जेजा। ८३९. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गामाणु- भाभानुयाम वियरता साधु अथवा साधीन गार्म दूइज्जमाणे अंतरा से आमो मार्गमा बुटा। साभे भणे मने तो हे सगा पडियागच्छेजा ते णं आमो- भायुष्मन् साधु । २मा पत्र दावो, भने साथी एनं वदेज्जा । आउसंतो દ, મૂકી દો ત્યારે જેમ ઈર્યા અધ્યયનમાં છે તેમ કહેલુ देहि निक्खि- समणा, आहरेगं वत्यं, વિશેષતા એ જ છે सभा. जहा इरियाए, णाणत्त वत्थ- ત્યાં ઉપકરણના વિષયમાં કહ્યું છે. અહીં વસ્ત્ર વિષે સમજવું જોઈએ. पडियाए । ८४०. एयं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खु- साधु-साध्वीना पक्ष सधी वित माथेन। એ छ णीए वा सामग्गियं जं सव्यटेहिं प३५थी पालन ४२ता सयममा सहा મુમુક્ષ મુનિ એનું सहिएहिं सया जएग्जासि । इति वेमि । वान रहे। सगा वाहि, આચાર यतना- ·૨૨૧ પંદરમું અધ્યયન પાત્ર ષ દસમાં અધ્યયનમાં આહાર ગ્રહણ કરવાની વિધિ, અગિયારમાં અધ્યયનમાં આહાર કરવા માટેનું સ્થાન તેમજ રહેવા માટેનું સ્થાન કેવું જોઈએ તેની વિધિ, બારમામાં ગમનાગમનમાં વિવેક રાખવા માટે ઈય સમિતિની વિધિ, તેરમામાં આહારાદિ માટે ગમન કરતાં તથા વિહાર કરતાં ભાષામાં વિવેક રાખવા વિશેની વિધી, અર્થાત ભાષાસમિતિનું વર્ણન, ચૌદમામાં સંયમસાધનામાં પ્રવર્તમાન સાધકને કેવા વસ્ત્ર ગ્રહણ કરવા જોઈએ તેને ઉલ્લેખ વગેરે આપણે અગાઉ જઈ ગયા છીએ. આ અધ્યયનમાં આહાર લેવા માટે કેવા પ્રકારના પાત્રો સાધુએ લેવા જોઈએ તેને ઉલ્લેખ સૂત્રકારે કરેલ છે.

·૨૨૨ અ. ૧૫, ઉ. ૧ { પ્રથમ ઉદ્દેશ ૮૪. જે મિત્ર શા મવુળ ગમ- સાધુ કે સાધ્વીને પાત્ર ત્રણ પ્રકારના કપે છે તેના પર સિપુ ! તેનું મુળ કાષ્ઠના, તુંબડાના અને માટીના. આ ત્રણ પા નાજ્ઞા નદી, શ્રી પ્રકારમાથી કઈ પણ પ્રકારનું એક જ પાત્ર દા, તાપીરાં , ક્રિયાકાં ગા તરૂણ યાવતુ સ્થિર સંહનનવાળે સાધક રાખે, Tદાર પાડ્યું જે ળિયે તો બીજુ પાત્ર ગ્રહણ ન કરે.* जाव थिरसंघयणे से एगं पायं જ્ઞા જ વીરાં ! ૮૪ર. જે મિસરૂ વા મિgf વા પર અદ્ધ- સાધુ કે સાધ્વી-અર્ધ જન એટલે બે ગાઉ, ચારા પરિવા, ગમ- ઉપરાંત પાત્ર લેવા માટે ન જાય. संघारेजा गमणाए । ૮૪રૂ. છે મિહૂિ વ મિguી ના સાધુ કે સાધ્વીને ખ્યાલમાં આવે કે આ પાત્ર એક पुण पायं जाणेज्जा, अस्सिपडियाए સ્વધમી સાધુને ઉદ્દેશ્ય કરીને કે ઘણું સ્વધર્મીને ઉદ્દેશ્ય કરીને–એક સ્વધર્મિકા સાથ્વી કે ઘણા ga સામિાં સમુદિસ પાનારું ધાર્મિક-સાધ્વીઓને ઉદેશ્ય કરીને બનાવવામાં जहा पिंटेसणाए चत्तारि आला આવ્યું છે. જેમાં ધણુ પ્રાણી, वगा। पंचमे वहवे સની હિંસા થઈ છે. समणमाहणा पगणियर तहेव । થયા અને પાંચતા આલાપકમાં ઘણા પ્રમાણે બ્રાહ્મણો આદિને ગણી-ગણીને બનાવવામાં આવ્યું છે. તેથી તેમાં પણ હિંસા થઈ છે. માટે તેવા પાત્રને ગ્રહણ ન કરે ઇત્યાદિ કથન જે આહાર ગ્રહણ કરવાની વિધિ-પિપૈષણ અધ્યયનમાં બતાવેલ છે તે પ્રમાણે અહીં સમજી લેવુ ૮૪૪. સેમિવ વા મિત્રqvf વા અસંન ગૃહસ્થ ભિક્ષુના નિમિત્તે અથવા શ્રમણ બ્રાહ્મણ भिरखुपडियाए बडवे समणमाहणे વગેરે માટે જે પાત્ર બનાવ્યું હોય તે ન લેવાય, ( વરસ જીવો) તેનુ વિશેષ વર્ણન વલણ અધ્યયનથી જાણી લેવું. ભૂત, જીવે અને આ ચાર આલાપક ८४५. मे भित्र वा भिक्खुणी वा से ज्जाई સાધુ કે સાધ્વીને ન લેવા કે વિવિધ પાત્રોની [ પારું નાળા વિસ વી – જાતે બતાવી છે. તે આ પ્રમાણે.-લેખક કદરદાનદી, ય પાળવા – પાત્ર, કથીર પાત્ર, તામ્ર પાત્ર, શીશાનું પાત્ર, तडपाटाणि तंवपादाणि वा, मीस ચાદી પાત્ર, સુવર્ણ પાત્ર, પિત્તળ પાત્ર, પિલાદ આ સત્ર કથા આરામાં જન્મેલા સાધુ સાધ્વીજીઓ માટે છે, ·આવારાગ , २२३ આ બધા , ग-हिरण्ण-सुवष्ण-रीरिया-हारपुड पात्र, मणिपात्र, आयपात्र, सानु पात्र, पायाणि वा, मणि-कार्य-कंस-संख- मात्र, शृंगात्र, દંતપાત્ર, વસપાત્ર, सिंग-दंत-चेल-सेल-पायाणि वा, चम्म- पाषापात्र, અથવા ચર્મપાત્ર, બહુમૂલ્ય કઈ पायाणि वा, अण्णयराणि वा तहप्प- ५ मा विविध प्र२i पात्र गाराई विरुवरूवाइं महद्धणमोल्लाइं વિવિધ પાત્રોને જાણે. અને અપ્રાસુક અને– पायाई अफासुयाइं जाव णो पडिग्गा- पण ocell ड न ४२. हेज्जा । ८४६. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा से ज्जाई साधु भने साध्वी रे पात्रोन भूट्यपान खाम' पुण पादाई जाणेज्जा विरूवरूवाई ચામડાનું બંધન લાગ્યું હોય અથવા અન્ય महद्धणवंधणाणि वा, अयवंधणाणि वा / भूट्यपान मधन हाय तेका पात्रो इषित चम्मवंधणाणि वा अभयराई तहप्प- ગણે અને ગ્રહણ ન કરે. गाइ अफामुयाइं णो पडिग्गाहेज्जा । इच्चेयाई आयतणाई उवातिकम्म । ८४७. अह मिक्खू जाणेज्जा चउहि पडि- साधु भने सामान्य मा ही त्याl, माहि पादे. एसित्तए । तत्थ खलु प्रतिज्ञापती - साधु साध्वी पडली प्रतिज्ञा. પાત્ર ગ્રહણ કરવાની ચાર પ્રતિજ્ઞાઓ જાણે, इमा पढमाः- से भिक्खू वा भिक्खुणी भेभ धारण २ . आना तुम1 3 भाटीनi वा उद्दिसिय पायं जाएज्जा, तजहा, આ ત્રણેય પ્રકારના પાત્રોમાંથી કેઈ એક પ્રકાર- लाउयपायं वा, दारुपायं वा, मट्टि- नior डे ४३रीश. अने. त्यार पछी स्वयं यायना यापागं वा, तहप्पगारं पायं सयं वा शसावे मथवा गृहस्थ मापे तो निषि arel णं जाएज्जा, जाव पडिगाहेज्जा । बडय ४२. पढमा पडिमा । ८४८. अहावरा दोच्चा:- से भिक्खू वा પ્રતિજ્ઞા બીજી.- સાધુ કે સાધ્વી એવી ધારણા भिक्खुणी वा पेहाए पेहाए पायं ४रे गृहस्थने त्यां पात्र नेश पछी घडणु जाएज्जा, तंजहा, गाहावई वा जाव शश જ્યારે સાધુ ગૃહસ્થના ઘેર જાય, कम्मकरिं वां, से पुवामेव आलो- पात्र मे भने पछी गृथथी भाडी एज्जा "आउसो त्ति वा, भइणी દાસી કેઈ પણ હાજર હોય તે તેમને त्ति वा, दाहिसि मे एत्तो अण्णयरं हेमान डे भने मा पात्र આપશે ? पागं, तंजहा, लाउयपादं वा तहप्पगारं पायं सयं वा णं जाएज्जा, ‘ત્યારે ગૃહસ્થ જે આપે તે નિર્દોષ જાણુને परो वा से देजा जाव पडिग्गा- अड २. २५AL P२५ सतने यायना बिना हेजा । दोच्चा पडिमा । આપે તે નિર્દોષ જાણી ગ્રહણ કરે દાસ जाव ·૨૨૬ અ, ૧૫, ઉ. ૧ ૮૪૨. વર તથા પરિમા-સે વિષ્ણુ પ્રતિજ્ઞા ત્રીજી – સાધુ કે સાધ્વી એવી ધારણા કરે વા મિguી વા છે પુ પડ્યું કે ગૃહસ્થનું વાપરેલું અથવા બે-ત્રણમાંથી વપરાતું બાળજ્ઞા દારૂ , વેનાંતિ પાત્ર મળશે તો ગ્રહણ કરીશ. ત્યાર પછી ગૃહસ્થના वा, तहप्पगारं पायं सयं वा जाव ઘેર જઈ યાચના કરે. નિર્દોષ મળે તે ગ્રહણ पडिग्गाहेज्जा । तच्चा पडिमा । કરે અથવા બીજે સાધુ લાવીને આપે તે નિર્દોષ જાણી ગ્રહણ કરે. ૮૧૦. અાવા વસ્થા પરિમ– મિg પ્રતિજ્ઞા થી.- સાધુ કે સાધ્વી એવી ધારણા વા મિલુ વા યમ કરે કે માટી, તુંબડા કે કાષ્ઠનું પાત્ર જે શ્રમણ પણ પવુિં નાઝી; કાં a બ્રાહ્મણ, અતિથી, રાંક, ભિખારીના ઉપયોગમાં ન આવે તેવું પાત્ર યાચના કરતાં समणमाहणा. जाव वणीमगा णाव- રાતિ, તપુર પાટું સાં વા આપે તે નિર્દોષ જાણી ગ્રહણ કરે, મળી જાય અથવા તે ગૃહસ્થ યાચના વિના જ जाव पडिगाहेज्जा । चउत्था पडिमा. ८५.१. इच्चेयाणं चउर्फ पडिमाणं, अण- यर पडिमं (जहा पिंडेसणाए)। આ ચાર અભિગ્રહોમાંથી કોઈ પણ અભિગ્રહને ધારણ કરે. શેષ પિંડેષણ સમાન જાણી લેવું. ૨. તે પત્તા પ્રાપ્ત મા પર આ રીતે પાત્રની યાચના કરતા દેખીને કચ पासिता वएज्जा आउसंतो समणा ગૃહસ્થ કહે કે–આયુષ્યમાન શ્રમણ ! એક एज्जासि तुमं मासेण वा [ ગદ્દા મહિના પછી પધારજે અમે તમને કેઇ એક વસTY] 1 પાત્ર આપીશું. ત્યારે શ્રમણ કહે કે આયુમન ગૃહસ્થ ! અમારે આવા વાયદા કરવા ક૯પતા નથી. વગેરે જેમ વષણામાં કહ્યું છે તેમ અહીં પણ સમજી લેવું. ૮૫રૂ. છે જે પ નેતા વજા, “IS સાધુ કે સાધ્વી પાત્રની યાચના કરે ત્યારે ત્તિ વા મળી તિ , ગાફરે પ ગ્રહસ્થ તેમના પરિવારને કહે કે હે આયુશ્મન અથવા ભગિમી ! પેલું પાત્ર અહી લાવો, આપણે. તેજે , પI , TRપણ વા, તે પાત્રને તેલથી, ઘીથી, માખણથી, કે ચરબીથી, वसाए વા, નિત્તા વા તવ, લેપન કરીને આપીએ અથવા કંદ, બીજ, सिणाणाइ तहेव, सीतोदगाई कंदादि લીલેરી કે કઈ પણ સચિત્ત દ્રવ્યથી ખાલી કરીને આપીએ, તે તેવા પ્રકારને વાર્તાલાપ સાંભળી શ્રમણે શું શું કરવું, તે - વિધિ વિશે વઐષણ મા આવી ગયું છે તે પ્રમાણે સમજી લેવુ તે પાત્રને દૂષિત જાણ ગ્રહણ ન કરે. ' દેવ ·૨૨૫ मे दातु, एमेव આચારાંગ ८५४. से णं परो णेता वदेजा "आउसंतो पात्र मायनर हात! साधु सापान ४९ , समणा, मुहुनगं मुहुत्तगं अत्याहि मायु भन् श्रमायु ! थापा२ मा २. अमे जाव, ताव अम्हे असणं वा उव- म सोन, पारी ५४ावी तैया२ ४श करेंस वा उवक्खडेसु वा, तो ते वयं पात्र लरीने भाषामे छाये. ॥२५ माटी आउसो सपाणं सभायणं पडिग्गहगं पात्र माप ते सार साणे नाड मा ४थन दास्सामो. तुच्छए पडिग्गहए दिण्णे सामान શ્રમણ તે જ સમયે કહી દે છે समणस्स को सुठु साहु भवति." આયુમન્ ! અથવા બહેન ! મારા માટે બનાવેલ से पुब्बामेव आलोएज्जा आउसो त्ति लान पाए भने देवा घे नाही, માટે वा भइणी ति वा, णो खलु ભેજનું પાણી તૈયાર ન કરે. જો તમે મને कप्पइ :आधाकम्मिए असणे वा पाणे वा खाइमे वा साइमे वा, भोत्तए वा પાત્ર દેવા ઈચ્છતા હે તે એમ જ ખાલી આપે. पायए वा । मा उवकरेहि, मा उव- मुनिना मेम वा छतi पशु गृहस्थ मान- क्खडेहि अभिकखसि में પાણી તૈયારી કરી ભર્યું પાત્ર આપે તે તે दलयाहि" से सेनं वयंतस्स परो असणं वा जाव उवकरेत्ता सपाणं પાર ને દેષયુકત જાણુ સંત ગ્રહણું ન કરે. समोयणं पडिग्ग दलएज्जा, तहप्पगार पडिग्गह अफासुथं जाय यो पडिग्गाहेज्जा । ८५५. सिया से परो उवणेत्ता पडिग्गहं गृश्य पात्र लावीन माचे त्यारे भुनिये हे णिसिरेज्जा, ते पुव्बामेव आलो- જોઈએ કે-આયુષ્મન ! અથવા બહેન! તમારી एज्जा “आउसो तिं वा भइणी सामेल मा पात्र म४२-२ तपासा स छु. ति वा तुमं चेव णं संतियं पडिग्गह अंताअंतेण पडिले हिस्सामि । ८५६. केवली ब्रूया आयाण-मेयं । अंतेसर्प मापाने १२भायु छ ३ पात्र या पडिग्गहंसि पाणाणि वा वीयाणि विना से ते मम धनु ४।२९ छे. समय वा हरियाणि वा जाव अह मिक्खूणं छे 3 पात्रमा ४ाय, 0, मी०४, अथवा पुब्बोवदिट्ठा एस पतिण्णा जं पुवा- बीयातरी डाय, माटे साधु साध्वीना पूो पहिष्ट मेवपडिग्गहरगं अंताण पडिले- मया२ छ में पता पात्रने म१२ हिज्जा । તપાસી જેવુ ત્યાર પછી ગ્રહણ કરવું. ८५७. सअंडादि सव्वे आलावगा ઇડા વગેરે જીવજંતુ સહિત પાત્ર હોય તે ગ્રહ आलावगा जहा ન કરે એવી વિધિ વષણું–અધ્યયનમાં વિસ્તા- वत्थेसणाए; णाणत्तं-तेल्लेण ઘા રથી–આવી ગઈ છે તે જ સઘળી વિધિ પાત્ર धरण वा णवणीएण वा वसाए वा માટે પણ સમજી લેવી, વિશેષતા માત્ર એટલી જ છે કે પાત્ર જે તેલથી ઘીથી, માખણથી सिणाणादि जाव अण्णयरंसि वा કે ચરબીથી કે સુગંધિત દ્રવ્યોથી અથવા બીજા બહાર ·એ ૧૫, ૬, ૨ तहप्पगारंसि थंडिलसि पडिलेहिय पडिलेहिय पमन्जिय पमन्जिय तो संजयामेव आमज्जेज वा । bઈ બેથી ખાયેલુ હોય તે તે પાત્ર લઈને એકાતમા જાય. ત્યાં જીવજતુ હિત ભૂમિનું પ્રતિલેખન–પ્રમાર્જન કરે અને પછી તે જગ્યામા પાત્ર ને ઘસી–ઘસીને સાફ કરે. ૮૫૮, પ્રથ એ તરત મિરર fમવું- સાધુ-સાધ્વીજીઓને આ પાત્ર સંબંધી સંપૂર્ણ Tu Tી સામિાં ન સંગ્વદિ આચાર છે. મોક્ષના અભિલાષીઓએ તેનું પણ सहितेहि सया जएजासि त्ति बेमि । રૂપથી પાલન કરવું જોઈએ અને સંયમમાં સદા યતનાવાન્ થવું જોઈએ, એમ હું કહું છું, બીજો ઉદ્દેશ (પ્રથમ ઉદેશકમા પાત્ર ગ્રહણ કરવાની વિધિનું વર્ણન આવ્યુ ઉદ્દેશકમા પાત્રની તેમજ જીવોની રક્ષા કેમ કરવી તેની વિધિ બતાવવામાં આવી છે.) ૮૫. સે મિર્ વા [૨] જાદવપુર વિદે ગૃહસ્થને ઘેર આહાર-પાણી લેવા જતા પહેલાં સમાને પુત્રાવ પેદા રદ, સાધુ-સાધ્વી પાત્રને બરાબર જુએ, તેમાં જીવ- अवहट्टु पाणे, पमन्जिय रयं ततो જતુ હોય તે સાવધાનીપૂર્વક લઈને એક બાજુ संजयामेव, મૂકી गाहावटकुलं पिंडवायपडि ધૂળ હોય તે ગુરછા દ્વારા પ્રમાર્જન કરે અને પછી આહારાદિ માટે નીકળે કે याए णिक्खमेज वा पविमेज वा । પ્રવેશ કરે. ८६०. केवली वूया મારાં.” તો પ્રતિલેખન–પ્રમાર્જન કર્યા વિના ગેરરી લેવા पडिग्गहसि पाणे वा, बीए वा, हरए જાય તો કેવળી ભગવાને કર્મ–બ ધનુ કારણ ઘા પરિચાવઝ | મા મવહૂળ કહ્યું છે નભવ છે કે પાત્રમાં રહેલ પ્રાણી, पुबोवदिट्ठा एस पतिण्णा, બીજ લીલી વનસ્પતિ વગેરે જી હોય मेव पेहाए पडिग्गह, उवट्ट पाणे, તેમને પરિતાપ આય તેથી મુનિએનો पमन्जिय रगं, ततो सजयामेव गाहा- આજ પૂદિષ્ટ આચાર છે માટે પહેલા પાત્રને સારી રીતે वइकुल , पिंडवायपडियाए पविसेज જોઈને-પાને वा णिक्खमेज वा । ગુડના ઘેર ગોચરી માટે નીકળવું અને તેના ઘરમાં પવેશ કરો ८६१. से भिवत्र वा भिक्खुणी वा गाहावड ગૃહસ્થના ઘેર ગયેલા સાધુ કે સાધ્વી જ્યારે जाव-समाणे सिया. से परो अभि- अंतो पडिग्गहगंसि सीओदगं આહાર-પાણીની યાચના કરે ત્યારે ગૃહ परिभाएत्ता णीहट्रटु વસ્ત્રજ્ઞા, ઘરમાંથી સચિત્ત પાણી પાત્રમાં લઈને સાધુને तहप्पगारं पडिग्गहग परहत्थंसि या આપવા આવે ત્યારે તે પણ તેને હાથમાં કે परपादंसि वा अफासु जाव णो જાત્રા | પાત્રમાં હોય તે અપ્રાસુક જાણ ગ્રહણ ન કરે जं पुत्र- અને યતનાપૂર્વક 3 ·આવારાગ २२७ ८६२. से य आहच्च पडिगाहिए सिया से दायित् असावधानीथी यड ४२॥ देवाय तो खिप्पमेव उदगंसिं साहरेजा, · से तु स्थने पाछु भाषी है. ले गृहस्थ पडिग्गह-मायाए पाणं परिद्ववेज्जा, पात पाछु न से तो ते पाए न ते ससणिद्धाए च णं भूमीए णियमेज्जा। જાતિના પાણમાં સાવધાનીપૂર્વક પરઠી દે અથવા સ્નિગ્ધ ભૂમિમાં પરઠી દીએ. ८६३. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा उदउल्लं रे पात्र या elang डाय तेन साधु- वा ससिणिद्धं वा पडिग्गहं णो आम સૌથ્વી લે છે નહીં કે તાપમાં સૂકવે નહીં. ज्जेज वा जाव पयावेज वा। ८६४. अह पुण एवं जाणेज्जा,-वियडोदए न्यारे पात्र स्वय सू४४ लय ત્યાર પછી मे पडिगहे छिण्णसिणेहे, तहप्पगारं यतनापूर्ण साई ४२ भने भने प्रभान उरे. पडिग्गहं ततो संजयामेय आमज्जेज्ज वा जाव पयावेज्ज वा । ८६५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा गाहावइ- साधु साध्वी स्थना ३२ लय त्यारे, तथा कुल पविसिउकामे पडिग्गहमायाए શૌચ માટે, સ્વાધ્યાય માટે તથા એક ગામથી गाहावईकुलं पिंडवायपडियाए पवि- मा म तय त्यारे पात्र साथै राणे. सेज्ज वा णिक्खमेज वा । एनं वहिया वियारभूमि वा विहारभूमि वा गामाणुगामं दुइज्जेज्जा । ८६६. तिव्वदेसियादि जहा वीयाए वत्थे- साधु સાધ્વી પાત્ર લેવા માટે જતા હોય सणाए । णवर, एत्थ पडिग्गहतो। त्यारे भागभी था। धणे! १२साह परसता હોય તેં વષણું અધ્યયનમાં કહ્યા મુજબ કરવું. અહીં વસ્ત્રના સ્થાને પાત્ર કહેવું. ८६७. एयं खलु तस्स भिक्खुस भिक्खु- साधु भने साध्वीना भी माया२ छ, भीक्षा- पीए वा सामग्गियं जं सन्वठेहि लिखाषी भुनि तेनु स पूर्ण पणे पालन रे भने सहितेहि सया जएज्जा सि, ति यसनापान मने, सेभ हुँ ४९ छः वेमि ।

·૨૨૮ અધ્યયન સોળમું આ વે છે હું પ્રતિ મા પોષણાનું વર્ણન તે પંદરમા અધ્યયનમાં કરવામાં આવ્યું છે. પરંતુ સાધુ- પાત્રાદિ બધા ઉપકરણે કોઈ ગૃહસ્થની આજ્ઞાથી જ ગ્રહણ કરે છે કારણ કે તેમણે પૂર્ણતયા અદત્તાદાનને ત્યાગ કરેલ છે. તેથી પ્રસ્તુત અધ્યયનમાં અવગ્રહનું વર્ણન કરે છે. દ્રવ્ય, ક્ષેત્ર, કાળ, ભાવની અપેક્ષાથી અવગ્રહ ચાર પ્રકારના હોય છે અને સામાન્ય રૂપથી પાંચ પ્રકારનાં પણ અવગ્રહ મનાય છે- ૧ દેવેન્દ્ર અવગ્રહ ૨ રાજ અવગ્રહ ૩ ગૃહપતિ અવગ્રહ ૪ શય્યાતર અવગ્રહ, પ સાધર્મિક અવગ્રહ તે અવગ્રહોનું વર્ણન પ્રસ્તુત અધ્યયન કરવામાં આવેલ છે.

·આચારાગ ૨૨૯ વારિ ? | આરૂઢ થઈને આજે પ્રથમ ઉદ્દેશ ૮૬૮, “સમને વિશ્વામિ મારે જિં- દીક્ષા ગ્રહણ કરતી વેળાએ સંયમથી કહે છે વળ કપુરે પહૂ પરમોળી કે – ઘર, પુત્રાદિ, સ્વજન-પરિજન, દ્વિપદ- કન્ન જો રિસામતિ સમુદીપ, ન્યાદિને ત્યાગ કરીને શ્રમણ-તપસ્વી બનીશ. ચતુષ્પદાદિ પશુઓ તથા સુવર્ણ–ચાંદી-ધન સંખ્યું અને વિદ્વા પ્રવ– ભિક્ષાજવી સાધક બનીશ પાપ કર્મનું આચરણ ન કરીશ. હે ભદન્ત ! આ પ્રકારનાં નિશ્ચયમાં હું સર્વ પ્રકારના અદત્તા- દાનના પ્રત્યાખ્યાન કરું છું. ૮૬, જે અણુવિસત્તા વા ના રાય- તે શ્રમણ ગામ યાવત રાજધાનીમાં પ્રવેશ દ િવા વ સ ચરિત્ર નિષ્યિા; કરે ત્યારે કઈ ચીજ કેઈની રજા લીધા વિના नेवम्नेहिं अदिन्न गिण्हावेजा; अदिगण જિતે મ સમજુનાગેન્નાદિ ગ્રહણ કરે નહી, કરાવે નહીં, કેઈ ગ્રહણ કરતા વિહિં પરૂપ, લિપિ યા મરવું હોય તે સારું જાણે નહીં જેઓની સાથે પ્રજિત ઉત્તર હં નાવ – થઈ રહે છે તેઓના છત્ર, દડ યાવત ચર્મ નિકા, વળ વા, તે પુત્રો સદં વિગેરે ઉપકરણ પણ તેઓની આજ્ઞા લીધા અrugવિય મરદ અપમન્નિય વિના, જોયા જ્યા વિના ગ્રહણ ન કરે. પહેલા Tો જિજ્ઞ વ રાષ્ટ્રઝ વા; તેઓની આજ્ઞા લઈ, પ્રતિલેખન–પ્રમાર્જન કરી તે પુષ્યામેવ ૩rk અનુચિ તે વસ્તુઓ યતનાપૂર્વક ગ્રહણ કરે पडिलेहियपमज्जिय तओ संजयामेव गिण्हेज वा पगिण्हेज्ज वा । (સ્પષ્ટીકરણ-જો કે સાધુઓની પાસે છત્ર અગર તે ચામડું કાપવાને માટે ઉપકરણ હોતુ નથી, છતાં એનો ઉલ્લેખ છે અહીં કરવામા આવ્યો છે તે જાણવા પુરતો છે. આશય એ છે કે કઈ પણ નાની મોટી વસ્તુ અનદત્ત-એટલે આપ્યા વિના લેવી નહી જોઈએ. બીજું કશું વગેરે સ્થળોએ ઘણે વરસાદ વરસે છે એટલે વિશેષ કારણે છત્ર ગ્રહણ કરવાને ઉલ્લેખ સમજવું જોઈએ, એમ ટીકાકાર કહે છે) જે વાત [૪] ચળવી: ૩૬ સાધુ કે સાધ્વી વિચાર કરીને ધર્મશાળાદિમાં અવગ્રહની યાચના કરે તે સ્થાનના સ્વામી કે जाएज्जाः-जे तत्थ ईसरे जे तत्थ અધિષ્ઠાતા–( સ્થાનની દેખરેખ રાખનાર)ની સમષિ, તે ૩ મજુવે આજ્ઞા લેવી, આ પ્રમાણે કહેવુ –હે આયુશ્મન कामं खलु आउसो, अदालई अहा- ગૃહસ્થ ! અમે આપની આજ્ઞાનુસાર ક૫કાલ સુધી અહી રહેશુ જેટલી જગ્યામાં અને એટલે परिण्णातं वसामो । जाव आऊसं સમય અહી રહેશે તેટલા સમયમાં કેઈ અમારા तस्स उग्गहे. जाव साहम्मिया एइ, સમાન આચાડ્વાળા ઉગ્રવિહારી સાધર્મિક સંતો તાવ ઉપé જિurો, તે પૂર પધારશે, તે તેઓ પણ આ ક્ષેત્રમાં રહેશે અને આ ભૂમને ઉપયોગ કરશે. સમય પૂર્ણ થયા વિદરિમો !? બાદ વિહાર કરીશુ ૮૭૦, ·. २३० म. १६,९.१ जे ८७१. से किं पुण तत्थोगहसि ? एवेग्गहि- ते स्थानमा र पछी रे आसी समान संमि, जे तत्थ साहम्मिया संमो- समायाशवाणा, साधुमे। वि.२ ४शन ५धार्या तिया समणुण्णा उवागच्छेजा, હોય ત્યારે પિતાના લાવેલ ભેજન પાણી માટે तेण सयमेसियए असणे वा (४) तेण तेगाने निभए ४२. ५२तु भी मुनि ॥२॥ ते साहम्मिया संभोइया संभोझ्या उवणि- अथवा भी भुनि माटे सावेस मा २-पाए मंतेजा; णो चेव णं परवडियाए भाटे निमत्र न ४रे. उगिज्झिय [२] उवणिमंतेजा। . તેઓનુ ८७२. से आगंतारेसु वा (४) जाव से कि माज्ञा प्राप्त ॐशन या माहिमा २९सा पुण तत्थोग्गइंसि ? एवोग्गहियं सिः साधुनी पासे उत्तम मायाकामा २मस मी जे तत्थ साहम्मिया अण्णसंभोइया सभी साधु भावे तो पता anan Ands, समणुना उवागच्छेजा, जे तेणं सय ૫ રિયુ, શય્યા –સંસ્મારકાદિ દ્વારા मेसियए पीढे वा सेजासंथारए वा સન્માન કરે અર્થાત આમંત્રણ આપે. પરંતુ तेण ते साहम्मिए अण्णसंभोइए मीत मुनि ॥२॥ सापेसा पाले २ भाटे समणुन्ने उवणिमंतेजा; णो चेव णं आभत्र न ४२ परवडियाए उगिज्झिय उगिज्झिय उवणिमंतजा । जे ८७३. से आगतारे वा (४) जाव से किं धर्मशालामा मुनि माज्ञा दधन २॥ भने पुण ? तत्थोग्गहंसि एवोग्गहियंसि त स्थानमा आई गृहस्थ में स्थना पुत्र माह तत्थ गाहावईण गाहावइ- पाथी, सोय, अटो पानी योषियी, अन पुत्ताण वा सूती वा पिप्पलए वा मोत२७, नी म ५४२॥ पोताना कण्णसोहणए वा णहच्छेयणए वा, तं प्रयोन भाटे याची सावेस डाय तो ते अप्पणो एगस्स अट्टाए पाडिहारियं ५४२। (मरस५२स) अन्य साधुमाने जाइत्ता, पो अण्णमण्णस्स देज वा माथे परंतु पोतानु' आर्य पूर्ण पदेज बा; सयं करणिज्जं ति कड ત્યાંથી લાવેલ હોય ત્યાં તે ગૃહસ્થને પાછા तमादाए तत्थ गच्छेजा, गच्छित्ता साधा तय. ત્યારે હાલ લાંબે કરી ઘરતી पुवामेव उत्ताणए हत्थे कटु भूमिए ५२ भू भने ४ है 20 थी तभारी छ वा ठवेत्ता, 'इमं खलु' त्ति आलोएजा, ५२तु ते वस्तु पोताना श्री यना मां णो चेव णं सगं पाणिण परप्पाणिसि न सोपे पच्चप्पिणज्जा । થયા બાદ - ·આચારાંગ ૨૩૧ नरे. ८७४. से भिक्खू वा (२) सेज्जं पुण उग्गहं साधु સાધ્વી, જે ઉપાશ્રય સચિત્ત પૃથ્વી– जाणेज्जा अर्णतरडियाए पुढवीए या0-७५-तुयुत orgiतेने ગ્રહણ ससणिद्धाए पुढवीए जाव संताणाए, तहप्पगारं उग्गहं णो उग्गिण्हेज्ज वा पगिणेज्ज वा ८७५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा सेज २ उपाश्रय स्थल मा ५२ तमः विषम સ્થાનવાળે હોય તે યાચે નહીં. જે ઉપાશ્રય पुण उग्गरं जाणेजा धूर्णसि वा [४] तहप्पगारे अंतलिक्खजाए કાચી દીવાલવાળે (પડી જવાની સંભાવનાવાળે) હોય તે પણ યાચે નહી. જે ઉપાશ્રય સ્થંભ કે दुबद्धे जाव णो उग्गई उग्गिण्हेज्ज वा पगिण्हेज्ज वा। ઉંચા સ્થાન ઉપર બંધાયેલ હોય અને બીજું સ્થાન પ્રાપ્ત થાય તેમ હોય તે તેવા સ્થાનને ८७६. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा सेज्ज पुणउमगई जाणेज्जा कुलियंसि वा जाव णो उग्गिहेज्ज वा (२)। ८७७. से भिक्खू वा (२) खधसि वा, अण्णयरे वा तहप्पगारे जाव णो उरिगण्डेज्ज वा (२)। પણ ન યાચે. તથા ८७८. सेज्जं पुण उग्गहं जाणेज्जा ससागा- २ उपाश्रय गृहस्थोथा युत, भनि साथी गारियं सागणिय सउदयं सइथि युत, खी, माण, पशुमाथी युत, सक्खुड्ड सपसुं मुभत्तपाणं, णो तेयाना योग्य मान-पानथी लये डाय, पण्णस्स णिक्खमणपवेस-जाव-धम्मा બુદ્ધિમાન સાધુ માટે ત્યાં આવાગમન કરવું गुजोगचिताए, सेवं णच्चा तहप्प- योग्य न डाय धर्मध्यान-मात्मचिंतनने गारे उवस्सए जाव सक्खुडु-पसु- भाटे अयोग्य होय तो भत्तपाणे णो उग्गहं उग्गिण्हेज्ज वा । નિવાસવાળા સ્થાનને ન યાચે - આવા ગૃહના અવરજવર ८७९ से भिक्खू वा भिक्खुणी वा सेज साधु साधका मानना विषयमा मेम काणे पुणं उग्गरं जाणेज्जा गाहाइकुलस्स કે આ સ્થાનમાં કરવાને માગ मझमज्झेण गंतु पंथे पडिपद्धं वा, ગૃહસ્થના મકાનની વચ્ચેવચ્ચે થઈને નીકળે णो पण्णम्स जाव से एव છે તે માર્ગે ચાલવું વિવેકી પુરૂને ગ્ય तहप्पगारे उवस्सए णो उग्ग उगि- नथी तो मायुं स्थान याये नही, भीगने पशु पहेज वा [२] । અપાવે નહી णच्चा .

·રૂર અ, ૧૬, ઉ ૨ ८८०. से मिक्खू वा भिक्खुणी वा सेज्ज જે સ્થાનમાં ગૃહપતિથી માડી દાસ દાસીઓ કુળ સારું જાઇઝ- રવ – પરસ્પર ઝગડતાં હોય, અથવા તેલાદિનું માલિશ वई वा जाव कम्मकरीओ वा अण्ण કરતા હોય, સ્નાનાદિ કરતા હોય શરીર, ધતા મu એરાંતિ વાત તેઢા હોય કે નગ્ન થઈ કીડા હોય કે નગ્ન થઈ કીડા કરતા હોય, એવા સિગાળાદ્રિ-વિચિદ્વિ-જિનિ ઉપાશ્રયની સાધુ કે સાધ્વી ઉપાશ્રયની સાધુ કે સાધ્વી યાચના ન કરે. णादि य-जहा सेजाए आलावगा । ઈત્યાદિ કથન શય્યા–અધ્યયનની જેમ સમજવું. णवर उगवत्तव्रता । શાના સ્થાને ચહી અવગ્રહ શબ્દ કહે. કરનાર ચિત્રોથી ૮૮૨. સે મિરર વ fમવુ વ સેન જે ઉપાશ્રય વિકૃતિ ઉત્પન્ન पुण उग्गरं जाणेज्जा ચારૂuor- ચિત્રિત હોય, ધર્મધ્યાન કરવા થેગ્ય ન હોય सलेक्ख णो पण्णस्स जाव ચિંતા, તેની પણ યાચના ન કરે तहप्पगारे उक्स्सए णो उग्गहं उगि- રંગ વા (૨) | ૮૮ર, વિત્યુ તરત ઉમરવુર [૨] આ સાધુ-સાવીને અવગ્રહ સબંધી ચાર સામજિાર | છે મુમુક્ષુ મુનિ સ પૂર્ણ પાલન કરી સંયમમાં યતનાવાત બને. બીજો ઉદ્દેશ ૮૮રૂ. માગતા વા (8) જુ- સાધુ ધર્મશાળાદિ સ્થાનમાં જઈ વિચારી અવગ્રહની 3 ઉર્દ નાજ્ઞ- તા રે યાચના કરે. તે સ્થાનનો સ્વામી કે અધિષ્ઠાતાને રસમદિ તે ઉમેદં ગguUT વિત્ત, યાચના કરતા કહે કે- હે આયુષ્યનું ગૃહસ્થ ! 'कामं खलु आउसो, अहालदं અમે અહીં રહેવાની આજ્ઞા ઇછિએ છીએ. अहापरिणागं वसामो, जाव आउसो, આપ જેટલા સમય સુધી, જેટલા છત્રની આજ્ઞા આપશે તેટલે સમય તેટલા ક્ષેત્રમાં રહી जाव आउस्संतस्स उग्गहे, जाव જે સાધર્મિક સાધુઓ આવશે તેઓ साहम्मियाए, ताव उग्गह उग्गिण्हि- પણ આ સ્થાનનો ઉપયોગ કરશે ત્યાર પછી म्सामो; तेण पर विहरिस्समो ।' અમે વિહાર કરી જઈશુ. ૮૮૪. સે કિં પુ તથ દંર પાદિ- અવગ્રહ લીધા પછી શું કરે? જે સ્થાનમાં રિ ? તા ર ા ન રહેવાની આજ્ઞા પ્રાપ્ત થાય તે સ્થાનમાં રહેલા णाण वा, दंडप वा छत्तए वा जाव શ્રમણ, બ્રાહ્મણ, આદિના છત્ર, પાત્ર, વસ્ત્ર, चम्मन्छेटणए बा, न णो अतोहितो જં તાર્દિો આસન, મડળ, ચર્મ કાપવાના હથિયાર ઇત્યાદિ કેઈપણ ઉપકરણે પડયાં હોય તેને અંદરથી અમારા ·આચારાગ ૨૩૩ वाहिं णीणेज्जा; बहियाओ वा णो महान १४ नही २. महारथी म४२ छ तय अतो पवेसेज्जा; सुत्तं वा णो नही. सूतेखा श्रभाहिनाडे नाही. तभर पडिवोहेजा; णो तेर्सि किंचिवि तेमा साथे अप्रीतिन अथवा प्रतिद वतन अप्पत्तियं पडिणीयं करेजा । ४२ नही. ८८५. से भिक्खू वा [२ ] अभिकखेज्जा २ साधु के सापी मानवनमा रहेका नय अंबवणं उवागच्छित्तए, जे तत्थ ईसरे तो तेना स्वामी हैं पनपा पासे याचना जे तत्थ समद्विाए, ते उग्गहं ४२ता ४ - 3 भायुष्मन् गृहस्थ !मभे मी अणुजाणावेजा " कामंखलु जाव रवा छीमे छीस. २८। समयनी माज्ञा विहरिस्सामो" આપશો તેટલા સમય રહી વિહાર કરીશું. આ રીતે ८८६. से किं पुण तत्थ अन्गहंसि योग्गहियंसि आज्ञा मत थाय त्यारे निवास ४२ त्या निवास अह भिक्खू इच्छेज्जा अब भोत्तए या पछी शु ४२ ? मानस मावानी ४२छथाय वा, से ज पुण अंवं जाणेज्जा तोरे माम 1, मी०४, elel वनस्पति, सअडं जाव ससंताणं तहप्पगार सचित्त भारी , nel, al, नानाभाटा १ अंबं अफासुगं जाव णो पडिगाहेजा। सन्तुथी युत and तेने घड न. ४२. ४ाय તે ફળ ઇ ડાદિથી રહિત, હોય પરંતુ તિરછા ટુકડા ८८७. से भिक्खू वा (२) से ज पुण अत्र रेल न हाय, तथा भने नाना टु४४॥ ४२६ न जाणेज्जा-अप्पंडं जाव अप्पसंताणगं હોય, વિદતિ ન હોય તે પણ અમાસુક अतिरिच्छच्छिन्न अयोच्छिण्णं अफा- सुगं जाव णो पडिग्गाहेज्जा । ८८८. से भिक्खू वा (२) से जं पुण अंबं २ ५८ 0 हिथी २डित, ना ति२७१ टु४ जाणेज्जा-अप्पंडं जाव अप्पसंताणगं मने नामा ९४ २४ ચૂકયા હોય, તથા तिरिच्छछिण्णं वोच्छिण्णं फासुगं गाना या जाय तवा माम्र३१ मथित्त जाव पडिगाहेज्जा । તથા પ્રાસુક જાણી ગ્રહણ કરી શકાય છે. જાણી ન લે ८८९. से भिक्खू वा ( २ ) अभिकखेज्जा साधु है सावान हायित् मागने । अवभित्तगं वा, अब पेसियं वा, अंब मा, यी२-छ।ख २४ टू४७ वगेरेने मावानी चोयगं वा, अंवसालगं. वा, अंवदालगं २७ थाय ५ ते सव 1, reथी युत वा भोत्तए वा पायए वा से जं पुण डाय तो यह न ४२ शाय जाणेज्जा अंबभित्तंगवा जाव अंब- दालगं वा सअर्ड जाव ससंताणग, अफासुगं जाव णो पडिग्गाहेज्जा ।

·२३४ म. १६,6. २ नरे. ८९०. से भिक्खू ना ( २ ) से जं पुण साधु साध्वीन यित् शनी चाहि जाणेज्जा अंबभित्तगं वा अप्पंडं जाव भावानी ४२छ। डाय भने ते चाह थी अप्पसंताणगं अतिरिच्छच्छिणणं वा २हित यावत् साEिथा २हित डाय, परंतु अवोच्छिण्णं वा अफासुगं जाव णो छेदिता , सुधारेशी न डाय तो तेने अडए! पडिग्गाहेजा। ८९१. से भिक्खू वा ( २ ) से जं पुण साधु , साध्वीने ४ायित् साम्रण नो जाणेज्जा अवभित्तगं वा अप्पंड सउधो ચીર–છાલ–ર–ટુકડી भाग વગેરેને जाव अप्पसंताणग तिरिच्छच्छिण्णं मापानी २। थाय पर ते सर्प ll वोच्छिण्णं फासुगं जाव पडिग्गाहेजा युत डाय तो य न ४२री शाय. ८९२. से भिक्खू वा (२) अभिकंज्जा साधु-साध्वान हास्थित सामगनी भी मास उच्छवणं उवागच्छित्तए; जे तत्थ थी२-छा-२स-- टुंडी पोरेने पापानी ४२७ ईसरे जाव उग्गहसि । થાય અને તે ઈડાદિથી રહિત હોય, પરંતુ તેને બરાબર કાપી ન હોય તે તે અપ્રાસુક છે માટે ગ્રહણ ન કરાય. ८९३. अह भिक्खू वा (२) इच्छेज्जा उच्छु साधु--साध्वी ने सभा में प्रवेति टु४il भोत्तए वा पायए वा, से जं उच्छु थये२ छ, यी २हित छ. तथा अडए जाणेजा सअंडं जाव णो पडिग्गा- ४२वा योग्य छे. सम भानी अड ४२. हेज्जा । अतिरिच्छच्छिण्णं तहेव, (माही माम्रण पान) तिरिच्छच्छिण्णं तहेव । ८९४. से भिक्खू वा (२) से जं पुण अभि- साधु साध्वी क्षुसन शेरडीनी वामi l कखेज्जा अंतरुच्छ वा, उच्छुगंडियं छे तो भासि के पनानी २० वे शेष वा, उच्छुचोयग वा, उच्छुसालगं वा, ५२ प्रमाणे . उच्छुदालगं वा, भुत्तए वा पायए वा, से ज पुणं अतरुच्छुगं वा जाव उच्छुडा- लगं वा सअडं जाव णो पडिग्गाहेजा। ८९५. से भिक्खू ना (२) से जं ત્યાં રહ્યા પછી શેરડી ખાવા-પીવા ઈચ્છે તે पुण जाणेज्जा अंतरुच्छुयं वा जाव डालगं પહેલા ખ્યાલ કરે કે આ શેરડી ઈ દિ થી ना सअंडं जाव णो पडिग्गाहेजा। યુક્ત છે, તેમજ વાંકી છેદાયેલી નથી, વગેરે ઉપર્યુક્ત પ્રમાણે જાણી ગ્રહણ ન કરે ८९६. से भिक्खू ना (२) से ज पुण ते साधु-साध्वान वणी शीना मरने ला, जाणेजा अतरुच्छुगे वा जाव तेनी is, छ, रस, टु४. मा. पानी U२७ डालगं वा अप्पंड जाव णो पडिग्गा- थाय तो ध्युत डा अशुद्ध odel हेजा अतिरिच्छच्छिणं । न ४२. , ·|| આચારાંગ ૨૩૫ ખબર પડે કે ८९७. तिरिच्छच्छिणं तहेव पडिग्गाहेजा। સાધુ કે સાધ્વી, શેરડીના અંદરના ભાગથી માંડી ગડેરી સુધી સર્વ વિભાગે છે ડાદિથી રહિત હોય પણ બરાબર કપાયેલા ન હોય તે ગ્રહણ ન કરે, ८९८. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा अभि સાધુ કે સાધ્વીને ઉપરની ચીજો બરાબર ઈડાદિથી कखेजा ल्हमुणवणं उवागच्छित्तए, રહિત તેમજ તિરે છે છેદાયેલી પ્રાપ્ત થાય અને तिणि आलावगा तहेच, णवर પ્રાસુક અચિત્ત હોય તે ગ્રહણ કરે. મધુ કે સાધ્વી કદાચિત્ લસણની વાડીમાં રહેવા રદમુvi ! ઈ છે તે આજ્ઞા લઈને રહે અને લસણ ખાવા ૮૨૨. જે મિવ વા (૨) મિઝા પીવાની ઈચ્છા થાય તે પહેલાની વિધિ મુજબ સુvi | રસુખ , oો- સમજી લેવું કેવળ શેરડીના સ્થાન પર લસણ શબ્દ કહે. કેઈ સાધુ-સાધ્વીને લસણ, લસણની यगं वा, ल्हमुणणालगं वा, भोत्तए કળી, લસણના ફોતરા, લસણના ટુકા, લસણના વી પણ વા, સે ગં કુળ નાખેકા પાન, લસણુને રસ ખાવા-પીવાની ઇચ્છા થાય અને લસણ આદિ ઈડાદિ કે જીવજ તુયુકત लहसुणं वा जाव ल्हमुणवीयं वा છે તે ગ્રહણ ન કરે એ જ પ્રમાણે ટુકડા કર્યા सअंड जाव णो पडिगाहेजा । एवं વિનાનું, કે છેદન ભેદનની ક્રિયા ન થઈ હોય, अतिरिच्छच्छिण्णेवि, તિરિ છે- તેવુ પણ ગ્રહણ ન કરે. પરન્તુ ઈંડા આદિથી રહિત હોય, છેદન ભેદન થયેલ હોય, બિલકુલ च्छिण्णे जाव पडिगाहेजा। અચિત્ત અને પ્રાસુક હોય તે ગ્રહણ કરે. (લસણ અનંત કાય છે તેથી વિશેષ કારણ વિના અચિત્ત હોવા છતાં પણ ગ્રહણ કરવું એગ્ય નથી. કારણ કે તેને ઉપયોગ વ્યવહારથી વિરુદ્ધ છે) ९००. से भिक्खू वा (२) आगंतारेसु वा ધર્મશાલાદિમા અવગ્રહ ગ્રહણ કરીને રહેલા (૪) નાવ હાંસિ ને તત્વ સાધુ તથા સાધ્વી, ગૃહસ્થ કે ગૃહસ્થ-પુત્રાદિના गाहावईण वा गाहावइपुत्ताण वा સબ ધથી ઉત્પન્ન થતા તથા આગળ કહેવામાં આવેલા દોથી બચે. इच्चेयाई आयतणाई उवाइक्कम्म । ૧૦. અર મિg ળજ્ઞ સત્ત અવગ્રહ ગ્રહણ કરવાની સાત પ્રતિજ્ઞાઓ છે તે पडिमाहिं उग्गहं उगिण्हित्तए । આ પ્રમાણે પ્રથમ પ્રતિજ્ઞા ધર્મશાળા આદિમાં, વિચાર કરીને અવગ્રહ યાચે, જેટલા સમય માટે ९०२. तत्थ खलु इमा पढमापडिमा:- से અધિકારીની આજ્ઞા હશે તેટલો સમય ત્યાં હિશ. आगतारेसु वा (४) अणुवीइ उग्गहं તે પહેલી પ્રતિજ્ઞા છે. जाएज्जा जाव विहरिस्सामो। पढमा पडिमा । ९०३. अहावरा दोच्चा पडिमाः- जस्स णं દ્વિતીય પ્રતિજ્ઞા –હું બીજા ભિક્ષુઓ માટે ઉપાશ્રયની આજ્ઞા માંગીશ અને તેઓ દ્વારા યાચેલા ઉપા- भिक्खुस्स एवं भवति- " अहं च t - ·૨૩૬ स. १६,९.२ અવગ્રહ खलु अण्णेसि भिक्खूणं अट्ठाए उग्गहं श्रयमा रहीश. (छमा २७ना२ साधुने देवा गिण्डिस्मामि, अण्णेसि भिक्खूणं योग्य छे.) उग्गहे उग्गदिए उपलिस्सामि" । दोचा पडिमा । ९०४. अहावरा तवा पडिमा:- जस्स णं तृतीय प्रतिज्ञा - छ साधु सा ते मलियड भिक्खुस्स एवं भवति, "अहं च કરે છે– હું બીજ ભિક્ષુઓ માટે તે અવગ્રહ खलु अण्णेसिं भिक्खूणं अढाए उग्गहें याचीश ५२तु तेमामे यायना ४३८ स्नानामा गिण्डिस्लामि, अण्णेसिं च उग्गहे २डीश नही. मात्री प्रतिभानु २१३५ छे. (मा उग्गहिए णो उवलिस्सामि । तच्चा भाटे माज्ञा से छे.) પ્રતિજ્ઞા અહાલંદક મુનિને માટે છે જે આચાર્યને पडिमा । ९०५. अहावरा चउत्था पडिमा :- जस्स णं यतुर्थ अतिना - साधु मा प्रभारी पाए मिक्खुस्स एवं भवति, "अहं च ममि रे 2-3 मीत भिक्षुम्यो भाटे अण्णेसि भिक्खूणं खलु ચાચીશ નહી પરંતુ તેઓએ યાચેલા अट्टाए उग्गहं णो उगिहिस्सामि, अण्णेसि स्थानमा पास ४५ ( Crixel अथवा च उग्गहे उग्गहिए उबल्लियसामि । ઉદ્ય તવિહારી માટે છે) चउत्था पडिमा । ९०६. अहावरा पंचमा पडिया:- जस्स णं ५ यम प्रतिजा - अ साधु मा मसिड ४३ भिक्खुस्स एनं भवति મારા માટે અવગ્રહની યાચના કરીશ, खलु अप्पणो अट्टाए उग्गह उगिण्डि- परंतु मीन मे, त्र, या२, पाय माटे यायना स्मामि, णो दोण्हं, णो तिण्हं, णो કરીશ નહીં (જિનકલ્પી માટે) चटण्डं, णो पंचण्ड । पंचमा पडिमा । ९०७. अहावरा छहा पडिमाः- से भिक्ख ५ प्रतिज्ञा - साधु मेवी प्रतिज्ञा ४२ वा (२) जस्सेव उग्गहे उव- છે કે હું જેના અવગ્રહની યાચના કરીશ તેના જ लिएज्जा जे तत्थ अहासमण्णागते अपयडमा ने तृणविशेष-सस्ता२४ भणी शे तंजहा इक्कडे जाव पलाले वा, તે ઉપયોગ કરીશ, નહી તે ઉત્કટુક આસનાદિ तस्य लाभ संवमेज्जा, तस्म अलाभे । शनि व्यतीत ४ीश. (Genzel भाटे) उक्कुट्टए वा. सजिए वा, विहरेजा हा पडिमा । ९०८. अहावरा मत्तमा पडिमा:-से भिक्खू सप्तम प्रतिज्ञा - स्थाननी माता सीधी वा (२) महासंयडमेव उन्गहं जाएजाः डाय ते स्थानमा पृथ! शिal, ios शिक्षा, जहा, पुढविसिलं वा. कहसिलं पशणा आमना शेतना ५२ आसन नाश अह च

·નાના-
વા, હાથરવ, તણ અમે સંવ- નહિ તે ઉત્કટુક આસન દ્વારા આ શય્યા વિના
સેઝ, તરસ સામે વા રાત્રિ વ્યતીત કરીશ.
नेसज्जिओ वा विहरेज्जा । सत्तमा
पडिमा ।
९०९. इच्चेतासि सत्तण्हं पडिमाणं अण्ण આ સાત પ્રતિજ્ઞાઓમાથી કોઈ પણ પ્રતિજ્ઞા
यरं जहा पिंडेसणाए ।
સાધુ સ્વીકારે–પરંતુ અન્ય સાધુઓની નિન્દા ન
કરે. અભિમાનનો ત્યાગ કરી બીજા સાધુઓને
સમભાવથી જુએ, ઈત્યાદિ વર્ણન પિંૐષણ
અધ્યયનવત્ જાણી લેવું.
- -
૧૨૦, યુ મારાં તેof મવિયા | સુધમ સ્વામી જંબૂ સ્વામીને કહે છે,
मनखायं-इह खलु थेरेहि મત્તેહિ આયુષ્યન્ શિષ્ય! ભગવાને આ પ્રમાણે કહ્યું છે.
पंचविहे उग्गहे पण्णत्ते, રંગ - મેં સાભળું છે.
દિવë, રોગ, પીડા, સ્થવિર ભગવોએ પાંચ પ્રકારના અવગ્રહ કહ્યા
सागारियउग्गहे, साहम्मियउग्गहे । છે, તે આ પ્રમાણે – (૧) દેવેન્દ્રને અવગ્રહ,
(૨) રાજને અવગ્રહ, (૩) ગૃહસ્થને અવગ્રહ
(૪) સાગરિકને અવગ્રહ (૫) સાધર્મિક
અવગ્રહ
સબંધી સમગ્ર
૨. તપ્ત રમવલુર (૨) આ સાધુ-સાધ્વીને અવગ્રહ
सामंखियं ?
આચાર છે તેનું પાલન
યતનાવાતુ બને.
કરતા
સ યમમાં
1
આAM

·૨૩૮ સત્તરમું અધ્યયન સ્થા ન વિ ષે ચૂલિકા બીજી આપણે પહેલાં જાઈ ગયા છીએ, કે આચારાગ સૂત્રને બીજો શ્રુતસ્કંધ ચાર-ચૂલિકાઓમાં વિભાજિત છે. પહેલી ચૂલિકા તથા બીજી ચૂલિકા સાત-સાત અધ્યયનમાં વિભાજિત છે. ત્રીજી ચેથી એક-એક અધ્યયનમાં સમાઈ જાય છે. પ્રથમ ચૂલિકાના સાત અધ્યયન વિભિન્ન વિષયોથી ઉદેશમાં વિભાજિત હતા. પરંતુ બીજી ચૂલિકાના સાતેય અધ્યયન વિભાજિત નથી. તેના વિષયે એક જ પ્રવાહમા ગતિમાન છે. પ્રથમ ચૂલિકાના અંતિમ અધ્યયનમાં કહ્યું છે, કે યાચના કરેલ અવગ્રહમા સાધુઓએ સારી રીતે કાર્યોત્સર્ગાદિ ક્રિયાઓ કરવી જોઈએ. તેનું વર્ણન આ બીજી ચૂલિકામાં કરવામાં આવશે. બીજી ચૂલિકાના સાત અધ્યયનેને સંબંધ અવગ્રહથી ગ્રહણ કરેલા સ્થાનમાં સાધના કરવાની વિધિનું વર્ણન સાથે છે, તેથી તેનું નામ “સપ્ત સપ્તિકાખ્યા ચૂલિકા રાખવામાં આવેલ છે. તેના પ્રથમ અધ્યયનમા સાધુએ ઉપાશ્રયમાં કાર્યોત્સર્ગદિ કેવી રીતે કરવો જોઈએ તેનું વર્ણન કરતાં સૂત્રકાર ફરમાવે છે – ·આવારા) ९१२. से मिक्खू वा भिक्खुणी अभिकं કેઈ ગામ કે નગરમાં નિવાસ કરવાની ઇચ્છા खेजा ठाणं, ठाउत्तए से अणुपवि-' वाणा साधु-सावी याभाभि x त यो- सेज्जा गामं वा, णगरं वा, जाव सहन भाटे स्थानने हुये में स्थान ४२।- सण्णिवेसं वा से अणुपविसित्ता गामं पीयाना थी U1थी युत हाय तो ते वा, जाव सण्णिवेसं वा, से जं पुण स्थानने भगा छतi सासु मने अनेषणीय ठाणं जाणेज्जा सअंडं जाव समक्क જાણી ગ્રહણ ન કરે. શેષવર્ણન શા અધ્યયન डासंताणगं, तं तहप्पगार ठाण સમાન જાણવું જોઈએ. ચાવત્ જત્પન્ન કદ अफासुगं अणेसणिज्जं, लाभे संते णो આદિ હોય તે તે સ્થાન ગ્રાહ્ય નથી. पडिगाहेजा । एवं सेजागमेणं पेयच जार उदयपस्याइंत्ति । ९१३. इच्चेयाई आयतणाई उवाति- कम्म २, अह भिक्खू इच्छेजा चउहि पडिमाहि ठाणं ठाइत्तए । સાધુઓએ સ્થાનના દોષો ત્યાગી ગવેષણ કરવી જોઈએ અને તે સ્થાનમાં રહી ચાર પ્રતિજ્ઞાઓ જાણવી જોઈએ તે ચાર પ્રતિજ્ઞાઓ નીચે मुरम छ.- - ९१४. तत्थिमा पढमा पडिमा उवसज्जेज्जा, विपरिकम्मादी ठाणं ठाइस्सामि “ अचित्तं ई मथित स्थानमा रहीश, मथित हिमानी अवलंबेज्ज सहारे। તથા હાથ–પગનું આકુંચન सवियार પ્રસારણ કરીશ તેમજ જરા માત્ર મર્યાદિત ભૂમિમાં ભ્રમણ કરીશ. कारण, । पढमा पडिमा ९१५. अहावरा दोच्चा पडिमा:- अचित्तं અચિત્ત સ્થાનમાં રહીશ દિવાલાદિને આશ્રય उवसज्जेज्जा अवलंबेज्जा, JA डाथ-पार्नु सयासन ४२0१, ५२'तु प्रभा कारण विपरिकम्माइ णो सवि કરીશ નહી यारं ठाणं ठाइस्समि । दोचा पडिमा । ९१६. अहावरा तचा पडिमा:- अचित्तं અચિત સ્થાનમાં રહીશ, અચિત્ત દિવાલા- खलु उवसज्जेजाः अवलंबेजा न मडा। पY सश, ५२तु डाथ-गनु णो कारण विपरिकम्माइ; णो સચાર-પ્રસારણ તેમજ ભ્રમણ કરીશ નહીં. सवियारं ठाणं ठाइस्सामि त्ति । तच्चा पडिमा ।

·૨૪૦
અ, ૧૭
૧૭. અવિરત વરા મા - ચત્ત હું અચિત્ત સ્થાનમાં રહીશ, કિન્તુ દિવાલઆદિનું
રાજુ હવનેગા, જો ચાઇના અવલંબન, હાથપગનું સંચાલન, પ્રસાર૭, તેમ
काएण णो विपरिकम्मादि, णो જ ભ્રમણ કરીશ નહીં. એક સ્થાનમાં સ્થિર
सविचार
ठाणं ठाइस्सामित्ति
રહીને કાર્યોત્સર્ગ દ્વારા શરીરને સારી રીતે
वोसट्टकाए बोसट्टकेसमंसुलोमणहे
નિરોધ કરીશ, અને પરિમિત કાળ માટે મારા
શરીરનું મમત્વ ત્યાગીશ, તેમજ કેશ, દાઢી,
संणिरुद्धं वा ठाणं ठाइस्मामि त्ति
નખ, મુછને પણ સરાવી દઈશ. ગ–સંચારનો
चउत्था पडिमा ।
ત્યાગ કરી તે સ્થાનમાં રહીશ.
९१८. इच्चेयासि चउण्हं पडिमाणं जाव આ પૂર્વોકત ચાર પ્રતિમાઓમાંથી કોઈ એક પ્રતિમાં–
पग्गहियतरायं विहरेज्जा, णो तत्थ
ધારક સાધુ, બીજા કેઈ પણ પ્રતિમાધારક કરતા
किंचि वि वदेजा।
ન હોય તેવા સાધુઓની અહંકારમાં આવી
અવહેલના ન કરે. પરંતુ બધા પ્રત્યે
ભાવ રાખતા વિચરે.
સમાન
९१९. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खु એ જ સંયમશીલ સાધુ સાધ્વીને સમગ્ર આચાર
જ વા સામજિક બવિ નહિ છે. એનું પાલન કરી “ સંયમમાં યતન રાખે
ત્તિ ચેમિ
એમ હું કહું છું
(ન

·૨૪૧ અધ્યયન અઢારમું નિ થી ધિ કા ચલિકા બીજી સત્તરમા અધ્યયનમાં કાર્યોત્સર્ગ યોગ્ય સ્થાન અને તે સમ્બન્ધી પ્રતિજ્ઞાઓનું વર્ણન કર્યું પ્રસ્તુત અધ્યયનમા સ્વાધ્યાય પર વિચાર અભિવ્યક્ત કરવામાં આવે છે. માટે આ અધ્યયનનું નામ નિષાધિકા અથવા નિષીથિકા રાખવામાં આવ્યું છે. મૂળ પાઠમાં “નિસહિય” શબ્દનો પ્રયોગ કરેલ છે. સંસ્કૃતમાં તેને “નિષાધિકા” અને “નિષીથિકા” બન્ને રૂપે થાય છે. પરંતુ નિષાધિકા પદ અધિક પ્રસિદ્ધિ હોવાથી–અધ્યયનનું નામ પણ “નિષાધિકા પ્રસિદ્ધ છે. આ અધ્યયનમાં સ્વાધ્યાયભૂમિ કેવી હોવી જોઈએ ? તેમજ સ્વાધ્યાયમાં સાધકે સંલગ્ન કેવી રીતે રહેવું જોઈએ, તે વિધિ સ્પષ્ટ કરતાં સૂત્રકાર ફરમાવે છે ·२४२ અ. ૧૮ ९२०. से मिक्खू वा भिक्खुणी वा अभिकं- साधु સાધ્વી નિર્દોષ સ્વાધ્યાય ભૂમિમાં खेज्जा णिसीहिणं फासुगे गमणाए; જવા ઈચ્છે ત્યારે તે ભૂમિને દેખે અને જે તે से जं पुण णिसीहिमं जाणेज्जा मूभि हिथी युत डाय तो सहीष-मने- सअर्ड सपाणं जाव मक्कडासंताणं, पीय all ड न ४२. तहप्पगारं णिसीहियं अणेसणिज्ज, लाभे संते णो चेतिस्सामि । જવા ચાર ९२१. से भिवा वा [२] अभिकखंइ छ સાધુ-સાધ્વી સ્વાધ્યાય ભૂમિમાં णिसीहिगं गमणाए; से ज पुण ४च्छे त्यारे ते भूमि , यो, तभ०४ णिसीडियं जाणेजा अप्पंडं, अप्प- જાળાઓથી રહિત હોય તે તે પ્રાસુક છે એમ पाणं जाव मक्कडासंताणगं, तहप्प- જાણી ગ્રહણ કરે, પરન્તુ જળમાં ઉત્પન્ન થનાર મંદાદિથી યુક્ત હોય તે તેવી ભૂમિ ગ્રહણ ન गारं णिसीहिगं फासुगं एसणिज्जं કરે, શેષ વર્ણન શય્યા અધ્યયન અનુસાર જાણવું लाभे संते चेतिस्सामि, एवं सेज्जा- नस. गमेणं यच्च जाव उदयपस्याए ति । ९२२. जे तत्थ दुवग्गा वा, तिवग्गा वा, स्वाध्याय मूभिभा में त्रए કે પાંચ चउवग्गा वा, पंचवग्गा वा, अभि- साधु-यो तय तो आपस-मापसभा मे-मीना संधारेइ णिसीहियं गमणाए, ते णों शानु मालिंगन न ४२, युमन न. ४२, अण्णमण्णस्स कायं आलिंगेज्ज वा, તેમજ દાતેથી અને નખોથી છેદન આદિ चुंबेज्ज वा, दंतेहिं वा णहेहिं वा अच्छिदेज वा । ९२३. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खु- साधु मने साध्वीन 20 माया छे तेनु पूर्ण णीए वा सामग्गिगं जं सवठेहिं ३५थी पालन शेने संयममा यतनापान मन सहिए समिए सदा जएज्जा सेयमिणं भने मेने श्रेय:४२ भान नये. मण्णेज्जासित्ति वेमि । १ न ४२.

·૨૪ અધ્યયન ઓગણીશમું ઉ ચા ૨૨ % વ ણ બીજી ચૂલા અઢારમા અધ્યયનમાં નિષાધિકા–સ્વાધ્યાયનું વર્ણન કર્યું. હવે આ અધ્યયનમાં સ્વાધ્યાય- ભૂમિમાં રહેલા સાધકને ઉચ્ચાર-પ્રશ્રવણનું કારણ ઉપસ્થિત થાય તે તેમણે મલ-મૂત્ર કેવી જગ્યાએ ત્યાગવું જોઈએ તેનું વર્ણન છે. તેથી આ અધ્યયનનું નામ ઉચ્ચાર પ્રશ્રવણ રાખવામાં આવ્યુ છે. તેની વિધિ આ અધ્યયનમા પ્રરૂપિત છે. 1 ·२४४ म. १८ ९२४. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा उच्चार- સાધુ કે સાધ્વીને મલ-મૂત્રની તીવ્ર બાધા ઉત્પન્ન पासवणकिरियाए उबाहिज्जमाणे 25 लय भने पाता पासे पात्र भापू न सयस्स पायपुंछणस्स असतीए तो डाय तो બીજા સાધુ પાસે યાચના કરે पच्छा साहम्मियं जाएजा । (મળ મૂત્રના વેગનો નિષેધ ન કરે) ९२६. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा से जं साधु , सावाये तुवाणी, वाणी, पुण थंडिलं जाणेजा सअंडं, सपाणं पाणी, श्यामा भणभूत्रनेत्याग जाव मक्कडासंताणगं, तहप्पगारंसि ४२वो. थडिलंसिं णो उच्चारपासवणं वोसि- रजा । ९२६. से भिक्खू वा ( २ ) से जं पुण साधु સાધ્વી જીવરહિત, બીજ હિત, ઈડા थंडिलं जाणेजा अप्पपाणं अप्प- २डित, A २हित सयामा भण-भूत्रने। वीयं जाव मक्कडासांताणगं, तहप्प- ત્યાગ કરે गारंसि थडिलंसि उच्चारपासवणं वोसिरेजा । ९२७. से मिक्खू वा (२) से जं पुण के स्थ डि भि मे या भने आधुमे। माटे थंडिलं जाणेजा:- अस्सिपडियाए अथवा साध्वीमा माटे अथवा श्रमणु-प्रारणे। एग साहम्मिगं समुद्दिस्स, अस्सि- भाटे भने प्राणी, मृत, ०१ सत्वनी डिंसा पडियाए वहवे साहम्मिया समु- प्रशने मनापामा मापी डाय भने नेना भासि हिस्स, अस्सिपडियाए एग साह તે ભૂમિને ઉપયોગ કર્યો કે ન કર્યો હોય म्मिणि समुदिस्स, अस्सिंपडियाए तवी यामां साधु-साध्वी भणभूबनो त्याग वहवे साहम्मिणीओ समुद्दिस्स, न ४३. अस्सिपडियाए बहवे समण-माहण वणीमगा पगणिय पगणिय समुहिस्स, पाणाई (४) जाच उदेस्सिय चेतेति, तहप्पगारं धंडिलं पुरिसंतरकडं जाव बहिया णीहड वा, अण्णयरंसि वा तहप्पगारंसि थंडिलसि णो उच्चार - पासवणं वेसिरेजा।

·આચારાગ ૨૪૫ जाव ९२८. से भिक्खू वा (२) से जं पुण साधु साध्वी न्यारे स्थादि मुभि मेवी ened थंडिलं जाणेजा वहवे समण-माहण આ ભૂમિ અન્ય ताथि-माझ १५४४-४- किवण-वणीमग-अतिही समुद्दिस्स गतिथि वगेरे भाट વગેરે માટે પ્રાણ-ભૂત-જી-સર્વેની पाणाई [४] जाव उद्देसिय चेतेति, હિંસા કરીને બનાવી છે. એ ભૂમિને હજુ तहप्पगारं थडिलं अपुरिसंतरकडं અન્ય લોકેએ ઉપયોગ કર્યો નથી. તેમજ તેની जाव बहिया अणीहडं वा, अण्णय- મમતા પણ ત્યાગી નથી. એવી તે ભૂમિમા रंसि वा तहप्पगारंसि थंडिलसि णो મળમૂત્રનો ત્યાગ ન કરે. उच्चारपासवणं वोसिरेज्जा । ९२९. अह पुण एनं जाणेज्जा पुरिसंतरकड જે એવી પ્રતીતિ થઈ જાય આ ભૂમિને અને મમતા जाव बहिया णीहडं अण्णयर सि उपयो! अन्य सोये यो तहप्पगारंसि थडिलंसि यय त्यागी छे. तो त्या मण-भूत्रनो यार ४२. उच्चारपासवणं वोसिरेज्जा । ९३०. से भिक्खू वा (२) से जं पुण साधु के साची (मुभिना विषयमा सेभ end ! थडिल जाणेजा अस्सिपडियाए कयं આ સ્થ ડિલ ભૂમિ-સાધુ માટે કરેલકરાવેલ- ઉધાર वा, कारिगं वा, पामिच्चियं वा, छण्ण લીધેલ છત કરેલ તેડી ફેડી સારી કરેલ, ઘસી– ઘસીને સાફ કરેલ-પોલીશ કરેલ-લીંપેલ વાળીને वा, घट्ठ वा, मट्ठ वा, लित्तं वा, સાફ કરેલ, ધૂપથી સુગ ધિત કરેલ છે. તેવા सम्मटं वा, सांधृपयं वा, अण्णयरसि પ્રકારના ઉત્તર-દષવાળી ભૂમિમા મળમૂત્રનો ત્યાગ तहप्पगारंसि थंडिलसि णो उच्चा- रपासवणं वोसिरेजा। ९३१. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थंडिलं ले साधु-साध्वी तणे , गृहस्थ मापा तेना जाणेज्जा-इह खलु गाहावई वा गाहा- पुत्रो ४-भूण-elel qयति बोरे यानि वइपुत्ता वा, कंदाणि वा मूलाणि वा આ દરથી બહાર અને બહારથી અ દર લઈ જાય जाब हरियाणि वा अंतराओ वा वार्हि છે. તેવી ભૂમિમાં મળમૂત્રનો ત્યાગ ન કરે. गीहरंति,वाहियाओ वा अंतो साहरंति, अण्णयरंसि वा तहप्प्पगार सि थडि- लंसि णो उच्चारपासवणं वोसि- न उरे. रेजा। ९३२. से भिक्खू वा (२) ते ब्नं पुण थडिलं स्थायि भूमि २४५ ५२, माले ५२, माया ५२, जाणेज्जा-खंधसि वा पीढंसि वा, માળા પર, અગાસી કે પ્રાસાદ પર હોય તેમા मंचंसि वा, मालसि वा, अटुंसि वा, તેમજ તેમાં પ્રકારની કેઈ બીજી ભૂમિમા पासायंसि वा,- अण्णयरंसि वा थडि- लंसि णो उच्चारपासवणं वोसिरेज्जा । સાધુ-સાધ્વી મળમૂત્રનો ત્યાગ ન કરે ·२४६ અ, ૧૯ वा ९३३. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थडिलं साधु भने सावान त नये ॐ सवित्त जाणेज्जा अणंतरहियाए पुढवीए, पृथ्वी ५२, Ba° पृथ्वी ५२, सथित्त २०४युत ससणिद्धाए पुत्वीए, ससरक्खाए पृथ्वी ५२, सथित्त मारीवाणी पृथ्वी ५२, सथित्त पुढवीए, मट्टियाए, मक्कडाए, चित्त- शिला ५२, सथित्त ५०५२ ५२, Swastes मंताए सिलाए, चित्तमंताए लेलुयाए, ५२, मथवा सेवा addil / तुयुत पृथ्वी कोलावाससि दारुयंसि ५२, शेणीयाना मायुत पृथ्वी ५२ मण- वा, जीवपइट्टियंसि चा, जाव મૂત્રને ત્યાગ ન કરે. मक्कडासंताणगंसि वा, अण्णयर सि वा तहप्पगार सि थंडिलंसि णो उचारपामा बोलिरेज्जा । ९३४. से मिक्खू वा (२) सेजं पुण थंडिलं साधु-साध्वी स्थति भूमिना विषयमा मेम जाणेजा-ह खलु गाहावई वा तणे हे गृहस्थे या स्थपुत्र वगेरेय भूण गाहावइपुत्ता वा कंदाणि वा जाव બીજ જે જગ્યામાં વિખેર્યા છે, વિખેર बीयाणि वा परिसामु वा, परिसा- विशे, तेवी या भण-भूत्र न त्यागे डेंति वा, परिसाडिस्ांति वा अण्ण- यर सि वा तहप्पगार सि थंडिलंसि णो उच्चारपासवणं चोसिरेज्जा । ९३५. से भिक्खू वा [२] से जं पुण थंडिलं साधु-साध्वीमे समान यामा जाणेजा-इह खलु गाहावई वा गाहा- गृहस्थी-भाई, धान्य, भा, भ3४, ४थी, प, वडपुत्ता वा, सालीणि वा, वीहिणि. જુવાર વાવ્યા છે, વાવે છે કે વાવશે તેવી वा, मुग्गाणि वा. कुलत्याणि वा, जवाणि वा. जवनवाणि भूभिंभा भण-भूत्रने रसग न ४२. वा, पतिरिस वा पतिरिति चा पतिरिस्संति वा अप्णयर सि वा, तहप्पगारंसि पंडिलंसि णो उच्चार- पासवणं वोसिरेजा। ९३६. से भिक्ख वा (२) से जं पुण थंडिल साधु-साध्वी २२ डिस भूमि वधे ये है जाणेजा-आमोयाणि वा, घसाणि वा, घसाणि ही ४२। छे, मोदी मीन छ, થોડી भिलुयाणि वा, विज्जलयाणि वा, ફાટેલી જમીન છે, કાદવ છે, હુઠું છે, શરડી खाणुयाणि वा, कडयाणि वा, पग- डाणि वा, दरीणि वा, पडुग्गाणि वा, જુવારના સાઠા પડયા છે, ખાડે, ગુફા કેટ-કિલ્લે समाणि वा विसमाणि वा, अण्णय- છે, ઉંચી નીચી ભૂમિ છે, ત્યાં તેમજ તેવા गसि वा तहप्पगारसि थडिलंसि णो प्रारनी ५ भूमिमा भण-भूत्र न त्यागे. उच्चारपासवणं वोसिरेजा । मासाणि वा, वा, - ·આચાગ २४७ . न त्यागे. ९३७. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थंडिलं त्यां मनुष्याना - शंधवाना स्थान हाय, जाणेज्जा-माणुसरधणाणि वा, महि- या लेस, पा, मह, , भरघi, सा, सकरणाणि वा, वसभकरणाणि चा, मत्त४, तेत२, अभूतर, पिore-qोरे रामपामा अस्सकरणाणि वा, कुक्कुडकरणाणि આવતા હોય તે સ્થાને સાધુ-સાધ્વી મળ-મૂત્ર वा, लावयकरणाणि वा, वट्टयकरणाणि वा, तित्तरकरणाणि वा, कवोयकरणाणि चा, कपिंजलकरणाणि वा, अण्णयरंसि वा, तहप्पगारंसि थडिलंसि णो उच्चारपासवणं वोसिरेज्जा । ९३८. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थडिलं न्यांशी माने मृत्यु पामतi हाय, पोताना जाणेजा वेहाणसटाणेसु वा, गिद्धपि- शरीरने माघी पासे मक्ष शपता डाय, तेभर हाणेसु वा, तरुपतणटाणेच वा, मेरु- 3 उपरथी ५डी, पत ५२थी ५डी, पापात पवडणहाणेसु वा, विसभक्खणयहाणेसु ४२री, विषमक्ष ४ी, अग्निमा प्रवेश ४३॥ वा, अग्गिपडणहाणेनु वा अण्णयरंसि मृत्यु पामता डाय तेवी याभा अथवा तवा वा तहप्पगारंसि थंडिलंसि णो मारनी अध પણ જગ્યામાં સાધુ-સાધ્વી उच्चारपासवणं वोसिरेजा। भण-भूत्रनी त्या न ४२. ९३९. से भिक्खू (२) से जं पुण थंडिल या मा, माया, धान, वनम', हेवन, जाणेज्जा-आरामाणि वा, સભા, પરબ ઈત્યાદિ, તેવા પ્રકારના બીજા કોઈ णाणि वा, वणाणि वा, वणसंडाणि वा, પણ સ્થળો હોય ત્યાં સાધુ-સાધ્વી મળ-મૂત્રને देवकुलाणि वा, सभाणि वा, पवाणि त्या न ४२. वा, अण्णयरंसि वा तहप्पगारसि थंडिलंसि णो उच्चारपासवणं वोसि- 'उज्जा- रेजा । - સાધુ-સાધ્વી ९४०. से भिक्खू वा [२] से ज पुण थंडिलं त्या भटारीमा सय, ३२वानी या डाय, जाणेज्जा-अट्टालयाणि वा, चरियाणि वाले है १४४ हाय तथा सेवा प्रानी वा, दाराणि वा, गोपुराणि वा, अण्ण બીજી કઈ પણ જગ્યા હોય ત્યા यरंसि तहप्पगारंसि थडिलंसि णो भण-भूत्रनो त्याग न ४२. उच्चारपासवणं वोसिरेज्जा । ९४१. से मिक्खू वा [२] से जं पुण थडिलं त्या त्र-या२-भाग भणता डाय-याशे, यौटा, जाणेज्जा-तियाणि वा, चउक्काणि यतुभुम वगेरे हाय तथा ते प्रा२ना वा, चच्चराणि वा, चउम्मुहाणि वा, मीनत अपए स्थान हाय त्यां साधु-साध्वी अण्णयरंसि तहप्पगारंसि थंडि- लसि णो उच्चारपासवणं वोसि- भण-भूत्रनो त्याग न ४२. रेजा ।

·-- २४८ અ, ૧૯ ९४२. से मिक्खू वा (२) से जं पुण थंडिलं જ્યાં કોલસા, પાડવાની, સાજીખાર પકાવવાની, जाणेजा इंगा डाहेसु वा, खार- भृतने मागवानी १२या त्य, तथा भूतना डाहेसु वा, मडयडाहेसु वा, मडयधू- स्मा२४ ३५ तृपिया या चैत्यो (त्रिय भियानु वा, मडयचेइएसु वा, अण्ण- વિગેરે) હોય ત્યાં તથા તેવા પ્રકારના અન્ય यरंसि वा तहप्पगारंसि थडिलसि स्थानमा साधु-साध्वी भण-भूत्रने त्या न रे. पो उच्चारपासवणं वोसिरेज्जा । તથા તેવા - - . - ९४३. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थडिलं ori नहीन तयान डाय, हनी या जाणेजा-णदियाययणेसु वा, पंका- लाय, વશપરંપરાથી પૂજાતા સ્થાન હોય, ययणेसु वा, उग्घाययणेसु वा, सेयणव- मथवा पylनयारीमा डाय हसिं वा, 'अण्णयरंमि' वा तहप्पंगा- प्रारना मन्य स्थानो डाय त्यां साधु-साध्वी रंसि थंडिलंसि णो उच्चारपासवण भण-भूत्रने त्या न ४२. वोसिरेज्जा । ९४४. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थंडिलं साधु-साध्वी त्यां मारीनी नवी माणे! डोय, जाणेजा-णवियासु वा मट्टियाखाणि- गायाने यवान नपi गायर स्थग। डाय , यास वा, णवियासु वा गोप्पहेलियासु मील माण। डाय, तथा तवा प्रश्न अध वा गवाणीसु वा खाणीसु वा, अण्ण પણ બીજા સ્થળે હોય ત્યાં મળ-મૂત્રને ત્યાગ यर सि वा, तहप्पगार सि थंडिलंसि न २. णो उच्चारपासणं वोसिरेजा । ९४५. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थडिल प्रधान શાકના ખેતરમાં, પાનપ્રધાન-ભાજી जाणेजा--डागवच्चसि वा, साग પાલાના ખેતરમાં, ગાજર-મૂળાના ખેતરમાં તથા वच्चंसि वा, मूलगवच्चंसि वा हत्थं- तवां प्रा२नी माeo t यामां साधु-सायी करवच्चंसि वा, वा, अण्णयरंसि वा मण-भूत्रनो त्यास न ४२ तहप्पगार सि थडिलंसि णो उच्चार- पासपणं वोसिरेज्जा । , - ९४६. से भिक्खू वा (२) से जं पुण थंडिलं साधु-सावी. मशन ( मियां ) ना बनभां, शन जाणेजा---असणवणंसि वा, सणव- वनमा,धापी-उतश्री-मशी-20मान वनभो, अथवा गंसि वा, धायइवणंसि वा, केयइव- नाग वृक्षो, युन्ना वृशे (भभणना पन), युस: गंसि वा, अंबवणंसि वा, असोगव વૃક્ષોના વનમાં તથા તેવા પ્રકારના બીજા પત્ર-પુષ્પ गंसि वा, णागवणंसि वा, पुण्णागव- .

·માચાર ૨૪૯ G રૂપાત્ર અથવા गसि वा, चुल्लागवणंसि वा, अण्ण- ફળ-બીજ કે વનસ્પતિ યુક્ત સ્થળોમાં વા તરજુ રોપ વા, મળ-મૂત્રને ત્યાગ ન કરે. पुप्फोवेएसु वा, फलोवेएसु वा, बीओ- वेएसु वा, हरिओवेएमु वा, णो उच्चारंपासवणं वोसिरेज्जा । ૧૪૭. સે મિરર્ વા (૨) યયય વા સંયમશીલ સાધુ-સાધ્વી પરચાં વા જાય, સામાયણ (સ્વપાત્ર ન હોય તે) પર પાત્ર લઇને બગીચાના एगंतमवक्कमेज्जा, અળવિચત્તિ કે ઉપાશ્રયના એકાંત સ્થાનમાં જાય અને જ્યાં असंलोयंसि तप्पपाणंसि નવ કેઈનું આવાગમન ન હોય, કે તું ન હોય, માતાસિ સદારા િવ જીવ-જન્તુ કે કરોળીયાના જાળાદિ ન હોય उवस्सयंसि तओ નવાવ તેવી અચિત્ત ભૂમિમાં મળ-મૂત્ર ત્યાગે, ત્યાર શિરપાવvi વોસિરેઝ | વોરિ- પછી પાત્ર લઈને એકાંત સ્થાનમાં જાય જ્યાં રિત્તા સામાન્ય તમાં કેઇનું આવાગમન ન હોય, કે જેતુ ન હોય, अणावाहंसि અથવા કોઈ જીવ-જન્તુ ઈત્યાદિની હિંસા ન जाव मकडासंता- णगंसि अहारामंसि वा आमथंडिलंसि થાય તેવી અચિત્ત ભૂમિમાં કે દગ્ધભૂમિમાં કે वा अण्णयरंसि वा तहप्पगारंसि અન્ય કોઈ પણ પ્રકારની અચિત્ત ભૂમિમાં યતના थंडिलंसि अचित्तंसि ततो जयामेव પૂર્વક મળ-મૂત્રને પરિષ્ઠાપન કરે. उच्चारपासवर्ण परिद्ववेज्जा । ९४८. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खुणीए સાધુ-સાધ્વીને આ આચાર છે. યતનાપૂર્વક વા સામા નાવ નઝામિ ત્તિ મળ-મૂત્રને ત્યાગ કરે. મિ ! .

·અચયન વીસમું આ અધ્યયનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સાધુ-સાધ્વી નિદોષ સ્વાધ્યાય-ભૂમિમાં સ્વાધ્યાય કરતી વખતે અથવા નિર્દોષ રથાન પર મલ-મૂત્રને ત્યાગ કરવા જતાં મધુર કે મનેર શબ્દોને સાભળવાનો પ્રયત્ન ન કરે. તે હંમેશા સમભાવ પૂર્વક પિતાની સાધનામાં સંલગ્ન રહે.

·આચારામ ૨૫૧ શબ્દ અથવા આ वा ९४९ से भिक्खू वा भिक्खुणी वा मुइंगस- साधु સાધ્વીએ કે સ્થાને મૃદંગના શબ્દ, दाणि वा, नंदीसद्दाणि वा, તબલાના શબ્દ, ઝાલરનાં झल्लरिसवाणि अण्णयराणि न आ पा शम्सोमवानी ४२छाथी वा तहप्पगाराणि विख्वरूवाणि ते स्थान ५२०४नध्ये नहीं वितताई सद्दाई कण्णसोयणपडिताए णो अभिसंधारेज्जा गमणाए । ९५०. से भिक्खू वा (२) अहावेगइयाई साधु सावाये id स्थान ५२ વીણાના सहाई सुणेति, तंजहा-वीणासद्दाणि १४, सितारना , शानi श, तुन, वा, विपंचीसदाणि वा, पिप्पीसगस- पशुप-टीस, तयू२२, -वाध विशेष विगैरेना हाणि वा, तूणयसहाणि वा, वीणिय- शो तथा तवा प्रा२ना विविध शो, वितत सद्दाणि वा, तुंववीणियसदाणि वा, मा शण्टीने सणवानी ४२४ाथी ते स्थान ढंकुणसद्दाणि वा, अण्णयराई ५२ ५ ननये. तहप्पगाराइ विरूवरूवाणि सद्दाणि वितताई कण्णसोयपडियाए णो अभिसंधारेज्जा गमणाए । ९५१. से मिक्खू वा [२] अहावेगयाई साधु-सावा सभये । २७४ सालामा सहाई सुणेति, तंजहा-तालसहाणि माये, भ-ता, सता, भA, गाधिxt- वा, कसतालसदाणि वा, लत्तिय- मान पाध, २४रिया-पासनी पाटोथी गोहियसदाणि વા, બનેલ વાજિંત્રનાં શબ્દો, તથા તેવા પ્રકારના किरिकिरियासहाणि वा, अण्णयराणि मी मे ५ तासन शही, त। समानी वा तहप्पगाराइं विरूवरूवाइ ताल- ४२४ाथी या न नय. सद्दाई कप्णसोयपडियाए णो अभि- संधारेजा गमणाए । ९५२. से भिक्खू वा (२) अहावेगडयाइ न्याश, वायु, मासु, मरभुमी, पिपिसिना सहाई मुणेइ, सुणेइ, तंजहा-संखसहाणि शही, तथा ता २i wlad शुषिर शो वा, वेणुसहाणि चा, वंससदाणि वा, થતા હોય ત્યા સાભળવાની ઈચ્છાથી સાધુ-સાધ્વી खरमुहीसदाणि वा, पिरिपिरिया- न तय सदाणि वा, अण्णयराई वा तहप्प- गाराइ' विरुवरुवाई सद्दाइं झुसिराई कण्णसोयपडियाए णो अभिसंधारेजा गमणाए। सदाणि वा, ·૨૫૨ म २० वा , ९५३. से मिक्खू वा (२) अहावेगइयाई साधु-Albat Pers Ava सामने प्रेम ४यारी, सद्दाई सुणेति, तंजहा-वप्पाणि वा, भा, भोवर, सार, सोपनी ५ति माह फलिहाणि बा, जाव सराणि वा, તથા એવીજ બીજી જગ્યા પર થતી કલકલ- सागराणि चा, सरसरपंतियाणि वा, माहि शण्टोनी पनि पोरेन सimal त्यां अण्णयराई तहप्पगाराई જવાની ઈચ્છા ન કરે. विरूवरूवाई सद्दाइ कण्णसोयपडि- याए णो अभिसंधारेज्जा गमणाए । ९५४. से भिक्खू वा (२) अहावेगइयाई साधु 3 साध्वी, rataय, गु, हुन आडी, सदाई सुणेति, तंजहा कच्छाणि वा, वन, वन, पर्वत, પર્વતદુર્ગ ઈત્યાદિ रामाणि वा, गहणाणि वा, वणाणि स्थगोमा थतi Aण्होने सामणवानी थी वा, वणदुग्गाणि वा, पव्वयाणि वा, तेश्या ५२ न. 14. पव्ययदुग्गाणि वा, अण्णयराई वा तहप्पगाराई विरुवरुवाई सदाई कण्णसोयपडियाए णो अभिसंधा- रेज्जा गमणाए । ९५५. से भिक्खू या (२) अहावेगइयाई साधु अथवा सादी ग्राम, नगर, यानी, सदाई सुणेति-गामाणि वा, णगराणि माश्रम, पट्टए, अथवा सनिवेश, माहि स्थानमा वा, निगमाणि वा, रायहाणीओ तथा પ્રકારના બીજા વિવિધ સ્થળામાં થતા चा, आसमपट्टणसंणिवेसाणि वा, शण्होने साना भाटे न य. अण्णयराइ वा तहप्पगाराई सद्दाई णो अमिसंधारेजा गमणाए । ९५६. ते भिक्खू वा (२) अहावेगड्याइ साधु 3 साची माराम, उद्यान, वन, वनम, सदाइं सुणेति, तंजहा-आरामाणि विस, समा तथा ५२५ અથવા એવા જ उजाणाणि वा, वणाणि वा, કેઈ બીજ સ્થાન પર થતાં શબ્દોને સાભળવાની वणसंडाणि वा, देवकुलाणि वा, ४२७थी न नय सभाणि वा, पवाणि वा, अण्णयराई वा तहप्पगाराइ सद्दाइ णो अभिंसं- धारेजा गमणाए । ९५७. से भिक्खू वा (२) अहावेगइयाइ साधु સાધ્વી જ્યારે કેટલાક શબ્દ સાંભળે, सद्दाइं सुणेति, तंजहा अट्टाणि वा, भ भी अथवा भट्टासभा, श्वानां अट्टालयाणि वा, चरियाणि વી, માર્ગોમાં, દ્વારના મુખ્ય દરવાજામાં કે એવા दाराणि वा, गोपुराणि वा, अण्ण- यराई वा પ્રકારના વિવિધ સ્થાનમાં થતા શબ્દો સાંભળવાની तहप्पगाराई सद्दाइ णो अभिसंधारेजा गमणाए । અભિલાષાથી જાય નહીં. ते बाप ·આચારાંગ ૨૫૩ सद्दाइ सुणेति, णाणि वा, ९५८. से भिक्खू वा (२) अहावेगइयाई साधु साध्वी त्रि, यो, यौटा तथा सदाइं मुणेति, तंजहा-तियाणि वा, अतुभु भस्थानमा तथा એવા પ્રકારના અન્ય चउक्काणि वा, चच्चराणि वा, स्थानमा श थता होय तो सांगवानी चउम्मुहाणि वा, अण्णयराई वा तह- ४२ाथी ते या तय नही. प्पगाराइं सद्दाइ णो अभिसंधारेज्जा गमणाए । સાધુ કે સાધ્વી ભેંસ બાંધવાને સ્થાને, બળદો ९५९. से भिक्खू वा [ २ ] अहावेगइयाई બાંધવાના સ્થાને, અશ્વ બાંધવાના સ્થાને, હાથી तंजहा-महिसकर- गहाणाणि वा, वसभकरणट्ठाणाणि वा, બાંધવાના સ્થાને, ચાતક પક્ષીના સ્થાને અથવા अस्सकरणेढाणाणि वा, हत्थिकरणहा- એવા કેઈ અન્ય સ્થાન પર થતા શબ્દો સાંભ- जाव कविजलकरणहा- पानी थी तय नही. णाणि वा, अण्णयराई वा तहप्प- गाराइ सद्दाई णो अभिसंधारेज गमणाए । ९६०. से भिवख वा (२) अहावेगइयाई साधु साध्वी पाामानु युद्ध तथा महो, सुद्दाइ सुणेति, तंजहा-महिसजुद्धाणि मन्वा, हाथी, पिस-यात पोरे ना युद्धथी वा, वसभजुद्धाणि वा, अस्सजद्धाणि થતા શબ્દો અથવા તેવા પ્રકારના બીજા શબ્દ वा, हत्थिजुद्धाणि वा, जाव कविंज- सालणवानी ७२छtथा त्यi onय नही. लजुद्धाणि वा, अण्णयराई वा तहप्प- गाराई, णो अभिसंधारेज्जा गमगाए । ९६१. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा अहावेग- साधु 3 साध्वी, नाना old सinा माटे અશ્વશાળા કે હસ્તી શાળામાં इयाई सदाइं सुणेति, तंजहा-जुहियठा- तथा भवशाणा શબ્દોને સાંભળવાની ઇચ્છાથી તે સ્થાન પર णाणि वा, हयजूहियठाणाणि वा, गयजूहियठाणाणि वा अण्णयराइ वा न तय. अथवा न्यो १२, वधु, हाथी, घी, तहप्पगाराड णो अभिसंधारेज माहिनु पर्युन थनु हाय त्या ते सालगवा भाटे गमणाए । પણ ન જાય ९६२. से मिक्खू वा भिक्खुणी वा जाव मु જ્યા કથા-કહાણી કહેવાતી હોય, માપતોલ णे, तंजहा-अक्खाइयट्ठाणाणि वा, थत। डाय, धोनी हो थती हाय, ल्या माणुम्माणियहाणाणि वा, महयाइय महान् नृत्य, गीत, वा, वी, तास, 13, गट्ट-गीय–चाइय-तति तल પખાલ, તુરી, આદિ વાજિંત્રાના શબ્દ થઈ ताल--तुडिय--पडुप्प--वाइयट्ठाणाणि २ डाय अथवा सवारी रो भी स्थानो ५२ वा, अण्णयराई वा तहप्पगाराइ णो સાધુ સાધ્વીએ સાંભળવા માટે જવું अभिसंधारेज गमणाए । જોઈએ નહીં થતા ·૨૫૪ ९६३. से भिक्खू वा भिक्खुणी चा जाव ઝગડાના સ્થાનમાં થતા શબ્દો કલહન શબ્દો, सुणेति, तंजहा-कलहाणि વા, બળવાનાં શબ્દ, બે રાજ્યોના વિરોધથી થતાં હિંવાદ , મf, ર- શબ્દો, ઉપદ્રવના શબ્દો, બે રાજ્યોની ચુદ્ધ- ज्जाणि વી, विरूद्धरजाणि ભૂમિના શબ્દો રાજ્ય વિરોધના સ્થળ પર વી, अण्णयराई वा तहप्पगाराई થતા શબ્દો તથા તેવા પ્રકારના અન્ય સ્થળે णो अभिसंधारेज गमणाए । થતા શબ્દોને સાંભળવાની ઈચ્છાથી સાધુ કે સાધ્વી તે સ્થાન પર ન જાય પર પર આરૂઢ કરી સાધુ-સાધ્વીએ ९६४. से भिक्खु वा भिक्खुणी वा जाव નાની બાલિકાને કે કુમારિકાને ( લગ્નાદિ પ્રસંગના પ્રજનથી) વસ્ત્રો તથા અલંકારથી સારું અતિ- િર પર- વિભૂષિત કરી, ઘણુ મનુષ્યના પરિવાર સાથે भुग મહિપાર્શ્વક્સિ-નિવૃજના ઘડા કે હાથી આદિ લઈ જવાતિ દેખી અર્થત કોઈ પણ પ્રકારનું ૪૫, ૫ વા કુરિ વહાણ - સરધસ ફૂલેકાદિ દેખી; અથવા કેઇ એક પુરુષને ज्जमाणं पेहाए, अण्णयराई वा વધ માટે લઈ જવાતે દેખી, ત્યાં થતાં શબ્દો तहप्पगाराई णो अभिसंधारेजा તેમજ તેવા પ્રકારના કેઈ પણ અન્ય સ્થળમાં થતા શબ્દોને સાંભળવા માટે Hirg | જવું જોઈએ નહી. ९६५. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा अण्णय સાધુ સાધ્વી વિવિધ પ્રકારનાં બીજા મહાશ્રવનાં રાછું વિચારું માસવારૂ માં સ્થાનોને પણ જાણે, જેમ કે ધણી ગાડીએ, નાગેન્ના, તરંગદા-જુer an, ઘણા રથે, ઘણા ઑછે, અથવા સીમાવર્તી દુરહાન વા, વહૂળ વ ચેર-ડાકુઓનાં તથા તેવા પ્રકારનાં બીજા મહાન बहुपच्चंताणि वा, अण्णयराई વા આશ્રાના શબ્દો સાંભળવાની ઇચ્છાથી તે-તે તદાર વિવારે મહીસવીરું સ્થાન પર ન જાય. कण्णसोयपडियाए णो अभिसंधारेज માgિ | પણ નાચતા ९६६. से भिक्खू ना भिक्खुणी ना अन्नयराई સાધુ–સાધ્વી વિવિધ પ્રકારનાં ઉત્સાને विरुवरुवाई महुस्सबाई एवं जाणेज्जा, જાણે, જેમકે સ્ત્રી કે પુરુષ, વૃદ્ધ, બાળક અથવા तंजहा-इत्थीणि वा, पुरिसाणि वा थेराणि वा, डहराणि वा, मज्झिमाणि તરુણ આભૂષણથી વિભૂષિત થઈને, ગાતા, વા, કામરવિપૂરિયાળ , – બજાવતા, હસતા-રમતા કીડા કરતા, ताणि चा, वायंताणि वा, णचंताणि વિપુલ સ્વાદુ ખાવ ખાન-પાન-અસન, પણ, વા, દાળિ વા, રતાળિ વા, ખાદિમ, સ્વાદિમને ઉપભેગ કરતા, વહેંચતા, मोहंताणि वा, विपुलं असणपाण- વિરું વાવ- આપ-લે કરતા, સાંભળતા, આવતા-જતા હોય खाइमसाइम परिभुजताणि વાં ૨ ·આચારાંગ ૨૫૫ परिभाइंताणि वा, विच्छड्डियमाणाणि तथा सेवा प्रारना है या महोत्सव हाय वा, विगोवयमाणाणि वा, अण्णय- त्यां शम्। सienq! भाटे लय नही. राई वा तहप्पगाराई विरूवरूवाई महुस्सावा कण्णसोयपडियाए णो अभिसंधारेज गमणाए । ९६७. से भिक्खू वा भिक्खुणी वा णो साधु સાધ્વી આ લેક સંબંધી શબ્દોમાં, इहलोडएहिं सद्देहि, णो परलोइएहिं ५२४ समाधी. शहम अथवा स्वतीय- सद्देहि, णो सुतेहिं सद्देहि, णो असुतेहिं मनुष्यना शोभा, तथा वितीय-पशुमा દેવે આદિના શબ્દોમાં, સાંભળેલા શબ્દોમાં, सद्देहि, णो दिटेंहिं सद्देहि, णो अदि- નહિ સાંભળેલા શબ્દોમાં, સાક્ષાત્ ઉપલબ્ધ देहिं सद्देहि, णो कंतेहिं सद्देहि, णो અથવા અનુપલબ્ધ શબ્દોમાં આસક્ત ન થાય, सज्जेजा, णो रज्जेज्जा णो गिज्झेज्जा, રાગ ન કરે, વૃદ્ધ ન થાય, મુગ્ધ ન થાય, અને णो मुज्झेजा, णो अज्झोवज्जेज्जा । લુપતા ધારણ ન કરે. ९६८. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खुणीए साधु भने साध्वानी मा સમગ્ર આચાર છે. वा सामग्गियं जाव जएजासि त्ति तेमा यतनानी साथे प्रवृत थधन संयममा ५भ७२. वेमि ।

·૨૫૬ અધ્યયન એકવીસમું ૨ ૫ વીસમા અધ્યયનમાં શ્રોત્રેન્દ્રિયના વિષયનું વર્ણન કર્યા પછી આ અધ્યયનમાં ચક્ષુઈન્દ્રિયના વિષય-રૂપનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ચાર કારણેથી મનુષ્યના સૌદર્યમાં અભિવૃદ્ધિ થાય છે.- ફૂલેના શૃંગાર સજવાથી વિવિધ પોશાક પહેરવાથી, વિવિધ પ્રકારનાં આભરણે ધારણ કરવાથી, વિવિધ રંગોના વસ્ત્ર ધારણ કરવાથી. તે જોઈ માનવનું મન મુગ્ધ બને છે. આ ઉપરાંત કલાયુક્ત આકૃતિઓ ગોઠવાયેલી હોય તેવાં દર્શનીય સ્થળો જેવાથી પણ માનવ મન મેહિત બની ઊઠે છે. સાધકને દર્શનીય સ્થળ જેવાને નિષેધ છે. કારણ કે સાધુનું જીવન સાધના માટે, આત્માને કર્મબંધનથી મુકત કરવા માટે છે. જે તે સુંદર દશ્યો જોવા માટે અહીં–તહીં જશે અથવા મન અને દૃષ્ટિ દોડાવશે તે ચક્ષુઈન્દ્રિયને પિષણ મળશે અને રાગ-દ્વેષ ઉત્પન્ન થશે. તેથી સ્વાધ્યાય-ધ્યાનમાં એકાગ્રતા આવશે નહીં. સાધકને મૂળ ઉદ્દેશ્ય ચક્ષુ આદિ ઈન્દ્રિ પર વિજય પ્રાપ્ત કરવાનું હોય છે, તેથી તેઓએ આકર્ષક વિવિધ રૂપ જેવાને પ્રયત્ન ન કરતા હમેશાં આત્મચિંતનમાં સંલગ્ન રહેવું જોઈએ, ·આચારાંગ ૨૫૭ અધ્યયન એકવીસમું અથવા તાડપત્રના ૨ ૫ ૬૬ સે મિરર વા (૨) ઝવેરૂં સાધુ અથવા સાધ્વી કદાચિત્ રૂપને જુએ, જેમ કે- શ્રથિતરૂપ અથાત્ કુલ આદિને ગૂંથી ને रुबाई पासइ, तंजहा-गंथिमाणि બનાવેલ સ્વસ્તિકાદિ, વેષ્ઠિમરૂપ-સાદિ ને , ઢિમા, રિમાણ વ, વણાટમાં વણીને બનાવેલ પુતળી આદિના રૂપ, • "संघाइमाणि વા, દાળ વા, પૂરિમ રૂપ-અંદર પૂરિને પુરુષાદિની બનાવેલ આકૃતિ વગેરે, સ ઘાતિમ રૂપ અનેક વસ્તુઓને पोत्थकम्माणि वा, चित्तकम्माणि वा, મેળવીને બનાવેલા રૂપે, કાષ્ઠ કર્મ–સુંદર રથ મળવષ્ણુળ વાં, દંતન્માણિ વા, આદિ, પુસ્ત કર્મવસ્ત્ર મલ્ટિન્મrળ વા, નિષ્પા, પુસ્તક પર બનાવેલા ચિત્રો વગેરે, મણિ કર્મ – चा, विविहाणि वा वेढिमाइ अण्ण- વિવિધ વણેની મણિએથી બનાવેલ સ્વસ્તિક આદિ, દંત કર્મ– હાથીદાંત આદિથી બનાવેલ यराई तहप्पगाराइ विस्वरुवाई સુંદર કલાકૃતિના રૂપ, સેના ચાંદીની માળાઓ, चरखुदंसणपडियाए णो अभिसंधा પત્રચ્છેદ્ય કર્મપત્રોનું છેદન કરી બનાવેલા રૂપ, रेजा गमणाए । તથા તેવા પ્રકારના અન્ય રૂપને જોવા માટે સાધકોએ-જવું જોઈએ નહીં. અભિપ્રાય છે કે અનેક પ્રકારની કલાઓ દ્વારા નિષ્પન કરેલા નેત્રરંજક રૂપે જોવા માટે જવું નહીં તેમજ જેવાની ઈચ્છા પણ કરવી નહી. ૧૭૦. નીષ્ય ના સરપતિયાણ સંન્યા બાકી સઘળું શબ્દ અધ્યયનમાં કહી वाइत्तवज्जा स्वपडिमा वि। છીએ તે પ્રમાણે અહીં પણ સમજી લેવું. અંતર એ જ છે કે ત્યા શબ્દના વિષયમાં કહેલું છે, અહી યા રૂપના વિષયમાં કહેવું જોઈએ. L ગયા ·૨૪ ( અધ્યયન બાવીશમું ૫ ર કિ ચા આ અધ્યયનમાં સાધુ માટે બીજી વ્યક્તિ દ્વારા કરાવાતી ક્રિયાના સંબંધમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવેલ છે. તેથી અધ્યયનનુ નામ “પરક્રિયા છે. “પર” શબ્દનાં જ નિક્ષેપમાંથી દ્રવ્યનિક્ષેપના છહ પ્રકારે છેઃ- (૧) તત્પર, (૨) અન્ય પર, (૩) આદેશપર, (૫) કમપર, (૫) બહુપર, (૬) પ્રધાનપર (૧) તત્પર-એક પરમાણુથી બીજા પરમાણુથી ભિન્ન હોવા છતાં પણ દ્રવ્યથી તેટલું જ હોવાથી તત્પર કહેવાય છે યુકત છે. (૨) અન્યપર–એક દ્રવ્ય બે પરમાણુથી યુક્ત, બીજું ત્રણ પરમાણુથી એવી જ રીતે અન્ય દ્રવ્ય અન્ય અનેક પરિમાણ વાળા દ્રવ્યથી યુકત છે. તેથી તે અન્ય રૂપ હોવાથી અન્યપર છે. (૩) આદેશપર- કઈ વ્યકિતના આદેશાનુસાર કાર્ય કરનાર આદેશપર કહેવાય છે. (૪) કમ-પર-જેવી રીતે એક પ્રદેશી પ્રવ્યથી, દ્વિદેશી દ્રવ્ય ક્રમ પર છે. એ જ પ્રમાણે એક પ્રદેશાવગાઢ દ્રવ્યથી ઢિપ્રદેશાવગાઢ દ્રવ્ય ક્ષેત્ર પર કહેવાય આદિ. (૫) બહુપર- એક પરમાણુથી ત્રણ ચાર પરમાણુ યુદ્ધ દ્રવ્ય બહુપર છે. કારણ તેની ભિન્નતા એકથી અધિક પરમાણુઓમાં છે. (૬) પ્રધાનપર પ્રધાનતા હોવાને કારણે જે ભિન્ન છે, જેમ કે–મનુષ્યોમાં તીર્થકર ભગવાન પ્રધાન છે, પશુઓમા સિંહ, અમદમાં અર્જુન સુવર્ણ આદિ. આ વિવેચનથી સ્પષ્ટ થઈ ચૂકયું છે કે જે વ્યક્તિ પોતાનાથી ભિન્ન છે તેને પર કહેવાય. માટે સાધકે પોતાનાથી ભિન્ન તેવા ગૃહસ્થ દ્વારા જે ક્રિયા કરાવે તે પરકિયા કહેવાય છે.

·આચારા ૨૫૯ અધ્યયન બાવીશમું -- પરણ્યિા ९७१. परकिरिगं अज्झत्थियं संसेसियं नो साधु-साध्वी मील द्वारा पोता माटे शती કર્મજનક કિયાની ઈચ્છા ન કરે કે બીજા પાસે तं सायए, नो तं नियमे । કહીને પણ ન કરાવે. ९७२., सिया से परो पाए आमज्जेज हाय ओ रास्थ पाने सारे वी वा, पमज्जिज्ज वा, णो तं सायए, ३५थी सा३ ४२ तो भुनि स ४२२१वानी ४२७ गो तं नियमे । सिया से परो ન કરે તેમજ સાફ કરવાનું પણ ન કહે કે पायाई संवाहेज्ज वा, पलिमद्देज्ज वा, णो तं सायए, णो तं नियमे । से गृहस्थ ५ मावे तेस्थी मालिश २ ते सिया परो पादाई फुसेज वा, रएज ते याने। मास्वाहन न ४२ ४ीने नये वा, णो तं सायए, णो ते नियमे । छ मने धूमे २, तस, घी, २२मा से सिंया परो पादाई तेल्लेण वा,घएण माहि योपडे में भसमे तो प तेना स्वाइन वा, वसाए वा, मखेज्ज वा, अभि- ન કરે અથવા કહીને ન કરાવે કઈ ગૃહસ્થ गिज वा, णो तं सायए, णो तं स यूथी,-सुधित द्रव्यथी, यूती अथवा नियमे । से सिया परो पादाईलोद्रेण वा, कक्केण वा, चुन्नेण वा, वनेण पूर्ण थी मटन ४रे अथवा ५ ४३ तो मुनि वा, उल्लोढिज्ज वा, उवलिज्ज वा, ते यानी स्वाहन न ४२ ३ ४२पानु न ४. गो तं सायए णो तं नियमे । से सिया स्थ ४ ॥२म पाणी ५il परो पादाई सीतोदगवियडेण वा, उसिणोदगवियडेण वा, उच्छोलेज छांटे 3 पो धूमे तो मुनि ते ठियाने भनथा वा, पहोलिज्ज वा, णो तं सायए, ન ઈ છે કે વચનથી ન કરાવે. કેઈ ગૃહસ્થ णी तं नियमे । से सिया परो पादाई अण्णयरेण विलेचणजातेण आलिंपेज भुनिना पग-5 पy Ri विपनथी वा, विलिंपेज वा, णो तं सायए, मसणे वे४२, ३ अ ari धूपया णो में नियमे । से सिया परो पादाइ धूपित रे अथवा भुवासित ४२ तो मुनि तेना अण्णयरेय धृवणजाएण धूवेज वा, पधूवेज वा, णो तं सायए, णो तं भनथी वा न. भालो अथवा क्यनथी. ही नियमे । से सिया परो पादाओ खाणुयं तेथुन ४शवे. 5 शृश्य भुनिना ५ वा कटय वा पीढरेज -वा, विसो- हेज वा, णो तं सायए, णो तं पागेसा ने ही आई ४३ अथवा ५२ . निय । से सिया परो पादाओ पूर्व वा सोहीही सा रे तो भुनि ४२छे नडि सोणिय वा णीहरेज वा विसोहेज्ज वा, णो तं सायए, णो तं नियमे । हे नहि. ઉપર તેમ તેવું કરવાનું પણ ·२६० અ. ૨૨ - ९०७३. से सिया परो कायं आमज्जेज वा । भान साधुना शरीरने सा३ ४२, यूछे पमज्जेज वा, णो त सायए णो तं । शरीरनी मालिश ४२ अथवा मन नियमे । से सिया परो कायं संवाहेज्ज असे धी, ३२मी यापडे, मथवा सोध्र, वा, पलिमद्देज्ज वा, णो तं सायए, णो तं नियमे । से सिया परो काणं या परे, अथवा 31 3 २म पोथी સુગ ધિત દ્રવ્ય, સુગંધિત ચૂર્ણ કે વર્ણથી ઉબટન तेल्लेण वा, घएण वा, वसाए वा, શરીરે मनखेज वा, अभंगेज वा, णो तं थाई ३ घणु शरी२ने धूये अथवा सायए, णो तं नियमे । से सिया परो / प्रारना से५ ४२ तेभ धूपथी धूषित कायं लोरेण वा कक्केण वा चुण्णेण रे, ॐ सुवासित ४ ते ते सधणी यामाने वा, वण्णेण वा, उल्लोढेज वा, भुनि नछ, न मानने ४२वानु डे उन्चलेज वा, णो तं सायए णो तं नियमे । से सिया परो कायं सीओदग- वियढेण वा उसिणोदगवियटेण वा उच्छोलेज वा पहोएज्ज वा, णो तं सायए, णो तं नियमे । से सिया परो कागं अण्णयरेणं विलेवणजातेणं आलिंपेज वा विलि पेज वा, णो तं सायए णो तं नियमे । से सिया परो कायं अण्णयरेण धूवणजातेण धूवेज वा, पधृब्वेज वा, णो त सायए णो तं नियमे । ९७४. से सिया परो कागंसि वणं आमज्जेज्ज हाय ओ गृहस्थ मुनिना शरीरना धावने वा पमज्जेज वा, णो तं सायए णो तं સાફ કરે અથવા વિશેષ રૂપથી સાફ કરે, ઘાવને नियमे । से सिया परो कायंसि वणं દબાવે કે મસળે, ઘાવ પર તેલ, ઘી કે ચરબી संचाहेज्ज वा पलिम देज चा, णो तं सायए णो तं नियमे । से सिया परो घसे यो५अथवा धाप ५२ सोध्र, , कायंसि वणं तेल्लेण वा घएण वा वसाए यूगु थी से५ ४२ में दावे अथवा धाव वा मक्खेज वा अभंगेज्ज वा, णोतं પર ઠંડું કે ગરમ પાણી છાટે તથા ધૂએ, અથવા सायए णो तं नियमे । से सिया परो कायंसि वणं लोहेण वा कक्केण वा શસ્ત્રક્રિયા કરે કે વિશેષ રૂપથી કરે, અથવા चुण्णेण वा वण्णेण वा उल्लोढिज्ज शखथी छन । विशेष ३५थी छेदन ४ी ५२, वा उन्चलेज्ज वा, णो तं सायए णो सोही तो मुनि तेवी सघणी या भनथी तं नियमे । से सिया परो कागंसि वणं ન ઈચ્છે કે બીજાને વચનથી તેવું કરવાનુ सीतोदगवियडेण वा उसिणोदगविय- डेण वा उच्छोलेज वा, पधोवेज्ज नई वा, णो तं सायए, णो तं नियमे ।

·. આચારાંગ से सिया परो कामंसि वणं वा गंडं वा अरई वा पुलइयं वा भगंदलं वा अण्णयरेणं सत्थजातेणं अच्छिदेज्ज वा विच्छिदेख्न वा णो तं सायए, णो तं नियमे । से सिया परो अण्णयरेणं सत्थजातेणं अच्छिदित्ता वा विच्छि- दित्ता वा पूर्व वा सोणियं वा, णीहरेज वा विसोइज्ज वा, णो, णो तं सायए णो तं नियमे । ९७५. सेसिया परो कामंसि गंड वा, अरइयं आ गुस्थ साधुना शरीरमा थयेस शुभ, वा, पुलइये वा, भगंदल वा, आम- ज्जेज वा पमज्जेज वा, णो तं धाप, ए, मश', Al२ वगेरेने साई ४२ सामए, णो तं नियमे । से सिया परो विशेष ३५थी साई ४२, अथवा अई पावे, कार्यसि गडं वा, अरइयं वा पुलइयं वा, तेता या५, dine यू नो वे५ ४२, ४ भगदलं वा संवाहेज वा पलिमदेज्ज २म पetथी धूमे, मथqा छांटे, शवडिया वा, णो तं सायए णो तं नियमे । કરી ભેદન ભેદન કરી લેહી, પરૂ કાઢે से सिया परो कागंसि गंडं वा जाव भगंदलं वा तेल्लेण वा, घएण वा, તેની સફાઈ કરે તે મુનિ તે કિયા ને આસ્વાદન वसाएवा, मक्खेज वा अभिगिज न ४२. मीने सेभ ४२पामाटे प नहे. वा, णो तं सायए णो तं नियमे । से सिया परो कागंसि गडं वा जाव भगंदलं वा लोरेण वा, कक्केण वा, चुण्णेण वा, वण्णेण वा, उल्लोढिज्ज वा, उबलेज वा, णो तं सायए णो तं नियमे । से सिया परो कागंसि गंड वा जाव भगंदलं वा, सीतोदग- वियटेण वा, उसिणोदगवियडेण वा, उच्छोलेज वा, पधोवेज वा, णो तं सायए णो तं नियमे । से सिया परो कायंसि गंडं वा जाव भगदलं वा अण्णयरेणं सत्थजाएणं अच्छिदेज वा विच्छिदेज वा, से सिया परो अग्ण- यरेणं सत्थजाएणं अच्छिदित्ता वा विच्छिदित्ता वा पूर्ण वा सोणियं वा पणीहरेज वा णो तं मायए,णो तं नियमे। , 1 ·અ. ૨૨ नहमलं वा, ९७६. से सिया पगे कायंसि सेयं वा जल्लं आ गृहस्थ मुनिना शरीरने मे तारे, साई वा नीहरेज वा विसोहेज्ज वा, नो ४२, मन मेटा, आननी भेट, हतनी भेस, तं सायए नो तं नियमे । નખોના મેલ, કાઢે કે સાફ કરે, અથવા ગૃહસ્થ ९७७. से सिया परो अच्छिमलं वा, कण्णमलं साधुना aian वाण रोम, मां मना पाप गुहा वा, दंतमलं वा, णीहरेज અગના લાંબા વાળ કાપે તથા સંવારે, અથવા કોઈ वा विसोहिज्ज वा नो तं सायए, नो तं नियमे । ગૃહસ્થ સાધુના માથામાંથી જૂ, લીખ કાઢે, કે શોધે, ९७८. से सिया परो दीहाई वालाई, दीहाई અથવા કેઈ ગૃહસ્થ મુનિને ખોળામાં કે પલંગમાં वा रोमाई, दीहाई भमुहाई दीहाइं सुपरावीन तेना 4 सा३ ४२, सू छ, पूर्वात कक्खरोमाई, दीहाइ बत्थिरोमाई, आई पy ठिया ४२, मथवा કેઈ ગૃહસ્થ कप्पिज्ज वा, संठवेज्ज वा, णो तं सायए, नो तं नियमे । મુનિને ખોળામાં કે પલંગમાં સુવરાવીને હાર, ९७९. से सिया परो सीसाओ लिक्खं वा जूयं અર્ધહાર, ઉરસ્થ વક્ષસ્થળનું આભરણ, ગ્રીવાનું वा णीहरेज्ज वा विसोहेज वा, णो मामरा, मु४८, भाणा, सुपर्ण सूत्र पहे- तं सायए, नो तं नियमे । રાવે અથવા કોઈ ગૃહસ્થ કેઈ મુનિને બગીચામાં ९८०. से सिया परो अंकंसि वा पलियंकंसि ४ प्रवेश परीने ५ पोछे है साई वा तुयट्टावेत्ता, पाढाई आमज्जेज ४२ पोरे सधणी ५२४त यामाने भनथी वा पमज्जेज्ज वा, एवं हेट्ठिमो गमो भुनि नन्छे, क्यनयी तेषु ४२वानु न ४९ पायादि भाणियन्वी । से सिया परो અને કાયાથી તેવું આચરણ ન કરે. अंकसि वा पलियंकंसि वा तुयट्टावेत्ता हारं वा, अद्धहारं वा, उरत्थं वा, गेवेयं में प्रभारी साधु साधुसी द्वारा ५२२५२मां वा, मउडं वा, पालवं वा, सुवण्णमुत्तं ४२वामां मावती पूरित समस्त ठ्यिा माना वा, आविधेज वा, पिणहिज वा, विषयमा adelt मे. अर्थात् ४ाथित् जो तं सायए, नो नियमे । એક સાધુ બીજા સાધુના પ્રતિ ઉક્ત ક્રિયાઓ ९८१. से सिया परो आरामंसि वा उज्जाणंसि रे तो साधु-ये ते पियानो આસ્વાદન કર वा णीहरित्ता वा पविसित्ता वा ન જોઈએ અને કહીને કરાવવું પણ पायाई आमज्जेज वा, पमजिज्ज नये. चा, णो तं सायए, नो तं नियमे । ९८२. एनं तव्वा अण्णमण्णकिरियावि १ - ++Tor rum +

·२६३
આચારાગ
અથવા
९८३. से सिया परो सुद्धेणं बतिबलेणं वा કદાચ કેઈ ગૃહસ્થ શુદ્ધ વચન બળથી અર્થાત
तेइच्छं आउट्टे, से सिया परो असुद्धणं विद्या भवनी शतिथी साधुनी शिल्सिा
वतिबलेणं तेइच्छं आउद्दे, से सिया ४३, 3 अशुद्ध वयनमणथी साधुनी वित्सिा
परो गिलाणस्स सचित्ताई वा कंदाणि ४२ अथवा मे सथित्त ४४, सथित भूष,
वा मूलाणि वा तयाणि वा हरियाणि सथित्त छा હરિતકાયને બેદી,
वा, खणेत्तु वा कड्डित्तु वा कड्ढावेत्तु ही अथवा ४ापीने मीभार साधुनी (Asal
वा, तेइच्छं -आउट्टाविज्जा, जो तं
કરે તે સાધુ આ ક્રિયાઓને આસ્વાદન
सायए, नो तं नियमे ।
કરે. બીજાને કહીને એવું ન કરાવે. કારણ
પ્રાણી, ભૂત, જીવ અને સત્વને વેદના પહોંચા–
९८४. कडुनेयणा, पाणभूतजीवसत्ता वेयणं
ડવાથી પિતાને વેદના ભોગવવી પડે છે.
वेदेति ।
९८५. एवं खलु तस्स भिक्खुस्स भिक्खुणीए साधु-साध्वीना मायानी मे पूर्णता छ.
वा सामग्गिय, जं सव्वट्ठेहिं सहिते थेने समितिथी युत थ न ज्ञानानी साथ
समिते सदा जए, सेयमिणं मण्णे- उमेश पालन ४२ता सयममा यतनावान् मने
जासि त्ति वेमि ।
અને એમાં જ પિતાનું શ્રેય માને એમ હું
ई छु

·२६४ અધ્યયન ગ્રેવીસમું અ ને ન્ય કિ યા આ સંતો બાવીશમા અધ્યયનમાં પ યાને નિષેધ કરેલ છે, ત્યારે આ અધ્યયનમા સ્થવિરકલ્પી સાધુ અથવા સાધ્વીની પારસ્પરિક ક્રિયાનો નિષેધ કરેલ છે. જિનકલ્પી સંતો તથા અભિગ્રહધારી સતે તે એકાકી વિચરતાં હોય છે. તેઓ દેહ પ્રત્યે મમત્વ ધરાવતા ન હોવાને કારણે ઔષધ વગેરેને પ્રયોગ કરતા કરાવતા નથી તેથી આ અધ્યયન સ્થાવિરકથી સંતે વિષે છે. કારણવશાત ઔષધ સાથે સંબંધ ધરાવે છે તેટલા માટે પારસ્પરિક ક્રિયાને નિષેધ કરેલ છે. પરતું તેને અર્થ એ નથી થતું કે સાધુ કેઈ સાધુની બીમારી આદિ અવસ્થામા ગુર્નાદિકની આજ્ઞાથી સેવા શુશ્રુષા ન કરે આ નિષેધ કેવળ કારણ વિના આવી ક્રિયાઓ કરવા માટે કરેલ છે. જેનાથી જીવનમાં અળસ ન વધે, અને જીવન એશઆરામવાળુ બની ન જાય તથા સ્વાધ્યાયને સમય કેવળ શરીર સજાવવામાં પૂરું ન થઈ જાય. આ કથનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે વિશેષ કારણ ઉપસ્થિત થતાં કરવામાં આવતી પારસ્પરિક યા વડે સેવા-શુશ્રષાને નિષેધ નથી. આગમાં વૈયાવૃત્ય કરવાથી મળતા ફળને નિર્દોષ કરતાં બતાવ્યું છે, કે વૈયાવૃત્ય કરતા ઉત્કૃષ્ટ ભાવના આવી જાય તે આત્મા તીર્થંકર ગોત્ર કર્મને બંધ કરે છે. મહાનિર્જરાનું કારણ છે. સામાન્યતઃ સૂત્રકારને ઉદેશ્ય સાધુઓને સ્વાવલંબી બનાવવાનો છે. સાધુ બીજા ઉપર આધારિત થઈને ન રહે તેમજ શ્રમ, અને સ્વાવલ બન એ જ જીવનનો આધાર બની જાય એ દૃષ્ટિથી પારસ્પરિક ક્રિયા કરવાનો નિષેધ કર્યો છે પ્રસાદ

·આવ્યારા
૨૬૫
૧૮૬. સે મિહૂિ વ મિતqળી વા યu– સાધુ અથવા સાધ્વી, પરસ્પર પિતાના વિષયમાં
Homકિ િથિર્ચ રાં, નો કર્મબંધનના કારણભૂત કરાતી ક્રિયાને મનથી
तं सायए, नो तं नियमे ।
ન ઇચછે, વચનથી ન કહે અને કાયાથી ન કરાવે.
९८७. से अण्णमण्णं पाए જામજોગ જેમ કે એક સાધુ બીજા સાધુના ચરણોનું
वा पमज्जेज वा, णो तं सायए,
પ્રમાર્જનાદિ કરે છે તે સાધુ, જેના ચરણે
પ્રમાજિત થઈ રહ્યા છે,
છે, તે ક્રિયાનું મનથી
णो तं नियमे ।
આસ્વાદન ન કરે. ન કરવાનું કહે. શેષ વર્ણન
૧૮૮, જે જેવ.
બાવીસમા પરકિયા અધ્યયનની સમાન જાણી
લેવું જોઈએ.
૧૮. પ ણ ત મિજવુક્ષ ઉમgg આ સાધુ અને સાધ્વીના આચારની પૂર્ણતા છે.
સમિતિ યુક્ત થઈને સાધુએ તેનું પાલન કરી
સામજિ
સંયમમાં પરાક્રમ કરવું જોઈએ.

·૨૬૬ અધ્યયન ચોવીસમું ભાવ ના ( ત્રીજી ચૂલિકા ) આચારાંગ સૂત્રના પ્રથમ શ્રુતસ્કંધના નવમા અધ્યયનમાં ભગવાન મહાવીરની ઉત્કટ સાધનાનું સજીવ રૂપ જોવા મળે છે. પણ ત્યાં ભગવાન મહાવીરને જીવનપરિચય આપેલ નથી. તે પરિચયની પૂર્તિ આ અધ્યયનમાં કરવામાં આવી છે. ભગવાન મહાવીરના જન્મ, જીવનચર્યા, તેમનાં દ્વારા સ્વીકૃત પાચ મહાવ્રત, મહાવ્રતની પચ્ચીસ ભાવનાઓ વગેરેનું પ્રતિપાદન પ્રસ્તુત અધ્યયનમાં કરવામાં આવેલ છે પ્રભુ મહાવીરને, કુમાર ગામથી લઈને છેક જાંભિકા ગામ સુધી જે જે સંકટ-ઉપસર્ગો પ્રાપ્ત થયા તે સઘળું વૃત્તાંત ઉપધાન-અધ્યયનમાં આ ગયેલ હેવાથી ફરી દેહરાવ્યું નથી. તેથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પ્રસ્તુત અધ્યયન ત્રીજી ચૂલિકા સન્નિહિત હોવાના કારણે ઉપધાન અધ્યયનની સંપૂતિ રૂ૫ છે. પ્રસ્તુત અધ્યયનનું મહત્ત્વ ભગવાનનાં દિવ્ય ભવ્ય તેમજ કલ્યાણકારી જીવનની અલોકિકતા બતાવવામાં અને તે આદર્શ—જીવનની સાધનામાથી પ્રેરણા પામી સાધક જીવનમાં સાધનાને ઉજજવળ પ્રકાશ ફેલાવવામાં રહેલું છે. ભગવાન મહાવીરના જીવનને ઉલ્લેખ કરતાં સૂત્રકાર ફરમાવે છે ·આચારાંગ २६७ ૨૨૦. તેને જે તે સર્ષ, સને મળે તે કાળ અને તે સમયમાં અથાત ચોથા આરામાં महावीरे पंचहत्थुत्तरे यावि होत्था । અને વિવક્ષિત સમયમાં શ્રમણ ભગવાન મહા- વીરનાં સંબંધમાં પાંચ વાર तंजहा-हत्थुत्तराहि ઉત્તરા ફાલ્ગણું S, चइत्ता નક્ષત્રનો સ ગ થયે. આ પ્રમાણે– (૧) गभं वक्ते, हत्थुत्तराहि-भाओ ભગવાન ઉત્તરા ફાલ્ગની નક્ષત્રમાં દસમાં એ સાત્તિ, ફરઘુત્તરડું બાપુ, (દેવકથી) વીને દેવાનન્દી બ્રાહ્મણીના રધુરાÉ સંમો સળંગ યુ ગર્ભમાં ઉત્પન્ન થયા (૨) ઉત્તરા ફાલ્ગની નક્ષત્રમાં દેવાનન્દાના ગર્ભમાંથી ત્રિશલા માતાના મવિર ચTT T – ગર્ભમાં સંહરણ થયું. (૩) ઉત્તરા ફાલ્ગની ઇ, રઘુત્તÉ પળે પgિvજે નક્ષત્રમાં જન્મ થયે. (૪) ઉત્તરા ફાલ્ગની અત્રીય નિરાવરને તે મg નક્ષત્રમાં ગ્રહવાસ ત્યાગી દીક્ષા અંગીકાર કરી. (૫) ઉત્તરા ફાલ્યુની નક્ષત્રમાં સંપૂર્ણ પ્રતિપૂર્ણ केवलवरणाणदसणे કૃષ્ફળ, વ્યાઘાત રહિત, આવરણ વિહીન, અનંત, साइणा भगनं परिनिबुए । સર્વોત્કૃષ્ટ કેવળજ્ઞાન તથા કેવળ દર્શન પામ્યા અને સ્વાતિનક્ષત્રમાં નિર્વાણ પધાર્યા ९९१. समणे મનું મહાવીરે રૂમાણ શ્રમણ ભગવાન મહાવીર આ અવસર્પિણી કાળના ओसप्पिणीए सुसमसुसमाए समाए વારિત, કુમાણ સમાપ વીતિ- વ્યતીત થતા, સુષમા નામને બીજે આજે પણ સુષમ-સુષમા નામને પ્રથમ આરે પૂર્ણરૂપે कंताए, सुसमदुससमाए समाए वीति- પૂર્ણરૂપે વીતી જતાં, સુષમ-દુષમ નામને ત્રીજો વતા, સુસમસુસમાપ સમાપ વ૬ આરો પૂર્ણરૂપે વ્યતીત થતાં, સુષમ-દુષમ નામના वीतिक्कताए, पण्णहत्तरीए वासेहि, ચોથા આરાને અધિકાંશ વીતી જતાં, કેવળ मासे हिं य अद्धणवमेहिं सेसेहिं, जे से પર વર્ષ અને અને સાડા गिम्हाणं चउत्थे मासे अट्ठमे पक्खे બાકી રહ્યા ત્યારે ગ્રીષ્મ ઋતુને એ માસ आसाढसुद्धे, तस्स णं आसाढसुद्धस्स અને આઠમા પક્ષમાં અષાઢ શુકલા આવે છે, તે छट्टीपक्खेणं हत्थुत्तराहिं णक्खत्तेणं નોનમુવીevi મહાવિન–-સિદ્ધ- અષાઢ માસના શુકલ પક્ષની ષષ્ઠી તિથિએ કુત્તર–પવરપુરી –-સિવિ- ઉત્તરા ફાલ્લુની નક્ષત્રને વેગ થતાં, મહાવિજય त्थियवद्धमाणाओ વિમાપ, સિદ્ધાર્થપુત્તર વર પુંડરીક દિશા સ્વસ્તિક वीसं सागरोवमाई आउयं पालइत्ता पर्यभान મહાવિમાનમાંથી, વીસ आउक्खएणं, भवक्खएण, ठितिक्खएणं સાગરેપમની આયુ પૂર્ણ કરીને, આયુ, ભવ, चुए, चइत्ता इह खलु जंबुद्दीवे णं दीवे મારવા, વકૃમિ - તથા સ્થિતિને ક્ષય થવા પર माहणकुंडपुरसाणिवेसि, કમ- જંબુદ્વીપમા, ભરતક્ષેત્રના દક્ષિણાર્ધમા, બ્રાહ્મણ મારા પિત્તરસ, કુઠ્ઠર સ્થાને કેડાલ ગોત્રીય પદત્ત બ્રાહ્મણીની देवाणंदाए माहणीए પત્ની જાલંધર ગોત્રીય દેવાનન્દા બ્રાહ્મણીની નાર- બરચાની सगोचाए सीहब्भयभूएणं अप्पाणेणं क्षिमा सिंहना માફક ગર્ભરૂપ कुच्छिसि गब्भे रक्कंते । અપહે માસ નામના ચવીને આ ઉત્પન્ન થયા- ·અ. ૨૪ २६८ त्ति जाणइ, ૧૨૨. સો માં મીરે તિorળવી શ્રમણ ભગવાન મહાવીર અવતરિત થયા ત્યારે વાવિ દલ્યા વરૂણામે જ ગાળ તેથી તે હું આવીશ એમ જાણતા હતા. હું ચા મતિ, શ્રત અવધિ, આ ત્રણ જ્ઞાનયુકત હતા चुएमि चयमाणे ण પણ જાણતા હતા પરંતુ ચવી રહ્યો जाणड; सुहुमे णं से काले पण्णत्ते । જાણતા ન હતા. કારણ કે તે સમય અત્યંત સૂક્ષમ હોય છે. (છદમસ્થને ઉપયોગમાં અન્ત– ર્મુહૂર્ત લાગે છે અને ઉત્પન્ન થવામાં તેટલે કાળ લાગતું નથી.) ९९३. तओ णं समणे भगनं महावीरे हियाणु દેવાદા બ્રાહ્મણીના ગર્ભમાં આવ્યા બાદ શ્રમણ कंपतेणं देवेणं “जीयमेयं" ति कट्टु, ભગવાન મહાવીરનાં હિતાનમ્પક–ભક્ત દેવે, जे से वासाणं तच्चे मासे पंचमे पक्खे આ જીત આચાર છે.” એમ વિચારીને વર્ષો સાસો દુજે તસ ઇi મારો દુરુપ્ત કાળના ત્રીજા માસમાં, પાંચમાં પક્ષમાં આ તેરસીપળ ધુત્તર ઘણો વદિ ત્રયોદશીના દિવસે, ઉત્તરા ફાલ્ગની નક્ષત્રને નોવા, વાર્દિ રતિંર્દિ યોગ થતાં, યર્ભમાં ખ્યાસી દિન વીત્યા બાદ વીતિ, તેલીતિમ રાતિંદ્રિાસ અને ચાસી (૮૩) મી રાત્રિની પર્યાય વર્તતાં રિચાર માળે વળ–ાદૃહિ- દક્ષિણ બ્રાહ્મણકુંડ નગર નામના સન્નિવેશથી पुरसंणिवेसाओ उत्तर--खत्तियकुड ઉત્તરમાં ક્ષત્રિયકુંડ નગર નામના સન્નિવેશમાં, पुरसंणिवेसंसि, णायाणं खत्तियाणं જ્ઞાનકુળમાં કાશ્યપ ગોત્રીય, સિદ્ધાર્થ ક્ષત્રિયની સ્થિર રિક્ષ વિત્ત પત્ની વશિષ્ઠ ગોત્રીય, ત્રિશલા ક્ષત્રિયાણીની ત્તિસત્તાપ વાસિકસ- કુક્ષિમાંથી અશુભ પુદ્ગલેને ખેંચી તથા શુભ જોરાઇ ગમા ટીપાં અવાર પુદ્ગલેને પ્રક્ષેને કરીને ગર્ભનું સંહરણ કર્યું” જા કુમvi પાટા ત્રિશલા ક્ષત્રિયણની કુક્ષિમા જે ગર્ભ હતા, રેત્તા કૃછિસિ મેં સદરિણા છે તેને દક્ષિણ બ્રાહ્મણ કુડપુર સન્નિવૈશમાં કડાલ વિ ા તિરસ્ટ રચાઈ જિંલિ ગોત્રીય ષભદત્ત બ્રાહ્મણની પત્ની દેવાનન્દા અને, ત પ ર દિગ-માળ$નામની બ્રાધીની કુક્ષિમાં સ્થાપિત કર્યો संणिवेसंसि उसमदत्तस्स माहणस्स कोडालसगोत्तस्स देवाणंदाए माहणीए અર્થાત્ દેવાનન્દાની કુક્ષિને ગર્મ ત્રિશલાની નારાયણસાઈ કિસિ કિ કુક્ષિમાં બદલી લી. શ્રમણ ભગવાન મહાવીર સાgિ | સ્વામી ગર્ભવાસમાં ત્રણ ચાન–મતિ શ્રુત, અવધિથી યુકત હતા. મારું આ સ્થાનથી સંહરણ ૧૧૪. સમો મf Hદવસે રિપuTળવા થશે એમ જાણતા હતા, સહરણ થઈ ગયું એમ ચર હોલ્યા સારિઝિસામિ જિ જાણતા હતા, સંહરણ થઈ રહયું છે, એ પણ जाणइ, साहरिएमित्ति નાગરૂડ જાણતા હતા. साहरिजमाणे वि जाणइ ।

·આચારગ २६८ ९९५. समणाउसो ! तेणं कालेणं तेणं समएणं हे मायुष्मन् श्रभो!! त्या२ पछी ते id ते तिसलाए खत्तियाणीए, अह अन्नया समयमा शिक्षा क्षत्रियाएना नव भास ५२। कयाई णवण्डै मासाणं बहुपडिपुण्णाणं વ્યતીત થયા અને સાડા સાત રાત્રિ-દિવસ अट्टमाणं राइंदियाणं वीतितकंताणं व्यतीत थगया त्यारे श्रीष्म ऋतुन प्रथम जे से गिम्हाणं पढमे मासे दोच्चे भास भने मान पक्ष, २ शैत्र शुस पक्ष पक्खे चित्तसुद्धे, तस्स णं चित्तमुदस्स ही Sत्तराशुनी नक्षत्रना योगमा श्रम આવે છે. તે ચૈત્ર માસના શુકલ પક્ષની ત્રદશીના तेरसीपक्खेणं इत्युत्तराहि नक्सत्तेर्ण ભગવાન્ મહાવીરને કઈ કેઈ વિક્ત–પીડારહિત जोगमुवागतेणं, समणं भगन सश-मारोग्यपूर्ण भन्म थया. महावीरं अरोयारोयं पसूया । ९९६. जण्ण राई तिसला खत्तियाणि समण २ रात्रे शिक्षा क्षत्रिय श्रम लगवान् भगवं महावीरं आरोयारोय पसूया, મહાવીરનો સકુશળ કોઈ પણ બાઘાપીડા–હિત तणं राइ भवणवइ-वाणमंतर જન્મ આપે, તે જ રાત્રે ભવનપતિ–વ્ય તર- जोइसिय- विमाणवासि-देवेहि એ તિષ્ક અને વિમાનવાસી દેવે તથા દેવીઓના देवीहि य उवयं तेहिं उप्पयंतेहिं य નીચે ઉતરવાથી, ઉપર જવાથી તથા એક સાથે एगे महं दिव्वे देवुजोए देवसण्णिवाते भगवाथी से भडान ६व्य धोत, हेक्साभ देवकहकहए उप्पिंजलभूते यावि તથા દેવ–કોલાહલ થયે સર્વ દે ભગવાનના होत्था । દર્શન માટે આતુર બની રહ્યા હતા. " *" P ९९७. जणं रयणि तिसला खत्तियाणी જે સારો ત્રિશલા ક્ષત્રિયાણીએ શ્રમણ ભગવાન ममणं भगवं महावीरं आरोयारोयं મહાવીરને નરેગતાપૂર્વક જન્મ આપે, તે पसूया, तण्ण रयणिं वहवे देवा य રાટો ઘણા દેવ-દેવીઓએ એક भडान (१) देवीओ य एगं महं अमयवास च, अमृत वर्षा, (२) सुगध वर्षा (3) यू वर्षा (४) गंघचासं च, चुण्णवासं च, पुप्फवासं भुपा (५) स्व वर्षा भने (६) २त्नपा ४६॥ च, हिरण्णवासं च, रयणवासं च, चासिसु । જે રાત્રે ત્રિશલા ક્ષત્રિયાણીએ શ્રમણ ભગવાન ९९८. जण्ण रयणि तिसला खत्तियाणी महावीरना संधुशल प्रसव या ते शत्रिमा समणं भगवं महावीरं अरोयारोय ભવનપતિ, વાણવ્યતર, જ્યોતિષ્ક અને વિમાન पस्या, तण्णं रयणि भवणवइ-वाण- વાસી દેવો તથા દેવીઓએ શ્રમણ ભગવાનું मंतर-~जोतिसिय -विमाणवासिणो देवा य देवीओ य समणस भगवओ महापा२नु प्रसूतिम यु भने ताशा महावीरस्स तित्थयराभिसेगं च करिडं । कोतुगभूतिकम्माई च्या --- - ·4. २४ २७० ९९९. जतो णं पमिति भगनं महावीरे तिस- જે સમયથી ભગવાન મહાવીર, ત્રિશલા ક્ષત્રિ- लाए खत्तियाणीए कुच्छिसि गम्भ યાણની કુક્ષિમાં ગર્ભરૂપમાં પધાર્યા, ત્યારથી જ आगए, ततो णं पमिति तं कुलं विपु- तेग विधुत ही, सानु, धन, धान्य, भा, लेणं हिरण्णेणं सुवण्णेणं धणेणं धण्णेणं भाती, ઉત્તમ શંખ, પિખરાજ, प्रवाल, माणिक्केणं मोत्तिएणं संखसिल- शाहिथी भूप५५ वृद्धि पाभ्यु'. मेटसा भाटे प्पवालेणं अतीव अतीव परिवड्डइ । ભગવાનના માતાપિતાએ, આ વાત જાણીને દસ ततो णं समणस्स भगवओ महावीरस्स सिक्स पोती गया पछी, शुथि २४ गया त्यारे अम्मापियरो एयमद्वं जाणित्ता ji मशन, पान, माहिम, स्वाहिम मनापशव्यां णिव्यत्तदसाहंसि बुक्कंतंसि बुक्कतंसि सुई- सुई- मने भित्री, ज्ञातिनी, स्वलनी अने समधी-' भूतंसि विपुलं असणपाणखाइमसाइमं माने माम मायु. भित्रो माहिने भाभत्रित उवक्खडावेंति, विपुलं असणपाण કરીને ઘણુ શ્રમ, બ્રાહ્મને ભિક્ષુઓ, દરિદ્રો અને खाइमसाइमं उवक्खडावेत्ता मित्तणा ભિખારીઓ તથા દુખિયાજનેને દાન આપ્યું, तिसयणसंबंधिवग्गं उवणिमंतेति, पडेन्यु मने पिता यु. यायाने धूम हान उवणिमतेत्ता वहवे समणमाहणकिव આપ્યું. આપીને, હેચીને, તેમજ વિતરણ કરીને णवणीमगाह भिच्छुडगपंडरगाईण तथा मान हान साधान भित्रो, जातीral, विच्छ8ति विग्गोगेति, विस्साणेति, સ્વજને અને સંબંધીજનેને ભેજન કરાવ્યું. दातारेसु दाणं पज्जभाऐंति, विच्छ- भित्री साहिन लोन ४२वीन तेभने २मा प्रमाणे ड्डित्ता विग्गोवित्ता विस्साणित्ता यु: क्याथी मा भार क्षत्रिया त्रिशलाना दायारेसु णं दाणं पज्जाभाइत्ता ४२मां गर्भधे माव्या हुता त्यारथी २ मित्तणाइसयणसंबंधिवग्गेण इममेया કુળમાં વિરાટ ચાંદી સોનું-ધન-ધાન્ય-માણેકતી ख्वं णामधेनं कारविति; जओ णं श५-पाप-प्रवास वगैरेनी upll वृद्धि थ६ पभिइ इमे कुमारे तिसलाए खत्ति- छे तथा शुभानु नाम व भान' रामपामा याणीए कुच्छिसि गम्भे आहूए, ततो णं आवे छ पभिड इमं कुलं विपुलेणं हिरणेणं, सुवण्णेणं, धण्णेणं, धणेण, माणिक्केणं, मोतिएणं, संखसिलप्पवालेणं, अतीव, अतीव परिवड्डइ, ता होउ णं कुमारे "बद्धमाणे" । - . , ·આચારોને ૨૭૧ . - १०००. तओ णं समणे भगवं महावीरे त्यार पछी श्रम लगवान महावीर भाटे पांय पंचधातिपरिवुडे, तंजहा-खीरधा- धात्रीमा रामपामा मापी, (१) दूध पी41वनारी ईए, मजणधाईए, मंडावणधाईए, (२) स्नान सपनारी, (3) ॥२ ४शवनारी खेल्लावणधाईए, अंकधाईए, (४) २भाउनारी (५) ममा रामनारी धात्री. अंकाओ अंक साहरिजमाणे रम्मे એ પ્રમાણે એક ખોળામાંથી બીજાના ખોળામાં मणिकोट्टिमतले, લેવાતા વર્ધમાનકુમાર રમણીય મણિઓની ફરસ गिरिकंदरसम- વાળા રાજમહેલમાં વૃદ્ધિ પામવા લાગ્યા. જેમ ल्लीणे व चंपयपायवे, .अहाणु- पतनी शुभा २५४-वृक्षनी वृद्धि थाय छे. पुन्बीए संबड्डइ । १००१, तओ णं समणे भगनं महावीरे विण्णा ત્યાર બાદ શ્રમણ ભગવાન મહાવીરનું જ્ઞાન यपरिणयमिचे विणियत्तवालभावे विशेष३५थी विस पाम्यु, ते माझ्यावस्थाथी अणुस्सुयाई, उरालाई माणुस्सगाई भुत थ युवावस्थाने प्राप्त था. अनुत्सु. पंचलक्खणाई कामभोगाई અનાસક્ત ભાવથી મનુષ્ય સંબંધી પાંચ પ્રકારના ઉદાર કામગોને અર્થાત્ શબ્દ-સ્પર્શ–રસ-રૂપ परियारेमाणे फरिसरसरूवगंधाई અને ગંધને અનુભવ કરતાં વિચરવા લાગ્યા. एवं च णं विहरति । १००२. समणे भगनं महावीरे कासवगोत्ते, श्रभर मगवान् महावीर श्य५ गात्रीय ता. णं इमे तिणि णामधेजा तेना ऋणु नाम मा प्रमाणे तi (१) भाता एवमाहिज्जति, राजहा- अमापिउसंति पितामे नियत ४२८ नाम qध भान' तु (२) "वद्धमाणे" सहसंमइए “समणे;" सह गुणाने २0 ते 'श्रमायु' ४डपाता भने भीमं भयभेरनं उरालं अचेलयं परी- (3) लय४२-मय-ौरवने तथा भयेमा परीष સહવાના કારણે દેએ તેમનું નામ શ્રમણ सहसह त्ति कटु देवेहिं से णाम ભગવાન મહાવીર આપ્યુ હતું कयं “समणे भगनं महावीरे" । १००३ समणस्स णं भगवओ महावीरस्स पिता श्रमाणु भगवान महावीरना पिता अश्य५ गोत्रनो कासवगोरेणं तस्स णं तिण्णि- इता. तेना पत्र नाम उतi (१) सिद्धार्थ णामधेजा एवमाहिज्जति, (२) श्रेयांस भने (3) यशस्वी. जहा-सिद्धत्थे ति वा, सेज्जंसेति । वा, जसंसे ति वा । १००४. समणस्स णं भगवओ महावीरस्स श्रम भगवान महावीरनी भात पाशिष्ठ गोत्रीय अम्मा वासिट्ठसगोत्ता; सीसे હતા તેના પણ ત્રણ નામ હતા–ત્રિશલા વિદેહ- तिणि णामधेजा, तंजहा-तिसला हन्ना भने प्रियजरिए ति वा, विदेहदिण्णा ति वा, पियकारिणी ति वा ।

·२७२ म.२४ -- 19 १००५. समणस्स ण भगवओ महावीरस्स श्रभा भगवान महावीरना 1 अश्य५ गोत्रीय, पित्तियएं सुपासे कासवगोत्तेणं । उता. तेनु नाम सुपाश्व स्तु, समणस्स णं भगवओ महावीरस्स. भ्रात नविन ॥श्यप गोत्रीय तi. माननी जेट्टे भाया णदिवद्धणे कासव- भारी महेन ।२५५ गोत्रीया सुशन। ती. गोत्तेण । “समणस्स ण भगवओ. भगवाननी पत्नी न गात्रीया उती, तेर्नु महावीरस्स जेट्ठा भइणी , सुंदसणा कासवगोत्तेणं । समणस्स णं भग- નામ યશોદા હતું. ભગવાનની પુત્રીને બે નામ वओ मंदावीरस्स भज्जा जसोया हता-मानवधा अने, प्रियशना. ते पशु आश्य५ गोत्तेणं 'कोडिण्णा । समणस णं गोत्रीया हुता. श्रभा मावान महावीरनी हौहित्री भगवओ महावीरस्स धूया कासव- प्रियशनानी पुत्री शि: गोत्रनी थी. तेना गोत्तेणं; तीभे णं दो णामधेजा पण में नाम हुतi • शेषवती भने यशोमती. ? एवमाहिज्जति, तंजहां-अणोज्जा ति वा, पियदंसणा ति वा । सम- णं भगवओ महावीरस्स गत्तई कोसिणगोत्तेणं; तीसे णं दो णामधेजा एवमाहिज्जति, तंजहा- सेसवई ति वा, जसवती ति वा । . णस्स १ १००६. समणस्स णं , भगवओ महावीरस्स શ્રમણ ભગવાન મહાવીરનાં માતા-પિતા પાશ્વા अम्मापियरो पासावच्चिज्जा सम- પીય અર્થત પાર્શ્વનાથની પર પરાના અનુયાયી णोवासगा यावि होत्था । ते णं बहूई वासाई समणोवासगपरियागं पाल- શ્રમણોપાસક હતા. તેમણે ઘણા વર્ષો સુધી यित्ता छण्हं जीवनिकायाणं सारक्ख- શ્રમણોપાસક પર્યાયનું પાલન કરીને જીવનિ- णनिमित्तं आलोडत्ता, निंदित्ता गर- ४ायनी २क्षा भाटे पापना झालोयना-नि-ही- हित्ता, पडिक्कमित्ता अहारिहं उत्त- તથા પ્રતિક્રમણ કરીને, યથાગ્ય પ્રાયશ્ચિત रगुणपायच्छित्ताई पडिवज्जित्ता कुस- संथारगं दुरुहित्ता भत्तं पच्चक्खा- લઈને, દર્ભનું બિછાનું બિછાવી, ભકતપ્રત્યાખ્યાન इंति; भत्त पच्चक्खाइत्ता अप- ४२, म तिम, भ२५ पय तनी ससेमनारी शरीर च्छिमाए मारणंतियाए संलेहणाए झसियसरीरा કૃશ કરીને મૃત્યુના અવસરે કાલકરી અચુત સ્વર્ગમાં कालमासे कालं किच्चा तं सरीर विप्पजहित्ता हे५३पे उत्पन्न यया. त्यांथी मायु, लq, स्थितिना अच्चुए कप्पे देवत्ताए उववण्णा । ક્ષય કરી ચુત થઈ મહાવિદેહ ક્ષેત્રમા જન્મ तो णं आउक्खएणं भवक्खएणं પામી-સંયમ સ્વીકારી અતિમ ઉચ્છવાસે ठिडक्खएणं चुए, चवित्ता महाविदेहे वासे चरिमेणं असासेणं सिज्झिस्सं- सिद्ध-मुद्ध-भुत थ निवाए पामशे भने ति, मुच्चिस्संति, परिनिव्वाइस्संति, सव्वदुक्खाणं अंतं करिस्संति । समस्त हु.मानो मत अशे .

·બચારા
२७३
માતાના
ગૃહસ્થાશ્રમમાં
णं
१००७. तेणं कालेणं तेणं समएणं समणे ते णे भने ते सभये गतविभ्यात, ज्ञात-
भगवं महावीरे णाये णायपुत्ते पुत्र, ज्ञात नाम शमां पन्न, विशिष्ट
णायकुलणिव्यत्ते विदेहे विदेहदिण्णे ना धा२४, वित्ता-त्रिशला
विदेहजच्चे विदेहमुमाले तीसं सुपुत्र, ४५-विरेता, वासथी सह! हास
वासाई विदेहत्ति कटु अगारमज्झे श्रमणु भगवान महावीरे वीस वर्ष सुधी हसीन
वसित्ता अम्मापिउहि कालगएहि लावे
રહી, માતા-પિતાના
देवलोगमणुपत्नहि समत्तपइण्णे, स्ववासी थया पछी मने पातानी प्रतिज्ञा
चिच्चा हिरण्णं, चिच्चा सुवणं, पूर्ण थarel (२९य-सुवर्ण, ८, पानने
चिच्चा बलं, चिच्चा बाहणं, त्यासी, धन-धान्य, धन-२त्ना, मध्य
चिच्चा धणधण्णकणयरयणसंतसा- द्रव्योनु हान थी, तेनी पडे यी ४२, ४८
रसावदेज्ज, विच्छउत्ता, विगोवित्ता, ३५था हान, ४ी, यायर हनन विमा
विस्साणित्ता, दायारेसु णं दाइत्ता ४३, वहान शीत ऋतुना प्रथम भासना
पजाभातित्ता, संवच्छरं दाणं
પ્રથમ પક્ષે માગશર વદિ દસમીને દિવસે,
दलदत्ता, जे से हेमंताणं पढमे मासे
ઉત્તરા ફાળુની નક્ષત્રના દેગે દીક્ષા ગ્રહણ
पढम पनखे मग्गसिरवहुले, तस्स
કરવાની ઈચ્છા કરી.
मग्गसिरबहुलस्स
दसमीपक्खेणं
इत्युत्तराढि णक्खनेणं जोगमुवग-
तेण अभिणि खमणाभिप्पाए यावि
होत्था ।
१००८. संवच्छरेण होहिति,
જિનેદ્ર ભગવાન વર્ધમાન એક વર્ષ પછી દીક્ષા
अभिणिक्खमणं तु जिणवरिंदाणं; હેશે, તેથી સૂર્યોદય પહેલા દ્રવ્ય દાન થતું હતું
तो अस्थसंपदाणं,
पबत्ती पुन्बसूराओ ॥ १ ॥
१००९. एगा हिरणकोडी,
પ્રતિદિન સૂર્યોદયથી આર ભ કરી એક પ્રહર
अट्ठेव अणूणया सयमहम्सा; સુધી એક કરોડ આઠ લાખ સુવર્ણ-મહોરોનુ
सूरोदयमादीगं,
દાન દેવાતું હતું
दिज्जइ जा पायरासोत्ति ॥ २ ॥
१०१०. तिण्णेच य कोडिसया,
એક વર્ષમાં સર્વે મળીને ત્રણ અઠયાશી કરોડ
अट्ठासीति च होंति कोडीओ, અને એ સી લાખ સુવર્ણ–મહોરો દાનમાં આપી
असिमं च सयसहस्सा,
एवं संवच्छरे दिण्णं ।। ३ ।।
१०११. वेसमणकुंडलधरा,
મહાન દ્ધિધારક કુબેર તથા કુડળધારક દેવ
देवा लोगंतिया महिड्ढीया, અને લૌકાતિક દેવ પદર કર્મભૂમિઓમાં તીર્થકર
वोदिति य तित्थयरं,
ભગવાનને પ્રતિબોધ કરે છે
पण्णरसमुं कम्मभूमीसुं ॥ ४ ॥

·२७४ म. २४ માં જગતના તથા - १०१२. वंभंमि य कप्पंमि य, બ્રહ્મ નામના પાંચમા દેવલોકમાં આઠ કૃષ્ણ वोद्धन्वा कण्हराइणो मज्झे રાજિઓના મધ્ય-મધ્યમાં લોકાંતિક દેવનાં વિમાને लोगंतिया विमाणा, છે. તે અસંખ્યાત જનના વિસ્તારવાળા છે. असु वत्था असंखेजा ॥५॥ १०१३. एते देवणिकाया, આ લૌકાતિક દેવ ભગવાનને પ્રતિબંધ કરે છે. भगनं वोहिति जिणवरं चीरं; (કારણ કે પ્રતિબોધ કરે તે તેમને જીત– व्यवहार छे) વ્યવહુરાનુસાર सबजगज्जीवहिगं, સમસ્ત જીવોના હિત માટે નિવેદન કર્યું કે अरहं ! तित्थ पचत्तेहि ॥६॥ હે અહંન ! તીર્થની પ્રવૃત્તિ કરે. १०१४. तो णं समणस्स भगवओ महावीरस्स त्यार पछी श्रम सगवान महावीरता संयम अभिणिक्खमणाभिप्पाय जाणेत्ता ગ્રહણ કરવાને અભિપ્રાય જાણુને ભવનપતિ, भवणवइ-चाणमंतर-जोइसिय-विमा- पाव्यत२, न्याति: અને વિમાનવાસી णवामिणो देवा य देवीओ य सरहिं દેવાએ દેવીઓએ, પિત–પિતાનાં सएहिं रुवेहि,सएहिं सएहिं णेवत्थेहि, વેશમા અને પિત–પોતાનાં ચિહન લઈને सएहि सएहि चिंधेहि, सचिड्ढीए, सबजुत्तीए, सव्ववलसमुदएणं, સર્વ ઋદ્ધિ, સર્વ ઘુતિ તથા સમસ્ત સેના- सयाई सयाई जाणविमाणाई दुरुहंति; समूडनी साथे पात-पोताना विमान ५२ सयाई सयाई जाणविमाणाई दुरुहित्ता આરૂઢ થઈને બાદર-સ્થૂલ પુદ્ગલેને પરિત્યાગ अहाबादराई पोग्गलाई परिसाति, अहाबादराई पोग्गलाई परिसाडित्ता ४२री भने सूक्ष्म पुगताने अडए ४ी जाये अहामुहुमाई पोग्गलाई परियाईति, 93या, अये न Scष्ट, प्रतापूर्ण, यस अहासुहुमाइं पोग्गलाई परियाइत्ता तथा स्वरात हिव्यतिथी नीय ઊવરીને उड्ढं उप्पयंति, उडढं उप्पइत्ता ताए तिरछी शिमा असभ्य द्वीप समुद्रो सात उकिटाए सिग्घाए चवलाए तुरियाए दिव्वाए देवगइए अहेणं ओवयमाणा જબૂદ્વીપમાં આવ્યા. જંબુદ્વીપમાં આવીને ઉત્તર तिरिएणं असंखेजार्ड दीवसमुद्दाइं क्षत्रिय नगर नामना सन्निवेशमा साव्या वीतिक्कममाणा वीतिक्कममाणा, भने उत्तर क्षत्रिय उनाना उत्तर-पूर्वना जेणेव जंबूदीवे दीवे तेणेव उवाग- च्छति, उवागच्छित्ता जेणेव उत्तर- ઇશાન ખૂણાની દિશામાં વેગપૂર્વક ઉતર્યો. खत्तियकुंडपुरसंणिवेसे तेणेव उवा- गच्छंति, उवाच्छित्ता जेणेव उत्तर- खत्तियकुंडपुरसंणिवेसस्स उत्तरपुर- थिमे दिसिभाए तेणेव झत्ति वेगेण ओवइया । . १ ·આચારાંગ ૧૭૫ મહાનું } ૨૦. તો ઘi એ શેવિંદે વરાયા સાં તે સમયે દેવેન્દ્ર દેવરાજ શક્ર ધીરે ધીરે વિમાનને સાં બાળવિમા તિ, રાળ સ્થિર કર્યું વળી તે ધીમે-ધીમે વિમાનથી નીચે રાળાં વિમા ા જ ઊતર્યા અને એકાંતમાં ગયા. એકાન્તમાં જઈને सणियं जाणविमाणाओ पच्चोतरति । વૈકિય સમુદ્દઘાતથી આત્મપ્રદેશને सणियं सणिणं जाणविमाणाओ બહાર કાઢયા. બહાર કાઢીને એક મહાન તથા વિવિધ મણિ, કનક, અને રત્નોથી જડિત, पच्चोतरित्ता एगंतमवक्कमेति, સુદર વર્ણ વાળી, શુભ સુંદર કમનીય રૂ૫ વાળી પ્રતિમા મદથી વેપvi દેવચ્છ દકની વિક્રિયા કરી. તે દેવછંદકની મધ્ય સમુથી સમોતિ, દયા - ભાગમાં એક મહાન પીઠિકાયુકત, વિવિધ ત્રિgo સમુથી અમોત્તા, પ્રકારના મણિ-સુવણે–રત્નોથી જડેલ શુભ મદં બાળક રમત્તિ- સુંદર કમનીય સિંહાસનની વિક્રિયા કરી ચિરં સુમં હતાં તેવજીંદ્ર વિક્રિયા કરીને ઈન્દ્ર શ્રમણ ભગવાન મહાવીરની પિત્ત, તરસ f સેવચક્ષ પાસે આવ્યા. પાસે આવીને શ્રમણ ભગવાન દુન્નસમાપ પ મ મહાવીરને ત્રણવાર દક્ષિણ બાજુથી આરંભીને પ્રદક્ષિણા કરી, વંદના કરી, નમસ્કાર કર્યા. વદના सीहासणं णाणामणिकणयरयणभत्ति- નમસ્કાર કરીને શ્રમણ ભગવાન મહાવીરને લઈને चित्तं सुभं चारुकंतरुन ૩િ, દેવચ્છકદની સમીપે આવ્યા ધીરેધીરે પૂર્વ તરફ विउवित्ता जेणेव समणे भगनं મુખ કરીને સિંહાસન પર બિરાજિત કર્યા. ફરી મવીર જેવા હવાતિ તેને શતપાક અને સહસ્ત્ર પાક તેલથી માલિશ કર્યું. વાછત્ત સમાજ માર્ગ મીર સુગધયુકત કાષાયિક વસ્ત્રથી શરીર લૂછયું તિવવૃત્ત ચાચાઇ પયાદિ; ત્યારપછી શુદ્ધ જલથી સ્નાન કરાવ્યું. સમuf મર્થ મદવીર તિવૃત્તો પછી સુગ ધિત કાષાયિક, વસ્ત્રથી શરીરને સાફ ગાયavi યાદિ જો સંગ કર્યું. ત્યાર પછી લાખ મહેરની કિંમતવાળા માં મઢાવીર ગંતિ મિનિ બહુમૂલ્ય શીતલ ગશીર્ષ રક્ત ચંદનને લેપ કર્યો વળી ધીમા શ્વાસના વાયરે ઊડી જાય તેવા पदित्ता णमंसित्ता समणं भगनं શ્રેષ્ઠ નગરપાટણમા નિર્મિત, કુશળજનો દ્વારા महावीर गहाय जेणेव देवच्छदए પ્રશસિત, ઘેડાના મુખના ફીણ સમાન સ્વચ્છ, તેવિ વોરિતિ; વીછિત્તા મનોરમ, ચતુર કારીગરે દ્વારા સુવર્ણતાથી સળિય ળ પુરથમમુર્દ સી- ખચિત, હાસલક્ષણ યુક્ત બે વસ્ત્રો પહેરાવ્યા, સને ળિયા; Tળ સળિયાં વળી હાર, અહાર, વક્ષસ્થળનુ આભૂષણ, पुरत्याभिमुई णिसीयावेत्ता सयपाग- એકાવલી, માળા, સુવર્ણસૂત્ર, કદોરે, મુકુટ સદક્ષાદિ તેન્ટેદિ સમંતિ તથા રત્નમાલા આદિ આભૂષણે પહેરાવ્યા અનેરા ધાસાદ ૩ોતિ આભૂષણ પહેરાવ્યા પછી ગૂ થેલી, વેષ્ઠિત કરેલી, ડસ્ટિા યુદ્ધagri મા ભરીને બનાવેલી, એક બીજાને જોડી બનાવેલી, નાન + ---- ·२७६ भ. २४ - - मज्जावित्ता जस्स य मुल्लं सयसहस्सेहि भातायाथी भगवान्ने। ४८५वृक्ष समान शृं॥२ तिपडोलतित्तिएणं पसाहिएणं सीत- यो. २ ४ीने शन्द्र भीपा२ वैठिय एणं गोसीसरत्तचंदणेणं अणुलिंपइ, સમુઘાત કર્યો, વિક્રિયા કરીને ચન્દ્રપ્રભા નામની अणुलिंपिता ईसि णिस्सासवातवोज्झ હજાર પુરુષો દ્વારા વહન કરવા ગ્ય એક મહાન चरणगरपट्टणुग्गतं कुसलणरपसंसितं अस्सलालापेलन छेयायरियकणगख- શિબિકાની રચના કરી તેની રચના કેવા પ્રકારની चियंतकम्मं हंसलक्खणं पट्टजुयल उती १ ते ४ छ-वृ४-मेडिया, मण, ११, न२, णिगंसावेइ; णियंसावेत्ता हारं अद्धहारं मगर, पक्षी, पान२, हाथी, २२, सरस, यमी उरत्थ एगावलि पालंब-सुतपट्ट-मउड- ગાય, વાઘ, સિંહ, વનલતા, ઈત્યાદિ વિવિધ रयणमालाइ आविंधावेति; आविधा- वेत्ता गंठिम-वेढिम-पूरिम-संघातिमेणं પ્રકારના ચિત્રોથી ચિત્રિત હતી. વિદ્યાધરયુગ્મ मल्लेणं कप्परुक्खमिव समलंकरेति એવં યત્ર ગે કરી યુકત હતી, તેમાથી હજારે समलकरेत्ता दोच्चंपि महण वेउन्चि- ते४ाशिमाना गत 8२। रोशनी वापी यसमुग्धाएणं समोहणइ समोहणित्ता रहा हता २भएीय सु४२ ३५थी मद्भुत नी एगं महं चंदप्पमं सिवियं सहस्सवा હતી. ઝગમગતી, હજારો રૂપથી સંપન્ન, દેદી- हिणिं विउव्वइ, तंजहा-ईहामिय- પ્યમાન, અત્યંત દેદીપ્યમાન અને અનિમેષ उसम-तुरग-पर-मकर-विहग-वाणर- कुंजर-रुरु-सरभ-चमर-सद्ल-सीह- टिथी हेभपा खाय ती तमा मातीना अभरे। वणलयभत्तिचित्त-विज्जाहरमिहुण ઝુલી રહ્યા હતા, તપાવેલ સુવર્ણન તેરણો લટકી जुगल-जंतजोग-जुत्तं अच्चीसहस्समा- रहा હતા, મોતીઓની માળા, હાર, અર્ધહાર लिणीयं सुणिरुवितं मिसिमिसिंतरू- આદિ આભૂષણથી નમેલી હતી, અત્યંત દર્શનીય वगसहस्सकलियं इसिभिसमाणं मिम्भिसमाणं चक्खुल्लोयणलेस्सं ती तेना ५२ ५मदाता, मदता, हसताना मुत्ताहलमुत्ताजालंतरोपियं तवणीय- चित्रो ता, तथा અચાન્ય વિવિધ પ્રકારની पवरलंबूसगपलंवंतमुत्तदामं हारद्ध લતાઓના ચિત્રોથી શોભિત હતી, શુભ સુદર हारभूसणसमोयणं अहियपेच्छणिज्ज અને કાંત હતી તેને અગ્રભાગ અનેક પ્રકારના पउमलयभत्तिचित्तं असोगवणभत्ति- चित्तं कुंदलयभत्तिचित्रं णाणालयभ- પચવણ મણિયુકત ઘટાએ અને પતાકાઓથી त्तिचिचं विरइयं सुभं चारुकंतरुवं शामित हतो, ते शने प्रसन्नता णाणामणिपंचवण्णघटापडायपरिम કરવાવાળી, દર્શનીય અને સુરૂપ હતી डियग्गसिहरं पासादीगं दरिसणीयं मुरुवं । - પ્રદાન . -- ·આચારાગ, ૨૭૭ - જરા-મરણથી મુકત તીર્થકર ભગવાન માટે જલ અને સ્થળમાં ઉત્પન્ન થનારા દિવ્ય ફૂલની માળા- એથી શણગારેલી શિબિકા લાવવામાં આવી (૧) છે તે શિબિકાના મધ્ય ભાગમાં તીર્થકર ભગવાન માટે પાદપીઠ સહિત એક સિંહાસન બનાવેલ હતું. તે સિહાસન દિવ્ય-ઉત્તમ રત્નોથી ચમકી રહ્યું હતું. (૨) માળાઓ અને મુકુટથી મંડિત, તેજોમય શરીર- વાળા તેમ જ ઉત્તમ આભૂષણો ધારણ કરવાવાળા, જેનું મૂલ્ય લાખ સુવર્ણ મહેર હતું એવા વસ્ત્ર- પરિધાન કરવાવાળા તથા ષષ્ટ ભકતની તપસ્યા કરી, સુંદર અધ્યવસાયથી યુક્ત, વિશુદ્ધ લેશ્યા વાળા જિનેન્દ્ર ભગવાન તે ઉત્તમ શિબિકા પર આરૂઢ થયા (૩-૪) १०१६. १. सीया उवणीया जिण- वरस्स जरमरणविप्पमुक्कस्स । उवसत्तमल्लदामा, जलथलयदिव्बकुसुमेहि । ૨. સિવિયા મારે दिन्नं वररयणरुवचिंचइयं । सीहासणं महरिहे, सपादपीढं जिणवरस्स । ३. आलइयमालमउडे भासुरवोंदी वराभरणधारी । खोमयवत्थणियथो. जस्स य मोल्लं सयसहस्सं । ४. छठेण उ भत्तेणं, अज्झवसाणेण सोहणेण जिणो । लेसाहि विसुज्झंतो, आरुहई उत्तमं सीयं । ૫. સીદાસ forવિટો, सक्कीसाणा य दोहि पाहि । वीगंति चामराहि मणिरयणविचित्तदडाहिं । ६. पुचि उक्खित्वा माणुस्सेहि साहट्टरोमपुलएहि । पच्छा वहति देवा, सुरससुरा गरुलणागिंदा । ૭. પુરો મુર વદંતિ, असरा पुण दाहिणमि पासंमि । अवरे वहति गरुला, णामा पुण उत्तरे पासे । ८. वणसंडं व कुसुमियं, पउमसरो वा जहा सरयकाले । सोहइ कुसुमभरेणं, इय गगणतलं सुरगणेहि । ९. सिद्धत्थवणं व जहा, कणियारवणं व चपयवणं वा । सोहइ कुसुमभरेण, इय गगणतलं सुरगणेहि । ભગવાન સિંહાસન પર બિરાજીત થયા પછી શકેન્દ્ર અને ઇશાનેન્દ્ર બને બાજુ ઉભા રહી મણિઓ અને રત્નોથી યુક્ત વિચિત્ર દડવાળા ચામર ઢળવા લાગ્યા [૫] સર્વથી પહેલા હર્ષથી રમાયુકત થતા માનોએ પાલખી ઉપાડી ત્યાર પછી સુરે, અસુર, ગરુડે તથા નાગેન્દ્રો આદિએ ઉપાડી (૬) શિબિકાને પૂર્વ તરફ દે, દક્ષિણ તરફ અસુરદેવ, પશ્ચિમ તરફ ગરૂડદે, ઉત્તર તરફ નાગેન્દ્ર ગોઠવાઈને, વહન કરવા લાગ્યા. (૭) શરદ જેમ (ફૂલ્ય ફાલ્યુ ) વનખંડ શોભે, તુમા કમલેથી ચુકત સરોવર શોભે, તેવી જ રીતે દેવગણોથી ગગનતલ સુશોભિત બની ઉઠયુ. (૮) જેમ સરસોના વન, કણેરના વન, અથવા ચપક વન, ફૂલોના સમૂહથી ખીલી ઊઠે છે તેમ દેવગણથી આકાશ શોભવા લાગ્યુ (૯) ·२७८ અ. ૨૫ ૨૦, વરહદ-રિ-રિ- ઉત્તમ ઢાલ, ભેરી, ઝાલર, ખાદિ લાખ संख-सयसहस्सिएहि तूरेहि । વાદ્યોથી પૃથ્વી–આકાશમાં અત્યંત રમણીય ધ્વનિ गगणतले धरणितले, થવા લાગી (૧૦) तुरियणिणाओ परमरम्मो । ११. ततवितयं घणसुसिर દેવ તત, વિતત, ઘન, અને શુધિર -આ ચાર आउज्जं चउविहं बहुविहीगं પ્રકારનાં તરેહ-તરેહના વાજિંત્રો વગાડવા લાગ્યા वागंति तत्थ देवा અને સેંકડે પ્રકારનાં નૃત્ય કરવા લાગ્યા (૧૧) वहहि आणगसएहि । ૨૦૧૭, તેvi of, તેor Revi, ને જે તે કાળ તે સમયમાં શીત તુને પ્રથમ માસ iતા વદરે મારે જે પર્વ અને પ્રથમ પક્ષ, જે માગશર માસને કૃષ્ણ પક્ષ મણિરવેદુરે, તરસ માહિર હતા એટલે કે માગશર વદી દસમી, સુત્રત ઢસ ઢસમીપજરવેot સુપvi વિવસે નામના દિવસે, વિજય મુહ, ઉત્તરા ફાલ્ગની વિના દુf, રઘુર જોઇ નક્ષત્રના યુગમાં, છાયા જ્યારે પૂર્વ દિશામાં जोगोवगतेणं पाईणगामिणीए छायाए ઢળી રહી હતી ત્યારે, અંતિમ પ્રહાલ્માં વિહાર ષષ્ઠ ભકત-છઠની તપસ્યા સહિત, એક વસ્ત્ર विइयाए पोरिसीए छठेण भत्तेणं ધારણ કરી, પુરૂષ સહસ્ત્રવાહિની ચન્દ્રપ્રભા अपाणएणं एगसाडगमायाए चंदप्प- નામની શિબિકામાં, દે, મનુષ્ય અને અસુર દણ સિવિયા, સંવાદિપ કુમારોના સમૂહ સહિત ઉત્તર ક્ષત્રિય કુડપુર વમપુરા રિસાઈ સમાજ- સન્નિવેશના મધ્યમાં થઈને મને ઉત્તરત્તિચરપુરાંસ ખંડ ઉદ્યાન હતુ ત્યા આવ્યા આવીને ભૂમિથી मझमज्झेणं णिग्गच्छित्ता जेणेव रलिप्रमा અર્થાત કઈક ઓછું એક જાય છે તેને કેવીજી; હાથની ઉચાઈ પર ધીમે ધીમે સહસવાહિની કાછિત્તા સિ રજિqમા ચન્દ્રપ્રભા શિબિકાને સ્થિર કરી ભગવાન તે શિબિકામાંથી ધીરે ધીરે નીચે ઉતર્યો अच्छोप्पेणं भूमिभागेणं सणियं सणियं ઉતરીને પૂર્વ દિશામાં મુખ કરીને સિંહાસન चंदप्पमं सिवियं सहस्सवाहिणिं ठवेड; પર વિરાજમાન થયા. ત્યાર પછી આભૂષણે ठवेत्ता सणिगं सणिणं चंदप्पभाओ सिवियाओ सहस्सवाहिणीओ पच्चो- અલકાર ઉતારે છે. ઐશ્રમણ દેવ ગોહાસને ૩; પોથરિ f ળ બેસીને ભગવાન મહાવીરના આભૂષણો અને पुरत्थाभिमुहे सीहासणे णिसीयइ; અલંકારોને હંસ લક્ષણવાળા વસ્ત્રમાં ગ્રહણ आभरणालंकारं उमुयइ; तओ णं કરે છે. वेसमणे देवे जंनुवायपडिए समणस्स તે સમયે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર જમણી भगवओ મદાવા૩ વર્ષ હાથથી જમણી તરફના અને ડાબા હાથથી पडेणं आभरणालकारं पडिच्छइ; ડિજી; ડાબા તરફના કેશનું પચ મુષ્ટિક લુચન तो णं समण भगनं महावीरे दाहि- ४२ छ તે સમયે શક દેવન્દ્ર દેવરાજ નાત- ·આશ્ચરાગ २७८ णेणं दाहिणं, वामेणं- वामपंचमुडियं श्रम मावान महावीर सामे मोहोडासने लोयं करेडू तओ णं सक्के देविंदे मेसीन ही२४भय थाणमा शान घडए शन समणस्स भगवओ महावीरस्स भगवान ! मापनी माज्ञा हुन्न' सम ही ते जनुवायपडिए चयरामयेणं थालेणं शोने क्षीर समुद्रमा as aru , त्यांर पछी केसाई पडिच्छइ पडिच्छित्ता શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે લગ્ન કરીને સિદ્ધોને "अणुजाणेसि भते" ति कट्टु નમસ્કાર કર્યા. મારા માટે સમસ્ત પાપકર્મ खीरोसायरं साहरइ, तओ णं समणे तिव्य छे. अर्थात् माथी हुँ भगनं महावीरे दाहिणेणं दाहिणं पापानी परित्यारा ४२ छु. भा प्रमाणे प्रतिज्ञा वामेणं यामं पंचमुहिगं लोगं करेत्ता २ री सामायि यास्त्रि २ ४थु". सिद्धाणं णमोक्कारं करेइ; करेत्ता यानि ॥२ ४२ता ने देवो भने मनुष्योनी "यव्वं मे अकरणिज्ज पावकम्म" ति परिषद मित्रवत् पनी 15-1ve is 15. कटु सामाइयं चरित्तं पडिवज्जई, पडिवज्जेत्ता देवपरिसं च मणुयरिसं च आलेक्खचित्तभूयमिव ठवड । સમસ્ત 4 १०१८ १. दिव्यो मणुस्सघोसो, तुरियणिणाओ य सक्कवयणेण । सिंप्पामेव णिलुक्को जाहे पडिवज्जड चरितं । જે સમયે ભગવાન મહાવીરે ચારિત્ર ગ્રહણ કર્યું, તે સમયે શકેન્દ્રની આજ્ઞાથી દે, મનુષ્ય અને વાદ્યનાં અવાજ બંધ થઈ ગયા. પૂર્ણ શાંતિ છવાઈ ગઈ. સર્વ જીવોને હિતકર ચારિત્ર અગીકાર કરીને શ્રમણ ભગવાન મહાવીર સર્વદા પ્રાણિઓ અને ભૂતાના હિતમાં પ્રવૃત્ત થયા. સર્વ દેવો રોમાંચ યુક્ત થઈને તેની વાણી સાંભળતા હતા. २. पडिवज्जित्तु चरित. अहोणिर्सि सव्वपाणभूतहित । साहट्ट लोमपुलया पयया देवा निसामति । તે જ્ઞાનથી १९१९. तो णं समणस्स भगालो महावीरस्स त्यार पछी मायापशभिः सामायिक यारित्र सामाइयं खाओवसमिगं चरित्तं स्वीार ४२ता ४ શ્રમણ ભગવાન મહાવીરને पडिवनस्स मणपज्जवणाणे णाम मन पर्याय ज्ञान । पन्त थयु णाणे. समुप्पन्ने अड्डाइज्जेहिं दीवेडिं, मापान मढी ही५ तथा मे समुद्रमा पर्याप्त दोहि य समुहेहि सण्णीणं पंचेन्दियाणं व्यत भनाणा सज्ञी ५येद्रिय छयाना मनना पज्जत्ताणं वियत्तमणसाणं मणोगयाइं पर्याय ना साश्या. भावाइ जाणेइ ।

·૨૮૦ અ. ૨૪ ત્યાર મમતા સાર- १०२०. तओ णं समणे भगवं महावीरे पव्व- પછી વિશિત થયેલા શ્રમણ ભગવાન તે સાથે મળfroધંધવ મહાવીરે મિત્રો, જ્ઞાતિજને, સ્વજને, સંબંધી- पडिविसज्जेति, પરવિણનિત્તા અને વગેરેને વિસર્જિત કર્યા. વિસર્જિત કરીને તો જે રૂ થી ચમિ આ પ્રકારની પ્રતિજ્ઞા અંગીકાર કરી-આર વર્ષ સુધી શરીરની ત્યાગી તથા अभिगिण्हइ "वारसवासाई वोसह- काए चत्तदेहे जे केइ उवसग्गा સંભાળને ત્યાગ કરી વિચરતાં મારા ઉપર દે, મનુષ્ય કે તિર્યના જે જે ઉપસર્ગો આવશે, समुप्पज्जति, तंजहा-दिव्या વી, તે સર્વે ઉપસર્ગો હું સમ્યક પ્રકારથી સહન માણસ , જિ કરીશ. સહન કરવામૌ સમર્થ રહીશ. લેશમાત્ર સંજે સજે સમુન્ને સાથે રાખં પણ ચલાયમાન થયા વિને સહન કરીશ, सहिस्सामि खमिस्सामि अहियास- ફામિ ” ભગવાન - ૨૦૨. તt of સમ મામદારે મૈયા આ પ્રતિક્ષા અંગીકાર કરીને શ્રમણ ગમ મિનિદત્તા વજુ મહાવીર દેહનું મમત્વ ત્યાગી, એક મુહૂર્ત દિવસ રહે તવ પુરસે મારામાં શેષ રહેતા કુમાર ગ્રામમાં પહે, समणुपत्ते । ૨ ૨૨. તt ii સળે મા મહાવીરે વસ- ત્યાર પછી શરીરની મમતા ત્યાગી શ્રમણ ભગવાન વત્ત વિદof, મહાવીર ઉત્કૃષ્ટ અર્થાત્ પૂર્ણ રૂપથી નિર્દોષ સ્થાન, રાંન, દેvi રાંવરે, તવેvi ઉત્કૃષ્ટ વિહાર, ગ્રહણ કરેલા ઉત્કૃષ્ટ સંયમ, वंभचेरवासेणं खंतीए, મુત્તસંવર, તપ, બ્રહ્મચર્ય, ક્ષમા, નિભતા, સમિતિ, સુખ, શકિત, સુરત, તાજેof. ગુપ્તિ, સતેષ, સ્થિતિ, ક્રિયાદિ ધારા સભ્ય vi, सुचरियफलणेन्वाणमुत्ति- ચારિત્રના ફલ નિર્વાણ તેમજ મુકિતથી આત્માને ભાવિત કરતાં વિચારવા લાગ્યા. मग्गेणं अप्पाणं भावमाणे विहरइ । ૨૦૨રૂ. 9 વા વિરમાણસ જે કરું હવે એ પ્રમાણે વિચરતા ભગવાનને જે કોઈ દેવ, સમુન્નતિ-ઢિી વા, બાપુની વા, મનુષ્ય અથવા તિર્થં ચ સંબંધી ઉપસર્ગ ઉત્પન્ન तेरिच्छिया वा, ते सव्वे उवसग्गे થયા, તે સર્વ ઉત્પન્ન થયેલા ઉપસર્ગોને અનાકુળ, સમુqો સમાળ, રૂ, , અવ્યથિત તથા અદીન મનથી મન, વચન, મણિમા તિવિમળવચા - કાયાની ત્રિવિધ ગુપ્તિ સહિત સહન કર્યા. માં સદર ઉમરૂ તિતિ સર્વને સહન કરવામાં સમર્થ થયા. લેશમાત્ર अहियासेइ । પણ વિચલિત થયા વિના સહન કર્યા ન ·ચારાગ २८१ वासा + गस्स १०२४. तओ णं समणस्स भगवओ महावीरस्स मा भारी विहारथी वियरत श्रभा मापान एतेणं विहारेणं विहरमाणस्स वारस महावीरने मा२ वर्ष वाती गया. तेरभु १५ वितिक्कंता तेरसमस्स ચાલી રહ્યું હતું. તે સમયે ગ્રીષ્મ તુના બીજા वासस्स परियाए चट्टमाणस्स, जे से महिनामा यथा ५मायाम An Ove गिम्हाणं दोच्चे मासे चउत्थे पक्खे पक्ष मावे छे. ते ५ शु४६इसमी तिथिमा, वइसाहसुद्धे, तस्स णं वइसाहसुद्धस्स સુવ્રત નામના દિવસમા, વિજય મુહૂમ, ઉત્તર ફાલ્યુની નક્ષત્રનાં યેગમાં, પૂર્વ દિશામાં છાયા दसमीपत्रखेणं, सुन्वएणं दिवसेणं, જતા સમયે અંતિમ પ્રહરમાં ભિક ગામ विजएणं मुहुनेणं, हत्थुत्तराहिं णक्ख- નામના નગરની બહાર, જુવાલિકા નદીના ઉત્તર तेणं जोगोवगतेणं, पाईणगामिणीए नारे, श्यामा थातिना क्षेत्रमा, ५२ ननु छायाए, वियत्ताए पोरिसीए, जंभिय- भने नाये भरत राभान ध्यान ३थी मां गामस्स णगरस्स वहिया, णदीए २हेतलापानने, व्यावृत नामना ત્યના उज्जुवालियाए उत्तरे कूले, सामा- शान लामा, શાલ વૃક્ષની સમીપે गाहावइस्स कट्टकरणंसि, ४८ गोहोडासनथी सातपन सेता, नि वेयावत्तस्स चेइ यस्स उत्तरपुरस्थिमे ५४ मत-७४ी तपस्या ४२ai शु४६ ध्यानमा दिसी भाए, सालरुक्खस्स अदूरसामंते, दान uti पायभु संपूर्ण प्रतिपूर्ण भव्याघात उक्कुडुयस्स गोदोहियाए आयावणाए मनवमशन अट थयु નિરાવરણ અનન્ત અનુત્તર (ઉત્કૃષ્ટ) કેવળજ્ઞાન आयावेमाणस्स छठेणं भत्तेणं अपा- गएणं उड्ढ जाणुं-अहोसिरस्स ज्झाण- कोदठोवगयस्स मुक्कज्माणंतरियाए वट्टमाणस्स निव्वाणे कसिणे पडिपुण्णे अव्याहए गिरावरणे अणंते अणुत्तरे केवलवरणाणदंसणे समुप्पण्णे । १०२५.. से भयवं अरहा जिणे जाए केवली वे मगवान, मरिडन्त, नि, वणी, सर्वज्ञ सव्वण्णू सव्वभावदरिसी सदेवमणु- समाप थधन हेवा, भनु यो तथा मसुरे। यामुरस्स लोयस्स पज्जाए जाणइ, म सब सोनी पर्यायाने सपा-भवा तंजहा:- आगति, गति, ठिर्ति, दाया. अर्थात् मा सपना सागति, गति, चवणं, उववायं, भुत्तं, पीयं, स्थिति, यवन, S५पात, मान-पान, या, पडिसेविय, आवीकम्मं, सेवन, अट भ, गुप्त भ, माल, २ रहोकम्मं, लवियं, कहियं, मणोमा- मननी मरमाप, मा प्रमाणे सपूतोमा णसियं. सव्वलोए सव्यजीवाणं, સમસ્ત જીવનમાં સમસ્ત ભાવને જાણતાં અને सव्वभावाई जाणमाणे पासमाणे हेमता वियवा साया. एवं च ण विहरइ । - कड, -- , ·૨૮૨ આ ૨૮ : ભગવાન ૦૨૬. Hovi વિર્ય સમાજ માવો જે દિવસે શ્રમણ ભગવાન મહાવીરને અંતિમ મદાવીરરસ પડ્યા. સને નવિ પરિપૂર્ણ કેવળ જ્ઞાન-કેવળ દર્શન ઉત્પન્ન થયું સમુqછે. તo વિ મેળવે - તે દિવસે ભવનપતિ, વાણવ્યંતર, તિષ્ઠ વાઇrvic-ifસ-રિમાઇનર- અને વૈમાનિક દેવામાં તથા દેવીઓમાં નીચે देवेहि य देवीहि य उव्ययंतेहि य આવવા જવાની હીલચાલ મચી ગઈ ત્યારપછી નાવ વિનામૂજ ચારે, થા ! સર્વજ્ઞ, સર્વદશ શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે ૨૭. Q-gi તમને માત્ર વીર પૂ. આત્માનું અને લેકનું કવરૂપ જાણીને પહેલાં ouTHIળવંતરે ચા T = દેને. અને પછી મનુષ્યને ધર્મોપદેશ આપ્યો. अमिसमेक्स पुणं देवाणं धम्म- ત્યારપછી સર્વજ્ઞ, સર્વદશી શ્રમણ માણિતિ; તો આ મજુરHi | મહાવીરે ગૌતમાદિ શ્રમણોને ભાવનાઓ સહિત १०२८. तओ णं समणे भगनं महावीरे પાંચ મહાવ્રતની તથા પૂટ જવનિકાની પ્રરૂ- ૩qouTઘરે ચમાર્ક પણ કરી-નિરૂપણ કરી, જેમ કે પૃથ્વીકાયથી समणाणं णिग्गंथाणं पंच महब्बयाई થાવત્ ત્રસકાય સુધી. समावणाइ छज्जीवनिकायाइं आइ- ૧૪, માં, પૂઃ તંદા- पुढविकाए जाव तसकाए । ૨૦૨૨, માં મતે મદશ્વર, પ્રવામિ પાચ મહાવ્રતમાથી પહેલું મહાવત આ પ્રમાણે सव्वं पाणाइवायं; से मुहुमं वा, છે.– હે ભગવન! સર્વ પ્રાણાતિપાતને ત્યાગ કરું છું. સૂકમ-આદર, ત્રાસ-સ્થાવર-કેઇ પણ वायरं वा, तसं वा, थावरं वा, णेव પ્રાણીની જીવન પર્યત મન, વચન, કાયાથી ચાં પાવા Mી નાજ્ઞા સ્વયં હિંસા કરીશ નહીં, બીજા પાસે કરાવીશ નહી અને હિંસા કરવાવાળાની અનુમોદના तिविहं तिविहेणं .मणसा વચરણ કરીશ નહીં: હે ભગવન ! હિંસાથી નિવૃત્ત સિ { ત મતે પરાજી, થાઉં છું, હિંસક સ્વભાવની આત્મસાક્ષીએ નિમિ, રિમિ, પાનું રિ- નિન્દા કરું છું, ગહ કરુ છુ, હિંસાયુકત મારા સ્વભાવને ત્યાગ કરૂં છું (અર્થાત્ પરભાવમા રમણ કરવાનું છોડું છું) મિ ! 1 t ૨૦૩૦. તરિણામ માળા અવંતિ- પ્રથમ મહાવ્રતની પાચ ભાવના છે. એમાથી १०३१. तत्थिमा पढमा भावणा:- इरिया- પહેલી ભાવના આ પ્રમાણે છે રવિ લાવે, જે સારિકા - (૧) પહેલી ભાવના-મુનિએ ઈર્ષા સમિતિથી યુકત મિક ;િ વેસ્ટી લૂ-મરચા- રહેવું જોઈએ ઈર્ષા સમિતિ રહિત ન રહેવું મિત્તે જિમ () – જોઈએ. કેવળી ભગવાનનું કથન છે કે ઇ સમિતિથી રહિત મુનિ, પ્રાણીઓ, ભૂત, જી, છે ?

·મામ્પારાગ ૨૮૩ = વા, વત્તિજ્ઞ , રિયાઝ સોને ઠોકરાવે છે. અહીંતહીં અથડાવે છે, વા, સેઝ વ, ઉઝ વા પીડા આપે છે, કુચલે છે, નિષ્માણ કરે છે. રિયામિણ સે ળિયે, જો એટલા માટે મુનિ ઈયા સમિતિથી સંપન્ન હો इरियाअसमिए त्ति पढमा भावणा । જોઈએ, ઈર્ષા સમિતિરહિત થવું ન જોઈએ. આ પહેલી ભાવના છે. १०३२. अहावरा दोच्चा भावणाः- मर्ण તો માળા - મr (૨) બીજી ભાવના–જે મનને જાણે છે, તે જ परिजाणाइ से णिग्गंथे; जे य मणे નિગ્રંથ મુનિ છે. જે મન પાપકારી, સાવદ્ય, पावए सावज्जे सकिरिए अण्हयकरे ખરાબક્રિયા સહિત, કર્મબંધકારી, છેદકારી, છેવારે મેરે સારા TE- કલહકારી, દ્રષારી, પરિતાપકારી, પ્રાણીઓ सिए पारिताविते पाणातिवादिते તેમજ ભૂતની હિંસા કરનાર છે. તેવું મન भूतोवघातिए, तहप्पगारं मणं णो કરવું ન જોઈએ, એમ જાણને મનને નિષ્પા૫ पधारेज्जा । मणं परिजाणाति રાખવું જોઈએ. માટે જે મનને જાણે છે તથા પાપરહિત રાખે છે તે નિર્ચ થ છે. આ બીજી णिग्गंथे; जे य मणे अपावते त्ति ભાવના છે. दोच्चा भावणा । १०३३. अहावरा तच्चा भावणाः-वर्ति परि મુનિને વચન જાણવું જોઈએ. જે વચન પાપકારી, जाणाति से णिग्गंथे; जा य वती સદેષ, ક્રિયાવાળુ યાવત જવ ઘાતક હોય તેવુ પવિયા સજ્ઞા રિયા ની બેલવું ન જોઈએ. જે આવા વચન જાણે છે મૂતધારૂ તપૂરું ઘણું છે તે મુનિ છે. માટે જે વચન પાપજનક ઉરિઝ વર્ડ રિબાપા સે હોય, તેવુ વચન મુનિએ બેલવું જોઈએ. આ णिग्गंथे; जा य वई अपाविय ત્તિ ત્રીજી ભાવના છે. तच्चा भावणा । १०३४. अहावरा चउत्था भावणा:-आयाण ચેથી ભાવના એ છે કે નિર્ચ થે ભડેપકરણ મંeળવવામા સે જાશે, ઉપાડતા, લેતાં–મૂકતા કે રાખતાં સમિતિ સહિત णो अणायाणभंडणिक्खेवणासमिए વર્તવું જોઈએ. કેવળી કહે છે કે જે આદાન णिग्गंये; केवली वृया-आयाणभड- ભડનિક્ષેપણા સમિતિ-રહિત હોય णिक्खेवणाअसमिए णिग्गंथे पाणाई હોય છે મૂયારું નવા સત્તારૂં મન પ્રાણાદિકને ઘાત કરનાર હોય છે, માટે નિર્ચ થે વ નવ ૩ | માયા– સમિતિયુકત રહેવું જોઈએ એ થી ભાવના. भडणिक्खेवणासमिए से णिग्गंथे, णो आयाणभंडणिक्खेवणाअसमिए ત્તિ વડલ્યા માવUTT ·બ, ૨૬ ૨૮૪ ૦૨, ચક્કર માં મળ-ચા - પાંચમી ભાવના એ છે કે નિર્ચ છે આહાર પાTયો રે મા, વા- પાણી જોઈને વાપરવા. જોયા વિના ન વપરાય. પામો જો –ગળ - કેવળી કહે છે-જોયા વિના આહાર પણ વાપરનાર મોડામોર્ફ તે જ સાધુ પ્રાણદિકને ઘાત કરનાર છે. માટે નિર્જ થે अभिहण्णेन्ज वा जाव उद्दवेज वा । આહાર પાણી જેઈ વાપરવા. જોયા વિના તદ્દા થાપામવા વાપરવા જોઈએ નહિ. એ પાંચમી ભાવના. णिग्गथे, जो अणालोट्यपाणभोई त्ति पंचमा भावणा । ૨૦૩૬. જીવતી રે વેણ સન્મ લgTT એ ભાવનાઓથી પ્રથમ મહાવ્રત રૂડી રીતે શિg પfજા ત િ િકાયાએ સ્પર્શિત, પાલિત, પાર પમાડેલું, કીનિંત, વદિત વાળા મારા વાષિ અવસ્થિત અને આજ્ઞા પ્રમાણે આરાધિત થાય મવતિ | છે. એ પહેલું પ્રાણાતિપાત વિરમણ મહાવ્રત છે. १०३७. पढमे भते महव्यए पाणाइवायाओ ફેરમાં ! ૨૦૩૮, અદાવર રોન્ન રદ પૂમિ- બીજુ મહાવત . “સર્વ મૃષાવાદ રૂપ વન-દોષોને सव्वं मुसावायं पतिदोसं से कोहावा, ત્યાગ કરું છું એટલે કે કોધથી–લેભથી, ભચથી लोहा वा,भया वा, हासा वा, व सग હાસ્યથી સ્વય જૂઠુ ન બોલે, બીજાને પુર માસેના, નૈવ સુર મસા- જૂઠું ન બોલાવે, અને જૂઠું બોલતા હોય તેને Tum | મુરાં માતing- અનુમોદન ન આપે, ત્રણ કરણ ત્રણગથી णेज्जा, तिविहं तिविहेणं, मणसा મન, વચન, કાયાથી હે ભગવાન ! હુ મૃષાવાદી વસી જાય, તો તે હા- ભાવથી નિવૃત્ત થાઉ છું, હું જિંદગી પર્યત તેને ત્યાગ કરું છું, નિંદુ અને તેવા मामि जाव वोसिरामि । સ્વભાવને ચરાવું છુ. १०३९. तस्सिमाओ गंच भावणाओ भवंति: તેની આ પાચ ભાવનાઓ છે- ૨૦૪૦. તસ્થિમા પદમ માવળ- અણુવી (૧)પહેલી ભાવના-મુનિ વિચાર કરી બેલે, વિચાર્યા મા થે, જે વાવ વિના ન બોલે કેવળ ભગવાન કહે છે-વગર માસી; વેરી વૃક્ષા-ગ્રણીમાસી વિચાર્યું બેલનાર સાધુ, વચનથી અસત્યને પ્રાપ્ત से णिग्गथे समावज्जेज्जा मोसं वय કરે છે અથાત્ મૃષાવાદી થાય છે. તેથી નિગ્રંથ બાપ ! મુવીમા રે ગજાથે, વિચારીને બેલે, વિચાર્યા વિના ન લે. એ Tો ગણવાડુમાણી ત્તિ પઢમાં પહેલી ભાવના મા ! 1 ·૨૮૫ આચારાંગ ભગવાન - १०४१. अहावरा दोच्चा भावणा:- कोहं (२) भील भावना- धने ये छे ते मुनि परिजाणाई से णिग्गथे, जो कोहणे छे. भुनि lle न डाय. वजी सिया; केवली बूया-कोहप्पत्चे कोही ४९ કોધવશાત્ કોપી મિથ્યા ભાષણ કરે છે. समाव शेजा मोतं वयणाए । कोह भाटे होना २१३५२ समरे भने धान થાય. એ બીજી ભાવના. परिजाणाइ से मिगंथे, ण य कोहणे सियत्ति दोच्चा भावणा । १०४२. अहावग तच्चा भावणा:- लोभ (3) मुनि सामना २१३५ने लगे भने सोनी परिजाणाइ से णिग्गंथे, णो य ન બને. કેવળી ભગવાનનું કથન છે કે લેભ– लोभणे सिया; केवली वूया-लोभपत्ते पशाभूत थar aleी मिथ्या भाषy रे छे. लोभी समावदेजा मोसं वयणाए । તેથી મુનિએ લેભનું સ્વરૂપ સમજવું અને લોભી लोभं परिजाणाइ से णिग्गंथे, णो य ન બનવું. એ ત્રીજી ભાવના. लोभणए सियत्ति तच्चा भावणा । १०४३. अहावरा चउत्था भावणाः- भये (४) योथी लापना-साधु भयने समोसने मयना परिजाणइ से णिग्गंथे, णो भयभीरुए पशाभूत न मने उवणी मगवाननु ४थन छ । सिया; केवली वूया-भयपत्ते भीरु लयात-पौ3 भृषापास थ नय छे. तथा समावदेजा मोसं वयणाए । भयं मुनि मयनु स्व३५ सभा भने लयभीत न परिजाणइ से णिग्गंथे, णो भयभीरु थाय मे याथी माना. सिया । चउत्था भावणा १०४४. अहावरा पंचमा भावणा:- हासे (५) पायभी मापना-मुनि डायना २१३५ने समरे परिजाणइ से णिग्गंथे, णो य हास અને મશ્કરી ખેર ન બને કેવળી ભગવાન કહે गए सिया; केवली वूया-हासपत्ते छे-हास्यने वशीभूत [ये भ१४ीमा२ भृषावाने हासी समावदेज्जा मोसं वयणाए । પ્રાપ્ત થાય છે એ કારણથી મુનિએ હાસી हासं परिजाणइ से णिग्गंथे, णो य કરનાર થવું ન જોઈએ અને હાસ્યના સ્વરૂપને हासणिए सिय-त्ति पंचमा भावणा । સમજવું જોઈએ એ પાચમી ભાવના १०४५. एत्तावताव महन्वए सम्मं कारण આ પાચ ભાવનાઓથી બીજુ મૃષાવાદ વિરમણ फासिए जाव आणाए आराहिते महाबत सभ्य २थी आया: स्पृष्ट थाय છે યાવત્ તીર્થકર ભગવાનની આજ્ઞાનુસાર यावि भवति । दोच्चं भते महव्वयं, साधित थाय छे भी महानतमा असत्यना मुसावायाओ वेरमणं । ત્યાગ કરાય છે . - ·૨૪ (A) १०४६. अहावरं तच्च महव्ययंः-पच्चक्खामि तेना पछी, के भगवान् श्री भावत सब्ब अदिण्णादाणं; से गामे वाणगरे धार ४ छु समस्त महत्ताहाना त्याग ४२ वा अरण्णे वा अप्पं वा बहु वा अणु वा छु. गाभभा, नगरमां, भरण्यभा, म८५ બહું, સૂક્ષ્મ સ્કૂલ, સચિત્ત કે અચિત્ત કોઈ थूल वा चित्तमंतं वा अचित्तमतं वा પણ અદત્ત વસ્તુ–સ્વયં ગ્રહણ કરીશ નહી. जेव- णेव सगं अदिण्णं गिण्हेज्जा, ગ્રહણ કરાવીશ નહિ, ગ્રહણ કરનારને અનુમોદન ण्णेहि अदिण्णं गेण्हावेजा, अण्णपि भाषा नहि. पनपत ज ४२, ३] अदिण्णं गिण्हतं ण समणुजाणेजा, योगयी यावत महत्तानिन ल ४२ छु. जावज्जीवाए, जाव वोसिरामि । ત્રીજા મહાવ્રતની પાચ ભાવનાઓ આ છે. १०४७. तस्सिमाओ पंच भावणाओ भगतिः- १०४८ तत्थिमा पढमा भावणा-अणुवीइ (१) पडेही मापना-साधु पियारी-पियारीने मिउग्गहजाई से णिग्गंथे, णो अणणु- पलिभित अपयनी यायना ४२, विद्यार्या विना वीइमिउग्गहनाई से णिग्गंथे, केवली परिभित अपनी यायन - ४२, वणी बूया --अणणुवीइमितोग्गहजाति से मावान् ४९ छे में विद्यार्या विना परिभित णिग्गंथे अदिण्णं गिण्हेज्जा । अणु- मयडनी यायना કરનાર મુનિ અદત્તને वीइ मिउग्गहजाती से णिग्गंथे णो या थाय छे भाटे भुनिये वियाशने अपना- अणणुवीइमितोग्गहजाइ त्ति पढमा યાચક થવું જોઈએ એ પહેલી ભાવના भावणा । १०४९. अहावरा दोच्चा भावणा -अणुण्ण- (२) मील भावना- साधुमे, माया पाहिनी विय पाणभोयणमोती से णिग्गंथे, णो मनुमतिथी २मा २-पाणीनी अपार श्वे अणमुण्णविय पाणभोयणभोई; केवली नये तेमानी अनुमति भणच्या विना माहार व्या-अणणूण्णविय पाणभोयणभोई पाणीना पा ४२वो न જોઈએ. કેવળી કહે से णिग्गंथे अदिण्णं भुंजेज्जा । तम्हा छ-मनुमति विना साड२ et P२ तो अणुण्णविय पाणभोयणभोई से णि महत्ताहानने लोगवना२ छे भाट मानापू गंथे, णो अणणुण्णविय पाणभोयण- माहा पाए४२ना२ डाय ते निथ छे भोती ति दोच्चा भावणा । १०५०. अहावरा तच्चा भावणा - णिग्गंथे (3) श्री सावन- निय साधु क्षेत्र मने अपना ण उग्गहंसि उग्गहिसि एत्तावताच प्रमाणपूर्व अवयड ग्रहण ४२नार डाय छे. उग्गहगसीलए सिया; केवली वूया- उपजी लगवान ४९ छेडेरे साधु भयपूर्व णिग्गंथे णं उग्गहंसि अणुग्गद्वितसि मनी याचना तो नथी ते महत्तहाननी एत्तावताव अणोग्गहणसीले अदिण्ण सेवन २नार छे. माटे प्रमाणपुर्व अवयन गिण्हेजा । णिग्गंथे णं उम्गहं ग्रड ४२ मे बील भावना उग्गहंसि एत्तावताव उग्गहणसीलए सिय ति तच्चा भावणा । +-+ ·આચારાંગ २८७ १०५१. अहावरा चउत्था भावणा:- णिग्गंथे णं (१) याथी भावना-साधु पावार परिभानु ध्यान उग्गहंसि उग्गहियंसि अभिक्खणं सभी अवयह पडणु ४२ना२। डाय छे. उवा (२) उग्गहणसीलए सिया; केवली ભગવાન કહે છે, કે નિગ્રંથ વારંવાર પરિમાણનું व्या-णिग्गयेणं उग्गहंसि उग्गहियंसि ध्यान न सभी अपने गुड ४३ तो तेने अभिक्खणं (२) अणोरगहणसीले અદત્તાદાનને દોષ લાગશે. માટે જે વારંવાર आदिणं गिण्हेज्जा। णिग्गंथे उग्ग- मर्यादा मधिनार थाय छे ते मा व्रतनी मारा- हंसि उग्गहियसि अभिक्खणं (२) धनारी २ छे. उग्गहणसीलए सिय त्ति चउत्था भावणा। १०५२, अहावरा पंचमा भावणा:- अणुवीइ (૫) પાંચમી ભાવના– સાધક સાધર્મિક પાસેથી પણ मितोग्गहजाती से णिग्गंथे साहम्मि વિચારપૂર્વક પરિમિત અવગ્રહની યાચના કરે. एम, णो अणणुवीइ मिउग्गहजाती; ते निथ छ. ॐ ॐवणी हे छ । तम केवली व्या-अगणुवीइ मिउग्गहजाती કરનાર નિર્ચ અદત્ત ગ્રહનાર થઈ જાય. से णिग्गये साहम्मिएमु अदिणं भाटे साधभिं पासेथी पर वियारीने परिभित उगिण्हेज्जा । अणुवीड मितोग्गहजाती सवड यायो नये नहि ५२ वियाये से णिग्गंणंथेसाहम्मिएसु, णो अणणु અપરિમિત વાચવું. એ પાંચમી ભાવના वीइ मितोग्गहजाती । पंचमा भावणा। १०५३. एत्तावताव तच्चे महव्वए सम्मं जाव આ પ્રમાણે પાચ ભાવનાઓથી સમ્યગ રૂપથી आणाए आराहिते आवि भवति, in महाबतनु माराधन थाय छे. त्रीत तच्चं भंते महव्वयं अदिण्णादाणाओ भारतमा महत्ताहाननी सर्वथा त्या ४२राय छे. वेरमणं । १०५४. अहावरं चउत्थं महब्बय पच्च- वे व्याथा महानतना विषयमा हे छ- क्खामि सव्वं मेहुणं-से दिव्वं वा ભગવાન ! હું દેવ, મનુષ્ય અને તિર્યં ચ સબધી माणुसं वा तिरिक्खजोणियं वा, णेव सर्व प्रधान भैथुनना तय ४२९१ अने ત્રણ सयं मेहुणं गच्छे, तं चेव अदिण्णा- योगथी त्या ४२ छु'. शेष पान महत्तहाननी दाणवत्तव्बया भाणियन्वा સમાન જાણવું જોઈએ યાવત્ મૈથુન સ્વભાવથી जाव નિવૃત્ત થાઉ છું. बोसिरामि । १०५५. तस्सिमाओ पच भावणाओ भवंति - આ બ્રહ્મચર્ય મહાવ્રતની પાચ ભાવનાઓ છે- १०५६. तत्थिमा पढमा भावणा:-- णो निग्गंथे पडेदी मापना- मुनि वा वा२ सीमासमाधा अभिक्खणं (२) इत्थीणं कह कह- કથા કરવી ન જોઈએ કેવળી ભગવાન કહે છે- વારંવાર સ્વીકથા કરવાથી સાધુ -णिरगंथे શાન્તિમાં इत्तए सिया; केवली व्या- ·૮૮ , ૧૪ v મેરિણur (૨) રૂલ્થી હું વ્યાઘાત થાય છે, શાંતિભંગ થાય છે અને ફળ જમાને શાંતિવા, તિવિએT, એ આવે છે કે તે સાધુ શાંતિથી તથા કેવળી રાંતિપિત્તાગો મં– પ્રરૂપિત ધર્મથી ભ્રષ્ટ થઈ જાય છે. એટલે જ સેઝી ! જો ચમિ સાધુએ પુનઃ પુન સીઓ સંબંધી વાર્તાલાપ કરે ન જોઈએ. આ પહેલી ભાવના (२) इत्थीणं कह कहईत्तए सिय त्ति પયા માવા | ૨૦૧૭. દીવરી લેવા વિના - જો (૨) બીજી ભાવના-સાધુએ સ્ત્રીઓની મનહર fથે સ્થvi મારી ફંડુિં ઈન્દ્રિયે જેવી ન જોઈએ. ટીકીટીકીને પણ જેવું થાપિત્ત ક્ષત્તિસિયા જેવો ન જોઈએ. કેવળી ભગવાનનું કથન છે વ્ય-ળથે છું રૂપ મોરાડું સ્ત્રીઓની મનહર ઈન્દ્રિયને જેનાર તથા તેને इदियाई आलोएमाणे णिज्झाएमाणे વિચાર કરનાર સાધુ પિતાની શાંતિમાં બાધા કરે છે, શાંતિનો ભંગ કરે છે અને શાંતિથી संतिभेया संतिविभंगा जाव धम्माओ તથા કેવળી–નિરૂપિત ધર્મથી ભ્રષ્ટ થાય છે મઝા | જો જિયે લ્હીમાં આ કારણે સાધુ સ્ત્રીઓની મહર ઈન્દ્રિયોને मणोहराइं इंदियाई છોત્તર ન દેખે અને તેનો વિચાર ન કરે. णिज्झाइत्तए सिय सिय त्ति दोच्चा મીવાળા | ૨૦૧૮, યાવર તરવા મવડ– જિજે (૩) ત્રીજી ભાવના-- મુનિએ સ્ત્રીઓ સાથે પહેલા સ્થo gવ્યરા પુત્રેડ્યિા કરેલી રતિ-કીડાનું સ્મરણ કરવુ ન જોઈએ મરિન લાવેછી કૂયા-ળથે કેવળી ભગવાનનું કથન છે કે સ્ત્રીઓ સાથે ન થi gશ્વર પુજોર્જિયા પહેલા સેવેલ રતિ કીડાનું સ્મરણ કરનાર સાધુની सरमाणे तिभेया जाव भंसेज्जा । શાંતિમાં વિક્ષેપ થાય છે યાવત તે ધર્મથી ભ્રષ્ટ णो णिग्गंथे पुव्वरयाई पुम्बकीलियाइ થાય છે એટલા માટે નિર્થથ મુનિ પૂર્વકૃત રતિક્રીડાનું સ્મરણ ન सरित्तए सिय त्ति तच्चा भवणा । ભાવના છે ૦૩૨, વિરા થા. મા- છત્તિમ- ચેથી ભાવના- સાધુએ અતિમાત્રામાં ભજન જાળમોચમો રે છે, પાણીને ઉપભેગ કરે પાણીને ઉપભેગ કરે ન જોઈએ સર્વજ્ઞ પારસમીયામા જેવી સૂચ- ભગવાનનું કથન છે કે અધિક આહાર-પાણીનું अतिभत्तपाणभोयणभोई से णिग्गंथे સેવન કરનાર તથા પૌષ્ટિક તેમજ સરસ ભેજન पणीयरसभीयणभोई यत्ति संतिभेदा કરનાર મુનિ પિતાની શાન્તિમાં બાધા પહોચાડે जाव भसेजा । णाति भत्तपाण- છે. યાવત ધર્મથી ભ્રષ્ટ થાય છે તેથી સાધુને અતિમાત્રામાં આહાર–પાણીનું સેવન કરવુ મોજમાં રે , પ- જોઈએ અને પુષ્ટિક આહારનું સેવન કરવું ન રસમ રિ ૩માવળા | જોઈએ એ ચોથી ભાવના છે આ ત્રીજી ·૨૮૯ અચારાગ - १०६०. अहावरा पंचमा માવા – પાંચમી ભાવના-મુનિને સ્ત્રી, પશુ, અને પંડક fiાજે રૂસ્થીપણુપંડાસ - (નપુંસક) ના સંસર્ગવાળા શય્યાસનનું સેવન પસિહં સેવિત્ત શિવા શી કરવું ન જોઈએ. સર્વજ્ઞ ભગવાનનું કથન છે કે સૂયા- -णिग्गंथेणं इत्थीपसुपंडगसंस- સ્ત્રી, પશુ, પંડકથી યુકત શય્યાસનનું સેવન चाइ सयणासणाई सेवमाणे संतिभेया કરનારા મુનિ પોતાની શાંતિનો ભંગ કરે છે. ચાવત ધર્મથી ભ્રષ્ટ થાય છે. એટલા માટે जाव भंसेज्जा'। णो 'णिग्गंथे इत्थी- મુનિએ સ્ત્રી, પશુ, પંડકવાળા શયન–આસનનું पसुपंडगसंसत्ताई सयणासणाई सेवि- સેવન કરવું ન જોઈએ એ પચમી ભાવના છે. त्तए सिय त्ति पंचमा भावणा । 0 મ १०६१. एत्तावयाव चउत्थे महन्वए सम्म આ ભાવનાઓથી ચેથું બ્રહ્મચર્ય મહાવ્રત कारण जाव आराहिते यावि भवति સમ્યકરૂપથી કાયા દ્વારા સ્પષ્ટ યાવત આરાધિત વલ્વે મંતે મદ દુધ વેરમાં થાય છે. આ મિથુનવિરમણ રૂપ ચૌથું મહાવત છે. १०६२. अहावर पंचमं भंते महव्वयं सव्यं પાંચમું મહાવ્રત–ભગવન' હું સમસ્ત પરિગ્રહને परिग्गरं पच्चक्खामिः से अप्पं वा ત્યાગ કરું છું. પરિગ્રહ જે કે અલ્પ હોય કે વૈદુ વા મળું વા વા ચિત્તમાં ઘણે હોય, સુમ હોય કે સ્થૂલ હોય, વે વિરતાં વ વિ જ રિ- અચિત્ત હોય, કે સચિત્ત હોય,સ્વંય ગ્રહણ કરે गह गिण्हेज्जा, णेवण्णेण परिरगई નહિ, બીજાને ગ્રહણ કરાવે નહિ અને પરિગ્રહ uિવિજ્ઞા, અરિ પરિષદં નિષ્ફ ગ્રહણ કરનાર અનુમોદન કરે નહિ. હું પરિગ્રહને ण समणुजाणेजा जाव वोसिरामि । ત્રણ કરણ ત્રણગથી ત્યાગ કરું છું. પાંચમા १०६३. तस्सिमाओ पंच भावणाओ भगतिः મહાવ્રતની પાંચ ભાવનાઓ છે. ૧૦૬૪. તસ્થિT HT મૈવિUT –ોચી જે પહેલી ભાવના–જીવ કાનથી મનેરૂ અને અમનો ની મgWTH,UTT સ૬ કુળg, શબ્દ સાંભળે છે પરંતુ તે મને અને અમને मणुण्णामणुण्णेहिं सद्देहिं णो सज्जे- શબ્દોમાં આસક્ત થવું ન જોઈએ. રાગ કરે ઝા, રન્ના, જે મિસેઝ, ન જોઈએ, પૃદ્ધ થવું ન જોઈએ, મેહિત થવુ ન નો મુકા, જો જીવનેગા, જોઈએ, તલ્લીન રહેવું ન જોઈએ અને વિવેકને णो विणिग्यायमावदेज्जाः केवली ત્યાગ કર ન જોઈએ. સર્વજ્ઞ ભગવાન કહે છે व्या-णिग्गंथे णं मणुण्णामणुण्णेहि- કે મને–અમનેસ શબ્દમા આસકિત કરનાર, सद्देहिं सज्जमाणे जाव विणिग्याय- ભાવનાને રિમેય તંતિવિના રાગ કરનાર યાવત વિવેક ભૂલનાર મુનિ પિતાની રાતિ વિટિTRાબ પમ્પ શાતિને નષ્ટ કરે છે, ભંગ કરે છે અને શાંતિથી भंसेज्जा । તથા કેવળીકથિત ધર્મથી ભ્રષ્ટ થાય છે.

·૨૯૦ 24. २४ નહી તે १०६५. ण सक्का ण सोउं सहा, કર્ણપટ્ટમાં પડતાં શબ્દો સંભળાય सोयविसयमागताः સંભવ નથી–તે તે સભળાયા વિના રહે નહીં, रागदोसाउ जे तत्थ, પરંતુ મુનિ તે શબ્દોમાં રાગદ્વેષને ત્યાગ કરે. तं भिक्खू परिवज्जए ।। १०६६. सोयओ जीवो मणुण्णामणुण्णाइं (१) ०१ अन । मनाश, ममनोज्ञ शम् सद्दाई सुणेति ० पढमा भावणा ॥ सालणे छे, तेभांशष न ४२. ते पाडसी मावना. १०६७. अहावरा दोच्चा भावणाः- चक्खूओ (२) मा मापना- नेत्रो द्वा०५ भनाज- जीवो मणुण्णामणुण्णाई ख्वाइ समनोज्ञ ३५ने मे छे, परंतु साधान्मे ते पासइ, मणुण्णामणुण्णेहि रूवेहिं णो ३पोमा मासत थयुन नेमे, २०ी गृद्ध सज्जेजा णो रज्जेजा जाव णो वि- माहित तीन यवु न मे भने णिग्धायमावज्जेज्जा; केवली वृया- विनी परित्याग ४२वो न नये. सन मणुण्णामणुण्णेहि स्वेहिं सज्जमाणे हेवनु थन छ ॐ भनाज्ञ-मभनान ३थामां रज्जमाणे जाव विणिग्धायमावज्ज આસક્ત થનાર યાવત વિવેક ત્યાગનાર સાધુ माणे सतिभेया संतिविभंगा जाव शान्तिनी म ४२ छ यावत् वणी प्र३पित भंसेज्जा । ધર્મથી ભ્રષ્ટ થાય છે १०६८. ण सट्क्का रूवमटुं, ચક્ષુ સમક્ષ આવેલ રૂ૫ ન જેવું તે શકય चक्खुविसयमाग નથી– તે તે દેખાય જ છે, પરંતુ દેખાતા रागढोसा उ जे तत्थ, રૂપમાં સાધુએ રાગ-દ્વેષ ધારણ કરવું ન જોઈએ. तं भिक्खू परिवज्जए । मा भीमावना.. १०६९. चक्खूओ जीवो मणुण्णामणुण्णाई रुबाई पासति ० दोचा भावणा । १०७०. अहावरा तच्चा भावणाः- घाणतो (3) श्री भावना--04 नासि दाभनाज्ञ- जीवो मणुण्णामणुण्णाई गंधाइं ममनोज्ञ ॥ध ગ્રહણ કરે છે પરંતુ તે अग्घायइः मणुण्णामणुण्णेहिं गंधेहि भनाज्ञ-मभनाश गधभा सासरत न थाय, णो सज्जेजा, णो रज्जेज्जा, जाव યાવત વિવેકનો ત્યાગ ન કરે સર્વજ્ઞ ભગવાનનું गो विणिग्धायमावज्जेज्जा; केवली ४थन छ ॐ भनाश-ममना गया सासरत वृया-मणुण्णामणुण्णेहि गंधेहिं सज्ज- ભૂલનાર સાધુ પિતાની माणे रज्जमाणे जाव विणिग्धाय- शन्तिन। म ४२ छ यावत् वणी प्र३पित मानज्जमाणे संतिभेदा संतिविभंगा था अष्ट थाय छ जान भंसेज्जा । ८७१. णो सका गंधमग्घारं, ધ્રાણેન્દ્રિય વિષય થયેલ ગંધ ન સૂંઘાય તે णासा-विसयमागणं; સભવ નથી, પરંતુ તે ગંધમા રાગદ્વેષથી સાધુએ रागदोसो उ जे तत्थ, બચવું જોઈએ-સમભાવ રાખવો જોઈએ. तं भिक्खू पग्निज्जए । - થનાર તથા વિવેક ·આચારાંગ ૨૯૧ १०७२. घाणो जीवो मणुण्णामणुण्णाई धाणेन्द्रियथा ७१ - १ ४२ छ तमा २०॥ गधाई अग्घायति. तच्चा भावणा। द्वेष न ४३ २मात्री भावना. १०७३. अहारा चउत्था भावणा:-जिब्भाओ (४) याथी भावना-GिSat हा4 भनाज्ञ- जीवो मणुण्णामणुण्णाइं रसाइं अमनोज्ञ २सर्नु स्वाहन ४३ छे. परंतु ते अस्सादेति, मणुण्णामणुण्णेहिं रसेहि મને જ્ઞઅમને જ્ઞ રસમાં આસકિત કરવી ન જોઈએ णो सज्जेजा, जाव णो विणिग्याय- यावत् विना त्या ४२वो न नये. सर्व मावज्जेजा; केवली बूया-णिग्गथे णं भगवाननु थन छ । मनोज्ञममनोज्ञ सोम मणुण्णामणुण्णेहिं रसेहिं सज्जमाणे भासत मेव विवेxहीन थना२ साधु चातानी શાંતિનો ભંગ કરે છે. યાવત કેવળીભાષિત जाव विणिग्यायमावज्जमाणे संति- ધર્મથી ભ્રષ્ટ થાય છે. मेदा जाव भंसेज्जा । १०७४. णो सक्कं रसमणासातु, જિહવા પર આવેલ રસનું આસ્વાદન ન થાય जीहाविसयमागय; તે શક્ય નથી, પરંતુ મુનિએ રસોમાં રાગ દ્વેષ रागदोसा उ जे तत्थ, કરવો ન જોઈએ ते भिक्खू परिवज्जए । १०७५. जीहाओ जीवो मणुण्णामणुण्णाई मथी २सनो पारवाहन ४२ छे छतो ते रसोभा रसाई अस्सादेति० चउत्था भावणा । આસકત ન થાય તથા વિવેક ન ત્યાગે આ ચેથી ભાવના. છે, પરન્તુ - १०७६. अहावरा पंचमा भावणा:-फासओ પાંચમી ભાવના–કાય-સ્પર્શનેન્દ્રિય દ્વારા जीवो मणुणामणुण्णाई फासाई મનોજ્ઞ એવ અમને સ્પર્શને અનુભવ કરે पडिसवेदेति, मणुष्णामणुण्णेहि તે મનોજ્ઞ-અમને સ્પર્શમાં સક્તિ फासे हिं णो सन्जेज्जा, णो रज्जेज्जा, णो गिज्झेज्जा, जो मुज्झेजा, ધરે નહી યાવત્ વિવેકહીન બને નહીં. વળી णो अज्झोववज्जेज्जा, णो विणिग्या- ४छ, भनाश-ममनोज्ञ स्पशभत भासत यमावज्जेज्जा; केवली- बुया- એવ વિવેકહીન થનાર સાધુ પિતાની શાતિનો णिग्गंथे णं मणुण्णामणुण्णेहिं फासेहिं म ४२ छ भने ५५५३शान्तिथी तथा सज्जमाणे जाव विणिग्यायमावज- अवनीत घथा श्युत थाय छे माणे संतिभेदा सतिविभंगा, संतिकेवलिपण्णत्ताओ धम्माओ भसेजा । સ્પર્શનેન્દ્રિયનો વિજય થયેલ સ્પર્શને અનુભવ १०७७. णो सक्का फासं ण वेदेतु, फासविसयमागणं, ન થાય તે શકય નથી, પરંતુ મુનિએ તે रागदोसा उ जे तत्थ, સ્પર્શમા રાગ-દ્વેષ કર ન જોઈએ. ते मिक्ख परिवज्जए ॥

·૨૯૨
અ ૨૪
ન
૦૭૮ પગ ની મgovમywા સ્પર્શનેન્દ્રિયથી જીવ મને જ્ઞ-અમને સપર્શને
फासाई पडिसंवेदेति વંત્તમ અનુભવ કરે છે, પરંતુ તેમાં આસકત ન હોય,
યાવત્ વિવેકહીન ન બને. આ પાંચમી ભાવના.
સેવા |
१०७९. एत्तारयाव महब्बते सम्म कारण
આ ભાવનાઓથી પાચમું મહાવ્રત પૂર્ણ રૂપથી
फासिए પછિ તરિ શિદિ કાયાથી પૃષ્ટ, પાલિત એવં ભગવાનની આજ્ઞા-
દિદિ મા સારા ભાવિ સાર આરાધિત હોય છે. ભગવદ્ ! આ પાચમું
भवति । पंचमं भते ! महव्वयं
પરિગ્રહ વિરમણ મહાવ્રત છે.
१०८०. इच्चेतेसिं महब्बतेर्सि पणवीसाहिं य આ રીતે પાંચ મહાવ્રત અને પચ્ચીસ ભાવના
માર્દિ સંપળ ચારે એક એથી સંપન્ન મુનિ આગમાનુસાર, કલ્પ, માર્ગને
अहाकप्पं अहामग्गं सम्मं काएण
યથાર્થ પણે સારી રીતે કાયાથી, સ્પર્શ, પાળી,
સત્તા પત્તિ તારા વિદિ પાર પહોંચાડી, કીર્તિત કરી આજ્ઞાને આરાધક
आणाए आराहिता यावि भवति ।
થાય છે.

·૨૯૩ અધ્યયન પચ્ચીસમું વિ મુકિત ચૂલિકા ચોથી વીશમાં અધ્યયનમાં પાંચ મહાવ્રત, તેની પચીશ ભાવનાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યું. આ અધ્યયનમાં વિમુક્તિ–મેક્ષના સાધન રૂપ સાધનાને ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. મહાવ્રતની સાધના કર્મોથી મુક્ત થવા માટે જ છે. તેથી આ અધ્યયનમાં નિર્જરાના સાધનોનું વિશેષરૂપથી વર્ણન કર્યું છે. આ વર્ણન પાંચ અધિકારોમાં વિભક્ત કરવામાં આવ્યું છે : (૧) અનિત્યત્વ [આવાસ] અધિકાર૨] પર્વત-અધિકાર [૩] રૂપ-અધિકાર (૪) ભુજંગતંગ-અધિકાર અને[૫] સમુદ્ર-અધિકાર, આ અધિકારોનું સ્પષ્ટીકરણ સૂત્રકારે પોતે જ કરેલ છે. સમસ્ત સાધનાને ઉદ્દેશ્ય મુક્તિ છે. મુકિતના બે પ્રકાર છે: (૧) સર્વમુકિત અને (૨) દેશમુકિત. સામાન્ય સાધુથી લઈને ભવસ્થ કેવળની દેશ મુકિત છે. અને આઠ કર્મને સર્વથા ક્ષય કરીને નિર્વાણ પદ પ્રાપ્ત કરવું તે સર્વમુકિત કહેવાય છે આ બનને પ્રકારની મુકિત કર્મનિર્જરા દ્વારા જ થાય છે. તેથી નિજેરાના સાધનને ઉલ્લેખ કરતાં સૂત્રકાર ફરમાવે છે.

·અ. ૨૫ ૨૯૪, અધ્યયન પચીસમું આવાસાધિકાર १०८१.१-अणिच्चमावासमुति ગંતુળો, સંસારના પ્રાણીઓને અનિત્ય આવાસ (શરીર પર્યાય-આદિ)ની જ પ્રાપ્તિ થાય છે. આવા पलोयए सुच्च मिदं अणुत्तरं । પ્રકારનું તીર્થકર ભગવાનનું ઉત્કૃષ્ટ પ્રવચન विऊसिरे विन्नु સારવંધvi, સાંભળી વિચારવું જોઈએ. વિચારીને જ્ઞાનવાન अभीरु आरंभपरिग्गरं चए । પુરુષે નિર્ભય થઈને ગૃહ સંબંધી બંધને તથા આરંભ–પરિગ્રહનો ત્યાગ કરવો જોઈએ. ૧૫ પર્વતાધિકાર १०८२.२-तहागणं મિતુમwiતરાંનાં, ગ્રહબ ધન તેમજ આરંભ પરિગ્રહનો ત્યાગી, अणेलिस विन्नु પરંતસ ! સ યમવાન, અનુપમ રાનવાન તથા નિર્દોષ तुदंति वायाहिं अभिद्दनं આહાર આદિની એષણા કરનાર મુનિને કઈ કઈ પી મિથ્યાણિ પાપીજન અગ્ય વચન કહીને सरेहि संगामगर्ग ૨ || પીડા પહોંચાડે છે, જેમ રણભૂમિમાં અગ્રેસર થનાર હાથીને શત્રુસેના પીડા આપે છે. રા १०८३. ३-तहप्पगारेहिं जणेहिं हीलिए, અસ સ્કૃત તેમજ અસભ્ય પુરુષ દ્વારા કઠોર શબ્દોથી ससहफासा फरुसा उदीरिया । અનુકૂલ–પ્રતિકૂલ સ્પર્શોથી પીડિત થયેલા જ્ઞાનયુક્ત સંતે પરીષહ-ઉપસર્ગોને तितिक्खए णाणि अदुट्टचेतसा, શાતિ પૂર્વક–નિર્વિકાર ચિત્તથી સહન કરે છે. गिरिव्य वातेण ण संपवेवए ।। જેમ વાયુના પ્રબળ વેગથી પર્વત કંપાયમાન થતો નથી, તેમ સયમશીલ મુનિરાજે–પાપી- જનનાં દુર્વ્યવહારથી વિચલિત થતા નથી. પર તુ સંયમમાં દઢ રહે છે. મકા રૂાધિકાર ૨૦૮૪, છ-કમને ઉf સંવરે, અજ્ઞાનીજનો દ્વારા દેવાતા કષ્ટોને સમભાવપૂર્વક अकंतदुक्खा तस थावरा दुही । સહન કરતા મુનિ ગીતાર્થ સાધુઓની સાથે નિવાસ કરે. અને બસ-સ્થાવર બધા પ્રાણીઓને अल्सए सव्वसहे महामुणी, દુખ અપ્રિય છે, એમ જાણીને કેઈ ને तहाहि से सुस्समणे समाहिए । સ તાપ ન પહોચાડે. બધું જ સહન કરે. આવું કરનાર મુનિને જ સુશ્રમણ કહેલ છે જા ૦૮-વિત્ જે ધર્મપર ગyત્તર. અવસરના જાણકાર, ઉત્તમ ક્ષમાદિ દશ ધમે પ્રતિ विणीयतण्हस्स मुणिस्स ज्झायो । વિનમ્ર, તૃષ્ણાના ત્યાગી, ધર્મધ્યાની, હમેશા સાવધાન રહેનાર, તપસ્તેજથી અગ્નિ શિખા સમાન समाडियस्सऽग्गिसिहा વ તેલ, તેજસ્વી મુનિને તપ, બુદ્ધિ અને યશની વૃદ્ધિ तवो य पण्णा य जसो य वद्दति ॥ થાય છે પણ તથા ·આચારાંગ ૨૯૫ ૧૦૮૬ -દિલોહિં તળિખ તીરૂ, પ્રાણી માત્રના રક્ષક અનન્ત જિનેશ્વર ભગવતેએ સર્વ દિશાઓમાં સ્થિત જીની રક્ષાના સ્થાનરૂપ महव्वया खेमपदा पवेदिता, । મહાવતેની પ્રરૂપણ કરી છે. તે મહાવતે ઘણું महागुरू णिस्सयरा उदीरिता, કનિ છે. [ કાયર અને તેનું પાલન કરી શકતા तमं व तेऊ तिदिसं पगासया ।। નથી) છતાં કર્મોનો નાશ કરનાર છે. જેમ પ્રકાશ અંધકારને નાશ કરે છે તેમ આ મહાવ્રત ઊર્ધ્વદિશા, અદિશા તથા તિછી દિશાને પ્રકાશિત કરે છે. દા. ૦૮૭. ઉ–fસહિં મિQ સતત ત્રિા, સાધુને કમપાશથી બંધાયેલા તથા રાગ-દ્વેષના असज्जमित्थीसु चएज्ज पूअणं । બધનમાં બંધાયેલા લેકે સાથે સંસર્ગ રાખવો ન જોઈએ. સ્ત્રીઓમાં આસક્ત થવું ન જોઈએ अणिस्सिओ लोगमिणं तहा पर, અને પૂજા–પ્રતિષ્ઠાની કામના કરવી ન જોઈએ. ण मिज्जती कामगुणेहिं पंडिए । પડિત આ લેક પરલેકની કામના તથા શબ્દાદિ વિષયમાં ફસાયા વિના કટવિપાકના જાણકાર થઈને વિચરે છે ! { ૧૮૮, ૮-તિ વિદુર uિવારિ, સમસ્ત બંધનથી મુકત, વિવેકપૂર્વક પ્રવૃત્તિ धितीमतो दुक्खखमस्स भिक्खुणी । કરનાર, દૌર્યવાન તથા દુઃખ સહન કરવામાં विमुज्झए जसि मलं पुरेकर्ड, સમર્થ મુનિરાજોના પૂર્વ કાલમા સંચિત કર્મરૂપ મલ દૂર થાય છે, જેમ આગમાં તપાવેલ ચાંદીને समीरियं रुप्पमल व जोदणो ॥ મેલ દૂર થાય છે. ૫૮ ભુજંગત્વાધિકાર १०८९. ९-से हु प्परिण्णासमयंमि वट्टइ, મૂળ અને ઉત્તર ગુણોના ધારક મુનિ સદ્દબુદ્ધિથી णिराससे उबरयमेहुणे चरे । યુક્ત થઈને ક્રિયા કરે છે, આ લેક પરલેક સબધી કામના તથા મૈથુનથી ઉપરત થાય છે भुजंगमे जुण्णतयं जहा जहे, જેમ સર્ષ જૂની કાચળીને ત્યાગ કરે છે, તેમ दिमुच्चती से दुहसेज्ज माहणे ।। મુનિ દુ ખશય્યા (નરકાદિ ગતિએ) થી મુક્ત થાય છે પલા સમુદ્રાધિકાર १०९०. १०-जमाहु ओहं सलिलं अपारगं, ભુજાઓથી પાર ન કરી શકાય તેવા મહાસમુદ્રની महासमुद्द व भुयाहि दुत्तर । સ સાર કહેલ છે જ્ઞાની તે સસારને પજ્ઞિાથી જાણી પ્રત્યાખ્યાન પરિજ્ઞાથી ત્યાગી દે अहे य णं परिजाणादि पंडिए, તેવા જ્ઞાની મુનિ જ से हु मुणी अंतकडे ति बुच्चा ।। કહેવાય છે કે ૧૦ || સમાન કમેને આ ત કરનાર