·No text on this page.

·सादर एम
परमरुपाल गुरुमहाराज श्रीअमीविजयजी
महाराज
आपना पारसल्पमयी प्रयत ना प्रतापेज मारा जेयो
धर्मपासवर्वाचन नो रसिओ आत्मा पण महान्
बनाचार्योए वरसावेल ध्रुवमानरूपी अमृतधारा-
नो यत् किंचित् स्वाद चाखनार बन्यो,
से मसन उपकार ना यत्किंचित् सरण
-अपि भी ना ययोर्थ नामयी
मिर्थित आअन्य सन्दौर आए
श्रीने सादुर अर्पण की
कृतार्यती अनुमधु
छु
घरण सेवक,
पन्याम क्षमाषिजय गणी
Pokokar-OXXXOXOXOKOKOS
।

·મુકૃત કરનાર સાધર્મિ ભાઈ બહેનોના શુભ નામો, ૨, ? ) ૫૦ શેઠ પુનમચંદ પચાણ. ૨૫ વીરચદ દેવસી. ૨૫ ચપકલાલ બાપુલાલની કંપની. ૨૦ માનમલજી પાદરલીવાળા. ૧૫ મણીયાર જીવરાજ હીરાચંદ, ૩૧ હેન બગીભાઈ અબાજી. ૧૦૦ સૌભાગ્યવતી ભુતી હા. રાજમલ ભીમાજી. રપ શેઠ મણીલાલ ગુણચંદ ૨૮ બહેન ચંપાબહેન ત્રીભોવનદાસ હસ્તક ૧૦૦ અખડ સોભાગ્યવતી હિરાબેન હા. છોટાલાલ ઝુમખરામ ૧૦ લાધીબેન નેમચંદ ૫ લક્ષ્મીબેન જેઠાભાઈ ૧૧ એક સંગ્રહસ્થ 05 U) 2 ૧૨ ( પરચુરણ આ પુરતના બાઈડીંગના ખર્ચ પેટે રૂા. ૧૨૫) અધેરી સંઘના જ્ઞાનખાતા તરફથી શેઠ જીવતલાલ પરતાપસી હસ્તક પૂજ્ય મુનિ મહારાજ શ્રી સુમતિ- વિજયજી મહારાજના સદુપદેશથી મળ્યા છે. લી. શ્રી સંઘસેવક, નાનુભાઈ નગીનચંદ ઝવેરીના પ્રેમપૂર્વક પ્રણામ વાચશોજી.

·સુક્તના સહભાગીઓનો આભાર, પરમ પૂજ્ય ગુરૂદેવ શ્રીમમીવિજ્યજી મહારાજ સાહેબના શિખ ૨ પન્યાસ શ્રી લક્ષ્માવિજ્યજી ગણીવર, પન્યાસજી શ્રી મોતીવિજયજી મહારાજ સાહેબના શિષ્ય શ્રી સુમતિ વિજયજી મહારાજ તજ પોતાના ગુણો બી ગુણવિજયજી આદિ સાથે મુંબઈ પધાર્યા ત્યારથી તેગોગે સબમચી દેશના ઈમુઈને જૈનોને સારો વભ આપ્યો છે તે એ દીપ તથા અપાઈ માટે તથા ભાયખલામાં ૧૦૦ વર્ષ બાદ ખાનદંડની કિયા તથા સાનિત આગ તા ઉપધાનની મહાન તપની રિલા કરવી અપૂર્વ માનદ આપી મહાન ઉપકાર કર્યો છે તે ઉપરાંત ગયા વર્ષમાં મહામહેપાધ્યાય શ્રી વિનયવિજય ગીત તેમણમાની સ્વોપર ટીકા પ્રાણ નામે તશ કજિકલ સર્વર શ્રી મયંકાયા વિરક્તિ શબ્દાનુશાસનની મખમ વૃત્તિ તથા અવશ્રી તથા હેમલિંગાસન સ્વોપર સ્વિરાદિત આ મહાન વ્યાકરણના મો સંપાદન કરવનું મ આરહ્યું છે, અમારો મલે પાખા શ્રી વિનય વિજાજી વિરચિત સુધારસ છપાવવાને વિચાર થવાથી મહારાજ મને આ કર્યો પણ તેઓએ વ્યાકરણ આદિ મહાન નું કામ છે વાપી ના વર્ષમાં તે બની ગયું ન હતું પણ આ વર મારા પૂર્ણ ભાગ્યોદય શતસુધારસના સંપાદનનું કામ મહારાજ મીએ હાથધર્યું અને અમને જણાવતાં હર્ષ થાય છે કે જે ગામણ કરમા જેટલો છપાવા પારેલો તે મહારાજ મીના તથા સામાં ધુઓની જ્ઞાન ભક્તિના પ્રતાપે તેની સાથે બીક પણ ચો મળતાં ર૦ મી જેટલે તેર થયો છે અને તે છાત્રામાં નીચેના મારા વડીલ સાધમervએ સાપ આપી ભારે પુર ઉપજન કર્યું છે અને હું પણું આ તકે તેઓ જે કમે સહાયક થa ગ તે અનુસાર તેમનું સ્મરણ કરી નાણાર માનું છું શિકાગ ૪૪ પર જુ.)

·शान्तसुधारसदशमप्रकाशस्याटमश्लोके सूचितसुखस्य विवेचनम्, "दसविहे सोक्ये पण्णत्ते तं जहा-आरोग्ग १ दीहमाऊ २ अडेजं ३ काम ४ भोग ५ सतोसे ६ । अत्यि ७ सुहभोग ८ निक्सम्ममेव ९ तत्तो अणावाहे १० ॥ १ ॥ (सू० ७३७ श्रीमत्स्थानाने) तहीका यथा- "दसविहेत्यादि, आरोग्ग् गाहा-आरोग्यम्-नीरोगता १. दीर्घमायु.-चिरंजीवितम् , शुभामतीह विशेषणं दृदयमिति २. अजत्ति आयत्वं धनपतित्वं सुखकारणत्वात्सुग्वम् , अथवा आदयैः क्रियमाणा इज्या पूजा आयेज्या, प्राकृतत्वादद्वेजत्ति ३. । कामत्ति कामी- शब्दरूपे सुखकारणत्वात् मुखम् ४. एवं भोगेत्तिभोगा--गन्धरसस्पर्शाः ५ तथा संतोप-- अल्पेच्छता तत्सुखमेव आनंदरूपत्वात्मन्तोपस्य, उकं च-'आरोग्गसारियं माणुमत्तणं सब- सारिओ धम्मो । विजा निच्छयसारा सुहाई संतोससाराई ॥१॥' इति ६. अस्थिति येन येन यदा यदा प्रयोजनं तत्तत्तदा तदास्ति-भवति जायते इति सुबमानंदहेतुत्वादिति. ७. मुहमोगत्ति-शुभ. अनिन्दितो भोगो विषयेषु भोगक्रियेति स सुखमेव सातोदयसम्पा- यत्वात्तस्येति ८. तथा निक्खम्ममेवत्ति निष्क्रमणं निष्फम. अविरतिजम्बालादिति गम्यते प्रव्रज्येत्यर्थः, इह च द्विभवो नपुंसकता च प्राकृतत्वात् , एवकारोऽवधारणे, अयमर्थ:- निष्कमणमेव भवस्थानां सुखं निराबाघखायत्तानंदरूपत्वात् , अत एवोच्यते 'दुवालसमास- परियाए समणे निग्गथे अणुत्तराणं देवाणं तेउल्लम वीइवयइत्ति, तथा 'नेवास्ति राजराजस्य तत्सुखं नैव देवराजस्य । यत्सुखमिहैव साधोर्लोकव्यापाररहितस्य, ॥ १ ॥' इति, शेप- सुखानि हि दु.खप्रतीकारमानत्वात् सुखाभिमानजनकत्वाच तत्त्वतो न सुखं भवन्तीति. ९ । तत्तो अणावाहत्ति, ततो निष्क्रमणसुखानन्तरं अनावाचं न विद्यते आवाधा-जन्मजरा. मरणक्षुत्पिपासादिका यत्र तदनावाचं मोक्षसुखमित्यर्थ., एतदेव च सर्वोत्तमम् , यत उकम्- 'नवि अस्थि माणुसाणं तं सोक्खं नविय सव्वदेवाणं । जं सिद्धाणं सोक्खं अव्यावाहं उव- गयाणं ॥ १॥ १०॥"

·७ पृष्ठे १६ पडो शुद्धिपत्रकम् मशुगम भूमिमागे -मानवत् -मात्रापेक्षाम. -सुपचार मन्दमवास निगममम् रामा. मोता. शुरम् मनिमोगे (1) मानद मात्रापेसम. मुपवारात मन्दमतीत भिगमनम् उगा. मोरगाद. ५ " १३ पदाः पपा । " तामासम् यामासम्। 3 शिप साफ- राधिय. भीप सयम. सग्मिय. मे ११ सम्मा मेण. परिवमिटण एरिम. पाठ " परिवजिऊण परिसु. " २८ ३ १३ गुग्द- सदम- -विपति प्राविमि- ॥१३॥ धरहा. सरम पसिना मपति बारिमि- पोग्न पाठन - १५. १३८ ११ १८ अपांग भनिति- सुषम प्पामा मविकक्ति- ·अनुक्रमणिका. प्रन्यनाम. पृष्टं. कर्तृनाम. महामहोपाध्यश्रीविनयविजयाः श्रीगुणरनसूरयः १ २५ २९ २९ १ श्रीशान्तसुधारसः २ श्रीप्रमाणरहस्यम् ३श्रीवर्द्धमानविद्यास्तवः ४ श्रीगौतमाष्टकम् ५ श्रीशतवलनृपभावना ६ श्रीजिनवाणीस्तवन ७ पञ्चमहावतभावनाः ८ श्रीधर्मरत्नप्रकरणम् ९ श्रीपञ्चसूत्रम् १० अध्यात्मोपनिपत् ३१ श्रीहेमचन्द्रसूरयः गुर श्रीअमीविजयजी श्रीहेमचन्द्रसूरयः श्रीशान्तिसूरयः चिरन्तनसूरयः न्यायविशारटोपाध्याय- श्रीयशोविजयाः २८ ४७ वाचकेन्द्रोमास्वातयः ७४ गुजरेश्वरः श्रीकुमारपालभूपालः श्रीरसाकरसूरयः वाचकेन्द्रोमास्वातयः ८० ११ श्रीगौतमस्वामिस्तवनम् १२ श्रीमशमरतिप्रकरणम् १३ श्रीहृदयप्रदीपपत्रिंशिका १४ साधारणजिनस्तवनम् १५ श्रीरत्नाकरपञ्चविंशतिका १६ श्रीतत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् (कारिकादिसमन्वितम्) १७ अध्यात्मकल्पद्रुमः १८ श्रीज्ञानसारसूत्रम् (अटकानि) १९ श्रीउपदेशमाला २० श्रीजिनस्तवनम् २१ श्रीपञ्चपरमेष्ठिस्तवनम् २२ श्रीनार्भयस्तवनम् २३ श्रीसिरिवद्धमाणसामिथवो ९१ श्रीमुनिसुन्दरसूरयः न्या०वि०महोपाध्याय- श्रीयशोविजयाः श्रीधर्मदासगणिनः ११० १२२ १५० १५१ १५१

·No text on this page.

·܀
ܝ
ܐ
r
ܢܝܝ
ܐ
ܕ
ܕ
܀
ܕ
ܙ
ܐ
܂ܐ
ܚܐ
'1. ܕܪܪ

·004400-
ॐ नमः सितम्।
विश्वहितपोभिदायकभीममीविनयगुरम्यो नमः
महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचिता
श्रीशान्तसुधारसः।
(पाठस्ति पम्)
नीरन्धे भवफानने परिगलत्पश्चाभवाम्मोधरे
नानाकर्मलवाविवानगहने मोहान्धकारोदुरे।
प्रान्तानामिद देहिनां हितकते फारम्पपुण्यात्ममि-
स्वीरोः प्रथिवास्सुधारसकिरो रम्पा गिरः पान्तु वः ॥१॥ ।
(इवनिर्मवित पतपरम्)
स्फुरति घेखसि मावनया विना, न विदुपामपि शान्तसुधारसा ।
नष सुखं कसमप्पमुना विना, जगति मोहविपादाविपाकले ॥२॥
पदि भवभ्रमसेदपराघुसम्, यदि च पिचमनन्तसुखोन्मखम् ।
शृणुस सत्सुधियः शुममावना-ऽमृ(मृ )वरसं मम शान्तमुधारसम्॥३॥
मुमनसो मनसि भुतपापना, निदपायपिकादशमापनाः ।
मदिह रोहति मोरतिरोहिता-सगतिषिदिता समवालचा ॥४॥
(रपोमातम्)
आतरौद्रपरिणामपावक लुटमाषुकविवेकमीठवे ।
मानसे विपपलोलुपास्मनाम्, क प्ररोहतितमा धमाधुरः ॥५॥
(बसन्तपिठमातम्)
यसामप युतकवातिमय विर्षक पीयुपवपरमीयर(माम प्रयन्ते ।।
सहारनामुरसता नहि सस दरे, लोकोचरप्रसमसौख्यफलप्रमतिः ६
"
अनित्यस्वाशरगते, मपमेफस्वमन्यताम् ।
अनौपमाश्रय पारमन्, सबरं परिभाषय ॥७॥

·-- ar ६ महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः कर्मणो निर्जरां धर्म-सूक्ततां लोकपद्धतिम् । बोधिदुर्लभतामेता, भावयन् मुच्यसे भवात् ॥ ८॥ (पुष्पिताप्रावृत्तम् ) वपुरि वपुरिदं विदम्भलीला-परिचितमप्यतिभद्गुरं नराणाम् । तदतिभिदुरयौवनाविनीतम् , भवति कथं विदुपां महोदयाय ॥९॥ ( शार्दूलविक्रीडितं वृत्तद्वयम् ) आयुर्वायुतरत्तरङ्गतरलम् , लग्नापदः सम्पदः सर्वेऽपीन्द्रियगोचराश्च चटुलाः, सन्ध्याभ्ररागादिवत् । मित्रस्त्रीस्वजनादिसङ्गमसुखम् , स्वमेन्द्रजालोपमम् , तत्कि वस्तु भवे भवे-दिह मुदामालम्बनं यत्सताम् ॥१०॥ प्रातांतरिहावदातरुचयो ये चेतनाचेतना दृष्टा विश्वमनःप्रमोदविदुरा भावाः स्वतः सुन्दराः । तांस्तत्रैव दिने विपाकविरसान् हा नश्यतः पश्यत- श्वेतः प्रेतहतं जहाति न भवप्रेमानुवन्धं मम ॥ ११ ॥ 5 प्रथमभावनाष्टकम् । रामगिरिरागण गीयते ॥ मूढ मुह्यसि मुधा मूढ मुह्यसि मुधा, विभवमनुचिन्त्य हृदि सपरिवारम् । कुशशिरसि नीरमिव गलदनिलकम्पितम् ,विनय जानीहि जीवितमसारम्,मू० १८ पश्य भद्गुरमिदं विषयसुखसोहदम् , पश्यतामेव नश्यति सहासम् । एतदनुहरति संसाररूपं रयाज्वल-जलवालिकारुचिविलासम् , मू०॥२॥ हन्त हतयौवनं पुच्छमिव शौवनम् , कुटिलमति तदपि लघुष्टनष्टम् । तेन वत परंवशाः परवशा हतधियः, कटुकमिह किं न कलयन्ति कष्टम् , मू०३ यदपि पिण्याकतामङ्गमिदमुपगतम् , भुवनदुर्जयजरापीतसारम् । तदपि गतलजमुज्झति मनो नागिनाम् ,वितथमति कुथितमन्मथविकारम् मू० २४ सुखमनुत्तरसुरावधि यतिमेदुरम् , कालतस्तदपि कलयति विरामम् । कतरदितरत्तदा वस्तु सांसारिकम् , स्थिरतरं भवति चिन्तय निकामम् , मू०५ यैः समं क्रीडिता ये च भृशमीडिताः, यः सहाकृप्महि प्रीतिवादम् । २७ तान् जनान् वीक्ष्य बत भस्मभूयङ्गतानिर्विशङ्काः स्म इति धिक प्रमादम् , मू० ·भीमान्तमुभारम | गेयाय्यम भमामिप्य निमिपन्नि मिर्मियपतनानना मर्पमायाः । प्लमागेपमा सजनपनमद्रमाम्पु ग्यन्ति मूठम्पमापा, मू० ॥ ७॥ फपठयमधिरन जनमानङ्गमम् , जगदडो नय नृत्यनि तान्नः। मुगतान गादतमम्प परतलगनेनं पथमुपटम्पवेम्माभिरना, मू॥८॥ नियमेफ गिदानन्दमयमान्मनो, रूपममिरुप्य मुगमनुपदेयम् । प्रशमरमनयमुपापानस्नियोन्मयो, मपतु मतव मतामिद मपेऽयम्,म्॥९ । धारामुपरमपमा मनिसमानारिमापनो माम प्रपम प्रायः ३ (MAनिम्)ि ये पट्यण्डमहीमहीनतरसा निर्जित्य पनाजिरे, ये पमर्गमुनो भुजोर्जितमदा मेर्मदा मेदुराः। सेपि धरकमान्तवमरदनर्निर्दयमाना हटा- दयाणाः शरणाप हा दशदिशा पन्त दीनाननाः॥१॥ ११ (ग) सारदेय मदविभ्रममारी, सायंदेव गुणगौरवशाली । यावदयमस्वान्तस्टाइनधिसो विशरणो नरकीटः ॥२॥ १५ (जिगरनाम्) प्रमापापस गलिममय देनोमिमदिन- गंत धेयोपोगः सपिनमय पुटेन पपुषा । प्राण मद्रम्पप्रदपपिपपे पान्परचन- बने फीनाशन प्रसममुपनी निजाम् ॥ ३॥ दिनीपमारनाराम् । मापणीगगेज गीपरेक गगनरनो परमा गिरामम, प्रीनिम्मभिगमम । मतगायनम, निरि२ गनम ॥१॥ निय भाग रे भानिनपनं म । ननुमामा रेसिपमा म,fa.||२|| g गुरगामनगारिम, प परमारिम, ललिपी मापनिमरि दीनम, लिपीनस, नि ||३|| 12 .

·४ महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः ३ ६ प्रविशति वज्रमये यदि सदने, तृणमथ घटयति वदने । तदपि न मुञ्चति हतसमवर्ती, निर्दयपौरुपनी, विन० ॥ ४ ॥ विद्यामन्त्रमहोपधिसेवाम , सृजतु वीकृतदेवाम् । रसतु रसायनमुपचयकरणम् , तदपि न मुञ्चति मरणम् , विन०॥५॥ वपुपि चिरं निरुणद्धि समीरम, पतति जलधिपरतीरम् । शिरसि गिरेरधिरोहति तरसा, तदपि स जीर्यति जरसा, विन०॥६।। सृजतीमसितशिरोरुहललितम् , मनुजगिरः सितपलितम् । को विदधानां भूघनमरसम् , प्रभवति रोर्बु जरसम् , विन० ॥७॥ उ(तु?)द्यत उग्ररुजा जनकायः, कः स्यात्तत्र सहायः । एकोऽनुभवति विधुरुपरागम , विभजति कोऽपि न भागम् , विन०॥८॥ शरणमेकमनुसर चतुरङ्गम् , परिहर ममतासगम् । विनय रचय शिवसौख्यनिधानम् , शान्तसुधारसपानम् , विन० ॥९॥ इति श्रीशान्तसुधारसगेयकाव्ये अशरणभावनाविभावनो नाम द्वितीय. प्रकाशः ( शिसरिणीत्तत्रयम् ) इतो लोभः क्षोभं जनयति दुरन्तो दव इवो- ल्लसॅल्लाभाम्भोभिः कथमपि न शक्यः शमयितुम् । इतस्तृष्णाऽक्षाणां तुदति मृगतृष्णेव विफला कथं स्वस्थैः स्थेयं विविधभयभीमे भववने ॥१॥ गलत्येका चिन्ता भवति पुनरन्या तदधिका मनोवाकाये हा विकृतिरतिरोपात्तरजसः । विपदावर्ते झटिति पतयालोः प्रतिपदं न जन्तोः संसारे भवति कथमप्यतिविरतिः ॥ २॥ सहित्वा सन्तापानशुचिजननीकुक्षिकुहरे ततो जन्म प्राप्य प्रचुरतरकप्टकमहतः। सुखाभासैर्यावत्स्पृशति कथमप्यर्ति विरतिं जरा तावत्कायं कवलयति मृत्योः सहचरी ।। ३ ।। (उपजातिवृत्तम् ) विभ्रान्तचित्तो वत चम्भ्रमीति, पक्षीय रुद्धस्तनुपञ्जरेऽङ्गी । २९ नुन्नो नियत्याऽतनुकर्मवन्तु-सन्दानितः सन्निहितान्तकौतः॥४॥ २४ २७ ·रे। यामीनान्ससपारसः । गेयकाव्यम् मनुसतम् अनन्तान्पदलानिनन्तानन्तरूपमृत् । लिनन्दनो अमत्येष नीबोजादिमवाण ॥ ५॥ दवीयमापनाएकम् । फेवारगगेण गीयते ॥ कलय ससारमविदारणम् , जम्ममरणाधिमयभीत रे । मोहरिपुणेह सगठप्रहम्, मविपद विपदमुपनीत रे, कस० ॥ १॥ । खजनसनयाधिपरिपयगुण-रिह मुषा पम्पसे मूढ प्रक्षिपद नवनपैरनुमकै, परिमपैरसरूपगूर रे, कल० ॥ २॥ 7पटयसि करन मदमुमता, कचिदहो हीनतादीन रे । प्रतिमष रूपमपरापरम्, पहसि मत कर्मणाधीन रे, फल० ॥३॥ मासु सववसापरययो, चातु तादण्यमदमच रे। भातु दुर्जयजरामर्जरो, जातु पितृपविकरायच रे, कल० ॥ ४ ॥ प्रति उनमोऽपि ननु जनकताम् , तनया अजति पुनरेप रे। मावयन्विकविमिति भवगवे-स्यजतमा नृमयनुमशेप रे, कस०॥५॥ यत्र दुरसार्विंगददषलपेन्नुविन इससे बीय रे । दन्त सत्रेय रम्पसि चिरम् , मोहमदिरामवक्षीय रे, फल० ॥ ६ ॥ पक्ष्यन् किमपि मुसवेमयम्, सहरसरम सहसैष रे । विप्रसम्मयवि शिामिव जनम् , कालवटुकोऽयमत्रैप रे, कल० 1101116 सफरूसंसारमयमेदकम् , मिनषपो मनसि निषपान रे । विनय परिममय नि भेयसम् , विहिपन्समरसमुपापान रे, फस० ॥८॥ इति पौणाम्तमुभारसगेयमम्मे संसारमावनाविमा यो माम तृतीयः प्रचणः २. (सागवारपम् ) एक स ममकानयमात्मा, बालदर्शनवरासरः । उर्वमन्पदुपकल्पितमेतद्, पाफुलीकरणमेव ममत्वम् ॥१॥ २॥ (प्रमोमवारपत्रयम् ) अपुधैः परमापलालसा-लसदलानदशावशारममिः । परपस्तुप हा स्वकीपता, विपयापेशमशाद विकरप्पते ॥ २॥ १.

·६ ३ ९ महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः कृतिनां दयितेति चिन्तनम् , परदारेषु यथा विपत्तये । विविधार्तिभयावहं तथा, परभावेपु ममत्वमावनम् ॥ ३ ॥ अधुना परभावसंवृति हर चेतः परितोऽवगुण्ठिताम् । क्षणमात्मविचारचन्दन-द्रुमवातोमिरसाः स्पृशन्तु माम् ॥ ४॥ (अनुष्टुप् वृत्तम् ) एकतां समतोपेता-मेनामात्मन् विभावय । लभस्त्र परमानन्द-सम्पदं नमिराजवत् ॥ ५॥ ॐ चतुर्थभावनाष्टकम् । परजीयारागेण गीयते ॥ विनय चिन्तय वस्तुतत्त्वम् , जगति निज-मिह कस्य किम् । भवति मतिरिति यस्य हृदये, दुरितमुदयति तस्य किम् , चिन०||२ एक उत्पद्यते तनुमा-नेक एव विपद्यते । एक एव हि कर्म चिनुते, सैककः फलमभुते, विन० ॥ २ ॥ यस्य यावान् परपरिग्रहः, विविधममतावीवधः । जलधिविनिहितपोतयुक्त्या, पतति तावदसावधः, चिन० ।। ३ ।। स्वस्वभावं मद्यमुदितो, भुवि विलुप्य विचेष्टते । दृश्यतां परभावघटनात् , पतति विलुठति जृम्भते, विन० ॥ ४ ॥ पश्य काश्चनमितरपुद्गल-मिलितमश्चति कां दशाम् । केवलस्य तु तस्य रूपम् , विदितमेव भवाशाम् , विन० ॥ ५ ॥ एवमात्मनि कर्मवशतो, भवति रूपमनेकधा । कर्ममलरहिते तु भगवति, भासते काश्चनविधा, विन० ॥ ६ ॥ ज्ञानदर्शनचरणपर्य-वपरिवृतः परमेश्वरः । एक एवानुभवसदने, स रमतामविनश्वरः, विन० ॥ ७ ॥ रुचिरसमतामृतरसं क्षण-मुदितमास्वादय मुदा । विनय विपयातीतसुखरस-रतिरुदञ्चतु ते सदा, विन० ॥ ८ ॥ इति श्रीशान्तसुधारसगेयकाव्ये एकत्वभावनाविभावनो नाम चतुर्थः प्रकाशः २ २१ (उपजातिवृत्तम् ) २७ परः प्रविष्टः कुरुते विनाशम् , लोकोक्तिरेषा, न मृपेति मन्ये । २८ निर्विश्य कर्माणुमिरस्य, किं किम् , ज्ञानात्मनो नो समपादि कष्टम् १ , ·११ भीशान्तमुभारसा । गेयकाम्यम् (खापतागतम्) खिपसे ननु किमन्यफया, सर्वदेव ममदापरतत्रा। चिन्तपस्सनुपमान्कयमारमभारमनो गुणमणीम कदापि ॥२॥ (पाईसमिकीरिव दयम् ) यसै त्वं यससे विमपि च यतो यत्रानिश मोदसे यपन्छोषसि यपदिच्छसि दा पस्याप्प पेप्रीयसे । निग्पो येषु निमखमावममलं निर्लोव्य लालप्पसे सत्सव परकीयमेष भगषमारमन्न किश्चिम ॥३॥ दुष्टाः कष्टकवर्थनाः कति न साः सोडास्वया संमती तिर्यस्नारफयोनिपु प्रतिहतश्छिमो विमिनो महः । सर्व सत्परकीयदुर्विलसित विस्मृत्य तेप्पेष हा रज्यन्मुपसि मृढतानुपपरमारमन्न किं लजसे ॥ ४॥ (भारतम्) शानदर्शनचारित्रफेतना पैतनो विना। सर्वमन्यदिनिमित्य यतस्व स्वहिवाप्तये ॥५॥ ॐ पश्चमभावनाएकम् । भीषण गीयते विनय निभाठय निधभवनम् , सनुघनसुवसदन- खसनाविपु, निजमिह हगवेरपनम्, विन० ॥१॥ पेन सहाप्रपसेऽपिविमोहा-विषमहमिन्यविभेदम् । वदपि शरीर नियतमधीरम, त्यजति भवन्त भृतसेवम् , विन० ॥२॥ सम्मनि जमनि विविधपरिपह-मुपचिनुपे च कुटुम्पम । पु भवन्त परमवगमने, नानुसरति समपि मुम्पम् , विन० ॥३॥ सप ममवापरिमापनिदानम , परपरिणयपरिणामम् । मा निःसङ्गयया मिसीहत-मनुमयमुपरसममिरामम् , दिन" पपि पपि विविधपधैः पधिफै। मह, पुरवे का प्रतिपन्यम् । निजनिसमर्ममसे मजनैः सह, किरपे ममवापन्धम् , विन० ॥५॥ प्रणमविहीने पदमिपाम, सहते यहुमन्वापम् । -

·८
महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः
३
त्वयि निःप्रणये पुगलनिचये, वसि मुधा ममतातापम् , विन० ॥६॥
सज संयोगं नियतवियोगम् , कुरु निर्मलमवधानम् ।
न हि विदधानः कथमपि तृप्यसि, मृगतृष्णायनरसपानम् , विन०॥७॥
भज जिनपतिमसहायसहायम् , शिवगतिसुगमोपायम् ।
पिव गदशमनं परिहतवमनम् , शान्तसुधारसमनपायम् , विन० ॥८॥
इति श्रीशान्तसुधारसगेयकाव्ये अन्यत्वभावनाविभावनो नाम पञ्चम. प्रकागः
६
६५
( शार्दूलविक्रीडितं वृत्तम् )
सच्छिद्रो मदिराघटः परिगलच शसङ्गाशुचिः
शुच्यामृय मृदा बहिः स बहुशो धोतोऽपि गगोदकैः ।
नाधत्ते शुचितां यथा तनुभृतां कायो निकायो महा-
वीभत्सास्थिपुरीपमूत्ररजसां नायं तथा शुधति ॥ १ ॥
(मन्दाक्रान्तावृत्तम् )
स्नायं स्नायं पुनरपि पुनः स्लान्ति शुद्धाभिरद्धि-
वारं वारं वत समलतनुं चन्दनैरर्चयन्ते ।
मृहात्मानो वयमपमलाः प्रीतिमित्याश्रयन्ते
नो शु(बुद्ध्य ?)ध्यन्ते कथमवकरः शक्यते शोद्धुमेवम् ।। २ ॥
(शार्दूलविक्रीडितं वृत्तम् )
१८ कर्पूरादिमिरर्चितोऽपि लशुनो नो गाहते सौरमं,
नाजन्मोपकृतोऽपि हन्त पिशुनः सौजन्यमालम्बते ।
देहोऽप्येप तथा जहाति न नृणां स्वाभाविकी विसतां,
नाभ्यक्तोऽपि विभूपितोऽपि बहुधा पुष्टोऽपि विश्वस्यते ॥ ३ ॥
(उपेन्द्रवजावृत्तम् )
यदीयसंसर्गमवाप्य सद्यो भवेच्छुचीनामशुचित्वमुच्चैः ।
२४ अमेध्ययोनेपुपोऽस्य शौचसङ्कल्पमोहोऽयमहो महीयान् ॥ ४॥
(सागतावृत्तम् )
इत्यवेत्य शुचिवादमतथ्यम् , पथ्यमेव जगदेकपवित्रम् ।
शोधनं सकलदोपमलानाम् , धर्ममेव हृदये निदधीथाः ॥५॥

·३ भीशान्तमुपारसः । गेयकाम्पम् मपठमावनाएकम् । मासापरीयगण गीयते मावय रे पपुरिदमसिमलिनम् , विनय विवोपय मानसनलिनम् । पापनमनुभिन्वय विमुमेकम् , परममहोदयमुदितविवेकम् , माष० ॥१॥ दम्पतिरेवोदधिरविवर्ते, किं शुभमिह मलकश्मलगर्ने । मृतमपि पिहिसः सपति विरूपम् , को बाटु मनुतेऽवस्करपूपम, माय० ॥२॥ मासि सपन झुषिताम्बूलम् , म मुखमायवमनुफूलम् । विपति मुरमि किपन्त काउम्, मुसममुगन्धि शुगुप्सिवलालम्, माप०॥५॥ अमुरमिगन्पपहोऽन्तरपा(मा)ी, आवरितु सम्यो न विकारी । पपुरुपमिप्रसि पारंवारम् , इसति पुषस्वप सोचाधारम्, माष० ॥ ४ ॥ शश नम रन्माणि मिकामम्, गलपायचीनि न पान्ति विरामम् । यत्र वपुपि तकरूपसि पूवम् , मम्मे तव नूतनमास्वम् , भाव० ॥ ५ ॥ पशिसमुपस्करसंस्कतममम्, अगदि जुगुप्सा अनमति रमम् । पुसवन धैनपमपिछीठम् , भपति विगविमऽति जनमीठम् , माप० ।।६।। षष्ठमळमयपुद्रसनिषये अनुचीसपिमोगनसिपये । पपुपि विचिन्तय परमिह सारम् , शिवसापनसामयेमुदारम्, माष०॥॥५ पेन विराजितमिदमसिपुण्यम्, तचिन्तय पेपननेपुण्यम् । विशवागममभिगम्म निपानम् , विरचय सान्तसुधारमपानम् , माप०॥८॥ ति भीग्राम्बसपारसगेयसम्पे मौषमाननानिमायनो माम पठ प्रसा . (भुगाप्रमा पत्तम् ) पया सर्वतो निमरेरापनि, मपूर्यत सद्यः पयोमिनटाकः। सथैवाभः कर्मभिः सम्मृवोझी, भमेळ्यालयशठा पछिलए ॥१॥२॥ (प्रामीकारितम्) पावस्किचिदियानुभूय तरसा कर्मेह निर्धार्यते सावपाश्रवशत्रयोऽनुसमय सिञ्चन्ति स्पोऽपि वन् । हा काट कयमाभवप्रतिभटाः शक्या निरोगु मया संसारादविमीपणान्मम हहा मतिर कय माविनी ॥२॥ २५ ·मेहामहोपाध्यायधावनयावजयगाणावराचतः ग(प्रहर्पणीवृत्तम् ) 'मिथ्यात्वाविरतिकपाययोगसंज्ञाश्चत्वारः सुकृतिभिराश्रवाः प्रदिष्टाः। ३ कर्माणि प्रतिसमयं स्फुटरमीभिर्वनन्तो भ्रमवशतो भ्रमन्ति जीवाः३ (रयोद्धतारत्तम् ) इन्द्रियाव्रतकपाययोगजाः, पञ्च पञ्च चतुरवितात्रयः । ६ पञ्चविंशतिरसक्रिया इति, नेत्रवेदपरिसत्ययाऽप्यमी ॥४॥ (इन्द्रवायत्तम् ) इत्याश्रवाणामधिगम्य तत्वम् , निश्चित्य सत्त्वं श्रुतिसन्निधानात् । ९एपां निरोधे विगलद्विरोधे सर्वात्मना द्राग यतितव्यमात्मन् ॥५॥ म सप्तमभावनाष्टकम् । धनाश्रीरागण गीयते ॥ परिहरणीया रे, सुकृतिभिरावा, हृदि समतामवधाय । १२ प्रभवन्त्येते रे, भृशमुच्छ्वला, विभुगुणविभववधाय, परि० ॥ १ ॥ कुगुरुनियुक्ता रे, कुमतिपरिप्लुताः, शिवपुरपथमपहाय । प्रयतन्तेऽमी रे, क्रियया दुष्टया, प्रत्युत शिवविरहाय, परि० ॥२॥ १५ अविरतचित्ता रे, विपयवशीकृता, विपहन्ते विततानि । इह परलोके रे, कर्मविपाकजा-न्यविरलदुःखशतानि, परि० ॥ ३ ॥ करिझपमधुपा रे, शलभमृगादयो, विषयविनोदरसेन । १८ हन्त लभन्ते रे, विविधा वेदना, वत परिणतिविरसेन, परि० ॥ ४ ॥ उदितकपाया रे, विषयवशीकृता, यान्ति महानरकेषु । परिवर्तन्ते रे, नियतमनन्तशो, जन्मजरामरणेपु, परि० ॥ ५ ॥ २१ मनसा वाचा रे, वपुपा चञ्चला, दुर्जयदुरितभरेण । उपलिप्यन्ते रे, तत आश्रवजये, यततां कृतमपरेण, परि० ॥ ६॥ शुद्धा योगा रे, यदपि यतात्मनाम् , सवन्ते शुभकर्माणि । २४ काञ्चननिगडां-स्तान्यपि जानीयात् , हत्तनिर्वृतिशर्माणि, परि० ॥ ७ ॥ मोदखैवं रे, साश्रवपाप्मनाम् , रोघे धियमाधाय । शान्तसुधारसपानमनारतम्, विनय विधाय विधाय, परि० ॥ ८ ॥ इति श्रीशान्तसुधारसगेयकाव्ये आश्रवभावनाविभावनो नाम सप्तमः प्रकाशः ·१९ भीशाम्तमुपारसः । गेयकाव्यम् (वापसातपम्) पेन येन य इहाभवरोषा, सम्मवेमियसमीपपिकेन । आद्रियस्व विनयोपववेवास्तचदान्तरमा परिमाम्य ॥१॥ संयमेन विपयाविरवत्ये, दर्शनेन विग्यामिनिवेशम् । ध्यानमार्तमय रोद्रमजसम्, घेवसः स्थिरतया च निरन्ध्याः ॥२॥ (घातिनी तम्) झोपं शान्त्या मार्दपेनामिमानम् , हन्या मापामायेनोपलेन । लोमं पारांराशि रौद्रं निरन्ध्या, सन्तोपेण प्रांशुना सेतुनेष ॥३॥ (लागारतम्) गुप्तिमिलिएमिरेषमनप्पान , श्रीन विजित्य तरसाघमयोगान् । साधुसंवरपये प्रपतेपा, लप्ससे हितमनीहिवमिदम् ॥ ४॥ (मम्दानन्तानवम्) एवं स्टेप्यमलदपैरामवेवाप्तवाक्य- अदाचचत्सिवपटपटा सुप्रतिष्ठानशाली । शुर्योगैषनपवनः प्रेरितो जीवपोतः स्रोवस्तीर्खा मवजलनिघेर्याति निर्याणपुर्याम् ॥५॥ 9 भएममापनारकम् । नटरागण गीयते म राणु सिपमुगसापनमदुपापम्, सदुपाय रे सदु० राणु शिवमुपसायनसदुपापम् । मानाविफपापनरसन परमारापनमनपायम, गृणु० ॥१॥ पिपयनिगरमपाकुरु दूग्म्, कोपं मान मह मायम् । सोमरिषु प विनित्य सहेठम् , भज संयमगुममकपायम्, रणु० ॥२॥ उपसमरममनुग्रीउप मनमा, रोपवहनमायम् । पनप विराग पृनपरमागम, दि पिनय नाय नायम, गु० ॥३॥२॥ आन रोद प्यान मार्गय, १६ विरम्परपनानायम् । परिपमस्या मानसपीयी, उत्पविदा पन्या नाऽयम, रणु० ॥ ४॥ संपमपोगैरपदिनमानम-गुसरा परिनार्यय फायम् । नानामनगपिगहने भुपने, निधिन गुपपं नायम्, २० ॥५॥ १८ १८ ·१२ महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः ब्रह्मनतमगीकुरु विमलम् , विभ्राणं गुणसमवायम् । उदितं गुरुवदनादुपदेशम् , समृहाण शुचिमिव रायम् , शृणु०॥६॥ ३ संयमवाङ्मयकुसुमरसैरति-सुरभय निजमध्यवसायम् । चेतनमुपलक्षय कृतलक्षण-ज्ञानचरणगुणपर्यायम् , शृणु० ॥ ७ ॥ वदनमलङ्गुरु पावनरसनम् , जिनचरितं गायं गायम् । सविनय शान्तिसुधारसमेनम् , चिरं नन्द पायं पायम् , शृणु० ॥८॥ इति श्रीशान्तसुधारमगेयकाव्ये संवरभावनाविभावनो नाम अष्टमः प्रकाशः ६ (इन्द्रवजारत्तम् ) ९ यन्निर्जरा द्वादशधा निरुक्ता, तद्द्वादशानां तपसां विभेदात् । हेतुप्रभेदादिह कार्य मेदः, स्वातव्यतस्त्वेकविधैव सा स्यात् ।। १ ॥ (अनुष्टव्युत्तद्वयम्) काष्टोपलादिरूपाणां निदानानां विभेदतः। वह्निर्यथैकरूपोऽपि, पृथग्रुपो विवक्ष्यते ।। २ ।। निर्जरापि द्वादशधा, तपोभेदैस्तथोदिता । कर्मनिर्जरणात्मा तु, सैकरूपैव वस्तुतः ॥ ३॥ (उपेन्द्रवजावृत्तम्) निकाचितानामपि कर्मणां यद्, गरीयसां भूधरदुर्धराणाम् । १८ विभेदने वज्रमिवातितीव्रम्, नमोऽस्तु तसे तपसेऽद्भुताय ॥ ४॥ (उपजातिवृत्तम् ) किमुच्यते सत्तपसः प्रभावा, कठोरकर्मार्जितकिल्विषोऽपि । २. दृढप्रहारीव निहत्य पापम् , यतोऽपवर्ग लभतेचिरेण ॥ ५॥ यथा सुवर्णस्य शुचिस्वरूपम्, दीप्तः कृशानुः प्रकटीकरोति । तथात्मनः कर्मरजो निहत्य, ज्योतिस्तपस्तद्विशदीकरोति ॥६॥ (सग्धरावृत्तम् ) बाह्येनाभ्यन्तरेण प्रचित्तबहुभिदा जीयते येन शत्रु- श्रेणी वाह्यान्तरङ्गा भरतनृपतिवद्भावलव्धद्रढिम्ना । यसात्प्रादुर्भवेयुः प्रकटितविभवा लब्धयः सिद्धयश्च वन्दे वर्गापवर्गार्पणपटुसततं तचपो विश्ववन्धम् ॥ ७ ॥ २७

·.
५
भीशान्तमुधारसः । गेयकाम्यम्
+ मय मवममाषमाएकम् ! सारंगरागण गीयते 5
विभाषय विनय तपोमहिमानम्, सुपपदम्,
पहुभवसवितुष्पलममुना, छमते लघु पिमानम् , विमा०॥१॥।
माति पनाऽपि पनाभनपटली, सरपक्नेन पिरामम् ।
मजति क्या तपसा दुरिताली, भणमहरपरिणामम् , विमा० ॥२॥
माम्सिवमाकर्पति दूरागपि, रिपुमपि प्रति वयस्यम् ।
सप षमामय निर्मठमावावागमपरमरहम्यम् , विमा० ॥५॥
अनसनमूनोदरता अधिवासे रसपरिवारम् ।
भव सांलीन्य कायठेशम् , वप इति पापमुपारम्, विमा०॥ ४ ॥ .
मायमि पेयास्पम् , स्वाध्याय विनय ।
कायोत्सर्ग गुमध्यानम् , भाभ्यन्तरमिदम प, विमा० ॥५॥
समयति वापं गमयति पापम् , रमपति मानसहसम् ।
हरति विमोद दूसरोहम् , तप इति विगताशसम्, विभा०॥६॥
संयमामलाफार्मणमुसळ-शिवसुमसत्यशरम् ।
पिन्तिवचिन्तामणि-मारापय तप इह मारंवारम्, विमा०॥७॥
कर्मगदोपपमिदमिदमस्म प, मिनपतिमसमनुपानम् ।
विनय समापर सौम्यविधानम् , सान्धसुधारसपानम् , मिमा० ॥८॥
इति श्रीधाम्तमुपारोगाम्ये निर्मरामावगाविमायनो मान मरमा प्रमयः
.
(सपनिम्)
दानं च शीतं च सपष माषो, धर्मपतुर्धा जिनपान्मलेन ।
निरूपियो यो बगता हिताय, स मानसे मे रमतामनसम् ॥ १ ॥ २॥
(इमारपमयम्)
सेस्पक्षमामदिवशीघसङ्गत्यागाऽऽर्जयमेशावितियुक्तः।
या संपमा विप पोऽवगूठमारित्रधर्मो दशपाध्यमुक्का ॥२॥ २॥
यस प्रमावादिह पुष्पदन्ती, निघोपकाराप सदोदयेते।
श्रीप्मोप्ममीप्मा दिवस्तारित्वान्, फालेसमाथासयति क्षिति च ॥३॥२॥

·३
६
-
१४ महामहोपाध्यायश्रावनयावजयगाणावराचतः
उल्लोलकल्लोलकलाविलासैनप्लावयत्यम्बुनिधिः क्षितिं यत् ।
न धन्ति यद्व्याघ्रमरुद्दवाद्या, धर्मस सर्योऽप्यनुभाव एपः॥४॥
(शार्दूलविक्रीडितं वृत्तम्)
यसिन्नैव पिता हिताय यतते, भ्राता च माता सुतः
सैन्यं दैन्यमुपैति चापचपलम् , यत्राऽफलं दोबलम् ।
तसिन् कष्टदशाविपाकसमये, धर्मस्तु संवर्मितः
सज्जः सजन एप सर्वजगत-स्त्राणाय बद्धोद्यमः ॥ ५॥
त्रैलोक्यं सचराचरं विजयते यस्य प्रसादा(भावा?)दिदम्,
योवाऽमुत्र हितावहस्तनुभृतां सर्वार्थसिद्धिप्रदः ।
येनानर्थकदर्थना निजमहासामर्थ्यतो व्यार्थिता
तसै कारुणिकाय धर्मविभवे, भक्तिप्रणामोऽस्तु मे ॥६॥
(मन्दाक्रान्तारत्तम्)
प्राज्यं राज्यं सुभगदयिता, नन्दना नन्दनानाम् ,
रम्यं रूपं सरसकविता-चातुरी सुस्वरत्वम् ।
नीरोगत्वं गुणपरिचयः, सजनत्वं सुबुद्धिम्
किं नु घूमा फलपरिणतिम्, धर्मकल्पद्रुमस्य ॥७॥
ॐ अथ दशमभावनाटकम् । वसन्तरागण गीयते ॥
पालय पालय रे पालय मां जिनधर्म ।
मङ्गलकमलाकेलिनिकेतन, करुणाकेतन धीर ।
शिवसुखसाधन भवभयवाधन, जगदाधार गम्भीर, पाल० ॥१॥
सिञ्चति पयसा जलधरपटली, भूतलममृतमयेन ।
सूर्याचन्द्रमसावुदयेते, तव महिमातिशयेन, पाल० ॥ २ ॥
निरालम्वमियमसदाधारा, तिष्ठति वसुधा येन ।
तं विश्वस्थितिमूलस्तम्भम् , त्वां सेवे विनयेन, पाल० ॥ ३ ॥
दानशीलशुभभावतपोमुख-चरितार्थीकृतलोक ।
शरणस्मरणकृतामिह भविनाम् , दूरीकृतभयशोक, पाल० ॥ ४ ॥

·भीमान्समुधारसः । गेयकान्यम् १५ . क्षमासससन्तोपरमाविक-मुमगसकसपरियार । देवासुरनरपूजियशासन-फवयामपपरिहार, पाल० ॥ ५॥ पेन्घुमवरघुजनम दिवानिश-मसहायरस सहाय । प्राम्पति मीमे मषगहनेगी, त्यां पाधवमपहाय, पाल०॥ ६ ॥ प्रति गहन जति सानुः, स्वउवि जलधिरचिरेण । सव रूपयासिलकामितसिसिपाहुना किं नु परेण, पाल० ॥ ७॥ यह यच्छसि मुग्यमुदिवसागम्, प्रेसेन्द्रादिपदानि । अमवो सानादीनि च विसरसि, निाभेयससुनवामि, पाछ० ॥ ८ ॥ सर्पतमनपनीव सनावन, सिरिसदनसोपान । जय सय दिनययवां प्रतिसम्भिव-सान्तमुपारसपान, पाउ० ॥९॥ पति पौधाम्तमुपारखगेपमध्ये धर्ममावनानिमायनो नाम दामः प्रमा " (बासिनीतिम्) सप्तापोऽयो विस्तृता या प्रथिन्पश्छमाकाराः सन्ति रत्नप्रमापा। सामिा पूर्गों योऽस्स्यपोलोक एती, पादौ यस व्यायती सप्तरम् ॥१॥ विर्यग्लोको विस्तृतो रजुमेकाम् , पूर्णो दीपैरर्णवान्तरसह । यस्य व्योतिषकाचीकलापम्, मध्ये कार्य भीविचित्र फटित्रम्॥२॥ योफोम्योर्षे प्रक्षलोके पुलोके, यस्य व्याप्ती र्परी पञ्चरलू । ठोकसान्तिो विस्तृतो रसमेकाम् , सिद्धग्योतिथित्रको यस्स मालि३५ यो पैशायस्यानकस्यायिपादः, भोणीदेशे न्यस्तहस्तस्यय । कालेनादी शश्चमेदमत्तान, पिम्राणोऽपि भान्तमद्रामखिमः ।।४ सोऽय शेयः पूरपो लोकनामा, पट्टध्यात्माकप्रिमोनापनन्तः। " धर्माधर्माकाशकालारमसीईप्य, पूर्णः सर्वतः पुद्गलैय ॥५॥ रस्सान पुद्गलानां नटानाम् , नानारूप स्पतामात्मना । योगम्बम्पमापादिमावा, कर्मातोपर्नसिताना नियत्या ॥ ६ ॥ १४ लोको माम्पमानो विविख्या, विज्ञाना सान् मानसम्पर्य देता। पं प्राप्ते मानसे पारमनीना, मुमाप्यचाच्यात्मसीएपप्रमतिः॥७॥१॥ " - . .

·महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः ३ ६ ॐ एकादशभावनाष्टकम् । काफीरागेण गीयते : विनय विभावय शाश्वतम् , हृदि लोकाकाशम् । सकलचराचरधारणे, परिणमद्वकाशम् , विन० ।। १ ।। लसदलोकपरिवेष्टितम् , गणनातिगमानम् । पञ्चभिरपि धर्मादिभिः, सुघटितसीमानम् , विन० ॥ २ ॥ समवघातसमये जिनः, परिपूरितदेहम् । असुमदणुकविविधक्रिया-गुणगौरवगेहम् , विन० ॥ ३ ॥ एकरूपमपि पुद्गलैः कृतविविधविवर्तम् । काञ्चनशैलशिखरोन्नतम् , कचिदवनतगर्तम् , विन० ॥ ४ ॥ कचन तविपमणिमन्दिरै-रुदितोदितरूपम् । घोरतिमिरनरकादिभिः कचनातिविरूपम् , विन०।। ५ ।। कचिदुत्सवमयमुज्वलम् , जयमङ्गलनादम् । कचिदमन्दहाहारवम् , पृथुशोकविपादम् , विन० ॥ ६ ॥ बहुपरिचितमनन्तशो, निखिलैरपि सत्त्वैः । जन्ममरणपरिवर्तिभिः, कृतमुक्तममत्वैः विन० ॥ ७ ॥ इह पर्यटनपराङ्मुखाः, प्रणमत भगवन्तम् । शान्तसुधारसपानतो, धृतविनयमवन्तम् , विन० ।। ८ ।। १८ इतिश्रीशान्तसुधारसगेयकाव्ये लोकखरूपमावनाविभावनो नाम एकादश. प्रकाशः १२ २१ (मन्दाक्रान्तायत्तम् ) यसाद्विसापयितसुमनःस्वर्गसम्पद्विलासाः प्राप्तोल्लासाः पुनरपि जनिः सत्कुले भूरिभागे । ब्रह्माद्वैतप्रगुणपदवीप्रापकं निःसपनम् , तदुष्प्रापं भृशमुरुधियः सेव्यतां बोधिरत्नम् ॥१॥ (भुजङ्गप्रयातवृत्तत्रयम् ) अनादौ निगोदान्धकूपे स्थिताना-मजस्रं जनुर्मृत्युदुःखादितानाम् । २६ परीणामशुद्धिः कुतस्तादृशी स्याद्, यया हन्त तसाद्विनिर्यान्ति जीवाः ·. - ९ मौशान्तमुपारसः । गेयकाव्यम् ततो निर्गतानामपि स्यावरस्वम् , प्रसत्वं पूनम देहभानाम् । प्रसत्वेऽपि पश्चाक्षपर्याप्तसंमि-सिरायुप्यवदुर्लमें मानुपत्यम् ॥ ३॥ वदेसन्मनुष्यत्वमायापि मृदो महामोहमिथ्यात्वमायोपगूडः। प्रमन् दूरममो भवागाषगर्ने, पुनः क प्रपयेव समोधिरसम् ॥ ४ ॥ (विपरिणीतम्) विमिन्नाः पन्धाना, प्रतिपदमनत्साम मतिनः कुफिम्यासहनिननिजमतोष्ठासरसिका। न देवाः सानिष्प विदधति, न पा कोऽप्पविशप खदेवं काले सिन् , य इह रखधर्मा स सुरुवी ।।५।। (पारसतिमरितावम् ) यावदेहमिद गर्दर्न मृदितम् , नो या नरामर्जरम् यावरवक्षकदम्बकं स्वविपयज्ञानावगाहक्षमम् । यावयापुरमार निजहित तावदुधैर्यत्यताम् कासारे स्फुटिते जले प्रचलिते, पालिः कर्य सभ्यते ॥ ६ ॥ (मनुत्तम् ) विविधोपद्रय देह-मायुध क्षणमहरम् । फामालम्म्य धृति मृदा, खयसि विलम्यते ॥ ७॥ 卐 मप द्वादशमापनाएकम् । धमीरागण गीयते ॥ पुप्यतां पुभ्यतां पोधिरतिदुर्लमा, जलधिमठपवितमुररमयुक्त्या । मम्पगाराप्यसां म्यहितमिह साप्पताम्, पाभ्यतामपरगतिगरमशक्त्या, पुप्प० पक्रिमोम्यादिरिप नरमषो दुर्लमो, भाम्पवा पोरसंमारफो । परनिगोदादिकायस्थितिष्यायते, मोइमिप्यायमुग्गरोग्यसे युप्य० ॥२॥ सम्म रह नरमपोजायदेशेषु या, स भवन्ति प्रस्तुतानपकारी। जीबदिसाविपापाभपम्पमनिनाम, माघषन्यादिमार्गानुमारी, युभ्य० ॥३||११ आपरेशरामामपि मुपुन मनाम् , दुर्लमा विविदिपा धर्मवत्त्वे । रमपरिप्रहमपादारमशातिभिर्दम मन अगर धितरखे, सुम्प० ॥४॥ विपिदिपायामनि मपगमतिदुर्लभम् , धर्मशास्त्रम्य गुगसमिपाने । १५ , “ - ·१८ महामहोपाध्यायत्रीविनयविजयगणिविरचितः वितथविकथादितत्तद्रसावेशतो, विविधविक्षेपमलिनेऽवधाने, बुध्य० ॥५॥ धर्ममाकर्ण्य सम्बुध्य तत्रोद्यमम् , फुर्वतो वैरिवर्गोऽन्तरङ्गः। ३ रागद्वेपश्रमालस्यनिद्रादिको, वाधते निहतसुकृतप्रसङ्गः, बुध्य० ॥ ६॥ चतुरशीतावहो योनिलदेवियम्, क त्वयाकर्णिता धर्मवाती ।। प्रायशो जगति जनता मियो चिवदते, ऋद्धिरमशातगुरुगौरवाती,बुध्य०॥७ ६ एवमतिदुर्लभात्प्राप्य दुर्लभतमम् , बोधिरवं सकलगुणनिधानम् । कुरु गुरुप्राज्यविनयप्रसादोदितम् , झान्तरससरसपीयूपपानम , चुच०॥८॥ इति श्रीगान्तमुधारसगेयकाव्ये वोधिदुर्लमभावनाविमावनो नाम द्वादयः प्रकाशः (अनुष्टयकृत्तम् ) सद्धर्मध्यानसंध्यान हेतवः श्रीजिनेश्वरैः । मैत्रीप्रभृतयः प्रोक्ताश्चतस्रो भावनाः पराः ॥१॥ ३२ तथाः-मैत्रीप्रमोदकारुण्य-माध्यस्थ्यानि नियोजयेत् । धर्मध्यानमुपस्कर्तुम् , तद्धि तस्य रसायनम् ॥२॥ (उपजातिवृत्तम् ) १५मैत्री परेपां हितचिन्तनं यद्-भवेत्प्रमोदो गुणपक्षपातः । कारुण्यमातागिरुजां जिही-त्युपेक्षणं दुष्टघियामुपेक्षा ॥ ३ ॥ सर्वत्र मैत्रीमुपकल्पयात्मन् , चिन्त्यो जगत्यत्र न कोऽपि शत्रुः । १४ कियदिनस्थायिनि नीवितेऽस्मिन् , किं खिद्यते वैरिधिया परमिन् । सर्वेऽप्यमी बन्धुतयानुभूताः, सहस्रशोऽसिन् भवता भवाब्धौ । जीवास्ततो बन्धव एव सर्वे, न कोऽपि ते शत्रुरिति प्रतीहि ।। ५॥ २१ सर्वे पितृभ्रातृपितृव्यमात-पुत्राङ्गजास्त्रीभगिनीस्नुपात्वम् । जीवाः प्रपन्ना बहुशस्तदेतत्कुटुम्बमेवेति परो न कश्चित् ॥ ६ ॥ (इन्द्रवज्रायत्तद्वयम् ) २४ एकेन्द्रियाद्या अपि हन्त जीवाः, पञ्चेन्द्रियत्वाद्यधिगत्य सम्यक् । बोधि समाराध्य कदा लभन्ते, भूयो भवभ्रान्तिभियां विरामम् ॥७॥ या रागरोपादिरूलो जनानाम् , शाम्यन्तु वाक्कायमनोद्रुहस्ताः । २७ सर्वेऽप्युदासीनरसं रसन्तु, सर्वत्र सर्वे सुखिनो भवन्तु ।। ८ ॥

·१९ १ भीसाठापारसा । गेयकाम्यम् # मप मयोपशमायनारकम् । पेशालयगेप गीयते ॥ विनय विपिम्वर मिन्नताम् , निजगति जनतासु । फर्मविभिप्रदया गविम्, विविर्मा गमिवासु, विन० ॥१॥ सर्वे से प्रियपान्यवा', न हि रिपुरिह कोऽपि । मा पलिकप मनो, निजसुस्तविलोपि, विन० ॥ २॥ यदि कोप कुरुते परो, निमकर्मयशेन । मपि भगवा किं भूयते, रवि रोपरफेन, विन० ॥३॥ अनुपितमिह कसद सवाम् , त्यज समरसमीन । मम लियेककसहमताम् , गुणपरिषमपीन, विन० ॥ ४ ॥ समुजनाः मुखिनः समे, मत्सरमपहाय । सम्तु गन्तुमनसोऽप्यमी, शिवसौम्यगृहाय, विन० ॥५॥ सफापि पति समवालपम्, दयेन लिइन्सि । विरितरसालत ए रविम्, स्वत एष वइन्वि, विन० ॥६॥ किमुत जमवमवर्णिताः, दुरितेपु पन्ति । मिनवपनानि कप छहा, न रसायुपमन्सि, विन० ॥७॥ परमात्मनि विमात्मनाम् , परिपम्प वसन्तु । विनय समामृतपानवो, पनवा विळसन्सु, विन० ॥ ८॥ दि भोपालपारसगेरसमे मैनामावनाविमायनो नाम भनोदय प्राधा (पम्पयापरण्यम्) धन्यास्ते वीतरागार पपथगतिक्षीणकर्मोपरागा- सेलोस्ये गन्दनागा साबसाविवज्ञानजामदिरागा। अभ्याससारमचया सफलपशिकलानिर्मल(1) ध्यानपारा- मारान्मुक्तः प्रपना कवसरुवनतोपार्जिताईन्त्यलक्ष्मीम् ॥१॥ देपा कर्मधपोत्परतनुगुणगणैर्निर्मलास्मसमावे- यं गाप पुनीमः स्तवनपरिणवैरष्ट वर्णास्पदानि । पन्ना मन्पे रसशो जगति मगवतस्तोत्रवाणीरसमा. मा मन्ये तदन्या पिवयजनकथाकार्यमौखर्यमनाम् ॥२॥ , १५ १८

·२०
महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः
६
९
૧૨
निर्ग्रन्धास्तेऽपि धन्या गिरिगहनगुहागहरान्तनिविष्टा
धर्मध्यानावधानाः समरसमुहिताः पक्षमासोपवासाः।
३ येऽन्येऽपि ज्ञानवन्तः श्रुतविततधियो दत्तधर्मोपदेशाः
शान्ता दान्ता जिवाक्षा जगति जिनपतेः शासनं भासयन्ति ॥३॥
दानं शीलं तपो ये विदधति गृहिणो भावनां भावयन्ति
धर्म धन्याश्चतुर्धा श्रुतसमुपचितश्रद्धयाराधयन्ति ।
साध्व्यः श्राद्ध्यश्च धन्याः श्रुतविशदधिया शीलमुझावयन्त्य-
स्तान्सर्वान्मुक्तगर्वाः प्रतिदिनमसकृद्धाग्यभाजः स्तुवन्ति ॥ ४ ॥
(उपजातियत्तम् )
मिथ्यादृशामप्युपकारसारम् , संतोपसत्यादिगुणप्रसारम् ।
वदान्यता-चैनयिकप्रकारम् , मार्गानुसारीत्यनुमोदयामः ॥ ५ ॥
(स्रग्धरात्तम् )
जिहे प्रहीभव त्वं सुकृतिसुचरितोचारणे सुप्रसन्ना
भूयास्तामन्यकीर्तिश्रुतिरसिकतया मेऽद्य कौँ सुकौँ ।
वीक्ष्यान्यप्रौढलक्ष्मी द्रुतमुपचिनुतं लोचने रोचनत्वं
संसारेऽसिन्नसारे फलमिति भवतां जन्मनो मुख्यमेव ॥६॥
(उपजातिवृत्तम् )
१८ प्रमोदमासाद्य गुणैः परेपां येपां मतिर्मजति साम्यसिन्धौ ।
देदीप्यते तेषु मनःप्रसादो गुणास्तथैते विशदीभवन्ति ॥ ७ ॥
॥ अथ चतुर्दशभावनाष्टकम् । टोडीरागेण गीयते ॥
२१ विनय विभावय गुणपरितोषम् , विनय विभावय गुणपरितोपम् ।
परिहर दूर मत्सरदोपम् , विन० निजसुकृताप्तवरेपु परेपु, विन० ॥ १ ॥
दिष्ट्यायं वितरति बहुदानम् , वरमयमिह लभते बहुमानम् ।
२४ किमिति न विमृशसि परपरभागम् , यद्विभजसि तत्सुकृतविभागम् , विन०२
येयां मन इह विगतविकारम् , ये विदधति भुवि जगदुपकारम् ।
२६ तेषां वयमुचिताचरितानाम् , नाम जपामो वारंवारम् , विन० ॥ ३ ॥

·भीशास्तसुधारसः । गेयकाम्पम् 1 २१ ३ माह तितिक्षागुणमसमानम, पश्यत मगवति मुक्तिनिवानम् । येन रुपा सह उसपमिमानम् , सटिति विघटसे कमविवानम् , पिन०४ अपघुः फेवन शीसमुदारम्, गृहिणोऽपि परिवपरवारम् । यहासम्प्रत्सपिपिरोपाम् , विलसति फलिताफलसहकारम् , विन०५ या पनिवा अपि यशसा माकम् , कुळयुगल विवधति सुपताकम् । वासा सुपरितसशिवराकम्, पर्सनमपि स्वमुख्तविपाकम्, विन० ॥६॥ वास्पिकसास्पिकसुमनपसार, केपन युफिविवेचनहमाः। बटमरूपत किल मुपनामोगम् , स्मरणममीपा शुभयोगम् , पिन० ७ इति परगुणपरिमाणनसारम् , सफलय समय निजमयवारम् । पल मुविहितगुणनिमिगुणगानम् , विरचय साम्तमुपारसपानम् , पिन०८ इस मीशातसुभारमगेयाम्पे प्रमोदमानमानिमारनो बाम बतुर्दमा प्राध ९ 14 ( मालिनीवचम्) अपममशनपानमाप्तिवान्डाविहस्ता- स्वदनु पसनदेश्मालातिष्पग्रचिचा। परिणपनमपत्त्याषाप्तिमिष्टेन्द्रियार्यान् सववममिलपन्ता स्वस्थता कानुषीरन् ।। १ ।। (धिरादियीपम) उपापाना लक्षा कपमपि समासाथ विमर्म मधाम्यासाचन वषमिति निमावि रदयम् । अपाफसादसिन् विफिरति रमः फरादियो रिपुर्या रोगो मा भयमुत नरा मृत्युरथवा ॥२॥ (पापगतम्) सर्वन्ते फेऽपि फेधिपति रदि मियो मत्सरं झोघदग्धा युध्यन्ते केऽप्यरुद्धा धनपुपतिपशुक्षेत्रपद्रादिहेतोः । फैचिष्ठोमाछमन्ते विपदमनुपदं दरदेशानटन्स। किं कुर्मः किं पदामो भृशमरतिशतैर्ध्याचल विश्वमेतद् ||३||२६ ·महामहोपाध्यायश्रीविनयावजयगाणावराचतः ३ ६ (उपजातिवृत्तत्रयम् ) स्वयं खनन्तः स्वकरण गर्तान् , मध्ये स्वयं तत्र तथा पतन्ति । यथा ततो निष्क्रमणं तु दूरेऽधोऽधाप्रपावाद्विरमन्ति नैव ॥४॥ प्रकल्पयन्नास्तिकतादिवाद-मेवं प्रमादं परिशीलयन्तः । ममा निगोदादिपु दोपदग्धाः, दुरन्तदुःखानि हहा सहन्ते ॥५॥ शृण्वन्ति ये नैव हितोपदेशम् , न धर्मलेशं मनसा स्पृशन्ति । रुजः कथङ्कारमथापनेयास्तेपामुपायस्त्वयमेक एव ॥ ६ ॥ (अनुष्टुव्वृत्तम् ) परदुःखप्रतीकारमेवं ध्यायन्ति ये हृदि । लभन्ते निर्विकारं ते सुखमायतिसुन्दरम् ।। ७ ।। म अथ पञ्चदशभावनाष्टकम् । रामकुलीरागण गीयते ॥ सुजना भजत मुदा भगवन्तम् , सुजना भजत मुदा भगवन्तम् । शरणागतजनमिह निष्कारण-करुणावन्तमवन्तं रे, सुज० ॥ १ ॥ क्षणमुपधाय मनः स्थिरतायाम् , पिवत जिनागमसारम् । कापथघटनाविकृतविचारम् , त्यजत कृतान्तमसारं रे, सुज० ।। २ ।। परिहरणीयो गुरुरविवेकी, भ्रमयति यो मतिमन्दम् । सुगुरुवचः सकृदपि परिपीतम् , प्रथयति परमानन्दं रे, सुज० ॥३॥ कुमततमोभरमीलितनयनम् , किमु पृच्छत पन्थानम् । दधिबुद्ध्या नर जलमन्थन्याम् , किमु निद्धत मन्थानं रे, सुज०॥४॥ अनिरुद्धं मन एव जनानाम् , जनयति विविधातङ्कम् । सपदि सुखानि तदेव विधत्ते, आत्माराममशङ्कं रे, सुज० ॥ ५ ॥ परिहरताश्रवविकथागौरव-मदनमनादिवयस्यम् । क्रियतां सांवरसाप्तपदीनम् , ध्रुवमिदमेव रहस्यं रे, सुज० ॥ ६ ॥ सहत इह किं भवकान्तारे, गदनिकुरम्वमपारम् । अनुसरताऽऽहितजगदुपकारम् , जिनपतिमगदकारं रे, सुज० ॥ ७ ॥ शृणुतैकं विनयोदितवचनम् , नियतायतिहितरचनम् । रचयत कृतसुखशतसन्धानम् , शान्तसुधारसपानं रे, सुज० ॥ ८॥ इति श्रीशान्तसुधारसगेयकाव्ये कारुण्यभावनाविभावनो नाम पञ्चदश प्रकाशः १८ २४ २७ ·भीसाम्पसुधारसः । गेयाश्यम् २३ (पसपि प्रतिनीमापनि) भान्ता यसिन् विग्रम संययन्ते, सम्णाः प्रीतिं यत्समासाप सपः। लम्प रागद्वेप विदेपिरोपा दीदासीन्य सर्पदा सस्प्रियं नः ॥१॥ टोके लोका मिममिन्नस्वरूपाः, मिममिनः कर्ममिमममितिः। --- रम्पारम्पष्टितः फरस फस्य, सदिनि स्तूयते रुप्यते वा ॥२॥ मिथ्या शंसन्धीरतीर्थेवरेण, रोतु भेके न वशिम्यो बमालिः। अन्यः को या रोस्स्सते फेन पापाचसादौदासीन्यमेवास्मनीनम् ॥३ महन्तोऽपि प्राज्यशक्तिस्पृशः किम्, धर्मोपोगं कारयेयुः प्रसा। दयुः शुदं किन्तु धर्मोपदेशम् , पत्कर्षाणा दुसरं निस्तरन्ति ॥ ४॥ तसादौदासीन्पपीयूपसारम् , पारं पारं हन्त सन्सो लिन्तु । आनन्दानामचरणावरङ्गीषिभिर्यजुन्यते सक्किसौम्यम् ॥ ५ ॥ फ पोस्टमायनाएकम् । ममातिरागण गीयतेक अनुमप विनय सदा मुनमनुमय, औदासीन्यमुदार रे । इसठसमागममागमसारम्, कामिक्षफलमन्दारे , अनु० ॥१॥ पदिर परचिन्तापरिपारम् , पिन्वय निजमविकार रे। सब किं कोऽपि पिनोति करीरम् , पिनुतेऽन्यः सहकारं रे, धनु० ॥२॥ योऽपि न सहते हिसमुपदेशम, दुपरि मा कुल कोपरे । निष्पलया किं परजनताया, कुलपे निममुमठोप रे, अनु० ॥३॥ "सूत्रमपाम्प रा मापन्ने, केपन मवमुस्म्य रे। fकुर्ममे परिरतपयसो, यदि पीयन्ते (पिपन्दि) मय रे, अनु० ॥४॥ पश्यसि न मनःपरिणामम् , निनलिजगत्यमुमार रे । येन अनेन पथा मविवम्यम् , सपण दुर , अनु० ॥ ५॥ रमय लायामममवाम् , सणु मायामास रे। प्पा यहसि उपग्पलता-मायुः परिमितकालये, मनु० ॥६॥ अनुपमतीय मिद रमर पेतन-मन्नास्थितममियम रे। विरविमापपिसवपरिणामम , उमसे मुग्यमदिराम रे, मनु०॥४॥ " २१ ·महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचितः परब्रह्मपरिणामनिदानम् , स्फुटकेवलविज्ञानं रे । विरचय विनयविवेचितज्ञा(गा?)नम् , शान्तसुधारसपानं रे, अनु० ॥८॥ इति श्रीशान्तसुधारसगेयकाव्ये माध्यस्थ्यभावनाविभावनो नाम पोडशः प्रकाशः ३ १ ६ (स्रग्धरात्तद्वयम् ) एवं सद्भावनाभिः सुरमितहृदयाः संशयातीतगीतो- नीतस्फीतात्मतत्त्वास्त्वरितमपसरन्मोहनिद्राममत्वाः । गत्वा सत्त्वाममत्वातिशयमनुपमा चक्रिशक्राधिकानां सौख्यानां मझु लक्ष्मीम् ,परिचितविनयाः स्फारकीर्ति श्रयन्ते १ ५ दुर्ध्यानप्रेतपीडा प्रभवति न मनाकाचिदद्वन्द्वसौख्य- स्फातिः प्रीणाति चित्तं प्रसरति परितः सौख्य(म्य?)सौहित्यसिन्धुः 'क्षीयन्ते रागरोपप्रभृतिरिषुभटाः, सिद्धिसाम्राज्यलक्ष्मीः १२ स्यावश्या यन्महिम्ना विनयशुचिधियो भावनास्ताः श्रयध्वम् ॥ २ ॥ (पथ्यावृत्तम्) श्रीहीरविजयसूरीश्वरशिष्यौ सोदरावभूतां द्वौ । श्रीसोमविजयवाचक-वाचकवरकीर्तिविजयाख्यौ ॥३॥ (गीविद्वयम् ) तत्र च कीर्तिविजयवाचकशिष्योपाध्यायविनयविजयेन । शान्तसुधारसनामा संदृष्टो भावनाप्रबन्धो(बोधो?)ऽयम् ॥४॥ शिखिनयनसिन्धुशशिमितवर्षे हर्पण गन्धपुरनगरे । श्रीविजयप्रभसरिप्रसादतो यत्न एप सफलोऽभूत् ॥ ५ ॥ (उपजातिवृत्तम् ) यथा विधुः पोडशमिः कलाभिः सम्पूर्णतामेत्य जगत्पुनीते । ग्रन्थस्तथा पोडशभिः प्रकाशैरयं समग्रैः शिवमातनोतु ॥६॥ (इन्द्रवज्रावृत्तम् ) यावजगत्येप सहस्रभानुः पीयूपभानुश्च सदोदयेते । तावत्सतामेतदपि प्रमोदम् , ज्योतिः स्फुरद्वाङ्मयमातनोतु ॥७॥ 'इति समाप्तोऽयं गेयकाव्यमयः श्रीशान्तसुधारसः' १८ २१ " २४ २७ ·भीगुमरन रिविरषिवं प्रमापनपतत्त्वरहम्यम् २५ श्रीप्रमाणनपतत्यरहस्यम् । स्वपरम्पवसायि मान प्रमाणम् । हिताहितमाप्तिपरिहारसमय हि प्रमाण- मतो मानमेमेषम् । भूपषसायस्वभाव समारोपविरुयस्वाइनुमाणपत् । । अवस्मिम् पदप्ययसायः समारोपाम संशयविपर्ययानप्यपसायमेवाधा। सोमुग्यतया प्रतिमासनं स्वम्प स्पषसायोऽयस्येष तदुन्मुसतया घटमहमा. स्मना ग्रीति । कर्मपत् फर्टकरणक्रियाप्रतीतिको या तत्प्रविभासिवमर्थ- . मध्यममिष्यसदेव तथा नेठेत् प्रदीपरत् । वत्प्रामाण्य स्वतः परतम ॥१॥ यत् देपा प्रत्यक्षं च परोभ च । सष्ट प्रत्यमम् । परिविर्ष सापप हारिक पारमार्थिक प । आधमिम्मियानिनियमिमिचम् । पारमार्थिक पुनरसचावात्ममात्रापेक्षामयप्यादि ।। २ ।। अस्पष्ट परोक्षम् । स्मरणप्रत्यभिज्ञानवर्षानुमानागममेवम् । संसारो. दोषनिपम्पन परिनामारे स्मरणम् स देवदत्तो यया । पसनम्मरणकारणका संकलन प्रत्यमितानम्-तने तत्मश पहिसमर्ष तत्प्रतियोगीत्यादि- यथा स एवार्य रेषतः, गोसरसो गषया, गोपिउभणो महिपा, समस्मारम्, प्रमोऽपमित्यादि । उपप्ठम्मानुपष्ठम्मसम्भय त्रिकालीकलित १५ साप्पसापमाघालम्पनमिदमस्मिम् सत्येव भवतीत्यायाकार संपेदन सर्क:- ययाती सत्सेर पूमो भवति, पदमा म भवत्येवेति । अनुमान विधा. म्या परामं च । हेसुमहणसम्पन्मस्मरणहेतु साप्पपिज्ञान स्यार्पम् ।। निधिवाम्ययानुपपस्पेकसमणो हेतु । इष्टमपाधितममिव साभ्यम् । पति- लिए प्रसिदो धर्मी पमः। धर्मिणः प्रसिसिफिन्मप्रमाणोमयः । पिफन्प. सिदे धर्मिमि मचेवरे साम्मे-असि मर्षशो मासि परविपामम् । प्रमाणो." भयसिदेतुमाप्पपर्म विशिष्टता-अनिमानप पेस , परिणामी शप्पो पया। पपपनात्मक परार्पमनुमानमुपपारान् । म्युत्सम प्रति हेतुप्रयोगा. पयोपपस्पान्ययानुपपस्पैप । मन्दमतीम्नु म्मुतापयितु दृष्टान्धोपनपनिग-११ मनाम्यपि प्रयोन्यानि । स्टान्तो मा अन्ययन्पतिरेकमेदात् । सापन- मचायो यमापश्य साम्पमचा प्रपश्यते मोन्पयरष्टान्तः । साम्या. मारे सापनामावो पर फध्यसे म म्पविरेफरष्टान्मः । तोरुपसंहार, उपनयः । प्रविमायास्तु निगमगम् । ण्वे पादय पधाययया पर्यन्चे। मार्टिपा-उरटरभ्यनुपप्ठस्चिमेदाम् । उपस्थिििधप्रतिपेपयोरनुप- पिया पिम्पाटस्पिपिपी पोटा-यायपार्यपारणपूर्योनरमदपर... ४ ·श्रीगुणरत्नसूरिविरचितं प्रमाणनंयतत्त्वरहस्यम् भेदात् । परिणामी शब्दः कृतकत्वात् , यः कृतकः स परिणामी दृष्टो यथा घटः, कृतकश्चायं तस्मात्परिणामी, यस्तु न परिणामी स न कृतको-दृष्टो ३ यथा वन्ध्यास्तनन्धयः, कृतकश्वायम् , तस्मात्परिणामी । अस्त्यत्र देहिनि बुद्धिर्व्यवहारादेः। अस्त्यत्र छाया छत्रात् । उदेष्यति शकटं कृत्तिकोदयात् । उद्गाद्भरणिः प्राक्तत एव । अस्त्यत्र मातुलिङ्गे रूपं रसात् ॥ विरुद्धतदुप- ६ लब्धिः प्रतिपेचे तथा ६-नास्त्यत्र शीतस्पर्श औष्ण्यात् । नास्त्यत्र शीतस्पर्टी धूमात् । नास्मिन् शरीरिणि सुखमस्ति हृदयशल्यात् । नोदेष्यति मुहूताते शकटं रेवत्युदयात् । नोद्गाद्दरणिर्मुहूर्त्तात् पूर्व पुष्योदयात् । नास्त्यत्र भित्तौ ९ परभागाभावोऽर्वाग्भागदर्शनात् ।। अविरुद्धानुपलब्धिः प्रतिपेघे सप्तधा- स्वभावव्यापककार्यकारणपूर्वोत्तरसहचरानुपलब्धिभेदात् । नास्त्यत्र भूतले घट उपलब्धिलक्षणप्राप्तत्वे सत्यनुपलब्धः। नास्त्यत्र शिशपा वृक्षानुपलब्धेः । १२ नास्त्यत्राप्रतिवद्धसामोऽग्निघूमानुपलब्धेः। नास्त्यत्र धूमोऽननेः। नोदेष्यति मुहूर्तान्ते शकटं कृत्तिकोदयानुपलब्धेः । नोगादरणिर्मुहूर्ताप्राक् तत एव । नास्त्यत्र समतुलायामुन्नामोऽवनामानुपलव्धेः ॥ विरुद्धकार्यकारणस्वभावा- १५नुपलब्धिर्विधौ सम्भवति । यथास्मिन् प्राणिनि व्याधिविशेपोऽस्ति निरामय- चेष्टानुपलब्धेः । अस्त्यत्र देहिनि दुःखमिष्टसंयोगाभावात् । अनेकान्तात्मक वस्तु एकान्तस्वरूपानुपलब्धेः । परम्परया सम्भवत्साधनमत्रैवान्तर्भावनी- १८ यम्-अभूत्र चक्रे शिवकः स्थासात् , कार्यकार्यमविरुद्धकार्योपलब्धौ यथा नास्त्यत्र गुहायां मृगक्रीडनं मृगारिशव्दनात् । कारणविरुद्धकार्य विरुद्धकार्योपलब्धौ यथा ॥ ३ ॥ आप्तवचनाजातमर्थनानमागमः । उपचारादाप्तवचनं च । यथास्त्यत्र निधिः, सन्ति मेर्वादयः पदार्थाः अभिधेयं वस्तु यथावस्थितं यो जानीते यथाज्ञातं चाभिधत्ते स आप्तः, जनकतीर्थकरादिः । सहजसामर्थ्यसङ्केता. २४ भ्यामर्थबोधनिवन्धनं शब्दः ॥ ४ ॥ सामान्यविशेपाद्यर्थस्तस्य विषयः । अनुवृत्तव्यावृत्तप्रत्ययगोचरत्वात् , पूर्वोत्तराकारपरिहारावाप्तिस्थितिलक्षणपरिणामेणार्थक्रियोपपत्तेश्च । सामान्य २७ द्विधा-तिर्यगूर्खताभेदात् । सहशपरिणामस्तिर्यक् खण्डमुण्डादिपु गोत्ववत् । परापरविवर्त्तव्यापि द्रव्यमूर्खता। मृदिव स्थासादिपु॥ विशेपश्च पर्यायव्यति- रेकभेदात्। एकस्मिन् द्रव्ये क्रमभाविनः (परिणामाः) पर्यायाः-आत्मनि हर्प- ३० विपादादिवत्।(अर्थान्तरगतो)विसदृशपरिणामो व्यतिरेको गोमहिपादिवत् ५ ·. . मीगुणरमसूरिमिरवित प्रमाणनयवस्वरहस्यम् अमाननिवृत्तिहानोपादानोपेभाध फलम् । प्रमादिमममिम । यः प्रमिमीते स एप निपचामानो जहात्याददास्युपेझते चेवि प्रवीवित प्रमाण- खत्पादेरन्पत् सदामासम् ममिकापस्वसविवितपरानपमासमझानदर्सन- संभयापाः प्रमाणामासा! | दिपप्राविधान विमान प्रत्यक्षामामम् । मतस्मिखविवि मरणामास पझप स देवयचो यया । सरने वदेवेद वस्सासमित्याविज्ञान प्रसमिक्षानामार्स यमशानवत् । असम्बतचान सांभास यापासुत्रः स श्याम इवि यथा । भनुमानामासमिदम्-(पत्र) मनिष्ठाति पनामासः अनिष्ठो मीमांसकस्यानित्य सद, सिखः भाषण: शायः, पापित प्रत्यभानुमानागमलोकलवचनैरनुष्योऽमिरित्याविषत् ।ब- सिविण्यानकाम्विका हेवामासा.-प्रमाणेनासिशन्यमानुपपचिरसिद्धा, परिणामी शायमानुपत्वास , विपरीवाम्पयानुपपचिरिया, अनित्य पुरुप प्रत्यमिझानादिमत्यात्, विपहेप्यमिरुत्तिरनेकान्तिक , अनित्यः शम्दः।। प्रमेयस्वात् ॥ अन्यये रष्टान्तामासा मसिनसाम्यसापनोमया, अपौरुपेया सग्दोऽस्वादिन्द्रियमुरतपरमाणुपटपत्, विपरीतान्वयन यदपोनपेय वमर्च विधुवाविनाऽतिप्रसङ्गात् । व्यतिरेकेऽसियतश्पविरेकार, परमा १५ पिन्द्रिमसुग्पाकासवत् । पिपरीपम्पविरेकर यमामूर्च पमापौरपमिति । अनामयपना शानभागमामासं मपाखीरे मोवकरायः सन्ति पाषष्प धावप्प माणषकाः । प्रत्यक्षमेक प्रमाणमित्यादि समामासम्, पिपयामासं १० सामान्य विशेपो इय वा स्वतमम् । फलाभार्स प्रमावमिन भिममेषवा॥६॥ मूलनयो द्रव्यापिकपर्यायार्थिको । म्याफिलेपा, नैगमसहएम्पव- हारभेदात् । पर्यायार्षिकपतुर्श अनुसूनरासममिस्लेवम्भूवमेवात् ।। जम्योऽन्यगुणप्रधानभूतमेदामेवप्रपणो नेगमः । सन्मात्रमाही सइदा । मरिसेपप्रधयाको ध्यपहारः । वपर्यायपाही अजुसूयः । कासारक सिङ्गाना मेवात्मनेरमेयादी समः । पर्यायप्पमिमेपार्थनानात्वनि ॥ रूपमा ममभिमः । कियाभयेण मेवाहपणमेपम्मतः । स एपेवरनिरपे- भानदामासाः । ममावा प्रत्समाशिप्रसिद्ध भास्मा। पेवन्यखरपा परिणामी का सामाग्रोव स्वोपरिमामा प्रतिक्षेत्र मिना पौतिकाऽषां... मायम् । सकर्मक्षयस्वरूपाऽस्प सिसि ॥७॥ इति मननयतत्पर स्वाररमारममेयरममाम्पसूनुस लिहितमिरे कभीगुप्परबसुरिमिक , HON ·२८ श्रीवर्धमानविद्यास्सवादिः . श्रीवर्धमानविद्यास्तव विलसंत जोइवीए परमिट्ठीणं सरेमि पंचन्हं । सुह पुहि तुहि संतिग ३ आरुग्ग एए पए पयउ ॥ १॥ केवलसिरितिलयाणं, अट्ठमहापाडिहेर- कलियाणं । तिहुयणपणयाण नमो अरिहंताणं, सयाकालं ॥२॥ सिद्धि- गइमुवगयाणं, अप्पडियनाणदसणसिरीणं । सासयरूवाण नमो सिद्धा- ६ मणंतसोक्खाणं ॥ ३ ॥ जिणपहपइट्ठियाणं, पंचविहायारसारचरियाणं । पवयणवसहाण नमो आयरियाणं सुहनिहीणं ॥ ४ ॥ सययं नमो उव- झायाणं, अणवरयसुयपयाणेणं । अणुगहियमुणिगणाणं, अहीणवरणाण- जलहीणं ॥ ५॥ निचपि नमो लोए सव्वसाहूणमणहवित्तीणं । मुत्तिवहु- संगमुस्सुयमणसाणवि निरभिसंगाणं ॥६॥ तह ओहि परमोहि सव्वोहि अणंतओसहीणं च । सज्जोइपयाण नमो जिणाण सव्वेसिमेएसिं ॥ ७ ॥ १२ तस्सय नमो भगवओ महइ महासिद्धिणो कुणइ विजा । वीरे य सेणवीरे जयंति अपराजिए जस्स ॥ ८ ॥ जाणेसो पंचनमुक्कारो निवसइ मणे महामंतो । ताण न पिसायसाइणिभूयाइ भयाइं पहवंति ॥ ९ ॥ १५ सुमरियमित्तोवि इमो तिलोअरक्खा-विवक्खमणमहणो । रणरायगपासाइसु विजयपडायं पयच्छेइ ॥ १०॥ गुणिओ अ सव्वपावप्पणासणो तहय मङ्गलाणं च । सव्वेसिं पढम, हवइ मगलं, सुमइसूरीहिं ॥ ११ ॥ इय वद्धमाणविजा चकेसरपहु पसाय संपत्ता । पंचपरमिट्ठिणो मह हवंतु सुलहा पइभवंमि ॥ १२ ॥ श्रीरस्तु । मङ्गलं भूयात् ।। + १ ९ S ६ ३ ब्ली ·२ ९ - भीगोसमाष्टकावित श्रीगौतमाष्टकम् भीमति पमुभूतिपुत्र, पृथ्वीमवं गोषमगोत्ररमम् । सुवन्ति रेषा- मुरमानवेन्द्राा, स गौसमो यातु बाम्छित मे ॥१॥ भीवर्षमानात् विपदीमवाप्य, मर्तमात्रेण रुखानि येन । महानि पूर्वाणि चतुर्दशापि, स गौवमो यच्छतु वाच्छित मे ॥ २ ॥ भीषीरनायेन पुरा मणीयम् । मम महानन्दसुम्पाय यस्म । प्यायन्त्यमी सूरिषराः समप्राा, स गौषमो । पम्त पान्छिव मे ॥ ३ ॥ यस्यामियान मुनयोऽपि सर्वे, गृहम्ति मिमाप्रमणस्य काले । मिष्टामपानाम्परपूर्णकामाः, स गौचमो यच्छतु मामिगत मे ॥ ४ ॥ अष्टापदादौ गगने स्वशक्त्या, ययौ मिनानों पदष- मनाय । निशम्प तीर्यातिशय सुरेम्या, स गौसमो पाछतु पाम्वि मे ॥५॥ विपञ्चसमासववापसानाम् , सपाशानामपुनर्मपाय | अभी- लम्या परमामदाता, स गौतमो यष्ठतु वानियत मे ॥६॥ मद-१२ मिण भोजनमेष देय, सापर्मिक सासपर्ययम । फेयल्पवन प्रदी मुमीनाम्, स गौवमो यच्छतु वान्छित मे ॥७॥ शिष गसे मर्सरि बीर- नाये, युगप्रधानत्वमिहेय मस्या । पट्टामिपेको विष सुरेन्नैः, स गौवमो१५ पच्छतु पान्छित मे ॥ ८ ॥ भीगौवमस्याष्टकमादरेण, प्रबोधकाले मुनि- पुरमा ये । पठन्दि वे रिपदं प देवानन्द समन्ते मुतरां क्रमेण ॥ १॥ है.भि.पु०१० गता भीशवपलनुपस्य मापना । विपार सदमाशोषमुपस्कारैर्नयनयम् । गोपनीयमिद व रिपस्काल फलेवरम्।। १।। सकतोऽनेनोऽप्येप सक्रियेत पदापि न । तदापि विनियो । पाति कापा राष्ट्र पसोपमः ॥२॥ महो पहिनिप्पसिपिठात्रकमादिभिः । दूनीयम् प्राणिनोऽमी, कायस्यान्तास्थितेनं किम् ॥३॥ रोगा समुष- न्सम्मिन्नत्यन्तावस्यायिन । बन्दका उपप अरहिटपकोटरे ॥ ४ ॥१४ निसर्गाम्यरमाय कायोऽयप मारलः रटनष्टा प तत्रेय यौवनभीम्न रिप्तिमा ॥ ५॥ भायुः पवायचपष्ठम , सरकापपलाः भिया । मोगि मोगनिमा मोगा:, सामा स्यानममिमाः॥६॥कामकोपाविभिन्नापैम्ना.. प्पमानो दिमाऽनिशम्। बारमा सरीरातस्थोऽसौ पप्पते पुटपास्यम् ॥७॥ विपपेप्वविद्याप मुबमानी, मनागपि । नाहो पिरम्प सनोऽपिकीट पाशुषी ॥ ८ ॥ दुग्म्वविपयास्याचपराधीनमना सनः । अन्योन्यमिय..

·३० शतवलनृपस्य भावना । जिनवाणीस्तवन पादारस्थितं मृत्युं न पश्यति ॥९॥ आपातमात्रमधुरैर्विषयैर्विषसन्निभैः। आत्मा मूञ्छित एवास्ते स्वहिताय न चेतति ॥१०॥ तुल्ये चतुर्णा पौमर्ये ३ पापयोरर्थकामयोः । आत्मा प्रवर्तते हन्त न पुनर्धर्ममोक्षयोः ॥ ११ ॥ अस्मिन्नपारसंसारपारावारे शरीरिणाम् । महारत्नमिवानऱ्या मानुष्य मिह दुर्लभम् ॥ १२॥ मानुष्यकेऽपि सम्प्राप्ते प्राप्यन्ते पुण्ययोगतः । देवता १६भगवानहन् , गुरवश्व सुसाधवः ॥१३॥ मानुष्यकस्य यद्यस्य वयं नाद्महे फलम् । मुपितास्मस्तदधुना चौरैर्वसति पत्तने ॥ १४ ॥ ॥ गुरुश्रीअमीविजयजीकृत श्रीजिनवाणीस्तवन ॥ हे जिनवाणी मुझमनपंकजहंसी कदिय न विसरे॥ हे जिनवाणी० ॥ जिनवर मुखकमले विकसंती, गणी मुखमंडप नाटक करती मुनि मुखकमले नित खेलंती ॥ हे जिनवाणी० ॥ १ ॥ निज शिप धुणावी दिल चमकुं, रोमांचित अंगे सुणी हर विकसित नयनानन नित पर, ॥ हे जिनवाणी० ।। २ ।। १५' जनम जनम पालकमाता, नरकादिक दुःखनी तुं त्राता समकित संयमनी तुं दाता ॥ हे जिनवाणी० ॥ ३ ॥ धन्य धन्य जन्म सफल कीना, जे जिनवाणी रसमे भीना आनंद महोदय पदलीना ॥ हे जिनवाणी०॥४॥ मिथ्यात्व शल्य दूरे हरणी, रस शांत हृदयमां नित झरणी महामोह दुष्टको वैतरणी ॥ हे जिनवाणी० ॥ ५ ॥ प्राणोंसे प्यारी दीलहारी, अनुभवसे अतिमोहनगारी, निजगुणसे मन हरनेवाली ॥ हे जिनवाणी० ॥ ६ ॥ मुझ उपकार क्रियो म्होटो, दियो ज्ञान नयन, जे नही छोटो तज्यो उनमारग में अतिखोटो ॥ हे जिनवाणी० ॥ ७ ॥ इतनी किरपा मोपर कीजे, परपरिणति सवि दूरे कीजे निज आतमगुणे मुझ मन रीझे ॥ हे जिनवाणी० ॥ ८॥ भव भव सेवा मुझको दीजे, चरणोंका चाकर नित कीजे अमीरस में मुझ आवम भींजे ॥ हे जिनवाणी० ॥ ९ ॥ ३ २८ ·पनमहातमायनाः । भीधर्मरममकरणम् मीययोगशारत्रपिता पचमहायतमापमा मनोगुस्पेपणादेर्यामिा समितिमि मदा । रटानपानमहणेनाऽहिंसों मावयेस्मुधीः ॥ १॥ हाम्पलोममयकोपप्रत्यास्पाननिरन्तरम् । माटोम्य । मापणेनापि मापयेत् सूनुस प्रतम ॥२॥ आलोच्यापमह याझाऽमीश्या- पमहयापनम् । एतापम्मानमेवेवदित्ययमहधारणम्॥ ३॥ समानपार्मिक- भ्यच वयापप्रयापनम् । अनुशापित्तपानामामनमस्तेयमावना ॥४॥। मीपणपशुमरेश्मासनकुञ्यान्तरोग्मनाम् । सरगस्त्रीच्यात्यागात् माप्रव• स्मृतिवर्मनाम् ॥५॥ स्त्रीरम्पा मणम्यागसस्कारपरिवर्वनास् । प्रणीतात्य शमन्यागाद्रमापर्य तु भावयेत् ॥ ६॥ पर्ने रसे र गन्धे प रपे शपेपर हारिणि पचमुहीनियापु गाउ गायम्म यसनम् ॥७॥ पते वेयाऽमनो- मेपु मर्पयादेपपर्जनम् । आकिपम्पग्रतम्यैप मावनाः पश कीर्मिताः ॥८॥ भीशान्तिसूरिविरचितं श्रीधर्मरमप्रकरणम् ममिक्रण सयटगुणरयणपुलहर विमटरेय वीर । पम्मरयणस्पिआण प्रणाम वियरेमि उपपमं ॥१॥ मयससहिम्मि अपारे दुसह मणुयत्तणपि १५ अमूर्ण । वरपवि अणत्यहग्ण दुलह सम्मपररयण ॥२॥ जह चिंतामणि- रयण मुलह महोइ सुम्टविहयाण । गुणनिमपपनियाण नियाम वह पम्मरयणपिशाइगरीमगुणममेओ जोगो पयरम निणमए भपिओ।" मदुपनगमि पठम ता अश्यम्य अओ भगिय ॥ ४॥ धम्मरपणम्म जोगो अग्युरो स्यवं पेयामोमो । सोगप्पिो अररो भीरू भेमहो मुंदरियमो ॥ ५॥ सजाओ याद मम्मरथोमोमविष्टि गुणरागी।। मेह पम्ममुत्तो मुरीददरिमी "विमेमम् ॥ ६॥ वाणुगो "विणीमो फैयमुओ परहियत्यकारी प। वह पेप दउमरो गरीमगुणेहि सैपमो ।। ७ ।। मुरोति अगमीरो उसागमई न सादर पम्म । मपरो.॥ पपारमत्तो अंगमुरो जोगो १८ मपुभगोपगो पपिरियमुंगे मुर्मपरमो । यो पमाप देऊ यमो य तह पप पम्मे ॥ ९ ॥ पपई. मोममदापो न पापपम्ने पपई पाय । ६या मुहमेशिनो पममनिमित्त २० परेमिपि ॥ १०॥ परम्पविग्न मेपा दागवियमीमहो। टी- रिमो नमाग मंगर पम्ममि पामाम ॥ ११॥ प्रगेहिरिमायो मम्म पाम न मादि मह । इय मो न प जोगो योगो पुन हो.

·श्रीशान्तिसूरिविरचितं श्रीधर्मरत्नप्रकरणम् अकरो ॥ १२ ॥ इहपरलोगावाए संभावतो न वट्टई पावे । वीहइ अय. सकलंका तो खलु धम्मारिहो भीरू ॥ १३॥ असढो परं न वंचई वीस- .३ सणिज्जो पसंसणिज्जो य । उज्जमइ भावसारं उचिओ धम्मरस तेणेसो॥४॥ उवयरइ सुंदक्खिन्नो परेसिमुझिय सकजवावारो । तो होइ गमवकोणु- वत्तणीओ य सव्वस्स ॥ १५ ॥ लेज्जालुओ अकजं वज्जइ दूरेण जेण • ६ तणुयंपि । आयरइ सयायारं न मुयइ अंगीकयं कहवि ॥ १६ ॥ मूलं धम्मस्स दया तयणुगयं सव्वमेवणुढाणं । सिद्धं जिाणंदसमए मग्गिजइ तेणिह दयालू ॥ १७ ॥ मैज्झत्थसोमदिट्टी धम्मवियारं जहट्ठियं मुणइ । : ९कुणइ गुणसंपओगं दोसे दूर परिचयइ ॥ १८ ॥ गुणरागी गुणवंते वहुँ मन्नइ निग्गुणे उवेहेइ । गुणसंगहे पवत्तइ संपत्तगुणं न मयलेइ ॥ १९॥ नासइ विवेगरयणं असुहकहासंगकलुसियमणस्स । धम्मो विवेगसारोत्ति १२ सैकहो होज धम्मत्थी॥२०॥ अणुकूल धम्मसीलो सुसमायारोय परियणो जस्स । एस सुपक्खो धम्मं निरंतरायं तरइ काउं ॥ २१ ॥ आढवइ "दीहदंसी सयलं परिणामसुंदर कलं । बहुलाभमप्पकेसं सलाहणिझं बहु- १५जणाणं ।। २२ ॥ वत्थूणं गुणदोसे लक्खेइ अपक्खवायभावेण । पाएण विसेसन्नू उत्तमधम्मारिहो तेण ।। २३ ।। बुड्डो परिणयबुद्धी पावायारे पवत्तई नेय । बुड्डाणुगोवि एवं संसग्गिकया गुणा जेण ॥ २४ ॥ विणओ १८ सव्वगुणाणं मूलं सन्नाणदसणाईणं । मोक्खस्स य ते मूलं तेण"विणीओ इह पसत्थो ।॥ २५॥ वहु मन्नइ धम्मगुरुं परमुवयारित्ति तत्तबुद्धीए । तत्तो गुणाण बुढी गुणारिहो तेणिह कयन्नू ॥ २६॥ पैरहियनिरओ धन्नो सम्म २१ विनायधम्मसम्भावो । अन्नेवि ठवइ मग्गे निरीहचित्तो महासत्तो॥२७॥ लक्खेइ लैद्धलक्खो सुहेण सयलंपि धम्मकरणिज्जं । दक्खो सुसासणिज्जो तुरियं च सुसिक्खिओ होइ॥२८॥ *एए इगवीसगुणा सुयाणुसारेण किंचि २४ वक्खाया। अरिहंति धम्मरयणं घेत्तुं एएहि संपन्ना ।। २९ ।। पायद्धगु- णविहीणा एएसिं मज्झिमा वरा नेया। एत्तो परेण हीणा दरिद्दपाया मुणे- यव्वा ॥ ३० ॥ धम्मरयणत्थिणा तो पढम एयज्जणमि जइयव्वं । जं २७ सुद्धभूमिगाए रेहइ चित्तं पवित्तंपि ॥ ३१॥ सइ एयंमि गुणोहे संजायइ *भावसावयत्तंपि । तस्स पुण लक्खणाई एयाई भणंति सुहगुरुणो ॥३२॥ कयवयकम्मो तह सीलवं च गुणवं च उन्नुववहारी । गुरुसुस्सूसो पंव- ३० यणकुसलो खलु सावंगो भावे ॥ ३३ ॥ तत्यायनणजाणणगिणपंडि- ·भीमास्तिसूरिबिरपितं भीधर्मरणप्रकरणम् सेवणेमु जानुचो । यषयकम्मो परमा "मावत्यो दस्सिमो होर ॥ ३४॥ विषयपामाणसारं गीयस्थामो करे पयर्सवण । भगयमेयइयारे पयाम सम्म पियाणा ॥ ३५ ।। "गिहा गुरुम मूठे इतरमियर म काम्मद । पाए । मासेगा पिरमायो आयश्यसागसंगेवि ॥३६॥ भापयम छु निसेवा वा परोहपविसणमफमे । मिघमणुम्मरवेसो में मणइ सबि. पारपसमाइ ॥३७॥ परिहरा पासफील साहा कला महुरनीईए। इस सम्बिासीमजुभो विमेलो सीमतोय ॥३८॥ भायपणसेपणामो दोसा सिवति पार गुणोहो । पैरगिहगमणपि कळकपकमूळ मुसीलाम ॥२९n सहा पसंतो पम्मी उम्मरबेसो न सुंदरो धस्स । सविपारज- १ पियाइ नूणमुरति गगगि ॥ ४० ॥ पोलिसजणीलावि सिंग मोर- स्सणत्पओ। फरसषयणामिभोगो म संगो सुरुसम्माण ॥४१॥ "मावि गुणा बारुवा सहवि हु पचहि गणेहि गुणवतो । इह मुणियरेहि। मणिमो सरूपमेसि लिसामेहि ॥ ४२ ॥ सम्झाए करणमि य विषयम्मि प नियमेष भुत्तो।म्वत्पपमिनियेसो वैहए ना सह निणवयमे ॥४॥ परणाईसम्माय मेरगनिवपण या विहिणा । षनियमवणाईकरणाम १५ प निशमुखमइ ॥४४॥ अम्मुहागाई विषयं नियमा पस्या गुणीण। अणमिनिसो गीपत्पमासिय नमहा मुप्पा ॥ ४५ ॥ सेवणरमेश्छा रोह कई सरापर्सजुवार्णप विणा कचो मुखी सम्मपुरयणस्स ॥४६॥१॥ "जुवहारो पव्हा बहत्यमणणं अबधिगा किरिया । हुवापायपगासम 'मेचीमापोप सम्भावा ॥४साबमहममणाम अपोहिनीय परस्स निय. मेम । उचो मवपरिखदी पा होया अपयहारी ॥४८॥ "सेवाए कोर-११ मेण पसंपायणापमो गुरुमणस्स । मुस्सूसण रुपवो गुरमुस्स्सोपा पहा ॥४९॥ 'सेवसि उमि गुरु मर्मतो माणजोगवापाय । सेय पमापकरणा भावि पवई वस्य ।। ५० ॥ ओसहमेसलाई समो प परजो प संपमामेर । सेइ पाहुममेह गुरं माष घणुषचए तस्स ॥५१॥ *मुत्ते अस्पे पहा सगर्वपापमोपहारे । बोकुसउत्त पचो पबयप. इससो वो ॥५२॥ पियमहिला मुच सुणइ उपत्यं वहा २. मुखियमि। सम्पपवायाण विसयपिमाग वियाणार ॥ ५३॥ पाए सर पफ्सपाय विहिसारे सम्पधम्मगुहाणे । देसमावणुरूप माणा गीय- स्वता ॥ ५४॥ पसो परयणकसलो उन्भेमो मनिपरेहि निरिडो।

·३४ श्रीशान्तिसूरिविरचितं श्रीधर्मरत्नप्रकरणम् किरियागयाइं छ चिय लिगाई भावसङ्गत्ल ।। ५५।। 'भावगयाइं सतरस मुणिणो एयस्स विति लिंगाई। जाणियजिणमयसारा पुवायरिया जओ आहु, २।। ५६ ॥ इस्थिदियत्यसंसारविसयआरंभगदसणओ । गेइरिगाइपवाहे पुरस्सरं आगमपवित्ती॥ ५७ ॥ दणाइ जहासत्ती पवत्तणं विहिररत्तदुहे च । मज्झत्वमसंबद्धे परत्यकामोवभोगी य ।। ५८ ॥ वैमा इव गिहवासं ६पालइ सत्तरसपयनिबद्धं तु । भावगयभावसावगलक्षणमेयं समासेण ५९ ॥ इत्थीमणत्यमवणं चलचित्तं नरयवत्तिणीभूयं । जाणतो हिय- कामी वसवत्ती होइ न हु तसे ॥६०॥ इंदियचवलतुरंगे दोग्गइमन्गा- णुधाविरे निश्च । भावियभवत्सल्बो रंभइ सन्नाणरत्सीहिं ॥ ६१ ॥ सयलाणत्यनिमित्तं आयासकिलेसकारणममारं । नाऊण धणं धीरो न हु लुभइ तंमि तणुयंपि ।। ६२ ॥ दुहवं दुक्खफलं दुहाणुवन्धि विडंब. १२ णास्वं । संसारमसारं जाणिण न रई तहिं कुणइ ॥६३ ॥ खणमेत्तसुहे विसए विसोवमाणे समावि मन्नंतो । तेसु न करेइ गिद्धिं भवभीम मुणि. यतत्तत्थो ॥६४॥ बजइ तिव्वारंभ कुणइ अकामो अनिव्वहंतो उ । थुणइ ५५निरारंभजणं दयालुओ सव्यजीवेमु ।। ६५ ॥ गिहवासं पासं पिव मन्नतो पसइ दुक्खिओ तंमि । चारित्तमोहणिज निजिणि उज्ज्ञमं फुणइ ॥६६॥ अस्थिकभावकलिओ पभावणा वनवायमाईहिं । गुरुभत्तिजुओ धीम १८धरेइ सइ दंसणं विमलं ॥ ६७ ॥ गडरिंगपबाहेणं गवाणुगइयं जणं वि- याणतो । परिहरइ लोगसन्नं सुसमिक्खियकारओ धीरो ॥ ६८ ॥ नस्थि परलोगमग्गे पमाणमन्नं जिणागमं मोतुं । आगमपुरस्सरं चिय करेइ तो २१ सव्यकिच्चाई ॥ ६९ ॥ अनिगृहितो सत्तिं आयाबाहाए जह वहुं कुणइ । आयरइ तहा सुमई दाणाइचटविहं धम्मं ।। ७० ॥ हियमणवज किरियं चिंतामणिरयणदुल्लहं लहिउँ । सम्मं समायरंतो न हु लजइ मुद्धहसिओवि २४॥७१॥ देह टिइनिबंधणधणसयणाहारगेहमाईसु । निवसइ अरत्तदुट्ठो संसा- रगएसु भावेसु ॥ ७२ ॥ उँवसमसारवियारो वाहिजइ नेय रागदोसेहिं । मझत्यो हियकामी असग्गहं सव्वहा चयइ ॥ ७३ ॥ भावेंतो अणव- २७ रयं खणभंगुरयं समत्थवत्यूणं । संवद्धोवि धणाइसु वजइ पडिबंधसंबंधं ॥ ७४ । 'संसारविरत्तमणो भोगुवभोगा न तित्तिहेउत्ति । नाउं पराणु- रोहा पवत्तई कामभोगेसु ॥७५॥ वेर्स व्व निरासंसो अजं कहं चयामि ३० चिंतंतो । परकीयं पिव पालइ गेहावासं सिढिलभावो ॥ ७६ ।। "इय ·। भीशास्तिसूरिविरचित श्रीधर्मखमकरणम् सवरसगुणगुचो विणागमे भापसागो मणिमो । एस उण इसठयोगा बाइ बहु "भाषसा ।। ७७ ।। एपस्स र लिंगार संपला मग्गाणुसा- रिणी चिरिया । सदा पवरा पम्मे पनपणिवत्तमुजुमावा || ७८॥। फिरियासु अप्पमाओ आरमो समिश्रणुहागे । गुरुओ गुणाणुरामओ गुरुमागागहण परम ॥७९॥ *मग्गो आगमनाई अहवा सविग्गवहुस- गाइन्न । उमयाणुसारिणी ला सा ममाणुसारिणी फिरिया ।। ८० ॥ ममद ममियंपि मुए किपी मालाकारणार । भामममह पिय दीसह सविग्गगीएहिं ॥८१॥ कप्माण पावरण अग्गोयरचाय झोलिया- मिक्सा । कोषगहियकाइयतुषयमुहदाणदोराई ।। ८२ ।। सिकिगनिक्सि- १ पणाई पमोसवणारविहिपरायचो । भोयणविहिलमत एमाई विविदम- मपि ॥ ८३ ॥ सम्परा न सुचे परिसिद नेय जीपपादक । त सय्यपि पमाण पारिचयमाण मणिय प॥८४॥ सिपउंपिग कल ज. किपि समायरति गीयस्पा । पेमावयह पहुगुण सम्बेमि स पमाणे सु ।। ८५ ॥ म पुण पमायरुष गुल्लापवपितविरहिय सपह । मुसीक- सगरम परिधिणो स न सेभवि ।। ८६ ॥ जह सलेस ममच रागाए अमुरव्वहिमत्ताई। निदेवपसदितूझीमसूरिगाईण परिमोगो ॥ ८॥ माई असमयसमगेगहा खुरविष्टिय छोए । पहुएहिवि बायरिय न पमाण मुद्रापरणाण || ८८ ॥ गीयत्पपारसवा इस दुपिए मगमगुस्सर-16 तम्स । मापजइच जुच दुप्पमहंस जो परण ॥८९॥ सदा विम्य- मिलासो धम्मे पवरचण इमें सीसे । विहिसेष अतिची सुखदेसणा सलियपरिसुती ।।९०॥ पिहिसार पिय सेपर सवार ससिम अणुहाण १११ पाइयोसनिहोवि परराय पहा सम्मि ।। ९१ ।। निरओ भोजर- सम् कवि मपत्य गो अमुइमम । मुजन समि रजा मुइमोयणसा- मसो भणिय ॥ ९२ । इप मुखभरणसिमो सेवतो व्यओ विस्तापि । सदागुणेण पमो न मापपरण अमर ॥ ९३ ॥ वि िन पेष पिंदर सामोगेम नाणपरणेमु । यायषवपाईमु अपिरिय भावो जया ॥९॥ गुगसमी सम्मं सिद्धवपयाण मुणियवापरयो । तपणुभाओ. पमो मम्मरपो रेसण जगा ।। ९५ ॥ भषगयपत्तरूपो तपणुग्गहदेठमा- बपुट्रिपर । मुसमणिप पम्पद पनतो दूरमुम्मग ॥ ९६॥ सम्बपि समो दाग लिन पनि पापगाण हिप । हरा अणरपरणग पहाणवाग ३.

·श्रीशान्विसूरिविरचितं श्रीधर्मरत्नप्रकरणम् च सुयदाणं ॥ ९७ ॥ सुद्दुचरं च न देयं एयमपत्तंमि नायतत्तेहिं । इय देसणाऽवि सुद्धा इहरा मिच्छत्तगमणाई ॥९८11जं च न सुत्ते विहियं इन य पडिसिद्धं जणंमि चिरलं । समइविगप्पियदोसा तंपि न दूसंति गीयत्या ॥ ९९ ॥ संबिग्गा गीयतमा विहिरसिया पुचसूरिणो आसि । वदसियमावरियं अणइसई को निवारेइ ।। १०० ॥ अइसाहसमेयं जं दउस्मुत्तपस्वणा कडुविवागा । जाणतेहिचि दिनइ निदसो सुत्तवझत्ये ॥ १०१॥ दीसंति य ढहसिणोणेगे नियमइपउत्तजुत्तीहिं । विहिपडि- सेहपवत्ता चेइयकिञ्चेमु ल्ठेमु ।। १०२ ॥ तं पुण विसुदृसद्धा सुवसंवायं ९विणा न संसंति । अवहारिऊण नवरं मुयाणुरूवं परूविति ।। १०३ ।। अड्यारमलकलंक पमायमाईहिं कवि चरणन्स । जणिपि विवणाए सोहिंति मुणी विमलसद्धा ॥ १०४ । एसा पवरा सद्धा अणुवद्वा होइ १२ भावसाहुस्स । एईए सम्भावे पन्नवणिजो हवद एसो॥१०५॥ विहि- उजमवन्नवभयउत्सग्गर्ववायतटुंभयगयाइं । मुत्ताई बहुविहाई समए गंमी- रभावाई ॥ १०६ ।। तेसिं विसयविभागं अमुणंतो नाणवरणकम्मुदया। १५मुझइ जीवो तत्तो सपरेसिमसग्गहं जणइ ॥ १०७ ॥ तं पुण संदिग्ग- गुरू परहियकरणुजवाणुकंपाए । बोहिंति सुत्तविहिणा पनवणिजं विया- गंता ।। १०८ ।। सोवि असम्गहचाया मुविसुद्धं दंसणं चरित्तं च । १८ आराहिउं समत्यो होइ सुहं उजुभावाओ ॥१०९|| *मुंगइनिमित्तं चरणं तं पुण छकायसंजमो चेव । सो पालिउ न तीरइ विगहाइपमायजुत्तेहिं 11 ११० ॥ पवनं विन्नपिव साहिंतो होइ जो पमाइलो । तन्स न २१सिन्झइ एसा करेइ गल्यं च अवयारं ॥ १११ ॥ पडिलेहणाइचेट्टा छकायविघाइणी पमत्तस्म । भणिया सुयंमि तन्हा अपमाई मुविहिओ होइ ।। ११२ ॥ रक्खड वएतु खलियं उपउत्तो होइ समिइगुत्तीसु । २४ वजाइ अवजहे पमायचरियं सुथिरचित्तो ॥ ११३ ॥ कालंमि अणूण- हियं क्रिरियंतरविरहिओ जहासुत्तं । आवरह सव्वकिरियं अपमाई जो इह चरिती ॥ ११४॥ *संघयणादणुरूवं आरंभइ सकमेवणुहाणं । बहु- २० लाममापच्छेयं सुयसारविसारओ सुजई ।। ११५ ॥ जह तं वहुं पसाहइ निवडइ अस्संजमे दृढं न जओ । जणिउजमं वहूणं विसेसकिरियं तहा. ढवइ ॥११६॥ गुरुगच्छन्नइहेउं कयतित्यपभावणं निरासंसो। अजमहा- ३० गिरिचरियं सुमरंतो कुगइ सकिरियं ॥ ११७ ।। सकमि नो पमायइ 卐 ·भीशाम्विसूरिविरपिर मर्मरजमकरणम् मसमरजे पपितिमइयतो । सरमो परणं पिमुखमणुपासप एवं ॥११८॥ यो गुरुमवममयो मारमा दिर असामधि किंxिसिप- भूख्य न एसो सम्मारमो महामोहा ।। ११९ ॥ *आया गुणेमु रागो । मुश्चरिचरस नियमओ पपरो । परिए वमो दोसे गुणगणमाउिमसं- खणणे ॥ १०॥ गुणसपि पसंसह गुरुगुणपुग्रीए परगय पसो। पोमवेणनि नियय गुणलिवह निग्गुणं गमा ।। १२१॥ पावा संपत्त । गुण गुणहर्सगे पमोयमुष्माए । एत्रमा भावसारं गुरुवरगुणरयणला- मरथी ।। १२२ ॥ सयणोधिन सीसोति व उपगारिधि गणियमो बपि । परिवपस्स न हे नियमा एसस्स गुणहीणो ॥ १२३ ॥ कर.. णापसेण नपरे अणुमासइ पपि मुरमग्गमि । अयंतागोमा पुण अग्त- दुलो उमेहेर ।। १२४ ॥ उत्तमगुणाणुयया फागाइदोसभो अपत्तापि । गुणसपया परत्यवि म पुसता होइ मम्पाणं ॥१२५।। गुरुपयसेवानिरमोर गुरुआमाराहणमि तहिच्छो । घरणभरपरणसाचो होइ ई नमहा नियमा ॥ १२६ ॥ सम्वगुणमूठमूओ भणिमो फ आयारपदममुचे में। गुरुकुलबासोवस बसेत्र सो पस्य परणस्थी ।। १२७ ।। एयस्स परि-" पाया मुटुंडाइवि न मुदरं भगिर्य । कम्माइपि परिमु गुरुआणाव- विणो विति ॥१२८॥ वा पभो गुरुवाणं न मुया नामाइगुणगमनियाण ! मुपसमममो सपय कयमुयं ममसि भावितो।। १२९॥ गुणप प इमो मुचे बहस्पगुस्सदमापर्ण रहो। गुणसंपयापरिरो बहुचपठवायगो न ममो ।। १५० ।। मूमगुणसंपापो न पोसळपयोगमो मो हेओ। मरोरथमओ पुम पपचियम्दो नहुचम्मि ।। १३१॥ पचो मुसीस.॥ सहोम गण पपरोणादि । गाउप्पमारणोविद सेछगहिस्स सीसेप्प ॥१३२|| म पम गुरुवाहमाणो कपमुपा समुसगागुणयुटी । अणपत्या. परिहारोति गुणा एबमाईया ।। १३३ ॥ एरा पुत्तगुणाम विवो वह प बत्तपरिसो। अप्पपओ जमाण पोहिरिपायाइणो दोसा॥१३४॥ बिइमामीला नित्यं दोसपा के नियमसंमविणो । जब तेहिं पत्र- मित्रो भपगिमो पो नस्थि ॥ १५॥ इस भाषियपरमस्या २. मगारमा निपगुरु न मुंपति । सम्यगुणसंपलोग अपाणमिति अपे। पदा ॥ २६॥ एवं मपमभवो पुचो सुचमि पावसमणोति । महमो- पपगोवि परिसंवो मपरितापवो ॥१५॥ सविसेसपि जयवो.

·श्रीधर्मरनप्रकरणं । श्रीपञ्चसूत्रम् तेसिमवन्नं विवजए सम्मं । तो दंसणसोहीओ सुद्धं चरणं लहइ साहू ॥१३८॥ ॥ इय सत्तलक्खणधरो होइ चरित्ती तओ य नियमेण । कल्ला- ३णपरंपरलाभजोगओ लहइ सिवसोक्वंफ ॥१३९॥ दुविहंपि धम्मरयणं तरइ नरो घेत्तुमविगलं सो उ । जस्सेगवीसगुणरयणसंपया मुत्थिया अस्थि ॥ १४० ॥ ता सुट्ट इमं भणियं ऊ पुब्बावरिहिं परहियरएहिं । ६ इगवीसगुणोवेओ जोगो सइ धम्मरयणस्स ॥१४१।। म धम्मरयणोनि- याणं देसचरित्तीण तह चरित्तीणं । लिंगाई जाइं समए भणियाइं मुणिय- तत्तेहिं ॥ १४२ ॥ तेसि इमो भावत्यो नियमइविभवाणुसारओ भणिओ। ९ सपराणुनाहहे समासओ संतिसूरीहिं ॥ १४३ ॥ जो परिभावइ एयं सम्म सिद्धतगभजुत्तीहिं । सो मुत्तिमग्गलग्गो कुग्गहगत्तेसु न हु पडइ ॥१४४॥ इय धम्मरयणपगरणमणुदियहं जे मणमि भावेति । ते गलि- १२ यकलिलपंका नेवाणसुहाई पावेति ।। १४५ ॥ ॐ ॥ ॥ ॥ चिरन्तनाचार्यविरचितं श्रीपञ्चसूत्रम् णमो वीअरागाणं सव्वण्णूणं देविंदपूडआणं जहट्टिअवत्थुवाईणं तेलुक- गुरूणं अरुहंताणं भगवंताणं, जे एवमाइक्खंति-इह खलु अणाइ जीवे, अणाइ जीवस्स भवे अणाइ कम्मसंजोगनिबत्तिए, दुक्खरूवे, दुक्खफले; १८ दुक्खाणुबंध; एअस्सणं बुच्छित्ती सुद्धधम्माओ, सुद्धम्मसंपत्ती पावकम्म- विगमाओ, पावकम्मविगमो तहाभब्यत्ताइभावओ, तस्स पुण विवागसा- हणाणि चउसरणगमणं दुकडगरिहा सुकडाण सेवणं; अओ कायव्बमिणं २१ होउकामेणं सया सुप्पणिहाणं भुजो भुजो संकिलेसे, तिकालमसंकिलेसे; जावज्जीवं मे भगवंतो परमतिलोगनाहा अणुत्तरपुन्नसंभारा खीणराग- दोसमोहा अचिंतचिंतामणी भवजलहिपोआ एगंतसरणा अरहंता सरणं; २४ तहा पहीणजरामरणा अवेअकम्मकलंका पणवावाहा केवलनाणदसणा सिद्धिपुरनिवासी निरुवमसुहसंगया, सबहा कयकिचा सिद्धा सरणं; तहा पसंतगंभीरासया सावजजोगविरया पंचविहायारजाणगा परोवयार- २७ निरया पउमाइनिदसणा झाणझयणसंगया विसुज्झमाणभावा साहू सरणं; तहा सुरासुरमणुअपूइओ मोहतिमिरंसुमाली रागद्दोसविसपरममंतो, हेऊ सयलकल्लाणाणं, कम्मवणविहावसू, साहगो सिद्धभावस्स, केवलिपण्णत्तो ३० धम्मो जावजीवं मे भगवं सरणं; सरणमुवगओ अ एएसिं गरहामि ·. - चिरन्सनापार्यविरचित भीपत्रसूत्रम् ॥१॥ दुकानमं भरतेमु था, सिदेसु षा, भापरिपसु था, उपन्सारमु षा, सासु या, साहुणी मा, अमेमुपा पम्मठाणे माणणिप्रेम पूम- गिबेमु, तहा माईसु पा, पिसि मा, सुपा, मित्तेसुबा, उपयारीमुवा, १ ओरेण वा जीवेमु मग्गटिएस श्रमग्गट्ठिएमु मग्गमावणेमु समग्गसाह- गेम, अ किंचि विवहमायरिय भमायरियष्प अणिछिसम्म पाष पावाणुबपि, मुहुम पा पायरं पा, मणेण वा, वापार मा, कारण मा, कय पा, फायविर्म पा, अणुमोइ पा, रागेण या, पोसेण या, मोहेण षा, इत्य या उम्मे, मम्मतरेसुमा, गरहिअमेम बुझडमेम उमिययमे, पियामिम मए फलपमिचगुरुमगषवषयणायो, एवमेभवि रोइ साप अरिहससिद्धसमक्स गरहामि अहमिणं, दुकामे एसियष्यमेम इत्प मिच्छामिदुमा मिच्छामिदुमा मिच्यमिदुपा, होड मे एमा सम्म गरिहा, होउ मे अकरणनिममो, वहुमय ममेअंति, इच्छामि अणुसार भरहवाण मगवताण, गुरुण कसाणमित्चापति, होउ मे पाहिं संजोगो, होउ मे एसा सुपरपणा, होउ मे एप पामाणो, होठ मेइओ मुक्सपीमति, पचेमु एएसुबह सेवारिऐ सिआ, आमारिहे सिमा, परिपतिजुचे सिआ," निगारपारगे सिआ, संविग्गो महासतीए सेवेमि मुका, भणुमोएमि सम्मेसि भरहवाण भमुहाण, सध्यसि सिद्धाण सिटमाव, सन्मसिं पायरिमाण आपारी, सध्यसि उषसायाण मुचप्पयाण, सम्वेसि साहूण साहुकिरि, सम्मेसि साबगाण मुक्पसाइणमोगे, सम्वेमि देवाम सध्यसि जीवाण होकामाण कहाणासयाण मग्गसाइमझोगे, होर में पसा अमुमोमणा-सम्म विहिपुठिया, सम्म मुखासया, सम्म परिष २॥ चिरूमा, सम्म निररथारा, परमगुणजुत्तमरईसाइसामस्मभो, अर्णिस- सचिमुचा हि ते भगवदो पीअरागा सपणू परमकाणा, परमकहाण- ऐज सत्ताण, मूढे अम्हि पारे मणाइमोहवासिए, प्रणमिमे भाषओ हिया-१ हिमाण, अभिमे सिया, महिअनिमिचे सिमा, हिमपविचे सिआ, भाग- हगे सिमा, उचिमपरिषचीए सम्पमत्ताण सहिभति, इच्छामि सुधा इमि मुबाच्छामि मुबा, एपमेम सम्म पठमाणस्स मुममाणस्म २. अणुप्पेहमाणस सिडिस्लीमपति परिहायति सिन्नति असहफम्माणुषपा, निरणपणे पाऽमुहरुम्मे मग्गसामध्ये मुहपरिणामेण, पागवढे विज बिसे- ममफले सिमा, सुदापनिने सिआ, अपुणमामे सिआ, सहा भास-1. . .

·चिरन्तनाचार्यविरचितं श्रीपञ्चसूत्रम् ॥ १-२॥ गलिजति परिपोसिज्जति निम्मविनंति सुहकम्माणुवंधा; साणुवंधं । सुहकम्म पगिहँ पगिट्ठभावन्नि नियमफलय; सुपउत्ते विअ महागए- '३ सुहफले सिआ, सुहपवत्तगे सिआ, परमसुहसाहगे सिआ; अपरिबंध. मेअं असुहभावनिरोहेणं सुहभाववीअंति, सुप्पणिहाणं सम्मं पढिअव्वं, सम्म सोअव्वं, अणुप्पेहिअव्वंति; नमो नमिअनमिआणं परमगुरुवीअ- ६ रागाणं, नमो सेसनमुकरारिहाणं, जयउ सव्वणुसासणं; परमसंबोहीए सुहिणो भवंतु जीवा, सुहिणो भवंतु जीवा ।। इति पावपडिग्याय-गुणत्रीजाहाणसुत्तं समत्तं ॥ १॥ ९ जायाए धम्मगुणपडिवत्तिसद्धाए भाविजा एएसिं सरूवं पयइसुंदरतं अणुगामित्तं परोवयारित्तं परमत्यहेउत्तं; तहा दुरणुचरत्तं, भंगे दारुणतं, महामोहजणगत्तं, भूओ दुल्लहत्तंति; एवं जहासत्तीए उचिअविहाणेणं १२ अञ्चतभावसारं पडिवजिज्जा; तंजहा-थूलगपाणाइवायविरमणं १ थूल- गमुसावायविरमणं २ थूलगअदत्तादाणविरमणं ३ थूलगमेहूणविरमणं ४ यूलगपरिग्गहविरमण ५ मिच्चाइ; पडिवजिउण पालणे जइजा, सयाणा- १५ गाहगे सिआ, सयाणाभावगे सिआ, सयाणापरतंते सिआ-आणा हि मोह- विसपरममंतो, जलं रोसाइजलणस्स, कम्मवाहितिगिच्छासत्थं, कप्पपा- यवो सिवफलरस; वन्निन्जा अधम्ममित्तजोगं चिंतिज्जामिणवपाविए गुणे, १८ अणाइभवसंगए अ अगुणे, उदग्गसहकारित्तं अधम्ममित्ताणं, उभयलो- गगरिहिअत्तं, असुहजोगपरंपरंच; परिहरिजा सम्मं लोगविरुद्धे, करुणापरे जणाणं, न खिसाविज धम्म, संकिलेसो खु एसा, परमवोहिनीअमवोहिफ- २३लमप्पणोत्ति; एवमालोएजा-न खलु इत्तो परो अणत्थो, अंधत्तमेअं संसा- राडवीए, जणगमणिहावायाणं, अइदारुणं सरूवेणं, असुहाणुबंधमञ्चत्थं सेविज धम्ममित्ते विहाणेणं, अंधो विवाणुकट्ठए, वाहिए विव विजे, २५ दरिदो विव ईसरे, भीओ विव महानायगे; न इओ सुंदरतरमन्नति वहुमाणजुत्ते सिआ, आणाकंखी, आणापडिच्छगे, आणाअविराहगे, आणानिप्फायगेति; पडिवन्नधम्मगुणारिहं च वहिजा गिहिसमुचिएसु २७ गिहिसमायारेसु, परिसुद्धाणुट्ठाणे, परिसुद्धमणकिरिए, परिसुद्धवइकिरिए, एरिसुद्धकायकिरिए; वजिन्नाऽणेगोवघायकारणं गरहणिजं बहुकिलेसं आयइचिराहगं समारंभं; न चिंतिजा परपीडं, न भाविजा दीणयं, न ३.गच्छिन्ना हरिसं, न सेविना वितहाभिनिवेसं, उचिअमणपवत्तगे सिआ;

·चिरन्तनाचार्यविरचित भीपासूत्रम् ॥ २-३ ॥ न मासिना बलिम, न फरस, न पेसुम, नाणिपण, हिअमिभभासगे सिआ, पव न हिंसिना आणि, न गिहिन भपच, न मिरिक्सिज पर- पा, न कुना मणस्पदर, सुहकायजोगे सिमा, वहा लाहोचिमवाणे । माहोरिअमोगे साहोधिमपरिपारे लाहोषिभनिहिकरे सिमा, असंवावगे परिवारस्स, गुणकरे जहासचि, अणुकपापरे, निम्ममे भावेण, एपं स्नु सप्पारणेवि धम्मो, अह अमपालणेति, सम्वे जीवा पुढो पुररो, ममत्त । मधकारण, सहा वेमु सेन समायारेसु सइसमण्णागए सिमा, अमुगेहं भमुगळे अमुगसिस्से भमुगपम्मठाणहिए, न मे सम्बिराहणा, न मे सदारंभो, बुड्डी ममेयस्स, एअमित्म सारं, एषमायभूभ, पमै हिम, . असारमण्म सम्यं, विसेसओ भविहिगहणेण, एषमा तिलोगवम् परम फारुणिगे सम्मसंपुढे भगव परतिधि, एवं समालोपिम विरसु समायारेसु सम्म पहिवा, मावमगलमेमें तमिफसीए, तहा नागरिख। धम्मजागरिआए, को मम कालो, किमेषस्स उपिम, भसारा विसया, निममगामिणो, विरसावसाणा, मीसणो मधु, सम्वाभावकारी अविमा- यागमणो अनिवारणियो, पुणो पुणोणुषषी, धम्मो एअस्स भोसह, एगव-14 विमुखो, महापरिससेविओ सध्यहिसकारी मिरारो परमाणपऊ, नमो इमस्स मम्मस्स, नमो पअधम्मपगासगाण, नमो एअधम्मपाम्गाण, नमो पअपम्मपरषगाण, नमो ण्मयम्मपवनगाण, इथयामि मामिण " धम्म पडियनिचर, सम्म ममषयणकापजोगेदि, होउ ममेयं कहाण, परमकवाणाण मिमाममणुभावो, मुप्पणियाणमेवं चिंतित्रा पुणो पुणो, पअधम्मजुचाणमवषायकारी सिक्षा, पहाण मोहच्छेमप्पमेम, एव विमु-११ प्रमाणे भाषणाए कम्मापगमेण उधेड एभस्स सुमाय, वहा संसारविरचे संविमो भगा अममे भपरोवपापी पिमुझे विमुद्रमाणमाघे ॥ पति साहसम्मपरिमाणपत सम्मत्त ॥२॥ २२ परिमापिए साहुपम्मे नहोविमगुणे जाया सम्ममेय परिमखिचए, अपरोपसाप परोवसामो हि तप्परिवतिविम्प, भणुपायो यु एसो, म. खलु मामधारमओ हिस, भमगि कर्हिषि परिवोदिला अम्मापिअरे, धमयसोगसफल जीविभ, समुदायका कम्मा समुदायफलत्ति, एम मुदीहो अविओगो, अण्णा एगरुक्तनिवासिसठणतुझमेभे, उद्दामो म, पचास-..

·४२ चिरन्तनाचार्यविरचितं श्रीपञ्चसूत्रम् ॥ ३ ॥ पणो अ, दुल्लहं मणुअत्तं समुद्दपडिअरयणलाभतुल्लं; अइप्पभूआ अण्णे भवा दुक्खवहुला मोहंधयारा अकुसलाणुवंधिणो, अजुग्गा सुद्धधम्मस्स; जुग्गं च -३ ए पोअभूअं भवसमुद्दे, जुत्तं सकज्जे निउंजिउं, संवरलुइअच्छिदं नाण- कण्णधारं तवपवणजवणं, खणे दुल्लहे सव्वकजोवमाईए सिद्धिसाहगधम्म- साहगत्तेण, उवादेआ य एसा जीवाणं-जं न इमीए जम्मो, न जरा, न मरणं, ६ न इट्टविओगो, नाणिसंपओगो, न खुहा, न पिवासा, न अण्णो कोइ दोसो, सव्वहा अपरतंतं जीवावस्थाणं, असुभरागाइरहिअं संतं सिवं अव्वावाहंति, विवरीओ अ संसारो इमीए-अणवट्ठिअसहावो, इत्थ खलु ९ सुहीवि असुही, संतमसंतं, सुविणुव्व सव्वमालमालंति; ता अलमित्थ पडिवंधेणं, करेह मे अणुग्गहं, उन्जमह एअं वुच्छिदित्तए, अहंपि तुम्हा- णुमईए साहेमि एअं, निधिन्नो जम्ममरणेहिं; समिज्झई अ मे समीहिअं १२ गुरुपभावेणं; एवं सेसेवि वोहिन्जा; तओ सममेएहिं सेविज धम्म, करिजोचिअकरणिज्ज, निरासंसो उ सव्वदा; एअं परममुणिसासणं; अबु. ज्झमाणेसु अ कम्मपरिणईए विहिजा जहासत्तिं तदुवकरणं आओवायसुद्धं १५समईए, कयण्णुआ खु एसा, करुणा य धम्मप्पहाण जणणी जणम्मि; तओ अणुण्णाए पडिवजिज धम्म, अण्णहा अणुवहे चेव उवहिजुत्ते सिआ, धम्माराहणं खु हि सव्वसत्ताणं, तहा तहेअं संपाडिजा; सव्वहा १८ अपडिवजमाणे चइजा ते अहाणगिलाणोसहत्थचागनाएणं-से जहा नामए केइ पुरिसे कहंचि कंतारगए अम्मापिइसमेए तप्पडिबद्धे वञ्चिन्ना, तेसिं तत्थ नियमघाई पुरिसमित्तासज्झे संभवओसहे महायंके सिआ; २१ तत्थ से पुरिसे तप्पडिबंधाओ एवमालोचिअ-न भवंति एए निअमओ ओसहमंतरेण, ओसहभावे अ संसओ, कालसहाणि अ एआणि, तहा संठविअ संठविअ तदोसहनिमित्तं सवित्तिनिमित्तं च चयमाणे साहू; एस २४ चाए अचाए, अचाए चेव चाए, फलमित्थ पहाणं बुहाणं, धीरा एअ- दसिणो, स ते ओसहसंपायणेण जीवाविजा, संभवाओ पुरिसोचिअ. मेअं, एवं सुक्कपक्खिए महापुरिसे संसारकंतारपडिए अम्मापिइसंगए २७ धम्मपंडियद्धे विहरिजा; तेसिं तत्थं निअमविणासगे अपत्तवीजाइपुरिसमि- त्तासज्झे संभवंतसम्मत्ताइओसहे मरणाइविवागे कम्मायके सिआ, तत्थ से सुक्कपक्खिए पुरिसे धम्मपडिबंधाओ एवं समालोचिअ-विणस्संति एए ३० अवस्सं सम्मत्ताइओसहविरहेण, तस्स संपाडणे विभासा, कालसहाणि अ ·पिरम्समाचार्यविरपिर्व भीपप्रसूत्रप् ॥३-४॥ पमाणि पपारो, महा सषिम सहविष लोगपिताप वेसि सम्म चाइमोसहनिमित्तं विसिद्गुरमाइमाण, सविचिनिमित्त प त्रिफर- गेण, पमाणे संजमपरिपतीए साइसिसीए, एस पाप अचाप, प्रच। भाषणामो, मचाए पेष पाप, मिरममावणाओ, पचफलमिस्य पहार्ण परमत्पभो, मीप एपदसिणो भासनमम्मा, स ते सम्मवाइसोसहसपा- रणेण जीपाविमा, अप्रतिम अमरणापमपीअोगेण संमगाओ, सुपरि । सोषिअमेझ, दुष्परिमाराणि म सम्मापिईणि, एस पम्मो सयाण, मग त्य नाय पहिरमाणे असठाणुवपि सम्मापिइसोगति, पपमपरोपवाप ममहा मुगुरुसमीये, पाता मगपते बीमरागे साडू म, वोसिरण बिह-R योचिर्म शिषणाई, मुप्पउच्चाबस्सप मुषिमुनिमिचे समरिवासिप विमु- समाणो मइया पमोएण सम्म पटवाना, लोअपम्मेदिवो छोगुतरसम्मग- मणेण, पसा निमापमाणा महाकमाणचि न पिराहिमम्या पुदेणं, महा-११ णस्पभयाओ सिद्रिकरित्रमा । इन मामामविदितं सम्मत ३५ 4- 14 म एवममिपस्याए समाणे मुपिहिमाषओ किरियाफलेण जुना रिझरपरणे महासचे, न विवषयमेह-एम बभाषेऽमिप्पेअसिखी उषा- पपपिचीओ, नाविषनरयोगुवाए पयर, उपपाओ अ साहगो निममेण, 16 परम पधाओ, अण्णहा आपसंगाभो, निरापमपमेम, से समलिगुक- धणे ममसामिचे नियत्चग्गहस्ते पसममुहममेए सम्म सिक्समाइला- गुग्कुलपासी गुरपरिषद विणीप भूअत्यारिसी, म इओ हि वदि। ममा, मुस्यूमारगुणनुचे सत्तामिमिरेसा विहिपरे परमममोति महिना सुत, पठसे भासंसाधिप्पमुके आययट्टी, स वमो सम्बहा, मओ मम्म निउडा, भं धीरण सासण, अण्महा मणिओगो अविहिगहि-५॥ अमवनापण अणारादमाए न पि, तणारंमामो पुर्व, इत्य ममास- गाए दुक्य भपपीरणा भपडिपत्ती, नेपमहीममहीम अवगमविरहेण, म एमा मगगामिणो, विराणा भणत्यमुहा, भरपोऊ, तस्सारमाओ. पुष, रस मगरेसगाए अपमिनिवेसो परिमपिमित्त पिरिआरंभो, गपि अहीम अहीम अयगम मनोगमो, भय समीमो निरमेण, ममा. गामिणो मु ण्मा अपायपलस्म, निरमाए सहोदिप सुधारी हपा.

·४४ चिरन्तनाचार्यविरचितं श्रीपञ्चसूत्रम् ।। ४ ॥ पघयणमाइसंगए पंचसमिप तिगुत्ते, अणत्थपरे एअमाए अविअत्तस्स सिसुजणणिचायनाएण; चिअत्ते इत्य फेवली एअफलभूए, सम्ममेअं ३ विआणइ दुविहाए परिण्णाए, तहा आसासपयासीवं संदीणाऽथिराइभेअं, असंदीणथिरत्थमुजमइ जहासत्तिमसंभंते अणूसगे असंसत्तजोगाराहए भवइ, उत्तरुत्तरजोगसिद्धीप मुघइ पावकम्मुणत्ति, विसुज्झमाणे आभवं ६ भावकिरिअमाराहेइ, पसममुहमणुहवह-अपीडिए संजमतवकिरिआए अव्वहिप परीसहोवसग्गेहिं, वाहिअसुकिरिआनाएणं; से जहा नामए केइ महावाहिगहिए अणुहअतव्वेअणे विण्णाया सरूवेण निविणे ९ तत्तओ सुविज्ञवयणेण सम्मं तमवगच्छिअ जहाविहाणओ पवण्णे सुकि- रिअं; निरुद्धजहिच्छाचारे, तुच्छपत्थभोई, मुघमाणे वाहिणा, निअत्तमा. णवेअणे समुवलमारोग्गं पवमाणतभावे तलाभनिन्बुईए तप्पडिवंधाओ १२ सिराखाराइजोगेवि वाहिसमारुग्गविण्णाणेण इहनिप्फत्तीओ अणाकुल- भावयाए. किरिओवओगेण अपीडिए अव्वहिए सुहलेरसाए वहड, विजं च बहु मण्णड; एवं कम्मवाहिगहिए अणुभूअजम्माइवेअणे, विण्णाया १५दुक्खरूवेणं, निचिण्णे तत्तओ, तओ सुगुरुवयफेण अणुहाणाइणा तमव- गच्छिअ पुबुत्तविहाणओ पवन्ने सुकिरिअं पञ्चज; निरुद्धपमायायारे असारसुद्धभोई, मुत्रमाणे कम्मवाहिणा, निअत्तमाणिट्ठविओगाइवेअणे, १८ समुवलभ चरणारुग्गं, पवढ्डमाणसुहभावे, तल्लाभनिव्वुईए तप्पडिबंध- विसेसओ परीसहोवसग्गभावेवि तत्तसंवेअणाओ कुसलासयवुड्डीथिरास- यत्तेण धम्मोवओगाओ, सया थिमिए तेउल्लेसाए पवड्बुइ, गुरुं च बहु मन्नइ २१ जहोचिअं असंगपडिवत्तीए, निसग्गपवित्तिभावेण, एसा गुरुई विआ- हिआ भावसारा, विसेसओ भगवंतवहुमाणेणं, 'जो मं पडिमन्नड से गुरुति' तदाणा; अन्नहा किरिआ अकरिआ, कुलडानारीकिरिआसमा, गरहिआ २४ तत्तवेईणं, अफलजोगओ; विसण्णतत्तीफलमित्थ नायं, आवट्टे खु तप्फलं असुहाणुवंधे, आयओ गुरुवहुमाणो अयंझकारणत्तेण, अओ परमगुरु- संजोगो, तओ सिद्धी असंसयं, एसेह सुहोदए पगिट्टतयणुबंधे भववाहिते- २७ गिच्छी, न इओ सुंदरं परं, उवमा इत्य न विजई, स एवं पण्णे, एवं भावे, एवं परिणामे, अप्पडिवडिए, वडमाणे तेउल्लेसाए, दुवालसमासिएणं परिआएणं अइक्कमइ सव्वदेवतेउल्लेसं; एवमाह महामुणी; तओ सुक्के सुफाभिजाई भवइ, पायं छिण्णकम्माणुवंधे, खवइ लोगसणं, पडिसो.

·१५ पिरन्तनाचार्यविरपित भीपप्रसूत्रम् ॥ ४-५॥ अगामी, अणुसोअनिविचे, सया मुहजोगे एस जोगी विवाहिए, एस भापणे सामण्णस्स, सहा गहिअपाण्णे सम्बोषहामुढे संघा मुग भव सम्म भमवसाइग-मोगकिरिमा सुरुषाइकप्प, समोसा संपुष्मा पाउ ! णा अपिगठमावो असंकिलिहसुहरूमाओ अपरोवताविणो सुदरा अणुमघेण, न य अण्णा संपुण्या, तरसरणेम एम नाणति पुषा, पमि महजोगसिद्धी विभपरिवचिपहाणा, इस्य मायो पयत्तगो, पार्य । विग्पो न विद्या मिरणुपंधामुहफम्ममावेण, अक्सिचाओ मे जोगा मापाराहणाओ, वहा वो सम्म पपचा निष्फापा मणाले, ग्य किरिमा मुकिरिमा, एगतनिकालंका निहरकत्यसाहिआ, वहा मुहाण- . नपा उत्तरत्तरजोगसिडीए, तओ से साहा परं परत्म सम्म पसले, टेदि वेहिं पगारेहिं साणुगम महोदए पीसवीजाविहाबणेण, फतिविरिभाइमुचे अवममुहपि समवमरे मुप्पणिदाणादेऊ मोहति-१२ मिरदीये रागामयपि पोमानलमननिही सवेगसिविकरे इषा भाषित- निवामणिकप्पे, स एप परंपरत्यसाइप वहा करणाइमापओ, मणेगेहि मवेहि विमुषमाणे पारकम्मुणा, परमाणे म सुहमारेदि भणेगमविलाए १५ भागहणाए पाउणइ सम्बुचर्म मप परमं पपरममपोउ भविगलपरंपर- स्पनिमित, वत्य पाऊण निरपसेस किस विहरयमले सिकाइ सुम्मा मुषा परिनिम्याइ समदुक्वाणमत फरे॥ इति पम्पमापरिपासवामुक्तं मम्मत्तं ॥४॥ सया, 14 स ग्यममिसिने परमपमे मगराएप जम्मजयमरणरहिए पहीणामुहे २१ मणुपयमधिपत्रिए संपत्तनिप्रसरूने अविरिण सहाषसंहिप भमसनाणे अणवदमणे, से न सरे, न भवे, न गमे, न रसे, न फासे, अप्वी मत्ता अगिरपंस्थसहाणा, अपवविरिमा, फयरिया, सम्पापाहविषभिभा, १॥ सय्या निरपिया, थिमिमा, पर्ससा, असंजोगिम एमामदे, अओ पेष अविश्मा भणामरे, संमोगो विभोगकारण, अपर फछमे बायो, विनिपायपर सुत, पर्मयं मोहामो भयुहाण, जमियो विष-१० बओ, सभो अणत्या अपमयसिमा, एस भापरिक परे, भओ पुचे उ भगपया, मागामेम जोगो पअस्म, से सम्पसहिए, नागाममण्यस्म, न सत्ता सस्तरमुपेर अपिवमर्म फेसलिगम्म पत्त, निरउपमयमे विजो.. परे म, ·४६ चिरन्तनाचार्यविरचितं श्रीपञ्चसूत्रम् ॥५॥ गवं च जोगोत्ति न एस जोगो, भिण्णं लक्षणमेअम्स, न इत्याविक्सा, सहाबो खु एसो अणंतसुहसहायकप्पो, उवमा इत्य न विजइ, तभावे ३ अणुभावो परं तस्सेव, आणा एसा जिणाणं सव्वण्णूणं अवितहा एग- तओ, न वितहत्चे निमित्तं, न चानिमित्तं कनंति, निदसणमित्तं तु नवरं; सव्यसनुक्खए सव्ववाहिविगमे सव्वसंजोगेणं सबिच्छासंपत्तीए ६ जारिसमेयं, इत्तोणंतगुणं तं तु भावसत्तुक्खयादितो, रागादओ भावसत्तू, कम्मोदया वाहिणो, परमलद्वीओ उ अहा, अणिच्छेच्छा इच्छा, एवं सुहुममेअं न तत्तओ इयरेण गम्मइ, जहसुहं व अजइणा, आरुग्गसुहं ९व रोगिणत्ति विभासा, अचिंतमेअं सरूवेणं; साइअपञ्जवसि एगसिद्धा- विक्खाए, पवाहओ अणाई, ते वि भगवंतो एवं, तहाभव्यत्ताइभावो, विचित्तमेअं तहाफलभेएण, नाविचित्ते सहकारिभेओ, तदविक्खो तओत्ति, १२ अणेगंतवाओ तत्तवाओ, स खलु एवं, इहरहेगंतो, मिच्छत्तमेसो, न इत्तो ववत्था, अणारिहमेअं; संसारिणो उ सिद्धत्तं. नावद्धस्स मुत्ती, सद्दत्थर- हिआ, अणाइमं वंधो पवाहेणं अईअकालतुल्लो, अवद्धवंधणे वा मुत्ती १५ पुणो बंधपसंगओ, अविसेसो अवद्धमुकाणं, अणाहजोगे वि विओगो कंचणोवलनाएणं, न दिदिक्खा अकरणस्स, नयादिहॅमि एसा, न सहजाए निवित्ती, न निवित्तीए आयहाणं, नयण्णहा तस्सेसा, न भव्यत्ततुल्ला १८नाएणं, न केवलजीवरूवमेअं, न भाविजोगाविक्खाए तुल्लत्तं, तया केव- लत्तेण सयाविसेसओ, तहा सहावकप्पणमप्पमाणमेव; एसेव दोसो परि- कप्पिआए, परिणामभेआ बंधाइभेउत्ति साहू; सव्वनयविसुद्धिए निरु- २१ वचरिओभयभावेणं, न अप्पभूअं कम्मं, न परिकप्पिअमेअं, न एवं भवादिभेओ, न भवाभावो उ सिद्धी, न तदुच्छेदेणुप्पाओ, न एवं समंजसत्तं, नाणाइमंतभवो, न हेउफलभावो, तस्स तहा सहावकापणम- २४ जुत्तं निराहारन्नयकओ निओगेणं; तस्सेव तहाभावे जुत्तमेअं सुहुममट्ठ- पयमेअं विचिन्तिअव्वं महापण्णाएत्ति; अपज्जवसिअमेव सिद्धसुक्खं, इत्तो चेवुत्तमं इमं, सव्वहा अणुस्सुगत्तेणंतभावाओ, लोगंतसिद्धिवासियो .२७ एए, जत्थय एगो तत्थ निअमा अणंता; अकम्मुणो गई पुत्वपओगेण अलाउप्पभिइनायओ; निअमो अओ चेव अफुसमानगईए गमणं, उक्करि- सविसेसओ इअं, अबुच्छेओ भव्वाण अणंत भावेण, एअमणंताणतयं, ३० समया इत्थ नायं, भव्यत्तं जोगयामित्तमेव केसिंचि पडिमाजुग्गदारुनिदं- . - ·भीपासूत्रम् । बम्यास्मोपनिपात् सणेण, पवहारमयमेम, एसोऽपि पचग, पवित्तिषिसोहणेण अणेगव- सिडीयो निकायगमाषेण, परिसुयो उ केपण, एसा मामा व मग- नमो समसमरा विकोरिपरिमुखीए भपुणवघगाइगम्मा, पअप्पिमत्त । साल इत्पलिंग, मोचितपपितिविमेमे संवेगसाहग निममा, न एसा भमेसि ऐमा, गिरियमयामो सप्परिण्णा, वयणुग्गयाए मामइमो. पगनासनापण, एसा फवणचि घुबइ, एगवपरिमा भपिराहणाफला । तिलोगनाइवहुमाणेण मिस्सेमससाहिगधि ॥ पमाफम्मच ॥५॥ समाप्तमिवं पमसूत्र चिरन्तनाचार्षिरचितम् । म्यायवि०महो श्रीयशोविजयविरचिताच्यास्मोपनिषत् । पेम्बाम्दन मस्या बीवराग स्वयम्भुषम् । मध्यात्मोपनिपमामा प्रम्पोऽस्मामिपिंधीयते ॥१॥ भास्मानमभिरुत्य सापः पद्मापारपारिमा ।" शब्दयोगार्यनिपुणास्तवम्यास्म प्रथमवे ॥ २ ॥ व्यर्वनिपुणास्त्याहुमित्त मैग्याविवासिवम् । षप्यारम निर्मठ बासम्यपहारोपहितम् ॥३) एव- म्मूवनये शेयः प्रथमोऽर्थोऽत्र कोविदः । ययायध द्वितीयोऽर्यों व्यवहारसु-१५ सूत्रयोः ॥४ागलमयकसभान्विर्यः साद्विभान्तिसम्मुखः । स्यामदविसवा- सोका स एपाम्पास्मभाजनम् ।। ५ ।। मनोवत्सो युधिगवी मम्मस्सस्सा- नुपावति । वामाकर्पति पुच्छेन सुख्खापहमनःकपिः ॥ ६ ॥ मनायैष । मार्याप मातिप्रायाम युक्तपः । इस्ती हम्पीति पचने प्राप्ताप्राप्तविकल्प- पस् ॥ ७॥ सायेरम् हेनुपादेन पदार्या पातीन्द्रियाः । काठेनेवापसा प्राः कव स्मारेषु नियः॥ ८॥ आगमनोपपतिम सम्पूर्ण रप्टिल- भणम् । मतीन्द्रियाणामर्यानो समापप्रतिपचये ॥ ९॥ भन्तरा फेषल- पानं छपला सत्वपशुपा । हवसर्शसम शासमान वयवहारफस् ॥१०॥ शोम्छापपि सामामानिरपेमस्य नो हिवम् । मौवहन्तुर्यथा २० दम्प परसर्मनिपेधनम् ॥ ११ ॥ शासनामाणशक्लेम पुरी सामं निद- प्यते । पपन वीषणगस तव नान्यस्प फस्सपिम् ॥ १२ ॥ बीवएगो- नव नैव यात्तत्वमावतः ॥ पसाक्येप्पनापाससन्महामोएम्मि-३० तम् ।। १३ ।। साले पुरस्कले समाधीवरागः पुरस्कतः । पुरस्कसे पुन स्वस्मिमियमात् सर्पसिया ॥ १४ ॥ एन रेषित् समापति पदन्यन्ये व पदम् । प्रशाम्तवाहितामन्ये विसमागमय परे ॥ १५ ॥ पर्मपामु .

·४८ न्यायविशारदमहोपाध्यायश्रीयशोविजयविरचिते यशःथ्यके भृतः सर्वे देवाश्चावधिचक्षुपः । सर्वतश्चक्षुपः सिद्धा योगिनः शास्त्रच- क्षुपः ॥ १६ ।। परीक्षन्ते कपच्छेदतापः स्वर्ण यथा जनाः । शास्त्रेऽपि ३ वर्णिकाशुद्धि परीक्षन्तां तथा बुधाः ॥ १७ ॥ विषयः प्रतिपेधाश्च भूयांसो यत्र वर्णिताः । एकाधिकारा दृश्यन्ते कपशुद्धिं वदन्ति ताम् ।। १८ ॥ सिद्धान्तेयु यथा ध्यानाध्ययनादिविधिवजाः । हिंसादीनां निपेधाश्च ६ भूयांसो मोक्षगोचराः ।। १९ ।। अर्थकामचिमिश्रं यद्यच क्लृप्तकथाविलम् । आनुपङ्गिकमोक्षार्थ यन्न तत् कपशुद्धिमन् ॥२०॥ विधीनां च निषेधानां योगक्षेमकरी क्रिया । वर्ण्यते यत्र सर्वत्र तच्छास्त्रं छेदशुद्धिमत् ॥ २१ ॥ ९ कायिकाद्यपि कुर्वीत गुमश्च समितो मुनिः । कृत्ये ज्यायसि किं वाच्य- मित्युक्तं समये यथा ॥ २२ ॥ अन्वार्थ क्रिश्चिदुत्सृष्टं यत्रान्यार्थमपोह्यते । दुर्विधिप्रतिपेधं तन्न शास्त्रं छेदशुद्धिमन् ॥ २३ ॥ निपिद्धस्य विधानेऽपि १२ हिंसादेर्भूतिकामिभिः ॥ दाहस्येव न सद्वैधैर्याति प्रकृतिदुष्टता ॥ २४ ॥ हिंसा भावकृतो दोपो दाहस्तु न तथेति चेन् । भूत्यर्थं तद्विधानेऽपि भावदोपः कथं गतः ॥ २५ ॥ वेदोक्तत्वान्मनःशुद्ध्या कर्मयनोऽपि १५योगिनः । ब्रह्मयज्ञ इतीच्छन्तः श्येनयागं त्यजन्ति किम् ॥ २६ ॥ वेदा- न्तविधिशेपत्वमतः कर्मविधेहितम् । भिन्नात्मदर्शकाः पा वेदान्ता एव कर्मणः ॥ २७ ॥ कर्मणां निरवद्यानां चित्तशोधकतां परम् । साया- १८चार्या अपीच्छन्तीयास्तामेपोऽत्र विस्तरः ॥ २८ ॥ यत्र सर्वनवालम्बि. विचारप्रवलाग्निना । तात्पर्यश्यामिका न स्यात्तच्छास्त्रं तापशुद्धिमत् ॥२९॥ यथाह सोमिलप्रश्ने जिनः स्याद्वादसिद्धये । द्रव्यार्थादहमेकोऽस्मि दृग्ना- २१ नार्थादुभावपि ॥ ३० ॥ अक्षयश्चाव्ययश्चास्मि प्रदेशार्थविचारतः । अने- कभूतभावात्मा पर्यायार्थपरिग्रहात् ॥ ३१ ॥ द्वयोरेकत्वबुद्ध्यापि यथा द्वित्वं न गच्छति । नयैकान्तधियाप्येवमनेकान्तो न गच्छति ॥ ३२ ॥ २४ सामग्र्येण न मानं स्वाहयोरेकत्वधीर्यथा । तथा वस्तुनि वस्त्वंशबुद्धिज्ञेया नयात्मिका ॥ ३३ ॥ एकदेशेन चैकत्वधीयोः स्याद्यथा प्रमा । तथा वस्तुनि वस्त्वंशवुद्धिर्नेया नयात्मिका ।।३४॥ इत्थं च संशयत्वं यनयानां २७ भापते परः । तदपास्तं विलंबानां प्रत्येकं न नयेषु यत् ॥३५॥ सामग्येण द्वयालंवेऽप्यविरोधे समुच्चयः । विरोधे दुर्नयवाताः स्वशस्त्रेण स्वयं हताः ॥ ३६ ।। कथं विप्रतिपिद्धानां न विरोधः समुच्चये । अपेक्षाभेदतो हन्त ३० कैव विप्रतिपिद्धता ॥ ३७ ॥ भिन्नापेक्षा यथैकत्र पितूपुत्रादिकल्पना ।

·४५
पप्यारमोपनिपनापरणे शामयोगठपधिका प्रपमा
निस्सानियापनेसावरयेप म पिरोल्पते ॥ ३८॥ म्याप सममेकाम्ते
सल्पपरम्पयो ! मानेकाम्याम कुत्रापि नितिरिति पेन्मतिः ॥ ३९॥
सम्याप्यवृसिमर्माणां पयापोदकामया। नापि यता परातिस्तस् किं ।
नात्र प्रयेस्पते ॥ ४०॥ आनेगमान्त्यमेई सत्सराचारपि सुटम् । भमि.
मेवामयेणेप निर्णयो व्यवहारक ॥ ११॥ भनेकान्तेऽप्पनेकाम्तादमिष्ठेव
मपाता । मयस्स्मेमिकामाम्ते विमान्त। मुटमस्वतः ॥ ४२ ॥ मामा- .
भपादयोऽव्यत्र सापासा न कहिचिन् । वे हि प्रमाणसिद्वान् प्रत्येक
परामयाः ॥ ४५ ॥ उत्सम पपिमान नष्ट दुग्धपा पपा । गोरस-
सात् स्थिर जानम् स्मादि मनोऽपि ॥४४॥ इमाम् प्रपान १
सरबापिस्टेम्फिवं गुणः । साझा सासापां मुल्यो नानेकाम्द प्रति-
सिपेत् ॥ ४५ ॥ विमानस्मैफमाकार मानाकारकरम्भिवम् । इचपा.
गसः प्रामो मानेकान्त प्रतिक्षिपेत् ॥ ४६॥ पित्रमेकमने परूप प्रामा।
गिक वरम् । योगो पेशेषिको वापि नानेकाम्म प्रतिक्षिपेत् ॥ १७ ॥
प्रत्यस मितिमात्रले मेयांशे सद्विसमणम् । गुनान परमेक नानेफास्त
प्रतिक्षिपेत् ॥ ४८॥ बातिम्परत्यास्मक वस्तु मदानमयोपितम् । महो"
पापि मुरारिवा नानेकान्त प्रतिक्षिपेत् ॥४९॥ अमद परमान पर्व
पम्पवहारतः । वाणी प्रपदाम्ती नानेकान्दै प्रतिक्षिपेत् ॥ ५० ॥
हमाणा मिममिमार्षाप्रपमेदम्पपेमया। प्रतिमिपेयुनों पेश: स्माश
सावाभिम् ॥५१॥ विमतिः सम्मतिपि पाकिम्प म मुग्यते ।
परसोकारममोठेपु यस मुमति शेमुपी ॥ ५२ ॥ नानेकाम्तसूत्रं पध
सूत्र नयात्मकम् । सदेष वापशुद्ध स्याम तु दुर्नपसशिवम् ॥ ५३॥ नित्य-11
कान्वे म हिंसारि वत्सपायापरिमपात् । मनासंयोगनाशादो व्यापापनुप-
उम्भवः ॥ ५४ ॥ मुरिष्ठेपोऽपि को नित्यनिपास्मम्पपम्पिती । सामा-
माधिष्ण्येन मम्ममोझी हि सहयो॥ ५५ ॥ नित्यम्तपझेऽपि हिंसा-१०
विषमसनवम् । स्वतो विनासालाना मणाना माशकोऽस्तुक॥५६॥
भानम्तर्य क्षणाना तुम हिंसारिनियामफम् । विदोपादनाचस्प पुरा-
प्पफयोमियः ॥५०॥मोशेन रिसेपश्वेदानम्तर्यमपार्यकम् । म हि वेनापि .
सहिष्टमध्ये मेरो विपीयते ॥ ५८ ॥ मनोयाधाययोगानां भेदारेष किया-
मिना । समग रिसीवेसेपम्पा पर्षितम् ॥ ५९॥ नित्यानित्यापने-
पाम्बमाम वरमानिमिप्यते । वासेप हिमाम्परम्प गरिधमुपपपवे ॥६॥

·५० न्यायविशारदमहोपाध्यायश्रीयशोविजयविरचिते यशाध्यके यस्य सर्वत्र समता नयेषु तनयेष्विव । तस्यानेकान्तवादस्य के न्यूनाधिक शेमुपी ॥ ६१ । स्वतम्रास्तु नयास्तस्य नांशाः किं तु प्रकल्पिताः । राग- '३ द्वेपो कथं तस्य दूपणेऽपि च भूपणे ।। ६२ ।। अर्थे महेन्द्रजालस्य दृपि- तेऽपि च भूपिते । यथा जनानां माध्यरध्यं दुर्नयार्थे तथा मुनेः ॥ ६३ ।। दूपयेदन एवोच्चैः स्याद्वादं न तु पण्डितः । अजप्रलापे सुजानां न द्वेपः ६ करुणैव तु ॥ ६४ ॥ त्रिविधं ज्ञानमाख्यातं श्रुतं चिन्ता च भावना । आद्यं कोष्ठगवीजामं वाक्यार्थविपयं मतम् ।। ६५॥ महावाक्यार्थजं यत्तु सूक्ष्म- युक्तिशतान्वितम् । तद्वितीयं जले तैलविन्दुरीया प्रसृत्वरम् ॥ ६६ ॥ ९ऐदम्पर्यगतं यच विध्यादौ यत्रवञ्च यत् । तृतीयं तद्विशुद्धोच्चजात्यरबविभा- निभम् ।। ६७ ॥ आये नाने मनाक् पुंसस्तद्रागाद्दर्शनग्रहः । द्वितीये न भवत्येप चिन्तायोगात्कदाचन ॥ ६८ ॥ चारिसञ्जीविनीचारकारकनात- १२ तोऽन्तिमे । सर्वत्रैव हिता वृत्तिर्गाम्भीर्यात्तत्त्वदर्शिनः ॥६९॥ तेन स्या- द्वादमालम्ब्य सर्वदर्शनतुल्यताम् । मोक्षोद्देशावि(द्वि')शेषेण यः पश्यति स शास्त्रवित् ।। ७०॥ माध्यस्थ्यमेव शास्त्रार्थो येन तञ्चारु सिध्यति । स एव १५धर्मवादः स्यादन्यद्वालिशवलानम् ॥ ७१ ॥ पुत्रदारादिसंसारो धनिनां मूढचेतसाम् । पण्डितानां तु संसारः शास्त्रमध्यात्मवर्जितम् ।। ७२ ॥ माध्यस्थ्यसहितं ह्येकपदन्नानमपि प्रमा । शास्त्रकोटिपृथैवान्या तथा चोक्तं १८ महात्मना ॥७॥ वादांश्च प्रतिवादांश्च वदन्तोऽनिश्चितांस्तथा। तत्त्वान्तं नैव गच्छन्ति तिलपीलकवद्गतौ ।। ७४ ॥ इति यतिवदनात्पदानि बुद्धा प्रशमविवेचनसंवराभिधानि । प्रदलित- २१ दुरितः क्षणाच्चिलातितनय इह त्रिदशालयं जगाम ॥ ४५ ॥ नचाने- कान्तार्थावगमरहितस्यास्य फलितम् , कथं माध्यरथ्येन स्फुटमिति विधेयं भ्रमपदम् । समाधेरव्यक्ताद्यदभिधति व्यक्तसदृशम् , फलं योगाचार्या २५ ध्रुवमभिनिवेशे विगलिते ॥ ७६ ॥ विशेषादोघाद्वा सपदि तदनेकान्त- समये, समुन्मीलद्भक्तिर्भवति य इहाध्यात्मविशदः । भृशं धीरोदात्तप्रिय- तमगुणोजागररुचियशःश्रीस्तस्याङ्कं त्यजति न कदापि प्रणयिनी॥ ७७॥ २७ इति श्रीपण्डितनयविजयगणिशिप्यपण्डितधीपद्मविजयगणिसहोदरोपाध्यायश्रीयशोविजय- गणिविरचितेऽध्यात्मोपनिपत्प्रकरणे शास्त्रयोगशुद्धिनामा प्रथमोऽधिकारः समाप्त. ॥१॥ ૨૬ 1 .

·अम्पास्मोपनिषाप्रकरणे सानयोगशुमधिकारो द्वितीया ॥ विशा दर्शितया शार्गामधामतिः पयि । सानयोग प्रयुनीत वडिपोपछामये ॥१॥ योगजायजनिवः स सु प्रातिमसंशिवः । सम्भ्येष विनरात्रिम्या केशम्भुवयोः प्रपद ॥२॥ पदमा हि नाम्मेति । शास विम्बर्सनोचरम् । पानयोगो मुनेः पार्षमाकैवल्य न मुन्नति ।। ३ ॥ पसको प्रयणा शाम छक्षक न तु पर्शकम् । न पाध्यात्मवस्वस्स एट- मान्तिनिपटत ॥ ४ ॥ नास्मवर्तनाची पानेनाम्वर्मुसो मवेस् । प्रष्टु- १ रंगास्मता मुक्तिश्कासम्म मपप्रमा ।। ५ ।। भारमझाने मुनिर्ममः सर्व पुद्र विश्रमम् । महेन्द्रमालवधि नैव वत्रामुरम्पते ॥ ६ ॥ भावाविवा सुमधुरा येन ज्ञानरतिः सुपा । म मगत्येव सबेवो विपयेषु विपेम्पिय ।। सचस्वपिम्तया पस्यामिसमन्वागवा इमे । भात्मवान् सामवाम् वेवधर्म- वान् प्रमोम सः ॥ ८॥ विषयाम् साघका पूर्वमनिष्टत्वपिया त्यजेत्। न त्यजेम प शीपात् सिद्धो विन्यात् स तस्वता ॥९॥ योगारम्मवता-११ सस्स दुःखमन्तर्वहिः मुखम् । मुखमतर्बहिर्नुप सिवयोगस्य ह बम् ॥१०॥ प्रकाससच्या पद्पमात्मनो पानमुध्यते । मुख स्वस्पषिमा- स्वित्या माध्य देवतु ॥ ११ ॥ सर्व परवश दुस्सा सर्पमात्मवा १५ मुखम् । पवदुक्त समासेन झणं मुखदुामयोः ॥ १२ ॥ मानममस्म मर्म वस्तु नैव पाछे । नोपमेय मियापापि तबमनद्रषैः ॥१३॥ वेमोठेश्याविद्धिपी पर्यायक्रमादितः । भापिता भगवत्यादौ सेत्यम्मूवम" पुम्पते ॥ १४ ॥ विन्मात्रमणेनाम्पम्यतिरिक्स्पमात्मनः । प्रतीयते पदभान्वं वदेव ज्ञानमुत्तमम् ॥ १५॥ प्रमोपयोगरूपोऽय समामिः सविकसका । शुद्धोपयोगरूपस्त निर्षिष्पसदेकरए ॥ १६॥ भापास साममनो नाम योगोऽजासम्पना पराजायाया वर्पणामागे मुसविभान्सि. सेनिमः ॥ १०॥ पश्य यस निर्वाभ्य मननीय च परवि । ताप परसशिष्ट न शुखम्पसक्षणम् ।। १८॥ अपवस पर नासीत्सुपझम्मा-१४ गमे पता । पाभिमात्रध्यापस्मा प्रोछ वामलक्षणम् ॥ १९॥ यतो पापो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह । इति भुतिरपि व्यकमेववर्षानुमा- पिणी ॥ २० ॥ बीन्द्रिय परं प्रम विशुखानुभम बिना । शानयुक्ति सवेनापि नेप गम्प मापन ॥ २१ ॥ पां न फस्सना वर्षी शामली- गभगाहिनी । बिरलाखसास्वादविदोऽनुमपनिहया ॥ २२ ॥ पश्यतु अपना निशानुमव विना । कय लिपिमयी रष्टिः वामयी वा मनो-" ·५२ न्यायविशारदमहोपाध्यायश्रीयशोविजयविरचिते यज्ञायके - मयी ॥ २३ ॥ न सुपुप्तिरमोहत्वान्नापि च वापजागरी। कल्पनाशिल्प- विश्रान्तेस्तुर्यैवानुभयो दशा ॥ २४ ।। अधिगत्याखिलं शब्दब्रम शानसा मुनिः । स्वसंवेद्यपरं ब्रह्मानुभवैरधिगच्छति ॥ २५ ॥ ये पर्यायेषु निर- ताते ह्यन्यसमयस्थिताः । आत्मस्वभावनिष्टानां भुवा समयस्थितिः ॥ २६ ॥ आवापोद्वापविश्रान्विर्यत्राशुद्धनयस्य तत् । शुद्धानुभवसंवेद्यं स्व- ६ रूपं परमात्मनः ॥२७॥ गुणस्थानानि यावन्ति यावन्त्यश्चापि मार्गणाः। तदन्यतरसंश्लेपो नैवातः परमात्मनः ।। २८ ।। कर्मोपाधिकृतान् भावान य आत्मन्यध्यवस्यति । तेन स्वाभाविक रूपं न बुद्धं परमात्मनः ॥२९॥ यथा भृत्यैः कृतं युद्धं स्वामिन्येवोपचर्यते । शुद्धात्मन्यविवेकेन कर्मस्कन्धो- जितं तथा ॥ ३०॥ मुपितत्वं यथा पान्वगतं पथ्युपचर्यते । तथा व्यव- हरत्यज्ञश्चिद्रूपे कर्मविक्रियाम् ।। ३१ ।। स्वत एव समायान्ति कर्माण्यार- १२व्यशक्तितः । एकक्षेत्रावगाहेन ज्ञानी तत्र न दोपभाक्॥३२।। दास्यत्र- स्थपाञ्चालीनृत्यतुल्याः प्रवृत्तयः । योगिनो नैव वाधायै मानिनो लोकव- र्तिनः ।। ३३ ।। प्रारब्धाष्टजनितात् सामायिकविवेकतः । क्रियापि ६५ज्ञानिनो व्यक्कामोचिती नातिवर्तते ।। ३४ ॥ संसारे निवसन् स्वार्यसञः कजलवेश्मनि । लिप्यते निखिलो लोको ज्ञानसिद्धो न लिप्यते ॥ ३५ ॥ नाहं पुद्गलमावानां कर्ता कारयिता च न । नानुमन्तापि चेत्यात्मज्ञानवान् १८ लिप्यते कथम् ।। ३६ ।। लिप्यते पुद्गलस्कन्धो न लिप्ये पुद्गलैरहम् । चित्र- व्योमाञ्जनेनेव ध्यायन्निति न लिप्यते ॥ ३७॥ लिप्तता झानसम्पातप्रति- घाताय केवलम् । निर्लेपन्नानमग्नस्य क्रिया सर्वोपयुज्यते ॥ ३८॥ तपः- २७ अतादिना मत्तः क्रियावानपि लिप्यते । भावनाज्ञानसम्पनो निष्क्रियोऽपि न लिप्यते ॥ ३९ ॥ समलं निर्मलं चेदमिति द्वैतं यदागतम् । अद्वैतं निर्मलं ब्रह्म तदैकमवशिष्यते ॥ ४० ॥ महासामान्यरूपेऽस्मिन्मन्नन्ति १४ नयजा भिदाः । समुद्र इव कल्लोलाः पवनोन्माथनिर्मिताः ॥ ४१ ।। पद्रव्यैकात्म्यसंस्पर्शि सत्सामान्यं हि यद्यपि । परस्यानुपयोगित्वात् स्ववि- श्रान्त तथापि तत् ॥ ४२ ॥ नयेन सङ्ग्रहेणैवमृजुसूत्रोपजीविना । सचि- २७ दानन्दरूपत्वं ब्रह्मणो व्यवतिष्ठते ॥ ४३ ॥ सत्त्वचित्त्वादिधर्माणां भेदा- भेदविचारणे । न चार्थोऽयं विशीर्येत निर्विकल्पप्रसिद्धितः ॥ ४४ ॥ योगजानुभवारूढे सन्मात्रे निर्विकल्पके । विकल्पौधासहिष्णुत्वं भूपणं न ३:तु दूषणम् ॥ ४५ ॥ यो ह्याख्यातुमशक्योऽपि प्रत्याख्यातुं न शक्यते ।

·१ अप्पास्मोपनिपप्रकरणे शानयोगासपिरो द्वितीयः माहेर्न दूपणीयोऽभी स मापुर्यविक्षेपबत् ॥ ४६॥ हमारी न यमा प्रति मुलं दयितमोगमम् । नानादि तथा गोको पोगिनां धान मुखम् || असन्तपकमोपाय ममापिर्निर्षिकपकाबाध्योऽयं नापिहास सया पोत परैरपि ॥४८ मावो समयमप्रापैर्गुणैः शिष्य प्रयोपयेत् । पमान सर्पमिद प्रम नुस्त्वमिति पोषयेत् ।। ४९ ।। भासाममुखस सर्व प्रति पो भवेत् । महानरकचालेपु स तेन विनियोजितः ॥ ५० ॥ । तेनादो शोषयेरि सद्रिकस्मैवानिमिः। पलामाविविषयको प्रतिस- स्थाननाश्यता ।। ५१ ॥ विकल्परूपा मायेय विकल्पनेव नाश्यते । अप. स्थाम्वरमेन वमा पोळं परपि ॥५२॥ परिचयबोधमया स्वास्मना. ५ शोधयोस्पया पिया सम्प्राप्यते राम सर्पदोपापहारिणी ॥ ५३॥ शाम्यति असममेण मछेन भास्यते मला । सम विप विपेणेति रिपुणा इम्यो रिपुः ॥ ५४॥ ईची भूवमायेय या वनापोन हर्पदा । म त्यते स्वमा मोऽसाः प्रेत्यमामेव नश्यति ॥ ५५ ॥ प्रतालिमसहस्पो नि श्या- मुमबासनाम् । वार्य विनैप पहनः सयमेव विनापति ।। ५६।। इस मयिकी शतिर्न प्रचिर्न वा किया । मुमसत्पनासार्य योगिनामुप-१५ पुम्पते ॥५. ॥ द्वितीयापूर्वकरणे झायोपसमिका गुणाः । ममापा अपि यामन्ति स्थासन्ति क्षायिकाः परम् ॥ ५८॥ म यपापम्ममुपममुपम कुर्वन् सानुगुणमुत्तममान्तरायें । चिन्माप्रनिर्मरमिशिवपक्षपातः प्राव'जमिन दीप्तिमुपैति योगी ॥ ५९॥ अभ्यस्म तु प्रबितत भ्यबहारमार्ग प्रसापनीय ५६ सद्गुरुवाक्पनिष्ठः। चिएगप्रसिपलपियगद्विवर्वे बर्देव किं पुनरसौ सहयात्मरूपे ॥ ६ ॥५॥ भवतु किमपि वर वाममाम्पन्त पानि पितरवि साम्य मिर्माधि- शिपाए। ततिर मिषिवपासाचारसबारपायसविपरममारे पझपादोऽ- पिको नः ॥११॥ स्फुटमपरममा भेगमस्तारतम्यम् प्रपतु न तु॥ प्येचारवा मानयोगी। कलितपरममाव सिमकारसारम् सम्सनय- विशुर विचमेक प्रमाणम् ॥ १२॥ हरिरपरनयाना गनि: इजरामाम् सहनिपिनमुमो निमयो नो विमेति । अपि तु ममति लीसोम्मिम्मो-२० मुखेऽस्मिम् गलितममरासे नोपासम्मेव मीषाः ॥११॥कलित- विविषपापम्पापकोटालीमम्मुपरमपरमा मापनापापनानाम् । कपन किमपि शोध्य नाखि मेवाति मोप न प किमपि विपेय मेव गेय..

·५४ अध्यात्मोपनिषत्प्रकरणे क्रियायोगशुद्ध्यधिकारस्तृतीयः न देयम् ॥ ६४ ॥ इति सुपरिणतात्म-ख्यातिचातुर्यकेलिर्भवति यति- पतिर्यश्चिद्रोद्भासिवीर्यः । हरहिमकरहारस्फारमन्दारगद्गारजतकलशशुभ्रा स्यात्तदीया यशाश्रीः॥ ६५ ।। इति श्रीपण्डितनयविजयगणिशिप्यपण्डितश्रीपद्मविजयगणिसहोदरोपाध्यायश्रीयशोविजय. गणिविरचितेऽध्यात्मोपनिपत्प्रकरणे ज्ञानयोगशुद्धिनामा द्वितीयोऽधिकारः समाप्तः ॥२॥ ६ ॥ यान्येव साधनान्यादौ गृहीयाज्ज्ञानसाधकः । सिद्धयोगस्य तान्येव लक्षणानि स्वभावतः ॥ १ ॥ अत एव जगी यात्रां सत्तपोनियमादिषु । :९ यतनां सोमिलप्रश्ने भगवान् स्वस्य निश्चितम् ॥ २ ॥ अतश्चैव स्थितप्रज्ञ- भावसाधनलक्षणे । अन्यूनाभ्यधिके प्रोक्ते योगदृष्ट्या परैरपि ॥ ३ ॥ नाज्ञानिनो विशेष्येत यथेच्छाचरणे पुनः । ज्ञानी स्वलक्षणाभावात्तथा १२ चोक्तं परैरपि ॥ ४ ॥ 1 वुद्धाऽद्वैतसतत्त्वस्य यथेच्छाचरणं यदि । शुनां तत्त्वदृशां चैव को भेदोऽशुचिभक्षणे ॥ ५ ॥ अबुद्धिपूर्विका वृत्तिर्न दुष्टा तत्र यद्यपि । तथापि योगजाष्टमहिम्ना सा न सम्भवेत् ॥ ६ ॥ निवृत्त- १५मशुभाचाराच्छुभाचारप्रवृत्तिमत् । स्याद्वा चित्तमुदासीनं सामायिकवतो मुनेः ॥ ७ ॥ विधयश्च निषेधाश्च नत्वज्ञाननियनिताः । वालस्यैवागमे प्रोक्तो नोद्देशः पश्यकस्य यत् ॥ ८॥ न च सामर्थ्ययोगस्य युक्तं शास्त्रं १८ नियामकम् । कल्पातीतस्य मर्यादाप्यस्ति न ज्ञानिनः कचिन्॥ ९॥ भावस्य सिद्ध्यसिद्धिभ्यां यच्चाकिञ्चित्करी क्रिया। ज्ञानमेव क्रियामुक्तं राजयोगस्त- दिप्यताम् ॥ १० ॥ मैवं नाकेवली पश्यो नापूर्वकरणं विना। धर्मसंन्या- २१सयोगी चेत्यन्यस्य नियता क्रिया ।। ११ ॥ स्थैर्याधानाय सिद्धस्यासिद्ध- स्थानयनाय च । भावस्यैव क्रिया शान्तचित्तानामुपयुज्यते ॥ १२ ॥ क्रिया- विरहितं हन्त ज्ञानमात्रमनर्थकम् । गतिं विना पथनोऽपि नाप्नोति पुरमी- २४ प्सितम् ॥ १३ ॥ स्वानुकूलां क्रियां काले ज्ञानपूर्णोऽप्यपेक्षते । प्रदीपः ख(स)प्रकाशो(शे')ऽपि तैलपूर्यादिकं यथा ॥१४॥ वाह्यभावं पुरस्कृत्य ये क्रियाव्यवहारतः । वदने कवलक्षेपं विना ते तृप्तिकाविणः ॥१५॥ गुणव- २७द्वहुमानादेर्नित्यस्मृत्या च सक्रिया । जातं न पातयेद्भावमजातं जनयेदपि ॥ १६॥ क्षायोपशमिके भावे या क्रिया क्रियते तया । पतितस्यापि तद्भा- वप्रवृद्धिर्जायते पुनः ॥ १७ ॥ गुणवृद्ध्यै ततः कुर्यात् क्रियामस्खलनाय ३० वा । एकं तु संयमस्थानं जिनानामवतिष्ठते ॥ १८ ॥ अज्ञाननाशकत्वेन ·अध्यात्मोपनिपमकरणे क्रियायोगमुस्सधिकारस्वतीयः ५५ मनु शान विशिष्यते । न हि रमापहिभान्तिर्गमने म निपतवे ।। १९ ।। सत्य क्रियागममोठा मालिनोऽप्युपयुम्यते । समिवाटनाशार्य निासूरोऽपि यदम्पधात्॥२०॥ वस्स्स मया पर्म यया ताम्रम्य कालिका । नयति । क्रियया पुत्र पुरुपस्स दया मलम् ॥२१॥ जीवस सण्डम्स्पेष मह सहजमप्पलम् । नश्यमेष न सन्देहवरमानुपमवान् भव ॥ २२ ॥ अविपाच विरक्षा भपपीजं प मासना । सहर्ज प मस पेवि । पर्यायाः कर्मणः स्मृताः ॥ २३ ॥ सानिनो नास्यदृष्ट दस्मसातवा कर्मणा । शरीरपाठः किं न साडीवनाएटनासवः ॥ २४॥ सरीर- मीपरस्पेय विदुपोश्यबतियते । अम्याटवक्षेनेसि कमिराह ववक्षमम् । f॥ २५ ॥ शरीर विदुपा शिष्यापरष्टापदि तिष्ठति । वाऽमुरपच्छेन न नइयेविति का प्रमा ॥२६॥ न पोपावाननाक्षेऽपि क्षण कार्य पपेप्यते । वार्षिक: सिसिमावविर विश्चनुस्मितिः ।। २७ । मिदपा-१ दानकार्यम्य सणं यचाम्किी स्थितिः । नासदेवन्तरामाषाविष्ठा म बस दुर्पः ॥ २८ ॥ अम्याटस्य वपापप्रतिपन्मका मयेत् । प्रिय- माणोऽपि जीव्येत शिप्याटपशाद्गुरुः ।। २९ ।। स्वभाषामिरुपादानं ५ पवि विवचनुस्थितिः । तपापि कासनियमे पत्र युनि विद्यते ॥३०॥ महलस पषिम्य मत वेदाम्तिनो पदः । प्रारम्पाटमा कि सेया विवचनुस्पितिः ॥ ३१ ॥ वस्मारग्मेवराट माननाश्य यदीप्यते । छाप-१८ बेन विजातीय समाश्य वत्मकस्यवाम् ॥ ३०॥ इत्म र मानिनो मान- नाश्यफर्मझये ससि । कियैकनाश्मफौपक्षयार्य सापि युज्यते ॥ ३३ ॥ सर्पकर्मक्षये मानकर्मणोसत्समुपयः । बम्पोऽन्यप्रसिपम्पेन पया भोकं १ परैरपि ।। ३४ ॥ नि यापस्सममभ्यतो मानसत्पुरुषक्रमौ । एकोऽपि नैव- पोस्तावरपुरपसेह सिम्पति ॥ ३५ ॥ ममा छानसिके यानधर्मणी सरक- ( गपरे। झायिक अपि विशेये तथैव मविशातिभिः ॥ ३६॥ सम्प्राप्त केबसमाना अपि यजिनपुरयाः। क्रिया योगनिरोपायो कस्वा सिप्पम्ति मान्पया ॥ ३७॥ तेन ये किमया मुख्य द्वानमात्रामिमानिनः। भ्रष्टा मानकर्मम्या मासिका नात्र संशयः ॥ ३८ ॥ मानोत्पत्रिं समझाम्प३० कामादीनम्परष्टितः । अपापानकिम्यो नासिक जित अगम् ॥ ३९ ॥ मानस्म परिमाप्रति क्रियाऽसास्वमहति । न । मयादि पार्यक्म पदनादिन सौरमम् ॥ ४० ॥ प्रीतिमलिपपोऽसंगैरनुमान पतुर्विधम् ।। ।

·अध्यात्मोपनिषत्प्रकरणे साम्ययोगशुद्ध्यधिकारश्चतुर्थः यत्पर्योगिमिति तदित्यं युज्यतेऽखिलम् ।। ४१॥ माने पैष क्रियायां युगपद्विहितादरः । द्रव्यभावविशुद्धः सन् प्रयात्येव परं पदम् ॥४२॥ ३ क्रियाबानसंयोगविश्रान्तचित्ताः समुद्भूतनिधिचारित्रवृत्ताः । नयोन्मे- पनिर्णीतनिःशेपभावास्तपःशक्तिलब्धप्रसिद्धप्रभावाः ॥ ४३ ॥ भयक्रोध- मायामदानाननिद्राप्रमादोज्झिताः शुद्धमुद्रा मुनीन्द्राः । यशःश्रीसमा- लिङ्गिता वादिदन्तिस्मयोच्छेदहर्यक्षतुल्या जयन्ति ॥ ४४ ॥ ॥ । इति पण्डितश्रीनयविजयगणिशिष्यपण्डितश्रीपधविजयगणिमहोदरोपाध्यायधीयशोविजय. गणिविरचितेऽध्यात्मोपनिपत्प्रकरणे क्रियायोगगुदिनामा तृतीयोऽधिकारः समाप्तः ॥३॥ १९ ॥ ज्ञानक्रियाश्वद्वययुक्तसाम्य-रथाधिरूढः शियमार्गगामी। न प्रामपू:- कण्टकजारतीनां जनोऽनुपानत्क इवार्तिमेति ॥ १ ॥ आत्मप्रवृत्तापतिजा- २गरूकः परप्रवृत्ती वधिरान्धमूकः । सदा चिदानन्दपदोपयोगी लोकोत्तर साम्यमुपैति योगी ॥२॥ परीपहैश्च प्रबलोपसर्गयोगाथलयेव न साम्य- युक्तः । स्थैर्याद्विपर्यासमुपैति जातु क्षमा न शैलैर्न च सिन्धुनायैः ।। ३ ।। १५ इतस्ततो नारतिवह्रियोगादुडीय गच्छेद्यदि चित्तसूतः । साम्यैकसिद्धौषध- सूछितः सन् कल्याणसिद्धेर्न तदा विलम्यः॥४॥ अन्तर्निमग्नः समतासु- खाधौ वाह्ये सुखे नो रतिमेति योगी । अटत्यटव्यां क इवार्थलुब्धो गृहे १८ समुत्सर्पति कल्पवृक्षे ॥५॥ यस्मिन्नविद्यार्पितवाद्यवस्तुविस्तारजभ्रान्तिरु- पैति शान्तिम् । तस्मिंश्चिदेकार्णवनिस्तरणसभावसाम्ये रमते सुबुद्धिः ।।६।। शुद्धात्मतत्त्वप्रगुणा विमर्शा स्पर्शाख्यसंवेदनमादधानाः। यदान्यबुद्धि विनि- वर्तयन्ति तदा समत्वं प्रथतेऽवशिष्टम् ॥ ७॥ विना समत्वं प्रसरममत्वं सामायिकं मायिकमेव मन्ये । आये समानां सति सद्गुणानां शुद्धं हि तच्छुद्धनया विदन्ति ।।८॥ निशानभोमन्दिररत्नदीप्रज्योतिर्मिरुत्योतितपूर्व- २४ मन्तः । विद्योतते तत्परमात्मतत्त्वं प्रसृत्वरे साम्यमणिप्रकाशे ॥ ९ ॥ एकां विवेकाङ्कुरितां श्रिता यां निर्वाणमापुर्भरतादिभूपाः । सैवर्जुमार्गः समता मुनीनामन्यस्तु तस्या निखिलः प्रपञ्चः ॥ १० ॥ अल्पेऽपि साधुन २७ कपायवहावहाय विश्वासमुपैति भीतः । प्रवर्धमानः स दहेद्गुणोघं साम्या- म्वुपूर्यदि नापनीतः ॥११॥ प्रारब्धजा ज्ञानवतां कपाया आमासिका इत्यभिमानमात्रम् । नाशो हि भावः प्रतिसङ्ख्यया यो नाबोधवत्साम्यरतो ३० स तिष्ठेत् ।। १२ । साम्यं विना यस्य तपःक्रियादेर्निष्ठा प्रतिष्ठार्जनमात्र प्रति हनिक्षण धेन नामालध्यमवन्तत गन्न यातना ari ·यस्यायतनमरत' मध्यात्मोपनिपटाकरणम् । भीगीतमस्यामिस्त्रवनम् एष ॥ स्पर्धनुचिन्तामणिकामकुम्माम् करोत्यसो काणकपर्वमूस्वान् ॥१३॥ सानी क्रियावाम् विरवस्वपस्सी पानी प मौनी स्थिरवर्मनस । साघुर्ग त लमते न पातु, मानोति य साम्पसमाभिनिष्ठ ॥१४॥ दुर्योपनेना । मिहतमुकोप न पाण्डपैयों न मुतो सहर्ष । सुमो मदन्त छमन्वमन्या- समत्वष व मुनिसचम तम् ॥ १५॥ यो घमाना मिपिला निरीस्व सण मुमोऽपि नमिः पुरी साम् । न मेऽत्र मिमिलतीवि मेने साम्येन । वेनोग्यतो विवेने ॥ १६ ॥ साम्पप्रसादासवपुर्ममत्वाः सरवाधिकार ख भुवमेव मत्वा । म सेहिरेजति किम तीययमनिप्पीरिवाः स्फम्मक- परिशिष्याः ॥ १४ ॥ छोकोत्तरं भारपरित्रमेवन्मेवार्यसापोः समवा- . समाधे वाप्यम्प्यम सदाचर्मपत्रेऽपि मूर्धन्ययमाप सापम् ॥ १८॥ अम्पाल नाम्याम मुराधमेन मोज्वालिसेऽपि व्यसनेन मौठौ । मौलिर्मुनीनां मन निपम्या कृामानुजन्मा समवाऽमताधिः ॥ १९ ॥ गङ्गानसे यो" नजही सुरेण पियोऽपि शूने समवानुरेघम् । प्रयागतीर्योदयान्मुनीना भाम्पा स सूरिस्तनुजोऽमिकायाः ॥ २० ॥ मीणगोपामणपातजावपा- पारमपावस्वामिमुरत्या ।हरनहारिममुग्गा अणेन माम्यापलम्यारपद-" मुषमापुः ॥२१॥ अप्राप्तधर्माऽपि पुराऽऽदिमाईन्मावा मिषं पद्भगवत्प- पाप । नाप्नोति पार पपमोऽनुपापिसमापिसाम्पस विम्मित पत् ॥२२॥ इति शुममतिर्मस्या साम्पप्रमाषमनुरे य ह निरयो नित्यानन्या कदापि न सिपसे । विगलपिलाविधः पूर्णम्यमापसमूमिमान् , स मस छमते मापारीणां नयेन यश श्रियम् ॥ ०३ ॥ ॥ॐ ॥ 5 ॥ दावि पश्टितभीमपतियानपिप्पपरितमीपपरिमयपमिमहोदरीपा-भायमीमपोरिसर." गनिरितिप्पास्मोपरिसरणे साम्पपोगमुदिनामा पाँप्रमिकार समास: va . समाप्तमिदं यशायामप्यारमोपनिपरप्रकरणम् । . - । भीमप्रापिरामगर्मितश्रीगौतमम्यामिलपनम् । नमोऽस्तु मीही तिकीर्षिपुद्धिष्टमीयिसामगनिमनाय । भीगीरपट्टा म्परमाररुपप छोफोसमाप प्रमुगीतमाय ॥ १॥ असारमन्त्रीणमदान-.. सानो भीमन्नमुमृम्मतपाप्रमाः । हीमन्तमात्मानुगमन्दनेनान्वं नम गामि चमिनमूतिम् ॥ २ ॥ मिमीपर्णसहमपप्रगर्मम्प-मिहामन संनिपएमम | पिम्यानपा परिवीम्यमान सभामरमाऽमररामसेम्पमा।३॥१.

·५८ श्रीगौतमस्वामिस्तवनम् । श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् कल्पद्रुचिन्तामणिकामधेनुसमाननामानममानशक्तिम् । अनेकलोकोत्तर- लब्धिसिद्ध श्रीगौतमं धन्यतमाः स्मरन्ति ॥ ४ ॥ एकैव पड्दर्शनहक्कनी- निका पुराणवेदागमजन्मभूमिका । आनन्दचिद्ब्रह्ममयी सरस्वती सदेन्द्र. भूतेश्चरणोपसे विनी ॥ ५ ॥ सदा चतुष्पष्टिसुरेन्द्रमानसव्यामोहिनी पद्म- हृदाधिवासिनी । सर्वागशृङ्गारतरङ्गितद्युतिः श्रीगौतमं श्रीरपि वन्दते ६ त्रिधा ॥ ६ ॥ जयाजयन्तीविजयापराजितानन्दासुभद्राप्रमुखः सुरीजनः । प्रतिक्षणोज्जागरभूरिविभ्रमः श्रीगौतमं गायति गाढगौरवः ।।७।। मानुपो- त्तरगिरेः शिरःस्थिता, दोःसहस्रसुभगा महाप्रभा । गीतगौतमगुणा त्रि. ९ विष्टपस्वामिनी शिवशतं दधातु मे ।। ८॥ यक्षपोडशसहस्रनायको दिव्य- विशतिभुजो महाबलः । द्वादशाङ्गसमयाधिदेवता गौतमस्मृतिजुपां शिव- करः ॥९॥ ईशाननाथेन समं शतक्रतुः सनत्कुमाराधिपतिः सुरान्वितः । १२ श्रीब्रह्मलोकाधिपतिश्च सेवते सगौतम मन्त्रवरं पदे पदे ॥१०॥ अष्टनाग- कुलनायको मणिप्रोल्लसत्फणसहस्रभासुरः । गौतमाय धरणः कृताञ्जलि- मत्रराजसहिताय वन्दते ॥ ११ ॥ रोहिणीप्रभृतयः सुरागना वासवा १५अपि परे सदाश्रवाः । गौतमं मनसि यक्षयक्षिणीश्रेणयोऽपि दधती मुनी- श्वरम् ।।-१२ ॥ सज्जलानधनभोगधृतीनां लब्धिरद्भुततमेहभवे स्यात् । गौतमस्मरणतः परलोके भूर्भुवःस्वरपवर्गसुखानि ॥१३।। ऑकॉश्रीही मत्रतो १८ ध्यानकाले पार्श्वे कृत्वा प्राञ्जलिः सर्वदेवान् । कायोत्सर्गंधूंपकर्पूरवासैः पूजां कुर्यात् सर्वदा ब्रह्मचारी ॥ १४ ॥ जितेन्द्रियः स्वल्पजलाभिपेकवान् शुद्धाम्बरो गुप्तिसमित्यलकृतः । श्रीइन्द्रभूतरुपवैणवं गुणान् स्मरन्नरः स्या- २१ च्छ्रुतसिन्धुपारगः ॥१५॥ तं श्रयन्ति पुरुपार्थसिद्धयो भूष्यते विशदसाहसेन. सः । गौतमः प्रणयिभुक्तिमुक्तिदो यस्य भाविविभवस्य नाथते ॥ १६ ॥ २५ वाचकेन्द्रोमास्त्रातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् । नाभेयाद्याः सिद्धार्थराजसूनुचरमाश्चरमदेहाः । पञ्च नव दश च, दश- विधधर्मविधिविदो जयन्ति जिनाः ॥ १॥ जिनसिद्धाचार्योपाध्यायान् २७ प्रणिपत्य सर्वसाधूश्च । प्रशमरतिस्थैर्याथें वक्ष्ये जिनशासनात्किञ्चित् ॥२॥ यद्यप्यनन्वगमपर्ययार्थहेतुनयशब्दरत्नाट्यम् । सर्वज्ञशासनपुरं प्रवेष्टुमबहु- श्रुतैर्दुःखम् ॥३॥ श्रुतबुद्धिविभवपरिहीणकस्तथाप्यहमशक्तिमविचिन्त्य । ३० द्रमक इवावयवोल्छकमन्वेष्टुं तत्प्रवेशेप्सुः ।। ४ ।। बहुभिर्जिनवचनार्णव- ·पारकेनोमास्वातिविरचिव भीमसमरविप्रकरणम् पारगः कविकृपेमहामतिमिः । पूर्वमनेकाः प्रपिता प्रसमजननसालप- सवयः ॥ ५॥ वाभ्यो विस्वा भुषवापपुलारिकाः प्रवचनामिसाः फाधिस् । पारम्पर्यादुच्छेपिका रुपणकेन सहत्य ॥ ६॥ सचिवहार्पि। क्या मयाप्पविमलास्पया स्वमविशच्या । प्रसमेष्टतयानुसता पिगमार्ग- कपविकेयम् ॥ ७ ॥ यपप्यमगीतार्या न वा कठोरप्रष्टमाया । सद्धि- सपापि मप्पनुकम्पैकरसेरनुपापम् ॥ ८॥ मोऽत्र निमित्त पस्यसि । निसर्गमविमुनिपुणोऽपि वा पन्यत् । दोपमतिनेऽपि सन्तो यद्गुणसार- प्रणवभाः ॥ ९ ॥ सझि मुपरिगृहीत यत्किभिदापि प्रकासता याति । मलिनोऽपि यया हरिणः प्रफाशवे पूर्णपम्मम्मः ॥ १० ॥ पालम्प पपा . पपर्न फाइलमपि शोमवे पितृसकायो । सस्सनमध्ये प्रपितमपि सिटिमुपयाति ॥११॥ ये सीर्यमणीवा माषाम्भवनन्वरम परिफयिता। देषां पापोऽयनुकीर्तन भवति पुष्टिकरमेव ।। १२ ॥ यद्विपपासा १२ मनपरे न पुनरुतोपोऽसि । तन्द्रागविपन पुनरुतमदुष्टमर्थपदम् १३ पादुपयुक्तपूर्वमपि मैपज सेम्यतेऽचिनासाय । वडागाम्हि पाहुमो- ऽप्यनुयोम्पमर्षपदम् ।। १४ । प्रत्ययं धर्म यया सदेय लोकः पुनः पुनः १५ पुरते ! पप विरागयाहितुरपि पुनः पुनमिन्स ॥ १५ ॥ तवामुपैति पैराग्यमापना पेन येन मानेन । तम्मिम्मम्मिन् कार्यः कायमनोवाग्मि- रस्यामः ॥ १६ ॥ मापस्थ्य पेराम्य विरागवा शान्तिरपशमः प्रगम 114 पोपनाया कपायविपयन पैराग्यपर्यायाः ॥ १७ ॥णा मूळ फाम: हो गाप्यं ममत्पमऽमिनन्दः । अभिसाप इत्यनेकामि रागपर्यायवपनानि ॥ १८ ॥ईर्ष्या रोपो दोपो ट्रेप परिवारमत्मयस्याः । पैरप्रचणनापा, ने पम्प पर्यायाः ॥ १९ ॥ *रागरेपपरिगतो मिप्यास्पोपहतरपया रक्षा । पञ्चायनमलपहुलाधरौनसीग्रामिमन्मान ॥२०॥ पार्याकार्य- पिनिमयमोशपिगुमिसमर्मूढः । आहारमयपरिमहमेथुनसमालिसम्मा ॥ २१ ॥ डिष्टाष्टकर्मपन्धनपद्धनिकापितगुगर्गविशवेषु । जन्ममरणैरजन परिपपरिपर्वनाधान्नः ॥ २२ ॥ दुग्यमहलनिग्न्वरगुरुमागकाम्वफ- पित फरणः । सिपपमुग्ानुगवतूप कपायवलय्पतामेति ॥५॥१. स नोपमानमायासोभैरविदुर्जयः परामृष्टः । प्राप्नोति याननपान कमा. नरेष्टुमपि पाठः ॥ २४ ॥ मोपायीसिविनाश मानानियोपपातमानोति । शाटगास्प्रत्ययानि सर्पगापिनासन सोमाम् ॥ २५॥ प्रोपा परितापफर.

·६० ३ वाचकेन्द्रोमाखातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् सर्वस्योद्वेगकारकः क्रोधः । वैरानुपङ्गजनकः क्रोधः क्रोधः सुगतिहन्ता ॥ २६ ।। श्रुतशीलविनयसंदूपणस्य धर्मार्थकामविन्नस्य । मानस्य कोऽव. काशं मुहूर्तमपि पण्डितो दद्यात् ॥ २७ ॥ मायाशीलः पुरुषो यद्यपि न करोति किञ्चिदपराधम् । सर्प इवाविश्वास्यो भवति तथाप्यात्मदोपहतः ॥ २८ ॥ सर्वविनाशाश्रयिणः सर्वव्यसनकराजमार्गस्य । लोभस्य को ६ मुखगतः क्षणमपि दुःखान्तरमुपेयात् ॥ २९ ॥ एवं क्रोधो मानो माया लोभश्च दुःखहेतुत्वात् । सत्त्वानां भवसंसारदुर्गमार्गप्रणेतारः ॥ ३० ॥ ममकाराहकारावेपां मूलं पदद्वयं भवति । रागद्वेपावित्यपि तस्यैवान्यस्तु ९ पर्यायः ॥ ३१ ॥ मायालोभकपायश्चेत्येतद्रागसंज्ञितं द्वन्द्वम् । क्रोधो मा- नश्च पुनर्द्वप इति समासनिर्दिष्टः ।। ३२ ।। मिथ्यादृष्ट्यविरमणप्रमादयोगा- स्तयोर्वलं दृष्टम् । तदुपगृहीतावष्टविधकर्मवन्धस्य हेतू तो ॥ ३३ ॥ स १२ ज्ञानदर्शनावरणवेद्यमोहायुपां तथा नाम्नः । गोत्रान्तराययोश्चेति कर्मव- न्धोऽष्टधा मौलः ॥ ३४ ॥ पञ्चनवद्व्यष्टाविंशतिकश्चतुः पटूसप्तगुणभेदः । द्विपञ्चभेद इति सप्तनवतिभेदास्तथोत्तरतः ॥ ३५ ॥ प्रकृतिरियमनेकविधा १५ स्थित्यनुभावप्रदेशतस्तस्याः । तीब्रो मन्दो मध्य इति भवति वन्धोदयवि- शेषः ॥ ३६ ॥ तत्र प्रदेशवन्धो योगात्तदनुभवनं कपायवशात् । स्थिति- पाकविशेपस्तस्य भवति लेश्याविशेपेण ॥ ३७ ॥ ताः कृष्णनीलकापोत- १८ तैजसीपद्मशुक्लनामानः । श्लेप इव वर्णवन्धस्य कर्मवन्धस्थितिविधायः ॥३८॥ कर्मोदयाद् भवगतिर्भवगतिमूला शरीरनिवृत्तिः । देहादिन्द्रिय- विपया विपयनिमित्ते च सुखदुःखे ।। ३९ ।। दुःखद्विद् सुखलिप्सुर्मोहा- २१न्धत्वाददृष्टगुणदोपः । यां यां करोति चेष्टां तया तया दुःखमादत्ते ॥४०॥ कलरिभितमधुरगान्धर्वतूर्ययोपिद्विभूपणरवाद्यैः । श्रोत्राववद्धहृदयो हरिण इव विनाशमुपयाति ॥४१॥ गतिविभ्रमेगिताकारहास्यलीलाकटाक्ष- २४ विक्षिप्तः । रूपावेशितचक्षुः शलभ इव विपद्यते विवशः ॥ ४२ ॥ स्ना- नागरागवर्तिकवर्णकधूपाधिवासपटवासैः । गन्धभ्रमितमनस्को मधुकर इव नाशमुपयाति ।। ४३ ।। मिष्टान्नपानमांसौदनादिमधुररसविपयगृद्धात्मा । २७ गलयबपाशबद्धो मीन इव विनाशमुपयाति ।। ४४ ॥ शयनासनसम्बाध- नसुरतस्नानानुलेपनासक्तः । स्पर्शज्याकुलितमतिर्गजेन्द्र इव वध्यते मूढः ॥ ४५ ॥ एवमनेके दोपाः प्रणष्टशिष्टेप्टदृष्टिचेष्टानाम् । दुर्नियमितेन्द्रियाणां ३० भवन्ति वाधाकरा वहुशः॥४६॥ एकैकविषयसगाद्रागद्वेपातुरा विनष्टास्ते ।

·पायरेन्दोमाम्पातिविरचित श्रीप्रशमरहिमकरणम् पुनरनियमिवास्मा जीपः पठेन्पिषशा॥४७॥ नहि सोऽवीन्द्रिय- विषयो सेनाम्यतेन नियपिसानि । पति प्रामपुरमाम्यनेकमार्गप्रठीनानि ॥४८॥ धिामोऽपि विपया परिणामयशात्पुनर्मपत्पन्नुमः 1 कमिद- ५ शुमोऽपि भूस्वा फालेन पुनः गुमीमवति ॥४९) कारणपशेन यपत् प्र- पोजन जायसे पपा यत्र । तेन च्या व विषय ममाम वा प्रकल्पपति ॥५०॥ अम्पेप पो विपया स्वामिमायेण भषधि हुष्टिकर। समतिविक । सामिरतानमेप भूयो द्विपन्त्यन्ये ॥ ५१ ॥ धानेवार्यान्दूिपततानेनापी प्रतीयमानम्। नियमोऽस्मानिष्ट न मियो फिनिविष्ट वा।॥५०॥ रागडेपोपहतम्य फेवर्स फर्मपन्य पधास्प। नान्यः सस्पोऽपि गुणोऽनि . या पोर मेपाम ॥ ५३॥ यम्मिमिनिपपिपये शुममशुम या नि. पेशयति मायम् । रत्तो या द्विष्टो पा स पम्पहेतुर्मवति पम्प ॥ ५४ ।। क्षेदाम्पशरीरम्प रेणुना लिप्यते यया गामम् । रागरेपछिमस्य फर्मबन्यो।" भपयेषम् ॥ ५५ ॥ण्प रागडेपो मोहो मिध्यात्वमपिरतिभेष । प्रमिः प्रमादयोगानुगेः समादीयते कर्म ॥ ५६ ॥ फर्ममया संसारः समारनि- मित्तक पुन सम् । वस्माद्रागपादयस्तु मवमन्तवेभ्सम् ॥ ५० ॥ पत-" घोपमहासशपाल शापमप्रमसेन । प्रसमस्थिवेन पनमप्युरेष्टयितु निर• पशेपम् ।। ५८ ॥ अम्य तु मूलनियम्यं प्रात्या मच्छेदनोपमपरम्य । पनपारित्रसपास्वाम्यायम्यानयुक्स ।। ५९ ॥ प्रावधानुतमापणपरपन-14 मैयुनममस्पचिरतम्य । नपकोटगुमशुशोप्रामाप्रयानाधिकारम्य ।। ६०॥ जिनमापिनार्यसतापमायिनो पिदिवसोफास्यस्प । अष्टादसगीलसहस- धारणसवमतिशय ॥ ६१ ॥ परिणाममपूर्वमुपागवम्प शुमभावनाभ्यय-1 सिवम्प । भन्योन्पमुचरोवरपिपममिपश्यत ममये ॥ ३२ ॥ पैरा- ग्यमार्गसम्पम्भिवम्य संसारपासपकिनम्प । म्यदिवाभिरतमवेः गुमेप- मुत्रायवे पिम्ता-५॥६३॥ मयकोटीभिरमुलभ मानुष्य प्राप्य का प्रमाणे में । न प गवमामुर्भूयः प्रमेन्यपि परामम्प ॥ ६ ॥ आरोग्यायुपर ममुरपामा वीर्यममियत धर्म। सपा हिसफायें भयोधमः मर्पया हार्यः ।। ६५॥शामागमारते महिवमनि म प शाम्पमनि बिनयमवे. सम्माजामागमनिमुना गिनीदेन मयितभ्यम् ॥ १६॥ पपयन पोपनपननिवर्पमम्पपि पुमाम। पिनयप्रथमपिद्दीना न भोमसे निलेय मी ॥ ६॥ न तया मुमहाप्यगरि पनामरणरहनो भामि । मुन .

·चाचकेन्द्रोमास्वातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् शीलमूलनिकपो विनीतविनयो यथा भाति ॥ ६८ ॥ गुर्वायत्ता यस्मा- च्छत्रारम्भा भवन्ति सर्वेऽपि । तस्माद्गुराधनपरेण हितकाविणा भाव्यम् ३॥ ६९ ॥ धन्यस्योपरि निपतत्यहितसमाचरणधर्मनिर्वापी । गुरुवदनमल- यनिसृतो वचनसरसचन्दनस्पर्शः ॥ ७० ॥ दुष्प्रतिकारौ मातापितरौ स्वामी गुरुश्च लोके ऽस्मिन् । तत्र गुरुहिरामुत्र च सुदुष्करतरप्रतीकारः ६॥ ७१ ।। "विनयफलं शुश्रूपा गुरुशुश्रूषाफलं श्रुतज्ञानम् । ज्ञानस्य फलं विरतिर्विरतिफलं चाश्रवनिरोधः ॥ ७२ ॥ संवरफलं तपोबलमय तपसो निर्जरा फलं दृष्टम् । तस्माक्रियानिवृत्तिः क्रियानिवृत्तेरयोगित्वम् ॥७३॥ ९योगनिरोधाद्भवसन्ततिक्षयः सन्ततिक्षयान्मोक्षः। तस्मात्कल्याणानां सर्वेपां भाजनं विनयः ॥७४॥ विनयव्यपेतमनसो गुरुविद्वत्साधुपरिभवनशीलाः । त्रुटिमात्रविपयसनादजरामरवन्निरुद्विग्नाः ।। ७५ ।। केचित्सातद्धिरसाति- १२ गौरवात्साम्प्रतेक्षिणः पुरुपाः । मोहात्समुद्रवायसवदामिपपरा विनश्यन्ति ॥ ७६ ॥ ते जात्यहेतु दृष्टान्तसिद्धमविरुद्धमजरमभयकरम् । सर्वज्ञवाग्र- सायनमुपनीतं नाभिनन्दन्ति ॥ ७७ ॥ यद्वत्कश्चित् क्षीरं मधुशर्करया १५ सुसंस्कृतं हृद्यम् । पित्ताड़ितेन्द्रियत्वाद्वितथमतिर्मन्यते कटुकम् ॥ ७८ ॥ तद्वन्निश्चयमधुरमनुकम्पया सद्भिरभिहितं पथ्यम् । तथ्यमवमन्यमाना रागद्वेपोदयोद्वृत्ताः ॥ ७९ ॥ जातिकुलरुपर्वललाभर्बुद्धिवाहभ्यकश्रुतम- १८ दान्धाः । क्लीवाः परत्र चेह च हितमप्यर्थ न पश्यन्ति ॥ ८० ॥ नात्वा भवपरिवर्ते जातीनां कोटिशतसहस्रेषु । हीनोत्तममध्यत्वं को जातिमदं बुधः कुर्यात् ॥ ८१ ॥ नैकाञ्जातिविशेपानिन्द्रियनिर्वृत्तिपूर्वकान्सत्त्वाः । २१ कर्मवशाद्गच्छन्त्यत्र कस्य का शाश्वती जातिः ॥ ८२ ॥ रूपवलनुतमति- शीलविभवपरिवर्जितांस्तथा दृष्ट्वा । विपुलकुलोत्पन्नानपि ननु कुलमानः परित्याज्यः ॥ ८३ ॥ यस्याशुद्धं शीलं प्रयोजनं तस्य किं कुलमदेन । २४ स्वगुणाभ्यलङ्कृतस्य हि किं शीलवतः कुलमदेन ।। ८४॥ कैः शुक्रशोणित- समुद्भवस्य सततं चयापचयिकस्य । रोगजरापाश्रयिणो मदावकाशोऽस्ति रूपस्य ॥ ८५ ॥ नित्यं परिशीलनीये त्वङ्मांसाच्छादिते कलुपपूर्णे। निश्च- २७ यविनाशधर्मिणि रूपे मदकारणं किं स्यात् ॥ ८६ ॥ वलसमुदितोऽपि यस्मान्नरः क्षणेन विवलत्वमुपयाति । बलहीनोऽपि च वलवान् संस्कार- वशात्पुनर्भवति ।। ८७ ॥ तस्मादनियतभावं बलस्य सम्यग्विभाव्य ३० वुद्धिवलात् । मृत्युवले चावलतां मदं न कुर्यादलेनापि ॥ ८८ ।। उदयोप- ·पायकेद्रोमाम्यातिविरचिव भीमसमरविप्रकरणम् समनिमिचौ छामागमापनिसको मत्वा । नासामे पैडम्यं न प छामे विस्मय: कार्य: ॥ ८९ ॥ परमप्यभिप्रसावात्मकेन किधिनुप. मोगयोग्येन । पिपुलेनापि परिपूपा लाभेन मद न गल्छन्ति ।। ९० ।।। महणोदमाइणनषकतिविचारणाविधारणायेषु । पुरसङ्गपिपिविकस्पेय- नन्सपर्यायपत्रेषु ।। ९१ ॥ पूर्णपुरुपसिंहाना विज्ञानाविषयसागरानम्यम् । मुस्खा साम्मदपुरुषार कप स्वमुमा मदं यान्ति ॥ ९२ ॥ मकैरिब टुकर्मकमुपकारनिमित्वकं परमनस्स । रुस्वा ययाभ्यकममाप्यते को मद- तेन ॥ ९५ ॥ गर्य परप्रसादारमफेन वासभ्यकेन या ज्यात् । त बार- भ्यफविगमे शोकसमुदयः परामप्तति ॥ ९४ ॥ मापतुपोपारल्यान भुवप . यमरूपर्णा वैव । मुस्वातिविस्मयकर प विकरणं स्पृझमद्रमुनेः ।।१५।। सम्पर्कोपमछम परणकरणसापक अवज्ञानम् । सम्वा सर्वमवहरतेनेष मदः कय कार्य: ।। ९६ ॥ पतेषु मवस्थानेषु निमये न प गुणोऽखि १ कमिदपि । केवटमुन्मावः स्वापयस्म संसारदिन ।। ९७ ॥ जात्या- विमोम्मत्ता पिन्नाचवषति दुःसितमे। बात्याविहीनतां परमरे ५ नि:सशप छमते ॥ १८ ॥ सर्वमदस्थानानो मूछोपाचार्षिना सदा पसिना । मास्मगुणैरकपः परपरिवाइम सन्याम्यः ।। ९९ ।। परपरिम- पपरियावादात्मोकार मप्यते कर्म । मीपैगों मतिमयमनेकमषकोटि- हर्मोनम् ।। १०० ॥ कर्मोदयमित्त हीनोधममध्यम मनुष्याणाम् । तदि.१८ अमेव विरमा योनिमिशेपास्तरविमतम् ।। १०१ ॥ पाकुसदेहविज्ञाना- युर्वसभोगविषेपम्यम् । ८ष्टा कयमिह विदुपो भपसंसारे रसिर्मपति ।। १०२ ॥ अपरिगणितगुणवोपा स्पपरोमपचापको भवति यस्मात् ।११ पोन्द्रियमविपको यगरेपोदयमिपद्धः ॥ १०३ ॥ तस्मादागपत्यागे पडेन्द्रियमनमने प । शुमपरिणामावस्थितिहेतोपोन पटितम्यम् ॥१०॥ तस्कपमनिष्टविपयामिकाशिणा भोगिना वियोगो पे। मुम्याकुलगारमेनापि निमयेनागमा कार्य: ।। १०५ ॥ भादापसम्मुदया मध्ये महारहास्स- दीप्तरसाः । निकपे विपया भीमस्सफरणामयमायाः ॥१०६॥ यपपि निपेम्पमाणा मनसः परितुष्टिकारका विपया। किंपाकफठावनपद् भवन्ति । पधारविदुरम्ता। ॥ १०॥ यतछामरावसमम पठुमक्ष्यपेययस्वादु । पिपसंयुक मुछ विपाककासे विनाशयति ॥ १०८) वन्दुपपारसम्पृष्ठ- रम्पकरागरसविता विपया। भयसतपरम्परास्वपिडासविपाकामुपप-० ·पाचकेन्द्रोमास्वातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् कराः ॥ १०९ ।। अपि पश्यतां समक्षं विपयपरिणामनियतं पदे पदे मरणम् । येपां विपयेपु रतिर्भवति न तान्मानुपान् गणयेत् ।। ११० ।। ३ विषयपरिणामनियमो मनोऽनुकूलविपयेप्वनुप्रेक्ष्य । द्विगुणोऽपि च नि- त्यमनुग्रहोऽनवद्यश्च सम्चिन्त्यः ।। १११ ॥ इति गुणदोपविपर्यासदर्शनाद्वि- पयमूछितो ह्यात्मा। भवपरिवर्तनमीरुभिराचारमवेक्ष्य परिरक्ष्यः॥११२॥ ६ सम्यक्त्वज्ञानचारित्रतपोवीर्यात्मको जिनः प्रोक्तः । पञ्चविधोऽयं विधिवत्सा- ध्वाचारः समनुगम्यः ॥११३॥ज पडूजीवकाययतना लौक्रिकसन्तानगी- रवत्यागः । शीतोष्णादिपरीपहविजयः सम्यक्त्वमविकम्प्यम् ॥११४॥ सं- ९सारादुद्वेगः क्षपणोपायश्च कर्मणां निपुणः । वयोवृत्त्योद्योग:तपोनिधियों- पितां त्यागः ॥११५॥ विधिना भव्यग्रहणं स्त्रीपशुपण्डकविवर्जिता शय्या। इयोभापाम्बरभीजनपंणावग्रहाः शुद्धाः ॥ ११६ ॥ स्थाननिंपद्याव्युत्स- १२ गशब्दरूपक्रियाः परान्योऽन्या। पैञ्चमहानतदाढ्यं विमुक्तता सर्वसङ्गेभ्यः ॐ ॥११७॥ साध्वाचारः खल्वयमष्टादशपदसहस्रपरिपठितः। सम्यगनुपा- ल्यमानो रागादीन्मूलतो हन्ति ॥११८|| आचाराध्ययनोक्तार्थभावनाचरण- १५गुप्तहृदयस्य । न तदस्ति कालविवरं यत्र कचनाभिभवनं स्यात् ।।११९|| पैशाचिकमाख्यानं श्रुत्वा गोपायनं च कुलवध्वाः । संयमयोगैरात्मा निर- न्तरं व्यापृतः कार्यः ।। १२० ॥ क्षणविपरिणामधर्मा मानामृद्धिसमुदयाः १८ सर्वे । सर्वे च शोकजनकाः संयोगा विप्रयोगान्ताः ॥१२१॥ भोगसुखैः किमनित्यैर्भयवहुलैः काहितैः परायत्तः । नित्यमभयमात्मस्थं प्रशमसुखं तत्र यतितव्यम् ।।१२२॥ यावत्स्वविपयलिप्सोरऽक्षसमूहस्य चेष्ट्यते तुष्टौ । २१ तावत्तस्यैव नये वरतरमाठं कृतो यत्नः ।। १२३ ।। यत्सर्वविपयकाबो- द्भवं सुखं प्राप्यते सरागेण । तदनन्तकोटिगुणितं मुधैव लभते विगतरागः ॥ १२४ ॥ इष्टवियोगाप्रियसम्प्रयोगकासासमुद्भवं 'दुःखम् । प्राप्नोति २४ यत्सरागो न संस्पृशति तद्विगतरागः || १२५ ॥ प्रशमितवेदकपायस्य हास्यरत्यरतिशोकनिभृतस्य । भयकुत्सानिरभिभवस्य यत्सुखं तत्कुतोऽन्ये- पाम् ॥ १२६ ।। सम्यग्दृष्टि नी ध्यानतपोबलयुतोऽप्यनुपशान्तः । तं २७ लभते न गुणं यं प्रशमगुणमुपासितो लभते ॥ १२७ । नैवास्ति राजरा- जस्य तत्सुखं नैव देवराजस्य । यत्सुखमिहैव साधोर्लोकव्यापाररहितस्य ॥ १२८ ।। सन्त्यज्य लोकचिन्तामात्मपरिज्ञानचिन्तनेऽभिरतः। जितलो- ३० भरोपमदनः सुखमास्ते निर्जरः साधुः ॥ १२९ ॥ या चेह लोकवार्ता- ·पापमोमास्वातिविरचिव भीमसमरविप्रकरणम् सरीरवार्ण तपस्विना या प । सम्पर्मपरणपातीनिमित्त सापमपीष्टम् ॥ १३०॥ लोकः मत्वापारः सर्वेपो प्रपपारिणां पस्मार विमा- होऊषिस्य धर्मविरुद्ध प सन्याम्पम् ॥ १३१ ॥ देहो नासामनको । छोभीनानि साधनाम्यस्म । सदनुपरोधाचमावोकोऽभिगमनीयः ॥ १३२ ॥ दोपेणानुपकारी मपति परो येन येन विद्विष्टः । स्वयमपि सदो- पपर सदा प्रयमेन परिहार्यम् ॥ १३३ ॥ पिणेपणानिरका स्याफ्स्प्याम । पो विधिः सूत्र। महणोपमोगनियवस्म वेन नैयाऽऽमयमय म्याप्त ॥१३४॥ प्रगपाझोपायवसहयोगमरमात्रयाचार्यम् । पमग इयाभ्यपहरेदादार पुत्रपलपए ॥ १३५ ॥ गुणषदमूर्थिासमनसा सद्विपरीक्षमपि बामदुप्टेन । . पारूपममृतिमबति फस्यमास्थापमाम्वायम् ॥ १३६ ॥ फाठ क्षेत्र मात्र साम्य इम्पगुगतापम स्पपलम् । सात्या योऽभ्यपहार्य मुडे कि मेपनम्नम्प ।। १२७ ॥ पिण सप्या पमेपणावि पापणादि। पपान्पात् । फल्याफल्म मसर्मपरक्षानिमियोक्तम् ॥ १३८ । कस्या- फरव्यविधिता सविमसहायको विनीतास्मा । दोपमलिनेऽपि छोरे प्रषि- हरठि मुनिनिरुपरेपा ॥ १३९ ॥ पन्तशधारमपि पटनं नोपलिप्रवे १५ तेन । पापकरणभूवयपुरपि माधुररुपकसानम् ॥ १५०॥ पारगः सम्पप्यामरणविभूषणेप्यनभिपतः । सदुपमहवानपि न सहमुपयासि निर्मम्पः ॥ १४१॥ मन्पा फर्माष्टविध मिप्यास्पाविरन्तिदुष्टयोगात्र समयदेतोरसट संयवते यः म भ निर्मन्या ॥१४॥ यमानशीलतपसा- मुपमा निपए पदोपाणाम् । फस्पपति निपये यचस्फरम्पमकरस्यमवशे- पम् (-शिष्टम्?) ॥१४॥ यत्पुनरपपात सम्पच्यमानीयोगानाम् ।। तस्पम्प्यमप्यपम्प प्रयपनकुत्मा पर ॥१४४॥ रिमिएर फस्पम- पारय म्याम्पादकम्प्यमपि फरम्यम् । पिण्ड: सप्या यमं पात्र वा भेप- जाप वा ॥ १४५ ।। दम काठ पुरपमपस्थामुपयोगगुरुपरिणामान १२॥ मममीस्प मपति फय्ये नेकान्तात्मसते फल्पम् ।। १४६ ।। पपिम्स बाप्य वापं भपनि मर्पपा पठिना । नाम्मपरोमपपापकमिद पसर- ता सपाटम् ॥ १७ ॥ मपििप्यन्लियसाठेपु पैराग्यमार्गविनेषु ।" परिमादान कार्य पार्प परमिमासा नियतम् ।। १४८॥ "मापयितम्पम- उनिसत्वमशरणस तान्यस्वे अगुमित्र संसारः कमांपर्पसपरवि- पित्र ॥१४९॥ निसरणनौ दिनरपर्मसात्यावतस्पचिन्ताम । 'योपे।। ।

·। ६६ वाचकेन्द्रोमाखातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् मुदुर्लभत्वं च भावना द्वादश विशुद्धाः ॥ १५० ।। ईष्टजनसंप्रयोगद्धिवि- पयसुखसंपदस्तथारोग्यम् । देहश्च यौवनं जीवितं च सर्वाण्यनित्यानि ३॥ १५१ ॥ जन्मजरामरणमयैरभिद्रुते व्याधिवेदनाग्रस्ते । जिनवरवच- नार्दन्यत्र नास्ति झरणं कचिल्लोके ॥ १५२ ॥ एकस्य जन्ममरणे गतयश्च शुभाशुमा भवावर्ते । तस्मादाकालिकहितमेकेनैवात्मनः कार्यम् ।। १५३ ।। ६ अन्योऽहं स्वजनात्परिजनाञ्च विभवाच्छरीरकाचेति । यस्य नियता मति- रियं न वाधते तं हि शोककलिः ॥ १५४ ॥ अशुचिकरणसामर्थ्यादाद्युत्त- एकारणाशुचित्वाच । देहस्याशुचिभावः स्थाने स्याने भवति चिन्त्यः॥१५५॥ ९ माता भूत्वा दुहिता भगिनी भार्या च भवति संसारे । व्रजति सुतः पितृतां भ्रातृताः पुनः शत्रुतां चैव ॥ १५६ ॥ मिथ्यावृष्टिरविरतः प्रमाद- वान् यः कपायदण्डमचिः । तस्य तथाश्रवकर्मणि यतेत तन्निग्रहे तस्मात् १२।। १५७ ॥ या पुण्यपापयोरग्रहणे वाकायमानसी वृत्तिः । सुसमाहितो हितः संवरो वरददेशित श्चिन्त्यः ॥ १५७ ॥ येद्वद्विशोपणादुपचितोऽपि यत्नेन जीर्यते दोपः । तद्वत्कर्मोपचितं निर्जरयति संवृतस्तपसा ॥१५९ ॥ १५ लोकस्याधस्तिर्यग्विचिन्तयेदूर्ध्वमपि च वाहल्यम् । सर्वत्र जन्ममरणे रूपि- द्रव्योपयोगांश्च ।। १६० ॥ धर्मोऽयं स्वाख्यातो जगद्धितार्थ जिनैर्जिता- रिगणैः । येऽत्र रतास्ते संसारसागरं लीलयोत्तीर्णाः ।। १६१ ।। मानुष्य- १८ कर्मभूम्यार्यदेशकुलकल्पतायुरुपलब्धौ । श्रद्धाकथकश्नवणेपु सत्स्वपि सुदु- लभा बोधिः ।। १६२ ॥ तां दुर्लभां भवशतैलब्ध्वाप्यतिदुर्लभा पुनर्वि- रतिः । मोहाद्रागात्कापथविलोकनागौरववशाच ॥ १६३ ॥ तत्प्राप्य विर. २१ तिरत्नं विरागमार्गविजयो दुरधिगम्यः । इन्द्रियकपायगौरवपरीपहसपन- विधुरेण ॥ १६४ ॥ तस्मात्परीपहेन्द्रियगौरवगणनायकान्कपायरिपून् । झान्तिवलमार्दवार्जवसन्तोपैः साधयेद्वीरः ॥ १६५ ।। सञ्चिन्त्य कपाया- २५ णामुदयनिमित्तमुपशान्तिहेतुं च । त्रिकरणशुद्धमपि तयोः परिहारासेवने कार्ये ॥१६६॥ सेव्यः क्षान्तिमर्दिवमार्जवशौचे च संयमत्यागौ.। सत्य- तपो ब्रह्मांकिञ्चन्यानीत्येष धर्मविधिः ॥ १६७ ॥ धर्मस्य दया मूलं न २७ चाक्षमावान् दयां समादत्ते । तस्माद्यःक्षान्तिपरः स साधयत्युत्तमं धर्मम् ॥ १६८.॥ विनयायत्ताश्च गुणाः सर्वे विनयश्च मार्दवायत्तः । यस्मि- न्मार्दवमखिलं स सर्वगुणभाक्त्वमाप्नोति ।। १६९ ॥ नाऽनावो. विशु- ३० ध्यति न धर्ममाराधयत्यशुद्धात्मा । धर्माहते न मोक्षो , मोक्षात्परमं सुखं ·पापफेन्द्रोमासादिविरचित भीमसमरविप्रकरणम् ६७ नान्यत् ॥ १० ॥ यम्योपफरणमक्तपानदेहाधिकारर्फ सौरम् । वन- यदि भाषसोपानुपरोपाथमत: कार्यम् ॥ ११॥ पत्रावाहिरमम पश्शेन्द्रियनिग्रहः कपायजयः । वणश्यपिरतिमेति संयमः सप्तसमे । ॥ १७२ ॥ पाभिषयनेन्द्रियसुग्नत्यागात्त्यसमयविभह साधुः । त्यस्तारमा नियस्यकाधारममकार ॥ १.३ ॥ मरिसंपादनमोगः कायमनोवा. गमिमा पैप । सत्य पतुर्षिय वय मिनपरमसेऽस्ति माम्पत्र ॥१४॥ अनशनमूनोदरसा मुत्तेः संक्षेपण रसत्यागः । कायठेशा सलीनति पाप तपः प्रोतम् ॥ १७५ ॥ मायमित्याने यापूस्परिनयाययोमर्गः। स्वाध्याय इति तपः पद्मकारमाम्पन्तरं भवति ॥ १०६ ।। दिल्याकाम- . विमुसानिपिप त्रिविपेन पिरतिरिति नषक । औपारिफावपि क्या वन प्रभाटापशविकल्पम् ॥ १५ ॥ म्यास्मविदो मूर्ण परिग्रह पर्णयन्ति निमपसः । तस्मादेनग्येप्सोराकितन्य परो पर्मः ॥ १५८ ॥ दशपिप-1 पर्मानुयायिनः सदा रागद्वेपमोहानाम् । रालपनानामपि मवस्युपसमो अन्यकालेन* ॥१४९॥ ममफायरत्यागावतिदुर्मयोश्वप्रमसाम् । इन्ति परीपागौरवकपायोन्द्रियम्यूहाम् ॥१८०॥ प्रषपनमकि मुवसम्पतु-१५ पमोम्पतिफरम संविग्ने पैराग्यमार्गसमाषमावधीभैर्यजनपनि॥१८॥ भाक्षेपमी विझेपणी विमार्गमापनसमर्यविन्यासा | मोषजनप्रोत्रमनाप्र- साइजननी यया जननी ।। १८ ॥ संवेदनी प निवनी प पयों कयां। सदा कुर्यात् । श्रीमतपरिजनपदकयाम पूरापरित्याम्याः ॥ १८ ॥ पावसरगुणदोपपरिवर्तने म्याएवं मनो मपति । तापार विशुद्ध म्याने म्यम मना कर्तुम् ॥१८१ ॥ मानाभ्पयने पाप्यापने ष सचिम्तने स्था, स्मनि प । धर्मकयने प मदद पमा सारमना कार्यः ॥ १८५ ॥शा- स्थिति याग्निभिषिमितुः पापटयतेऽमुशिष्यर्थः । प्रेरिति प पासना चिनिधिवः सर्पशमविदाम् ॥ १८६ ॥ यस्माद्रागडेपोमवनिचाम् समनु-३॥ शासि सम्में । सप्राय प दुश्माष्ठापमिति निरुग्यते सहि॥१८७) शासनसामर्थेन । सपामपलेन पानपपेन । युक्त यत्तप्यानं पतरसर्प- विद्वपनम् ।।१८८॥ जीवाधीयाः पुण्य पापानसिपपा सनिर्जरणाः । पन्धो मोसमे मम्यक् रिन्या नप पदार्याः ॥ १८९॥ जीपा मुकाः संमारिणम संसारिणम्यनेफविमाः । समणतो विझया द्विनिपतापापर् मेदाः ॥ १९० ॥ द्विविधापरापरात्पासिविधा स्त्रीपुनपुममा नेपाः ।।

·६८ वाचकेन्द्रोमाखातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् नारकतिर्यग्मानुपदेवाश्चतुर्विधाः प्रोक्ताः ॥ १९१ ॥ पञ्चविधास्त्वेकद्वि- त्रिचतुःपञ्चेन्द्रियास्तु निर्दिष्टाः । क्षित्यम्बुवहिपवनतरवस्त्रसाश्चेति पड्भेदाः "३॥ १९२ ॥ एवमनेकविधानामेकैको विधिरनन्तपर्यायः । प्रोक्तः स्थित्यव- गाहज्ञानदर्शनादिपर्यायैः ॥१९३॥ सामान्यं खलु लक्षणमुपयोगो भवति सर्वजीवानाम् । साकारोऽनाकारश्च सो ऽष्टभेदश्चतुर्धा च ॥ १९४ ।। ६ ज्ञानाज्ञाने पञ्चत्रिविकल्पे सोऽष्टधा तु साकारः । चक्षुरचक्षुरवधिकेवल. हग्विपयस्त्वनाकारः+॥१९५|| fभावा भवन्ति जीवस्योदयिकः पारिणा- मिकश्चैव । औपशमिकः क्षयोत्थः क्षयोपशमजश्च पञ्चैते ॥ १९६ ॥ ते ९ चैकविंशतिनिद्विनवाष्टादशविधाश्च विजेयाः। पप्ठश्च सान्निपातिक इत्यन्यः पञ्चदशभेदः ॥१९७॥ एभिर्भावैः स्थानं गतिमिन्द्रियसंपदः सुखं दुःखम् । सम्प्राप्नोतीत्यात्मा : सोऽष्टविकल्पः समासेन || १९८ ॥ द्रव्यं कपाययो- १२ गावुपयोगो ज्ञानदर्शने चेति । चारित्रं वीर्य चेत्यष्टविधा मार्गणा तस्य ॥ १९९ ॥ जीवाजीवानां द्रव्यात्मा सकपायिणां कपायात्मा । योगः सयोगिनां पुनरुपयोगः सर्वजीवानाम् ॥२००॥ ज्ञानं सम्यग्दृष्टदर्शनमथ १५ भवति सर्वजीवानाम् । चारित्रं विरतानां तु सर्वसंसारिणां वीर्यम् * ॥२०१॥द्रव्यात्मेत्युपचारः सर्वद्रव्येपु नयविशेषेण । आत्मादेशादात्मा भव- त्यनात्मा परादेशात् ।।२०२।। एवं संयोगाल्पवहुत्वाद्यैर्नेकशः स परिमृग्यः । १८ जीवस्यैतत्सर्व स्वतत्त्वमिह लक्षणैर्दष्टम् ॥ २०३ ॥ उत्पादविगमनित्यत्व- लक्षणं यत्तदस्ति सर्वमपि । सदसद्वा भवतीत्यन्यथापितानर्पितविशेपात् ॥ २०४ ॥ योऽर्थो यस्मिन्नाभूत् साम्प्रतकाले च दृश्यते तत्र । तेनोत्पा- २१ दस्तस्य विगमस्तु तस्माद्विपर्यासः ॥ २०५॥ साम्प्रतकाले चानागते च यो यस्य भवति सम्बन्धी । तेनाविगमस्तस्येति स नित्यस्तेन भावेन ॥२०६॥ धर्माधर्माकाशानि पुद्गलाः काल एव चाऽजीवाः। पुद्गलवर्जमरूपं तु २४ रूपिणः पुद्गलाः प्रोक्ताः ॥ २०७ ॥ ब्यादिप्रदेशवन्तो यावदनन्तप्रदेशिका स्कन्धाः। परमाणुरप्रदेशो वर्णादिगुणेपु भजनीयः ॥२०८॥ भावे धर्माध- सम्यरकाला। पारिणामिके नेयाः । उदयपरिणामि रूपं तु सर्वभावानुगा २७ जीवाः॥२०९॥ *जीवाजीवा द्रव्यमिति पडिधं भवति लोकपुरुपोऽयम् । वैशाखस्थानस्थः पुरुप इव कटिस्थकरयुग्मः ॥ २१० ॥ तत्राधोमुखमल्ल- कसंस्थानं वर्णयन्त्यधोलोकम् । स्थालमिव च तिर्यग्लोकमूर्ध्वमथ मल्लकस- ३० मुद्गम् ॥ २११ ॥ सप्तविधोऽधोलोकस्तिर्यग्लोको भवत्यनेकविधः । पश्च- ·पारसनोमास्यादिपिरत्रित श्रीप्रसमरविप्राणम् ६९ पसयिमान पुनरुपलोक समासेन ॥ २१२ ॥ लोकाठोफम्यापफमा. पास मर्ससोकिका काला ! सोफम्पापि पतुष्टयमपोप रपेकजीयो वा ॥०१३ ॥धमांपांगताम्य करमता पर निकमनम्तम् । कास पिनास्ति- फाया पीवमते पाप्यामि ॥ २१४ ॥ धर्मो गतिस्थितिमा द्रव्याणां गस्युपमहरिपावा । स्थित्युपफर्ताऽधर्मोऽपकासदानोपरगनम् ।। २१५ ।। पसरसगन्धवाः शरदो पपम सूरमया पाल्पम् । संस्थान मेववमछा- । पोपोवातपति ।। २१६ ॥ फर्मशरीरमनोषाविपेष्टितोमासदारसमु- पदास्युः । सीयिवमरणोपमहफराय संसारिणा रकम्पाः ॥१०॥परि- शामवर्तनादिपिपरापरस्वगुणठनणः कालः । सम्पयशानपारित्रवीर्यशि- . भागमा जीपाः • ॥ २१८ । पेटकर्म शुभ यचरपुण्यमिति मिनसासने दृष्टम् । येशुममय तत्सापमिवि भवति समिनिर्दिष्टम् ।। २१९ ।। योगे: शुरः पुण्यापयस्तु पापम्म उद्विपर्यासः । पाायमनोगुमिनिरामयः संप-११ रम्हः ॥ २२० ॥ सप्ववपउपपानातु निर्जराफर्ममम्तविग्यपिम्प- वियोगो मोमस्त्पिति सहपापपपदा ॥२२१॥ एतेप्पम्पपसायो पो उपेंषु विनिमयेन तस्ममिति । म सम्यम्पर्शनमेन्तु तमिसर्गादपिगमा ५ ॥ २२२ ॥ सिमागमोपदेशमपणान्येफार्षिफान्यधिगमस्स । एकापी परि- पामो मपति निसर्गः स्पमापः ॥ २३ ॥ एतस्सम्पादनमऽनपिगम- विपर्ययो तु मिप्यास्यम् ।+धानमप पशमेदवामात्यक्ष परोभ प॥२२॥ तर परोस विविध मुसमाभिनियोधिप विनेयम् । प्रन्यस स्पमधिमनः पर्यायाँ फेस पेशि ॥ २२५ ॥ पामुचरमेहविषयादिभिर्मपति विसरा. भिगमः । “एगदीन्येग्मिन् माग्यानि त्यापनुर्प इति ॥२६॥ मम्प-1) पटनांन मम्पपानमिति नियमतः मिटम् । भापत्रयममानमपि भवति मिप्यारपसंयुतम् ।।२२७॥ मामायिफमित्याप पोपस्यापन द्वितीय तु । परिवारपिदिः सम्ममम्पराप पपापातम् ॥ २८ ॥ रसेनसच-१॥ पिप पारिय मोसमापन प्रपरम् । नेफरनुपोगनयप्रमागमार्गः ममनुग- म्यम ॥२२९॥ एसम्यानपारित्रमम्पदा मायनानि मोनम्य । ताम्ये. पराभावेऽपि मोनमागोऽप्यमिट्रिफरः ॥ २३० ॥ पूयसम्पपि. तेगं ममनीयमुना मपति । पूर्वपठाम पुनरत्तरठामे मपनि मिता 10३१॥ पमापपरपोगेपु मारिवारमा प्रमारपरिप । मम्पास्पता- मपारिक मारापको मपनि ॥ ३२॥ आगपना तेषां तिनम्नु म...

·७० याचकेन्द्रोमास्वातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् घन्यमध्यमोत्कृष्टाः । जन्मभिरष्टव्यकः सिध्यन्याराधकासासाम् ॥२३३।। तासामाराधनंतत्परेण तेप्वेव भवति यतितव्यम् । यतिना तत्परजिनभ- ३त्युपग्रहसमाधिकरणेन ॥२३४॥ स्वगुणाभ्यासरतमतेः परवृत्तान्तान्ध- मूकबधिरस्य । मदमदनमोहमत्सररोपविपादैरधृष्यस्य ।। २३५ ।। प्रश- मान्यावाधसुखाभिकाविणः सुस्थितस्य सद्धर्मे । तस्य किमीपम्यं स्यात् सदे- -६ वमनुजेऽपि लोकेऽस्मिन् ॥ २३६ ॥ स्वर्गसुखानि परोक्षाण्यत्यन्तपरो- क्षमेव मोक्षसुखम् । प्रत्यक्षं प्रशमसुखं न परवशं च न व्ययप्राप्तम् ॥२३७|| निर्जितमदमदनानां वाकायमनोविकाररहितानाम् । विनिवृत्तपरागानामि- ९हैव मोक्षः सुविहितानाम् ।। २३८ ॥ शब्दादिविपयपरिणाममनित्यं दुःख- मेव च ज्ञात्वा । ज्ञात्वा च रागद्वेपात्मकानि दुःखानि संसारे ।। २३९॥ स्वशरीरे ऽपि न रज्यति शत्रावपि न प्रदोपमुपयाति । रोगजरामरणभयै- १२ रव्यथितो यः स नित्यसुखी ॥ २४० ॥ धर्मध्यानाभिरतस्त्रिदण्डविरत- स्निगुप्तिगुमात्मा । सुखमास्ते निद्वंद्वो जितेन्द्रियपरीपहकपायः ॥ २४१ ।। विपयसुखनिरभिलापः प्रशमगुणगणाभ्यलङ्कतः साधुः । द्योतयति यथा न ३५ तथा सर्वाण्यादित्यतेजांसि ॥ २४२ ।। (सम्यग्दृष्टि नी विरतितपोवल- युतोऽप्यनुपशान्तः । तं न लभते गुणं यं प्रशमगुणमुपाश्रितो लभते )। सम्यग्दृष्टिीनी विरतितपोध्यानभावनायोगैः । शीलाइसहस्राष्टादशकम- १८ यत्नेन साधयति ॥२४३॥ *धर्माद्भूम्यादीन्द्रियसंनाभ्यः करणतश्च यो- गाच । शीलागसहस्राणामष्टादशकस्य निप्पत्तिः ।। २४४ ॥ शीलार्णवस्य पारं गत्वा संविग्नसुगममार्गस्य । धर्मध्यानमुपगतो वैराग्यं प्राप्नुयाद्योग्यम् २३॥ २४५ ॥ आक्षाविचयमपायविचयं च सद्ध्यानयोगमुपमृत्य । तस्माद्वि- पाकविचयमुपयाति संस्थानविचयं च ॥ २४६ ॥ आप्तवचनं प्रवचनं चाज्ञाविचयस्तदर्थनिर्णयनम् । आश्रवविकथागौरवपरीपहायरपायस्तु २४॥ २४७. ॥ अशुभशुभकर्मपाकानुचिन्तनार्थो विपाकविचयःस्यात् । द्रव्य- क्षेत्राकृत्यनुगमनं संस्थानविचयस्तु ॥ २४८ ॥ जिनवरवचनगुणगणं स- ञ्चिन्तयतो वधाद्यपायांश्च । कर्मविपाकान् विविधान् संस्थानविधीनने- २७ कांश्च ॥ २४९ ॥ नित्योद्विग्नस्यैवं क्षमाप्रधानस्य निरभिमानस्य । धुतमा- याकल (लि?)मलनिर्मलस्य जितसर्वतृष्णस्य॥२५०॥ तुल्यारण्यकुलाकुलवि- विक्तवन्धुजनशत्रुवर्गस्य । समवासीचन्दनकल्पनप्रदेहादिदेहस्य ।।२५१॥ ३० आत्मारामस्य सतः समतृणमणिमुक्तलेटुकनकस्य । स्वाध्यायध्यानपराय- ·पापमोमास्वातिविरचितं भीप्रशमरतिप्रकरणम् मस्स हरुमममचस्स ॥ २५२ ॥ भम्पपसायपि मसखयोगेर्षिशुख- मानस्य । पारिवाशिमम्मामपाप्प लेश्यापिशुर्वि ॥ २५३ ॥ वस्मार पूर्वरप्पमय पाविर्मक्षयकवेशोत्यम् । अखिमयेकरिमवषदुपराव जाव- । भस्म ॥ २५४ ॥ सारिसेप्पगुरुप्राप्यर्दिषिमूसिममुछमामन्यैः । एक प्रशमरविमुखे न मजवि वस्या मुनिः सङ्गम् ॥ २५५ ॥ या सर्व. मुरपरविविस्मयनीयापि साऽनगारः । नाति सानभाग कोटिसघसा- सगुमिवापि ।। २५६ ॥ वनयमपाप्य नितविभरिपुर्मपसप्तसहसदुष्पापम् । चारित्रममाम्पाव संप्राप्तस्वीर्षक स्पम् ॥ २५७ ॥ शुम्यानापनयम- पाप्य, कर्माप्टकपणेवारम् । संसारमूख्वीचं मूछादुम्मूख्यति मोहम् ।।२५८ । पूर्व करोत्सनन्दानुपम्धिनामो क्षयं कपापाणाम् । मिथ्यात्वमोहगहन भप- पति सम्यत्वमिप्यास्वम् ॥ २५९ ॥ सम्यक्त्वमोहनीय सपपत्मष्टावता क्यायां । अपयति तो नपुसकरेवं सीमेवमय तस्मात् ।। २६० ॥१ हास्मावि ततः पटू मपयति समाप पुरुपयेदमपि । संम्पसनानपि इत्वा प्राप्नोत्पप बीपरागतम् ॥ २६१ ॥ समोवातिवमोहो लिहलहेसो यथा हि सर्पशा । मायनुपथ्रत्ययायोम्मुका पुर्णचन्द्र व ॥ २६२ ॥ सधन-१५ फरशीससंदीप्तो पनन्तगुणवेजाः । म्यानानलस्वपाप्रसमसंपराविािर- पठः ।। २६३ ॥ अपकमिमुपागवा स समर्पः सर्वकर्मिणां कर्म । भप- मिलुमेको पनि कर्मसङ्कमा स्मात्सरफरम्प || २६४ ॥ परकतकर्मणि यस्मा- मानमति संक्रमो विमागो बा । वस्मात्सस्थामा कर्म यस पचेन तदे- पम् ॥ २६५ ॥ मसफस्पिविनाशाखालस्य पपा नुको मषसि नासा । सर्मविनासो हि मोहनीयझये नित्यम् ॥ २६६ ॥ उपस्वीपरागः॥ कातं सोऽन्तर्मुहर्तमय भूस्था । युगपद्विविधापरणाम्तरायकर्मक्षयमवाप्प ॥ २६ ॥ शामतमनम्वमनविशयमनुपममनुचर निरवक्षेपम् । संपूर्णम- प्रविश्व सम्प्राप्ता केवळं मानम् ॥ २६८ ॥ तो लोकाडोके म्पतीव-२१ साम्प्रतमविष्यमा कालाम् । सम्पगुणपर्यायाणां सावा या सर्षाया ॥ २६९ ॥ श्रीणपतुफाम्रो मेपायु मगोत्रवेदयिता । विहरति मुहूर्त- कार देशोनों पूर्वकोटि वा ।। ०७० । सेनामिमं घरममवायु मैदमन-२० पपवित्वात् । तदुपप्रइ प पेप बस्से नामगोत्रे यस्म पुनः केवलिनः कर्म मपत्यायुपोऽतिरिक्तवरम् । स समुदात मगवानप गच्छति तत्समी म ।। २५२ ॥ पूर्ण प्रपमे समये कपाटमप मोचरेर ·वाचकेन्द्रोमास्वातिविरचितं श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् तथा समये । मन्थानमथ तृतीये लोकव्यापि चतुर्थे तु ॥ २७३ ॥ संह- रति पञ्चमे त्वन्तराणि मन्थानमथ पुनः पप्ठे । सप्तमके तु कपाटं संहरति -३ ततोऽष्टमे दण्डम् ।। २७४ ॥ औदारिकप्रयोक्ता प्रथमाष्टमसमययोरसा- विष्टः । मिश्रौदारिकयोक्ता सममपष्ठद्वितीयेपु ॥ २७५ ॥ कार्मणशरीर- योगी चतुर्थक पञ्चके तृतीये च । समयत्रयेऽपि तस्मिन् भवत्यनाहारको ६ नियमात् ॥२७६।। स समुद्घातनिवृत्तोऽथ मनोवाकाययोगवान भग- वान् । यतियोग्ययोगयोक्ता योगनिरोधं मुनिरुपैति ॥२७७ ॥ पश्चेन्द्रि- योऽथ संज्ञी यः पर्याप्तो जघन्ययोगी स्यात् । निरुणद्धि मनोयोगं ततो- ९ऽप्यसंख्येयगुणहीनम् ।।२७८॥ द्वीन्द्रियसाधारणयोर्वागुच्छासावधोजयति तद्वत् । पनकस्य काययोगंजघन्यपर्याप्तकस्याधः ॥२७९।। सूक्ष्मनियमप्रति- पाति काययोगोप-योगतो(गस्ततो?) ध्यात्वा । विगतक्रियमनिवर्तित्वमुत्तरं १२ ध्यायति परेण ।। २८० ॥ चरमभवे संस्थानं याडग्यस्योच्छ्यप्रमाणं च । तस्मात्रिभागहीनावगाहसंस्थानपरिणाहः ॥ २८१ ॥ सोऽथ मनोवागुच्छा- सकाययोगक्रियार्थविनिवृत्तः । अपरिमितनिर्जरात्मा संसारमहार्णवोत्तीर्णः १५॥ २८२ ॥ ईपद्वस्वाक्षरपञ्चकोद्रिणमानतुल्यकालीयाम् । संयमवीर्या- तवलः शैलेशीमेति गतलेश्यः ॥२८३।। पूर्वरचितं च तस्यां समयश्रेण्या- मथ प्रकृतिशेपम् । समये समये अपयत्यसंख्यगुणमुत्तरोत्तरतः ।।२८४।। १८ चरमे समये संख्यातीतान्विनिहत्य चरमकमांशान् । पयति युगपत् कृत्स्नं वेदायुर्नामगोत्रगणम् ॥ २८५ ॥ सर्वगतियोग्यसंसारमूलकरणानि सर्वभावीनि । औदारिकतैजसकार्मणानि सर्वात्मना त्यक्त्वा ॥ २८६ ॥ २९ देहत्रयनिर्मुक्तः प्राप्यर्जुश्रेणिवीतिमस्पर्शाम् । समयेनैकेनाविग्रहेण गत्वोर्ध्व- गतिमप्रतिघः ।। २८७ ॥ सिद्धिक्षेत्रे विमले जन्मजरामरणरोगनिर्मुक्तः । लोकापगतः सिध्यति साकारेणोपयोगेन ॥२८८॥ सादिकमनन्तमनुप- २४ ममन्यावाधसुखमुत्तमं प्राप्तः । केवलसम्यक्त्वज्ञानदर्शनात्मा भवति मुक्तः ॥ २८९ ।। मुक्तः सन्नाऽभावः स्वालक्षण्यात्स्वतोऽर्थसिद्धेश्च । भावान्तर- संक्रान्तेः सर्वज्ञाज्ञोपदेशाच्च ।। २९० ॥ त्यक्त्वा शरीरवन्धनमिहैव कर्मा- २७ टकक्षयं कृत्वा । न स तिष्टत्यनिवन्धादनाश्रयादप्रयोगाच ॥ २९१ ।। नाधो गौरवविगमादशक्यभावाच्च गच्छति विमुक्तः । लोकान्तादपि न परं लवक इवोपमहाभावात् ।। २९२ ॥ योगप्रयोगयोश्चाभावात्तिर्यग् न तस्य ३० गतिरस्ति । सिद्धस्योवं मुक्तस्यालोकान्ताद्गतिर्भवति ॥ २९३ ॥ पूर्वप्र- ।

·बार केन्द्रोमास्वातिविरषित मीपरामरतिप्रकरणम् योगसिदेपरवासमाषाय । गतिपरिणामाप क्या सिनस्पोर्म गतिः सिदा ॥ २९४ ॥ देहममोपत्तियां भषवा शारीरमानसे दुःले । पदमा- पाचदमावे सिद्ध सिवस्म सिदिसुरतम् ।। २९५ ॥ यस्तु पतिपटमानः ३ सम्पच्यमानधीलसंपनः । वीर्यमनिग्रहमाना सम्पनुरूप प्रयमेन ॥२९६।। संहननायुर्पलकामवीर्यसंपन्समापिथेकस्यात् । कर्मातिगौरवात स्वार्थमा- त्योपरममेति ॥ २९७ ॥ सौपर्माविप्वन्मतमकेषु सर्वार्थसिद्धिपरमे ।। समपति देवो वैमानिको महरिपुविवपुष्कः ।। २९८ ॥ वत्र मुरलोक- सोस्य चिरमनुभूप स्थितिमयाचस्मात् । पुनरपि मनुष्यलोके गुणवत्स म- गुप्पसंपेपु ॥२९९॥ जम्म समपाप्य छळबग्घुविमपरूपपठयुरिसपमः। मदासम्पच्यज्ञानसंवरतपोपलसममा ॥ ३०० ॥ पुर्वोकमापनामारिवा- वरात्मा पिपूर्वसंसारः । सेस्पति सतः परं पा स्वर्गाम्तरिवनिमपभाषात् 1३०१॥ यह जिनपरमो हामी निधिसः मुपिरितार्थः । परी-११ नशीलतमाषनामिरमिरनियमनस्कः ॥ ३०२ ॥ रसूलवपानृतपौर्यपर- श्रीरत्यरतिपतिः सत्तम । विग्नवम्प्य (-मिह ?)देशामकाशिकमनर्यवि- रति च ॥ ३०३ ॥ सामायिक पता पोपपमुपमोगपारिमाण्य घ । १५ म्यायागत च फल्प विधियत्सानेपु विनियोग्यम् ॥३०४॥ त्यायतनम- स्थापनानि प फस्वा शक्तिः प्रयवः । पूनाश गन्धमाल्याभिपासधूपम- दीपापा: ।। ३०५ ॥ मशमरविनियपियो जिनगुरुसापुजनपदनामि-16 रतः । संठसनां प काले योगेनाराप्य मुविमुखाम् ॥ ३०६॥ प्रामाकस्पे- बिन्दव या सामानिम्त्वमन्या । स्थानमवार समानुभूप प मुस पद- नुरूपम् ।। ३० ॥ नरोक्मेत्य सर्वगुणसंपर दुमा पुनस्या । धुवा स सिद्धिमेप्पति मवाष्टमम्यम्वरे नियमात् ।। ३०८ ॥ इत्येव प्रसमावे। फलमिद स्वर्गापवर्गयोम शुमम् । सप्राप्यवेऽनगारेरगारिमिनोचरगुणात्यः ॥३०९॥ मिनसासनार्णवादास्ष्टा धर्मकापिकामिमा युत्या । रमाकारदिव। जरस्फपरिकामा मच्या ॥ ३१० ॥ समिदोपर्योपानुत्सम्प गुण- सया प्राणाः । सर्वात्मना प सतवं प्रसममुपायम परिसम्पम् ॥३१॥ यपासमसममिह म्यासदसमयार्पतो(मया?)ऽमिहिवम्। पुधापपपपन्ममा मर्पयितम्य पुढे सर्पम् ॥ ३१२ ॥ सर्पमुग्यमूसलीज सार्यविनिमयप्र- भाकरम् । मपंगुणसिद्धिमापनपनमईच्छासन जयति ॥ ३१३ ॥ समाममि भीपायकेन्दोमायामिविरचित भीप्रशमरतिमपरपम् ।.

·1 ७४ श्रीहृदयप्रदीपपटनिशिका श्रीहंदयप्रदीपपत्रिंशिका। शब्दादिपञ्चविपयेपु विचेतनेपु, योऽन्तर्गतो हृदि विवेककलां व्यनक्ति । ३ यस्माद् भवान्तरगतान्यपि चेष्टितानि प्रादुर्भवन्त्यनुभवं तमिमं भजेथाः ॥ १ ॥ जानन्ति केचिन्नतु कर्तुमीशाः, कतुं क्षमा ये न च ते विदन्ति । जानन्ति तत्त्वं प्रभवन्ति कत्तु ते केऽपि लोके विरला भवन्ति ॥ २ ॥ ६ सम्यग् विरक्तिर्ननु यस्य चित्ते, सम्यग् गुरुर्यस्य च तत्त्ववेत्ता । सदानु- भूया दृढनिश्चयो यस्तस्यैच सिद्धिर्न हि चापरस्य ।। ३ ॥ विग्रहं कृमि- निकायसङ्कुलं दुःखदं हृदि विवेचयन्ति ये । गुप्तिबन्धमिव चेतनं हि ते, ९ मोचयन्ति तनुयत्रयन्त्रितम् ॥४॥भोगार्थमेत भविनां शरीरम्, ज्ञानार्थमेतत् किल योगिनां वै । जाता विपं चेद्विपया हि सम्यग्-ज्ञानात्ततः किं कुण- पस्य पुष्ट्या ।। ५ ॥ त्वङ्मांसमेदोऽस्थिपुरीपमूत्रपूर्णऽनुरागः कुणपे कथं १२ ते । दृष्टा च वक्ता च विवेकरूपरत्वमेव साक्षात् क्रिमु मुद्यसीत्थम् ॥ ६॥ धनं न केपां निधनं गतं वै, दरिद्रिणः के धनिनो न दृष्टाः । दुःखैकहेत्वत्र धनेऽतितृष्णां त्यक्त्वा सुखी स्यादिति मे विचारः ॥ ७ ॥ संसारदुःखान्न १५परोऽस्ति रोगः, सम्यग्विचारात् परमापधं न । तद्रोगदुःखस्य विनाश- नाय, सच्छाबतोयं क्रियते विचारः ॥८॥ अनित्यताया यदि चेत् प्रतीति- स्तत्त्वस्य निष्टा च गुरुप्रसादात् । सुखी हि सर्वत्र जने वने च, नो चेद्व- १८ने चाथ जनेषु दुःखी ॥ ९॥ मोहान्धकारे भ्रमतीह तावत्, संसारदु:- खैश्च कदर्थ्यमानः । यावद्विवेकार्कमहोदयेन, यथास्थितं पश्यति नात्म- रूपम् ॥ १० ॥ अर्थो ह्यनर्थो वहुधा मतोऽयम् , स्त्रीणां चरित्राणि शवो. २१ पमानि । विपेण तुल्या विषयाश्च तेषां, येषां हृदि स्वात्मलयानुभूतिः ॥ ११ ॥ कार्य च किं ते परदोषदृष्ट्या, कार्य च किं ते परचिन्तया च । वृथा कथं खिद्यसि वालबुद्धे, कुरु स्वकार्य त्यज सर्वमन्यत् ॥१२॥ यस्मिन् २४ कृते कर्मणि सौख्यलेशो दुःखानुवन्धस्य तथास्ति नान्तः। मनोऽभितापो म- रणं हि यावत् , मूर्खाऽपि कुर्यात् खलु तन्न कर्म ॥ १३ ॥ यदर्जितं वै वयसाऽखिलेन, ध्यानं तपो जानमुखं च सत्यम् । क्षणेन सर्व प्रदत्यहो २७ तत्, कामो वली प्राप्य वलं(छलं ?)यतीनाम् ॥ १४ ॥ वलादसौ मोहरि- पुर्जनानां ज्ञानं विवेकं च निराकरोति । मोहाभिभूतं हि जगद्विनष्टं तत्त्वा- वबोधादपयाति मोहः ॥ १५ ॥ सर्वत्र सर्वस्य सदा प्रवृत्तिर्दुःखस्य ३० नाशाय सुखस्य हेतोः । तथापि दुःखं न विनाशमेति सुखं न कस्यापि ·- भोरवयप्रदीपपििशका ममेन स्भिरतम् ॥ १६ ॥ यत् कृत्रिम येपयिकादि सौम्पम् , अमम्, मवे को न समेत मयं । सर्वपु पापममध्यमेषु यद् रश्यते पत्र किमहरु प॥ १७॥ भावपाकामविकाररोपहेतुभ सद् मेपनबदन्ति । वदस । वा झमिक प्रयासम्, यतीभरा दूरवरं सान्ति ॥ १८ ॥ गृहीतलि. अस्प र नासा, गृहीवलिको विपयामिछापी । गृहीवालिहो रसगेल पमेद्, विरमान नास्ति सवोऽपिकं हि ॥ १९॥ ये मुरघविता विपया. . यमोगे पहिर्षियगा हदि पदण्गाः । दाम्मिमा वेपपराध पूर्वाः मनासि लोकम्य तु रखपन्ति ।। २० ।। मुग्ध लोकोऽपि हि यत्र मार्गे निपेशि- ममत्र रति करोति । पूर्वम्प पाक्यैः परिमोहिताना केपी न पिस भ्रम. . तीह लोके ॥ २१॥ ये निःपहास्यासमतरागासवैकनिष्ठा गरिठा- मिमाना । सम्वोपपोपैविटीनवाष्यासे रक्षयन्ति स्वमनो न लोकम् ॥ २२॥ वावरियादी जनरअफर, मावस वात्मरसे सुखमः । चिन्ता " मणि प्राप्य परे हि लोके, जने आने का कययम् प्रयासि ॥२३॥ पण्णी विरोपोऽपि प पर्शनानाम् , तयैव वेपो शवसच मेपाः । मानापये सर्व- अनः प्रचा, को छोकमाराययितु समर्थः ॥ २४ ॥ वदेव राम्य हि धनं ५ घदेय, सपसदेवेह कला व सैप । स्वस्थ भयेण्डीवलसाशये पेनो पे प्रया सर्पमिप हि मन्ये ॥ २५ ॥ रटेनः किं यदि पित्तशान्तिस्तुष्टेभेने कि परि चिचसापा। प्रीणाति नो नैष दुनोति पान्पाम्, स्पसः सदोदासपरो हि योगी ॥२६॥ एका पापात् पतति नरफे, याति पुण्पाम् सरेक, पुण्यापुण्यप्रचपविगमात् मोक्षमेकः प्रयाति । संगाभून न भवति मुग्यम्, न द्वितीयेन कार्यम् , वस्मादेको विधरति सदानन्दसौस्पेन पूर्णः ॥ २० ॥ छोफ्यमेतद् बहुमिर्षि मनोजये तेऽपि यतो न सका। मनोजयस्मान पुरोहि सम्मात् , तृण त्रिलोकीविजय यान्ति ॥ २८॥ मनोठयामालि परो हि पोगो सान तु तस्वार्यविधारणाप । समाधिसौरन्याम पर प" सौमयम् , संसारसारं प्रयमेतदेष ॥२९॥ या मिसयोश्टापपि दुर्नमा ये, रसायन पालनपानुषावार ! प्यानानि माम ममापियोगाधिचे प्रमझे पिपपद् मपन्ति ॥३०॥ सिन्दन्ति सस्प न ययाम्थित थे, सम्पपिन्ना-१० विपयाला पे । संमार मैन कार्पिवानाम् , स्वप्नेऽपि प न समापि- सोप्त्यम् ॥३१॥ सोको परं परमतस्पपयप्रकाशी, न अन्यकोटिपठन ब- नरसनाय । मशीपनीति परमोपघमेम्मेष, म्यर्य:प्रममइननो न तु मूल..

·श्रीहृदयप्रदीपपत्रिंशिका । साधारणजिनस्तवनम् । ९ भारः ॥३२॥ तावत् सुखेच्छा विपयादिभोगे, यावन् मनः स्वास्थ्यसुखं न वेत्ति । लब्धे मनःस्वास्थ्यसुखैकलेशे, त्रैलोक्यराज्येऽपि न तस्य वाञ्छा ३॥ ३३ ॥ न देवराजस्य न चक्रवर्तिनस्तद्वै सुखं रागयुतस्य मन्ये । यद्वीत- रागस्य मुनेः सदात्मनिष्ठस्य चित्ते स्थिरता प्रयाति ॥ ३४ ॥ यथा यथा कार्यशताकुलं वै, कुत्रापि नो विनमतीह चित्तम् । तथा तथा तत्त्वमिदं दु- ६रापं हृदिस्थितं सारविचारहीनैः ॥ ३५ ॥ शमसुखरसलेशात् द्वेष्यतां सं- प्रयाता विविधविषयभोगात्यन्तवाञ्छाविशेषाः । परमसुखमिदं यद् भुज्य- तेऽन्तः समाधौ, मनसि यदि तदा ते शिष्यते किं वदान्यत् ॥ ३६ ।। कलिकालसर्वज्ञश्रीहेमचन्द्राचार्यचरणकजचञ्चरीक- गुर्जरसम्राश्रीकुमारपालविरचितं साधारणजिनस्तवनम् ॥ नम्राखिलाखण्डलमौलिरत्नरश्मिच्छटापल्लवितांह्निपीठ | विध्वस्तविश्व- व्यसनप्रवन्ध, त्रिलोकवन्धो जयताजिनेन्द्र ॥१॥ मूढोऽस्म्यहं विज्ञपयामि यत्त्वामपेतरागं भगवन् कृतार्थम् । नहि प्रभूणामुचितखरूपनिरूपणाय १५क्षमतेऽर्थिवर्गः ॥ २ ॥ मुक्तिं गतोऽपीश विशुद्धचित्ते गुणाधिरोपेण म- मासि साक्षात् । भानुदेवीयानपि दर्पणेऽशुसङ्गान्न किं द्योतयते गृहान्तः ॥ ३ ॥ तव स्तवन क्षयमङ्गभाजां भजन्ति जन्मार्जितपातकानि । कि- १८ यच्चरं चण्डरुचेमरीचिस्तोमे तमांसि स्थितिमुद्वहन्ति ॥ ४ ॥ शरण्य कारु- ण्यपरः परेषां निहंसि मोहन्वरमाश्रितानाम् । मम त्वदाशां वहतोपि मूर्धा शान्ति न यात्येष कुतोऽपि हेतोः ॥ ५ ॥ भवाटवीलङ्घनसार्थवाह २१ त्वामाश्रितो मुक्तिमहं यियासुः । कषायचौरैर्जिन लुप्यमानं रत्नत्रयं मे तदुपेक्षसे किम् ॥६॥ लव्धोऽसि स त्वं मयका महात्मा भवाम्बुधौ बंभ्र- मता कथंचित् । आः पापपिण्डेन नतो न भत्त्या, न पूजितो नाथ नतु २४ स्तुतोऽसि ॥ ७ ॥ संसारचक्रे भ्रमयन् कुवोधदण्डेन मां कर्ममहाकु- लालः । करोति दुःखप्रचयस्थभाण्डम् , ततः प्रभो रक्ष जगच्छरण्य ॥ ८॥ कदा त्वदाज्ञाकरणाप्ततत्वस्त्यत्त्वा ममत्वादि भवैककन्दम् । आ- २७ स्मैकसारो निरपेक्षवृत्तिर्मोक्षेऽप्यनिच्छो भवितास्मि नाथ ॥ ९ ॥ तव नियामापतिकान्तिकान्तैर्गुणैर्नियम्यात्ममनःप्लवङ्गम् । कदा त्वदाज्ञाऽमृत- पानलोला, स्वामिन् परब्रह्मरति करिष्ये ॥ १०॥ एतावती भूमिमहं ३० त्वदंहिपद्मप्रसादाद्गतवानधीश । हठेन पापास्तदपि स्मराद्या ही मामका- ·७७ भीमारपालविरपित साधारणनिनापनम् पु नियोजयन्ति ॥ ११॥ भद्र न किसय्यपि नायनामे, सम्माम्यते मे पदपि मरापा। पाक्रियम् शुममाषनामिः, पष्टिं न मुमति क्यापि पापाः ॥ १२ ॥ मम्मुराशी अमवा व्यापि, मन्ये न मे छोचनगोष- । रोऽभू । निस्सीमसीमम्तकनारकाविलुम्सातिपित्वं कपमम्पपेश ॥१३॥ पसिभापासपसमुस्मा, सहाणेशिवमहिपुग्मम् । नाप स्वदीय शरण गतोऽस्सि, पुपारमोडविविपक्षमीतः ॥ १४ ॥ भगण्यकारण्य । शरण्य पुण्य, सम निकन्टक विधनाय । दीन इवाश शरणागत प, मो रक्ष रक्ष स्मरमितमः ॥ १५॥ त्वया पिना दुवकमान नाम्पा मम नेसुमस ममेश । सिंपा विपक्षप्रतिपक्रमूखम् , पर बिना . अरोतुमसम्मविष्णुः ॥ १६ ॥ परेशमोऽसि महेश्वरोऽसि, दोऽसि विषत्रयनायकोऽसि । वेनान्सकारिगणाभिभूतस्तवाप्रवो रोविमि हा सलेषम् ॥ १७॥ स्वामिभपर्मम्पसनामि हिस्वा, मनः समापी निद-र पामि पावत्। वालुवाम्वरपैरिणो मामनमोहम्प्यवश मयन्धि ॥१८॥ सपागमामि सदेम देव, मोहावयो पम्मम बैरिमोऽमी । वमापि मूढस पयतपुरक्षा वस्समिपो ही न किमप्यकत्यम् ॥१९॥ म्लेम्छैनशसैरतिय-१५ असम, विडम्पितोऽमीमिरनेकशोऽहम् । प्राप्तस्थिवानी मुपनैकवीर, प्रायस्थ मां यचप पावठीनम् ।। २० ।। हित्वा सदेहेऽपि ममत्मपुर्ति भापवित्रीस्वसनियका । मुच्यम्पसहर समशत्रुमित्रा, स्वामिम् कया. संयममावमिष्ये ॥ २१॥ त्वमेव देषो मम वीवराग, पों मपर्शिव- धर्म एष । इति स्वरूप परिमाध्य तस्मामोपेक्षणीयो मषधि खस्त्यः ॥२२॥ जिसा निवाशेपमुयमुरापा, कामादया कामममी स्वयेश । स्यां प्रत्यशका २॥ खर सेवक , निम्ति हि मा परुप रुपैप ॥ २५ ॥ सामर्त्यमेवरूप- तोऽति सिर्वि सत्त्वानोपानपि नेतुमीत । क्रिमाविहीन मववाहिलीनम् , रीन न रमसि मा शरण्य ।। २४ ।। स्वस्पावपद्वितय निनेन्द्र, सुर-२० समर्स पनि यस पुसा । विपत्रयीभीरपि नूनमेति, पत्राभयाय सहना- रिणीव ॥२५॥भर प्रमो निर्गुणपापी, क्रो दुरास्मा इसका सपाप्मा । ही वासराशौ भवमारिराशौ, यस्माभिमानोऽस्मि भवनिमुत्ता ॥ २६ ॥२. खामिभिमनोऽस्मि सुभासमझे, प्रमेवपात्रातिपिरप मेऽभू । चिम्चामणी स्फूर्मसि पामिपणे, पुसामसाप्यो नहि धिवर्षः ॥ २५ ॥ त्वमेव संसा- रमाम्युरापो, निमन्त्रको मे जिन पानपात्रम । स्वमेव में मेष्टमुसैकमाम, १० - ·श्रीसाधारणजिनस्तवनम् । श्रीरत्नाकरपञ्चविंशतिका विमुक्तिरामाघटनाभिरामः ॥ २८ ॥ चिन्तामणिस्तस्य जिनेश पाणौ, कल्पद्रुमस्तस्य गृहागणस्थः । नमस्कृतो येन सदापि भक्त्या, स्तोत्रैः स्तुतो ३दामभिरर्चितोऽसि ॥ २९ ॥ निसील्य नेत्रे मनसः स्थिरत्वं विधाय याव- जिन चिन्तयामि । त्वमेव तावन्न परोऽस्ति देवो निःशेषकर्मक्षयहेतुरत्र ॥३०॥ भक्त्या स्तुता अपि परे परया, परेभ्यो मुक्ति जिनेन्द्र ददते न ६ कथञ्चनापि । सिक्ताः सुधारसघटैरपि निम्ववृक्षा विश्राणयन्ति नहि चूत- फलं कदाचित् ।। ३१ ।। भवजलनदिमध्यान्नाथ निस्तार्य कार्यः, शिव- नगरकुटुम्बी निर्गुणोऽपि त्वयाऽहम् । नहि गुणमगुणं वा संश्रितानां महान्तो ९ निरुपमकरुणाः सर्वथा चिन्तयन्ति ॥ ३२ ॥ प्राप्तस्त्वं बहुमिः शुभै- निजगतश्चूडामणिदेवता, निर्वाणप्रतिभूरसावपि गुरुः श्रीहेमचन्द्रप्रभुः । तन्नातः परमस्ति वस्तु किमपि स्वामिन् यद्भ्यर्थये, किन्तु त्वद्वचनादरः १२ प्रतिभवम् , स्तार्द्धमानो मम ॥ ३३ ॥ इति साधारणजिनस्तवनम् ।। श्रीरत्नाकरपञ्चविंशतिका १५ श्रेयः श्रियां मङ्गलकेलिसन ! नरेन्द्रदेवेन्द्रनतांघ्रिपद्म! । सर्वज्ञ! सर्वा- तिशयप्रधान ! चिरं जय ज्ञानकलानिधान! ॥ १ ॥ जगत्रयाधार! कृपा. वतार! दुर्वारसंसारविकारवैद्य! । श्रीवीतराग! त्वयि मुग्धमावाद्विज- १८ प्रभो ! विज्ञपयामि किञ्चित् ॥ २॥ किं वाललीलाकलितो न वालः, पित्रोः पुरो जल्पति निर्विकल्पः । तथा यथार्थ कथयामि नाथ ! निजाशयं सानुगयस्तवाग्रे ॥ ३ दत्तं न दानं परिशीलितं च न शालि शीलं न तपो- २१ ऽभितप्तम् । शुभो न भावोऽप्यभवद्भवेऽस्मिन् विभो ! मया भ्रान्तमहो मुधैव ॥ ४ ॥ दग्धोऽग्निना क्रोधमयेन दृष्टो, दुष्टेन लोभाख्यमहोरगेण । ग्रस्तोऽभिमानाजगरेण, माया-जालेन बद्धोऽस्मि कथं भजे त्वाम् ॥ ५ ॥ २४ कृतं मयाऽमुत्र हितं न चेहलोकेऽपि लोकेश! सुखं न मेऽभूत् । अस्मा- शां केवलमेव जन्म, जिनेश ! जज्ञे भवपूरणाय ॥ ६॥ मन्ये मनो यन्न मनोज्ञवृत्तं, त्वदास्यपीयूपमयूखलाभात् । द्रुतं महानंदरसं कठोरमस्मादृशां २७ देव तदश्मतोऽपि ॥ ७ ॥ त्वत्तः सुदुःप्राप्यमिदं मयाप्तं रत्नत्रयं भूरिभव- भ्रमेण । प्रमादनिद्रावशतो गतं तत् , कस्याग्रतो नायक! पूत्करोमि ॥८॥ वैराग्यरङ्गोऽपरवञ्चनाय, धर्मोपदेशो जनरञ्जनाय । वादाय विद्याऽध्ययनं ३० च मेऽभूत, क्रियद् त्रुवे हास्यकरं स्वमीश! ॥९॥ परापवादेन मुखं सदोपम्, ·भीरमागरपवविझविका ७९ नेत्र परसीवनवीक्षणेन । पेतः पराआयविचिन्वनेन रूस भविष्यामि कप विमोएम् ।। १०॥ पिराम्पित यस्मरपस्मरार्तिवशायशास विपयान्म. सेन । प्रकाशिसं पदपवो हियेष, सर्पज्ञ ! सर्य स्वयमेष पेस्सि ॥११॥ पसोऽन्यमः परमेष्ठिमा, सालपास्यनिहतागमोक्किा । कर्मु पया कर्म मसहापाछि ही नाय मतिभ्रमो मे ॥ १२ ॥ बिमुख्य एम् ख्यगत भवन्तम्, प्यासा मया मूपिया दन्यः । फटाक्षवझोजगमीर- नामिकटीसटीयाः मुटमा विलासाः ॥ १३ ॥ ठोलेक्षणावमिरीमणेन, यो मानसे रागलषो विरामः । न शुद्धसिद्धान्वपयोभिमध्ये, घोवोऽप्यगा चारक! कारण किम् ।। १४॥ मन पग न गणो गुणाना, म निर्मला कोऽपि कलाविलासा। स्फुरत्प्रमा न प्रमुवा पापि, वयाप्यारकर्षि- सोहम् ॥ १५॥ आयुर्गमत्यातु न पापयुरिर्गत पयो नो विपयामिछापः। पमा मैपम्पविधी न पर्मे, स्थामिन्महामोहविशम्पना मे ॥१६॥ नारमा न पुण्य न मयो न पाप, मया विटानों कटुगीरपीयम् । अधारि कर्णे खपि केषला, पुरः सूटे सत्यपि देव पिर माम् ॥ १७॥ न देवपूना नप पात्रपूना, न मारधर्मग्रन साधुपमः । लप्प्यापि मानुप्प-१५ मिदं समखं, कर्म मयारण्यविखापतुस्थम् ॥ १८॥पके मयाऽसम्वपि कामपेनुकत्सनुचिन्तामणिषु सहातिः । न जैनधर्मे सुटसर्मदेऽपि, मिनेश मे पश्म मिमूहमामम् ॥ १९॥ समोठीग न प रोगीला, १० धनागमो नो मिपनागमय । वारा म कारा नरकस्म पिते, म्पचिन्ति लिन मयाऽपमेन ॥२०॥ स्थित न साधोईवि सामुपचास, परो- पकाराम पनोऽसि । न तीर्योदरमादित्य, मया मुपा हारि-११ वमेव जन्म ॥२१॥ यग्यको न गुरुवसेपु, न दुर्जनानां वपनेषु सान्तिा | नाण्यात्मलेतो मम कोऽपि देव, वार्य कयहारमय भयारिष ।। २२ । पूर्व मवेऽकारि मया न पुण्यमागामिमन्मन्यपि नो करिष्ये ।। यपीयो मम वेन नष्ठा, भूवोपमाबिमवत्रपीस ॥ २३ ॥ किंषा मुपा पापा सुपामुपम्प स्वदमे परित स्वकीयम् । असामि यस्मात् त्रिजगत्स्वरूपनिरूपरस्त कियदेवदत्र ॥ २४ ॥ दीनोशारपुरम्परस्त्यदपरो. नास्ते मपम्पा पापात्र मात्र भने मिनेघर वयाऽप्येतो न पाचे मियम्। सिहमिदमेव परामहो सट्रोधिरजे शिवं, मीरजाकर! महलेकानिलय ! मेयस्को प्रार्थये ॥ २५ ॥ इति भीजापप्रापिशतिका 1 ।

·८० । वाचकेन्द्रोमावातिविरचितं श्रीतत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् वाचकेन्द्रोमास्वातिविरचितं खोपाभाष्यगतसम्बन्धकारिकादियुतं श्रीतत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् । ३ सम्यग्दर्शनशुद्धं यो नानं विरतिमेव चाप्नोति । दुःखनिमित्तमपीदं तेन सुलब्धं भवति जन्म ॥ १ ॥ जन्मनि कर्मकेशैरनुवढेऽस्मिंस्तथा प्रयतितव्यम् । कर्मक्लेशाभावो यथा भवत्येप परमार्थः ॥ २ ॥ परमा- ६लाभे वा दोपेप्वारम्भकखभावेषु । कुशलानुवन्धमेव स्यादनवद्यं यथा कर्म ॥ ३ ॥ कर्माहितमिह चामुत्र चाधमतमो नरः समारभते । इहफल- मेव त्वधमो विमध्यमस्तूभयफलार्थम् ॥ ४ ॥ परलोकहितायेव प्रवर्तते ९ मध्यमः क्रियासु सदा । मोक्षायैव तु घटते विशिष्टमतिरुत्तमः पुरुपः ॥५॥ यस्तु कृतार्थोऽप्युत्तममऽवाप्य धर्म परेभ्य उपदिशति । नित्यं स उत्तमेभ्यो- ऽप्युत्तम इति पूज्यतम एव ॥ ६ ॥ तस्मादर्हति पूजामहन्नेवोत्तमोत्तमो १२ लोके । देवर्षिनरेन्द्रेभ्यः पूज्येभ्योऽप्यन्यसत्त्वानाम् ॥ ७ ॥ अभ्यर्चना- दर्हतां मनःप्रसादस्ततः समाधिश्च । तस्मादपि निःश्रेयसमतो हि तत्पू- जनं न्याय्यम् ॥ ८॥ तीर्थप्रवर्तनफलं यत्प्रोक्तं कर्म तीर्थकरनाम । १५ तस्योदयात्कृतार्थोऽप्यहस्तीथे प्रवर्तयति ॥९॥ तत्स्वाभाव्यादेव प्रकाशयति भास्करो यथा लोकम् । तीर्थप्रवर्तनाय प्रवर्तते तीर्थकर एवम् ॥ १० ॥ यः शुभकर्मासेवनभावितभावो भवेष्वनेकेपु । जने ज्ञातेक्ष्वाकुपु सिद्धा- १८र्थनरेन्द्रकुलदीपः ॥ ११ ॥ ज्ञानः पूर्वाधिगतैरप्रतिपतितैर्मतिश्रुताव- धिभिः । त्रिभिरपि शुद्धैर्युक्तः शैत्यद्युतिकान्तिभिरिवेन्दुः ।। १२ ।। शुभ- सारसत्त्वसंहननवीर्यमाहात्म्यरूपगुणयुक्तः । जगति महावीर इति त्रिदशै- २१र्गुणतः कृताभिख्यः ॥ १३ ॥ स्वयमेव बुद्धतत्वः सत्त्वहिताभ्युद्यता- चलितसत्त्वः । अभिनन्दितशुभसत्त्वः सेन्ट्रैर्लोकान्तिकैर्देवैः॥१४॥ जन्म- जरामरणात जगदशरणमभिसमीक्ष्य निःसारम् । स्फीतमपहाय राज्यं २४ शमाय धीमान् प्रवव्राज ॥ १५॥ प्रतिपद्याशुभशमनं निःश्रेयससाधकं श्रमणलिङ्गम् । कृतसामायिककर्मा व्रतानि विधिवत्समारोप्य ॥ १६ ॥ सम्यक्त्वज्ञानचारित्रसंवरतपःसमाधिवलयुक्तः । मोहादीनि निहत्याशुभानि २७ चत्वारि कर्माणि ॥ १७ ॥ केवलमधिगम्य विभुः स्वयमेव ज्ञानदर्शन- मनन्तम् । लोकहिताय कृतार्थोऽपि देशयामास तीर्थमिदम् ॥ १८ ॥ द्विविधमनेकद्वादशविधं महाविषयममितगमयुक्तम्। संसारार्णवपारगमनाय ३० दुःखक्षयायालम् ॥ १९ ॥ ग्रन्थार्थवचनपटुभिः प्रयत्नवद्भिरपि वादिर्भि-

·पापमोमायाविपिरपिवं भीवस्वार्यापिगमसूत्रम् ८१
निपुणः । मनमिमवनीसमम्पर्मास्कर इष सर्वमोमिः ॥ २० ॥ त्वा
त्रिकरणशुद्ध में परमर्पये नमस्कारम् । पूम्यसमाय मगरसे वीराय वि.
डीनमोहाय ॥ २१ ॥ सत्तार्याधिगमास्य पढ़र्य संमह समन्यम् । ष.
स्यामि शिप्यदिवमिममईपनेकदेशस ॥ २२ ॥ महसोऽविमहापि-
पपस्स दुर्गममन्पमाप्यपारस्म । कः शक्तः प्रत्यासं जिनवधनमहोदोक-
म् ॥ २३ ॥ गिरमा गिरि पिमित्सेदुषिक्षिप्सेष समिति पोर्माम् । ।
प्रवितीच समुद्र मिस्सेष पुनः कुमाप्रेम ॥२४॥ म्पोनीन्यु विकमिपेन्मे-
रगिरि पाणिना पिकम्पपिपेत् । गत्यानितं मिगीपेपरमसमुद्र पिपासेप
॥२५॥सपोतकप्रमामिासोऽमिनुभूपेष भास्कर मोहात्।योऽतिमहामन्या १
मिनवपन संमिप्रमेव ॥ २६ ॥ एकमपि तु जिनषषनापस्माभिर्वाइक पर्व
मषति । श्रूयन्ते पानन्दाः सामायिकमात्रपदसिद्धाः ॥२५॥ सम्माचस्मामा-
ण्यात् समासवो म्यासप्तम जिनपचनम् । मेय इति निर्विचार प्राप पार्य।
पाच्य च ॥२८॥ न भवति धर्मः मोतु सर्पस्यैकान्मतो दिवमवणात् ।
अवतोऽनुप्रहपुस्मा पपुस्त्येकान्धवो भवति ।। २९ ॥ मममपिपिन्या-
स्मगत सम्मायः सदोपोएट्यम् । मारमान प प प हि हितोपदेष्टानुग-१५
दाति ॥ ३० ॥ नर्वे प मोभमार्गादियोपदेशोऽस्ति जगवि पोऽस्मिम ।
वस्मात्परमिममेति मोक्षमार्ग प्रवक्ष्यामि ॥ ३१॥ ही सम्बन्धकारन ।
मीवत्यायाधिगमेहरमपचनसंप्रार
सम्यग्दर्शनशानपारिवाणि मोममार्ग ॥१॥ सस्वार्यमान सम्य-
गर्शनम् ।। २ ॥ तमिसगारपिगमावा ॥ ३ ॥ जीवाचीवासवपम्पसंव-
रनिर्मरामोशास्तस्वम् ।। ४ ॥ नामस्थापनाद्रम्पमावतसम्यासः ।। ५ ।।
प्रमाणनयेरभिगमा ॥ ६ ॥ निशस्थामित्वसापनाधिकरणस्थितिविधानता
॥७॥ सत्संरत्याक्षेत्रतर्शनकालान्सरमापास्सबहुत्वैध ॥ ८॥ मतिमुवा-१॥
रपिमनापर्यायकेपलानि ज्ञानम् ॥ ९॥ सत्रमाणे ।। १० । मापे परो-
भम् ॥ ११॥ प्रत्यममन्पम् ॥ १२॥ मतिः स्मृति संग पिम्नाभि-
निपोप इत्यनषान्तरम् ॥ १३ ॥ विन्द्रियानिन्द्रियनिमित्तम् ॥ ११॥२.
परप्रदेशापायमारणाः ॥ १५ ॥ महुपहुविवक्षिप्रानिमितानुक्तधुषाणों से-
वराणाम् ॥ १६॥ अपम्प ॥१७॥ म्पमनस्यायप्रहः ॥१८॥न
भुरनिन्नियाम्पाम् ॥ १९॥ सुष मतिपूर्व गनेफदायसमेन्म् ॥ २० ॥

·८२ श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसंग्रहः द्विविधोऽवधिः ॥ २१ ॥ भवप्रत्ययो नारकदेवानाम् ।। २२ ॥ यथोक्त- निमित्तः पविकल्पः शेपाणाम् ॥ २३ ॥ ऋजुविपुलमती मनःपर्यायः ३॥ २४ ॥ विशुद्ध्यप्रतिपाताभ्यां तद्विशेपः ॥ २५ ॥ विशुद्धिक्षेत्रवामि- विपयेभ्योऽवधिमनःपर्याययोः ।। २६ ।। मतिश्रुतयोर्निवन्धः सर्वद्रव्येष्व- सर्वपर्यायेषु ॥ २७ ॥ रूपिप्वववेः ॥ २८ ॥ तदनन्तभागे मनःपर्या- ६ यस्य ।। २९ ।। सर्वव्यपर्यायेपु केवलस्य ।। ३० ।। एकादीनि भाज्यानि युगपदेकस्मिन्ना चतुर्यः ॥ ३१ ॥ मतिश्रुतावधयो विपर्ययश्च ॥ ३२ ॥ सदसतोरविशेपाद्यदृच्छोपलब्धेरुन्मत्तवत् ।। ३३ ।। नैगमसंग्रहव्यवहार- ९र्जुसूत्रशब्दा नयाः ॥ ३४ ॥ आद्यशब्दो द्वित्रिभेदौ ॥ ३५ ॥ इति श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसङ्घहे प्रथमोऽध्यायः ૧૨ औपशमिकक्षायिकी भावौ मिश्रश्च जीवस्य स्वतत्त्वमौदयिकपारिणा- मिकौ च ॥ १॥ द्विनवाष्टादशैकविंशतित्रिभेदा यथाक्रमम् ॥२॥ सम्य- क्त्वचारित्रे ।। ३ ।। बानदर्शनदानलाभभोगोपभोगवीर्याणि च ॥ ४ ॥ ज्ञा- १५ नानानदर्शनदानादिलब्धयश्चतुस्लित्रिपञ्चभेदाः सम्यक्त्वचारित्रसंयमासं- यमाश्च ॥ ५ ॥ गतिकपायलिंगमिथ्यादर्शनासंयतासिद्धत्वलेश्याश्चतुश्चतु- ख्येकककैकपड्भेदाः ॥ ६ ॥ जीवभव्याभव्यत्वादीनि च ॥ ७॥ उपयोगो १८ लक्षणम् ॥ ८ ॥ स द्विविधोऽष्टचतुर्भेदः ॥ ९ ॥ संसारिणो मुक्ताश्च || १० || समनस्कामनस्काः ॥ ११ ॥ संसारिणत्रसस्थावराः ॥ १२ ॥ पृथिव्यवनस्पतयः स्थावराः ।। १३ ।। तेजोवायू द्वीन्द्रियादयश्च त्रसाः २१॥ १४ ॥ पञ्चेन्द्रियाणि ॥ १५ ॥ द्विविधानि ॥ १६ ॥ निर्वृत्त्युपकरणे दव्येन्द्रियम् ।। १७ । लब्ध्युपयोगी भावेन्द्रियम् ॥ १८॥ उपयोगः स्प- र्शादिषु ॥ १९ ॥ स्पर्शनरसनघ्राणचक्षुःश्रोत्राणि ॥ २० ॥ स्पर्शरसगन्ध- २४ वर्णशब्दास्तेपामर्थाः ॥ २१ ॥ श्रुतमनिन्द्रियस्य ॥ २२ ॥ वाय्वन्ताना- मेकम् ॥ २३ ॥ कृमिपिपीलिकाभ्रमरमनुष्यादीनामेकैकवृद्धानि ॥ २४ ॥ संज्ञिनः समनस्काः ॥ २५ ॥ विग्रहगतो कर्मयोगः ॥ २६ ॥ अनुश्रेणि २७ गतिः ।। २७ ।। अविग्रहा जीवस्य ॥ २८ ॥ विग्रहवती च संसारिणः प्राक् चतुर्यः ॥ २९ ॥ एकसमयोऽविग्रहः ॥ ३० ॥ एक द्वौ वानाहा. रकः ॥ ३१ ॥ सम्मूर्छनगर्भोपपाता जन्म ॥ ३२ ।। सचित्तशीतसंवृत्ताः ३० सेतरा मिश्राश्चैकझस्तद्योनयः ॥ ३३ ॥ जराय्डपोतजानां गर्भः ॥३४!!

·भीवस्मार्माधिगमेस्रषचनसमहः ८३ नाएकोषानामुपपात ॥ ३५ ॥ शेपाणां समर्थनम् ॥ ३६ ॥ औदारिक- वैकियाहारकजसकार्मणानि शरीराणि ॥१७॥ पा परं पर सूक्ष्मम् ॥ ३८॥ प्रदेसतोऽसस्पेयगुण प्रारजसात् ॥ ३९ ॥ अनन्तगुणे परे । ॥४०॥ अप्रदिपावे ॥४१॥अनाविसवः प॥४२॥ सर्वस्व ॥४३॥ सदादीनि माम्पानि युगपदेकसा घतुयं ॥ ४४ ॥ निरुपमोगमन्त्यम् ॥ ४५ ॥ गर्मसंनजमापम ॥ ४६॥ पेक्रियमोपपातिकम् ॥४७॥ । सम्पिप्रत्यय च ॥४८॥ शुम गिगुरमध्यापाति पादारक पतुर्दशपूर्ष- परम्मैव ।। ४९ ॥ मारकसम्मूर्छिनो नपुसकानि ॥ ५० ॥ न रखाः ॥५१॥ औपपाविकपरमवेहोचमपुरुषासंस्पेयवर्पायुपोऽनपपायुपः ॥ ५२ ॥ पति भीतरमाथापिगमेयरवनसाहे हिदीयोऽप्यायः रमसमराबालफापकमतमोमहावमाप्रमा मूमयो पनायुवावाकासप्रविष्ठार सप्ताघोऽपः पुतराः ॥ १॥ सामु नरका ॥२॥ नित्पाशुमवरलेश्या- परिणामदेहदनायिक्रियाः ॥ ३ ॥ परस्परोदीरितदु सा ॥४॥ सष्ठि- टामुरोदीरितासाथ प्रार पतुर्ष्याः ॥५॥ सेप्वेकत्रिसप्तदससप्ता-५ द्वाविंशविनयमिंसत्सागरोपमा सत्वानों परा स्थितिः ॥ ६ ॥ अपूढीपर- बणादयः पुमनामानो द्वीपसमुद्राः ॥ ७॥ निर्विष्कमा पूर्णपूर्वपरिक्षे- पिणो यस्ठयारवयः ॥ ८ ॥ वन्मप्ये मेरुनार्मािचो योजनामतमहवधि-16 फमो समूबीपः ॥९॥वत्र मरसहमवतहरिविदेपरम्परहरण्यवराय- सपीः क्षेत्राणि ।। १० । सद्विमाजिन पूर्वापरायता हिमबम्महाहिमप- मिपपनीलरश्मिभिररिणो पर्पघरपर्यघाः ॥ ११॥ दिपावकीपडे ॥१२॥२॥ पुपर प ।। १३ ॥ प्राग्मानुपोत्तयन्मनुष्या ॥ १४ ॥ मार्या म्लि- राध ॥ १५ ॥ मरराषसविदेहा। फर्ममूमयोऽन्यत्र देयपरफलम्य ॥१५॥ मूस्थिवी पयपर निपल्योपमान्तर्मुर्ते ॥ १७ ॥ तिर्यग्यो- २॥ नीना॥ १८॥ पति प्रोतरापिगमेनपचनसाट्री तृतीयोऽप्यायः देवामनिकायाः ॥१॥ तृतीय पीवटेश्यः ॥२॥ पसाएपञ्चद्वारसवि. पम्पाः पयोपपन्नपर्यन्ताः ॥३॥ इन्नमामानिफनायधिसपारिपचारमरम- टोम्पालानीस्यकीर्णरामियोग्यक्रिस्थिपिायातः॥४॥ पायाभंसालोम्पा-३० ·८४ श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहलवचनसंग्रहः लवा व्यन्तरज्योतिप्काः ।। ५ ।। पूर्वयोभन्द्राः ।। ६ ।। पीतान्तलेश्याः ॥ ७ ॥ कायप्रवीचारा आ ऐशानात् ॥ ८ ॥ शेपाः स्पर्शरूपशब्दमनः- प्रवीचारा द्वयोर्द्वयोः ॥ ९॥ परेऽप्रवीचाराः ॥१०॥ भवनवासिनोऽसु- रनागविद्युत्सुपर्णाग्निवातस्तनितोदधिद्वीपदिकुमाराः ॥ ११ ॥ व्यन्तराः किन्नरकिंपुरुपमहोरगगान्धर्वयक्षराक्षसभूतपिशाचाः ॥१२॥ ज्योतिष्काः ६ सूर्याश्चन्द्रमसो ग्रहनक्षत्रप्रकीर्णतारकाश्च ॥ १३ ॥ मेरुप्रदक्षिणानित्यगतयो नृलोके ।। १४ ॥ तत्कृतः कालविभागः ॥ १५ ॥ बहिरवस्थिताः ॥१६॥ वैमानिकाः ।। १७ ॥ कल्पोपपन्नाः कल्पातीताञ्च ॥ १८ ।। उपर्युपरि ९॥ १९॥ सौधर्मशानसानत्कुमारमाहेन्द्रब्रह्मलोकलान्तकमहाशुक्रसहस्रारे- प्यानतप्राणतयोरारणाच्युतयोर्नवसु ग्रंवेयेपु विजयवंजयन्तजयन्तापराजि- तेषु सर्वार्थसिद्धे च ।। २० ।। स्थितिप्रभावसुखद्युतिलेश्याविशुद्धीन्द्रिया- १२वधिविपयतोऽधिकाः ॥२१॥ गतिशरीरपरिग्रहाभिमानतो हीनाः ॥२२॥ पीतपद्मशुक्ललेश्या द्वित्रिशेपेपु ॥ २३ ॥ प्राग्वेयकेभ्यः कल्पाः ॥ २४ ॥ ब्रह्मलोकालया लोकान्तिकाः ॥ २५ ॥ सारस्वतादित्यवहयरुणगर्दतोयतु- १५पिताव्यायाधमरुतः (अरिष्टाश्च ) ॥२६॥ विजयादिपु द्विचरमाः ॥२७॥ औपपातिकमनुप्येभ्यः शेपास्तिर्यग्योनयः ॥ २८ ॥ स्थितिः ॥ २९ ॥ भवनेपु दक्षिणार्धाधिपतीनां पल्योपममध्यर्धम् ॥ ३० ॥ शेपाणां पादोने १८॥ ३१ ॥ असुरेन्द्रयोः सागरोपममधिकं च ॥ ३२ ॥ सौधर्मादिपु यथाक्रमम् ॥ ३३ ॥ सागरोपमे ॥ ३४ ॥ अधिके च ॥ ३५ ॥ सप्त सानत्कुमारे ॥ ३६॥ विशेपत्रिसप्तदशैकादशत्रयोदशपञ्चदशभिरधिकानि २१ च ॥३७॥ आरणाच्युतादूर्ध्वमेकैकेन नवसु वेयकेपु विजयादिपु सर्वा- र्थसिद्धे च ॥ ३८ ॥ अपरा पल्योपममधिकं च ।। ३९ ॥ सागरोपमे ॥ ४० ॥ अधिके च ॥ ४१ ॥ परतः परतः पूर्वा पूर्वानन्तरा ॥ ४२ ॥ २४ नारकाणां च द्वितीयादिपु ॥ ४३ ॥ दशवर्पसहस्राणि प्रथमायाम् ॥४४॥ भवनेषु च ॥४५॥ व्यन्तराणां च ॥ ४६॥ परा पल्योपमम् ॥४७॥ ज्योतिष्काणांमधिकम् ।। ४८ ॥ ग्रहाणामेकम् ॥ ४९॥ नक्षत्राणामर्धम् ७॥५०॥ तारकाणां चतुर्भागः ॥५१॥ जघन्या त्वष्टभागः ॥ ५२ ।। चतुर्भागः शेपाणाम् ॥ ५३ ॥ इति श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसङ्ग्रहे चतुर्थोऽध्यायः . .

·भीतमार्यापिगमेऽईवषमसंप्रहाः अजीबकाया पर्माधमाकासपदलाः ॥ १॥ द्रव्याणि खीपाय ॥२॥ निसादस्थितान्यल्पानि ॥ ३॥रूपिणः पुछा ॥४॥ माऽऽकासारेक- ध्याणि ॥ ५ ॥ निस्क्रियाणि ॥६॥ मसंस्पेयाः प्रदेशा पर्माधर्मयोः । ॥७॥ श्रीवस प 110॥ आघसस्मानम्ताः ॥९॥ संस्पेयासंस्पेयाम पुदानाम् ॥ १०॥ नामो ॥ ११॥ छोकाकासेऽवगाहा ॥ १२ ॥ धर्माधर्मयोः रखे ॥ १३ ॥ एकप्रदेशाविपु मान्या पुद्रलानाम् ॥ १४॥ असंम्पेयमागादिपु पीवानाम् ॥ १५ ॥ प्रदेशसहारविसर्गाम्या मदीपपत् ॥ १६॥ गविस्थित्युपमहो पर्माधर्मयोरुपकारः ॥ १७ ॥ आकाशस्या- मगादः ॥१८॥ भरीरवासनामामापानाः पुनकानाम् ॥ १९॥ सुखदुवा . पीरिवमरणोपप्रहाम ॥ २० ॥ परस्परोपप्रहो वीवानाम् ॥ २१॥पर्वना परिणामः मिया परत्वापरस्पे पालस्स || २२ ।। स्पर्सरसगम्भवर्णवन्तः पदसाः ॥ २५ ॥ सदा पसौस्यस्पोल्यसंस्थानमेदवमरठायातपोधोदव-11 न्वः ॥२४॥ मणषः रमम्माम ।। २५ ।। संपासमेवेभ्य उत्पपन्से ।।२।। मेवावा ॥ २४ ॥ मेदसंपावास्या पाशुपा ॥ २८॥ उत्पादम्ययनो- म्यमुख सत् ॥ २९ ॥ वदापाव्यय नित्यम् ॥ ३०॥ अर्पिवानर्पितसिह. ॥३१॥ मिग्घरमस्वादम्पः ॥ ३२ ॥न नपन्पगुमानाम् ॥ २३ ॥ गुणसाम्ये ससानाम् ॥ ३४ ॥ पधिकारिगुणाना तु ॥ ३५॥ पन्ने समाधिको पारिपामिकौ ॥३६॥ गुणपर्यायव मुख्यम् ॥ ३० ॥ फास- के ॥ ३८ ॥ सोऽनम्तसमयः ॥ ३९ ॥ द्रम्याभया निर्गमा गुणाः ॥ ४० ॥ वापा परिणामा ॥ ११॥ अनावियविमाम ।। १२ ।। रूपि- प्षारिमान् ॥ १३ ॥ योगोपयोगी जीयेषु ॥ ४४ ॥ इति भीवाला पिगमेस्त्रानसरे परमोऽपामा १ -- कायवामनाकर्म योगः ॥ १॥ स भाषव ॥२॥ मा पुण्यस्म ॥ ॥ ३ ॥ मनमः पापस्य ॥ ४ ॥ सपायाफपाययोो सांपरायियोपययोः ॥५॥ ममवापायेन्द्रियक्रिया पनापनपनसिठिसम्या पूर्वस्म मेवाः ॥ ६ ॥ वीप्रमन्वशावाशापभाववीयर्याधिकरणविशेपेभ्यसद्विप:९. ॥७॥अधिकरण जीवानीपा: ॥ ८॥आपं सरमसमारंमारंभयो। रुपकारिवानुमवकपायबिशेपेसिमिनिमम ॥९॥मिर्तनानिक्षेप- रांगोगनिसर्गा द्विपतुर्वित्रिमेदाः परम् ॥ १० ॥ पादोपनिएपनारसर्या-१.

·८८ श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसंग्रहा यस्य ॥ १९॥ नामगोत्रयोरप्टौ ॥ २० ॥ शेषाणामन्तर्मुहूर्त्तम् ॥२१॥ विपाकोऽनुभावः ॥२२॥ स यथानाम ॥ २३ ॥ ततश्च निर्जरा ॥२४॥ ३ नामप्रत्ययाः सर्वतो योगविशेषात्सूक्ष्मैकक्षेत्रावगाढस्थिताः सर्वात्मप्रदेशे- प्वनन्तानन्तप्रदेशाः ॥ २५ ॥ सद्वेद्यसम्यक्त्वहास्यरतिपुरुषवेदशुभायु - मगोत्राणि पुण्यम् ॥ २६ ॥ इति श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसङ्ग्रहे अष्टमोऽध्यायः tor आनवनिरोधः संवरः॥१॥ स गुप्तिसमितिधर्मानुप्रेक्षापरीपहजयचा. ९रित्रैः ॥२॥ तपसा निर्जरा च ॥३॥ सम्यग्योगनिग्रहो गुप्तिः ॥४॥ ईर्या- भाषणादाननिक्षेपोत्सर्गाः समितयः॥५॥ उत्तमः क्षमामार्दवार्जवशौचस- त्यसंयमतपस्त्यागाकिंचन्यब्रह्मचर्याणि धर्मः॥६॥ अनित्याशरणसंसारैकत्वा- १२ न्यत्वाशुचिस्वास्रवसंवरनिर्जरालोकवोधिदुर्लभधर्मस्खाख्याततत्त्वानुचिन्त- नमनुप्रेक्षाः ॥७॥ मार्गाच्यवननिर्जराथ परिपोढव्याः परीषहाः ॥८॥ क्षु- त्पिपासाशीतोष्णदंशमशकनाम्यारतिस्त्रीचर्यानिपद्याशय्याक्रोशवधयाचना- १५ लाभरोगतृणस्पर्शमलसत्कारपुरस्कारप्रज्ञाज्ञानादर्शनानि ।। ९॥ सूक्ष्मसंपय- यच्छास्थवीतरागयोश्चतुर्दश ॥१०॥ एकादश जिने ॥११॥ वादरसंपराये सर्वे ॥१२।। ज्ञानावरणे प्रज्ञाज्ञाने ।। १३ ।। दर्शनमोहान्तराययोरदर्शना- १८ लाभौ॥१४॥चारित्रमोहे नाम्न्यारतिस्त्रीनिपद्याक्रोशयाचनासत्कारपुरस्काराः ॥१५॥ वेदनीये शेपाः॥१६॥ एकादयो भाज्या युगपदेकोनविंशतः ॥१७॥ सामायिकच्छेदोपस्थाप्यपरिहारविशुद्धिसूक्ष्मसंपराययथाख्यातानि चारित्रम् २३॥ १८ ॥ अनशनावमौदर्यवृत्तिपरिसंख्यानरसपरित्यागविविक्तशय्यासन- कायक्लेशा वाह्यं तपः ॥ १९ ॥ प्रायश्चित्तविनयवैयावृत्त्यखाध्यायव्यु- त्सर्गध्यानान्युत्तरम् ।। २० ॥ नवचतुदर्शपञ्चद्विभेदं यथाक्रम प्रारध्यानात् २४ । २१ ।। आलोचनप्रतिक्रमणतदुभयविवेकव्युत्सर्गतपश्छेदपरिहारोपस्था- पनानि ।। २२ ॥ ज्ञानदर्शनचारित्रोपचाराः ॥ २३ ॥ आचार्योपाध्याय- तपस्विशैक्षकग्लानगणकुलसंघसाधुसमनोज्ञानाम् ॥ २४ ॥ वाचनापृच्छ- २७ नानुप्रेक्षान्नायधर्मोपदेशाः ॥ २५ ॥ वाह्याभ्यन्तरोपध्योः ॥ २६ ॥ उत्त- मसंहननस्यैकाग्रचिन्तानिरोधो ध्यानम् ।। २७ ।। आ मुहूर्तात् ॥ २८ ॥ आर्तरौद्रधर्मशुक्लानि ॥ २९ ॥ परे मोक्षहेतू ॥ ३०॥ आर्तममनोज्ञानां ३० संप्रयोगे तद्विप्रयोगाय स्मृतिसमन्वाहारः ॥ ३१ ॥ वेदनायाश्च ॥३२ :

·भीवस्वाधिगमेऽईमपपनसंग्रह विपरीत मनोमानाम् ॥ ३३ ॥ निदान १ ॥ ३४ ॥ तदविरतदेशविरत- प्रमचसंपतानाम् ॥ ३५ ॥ हिंसानृतवेयविषयसरमणेभ्यो रौद्रमपिरतदे- सविरठयोः ॥३६॥भाशापायविपासस्थानविषयाय धर्ममममत्तसंयसप । ॥ ३५ ॥ उपशाम्तक्षीणकपाययोम ॥ ३८ ॥ शुढे पाये ॥ ३५ ॥ परे केवलिन ॥ ४० ॥ प्रयास्वैकस्यपिवळसूक्ष्मश्यिाप्रतिपातिभ्युपरवकिया- निवृत्तीनि ॥४१॥ वस् फकाययोगायोगानाम् ॥४२॥ एकामये सबि- १ व पूर्वे ॥ ४३ ॥ अविचार द्वितीयम् ॥४४॥ वितर्क: भुवम् ॥ ४५ ॥ विचारोऽध्यानयोगसमन्तिः ॥ ४६॥ सम्मरष्टिभावकविरवानन्द- रियोजकपर्शनमोरक्षपकोपशान्वमोहलपमीणमोइजिनाः क्रमशोऽसस्ये. . मगुणनिर्जरा ॥४७॥ पुलाफपासशीसनिर्मन्यमातका निर्मग्या ॥४८॥ संपमहवपतिसेवनातीलिंगलेश्योपपावविकस्सतः साप्मा ॥ ४९ ।। इति प्रीतत्वापिगमेवारनसहरे मवमोऽपाय मोहमयाबानदर्शनावरणान्तराममयाय केवलम् ।।१।। पन्याहेत्वभाव निर्जराभ्याम् ।। २ ॥ रूसम्ममयो मोमः ॥३॥ भोपसमिकावि मध्य-५ स्वामानाचान्यत्र केवलसम्पवधानवर्भनसिदत्वेभ्यः ।। ४ ।। सदनन्तर- मूद गध्यत्यासोकान्तात् ॥५॥ पूर्वप्रयोगादसलत्यादन्यविच्छेदाधपागति परिणामाव बदतिः ॥ ६ ॥ क्षेत्रकाउगविलिङ्गधीपारित्रप्रत्येकपुरमोधिव-16 सानाबगाइनान्तरसेल्पापपास्वत माप्याः ॥ ७ ॥ पति वावरणावापिगमेप्रत्यापनबारे दामोऽपामः १२ पव तस्यपरिझानाद्विरकस्पात्मनो मृशम् । निराखबस्थापिछभायां नवायां कर्मसन्तवो ॥ १॥ पूर्षित क्षपयको ययोका भयहेतुमिः । ससारपीज कालयन मोइनीय प्रहीयसे ॥२॥ यतोऽश्वरायमानमरानमान्यनन्तरम् ।। प्रहीयन्तेऽस्स मुगपत् त्रीणि कर्माण्यशेपतः ॥ ३ ॥ गर्मसूपयो पिनष्टाया यया वालो विनश्यति । सथा कर्म भय याति मोहनीये मय गते ॥ ४ ॥ वतः क्षीणपसु कमां प्राप्तोऽयास्पावसयमम् । वीसपम्पननिर्मुका मावा. परमेश्वरः ॥५॥शेपर्मफलापेमः शुद्धो युदो निरामयः । सर्पका स- पंदर्शी प जिनो भवति केवठी ॥६॥ एत्ममक्षपापूर्ण निर्याणमधिग पति । यया पेन्मनो बहिनिहपादानसन्ततिः॥ ॥ दग्पे बीजे गा.

·९२ श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः दशाधिपानाम् । तद्दिवत्येव पुरो हि साम्य-सुधांबुधेस्तेन तमाद्रियस्ख ॥ ६ ॥ अष्टवैचित्र्यवशाजगजने, विचित्रकर्माशयवागविसंस्थुले । उदा- ३ सवृत्तिस्थित्तचित्तवृत्तयः, सुखं श्रयंते यतयः क्षतार्तयः ॥ ७ ॥ विश्वज- तुपु यदि भणमेकं, साम्यतो भजसि मानस मैत्रीम् । तत्सुखं परममत्र परत्राप्यभुपे न यदभूत्तव जातु ।। ८ ॥ न यस्य मित्रं न च कोऽपि शत्रु- ६ निजः परो वापि न कश्चनास्ते । न चेंद्रियार्थेपु रमेत चेतः, कपायमुक्तः परमः स योगी ॥ ९ ॥ भजस्व मैत्री जगदगिराशिपु, प्रमोदमात्मन् गु. णिपु त्वशेषतः । भवार्तिदीनेषु कृपारसं सदाप्युदासवृत्तिं खलु निर्गुणेष्वपि ९॥ १० ॥ मैत्री परस्मिन् हितधीः समग्रे, भवेत्प्रमोदो गुणपक्षपातः । कृपा भवातें प्रतिवर्तुमीहोपेक्षैव माध्यस्थ्यमवार्यदोपे ।। ११ । परहितचिंता मैत्री. परदुःखविनाशिनी तथा करुणा । परसुखतुष्टिर्मुदिता, परदोषोपेक्ष- १२ णमुपेक्षा ॥ १२॥ मा कात्किोऽपि पापानि, मा चाभूत्कोऽपि दुःखितः । मुच्यतां जगद येया, मतिमैत्री निगद्यते ॥ १३ ।। अपास्ताशेषदोषाणां, वस्तुतत्त्वावलोकिनाम् । गुणेषु पक्षपातो यः, स प्रमोदः प्रकीर्तितः॥१४॥ १५दीनेष्वार्तेषु भीतेषु, याचमानेपु जीवितम् । प्रतीकारपरा चुद्धिः, कारुण्य- मभिधीयते ।। १५ ।। क्रूरकर्मसु निःशंकं, देवतागुरुनिदिपु । आत्मशंसिपु योपेक्षा, तन्माध्यस्थ्यमुदीरितम् ॥ १६॥ चेतनेतरगतेष्वखिलेषु, स्पर्शरूप. १८ रवगंधरसेषु । साम्यमेष्यति यदा तव चेतः, पाणिगं शिवसुखं हि तदा- स्मन् ॥ १७ ॥ के गुणास्तव यतः स्तुतिमिच्छस्यद्भुतं किमकृथा मद- वान् यत् । कैर्गता नरकभीः सुकृतैस्ते, किं जितः पितृपतिर्यदचिन्तः॥१८॥ २१ गुणस्तवैर्यो गुणिनां परेषामाकोशनिंदादिभिरास्मनश्च । मनः समं शीलति मोदते वा, खिद्येत च व्यत्ययतः स वेत्ता ॥ १९ ॥ न वेत्सि शत्रून सु- हृदश्च नैव, हिताहिते खं न परं च जंतोः । दुःखं द्विपन वांछसि शर्म २५ चैवनिदानमूढः कथमाप्स्यसीष्टम् ॥ २० ॥ कृती हि सर्व परिणामरम्यं, विचार्य गृहाति चिरस्थितीह । भवान्तरेऽनन्तसुखाप्तये तद् आत्मन् किमाचा- रमिमं जहासि ॥ २१ ॥ निजः परो वेति कृतो विभागो, रागादिभिस्ते २७ त्वरयस्तवात्मन् । चतुर्गतिक्केशविधानतस्तत् प्रमाणयन्नस्यरिनिर्मितं किम् ॥ २२॥ अनादिरात्मा न निजः परो वा, कस्यापि कश्चिन्न रिपुः सुहृद्वा । स्थिरा न देहाकृतयोऽणवश्व, तथापि साम्यं किमुपैषि नैषु ।। २३ ॥ यथा ३.विदां लेप्यमयान तत्त्वात् , सुखाय मातापितूपुत्रदाराः । तथा परेऽपीह ·- भीमुनिसुन्धरसूरिविरथितोऽम्पात्मकसनुमः विस्तीर्णसत्तदाकारमेवारि सम समप्रम् ॥२४॥ बानम्ति कामानिखिम ससंज्ञा , मयं नराः केऽपि केऽपि धर्मम् । बैन प केपिट गुरुदेव- अब, फेचित् शिष केऽपि प केऽपि साम्मम् ।। २५ ।। सियन्ति वापदि । लिया निनपु, पश्यन्ति यापमिजमयमभ्यः । इमां मयेऽत्रापि समीक्ष्य रीलिं, साथै न कर प्रेत्य हिते यवेव ।। २६ ।। समंद्रवालाविपु ययात रोपम वोपन मुपा पदाः । समा भवेऽस्मिम् विपयैः समरेप विमा- . म्यास्मस्पेऽवहि ।। २७ ॥ एप मे जनयिता बननीय, वपमा पुनरिमे खजनाम । म्यमेवविति जातममत्वो नेष पश्यसि कतावपशस्वम् ।।२८|| नो धने। परिजनैः स्वमनर्या देवता परिचितेरपि मत्रैः । रयतेऽत्र खलु र कोऽपि कांधामो विभावयसि मूठ किमेवम् ॥२९॥ तैर्मवेऽपि पपहो सुख- मिच्छतस्म सापनपया प्रतिमा । मुपसि प्रविकळ विपयेपु, प्रीतिमेपि नहु साम्यसवस्वे ॥३०॥ अर्थतोपुग्मम् ।। कि कपापकरुपं कुरुपे स्त्र, केपु चिमनु मनोऽरिधियात्मम् । सेऽपि ते हि जनकाविकरूपैरिष्टता वधु- रनवमयेषु ॥३१॥ यांन गोचसि गताः किमिमे मे, मेदसा इति पिया विमुपस्मा । भनेपु नियस्त्वमनतेप्रेय, तेऽपि निहवा मषता र ॥३२॥ प्रातु न सक्या मवदु सतो ये, खया न ये त्वामपि पातुमीशा । मम- स्यमेवेपु परमुपास्मम् , पदे पदे कि शुभमेपि मर ॥ ३३ ॥ सवनाः पुद्रसपिरतीमा, अर्या परे पाणुमया दयेऽपि । वयत्यनताम् परिणाममा १८ वासचेपु कस्त्वाईति गगरोपी ।। ५४ ।। . मय शिवीयः श्रीममस्ममोषमाधिकार मुसि प्रणयपारुगिराम प्रीसिता मणयिनीपु कतिस्स्वम् । किन रेसि पवा भरवायी, ता तृणां खष्टु शिठा गठपवाः ॥ १॥ पर्मास्सिमध्या- प्रसासमांसामेप्पाचमुष्पस्थिरपगडानाम् ।सीदेह पिंगकविसंम्पिवेप, फ, धेपु किं पश्यसि रम्पमारमन् ॥ २ ॥ विछोक्य दूरस्यममेम्पमत्सं, मुगु- प्ससे मोटिवनासिकस्यम् । मृसेपु तेनैव विमा योपायपु पु तर्हि कुरुपे- ऽमिठापम् ॥ ३ ॥ अमेप्यमासासषसारमकानि, नारीशरीराणि निपेय-.. माणा । हाप्यपत्सइपिषाविपिंतातापान परत्र प्रति दुर्गवीय ॥४॥म- मेषु येषु परिमुभसि कामिनीनां, पेसः प्रसीद वित प भणमतरेपाम् । स. म्पक समीप विरमाशुचिपिएकेभ्यम्नेम्यम शुच्यनुपियस्तुविषारमिष्छन् ।

·९४ श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः ॥ ५ ॥ विमुह्यसि स्मेरदृशः सुमुख्या, मुखेक्षणादीन्यभिवीक्षमाणः । स- मीक्षसे नो नरकेपु तेपु मोहोद्भवा भाविकदर्थनास्ताः ॥ ६ ॥ अमेध्यभत्रा ३ वहुरंध्रनिर्यन्मलाविलोद्यत्कृमिजालकीर्णा । चापल्यमायानृतवंचिका स्त्री, संस्कारमोहानरकाय भुक्ता ।। ७ ॥ निभूमिर्विपकंदली गतदरी व्याघ्री निराह्वो महाव्याधिर्मत्युरकारणश्च ललनाऽनभ्रा च वज्राशनिः । बंधुस्नेह- ६ विघातसाहसमृपावादादिसंतापभूः, प्रत्यक्षापि च राक्षसीति विरुदैः ख्या- ताऽऽरामे त्यज्यताम् ।। ८ ।। अथ तृतीयोऽपत्यममत्वमोचनाधिकारः मा भूरपत्यान्यवलोकमानो, मुदाकुलो मोहनृपारिणा यत् । चिक्षिप्सया नारकचारकेऽसि, दृढं निवद्धो निगडैरमीभिः ॥ १ ॥ आजीवितं जीव १२ भवान्तरेऽपि वा, शल्यान्यपत्यानि न वेत्सि किं हृदि । चलाचलैयेविवि- धार्तिदानतोऽनिशं निहन्येत समाधिरात्मनः ॥२॥ कुक्षौ युवत्याः कृ- मयो विचित्रा, अप्यस्रशुक्रप्रभवा भवन्ति । न तेषु तस्या नहि तत्पतेश्च, १५रागस्ततोऽयं किमपत्यकेषु ।। ३ ।। त्राणाशक्तेरापदि संबंधानंत्यतो मिथों- ऽगवताम् । संदेहाचोपकृतेर्मापत्येपु निहो जीव ॥ ४ ॥ १८ अथ चतुर्थो धनममत्वमोचनाधिकारः याः सुखोपकृतिकृत्वधिया त्वं, मेलयन्नसि रमा ममतामाक् । पाप्मनो- ऽधिकरणत्वत एता, हेतवो ददति संसृतिपातम् ॥ १॥ यानि द्विपाम- २१ प्युपकारकाणि, सर्पोन्दुरादिष्वपि यैर्गतिश्च । शक्या च नापन्मरणामयाद्या, हन्तुं धनेष्वेपु क एव मोहः ॥ २ ॥ ममत्वमात्रेण मनःप्रसादसुखं धन- रल्पकमल्पकालम् । आरंभपापैः सुचिरं तु दुःखं, स्यादुर्गतौ दारुणमित्यवेहि २४ ।। ३ ।। द्रव्यस्तवात्मा धनसाधनो न धर्मोऽपि सारंभतयातिशुद्धः । निःसंगतात्मा त्वतिशुद्धयोगात्, मुक्तिश्रियं यच्छति तद्भवेऽपि ॥ ४ ॥ क्षेत्रवास्तुधनधान्यगवावैर्मलितैः सनिधिभिस्तनुभाजाम् । क्लेशपापनरका- २७ भ्यधिकः स्यात्को गुणो न यदि धर्मनियोगः ॥ ५ ॥ आरंभैर्भरितो नि- मजति यतः प्राणी भवांभोनिधावीहते कुनृपादयश्च पुरुषा येन च्छलाद्वा- धितुम् । चिंताव्याकुलत्ताकृतेश्च हरते यो धर्मकर्मस्मृति, विज्ञा! भूरिपरि- ३० ग्रहं त्यजत तं सोग्यं परैः प्रायशः ॥ ६ ॥ क्षेत्रेषु नो वपसि यत्सदपि ·- श्रीमुनिमुन्दरसूरिविरचितोऽम्यात्मकम्पटुम समेतपातासि वत्सरमरे किमिद गृहीला । समानाविवमिवापचया- निताचे, भावी कम नरकासमराप मोक्षः ॥७॥ मय पथमो देहममत्वमोचनाधिकार पुष्णासि य देहमपाम्यक्तियसयोपकार कमय विपास्पति । फर्मागि हरमिसि पिंप्यायलिं, जगत्यय वर्षयते हि पूर्वराद् ॥ १॥ कारागृहा- . विधाशुचिताविद्यासाभिर्गसुमिच्छवि रोऽपि हि पद्विमिप । क्षिप्तत. योऽधिकतरे वपुपि स्वमंग्रावेन वदायितु यवसे घिमात्मम् ॥२॥ पेसीदमवितु परलोकदासमीत्या सखो न मुदपे किम पुण्यमेष । सम्प . म रक्षिामिद हि न दु:समीति पुण्य पिना भयमुपैवि व पत्रिणोऽपि ॥३॥ देव विमुप कुरुपे फिसप न पेरिस, देहस्य पर मासे मपडा. प्रजासम् । डोदामिवो हि सासे पनपावमाभिर्वाधा न तेऽस्स प नमोष-१ दनामयते ॥ ४ ॥ दुधः कर्मविपाकभूपतिमतः कायाइय कर्मकर, पदा कर्मगुणैईपीकपपके पीवप्रमादासवम् । हत्या मारकवारकापरित स्वां प्राप्य पातु रस्त, गन्वेति स्वहिवाय सयममरे व वाहयास्प ववत् १५ I॥ ५ ॥ यदा शुचीम्पप्पाशुभीमपन्ति । म्याकुलाकाकशुनादिमस्यात् । बाग्मापिनो मम्मखया वोगात् , मांसाविपिहान् सहित गृहाण ॥६॥ परोपकारोति पो जपो पा, विनापरापम्प फस न देहात । समाटका. पस्सविनामगेइमर्सिटमूर फलमभवे किम् ॥ ७ ॥ मम्पिंटरूपेण विन श्वरेम, जुगुप्सनीयेन गवालयेन । दोन पेदात्महित मुसाप, धर्माम र सपवसेऽत्र मूह ॥८॥ - भय पष्ठो विषयप्रमावत्यागाधिकार भत्ससकसिममुसाय निमिडियाधैम्प मुमसि प्रपिर प्रधुरप्रमाः ११० गते भिपन्ति गहने मषमीमच्छे, सतूम या मुठमा गिषमार्गरष्टि ॥१॥ भापातरम्पे परिणाम से, मुसे कम पैपयिक रतोऽसि । बोऽपि कार्य रपयम् हिवार्थी, करोति विद्वम् यदुदर्फतकम् ॥ २ ॥ यरिटियारिहर सर्म विदुषपाणपत्व शिवग परत । तयोमियोऽसि प्रतिपमता है- विम्, विरोपटष्टपान्यतरद् गृहाण ठन् ॥ ३॥ मुक्ति कय नारकतिर्यगा- विदुपनि दाहीत्यवधि भाः । निपवे से विपयेपु गुप्मा, विमेपि.

·९६ श्रीमुनिमुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः पापप्रचयाचं येन ॥ ४ ॥ गर्भवासनरकादिवेदनाः, पश्यतोऽनवरतं श्रुते- क्षणैः । नो कपायविपयेपु मानसं. शि.प्यते बुध विचिंतयेति ताः ||५|| ३ वध्यस्य चौरस्य यथा पशोर्वा, संप्राप्यमाणस्य पदं वधस्य । शनैः शनैरेति मृतिः समीपं, तथाखिलस्येति कथं प्रमादः ॥ ६॥ विभेपि जंतो ! यदि दुःखराशेस्तदिद्रियार्थेपु रति कथा मा । तदुद्भवं नश्यति शर्म यदाक्, ६ नाशे च तस्य ध्रुवमेव दुःखम् ॥ ७ ॥ मृतः किमु प्रेतपतिर्दुरामया, गताः क्षयं किं नरकाश्च मुद्रिताः । ध्रुवाः क्रिमायुर्धनदेवंधवः, सकौतुको यद्वि- पयविमुह्यसि ॥ ८ ॥ विमोहसे कि विपयप्रमादैर्धमात्सुखस्यायतिदुःख- ९ राशेः । तद्र्धमुक्तस्य हि यत्सुखं ते गतोपमं चायतिमुक्तिदं तत् ॥ ९ ॥ १२ । अथ सप्तमः कपायत्यागाधिकारः रे जीव सेहिथ सहिप्यसि च व्यथास्तास्त्वं नारकादिपु पराभवभूः कपायैः । मुग्धोदितैः कुवचनादिभिरप्यतः किं, क्रोधान्निहंसि निजपुण्य- धनं दुरापम् ॥ १॥ पराभिभूतौ यदि मानमुक्तिस्ततस्तपोऽखंडमतः शिवं १५ वा । मानादतिर्दुर्वचनादिभिश्चेचपःक्षयस्तन्नरकादि दुःखम् ॥ २ ॥ वै- रादि चात्रेति विचार्य लाभालाभौ कृतिन्नाभवसंभविन्याम् । तपोऽथवा मानमवा(था?)भिभूताविहास्ति नूनं हि गतिधैिव ॥३॥ श्रुत्वाकोशान् यो १८ मुदा पूरितः स्यात् , लोप्टाधैर्यश्चाहतो रोमही । यः प्राणान्तेऽप्यन्यदोप न पश्यत्येप श्रेयो द्राग् लभेतैव योगी ॥ ४ ॥ को गुणस्तव कदा च कपायैर्निर्ममे भजसि नित्यमिमान् यत । किं न पश्यसि दोपममीपां, ता- पमत्र नरकं च परत्र ॥ ५ ॥ यत्कपायजनितं तव सौख्यं, यत्कपायपरि- हानिभवं च । तद्विशेपमथवैतदुदक, संविभाव्य भज धीर विशिष्टम् ।।६।। सुखेन साध्या तपसां प्रवृत्तिर्यथा तथा नैव तु मानमुक्तिः । आद्या न दत्ते- ३४ ऽपि शिवं परा तु, निदर्शनाद्वाहुवलेः प्रदत्ते ॥ ७ ॥ सम्यग्विचार्येति वि- हाय मानं, रक्षन् दुरापाणि तपांसि यत्नात् । मुदा मनीपी सहतेऽभिभूती:, शूरः क्षमायामपि नीचजाताः॥८॥पराभिभूत्याल्पिकयापि कुग्यस्यधैरपीमां ३७ प्रतिकर्तुमिच्छन् । न चेत्सि तिर्यङ्नरकादिकेपु, तास्तैरनंतास्त्वतुला भवित्रीः ॥९॥ धसे कृतिन् ! यद्यपकारकेपु, क्रोधं ततो धेहरिपटक एव । अथोप- कारिष्वपि तद्भवार्तिकृत्कर्महन्मित्रवहिविपत्सु ॥१०|| अधीत्यनुष्ठानतपःश- ३.माद्यान्, धर्मान् विचित्रान् विदधत्समायान् । न लप्स्यसे तत्फलमात्म- ·भीमुनिमुन्धरसूरिविरपितोऽप्यारमकस्सामा देशाधिक वाम मवावरेषु ॥१॥ मुसाय घस्से यदि छोममात्मनो, मानादिरात्रितये विधेहि यत् । दुःसाय पेदन परत्र वा रुविम्, परि- प्रो हिरांवरेऽपि ५ ॥१०॥ करोपि पस्मेत्यहिवाय किंचित् , कथा- । पिल्प मात कयपिस् । माञ्चीहरसम्मदमत्सराविना र सन्मा नर- काविधिः ॥ १३ ॥ पुरापि पापै पसिवोऽसि संहतो, दयासिरेकि गुणिमस्सरं पुनः । न येसि कि पोरखले निपात्यसे, नियत्र्यसे गृललया । प सर्वच ॥ १४ ॥ कष्टेन पर्मों ख्वशो मिस्त्यय, भय कपासुगपत् प्रयाति प । मतिप्रयमार्जिवमसुनं सवा, छिमझ ही हारयसे नमस्खता ॥ १५ ॥ समबम्ति सावः फलपीमबन्ति पर्मा यांसि मिभिवायश- . सीमपन्ति । लिपति नैव पितरोऽपि प बांधवास, छोकरयेऽपि विपदो भविनां कपायैः ॥१६॥ रूपलामालविक्रमनियाभीवपोविवरणप्रमुवापै । किंमद पहसि सि न, मूठाऽनवशा समसालापासम् ॥ १० ॥ पिना कपायाम भवार्षिराशिवेन्द्रदेव च वेपु सरमु । मूग हि संसार- परो कयायास्तचान विहायैष सुखी भवात्मन् ॥१८॥॥समीक्ष्य सि- यस्नरकारिवेरना, मुवेमधमदुरापता था। प्रमोदसे यतिपयैः सको. १५ तुम्तवसवात्मम् । विफलेव वना ॥ १९॥ पौरखमा कर्मकरेगहीते, दुः खमात्रेऽप्युपतप्यसे त्वम् । पुष्टै प्रमादेनुमिम पुण्यपन न कि बेत्स्पपि फुटपमानम् ।। २० । मृत्यो कोऽपि न रक्षियो न अगवो पा. रिप्रमुबासिख, रोगसेननृपादिमा म र मियो लिणासिताः पोस । विम्वखा नरका न नापि मुग्निवा धर्मनितोषी सपा, सत्को नाम गुणो मदम विमुखा का ते रसुतीच्छा पत्र॥१॥ मथाएमा शासगुणापिकार शिलावतामेति वदति, विशति सिदान्सरसा न चान्च! ! यवत्र । नो जीवदयार्द्रया दे, न मावाकूरततिम सभ्या ॥१॥ यस्मागर्मामो- परसैन पौतः, प्रमादपकः स कप नियेच्छुः । रसायनेर्यस्म गदाः मता नो, मुदुर्लमें जीवितमस्म नूनम् ॥ २॥षधीविनोऽपाविक जिनागमा, प्रमाविनो दुर्गविपापमुंपा । म्योतिषिमूहस्य हि वीपपाविनो, गुणाय कस्म शछमस्स पमुपी॥३॥मोदन्ते पहुवर्कवणपणा विप्रयादिनाम्, काम्पः केपन कस्सिवायघटनेनुष्टाः कबिस्पातिवः । म्योतिनोटफनीति-.

·1
।
१८
श्रीमुनिसुन्दरसूरिचिरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः
लक्षणधनुर्वेदादिशात्रैः परे, ब्रूमः प्रेलहिते तु कर्मणि जडान कुझिमरी-
नेव तान् ॥ ४ ॥ किं मोदसे पंडितनाममात्रात् , शास्त्रेवधीती जनरंज.
३ केषु । तत्किंचनाधीप्य कुरुष्व चाशु, न ते भवेद्येन भवाच्चिपातः ||५||
धिगागमैर्माद्यसि रंजयन् जनान् , नोद्यच्छसि प्रेत्यहिताय संयमे । दधासि कुं.
क्षिभरिमात्रतां मुने, क ते क तत् कैप च ते भवांतरे ॥ ६ ॥ धन्याः के
: ६ऽप्यनधीतिनोऽपि सदनुष्टानेपु वद्धादरा, दुःसाध्येपु परोपदेशलवतः श्रद्धा-
नशुद्धाशयाः । केचित्त्वागमपाठिनोऽपि दृघतस्तत्पुस्तकान् येऽलसाः अत्रा-
मुत्रहितेषु कर्मसु कथं ते भाविन प्रेत्यहाः ॥ ७ ॥ धन्यः स मुग्धमति-
९रप्युदितार्हदाजारागेण यः सृजति पुण्यमदुर्विकल्पः । पोठन किं व्यसन-
तोऽस्य तु दुर्विकल्पैर्यो दुःस्थितोऽत्र सदनुप्टितिपु प्रमादी ॥ ८ ॥ अधी.
तिमात्रेण फलंति नागमाः, समीहितैर्जीव सुखैर्भवान्तरे । स्वनुष्टितैः किंतु
रतदीरितैः खरो, न यत्सिताया वहनश्रमात्सुखी ॥ ९ ॥ दुगंधतो बदणु-
वोऽपि पुरस्य मृत्युरायूंपि सागरमितान्यनुपक्रमाणि । पर्शः खरः क्रकचतो-
ऽतितमामितश्च, दुःखावनंतगुणितो भृगौत्यतापी ॥ १० ॥ तीव्रा व्यथाः
१५सुरकृता विविधाश्च यत्रानंदारवैः सततमभ्रमृतोऽप्यमुष्मात् । किं भाविनो
न नरकात्कुमते विमेपि, यन्मोदसे क्षणसुखैर्विपयैः कपाची ।। ११ ॥
युग्मम ।। वंधोऽनिशं वाहनताहनानि, क्षुत्तृड्दुरामातपशीतवाताः । निजान्य-
१८जातीयभयापमृत्युदुःखानि तिर्यक्ष्विति दुस्सहानि ॥ १२ ॥ मुधान्यदा-
स्वाभिमवाभ्यसूया भियोऽन्तगर्भस्थितिदुर्गतीनाम् । एवं सुरेप्वप्यसु-
खानि नित्यं, किं तत्सुखैर्वा परिणामदुःखैः ॥ १३ ॥ सप्तमीत्यभिभवेष्ट-
२१ विप्लेवानिष्टयोगगददुःसुतादिभिः । स्वाचिरं विरसता नृजन्मनः, पुण्यतः
सरसतां तदानय ॥ १४ ॥ इति चतुर्गतिदुःखततीः कृतिन्नतिभयास्त्वम-
नंतमनेहसम् । हृदि विभाव्य जिनोतकृतांततः, कुरु तथा न यथा स्युरि-
२४मास्तव ।। १५ ।। आत्मन् परस्त्वमसि साहसिकः श्रुताक्षयद्धाविनं चिर-
चतुर्गतिदुःखराशिम् । पश्यन्नपीह न बिभेपि ततो न तस्य, विच्छित्तये च
यतसे विपरीतकारी ॥ १६ ॥
२७
अथ नवमश्चिचदमनाधिकारः,
कुकर्मजालैः कुविकल्पसूत्रजैर्निबध्य गाढं नरकाग्निभिश्चिरम् । विसा-
३० रवत् पक्ष्यति जीव ! हे मन कैवर्तकस्वामिति मास्य विश्वसीः ॥ १॥

·. भीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽव्यात्मकल्पनुमः तोऽपये मयि पिरमसस प्रसीद, कि दुरिस्पनिकरः झिपसे मवे माम् । बाऽठि: कपा मम सद्विचस्मान , मैत्री कतार्पय यसो नर- कादिमि ॥२॥ स्वर्गापवर्गों मरक क्याम्तमुहर्तमाघेण षशावस पत् । १ ददाति संतोः सतत प्रयास , पस सदस करण कुरुप्य ।। ३ ।। मुसाय दुसाय प नैव देवा, न पापि फासः सरदोऽरयो या । मवेत्सर मानस- मेब जो , संसारपकप्रम#कोतुः ॥४॥ वन मनो यस समाहित । स्थात्, विस्म का नियमेर्पमेनहत मनो यस्य प दुर्विकस्स।, तिम कार्य नियमैर्यमैप ॥ ५ ॥ दानमुप्सम्यानतपोऽर्षनारि, वृषा मनोनिमहमवरेम । कपायपिसानतोस्मितस्म, परो हि योगो मनसो व- सस्त्रम् ॥ ६ ॥ जपो न मुक्त्यै न पो दिमेड, न सयमो नापि मो न मौनम् । न सापनाथ पवनाविकम, कित्येकमव करण मुदाम्वम् । • ॥ सम्पापि धर्म सफल जिनोविठ, सखुलम पोवनिर्म विहाय प । मनापि-र सावहिलीसव पठन् , मापुभौ नायपिटर महो अनः ॥ ८॥ सुद- मेय ही रिपपत्यदो मनो, रिपूहरोसेव प पावन अपि । विमिविर- विपमिा करोतु कि, पदीमवन् पुर्मिपदी पदे पदे ॥ ९॥रे पिच येरि ५ सरहनु मयापरा, यहुर्गती मिपसि मा इविकसदालेः । चानासि मामयमपास्य शियेऽखि गवा, वति न संवि तव वासपद पसंस्थाः ॥१०॥ पूविमुति प रतेर्विदूरे, कष्टीय सपत्सुय्सामनईः । अपाकवसन्ततिमवि-16 रेप, नाप्रपेशं इमनोहयोगी ॥११॥ तपोजपापा स्वफसाय धर्मा, न दुर्मिकस्पेईसवेदसः स्युः । वत्सायपेयः मुमुछेऽपि गेहे, भुपालुपाम्या बियसे स्वदोपात् ।।१२।। मकृपासाम्य मनसो वशीकवात्, परं च पुण्य, २१ न तु यस वस्तम् । स पषित पुण्यस्यैस्तदुः, फलेप ही ही इतका करोतु किम् । ॥ १३ ॥ भकारण पस्स प दुर्विकारपैईव मन सा- सवियोऽपि नित्यम् । पोरैरपेनिधिवनारकायुसृत्यो प्रयावा नरके स मूनम् ॥ ।। १५ ।। योगस्य हेतुर्मनसः समाधिः, परे मिदान वपसम्म योगा । पर मूलं शिवसर्ममस्या, मनःसमाणि मग मतपमित् ।। १५ ।। म्या- म्यापयोगैपरणक्रियाम, भ्यापारणैर्वादसमावनामि । मुभीस्नियोगीसव-२० सप्रतिफलोपयोगैम मनो निरप्पात ॥ १६ ॥ मापनापरिणामेष, सिं- रेपिप मनोवने । सदा सामत्सु छानसूमय न पिशयपि ॥ १७ ॥ ।

·१०० । श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः अथ दशमो वैराग्योपदेशाधिकारः, किं जीव माद्यसि हसस्ययमीहसेऽर्थान् , कामांश्च खेलसि तथा कुतु- ३ कैरशंकः । चिक्षिप्सुः घोरनरकावटकोटरे त्वामभ्यापतल्लघु विभावय मृत्यु. रक्षः ॥१॥ आलंवनं तव लयादिकुठारघाताः, छिंदति जीविततरुं न हि यावदात्मन् । तावद्यतस्व परिणामहिताय तस्मिन् , छिन्ने हि कः क ६ च कथं भविता स्वतंत्रः ॥ २ ॥ त्वमेव मोग्धा मतिमान् त्वमात्मन् , ने- टाप्यनेष्टा सुखदुःखयोस्त्वम् । दाता च भोक्ता च तयोस्त्वमेव, तश्चेष्टसे किं ? न यथा हिताप्ति. ॥३॥ कस्ते निरंजन ! चिरं जनरंजनेन, धीमन् ! ९ गुणोऽस्ति परमार्थदृशेति पश्य । तं रंजयाशु विशदैश्चरितैर्भवाब्धौ, यस्त्वां पतंतमवलं परिपातुमीष्टे ॥ ४ ॥ विद्वानहं सकललब्धिरहं नृपोऽहं, दाता- हमद्भुतगुणोऽहमहं गरीयान् । इत्याद्यहंकृतिवशात्परितोपमेपि, नो वेत्सि १२ किं परभवे लघुतां भवित्रीम् ॥ ५ ॥ वेत्सि स्वरूपफलसाधनयाधनानि, धर्मस्य, तं प्रभवसि स्ववशश्च कर्तुम् । तस्मिन् यतख मतिमन्नधुनेत्यमुत्र, किंचित्त्वया हि नहि सेत्स्यति भोत्स्यते वा ॥६॥ धर्मस्याऽवसरोऽस्ति पुद्- १५ गलपरावर्तेरनंतैस्तवाऽऽयातः संप्रति जीव हे प्रसहतो दुःखान्यनंतान्य- यम् । स्वल्पाहः पुनरेप दुर्लभतमश्चास्मिन् यतस्वाहतो, धर्म कर्तुमिमं विना हि नहि ते दुःखक्षयः कर्हि चित् ।। ७ ।। गुणस्तुतीवांछसि निर्गुणोऽपि, १८ सुखप्रतिष्ठादि विनापि पुण्यम् । अष्टांगयोगं च विनापि सिद्धीर्वातूलता कापि नवा तवात्मन् ॥ ८॥ पदे पदे जीव ! पराभिभूती:, पश्यन् कि- मीय॑स्यधमः परेभ्यः । अपुण्यमात्मानमवैपि किं न, तनोपि किं वा नहि २१ पुण्यमेव ॥ ९ ॥ किमर्दयन्निर्दयमंगिनो लघून , विचेष्टसे कर्मसु ही प्रमा- दतः। यदेकशोऽप्यन्यकृतार्दनः सहत्यनंतशोऽप्यंग्ययमर्दनं भवे ॥१०॥ यथा सर्पमुखस्थोऽपि, भेको जंतूनि भक्षयेत् । तथा मृत्युमुखस्थोऽपि, किमात्म- २४ नईसेंऽगिनः ॥ ११ ॥ आत्मानमत्पैरिह वंचयित्वा, प्रकल्पितैर्वा तनु- चित्तसौख्यैः । भवाधमे किं जन ! सागराणि, सोढासि ही नारकदुःख- राशीन् ।॥ १२ ॥ उरभ्रकाकिण्युदविंदुकाम्रवणिक्त्रयीशाकटभिक्षुकाधैः । २७ निदर्शनैहरितमर्यजन्मा, दुःखी प्रमादैर्वहु शोचितासि ॥ १३ ॥ पतंग. भंगैणखगाहिमीनद्विपद्विपारिप्रमुखाः प्रमादैः । शोच्या यथा स्युर्मृतिबंध- दुःखैश्चिराय भावी त्वमपीति जतो ! ॥ १४ ॥ पुरापि पापैः पतितोऽसि ३० दुःखराशौ पुनर्मूढ ! करोषि तानि । मजन्महापंकिलवारिपूरे, शिला निजे !

·भीमुनिसुन्दप्रिविरचितोऽम्यात्मकसद्धर्म मूर्तीि गरेप घस्से ॥ १५ ॥ पुनः पुनर्जीव वोपविश्यसे, पिपि दुग्यात्सुखमीहसे पपेत् । रुप्य तस्किंपन येनांछित्त, मरेपासेऽव- सरोऽयमेव पत् ॥ १६ ॥ पांगसौस्पखजनानसूनपि, म त्यक न । प धर्ममाईवम् । भवन्धि धर्मादि मधे मधेऽपिताम्पमूम्पमीमिः पुन- रेप दुर्सम ॥ १७॥ दुरस पपा पहुविध सहसेऽप्यकाम:, काम रुपा सहसि करणादिभावः। अस्सीयसापि तव पेन माचरे स्सादात्यतिकी र सकसवुश्मनिवृत्तिरेव ॥ १८ ॥ प्रगत्मसे कर्मसु पापकेयरे, पवाशया शर्म न तद्विनामिवम् । विमाषपसप विनय त, विमेपि वि दुर्गति- दुरसतो नहि ? ॥ १९ ॥ कर्माणि रे जीन करोपि वानि, येो भवि- . भ्यो विपदो जनताः । वाम्यो मिया वापसेऽघुना किं १, समाविताभ्यो. ऽपि मशालतम् ॥ २० ये पालिता पृद्धिमिधाः सहेष, सिग्मा अश बोहपर ये वे । यमेन तानप्यदय गृहीवाम् , हास्वापि किं न स्वरसे। हिवाय १ ॥२१॥ यः हिश्यसे व पनवश्वपत्मयशाप्रमुत्ताविभिराश- मस्यैः । क्रियानिए प्रेत्य पप्पसे, साप्पा किमायुध विपारयैषम् ॥२२॥ किमु मुपसि गत्वरैः प्रपर, रुपपुरपु परिमहः । विमृशस्व हितोप-11 योगिनोबसरेऽस्मिन् परलोकपाय रे ।। २३ ।। मुखमास्से सुन पे, मुझे पिषसि सेसि । न बाने स्वमता पुण्यविनावे कि भपिप्यति ? ॥ २४॥ शीवाचापाग्ममिकामतृणाविस्पर्शायुत्याकटतोऽस्पाद्विमेपि । वावामिः कर्ममिः म्पीकरोपि, अमादीनां वेदना घिग् पियवे॥२५॥ कपिस्कपायैः कपन प्रमा, सामहै कापि च मस्सरापैः । वात्मान- मास्मन् पीकरोपि, पिमेपि पिनो नरकाइपर्मा ॥ २६ ॥ - . मर्थकादशो धर्मगुरपुपदेशाधिकार मोदयापापविनाशनाय प , वमपर्म फलुपीकरोपि किम् ।। प्रमादमानोपधिमत्मराविमिन मिमित सौपघमामयापहम् ॥ १॥ शेषि- स्पमात्सर्यकदामहामोऽनुतापरभाविधिगौरवागि घ । प्रमावमानौ गुरुः सगति, स्पार्भिता पा मुहते मला इमे ।। २ ॥ यया तवेष्टा स्वगुण-.. प्रससा, उमा परेपामिति मस्सरोमी । तेपामिमा संतनु पहमेयाखां नेष्ट- पानावि(द्विी) विनेष्टलामा ॥३॥ बनेषु गृहस्सु गुणान् प्रमोरये, मविधी गुणरिता व गृहरम दोपाम् परितभ्यसे प चेद् , मबन्नु। वयो

·१०२ श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः
दोपास्त्वयि सुस्थिरास्ततः ॥ ४॥ प्रमोदसे स्वस्त्र यथान्यनिर्मितः, स्तवै-
तथा चेत्प्रतिपंथिनामपि । विगर्हणैः स्वस्य यथोपतप्यसे, तथा रिपूणा-
३ मपि चेत्ततोऽसि वित् ॥ ५ ॥ स्तवैर्यथा स्वस्थ विगर्हणेच, प्रमोदतापी
भजसे तथा चेत् । इमौ परेपामपि तैश्चतुर्वप्युदासतां वासि ततोऽर्थवेदी
॥६॥ भवेन्न कोऽपि स्तुतिमात्रतो गुणी, ख्यात्या न बढ्यापि हितं प-
६ रन च । तदिच्छुरीादिभिरायतिं ततो, मुधाभिमानग्रहिलो निहंसि क्रिम्
॥ ७ ॥ सृजन्ति के के न बहिर्मुखा जनाः प्रमादमात्सर्यकुबोधविप्लुताः।
दानादिधर्माणि मलीमसान्यमून्युपेक्ष्य शुद्धं सुकृतं चराऽण्वपि ॥ ८ ॥
९ आच्छादितानि सुकृतानि यथा दधते, सौभाग्यमत्र न तथा प्रकटीकृतानि ।
श्रीडानताननसरोजसरोजनेत्रावक्षःस्थलानि कलितानि यथा दुकूलैः ॥९॥
स्तुतैः श्रुतैर्वाप्यपरैर्निरीक्षितर्गुणस्तवात्मन् ! सुकृतैर्न कश्चन । फलन्ति नैव
५२ प्रकटीकृतैर्भुवो, द्रुमा हि मूलैर्निपतंत्यपि त्वधः ॥ १० ॥ तपःक्रियाव-
श्यकदानपूजनैः, शिवं न गंता गुणमत्सरी जनः। अपथ्यमोजी न निरा-
मयो भवेद्रसायनैरप्यतुलैर्यदातुरः ।। ११ ।। मन्त्रप्रभारत्नरसायनादिनिद-
पुष्पर्शनादल्पमपीह शुद्धम् । दानार्चनावश्यकपोपधादि, महाफलं पुण्यमितो-
ऽन्यथान्यत् ॥ १२ ॥ दीपो यथाल्पोऽपि तमांसि हन्ति, लवोऽपि रोगान्
हरते सुधायाः । तृण्यां दहत्याशु कणोऽपि चामेधर्मस्य लेशोऽप्यमलस्त-
८ यॉहः ॥ १३ ॥ भावोपयोगशून्याः, कुर्वन्नावश्यकीः क्रियाः सर्वाः । देह-
केशं लमसे, फलमाप्स्यसि नैव पुनरासाम् ॥ १४ ॥
अथ द्वादशो देवगुरुधर्मशुझ्यधिकारः.
तत्त्वेषु सर्वेषु गुरुः प्रधानं, हितार्थधर्मा हि तदुक्तिसाध्याः । अयंस्त-
मेवेत्य परीक्ष्य मूढ !, धर्मप्रयासान् कुरुपे वृथैव ॥ १॥ भवी न धमैर-
२४ विधिप्रयुक्तैर्गमी शिवं येपु गुरुर्न शुद्धः । रोगी हि कल्यो न रसायनैस्तैथेपां
प्रयोक्ता भिपगेव मूढः ॥ २ ॥ समाश्रितस्तारकवुद्धितो यो, यस्यास्यहो
मजयिता स एव । ओघं तरीता विपमं कथं स, तवैव जंतुः कुगुरोर्भ-
२७ वाब्धिम् ॥ ३ ॥ गजाश्वपोतोक्षरथान् यथेष्टपदाप्तये भद्र ! निजान् परान्
वा । भजति विज्ञाः सुगुणान् भजैवं, शिवाय शुद्धान गुरुदेवधर्मान् ||४||
फलाद् वृथा स्युः कुगुरूपदेशतः, कृता हि धर्मार्थमपीह सूद्यमाः । तद्-
३० दृष्टियगं परिमुच्य भद्र! हे, गुरुं विशुद्धं मज चेद्धितार्थ्यसि ॥ ५ ॥

·३ - भीमुनिसुन्दरसूरिविरविवोऽध्यात्मकल्सट्टमा १०३ न्यसा मुछिपथस्स पाइपया भीषीर ये प्राइ स्वया, लटाकास्तरते- ऽभवन् बहुवरास्त्वासने ते कटौ । विप्राणा यविनाम वचनुपियां मु. प्णति पुम्पपिया, पूवर्मः हिमराम्यके पपि सलारक्षा न कि यस्सवः १ ॥६॥ माघस्मभुमुवधमैडिंग रष्ठिरागेम गुणानपेभ । भमुत्र शो- पिप्यसि वत्सले तु, सध्यमोजीव महामयाः ॥७॥ नाम मुमिजो- ऽपि ददाति निवफा, पुष्टा रसैम्यगपी पयो न प । कुम्यो नृपो नेप। मुसेवितः मिय, धर्म शिष पाहगुरुर्न समिता ।। ८ ।। मुले न खावि. पितरौ गगो बा, विद्या र बधुः स्वगुरुर्धन पा। हिताय सवोर्न परे । किंरिम , किवारवाः सद्गुणेषपर्मा ॥ ९ ॥ माता पिता स्स मुग- . उन्म वस्यात् , प्रपोम्प यो योजति सुधर्मे । न मस्समोऽति क्षिपवे म. वाम्मी, पो धर्मनिमाविकप जीपम् ।। १० । दाक्षिण्यउने गुरुदेव- पूजा, पित्रादिमकि मुख्यामिसापा । परोपकारम्पवहारमुखी, नृणामिहा- मुत्र प सपदे स्युः ।। ११॥ जिनेप्वमठियमिनाममा, कर्मस्वनीचित्य- मधर्मसगः । पित्रापुपेक्षा परपचन, समन्ति पुसौ विपदः समन्वाद ॥ १० ॥ मक्सैव नार्षसि मिन मुगुरोप पर्म, नाकर्णयस्यविरव पिर-१५ तीन पत्से । सार्य निरर्पमपि र प्रचिनोप्यपानि, मूल्सेन केन सदमुत्र समीइसे सम् १ ॥ १३ ॥ चतुष्पदै सिंहम समात्येमिउभिमास्वार- भवीह मिस् । सौप सेमजति कोऽपि दुर्गे, शृगालपपेयमिछम परे सा ॥ १४ ॥ पूर्णे वटाके पिता सदैव, श्वेऽपि गेहे झुपित स मूरः । कत्सनुमे सत्यपि ही दरिखो, गुवादियोगेऽपि हिप: प्रमादी ॥१५॥ न प- मंम्विा गुरदेवमख्येिपो म यग्यटवोऽपि पिचे । तेषां प्रसशफल ११ पशूनानियोगः स्यादुवर्रमरीणाम् ।। १६ ।। न देवकार्ये न प संपकायें, पेपो धन नभएमा वेपाम् । ववर्जनाजिनर्मबांधौ, पविष्यवां कित. पटबन सात् ॥१५॥ मय पयोदयो यतिशिलोपरेशाधिकार ते वीमा मपपारिधि मुनिपरास्तेभ्यो नमकुमरे, येप नो विपयेपुर. भ्यति मनो नो वा कपाप धुवम् । रागद्वेपविमु प्रतिफलप साम्यात- समांडप, मिस पेजति पारमसंयमगुप्माकीरे मजायना ॥ १ ॥ सा- म्पारमापित्ससि नो प्रमा, एशन गुमीः समितीय मस्से । वपो दिया। - ·१०४ श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः नार्जसि देहमोहादस्पेऽपि हेतौ दधसे कपायान् ॥ २॥ परीपहान्नो सहसे न चोपसर्गान्न शीलांगधरोऽपि चासि । तन्मोक्ष्यमाणोऽपि भवाब्धिपारं, ३ मुने ! कथं यास्यसि वेपमात्रात् ॥३॥ युग्मम् ॥ आजीविकार्थमिह यद्य- तिवेपमेप, धत्से चरित्रममलं न तु कष्टभीरुः। तद्वेत्सि किन्न ?न विभेति जगजिघृक्षुर्मृत्युः कुतोऽपि नरकच न वेपमात्रान् ॥ ४॥ वेपेण माद्यसि ६ यतेश्वरणं विनात्मन् !, पूजां च वांछसि जनाद्बहुधोपधिं च । मुग्धप्रतार- णभवे नरकेऽसि गंता, न्यायं विभर्पि तदजागलकर्तरीयम् ॥ ५ ॥ जा- नेऽस्ति संयमतपोभिरमीभिरात्मन्नस्य प्रतिग्रहमरस्य न निष्कयोऽपि । कि ९ दुर्गतौ निपततः शरणं तवास्ते ?, सौख्यं च दास्यति परत्र किमित्यवेहि ॥ ६ ॥ किं लोकसत्कृतिनमस्करणार्चनाये, रे मुग्ध तुष्यसि विनापि वि- शुद्धयोगान् । कृतन् भवांधुपतने तव यत्प्रमादो, वोधिद्रुमाश्रयमिमानि क- १२ रोति पशून् ॥ ७ ॥ गुणांस्तवाश्रित्य नमंत्यमी.जना, ददत्युपध्यालयों- क्ष्यशिष्यकान् । विना गुणान् वेपमृपेविभर्पि चेत् , ततष्ठकानां तव भा- विनी गतिः ॥ ८॥ नाजीविकाप्रणयिनीतनयादिचिन्ता, नो राजभीच १५भगवत्समयं च वेत्सि । शुद्ध तथापि चरणे यतसे न मिक्षो ?, तत्ते परि- ग्रहभरो नरकार्थमेव ॥ ९ ॥ शास्त्रज्ञोऽपि धृतव्रतोऽपि गृहिणीपुत्रादिवंधो- ज्ञितोऽप्यंगी यद्यतते प्रमावशगो न प्रेत्यसौख्यश्रिये । तन्मोहद्विपतस्त्रि- ३८ लोकजयिनः काचित्परा दुष्टता, बद्धायुष्कतया स वा नरपशु¥नं गमी दुर्गतौ ॥ १० ॥ उच्चारयस्यनुदिनं न करोमि सर्व, सावद्यमित्यसकृदे- तदथो करोपि । नित्यं मृपोक्तिजिनवंचनभारितात्तत् , सावद्यतो नरक- २१ मेव विभावये ते ॥ ११ ॥ वेपोपदेशाद्युपधिप्रतारिता ददत्यभीष्टानृज- वोऽधुना जनाः । भुक्षे च शेपे च सुखं विचेष्टसे, भवांतरे ज्ञास्यसि तत्फलं पुनः ॥ १२ ॥ आजीविकादिविविधार्तिभृशानिशार्ताः, कृच्छ्रेण .२४ केऽपि महतैव सृजन्ति धर्मान् । तेभ्योऽपि निर्दय ! जिघृक्षसि सर्वमिष्टं, नो संयमे च यतसे भविता कथं ही ॥ १३ ॥ आराधितो वा गुणवान् भवाब्धिमस्मानपि तारयिष्यति । श्रयन्ति ये त्वामिति भूरि- २७ भक्तिभिः, फलं तवैषां च किमस्ति निर्गुण ! ॥ १४ ॥ स्वयं प्रमादैनिप. वन् भवांवुधौ, कथं स्वभक्तानपि तारयिष्यसि ? | प्रतारयन् स्वार्थमृजून शिवार्थिनः, स्वतोऽन्यतश्चैव विलुप्यसेंऽहसा ।। १५ ।। गृहासि शय्याह- ३० तिपुस्तकोपधीन् , सदा परेभ्यस्तपसस्त्वियं स्थितिः । तत्ते प्रमादाद्भरिता- स्वयं तरन्, ! ।

·। धीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽम्पारमकस्पगुम प्रतिमहणार्णमनस परत्र का गतिः ॥१६॥ न कापि सिसिन प सेऽविशायि, मुने दियायोगदपामुपादि । वयाप्यकारकर्षितस्त्व, म्या- तीछया दाम्यसि पिट मुपा किम् ||हीनोऽप्यरे माग्यगुर्मुपास्मन, . पांगतवार्थापनाप्नुपम । इयम् परेभ्यो समसेऽविसापमिडापि पावा कु- गति परत्र ।। १८ ॥ गुणैर्षिहीनोऽपि जनानतिस्तुतिप्रतिपदाम् पम्मुविवा प्रतीसि । ठुलायगोऽपोष्ट्रमरारिमन्ममिर्षिना, पतले भविता म नि । कपः ॥ १९॥ गुणेषु नोपण्ठसि घेन्मुनेता, प्रगीयसे यैरपि यंप- सेऽय॑से । मुगुप्सिता प्रेय गतिं गतोऽपि ईसिप्पसे पामिमविप्पसेऽपि पा ॥ २० ॥ पानमाननुविषदनापरैर्मोइसे, निहतिरनिर्जनः । म स्व. ६ पेपि मुस्वस्म घेवा, कोऽपि सोऽपि सब सुटयते हि वैः ।। २१ ।। मपेद्- गुणी मुग्पकतेन हि सयेने स्याविधानानपदनानिमिः । विना गुणामो भषडाससंक्षयसवो गुमानर्बय किं सवानिमिः ॥ २२ ॥ अप्येपि साम" सदसद्विवित्रासापाविमिमाम्पसि या समायैः । येषां जनानामिह रंजनाय, भवांवरे तेक मुने' कप स्वम् ।। २३॥ परिमई पेन्सनहा गृहादेलार्ति नु पर्मोपविगत्तम् । करोपि शय्योपधिपुस्तकादेर्गरोऽपि नामांवरसो-१५ ऽपि हवा ।। २४ ।। परिमहात्म्वीरवधर्मसाधनामिमानमात्रास्किम मूर प्यसि । न घेत्सि देसाप्यतिभारिता वरी, निमआयत्यगिनमपुपो द्रुतम् ॥ २५ ॥ येझाकपायकतिकर्मनिर्बधमानन, स्था पुस्तकाविमिरपीहिवधर्म-14 सापनः । वेपा रसायनवरैरपि मर्पदामयेरार्चात्मनां गदा सुसहा कि मरेत् ।। २६ ॥ रक्षाय नष्ट संयमम्य गदिवा मेऽथी यतीनां जिनर्वास - पुसकपात्रकप्रसूवयो धर्मोपस्न्यात्मका: । मूर्छम्मोहपशाच एप कृधिया संसारपाताप पिक, व म्यस्य नपाय शसमपिर्या यदुष्पमुक्त मवेस् ॥२७॥ संयमोपफरणपठापयग्मारपम् यदसि पुमकाविमिः । गोरखरोष्टमहि- पादिम्पमृत्तर्रि लमपि भारयिप्यसे ॥ २८ ॥ पसपात्रग्नुपुस्तकाविना, पोमया न मठ सपमम्प सा । आदिमा पदपते मप पण, मुक्तिमाश्रय परिफिकम् ॥ २९ ॥ शीवावपापाम मनागपीह, परीपहात्ममसे विमोम् । पर्य ततो भारफगर्मयासद्वापानि, सोरासि मविरे स्वम् ?. ॥३०॥ मुने म कि नपरमसदेहमपिामेन मुवपोप्रवाः । निपीय मीविर्मपदुपरार्डिस्मारमसानोपामुग्र करोपि ॥३१॥ यत्र कष्ट पर- पस्स पाख्ने, परत्र विर्यस्नरकेषु यस्पुनः । वयोर्मिपा सप्रतिपमवा स्थिता,.

·, श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः विशेपदृष्टयोन्यतरजहीहि तत् ।। ३२ ।। शमत्र यद्विन्दुरिव प्रमादज, परत्र यचाधिरिव द्युमुक्तिजम् । तयोमिथः सप्रतिपक्षता स्थिता, विशेपदृष्टया- ३ न्यतरगृहाण तत् ॥ ३३ ॥ नियंत्रणा या चरणेऽत्र तिर्यक्तीगर्भकॅमीनर- केपु या च । तयोमिथः सप्रतिपक्षभावाद्विशेपदृष्ट्यान्यवरां गृहाण ॥३४॥ सह तपोयमसंयमयंत्रणां, स्ववशतासहने हि गुणो महान् । परवशस्त्वति ६ भूरि सहिष्यसे, न च गुणं बहुमाप्स्यसि कंचन ।। ३५ ॥ अणीयसा सा- म्यनियंत्रणाभुवा, मुनेऽत्र कटेन चरित्रजेन च । यदि क्षयो दुर्गतिगर्भवा- सगाऽसुखावलेस्तत्किमवापि नार्थितम् ? ॥३६॥ त्यज स्पृहां स्वःशिवशर्म- ९ लाभे, स्वीकृत्य तिर्यड्नरकादिदुःखम् । सुखाणुभिश्चेद्विपयादिजातैः, संतो- ध्यसे संयमकष्टभीरुः ॥ ३७ ।। समप्रचिंतार्तिहृतेरिहापि, यस्मिन्सुखं स्या- परमं रतानाम् । परत्र चन्द्रादिमहोदयश्रीः, प्रमाद्यसीहापि कथं चरित्रे ? १२॥ ३८ ॥ महातपोध्यानपरीपहादि, न सत्त्वसाध्यं यदि धर्तुमीशः । तद्भा- वनाः किं समितीश्च गुप्तीर्धत्से शिवार्थिन् न मनःप्रसाध्याः ।।३९।। अनि- त्यताद्या भज भावनाः सदा, यतख दुःसाध्यगुणेऽपि संयमे । जिघत्सया ते १५त्वरते हयं यमः, (ह्यसंयमः१)श्रयन् प्रमादान भवाद्विभेपि किम् ? ॥४०॥ हतं मनस्ते कुविकल्पजालैर्वचोऽप्यवद्यैश्च वपुः प्रमादैः 1 लब्धीश्च सिद्धीच तथापि वांछन् , मनोरथैरेव हहा!! हतोऽसि ॥४१॥ मनोवशस्ते सुख- १८ दुःखसंगमो, मनो मिलेद्यैस्तु तदात्मकं भवेत् । प्रमादचोरैरिति वार्यतां मिलच्छीलांगमित्रैरनुपञ्जयानिशम् ॥४२॥ धुवः प्रमादैर्भववारिधौ मुने!, तव प्रपातः परमत्सरः पुनः । गले निवद्धोरुशिलोपमोऽस्ति चेत् कथं तदो- मजनमप्यवाप्स्यसि ? ॥४३॥ महर्पयः केऽपि सहंत्युदीर्याप्युग्रातपादीन्यदि निर्जरार्थम् । कष्टं प्रसंगागतमप्यणीयोऽपीच्छन् शिवं किं सहसे न भिक्षो! ॥४४॥ यो दानमानस्तुतिवंदनाभिर्न मोदतेऽन्यैर्न तु दुर्भनायते । अलाभ- २४ लाभादिपरीपहान् सहन् , यतिः स तत्त्वादपरो विडंवकः ॥ ४५ ॥ दधद्गृहस्थेषु ममत्ववुद्धिं, तदीयतया परितप्यमानः । अनिवृत्तांतःकरणः सदा स्वैस्तेषां च पापैभ्रमिता भवेऽसि ॥४६॥ त्यक्त्वा गृहं खं परगेह- २७ चिंतातप्तस्य को नाम गुणस्तव । आजीविकास्ते यतिवेषतोऽत्र, सुदुर्गतिः प्रेत्य तु दुर्निवारा ॥ ४७ ॥ कुर्वे न सावधमिति प्रतिज्ञां, वदग्नकुर्वन्नपि देहमात्रात् । शय्यादिकृत्येपु नुदन् गृहस्थान , हृदा गिरा वाऽसि कथं मु- ३० मुक्षुः ? ।। ४८ ।। कथं महत्त्वाय ममत्वतो वा, सावधमिच्छस्यपि संघ- 1 .

·भीमुनिमुन्दरसूरिविरचितोऽप्यात्मात्सवमा छोके । म हेममप्पप्युदरे हि सनी, क्षिप्ता भणोसि क्षमतोऽप्यस्म् किम् । ॥४९॥ का कोऽपि अनामिमूविपदी त्यस्ता प्रसापागुरो-र्षेप प्राप्य पतेः कपपन कियछान पद कोऽपि प। मौस्त्रर्याविषष्ठीकतर्मुजनवाशाना निर्गमा गारमान गणयममिव पिग गवा व पूर्गतौ ॥ ५० ॥ प्रा- प्यापि चारित्रमिद दुरापं, म्पदोपवेद्विपयममा! 1 भांबुधौ विक पति- खोऽसि मिझो', हसोऽसि दुखदनवकालम् ।। ५१॥ कयमपि समपाप्य । पोधिरण, मुगसमिविनिवर्सनादुरापम् । इद कर रिपुषश्यतामगठन् , किमपि हित एमसे यतोऽपित शम् ।। ५२॥ द्विपस्थिमे ते पिपपप्रमादा, असंपता मानसदेहपापा । भर्सयमाः सप्तदशापि हास्मारपम मिम्पपर . नित्यमेभ्यः ॥ ५३ ।। गुस्नपाप्माप्यपहाय गेहममीत्य सामाण्यपि वस. मोचि । निर्वाइभिवाविमरापमावेऽप्यूपे। मकिं त्यहिवाय पता १ ॥५४॥ नियमितेः संयमसम्योगी, पविप्पा मपासयौ । शास्त्राणि शिप्मो- पपिपुस्तकापा, माम लोमा शरणाय नाम्म् ।। ५५ ।। यस क्षणोऽपि मुरपाममुसानि पस्प-कोटीणो दिनपती प्रधिको पदावि । मिहारप- स्मपम! संयमजीपितं वत्, हाहा प्रमच! पुनरस्म स्वसवाप्तिः ॥५६॥ नामापि यस्पेसि मनेऽसि पूम्या, शुचवो नेष्टमुसानि पानि । वत्संयमे- ऽस्मिम् यवसे मुमुझोऽनुभूयमानोरुफलेऽपि नि ॥५॥ मए चतुर्दशो मिप्यात्वादिमिरोषाधिकार मिथ्यात्वयोगाविरविप्रमादान , भास्मम् ! सदा संपूणु सौस्पमिम्छन् । असंवता यमवापमेते, संसावा मुक्तिरमा व पपः ॥ १॥ मनः संपूर्ण रेविहम् , भसंपतमना पसः । याति दुसमस्सो द्वारू, सप्तमी मरका- पनीम् ।।गा प्रसमपराममनःप्रसरसपरौ । नरकप शिवम्यापि, केतु- मूवौ भणापि ॥ ३॥ मनोऽप्रवृधिमात्रेण, भ्यान नैकेन्द्रियाविपु । पम्य-१॥ मुहमनाम्धैर्यभामस्तु प्यायिनः स्तुमा ॥४॥ साथै निरर्थक पा पम्-अनः मुपानयभिवम् । बिरस तुर्विकस्सेभ्यः, पारगांस्ताम् स्तुरे पतीम् ॥ ५॥ पपोऽपतिमात्रेम, मौन के के न पिप्रति । निरसय पो पेपाम्, पो. गुमास्तु सान सुचे॥ ६॥ रिपप सबो मूद्धि, सापपपपनैका । मयावा मरक पोई, ससुरागादयो हुसम् ।। ॥ इहामुत्र प राय, पूर्वापो नर- फाप पा अनिवापार प्ररोहन्ति, दुर्गाप्दरमा पुनर्न हि ॥८॥भव एप.. - . , - ·१०८ श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः जिना दीक्षाकालादाकेवलोद्भवम् । अवद्यादिर्भिया ब्रूयुर्ज्ञानत्रयभृतोऽपि न ॥ ९ ॥ कृपया संवृणु स्वांगं, कूर्मज्ञातनिदर्शनात् । संवृतासंवृतांगा यत् , -३सुखदुःखान्यवानुयुः ॥ १० ॥ कायस्तंभान्न के के स्युस्तरस्तंभादयो यताः । शिवहेतुक्रियो येपां, कायस्तांस्तु स्तुवे यतीन् ॥ ११ ॥ श्रुतिसंयममात्रेण, शब्दान् कान के त्यजन्ति न । इष्टानिष्टेपु चैतेपु, रागद्वेषो त्यजन्मुनिः ॥१२॥ ६ चक्षुःसंयममात्रात् के, रूपालोकांस्त्यजन्ति न । इष्टानिष्टेषु चैतेपु, रागद्वेपी त्यजन्मुनिः ॥ १३ ॥ प्राणसंयममात्रेण, गंधान कान के यजन्ति न । इष्टानिष्टेषु चैतेषु, रागद्वेपौ त्यजन् मुनिः ॥ १४ ॥ जिहासंयममात्रेण, र ९ सान् कान् के त्यजन्ति न । मनसा त्यज तानिष्टान् , यदीच्छसि तप:फ- लम् ॥ १५ ॥ त्वचःसंयममात्रेण, स्पर्शान् कान् के यजन्ति न । मनसा त्यज तानिष्टान् , यदीच्छसि तपःफलम् ॥ १६॥ वस्तिसंयममात्रेण, ब्रह्म ३२ के के न विभ्रते । मनःसंयमतो घेहि, धीर ! चेत्तत्फलार्थ्यसि ॥ १७ ॥ विपयेंद्रियसंयोगाभावाके के न संयताः । रागद्वेपमनोयोगाभावाचे तु स्त- वीमि तान् ॥ १८ ॥ कपायान संवृणु प्राज्ञ, नरकं यदसंवरात् ! महा. १५ तपस्विनोऽप्यापुः, करटोत्करटादयः ॥ १९ ॥ यस्यास्ति किंचिन्न तपोय. मादि, ब्रूयात्सं यत्तत्तुदतां परान् वा । यस्यास्ति कष्टाप्तमिदं तु किं न, तद्- भ्रंशमीः संवृणुते स योगान् ॥ २० ॥ भवेत्सममेष्वपि संवरेपु, परं नि- १८ दानं शिवसंपदा यः । त्यजन् कपायादिजदुर्विकल्पान्, कुर्यान्मनःसंवर- मिद्धधीस्तम् ॥ २१ ॥ तदेवमात्मा कृतसंवरः स्यात् , निःसंगताभाक् स- ततं सुखेन । निःसंगभावादथ संवरस्तद्वयं शिवार्थी युगपद्जेत ॥२२॥ २१ अथ पंचदशः शुभवृत्तिशिक्षोपदेशाधिकारः आवश्यकेष्वातनु यत्नमाप्तोदितेपु शुद्धेषु तमोऽपहेषु । न हत्यभुक्तं हि २४न चाप्यशुद्धं, वैद्योक्तमप्यौषधमामयान् यत् ॥॥ तपांसि तन्याद्विविधानि नित्यं, मुखे कटून्यायतिसुंदराणि । निघ्नंति तान्येव कुकर्मराशि, रसायना- नीव दुरामयान् यत् ॥ २ ॥ विशुद्धशीलांगसहस्रधारी, भवानिशं निर्मित- २७ योगसिद्धिः । सहोपसर्गास्तनुंनिर्ममः संन् , भजख गुप्तीः समितीश्च सम्यक् ॥३॥ स्वाध्याययोगेषु दधख यत्न, मध्यस्थवृत्त्यानुसरागमार्थान् । अगा- रवो भैक्षमटाऽविषादी, हेतौ विशुद्ध वृशितेंद्रियौघः ॥४॥ ददख धर्मा- ३०र्थितयैव धान् , सेदोपदेशान् स्वपरादिसाम्यान् । जगद्धितैषी नवभिश्च ·, भीयुमिसुन्दरसूत्रिविरभितोम्पारनकस्पाम: कल्पैम इसे पा विदराप्रमशः ॥ ५ ॥ रुवाय खस्स पर्पोजपादि, सीमाकी मुम्सेवरे । सदा समीक्षव पाय साम्ये, यवत्र देय राम पाम्पयार्थी ॥ ६॥ परस्म पीडापरिपर्जनाचे, त्रिधा नियोम्पप्यमा सदा । सु। साम्मैकलीन गवदुर्विकास, मनो वममाप्यनयमपि ॥७॥ मैत्री प्रमोद करा प सम्प, मध्यसतो पानय साम्पमात्मन् । मापना.. स्वात्मरूप प्रपात, स्वाविराम रमपख पेठा!! ८॥ र्याम वापि । ममत्वमाव, न प प्रमो! प्यरती कपायान् । इरापि सौम्प उमसेय- मीहो, अमुचरामर्पसुसाममात्मन् ॥९॥ इति पविवरसिमां योऽवमार्य प्रवस-परणरणयोगानेकविधा प्रयेव । सपदि मपमहाभि हेसपशिस . वीवो, पिसमाव शिवसौम्मानमसायुम्पमाप ॥ १० ॥ - भय पोशा साम्यसपैसाधिकारा एव सदाभ्यासपशेन सात्म्य, नपस्स साम्प परमापवेषिम्। पता करमा सिमसंपरखे, मबन्ति सपो भएमीतिमेवर ॥ १॥ समेत भरकसपमेप, अमेष शर्मापि शिव त्यमेष । त्वमेष कर्माणि मनात्यमेष," जहीमविधामयहि पारमम् ॥२॥ नि:संगतामेहि सदा वास्मभयप्व. शेपेप्यपि साम्यमापात् । बहि धिम् ममदेव मूस, शुषां मुलानां सम. देव येति ॥ ३॥ श्रीषु भूलिपु निक्षेप परे पा, संपदि प्रसरदापदि पा-16 मम् । सस्पमेहि समता भमणामुग, पेन शावमुखाइयमेपि ॥ ४ ॥ समेष सेवस्य गुर प्रपमारपीप्प, शाखाण्यपि वानि पिठम् । म परम परिभाषयात्मम् , येभ्यो मस्साम्यमुपोपमोगः ॥ ५ ॥ सममसान-११ मार्णवेभ्या, समुदत साम्पसुपारसोऽयम् । मिपीयता रे विपुपा! सम- अमिहापि मुले मुम्पयर्णिका पन् ॥ ६॥शविरसभावनात्मा, मुनिमुपर- सूरिमिः फसो प्रपा । प्रमराया प्पेया, "परहितोऽध्यात्मकम्पनरेपा। 10॥ इममिति मतिमानपीस पिचे, रमपति यो घिरमत्यम मनापाइ । सप निपक्षमतो रमेव पासिन्, सह मपरिमयमिया शियभी: ci तिसाभानियाभूनिभुतरममिरिया मोरयापिभपयोऽपामामा समा। - , ·क ११० वाचकश्रीयशोविजयविरचित श्रीबीनसारसूत्रम् अ० १-३ न्यायविशारदमहोपाध्यायश्रीयशोविजयविरचितं श्रीज्ञानसारसूत्रम् । पूर्णाष्टकम् -ऐन्द्रश्रीसुखमग्नेन लीलामग्नमिवाखिलम् । सच्चिदान- ३न्दपूर्णन पूर्ण जगदवेक्ष्यते ॥ १ ॥ पूर्णता या परोपावेः सा याचितकम- ण्डनम् । या तु स्वाभाविकी सैव जात्यरतविभानिभा ॥ २ ॥ अवास्तवी विकल्पैः स्यात् पूर्णताब्धेरिवोर्मिभिः । पूर्णानन्दस्तु भगवांस्तिमितोदधि- ६ सन्निभः ॥ ३ ॥ जागर्ति ज्ञानदृष्टिश्चेत् तृष्णा कृष्णाहिजाद्गुली। पूर्णा- नन्दस्य तत्किं स्यादन्यवृश्चिकवेदना ॥ ४ ॥ पूर्यन्ते येन कृपणास्तदुपेक्षैव पूर्णता । पूर्णानन्दसुधास्निग्धा दृष्टिरेपा मनीषिणाम् ।। ५ ।। अपूर्णः पूर्ण- तामेति पूर्यमाणस्तु हीयते । पूर्णानन्दस्वभावोऽयं जगद्भुतदायकः ।। ६ ।। ? परस्वत्वकृतोन्माथा भूनाथा न्यूनतेक्षिणः । स्वस्खत्वसुखपूर्णस्य न्यूनता नं हरेरपि ।। ७ ।। कृष्णे पक्षे परिक्षीणे शुक्छे च समुदश्चति । द्योतते सक- १२लाध्यक्षा पूर्णानन्दविधोः कला ।। ८ ।। १ मनाष्टकम्-प्रत्याहृत्येन्द्रियव्यूहं समाधाय मनो निजम् । दधच्चि- न्मात्रविश्रान्तिर्मग्न इत्यभिधीयते ॥ १ ॥ यस्य ज्ञानसुधासिन्धौ परब्रह्मणि १५ मन्नता । विपयान्तरसञ्चारस्तस्य हालाहलोपमः ॥२ ।। स्वभावसुखममस्य : • जगत्तत्त्वावलोकिनः । कर्तृत्वं नान्यभावानां साक्षित्वमवशिष्यते ॥ ३ ॥ परब्रह्मणि मनस्य तथा पोद्गलिकी कथा । कामी चामीकरोन्मादाः स्फास १८ दारादराः क च ॥ ४ ॥ तेजोलेश्याविवृद्धिर्या साधोः पर्यायवृद्धितः । भापिता भगवत्यादौ सेत्यम्भूतस्य युज्यते ॥ ५ ॥ नानमग्नस्य यच्छर्म तद्वक्तुं नैव शक्यते । नोपमेयं प्रियाप्पैर्नापि तच्चन्दनद्रवैः ॥ ६ ॥ शम- २१ शैत्यपुपो यस्य विग्रुपोऽपि महाकथा । किं स्तुमो ज्ञानपीयूपे तत्र सर्वाङ्गम- मता ॥ ७ ॥ यस्य दृष्टिः कृपावृष्टिगिरः शमसुधाकिरः । तस्मै नमः शुभ- ज्ञानध्यानमग्नाय योगिने ॥ ८ ॥ २४२ स्थिरताष्टकम्-वत्स ! किं चञ्चलस्वान्तो भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा विपी- दसि ? । निधि स्वसन्निधावेव स्थिरता दर्शयिष्यति ॥ १ ॥ ज्ञानदुग्धं : विनश्येत लोभविक्षोभकूर्वकैः । अम्लद्रव्यादिवास्थैर्यादिति मत्वा स्थिरो २७ भव ।।२।। अस्थिरे हृदये चित्रा वामेत्राऽऽकारगोपना । पुंश्चल्या इव क- ल्याणकारिणी न प्रकीर्तिता ॥ ३ ॥ अन्तर्गतं महाशल्यमस्थैर्य यदि नो- द्धृतम् । क्रियौपधस्य को दोपस्तदा गुणमयच्छतः ? ॥४॥ स्थिरता वाड्म- ३. नःकार्येपामगागितां गता। योगिनः शमशीलास्ते प्रामेऽरण्ये दिवा. !

·पापभीर गोषियविरपिन भीशानमारम्यम् भ०३-६ १११ निशि ॥ ५ ॥ मर्यरमप्रदीपमे पीत्र संकसदीपः । वरिस्पैरल पू. मेरटमेसयाभपः ॥१उदारयिष्यमि स्वान्तावस्थैर्यपपने पति ।ममा- पिधर्ममषम्य पटां विपटमिप्यसि tell पारित्रं म्भिरतारूपमेतत्सिदेश्य- । पीप्यते । यता यतयोऽवश्यमम्या ण्य प्रमिदपे ॥ ८॥३. मोटाष्टकम्-अह-ममेति मनोऽयं मोदम्प अगाप्पहत्। नय- मेप हि नमपूर्णः प्रतिमोऽपि मोहजिन् ॥ १॥ गुमात्माम्यमेवाई हम् । शान गुणो मम । नाग्योऽध न ममाम्ये पेत्यदो मोक्षानमुत्पणम् ।। २ ।। पो न मुमति समेषु भारपोदपिकादिपु । आमालमिव पोम नासो पापेन लिप्यते ॥३॥ पदपमेय पदम्यनाटक प्रतिपाटमम् । भएपक.. पुरम्योऽपि नाम्हः परिसियते ॥ ४ ॥ विक्सपपकैयरमा पीतमोहासको धयम् । भयोगतालमुचाउमपद्यमधितिष्ठति ॥ ५॥ निर्मस स्फटिक- म्पेप सदय रूपमात्मनः । अप्पमोपाधिसम्पम्पो सरसत्र विमुपति ।" भनारोपमुग्र मोहन्यागारनुमयमपि । आरोपपिपलोदेपु कुमायर्यवान् मरेत् ॥ ७ ॥ पभिर्पणविम्पम्नसमसापारपारधी । क नाम स पर- ट्रम्पेनुपयोगिनि मुमति ।। ८॥४ मानाष्टकम्-मप्रयता किमामाने विद्यायामिव पराकानी निमप्रति ताने मराल स मानसे ॥१॥ निर्माणपदमप्ये भाम्पते प. मुरमः । तदेप मानमुस्था निर्पयो नामि भूयमा ॥ २ ॥ स्वभाव-14 टाममागारमारण मानमिप्यते । पाम्प्यमानमवस्त्वन्यतया पोळ महा- रमना मायाम प्रतिपादाम पदम्दोऽनिधिास्तथा । वस्याम्त मैव गपठन्ति विपीनरूप गती। माम्पगुष्पपर्याप पपा पर्या परा-१॥ म्पयामि चात्ममन्तुष्टिमटिमानम्पिनिमुनेः ॥ ५ ॥ अनि पे प्र. नियभियान पिपपप्रमो। प्रदीप बोपपुग्पन्वे १ वमोमी रष्टि- रेप पेम् ॥ ६ ॥ मिप्यारोलपमधिशानदम्मोनिमोमिना । निर्भय सम्पद योगी नन्दसानन्दनन्दन ॥७॥पीपमममुद्रोरपं रमापनममो. पपम् । भनन्याममपर्य नमागुमनापिनः ॥ ८॥ ५ रामाष्टकम्-सिम्पपिपयोनीमः ममापापसम्पनः सदा ।सा-1. मम्म परिगो पामसमा परिशीतिता ॥1॥ भनिगरान् कमरेपम्प अनि मम जगन् । पारमाभान पापपेरमो मोमङ्गमी मामी ॥२॥ आररानिऐंग मपे पारिपामपि । योगानः शमान सम्पन-१. chinaBali Rधा तायमागम तागायपाताधनमा ·११२ वाचकश्रीयशोविजयविरचितं श्रींबानसारसूत्रम् अ०६- गतक्रियः ॥३॥ ध्यानपृष्टेर्दयानद्याः शमपूरे प्रसर्पति । विकारतीरवृक्षाणां मूलादुन्मूलनं भवेत् ।। ४ ।। जानध्यानतपःशीलसम्यक्तवसहितोऽप्यहो! । ई सं नाप्नोति गुणं साधुर्यमाप्नोति शमान्वितः ।। ५ ।। स्वयम्भूरमणस्पर्द्धि- वर्द्धिष्णुसमतारस:- मुनियेनोपमीयेत कोऽपि नासी चराचरे ॥ ६ ॥ शमसूक्तसुधासिक्तं येपां नक्तं दिनं मनः । कदापि ते न दृह्यन्ते रागोरग- ६ विपोर्मिभिः ॥ ७ ॥ गर्जज्ञानगजोतुगरगद्ध्यानतुरङ्गमाः र जयन्ति मु- निराजस्य शमसाम्राज्यसम्पदः ॥ ८॥ ६ पति कातिम सबतमननाथ इन्द्रियजयाप्टकम्-विभेपि यदि संसारान्मोक्षप्राप्तिं च काहसि। ९ तदेन्द्रियजयं कत्तुं रफोरय स्फारपीरुपम् ॥ १ ॥ वृद्धास्तृष्णाजलापूर्णराल- वालैः किलेन्द्रियैः । मूर्छामतुच्छां यच्छन्ति विकारविपपादपाः ॥ २॥ सरित्सहस्रदुप्पूरसमुद्रोदरसोदरः । तृप्तिमान्नेन्द्रियग्रामो भव तमोऽन्तरा- रत्मना ॥ ३॥ आत्मानं विपयैः पागैर्भववासपराङ्मुखम् । इन्द्रियाणि निय- नन्ति मोहराजस्य किङ्कराः ॥४॥ गिरिमृत्लां धनं पश्यन् धावती- न्द्रियमोहितः। अनादिनिधनं ज्ञानं धनं पार्वे न पश्यति ।। ५ ।। पुरः. १५पुरः स्फुरत्तृष्णामृगतृष्णानुकारिपु। इन्द्रियार्थेषु धावन्ति त्यक्त्वा ज्ञानामृतं जडाः ।। ६ ।। पत्तद्गभृङ्गमीनेभसारङ्गा यान्ति दुर्दशाम् । एकैकेन्द्रियदो- पायेद् दुष्टैस्तैः किं न पञ्चभिः ? ॥ ७ ॥ विवेकद्विपहर्यक्षेः समाधिधनत- १० स्करैः । इन्द्रियैन जितो योऽसौ धीराणां धुरि गण्यते ||८|| त्यागाष्टकम्-संयमात्मा अयेच्छुद्धोपयोगं पितरं निजम् । धृति- मम्बां च पितरौ तन्मा विसृजतं ध्रुवम् ॥ १॥ युप्माकं सगमोऽनादि- २१र्वन्धवोऽनियतात्मनाम् । भुवैकरूपान् शीलादिवन्धूनित्यधुनाश्रये ॥ २ ॥ कान्ता मे समतैवैका, ज्ञातयो मे समक्रियाः । वाधवर्गमिति त्यक्त्वा धर्म- संन्यासवान् भवेत् ॥३॥ धर्मास्त्याज्याः सुसझोत्याः क्षायोपशमिका अपि । २४ प्राप्य चन्दनगन्धाभं धर्मसंन्यासमुत्तमम् ॥४॥ गुरुत्वं स्वस्य नोदेति शि- झासात्म्येन यावता । आत्मतत्त्वप्रकाशेन तावत्सेन्यो गुरूत्तमः ॥ ५ ॥ ज्ञानाचारादयोऽपीष्टाः शुद्धस्खवपदावधि । निर्विकल्पे पुनस्त्यागे न विकल्पो २७ न च क्रियाः ॥ ६ ॥ योगसंन्यासतस्त्यागी योगानप्यखिलांस्त्यजेत् । इत्येवं निर्गुणं ब्रह्म परोक्तमुपपद्यते ॥ ७ ॥ वस्तुतस्तु गुणैः पूर्णमनन्तैर्भासते स्व- तः । रूपं त्यक्त्वात्मनः साधोर्निरभ्रस्य विधोरिव ॥८॥८ ३०. -क्रियाष्टकम्-शानी क्रियापरः शान्तो भावितात्मा जितेन्द्रियः । .

·प यापफीयशोषिमयविरचित भीज्ञानसारसूत्रम् २० ९-११ ११५ स्वप वीणों भयाम्भोने परांसारयितुं क्षमः ॥ १॥ क्रियाविरहिस हन्द ! मानमात्रमनपरम् । गति विना पयसोऽपि नामोठि पुरमीप्सिवम् ।। २ ।। थानुक्खो रियो फाले सानपूर्णोऽप्पपेमवे । प्रदीपः सप्रफाशोऽपि बैठा- दिक यया ।। ३॥ पासमाष पुरसत्य ये क्रियाम्यवहारतः । पपने पल- झेप पिना ठे वृमिकाठिण ॥४॥ गुणपरमानादेनियस्मत्या व सरिकया। साव न पासदायमजाव जनवेदपि ॥५॥मायोपसमिके मारे या किया । क्रियते वया । पतिवम्पापि पद्मावप्रद्धिर्जायते पुनः ॥ ६ ॥ गुणपसे तवा पुर्याम् रियामस्वलनाय वा । एक तु संयमस्सान निनानामविस्ते ॥ ॥ वपोऽनुष्ठानतोऽसानियासहतिमहति । सेय मानकियाभेद- . भूमिरानन्दपिछला ॥ ८॥ ९ सृश्यष्टकम्-पीला मानामृस मुफ्त्या क्रियामुरलताफलम् । साम्य- ताम्मूलमास्याध शनि याति परां मुनि ॥ १ ॥ म्यगुणैरेप एप्तिमेदाफास " भविनापरी । मानिनो विपया कि तेर्मवेत्तृप्रिरिस्परी ॥२॥मा गान्वैकर- साम्बावादमेसृपिरतीनिया।सान मिहेन्द्रियद्वारा परसास्वादनादपि।।३।। ससारे म्पसबम्मिप्या वृप्ति स्वादाभिमानिकी । वघ्या तु प्रान्तियम्यस्य १५ सात्मवीर्य विपारमम् ॥ ४॥ पहले पुढाथमि मान्सामा पुनरात्मना । परतमिममारोपो मानिनम्नम युज्यो ॥ ५ ॥ मभूगज्यमहाशायामा पाने प गोग्मात । परमपनि दृप्तिी जनातां मानतेऽपि न ॥६॥ विपयोर्मि- बिपोठार. म्पापप्रम्य पुरले मानतमम्प तु पानमुपोदारपरम्परा ॥७॥ मुग्मिनो विपयातमा नेद्रोपेन्द्रादयोऽप्यहो । मिरेका मुप्ती ठोफे पान. एमो निरञ्जनः ॥ ८॥ १. निपाष्टकम्-संसारे नियमम् म्यार्थमनः फनठवेश्मनि । लिप्यते निरिटो डोको ज्ञानमियो न लिप्यते ।। १ । नाइ पुलमापानां फर्ण फारयितापि न । नानुमन्तापि पेयात्मा ज्ञानमाम् लिप्य फमम् ॥२॥ रिपसे पुरस्कन्पो न लिप्ये पुढरहम । निग्रम्पोमानेनेय प्यायमिति म सिम्यते ॥ ३॥ हिनता ज्ञानमम्पासप्रतिपासाय फेवलम् । निपहा नममम्प प्रिया मर्योपयुज्यते ॥४॥ सप मुवादिना मत्ता कियाषानपि २. सियते । मायनातानमम्पप्नो निस्कियोऽपि न लियते ॥ ५॥ अप्टिमो निमयेनारमा, लिमम म्यपहारतः । यत्सटितया पानी मिपापान लिमया || मानक्रियाममात सहपोम्मीसने प्रयो। भूमिका ·११४ चाचकश्रीयशोविजयविरचितं श्रीज्ञानसारसूत्रम् अ० ११-१४ भेदतस्त्वत्र भवेदेकैकमुख्यता ॥ ७ ॥ सन्नानं यदनुष्टानं न लिप्तं दोपप- कृतः । शुद्धबुद्धस्वभावाय तस्मै भगवते नमः ।। ८ ।। ११ .३ "निस्पृहाष्टकम्-स्वभावलाभाकिमपि प्राप्तव्यं नावशिष्यते। इत्या- स्मैश्वर्यसम्पन्नो निस्पृहो जायते मुनिः ॥ १॥ संयोजित्तकरैः के के प्रा. र्थ्यन्ते न स्पृहावहै.. अमात्रनानपात्रस्य निस्पृहस्य तृणं जगत् ॥ २ ॥ ६ छिन्दन्ति नानदात्रेण स्पृहाविपलता ‘बुधाः । मुखशोकं च मूछों च दैन्यं यच्छति यत्फलम् ॥ ३ ॥ निष्कासनीया विदुपा स्पृहा चित्तगृहा. बहिः । अनात्मरतिचाण्डालीसगमगीकरोति या ॥ ४ ॥ स्पृहावन्तो वि- ९ लोक्यन्ते लघवस्तृणतूलवत् । महाश्चर्य तथाप्येते मजन्ति भववारिधी ॥ ५ ॥ गौरवं पौरवन्धत्वात्प्रकृष्टत्वं प्रतिष्टया । ख्याति जातिगुणात् खस्य प्रादुःकुर्यान्न निस्पृहः ।। ६ ।। भूशय्या भक्षमझनं जीर्ण वासो वनं गृहम् ! १२ तथापि निस्पृह्स्याहो चक्रिणोऽप्यधिकं सुखम् ॥ ७ ॥ परस्पृहा महादुःखं निस्पृहत्वं महासुखम् । एतदुक्तं समासेन लक्षणं सुखदुःखयोः ॥ ८ ॥ १२ मौनाष्टकम्-मन्यते यो जगत्तत्त्वं स मुनिः परिकीर्तितः । सम्य- १५त्त्वमेव तन्मौनं मौनं सम्यक्त्वमेव च ॥१॥ आत्मात्मन्येव यच्छुद्धं जानात्यात्मानमात्मना । सेयं रत्नत्रये बप्तिरुच्याचारकता मुनेः ॥ २ ॥ चारित्रमात्मचरणाज्ज्ञानं वा दर्शनं मुनेः । शुद्धज्ञाननये साध्यं क्रियाला- १८ भात् क्रियानये ॥ ३ ॥ यतः प्रवृत्तिर्न मणौ लभ्यते वा न तत्फलम् । अ. तात्त्विकी मणिज्ञप्तिर्मणिश्रद्धा च सा यथा ॥ ४ ॥ तथा यतो न शुद्धा- त्मस्वभावाचरणं भवेत् । फलं दोपनिवृत्ति न तज्ज्ञानं न दर्शनम् ।।५।। २१ यथा शोफस्य पुष्टत्वं यथा वा वध्यमण्डनम् । तथा जानन् भवोन्मादमा- त्मतृप्तो मुनिर्भवेत् ॥ ६ ॥ सुलभं वागनुच्चारं मौनमेकेन्द्रियेष्वपि । पुद्गले- प्वप्रवृत्तिस्तु योगानां मौनमुत्तमम् ॥ ७ ॥ ज्योतिर्मयीव दीपस्य क्रिया २४ सर्वापि चिन्मयी । यस्यानन्यस्वभावस्य तस्य मौनमनुत्तरम् ।। ८ ।। १२ विद्याप्टकम्-नित्यशुच्यात्मताख्यातिरनित्याशुच्यनात्मसु । अवि- द्यातत्त्वधीविद्यायोगाचार्यः प्रकीर्तिता ॥ १ ॥ यः पश्येन्नित्यमात्मानम- २७ नित्यं परसङ्गमम् । छलं लव्धुं न शक्नोति तस्य मोहमलिम्लुचः ॥ २ ॥ तरङ्गतरलां लक्ष्मीमायुर्वायुवदस्थिरम् । अदभ्रधीरनुध्यायेदभ्रवद्गङ्गुरं वपुः ॥ ३ ॥ शुचीन्यप्यशुचीकर्तुं समर्थेऽशुचिसम्भवे । देहे जलादिना शौच- ३० भ्रमो मूढस्य दारुणः ॥ ४ ॥ यः स्नात्वा समताकुण्डे हित्वा कश्मल ·पापकभीयशोविनयविरपिन भीमानमारसूत्रम् अ०१४-१५ ११५ मसम् । पुनर्न याति मालिन्य सोश्वगत्मा पर. पिः॥५॥ आस्मयोपो नपा पाशो देहगेहधनादिपु । या भिप्तोऽप्यात्मना ठेपु स्पस्य बम्माय मा- यो ॥ ६ ॥ मिपो युपदार्यानामसहमघमस्किया । चिन्मात्रपरिणामेन ! विदुपैमानुसूयवे || ७ | अविपाविमिरप्यसे एसा विधानशा । प- श्यन्ति परमास्मानमास्मन्येव हि योगिनः ॥ ८॥१४ विषफाटकम्-कर्मजीव प सशिष्ट सर्वदा क्षीरनीरयात् । विमि- १ भीबस्ते योऽमो मुनिहमो विवेकमाम् ॥१॥देहास्माधविवेकोऽयं सर्वदा मुखमो भवे । भवकोटयापि उमेदविकरस्पतिदुरूंमः ॥ ॥ शुढेऽपि म्पोनि विमिराडेसामिर्मिमता पया। विकामिभक्षा माति दयारमन्पविधे. . फवः ॥ ३ ॥ यया योधै। इस युद्ध स्वामिम्येवोपचर्यते । शुशास्मन्पषि- पेन कर्मस्कम्पोर्जित दपा ॥४॥ इष्टकापपि हि स्वर्ण पीवोम्मत्तो पये- झवे । आत्मामेवप्रमतादादावविरेरितः ॥ ५॥ उपरमाम् मा-१ याम् विवेफाटे पवत्यपा । परम भाषमन्विप्यमाविषफे निमन्त्रति ॥६॥ मात्मन्येवात्मनः पुमांप पद्कारफसङ्गतिम् । काविकम्यरस्याम्प पेपम्य। परमवनान् ॥ ७ ॥ संपमाम्म विषरेन साणेनोवेसित मुने । धृतिपा-१५ रोम्मणं फर्मशमुपोवमम भवेत् ।। ८॥१५ माध्यस्थ्पाष्टकम्-स्थीयसामनुपासम्म मप्यस्पेनान्तरात्मना। इस परमेपेम्यन्यता याउपापम् ।। १ ।। मनोयत्मो युतिगपी भम्यस्य-16 स्पानुपापदि । वामाकर्षति पुग्छेन सुध्यापहमन कपिः ॥२॥ नयेपु खार्पमयेषु मोपेपु परपालने । ममशीउ मनो पस्प म मध्यस्थो महामुनिः ॥ ३ ॥ स्यम्पकमलापेशा स्यम्यफर्ममुमो नयः । न राग नाऽपि परेप। मम्पसपु गच्छति ॥ १॥ मना म्याद् घ्यापर्व यायरपर रोपगुणमये । कार्य म्यम पर तावन्मम्पम्येनाऽऽत्ममापने ॥५॥ विमिमा अपि पन्याना ममुद्र मरितामिए । मध्यम्पानों पर मम प्रामुपन्त्येफमभयम् ।। ६ ।। स्वा.॥ गम गगमात्रेण देपमावासरागमम् । म मयामम्पबामो पा किन्तु मम्म- सया पा॥७॥ मध्यम्पया एसा मर्पप्यपुनर्प पपादिपु । पारिमसी पिनीपारम्यायामामाम्महे हितम् ॥ ८॥18 निर्भपाप्टकम् - पम्प नामि परापेक्षा समापाडेगामिनः । शम्प कि न मपप्रानिठान्तिमन्साननानपम् ॥ १॥ मपमोम्पेन कि रिमयर एनमम्मना । सदा भयोमित शानं मुम्पमेप विशिष्यते ॥२॥न गोय.

·११६ वाचकश्रीयशोविजयविरचितं श्रीनानसारसूत्रम् अ०१७-१९ कापि नारोप्यं हेयं देयं च न क्वचित् । क भयेन मुनेः स्थेयं झेयं ज्ञानेन पश्यतः ।। ३ ।। एकं ब्रह्मास्त्रमादाय निघ्नन्मोहचमूं मुनिः । विभेति नैव ३ सङ्घामशीर्पस्थ इव नागराट् ॥ ४ ॥ मयूरी ज्ञानदृष्टिश्चेत्प्रसर्पति मनोवने । वेष्टनं भयसाणां न तदानन्दचन्दने ।। ५ ।। कृतमोहात्रवैफल्यं ज्ञानवर्म विभर्ति यः । क भीस्तस्य क वा भगः कर्मसङ्गरकेलिपु ॥ ६ ॥ तूलव- ६.ल्लघवो मूढा भ्रमन्यभ्रे भयानिलैः । नैकं रोमापि तै नगरिष्टानां तु क- म्पते ॥ ७ ॥ चित्ते परिणतं यस्य चारित्रमकुतोभयम् । अखण्डज्ञानरा- ज्यस्य तस्य साधोः कुतो भयम् ? ||८|| १७ ९ अनात्मशंसाष्टकम्-गुणैर्य दि न पूर्णोऽसि कृतमात्मप्रशंसया । गुणैरेवासि पूर्णश्चेत्कृतमात्मप्रशंसया ॥ १॥ श्रेयोद्रुमस्य मूलानि खोत्क- पम्भिःप्रवाहतः । पुण्यानि प्रकटीकुर्वन् फलं किं समवाप्स्यसि ? ॥ २ ॥ १२ आलम्विता हिताय स्युः परैः स्वगुणरश्मयः । अहो स्वयं गृहीतास्तु पात- यन्ति भवोदधौ ॥ ३ ॥ उच्चत्वदृष्टिदोपोत्थस्वोत्कर्षज्वरशान्तिकम् । पूर्व- पूरुपसिंहेभ्यो भृशं नीचत्वभावनम् ॥ ४ ॥ शरीररूपलावण्यग्रामाराम- १५ धनादिभिः । उत्कर्पः परपर्यायश्चिदानन्दघनस्य कः ॥ ५॥ शुद्धाः प्रत्या- त्मसाम्येन पर्यायाः परिभाविताः । अशुद्धाश्चापकृष्टत्वान्नोत्कर्पाय महा- मुनेः ॥ ६॥ क्षोभं गच्छन्समुद्रोऽपि स्त्रोत्कर्पपवनेरितः । गुणौघान वुद्ध- १८ दीकृत्य विनाशयसि किं मुधा ? ॥७॥ निरपेक्षानवच्छिन्नानन्तचिन्मात्र- मूर्तयः । योगिनो गलितोत्कर्पापकर्पानल्पकल्पनाः ॥ ८ ॥ तत्त्वदृष्ट्यष्टकम्-रूपे रूपवती दृष्टिदृष्ट्वा रूपं विमुह्यति । मन्नत्या- २१ त्मनि नीरूपे तत्त्वदृष्टिस्त्वरूपिणी ॥ १॥ भ्रमवाही बहिर्दृष्टिभ्रमच्छाया तदीक्षणम् । अभ्रान्तस्तत्त्वदृष्टिस्तु नास्यां शेते सुखाऽऽशया ॥ २॥ प्रामा- ऽऽरामादि मोहाय यहृष्टं वाद्यया शा। तत्त्वदृष्ट्या तदेवान्त तं वैराग्यस- २४ म्पदे ॥ ३ ॥ वाह्यदृष्टेः सुधासारघटिता भाति सुन्दरी । तत्त्वदृष्टेस्तु सा साक्षाद्विण्मूत्रपिठरोदरी ॥४॥ लावण्यलहरीपुण्यं वपुः पश्यति वाह्य- दृग् । तत्त्वदृष्टिः श्वकाकानां भक्ष्यं कृमिकुलाकुलम् ॥ ५ ॥ गजाश्वैर्भूप- २७ भुवनं विस्मयाय बहिर्दशः । तत्राश्वेभवनात्कोऽपि भेदस्तत्त्वदृशस्तु न ॥६॥ भस्मना केशलोचेन वपुर्घतमलेन वा । महान्तं वाह्यग् वेत्ति चित्साम्रा- ज्येन तत्त्ववित् ॥ ७ ॥ न विकाराय विश्वस्योपकारायव निर्मिताः । स्फुर- ३० त्कारुण्यपीयूषवृष्टयस्तत्त्वदृष्टयः ॥ ८ ॥ १९ ra ·पापफमीयनोविश्यविररित भीमानसारसूत्रम् १०२०-२२ ११० सर्वसमृद्ध्यष्टकम्-वामदृष्टिप्रपारेषु मुद्रिवेषु महात्मनः । लम्स- रेगापमासम्ते स्फुटाः सर्वाः समृदयः ॥ १॥ समाधिर्नदन धैर्य, द- म्मोतिः समता सची। शान महापिमान प यासपीरिप मुनेः ॥२॥ विक्षारितक्रियाज्ञानमर्मरानो निवारयन् । मोहम्लेरछमहापार्टि पपीं म किं मुनिःश नषप्रपसुपाण्डनिष्ठापिठायको मुमिः । नागलोफेसर- मावि ममा राम् अयमता ४॥ मुनिरभ्यात्मफेलाशे विवेकसपमसिवः । शोमते विरविज्ञप्तिगङ्गागोरीयुतः शिषः ॥ ५ ॥ सानवर्णनपनापनेत्रस मरकरिसदा । सुनसागरममस्य किं न्यून योगिनो हरेः १ ॥६॥ मा सष्टि- पणो माया पापापेभायसम्बिनी। मुनेः परानपेक्षान्तगुणसूष्टिमयोऽधिका . ॥७॥ रमेनिमिः पवित्रा पा स्रोतोमिरिष जाहगी। सिरयोगम्म सा. प्यईस्पषी न पीयसी ॥ ८॥ २० फर्मविपाफचिन्तनाष्टकम्-दुख प्राप्य म दीन साह, मुन्न । प्राप्य प विस्मिता । मुनिः कमविपाकम्प जानन्परषा जगत ॥ १॥येपी भूमामात्रेण भम्यम् पर्वता अपि । वैरहो कर्मपैपम्ये भूपमिक्षापि नाप्यते ॥२॥ चाविचातुर्महीनोऽपि फर्मण्यभ्युदयापहे । क्षणाकोऽपि राजा स्यात् १५ छत्रच्छन्नदिगम्तरः ॥ ३॥ विपमा कर्मणः सप्टिटा करमपृष्ठमात् । जा- साविभूतिपम्पाम् का रतिमात्र योगिना ? ॥ ४ ॥ मारूताः प्रसमभोण मुतफेवलिनोऽपि च । भाम्यन्तेऽनन्तसंसारमहो दुष्टेन कर्मणा ॥ ५॥ - चार सपि सामग्री भान्तय परितिष्ठति । विपाका कर्मणः कार्यपर्यन्तम- मुपावति ॥ ६ ॥ असापचरमावर्चे घमं रवि पश्यतः । परमापर्णिमा- घोरतु गएलमन्विष्य दुप्पति ॥७माम्प विमति यः कर्मविपाक रवि, पिन्सयम् । स एव स्याधिदानन्दमकरन्दमधुप्रवः ॥ ८॥ २॥ मयोदेगाष्टकम्-यस्स गम्मीरमप्यस्यामानवसमय वसम् । कसा घ्पसनसैलापः पन्यानो पत्र दुर्गमाः ॥ १॥ पावासलमा पत्र सुतास्तृप्णामहानिले । कोपाधिषसम्पमेलाादि वितन्यते ॥ २ ॥ स्मरोषोनिमस्त्पन्चर्य महेन्पना सदा। यो पोररोगमोकाविमस्स्पफया- पससा ॥ ३ ॥ विमत्सयोहर्षियुतगति! यत्र सांपात्रिका होगा परम्पुसाससाढे ॥ १ ॥ मानी तम्मानवाम्मोनित्योद्विमोऽति- दाराणाम् । तस्य सन्तरणोपाय सर्पयमेन फाति ॥ ५॥ छपापगे पद्यपारेपोयो यया। क्रियास्वनन्यपितः स्थापीतलपा मुनिगा.

·११४ वाचकश्रीयशोविजयविरचितं श्रीज्ञानसारसूत्रम् अ०२२-२५ विपं विपस्य वह्निश्च वहेरेव यदौषधम् । तत्सत्यं भवभीतानामुपसर्गेऽपि यन्न भीः ।। ७ । स्थैर्य भवभयादेव व्यवहारे मुनिव्रजेत् । स्वात्माराम- ३समाधौ तु तदप्यन्तर्निमज्जति ॥८॥ २२ लोकसंज्ञात्यागाष्टकम्-प्राप्तः षष्ठं गुणस्थानं भवदुर्गाद्रिलचनम् । लोकसंज्ञारतो न स्यान्मुनिर्लोकोत्तरस्थितिः ॥ १॥ यथा चिन्तामणि दत्ते ६वठरो वदरीफलैः । हहा जहाति सद्धर्म तथैव जनरञ्जनैः॥२॥ लोकसं- ज्ञामहानद्यामनुस्रोतोऽनुगा न के। प्रतिस्रोतोऽनुगस्त्वेको राजहंसो महामुनिः ॥ ३ ॥ लोकमालम्ब्य कर्तव्यं कृतं बहुभिरेव चेत् । तदा मिथ्यादृशां धर्मो ९न त्याज्यः स्यात्कदाचन ॥ ४ ॥ श्रेयोऽर्थिनो हि भूयांसो लोके लोकोत्तरे न च । स्तोका हि रत्नवणिजः स्तोकाश्च स्वात्मसाधकाः ॥५॥ लोकसंज्ञा- हता हन्त ! नीचैर्गमनदर्शनैः । शंसयन्ति स्वसत्त्यागमर्मघातमहाव्यथाम् १२॥ ६॥ आत्मसाक्षिकसद्धर्मसिद्धौ किं लोकयात्रया । तत्र प्रसन्नचन्द्रश्च भरतश्च निदर्शनम् ॥ ७ ॥ लोकसंज्ञोज्झितः साधुः परब्रह्मसमाधिमान् । सुखमास्ते गतद्रोहममतामत्सरज्वरः ।। ८ ॥ २३ शास्त्राष्टकम्-चर्मचक्षुर्भृतः सर्वे देवाश्चावधिचक्षुषः । सर्वत- श्वक्षुपः सिद्धाः साधवः शास्त्रचक्षुपः ॥ १ ॥ पुरःस्थितानिवोधिस्तिर्य- ग्लोकविवर्तिनः । सर्वान भावानवेक्षन्ते ज्ञानिनः शास्त्रचक्षुपा ॥२॥ २८ शासनात्राणशक्तेश्च बुधैशास्त्रं निरुच्चत । वचनं वीतरागस्य तत्तु नान्यस्य कस्यचित् ॥ ३ ॥ शास्त्रे पुरस्कृते तस्माद्वीतरागः पुरस्कृतः । पुरस्कृते पुन- स्तस्मिन्नियमात् सर्वसिद्धयः ॥ ४ ॥ अदृष्टार्थे नु धावन्तः शास्त्रदीपं विना २१ जडाः । प्राप्नुवन्ति परं खेदं प्रस्खलन्तः पदे पदे ॥ ५ ॥ शुद्धोञ्छाद्यपि शास्त्राज्ञानिरपेक्षस्य नो हितम् । भौतहन्तुर्यथा तस्य पदस्पर्शनिवारणम् ॥ ६ ॥ अज्ञानाहिमहामन्त्रं स्वाच्छन्द्यज्वरलङ्घनम् । धर्मारामसुधाकुल्यां २४ शास्त्रमाहुमहर्पयः ॥ ७ ॥ शास्त्रोक्ताचारकर्ता च शास्त्रज्ञः शास्त्रदेशकः। शाखैकग् महायोगी प्राप्नोति परमं पदम् ॥ ८॥ २४ परिग्रहाष्टकम्-न परावर्तते राशेर्वक्रता जातु नोज्झति । परिग्रह- २७ ग्रहः कोऽयं विडम्बितजगत्रयः॥१॥परिग्रहग्रहावेशाहुर्भाषितरजःकिराः। श्रूयन्ते विकृताः किं न ? प्रलापा लिगिनामपि ॥२॥ यस्त्यक्त्वा तृणवद्वाह्य- मान्तरं च परिग्रहम् । उदास्ते तत्पदाम्भोजं पर्युपास्ते जगत्रयी ॥ ३ ॥ ३० चित्तेऽन्तर्ग्रन्थिगहने बहिर्निर्ग्रन्थता वृथा। यागात्कनुकमात्रस्य भुजगो नहि ·वापफमीयशोविनयपिरनित भीमानसारसूत्रम् प० २५-२८ ११९ निर्विपः॥४॥सके परिग्रहे सामो प्रयाति सकळ रजा । पालित्यागेक्षणा- देष सरसा सठिछ यथा ॥५॥ सम्पुवासनस्स मूछामुक्तस्य योगिनः । चिन्मात्रप्रतिवद्धस्स का पुरसनियप्रणा ॥६॥ पिग्मात्रदीपको गच्छे । मिावस्यानसमिभः । निप्परिग्रहवा स्पेय धर्मोपरपैरपि ॥ ॥ मूछा- छापियां सर्व जगदेव परिमहामूर्छयारहितानान्तु जगदेयापरिमहः ॥८॥ २५ अनुमयाप्टकम्-सम्ध्येय दिनरात्रिभ्या फेषलवयोः प्रपन् । पुषैरखमयो स्टः केवलारुणोदपः ॥ १॥व्यापारा सर्वशास्त्राणां विक प्रदर्शनमेष दि । पारं तु मापयसेकोऽनुमवो भवपारिधेः ॥ २॥ अती- न्द्रिय परमा विधानुमप बिना । सामयुकिशवेनापि न गम्प पद् घुषा . पगु ॥३॥ मायेरन सुपादेम पदार्या यधतीन्द्रियाः 1 कालेनैतावता प्रासः कव सायु निन्यया ॥४॥ केपो न कस्सनादी शास्त्रक्षीराम- गाहिनी । विरगखासाखापषिदोऽनुममिया ॥ ५॥ पश्यन्ति प्रमनि-१२ ईन्द्र निन्दानुभवं विना । कय लिपिमयी दृष्टिामयी वा मनोमयी ॥६॥ न सुपुतिरमोहत्वामापि प म्यापजागौ । कस्सनाशिल्पविभान्वेस्तुपैमानु- भो सा || भधिगत्याशिल सम्ममा सामना मुनिः । स्वसंमेष पत्रमानुमवेनाधिगच्छति ॥ ८ ॥ ૨ ૬ पोगाष्टकम्-मोझेण योजनायोगः सर्वोऽप्याचार इन्यते। विशिष्य म्यानपापासम्बनकाम्यगोपर॥१॥कर्मयोगदय सत्र सानयोगत्रय विदुः । विरतेप्वेष नियमातीजमात्र परेप्वपि ॥२॥ मानिदसंबैग. मनमोस्पत्तिकारिणा। मेदाः प्रत्येकमच्छाप्रपतिस्विरसिद्रयः ॥३॥ इच्छा सदरूयाप्रीति: मासिः पालन परम । स्पेय पापकमीहानि सिमिरम्यार्थ- सापनम् ॥ ४॥ मर्मालम्पनयोधेसवन्दनावी विमावनम् । मेयसे योगिना स्थानवर्णयोयह एव प॥५॥ बाळम्पनमिदम निषिध रूप्यरूपि । मरूपि गुपसायुन्ययोगोऽनासम्बन परम्॥३॥प्रीतिमलिषषोऽसरस्पाना १५ पपि वर्षियम् ।परमादयोगयोगाप्तिर्मोझयोगः कमायेत् ॥णाखानाप योगिनतीर्थोछेवापासमनापूपि। सूत्राने महायोप इत्यापार्याः प्रथमते ८२५ नियागाष्टकम् -- या कर्म हतवान् दीप्ते प्रभामो प्यानभ्यायया । ३. स निधिवेन पागेन नियागप्रतिपधिमान् ॥ १ ॥ पापम्प सिनि निष्कामे मानपत्रे रतो मव । सावधैः कर्मयः कि मूविफामनयावि। ॥२॥ वेदोळस्वाम्मनामुम्क्षा कर्मयोऽपि योगिनः । प्रमया इतीच्यन्तः श्येन-1. १ ·- १२० वाचकश्रीयशोविजयविरचितं श्रीज्ञानसारसूत्रम् अ० २८-३१ यागं त्यजन्ति किम् ? ॥ ३ ॥ ब्रह्मयज्ञः परं कर्म गृहस्थस्याधिकारिणः पूजादि वीतरागस्य ज्ञानमेव तु योगिनः ॥ ४ ॥ भिन्नोद्देशेन विहितं कर्म ३ कर्मयाऽक्षमम् । क्लुप्तभिन्नाधिकारं च पुत्रेष्ट्यादिवदिष्यताम् ॥ ५ ॥ व्र- मार्पणमपि ब्रह्मयज्ञान्तर्भावसाधनम् । ब्रह्मानौ कर्मणो युक्तं स्वकृतत्वस्मये हुते ॥६॥ ब्रह्मण्यर्पितसर्वस्वो ब्रह्मग्ब्रह्मसाधनः । ब्रह्मणा जुह्वब्रह्म ब्रह्मणि ६ ब्रह्मगुप्तिमान् ॥७ ।। ब्रह्माध्ययननिष्ठावान् परब्रह्मसमाहितः । ब्राह्मणो लिप्यते नाधैर्नियागप्रतिपत्तिमान् ॥ ८॥ २८ भावपूजाष्टकम्-दयाम्भसा कृतस्नानः सन्तोपशुभवस्त्रभृत् । वि. वेकतिलकभ्राजी भावनापावनाशयः ॥ १॥ भक्तिश्रद्धानघुसृणोन्मिश्र- कश्मीरजद्रवैः । नवब्रह्मांगतो देवं शुद्धमात्मानमर्चय ॥ २ ॥ क्षमापुष्प- सज धर्मयुग्मक्षौमद्वयं तथा । ध्यानाभरणसारं च तदङ्गे विनिवेशय ॥३॥ १२ मदस्थानमिदात्यागैर्लिखाने , चाष्टमङ्गलीम् । ज्ञानानौ शुभसङ्कल्पकाकतुण्डं च धूपय ॥ ४ ॥ प्राग्धर्मलवणोत्तारं धर्मसंन्यासवह्निना । कुर्वन् पूरय सामर्थ्य राजन्नीराजनाविधिम् ॥ ५ ॥ स्फुरन्मङ्गलदीपं च स्थापयानुभवं १५ पुरः । योगनृत्यपर(स्तु)स्तौर्यत्रिकसंयमवान् भव ॥ ६॥ उल्लसन्मनसः सत्यघण्टा वादयतस्तव । भावपूजारतस्येत्थं करकोडे महोदयः ॥ ७ ॥ द्रव्यपूजोचिता भेदोपासना गृहमेधिनाम् । भावपूजा तु साधूनामभेदो- १८पासनामिका ।। ८ ।। ध्यानाष्टकम्-ध्याता ध्येयं तथा ध्यानं त्रयं यस्यैकतां गतम् । मुनेरनन्यचित्तस्य तस्य दुःखं न विद्यते ॥ १ ॥ ध्यातान्तरात्मा ध्येयस्तु २१ परमात्मा प्रकीर्तितः । ध्यानं चैकाग्रसंवित्तिः समापत्तिस्तदेकता ॥ २ ॥ मणौ विम्वप्रतिच्छाया समापत्तिः परात्मनः । क्षीणवृत्तौ भवेद् ध्याना- दन्तरात्मनि निर्मले ॥ ३॥ आपत्तिश्च ततः पुण्यतीर्थकृत्कर्मवन्धतः । २४ तद्भावाभिमुखत्वेन सम्पत्तिश्च क्रमाद्भवेत् ॥ ४ ॥ इत्थं ध्यानफलायुक्तं विंशतिस्थानकाद्यपि । कष्टमात्रं त्वभव्यानामपि नो दुर्लभं भवे ॥ ५ ॥ जितेन्द्रियस्य धीरस्य प्रशान्तस्य स्थिरात्मनः । सुखासनस्य नासामन्यस्त- २७ नेत्रस्य योगिनः॥६॥ रुद्धवाह्यमनोवृत्तेर्धारणाधारया रयात् । प्रसन्नस्या- प्रमत्तस्य चिदानन्दसुधालिहः ॥ ७ ॥ साम्राज्यमप्रतिद्वन्द्वमन्तरेव वित- स्वतः । ध्यानिनो नोपमा लोके सदेव मनुजेऽपि हि ॥ ८ ३० ३० तपोऽष्टकम्-~-ज्ञानमेव बुधाः प्राहुः कर्मणां तापनात्तपः । तदाभ्य- २१, - - ·पापकमायझोषिजयविरचित श्रीमानसारसूत्रम् प० ३१-३३ १२१ म्वरमेवेष्टं पापं ददुपाइएम् ॥ १॥ आनुमोठसिकी इत्तिलानां सुस- छीठता । प्रातिभोतसिकी प्रति मिना परम तपः ॥२॥ धनापिनो यपा नासि शीतकापावि दुस्सहम् । तथा भवविर कानां समझानार्धिनामपि ॥ सनुपायममृचानामुपेयमपुरत्यवः । शानिनो नित्यमानन्वतिरेन वपरित नाम् ॥ ४ ॥ इस्प र दुरवरूपस्याचपो व्यर्थमितीष्ठताम् । गौशना निहवा पुदिनाँगनमापरिक्षयात् ॥ ५॥ यत्र प्रम जिनापी च कपायाणा । तया तिः । सानुपमा मिनाशा पक्षपः मुखामिप्यते ॥६॥ तदेव हि वपः कार्य दुर्पान या नो मयेत् । येन योगा न दीयन्ते श्रीयन्ते नेन्द्रि- पाणि पा॥७॥ मूसोपरगुणमेणिप्राज्यमामापसिद्रये । पाममाभ्यम्तन, पेत्य वपः कुर्याम्महामुनिः ॥ ८॥ 31 सर्पनयाश्रयणाटकम्-धावन्तोऽपि नपाः सर्वे स्युर्माने कवि- ममाः । पारियगुप्मलीनः स्यादिति सपनयाभितः १॥ पूपमया मियः॥ पक्षप्रतिपमकर्षिता । समधिसुसास्वादी मानी सनिपाभितः ॥ २ ॥ नाममाण प्रमाण पा सर्पमप्यपिशेपिवम् । विसेपित प्रमाणं स्माविति सर्व- मपझवा ।। ३ ।। छोके सर्पनयमानो वाटरममाप्यनुमहः । स्यात् प्रपर " मयमूदाना स्मयार्विाप्यसिमहः ॥ ४ ॥ भेया सर्वनपमानां विपुल धर्म- मानवः । शुकवादविवादाव परेपो तु विपर्यय ॥५॥ प्रकाशित मि. माना यैर्मतं सर्वनयाभिवम् । पित्ते परिप पर येपो टेम्पो नमो नमः। ॥निमये म्यवहारे यस्ता मानेच कर्मगि । एकपाभिकविरे- पमाला शुखमूमिकाम् ।।०५ नमूदसम्माः सर्वत्र पक्षपातविवर्जिताः । अपम्ति परमानन्दमयाः सर्वनयामया ॥८॥32 उपसहारा सोप्टकाना भाषनाभिधामाण्यान निर्दे- शा-पूर्णा ममा स्पिरोऽमोरो सानी गान्दो मिटेन्द्रियः । त्यागी क्रिया- परस्मो निर्देपो निसो मुनिः ॥१॥ पिचापिफमम्पमो मम्मम्मोहै। भयपरिवः । अनात्मसंमकास्पदृष्टिा सर्वसमृद्धिमान् ।। २॥ प्यावा कर्मविपाकानामुहिमो भरमारिषः । रोकसमापिमिका साम्रग निष्प- रिमदः ॥३॥ शुभानुमपबाम् योगी नियागप्रतिपधिमान् । मावापाप्या नवपमा भूमिः सनयामितः ॥ ४ ॥ स्पष्टं निष्टटिव सस्य मटके प्रति- पनमाम् । मुनिमहोपय मानसार ममधिगमति ॥ ५॥ निर्विघर निरा- पाप धानसारमुपेयुपाम् । विनिपृचपरासाना मोमोऽत्रैम महास्मनाम् ||६||१.

·१२२ श्रीज्ञानसारसूत्रम् । उपदेशमाला . चित्तमाकृतं ज्ञानसारसारस्वतोर्मिभिः । नाप्नोति तीव्रमोहाग्निप्लोपशोपक- दर्थनाम् ॥ ७ ॥ अचिन्त्या कापि साधूनां ज्ञानसारगरिष्ठता । गतिर्ययोर्ध्व- ३ मेव स्यादधःपातः कदापि न ॥ ८ ॥ क्लेशभयो हि मण्डूकचूर्णतुल्यः क्रिया- कृतः । दग्धतचूर्णसदृशो नानसारकृतः पुनः ।। ९ ।। ज्ञानपूतां परेऽप्याहुः क्रियां हेमघटोपमाम् । युक्तं तदपि तद्भावं न यद्नापि सोज्झति ॥१०॥ ६ क्रियाशून्यं च यज्ज्ञानं ज्ञानशून्या च या क्रिया । अनयोरन्तरं ज्ञेयं भानु- खद्योतयोरिव ॥ ११॥ चारित्रं विरतिः पूर्णा ज्ञानस्योत्कर्प एव हि । ज्ञा- नाद्वैतनये दृष्टिया तद्योगसिद्धये ।। १२ ।। एतच्छास्त्ररचनाकालक्षेत्रादि-सिद्धिं सिद्धपुरे पुरन्दरपुर- स्पर्द्धावहे लब्धवान् । चिद्दीपोऽयमुदारसारमहसा दीपोत्सवे पर्वणि । एत- द्भावनभावपावनमनश्चश्चचमत्कारिणां तैस्तैःपशतैः सुनिश्चयमतैर्नियोऽस्तु १२ दीपोत्सवः ॥ १३ ॥ केपाश्चिद्विपयज्वरातुरमहो चित्तं परेपां विपावेगो- दर्ककुतर्कमूछितमथान्येषां कुवैराग्यतः । लग्नालर्कमवोधकूपपतितं चास्ते- ऽपरेषामपि स्तोकानां तु विकारभाररहितं तज्ज्ञानसाराश्रितम् ।। १४ ॥ ग्रन्थाभ्यासरूपफलम्-जातोद्रेकविवेकतोरणततेर्धावल्यमातन्य. ते. हृद्गेहे समयोचितः प्रसरति स्फीतश्च गीतध्वनिः । पूर्णानन्दघनस्य किं सहजया तद्भाग्यभझ्या भवन्नैतद्वन्थमिपाकरग्रहमहश्चित्रश्चरित्रश्रियः १० ॥१५॥ भावस्तोमपवित्रगोमयरसैः सिक्तेव भूः सर्वतः, संसिक्ता शमतोदकै रथ पथि न्यस्ता विवेकस्रजः । अध्यात्मामृतपूर्णकामकलशश्चक्रेऽत्र शास्त्रे पुरः पूर्णानन्दघने पुरं प्रविशति स्वीयं कृतं मङ्गलम् ॥१६॥ गच्छे श्रीविज- २१ यादिदेवसुगुरोः स्वच्छे गुणानां गणैः, प्रौढिं प्रौढिमधाम्नि जीतविजयप्राज्ञा: परामैयरुः । तत्सातीर्थ्यभृतां नयादिविजयप्राज्ञोत्तमानां शिशोः, श्रीमन्न्या- यविशारदस्य कृतिनामेपा कृतिः प्रीतये ।। १७ ।। .१५ (२४ U श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला नमिऊण जिणवरिंदे, इंदनरिंदच्चिए तिलोअगुरू । उवएसमालमिणमो, २७ वुन्छामि गुरुवएसेणं ॥ १ ॥ जगचूडामणिभूओ, उसभो वीरो तिलो- 'असिरितिलओ । एगो लोगाइचो, एगो चक्खू तिहुअणस्स ॥ २ ॥ संव- च्छरमुसभजिणो, छम्मासा बद्धमाणजिणचंदो। इअ विहरिआ निरसणा, ३० जइज एओवमाणेणं ॥ ३ ॥ जइ ता-तिलोअनाहो, विसहइ बहुआ।

·भीधर्मदासगणिविररिया उपदेसमाली - भसरिसबणस्स I बीभतकराई, पम समा सम्बसाहूण ॥ ४ ॥ न परभर पालेठ, महामहापदमाणजिप्पभयो । सवसग्गसहस्सेहिपि, मेस भर पायगुमादि ।। ५ ।। महो विणीअधिणओ, पठमगणहरो समवसु- ३ भनाणी | जाणमोवि समस्य, रिमिमहिमयो मुणा सम्प ॥ ६ ॥ आमया गया, पगईओ व सिरेण इति । इस गुरमपमुहमणि, फयमतिदेहिं सोयष्य ॥ ७॥ मह मुरगणाम दो, गहगणवारागणाप । जह पदो । अह य पयाण नरिंदो, गणस्सवि गुरू पहाणदो ॥८॥ पाठधि महीपालो, न पया परिमपए एम गुरु उपमा । सपा पुरजो कार, विदरति भणी पर सोधि ।। ९ ।। पहिरको यस्सी, जुगप्पहाणा- . गमो मारयो । गमीरो धीमयो, उपएमपरो अभापरिभो ॥ १० ॥ भपरिस्मावी सोमो, सगइसीसो अमिमगहमई य । अविश्त्यणो अपलो, पसंवहियमो गुरु होइ॥ ११॥ कायावि जिणवरिंदा, पत्ता अयरामरे । पर दाउ । धापरिषद पपयण, धारिमा सपय सय ॥ १२॥ भगु. गम्मए मगई, रायसुअचासारसपिरहि । वहपि न करेग माण, परि- यच्छा दहा नूण ॥ १३ ॥ विणविकिपअरस दमगस्स, अमिमहा १५ अप्रपरणामना । नेच्छा आसणगहण, सोविणभो सम्पबाण ॥१४॥ परिममयविस्मिाए, मनाए अपरिक्पिो माडू । मभिगमणपदण- नमसणेम विणएण सो पुशो॥ १५॥ पम्मो पुरिसप्पभयो पुरिसबररे-16 सिओ, पुरिसमिहो । लोमि पर पुरिसो, किं पुग छोगुचमे पम्मे ? ॥१६॥ सपाहणस्स रनो, वाया माणारसी नयरीए । मासहस्सम हिम, भासी सिर परवीण || १.॥वहारिय सा रापसिरी, सस्तु २१ हती न साइया छादि । उपरहिएण इपेण, साइया भंगारेण ॥ १८ ॥ महिलाण मुआणवि, मम्मामो पद समत्तपरसारो । रायपुरिसेहि नि- वा, अणेऽवि पुरिमो अदि नत्यि ॥ १९॥ परषणपजाणावणाहिं। परमप्पमतिपय मुख्य । इह मरएपरचट्टी, पसमपदो य विमा ॥२०॥ मेमोवि भप्पमाणो, भर्ससमपम पमाणस्म । किं परिमतिमस, विसं समायसन्नत ॥१॥ धम्म रक्या मो, संका मेण विकिपओ, दि आई। सम्ममोग पस्त, रक्या गया अणपाय ॥ २२ ॥ अप्पा जागा भामा, जहडिभो अप्पमम्मिो पम्मो । अप्पा फरेर सर, पह मपमहापर दोष ॥ २३ ॥ स समय जीयो, आविमा ण ण.

·१२४ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला भावेण । सो तम्मि तम्मि समये, सुहासुहं बंधए कम्मं ॥ २४ ॥ धम्मो मएण हुँतो, तो नवि सीउण्हवायविज्झडिओ । संवच्छरम (र अ) ण- -३ सिओ, बाहुवली तह किलिस्संतो ॥ २५ ॥ निअगमइविगप्पिअचिंतिएण सच्छंदवुद्धिरइएणं । कत्तो पारत्तहिअं कीरइ गुरुअणुवएसेणं १ ।। २६ ।। थद्धो निरोवयारी, अविणीओ गठिवओ निरुवणामो । साहुजणस्स गर- १६ हिओ, जणेऽवि वयणिजयं लहइ ।। २७ ॥ थोवेणवि सप्पुरिसा, सणं- कुमारुव्य केइ वुझंति । देहे खणपरिहाणी, जकिर देवेहिं से कहिया ।। २८॥ जइ ता लवसत्तम सुरविमाणवासीवि परिवडति सुरा। चिंति- ९ जंतं सेसं, संसारे सासयं कयरं ? ॥ २९ ।। कह तं भण्णइ सुक्खं ? सुचिरेणवि जस्स दुक्खमल्लिअइ । जं च मरणावसाणे, भवसंसाराणुवंधि च ॥ ३० ॥ उवएससहस्सेहिवि, बोहिज्जंतो न बुज्झइ कोई । जह बंभ- १२ दत्तराया, उदायिनिवमारओ चेव ॥ ३१॥ गयकण्णचंचलाए, अप- रिच्चत्ताएँ रायलच्छीए । जीवा सकम्मकलिमलभरियभरा तो पडंति अहे ॥ ३२ ॥ वुत्तूणवि जीवाणं, सुदुक्कराइंति पावचरिआई। भयवं जा सा १५ सा सा, पञ्चाएसो हु इणमो ते ॥ ३३ ॥ पडिवजिऊण दोसे, निअए सम्मं च पायवडिआए। तो किर मिगावईए, उप्पन्नं केवलं नाणं ॥३४॥ किं सका वुत्तुं जे सरागधम्मम्मि कोइ अकसाओ ? | जो पुण धरिज १८ धणिअं, दुव्वयणुजालिए स मुणी ।। ३५॥ कडुअकसायतरूणं, पुफ्फ च फलं च दोऽवि विरसाई । पु फेण झाइ कुविओ, फलेण पावं समायरइ ॥३६ ॥ संतेऽवि कोऽवि उज्झइ, कोऽवि असंतेऽवि अहिलसइ भोए । २१ चयइ परपच्चएणऽवि, पभवो ददठूण जह जंबुं ॥ ३७ ॥ दीसंति परम- घोरावि पवरधम्मप्पभावपडिबुद्धा । जह सो चिलाइपुत्तो, पडिबुद्धो सुंसु- माणाए ॥ ३८ ॥ पुफियफलिए तह पिउघरम्मि तण्हा छुहा समणुवद्धा । २४ ढंढेण तहा विसढा, विसढा जह सफलया जाया।॥३९॥ आहारेसु सुहेसु अ, रम्भावसहेसु काणणेसुं च । साहूण नाहिगारो अहिगारोधम्मकज्जेसु ॥४०॥ साहू कांतारमहाभएसु अवि जणवएवि मुइअम्मि । अवि ते सरीरपीडं, २७ सहंती न लहं (यं) ति य विरुद्धं ॥४१॥ जंतेहि पीलियावि हु, खंदगै- सीसा न चेव परिकुविया । विइयपरमत्थसारा, खमंति जे पंडिआ हुति ॥४२॥ जिणवयणसुइसकण्णा, अवगयसंसारघोरपेयाला । वालाण खमंति ३. जई, जइत्ति किं इत्थ अच्छेर ?॥४३॥ न कुलं इत्थ पहाणं, हरिएस. ?

·भीषर्मदासगणिविरचिता परेशमाग २२५ पलस्स सि आसी ११ फपिया वयेम, मुरारि न पग्नुशासवि ॥४४॥ देवो नेसरचि प, कीर पयगुत्ति माणुसो पेसो । रूपसी में विरूषो, मुहमागी हुक्तमागी अ॥१५॥राति म दमगुचि प, एस । सपागुपि एस पेयपिछ । सामी पासो पुत्रो, सलचि अधणो पणमात्ति ॥५६॥ नपि इस्म कोऽपि नियमो, सकम्मबिगिविष्टसरिसफयमिहो। अमुमत्ववेसो, नाम परियचए प्रीषो ॥४७॥ कोशीसएहि धणसंचयस्स । गुणमुमरिपार्षे कमाए । मवि लुडो वपररिसी, मसोममा एस साहूम ॥४८॥ मतपरसुरवसनारहिं परसिरिपरेहिं मणिपसहा । कामेहि पावि- देहि य, विखवावि नेच्छति ॥४९॥ ऐमो मेमो बसण, भापासकिले.. समयविदागोभ । मरणं पम्मम्मसो, अई भस्माठ सम्पाए ।॥५०॥ योससममूहमाल, पुम्यरिसिविवखिय चई पर्व । भत्य पदसि भणम, कीस अणस्प वर परसि ॥ ५९॥ षषममारणसेपाओ कामोर परिम्मरे नरिम । व जर परिग्गहुषिय, जामम्मो तो नणु परमो ॥५२॥ किभासि नविसेणस्स इस व हरिकुलस्स बिठठस्स । भासी पियामहो सहरिएम वसुदेवनामुचि ।। ५३ ॥ विबाहरीहि सहरिस, नरिवडहिमादि। भामरतीहि । ज पस्पिनर तामा, पमुदेयो त सबस्म फर्म ॥ ५४॥ सपरणामरावधवारपण सीसे पलीविप लिए । गपसुमाछेण समा, वहा कया जा सिब पचो ॥ ५५ ॥ रायकोमुऽपि आया, मीया धरमरण-14 गम्मपसहीण । साहू सहति सव्य, नीयाणऽपि पेसपेसाण ॥५६॥ पममति य पुम्पयर हण्या, न नमवि मालया पुरिसा । पममोपए पुगि मामणस्म सह पक्वटिमुणी ।। ५७ ॥ बह पावहिसाहू सामा-११ मसाहुमा निरुपयारे । मणिओ न पेष कृषिओ, पमओ बहुमणगुणेणं ॥ ५८ ॥ पमा से साहू, सेसि नमो ने अफपरिविरया । धीरा बयमसिहार, परति अाभूतिमामुणी ॥ ५९॥ दिसयासिपवरमिय," सोप मसिपजरम्मि सिम्पम्मि । सिंहा प पारगया, पसति पपपरे साह ॥६०॥ जो उमइ भप्पमाण, गुरुवयर्ण न य सपट पास । सो पप्या वह घोप्रा, उबकोसपरेमा वरस्मी ॥६१।। मिहम्मय-१० पम्पपभरसमुपदणबपसिमस्स अपव । जुषाजमसंगापरे, माचण उ. भपओ मह ॥ १२ ॥ जा ठागी जा मोणी, ना मुरी पाली वास्मी पा । पत्यम्तो भ जपम, भावि न रोपए मम ॥ ६३ ॥ सो पतिय. - ·१२६ श्रीधर्मदासगणिचिरचितां उपदेशमाला तो गुणियं, तो मुणिये तो अचेइओ अप्पा । ओवडियपेल्लियामंतिओऽवि ज़इन कुणइ अकंजं ॥ ६४ ॥ पागडियसव्यसल्लो, गुरुपामूलम्मि लहइ १३ साहुप्रयं । अविसुद्धस्स न वड्डइ, गुणसेढी तत्तिया ठाइ ॥६५॥ जइ दुकरदुधारकारउत्ति भणिओ जहडिओ साहू । तो कीस अजसंभूअवि- जयसीसेहिं नवि खमिों? ॥ ६६ ॥ जइ ताव सव्वओ सुंदरुत्ति कम्माण २६ उवसमेण जई । धम्म वियाणमाणो, इयरो कि मच्छरं वहइ ? ॥ ६७ ।। अइसुट्टिओत्ति गुणसमुइओत्ति जो न सहइ जइपसंसं । सो परिहाइ पर भने, जहा महापीढपीढरिसी ॥ ६८ ॥ - परपरिवायं गिण्हइ, अहमय- १९ विरलणे सया रमइ । डल्झइ य परसिरीए, सकसाओ दुक्खिओ निर्य ।। ६९ ॥ विग्गहविवायरुइणो, कुलगणसंघेण बाहिरकयस्स । नत्थि किर देवलोएवि देवसमिईसु अवंगासो ॥ ७० ॥ जइ ता जणसंववहारवजि. ६ यमकन्नमायरइ अन्नो । जो तं पुणो विकत्थइ, परस्स बसणेण सो दुहिओ ॥७१ ॥ सुठुवि उज्जवे (म) माणं, पंचेव करिति रित्तयं समणं । अप्पथुई परनिंदा, जिव्भोवत्था कसाया य ॥ ७२ ।। परपरिवायमईओ, दूसइ वेयणेहिं जेहिं जेहिं परं । ते ते पावइ दोसे, परपरिवाई इअ अ- पिच्छो ।। ७३ ।। थद्धा छिद्दप्पेही, अवण्णवाई सयंमई चवला । वंका कोहणसीला, सीसा उव्वेअगा गुरुणो । ७४ ॥ जस्स गुरुम्मि न भत्ती, न य बहुमाणो न गउरवं न भयं । नवि लज्जा नवि नेहो, गुरुकुलवासेण किं तस्स ? ॥ ७५ ।। रूसइ चोइज्जतो, वहई हियएण अणुसयं भणिओ। न य कम्हि करणिज्ने, गुरुस्स आलो न सो सीसो ॥७६॥ उव्विल्लणसूअ- २१णपरिभवेहिं अइभणियटुट्ठमणिएहिं । सत्ताहिया सुविहिया, न चेव भिंदति. मुहरागंजा-७७ ॥ माणसिणोवि अवमाणवंचणा ते परस्स न करति । सुदुक्खुग्गिरणथं, साहू उअहिवं गंभीरा॥७८॥ मउआ निहुअसहावा, २४ हासदयविवजिया विगहमुक्का । असमंजसमइबहुअं, न भणंति अपुच्छिा साहू ॥ ७९ ॥ महुरं निउणं थोवं, कज्जावडिअं अगव्वियमतुच्छं । पुचि मइसंकलियं, भेणंति जं धम्मसंजुत्तं ॥८०॥ सहि वाससहस्सो, तिसत्त- २७ खुत्तोदयेण धोएणी अणुचिण्णं तामलिणा, अन्नाणतवुत्ति अप्पफलो ।। ८१॥ छज्जीवकार्यवहंगा, हिंसकसत्थाइँ, उवइसंति पुणो। सुबहुंपि तवकिलेसो, बोलतवस्सीण अप्पफलो ॥ ८२ ॥ परियच्छति अ सवं, जहट्ठिय अवि- ६० तर्ह असंदिद्धं तो जिणवयणविहिन्नू सहति बहुअस्स बहुआई ।। ८३ ।।

·भीपर्मदासगणिविरचिता उपवेशमाठा
-
शो बस्स पर हियर सो त ठामे सुपरसहाय । वग्धी छाप जणणी,
मद सोम प ममेइ ॥ ८४ ॥ मणिमणारयणपणपूरियम्मि भषणम्मि
सालिमदोऽपि । मनो फिर मगमवि मामिमोति मामो विगयकामो ||८५।। ३
मकरवि ने वरसमम । सुक्ष्पाणिपायाम । पुरिसा समपुरिसाण, अपस्म
पेसचणमुर्विति ।। ८६॥ मुदरमझमाउसुहोइएण विमिहेहि सपपिसेसेहि।
वह सोसविमो अप्पा बहनवि नाओ समषणेऽपि ॥ ८0 10 परमुखो-
सक, भविमुखमालमहरिसीपरिय । अप्मावि नाम सह वाति अच्छे-
रय एम ॥ ८८|| तसरीरपरा, समो जीवो सरीरममंसि । धम्मस्स
कारणे मुविहिया सरीरपि छईति ।। ८९ ।। पगदिवसपि जीयो, पम्पन..
मुबागओ अनममणो । बावि न पावर मुक्य, अपस्स पेमाणिओ होर
॥९० ॥ सीसापरेण सिरम्मि देटिए निग्गयाणि अच्छीणि । मेयवस्म
भगयओ, न प सो मणसापि परियिमो ।। ९. ॥ जो पदणेण पाहु, ११
बाटिपद वासिणा वि पच्छे। संपुणा जो बनिया, महरिसिणो वत्प
सममामा ॥ ९॥ सिंहगिरिसुसीसाण, भर गुरषयमसदहवाम । पयरो
दिन दाही पायणचि न विकोपिम यमणं ।। ९५ ।। मिण गोणसगुलीदि."
गणेहि पा दतपयलगा से । यति माणिकग, (माणियम्ब) का तुम
एस जामति ।। ९४ । भरणविऊ कपाई, सेय काय वर्गवि आयरिया।
पसरहिमम्म भविमध्य कारणेण सहि ॥ ९५] जो गित गुरुष ।
पर्म, मण्णत भावमो विमुखमप्पो । ओसहमिग पिच, वस्स सुदामह
होइ ।। ९६ ॥ अणुषचगा विणीबा, पहुक्पमा नियमतिमवा य । गुरु
पासी अमुह, पमा मीसा इद मुभीला ॥ ९॥ जीववस्म मह जमो,
किती प मयस्म परमये यम्मो । मुगुणस्म प, निगुणम्म य अबमाऽ
कित्ती अहम्मो प ।। ९८ ॥ पापासेऽवि ठिय, अहप गिलाण गुग परि-
भवति । पम्प पम्मपीमसण्ण दुस्मिक्सिप तपि ॥ ९९ ॥ मायरिय २५
मचिरागो, फरम मुनराधमारिमीसरिमो । अवि जीविभ यषसिम, न
प्रेष गुरुपरिमयो सहिमो ॥१००॥ पुण्णेदि पोइत्रा पुरपयोहि सिरि-
मायण भपिमसत्ता । गुम्मागमसिभरा, रेषयमिष पम्जुवासेति ॥१०॥२॥
सामुरसमयसदमाप दापगा मोमगा दुइममाग । आयरिआ पृटमेम,
फेसिपएसीम (ब) वे देऊ ।। २०२ ।। नग्यगदगमणपरिदत्यए कए तद
पासिन रण्मा । अमरपिमाण पच, आपरिमणमादेण ॥ १०३ ॥

·१२८ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला , धम्ममइएहिं अइसुंदरेहिं कारणगुणोवणीएहिं । पल्हायंतो य मणं, सीसं चोएइ आयरिओ ॥ १०४ ।। जीअं काऊण पणं, तुरमिणिदत्तस्स कालि- ३ अजेणं । अविअ सरीरं चत्तं, न य भणिअमहम्मसंजुत्तं ॥ १०५।। फुड- पागडमकहंतो, जहट्ठिअं वोहिलाभमुवणइ । जह भगवओ विसालो, जर- मरणमहोअही आसि ॥१०६॥ कारुण्णरुण्णसिंगारभावभयजीविअंतक- ६ रणेहिं । साहू अविअ मरंति, न य निअनिअमं विराहति ॥ १०७ ॥ अप्पहियमायरंतो अणुमोअंतो अ सुग्गई लहइ । रहकारदाणअणुमोअगो मिगो जह य वलदेवो ॥ १०८ ॥ जंतं कयं पुरा पूरणेण अइदुक्करं चिरं ९ कालं । जइ तं दयावरो इह, करिंतु तो सफलयं हुंतं ॥ १८९॥ कारण- नीयावासी, सुहृयरं उज्जमेण जइयव्वं । जह ते संगमथेरा, सपाडिहेरा तया आसी ॥ ११० ॥ एगंतनियावासी, घरसरणाईसु जइ ममत्तंपि । १२ कह न पडिहंति कलिकलुसरोसदोसाण आवाए ॥ १११ ॥ अवि कत्ति- ऊण जीवे, कत्तो घरसरणगुत्तिसंठप्पं । अवि कत्तिआ य तं तह, पडिआ अस्संजयाण पहे॥ ११२ ॥ थोवोऽवि गिहिपसंगो, जइणो सुद्धस्स पंक- १५मावहई । जह सो वारत्तरिसी, हसिओ पनोअनरवइणा ।। ११३ ॥ सम्भावो वीसंभो, नेहो रइवइयरो अ जुवइजणे । सयणघरसंपसारो, तवसीलवयाई फेडिन्ना ॥ ११४ ॥ जोइसनिमित्तअक्खरकोउआएसभूइ- १८ कम्मेहिं । करणाणुमोअणाहि अ, साहुस्स तवक्खओ होइ ॥ ११५ ॥ जह जह कीरइ संगो, तह तह पसरो खणे खणे होइ । थोवोवि होइ वहुओ, न य लहइ धिइं निरंभंतो ।। ११६ ॥ जो चयइ उत्तरगुणे, मूल- २१ गुणेऽवि अचिरेण सो चयइ । जह जह कुणइ पमायं, पिल्लिजइ तह कसा- एहिं ।। ११७ ॥ जो निच्छएण गिण्हइ, देहवाएवि न य धिई मुअइ । सो साहेइ सकजं, जह चंदवासिओ राया ।। ११८ ।। सीउण्हखुप्पि. २४ वासं, दुस्सिज्जपरीसहं किलेसं च । जो सहइ तस्स धम्मो, जो धिइमं सो तवं चरइ ।। ११९ ॥ धम्ममिणं जाणंता, गिहिणोऽवि दृढव्वया किमुअ साहू ? | कमलामेलाहरणे, सागरचंदेण इत्थुवमा ।। १२० ॥ दे- २७ वेहिं कामदेवो, गिहीवि नवि चालिओ (चाइओ) तवगुणेहिं । मत्तग. यंद यंगमरक्खसघोरट्टहासेहिं ॥ १२१॥ भोगे अमुंजमाणावि केइ मोहा पडंति अहरगई। कुविओ आहारत्थी, जत्ताइ जणस्स दमगुन्य ॥१२२॥ ३० भवसयसहस्सदुलहे, जाइजरामरणसागरुत्तारे । जिणवयणम्मि गुणायर!

·No text on this page.

·ने श्रीधर्मदामगणिविरचिता उपदेशमाला ॥ १४२॥ अमुणियपरमत्थाणं, बंधुजणसिणेहवडयरो होइ । अवगयसं- सारसहावनिच्छयाणं समं हिययं ॥ १४३ ।। माया पिया य भाया, भन्ना ३ पुत्ता सुही य नियगा च । इह चेव बहुविहाई, करंति भयवेमणम्साई ॥ १४४ ॥ माया नियगमइविगप्पियम्मि अत्ये अपूरमाणम्मि । पुत्तम्स कुणइ वसणं, चुलणी जह भदत्तस्स ॥ १४५ ॥ सव्यंगोवंगविगत्तणाओ ६ जगडणविहेडणाओ अ । कामी य रजतिसिओ पुत्ताण पिया कणयकेऊ ॥ १४६ ॥ विसयसुहरागवसओ, चोरो भायाऽवि भायरं हणइ । आहा- विओ वहत्यं, जह वाहुबलिस भरहबई ।। १४७ ॥ भजाऽवि इंदिय- ९विगारदोसनडिया करेइ पइपावं । जह सो पसिराया सूरियकंताई तह वहिओ ॥ १४८ । सासयमुक्खतरस्सी, नियअंगसमुन्भवेण पियपुत्तो । जह सो सेणियराया, कोणियरण्णा खयं नीओ ॥ १४९ ।। लुद्धा सक- १२चतुरिआ, सुहिणोऽवि विसंवयंति कयकना । जह चंदगुत्तगुरुणा, पव्व- यओ घाइओ राया ॥ १५० ॥ निययाऽवि निययकन, विसंवयंतम्मि हुंति खरफरसा ।जह रामसुभूमकओ, वंभक्यत्तस्स आसि खओ॥१५१॥ १५ कुलघरनिययसुहेसु अ, सयणे अ जणे अनिच्च मुणिवसहा । विहरंति अणिरसाए, जह अजमहागिरी भयवं ।। १५२ ॥ स्वेण जुवणेण य क- नाहि मुहेहिं वरसिरीए य । न च लुम्भंति सुविहिया, निदरिसणं जंबु- १८ नामुत्ति ॥ १५३ ॥ उत्तमकुलप्पसूया, रायकुलवडिंसगाऽवि मुणिवसहा । वहुजणजइसंघट्ट, मेहकुमार व्ब विसहति ॥ १५४ ॥ अवरुप्परसंवाहं, सुक्खं तुच्छं सरीरपीडा य । सारण वारण चोवण, गुरुजणआयत्या य २१ गणे ॥ १५५ ॥ इक्कस्स कओ धम्मो ?, सच्छंदगईमईपयारस्स । किं वा करेइ इक्को ?, परिहरउ कहं अकजं वा ? ॥ १५६ ॥ कत्तो सुत्तथागम, पडिपुच्छण चोयणा व इकस्स । विणओ यावञ्चं, आराहणया य मर- २१णते ? ।। १५७ ।। पिल्लिन्जेसणमिको, पइन्नपमयाजणाउ निघ्र भयं । काउ- मणोऽवि अकजं, न तरइ काऊण बहुमझे ।। १५८ ।। उच्चारपासवण- वंतपित्तमुच्छाइमोहिओ इक्को । सहवभाणविहत्यो, निक्खिवइ व कुणइ २७ उड्डाहं ।। १५९ ।। एगदिवसेण वहुआ, सुहा य असुहा च जीवपरिणामा । इको असुहपरिणओ, चइज्ज आलंवणं लटुं ॥ १६० ॥ सव्वजिणप्पडि- कुलु, अणवत्था थेरकप्पभेओ अ । इक्को अ सुआउत्तोऽवि हणइ तवसं- ३०जमं अइरा ।। १६१ ।। वेसं जुण्णकुमारि, पउत्थवइअं च वालविहवं च। ?

·श्रीधर्मशासगणिविरचिता उपदेशमासा पासररोहममा, नपतमणि पेरमन प ।। १५२ ।। सपिरपुरमारूषा, दिरा मोहरामण रथी आयहिय पिसता, दूरपरेण पहिरंवि॥१६॥ मम्मरिहीवि फयागमोषि प्राविमपरागमुहपमभो । मपसकाम्मि पयि- १ सा, पं कुर सपई नाय ।। १६४ ॥ मुतवम्मिपाम पूया, पणाममा- रबिषयमनपगे। परपि फम्मममुई, सिरिलेइ पसारनेया प ।। १६५॥ अभिगममणनममणेम परिपुरण माहूण | पिरमपियंऽपि कम्म, पण पिग्ठवणमुनेइ ।। १६६ ।। फेर मुमीठा मुहमार सम्मणा गुरु, वमस्मऽमि मुमीसा । यिन जमति सद, अह मीसो पाराम "१६७ । मंगारजीपपहगो, कोई गुम मुसीमपरिमारो । मुमिगे स.. इंदिदिहो, फोटो गयासहपरिकियो ।।१६८॥ सो उग्गमयममुरे, मय- परमुपागरिराएपिरहोपपपरभरिओ, विठ्ठो पोरामसीसेदि ॥१६॥ समारपपणा नवि, गणवि संसारभरा जीपा । मुमिगगएणऽपि फेई,। पुमति पुष्पमूना या ॥१७० ॥ यो अपिकल तय सजम प साडू परित पठाऽपि । अभियमुयब सो नियगमट्ठमचिरेण मादेश १.मुहिमओ न घया मोए, पया पहा दुनियमोचि भलियमिण ५ पिटकम्मोलितो न इमो न इमो परिषयई ।। १७० ॥ जद पर पापट्टी, पपिस्पर सपिय मुटुरोण । न पयह वहा मइमो, दुम्पुटी गरम दमो॥१३॥ो पिीठियादि पिठाइपुत्तस्स पासणी म हो। हनुमोदि मणमोमो, न पासिओ सेम वागुवरि ।। १.४॥ पाप- पऽपि पाप, पिवीतिपाएऽपि जे न नि । वे पदई अपाबा, पाया पति मनम्म ? || १७५ ॥ जिगपदअपटियागं, पाणहरागऽपि पारमा-1 पाम | मतिय पापार, पापम्म प विपागना ॥ १.६॥ बदमा रपरम्ममगावापरपनचिलोषणाईन । मपबहनो उपमो, रमगुनिमो समि कथा ! 10. ॥ विपपरे 7 पमोमे, मपगुरीमो मपमएस्म-११ पोरिगुजो । पोपोरिगुमो पा र रिलागो पावरो या ॥१८॥ काय पवार पण इम रिपसम्म अग। बह निपमा मपियगी, माह री भगवई मिठा ।। १.९॥ रिपि पहिपि कमा सीदि फेदि.१. ऽपि निमदि । पपेनयुदटामा, पति अग्रयम्भूया ॥ १८॥ निधि सरगममो, पन्पितो जर सगो नितमो । ६ मामा र परामपुर- Hero)परियो । १८१ ॥ सा गा गुममानिए व मसग..

·१३२ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला सगभइणीए । ताव न वीससियव्यं, सेयट्टी धम्मिओ जाय ।। २८२ ॥ खरकरहतुरयवसहा, मत्तगइंदाऽवि नाम दम्मति । इको नवरि न दम्मइ, ३ निरंकुसो अप्पणो अप्पा ।। १८३ ।। वरं मे अप्पा दंतो, संजमेण तवेण य । माऽहं परेहिं दम्मतो, वंधणेहिं वहेहि अ॥ १८४ ॥ अप्पा चेव दमेयव्यो, अप्पा हु खलु दुद्दमो। अप्पा दंतो सुही होइ, अस्सि लोए १६ परत्व य ।। १८५ ॥ निचं दोससहगओ जीवो अविरहियमसुहपरिणामो। नवरं दिन्ने पसरे, तो देइ पमायमयरेसु ॥ १८६ ।। अघिय वंदिय पूइअ, सकारिय पणमिओ महङ्ग्यविओ। तं तह करेइ जीवो, पाडेइ जहप्पणो ९ ठाणं ।। १८७ ।। सीलब्बयाई जो बहुफलाइँ हंतूण सुक्खमहिलसइ । धिइदुबलो तवस्सी, कोडीए कागिगि किणई ॥ १८८ ।। जीवो जहाम- णसियं, हियइच्छियपत्थिएहिं सुक्खहिं । तोसेऊण न तीरई, जावजीवेण १२ सव्वेण ॥ १८९॥ सुमिणंतराणुभूयं, सुक्खं समइच्छियं जहा नत्यि । एवमिमंपि अईयं, सुक्खं सुमिणोवमं होई ॥ १९० ॥ पुरनिद्वमणे जक्खो, महुरामंगू तहेव सुयनिहसो। वोहेई सुविहियजणं, विसूरइ पहुं च हिय- ३५एण ॥१९१॥ निगंतूण घराओ, न कओ धम्मो मए जिणक्खाओ । इड्डि- रससायगुरुवत्तणेण न य चेइओ अप्पा ॥१९२।। ओसन्नविहारेणं, हा जह श्रीणम्मि आउए सन्वे । किं काहामि अहन्नो संपइ सोयामि अप्पाणं ॥१९३॥ १८हा जीव! पाव भमिहिसि, जाईजोणीसयाई वहुयाई। भवसयसहस्सदु. लहंपि जिणमयं एरिसं लधु ॥१९४॥ पावो पमायवसओ, जीवो संसा- रकनमुजुत्तो । टुक्खेहिं न निविण्णो सुक्खेहिं न चेव परितुट्ठो।।१९५।। २१ परितप्पिएण तणुओ, साहारो जइ घणं न उलमइ । सेणियराया तं तह, परितप्पंतो गओ नरयं ॥ १९६ ॥ जीवेण जाणि विसब्जियाणि जाईस- एसु देहाणि । थोवेहिं तओ सयलंपि तिहुयणं हुन्ज पडिहत्थं ॥ १९७ ॥ २४ नहदंतमंसकेसट्टिएसु जीवेण विप्पमुक्केसु । तेसुवि हविज कइलासमेरुगि- रिसन्निभा कूडा ॥ १९८ ॥ हिमवंतमलयमंदरदीवोदधिरणिसरिसरा- सीओ। अहिअयरो आहारो, छुहिएणाहारिओ होना ॥१९९॥ जण २७ जलं पीयं, धम्मायवजगडिएण तंपि इहं । सव्वेसुवि अगडतलायनईसमु- हेसु नवि हुन्जा ॥ २०० ॥ पीयं थणयच्छीरं, सागरसलिलाओ होज बहुअयरं । संसारम्मि अणंते, माऊणं अन्नमन्नाणं ॥ २०१॥ पत्ता य ३० कामभोगा, कालमणतं इहं सउवभोगा । अप्पुव्वं पिव मन्नई, तहवि य ·भीपर्मदासगणिविरपिता उपदेसमाला १५३ जीयो मणे मुक्तं ॥ २०२ ॥ जाणइ अ अहा भोगिडिसंपया सध्यमेष पम्मफस । वहरि दरमहादियनो, पावे कम्मे जणो रमई ॥ २०३ ।। जाणिमा विविप्राइ, मम्मबरामरणसमवं दुक्स 1 न य विसएस पिर- मई, अहो मुबो कररगठी ।। २०४ ॥ जाणइ य जह मरिजा, अम- स्वपि हुजय पिमासेई । न य ठविगो लोओ, महो रास्स मुनिम्माय ॥ २०५॥ दुपय पठप्पय पदुपर्य व अपय समिठमण पा। प्रणय करऽपि कपवो, हरा ध्यासो अपरिवतो ॥ २०६॥ न य नत्रा सो रियहो, मरियम्प चाऽमसेम सम्मेण । मासापासपरदो, न करेग यई हियं पोमो(पोद)॥२०॥ संझरागगलपुय्युमोपमे, जीविए छ-. बिंदुपले । मुम्बले प नहरेगसलिमे, पाव जीर! किमय न युवासि ? ॥ २०८ ॥ जे मजा असर, छशिखा इच्छणिअमेयति । । सम- गइ मैग, नषरममगुत्म परिकूलो । २०९॥ सध्यगहाण पमयो, महा-१ गहो सम्पदोसपायट्टी। कामम्गहो दुरप्पा, जेणमिभूय जग सम्य ॥२१०॥ पो सेयर किया, याम हारेर दुबलो हो । पावर मणसं, बु. साणि अ अपदोसेण ॥ २११ ।। जह कालो कपा, हुयमाणो । दुई मुणा मुक्तं । मोहारा मणुस्सा, वह कामपुर मह विवि ॥२१२॥ बिसयविसं दाखळ, विसपविसे सर पियवाण । विसपविसाइमपिय, विसपबिसविसूश्या होई ।। २१३ ॥ एष । पचदि आसवेहिं रयमाय-14 गि अणुसमय । पउगहपेरंवं, अणुपरिपहति संसारे ॥ २१४ ॥स. पगईपक्सदे, काइति अणतए मध्यपुण्णा । मे य न मुणति पम्म, सोमण य से पमापति ॥२१५|| अणुसितापवाषिर, मिपारिही यजे" मरा महमा । पनिकायकम्मा, मुमति पम्मं न प कति ।। २१६।। पपेय परिसम्म, पंप य रक्सिऊण भाषेण । कम्मरपषिप्पमुका, सि- द्विगइमणपर पत्ता ॥ २१७ ॥ नाणे सणपरणे, अपसबमसमिगुचि." पच्छिते । दमठस्ममापाप, पप्वाइममिग्गहे प ।। २९८॥ सराणा परणाप्त निध सनुप एममाइ ठिओ । वस्म भयोअहिवरण, पष्यत्राए य (स) म्म ।। २.१९ ॥ जे परसरणपसत्ता, एडापरिज सर्किपणा. मजया । नपरं मुचण पर्व, परसेफमम फय वेहि ॥ २२० ॥ उसुत्त- मायांवो, पपा कम्म मुपिष्ण जीयो । संसारं प पह, मायामोर्स प 'इम्प य ॥ २२१ ॥ जा गिण्डर वयसोयो, भाइप न गिणा सरीर-३१ ·श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाली वुच्छेओ । पासत्यसंगमोऽविय, वयलोवो तो वरमसंगो ।। २२२ ॥ आलावो संवासो, वीसंभो संथवो पसंगो अ। हीणायारेहिं समं, सब- जिणिदेहिं पडिकुट्ठो ॥ २२३ ॥ अन्नुन्नजपिएहिं हसिउद्धसिएहिं खिप्प- माणो अ । पासत्थमज्मयारे, बलाऽवि जइ वाउलीहोइ ।। २२४ ॥ लो. एऽवि कुसंसग्गीपियं जणं दुन्नियच्छमइवसणं । निदइ निरुजम पियकुसील- १६ जणमेव साहुजणो ॥२२५ ॥ निचं संकिय भीओ गम्मो सव्वस्स खलि- यचारित्तो । साहुजणस्स अवमओ, मओऽवि पुण दुग्गइं जाइ ।। २२६॥ गिरिसुअपुप्फसुआणं, सुविहिय! आहरणकारणविन्नु । वजेज सील- ९ विगले उज्जुयसीले हविज जई ॥ २२७ ।। ओसन्नचरणकरणं, जइणो वंदति कारणं पप्प । जे सुविइयपरमत्था, ते वंदंते निवारंति ॥ २२८ ।। सुविहिय वंदावंतो, नासेई अप्पयं तु सुपहाओ । दुविहपहविप्पमुक्को, १२ कहमप्प न याणई मूढो ।।२२९।। वंह उभओ कालंपि चेइयाई थइ- थुई (थवत्थुई) परमा । जिणवरपडिमाघरधूवपुप्फगंधचणुजुत्तो॥२३०॥ सुविणिच्छियएगमई, धम्मम्मि अनन्नदेवओ अ पुणो । न य कुसमए स १५ रजइ, पुव्वावरवाहियत्येसु ॥ २३१ ॥ ठूण कुलिंगीणं, तसथावरभू- यमदणं विविहं । धम्माओ न चालिजइ, देवेहिं सइंदएहिंपि ॥ २३२ ।। बंदइ पडिपुच्छइ पजुवासई साहुणो सययमेव । पढइ सुणइ गुणेइ अ, १जणस्स धम्म परिकहेइ ।। २३३ ।। दृढसीलबयनियमो, पोसहआवस्स- एसु अक्सलिओ । महुमजमंसपंचविहवहुवीयफलेसु पडिकतो ॥२३४|| नाहम्मकम्मजीवी, पञ्चक्खाणे अभिक्खमुजुत्तो । सव्वं परिमाणकडं, अ- २५ वरज्झइ तंपि संकंतो॥ २३५ ।। निक्खमणनाणनिव्वाणजम्मभूमीउ वंदइ जिणाणं । न य वसइ साहुजणविरहियम्मि देसे वहुगुणेऽवि ॥ २३६ ।। परतित्थियाण पणमण, उन्भावण थुगण भत्तिरागं च । सकारं सम्माण, २४ दाणं विणयं च बजेइ ॥ २३७ ॥ पढमं जईण दाऊण, अप्पणा पणमि- ऊण पारेइ । असई अ सुविहिआणं, मुंजई कयदिसालोओ ॥ २३८ ।। साहूण कप्पणिनं, जं नवि दिन्नं कहिंपि किंचि तहिं । धीरा जहुत्तकारी, २७ सुसावगा तं न भुंजंति ।। २३९ ॥ वसहीसयणासणभत्तपाणभेसन्नवत्य- पत्ताई। जइऽपि न पजत्तधणो योवाऽविहु थोवयं देई ।। २४० ॥ संव- च्छरचाउम्मासिएसु अट्टाहियासु अ तिहीसु । सव्वायरेण लग्गइ जिणव- ३० रपूयातवगुणेसु ।। २४१ ।। साहूण चेइयाण य पडिणीयं तह अवण्णवायं ·भीधर्मशासगणिपिरपिता उपदेतमाला १३५ पानिणपषयमस्स अहिर्म, सम्बत्यामेण पाई ॥ २४२ ॥ विरया पागिबदामो, पिरया निब अलियमयणायो । पिरया बोरिणामो, विरया परवारगमणामो ॥२४३ ॥ पिरया परिग्गहाओ, अपरिमिभाभो । अपवण्यो । बहुपोससमुळामो, नरयगागमणपपाओ ॥ २४४ ॥ मुका दुअणमिची, गहिया गुरुपयणसाहुपरिपती । मुशो परपरिणामो गहिमो जिणरेसिमो धम्मो ॥ ४५ ॥ सपनियमसीयफलिया, मुसा- . वगा पति पद मुगुणा, तेर्सि म दुखाइ, निष्वाणपिमाणमुक्साइक ॥ २४६ ॥ सीज कपावि गुरु, पपि मुसीसा सुनिष्णमहुरेहिं । मग्गे ठपति पुणरबि, जह सेउगपपगो नाप || २४७ ।। इस दस दिवसे । शिवसे, धम्मे पोर अहप अहिषयरे । इम नरिसेणसत्ती, वाविय से संगमाविमची ॥ २४८॥ कलसीको अस्ट्रिीकओभ सपरीको मलिगिमो म । कम्मेहिं एस नीवो, नागऽपि मुम्बई जेण ॥२४९॥१॥ कम्मेहिं पजसारोवमेहि जहनदणोऽगि परिपुरो । मुबहुपि विसूरतो, म सर अप्पम का ।। २५० ॥ पाससाइरसंऽपि गई, कारण सजर्म मुविसरूपि । मते फिलिट्ठमावो, न पिमुगाइ कारीत म्प ॥ २५१ ॥१५ अप्पेणऽपि कालेण, फेर जहागहियसीससामण्णा । साइलि मिययकन्न, पुररियमदारिसिम्म जहा ॥ २५ ॥कारण संधिविह, सामण्ण दुपएं पिसोहिपय । सुमिमा एगयरो, करिव इ समम परछा ।। २५३ ॥ पमित्र मतारि विय, सडिय सबलाइट म्प हुन पण । मोसमो मुए छेदा न तरिज प पर उत्रमिई ।। २५४ ।। अवि माम चकवडी, प. इन सम्पपि पकवधिमुह । म प षोसमरिहारी, दुरिओ ओसमय पई। ॥ २५५ ।। नरयत्यो ससिराया, बहु मणई देहसारणामुहिमओ। परिओ मि भए भाग्य! वो मे जाए घर ।। २५६ ॥ को वेण जीपरहिएण, संपप माइण व गुणो? । जासि पुरा जापतो, वो नरए नेप लिप-१५ रखो ।। २५० ।। जायाऽऽऽ साषसेस, माप य पोवोऽपि बस्मि पप. साओ। वाप करिनपहिय, मा ससिराया व सोइदिसि ॥ २५८ ।। पिपूणऽपि सामण्ण, सधमदोगेस होइ जो सिदिलो । पपई वयणि सो अ गो डोयत्त ।। २५९ ॥ मुश थे जिमलोग, जिणवयम में मयन याणति । मुषामपि ते सुषा, जे नाणं नयि फरेंति ॥ २६०॥ दारेण पणनिर्दि, पेमि वापारियाणि अण्डीगि । माउणऽवि जिणप.

·श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला यणं, जे इह विलंति धम्मधणं ॥ २६१ ॥ ठाणं उधुञ्चयरं, मझ हीणं च हीणतरगं वा । जेण जहिं गंतव्वं, चिट्ठाऽवि से तारिसी होई ॥२६२॥ ३ जस्स गुरुम्मि परिभवो, साहूसु अणायरो खमा तुच्छा । धम्मे य अणहि- लासो, अहिलासो दुग्गईए उ ॥२६३॥ सारीरमाणसाणं, दुक्खसहस्साण वसणपरिभीया । नाणंकुसेण मुणिणो, रागगइंदं निरंभंति ॥२६४॥ सुग्ग- १६ इमग्गपईचं, नाणं दितस्स हुज किमदेय ? । जह तं पुलिंदएणं, दिन्नं सि- वगरस नियगच्छि ॥२६५॥ सिंहासणे निसणं सोवागं सेणिओ नरवा- रिंदो । विजं मग्गइ पयओ, इअ साहुजणस्स सुअविणओ ॥ २६६ ॥ ९ विजाए कासवसंतिआए दगसूअरी सिरिं पत्तो । पडिओ मुसं वयंतो, सुअनिण्हवणा इय अपत्था ।। २६७ ॥ सयलम्मिऽवि जियलोए, तेण इहं घोसिओ अमाधाओ। इक्कंऽपि जो दुहत्तं, सत्तं वोहेइ जिणवयणे ॥२६८॥ १२ सम्मत्तदायगाणं, दुप्पडियारं भवेसु बहुएसु । सव्वगुणमेलियाहिऽवि, उ- वयारसहस्सकोडीहिं ॥ २६९ ॥ सम्मत्तम्मि उ लद्धे, ठइयाई नरयति- रियदाराई । दिव्वाणि माणुसाणि य मोक्खसुहाइं सहीणाई ॥ २७० ॥ १५कुसमयसुईण महणं, सम्मत्तं जस्स सुट्ठियं हियए । तस्स जगुज्जोयकरं, नाणं चरणं च भवमहणं ।। २७१ ॥ सुपरिच्छियसम्मत्तो, नाणेणालो- इयऽत्थसम्भावो । निव्वणचरणाउत्तो, इच्छियमत्थं पसाहेइ ॥ २७२ ।। ३८जह मूलताणए पंडुरम्मि दुव्वण्णरागवण्णेहिं । वीभच्छा पडसोहा, इय सम्मत्तं पमाएहिं ॥ २७३ ॥ नरएसु सुरवरेसु य, जो बंधइ सागरोवमं इक्कं । पलिओवमाण बंधइ, कोडिसहस्साणि दिवसेण ।। २७४ ।। पलि- २१ ओवमसंखिजं, भागं जो बंधई सुरगणेसु । दिवसे दिवसे बंधइ, स वा- सकोडी असंखिन्ना ।। २७५ ॥ एस कमो नरएसुऽवि, बुहेण नाऊण नाम एयंमि । धम्मम्मि कह पमाओ, निमेसमित्तंपि कायव्यो ! ॥ २७६ ॥ २४ दिव्यालंकारविभूसणाई रयणुजलाणि य घराई । रूवं भोगसमुदओ; सुर- लोगसमो कओ इयं ? ॥ २७७ ॥ देवाण देवलोए जं सुक्खं तं नरो सुभणिओऽवि । न भणइ वाससएणऽवि जस्सऽवि जीहासयं हुजा २७॥ २७८ । नरएसु जाई अइकक्खडाइँ दुक्खाइ परमतिक्खाइं । को वण्णेही ताई ?, जीवंतो वासकोडीऽवि.॥ २७९ ॥ कक्खडदाह साम- लिअसिवणवेयरणिपहरणसएहिं । जा जायणाउ पावंति, नारया तं,अह-' २०म्मफलं ।। २८०॥ तिरिया कसंकुसारानिवायवहवंधमारणसयाई ।नऽवि ·भीधर्मदासगणिविरपिताासपदेसमाठा - सहयं पावा, परस्प जानिमिया हुंना|| २८१॥ भाखीव सकिलेसो, मुस्स गुप्ठ उपरपा पहुया । नीममणसिट्टणादि य, मणिपासो म माणुस्से ॥ २८ ॥ पारगनिरोत्यहवघरोगषणहरणमरणमसणाह। म. १ संसायो भमसो, विग्गोपणया य माणुस्से ॥ २८३ ।। चिंतासंतापछि य, दरिदसमाहिं घुप्पउत्ताहि । सणऽपि माणुस्स, मरसि केई मुनिम्यि- प्णा ।। २८४ ।। पाऽपि देवसोए, दिग्बामरणाणुरेनियसरीरा । बं परि- । पति वयो, व हुक्ल पारुण तेसि ।। २८५ ॥ सुरधिमाणपिमर्य, रिविय पपण प देषष्ठोगाभो । भइमलियं पिप ज नपि, घर सयस- पहियय ॥२८॥ईसामिसायमयफोहमायालोमेहिं एवमादि । दे । माऽपि सममिभूमा, सिं तो मुहं नाम १ ॥२८७॥ धम्मपि नाम माऊण, कीस पुरिसा सहवि पुरिसाणं १ । मामिवे सादीणे, को नाम करिव दासत २८८॥ संसारबारए पारप म्प मानीलियस्स वेहि उम्पिग्गो जरस मणो, सो किन मासमसिसिपहो ।।२८९ ॥ भासमका- समपसिरियस्स जीवरस उक्सम इममो । विसयसुरेसु न रखा, सम्म स्थामेसु उसमा ॥ २९० ॥ हुभ प न प देहपट, पिइमासण जान १५ पत्रमसि । मच्छिहिसि पिरं घस, पठं पकात प सोमवो ॥२९१ ।। लविहिप प बोर्षि, भकरितोऽगागय प परिपतो । अम दाई पोहि, छम्मिसि फपरेण मुलेग १ ॥२९॥ सपपणासपच्यूसमारपालंपणार पिपूर्ण । सध्य पिय नियमपुर्य निरुप्रमाओ पमुषति ।।२९।। कालस्म य परिक्षणी, सममयोगाइ मरिय सिचार । जयणार महिपम्प नहु म. यणा भसए भंग ॥ ०९४ । समिईकमायगारपारियमयवमरगतीमु।। सम्मापविमयतपसचिसो म अयणा सुमिहियाण ।। २९५ ॥ जुगमिघ- परविही, पर पय पस्तुणा विमोहिंसो । सम्पक्षिसाचो, इरियास- मिमो मुणी होई ।। २९६ ॥ पत्रे मासा मास, प्रणयक्रममारणे न॥ मासद य । विगविमुसियपरिपम्रिो असर भासणासमिओ ॥२९॥ पापासमेमणामो, मोरपदोसे य पंप सोई । सो पसणाइसमिको, भात्रीबी ममहा घोर ।। ९९८ ॥ पुम्पि पन्नु परिस्यिय, पमना. सोठ गिहापामापागमानिरसपणाइममिमो मुणी होइ॥२९॥ पवारपासपगठनससिपामए म पागविदी। मुविनेशए परसे, निसिरदो हो तम्ममिनो ॥३०॥ोहो माणो मापा, छोमो हामो र २३. .

·१३८
श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला
अरई य । सोगो भयं दुगुंठा, पञ्चक्खकली इमे सञ्चे ॥ ३०१ ॥ कोहो
कलहो खारो, अवरुप्परमच्छरो अणुसओ अ । चंडत्तणमणुवसमो, ताम.
३ सभावो अ संतावो ॥ ३०२ ॥ निच्छोडण निभंछण निराणुवत्तित्तणं
असंवासो । कयनासो अ असम्म, बंधइ घणचिकणं कम्मं ॥ ३०३ ॥
युग्मम् ।। माणो मयऽहंकारो, परपरिवाओ अ अत्तउकरिसो । परपरिभ-
६ चोऽवि य तहा, परस्स निंदा असूआ य ॥ ३०४ ॥ हीला निरुवयारि-
त्तणं निरवणामया अविणओ अ । परगुणपच्छायणया, जीवं पाडंति सं-
सारे ॥ ३०५ ॥ युग्मम् || माया कुडंग पच्छन्नपावया कूड कवड वंच.
९णया । सव्वत्व असम्भावो, परनिक्खेवावहारो अ॥३०६॥ छल छोम
संवइयरो, गृढायारत्तणं मई कुडिला। वीसंभघायणं पिय भवकोडिसएसुवि
नडंति ॥ ३०७ ।। युग्मम् ॥ लोभो अइसंचयसीलया य किलिहत्तणं अ-
१२ इममत्तं । कप्पन्नमपरिभोगो, नहविनढे य आगलं ॥ ३०८ ॥ मुच्छा
अइवहुषणलोभया य तब्भावभावणा य सया । वोलंति महाघोरे, जर-
मरणमहासमुदंमि ।। ३०९ ॥ युग्मम् ॥ एएसु जो न पट्टिना (बट्टे),
१५तेणं अप्पा जहडिओ नाओ । मणुआण माणणिजो, देवाणवि देवयं हुजा
॥ ३१० ॥ जो भासुरं भुअंगं, पयंडदाढाविसं विघटेइ । तत्तो चिय त.
स्संतो रोसमुअंगोत्रमाणमिणं ॥ ३११ ॥ जो आगलेइ मत्तं, कयंतकालो-
१८ वमं वणगइंदं । सो तेणं चिय छनइ, माणगइंदेण इत्युवमा ॥ ३१२ ॥
विसवल्लिमहागहणं, जो पविसइ साणुवायफरिसविसं । सो अचिरेण
विणस्सइ, माया विसवल्लिगहणसमा ॥ ३१३ ॥ घोरे भयागरे सागरम्मि
२१ तिमिमगरगाहपउरम्मि । जो पविसइ सो पविसइ, लोभमहासागरे भीमे
।। ३१४ ।। गुणदोसबहुविसेसं, पयं पयं जाणिऊण नीसेसं । दोसेसु जणो
न विरजइत्ति कम्माण अहिगारो ॥३१५|| अट्टहासकेलीकिलत्तणं हास-
२४ खिडुजमगरुई । कंदप्पं उबहसणं, परस्स न करति अणगारा ॥ ३१६ ॥
साहूणं अप्परई, ससरीरपलोअणा तवे अरई । सुत्थिअवन्नो अइपहरिसो
य नत्थी सुसाहूणं ।। ३१७ ।। उन्धेयओ अ अरणामओ अ अरमंतिया
२७ य अरई य । कलिमलओ अ अणेगग्गया य कत्तो सुविहियाणं? ॥३१८॥
सोगं संतावं अधिइं च मन्नुं च वेमणस्सं च । कारुन्न रुन्नभावं, न साहु
धम्मम्मि इच्छंति ॥ ३१९ ॥ भयसंखोहविसाओ, मग्गविभेओ विभी-
३० सियाओ अ । परमग्गदसणाणि य, दृढधम्माणं कओ हुंति ? ॥३२० ॥

·सम, . भीधर्मदासगणिविरपिता उपनमाला कुच्छा रिलीममटसंकडेमु उस्मेयो अणिमु । पाखुनियत्तणमसुमेसु नरिय पुटबेमु वाण ॥ ३१॥ एयपि नाम नाउण, मुन्सियपति नूण जीवस्स । फेऊन न तीरा, भावलिओ फम्मसपाओ ।। ३२२ ।। जह । यह पहुस्सुओ सम्मभो म सीमगणसपरियुगे अ । भविगिरिएओ अ वह सह सिद्धतपरिणीओ ॥३२३ ॥ पषगा पत्यपापासणोर- गरणा एम बिमयो मे । अविय महानणनेया, बहति भइ दहिगार- वित्रो ॥३२॥ भरस पिरस छह बहोवयम प नियए मुष्ठ । निदाणि पेसलाणि य, ममाइ रसगारवे गियो ॥ ३२५ ॥ मुस्सूमई सरीरं, सप- गासणवाहमापसगपरो। सायागारवगुरुओ दुपस्म न दे अप्पाण : ॥ ३२६ ॥ वपाउठायाममो, पहिरप्पसमा अमिट्टपहो । पसमाणि रणमुहाणि य, इदियपसगा अणुदति ॥ ३२५ ॥ मरेम न रमित्रा, रूमं बदछ पुणो न इन्सिा । ग रसे अ फासे, अमुरिछओ उन १ मित्र मुणी ॥ २८ ॥ नित्याणि याणि य इदिमाणि पाहण पर- पेण । महिपत्ये नियार, हियको पूणिप्राइ ।। ३२९ । माइटर- परसमुभवपभिस्मरिय अहमयमचो । एयार रिय अपर, अमुहाई व९५ प संमारे ॥ ३३० ॥ जाईए उपमाए, कुले पहाणम्मि रूपमिरसरिय । पठविधाय तरेण य, राममण्ण च जो सिंसे ।। ३३१ ।। ससारमणव पग्ग, नीपहाणाइ पापमाणो य । भमा अणत काल, सम्हा उ मप चि-16 पत्रिना ॥ ३३२ ॥ युग्मम् ॥ मुलुऽपि मां जयसो, जाइमपाईमु मई सोउ । मो मेममरिसि बहा, हरिएमबलुम्य परिधाई ।। ३३३ ॥ थि- पमुसरिलिह, ममादि प्रत्यारह प यभयो । थिमणसनिमित्र, निरयण, अगुवाग ॥ २४ ॥ पुम्यग्याणुम्मरण, इत्यीजणविरहस्यबिलय । बापमं अरटुमो,विषा-पवोस आहार ॥३३५) पजतो अविभूम,अ- इन पद पमरेरगुषीमु।मा विगुधिगुत्तो,निटुओ दसोपसंतोभ ।।३२६॥२॥ शिमिर्पिशेपम् ॥ गुमोरपयणमयोगभवरे वह घणारे पछु । माहरा सो विहिन यममा रहिए विहि ॥३३॥ सम्माण पमरय, साण सामा य सम्पपरमस्य । मम्माए पहनो, गणे गणे आउ मेरगर. ॥ ५८ ॥ उमाविरिपोप, जोमषेमानिया य मिती य । मम्यो होगागेगो, ममापविरस्म पधागे ।। ३३९ ।। जो निचराउ सपर्मम. मुमो नदि फरो ममाय । अठसं सुदमीउत्रण, नपि त टारेर माटु-१० ।

·श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला पए ॥ ३४० ॥ विणओ सासणे मूलं, विणीओ संजओ भवे । विणयाओ विप्पमुफरस, कओ धम्मो को तवो ? ॥ ३४१ ॥ विणओ आवहह ३ सिरि, लहइ विणीओ जसं च कित्तिं च । न कयाइ दुग्विणीओ, सक- नसिद्धिं समाणेइ ।। ३४२ ।। जह जह खमइ सरीरं, धुवजोगा जह जहा न हायंति । कम्मक्खओ अ विउलो, विवित्तया इंदियदमो अ॥३४३ ।। ६ जइ ता असकणिनं, न तरसि काऊण तो इमं कीस । अप्पायत्तं न कु- णसि, संजमजयणं जईजोगं ? ॥ ३४४ ॥ जायम्मि देहसंदेहयम्मि जय- णाइ किंचि सेविजा । अहः पुण सन्नो अनिरुजमो अ तो संजमो कत्तो ? ९॥ ३४५ ॥ मा कुणउ जइ तिगिच्छं, अहियासेऊण जइ तरइ सम्म । अहियासितम्स पुणो, जइ से जोगा न हायंति ॥ ३४६ ॥ निचं पवयण- सोहाकराण चरणुजुआण साहूणं । संविग्गविहारीणं, सव्यपयत्तेण कायव्यं १२॥३४७ ॥ हीणस्सऽवि सुद्धपख्वगस्स नाणाहियरस कायव्वं । जणचित्त- गणत्थं, करिति लिंगावसेसेऽवि ॥ ३४८॥ दगपाणं पुप्फफलं, अणेस- णिजं निहत्थकिच्चाई। अजया पडिसेवंती, जइवेसविडंवगा नवरं ॥३४९॥ १५ ओसन्नया अवोही, पवयणउन्भावणा य बोहिफलं । ओसन्नोऽवि वरंपिहु पवयणउम्भावणापरमो ॥ ३५० ॥ गुणहीणो गुणरयणायरेसु जो कुणइ तुल्लमप्पाणं । सुतवस्सिणो अ हीलइ, सम्मत्तं कोमलं तस्स ॥ ३५१ ॥ १८ ओसन्नस्स गिहिरस व, जिणपवयणतिब्वभावियमइस्स । फीरइ जं अण- वज्ज, दृढसम्मत्तस्सऽवत्थासु ॥ ३५२ ।। पासत्थोसन्नकुसीलनीयसंसत्त- जणमहाच्छंदं । नाऊण तं सुविहिया, सवपयत्तेण वजंति ।। ३५३ ॥ २१ वायालमेसणाओ, न रक्खई धाइसिजपिंडं च । आहारेइ अभिक्खं, विगईओ सन्निहिं खाई ।। ३५४ ।। सूरप्पमाणभोजी, आहारेई अभि- क्खमाहारं । न य मंडलीइ भुंजइ, न य भिक्खं हिंडई अलसो॥३५५॥ २४ कीवो न कुणइ लोअं, लजई पडिमाइ जल्लमवणेइ । सोवाहणो अ हिंडइ, बंधइ कडिपट्टयमकजे ॥ ३५६ ॥ गाम देसं च कुलं, ममायए पीठफल- गपडिबद्धो । घरसरणेसु पसजाइ, विहरइ य सकिंचणो रिको ।।३५७ ।। २७ नहदतकेसरोमे, जमेइ उच्छोलधोअणो अजओ । चाहेइ य पलियंकं, अइरेगपमाणमत्थुरइ ।। ३५८ ॥ सोवइ य सव्वराई, नीसहमचेयणो न वा झरइ । न पमजंतो पविसइ, निसिहीयावस्सियं न करे ॥ ३५९ ॥ ३० पाय पहे न पमजइ, जुगमायाए न सोहए इरियं । पुढवीदगअगणिमारु- ·भीमर्मासगणिपिरविवा उपदेसमाला १४१ । - अयणस्थावसेसु मिरविक्सो ॥ ३६० ॥ सम्म मोष उषहिम पेहए म पत्करे सरमाय । सहकरो, ससकरो, माओ गणमेयवचिसो ॥३॥ सिचाई मुखा, कासाईय दईन अवितिम । गिडा अमुल्यसूरे, अस.।। णाई माप उषगरण ।। ३६२ ।। उपमहाले न ठमेई, मासरयेहिप संगय कुमई। निधमपसापरमओ, न प पेहसमवणासीलो।।। ३६३ ॥रीपाय पपदयाए, मूढो परिमवर तहस राषणिए । परपरिवार गिम्हई निहुर- भासी विगहसीलो ॥३१४ | विजन्मत योग, तेगिरछ अगइरफर्म च । अक्सरनिमिचजीबी, भारंमपरिगाहे रमा ।। ३६५ ॥ कोण विणा गहमणुवाणावर विषसमो मुइ । अभियलाम मुंजय, इत्यनिसि. १ वासु अमिरमइ ।। २६६ ॥ बारे पासपणे, सेठे सिंपापए अणायचो। संपारण हीण, परिकमाइ वा सपाउरणो ॥ ३० ॥ म फेरेर मरे यणं, पनियाण पद्द करेइ परिमोग। पर ममुपसवासे, सपासपर -१ पओमाणे ॥ ३६८॥ संगोमइ भरपाम, 'गाठ समग अणहा। मुमा स्पषसहा, न परेर अ पायपुछणया।।३६९॥ महम छठ पररथ, संपधार पाण्मास पाखनु । न प सायपालो, म पाविश्य मास" कप्पेर्णः॥ ३.० मीय गिणा पिंग, पगागी भए गिहस्यकहो। पावसुमागि महिला, अहिगारो ठोगगणम्मि|| ३.१॥परिमवार एगारी, मुरमग निगाए पासो । बिहरा सापागुनमो, संगमविग ne सेमु मित्तेमु ॥ ३४॥ सगाड गार इसई, असपुरे मा को कदाप । गिहिफजापितगोऽविय, ओसमे देश गिह पा ॥३.३॥ पम्मनामो पहिमा, परा पर ममइ परिकहतो । गणणाइ पमाणेण य, भारित पहर गरम ।। ३७५ ।। पारस पारस विणि य, फाायापारकासमू. मीमो । मंदो महि अहियासि महिसासे म पहिलेदे ॥ ३७५ ॥ गीपत्प संविग्ग, भापरिभ मुभाइ पसर गयास । गुम्यो य सणापुरमा अंकिपिषि देर गिण्डा पा ।। ३७६ ।। गुरपरिमोग मुगा, सिषासं पारउपकरणमा । सिमिप सुमति मासई, अविणीमो गम्पिओ लुलो ॥ ३७७ ॥ गुरपरस्त्राणगिसाणसेहवालासरस गास्स । न करे ने पुपाड, निम्मो लिंगमुपजीवी ।। ३७८ ।। पहगममवमहिमादार- मुपणपरिलविहिपरिवषय । नायरए नेप जामा, भापडावण पेय ॥ ३५९ ।। समागममठामसोमणो भपणेल परमेम । ममणगुममु-३० ·श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला काजोगी, बहुजीवखयंकर भमइ ॥ ३८० ॥ वन्थिव्य वायपुण्णो, परि- भमई जिणमयं अयाणंतो। थद्धो निचिन्नाणो, नय पिच्छइ कंचि अप्प- समं ।। ३८१ ॥ सच्छंदगमणउट्टाणसोअणो भुंजई गिहीणं च । पामस्था- इटाणा, हवंति एमाइया गए ॥ ३८२ ॥ जो हुन उ अममत्थो, रोगेण व पिल्लिो झरियदहो । सव्वमवि जहाभणियं, कयाइ न तरिज का जे ६॥ ३८३ ।। सोऽविय निययपरक्कमववमायधिईवलं अगृहंतो । मुत्तूण कूडचरियं, जई जयंतो अवस्म जई ॥ ३८४ ॥ युग्मम् ।। अलसो सढो- ऽवलित्तो, आलंबणनप्परो अइपमाई । एवंटिओऽवि मन्नई, अप्पाणं सु- ९डिओमि (म्हि) त्ति ॥ ३८५ ॥ जोऽवि य पाडेअणं, मायामोसेहिं खाइ मुद्धजणं । तिग्गाममझवासी, सो सोअइ कवडखवगु व्य ।। ३८६ ।। एगागी पासत्थो, सच्छंदो ठाणवासि ओसन्नो । दुगमाईसंजोगा, जह १२ वहुआ तह गुरू हुंति ॥ ३८७ ॥ गच्छगओ अणुओगी, गुरुसेवी अनि- यओ गुणाउत्तो । संजोएण पयाणं, संजमआराहगा भणिया ॥ ३८८ ।। निम्ममा निरहंकारा, स्वउत्ता नाणदंसणचरित्ते । एगखि (क्खे) तेऽवि १५ठिया, खवंति पोराणयं कम्मं ॥३८९|| जियकोहमाणमाया, जियलोहपरी- सहा य जे धीरा । बुढ्ढावासेऽवि ठिया, खवंति चिरसंचियं कम्मं ॥३९०॥ पंचसमिया तिगुत्ता, उजुत्ता संजमे तवे चरणे । वाससयंपि वसंता, मु. १८ णिणो आराहगा भणिया ॥३९१॥ तम्हा सव्वाणुना, सव्वनिसेहो य पव- यणे नत्थि । आयं वयं तुलिना, लाहाकंखि व्व वाणियओ ॥ ३९२ ॥ धम्मम्मि नस्थि माया, न य कवडं आणुवत्तिभणियं वा । फुडपागडमकु. २१ डिहं, धम्मवयणमुजुयं जाण ॥३९॥ नवि धम्मस्स भडका, उकोडा वं- चणा व कवडं वा। निच्छम्मो किर धम्मो सदेवमणुआसुरे लोए॥३९४॥ भिक्खू गीयमगीए, अभिसेए तहय चेव रायणिए । एवं तु पुरिसवत्थु, २४ व्वाइ चउन्विहं सेसं ॥३९५ ॥ चरणइयारो दुविहो, मूलगुणे चेव उत्तरगुणे य । मूलगुणे छटाणा, पढमो पुण नवविहो तत्थ ॥३९६।। सेसु- कोसो मन्झिम जहन्नओ वा भवे चउद्धा उ । उत्तरगुणऽणेगविहो, दंस- २७ णनाणेसु अदृऽदृ ।। ३९७ ॥ जं जयइ अगीयत्यो, जं च अगीयत्यनि- स्सिओ जयइ । वट्टावेइ य गच्छं, अणंतसंसारिओ होइ ।। ३९८ ॥ कह उ ? जयंतो साहू, वहावेई य जो उ गच्छं तु । संजमजुत्तो होउं, अणं- ३० तसंसारिओ होइ ? ॥ ३९९ ॥ दवं खित्तं कालं, भावं पुरिस पडिसे- - ?

·श्रीधर्मदासगणिविरपिसा उपरेसमाठा १४३ पणाओ य । मबि जामा अगाओ, उसमापपाइप पेव ॥ ४०॥ जठियाम्प न यागा, सपिचारिधमीसिय पेय । फप्पारुप्प प महा, जुग्ग वा अस्म ज होई॥४०१॥ जठियमित न जाणा, भयाणे ३ वगपए अब मगिय । काउपि अ नवि जाणा, सुमियदुमिक्स ब कप ॥ १०२ । भागे हट्ठगिलाग, नवि याण गाउप्रशाटकाप प। सअसहुपुरिमरूप, वायुमवयं प नवि जाणे ॥ ४०३ ॥ परिसेपया । पम्या, आउहिपमापदणकपेमु । नवि जाणइ भागीओ, पपिछत्त पेप ज सरम ॥ ४०४ ।। जह नाम कोई पुरिमो, नयणभिर्गो अदेमसटो य। फतारारविमीमे, मग्गपपट्टस्म मस्यरस ।। ४०५ ॥छा य देसि. . पत्त, कि मो उ समरय देसियसम्म १ । गाउँ अयाणवो, नयणविहूणो पा से १॥ ४०६ ॥ युग्मम् ॥ एषमीयरपोऽविह, मिणषयपपईव- पफ्भुपरिहीणो । दम्या अयाणतो, उम्मग्गयषापं घेय ॥ ४० ॥ ६ ॥ सो जयर अगीओ पर या पुमऊ अगीयनिम्माए । या करे उ गया । मपाउयुट्टाउल मो 3 ॥ ४०८॥ मुसे य इम मणिप, अप्प- हिचे या पछिच । पठित्ते बामच, आसायण सरम माई 314 ॥ १०९॥ आमापण मिच्छत्त, आमायणपत्रणा उ मम्मच ! आसा- यणानिमित्त, फम्पा दीर ५ संमारं ॥ ११०॥प दोसा जम्हा, अगीय जयंवम्मीपनिरमा । पहायय गच्छम्म य, अ गणं ऐसगीयम्म" ॥४११॥ अपम्मुलो सबग्मी, विहरिउमामो भमाणिज्ण पद । अप रपयसया, फाउणपि जो न यागे ॥ ४१२॥ सिपराइरसोदिय, पपामारे य जो न याणे । अविमुदग्म न यह, गुणसेही तसिया ठा" ॥ ४१३ ॥ युग्मम् ॥ भपागमो फिलिस्मर, अापि परेर भादुर सु तप । मुरारपुटीर कप, पपपि न मुदा होई ।। ४१४ ।। अपरिरिछप. मयनिदमस्म फेयटममिममुत्तपारिग्म । मम्युनमेपऽपि क्य, अमामतपे। पटु पाई ।। ४१५ ॥ यह दाइपम्मिऽवि पर, सम्म पिममे पहम्मऽपा- महो । पहिलो रिरिम्मा पिय, तह लिंगापारसुअमित्तो ।। ४१६॥फ- पाप मामामा परपकरणमेदायिदि । पापरिटवयिदिऽपि य, दव्या.. शुगेमु अ ममग ॥४१॥ पश्यापरिदिनुटायम प ममामिटि निरप- गेम । समगपपापरिदि, जपामामो पद उपा ? ॥१८॥ मीमाय- रियम्मेजय, उणेग गदिपाई मिपमापा। ननति पापिदाद न पग्नु ।

·१४४ श्रीधर्मदासगणिविरचिंता उपदेशमाला . मित्ताणुसरियाई ॥४१९||जह उज्जमिरं जाणइ, नाणी तव संजमे उया- यविऊ । तह चक्बुमित्तदरिसणसामायारी न याति ॥४२०॥ सिप्पाणि ३य सस्थाणि य, जाणतोऽविनय जुजइ जो ऊ । तेसि फलं. न भुंजइ, इअ अनयंतो जई. नाणी ।। ४२१ ॥ गारवतियपडियद्धा, संजमकरणु- जमम्मि सीअंता । निग्गंतूण गणाओ (घराओ) हिंडंति पमायरण्णम्मि ६॥ ४२२ ॥ नाणाहिओ वरतरं, हीणोऽविहु पवयणं पभावंतो। नय दुसरं करतो, सुहृवि अप्पागमो पुरिसो ॥४२३॥ नाणाहियस्स नाणं, पुजइ नाणा पवत्तए चरणं जिरस पुण दुण्ड इकपि नत्थि तस-पुजए काई ॥४२४॥ ९ नागं चरित्तहीणं, लिगरगहणं च दंसणविहीणं । संजमहीणं च तवं, जो घरद. निरत्वयं तरस ॥४२५।। जहा खरो चंदणभारवाही, भारस्स भागी न हु चंदनरस । एवं बु नाणी चरणेण हीणो, नाणम्स भागी नहु सुरंग. १२ ईए ॥४२६॥ संपागडपडिसेवी, काएसु वएसु जो न उन्नमई । पवयणपा- उणपरमो, सम्मत्तं कोमलं तस्स ॥ ४२७॥ चरणकरणपरिहीणो, जइवि तवं चरइ मुठ्ठ अहगुरुअं । सो तिलं व किगंतो कंसियवुद्दो मुणेयन्यो १५||४२८॥ छन्नीवनिकायमहत्ययाण परिपालणाइ जइधम्मो। जइ पुग ताइँ न रक्खह, भणाहि को नाम सो धम्मो ? ॥४२९॥ छन्नीवनिकायदया- विवजिओ नेव दिक्खिओ न गिही। जइधम्माओ चुझो चुकइ गिहिदा- १८ णधम्माओं ॥ ४३० ।। सवाओगे जह कोई, अमच्चो नरवइस्स वि. तूर्ण । आणाहरणे पाचइ, वहबंधण व्वहरणं च ।। ४३१॥ तह छक्का यमहन्वयसम्बनिवित्तीउ गिहिऊण जई। एगमवि विराहतो, अमचरण्णो २० हणइ बोहिं ॥४३२॥ तो हयवोही य पच्छा, कयावराहाणुसरिसमियम- मियं । पुणवि भवोअहिपडिओ, भमइ जरामरणदुग्गम्मि ।।४३३।। जइ. याऽणेणं चत्तं, अप्पणयं नाणदंसणचरितं । तझ्या तस्स परेसुं, अणुकंपा २४ नत्यि जीवेसु ॥४३॥ छकायरिऊण अस्संजयाण लिंगावसेसमित्ताणं । वहु- अस्संजमपयहो, खासे मइलेह सुहुअरं ।। ४३५ ।। किं लिंगमिहरीधारणेण कजम्मि अहिए ठाणे।राया न होड़ सयमेव, धारयं चामराडोवे ।।४३६॥ २७ जो सुत्तत्थरिणिच्छियकयागमो मूलउत्तरगुणोहं। उन्बहइ. सयाऽखलिओ सो लिक्खइ साहुलिक्खम्मि॥४३॥ बहुदोससंकिलिहो,नवरं मइलेइ चंच- लसहावो । मुटुचि वायामितो, कायं न करेइ. किंचि गुणं ।। ४३८ ॥ १. केसिंचि वरं मरणं, जीवियमन्नेसिमुभयमन्नेसि । इदुरदेविच्छाए, अहियं ·भीधर्मदासगणिविरपिता उपदेशमाला सिभि समयपि ॥४३९॥ केसिपि य परोगो, अमोस इस्प हो रहटोगो । फरसवि दुपिदि लोगा, दोऽवि हया फस्सई छोगा ॥१४॥ एधीषकायपिरषो, कायकिलेसेहि मुद्छ गुरुपहिं । ना तस्स इमो टोगो, । इपास्सेगो परो लोगो ।। ४४१ ।। नरयनिस्मईण, दरियमाईण पी. मिर्म सेयं । बहुमायम्मिऽपि देहे, विमुममाणस्म पर मरण ॥ ४४२ ॥ सयनियममुहियाग, कहाण जीविभपि मरणपि । जीपमावि गुणा, 4 मयाऽपि पुण सुग्गा जधि ॥ ४४३ ॥ अहिय भरण अहिर्भ प बीपिय पापम्मभरीण । बमसम्मि पति मया, पेरै पति जीवथा ॥४४४॥ भवि इति मरणं, नय परपीट कोटि मणमाऽपि । मे मुविइय- . मुगापहा, सोपरिमसुओ जहा मुळसो ॥ ४४५ ॥ मूलग कुरगा पाम गामि सालपटिामो र । पिच मपरितसो, पापपा नत्यि प पसू- ऽदि ॥ ४५६ ॥ वह पस्पपायरगउपगरणे जयणकत्रमुत्तो । भस्स.२ हाए चिलिस्सई, सपिय मूगो मऽपि करें ।। ५४७ ॥ परिहया मग- मवो, महियं पहिय व नपि इह किषि । पारति कारपेंति प, पितूण वर्ण पला इस्पे ॥४४८॥ वएस पुणत विवि मेण परिएण निधि- निसपाणं । यामऽवि इधि पर, फिमग पुण मणुममिवाण ॥४४९॥ परमसकिरीउपरो, विचाओ पषलकामहरणो । सो हिमोषएसा, परावणपाहणो जामो॥ ४५० ॥ रयणुप्रप्ता आई, पचीसरिमाणसम- सहस्साई । खहरेण पराई, हिमोवएसेण सखाई। ४५१ ॥ सुपर सम विमूई, प पनो महपहपट्टीऽपि । माणुसरोगस्स पहू, व जाण हिओबएसेण ॥ ४५२ ॥ ठद्रण से सामुई, जिणषयणुवपसममयपिंदु-१॥ सम ! मपहिय अयम्ब, भरिपसु मम न पासम्म ॥ ४५३ ।। हिम- मप्पगो फरितो, फरस न होर गरओ गुरू गणो । महिय समापरतो, परस न विमपमो हो ॥ १५४ ॥ जो नियमसीलववर्सजमेहि जुवो" फरेइ अपाहि । सो पेपय य पुनो, सीसे सिमस्यओय पणे ॥४५५॥ सम्मो गुणेदि गण्मो, गुणाहिमास बह छोगवीरस्थ । संमघमापियो, सरस्मनयमो मययमेह ॥ ४५६ ॥ पोरिकपणापपरपारदारुण-१. मास्म । तस्म पिय अहिय, पुणोऽपि धेरै मणो बदा ॥१५॥ मा गफरल (लिही)रयणसरिसोपमोजमो जाओ। वाया नणु पुष्टि मो, अहिलासो दम्पहरणम्मि ।। १५८ ॥ आजीनगगणनेया, रमिरि. . 19 ·१४६ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाली ? पयहिऊण य जमाली । हियमप्पणो करितो, नय वयणिजे इह पडतो ॥ ४५९ ॥ इंदियकसायगारवमएहिं सययं किल्लिट्टपरिणामो । कम्मरण- १३ महाजालं, अणुसमयं बंधई जीवो ॥ ४६० ।। परपरिवायविसाला, अ- णेगकंदप्पविसयभोगेहिं । संसारत्या जीवा, अरइविणोअं करतेवं ॥४६१।। आरंभपायनिरया, लोइअरिसिणो तहा कुलिंगी अ । दुहओ चुका नवरं, ६ जीवंति दरिद्दजियलोए ॥ ४६२ ॥ सव्वो न हिंसियव्यो, जह महिपालो तहा उदयपालो । नय अभयदाणवडणा, जणोवमाणेण होयव्वं ॥४६३।। पाविनइ इह वसणं, जणेण तं छगलओ असन्तुति । न य कोइ सोणि- ९यवलिं, करेइ वग्घेण देवाणं ॥ ४६४ ।। वचइ खणेण जीवो, पित्तानिल- धाउसिंभखोभेहिं । उज्जमह मा विसीअह, तरतमजोगो इमो दुलहो ॥ ४६५ ।। पंचिंदियत्तणं माणुसत्तणं आरिए जणे सुकुलं । साहुसमागम १२ सुणणा, सद्दहणाऽरोग पञ्चजा ॥ ४६६ ॥ आउं संविलंतो, सिढिलंतो वंधणारे सव्वाइं । देहहि मुयंतो, झायइ कलुणं वहुं जीवो ॥४६७॥ इकंऽपि नस्थि जं सुटु सुचरियं जह इमं बलं मन्झ । को नाम ढ- ६५ कारो, मरणंते मंदपुण्णस्स? ॥ ४६८ ॥ युग्मम् ॥ सूलविसअहिविसूई- पाणीसत्थग्गिसंभमेहिं च । देहंतरसंकमणं, करेइ जीवो मुहुत्तेण ॥४६९॥ कत्तो चिंता सुचरियतवस्स गुणसुट्टियस्स साहुस्स ? । सोगइगमपडिहत्यो, १८ नो अच्छह नियमभरियभरो।। ४७० । साहंति अ फुडविअडं, मासा- हससउणसरिसया जीवा । न य कम्मभारगरुयत्तणेण तं आयरंति तहा ॥ ४७१ ।। वग्धमुहम्मि अहिंगओ, मंसं दतंतराउ कड्ढेइ । मा साहसंति २१ जंपइ, करेइ न य तं जहाभणियं ॥ ४७२ ॥ परिअट्टिऊण गंथस्थवित्थरं निसिऊण परमत्थं । तं तह करेह जह तं, न होइ सबपि नडपढियं ।। ४७३ ॥ पढइ नडो वेरग्गं, निग्विजिना य बहुजणो जेण । पढिऊण २४ तं तह सढो, जालेण जलं समोअरइ ॥ ४७४ ॥ कह कह करेमि कह मा करेमि कह कह कयं बहुकयं मे । जो हिययसंपसारं, करेइ सो अड- करेइ हियं ।।४७५॥ सिढिलो अणायरकओ, अवसवसकओ तहा २७ वकओ । सययं पमत्तसीलस्स, संजमो केरिसो होज्जा? ॥ ४ चंदुव्व कालपक्खे, परिहाइ पए पए पंमायपरो। तह उग्घरवि य णय इच्छियं लहइ ॥ ४७७ ॥ भीओविग्ग निलुक्को, ३० दोससयकारी । अपचयं जणंतो, जणस्स धी जीवियं जियह व ? , 7 ·श्रीपर्मदासगणिपिरपिता अपरेसमाठा न वहि दिमसा पासा, मासा परिमापि सगणिप्रति । जे मूलउचरगुणा, अपसलिया से गणिति ॥४७९॥ जो नविरिणे विणे सफ्लेर जन अभिया मि गुणा । मगुणेमु म नहु गलिओ, कह सो उ करिन । अपहिम ॥ १८०॥ इय गणिय इस मुलिय इय पाषा परिसिय नियमिय च । जावइपि न परिपुमार, फिीरही नूण भषियम्य ॥ ४८१ ॥ मिमग तु पुणो जेण, संगमसेडी सिडिलीच्या होई । सोध । पिस परिषत्रा, दुरूप पच्छाउ उत्रमई ॥ ४८२ ॥ जा सध्य उप भा, इभमा भाविओ उपसमेण । काय पाय प मण, उप्पण जा न देई ।। ४८३ ॥ इत्ये पार निम्पिये, फाय पातित्र वपि कत्रेण । . कुम्मो प्य मा अंगे, अंगोवगाइ गोविना ॥ ४८४ ॥ पिफर पिणोय- मासं अंतरमार्स भयकमास प । ज अस्म अपिहिमपुडिओ य मार्स न भासिना ॥४८५ ॥ अणपहिय मणो जस्स, झाया पाहुयार अह-१ महाए । प वितिर्भ प न सहर, संपिग म पारसम्माः ॥ ४८६ ॥ बह जह सध्नुपन्द, अह अह मुपिर यो वणे पुगए । पद यह फम्म- मरगुरू, संगमनिपाहिगे जाभो ।। १८. ॥ चित्रप्पो वह जद्द बोस-१५ हार पित्रे पापग्णाई । सह सह से अदिययर, पाण्यारिम पुर ॥ ४८८ ॥ पहजामकमकर, मिन सम्य न हो पुरा करण । सोदं प सपपिरं, न " परिकम्मम किपि ॥ ४८९ ।। फो दाही उपम, पर-14 गाउमपाण दुषिमट्ठाण उपग्म देपलोगो, म महिना गणमापम्म ॥ १९०॥ दो पेष निपवरदि, जाजरामरणपिपमुपेदि । छोगम्मि पहा मनिया, मुस्ममण मुमापगो पावि ।। ४९१ ।। मावपणमुग्गपि । पारया य दृष्यषण तु निणपूआ । मावपनाउ महो, दपिक्ष दय्यपणु- जुचो ॥ ४९० ॥ जो पुन निरमणो पिस, सरीरमापन मिश्यसहिग्यो। तस्म नदि पोदिसामो, न मुग्गा नेय परसोगो।। १९३ ॥ कंपणमनि ॥ सोपार्म, पममदस्ममि मुपण्यात । जो मारिन निणदरे, वमोऽपि ममममो अदिओ ।। ४९४ । निर्माण दुरिमार, रणा दीपवरायो ममाओ । आणण पीम, हरिम पामयमाम्म || ४९५ ॥ फेहिपि.. मम्प गाय, पानमन्मदि मरमटू प । युद्ध गर्य पपई, गिते मुति समस्या ।। १९ ।। रापा जिपपदो, निप्पीय पम्मपिरदियो पालो। विचार फामभूमी, घमरवग्गो य पचारि ॥ ४९७ ।। आसमर्हि सम्ब,. - ·श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला खइअं अद्धं च देसविरएहिं । साहूहिं धम्मवीअं, उत्तं नीअं च निप्पत्ति ॥ ४९८ ॥ जे ते सव्वं लहिउं, पच्छा खुटुंति दुब्बलधिईया । तवसंज- ३मपरितंता, इह ते ओहरिअसीलभरा ॥४९९ ॥ आणं सव्वजिणाणं, मंजइ दुविहं पहं अइकतो, आणं च अइफतो भमइ जरामरणदुग्गम्मि ॥५०० ।। जइ न तरसि धारेचं, मूलगुणभर सउत्तरगुणं च । मुत्तूण तो तिभूमी, सुसाव- ६ गत्तं वरतरागं ।। ५०१ ॥ अरिहंतचेइआणं, सुसाहुपूयारओ दढायारो। सुस्सावगो वरतरं, न साहुवेसेण चुअधम्मो ॥ ५०२ ॥ सव्वंति भाणि- ऊणं, विरई खलु जस्स सब्बिया नस्थि । सो सव्वविरइवाई, चुक्कइ देसं ९ च सव्वं च ।। ५०३ ॥ जो जहवायं न कुणड, मिच्छद्दिट्टी तओ हु को अन्नो ? । वढेइ अ मिच्छत्तं, परस्स संकं जणेमाणो । ५०४ ॥ आणाए चिय चरणं, तभंगे जाण किं न भग्गंति ? । आणं च अइतो, करसा- १२ एसा कुणइ सेसं ? ॥ ५०५ ॥ संसारो अ अणंतो, भट्ठचरित्तस्स लिन- जीविस्स । पंचमहन्वयतुंगो, पागारो भल्लिओ जेण ॥ ५०६ ॥ न करे- मित्ति भणित्ता, तं चेव निसेवए पुणो पावं । पञ्चक्खमुसाबाई, मायानि- १५ यडीपसंगो य ॥ ५०७ ॥ लोएऽवि जो ससूगो, अलिअं सहसा न भा- सए किंचि । अह दिक्खिओऽवि अलियं, भासइ तो किंच दिक्खाए ? ॥ ५०८ ॥ महवयअणुव्वयाई, छंडेउं जो तवं चरइ अन्नं । सो अन्नाणी १८ मूढो, नावाबु (छु ) हो मुणेयव्यो । ५०९ ॥ सुवहुं पासत्थजणं, ना- ऊणं जो न होइ मज्झत्थो । नय साहेइ सकलं, कागं च करेइ अप्पाणं ॥ ५१० ॥ परिचिंतिऊण निउणं, जइ नियमभरो न तीरए वोढुं । पर- २१ चित्तरंजणेणं, न वेसमित्तण साहारो ॥ ५११ ॥ निच्छयनयरस चरण- रसुवघाए नाणदंसणवहोऽवि । ववहारस्स उ चरणे, हयम्मि भयणा उ सेसाणं ॥ ५१२ ।। सुज्झइ जई सुचरणो, सुज्झइ सुस्सावओऽवि गुण- २४ कलिओ। ओसन्नचरणकरणो, सुज्झइ संविग्गपक्खरुई ॥ ५१३ ॥ सं. विग्गपक्खियाणं, लक्खणमेयं, समासओ भणियं । ओसन्नचरणकरणाऽवि जेण कम्मं विसोहंति ॥ ५१४ ॥ सुद्धं सुसाहुधम्म, कहेइ निंदइ य नि. २७ ययमायारं । सुतवस्सियाण पुरओ, होइ य सव्वोमरायणीओ ॥५१५॥ वंदइ नय वंदावइ, किइकम्म कुणइ कारवे नेय । अत्तहा नवि दिक्खइ, देइ सुसाहूण बोहेउं ॥ ५१६ ॥ ओसन्नो अत्तट्ठा, परमप्पाणं च हणइ ३० दिक्खंतो । तं छुहइ दुग्गईए, अहिययरं वुड्इ सयं च ॥ ५१७ ।। जह - ·, - मीधर्मदामगणिविरपिता उपदेसमाका १४९ सरणमुपगयाण, जीवाण निर्मितप सिरे मोड । एप भापरियोऽपिहु, उस्मुच पमर्षवो य ॥ ५१८ ॥ सापबजोगपरिवत्रणा उ सध्युपमो जई- पम्मो। वीमो मावगमम्मो, वइयो संविपक्सपहो ॥ ५१९ ॥ सेसा । मिच्छरिडी, गिहिलिसकलिङ्गपष्मलिलोहि । अह सिण्णि य मुक्म्यपहा से- सारपहा सहा सिणि ॥ ५२० ॥ संसारसागरमिर्म, परिम्ममवेहि सम- बीहिं । गहियामि य मुपाणि य मणतसो दम्पलिहार ।। ५२१ । । माणुरचो को पुण, न मुमा पासोऽवि पविजसो । संदिग्गपक्सियचं, फरिस सम्मिहिसि सेण पह ॥ ५२२ ॥ ताररोहमदागोमगेसनमार- फोम् । सवायरेण बयणार हुमा व साकरणि ।। ५२१ ॥ माय. ' रवरसमाण, मुगुर माणसकरे छोए । संविग्गपक्सिमच, मोसमेण फट काठ ॥ ५२४ ॥ सारणमामा ने गरष्ठनिम्गया पविहरति पासत्या। मिणबयणवाहियऽवि प, ते ९ पमाण न कापव्या ।। ५२५ ॥ हीणस्स-" ऽवि सुखपरूवगस सविमापक्सपायस्म । जा पा इविन लयमा, सा सा से मित्ररा होइ ।। ५२६ ।। सुभाइयपरिसुद्धे, सइ छामे कृणा वा- मियो पिठ । पमेप य गीयस्यो, आय पछ समायर ॥५२॥मा " मुबायोगिणो रिस, सा योषाऽवि तस्म नीवदया । संविमापक्सजयणा, वो मिसावमास ।। ५२८॥ सगाण षस्येण निषा कागाम कमगमावाए । मोहमलमबलिभाण, किनुपरसमाप ! ॥ ५२९॥ परपकरमाळसाणं, अविणयबाण सयपऽयोगमिर्ण । न मणी सयसा- इस्सो, भावमा कुम्ममासस्स ।। ५३० ॥ नारण करपछगयाऽऽमम व सम्मानमो पा सम्म । पम्मम्मि नाम सीमावि सम्माइ गुरुमाइ ॥ ५३१ ॥ पम्मस्पकाममुक्खेमु बस्स मापो जहिं अहिं रमइ । मेरगगे- गवरर्स न इम सम्य मुहाइ ॥ ५३२॥ संघमवपाससाण, बेराग- कदा न हो कण्ममुहा । संविग्गपक्सियाम, एब फेसिबि नाणीण २१ ॥ ५२३ ॥ सोऊप पगरममिम, धम्मे आमओ न एअमो मस्स । न म जणिय पेरग, यामिन्न अणससारी ।। ५३४ ॥ कम्माण सुपरमाणुप- समेण सगाई इम सम्प । फम्ममपियाण, पपा पासेण ममवर ॥ ५३५ ॥ उवएसमालमेय दो पर मुणा मा पा हियप । मो जाणा भप्पहिय नाम मुह समायर ।। ५३६ ॥ 'पत्तममिधामससिगेयमिहिप यपरमपनयमिहाणेणपएसमालपगरणमिणमोराम हिमवाए॥५३॥३.

·१५० श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला | श्रीजिनस्तवनम् जिणवयणकप्परक्खो, अणेगसुत्तत्वसालविच्छिन्नो। तवनियमकुसुमगुच्छो, सुग्गइफलवंधणो जयइ ॥ ५३८ ॥ जुग्गा सुसाहुवेरग्गिआण परलोगप. १.३ स्थिआणं च । संविग्गपक्खिआणं, दायब्बा, बहुसुआणं च ।। ५३९ ॥ इय धम्मदासगणिणा जिणवयणुवएसकन्जमालाए । मालव्य विविहकुसुमा, कहिआ य सुसीसवग्गस्स ।। ५४० ॥ संतिकरी. बुड्डिकरी, कल्लाणकरी ६ सुमंगलकरी य । होइ कहगस्स परिसाए, तह य निव्वाणफलंदाई ॥५४१॥ इत्थ समप्पइ इणमो, मालाउवएसपगरणं पगयं । गाहाणं, सवाणं, पंचसया चेव चालीसा ॥ ५४२ ॥ जाव य लवणसमुद्दो, जाव य :, ९ नक्खत्तमंडिओ मेरू । ताव य रइया माला, जयम्मि थिरथावरा होउ ॥ ५४३ ॥ अक्खरमत्ताहीणं, जं चिय पढियं अयाणमाणेणं । तं खमह मझ सव्वं, जिणवयणविणिग्गया वाणी ।। ५४४ ।। ॥ इति श्रीधर्मदासगणिविरचितमुपदेशमालाप्रकरणम् ॥ १२ , शान्तो वेपः शमसुखफलाः श्रोत्ररम्या गिरस्ते, कान्तं रूपं व्यसनिपु दया १५ साधुपु प्रेममुचैः । इत्थम्भूते हितकृतिपरे त्वय्यसंगाववोधे, प्रेमस्थाने किमिति कृपणा द्वेपमुत्पादयन्ति ॥१॥ अतिशयवती सर्वा चेष्टा, वचो हृदयंगमम् , श- मसुखफलः प्राप्तो धर्मः, स्फुटशुभसंश्रयः । मनसि करुणा रफीता, रूपं परं १० नयनामृतम् , किमिति सुमते तद्यन्न स्यात्प्रसादकर सताम् ॥ २॥ निरस्तदोपे पितरीव वत्सले, कृपात्मने प्रातरि सौम्यदर्शने । हितोन्मुखे त्वय्यपि ये परा- मुखाः पराड्मुखास्ते ननु सर्वसंपदाम् ।। ३ ।। सर्वसत्त्वहितकारिणि नाथे, २४न प्रसीदति मनस्त्वयि यस्य । मानुपाकृतितिरस्कृतमूर्तेरन्तरं किमिह तस्य पशोर्वा ॥ ४ ॥ त्वयि कारुणिके न यस्य भक्तिर्जगदभ्युद्धरणोद्यतस्वभावे। नहि तेन समोऽधमः पृथिव्यामथवा नाथ न भाजनं गुणानाम् ॥ ५॥ एवंविधे २४ शास्तरि वीतदोपे, महाकृपालौ परमार्थवैद्ये । मध्यस्थभावोऽपि हि शोच्य एव, त्वद्वेपदग्धेपु क एव वादः ।। ६ ।। न तानि चभूपि न यैर्निरीक्ष्यसे न तानि चेतांसि न यैर्विचिन्त्यसे । न ता गिरो या न वदन्ति ते गुणा, न ते २७ गुणा- ये न भवंतमाश्रिताः ॥ ७ ॥ तच्चक्षुर्दश्यसे येन, तन्मनो येन चि- न्त्यसे । सज्जनानंदजननी, सा वाणी स्तूयसे यया ॥ ८॥ न तव यान्ति जिनेन्द्र गुणाः क्षयम् , मम तु शक्तिरूपैति परिक्षयम् । निगदितैर्वहुभिः कि- ३० मिहापरैरपरिमाणगुणोऽसि नमोऽस्तु ते ॥ ९ ॥ इति श्रीजिनस्तवनम् ·मीपणापरमेष्ठिलानम् । नामेयधनम् नामरेपरस्टिनिमिष्टकोणरमप्रमापटलपाटलिताधिपीठावीपणा शिवपुरीपपसार्यपाहा निःक्षेपवस्तुपरमाविदो बयन्ति ।। १ । टोका. प्रमावमबना मवमीविमुका झानावलोकिससमस्तपदासाः स्वामाविक- 1 स्थिरविशिष्टमुले । समसाः सिद्धा विलीनपनकर्ममला मयन्ति॥२॥धामा रपंपसमापरणप्रयीणाः सर्वसामनमरेकधुरंपरा थे। ते सूरयो दमियदु- दमषाविसमा वियोपकारफरणप्रपणा अमन्ति ।। ३ ॥ सूत्र यदीनतिपटु- १ स्फुटमुक्तियुक्त युक्तिप्रमाणनयमगगमैर्गमीरम् । ये पाठयन्ति परसूरिपदस्य योग्यास्ते मायकामतुरपारगिरो भयन्ति ।।४।। सिमगनासमसमागमपर- पापा, संसारसागरसमुचरणकर्षिताः । ज्ञानाविभूपणविभूपिवदेहमांगा र रागाविपातरतयो यतयो जयन्ति ॥ ५ ॥ अईदमिमगतम्याम् त्रिलोकेप- रपूजिताम् । विकाठमावसभाम् निषिमेन नमाम्यह ॥ ६ ॥ सर्व- वगदर्षनीयम् सिश लोधप्रसंस्थिवान् । अष्टविधकर्ममुकाम, नित्य पन्दे र शिवालयाम् ॥ ७॥ परिपापाररताम् प्रवसंयमनायकाम । बापार्यान सर्व वंदे पारण्याम् मवदेहिनाम् ॥ ८॥ यशोगोषपूर्वास्यमुवसागर- पारगाम् । उपदेशनपाम्यायाम् समयो संभ्ययोस्तुमः ॥ ९॥ निर्षापसा-१५ पकार सापून, सर्पजीपश्यापरान् । प्रतशीलतपोयुकान पन्दे साविका- क्षिणः ॥ १० ॥ एष पचनमस्कार सर्वपापप्रणासना । मगलाना स. प्पो प्रपमो मपतु मगलम् ॥ ११ ॥ इति भौपचपरमेटिखननम् प्रमनिरामरभुजगेंद्रमौलिमालामिरर्षिामियुगम् । वदे युगादिनाय मति- प्रमवोत्तमांगेन ॥ १॥ पवस्व वम्मदिने अगदानवेन प्रिय नाप । किस मपि नापविहीने आतोनायोऽसमिति युक्षा ॥२॥पसभ्य केवलालोकमानुना १॥ धर्मरजमकलाम् । लोके प्रकटिवमानो, मिनेन्द्र मषतेय मोदामे ॥ ३ ॥ भूपर्णभममुपनीवे मुपने रागायिकालकूटेन । अमृतायिवममसेन त्वदीयम- पनेन हे नाप ॥४॥ भवदीयमपनरनु: प्रमुरगुणाय यति मत्रिय नेष । २. जायेत नरकल्पास्कयमुचार: ममो जगतः ॥ ५॥ चिन्तामणि-कल्पवरूरत एवापरीकतो भवता । पिन्वासनयोगाते हि पाने न पो दत्तः ॥६॥ महिमरनिमरमना मपाम्यहमनारत पथा मवति । कादमिक फपा रुत्वा म-17 ती इरु मा तपानाप ॥ ७॥ इति पहमभ्यगताक्षरविरहिसपचनैरमिस्सुको भत्या ।संपोपिछाममतुल पदातु मकाप नाभेय ॥८॥ इति श्रीप्रमेवयानम् ममिण संघसत्पियामकमपतिदुसलिय । मवियाण भयविणार्स..

·. १५२ सिरिवद्धमाणसामिथयो । ६ ६ कमजुयले बद्धमानस्स ।। १ ।। तस्सय पणईचणवच्छलस्स दालिददुक्ख- दलणस्स । वीरस्स मोक्खपहदायगस्स विनत्तियं काहं ॥२॥भयवं अ- ३णाइसंसारसागरे भीसणे भमंतेण । वयणंपि न तुम्ह सुयं अच्छउ ता दसणं नाह ॥३॥ जइ पुण कहंपि जयगुरू अन्नभवे सामि वंदिओ हुँतो । ता है दुहसयपउरे संसारे नेय हिंडतो ॥ ४ ॥ नारयतिरिनरामरभवेसु दुक्खाई ६ सामि विसहतो । भमिओ अहं अणाहो तुह दंसणविरहिओ नाह ।। ५ ।। अन्नाणमोहमूढो सामिय तुह सासणं अयाणंतो । छज्जीवकावमझे निहओ नियकम्मदोसेणं ॥६॥ चुलसीइजोणिलक्खेसु नाह दुक्खाई जाइं सहि- ९याई । ताई तुमंचिय, जाणइ, को अन्नो साहिउं तरई ॥ ७ ॥ पयडो सि तुमंजयगुरू तुममेवय सयलतिहुयणाभोओ। मोहंघेण न दिहो उठुएणं दिण- यरोव्व जहा ।। ८ ।। कह कह वि दंसणावरणकम्म उवसमखएण जद नाह। २ दिट्ठो अदिपुग्यो भवसयमहणो तुमं देव ॥ ९ ॥ ता सुकयत्तो सामिय अन्न महानिव्वुई अहं पत्तो। सयलसुक्खजणओ दिट्टो तं कप्परक्खोव्व ॥१०॥ जह मरुभूमिमज्झे तण्हासुसिएण केणवि नरेण । लन्भई पवर- १५जलोहो तह सामि तुम मए पत्तो ।। ११ ।। भवगिरिनईए जरमरणसलिल अणवस्य हीरमाणेण । तडितरुवर पालंबोच नाह तं पाविओ इहि ॥१२॥ दालिद्ददुक्खसंताविएण पुरिसेण झीणविहवेण । जह लमह पवरनिही तह ६८सामि तुम मए पत्तो ॥ १३ ॥ संसारोयहिमज्झे मोहमहावत्तभंगुरत- रंगे । दुईतेण महायस लद्धो तं जाणवतंव ।। १४ ।। किं नाह. महारयणं किंवा चिन्तामणिव्य तं वीर । जेण तुह दसणेणं अउन्बतोसो महं जाओ २९॥ १५ ॥ रनपि नाह भुत्तं वहुसो देवत्तणं मए पत्तं । नय एरिसो पमोओ जाओ जह ईसणे तुम्ह ॥ १६ ॥ ता पसिय पसिय सामिय सफलं महमि- ययदंसणं कुणसु । तिहुअण अमहिएणं सासयसिवसोक्खदाणेणं ॥१७॥ ३४ इय विनत्तो सिरिवद्धमाण सुरअसुरखयरपमुहेहिं । धावहि कम्ममलोहं नियवोहपयच्छणजलेणं ॥ १८ ॥ जइवि तुम गयनेहो जइवि तुमं सयल- मुक्याचारो। तहवि तुम चिय सरणं सामिय संसारभीयाणं ॥ १९ ॥ २७ भयवं तुह गुणसवणे जं सुहं होइ भव्वसत्ताणं । कत्तो बंभपुरंदरहरिहरह- द्वंसणेणावि ॥ २० ॥ इति सिरिवद्धमाणसामिथवो प. मगवा समाप्तोऽयं ग्रन्धसन्दोहः । । "

·No text on this page.