·॥ श्रीजिताय नमः॥
॥ श्रीसामुश्किशास्त्रं ॥
( गुर्जरबापांतरोपेतं )
जापांतरकर्ता
मनसुखलाल हीरालाल
पावी प्रसिह करनार
पंडित श्रावक हीरालाल हंसराज,
जामनगर.
(काठीयावाम.)
वीरसं० २४४४. विक्रमसं० १९७४,
Ayli
किं०-१-५-०
श्रीजैनभास्करोदय प्रिन्टिंग प्रेस.

·TIYA
VIDYA
213093
LIBRAS
IRY

·॥ श्रीजिनाय नम ॥
॥अथ श्रीसामुश्किशास्त्रं प्रारभ्यते ॥
(गुर्जरमापांतरसहित)
श्रादिदेवं प्रणम्यादौ । सर्वशं सर्वदर्शि
नं ।। मामुद्रिकं प्रवश्यामि । लक्षणानि नर
स्त्रियोः ॥ १॥ पूर्वमायु परीक्षेत । पश्चाबदा-
णमेव च । वायुहीना नरा नार्यो । लदाणे
नत्वा शांतिजिनेश । नव्यजनस्य शांति
दातारं । मामुद्रिकशास्त्रस्य । गूर्जरगापातरः
क्रियते ॥१॥पारनमा सर्वज्ञ तथा सर्ववस्तु जो.
नारा आदीश्वर प्रभुने प्रणाम करीने स्त्री पुरु
पना सामुद्रिक लदाणो कहुं बु. ॥ १ ॥ पहे.
लां घायुष्य तपासवु जोए, यने सारवाद
लदाणो, कारण के घायुष्य विनाना स्त्री पुरु.
प होय तो लदाणोनुं शुं प्रयोजन? ॥२॥

·स्तन क्चेनु अंतर एटलां वानां लांश वखणा
(9)
किं प्रयोजन ॥ ॥ वामजागे तु नारीणां ।
दक्षिणे पुरुषस्य च ॥ निर्दिष्टं लदाणं तेषां । सा-
मुऽस्य वचो यथा ॥३॥ पंचदीर्घ चतुर्हस्वं.
। पंचसूदा पमुन्नतं ॥ सप्तरक्तं त्रिविस्तीर्ण ।
त्रिगंजीरं प्रशस्यते ॥ ४ ॥ बाहुर्नेत्रांतरं चैव।
। जानु (कर्ण) नाशा तथैव च ।। स्तनयो.
रंतरं चैव । पंचदीर्घ प्रशस्यते ॥ ५॥ ग्रीवा
स्त्रीनने मावे पडखे अने पुरुषने जमणे पड.
खे लदण होय , एम सामुद्रनुं वचन .
॥ ३ ॥ पांच वानां लांयां, चार टुका, पांचजी-
णां, जंचां, सात रातां, त्रण पहोळां, अने
त्रण वानां गंजीर प्रशंसवा योग्य वे. ॥ ४
१ हाय, ५ वे अांखो बच्चेनुं अंतर, ३ गोव
पा, ( पाठांतरे कान ) ४ नाक, घने ५ वे

·। (३) प्रजननं पृष्टं । इस्वे जवे च पूज्यते ॥ इस्वा- नि यस्य चत्वारि । पूजां प्राप्नोति मानवः ॥६॥ सूक्ष्माएपंगुलिपर्वाणि । दंतकेशनख वचः ॥ पं. च सूक्ष्माणि येषां च । ते नरा दीर्घजीविनः || 9 || कदा कुदाश्च वदाश्च । घाणस्कंघलला. टिकाः ॥ सर्वत्रतेषु निर्दिष्टं । पमुन्नत्वं प्रशस्य- ते ॥ ७॥ पाणिपादतला रक्तौ । नेत्रांते । य . ॥ ५॥ डोक, गुह्य चिह्न, अने टुंका साथळ पूजाय . पा चारे वानां जेनां टुंकां होय, ते मनुष्य पूज्य थाय . ॥ ६ ॥१ यांगळीना वेढा, २ दांत, ३ केश, ४ नख, याने ५ चामडी, ए पांचे जेननां सूदा होय ते दीर्घायुषी थाय. 1 9 ।। १ कांख, श्जद. र, ३ गती, ४ नाक ५ खमा थने ६ कपाळ, एछए नंचा सर्वत्र वखणाय ॥ .

·(४) नखानि च ॥ ताबुजिह्वाधरौष्टौ च । सप्तरक्तं प्रशस्यते ॥ ५॥ स्वरः सत्त्वं च नानिश्च । । त्रिगंजीरं सुखप्रदं । नर. शिरो ललाटं च । त्रिविस्तीर्ण प्रशस्यते ॥ १० ॥ मुखश्वार्धे श. रीरस्य । सर्व वा मुखमुच्यते ॥ तत्रापि नाशि- का श्रेष्टा । तत्रापि वरचक्नुपी ॥ ११ ॥ न स्त्री. साथ पगनां तळीयां, १ नेत्रना वेडा, ३ नख, ४ ताळवं. ५ जोन, ६ नीचलो होउ, नए- लो होउ, ए साते रातां वखणाय ॥ए! १ स्वर, १ वळ, अने ३ नानि, ए लणे गं. भीर होय तो सुखदायक थाय रे, धने छाती, मस्तक, धने कपाळ ए त्रणे विशाळ वखणा- य .॥ १० ॥ शरीरथी वर्ष मुख श्रेष्ट ने, अथवा श्राखु मुख श्रेष्ट , तेमां पण नासि- का घने वन्ने चहाने श्रेष्टते. ॥११॥ राती .

·(१) स्त्यजति रक्तादां । नाथ कनकापेगन ॥ दीघ. बाहुं न चैश्वर्य । न मांसोपवितं सुखं ।। १५ ।। जरोविशालो धनधान्यभोगी। शिरोविशालो नृपपुंगवश्च ॥ कटीविशालो बहुपुत्रदारो । वि. शालपादः सततं सुखी च ॥१३॥ चक्कुलेहेन सौलाग्यं । दंतस्नेहेन गोजनं ।। त्वः स्नेहे. अांखालने स्त्री तजती नथी, पाळा वर्णवा- ळाने धन. लांबा हस्तवाबाने ऐश्वर्य. अने पु. ट मांसवाळाने सुख तजतु नथी. ॥ १२ ॥वि. शाळ गतीवाळो धन भने धान्यनो जोगवना. रो, विशाळ मस्तकवालो नत्तम राजा, विशाळ केवाळो बहु स्त्रीपुत्रवाळो, थने विशाळ पग- वागे हमेशा सुखी थाय . ॥ १३ ॥ नेत्रनी मृदुताश्री सौलाग्य, दांतनी मृदुताथी भोजन, चामडीनीमताथी शय्या.धने पगनीमृदता.

·(६) न शय्या च । पादस्नेहेन वाहनं ॥ १४ ॥ध- कर्मकटिना हस्तौ । पादाववनी कोमलौ ॥ यः था पादौ तथा हरतौ । तस्य राज्यं विनिर्दिशे. त ॥ १५ ॥ दीर्घलिंगेन दारियं । स्थूललिंगे. न दुखितः ॥ कृशलिंगेन सौचाग्यं । इस्वलिं गेन नृपतिः ॥ १६ ॥ प्रयायुलदाणं निगद्यते-कनिष्टांगलि. थी वाहन मले . ॥ १४ ॥ मृदु हस्त तथा ध्वनीचिनाना कोमळ पग ए बन्ने अर्थात् के जेवा हाथ तेवा पग होय तो तेने राज्य म- ळे ॥ १५ ॥ दीर्घ 'लिंगथी दारिद्य, स्थूल लिंगथी सुःख, पातव्यं लिंगथी सौभाग्य, ध. ने टुंकां लिंगधी राजा याय. ॥ १६ ॥ हवे थायुप्यतुं लक्षण कहे के-टचाली यां- गळीनां मुळ्धी जो चोधी यांगळीसुधी रेखा ·(1) मूलाच । रेखा गहति तर्जनीं ॥ अविजिन्नानि वर्षाणि । शतमायुर्विनिर्दिशेत ॥ १७ ॥ कनि- टांगलिदेशाच । रेखा गवति मध्यमां ॥ य. विबिन्नानि वर्षाणि । पष्टिमायुर्विनिर्दिशेत ।। ॥ १७ ॥ रेखानिहुनिः देशं । स्वल्पाभिर्धन हीनता॥ रेखाचतुष्टये सौख्यं । बहुरेखा दरिद्रता ॥ १५ ॥ अंगुष्टोदरमध्यस्थो । यो यस्य वि. जती होय तो पूरेपूरा एकसो वर्पनुं आयुष्य होय . ॥ १३ ॥ टचली नांगळीना एक भा. गांधी जो वचली यांगळीसुधी रेखा जती होय तो पुरां साठ वर्षतुं आयुष्य होय . ॥ १३ ॥ बहु रेखाथी क्लेश, थोळी रेखाथी धनहीनता, चार रेखायी सुख, धने घणी रे- खायी दरिझता थाय ॥ १७ ॥ गुगः ना मध्यमां जेने जब होय , ते मनुष्य क-

·HI
(७)
राजते ॥ नत्पन्ननयनोजी च । स नरः सुः
खमेधते ॥ १० ॥ अनामिकापर्व यदा तु लं.
घयेत् । कनिष्टिका वर्षशतं च जीवति । नव
त्यशीतिर्विगमे च सप्तति-तदर्धित तं खनु प.
टिजीवितं ॥ २१ ॥ ललाटे यस्य दृश्येन । शु.
नरेखाचतुष्टयं ।। घशीत्यायुर्विनिर्दृष्टं । पंचरे
माय तेटवु खाय तेवो, घने सुखमां वृद्धि
करनारो थाय . ॥ २० ॥ जे मनुष्यनी .
चली यांगळी अनामिकाना वेदायी वती
होय, ते पूरा सो वर्ष जीवे . अने कंक
जंगी जी थतां अनुक्रमे नेचं, एंशी, अने
सित्तेर वर्ष जीवे , घने जो अरधीतो साठा
वर्ष जीवे . ॥शाजेनां कपाळपर चार शुन
रेखा देखाय तेनुं एंशी बने पांच रेखावाला-
नुं सो वपनुं श्रायुष्य होयं . ॥ २५ ॥ वली

·(0) खाः शतं भवेत् ॥ ५५ ॥ ललाटे यस्य दृश्य ते । यो रेखाश्च जीवितं ॥ पष्टिवर्प च नि. र्दिष्टं । विंशत्यो दिरेखके ।। २३ ॥ अति. मेध्यतिकीर्तिश्च । विनांतविनयः सुखी । श्री तिस्निग्वा च दृष्टिश्च । स्वल्पायुः स नरो ज. वेत ॥ २४ ॥ इत्यायुर्वदाणं. अतःपरं प्रवक्ष्या- मि । देहावयवलदाणं ॥ तत्र पादतलं यस्य जेने कपाळे त्रण रेखा होय तेनु साठ, अ. ने वे रेखा होय तेनुं चालीस वर्पन यायुष्य होय . ॥ २३ ॥ जेनी दृष्टि अतिस्निग्ध हो. होय, ते बहु युधिवान कीर्तिवान् विनयी सु. खी पण अल्पायुषी होय . ॥ २४ ॥ एवी. रोते श्रायुष्यनां लक्षण कयां . ।। हवे श- रीरनां अवयवोनो लदाण कहुं हुँ, तेमां पण सर्वज्ञे कहे पगनां तळीयांन लदाण कहुं बु, ·५ (१०) । यथा सर्वज्ञभाषितं ।। २५ ॥ यास्वेदी पृ. थुतलौ । कमलोदरसन्निनौ । प्रविष्टांगुति- संयुक्तौ । नानालदाणसंयुतौ ।। २६ ॥ नखैः सुदीप्तिसंयुक्तैः । संयुती चरणौ तथा ।। कूर्मो नतैश्च रक्तैश्च । पुरुषोऽसौ नराधिपः ॥ २० ॥ अंगुष्टौ विपुलौ येषां । ते नरा दु ख गाजिनः ॥ तिच्यते विरलांगुळ्यां । तथा चावनि गा. ॥ २५ ॥ परसेवा विनानां जामां तळियांवाळी कमलना मध्यभागजेबां, नियमसर यांगळी- वाळां, जातजाननां चिह्नवान्नं, तेजस्वी नख- वाळां, काचबाजेवा उंचा, थने सतां चरणवा. वाळो पुरुष राजा श्राय . ॥ २१ । जेना अंगुग पदोळा होय रे, ते मनुष्यो दुःखी हो. य, नया रस्ते चालतां यांगन बुदां प. डतां होय ते दुःखी धाय . ॥ २ ॥ 3- , .

·(११) मिनः ॥ २० ॥ जनतेश्च समस्निग्यैः । सि. तैस्तु सुखनाजिनः ॥ वृत्तै रक्तैस्तथा ता --- भवेत्सोऽपि नराधिपः ॥ २ ॥ यस्य प्रदे- शिनी दोर्घा । ह्यंगुष्टं च व्यतिक्रमेत् ॥ स्त्री. भोग लगते सोऽपि । महानोगं न संशयः ॥ ३० ॥ मध्यमायां तु दीर्घायां । जार्याहानि. विनिर्देशत् ।। धनामिकायां दीर्घायां । विद्या- चां सरखां स्निग्ध मां गोळ तथा ताम्र जेवां रातां यांगगंवाळो माणस राजा थाय .॥ ॥ ५ ॥ जेनी अंगुगनी पखेनी यांगली अंगुठाधी महोटी होय, ते मनुष्य स्त्रीजन सुख तथा महा वैभव जोगवे . ॥ ३० ॥ जेनी वचली यांगळी लांबी होय तेनी स्त्री. न मरण पामे , अने जेनी अनामिका लांबी होय ते विद्वान् थाय . ॥ ३१ ॥ जे ·(१२) नोगी भवेन्नरः॥ ३१ ॥ सा च हस्खा नवेद्यस्य ।तं विद्यात्पारदारिकं ॥ यस्याः प्रदेशिनी स्थूला । नर्तुश्चैव कनिष्टिका ॥ ३५ ॥ यसंगतान्नि ईस्वाभि-रंगुलिभिस्तु मानवः । नूनं हि पार्थिवो ज्ञेयः। सामुद्रवचनं यथा ॥ ३ ॥ सामुझे पादांगुलिलदाणं-नखैः श्वेनैश्व विक्रां तैनरा हि दुखगाजिनः ॥ कुशी. पुरुपनी अनामिका टुकी होय ते परस्त्रीलंप- र थाय ने, तेमज जे स्त्रीनी ते थांगळी जा. डी होय ते जरिने अप्रिय . ॥ ३ ॥जे. नी यांगळीने टुंकी होय तथा एकबीजीने घडकती न होय ते खरेखर नृपति थाय , एम सामुद्रनुं वचन . ॥ ३३ ॥ हवे सामुद्र- मां बतावेला पगनी यांगळीनां लक्षणो कहे -धोळा धने घामा नखवाळा माणसो दुः- ·(१३) लाः कुनखा जेयाः। कामलोगविवर्जिताः ॥ ॥ ३४ ॥ विक्रांतैः स्फुटितै रूदै-नखैदीरि. यन्नाजिनः ॥ महापापानि कुर्वनि । पुरुषा है- रितैनः ॥ ३५ ॥ इंगोपकसंकाशै-न- खैनवति पार्थिवः ।। तानखैयैश्वर्यः । कु- जैनखैश्च पातकी ।। ३६ ।। वर्तुलेश्च तयैश्वर्य खी होय , धने खराब नखबाळा माणसो लंपट थाने रतिसुख विनाना थाय . ॥३|| खमबचमा फुटेला भने बुखा नखवाला माणसो दरिडी थाय , तेमज लीला नख- वाळा माणसो महा पाप करे . ॥ ३५ ॥ गोकळगायजेवा नखवाळो राजा, ताम्रजेवा नखवाळो बहु बलवान बने कुवडा नखवालो पापी थाय .॥३६ ।। वळी गोळ नखयी ऐश्वर्य, जाडा नखथी सुख, तथा स्निग्ध नख ·(१७) । पुष्टितैः सुखिनो भवेत् ॥ स्निग्वैरुषचितैः स्ता-नरो जवति नृपतिः ॥ ३० ॥ इति सामुद्रिक नखलदाणं ॥ धनिनस्तुरगजंघा । राजानो मृगजधिकाः ॥ दीर्घायुः स्थूलजंघश्व । जायते ध्यानमानसः ॥ ३० ॥सिंहव्यावस- मा जंघा । धनकीर्तिप्रदायिनी ॥ रोमयुक्ता च जंघा तु | दारिद्य खड्नु यति ॥ ३५ ॥ शृ. घने भरावदार नखथी मनुष्य राजा थाय ने. ॥ ३३ ॥ एवीरीते सामुद्रिकशास्त्रमा नखोनां लदाणो कह्यां ने. ॥ घोडाजेवा सायाळवाला धनवान , हरिणजेवा सायळवाला राजा, थ जामा साथब्याला दीर्घायुषी तथा ध्यानी थाय . ॥ ३० ॥ सिंह भने व्याघजेवा सा- थळ धन भने कीर्ति देनास थाय रे, धने रोमवाल साथळ गरीवार यापे .॥३॥ श्र.

·. ये (१५) गालसमजंघा च । लक्ष्मीस्तेषां न जायते ॥ मीनधः स्वयं लक्ष्मी । संप्राप्नोति न संशयः ॥ ४० ॥ स्थूलजंघाश्च सूरमाश्च । श्रियं जुंज- ति मानवाः ॥ ऊष्ट्रजंघा ना ये च । नित्यं नोगविवर्जिताः ।। ४१ ।। काकजंघा नरा च । तेषां राज्यं विनिर्दिशेत ॥ खरवृपसमा जंघा । स्वल्पसौख्यप्रदायिनी ॥ ४२ ॥ इति गालजेवी जंघावाळाने लक्ष्मी मळनी नयी, अने मत्स्यजेवी जंघावानो खरेखर पोतेज लक्ष्मी मेळवे ॥ ४० ॥ नामी जंघावाळा अने टींगणा मनुष्यो लक्ष्मी भोगवे , घने जंट जेवी जंघावाव्या हमेशां वैभवयी रहित रहे. कागमाजेवी जंघावानाने राज्य मलेठे, थने खर घायवा वृषनजेवी जंघा अल्प सुख देना. री थाय . ॥४१-४शा एवीरीते सामुद्रिकशा- ·(१६) सामुझे जंघालदाणं ना एकरोमो भवेडाना | विरोमो धनवान जवेत ॥ निरोमो पंमितो ज्ञेयो । बहुरोमे द. रिद्रता ॥ ४३ ।। इंसहस्तिसमा गत्या । पुरुषा- श्च नराधिपाः ।। वृपचापशुकानां च । गतिनों गवतां नवेत् ।। ४४ ॥ नूनं दिशति स्त्रीलौ व्यं । काकोलकसमा गतिः ॥ द्रव्यबुधिविही. मां जंघानां सदाण कयां . एक रोमवाळो राजा, वे रोमवाळोधन- वान, बण रोमवाळो पंडित, घणारोमवाळो ग. रीव होय . ॥ ४३ ॥ हंस थने हाथीजेवी बालथी मनुष्य राजा थाय , वळद चाप या ने पोपटनी चाल वैभव अापनारी याय . ॥ ४ ॥ कागमा भने धुवडजेवी चालथी म. नुष्य स्त्रीलंपट द्रव्यहीन तथा बुधिरहित, त- .

·(१७) नोऽसौ । दु खशोकनयंकरः ॥ ४५ ॥ श्वानोष्ट महिपाणां च । खरसूकरयोस्तया ॥ गतिर्येषां समाख्याता । ते नरा जाग्यवर्जिताः ॥ ६ ॥ इनि गतिलदाणं ॥ दक्षिणावर्तलिं. गेन । नरोहि पुत्रवान चावेत । वामावर्तेन लिंगस्य । नरः कन्यागरप्रदः ।। 19 ॥ स्थू. लकृष्णेन लिंगेन । दुखवान हि भवेन्नरः ।। था पुखी अने शोकसहित थाय रे ॥४५|| जे मनुष्यो कुनरा बँट पामा खर अने सूबर जेवी चालवाला मनुष्यो भाग्यविनाना होय. ॥ ४६॥ एवीरीते गतिनां लक्षण कह्यांचे । दक्षिणावर्तलिंगवालो होप ते बहु पुतबालो, अने वामावर्तलिंगवालो बहुकन्यावालो थाय . || Hg || जामा भने श्यामलिंगवालो म- नुष्य दुःखी थाय रे, धने भ्रमरखाव्या तथा वा- ·अलिभिर्वलिंगैश्च । पुरुषाः सुख गोगिनः ।। 1{ UF || एकैकधारलिंगेन । नरो जवति पा. र्थिवः ॥ विधारे धनवांश्चैव । बहुधारा दरिद्रता || Jए । मीनगंधेन शुक्रेण । धनपुत्रयुतो नवेत ॥ हविर्गवेन शुक्रेण । गर्वान्यो जाय. ते नरः ॥ ५० ॥ मधुगंधेन शुक्रेण । नराः स्त्रीजनवल्लभाः ॥ पद्मगंधे नवेद् नृपः । मु. का लिंगवाळा पुरुषो सुखी थाय ते. ॥ ४॥ एक धास्थान लिंगवान्दो मनुष्य राजा, स्वाळा लिंगवाळो धनवान् , अने बहु धारवा ला लिंगवाळो दरिद्र होय . ॥ ४५ ॥ मा. उला जेवी गंधवाळा वीर्यवाळो धन धने पु. सवाले, अने हविपनी गंधवान वीर्यवाळो म. नुष्य अभिमानी थाय . ॥ ५० ॥ मधुगंधी वार्यवाळा पुरुषो स्त्रीनने प्रिय, कमलगंधीवी- देघा १ , ·([ए) रागंधेन पार्थिवः ।। ५१ ॥ लादागधे नवेद स्तेनो । मांसगंधेन तस्करः ।। व्यसनी रक्त- गंधे च । मद्यगंधेन दुखिनः ।। १२ ।। कटु गंधेन शुक्रेण ! पुरुषो पुर्नगो नवेत् ॥ दा. रगंधेन शुक्रेण । नरा दारिवजाजिनः ॥१३॥ पयोवर्णेन शुक्रेण । नरो भवति पार्थिवः ।। श्यामवर्णेन शुक्रेण । देहभोगी भवेन्नरः ॥ र्यवाळो राजा, तथा मदिरागंधी वीर्यवालो पण राजा थाय . ॥ ५१ ॥ लाख बने मांसस. रखी गंधवाळा वीर्यवाळो चोर, रुधिरगंधी वी. र्यवाळो व्यसनी, बने मद्यगंधी वीर्यवाळो दुः खी थाय . ॥ ५५ ॥ कटुगंधी वीर्यवाळो दु- नांगी, घने दारगंधी वीर्यवाव्य पुरुषो दरिद्री श्राय रे. ॥ ५३ ॥ धजेवा वर्णवाला वीर्यवा- लो मनुष्य राजा, अने श्यामवर्णी वीर्यवाळो . - ·(२०) ॥ १४ ॥ समपादोपविष्टस्य | भूमि स्पृशति मेहनं ।। स भवेद् खितो नित्यं । दारिद्ये- ण च पीडितः ॥ ५५ ॥ समपादोपविष्टस्यां- गुल्यो स्पृशति मेहनं ॥ ईश्वरं तं विजानीया. त् । सुखिनं जोगिनं तथा ॥ १६ ॥ सिंहव्या. घसमं यस्य । हस्य जति मेहनं ॥ भोगवा. न स हि विज्ञेय-स्तथा तुरगमेहनः ॥१७॥ शरीरनो गोगी थाय ॥ ५७ || सरखा प. ग राखी बेमतां थकां जेनुं मेहन जमीनने अडके ते हमेशशं दुखी अने दरिद्री थाय . ॥ ५५ ॥ पलांठी वाळी वेसता थकां जेनामे हनने थांगळीन थडकती होय तेने द्रव्य वान सुखी तथा वैनवी जाणवो. ॥ ५६ ॥सिं. ह व्याघ धने अश्वनी पेठे जेनुं मेहन टुंकुं होय ते चोगी जाएवो. ॥ १७ ॥ एवीरीते ·(२१) इति लिंगाधिकार..॥ प्रवाल स्निग्धरक्तं च । शोणितं यस्य दे. दिनः ॥ राजानं तं विजानीया-निर्जरत्वं म. हाचलं ॥ १७ ॥ पद्मपत्रसमं यस्य । देहे भ. चति शोणितं ॥ ज रयेद्बहुधा कन्या । दुःखि- तश्च सदा भवेत् ॥ ५ ॥ गोमायुपदृशं य. स्य । श्वानोष्ट्रमहिपस्य च ॥ स भवेद् ः लिंगाधिकार कह्यो । जे पुरुषलु रुपिर परांजेवू चीमणु ल- था रातुं होय ते अजर अने महावळवान् रा. जा थाय . ॥ २७ ॥ जेनां शरीरमां कमल- ना पत्रजेवू लोही होय तेने त्यां घणी क. न्याने जन्मे , घने हमेशा दुःखी थाय . ॥ ५ ॥ जेनु लोही शियाळ कुरा जंटल थवा पाडाजेचं होय ने हमेशां दुःखी थने .

·(२) खितो नित्यं । धनहीनो न संशयः ॥ ६० ।। इति विरलक्षणं । विस्तीर्णा च कटिः स्नि- ग्धा । शुभा प्रौढा प्रशस्यते ॥ निर्मासास्थि. करिईया । नराणां दुःखदायिनी ॥६॥ सिं. हव्याघसमा येषां । कटिस्ते दम्नायकाः । र दोवानरतुल्या च । कटियेषां न शोनना ॥ ॥ ६ ॥ इति कटिलदाणं ॥ मृगोदरी नरो दरिडी थाय . ॥ ६० ॥ एवीरीते रुधिरनां लदाण कह्यां . ।। मनुष्यनी विशाल प्रौढ थने मृदु कटि वखणाय . मांसरहित तथा हाडकांवाल्न कटि दुःख थापे .॥ ६ ॥ सिंह थने व्याघ्रजेवी जेनी कटि होय ते सेना- पति थाय , पण राक्षस भने वानरजेवी क- टि सारी कहेवाती नयी. ॥ ६ ॥ एवीरीते कटिनां लदाण कहां है. ॥ हरिण मोर अने

·(२३)
धन्यो । मयुरोदरसन्निभः ॥ मकसदृशश्चैव ।
स भवेत्पार्थिवो नरः ॥ ६३ ॥ व्यबोदरो गज.
पतिः । शृगालोदरमध्यमः || नरः सिंहोदरो
यस्तु । धनधान्यसमृमिनाक् ॥ ६४ ॥ चर्तु.
ला चातिगंजीरा । नानिः पुंसां प्रशस्यते ।।
उत्तानविरला नाभिः। सदा दुःखप्रदायिनी।
॥ ३५ ॥ इति नानिलदाणं ॥ जन्नतोपचितौ
देमकांजेवा नदरवाळो मनुष्य पूज्य तथा रा.
जा थाय . ॥६३|| व्याघजेबा पेवा गज.
पति, शियाब्जेवा पेटवाळो मध्यम, बने सिंह
जेवा पेटवाळो धनधान्य घने वैनववाने थाय
वे. ॥ ६४ ॥ गोळ अने प्रतिगंजीर नानि
वखणाय , जंची अने वांकी नामि हमेशा
दुःख देनारी थाय वे. ॥६५॥ एवीरीते ना.
निनां लक्षण कह्यां . ॥ जे मनुष्यने जंचां

·(१४) येषां । धनस्निग्धौ पयोधरी ।। स नरो मैथुने शूरो । नोगवांश्च तथा श्वेत ॥ ६६ ॥ जन्न तौ नव स्निग्धौ च । शिथिलौ च पयोधरौ । निर्मासौ च कुरूपौ च । ते नरा दुःखनाजि- नः ॥ ६७ ॥ विस्तीर्ण हृदय यस्य । मांसलो. पचितं समं ॥ शतायुस्तं विजानीया-द्रहु जाग्यं महाधनं ॥ ६० ।। इति हृदयलदाणं ।। मांसल जामा भने मृदु स्तन होय ते मैथु. नमां शूरो तथा जोगी थाय . ॥ ६६ ॥ जे. ना स्तन नीचां, चिकाश विनानां पोचा मा. सरहित बने कुवमा होय ते दुःखी थाय . ॥ ६ ॥ जेनुं हृदय विशाल मांसल पुष्ट ब- ने सीधुं होय ते बहु जाग्यवान् महाधनवान श्रने शतायुपी थाय . 1 एवीरीते हृदयनां लक्षण कहां के. सिंहजेवी पीउवालो धननो ·॥ (२५) सिंहपृष्टो नरो यस्तु । धननोगी विनिर्दिशेत् ॥ कूर्मपृष्टो भवेदाजा । धनसौजाग्यजोगवान् ॥ ६॥ ॥ इनि पृष्टलदणं ॥ प्रलंबाहुर्विज्ञे. यो । नर. मर्वगुणान्वितः ॥ हस्वबाहुनवे- दासो । परकर्मकर स्मृतः ॥ ३० ॥ इति वा. हुलदाणं ॥ यस्य मीनसमा रेखा । कर्मसि. हिः प्रजायते ॥ धनाढ्यस्तु स विज्ञेयो। . जोगी, घने काचवाजेवी पीठवालो धन सौ. जाम्प बने चमवधी नापूर राजा श्राप के. ॥ ६ए । एवारीत पाउनां लदाण कह्यां . लांचा हस्तवाळो माणम सर्व गुणवालो होय , टुंका हाथवाळो व जानें काम करनार दास ब. . ॥ ३० ॥ एवीरीते बाहुनां लदाण क- ह्यां ॥ जेना इस्तमां मत्स्यजेवी रेखा हो. य ते कार्यसाधक धनाढ्य थने वह परिवार- THAN ·(१६) हुपुत्रो न संशयः ।। ११ ॥ चामरमथवा वज्र | करमध्ये तु दृश्यते । वाणिज्यं सिध्यते त. स्य । पुरुषस्य न संशयः ॥ ७ ॥ पदें वाय. दिवा शंखः । कोष्टागारश्च दृश्यते ॥ पुरुष- स्य करे यस्येश्वरस्तु स च कथ्यते ।।३।। चनाकारो ध्वजाकारः । पद्माकारश्च दृश्यते ॥ सर्वविद्याप्रधानत्वाद् । बुद्धिमान स भवेन्नरः।। ॥ ४ ॥ शूलं पाणी भवेद्यस्य । स च धर्म- धाळो जाणवो. ॥ १ ॥ जेना हाथमां चामर पयवा वन देखाय ते वेपारमा खरेखर सफ ।ळ थाय .॥७॥ जेना हाथमां पद्म शंख वयवा नमार देखाय ते धनवान् श्राय .॥ ॥ १३ ॥ जेना दायमांचक ध्वजा अथवा प. झनो थाकार देखाय ते सर्व विद्यासंपन्न बने बुद्धिमान थाय . ॥४॥ जेना हाथमा त्रि. .

·(शा)
अमात्यं तं विजानीया-नवंत महाधिपं ।।
॥ 9 ॥ यस्य पाणितले रखा । कनिष्ठामूल
संस्थिता । ऊर्ध्व याति प्रदेश च । शतमा.
युनवेन्नरः ।। 35 ! विनीया धनरेखा च । तृ.
तीया कुलवर्धनी ॥ यदि पूर्णा तदा पूर्ण ।
जिन्ना तु वेदित प्रवेत् ।। ४५ ॥ यस्य तु म
विधाये। रेखा चोत्तरगामिनी ।। सुभटतं
थाय . ।। ७ ।। जेना हायमां चली था.
गळीथीनीकळी ठलंचे जती रेखा होय
ते एकसो वर्पना आयुष्यवाळो यायचे. 199)
वीजी रेखा धननी अने बीजी रेखा कुळनो
वृद्धि करनारी होय , ते रेखान जो पूर्ण
होय तो संपूर्ण थने त्रुटक होय तो त्रुदक
फळ श्राप है, ॥ ए जेना मणिबंध था।
गब्दयी नीकली नतर तरफ रेखा जती होय

·।
--
(ए)
विजानीया । रत्नराज्यप्रदायकं ॥ ७० || अंगु.
शाग्रे च या याति । ब्रूते नृपनिमुत्तमा । सा,
च तर्जनिकाप्राप्ता । राज्यं माम्राज्यमुत्तमं ॥
॥ १ ॥ सन्याधिष्यं धनेशत्वं । मध्यमांगुति
गा तथा ॥ अनामिकां पुनः प्राप्ता | धनवंतं
समादिशेत ॥ ॥ ऊर्ध्वरेखा करे यस्य ।
वयांगुलितया खनु । नानामुखममामीन. ।
ते स्त्र बने राज्य देनारो सुट थाय . ॥
॥ ७० ॥ वळी ते अंगुठासुधी जती होय तो
राज्य, घने तर्जनिकासुवी जनी होय तो सा.
म्राज्य मले . ॥ १ ॥ वचलीसुधी नती हो.
य तो सेनापति बने धनवान, तथा धना-
मिकासुधी जती होय तो पण धनवान थाय.
से ॥७॥ जेना हाथनी त्रणे यांगळीमाथी:
ऊर्ध्वरेखा निकळती होय ते नानाप्रकारना
,

·(३०) सामुदवचने यथा ।।३।। सुखिनं सुनगं चा वि। सा च प्राप्त कनिष्टिक ॥ सर्वदा चक- रोत्येव । यद्यचिन्ना शुचकरा 1100 11 कनिष्टा- मूलरेखाया । यावत्योऽधश्च रेखकाः ॥ तावं. सो महिलास्तस्य । पुरुषस्य विनिश्चिताः ॥ ॥ ५ ॥ इति सामुद्रिक रेखालदाएं । ग्रीवा च वर्तुला यस्य । पूर्णकुंजसमा भ. सुखवाळो थाय ने, एवु मामुद्रनु वचन . ।। ॥ ॥३॥ ते जो अविचिन बली यांगळी. सुधी जनी ढोय तो ते शुज करनारी सुखी तथा नाग्यान करनारी थाय , 11 . चली थांगळीनी नीचेनी मुळ रेखानी वचमां जेटली नानी रेखा होय ने तेली स्त्रीन पुरुषने थाय . ॥ ॥ एवीरीते सामु. दिकनेविषे रेखाना लदाण कह्यां ॥

·वेत् ॥ पार्थिवः स तु विज्ञेयो । धनवान् धन- संकुलः ॥७६॥ दीर्घा ग्रीवा शिखग्रीवा । क- बुग्रीवायवा पुनः ॥ शुरुग्रीवा व कृष्णा च । वर्जनीयाश्च ताः समाः॥ 5 ॥ इति श्रीवा- सदाएं। शंडस्कंधो गजकंवः । कदलीस्कंध एव च ॥ सर्वे ते पार्थिवा ज्ञेया । महाभोग. महाधनाः ॥ 10 || इति चातकणं ॥ चं. जेनी मोक पूर्णकुमरखी गोळ होय ते धनवान अथवा राजा याय ॥६॥ लां. वी जंची वांकी पोपटजेवी अने काळी ए सर्व डोक वर्जवा योग्य ने. १७॥ एवीरीते मो. कनां लक्षण कयां . ॥ जे मनुष्यो शंड ह. स्ती अथवा केळजेवी स्कंधवाळा होय ते महा कैनव भने धनवाब राजा थाय . ॥७॥ एवीरीते स्कंधनां सदा कहां है. ॥ जेनुं म. ॥

·(३०) सामुदवचनं यथा ॥ ३॥ सुखिनं सुनगं चा वि। सा च प्राप्ता कनिष्टिकां । सर्वदा च क. रोत्येव । यद्यचिन्ना शुशंकग ॥४॥ कनिष्टा- मूलरेखाया । यावत्योऽधश्च रेखकाः ॥ ता. यो महिलाम्य । पुरुषस्य विनिश्चिताः ।। ॥५॥ ति मामुद्रिके रेखालदाणं ॥ ग्रीवा च वर्तुला यस्य । पूर्णकुंजसमा म- सुखवाने थाय ने. एवु मामुद्नु वचन . ॥ ॥ ३॥ ते जो अविजिन्न रचली यांगळी. सुधी जनी होय तो ते शुभ करनारी सुखी तथा नाग्यवान करनारी थाय , MIT. चली यांगळीनी नीचेनी मूळ रेखानी वचमां जेटली नानी रेखा होय ने तेली स्त्री ते पुरुषने थाय . ॥७५ ।। एवीरीते सामु. दिकनेविषे रेखानां लक्षण कह्यां ॥

·वेत । पार्थिवः स तु विजेयो । धनवान धन- संकुलः ॥६॥ दीर्घा ग्रीवा शिखग्रीवा । क बुग्रीवायवा पुनः ॥ शुक्ग्रीवा च कृष्णा च । वर्जनीयाश्च ताः समाः ॥ ७ ॥ इनि ग्रीवा- सदाएं । शंडस्कंधो गजकंवः । कदवीस्कंध एव च ॥ सर्वे ते पार्थिवा ज्ञेया । महाभोग. महाधनाः ॥ 6 ॥ इति स्कंचनदाणं ॥ चं. जेनी मोक पूर्णकुमरखी गोळ होय ते धनवान अथवा राजा यायचे. ॥६॥ला. वी लंची वांकी पोपटजेवी थने काबी ए सर्व डोक वर्जया योग्य . 1 ।। एवीरीते मो. कनां लदाण कह्यां . ॥ जे मनुष्यो शंड इ. । स्ती अथवा केळजेवी स्कंधवाला होय ते महा वैनव धने धनवाला राजा थाय . 100 एवीरीते स्कंधनां लकण कह्या . ॥ जेनुं म-

·(३५)
विंबोपमं वकं । धर्मशीलं संदा भवेत्॥ मृ
गरपक्वक्रांश्च । ते नरा भाग्यवर्जिताः ॥ण||
फरालयका उपाश्च । धनहीनाः प्रकीर्तिताः ॥
हयवना नरा ये च । दुखदारिद्यरोगिणः ॥
॥५०॥ इति मुखलदाणं ॥ यस्य गौ हि
संपूर्णौ । पद्मपत्रसमप्रजौ ।। भोगवानं स न.
रश्चैव । सर्वविद्याधरः स्मृतः ॥ १ ॥ सिंह
होकुं चंद्रनां विमभान होय ते धर्मिष्ट, घने
हरिण अथवा उंदरजेवा महोडांवाला मनुष्यो
दुर्भागी होय . ॥ जए || भयंकर मुखबाळा
'धनरहित राजा थाय ने, धने घोडोंजेवा मु.
खवाळा मनुष्यो पुखी दरिद्री थने रोगिष्ट
थाय . ॥ ५० ॥ एवीरीते मुखना लक्षण
कह्यां। जेना वने गालो परेला तथा क
मळना पानजेवा वर्णवाच होय ते मनुष्य

·+ (३३) व्याघगजेंद्राणां । कपोलौ सदृशौ यदि ॥ सु. खी जोगी नवेन्नित्यं । बहुपुत्रश्च जायते ॥ ॥ ५॥ रक्तावरो नृपतिः स्या-इक्रोष्टः ख. बु दुःखितः ।। स्थूला त्यामघराज्यां च । नरा अयंतदुःखिता. ॥७३॥ श्योष्टलदाणं ।। क. देवपुष्पसंकाश-दंतकैर्नुपतिः स्मृतः ॥ रदो. जोगी तथा सर्वविद्यामंपन्न थाय . ॥ ७९ ॥ जेनागाल सिंह व्याघ्र प्रयवा हाथीजेवा हो. य ते मनुष्य हमेशां सुखो नोगी तया बहु , पुत्रानो थाय . || २ | लान होवाळो राजा, वांका होवाळो दुखी अने जेना बन्ने होठ जामा होय ते घणो दुखी होय . ।। ॥ ३ ॥ एवीरीते होउना लक्षण ह्यां के.. कदंबनां पुष्पसरखा दांतवालो राजा थाय , बने रादास थायवा वानरजेवा दांतवाला इ.

·. (२३) व्याघगजेंद्राणां । कपोलौ सदृशौ यदि ॥ सु. खी जोगी नवेन्नित्यं । बहुपुत्रश्च जायते ॥ ॥॥॥ रक्तावरो नृपतिः स्या-द्वकोष्टः ख. सु दुखितः ।। स्थूला त्यामधराज्यां च । नरा ययंतदुःखिताः ॥७३॥ श्योप्टलदाणं ॥ क. देवपुष्पसंकाश-दंतकैर्नुपनिः स्मृतः॥ रदो- जोगी तथा सर्वविद्यामंपन्न थाय . ॥ ५ ॥ जेना गाल सिंह व्याघ्र घायवा दायोजेवा हो. य ते मनुष्य हमेशां सुखी नोगी तया वहु, पुत्रवाळो थाय . । ए३॥ लान होठवालो राजा, वांका होठवाले दुःखी श्रने जेना बन्ने होत जामा होय ते घणो दुखी होय ॥ ॥ ३ ॥ एवीरीते होउनां लक्षण कयां . कदंबनां पुष्पसरखा दांतवाळो राजा थाय थे,, बने राक्षस अयवा वानरजेवा दांतवाला है.

·(३४) वानरदताश्च । नित्यं क्षुधा तृपार्दिताः ॥४॥ हस्तिदंता महादता । यदंता गुणान्विताः ॥ करीले रुदादशन-नरा हि दु खजीविनः । ए५ ॥ द्वात्रिंशद्दशनै राजा । एकत्रिंशश्च जोगवान् ।। त्रिंशद्भिर्दशनैश्वान । नरा दि दुः खजीविनः ॥ ए६ ॥ इति देतलक्षणं ॥ कृ.' Sणा जिह्वा भवेद्यस्य | स नरो मुखमाधनः मेशां नुत अने तरसथी पीडाय . ॥ ॥ हाथी भने अश्वजेवा मोटा दानवाला गुणी, भने भयंकर तथा बुखा दांतवाला दुखी हो. य. ॥ ५५॥ ३१ दांतवाळो राजा, ३१ दां तवाने जोगी अने ३० दांतवाला मनुष्यो दुः खी होय . ॥ ए६ ॥ एवीरीते दांतनाल दाण कहां . ॥ जेनी जीभ अतिकाळी हो.' य ते दुःखी, धने काळाश पमती जीभवालो 3 . - --

·4
(३५)
श्यामलायां तु जिह्वायां । संभवेत्पापकारक
॥ ए।। स्थूलजिह्वात्तथा ऋरा-स्ते नरो.
ऽनृतगापिण. ॥ श्वेतजिह्वा नरा ये तु । शो-
चाचारविवर्जिताः ॥ ए | पद्मपत्राभजिवस्तु
| जोगवान मिष्टनोजनः ॥ रक्तजिहो नवेद्य
स्तु । विद्यालही म प्राप्नुयात् ॥ एए ।
ति जिहालदाणं ॥ कृष्णताबुनरा ये ते । न.
पापी थाय . ॥ एy ॥ जामी जीनवाला
क्रूर धने असत्य बोलनारा होय , घने
धोबी जीनवाला पवित्राचार विनाना होय ,
॥ ए॥ कमलनां पानजेवी जीजवानो भो
गी तथा मिष्टान्न खानारो थाय ने, अनेसा
ख जीनवालो विद्या अने लक्ष्मी मेलवे .
| Do || एवीरीते जीजनां लदाण कन्यां .
जे मनुष्यो का ताळवांवाला होय ते कुखः

·(३६)
वति कुलनाशकाः ॥ पंझपनसमं तांबु । सं
नरो नृपनिवेत् ॥ १० ॥ श्वेतताबुनरा ये
च । धनवंतो भवनि ते ॥ रक्ततालुनरा ये तु
। धननाजो नवंति ते ॥ १॥ पीतताझुनरा
ये च । भवंति ते नराधिपाः ।। जोगिनस्ते
भवेयुश्च । सामुद्रवचने यया ॥२॥ इति ता.
सुलदाणं ॥ हंसस्वरो नरो धन्यो । मेघगंजी-
नो नाश करे , घने कमळनां पत्र सरखां
तालवांवाळो राजा थाय रे || १००.॥ श्वेत
ताळवांवान धनवान थने लाल ताब्वांवालो
पण धनवान था . ॥१॥ पीळ वाळवां-
वाळा राजा अथवा नोगी थाय , एम सामु.
दूनुं वचन .॥२॥ एवीते ताना लदार
ण काँ. ॥ हंसजेवा स्वरवाळो पूज्य, मे
घजेवा गंजीर स्वरखालों राजाथने भ्रमरजेवा.

·4
(३७)
स्पार्थिी । मावा नरा नित्यं । जोगवंतो
नरेश्वराः ॥ ३ ॥ कोंचवरा नरा ये च । जा
मंत्रोचनिने ॥ खावा ये च । नि:
धना- पापकारिणः ॥ ४ ॥ इति स्वरलदाणं ।।
पार्यिवाः शुरुनागाः स्यु -पिताशाश्व मो.
गिनः ॥ इम्वनाशा नरा ये च । धर्मशीलांश्व
तान् विदु ॥ ५॥ इम्तिनाशा नरा ये च ।
स्वरवाळा मनुष्यो हमेशा बनी राजा थाय.
॥ ३ ॥ रजेवा स्वरवाना जग्यवान थाप
बे, घने जे खर नथा कागमाजेवा स्वस्खाला
होय रे ते निधन भने पापी थाप .
एवीरीने स्वरना लदाण कहां हैं. ॥ पोपटजे-
वी नासिकावाला राजा, लांबी नासिकांबाला
जोगी, धने टुंकी नासिकांबाला धर्मिष्ट जा
एवा. ॥ ५॥ वल्ली हायोजेवी नासिकांवाला,
N
.

·(३०)
पीतवर्णाश्च ये नराः ॥ पीतनाशा नराश्चापि।
सर्वे ते जनवल्लभाः ॥ ६॥ स्थूलनाशा नरा
ये च । निर्धनास्ते भवति हि ॥ वकनाशा.
स्तथा चादि । सामुद्रवचनं यथा ॥७॥ येषां
वका च दीना च | नाशिका मुखमध्यगा ॥
ते सर्वे दुःखिनो ज्ञेया । धनशीलविवर्जिताः
॥ ॥ इति नाशिकालदाणं ॥ रक्तादा घ
पीळा वर्णवाला बने पीळी नासिकावाला स.
ने प्रिय थाय . ॥ ६॥ जाडी थने वां-
की नासिकावाला निर्धन थाय , एम सा.
मुद्रनुं वचन . ॥ ७ ॥ जेलनी नासिका वा.
की भने दीनतावाली होय ते दुःख तथा
धन बने श्राचाररहित जाणवा. ॥ ७ ॥ ए:
वीरीते नासिकानां लक्षण कह्यां . ॥ राती
यांखवाला धनवान, वाघजेवी थांखवाला खी.

·(३५) नवंतश्च । व्याघादाश्च प्रकोपिनः ।। कुर्कुन शाः सदारिया । मृगादाः सुखिनस्तथा ॥ण बिडालहमनेत्राश्च । भवंति पुरुराधमाः ।। म. युरनकुलादाश्च । ते सर्वे मध्यमाः स्मृताः ॥ ।। १० ॥ इति चक्षुर्खदणं ॥ इस्त्रकर्ण. सदा भोगी। दोपकर्णश्व मध्यमः ॥ रोमकर्णा म. नुष्याश्च । सर्वे ते सुग्नभोगिनः ॥ ११ ॥ ३. जण. कूकमानेवी अांखवाना गरीव, अने ह रिणजेवी यांखाला सुखी होय . ॥ ७ ॥ बिलाडी बने हंसजेवी अांखगला अयम हो य , धने मोर तया नोळीयांजेवी अांखा- ला मध्यम पुरुष होय . ॥ १० ॥ एवीरीते. अांखनां लदाण कह्यां . ॥ टुंका कानवालो, हमेशां भोगी, लांबा कानवालो साधारण, भने रोमसहित कर्णवालो सुख भोगवनार ·(४०) ति कर्णलदाणं ॥ ललाटेनार्धचंडेण । संजवेत्पृथिवीपतिः।। विपुलेन ललाटेन। विद्याब्यश्च भवेन्नरः ॥१२] शंटपेनाथ ललाटेन । वरपायुर्जायते नरः || जन्नतेन ललाटेन । घला : प्रजायते॥ ॥ १३ ॥ विपमेण ललाटेन मुखिनो जर्जरा नराः ॥ परकर्मस्ना नित्यं । प्राप्यत वयन थाय . ॥११॥ एवरीन कालिदाण. अर्धचंद्रजेवा कपाळालो पृथ्वीपनि. अने विशाम ललाटवाळो विहान हाय ॥१२॥ टुंका, कपाळवाळो स्वल्पायुष। धने ऊंचा क. पाळवाळो धननो ला मेळवनारो धाय . ॥ १३ ॥ वांका कपाळवाळा दुःखी, जर्जस्ति, परसेवक, धने बंधनवाळा थाय हैं. ॥ १४ ॥ जेना कपाळमां त्रिशूळ अथवा भातुं देखाय , ·(1) ॥ १४ ॥ निशूलं कुलिशं चापि । ललाटे य. स्य दृश्यते ।। ईश्वरं न विजानीयात् । प्रमदा जनवडानं ॥ १५ ॥ पंचरेखः शतायुः स्या- दशीनिश्चतुतिया || ति त्रीणि पष्टिः स्याद् । हान्यां च विशतिदयं ॥ १६ ॥ रेख. जेन ललाटेन । किंगतिः परिकीर्तिता ।। श्र. रेखकललाटेन । स्वल्पायुजर्जायते नरः ॥१७॥ इनि लालायलदाणं ॥ कुटिदः स्फुटित रुदीः ते धनवान धने स्त्रीनने प्रिय थाय ने. ।। १५ । जेना कपाळमां पांच रेखा होय ते शतायुपी, चार रेखा होय त एंशी वर्षनो, व ण रेखावाळो साठ वर्ष नो. वे रेखावाको वा. लीस वर्षनो घने एक रेखाबालो वीश वर्षानो थाय ने, घने रेखारहित कपाळबालो, माणस स्वल्पायुपी थाय . ॥ १६-१७ ।। एवारीते ॥ .

·(४२)
। स्थलैः केशैश्च तस्करः ॥ दुःखिनः पुरु
ज्ञेयः । क्षुधा च परिवामिनः ॥ १६॥ विरना
मधुराः केशाः । स्निग्धा भ्रमरसन्निभाः ।। म.
धुवर्णाश्च यत्केशा-स्ते मर्व कमलाप्रियाः ॥
॥ ३० ॥ इति सामुद्रिक नरजदाणानि ।।
ललाटनां लदाण कह्यांचे ॥ जेना केश वां
का फुटेला बुखा अने जाहा होय ते माणम
चोर सुखी ने ठुधाथी पीमायेलो रहे ने.
॥ १।। जेना वाळ बूटा मधुर चीकणा अ..
ने थलि तथा मधुजेवा वर्णवाल होय ते स.
घला-धनवान थाय है. || १०|| एवीरीते सा.
मुद्रिकशास्त्रमा पुरुषना
। समाप्त

·(४३) श्रय स्त्रीलक्षणानि कथ्यंते-यथा वि. ज्ञायते रत्नं । शुभाशु नमिति स्मृत ॥ वदंति च प्रशस्तं च । स्त्रीणां वक्ष्येऽथ लदाणं ॥१॥ मातरं पितरं चापि । वातरं देवरं तया ॥ भ- तारं च विना नारी। दाणरहिता सदा ॥२॥ हस्तपादौ परीक्षेत । ह्यगुतीश्च नखांस्तया ॥ पाणिरेखाश्च जंघाश्च । कारें नानिं तथैव च इवे स्त्रीनां लदाणो कहे -जेम र. लनी परीक्षा करीने शुभ अशुन विगेरेनो निर्णय थाय , तेम स्त्रीननां लदाणोनो निर्णय कहुं हुं ॥ २१ ॥ माता पिता गाइ देवर तथा गार विनानी स्त्री रक्षणरहित कहेवाय . ॥ २५ ॥ हाय पग यांगळी नख हायनी रेखा जंघा के नानि अरु नदर खन लुजा गती कपाळ मस्तक केश रोमरा- ·॥ ३ ॥ करू चोदरपृष्टिं च । न्तनी कलभु- जौ तथा ॥ वदा स्थलं लालाई च । शिरः के. शांस्तथैव च ॥ २॥ | रोमराजि स्वरं वर्ण । यवमत्स्यादिकांस्तथा ॥ एतता परीक्षेत । कर न्याशास्त्रविशारदः ।। २५ ॥ पादौ समांगुलि. स्निग्धा । म्यां यदि प्रनितिौ ।। कोमलौ चैव रत्तौ च । सा-कन्या गृहमंमिनी ॥२६॥ अंगुष्टांतेन रक्तेन । जारं चैव मन्यते॥ अ. जि स्वर वर्ण जयने मत्स्य विगेरेनी क न्याशास्त्रना जाणकारे परीक्षा करवी जोइए. ॥ २३-२५ ॥ जे कन्याना पा सरखी बांग. कीवाल कोम बने लाल वर्णना अभिपर पडता होय ते कन्या घरने शोजावनारी था. य ॥ २६ ॥ जेणीनो अंगुवानो डोस.' तो होय ते जरिने मानिती याय , जैनां २ J ·(४५) स्पवृत्तः पति हन्या-हुवृत्त पन्चन ॥७॥ जन्नतैश्चंद्रवत्सौख्यं । मामलेश्न थे। च ॥ शु. विनिः पद्मवर्णैश्च । पुत्रवंग श्रिा दाः ॥ ॥०॥ चकं पद्मं धजश्त्र । वन्तिको व. र्धमानकः ॥ यासां पातु सो गाम्ता राजयोपितः ॥ श५ ॥ यस्या पादाने ग्वा । तर्जनीगा प्रकाशते ॥ रिं लाने शोध । वांगळा थोडी गोळ दोष ते पतिने मा. रनारी थाय ने. घने विशेप गोळ प्रांगळे वाली पतिव्रता होय . ॥ २७ ॥ जेना पा जन्नत मांसल पवित्र बने पद्मजेवा वर्णमा होय ते पुतवती तथा लक्षा देनारी थाय ने. ॥ २ ॥ जेणीना पगमांचक पद्म धजा उत्र' अथवा स्वस्तिक देखाय ग य . ॥ श्ए ॥ जेणीना , :..., जिनी .

·(४६) प्रिया गर्तुस्तथा व सा ॥३०॥ यस्या न स्पृ. शते ऋमि-मंगुली व कनिष्टिका ॥ भर्तारं प्रथमं हत्वा । द्वितीये सुप्रतिष्टिता ॥ ३१ ॥ यस्यास्त्वनामिका इस्वा । तां विदुः कलहप्रि- यां ॥ भूमिं न स्पृशते यस्या । सा पतिद्वयः गामुका ॥ शा अंगुलिं च व्यतिक्रम्य । य- थागळ रेखा प्रकाशती होय ते मारने तु. स्त मेलवे रे, धने जो गरिने तेवी रोते होय तो ते प्रियाने तुरत मेलवे . ॥३०॥ जेणीनी टचली यांगळी जमीनने श्रमकती न होय ते पहेला भर्तारने मारीने वीजा ज. तारपासे प्रतिष्टित थाय ने. ॥ ३१ ॥ जेणी- नी अनामिका टुकी होय ते कलहप्रिय हो. य, अने जेणीनी ते यांगळी जमोनने न धमकती दोय ते वे पति जोगवनारी घाय

·(19)
स्याः पादप्रदेशिनी ॥ कुमारी रमते जार।
यौवनेऽस्याश्च का कया ॥३३॥ जन्नतपाणि-
ईशीला । महापार्णिदरिदिणी ॥ दीर्घया.
र्णिः परिविष्टा । समपाणिः सुशोजना -॥
॥ ३४ ॥ इस्वांगुष्टापदं दत्ते । बंधनं कलहपि.
या ॥ निगूढगुलफा या नारी 1 सा नारी सु
॥३॥ जेणीनी टचली आंगळी अना-
मिकाथी मोटी होय ते स्त्री कुमारी अवस्था
मां पण यारने नोगवे दे, तो युवावस्थामां.
तेणीनी शी वात कहेवी ? ॥ ३३ ।। नंची पा-
नीवाळी व्यभिचारिणी, मोटी पानीवाळी गरी
च, लांबी पानीवाली दुःखी, धने सरखी पा-
नीवाळी स्त्री सारी होय . ॥३४॥ टुंका अं.
गुणवाळी कलहप्रिय तया संकट देनारी थाय
ये, अने जे स्त्रीना गुटफ गंभीर होय ते सुख

·(10) खमेधते ॥३५॥ इति नारीणामंगुलिलदाएं.. पीनस्तनों घना निग्धौ । रोमराजिविव. र्जितौ ।। कुंकु समाकायै । यस्याः साल- नते सुखं ॥३॥ रोमणिः स्वर्णवर्णेश्च । नाः चौ च त्रिवली धृता ।। नरेंद्रस्य तु सा भार्या । नवनीह न संशय ॥३७ ।। कूर्मपृष्टं भग बधारे . ॥ ३५ ॥ एवीराते स्त्रीनो यांगळी. जना लक्षण कह्यां ॥ 'जे नाना स्तन कण पुष्ट स्निग्ध वाळर- हित अने हाथीना कुंजवा याकारना होय ते सुख मेळ्चे हैं. १ ३६॥ जेणीना रोम सु.. वर्णजेवां वर्णवाळा होय ने, तथा जेणीनी नानिमां त्रिवली होय ते राजानी स्त्री.थाय थे,'तेमां जग पण संदेह नथी. ॥३७॥ जे. सोनी योनि काचवानी पीठजेवी, काळी, नि:

·। (भए) यस्याः । कृष्ण स्निग्धं च शोभनं ।। धनधा. न्याती सा च । पुत्रकार प्रसूयते ॥ ३७॥ निर्मासं चैव दीर्घ च । नगं शुष्कं सिरायुत। दारियं दुखमामोति । दौरियं सेति निर्दिः शेत् ॥ ३५ ॥ जनतैर्दक्षिण. पा. स्त्रियः पुतपदा. स्मृताः । वामोन्नतमगा या च । सा व कन्यां प्रसूयते ॥ ४० ॥ अश्वस्दलसंका. मथने शोनिती होय ते धन धान्य श्रने संततिवाळी होय . ॥ ३० ॥ जेणीनी योनि मांमरहित लांबी सुकावेली तया मिरामदिन होय ते स्त्री दारिद्य घने दुख नोगवे .॥ ॥ ३० ॥ जे स्त्रीनी योनिनी जमणी बाजु . ची होय ते पुत्रोनो, घने जेनी योनिनी डावी वाजु ऊंची होय ते पुत्रीने जन्म यापे ॥ ४० ॥ जेणीनी योनि पीपानां ·(५०) शं । गृह्य गूढमणिस्थितं ॥ यस्याः सा सुग- गा पन्या । पुण्यवानवाप्यते ।। ४१ ॥ श्राव तः सुभगो यस्या। भगस्योपरिमस्तके ॥ त. स्याः प्रजायते पुत्रो । धनान्यसमन्वितः ।। ।। ४५ ।। कूर्मपृष्टा गजपृष्टा । समकोमलरोमि. पी। विवा पनपत्रा च । पडेते सुनगाभ- गाः ॥ ४३ ॥ खरोरुपररोमा च । शुमा दी. पानजेवा श्राकारती होय ते स्त्री सुजागी पू. ज्य तथा पुण्यवानोनेज लत्य होय . ।।१] जेनी योनिना जपला जगपर शुभ गोय. कार होय ते धन धान्ययी भरपूर पुत्रने ज. म थापनारी थाय ॥ ४ ॥ काचानी पावजेवी १, हाथीनी पीठजेवी १, सीपी ३, । कोमळ रोमवाळी , विवर्ण ५, अने पानां पत्रसरखी ६, ए रजातनी योनि सारी कहे.

·(५१) र्धा च नाशिका || संका विरला चैव पडे. ते मध्यमा भगः || HH II गुह्यांते निनकं य. स्थाः । श्याम वा कुंकुमोपमं ॥ अथवा ददि- पणे जागे । प्रशस्ता मा निगयते ॥ ४५ ॥ इति स्त्रीभगलक्षपानि ॥ घान्यगंधा च या नारी निवगंधा च वाय . ॥ ५३ ।। खरजेवा याकरा वाळमाळी सूकी, लांची नारजेवा श्राकारनी सांकमी न. था शिख एवजातनी योनि गध्यम कदेवग. य. ॥ 8 ॥ जे 'नां गुह्यनी अंदर थ. था जमणे पाखे श्याम थायवा लाल नि. लकोय ते सारी कवाय . ॥ ४५ ॥ ए. वीरीते सीनी योनिनां लदाण कहां ॥ खांबां आयुष्यनी अभिलाषा राखनारे धान्य घने लीवमाना गंधवाळी स्त्री प्रथमयी ·(५५) या भवेत् ॥ वर्जनीया प्रयत्नेन । यदी चिर- जीवितं ॥४६॥ क्षीरगंधा त्यजेत्कन्यां । तथैव कटुगंधिला ॥ रक्तगंधां यजेत्कन्यां । सा का न्या उखदायिनी ।। ४७ ॥ गोमुत्रहस्तिाला. जो । गंधो यस्याः प्रसूयते ।। दुष्टगंधा च या नारी 1 तां नारी परिवर्जयेत् ॥ ४ ॥ तुंबी. पुष्पसमो गयो । यस्या लादोपमस्तथा ॥ त. त्यजी देवो. ॥ ४६ ।। दुवजेवा गंधवानी कड- वी गंधवाळी तया लोहीजेवा गंधवाळी कन्या राजी देवी, कारणके ते दुःख देनारी धाय वे. ॥ ४ ॥ जे स्त्रीनी गंध गोमूत्र अथवा हडताळजेवी होय ते दुष्टगंधा कहेवाय ने, त था तेवी स्त्रीने सजी देवी. ॥ ४ ॥ जे स्त्री. नो गंध तुंगीपुष्पजेवी अथवा लाखजेवी हो. य तेनो मार दुःखी थाय , कारणके ते ·(५३) स्या दुःखी भवेद्भः । यतः सा दुःखदायिनी ॥४॥ चंपकादिकपुष्पाणां । यदि गंयो भ. वेस्त्रियः। सुनगा सा सृजेनित्यं । नरिव- शनि ॥५०॥ या च सुंदरीगंधा । मत्स्य- गंधा च या जवेत । नग्रांधा च या नारी। तां नारी परिवर्जयेत् ।। ५१ ॥ इति सामुद्रिके स्त्रोणां गंवलदाणं । नितंवदेशमुत्ता । वि. मुःख देनार) होय . || ४ || जे स्त्रीनी चंपक विगेरे पुष्पजेवी गंध होय ते मारने वश करनारी थाप , ॥ १०॥ उबुंदरजेवी गंधवाळी मत्स्यजेवी गंववाली थने जय गंव- वाळी स्त्री त्यजी देवी. ॥ ५१॥ एवीरीते सा. मुद्रिकशास्त्रमा गंधनां सदाय कहां है. ॥जे स्रोनो निवप्रदेश ऊंत्रो थने विस्तारवालो होय तथा जेनो मध्यनाग विवलीसहित त- ·(५४) स्ती शस्यते स्त्रियः ॥ मध्यं वलित्रयोपेतं । कुशं च सुजगं मतं ॥ ५५ ॥ गंजीरा नाजि का यस्या । दक्षिणावर्तकान्विता ।। समांसला व स्निग्धा च । सा नारी सुखमेवने ॥ ३ ॥ नारधो नवेद्यस्या। लांछनं मशकोपमं ।। कुंकुमोदकसंकाशं । प्रशस्ता सा निगद्यते ।। ॥ २४ ॥ मंककृतिका नारी 1 न्यग्रोवपरि- मंगला ॥ एक जनयते पुत्रं । स च गजा था पानटो होय ते स्त्री वखणाय ॥५॥ जेणीनी नाजि गजीर दक्षिणा पुष्ट अने निग्य होय तं स्त्री सुख वारे में. ॥ १३ ॥ में स्त्रीनी नाजिनी नीचे कंकुना मशक्जे चिन्ह होय त सारी कवाय , ।। ५५ ॥ जे स्रोन उदर देडकांजे, धने वक्षनेवा मम्लांकार- होय ते 'नारी एकज पुत्रने ज- ·। । (१५) नविष्यति ॥ २५ ॥ स्तनौ व शिथिली य: स्या । लघु च विग्लो पुनः ॥ निर्मामी चैत्र निस्तेजौताः स्त्रियो न हि शोभनाः ॥२६॥ स्तनी च सुदृढो यस्याः। पोनोन्ननियुती समो ॥ ममामलौ च लियौ च । मा सौभाग्यानी भवेत ॥ ५५ ॥ यस्याः स्तनौ पोलियो रोमजिविवर्जित ॥ इम्तिनाशेष जवान म यापेने जे राजा था . ॥ २५ ॥ जे स्त्रीनां स्तन पोवां नानां बुगं मांसरहिन अने निस्तेज होय ते स्त्रोत सारी होतीन- थी. ॥ २६ ॥ जेणीनां स्तन दृढ करा ऊं. चां सीवां पुष्ट श्रने स्निग्य होय ते स्त्री सो. जाग्यवती दोय . ॥ ५७ ॥ जेणीनां स्तन जाडां स्निग्य भने रोमरहित होय. तया जे. नी जंघा हाथीनी सुंढजेवी होय ते स्त्री सुखी

·सा पत्नी लगते सुखं ।। ५७ ॥ यस्याः पयो.
घरे वामे । ह्यसितं तिलकं भवेत॥ कर्णे के
ठे सुपुत्रादया। सा कन्या सुखदायिनी ॥णा
ग्रीवया लंच्या वंडी। दरिदा हस्त्रया तथा ॥
कुलस्स नाशिनी नारी । दीर्घया जायते पुनः
।। ६० ॥ यस्या ग्रीवा सुवृत्ता स्याडेसात्रः
यसमन्विता ॥ दक्षिणावर्तसंकाशा । सा मा.
थाय . ॥ ५० ॥ जे स्त्रीनां मा स्तन का.
नथने कंठपर तिलक होय ते सारा पुत्रः
वाची अने सुख देनारी थाय . ॥ ५ ॥
लांबी डोकवाळी खोजण, टुंकी मोकवाली द-
रिडी, पने दोघ डोमवाळी कुळनो नाश क;
रनारी थाय ॥६०॥ जे स्त्रीनी मोक गो-
छ, ऋण रेखायी सहित, थने दक्षिणावर्ति
होय ते अधिक नाग्यवाळी थाय ते. ॥१॥

·(')
ग्ये नाधिका मवेत ।। ६१ ।। रक्तजिह्वा तु या
नारी । सा भवेत्सुखदायिनी ॥ नित्यं वधयते
पुत्रैः । सुकुमारा तु मोहिनी ॥ ६ ॥ श्वेता.
या संदरे,धन् । मलिनायां धनदायं ।। श्या-
मायां कलदो नित्यं । वंशवेदं विनिर्दिशेत।।
॥३॥ श्वेतेन ताबुरा दामी। अखिला .
एनालुना पनिता प्रिया फ्ल्यू । रक्तता.
जे नानी जीभ रात) ढोय त जो सुकोमल,
सुंदर, सुख देनारी अने पुववनी थार ने.॥
॥ ६५ ॥ श्वेत जीभवालो पोताना चाश्नने
संघरे, मलिन जीजाळी धननो झप करे,
अनेकाली जीभवाली हमेगां कलह करे, त.
था वंशनो नाश करे. ॥ ६३ ॥ श्चत तामां-
वाळी दासी, इसाप नाही दुःो. श्रने
लाल ताब्यांवाळी पतिव्रता तया सुशोभित

·(५०)
तुः सुशोभना ॥ ६४ ॥ विषमा दशना यस्या
। रिला मुखिनी च सा ॥ स्थलाळेशमवा.
मोति । लघुश्वेनसमाः शुगः ॥ ६५ ॥ इति
दंतलदाणं ॥ अयोष्टलदाणं-सरोमो चाति.
लंबी च । यस्या उष्टपुटौ स्त्रियः ॥ विमा
चातिस्थूली सा। पतिती वनिता भवेत्॥
पस्या नष्टयं रक्तं । विरोमं च समं पुनः ॥
होय . ॥ ६ ॥ जे गीना दांत विषम भने
तुम बुटा होय ते दुग्वी थाप , जामा दां-
तवाली दुःख पामे में, अने नाना घोळा नया
सीका दांत वखणार ॥६५॥ एवीरीते
दांतनां लक्षाण कह्यां ने. ॥ हवे होउनां .
क्षण कहे - स्त्रीना दोन वाळवाला था-
तिवां विषम भने अतिजामा दोय ते स्त्री
पतिनो नाश करनारी थाय . ॥ ६६ ॥ जे.

·(एए) सरसं निग्धतायुक्तं । सा भर्तुः सुखकारिणी। ॥ ६७ ।। इत्योटलदाणं ॥ दीर्घेण नाशिका. प्रेण । नारी भवति कोपिनी ॥ हस्खेन तु न- वेदासी । परकर्मकरा सदा || ६ || विकटा नाशिका यस्या । वैधव्यं समुपैति सा ।। ना. तिर्द न वित्तीय । सरला सुखकारिणी॥ जीना चन्ने होठो लाल, वाळविनाना सीधा रमवाला थने स्निग्य होय ते पतिने सुख दे. नारी थाय . ॥ १७ ॥ एवीरीते होठनां - क्षण कह्यां . ॥ जे सोनी नासिकानो था. गलो नाग लांबो होय ते क्रोधिष्ट, धने जे. नो टुंको होय ते बीजानां काम करनारो दा. सी थाय . ॥ ६ ॥ जे गीता नामिका वा. की होय ते विमा थार , धने वह लांबी नदि तेम बहु जाडी नहि एकी नासिक सुख ·(६० ॥ ६॥ इति नाशिकालवणं ॥ पिंगनेत्रा प्रवेन्नारी । ह्यप्रिया स्वप्रियस्य च ॥ दुःशीला सा च विज्ञेया। वैव्यं लगते खलु ॥१०॥ नयने में करे यस्या । दशने चातिवंचने ।। कुटिला सा व विख्याता | नारीलकणवेदि. तिः ॥ १ ॥ यस्सा तु हममानाया गल्ले में पनि कूपका ॥ न मा भतुगृहे तिष्टेत । स्व- करनारी थाय 1 m || एवीरीत नामित पानां लक्षण कह्यां ।। वाकी यांखार) स्त्री पोतास पनिने अभिय व्यभिचारिणी. न था विश्वा थाय ॥ ३० ॥ जे स्त्रोनी था. ख कर, अने जोवामांश्चतिचंचल होय ते कुटिल होय , एम स्त्रीलदाणना जाणकारो कहे . ॥ ३१ ॥ जे सीनां हसतां थकां गा. समा खाडो पडे ते सोखदी थने व्यभि. .

·(६१)
चंदा कामचारिणी ॥ १२ ॥ इति नारीनेत्र
तदाणं । दिनीयाचंदमंकाश-युगा सम:
नाशिंका ।। ऋगुलिः प्रीतिकरा । पत्युः से-
परकरी सदा ।। १३ ॥ अंय मुखलदाणं-पू.
निमाचंद्रमंकाशं । सुपुष्टशरिमंडल। यस्या मु.
खं सुदीनं च । मा व सदशीविापरा || 981
चारणी थरथकी पोताना पनिना घरमा र
ली नयी. ॥ १२ ॥ एते स्त्रोतां श्राख.
नां लक्षण कन्यां ने. ॥ जे स्त्रीनी बन्न मरों
योजना चंद्रजेो. नाक सोधु थने शांगलीन
कोमल होय ते पनिने सुख कर नारी तया
धननी वृद्धि करनारी थाप . ॥ १३ ॥ हवे
मुखना लक्षण कहे जे-जे स्त्रोतुं मुख पू.
र्णिमाना जेवू, पुष्ट, गोळ, थने तेजखीं
होय ते सो धन धने संततिवाली थाप ,

·(६५)
यथा मुखं तथा गुह्यं । यया चकुस्तथा भगः
॥ यथा हस्ती तथा पादौ । बाहुघा तथैव च
॥ ७ ॥ अथ लावावदाएं-सलाई यंगु.
वं यस्याः । शरीरे रामवर्जितं । निर्मलं सु.
समं चापि । सायुःसीख्यवनपदा ॥ १६ ॥ य.
स्यात्रीणि प्रलंवानि । सलाटमुदरं नगा सा.
वि मारयते त्रीणि । श्वशुरं देवरं पनि ।।9311
॥ ३४ ॥ मुखजेवु गुह्य. श्रांसजेवी यानि. हा.
थजेवा पग, तथा बाहुजेवी जंघा वखणाय ने.
॥ ५ ॥ इवे सलामो लक्षण कहे जे
स्त्री ललाट लण श्रांगल ऊंचु, रोमरहित,
निमल थने मी, होय सुख धने. घन
देनारी थाप ॥ ३ ॥ जेणानां कन्न.
दर यने योनि एत्रणे लांश होय ते अनुः
क्रमे श्वशुर दोयर घने पति एवणेने मारे

·ललाटे श्वशुरं हति । नहरे देवरं तया ॥म- तारं च भगे हन्या-नां कन्या परिवर्जयेत् ।। ।। 90 ॥ युग्मं ॥ श्रय केशलदाणं-स्थलकेशा पनिधी स्या-दीर्घकेशा धनप्रदा ॥ परुपैः कपिलः ऋश । स्निग्यकेशा त्र शोभना || || श्व- य स्वरलदाणं-पिकदमस्वरा रम्या । या ना. है. | 99 11 लाबा लालाबाला श्वशुरने, ला. वा पेटवाळी दीरन, अने लांबी योनिशानी पाताना जरिने मारे २, एवी कन्गाने गे. मी देवी ॥ ७ ॥ हवे केशनां लदाण कहे -जामा के शवाळी पतिने मास्सारी, लांबा केशवाली धन देनारो, खडबमा अने पीय केशवाली कर, थने स्निम केशवाळी शोजिती होय .॥

·. (६४) री-दीघलोचना ॥ यस्य गृहे 'समागवे-त- गृहं पुण्यन्नाजनं ॥ ७० ॥ हंसखरा कौंच- स्वरा । गकोकिलनादिनी ॥ चत्र बाकस्वस 'या सा । हेमवान्यादिवर्षनी || || तीन- स्वरातिगंजीरा | सलावण्या व सुवग ।।.. हो सा जनयेत्पुत्रान् । हेमयान्यममन्धिमा ए || हवे स्वरना लक्षण को-को. थल बने हंसजेग स्वाळी. रम्य श्रने दीर्घ सोचनवाळी स्त्री जेने देर श्रावे ते घर पु. एयशाली गाय ॥ 50 | मन न. मर कोयल अने चबाकीजेश खम्वा स्त्री सुवर्ण धान्य विगेरे वधारनारी थाय ॥ ॥ १॥ तीव्र तथा तिगंगा सस्वाळी श्रः ने सुंदर स्त्री धन धान्य वधारनारी तथा श्रा- व पुत्रने जन्म थापनारी टाय . ॥ २॥ -

·(६५)
॥ ॥ श्रायती श्रवणौ यस्याः । समौ च
सुकुमारको ॥ ब्रुवी चंद्रायुधाकारौ । सा कन्या
सुखलागिनी ॥ ३ ॥ अथावर्तलदाणं-क.
ध्यावर्ते वरा नारी। नाल्यावर्ते मृतात्मजा ॥
पृष्टावा पतिती स्या-तस्मादेतां विवर्जयेत्
॥४॥ पृष्टवामे तथा” । यस्या भवति नि
जे स्त्रीना कान लांबा सीधा थने सुकुमार
होय, तथा जेनी नमर चंडायुधजेवी होय ते
कन्या सुखी थाय ने. ॥७३॥ हवे यावर्तना
लदाण कहे जे-जे स्त्रीनी केम्पर यावर्त
होय ते सारी, नान्निार यावर्नवाळी मरेला
गेकरांने जन्म अापनारी, धने पीउपर था.
वर्तवाळी पतिने मारनारी थाय , तेथी तेने
त्यजी देवी. || GU | जे स्त्रीने माचे पखे
यावर्त होय ते घणा पुरुषो साथे रमनारी,

·(६६) श्चितं ।। बहुनी रमते पुंभि-खितान कु रुते च तान ॥ ५॥ अब रोमलक्षणं-य- स्था रोमाणि जंघायां । मुखं च विकृतं भवेत् ॥ रोमजिस्तित्तिरावर्ते । शी गदायते पति। ॥ ६ ॥ जद्रपिमिका या च । वराहनख. रोमका ॥ अपि राजकुले जाता । दामत्वम- धिगहति ॥ ७ ॥ यस्यास्तु हृदये नार्या । तथा तेनने मुख करनारी याय . ५॥ हवे रोमनां लक्षण कहे जे-जेपीनी जंधा- मां रोम होय, मुख वांकुं होय, तथा जेणीने वाच्यी यावर्त पमेलो होय ते तुरत पतित- क्षण करनारी थाय . ॥ ६ ॥ जे स्त्रीनी पानी जंची होय, तथा वराहजेवा नख थने रोम होय ते राजकुळमां जन्मेली होय तो पण दासी थाय . ॥७॥ जे स्त्रीना हर- .

·(६७) रक्तं च तिलकं भवेत ॥ लांछन वा भवेद्रक्त । सा नारी शोभना नवेत् || 10 ॥ सनते वित्तसंपन्न । पतिं सा वशवर्तिनं । पुत्रत्रयं प्र- सूते सा । पुनः कन्याचतुष्यं । जए । यु: मं । स्तने वामे च कृष्णा । लांछन ति. लकं यदि ॥ क्षियं वैधव्यमामोति । जायते चिरदुःखिता । ए० ॥ यस्या गमनमात्रेण । यपर लाल तिलक अयवा लांउन होय ते सारी कहेवाय ने, वळी ते धनवान तथा वश रहे तेवा पतिने मेळवनारी, तेमज त्रण पुत. अने चार कन्याने जन्म यापनारी थाय ते.. || 10-जएजे स्त्रीना डाबा स्तनपर श्या- म लाउन अथवा तिलक होय ते तुरत वि. ध्या थाय ये, अने लांबा काळसुधी दुःखीर- हे . ५० ॥ जेणीना चालवा मात्रयीज. + ·(६०) भूमिकंपः प्रजायते ॥ सर्वातिवैरजननी। सा. मुद्रवचनं यथा ।। ए१ ॥ कंपते चरणो यस्या । मुखं वा भयसंकुलं ॥ धनधान्यविहीना सा । मुःखदारिद्यदायिनी ॥ १२ ॥ मृदंगी मृग- जंघा च । मृगादी ज भूगोदरा ॥ गत्या हं. ससमा नारी । राजपत्नी भविष्यति ॥ ए३ ।। अथ वर्णलदाणं-कृष्णा श्यामापि या नारी मीन कंपती होय ते सर्वनी वैरी थायो, ए. म सामुदनु वचन . || ए१ ॥ जेणीना पग कंपना जोय, अथवा मुख भयभीतजेवू होय ते स्त्री धनधान्यरहित तथा मुख थने दा. रिद्य श्रापनारी थाय . ॥ ए ॥ कोमळ भंगवाळी, हरिणजेवी जंघा यांख घने उद- खानी, तथा हंसजेवी चालवाळी स्त्री राजप- ली थाय . ॥ ५३॥ हवे वर्णना लदाए

·(६)
|गोरी च कनकप्रभा ॥ स्निग्धांगा स्निग्यन:
यनी । सा नारी लगते सुखं ।। (एU || --
लाटे दृश्यते यस्याः । कृष्णं तिलकमुत्तमं ।।
सा पंच जनयेत्पुत्रान् । धनधान्यसमाकुलान्
॥ए। यस्याश्च हास्यमानाया। ललाटे स्व.
स्तिको भवेत् ॥ वाहनानां सहस्रस्य । चाधि-
पतिः पतिर्जवेत् ॥ ६॥ अथ समुदायगुणा:
कहे -काळी, कानाश पडती, गौवर्णवा.
की, कनकजेवा वर्णपाळी, स्निग्ध अंग तथा
नेत्रवानी स्त्री सुख मेळवे . ॥ एच ॥ जे.
णीना कपाळमां नत्तम श्याम तिलक देखाय
ते धनधान्यथी भरपूर पांच पुत्रने जन्म या.
पे ॥ ५५ ॥ जे स्त्रीनां हसतां थकां क.
पाळपर खस्तिक देखाय तेनो पति हजारो
वाहनोनो थाधिपति थाय ते ॥ ६ ॥ हवे

·-
(30)
गुणवानं-पीनोरु पानगला लघुसमदशना
पझनेत्रांतरता विवोष्ट तुंगनाशा गजगति
गमना दक्षिणावर्तनाभिः ॥ निमांगी चारु:
वेपा पृथुमृदुजघना सुखरा चारुहासा । मा
तस्याः दितीशी जाति व सुलगा पुत्रमाता
च नारी ।। (ए ॥ करू स्तनो कटिकरपति.
गुण अवगुण विगेरेनु साथे वर्णन थाय ने
-जे स्त्री कठिन गती, कठिन गाल, नाना
श्रने सीधा दांत, कमळजेवा यांखना रेडा,
विजेचा होउ, ऊंची नासिका, वायणीजेवी
चाल, दक्षिणावर्ती नाभि, स्निग्य अंग, सुं.
दर वस्त्र, गंजीर अने कोमळ योनि सुंदर स्व.
र, अने सारा प्रकारावाली होय तेनो पनि
राजा थाय , थने ते पुत्रवती थाय वे ॥
।। ।। ऊंचां स्तन, रोमरहित के घने

·-- (३१) मास्वरोमा । अश्वस्थपत्रसदृशं विपुलं च गु. ह्यं ॥ श्रोणालालाटमुरकूर्मसमुन्नतं च । गूढो मणिश्च विपुलां श्रियमातनोति ॥ ॥ ति स्त्रीणां पोडालदाणानि ॥ पिंगाक्षी कूपगला कठिनकरतला स्थूलज' घोर्ध्वकेशी । रुदादी वकनाशा प्रविश्लदश- हथेली, पीपनाना पानजे, विशाळ पुह्य, का. चवाजेवां ऊंचां श्रोणी ललाट धने साथळ, तया गंजीर मणि बहु धन प्राप्त करावे . ।। ॥ एG ॥ एवारीले स्त्रोउनां सोळा सादापों कहां रे.॥ जे स्त्री पीळां नेत्र, खाडावाळा गास, क- ठीन हथेळी, जाड़ी जंघा, जंचा केश, सुंखी श्रांख, वक नासिका, जुदा बुटा दांत, काळ तालु होठ थने नीम, शुष्क अंग, नमेली ·(१२) ना कृष्णताब्बोष्टजिह्वा || शुष्कांगा सन्ननचू. कुचयुगविपमा वामना चातिदीर्घा । सा नारी वर्जनीया धनसुतरहिता पोडशालदाणाव्या ॥ । एए ॥ यस्याः पाणितले रेखा । प्राकार- ध्वजतोरणा । यपि दामकुने जाता । नरें लभते पति | ए ॥ अंकुश कुंडलं चक्र । जमर भने विपम स्तनवाळी होय, तथा वी. गणी अयवा यतिलांबी बने शोळ लदाण रहित होय ते धन अने पुत्रविनानी यायचे, माटे तेने त्यजी देवी. ॥ ए॥ जेणीना हस्तमा प्राकार धजा अने तोरणना श्राकार- नी रेखा होय ते हलका कुळमां जन्मेली हो. य तो पण राजपत्नी थाय ।। || जे. पीना हस्तमां चंकुश कुंडल घने चकना याकारनी रेखा होप ते पुत्रने जन्म पाप- , ·(१३) यस्याः पाणिनने भवेत् ॥ पुत्र प्रसूयते नारी । नरें लभते पति ।। एए ॥ यस्याः करत. ले रेखा ! मयूरचत्रमन्निना ॥ न पतिमवा मोति । वैश्वमपि वर्षयेत ॥ ६ ॥ मंडलं चक्रपद्मं च । पूर्ण कुं च तोरणं ।। यस्याः करत ने छत्रं । राजपनीत्वमाप्नुयात् ॥ ५ ॥ वृत्ता च मेखला यस्या । नानिदेशोऽपि वर्तु- नारी तथा राजपत्नी थाय . ॥ ए५ ॥ जे. णीना इस्तमां मयूर अथवा उत्रनायाकारनी रेखा होय ते राजपत्नी थाय , अने वैभव वधारे . ! ए३ ॥ जेणीना हरतमा गोन- कार चक्र पद्म पूर्ण कुभ तोरण अथवा उत्र होय ते राजपत्नी थाय . ॥ ए9 ॥ जे. णीनो कटि तथा नाभिनो प्रदेश गोलाकार होय ते स्त्री कल्याण करनारी तथा राजपत्नी ·(98) लः॥ सा स्त्री जवनि कल्याण)। पति नम- तिमाप्नुयात् ।। 000 अंतर्जुयोर्ललाटे वा । मशकेन समन्विता ।। रक्तनावि कपोले था। वामे मिष्टान्नवीनयेत || TU || रोमैः कनक- वर्णेश्च । नानौ च त्रिवलीयुता ॥ नरेंद्रस्य व भार्या सा। जयनीह न संशयः ॥२००॥ हृदो- मनखकेशेषु । दंतष्टितयनेषु च ॥ स्नेहो न थाय . | ए॥ जे स्त्रीनी भमरनी नीचे कपाळपर या मारा गालपर लाल मश होय ते मिष्टाननी ज्ञावान होय . COM जेणीना शेम सुवर्णवर्णा, तथा नाभिमां त्रि. वली होय ते नि संशय राजानी राणी थाय . ॥ २०० ॥ जेणीनां हृदय रोम नख केश दांत होउ भने यांखमां विकाश न होय ते खीन खरात जावो. ॥ १॥ जे स्त्रीने थो - ·(१५) विद्यते यातां । ज्ञेयास्ता ह्यशुभाः खड्गु ॥१॥ अल्पस्वेदा चाल्परोमा । निद्रानजनता । गात्रेषु न च रोमाणि । नारीणां लदाणं शुगं ॥३॥ रक्तजिह्वा मृगादी । या नारी मृगलोचना ॥ कृशोदरी गजगनिः । स्त्रीणां लदाणमुत्तमं ।। ४ ॥ परानुकूला परपाकपाकि नीं । विवादशीला स्वयमर्थचारिणी ॥ आक्र- मो परसेवो थोडा रोम थोडी निशा अने स्वल्य जोजन होय तथा जेणीना अवयवो रो. मरहित होय ते सायं लदानी स्त्री जाण- वी. ॥ २-३ | लाल जीन, माजेवां नयन, रुप नदर धने हस्तिनीजेवी चाल ए सपछी स्त्रीनना उत्तम लक्षाणो कह्यां ॥४॥वी. जाने अनुकूळ, बीजानी रसोश करनारी, क. लह करनारी, पोतेज धननो व्यय करनारी, ·- (७६) दिनी सप्तगृहप्रवेगिनीं । त्यजेच भार्या दश- पुत्रपुत्रिणीं ॥ ५ ॥ अतिदीची व हवा च । ह्यतिस्थुला कृशा तथा ॥ थनिकृष्णा च रुद्रा च । तादृशी वैरकारिणी ॥ ६ ॥ विकटांगुलि- का नारी । निद्रपादा च या भवेत ॥ सा स्त्री वैरप्रिया ज्ञेया । सामुऽवचनं यथा ।। ७॥ य- स्याश्च रोमशौ जघौ । रोमशौच पयोधरौं ॥ रडती, सात घरे जानारी. अने दश संति. वाली स्त्री सजी देवी. ॥ ५॥पतिलांबीय तिटुंकी, यतिजामी, अतिशुष्क, यतिकाळी, घने अतिजयंकर स्त्री तेवाज मकारना कल- ह करना होय . ॥ ६ ॥ जे स्त्रीनी यां- गळले विकट होय, थने जेणीना पाम वि. द्र होय ते वैग्नेि मळी जाय जे. एम सामुद्र नुं वचन 1. It 91 में खाना सायळ स्तन ·(99) पृष्टोपरि च रोमाणि! शीव वैवष्यमाप्नुयात् || मातुलिंगसमौ हस्तौ । लंबमानस्तन- इयं ॥ यदा तदा न संदेदो । वितीयं कुरुते पति ॥ ए॥ महांगुती महानामा | महाव- का घटस्तना ॥ महानखीतु या नारी । सदैव दुखिनी जवेत ॥ १० ॥ यावांस्त्रयो विद्यु ते । ललाटे नदरे भगे ।। पदते सादाणा धने पीउ रोमवानं दोय ते तुरत विश्वा था- य, 110 जे खोना हत्त मातुलिंगजेना अने स्तन लांबा होय ते बीजो पति करे चे एमां जरा पण संशय नयी, ए॥ मोटी भांगीन, मोटी नासिका, मोटुं मुख, जामां स्तन धने मोटा नखवाळी स्त्री हमेशा जखी थाय ने ॥ १० ॥ जे नीनां कपाळ पेट यः या गूह्यपर श्रावन होय ते तुरून पोताना , ·(७०) नूनं । देवरं श्वशुरं पनि ॥ ११ ॥ लंबोदरी स्थूलशिरा । रक्तादी पिंगलोचना ।। पतिनो. पार्जितं द्रव्य-मन्येन सह भदाते ॥ १५ ॥ नदीनानी च या नारी। फलनानी च या ज. वेत ।। देवीनाम्नी भवेन्नित्यं । नैव सौख्यार्थ- कारिणी ॥ १३॥ तीर्थनानी च या नारी । त- न्मुखं न विलोकयेत् ।। बहराणि या नारी। दीयरने श्वशुरने अने पतिने भदाण करनारी थाय ॥ ११ ॥ दीर्घ नदर जाडा केश त था राती धने पीळी यांखवाळी स्त्री पोताना पतिए उपार्जित करेलु इव्य बीजासाथे मली खाय . ॥ १२ ॥ जे स्त्रीन नाम नदी फल घायवा देवीना नामपर होय ते सुख श्राप नारी यती नथी. ॥ १३ ॥ जेनुं नाम तीर्थ- ना नामपर होय तेनुं मुख जोर्बु नहि, तथा ·(90) तां नारी पविजयेत् ॥ १४ ॥ अदत्ता वर्ण- ज्येष्टा या । लदाण परिवर्जिता ॥ न तो प. रिणयेत्साधु. । सामुद्रवचनं यथा ॥ १५ ॥ मातरं पितरं हति । वानरं देवरं पति ॥ क. न्योक्तलदाणरेनि-स्तस्मालदणमीक्ष्यते॥१६॥ ददा तुष्टप्रियालापा । पतिचित्तानुगामिनी ।। जे स्त्रीचें नाम बहु अक्षारोवाळ होय ते पण त्यजी देवी. || १४ || कन्यादान नहि देवा येली, मोटी, घने लदाणविनानी कन्याने सा रा पुरुपे परणवी नहि एम सामुऽनुं वचन .॥ १५ ।। उपला लदाणवाळी कन्या माना पिता जा दीयर अने पतिने मारनारी थाय वे. माटे लक्षणो तपासवां. ।। १६ ।। ददा सं. तोपी मधुर बोलनारी, पतिना मनप्रमाणे व तनारी. गो योग समये योग्य कार्य कर.

·(60) कालौचित्यकरी नित्यं । या सा लक्ष्मीरिवापरा ॥ १७ ॥ वाला खेलनकैः काले । दतैर्दिव्या फलाशनः ।। मोदते यौवनस्था तु । वस्त्रालं. करणादिभिः ॥ १७ ॥ हृष्येन्मध्यवयाः प्रौटा। रतिक्रीमासुकोशलैः ॥ धातु मधुराक्षापै- गौरवेण तु रज्यते ॥ १७ ॥ युग्मं । पोडश- वर्षीया बाला । त्रिंशता नवयौवना !॥ पंच चाशता मध्या । वृठा स्त्री तदनंतरं ॥ २० ॥ नारी स्त्री बीजी लक्ष्मीजेवी होय. ॥ १७ ॥ स्त्री बाल्यावस्थामा रमकडां बने फळयी, यु. वानीमां वस्त्रालंकारविगेरेटी, मध्यवयमा र- तिकीमामां चतुर पतिथी, अने वृक्षावस्थामा मीती वालो बने मानयी राजी थाय . ॥ ॥ १२-१५ ॥ सोळ वर्षसुधीनी बाळा, त्रीश वर्षसुधीनी युवती, पंचावन वर्पसुधोनी प्रौढा ·(७१) ज्ञातव्यं विबुधैः स्त्रीणां । लक्षणं चापलदाणं ॥कुलवृधियशोवृष्टि-लक्ष्मीवधि वेद्यतः॥२१॥ अथ स्त्रीणां जातयः कथ्यंते-पद्मिनी चित्रणी चैव । हस्तिनी शंखिनी तथा ॥ तत्र दृष्टिविधानेन । परीट्या स्त्रीविचक्षणैः ॥२२॥ पद्मिनी बहुकेशा च । स्वल्पकेशा च हस्तिनी धने त्यारपती स्त्री वृधा कहेवाय . ॥२०॥ प्राज्ञपुरुषोए नारीना लदाण थने थपलदाण नपासवां, जेथी कुळ यश अने लक्ष्मीनी वृ Eिथाय.॥२१॥ हवे स्त्रीनी जातिन कहे -पद्मिनी, चित्रणी २. हस्तिनी ३. तथा शंखणी ४, ए चार प्रकारनी स्त्रीननी माह्या पुरुषोए.दृष्टि- विधानथी परीक्षा करवी. ॥ २॥ घणा केश. वाली पद्मिनी, स्वल्प केशवाळी हस्तिनी, ला.

·(२) ॥ शंखिनी दीर्घकेशा च । वक्रकेशा चवि. लणी॥ ३ ॥ पद्मस्तनौ च पद्मिन्या-श्व- स्तनी च हस्तिनी ॥ दी? स्तनौ च शखि. न्या-चित्रणी च समस्तनी ॥ २४ ॥ पनि नी शुभ्रदंता च । दंतोन्नत्या च हस्तिनी ॥ शंखिनी दीर्घदंता च। समदंता च चित्रणी॥ ॥२५॥ पद्मिनी पद्मगंधा च । मधुगंधा च वा केशवाळी शंखणी, अने वांका केशवाळी चित्रणी जाणवी. ॥ ३ ॥ पद्मजेवां स्तनवा. बी पशिनी, चक्रजेवां स्तनवाळी हस्तिनी, ला. वां स्तनवाळी शंखणी, अने सरखां स्तनवाळी चित्रणी होय . ॥ २४ ॥ श्वेत दांतवाळी प. मिनी, लंचा दांतवाली हस्तिनी, लांचा दांत- वाळी शंखणी, घने सरखा दांतवानचित्रणी होय . ॥२५।। कमळजेवी गंधवाळी पनि ·(७३) हस्तिती ॥ शंखिनी वीरगंधा च । मत्स्यगंधा च चित्रणी ॥ १६ ॥ हंसस्वरा च पभिनी। गूढशब्दा च दस्तिनी ॥ शंखिनी रूदाशब्दा च । काकशब्दा च चित्रणी ॥ २७ ॥ पंक- जासनलयेन पद्मिनी । वेणुदाहृतपदेन शंखि- नी। स्कंधपादयुगलेन हस्तिनी। नागरेण नी मधजेवी गंधवाळी हस्तिनी, दुधजेवी गंध. चाळी शंखणी, घने मत्स्यजेवी गंधवाळी चि. वणी जाणवी. ॥ २६ ॥ हंसजेवा स्वरखाली पद्मिनी, गंजीर स्वरवाळी दस्तिनी, बुखा - खाळी शंखणी अने कागमाजेवा स्वस्वाळी चित्रणी होय . ॥ २७ ॥ पद्मिनी कमला. सनथी, शंखणी पहोळा पाथी, हस्तिनी रकं. धपर पग राखीने धने चित्रणी गमे ते प्रका. रथी रतिसुख भोगवे . ॥ २ ॥ मुखनी सु.

·(08) रमयंति चित्रणी ॥ २ ॥ पभिन्या मुखसौर ज्य-मुर सौभाग्यहस्तिनी ॥ चित्रणी कटि सौगाग्या । पादसौभाग्यशंखिनी ॥ २ ॥ पभिन्यमलकेशा च । हार्ध्वकेशा च हस्तिनी ॥ चित्रणी लंबकेशा च । हटकेशा चशंखि नी ॥३०॥ पद्मिन्यः प्रेम वांति । द्रव्यं वांछति हस्तिनी ॥ चिलण्यो मानमिति । कलह वां- गंधवाळी पद्मिनी, छातीनी मुगंधवाळी हस्ति नी, केडनी सुगंधवाळी चित्रणी. धने पानी गंधवाली शंखणी कहेवाय . ॥ २॥ प वित केशवाली पद्मिनी, ऊंचा केशवाळी ह. स्तिनी, लांबा केशवाळी चित्रणी, भने कठ- ण केशवाळी शंखणी होय . ॥ ३० ॥ प. मिनी प्रेमनी अभिलापा राखे , हस्तिनी व्यंनी, चित्रणी माननी, श्रने शंखणी कल- ·(७५) उति शखिनी ॥ ३१ ॥ इति सामुद्रिके पुंस्त्री लदापानि ॥ . ॥ इति सामुद्रिकशास्त्रं समाप्त ।। णी कलहनी अशिलाणा राखे . ॥३१॥ एवीरीते सामुद्रिकशास्त्रमा स्त्रीपुरुपनां लदाण फह्यां ॥ ॥ श्रीसामुद्रिकशास्त्र समाप्त. ॥ समाप्त