·1959 Adyar Library and Research Centre
Adyar, Madras 20, India
TIDLA
6.7000
BBAR
LIBRARIS
Prated in India
At the Vaanu Press, The Theosophical Society, Adyar, Madras 20

·PREFACE --- THE Adyar Library is happy to bring out this edition of the Lakşmi-tantra, an important Pāñcarātra text, as the eighty-seventh volume in the Adyar Library Series. This is the second Pāñcarātra work published by the Library; the first was the Ahirbudhnya Samhită edited under the supervision of Dr, F, Otto Schrader and published in 1906. The present edition of the Lakşmi-tantra is based on the following material: A. The Laksmi-tantra printed in 1888 in Telugu characters by the Sadvidyāmandira Press, Mysore. B. Adyar Library MS. No. 73675 (palm-leaf) containing adhyāya-s 1 to 50. C. Adyar Library MS. No. VB 1004 (palm-leaf) containing adhyāja-s i to 50, but lacking a few lines at the end. D. Government Oriental Manuscripts Library, Madras, MS. R. No. 60406 (palm-leaf) containing adhyāya-s 1 to 31, the last adhyāya being incomplete. E. Government Oriental Manuscripts Library, Madras, MS. D. No. 16058 (palm-leaf) containing adhyāya-s 1 to 17. F. Government Oriental Manuscripts Library, Madras, MS. R. No. 28 (paper) containing adhyāya-s 1 to 50 with a gap in the 17th adhyāya. This is said to be a transcript of a MS. belonging to Sri M. O. Anandalvar of Bangalore. G. Sri Venkatesvara Oriental Manuscripts Library, Tirupati, MS. No. 3852 (paper) containing adhyāya-s 1 to 50. I. Government Oriental Manuscripts Library, Madras, MS. R. No. 5218 (palm-leaf) containing adhyāya-s 1 to 57, but lacking the end of the 55th, the whole of the 56th and the beginning of the 57th adhyāya-s, ·vi We thank the authorities of the Government Oriental Manuscripts Library, Madras, and the Sri Venkatesvara Oriental Institute, Tirupati, for lending their manuscripts Pandit V. Krishnamacharya, with his experience in the editing of texts and his knowledge of Vaisnava literature, is well qualified to edit the Lakşmi-lantra. It is hoped that his Sanskrit gloss on the text as well as the introduction will prove to be of much use to readers. Pandit K, Ramachandra Sarma has assisted the editor in preparing the indices and the copy for the press. Dr. Sreckrishna Sarma and Mrs. Radha Burnier have also scad the proofs. Wc tender our grateful thanks to Dr. V. Raghavan of the University of Madras who has not only given valuable advice but has also gonc through the proofs. 1st February 1959 ANN KERR Director, Adyar Library

·"शतकोटिप्रविस्तारालक्ष्मीतन्त्रमहार्णवात् ।
अयं सारः समुद्धृत्य स्निग्धया दर्शितो मया ॥"
"रहस्यानेकसभेदं नानावाक्योपशोभितम् ।
लक्ष्मीतन्त्राह्वयं सम्यक् सद्यः प्रत्यायकं नृणाम् ॥"
(लक्ष्मीतन्त्रम् ४४-५२, ५१-४)

·CORRIGENDA Page Verse For Read ५२ " ४३ १०५ १२७ १३४ १३५. ६. चतुर्विध प्रोक्त अपूर्व मंस्य वामै. गढो द्रतं अनिदेश्यो रिनाना बहिमिवा सारर्पिणी स्पास्यव २६६ चतुर्विधा . प्रोक्ता अपूर्वा मस्य घामः गूढो द्रुतं अनिर्देश्यो विधाना वहीमिर्वा सार्पणी रुपास्यै २३६ ८९ ·उपोद्घातः १. आगमाः आगमो नामानादिसंप्रदायसिद्धगुरुशिष्यपरंपरोपदेशक्रमागतः शास्त्रसंदर्भः। आगमशब्दो वैदि- कानिवावैदिकानप्यागमान् क्रोडीकरोति । तत्रावैदिका बौद्धाद्यागमाः । वैदिकास्तु वेदा इतिहासपुराणानि तन्त्राणि च । वेदा निगमापरपर्यायनामानः ऋगादिभेदाश्चतुर्विधाः प्रसिद्धाः । इतिहासपुराणानि महाभारत- पामादीनि । आगमापरनामानि तन्त्राणि शैवशाक्तवेष्णवभेदेन या भिद्यन्ते । तत्र प्रथमे कापालकालामुख- पाशुपतशैवभेदेन चतुर्धा भवन्ति । तत्रापि चरमे काश्मीरशैवसिद्धान्तभेदेन द्विधा मिद्यन्ते । सर्वेऽपामे शैवागमाः शिवपारम्यं शिवपूजादिकं च प्राधान्येन प्रतिपादयन्ति । काश्मीरागमाणामुत्तरदेशेष्वेव प्रचुरः प्रचारः; कचिदक्षिणदेोप्वपि । शैवसिद्धान्तागमानां तु दक्षिणदेशेवेव प्रचारः । शाक्तागमा दक्षिणाचारवामाचारमैदेन द्विविधा भवन्ति । दक्षिणाचारः प्रायेण वैदिकमार्गानुसारी । वामाचारस्तु वैदिकमार्गपरिप्रष्ट इति वदन्ति । तथा चाह भास्कररायदीक्षितः- "वामाः वाममार्गरताः । पञ्चयज्ञादिविलोपकत्वात् कुत्सिता इति वामकाः" (ललितामहस्रनाममाप्यम् , श्लो. २२५) इति । उभयेऽपीमे शक्तिपारम्यं शक्तिपूजादिकं च विशेषतः प्रतिपाद- यन्ति । वैष्णवागमाश्च वैखानसपाश्चरात्रभेदेन द्विविधा भवन्ति । उभयेऽपीमे विष्णुपारम्यं विष्णुपूजादिकं च प्राधान्येन प्रतिपादयन्ति । २. वैसानसपाश्चरात्रयोतारतम्यम् वैखानसप्रक्रियायां वैवानसमूत्रिण द्विआनामेवाधिकारः; नान्यमृत्रिणां नाप्यद्विजानाम् । भगवान् वैखानमो हि आपस्तम्बबोधायनादिवत् यजुःशाखानुमारी श्रौतगृह्यधर्मसूत्राणां रचयिना । तदीयसूत्रेषु भगवतो नारायणस्य पूजां संग्रहेण प्रतिपादितामवलम्ब्य भूगुमरीच्यादयो महर्पयो विस्तरेण भगवत्पूजां प्रतिपिपाद- विषयो विविधानागममन्यानरचयन् । ते च भृगुसंहिता, मरीचिपटलः, आनन्दसहितेत्यादिनामा प्रयन्ते । मनो वैसानमानिन्यायां ये दिल पितृपिनामहादिवंशपरंपरया वैवानमसुत्रसंगन्धिनो वैवानमत्रोक्तपकिन्यथैव जातकर्मनामारणादिसंस्कारान् कुर्वते तदुक्तधमांधानुतिष्ठन्ति, तेषामेवाधिकारः, नान्येषामिति व्यवस्थितिः । ययोक्तं श्रीमानसहितायाम्- "मानसननिवि ब्रमणो नमनिःसनः । हिमामिरे रम्पे गातारे सपत्यति।।

·2 + .. लक्ष्मीतन्त्रम् पाश्चरात्रसम शास्त्र मत्पूजार्थ करिष्यति । तच्छिया भृगुमुख्या वै वैखानसमुनीरितम् ॥ शास्त्र वेखानस नाम ह्यधीत्य मुनिपुगवा । तच्छास्त्रोक्तरिमानानि विम्बानि ह्यालयानपि ॥ तच्छास्त्रेण प्रतिष्ठाप्य पूजयिष्यन्ति वै रमे । एव शैवादिशास्त्राणि भविष्यन्ति च भूतले ॥ तदाराधकमत्यैश्च तच्छास्त्रेण च दीक्षिते । एतच्छास्त्रान्यसिद्धान्तदीक्षितेरन्यगोत्रिभिः । मन्त्रसिद्धान्तविम्वानि न स्पृश्येरन् कदाचन ॥" (अ. ५०, श्लो. १६०-१६५) इति । पाश्चरात्रप्रक्रियाया तु स्वाथै गृहार्चायजने सर्वेषामधिकार । पराथे देवालययजने तु, ये किल प्रसिद्धेषु देवारयेषु वंशपरंपरया दीक्षाविशेषपुर सरं समाराधनेऽधिकृता , तद्वशजानामेव मुख्योऽधिकार. ; अन्येषां तु गोगोऽधिकार इति सप्रदाय । उभयेषामपि दीक्षाविशेषोऽवर्जनीय. 1 अद्यतन शिष्टाचारोऽप्येवमेव । आह च भगवान् व्यास. पञ्चमाम्नायभूते महाभारते- "ब्राह्मणे. क्षत्रियेवेश्ये शुदैश्च कृतलक्षणे. । अर्चनीयश्च सेव्यश्च नित्ययुक्त स्वकर्मसु ॥ सात्वत विधिमास्याय गीत समर्पणेन य । द्वापरस्य युगस्यान्त मादौ कलियुगस्य च ॥" (भीमपर्व, ६६-३९, ४०) इति । तथा अन्यान्तरेऽपि- "कर्म गाड्मनमे सम्यग्मत्ताना परमेश्वरे । चतुर्गामधिकारो वै प्राप्ते दीक्षाझमे सति ॥" (सात्वतसहिता, २.११) इति । भर हि ग्रामगरित्यादिना गोत्रप्रपरस्त्रादिविशेपानुहसेन सपा ब्राह्मणादीनामधिकारः प्रतिपादितः । परार्थयजने तु विमाणामेगाधिकार , नान्येषामिति पामसहितायामुक्तम् ; यथा- "पगर्थयजन दुविधा मुग्ल्यानुरल्पयो । नेगायिकारिणी गोगा दीशामकारवजिता ॥" (चांपादः, १-८) -- ·उपोद्घातः 3 ३. आगमानां प्रामाण्यम् पूर्वोक्तानां त्रिविधागमानां प्रामाण्ये किं सर्वेषामप्यास्तिकाना महर्षीणामाचार्याणां चैकमत्येन सप्रति- पत्तिः, उत केपाचित्समस्ति विप्रतिपत्तिरिति विमर्शे, शैवागमानां शाक्तागमाना च पिपये तत्तत्तन्त्रनिष्ठा एव प्रामाण्यमभ्युपगच्छन्ति, नेतरे । निखिलधर्मस्थेयतया सर्वैरप्याचार्यः परिगृहीतो भगवान् बादरायणः शारीरके शास्त्रे पाशुपताधिकरणे "पत्युरसामञ्जस्यात् " (२-२-३५) इत्यादिना शेवागमाना श्रुतिविरोधात् अप्रामाण्य- मातिष्ठतेति नैतदपहवाहम् । तुल्यन्यायतया शाक्तागमानामप्यप्रामाण्यमेव तदभिमतमित्यवगम्यते । वैष्णवा- गमानां विषये तु वैखानसागमसप्रदायस्य परमभागवतवैखानसमुन्युपजत्वात् तदनुसारित्वाच भृगुमरीच्यादि- सहिताना वेदविरोधगन्धाभावात् सर्वथा सुप्रतिष्ठितमेव प्रामाण्यम् । पाश्चरात्रविपये तु भवति केपाचित् विप्रतिपत्ति. । तथाहि-तत्र शास्त्रे “वासुदेवात् सकर्षणो नाम जीवो जायते ॥ इति वेदविरुद्धाया जीवोत्पत्तरभिधानात् अवैदिकमिद पाशुपतादिवत् अप्रमाणमेवेति केचिदभिप्रयन्ति । व्याचक्षते च स्वाशयानुगुणं शारीरक्सूत्रस्थमुत्पत्त्यसभवाधिकरणम् । पाश्चरात्रिणस्तु तस्य शास्त्रस्य वेदविरोधगन्धाभावात् सर्वतोमुस प्रामाण्यमातिष्ठन्ते । आचक्षते च "सर्पणो नाम जीवो जायते" इति वचन न जीवोत्पत्तिप्रतिपादनपरम् ; तस्मिन्नेर शास्त्रे “स ह्यनादिरनन्तश्च परमार्थेन तिष्ठति । (परमसहिता, २-१९) इत्यादिना जीवोत्पत्तिप्रतिषेधात् । किंतु जीवाभिमानिसर्पणाख्यभगवद्वतारपरमिदं वचनम् । भगवदवताराश्च "अजायमानो बहुधा विज्ञायते" (तैत्तिरीयारण्यकम् , ३-१३-१) इत्यादिश्रुतेः, "अजोऽपि सन्न-ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् । प्रकृति स्वामधिष्ठाय समवाम्यात्ममायया ॥" (भगवद्गीता, ४-६) इत्यादिस्मृतेश्च समता एव । अत सर्वथा प्रमाणमेवेद शास्त्रमिति । व्याकुर्वन्ति च स्वसिद्धान्तानुगुण शारीरकमुत्पत्त्यसमवाधिकरणम् । एव सर्वथा सुप्रतिष्ठित पाञ्चरात्रप्रामाण्यमभिसधायैव न्यायमजर्यामागमप्रामाण्य- प्रकरणे जयन्तभट्टोऽप्याह- "पाञ्चरात्रेऽपि तेनैव प्रामाण्यमुपवर्णितम् । अप्रामाण्यनिमित्तं हि नास्ति तत्रापि किंचन ॥" (अहिषम् , ४) इति । भामतीकारोऽपि औटुरोमिं पाञ्चरात्रमतानुसारिण मन्यते । तथा चाह, “उनमिप्यत एव भावादित्यौड- लोमिः” इति सूत्रमाप्यन्यास्यानावसरे औटुरे मिमत निम्पयन्- यथाहुः पाश्चरात्रिका:- आ मुक्तभद एव स्याजीवस्य च परस्य च । मुक्तस्य तु न भेदोऽस्ति मेढहेतोरभावतः ॥" (१-४-२१) " इति ।

·4 लक्ष्मीतन्त्रम् ४. पाश्चरानस्य वेदमूलकत्वम् न केलमस्य शास्त्रस्य वेदाविरोधिन्यम् , किंतु वेदमूलकत्वेन तदनुरोपित्वमपि । तथा चोक्तम्- 'श्रुतिमूलमिदं शास्त्रं प्रमाणं कल्पसूत्ररत् " (मार्कण्टेयसहिता, पृ. ६) इति । विष्णुनन्त्र--"श्रुतिमूलानि तान्येर पाचरामाणि पङ्कज" (१-३६) इति । विष्णुसहितायामपि- "वेदमूलतया तन्त्रमाप्तमूलतयापि च । पुराणवत् प्रमाण स्यात् तथा मन्वादिवाक्ययत् ।।" (पटलः, २-११) इति । तथा पारमेश्वरे मनकं प्रति भगरता वासुदेवेन-- " श्रुत्वैव प्रथमं शास्त्रं रहस्याम्नायसंज्ञितम् । दिव्यमन्त्रक्रियोपेत मोक्षकाललक्षणम् ॥ भूयः सचोदितात्तस्मात् तेन लोकहितपिणा । श्रुतं विस्तरतः शास्त्र भोगमोक्षप्रदं हि यत् ॥ सात्वतं पोकर चैव जयाख्येत्येवमादिकम् । तत्सर्व विदित सम्यक् शाण्डिल्यस्य महात्मनः ॥" (ज्ञानपादः, अ. १, श्लो. १६-१९) इति मगरतः सार्पणात् शाण्डिल्येन रहस्याम्नायशास्त्रस्य तन्मूलक्सात्वनपौष्करजयाख्यपाञ्चरात्रसहिताना चाध्ययनं प्रतिपादितम् । रहस्याम्नायशब्देनैकायनवेद एवाभिधीयते । तथाहि ईश्वरसहितायाम् --" आद्यमे- कायनं वेद रहस्याम्नायसज्ञितम् ” (२१-५३१) इति । पारमेश्वरेऽपि- "यादिष्टोऽहं भगवता भनदय तपोनिधे । इत्युक्त्वाध्यापयामास वेदमेकायनाभिधम् ॥ मूलभूतस्तु महतो वेदवृक्षस्य यो महान् । सद्यासुदेवाख्यपरतत्वैकसश्रयम् ॥" (ज्ञानपादः, अ. श्लो ३२, ३३) इति सनकेन शाण्डिल्यसमाशात् एकायनवेदस्याध्ययनमुक्तम् । पुनश्च तत्रैर सनक प्रति शाण्टिल्यः--- "साक्षात् समर्पणाइयत्तात् प्राप्त एप महत्तरः । एप एकायनो वेद. प्रख्यातः सात्वतो विधिः ॥

·5 उपोद्धातः दुर्विज्ञेयो दुष्करश्च प्रतिबुद्धनिषेव्यते । मोक्षायनाय वै पन्था एतदन्यो न विद्यते ॥" (ज्ञानपादः, अ. १, श्लो. ५६, ५७) इति । एवं श्रीप्रश्नसंहितायाम्--- 'नमः श्रीवासुदेवाय सच्चिदानन्दमूर्तये । एकायनत्रयी यस्तामुपादिक्षच्छ्यैि प्रभुः ॥ नमः श्रीवत्सवासिन्यै या जगत्क्षेमहेतवे । एकायनमुपादिक्षदेकताय महात्मने ॥" (म. १, श्लो. १, २) इति । तत्रैव चान्यत्र-~- "वेदमेकायनं नाम वेदानां शिरसि स्थितम् । तदर्थक पाञ्चरात्रं मोक्षदं तक्रियावताम् ।। यस्मिन्नेको मोक्षमार्गों वेदे प्रोक्तः सनातनः । महाराधनरूपेण तस्मादेकायनं भवेत् ॥" (अ. २, श्लो. ३८, ३९) इति । तथा पारमेश्वरे-~- "तस्मादेकायनं नाम प्रवदन्ति मनीषिणः । श्वेतद्वीपे पुराधीतो नारदेन सुरपिणा ॥" (ज्ञानपादः, अ. १, श्लो. ५८) इति नारदेनैकायनाध्ययन प्रतिपादितम् । तथा रत्नत्रयमिति प्रसिद्धासु सात्वतपौष्करजयाख्यसहितासु भगवतो वासुदेवस्याराधनविधौ पठनीयेपु वेदेषु ऋग्यजुःसामभिः सार्धमेकायनस्यापि पाठः प्रतिपाद्यते । न केवलं पाञ्चरात्रग्रन्थेष्वेवैकायनवेदस्य नाम्ना निर्देशः, किंतु वन्यन्तेष्वपि । यथा छान्दोग्ये भूमविद्याप्रस्तावे सनत्कुमारं प्रति नारदवचनम् "ऋग्वेदं भगवोऽध्येमि यजुर्वेदं सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यं राशिं दैवं निधि वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्याम् " (७-१) इत्यादि । तथा काश्मीरकेणोत्पलाचार्येण स्वकीयस्पन्दप्रदीपिकायां पाश्चरात्रश्रुतिरिति पाञ्चरात्रोपनिषदिति च निर्दिश्य कतिपयवाक्यान्युदाहृतानि । तानि च एकायनवेदस्खान्येव मवितुमर्हन्ति । तदेवमुदाहृतैस्तटस्यवाक्यैरप्येकायन- वेदस्य चिरन्तनी प्रसिद्धिरवगता । अध्येतृपारंपर्यविच्छेदेनाधुना तस्य विलोपः स्मरणीयतादशा च समापन्नति नेदमस्यैव, किंतु यहूनामपि वेदशासानामिति प्रामाणिकः पन्थाः । काश्मीरागमप्रामाण्ये एकायनवेदस्या- पौरुषेयत्वं प्रसाधितमिति यामुनाचार्येरागमप्रामाण्ये उक्तम् । भोजराजबलदेवाचार्यवायुदेवस्याम्यादिमिरपी ·6 लक्ष्मीतन्त्रम् वेदमागमधिकृत्य ग्रन्था प्रणीता इति पाश्चरामरक्षायामुक्तम् । परतु नेते मन्या अधुनोपरभ्यन्ते । क्य- शाखामहिमसग्रहारये ग्रन्थे नागेशेन एकायनवेदो मूल्शासेति प्रथिता क्यशाखेति वर्णितम् , यथा- इय शुक्लयजु शाखा प्रथमेन्यभिधीयते । मूल्शाखेति चाप्युक्ता तपा चैकायनीति च ।। अयातयामयजुषा तथा मोकसाधिका । इत्यायनेकनामानि सन्त्यस्यास्तत्र तत्र वै॥ तत्तन्नामनिमित्तानि युक्तियुक्तानि भूरिश । कषितानि च माहात्म्ये तत्तदाख्यासु शोभते ॥ भारते शान्तिपर्वाख्ये त्रिधा प्रोकोऽयमुत्तम । समाश्वसमवाख्येपु पर्वस्वपि तथादित }" इत्यादि । ईश्वरसहितायामपि- "काण्वीं शाग्वामधीयानान् वेदवेदान्तपारगान् । सस्कृत्य दीक्षया सम्यक् सात्वतायुक्तमार्गत " (२१५५४) इत्युक्तम् । वेदमूलकत्वाविशेषेऽपि मन्वादिम्मृतीना कर्मकाण्डोपणम्पत्व, तन्त्राणा तु ब्रह्मकाण्डोपहणरूप- त्वमिति विशेष । एव पाञ्चरातागमाणा वेदिकत्वेऽपि, पूर्वनिदिष्टेन "ब्राह्मणे क्षत्रियैश्यै " इत्यादिप्रमाणेन पाश्चरानप्रक्रियया शूद्रस्याप्यर्चनाविधिस्तु न विरुध्यते । अनया विशेषम्मृत्या तस्यापि वासुदेवार्चना- रूपर्मविशेषेऽधिकारोऽङ्गीकरणीय । क्थमन्यथा "हनिष्कृदेहीति ब्राह्मणस्य, हरिकृदागहीति राजन्यस्य, हविकटाद्रवेति वेश्यस्य, हविष्कृदाधावेति शूद्रस्य " (आपस्तम्मश्नौतसूत्रम् , १-१९९) इति श्रौते कर्मणि शुद्रस्याधिकार उच्यमान सगच्छताम् ? क्थ वा “सत्य वद, धर्म चर, मातृदेवो भव" (तेत्तिरीयोपनिषत् , १-२) इत्यादिभिर्विहिताना सत्यवदनादीना शुगधर्मत्वमपि । सत्यपदनादीना सामान्यधर्मत्वेन वैदिकमन्त्रोच्चारणा- नपेक्षत्वेन च न दोष इति चेत् , तुल्यमत्रापि । भगवत्पूना हि सर्वसाधारणी पाश्चरात्रोक्ततान्त्रिमन्त्रैरपि का शक्यते । अयमा विशेषोऽवधारणीय -- पाञ्चरात्रशास्त्रषु भगवदर्चनादिविधौ वैदिकास्तान्त्रिकाश्च मन्त्रा उपयोज्यनया विहिता । तत्र वैदिक्मन्नेषु त्रैवर्णिानामेवाधिकार , तान्त्रिकपु तु त्रैवर्णिकानामत्रैवर्णिका- नामप्यधिकार इति । तस्मात् श्रुतिमूलकत्वात् पाश्चरानागमाणा सर्वथा प्रामाण्यमिति सिद्धम् । विचेश्वरवत्तृ कत्वात् वेदतुल्य म्बत प्रामाण्यमपि तेपाम् । तथाहि महाभारते “साख्यस्य वक्ता कपिल " इत्यारम्य “पाश्चरानस्य रत्वस्य वक्ता नारायण स्वयम् ॥ (शान्तिपर्व, अ ३५९, श्लो ६५-६८) इति शास्त्रमिद भगता नारायणेनास्तिमित्युक्तम् । एव तर, ·उपोद्धातः 7 “इदं महोपनिषदं चतुर्वेदसमन्वितम् । सांख्ययोगकृतान्तेन पञ्चरात्रानुशब्दितम् ॥ वेदान्तेषु यथासारं संगृह्य भगवान् हरिः । भक्तानुकम्पया विद्वान् संचिक्षेप यथासुखम् ॥" (शान्तिपर्व, अ. ३४८, श्लो. ६३, ६४) इत्युक्तम् । अतो भगवन्मुखारविन्दोद्भतत्वात् वेदानामिवास्य शास्त्रस्य स्वत:प्रामाण्यमपि सिद्धम् । पाञ्चरात्र- शास्त्रस्य वेदतुल्यप्रामाण्यमागमप्रामाण्ये न्यायपरिशुद्धौ श्रुनप्रकाशिकादौ च स्पष्टमुपपादितम् । पाश्चरात्र- शास्त्रोक्ताः पञ्चसंस्कारादयः स्वस्वगृह्योक्तसंस्काराविरोधेनैवाचर्यन्त इति पाश्चरात्रिणां स्वगृह्योक्तकर्मविलोपशङ्काया उत्सूत्रत्वशङ्कायाश्च नावकाशः। वैखानसपाञ्चरात्रसंहितासु परस्परनिन्दावाक्यानि तदेवं वैष्णवागमाः वैखानसपाञ्चरात्रसमयभेदेन द्विविधा अपि प्रामाणिका एवेति सिद्धान्तः । एवं स्थिते यान्युभयत्रापि परस्परनिन्दापराणि कानिचित् वचनानि, तानि 'न हि निन्दा' न्यायेन स्वस्वागम- प्राशस्त्यपराणीति मन्तव्यम् । तथाहि वैखानसे मरीचिपोक्तायामानन्दसंहितायाम्- "वैखानसं पाञ्चरात्रं वैदिकं तान्त्रिक क्रमात् । तयोवैखानसं श्रेष्ठमैहिकामुष्मिकप्रदम् ॥ वैखानसेन तन्त्रेण देवदेवस्य शाङ्गिणः । अर्चनं सर्वशान्त्यर्थं राजराष्ट्रविवर्धनम् । तान्त्रिक पूजनं चैव राजराष्ट्रविनाशनम् ॥" (अ. १३, श्लो. १-४) इति पाश्चरात्रनिन्दा क्रियते । तथा पाश्चरात्रेऽपि- अश्रीकरमसौम्यं च वैखानसमसात्त्विकम् । तद्विधानं परित्यज्य पाञ्चरात्रेण पूजयेत् ॥" (तन्त्रसारसमुच्चयस्थमिति पाश्चरात्ररक्षायामुद्धृतम्) इति वैखानयनिन्दा क्रियते । एतादृशवाक्यानि उदितानुदितहोमनिन्दावत् स्वस्वशास्त्रप्रशंसापराणीति तान्त्रिकाणां पन्थाः । एतादृशानि निन्दावचनानि न केवल स्मृतिपु, स्वतःप्रमाणनया सर्वाभ्युपगतेषु वेदेष्वपि दृश्यन्ते ; यथा ऐतरेयारण्यके--"अमगाथा कुम्ब्या तन्मितं यजुर्निगदो वृथा वाक् तदमितम् " (२-३-६-८) इति । अत्र चेत्यं सायणीयविवरणम् "अर्धपाव्यवस्थोपेतो मन्त्रः ऋक्; यया 'अमिमीले पुरोहितम् । इत्यादिका । " ·8 सक्षमीतन्त्रम् तस्यामेव सर्नलोकमसिद्धार्थप्रतिपादिका प्रात प्रातरनृत ते वदन्ति' इत्यादिका गाया। 'ब्रह्म- चार्यसि, अपोशान' इत्याद्याचारशिक्षारूपा कुम्व्या । तदेतत्त्रय छन्दोरूपेण नियतपरिमाणत्वात् मितमित्यु- च्यते । 'इषे त्वा' इत्यादिक मन्त्रजात यजु । तद्विशेष 'अमे महार अति' इत्यादिर्निगद । ब्राह्मणगता ये अर्थवादादय सर्गस्ता वृथा वाच । एतत्त्रयमप्यनियतपरिमाणत्वात् अमितमित्युच्यते” इति । वस्तुतत्त्वे विचार्यमाणे वैखानमपाश्चरात्रयो परस्पर विपयेषु सवादो दृश्यते । उभयमपि विष्णुपारम्यपरमेव । यथा पाश्चराने वासुदेवसर्पणप्रद्युम्मानिरुद्धा भगवतो व्यूहभेदा , तथा वैखानसेऽपि पुरुषसत्याच्युतानिरुद्धाख्या व्यूहभेदा प्रतिपाद्यन्ते । भगरदाराधनप्रक्रियायामपि श्रीरङ्गहम्तिशैलादिपु पाश्चरात्र- विषया वेंकटाव्यादिपु वेसानपविषया भगानाराध्यत इति, स चोभयनिन म सर्वास्तिस्सप्रतिपन्न इति चोभयो समप्राधान्यमागमयति । परब्यूहभिमार्चान्नामिविभागोऽप्युभयन समान । ६ पाश्चरानशब्दार्थ तदिदमेकायनश्रुतिमूलक शास्त्र पाञ्चरानमिति व्यनहियते । पाश्चरात्रशब्दार्थस्तु बहुत्र बहुधा कश्यते, तथापि, ईश्वरसहिताया--- "पञ्चायुधाशास्तै पञ्च शाण्डिल्यश्चौपगायन । मौधायन कौशिकश्च भारद्वाजश्च योगिन ॥" इत्युपत्रम्य, “पञ्चापि पृथगेककदिवाराज जगत्प्रमु । मध्यापयामास यतस्तदेतन्मुनिपुगवा । शास्त्र सर्वजनोंके पञ्चरातमितीयते ॥" (अ २१, श्लो. ५१९ ५३३) इत्युक्तरीत्या पञ्चस्वहोरात्रेप्वध्यापितत्वात् अन्य शास्त्रस्य पाश्चरात्रसज्ञेति युक्त वक्तुम् । तथा मार्कण्डेय- सहितायामपि- "सार्धकोटिप्रमाणेन कथित तस्य विष्णुना । रातिभि पञ्चभि सर्व पञ्चरात्रमत स्मृतम् ॥" (पृ ४) इत्युक्तम् । अथवा शास्त्रम्यास्य पञ्चकाल्पनियापतिपादनमसाधारणो विशेष इति सर्वसप्रतिपन्नम् । तदनुरो- धेनाहोरागम्यतम्याभिगमनोपाढानेज्यास्वाध्याययोगात्यभगमदारापनार्हतया पञ्चधा विभागमधिकृत्य कृतत्वात् पाश्चरानसना युत्तेति शक्यते वक्तुम् । उभयत्रापि पर्ने रात्रिशब्द अहोरात्रपर इति समानम् । द्वितीयं च फ्यमाचार्यश्रीमत्तिरप्युपोद्दलयति, यथा-- .

·उपोदात 9 "पञ्चकालव्यवस्थित्यै वेंकटेशविपश्चिता । श्रीपाश्चरात्रसिद्धान्तव्यवस्थेय समर्थिता " (पाञ्चरात्ररक्षा, पृ. ४४) इति । भारद्वाजसहिताया तु-- "प्रसम ब्रह्मरात्र तु द्वितीय शिवरात्रकम् । तृतीयमिन्द्ररात्र तु चतुर्थ नागरात्रकम् ॥ पञ्चममृषिरात्र तु पञ्चरात्रमिति स्मृतम् । एव जातमृषिश्रेष्ठ पञ्चरात्र पुरा युगे ॥" (२ १२, १३) इत्युक्तम् । नागरात्र विनान्यानि चत्वारि सनत्कुमारसहिताया पठितानि । ७ पाश्चरानशास्त्रविभाग यथा- तञ्चेद शास्त्र दिव्यमुनिभाषितमानुपभेदेन त्रिविधम् । तत्र भगवन्नारायणेन साक्षात्प्रवर्तित सात्वत- पौष्करजयाख्यादि दिव्यम् । तदन्यै ब्रह्मादिभिर्मापितम् ईश्वरपारमेश्वरभारद्वाजादि मुनिभाषितम् । तदन्यैराप्त- तमर्मनुजेस्क्त मानुयमिति भिदा । तदिद त्रिविधमपि शास्त्र निस्पपदेन दिव्यशास्त्रनाम्ना सिद्धान्तनाम्ना च तत्र तत्र व्यवहियते, "दिव्यशास्त्राण्यधीयीत निगमाश्चेव वैदिकान् । सर्वाननुचरेत् सम्यक् सिद्धान्तानात्मसिद्धये ॥" (ल त, २८, २९) इति । पुनश्चेद मन्त्रागमतन्त्रतन्त्रान्तरभेदेन चतुर्धा भिद्यते । तन चाराधनसमये भगवद्वासुदेवादिन्यूहगुणपरि- जनाद्यनुसधानभेद एव निदानम् । ८ भागवतसात्वतादिनिर्देशविचार यथा- पाञ्चरात्रसमयनिष्ठाश्च भागवता इति, सात्वता इति, एकान्तिन इति, परमैकान्तिन इति च तत्र तत्र शास्त्रेषु व्यवह्रियन्ते । तत्र भागवतशब्दार्थ उक्तो महाभारते, "द्वादशाक्षरतत्त्वज्ञश्चतुव्यूहविभागवित् । अच्छिद्रपञ्चकालज्ञ स वे भागवत स्मृत ॥" (आश्वमेधिकपर्व, ११८-३३) न ·10 लक्ष्मीतन्त्रम् इति । सच्छब्देन वासुदेवाख्य पर ब्रह्मोच्यते । आराध्यत्वेन तद्वन्त सत्वन्त । त एव सात्वता । पाञ्चरात्रशास्त्रे पाड्गुण्य, चातुर्वृहमित्यादिरूपेण स्वार्थिकतद्धितान्ता शब्दा बहुश प्रयुज्यन्ते । तदेवानुसृत्य सत्वन्त इत्यर्थे सात्वता इति प्रयोगोऽपि विज्ञेय । वासुदेवाराधका इति तदर्थ । एतादृशान् प्रयोगानभि- प्रेत्येर भगवान् पतञ्जलि “प्रियतद्धिता दाक्षिणात्या " (महाभाष्यम् , १-१-१) इत्याह । भगति वासुदेवे एकमिन्नेर “त्वमेव माता च पिता त्वमेव " (गद्यत्रयम् , १) इत्यायुक्तरीत्या सर्वविधोऽन्तो निश्चयो येपा ते एकान्तिन । ये तु भगान्तमुपायत्वेनोपेयत्वेन चाध्यवस्यन्ति, त एव परमत्वविशेषिता एकान्तिन परमैकान्तिनो भवन्ति । ९ पाश्चरानशास्त्रे पादविभाग एतच्छास्त्रग्रन्थाश्च सहिता इति उपनिषद इति तन्त्राणीति च व्यवड़ियन्ते । तत्र केचन विस्तृता पायसहितादय ज्ञानयोगक्रियाचर्याख्यपादे चतुष्पादा भवन्ति । सक्षिप्तास्तु पादविभागमन्तरैव तद्- तानान् प्रतिपादयन्ति । तत्र ज्ञानपादे वासुदेवादिचतुर्ग्रहाना व्यूहान्तरादीना च स्वरूप तेषा व्यापार महिमेत्यादय , योगपादे तेषामुपासनाप्रकारा , क्रियापादे तेषामेवालया विग्रहादिनिर्माणप्रकारा , चर्यापादे तेपामाराधनविधयश्च प्रतिपाद्यन्ते । १० पाश्चरात्रसहितासख्यापरिगणनम् एतच्छास्त्रसमन्धिन सहिताभेदाश्च पाममार्कण्डेयफपिञ्जरभारद्वाजहयशीर्पसहिताविष्णुतन्त्रादिषु बहुधा नामतो निर्दिश्यन्ते । तत सगृह्यात्र तन्नामानि परिगण्यन्ते, यथा- १. अगस्त्यसहिता २ अङ्गिर सहिता ३ अच्युतसहिता ४ अत्रिसहिता ५ अधोक्षनसहिता ६ अनन्तसहिता ७ अनिरुद्धसहिता ८ अम्बरसहिता ९. अरुणसहिता १०. अहिर्बुध्न्यसहिता ११ मामेयसाहिता १२ भानन्दसहिता १३ ईश्वरसहिता १४ उत्तग्गार्यम् १५ उपेन्द्रसहिता १६ उमासहिता १७ उमामहेश्वरसहिता १८ उशन सहिता १९ ऐन्द्रसहिता २० औपगायनसहिता २१ कण्वप्तहिता २२ कपिघलसहिता २३ कपिलसहिता २४. कात्यायनसहिता २५ कामतन्त्रम् २६ कालिकतन्त्रम् २७ काश्यपसहिता २८ कुबेरतन्त्रम् २९ कुमारतन्त्रम् ३० कूर्मतन्त्रम् ३१ कृष्णसहिता ३२ केशवतन्त्रम् ३३ ऋतुतन्त्रम् ३४ गजेन्द्रसहिता ३५ गणेशसहिता ३६ गरुडध्वजसहिता ·उपोद्घातः 11 ७६. १९. ३७. गरुडसंहिता ३८. गान्धर्वतन्त्रम् ३९. गार्यसहिता गालवसंहिता ४१ गोविन्दसहिता ४२. गौतमीयतन्त्रम् ४३. चतुर्तिसहिता ४४. जनार्दनसंहिता ४५ जयाख्यसहिता ४६. जयोत्तरसंहिता ४७. जाबालसंहिता ४८. जामदग्न्यसहिता जैमिनीयसहिता ५०. ज्ञानार्णवसहिता ५१. तत्वसागरसहिता ५२. ताक्ष्यसंहिता (प्रायशः गरुडसहिताया विह- गेन्द्रसहिताया वैतत् नामान्तरं स्यात) ५३. त्रिपुष्करसहिता २४. त्रिविक्रमसंहिता ५१. त्रैलोक्यमोहनतन्त्रम् ५६. त्रैलोक्यविजयसंहिता ५७. दक्षसंहिता ५८. दत्तात्रेयसहिता ५९. दधीचिसंहिता ६० दामोदरसहिता ६१. दुर्गातन्त्रम् ६२. दुर्वास सहिता ६३. देवल्संहिता ६४. धनंजयसहिता ६५. ध्रुवतन्त्रम् ६६. नलकूबरसंहिता ६७. नारदीयसहिता ६८. नारदोत्तरसंहिता ६९. नारसिंहसहिता ७०. नारायणतन्त्रम् ७१. नैऋततन्त्रम् ७२. पञ्चतत्त्वसहिता ७३. पञ्चप्रश्नसहिता •७४. पद्मनाभसंहिता ७५. पद्मोद्भवतन्त्रम् परमपुरुषसंहिता ७७. परमसहिता ७८. पाणिनीयसहिता ७९. पानसहिता ८०. पारमेश्वरसहिता ८१. पाराशर्यसहिता ८२. पारिषदसहिता ८३ पिङ्गलसंहिता ८४. पुण्डरीकाक्षसंहिता ८५. पुरुषसहिता ८६. पुरुषोत्तमसहिता ८७, पुलस्त्यसहिता ८८. पुलहसंहिता ८९. पुष्कल्सहिता ९०. पुष्टितन्त्रम् ९१. पैङ्गलसंहिता ९२. पैप्पलसहिता ९३. पोकरसहिता ९४, प्रद्युम्नसहिता ९५. प्रहादसहिता ९६. प्राचेतससंहिता ९७. बलभदसहिता ९८. बृहस्पतिसंहिता ९९. बोधायनसंहिता १००, ब्रह्मसहिता १०१. ब्रह्माण्डसंहिता १०२. भागवतसंहिता १०३. भारद्वाजसंहिता १०४ भार्गवसंहिता १०५. भूतन्त्रम् १०६ भूमिसंहिता १०७. मत्स्यतन्त्रम् १०८. मधुसूदनतन्त्रम् १०९ मनुसंहिता ११० मरीचिसहिता (मरीचिपटलात् भिन्ना स्यात्) १११ महाज्ञानसहिता ११२ महातन्त्रम् ११३ महापुरुषतन्त्रम् ११४ महालक्ष्मीतन्त्रम् ११५. महासनत्कुमारसहिता ११६ महीप्रश्नसंहिता ११७ महेन्द्रतन्त्रम् ११८ माङ्गलिकतन्त्रम् ११५. माधवसंहिता १२० मायातन्त्रम् १२१ मेदिनीपतिसंहिता १२२ मायावैभवतन्त्रम् १२३. मार्कण्डेयसहिता १२४ मार्कण्डेयसग्रहसहिता १२०. माहेश्वरसहिता १२६. मिहिरसंहिता १२७. मुकुन्दसंहिता १२८ मूलसंहिता ·12 एक्ष्मीतन्त्रम् १२९. मेरुसहिता १३०. मैत्रेयसहिता १३१. मौद्गलसहिता १३२. यज्ञमूर्तितन्त्रम् १३३. यमसहिता १३४. याज्ञवल्क्यतन्त्रम् १३५. योगरहस्यतन्त्रम् १३६. योगहृदयतन्त्रम् १३७. राववसहिता १३८. रोमशसहिता १३९. लक्ष्मीतन्त्रम् १४०. लक्ष्मीतिलकम् १४१. लक्ष्मीनारायणतन्त्रम् १४२. लक्ष्मीपतितन्त्रम् १४३. लालसहिता १४४. लैङ्गतन्त्रम् १४५. वसुतन्त्रम् १४६. वागीशतन्त्रम् १४७. वामदेवसहिता १४८. वामनसहिता १४९. वायवीयसहिता १५०. बाराहसहिता १५१. वारणतन्त्रम् १५२. वाल्मीकितन्त्रम् १५३. वासिष्टसहिता १५४. वासुदेवसहिता १५५. विश्वसहिता १५६. विरिधिसहिता १५७ विश्वसहिता १५८. विश्वामिनसहिता १५९. विष्णुतत्वसहिता १६०. विणुतन्त्रम् १६१. विष्णुतिलकम् १६२. विष्णुयोगतन्त्रम् १६३. विष्णुरहस्यम् १६४. विष्णुवैभवम् १६५. विष्णुसभवम् १६६. विष्णुसहिता १६७. विष्णुसद्भावतन्त्रम् १६८. विणुसारतन्त्रम् १६९. विष्णुसिद्धान्ततन्त्रम् १७०. विश्वक्सेनसहिता १७१ विहगेन्द्रसहिता १७२. वीरसहिता १७३. वेकुण्ठसहिता १७४. चैजयन्तीसहिता १७५. वैनतेयसहिता १७६. वेभवसहिता १७७ वैहायससहिता १७८. व्याससहिता १७९. शकमहिता १८०. शाकटायनसहिता १८१. शाकलसहिता १८२. शाण्टिल्यसहिता १८३. शातातपसहिता १८४ शान्तितन्त्रम् १८५. शाबरतन्त्रम् १८६. शाश्वतसहिता १८७. शुकप्रश्नसहिता १८८. शुकरुद्रसहिता १८९. शुभमहिता १९०. शेषसहिता १९१. शौनकीयसहिता १९२ श्रीकरसहिता १९३. श्रीतन्त्रम् १९४. श्रीवरसहिता १९५. श्रीनिवासतन्त्रम् १९६. श्रीप्रश्नसहिता १९७. श्रीवल्लभतन्त्रम् १९८. श्वेतकेतुतन्त्रम् १९९. समर्पणसहिता २०० सवर्तसहिता २०१. सन्यसहिता २०२ सदाविष्णुसहिता २०३. सनकसहिता २०४ सनत्कुमारसहिता २०५ सनन्दनसहिता २०६ सर्वमङ्गलसहिता २०७. साख्यायनतन्त्रम् २०८ सात्वतसहिता २०९ सारस्वततन्त्रम् २१० मुबोधकतन्त्रम् २११. सौम्यतन्त्रम् २१२. सौरसहिता २१३. स्कन्दसहिता २१४ स्वायमुवतन्त्रम् २१५ हयग्रीसहिता २१६. हरितन्त्रम् २१७ हारीतसहिता २१८. हिरण्यगर्भसहिता २१९. हृषीफेशसहिता ·उपोद्वात. 13 इतोऽन्येऽपि केचन प्रन्या पाश्चगरक्षादिषु निर्दिश्यन्ते यथा-२२० कालोतरसहिता। २२१ चित्रशिखण्डिसहिता । २२२ जयत्सेनसहिता । २२३ तेजोद्रविणसहिता । २२४ सात्यकि तन्त्रम् । २२५. सौमन्तवसहिता । अत्र पाश्चरात्रोपाद्वाताख्ये* ग्रन्थे पाडर् हाशयनिर्दिष्ट पाश्चरात्र प्रन्यपरिगणनमपि द्रष्टव्यम् । ११ पाश्चरानसप्रदायकाल . यद्यपि सामान्यत एव विराना ग्रन्थाना पौपिर्यपर्यारोचने कालनिष्कर्षे च प्राचीना आचार्या न तथा श्रद्धालय , यथाधुनिका विमर्शकास्तत्र कुतूहलिन , तथाप्याधुनिश्रीतिमनुसृत्य पाञ्चरात्रविषये किंचिल्लिख्यते । शास्त्रमेतत् महाभारते बहुन प्रशसितम् , विशिष्य च शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मे कतिपयेरध्यायैरेतन्महिमा प्रति- पादित । तत्रत्या भगवद्गीता वासुदेवोपास्तिपरेति च सार्वजनीनमेतत् । एव श्रीविष्णुपुराणे वराहपुराणे चास्य शास्त्रस्यार्थतो नामतश्च निर्देश कृत । किंच वेदेषु प्राथमिक्तयाधुनिकविमर्शकै परिगण्यमाने रुग्वेदे पट्यमान पुरुषसूक्त पाश्चरागसमयानुसारीति निर्मिनादम् । अतश्च ऋग्वेदकारात् प्राचीनोऽय समयाचार इति सर्वथाभ्युपगन्त यम् । वेदाना कालनिष्कर्पश्चाधुनिकविमर्शप्रतिभाकाष्ठामतिक्रम्य वरीवर्तीति सर्वथानादिरय समयाचार इत्यभ्युपगम एव निरवद्य पन्था । मग्वेदे पुस्पसूक्तभागो नूनतया सयोजित इति आधुनिक रिमर्शसना वादस्तु अभ्युपगमाहों या न वा, इति वन्यदेतत् । सर्वथा पुरपसूक्तात् प्राचीन पाश्चरानसमय इत्यत्र न सदेह । अथाप्याधुनिकविमर्शकाना सतोपाय य कश्चन कालो निर्देष्टव्य इति यदि वाचकाना तीतोऽमिलाप , तदा भगरता पाणिनिनाष्टाध्या या "वासुदेवार्जुनाभ्या वुन्" (४-३-९८) इति भगवद्वासुदेव- पूजोल्टेग्यात् पाणिनिकारात् पूर्वमेवाय समयाचारोऽवततेति विज्ञायते । वासुदेव इति “सड़पा भगत " इत्यत्रत्य महामाप्यम् । वासुदेवपूना पाश्चरानोपामिति निर्विवादम् । पाणिनिकालश्च निम्तो पूर्व चतुर्थशतक- मिति विमर्शकाना सरणि । चि मण्डार्महाशयै म्बकीये शेपवैष्णवसमयाचारविचारपरे लेसे निम्तो पूर्व चतुर्थे शतक प्रतितेषु राजकीयशासनलेखेषु वासुदेवसर्पणादिनामनिर्देशदर्शनात् पाञ्चरात्रसमयम्तन पुरातन इति निर्णीतम् । द्रमिडदेशेषु यहो कालरात् पूर्व दिव्यमूरिनाम्ना प्रथिभक्तामरै गीतामु दमिटगाथासु चहयो भगवयूटविषया दृश्यन्ते । तेपा कालश्नोऽध्यर्थसहस्रसपत्मरेभ्य पूर्वमिति विश्वसन्ति चरित्रविमर्शका । अतो पिजायते निम्तोश्चतुर्धशनात् पूर्वमेवाय समयाचारो राव्यप्रतिष्ठ समभादिति । १२ स्वार्थपरापपूनाविभाग गवदर्नन चेद म्याथ परार्थ चेति द्विवियर । तत्र म्याथ नामाराधन म्यम्य नित्यकर्मबन्य- तमतयावश्यानुष्ठेययेन मापन्नग्रेडाममिद्धयर्थमनन्यप्रयोननत्या नियमाणमर्चनम् । परार्थ नाम प्रामादिषु • rolina-totkPRAcidrbudiyaSatara ·14 लक्ष्मीतन्त्रम् प्रतिष्ठिते देवालये प्रामादिवासिनां सर्वेषां योगक्षेमकृते क्रियमाणमर्चनम् । तथा चोक्तम् , "स्वार्थ गृहार्चने प्रोक्तमालयेषु परार्थकम् " (आनन्दसहिता, ३-२५) इति । तत्र स्वार्थयजने पञ्चसंस्कारात्यकर्मणि क्रियमाणो यागादिदीक्षोपदेशोऽधिकारमापादयति । परार्थयजने तु पाञ्चरात्रशास्त्रोक्तो विस्तृतो दीक्षाविशेष एवाधिकारमापादयति । उभयत्रापि भगरदाराधनाधिकारसिद्धये दीक्षाविशेष आवश्यकः । गृह्योक्तोपनयनमात्रेण तु ब्राह्मणादीनां भगवदाराधनाधिरारमिद्धिर्न समबति; कि तु तदर्थदीक्षाविशेषेणैव । तदुक्तं पाझे- " यथैव दीक्षणीपेष्टया जायन्ते ब्राह्मणादयः । तथैव दीक्षाविविना जायमाना यथोदिताः। पूजाविधौ भगवत प्रकल्पन्तेऽधिकारिण " (चर्या पादः, १-९, १०) इति । यथा ब्राह्मणस्यैव सतः दीक्षणीयेष्टथैव श्रौतकर्मविशेषेऽधिकारः, तथात्रापीत्यर्थ. । १३. परब्रह्मस्वरूपम् उपनिषद इव पाञ्चरात्रशास्त्राप्यपि परं ब्रह्म निखिलजगदुदयविभवलयलीलमेकमद्वितीयमपरिच्छिन्न ज्ञानानन्दैवस्वरूपं समामनन्ति ; परंतु भगवान् वासुदेव श्रीमान्नारायण एव परं ब्रह्मेति सुस्पष्ट प्रथयन्ति । यथा- "स वासुदेवो भगवान् क्षेत्रज्ञः परमो मत । विष्णुर्नारायणो विश्वो विश्वरूप इतीयते ॥" इत्युपक्रम्य, "सर्वतः शान्त एवासौ निर्विकारः सनातन । अनन्तो देशकालादिपरिच्छेदनिवर्जितः ॥ महाविभूतिरित्युक्तो व्याप्तिः सा महती यतः । तद् ब्रह्म परम धाम निरालम्बनभावनम् ॥ निस्तरामृताम्भोविकल्प पाइगुण्यमुज्ज्वलम् । एक तचिद्धन शान्तमुदयास्तमयोज्झितम् । अपृयाभूतशत्तित्वाद् ब्रह्मांद्वतं तदुच्यते ॥" (ल. त., अ. २, श्लो. ५.११) इति । यद्यप्या लक्ष्मीतन्त्र परप्रमशक्तिमतायाः श्रिय एव जगत्सृष्ट्यादिकर्तृत्वं प्रतिपादितम् , तथापि ज्योत्स्नेव चन्द्रमम, प्रमेन च माम्बरस्य श्रीभगवतो वायुदेवात् पृथम्भारानीं नित्यसपद्धा च वर्तत इति तत्स्वरूपनिरूपक- धर्मम्तायां तम्यामुच्यमानं सर्गादिकर्तृत्वं तद्धर्मिणि मगरत्येर पर्यवस्यति । उक्तं च श्रिया स्वयमेव--- .

·उपोदातः 15 "व्यापारस्तस्य देवस्य साहमस्मि न संशयः । मया कृतं हि यत्कर्म तेन तत्कृतमुच्यते । अहं हि तस्य देवस्य स्मृता व्याप्रियमाणता" (ल. त., अ. ११, श्लो. ६, ७) इति । एवमेवोपनिषत्सु प्रतिपादितं भगवतः सृष्टयादिकर्तृत्वं श्रीविशिष्टस्यैव तस्येति तत् श्रियामप्यन्वेति । किं बहुना ? ब्रह्मशब्दः श्रीविशिष्टमेव परतत्त्वमभिधत्ते, न तु निःश्रीकमिति पाश्चरात्रशास्त्रसिद्धान्तः । तथा चोक्तम्- "भवन्नारायणो देवो भावो लक्ष्मीरहं परा। लक्ष्मीनारायणाख्यातमतो ब्रह्म सनातनम् " (ल. त., २-१५) इति, "संकर्षणादयो व्यूहाः साहंता: प्राङ् निरूपिताः । त्रयश्च चातुरात्म्य तच्चत्वारोऽमी सुरेश्वर । एतावद्भगवद्वाच्यं निस्तत्त्वं तत्त्वमुत्तमम् ॥" (ल. त., अ. ७, श्लो. ७, ८) इति च। युक्तं चैतत् । “सर्वत्र बृहत्त्वगुणयोगेन हि ब्रह्मशब्दः । वृहत्त्वं स्वरूपेण गुणैश्च यत्रानवधिका- तिशयं सोऽस्य मुख्योऽर्थः" (श्रीमाप्यम् , १-१-१) इति निर्वचनानुसारेण ब्रह्मणि गुणतोऽपि वृहत्त्वमुपपादनीयम् । श्रीश्च भगवतो गुणभूता । यदाह--"अहं नारायणी नाम भावोऽहं तादृशो हरेः" (ल. त., ४-१) इति । "भवन्नारायणो देवो भावो लक्ष्मीरहं परा" (ल. त., २-१५) इति च । धर्मधर्मिणोरपृथग्भावसंबन्धेन संबद्धत्वे धर्ममन्तरा न धर्मिसिद्धिः, धर्मिणमन्तरा च न धर्मसिद्धिरिति सिद्धान्तः । तथा चोक्तम्--- "लक्ष्मीनारायणाख्यातमतो ब्रह्म सनातनम् । अहंतया समाकान्तो घहमर्थः प्रसिध्यति ॥ अहमर्यसमुत्या च साहता परिकीर्तिता । अन्योन्येनाविनाभावादन्योन्येन समन्वयात् ॥ तादात्म्यं विद्धि संगन्धं मम नाथस्य चोभयोः । अहंतया विनाह हि निरुपाख्यो न सिध्यति । अहस्य विनाहंता निराधारा न सिध्यति ॥" (ल. स., अ. २, लो. १६-१९) इति ।

·16 । लक्ष्मीतन्त्रम् अत्रेदमवधेयम्-~-श्रियो भगनच्छक्तित्वेन निर्देशस्थलेषु शक्तिशब्देनाद्रव्यभूत कार्यकरणसामर्थ्या- परपर्याय गुणमात्र न विवक्षितम् , किंतु तदधिष्ठात्री देवता । सा च ब्रह्मणो धर्मस्थानीया, यया ब्रह्म धर्मि भवति । न हि धर्मेण सर्वत्राद्रव्येणेच भाव्यमिति नियम । आह चाहिर्बुध्य - "विणो सर्वाङ्गसपूणा भावाभावानुगामिनी । शक्तिर्नारायणी दिव्या सर्वसिद्धान्तसमता ॥ देवाच्छक्तिमतो भिन्ना ब्रह्मणः परमेष्टिन । एष चेषा च शास्त्रेषु धर्मधर्मस्वभावत । भवद्भावस्वरूपेण तत्त्वमेकमिवोदितौ ॥" (अ 3, श्लो २४ २६) इति । किच श्रुतौ ब्रह्मण सकल्पपूर्वकबहुभवनमुच्यमान यथाश्रुते न सगच्छते । मृत्पिण्डस्य घटकरकादि- बहुभवनमिव ब्रह्मणोऽपि तदङ्गीकारे ब्रह्मणोऽविकारत्वश्रुतिाप्येत् । अत साक्षात् विकारस्तद्धर्म- भूतयोश्चिदचितोरेव । धर्मद्वारक एव धर्मिणि विकार इत्यभ्युपेत्यम् । तत्रापि चिता धर्मद्वारा विकार , अचिता तु स्वरूपेण विकार । एव पाश्चरात्रशास्त्रे वचित् ब्रह्मणो बहुभवनमुच्यते , कचित्तु तच्छक्तिभूताया श्रिय । तत्र श्रीविशिष्टस्यैर ब्रह्मपदार्थत्वात् ब्रह्मण्युच्यमान बहुभवन श्रिया, श्रियामुच्यमान तत् ब्रह्मण्य- प्यन्वेति । उभयत्रापि न स्वरूपे विकार , किंतु तद्धर्मभूतयोश्चिदचितोरेव । उभयोरपि चिदचिदन्तरात्म- तयानुनर्तनात् निमित्तान्तरानपेक्षणाच्च श्रुतिसिद्धमद्वितीयत्वमभिन्ननिमित्तोपादानत्व च सिध्यतीति सर्वथा श्रुत्यनुगुण एव पाश्चरानसिद्धान्त इति निरवद्यम् । १४ मोक्षस्वरूपम् अप्राकृतदेशविशेषप्राप्तिपूर्वक्परिपूर्णब्रह्मानन्दानुभव एव मोक्ष पाञ्चरात्रसमयसमत । अप्राकृत- देशविशेपश्च महाभारते अहिर्बुध्यसहिताया चोपवर्णित । लक्ष्मीतन्त्रेऽपि- "तयोनी परम व्योम निर्दु ख पदमुत्तमम् । पाड्गुण्यप्रसरो दिव्य स्वाच्छन्द्याद् देशता गत.॥" इत्युपगम्य, "सूर्यकोटिप्रतीकाशा पूर्णेन्द्वयुतसनिभा । यस्मिन् पदे विराजन्ते मुक्ता समारवन्धने । इन्द्रियच्छिद्रविधुरा पातमानाश्च सर्वश । अनिष्यन्दा अनाहारा पाद्गुण्यतनवोऽमला । एकान्तिनी महाभागा पत्र पश्यन्ति नौ सदा ॥"

·उपोद्घात: 17 इति परमपदाख्यं देशविशेष, तत्र मुक्तानां नित्यानां चानुभवविशेषं च "तद्विप्योः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः" (ऋग्वेदः, १-२२-२०) इति श्रुत्युक्तप्रकारेणोपवर्ण्य, "तत्र दिव्यवपुः श्रीमान् देवदेवो जनार्दनः । अनन्तभोगपर्यङ्के निषण्णः सुसुखोज्ज्वले ॥ आस्ते नारायणः श्रीमान् वासुदेवः सनातनः । सुकुमारो युवा देवः श्रीवत्सकृतलक्षणः ॥ चतुमुंजो विशालाक्ष: किरीटी कौस्तुभं वहन् । हारनपुरकेयूरकाधीपीताम्बरोज्ज्वलः ॥ कान्तस्य तस्य देवस्य विष्णो: सद्गुणशालिनः । दयिताहं सदा देवी ज्ञानानन्दमयी परा॥ अनवद्यानवद्याजी नित्यं तद्धर्मधर्मिणी। ईश्वरी सर्वभूतानां पद्माक्षी पद्ममालिनी ॥" (ल. त., अ. १७, श्लो. २२-३२) इति मुक्तानुभाव्यो भगवतो दिव्यमङ्गलविग्रहविशेषो वर्णितः । तत्र गतानां ब्रह्मानन्दानुभवस्य न कदापि विच्छेदः, पुनरावृत्तिश्च नेति श्रुतीतिहासपुराणोक्तमत्रापि शास्त्रे उच्यते । यथा--"प्राप्यते परमं धाम यतो नावर्तते पुनः" (अहिर्बुध्यसहिता, ३७-२६) इति । " १५. मोक्षोपायः "ब्रमविदामोति परम्" (तैचिरीयोपनिषत् , १-२-१) "तमेव विदित्वातिमृत्युमेति" (वेता- श्वतरोपनिषत् , ३-८) इत्यादिश्रुतिभिर्मोक्षोपायनया विधीयमानं ब्रह्मज्ञानं सदाद्युपासनारूपमिति सामान्यविशेषा- दिभिस्वात्पर्यलिनेनिर्णीतम् । एवं पाञ्चरात्रशास्त्रेप्वपि योगपादे यमनियमाद्यङ्गकलापको योग एव मोक्षोपायतया विधीयते । योगासम्बनं च भगवान् वासुदेव एवेति सुस्पष्टमभिहितम् । उपासनं च कर्मयोगविमलीकृतस्वान्तस्य सांख्ययोगनिवर्त्यमित्यपि अपश्चितम् । एवमुपासनमुपपर्ण्य तदशक्तस्य कालविलम्वाक्षमस्य च पुरुषस्य विषये उपासनस्थाने तदविशेष- फरनया तत्तुल्यविकल्पितं न्यासयोगं श्रुतिरिव विदधति पाश्चरात्रशास्त्राणि ; यथा-~- "फर्म सांख्यं तथा योग इति शास्त्रज्यपानया: । देवदेव न ते शक्या: फतु कालेन गच्छना ।। कालो हि कलयन्नेव स्वतन्त्रो भवदात्मकः ।

·18 लक्ष्मीतन्त्रम् ज्ञान सत्त्व बल चैषामायुश्च विनिकृन्तति ॥ अन्त करणसस्था हि वासना विविघात्मिका । तत्तत्कालवश प्राप्य यातयन्ति शरीरिण ॥ उदासीनो भवानेव प्राणिना कम कुर्वताम् । तत्तत्कालानुकूलानि तत्फलानि प्रयच्छति ॥ येन त्व वत सरब्ध प्राणिन पालयिष्यसि । प्रबृहि तमुपाय मे प्रणतायै जनार्दन ॥" इति श्रीवाक्य निशम्य, भगवानाह- "उपायापायसत्यागी मध्यमा वृत्तिमाश्रित । मामेक शरण प्राप्य मामेवान्ते समश्नुते ।। षडङ्ग तमुपाय च शृणु में पद्मसभवे । आनुकूल्यस्य सकल्प प्रातिकूल्यस्य वर्जनम् ॥ रक्षिष्यतीति विश्वासो गोप्तृत्ववरण तथा । आत्मनिक्षेपकार्पण्ये षड्विधा शरणागति ॥" (ल. त , अ. १७, श्लो. ४९-६१) इति । न्यासयोग एव प्रपति, प्रपदन, शरणागति , भरन्यास इत्यादिपदेरुच्यते । अतो भक्तियोगवत् न्यासयोगोऽपि मोक्षोपाय इति पाञ्चरात्रसिद्धान्त । तत्र "नान्य पन्था विद्यतेऽयनाय " (श्वेताश्वतरोपनिषत् , ३-८) इति श्रुत्या ज्ञानातिरिक्तोपायनिषेधात् कथ न्यासस्य मोक्षोपायत्वमुच्यमान सगच्छतामिति शक्षा तु न्यासस्यापि ज्ञानविशेषरूपत्वात् समाधेया । तदाहाहिर्बुध्य अहमस्म्यपराधानामाल्योऽकिंचनोऽगति । त्वमेवोपायभूतो मे भवेति प्रार्थनामति । शरणागतिरित्युक्ता सा देवेऽस्मिन् प्रयुज्यताम् ॥" (३७-३०, ३१) इति । गुस्लरोपायम्य भक्तियोगम्य स्थाने लघुतरोपायस्य प्रपत्तेर्विवान गुरुरव्योर्विकल्पासभवात् क्य सगच्छतामिति मा लधिकारिभेदेन नियतविपयत्वात् समाधेया। चि "विकल्पोऽविशिष्टफल- त्यात्" (अनमूत्रम् , ३-३-५७) इति फराविशेप एव हि विकल्पे निमित्तम् । स चात्राप्यस्तीति न गशमाग | अपिच प्रपचेरपि मत्तियोगम्येच दुप्परत्वमपि प्रतिपादित लक्ष्मीतन्त्रे , यथा--" उपाय मुकर सोऽय दुष्करश्च मतो मम" (१७ १०५) इति । अयमपर प्रपत्नविशेष -यदुपासकानामुपासन- ·उपोद्घात: 19 पूर्तावपि प्रारब्धकर्माचसान एव मोक्षः । नच पारब्धकर्मावसानं विमेकरिमन् जन्मनि, उत शतेषु, अथवा सहस्रष्विति न ज्ञायते । प्रपन्नानां तु तच्छरीरावसान एवाखिलकर्मनाशात् मोक्ष इति । इदं च "येन त्वं बत संरब्धः प्राणिनः पालयिप्यसि" (ल. त., १७-५४) इति श्रियः प्रश्ने 'संरब्धः' इति शैव्यूवाचकपद- प्रयोगात् , तदुत्तररूपतयावतीर्णन "सत्कर्मनिरताः शुद्धाः सांख्ययोगविदस्तथा । नाईन्ति शरणस्थस्य कलां कोटितमीमपि ॥" (ल. त., १७-६३) इति भगवद्वचनेन चावगम्यते । १६. चातूरूप्यम् परब्यूहविभवा रूपेण भगवतश्चातूरूप्यं लक्ष्मीतन्त्रे प्रतिपादितम् । कचित्तु अन्तर्यामिरूपमपि संयोज्य , पाञ्चरूप्यमुक्तम् । तत्र पररूपं पाड्गुण्यपरिहितं मुक्तभोगाय स्वीकृताप्राकृतदिव्यरूपमानन्दमया- प्राकृतदिव्यदेशावस्थितमनन्तगरुडाधनन्तपरिजनसेवितम् । तच्चैकमेव । तथा चोक्तं जयाख्यसंहितायाम् - "आनन्दलक्षणं ब्रह्म सर्वहेयविवर्जितम् । स्वसंवेद्यमनौपम्यं परा काष्ठा परा गतिः ।। सर्वज्ञः सर्वदर्शी च सर्व: सर्वेश्वरः प्रभुः । सर्वशक्तिमयश्चैव स्वाधीन: परमेश्वरः ।। विदित्वैवं पर ब्रह्म ज्ञानेन परमेण च । यदा न जायते भूयः संसारेऽस्मिस्तदा पुमान् ॥" (पट. ४, श्लो. ६०-७१) इति । व्यूहाश्च वासुदेवसंकर्षणप्रद्युम्नानिरुद्धाख्याश्चत्वारो जगत्सर्गादिव्यापारार्थ परिगृहीतदिव्यदेहा भगवतो- ऽवतारविशेषाः । एभ्यो वासुदेवादिन्यूहेभ्यः प्रत्येकं त्रयस्त्रय इत्यवतीर्णाः केशवादयो द्वादश देवा व्यूहान्तरव्य- पदेश्याः; यथा वासुदेवात् केशवनारायणमाधवाः ; संकर्षणात् गोविन्दविष्णुमधुसूदनाः ; प्रद्युम्नात् त्रिविक्रमवामनश्रीधराः; अनिरुद्धात् हृषीकेशपद्मनामदामोदराः (ल. त., ४-२७) इति । विभवाश्च पद्मनामादयोऽष्टत्रिंशत् ; यथा-- . १. पमनाम: २. ध्रुवः ४. शक्तीशः ९. मधुसूदनः ६. विद्याधिदेवः ७. कपिलः ८. विश्वरूपः ९. विहंगमः ३. अनन्तः ·20 लक्ष्मीतन्त्रम् १०. कोडात्मा ११. बडबावक्त्रः १२. धर्म १३. वागीश्वरः १४. एकार्णवान्तःशायी १५. कमठः १६. यज्ञराहः १७. नृसिंहः १८. अमृताहरणः १९. श्रीपति. २०. कान्तात्मा २१. राहुजित् २२. कालनेमिन्नः २३. पारिजातहरः २४ लोकनाथ: २५. दत्तात्रेयः २६. न्यग्रोधशायी २७. एकशृङ्गतनु २८. वामन २९. त्रिविक्रम ३०. नरः ३१. नारायणः ३२. हरिः ३३. कृष्णः ३४. परशुरामः ३५. श्रीरामः ३६. वेदवित् ३७. कल्की ३८. पातालशयन: (ल. त., अ. ११, श्लो. १९-२५) इति । यास्तु लोकोत्तरान् महनीयांश्च देवमनुप्यादीन् स्वशक्त्याशेन याविश्य जगद्धितं भगवान् करोति, ते विभवान्तरपदवाच्या ; यथा सनफसनन्दनादयः शुकशौनकादयश्च । अर्चा च योगिना चिवालम्बनसौर्याय तैर्यथारचि परिगृहीत. सुवर्णरजतादिनिर्मितः प्रतिमाविशेषः । तत्र च मन्त्रविशेषमहिना भगवान् सनिहितो भवति , भगवत्सनिधानेन च ता. प्रतिमा अप्राकृता• पाड्गुण्य- परिपूर्णा भगनन्मया भवन्तीति पाञ्चरात्रसिद्धान्त । यथोक्तम् - -"बिम्बाकृत्यात्मना बिम्बे समागत्यावतिष्ठते" (सात्वतसहिता, ६-२२) इति । तथान्यत्रापि- 'सुरूपा प्रतिमा विष्णो. प्रसन्नवदनेक्षणाम् | कृत्वात्मन. प्रीतिकरी सुवर्णरजतादिभिः ।। तामर्चयेत्ता प्रणमत्ता यजेता विचिन्तयेत् । विशत्यपास्तदोषस्तु तामेव ब्रह्मरूपिणीम् ॥" (विष्णुधर्म , १०३-१६, ३०) इति । अव निम्बपदेन चेरपदेन प्रतिमापदेन च तत्र तत्र व्याहियते । पूजासु चार्चापूजैव प्रशस्तेति वदन्ति ; यथोक्तम् - "मानसी होमपूजा च वेरपूजेति सा दिया। यथोपयोगशस्यत्वात् कर्तुं पुष्पादिपूजनम् ॥ चक्षुष प्रीतिकरणान्मनमोऽपि तथैव च । प्रीन्या सजायते भक्तिमतस्य मुलमो हरिः । तस्मात् प्रयाणामेतेषा वेरपूजा विशिष्यते ॥" (वैखानसक्रियाधिकार इति पाञ्चरात्ररक्षा) ·21 उपोद्धातः इति । तथा च भगवदर्चानुभवरसिकानामभियुक्तानां वचनम् - "निरन्तरं निर्विशतस्त्वदीयमस्पृष्टचिन्तापदमाभिरूप्यम् । सत्यं शपे वारणशैलनाथ वैकुण्ठवासेऽपि न मेऽभिलाषः॥" (वरदराजपश्चाशत्, ४९) इति ।. अर्चाश्च स्वयंव्यक्तदैवसैद्धमानुपमेदेन भिन्ना देवालयेषु गृहेषु च भिन्नभिन्नाकारपरिकल्पनेन पूज्यन्ते । अन्तर्यामी च परमात्मा अन्तरात्मेत्यादिभिः शब्दैः श्रुतीतिहासस्मृत्यादिषु व्यवहियते । स च भक्तियोगनिष्ठानां चित्तालम्बनाय हृदयकुहरे संनिहितः। योगदशायां साक्षात्कृतो योगिनां महान्तमानन्दं जनयति । परमात्मशब्दार्थ उक्तो लक्ष्मीतन्त्रे; यथा- "अस्ति निर्दुःखनिःसीमसुखानुभवलक्षणः । परमात्मा परं यस्य पदं पश्यन्ति सूरयः ॥ कश्चित् केषांचिदात्मा स्यात् तस्यान्येषां च कश्वन । तस्याप्यन्य इतीत्यं तु यत्रैषा व्यवतिष्ठते ॥" (२-१, २) इति । अहिर्बुध्यसंहितायामपि- उपर्युपरि तत्त्वानां पूर्वपूर्वात्मभाविनाम् । पारम्येणात्ममावित्वात् परमात्मा प्रकीर्तितः ॥" (२-२६) इति । अत्रेदमवघेयम् -विभवाश्च लक्ष्मीतन्त्रे एकादशाध्याये पद्मनाभादयोऽष्टत्रिंशदित्युक्त्वा परि- गणिताः। त एव पुनर्व्यञ्जनाधिष्ठातृतया पठितास्तत्रैव विंशाध्याये । सात्वतसंहितायामपि नवमाध्यायेऽनेनैव क्रमेण पद्मनाभादयो विभवाः पठिताः; परं तु संख्या न निर्दिष्टा (श्लो. ७७.८३) । अहिर्बुध्यसंहितायां तुं एतान्येव नामान्यनेनैव क्रमेण पठित्वा नवत्रिंशदिति संस्त्या निर्दिष्टा (अ.५, श्लो. ५०-५६)। अतः संख्या- विषये लक्ष्मीतन्त्राहिर्बुध्न्यसंहितयोविरोधः प्रतीयते । अत्र चेत्यं विरोधः परिहतः सात्वतसंहितामाप्ये अलशिंगभट्टेन-लक्ष्मीतन्त्र विशाखयूपं पृथक् निर्दिश्यानन्तरं पद्मनाभादयोऽष्टत्रिंशत् पठिताः । एवं सात्वत- संहितायामपि । अहिर्बुध्न्ये तु विशाखयूपं पृथगनिर्दिश्य तमपि पद्मनामपदेन तन्त्रेणावृत्त्या वा वोध्यं मला नवत्रिंशदित्युक्तम् । "त्रयाणां मुख्यपूर्वाणां ध्रुवान्तानां पुरोदितम्" (१२-३) इति सात्वनसंहितावचनेन विशास्वयूपस्यापि विमवत्वमवगम्यते । ईश्वरपारमेश्वरसंहितयोः "अजनामं परं चैव पद्मनाम ध्रुवं तथा" ·22 लक्ष्मीतन्त्रम् (ईश्वरसहिता, १०-१७४), (पारमेश्वरसहिता, १६-१५९) इति पद्मनाभपर्यायाब्जनामपदेन विशाखयूपस्य व्यपदेश कृत । अत अहिर्बुध्न्यसहिताया पद्मनाभपदेन विशासयूपम्यापि विरक्षा सगतेवेति । एवं स्थिते, यत् पाडर्महाशयै “ोकनाथम्नु शान्तात्मा" (अहिर्बुध्यसहिता, ५-५४) इत्यत्र शान्तात्मेति पृथङ् नाम परिगणय्य नवत्रिंशत्सल्योपपादन कृत, तत् तुशब्दस्वारस्यानुरोधि वा न वेति सुधीभिरारोचनीयम् । १७ चातुर्म्यहम, विशाखयूपश्च परवासुदेवाख्यात् पररूपादानिर्भूता वासुदेवसर्पणप्रद्युम्नानिरुद्धाख्याश्चत्वारो व्यूहा । वासुदेव पर ब्रह्मैव जगजन्मस्थितिल्यमरणार्थमात्मान चतुर्था व्यूह्यानतिष्ठते इति पाश्चराउसिद्धान्त । यद्यपि सर्वेऽप्येते पागुप्यपरिपूर्णा सर्वशक्ता सर्वज्ञाश्च, तथापि तत्तत्कृत्यविशेषानुगुण्येन काश्चिद् गुणान् विशदीस्त्यारस्थानादेव विभाग शास्त्रेषु । तत्र प्रथमो व्यूहवासुदेव परबासुदेव इव पाड्गुण्यपरिपूर्ण सर्वज्ञ सर्वशक्तिश्च । परतु परवासुदेवे पाड्गुण्य शान्तोदितावस्थम् , व्यूहवासुदेवे तु नित्योदितावस्थमितीयानेव भेद । पररूपस्य शान्तावस्थत्वात् तत्र पाड्गुप्यस्य सर्गाद्यर्थ समुन्मेपो नास्ति । व्यूहरूपस्य तु नित्योदितावस्थत्वात् पागुण्यस्य सर्गाद्ययं मनागिव समुन्मेप सनात । अतो व्यूहवासुदेवम्य परवासुदेवान्नातीव मेदो दृश्यत इति तस्य व्यूहेषु परिगणनमुपेक्ष्य त्रयो व्यहा इत्यपि वचित् व्यवहार । व्यूहवासुदेवस्य महिपी लक्ष्मी । वर्णवमनादिक तु- "तत्राद्य मगवद्रूप हिमकुन्देन्दुकान्तिमत् । चतुर्भुज सौम्यवान पुण्डरीकनिमेक्षणम् || पीतकौशेयवसन सुपर्णध्वजभूपितम् । मुख्यदक्षिणहस्तेन मीतानामभयप्रदम् ॥ तथाविधेन वामेन दधान शड्दमुत्तमम् । अपरेण दधान च दक्षिणेन मुदर्शनम् । वामेन च गदा गुर्वी निषण्णा वसुधातले ||" (ल त , म १०, श्लो. २७-३०) इत्युक्तम् । सर्पणम्तु जगन्सहारकर्ता, शास्त्रप्रतिक, तदानुगुण्येन जाननराभ्या पिशेषेण भाम्वर , राभिमानी च । तम्य महिपी कीर्ति । वर्णवमनादिक तु- "सिन्दूरशिम्वराकार सौम्यवान चतुर्भुजम् । अतसीपु पसराशरसन तालगन्टिनम् ॥ - .

·उपोद्धातः 23 मुख्येन पाणियुग्मेन तुल्यमाद्यस्य वै विभोः । सीरं तचक्रहस्तेऽस्य मुसल तु गदाकरे ॥" (ल. त., अ. १०, श्लो. ३१-३३) इत्युक्तम् । प्रद्युम्नस्तु जगत्सृष्टिकर्ता, धर्मप्रवर्तकः, तदानुगुण्येन ऐश्वर्यवीर्याभ्यां विशेषेण भास्वरः, मनोऽभि- मानी च । तस्य महिपी जया । वर्णवसनादिकं तु- "प्राण्निशासमुदितखद्योतनिचयप्रभम् । रक्तकौशेयवसनं मकरध्वजशोभितम् ।। सौम्यवक्त्र चतुर्बाहुं तृतीयं परमेश्वरम् । मुख्यहस्तद्वयं चास्य प्राग्वत्तुल्यं महामते । वामेऽपरस्मिन् शाङ्गं च दक्षिणे बाणपञ्चकम् ॥" (ल. त., म. १०, श्लो. ३४-३६) इत्युक्तम् । अनिरुद्धस्तु स्थितिकर्ता, धर्मफलपदः, तदानुगुण्येन शक्तितेज.प्रचुरः, अहंकाराभिमानी च । अस्य महिषी माया । वर्णवसनादिकं च- "अञ्जनादिप्रतीकाश सुपीताम्बरवेष्टितम् । चतुर्भुज विशालाक्षं मृगलाञ्छनभूषितम् ॥ आदिवत् पाणियुगलमाद्यमस्य विचिन्तयेत् । दक्षिणादिक्रमेणाथ द्वाभ्या वै खड्गखेटको ॥" (ल. त., अ.१०, श्लो. ३७, ३८) इत्युक्तम् । सात्वतसहितायामप्येवमेव पञ्चमाध्याये पठितम् । अत्र च- क्रमशः प्रलयोत्पतिस्थितिभिः प्राण्यनुग्रहः । प्रयोजनमथान्यच्च शास्त्रशास्त्रार्थतत्फलैः ॥" (ल. त., २-२७) "संकर्षणादयो देवात्रय एते पुरातनाः । जीवो बुद्धिरहकार इति नाना प्रकीर्तिताः ॥" (ल. त., ६-१२, १३) ·24 लक्ष्मीतन्त्रम् "लक्ष्मी कीर्तिया माया व्यूहशतय ईरिता !" (ल. त., २०३४) इति वचननातमनुसधेयम् । एते व व्यूहावतारा उपासकाना ब्रह्मविद्यास्विर ततद्गुणानुसधानार्थ ततद्गुणाविष्कारेण भगवता वासुदेवेनेव स्वीकृता इत्यनुसघेयम् । उक्त च चतुर्वृहोपासन तदुपासकाना तचमूहपदमाप्तिपूर्वक- परममुक्तिश्च । यथा महाभारते- "ये तु दग्धेन्धना लोके पुण्यपापविवनिता । तेपा वै क्षेममध्वान गच्छता द्विजसत्तम । परमाण्वात्ममूताश्च त देव प्रविशन्त्युत । तस्मादपि विनिर्मुक्ता अनिरुद्धतनौ स्थिता ॥ मनोभूतास्ततो भूय प्रद्युम्न प्रविशन्त्युत । प्रद्युम्नाच विनिर्मुक्ता जीव सकर्षण तथा ।। विशन्ति विप्रप्रवरा साख्ययोगाश्च ते सह । ततस्वैगुण्यहीनास्ते परमात्मानमञ्जसा ॥ प्रविशन्ति द्विजश्रेष्ठा क्षेत्रज्ञ निगुणात्मकम् । सर्वावास वासुदेव क्षेत्रज्ञ विद्धि तत्त्वत ॥' (शान्तिपर्व, म ३५४, श्लो १३ २०) इति । एवं पायसहितायामपि- "महतस्तमसो बाह्ये लोका सुबहुयोजना । चत्वार क्रमश सन्ति चतुर्मि समधिष्टिता ॥ म्यूई क्रमेण वक्ष्ये ताननिरुद्ध पर स्मृत । प्रद्युम्नोऽनन्तर तेषा सकर्षणसमाहृय ॥ वासुदेवस्तत पश्चात्यहाख्य कमलासन । ततो नारायणस्यापि लोकस्तनिकटे स्थित ॥" (ज्ञानपाद , म १२, लो ४९ ५३) इत्युचम् । एवमन्यत्रापि- - -- "श्वेतदीपमिद प्राप्य विश्वम्पधर हरिम् । सतोऽनिरुद्धमासाच श्रीमत्क्षीरोदधौ हरिम् ॥ तत प्रधुम्नमासाद्य देव सर्वेश्वरेश्वरम् । तत समर्पण दिव्य मावन्त सनातनम् ॥

·25 उपोद्धातः - अयमप्यपरो मार्गः सदा ब्रह्मसुखैषिणाम् । परमैकान्तिसिद्धाना पञ्चकालरतात्मनाम् ॥" इति । इमानि च वचनानि जयत्संहितास्थानीत्युक्तमभियुक्तैः (रहस्यत्रयसारः, अधि. २१) । यथा मध्वादि. ब्रह्मविद्यासु वस्वादिपदप्राप्तिपूर्वकपरमपदप्राप्तिः श्रुता, तथैव चतुर्वृहोपासनेऽपि अनिरुद्धादिपदमाप्तिपूर्वक- परमपदप्राप्तिः पाञ्चरात्रसमयसिद्धा वेदितव्या । एवं यथा ब्रह्मविद्या कामनाप्रयुक्ताधिकारितारतम्येन नियतविषया, तथा चतुर्वृहोपासन- मप्यधिकारितारतम्यनियतम् । तथाहि-जाग्रत्स्वमसुषुप्तितुर्याख्याश्चतस्रो दशा उपासकानां भवन्ति, याश्च विश्वतैजसप्राज्ञतुर्याख्यामिरुपनिषत्सु श्रूयन्ते । तासां दशानामनिरुद्धप्रद्युम्नसंकर्पणवासुदेवाख्याश्चत्वारो न्यूहा अधिष्ठातारस्तत्तद्दशास्थैरुपासकैरुपास्या भवन्ति । यदाहुः- "जासत्स्वप्नात्यलसतुरीयप्रायध्यातृकमवदुपास्यः । स्वामिस्तत्तद्गुणपरिबर्हश्चातुर्म्यहं वहसि चतुर्धा ॥' (श्रीरङ्गराजस्तवः, २-४०) " इति । - इदमत्र भाव्यम् ----अस्ति श्रीवैकुण्ठेऽप्राकृतलोके विशाखयूपो नाम ध्वजस्तम्भाकारः कश्चन तेजोरूपी भगवन्मयः स्तम्भविशेषः । स च ब्रह्मयूपनाम्नाप्याख्यायते । तत्राधःप्रदेशमारभ्योपर्युपरि चत्वारो भागा- श्चतुरश्रा वर्तन्ते । प्रतिभागं चतुर्वपि पावेषु भगवान् परवासुदेवः वासुदेवसकर्षणप्रद्युम्नानिरुद्धरूपेण क्रमेण प्रागादिदिक्षु अवतिष्ठते । तत्र प्रथमो भागः जाग्रत्पदाभिमान्यनिरुद्धप्रधानः । तत्र ते व्यूहदेवाः स्पष्टदृश्य- रूपायुधवाहनमहिप्यादिपरिच्छदा भान्ति । एते च जाग्रत्पदस्थोपासकानुग्रहाय तथा प्रकाशन्ते । तदुपरि द्वितीयो भागः स्वमस्थानामिमानिप्रद्युम्नप्रधानकः । तत्र ते व्यूहदेवा अस्पष्टदृश्यैर्मलिनप्रायैरायुधवाहनमहिप्यादिपरि- च्छदैवर्तन्ते । एते च स्वप्मपदस्थोपासकानुग्रहाय तथा वर्तन्ते । तदुपरि तृतीयो भागः सुषुप्तिस्थानाभिमानि- सकर्षणप्रधानो रेखामात्रदृश्यायुधादिपरिच्छेदैदेवैरध्यासितः। एते च सुषुप्तिपदस्थोपासकानुग्रहाय तथा वर्तन्ते । तदुपरि तुरीयस्थानामिमानिबासुदेवप्रधानोऽत्यन्तादृश्यायुधादिपरिच्छदैः शून्यकल्पैर्देवैरध्यासितश्चतुर्थों भागः। एते च तुरीयपदस्थोपासकानुग्रहाय तथा वर्तन्ते । अतो जाग्रदादिपदस्थोपासकाधिकारानुगुण्येन व्यूहदेवास्तथा तथा वर्तन्त इति । विशाखयूपस्य वर्णनं सात्वतसहितायां (परि. ४, श्लो. ७-२०) द्रष्टव्यम् । एतादृशविशाखयूपाख्यानिरुद्धादेव पद्मनाभादयो विभवा अवतीर्णा इति लक्ष्मीतन्त्र उक्तम् । (अ. ११, श्लो. ९-१८)। १८. पागुण्यम् परब्रह्मभूतस्य भगवतो वासुदेवस्यानन्तेषु कल्याणगुणेषु ज्ञानशक्तिबलेश्वर्यवीर्यतेजांसि प्रधानतमाः D ·26 लक्ष्मीतन्त्रम् मट् गुणाः। एत एव पाड्गुण्यमित्युच्यते । पाड्गुण्यं चातुरास्यं चातुर्म्यहं त्रैगुप्यमित्यादयः स्वार्थिकतद्धि- तान्ता आगमिकानां व्यवहाराः । कालिदासोऽपि " त्रैगुण्योद्भवमत्र लोकचरितं नानारस दृश्यते" (मालविका, १-४) इति प्रायुक्त । तत्र ज्ञानं नाम भगवतस्त्रैकालिक्सर्ववस्तुसाक्षात्कारोपयोगी स्वयंप्रकाशो गुणविशेषः । स्वयंप्रकाशत्वात् ब्रह्मस्वरूपमपि ज्ञानमित्युच्यते । यथा--- "सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म" (तैचिरीयोपनिषत्, १-२-१) इत्यादि । एवंच ब्रह्मस्वरूपं तद्गतो गुणविशेषश्चेत्युभयमपि ज्ञानमिति व्यपदिश्यते । यथोक्तम् - "यजडं स्वात्मसंबोधि नित्यं सर्वावगाहनम् । ज्ञानं नाम गुणं प्राहुः प्रथम गुणचिन्तकाः । स्वरूपं ब्रह्मणस्तच्च गुणश्च परिगीयते ॥" (अहिर्बुध्न्यसंहिता, २-५६, ५७) इति । ज्ञानादीनां पप्णां गुणानां व्याख्यानं यथा--- "अहमियान्तरं रूप ज्ञानरूपमुदीर्यते । प्रकाशकादिक रूपं स्फटिकादिसलक्षणम् ॥ अवस्तु ज्ञानरूपत्वं मम नारायणस्य च । अव्याहतिर्यदुद्यन्यास्तदैश्वर्य पर मम ॥ जगत्प्रकृतिमावो मे यः सा शक्तिरितीर्यते । सृजन्त्या यच्छ्रमामावो मम तलमिप्यते ॥ विकारविरही वीर्य प्रकृतित्वेऽपि मे सदा । सहकार्यनपेक्षा मे सर्वकार्यविधौ हि या ॥ तेज: षष्ठ गुण प्राहस्तमिम तत्त्ववेदिनः । इति पञ्च गुणा ह्येते ज्ञानस्य स्रुतयोऽमलाः । शानाधाः पद् गुणा एते पाइगुण्यं मम तद्वपुः ॥" (ल. त., अ. २, श्लो. २६-३६) इति । एषां गुणानामभिव्यक्तितारतम्येन चत्वारो व्यूहाः संमपन्ति । भगवत्स्वरूपस्य पाड्गुण्यप्रचुरत्वात् पागुण्यसारत्याच "तद्गुणमारत्वात् तद्यपदेशः” (प्रअमूत्रम्, २-३-२९) इति न्यायेन "पागुण्यं तत्परं अन" (अहिर्बुध्यमहिता, २-६२) " पाङ्गुष्य मम तद्वपुः” (ल. त., २-३६) इत्यादी पाड्गुण्यत्वेन व्यपदेशः । चतुर्प व्यूहेषु गुणपिशेपाविर्भाश्चैव सगृहीतोऽभियुक्तः-- "पागुण्यावामुदेवः पर इति स मपान मुक्तभोग्यो वटाघ्या- द्वोधात् सकर्षणस्त्वं हरति विननुपे शास्त्रमैश्वर्यवीर्यात् ।

·उपोद्धातः 27 प्रद्युम्न: सर्गधौं नयसि च भगवन् शक्तितेजोऽनिरुद्धो बिभ्राणः पासि सत्वं गमयसि च तथा व्यूह्य रजाधिराज ॥" (श्रीरङ्गराजस्तवः, २-३९) इति। एपां वासुदेवादिव्यूहदेवानां महिप्यस्तु क्रमेण लक्ष्मीः कीर्तिर्जया माया चेति पूर्व चातुर्ग्रह प्रस्तावे उक्ता ज्ञातव्याः। एतेभ्यश्चतुभ्यो व्यूहेभ्योऽवतीर्णानां केशवादिव्यूहान्तराणां महिप्यो यथा-- "श्रीश्च वागीश्वरी कान्तिक्रियाशान्तिविभूतयः । इच्छा प्रीती रतिश्चैव माया धीमहिमेति च । शक्तयः केशवादीनां ता एताः स्वरशक्तयः॥" (ल. त., २०-३५, ३६) इति । तेपामायुधानि यथा-- “वामे पश्चिमगे चक्र विद्धि शङ्ख तु दक्षिणे । दक्षिणे मुख्यहस्तेऽनं गदा तदपरे तु वै ॥ एवं हि भगवान् धत्ते केशवः कमलादिकम् । सन्यापसव्यहस्ताम्या मुख्याभ्यां तु गदाम्बुजे ॥ वामादौ शङ्खचक्रे तु स धत्ते पश्चिमद्वये । नारायणाख्यो भगवान् माधवाख्यं निबोध तु ॥ मुख्ये सत्यापसव्ये तु शङ्ख धत्ते गदां प्रभुः । पश्चिमै पद्मचक्रे तु सर्वपूर्वे भुजद्वये ।। मूर्तित्रयमिदं दिव्यं कुन्देन्दुस्फटिकप्रभम् । पद्मं मुख्यकरे वामे गदान्यस्मिन् हि दक्षिणे ॥ विभोगोविन्दसंज्ञस्य इत्येवं समुदाहृतम् । विन्यासं लाञ्छनाना च विष्णोरथ निबोध तु ।। वामदक्षिणपाणिभ्यामग्रतः शङ्खपङ्कजे । एवं पश्चिमहस्ताभ्या चक्रकौमोदकीद्वयम् ॥ मधुसूदनसंज्ञस्य सनिवेशमतः शृणु । पर्म मुख्यकरे वामे पाञ्चजन्यं तु दक्षिणे ॥ गदा पधिमत: सज्ये चक्र दक्षिणत: परे । चातुरात्म्याद् द्वितीयं तु पद्मरागोज्ज्यलशुति ॥

·28 लक्ष्मीतन्त्रम् अथ प्रद्युम्नदेवाना त्रयाणा क्रम उच्यते । अप्रतो वामपाणौ च चकमन्यकरे गदा ॥ वामे तु पश्चिमे शह पद्म तदपरे स्मृतम् । विमोत्रिविक्रमाख्यस्य वामनस्यावधारय ।। गदाग्रवामहस्ते तु चक्र मुख्ये तु दक्षिणे । वामे तु पश्चिमे पद्म शङ्ख तदक्षिणे करे । श्रीधरस्य गदा वामे मुख्यहस्ते प्रकीर्तिता । चक्रमग्रेऽपसव्याख्ये शङ्ख वामे तु पश्चिमे ॥ तदन्यस्मिन् परे पद्म चक्र काटिसमप्रभम् । हेमधामप्रभ ज्ञेय चातुरात्म्यतया स्थितम् ॥ अतोऽनिरुद्धमूर्तीना त्रितय चावधारय । पद्ममप्रकरे वामे तद्वितीये तु हेतिराट् ।। सव्यापसव्यहस्ताभ्या पश्चिमाभ्या क्रमेण तु । पद्मकोश गदा गुर्वी पद्मनामे निबोध तु ॥ अग्रगे चकराड् वामे पद्म मुख्यकरे परे । वामे गदा पश्चिमगे तदन्यस्मिश्च शङ्खराट् ॥ धत्ते दामोदरो वामे गदा चामस्थिते शुभाम् । अपसव्येऽप्रगे शड्स वामे चक्र तु पश्चिमे ।। पश्चिमे त्यपसव्ये तु कमल सूर्यवर्चसम् । मतसीपुम्पसकाशमिद मूर्तिगण स्मृतम् ॥" (पौ करसहिता, अ ३६, श्लो १४६ १६८) इति । पद्मनाभादयो ये विभवा , तेपा महिप्यो यथा--- "धीस्तारा वारुणी शक्ति पद्मा विद्या तथैव च । सख्या विश्वा खगा भूगौलक्ष्मीर्वागीश्वरी तथा । अमृता धरणी छाया नारसिंही मुघा तथा । श्री फीतिविश्वकामा मा सत्या कान्ति सरोरुहा ॥ माया पद्मासना खवां विक्रान्तिनरसमवा । नारायणी हरिप्रीतिर्गान्धारी काश्यपी तथा । वैदेही वेदविद्या च पद्मिनी नागशायिनी ॥" म. २०, सो ४५-४८) इति । व्यूहादिदेवा इव तन्महिप्योऽपि पागुप्यपरिपूर्णा । (ल त, ·उपोद्रातः 29 १९. पाश्चराने सांख्यदर्शनम् सत्कार्यवादः पदार्थानां कार्यकारणभावविपये सन्ति विविधा मतभेदाः । असतः शून्यात् सत् जायत इति माध्यमिकाः । सतो विज्ञानात् संवृतिसत्यः प्रपञ्चो जायत इति सौत्रान्तिकाः । सतः कारणान्मृदादे: पूर्वमविद्यमानो घटादिः सन् जायत इति नैयायिका वैशेषिकाच । सतः कारणान्मृदादेः तत्र पूर्व सन्नव घटादिर्जायत इति सांख्याः । सतः कारणात् ब्रह्मणस्तद्विवर्तमूतो घटादिर्जायत इति निर्विशेषाद्वैतिनः । सतः कारणात् ब्रह्मणः सन्नैव घटादिर्जायत इति विशिष्टाद्वैतिनः । सतः कारणान्मृदादेः पूर्वमसन् घटादि- र्जायते; ब्रह्म तु निमित्तमात्रमिति माध्वाः । पाश्चरात्रग्रन्थाः प्रायेणात्र विषये सांख्यपक्षमादियन्ते ; यथोक्तम् - यथा न्यग्रोधधानायां त्रैगुण्ये प्रकृतौ तथा । या स्थितिर्महदादेः सा भावसृष्टिनिंगयते ॥" (ल. त., १२-३९, ४०) इति । अयं भावः-यदि कारणे कार्य पूर्व न स्यात्, तदा कथं नियतात् कारणानिय- तस्य कार्यस्योत्पत्तिः । कथं मृत्पिण्डात् घट एवोत्पद्यते, न पटः? किं चासतः सत्ता नाम कथमपि न संभवति । अन्यथा शशशृङ्गादिरपि कदाचिदुत्पद्यत । यदि नात्यन्तासतः सत्त्वमुच्यते, किंतु अन्यत्र प्रसिद्धस्यैवेति कथ्यते; तदापि सिकताभ्यस्तैलमुत्पद्येत । उक्तं च " नासतो विद्यते भावः” (गीता, २-१६) इति । तस्मात् मृत्पिण्डे घट उत्पत्तेः पूर्वमपि विद्यत एव । कुतो न दृश्यत इति चेत्, यथाहुः--" सौक्ष्म्यातदनुपलब्धि भावात् कार्यतस्तदुपलब्धेः" (सांख्यकारिका, ८) इति । वेदान्तिनात सत्कार्यवादिनोऽपि सांख्योक्ता प्रक्रियां नाद्रियन्ते । तथाहि-यदि मृत्पिण्डे घरः पूर्वमपि स्यात् , कृतं तर्हि कुलालव्यापारेण । पूर्वमनभित्यक्तस्य घटस्यामिन्यक्त्यर्थं सोऽपेक्षित इति चेत् , तर्हि घटस्यैव मृत्पिण्ड- निष्ठस्य करकशरावादेरपि घटकरणोद्यतकुलालव्यापारेणाभिव्यक्तिः स्यात् । अभिव्यजकानां स्वयं स्वभावः- यत् समानेन्द्रियमाद्याणि समानदेशस्थितानि सकलान्यपि वस्तून्यविशेषेण प्रकाशयन्तीति । घटामि- व्यञ्जकालोकेन हि तत्संबद्धदेशवर्तिकटपटादिकमप्यभिव्यज्यते । 'न हि घटायोन्मीलितं चक्षुः पटे न पश्यति' इति च न्यायविदः । अभिव्यक्तिवादे स्थापिते हि अभिव्यञ्जकशक्तितारतम्य कल्पयितुं शक्यते, नान्यथा । अथैनदीत्या कुलालव्यापारम्य न घटामित्र्यञ्जकत्वं, किंतु मृत्पिण्डस्यघटे सूक्ष्मावस्याम्पोद्य स्थूलावस्याजनकत्वमित्यङ्गीक्रियते, तदा पूर्वमसत्याः स्थूलावस्थाया उत्पत्त्यङ्गीकारात् असत्कार्यवाद एवं पर्यवसानं स्यात् । तस्मात् सत्कार्यवाद एवमुपपादनीयः--एकमेव द्रव्यं कारणावस्य कार्यानस्थमपि दृश्य सौक्ष्म्यादित्युच्यते। .

·30 लक्ष्मीतन्त्रम् इति । तस्मात् पिण्डात्मना पूर्व सदेव मृद्रव्य घटात्मनानन्तर दृश्यत इति सत्कार्यवाद उपपन्न । असत्कार्यवादिभिस्तु घटस्य सर्वात्मना मृत्पिण्डेऽसत्त्वमेवाजीकृतमिति ततोऽस्य मतस्य भेद । सर्ववस्तूना प्रतिनियतशक्तिकत्वात् मृत्पिण्डात् कुत्त पटो न जायत इति चोद्यस्य नावकाश । यथोक्त पुराणरने-- शक्तय सर्वभावानामचिन्त्यज्ञानगोचरा " (विष्णुपुराणम् , १-३-२) इति । तथान्यत्रापि- 'शक्तय सर्वमावानामचिन्या अपृथस्थिता । स्वरूपे नैव दृश्यन्ते दृश्यन्ते कार्यतस्तु ता " (अहिर्बुध्न्यसहिसा, ३-२) इति । " तत्त्वगणना तथा तत्त्वगणने साख्यदर्शनरीतिराश्रीयते, यथा- "पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च । अहकारो महाश्चैव प्रकृति परमा तथा । एता प्रकृतयस्त्वष्टौ तासा व्याख्यामिमा शृणु ॥" (ल त., १५-२६, २७) इत्युपक्रम्य, 'तामसाद्विपदादिस्तु तन्मात्रगण उज्ज्वल । जात सत्वसमुद्रिक्ताद् बुद्रीन्द्रियगणो महान् ॥ कर्मेन्द्रियगणश्चापि राजसादुभयात्मकम् । उभयस्मात् समुद्भूतमितीय तत्वपद्धति ॥ अत्र प्रकृतिरेकैव मूलभूता सनातनी । महदाद्यास्तु सप्तान्पे कार्यकारणरूपिण ॥ तन्मात्रेभ्य समुद्भूता विशेषा वियदादय । युद्धिकर्मेन्द्रियगणो पञ्चको मन एव च ॥ विकारा एव विज्ञेया एते घोडश चिन्तक । चतुर्विशतिरेतानि तत्त्वानि कथितानि ते " (ल ह, अ. १६, श्लो ५१०) इति निगमिवम् । इद च परिगणनम् , "मटप्रकृतिरविकृतिर्महदाया प्रवृतिविकृतय स । पोडशकस्तु विकारो न प्रकृतिन विकृति पुरुष ॥" (सांख्यकारिका, ३) ·उपोद्धातः 31 इति सांख्यरीतिमनुसरति । अनन्तरं जीवतत्त्वमीश्वरतत्त्वं च परिगणय्य पड्विंशतितत्त्वसंख्यामुपपाव सेश्वरसांख्ये परिसमापितम् । अत्रैव षष्ठे सप्तमे बाध्याये पञ्चत्रिंशत् तत्त्वानि प्रकारान्तरेण परिगणितानि । सांख्यशब्दनिर्वचनं चैवं कृतम्-- संख्यास्तिस्रो हि मन्तव्याः सांख्यशास्त्रनिदर्शिताः । प्रथमा लौकिकी संख्या द्वितीया चर्चनात्मिका ॥ समीचीना तु या धीः सा तृतीया परिपठ्यते । संख्यात्रयसमूहो यः सांख्यं तत् परिपठ्यते ॥" (ल. त., १५-२४, २५) इति । एवंच तत्त्वगणनापरत्वात् , तत्त्वानां साधर्म्यवैध→विमर्शाख्यचर्चनापरत्वात् , तत्त्वविषयकयथार्थज्ञान- परत्वाचेति त्रिमिहेतुभिः समुदितैः सांख्यशब्दनिर्वचनं फलितम् । पष्टितन्त्रम् . पष्टितन्त्रात्यं सांख्यदर्शनं ग्रन्थकारैर्बहुभिर्नामोल्लिखितमपि तत्रत्यविषयनिर्देशः प्रातिस्विकतया कुत्रापि न कृतः, ऋते पाञ्चरात्रीयाहिर्बुध्न्यसंहितायाः । अतो ज्ञायते पाचरात्रसमयस्य सांख्यदशने महानादर इति । ते च विषयाः- "पष्टिमेदं स्मृतं तन्त्रं सांख्यं नाम महामुने । प्राकृतं वैकृतं चेति मण्डले द्वे समासतः ॥ प्राकृतं मण्डलं तत्र द्वात्रिंशद्भेदमियते । तत्राद्यं ब्रह्मतन्त्रं तु द्वितीय पुरुषाङ्कितम् ॥" इत्युपक्रम्य, "अष्टाविंशतिभेदं तदित्य विकृतिमण्डलम् । पष्टितन्त्राण्यथैकैकमेषां नानाविधं मुने । षष्टितन्त्रमिदं सांख्यं सुदर्शनम्यं हरेः ॥" (अहिर्बुध्न्यसंहिता, अ. १२, श्लो. १९-३०) इति पठिताः। अन्तःकरणस्य त्रैविध्यम् अन्तःकरणं त्रिविधं दशधा बाह्य त्रयस्य विषयाख्यम् । सांप्रतकालं वाह्य त्रिकालमाभ्यन्तरं फरणम् ॥" (सांख्यकारिका, ३३) ·32 लक्ष्मीतन्त्रम् इति साख्ये दर्शनेऽन्त करण त्रिधा विभक्तम् । तदनुरोधेन लक्ष्मीतन्त्रेऽपि-"चित्तमन्त करणमीरितम् । मनोबुद्धिरहकार इत्येतत् त्रितय च तत् ॥” (७-३०) इति पठितम् । वेदान्तिनस्तु नैतदङ्गीकुर्वन्ति । अन्त करणमेक्मेवेति मन्यन्ते । आलोचनशानम् साख्या " उभयात्मकमत्र मन सकल्पसमिन्द्रिय च साधर्म्यात् । शदादिषु पञ्चानामालोचनमात्रमिष्यते वृत्ति ॥" (साख्यकारिका, २७, २८) इत्यालोचन नाम मुग्धवस्तुक ज्ञानविशेपमङ्गीर्वन्ति । तदनुरुध्य लक्ष्मीतन्त्रेऽपि.--- "वृत्तयो विषयवस्य श्रोत्रादे श्रवणादय । आलोचनानि कथ्यन्ते धमिमात्रग्रहश्च स ॥" (५-५८, ५९) इत्युक्तम् । विशिष्टाद्वैतवेदान्तिन सर्व ज्ञान सविशेषविषयमित्याचक्षाणा एतन्नाङ्गीकुर्वन्ति । इद्रियाणि , पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि, पश्च कर्मेन्द्रियाणि, मन एक चेत्येकादशापीन्द्रियाणि सात्त्विकाहकारा- दुत्पद्यन्त इति सारख्या वेदान्तिनश्च । रक्ष्मीतन्त्रे तु सात्त्विकाहकारात् पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि, तेजसाहकारात् पञ्च कर्मेन्द्रियाणि, उमयस्मान्मन इत्युक्त्वा, मनसो ज्ञानेन्द्रियत्व कर्मेन्द्रियत्व चेति प्रतिपादितम् । तथान्यत्रापि- 'कर्मेन्द्रियाणि पश्चैर फारम्भाणि तैनसात् " (परमसहिता, २-४८) इत्युक्तम् । कित्स्य विभाग केपा मतमनुसृत्येति न ज्ञायते । अहिर्बुध्यसहितायामेकादशानामपीन्द्रियाणा सात्त्विकाहकारादेवोत्पत्तिरभिहिता । मो ज्ञायते लक्ष्मीतन्त्रोक्त फर्मेन्द्रियाणा तसाहारोत्पनत्व मतान्तरावलम्बनेनेति । तथा चोक्त सर्वार्थसिद्धी- "न च कर्मेन्द्रियाणा तन्त्रान्तरसिद्ध राजसत्यमनुमन्तव्यम् । (१-३६) इति । तथान्यतापि-“कमेन्द्रिय राजर्स स्यादिति चिन तान्त्रिमा " (मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिकम्, पृ ११८) इत्युक्तम् । मनम उभयात्मकत्व तु साम्न्यानामपि संमतम् । वेदान्तिनम्नु नैतदाद्रिय ते । मनसो ज्ञानद्वारा कर्मप्रवर्तकत्वात् यदि फर्मेन्द्रियत्व सिभित, सदा चरादीनामपि ज्ञानद्वारा फर्ममार्तकत्वात् कर्मेन्द्रियत्वमपीत्युभयात्मकत्व स्यात् । अतो मनसो भानेन्दिय रमेवेति वदन्ति । ।

·उपोदात: 33 २०. विष्णुशक्तिः पाश्चरात्रागमेषु श्रीः विष्णुशक्तिरिति व्यपदिश्यते । तथा चेक्तम्- तस्य या परमा शक्तिज्योत्स्नेव हिमदीधितेः । सर्वावस्थागता देवी स्वात्मभूतानपायिनी ॥ अहं नारायणी शक्ति: सिसृक्षालक्षणा तदा । अहं नागयणी शक्तिः सुपुप्सालक्षणा हि सा ॥" (ल. त., २-११, १२, २२, २३) इति । तथा चान्यत्र श्रीनामानि प्रस्तुत्योक्तम्--- "विष्णोः सामर्थ्यरूपत्वाद्विष्णुशक्ति: प्रगीयते । पालयन्ती हरेर्भाव विष्णुपत्नी प्रकीर्तिता ॥" (अहिर्बुध्न्यसहिता, ३-११) इति । . आपाततो लोकव्यवहारव्युत्पन्नाः शक्तिपदार्थमेवमवगच्छन्ति-शक्तिर्नाम कारणसमवेतः कार्योत्प- त्यनुकूलो धर्मविशेषः; यथा वहेर्दाहानुकूलो धर्मविशेषः शक्तिरित्युच्यते । स च धर्मो नैयायिकरीत्या प्रति वन्धकाभावरूपो वा, मीमांसकरीत्या भावरूपपदार्थान्तरं वा। सर्वथा शक्तिपदार्थो न द्रव्यं भवितुमर्हति, शब्दादिगुणेष्वपि तस्याः सत्त्वात् । कथमन्यथा शब्देनार्थप्रतिपत्तिः स्यात् ? पाञ्चरात्रशास्त्रेम्वपि घट्ट गुणेषु अन्यतमा शक्तिनिरुच्यते- "जगत्प्रकृतिभावो मे यः सा शक्तिरितीर्यते" (ल. त., २-२९) इति । एवं स्थिते श्रियो विष्णुशक्तित्वोक्तिः कथं संगच्छतामिति तेषां शङ्का जायेतैव । सा च शक्तिपदार्थविमर्शनेनेत्यं समाधेया |-कारणस्य कार्योत्पादने यद्यदुपकरोति, तत् सर्वे शक्तिरित्युच्यते । तच्चाद्रव्यमिति वा द्रव्यमिति वा न नियन्तुं शक्यते । क्वचित् कारणसमवेतो धर्मविशेषः सा भवति । यथा वहेर्दाहानुकूलले धर्मविशेषः । ईश्वरस्येश्वर्या वा जगत्प्रकृतिभावाख्यो वैमवविशेपश्च तथा । कचित्तु कारणापृथसिद्धो द्रव्यविशेषोऽपि ; यथा ईश्वरस्य श्रीः प्रकृतिपुरुपकालादयश्च । शब्दे तु अर्थवोधकत्वरूपं तत्स्वरूपमेव शक्तिः, नातिरिक्तो गुणो द्रव्यं वा । ईश्वरस्य च जगत्सर्गादौ तदविनाभूता श्रीः प्रधानपुरुषादयश्च सहकारितामापन्नाः शक्तिशब्देनो- च्यन्ते । तेषां सहकारिता च शास्त्रैरवगम्यते । वेदान्तेप्वपि तेजोऽबन्नजीवानुप्रवेशेन हि ब्रह्मणो बहुभवनं श्रूयते; न तद्रहितस्य । ईश्वरस्य जगद्यापारे सहकार्यपेक्षणेऽपि न स्वातन्त्र्यस्य कर्तृत्वस्य वा हानिः, यतः कर्तुः सहकार्यपेक्षा न दोपाय । न हि कुलालस्य घटकरणे मृचनादिसापेक्षत्वेन तत्र स्वातन्त्र्यं कर्तृत्वं वापैति । कर्तृत्वमस्तु, स्वातन्त्र्यं मास्त्विति तु न चोदनीयम् , स्वातन्त्र्यघटितत्वात् कर्तृत्वस्य । " स्वतन्त्रः कर्ता" (अष्टाध्यायी, १-४-५४) इति ह शब्दस्मृतिः। उक्तं च देव्यैव---" कर्तुश्च करणापेझा न - E ·34 लक्ष्मीतन्त्रम् स्वातन्त्र्यविघातिनी" (ल. त., ३-३५) इति । तथाभियुक्तवचनमपि-"हेतूनां साध्यसिद्धौ सहकृदनु- विधिहेतुमाव न हन्ति" (तत्त्वमुक्ताकलापः, ४-२०८) इति । २१. पडध्वानः श्रीदेवी जगदात्मना बहुभवने षट् रूपाणि स्वीकरोति । तानि रूपाणि षडध्वान इत्युच्यन्ते । ते यथा- "वार्णः कलामयश्चैव तात्त्विको मान्त्रिकस्तथा । पादिको मौवनश्चैव षडध्वानः प्रकीर्तिताः ॥" (ल. त., २२-१०, ११) इति । अयं भावः- -परापश्यन्तीमन्यमावैग्वरीरूपैश्चतुर्भिराफारैः भगवती प्रथमं समुदेति । एप वर्णाध्वा । एवं कलापदव्यपदेश्यपाड्गुण्यात्मनोदेति । एष कलाध्या। ततो वासुदेवादिव्यूहात्मना भवति । एष एव तत्त्वाध्वेत्युच्यते । एव वर्णाध्वपुरस्कारेण मन्त्ररूपा भवति । एष एव मन्त्राध्वेत्युच्यते । एतद्रूपं प्रमाणीकृत्यैव मन्त्राणां फल्पदवं जैमिनीयाः सगिरन्ते । एतद्रूपमभिप्रेत्यैवामियुक्तानां भगवस्तुतिः-- " अग्नौ समिद्धाचिपि सप्ततन्तोरातस्थिवान् मन्त्रमयं शरीरम् । अखण्डसारेहविषा प्रदानराप्यायनं व्योमसदां विधत्से ॥" (हयग्रीवस्तोत्रम् , १०) इति। जाग्रदादिपदम्योपासकव्यानार्थ ततस्पटाधिष्ठातृदेवात्मना स्वीकृतानि रूपाणि पदाध्वान इत्युच्यन्ते । चिदचिन्निश्रमलमपश्चान्नामितया मूला तन्द्रूपस्थितिः मुवनाध्वेत्युच्यते । अस्य च प्रपञ्चनं लक्ष्मीतन्त्र (अ. २२, श्वे. १०-२८) कृतम् । एप चावविभाग. शैमिद्धान्तेऽप्यादृतः । तथा च विशेषार्थप्रकाशे-- 'मन्त्राध्या च पदाध्वा च वर्णावा चेति शन्दितः । मुग्नाध्या च तत्वाध्या कलाध्वा चार्थतः स्मृताः ॥" इति । २२ पदकोशाः पूर्वेतपदयान इस षट् कोगा अपि देव्या बहुमरने स्वीकृतानि पट् रूपाणि भवन्ति । गन्द भरीरपरः । तेषां प्रपश्चनं यया--- - "शक्तिसांपा प्रमूतिय प्रकृतित्रिगुणात्मिका । ब्रमा जीपदेहयेपेत एकदादिताः ।।

·उपोद्धातः 35 शक्तिः सा प्रथम: कोशः शुद्धमार्गप्रवर्तनी । कोश: कुलायपर्यायः शरीरापरनामवान् ॥" इत्यारभ्य, एषा कोशविधा षष्ठी क्रमशस्तनुतां गता ॥" (ल. त., म.६, श्लो. ३-२९) इति निगमितम् । तत्र शक्तिकोशसंबन्धिनी सृष्टिः शुद्धसृष्टिरित्युच्यमाना वासुदेवसंकर्षणाद्यवताररूपा दिव्येप्राकृतलोके विराजते । मायादिकोशसंबन्धिनी सृष्टिस्तु अशुद्धसृष्टिरित्युच्यमाना हिरण्यगर्भादिमा स्तम्बपर्यन्ता प्राकृतलोके भवति । २३. पञ्च कृत्यानि " श्रीदेव्या जगद्व्यापाराः पञ्चभेदाः। ते यथा-सृष्टिः, स्थितिः, संहारः, तिरोभावः, अनुग्रह इति । यथोक्तम्- 'तस्या मे पञ्च कर्माणि नित्यानि त्रिदशेश्वर । तिरोमावस्तथा सृष्टिः स्थिति: संहतिरेव च । अनुग्रह इति प्रोक्तं मदीयं कर्मपञ्चकम् ॥" (ल. त., १२-१३, १४) इति । तत्र प्रथमे त्रयः सुप्रसिद्धाः । तिरोभावो नाम देव्या स्वात्मरूपस्यापरिच्छिन्नज्ञानानन्दमयस्याप्रकाशनम् ; येन त्रैगुण्यपरवशा जना तत्स्वरूपं यथावन्न जानन्ति । अनुग्रहो नाम संसारानलतप्तानां प्रजानां विषये जातया निरुपाधिककृपया व्याजमात्रमपेक्ष्य तासां संसारादुन्मोचनम् ; तदर्थ तासां जायमानदशायां कृपयावेक्षणं च; यथोक्तम् महाभारते- "जायमानं हि पुरुषं यं पश्येन्मधुसूदनः । सात्विकः स तु विज्ञेयः स वै मोक्षार्थचिन्तकः ॥" (शान्तिपर्व, ३५८-७३) इति । तथा- "एवं संसृतिचक्रस्थे भ्राम्यमाणे स्वकर्मभिः । जीवे दुःखाकुले विष्णोः कृपा काप्युपजायते ॥" (अहिर्बुध्न्यसंहिता, १४-२८, २९) इति च । एपोऽनुग्रहविशेष एव शक्तिपातनाम्ना तन्त्रशास्त्रेषु व्यवहियते; यथा- मया जीवा समीक्ष्यन्ते श्रिया दुःखविवर्जिताः । " ·36 लक्ष्मीतन्त्रम् सोऽनुग्रह इति प्रोक्त शक्तिपातापरावय ॥" (ल. त, १३८) इतिः " अनुप्रहात्मिका शक्ति सा कृपा वैष्णवी परा । शक्तिपात स वै विष्णोरागमस्थैनिगद्यते ॥" (अहिर्बुध्न्यसहिता, १४ ३०) इति च। २४ पञ्चकालप्रक्रिया अहोरात्रमेक पञ्चमा विभज्य तान् पञ्चापि कालविनागान् अच्छिद्रेण भगवत्पूजनेन यापयेदिति पाश्चरात्रमिद्धान्त । ते च पश्च कालमेढा यथा- 'आद्य कामिगमनमुपादान तत परम् । इज्या च पश्चात् स्वाध्यापस्ततो योगस्तत परम् | पञ्चत विषयस्तेषा काला पञ्चैव ते कमात् ||" (पानसहिता, चर्यापाद, १३-३) इति । अभिगमनोपादानादिधर्मार्हकालत्वात् तेऽपि कारमेदा अभिगमनादिनामभिर्व्यरहियन्ते । अभिगमनादि स्वम्प यया- "ब्राह्मान्मुहर्नादारभ्य प्रागश विप्र वासरे । जपध्यानार्चनस्तोत्रे कर्मवास्चित्सयुते ॥ अभिगच्छेजगद्यानि तच्चाभिगमन स्मृतम् । तत पुषफलाटीनामुत्यायार्जनमाचरेत् ॥ भगवद्यागनि पत्तिकारण प्रहर परम् । तपादानमज्ञ वै कममारपदाधितम् ॥ तताऽणनेन यागेन पूजयेत् परमश्वाम् । सार्धे तु प्रहर वित्र इग्नाकारस्तु स स्मृत ॥ श्रयण चिन्तन श्याग्च्या तन पाठसमन्विता । स्वाध्यायसज्ञ तद्विदि कालांश मुनिमत्तम ।। दिनापमान समाप्ते पूजा कृत्या समभ्यसेत् । योग निशावसाने च विग्रमैग्न्तरीकृतम् । पवमो योगसबोऽसौ फाटालो नामिद्रिद ॥" (जयाव्यसहिता, अ. २२, हो. ६८-७४) इनि। दया रमवन्धी- "आईमन ममुक्तित् सर्वमनमुदयम् ।

·उपोद्धातः 37 भवन्तु सर्वभूतानि सात्त्विके विमले पथि। भजन्तां श्रीपति शश्वद्विशन्तु परमं पदम् ॥' (२८-१८, १९) इत्यारभ्य पश्चकालकृत्यान्युपवर्णितानि । पाश्चरात्रिकैः कर्तव्यानां पञ्चानां कर्मणां प्रत्येक काल- परिमितिश्चेत्थम् ---प्रभाते ब्राह्ममुहूर्तमारभ्य दिनस्य प्रथमप्रहरपर्यन्तोऽभिगमनस्य कालः। द्वितीयप्रहर उपादानस्य कालः । साधतृतीयप्रहर इज्यायाः कालः । किंचित्सावशेषस्तुरीयप्रहरः स्वाध्यायस्य कालः । तत उपरि रात्रेः प्रथमप्रहरपर्यन्तः संध्याजपहोमदेवपूजादिकालः । रात्रेः द्वितीयतृतीयप्रहरौ तुरीयमहरादिमभागश्च योगकालः । स एव यथावसरं नान्तरीयकनिद्राकालश्च । पुनरपि ब्राह्ममुहूर्तमारभ्य प्राग्वदिति । अनेन क्रमेण कर्मानुष्ठानमेवाच्छिद्रपञ्चकालविधानमित्युच्यते । विशेषविधिस्थले तु पूर्वोक्तकालविभागे यथावश्यकं संकोच- विस्तारौ कर्तव्यो। २५. लक्ष्मीतन्त्रावगतः सृष्टिक्रमः परस्य ब्रह्मणो मूर्तममूर्त चेति द्वे रूपे । तत्रामूर्त विग्रहरहितं ज्ञानशक्त्यादिगुणगणभरितं निवात- तिमितोदधिवदुन्मेपादिरहितं शान्तं तथाविधश्रीविशिष्टं सर्वव्यापि च । मूर्त श्रीसहितवासुदेवाख्यं नामान्तरेण लक्ष्मीनारायणाख्यमप्राकृतदिव्यमङ्गलविग्रहविशिष्ट ज्ञानशक्त्यादिगुणपरिपूर्ण स्वानन्दानुभवनित्यतृप्तं नित्यमुक्त- भोग्यमनन्तपरिजनपरिच्छदपरिवृतं च । अस्य च वासस्थानमप्राकृतानन्दस्वरूपं श्रीवैकुण्ठनामकम् । सृष्टी शुद्धाध्या श्रियः सिसक्षया चत्वारो भगवद्व्यूहा आविर्भूताः; ते यथा-वासुदेवः, संकर्षणः, प्रद्युम्नः, अनिरुद्धः । एते व्यूहा जगद्व्यापारकरणार्थ चतुर्वृहोपासननिरतानां योगिनां ध्यानालम्बनार्थ चाविर्भूय ध्यानसौकाय रूपचतुप्केण प्रकाशन्ते । यथा-- तुर्यस्थानम् सुषुप्तिस्थानम् स्वप्नस्थानम् जाग्रस्थानम् -व्यूहचतुष्क रेखारूपेणापि न दृश्यम् । रेखारूपेण दृश्यम् । अत्यन्तमलिनरूपम् । स्पष्टरूपम् । " " इदं च ध्वजस्तम्भाकारं रूपं विशाखयूपनाम्ना प्रथितम् । पूजितस्तम्माभिप्रायेण यूपशब्दप्रयोगः एम्यो व्यूहेभ्यो द्वादश देवा व्यूहान्तरनाम्ना आविर्भूताः । यथा-वासुदेवात् केशवनारायणमाधवाः ।

·38 लक्ष्मीतन्त्रम् सकर्षणात् गोविन्दविष्णुमधुसूदना । प्रद्युम्नात् त्रिविक्रमवामनश्रीधरा । अनिरुद्धात् हृषीकेशपद्मनाभदामोदरा । शुद्धाध्वगता एते सर्वेऽपि देवा अप्राकृतलोके विराजन्ते, शुद्धसत्त्वमयाश्च । पूर्वोक्तात् विशाखयूपात् पद्मनाभादयोऽष्टत्रिंशत् निभवदेवा आविर्भूता । एभ्यो विभवेभ्यो विभवान्तरनामान बहवोऽवतारा बादरायणादिरूपेणास्मिन् लोके भवन्ति । पूर्वोक्तात् विशाखयूपादेवा रूपा देवा आविर्भूय देवालयेषु सपूजिता विराजन्ते । एते विभवादयो देवा प्राकृतलोके कृतावतरणा , शुद्धसत्त्व- मयाश्च । अत एवाय क्रम शुद्धाध्वेत्युच्यते । अशुदाध्या पूर्वनिर्दिष्टया देव्या सिसृक्षयैवाशुद्धाध्याविर्भाव । यथा--पागुण्ये ज्ञान सत्त्वात्मना, ऐश्वर्य रजोरूपेण, शक्ति तमोरूपेण च परिणम्य त्रैगुण्यरूपमवापु । ततो देव्या श्रिय एव रजोगुणप्रधाना महालक्ष्मी, तमोगुणप्रधाना महामाया, सत्त्वगुणप्रधाना महाविद्या चाविर्बभूवु । तत प्रद्युम्नाशात् महारक्ष्म्या मानस धाता श्रीश्च, सकर्षणाशात् महामायाया मानस रुद्र त्रयी च, अनिरुद्धाशात् महाविद्याया मानस केशव गौरी चेति सजाता । एतत् प्रथम पर्व । ततो धाता त्रय्या सह सभूय अण्डमजीजनत् । रुद्र गौर्या सह सभूय तत् अभिनत् । केशव श्रिया सह सभूयाण्डमध्यस्थ प्रधानमरक्षत् । तत केशव प्रधान सलिलीकृत्य तत्र श्रिया सहाशयिष्ट । एतत् द्वितीय पर्व। सलिले शयानस्य केशवस्य नामे कालमय कमल समभवत् । तस्मिन् नाभिकमले त्रय्या सह धाता पुन प्रादुर्वमूव । नाभिकमल त्रयी धाता चेति त्रयमपि मिलित्वा तामसो महान् जात । महतोऽहकार सनात । स चाहकारस्त्रिविध ---सात्त्विक राजस , तामसश्चेति । सात्त्विकात् पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि, रानसात् पञ्च कर्मेन्द्रियाणि, उभयस्मान्मनश्च सजातानि । तामसात् शब्दतन्मात्रम् , तस्मात् शब्द स्पर्शतन्मात्र च, तत स्पर्श रूपतन्मात्र च, ततो रूप रसतन्मात्र च, ततो रस गन्धतन्मात्र च, ततो गन्ध इत्युत्पद्यन्ते । महान्तमारभ्य गन्धान्त समूयाण्डमभवत् । तस्मात् चतुर्मुख प्रजापतिज्ञे । प्रजापतेर्मना । मनुभ्यो मानपादय चेतना अचेतनाश्च समजायन्त । एतत् तृतीय पर्व । एतानि त्रीण्यपि पाणि त्रिगुणमयानि । अत एवाय क्रमोऽशुद्धाध्वेत्युच्यते । २६ लक्ष्मीतन्त्रम् विष्णुपन्या लक्ष्मीदेव्या वैभवप्रतिपादनपरत्वात् लक्ष्मीतन्त्रमित्यन्वर्थ नाम । लक्ष्मीनानो व्युत्पत्तिश्च या रक्ष्यमाणा सा लक्ष्म रिति गीयते" (अहिर्बुध्यसहिता, ३९) इति कथिता । तन्त्र चेद ·उपोद्वातः 39 पाश्चरात्रागमेप्वन्यतमतया परिगणितं विष्णुतन्त्रे; बहुभिम्रन्थकारस्तथा व्यवहृतं च । अहिर्बुध्न्यसंहितेव प्रायशः सर्वेष्वपि विषयेषु तन्त्रमिदं सात्वतसंहितामनुसृत्य प्रवृत्तम् । क्वचित् क्वचित् सात्वतसहिता नामतोऽपि निर्दिशति । श्रीवैष्णवसंप्रदायग्रन्थेषु विशिष्य च प्रपत्तिविषयेषु रहस्सत्रयसारनिक्षेपरक्षादिषु बहूनि वचनानीत उद्धृत्य व्याख्यातानि । अतो ज्ञायते पाश्चरानसमये ग्रन्थस्यास्य सर्वथा प्रामाण्यं शिष्टपरिग्रहश्च जागर्तीति। अपिच न केवलं पाश्चरात्रिकैरेव, किंतु अन्यसमयिभिरपि तन्त्रस्यास्य प्रामाण्यमभ्युपगतमित्यव- गम्यते । तथाहि-चन्द्रकलास्तुतिव्याख्यायामप्पयदीक्षितैः “ पाश्चरात्रलक्ष्मीतन्त्रवचनानि प्रदर्श्यन्ते । तत्रेमानि शकं प्रति श्रीमहालक्ष्मीवचनानि ; यथा- महालक्ष्मीरहं शक पुनः स्वायंभुवेऽन्तरे । हिताय सर्वलोकानां जाता महिषमर्दनी ॥" इत्यारभ्य, "सर्वो संपदमाप्नोति धुनोति सकलापदः । मम प्रभावात् सौभाग्य कीति चैव समश्नुते ॥" (ल. त., अ.९, श्लो. ८-५४) इत्यन्तं पठितम् । तथा ललितासहस्रनामस्तोत्रस्य १०१तमश्लोकमाप्ये भास्कररायदीक्षितैः-"तदुक्तं मार्कण्डेयपुराणे पाश्चराने लक्ष्मीतन्त्रे च भगवत्यैव- तत्रैव च वषिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् । दुर्गादेवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥" (ल. त.,९-३७) इत्युक्तम् । तथा १०३तमश्लोकमाप्ये तत्रैव-"तदुक्तं पाश्चरात्रलक्ष्मीतन्ने इन्द्र प्रति देव्यैव-~- महालक्ष्मीरहं शक पुनः स्वायंभुवेऽन्तरे । हिताय सर्वलोकानां जाता महिषमर्दनी ॥" (ल. त., ९-८, ९) इत्युक्तम् । एवं १२६तमश्लोकभाप्ये तत्रैव-"पाञ्चरात्रलक्ष्मीतन्त्रेऽपि--- वैवस्वतेऽन्तरे तो च पुनः सुम्भनिसुम्मको । उत्पत्स्येते वरोन्मत्तौ देवोपद्रवकारिणौ ॥

·40 लक्ष्मीतन्त्रम् नन्दगोपमुले जाता यशोदागर्भसंभवा । तावह नाशयिष्यामि नन्दाख्या विन्ध्यवासिनी ॥" (ल त., ९-२८, २९) इत्युक्तम् । एव तैरेव दुर्गासप्तशत्या. त्रयोदशाध्यायस्य २९तमश्लोक्त्याख्यायामुक्तम् --" सत्र पाश्च- रात्ररक्ष्मीतन्त्रे सर्वान्ते वर्णितम् - एतासा परमा प्रोक्ता कूटस्था सा महीयसी । महालक्ष्मीमहामाया प्रकृति परमेश्वरी ।। अमुच्या स्तुतये दृष्टं ब्रह्माये सकलै सुरै । नमोदेव्यादिक सूक्त सर्वकामफलप्रदम् ॥" (ल. त , ९.४६, ४७) . इति । अत्र अप्पयदीक्षितै भास्कररायदीक्षितैश्च 'पाञ्चरात्रलक्ष्मीतन्त्रे' इति पाञ्चरात्रविशेषणपुरस्कारेणास्य प्रन्थस्य निर्देशात् पाश्चरात्रातिरिक्तमपि किंचन लक्ष्मीतन्त्रमस्त ति प्रतीयते । उपलभ्यते च महालक्ष्मीतन्त्रमिति कामाक्षीवैभवप्रतिपादनपर, लक्ष्मीतन्त्रमिति शिवपूजापतिपादनपर च ग्रन्थद्वयम् । तद्व्यावृत्त्यर्थमेव पाञ्चरात्र- विशेषित तन्त्रमिदमुपात्त स्यादित्यूह्यते । नागेशभट्टेनापि दुर्गासप्तशत्यास्तुरीयाध्यायस्य ३६तमश्लोकव्याख्यायामुक्तम् - एनामुपक्रम्य लक्ष्मीतन्त्रे लक्ष्मीवाक्यम् - अभिष्टुता सुरै साह महिष जघ्नुषी क्षणात् । महिपान्तकरीसूक्त दृष्ट देवैमहर्षिभि ॥ उत्पत्ति युद्धविक्रान्ति स्तोत्र चेति सुरेश्वर । कथयन्ति सुविस्तीर्ण ब्राह्मणा वेदपारगा ।" (ल. त , अ ९, श्लो ११-१३) इति । रलितोपाख्याने च सप्तत्रिंशेऽध्याये- आनुकूल्यस्य संकल्प. प्रातिकूल्यस्य वर्जनम् । रक्षिष्यतीति विश्वासो गोप्तृत्ववरण तथा । आत्मनिक्षेपकार्पण्ये षड्विधा शरणागति. " (ल. त., १७-६०, ६१) ·उपोद्वातः इत्यत्रत्यं वचनमुपाचम् । अयं च लक्ष्मीतन्त्रग्रन्थः शतकोटिप्रविस्तरात् मूलभूतात् लक्ष्मीतन्त्रात् सारतया संगृह्यादौ श्रीदेव्या शक्रायोपदिष्टमित्युच्यतेऽत्रैव (४१-५२) तन्त्रे । श्रीदेवीशकसंवादरूपेणादौ प्रवृत्तमिदं तन्त्रं पश्चात् नारदेन देवर्षिणा मलयगिरिस्थेभ्यो महर्षिभ्यः प्रोक्तमित्युक्त्वा महर्पिणात्रिणा स्वपल्यै अनसूयायै • उपदिष्टम् । यद्यप्यत्र तन्त्रान्तरेष्विव ज्ञानादिपादविभागो न दृश्यते, तथापि ज्ञानादिपादचतुष्टयप्रतिपाद्या विषयाः प्रतिपादिता भवन्ति । अत एव तन्त्रार्थसंग्रहरूपे अस्योपरितने भागे "क्रियापादं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण पुरंदर" (५३-१) इति क्रियापादनिर्देशः कृतः । एतद्ग्रन्थप्रकाशनाय संपादितेषूपदशेपु कोशेप्वेकं विहायान्येषु सर्वेप्वपि पञ्चाशतैवाध्यायैर्ग्रन्थः परिसमापितः । एकस्मिन् परमुपरि तन्त्रार्थसंग्रहनाम्ना कतिचिदध्याया उपलब्धाः। ते चैकपञ्चाशमारभ्य सप्तपञ्चाशपर्यन्तैरध्यायैः परिगणिताः। तेऽप्यध्याया अत्रान्ते प्रकाशिताः । मध्ये पञ्चपञ्चाशस्यान्तिमो भागः षट्पञ्चाशोऽध्यायश्च लुप्तः । इदमत्रावधेयम्-~~आदौ अनसूयात्रिसंवादरूपेणोपक्रान्तोऽयं ग्रन्थः तत्संवाद- परिसमाप्तिनिदेशेनैव समापनीय इति न्याय्या ग्रन्थशैली । पञ्चाशेऽध्याये तु तथा परिसमाप्ति!पलभ्यते । प्रत्युत " कि भूयः श्रोतुमिच्छसि" (५०-२३७) इति पूर्वतनेष्वध्यायेष्विव शक्रप्रभावकाशदानेनैव समाप्तिदृश्यते । अत उपरितनेनापि भागेनावश्यं भाव्यं, यत्रानसूयात्रिसंवादपरिसमाप्तिनिर्दिष्टा स्यादिति । ग्रन्थेऽस्मिन्नध्यायक्रमेण प्रतिपादिता विषया विषयानुक्रमण्यां प्रदर्शिता ज्ञेयाः ।

·विषयानुक्रमणी अध्यायः श्लोकाः १,२ १७-५४ ५६-१. १-२४ २५-३६ .. शास्त्रावतारः मङ्गलाचरणम् अत्रिसमीपे अनसूयया लक्ष्मीमाहात्म्यकथनाय प्रार्थना अत्रिणा नारदस्य ऋषीणां च संवादरूपस्य पुरावृत्तस्य कथनम् शकेण श्रीदेव्याः सकाशे तन्महिमवर्णनप्रार्थनम् २. शुद्धमार्गप्रकाशः परमात्मनो वासुदेवस्य श्रियश्च स्वरूपवर्णनम् पाड्गुण्यस्वरूपकथनम् शुद्धसृष्टौ चातुरात्म्यकथनम् ४३. त्रैगुण्यप्रकाशः ज्ञानेश्वर्यशक्तीना सत्त्वरजस्तमोरूपेण परिवृत्तिः शुद्धाशुद्धसृष्टेः प्रयोजनम् , विषमसृष्टौ जीवानां कर्मैव निमित्तम ४. महालक्ष्मीसमुद्भतिः वासुदेवादिब्यूहरूपेषु प्रत्येक द्वयोर्द्वयोर्गुणयोरुन्मेषः तेषां व्यापारविशेषाः तेषां पाड्गुण्यमयत्वमप्राकृतविग्रहत्वं च म्यूहान्तरविभवाम्नां रूपाणि त्रिगुणाया महालक्ष्म्याः स्वरूपनामादिकम् महालक्ष्मीतो महामायाया महाविद्यायाश्चाविर्भाव: ५. प्राकृतष्टिप्रकाशः संकर्षणादिदेवांशतया स्त्रीपुसरूपेण देवानां मिथुनत्रयस्याविर्भावः २१-२६ २७-१ ३२-५६ ·लक्ष्मीतन्त्रम् लोका अध्याय ७९-८५ प्रधानकालहिरण्यगर्भमहदहकारभूतमात्रेन्द्रियाणा सृष्टि मनुमानवादीना सृष्टि ६. पदकोशप्रकाश षण्णा कोशाना नामनिर्देश शक्तिकोश मायाप्रसूतिप्रकृतिकोशा ब्रह्माण्डजीवदेहकोशी षट्कोशस्थाना तत्त्वाना स्वरूपम् तत्त्वसख्यापरिगणनम् १८-२२ २३-२५ २६-४० ४१-४५ प्रमातकरणप्रकाश तस्वाना सग्रहेण स्वरूपकथनम् प्रमातृदशायाश्चातूरूप्यनरूप्यद्वैरूप्यकरूप्याणि करणदशानिरूपणम् प्रमेयकथनम् २८-४२ १-१५ १६-५० १-१४ लदम्यवतारप्रकाश भगवतो नारायणस्य परब्यूहरूपाणि सर्वाण्यपि शक्त्यविनाभूतानि अनिरुद्धस्य विभवाद्यचतारेषु श्रियोऽपि तत्तानुगुणावतारग्रहणेन तदनुसरणम् ९. केवलारतारप्रकाश महालक्ष्म्या महिषमर्दन्यवतार महाकाल्यवतार कौशिक्यवतार सुनन्दाख्यविन्ध्यवासिन्यवतार रक्तदन्तिावतार शाकभर्यवतार दुर्गावतार भीमावतार भ्रामर्यवतार अवतारस्वरूपानफलश्रुति " २०-२५ २८,२१ " " " " ·विषयानुक्रमणी 45 अध्यायः श्लोकाः १०. परव्यूहप्रकाशः परस्वरूपनिरूपणम् सुषुप्तिस्थानस्वरूपनिरूपणम् स्वमस्थानस्वरूपनिरूपणम् जामत्स्थानस्वरूपनिरूपणम् १-१७२५-३० १८-२१,३१-३३ २२-२५, ३४-३६ . ११-१८ ११. विभवप्रकाश परव्यूहस्वरूपानुवादः विशाखयूपनिरूपणम् पद्मनामादिविभवनामनिर्देशः विभवाना स्थानादि व्यूहान्तराणि व्यूहाधवतारप्रयोजनम् १९-२६ २७-२९ १-८ १२. तिरोभावादिशक्तिप्रकाशः जीवाना क्लेशकर्मविपाकाशयैरभिमवः क्लेशभेदनिरूपणम् देव्याः तिरोभावादिशक्तयः पश्च तिरोभावशक्तिनिरूपणम् अविद्यायाः पञ्च पर्वाणि कर्मनिरूपणम् विपाकनिरूपणम् माशयनिरूपणम् सृष्टिशक्तिनिरूपणम् स्थितिशक्तिनिरूपणम् संहारशक्तिनिरूपणम् ११-१४ १५,१६ २०-२७ २८-३० ४८-५२ ५२-५७ १३. जीवस्वरूपप्रकाशः अनुमहशक्तिनिरूपणम् जीवयाथात्म्यनिरूपणम् जीवानामपि सृष्टयादीनि पञ्च कृत्यानि ·46 लक्ष्मीतन्त्रम् अध्याय श्लोका १४, लक्ष्मीस्वरूपप्रकाश रक्षम्या ज्ञानज्ञेयरूपसर्ववस्त्वात्मकत्वम् १८-२३ २४-२६ २४-३६ १६. ५-२५ १५. उपायप्रकारप्रकाश मोक्षोपायप्रश्न मोक्षोपाया कर्मसाख्ययोगसर्वसन्यासरूपा कर्माख्योपायनिरूपणम् साख्याख्योपायनिरूपणम् तत्त्वपरिगणनाख्यसख्याया प्रकृतितत्त्वम् उपायप्रकारविवरणम् महत्तत्त्वनिरूपणम् अहकारस्य तत्कार्याणा च निरूपणम् चर्चासम्यग्ज्ञानाख्यसख्ययोनिरूपणम् योगाख्योपायनिरूपणम् सर्वसंन्यासाख्योपायोपक्षेप १७. रहस्योपायप्रकाश परमपदस्वरूपम् न्यासाख्योपायस्य भगवन्नारायणोपदिष्टत्वम न्यासस्वरूपम् न्यासस्य षडङ्गानि, महिमा च षण्णामङ्गाना स्वरूपम् न्यासस्य पर्यायनामानि पण्णामझानामुपकारकत्वम् न्यासस्वरूपशोधनम् ३०-४१ ४२-४४ ३५-५६ . ६५-७४ ७५ ८३-१०७ १८. मन्त्रस्वरूपस्थनम् मन्त्रविषयक प्रश्न शन्दब्रह्मण शान्तावस्थत्वम् शन्दब्रह्मणो नादविन्दुमध्यमावेश्वरीरूपपरिग्रह नादादीना वासुदेवादयो याच्या २०-२७ २८-३० ·विषयानुक्रमणी 47 अध्यायः लोकाः शब्दब्रह्मतो मन्त्राणामाविर्भाव: मन्त्राणां सकलशब्दप्रपञ्चकारणत्वम् तारिकादीनां मन्त्राणा कथनम् howy /१९. वर्णोत्पत्तिनिरूपणम् सृष्टिशक्तः अनुत्तरादिपञ्चदशस्वराविर्भावः मादिकान्तव्यञ्जनेभ्यः पुरुषादिपृथिव्यन्ततत्त्वोद्गमः यादिवान्तेभ्यः धारणाचतुष्कोद्गमः शादिक्षान्ता ब्रह्मपञ्चकाधिष्ठिताः तेषामेव वर्णाना विशिष्य तत्त्वविशेषकारणत्वम् ११, १६-१८ १९-४६ २०. .. २९-३६ : : . मातृकाप्रकाशः वर्णानां चातुर्ग्रहपरिकल्पनेन वासुदेवादिव्यूहदेवताधिष्ठेयत्वनिरूपणम् २१. गुरुशिष्यलक्षणम् पाड्गुण्यस्य चातुर्म्यहरूपेण बीजपिण्डसंज्ञापदाख्यमन्त्ररूपेण चाविर्भावः आचार्यलक्षणम् शिष्यलक्षणम् २२. पडध्वमन्त्रस्वरूपकथनम् वर्णकलातत्त्वमन्त्रपदमुवनाख्याः षडध्वान: तत्राद्यानां त्रयाणामनुवादपूर्वकं मन्त्राध्ववर्णनम् पदाध्ववर्णनम् भुवनाध्ववर्णनम् मन्त्रमहिनोत्तमपदप्राप्तिः मन्त्राणामुत्तममध्यमाधमभेदाः २३. मातृकाप्रकार मातृकापीठपरिकल्पनम् मातृकापीठेऽक्षरविन्यासः मादकातनी अक्षरविन्यासः मादकापूजा २२-२६ २७, २८ ३२-३९ १३-२० २१-२७ २८-१३ " ·48 लक्ष्मीतन्त्रम् अध्यायः श्लोकाः २४, ३५ मन्त्रोद्धार: सप्त बीजमन्त्राः ६४. ८-१२ .. .. १३-२० २१, २२ २३ २४-३२ तारप्रकाश तारमन्त्रोद्धारः सारस्थवर्णाधिदेवताः तारस्वरूपम् तारात् शब्दार्थप्रपञ्चोत्पत्तिः तारस्य अङ्गन्यासः लययोगः शिष्यायोपदेशः " पुरश्चरणम् महिमा " प्रासादमन्त्रः " सज्ञामन्त्रः, अस्त्रमन्त्रश्च परमात्ममन्त्रः " पदमन्त्रा:, ध्यापकमन्त्राः " ४५-५२ ५२, ५३ . ६७-७६ :: ३६-४४ २५. तारानुताराप्रकाशः वर्णसज्ञानिरूपणम् तारिकामन्त्रोद्धारः तारिकाया नामान्तराणि अनुतारिकामन्त्रीद्धारः २६. सप्तविद्याप्रकाशः तारादिसतबीजमन्त्रमहिमा ४८-५१ २७. सदाचारप्रकाशः हल्लेवामन्त्रीद्वारः, मन्त्रमहिमा च तस्याः पञ्च रूपाणि तस्य मन्त्रस्य शिव्यायोपदेशक्रमः उपदेशप्रहणानन्तरं शिष्यकृयानि :: २५-२५ .

·विषयानुक्रमणी 49 अध्यायः लोकाः २४, २५ ३५-५. . ३३-३५ २८. सदाचारप्रकाशः अभिगमननिरूपणम् उपादाननिरूपणम् इज्यानिरूपणम् स्वाध्यायनिरूपणम् योगनिरूपणम् पञ्चकालकृत्यमहिमा २९. अनीपोमविभागप्रकाशः क्रियाशक्तेः सूर्यात्मकत्वम् अग्न्यात्मकत्वम् सोमात्मकत्वम् सुदर्शनात्मकत्वम् सुदर्शनबीजपिण्डमन्त्रोदारः ३०. क्रियाशक्तिप्रकाशः सुदर्शनपदमन्त्रोद्धारः सुदर्शनषडक्षरमन्त्रमहिमा सुदर्शनचके अक्षरादिविन्यासक्रमः ३१. सुदर्शनप्रकाशः सुदर्शनसंज्ञामन्त्रमहिमा सुदर्शनगायत्रीमन्त्रः सुदर्शनमुद्रा सुदर्शनशक्तिप्रसनमन्त्रः सुदर्शनषडक्षरमन्त्रध्यानम् ३२. स्थूलादिप्रकाशः ५५-७१ ३५-३९ तारिकायाः स्यूलरूपम सूक्ष्मरूपम् पररूपम् सकलवर्णरूपत्वम् १२-१४ १५-१७ " . G ·50 लक्ष्मीतन्त्रम् लोकाः ११-१३ " . १४-२३ २४-२८ .. " ४.-४४ ४५-४८ ६१-११३ ११४-१२२ अध्यायः ३३. अङ्गोपाङ्गादिमन्त्रप्रकाशः तारिकाया अङ्गमन्त्राः उपाङ्गमन्त्राः अलंकारमन्त्राः अस्त्रमन्त्रा: आधारमन्त्रा: आधारेशमन्त्राः अव्यक्तपद्ममण्डलचिद्भासनमन्त्राः क्षेत्रेशादिमन्त्राः गणेशादिमन्त्राः मन्त्रमहिमा ३४. स्नानविधिप्रकाशः मुद्रावन्धनकाल: महाश्रीमुद्रा शक्तिमुद्रा योनिमुद्रा लक्ष्मीकीर्तिजयामायामुद्राः हृदयमुद्रा शिरोमुद्रा शिखामुद्रा । काचमुद्रा नेत्रमुद्रा अस्त्रमुद्रा उपाङ्गमुद्राः कौस्तुभमुद्रा वनमालामुद्रा पममुद्रा पाशमुद्रा अनन्तमुद्रा पृथिवीमुद्रा १.-१४ १५, १८ १९ २७,२८ ३७-३९ ·विषयानुक्रमणी 51 श्लोकाः अध्यायः .. ४६-४८ ४९-५१ ५२, ५४ ५४, ५५ ६२,६३ ६५-६८ क्षीरार्णवमुद्रा धर्मादिमुद्राः घामत्रयमुद्राः चिद्रासनमुद्रा क्षेत्रेशादिमुद्राः श्रीबीजमुद्रा जयमुद्रा विजयमुद्रा यामुनमुद्रा शङ्खनिधिमुद्रा पद्मनिधिमुद्रा गणेशमुदा वागीश्वरीमुद्रा गुरुमुद्रा पितृगणमुद्रा सिद्धमुद्रा वराभयदमुद्रे विश्वक्सेनमुद्रा आवाहनमुद्रा विसर्जनमुद्रा कामधेनुमुद्रा स्नानस्यावश्यकता त्रिविघस्नाननिरूपणम् मृत्तिकास्नानविधिः मन्त्रस्नानम् ध्यानस्नानम् ७३, ७४ ८३-८५ ८७-८९ ९४-११० . १११-१२१ १२२ १२२-१४१ ३५. भूतशुद्धिप्रकाशः भूतसूक्ष्मादीनां स्वस्वकारणेषु ल्यचिन्तनम् ततः पिण्डोत्पत्तिचिन्तनम् मन्त्राणामान्यास विधिः ५२-५४ ·52 लक्ष्मीतन्त्रम् लोका अध्याय V. अन्तर्यागप्रकाश ६४-७४ मानसिकमाधारशक्त्यादिपरिकल्पनम् तत्र लक्ष्मीनारायणध्यानम् नारायणात् पुरुषसूक्तस्य, लक्ष्म्या श्रीसूक्तस्य चाविर्भाव पुरुषसूक्तविधि / श्रीसूक्तविधि मानसिकहोमविधि १२१-१४. १४१-१५. 11-७५ २२-२६ ३७, बायाराप्रकाश पूजामण्डपादिपरिकल्पनम् अादिपरिकल्पनम् पूजाद्रव्यसस्कार परिवारध्यानम् २८. वहिर्यागप्रकाश देवस्य सानिध्ययाचनम् लययाग देवीयाग पझे लक्ष्मीनारायणध्यानम् v३९. बहियोगमकाश मन्त्रासनार्चनम् स्नानासनाचनम् अलकारासनार्चनम् भाज्यासनाचनम् मन्त्रासनार्चनम् पर्यशासनार्चनम् मन्त्रजपनियमा अक्षमालालक्षणम् v४०. नित्यविधिप्रकाश अक्षमालाप्रतिघ्राविधि ·विषयानुक्रमणी 53 लोकाः .. २९-३० ८४ ८५-८९ १०४-१११ अध्यायः पूजाकाले घण्टानादस्यावश्यकता प्रापणदानम् वहितर्पणम् विष्वक्सेनार्चनशेषस्य विनियोगः लोकपालाद्यर्चनम् पितृतर्पणम् अनुयागविधिः दिनशेषकृत्यम् इज्याया आवश्यकता, यथाशक्त्यनुष्ठानं च ११. दीक्षामिषेकप्रकारः दीक्षाशब्दनिर्वचनम् , त्रिविधा दीक्षा चतुविधा दीक्ष्याः दीक्षाकरणविधिः ४२. तारामन्त्रोपासनक्रमः सारिकामन्त्रपुरश्चरणविधिः सारिकामन्त्रस्य विनियोगः, तत्फलं च ४३. नानायोगप्रकाशः देहस्य मुख्यानेषु भूतेषु च तारिका विन्यस्य ध्यानम् सर्वाण्यपि देहस्थभूतानि स्वस्वकारणेषु विलाप्य शून्यमावावस्थायां ध्यानम् .. ज्ञानं यानि चैकीकृत्यावस्थितौ ध्यानम् देहस्थेषु द्वात्रिंशत्पनेषु तारिकाया ध्यानम् सर्वमपि लक्ष्मीनारायणात्मना संकलय्य ध्यानम् योगिनियमाः मनोनिग्रहोपाया: ८ .. ९५-110 १-१३ .. रहस्यप्रकाशः तारिफासंज्ञामन्त्रोद्धारः तारिफापदमन्त्रपाठः पदमन्त्राणामन्यासादिकम् १८-२५ ·54 रक्ष्मीतन्त्रम् लोका अध्याय पढमन्त्रपरिवारा तारिकामन्त्रमहिमा ५२-६३ ४-६ ४७-४९ ६५-६९ ७०-७४ ७५-८२ ८१-८७ १५. मूर्तिप्रकाश रक्षम्यादिमूर्तिमहिमा रक्ष्मीस्वरूपमन्त्रादि लक्ष्मीसखीस्वरूपमन्त्रादि लक्ष्म्यनुवरस्वरूपमन्त्रादि कीर्तिस्वरूपमन्त्रादि कार्तिसखीस्वरूपमन्त्रादि कीर्त्यनुचरस्वरूपमन्त्रादि जयास्वरूपमन्त्रादि जयासखीस्वरूपमन्त्रादि जयानुचरस्वरूपमन्त्रादि मायास्वरूपमन्त्रादि मायासखीस्वरूपमन्त्रादि मायानुचरस्वरूपमन्त्रादि लक्ष्म्यादिमूर्तिमहिमा तत्सख्यादीना मुद्रा ४६. लक्ष्मीमन्वसिद्धिप्रकाश लक्ष्मीमन्त्रसाधनविधि V४७. कीर्तिमन्त्रसिद्धिप्रकाश कीर्तिमन्त्रसाधनविधि ४८. जयामन्त्रसिद्धिप्रकाश जयामन्त्रमाधनविधि ४९. प्रतिष्टाविधानम मायामन्त्रसाधन विधि लक्ष्मीनारायणतिप्रतिष्ठाविधि १४-१०१ १०२-१२३ ६३-१४९ ·विषयानुक्रमणी 55 अध्यायः श्लोकाः २०५-२११ २१२-२२२ २२३-२३७ १-७ १०-१६ १७ १८-३२ ६०. श्रीसूक्तप्रभावप्रकाशः लक्ष्मीनारायणाचने श्रीसूक्तविधानम् श्रियः हिरण्यवर्णेयादित्रिपञ्चाशन्नाम्ना निर्वचनम् श्रीसूक्तमहिमा श्रीप्रपत्तिनिरूपणम् श्रीसूक्तलक्ष्मीतन्त्रयोः फलश्रुतिः ५१. एकपश्चाशोऽध्यायः टक्ष्मीतन्त्रार्थसंग्रहकथनप्रार्थना शुद्धभावाः यशुद्धमावा: प्रकारान्तरेण शुद्धाशुद्धभावाः ५२. द्विपश्चाशोऽध्यायः सर्वस्य शब्दप्रपञ्चस्य मन्त्रात्मकत्वम बीजमन्त्राः ५३. त्रिपञ्चाशोऽध्यायः कियापाढार्थसाहः ५४. चतुप्पञ्चाशोऽध्यायः भूतशुद्धिः देहे भूतादिस्थानानि ५५. पञ्चपञ्चाशोऽध्यायः आधारविन्यास: ५७. "सप्तपञ्चाशोध्यायः परापश्यन्न्यादिस्वरूपम् प्रन्थोपसहारः १-८ .. १-१५ १०-२७ .. • पट्पञ्चाशोऽध्यायो दसः ·श्रीः लक्ष्मीतन्त्रम् प्रथमोऽध्यायः नमो नित्यानवद्याय जगतः सर्वहेतवे । ज्ञानाय निस्तरगाय लक्ष्मीनारायणात्मने ॥१॥ सगासनं 'घृणाधारमीहां सोमभूपितम् । अफलद्धेन्दुसूर्यानि लक्ष्मीरूपमुपास्महे ॥ २ ॥ वेदवेदान्त तत्त्वज्ञं सर्वशास्त्रविशारदम् । सर्वसिद्धान्ततत्त्वज्ञं धर्माणामागतागमम् ॥३॥ जितेन्द्रियं जिताधारं रागद्वेपावशीकृतम् । चतुर्दशाङ्गयोगस्थं प्रसंरयानपरायणम् ॥ ४॥ टिप्पणी , नमस्यामः श्रियं देवी देवो दीव्यति यत्ससः । त्रैगुण्यफलके चित्र क्षिप्तैर्ब्रह्मादिपाशकैः ॥ लक्ष्मीतन्त्रमहामोधी तत्त्वरत्नानि चिन्वताम् | तत्त्वप्रसारानी टीका साहाय्य त्मीहते ॥ १. नम इति विशिष्टे,पायम्य, लक्ष्मीनारायणात्मन इति विशिष्टोपैयस्य च निटेंशः। नित्याननद्यायेति नारायणस्य जगदुपादानत्यगतिमविकारत्मनिरासः यद्धमुक्तजीवलक्षण्य चोक्तम् । जगतः सर्वहेतवे इत्योपनिफ्टमभिन्ननिमित्तोपादानत्वं नित्यजीवलक्षण्यं चोक्तम् । जानायेति जगत्कारणत्वोपयिक्गुणगणपतिः म्वरूपनिरूपधर्मश्चक्तः । निम्तरङ्गायेति पडर्मि- राहित्यं मनतपरिणाम्यचिद्वल्क्षप्य चोक्तम् । २. ईगमित्यादि । ईकारम्पमित्यर्थः । त्य दि । म्परम्पयापारम्पमिति देन्या वारस्वरूपन्यमुक्तं भवति । यथोक्तं प्रपधमारे-"म्बरान्याः पाडा प्रेक्ताः पायाः पञ्चविंगतिः । व्यापाश्च दमते स्युः Band C add the following scrses in the berinning गुरुगदिममच्चाये नुल्मसममाम् । भनानन्दमयं देवं निर्मलमटिगान् । नुगमनमा यन्दे नुहगरन्यामदम् ।। आधार गाविधाना हमीरनुपास्महे ।। All Ms. read wrongly साधारं. येशन D E.I.

·२ लक्ष्मीतन्त्रम् विद्धे स्वर्भानुना भानो पुरा तपनता गतम । यत्स्वभावा हि सा देवी यत्म्यरूपा यदुद्भवा । निदान तपसामाग तेजोराशिमनामयम् ॥५॥ यत्प्रमाणा यदावारा यदुपाया- यत्फला।।१४।। अनिमत्रिगुणोपेतमविनर्गम्थमव्ययम । तदह श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो ब्रह्मविदा वर । प्रात सध्यामुपासीनमृपि हुतहुताशनम ॥६॥ भवेय कृतमत्याह यम्य विज्ञानयोगत ॥ १५ ॥ पतिव्रताना परमा धर्मपत्नी याम्विनी । 'त मे दर्शय पथानमुपमनारम्यधीहि भो । ब्रह्मविष्णुमहेशाना जननी कारणान्तरे ॥७॥ इति तम्या वच श्रुत्वा भगवानतिरपीत् ॥१६॥ देवरभिरता शश्वच्छान्तिनित्या तपस्विनी । अत्रि- पिदुपी सर्वधर्मज्ञा नित्य पतिमनुनता ।। ८॥ "साधु सबोधितोऽस्म्या धर्मज्ञे धर्मचारिणि । पत्यु श्रुतगती तास्ता विविधा धर्मसहिता । मया प्रष्टेन वक्तव्यमिति नोद्घाटित पुरा ।। १७ ।। प्रणिपातपुरस्कारमनसूया वचोऽसीत् ॥ ९॥ अर्हा त्वमसि क्ल्याणि लक्ष्मीमाहात्म्यमुत्तमम् । अनसूया- श्रोतु श्रुतिशिर श्रेणिन्दयस्थ सनातनम ।। १८॥ भगमन सर्वधर्मज्ञ मम नाथ जगत्पते । उत्त व श्रुता धर्मास्ने ते बहुविधात्मा ॥१०॥ पुरा मल्यदौलस्था मुनयो धर्मतत्परा । नानानि च विचित्राणि फररूपादिभेदत । श्रुतसात्त्यतविज्ञाना नारदादेवदर्शनात् ।।१९।। एतेभ्यो भगवद्धर्मो विशिष्टो विधृतो मया ।।११।। अप्रच्छन्नेतमेवार्थ भगवन्त सनातनम् । त्वया क्थयता तास्ता भगवद्धर्मसहिता । नारद ब्रह्मसकाश भगद्धर्मवेदिनम् ।। २० ।। सूचित तन तर लक्ष्मीमाहात्म्यमुत्तमम् ।।१२॥ ऋपय - रहस्यत्यादप्रष्टयान त्वया प्रस्टीकृतम् । "भगवस्त्यच्छुतोऽस्मामि सात्त्वत सत्त्वसश्रय । तन्ह श्रोतुमिच्छामि लक्ष्मीमाहात्म्यमुत्तमम् ।।१३।। शुद्धो भागवतो धर्मो मोक्षैक्फलरक्षण || २१॥ सोमेनाम्यात्ममा क्रमात् ।।" इति । ४ चतुर्दशेति । भक्तिन्यासये गेत्यथ । ५ विद्ध इति । अत्र महाभारतानुगासनिके २६० अ यायोक्तमनुसयम् । ६ अत्रिगुणेत्यादिना महारनिनाम्नोऽन्वयत्व व्यज्यते । ७ ब्रह्मेत्यादि । पुरा त्रिमूर्तयोऽनसूयाया पतिनत्य परीक्षितुमयतन्त । तेन मुद्धया तया ते द्विहायना शिशवोऽक्रियन्त । ततस्तन्महिपीमि प्रमादिता सा तान् यपापुरमरोदिति पौराणिकी कथालानुसधेया। ११ भावद्धर्म । मगनप्राप्तिपली निवृत्तिधर्म । १३ अपृष्टत्वादिति । " नापृष्ट रस्यचिद् ब्रूयात्" इति विधिरवाभिप्रेत । १६ उपमन्नति । " तम्मै स विद्वानुपमन्नग्य सम्यक् प्रेवाच ता तत्त्वतो ब्रह्मविद्याम् " इति श्रुत्यर्थोऽभिप्रेत । पन्थानमिति। सदुपायमित्यय । “ महाननो येन गत स पन्या " इतिरत् । ०१. सात्त्वत सत्त्वसश्रय । सत्त्वगुणैक्मयानो धर्म इत्यर्थ । मगगन Bc चCE तमे BG 4 स्म्यह रिमो CE 'सम्यC D E G 8 भगरतो A B CG । SBC E. omit this line मगवत्त A BC ·प्रथमोऽध्यायः तत्र तत्त्वार्थकयने लक्ष्मीमाहात्म्यमुत्तमम् । पितामहेन देवाय कार्य च विनिवेदिते । सूचितं तत्र तत्रैव नापृष्टत्वात्प्रकाशितम् ।। २२ ।। क्षीरोदे मथिते देवस्तदादिष्टेन वर्मना ॥ ३०॥ इच्छामस्तदिदं श्रोतुं भवसागरतारकम । पारिजाते हयनेष्टे गजेन्द्रेऽप्सरसां गणे। पद्मिनीवैभवं संघ प्रज्ञापयतु नो भवान् ॥ २३ ।। कालकूटे समुद्भूते वारुण्याममृते तथा ॥ ३१ ॥ नताः स्म शिरमा पादी तब संसारतारको । सह चन्द्रमसा देव्यामुत्थितायां महार्णवात् । अधीहि भो मुने दिव्यं प्रपन्नास्त्वां चिरं ययम् ।। पद्मिन्यां पद्मनाभस्व वक्षःस्थायामनन्तरम् ॥३२॥ नारदः- तयावलोकिते देववर्गे श्रियमुपेयुपि । साधु संबोधितोऽस्म्यद्य मुनयः संशितव्रताः। तयानवेक्षिते दैत्यवर्ग चैव पराजिते ॥ ३३ ॥ प्रसन्नः कथयाम्यद्य लक्ष्मीतन्त्रं सनातनम् ॥२५॥ स्वाराज्यमखिलं प्राप्य मोदमाने पुरंदरे । यत्र सा दृश्यते देवी स्वरूपगुणवैभवः । वृहस्पतिरुपागम्य रहसीदं वचोऽब्रवीत् ।। ३४ ॥ पद्मिनी पद्मनाभस्य महिपी पद्मसंभवा ॥२६॥ बृहस्पति:- पुरा दुर्वाससः झापादमिभूते पुरंदरे। काले संवोधयाम्येतच्छृणु वाक्यं पुरंदर । निःस्वाध्यायवपट्कारे भ्रष्टश्रीके जगल्वये ॥२७॥ अन्वयव्यतिरेकाभ्यां लक्ष्म्यास्ते कथिता पुरा ।। दरिद्र देववंग च कृशे धर्म निसंतते। महत्ता महतां नाथ तस्यामायतते स्थितिः। पितामहे मुरः साधं क्षीरोदार्णवमेयुपि ॥२८॥ न भ्रश्येत यथैवेपा तव राज्यस्थितिः परा॥३६॥ यहून वर्पगणान् दिव्यांग्नप्त्वा तीनं महत्तपः । तथा यतख देवेश गरणं गच्छ पद्मिनीम । संबोधिते जगन्नाथे देवदेवे जनार्दने ।। २९ ॥ एपा हि श्रेयसो मूलमेपा हि परमा गतिः।। ३७॥ अनेन सावनगन्दनिर्वचनमपि सूचितम् । यथा-~-सत्त्व सत्त्वगुणः अस्यास्तीति सत्त्वतः । पर्वतादिवत् मत्वर्थे तप्पत्ययः । सत्त्वत एव सात्वत इति । तस्यैर विवरणं शुद्धो भागरतो धर्म इति । २४. चिरमिति । " नासंपन्नवासिने ब्रूयात् " इति विधिरभितः । २५. लक्ष्मीतन्त्रमिति अन्यनाम । इदं च तन्त्रं शतकोटिप्रन्यपरिमितात् मूलभूतलक्ष्मीतन्त्रात् सार- मुद्धृत्य पथितमिति यक्ष्यतेऽत्रर (44-52) | २७. पुरेत्यादि । इयमाम्न्यायिका विष्णु- पुराणे प्रथमांगे द्रष्टव्या । निःम्यान्यायपपझारत्व प्रष्टश्रीरत्वे हेतुः । २८. निमंतते । विच्छिन्न इत्यर्थः। 3. अनेनान्वययतिरेकाभ्यां रक्ष्मीस्टाक्षपातम्य मर्यसंपनिम्दानन्यं निरूप्यते । यत्नत्वे यन्मत्वमित्यन्वये यथा देवेषु इति दृष्टान्नः । यदभावे यदमार इति व्यतिरेके यया देन्या इति दृष्टान्नः । इममेव विश्यमनन्तरमेव ३५ समस्क वक्ष्यति । योगयुति. स... मुघा DET.I. मिति D.E.I:गगि G. म्या A. B.C. 7A.B.C.G.omit this linc. तपय A. B.C.G. । मापि G; ३ पुगG.

·४ 4 रक्ष्मीतन्त्रम् श्रुतीनामभिसधिश्च सेव देवी सनातनी। तपोरिशेप विविधैरतस्तैश्च नियमै शुभै । एपैर जगता प्राणा एपैर जगता क्रिया ॥३८॥ आराध्य महिपी निष्णो स्थिरीपुरु निजश्रियम् ।। एपैर जगतामिच्छा ज्ञानमेषा परावरा। एपा प्रसादसुमुसी च पद प्रापयिष्यति । एपैय सृजते काले सैपा पाति जगलयम ॥३९।। अभीप्सितार्थदा देवी कामिनामपि कामदा।।४७॥ जगत्सहरते चान्ते तत्तत्कारणसस्थिता । नारद मातर जगतामेनामनाराध्य महत् फुत ॥ ४० ॥ इति सबोवित शमो गुरुणा गुरणा स्वयम । आराधयितुमामला क्षीरोदस्योत्तर ययौ ।। ४८॥ एतत्तु वैष्णव धाम यतो नारर्तते यति । एपा सा परमा निष्ठा सारयाना विदितात्मनाम् ।। तन दिव्य तपस्तेपे विल्यमूलनिकेतन । एक्पादस्थितो मोगी काटभूतोऽनिलाशन ॥४९|| एपा सा योगिना निष्ठा यन गत्वा न शोचति । ऊर्ध्वग्वाहुरस्त्रश्च नियतो नियतात्मवान् । एपा पाशुपती निष्टा सैपा वेदविदा गति ।। ४२ ।। दिव्य वर्पसहस्र ये तपस्तेपे सुदुश्वरम् ।। ५० ॥ पञ्चराजस्य कृत्स्नस्य सैपा निष्टा सनातनी। तपसोऽवभृथे तस्य सा देवी पद्मसभवा । सैपा नारायणी देवी स्थिता नारायणात्मना।।४३।। प्रसनवदना विष्णोर्महिपी दर्शन ययौ ।। ५१॥ पृथग्भूतापृथग्भूता ज्योत्स्नेय हिमदीधिते । अग्रत सस्थिता देवी जगता मातर पराम् । तैस्तैमा॑नै पृथग्भूतैरागमैश्च पृथग्विधै ॥ ४४ ॥ ता शमश्चक्षुपा वीक्ष्य विस्मय परम ययौ ।।५२।। एकैवैपा परा देवी बहुधा समुपास्यते । विह्वल प्रणिपत्याथ प्राञ्जलिबलसूदन । तामुपेहि महाभागा शरण पद्मसभवाम् ।। ४५ ॥ 1श्रिय सूक्तेन तुणव पद्मिनी पाकशासन ।।५३॥ ३८. श्रुतीनामिति । “वेदेश्च सर्वैरहमेव वेद्य " इत्युक्तरीत्या सर्ववेदतात्पर्यपर्यवसानभूमि- रित्यथ । उभयोरपृथग्भावान्न वचनविरोध । ३९. जगत्कारणत्वस्य ब्रह्मासाधारणत्वसिद्धा- न्तेऽपि तच्छक्तिरूपत्वेन तदपृथक्सिद्धत्वात् शक्तिकृतस्यापि शक्तिमत्कृतत्वव्यपदेशो युज्यत एव । वक्ष्यते चेतत् सुस्पष्ट देव्यैव (1167) ८४.नारायण्या नारायणात्मनावस्थान पूर्वोकोक्तमेवोपपादयति-पृथग्भूतेति अपृथम्भूतेति च। धर्मधर्मिणोरपृथसिद्धयो निष्कर्ष- विवक्षाया धर्मस्य पृथव्यपदेश । अनिष्पे तु धर्मितया । यथा 'शुक्र रूपम् , शुक्ल पट ' इति । ४७. देवीप्रसादे परमपदरूपमोक्षप्राप्ति , आनुपङ्गिकत्रिवर्गफ्ल्पाप्तिश्चानेनोच्यते। इति प्रथमोध्यायः 4 प्रिया पुन नियमेलेस्तैश्च विविध E F I 10 श्रिय । 2 एपा हि A B CG पाञ्चEG SE omits 8 lines from here 3 एतत्तदै E I 6 तदुD F मी F ·प्रथमोऽध्यायः एकान्तभावमापन्नमव्याजां भक्तिमास्थितम् । यत्प्रमाणा यदाधारा यदुपाया सनातनी। तं वीक्ष्य जगतां माता वाक्यमेतदुवाच ह ।।१४|| यस्य तेन वा देवि संबन्धस्तव यद्विधः ।।५।। यथान्यद्वेदितव्यं ते नानागास्रोपहितम् । वत्स शक्र प्रसन्नास्मि तपसा तव सुत्रत । कथयेश्वरि तत्सर्यमुपसन्नोऽरम्यधीहि भो ।।५९।। वरं वृणु महाभाग किमिष्टं करवाणि ते ।। ५५ ।। इति प्रसादिता तेन वत्सेनेच पयस्विनी । शक:- अद्य मे तपसो देवि यमस्य नियमस्य च । स्निह्यता मनसा पद्मा पाकशासनमप्रवीत् ॥ ६॥ सद्यः फलमवाप्तं यद् दृष्टा भगवती मया॥५६॥ यदि वापि वरो देयस्त्वया मे परमेश्वरि । शृणु शक महाभाग या 'ह्यहं यत्प्रकारिका । तत्वं कथय देवेशि यासि त्वं यत्यकारिका ।।७।। यस्याहं तेन वा याकू संबन्धो मम वृत्रहन्॥६१॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्र शास्त्रावतारो नाम प्रथमोऽध्यायः . . न... IE D.r.G.I. भाग तय भीमरागरे B.ग. .A.R.C.Dr. read गाषितानाA. I. omit the title, ·द्वितीयोऽध्यायः श्रीरमाच- विष्णुारायणो विश्वो विश्वरूप इतीर्यते । अस्ति निर्दु सनि सीमसुखानुभवरक्षण । अहतया समानात तम्य पिथमिद जगत् ॥६॥ परमात्मा पर यस्य पद पश्यन्ति सूरय ॥१॥ पस्वास्तु च तनास्ति यन्नानान्तमहतया । कश्चित्तेपाचिदात्मा स्यात्तम्यान्येपा च पश्चन । 'इदतया यालीढमानात तदहतया ॥७॥ तम्बाप्यन्य इतीत्य तु यौपा- व्यरतिष्टते ॥ २ ॥ सयंत शान्त प्रवासी निर्विकार सनातन । अनतो देशकारादिपरिच्छेदविवर्जित ।।८।। अध्वनामध्धन पार परमात्मानमूचिरे । अह नाम रमृतो योऽर्थ स आत्मा समुदीर्यते ।।३।। महाविभूतिरित्युत्तो व्याप्ति सा महती यत । तद् ब्रह्म परम धाम निरालम्बनभावनम ।। ९॥ अनपच्छिन्नरूपोऽह परमात्मेति शयते। मोडीतमिद सर्व चेतनाचेतनात्मकम् ॥ ४॥ निस्तरङ्गामृताम्भोविकल्प पाड्गुण्यमुज्ज्वलम् । एक तचिदन शान्तमुदयास्तमयोज्झितम ।। १०॥ येन सोऽहस्मृतो भाव परमात्मा सनातन । अप्रथग्भूतशक्तिलाद् ब्रह्माद्वैत तदुच्यते । स वासुदेयो भगवान क्षेत्रज्ञ परमो मत ॥५॥ तस्य या परमा शक्तिर्योत्स्नेव हिमदीधिते ।।११।। १. निर्दु सेत्यादिना निखिल्हेयप्रत्यनीम स्त्यिानन्तरल्याणगुणारत्वरूपोमयलिङ्गत्व परमात्मन उत्त मनति । २. आत्मा। नियन्तेत्यर्थ । एपेति । व्यवस्थेति शेप । व्यरतिष्ठते समामोति, स परमात्मेति पूर्वेणान्वय । ३. अध्वनामिति । पर्गिकाध्यापेक्षया परमो योऽध्या मोक्षाध्वा अर्चिरादि, तम्य पार प्राप्यमित्यथ 'सोऽध्वन पारमामेति तद्विप्णो परम पदम्" इति वचनात् । “ अध्वनामध्यपते” इति श्रुत्युद्धरणमत्र । अहमिति । य अप्रत्ययगोचर स आत्मेत्यथ । ४. अनपच्छिन्नति । वस्त्वाद्यपरिच्छेदेन योऽहशब्दापर्यव- सानवृत्त्या प्रतीयते स परमात्मेत्यथ । ६. आह च शक्रोऽन्यत्र-": "त्वयैतद्विष्णुना चाम्ब जगद्याप्त चराचरम्" इति । ७. इदतयेति । इदशब्दार्थतया प्रतीत सर्वं जगदित्यर्थ । १०. निम्तरात्य दिना भगत शान्तोदितासम्थेच्यते । तदेवाह-शान्तमिति । ११. ब्रह्मद्वैतमिति । म्वापृथक्सिद्धशक्त्यहताविशिष्टत्वात् तद्विशिष्ट ब्रह्मेकमेन तत्वमित्यर्थ । , 2 1एसम् A शिम्यने BC A B C D omit this I ne एप E I 3 SEBE 8 सर शान्त स B 6 अध्यानम् A BC वस्तुतस्तु A B C निरालम्बमभावनम् ।

·द्वितीयोऽध्यायः ७ सर्वावस्थागता देवी स्वात्मभूतानपायिनी। अहंता ब्रह्मणस्तस्य साहमस्मि सनातनी ॥ १२ आत्मा स सर्वभूतानामहंभूतो हरिः स्मृतः । अहंता सर्वभूतानामहमस्मि सनातनी ॥ १३ ॥ येन भावेन भवति चासुदेवः सनातनः। भवतस्तम्य देवस्य स भावोऽहमितीरिता ।।१४।। भवद्भावात्मकं ब्रह्म ततस्तन्छाश्वतं पदम् । भवन्नारायणो देवो भावो लक्ष्मीरहं परा॥१५॥ लक्ष्मीनारायणाख्यातमतो ब्रह्म सनातनम । अहंतया समाक्रान्तो एहमर्थः प्रसिध्यति ॥ १६॥ अहमर्थसमुत्था च साहंता परिकीर्तिता । अन्योन्येनाविनाभावादन्योन्येनसमन्वयात्॥१७॥ तादात्म्यं विद्धि संवन्धं मम नाथस्य चोभयोः । अहंतया विनाहं हि निम्पास्यो न सिध्यति ॥२८॥ अहमर्थ विनाहंता निराधारा न सिध्यति । भवद्भावात्मकं रूपं समस्तव्यस्तगोचरम् ॥१९॥ परोक्षमपरोक्षं च जगति प्रविचिन्त्यते । निरुन्मेपे निरुन्मेपा साहंता परमेश्वरी ।। २० क्रोडीहत्यासिलं 'सर्व ब्रह्माण व्यवतिष्टते। उन्मेपस्तस्य यो नाम यथा चन्द्रोदयेऽम्बुधेः ।।२।। अहं नारायणी शक्तिः सिसृक्षालक्षणा तदा। निमेपस्तम्य यो नाम संहतो परमात्मनः ।। २२ ।। अहं नारायणी शक्तिः सुपुप्सालक्षणा हि सा। सिसृक्षाया ममोद्यन्या देवालक्ष्मीपतेः स्वयम् ।। अव्याहतमसंकोचमेश्वयं प्रविजृम्भते । ज्ञानं तत्परमं ब्रह्म सर्वदर्शि निरामयम् ॥ २४॥ ज्ञानात्मिका तथाहता सर्वज्ञा सर्वदर्शिनी । ज्ञानात्मक परं रूपं ब्रह्मणो मम चोभयोः ॥२५॥ शेपमैश्वर्यवीर्यादि ज्ञानधर्मः सनातनः । अहमित्यान्तरं रूपं ज्ञानरूपमुदीर्यते' ।। २६ ।। प्रकारकादिकं रूपं स्फटिकादिसलक्षणम् । अतस्तु ज्ञानरूपत्वं मम नारायणम्य च ॥२७॥ म्यस्वरूपस्य तदपृथसिद्धत्यमेव दृष्टान्तमुखेनाह-ज्योम्नति । १२. सविस्थागतानपा- यिनीत्यनेन "राघवत्वेऽभवत्सीता रक्मिणी कृष्णजन्मनि । अन्येषु चावतारेषु विष्णोरेपानपा- यिनी" इति महर्पिवचनं स्मार्यते । १६. श्रीविशिष्टमेव परं ब्रह्म । न तु निःश्रीकमित्यर्थः । लक्ष्मीनारायणयोरभ्योरात्महविःगेपिन्वेऽपि आमावणवादिष्विव विशिष्टभ्यैवे दृश्यत्वात् तम्य चैत्त्वात् न रोपिद्वित्वप्रमक्तिरिति भावः। १८. निरुपान्यो निर्विशेषः । लेके सर्वमपि यस्तु इदमित्यमिति प्रकारविशेषपुरस्कारेणैर सिध्यति; न तु निर्विशेषमिति भावः । २२. देव्याः शक्तिरूपत्वं पूर्वमुक्तम् । अधुना तद्द उच्यते---सिरक्षागक्तिः सुपुप्मा- शक्तिधति । प्रथमया सृष्टिः, द्वितीयया संहारश्च जायते । तव नित्यवित्तिविषये प्रथमाया एव प्रवृत्तिः । द्वितीयायाम्नु लीलाविमूनावे पयोगः । २४. नानादिपु पट्यु गुणेषु ज्ञानं तम्यरूपनिरूपाथर्मः । अन्ये गुणास्तु निम्नपितम्बम्पविशेषणमूना इति विवेकः । तदेव पश्यत्युत्तरल 'टोपमधर्यपीयर्यादि जानधर्मः' इति । ज्ञानाम्यम्य स्वरूपम्य धर्म इत्यर्थः । . सहायो B.C. भिyापा ममोरन्या. जाग्य तत् ८. गादेशि B. मिव्यते E; सिमन्यते I. समितीने रिश्वं B. अतनत् .

·८ लक्ष्मीतन्त्रम् अन्याहतिर्यदुद्यत्यास्तदेवयं पर मम । ऐश्चय योजयन्त्येके तत्तेजस्तत्त्वकोपिदा । इच्छेति सोन्यते तत्तत्तत्त्वशास्त्रेषु पण्डितै ॥२८॥ इति पञ्च गुणा पते ज्ञानस्य स्रुतयोऽमरा ॥३५॥ जगत्प्रकृतिभावो मे य सा शक्तिरितीर्यते । ज्ञानाद्या पद्गुणा एते पाड्गुण्य मम तद्वपु । सृजन्त्या यन्टमाभावो मम तलमिप्यते॥२९॥ उद्यतीत्य सिसृक्षाया ममायुततमी क्ला ॥ ३६ ।। भरण यच्च कार्यस्य बल तच्च प्रचक्षते । शुद्वाशुद्धात्मको वर्गस्तया कोडीतोऽसिल । शिस्त्यशोन तत्प्राहुर्भरण तत्त्वकोपिदा ॥३०॥ तन शुद्धमय मार्ग व्याख्यास्यामि सुरेश्वर ॥ ३७॥ निकारनिरहो वीर्य प्रतित्वेऽपि मे सदा । अभिव्यक्तानभिव्यक्तपाड्गुण्यक्रममुज्ज्वलम् । स्वभाव हि जहात्याशु पयो दधिसमुद्भवे ॥३१॥ आलम्बितचतूरूप रूप तत्पारमेश्वरम् ॥ ३८ ॥ जगद्भावेऽपि मा नास्ति विकृतिर्मम नित्यना। "गुणकल्पनयाध्यस्तो गुणो मेपकृतक्रम । विमारपिरहो वीर्यमतस्तत्त्वनिता मतम् ॥ ३२ ॥ मूर्तीकृतगुणश्चेति त्रिया मार्गोऽयमद्भुत ॥ ३९ ॥ निम्म करितो चीर्यमैश्वयांश स तु स्मृत । युगानि त्रीणि पण्णा यान्याहुर्ज्ञानादिकानि धैः । सहकार्यनपेक्षा में सर्वमार्यविधी हि या ॥३३॥ समास यासतस्तेपा चातुरात्म्य विविन्यते ॥४०॥ तेज पष्ट गुण प्राहुस्तमिम तत्वोटिन । "समस्तव्यस्तनेदेन गुणाना तगुगनयम् । पराभिभवसामध्यं तेज केचित्प्रचक्षते ॥३४॥ विवक्ष्यते यदासामे शान्तायाश्चातुरात्म्यता ॥४॥ २८. इन्छेति । सिसक्षारत्तरैश्चर्यरूपत्व पूर्व चतुर्विशे के वर्णितमत्र स्मर्तयम् । सिसक्षा हि स्रष्टुमिच्छा। -९. देव्या जगत्प्रतिभावो न स्वरूपत , तथात्वे रिकारित्व- प्रसङ्गात् । किंतु म्वप्रकारभूतचिदचिदात्मनेति द्रष्टव्यम् । एपेर हि ब्रह्मणो जगत्प्रकृतित्वे गति । ३१. विकारनिरहित्व, पूर्वोत्तरीत्या प्रकाराशे परिणाम न तु प्रकार्यश इति म्वीकारात् । प्रभारिभूते म्वरूप ण्व परिणाममङ्ग कृत्य अघटितघटनासामात् विकाराभाव- निहिस्तु न युतिमह । अत एव " माया तु प्रति विद्यात् । इत्यने धरे पाधिभूतमायाया प्रतित्वमथ इति कयाचित्रभ्युपगम । ३६. उद्यतीति । उदय प्रत्यथ । ३७. शुद्ध- सृष्टि , अशुद्धसष्टिश्चेति द्विविधा सृष्टि । तत्र शुद्धा गुण्यरहिता शुद्धसत्त्वमयी । तस्या स्वयमकासवादतटत्वमिति केचित् । जटत्वमेवेति परे । अम्या एव नित्यविभूतिरिति व्यव- हार । अशुद्धरप्रिस्तु वैगुण्यमयी जम्पा लविभूतिरिति व्यवहृता । ३८. न केवल नित्यविभूतिरेव शुद्धमष्टि । कितु तत्र विद्यतमाना वासुदेवसम्र्पणप्रद्युम्नानिरुद्धास्या व्यहा अपि तथेति मन्नयम् । तत्र प्रश्मे वासुदेवे पाद्गुण्यक्रमम्य न सुटावभास । तानन्तरयषु तु विचितिंचित् क्रमेणति ज्ञेयम् । ३९. तेषु कचित् व्यूहे गुणाना 1वयं शतेन च A CG महति । ३ स्फूर्तय EI गुणाना कल्पनावस्थो। वदिन 1 थमूलमन् A B CD TA B C D omit verses 41 and 42 8 चतुरामता ।

·द्वितीयोऽध्यायः आकृतीरनवेश्यापि गुणानां कल्पनाकृतम् । अवस्थाः क्रमशो मे ताः सुपुप्तिस्वप्रजागराः । चातुरात्म्यमिदं प्राहुः शान्तायास्तत्त्वचिन्तकाः॥ तिस्रो मम स्वभावाख्या विज्ञानश्वर्यशक्तयः॥४९।। शान्तातिशान्वादुन्मेपो मम रूपाशुगत्रये । उन्मिपन्त्यः पृथक्तत्वत्रयेण परिकीर्तिताः । क्रमव्यक्तं तदाद्यं मे चातुरात्म्यममूर्तिमत् ।। ४३॥ बलं वीर्य तथा तेज 'इत्येतत्तु गुणत्रयम् ।।१०।। अतरङ्गमनिर्देश्यं निःसत्तं सत्त्वमव्ययम् । श्रमाद्यवद्याभावाख्यं ज्ञानादेरुपसर्जनम् । सचिन्मात्राख्य उन्मेपः साद्या मे शान्तताच्युतिः इत्थं शान्तोदितावस्थाद्वयभेदजुपो मम ॥५१॥ व्यक्तज्ञानवलाख्यायां पूर्व संकर्पणात्मनि ! स्वधर्मोर्मिसमुल्लासो न भेदायाम्बुधेरिव । अतिलकालकवत्सर्वो विकारो मयि तिष्ठति ॥४५|| प्रायो यद्गुणकर्तव्ये वर्ते कृत्या यया ह्यहम् ।।१२।। तन्मां संकर्पणात्मानं विदुनियले बुधाः । तत्र तद्गुणयुग्मं तु मम रूपतयोच्यते। स्वयं गृह्णामि कर्तृत्वमुन्मिपन्ती ततः परम् ।।४।। अतो ज्ञानवले देवः संकर्पण 'उदीर्यते ॥५३॥ प्रद्युम्न इति मामाहुः सर्वार्थद्योतनी तदा । ऐश्वर्यवीयें प्रद्युम्रोऽनिरुद्धः शक्तितेजसी। युगं प्रस्फुरितं रूपं तस्मिन्नैश्वर्यवीर्ययोः॥४७॥ 1 आद्यस्त्वभिन्नपाड्गुण्यो ब्रह्मतत्त्वापृथस्थितौ। ततस्तया क्रियाशक्त्या लब्धावेशा चिकीर्पया। एकोऽप्यनुनयौदार्यक्रौर्यशौर्यादिभिर्गुणैः । युज्यमानानिरुद्धाख्यां लम्भिता तत्त्वकोविदैः ।। नटः प्रवर्तते यद्वद्वेपचेष्टादिभेदवान् ।। ५५ ॥ सम्यगनुन्मेपात् न गुणात्मतया ज्ञानम् । क्वचित्तु क्रमेणोन्मेषात् क्रमादभिव्यक्तिः । कचित्तु गुणानामतिप्रकाशात् गुणात्मना परिज्ञानमिति क्रमः। ४५. तिलकालकवदिति । यथा प्राणिनां देहे तिलवत् सूक्ष्मः कालवर्णश्च बिन्दुविशेपोऽत्यल्पपरिमिते कचित्कोणे दृश्यते, तद्वत् सर्वोऽपि प्रपञ्चः ममैकदेशे तिष्ठतीत्यर्थः । सकर्पतीति संकर्षण इत्यन्वर्थ नाम । अत्र ज्ञानबलयोः समुन्मेषः । ४७. प्रकृष्टं द्युम्नं वलं तेजो वा यस्येत्यन्वर्थ नाम । सृष्टिकर्तृत्वात् अत्र वीर्यैश्वर्ययोः समुन्मेपः । ४८. अनिरुद्धेति । पालनकर्तेपः । अत्र शक्तितेजसोः समुन्मेपः । तथा च संजगृहु:-"पागुण्याद्वासुदेवः पर इति स भवान्मुक्त- भोग्यो बलाढ्याद्वोधात्सकर्षणस्त्वं हरसि वितनुषे शास्त्रमैश्वर्यवीर्यात् । प्रद्युम्नः सर्गधर्मो नयसि च भगवन् शक्तितेजोऽनिरुद्धो विभ्राणः पासि सत्त्वं गमयसि च तथा व्यूह्य रङ्गाधिराज ॥" इति । ४९. सुपुप्तीत्यादि । संकर्षणप्रद्युम्नानिरुद्धानां सुषुप्त्याद्यधिष्ठातृत्वम् । वासुदेवस्तु तुरी- याधिष्ठातेति विवेकः । अयमेव विभागः माण्डूक्योपनिषदि विश्वतैजसप्राज्ञतुर्यनामभिर्निर्दिष्टः । ५१. शान्तोदितेति । शान्तावस्था परवासुदेवावस्था । उदितावस्था व्यूहावस्था । तत्रापि 4 1 गुणकल्पनया I. परा A. B.C.G. I. १ इति तनु EI. 10 आयं D. 2 2 A. B. C, D, F. omit this verse. रूपे B.C. D. I. 8 श्रमाद्यविद्या A. B. C.G. ३ तिलकालिक E.I. 6 लब्धावस्था A. B.C. D. ५ इतीयते B.

·१० लक्ष्मीतन्त्रम् तद्वदेकापि सेवाह 'ज्ञानशस्त्यादिभिर्गुणै । अनिरुद्धस्य निस्तारो दर्शितस्तस्य सात्वते । सकर्पणादिसद्भाव भजे लोकहितेप्सया ।। ५६ ।। अर्चापि लौरिकी या सा भगवद्भावितात्मनाम् । क्रमश प्रलयोत्पत्तिस्थितिमि प्राण्यनुग्रह । मन्त्रमन्त्रेश्वरन्यासात्सापि पाड्गुण्यविग्रहा। प्रयोजनमथान्यच शास्त्रशास्त्रार्थतत्फलै ॥ ५७ ॥ पराद्यर्चावसानेऽस्मिन्मम रूपचतुष्टये ॥ ६०॥ तुर्यायवस्था विज्ञेया इतीय शुद्धपद्धतिः । दशास्तुर्यसुपुप्त्याद्याश्चतुर्वृहेऽपि लक्षयेत् । ईपद्भेदेन विज्ञेय तद्वयूहविभवान्तरम् ॥ विभवोऽनन्तरूपस्तु पद्मनाभमुखो विभो ॥५८॥ शुद्धतर त्वथो माग मम शक निशामय ॥ ६१ ॥ इति श्रीपाञ्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे 'शुद्धमार्गप्रकाशो नाम द्वितीयोऽध्याय शान्तोदितावस्थ प्रथमयूह । नित्ये दितावस्था अन्ये लय इति विशेष । ५७. सकर्पण प्रलयकर्ता शास्त्रोपदेष्टा च । प्रद्युम्न सृष्टिकर्ता शास्त्रार्थप्रवर्तयिता च । अनिरुद्ध पालनकर्ता शास्त्रार्थफलनिर्वाहकश्चेति प्रत्येक व्यापारविभाग । ५८. परव्यूहावुपवर्ण्य विभव कथ्य- तेऽत्र । विभरावतारा पद्मनाभादयो बहव । मत्स्यकूर्मादयोऽप्यनेर परिगणिता अवतारा । ५९. अर्चा नाम देवालयेषु प्रतिष्ठिता विम्बविशेषा । इति द्वितीयोऽध्यायः 1शनेश्वो EI पामरा. कमेण! A B C D F omut the title, शुद्धमृशि G ३ पराद्यावतारे A B C D ·तृतीयोऽध्यायः श्रीरुवाच- नित्यनिर्दोपनिःसीमकल्याणगुणशालिनी। अहं नारायणी नाम सा सत्ता वैष्णवी परा ॥१॥ देशात्कालात्तथा रूपात्परिच्छेदो न मे स्मृतः। संवित्तिरेव मे रूपं सर्वैश्वर्यादिको गुणः ॥ २॥ स्वस्वातन्त्र्यवशेनैव विभागस्तत्र वर्तते । विज्ञानश्वर्यशक्त्यात्मा विभागो यःस ईरितः ॥३॥ एते त्रयो गुणाः शक्र त्रैगुण्यमिति शब्द्यते । रजःप्रधानं तत्सृष्टौ त्रैगुण्यं परिवर्तते ॥७॥ स्थितौ सत्त्वप्रधानं तत् संहृतौ तु तमोमुखम् । अहं संविन्मयी पूर्वा व्यापिन्यपि पुरंदर ॥ ८॥ अधिष्टाय गुणान् सृष्टिस्थितिसंहृतिकारिणी। निर्गुणापि गुणानेतानधिष्टायात्मवाञ्छया ॥९॥ चक्र प्रवर्तयाम्येका सृष्टिस्थित्यन्तरूपकम् । शक्रः- विधाद्वयं समास्थाय ज्ञानाद्ये तु युगत्रये ॥१०॥ शुद्धतरविभागेन किमर्थ त्वं प्रवर्तसे। विधयोरनयोः पद्मे संवन्धः कः परस्परम् ॥११॥ एतत्पृष्टा मया ब्रूहि नमस्ते पद्मसंभवे । श्री:- अनियोज्यं ममैश्वर्यमिच्छेव मम कारणम्॥ १२॥ विज्ञानेश्वर्यशक्तीनामुन्मेपस्त्वपरोऽधुना। अताया ममोद्यत्या नियोगानहया सदा ॥४ इच्छयान्यत्कृतं रूपमासीज्ञानादिके त्रिके। यथैवेक्षुरसः स्वच्छो गुडत्वं प्रतिपद्यते ।। ५॥ तद्वत्स्वच्छमयं ज्ञानं सत्त्वतां प्रतिपद्यते । रजस्त्वं च ममैश्वर्य तमस्त्वं शक्तिरप्युत ॥ ६॥ २. स्वरूपनिरूपको धर्मः ज्ञानम् । अन्ये पञ्चापि गुणाः निरूपितस्वरूपगुणभूता इत्यर्थः । ३. इत्य विभागोऽपि मदिच्छाकृत एवेत्याह-स्वस्वातन्त्र्येति । ४, अपर इति । पूर्व शुद्धसृष्टौ एक उन्मेप उक्तः । अधुना अशुद्धात्मक्वैगुप्यसृष्टावन्य उन्मेप इत्यर्थः । ५. ज्ञानादिनिकरूपं सत्त्वादितिकात्मना अन्यथा कृतमासीदित्यर्थः । ६. तदेवाह-तद्वदिति । ज्ञान सत्त्वतया, ऐश्वर्य रजस्तया, शक्तिश्च तमस्तया जातमिति भावः । ७. गुप्यमिति चातुर्वर्ण्यमितिवत् स्वाथै प्यन् । ९. निर्गुणापीति । पूर्व पाङ्गुण्यस्योक्तत्वात् अत्र निर्गुणपदस्य सत्त्वरजस्तमोरूपमिश्रगुणरहितेत्यर्थः । आत्मवाञ्छयेत्यनेन जगत्सृष्टयादौ लीलैव प्रयोजनमित्युक्त भवति । यथाह भगवान् वादरायण:--"लोक्यत्तु लीलाकैवल्यम्" इति । सैवै D. शक्त्यात्म E.I. नुयोगा E, I. 4 गुणनये A.G. I.

·१२ लक्ष्मीतन्त्रम् मुद्यन्यन महान्तोऽपि तत्व शृणु तथापि मे। श्री ईशेशितव्यभावेन परिवत 'सदा ह्यहम ॥ १३ ॥ स्वभावो 'नानुयोज्योऽय मम नारायणस्य च । 'ईशोऽहमीशितव्यो न स च देव सनातन || ईशो नारायणो ज्ञेय ईशता तस्य चाप्यहम् । इंशितव्य तु विज्ञेय चिदचित्र पुरदर ॥ १४ ॥ ईशितव्य द्विधा प्रोक्त चिदचिद्व्यतिरेकत । चिच्छत्तिर्भोक्तृरूपान सा च चिद्रूपवारिणी ॥ चिच्छत्तिस्तु परा तन भोस्तृता प्रतिपद्यते । भोग्योपारणस्थानरचिच्छक्तिस्त्रिधा स्थिता । भोग्योपारणस्थानरूप तस्या अचित्पदम् ॥ १५ ॥ प्रसरन्त्यास्तृतीय मे सा च पर्व रमृत वुधै ॥२४॥ अनायया समाविद्धा सा चिच्छत्तिरविद्यया । विभत्ते अपि ते एते शक्ती चिदचिदात्मिके। मत्प्रवर्तितया नित्य चिच्छतिभॊक्तृता गता ॥ मत्स्वाच्छन्द्यवशेनेव मम रूपे सनातने ॥ २५ ॥ अह्ममनसबन्धाद्धयचित्रवेनाभिमन्यते । चिच्छत्तिमिला शुद्धा चिन्मय्यानन्दरूपिणी । अविद्या सा तिरोभाव विद्यया याति वै यदा ।। अनाद्यविद्यानिद्धयमित्य ससरति धनम् ।।२६।। अचिन्छक्तिर्जडाप्येवमशुद्धा परिणामिनी । चिच्छत्तिनिरभीमाना तदा मद्भायमेष्यति । त्रिगुणापि ममैवेद स्वाच्छन्द्यात् प्रविजृम्भितम् ।। ता विद्या शुद्धमार्गस्था परव्यूहादिरूपिणी॥१८॥ धूमकेतुर्यथा धूम दीप्यमानो भजेत् स्वयम् । प्रवर्तयामि काम्ण्याज्ञानसद्भारदर्शिनी । शुद्धसचित्ररूपापि भजे साहमचिद्गतिम् ।। २८॥ रक्ष्यरक्षफ्भागोऽय सन्धो विवयोर्द्वयो ॥१९॥ अनामान्ता विकल्पेन 'शदैरप्यरदर्थिता । विवा रक्षति शुद्धाद्या रक्ष्यते च विधापरा। आध्यानोपधिनाप्येव वतेऽहमचिदात्मना ॥ २९॥ एतत्ते कथित शा निभूय श्रोतुमिच्छसि ॥२०॥ वहिरन्त पदाय हि चित्ररूपमसण्डितम् । पिशिनष्टि तथाप्येतचिनयोपाधिसपदा ।। ३०॥ ईशेशितव्यभावेन किमर्थ व प्रवर्तसे। स्वातन्त्र्यमेव मे हेतुर्नानुयोज्यास्मि किंचन । ईशितव्य स्यिद्भेद विरूप तन मे वद ॥ २१ ॥ 1 इत्थप्रभावामेवमा विदन् बुद्धो भविष्यसि||३१|| १३. शुद्धतरसृष्टयो सन्धि उच्यते-ईशेशितव्येति । रक्ष्यरक्षकमात्र इत्यर्थ । २८. ज्वलनम्वभावोऽपि धूमकेतुर्यथा मल्निघूमरूपता प्रतिपद्यते, तथा ज्ञानम्वरूपाप्यमचिद्भावमापद्य इत्यय । ०९. आध्यानोपधिनति । मदिच्छारूपोपाधिनेत्यर्थ । ध्यानालम्बनार्थमिति वार्थ । चF सदाप्यम् A B CI अनाABC मता D स्मृता । "दंप्रम्गम् A B CG तथा F 5 ईशो हि ई A B CG धूमात् A B C D G 6 मदप E शब्देनाप्य EI ·तृतीयोऽध्यायः कथं सृजसि वै लोकान् सुखदुःखसमन्वितान् । असृष्टिर्हि वरं यद्वा सृष्टिरस्तु सुखात्मिका ॥३२॥ श्री:- अनाद्यविद्याविद्धानां जीवानां सदसन्मयम् । संचितं कर्म संप्रेक्ष्य मिश्रा सृष्टिं करोम्यहम् ।।३।। शक्रः क्षीरोदसंभवे देवि स्वाच्छन्द्यं ते कथं भवेत् । कर्म चेत्समवेक्ष्य धासि सुखासुखे ॥३४॥ कुर्वत्या मम कार्याणि कर्म तत्करणं स्मृतम् । कर्तुश्च करणापेक्षा न स्वातन्त्र्यविघातिनी ॥३५॥ निरवद्या स्वतन्त्राहं नानुयोगपदे स्थिता। विभजे बहुधात्मानं कर्तृकर्मक्रियादिना ॥३६॥ लीलाय कारणं नात्र मृग्यमेवं स्थिरो भव । शक:- यद्वा तद्वारतु तद्देवि स्वातन्त्र्यं ते यदीदृशम् । सृष्टिप्रकारमाख्याहि नमस्ते पद्मसंभवे ॥ ३७॥ इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्ले नैगुण्यप्रकाशो नाम तृतीयोऽध्यायः यथा वक्ष्यति--'ध्यानविश्रामभूमयः। (4-24) इति । ३२. असृष्टिरिति । अत्र "सृजेच सुखमेवैकमनुकम्पाप्रचोदितः" इति श्लोकवार्तिकवचनं स्मर्तव्यम् । इति तृतीयोऽध्यायः श्रीपवरात्रसारे A; श्रीपाश्चरात्रे I. मिश्रसृष्टि GB A. B.C.D. F. omit the title.

·चतुर्थोऽध्यायः श्री1-- निर्मामाशल्पाह नि समानन्दचिन्मयी । अह नारायणी नाम भावोऽह तादृशो हरे ॥१॥ न शान्ता नोदिता नापि मध्यमाह चिदात्मिस। ता अस्य हरेविष्णो स्वरूपमसिलात्मन ॥ २ ॥ "तस्याचिररूपस्य विकल्पपटवीजुप । अचित्राह तदाकारा सर्वत समता गता ॥ ३ ॥ तयोनी सचिदात्मैव कचिदुन्मेप उत्थित । कोरिकोटिसहस्रोचकोटिकोटितमी कला ।। ४ ।। सिमक्षा नाम तद्रूपा सृष्टिमिष्टा क्रोम्यहम् । एकाशेन निशुद्धावरूपा वर्तेऽहमञ्जसा ।। ५॥ वनरनप्रभा यद्वत्परिस्फुरति सर्वत । एन शुद्धमयो मार्गो मम सुरति सर्वत ॥६॥ अमेघाराासकाशान्निष्पन्दोदधिरूपत । मम ज्ञानघनाद्रूपाच्छुद्धा सृष्टि प्रवर्तते ॥७॥ 'निर्व्यापार सदानन्द शुद्ध सर्मात्मा परम् । व्यज्यते प्रथम ज्ञान स सम्र्पण उच्यते ।। ८॥ हेत्वन्तरानपेक्ष यन् स्वातन्त्र्य विश्वनिर्मिती । तदेवयं तदासी मे प्रगुग्न पुरपोत्तम ॥९॥ निलीनचिनरूपा या सर्वत्र समवस्थिता । अव्याहतासीच्छत्तिम सोऽनिरुद्ध प्रकीर्तित ॥ सृष्टिस्थित्यन्तस्त्रो विज्ञानेश्वर्यशत्य । मम रूपममी देवा पुरपा पुष्करेक्षणा ॥ ११॥ अतरङ्गार्णवाभासमस्ताम्भोदाम्बरोपमम् । रूप सिसृक्षमाणाया वासुदेवो ममादिमम् ।। ज्ञानशक्तिनलेश्वर्यवीर्यतेजास्यशेपत । उन्मिपन्ति यदा तुल्य वासुदेवस्तदोच्यते ।। १३ ।। तेपा ज्ञानलोन्मेपे10 सर्पण उढीर्यते । निभर्ति सरल विश्व तिल्कालकरस्वत ।।१४।। वलमित्येन तन्नाम ततो वेदान्तशदितम् । वीयश्वर्यसमुन्मेपे। प्रद्युम्न परिकीर्तित ॥ १५ ॥ विसरपिरहो वीर्यमविकारी ततश्च स । शक्तितेज समुन्मेपे ह्यनिरुद्ध स ईरित 12 ॥१६॥ तेजस्वन्यानपेक्षत्वमनिरद्धत्वमप्युत । शास्त्र सार्पणादेव भाति निर्यातशब्दवत् ॥१७॥ तत्रिया सम्ला देवात्प्रद्युम्नात् सभवेद्यत 15 | फ्यिाफलमशेष तदनिरुद्धात्प्रचक्षते ॥ १८॥ 1श्रीस्वाच B 47 ABCGI निवामन E 1 10यान्मर E अन I 'तादृशी B 5 जमया A B अनम्मादाम्बरोपमम् EI 11 संरपगाद्देवात् EI 9 तस्य चिनेक EI 8 TRAG ममा मन AG 12 सम रित EI 15 संम्वत्युत EI समुमा EI ·चतुर्थोऽध्यायः १५ सृजते ह्यनिरुद्धोऽत्र प्रद्युम्नः पाति तत्कृतम् । विभोरप्यनिरुद्धस्य हिताय जगतां हरेः । मृष्टं तद्रक्षितं चात्ति स च संकर्षणः प्रभुः॥१९।। प्रसरो विभवो नाम पद्मनाभादयः स्मृताः॥ सृष्टिस्थित्यन्तकार्येण शास्त्रधर्मफलेन च । आविश्याविश्य फुरुते यत्र देवनरादिकम् । अनुग्रहमिमे देवाः सदा विदधते स्वयम् ॥ २० ॥ जगद्धितं जगन्नाथस्तज्ज्ञेयं विभवान्तरम् ।। ३०॥ यद्यप्येकगुणोन्मेपस्तथाप्येते हि पड्गुणाः । देवपिपितृसिद्धाद्यैः स्वयं वा जगतां हिते। अन्यूनानधिकाः सर्वे वासुदेवात्सनातनात् ।।२१।। निर्मितं भगवद्रुपमर्चा सा शुद्धचिन्मयी ।। ३१ ।। अङ्गप्रत्यगबुद्धयादिनँपां भूतमयः स्मृतः । इत्येप लेशतो मार्गः शुद्धस्ते संप्रदर्शितः । पाइगुण्यमय एवैपां दिव्यो देहः सनातनः ।।२२।। बैगुण्यमपरं माग गदन्त्या मे निशामय ।। ३२ ।। नैवेषां चास्तवो भेदश्चिन्तनीयो दिवस्पते । यत्ते ज्ञानं पुरा प्रोक्तं तत्सत्त्वेन विवर्तते । तत्तत्कार्यप्रसिद्धयर्थ कृतोऽसौ कल्पनावशात् ।। रजस्तया तदैश्वर्य शक्तिश्चापि तमस्तया ॥३३ ।। ज्ञानानान्यत्तथैश्वर्य तस्मानान्या च शक्तिका । प्राधान्येन रजस्तत्र सृष्टौ संपरिवर्तते । मयैताः कल्पिताः शक ध्यानविश्रामभूमयः ।।२४॥ अभितः सत्त्वतमसी गुणौ द्वौ तस्य तिष्टतः॥३४॥ वस्तु पूर्व ततो भावः पश्चादर्थस्ततः किया। या सा पूर्व मया प्रोक्ता कोटिकोटितमी फला। चातूरुप्यमिदं ज्ञेयं सर्वभावेषु सर्वदा ।। २५ ।। तस्याः कोटितमेनाहमंशेन विसृजे जगत्।। ३५ ।। वासुदेवादिरूपेण चतुर्धात्मानमात्मना । सर्वस्याद्या महालक्ष्मीरित्रगुणाहं महेश्वरी। संविभज्यावतिष्ठेऽहं सर्वमादृत्य संविदा ॥२६॥ रजोरूपमधिष्टाय सृष्टिमिष्टां करोम्यहम् ।। ३६ ।। वासुदेवायो देयाः प्रत्येकं तु विधा विधा। अग्नीपोममयो भावी दिव्यौ स्त्रीपुंसलक्षणी। केशवादिस्वरूपेण विभजन्ति पकं वपुः ।।२७।। विभ्रती चारसर्वाङ्गी लोकानां हितकाम्यया ।। एतद्वपूछान्तरं नाम पञ्चरात्रामिझन्दितम् । चतुर्भुजा विशालाक्षी तप्तराचनसंनिभा । "कार्यस्य नयने देवा द्वादशेते व्यवस्थिताः ॥२८॥ मातुलझं गदां सेटं सुधापात्रं च विभ्रती ॥३८॥ १९. अवानिशम्य मुष्टिर्तृत्वं प्रारम्य पालनतत्वं चेच्यते । पूर्व तु द्वितीयाध्याये अनिरुद्धस्य पालनार्तृत्व प्रद्युम्सम्य सृष्टिर्तृत्वं चोक्तम् । ततु कल्पान्तरेणेति ध्येयम् । २०. बुद्धिरतान्त करणम् । 'मेरो भूतमयः' इति वचनेन “न भूतमासस्थानी देहोऽम्य परमात्मनः" इति शान्तिपर्ववचनं स्मारितम् । २४. ध्यानेति । उपासमानां यथारच्यालम्बन- दानाय तल भेदपरिकल्पनेन्यर्थः। ०७. एव च केगवादिदामे दरान्ना द्वादशापि व्यगन्तरभूता ध्येयाः । ३०. 'देवनरादिकम् । इत्यनेन दगारेयनादरायणादीनामपि वि वानरत्वं ध्येयम् । ३१. म्पयमित्यनेन स्वयं यक्तक्षेत्रन्यार्चा गृमन्ते । ३६. अनेन विगुणनमष्टिान्व- तिराने AHA.BC.D. रिधिना... नागना:A. B. D. इस A.C. D; गांश मत्य B. .

·१६ टक्ष्मीतन्त्रम् महालक्ष्मी समाख्याता साह सङ्गिसुन्दरी। योजनाचैन योगाह योगमाया च कीर्तिता। महाश्री सा महालक्ष्मीश्वण्डा चण्डी च चण्डिका। भायायोगेति विज्ञेया ज्ञानयोजनतो नृणाम् ||४ भद्रकाली तथा भद्रा काली दुर्गा महेश्वरी। पूर्णपागुण्यरूपत्वात्साह भगवती स्मृता । त्रिगुणा भगवत्पनी तथा भगवती परा ।।१०।। भगवद्यासयोगात्पनी भगवतोऽस्म्यहम् ।। ४८॥ एता सज्ञास्तथा चान्यास्तम मे बहुधा स्मृता । विशालत्वात्स्मृता व्योम पूरणाच पुरी स्मृता। विकारयोगादन्याश्च तास्ता वक्ष्याम्यशेषत ||४|| परावरम्वरूपानात् स्मृता चाह परावरा ॥४९॥ रक्षयामि जगत्सवं पुण्यापुण्ये कृतारते। शानाच्छत्तिरुत्ताह राक्ष्यह रञ्जनात् सदा । महनीया च सर्वत्र महालक्ष्मी प्रकीर्तिता ।।४।। सदा शान्तविकारत्वाच्छान्ताह परिकीर्तिता । महद्रि श्रयणीयत्वान्महाश्रीरिति गद्यते । मत्त प्रक्रियते विश्व प्रकृति सारिम कीर्तिता। चण्डस्य दयिता चण्डी चण्डत्वाञ्चण्डिका मता। श्रयन्ती श्रयणीयास्मि शृणामि दुरित सताम् ॥ कल्याणरूपा भद्रास्मि काली च कलनात्सताम् । शृणोमि करणा वाच शृणामि च गुणैर्जगत्। द्विपता कालरूपत्वादपि काली प्रकीर्तिता ॥ ४४ ॥ (शयेऽन्त ) सर्वभूताना रमेऽह पुण्यकर्मणाम् ।। सुन्दा द्विपता चैव युगपत्सदसद्विधे । ईडिता च सदा देवै शरीर चास्मि वैष्णवम् । भद्रकाली समाख्याता मायाश्चर्यगुणात्मिका ॥४५॥ एतान्मयि गुणान् दृष्ट्वा वेदवेदान्तपारगा ॥५३॥ महत्त्वाच महामाया मोहनामोहिनी मता। गुणयोगविधानज्ञा श्रिय मा सप्रचक्षते । दुर्गा च दुर्गमत्वेन भतरक्षाविघेरपि ।। ४६ ॥ साहमेवविधा नित्या सर्वामारा सनातनी ।।५४।। दशाया महालक्ष्मीसमास्येति जायते। ४५. मायाश्चयति । अनेनाश्चर्यानहत्व मायाशब्दार्थ इत्युक्त भाति । अनेन मायाशब्दस्य मिथ्याथक्त्वकल्पन वार्यते । ४७. ज्ञानयोजनत इति । अनेन " माया व्युन जानम्" इति यास्कवचनात् मायाशब्दस्य ज्ञानार्थकत्वमुक्त भाति । "सभाम्यात्ममायया" इत्यत्र आत्मसकल्पेनत्यर्थवर्णनमप्येतन्मूलकमेव। ४८. यज्ञस- योगादिति । " पत्युनों यजसयेगे" इत्यनुशासनसिद्ध रूपम् । भगवद्यज्ञश्च आश्रितननरक्षणरूपो ज्ञेय । तत्रास्या सयोग पुरुषकारवादिना । ५१. "श्रि श्रयणे" "शू हिंसायाम्" इति च धातु । ५.. "श्रु श्रणे" "शू प्रीणने" “शी स्वम " "रम् क्रीडायाम्" इति घातको विक्षिता । श्रीनाग्नि शकारविररणम्झयेऽन्तरिति। रेफरिचरणम्--रमेऽहमिति। ५३. ईकारविररणम्-ईडितेति। "ईट स्तुती" इति धातु । विष्णो शरीर रूपमित्यर्थ । इति चतुर्थोऽयायः 1महती या B गीयते । ३पुर स्थिता A B CG . All the Mss and the printed book read wrongly a राजनात् B ·चतुर्थोऽध्याय गुणनयमधिष्टानी त्रिगुणा परिकीर्तिता । श्री- गुणवपम्यसर्गाय प्रवृत्ताह सिमक्षया ॥५५॥ तामनर वरारोहा तामसी प्रमदोत्तमाम । ददामि तव नामानि यानि कर्माणि तानि ते॥६॥ तप्तसम्वनवर्णाभा तप्तराञ्चनभूषणा । महाकाली महामाया महामारी क्षुधा तृपा। निरारोमिम लोक पूरयामि रचतेजसा ।। ५६ ।। निद्रा कृष्णा चैकवीरा कालरात्रिर्दुरत्यया ।। ६२ ।। एतानि तव नामानि प्रतिपाद्यानि नाममि । शून्य सदसिल रोक रपेन पूरयितु पुरा । एमि कर्माणि तेज्ञालायोऽधीते सोऽश्नुतेसुसम॥ भरामि चपर रूप तमसा पेचलेन तु ॥ ५७॥ अपर्याप्तमिम सग मन्यमानाहमादिमम । सा मिनाञ्जनस "दष्ट्राञ्चितवरानना। सत्त्वोन्मेपमय रूप भरामि रमेन्दुसनिमम ॥६४॥ रिमाललोचना नारी बभूव तनुमध्यमा ।।५८॥ अक्षमालाइयुशधरा वीणापुरतपधारिणी। सा बभूव वरा नारी नाम कर्म तदा दाम् ॥६५॥ सङ्गपाउशिर टैरल्मृतमहाभुजा। करन्धहारा शिरसि विभ्राणाहिशिर सजम ।। महापि महापाणी भारती बार सरस्वती । आर्या माझी महाधेनुवेदगर्भा च धीच गी । सा मा प्रोयाच सभूता ताममी प्रमदोत्तमा । नामानुरूप कर्म स्यात् "सात्तिम्या कार्यमद्भुतम् । नामकर्म चमेमातर्देहि तुभ्य नमो नम ॥६॥ यय तिम्रो जगद्धा यो मातरश्च प्रकीर्तिता ॥६॥ इति 10श्रीपाश्चरावसारे लक्ष्मीतन्यै "महालक्ष्मीसमुद्भतिर्नाम चतुर्थोऽध्याय I open added before a I TTA cr ITT A BCD दयाABCD ABCr orutt झिAnc.r An Cread wrongly TT, I TADC.D माये। A "ABCD romtikttic. ३ ·पञ्चमोऽध्यायः श्री1- या साहता हरेराद्या सर्वाकारा सनाती। शुद्धानन्दचिदाकारा सर्वत समता गता ॥१॥ साह सिमक्षया युक्ता स्वल्पाल्पेनात्मबिदुना। सृष्टिं कृतवती शुद्धा पूर्णपाड्गुण्यविग्रहाम ।।२।। अनुज्झितस्वरूपाह 'मदीयेनाल्पविदुना । महालक्ष्मी समाख्याता नैगुण्यपरिवतिनी ॥३॥ रज प्रधाना तन ह महाश्री परमेश्वरी। मदीय यत्तमोरूप महामायेति सा स्मृता ॥४॥ मदीय सत्त्वरूप यन्महाविद्येति सा स्मृता । अह च ते च कामियौ ता वय तिस्र उर्जिता ।। सृश्यत्यस्तु मिथुनान्यनुरूपाणि च विधा। मदीय मिथुन यत्तन्मानस रुचिराकृति ॥ ६॥ हिरण्यगर्भ पद्माक्ष सुन्दर क्मलासनम् । प्रद्युम्नाशादिद विद्धि सभूत मयि मानसम् ॥ ७॥ धाता निधिविरिश्चिश्व ब्रह्मा च पुरप स्मृत । श्री पद्मा कमला लक्ष्मीस्तव नारी प्रीतिता॥८॥ सर्पणाशतो द्वन्द्व महामायासमुद्भवम् । त्रिनेत्र चारुसर्वाङ्ग मानस तत्र य पुमान् ॥९॥ स रुद्र शार स्थाणु कपर्दी च त्रिलोचन । तर यीश्वरा भापा विद्या चैयाक्षरा तथा ।। १०॥ कामधेनुश्च विज्ञेया सा स्त्री गौश्च सरस्वती । अनिरुद्धाशसभूत महाविद्यासमुद्भवम ॥ ११ ॥ मिथुन मानस यत्तत्पुरुषस्तन केशव । विष्णु कृष्णो हपीरेशो वासुदेवो जनार्दन ।।१२।। उमा' गौरी सती चण्डा तन स्त्री सुभगा सती। ब्रह्मणस्तु नयी पत्नी सा बभूव ममाज्ञया ॥ १३ ॥ रुद्रस्य दयिता गौरी वासुदेवस्य चाम्बुजा । रजसरतमसश्चैव सत्त्वस्य च विवर्तनम् ॥ १४॥ आद्य पर्व तदेतत्ते कथित मिथुनत्रयम् । मध्यम पर्व वक्ष्यामि गुण ना तदिद शृणु ॥१५॥ भापया सह सभूय विरिश्चोऽण्डमजीजनत् । मदाज्ञया विगेदैतत्स गौर्या सह शकर ॥१६॥ १. अत्र शान्तावस्था । द्वितीयश्लोके उदितावस्था । तृतीयश्लोक गुण्यावस्था महालक्ष्मीसमाख्या । चतुर्थ रज प्रधानावस्था महाश्री महालक्ष्यपरपर्याया । तम प्रधानतया पूर्वाध्यायेता महामाया । पञ्चमे पूर्वाध्याये तसत्त्वप्रधाना महाविद्या। १५. आद्य पति । रानम्या लक्ष्म्या प्रद्युम्नाशात् मानसी सृष्टि ---विरिचि , श्रश्च । तामस्या महामाय या , श्रिीश्याच B मदीरनाम A B D मदा ABC.D 7 शुमा तत्तमो AE 8ममाश्या BCG निग्रहा। 6गौरी EI ·पञ्चमोऽध्याय १९ अण्डमध्ये प्रधान यत्कार्यमासीत्तु वेधस । तदेतत्पालयामास पद्मया सह केशव ॥१७॥ अचिदशोऽपर कालत्रैगुण्यमपर स्मृतम् । तदेतन्मध्यम पर्न गुणाना परिकीर्तितम् । वरादिक तु यत्पूर्व पाड्गुण्ये विक्रमीरितम् ।।२५।। तृतीय पर्व वक्ष्यामि तदिहेक्मना शृणु ॥१८॥ तदेतत्कालरूपेण सृष्टौ सपरिवर्तते । स्वतश्चापरिणामीद नैगुण्य परिणामि तत् ।।२।। अण्डमध्ये प्रधान हि यत्तत्सदसदात्मकम । नैगुण्य प्रकृतियोम रसभावो योनिरक्षरम्।।१९।। कालकाल्यात्मक द्वन्द्वमचिदेतत्प्रकीर्तितम । तदेतत्सलिलीकृन्य तत्त्वमव्यक्तसज्ञकम् । सृजन्त्या विविधान् भावान्मम देव्या महाश्रिय ।। हृपीकेश स भगवान् पद्मया सह विद्यया॥२०॥ कालोऽय करणत्वेन वर्तते ममय सदा। तस्मात्कारमयात्पद्माद्विष्णुनाभिसमुद्भवात् ॥२८॥ अप्सु सशयन चके निद्रायोगमुपागत । या सा प्रोक्ता महाकाली सा निद्रा तामसी ह्यभूत्।। ब्रह्मा वेदमयो जज्ञे स तय्या सह वीर्यवान् । हिरण्यगर्भ उत्तो य पूर्व रक्ष्मीसमुद्भव ॥२९॥ शयानम्य तदा पद्ममभून्नाभ्या पुरदर । तत्कालमयमारयात पङ्कज यदपङ्कजम ॥ २२ ॥ महाकालीसमुद्भूता या सा नारी त्रयी स्मृता। जलाधिकरण पद्ममाधार पुष्कर तथा ॥ तदेतन्मिथुन जज्ञे विष्णोर्नाभिसरोरहात् ॥३०॥ चक्र च पुण्डरीक चेत्येव नामानि तस्य तु ॥२३॥ पद्म पद्मोद्भवद्वन्द्व तदेतत् नितय सह । महास्तामस आस्यातो विकार 1"पूर्वकैर्बुधै ॥३१।। चिदचित्तत्त्वमारयात चेतनश्चित्प्रकीतित । प्राणो हिरण्यगर्भश्च बुद्धिश्चेति त्रिधा भिदा । अचित् नैगुण्यमित्युक्त कीहक् कालोऽपर स्मृत । पद्मपुत्रीसमालम्वान्महत्त्व तम्य शद्यते ॥ ३२ ॥ सर्पणाशात् मानसी सृष्टि –रुद्र, त्रयी च । सात्विक्या महाविद्याया अनिरुद्धाशात् मानसी सृष्टि ---विष्णु , गौरी च । तत राजसस्य विरिश्च तामस्या लया, तामसस्य रुद्रस्य सात्तिक्या गोर्या, मात्त्विाम्य विष्णो रावस्या श्रिया चेति दापत्यपरिकल्पनरूप- मित्यर्थ । मध्यम पर्वति । धाला अण्डसृष्टि । स्द्रेण तद्दनम् । तत्र पुनश्च धाला अण्डमध्ये प्रधानसृष्टि । विष्णुना तत्परिपालनरूपमित्यर्थ । १८. तृतीय पर्वति । विष्णोर्नाभिसरोरुहात् हिरण्यगर्भस्य त्रग्या सह प्रादुर्भाव । नामिपम तदुद्भूत द्वन्द्व चेति लय समुदित महदिति क्यते । तस्मादहकारादिक्रमेण प्रपञ्चसृष्टिरूप- मित्यर्थ । २८, लिकमिति । बलेश्वर्यवीर्यरूपमित्यर्थ । २७. काल क्षणादि । काल्य विगुण तद्विकारनात च । ३१. पद्मोद्भवद्वन्द्व हिरण्यगर्भस्त्रयां च । ३२. प्राण शक ३ अपरिणामोऽय E I 4 5 अघिC नय्या सह सC धमादिक चैव F G 7 कागE I अयं A 10 पूर्वनो। चक्रE I 8 नामीमरोहात् कल्या मा AB A B ·२० लक्ष्मीतन्त्रम् गुण प्राणस्य तु स्पन्दो बुद्धेरध्यवसायता। शुद्धो गन्ध समुद्भूत इतीय भौतिकी भिदा । धर्मादिकमधर्माय द्वय पुसो 'गुणो मत ।। ३३ ॥ मात्राणि सूक्ष्मभूतानि स्थूलभूतानि चापरे ॥४२॥ धर्मो ज्ञान च वैराग्यमैश्वर्यं चेति वर्णित । शहादय समारयाता गुणा शब्दादयस्तु ये । धर्मादिको गुणो यस्मादधर्माद्या प्रकीर्तिता ॥३४॥ स्थूलभूतविसर्गास्ते नान्ये शन्दादयो गुणा ।।४।। महान्तमाविशन्त्येन प्रेरयामि स्वसृष्टये । शान्तत्व चैय घोरत्व मूढत्व चेति तत् विधा । प्रेर्यमाणात्ततस्तरमादहकारश्च जज्ञिवान् ॥ ३५ ॥ सत्त्वायुन्मेपरूपाणि तानि सुक्ष्मेषु सन्ति न ।। 'पूर्व य शार प्रोक्तो महामायासमुद्भव । तेन तन्मानता तेपा सूक्ष्माणा परिकीर्तिता। या पत्नी तस्य गौरी सा जोऽभिमतिरत तु ॥३६॥ सुखदु सादिदायित्वात् स्थूलत्पमितरत्र तु ॥४५॥ आनिश्याममहनार सृष्टये प्रेरयाम्यहम् । स्थूलानामेव भूताना निधावस्था प्रकीर्तिता। स बभूव विधा पूर्व गुणव्यतिक्रात्तदा ।। ३७ ।। सूक्ष्माश्च पितृजाश्चैव प्रभूता इति भेदत ।।४६॥ तामसस्तन भूतादिस्तस्य सर्पमिद शृणु । घटाया विविधा वाह्या प्रभूता इति अद्यते । भूतादे शदतन्मात्र तन्मानाच्छन्दसभव ॥३८॥ शुरुशोणितसभूता विशेषा पितृजा स्मृता ।।४।। मत्प्रेरिताच्छन्दमानास्पर्शमात्र बभूव ह । सूक्ष्मास्तु पञ्चभूता स्यु सूक्ष्मदेहव्यपाश्रया । स्पर्शस्तु स्पर्शतन्मानात्तन्मात्रात्प्रेरितान्मया ॥३९।। सर्गो भूतादिजो ह्येव क्रमश परिकीर्तित ।। ४८॥ तदासीद्रुपतन्मान तस्माच प्रेरितान्मया। अहकारस्य यावशी रज सत्त्वसमाश्रयौ । रूपमानिर्वभूवाय रसमात्र तत परम् ।। ४० ॥ वैकारिक इति प्रोक्त सात्त्विकोऽशस्तयो पर । रसमानान्मया क्षिप्तात्तस्माजज्ञे रसस्तत । तैजस कथित सद्भिस्तयो सृष्टिमिमा शृणु । गन्वतन्मानमप्यासीत्तस्माच प्रेरितान्मया ।। ४१ ।। वैकारिकादहकारादासीच्छ्रोनादिधीन्द्रियम् ।।१०।। हिरण्यगर्भ बुद्धिरिति महतो भेदा । ३३. पुस इति । हिरण्यगर्भस्येत्यर्थ । ३४. यम्मादिति । धर्मादीना विपर्यासा अधर्म , अज्ञानम् , अपैराग्यम् , अनैश्चर्य चेति जेया इत्यर्थ । ३६. अहकारस्येवाभिमतिरिति गुण आख्यान्तर च। ३८. तामसाहकारस्य भूतादिरिति, सात्त्विकाकारस्य वैकारिक इति, राजसाहकारस्य तैनस इति च नामान्तर योध्यम् । ८८. शब्दतन्मात् शब्द स्पर्शतन्मात्र च जातम् । स्पर्शतन्मात्रात् स्पर्श रूपतन्मात्र च जातम् । रुपतन्मानात् रूप रसतन्मात्र च जातम् । रसतन्मानात् रस गन्धनमात्र च जातम् । गन्धतन्मानात् गन्धो जात इत्यत्रत्या प्रक्रिया । साख्यास्तु-भूतादेरेव सपा तन्माताणामुत्पत्तिं वदन्ति । औपनिपदप्रक्रिया तु-भूतादे शब्दतन्मानम् , तम्मादा- गुणोत्तम A BC 2 वर्णितम् E F “य पू. ३ सिमृशया G शुन्धात् E 1 प्रीनिता Ar पिया EI 'अशस्तु योऽपर E 6 अवस्था F 9 ·पश्चमोऽध्यायः २१ कर्मेन्द्रियं च वागादि तेजसात्संप्रवर्तते। श्रोत्रादिपश्चकं त्वेतदध्यात्म परिकीर्तितम् । 'उभयस्मात्ततश्चासीद् बुद्धिर्मेन्द्रियं मनः॥५१॥ श्रोत्रादेः सात्त्विकात्मृष्टिवियदादिव्यपेक्षया । श्रोत्रं त्वम् चैव चक्षुश्च जिह्वा घ्राणं च पञ्चमम् । तेन भौतिकमित्युक्तं क्रमाच्छोत्रादिपञ्चकम् । बुद्धीन्द्रियाणि पश्चाहुः शक्तिरेपामदात्मिका ।।२।। वाचस्तु विपयः शब्दो वचनं च क्रिया मता ॥६॥ वाक् च हस्तौ च पादौ च तथोपरथं च पायु च । हस्तेन्द्रियस्य चादेयमादानं च क्रिया मता। कर्मेन्द्रियाणि पश्चाहुः शक्तिरेपा मदात्मिका॥५३॥ पादेन्द्रियस्य गन्तव्यं गमनं च क्रिया मता ॥६॥ या सा विज्ञानशक्तिम पारंपर्यक्रमागता । उपस्थस्य तदानन्द्यमानन्दश्च क्रिया मता। बुद्धीन्द्रियाण्यधिष्टाय विपयेपु प्रवर्तते ॥ ५४॥ विमृज्यं विपयः पायोर्विसर्गश्च क्रिया मता॥१४॥ क्रियाशक्तिश्च या सा मे पारंपर्यक्रमागता। हस्तादिकं चतुष्कं यत्तत्पञ्चविपयात्मकम् । कर्मेन्द्रियाण्यधिष्टाय कर्तव्येषु प्रवर्तते ॥ ५५ ॥ अग्निरिन्द्रश्च विष्णुश्च तथैवाद्यः प्रजापतिः॥६५॥ श्रोत्रस्य विषयः शब्दः श्रवणं च क्रिया मता । मित्रश्चेति क्रमाज्ज्ञेया अधिदेवा विचक्षणः । त्वचश्व विपयः स्पर्शः स्पर्शनं च क्रिया मता| डान्दः पञ्चात्मकं चैव धागादेविपयो हि यः ॥६६॥ चक्षुपो विपयो रूपं दर्शनं च क्रिया मता। सोऽधिभूत इति प्रोत्तो वागाद्यध्यात्ममुच्यते । जिहाया विषयो रस्यो रसनं च क्रिया मता ॥२७) मनस्तु सहकार्यस्मिन्नुभयत्रापि पञ्चके ॥ ६७ ॥ प्राणस्य विपयो गन्ध आघ्राणं च क्रिया मता। 'ज्ञानेन्द्रियगणेश्चैतद्विकल्पं तनुते मनः । वृत्तयो विषयेप्रस्य श्रोत्रादेः श्रवणादयः ।।५८॥ विकल्पो विविधा क्लप्तिस्तच प्रोक्तं विशेषणम् ॥ आलोचनानि कध्यन्ते धर्मिमात्रग्रहश्च सः। धर्मेण सह संबन्धो धर्मिणश्च स उच्यते । दिक् च विद्युत्तथा सूर्यः सोमो वसुमती तथा । रिक्ल्पः पञ्चधा ज्ञेयो द्रव्यकर्मगुणादिभिः॥६९।। अधिदेवमिति प्रोक्तं नमान्छोत्रादिपञ्चके । दण्डीति द्रव्यसंयोगाच्छुलो गुणसमन्ययात् । अधिभूतमिति प्रोक्तः शब्दाद्यो विषयः क्रमान् ।। गच्छत्तीति क्रियायोगात्पुमान् सामान्यसंस्थितः ।। पागः, तत्मात सर्शतन्मात्रम् , तस्माद्वायुः तस्मात् रूपमन्नामा, तस्मादम्निः तस्मात् रस- तन्मात्रम्, तम्मात् जलम् , तस्मात् गन्यतन्मात्रम् , तस्मात् पृथिवी जातेति । ५१. कारि- कात् ज्ञानेन्द्रियाणां, तजमात् कौन्द्रियाणां चोत्पतिरिति भेदपरिकल्पनमत्र । औपनिषदास्तु- सर्वेषामपन्द्रियाणां चैकारिकादुत्पत्तिमाचक्षते । तथा मनम उमयेन्द्रियत्वं मांत्यमतरीत्या । औपनिफ्टमते तु जानेन्द्रियरमेव । ५९. आयेचनं नाम गन्दादिधर्माणां मुटमटणमन्तरा वस्तुमातमम् । तदप्यमुटमेव । आतुध--"अग्नि बाचन ज्ञान प्रयनं निर्विकल्परम् । . "A. D. Dr. Gomit 9 lines from here. * C. omits this and the pert line. मोगादिग्गन्धिसरी G. सरदो.A.G. मिनेन्द्रियगो तत् A. B. आलोचनादि A. B.C.G. Sr. G. omit this line. मगन्दा 1. .

·लक्ष्मीतन्त्रम गुण प्राणस्य तु स्पन्दो बुद्धेरध्यवसायता । शुद्धो गन्ध समुद्भत इतीय भौतिकी मिदा । धर्मादिकमधर्माद्य द्वय पुसो 'गुणो मत ॥ ३३ ॥ मानाणि सूक्ष्मभूतानि स्थूलभूतानि चापरे ।।४।। धर्मो ज्ञान च वैराग्यमैश्वयं चेति वर्णित शदादय समारयाता गुणा शब्दादयस्तु ये । धर्मादिको गुणो यस्मादधर्माद्या प्रकीतिता ॥३४॥ स्थूलभूतविसर्गास्ते नान्ये शन्दाढयो गुणा ।।४।। महान्तमाविशन्त्येन प्रेरयामि स्वसृष्टये। शान्तत्व चैव घोरत्व मूढत्व चेति तत् निधा। प्रेर्यमाणात्ततस्तस्मादहमारश्च जज्ञिवान् ।। ३५ ।। सत्त्वाद्युन्मेपरूपाणि तानि सूक्ष्मेषु सन्ति न ।। 'पूर्व य शर प्रोक्तो महामायासमुद्भव । तेन तन्मानता तेपा सूक्ष्माणा परिकीर्तिता । या पनी तस्य गौरी सा जज्ञेऽभिमतिरतु ॥३६॥ सुखदु सादिदायित्वात् स्थूलत्वमितरत्र तु ॥४५॥ आनिश्यामुमहकार सृष्टये प्रेरयाम्यहम् । स्थूलानामेव भूताना विधावस्था प्रीर्तिता' । स बभूव निधा पूर्व गुणव्यतिकरात्तदा ॥ ३ ॥ सूक्ष्माश्च पितृजाश्चैव प्रभूता इति भेदत ॥४६॥ तामसरतत्र भूतादिरतस्य सर्वमिद शृणु । घटाया विविधा बाह्या प्रभूता इति शब्द्यते । भूतादे शब्दतन्मान तन्मानाच्छ दसभव ॥३८।। शुक्रुशोणितसभूता विशेपा पितृजा स्मृता ॥४७॥ मत्प्रेरिताच्छयमानास्पर्शमात्र बभूव ह । स्पर्शस्तु स्पर्शतन्मात्रात्तन्मानात्प्रेरितान्मया ॥३९॥ सूक्ष्मास्तु पञ्चभूता स्यु सूक्ष्मदेहव्यपाश्रया । सर्गो भूतादिजो ह्येव क्रमश परिकीर्तित ॥४८॥ तदासीपत मात्र तस्माच प्रेरितान्मया। अहकारस्य यावशौ रजसत्त्वसमाश्रयो । रूपमानिर्वभूवाद्य रसमात्र तत परम् ॥ ४० ॥ वैकारिक इति प्रोक्त सात्विकोऽशस्तयो पर ॥ रसमानान्मया "क्षिप्तात्तस्माजज्ञे रसस्तत । तैजस कथित सद्भिस्तयो सृष्टिमिमा शृणु। गन्धतन्मानमप्यासीत्तस्माच प्रेरितान्मया।।४।। वैकारिकादहकारादासीन्योनादिधीन्द्रियम् ।।१०।। हिरण्यगर्भ बुद्धिरिति महतो भेदा । ३३. पुस इति । हिरण्यगर्भस्येत्यर्थ । ३४. यस्मादिति । धर्मादीना विपर्यासा अधर्म , अज्ञानम् , औराम्यम् , अनैश्चर्य चेति ज्ञेया इत्यर्थ । ३६. अहकारस्यैवाभिमतिरिति गुण आख्यान्तर च। ३८. तामसाहकारस्य भूतादिरिति, सात्त्विकाहकारस्य वैकारिक इति, राजसाहमारस्य तैनस इति च नामान्तर वो यम् । ८८. शब्दतन्मात् शब्द स्पर्शतन्मात्र च जातम् । स्पर्शतन्मात्रात् स्पर्श रूपतन्मात्र च जातम् । रूपतन्मात्रात् रूप रसतन्मात्र च जातम् । रसतन्मात्रात् रस गन्धतन्मात्र च जातम् । गन्धतन्मानात् गन्धो जात इत्यत्रत्या प्रक्रिया । साख्यास्तु-भूतादेरेव सश तन्मात्राणामुत्पत्ति वदन्ति । औपनिषदप्रक्रिया तु-भूतादे शब्दतन्मात्रम् , तम्मादा- गुगात्तम ABC वर्णितम् E F +य पE २ सिमृपया G क्षुधात् EI प्रशीतना AT पिया LI अशस्तु योऽअर , 5 6 अवस्था F ·पञ्चमोऽध्याय कर्मेन्द्रिय च वागादि तैजसात्सप्रवर्तते। श्रोत्रादिपश्वक स्वेतद्ध्यात्म परिकीर्तितम् । उभयरमात्ततश्चासीद् बुद्धिस्मेन्द्रिय मन ॥५१॥ 4श्रोतादे सात्त्विकारमृष्टिवियदादिन्यपेक्षया ।। श्रोत त्वर चैर चक्षुश्च जिह्वा प्राण च पञ्चमम । तेन भौतिकमित्युक्त क्रमान्योनादिपञ्चम् । बुद्धीन्द्रियाणि पश्चाहु शक्तिरेपामदात्मिका ||१२|| याचस्तु विपय शब्दो वचन च किया मता ॥६॥ वाक् च हस्ती च पादौ च तथोपस्थ च पायु च । हस्तेन्द्रियस्य चादेयमादान च मिया मता। कर्मेन्द्रियाणि पश्चाहु शक्तिरेपा मदात्मिका ॥५३॥ पादेन्द्रियस्य गन्तव्य गमन च प्रिया मता ॥६॥ या सा विज्ञानशक्तिम पारपर्यक्रमागता। उपस्थस्य तदानन्दामानन्दश्च किया मता। बुद्धीन्द्रियाण्यधिष्टाय रिपयेषु प्रवर्तते ॥५४॥ निमृज्य निपय पायोनिसर्गश्च क्रिया मता ॥४॥ प्रियाशक्तिश्च या सा मे पारपर्यक्रमागता। हस्तादिक चतुष्क यत्तत्पश्चपिपयात्मकम् । कर्मेन्द्रियाण्याधिष्टाय पर्तव्येषु प्रवर्तते ।। ५५ ।। अग्निरिन्द्रव विष्णुश्च तथैवाद्य प्रजापति ।।५।। श्रोनस्य विषय शद्ध श्रवण च प्रिया मता। मित्रश्चेति क्रमाझेया अधिदेवा विचक्षण । त्वचश्च विपय स्पर्श स्पर्शन च प्रिया मता ।।२।। शद पश्चात्मक चैव वागादेपियो हि य ॥६६॥ चक्षुपो विपयो रूप दर्शन च प्रिया मता। सोऽधिभूत इति प्रोक्तो वागाद्यध्यात्ममुच्यते । जिहाया विपयो रस्यो रसन च प्रिया मता ॥२७॥ मनस्तु सहकार्यस्मिनुभयत्रापि पञ्चके ।। ६७ ।। घाणम्य विषयो गन्ध आघ्राण च क्रिया मता। "ज्ञानेन्द्रियगणेश्चैतद्विकल्प तनुते मनः । वृत्तयो विपयेप्पस्य श्रोतादे श्रनणादय ॥५८॥ निक्ल्पो विविधा क्लप्तिस्तच प्रोक्त विशेषणम् ।। "आलोचनानि ध्यन्ते धर्मिमात्रमहश्च स । धर्मेण सह सवधो धर्मिणश्च स उच्यते । दिक् च विद्युत्तथा सूर्य सोमो वसुमती तथा ।। रिक्ल्प' पञ्चधा ज्ञेयो द्रव्यकर्मगुणादिमि ॥६९।। अधिदेवमिति प्रोक्त क्रमान्छोनादिपञ्चरे । दण्डीति द्रव्यसयोगाच्छुठो गुणसमन्ययान् । 'अधिभूतमिति प्रोक्त शढायो विषय ममात्॥ गच्छतीति प्रियायोगात्पुमान् सामान्यसस्थिते ।। काग, तम्मात म्पर्शतन्मात्रम् , तम्माद्वायु , तम्मात् रूपतन्मानम् , तस्मादग्नि , तम्मात् रस- तन्मानम् , तम्मात् जलम् , तम्मात् गन्थतन्मात्रम् , तम्मात् पृथिवी जातेति। ५१. कारि- फात् मानेन्द्रियाणा, तैनमात् कर्मेन्द्रियाणा चोपचिरिति भेदपरिकल्पनमत्र । औपनिपटास्तु- सरेंगामपन्द्रियाणा वैशरिकादुत्पतिमाचक्षते । तथा मनम उभयेन्द्रियत्व सात्यमतरीत्या । अपनिषदमते तु ज्ञानेन्द्रियत्चमेर । ५९. आत्येचनं नाम शब्दादिधर्माणा म्फुटमहणमन्तरा पम्नुमात्रमहणार । तदप्यमुटमेव ! आदृश्य-"अन्ति पारेचन मान प्रथम निर्विकल्पम् । AODTGomit 9 lines from here . C. omits this and the nail line 'भारदिमान्धिीत पिनेन्द्रिपाग पेत् A B आलोचनादि A B CG SF Gomit this loc गवत् .

·२२ लक्ष्मीतन्त्रम् पटिस्थ श दसमायोगादितीय पञ्चधा स्थिति । मन्द्रियगणश्चैतत्सरल्प तनुते मन ॥७१ ।। औदासीन्यन्युतियां सा सक्ल्पोद्योगनामिरा । अहसारेण चैतस्मिन्नुभयन गणे स्थिति ॥ ७२ ।। ज्ञानेन्द्रियगणे सोऽयममिमानेन वर्तते । देशकालान्चयो ज्ञातुरमिमान प्रकीर्तित ॥७३॥ ममाय पुरतो भातीत्येव परंतु प्रतीयत । क्मन्द्रियगणे लेप सरम्गेण प्रवर्तत ।।७४।। सम्ल्पपूर्वरूपस्तु सरम्भ : परिकीतित । बुद्धिरध्यवसायेन ज्ञानेन्द्रियगणे स्थिता ॥७॥ बुद्धिरध्यवसायार्थानवारणमुदीर्यते । अवधारणमर्थाना निश्चय परिकीर्तित ॥ ७६ ।। क्मन्द्रियगणे बुद्धि प्रयत्नेन प्रवर्तते । प्रयोदाविध ज्ञेय तदेतत्करण बुधै ॥७७ ।। वाह्य दाविध ज्ञेय निधात करण स्मृतम् । योनिशतिरेत तु विकारा परिवीतता ॥७८॥ करणानि दा त्रीणि सूक्ष्मांशा रथरसभवा । एतत्सुक्ष्मशरीर तु विराज परिकीतितम ॥ ७९ ॥ व्यष्टय सूक्ष्मदेहाश्च' प्रतिजीव व्यवस्थिता ॥ अपनग निवर्तन्ते जीवेभ्यस्त स्वयोनिजा ॥८॥ अन्योन्यानुग्रहेणते त्रयोविंशतिरुस्थिता । महदाद्या विशेषान्ता ह्यण्डमुत्पादयन्ति ते।।८।। तदण्डमभवद्धम सहस्राशुसमप्रभम । तस्मिन् प्रजापतिर्जज्ञे विराड् देवश्चतुर्मुप ॥८२॥ पिराजश्च मनुर्जज्ञे मनोस्त मानवा रमृता । मरीचिप्रमुखास्तेभ्यो जगदेतच्चराचरम् ।। ८३ ।। प्रकारोऽय ममोयत्या लेशतस्ते प्रदर्शित । I स्वत शुद्धापि चिच्छक्ति सविद्धानाद्यविद्यया । दुस जन्मजराद्युत्थ तनस्था प्रतिपयते । शुद्धविज्ञानसर वाच्छुद्धर्मसमन्वयात् । यदा धुनोत्यविद्या ता तदा सानन्दमश्नुत ।।८।। इति 12श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे 1 प्रास्तसष्टिप्रकाशो नाम पञ्चमोऽध्याय बालमूकादिविज्ञानमहश मुग्धवस्तुरम् ||" इति । ८२. अत्र पूर्वोक्त एव सृष्टिक्रमो मन्यादिसृष्ट्या सह सम्लग्योच्यते । इति पञ्चमोऽध्यायः 1ABDFGomit four 1 nes from here स्प तुE उमभ्रम । तन EI 5पिरान B माश्च A B 8ऊनिता A BD सध्यमम् G 10 स्वच्या F 11 सानन्त्य E 1 श्रीवियष A श्रीगवराने 13 A omits the title, PETIR TUISE EGI मृश्य ।।

·पष्ठोऽध्यायः भोक्तृभोग्यसमष्टिस्तु निलीना' तत्र तिष्ठति । पूर्णस्तिमितपाइगुण्यचिदानन्दमहोदधेः । मनोभूतस्य देवस्य तस्याहंता तु या स्मृता ॥१०॥ अहंताहं हरेराद्या निस्तरङ्गार्णवाकृतेः॥१॥ साहं सरस्वती नाम वीर्यश्वर्यविवर्तिनी । साहमेवंविधा शुद्धा कचिदुच्छूनतां गता। यो मे तस्याः समुन्मेपः सोऽनिरुद्धः प्रकीर्तितः ।। सिसृक्षालक्षणा देवी स्वतन्त्रा सञ्चिदात्मिका ।। तस्य संकर्षणस्याहमहंकारविधौ स्थिता । पट्कोशतां समापद्ये सत्ताहं वैष्णवी परा। संकर्षणादयो देवात्रय एते पुरातनाः॥१२॥ शक्तिर्माया प्रसूतिश्व प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका ॥३॥ जीवो वुद्धिरहंकार इति नाम्ना प्रकीर्तिताः। ब्रह्माण्डं 'जीवदेहश्चेत्येते पट्कोशसंज्ञिताः। नैवैते प्राकृता देवाः किंतु शुद्धचिदात्मकाः ।।१३।। सिसूक्षा या परा विष्णोरहंतायाः समुद्गता ॥४॥ शक्तिः सा प्रथमः कोश' शुद्धमार्गप्रवर्तनी। आदिव्यूहस्य देवस्य वासुदेवस्य दीव्यतः । कोशः फुलायपर्यायः शरीरापरनामवान् ॥५॥ तत्तत्कार्यकरत्वेन तत्तन्नाम्ना निरूपिताः ।। १४ ।। शुद्धेऽस्मिन् प्रथमे कोशे प्रथमोन्मेपलक्षणे । सर्वे ते पड्गुणाः प्रोक्ताः सर्वे ते पुरुपोत्तमाः । अहंमानी परो ह्यासीद्देवः संकर्पणः प्रभुः॥६॥ पूर्णस्तिमितपाड्गुण्यसदानन्दमहोदधेः ।। १५॥ तिलकालवत्तत्र विकारो ममृणः स्थितः । पण्णां युगपदुन्मेपो गुणानां10 कार्यवत्तया । तस्याहंता तु या देवी साहं 'सांकर्पणी परा॥ योऽभूत्स वासुदेवस्तु व्यूहः प्रथमकल्पितः॥ श्रीरित्येव समारयाता विज्ञानवलशालिनी। तस्य शान्तिरहंता तु साहं शक्तिः प्रकीर्तिता । यस्तस्या मे समुन्मेपः प्रद्युम्नः स तु कीर्त्यते ।। शक्तिकोशस्थिता देवाः "सूयन्ते यत्र चिन्तिताः।। संकर्पणस्य देवस्य शक्तिकोशाभिमानिनः । अनिरुद्धस्य याहंता रतिरित्येव संजिता। "बुद्धित्वे वर्तते देयः प्रद्युम्नः पुरुषोत्तमः ॥९॥ सेव देवी महालक्ष्मीर्मायाकोशः स उच्यते ।। ३. शक्तिमायाप्रमूतिप्रकृतिब्रह्माण्डर्ज:वदेहान्येषु पसु कोशेषु शक्तिकोशः शुद्धमार्ग- प्रवर्तकः । तत्रैव संकर्षणादीनां त्रयाणामाविर्भावः । ८. संकर्षणस्य महिषी श्रीः। प्रद्युम्नम्य सरस्वती । अनिरुद्धस्य रतिः । वासुदेवस्य शान्तिः । १८. मायाकोशंमारभ्याशुद्धष्टिः। जीरदेवाश्च B. 'देवी या E.I. एवं B. बुद्धिवत् A.B निलीनं B. 10 उन्मेषात् पाइगुप्यं B. 1प्रयत्ते E.I. श्रीस्वाच B. संपणी B. वीर्यवीय A. 1. 9 'व्यूढस्य F.

·२४ लक्ष्मीतन्त्रम् महालक्ष्म्या य उन्मेपो मायाया गुणसज्ञित । अण्डमध्येऽवताराश्च तासा तेंपा च ये स्मृता । महामालीमहाविद्याद्वय सपरिकीर्त्यते ॥१९॥ स्वातन्त्र्यनिर्मितास्त्वेते नैव कर्मवशानुगा ॥२८॥ महालक्ष्मीमहामायामहाविद्यामयो महान् । अप्राकृताश्च ते देहा उभयेपा प्रकीर्तिता । प्रसूतिर्नाम कोशो मे तृतीय परिपठ्यते ॥२०॥ अन्ये पञ्चसु कोशेपु देवाद्या स्थावरान्तिमा ।। जीण्यत्र मिथुनान्यासन् यानि पूोदितानि ते । नानास्थानजुपो जीवा कर्मभि ससरन्ति ये । प्रधान सलिलीकृत्य यच्छेत पुरुषोत्तम ॥ २१ ।। अधिकारक्षय नीत्या शुभपाक्वशादिमे ॥३०॥ सप्राप्य ज्ञानभूयस्त्व योगवपितकल्मपा । सा प्रोक्ता प्रकृतियों निर्गुणसाम्यस्वरूपिणी । आरोहन्ति शने कोशानारूढा न पतन्ति ते ।।३१।। पिरिश्चोऽजनयद्यद्वै पूर्वमण्ड स्वमात्मनि ।। २२ ।। सत्यलोकात्प्रभृत्येते या भूमिमधिरोहिता । तदेके प्रति प्राहुस्तत्त्वशास्त्रविशारदा । पुनस्ते न निवर्तन्त तिष्टन्त्यूचं व्रजन्ति वा ।। ३२॥ महदाये प्रथिव्यन्तैरण्ड यन्निर्मित सह ॥ २३ ॥ तद्ब्रह्माण्डमिति प्रोक्त यत्र ब्रह्मा विराडभूत् । क्षीरोदसभवे देवि पद्मनाभकुटुम्बिनि । अगप्रत्यङ्गयुक्त यन्टरीर 'जीनिनामिह ॥ २४॥ जीव को नाम 'तद् ब्रूहि नमस्ते पद्मसभवे ॥३॥ एपा कोशविधा पष्टी क्रमशस्तनुता गता। श्री अवरोहा पडेत मे पूर्णाया परिकीर्तिता ॥२५॥ पूर्णाहता हरेराद्या साह सवश्वरी परा । 'तस्या स्मृताश्चतस्रो मे दशास्त्रिदशपुगव ।। ३४॥ आद्य कोशे स्वय देवस्त्रिधैवाहतया स्थित । प्रमातेति विधा त्वेका तदन्तकरण परा। पञ्चस्वयेपु कोशेषु जीना नानाविधा स्थिता ।। यहि करणमन्या च चतुर्थी भावभूमिका ।।३५॥ शुभाशुभविभागोत्था भजन्ते विविधा दशाम् । प्रमाता चेतन प्रोत्तो मत्सकोच स उच्यते । दिव्यास्तित्रत्रयस्तासा मिथुनानि च यानि तु ॥ अह हि देशकालाद्यैरपरिच्छेदमीयुपी ।। ३६ ।। शक्र :- . महालक्ष्म्या रानसत्व प्रपञ्चसृष्टिनिदानत्व च पूर्वमुक्तम् । २०. प्रमूतिकोश राजस्या महालक्ष्म्या , तामस्या महामायाया , सात्त्विक्या महाविद्यायाश्च समवायरूप । ०१ त्रीणि मिथुनानि पञ्चमाध्याये सप्तमादिमि सप्तभि श्लोकैर्णितानि । प्रानमेव प्रतिकोश इत्युच्यते । एतासा मायाप्रमृतिप्रकृतीना तमोऽव्यक्तप्रकृतिनामभिरुपनिषत्सु व्यवहार । ३०. अधिकारेति । "यावदधिकारमपस्थितिराधिकारिकाणाम्" इति बादरायणसूत्रम् । ३०. प्रमाता जीर । अन्त करण मनोमुयहकाररूपेण त्रिविधम् । पहि करण ज्ञानेन्द्रिय- 1क्षामिदE निर्मितारते ते 51 ते E जीरतामिद E अधिकार E सत्या E 6 जयस्त्वासा E I दशक व्याच F ·प्रकृतिश्च प्रसूतिश्च माया सत्त्वं रजस्तमः॥१३१ कर्मेन्द्रियरूपेण दशविधम् । भावभूमिका प्रमेयप्रपञ्चजातम् । ३५. रवीन्ट, षष्ठोऽध्यायः २५ स्वातन्त्र्यादेव संकोचं भजाम्यजहती स्वताम् । एतत्पृष्टा मया बेहि नमस्ते सिन्धुसंभवे । प्रथमस्तत्र संकोचः प्रमातेति प्रकीर्त्यते ।। ३७ ।। श्री:- चिदात्मनि यथा विश्वं मयि लीनमवस्थितम् । स्थूलसूक्ष्मविभेदेन भूतानि दश खानि च॥४२॥ प्रमातरि तथैवैतदर्पणोदरौलवत् ॥ ३८॥ ज्ञानकर्मविभेदेन त्रीण्यन्त करणानि च । ऐकरूप्यं द्विरूपत्वं त्रिरूपत्वं चतुर्भिदाम् । सप्तपञ्चकरूपत्वं प्रमाता यत्प्रपद्यते ॥३९॥ प्रकाशेनात्मनो ह्येको ग्राह्यग्राहकतावशात् । द्वैरूप्यं तत्रिरूपत्वं ज्ञानाफारक्रियात्मना ॥४॥ शकः- सप्तपञ्चकरूपत्वं तत्तत्तत्त्वस्थितौ स्थितम् । शक:- कानि तत्त्वानि पद्माक्षि कति कीदग्विधानि च ॥ इति 'श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे पट्कोरापनपे नाम पष्टोऽध्यायः दाद्यवस्थाः। कालच नियतिः शक्तिः पुरष. पाम नमः। भगवानिति तत्त्वानि सात्वना. समधीयतेच्या मया श्रुतानि तत्त्वानि त्वक्त्रमरसीम्हात। व्याचक्ष्वैतानि मे देवि नमाने सरसीमहे :- इति पष्टोऽध्यायः 1 पदसतपय A. BC. पचB आत्मना E. श्रीरखान B & I, omits the lit भीरचय A.E; भीग्ययI.

·सप्तमोऽध्यायः श्री1- नभस्तु परम व्योम परमाकाशशब्दितम् । व्याचक्षेऽह 'तत शन क्रमशस्तत्त्वपद्धतिम् । यत्र देवो मया साधं विभज्यात्मानमात्मना ।।९।। शुद्धाशुद्धनिमिश्रेय तत्त्वपद्धतिरुच्यते ॥ १॥ जीडते रमया विष्णु परमात्मा सनातन । निरम्भोदाम्बराभासो निप्पन्दोदधिसनिभ । पाड्गुण्यस्य समुन्मेप स देश परमाम्बरम् ।। स्वच्छस्वच्छन्दचैतन्यसदानन्दमहोदधि ॥२॥ आमारदेशकालादिपरिच्छेदविनर्जित । पुरुषो भोक्तृकृटस्थ सर्वज्ञ सर्वतोमुख । अशत प्रसरन्त्यस्मात्सर्वे जीचा सनातना ।। भगवानिति निक्षेय परमात्मा सनातन ॥३॥ 'प्रलये त्वपियन्त्येन कर्मात्मानो नर परम् । तस्याहता परा ताहरभगवत्ता सनातनी। नारायणी परा सूक्ष्मा निर्विकल्पा निरञ्जना ॥४॥ इय मातृदशा सा मे या ते पूर्वं मयोदिता । ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजोमहोदधि । महालक्ष्मी समाख्याता शक्तितत्त्व मनीषिभि । पण्णा युगपदुन्मेपो गुणाना प्रथमो हि य ॥५॥ नियतिस्तु महाविद्या काल काली प्रकीर्तिता ।। भवद्भापात्मक्त्वेन द्विधा स व्यपदिश्यते । सत्त्व रजस्तमश्चेति गुणनयमुदाहृतम् । भवस्तु वासुदेवोऽत्र भावोऽस्मिन् वासुदेवता ।। सुसरूप स्मृत सत्त्व स्वच्छ ज्ञानकर "लघु ।।१४।। शान्ति ना समारयाता साह देवी सनातनी। दुखरूप रजो ज्ञेय चल रक्त प्रवर्तकम् । सर्पणादयो व्यूहा साहता प्राड् निरूपिता ॥ 1 मोहरूप तमो ज्ञेय गुरु कृष्ण नियामकम् ।।१५।। ग्यश्च चातुरात्म्य तञ्चत्वारोऽभी सुरेश्वर । माया चैन प्रसूतिश्च प्रकृतिश्चेति वासव । एतावद्भगवद्वान्य निस्तत्त्व तत्त्वमुत्तमम ॥ ८॥ पुरस्ताद्वयारत तुभ्य तदेतत्प्रकृतितिकम् ॥ १६ ॥ २. पूर्वाध्यायोक्तानि पञ्चत्रिंशत् तत्त्वानि व्युत्नमेण निरूप्यन्ते। तत्रादापत्र भगवत्तत्त्व- निरूपणम् । भगवत्तत्त्व च शान्तावस्थ परवासुदेव , उदितावस्था व्यहा , तेषामपृथसिद्धा देवी चेति । ८ निस्तत्त्वम् , तत्त्वान्तरेभ्यो निष्क्रान्तम्, अतिशयितमित्यर्थ । तदेवाह-तत्त्वमुत्तम- मिति । १०. परब्योन्न पाड्गुण्यसमुन्मेपरूपत्वकथनेनाजडत्वमभिप्रेतम् जडत्वपक्षोऽप्यस्ति श्रीग्याच B 'तु ते EI निरिदा EI शिरणारियनित A B C F (तत्त्वत DEL देशे BF प्रलपवार यान्त्यन A प्रत्येप्री शिन्त्यैनं E F I B पूर्वमेव B F 10 E omits three lines from here 11 प्रतिधैव B 3 . मुर B ·सप्तमोऽध्यायः २७ भूतानि दशसंख्यानि तथा सानि प्रयोदश। ज्ञानक्रियास्वरूपाणां संकोचत्रिविधस्तु यः । त्रयोविंशतिरप्येते सुस्पष्टं व्याहता पुरा ॥१७॥ तस्य तद्धि त्रिरूपत्वं तस्य व्याख्यामिमां शृणु।। तदयं मम संकोचः प्रमाता शुद्धचिन्मयः । मायया ज्ञानसंकोच 'आनेश्वर्याक्रियाव्ययः। स्वान्तःस्फुरिततत्त्वीयः स्थितो दर्पणवत्सदा ॥१॥ अशक्तेरणुता रूपे निधैव व्यपदिश्यते ॥ २६ ।। चातूरूप्यं तु यत्तस्य तदिहकमनाः शृणु। अणुः किंचित्करश्चैव किंचिज्ञश्चायमित्युत । आद्यं शून्यमयो माता मूर्खादी परिकीर्तितः ।। द्वैरुप्यमकरूप्यं च पूर्वमेव निरूपितम् ।। २७ ।। 'ततः प्राणमयो माता सुपुतो परिकीर्तितः । एवं 'मातृदशा मेऽद्य सविशेपा प्रकीर्तिता। प्राणा एव प्रतायन्ते सुपुतौ पुरुपस्य तु ।।२०।। आन्तःकरणिकी चैव दशा शकाद्य मे शृणु।। मूओरिपोपघातादौ प्राणोऽपि विनिवर्तते । स्वच्छन्दा संविदेवाहं स्वतश्चेतनतां गता। केवलं स्वात्मसत्तैव ततः शून्यस्तदा पुमान् ।।२।। हित्वा चेतनतां तां चाप्यवख्दा तत1क्रमात ॥ तृतीयोऽष्टपुरीमात्रः स्वप्ने माता प्रकीर्तितः । चैत्यसंसोचनी चित्तमन्तःकरणमीरितम् । प्राणा भूतानि कर्माणि करणानि त्रयो गुणाः ॥ मनोवुद्धिरहंकार इत्येतत् त्रितयं च तत् ॥३०॥ प्रापासना अविद्या च लिङ्गं पुर्यष्टकं स्मृतम् । विकल्पोऽध्यवसायश्चाप्यमिमानच वृत्तयः । स्वप्नेऽन्तःकरणेनेव स्वरं हि परिवर्तते ॥ २३ ॥ मनो विकल्पयत्यर्थमहंकारोऽभिमन्यते ॥ ३१ ॥ चेष्टमानः स्वदेहेन देही जामद्दयां गतः । अध्यवस्थति बुद्धिश्व चेतनाधिष्टिता सदा । चातूरूप्यमिदं पुंसवरूप्यमपि मे शृणु ।। २४ ।। बुद्धिरध्यात्ममित्युत्ता निर्णयोऽप्यधिभूतकम् ।। परेपाम् । ११. भोक्तृकूटम्यो जीवममष्टिरूपः पुरषो हिरण्यगर्भः । १८. एवं षष्ठाध्याये ४२, ४३, ४४ तमः श्ोक प्रस्तुतानि पञ्चत्रिशतं तत्त्यानि निरूप्य, तंत्रव ३५ तमे श्लोके प्रस्तुना आन्मनश्चतम्रो दगा निरूपयति-तदयमित्यारभ्य यादन्यायपरिममाप्ति । २२. अष्टपुरी- मात्रः । मात्रगब्दः प्रमाणार्थकः; केवलार्थको था। बाह्यचेष्टारहित इत्यर्थः । अष्टपुर्यवानन्तर- के यक्ष्यन्ते।२३. लिनं सूक्ष्मगरीरम् । २६. क्रियाव्ययः अर्माप्मितक्रियाफ्रणामामय॑म् । आनश्चर्यमित्या अनीश्वरम्य भार इत्यथै प्यनि उभ्यपदवृद्धिः । म्यम्पसचेनाणुरूप इत्युग्न्या जीपम्य म्यानाविक रिमुरूपन्यमिति न मन्तव्यम्, तम्यागुम्बन्पत्यम्यानरप्रमाण- मिद्धत्वत् । तम्माटर पिणियाणुरूपन्चवर्णनमसर्वशक्तत्यामनन्यादिपरं वेदितव्यम् । तदे- याक्तिरित्यनेन रित्रियते । २८. पूर्वाध्याये अन्तःकरणदशा द्वितीया निर्दिष्टा । मान पिति- IAD C. 1. omit this line ने 11. माम् A. B. यातं मरा B पुमा B उच्चो BD. "नु B 1. 3 B, omits this line. स्थि: स्मा.B मलयामेन्द गविशेषत:A. B. रिस्पा पागद: A. I.

·२८ लक्ष्मीतन्त्रम् बुद्धिदर्पणसलीन क्षेत्रज्ञश्वाविदैवतम् । कर्मेन्द्रियप्रवृत्तौ तु विपर्यस्त प्रम स्मृत । अहकृतिस्तथाध्यात्मममिमानोऽधिभूतकम् ॥३३॥ साल्पादे पराचीना वचनादिनिया यत ॥४१॥ अविदेवमथो रुद्रो मनोऽध्यात्म प्रकीर्तितम् । अध्यात्मादिविशेषोऽन सर्व पूर्वमुदीरित । विकल्पोऽप्यधिभूतस्तु चन्द्रमाअधिदैवतम् ।।३४|| तृतीयेय विधारयाता वहिवरणवर्तिनी ॥४२॥ प्राणसरम्भसम्ल्पा गुणा एपा रियाविधौ। चतुथीं लमिमा कोटि मेयरूपा तु मे शृणु। प्राण प्रयत्न इत्युक्त सरम्भो गई उच्यते ॥३५|| मेय तु द्विविध तावद्वहिरन्तर्व्यवस्थया ॥ ४३ ॥ 2फलस्वाम्यस्वरूपश्च गर्न सरम्भ उच्यते । वाह्य तु नीलपीतादि सुखदुःसाद्यथान्तरम् । आमिश्चतसृभिश्चाह विधामि स्त्यानता गता। औदासीन्यच्युति प्रोक्त सकल्पो मानसो बुधै ।। स्खचित्तोत्थविक्ल्पार्थे प्रत्यक्षाप्यरिम विरमृता । व्याख्यातेय द्वितीया मे ह्यान्त क्रणितरी दशा । सदाचार्योपदेशेन सत्तमनुरन्धता ॥ ४५ ॥ प्रच्यवन्ती ततो रूपादान्त करणिकादहम् ।।३७ ।। निरूप्ये निपुणैर्यन 'मेयेऽप्यस्मि तदा स्फुटम् । स्त्यानता क्रमश प्राप्ता पहिष्करणसतिता। पिलाप्य सरल भाव चेत्यरूपमिम तथा ॥ ४६॥ करणानि तु याह्यानि व्यारयातानि मया पुरा ।। ज्ञानेन्द्रियप्रवृत्ती तु मनआदि प्रवर्तते । स्वच्छन्दा पूर्णचिद्रूपा प्राशेऽह तदा स्वयम् । स्वच्छा स्वच्छतरा साह तत करणसज्ञिता ॥४७॥ चक्षुरालोक्यत्यथं विकल्पयति तन्मन ॥३९॥ ततो मातयतिस्वच्छा स्फुरामि स्वच्छचिन्मयी । आलोग्नविकल्पस्थमहकारोऽमिमन्यते । आरोहमवरोह च भावयन्मामकावुभौ । अध्यनस्य ततो बुद्धि क्षेत्रज्ञाय प्रयच्छति ॥४०॥ मचित्तो मद्गतप्राणो मद्भावायोपपद्यते ॥ ४८ ॥ इति श्रीपाश्चरागसारे लक्ष्मीतन्त्रे प्रमातृकरणप्रकाशो नाम सप्तमोऽध्याय यते । ३०. चेत्यम् , चितो भाव , चेतन्यमित्यथ । ३१. विकल्प , विविध कल्प अनिर्णयात्मक ज्ञानम् । अभिमन्यते , स्वकीयत्वेन वुध्यते । ३०. अयवस्यति , निश्चिनोति । ४०. अध्यम्य , अव्ययमाय, अध्यनसाय कृत्वेत्यर्थ । ४१. पराचीना , पश्चाद्भवा । ४३. मेयेति । इदमेव भावभूमिकति पूर्व निदिष्टम् । ४६. चेत्यम् , मेयम् । इति सप्तमोध्यायः . । i omits this line E I omit this line, पलम्बत्यस्वरूपश्च संरम्मो गर उच्यते B उहरिशE मग EI 5 आलोचना तद् मयेगास्मि A BDI पञ्चरान A पाञ्चरानेI, पञ्चराने सारे B E F A B C D F I omit the title, गुद्धमिश्रतत्त्वनिम्पण G 8 ·अष्टमोऽध्यायः शक्र भवद्भावात्मक दिव्यमध्धन पारमुत्तमम् । नमस्ते सिन्धुसभूते नमस्ते पद्मसभवे । शक्तिमच्छक्तिभावेन तद् द्विधा व्यरतिष्टते ॥८॥ नम सरोरुहावासे नारायणकुटुम्विनि ॥१॥ शक्तिमत्तत् पर ब्रह्म नारायणमह भवत् । अवतारास्तु ये प्रोक्तास्त्वदीया कोशपञ्चके। शक्तिनारायणी साहमहता भावरूपिणी ॥९॥ तान्मे विस्तरत पद्मे प्रच्छते वक्तुमर्हसि ॥२॥ स प्रदेशो न तस्यास्ति येन भूत मया विना । किमर्था किंप्रकारास्ते फियन्त रिवरूपका । स प्रदेशो न मे कश्चिद्विना तोन भूयते ॥१०॥ तत्त्व क्थय मे देवि सर्वज्ञा ह्यसि शाश्वती ॥३॥ एकथा च द्विधा चैव तैस्तैस्तत्त्वान्धिपारंगै । श्री- व्यपदिश्यावहे शास्त्रैस्तावावा सर्वकारणम ॥१॥ अतरङ्गमनिर्देश्यमप्रकम्प्यमनूपमम् । भावोत्तरा क्वचित्सृष्टि कचित्सा भवदुत्तरा । अप्रसारमसभेद्यमविकल्पमनाकुलम् ॥ ४॥ भवद्भावोत्तरा कापि विद्वास्तत्र न मुह्यति ॥ १२॥ एक नारायण ब्रह्म शून्य शुद्ध निरामयम् । एक एवापती! हि देवाना कार्यरत्तया। यदिद दृश्यते किंचिच्छूयते वानुमीयते ।। ५॥ नारायणो यदा साह तत्र तद्भावभाविनी ॥१३॥ प्रमाणज्यसनोध्य भावाभावस्वलक्षणम् । एकैव चारतीह यदा देवहितेप्सया। चराचरमणु स्थूल चेतनाचेतन जगत् ।। ६ ।। अहताया मयि व्यक्त स देवोऽहपदार्थवान् ।। तदिद सकल ब्रह्म नारायणमनुत्तरम् । अवतीर्णौ यदा तुल्य देवकार्यचिकीर्पया। अविद्याविधुरानन्दस्वच्छस्वच्छन्दचिद्धनम् ।।। अन्योन्ययो स्थितावावा भवद्भागात्ममौ द्वयो।। २. प्रथम शक्तिकोशो भगवत पररूपस्य चतुर्युहाना च सनद्ध इति सुनिदितमिति कृत्वा तमुपेक्ष्य मायादिपञ्चकोशविपय प्रश्न क्रियतेऽत्र-~~-कोशपञ्चक इति । ४. प्रमगाद- गमत पररूपस्य शक्तिकोशावस्थितिमाह-अतरङ्गमित्यादि । अत्र पष्ठाभ्यायपप्तदशश्लेमोक्त- मनुसधेयम् । ५. नारायण इत्याख्यात नारायणम् । ६. प्रमाणत्रय प्रत्यक्षानुमानगन्दा । ९. अहम् , अप्रतीतिविषय । १०. दिना तत्, तत् ब्रह्म पिनेत्यर्थ । १७, माया- 3 यमरारा 1 तन्मे A * अश्किारमनापुरम् B 'अह मवत् A F, अनुत्तमम् EI 10दयो A B CD अस्परम् EI SB omits 8 lines from here SF omits 4 lines from here समे A CI. वत् B ·३० लक्ष्मीतन्त्रम् इत्थ व्यवस्थिते तत्त्वे ह्यवतारगतिं शृणु । 'कोणद्विपके तस्यैव स्थिता द्वादशधास्म्यहम् । अनिरुद्धो 'विभुदवो देवदेव सनातन ॥ १६ ॥ श्रीश्च कामेश्वरी कान्ति क्रियाशक्तिनिभूतय ।। महाविद्यासमुद्भुतस्तदाहमपि वासव । इच्छा प्रीती रतिश्चैव माया धीमहिमेति च । मत्त एव महालक्ष्म्या अभूव कमलारयया ॥१५॥ एव चतुर्भुजस्यापि पोढाह प्रमश स्थिता ॥२७॥ ताविमौ दम्पती दिव्यौ पितरौ जगता मतौ। तस्यैव पद्भुजस्याहमष्टवाहोश्व वासव । पद्मनाभावतारे तु तावेतौ द्वावयोनिजी ॥ १८ ॥ द्विपड्वाहोस्तथा साह द्विसप्तरभुजस्य च ।। २८॥ नारायणावतारो य शक्तीशो नाम नामत । तथा पोडाहस्तस्य भुजद्विनवस्य च । प्रकारा वहवस्तस्य सर्वगहमनुव्रता ।। १९॥ विभज्य बहुधात्मानमियज्दा व्यवस्थिता ॥२९।। एक्धा द्विचतुर्वा च पोढा चैव तथाष्टया । अवतारो हि यो विष्णो सिन्धुशायीति सज्ञित । पुनादशधा चैव तन नामानि मे शृणु । स्थिताह परितस्तस्य चतुर्धा रूपमेयुपी ॥ ३० ॥ श्री म 'द्विभुजस्याहमङ्कस्था वरवर्णिनी। लक्ष्मीनिद्रा तथा प्रीतिर्विद्या चेति विभेदिनी । तस्यैवोभयतोरूपे श्रीश्च पुष्टिश्च वासव ।। २१॥ अवतारो हि यो विष्णो 11श्रीपति म नामत ।। चतुर्निश तु तस्यैव श्री कीर्तिश्च जया तथा । श्रीरित्येवारयया तन तस्याह यामत स्थिता । मायेति कृत्या रूपाणि भुज्येऽह तेन विष्णुना ॥ अवतारो हि यो विष्णो मत पारिजातजित् ।। तस्यैव कोणपट्करथा पोढाह शृणु नाम च । 1"तदसस्थररा तस्य वामोत्सङ्गे हरे स्थिता। शुद्धिनिरञ्जना नित्या ज्ञानशक्तिश्च वासव ।।२३।। अवतारो हि यो विष्णोर्नान्ना मीनधर शुभ ।। तथापराजिता चैन पष्टी तु प्रकृति परा। अनुभ्रमामि त तत्र साह नौरूपधारिणी। तस्यैव चाग्धा दिक्षु साह रूपैय॑स्थिता ॥२४|| विरमोदयो विष्णोरवतार पर स्मृत ॥३४।। लक्ष्मी सररपती सर्वसामा प्रीतिवर्धनी। आहादजननी गङ्गा तत्पादात्प्रभवाम्यहम । यशस्वरी शान्तिदा च तुष्टिदा पुष्टिरष्टमी ।। २५॥ अनन्तशयनो नाम योऽवतारो हरेरहम् ॥ ३५ ॥ कोशावतारमाह-मत्त एव महालक्ष्म्या इति । अत्र पष्ठाध्यायाष्टादशश्लोकोक्तमनुसधेयम् । १८. प्रमृतिकोशावतारमाह--पद्मनाभारतार इत्यादिना । महालक्ष्मीमहाविद्यामहामायानामव- तारोऽत्र पठाध्याये विंशश्लोके पूर्वमुक्त ३०. प्रकृतिकोशावतारमाह-सिन्धुशायति । अत्र चेति E 1 अमाद्देव A BG च चतुधा BEI दिमुना साई A, दिभुजास्थाह D 5 भुञ्जेदE वोगपट्य तु B योगपदन तु तस्यैा पदभुनस्यादमष्टधा F शान्ति A, कीर्ति F तथा E पशवीसा A 12 तदानन्दसरा AG ह्यहम् B 10 पदभुजस्यैव BE 13 अनुग्रहकमात्तन A BD ·१ अष्टमोऽध्याय स्थिता चतुर्दिश तस्य चातुरात्म्यमुपेयुपी। जाता जनकयझेऽह क्षेनाद्धलमुसक्षतात् । लक्ष्मीश्चिन्ता तथा निद्रा पुष्टिश्चेत्याख्यया युता ॥ नाना सीतेति विरयाता दशाननविनाशनी ॥४४॥ इत्येषु सह सिद्धाहमवतीर्णाण्डमध्यत । अवतारो हि यो विष्णोश्चतुर्धा सभविष्यति । 'अवतारा पृथग्भूता यदा ब्रह्माण्डमध्यत ॥ मधुरायामह व्यक्तिं चतुर्धेष्यामि वै तथा ॥४५॥ अनुनता तथैवाहमवतीर्णा प्रथक् पृथक् । अवतारो हि यो नाम वराहो वेदविश्रुत ॥३८॥ रेवती रुक्मिणी चैव रतिर्नाम्ना तथा छुपा। असतारान्तर यत्तु मोहन बुद्धसज्ञकम् ॥ ४६॥ तदामपि भूमि पृथग्भूता भजाम्यहम् । अवतारो हि यो नाम धर्मो विष्णु पुरातन ॥ ताराह तत्र नाम्ना चै धारा चैव प्रकीतिता। तदाह भार्गी नाम स्यातिजा श्री प्रकीर्तिता। ध्रुवादयोऽवतारा ये केवला वैष्णवा स्मृता ।। अवतारो हि यो नाम दत्तात्रेयोऽनिनन्दन ॥४॥ तत्तन्छरीरभूताह तेपा भोग्या व्यवस्थिता । तदा हि तस्य भोगाय सरसोऽह समुत्थिता । यत्तु मे मोहन रूप श्रूयतेऽमृतधारकम् ।। ४८॥ अवतारो हि यो नाम वामनो वैष्णव शुभ ॥ भवद्भावौ तदा तन रूपे तुल्योपलक्षितौ । पद्मादह समुत्पना तदा पद्मति विश्रुता। अवतारो यदा विष्णोर्भागवो रामसजित ।।४२ ।। देवै पुरुपरूपेण स्त्रीरूपेण तथेतरै ।। ४९ ॥ तदाह धरणी नाम शक्तिरासमयोनिजा। सह सिद्ध पृथक्सिद्धमित्येतजन्म मेऽद्भुतम् । अवतारो हि यो नाम रामो दाशरथि शुभ ॥ कीर्तित तब देवेश केवल जन्म मे शृणु ॥५०॥ इति 'श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्ने लक्ष्म्यवतारप्रकाशो नामाष्टमोऽध्याय पञ्चमाध्यायकविंशश्लोकोक्तमनुसधेयम् । ३३ ब्रह्माण्डकोशावतारमाह--नाम्ना मीनवर इत्यादि । ४७ जीवदेहकोशावतारमाह--ध्रुवादय इति । इत्यष्टमोध्यायः 1ABCDF omit six lines from here सरमाह F 5 सर स्थिना B 'घय BE,दाग G तन्माहन D E,तमोहिनी F मयीत्येतजन्म मे महदद्रुतम् A G 7 श्रीपञ्चराय A श्रीपञ्चरा E I BE I omt the ttle ·नवमोऽध्यायः श्री- अह नारायणी देवी नारायणमनुनता। सभूय ते ममाभूवन रूप परमशोभनम् । आयुधानि च देवाना यानि यानि सुरेश्वर ।। ज्ञानानन्दनियात्मान ज्ञानानन्दरियामयी ॥ १ ॥ तस्या मे न विनाभारस्तेन वा तस्य वा मया। तन्छत्यस्तदाकारा आयुधानि ममाभवन् । प्रस्तुं शक्यते काले कस्मिश्चिद्देश एप वा॥ अभिष्टुता सुरै साह महिप जनुपी क्षणात् ॥ तत्तत्वार्यशाचैनान्यद्भताद्भुतरूपनौ महिपान्तफरीसूक्त सर्वसिद्धिप्रद तदा' । आत्मयोगवलात्ती स्व सहेव च विनैव च ।। 'देव्या यया'दिक दृष्ट सेन्द्रव सहर्पिमि ।। ब्रह्मादिर्दत्तवान् याहत्तपोयोगलात्कृत । "उत्पत्ति युद्धविक्रान्ति स्तोन चेति सुरेश्वर । दैत्यादिभ्यो 'जगद्ध्वसकरेभ्यो वरमुत्तमम् ।। क्थयन्ति सुविस्तीर्ण ब्राह्मणा वेदपारगा ॥१३॥ तादृश तादृश रूपमास्थायाना सनातनौ । "एवप्रभावा देवीं ता स्तुवन् ध्यायन्नमन्नपि । तत्तग्रीतिचिकीर्षायै चरायो देवकार्यत ॥५॥ लभते च फल शश्वदाधिपत्यमनश्वरम् ॥ १४ ।। मायया भारमाच्छाद्य परमार्थ स्वतेजसा । योगनिद्रा हरेरुक्ता या सा देवी दुरत्यया। अहमेयावतीर्णा हि तत्तद्धसिजिघासया ॥ ६॥ 12महाकालीतनु विद्धि ता मा देवी सनातनीम् ।। आदी देवी महालक्ष्मी स्मृताह परमेश्वरी। मधुकैटभनाशे हि मोहितौ तौ13 तया तदा। अभूव च पुनद्वैधा कृष्णा ब्राह्मीति रूपत ॥७॥ जन्नात वरलाभेन देवदेवेन विष्णुना ॥ १६ ॥ गुणत्रयविभागेन रूपमेतत्पर मम । विश्वेश्वर्यादिक सूक्त दृष्ट तद् ब्रह्मणा सदा । महालक्ष्मीरह शर स्वायभुवेऽन्तरे ।। ८॥ स्तुतये योगनिद्राया मम देव्या पुरदर ॥ १७ ॥ हिताय सर्वलोकाना जाता महिपमर्दनी। एपा सा वैष्णवी माया महाकाली दुरत्यया । मदीया शत्तिरेशा ये तत्तद्देवदारीरगा ॥९॥ स्तुत्या वशीकृता फुर्याद्वशे स्तोतुश्चराचरम् ॥१८॥ १२. इद च सूक्त मार्कण्डेयपुराणे देवीमाहास्ये चतुर्थाध्याये पठित द्रष्टव्यम् । १७. इद चोपाख्यान मार्कण्डेयपुराणे देवीमाहाल्ये प्रथमाध्याये पठितम् । 1श्रीरवाच B तस्य A BD उक्तु हि E F वरानागु गद्ध्वसिनिवासया A F । देवाना A B P F G तथा A BI महर्षिभि B उत्पत्ति EI 10मिमान्ति EI 11 A B C D omit this line 12 महागल्यास्तनु B C EI 11च ABD 'पुरा G ·३ नवमोऽध्याय अस्या देव्या समुत्पत्तिश्चरित स्तोत्रमित्यपि । पुनश्वाप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले। हिताय सर्वभूताना 'धार्यन्ते ब्रह्मवादिमि ॥१९॥ अवतीर्य हनिप्यामि वैप्रचित्तान् महासुरान् ॥३०॥ 'तामसे त्यन्तरे शक महाविद्या हि या परा । 13भक्षयन्त्याच तानुमान् वैप्रचित्तान् महासुरान् । गौरीदेहात्समुद्भूता यौशिकीति तदा ह्यहम् ।।२०।। रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमीकुसुमोपमा ||३|| वधाय दुष्टदैत्याना तथा सुम्भनिसुम्भयो । ततो मा देवता सर्वे मर्त्यलोके च मानवा । रक्षणाय च लोकाना देवानामुपकारिणी ।। २१ ।। स्तुवन्तो व्याहरिप्यन्ति सतत रित्तदन्तिकाम् ॥ मदीया शक्तयो यास्ता देवश्रेष्टशरीरगा । तस्मिन्नेनान्तरे शन चत्वारिंशत्तमे युगे। तास्तास्तद्रूपधारिण्य साहाय्य विदधुर्ह मे।।२२॥ सर्वत शतवार्पिक्यामनादृष्टयामनम्भसि ।। ३३ ॥ तामिनिहत्य दैत्येन्द्रान् हन्तव्या ये तथा तथा । मुनिमि सरमृता भूमौ सभरिप्याम्ययोनिजा। सहृल्यात्मनि ता सर्वा मदीया रिपोऽसिला ॥ तत शतेन नेनाणा निरीक्षिप्याम्यह मुनीन् ।।३।। अह निजगुपी पश्चात्तयो सुम्भनिसुम्भयो । कीर्तयिष्यन्ति मा शत शताक्षीमिति मानवा । 'देवि प्रपनातिहरे प्रसीदे'त्यादिक तथा ॥२४॥ तदाहमखिल लोकमात्मदेहसमुद्भवै ॥३५॥ नारायणीस्तुति म सूक्त परमशोभनम् । भरिप्यामि शुभै शाराविष्टै प्राणधारकै 10 | स्तुतयो मे तदा दृष्टा देवैर्वह्निपुरोगमै ॥ २५ ॥ शारभरीति मा देवास्तदा स्तोप्यन्ति वासव ।।३।। एपा सपूजिता भक्त्या सर्वज्ञत्वं प्रयच्छति । तत्रैव च हनिष्यामि दुर्गमारय महासुरम् । कौशिकी सर्वदेवेश बहुमामप्रदा ह्यहम् ।। २६ ।। दुर्गादेवीति विख्याति ततो यास्याम्यह भुवि॥३७॥ उत्पत्तियुद्धविक्रान्ति स्तुतिश्चेति पुरातनै । शाफमरी स्तुरन् ध्यायन्" शक मपूजयनमन् । पठ्यते त्रितय विदोदागपारगे 10 ॥ २७ ।। 1अक्षय्यामश्नुते शीघ्रमन्नपानोद्भया रतिम्।।३८।। पैवस्वतेऽन्तरे चैती पुन सुम्भनिमुम्भको । चतुर्युगे च पश्चाशत्तमे मुनिमिरर्थिता । उत्पत्येते चरोमत्ती देवोपद्रवकारिणी ॥२८॥ सुन्दर चातिभीम च रूप कृत्वा हिमाचले ॥३९॥ नन्दगोपाले जाता यशोदागर्भसभवा। रयासि भक्षयिष्यामि मुनीना वाणसारणान । तावह नाशयिष्यामि सुनन्दा विध्यवासिनी ।। ततो मा मुनयः सव स्तोप्यन्त्यानम्रमूर्तय ॥१०॥ २८. नारायणर्णास्तुति मार्कण्डेयपुराणे देवीमाहाल्ये एकादगा' याये पठिना । ०८-८३. मुनन्दा-रक्तदन्तिस-शतानी-शाका री-दुर्गा-भीमा-अमरीणामुपाख्यानानि माईण्डेयपुराणे देवी- माहास्ये एकादगाध्याये द्रष्टयानि । 1 ध्यायन्ते DE तापसे A BC मिधा BI तदाप्पदम् C. देवेश A B G पाव्यते F 10 शन्तारंगै E. "सक B मुनन्या . 190 omits this line, मउपन्यारतानुमान F "रन A C ७पारी D . तदा A BC सगयAD 7 सदा 1. निरीयानि पन्मुर्नन् E. 18 अगाA BC 17 दुरध्याया B ·३४ लक्ष्मीतन्त्रम् 'भीमे देवि प्रसीदेति भीमामभयदायिनीम। समाधये च वैश्याय प्रणतायावसीदते । युगे यष्टितमे कश्चिदरणो नाम दानव ॥४१॥ भत्तिश्रद्धावता नित्य वसिष्टेन कृतेति मे ॥५१॥ मनुजाना मुनीना च महागाधा करिष्यति । हदि स्थिता सदा सेय जन्मर्मावलिस्तुति । तनाह भ्रामर रूप कृत्वासरयेयपट्पदा ॥ ४२ ॥ एता द्विजमुसान्छत्वा ह्यधीयानो नर सदा ।। रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् । भ्रामरीति च मा लोकास्तदा स्तोष्यन्ति 'सर्वदा ॥ 'विधूय निखिला माया सम्यग्ज्ञान समश्नुते । सयों सपदमाप्नोति धुनोति सक्लापद ॥५३॥ इत्थ यदा यदा पाधा दानवोत्था भविष्यति । तदा तदावतीर्याह हनिष्यामि महासुरान् ॥४४॥ मम प्रभावात् सौभाग्य कीर्तिं चैव समश्नुते । अमी ते लेशत शक्र दशिता परमाद्भुता । येवला अपि यद्येते मदीया विष्णुना विना ॥ अवतारा निरातङ्का मदीया केवलाह्वया ॥४५॥ न मेऽस्ति सभव सोऽयमहभूत स्थितोऽत्र तु। एतेपा परमा प्रोक्ता कूटस्था सा महीयसी। अन्योन्येनाविनाभावादन्योन्येन समन्वयात् ।। महालक्ष्मीर्महाभागा प्रकृति परमेश्वरी ॥ ४६॥ 1°मय्यय देवदेवेशस्तवाह च सनातनी । अमुष्या स्तुतये इष्ट ब्रह्माद्यै सक्लै सुरै । इत्येते लेशत शक्र दशना सप्रकारका ।। ५६ ।। 'नमो देव्या'दिक सूक्त सर्वकामप्रद यरम् ॥४॥ इमा देवी स्तुवनित्य स्तोत्रेणानेन मामिह । अवतारा मदीयास्ते सभूता कोशपञ्चके । *केशानतीत्य सक्लानश्वयं महदश्नुते ॥४८॥ शुद्धे कोशे समुद्भूता भवद्भावात्मका परे । अमुष्या साताराया महालक्ष्म्या ममानघ। तत्राप्येषा स्थितिक्षया विष्णोर्मम सह स्थिति । जन्मानि चरितै साध स्तोवैभववादिभिः ॥ एवप्रकारा2 मा ज्ञात्वा प्रयक्षा सर्वसमताम् ।। कथितानि पुरा शक्र वसिष्टेन महात्मना । उपायैर्विविधै शश्वदुपास्य । वहुधात्मिकाम् । स्वारोचिषेऽन्तरे राक्षे सुरथाय महात्मने ।।२।। क्लेशर्माशयातीतो मद्भाव प्रतिपद्यते ॥ ५९॥ इति 14श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे विलावतारप्रकाशो नाम नवमोऽध्याय । ४७. इद च मार्कण्डेयपुराणे देवीमाहास्ये पञ्चमाध्याये पठितम् । ५०. इद चोपाख्यान मार्कण्डेयपुराणे देव माहाम्ये प्रथमाध्याये दृश्यते । इति नवमोऽध्यायः 6 भ्रमर E. F संयता A पम् B 4BF omit this I ne बारिभिE. वन्याय B 7Com ts this lirc सर E I पपग कश्यन्येत A Bc 10 मय्यर वर्तते देव E 11 मारामकामरे A BC 12 प्रकार E F 13 सिविधा B 14 श्रीपञ्चरान A पाश्चरान B श्रीपाञ्चराने 15 मगरदरिनामावस्यन नाम A G, I on ts the title .

·दशमोऽध्यायः शक्र तथा विभवरूपेण नानाभावमुपेयुपा । क्षीरोदमथनायासफलरूपे मधुद्विप । व्यापको भगवान देवो भक्तानुग्रहकाम्यया ॥११॥ नमश्चन्द्रसहोदर्यै नमस्तेऽमृतयोनये ।। १ ।। अनौपम्यमनिर्दश्य वपु स भजते परम् । भावोत्तरा प्रकारास्ते श्रुतास्त्वद्वक्त्रपङ्कजात् । विश्वाप्यायनक कान्त्या पूर्णन्द्वयुततुल्यया॥१२॥ इदानीं श्रोतुमिच्छामि प्रकारान् भरदुत्तरान् ।। वरदाभयहस्त च द्विभुज पद्मलोचनम् । वैष्णया अवतारास्ते फिरूपा कति वाम्बुजे । रेसामयेन चक्रेण शङ्ग्रेन च करद्वये ॥ १३ ॥ एतत्पृष्टा मया ब्रूहि नमस्ते पङ्कजासने ।।३।। अङ्कित निर्विकाराविस्थित परमशोभनम् । श्री. अन्यूनानतिरिक्त स्वैर्गुणे पमिरलतम ।।१४।। "हन्त ते शक वक्ष्यामि प्रकारान् भवदुत्तरान् । वैष्णना अवतारास्ते यावन्तो यद्विधाश्च ते ॥४॥ सम समविभक्ताङ्ग सर्वावयवसुन्दरम् । पूर्णमाभरण शुधै सुधाकहोलसकुलै ॥ १५ ॥ पागुण्यममल ब्रह्म निर्दोषमजर ध्रुवम् । रश्मिभूतैरमूर्त रवैरन्युतारिदिच्युतम् । सर्वशक्ति निरातङ्क निरालम्बनभावनम् ।।५।। एका मूर्तिरिय दिव्या परास्या वैष्णवी परा ।। तदुन्मिपति वै पूर्व शक्तिमच्छक्तिभावत । योगसिद्धा भजन्त्येना हदि तुर्यपदाश्रिताम। नारायण परो देव सस्थित शक्तिमत्तया ।।६।। अथ व्यूहरवरूप ते द्वितीय वर्णयाम्यहम ।। १७॥ स्थिरा शक्तिरह तस्य सर्वकार्यररी विभो । व्यूह्यात्मान चतुर्धा स्व देव प्रागादिभेदत। तावावा जगतोऽर्थाय बहुधा रिझियारहे ॥ ७ ॥ वासुदेवादिदेन 'सीपुमाध्वनि तिष्ठति ॥१८॥ यथाहमास्थिता भेदैस्तथा ते कथित पुरा । मुरथानमादिमूत सरेपा तु सम स्मृतम् । विकारानविकारस्य विष्णो शृणु मयोदितान् ।। पड्गुण प्रथम रूप द्वन्द्वानादिसमवे ॥१९॥ अप्रास्ताननीपम्यानचिन्त्यमहिमोग्लान् । इतराणि वरूपाणि कथितानि मया पुरा । स्या शक्तिं मामधिष्टाय प्रतिं परमाद्भुताम्।। ९॥ वह्नएकन्दुमहाभमानन्दास्पन्दलक्षणम ॥२०॥ रूप्येण जगन्नाथ समुदेति जगद्धिते । वीज सर्वप्रियाणा तद्विकल्पाना तदास्पदम । आरोन पररूपेण व्यूहरूपेण चाप्यथ ।। १०॥ सौपुन चातुराम्य तत्प्रथम विद्धि वासय ॥२४॥ विधिता युधे E ते BC पुन A B GI पर.1 मेदिन A माप्त्यपति B, मुगुप्त मन. मृत्यादिसरथा ति A BC पुन E. आनन्दस्पन्दर गम् CE . । 5 श्रयान् E F 10 ·१ लक्ष्मीतन्त्रम् अथ स्वाग्ने पदेऽप्येव विभज्यात्मानमात्मना । प्राण्निशासमुदितसद्योतनिचयप्रभम् । देव प्रागादिभेदेन वासुदेवादिरूपत ॥ २२ ॥ रक्तकौशेयवसन मकरध्वजशोभितम् ।। ३४ ॥ समासव्यासगेदेन गुणाना पुरुषोत्तम । सौम्यवक्त्र चतुहु तृतीय परमेश्वरम् । सितरक्तसुवर्णाभ्रसदशै परमाद्भुतै ॥ २३ ।। मुरयहस्तद्वय चास्य प्राग्वत्तुल्यं महामते ॥ ३५॥ आदिमूतिसमै रूपैश्चतुर्धा व्यवतिष्ठते । वामेऽपरस्मिन् शाङ्गं च दक्षिणे वाणपञ्चकम् । कैवल्यभोगफल्द भरवीजक्षयकरम् ॥ २४ ॥ अपरे चितयेद्भागे प्रद्यानमिति कीर्तितम् ॥३६॥ चातुरात्म्य द्वितीय तत् सुधासदोहसुदरम् । अथ जाग्रत्पदे देव सितरक्तादिभेदतः ॥२५॥ अञ्जनाद्रिप्रतीकाश 'सुपीताम्वरवेष्टितम् । चतुर्भुजैरुदाराने शङ्खचक्रादिचिह्नितै । चतुर्भुज विशालाक्षं मृगलाञ्छनभूपितम् ।।३७॥ नानाध्वजविचित्राङ्गैवासुदेवादिसज्ञितै ॥ २६ ॥ आदिवत् पाणियुगरमाद्यमस्य विचिन्तयेत् । व्यूहै "स्व प्रविभज्यास्ते विभुर्नाम स्वलीलया । दक्षिणादिक्रमेणाथ द्वाभ्या वै खड्गसेटकौ ।।३।। तत्राद्य भगवद्रूप हिमकुदेन्दुकातिमत् ॥ २७ ।। दधानमनिरुद्ध तु सौम्यभागे विचिन्तयेत् । चतुर्भुज सौम्यवक्त्र पुण्डरीकनिभेक्षणम् । वनमाराधरा सव श्रीवत्सकृतलक्षणा ॥३९॥ पीतकौशेययसन सुपर्णध्वजभूपितम् ।। २८॥ शोभिता कौस्तुभेनैव रत्नराजेन वक्षसि । मुरयदक्षिणहस्तेन भीतानामभयप्रदम् । जाग्रत्पदे स्थित देव चातुरात्म्यमनुत्तमम् ॥४०॥ तथाविधेन वामेन दधान शद्धमुत्तमम् ।। २९ ।। स्थित्युत्पत्तिप्रलयकृत्सर्वोपकरणान्वितम् । अपरेण दधान च दक्षिणेन सुदर्शनम् । दिव्य तच्चिन्तयेद्यस्य विश्व तिष्ठति शासने।॥४१॥ वामेन च गदा गुीं निपण्णा वसुधातले ॥३०॥ सचितयेत् पुरो भागे वासुदेवमितीदृशम् । विविध चातुरात्म्य तु सुपुप्त्यादिपत्रिके। सिदूरशिसराकार सौम्यवक्त्रं चतुर्भुजम् ।।३१॥ सुव्यक्त तत्पदे तुर्ये गुणलक्ष्य पर स्थितम् ।।४।। अतसीपुष्पसकाशवसन तालराञ्छितम् । ज्ञानक्रियादिभिर्विष्णोर्लोकाननुसिसूक्षत । मुरयेन पाणियुग्मेन तुल्यमाद्यस्य वै विभो ॥३२॥ व्यूहसज्ञमिद रूप द्वितीय कथित मया ॥४३॥ सीर तचक्रहस्तेऽस्य मुसल तु गदारे। तृतीय विभवारय तु विश्वमन्दिरमध्यगम् । दक्षिणे चिन्तयेद्भागे सर्पणमितीदृशम् ॥३३ ।। नानाकारक्रियार्त रूप विष्णोनिशामय ॥४४॥ इति 12श्रीपाश्चरानसारे रक्ष्मीतन्त्रे परव्यूहप्रकाशो नाम दशमोऽध्याय 1 समान स्वय पिमय E1 गुमिमाम्यर BE 1 10 चिन्तयत्तस्य A B व A B C F 5 'रान्छनम् F आद्य तस्य F ilar अमेरित G 6गदा राञ्छना E 12 श्रीपञ्चरात्रA श्रीपाश्चराने BE ·एकादशोऽध्यायः निर्दोपो 'निरधिष्ठ्यो निरवद्यः सनातनः । विष्णुनारायणः श्रीमान् परमात्मा मनातनः। पाड्गुण्यविग्रहो "नित्यं परं ब्रह्माक्षरं परम् । तस्य मां परमां शक्तिं नित्यं तद्धर्मधर्मिणीम् ।।२।। सर्वभावानुगां विद्धि निर्दोपामनपायिनीम् । मर्पकार्यकरी साहं विष्णोरव्ययरूपिणः ॥३॥ शुद्धाशुद्धमयैर्विर्वितत्यात्मानमात्मना । परव्यूहादिसंभेदं न्यूयन्ती हरेः सदा ॥४॥ शुद्धपाइगुण्यमादाय कल्पयन्ती तथा तथा । तेन नानाविधं रूपं न्यूहागुचितमञ्जसा ॥५॥ उन्मेपयामि देवस्य प्रकारं भवदुत्तरम् । व्यापारस्तस्य देवस्य माहमस्मि न संशयः ॥ ६॥ मया कृतं हि यन् कर्म तेन तत् कृतमुच्यते । अहं हि तस्य देवस्य स्मृता 'व्याप्रियमाणता ॥७॥ इति शक परं रूपं व्यूहरूपं च दर्शितम् । तृतीयं विभवास्य तु रूपमद्य निशामय ।। ८॥ तुर्यादिजाग्रदन्तं यत् प्रोक्तं पदचतुष्टयम् । वासुदेवादिना व्याप्तमनिरुद्धान्तिमेन तु ॥९॥ सत्र तत्र पदे चैव चातुरात्म्यं तथा तथा । अव्यक्तव्यक्तरूपैः स्वैरुदितं ते यथोदितम् ।।१०।। व्यूहाद् व्यूहसमुत्पत्ती पदाद्यावत्पदान्तरम। अन्तरं सक्लं देशं संपूरयति तेजसा ॥११॥ 1 पूजितस्तेजस राशिरव्यक्तो मूर्तिवर्जितः । विशारसयूप इत्युक्तस्तत्तज्ञानादिबृंहितः ॥ १२ ॥ तरिमंस्तस्मिन् पदे तस्मान्मूर्तिशासाचतुष्टयम । यासुदेवादिकं शक्र प्रादुर्भवति यै क्रमात् ।।१३।। एवं रवानपदानासत्पदव्यूहविभावने । स्वप्नात्पदानापदन्ते तेजमः पूज्यते महान् ॥१४॥ २. ब्रनाक्षरशब्दयोः प्रकृति वयेरपि प्रयोगत् तद्युदामाय परमिति विशेषणम् । १२. विशाखयूपो नामाप्रारते दियले के मानपानी ज्येतिर्मयः स्तम्भारो भग्वद्रूपविशेषः । तबाधोभागमारभ्य उभागपर्यन्तं चन्यारि पापिण क्रमेण निरुक्षप्रद्युमसंकर्षणवसुदेवाधिष्ठानि सप्टनरस्पष्टरिंचिम्पटास्पष्टशहाचकादिलक्ष्मणि । प्रतिपर्व प्रागादिकमेण चतुर्वपि पार्थेषु कमेण यासुदेवादयो व्यहा आजन्ते । एवं विभागश्च योगिनां ध्यानालन्यनाथ भगवीर । 1भीरमान B. Bre:E. मिरA.I. 1° पूरि:G. टोयो.. इतनाति शिपिं. TA A. I. श्रीश: E. I. 'न्यूचित आनन्दं G.

·३८ लक्ष्मीतन्त्रम् विशासयूपो भगवान् स देवस्तेजसा निधि । विभोर्विशारसयूपस्य तत्तत्वार्यवशादिमे । तुर्य द्ये स्वप्नपर्यते 'चातुरात्म्यत्रिवे हि यत् ।। स्फूर्तयो विभव! ख्याता कार्य चैपामसारम् ।। तत्तदैश्वर्यसपन्ने पाड्गुण्य सुव्यवस्थितम् । शुद्वाशुद्धाधनोर्मध्ये पद्मनाभो व्यवस्थित । तदादायारिमल रिव्य शुद्धसवित्पुर सरम ।। ध्रुवादयोऽपरे "देवा विवृता विश्वमन्दिरे ।।२७॥ विभजनात्मनात्म'न वासुदेवादिरूपत । रूपाण्यत्राणि चैतेपा शक्तयश्चापरा विधा । 'पुनविभयराया विना मूर्तिचतुष्टयम् ॥ १७ ।। सर्व तत् सात्वते सिद्ध सज्ञामान प्रदर्शितम् ।। विशासयूप एवैप विभवान् भावयत्युत। शाखास्तु वासुदेवान्या विभोदेवस्य कीर्तिता ! ते देवा विभवात्मान पद्मनाभादयो मता ॥ विशासयूपो भगवान् वितताभि क्रोति तत् ॥ पद्मनाभो धुपोऽनन्त शक्तीशो मधुसूदन । चतमभ्योऽथ शासाभ्य देशनाद्य य यम् । विद्याधिदेव कपिलो विश्वरूपो निहगम ॥१९ ।। दामोदरान्तमुद्भुत तद् व्यूहान्तरमुच्यते ।। ३० ॥ क्रोडात्मा वडवावको यो व गीश्वरस्तथा । ताभ्य "एव हि शाखाभ्य श्रियादीना उय प्रयम् । एकार्णवान्त-शायी च तथैव क्मठाकृति ॥२०॥ पूर्ववयानुरूपेण शक्तीना च "समुद्गतम ॥ ३१ ॥ राहो नरसिंहश्चाप्यमृत हरणस्तथा । परादिविभवान्ताना सवपा देवतात्मनाम् । श्रीपतिदिव्यदेहोऽथ कान्तात्मामृतधारक ॥२१॥ शुद्धपागुण्यरूपाणि वपूपि त्रिदशेश्वर ॥ ३२ ।। राहुजित् कालनेमिन पारिजातहरस्तथा । यावन्यस्त्राणि देवाना चक्रासादिकानि वै । लोग्नाथस्तु शान्तात्मा दत्तात्रेयो महाप्रभु ॥२२॥ भूपणानि विचित्राणि वासासि विविधानि च ॥ न्यप्रोधशायी भगवानेकशृङ्गतनुस्तथा । घजाश्च विविधाकारा कान्तयश्च सितादिका । देवो वामनदेहस्तु सर्वव्यापी त्रिविक्रम ॥ २३ ॥ वाहनानि विचित्राणि सत्याद्यानि सुरेश्वर ॥३४॥ नरो नारायणश्चैव हरि कृष्णस्तथैव च। शक्तयो भोगदाश्चैव विविधाकारसस्थिता । चलत्परशुभृद्रामो रामश्चान्यो धनुर्धर ॥ २४ ॥ आन्त क्रणिको वर्गस्तीया वृत्तयोऽखिलरा ॥३५॥ वेटविद्भगवान् कल्ली पातालशयन प्रभु । यच्च यच्चोपररण सामान्य पुरपान्तरै । शिश्चापविमे दवा पद्मनाभ दयो मता ॥ पाड्गुण्यनिर्मित विद्धि तत्सर्व पलसूदन ॥ ३६॥ कपित । अम्य च पिम्तर सात्त्वतसहिताया द्रष्टव्य । १९. एत एव देवा व्यजनाधिष्ठातृ तया तत्तन्महिपीमि सहाय पिशाध्याये वक्ष्यन्ते । चातुराभ्यादिवे A B C D F 'पुनरियाय ?firam ABCD १० देया प्रवृत्ता E शुर्द B 5ोपामा A CD F I मूया A B C D 11 एवाय BE 3 स्परम् A BC 8 धृग्रामो A B C D असार B 12 समुद्भवम् A BE ·एकादशोऽध्याय ३९ शुद्धसविन्मयी साह पाड्गुण्यपरिपूरिता । अन्यदा पुरुषोऽन्यश्चेत्येव भिन्ना शुभाशया । तथा तथा भवाम्येपामिष्ट यद्धि यथा यथा ॥३॥ भेदोऽधिकारिणा पुण्यतारतम्येन जायते ॥४५॥ न विना देवदेवेन स्थितिर्मम हि विद्यते। विवेक कस्यचिन्मन्दो भगरत्तत्त्ववेदने । मया विना न देवस्य स्थितिरिष्योहि विद्यते । मध्यमस्तु परस्याथ दिव्योऽन्यस्य तु जायते ।।४।। तानागामेकता प्राप्तौ द्विधा भूतौ च सस्थितौ । ईशानुग्रहवैषम्यादेव भेदे व्यवस्थिते । विधा भजावहे ता ता याद्यन ह्यपेक्षितम ।। तत्तत्वार्यानुरोवेन परब्यूहादिभावना ॥४७॥ प्रियते देवदेवेन शक्ति मामधितिष्ठता । 'ससिद्धयोगतत्त्वान मधिकार परात्मनि ॥४८॥ सिन्धुक्न्ये नमस्तुभ्य नमस्ते सरसीरहे। परव्यूहादिभेदेन रि प्रयोजनमीशिनु ।। ४ ।। व्यामिश्रयोगयुक्ताना मध्याना व्यूहभावने। वैभवीयादिरूपेषु विवेकविधुरात्मनाम् ।। ४९ ॥ श्री- "अनुग्रहाय जीगाना भक्तानामनुक्म्पया। अहताममतात ना भक्ताना परमेश्वरे । परव्यूहादिभेदेन देवदेवप्रवृत्तय ॥ ११ ॥ अधिकारस्य वैषम्य भक्तानामनु-श्य स ॥२०॥ भजते विविध भार परव्यूहादिशन्दितम् । देवदेवप्रिये देवि नमस्ते क्मोद्भ। इति ते लेशत' शन दर्शिता उभयात्मका ॥५१॥ अनुमहाय भक्तानामेकैारतु विधा हरे ॥४२॥ भवद्भागोत्तरा व्यूहा मम नारायणम्य च । शुद्ध शुद्धतररिमश्च कोशरग मदुद्भवे ॥ ५२ ।। जीवाना विविधा शन सचिता पुण्यसचया । स्थितिनों नर्शिता तेऽना प्रथक् सह च केनला। सचिन्वन्ति न ते जीवारतुल्यकाल क्थचन।।४।। ग्यप्रकारामा ज्ञाना प्रत्यक्षा ससमताम् ।।३।। पधिद्धि मुस्तोन्मेपान् पदाचिन पुग्पो नृषु । उपाय शाश्वदुपाम्य विविधात्मिकाम् । श्रीमता कमलाक्षेण जायमानो निरीक्ष्यते ॥४४॥ केशकर्मशयातीतो मद्भाव प्रतिपयते ॥ ५४॥ इति श्रीराचरात्रसार लक्ष्मीतन्ने "विभवप्रकाशो नाम एकादशोऽध्यायः ८. गर्मागया अनन्तराध्याये पश्यन्ते। इत्येकादशोभ्यायः 1 omits the line B omits serses 41 and 42 *AEA C D EG 1०मार B DEI Tu E I देवना D ममारना B भीमराR A ! व्यम् EI Bि अभिगम्य यन्त AL ·द्वादशोऽध्यायः । शन- चिच्छत्तिरेव ते शुद्धा यदि जीय सनातन । व्याहतामिव पश्यामि चिच्छक्ते केशसङ्गिताम् । क्लेशकर्माशयस्पर्श क्थमस्य सरोरुहे ॥१॥ मुह्यतीव मनो मेऽद्य त मोह छिन्धि पद्मजे ॥११॥ लेशा के कति ते प्रोक्ता वर्म की च किंविधम। श्री- आशयो नाम को देनि तदेतत् किफल स्मृतम् ।। स्वतन्त्रा 1 सर्वसिद्धीना हेतुश्वारा महाद्भुता । सिन्धुक्न्ये तदेतन्मे बेहि तुभ्य नमो नम । शक्तिर्नारायणस्याह नित्या देवी सदोदिता ॥१२॥ सर्वज्ञे न त्वदन्येन वत्तुमेतद्धि टाक्यते ॥३॥ तस्या मे पञ्च फर्माणि नित्यानि त्रिदशेश्वर । श्री- तिरोभावस्तथा सृष्टि स्थिति सहतिरेव च ॥ अह नारायणी 'देवी पच्छवच्छन्दचिन्मयी। अनुग्रह इति प्रोक्त मदीय कर्मपञ्चरम् । स्वतन्त्रा निरवद्याह विष्णो श्रीरनपायिनी ॥४॥ एतेषा क्रमशो व्याख्या कर्मणा शक्र मे शृणु ॥ ईशेशितव्यभेदेन द्विधा रूप मया कृतम् । तत्र नाम तिरोभावोऽन्यद्भाव परिकीर्त्यते । ईशितव्य च तद्भिन्न स्वाच्छन्द्यादेव मे द्विधा । स्वच्छापि सा मदीया हि चिच्छक्तिर्भोक्तृसज्ञिता ॥ चिच्छत्तिरेका भोग्त्रारया परा भोग्यादिरूपिणी। मदीयया यया शक्त्या वर्तते प्रकृतेर्वशे । कारकाल्यविभेदेन सा द्विधा मेदिता मया ॥६॥ तिरोभावाभिधाना मे साविद्यशक्तिरुच्यते ।।१६।। तत्र काल्यात्मिना शक्तिर्मोहिनी वन्वनी तथा । मदीय भेदित रूप सत्यसकल्पया मया। प्रकृति सविकारेपा चिच्छत्तिर्वध्यतेऽनया ॥७॥ योऽवरोहो मदीयस्ते वर्णित प्रथम पुरा ।। १७ ।। क्लिश्यते येन रूपेण चिच्छत्तिर्भोक्तृता गता। चिच्छक्तिीन इत्येव विबुधै परिकीर्त्यते । सवेश पश्चधा ज्ञेयो नामान्यस्य च मे शृणु ॥८॥ मत्त्वाच्छन्द्यवशादेव तस्य भेद प्रकीर्तित ॥१८॥ तमो मोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्यसज्ञित । मदीय चैत्यरूप यत् सत्यसक्ल्पया कृतम । अविद्या पश्चपपा तमसो गतिरत्तमा ॥९॥ मया तदेवीकरण चिच्छक्ते क्रियते हि यत् ।। असगिन्यपि चिच्छत्ति शुद्धाप्यपरिणामिनी । अविद्या सा परा शक्तिस्तिरोभाव इति स्मृत । आविद्धमात्मनो रूप नैर्मल्येन निभर्ति सा ॥१०॥ तस्यास्तु 1'सन्ति तानि निबोध मे। 1आशया EI 2 EI ३ तदेव F स्वच्छा A BG स्वच्छन्दा A BC स्थिता । गुसामA BG 8 सलोन CD चिच्छDि 10विश्वमिशाना A B C D 1,विश्वसिद्धीना G ॥ चिना 12 संततानि A B,CF पञ्च पणि 7 5 ·द्वादशोऽध्यायः ४१ तमस्तु प्रथमं परं नामाविद्येति तस्य तु । सुखादिवासना चैव विपाकैर्जन्यते त्रिधा। अनात्मन्यस्वभूते च चैत्ये जीवस्य या मतिः॥ चतुर्भिर्लक्षणरित्यंभूता शादिनामकैः ॥ ३४ ॥ स्वतयाहंतया चैव तमोऽविद्या च सा स्मृता। वन्धनी जीवकोशस्य तिरोभावामिधा विधा। स्वीकृतेऽहंतया चैत्ये मानो यस्तत्र जायते ॥२२॥ शक्त्यानयेव धद्धानां जीवानां मम नित्यदा ।।३।। अस्मितास्यो मह.मोहो द्वितीयं वेशपर्व तत् । सातत्येन प्रवर्तन्ते मम सृष्टयादिशक्तयः । चैत्यचेतनयोरेकभावापत्तिरविद्यया ।। २३ ।। सृष्टिशक्तिधिा सा मे शुद्धयशुद्धिवशान्मया ।।३।। मोहोऽस्मिता महामोह इति शन्दैनिंगद्यते । विविच्य दर्शिता सा ते सा पुनः सप्तधा स्थिता। मुखानुरवृतिहेतुर्या वासन.स्मितयाहिता ।। २४ ॥ अनिशं क्रियते त्वेका प्राजापत्येन कर्मणा ॥३७॥ स रागो रिज्यविषयस्तृतीयं देश तत् । पट्कोशसंभवास्त्वन्यास्तत्तत्कालसमुद्भवाः । दुःसानुस्मृतिहेतुर्या वासनास्मितयाहिता ॥ २५ ॥ सर्गक्रमे प्रत्युत्ये सृष्टिया त्रिया पुनः ॥ ३८ ॥ स द्वेपो द्वेष्यविषयश्चतुर्थ केशपर्व तत् । भाविकी लैगिकी चैव भौतिकी चेति भेदतः । *दुःसं जिहासतो योग: प्रेप्मतश्च सुसं तथा ।। यथा न्यग्रोधघानायां चैगुण्ये प्रती तथा ॥३९।। तदन्तरायवित्रासो मध्ये यो नाम जायते । या स्थितिर्महदादेः सा भावसृष्टिनिगद्यते। अन्धारभ्योऽमिनिवेशः स पञ्चमं प्ठेशपर्व तत् ।। समहिन्यष्ट्रिभेदेन लिङ्गं यत्तुज्यते मया ॥४०॥ 'देहमात्मतया बुद्धवा ततस्तादात्म्यमागतः । विराजश्व तथान्येषां भूतानां लिङ्गजा तु सा। रञ्जनीयमभिप्रेप्मुर्जिहासुश्च तथेतरत् ।। २८॥ महदाद्या विशेपान्ता विंशतिश्च त्रयश्च ये॥४२॥ तदन्तरायवित्रस्तस्तत्मतीकारमाचरन् । पदार्था लिङ्गदेहरथा विराजः परिकीर्तिताः। इस्य प्रारयेऽनिष्टविधाताय च 'चेतनः ।। २९ सानां समष्टिभूत.नां तथान्तःकरणस्य च॥४२॥ यदयं फुरुते कम त्रिविधं निरिधात्मकम । विधा स्थितस्य ये येऽशाः प्रतिजी व्यवस्थिताः। तत्सम गदितं सद्भिः सांख्ययोगविचक्षणः ॥३०॥ रयूलानां चैव भूतानां ये सूक्ष्माः कीर्तिताः पुप ।। तत्प्रसूतं मुरं दुःसं तथा दुग्यमुग्यात्मकम् । व्यष्टयोऽपादोमाश्च याः कर्मणि वासनाः । रिपाररित्रविधः प्रोक्तम्तत्वशास्त्रविशारदः॥३१॥ प्राणाश्चेति तदुरिष्टं लिङ्ग जीरगणाश्रयम् ॥४४॥ यामना आशयाः प्रोक्ताःटेशरमविपाकताः। चिच्छत्तयो हि लिगरयाः संमरन्ति यथा तया। अन्तःपरणवतन्यः ममतारते हि ताः।। शुद्ध हि भगरसाने जाते सलमजीदिनाम् ।। जन्यन्ते यामना नित्यं पञ्चभिः सपरमिः। जीरनां विनियन्नेि लिद्गान्येतानि नान्यदा"। सरकारम्भहेतुभ पामना मंगां' तया ।। ३३ ।। विगतः रयूरददो यो प्रामाण्डापरन,मान् ।। गमोA... RA. B.C.D.I. SF.omits 31ures from here. रिप-A. Bc.. देहिनः मनिपान A.B.C.D.E. गान भनांचD.F. 1०देारा. "नन्दाद B. 6 ·४२ लक्ष्मीतन्त्रम् चतुर्विधानि चान्यानि शरीराणि शरीरिणाम् । नाशो जरायुजादीना भूताना नित्यदा तु या । एपा मे भौतिकी सृष्टिरितीद सृष्टिचिन्तनम् ।। सा नित्या सहृतिस्त्वन्या शन नैमित्तिकी स्मृता। स्थिति म तृतीया मे शत्तिा ते पुरोदिता । त्रैलोक्यविषया सा तु ब्रह्मप्रस्वापहेतुका । तस्या स्वरूप वक्ष्यामि तन्मे शक निशामय ।। तृतीया प्रारती प्रोक्ता महदादिव्यपाश्रया ॥५४॥ आद्यसृष्टिक्षणो यस्तु सजिहीक्षणश्च य । यत्थैर्यकरण नाम तयोरन्तरवर्तिनाम् ॥ ४९ ।। प्रासूती तु चतुर्थी स्यादव्यक्तविपया तु सा । नानारूपैर्मदीयै सा स्थितिशक्ति परा मम । मायी या पञ्चमी प्रोक्त प्रसूतिविपया तु या ।। विष्णुना देवदेवेन मया चैव तथा तथा ।। ५० ।। शात्ती पष्ठी तु विज्ञेया मायासविपया तु सा । या स्थिति कथिता सा तु प्रथमा तत्त्वचिन्तकै । सप्तम्यात्यन्तिकी प्रोक्ता विल्यो योगिना मयि ।। मन्वन्तराधिपैचैव द्वितीया परिकीर्तिता ।। ५१ ।। सूक्ष्माणि विनिवर्तन्ते शरीराणि तदा सताम् । मनुपुरैस्तृतीयान्या क्षुट्टैरिति चतुर्विध । एषा सप्तविधा शक्र सहतिस्त मयोदिता। चतुर्थी सहृतीशक्तिरतस्या भेदमिम शृणु ॥ पञ्चम्यनुग्रहाख्या मे शक्तिर्व्याख्यामिमा शृणु। इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे तिरोभावादिशक्तिप्रकाशो नाम द्वादशोऽध्याय सातियां D E I 'प्राते A B CG शाक्ति मुख्या A CG 3 वर्तिना B 5 E. omits this line 'श्रीपञ्चरात्र A,श्रीपाश्चरात्रे । 6 साधु EI ग्रहाख्या ACDG F .

·--- नमः सरोरुहावासे नमो नारायणाय ! त्वद्वागमृतसंदोहनाटितं मे महनमः ॥ एको नारायणो देवः परमात्मा म सदा ज्ञानरलेश्वर्यवीर्यशक्त्योता 1 त्रयोदशोऽध्यायः श्री:- अनुग्रहात्मिका शक्र शक्तिम पञ्चमी स्मृता । तामिमां तत्त्वतो वत्स वदामि तव सांप्रतम् ।। अविद्यया समाविद्धा अस्मितादिवशीकृताः । मच्छक्त्यैव तिरोभूतास्तिरोधानाभिधानया ।। उच्चान्नीचे पतन्तस्तै नीचादुत्पतयालयः । निबद्धात्रिविधैबन्धैः स्थानत्रयविवर्तिनः ॥३॥ संसारागारमध्यस्थाः पच्यमानाः स्वर्मणा । सुखामिमानिनो दुःखे नित्यमज्ञानधर्पिताः॥४॥ 'ता योनीरनुधावन्तश्चराचरविभेदिनीः । अपूर्वापूर्वभूतामिश्चित्रितामिः स्वहेतुभिः ॥५॥ देहेन्द्रियमनोबुद्धिवेदनाभिरहर्निशम् । जननानि प्रबध्नन्तो मरणानि तथा तथा ॥६॥ शक:- लिश्यमांना इतिष्ठेशस्तस्तोगवियोगजैः। उद्यत्कारुण्यसंताननिर्वापिततदागसा ॥७॥ मया जीवाः समीक्ष्यन्ते श्रिया दुःपविवर्जिताः। सोऽनुग्रह इति प्रोक्तः शक्तिपातापरावयः ॥ ८॥ भूयोऽहं श्रोतुमिच्छामि चिच्छी कर्मसाम्यं भजन्त्येते प्रेक्ष्यमाणा मया तदा । श्री:- अपश्चिमा तनुः सा स्यानीयानां प्रेक्षिता मया ।।१।। अहमेव हि जानामि शक्तिपातक्षणं च तम् । नासी पुरुपकारण न चाप्यन्येन हेतुना ।।१०।। केवलं स्वेच्छयैवाह प्रेक्षे कंचित् कटाप्यत । ततः प्रभृति स स्वच्छखच्छान्तःकरण-पुमान।। कर्मसाम्यं समासाद्य शुक्लकर्मव्यपाश्रयः । वेदान्तज्ञानसंपन्नः सांख्ययोगपरायणः ॥ १९॥ सम्यक्सात्त्वतविज्ञानाद्विप्णो सद्भकिमुइन् । कालेन महता योगी निधूतहेटासंचयः ॥n विधूय विविधं वन्धं द्योतमानम्तनम्तनः। प्राप्नोति परमं ब्रह्म लक्ष्मीनारायणान्मम एपा तु पञ्चमी शक्तिर्मदीयानुप्रहामिय। स्वाच्छन्द्यमेव मे हेतुस्तिरोमानादि इत्थं शक्र विजानीहि नानुयोज्यमनः पर नमो नित्यानवद्यायै कल्याणगुणमिद। अनादिरपरिच्छेद्यो देशकालय तियोनिरनु A. B.C. ‘जना 2 'इत:..; योग्यारम्पतः। मेदिन: A.B.C.F.G. अगाधितम् E 8B. omits verses 18 and 19.

·टक्ष्मीतन्त्रम् तस्याह परमा देवी पाद्गुण्यमहिमोज्ज्वला । शुद्धविद्यासमायोगात् सोचं यजहात्यसौ। सर्वकार्यकरी शक्तिरहता न म शाश्वती ॥ २०॥ तदा प्रद्योतमानोऽय सर्वतो मुक्त रन्धन ॥३१॥ सविदेका स्वरूप मे पच्छखन्छन्दनिर्भर ज्ञानक्रियासमायोगात् सर्ववित्सर्वत्सदा11 सिद्धयो विश्वजीवानामायतन्तेऽसिलामयि॥२१॥ अनणुश्चाप्यसंकोचान्मद्भागायोपपद्यते ॥३२।। आत्मभित्तौ जगत्मवं स्वेन्छयोन्मीलयाम्यहम् । यावनिरीक्ष्यते नाय मया कारुण्यवत्तया। मयि लोका स्फुरन्त्येते जले शकुनयो यथा ।। तावत्सकुचितज्ञान करणश्वमीक्षते ।। ३३ ।। रमाच्छन्द्यादवरोहामि पञ्चमृत्यविधायिनी। चक्षुपालोक्य वस्तूनि विकल्प्य मनसा तथा । साह यदवरोहामि सा हि चिच्छत्तिरच्यते॥ अभिमत्याप्यहकाराद् बुद्धथैव ह्यध्यवस्यति ।। सकोचो मामक सोऽय स्वच्छरवच्छन्दचिद्धन । "ज गरायामथ रसने करणैरान्तरैश्चरन् । अस्मिनपि जगद्भाति दर्पणोदरशैलपत् ॥ २४ ॥ विहाय तत् सुपुप्तौ तु स्वरूपेणावतिष्ठते ।। ३५ ।। वनरनवदेवैप स्वच्छ स्फुरति सर्वदा । अवस्थास्ता इमास्तिस्त्र 13प्राकृत्यो नैन जीगा ! चैतन्यमस्य वर्मो य प्रभा भानोरियामला ।। तुर्यापि या दशा जीवे समाधिस्थे प्रजायते ॥३६॥ 'वया स्फुरति जीवोऽसौ स्वत एवानुरूपया । सापि नैनास्य किं त्वेषा शुद्धसत्त्वव्यवस्थिति । विधत्ते पश्च कृत्यानि जीवोऽयमपि नित्यदा ।। अनरस्थमनाघ्रातमसिलै प्राकृतैर्गुणै ॥ ३७॥ अनौपाधिकमच्छेद्य जीवरूप तु चिन्मयम् । या वृत्तिर्नालपीतादौ सृष्टि सा कथिता बुधै । 'सत्तिा रिपये तर सा स्थिति परिकीर्त्यते ॥ एवरूपमपि त्वेतच्छाद्यतऽनाद्यविद्यया ।। ३८ ॥ गृहीताद्विपयाद्योऽस्य विरामोऽन्यजिघृक्षया । सुदृश्यामात्मभूता मा नैव पश्यत्यसौ तत । सा सहति समारयाता तत्वशास्त्रविशारदै ॥ सुदृश्यासि क्थ देवि त्व प्रमाणातिगा सती ।। तद्वासना तिरोभागोऽनुप्रहस्तद्विलापनम् । 'ग्राह्यप्रसनशीलोऽय वह्निनगुसन 10 सदा॥२९॥ वेदान्ता अपि नै त्या विदुरिस्थतयाम्बुजे। श्री पुष्यत्येप सदा जीरो मानया मे समिन्धनम् । मा तु शक्र विज नीहि प्रत्यक्षा सर्वदेहिनाम । आविद्य मत्वरूप तु व्याख्यात त पुरा मया ।। समाहितमना भूत्वा शृणुप्वेद मत मम ॥ ४०॥ इति 1 श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे 'जीवस्वरूपप्रकाशो नाम प्रयोदशोऽध्याय - 3 निर्मया BDF तथा E 7सत्ति 10छदन A BC "महत्या A. B CD जर A BF रुपरान् या B F , योजE सदा स्फुरति छन्दत C 1 मित्तौ नो-पीतादि E.I ग्राह्याशनीय A BC. 12 जगरान्तं यथा A G 15जाप्रकायो BI 9 11 तदा B 16 श्रीपवयत्र A, श्रीपञ्चय I .

·- चतुर्दशोऽध्यायः श्री- न वहिनेच चान्तस्तच्चिद्रूप मम तत् परम् । ज्ञानवरूपो भगवान देशमालाद्यभेदित। वेद्यवेदक्रूपेण भेद्यते मे स्वयतया ।। १० ।। वासुदेव पर ब्रह्म गुणशून्य निरञ्जनम् ॥१॥ यद्विकल्पैरनाक्रान्त यच्छन्दैरदर्थितम् । सुस सदैकरूप तु पाद्गुण्यमजरामरम् । यदुपाधिमिरम्लान रूप तच्चेत्यता गतम् ॥११॥ तस्याह परमा शक्तिरहता शाश्वती ध्रुवा ॥२॥ दूरापास्तविकल्पेन चेतसा "यत्र भूयते । व्यापारहाक्तिरेपा मे सिसृक्षालक्षणा भवेत् । मध्यमा वृत्तिमारथाय चेत्य सवित्तया तदा।। अयुतायुतकोश्योधकोदिकोट्ययुताशत ॥३॥ साह सृजामि वाच्छन्द्याइ द्विधा भेदमुोयुपी । यथा चक्षु स्थित रूप वाह्ये स्व रूपमीक्ष्यते । 1 तथा ज्ञानस्थित रूप ज्ञेये स्व रूपमीयते ।।१।। चेत्यचेतनभावेन चिच्छतिश्चेतनोऽनयो ।। ४॥ चेत्यचेतनता प्राप्ता सविदेव मदात्मिका। 20यथा वहिसमाविष्ट काष्ठ तद्रूपमीक्ष्यते । सविदेव हि मे रूप' स्वन्त्वन्टन्दनिर्भरा ]]] तथा सवित्समाविष्ट चेत्य सवित्तयेक्ष्यते ॥१४|| सात्विसुरसरद्योगात् स्त्यानता प्रतिपाते। वेद्य वेदनता नीत्या भयदा वेत्रा निरूप्यते । अतो निरूप्यमाण तश्चेत्य चित्तमुपेप्यति ॥ तदा वित्तिमयी सह प्रत्यक्षा स्फुटभासिनी ।। यथा हि वहिना लीढमिन्धन तन्मय भवेत् । अहंतर हि चित्तत्य वेद्याद्भिन्न स्थलमणम् । एर "चिता समालीढ चेत्य चिन्मयता नजेत् ।। सा चाहमेव तेनाह "सर्वत शुद्धचिन्मयो ॥१६॥ नीले पीते मुसे दुसे चित्स्वरूपमसण्डितम् । सप्लुतेदपदद्वीपे प्राप्तमध्ये चिदम्बुधौ । विशिष्टि विकल्पसचिनयोपाघिसपदा ॥८॥ मजता चैर चेत्यानामस्मि हस्तावलम्बनम् ।।१७॥ "विकल्पोऽपि हि मदप स्वान्छन्गादेव निर्मितम् । मद्यपानामृतलियन्दकालिलाशेपासना । चेत्यं "विकल्प्यते येन पहिरन्तर्व्यवस्थया ।।९।। मामेवात्मनि पश्यन्ति चेत्योधप्रसनी चितम ।। श्रीस्वाच BE मेदत E FI ३ पाद्गुष्यं सचराचरम् "मयत् .GI अयुनायुतकोग्याश्च A B अदारात EI मे ।। नियमान A B CD 'चित्य न मुवति 1०चे समरीटमे A, च ताममा E ॥किस्सम्पचित्रया E 1 अपयर माप A B C. पिपमेदे. "अम्ने परम् A B C D अनामत E. "अरपन AEI 17 A DEFG 18 ईशते B 1D CDL omil this line 20 E. omits this line यत्रABD समयमा चिन्मयो c.

·लक्ष्मीतन्त्रम् मम चित्तैकरूपाया वेद्यवेदक्ता जना । निवृत्तविपयेच्छस्य मद्भक्त्युल्लसितात्मन । अविद्ययैव मन्यन्ते मत्सकल्पितया पुरा ॥१९॥ आन्तर यदनालम्बमहत्व तद्वपुर्मम || ३२ ॥ न शान्ता नोदिता नापि मध्यमाह स्वरूपत । तदेवाभ्यस्यमानाना देहप्राणाद्यगोचरम् । मद्विवेकजुषामेव प्रकाशे जागरास्वपि ।। २० ॥ विवेकिनामहरूप मद्भावेनावतिष्ठते ।। ३३ ।। परित्यक्तविभागेन निस्तरङ्गेण चेतसा। ततस्तेजो यथैवार्क व्यज्यते न तु जन्यते । ज्ञाये विकल्प्यमाना तु प्रत्यक्षाप्यस्मि विस्मृता। भावैश्विद्रूपमप्येव व्यक्त नैन च जन्यते ॥३४॥ पुर स्थितो यथा भावश्चेतसोऽन्याभिलापिण । भावैर्विना यथा भानु समुदेति नभ स्थले । न भासते तथैवाह न भासे वासनाजुपाम् ।।२२।। वेद्यैर्विनैव मे रूपमेव प्रद्योतते स्वयम् ।। ३५ ।। बुभुत्सावान् यथा 'वृत्तीनिरुध्यान्यन चेतसा । अत्यन्ताच्छस्वभावत्वात् स्फटिकादिर्यथा मणि । प्रत्यक्षमीक्षते वस्तु तथा मा शुद्धसविदम् ।।२३।। उपरत्तो जपाद्यैस्तु स्वेन रूपेण नेक्ष्यते ।। ३६ ॥ सदैवाप्रतिवद्धाया भात्या एव वपुर्मम । मसंकल्पसमुद्रिक्तश्चेत्यै स्वच्छाहमप्यथ । प्रत्यक्ष चेत्यसचारकालेऽपि विमलात्मनाम् ।। पृथग्जनन लक्ष्यास्मि नैवाह नास्मि तावता ॥३७॥ यथा जात्या सित 'वस्त्र रक्त रागेण केनचित् । कुण्डलादेर्यथा भिन्ना न रक्ष्या कनकस्थिति । पुन स्ववर्णमप्राप्य नैव रागान्तर श्रयेत् ।। २५ ॥ 1°न च शक्या विनिदुष्टु तथाप्यरत्येव सा ध्रुवम् ।। नीलाद्येव विदन् पीत मध्ये शुद्धचिदात्मनि । एव नित्या विशुद्धा च सुखदु खाद्यभेदिता । मयि चेन्नैव विश्रान्त पीत विद्यात्कथ न्वयम् ।। स्वसवेदनसवेद्या मम सविन्मयी स्थिति ॥३९॥ तथैवोच्चारयन् वाक्यं वर्णाद्वर्ण क्थ व्रजेत् । विज्ञातरि तथा ज्ञाने ज्ञेये जानातिनावय । यदि मध्ये न विश्रातो मयि शुद्धचिदात्मनि ।। योऽय मदन्यय सोऽय प्रत्ययार्थाविशेषित ॥४०॥ एव शुद्धा स्वतन्त्रापि यदाकारोपरागिणी । देशकालक्रियाकारा प्रसिद्धा भेदहेतव । तत्त्यागापरसचारा मध्ये शुद्धैव भाम्यहम् ॥२८॥ तान् भेदयति या सवित्तस्या भेद फुतो भवेत् ।। दक्षिणेतरसचारनिरोधान्मध्यमाश्रित । चेत्यभेदो हि य कालो भूतादित्रितयात्मक । अग्नीपोमेधनो भाव प्रकाशयति मे पदम् ।।२९१] सविन्महोदधौ सोऽपि विलीनस्तन्मयो भवेत् ।। धिया ध्येयमनालम्य विषय चारपशन बहि । यदा हि वर्तमानाया मयि भूतभविष्यती । यदन्तरा चेदयते तन्मे रूपमनाकुलम ॥ ३०॥ प्रतिक्षिप्ते तदा चेय नैव स्याद्वर्तमानता ॥४३॥ अनुत्ता तु या सम्यक् तेनस्यपि तमस्यपि । आधारोऽहमशेपाणा नैवाधेयास्मि केनचित् । भाति भावेऽप्यभावेऽपि सा मे तनुरपरा ।। देशोऽप्याधारत कृप्तस्ततो मे नैव विद्यते ॥४४|| चिरे ADEG 3 B omits 4 lines from here वृत्ति E पुन EG 'रिदितामनाम् A B C DG पखE 8 समुदत्तेश्चै ये E 1or omits 31nes from here, न च शक्यैव निर्देष्टु । तथा A B DF 5 उता ·चतुर्दशोऽध्यायः काप्यवस्था न मे सास्ति यस्यां संविन्न वर्तते। कोशाः पट् कोशजाश्चैव चेतनाचेतनात्मकाः। तेन मां चिद्धनामेकां सर्वाकारामुपासते ॥ ४५ ॥ शुद्धाशुद्धमयौ भावौ पुरुषार्थश्चतुर्विधः ।। ५२ ॥ कालो देशस्तथाकारः क्रिया कर्ता च कर्म च । सर्व प्रकृतिभिर्नद्धं कालेन कलितं तथा। करणं संप्रदानं च भवेद्यच्च ततः फलम् ।। ४६ ।। इत्येतत्सकलं वस्तु भावाभावखरूपकम् ।। ५३ ।। भोगो भोक्ता च तत्सर्व विलीनं संविदात्मनि । अमन्मयं मन्मयं च मयि लीनमवस्थितम् । देवा दैत्यास्तथा नागा गन्धर्वा रक्षसां गणाः ।। सर्वात्मना सदैवाहं स्वच्छस्वच्छन्दचिन्मयी। विद्याधराः पिशाचाश्च भूताश्चेति गणाष्टकम् । लक्ष्या सुखमयी शान्ता भावे भावे विपश्चिता। मनुजा बहुधात्मानो वर्णकमादिभेदिताः ।। ४८।। एवं व्यवस्थिताया मे तिरोभावाभिधानया ॥ पशवोऽथ मृगाश्चैव पक्षिणश्च सरीसृपाः। बद्धा शक्त्या तु चिच्छक्तिः रखतो मां नैव विन्दति। स्थावराश्च तथैवान्ये कपूयचरणात्मकाः ।। ४९॥ यदा निर्विद्यते सासौ मदनुग्रहबिन्दुना ॥५६॥ स्वर्गस्था नरकस्थाश्च लोकाश्चैव चतुर्दश । उपायमा तदाराध्य जीवश्चिच्छक्तिसंज्ञकः । सरिद्वीपसमुद्राश्च विविधा ह्यण्डपद्धतिः॥५०॥ संक्षिण्वन्'निखिलान्छेशान्धिधुन्वन्वासनारजः॥ उच्चावचानि तत्त्वानि विविधाः शब्दराशयः । संप्राप्य ज्ञानसद्भावं योगक्षपितबन्धन. । भोग्यं भोगोपकरणं भोगस्थानं च यत् स्मृतम् ।। मामेव परमानन्दमयीं लक्ष्मी स विन्दति ॥५८॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे 1 लक्ष्मीस्वरूपप्रकाशो नाम चतुर्दशोऽध्यायः 1तु मे नास्ति A. B.C. . 4 एते A. B.C. F. सकलान् कोशान् E; निसिल्ान् कोशन् G. I. 10A. G. I. omit सदमी. सर्वदा A.G. चासौ B. क्ल्मप: E.I. 6 ससरीसृपा: E. I. मान्तराराध्य B. 'श्रीपवयने F; श्रीपाश्चपने सारे. 7 ·पञ्चदशोऽध्यायः शन- श्री- नमस्ते पद्मसभूते नम क्मलमालिनि । चातुरात्म्य पर ब्रह्म "सच्चिदानन्दरक्षणम | नम कमलनासिन्यै गोविन्दग्रहमेधिनि ॥ १॥ संच सर्वोत्तर सर्वभूतान्त स्थमनामयम ।। ८॥ नमस्ते कजनिञ्जल्लकल्पितालकविभ्रमे । वासुदेव पर ब्रह्म नारायणमय महत् । सर्वज्ञे सर्वभूतानामन्तस्थे सर्वसाक्षिणि ॥२॥ तस्याह परमा शत्तिरहतानन्दचिन्मयी ।।९।। त्वद्वक्त्रम्मलोद्भुत सवं तदवधारितम् । मिन्नाऽमिना च वताह ज्योत्नेच हिमदीधिते । तत्त्वत्सृष्ट त्वया त्रात त्वय्येव त्यमेष्यति ॥३॥ ताराया तत्त्वमेक तु द्विधा भूतो व्यवस्थिती ।। माता मान मितिमय विधा एतास्त्वदात्मिना । ब्रह्म नारायण मा "यज्ञानेनैवाप्ठयाद्यति । त्यामेयाराध्य जीवास्ते तरन्ति भवसागरम् ।।४॥ पन्था नान्योऽस्ति विज्ञानादयनाय विपश्चिताम् ॥ एवमादि मया देवि तत्त्वतस्त्ववधारितम् । ज्ञन तच्च विवेकोत्थ सर्वत शुद्धमत्रणम् । कौतूहलमिद मेऽद्य वर्तते पद्मसभवे ॥५॥ वासुदेवैकविपयमपुनभयकारणम् ।। १२ ।। वोपणीयासि केन त्वमुपायेनाम्बुजासने । ज्ञाने तस्मिन् समुत्पने रिशते मामनन्तरम् । परम पुरुपार्थो यरत्यसीतिस्तस्य साधनम् ॥६॥ तैस्तरपाय प्रीताह जीनानाममलात्मनाम् ।।१३।। त्वलीती क उपाय स्यालीश फिविध स्मृतः । उद्भावयामि तज्ज्ञानमात्मज्योति प्रदर्शकम् । एतन्मे सकल ब्रूहि नमस्ते पद्मसभवे ॥७॥ उपायास्ते च चत्वारो मम प्रीतिविवर्धना ।। " श्रेयो न ६. परम पुस्पार्थो मेक्ष । तस्य त्वत्प्रति साधनम् । यथा चाहु घरबिन्दलेचनमन कान्तापमाढाहते समन्यवरवैष्णपाध्वसु नृणा सभायते कहिचित्" इति । ८. 'सत्य ज्ञानम्" इत्य दिश्रुतिप्रतिपाद्य स्वरूपलक्षणमुच्यते--सदित्यादिना । सर्वोपादान वत् सात्मत्वाच समित्युच्यते । तथापि स्वेतरसमस्तनस्तुविलक्षणत्वमाह---सर्वोचरमिति । ९. नारायणमयमिति मयट म्वथें । १०. प्रपञ्च इव ब्रह्मण एवावस्थ भेद श्रेरिति कंपाचिन्मतमनमिमत्याह-न्निति । ११. यति नियतात्मवान् । नार चतुर्थाश्रमी विन- क्षित । १२. विवेक ब्रह्मण सविलक्षणत्वज्ञानम् । १४. र्मज्ञानमत्तिन्यासारख्या मानिये F नयगाम्यन EI 4 तथा BDI मूत्या G सैपिदा EI या शनेन E 1 ·पञ्चदशोऽध्याय ४९ शन पूर्व कर्तृत्वसन्यास फल्सन्यास एप च । भगरत्यरविन्दरथे पङ्कजेक्षणामिनि । कर्मणामपि सन्यासो देवदेवे जनार्दने ॥२१॥ *उपाया के च चत्वारस्तान्मे दर्शय पङ्कजे ।। शास्त्रीयमाचरन्नेव नित्यनैमित्तिकात्मकम् श्री- मदाराधनकाम साश्वत् मीणाति मा नर॥ उपायाश्चतुर शक शृणु मनीतिवर्धनान् । इति ते लेशत प्रोक्त श्रुतिस्मृतिनिदर्शतम् । यैरह परमा प्रीति यास्याभ्यनपगामिनीम् ।। १६ ।। द्वितीय साख्यविज्ञानमुपाय शृणु साप्रतम् ।।२।। स्वजातिविहित कर्म सारय योगस्तथैव च । सख्यास्तिस्रो हि मन्तव्या साख्यशास्त्रनिदर्शिता । सर्वत्यागश्च विद्वद्भिरुपाया कथिता इमे ॥ १७ ॥ प्रथमा लौरिकी सस्या द्वितीया चर्चनात्मिका ।। चतुर्भिर्लक्षणयुक्त विविध कर्म वैदिकम । समीचीना तु या धी सा नृतीया परिपठ्यते । स्रवणांश्रमसवन्धि नित्यनैमित्तिकात्मकम् ॥१८॥ सख्यानयसमूहो य सारय तत्परिपठ्यते ॥ २५॥ अकामहतससिद्ध कर्म तत् पूर्वसाधनम् । पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च । चतुर्विधरतु सन्यासस्तन कार्यों विपश्चिता ॥१९॥ अहकारो महाश्चैव प्रति परमा तथा ।। २६ ।। मन्त्रोक्तदेवताया वा प्रकृताविन्द्रियेषु वा। एता प्रकृतयस्त्वष्टौ तासा व्याख्यामिमा शृणु । परस्मिन् देवदेवे या वासुदेवे जनार्दने ।। २० ।। प्रकृतित्रिविधा प्रोक्ता माया सूतिर्गुणात्मिका ।। चत्वारो येगा अत्र विवक्षिता । १८. लक्षणचतुष्क विशे लेके वक्ष्यते । नित्यनैमित्तिक- काम्यमेदेन विध्यम् । १९. काम्यर्मसु विशेषमाह---अकामेति। फरविशेपकामनया कृतानि कर्माणि काम्यानि ज्ये तिष्टोमादय । तानि च कामहतानीयुच्यन्ते । कामना विना केवल भगवत्प्रत्यर्थ कृतानि तान्यकामहतानि । अनेन काम्यानामपि कर्मणा कामना विनानुष्ठानमनु- मन्यते । पर त्वेनदुपायान्तरनिष्ठविषयम् । न्यासयोगनिष्ठ ना तु काम्यकर्मणा सर्वया स्वरूप- तोऽपि त्याग एव, न तु कामना विनाप्यनुष्ठानमिति सिद्धान्तोऽनगन्तव्य । २०. भगति वासुदेवे र्मणा सन्यसनमेव मुमुक्षुभि वर्तव्यम् । मन्त्रदेवतादौ विन्यसन तु बुभुक्षुनिषयमिति ध्येयम् । ०१. 'भगवानेव स्वशेषतेवरसेन मया स्वकीयैश्चोपकरणे स्वाराधनकप्रयोजनाय स्वशेषभूतमिद कर्म स्वयमेव कारयति' इत्यनुसथानप्रकारो विवक्षित । २४, त्रयाणा- मप्येषा ज्ञानाना विवरणमत्रेर करिप्यते । २५. सरत्या ज्ञानानि पूर्वोक्तानि । तेपा समूह साख्यमित्युच्यते । एतदेव जानयोग इत्युच्यते। ०६. लैविकी लोकविषया सख्योच्यते- ऽनेन श्ले केन । उपरितने श्लोकैरस्या विवरण क्रियते । २७. माया प्रमृति त्रैगुण्यमिति प्रकृतिभेदा । यद्यपि प्रकृति सूक्ष्मेव, तथापि तत्रैव सूक्ष्मसूक्ष्मतरसूक्ष्मतमरूपेण त्रैविध्या- , ३ सर्व EI 1B omits six lines from here निदर्शनम् A BC 7 के तेऽप्युपाया EI चचिंका EI ·लक्ष्मीतन्त्रम् नि सक्तासक्तमद्वैतमतरङ्गमनश्वरम् । प्रवृत्तिर्नाम तद्वृत्ति स्पन्दहेतुरनश्वर । अचेतनाना परम सौम्य मायेति गीयते ।। २८॥ तमो नाम गुरु ज्ञेय मोहरूपमचञ्चलम् ।। ३३॥ ईपदुच्छूनता तस्या प्रसूतिरिति गीयते । गुणत्रयसमुन्मेप साम्येन प्रकृति परा ॥ २९॥ नियमो नाम तद्वृति कचित् स्वापनलक्षणम् । न तदस्ति पृथिव्या चा दिवि व्योनि च वासव ।। अव्यक्तमक्षर योनिरविद्या त्रिगुणा स्थिति । माया स्वभाव इत्याद्या शब्दा पर्यायवाचका ॥ भूत प्रकृतिजैर्मुक्त यदेभि स्यात् विभिर्गुण । सत्त्व रजस्तमश्चेति गुणा एते गयो मता । एते चित्तमधिष्ठाय गुणा इन्द्रियगास्तथा ।। ३५ ।। तत्र सत्त्व लघु ज्ञेय सुखरूपमचञ्चलम् ॥ ३१ ॥ सुख दुःख तथा मोह विपयस्थाश्च फुर्वते । प्रकाशो नाम तद्वृत्तिश्चैतन्योहणात्मक । शरीरेन्द्रियता याता गुणा कर्माणि फुर्वते । रजोऽपि च लघु ज्ञेय दुखरूप च चञ्चलम् ।। इति यस्य मतिर्नित्या स गुणात्ययमश्नुते ॥३६॥ इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्ने उपायप्रकारप्रकाशो नाम पश्चदशोऽध्याय देव व्यवहार । ३०. अवान्नरभेदै सह सकलय्य प्रकृतिपर्यायनामानि अव्यक्तादीनि । उपनिषदि “ अव्यक्तमक्षरे लीयते । अक्षर तमसि लीयते । तम परमात्मन्येकीभवति" इति त्रयाणामेपा व्यवहार क्रियते । ३२. चैतन्यस्य ज्ञानस्य उद्ग्रहणम् उन्मेष इत्यर्थ : वस्तुयाथास्यग्रहणशीलतेति यावत् । ३४. नियमो बन्ध । इति पञ्चदशोऽध्यायः 1F omits this line धीपथपत्र 'इन्द्रियताया चE उपायप्रकाशो B F GI ·+ 37004 षोडशोऽध्यायः व्याख्यानं महतः शक्र शृणुष्वावहितो मम । वैषम्यस्य समुन्मेपो गुणानां प्रथमो हि यः ॥१॥ स महान्नाम तस्यापि विधास्तिस्रः प्रकीर्तिताः। सात्त्विको बुद्धिरित्युक्तो राजसःप्राण एव हि ॥२॥ तामसः काल इत्युक्तस्तेषां व्याख्यामिमां शृणु । बुद्धिरध्यवसायस्य प्राणः प्रयतनस्य च ॥३॥ जातः सत्त्वसमुद्रिक्तादुद्धीन्द्रियगणो महान् । कर्मेन्द्रियगणश्चापि राजसादुभयात्मकम् ।। ६ ।। उभयस्मात् समुद्भूतमितीयं तत्त्वपद्धतिः। अत्र प्रकृतिरेकैव मूलभूता सनातनी ॥७॥ महदाद्यास्तु सप्तान्ये कार्यकारणरूपिणः । तन्मात्रेभ्यः समुद्भूता विशेषा वियदादयः॥८॥ बुद्धिर्मेन्द्रियगणौ पञ्चकौ मन एव च । विकारा एव विज्ञेया एते पोडश चिन्तकैः ॥९॥ चतुर्विंशतिरेतानि तत्त्वानि कथितानि ते। यावान्यश्चात्र वक्तव्यो विशेषो यादृशस्विह ॥१०॥ स सर्वः कथितः पूर्व तव वृत्रनिपूदन । विंशत्या च त्रिभिश्चैव चिकारैः स्वैः समन्विता ॥ काल: 'कलनरूपस्य परिणामस्य कारणम् । महतोऽपि विकुर्वाणादहंकारो व्यजायत ॥४॥ स चापि त्रिविधो ज्ञेयो गुणवैपम्यसभवात् । तामसाद्वियदादिस्तु तन्मात्रगण उज्ज्वलः ॥५॥ १. अनेन गुणत्रयस्य साम्यावस्थायां प्रकृतिरिति, वैपन्यावस्थायां महानिति च व्यवहार इत्युक्तं भवति । ३. कालस्य तामसत्वमत्रोच्यते । औपनिषदप्रक्रिया कालस्या- प्राकृतत्वमेवेति वदन्ति । ४. कलनं विपरिणतिः । आम्रादिशलाटोः तत्फलात्मना, युवदेहस्य बलिभवृद्धदेहात्मना च या परिणतिः सेत्यर्थः । ६. कौन्द्रियाणां राजसत्वं, मनसः सात्त्वि- कराजसत्वमिति विभागस्तान्त्रिकैकदेशिनां मतेन । वस्तुतस्तु एकादशापीन्द्रियाणि सात्त्विका- नीत्येव बहूनां पाञ्चरात्रिकाणां मतम् । “देवा वैकारिका दश । एकादशं मनश्च " इति विष्णु- पुराणे चोक्तम् । ७. तत्त्वपद्धतिः । अचितत्त्वपद्धतिरित्यर्थः । इत्थमत्र विभागः--तत्त्वं द्विविधम् , अचित्तत्त्वं चितत्त्वं चेति । तत्राचितत्त्वं चतुर्विशतिधा--प्रकृतिमहदहंकारास्त्रयः, तन्मात्राणि पञ्च, महाभूतानि पञ्च, एकादशेन्द्रियाणीति । चितत्त्वं द्वधा---जीव ईश्वरश्चेति । 1 उच्यते E. अस्य जायते A. B.C.D. बालन D. राजसात्तमया० 4 A.B.

·लक्ष्मीतन्त्रम् इय प्रतिरव्यता कथिता ते सुराधिप । नित्योदिता सदानन्दा पूर्णपाड्गुण्यविग्रहा। व्यक्ताव्यकमयी सैपा नित्य प्रसवधर्मिणी ॥१२॥ अह नारायणी शक्तिप्णिो श्रीरनपायिनी ॥२१॥ विलक्षणा सा विज्ञेया चिच्छत्तिरविनश्वरा। मत्त प्रभवतो ोती मय्येव ल्यमेष्यत । स जीव कथित सद्भिस्तत्वशास्त्रविशारदै ॥१३॥ साहमेताक्ती भावर्विविधैरिस्तृतिं गता ॥२२॥ अय स्वरसत शुद्ध परिणामविसर्जित । नारायणे प्रतिष्टाय पुनस्तस्मादुदेम्यहम । कूटस्थश्चिद्धनो 'नित्यो ह्यनन्तोऽप्रतिसम्म ॥१४|| एको नारायणो विष्णुर्वासुदेव सनातन ॥२३॥ इमी स्वरसतोऽसत्तौ सत्तामानाविर स्थितौ । अप्रथग्भूतशक्तित्वादद्वैत ब्रह्म निष्कलम् । प्रकृति पुरपश्चैव महयश्च महत्तरौ ॥१५॥ ज्ञानशक्तिनलेश्वर्यवीर्यतेजोमहोदधि ॥ २४ ॥ लिङ्गमाह्यानुभी नित्यावलिङ्गो चाप्युभावपि । निस्तरङ्ग सदेवासी जगदेतचराचरम् । साधर्म्यमेवमाद्येवमनयोरनयेगुध ॥ १६ ॥ इति ते सारयविज्ञान लेशत शक दर्शितम् ॥२५।। वैधर्म्यमनयो शन क्थ्यमान नियोध मे। या तत्त्वगणना सख्या ता पुरा शील्येद्वध । प्रतिस्निगुणा नित्य सतत परिणामिनी ।। १७ ।। तत सावधर्म्यस्वरूपप्रभवादिकाम् ॥ २६॥ अपिवयाप्यशुद्धा च सर्वजीवसमा सदा । पुर्याञ्च त्मिमा सख्या शास्त्रतत्त्वोपदेशजाम् । विपयोऽचेतना' चैन सुखदुःखविमोहिनी ॥२al चर्चयामिह सरयाया सिद्धायाममलात्मनि ।। मध्यस्थ पुरुपो नित्य क्रियावानप्यविह्वल । उदेति या समीचीना सस्या सत्तत्वगोचरा। साक्षी दृशिस्तथा द्रष्टा शुद्धोऽनन्तो गुणात्मक ॥ एपा सा परमा सख्या मत्प्रसादसमुद्भवा ।। २८॥ वैधर्म्यमनयोरेतत् प्रति चानयो शृणु । सास्यदर्शनमेतत्ते परिसख्यानमीरितम् । या सा सदसदास्यादिविकल्पविकला ध्रुवा।।२॥ एव हि परिसख्याय सारया मद्भावमागता IR९|| आहत्य पदिशतिस्तत्त्वानि । १२. प्रत्यनस्थायामव्यक्ता, परिणत्यवस्थ या व्यक्ता । कार्य- कारणय रमेदादेवमुक्ति । १४. स्वरसत स्वभावत । अनन्त , सख्यया ज्ञान दिगुणैश्वाप- रिच्छिन इत्यर्थ । ००. विकल्पसिलेति । विविश्परिणत्यमागिन त्यर्थ । शक्तिशक्ति- मतेरपृथक्सिद्धसन्धत् एकत्वम् । अतो न द्वितीयत्वनिरोध इति भार । २५. असौ नारायण एव चराचरात्मकजगदूपतयावतिष्ठा इति यावत् । २७. चर्चा नाम पुन पुन परिशीलनम् । अग्निपरी B नित्यमन्त स्थो A D F सत्तामानी व्यवस्थिती B 'थवेदना G रिपुगc D मारवाये A B C D Fomats all ponions from here upto एव हि परिसख्याय in the 29th verse 8 सद्भाय A BC 3 ·पोदशोऽध्यायः उपायो यस्तृतीयस्ते वक्ष्यते योगसंज्ञकः । अहं संख्यायमाना हि स्वरूपगुणवैभवैः॥ योगस्तु द्विविधो ज्ञेयः समाधिः संयमस्तथा ॥३०॥ उद्भावयामि तज्ज्ञानं प्रत्यक्षं यद्विवेकजम् ॥ ३८॥ यमाद्यगसमुद्भता समाधिः संस्थितिः परे। ब्रह्मणि श्रीनिवासाख्ये ह्युत्थानपरिवर्जिता ॥ तृतीयस्तु समाध्यात्मा प्रत्यक्षोऽविप्लवो दृढः । प्रकृष्टसत्त्वसंभूतः प्रसादातिशयो हि सः ॥३९॥ साक्षात्कारमयी सा हि स्थितिः सद्ब्रह्मवेदिनाम् । ध्यातृध्येयाविभागस्था मत्प्रसादसमुद्भवा ॥३२॥ तृतीयस्य विधा योऽसौ संयमो नाम वर्णितः। भोगैः शुद्धैनिधोद्भूतैरत्यन्तप्रीतये मम ॥ ४० ॥ संयमो नाम सत्कर्म परमात्मैकगोचरम् । तत्पुनर्द्विविधं प्रोक्तं शारीरं मानसं तथा ।। ३३ ॥ अहं हि तत्र विश्वात्मा विष्णुशक्तिः परावरा । विस्तरेणाभिधास्येते समाधिः संयमस्तथा । साक्षादेव समाराध्या देवो वा पुरुषोत्तमः ।।४।। प्रथमो य उपायस्ते कर्मात्मा कथितः पुरा ।।३४॥ इति ते कथिताः सम्यगुपायास्त्रय ऊर्जिताः। संज्ञानं जनयेच्छुद्धमन्तःकरणशोधनात् । शृणूपायं चतुर्थ मे सर्वत्यागसमाह्वयम् ।। ४२ ।। तेन हि प्रीणिता साहं सदाचारनिपेवणात् ।। ददामि बुद्धियोगं तमन्तःकरणशोधनम् । तत्र धर्मान् परित्यज्य सर्यानुच्चावचाङ्गकान् । सांख्यं नाम द्वितीयो य उपायः कथितस्तव ।। संसारानलसंतप्तो मामेको शरणं व्रजेत् ॥ ४३ ॥ परोक्षः शास्त्रजन्योऽसौ निर्णयो दृढतां गतः॥ अहं हि शरणं प्राप्ता नरेणानन्यचेतसा ।। प्रत्यक्षतामिवापन्नो मप्रीतिं जनयेत्पराम् ॥ ३७॥ प्रापयाम्यात्मनात्मानं निर्धूताखिलफल्मपम् ।। इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे "उपायप्रकारविवरणं नाम पोडशोऽध्यायः ३०. अविभागस्येति । "आत्मेति तूपगच्छन्ति ग्राहयन्ति च " इत्युक्तरीत्या परस्य ब्रह्मणेऽविभागेनोपासनमत्राभिप्रेतम् । इति पोदशोऽध्यायः अHA.D. c. पति: A. B.C.D. श्री A. भीमराणे सारे 1. प्रत्यशारियो A. 6 E.; F. omits the title.

·शक - सप्तदशोऽध्यायः तयोनौं परम व्योम निर्दुःख पदमुत्तमम् । नमस्ते कमायासे जनन्य सर्वदेहिनाम् । पाड्गुण्यप्रसरो दिव्य स्वाच्छन्द्यादेशता गत ॥ गृहिण्यै पद्मनाभस्य नमरते सरसीरहे ॥१॥ स्वकर्मनिरतै सिद्धैर्वेदवेदान्तपारगै । उपायारते त्रय पूव कथिता अवधारिता । अनेकजन्मसताननि शेपितकपायकै ॥ १० ॥ व्याचक्ष्वाम्ब चतुर्थ 'तमुपाय परमम्बुजे ॥२॥ श्री. केशेन महता सिद्धैरन्तरायातिगै प्रमात् । एको नारायणो देवो वासुदेव सनातन । सख्याविधिविधान साख्यै सख्यानपारगै ॥ चातुरात्म्य पर ब्रह्म सच्चिदानन्दमत्रणम् ॥ ३॥ प्रत्याहृतेन्द्रियग्रामैर्धारणाध्यानशालिमि । एकाह परमा शक्तिस्तस्य देवी सनातनी । यौगै समाहितै शश्वलेशेन यदवाप्यते ॥ १२॥ करोमि सक्ल कृत्य सर्वभावानुगामिनी ॥४॥ अच्छिद्रा पञ्चकालज्ञा पञ्चयज्ञविचक्षणा । शान्तानन्तचिदानद यद् ब्रह्म परम ध्रुवम । पूर्ण वर्षशते धीरा प्राप्नुवन्ति यदासा ॥ १॥ महाविभूतिसस्थान सर्वत समता गतम् ।।५॥ तस्य शत्तिरह ब्राह्मी शान्तानन्दचिदात्मिका । यत्तत्पुराणमाकाश सर्वस्मात् परम ध्रुवम् । महाविभूतिरनघा सर्वत समता गता ॥६॥ यत्पद प्राप्य तत्त्वज्ञा मुच्यन्ते सर्वबन्धनै ॥१४॥ आश्वासनाय जीवाना यत्तन्मूर्तीकृत मह । सूर्यकोटिप्रतीकाशा पूण द्वयुतसनिभा । नारायण पर ब्रह्म दिव्य नयननन्दनम् ॥७॥ यस्मिन् पदे विराजन्ते मुक्ता ससारबन्धनै ।।१५।। तदा मूर्तिमती साह शक्तिर्नारायणी परा। इन्द्रियच्छिद्रविधुरा द्योतमानाश्च सर्वत । समा समविभक्ताङ्गा सर्वावयवसुन्दरी॥८॥ अनिष्यन्दा अनाहारा पागुण्यतनवोऽमला। ५. महाविभूति नित्यविभूति । "त्रिपादस्यामृत दिवि" इत्युक्तरीत्या लीलाविभूत्य- पेक्षया तस्या महत्त्वत् महाविमृतित्वम् । ९. मदीयेच्छया पाड्गुण्यप्रसर एवाप्राकृतदिव्यदेशता प्राप्त इत्यर्थ । १३. अच्छिद्रा , भगवदननुभवरूपच्छिद्ररहिता । यथे क्तम्---" यन्मुहूर्त क्षण वापि वासुदेवो न चिन्त्यते। सा हानिस्तन्महच्छिद्र सा प्रान्ति सा च विक्रिया ॥” इति। . 1 त्वम् ।। 2 योगे A BI शान्तानन्द A BG सहितामा A BC मुसा ·सप्तदशोऽध्यायः एकान्तिनो महाभागा यत्र पश्यन्ति नौ सदा। सारूप्यमेयुपा साक्षाच्छीवत्सकृतलक्ष्मणा । क्षपयित्वाधिकारान् स्वान् शश्वत्कालेन भूयसा ।। सेनान्या सेवितः सम्यग्विष्वक्सेनेन दीप्यता ।। विधसो यत्र मोदन्ते शंकराः सपुरंदराः । क्षेमाय सर्वलोकानामाध्यानाय मनीषिणाम् । सूरयो नित्यसंसिद्धाः सर्वदा सर्वदर्शिनः ॥१८॥ मुक्तयेऽखिलवन्धानां रूपदानाय योगिनाम् ॥२६॥ वैष्णवं परमं रूपं साक्षात्कुर्वन्ति यत्र ते । आस्ते नारायणः श्रीमान् वासुदेवः सनातनः । अष्टाक्षरैकसक्तानां द्विपट्कार्णरतात्मनाम् ॥१९॥ सुकुमारो युवा देवः श्रीवत्सकृतलक्षणः ॥ २७ ॥ पडक्षरप्रसक्तानां प्रणवासक्तचेतसाम् । चतुर्भुजो विशालाक्षः किरीटी कौस्तुभं वहन् । जितंतासक्तचित्तानां तारिकानिरतात्मनाम् ।।२०।। हारनूपुरकेयूरकाश्चीपीताम्बरोज्वलः ।। २८ ॥ अनुताराप्रसक्तानां यत् पदं विमलात्मनाम् । वनमालां दधदिव्यां पश्वशक्तिमयी पराम् । अनन्तविहगेशानविष्वक्सेनादयोऽमलाः ॥ २१ ॥ सर्वावयवसंपन्नः' सर्वावयवसुन्दरः ।। २९ ।। मदाज्ञाकारिणो यत्र मोदन्ते सकलेश्वराः। राजराजोऽखिलस्यास्य विश्वस्य परमेश्वरः । तत्र दिव्यवपुः श्रीमान् देवदेवो जनार्दनः ॥२२॥ कान्तस्य तस्य देवस्य विष्णोः सद्गुणशालिनः।। अनन्तभोगपर्यङ्ग्रे निषण्णः 'सुसुखोज्ज्वले । दयिताहं सदा देवी ज्ञानानन्दमयी परा। विज्ञानेश्वर्यवीर्यस्थैः शक्तितेजोबलोल्वणैः ॥ २३ अनवद्यानवद्यागी नित्यं तद्धर्मधर्मिणी ॥३१॥ आयुधैर्भूपणैर्दिव्यैरगुतैः समलंकृतः । ईश्वरी सर्वभूतानां पद्माक्षी पद्ममालिनी । पश्चात्मना सुपर्णेन पक्षिराजेन सेवितः ।। २४ ।। शक्तिभिः सेविता नित्यं सृष्टिस्थित्यादिमिः परा ।। अभिगमनोपादानेज्यास्वाध्याययोगाख्याः पञ्च कालाः । १७. क्षपयित्वेति । अत्र “यावदधि- कारमवस्थितिराधिकारिकाणाम् " इति शारीरकसूत्रं तदुपबृंहणानि वचनानि चानुसंधेयानि । १९. अष्टाक्षरः नारायणाष्टाक्षरमन्त्रः । द्विपट्कार्णः वासुदेवद्वादशाक्षरमन्त्रः । २०. पडक्षरः श्रीविष्णुषडक्षरमन्त्रः । जितंता “जितते पुण्डरीकाक्ष" इत्यादिश्लोकरूपमन्त्रः । अस्य महि- मादिकमहिर्बुध्न्यसंहितायामुक्तं वेदितव्यम् । तारिका हीमन्त्रः । २१. अनुतारा श्रीमन्त्रः । २४. पञ्चात्मना पञ्चे,पनिषन्मन्त्रस्वरूपेण । २५. सारूप्यं शङ्खचक्र.दिना भगवत्सारूप्यम् । तदेवाह-श्रीवत्सेति । इदं च विशेषणद्वयं सेनान्येत्यनेनान्वेति । २९. सृष्टिस्थितिसंहार- निग्रहानुग्रहाः पञ्च शक्तयः । ३२. ईश्वरीति । ईष्टे इत्यर्थे कर्तरि औणादिको वरट् प्रत्ययः । यसवो A. B. F. 4 समुखो B. 7 संपूर्ण: E. 6 सरन्धा: D. 5 ईयुषा A.C. D. F. रामो राजा B.G. ३ सश: A. B.C. F. दाव्यता E. F.

·लक्ष्मीतन्त्रम् द्वात्रिंशता सहस्रेण सृष्टिशक्तिभिरावृता । स्फुरकिरीटपेयूरहारनपुरकौस्तुभ । घृता तद्विगुणाभिश्व दिव्याभि स्थितिशक्तिभि ।। पीताम्बर महोदार पुण्डरीकनिभेक्षण ।। ४५ ।। ततश्च द्विगुणाभिश्च पूर्णा सहतिशक्तिभि । चतुर्मूर्ते चतुर्वृह शरदिन्दीवरद्युते । नायिका सर्वशक्तीना सर्वलोकमहेश्वरी ॥ ३४ ॥ अमिरामशरीरेश नारायण जगन्मय ।। ४६ ॥ महिपी देवदेवस्य सर्वकामदुघा विभो । तुल्या गुणवयोरुपैर्मन प्रमथनी हरे ॥ ३५ ॥ अमी हि प्राणिन सबै निमग्ना केशसागरे । उत्तार प्राणिनामस्मात्स्थ चिन्तयसि प्रभो॥४॥ तैरतैरनुगुणैर्भावैरह देवस्य शाङ्गिण करोमि सक्ल कृत्य नित्य तद्धर्मधर्मिणी ।। ३६ ।। इत्युक्तो देवदेवेश स्मयमानोऽब्रवीदिदम् । साहमके स्थिता विष्णोदेवदेवस्य शाणि । अरविन्दासने देवि पद्मगभ सरोरुहे ।। ४८॥ लालिता तेन चात्यन्त सामरस्यमुपेयुपी ॥३७ ।। उत्तारहेतवोऽमीपामुपाया विहिता मया। क्दाचित् सर्वदर्शिन्या कृपा मे स्वयमुद्गता । कर्म साख्य तथा योग इति शास्त्रव्यपाश्रया ।।४९।। लिइयत प्राणिनो दृष्वा ससारज्वलनोदरे ।। ३८ ॥ प्रत्यवोचमह देवमित्युक्ता पुरुपोत्तमम । कथ न्विमे भविष्यन्ति दुःखोत्तीर्णा सुखोत्तरा । देवदेव न ते शक्या कर्तुं कालेन गच्छता ॥५०॥ ससारपरसीमानमाप्नुयुमा क्थ न्विति ॥ ३९॥ कालो हि कल्यन्नेव स्वतन्त्रो भवदात्मक | साहमन्त कृपाविष्टा दवदेवमचूचुदम । ज्ञानसत्त्व बल चैपामायुश्च विनिकृन्तति ।।५।। भगवन् देवदेवेश लोकनाथ मम प्रिय ।।४।। सर्व दे सर्वमध्यान्त सर्व सर्वोत्तराच्युत । अन्त करणसस्था हि वासना विविधात्मिका । गोविन्द पुण्डरीकाक्ष पुराण पुरुषोत्तम ।। ४१ ।। तत्तत्कालपश प्राप्य यातयन्ति शरीरिण" ||२|| दुस्तरापारससारसागरोत्तारपारण । उदासीनो भगानेव प्राणिना कर्म फुर्वताम् । व्यक्ताव्यक्तज्ञकालख्यक्लप्तभावचतुष्टय ।।४२।। तत्तत्कालानुकूलानि तत्फलानि प्रयच्छति ।।५३|| वासुदेव जगनाथ समर्पण जगत्प्रभो । येन त्व वत सरब्ध प्राणिन पालयिष्यसि । प्रद्युम्न "सुभग श्रीमननिरद्धापराजित ।। ४३ ।। प्रहि तमुपाय मे प्रणतायै जनार्दन ।। ५४ ।। नानाविमरसस्थान नानाविभवभाजन । इत्युक्त प्रत्युवाचेद भगरानुत्स्मयन्निव । दिव्यशान्तोदितानन्दपागुण्योदयविग्रह ॥४४॥ सरोरुहे विजानीपे सर्वमेवात्मनो गतम् ॥ ५५॥ 1B omits this line प्रमथने A BF 'त्विमे A B CF दुखात् E 7विति A 10 सांग EI 1मावन A B F G परिवन्तति B , आयुधापि निहन्तति E 15 तचE. ३ अङ्कस्थिता A C D FG & B omits 4 lines from here "पुरपेश्वर E I 8 जुशE I 12 एक D 1"शरीरिणाम् B ·सप्तदशोऽध्याय मा तु जिज्ञाससे देवि तथापि शृणु भामिनि । इति तस्य वच श्रुत्वा देवदेवस्य शाणि । उपायाचाप्यपायाश्च शास्त्रीया निर्मिता मया।॥२६॥ प्रीताहमभव शक्र तदिद वर्णित तव ।। ६४ ।। विहिता य उपायास्ते निपिद्धाश्चेतरे मता । शक्र अधो नयन्त्यपायास्त य एनाननुवर्तते ।। ५७ ।। देवप्रिये महादेवि नमस्ते पङ्कजासने। ऊर्ध्व नयन्त्युपायास्त य एनाननुवर्तते । आनुकूल्यादिकं भाव मम व्याचक्ष्व विस्तरात् ॥ उपायापायसत्यागी मध्यमा वृत्तिमाश्रित ॥५८॥ श्री- मामेक शरण प्राप्य मामेवान्ते समश्नुते । आनुकूल्यमिति प्रोक्त सर्वभूतानुकूलता। अन्त स्थिताह सर्वेपा भावानामिति निश्चयात् ॥ पडङ्ग तमुपाय च शृणु मे पद्मसभवे ॥१९॥ आनुकूल्यस्य सक्ल्प प्रातिकूल्यस्य वर्जनम् । मयीव सर्वभूतेषु ह्यानुकूल्य समाचरेत् । रक्षिष्यतीति विश्वासो गोप्तृत्ववरण तथा॥६०॥ तथैव प्रातिकूल्य च भूतेषु परिवर्जयेत् ॥ ६॥ आत्मनिक्षेपकापण्ये पड्डिधा शरणागति । त्यागो गर्वस्य कार्पण्य श्रुतशीलादिजमन । एव मा शरण प्राप्य वीतशोकभयछम ॥ ६१ ॥ अगसामग्यसपत्तेरशक्तेरपि कर्मणाम् ।। ६८॥ निरारम्भो निराशीश्च निर्ममो निरहकृति । अधिकारस्य चासिद्धेशकालगुणक्षयात् । मामेव शरण प्राप्य तरेत् ससारसागरम् ॥६॥ उपाया नैव सिध्यन्ति ह्यपाया बहुलास्तथा ॥६९।। सत्कर्मनिरता शुद्धा सास्ययोगविदस्तथा । इति या गर्वहानिस्तदैन्य कार्पण्यमुच्यते । नाईन्ति शरणस्थस्य कला कोटितमीमपि ॥६३॥ शक्ते सूपसदत्वाच कृपायोगाच शाश्वतात् ।।७।। ५६. उपाया पुण्यसपादका ज्योतिष्टोमादय । अपाया पापसपादका परहिंसादय । ५८. सत्यागीति । पुण्यपापसपादकानि काम्यनिपिद्धानि परित्यज्य नित्यनेमित्तिकक्रियापर इत्यर्थ । ५९. मामेकम् , मामेवेत्यर्थ । एक्शब्दोऽनवारणार्थ सन् अन्ययोगव्यवच्छेदे वर्तते। अनेद बोध्यम्-शरणवरणात् पूर्व मध्यमवृत्त्याश्रयण भवतु या, मा वा। अस्ति चेत् , शरण- वरणे वरामुपननयति । न चेत्, लिम्ब । शरणरणानन्तर तु यारजीव मध्यमवृत्त्याश्रयण- मवश्य कर्तव्यम् । न चेत् लिम्बैन फल स्यात् । पूर्वरतानि तु कर्माणि न्यासनलादेव नश्यन्ति । पश्चात् कृतानि तु प्रामादिकानि न लिप्यन्ति । बुद्धिपूर्वकृतान्यपि प्रायश्चित्तापनो धानि भवन्ति । अत चान्द्रायणादिप्रायश्चित्तपरिहरणाय म यमपृत्त्याश्रयणमावश्यक रिमीयत इति । ६३. सत्कर्मनिरता , कर्मयोगनिष्ठा । सात्यस्ति , ज्ञानयोगिन । योगविद , मतियोगिन । ६६. आनुकृल्यसकल्पो न केवलमारयोर्विषये। किंतु अम्मच्छेपभूतेषु सर्वेष्वपि भूतेप्वि- 3 1 अरायामाप्यायाम E 'त्यागन् । एतान् AC . एतान् A.BF निराशी 7A DE देवदेशमियै देEि सम्म C. पट्कमG 8 ·लक्ष्मीतन्त्रम् ईशेशितव्यसबन्धादनिदप्रथमादपि । ससारतन्त्रवाहित्नाद्रक्षापेक्षा प्रतीक्षते । रक्षिप्यत्यनुकूलान इति या सुदृढा मति ।।७१।। आत्मात्मीयभरन्यासो ह्यात्मनिक्षेप उच्यते ।।८।। स विश्वासो भवेच्छर सर्वदुष्कृतनाशन । हिंसास्तेयादय शास्त्रैरपायत्वेन दर्शिता । करणायानपि व्यक्त शत्त स्वाम्यपि देहिनाम् ॥ र्मसारयादय शास्त्रैरपायत्वेन दर्शिता ।। ८१॥ अप्रार्थितो न गोपायेदिति तत्प्रार्थनामति । अपायोपायसत्यागी मध्यमा स्थितिमास्थित । गोपायिता भवेत्येव गोप्तृत्ववरण स्मृतम् ।।७३।। रक्षिप्यतीति निश्चित्य निक्षिप्तस्वस्वगोचर ॥८२।। तेन सरक्ष्यमाणस्य फले स्वाम्यवियुक्तता। बुध्येत देवदेवेश गोप्तार पुरुपोत्तमम् । केशवार्पणपर्यन्ता ह्यात्मनिक्षेप उच्यते ॥७४ ॥ शक्र- निक्षेपापरपर्यायो न्यास पञ्चाङ्गसयुत । उपायापाययोर्मध्ये कीदृशी स्थितिरम्बिके ।।८३॥ सन्यासरत्याग इत्युक्त शरणागतिरित्यपि ॥७॥ अपायोपायतामेव रिया सर्वावलम्यते । उपायोऽय चतुर्थस्ते प्रोक्त शीघ्रफलप्रद । स्वीकारे व्यतिरेके च निषेधविधिशास्त्रयो ।। अस्मिन् हि वर्तमानाना विधी विप्रनिपेविते ।। दृश्यते कर्मणो व्यक्तमपायोपायरूपता । पूर्व उय उपायास्ते भवेयुरमनोहरा । श्री भानुकूल्येतराभ्या च विनिवृत्तिरपायत ॥ ७७ ।। त्रिविधा पश्य देवेश कर्मणो गहना गतिम् ॥८५।। कार्पण्येनाप्युपायाना विनिवृत्तिरिहोदिता । निपेधविधिशास्त्रेभ्यस्ता विधा च निवोध मे । रक्षिप्यतीति विश्वासा भीष्टोपायल्पनम् । अनर्थसावन किंचित्किंचिच्चाप्यर्थसाधनम् ।।८६।। गोप्तृत्ववरण नाम स्वामिप्रायनिवेदनम् । अनर्थपरिहार' च किंचित् कर्मोपदिश्यते । सर्वज्ञोऽपि हि विश्वेश सदा कारणियोऽपि सन्। नैराश्य कर्मणामेव विज्ञेय शास्त्रचक्षुपा ।। ८७।। त्याह-सवेति । ७९. शरण्यस्य सर्वज्ञत्वात् करुणारत्वाच स्वयमेवार्तान् रक्षिप्यतीत्याश- क्याह- सर्वज्ञोऽपीति । ससारतन्त्रवाहित्व नाम लीराविभूतिनिणम् । व्यानानपेक्षरक्षणे मुद्दुत्मापारण्येन सर्वरक्षणप्रसत्तौ धर्माधर्मत्याहत्यन्यायान्यायसवरप्रसङ्ग । स्वेच्छया काश्चिदेव रक्षन् अन्यान् न रक्षति चेत् " समोऽह सर्वभूतेषु " इत्सुद्धोपयतस्तम्य वैषम्यनैघण्य प्रमग इति मात्र । ८८. निषिद्धस्वीकारे विहिताम्वीकारे चापाय | पिहितस्वीकारे निषिद्धास्वीसरे चौपाय । ८६. हिंसादि अनथसाधनम् । ज्योतिष्टोमादि स्वर्गाद्यथसाध- 1इहेरिता EI दरदेव EI परिदापय EI रक्षणोपायल्पनम् A G स्वीगार E किंचिद्धोधी E माध्या A CFG व्यतिरेक E ·सप्तदशोऽध्याय अपायोपायसज्ञो तु पूर्वराशी परित्यजेत् । अपायसपवे सद्य प्रायश्चित्त समाचरेत् । तृतीयो द्विविधो राशिरनर्थपरिहारक 11 ८८ ।। प्रायश्चित्तिरिय सान यत्पुन शरण श्रयेत् ।। प्रायश्चित्तात्मक कश्चित्पन्नानर्थनाशन । उपायानामुपायत्वस्वीकारेऽप्येतदेव हि । तमश नैव पुति मनीपी पूर्वराशियत् ।। ८९॥ अविप्लवाय धर्माणा पालनाय फुलस्य च ॥९४ ॥ नियमाण न परमैचिद्यदर्थाय प्रकल्पते । सग्रहाय च लोकस्य मर्यादास्थापनाय च । अप्रियावदनाय तत्तु कर्म समाचरेत् ॥ ९० ।। प्रियाय मम विष्णोश्च देवदेवस्य शाङ्गिण ॥९५।। एपा सा वैदिकी निष्टा छुपायापायमध्यमा । मनीपी वैदिकाचार मनसापि न रवयेत् । अस्या स्थितो जगन्नाथ प्रपद्येत जनार्दनम् ।। यथा हि वल्लभो राज्ञो नदी राज्ञा प्रवर्तिताम् ।। सकृदेव हि शास्त्रार्थ कृतोऽय तारयेतरम् । रोकोपयोगिनी रम्या बहुसस्यविवर्धिनीम् । उपायापायसयोगे निष्टया हीयतेऽनया ।। ९२ ।। रचयझूलमारोहेढनपेक्षोऽपि ता प्रति ।। ९७ ॥ नम् । प्रायश्चित्वादि अनर्थपरिहारम् । ८८. अनर्थपरिहारक तृतीय द्विविधम्---चान्द्रा- यणादि प्रायश्चित्तम् उत्पन्नानर्थनाशनम् । नित्यनेमित्तिकादि भान्यनर्थपरिहारकमिति । ८९. तृतीये प्रथमा विधामाह-प्रायश्चिचेति। ९०. तृतीये द्वितीया विधामाह --क्रियमाणेत्यादि। नित्यनैमित्तिकरूपमित्यर्थ । ९२. “सहकृत शास्त्रार्थ " इति न्यायानुमारेणा--सहदेव हीति । अनयेति । प्रपत्तिरूपयेत्यर्थ । ९३. अपायसप्लन इति । बुद्धिपूर्णपराधसमा इत्यर्थ । ९४. ज्योतिष्टोमादीना मेक्षोपायत्वस्वीकारेऽपि निष्ठापच्युतिर्भवत्येन । तस्मात् तानि न कुर्वीत । अयमन निर्गलितार्थ - भक्तियोगनिष्ठाना तद्योगमहिनेर प्रपत्तियोगनिष्ठानामपि प्रपतिमहिनेर पूतनानि सण्यिपि बुद्धिपूर्वाण्यनुद्धिपूर्वकाणि च मोक्षविरोधिकर्माणि समूल- नाश नश्यन्ति । प्रपनाना पाया प्रपचेरनन्तर तादृशानि कर्माणि न समपन्त्येव । कदाचि- जातान्यप्यनुद्धिपूर्वकाणि अश्लिष्टानि भवन्ति । बुद्धिपूर्वकाणि तु पुन प्रफ्टनेन नश्यन्ति । मालपुन प्रपदनाना तु स्वल्पदण्डेन तद्भागातनाश । प्रारब्धकर्माप्यपि प्रपनम्यातितारतम्येन सद्यो या तहारमाने या नश्यन्ति । भक्तियोगात् न्यासयोगम्याय महिमातिशय - भत्तियोग पार थर्माणि नापयितुमरम् । न्यामयोगम्नु पारवकर्माण्यप्योहयितुमयम् । यद्याय॑तिशयात् प्राधिकाले मधम्ननाशोऽपि प्रार्थित, तदा सद्य एव तानि नश्यन्ति । यदि तदेहारमने प्रथित, तदा तदहारमान व नश्यन्ति । न तु भक्तियोगनिष्ठानामिय तोगार्थदेहान्तरापटकानि । तया चहु --" साध्यमत्तिनु मा हन्त्री प्राग्लम्यापि भूपी" इति । पिंच पैदिकानि काम्यामाणि नि सामनया भत्तियेगहनयानुष्ठातुमभ्यनु- 11n T the chapter ends with this vers RAB CG कम 'मले BCG ·लक्ष्मीतन्त्रम् एव विलचयन् मो मर्यादा वेदनिर्मिताम् । मामेका देवदेवस्य महिपी शरण श्रयेत् । प्रियोऽपि न प्रियोऽसौ मे मदाज्ञाव्यतिवर्तनात् ।। उपायाद्विरत शश्वमा चैव शरण व्रजेत् ॥ उपायत्वग्रह तन वर्जयन् मनसा सुधी । तनूकृत्यासिल पाप मा चाप्नोति नर शनै । चतुर्थमाश्रयन्नेवमुपाय शरणाश्रयम् ।। ९९॥ अथोपायप्रसक्तश्च भुक्त्वा भोगाननामयान् ॥ अन्ते विरक्तिमासाद्य विशते परम पदम् । अतीत्य सक्ल क्लेश सविशत्यमल पदम् । अपायोपायनिर्मुक्ता मध्यमा स्थितिमास्थिता ।। उपाय सुकर सोऽय दुष्करश्च मतो मम ॥ शिष्टैनिषेव्यते सोऽयमकामहतचेतनै । शरणागतिरत्र्यैपा ससारार्णवतारिणी। अकामैश्च सकामैश्च तस्मात्सिद्धयर्थमात्मन ।। इद शरणमज्ञानामिदमेव विजानताम् ॥ १०१॥ अर्चनीया नरै शश्वन्मम मन्त्रमयी तनु । इद तितीर्पता पारमिदमानन्त्यमिच्छताम् । प्रविश्य विधिवद्दीक्षा गुरोर्लब्ध्वार्थसपद। प्रायश्चित्तप्रसङ्गे तु सर्वपापसमुद्भवे ।। १०२ ।। मन्मयैरर्चयेन्मन्त्रैर्मामिका मान्त्रिकी तनुम् ।। इति 10श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे रहस्योपायप्रकाशो नाम सप्तदशोऽध्याय ज्ञायन्ते । प्रपन्नाना तु निकामनयापि तेषामनुष्ठान स्वरूपविरुद्धमिति । ९८. अय भाव नित्यनेमित्तिककर्माणि न सर्वथा फलरहितानि । किंतु प्रत्यवायोत्पत्तिनिरोधफलानि । आनुषङ्गिक- मपि हि प्राजापत्यादिरोक्प्राप्तिरूपफल स्मर्यते । तत्र विनियोगपृथक्त्वात् प्रत्यवायोत्पत्तिनिरोध- फलकानि तान्याद्रियन्ते । प्रत्यवायश्च भगवन्निग्रह एव । एवच भगवन्निग्रहोत्पत्तिनिरोधाय तानि क्रियन्त इति न सर्वात्मना निरर्थकानीति । अत 'प्रयोजनमनुद्दिश्य न मन्दोऽपि प्रवर्तते " इति चोद्यस्य नावकाश । १०५. ननु चिरकालसाध्यस्य भक्तियोगस्य क्षणकाल- साध्यस्य न्यासयोगम्य च मोक्षाख्यतुल्यफ्लत्व न घटते, गुरुल्घूपाययोर्विकल्पायोगात् । तथा सति प्रेक्षावन्त सर्वेऽपि रघूपाय एव प्रत्तेरन् , न गुरूपाय इति तद्विधेरननुष्ठानलक्षणमप्रामाण्य स्या- दित्यत्राह :-उपाय सुकर इति । यद्यप्यय न्यासयोग क्षणकालकर्तव्यत्वात् कर्माद्यनङ्गक्त्वाच मुकर एव, तथाप्यत्यन्तदुर्लभमहाविश्वासाद्यद्गापेक्षत्वात् दुरूहमध्यमवृत्त्याश्रयत्वाच्च दुष्कर एवेति भाव । अत्र यद्यपि ज्ञानशक्त्यादिपौष्कल्यतदाहित्याभ्यामधिकारिभेदात् व्यवस्था सुवचा, तथापि 'इदमेव विजानताम् ' इत्यादिना ज्ञानादिमतामपि न्यासयोगविधानात् सा रीतिर्नादृता । इति सप्तदशोऽध्यायः 2 1 यजयेत् A B CG अरायात् BE मम मन्त्रमयों : वृत्तिम् E प्रायश्चित्ति E चार AC अमानवान् A B C 10A omits श्रीपाश्चयत्रसारे 11 प्रसको A B G व्रजेत् B EG संपदम् EI ·अष्टादशोऽध्यायः प्रदूहि तदशेपेण नमस्ते पद्मसंभवे । नमस्ते पद्मनिलये नमस्ते पद्मसंभवे । संवैष शिरसा पादौ नतोऽस्मि कमलारुणो॥९॥ विदितं वेदितव्यं मे वेदान्तेप्वपि दुर्लभम् ।। शरणं च प्रपन्नोऽस्मि पङ्कजे स्वमधीहि भो । भूहि मन्त्रमयं मार्गमिदानी विष्णुवल्लभे। श्री:- यं विज्ञायार्चयेयं ते दिव्यां मन्त्रमयीं तनुम् ॥२॥ प्रश्नमारोऽयमतुलस्त्वयोद्दिष्टः पुरंदर ॥ १० ॥ फुतो मन्त्रसमुत्पत्तिः क च मन्त्रः 'प्रलीयते । वाच्यरते प्रीतिसंयोगाच्मृणु वक्ष्याम्यशेषतः । मन्त्रस्य किं फलं पद्मे फेन मध्ये प्रपूर्यते ।। ३ ।। अमित्येव यः पूर्णः पुरुषः पुष्करेक्षणः ॥११॥ कियत्यश्च विधा अस्य परिमाणं कियन् किल । स्वभावः सर्वभावानामभावानां च पासव । क्षेत्रक्षेत्रज्ञभावश्च कीदृशः परमोऽम्बुजे ॥४॥ इदंतयावलीढं यत् सदसजगति स्थितम् ।।१२।। मन्त्रश्च फेन संग्राह्य उपदेष्टा च कीदृशः। सत्तलक्षणवन्तो ये तदहंवे निलीयते । उपासनप्रकारश्च कथमस्याजसंभवे ॥५॥ दिलीनेदंपदद्वीपः प्राप्तकध्यश्चिदम्युधिः ।। १३ ।। उपासनोपयोगी च यावानर्थोऽम्युजासने। निसरोदयोऽनन्तो वासुदेवः प्रकाशते । सिद्धिसाधनयोगश्च प्रत्ययाश्च तथा तथा ॥६॥ पूर्णाहतारिम तस्यैा शक्तिरीश्वरतामयी ॥१४॥ योग: स्वाध्याययोगश्च रक्षायोगस्तथैव च । नित्योदिता सदानन्दा सर्वतः समतां गता। 'प्रायश्चित्तविषिश्चैव श्राद्धपल्पस्तथैव च ॥७॥ सर्वभारममुद्भतिः सर्वप्रत्यक्षसमता ।। १५ ।। दीक्षाप्रतिष्टयोः कल्यो यन्त्रकल्पस्तथैव च। या होपा प्रतिमा तत्तत्पदार्थनमरूपिता। एतश निसिलं यशाप्यदृष्टमुपयुज्यते ॥८॥ उद्धृतेषु पदार्थेषु साहमकमशालिनी ॥ १६ ॥ १२. इदंतयेति । इदमिति प्रतीतिविपयतयेन्यर्थः । पराक्चेनेति यावत् । युमदलत्- प्रत्ययगोचरत्वं हि कमेण पराक्त्वमन्यवयो क्षणमामनन्ति । १३.विलीनत्यादि ; इदंपदार्यमूताः सऽपि अचिपढार्याः; त एव द्वीपाः चिद धौ यासुदेवे विलीय तेन महेकत्वं प्राप्ता इत्यर्थः। १५. नियोदितेति । उदयो विधिः-शानदयः नित्योदयश्चति । असारारन्यायामायः । 1 r. omits this verse. भिधिA.T.G. शर. मिनीती B भतारन्य:A. BB G 1. 5 पानस B.GI. 'टा B. सीG.

·लक्ष्मीतन्त्रम् अवबोधात्मिसाया मे या प्रत्यगवमर्शिता मध्यमा सा दशा तन सस्कारयति सगतिम् । सा स्फुरत्ता महानन्दा शब्दब्रह्मेति गीयते ॥१७॥ वाच्यवाचकगेदस्तु तदा सस्कारतामय ।। २६ ।। प्रकाशानन्दसाराह सर्वमन्त्रप्रसू परा। चतुर्थस्तु य उन्मेप शर्माध्यमिकात् पर । शब्दाना जननी शक्तिरुदयास्तमयोज्झिता ॥२८॥ चैसरी नाम सारस्था वर्णचास्यस्फुटोदया ।।२७|| व्यापक यत्पर ब्रह्म नारायणमनामयम् । अस्ति शक्ति क्रियात्मा मे चोधरूपानुयायिनी । शान्तता नाम यावस्था साह शान्ताखिलप्रसू ॥ सा प्राणयति नादादि शक्त्युन्मेपपरपराम् ॥२८॥ तस्या मे य उदेति स्म सिसृक्षारयोऽल्प उद्यम | शान्तरूपाथ पश्यन्ती मध्यमा वैखरी तथा । स शब्दार्थविभेदेन शान्त उन्मेप उच्यते ॥२०॥ चतूरूपा चतूरूप वच्मि वाच्य स्वनिर्मितम् ॥२९॥ शदोदयपुरस्कार सर्वत्रार्थोदय स्मृत । वासुदेवादय सूक्ष्मा वाच्या शान्तादय प्रमात् । अर्थशब्दप्रवृत्त्यात्मा शब्दस्य स्थूलता हि सा ।। अहमेक्पदी ज्ञेया प्रकाशानन्दरूपिणी ॥ ३०॥ योधोन्मेप स्मृत शब्द शब्दोन्मेपोऽर्थ उच्यते । वान्यवाचकभेदेन पुन' सा द्विपदी स्मृता । उद्यच्छब्दोदय शक्ते प्रथम शान्ततात्मन ॥२२॥ ऊष्मान्त स्थस्वरस्पर्शभेदाचाह चतुष्पदी ॥ ३१ ॥ स नाद इति विरयातो वाच्यतामसृणस्तदा । अष्टवर्गविभेदाच्च साहमष्टपदी स्मृता । नादेन सह शक्ति सा सूक्ष्मेति परिगीयते ।।२।। अघोपरूपेणान्येन युक्ता नवपदी स्मृता ॥ ३२ ।। नादात् परो य उन्मपो द्वितीय शक्तिसभव । अहमेकपदी दिव्या शदब्रह्ममयी परा । विन्दुरित्युच्यते सोऽत्र वाच्योऽपि मसूण स्थित ।। घोपवर्णस्वरूपेण वर्तेऽह द्विपदी पुन ॥ ३३॥ पश्यन्ती नाम सावस्था मम दिव्या महोदया । तक्षती सलिल सर्व द्रव्यजातिगुणक्रिया । तत परो य उमेपस्तृतीय शक्तिसभव ॥२५॥ चतुर्धाभिदधानाह चतुष्पद्युदिता बुधै ।। ३४ ।। परावस्थाया द्वितीय । १७. प्रत्यगवमर्शिता , अप्रत्ययगम्यता । २१. शब्दस्योदय प्रथमम् , अनन्तरमर्थस्येति तान्त्रिकसिद्धान्त । श्रुतावपि “नामरूपे व्याकरवाणि " इति नामव्याकरण पूर्व, ततो रूपव्याकरणमुक्त वेदितव्यम् । २३. एव च शब्दब्रह्म, परा वाक्, नाद इति पर्याया २४. नादानन्तर य शक्त्युन्मेप स बिन्दुरिति पश्यन्तीति चोच्यते । ०५. बिन्दोरनन्तर शक्त्युन्मेपस्य मध्यमेति नाम । ३१. शषसहा उप्माण । यरलवा अन्त स्था । अच स्वरा । कादयो मावसाना स्पर्शा । ३२. अष्ट वर्गा- स्वरवर्ग, कादिपान्तवर्गा पञ्च, उप्मार्ग, अन्त स्थवर्गश्चेति । अघोपाश्च-यमा , जिद्दामूलीयोप मानीयौ विसर्गश्चेति । ३३. प्रकारान्तरेणैकध्यादिक्मुच्यते । शव्दब्रह्मरूपेणै- करूपा । ध्वनिपर्णात्मना द्विरूपा । ३४. तक्षती, तक्षन्ती तनूकुती। सर्व सलिल ससरणहेतु प्रानतुष्टिम् । सलिलाख्यस्तुष्टिविशेष साख्यसमयप्रसिद्ध । अत्र “गौरीमिमाय 1असमशिनी 'मादेन B 2 अयम् B 3 5B and F omit nine lines from here अनपायिनी F ·अष्टादशोऽध्याय ६३ नामभावद्वयोपेता साहमष्टपदी स्मृता। मा नायतेऽयमित्येव योगेन स्वीकृतो ध्वनि । अविकल्पविकल्पस्था साह नवपदी स्मृता ॥३५॥ गुप्ताशय सदा यश्च मन्त्रज्ञ नायते भयात् ॥ व्योम्यह परमे दिव्या ह्यनन्ताक्षरमालिनी । स मन्त्र सस्मृतोऽहताविकास शब्दजै क्रमै । इयद्विततिविस्तीर्णा पूर्णाहताहमादिमा ॥३६॥ पूर्णाहतासमुद्भूत शुद्धवोधान्वयो यत ॥४५॥ मन्त्राणा जननी ज्ञेया भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी। सर्वे मन्त्रा मदीया स्यु प्रभवाप्ययवेदिनाम् । उद्यन्ति मन्त्रकलोला मत्त एव चिदम्युधे ॥३७॥ मदीयाश्चान्यदीयाश्च भावनातारतम्यत ॥ ४६॥ मामाश्रित्य विवर्तन्ते यान्ति चास्त मुहुर्मयि । सविदानन्दसदोहसुन्दरा शब्ददेहका ॥३८॥ अकृत्यन्वयिनो मन्ना मदीया स्यु प्रधानत । भवद्भावात्मक ब्रह्म स्वारस्येन विशन्ति ये ॥४॥ सामर्थ्यपूर्ण फलदा मन्त्रात्मानो हि मन्मया । वर्णा पदानि वास्यानि सहप्रकरणादिकै ॥३९॥ भकृत्यचयिनो मन्त्रास्तारिकोत्तारिकादय । अध्यायाश्च परिच्छेदा सर्गा उवासकास्तथा । मन्त्रा स्वरसतो यान्ति ये भाव भवदुत्तरम् ।। पटलाद्या अवच्छेदा प्रभवाकानुपाकका ॥ तेऽपवर्गप्रदा ज्ञेयास्तारप्रासादकादय । मण्डलानि च काण्डानि संहिता विविधात्मिका । भावोत्तरा समा वापि ये भजन्ति भवस्थितिम् ।। ऋचो यजूपि सामानि सूक्तानि च सिलै समम् ।। भोगापवर्गदा मन्त्रा ज्ञेयारते तारिकादय । शास्त्रतन्त्रात्मका शब्दा वाह्याबाह्यागमास्तथा। विशन्ति भावमेवैके यान्त्येके भवदेव च ॥५०॥ भापाश्च विविधास्तास्ता व्यक्ताव्यक्तगिर स्मृता ॥ भुत्तिदा मुक्तिदाश्चैव द्वितये ते व्यवस्थया। मन्त्ररूपमिद शक्र विद्धि मद्रूपवेदिनाम् । प्रकृत्यन्वयिनामेव स्वभाव परिकीर्तित । भावनातारतम्येन मन्त्रमन्त्रिव्यवस्थिति ॥४३॥ अभिसधिलात् सर्व द्वितये ते वितन्वते ॥५॥ इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्ने मन्त्रस्वरूपकथन नाम अष्टादशोऽध्याय सलिलानि तक्षत्येक्पदी द्विपदी सा चतुष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा परमे व्योमन् ॥" (म १-१६४-४१) इति श्रुतिरनुक्रियते । चतुष्पदी, द्रव्यजातिगुण- क्रियाशब्दात्मना चतूरूपा । ३५. तेपामेव शब्दार्थात्मना प्रत्येक देवि ये सकलय्याटरूपा । ३६. एपा च व्यवस्था प्राकृतलोक एव । अप्राकृतरोके तु अनन्ताक्षररूपा । ३८. पिवर्तन्ते, परिणमन्ति । नानान्यपरिभाषितो विवर्तो विवक्षित , 'गुण्य परिणामि तत् । इत्युक्तत्वेन त्रिगुणपरिणामत्वात् शब्दस्य । इत्यष्टादशोभ्यायः मामेवाश्रित्य यतन्ते F 'श्रीपञ्चरात्र A व्यवच्छेदा D 51 omits the utle, प्रभाC ·only V एकोनविशोऽध्यायः श्री- तारक्ताहक्समुन्मेपा आनन्दाद्यास्त्रयोदश । सिसृक्षारक्षणा पूर्वा पूर्णाहता हरेरहम् । योदशतयोन्मेपा श्रिता वेदनशेपिताम् ॥ ८॥ सृष्टिरूपा परा शक्तिरूपेत्येवोदितास्म्यहम् ॥१॥ अनुत्तरी सूक्ष्मदशा स तु पञ्चदश स्वर । दश पञ्च च तुल्या मे दशात्रिदशनन्दन । एता पञ्चदशावस्था विसृष्टे स्फुरणोद्यमा ॥९॥ अनुत्तर स्वसवेद्य चिद्रूप मम शाश्वतम् ॥ २ ॥ दशमि पञ्चभिश्चैवमङ्गै पूर्णा सिसृक्षया । वाक्तत्त्व तदकारात्मा सर्ववाङ्मयसभव । तदेवानन्दरूपेण द्वितीय स्वर इप्यते ॥३॥ 'दैवी सृष्टिमयी शक्ति कृत्ये कृत्ये कृतोद्यमा । इच्छात्मना तृतीय स्यादीशानात्मा तुरीयक । विसृजत्यास्तु तस्या मे तत्त्वाना पञ्चविंशतिम् । उन्मेप पञ्चम पष्ट ऊर्जतारूप उच्यते ॥४॥ पुरुपाद्या पृथिव्यन्ता कादिमान्ता समुद्गता ।। चतुष्क मध्यम यत्तदिच्छादेरेव विक्रिया। तत्तदक्षरसस्फूर्तेस्तत्तत्तत्त्व समुद्गतम् । अनुत्तरेच्छासयोगादेकारो नाम जायते ॥५॥ चतुष्क धारणारूप यादिवान्तमुदीर्यते ॥ १२ ॥ तस्यैवानन्दसयोगाजगद्योनिरदाहृता । धारयन्ति यतो मध्ये पुरप धारणा स्मृता । अनुत्तरोन्मेपयोगादोकारो नाम जायते ॥६॥ कला किंचिनियारूपा यकारो वातसज्ञित ॥ तस्यैवानुत्तरश्लेषात् सद्योजातसमुद्भव । किंचिज्ञानात्मिका विद्या रेफ पावकसज्ञित । अनुत्तराद्भवन्त्येते विकासा वेद्यसश्रया ॥७॥ स्तम्भमोहात्मिका माया लकार पृथिवी मत || ✓ । १. सिसक्षावस्थायाम् अहतेति नाम्ना प्रथिता । सृष्टयवस्थाया परा शक्तिरिति नाम्ना प्रथिता। २. दशेत्यादि, अकारादिविन्द्वन्ता पञ्चदश दशा ज्ञेया । विसर्गस्य दशाप्रतित्वात् दशासु न परिगणनमिति ज्ञेयम् । ५. चतुष्कमिति । कमललकाररूप- मित्यर्थ । तस्मात् तेषा न पृथक् ग्रहण कृतम् । ६. जगद्योनि ऐकार । ७. सद्योजात औकार । ८. वेदनशेषिताम् , सविद्रूपेण परिशेषिताम् । अस्य सूक्ष्मदशामित्युत्तरेणान्वय । ९. सूक्ष्मदशा बिन्दु । स च पञ्चदश अकारमारभ्य गणने भवति । १०. सिसृक्षयेति हेतो तृतीया । ११. मे इति पञ्चम्यर्थे विभक्तिमतिरूपकमव्ययम् , मदित्यर्थ । समुद्गता इत्यनेनान्वेति । कादिमान्ता इति व्युत्क्रमेणान्वय । १२. धारणेति । परदशाया अपर- . 1श्रीप्याच BI 'देवी B पञ्चदशा स्वरा B 5विशति G 3 qui B DF संश: B ·एकोनविंशोऽध्यायः रञ्जनात्मा रागशक्तिर्वकारो वरुणात्मकः । 'किरणाः सप्त सप्त स्युर्दैवयोरनयोयोः । परापरदशामध्ये धारयन्त्यो नरं सदा ॥ १५॥ चतुर्दश स्वराः शिष्टाः सप्त युग्मानि कल्पयेत् ।। चतस्रो धारणा ज्ञेयास्ता एतास्तत्त्वकोविदैः । तेपु सप्तसु युग्मेषु पूर्वे सप्त पुरंदर । शादिक्षान्तं तु विज्ञेयं विशुद्धं ब्रह्मपञ्चकम् ॥१६॥ शोपकाः सूर्यरूपाया भोक्त्राख्याया ममांशवः।। शपसहोऽनिरुद्धाद्या विज्ञेयास्त्रिदशेश्वर । उत्तरे सप्त युग्मेषु झीतलाह्लादकारिणः । सृजन्त्याः क्षुभितं रूपं सृष्ट्यादौ यन्ममाद्भुतम्॥१५॥ पोपकाः सोमरूपाया भोग्याख्याया ममांशवः॥ क्षोभिका सा महाशक्तिः क्षात्मा सत्यापरावया । आलोकरतीक्ष्णता व्याप्तिर्ग्रहणं क्षेपणेरणे। पृथिव्याद्या वियत्प्रान्ता या दिव्याः पञ्च शक्तयः ।। पाक इत्युदिताः पूर्वे किरणाः सूर्यसंभवाः॥२६॥ चलादिपञ्चकात्मानो दिव्या मत्सत्वनामिकाः। द्रवता शीतभावश्च शान्तिः कान्तिः प्रसन्नता। ज्ञानात्मानो ममोद्यत्यास्ता एताः शादिशक्तयः॥ रसतानन्द इत्येते सप्त चान्द्रमसाः कराः ॥२७॥ विसर्गो नाम यः प्रोक्तः पुरा पञ्चदशागवान् । अग्नीपोमात्मकैरेमिः किरणः कान्तिशालिनी। साहं सोममयी शक्तिः किरणायुतसंकुला ॥२०॥ पुमांसं विन्दुरुपं तमङ्गीकृत्य विशेषणी ।। २८ ।। संकोचश्च विकासश्च तावेव परिकीर्तितौ । सोमरूपोत्तरा शक्तिकोटिमण्डलमण्डिता । अङ्गानामन्तिमो यस्तु प्रोक्तः पञ्चदशो मया ॥२१।। महासृष्टिर्महानन्दा प्रवर्तेऽन्त्यस्वरात्मना ॥२९॥ आदानशीलं तं विद्धि सूर्य भोक्तारमञ्जसा । तस्याः प्रवर्तमानाया उद्गतं ब्रह्मपञ्चकम् । सूर्याचन्द्रमसावेतौ बिन्दुसर्गों पुरंदर ॥ २२ ॥ क्षादि शान्तं सुरेशान शक्त्युन्मेपविशेपितम् ।। दशामवतरतः पुरुषस्य धारणात् धारणेति समाख्या । १७. अनिरुद्धाद्या इति क्रमेणान्वयः । शकारः अनिरुद्धात्मकः । १८. क्षकारस्य सत्यात्मकत्वमाह-क्षोभिकेति। १९. बलादीति। बलैश्चर्यवीर्यशक्तितेजांसीत्यर्थः । २१. बिन्दुः संकोचः । विसर्गः विकास: । अन्तिम इति । विन्दुरित्यर्थः । २२. भोक्तारम् ; सहारकमित्यर्थः । बिन्दुः सूर्यः । विसर्गश्चन्द्रमा इत्यर्थः । २४. पूर्वे सप्तेति । अ, इ, उ, ऋ, ल, ए, ओ इति सप्तेत्यर्थः । २५. उत्तरे सप्तेति । आ, ई, ऊ, ऋ, लू, ऐ औ इति सप्तेत्यर्थः । २६. अकाराद्योकारान्तानां सप्तानां युग्मस्स- पूर्ववर्णानां सूर्यकिरणात्मकत्वं गुणांश्चाह-~-आलोक इत्यादि । तथा च जयाख्ये--"आलोक- स्तीक्ष्णता व्याप्तिर्षहणं क्षेपणेरणे । पाकः प्रातिरिति ह्यष्टौ सूर्यभागे व्यवस्थिताः । अकारादिषु ? B. omits 3 lines from here. 3 1 C. omits 4 lines from here. शकि: A. B.C. 9 एते: D. मावना F. तस्या प्रयतमानाया B. 8 ·लक्ष्मीतन्त्रम् क्ष इत्येव महाक्षोभ उदित सत्यसज्ञया । मध्ये तयोमगारारयो धारणाना चतुष्कत । वासुदेवारयया होऽभूत् सास्य सम्र्पणोदय ॥ प्रियते स पुमान् प्रोत्तो जामदादिविभेदवान् ॥ प्रद्युम्न पारयया ज्ञेयो ह्यनिरद्धस्तु शारयया । यदि न ध्रियते तामिर्दशामन्यतरा प्रजेन् । ता एता शक्त्य पञ्च पञ्चब्रह्मात्मिा परा ॥३२॥ ब्राह्मी वा प्रारती वापि नैव स्यात् ससृतिस्तत ।। स्फूर्तयो मदमिनास्ता जगदुत्पत्तिहेतर । इत्यर्थ धारणा मत्त प्रादुर्भूता ममाज्ञया । माला इय महायब्रह्मणो मम शत्य ॥ ३३ ॥ ततो दशाचतुष्कस्थ पुरपो भोत्कृसज्ञक ।।३वा चतस्रो धारणा जाता वाद्या यान्ता पुरदर। मत्तो जज्ञे म इत्येव योग्यो भोगापर्गयो । तुर्याद्या जामदन्तास्ता अवस्था परिकीर्तिता ।। भोगाना प्रसयार्थाय पुरपस्यास्य वासव ।। ३९॥ पुमास धारयन्त्येता मध्यतो दशयोईयो । अचैतन्य पर सूक्ष्म गुणसाम्यमनुल्यणम् । यैपा ब्रह्मदशा प्रोक्ता प्राकृती भादिकाच या॥ योनिस्वभावसज्ञात मत्तोऽभूद्ध इति स्वयम् ।। "द्रवता । हस्वेषु वणेप्वेतेप्यनुक्रमात् " ॥ (६-१३) इति । अत्रानुस्वारमपि सयोज्याप्टत्वमुक्तम् । २७. एवमुत्तरवर्णाना सोमनिरणात्मक्त्व गुणाश्चाह—द्रवतेत्यादिना । जयाख्ये च–' शैत्यभावश्च तृप्ति कान्ति प्रमन्नता । रसतास्वाद आनन्दो ह्यष्टौ चान्द्रा इमे मता ॥" (६-१५) इति । अत्र विसर्ग सयोज्याप्टत्व भाव्यम् । ३१. क्षादिशान्ताधिष्ठायिब्रह्मपञ्चक्नामान्याह- सत्येत्यादिना । ३२. ब्रह्मात्मिका , ब्रह्ममय्य इत्यथ ।३३. ब्रह्मणो ममेति । ब्रह्माभिन्नाया ममेत्यर्थ । ३०. मन्यत इति । परापरदशयोर्मध्ये इत्यर्थ । भादिकेति । मकारादिककार- पर्यन्तापिष्ठातृभूता प्रत्यादिपृथियन्ता ज्ञेया । ३८. धारणा अन्त स्था । ब्रह्मप्राकृत दशामध्यस्थत्वात् अन्त स्था इत्युक्ता । अहिर्बुध्न्ये तु—" अन्त स्था दति च प्रोक्ता अन्त स्थ- पुस्पेशया " इति व्युत्पत्त्यन्तरमुक्तम् । ३९. मत्तो जज्ञे म इत्येवमित्यनेन मशब्दस्य जीवाचकम्य व्युत्पत्तिरमिप्रेता। मनपातोनिप्पत्तिरप्यन्यत्रोक्ता । ४०. अचैतन्यमिति बहुनीहि । अचेतनमित्यर्थ । “अचेतना परार्था च नित्या सततविक्रिया" इत्यन्यत्रोक्तम् । अनुल्वणम् , अयक्तमित्यर्थ । योनि स्वमान इति च तन्नाम । भइति, मकारवाच्यत्वेनत्यथ । मोनिकी A. B श्रयते A क्रियते F ३ य इयं A B ·एकोनविंशोऽध्यायः भोग्यभोगादिसिद्धयर्थ भुञ्जानस्य विपश्चितः । शब्दाद्याः पञ्चतन्मात्रा बादिचान्तेपु जज्ञिरे । वाद्यात् ककारपर्यन्ताद्वर्णग्रामात् पुरंदर ।। ४१ ॥ वियदादीनि भूतानि डादिकान्तेषु जज्ञिरे॥४४॥ व्यक्तानि जज्ञिरे मत्तो विंशतिस्त्रीणि च क्रमात् । योधः शब्दात्मनोदेति शब्दस्त्वर्थात्मना ततः । वुद्धयहंकारमनसां सृष्टिादित्रयात्तथा ॥४२॥ विद्धि बोधं तु मद्रूपं सर्वेयं मत्ततिस्ततः ।। ४ ।। श्रोत्रादेर्नादितान्तेषु पञ्चकस्य समुद्भवः। चर्णाध्वनस्त्वियं रीतिमध्यमा कथिता तव । वागादेर्णादिटान्तेषु पञ्चकस्य समुद्भवः॥ ४३ ॥ आद्यामन्तां च देवेश गदन्त्या मे निशामय ॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे वर्णोत्पत्तिनिरूपणं नाम एकोनविंशोऽध्यायः ४१. तत्त्वाविर्भावक्रममनुरुध्य वाद्यादित्यादिना वर्णानां व्युत्क्रमेण निर्देशः कृतः । इत्येकोनविंशोऽध्यायः मोग्यदत्यादि B श्रीपञ्चरात A.D. 'अविपश्चित: F. 5A. omits the tutle. व्योमाद्या I.

·विशोऽध्यायः - शक शब्दब्रह्मस्वरूपेण स्वशक्त्या स्वयमेव हि । नमो निसिलनिर्माणनाणसहारशक्तये । मुक्तयेऽसिरजीवानामुदेमि परमेश्वरात् ।।७।। हरे स्वरूपभूतायै नमरते ज्ञानरूपिणि ॥१॥ तव्यक्ताक्षर विद्धि तन्त्रीशब्दो यथा क्ल । त्वत्प्रसादान्मया पने रहस्य परम श्रुतम् । पृथग्वर्णात्मना याति स्थितये नेकधा स तु ॥वा वर्णाप्यान यथावन्मे भूयस्त्व वक्तुमर्हसि ॥२॥ सूक्ष्मवर्णस्वरूपोऽसौ धारासतानरूपधृत् । श्री- पञ्चाध्वकोशमुत्तस्य मन्निष्ठस्य विवेकिन 5 ॥९॥ शृणु वर्णाधनो रीतिमाद्या निदशपुगव । प्राप्नोति यत्परिज्ञानात्सावको मत्सरूपताम् ॥३॥ "अनुभूतिपद याति प्रसादात् परमात्मन । मच्चातुरात्म्यनिचयो विज्ञेयो हि तदात्मना' ॥१०॥ वेद्यवेदकनिर्मुक्तमच्युत ब्रह्म यत् परम् । प्रभवाप्यययोगेन भारूपध्वनिलक्षण । अनस्तमितभारूप सर्वामिन्नमहपदम् ।। ४॥ सकारान्तस्त्वकाराच हकारादान्त एव च ॥११॥ अहता नाम सा शक्तिस्तदमिना सदोदिता। प्रभवे द्वादशान्तस्तु हकारश्चतुरात्मनाम् । अनस्तमितभारूपा वेद्यवेदक्वर्जिता ॥५॥ असारस्त्वप्यये चैतौ द्वादशान्तावुभौ समौ ॥१२॥ प्रकाशानन्दसाराह सर्वत समता गता । वाणे व्यूहसमूहेऽस्मिन् ज्ञेय ज्ञानसमाधिना । कोटिकोश्ययुतेकाशकोटयशे क्षुभिता सती ॥६॥ विश्राम उदयो व्याप्तिर्व्यक्तिरा वासुदेवत ॥१शा ९. भुननाध्यपदाध्वमन्त्राध्वतत्त्वावकाध्वान पञ्चाध्वान | मायाप्रमूतिप्रति- ब्रह्माण्टनीदेहात्या पञ्च कोशा । १०. चातुरात्म्य वासुदेवसर्पणादिकम् । तदात्मना, वर्णात्मना । तचानन्तरमेव वक्ष्यते । ११. उत्पत्तिकमे ध्वनिलक्षण । अप्ययामे परारूपेण चिरक्षण । अारमारभ्य सकारपर्यन्त गणने अष्टचत्वारिंशत् वर्णा भवन्ति । यथा -स्वरा पोडग, स्पर्शा पञ्चविंगति , अन्त स्थाश्चत्वार , हकार विहायोप्माणस्त्रय इति । एव हक्कार- मारभ्य दार्याकारपर्यन्तगणनेऽपि । १२. चतुरात्मना वासुदेवादीना प्रभवे हकारो द्वादशान्तो भवति । अप्यये तु मारम्तथा । अय भाव -पूर्वोक्ताष्टचत्वारिंशद्वर्णाना द्वादशधा दिमागे प्रतिविभाग चचारो वर्णा सपद्यन्ते । एते च क्रमेण वासुदेवादिभिश्चतुर्भिरधिष्ठिता भान्ति । द्वारगमागान्ते प्रभवे कार ल्ये भारश्च भरत इति । १३.प्रतिविभागमास्थिता वासुदेवादय 14 AD शियन B भीया 'भूति A. B C D 'अनेस्था मस्वरूपनाम् C तदा मनाम् C 7 ·विशोऽध्याय अकैकोपरि ज्ञेया मूर्तिवं त्वेवमेव हि । माया नाम महालक्ष्मीलंकारापरनामिका । युक्ता विश्रामपूर्वेण चतुष्केण समासत ॥१४॥ विद्या या रेफसज्ञाता महावाणी तु सा स्मृता । विश्राम चिन्तयेद्देव वासुदेव सनातनम् । वातसज्ञा महाकाली क्रियाशक्तिर्यकारिणी । अकार पुण्डरीकाक्ष पूर्वदेव सनातनम् ।। १५॥ ब्रह्माद्या मूर्तयस्तिस्र पल्यत्रय्यादयश्च या ॥२७॥ सकर्पणादितत्त्वानि विश्राम्यन्ति लयेऽत्र हि। तज्ञेय सरल सूक्ष्ममकारस्यादिमऽशके । तत सर्पण देवमाकारमुदय स्मरेत् ।। १६ ।। मध्यमे भोक्तृकूटस्थ पुरुषोंऽशे प्रतिष्ठित ॥२८॥ उदितो हि स सर्वात्मा प्रथम सर्वत् स्वयम् । ससारी पुरप सर्वश्वरमाशेऽवतिष्ठते । व्याप्त प्रद्युम्नदेव तमिकार परिचिन्तयेत् ॥१७॥ एया ते मध्यमा रीतिर्वर्णमार्गस्य दर्शिता ॥ २९ ॥ विविध प्राप्यते तेन नयीकात्मना जगत् । चरमामथ वक्ष्यामि रीतिं बलनिपूदन । अनिरुद्ध व्यक्तिरूपमीकार तमनुस्मरेत् ॥१८॥ वैखरी चरमा रीति प्रयत्नस्थानभेदिनी ॥ ३०॥ व्यज्यन्ते शक्यो हर जगत्सृष्टयादयोऽखिला । व्यक्तवाचा समुच्चारे सा स्फुटीभवति ध्रुवम् । दण्डात्सनिवेशेन सस्थिता ह्येवमेव हि ॥ १९॥ जीवाना देहबद्धाना तत्तत्सन्मार्गदर्शिका ॥ ३१ ॥ आ सकाराञ्चतूरूपयुक्ता में चतुरात्मता। मातृका जायते सेय विष्णुशक्त्युपवृहिता । स्मरेत् प्रभवचिन्ताया हकार द्वादशान्तकम् ।।२०।। विष्णुवत्तन पश्चाशच्छत्य परिकीर्तिता ॥३२॥ हकार वासुदेव तु विश्राम परिचिन्तयेत् । अधितिष्ठन्ति ये या च मातृका वर्णमालिनीम् । सकर्पण सार तमुदय त्वप्यये स्मरेत् ॥ २१ ॥ वासुदेवादयो न्यूहा दश द्वौ केशवादय ॥३३॥ एवमाकारतो दिव्या चिन्तयेञ्चतुरात्मताम् । स्वराधिष्टायिनो देवा शक्तीस्तपामिमा शृणु। द्विपटक धारणाना च द्वादशाध्यात्मलक्षणम् ।। लक्ष्मी कीर्ति या माया व्यूहाक्तय ईरिता ॥३४॥ सोपानभूत यत्नान्त्वा द्वादगान्ताद्विशेत् परम् । श्रीश्च वागीश्वरी कान्तिक्रियाशान्तिविभूतय । एपा सा प्रथमा रीतिवर्णमार्गस्य दर्शिता ।। २३ ।। इच्छा प्रीती रतिश्चैव माया धीमहिमेति च ॥३॥ सूक्ष्मा तच्चातुरात्मीया भारूपा मन्मयी परा। शत्त्य केशवादीना ता एता स्वरशक्तयः । मध्यमा पूर्वमेयोहा विशेष तन मे शृणु ॥२५॥ काधिशायिनो देवान् गदन्या मे निझामय । धारणा पूर्वमुत्ता याश्चतस्रो मत्वरूपिका । पद्मनाभादिनामानो विष्णव कादिदेवता । वकारारयानिरुद्धस्य शक्ति सारागसज्ञिता। पद्मनाभो ध्रुवोऽनन्त शतीशो मधुसूदन । क्रमेण विश्रामोदययातिव्यक्तिरूपा ज्ञेया । १५. तदेव विशदयति-निश्राममित्यादिना । २०. आ सकारादिति । सकारपर्यन्तमित्यर्थ । २१. व्यक्रमे चातुरात्यनिवेशमाह- हकारमिति । २२. आकारत इति । आकारपर्यन्तमित्यर्थ । ३७. पद्मनाभादयो निभवमेदा * C. omits four lines from here 4सैशिका. चिन्तनम् । पुरम् BD 6 C. omits 4 lines from here ·७० लक्ष्मीतन्त्रम् विद्याधिदेव कपिले विश्वरूपो विहगम । अमृता धरणी छाया नारसिंही सुधा तथा । बोडात्मा बडवावक्त्रो धर्मो वागीश्वरस्तथा॥३वा श्री कीर्तिनिश्वकामा मा सत्या कान्ति सरोरुहा ।। एकार्णवशयो देव कूर्म पातालधारक । माया पद्मासना खर्वा विमन्तिनरसभवा । वराहो नारसिंहश्चाप्यमृताहरणस्तथा ।। ३९ ।। नारायणी हरिप्रीतिर्गान्धारी काश्यपी तथा ॥४॥ श्रीपतिर्दिव्यदेहोऽथ कान्तात्मामृतधारक । राहुजित् कालनेमिन्न पारिजातहरो महान् ॥४॥ वैदेही वेदविद्या च पद्मिनी नागशायिनी । मदशका इमा देव्यो विज्ञेया कादिशत्तय ॥४८|| रोक्नाथस्तु शान्तात्मा दत्तात्रेयो महाप्रभु । न्यग्रोधशायी भगवानेक्शृङ्गतनुस्तत ॥४१॥ भवोपक्रणश्चय मातृकाधिष्ठिता सुरै । देवो वामनदेहस्तु सर्वव्यापी त्रिविक्रम । श्रीकण्ठानन्दसूक्ष्माचलम्बोदर्यादिशक्तिमि १४९।। नरो नारायणश्चैव हरि कृष्णस्तथैव च ॥ ४२ ॥ विनायकैश्च दुर्गाभि क्षेत्रेशैर्मातृभिस्तथा । चलत्परशुद्रामो रामश्चान्यो धनुर्धर । समयस्यैस्तथा बौद्धराहतैरपि चापरै ॥५०॥ वेटविद्भगवान् कल्की पातालशयन प्रभु ॥४३॥ एतप्यन्त्येषु चत्वारो देवा रामादयो हि ये। यथा हि क्षुधिता वाला मातर पर्युपासते । ते रङ्गयमयोर्निह्वामूलोपध्मानयोरपि ।। ४४ ।। एव सर्वे सुरा देवी मातृका पर्युपासते ॥५१॥ धीस्तारा चारणी शक्ति पद्मा विद्या तथैव च । इय योनिर्हि मन्त्राणा विद्याना जमभूरियम् । सख्या विश्वा सगा भूगर्टिश्मीर्वागीश्वरी तथा ॥ तत्वाना तात्निमाना च ज्ञानाना प्रसवस्थली ।। इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्र मातृकाप्रकाशो नाम रिशोऽध्याय पूर्वमेवेशदशाध्याये पठिता ज्ञातव्या । ४४. रङ्ग अनुनासिक । यमा प्रातिशाल्ये प्रसिद्धा वर्णपिशेपा । इति विंशोऽध्यायः मामा. पाणीc. तथा गुदा BC श्रीरयगर A,धीरयगया ' देव B ·एकविशोऽध्यायः शक शब्दार्थव्यक्तिरूपायै पडध्वपरिवर्तिनि । अधातीताववोधारये नमस्ते हरिवल्लभे ॥१॥ वर्णा प्रकाशिता देवि यथावत् सर्वहेतव । मन्त्रमार्गमिदानी मे यथावद्वत्तुमर्हसि ॥२॥ श्री एक एव परो देव श्रीमान् पुरुषसत्तम । पाड्गुण्याम्भोनिधिर्दिव्य सर्वात्मा सर्वतोमुस ।। तस्याह परमा शक्तिरहता श्रीरभेदिनी । सर्वाधारा सर्वशक्ति सर्वज्ञा सर्वतोमुसी॥४॥ मयि प्रकाशते विश्व दर्पणोदरशैलवत् । बोध एव स्वरूप में निर्मलानन्दरक्षण ॥५॥ इच्छापरवती साह चोधकाशविवर्तिनी। शब्दब्रह्ममयी भूत्वा विवर्तेऽह कराध्वना ॥६॥ कला ज्ञानादय प्रोक्ता पड् गुणा पारमेश्वरा । तासा निकद्वियोगेन विवर्ते तत्त्ववर्मना ॥७॥ सकर्षणादयो देवास्तत्त्वानि सुरसत्तम । वर्णव्यतिकरैर्भूयो विवत मन्त्रवर्मना ॥८॥ तस्य मन्त्राध्यनो व्यक्तिं गदन्त्या में निशामय । शब्दब्रह्मनिवर्तोऽय किरणायुतसकुल ॥९॥ चिल्लक्षण पड्गुणात्मा तस्य भेदश्चतुविध । क्वचिद्वीज कचिपिण्ड क्वचित्सज्ञा कचित्पदम् ।। तुर्य सुपुप्ति स्वप्नश्च जापद्वीजाय क्रमात् । एकस्वर द्विस्वर वा स्वरव्यञ्जनयोर्द्वयम् ।। ११ ।। वीज बहुस्वर वापि विज्ञेयं विबुधेश्वर । अन्तरा हरय पिण्ड कचित्स्वरसमायुतम् ॥१२॥ तत्तद्वाच्याभिधा सज्ञा नम प्रणवसयुता । क्रियाकारकसयोगस्तुतिसबोधलक्षण ॥१३॥ नानाभिज्ञासमायुक्त पदात्मा मन्त्र उच्यते। एतञ्चतुष्टय मन्त्र सपूर्ण देवतात्मनि ॥१४॥ १. पडध्वेति । वर्णक्रातत्त्वमन्त्रपदभुवनाख्या पडध्वान । २. सवैति । शब्दानामर्थाना चेत्यर्थ । ६ इच्छापरवतीति । म्वच्छन्देत्यर्थ । पिर्त परिणाम । कलाध्वनेति । ज्ञानादिगुणात्मनेत्यथ । ७. त्रिद्वियोगेन , युगल्त्रययोगेनेत्यर्थ । ११ वीनपिण्डसजापदमन्त्रा क्रमेण तुर्यादिजाग्रदन्तपदचतुष्टयसगता ज्ञेया इत्यर्थ । १२. अन्तरा मध्ये स्थिता हरय व्यञ्जनानि पिण्टमन्त्र इत्यर्थ । तस्यापवादमाह- क्वचिदिति । १३. पदमन्त्रस्वरूपमाह-क्रियेत्यादि । सोध सबोधनम् । १४. अभिज्ञा 1अन्तराहुरय A अन्तराहल्य अन्तराकुलय C अनन्तरादिल D ·लक्ष्मीतन्त्रम् सा चतुष्टयसंबद्धा सिद्धिमिष्टां प्रयच्छति । एषां पिण्डोऽथवा बीज ते मन्त्राः सार्वकालिकाः। क्षेत्रक्षेत्रज्ञभावं च मन्त्राणां त्रिदशेश्वर ॥१५॥ बीजाभावे तु मन्त्राणां बीजं कृत्वादिमाक्षरम् ॥ विज्ञाय तत्त्वतो मन्त्रान् प्रयुञ्जीत विचक्षणः । अनुस्वारयुतं पश्चात् सकलं मन्त्र उच्यते । शकः- प्रक्रीडयन्ति पुरुषं मन्ना रागेण रज्जितम् ॥२४॥ क्षेत्रक्षेत्रज्ञसद्भावं मन्त्राणां वद मेऽम्बुजे ॥१६॥ चतुर्दशविभागस्थे प्राकृते भुवनाध्यनि । यद्विज्ञाय न मुह्यन्ति सिद्धिमेष्यन्ति चाचिरात् । तुर्यवर्ज सुषुप्त्याचे प्राकृते च पदाध्वनि ॥ २५ ॥ वीजं वीजवतां जीरः शिष्टं क्षेत्रं प्रकीर्तितम् ।। आचार्यदृष्टिपातस्थं पुरुपं संयतेन्द्रियम् । प्रसादसुमुखा मन्त्रा उत्तार्य भुवनाध्वनः ।। २६॥ निर्वाजानामादि जीवः क्षेत्रं तु परिशेपितम् । वीजानां चैव पिण्डानामस्तु क्षेत्रज्ञ उत्त्यते ।। पदाध्वनश्च वैराग्यं जनयन्तः पदे पदे। क्रमात्तत्त्वकलावर्णपदवीपु नयन्ति तम् ॥ २७॥ शिष्टं तु क्षेत्रमुद्दिष्टमकाररहिते पुनः । क्षेत्रज्ञः स्वर उद्दिष्टः केवले च स्वरे पुनः ॥१९॥ मान्नं प्रासादमासाद्य निर्धूताशेषबन्धनः । लक्ष्मीनारायणाख्यं तद्विशति ब्रह्म शाश्वतम् ।।२८।। जीवः स्यात् प्रथमा मात्रा द्वितीयादि 'तनुर्भवेत् । एकमात्रे तु जीवः स्यात् संस्कारोऽद्भुतलक्षणः ।। शक्रः- आचार्यः कीदृशो देवि शिष्यस्तस्य च कीदृशः । उचार्यमाणं क्षेत्रं स्यान्निःस्वरे पिण्डके पुनः । मन्त्रेषु कतमो मन्त्रः प्रभवेत् परमाप्तये ॥ २९॥ प्रथमो जीव उद्दिष्टः शिष्टं क्षेत्रं प्रचक्षते ॥ २१ ॥ कथं स चोपदेष्टव्य एतद् ब्रूहि नमोऽस्तु ते । क्षेत्रक्षेत्रज्ञसद्भाव एप ते संप्रदर्शितः । श्री:- भादो मध्ये तथान्ते च त्रिपु वान्यतरत्र वा ।। सर्वलक्षणसंयुक्तो ब्राह्मणो वेदपारगः ।। ३० ।। - सज्ञा । १५. सा; देवता। १७. वीजगतां मन्त्राणां वीजाक्षरं जीव इत्यर्थः। १८. आदीति। याद्यक्षरमित्यर्थः। अस्तु; अारम्त्वित्यर्थः। १०. अकाररहिते पुनरिति उत्तरत्रान्वेति । स्वरः; यः कश्चित् म्बर इत्यर्थः । केवले च स्वरे इत्युचरवान्वेति । २०. सस्कार इति । मध्यमा वागित्यर्थः। अत्राष्टादगाध्यायस्यः पड्विंशः श्लोकोऽवयः २१. उचार्यमाणमिति। वैग्वरीत्यर्थः। २३. या मन्त्रे वीजं नास्ति तर प्रथमाक्षरमनुस्वारयुत वीजमित्यर्थः । यथा गणपतये नमः IT. omits four lines from here. ऐपटने. मनुमोत् B. स्वारोदोषणI. I. omits three lines from here. सपनोC.

·७३ एकविंशोऽध्यायः पट्कर्मनिरतः शान्तः पञ्चकालरतः शुचिः। शिष्यश्च तादृशो ज्ञेयः सर्वलक्षणलक्षितः । पञ्चरात्रार्थविन्मौनी मन्त्राक्षरकृतश्रमः ।। ३१ ।। क्षान्तिशीलं सुधीमन्त क्रोधलोभविवर्जितम् ।। न स्थूलो न कुशो हस्खो न काणो नैव रोगवान् । स्नानार्चनरतं नित्यं गुरुशुश्रूषणोद्यतम् । नान्धो न बधिरो मूढो न खल्वाटो न पङ्गुकः॥ विप्रानिदेवपित्यु भक्तं तर्पणशीलिनम् ॥ ३८ ॥ न हीनाङ्गोऽतिरिकाङ्गोन श्वित्री न च डाम्भिकः। न क्रोधनो न दुश्चर्मा न लोभहतचेतनः ॥३३॥ फुलीनं च तथा प्राझं शास्त्रार्थनिरतं सदा ।- ब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्य शूद्रं वा भगवत्परम् ॥३९॥ अकुलीनं दुराचारं शठं जिलं च वर्जयेत् । दयादान्तिशमोपेतं दृढभक्तिं क्रियापरम् ॥ ३४॥ ईदृग्लक्षणसंयुक्तं शिष्यमार्जवसंयुतम् । वर्णधर्मक्रियोपेतां नारी वा सद्विवेकिनीम् ॥४०॥ सत्यवाक्छीलसंपन्नं रेखाकर्मसु कौशलम् । जितेन्द्रिय सुसंतुष्टं करुणापूर्णमानसम् ॥ ३५ ॥ विद्यादनुमते पत्युरनन्यां पतिमानिनीम् । "आर्यलक्षणसंपन्नमार्जवं चारुहासिनम् । एवंलक्षणकं शिष्यमाचार्यों भगवन्मयः । एवंगुणगणाकीर्ण गुरुं विद्यात्तु वैष्णवम् ॥३६॥ ज्ञापयेद्विधिवन्मन्त्रान् गुरुदृष्टया समीक्ष्य तु ।। इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे गुरुशिष्यलक्षणं नाम एकविंशोऽध्यायः इत्यत्र गं इति बीजमन्त्रः । ४१. अनेन स्त्रीशूद्रयोरपि तान्त्रिकमन्त्रग्रहणे अधिकारो विधीयते। परं तु तारविषये विशेषो ग्रन्थान्तरेप्ववगन्तव्यः । इत्येकविंशोऽध्यायः शान्तिदमोपेतं B.; शमदमोपेतं D. I. केवलम् F. दद्यात् I. 10 2 आय F.; कुर्यात् 1. मुश्चीलं तं B, 8 श्रावयैदिरिधान C. एवंगुराणा C. B. पर C. " श्रीपञ्चगन A.; श्रीपाञ्चरात्रे B. D.

·हाविशोऽध्यायः शक- अनादिनिधने देगि सर्वज्ञे हरिवल्लभे। कथ वै ज्ञापयेन्मन्त्रास्तेपा रूप च कीदृशम् ।।१।। समप्रधानता वैपामुत ज्येष्टकनिष्टता । एतत् पृष्ठा मया ब्रूहि नमस्ते सरसीरहे ॥२॥ श्री- शृणु सर्वमशेपेण मत्तस्त्व पाकशासन । ययास्मि मन्त्ररूपहं यथा च ज्ञापयामि तान् ।। पर ब्रह्म परं धाम पाड्गुण्यममलोज्ज्वलम् । देशालानपच्छिन्नमनाकारमनूपमम् ॥ ४॥ अहमित्येव तद्ब्रह्म स्वात्मसवोधि निर्गुणम् । अनादिनिधन दिव्य लक्ष्मीनारायण महत्॥५॥ चिदानन्दरस दिव्यमसण्डमजरामरम् । अनुन्मिपद्भवद्भाव ग्राह्यमाहस्वर्जितम् ॥६॥ स्तिमित तत् पर ब्रह्म तस्य स्तिमिततास्म्यहम् । तत् कदाचित्पर ब्रझ भवद्भारव्यवस्थया ॥७॥ उन्मिपत्यजहद्रूप स्वेच्छयैव कदाचन । "साह भारात्मिकाहता सपूज्या परमात्मन ।। उदेमि भवतो देवादिच्छयैव निरस्वत । सभृत्याखिलसभारमिच्छयैर स्वनिर्मितम् ॥९॥ स्वभित्तो लिखित नीत्वा प्रभवामि पडध्वना । वार्ण क्लामयश्चैव तात्त्विको मान्त्रिकस्तथा ।। पादिको भौवनश्चैव पड़ध्वान प्रकीर्तिता । परम यदहताख्य सविद्रूपमनामयम् ।। ११॥ उन्मेप प्रथमरतस्य वर्णावा परिकीर्तित । व्याकृतिर्दशिता तस्य पूर्व ते पाकशासन ॥ १२॥ तदेव परम रूप मम सविन्मयं महत् । विवर्ततेऽध्यभावेन ज्ञानाद्येन कलात्मना ।।१३।। ज्ञानादीना फलाना तु गुणाना परमात्मन । पूर्व ते कथिता सूर्यािनन्तो यादृशाश्च ते ॥१४॥ अध्यद्वयमुपादाय तद्रूप मम चिन्मयम् । वासुदेवादिरूपेण वर्तते तत्त्ववर्मना ॥१५॥ ३. ज्ञापयामीति । आचार्यरूपेण बोधयामीत्यर्थ । ४. अनुपममिति । अनुप- ममिन्यर्थ । निर्गुणम्, सत्त्यादिपाहतगुणहीनम् । ६. अनुन्मिपदित्यादि । शान्तपरारम्याया माद्वारम्पोन्मेपरहितमिन्यर्थ । तथा प्रावयादिस्मपि मान्यम् । ८. उन्मिपति, प्रागत इत्यर्य । अनादित्यादि । स्वाभारिक निर्विकारत्वमजददित्यर्थ । ९. सिम्बत , तेजेमयाद्भगत इत्यर्थ । १५.मबद्वयम् , वर्णाधान फगवान चेत्यर्थ । , 1"मम् मामा. अD IA शिगिन्तीद ! पूगी B पृगिता गपिपन् । .

·द्वाविंशोऽध्यायः व्यूहाश्च विभवाश्चैव यच्चान्यद्भगवन्मयम् । तत्त्वाध्वनो विवृत्तिः सा कीर्तिता परमात्मनः ।। पूर्वाध्यद्वयमादाय तदेव मम चिन्मयम् । रूपं विवर्तते शश्वन्मान्त्रेण परमाध्वना ॥१७॥ उत्तारणाय जीवानां मनानां भवसागरे। भोगाय भवसंस्थानां वैराग्यजननाय च ॥१८॥ आराधनस्य सिद्धयर्थ मानसालम्बनाय च । मन्त्राध्या परमोदारो मम चिद्रूपलक्षणः ॥ १९ ॥ वासुदेवादिदेवानां मूर्तिभावं बजत्यसौ। मन्त्राः सर्वे चिदात्मानः सर्वगाः सर्वसाधकाः ।। प्रायमाणाश्च मन्तारं गुप्तरूपाश्च शास्त्रतः। भोगापवर्गदा होते देवदेवम्य शाणिः ॥२१॥ रूपं मे भगवन्मन्त्रा विज्ञेया मूर्तयोऽमलाः । जापत्स्वप्नौ सुपुप्तिश्च तुर्य चेति चतुष्टयम् ।। ज्ञेयं पदाध्वनो रूपं जाप्रवाह्येन्द्रियनमः । वाटेन्द्रियाणां तमसामिभूते विभवे सति ।। अन्तःकरणवृत्तिर्या संस्कारपरिशेपिणी । सा स्वम इति विक्षेया तदभावे सुपुप्तिका ।। २४ ॥ तमसानभिभूतस्य सत्त्वस्थस्य विपश्चितः । वाह्यान्तःकरणस्थाया वृत्तेरुपरमे सति ।॥ २५ ॥ शुद्धसत्त्वप्रसादस्य संततिस्तुर्यसंजिता । एवं चतुर्विधे मागे निर्दिष्टेऽस्मिन् पदाभिधे ।। तुर्यवर्ज सुपुप्त्यादिरशुद्धां भजते गतिम् । मायादिक्षितिपर्यन्ता योक्ता भुवनपद्धतिः ॥२७॥ भुवनाध्वा स विज्ञेयो ह्यशुद्धो मलपङ्किलः । प्रक्रीडयन्ति मन्त्रास्ते शश्वद्रागपरं नरम् ॥२८॥ तत्तद्भोगेन्द्रजालानि दर्शयन्तो विमोहितम् । गुरुणा सदयं सम्यग्वीक्षितं करुणाहशा ॥ २९ ॥ उत्तारयन्ति चैराग्यं जनयन्तः पदे पदे। ततः शुद्धमयान मार्गान प्रापयन्तः शनैः शनैः ।। शब्दब्रह्मणि निष्णातं प्रापयेयुः परां श्रियम् । एवंविधा महात्मानो मन्त्राः परमपावनाः ॥३१॥ त्रिविधास्ते तु विज्ञेया अधमा मध्यमाः परे। भवोपकरणानां ये देवानां मूर्तितां गताः ।। ३२ ।। अन्तवत्फलदा मन्त्रारते शेया अधमा वुधैः । मन्त्रा विभवदेवानां सशक्तीनां तु मूर्तयः ।। ३३ ।। १६. अन्यत् ; व्यूहान्तराणि विभवान्तराणि चेत्यर्थः। १८. मन्त्राध्वप्रयोजनमाह- उत्चारणायेत्यादिना। १९. मानमालयनायेति । शुमाश्रयरुपपदर्शनेन योगिनां मानसस्य ध्यानालम्बनप्रदानायेत्यर्थः । एतच श्रीविष्णुपुराणे अपश्चितम् । २०. अय प्रतं मन्त्रमहिमानमाह--मन्त्रा इत्यादिना । २१. महिमवर्णनमुसेन मन्त्रशब्दयौगिरार्थमाह- प्रायमाणाश्चेति । मन्यानोः धानोश्च व्युत्पन्न इति भावः । व्युत्पत्त्यन्तरमाह-गुप्तेति । "मत्रि गुप्तभाषणे" इति धातुः । २३. स्वप्नावस्यां निरूपयति-पाझेन्यादिना । २४. सदमावे; संसारामारे। २७. भुपनावानं निरूपयति मायादीति । ३०. पदे पदे जामदादिक इत्यर्थः। ३१. मनमणि ; मवेश्यियः । ३२. परे इति। उत्तमा इत्यर्थः । भापपनमरिस्पन्. मसन् B. समःD समान D.

·७६ लक्ष्मीतन्त्रम् ते ज्ञेया मध्यमा मन्त्रा उत्तमा व्यूहमूर्तयः । फलाहा उत्तमा ज्ञेया अन्याङ्गा मध्यमाः स्मृताः। ये तु ब्रह्मावगाहन्ते लक्ष्मीनारायणात्मकम् ।।३४॥ अनगा अधमा मन्त्रा भूयः शृणु सुरेश्वर ॥३५॥ भवद्भावव्यवस्थानास्ते मन्त्रा उत्तमोत्तमाः । वीजपिण्डादिसंयुक्ता उत्तमाः परिकीर्तिताः । एवं च ज्येष्ट्यकानिष्ट्यं विज्ञेयं मन्त्रकोविदेः॥ वीजाद्यन्यतमान्तःस्था मन्त्रा मध्यमसंजिताः ॥३८॥ अवीजादियुता ज्ञेया मन्त्रा अधमसंज्ञिताः । उत्तमाः पञ्चरात्ररथा मध्यमास्तु त्रयीमयाः । एवं मन्त्रविधा ज्ञात्वा ह्याचार्यः शास्त्रलोचनः । तन्त्रान्तरस्था विज्ञेया अधमाः शास्त्रचक्षुपा ।। यथास्वरूपतः शिप्यान् ज्ञापयेदर्थितो मनून् । इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे पडध्यमन्त्रस्वरूपकथनं नाम द्वाविंशोऽध्यायः भवोपकरणानि ; सर्गोपकरणभूतानि। ३६. पञ्चरात्रस्था इति । अनन्यपरसात्त्विक्तम- भागवतोद्देशप्रवृत्त्वात् तेषामुत्तमत्वम् । त्रयीमया इति । त्रैगुण्यविषयत्वात्तेषां मध्यमत्वम् । ३७. कलाः ज्ञानादयः। इति द्वाविंशोऽध्यायः ययानुरूपत: D.F. श्रीपधरान A. श्रीपाश्चराने B. 31. omits the title ·त्रयोविंशोऽध्यायः श्री व्यापकं यत् परं ब्रह्म लक्ष्मीनारायणं महत् । अहंता परमा तस्य शक्तिर्नारायणी ह्यहम् ॥ १॥ अनुप्रहाय लोकानामहमाचार्यतां गता। संकर्पणस्वरूपेण शास्त्र प्रद्योतयाम्यहम् ॥२॥ पुनश्च गुरुमूर्तिस्या सम्यग्विज्ञानशालिनी। शक्तिमय्या स्वया दृष्ट्या करुणामन्त्रपूर्णया ॥३॥ पालयामि गुरुभूत्वा शिप्यानात्मोपसर्पिणः । तस्माज्ञेयः सदा शिप्यराचार्योऽसो मदात्मकः।। शिष्यं संज्ञापयेन्मन्त्रान् यथा तदवधारय । आदी शुद्धे समे स्निग्ये देशे भूदोपवर्जिते ।। वर्णानुरूपवर्णादये गोमयेनोपलेपिते । धूपिते शल्यनिर्मुक्ते गन्धपुष्पायलंयते ॥६॥ पञ्चगव्येन संसिके चन्दनाद्यनुलेपिते । मुमृन्मयी च घटियां फेचलेः पुमुमैः मुभैः॥ प्रणवादिनमोऽन्तेन रवेन मन्त्रेण पूजयेत् । व्याहत्या परिजप्याथ 'पूर्वया प्रणवाद्यया ॥८॥ मृदं भूमौ प्रसार्याय गन्धधुपाघिवासितम् । चतुरश्रं सुवृत्तं वा द्विहस्तं हस्तमेय या ॥९॥ सुसमं मातृकापीठं कृत्वा प्रस्तारयेत्तु ताम् । एकैव मिन्नवर्गा या देवी पञ्चदशाक्षरा ॥१०॥ मन्त्राणां जननी साक्षान्मम शब्दमयी तनुः । पद्माकारेण या मन्त्री चक्राकारेण या स्तरेन् ।। पौरुपे चक्ररूपं तु पाद्मी लक्ष्मीमनुक्रमेत् । अग्नीपोममयी शक्तिर्विसृष्टारया द्विरय्या ।।१२।। "स्वराज्यां तां लिखेत्पत्रमरं वा पूर्व दिग्गतम् । पृथिव्यादिपुमन्ता ये पञ्च वर्गास्तु कादयः ।।१३।। अग्न्यादिवायुपर्यन्ते तां लिखेदरपत्रवत् । अन्तःस्थधारणारूपं यादिवान्तचतुष्टयम् ॥१४॥ ५. भूदोषाः केशनखास्थिसंमर्गनाः, उपरत्वादयश्च । ६. वर्णानुरूपेत्यादि । बाम- पादिवर्णानुगुणसिनादिवर्णयुक्त इत्यर्थः। तथा चोक्तं परमसहितायाम्--"नाभगम्य सिता भूमिः क्षत्रियत्सारणा भवेत् । पीतवर्णा च वैश्यस्य कृष्णा शूद्रन्य कीर्निता ।।" (७-५) इति । गल्यानि कष्टकादीनि । ७. केवलः विवम्तः, अप्रथितरित्यर्थः । ८. पूर्वयेति । च्याहत्येत्यर्थः। १०. भिन्नार्गा; क्वर्गाद्यान्मना मिनेन्यर्थः । १३. पृथिवी कारः। परमि B. 1B omits this line. आर:स: D. 'चन्दनपुति B.C. E.I. B. omits ths and the next pala. 'धूदिनागिरम् A.: पदिशिवम् F.1 C: D. I. "या मागा निगममा. "सगला . 'मा 'पप B. D.r.G.

·लक्ष्मीतन्त्रम् उदग्गतं लिखेत् पत्रमर वा पूर्ववद्रुध । वकार कटिसून तु कुण्डले तु शपो स्मरेत् । शाद्य क्षान्त तुरीयान्त यदुक्त ब्रह्मपञ्चकम् ॥१५॥ सकार हृदय विद्याद्धृदयस्थ तु ह स्मरेत् ॥ २५ ॥ तहिखेदेशदिक्सस्थमर पत्रमथापि वा । प्रसरन्ती प्रभा विद्यात् क्षकार विद्युदुज्ज्वलाम् । शब्दाख्यं यत्पर ब्रह्म ज्योतिर्मयमनामयम् ॥१६॥ र नासामगं विद्याद्यमाख्य हृदये स्मरेत् ॥२६॥ ध्यायेदालोकरूपेण पर्यन्ते चक्रपद्मयो । जिह्वामूलीयकं जिह्वामूले विद्यादनन्तरम् । उपध्मानीयक विद्यादोष्ठयो क्रमशस्तथा ॥२७॥ प्रणवाद्यैर्नमोऽन्तैस्तैरक्षरैस्तत्त्वसज्ञकै ॥ १७ ॥ शुभैर्वर्णमयै परिमीपोममयै कृताम् । प्रकृति त्वयेत्तत्र तत्त्वरूपा तु मा बुध । बिभ्रती वनमाला च कण्ठात्पादावलम्बिनीम् ।।२८।। ततस्तत्वर्णिकामध्ये चिन्तयेन्मन्त्रमातृकाम् ।। १८ ।। अग्नीपोमार्ककोश्याम स्फुरद्रत्नविभूपितम् । अनादिनिधना देवीमहता पुरुषोत्तमीम् । मकुट चिन्तयेद्विद्वान् हकार पारमेश्वरम् ॥ २९ ।। पाशाङ्कुशधरा देवीं पद्मिनी पद्ममालिनीम ॥१९॥ एव सस्मृत्य ता देवी मातृका मन्त्रमातरम् । प्रसन्ना पद्मगर्भामा सर्वलोकमहेश्वरीम् । पूजयेदयंपुष्पाद्यैरों नमो मन्त्रमापे ॥३०॥ वर्णप्रक्लप्सावयवा वर्णालकारभूपिताम् ॥ २०॥ इदमध्यं गृहाणेति भोगैरेषमनुक्रमात् । शब्दब्रह्म तनु विद्यात् प्रणव तु शिर स्मरेत् । तत कृताञ्जलि प्रह प्रणम्याष्टाङ्गवद्भुवि ।। ३१ ।। अ आ इति ध्रुवौ विद्यादि ई विद्यात्तु चक्षुपी।।२१।। पद्मस्थे पद्मनिलये पद्म पद्माक्षवल्लभे। सर्वतत्त्वकृताधारे मन्त्राणा जननीश्वरि ॥३२॥ उ ऊ को ऋऋ नासापुटावन्यौ कपोलको । ए ऐ ओष्ठौ च विज्ञेयो ओ औ दशनपङ्क्तिके।। व्याकुरु त्व पर दिव्य रूपं लक्ष्मीमयं मम । प्रार्थ्यव प्रयतो मन्त्री स्वयं लक्ष्मीमयो भवेत्॥३२॥ अ जिह्वाम समुच्चार कचवर्गों करौ स्मरेत् । मातृकाकृतविन्यास स्वय सन्मातृकामय । टतनी पदी विद्यात् पफौ पार्श्वे स्मरेद्वध ॥२३॥ उद्धरेदीप्सितं मन्त्र शिष्यस्योपदिशेत्तत ॥ ३४ ॥ बभौ पश्चात्पुरोभागो म नाभिं परिचिन्तयेत् । वीजपिण्डात्मका मन्त्रा मन्नेषु श्रेष्ठता गता । प्राणोमाणी यरो विद्याल्ल हार परिचिन्तयेत्॥ तन श्रेष्ठानि वीजानि पिण्डेभ्योऽपि सुरेश्वर ॥३५।। पुमान् मकार । १९ पुस्पोचमस्य स्त्री पुरुषोत्तमी । २२. अन्यौ, लल्वर्णावित्यर्थ । अनयोर्नपुसकत्वान्न नाम्ना निर्देश । २६. रङ्गम् , अनुनासिकम् । ३४. मातृकेत्यादि । मितिम्वमर्चयेत्तत्रा «BDI omnt 3 hoes from here ' पुरषोत्तमाम् A B C D भार AB तु BC.I ईश्वरे।

·त्रयोविंशोऽध्यायः वीजेषु रत्नभूतानि सप्त वीजानि वासव । तारकः प्रथमं वीजं द्वितीयं तारिका स्मृता ॥३६॥ तयोस्तु तेजसा तुल्यं तृतीयमनुतारिका । चतुर्थ तु जगद्योनिः परमं वीजमुच्यते ॥ ३७ ।। प्रायुम्नं पञ्चम वीज पष्टं सारस्वतं मतम् । महालक्ष्मीमयं वीजं सप्तमं परिकीर्तितम् ।। ३८ ॥ स्थूलसूक्ष्मपरत्वं तु प्रतिस्वं परिकीतितम् । त्वं शक्रावहितो भूत्वा शृणु वीजान्यनुक्रमान् ।। इति श्रीपाश्चरावसारे लक्ष्मीतन्त्रे 'मातृकाप्रकाशो नाम प्रयोविंशोऽध्यायः अकारादिक्षकारान्तैर्वणः कृतः विन्यासः पद्मचक्रयोः निक्षेपः येन सः । ३६. तारादि- मन्त्रोद्धारक्रमोऽनन्तराध्याये वक्ष्यते । इति त्रयोविंशोऽध्यायः 'मद्यप्र:A. B.C ३ A.;सणे.

·J चतुर्विंशोऽध्यायः श्री:- परं ब्रह्म परं धाम परं ज्योतिरनूपमम् । लक्ष्मीनारायणं ब्रह्म दोपशून्यं निरञ्जनम् ॥ १॥ एकं सर्वमिदं व्याप्य स्थितं सर्वोत्तरं महः । अहंताहं परा तस्य ब्रह्मणः परमात्मनः।।२॥ हिताय सर्वजीवानामुन्मिपन्ती स्ववाञ्छया । शब्दब्रह्ममयी भूत्वा मातृकामन्त्रविग्रहा ॥३॥ भवामि मन्त्ररूपाहं तत्तद्वाच्यानुकारिणी। प्रथमं ताररूपेण यथारम्येवं समुद्धरेत् ॥४॥ प्रथमं ध्रुवमादाय ततः कर्ण समुद्धरेत् । नाभिं समुद्धरेत्पश्चात् त्रयमेकत्र योजयेत् ॥५॥ ओमित्येतत् समुत्पन्नं प्रथमं ब्रह्मतारकम । बिन्दुना भूपयेत् पश्चान्नादेन तदनन्तरम् ।।६।। ध्यायेत् संततनादेन तैलधारामिवातताम् । एतत्तद्वैष्णवं रूपं त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम ॥७॥ अनिरुद्धस्त्वकारोऽत्र प्रद्युम्नः पञ्चमः स्वरः । संकर्पणो मकारस्तु वासुदेवस्तु विन्दुकः ॥ ८॥ चतुर्णामविभागस्तु नादस्तत्र सुरेश्वर । नादस्य या परा काष्ठा साहंता परमेश्वरी ॥९॥ शक्तिः सा परमा सूक्ष्मा नादान्तगगनाह्वया । शब्दब्रह्ममयी सूक्ष्मा साहं सर्वावगाहिनी ।। १०॥ विरामे सति नादस्य 'यः स्फुटीभवति स्वयम् । ज्योतिस्तत्परमं ब्रह्म लक्ष्मीनारायणायम् ।। ११ ॥ एतत्ते वैष्णवं धाम कथितं पौरुषं परम् । शान्तमस्यैव यद्रूपं तस्य तत्त्वं निशामय ॥ १२ ॥ "विसृष्टिं पूर्वमादाय सूर्यमन्ते नियोजयेत् । संनिकर्पे परे जाते तदोमित्युदित महः ।। १३ ॥ एतत् तत् परमं धाम शक्तिसंहारलक्षणम् । स्मर्यमाणं परं तत्त्वं प्रकाशयति यद् ध्रुवम् ॥१४॥ १०. नादान्तेत्यादि । पूर्वोक्तस्य नादस्यान्ते यत् गगनं दहराकाशः, तद्रूपेत्यर्थः । देव्या दहराकाशरूपत्वात् परब्रह्मणस्तन्नियतवसतित्वं श्रूयते -"तत्रापि दहं गगनं विशोक- स्तस्मिन् यदन्तस्तदुपासितव्यम्" इति । श्रीसात्त्वते च—"नादावसानगगने देवोऽनन्तः समन्वितः” (२-६९) इति । १३. विसृष्टिः विसर्गः । सूर्यः अंकारः । अ.-+अं इति स्थिते " अतो रोः" इत्युक्त्वे गुणे पूर्वरूपे च ओमिति भवति। १४. विसर्गविन्दुसयोगरूपत्वात् श्रीप्वाच I. 2 'भूताई D. HET A B.C. D. G यथारथोऽयं B.C. धुरम् B.C.D. ३ सर्वभूताना नादान्ता A.I. या D. 8 9 रिसृष्टं B D.

·चतुर्विशोऽध्याय सहत्य सर्वसभार शुद्धाशुद्धावसभवम् । तारपूर्वान गुणान् भूयो विन्यसेत् पाकशासन । सृष्टी समुद्यत्ता शक्ति सूर्ये पुसि सनातने ॥१५॥ एव विन्यस्य तन्मन्त्रमगोपागसमन्वितम् ॥ २४ ॥ परमे भोक्तृरूपे सा विधाय प्रतिसचरम् । खदेहे गुरुरात्मस्थ चिन्तयेत् पुरषोत्तमम् । अनीपोममयाद्भागात् स्थूलात्सा प्रतिनिर्गता ॥१६॥ विश्वादिलयपूर्व तु यथावत् तन्निबोध मे ।। २५ ॥ दापत्यं मध्यम शश्वद्विन्दुनादमय श्रिता। विश्व जाग्रत्पदेशान सर्वेन्द्रियसमीरकम् । शक्ति शान्तात्मक दिव्य सूक्ष्मदापत्यमाश्रिता ।। भोक्तार शब्दपूर्गणा पञ्चाना विषयात्मनाम् ॥२६॥ प्रतितिष्टति सा दिव्ये व्यापके परमात्मनि । अनिरुद्धात्मक 'त च चिन्तयेत् प्रथमाक्षरम् । अस्य मात्रा विधानझै सार्धास्तिस्र उदाहता ।। त सोपकरण देवमकारे प्रविलाप्य तु ॥ २७॥ प्रयोऽग्नयस्त्रयो लोकास्त्रयो वेदास्त्रयो गुणा । अकार तैजसे देवे प्रद्युम्ने स्वप्नरमगे । यो देवास्त्रयो व्यूहात्रयो वर्णास्त्रय स्वरा ॥१९॥ अन्त करणवृत्तीना प्रेरके प्रविलापयेत् ।। २८ ।। नितय नितय शक यत् किंचिजगतीगतम् । त सोपकरण देवमुकारे प्रविलापयेत् । तदादि नितय ज्ञेयमर्धमाना निरन्जना ॥२०॥ उकार चेश्वरे प्राज्ञे सर्पणतनुस्थिते ॥ २९॥ सर्वे शब्दा अकारोत्था उकारात्तेजसा त्रयम् । सुपुप्तिपदगे शश्वत् प्राणादिप्रेरके विभौ। पृथिव्यादि प्रकृत्यन्त मकारोत्थ पुरदर ।। २१॥ विलाप्य त च देवेशं तुर्यसस्थेऽर्धमानके ॥३०॥ ज्योतिर्मय्यर्धमात्रा सा चिन्मयी परमा कला। ज्ञानानन्दमये देवे वासुदेवे विलापयेत् । युग्मि स्वरै सविन्द्वन्तराद्यन्तस्वरपट्कयो । तुर्यातीते च तत्तुर्य लक्ष्मीनारायणात्मनि ॥३१॥ ज्ञानादिगुणपटकान्खक्लतिरमुष्य तु । प्ररिलाप्य स्वय दिव्यामहंता वैष्णवी श्रयेत् । नाभौ पृष्ठे तथा बाहोरुरुजानुपदेषु च ।। २३ ॥ तन्मयस्तादृश प्राप्य लयस्थान तत क्रमात् ॥३२॥ सृष्टिसहारलक्षणमित्यर्थ । १५. सूर्य पुसि, बिन्दुरूपे । २० आदि त्रितयमिति । अकारादि त्रयमित्यर्थ । अर्धमात्रा निन्दु । २१ तेजसा त्रयम् , सूर्यसोमामिरूपम् । २० परमा कल, नाद । आदिस्वरपट्कम् अकाराङ्कारान्तम् । अन्तस्वरपटकम् लकाराद्योकारान्तम् । तेषु युवरा आ, ई, ऊ, लू, ऐ, औ इति । तै सपिन्दुमि- रङ्गन्यास । उपाङ्गन्यासस्तु सतारे ज्ञानादिपदे । २६ विश्वेति जाग्रत्पदस्थात्मनाम । २७. अनिरुद्धप्रद्युम्नसकर्षणवासुदेवलक्ष्मीनारायणा विश्वतैनमप्राज्ञतुर्यतुर्यातीतसज्ञकजाग्रदा- 1 4 तत्व A B G सूश्मा D वेदा स्त्रयोलोका BF 5प्रयमाक्षरे । ३ अनिन्दाभिधानं च। 6सद्मनि ।

·लक्ष्मीतन्त्रम् जागरामवतीर्याय दीक्षित शिप्यमग्रत । जीयनेव भवेन्मुक्त पुनीते चक्षुपा जगन् । सद्गुरुमन्मयो भूत्वा तारमध्यापयेत्ययम् ॥३३॥ सिद्धा स्युस्तस्य मन्त्रारते लौक्सिस वैदिवाश्च ये । साद्गोपाङ्गनम शश्वत् ससमाधि सविस्तरम । स्नात सर्वपु वेदेपु विद्यासु सकलासु च । स च दद्यात् रनमात्मान दक्षिणा गुरवे धने ।। सिद्धान्तेषु च सर्वेपु तीर्थेषु च भवेदसौ ॥ ४३ ।। र धानुज्ञस्तत पुर्वन् पोरश्वरणिक विधिम् । प्रयोगा सर्वमन्त्राणा यानन्तो याशाश्च ये। महानदीतट गत्या सिद्धागायतन तु वा ।।३५॥ तारन्तस्तान्झास्तेऽस्य प्रयोगा इति निर्णय ॥४४|| पालाश वा वन सम्यकपर्यन्तादृष्टभूतलम् । अस्य व्या तयस्तिस्रो वर्णनयसमुद्गता । स्नान निपपण फुर्वन् ब्रह्मचारी नितेन्द्रिय ॥ पद्भ्य समुद्गता ह्यस्या सानिनी सर्वपाननी ।। पयोयानरभक्षाणामभनन्यतम सत् । अस्या पद्भयत्रयो वेदा ऋग्यजु सामरक्षणा । फुझोचये निपण्ण सन् काशचीरफुशेशय ॥३७॥ इत्येतन्मयमेवेद लौरिक वैदिक वच ।। ४६ ॥ पालश धारयेदण्ड सपीत कृष्णचर्मणा । यथा न्यग्रोधधानायामन्तभूतो महाद्रुम । मचित्तो ममयो भूत्वा गुर्गादिष्टेन वर्मना॥३८॥ तथेट वाङ्मय विश्वमस्मिनन्त स्थित सदा॥४७॥ "नित्य योगपरो भूत्वा सम्यग्ज्ञानसमाधिमान् । एतदाय महाबीज शब्दाना प्रकृति परा। दशलक्ष जपेमौनी तार ससारतारकम ।।३९ ।। शब्दब्रह्म पर धाम पवित्र परम महत् ।। ४८।। दशाश जुहुयान पण समिद्भि सर्पिपापि वा। ओंकार प्रणवस्तारो हसो नारायणो ध्रुन । प्रीता तम्य प्रशाशेऽमहता वैष्णवी परा ।। ४०॥ वेदामा सर्ववेदादिरादित्य सर्वपारन ॥४९॥ साधकम्य तत सम्यक् सद्विवेमिनि चेतसि । मोक्षदो मुक्तिमार्गश्च सर्वसधारणथम'। लक्ष्मीनारायणारय तत् सामरस्य प्रकाशते ॥४शा एमादीनि नामानि शाखे शास्त्रे विचक्षणे ॥ द्यधिष्ठातारो देवा । ३० तन्मय अहतामय । ३३ लयस्थानात् सृष्टिस्थानानतरण- चिन्तामाह-जागरामिति । पुरश्चरण नाम गुरोर्लज्यस्य मन्त्रस्य वीर्यवत्तरत्वसपाद- नायानुष्टयो जपहोमादि । तच्च पञ्चाङ्गम् । तथा चोक्तम्- "जपहे मौ तर्पण चाभिषेको विप्र भोननम् । पञ्चाङ्गेपामन रोके पुरश्चरणमुच्यते ॥” इति । ४० दशाशमिति । लक्षकृत्व इत्यय । ४७ तारम्य समन्तवारमयरूपये दृष्टान्त उच्यते—यथेति । धाना सूक्ष्म बीनम् । महाद्रुमम्य बने सूक्ष्मतयारम्यानरयन चार साख्यसत्कार्यनादमनुस् य । औपनिषदमते तु धानाया महाद्रुमम्य चौपादानश्यात् सत्कार्यबाट इति अपस्यामेटात् कार्यकारणभानन्याहार । 2 1टरित AC धाग्यन् संधारण पर 1 BF लन्थ्यानुना F नित्ययाग B नित्ययाग। पारनं AI 6 पालन BC ·चतुविशोऽध्याय अधीतानि महापुण्यान्योंकारस्य महात्मन । निवासेन सम विद्या समुदेत्यन्तरज्ज्वला । इद शरणमज्ञानामिदमेव विजानताम् ॥५१॥ उदयास्तमयावस्या श्वासनिश्वासतुल्यको ॥ ६ ॥ अयमन्विच्छता वर्ग पोत पार तितीर्यताम् । पष्टि श्वासा भवेत्प्राणा पट् प्राणा नाडिका मता। हकारौकारसयोगादय प्रासादसज्ञक ॥५२ ।। नाडय पष्टिरहोरानमेव कारक्रियागति ॥ ६१ ॥ पिण्डोऽय सर्वतत्वाना पिण्डभूत सनातन । एवं हसोदयाद्विद्धि सहस्राण्येकविंशतिम् । साधन प्रतिपत्तिश्च विनियोगोऽथ धारणा ॥२३॥ शतानि पट् च देवेश तावन्त स्युर्जपा कृता । धीजस्येव सुरेशान प्रासादस्यास्य विद्धि तत् । किंतु सकल्पन कुर्यादहरादौ मनीपया। अस्यैव सज्ञामन्त्रोऽय हसो नाम महामनु ||२४|| एवंसस्यान्' जपानस्य करिष्यामीति बुद्धिमान् ।। भोक्तार प्रथम वर्ण विद्धि भोग्य द्वितीयकम् । विन्यसेत् पञ्च चाङ्गानि तेपा रूप निवोध मे । नारायणमय पूर्वमवर श्रीमय परम् ।। ५५॥ सूर्यसोमौ चतुर्थ्यन्तौ नम स्वाहासमन्वितौ ॥ अग्नीपोमात्मकावेतौ वर्णों विद्धि सनातनौ । निरचनौ निराभासौ चौपडहुफडन्तको । अनयोरन्तरा शक विन्दुधर्मों व्यवस्थितौ ॥५६॥ फडन्त मूल्मेवात्रमित्यगान्यस्य पञ्च तु ।। ६५ ।। आधारान्मूर्धपर्यन्त भोक्तार वर्णमुनयेत् । अयमेव विपर्यस्त परमात्ममनु स्मृत । चिसूजेमुसतो वर्ण द्वितीय भोग्यसज्ञकम ।।५।। स्मृत्वा शक्तिं ससभारा सूर्ये भोत्तरि सनयेत् ।। सर्ग सृष्टि कृता तेन हसोचारप्रयोगत । शिष्टं प्रणवचित्यमिति सज्ञामनोविधि । अजपेय समाख्याता विद्या सर्वाङ्गशोभना ॥५॥ पदमन्त्रास्त्रयोऽस्य स्युर्निधाने पाश्चरानिके ।। ६७ ।। चतु पष्टयधिकाशीतिकोटिसस्यासु योनिपु । विष्णवे नम इत्येव नमो नारायणाय च । तद्भेदपु च मन्त्रोऽय स्वयमुशरते सदा ।। ५९॥ नमो भगवते पूर्व वासुदेवाय चेत्यपि ।। ६८॥ इति च मिटा । ५५ प्रथम वर्णमिति । हकारमित्यर्थ । द्वितीयामिति । सकारमित्यर्थ । ५६ निन्दुधर्मी सृष्टिसहारौ । ५७ आधारस्थानमारभ्य मूर्धपर्यन्तगामिना परनेन हकार- मुघरेत् । सरार मुग्यतो विसनेत् । ५८ हसमन्त्रस्यानपामन्त्र इति नाम । ६२ हस- मन्त्र सहजप्ते सति २१६०० सल्याका जपा कृता भवन्तीति भार । ६३ ण्वसग्न्यानिति। इयत्सम्याकानित्यर्थ । ६४ सूर्यमोमो हकारमकारौ । ६६ विपर्यम्न इति । सोऽह- मिति मन्त्र इत्यर्थ । सरीरेण शक्तिमादाय हकारे परमामनि योनयेदित्यर्थ । ६७. प्रय इति । यद्यपि चत्वारी मन्त्रा यक्ष्यते । तथापि तेषु कचिंगदमादाय त्रयाणा पृथक् निर्देश किन्यते । ६८. मन्त्रम्वरूपाण्याह-विष्णने इत्यादि । आदी नमो भगवते इति । अन्ते फिधिानिAG सेरोBC.F त्या AB समरा A Bc ·उक्ष्मीतन्त्रम् जित ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभाषन । 'तथैव स्फीतवर्णस्य शिष्टैरतु द्वादशाधिके । नमस्तेऽस्तु हपीकेश महापुरुप पूर्वज ।। ६९ ॥ समस्तैश्वरमोपाङ्ग क्ल्पयेत्तेजसा सह ।। ७३ ।। पदमन्त्रश्चतुर्थोऽय प्रणवस्य पुरदर। केवलस्तारकश्चैव चत्वारश्च तदादिका | ओंकारसहितानेतान् मन्त्रान् पूर्वविदो विदु ।।७०|| पञ्चैते व्यापका मन्त्रा पाञ्चराने प्रकीर्तिता ॥ ज्ञानादिगुणसयुक्तैरक्षरै प्रणादिमि । नासाध्य किंचिदस्तीह मन्त्रैरेभिर्महात्मभि । नमोऽन्तैरङ्गक्लति स्यात्तथैवोपागकल्पना ॥ निश्रेणी पञ्चपर्वपा परब्रह्माधिरोहणे ।। ७५ ॥ एपा दिव्या महासत्ता पञ्चमन्त्री तु मन्मयी। न्यूनाक्षरस्य मन्त्रस्य वर्णेन चरमेण तु । अर्चनाजपतो ध्यानादिमा सम्यक् समाश्रित । उपागक्ल्पना कार्या तत्तद्गुणपदैर्युता ॥ ७२ ।। वा सत्ता वैष्णवीं प्राप्य पर ब्रह्माधिगच्छति ।। इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे तारप्रकाशो नाम चतुर्दिशोऽध्याय वासुदेवायेति। नमो भगवते वासुदेवायेति मन्त्र इत्यर्थ । ७२. न्यूनाक्षरस्येति। षडक्षराष्टाक्षर मन्त्रयो न्यूनाक्षरत्वम् । तत्र चरमाक्षरेण पूरण कर्तव्यमित्यर्थ । ७३. स्फीतवर्णस्येति । अधिकवर्णस्येत्यर्थ , यथा जित ते इति मन्त्रे । इति चतुर्विशोऽध्यायः प्रीर्तित 1 तथाथिर I श्रीपदरात A, श्रीपादपत्रे B प्रणादि । नानासाद्य किंचिदस्ति I तारका ३ तत्तत्पदगुणे BF अU DF B ·पञ्चविंशोऽध्यायः श्री:- इत्थं ते कथितः शक तारकस्यप विस्तरः। संसारतारिकाया मे तारिकायाः शृणु क्रमम् ।। वर्णानां विधिसिद्धपथ संज्ञाः पूर्व निशामय । श्रुतासु विधिवद्यासु विधिर्मान्त्रः प्रवर्तते ॥२॥ अपारश्चाप्रमेयश्च प्रथमो व्यापकः स्मृतः। आदिदेवस्तथासार आनन्दो गोपनः स्मृतः ॥३॥ रामसंश इकारश्च इद्ध इष्टः प्रकीर्तितः । ईकारः पञ्चपिन्दुवै विष्णुर्माया पुरंदर ॥४॥ उकारो भुवनास्यत्र उद्दाम उदयस्तथा। उयार ऊों लोकेदशः प्रज्ञाधारास्य एव च।॥५॥ सत्यच ऋतधामा च ऋकारःमतु चाइयुशः। अपारो विष्ठराग्यश्व माला चैव प्रसारणम् ॥६॥ लिद्गामा भगवान प्रोत्तो लपारम्तारकः स्मृतः । ल्पारो दीर्घघोणच' देवदत्तम्तया' विराट् ॥मा ध्यक्ष एकारसंगच जगदोनिरविमहः । ऐश्चय योगधाता' परोस ऐरावणः स्मृतः॥८॥ मोगर पोतदेहश मोदनव निम्मी। ओर्गोऽय भूपराग्यश यो स्मृतो खोपधामकः ।। प्रैलोरपायदो म्यारी प्योमेझोऽशर पर प। रिसर्ग: पटिनयनोसपारः परमेशरः॥१॥ कमलश्च करालश्च ककारः प्रकृतिः पर।। सफारः सर्वदेहश्च वेदात्मा विश्वभावनः ॥ ११ ॥ गदध्वंसी गकारस्तु गोविन्दश्च गदाधरः। धकारस्त्वय धर्मागुरतेजस्वी दीप्तिमारतथा ॥ १२॥ डकार एकदंष्ट्रारयो भूतात्मा भूतभावनः । चकारश्चञ्चलश्चकी चन्दांशुः स तु कध्यते ॥१३॥ छन्द.पतिश्छलध्वंसी छकारछन्द एव च । जन्महन्ताजितश्चैव जकारश्चैव शाश्वतः ॥ १४ ॥ सकारो झपसंज्ञश्च सामगः सामपाठकः । ईश्वरश्चोत्तमास्यश्च बकारस्तत्वधारकः ।। १५ ॥ चन्द्री टकार आहादो विधाप्यायकरस्तथा । धाराधरष्टशरथ नेमिः पौरतुभ उच्यते ॥ १६ ॥ दण्डधारो टकारश्च मौसलोऽसण्डनियमः। ढकारो विश्वरूपच परा प्रतर्दनः ॥१७॥ णकारोऽभयदः शान्ता चैकुण्ठ इति पीर्तितः । तसारस्तानलक्ष्मा प राना मगधरः समृतः ।। "धन्धी मुवनपालथ यकार: मर्परोधकः । दत्तायशो दमनो दयारः शान्तिदः स्मृतः ।।१९।। घमारासतां माधया प्रीर्तितः। नरो नाण्यः पन्या नगरः ममुदाइनः ॥२०॥ भRI. RRC D.G. ०९:A.D. UD catsALrottomtert. Bि.E. र:A.D.CI. पिये. 'A.B.C. रिम: RR D. TA.B.E. गा. E: RI.C.T.I. 1.n.adc.entirs from here.

·लक्ष्मीतन्त्रम् पार पद्मनाभश्व पवित्र पश्चिमानन । प्रयच्छन्ति परामृद्धि विज्ञान भावयन्यपि । फकार फुटनयनो लागरी श्वेतसहित ॥२१ ।। परस्परागभाव च मन्त्रोत्पत्तौ नजन्यमी ॥ ३१ ॥ वकारो वामनो हरप पूर्णाङ्ग स च क्थ्यते । चराचरेऽस्मिंस्तनास्ति यदमीभिर्न भावितम् । भल्हातको भकारश्च ज्ञेय सिद्विपदो ध्रुव ।। नित्या यद्यपि ता दिव्या मन्त्राणा मूर्तय परा ॥ मगारो मर्दन कार प्रधान परिपठ्यते । तथाप्येवंविधैर्वण विता इति चिन्तना। चतुर्गतिर्यकारश्च सुसूक्ष्म शव उच्यते ॥ २३ ॥ भवन्ति पूर्णसामा मन्त्रा शास्त्रनिदर्शनात् ।। अशेपभुवनाधारो रोऽनल कालपारक । आलम्बन धिया चैव भवन्त्येव महामते | रकारो विवुधारयश्च धरेश पुरपेश्वर ।। २४ ॥ अभागेऽपि यथा व्योम्नि धिया भाग प्रक्ल्यते ।। वराहश्चामृताधारो वकारो वरण स्मृत । सौकर्याय तथा मन्त्रे वर्णभागोऽनुचित्यते । शकार शकर शान्त पुण्डरीक प्रकीर्तित ॥२५॥ कृत्वैव भानगा व्याप्तिं वर्णाना पूनन निधा। नृसिंहश्चाग्निरूपश्च पफारो भास्कररतथा । भूमौ पद्मे तथा देव्यास्तनौ मन्त्रान् समुद्धरेत् सकारत्वमृतस्तृप्ति सोमश्च परिकीर्तित ॥२६ ।। परमात्मानमादाय योजयेत् कालवह्निना ।। ३६ ॥ 'सूर्यो हकार प्राणस्तु परमामा प्रकीर्तित । नैलोक्यैश्वर्यदोपेतमायामस्मिन्नियोजयेत् । अनन्तेश क्षकारस्तु वर्गान्तो गरडस्तथा । इय सा परमा शक्तिवष्णवी सर्वकामदा ।। ३७ ।। अशेपसज्ञा वर्णानामित्येता कीर्तिता मया । सत्ता पूर्णा' चिदान दा मम मूर्तिनिरन्तरा । अनुलोमविलोमेन वर्ष्या वर्णस्य वै पुन ।॥ २८॥ इय सा परमा निष्टा या सा ब्रह्मविदा ध्रुवा ।। सज्ञा सख्या च या शन सामान्या सा महामते। अस्या निष्टाय तत्त्वज्ञा विशति ब्रह्म ममयम् । चिदशा सर्व एवैते वर्णा भारनरविग्रहा ॥२९॥ सैपा तत्त्वविदा मुख्यै शास्त्रे शास्त्रे विचिन्त्यते ।। कारण सर्वमत्राणा लक्ष्मीशम्त्युपहिता । ओत प्रोतममुप्या वै जगच्छन्दार्थतामयम् । स्तुता सपूजिता ध्याता 'वर्णा सज्ञाभिरादरात् ।। अनयैव सदा सारयै सरयायेऽह सनातनी ।। " अङ्काना वामतो गति" २८ सनायामनुलोमेन सल्याया विलोमेन चेत्यर्थ । इति प्रसिद्धम् । ३६. तारिकामन्त्रमुद्धरति-परमात्मानमिति । परमात्मा हकार । काल- वहि रेप । माया ईकार | रोक्येश्चर्यद अनुस्वार । एपा येगे हा इति तारिकामन्त्र । ST संशस B C FI 'सूगे A F G यणसंशामि. A 10 तता मलाय BCE स्मृत AI चितना c चिन्तनात् । IF om ts 21nes from here 6संख्या संज्ञा A अथवा DF 12 पिदस्तु या F 11 पूण FI ·पञ्चविंशोऽध्यायः ८७ अनयैव समाधिस्थैः समाधीये समाधिना । कामधेनुर्महाधेनुर्जगद्योनिर्विभावरी । अभिधीयेऽनयैवाहं शैवैः पट्त्रिंशदन्तिमा ॥४१॥ एवमादीनि नामानि शास्त्रे शास्त्रे विचक्षणः ।। महाराज्ञी तथैवाहमनयैव त्रयी परा। तारिकाया निरुक्तानि वेदे वेदे च पण्डितैः। ऋग्यजुःसामसंघाते चिन्त्ये सौरे च मण्डले ।। अस्या एवापरा मूर्तिर्विज्ञेया त्वनुतारिका ॥४८॥ तरुणी रूपसंपन्नां सर्वावययसुन्दरीम् । अनयैव व्यवस्यन्ति लोकायतविचक्षणाः ॥ ४३।। शान्तं नियोजयेत् स्थाने पूर्वस्य परमात्मनः । शेपमन्यत्सम' ह्येषा तनुर्मेऽन्यानुतारिका ॥४९॥ क्षणभङ्गविधानश्चिन्त्ये निर्विपया च धीः । आर्हतैश्वानयवाहं यक्षीनाम्ना सदोदिता ॥४४॥ तारिकायामिवास्यां च विज्ञेयं वैभवं महत् । परमा तारिका शक्तिस्तारिणी तारिकाकृतिः । इमे शक्ती परे दिव्ये मम तन्वी पुरंदर ।। ५०॥ लक्ष्मीः पद्मा महालक्ष्मीस्तारा गौरी निरजना ।। यत्किंचिदेतया साध्यं साधनीयं तदन्यया । हल्लेखा परमात्मस्था या शतिर्भुवनेश्वरी। इमे पूर्वापरीभावं व्रजतोऽन्योन्यवाञ्छया । चिच्छक्तिः शान्तिरूपा च घोपणी घोषसंभवा।। सम्यक्साधयतश्चैव साधकानामभीप्सितम्॥५१॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्ने 'तारानुताराप्रकाशो नाम पञ्चविंशोऽध्यायः ४९. शान्तः शकारः । अन्यत् सममिति । तारिकत्या समम् । री इति योजनीयमित्यर्थः । श्री इत्यनुतारिकामन्त्रः। इति पञ्चविंशोऽध्यायः संख्याते C.F. उदिता सदा D. I. चन्त्या A. शान्त B. D. श्रीरयन A. श्रीपाश्चराने B. मोमिनीम् I. 6घोरिणी D. 'तारकान्तारप्रकार: G.; I. omits the title. 7 एक्समम् D.

·पड्विशोऽध्यायः शन- पर ब्रह्म पर धाम पद्मस्थे पद्ममालिनि । नमस्ते पद्मजे पद्मे गोपिन्दगृहमेधिनि ॥१॥ द्वे एते कथिते देवि तव तन्वी सनातने। "विशेपरत्वस्ति वा पश्चिदनयो सूक्ष्मरूपत ॥ श्री एक्मादौ पर तत्त्व लक्ष्मीनारायणात्मकम् । पूर्णस्तिमितपाङ्गुण्य स्वच्छरखच्छन्दचिद्धनम्।। तस्याह परमा शक्ति सर्वावस्थानुसारिणी । देयी सा परमा दिव्या स्थूलसूक्ष्मपराह्वया॥४॥ मम तन्वाविमे शची तारिका चानुतारिका । दुहाते सक्रान् कामानुमे एते पुरंदर ॥५॥ उभे एते मते दिव्ये उभे निष्ठे परे स्मृते । उभे सस्था मते सर्वा उभे ते विष्णुवल्लभे॥६॥ उभे एते विचिन्त्याथ गच्छन्ति परमा गतिम् । तत्त्व तु परम सूक्ष्म गदन्त्या मे निशामय ॥७॥ पर ब्रह्म तत शान्त ततो नाद इति क्रम' । सर्वनावस्थिता साह निमेपोन्मेपरूपिणी ।। ८॥ आद्य यत् परम ब्रह्म सूक्ष्म स्तिमितशक्तिकम् । ताररतन प्रतिष्टाय तनोति वितता गतिम् ॥ ९॥ भवतो ब्रह्मणो योऽयमुन्मेप परमात्मन । भवद्भानात्मके तस्मिंस्तारिका प्रतितिष्ठति ॥१०॥ ब्रह्मणस्त्ववरोहो य शान्तरूप सिसक्षया । शान्ताख्ये भावभूयिष्ठे तरिमन्नास्तेऽनुतारिका ।। द्वितीयस्त्ववरोहो य शक्त्याख्यो भाव ऊर्जित । वाग्भवादीनि बीजानि तन तिष्ठन्ति वासव ।।१२।। एतानाननयोभेद प्रोत्तरते सूक्ष्मधीमय । वाग्भवादीनि वीजानि गदन्त्या मे निशामय ॥ त्रैलोक्यैश्वर्यदोपेतमैश्वर्य वर्णमुद्धरेत् । जगद्योनिरिद वीज वाग्भवाख्यमुदाहृतम् ।।१४।। सैपा कुण्डलिनी शर्त्यिस्या कुण्डलित जगत् । शब्दशक्तिस्वरूपेण यथा' तवधारय ।। १५ ॥ ई माया परमा शक्ति गद्योनिर्निरञ्जना। अप्रमेयस्य सा हि श्रीहिणी गृहमेधिन ॥ १६ ।। अस्या पूर्वमिसार तु योजयेत् सूक्ष्मचक्षुषा । इत्थं यदिष्ट यद् द्रव्य यत्तत्तन प्रतिष्टितम् ।। १४. वाग्भननीजमाह—त्रैले क्येत्यादिना । ऐश्वर्यम् ऐकार । तेन सहानुस्वारयोगे ऐं इति चीनमन्त्र । अभ्य जगये नित्वमनन्तर वक्ष्यते । १५. यस्या कुण्डरित जगदिति गुण्डलिनीशब्दम्य योगव्युत्पत्तिरभिप्रेता। १६-१८. ऐकारस्य वर्णचतुष्टयसमाहाररूपत्व- सनातनि BC • कामानुगावेते। सिन A 3 विशेषोऽज्यस्ति DJ 6उमे A BC. BF omits 2 lines from here यहता। 6मान्ती A तत्तन प्रतितिष्ठति.

·पर्दिशोऽध्याय आनन्दमस्य पूर्व तु चिन्तयेत् सूक्ष्मचक्षुपा । पञ्चमी कामसूर्विद्या कामगीजापरावया। अप्रमेय तत पूर्व योजयेत् सूक्ष्मचक्षुपा ॥१८॥ 'प्रागुम्नी परमा शक्तिस्तस्या रूप निबोध मे ।।२।। शक्तिरेपा जगद्योनिस्त्रलोक्यैश्वर्यदोज्ज्वला। मध्यम गुणतत्त्वाना यत् प्रोक्त पश्चिमाननम् । अप्रमेयादनाद्यन्ताद्वयापसात् परमात्मन ॥१९॥ रञ्जन सत्त्वतमसोभागेनाल्पेन रञ्जितम् ।। २७॥ गोपनी सर्वभूताना शक्तिरानन्दनिर्भरा। सा परा प्रकृति काख्या कल्पयन्ती जगद्विधिम्' इच्छाज्ञाननियारूपैरिकारोत्थै समविता ॥२०॥ युरुपेश्वरयोगेन सा सृष्टपै सप्रकल्पते ॥२८॥ त्रैलोक्यैश्वर्यदा देवी विष्णुपत्नी जगत्प्रसू । अव्यक्तपुरपेशाख्यरूपनयविभाविनी। इति वाच्या जगद्योनिनीजस्या जा विचिन्तयेत् ।। माया श्री सा पुनर्देवी व्योमेशे प्रतितिष्ठति ।।२९।। रति क्रीडाभिधालोके कीडा चस्यात् क्रिया मम। 1 इति रूपप्रभागौ तौ कामवीजस्य दर्शितौ। इन्धन दीपन ज्ञानमिच्छा चेकारदर्शिता ॥२२॥ पष्टी सारस्वती विद्या गटन्या मे निशामय ॥३०॥ त्रैलोक्य तु त्रयो रोकारते च जीनास्त्रिधा स्थिता । प्रज्ञाधारो ह्यह शन प्रकृष्टज्ञानसन्मभू । तेपामैश्वर्यदानेन लोक्यैश्वर्यदाहिना ॥ २३ ॥ साह प्रज्ञाप्रसूनिष्णोरुदयेन समन्विता ॥३१॥ अप्रमेयादिना लोमान् वितत्य भुपनाध्वना। आनन्द योजयेत् तस्या पुरस्तान् सूक्ष्मया शा। तस्मिन्नेव परे भूयो व्योमेशे परमात्मनि ॥ २४ ॥ अप्रमेयमत पूर्व भावयेत् सूक्ष्मया दशा ॥३२॥ सतिष्टते परेत्येवमुदयास्तमयौ मम । अप्रमेयोगिता साह महानन्दमयी शुमा। ईदृशीय महाविद्या जगद्योनिगिरा प्रसू ॥२५॥ आधारभूता प्रज्ञाया व्योमेशे सस्थिता पुन ||३|| माह-ई मायेति। अस्मात् पूर्वमिष्टात्यमिकार, तत पूर्वमानन्दाख्यमाकार, तत पूर्वमप्रमेया- ख्यमकार च योनयित्वा सधौ कृते ऐ इति रूपमिति भाव । २०-२४. बीनाक्षरघट- कस्य दीर्घकारस्यार्थमाह-रतिरिति । रतिरीकार । इन्धनादयस्तदर्था । लोक्ये श्वर्यदानाम निर्वक्ति-त्रेलोक्यमिति । जीवानियेति । बद्धमुक्तनित्या इत्यर्थ । व्योमेशे, निन्दो २८, २९. प्रकृति कारमादाय तेन पुस्पेश्वर लसर, मायामीकार, व्योमेश निन्दु श्योरयेत् । ततश्च ही इति कामनीनम् । ३०-३४. सारस्वतबानमार---पष्ठीमित्यादिना । प्रभाधार ऊकार । तन पूर्वमुदय उकार । तत पूर्वमानन्द आकार । सन पूर्वमप्रमेय अकार । अन्ते व्योमेशो निन्दु । पुनामर्ग । एपा योगे ओ इति भाति । अश्यनार्यमा --अप्रमेयोदि- 1 सुश्मया इशारा 'पृद्विरेषा I A Comit ths line 'दर्शिता B DI 5मता B DI 'प्रधुम्नी । 8 सत्यनुभयो A 10A B C. omut this line 12 3रमि A BI ऐश्वयाविरा A CI गद्वितम् G जगपुरा ·लक्ष्मीतन्त्रम् पुसिष्टियोगाय परमेश्वरमागता। भूपयेन्मायया पिण्डमन्ते व्यापिनमानयेत् । पष्ठी समुद्धृता विद्या शब्दतश्वार्थतञ्च ते ॥ ३४॥ कथित ते महार मीवीजमेतत् पुरदर ।। ३९ ।। इय वीजनयी विद्या कविता निपुरावया । कर्पन्ती व्याकृतावस्थामह हि स्पेन तेजसा । व्युलमानुक्रमाभ्या साह्यात्मसाम्यप्रदापि च ॥ प्रधानभूमिका गत्वा मूर्तित्रयविभाविनी ॥ ४०॥ विनोय कामधुक प्रोक्ता जपहोमादिसाधिता। निर्माय सक्ल भाव व्योमेशे सप्रतिष्टिता। 'व्यञ्जनस्वरसयोगात् तस्या गेदान् बहून्विदु ॥ इति भाव्यमिद वीज जपता साधकेन तु ||४|| चतुर्णा पुरुषार्थाना हेतून् व्यस्य समस्य च । इत्येते रश्मयो ज्ञेया विद्यायारतारिकारते । सप्तमी तु महालक्ष्मीविद्या सा सर्वसाधनी ॥३७॥ अनुतारादयो विद्या इतीद तारिकामयम् ॥४२॥ परा प्रकृतिमादाय भास्कर तत्र योजयेत् । तामिमा तारिका विद्या भजमानो यथाविधि । मर्दनेन समायोज्य योजयेत् कालवह्निना ।। ३८॥ ऐहिकामुष्मिकान् 'भोगानक्षयान् प्रतिपद्यते ।। इति श्रीपाश्चराजसारे लक्ष्मीतन्त्रे सप्तविद्याप्रकाशो नाम पड्रिंशोऽध्याय तेत्यादिना । ३८, ३९. महालक्ष्मीबीजेद्धारमाह-परामित्यादिना । प्रकृति ककारमादाय तेन भास्कर पकार, मर्दन मकार, कालवह्नि रेफ, मायामीकार, व्यापिन बिन्दु च योजयेत्। क्ष्मी इति मन्त्र । तथा च तन्त्रराजे-"ग्रासो नभो दाहवह्रिस्वैर्युक्त कौलिनीमनु " इति । तत्र ग्रास क्षकार , नभो मकार , दावह्नि रेफ , स्वमीकारो बिन्दुश्च । ४३. सप्त विद्या -तार , तारिका, अनुतारिका, वाग्भव , कामनीज, सारस्वतबीज, महालक्ष्मीवीज चेति । इति पहिशोध्यायः , श्रामगाद्यसतोऽपि च A , आमसाम्यसमेचि BC, समासव्यासतोऽपि च D F, ह्यन्या सा व्यासतोऽपिच! हल स्वरादि AD 4लोसन् F भीपञ्चरात A, श्रीपाश्वराने B F अस्या मागान् C ·सप्तविशोऽध्यायः नित्य प्रेरयितार च प्राणसज्ञ सनातनम् । नमस्तुभ्य जगनाथे पुण्डरीकाक्षवल्मे। त विद्धि प्रथम वणं हकार पुरुपोत्तमम् ॥ ९॥ अशेषजगदीसाने सर्वज्ञे सर्वभाविनि ॥१॥ यस्तस्य प्रथमोन्मेप मोडीकृतजगत्त्रय 101 श्रुतमेतन्मया सम्यग्विद्याना तत्त्वमुत्तमम् । अशेषभुवनाधारो चलद्रूपोऽमितोऽन्यत ॥१०॥ भूयश्च तारिकाया मे निधि व्याख्यातुमर्हसि ।।२।। श्री-- रेफ तत्परम विद्धि तेजोरुप सनातनम् । आयमेक पर ब्रह्म सर्वज्ञ सचिदात्मकम् । उमेप एव सम्यक् स"व्यानुवन् सक्ला गतिम॥ स्वशतिचरित दिव्य लक्ष्मीनारायण मह ॥३॥ व्यापारान् पञ्च विभ्रच विन्दून सृष्टयादिलक्षणान् । अह सा परमा शक्तिरहताख्या सनातनी। आश्चर्यज्ञानरूपश्च निमेपोन्मेपसतते ॥ १२ ॥ तद्धर्मधर्मिणी नित्या प्रभा भानोरिचामरा ॥४॥ इच्छाज्ञानरियारूप विभ्रच विततिक्रमम् । तदीयानि विधीयन्ते पञ्च कृत्यानि सर्वदा। इईरूपस्य युग्मस्य स्थितिरेपा सनातनी ॥ १३ ।। तदुन्मेपस्वरूपिण्या मयेवादितिनदन ।।५।। मम दिव्या परा शक्तिनित्य मद्धर्मधर्मिणी । तदेव परमोन्मेपरूपाह विततोदया। हदेसा परमा विद्या मत्स्वरूपा पुरदर ।।६॥ इच्छाज्ञाननियारूपा पञ्चकृत्यक्री विभो ॥१४॥ अस्या व्यारयामिमा शश्वत् सावधानेन चेतसा नानाविधाश्चर्यमयी चिद्धना सुसरूपिणी। श्रदधान प्रपनस्त्वमुपसन्नो गृहाण मे॥७॥ विज्ञेया परमात्मस्था व्यापिनी विष्णुवल्लभा ।। आमनति यमात्मान जगतस्तस्थुप परम् । विधाय कृत्यमखिल त्रैलोक्यैश्वर्यदायिनी। 'प्रसवस्थितिसहारकारण सूर्यसज्ञितम् ॥८॥ तस्मिन्नेव पुनदेवे व्योमेशे परमात्मनि ॥ १६॥ ६. हल्लेखा पञ्चविंशाध्याये निर्दिष्टतारिकापरनामा हीमन्न । अत्राप्यनुपदमेव श्रीस्वाच । 5नित्या B F I 1विज्ञान B F साहता I 7प्रमव F 10 जगत्क्रिय G 13 तदेव ३ स्वशक्त्या छुरित I 6 'मत्स्वरूपम् A DI नित्य BD सकम् BCF 11 B D 12 विदितक्रम B वितति कमात् ।

·९२ लक्ष्मीतन्त्रम् आदाय सर्वसभार प्रतितिष्टामि निप्पला । दीक्षाभिपेक्पूर्व च सर्वमेतत् समाचरेत् । अस्या रूपाणि पञ्चेह तत्त्वज्ञा सप्रचक्षते ॥१५॥ आचार्यादथ सप्राप्य विद्या शिष्यो विचक्षण ॥ तानि रूपाणि देवेश गदन्त्या मे निशामय । आत्मानमात्मनश्चैव वित्त दत्त्वा तु दक्षिणाम् । व्योमेशान्तमिद रूपमेक यत्तत्प्रकीर्तितम् ।। १८॥ सक्ल वर्धमश वा येन या तोप्यते गुरु ||२९|| व्योमेशात् परत केचिद्वाञ्छन्ति परमेश्वरम् । वैदिके च समाचारे लौकिके च व्यवस्थिते । व्योमेशमपहायान्ये प्रधान विनियोज्य तु ॥१९॥ अप्रमाद्यन् सदाचाय गुरपु ब्राह्मणेपु च ॥३०॥ विन्दुनादौ च वाञ्छन्ति तदन्ते प्रणवोपमम् । अद्रोह शीलयन् शश्वद्भूतग्रामे चतुर्विधे । अन्ते प्रधानमेवेक केचिद्धीरा प्रचक्षते ।। २०॥ नित्यमात्मगुणोपेतो धर्मलक्षणसेवक ॥ ३१ ॥ सृष्टिक्र्तारमन्तेऽन्ये वैदिका समधीयते । सस्कारै सस्कृत शुभैर्देवपिनतिथिक्रिय । एव पञ्च स्वरूपाणि तारिकाया विदुषुधा ॥२१॥ दिव्यशास्त्राण्यधीयानो निगमाश्चैव वैदिकान्।।३।। शान्तस्थाया सुरेशान रूपाण्येवविधान्यपि । अलोलुपेन चित्तेन सिद्धान्ताननुसचरन् । प्रधानान्ते विसृष्टयन्ते व्योमेशान्ते तथैव च ।।२।। यावदर्थं तु विज्ञानमाददानस्ततस्तत ॥ ३३ ॥ व्योमेशो विसृष्टयन्त इति रूपचतुष्टये । अदूपयश्च शास्त्राणि प्रमाणैरनुसचरन् । ऐहिकी परमा सिद्धिस्तत्तच्चामुनिकी' परा ।। २३॥ आह्निक विधिवत् कुर्वन् शास्त्रार्थ कर्मणा मै ॥ प्रधानविन्दुनादान्ते मोक्षश्रीरेव केवला । अहरादि त्वहोरान पुना रायवसानकम् । इत्येवमनुसधाय तारिकाया परा स्थितिम् ।।२४॥ अवन्ध्य सतत फुर्वश्वोदितै कर्मणा क्रमै ॥ शिष्याय साधुशीलाय गुस्नह्महितैपिणे । पञ्चकाररतो नित्यं पञ्चयज्ञपरायण । आचार्य आदिशेद्विद्या परब्रह्मस्वरूपिणीम् ।।२५।। भूपितो दमदानाभ्या सत्येनाहिसनेन च ।। ३६ ।। हस्तदेहागविन्यास विधायात्मनि वै पुरा । चोदितेन क्रमेणेमा विद्या ससाध्य यत्नत । विन्यस्य शिप्यदेहे च ततश्चोपदिशेन्मनुम् ।।२६।। 'प्रसनया धिया युक्तो नित्य स्वार्थपरार्थयो । स्थापयेद्धृदि शिप्यस्य भायपूर्व मनु परम् । भूतिमेव परामिच्छन् विभूति परिवर्जयेत् । पुनश्च स्थापयेत् स्वस्य हृदये मन्त्रमुत्तमम् ।।२।। पावन सर्वभूताना मनसा चक्षुषा गिरा ॥३८॥ मन्त्रम्वरूप निर्देक्ष्यते । १८. व्योमेशान्तमिति । निन्द्वन्तमित्यर्थ । १९. परमेश्वर विमर्ग । प्रधानो मकार । २१. सृष्टिकर्ता विसर्ग ।...मन्त्राणामेपा फलतारतम्यमाह-- तिम चामुष्मिी D, तन चामुनिसरी । साचार D प्रपनया B स्वस्मिन् B F I अवश्य BF 5 ३समयाचारे B FI परो DE 8 अभूति ।

·सप्तविंशोऽध्यायः चित्तप्रसादनीर्देवीश्वततः परिशीलयन् । स्त्रीपु क्षान्तमना नित्यमवदन्नप्रियं सदा। मैच्याद्याः शान्तिमन्विच्छन् जपयज्ञपरायणः ।। अतिक्रमं परिहरन् संजातं चाप्यतर्कयन् ॥४५॥ अप्रमाद्यन् स्वकर्मस्थः प्रमादे सति देवतः । प्रायश्चित्तं चरन् सम्यग्यस्मिन्यस्मिस्तु यादृशम् ।। क्षालयन पावनैः स्त्रीणां जायमान व्यतिक्रमम् । कुजां वा विकलां वापि सर्वावस्थां गतां स्त्रियम्।। कर्मणा मनसा वाचा देवदेवं जनार्दनम् । प्रपन्नः शरणं शश्वन्मां च तद्धर्मधर्मिणीम् ॥ ४१ ।। अविनिन्दंश्चरंस्त्रीणां प्रियं शास्त्रानुकूलतः। उत्तमं पुरुपं स्त्री च संदृष्ट्रा मामनुस्मरन् । एवंवृत्तः सदाचारो नरो विगतकल्मपः ।। ४७॥ दंपती पूजयन्नित्यं दांपत्यं चाप्यलोपयन् ॥ ४२ ॥ मद्भक्तो मत्प्रियक्रो मद्याजी मत्परायणः । शब्दस्थमर्थगं वापि पुंभावं विविधात्मकम् । प्राप्नोति परमं धाम तद्विष्णोः परमं पदम् ॥४८॥ स्त्रीभावं विद्धि तद्रूपं लक्ष्मीनारायणं स्मरन् ॥४३॥ उत्तमा गुणसंपन्नां रूपयौवनशालिनीम् । इति ते कथिता शक तारिकायाः परा स्थितिः। अलोलुपेन चित्तेन दृष्ट्वा मामेव चिन्तयन् ।।४४॥ विद्यानामपि चान्यासां किं भूयः श्रोतुमिच्छसि। इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे सदाचारप्रकाशो नाम सप्तविशोध्यायः प्रधानान्ते इत्यादिना । ४४. अलोलुपेनेति । अत्यासक्तिरहितेनेत्यर्थः । ४५. अतिक्रमः प्रमादः । ४६. पावनैरिति । शुद्धिकर्मभिरित्यर्थः । व्यतिक्रमः प्रमादः । ४९. तारिकाया इति । हल्लेखापरनाम्न्या इत्यर्थः । इति सप्तविंशोऽध्यायः 1यस्मिश्व B. 'पूजयेत् A. B. C. I. 4 अतिकाम A. B. D. 5 अकीनंयन् A. B. श्रीपञ्चरात्र A.; श्रीपाश्चराने B. D. उस्मरेत् B. 6F. omits three lines from here.

·अष्टाविंशोऽध्यायः शक- नमस्ते कमलाबासे नमस्त्रय्यन्तवासिनि । त्वत्प्रसादेन विधिवच्छुतो मन्त्र समाधिना ॥१॥ प्रतिपत्तिश्च सकला स्वरूप च यथास्थितम् । आहोरानिक्माचारमिदानी वत्तुमर्हसि ॥२॥ श्री- एको नारायण श्रीमाननादि पुष्करेक्षण । ज्ञानेश्वर्यमहाशक्तिवीर्यतेजोमहोदधि ।।३।। आत्मा स सर्वभूताना हसो नारायणो वशी। तस्य सामर्थ्यरूपाहमेका तद्धर्मधमिणी ॥४॥ साह सृष्ट्यादिकान् भागान् विदधाना पुन पुन । आराधिता सती सर्वास्तारयामि भवार्णवात् ।। ददामि विविधान् भोगान् धमण परितोपिता । सद्धर्मपरसस्थाना मम सत्त्वादिका तनु ॥६॥ आचाररूपो धर्मोऽसावाचारस्तस्य लक्षणम । तमाचार प्रवक्ष्यामि य सद्भिरनुपाल्यते ॥७॥ हित्वा योगमयों निद्रामुत्थायापररारत । प्रपद्येत हृषीकेश शरण्य श्रीपति हरिम् ।। ८॥ प्रपत्तेश्च स्वरूप ते पूर्यमुक्त सुरेश्वर । भूयश्च शृणु वक्ष्यामि सायथा स्यात् स्थिरा त्वयि।। आचम्य प्रयतो भूत्वा स्मृत्वास्त्र चलनाकृति । तत् प्रविश्य विनिष्पान्त पूतो भूत्वास्त्रतजसा। प्रपत्तिं ता प्रयुञ्जीत स्वारे पञ्चभिरन्विताम् । प्रातिकूल्य परित्यक्तमानुकूल्य च सश्रितम् ॥ मया सर्वपु भूतेषु यथाशक्ति यथामति । अलसस्याल्पशक्तेश्च यथावच्चाविजानत ॥१२॥ उपाया क्रियमाणास्ते नै स्युस्तारका मम । अतोऽह कृपणो दीनो निर्लेपश्चाप्यकिचन ॥१३॥ रक्षम्या सह हपीकेशो देव्या कारुण्यरूपया। रक्षक सर्वसिद्धान्ते वेदान्तेऽपि च गीयते ।। यन्मेऽस्ति दुरत्यज किंचित् पुत्रदारम्यिादिकम् । "समस्तमात्मना न्यस्त श्रीपते तर पादयो ॥१५॥ ६. विविधानिति । अपवर्गप्रदाप्यानुषझिकानेहिकानामुत्रिकाश्च भोगान् ददामी- त्यर्थ । सद्धर्मपरेषु सस्थान यस्या इति बहुबहि 1८ योगमयीमिति । अभिगमनादिपु धर्मप योगाख्य पञ्चमो धर्म पूर्वदिनरात्रिमारभ्य परदिनब्राह्ममुहूर्तावधिक्कारानुष्ठय । १४ महाविश्वासोऽत्र विवक्षित । सर्वसिद्धान्ते , सर्वेषु दिव्यशास्त्रेषु। वेदान्ते, उपनिपत्सु । १५. आत्मामयनिक्षेपमाह--यन्मेऽस्तीत्यादिना । आत्मना आत्मना सहेत्यर्थ । हरि. परमसत्या D, परमस्थाना । 'भूषिB 5 ३रक्षणम् C 'सपमताना B G 6 समन्तात् A B CG ·1 अष्टाविंशोऽध्याय शरण भव देवेश नाथ लक्ष्मीपते मम। शुद्धये सर्वभूतानां सध्या देवी प्रवर्तते। सहदेव प्रपनस्य कृत्य नैपायदिप्यते ॥ १६॥ उपरथाय विवस्वन्तमन्त स्थ पुरुषोत्तमम् ॥२३॥ उपायापायमुक्तस्य वर्तमानस्य मध्यत । फुर्यादग्निविधि सम्यगुपादानमथाचरेत् । नरस्य बुद्धिदौर्बल्यादुपायान्तरमिप्यते ॥ १७ ॥ सति वित्ते न फुर्वीतोपादान तु विचक्षण ॥२४॥ अत पर सदाचार प्रोच्यमान निबोध मे। सप्त वित्तागमा धा दायो लाभ प्रयो जय । आशमान समुत्तिष्ठेत् सर्वभूतसुसोदयम् ।। १८ ॥ प्रयोग कर्मयोगश्च सत्प्रतिग्रह एव च ।। २५ ।। भवतु सर्वभूतानि सात्त्विक विमले पथि । स्नान कृत्वा विधानेन विविध शास्त्रचोदितम् । भजन्ता श्रीपतिं शश्वद्विशन्तु परम पदम् ॥१९॥ भूतशुद्धि विधायाथ यागमान्तरमाचरेत ॥२६॥ इत्याशास्य प्रिय सम्यग्भूतेभ्यो मनसा गिरा। रपयमुत्पादिते रफीतैर्ल धै शिप्यादितस्तथा। शरीरशोधन कृत्वा धर्मशास्त्रविधानत 1 ॥२०॥ भोगर्यजेत मा विष्णुमुभी चा शास्त्रपूर्वकम् ।। शौच च विधिवत् कृत्वा भक्षयेद्दन्तधावनम । अष्टाङ्गेन विधानेन धनुयागावसानकै । अथाचम्य विधानेन पवित्र शास्त्रचोदित ॥ स्वाध्यायमाचरेत् सम्यगपराहे विचक्षण ॥२८॥ शवयित्वाभ्युपासीत सध्या त्रैलोक्यपावनीम् । दिव्यशास्त्राण्यधीयीत निगमाश्चैव वैदिकान् । ममयी विविधा शक्ति सूर्यसोमाग्निरूपिणी ।। सर्वाननुचरेत् सम्यक् सिद्धान्तानात्मसिद्धये ॥ १६. गोप्तृत्वरणमाह-शरणमित्यादिना । १७ मध्यतो वर्तमानस्य नेान्यत् कृत्यमिति पूर्वणान्यय । बुद्धिदोनल्यादिति । स्वाधिकारमनारोच्य दुष्करे कर्मणि प्रवृत्तिर्हि बुद्धिदौर्बल्य- प्रयुत्तेति भार । उपायान्तरमन भत्तियोग । अनेन भक्तियोगम्य निन्दा रियत इति वा मुमुक्षोभक्तियोग स्वरूपविरुद्ध इति वा न मन्तव्यम् । " नरम्य बुद्धिदौर्बल्यादिन्दुनिम्बाहे स्टा" इत्युत्ते वचनमिटमिन्दुनिब निन्दतीति न कश्चिदपि प्रेमावान् ब्रूयात् । किंच "भक्त्या परमया वापि प्रपत्त्या वा महामते " इति भक्तवैकल्पिकमाधनन्योतिर्विर येत। अशक्तम्य मुमुक्षो म्यरूपविद्ध इति चेत्, नान क्म्यापि विप्रतिपत्ति । ३. नियम्यन्त विशिष्टदी- शिमलमिति पुरोटमविशेषणम् । अन्त म्यम् ; सूर्यमाटरान्त मेलम् । "माण्डरमा यस्य सूर्यकोटिममममम् ॥ इत्यादिध्यानमत्राभिप्रेतम् । ०४. उपादान नाम मावदाराधनोपयुक्त- दयाननर । तच्च नि म्यम्य पञ्चयमपञ्चमपरायणमागतोचमादयाचिनेपनानण्टुत्यादिम्बी- पारम्पर। आपम्य तु तदुपयुक्त पत्यमुमतुरम्यादिसमहरूपम् । २८. अष्टागयतन यथा जपाग्य-अन्तर्याग , भैगयाग, मादिया, अश्याग , सफ्टाना, बहिसनम्, शियाग, अनुयागति (२२ अ ७५-८०) । २९. सिद्धान्नानिति । मन्त्रागमदि- : BD 'जगदचरे BD IA, भन्दै pc. मिरना तय Dr. मन्नBI ·सक्षमीतन्त्रम् अलोलुपेन चित्तेन रागद्वेषविवर्जित । विजित्य पवनग्राम प्रत्याहारजितेन्द्रिय । न निन्देन्मनसा वाचा शास्त्राण्युचावचान्यपि ॥ धारणासुश्रम कृत्वामा ध्यायेत् सुसमाहित ॥४१॥ तावन्मानार्थमादद्याद्' यानता ह्यर्थ आत्मन । अनौपम्यामनिदश्यामविकल्पा निरञ्जनाम् । भूताना श्रेयसे सव सर्वशास्त्राणि तन्वते ॥ ३१ ॥ सर्वन सुलभा लक्ष्मी सर्वप्रत्ययता गताम् ॥४२॥ ता तामवस्था सप्राप्य तानि श्रेयो वितन्वते । साकारामथवा योगी वराभयकरा पराम् । आदी मध्ये च सपा शास्त्राणामन्तिमे तथा । पद्मगर्भोपमा पद्मा पदाहस्ता सुलक्षणाम् ।। ४३ ॥ 1श्रीमानारायण प्रोक्तो विधयैव तया तया । यद्वा नारायणाङ्कस्था सामरस्यमुपागताम् । अह नारायणस्थापि सर्वज्ञा सर्वदशिनी ॥ ३३ ॥ चिदानन्दमयीं देवीं ताश च श्रिय पतिम् ॥४४॥ निदानज्ञा भिपकल्पा तत्तद्गुर्यादिरूपिणी । वहुधा योगमार्गस्ते वेदितव्या सुरेश्वर । प्रवर्तयामि शास्त्राणि तानि तानि तथा तथा ।। तेवेक धर्ममारथाय भक्ति श्रद्धा च यत्र ते ।।४५।। अधिकारानुरूपेण प्रमाणानि तथा तथा। सम्यड् निध्यानमुत्पाद्य समाधि समुपाश्रयेत् । अत्यन्तहेय न कापि शास्त्र किंचन विद्यते॥३५।। ध्याता ध्यान तथा ध्येय त्रय यन विलीयते॥४६|| सर्वत्र सुलभ श्रेय स्वल्प वा यदि या बहु । एक्वाह तदा भासे पूर्ण हता सनातनी । तत कार्यों न विद्वेपो यावदर्थमुपाश्रयेत् ।। ३६॥ ऐकध्यमनुसप्राप्ते मयि सविन्महोदधौ ॥४७॥ समय न विशेत्तन नैन दीक्षा कदाचन । नान्यत् प्रकाशते किंचिदहमेव तदा परा। तत सध्यामुपासीत पश्चिमा सार्धभास्कराम् ॥३७॥ योगाच्छ्रा तो जप फुर्यात्तच्छ्रान्तो योगमाचरेत् ॥ विधायाग्न्यर्थकार्य तु योग युञ्चीत वै तत । तस्य क्षिप्र प्रसीदामि जपयोगाभियोगिन । सुविविक्ते शुचौ देशे नि शाके मनोरमे ॥३८॥ नीत्वैव प्रथम याम जपयोगादिना सुधी ॥४९॥ मृद्वास्तरणसकीर्णे चेलाजिनपुशोत्तरे। योगस्थ एव तद्धीरस्ततो यामद्वय स्वपेत् । अन्तर्वहिव सशुद्धे यमादिपरिशोधित ॥३९॥ उत्थायापरराने तु पूर्वोत्तमनुसचरेत् ॥ ५० ॥ आसन चक्रमास्थाय पद्म स्वस्तिक्मेव वा। इति व्यामिश्रकृत्य तत् प्रोक्त ते पलसूदन । यत्र वा रमते बुद्धिर्नाडीमार्गान निपीडयन् ॥४०॥ अच्छिद्रान पञ्चकालास्तु भगवत्कर्मणा नयेत् ॥ सिद्धान्तभेदानित्यर्थ । ३३ सर्वशास्त्राणा भूतहितत्व परतत्वप्रकाशनेन तदाराधन- प्रतिपादनेन चेत्यभिसधायाह---श्रीमानिति। ४६ योगस्य परा कामेच्यते-ध्यानेत्यादिना । योति । यस्या सम घिदशायामित्यर्थ । ४७ ऐक्यमेकमाव योगिनि सप्राप्त सति नान्यत् किंचित् प्रकाशते । किंतु अहमेव भास इत्युचरेणान्वय । ४९ योगनिदा निक्ति-नीत्वेर- मिति । ५०. योगो नाम परमात्मन्यात्मनिक्षेपपुर सर परमात्मगुणगणानुसधानम् । तत्कुर्वाण एव स्वापमनुभवेदित्यर्थ । ५१ व्यामिश्रति । बहुविधर्मकरापमहित भगनदारापनमि- श्रीमन्नारायण A B CG अपीयन् । प्रत्यक्षता BD “ऐयाप्य A BC ·अष्टाविंशोऽध्याय दीक्षित पश्चकालज्ञो लक्ष्मीमन्त्रपरायण । स्थूलसूक्ष्मपरत्वाना वेदिता च यथार्थत । अन्तर नानयो किंचिनिष्टाया बलसूदन ॥५२॥ अङ्गोपाङ्गादितन्त्रज्ञो मुद्राभेदविधानवित् ॥५६॥ उमावती मतौ भक्ती विझतो मा तनुक्षये। अन्तर्यागरहिर्यागजपहोमविचक्षण । चम्पद्मधरो नित्य भवेहमीपरायण ॥ ५३ ।। पुरश्चरणभेदज्ञ सिद्धिसाधनतत्त्ववित् ।। ५७ ॥ सदारनिरतश्च स्याद् ब्रह्मचारी सदा भवेत् । सज्ञामूर्तिविधानज्ञस्तत्साधनविधानवित् । मन्मन्त्रमभ्यसेनिन्य मचित्तो मत्परायण ॥५४॥ शारीराधारतत्त्वज्ञो योगतत्त्वविचक्षण ॥५८॥ सर्वानुचानचाञ्छनालद्भावेन विभावयेत् । एवप्रकार शास्त्रार्थवेदी धीरो विचक्षण । अग्नीपोमविभागज्ञ क्रियाभूतिविभागवित् ।।१५।। अहिंस्रो दमदानस्थो मा भजेत श्रिय नर ॥५९॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्ने सदाचारप्रकाशो नामाष्टारिंशोऽध्याय त्यर्थ । अच्छिद्रानिति । “यन्मुहूर्त क्षण वापि वासुदेवो न चिन्त्यते । सा हानिस्तन्म- हच्छिद्र सा प्रान्ति सा च विनिया ॥" (ग पु पृ २२२-२२) इत्युक्तच्छिद्ररहितानित्यर्थ । इत्यष्टाविंशोऽध्यायः 1शिष्ट BC.D 13 A.B omil this line पीयरात्रA भावगरे B ·एकोनत्रिशोऽध्यायः ऐश्वर्यसमुस रूप भूतिर्लक्ष्मीरितीरिता। शुद्धाशुद्धपडध्यारयचित्रनिर्माणभित्तये । शक्तिरेश्वर्यभूयिष्टा सा मे सोममयी तनु ॥ ९॥ नम श्रीवत्सभामिन्यै भवसतापशान्तये ॥१॥ 'शोपणात् सर्वदोपाणामग्निशक्ति क्रियामयी। अग्नीपोमविभाग मे नियाभूतिविधामपि । जगदाप्याययन्त्यन्या भूति सोम इहोच्यते ।। १० ।। ब्रूहि मे तत्त्वत पद्म विद्यायास्तारिकाकृते ॥२॥ इच्छाज्ञानक्रियामय्यास्ते इमे व्यूहजे मम | श्री- पाड्गुण्यविग्रहा साह न्यूहिनी परमेश्वरी ।। ११ ॥ व्यापक यत् पर ब्रह्म शक्तिर्नारायणी हि या । सा ह्यह परिणामेन भवामि प्रणवाकृति ॥३॥ या सा शक्ति क्रियाख्या मे पागुण्य तेजसोज्ज्वलम् । तस्या आसस्त्रयो व्यूहा सूर्यसोमाग्निशक्त्य । अग्नीपोमविभाग मे तारिकाया निशामय । क्रियाभूतिविधान च यथावत् सुरनन्दन ॥४॥ 'तासामाद्या परा दिव्या सूर्याख्या शक्तिरुज्ज्वला । निर्वहन्ती जगत्कृत्यमनिश' परिवर्तते ।। १३ ।। उन्मेप परमो विष्णोराद्य पाइगुण्यचिन्मय । अध्यात्ममधिदैव च तथा चैवाधिभौतिकम् । साह सभृतसभारा शक्तिस्ते कथिता पुरा ॥५॥ तस्या रूपनय विद्धि सूर्याख्याया सुरेश्वर ॥१४॥ सृष्टवत्या जगत् कृत्स्न तस्या मे रक्षणोद्यमे । द्विधा प्रवर्तते रूप 'मुखेनैश्वर्यतेजसो ॥६॥ अध्यात्मस्था तु सूर्यारया पिङ्गलामार्गगामिनी । आरोकेनाधिभूतस्था सूर्यशक्ति प्रवर्तते ॥ १५ ॥ पाइगुण्यमेव मे रूप किंचित्तेजोमुस मतम् । सूर्यमण्डलसरथाना शक्ति सान्याधिदैविकी। पाइगुण्यमेव मे रूप परमैश्वर्यसमुसम् ॥७॥ सूर्यमण्डलसस्थाना अर्चिलो या प्रकीर्तिता ॥१६॥ तेजोमुस तु यद्रूप सा रियाशक्तिरुच्यते । ऋचस्ता विद्धि देवेश तपन्तीस्तपनात्मिका । सैनाग्निरुच्यते शक्ति सर्वोपवदाहनात् ॥ ८॥ दीप्तयो यास्तदन्त स्थारतानि सामानि विद्धि मे।। ६. मुसेनेति । प्राधान्येनेत्यर्थ । १६ सूर्यमण्डलान्तर्वतिनो देवस्य त्रयरूपत्व वक्तु प्रथमतस्तम्य ऋयूपत्वमुच्यते उचराधे-सूर्येत्यादिना । १७ तस्य यजु स्वरूपत्वमाह- अन्त म्येति । अनेन "आदित्यो वा एप एतन्मण्डल तपति तन ता नचस्तदृचा मण्डलम्" 1 किंचित्तेनोमुरा मतम् A GB omits four quarters from here 2A omits this linc दाहत C. क्रियान्या A C.G,क्रियाग्न्याल्या! 'तामा म परमा BCF 3 'शेरणात् CI १ईट A BF ·एकोनत्रिंशोऽध्याय ९९ अन्त स्था या परा शक्ति पौरपी तनुमास्थिता। ओंकार' प्रणवस्तारो गुह्य नाम सनातनम् । 'ता विद्धि पुरुप दिव्य रमणीय यजुर्मयम् ॥१८ यजूपि रुद्रशुमाणि स्थूलनामानि तस्य तु ॥२४॥ शवचक्रधर श्रीशं पीनोदारचतुर्भुजम् । यजुर्मयमनु दिव्यमभ्यस्यन् पुरष नर'। प्रसन्नवदन पद्मविष्टर पुष्करेषणम ॥ १९॥ अनुन्याहत्यभीचारपापेभ्योऽपि प्रमुच्यते ॥२५॥ मूर्धान्त पुरपस्यास्य दशहोता निगद्यते। तपत्येव परा शक्तित्रयी सूर्यारययाम्बरे। पादपाणि चतुर्होता देवस्यास्य सुरेश्वर ॥ २०॥ त्रिविधैपा परा शक्ति प्ररयाता सूर्यसज्ञया ॥२६।। लोममासास्थिमजामृक् पश्चहोता सुरेश्वर । सावित्री नाम चेदाना जननी परिवर्तते । स्तनावण्डी च पुस्त्व च पड्ढोतापान एव च ।। 'त्रिवर्णप्रणनाधारा भूर्भुन स्वस्त्रिनाडिका ।। २७ ।। शीर्पण्या सप्त ये प्राणा सप्तहोता निगद्यते । तदादिवर्णपरना शिर कल्पितशेखरा । शोभास्तु दक्षिणास्तस्य सभारा सधय स्मृता ॥ मित्यादिपुरपान्तार्णा प्रकाशानन्दविग्रहा ॥ २८ ॥ 'नाडयो देवपल्योऽस्य होतृणा हृदय मन । उदिता ब्रह्मणो भूयो ब्रह्मणि प्रतितिष्ठति । चेतन पौरप सूक्तं शक्ति' श्रीसूक्तमुच्यते ।।२।। वेदाना जननी सैपा वर्णाना जननी परा ॥२९॥ "अमिहोता इति तेचिरीयश्रुतिरुपमृहिता भवति । विष्णुपुराणे चोक्तम् (२-११-११)।२० अन्त म्थस्यास्य पुरुषस्य दशहोता मूर्धा भरति । दशहोनादिपदैस्तचन्नामानो मन्त्रा विपक्षिता । "चित्ति सुक्" इत्यारभ्य तेचिरीयारण्यके तृतीयप्रपाठके प्रथमानुवारमन्त्रो दशहोता । तौर " पृथिवी होता" इत्यारभ्य द्वितीयानुवाक्पठिनश्चतुर्होता । पादपाणीत्येकवद्वान । २१ इत्यारभ्य तृतीयानुवाकपठिन पश्चहोता । "सूर्य ते चशु " इत्यारभ्य तुरीयानुनस्पठिन पढोता । २२ महाविहोता " इत्यारभ्य पञ्चमानुवाक्पठिन सप्तहोता । "देवम्य त्या" इल्यारभ्य दशमानुवास्पठिना दक्षिणा । “अग्निर्यनुर्मि " इत्यारभ्याटमानुजारसठिना समारा । ०३. “सेनेन्द्रम्य" इत्यारभ्य नरमानुपास्पठिता देवपल्य । "मुवर्ण धर्मम्" इत्यारोकादानुसाटिनो होहृदयम् । पुरुषतर्भ मूलमन्ना प्रसिद्धा । २४. "नमस्ते रुद्र मन्यो" इत्यारभ्य पटिना रदिया । एव शुक्रिया अपि मन्त्रनिशेषा । अत्र अहिर्बुध्न्यसहिनाया ५८, ५९ अन्यायानुसयो। २० यनुर्मयेति सावित्री । अनुव्याहति , व्यातिभ्य पश्चात् । अन्य अभ्यम्पन् । इति पूर्वगान्वय २६ प्रीति । 'वेदरगन्यतिभिरेति सूर्य " इति श्रुतिरनुसया । २८ तदादाति । तत् इत्यादयो 1a BC ठप एनिA. *Comuts threc lacs from here 'दिगंA ·१०० लक्ष्मीतन्त्रम् अनुलोमविलोमाभ्या सौम्याग्नेयी निगाते । तिसृभिर्वर्तते कृत्स्न लोकतन्त्रमहर्निशम । सैपा सूर्यवपुर्दिव्या सावित्री मन्मयी क्ला ॥३०॥ इति व्यूहयोपेता व्यूहिनी सा क्रियात्मिका ॥ गायत्री नाम गायन्त त्रायते महतो भयात् । शक्ति परमगम्भीरा मम तेजोमुखोद्गता । आदाय जीवन गोभिर्भूसरित्प्राणिसभवम् ॥ सूर्येन्दुवह्निकोश्योपनियुतार्बुदभास्वरा ॥ ४ ॥ पुनर्मुश्चति मेघेपु 'नवमासधृत करै । चक्र सुदर्शन नाम सा भवत्यरिदारणम् । उक्ता सूर्यमयी शक्ति शृणु वह्निमयी पराम् ।। अत्र परमतेजिष्टमाग्नेय नाम वैष्णवम ॥ ४२ ॥ एपापि निविधा शक्र शक्तिर्वह्निमयी मम । परोद्यमस्वरूप तत् प्राणादिप्राणन परम् । दिव्येकाबिन्धना ह्यन्या क्षितौ क्षितिमयेन्धना ।। उद्यन्ति सर्वाण्यत्राणि तस्मात् सर्वाश्च शक्तय ॥ तथा भुक्तेन्धना कोप्ठे शक्तिर्वह्निमयी विधा । करण साधकतम पञ्चकृत्यविधौ हरे । सर्वदेवमयी सैपा देवाना मुसमुच्यते ॥३४॥ न तत् कृत्य विना तेन यत् स्याद् विष्णोर्महात्मन । निवर्गस्थै स्तुता सैपा विघुवित्युच्यते बुधै । सकल्पादिस्वरूपेय सृष्टौ विष्णो प्रवर्तते । दुर्गाणि तारयन्त्यात्मपारायणपर नरम् ॥ ३५ ।। रक्षणे सहृतौ चैव धत्ते चक्रमयीं तनुम् ।। ४५ ।। शक्ति सोममयी त्वन्या सापि त्रेधा निगद्यते । ममाशजा पराग्नेयी' प्रियाशक्तिर्हि वैष्णवी । दिवि विम्यात्मना त्वेका तथान्यौपधिरूपिणी ॥ आब्रह्मस्तम्बपर्यन्त पोढा विष्टभ्य तिष्ठति ॥४६॥ चरति प्राणिनामन्तरिडयैकामृतात्मिका । तन वर्णमय चक्र प्रथम शृणु वासव । अनुभि रतूयमाना सैपानुप्रबुदीरिता ।। ३७ ॥ तारिकातारकद्वद्वमक्षग पारमेश्वरम्।। ४७ ।। मृत्युजय इति प्रोक्ता सा विद्या मृत्युनाशिनी । नाभौ सूयन्दुभारूप श्रित स्वार द्विरष्टकम् । सूर्यसोमाग्निरूपाणा तासामासा पुरदर ॥ ३८ ॥ कादिभात गिरणार मादिहान्त तु नेमिगम् ।। हरिदुदिता सूर्यात् सोमरूपा हविर्मयी। प्रधि पर्यन्तवह्नयात्मा वर्गान्त पिण्डसनिभ । हविरत्ति तथाग्न्यारया यह्रिविप्रमुग्पात्मना ।।३९।। वर्णचक्रमिद दिव्य वर्तते वर्णवर्मना ॥ ४९ ।। वर्णा इत्यर्थ । शिर गायत्रीशिरोमन्त्र । क्षित्यादीति । कादिमान्तरर्णा । ३१ आदायेति । अब “याभिरादित्यस्तपति ताभि पर्जन्यो वपति" इति श्रुतिरनुसया । ३३ अबिन्धना विद्युत् दिया। काष्ठादीन्धना भोमी । जठरस्था कौष्ठ ति ज्ञेयम् । ३६ सोममय्यपि त्रिधा -आमाशे निम्बात्मना, भूमावोप यात्मना, प्राणिशरारे इडात्मनेति । ४६ षोढेति । कला- तत्त्ववर्णपदमन्त्रमुपनारयचरित्यर्थ । ४७ तारिका हीमन्त्र । तारक प्रणव । ४८ स्वारम् , 1 नरमासह A B C omits sight quarters from here मामुरा । ३ सारिन्यायरि A B CG जया A D अवस्था दिपहार A B C DI 1 स्वस्पत्यात् त्रियास्तारं A B C श्रितद्वार । घणान्त सिनिमम् C ·एकोनत्रिंशोऽध्याय 370०५ १०१ क्लाचक्रमिद शक ज्ञानाक्ष शक्तिनाभिकम् । कालान्यायुताकारमेतद्वनाम्बुदध्वनि । ऐश्वर्यार चलायेन नेम्याद्य त्रिगुणेन तु ॥ ५॥ पञ्चवर्ण महापिण्ड दुर्धर देवदानवै ॥ ५९॥ तत्त्व तु वासुदेवाक्ष नाभि सकपणोज्नल । शुचिना तु सत् स्मर्यमजितेन्द्रियदुःस्मरम् । प्रद्युम्नार तथा शक्र प्रधिरूपानिरद्धरम् ॥५१॥ स्मृत्वा तु शान्तये स्मये चीजे मे तारिकादिके। अक्षनाभ्यरनेमिस्थैस्तुर्यायै पदचरकम् । योऽसौ पिण्डोलभागरथो वर्ण कालानलाभिध । मन्त्रमक्षादिके जपिण्डसज्ञापढात्मभि ।। ५२॥ दह्यन्ते तेन दैत्येन्द्रा रोकाश्चैव युगक्षये ॥ ६१ ।। कालाक्ष नाभिगाव्यक्त महदाधरपञ्जरम् । द्वितीयशक्तिसस्थेन त्वग्निनाग्नि समिध्यते। मन श्रोनतदर्थादिविकारपरिमण्डलम् ॥५३॥ शक्ति प्राणयति प्राण पूरितोऽमृततेजसा ।। ६२ ॥ लोक्लौफिरपर्यन्त भुवन चक्रमन्तिमम् । इति पिण्डस्वरूप ते कथित सुरपुगर । पट्चक दधती हस्तै पौरुपी तनुमास्थिता ।।४।। व्यापकै पञ्चभि पिण्ड 'कल्पित नन्तरान्तरा।। सुदर्शन क्रियाशत्विष्णवी चमध्यगा । वर्मास्त्रान्त धुवाद्य च सज्ञामन्त्रत्वमृच्छति । वीज पिण्ड पट सज्ञा अस्या शृणु चतुष्टयम्॥५५।। व्यापकौ योजयेदन्ते पिण्डाद्यो सोमसूर्ययो ।। सोम प्रथममादाय प्राणमन्ते नियोजयेत् । अन्ते सोमाग्निकूदस्य ह्येक व्यापकमानयेत् । ततोऽमृतमुपादाय योजयेत् कालपारकम् ।। ५६ ।। आद्यन्तयोस्तथान्त्यस्य वर्णस्य व्यापमौ स्मृतौ ।। तत्सस्थमनल कुर्यान्माया व्यापिनमन्तत । वर्म प्राणोर्जयोफ्रेम दुष्टोपद्रवमर्दनम् । एतत् सौदर्शन वीज मलियाशक्तिजृम्भितम् ॥२७॥ य सर्पणस्तु सहार कल्पान्तेऽसिलगोचर ।। सप्तवर्णात्मक दिव्यमिद बीज 'महर्द्धिदम । स फटकारस्तदन्ते चाप्याह्लाद शान्तिकारक । एतदेव महत् पिण्ड मायाव्यापिसमुझितम् ।। "इति पिण्डविकर्मात्मा सौम्याग्नेयो मनु स्मृत ।। . म्बरसमूह । द्विरष्टकम् , पोटशकम् । त्रिरष्टारम् , चतुर्विशत्यररूपम् । ५६, ५७ सोम सकार । प्राणो हकार । अमृत सकार । काल्पारक राकार । अनर कार । माया व्यापी च इंकार । सहस्रार ई शति निमन्त्र । ५८ सप्तमात्मकमिति । सोमप्राणामृत- काल्पावकानलमायायापिरूपसप्तरर्णघटितमित्यर्थ । माया यापिसमुझितम् , ईकाररहितम् । सहस्रार इति पिण्डमन्त्र । ६०. स्मये, स्मरणीये इत्यर्थ । ६४. पूर्वोक्तमेव विशदयति- व्यापकाविति । ६६ वर्म क्यचम् । प्राणोर्नयोयोम , हुमन्त्र । ६७. विप अनुस्मृति । 1 महदितम् A महर्तिमत् । समन्धितम् । कारित AC D F add here lines 2 10 14 (तस्सा च्याति to यासर) from ch 30 and omit them there ·१०२ लक्ष्मीतन्त्रम् खवणरङ्गवानेप बली सौदर्शनो मनुः । अग्नीपोमविभागस्ते कथितो वृत्रसूदन । दिव्यान्तरिक्षभौमानां भोगानामातिसाधनम् ।। क्रियाभूतिविगेदश्च क्रियाशक्तिभिदापि च ॥७०॥ कल्पद्रुमो मनुः सोऽयमाश्रितानां पुरंदर । क्रियाशक्तिप्रभावश्च वीजपिण्डादिभेदतः। नारायणात् समुद्यत्या मम नित्यं जगद्धिते ॥६९॥ भूयः शक्र क्रियाशक्ते ऋद्धिमेतावतीं शृणु ॥शा इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे अग्नीषोमविभागप्रकाशो' नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः ६८. स्ववर्णेरिति । पूर्वोक्तस्य षडक्षरमन्त्रस्य ये षट् वर्णाः, तैः हृदयादिषडङ्गकल्पनं कार्य- मित्यर्थः । मन्त्रमहिमानमाह-दिव्येत्यादिना । ६९. जगद्धिते इति निमित्ते सप्तमी । जगद्धितनिमित्तमित्यर्थः। इत्येकोनत्रिंशोध ऽध्यायः भाग्यपषA.: भीराय । 1. omits प्रयासः ·त्रिशोऽध्यायः श्री एपा ते कथिता शक्र मया शक्ति क्रियात्मिका । तस्या व्याप्तिमवोच ते सूर्यसोमाग्निगेदिताम्॥१॥ व्यूहिनीमप्यवोच ते वीजपिण्डाभिवानत । पदमन्त्रस्वरूप च तस्या शक्र निवोध मे ॥२॥ अजितानलसर्गणा सयोग पिण्ड आदिम । कमलानलसर्गाणा योग पिण्डो द्वितीयक ॥३॥ श्वेताद्याहादिसयोगस्तृतीय पिण्ड उच्यते । सूर्योर्जव्यापिना पिण्डश्चतुर्थस्तेन मध्यत ॥४॥ त्रीण्यत्राणि तत कालचक्राय हुतभुक्प्रिया। तारणान्वितश्चादौ चकोऽय पदमन्त्रराट् ॥५॥ नैव किंचिदसाध्य हि मन्त्रेणानेन वासव । अभियुक्तमना अस्मिन्न गच्छति पराभवम् ॥६॥ यस्तु ते कथित पूर्व त्रियुगा! मनूत्तम । प्रभावमखिल तस्य भूयो व्याख्यामि वासव ।। अनामरूपपचक्र पाड्गुण्यमहिमोज्ज्वलम् । ध्यायन सवीजमावर्त्य मन्त्र बन्धात् प्रमुच्यते । क्रियाशक्तर्मदीयायास्तनु साक्षान्महामनु । पडोऽथर्ववेदान्तसस्थितश्चक्रवृहित ॥९॥ पडध्वमयमोजस्वि चक्र सौदर्शन परम् । भावयेदक्षनाभ्यादिविभक्तावययोज्ज्वलम् ॥१०॥ अमृतादीन मनोरर्णानक्षाद्यनेषु चिन्तयेत् । अक्षे नाभौ तथारेपु नेमो प्रधितदन्तयो ११॥ प्रकृत्यादिविदोपान्तैस्तत्त्वै समयित प्रधि । माया प्रसूतिस्वैगुण्यमपि नेमि सुदर्शने ॥ १२ ॥ पदाध्वरचितारान्ता मन्त्रा अरसहस्रकम् । अरान्तो व्यूहमार्गस्थो नाभिस्तन कलामयी ॥१३॥ वर्णाध्या ह्यक्षपर्यन्तो मध्ये शतिरह परा। मदन्त परम ब्रह्म ग्राह्यग्राहकतोझितम् ॥ १४ ॥ ३. अजितो जकार । अनी रेफ । सो विसर्ग । ज । कमल ककार । के । ४. श्वेत पकार । आहादी टकार । फट् । सूर्यो हकार । ऊर्ज कार । व्यापी बिन्दु । हु । ५. मन्ये त्रय फट्मन्त्रा । तत स्वाहा । ओं न क फट् हु फट् ३ काल- चक्राय स्वाहा । ७. त्रियुगार्ण पडक्षरमन्त्र । सहस्रार हु फट् इति । ९. अति । अबाहिर्बुध्न्यसहिताया विंशाध्याये २१-२४ वचनान्यनुसधेयानि । ११. अमृत सकार । प्रकृत्यादीत्यादिना भुरानाध्या निर्दिश्यते । १३. मन्त्राध्यानमाह---मन्त्रा इति । 1 In A CDF 13 lines from here are omtted but given in ch 29 Vzde note on p 101 अभियुक्ता मनायसिन् । संस्कृत C ·लक्ष्मीतन्त्रम् मध्ये तु चिन्तयेन् तार तारिका तद्वहि स्मरेत् । अरनेम्यन्तरस्थानि सर्वास्त्राणि च वासव । तद्वहिश्च म्यिावीज तद्वाहिश्वादिमाश्ररम् ।। १५।। प्रवर्तकानि पुरत सर्वास्त्राणि पुरदर ॥ २५ ।। इत्यक्षपुहरे ज्ञेय क्रमाद्वीजचतुष्टयम् । निवर्तकानि पुरत शिरोमि शस्त्रचिहिते । नाभ्यरादौ तु सूर्यादीनिति पूर्वोत्या दिशा ॥ १६॥ कृताञ्जलीनि हप्तानि ध्यायेदुभयत समम् ।। हसासारस्वरूपो य स सहस्रविधान्वयी। नेमिक्षेत्रे महालक्ष्मी पूर्वम्या दिशि सस्थिता । सूर्यमालानलद्वन्द्वैरप्रमेयानि भेदितै ॥१७॥ दक्षिणस्या महामाया पश्चिमाया सरस्वती ॥२७॥ अमृतानस्युग्मैच तारद्भिस्तारैरपि । सौम्याया दिशि विज्ञेया महिपासुरनाशनी । सहत्य भेदयेत् काटीनग्नीपोममये स्वरै ॥१८॥ तद्वहि परितो देवा ब्रह्माद्यास्तु निमूर्तय ॥२८॥ सूर्यसोमानियन हिला विंगत चेक्मेव च । तुर्यादिशक्तिसयुक्ता अवतारास्तत परम् । अष्टन्यूनसहर तदक्षराणि स्युरञ्जसा ।।१९।। प्रकृत्यादिविशेपान्त चतुर्विंशतिसमितम् ।। २९ ॥ वीजाटक तु तारादि हस्रयुक्त भवेदथ । प्रधिपूर्व स्थित भागे तत्यजातमनुस्मात् । ईशायनुप्रदेशस्य वर्वायुपदावधि ॥ २० ॥ भवोपररणा देवा मध्यमे परिनिष्ठिता ॥३०॥ दत्त्या सूत्रयुगं चारी चतुर्वा विभजेद्भुवम् । पृथक् चरमभागस्था भौचना भुननै सह । पञ्च पञ्चाशत फुर्यादराणा प्रतिभूमिकम् ॥ २१ ॥ ब्रह्माण्डोदरसरूढा भूर्भुव सुररादिका ॥३१॥ सहस्र तान्यराणि स्युस्तेपु वर्णसहस्रकम् । मेर्वादयोऽसिला शैला गदाद्या सरितस्तथा । न्यसेत् प्रागादि सोमान्त कोणसूतेषु वै तत IR२|| क्षीराध्याद्या समुद्राश्च द्वीपा जम्ब्यादिसज्ञिता । न्यसेन्मन्त्राध्यवर्तिन्यश्चतस्रोऽग्निगुणा जमान् । वैमानिक्गणा सर्व ग्रहा सूर्यादयस्तथा । जया च विजया चैन अनिता चापराजिता ॥२३॥ नक्षत्रतारकाताराभूतप्रेतादयस्तथा ॥ ३३ ॥ अग्न्यादीशानपर्यन्तसूत्रस्था मन्त्रदेवता । तिस्रस्त्रिंशच या कोम्पत्रिदाना पुरदर। अराणि पूरयन्ती सा नेमि मोटर्शनी स्थिता ।। समाश्रिता प्रधि तास्तु सरघा इव सारघम् ।। १७. सूर्यन्यादि । ह हा इत्यादिमिरित्यर्थ । १८. अमृतेत्यादि । स सा इत्यादिभिरित्यर्थ । १९. सूर्यन्यादि । हसार सार यकार च वर्नयित्वेत्यथ । अष्टन्यूनति । ३१४१६४२= ९९२ अक्षराणि जैयानि । ००. पूर्वोक्त ९९२ अक्षर सह वीनाटक्योगे सहस्र- मथराणि । अहिन्ये तु प्रकारान्तरेण सहसा परत्यमुत्तम् (२३ अ ८२, ८३) २१. चारी तिर्यमति । पञ्चभिर्गुणिता पञ्चाशत् २५०१०३ वर्निन्य , पर्तिनीरित्यर्थ । मन्त्रदेवता इन्युचरेणान्वय । २०. तुर्यादीति । जामन्यमपुस्तितुर्यान्येत्यर्थ । अस्तारा । ३४. तिय दृयादि । यम्बिंशदित्यर्थ । सरघा मधुमभित । सारघ मधु । पनामनिरनोAC.D In A CD verses 43 to 49 and then 346 to 42 follow on here भरपुग्न चरी घA मष्ट आदिवम् A 3 ·त्रिंशोऽध्यायः अयुते द्वे सुरेशान ह्युभयोः प्रधिपार्श्वयोः । प्राग्भागादिक्रमेणैव स्वरपूर्वैः स्वरान्तिमः । अग्नयः परिवर्तन्ते प्रवर्तकनिवर्तकाः॥३५॥ सूर्यानलयुगैः कारिष्टामिजिनायकैः ।। ४५॥ कालानलसहस्रामाः स्फूर्जज्वालाकुलाफुलाः। युक्तारतारनमोऽन्तास्ताः प्रवर्तकतनूलिखेत् । प्रवर्तकानलास्तत्र दैत्यदानवदाहिनः॥३६॥ अमृताग्नियुगैरेव निवर्तकतनूस्तथा ।। ४६ ॥ धीराः प्रशान्तगम्भीराः प्रसन्नास्तिग्मतेजसः। एकैकाग्नेः शिखाः सप्त घोराः शान्ताश्च संस्मरेत् । निवर्तका ममेच्छातः शमयन्ति प्रवर्तकान् ॥३७॥ आदितः सप्त युग्माद्याः स्वरसंभेदिताः क्रमात् ।। सुदर्शनमनोरन्ते यत्तत् संकर्पणोद्भवम् । सूर्याग्नियुगसंभूता अमृताग्नियुगोत्थिताः। लागलास्त्रं महाघोरं सर्वसंहारकारकम् ॥ ३८॥ वर्गान्तश्च प्रधानश्च सिद्धिदो वामनस्तथा ॥४८|| तिर्यक् स्थितस्य नेम्यन्ते तस्य पूर्वार्धसंभवाः। श्वेतश्च तत्त्वधारश्च झपः शाश्वत एव च । प्रवर्तकास्तदूवांशसंभवास्तु निवर्तकाः ।। ३९ ।। छान्दापतिस्तथा चक्री कालाद्याः सविन्दुकाः॥ अग्नीपोममया एते प्रवर्तकनिवर्तकाः। नाभ्यरान्तस्थसूत्रस्थरूपाश्चत्वार ऐश्वराः । अग्नीपोममयात्रोत्था तदुत्था चास्त्रसंततिः ||४|| अरेषु परितो देवाः केशवाद्या व्यवस्थिताः॥५०॥ द्वेऽयुते शृणु मूर्तीस्त्वं वह्नीनां विविधात्मनाम् । स्वैः स्वैश्विरैः सरोजाद्यैर्यया दामोदरान्तिमाः। याः स्मृत्वा पुरुषो घोरमापदर्णवमुत्तरेत् ॥ ४१॥ अरनेम्यन्तसूत्रस्थाः पद्मनाभादयोऽखिलाः ।।५।। अशेपभुवनाधारश्चतुर्गत्यूर्जविन्दुमान् । सर्वे समन्विता देवाः स्वामिः स्वामिश्च शक्तिमिः। पिण्डोऽयं तारकः पूर्ववह्नीनां वपुरुच्यते ॥४२॥ प्राग्भागे कमला देवी दक्षिणे कीर्तिरुज्ज्वला ।।१२।। अमृताधारवड्यूर्जविन्दुमांस्तारपूर्वकः । जया तु पश्चिमे भागे माया भागे तथोत्तरे। पिण्डो निवर्तकादीनां दिव्या तनुरुदीर्यते ॥४३।। प्रत्येक कोटिसंख्याभिः शक्तिभिः परिवारिताः।। प्रधि कालपुमव्यक्तव्यक्तसप्तकरूपतः। अधितिष्ठन्ति तेऽभीक्ष्णं सहस्रारं सुदर्शनम् । विभज्य दशधा तत्तद्रूपवर्णपुरोगमैः ॥ ४४ ॥ कालचक्रमनाद्यन्तमस्य तेजः प्रकीर्तितम् ॥५४॥ . ३८. लाङ्गलास्त्रम् ; फट् मन्त्रः । ४१. द्वे अयुते इति छेदः । सन्धिरापः। ४२. अशेषभुवनाधारः रेफः। चतुर्गतिः यकारः । ऊर्जः उकारः । ४३. अमृताधारः वकारः । ४८. सूर्यामियुगं ह इति । अमृताग्मियुगं स इति । वर्गान्तः हकारः । प्रधान: मकारः । सिद्धिदः भकारः । वामनः बकारः। ४९. श्वेतः फकारः। तत्त्वधारः अकारः। झपः झकारः। शाश्वतः जकारः। छन्दःपतिः छकारः। चक्री चकारः । काल: मकारः। ५२. शक्तयो 1 In A, C, D. verses 356 to 49 are in a different order. Vide note on page 104, यह युपदावधि A.

·लक्ष्मीतन्त्रम् सवत्सरर्तुमासार्धमासाहोरानसज्ञितै । क्लेशाशयान दोपानशेषान् क्षपयेत् क्षणात् । अक्षनाभ्यरनेम्यन्तै क्लप्तपञ्चविभक्तिकम् ।।५५|| वीज पिण्ड च सज्ञा च मूर्ति चेति चतुष्टयम् ॥ ध्रियन्ते कालचरेण पुमाद्या पञ्च पञ्च च । सहस्रारेण चरेण नेम्यरप्रधिशोभिना ॥५६॥ पुष्यत्येतत् सहस्रार चक्रमाद्यन्तवर्जितम् । सूर्येन्दुवह्निभिर्व्याप्य विश्वमेतचराचरम् ॥६॥ ध्रियन्ते च पड़ध्वानो वर्णतत्वक्लादय । सर्वतत्त्वमय देह वैष्णव पुरुषोत्तमम् ॥ ५७ ।। आग्नेयी प्रथमा मूर्ति शक्तिर्दिव्या क्रियाह्वया । धार्यते भ्राम्यते चैव यन्त्रारूढमिद परम् । सहस्रारस्वरूपेण सृजत्यवति हन्ति च ।। ६३ ।। नाभिकन्दस्थितेनैव सहस्रारेण नेमिना ।। ५८ ॥ चरणानेन हन्यन्ते रक्षोदैतेयदानवा । सूर्येन्दुवहिमियूँहेयूँह्येय हि क्रियाभिधा । नानामन्त्रात्मना तेन तदन्त सुस्थितेन च।।५९॥ उदिता ते सुरेशान भूयश्चैना निबोध मे ॥ ६४ ॥ विध्यसयति शश्च स्मृतमात्रमनन्तरम् । इत्येवं कथितो व्यूह सूर्यसोमाग्निरूपक । अभ्यस्यमानमनिश सहस्रारमिद नरै ॥ ६ ॥ व्यूहिनी तामिमामद्य क्रियाशक्ति निवोध मे ।। इति श्रीपाश्चरागसारे लक्ष्मीतन्त्र क्रियाशक्तिप्रकाशो नाम त्रिंशोऽध्याय लक्ष्मीकीया॑दय अत्रैर विशाध्याये उक्ता । ५५. विभत्तिविभाग । ५६. पञ्च पञ्च , पञ्चशिति । पुमासमारभ्य पृथिवीपर्यन्ता मादिकान्तवर्णदेवता । इति निंशोऽध्यायः भA Domits three Ines from here भयो श्रीरभरा A, भीगमग B ·एकत्रिंशोऽध्यायः श्री:-- या सा पाड्गुण्यतेजःस्था क्रियाशक्तिः प्रकाशिता। आग्नेयं रूपमाश्रित्य सा धत्ते पौरुपं वपुः ॥१॥ सर्वास्त्रशस्त्रसंस्यूतं सूर्यसोमाग्निमूलकम् । महत् सुदर्शनं नाम 'नानारूपोपशोभितम् ॥२॥ तस्य मध्ये स्थिता शक्तिः पौरुपी तनुमास्थिता । सौम्याग्नेयस्वरूपेण तत्तत्कालव्यवस्थया ।। ३ ।। पुरस्तादर्शितस्तस्या याचकस्ते चतुर्विधः। तत्र संज्ञामयो मन्त्रो भूयसा बलवत्तरः॥४॥ तस्य व्याख्यामिमां शक गदन्या मे निशामय । या सा सोमात्मिका शक्तिरन्मेपः प्रथमो हरेः। मूलशक्तिरहं श्रीः सा प्रथमाक्षरसंस्थिता। अमृता तृप्तिरूपा च सोमात्मा चासिलेश्वरी॥६॥ अमृतीकरणं फुर्यात् सर्गस्येन्दुफलास्थिता । शिरःपद्मादयो मन्त्राः परमेश्वरयुक्तया ।। ७॥ अनया सृतया कुर्यात्तृप्ति संसिद्धिमेव च । सृष्टिकृत्संयुता सेयं जीवशक्तिः सनातनी ॥ ८॥ त्रैलोक्यैश्वर्यदोपेता वायुवेश्माक्षरस्थिता । ताराकारा रिपोर्मूर्ध्नि "चिन्त्योच्छेदनसिद्धये ॥९॥ अप्रमेयोपगृढाया अग्नीपोममयीजुपः । अस्याः शक्तेः समुद्भूतं सूक्तं पौरुपमुज्ज्वलम् ।।१०।। एतदादीनि सूक्तानि सहस्रम्पयो विदुः । नित्यमाप्यायते मन्त्रः सोऽयमग्निजुपा मया। तत्तत्कार्यजुपा तत्तद्वर्णशक्तित्रयीजुषा । अनया यन्न साध्येत न तदस्ति जगत्त्रये ।। १२ ।। १. पाड्गुण्ये तत्रापि तेजमि प्रधानतयावस्थितेत्यर्थः । २. सुदर्शनस्य सर्वशस्त्रा- स्वनिविडत्वमहिर्बुध्न्यसहितायां विशाभ्याये उक्तम् । सहस्रारेत्यक्षरस्वरूपमभिप्रेत्य सूर्यमो- मामिमूलस्त्योक्तिः । ३. भक्तपरिपालनदुष्टशिक्षणम्पार्यमनुरुन्य सौम्यामेयस्वरूपत्वं क्तिः । ४. दीपिण्टसमापदरूपेण चातुर्विव्यम् । ६. मथमाक्षर: सारः । तस्यामादिरूपन्यमाह- अमृतेत्यादिना। तृप्तिमोमावपि सकारपरौ । १०. अम्या इति । प्रथमाक्षररूपाया इत्यर्थः । मकारान् पौरय सूक्तमुद्भूतमित्यर्थः । तथा चाहिर्बुध्न्यसहिता--"अक्षरादादिमाद- स्याः सूक्तं पारामुद्गतम् । द्वितीयाक्षरसंम्नं श्रीसूक्तं नाम यन्मुने |" (१८. ३३) इति । । A. B.C.G भाभि B. कास्पA.B.C मानाव्यूहो A. B.C. स्विमीम्यामेपम्पेTA.B.C.G. यूपा B. किया B. तम्ब B.C. चिन्यै A. B. 7 ·१०८ लक्ष्मीतन्त्रम् सूते सा सकला शक्तीरनुजानाति ता पुन । अनेन यन्न साध्येत न तदस्ति जगत्त्रये । सहरन्ती पुनश्चैता इति च स्मयते तत ॥१३॥ हन्यते सकल लोक गमयत्यमल पदम् ।। २१ ।। स्वमुन्मेपमधिष्ठाय परमात्मा स शक्तिराट् । त्याजयत्यखिल क्लेश गम्यते योगचिन्तकै । उदितो जगतोऽर्थाय हेतिदेव सनातन ॥ १४ ॥ हेत्येव कथ्यते सद्भिरेव निर्वचनस्थितै ॥ २२ ॥ सूर्यश्च भोत्तृता प्राप्य प्राणयन् प्राण इष्यते। अशेषभुवनाधारा सक्ल्पप्रवलीकृता । "आत्मान दर्शयत्येप त्रैलोक्यैश्वर्यदान्वित ॥१५॥ प्रत्यभिज्ञायते सैव शक्तिर्या परमात्मन ॥२३॥ हत्पुण्डरीकमध्यस्थ य विचिन्वन्ति योगिन । सरत्यस्याश्वल सर्व स्रियते सकलै सदा। यथारद् ध्यायतो वेध्य मुक्तेपोवगवत्तया ।। १६ ।। पृथिवी सस्थिता सेय स्तम्भे सृत्या नियुज्यते ॥ प्रकणोन्नयन प्राणान् प्राण इत्येप शब्द्यते । सहो नाम बल तन रमते तत् सहस्रधा। इन्दुमण्डल्सवीतो व्यापिमानप्रमेयवान् ।। १७ ॥ सहस्रति सहस्रा स्यादग्नीपोमात्मनो मम ॥२५॥ जिह्वामूलस्थितो ध्यातो याक्प्रवृत्तिं नियच्छति । अग्नीपोममयी सा मे शक्ति सर्व क्रियाक्री। अमण्डले स्थितोध्यात स एव हि सुधा स्रवन्॥ सुसक्ल्पसमिद्धा सा तेजसा राशिरुजिता ।।२६।। निर्विपीररण ध्यात क्रोति जगतामपि । सप्राप्यवानल भाव कालपाचकता गता। रामोपगढ़ादस्माद्धि श्रिय सूक्तं समुद्गतम् ॥१९॥ रेत्येव केवली भूत्वा जलत्यविरतोदया ।। २७ ।। एतदादीनि सूतानि सहस्रम्पयो विदु । परमेश्वरभूता सा परमाश्चर्यकारिणी। तत्तत्कालजुपा तत्तद्वर्णशक्तित्रयीजुपा ।। २० ।। र इत्येव महाशक्तिर्मदीयाद्या नियाह्वया ।। २८॥ १२. शक्तित्रयी सूर्यसोमामिशक्तय । १४. हेतिदेव सुदर्शन । १५. सूर्यो हकर । प्राणोऽपि स एव । १६. मुक्तस्येत्यादि । अतिवेगेनेत्यर्थ । १७. व्यापी अनुम्बार । १८. निहाम्लेति कप्ठम्यानम् । अमण्टलमनुस्वार । १९. रामोपगूढादिति । इकारसहितादित्यर्थ । २१. हन्यत इत्यादिना हमारनिर्वचन क्रियते। "हन हिसागत्यो " इति धालथमभिप्रेत्याह- गमयतीति । ०३. अशेषमुन्नाधारो रेफ । ०४. सा इत्यम्य निर्वचनमाह--सरतीति । सरति, गच्छतीत्यर्थ । सियते , गम्यते प्राप्यत इत्यर्थ । सृत्या गमनात् स्तम्भे स्तम्भने निश्चलत्य इति यावत् । गमनात् निर्त्य म्नन्यनया नियम्यत इत्यथ । २५. सहस्रा इति समुदायम्य प्रकारान्तरेण निर्वचनमर्थ चाह----सह इत्यादि । सहस्रशब्दात् वगधकादुपरि रमपाननियनम्य र इत्यम्य सयोनने सहस्रति रूपम् । २६. र इत्यम्य निर्वचनमाह-- पिन DD B omits four lines from here SD breaks abruptly here एपAC. सम्मदिन ·एकत्रिंशोऽध्यायः संख्यानन्त्यं सहस्र स्यादरानन्त्यं तदुच्यते । मुष्टि वितर्जनी कृत्वा तर्जनी तर्जसंस्थिताम् । वर्मास्त्रयोः स्वरूपं च दर्शितं ते पुरंदर ।। २९ ।। परितो भ्रामयेद्वहिं ध्यायन् प्राकारसस्थितम् ।। ध्रुवश्व प्रणवोऽस्यादिः पूर्वमेव निरूपितः। अन्योन्यसंमुखे पाणितले वै दक्षिणोत्तरे। एवमेव महामन्त्रः शब्दब्रह्मोद्गतो रसः ॥३०॥ कनिष्ठागुष्ठयोरने श्लिष्टे दीर्घास्तथापराः॥३८॥ आथर्वणी महाशक्तिः क्रियाशक्तेः प्रिया तनुः । परितो भ्रामयेदेवं चक्रमुद्रेयमीरिता। त्रयीसारो ह्यथाख्या पञ्चपर्या महाश्रुतिः॥३१॥ अङ्गमुद्रास्तु वक्ष्यन्ते शक्तिमासमनुं शृणु ॥३९॥ मन्त्रेण सूयतेऽनेन सारेणेव वनस्पतिः । पवित्रमनलारूढं सव्यापि प्रणवात् परम् । अस्य त्वगविधानज्ञाः पडङ्गानि प्रचक्षते ॥३२।। महासुदर्शनेत्येवं चक्रराजं महाध्वगम् ।। ४ ।। गायत्रीमपि चक्राख्यां प्राकारं चाग्निसंज्ञतम् । ततोऽस्तगततेत्यस्मात् सर्वदुष्टभयंकर । गोपनाद्वरुणोत्सेधात् सोदयादमृतात्तथा ॥ ३३ ॥ छिन्धि छिन्धीत्यत. पश्चादिन्धि मिन्धि प्रकीर्तयेत्।। अवं चक्राय च स्वाहा हृदादिस्तु शिखावधि । विदारयद्वयं पश्चात् परमन्त्रान् अस अस । सूर्यज्वालापदाचोर्ध्व महायुक्तात् सुदर्शनात् ॥३४॥ द्विर्भक्षयेति भूतानि त्रासयेति द्विरुच्चरेत् ॥ ४२ ॥ ऊर्ध्व चक्राय च स्वाहा वर्माद्योऽस्त्रान्तको विधिः। चर्मास्त्रवद्विजायाः स्युः शक्तिप्रसनझन्मनुः । नमश्चक्राय तस्यान्ते विद्महेऽसौ चतुर्युगः ॥३५॥ स्वयं सुदर्शनो भूत्वा मन्त्रमुचारयन्निमम् ॥ ४३ ॥ ज्वालाय च सहस्रान्ते धीमहीति नवार्णकः । शक्तिं मुखहृदादिभ्यः परस्याचूपयेद्धिया । तन्नः प्रचोदयान्मध्ये चक्र इत्यष्टवर्णकः ॥३६॥ पडक्षरस्य मन्त्रस्य शृणु ध्यानं पुरंदर ॥४४॥ अमीत्यादिना । कालपावक्तां रेफरूपताम् । केवलीति शक्तिविशेषणम् । २९. निर्वचना- न्तरमाह-सख्येत्यादिना । सहस्राण्यनन्तानि अराणि यस्येति समासः । ३०. ध्रुवः प्रणवः । ३१. पञ्चपर्वेति । नक्षत्रविधानविधिविधानसंहिताशान्तिरूपपञ्चकल्पेत्यर्थः । ३२. भूसारेण वृक्ष इवाभिवृद्धत्यर्थः । पडङ्गानि हृदयादिपडनानि । ३३. गोपन आकारः। वरुणो कारः । उदय उकारः । अमृतः सकार: 1 वां सं इति मन्त्रः ) ३४, हृदादिः हृदयशिर शिखारूपः । महायुक्तेति । महामुदर्शनायेति विवक्षितम् । ३५. वर्माद्य इति । कवचनेत्रास्त्राणि। चतुर्युगः; अष्टाक्षरः । 'नमश्चकाय विद्महे । इति । ३६. 'सहसचालाय धीमहि । तनश्चकः प्रचोदयात्। इति मन्त्रः । ४०-४३. पवित्रमित्यादि । 'ओं पं महासुदर्शन चक्रराज महाध्वग अस्तगत सर्वदुष्टमयंकर डिन्धि ठिन्धि मिन्धि मिन्धि विदारय विदारय, परमन्त्रान् प्रम अस मक्षय भक्षय भूतानि त्रासय त्रासय' इत्यस्यानन्तरं कवचमन्त्रमस्त्रमन्त्रं च सयोज्यान्ते .. - म. 'सेराकम् C. SA B. C. omit this line.

·एकत्रिंशोऽध्याय एव ध्यात्वा पुनावेञ्चतुर्बाहु सुदर्शनम् । सूर्यानलान्तरस्थ च निरस्यन् सस्मरेजनम् । अन्यथा नैव शान्ति स्यादस्ति तेजप्तथा हरे ॥ ध्यायन्ननिशमेव हि योगो ध्यानपरायण ॥ ७० ॥ घोरशान्तविभेदेन पौरप ध्यानमीरितम् । विधूय निखिल दोष सासारिकमशेषत । इति ते सुरशार्दूल ध्यानमन्यच्च मे शृणु ।। ६२ ।। मयि भक्तिं परा प्राप्य मामेवान्ते समश्नुते ।।७।। प्रकारा पौरुषा ये ये ध्यानेऽस्मिन् परिवर्णिता । अन्तरा परमात्मानममृत च स्थितो जपन् । श्तान् सर्वान् मन्मयानेव सरमरेच्छीघ्रसिद्धये ॥ मनीपी मनसा नित्य पीयूपाप्यायन स्मरेत् ।।७२।। अत्यद्भुतमिद शक्र रहस्य ते प्रकीर्तितम् । सुधयानाव्यमानो हि सतया शक्तिकोटरात् । भूयो रहस्यमन्यच्च शृणु मे सुरपुगः ॥ ६४ ॥ प्राणेन प्राण्यमानश्च दग्धदोपोऽनलचिपा ।।७३।। आग्नेयी या मदीया ते पुरा शक्ति प्रकीरि पञ्चविन्दुपियालाभादैश्वयं परमास्थितः । सूर्यकोग्यदाभासा वह्निकोश्यर्बुदोपमा ।। ६५ ।। सतताभ्यासयोगेन वशी युत्तो जितेन्द्रिय ॥४॥ इदुकोन्दर्बुदाभासा मम स्पन्दमयी तनु । विहाय सक्ल क्लेश वेपमास्थाय मामकम् । अमृत परमात्मानमशेषभुवनाधृतिम् ।। ६६ ॥ दृप्तो जातनलो योगी क्रियया सर्वतो पशी ॥७॥ आस्थाय पञ्चविन्द्वात्मा परान्ती व्यापिन परम् । ईश्वर परमो भूत्वा सर्वव्याप्तिमय स्थितः । हिताय सर्वभूतानामुदेति परमेश्वरात् ।। ६७ ॥ मामेव मामक धाम मप्रसादादुपाश्नुते ॥७६ ।। तामक्ष कल्पयेच्छक्ति तत्प्रभा नाभिमण्डलम् । या प्रिया साचिदाख्याता या चित्ति सापरा किया। अराणि पण्मनोरर्णान् सूर्योद्दामौ सविन्दुकौ ॥ एते सपरमानन्दात्रयस्ते परिकीर्तिता ||७७॥ सुस्थिती नेमिगी ध्यायेच्छेप तु प्रधिमण्डलम् । असण्डैका परा शक्तिश्चिनियानन्दरूपिणी । आत्मान मध्यतो ध्यायेत् स्व मायापरमात्मनो ॥ वैष्णवी सा पराहता साह सर्वार्थपूरणी ॥८॥ । स्वरूपकथनमेतत् । अत एवास्या भूतमालेल्यपि व्यवहार । अध्वपटक वर्णाध्यादि । ६१. एतस्य ध्यानेन सर्वारिष्टशान्तिरहिर्बुध्यसहिताया सप्तचत्वारिंशाध्याये वर्णिता द्रष्टव्या । ६६. म्पन्दमा क्रियामा । अमृत सकार । परमात्मा हतार । अशेपभुरनापति रेफ । ६७ पश्चनिन्दु ईकार । व्यापी अनुस्वार । ६८, अराणि पडिति पडरचक्र विवक्षितम् । सूर्योदामों हु इति । ६९ शेषमिति । पडित्येतदित्यर्थ । ७. प्राणेन हकारेण । अनत्ये रेफ । ७७. स्वम्वरूपस्य क्रियाचिदानन्दम्पतामाह- सन्तादि B B omits two lines from here तनाम AG . मुधपा B ·लक्ष्मीतन्त्रम् स्वाच्छन्द्यान्मम संकसो द्विधैवं प्रविजृम्भते । स्थूलसूक्ष्मपरत्वेन तारिकाया निशामय । एका शक्तिः क्रियाहाना महाभूतिरथापरा॥७९॥ निमीलितक्रियाकारा स्पष्टैश्वर्यस्वरूपिणी ॥ ८१॥ मामान्यतोऽनयोः शक्र स्थिताहं परमेश्वरी । तनुः पाड्गुण्यरूपा मे भूतिः सा तारिकाहया। एपा ते सकला शक्तिः क्रियारूपा प्रदर्शिता ||८|| तस्याः स्थूलादिरूपाणि यथावन्मे निशामय ।। उच्यमानानि देवेश सावधानेन चेतसा ।। ८२।। इति श्रीपाञ्चरासारे लक्ष्मीतन्त्रे सुदर्शनप्रकाशो नामैकत्रिंशोऽध्यायः येति । ७९. द्विधेति । क्रियाविभूतिमेदेनेत्यर्थः । ८१. अनन्तराध्यायविपयभूतभूति- शक्तिवर्णनमवतारयति-निमीलितेति । भूतिशक्तिरूपे क्रियाशक्तिः निमीलितास्त इत्यर्थः । स्पष्टति । ऐश्वर्य विस्पष्टं मवतीत्यर्थः। इत्येकत्रिशोऽध्यायः AT A. सग B.

·द्वात्रिशोऽध्यायः श्री या ोपा परमा विद्या तारिका भवतारिणी। स्थूल सूक्ष्म पर चेति तस्या रूपरय शृणु ।। १॥ पञ्चवर्ण चतुर्वर्णमिति स्थूलात्मक वपु । त्रिवर्णा सूक्ष्मसज्ञा मे परा विष्णुमयी स्थिता ॥२॥ इमास्तिस्रो ह्यवस्था मे प्रत्येक तु निधा त्रिधा। स्थूले तु या परावस्था परमात्माश्रया तु सा॥३॥ अशेषभुवनाधारविष्णुव्यापिसमाश्रया। भोस्तृभोग्यामिका चेय तस्या रूप निवोध मे ॥४॥ अशेपभुवनाधारनिल्यव्यापिजन्मना । परमात्मादिवेनैव ललाटतटमेयुपा ॥५॥ आक्रम्य वैष्णव रूप से पुन' प्रतितिष्ठति । तारकारणनादेन शोभमाना हरिप्रिया ॥६॥ भोक्तृभोग्यादिकं सर्व मुवन विभ्रती धिया। व्यापिन सर्वतो देवी परमात्मानमाश्रिता ॥७॥ तावत्तया स्थिता विष्णुरूपा स्थूला गति परा। पञ्चकृत्यकरी शक्तिस्त्रिविधैश्वर्यबृहिता ।। ८॥ प्राणयन्ती श्रिया देव जृम्भमाणोदधिप्रभम् । आश्रित्य ह्यानल भावमिय सूक्ष्मा गतिर्मता ॥९॥ सृष्टयादिक विधायाथ व्योमस्थ परमास्थिता। सर्वाश्चर्यकरी देवी सृष्टिस्थित्यन्तकारणम् ।।१०।। सूर्य समाश्रिता विष्णु कलयन्ती जगस्थितिम् । कालपावकतेजोमि स्थूला स्थूलमयाद्भुता ।। ११ ।। कथिता गतयस्तिस्र स्थूलाया मम वासव । सूक्ष्मायास्तु गतीस्तिस्र शृणु वृननिपूदन ।। १२ ।। १ विद्या चिद्रूपेत्यर्थ । भक्तारिणीत्यनेन तारिकाया अन्वर्थत्वमाह । २. ही इति निन्दोस्परि घण्टानादवत् श्रूयमाण नाद सयोज्य पञ्चवर्णत्व, त विहाय चतुर्वर्णत्वमुप- पादनीयम् । निवर्णेति । ईरूपेत्यर्थ । पररूपमाह -विष्णुमयाति । केवलेकाररूपेत्यर्थ । ३. प्रत्येक विधेति । स्थूलरूपे स्थूलसूक्ष्मपररूपेण, सूक्ष्मरूपे स्थूलसूक्ष्मपररूपेण, पररूपे- ऽपि स्थूलसूक्ष्मपररूपेणेति त्रैविध्यमिति भाव । स्थूले पररूपमाह---स्थूले विति। परमात्मा हकार । ४. अशेषभुवनाधारो रेफ । विष्णु ईकार | व्यापी अनुम्बार । आहत्य ही मवति । ५. ललाटतटमेयुपेत्यम्य रूपेणेति शेष । ६. आक्रम्येति वेष्णवरूपम्यानभिव्यक्ति- स्च्यते । ८. तावत्येति । भोत्तृभोम्यरूपेणेत्यर्थ । अथ स्थूले सूक्ष्ममाह-पञ्चहत्येत्यादि । सर्यादीनि पञ्च कृत्यानि । १०. स्थूले स्थूलरूपमाह----सृष्टयादिमिति । सर्वाश्चर्यत्यादि । पूर्व सूक्ष्मे जगत सृष्टिसकल्प उक्त । अत्र तु तस्य सृष्टिरच्यत इति ध्येयम् । माणपन्त AB 15 ममC परयन्तABG ·११४ लक्ष्मीतन्त्रम् अकालकलना सेयं सूक्ष्मा तु परमेश्वरी। आदित्यानां स्वसा नाभिरमृतस्य धृतिः परा। व्यापिनं परमात्मानं श्रयन्ती वर्तते ध्रुवा ॥ १३ ॥ इडा रतिः प्रियाकारा गुरुधात्री महीयसी ॥२२॥ शुद्धो वर्गस्तथाशुद्धो द्विविधं सृज्यमुच्यते । मही च विश्रुतिश्चैव त्रयी गौः प्राणवत्सला । शुद्धतरे स्थिता स्थूला शुद्धे सूक्ष्मा प्रतिष्ठिता ||१४|| शक्तिश्च प्रकृतिश्चैव महाराज्ञी पयस्विनी ।। २३ ।। तिस्रोऽप्यासां गतीः सम्यक् स्थूलाया इव लक्षयेत् । तारा सीता तथा श्रीश्च कामवत्सा प्रियव्रता। परा या मे तनु' शक तस्या रूपं निशामय ॥१५॥ तरुणी च वरारोहा नीरूपा रूपशालिनी ॥ २४ ॥ सर्वव्याप्तिमती दिव्या निष्क्ला सा निरञ्जना। अम्बिका सुन्दरी ज्येष्टा वामा घोरा मनोमयी। सा परा मन्मयी शक्तिः कथिता विष्णुसंज्ञया।॥१६॥ सिद्धा सिद्धान्तिका योगायोगिनी योगभाविनी।। एपा सा वैष्णवी सत्ता सैपाहंता हरेर्मता । एवमादीनि नामानि शास्त्रे शास्त्रे मनीपिमिः । एपा सा योगिनां निष्टा सैपा सांख्यात्मनां गतिः।। कथितानि रहस्यानि शक्त' सिद्धान्तपारगैः ॥२६ इयं सा परमा मूर्ति रियं सा परमा गति.। सैपा शक्ति परा दिव्या त्रिधा रूपैरवस्थिता। शक्ति कुण्डलिनी चाद्या भ्रमरी योगदायिका ।। स्थूलसूक्ष्मपरत्वेन त्रैधमेतत् प्रदर्श्यते ॥ २७ ॥ अनाहता ह्यघोपा च निर्मर्यादा नदोद्गता। अस्या स्वरूपमी प्रोक्ता सा च त्रेधावतिष्ठते । शब्दब्रह्म तथा शक्तिर्मातृकायोनिरुत्तमा ॥ १९ ।। अप्रमेयादिरूपेण तस्या व्याख्यामिमां शृणु।८। गायत्री च कला गौरी शची देवी सरस्वती। पाड्गुण्यं यत् परं ब्रह्म वासुदेवाख्यमव्ययम् । वृपारपायी सत्या च प्राणपत्नी यशस्विनी ॥२०॥ सहताखिलभेद तदेकमेव यदा सदा ॥ २९ ।। इन्द्रपन्नी महाधेनुरदितिर्देवनन्दिनी। अप्रमेयाख्यया देवस्तदा योगिमिरीयते । रुद्राणां जननी देवी वसूनां तु हिता तथा ॥२१॥ व्याप्यव्यापकभेदो वा मृज्यसृष्टिविधापि वा॥३०॥ १३. सूक्ष्मरूपम्य साधारण म्वभावमाह-अकालेति । अनेन पूर्वोक्तस्थूलरूपस्य कारकाल्यत्वमभिमन्यते । १४. विशेषान्तरमाह-शुद्ध इति । १५. प्रस्तुते त्रिविधे सूक्ष्मरूपे पूर्वोक्तम्थूलगतीरतिदिशति--तिस्र इति। परमियान् भेद ---पूर्वोक्तस्थूलगतिरशुद्ध- विपया ; इय तु शुद्धविषयेति । १६. अथ पराया साधारण रूपमाह—सर्वव्याप्तिमतीत्यादि। १७. सास्यात्मनाम् ; प्रकृतिपुरपरिवेकादिजानतामित्यर्थ । १८. तस्या नाममेदानाह- शक्तिरित्यादिना। १९. नद ; नाद । २८.ई, ईकार इत्यर्थ । २९. पराया पररूपमाह- पाइगुण्यमिति । सहतेति । भेद ; भिन्न प्रपञ्च । प्रतिसचरे मालस्यापि प्रपञ्चस्य ब्रह्मणि ल्यात् तथैक्ति । एकमेवेति । सूक्ष्मावम्थचिदचिद्विशिष्ट ब्रकमेव तत्त्वममवदित्यर्थ । प्रदश्यते BC अव्यासित्वे अमी BF.

·द्वात्रिंशोऽध्याय न तदान्यप्रमेयत्व न किंचित्तस्य विद्यते। तदा शून्यमिवाफारै प्रसुप्तमिव सर्वत ॥३१॥ पाइगुण्य ब्रह्म तनेयं सस्थिता विष्णुसज्ञया। अतरङ्गार्णवाकारा शक्तिशक्तिमतोगति ॥३२॥ तदा यदा पुनर्ब्रह्म वासुदेवारयमत्रणम । उन्मिपत्यात्मसकल्पात्तदा प्रथम उच्यते ॥ ३३ ।। प्रथते हि यदा ब्रह्म शुद्धाशुद्धारयवर्मना। माया नाम तदा त्वेषा ब्रह्मसकल्परूपिणी ॥३४॥ सकर्पणादिक्षित्यन्तस्तस्या गर्भमवस्थित । यदा पुन पर ब्रह्म स्वेच्छासपादित पृथक् ॥३५।। व्याप्यव्यापकभेदेन सद्वितीयमवस्थितम् । पञ्चविन्दुस्तदा देवी पञ्चकृत्यविधायिनी ॥३६ ।। पराया इति ते प्रोक्ता मम तन्वा गतिस्त्रयी। रूप रूप विभज्यैपा तत्तत्तत्त्वार्णभेदिनी ॥३७॥ तत्तद्वाचकता नीता स्वकामाजगतीतनु । तेपु तेषु हि तत्त्वेषु स्वात्मभूतावतिष्ठते ।। ३८ ॥ मदश सूक्ष्मरूपो यो गढोऽग्निरिव दारुषु । तत्तद्रूपमनुप्राप्ता सेवनी नाम शाश्वती ॥ ३९ ॥ तत्तद्वर्णोपरागेण तत्तद्वयक्तिवपु स्वयम् । अधिदैवतभावेन तत्र योऽा परात्मक ।। ४०॥ वैष्णव शक्तिरूपो मे नियच्छन्नवतिष्ठते । तत्तद्वाचकता याति देवी सेयमनश्वरी ।। ४१ ।। अशेषभुवनाधारा योगिनी परमेश्वरी। केवलस्तत्त्ववर्णस्तु त्रैलोक्यैश्वर्यदा गत ॥ ४२ ॥ तत्तत् स्थूलमय तत्त्व मदीय वक्ति शाश्वतम् । तत्तद्भागाभिधानेन तन्नियन्तृत्वदर्शने ॥४३॥ इयमेवेश्वरा देवी द्विधा सक्तावतिष्ठते । क्षादि शान्त पुरा यत्ते दर्शित ब्रह्मपञ्चकम् ।। ४४ ॥ क्ष इत्यादिस्वरूपण त्रैलोक्यैश्वर्यदा गता। स्वरूपे नियमे चैव द्वेधा सेयमवस्थिता ॥४५॥ धारणाना चतुष्क यद्वादि यान्तमुदीरितम् । तन सूक्ष्मपरे भावे स्थितेय पूर्ववद् द्विधा ।। ४६॥ ३१. प्रमेयत्व प्रमाविषयत्वम् । शून्यमिवेति । सर्वव्यापारोपरमात् असत्कल्पमित्यर्थ । बाह्याभि- मतशून्याख्यतत्त्वनिरामायेवशब्द । ३.. अथ पराया सूक्ष्मरूपमाह-शक्तीति । यदेत्युत्तर- वाक्यस्थमत्रादौ ज्ञेयम् । यदा शक्ते शक्तिमतश्च व्यक्ता गतिरवगति , तदेत्युत्तरत्रान्वय । ३३. प्रथम इति । सकल्प इति शेष । ३४. एपा , परा शक्तिरित्यर्थ । ३५. पराया स्थूलरूपमाह-सकर्षणेति । ३६ पञ्चविन्दु , ईकार । ३७ त्रयी, स्थूलसूक्ष्मपररूपेण त्रिरित्यर्थ । ३९, सेक्नीति जिहादिस्थानेषु वर्णोचारणाद्युपयोम्यवयवसघटनाविशेष उच्यते । ४०. योऽश इति । अस्य सेयमित्यनन्तरश्लोकस्थेनान्वय । ४३. सर्वमपि स्थूल- तत्त्व मदीयशक्त्या शाश्वत भवति । अनेन क्षणभङ्गवादनिरासोऽभिप्रेत । ४४. सक्तैति । आसङ्गयुक्तेत्यर्थे । तदेवाह-~क्षादीति । ४५. द्वेधेति । सर्वेषा म्वरूप नियमन च प्रदर्शयन्ती द्वेवावतिष्ठत इत्यर्थ । ४६. वादियान्तचतुष्क धारणाचतुष्यमित्युक्तमित्यर्य । 1B omits four lines from here 'प्राप्य C गम इव CG शति B नीत्या A शिद्यत्यादि A कृमीन्यादि F ·११६ लक्ष्मीतन्त्रम् यवस्थो मकारोऽय प्रोक्तश्चैतन्यवाचक । एकद्विन्यादियोगेन स्वरव्यञ्जनरूपिता । तत्रापि सूक्ष्मपरयोदे॒धेय दशयोयो ॥४७॥ शुद्धाशुद्धाध्ववर्गस्था नानागेदोपपादिता ।। ५५ ॥ मायाप्रसूतिरैगुण्यरूपो यो भाग उच्यते । जटोपरागहीनाया अस्या एवं पुनस्त्रिया । ई नाम पूर्ववद्देवी तनापि दशयोईयो ॥४८॥ ज्ञेय स्थूलादिरूपेण विभेदस्तत्त्वचिन्तकै ॥५६॥ बुद्धयहकारमनसा यद्रूप वादिक त्रयम् । सृष्टिकृत्सयुता स्यूला सूक्ष्मा व्योमेशसयुता । तगापि पूर्ववद् द्वेधा देवीय दशयोद्धयो । ४९ ॥ निरञ्जना परा सेयमी इत्येवानुरागिणी ।। ५७ ॥ नादिके णादिके चैव तथेन्द्रियगणद्वये । निष्कम्पा दीपलेखेव पत्नी विष्णोरिय परा। दशयो सूक्ष्मपरयोरियं द्वेधावतिष्टते ॥५०॥ सर्वेष्वाधारपनेषु निश्चलैवावतिष्ठते ॥ ५८ ।। बादिके छादिके चैव स्थूलसूक्ष्मस्वरूपके । आवस्तिदेशादामूर्धब्रह्मयानमनुव्रता । विभूतिपञ्चके देवी दशयो पूर्ववत् स्थिता ॥५१॥ एकेयमुज्ज्वला दीप्ता पावना च यशस्विनी ॥५९।। सप्तत्या वितता भेदै शुद्धाशुद्धमयाध्वनि । ब्रह्मरन्ध्राद्विनिष्कान्ता महापद्ममुपेयुपी । नटीच स्वयमी शक्तिनिभर्ति बहुधा वपु ॥५२ ।। ओतप्रोतात्मिका सेय परमानन्दवर्त्मनि ॥ ६० ॥ इयद्विस्तृतिमापन्नामीमिमा परमेश्वरीम् । विलाप्य मार्त्यव रूपममृत वयेन्नरम् । विचिन्त्य परम याति पद विष्णो सनातनम् ।।२।। मन्त्राणा मन्मयाना हि मन्त्रैर्विष्णुमयै सह ॥६१।। यत्र यत्र गता सेय शुद्धाशुद्ध तथाध्वनि । सा मे नूनमनूननीरिति सख्या परा हि या। तर तन त्वजहती विष्णो सबन्धमी स्थिता ॥५४॥ ते च साख्याद्वया मन्त्रा जपाद्भोगापवर्गदा ।।६।। ४७. व्यपस्थ एव त्रैयवस्थ । ४९ यादिक बफपा । ५०. नादिक तवर्ग । णादिक टवर्ग । ५१. चवर्गपञ्चक कवर्गपञ्चक च तन्मात्रस्थूलभूतरूपतयोक्तमित्यर्थ । ५२ सप्तत्येति । शुद्धाशुद्धाध्वनो प्रत्येक पञ्चत्रिंशदिति आहत्य सप्ततिभेदा । ई शक्ति , ईकाररूपा शक्तिरित्यर्थ । ५६. जटेति । जकारटकारादीत्यर्थ । उपलक्षणमेतत् वर्णान्तरोपरागस्यापि । ५७ ईरूपस्य स्थूलादिभेदमाह-सृष्टीत्यादि । सृष्टिकृत् विसर्ग । व्योमेश अनुस्वार । ५९. बस्ति नामेरधोभाग ६०. ओतप्रोतेति । सर्वानुस्यूतेत्यर्थ । ६१. मृत्योरिद माय॑वम् , मरणधर्मत्यर्थ । ६२. अनुनश्री , ५०० । साख्याद्वया - प्रेधासम्पो A B य B.C ३इये BCF ·द्वात्रिशोऽध्यायः अस्या एव परायास्तु विग्रुपः परिकीर्तिताः। बाह्यमाभ्यन्तरं चैव भावं शब्दमयं समम् । यथा हि किरणनातं तेजस्त्वं व्याप्य तिष्ठति ॥ ६३॥ व्याप्यैवमी स्थिता देवी विष्णुपत्नी यशस्विनी ।। यथा हि पार्थिवान भावान् व्याप्य स्थैर्य व्यवस्थितम्। स्थूलसूक्ष्मादिभेदोऽयं यथावच्छक दर्शितः । नानाविभवसंस्थानं नानारचनसस्थितम् ।। ६४॥ तारिकाया इदानीं त्वमगादीनि शृणुष्व मे ॥६६।। इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्र स्थूलादिप्रकाशो नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः चिद्रूपिण इत्यर्थः । ६३. तेजस्त्वं भास्वरत्वम् । ६५. ईरूपिणी देवी स्थितेत्यन्वयः । इति द्वात्रिंशोऽध्यायः घनायास्तु B. ३ईसिता B.F. 'अव B. श्रीसवरात्रA. श्रीपाचरात्रे B.

·त्रयस्त्रिंशोऽध्याय श्री1- शृणु वत्स सुरेशान विद्यायास्तारिकाकृते । अङ्गोपाङ्गानि मन्त्राणि नानामन्त्रमयानि मे ॥१॥ गोपन पश्चविदु च जमैरावण तथा । औवं च पञ्चक चैते प्रत्येक व्यापिनान्वितम् ॥ प्राणानलोपरिस्थ तु कृत्वैतत् पिण्डपञ्चकम् । न्दादिनेत्रपर्यतमङ्गवीजमिद स्मरेत् ॥३॥ "हद्धीजात् परतो योज्य ज्ञानायेति पद तत । नदयाय नमश्चैव मन्त्रोऽय धारणप्रद ॥४॥ प्रणवादिनमोऽन्तोऽय मन्त्र एकादशाक्षर । पर प्रणवनीजाभ्यामेश्वर्याय पद न्यसेत् ॥५॥ शिरसे च तथा स्वाहा ोप एकादशाक्षर । पर प्रणवनीजाभ्या शक्तये च पद न्यसेत् ॥६॥ शिखायै वोपडित्येव शैसोऽय तु दशाक्षर । पर प्रणववीजाभ्या चलायेति पद न्यसेत् ।।७।। कवचाय हुमित्येव मन्त्रोऽय च दशाक्षर । पर प्रणवबीजाभ्या तेजसे च पद न्यसेत् ॥ ८॥ नेत्राभ्या चौपडित्येव नेत्रमन्त्रो दशाक्षर ।। प्राणानलोपरिस्थ तु विन्यसेत् परमेश्वरम् ॥ ९॥ तस्मात् प्रणवपूर्वात्तु पद वीर्याय विन्यसेत् । अस्त्राय च फडित्येव मन्त्रोऽय च दशाक्षर ।। अद्गपद्कमिद प्रोक्तमुपाङ्गत्रियुग शृणु । तारिकाते क्रमाद्दद्यात् पूर्ववत् पड्गुण पदम्॥११|| ज्ञानादितेज पर्यन्त तदन्ते च क्रमान्यसेत् । उदराय च प्रष्ठाय बाहुभ्यामिति वै पदम् ।। १२ ।। २. गोपन आकार । पञ्चविन्दु ईकार । ऊर्ज ऊकार । ऐरावण ऐकार । औने औकार । व्यापी अनुस्वार ३. प्राण हकार । अनल रेफ । पिण्डपञ्चकम् , हा, हा, हू, हैं, हौं इति मन्त्रपञ्चकम् । हृदादीति । हृदयशिर शिखाकवचनेत्राणीत्यर्थ । ४. मन्त्र निर्दिशति-हृदित्यादि । ओं हा ज्ञानाय हृदयाय नम । ५-१०. ओं हा ऐश्वर्याय शिरसे स्वाहा । आ हू शक्तये शिखायै वौषट् । ओं हैं बलाय कवचाय हु । ओं हों तेजसे नेत्राभ्या वौषट् । ओं ह वीर्याय अस्त्राय च फट् । ११, १२ ओं हा जानाय उदराय नम । ओ ही शक्तये पृष्ठाय नम । ओं ही चलाय बाहुभ्या नम । 1 श्रीस्वाच C In the place of this and the next two I nes B reads the follow ng पर प्रणवीजाम्या शनाय च पद न्यसेत् । हृदयाय नमश्चैव मनुरेकादशाक्षर ।। 'सेप B तत A B ·त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः ११९ ऊरुभ्यामय जानुभ्यां चरणाभ्यामिति क्रमात् । नमस्कारस्ततः पश्चाच्छ्रीनिवासपदं ततः। नमश्च परतो योज्यमुपागानामयं विधिः ॥ १३ ॥ पद्माय वहिजाया च पाद्मोऽयं त्रिदशामर ॥२३|| इत्येवमहोपागानां मन्त्रा द्वादश कीर्तिताः । आदायादी तु वैकुण्ठं रेफ तदुपरि न्यसेत् । अलंकारानमन्त्रांस्तु भुक्त्या मे निशामय ॥१क्षा आनन्देनान्वितं पश्चाद्व्यापिना चावयेत्ततः॥ कौस्तुभो व्योमसंमिन्नः परमात्मा ततः परम् । कस्थकस्थपदं दद्यान्नेमिद्वन्द्वमतः परम् । अचांघोऽनलसभिन्न ऊर्जेनापि समन्वितः।।१५।। घरपाशाय वै स्वाहा प्रणयावस्तु पाठाराट् ॥२५॥ मृष्टिसंयुतो मूर्ध्नि कौस्तुभो व्यापिसंयुतः । मन्त्रः पददशार्णोऽयं कामिनां क्षिप्रसिद्धियत् । नमस्कृतिलतः पश्चात्ततः पश्चात् प्रभात्मने ।।१३।। प्रणवान्ते विराट्संशं व्यापिना मूर्ध्नि संयुतम् ।। कौस्तुमाय ततः स्वाहा प्रणवावस्तु कौस्तुमः । द्वयं पिण्डतया योज्यं रेफ कमलमइफुराम । मन्त्रः पोडशवोऽयं सर्वकर्मप्रमाधकः ॥१७॥ व्यापिना संयुतं मूर्ध्नि तृतीयमिदमक्षरम ॥२७॥ उद्धरेत् प्रथमं तारं घर तत उद्धरन्। पदं निशितपोणाय चाटुगाय शिसिमिया । तदधस्तृप्तिसंघ पराई तद्धो न्यसेत् ।। १८॥ इति पञ्चदशार्णोऽयमानुगः शीघ्रसिद्धिदः।। २८ ।। मायया भूपयेन् पञ्चाउपापिना पाट्येत्ततः। अलंकारानमन्त्राणामेतत् पश्चममीरितम् । पघात्मा यर्णपिण्डोऽयं नमसारं ततः परम् ।। आधारामनमन्त्राणां शृणु रूपं पुरंदर ॥२९॥ नवः स्थलजलोद्भवभूपितेपदमुद्धरेन् । यद्विना तारिफायास्तु पूरणं नैन जायते । पनमाले ततः म्बोहा मन्त्रः सर्वार्थसाधकः ॥२०॥ अनलद्वयमध्यम्धः प्राणो मायी म विन्दुमान् ।। एकोनविंशत्योऽयं यनमालामयो महान् । तत आधारमारत्यै च प्रणादिनमोन्तिमः। सारपस्यायमाने तु यामनाणं समुद्धरेत् ॥ २१ ॥ आधारशक्तिमन्योऽयं विज्ञेयस्तु नरामरः ॥३॥ तदपतृभिमायोज्य भूपयेदुदयेन तु । अनलद्वयमभ्यरयो विन्द्वन्तोऽप्यूर्जमंयुनः । म्यापिना पारिता रिपातुरो महाभूतः ।।२।। ततः पालानिमाय नमोऽन्तः प्रणादिकः ॥३॥ १३. ही ऐश्वर्याय ठाभ्यां नमः । ओ ही वीर्याय जानुभ्यां नमः । ओं ही तेजमे चग्णाभ्यां ननः । १५-१७. ओंट: टं नम मानने कौनुमाय बहा । १८-२०. ओं ल्या नमः म्यजन्तरित यनमाले म्या।। २१-२२.ओं व्यं नमः मनिराममाय मा। मरिकमा दागः पम्येति पनि। २४, २५. ओं पां कय कय रट यमागाय महा। २६-२८. में निस्तिनाय महामाय पहा । २०-११. में आपाराय नन. २. अन्नपन यन्स इनि । म ल्यनुगम्यते । ॐ प. सम्म B.C. बनाBC.

·१२० लक्ष्मीतन्त्रम् मन्त्र कालाग्निकूर्मस्य विज्ञेयोऽय दशाक्षर । आधारेशाख्यमन्त्राणा विधिं शृणु पुरदर। गोपनेनावित प्राण मूर्ध्नि च व्यापिना युतम ।।३३।। धर्ताजितोऽमृताधारो विबुधाख्यश्च वासव ।। प्रणवान्ते समुद्धृत्य घनन्ताय नमस्तत । एताश्चतुर उद्धृत्य वर्णानेपामथोपरि। अष्टाक्षरो ह्यय मन्त्रो नागराजस्य कीर्तित ॥३४॥ विन्यसेचतुरो वर्णान् सत्यादीन् साधकोत्तम ।। कमल चाग्निरूपं च प्रधान पुरुपेश्वरम् । त्रैलोक्येश्वर्यदं दद्याचत्वार्यतानि वासव । पिण्डीकृत्य चतुष्क तु गोपनव्यापिसयुतम ॥ वीजानि प्रणवादीनि धर्मादे पोडशात्मन ||४|| वसुधायै नम पश्चात् प्रणवादिर्मनुत्ययम्। धर्मादिकमधर्माद्यमृगाद्य च कृतादिकम् । विश्वभराया विज्ञेय आधार परिकल्प्यते ॥३६॥ चतुष्टयानि चत्वारि यानि 'सिद्धानि लोक्त । अमृत वरण चार्णद्वय पिण्डीत सह । चतुश्चतुर्विभागेन सज्ञा षोडश विन्यसेत् । गोपनव्यापिसयुक्त प्रणनाते समुद्धरेत् ।। ३७ ॥ वीजोपरि नमश्चान्ते मन्त्रा पोडश ते स्मृता ॥ क्षीरार्णवाय च नम सोऽय मन्त्रो नवाक्षर । सोदय सामृत हस्य प्रणवोपरि विन्यसेत् । पवित्र सोदयव्यापिसयुत प्रणवान्तगम ।। ३८ ।। अव्यक्तपद्माय नम स मन्त्रोऽव्यक्तपद्मक ॥४५|| आधारपद्माय नम पद्मस्याय दशाक्षर । सूर्यन्द्वग्निपदेभ्यस्तु प्रत्येक मण्डलाय च । इत्थमाधारपटकस्य मन्त्रपटकं प्रकीर्तितम ।। ३९।। नमोऽन्ते प्रणवश्चादौ ते मन्त्रा मण्डलाये ॥४६॥ , हूँ कालामिफर्माय नम । ३३, ३४ ओं हा अनन्ताय नम । ३५, ३६. ओं श्ला वसुधायै नम । ३७ ओं स्वा क्षीराणवाय नम । ३८. ओं पु आधारपद्माय नम । ४०-४३. धर्ता धकार । अजितो जकार । अमृताधारो वकार । विबुधो लकार । सत्य सकार । ओ धृ, ओं धू, ओं ओं ध्लू इति क्रमेण धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्याख्याधारेशबीज- मन्त्रा। ओं ओं ओ ज्ल, ओं ज्लू इति क्रमेण अधर्माज्ञानावैराग्यानैश्वर्याख्याधारेश- बीजमन्त्रा । ओं वृ ओं चू, ओ व्ल, ओं क्लू इति मग्यजु सामा ख्याधारेशबीजमन्त्रा । ओं ओ ल्ल इति कृतंत्रताद्वापरकल्याख्याधारेशबीजमन्त्रा । ४४. अथ धर्मादीना पोडशाना सज्ञामन्त्रा उच्यन्ते-चतुरित्यादिना । ओं धृ धर्माय नम ।ओं ५ ज्ञानाय नम । इत्यादिक्रमेण ज्ञेया । ४.. हस्व बकार ।ओं ब्सु अव्यक्तपद्माय नम । ४६ ओं सूर्यमण्टराय नम । ओं इन्दुमण्डराय नम । ओं अग्निमण्डलाय नम । इति सम, ओं मह, ओं । सदानि B ·लक्ष्मीतन्त्रम् गम्ड तारकस्यान्ते तदन्ते तारिका स्मरेत् । यथाक्रमोदितैर्वणे पिण्ड कृत्वा तत स्वधा । रेफशसादिदेवाव्य सोम व्यापिसमन्वितम् ।। पितृभ्योऽथ नम सोऽय पितृसघस्य मन्त्ररा।।५।। चतुर्थ सस्मरेद्वीज तदिद वलसूदन । पट् तारा आदिदेवोऽथ व्योमवान् केवलोऽथ स । वैराजानलराद्धाढ्य गोपन व्यापिसयुतम् ।। ६६ ।। रामवान् दमनश्वाथ सिद्धेभ्योऽथ ततो नम ॥ सोमवणं स्मरेच्छन पञ्चम परमाद्भुतम् । मन्त्रोऽयमादिसिद्धाना भगवद्भावितात्मनाम् । अप्रमेयादिदेवादि यावद्गरडवर्णकम् ॥ ६७ ॥ क्षेनेशाद्यादिसिद्धान्तान् विघ्ननिर्मथनक्षमान ।।७७|| यथापठ समुच्चार्य यागीश्वर्य ततो नम । प्रागेव पूनयेन्मन्त्री समाराधनकालत । 'एक्पष्टयर्णको मन्त्रो वागीश्वर्या अय स्मृत ॥६८॥ अथ लोकेशमन्त्राणा रक्षण शृणु पासव ॥७८॥ फुच्चतुर्थवीनेन गोपनादिविगेदिना । प्राण धरेशमानन्द पिण्डीकृत्य क्रमस्थितान् । अन्तर्नातियुता सम्यगङ्गक्लप्तिं विचक्षण ॥ ६९॥ मूर्ध्नि व्योमयुत कृत्वा तत इन्द्राय वै नम ॥७९।। गोपनादिविभिनस्य वीजस्याद्यन्तयोन्यसेत् । ऐन्द्रोऽयमीरितो मन्त्र पारकादीनिबोध मे। प्रणव च नमश्चैव ततो जाति प्रकल्पयेत् ॥ ७० ॥ कुर्यात्प्राणानलानन्दैर्व्यापिनापि च पिण्डकम्।।८० प्रणवरितय व्यापिसयुत सोदयश्च ग | प्राणकालादिदेपैश्च व्यापिनापि च पिण्डकम् । गुरवेऽथ नम सोऽय प्रथितो गुस्पूनने ।। ७१॥ अग्नये नम इत्येव यमाय नम इत्यपि ।। ८१ ।। प्रणपत्रितयस्याते पवित्रो व्यापिसयुत । नर स भगवान् व्यापी पिण्डो निर्ऋतये नमः । परमगुरवे नम प्रथितस्तु गुरोर्गुरु ।।७२ ।। यातुधानेशमन्त्रोऽय जलेशस्यावधारय ।। ८२ ॥ प्रणवत्रितयस्यान्ते व्याप्यानन्दयुतस्तु प । प्राण वरणमानद व्यापिन पिण्डयेद् बुध । परमेष्टिनेऽय च नमो मन्यो गुरगुरोर्गुरु ॥७३॥ वरणाय नम पश्चाद्वारणोऽय मनूत्तम' ।। ८३॥ तारपञ्चरुमाहाद व्योम प्राणोपरि न्यसेत् । प्रण सूक्ष्म तथानन्द व्यापिन पिण्डयेद् बुध । कालानली तु तदध सर्वलोकेश्वरोपरि ।।७४ ॥ चायवे नम इत्येव वायवीयो मनूत्तम ।। ८४ ॥ ६९. ओ म्या हृदयाय नम इत्यादयोऽगमन्त्रा । जातिरित्यङ्गमुच्यते । ७१-७३. ओ ओं ओं गुं गुरवे नम । ओं ओं ओं प परमगुरवे नम ।ओं ओ ओं पा परमेष्ठिने नम |७४,७५. ओं ओं ओ ओ ओं ह्यू म्बया पितृभ्यो नम । ७६, ७७. ओं ओ ओ ओं ओं ओं आ आदिसिद्धेभ्यो नम । ७९. ओं हा इन्द्राय नम । ८०,८१. ओं हा अग्नये नम । ओं क्षा यमाय नम । ८२. ओं न्लं निम्तये नम । ८३. ओं हा वरुणाय नम । ८४. आ या मेम BC. IT omits three lines from here, परपर्णको मक्षमत्र A मन्य B ·त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः १२३ धर्माशुवरुणानन्दान् व्यापिना सह पिण्डयेत् । पाशाय नम इत्येवं पाशमन्त्रोऽयमद्भुतः । सोमाय नम इत्येवं सौम्यो मनुरुदाहृतः ।। ८५ ।। अजितो वरुणानन्दौ सृष्टिकृत् पिण्डिता इमे॥९४॥ सूर्यमूर्ज तथा व्योम चक्रिणं पिण्डयेत् क्रमान् । ध्वजाय नम इत्येवं ध्वजमन्त्र उदीरितः। ईशानाय नमः पश्चादीशानस्य मनूत्तमः ॥ ८६॥ परमात्मानलोद्दामान पिण्डयेत् सृष्टिकयुतान् ॥९५|| प्राणं वैकुण्ठमानन्दं व्यापिना पिण्डयेत् क्रमात् । मुसलाय नमः पश्चान्मौसलोऽयं मनूत्तमः । अनन्ताय नमः पश्चान्नागराजमनुस्त्वयम् ।। ८७॥ अनलं जन्महन्तारमुदयं सृष्टिकृद्युतम् ॥ ९६ ॥ प्राणं खर्व तथानन्दं व्यापिना पिण्डयेत् क्रमात् । पिण्डीकृत्य ततः संज्ञा नमः शूलमनुस्त्वयम् । ब्रह्मणे नम इत्येवं ब्रह्मणो मनुरुत्तमः ॥ ८८॥ करालमनलारूढमोदनं सृष्टिकद्युतम् ।।९७ ॥ सर्वेप प्रणवः पूर्वमायुधानामथो शृणु । पिण्डीकृत्य ततः संज्ञा नमः सीरमनुस्त्वयम् । अनलं जन्महन्तारं प्रधानमनलोर्जको ॥ ८९॥ अवरुणं च नरं चैव गोपनं सृष्टिकातम् ॥९८ ।। सर्गेण पिण्डयेत् संज्ञां नमः फुलिशमन्त्रराद् । पिण्डीकृत्य ततः संज्ञा नमः पद्ममनुस्त्वयम् । ऊज विहाय तत्स्थाने मायया परिभूपितम् ।।९०॥ सर्वेषां प्रणवः पूर्वो विष्वक्सेनमनुं शृणु ।। ९९ ॥ तदेव पिण्ड संज्ञा च नमः शक्तिमनुस्त्वयम् । अनलपाणलोकेशान् व्यापिना पिण्डयेत् क्रमात् । अखण्डविक्रमं कालं लोकेशं परमेश्वरम् ।। ९१॥ वरुणं भूधरं चैवव्यापिनापिण्डयेत् क्रमात् ॥१०॥ पिण्डीकृत्य 'ततः संज्ञा नमो दण्डमनुस्त्वयम् । पिण्डोऽयं ज्ञानदः पश्चाद्विष्वक्सेनस्य मन्त्रराट् । विश्वाप्यायकरं कालं लोकेशं परमेश्वरम् ।। ९२ ।। प्रणवादिस्त्वयं मन्त्रः सर्वार्धकृदुदीरितः ।। १०१॥ पिण्डीकृत्य ततः संज्ञा नमः खड्गमनुस्त्वयम् । ऊर्जहीनं तु यत् पूर्व तेनानन्दादियोगिना । चन्द्री शान्तादिदेवौ च सृष्टिकृत् पिण्डिता इमे।।९।। अङ्गक्लप्तिरमुष्य स्याज्जातिमुद्रासमन्विता ॥१०॥ वायवे नमः । ८५. ओं वां सोमाय नमः । ८६. ओं हy ईशानाय नमः । ८७. ओं हां अनन्ताय नमः । ८८. ओं इवां ब्रह्मणे नमः । ८९. ओं ज्यूं: कुलिशाय नमः। ९०. ओं नीः शक्तये नमः । ९१. ओं ड्मूः दण्डाय नमः । ९२. ओं मूः खड्गाय नमः । ९३. ओं ट्शाः पाशाय नमः । ९४. ओं ज्वाः ध्वजाय नमः । ९५. ओं हः मुसलाय नमः । ९६. ओं र्जुः शूलाय नमः । ९७. ओं को: सोराय नमः । ९८. ओं नाः पद्माय नमः । १००. ओं है वौं ज्ञानदाय नमः । १०२. ओं हां 1मर्नु B.C. F. 3 F. omits two lines from here. मनु: F. C. omits five lines from here.

·१२४ लक्ष्मीतन्त्रम् सोग वरणमीमार व्यापिना पिण्डयेत् क्रमात् । तारिका च नमश्चान्ते प्रसादनमनुस्वयम । सुरभ्यै नम इत्येव तारपूर्वो मनुस्त्वयम् ॥ १०३ ।। प्रणवस्तारिका चैव ततो भगरतीति च ॥११॥ सुरभ्या कथित सम्भोगसपूरणार्थक । मन्त्रमूर्तेऽथ स्वपद समासादय तवयम् । प्रणद्वितयस्यान्ते तारिकाद्वयमुद्धरेत् ।। १०४ ।। क्षमस्वेति द्विरुचार्य तारस्तारा नमो नमः ॥११२।। तत परमयामा चारस्थिते मदनुग्रहा। वैसर्जनमनु सोऽयमित्येते मन्त्रनायका । अभियोगोद्यते चेह तथैवायतरेति च ॥ १०५ ।। कथिता सुरशार्दूल सर्वपापमलापहा ॥ ११३ ।। इहाभिमतशन्द च सिद्धिदे इति च त्रयम् । अभक्ताना च ये नैव प्रदेया क्रूरकर्मणाम् । ततो मन्त्रशरीरे च तारस्तारा नमो नमः ।।१०६॥ नास्तिकानामसाधूना धूर्ताना वञ्चनाजुपाम् ।। पञ्चचत्वारिंदों मन्त्र आवाहनार्थक । भक्तानामास्तिकाना च श्रद्धासयमसेविनाम् । प्रणरस्तारिका प्राणास्त्रय सव्यापिनस्तत ॥१०७॥ मदीयक्रमसताना सस्कृताना विशेषत ॥१५॥ तिसश्च तारिका पश्चादिढ शब्द निरञ्चरेत् । तत्त्वतश्योपसनाना दृढश्रद्धावलम्बिनाम् । गृहाण वहिजाया च भोगदानमनुस्त्वयम् ॥१८॥ वैष्णवानामिद वाच्यमवाच्यमितरेपुतु ॥२१६॥ ओंकारमुद्धरेत् पूर्व विष्णु व्योमान्वित तत । अन्यथा वक्ति यो मोहालोभात् कामादथापि या। तारिकामुद्धरेत् पश्चाद्भूयो विष्णु तथानिधम् ।। अज्ञानाद्वालभागाद्वा स याति नरकान् वहून् । ततो व्योमान्वित प्राण सोमनामसमन्वितम् । तरमादालक्ष्य पै सर्व गुणजात यथोदितम् । परे च परमेशे च प्रसीद प्रण ततः ॥ ११० ।। प्रद्य्यादुपसन्नाय धर्मेण न्यायतस्तथा ।। ११८॥ हृदयाय नम इत्यादि । १०३. ओ बी सुरभ्यै नम । १०४-१०६. ओं ओं ही ही परमधामारस्थिते मद्रनुग्रहामियोगोद्यते इहावतरेहाभिमनसिद्धिदे मन्त्रशरारे ओ ही नमो नम । इत्यानानमन्त्र । १०७, १०८. आ ही ह ह ह ही ही ही इदमिटमिदमध्यं गृहाण स्वाहा इत्यादि । १००,११०.आई ही ई हसपरे परमेशे प्रसीद ओं ही नम । इति प्रसादनमन्त्र । १११, ११०. आ ही भगवति मन्त्रमूर्त स्वपद समासादय समासादय क्षमम्व क्षमस्व मदीसम्म भरप. तत् C. कमात् A.

·त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः १२५ प्रब्रूयाद्यो ह्यधर्मेण यो वाधर्मेण पृच्छति । इति ते भवतो भक्तिर्मयि शक महीयसी । तावुभौ नरकं घोरमृच्छतः कालमक्षयम् ।। ११९।। तत्त्वतश्वोपसन्नस्य मयेह प्रीयमाणया ।। १२१ ।। पृथिवीं रत्नसंपूर्णा दद्याद्यद्यपि वासव । अङ्गोपाङ्गादिमन्त्राणां मन्त्रकोशः प्रकाशितः । नैव देयं ह्यभक्ताय नापरीक्षितशीलिने ।। १२० ॥ मुद्राकोशमिदानीं त्वं गदन्त्या मे निशामय ।। इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे अङ्गोपाङ्गादिमन्त्रप्रकाशो नाम त्यधिशोऽध्यायः ओं ही नमो नमः । इति विसर्जनमन्त्रः । ११९. अत्र “अधर्मेण च यः माह यश्चाधर्मेण पृच्छति । तयोरन्यतरः प्रति विद्वेषं वाधिगच्छति ॥" (२. १२१) इति मनुवचनमवधेयम् । इति त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः 1 श्रीपञ्चरान A. श्रीपाचराने B.

·चतुस्त्रिशोऽध्यायः श्री- मुद्राकोश प्रवक्ष्यामि मन्त्रकोशस्य वासव । येन विज्ञातमात्रेण मन्त्रसिद्धिर्महीयसी ॥१॥ मुद्रा वै वधयेन्मन्त्री स्नानकाले जलान्तरे। आत्मनो न्यासकाले च पूजान्ते मण्डलाविधौ । अर्चाया मन्त्रविन्यासे ह्ययंपानेषु भोजने । पूर्णाहुयवसाने च मन्त्रे ह्यभ्यन्तरस्थिते ॥३॥ हिंसमाना विघाताय सर्वविघ्नोपशान्तये । समुसी तु क्री कृत्वा सुशिप्टौ सुप्रसारिती ॥४॥ समुस मध्यमायुग्मनिक्षिप्ताङ्गुल्य परा । अन्योन्याभिमुसाश्चैव भुजन्दन कल्पिता ॥५॥ महाश्रीरिति विरयाता सर्वसौभाग्यदायिका। मोचनी सर्वदोपाणा शीघ्रसिद्धिप्रदायिनी ॥६॥ जहभूतम्य वैजन्तो!धनाभ्युदयात्मिा । प्रसार्य 'वाममुत्तानमइगुल्यो 'विरला स्थिता ।। कार्यारत्याउम्चितप्रान्ता अइगुष्ट सेतुबद्भवेत् । समुस तामु सरम रहशासासु मध्यमाम् ॥ ८॥ हत्समुस तु पनीयाच्छक्तिमुद्रा सुखप्रदाम् । इमे मुद्रे महाभागे योगिन्दोपरदिते॥९॥ परमूत्मपदरये तु मम प्रीतिप्रदायिके । मम स्यूरपदस्थाया योनिमुद्रा निझामय ॥१०॥ समुसौ तु करौ कृत्वा 'सुश्लिष्टौ सुप्रसारितौ । मध्यतो मूलत पृष्ठे विपर्यस्ते ह्यनामिके ॥ ११ ॥ तर्जनीमूल्योन्य॑स्य ताभ्यामने निगूहयेत् । मध्ययो शेषयोर कनिष्टायुगल पुर ।। १२ ।। अन्योन्य पृष्टतो लग्न तलमध्योन्नत भवेत् । अङ्गुष्ठानद्वय फुर्यान्मध्ययोरप्रपर्वगम् ।। १३ ॥ महायोनिरिति रयाता मुद्रा सर्ववशकरी । त्रिविधा निविधाया मे मुद्रैपा सप्रदर्शिता ।। १४॥ सूक्ष्माख्या शक्तिमुद्रा या विकारस्तर वर्ण्यते । प्रदेशिन्यादितोऽङ्गुष्टमैकैकश्येन सेतुवत् ।।१५।। 10विन्यस्याइगुलिपु ज्ञेयाश्चतस्रो मुद्रिका इमा । शक्तीना तु मदीयाना लक्ष्म्यादीना पुरदर ॥१६॥ लक्ष्मी कीर्तिर्जया माया देव्योमच्छत्तयो हि ता । दक्षिणेन तु हस्तेन मुष्टिवन्ध प्रकल्पयेत् ॥ १७ ॥ अन्त स्थमुनत कृत्वा वामाइगुष्ठ सुरोत्तम । समुस हृदि हार्दैपा मुद्रा बुद्धिविरर्धनी ॥१८॥ "प्रसृता अगुली सर्या अडगुप्टेन तु सस्पृशेत् । शेरस्येपा भवन्मुद्रा मन्त्रसनिधिकारिणी ॥१९॥ मुष्टिं वितर्जनी कृत्या तर्जनी ा सस्थिता । शिसामुद्रेति विरयाता सर्वदुष्टभयंकरी ॥ २० ॥ माधी AB . परमुतना D मिक्सिटो 10मिस B या B विरयतिा BG . गुरमाद्या Bc 11 प्रमृतराय B अन्तोदना B अर्ममुस BCF तस्सा ·चतुस्त्रिंशोऽध्यायः १२७ दोपविघ्नविनाशाय सदा ह्येतां प्रदर्शयेत् । अइगुष्ठाप्रे विपर्यस्य तर्जन्योर्मध्यतो न्यसेत् । आदौ तस्मात् प्रयत्नेन यागवेश्मनि दर्शयेत् ।।२।। मुद्रैपा कौस्तुभी नाम मालामुद्रामिमां शृणु ।।३।। उत्सादं सर्वविन्नानां फुरुते मन्त्रसंयुता । कण्ठादापादतः स्वांसौ तर्जनीभ्यां परिभ्रमन् । उभयोरप्रतः शाखा: संस्थास्तु करयोर्द्वयोः । "फुर्यायुगपदेवैपा वनमालामयी शुभा ।। ३४ ॥ ताभ्यां मध्यमसंलग्नं करवन्धादितो भवेत् । व्यड्गुष्टा अड्गुलीरष्ठौ प्रथयेदग्रतो मिथः । वार्मण्येपा भवेन्मुद्रा द्वावंसावनया स्पृशेत् ॥२३॥ लम्यं वाहुद्वयं कुर्यादेपा वा वनमालिका ॥३५ ।। अभेद्या दुष्टसंघेन भूतवेतालयोगिभिः । अड्गुष्टौ पार्श्वतो लग्नावइगुल्यो विरलाः स्थिताः । कर्मकाले नियध्यैपा मन्त्रिणा च प्रयत्नतः॥२४॥ एपा पाङ्केरुही मुद्रा पुष्टिसौभाग्यवर्धिनी ॥३६॥ करयोग्रंथितागुल्यः संवृताः पाणिपृष्टगाः । उत्ताने दक्षिणे पाणावग्रेऽड्गुष्टकनिष्ठयोः । तर्जन्यौ प्रान्तसंलग्ने सुपिरे चोच्छ्तेि तयोः॥ मेलयेत् सेतुवच्छिष्टं सुसंश्लिष्टं लतात्रयम् ॥ ३७॥ अगुप्तौ मूलसंलग्नौ विपर्यस्तौ परस्परम् । आकुञ्चितफणाकारा मुद्रा पाशा भवेदियम् । चाक्षुष्येपा भवेन्मुद्रा निवध्या चक्षुरन्तिके ।।२६।। मुष्टिं पृष्टस्थिताइगुष्ठं पाण्योमुष्टिद्वयं पुरा ।। ३८ ॥ तर्जनीं स्फोटयेदिक्षु दशस्वड्गुष्टकेन तु । कुर्यादधोमुखं वामं तत्पृष्ठे दक्षिणं तथा । द्रत करद्वयेनैव चक्षुभ्यां संनिरीक्षयेत् ॥ २७ ॥ अथाधारादिशक्तेः स्यान्मुद्रोक्ता कूर्मवह्निजा ।। अस्त्रमुद्रेति विख्याता बासनी देवविद्विपाम् । अधोमुखस्य वामस्य ह्यनामातर्जनीद्वयम् । अङ्गानामियमुद्दिष्टा पण्मुद्री सर्वसाधनी ॥२८॥ 1 आफु०च्य मध्यमापृष्ठे विन्यसेत्तु सुसस्थितम् ॥ उपाङ्गत्रियुगस्याथ मुद्रा एता निशामय । ऋजूमधोमुखी फुर्यान्मध्यमामइगुली तथा । अड्गुलीः श्लेपयेत् सर्वाश्चतस्रो दक्षिणस्थिताः॥ ततः कनिष्ठिकाङ्गुष्टौ वलवत्तु प्रसारयेत् ॥४॥ तासां मूले तथाइगुप्ठं तिर्यञ्च विनिवेशयेत् । अनन्तासनमुद्रेयमनन्तोऽयं यथोत्थितः। उपागानामियं मुद्रा तया तत्तत् स्पृशेत् पदम् ॥३०॥ इयमासनमुद्राणां प्रधाना परिकीर्तिता॥४२॥ अलंकारानमन्त्राणां मुद्रा अथ निशामय । अविभागा परा शक्तिराधाराधारसज्ञिता। कनिष्टानामिकामध्या मुष्टिवत् पाणिमध्यगाः।।३१।। कूर्ममुद्रा तदुन्मेपा नादात्मानन्तमुद्रिका ॥४३॥ उभयोर्हस्तयोः पश्चात्ती मुष्टी श्लेपयेन्मियः । भावनीयमिदं शश्वदित्यमासनकर्मणि । प्रसार्य तर्जनीद्वन्द्वं श्लेपयेदप्रतस्ततः ॥ ३२॥ करद्वयेन वप्नीयाल्लग्नमुष्टिद्वयं पुरः॥४४॥ मुद्राम् B.C. ८ संयुतम् । 'युधः A.G. कुर्याच्युतपदे सैपा B. 10 आमुच्य A.G. संस्था तु B. तथा B. 8 "नामिशनन्त C. स्वासात् B. E. देता: B. वर्धनी B.

·१२८ लक्ष्मीतन्त्रम् अगुलीनितयेनैर अइगुष्टौ तर्जनीद्वयम् । मुद्रेर्य क्षेत्रपालस्य सर्वदुष्टनिवर्हणी। प्रान्तलग्न तु तत् फुर्यात्तद्युग मेलयेत् पुन ॥४॥ उत्तानौ तु क्रौ कृत्वा निकटस्थौ पुरदर ।। ५८॥ एपा सा पार्थिवी मुद्रा सर्वभूतविधारिणी । अगुलीना गण सर्व कुञ्चित मध्यसस्थितम । मणिवधौ तु सलग्नौ नसाग्राणि करद्वये ॥४६॥ अगुष्ठौ पतितौ कृत्वा क्रमश स्फुटता नयेत् ॥ कार्याणि साइगुलीकानि परस्परमुखानि तु । श्रीनीजस्य तु मुद्रैषा प्रथम कथिता तव | अइगुप्टाने निराधारे तमध्ये चालयेद् द्रुतम् ।। समुत्थाप्य क्राद्वामात्तर्जनी चण्डबीजजाम् ।। मध्ये कुर्याच करयोरगाध सुपिरोपमम् । तामेव दक्षिणाद्धस्तात् प्रचण्डस्य निदर्शयेत् । क्षीरार्णवस्य मुद्रपा पानी पूर्व प्रदर्शिता ।। ४८॥ मध्यमा वामहस्ताद्वै समुत्थाप्य जयस्य सा ॥६१।। करद्वयमसरग्न कृत्वा तदनु योजयेत् । दक्षिणाद् विजयारयस्य वीजस्य परिकीर्तिता। मुख तु तर्जन्योरेव मध्यमयो मात्॥४९॥ घामाच्चानामिका प्राग्वत्कृत्वा गागस्य विद्धि ताम्।। अनामयोस्तत पश्चाद्वक्त्रे व कनिष्ठयो । दक्षिणाद्यामुनस्योक्ता मुद्रा वीजस्य वासव । अङ्गुष्टयुगल तत्तद्गुलीमुखयोर्व्यसेत् ॥५०॥ मुद्रा शशनिघे प्रोक्ता वामहस्तात् कनिष्ठिका ।।६।। एत मुद्राचतुष्क तु धर्माचे तु चतुष्टये । तथा पद्मनिघेर्हस्ताद् दक्षिणात् सा कनिष्ठिका । अधर्मादिचतुष्काणा तद्वन्मुद्राचतुण्यम् ॥५१॥ दक्षिणेन तु हस्तेन साङ्गुष्टेन तु मुष्टिना ।। ६४॥ तर्वस्थस्य पद्मस्य मुद्रा पाद्मी पुरोदिता । प्रदेशिनीमनामा च वामहस्तस्य पीडयेत् । दक्षिणस्य तु हस्तस्य तर्नन्यड्गुष्टमेलनम् ।। ५२ ।। प्रयत्नीतशासाना पृष्ठे योज्याथ मध्यमा ।। ६५॥ कृत्वा तदनु तद्वन्ध विकास्य च शने शने । लम्बमानक्राकारा यथा सदृश्यते च सा। समुत्तान पुन कुर्याच्छासासघ पृथक् पृथक् ।। मुष्टे तिसमीपस्था वामहस्तात् कनिष्ठिकाम् ॥६६|| धामनयस्य मुद्रपा चिद्भासनगता शृणु । दक्षिणाइगुप्टपार्थेन दशावत् परिभाषयेत् । सुटी प्रसारितो हन्ती पुर्यादञ्जलिरूपौ ॥ ५४॥ ईपत्तिर्यग्गतिस्पष्टी वामोऽइगुष्टस्तथा परः ॥६॥ चिद्भासनस्य मुद्रपा शुद्धसत्वमयी परा। यथा तो परिदृश्येते गनर्णोपमी शुभी। द्वारिंशदिति मुद्राणा सर्वोपविनाशिनी ।। ५५॥ गणेश्वरस्य मुद्रपा सर्वविघ्नक्षयरी ।। ६८॥ भूपणानासना ना तर मात्र प्रदर्शिता। सहिनी मणिवधी तु कृत्वा पाणिद्वये पुरा। क्षेत्रेश्वरादिमुद्राणामिदानी दशक शृणु ॥५६॥ सलग्नमग्रदेशात्तु प्रोनतं मध्यमायुगम् ।। ६९ ॥ प्रम्नमगुलिमपात पत्ता पाणिद्वयेन तु । प्रदेशिनीयुग तद्वत्तथैवानामिराद्वयम् । यगमपीढये पुनगुष्टद्वयमुट्रितम् ।।५७॥ अगुष्ठ द्विगुणीकृत्य नमयेत्तधोमुसम् ।। ७ ।। 1 अम्म्यABG एनी ABC. पामा F भाव ·चतुस्त्रिंशोऽध्यायः १२९ शनै शनै प्रशंद्यावत् स्व स्व 'पाणिद्वयीवलम् । प्रोद्यतो दक्षिणो बाहुश्चक्रक्षेपे यथोद्यत । स्फुट सुविरल फुर्यादड्गुष्टद्वितय तथा ॥१॥ विष्वक्सेनस्य मुद्रेयं विश्ववन्धनकृन्तनी १८४|| कनिष्क्षिाद्वय चैन समेन धरणेन तु । किंचिदाफुश्चयेद्धस्त दक्षिण हृदयोपगम् । इय वागीश्वरी मुद्रा वाणीविभवदायिनी ॥७२॥ अङ्गुष्टौ विरलौ स्पष्टौ मुद्रा ह्यावाहने स्मृता ।। समुखौ सपुटीगत्य द्वौ हस्तौ सप्रसारितौ। खड्गधारासमाकारौ विरलाडगुलिकावुभौ । विनियोज्यौ ललाटाग्रे शिरसावनतेन तु ॥७३॥ अइगुष्टौ दण्डवत् कृत्वा मुष्टिबन्ध शने शने ॥ गुर्वादित्रितयस्यैपा मुद्रा चेत प्रसादिनी । कुर्यात् कनिष्टिकादिभ्यो मुद्रपा स्याद्विसर्जने । प्रोत्तान दक्षिण पणिं कृत्वाइगुलिगण तत ।। प्रस्तौ द्वौ करौ कृत्वा सुश्लिष्टौ चाप्यधोमुखौ ।। सलग्न फुश्चयेत् किंचिदइगुष्ठ सप्रसार्य च । कनीयस्यौ तथाइगुप्ठौ सुश्लिष्टौ च नियोज्य च । तियक् शनै झनै किंचित् फुर्याचाधोमुख तत ॥ मध्यमाइगुलियुग्म चाप्य योन्यक्रपृष्टगम् ।। मुद्रा पितृगणस्यैपा नित्यतृप्तिकरी स्मृता । प्रक्षिप्यानामिकायुग्म तर्जनीयुगल तथा । इय श्राद्धसहस्रभ्य पितृप्रीतिकरी सदा॥ ७६।। मुद्रैपर कामधेन्वाख्या सवेच्छापरिपूरणी ।। ८९॥ दर्शनीया प्रयत्नेन पितॄणा पूजने सदा । द्विप्रकार तु मुद्राणा प्रयोग विद्धि वासव। करद्वय समुत्तान नाभिदेशे नियोजयेत् ।। अध्यात्म सविदाकार वाह्य वाकर्मचित्तजम्॥९॥ वामस्य दक्षिण पृष्ठे मुद्रपा सिद्धससद् । अनेन विधिना मुद्रा यो बध्नाति विधानवित् । सुरप्रष्ट दक्षिण हस्तमात्मनस्तु पराङ्मुसम्॥७८॥ तेनेद मुद्रितं सर्वमपुनर्भवसिद्धये ॥ ९१॥ पराइमुस लम्बमन वामपाणि प्रकल्पयेत् । इति मुद्रागण सर्वस्तवोद्दिष्ट पुरदर। वराभयदमुद्रे द्वे लोकेशानामिमे स्मृते ।। ७९ ।। आराधनाधिकारार्थ शृणु स्नानविधि परम् ।।१२।। एकैरेन तु मन्त्रेण वनाद्येव क्रमागुतम् । अन्तर्वहिमलोपेतमलक्ष्मी प्रतिपद्यते । अस्त्राख्या शक्तिसयुक्ता प्रागुत्ता सप्रदर्शयेत् ।। तस्या निवारणार्थाय स्नान सर्वत्र शिप्यते ।।९।। लोकप रायुधाना तु पूजिताना क्रमादिह । तत् पुनत्रिविधं स्नान जलमन्त्रामृतिक्रमात् । वामहस्तकनिष्टाद्यास्तिस स्वतलमध्यगा ॥१॥ त्रिविध पुरुहूतैतत् रमृतं शतगुणोत्तरम् ।। ९४ ॥ तासामइगुप्त पृष्ठे तर्जनी प्रोन्नता भवेत् । पुष्करादिपु तीर्थपु यत् स्तन जलजं स्मृतम् । नसावंशप्रदेशस्था ततो दक्षिणपाणिना ॥८२॥ तत शतगुण स्नान भगरच्छायचोदितम् ॥१५॥ अइगुलौत्रितयेनैव मुष्टिं यद्धा तु पूर्ववत् । तस्माच्छतगुण मात्र मन्त्राङ्गन्याससभवम् । तर्जनी द्विगुणीत्य त्वइगुष्टाने नियोजयेत्।।८।। तस्माच्छतगुणं ध्यान शुद्धसवि मयं परम् ।।९६॥ कर्तनी BC. पाप्योदयोस्तया B.C, पागियोस्तलम् F 'चेष्यते AC. 17 'स्वाभिमुख मतम् B ·१३० लक्ष्मीतन्त्रम् आदी सामान्यविधिना जलनन समाचरेत् । वक्ष्यमाणमैरङ्गै मन्त्रन्यास समाचरेत् | विशेषविधिना पश्चाद्विशेषस्य विधिरत्ययम्॥१७॥ घहि शुद्धिर्भवेदेव तदा स्तन समाचरेत् ॥ पूर्ण स्नात्ला मृदाम्भोमि पश्चाद्गन्धादिलेपनम् । पवित्रपाणिरादाय मृत्क्ला मन्त्रमन्त्रिताम् । स्नान स्यात्तन्मलध्वंसि प्राणायामै समाचरेत्।।९।। ता निधा वामहस्त ग्रे मूलमध्याप्रतो न्यसेत् ।।१११।। द्वादशावृत्तया फुर्यत् पूरण तारया पुरा । बोवशक्त्यात्मना पूर्व तीर्थशुद्ध समाचरेत् । धारयेत् पोडशावृत्त्या द्विपकेन पुनप्त्यजेत् ।।९९।। तीर्थ तत् निविध प्रोक्त स्थूलसूक्ष्मपरात्मना ।।११।। सव्यदक्षिणपर्यायै रेचनान्तमरुत्त्रमै । तर्पयत्यखिल स्थूल स्थूलरूपेण तजगत् । मलान् क्षपयति प्राणन डीस्थान पूर्वसचितान् ।। सत्तात्मना तु सूक्ष्मेण ससुरास्तर्पयेत्पितॄन् ॥११३।। ततस्तत्त्वमयो भूत्वा मलिन भूतपिण्डकम् । परेणानन्दरूपेण नयेन्मत्कर्मयोग्यताम् । पाट्कोशिक्मसार च शोधयेद्धारणावशात् ।। तस्माच्छुद्धि पुरा कार्या तीर्थे शास्त्रदृशा स्वयम् ।। प्रथिव्यादीनि 'सर्वणि तत्त्वानि स्वस्वकारणे । ज्ञानधारणयाकृष्य तीर्थसत्ता तु वैष्णवीम् । धारणामिनयेदस्तमव्यक्तान्तानि वै ऋमात्॥१०२।। 5मयि शक्तौ ल्यं नीत्वा चिदानन्दमहारपदे ।। क्षीरे क्षीरमियात्मान मयि समिश्रयेत्तत । स्थूल ज्ञान ग्निना दग्ध्या ब्रह्मानन्देन पूरयेत् । भूना लक्ष्मीमय पश्चाद्भवेन्नारायणात्मक ॥१०॥ ज्ञानशक्त्यावरोप्याथ तीथ सत्त्व तु वैष्णवम् ।। धारणाय धमासाद्य शुद्धसत्त्वेन चेतसा । प्रथमे मध्यमेऽथान्ते मृद्भागे क्रमश सुधी । परमात्मात्मक्त्त्व यत् साशक्ति परमामता।।१०४।। अस्त्र च मूलमन्त्र चाप्यगमन च सस्मरेत्।।११७॥ तत्स्थ एन स्वक पिण्ड सदहेद्धारणाग्निना । दश दिनु क्षिपेदन सर्वविघ्नोपशान्तये । चिदाशुशुक्षणेस्तेज पुञ्जमचिक्णालयम् ॥ १०५॥ मूलमनान्वित भ ग तीर्थमध्ये विनिक्षिपेत् ।। पतत सस्मरेन्मूर्ध्नि पिण्ड प्रज्वलित तत । सनिधान भवेत्तेन मनमूतर्मम क्षणात् । शान्तमन्त स्थसत्सत्त्वं भस्मीभूतरजस्तमम् ।।१०६।। मृद्भागमाङ्गमन्त्रं यत्तेनाङ्गानि विलेपयेत्॥११९ ।। रजस्त्ममय भस्म सपोह्योद्बोधवायुना । जलमध्य समाविश्य निमज्ज्योन्मज्ज्य वै पुन । चिदानन्दमहाम्भोधेरतरगगुणाकरात् ॥ १०७ ।। कराभ्यामस्त्रजप्तम्भ पूर्व मूर्ध्नि विनिक्षिपेत् ।। प्रस्त सृष्टिम गण सस्मरेदमृतोदकम् । द्वितीय मूलमन्त्रेण तृतीयं च गमन्त्रकै । तेनाप्यायितमन्त स्थ तत्सत्त्व देहता नयेत्॥१०॥ ततस्तीर समासाद्य सम्यग चम्य वै तत ॥१२॥ शुद्धं तरष्टिम गण सश्रयेद्भौतिक वपु । स्नन समाचरेन्मन्त्रैर्यथावन्यासकर्मणा। अन्त शुद्धिरिय प्रोताव ह्यशुद्धिमथो शृणु॥१०९।। ध्यानस्न न तत फुर्यात् सावधानेन चेतसा ।।१२।। उपरात् 'तत्त्व न कारणानि स्वकारणे BF •सव नु चण्णवम् Bc 6F omits three lines from here .B omits four lines from here SBF omit this Line ·चतुत्रिंशोऽध्यायः खस्थितं पुण्डरीकाक्षं स्मृत्या लक्ष्मीधरं परम् । दिगन्तरमपश्यन् चै मौनी संरोधितानिलः । तत्पादोदकजां धारां संस्मरेच्छिरसि च्युताम् ।। प्राप्य स्थानं शुभं तत्र नासाग्रेण विरेचयेत् ॥१३३।। तया संप्लावयेदन्तर्वहिश्च सरलं वपुः । मन्मन्त्रं परमात्मानं प्रदीप्तानलविग्रहम् । एकैव शो द्विशो वापि त्रिशो वापि समाहितः।। बहिरखं च विन्यस्य चरणेनाहनेत् क्षितिम्॥१३४।। यथाशक्ति यथाकालं त्रिविधं स्नानमाचरेत् । स्मरन् मन्त्रमयीं लक्ष्मी मामेयां परमेश्वरीन् । प्रणवार्नमोऽन्तैश्च नामभिर्मन्मयान् सुरान् ।। एकान्तदेशमासाद्य वनीयाद्रुचिरासनम् ।। १३५।। ऋषीश्च तर्पयित्वाथ स्वधान्ते तर्पयेत् पितृन् । एवं स्नानं विधायाथ तीर्थस्थं मन्त्रनायकम् ।।१२।। दर्भ चर्मणि वस्ने वा फलके यज्ञकाष्टजे । अभिवन्य हरि मां च भक्त्यैव गुरुसंततिर । आकृप्य पूरकेणाथ संस्मरेद्धृदयान्तरे। आकृष्य मनसास्त्रं च दिग्विदिक्स्थापितं पुरा ।। गृहीत्या मानसीमाज्ञां तेभ्यस्तु शिरसा नतः । मानसीं निर्वपेत् सर्वां क्रियां ज्ञानसमाधिना ।। यागागानि समादाय प्रयायाद्यागमन्दिरम् । स्वयं सिद्धमथा वा सिद्धी परिकल्पितम् ।।१२८॥ ज्ञानेन क्रियते यद्यत् कर्म ब्रह्मसमाधिना। मनुष्यैः कल्पितं वाथ मन्मय वितान्तरैः। शुद्धसत्त्वमयं तत्तदक्षयं भवति ध्रुवम् ।। १३८ ।। सर्वलक्षणसंपूर्ण विमानं पाश्चरात्रिकम् ॥ १२९ ।। वाह्यद्रव्याश्रिता यस्माद् दोषा राजसतामसाः। शुभं कमलिनीतीरं विजनं वा मनोहरम् । ततस्तच्छोधनमपि कर्मणा मनसा गिरा ||१३९।। यद्वा विविक्तमुद्यानं पुण्यवृक्षोपशोभितम् ।।१३०॥ तस्मादेकान्तनिपं भावनावासितं तथा। पुलिनं रमणीयं वा सिक्तोपरि विस्तृतम् । तस्माज्ञानं समास्थाय शुद्धं संवित्समुद्भयम्॥१४॥ अवातमजनसमसमीपस्थदोपवत् ।। १३१ ।। ज्ञानभावनया कर्म कुर्याद्वै पारमार्थिकम् । यत्र वा रोचते चित्तं तत्र यायान्मनोवशात् । इति स्नानविधिः सम्यक् कीर्तितस्ते सुरेश्वर। हृन्मध्यरथे परे मन्त्रे प्रबुद्धानन्दविग्रहे ॥ १३२ ॥ अङ्गन्यासादिकं स्थानं तव यक्ष्याम्यतः परम्॥१४१।। इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्र स्नानविधिप्रकाशो नाम चतुम्लिंशोऽध्यायः एवं B. मानित B.G. स: क्रिया: B.F. भीप A.; भीरायर B.

·पञ्चत्रिशोऽध्यायः श्री- अन्तर्यागादिसिद्धयर्थ भूतशुद्धिं निशामय । कथ्यमन मया शक सावधानेन चेतसा ॥१॥ 'प्रकृत्यन्तस्य पृथ्व्यादे कादिभान्ततयैव च। मन्मयीकरण वुद्धया भूतशुद्धिरिहोच्यते ॥ २ ॥ पृथिव्यादि प्रत्यन्त यत् प्रकृत्यष्टकं स्थितम् । स्थूलसूक्ष्मविभेदेन तत्र रूपद्वय विदु ॥३॥ चक्षुर्गोचरसस्थान स्थूलरूप तु वर्ण्यते । कारणाकारता यत्र तत्तु तन्मात्रमुच्यते ॥ ४॥ रथूलसूक्ष्मविभेदेन तत्त्वमेतद् द्विरष्टकम् । विपयेन्द्रियवृत्तीश्च तत्र तत्र निवेशयेत् ॥५॥ प्राणादि पायूपरथादि गधादीति उय प्रयम् । सन्मानवग पृळ्यादी प्रातिलोम्याच्छम नयेत् ।। तरङ्गा जलधौ यद्वदरत यान्ति समीरणात् । विपयेन्द्रियक्लोला महाभूतमहोदधौ ॥७॥ सुसमीचीनया बुद्धया तद्वदरतं नयेद् बुध । मनोऽभिमान इत्येतावहकारे शम नयेत् ॥ ८॥ प्राणमध्यवसायं च बुद्धितत्त्वे 'नियर्हयेत् । सत्त्व रजस्तमश्चैव गुण्य प्रकृतौ नयेत् ॥ ९॥ यत्तत् जैगुण्यमव्यक्त कारण महदादिके । त्रैगुण्य च प्रसूतिश्च मायेत्येतत् निधा तु तत् ॥ एव तत्त्वविदा ज्ञेया एता प्रकृतयो दश । स्थूलसूक्ष्मविभेदेन ता पुनर्विशति रमृता ॥११॥ स्थुलाना प्रकृतीना तु दश मन्त्रा इमे रमृता । तत्तत्सज्ञा हुफडन्तास्तारिकाद्या धुवादिका ॥१२॥ १. भूतशुद्धिर्नाम साधक्स्य प्राकृतदेहस्थाना मासमेदेऽस्थिभूयिष्ठना भूताना शुद्धीकरणम् । तच्च मगनदाराधनये म्यतासपत्त्यै । तत्प्रकारश्च प्रकृताना तेपा स्वस्वकारणेपु ल्यचिन्तनपूर्वक भगति समर्पण कृत्वा पुनस्तत्सकाशात् भगवन्मयाप्रतभूताविर्भावपूर्वक तदारव्यदेहावस्थितिभाननम् । एपा च भूनशुद्धि सर्वैरपि तान्त्रिक स्वस्थसमयानुसारेण स्वम्वतन्त्रषु प्रतिप दिता दृश्यते । २. कादि भान्तमिति । कारेण पृथिवी भकारेण प्रतिश्च गृह्यते । ७. पूर्वोत्त लय निदर्शनमुनाह---तरगा इति । १०. त्रैगुण्यमिति । एपा प्रमेण प्रधानमव्यक्त तम इत्योपनिषदो व्यवहार । १२. तचासज्ञा इति । आदी मगर , ततम्मारिका, ततो भूनसना , ततो हु फट् । आहत्य ओं ही पृथिव्यै हु फट् इति . IT omits verses 2 to 23 वादिहान्त A तत्र रिया B 3G omits this line ·पञ्चत्रिंशोऽध्याय १३३ मास मेदस्तथा स्मृत्वा रसो व्योमाक्षरनयम् । सोमायुताभमद्वक्त्रजेनासिश्चेदयाम्बुना। परात् परद्वय चैव विन्दुनादविभूषितम् ।। १३ ।। स्थानशुद्धिर्भवेदेव भूतशुद्धिमथो शृणु ॥ २२ ॥ दशाना सूक्ष्मरूपाणा शक्त्याद्यास्ता नव स्मृता । चतुरश्रा समा पीता वनचिह्ना वसुधराम् । देहेषु जीवभूता या शक्य परसज्ञिता ॥१४॥ मन्त्रेणाकृष्य देहान्त स्वस्थानस्था लयं नयेत् ।। मायाव्योमयुतानेतान् शक्त्यादींस्तदनु स्मरेत् । गन्धमाने ततस्तच स्वबीजेनास्तमानयेत् । निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्याशान्तिस्तथैव च।।१५।। मय्यधिष्ठानभूताया मा च वाह्याम्भसि क्षिपेत् ।। शान्त्यतीताभिमाना च प्राणा गुणवती तथा। मन्त्रेणार्धेन्दुसकाश पद्माङ्क तच दैवतम् । गुणसूक्ष्मा निर्गुणा च एत संज्ञा क्रमात् स्मृता । स्वस्थाने विलय नीत्या रसमाने स्वमन्वत २५|| वीजाना दशके तस्मिन् वह्निविष्ण्वर्धचन्द्रकान् । मन्त्रेण त प्रतिष्टाप्य तब मय्यानयेल्ल्यम् । सयोज्य मन्त्रान् जानीयादधिष्ठात्रीगतानिमान् ॥ मा च वो क्षिपेद्वह्नावामाय तत्नमस्त्वयम् ।। गन्धश्रीश्च रसश्रीश्च रूपश्री स्पर्शपूर्विस। सर्वन नेक बुध्येत मच्छत्तेनिलय बुध । शब्दश्रीरभिमानश्री प्राणश्रीर्गुणपूर्विस ।। १८ ।। यथा हि सर्पिरासिञ्चत् क्षीरे तन्मथनोद्भवम् ॥२५॥ तथैव गुणसूक्ष्मश्रीर्मायाश्रीरिति सज्ञया । सपिरन्यत्र च क्षीरे तत्सर्पिष्यपि चान्यकम् । अधिष्ठान्योऽपि वर्तन्ते शक्यो दशके मम ॥१९॥ एपमा प्रकृते शक्तीरधिष्टानी स्मरेद् बुध ।। एव परिकर बुद्धा भूतशुद्धिं समाचरेत् । एव मा परमा शक्तिं नवशक्तिसमन्विताम् । स्थानशुद्धि पुरा फुर्याद्यथा तदवधारय ।। २० ।। 'निर्गुणान्तविधा ध्याता मायाधिष्ठानकारिणीम् ।। कालाग्न्यर्कसहस्राभा निर्धूमागारसनिभाम् । दशमी तत्पर नीत्वा शक्तिमेकादशी स्थिताम् । मा स्मृत्वा मन्मुसोत्थेन यहिना निर्दहेझुवम ।। महाक्षोभमयीं लक्ष्मी व्यूहाभ्युदयरूपिणीम् ॥३०॥ मन्त्र । जयास्ये तु (१०-१५) तारिकास्थाने मन्त्रन्तराण्युक्तानि । १५. जीनशक्तीना नामान्याह-निवृत्तिरित्यादि । १७. वहीत्यादि। री इत्येतत् सयोज्येत्यर्थ । १८. गन्धश्ररित्यादीनि शतिनाम नि । २०. पुरेति । भूतशुद्धे पूर्व मत्यर्थ । २०. एव निर्दयस्य स्थानस्य पुनरुज्जीवनमाह-सोमेत्यादि । ३. मन्त्रेणेति । मत्र मन्त्र सा इति जयाख्ये उक्त (१०-१७) २६. मन्त्रणेति । प्वा इति जयास्ये मन्त्र उक्त । आमयमिति । मायापर्यन्तमित्यर्थ । ०७. नेमिति । स्यं सर्वत्रैवविध न बुध्येते- त्यन्वय । तदेव निदर्शनमुखेनाह-यथा हीति । तन्मथनेद्भवमिति सपिविशेषणम् । व्योमासर पुन 3 'दश शोऽस्मिन् A B SERA BG चन्द्रमा ABC ता BC RBC नगंगा तु विधामेता A B ·लक्ष्मीतन्त्रम् एकादशी च ता नीत्वा द्वादशी परमात्मिकाम | तत प्रादेशमानाग्रे मूर्धतश्चतुरड्गुले । अनिर्देश्यामनौपम्या द्वादशी ता मयि क्षिपेत् ।। स्थाने प्रकृत्या शेष तदड्गुलीना द्विरएकम् ।।३८।। एव ता परमा शक्तिं द्वादशीमखिल त्मिकाम् । एकादश्या द्विषट्काया स्थन तत्त्वक्षरश्रिय । द्वादशान्तान्तमुन्नीय वर्णमय्या मयि स्मरेत् ।।३।। चतुरश्र भवेद्विम्ब वनाङ्क पार्थिव महत् ॥३९॥ अग्नीपोमायोट्यामा सर्वतोऽक्षिशिरोमुखी। अर्धे दुसदृश शुक्ल पद्माङ्क पयस स्मृतम् । धारासतानरूपा मे सूक्ष्मा वर्णमयी तनु ।। ३३ ।। त्रिकोण स्वस्तिकाप च रक्त तैजसमुच्यते॥४०॥ सर्वजीरोपकाराय सर्वसभारसभृता । धूम्र पड्विन्दुसयुक्त वृत्त वायव्यमुच्यते । उदिता सा पुरा विष्णोर्मेघ द्विादिवोज्ज्वला ॥ अञ्जन भ तथा श विम्बमान स्मृत परम् ॥४१॥ एव तत्त्वोपसहारे कृते हत्कुहरोद्गतम् । कानि स्थान नि देहेऽस्मिन् यत्र कार्यों लय क्रमात् । ज्ञानरज्ज्ववलम्ब च सुषुम्नामध्यमानुगम् ॥ ४२ ॥ कीदृश नि च बिम्बानि भूम्याटीना वदाम्बुजे ॥ ऊर्ध्वमाजानुमुन्नीय शक्तिसोपानपडक्तिभि । श्री द्वादशान्तान्तराजीव मध्यस्थाया मयि क्षिपेत्।।४।। आ जानुतो भुव स्थानमा कठ्या पयस स्मृतम् । तदन्ते च' महापद्म सहस्रदरसयुतम् । आनामस्तेजस स्थान वायो स्थान तदाह्रद ।।३।। सूर्यकोटिसहस्राभमिन्दुकोश्ययुतप्रभम् ॥४४॥ आवर्णान्नभस स्थानमा विलाचाप्यह कृते । अग्नीपोममयान्त स्था महानन्दमयी तनु । आ भुयोमहत स्थानमाकाशे तु पर स्मृतम् ॥३७॥ अनिदश्योपमा सविन्मयी साममिका परा॥४५ ३२. द्वादशान्तेति । मूर्ध्न उपरि मायातो द्वदशाङ्गलादृषं स्थान द्वादशान्तमिति सापदायिको व्यवहार । ३३. वर्णमयी तनु विशिनिष्टि-अग्नत्यादि । धार सतानेति । अमृतधारासनानर पेत्यर्थ । ३८. प्रत्या स्थानमाकाशे आह-तत इति । मूलश्चा- रड्गुलमगे प्रकृत्या अग्रस्थानम् । तत पोडशाङ्गुलेपरि मागे अव्यक्तस्यवस्थानम् । ३९. तन एकादशाङ्गुलपरि भागे माय स्थानम् । ततो द्वादशाङ्गुले परि भागे शब्दब्रह्म- स्थानमिति विवर । इदमेव द्वादशान्तमित्युच्यते । ४१. नियम मिति । प्रमान दीना रियम रमेर । न वर्णादिमित्यर्थ । ४३ मयि दिपेदिति । देहस्य दहनचिनने तदन म्यन पम्यापि दहाचिननप्रमत्तौ तस्बिरणाय जीरम्य देव्या निक्षेप उच्यते । ४४. तदन्ते पुग्मरत् SC omits this line नियुक्त परा B AC 'आरोग्य A ·लक्ष्मीतन्त्रम् अनामायां जयां मायां कनिष्टायां ततो न्यसेत् । वामहरते ततः पाशमड्पुशं दक्षिणे करे । सतरतारिकासंज्ञानत्यन्तस्तन्मनुक्रमः ।। ६२ ॥ पादयोस्तारिवां स्थूलां सूक्ष्मां चैवोपसंधिके ।।७२|| कनिष्टिकाद्यासु ततो हृदयादीन्यनुक्रमात् । चरमां ब्रह्मरन्धे तु मन्त्राणां नायिका हि सा! अङ्गानि पञ्च विन्यस्य नेत्रमङ्गेपु संस्मरेत् ॥६३।। चन्द्रिकातपसंकाशं न्यासे न्यासे मनुं स्मरेत् ।।३।। कौस्तुभं दक्षिणतले वनमालां तथापरे । मनसा भावयेन्मुद्रास्तत्र तत्र च साधकः । दक्षिणे मध्यतः पद्मं न्यसेद्वामतलेऽपि च ॥६४॥ तारिका या परा देवी तया व्याप्ताननुस्मरेत्।।४।। अड्कुशं दक्षिणे न्यस्येत् पार्श वामतले तथा। विन्यस्तान् सक्लान् मन्त्रान सर्वतः संप्लुतोदवत्। अनेन विधिना पूर्व हस्तन्यासं समाचरेत् ।।६।। एवं कृतेऽनुसंधाने मन्त्राणां भिन्नवर्मनाम् ।।५।। ततस्तु विप्रहन्यासं यथा कुर्यात्तथा शृणु। अपामियोदघिस्थानामेकीकारः प्रजायते । आ मूर्ध्नश्चरणान्तं चाचरणाम शिरोऽवधि ॥६६।। एवंन्यासे कृते मन्त्री साक्षालक्ष्मीमयो भवेत्।।६।। 'तारकं तारियां चैव तौ च चन्द्रातपोपमौ । सर्वाधिकारभागी स्यादाश्रित्य ध्यानजं बलम । वामस्कन्धेततोलक्ष्मीन्यसेत् कीर्ति चदक्षिणे।।६।। ध्यायिनः सर्वसिद्धीनामाविर्भावश्च जायते॥७७।। जयां दक्षिणपाणिस्थां मायां वामकरस्थिताम् । न्यस्ताङ्गो निर्भयस्तिष्ठेद्देशे दुष्टसमाकुले । नासान्तरे च हन्मन्त्रं शिरोमन्त्रं च मूर्धनि ।।६। विजयेतापमृत्यूंश्च सर्वाश्चैवोपसर्गिकान् ।। ७८ ॥ शिसां चैव शिसास्थाने स्कन्धयोः क्यचं ततः। न्यस्ताङ्गो विधिवन्मन्त्री यथाशास्त्रेण चेतसा। विन्यस्य नेत्रयोनत्रमस्त्रं पाणितलद्वये ॥ ६९॥ तनुं मन्त्रमयीं तां तु मां ध्यायेत् परमेश्वरीम्।।७९|| नाभी पृष्ठे करद्वन्द्व ऊरुजानुपदेषु च । अहं स भगवान् विष्णुरहं लक्ष्मीः सनातनी । न्यसेत् सम्यगुपाङ्गानि त्रियुगं मन्त्रवित्तमः ।।७।। इत्येवंभाववान् योगी भूयो नैव प्रजायते ॥ ८॥ यक्षःस्थं कौस्तुभं मध्ये कण्ठे च वनमालिकाम । इतीयं भूतशुद्धिस्ते यथावच्छक वर्णिता। पङ्कजे करयोन्यम्य मन्त्रमावर्तयन् द्विधा ।। ७१ ।। अन्तांगमयो वक्ष्ये तत्त्वतस्तन्निशामय ॥ ८ ॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्ने भूतशुद्धिप्रकाशो नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ६०. सतारेत्य दि। ओ ही लक्ष्म्यै तर्जनीभ्यां नमः इत्यादि प्रकारेणेत्यर्थः । ६४. अथ करन्यासः-कौस्तुभमित्य दिना। मध्यतः; तल इत्यर्थः। ६६. मूर्धानमारभ्य चरणपर्यन्तं चरणमारभ्य मूर्धपर्यन्तं च देहन्यासमाह-आ मूर्ध्न इति । इति पश्चत्रिंशोऽध्यायः 1 B. omits five lines from here. एकाकार: B. C. omits four lines from here अभीपथपत्र A.; श्रीपायरा B ·V पट्त्रिंशोऽध्यायः श्री:- स्रोतोरश्मिमिराकीण पूर्णचन्द्रनिमाननम् । ब्रह्मानन्दमयी शक्र भोगैर्यत् पारमार्थिकैः । गम्भीरविग्रहं ध्यायेद्रूपवन्तमरूपिणम् ॥९॥ इज्येयं हृदयान्तःस्था सोऽन्तर्याग इति स्मृतः॥१॥ ततः समुत्थितं पद्मं ध्यायेत् क्षीराणवोदरात् । पद्म वा स्वस्तिकं वापि यद्धा योन्यासनं तु था। प्रशान्तपावकाकारमुदयादित्यवर्चसम् ।। १० ॥ नाभिमेद्रान्तरे ध्यायेच्छक्तिमाधाररूपिणीम् ॥२॥ लम्बोदरं इसन्तं च सितदन्तं शुभाननम् । देवीं केनाप्यनाघेयां नीरूपां ज्योतिरात्मिकाम् । द्विभुजं वेष्टितं शश्वच्छभैर्विविधपट्पदैः ॥ ११ ॥ तदूधै कालकूर्म तु विमलं दीप्तविग्रहम् ॥ ३॥ फूर्माकारं परं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् । सहस्रदलसंपन्नं सहस्रकिरणावृतम् । तस्य चोपरि नागेन्द्रं पूर्णचन्द्रनिभाननम् ।। ४ सहस्ररश्मिसंकाशं तत्पृष्ठे चासनं न्यसेत् ॥१२॥ फणासहस्रसंपूर्ण मदापूर्णितलोचनम् । धर्म ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं च क्रमादिमान् । चक्रलाङ्गलहस्तं च प्रणमत्तं परात् परम् ॥५॥ आसनस्य स्मरेत् पादानानेयादिविदिग्गतान ॥१३॥ तदूर्ध्व वसुधा देवी फुकुमक्षोदसंनिभाम् । "पुरुषाकृतयः सर्वे सिताः सिंहानना इमे। हेमरत्नविचित्रागी प्रसन्नवदनेक्षणाम् ॥६॥ महोत्साहा महावीर्या मद्धारणतोद्यमाः ।। १४ ।। बद्धाञ्जलिं शिरोदेशे संस्मरन्तीं विभुं स्मरेत् । पूर्वादिदिग्गता ज्ञेया धर्मादीनां विपर्ययाः । चतुर्धा भाजिते क्षेत्रे नाभिमेट्रान्तरस्थिते ।।७।। अधर्म च तथाज्ञानमवैराग्यमनैश्वरम् ॥ १५ ॥ एवमाधारशक्त्यादिदेवताः संस्मरेदिमाः। पुरुपाकृतयश्चेमे बन्धूक्कुसुमोपमाः। नाभौ क्षीरार्णवं ध्यायेत् कुन्देन्दुधवलाकृतिम् ॥८॥ प्रागीशान दिशोर्मध्ये प्रागानेयदिगन्तरे ॥१६॥ . २. आधारशक्तिस्थानमुच्यते-नाभीत्यादिना । ३. तदूर्ध्व इति । आधारशक्ते- रूप्रभाग इत्यर्थः । ४. तस्येति । कर्मस्योपरत्यर्थः । ६. तदूर्ध्वमिति । नागेन्द्रासनादू- धमित्यर्थः । ७. संस्मरन्तीमिति । ध्यायन्तीमित्यर्थः। १२. तत्पृष्ठ इति। पद्मपृष्ठ इत्यर्थः। न्यसेत् ; न्यस्त ध्यायेदित्यर्थः। १३. आसनस्य पादाः धर्मज्ञाना- दयः आमयादिविदिक्षु ज्ञेयाः । १५. विपर्ययाः अधर्माज्ञानादयः प्रागादिदिक्षु । वसुधा C. शक्यादी मरेदेवता इमा: A.G. B. C. omit five lines from here. पर्यन्त A. B.G. *दिशः कमात् C. 18 ·१३८ लक्ष्मीतन्त्रम् यातवीवारुणीमध्ये पाशिवायुदिगन्तरे। एकेन पञ्चमेनैव पद्माद्यासनक्ल्पनम् । ऋग्वेदाय चतुष्क च पीत हयनराकृति ॥ १७ ॥ भूतान्याधारशक्तौ तु कूर्मे तन्मानक गणम्।।२६।। ईशानसोमदिड्मध्ये वह्नयन्तकदिगन्तरे । वागादिक तथानन्ते भुवि श्रोनादिपञ्चकम् । राक्षसान्तकदिड्मध्ये वायुसोमदिगन्तरे ।। १८ ॥ मन क्षीरार्णवे ध्यायेदहकार ततोऽम्बुजे ॥२७॥ कृताद्य युगटन्द तु कृष्ण पनराकृति। द्विरष्टक च धर्माद्यमासन च पि धी स्मृता । सर्वे चतुर्भुजा एते द्वाभ्या पीठधृतस्तथा ।। १९ ।। अव्यक्त च तदूर्ध्वस्थमरदात सरोरुहम् ॥ २८ ॥ द्वाभ्यामञ्जलिबद्धाभ्या प्रणमन्यासनस्थिताम् । तम प्रभृतयश्चोक्ता गुणा ह्यब्जनयात्मका । तेपामुपरि सचिन्त्य पीठ बुद्धिमयं परम् ॥ २० ॥ एके काल वदन्त्येतद् भूतादिनितयात्मकम् ।।२९।। अन्यतमम्बुज श्वेत तदूधऽष्टदल स्मरेत् । चिदासनमनन्ताख्य' पुमासमपरे जगु । सदूचे सूर्यविम्व तु "सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ २१ ॥ एके चिदासनादूर्घ गरुड परिचक्षते ।। ३०॥ तदूर्षे चन्द्रबिम्ब तु चन्द्रकोटिसमप्रभम् । खर्यव्योमावित पश्चात् खगानननमोयुतम् । तदूध्य वह्रिविम्ब तु वह्निकोश्ययुतप्रभम् ।। २२ ।। मन्त्रमाहु सुरेशान तन्मन्त्र नवमं बुधा ॥ ३१ ।। तमो रजश्च सत्त्व च गुणानेतान् प्रमात् स्मरेत् । इत्थ बहुविधैर्मन्त्रैरासने विहिते क्रमात् । प्रणवस्य नतेश्चैव तत्तत्सज्ञास्तु मध्यगा ॥ २३ ।। विष्णु विश्वात्मक देव नारायणमनामयम् ॥ ३२ ॥ बुद्धयादिसत्त्वपर्यन्ततत्त्वमन्त्रगणा स्मृता । भावयेत् परमात्मान शङ्खचक्रगदाधरम् । ततश्चिदासन दद्यात् पराहतास्वरूपकम् ।। २४ ॥ चतुर्भुज पीतवस्त्र पुण्डरीकनिभेक्षणम् ।। ३३॥ आ नागे«दयान्तनु पञ्चधा भाजिते पदे । उदितं सस्मरेद्देयं स्वशक्ते स्पन्दनात्मन । समुद्राद्यासनान्त तु चतुर्भि कल्पयेत् पदै ।।२५।। सम्यग् ध्येय यथैतत्ते तथा भूयो निबोध मे ॥३४॥ 1 १७ यातवी निर्मतिदिक् । पाशी वरुण । २०. द्वाभ्यामिति । भुजाभ्यामिति शेष । अञ्जलि नद्धाभ्य मिति । बद्धाञ्जलिभ्य मित्यर्थ । २३. सूयेन्दुवहिनिन्वनि क्रमत् तमे रज - सत्त्वमय नि जानीयात् । ओं सूर्यविन्याय नम इत्यादयो मन्त्रा । ०५. न भिमारभ्य हृदयपर्यन्त भाग पञ्चधा निमज्य तत्राटी चतुर्पु भागेपु क्षीरार्णवाद्यासनान्त भावयेत् । २६ पञ्चमे तु भागे अयतपद्म भावयेत् । उक्तेषु स्थानेषु पदार्थानामपस्थितिमाह- भूतानीति । स्थूल नि पञ्च भूतानीत्यर्थ । .८ अवदात सरोरहम् , अयपद्ममित्यर्थ । २०. एतत् , अयतपद्ममित्यर्थ । पारमेश्वरे (५-१४) कालचक्रमित्यस्य व्यवहार । ३१. व गगाननाय नम । ३३. "तस्य यथा क्प्यास पुण्डरीकमेवमक्षिणी" इति - IF omits three lines from here भहताय Ar १ सूर्यकोत्ययुत G SHE BF कलित BC एगसन A ·पत्रिंशोऽध्याय सुसम्यद् न्यस्तमन्त्राग'सुसक्लप्तान्तरासन । अक्लङ्क 'क्लध्यात्मा योगस्थैरनुभूयते । दर्शिताशेषमुद्रश्च सस्मरेन्मन्त्रवैभवम् ॥ ३५ ।। धारासतानवर्णामा वर्णमार्ग स शब्द्यते ॥४४॥ पर ब्रह्म पर धाम यत् पारे तमस स्थितम् । क्लाध्वानमधिष्टाय स पुनमन्त्रनमना। शक्तिमच्छक्तिभावेन लक्ष्मीनारायण मह ॥३६॥ उदेति सकल शक्तिचक्रमादाय वैष्णनम् ॥ ४५ ॥ सर्व सर्वातिग सर्वसस्थित सर्वयन्त च। परात्मना पर ज्योतिर्मयमानन्दरक्षणम् । चिदानन्दघन पूर्णपाड्गुण्यामृतविग्रहम् ।।३७ ।। त्रिविधेनैव रूपेण यथा ते वर्णित पुरा ।। ४६ ।। भावाना चिदचिद्रूपभावाभावादिभेदिनाम् । रूप पर तदेवाथ वर्तते सुक्ष्मवर्मना । अन्तरात्मतया तत्तदहकारपदास्पदम् ॥ ३८॥ मन्त्रप्रसररूपेण तव ते दर्शयिष्यते ।। ४७॥ अचिन्त्याननुयोज्येन हेतुना येन केनचित् । सूक्ष्म तत् त्रिविध भूयो वर्तते स्थूलपमना। शक्तिमच्छक्तिभावेन तद् द्विधा व्यवतिष्टते ॥३९|| स्थूला चादितनुर्येयमगोपाझविभेदिनी ॥४८॥ अमित्येन य प्रोक्त पदप्रत्यययोईयो । लक्ष्मीनारायणस्यैपा मूर्ति पाड्गुण्यवृहिता । नारायण स भविता तस्याहता तु या परा॥४०॥ चेतनाचेतन विश्वमनुसधेयमन तु ॥ ४९।। तद्धर्मधर्मिणी लक्ष्मी शक्ति सा भावरूपिणी । तत्तदैश्वर्यदत्व तदधिष्टतृत्वमेव च । सर्वकार्यकरी सैव शक्तिर्वितनुते जगत् ॥ ४१ ॥ मन्त्रस्य वैष्णव रूप तद्विज्ञेय विपश्चिता॥५०॥ शक्तिमन्तमधिष्टाय ज्योत्नेव हिमदीधितिम् । तत्तत्कार्यकरी तस्य या शक्ति साहमम्बुजा। सारितिस्तीर्पमाणा हि गदब्रह्मात्मना पुरा।।४२।। मन्त्रस्य यद्धि चैतन्य पुमास त प्रचक्षते ॥ ५१ ।। वितत्यात्मानमथ सा वितनोत्यर्थवर्मना। फलप्रसवसामर्थ्य प्राप्त रूपमुच्यते । शब्दब्रह्ममय पूर्वो यो नाम प्रथमोदय ॥४३॥ यद् दृढव्यवसायित्व 'महतो यो गुणस्तु स ॥ श्रुत्यर्थोपहशमत्र । ३७. सन्तिरात्मत्वात् सर्वनियन्तृत्वाच सर्वरूपिणमित्यर्थ । ३८. तदेवेच्यते--अन्तरात्मतयेत्यादिना । ४२. देव्या जगद्व्यापारकर्तृत्व भगान्तमाश्रित्यैन, न स्वातन्त्र्येणेत्यनेन जगजन्मादिकारणत्वम्य भगवदसाधारणलपणस्य नानुपपचिरित्युक्त भति। प्रयोजनकर्ता सर्वेश्वर , प्रयोज्यत्री देवीयुक्त माति । अनेनास्य पञ्चरानसिद्धान्तस्य शाक्तमतप्रवेशशङ्काया नावकाश । ४४ कलाध्यात्मा, ज्ञानशक्त्य दिगुणात्मा । धार सतानेति वर्णाध्वनिर्देश । ४५ शक्तिचक्र लक्ष्म्यादिकम् । ४९. अत्र तु , मन्त्रात्मकम्थूलमूर्तावि- त्यर्थ । ५०. मन्त्रमूर्ती सर्वतत्त्वावस्थितिमाह-तदित्यादिना । ५२. महत , महत्त्वम्य । . उसबाग A * करवात्मा A, करामसी B मित्रतोA CG F तत्तदैश्वर्यद तत्त्वम् F 3 B omits four lines from here B omits six lines from here ·लक्ष्मीतन्त्रम् मन्त्राणां यदहंयुत्वमहंकारगुणस्तु सः । प्रभयेव मणिं पूर्ण गाम्भीर्येणेव सागरम् । मन्त्राणां मानसं रूपमैन्द्रियज्ञानहेतुता ।। ५३ ॥ प्रभयेव विवस्वन्तं ज्योत्स्नयेव निशाकरम् ।। ६३॥ यच्छब्दरूपता मन्त्रे सा ज्ञेया नभसि स्थिता । पुरा ध्यात्वा हृषीकेशं प्रसन्नमुखपङ्कजम् । कम्पो मन्त्रसमावेशे वायव्यं रूपमुच्यते ।। ५४ ।। पुराष्टादशभिर्भोगैरर्चयेत् पुरुपोत्तमम् ॥ ६४॥ प्रकाशकरता ध्याने मान्त्री या तैजसात्मिका । सूक्तेन पौरुपेणाथ प्रणवेन च वासव । या तृप्तिमन्त्रसद्भावे परिज्ञेयाम्भसी तु सा ।। द्विपट्चतुत्रिकाणश्च तथैव च जितंतया ।। ६५ ।। यो हि मन्त्रस्थितो भावः स भौमो गुण उच्यते । इत्येवं सर्वगां व्याप्ति मन्त्री मात्री सुसंस्मरेत् ।। अर्चयित्वाथ देवेशं लक्ष्मी सर्वाङ्गगां स्मरेत् । लयात्मनार्चयित्वाथ लक्ष्मीमावाहयेत्ततः ॥ ६६ ।। अचिरान्मन्त्रसामर्थ्यात्तेन भावेन जायते । वामोत्सङ्गे निषण्णां तामथ देवस्य शाङ्गिणः । इत्थं संवित्तिसामर्थ्यात्तारिकाशक्तिमातताम् ।। अर्चयेद्विविधैर्भगैर्यथावच्छास्त्रचोदितैः ॥ ६७॥ स्पन्दमानां पुरा पश्येद्वयोनि सौदामिनीमिय । शक्रः- हृदम्बुजगुहामध्ये पूर्वोक्ते चित्प्रभासने ।। ५८ ॥ देवप्रिये देवदेवि नमस्ते पङ्कजेक्षणे। स्फुरन्त्यां तारिकामूर्ती शब्दब्रह्मणि संस्मरेत् । विधिं पुरुपसूक्तस्य तारादीनां च मे वद ।। ६८ ॥ मिथुनं शाश्वतं दिव्यं यथावदवधारय ।। ५९।। श्री:- सूर्यानलांशसंस्थान नारायणमनामयम् । एको नारायणो देवः श्रीमान् कमललोचनः । स्मरेच्चिदासनासीनं पुण्डरीकायतेक्षणम् ।। ६०॥ एकाहं परमा शक्तिः सर्वकार्यकरी हरेः॥ ६९ ॥ पीताम्बरमुदारानं काञ्चीनूपुरशोभितम् । तावावां परमे व्योग्नि क्षेमाय सकलात्मनाम् । हारकुण्डलकेयूरकिरीटकटकोज्ज्वलम् ।। ६१ ।। आसीनौ सकलेशानी सूरिभिः सेवितौ सदा ॥ "युगानुसारिकान्ति वा नीलाम्बरनिभं तु या । तयोनौ हृदि संकल्पः कश्चिदाविर्बभूव ह। शवचक्रधरं देवं वरदाभयदायिनम् ।। ६२ ।। उत्तारणाय जीनानामुपायोऽन्विष्यतामिति ॥१॥ ५७. तेन मायेनेति । तत्तद्धर्मेणेत्यर्थः। ५८. पूर्वोक्त इति । आधारशक्त्यादिनिरूपणावमरोक्त इत्यर्थः । ५९. अनेन तारिकायाः शब्दब्रह्मरूपत्वमुक्तं भवति। ६०. नारायणाख्यपुरुषोतमस्य मानी पूजां वक्तु तद्रूपमाह—सूर्येत्यादिना । ६५. द्विपडित्यादि । पडक्षराष्टाक्षर- द्वादशाक्षरमन्त्ररित्यर्थः । जिउतया; "जित ते पुण्डरीकाक्ष " इत्यादिश्लोकपमन्त्रणेत्यर्थः । 1c.omits three lines from here. 'यथा तत् A. B G 'तत्याने F. युगानुसार A.G.

·षत्रिंशोऽध्यायः आवाभ्यामस्थित तेजः शब्दब्रह्ममहोदधिः । सर्वलक्षणसंपन्ना सर्वाधारमयी परा। मध्यमानात्ततस्तस्मादभूत् सूकद्वयामृतम् ।।७२॥ नित्या संपूर्णपागुण्या या विष्णोर्मूर्तिरुज्ज्वला ॥ पुरुषस्य हरेः सूक्तं मम सूक्तं तथैव च । सैवेयं कथ्यते मूर्तिर्मान्त्री मन्त्रश्चिदात्मकः । अन्योन्यशक्तिसंपृक्तमन्योन्यार्णपरिष्कृतम् ॥७३॥ स्वीकारयति तां मन्त्री देवं यत् स्वेन तेजसाशा नारायणापमन्यक्तं पौरुपं सूक्तमिष्यते । तदावाहनमित्युक्तं मन्त्रविज्ञानपारगैः। अन्यन्मदापकं सूक्तं श्रीसूक्तं यत् प्रचक्षते ||४|| स्वस्तिकृत्यै स्वभावेन चेतनाचेतनं हरिः ॥ ८२॥ प्रणवाद्याः पुरा मन्त्राः पञ्च सम्यक् प्रदर्शिताः। अधितिष्ठति यद्विश्वमासनं तद्नु क्रिया। इदानीं शृणु संक्षेपात्तेपामाराधनक्रमम् ॥५॥ ममानन्दमयी शक्तिर्देवत्वाप्यायते यया ।। ८३ ।। अष्टाद ऋचः प्रोक्ताः पौरुषे सूक्तसत्तमे। 'सैवार्ष्याचमनीयादिरूपेत्यादिचिन्तनम् । ताभिस्तु प्रणवाद्यामिभॊगानष्टादशोत्तमान् ॥६॥ अम्मयाः सकला लोका जीवाश्चैव तदाश्रयाः॥ कुर्यादावानाद्यांश्च त एतेऽष्टादश स्मृताः। तच्छेपा उभयेऽपीति घोत्यते पाद्यदानतः । आवाहनासने साध्य पाद्यमाचमनं तथा ॥४७॥ पोढा विभज्य रूपं खं तर्पयामि सनातनम् ।।८।। स्नानं च परिधानं च सोत्तरीयोपवीतकम् । शब्दाद्यैः पञ्चभिर्भावैरन्तश्चाप्यभिमानतः। गन्धः सुमनसो दीपो धूपश्च मधुपर्ककः ॥ ७८ ।। समावेशितसद्भावैभौगैः सांदृष्टिकादिकैः ॥ ८६ ।। प्रापणं सेन्दु ताम्बूलं पादयोः कुसुमाञ्जलिः । आराधयेजगन्नाथं सावधानेन चेतसा। आत्माराधनदानं च यथेष्ट स्थानचिन्तनम् ॥७९॥ दृष्ट्यैव जन्यते प्रीतिर्येपी सांदृष्टिका मताः।। ७३. मम सूक्तमिति । श्रीसूक्तमित्यर्थः । ७४. नारायणः पुरुषसुक्तस्य ऋषिरित्यर्थः । मदार्पकमिति । श्रीरहमृपिरित्यर्थः। ७५. पञ्चति । तारानुताराषडक्षराष्टाक्षरद्वादशाक्षरा इत्यर्थः । ७९. पापणम् ; अन्नादिकं नैवेद्यम् । इन्दुः; घनसारः । ८२. आवाहयति स्वीकारयति मन्त्रतनृमिति यौगिकार्थः। ८४. सैवेति । आनन्दमयी शक्तिरेवेत्यर्थः । अम्मयाः; अपां परिणामभूताः; अप एव समीद।" इति सबैलोकानां तदुपा- दानकत्वोक्तेः । तदाश्रयाः; अद्भिर्जीवनधारिणः । जीवानामप्परिणामत्वाभावात् तदाश्रयत्वोक्तिः । ८५. शब्दादिरूपेणाहमेव भगवन्तमाराधयामीत्यर्थः । ८७. भोगान् सांदृष्टिकाभ्यवहारिक 'स्वादु F. मिथितं B. उ तन्मन्त्री BF. 'The printed edition and all Mss. except F. and I. add wrongly चिधनन्दमयी शक्ति: before this line. 5समाश्रया: A. B.F. उमयोः प्रीतिःA. रस्ते C.

·१४२ लक्ष्मीतन्त्रम् शुभा रूपोल्वणारते च दीपप्रवहणादयः। पश्चात् सनाम निर्दिश्य प्रीतिं पश्चात् समाचरेत् । मोगाः शुभकराः शश्वतर्पयन्ति रसहि ये ।। ८८॥ प्रीयतां भगवान पश्चाद्वासुदेवस्ततः परम् ॥ ९८॥ प्रापणाचमनीयाद्यास्ते स्युराभ्यवहारिकाः । अन्य निःस्रावयेद्वेद्यामयं भोगविधिक्रमः। 'सुसा रम्या मृदुस्पर्माः स्पीय तर्पयन्त्यजम् ।।८।। आसनाध्यदि भोगेपु यथालिङ्गं विनिर्दिशेत् ॥ भोगाः सांस्पर्शिकास्ते स्युः पाद्याासनपूर्वकाः । आद्ययावाहनं फुयांदासनं च द्वितीयया। गन्धाः सांस्पर्शिके केचित केचिदाभ्यवहारिके। अध्यं तृतीयया देयं मूर्ध्यापः कुमुमोद्धृताः।।१०।। निविष्टा अनिलाद्याः स्युरन्त्याः पारजगन्धिनः । पाद्यं देयं चतुर्थ्या तु पञ्चम्याचमनीयकम् । स्तुतिवादिवगीताद्या भोगाः शब्दमया हि ये॥ पष्टया स्नानविधिः कार्यः सप्तम्या परिधानरम ॥ दैन्याञ्जलिपुटाद्याश्च ते स्मृताआमिमानिकाः। अष्टम्योत्तरवासश्च नवम्या गन्धलेपनम् । इत्थं चतुर्विधगिः शानदृष्टेन वर्मना ।। ९२ ।। दहाम्या सगलंकारा एकादश्या तुदीपकः ।।१०।। ऋग्भिः सप्रणवाद्यामिस्तोपयेत् पुस्पोत्तमम । द्वादश्या सुरमिधूपः परया मधुपर्फकः । मन्त्रान्ते भोगनिर्देशः प्रीतिश्च तदनन्तरम ।।९३॥ प्रापणं तु चतुर्दश्या पञ्चदश्यानुवासनम् ॥१०३॥ ऑन्यर्चमथोचार्य प्रणवादीनि पञ्च च । पोडश्या तु नमस्कारः परया फुसुमाञ्जलिः । आवाहयामि लक्ष्मीशं परमात्मानमव्ययम।।९४॥ अष्टादश्या प्रदानं च समाराधनकर्मणः॥१४॥ आतिष्टनामिमां मूर्ति मदनुग्रहकाम्यया । श्रिया साध जगन्नाथो दिव्यो नारायणः पुमान ।। स्नानवासःप्रदीपेषु दद्यादाचमनक्रियाम् । पुरस्तादहणं कायं मधुपन्निदानतः ।। १०५ ।। इन्यञ्जलिप्रसूनस्थं म्बमूर्तावरताय च । तर्पणाचमने पश्चात् प्रणवद्वितयेन तु । प्रणम्य म्यागतं पृष्ट्वा भामयेदनया धिया ।। ९६ ॥ इत्थं स्नानादिभोगेपु देशकालायपेक्षया॥१६॥ प्रणम्य भगवन् पश्चादासनेनार्चयामि च । पुर्याद्राजवदाचारं तत्तन्मन्त्रेण साधकः । उम्त्या मन्त्रानयोगार्य त्रिनिर्दिश्येदमित्यतः॥९॥ संकल्पश्च प्रदानं च प्रीतिश्चेति त्रयं त्रयम॥१०॥ मांम्पर्शिकाभिमानिकर्मदेन चतुर्था विभज्य वर्णयनि-दृष्टयवेत्यादिना । ९४. प्रणया- दीनि पचति । तारानुनारिकपटक्षराष्टाक्षरद्वदशाक्षरमन्त्र नित्यर्थः । १६. स्वमूती; म्यपरिकल्पितायां मूर्ती । १८. सनामेति । इदमिदमिद पाद्यमित्यादिरीत्या मेगनामनिर्देश- पूर्वमित्यर्थः। १००. पुरुषसूक्तमचा मोगप्रटाने विनियोगमाह-आद्ययेन्यादिना । १०३. अनुपामनं नाम भोजनानन्तरदेयं मुगन्धि नायूलादि । १०५. अर्हणम् ; 'अनुगमःG. धार:C. परगन्धिन: A.BF.

·पदिशोऽध्यायः २४३ पुर्यात् संपु भोगेषु देशकालापेक्षया। अय मेपादिवोद्यन्ती विद्युतं पुरुषोत्तमात् । समाहितोऽयलिं यत्या तत ओं मगरनिति ।। ममुद्यन्ती तदिच्छातो निभाव्य मनसा मुधीः।। आमनेनार्चयिष्यामीत्युक्त्वा दद्यादयासनम् । यामोत्सने निपण्णां मां देवदेवम्य चिन्तयेन् । मन्त्रमुगार्य निर्दिश्येदिदमासनमित्यत' ।। १०९।। ऐपध्यमारयोज्ञाया स्वभावं च सुनीतलम।१२।। ओमों प्रीयतां भगवान पामुदेव इति ध्रुवन् । ऋग्भ्यां हिरण्यपूर्वाभ्यां प्रपोत जनार्दनम् । अयादिजलमादाय स्थापयेद्देवसंनिधी ।। ११०॥ सान्त्ययेश पराभ्यांतांमांतागदपृथस्यतामा२२|| आमिरामिरित्येरमामिः पाद्यामिरित्यपि । पञ्चम्या च प्रपोत प्रमन्नां भारयन् पिया। आमिगचमनीयामिरहणीयामिरित्यपि ॥ १११॥ माया पूर्वोत्तसामध्यं तारिकाया यथार्यतः ॥ नपणीयामिरविध नानीयाभिरितीसम् । मुद्राममन्वितो मन्त्रो य आवाहनमंपितः । प्रीविसंकल्पयोन्यमिमा आर्याइतीदामा११|| पूरपेण मुरेमान मनमा ममुदीरयन ।। १२३ ।। याच्यं प्रदानवेलायां यथालिङ्गामिति ममः । मामथावाहवेनादुत्सद्ने परमात्मनः । अस्यादिकल्पनं चामे यहियंगे विधाम्पते ॥११॥ प्रमन्नवदनां शमत मलमणलक्षिताम ।। १२४॥ इति नगादिमिः पहमियदेयं जनार्दनम् । पागनिमां पान्ताममितायतलोचनाम् । पामिपा पतुर्मिनां निमिभ्यामयापि या ॥२१॥ सुरत्वटररयरहारपण्डरमण्डिताम ॥ १२५ ।। पोन या ममागच देशरारानुसूदनः । गम्भीरनामि' धिरलीविभूपिततनूदराम । भयेय पूजितं ध्यात्या देयदे जनार्दनम् ।।१५।। मुबारदोनुगपीनवृत्तपनमनाम ॥ १२६ ।। पन्द्रोदयशाम्भोधि मरांपरिहितम् । चलमिरेफपटलममायान्तालयायलिम् । अनिगमनौपम्यामनन्ना भाग्निी सदा॥११६॥ आरपापरविम्यां र यामुगाफलनिजामामा जामोदमिर पुण्य दीपश्यामिर र प्रभार। अयंपन्द्रललाटस्वराजमानलटियाम। पिनिपटमारयां मामनन्यां पुरुषोत्तमा॥ मागर्मपन्नां राषितमूर्धजाम ॥ १२८ ॥ मापपन विधिपमन्त्री सपपागेन मां यो। परदां परजफगं पधमायरिभूषिताम। गरिपारिधिन्मिय राया मां मारि पजे।। विष्णुरामगुजाभिसईमधगम्युजान। मनम्। १११. निग्मनिरपन दिन शियनुस पदनुपम् । ११४. गर, प, र, मान; मनुमिति परिपर्य । ११६. भनन्य दी। अनुनामि । माया । म पस। ११७. नि- पदुम निरपनि । १...मन : कलम । १.१. मा। कितीहरनि ।१.७.६।१२८.लरका ..

·१४४ टक्ष्मीतन्त्रम् वामेन बाहुना दिव्यां यहन्ती पुष्पमञ्जरीम् । तत्तन्मन्त्रप्रयोगेण लयप्रक्रियया यजेत् । वरदाभयपाणि या पाशाझ्युशकरां तु या ॥१३॥ फुर्यान्महानसे होमं मोझलक्ष्मीप्रदं शुभम् ।।१४१|| अर्घस्वस्तिकसंलीनां स्फुरन्मौलिनिराजिताम् । त्रिगुणाधारमध्यस्थे त्रिकोणे त्रिगुणेऽनले। ध्यात्या मां मंमुसी फुर्यान्मन्त्रमूर्ति सनातनीम् ।। ध्यानारणिं तु निर्मथ्य चिदग्निमवतार्य च ॥१४२|| मूलमन्त्रादिभ्यो मन्त्रैः सर्वश्च पूर्ववत् । करन्यासं विना देहन्यासंमयि समाचरेत्॥१३२।। संस्कारः संस्कृतं कृत्वा वक्ष्यमाणधिया सुधीः । त्रिलअणाधारगते वैष्णवे जातवेदसि ।। १४३ ॥ पुप्पमध्य तथा दीपं धूपं माल्यं विलेपनम् । चेतमा सादरेणेव पाद्यमाचमनं ततः ॥ १३३ ।। नादावसानगगनात्तारिकायाः परिस्रतम् । प्रणाममयवाष्टाङ्गं जयादांश्च मानमान् । ब्रह्म हविर्गृहीत्याथ ब्रह्मरन्ध्रेण संविशेत् ॥१४४।। प्रदर्शयेत्ततो मुद्रा यारते पूर्व प्रदर्शिताः ।। १३४ ।। ततो वहिगृहं गत्या सर्पिः संस्कृत्य शास्त्रतः। म्यागतं तय पद्माक्षि संनिधि भज मेऽम्युजे । कुर्वीत सरलं कृत्यं तेनाज्येन यथाविधि ।।१४५।। गृहाण मानमी पूजां यथार्थपरिभाविताम ।।१३।। ततो होमावसाने तत्संकल्पः कर्म मानसम् । लथ्यानुमां ततो मत्तो मानसं यागमाचरेत् । संन्यसेन्मयि मावेन यक्ष्यमाणधिया सुधीः।।१४६।। मंकल्पजनितेमागेः पवित्रैः पारमार्थिकः ।।१३६।। पासपक्रियया शश्वत् परस्तावक्ष्यमाणया। यः प्रमोऽमिहितो वाझे स सर्यो मानसेऽत्र तु । मां यजेत मुनिष्णातो भोगैःसांस्पनिकादिक ।।१३७॥ अवधानेन या कार्यो मन्मयैव्यसंचयः॥१४॥ प्रापणान्त विधायान्ते कारिणं संम्मरेद् गुम्म । मर्वोपसर्गशमनः सोऽयं सर्वफलप्रदः। जीयन्तमययातीत तस्मै दद्यात्ततोऽखिम ।।१३।। कथितो मानसोयाग:कार्य आदेहपातनात् ।।१४।। विसं मविभजय प्रापणांशेन मन्त्रविन्। अय द्रव्याणि सर्वाणि मन्मयीयन्य यवतः । जीयतोऽप्ययवातीतान्ययाय ने चेतमा।।१३९॥ 'याझोत्यवासन शान्त्यै मायागमयाचरेत्।।१४९|| परियारान् स्मरेन् सर्यान् यत्यमाणान् विशेषतः । कारण मयि मलीनान् घानास्थानिर भूमहान् ।। इत्येयमन्तांगस्ते मदीयः शक्र वर्णितः । यहिर्य गम्यम्पं तु तत्त्वतो मे निशामय ।। १५०॥V इति श्रीपासरावसारे लक्ष्मीतन्त्र अन्तर्यागप्रकाशो नाम पयिशोऽध्यायः तिलकम् । असारे कन् । १३१. म्वनिकम आमनविशेषः । १४३. संम्फाररिति । गर्वरणश्यियेन्यर्थः। १४८. यादेहपातन दिति । अनेन पायालिफयम- निग्नम्प परमन्निनः प्रति पुग्यं प्रत्यहं च मगरदाराथनम्वत्यकर्त यं नित्यकर्मेन्युक्तं मयति । इति पदनिशोऽध्यायः 10.ormstshre प.पा. ri Dr. टम् n.c NAभोल्या ·सप्तत्रिंशोऽध्यायः यहिर्वेद्यादिदेशस्थद्रव्यमद्रायनेक्षितः। मोगभूतैर्यदिग्येऽहं बहिर्यागस्तु स स्मृतः ॥१॥ यासना द्विविधा प्रोता याह्याभ्यन्तरहेतुजा । निर्गुदत्यान्तराः सर्वा मानसो याग उत्तमः ॥२॥ याह्याशयविशुद्धपथं याह्ययागो विधीयते । शास्त्रीयां मितिमास्थाय मण्डपे तर मण्डिते॥३॥ प्रस्थाने विधायाच वेदिं सर्वगुणान्विताम । अष्टहस्तं तदधं या तदर्थ वापि साधितम् ॥४॥ प्रागन्त मुसित सूत्र वेदिमध्ये प्रमारयेन। सम्मिमुमयतः पाच मध्यतार्पमध्ययोः॥५॥ विधाय प्रीणि चिद्रानि पा शाहपून निसानयेत्। पन्ययोजितु मध्येषु शड्योमर एपान्ययोः ॥६॥ सूत्रमय यता प्राप्तं तत्र साद' निधापयेत् । पासी दो प्रतिमुन्याय मध्यचिई ममानयेत् ।।मा सख्ये पाप्यपमय पर चिप्ले विधाय प। मध्यम प्रतिमुच्य हे सूबमर्य ममानवेन् ॥ ८॥ चिह्नस्योपरि देशे चक्रमात् सन्यापसव्ययोः । सूत्रमध्यं यतः प्राप्तं तत्र शकुं निधापयेत् ॥९॥ पूर्वस्मिन् प्रतिमुच्येकं पाशं दक्षिणतोऽपरम् । पुर्त्यान् प्रदक्षिणं कोणं मध्यचिढ़ेऽनयोलतः।।१वा 'ऐशकोणं तथा पुर्यान् प्रतिमुच्योत्तरत्र तु । प्रतीच्ययाम्ययोरेवं प्रतीच्योदीन्ययोरपि ॥११॥ प्रतिमुच्य प्रमात् पाशो फुर्यान् कोणी तथा परी। तक्षेनसटताये तु सूरयेनु चतुर्दिशम् ।। १२ ।। भक्त पोडशधा क्षेने चतुर्भिमध्यमेः पदेः। प्रागादिः प्रदेश विधीत नराम्युजम् ।।१३॥ मध्यमं कमलं पार्यमष्ट्रपत्रं यथा शृणु। चतुर्धा भ्रामयेन् क्षेत्र पर्जयित्वाष्टम यहिः।।रा फनिश पेमरं परसंधिः पति प प्रमान् । पत्यायशममाणानि सत्तोंसो व्योम दहिः।। सम्मिन स्मारक पद्म विग्निदिक्मस्थित शिपेन् । स्वागामन्तरे भूयः क्षिपेन सूपाष्टक सया॥१६॥ १. महानगरिति । महामना मारितरित्ययः । गरिति । नारी- रिन्ययः। 1. मन्यः पाना । प्रायने मारनामारने त्यर्थः । १३. मले; r. 1 five les tro tere. HINDI. cine " . HTTA.C.

·१४६ लक्ष्मीतन्त्रम् पद्मसंधिस्थसूत्रेण दिक्क्रमेण दलाष्टकम् । ततः पात्रचतुष्कं तु हेमादिद्रव्यनिर्मितम् । सहजा: सुचिता रेखा व्योमरेखागणाः स्मृताः। पूताम्बु पूर्ण गन्धसमन्नौपधिपुशोदकैः ॥ २६ ॥ पद्मान्तराणामष्टानामेवमेव विधा भवेत् । वेद्याम_पुरःस्थायां न्यसेत् कोणचतुष्कके । एवं पुरवरं रम्यं नवपद्मसुलक्षणम् ॥१८॥ 'यातवीयादिवह्नयन्ते क्रमादेवं प्रकल्पयेत् ।।२७।। बहिरयुतं कार्य कोणशोभादिसंयुतम् । अर्घ्यमाचमनीयं च पाद्यं स्नानीयमेव च । चतुर्वर्णयुतं कार्य पर्णिकादिविभक्तये ॥ १९॥ कल्पयेत् क्रमशो मन्त्री मन्त्रानेतानुदीरयन् ।।२८ पौष्पे या प्रस्तरे वास्त्रे सुसिते वाथ धूपिते । तारं च कल्पयामीति मध्ये संज्ञाः स्युरञ्जसा । अहते गन्धयुक्तेऽथ स्थण्डिले चोपलेपिते ॥२०॥ अनेकार्थ च तत्राय कल्प्यं पात्रेऽथ मध्यतः॥ श्यजन् कार्यवशान्मन्त्री नवपद्मं विचिन्तयेत् । सिद्धार्थकास्तिला दूर्वाः सयवाः सिततण्डुलाः। फुर्याचाध्यानमार्गस्थां प्रतिमां शास्त्रदर्शनात् ।। तोयक्षीरफलोपेता अर्घ्यद्रव्यमुदाहृतम् ॥३०॥ सौवर्णे 'राजताद्ये वा दृढे कालादिवर्जिते । पात्रं तारिकयापूर्य सुधासंदोहदेहया । आराधयेद् घटे पूर्णे दना क्षीरेण वारिणा ॥२२॥ तस्मिन्निष्कलसंस्थाने मन्त्रचक्र विचिन्तयेत् ।। प्रशस्तपल्लवाक्रान्ते वरपट्टादिसंयुते । निष्कलं मध्यमाद्यं तु पूज्य पुष्पादिना पुरा। विभाव्य नवपद्मं तु पूजयेन्मन्त्रवित्तमः ॥ २३ ॥ भावनीयं च तत् सम्यगग्नीषोममयात्मना ॥३२॥ घटे पुरे तथार्चायां यद्वा मन्त्री क्रमाद्यजेत् । एप प्रथमसंस्कारो द्वितीयमवधारय । सर्वलोकमयं सर्वगीर्वाणाश्रयमुत्तमम् ॥ २४ ।। प्रचण्डकिरणवातैर्भास्करीयैर्दहेत्तु तत् ।। ३३ ॥ सर्वाधारमयं ध्यायेन्नवपद्म पुरोत्तमम् । निर्वापयेत्ततो दग्धं शीतपूर्णेन्दुरश्मिभिः । तारिकाख्यानमःशब्दैरर्च्यमादिना ततः ॥ ब्रह्मानन्दामृताम्भोधिकल्लोलैः पूरयेत्तु तत् ।। ३४॥४ विमाजित इत्यर्थः । १९. कर्णिकादीत्यादिपदेन केसरपत्रसन्धिपर्वाणि गृह्यन्ते । २०. मण्डलमिव पुष्पप्रस्तरादिकमपि पूजास्थानतया ग्राह्यम् । २६. पूर्वमादिनेत्युक्तं विशदयति -तत इति । २७. न्यसेदिति । अादिपात्रत्वेनेति शेषः । यातवीयादीति । नैर्ऋत्याद्या- मैयान्तकोणेप्वित्यर्थः । २९. ओं अर्थ्य परिकल्पयामीत्यादिक्रमेणेति भावः । अनेकार्थमिति । सर्वार्थतोयमिति तस्य सांप्रदायिकी प्रसिद्धिः। ३२. पूज्य ; पूजयित्वा । भावनीयम्; ध्येयम् । ३३. द्वितीयमिति । दाहनप्लावनादिरूपं वक्ष्यमाणमित्यर्थः । दहेदिति । शोषण- सहजा B. 'राजते ताने A.C. याय्यादियहिपर्यन्तै: A. B.G. नवपनं B. आवाहयेत् B अनेस A. B.G. ३ यजेत् B.F. तारिकाख्या B ·. सप्तत्रिंशोऽध्यायः ३४७ अभिमन्न्य तु मुस्यैरवन्मनुमिस्वारिकादिमिः। द्वारोपरि स्थितां लक्ष्मीमूर्ध्वसंस्थ उदुम्बरे। ततो जलमुपादाय न्यसेत् पानान्तरेषु तु ॥ ३५ ॥ पकरहकरां लक्ष्मी पद्मोपरिगतां यजेत् ॥४५॥ प्रतिस्वमपि वा पुर्यादीदर्श संस्कृतिक्रमम् । दक्षिणोत्तरशासाम्यां मूले चण्डप्रचण्डको आप्यायनं च पानाणां प्रीतिं चास्मात् समाचरेत्।। तद्वजयं च विजयं बाहो द्वारस्य चान्तरे ॥४६॥ मुद्रा कामदुधा कार्या सौरभेयी स्वमन्त्रतः। चण्डाद्या विजयान्ताश्च सर्वे ज्ञेयाश्चतुर्भुजाः । सुरभि हिमशैलाभां निराधारपदे स्थिताम् ॥३७॥ गदाचक्रधराश्चैव शसहसा महाबलाः ॥४७॥ ध्यात्वा तत्स्तनसंपाशां मुद्रां तां परिदर्शयेत् । तर्जयन्तो धमक्तांश्च दोषाणां ध्वसनोद्यताः। फराभ्यां गन्धदिग्धाभ्यां सावधानेन चेतसा॥३वा इत्यं ध्येयाःसमभ्यर्म्य दर्शनीयाश्च मुद्रियाः॥४८॥ अर्घ्यपानाम्भसा प्रोदय मण्डलं मण्डपं तया । शासाद्वयस्य मध्ये तु यामदक्षिणतः नमान् । यागद्रव्याण्यशेपाणि ताडयेदनमन्त्रतः ॥ ३९॥ गगां च यमुनां चैव पूजयेत्तदनन्तरम् ॥ ४९ ।। मूलेनापयेत् पश्चात्तत् सर्व मोगवां ग्रजेन् । हसाभ्यां दधती पुम्भ तीर्थन परिपूरितम् । तो विष्णुं नमस्कृत्य वदम्यां च पङ्कजाम् ।। नवयौवनलावण्या श्वेतरूपा स्मितानना ।। ५०॥ अर्चयेग्मूलमन्ोग 'हामुकामुमादिभिः । गहा ध्येया प्रसन्ना च पूर्णचन्द्रनिभानना। अयंपात्रमयादाय पुर्ण धूपं विलेपनम् ॥४१॥ तादशी नीलजीमूतसंनिभा यमुना नदी ।। ५१ ॥ दीप नैवेद्यमप्येवं द्वारयाग ततश्चरेत् । तेने प्रमयोगेन द्वारम्याभ्यन्तरे' स्थिती। उदुम्यरस्य मूले तु यहिरिम्य मध्यतः ॥ ४२ ॥ निधीशी सपनाग्यापर्यपुष्पादिमिर्यजेत् ।।२।। भूमि, क्षेत्रपालं तु यजेदपानादिमंयुतम् । निधीशी मायनीयो तो निधिभाण्डोपरिस्थिती। नीलजीमूतमार्श दण्डदन महारानुम ।। ४३ ॥ स्यूलोदरी प पिलामो द्विमुजो भगवन्मयो ॥५३॥ मुटिशवामहसेन ध्येयः क्षेत्रेधरः सदा । प्रत्येयं द्वारपार्ग तु ततः पुर्ण प संमुगम। मुद्राप दर्शनीयात्र परेप्वयं विधि. प्रमा॥४॥ अगुष्टतर्जनीमध्यात्रितयेनानमन्यतः ॥५४॥ पूर्व के ददिति संमदायः । ३५. तन इति। संततोपर्णात् पारादिन्यर्थः । ३६. प्रतिम्ममिति । प्रपरमप्यादिपायनियर्थः । ३२. मलेति । ओं पर्यापासाय पदिति मन्यगेन्यर्थः । ४०. मूलेन; मूत्रगेन्ययः। ४१. अमुतति । अतिः कि रियः। ४२. उदुम्पराब्दी द्वारम्पोयंप प्रदेशानिशा तिते । १३. वार- पहननेति । ४६. रमाईच्यते-भारोतर्गत । ४६. माया दरम्य सभामा ८. मनरन् । पनामनिपयः। द्वाररवारमन्य। ... सामुन मनुष्यने-मापानियादिना । मरB.f.

·१४८ लक्ष्मीतन्त्रम् आदाय चामिमन्याथ चक्र तदुपरि स्मरेत् । दधान चोर्ध्ववाहुभ्यामक्षसूनपरश्वथौ। निशितार ज्वलद्रूप प्रवर्पदनलाशनि ।। ५५ ॥ वरदाभयमुद्रे च पूर्वहस्तद्वयेन तु ।। ६६ ॥ क्षयकृद्वितजालाना न्यसेद्यागगृहान्तरे। किंतु मुद्रा विचिन्त्यैव वरदाभयहस्तयो । दक्षिणा तर्जनी कुर्यात् सम्यगूर्जमुखी तत ॥१६॥ तर्जन्यड्गुष्टससर्गाद् व्याख्यामुद्रासमाकृति ॥ शिसामन्त्रेण सयुक्ता विद्युद्विलसितप्रभाम् । पीन लम्बोदर स्थूलमेकदष्ट्र गजाननम् । स्मृत्वाभ्रामयमाणस्ता सविशेद्यागमन्दिरम्॥५॥ क्सरेष्वगपट्क च पसु पद्मस्य विन्यसेत् ।। अर्घ्यपानाम्भसास्त्रेण प्रोक्षयेत् स्वकमासनम् । तस्मिनाधारशक्त्यादि मान्त्रमासनमर्चयेत् ॥५८॥ स्वमन्त्रेणार्चयेन्मुद्रा बढ़ा पुष्पादिना सुधी । ततो वागीश्वरी देवी स्वमन्त्रेणार्चयेत्सुधी ॥६९॥ ता ता प्रदर्शयेन्मुद्रा यत्र यत्र च या च या। तत्रोपविश्य देवेशमर्चयेद्धृदये स्थितम् ।। ५९॥ सूर्येन्दुवतिविम्बस्थसितपथेरहासनाम् । लक्ष्मीनारायणास्य तद्गत परम मह । सर्योपाधिविनिर्मुक्तामपि साकारता गताम् ॥७०॥ दापत्यमनपाय तयापयेनेनयोर्द्वयो ।। ६०॥ शक्तिं शब्दात्मिका साक्षामदीया प्रथमोद्गताम् । सर्व तद्भारमापाद्य पश्येन्निश्चललोचन । द्विनेत्रा द्विभुजा श्वेता शवपङ्कजधारिणीम् ॥७॥ मण्डपे वेदिकाया वा यत्र या युगुमिच्छति ।। स्फुरत्पीयूपहोल्सदृशाभरणाम्बराम् । अर्घ्यपुप्पादिभिः पूज्यमाधारादिकमासनम् । ततो गुरु तद्गुरु चोरसिद्धाकृती च ती॥७२॥ धर्मादिकान् यजेत् पश्चात्तत्तद्दिग्भागगोचरान् ।। रोकसिद्धारति पश्चात् तद्गुरु परमेष्टिनम् । पद्मार्गमण्डलाश्चैव ततो भावासनावधि । तत पितृगण पूज्यो ह्यमूर्त पिण्डसनिभ ॥७३॥ उपर्युपरि योगेन ध्याला पुष्पादिनार्चयेत् ॥ ६३॥ आदिसिद्धान् यजेत् पश्चाद्भगवद्धयानतत्परान् । मण्डलस्थस्य देवस्य दक्षिणे मण्डरोपरि । शान्तान् निमीलिताक्षाश्च शुभाङ्गास्तेजसाधिकान्।। कृतादियुगपर्यन्ते वायोरीशायपि क्रमात् ।। ६४ ॥ अनुज्ञा प्राप्य तेभ्यश्च र धानुज्ञो यथाक्रमम् । विभज्य सप्तघा क्षेत्रमादी गणपतिं यनेन् । पद्मासनोपविष्ट तलेसरे तु दरेऽम्युजे ।।६।। आवाह्य मा यनेत् पश्चाद्देवदेवासस्थिताम् ।। येन येन प्रसरेण त त शृणु सुरेश्वर ॥५॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे वाह्ययागप्रकाशो नाम सप्तत्रिंशोऽध्याय ६०. यापयेत् । गमयेदित्यर्थ । ७०. अनुना प्राप्येति । गुरुपरमगुर्यादीनामनुज्ञा प्राप्ता- मनुसथायेत्यर्थ । इति सप्तविंशोध्यायः ID C. omit this I ne प्रय अपार कसरेणु दयम्युने । भीपथगनA श्रीपरावगण B 3 मद्रान्वित चिन्य AB ·अष्टत्रिंशोऽध्यायः एको नारायणो देवः पूर्णपाइगुण्यविग्रहः । तस्याहं परमा शक्तिरेकाहंता सनातनी ॥१॥ साधकानुग्रहार्थाय साहं साकारतां गता। अङ्कस्था देवदेवस्य यथा पूज्ये तथा शृणु ॥२॥ प्राप्यानुज्ञां गणेशादेहस्थामावाहयेत्ततः । भावयेत् परमात्मानमन्तर्यागाभिपूजितम् ॥३॥ पूर्णस्तिमितपाइगुण्यं मया शक्त्याभिपूरितम् । तारकं 'तत् त्रिरुच्चार्य तारिकां तु त्रिरुचरेत्॥४॥ आयायेत् ततो मन्त्रं पुंलिङ्गं समुदीरयन् । पुरुपं पुण्डरीकाक्षं पीनोदारचतुर्भुजम् ॥ ५॥ "उच्चरन् परमं मन्त्रं रेचकेन शनैः शनैः । अग्नीषोमद्वयान्तःस्थवर्मना नासिकोदरात् ।।६।। दिव्यशक्तिसमायासं लक्ष्मीशमवतारयेत् । अनाहतात् पदाद्यद्वा सर्वतः समतां गतम् ॥७॥ निर्गतं तु स्मरेदेवं विद्युत्युञ्जमिवाम्बुदात् । सपुष्पाञ्जलिमध्यरथं भावासनगतं न्यसेत् ॥ ८॥ संनिधि संनिरोधं च संस्तम्भं स्थापनं तथा । कुर्वन् मुद्राचतुष्कं तु मनसा सम्यगाचरेत् ॥९॥ उत्तानौ संहतो पाणी कृत्याङ्गुष्ठद्वयेन तु । स्वां स्वां कनिष्ठिकां मृज्यात् संनिधीकरणं तु तत् ।। अनामयोर्मध्यमयोः कुर्यादुन्मार्जनं तथा । संस्तम्भसंनिरोधौ च द्वौ कृतौ भवतस्तदा ||१|| कृत्वा चतसृभिर्मुष्टिमङ्गुलीभिः करद्वये । तिर्यक् च संमुखीकृत्य न्यसेन्मुष्टिद्वयोपरि ॥१२॥ अङ्गुष्ठद्वितयं शक संस्थापनमिदं भवेत् । एवंभूतो भवत्येवं तारादि मन्त्रमुच्चरन् ॥ १३ ॥ कालं पाद्यार्घ्यदानान्तमुस्थितं भावयेद्धरिम् । स्नानाभरणवनस्रग्दानेऽलंकरणे तथा ॥ १४॥ अन्यत्र भोगयागेपु तत्तद्भोगानुकूलतः । स्मरेच्छास्त्रीयसंस्थानं सानुकम्पं सुसंमुखम् ॥ क्लप्ते तु विग्रहे पूर्व तयारूपोऽवतिष्ठते । भोगेषु दीयमानेषु शक्तिर्या मन्मयी परा ॥१६॥ ५. पुंलिङ्गं मन्त्रमिति । प्रणवमित्यर्थः । ७, अनाहतं हृदयस्थं द्वादशदलं पद्यम् । ९. संनिध्यादीनां मुद्रा अनन्तरमेव वक्ष्यन्ते । १४. कालमिति । काले इत्यर्थः । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । १५. सानुकम्पं सुसंमुखमिति च हरिविशेषणम् । 'पूज्या F. यागादिपूजितम् B.C 5 उमरेत् A. B.G, शक्त्यादिपूजितम् B.C तदा C.; ततःF.

·मध्यदक्षिणदिक्पो स्मरत् समर्पण प्रभुम् ।।४॥ लक्ष्मीतन्त्रम् तरस्था ता स्मरेत् साक्षादाददानो हरियथा। मध्याजकर्णिकामध्ये भावासनगतौ स्मरेत् । आहूतस्य तत साध्यं पुप्पाणा पूर्णमञ्जलिम् ।। पुरष पुण्डरीकाक्ष तदङ्कस्था च पङ्कजाम् ॥ २९॥ विक्षिप्याधोमुखेनैर पाणियुग्मेन मूर्धनि । प्राच्याजकर्णिकामध्ये लक्ष्मीदेहाद्विनिर्गताम् । तारेण तारया द्वाभ्या 'नमसा चार्चयेत् नमात् ।। द्विभुजा भावयेलक्ष्मी द्विनेना चारपुण्डलाम् ।।३।। पुष्पाय॑धूपलेपैस्तु मूलमन्त्रादिमि क्रमात् । श्वेतमाल्याम्बरधरा हारक्यूरभूपिताम् । सक्षेप विस्तर चापि यथाकाल समाचरेत् ।।१९।। सर्वलक्षणसपन्ना पीनोन्नतपयोधराम् ।। ३१ ।। शक्तिं तदद्गसपूर्णा निराकारामनूपमाम् । प्रबुद्धोत्पलविस्तीर्णलोचना सुस्मिताननाम् । तारया पूजयेत् पश्चात्तत्तदङ्गेपु देवता ॥२०॥ चलद्विरेफपटलरमणीयालकावलिम् ॥३२॥ अनभूपणशक्त्याया स्वै स्वैर्मन्ने समर्चयेत् । लसहलाटतिलकामारक्ताधरपझ्वाम् । अर्य यागो ल्यो नाम महान् सर्वार्थसिद्धिद ॥ कृष्णकुञ्चितकेशा च वशमुक्ताफलद्विजाम् ॥ ३३॥ ततो भगनतो विष्णो शक्सिपूर्णविग्रहात् । पद्मासनोपविष्टा च पाशाङ्कुशकरद्वयीम् । सर्वशक्तिमयीं दिव्यामेका परमभास्वराम् ॥२२॥ पद्मगर्भोपमाकारा समुसीमावयो स्मरेत् ॥३४॥ पाद्गुण्यविप्रहा देवीमनिर्दश्यामनूपमाम । स्मरेद्दक्षिणभागाजकर्णिकोदरमध्यगाम् । सर्वत्र सर्वदा विष्णो सर्वथैवानपायिनीम् ।।२।। वेपभूपादिभिस्तुल्या लक्ष्म्या फुन्दनिभा तु या॥ कृपया साधयार्थाय स्वय साकारता गताम् । कीर्ति मद्रूपनिष्कान्ता सर्वपीर्तिमयी पराम् । अविहायेर त देवमाकार पृथगेयुपीम् ।। २४ ।। आययो पश्चिमाञ्जस्यकर्णिकासनसस्थिताम् ।।३६।। उक्तरमेण मा पूर्व मन्त्रेणापयेत् सुधी । मद्रूपनि सृता ध्यायेत्ताहशीमरुणा जयाम् । आगराइनविधी प्रोक्त क्रम सर्व समाचरेत् ॥२५॥ स्मरेदुत्तरपद्मस्थकर्णिकोदरमध्यगाम् ॥ ३७॥ यामोत्सद्ने निषण्णा च विष्णोमां भावयेत् प्रियाम् । भागीयं च मद्प पूर्वमेव निदर्शितम् ॥ २६ ॥ माया मद्रूपनिप्पान्ता तादृशीमरणा तु या । आग्नेये हृदयं पद्मे शिरो यातुसरोरुहे ।। ३८ ॥ तम्या लयप्रसरेण मयि सर्व यनेन् नमान् । शिसा सतो विनि सूत मत्त स्मरेन्टफ्त्यादिक क्रमात् ।। तु वायवीया ने वर्म चेशानपङ्कजे । मध्यपद्मपुर पने नेत्रमन तु कोणके ।।३९॥ ग्यालाया मुप्रदीप्ताया रिङ्गनिचर्य यथा। मोगाने यययेर वियसेत्तत्तथा शृणु ॥ २८ ॥ नेत्रम्य पुरतो देव वासुदेव विचिन्तयेत् । '७. आहतम्येति। सानिय प्रापिनम्येत्यर्थ । १९.लेप चन्दनायनुलेप ।२०.अनूपमाम्। 1B Come . मपम पम् I 3 मामा ४ो । भूपे BC पीम् ।

·अष्टत्रिशोऽध्यायः स्मरेन्मध्यसरोजस्य प्रद्युम्नं पश्चिमे दले। अनुक्तानामिदानी मे ध्यानं शृणु पुरंदर । अनिरुद्धमुदक्संस्थे कोणपत्रयुगद्वये ॥४१॥ अमृतात्मानमभ्राङ्गं पुण्डरीकायतेक्षणम् ॥५३॥ अस्त्रस्य पृष्टतो नागान स्मरेत् पीयूषवर्मणः ! शङ्खचक्रगदापद्मधरं श्रीवत्सवक्षसम् । गुल्गुलुंच गुरुण्यं च मदनंशललं तथा।।४२॥ पीताम्बरं चतुर्बाहुं वासुदेवं विचिन्तयेत्॥५४॥ 'सुधाकुम्भकरान् शङ्खकुन्दगौरांश्चतूरदान् । तुपारनिचयाकारं नीलवस्त्रं चतुर्भुजम् । लक्ष्मीकमलपत्रेषु सर्वतः कौस्तुभं न्यसेत् ।। ४३ ।। स्मरेत् संकर्पणं सीरसौनन्दकधरं परम् ।।५५ ॥ हृत्पङ्कजदलेप्वेवं वनमालां निवेशयेत् । वरदाभयहस्तं च निमनोद्धरणक्षमम् । कीर्तिपङ्कजपत्रेषु भूपापमं निवेशयेत् ।। ४४ ।। प्रद्युम्नं संस्मरेद्रक्तं रक्तवाससमीश्वरम् ।। ५६॥ जयापङ्कजपत्रेपु धर्म पद्मदलेपु च । शाहू शरांश्च विभ्राणं वरदं चाभयप्रदम् । पनेषु विन्यसेदेवं पापत्रचतुष्टये ॥ ४५ ॥ संस्मरेनिरुद्धं च पीतं विशदवाससम् ।। ५७ )) शिरःपङ्कजपत्रेषु न्यसेदकुशमुत्तमम् । खड्गखेटकहरतं च वराभयकर परम् । न्यसेद् द्वारचतुष्काग्रे गरुडं पततां वरम् ॥४६॥ आसीनाः सर्व एवैते पुरुषाः पुष्करेक्षणाः॥५८॥ नागान् वा तत आत्मीयद्वाराग्रेपु नियोजयेत् । पश्यन्तो दिशमीशानां मां च विष्णुं च शाश्वतम् । पूर्वद्वारभुवि न्यस्येत् पद्महस्तां बलाविकाम्।।४७॥ सिञ्चन्तोऽमृतकुम्भैनों हिमशैलनिभा गजाः॥ श्वेता कमलपत्राक्षीं प्रसन्नां वामनाकृतिम् । सितशोणितवर्णाङ्ग शुक्लवस्त्रं चतुर्भुजम् । दक्षिणद्वारतस्तद्वन्नीलां तु वनमालिकाम् ॥४८॥ पद्मासनोपविष्टं च पद्मशसकराङ्कितम् ।। ६० ।। पश्चिमद्वारमध्ये तु रक्तवर्णा विभीपिकाम् । हृन्मुद्रालंकृतकरं पामेनाभयदं सदा । उदीच्यद्वारमध्ये तु शंकरी मधुदीधितिम् ॥४९॥ सिताभरणवत्राढ्यं कर्पूरालिप्तविग्रहम् ।। ६१ ।। प्रागादीशानपर्यन्ते बहिरप्रदेशतः। आवयोः संमुखासीनं हृन्मन्त्रं संस्मरेद् बुधः । इन्द्रादीन् संस्मरेदष्टौ लोकपालान सवाहनान् ।। वन्धुजीवोपमं रक्तं पद्मचक्रधरं परम् ॥ ६ ॥ अत ऊय च नागेशं ब्रह्माणं च विचिन्तयेत् । काकालिकजलश्यामं पद्मकौमोदकीधरम् । तहिश्च तदत्राणि यनादीनि विचिन्तयेत् ।। दक्षिणेनात्ममुद्राध्यं परेणाभयदायिनम् ॥ ६३ ॥ सोमशंकरदिङ्मध्ये सस्थित संस्मरेत् प्रभुम् । लिप्तं मृगमदेनर पुष्पाद्यैरसितैर्युतम् । विष्वक्सेनमुदाराङ्गमायान्तं गगनान्तरान् ॥५२॥ आवयोःसंमुखासीनं कवचं संस्मरेत्प्रभुम् ।।६४।' अनुपमामित्यर्थः । ४२. गुल्गुल्वादयः नागानां संज्ञाः । ५५. सौनन्दकः कामपालस्य गदा। ६३. काक इव, भलिरिव, कजलमिव च श्यामः; तमित्यर्थः । अथवा कामालि: अत्यन्त- गललं B.C. F. विर्षिण: A. 4Band C. omit three lines from here. प्रवेशत: B. *गुग्गलं C. 5पत्र B. विन्यसेत्पाशमुत्तमम् A. B.c.

·लक्ष्मीतन्त्रम् हरिद्रारुणसकाश गदापद्मधर प्रमात् । शवचक्रधरो ध्येयो विष्वक्सेनश्चतुर्भुज । स्वमुद्राकरणव्यापूर्वभागकरद्वयम् ।। ६५ ॥ साक्षाद्विष्णुसमो मुद्राव्यापृतोऽन्यकरद्वये ॥५॥ 'सौवर्णाम्बरभूपाढ्य प्रलयानलविक्रमम् । द्वाराप्रस्थ ततो ध्यायेद्गरुड भीमलोचनम् । आवयो समुखासीन स्मरेदन महोद्यमम् ॥६६॥ रस्तुण्डं महाघोण तप्तचामीकरप्रभम् ॥७६ ॥ नारीर्वा सस्मरेदेतान् हदादीन् साधकोत्तम । पृथुदष्ट्र गृध्रवका पक्षमण्डलमण्डितम् । उक्तभूपणवेपाढ्या स्वानुरूपानुलेपना ॥ ६७ ॥ इति ते परिवाराणा ध्यानमुक्त समासत ।। ७७ ।। इत्युक्तं ध्यानमगाना सर्वपापहर शुभम् । आवयो स्थूलयोरूबें स्मरेत् सूक्ष्मा तु तारिकाम् । कौस्तुभ द्विभुज ध्यायेत् सहस्रार्कसमप्रभम् ॥६८॥ दापत्य विभ्रती सूक्ष्मा लक्ष्यालक्ष्यामिवानघाम् ।। प्रदीप्तवेपभूपाट्य स्वमुद्रा दधत हदि । तदूर्ध्वं तु परा तारा पूर्णपागुण्यचिन्मयीम् । पञ्चवर्णकृता कान्ता वनमाला शुभेक्षणाम् ।। ६९॥ दापत्यमावयोर्दिव्यं तत्पर पारमेश्वरम् ।। ७९ ॥ प्रौढस्त्रीसदृशी मुद्रा दधतीं हस्तयोईयो । सर्वत पाणिपाद तत् सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् । पद्म पद्ममुख ध्यायेत् प्रसन्न चन्द्रसनिभम् ॥७॥ शब्दार्थो भासयत् खेन तेजसा नित्यमुद्यता।। ८०॥ प्रतिविम्वमिवैतस्मिन् मन्त्रचक्रमशेषत । द्विभुज चारुसग कराभ्या मुद्रिका दधत् । एव क्रमोत्क्रमाकारैस्तारिका वितता पराम् ।।८१॥ नवदूर्वाफुरश्याम पाशेश पनगाननम् ।। ७१ ॥ भावेन तत्त्वतो बुद्धा यथान्यास 'समर्चयेत् । द्विभुज याम्यहस्तेन स्वा मुद्रा दधत परम् । आदित सक्लानासावर्चयेन्नौ पियानघौ ।। ८२॥ तथा वरदहस्त च भीमरूप भयावहम ॥७२॥ अादिप्रापणान्तेन भोगजालेन मन्त्रवित् । सस्मरेदपुश तीक्ष्ण दीर्घनास भयानकम् । शक्त्यादिविष्वक्सेनान्त परिवार ततोऽर्चयेत् ॥ याम्येन दधत मुद्रा पाणिना सव्यतो वरम् ।।३।। सर्वादौ गरुड देवीश्चतस्रो द्वारपालिका । प्रसिद्धा लोक्पालास्ते वेपातिविभूपण । भोगयागक्रमेणाय न्यासरते शक्र दर्शित । नराकृतीनि शस्त्राणि चिह्नयुक्तानि मूर्धनि ।।७४॥ यारन्तो यादृशा ये च भोगास्तास्त्व निबोध मे। इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे बहिर्यागप्रकाशो नामाष्टत्रिंशोऽध्याय कृष्णवर्ण काकनिशेप । ६९. वनमालरामिति । ध्यायेदिति शेष । ७०. याम्यहस्तेन । दक्षिणहस्तेनेत्यथ । ७४. द्वारपालिका बलाविकादय पूर्व ४७, ४८, ४९ श्लोकेषुक्ता । इत्यष्टत्रिंशोऽध्यायः । मुर A BF 'समाचरेत् B C. 2 पन्नगाशनम् A G क्रम सोऽय BF 3 मयानकम् A श्रीपञ्चरात्र A, श्रीपञ्चरात्रे B ·Mएकोनचत्वारिंशोऽध्यायः श्री:- शृणु भोगान् सुरेशान दत्तैस्तुप्यामि यैरहम् । येषु मे वितता शक्ति ग्यभोगाय तिष्ठते ॥१॥ यथाशक्त्यनुरूपेण तत्तद्भोगोपकल्पने। दिव्यशक्तिमभेदैस्तैर्विचित्रैः त्यानतां गतः॥२॥ संपूर्णमीश्वराई तद्भावनीयमशेषतः। मृहास्तरणसंस्तीर्णमादावासनमुत्तमम् ।।३॥ अध्यं पाद्यं मधुपर्कस्तथैवाचमनीयकम् । प्रणामपूर्वकं पश्चादात्मात्मीयनिवेदनम् ॥४॥ अनुज्ञाप्य ततः पश्चात् स्नानासनमनुत्तमम् । पादपीठमथाय॑ च ततः पाद्यप्रतिग्रहः ॥५॥ पाद्यान्यु पादुफे स्नानशाटी मात्रा च शालिका। दर्पणं गन्धतोयं च पाणिप्रक्षालनार्थकम् ॥६॥ दन्तकाष्ठं च वदनप्रक्षालाचमनाम्बुनी । गन्धतैलं च चूर्ण च शालिगोधूमसंभवम् ॥ ७॥ हरिद्राचूर्णसंमिश्रमीपत्पद्मकभावितम् । उद्वर्तनाथं तदनु स्नानार्थ सलिसंयुतम् ।। ८॥ उष्णाम्बु चन्दनं चन्द्रमिश्रितं लेपनार्थकम् । क्षीरं दघि घृतं गव्यं मध्वैक्षवरसं तथा ॥९॥ सुगन्धामलकामिश्च लोध्रतोयं ततः परम् । रक्तचन्दनतोयं च रजनीवारि चोत्तमम् ॥१०॥ प्रन्थिपर्णीपयः पश्चात् ततश्च तगरोदकम् । प्रियगुजटिलासिद्धार्थकसौंपधीजलम् ॥ ११ ॥ पुष्पपत्रफलाम्भांसि वीजगन्धोदके तथा । हेमरत्नसरित्तीर्थकेवलाम्यूनि च क्रमात् ॥ १२ ॥ १. तिष्ठते ; स्वाशयं प्रकाशयन्ती तिष्ठतीत्यर्थः । प्रकाशनार्थे तड् । ३. भोग- विशेषा उच्यन्ते-मृद्वित्यादिना । भगवदाराधने पडासनानि; यथा—मन्त्रासनम्, स्नानासनम्, अलंकारासनम्, भोज्यासनम्, पुनर्मन्त्रासनम्, पर्यशसनं चेति । तत्र प्रथम मन्त्रासनमत्रोच्यते । ४. तस्मिन्नासने समर्पणीयानाह–अर्यमित्यादिना । आत्मात्मीयनि- वेदनप्रकारमाह पाझे (४-३-१४०)-"दासोऽहं ते जगन्नाथ सपुत्रादिपरिग्रहः । प्रेन्यं प्रशाधि कर्तव्ये मां नियुड्क्ष्य हिते सदा ॥” इति । ५. द्वितीयं नानासनमत्र । अत्र मन्त्रः सात्वते (६-२६)--"फुटरीकृतं मया देव विदं स्नानपरे वयि । सपादपीठं परमं शुभं खानासनं महत् । आसादयाशु सानार्थ मदनुग्रहकाम्यया ॥” इति । ६. मात्रा च शालिकेति । अक्षतामशुम्रपर्णशालितण्डुलपूर्णपात्रमत्र मात्राफ्दार्थः । तया च पाझे (१-६-३६)-"शालितण्टुरमात्रया" इति । एतच मात्रादानमाराधनमध्यापतितकल्पपरि- हाराय । ८. खलिः मृगम्दादिवासनावासितं घनीमूनगन्यतेस्रक्टिकम । ९. चन्द्रः धनसारः । 20 ·१५४ लक्ष्मीतन्त्रम् स्नानीयाम्बुसमेतानि देयान्यम्यून्यमूनि तु । पुष्पाञ्जलि पदद्वन्द्वे प्राकार सुमनश्चयै । अर्घ्यपानात्तथैवाप्यं स्नानानामन्तरान्तरा ॥ १३ ।। गन्धद्रव्यसुशीतेन ह्यञ्जनेनाञ्जन दृशो ॥ २२ ॥ दद्यान् सपुप्पतोयेन क्षालन चान्तरान्तरा । तथैवालम्भन चापि ललाटतिल्क तथा। स्नानशिष्टाम्बुसपूर्ण हरिद्राशालिसभृतम् ॥१४॥ आदर्शो विमलो मृष्ट परितश्च समीक्षणम् ।। २३॥ स्रगादिसयुत कुम्भ इस्ते कृत्वापरन तु । प्रदीपश्च प्रधूपश्च वाहन चेतनेतरत् । सिद्धार्थेधूपरन् पान भ्रामयित्वा तु मूर्धनि।।१५।। स्तुतिमङ्गलगीतानि नृत्तवादिनदर्शनम् ।। २४ ।। यहि क्षिपेत्ततो दद्यात् सुधौते चागशाटिके । मानाश्च रत्नसपूर्णा भोगच्छिद्रप्रपूरणा । केशोदकापार्थमम्बर देवारिहत् ॥ १६ ॥ बुद्धया विरचितारतास्ता राजराजोचिता क्रिया ॥ अन्तरीयोत्तरीये द्वे सुधौते वाससी शुभे । अलमारासनस्थाय त्वेते भोगा हि मन्मया । भाविते गन्धधूपेन दद्याद् भद्रासन तत ।।१७।। अथ भोज्यासन देयमद्यपाद्यादिक तथा।। २६ ।। शोधयेत् पूर्णकुम्भस्तु सप्लुत भावयेद्धरिम् । यजेत मधुपण 'यथा तदवधारय । अलमारासन पश्चाद्देयं मृद्वास्तरोल्वणम् ।। १८॥ पयसो मधुनो दध्न सयोगो मधुपर्कक ।। २७॥ तत्र सर्व प्रदातव्यमयंपाद्यादि पूर्ववत् । पानं पुर प्रतिष्टाप्य मधुपण पूरितम् । *विवेचन च केशाना कङ्कतेन प्रशोधनम् ।।१९।। अर्हण तर्पण चाया॑त् प्रथा पारद्वये भवेत् ।।२८।। शीर्षण्यास्ता सुमनसस्ततश्चूडोपकल्पनम् । अर्हणेनार्चन पूर्व ततश्च मधुपर्ककम् । चन्नाया सुगधाश्च व्यजन शोपणार्थकम्।।२।। तर्पण तर्पणीयाभिस्ततो निप्पुसन करे ।।२९।। मकुटाया थलारा प्रदेया परमाद्भुता । देयमाचमन पश्चान्माना गोर्माधुपर्किकी । स्रजो नानाविधाारा सात्तिकै फुसुमैश्विता ॥ यष्टव्यमन्नयज्ञेन साङ्गेन मधुपर्कवत् ॥३०॥ / १८. स्नपनानन्तर नीराननमुच्यते-स्नानशिष्टेति । १०. हस्ते , यामहस्ते । अपरत्र दपिणहस्ते । १७. मद्रासनम् , सानासनम् । १८ सप्लुतम् , द्वादशान्तस्थितम् । तृतीय- मलकारासनमाह--अन्कारेति । १९ ककृत केशप्रमावनी। ०४. चेतनेतरत् वाहनमिति । सुपणांटिनिर्मित हस्त्यवादि । २६. मन्मया इत्यनेनाध्यायादानुत्तो विषय म्मार्यते । तुरीय भेन्यामनमुपपर्यते--अथेति । ०७. मधुपर्कमाह- -पयम इति। २९. अणमापोशनम् । तर्पणम् , पानीयतीर्थम् । निप्युमनम् , हम्तोद्वर्तनम् । ३०.पुन मधुपर्कदानसभाविकन्यपरि- द्रिाDि पपत्r मोचन A भईण चपन H. चन्दनाधास्लु AB ·एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः प्रदेया अन्नयज्ञार्था मात्राः शाल्यन्ननिर्मिताः । वेतालसाधनार्थ तु रीतिजं कांस्य तु तत् । सकरं च ताम्बूलं प्रदेयमनुवासनम् ॥३१॥ अक्षसूत्रं परिज्ञेयं नागपन्नगसाधने ॥४०॥ ततश्च विश्रमार्थाय विमानं परमाद्भुतम् । आयसं क्षुद्रकर्मार्थमिति धातुमयो मणिः । प्रदेयं तत्र दातव्यं सर्वमादि पूर्ववत् ।। ३२ ।। आयुरारोग्यभूत्यर्थः सर्वो मणिमयो मणिः ।। जपं समाचरेत् पश्चादलक्ष्यमितरैर्जनैः। मोक्षाय शान्तये चैव स्फाटिको मणिरुच्यते । मन्त्रसंस्कृतया सम्यक् शुभया ह्यक्षमालया ॥३३|| सौभाग्ये वैद्रुमः कार्यः सौत्रः कार्यस्तु मुक्तये ॥ मातस्त्वगुलीभिस्तु पर्यभिस्तु दशोत्तरः। शतोत्तरादिसंरयस्तु विज्ञेयो ह्यक्षमालया ॥ ३४॥ शान्तये मुक्तये पुष्टयै तुलसीमूलजो मणिः । सर्वसिद्धिप्रदः पाद्मो मणिः शाशः श्रियै मतः॥ वाचिकः क्षुद्रकर्मार्थमुपांशुः सिद्धिकर्मणि । मानसो मोक्षलक्ष्मीदो ध्यानात्मा सर्वसिद्धित् ।। आयुःप्रजायशोदः स्यान्मौक्तिको मणिरुत्तमः । आदद्यादेकमेतेषां शुभकाले गुणाधिके ॥४४॥ अक्षमाला तथा कार्या न दृश्या प्रारुतैर्यथा । अक्षास्थिमात्रा मणय उत्तमाः परिकीर्तिताः॥३६॥ अस्त्रेण गन्धतोयेन क्षालयेत्तदनन्तरम् । धात्रीफलास्थिसहशा मध्यमाः परिकीर्तिताः। 'शाणकार्पासजोर्णानां कृत्वा सूत्रं नवं दृढम् ।। अधमा बदरारभ्याभाः श्रेष्टमष्ठशतात्मकम् ॥३७॥ त्रिगुणं त्रिगुणीकृत्य चतुर्धा या यथा दृढम् । तदर्ध मध्यम प्रोक्तं तदर्धमधमं स्मृतम् । क्षालयित्वाखतोयेन तेनैव प्रथयेन्मणीन् ।॥४६॥ सौरण द्रव्यसिद्धयर्थ पुष्ट्यर्थे पितृकर्मणि ॥३८॥ अनूनानधिकांस्तुल्यानचलान प्रथितान्तरान् । राजतं ताम्ररूपं तु मेधावीर्यजयाप्तये । इष्टसंख्यामणिप्रोतसूत्रान्तद्वितयोपमम ।। त्रापुपं यक्षिणीसिद्धौ सैसं रक्षःपिशाचयोः । मणि प्रकल्पयेन्मेरुमक्षमालाविधिस्त्वयम् ।।४।। इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्र बहिर्यागप्रकाशो' नामकोनचत्यारिशोऽध्यायः हाराय गमा मात्रादानमत्रोच्यते । ३१. पञ्चमे मन्त्रासने समर्पणीयानि ताम्बूलादीनि । ३२. पष्ठ पर्यासनमुच्यते--ततश्चेति । ३३. जपसंख्यागणनोपकरणेष्वक्षमाला प्रसस्ता । ३५. जपविशेषो बाचिदिः । ३८. अक्षमालामणिविशेपानाह-सौवर्णमित्यादिना । ४०. रीतिः पितरोहविशेषः । ४२. सौत्रः ; तन्तुनिर्मितः । ४७. मेरुः जपमूत्रप्रधान- प्रन्थिस्यो वृन्मणिविशेषः। इत्यैफोनचत्वारिंशोऽध्यायः . IBC F. omit four lines from here. « B. omits four lines from bote. 'अपाA. भीग्दरा A.; भीमराये B दपर्य:C. यदिनांगो A.

·Vचत्वारिंशोऽध्यायः शन-- - नमस्ते वारिसभूते नमस्ते पद्मसभवे । प्रकारमक्षमालाया प्रतिष्ठाया वदाम्बुजे ॥१॥ श्री साधितामक्षमाला तु स्थापयेद्भाजने शुभे। पूजयित्वापुष्पाद्यैस्तस्या शुद्धिं समाचरेत् ।।२।। अत्रेण दग्या निर्याप्य वर्मणाप्याययेच्छ्रिया । परमामृतरूपिण्या ता माला भावयेत्तत ॥३॥ चतुर्भुजामनीपम्या मन्मयी मामिवापराम् । वरदाभयहरता च बद्धाञ्जलिकरद्वयाम् ॥४॥ ग्रह्मद्वाराम्बुजन्मस्था देवीं ध्यायेच्छिखोपमाम् । ता परा वैष्णवी शक्तिं मन्मयी मदभेदिनीम् ।।२।। द्वादशान्ते विचिन्त्याथ प्रमाद्धपायेदृदम्युजे। हृत्पद्मादुस्थिता भूयो ब्रह्मरन्धाद्विनिर्गताम् ॥ ६॥ शने शनेग्रासन्ती मालास्था ता विचिन्तयेत् । अगोपाद्गनमोपेता' स्थूलसूक्ष्मपरात्मिकाम् ॥७॥ मा ध्यायेत् तारिकाकारा तर शक्ती मुरेश्वर । मणीन् सूत्र तया मालामालारथा वैष्णवीमपिता एकार्णवीकृत सर्व माया ध्यायेत् सुरेश्वर । मया दत्ता विभाव्यैना सस्कृतामक्षमालिकाम्।।९।। जप समाचरेत् पश्चात् पूर्वोक्तेन विधानत । अनुन्मिपत् पर सूक्ष्म स्थूलमात्मानमेव च ।।१०।। लक्ष्मीनारायणाकार पञ्चक भावयेदिदम् । तुर्यातीत तथा तुर्य सुषुप्तिस्वप्नजागरा ।। ११ ।। अवस्थापञ्चक तद्वत् तत्कर्तृकरणादिकम् । कर्तृन्मेप तथा तत्थ करण बाह्यक तथा ॥ १२ ॥ मन्त्राक्षर तथा रथूल सर्व तत्तन्मयं स्मरेत् । हत्पुण्डरीकमध्यस्था मन्मुसाम्भोजनि सृताम् ।। स्मरेच्छन्दमयी शक्तिं वैष्णवी मदभेदिनीम् । तस्या विनिर्गता ध्यायेन्मातृका मन्त्रमातरम् ॥ मन्मयी सरमरेन्माला जप्यमन्त्रमयीं तत । लतायामिय पुष्पाणि मन्त्रान् वै तत्र सरमरेत् ॥ स्फुरण मणिसस्पशे हल्य च तदत्यये । भाग्यन मन्त्रनाथम्य जपं फुर्याद्विचक्षण ॥१६॥ 'हदास्वरूपससूतियहिरन्तःक्रमोत्नमात् । इति रमरन जपेदेमार तत्वोटिसमितम् ।। १७॥ २. साधिताम् , निर्मिताम् । ३. निर्वाप्य, विशोप्य । श्रिया , श्री- मन्त्री। मारयेत् , वक्ष्यमाणरूपेण ध्यायेत् । ५ ब्रमद्वार ब्रह्मरन्धात्यनाडी। शिया यदिशिम्या । ६. द्वादशान्ते ; मर्म उपरि द्वादशाङ्गुलपरिमितम्याने । । AE. गुफा B C. c. मुटन A.B. हसासरयूनि ·चत्वारिंशोऽध्यायः जपं समाप्य विधिवन्यस्येन्मयि जपं कृतम् । अनया यूजयन् मन्त्री मन्त्रसिद्धिं निगच्छति । शकिं तां मन्मुसान्त स्थां जपरूपां विचिन्तयेत् ।। ततो गुरुन् समानीय मन्मयान् चापि वैष्णवान ।। दीपे धूपे तथायें च घण्टानादं समाचरेत् । प्रदद्यात् प्रापणार्ध तु तेभ्यो मन्मन्त्रमुञ्चरन् । आवाहने तथार्थे च नैवेद्ये मधुपर्कके ॥ १९॥ अथ वह्निगतां सम्यगमीपोममयी पराम् ॥ ३०॥ प्रीणने च प्रयुञ्जीत घण्टानादं विचक्षणः । तर्पयेन्मां सुरेशान यथापदयधारय । न विना पूजया चाल्या तां विना पूजयेन च ।। तत उत्तरदिग्भागे देवागारदहिस्तु वा ॥३१॥ कार्यसिद्धिमभीप्सद्भिरिह चामुत्र चोभयोः । भूभागे लक्षणोपेते फुण्डं फुर्यात् सलक्षणम् । सा हि घण्टामिधा शक्तिर्वागीश च सरस्वती ।। चतुरनं समं यद्वा पद्मागरं मनोहरम् ॥ ३२ ॥ याचि मन्त्रा स्थिताःसर्वे वाच्यं मन्त्रेषु चाखिलम्। शतार्थहोमसंख्यायां पुण्डं स्याद् द्वादशाङ्गुलम् । एतस्यां चाल्यमानायां मन्त्रा वत्सा इव द्रुतम् ।। अष्टोत्तरशतेऽरनिसमं हस्तं सहस्रके ।। ३३ ।। फाइक्षमाणाः समायान्ति तां घण्टा मन्त्रमातरम् । अयुतारये द्विहस्तं च लक्षहोमे चतुष्करम् । अधोमुसं तु ब्रह्माण्डं ध्यायेलोक्फुलाफुलम् ।।२३।। कोटिहोमेऽग्रहस्तं स्याच्छानत. कारयेच तत् ।।३४|| नाले तस्यास्तदूर्ध्वं तु वृत्तं पद्मं स्मरेद्बुधः । त्रिकोणमपि वा फुर्याद्धोमपुण्डं त्रिमेसलम् । अष्टपन शुभं श्वेतं पर्णिकाकेसरान्वितम् ।। २४ ॥ उद्धृत्य तारया पूर्व विस्तया प्रोक्षयेद्रुचम् ।। ३५ ।। तन्मध्ये चिन्तयेद्देवी घण्टाममुजान्विताम् । झोपणं दाहनं शरं तारया सम्यगाचरेत् । मुख्यहस्तचतुप्पेण पाशरावाम्बुजायुशान् ।।२५)। आधारशक्त्याचारभ्य पूज्यं भारासनारधि ।।३।। परयाहुचतुप्पेण दधतीमक्षस्नकम । तत्र नारायणाख्यां ये शक्ति तेजोमयी पराम। विज्ञानपुस्तकं सम्यगभर्य च वरं तया ॥२६॥ मन्मयीममृतारारां सर्वाविशयरूपिणीम् ।। ३७ ।। पद्मासनामम्बुजाक्षी पनगर्भसमत्विपम् । सर्वशक्तिममूहस्थां सर्ववस्त्वन्तरग्थिताम् । पद्यमालाधरां पीतसितवस्त्रानुलेपनाम् ।। २७ ॥ अयतार्य हदम्भोजान सष्टिमार्गेण शाश्वतीम् ।।३।। मन्दीपमुहिरन्ती प्रमादिपरिसंस्नुत । हारिकाहरणासयमयीय दम्युलान् । तारिफामुपरन् दीपं युमां सचालयेदिमाम् ।। रेपनि विनिक्षिप्य पुण्डमभ्याम्युजान्तरे॥३९॥ १०. यदिसतमुच्यते-अयेत्यादिना । ३३. होमसम्यानुगुण्येन कुण्डविस्तृति'च्यते- शतान्यादिना । ३५. तया; तारया । ३६. भावामन पूर्वमाधारशक्तिसारणतम् । प.

·१५८ लक्ष्मीतन्त्रम् सपूज्य गन्धपुष्पाद्यै पद्ममुद्रा प्रदर्य च। तनस्थो बुध्यते हिर्यथानञ्च हुत स्वयम् । ध्यायेदृतुमती शक्तिं सुस्नातामहताम्बराम् ।।४०॥ पर्यग्निकरण कार्य तारयैवार्द्रपाणिना ॥ ५२ ॥ ध्यायेत् सर्वात्मिका शक्तिं तामेव त्वधरारणिम् । स्तृणीयात् तारया दर्भस्रधा धा चतुर्दिशम् । उत्तर चारणि ध्यायेत् सर्वतेजोमय हरिम् ॥४१॥ उदग्भागेऽग्निकुण्डम्य स्तृणीयाद्दर्भसचयम॥५३॥ मनीयात् तारया सम्यक् तथा चैवानुतारया। प्रणीताप्रोक्षणीपाने दध्मिौ सुक्नुवौ तथा । उत्पन्न तारयादाय' कृशानु शक्तिसभवम् ।। ४२ ।। आज्यस्थाली पवित्रे च सर्व तन निधापयेत्॥५४॥ अभिगूह्याङ्गुलीमिस्तु सखुर्याद्वैष्णवाख्यया । प्रणीता तारयापूर्य गन्धयुक्तेन यारिणा । चूडा च तारया फुर्यादन्नप्राशनपूर्वकम् ।। ४३ ।। पवित्राभ्या निरुत्पूय मा ध्यायेत् तारया श्रियम् ।। उपनीय ततो वह्नि तारया चानुतारया। बढेरुदक् प्रतिष्ठाप्य प्रोक्षणी पूरयेच्छ्रिया । तत स्वाहास्वधाभ्या तु देवीभ्या जातवेदस ।।४४|| तामुत्पूय तत प्रोक्ष्य यागोपकरण समम् ।। ५६ । पाणिग्रह्णक कुर्यात् तारया त्वनुतारया । आज्यपान समादाय तस्मिन्नाज्य निधाय च । सर्व ध्यानमय कार्य जातनामादिकर्म तत् ॥४५॥ ब्रह्म सर्पि समुद्रोत्थ तद्धयात्वाग्नेरुदग्गतम् ॥५७।। लोहपाषाणमण्युत्थवही कार्यवशात् कृते । तारया समभिमाल्य दर्भाग्रे विनिधाय च । लौकिके वापि सस्कार निपेशदि समाचरेत्॥४६।। तया पुनरभिज्वाल्य पर्यग्निकृतिमाचरेत् ।। ५८ ॥ आधाय तैजसे पाने मृन्मयेऽभिनवे तु या। वढे पश्चात् प्रतिष्ठाप्य पवित्रद्वितयेन तत्। देवीसहाय स्वाहेश तारयैवार्चयेत् सुधी ॥ ४७ ।। उत्पूय तारयाग्नौ तत् पवित्रद्वितय क्षिपेत् ॥५९॥ पूरणेनोपसहत्य स्वात्मन्युपशम नयेत् । परिदध्यात् परिधिभिर्यज्ञयोग्यैश्चतुर्दिशम् । क्रमादानन्दशक्त्या त सहारेण तु योजयेत् ॥४८॥ अग्निशर्वदिशो स्थाप्य कुण्डमध्ये समिद्वयम् ।। सृष्टिमार्गेण त भूयोऽप्यवतार्य पदात् पदम् । तत इध्म समाधाय शुष्क पञ्चदशात्मकम् । फुण्डमध्याम्बुनान्त स्था तारया भुवमानयेत्।।४९।। तारया परिपिच्याग्निं झुक्यौ परितापयेत्।।६।। यहिं स्वाहास्वधेशानमग्नीपोममय यजेत् । निमृज्य तारया पश्चात्तौ प्रोक्ष्याथ स्रुचा तया । समिद्धिस्तिप्तमिस्तारामुच्चरन्नेक्यैक्या ॥५०॥ वायोरग्निदिश यायद्यातो शर्वदिशावधि ॥६॥ शालीतिलाशते पश्चात् तत आज्याहुतिनयम् । उच्चार्य तारिका पूर्व योधयेति द्विरुञ्चरेत् ।। ५१ ।। धारया साययेद्वह्नौ मध्ये दद्यात् स्रुवाहुतिम् । अष्टोत्तरशत वापि तदर्ध वा तदर्धकम् ॥ ३ ॥ ४०. ध्यायेदित्यादिना अर्पणवीकरणमुच्यते । ४३. अभिगृह्य , सवृत्य । अन्नप्राशनेति + 1 आमाय A BG यो यथा यस्य स A BG अभिगृह्य 5 सुमो नुG आदाय C. 6 धारा आसावयेत् ·चत्वारिंशोऽध्यायः सुवेणाज्याहुतीर्दद्यात् स्वाहान्तां तारिकां गृणन् । दद्यात् पूर्णाहुति दीर्घा स्वाहान्तां तारिकां गृणन् । अयं योग्यो भवेद्वद्भिर्भगवद्धव्यवाहने ॥६॥ शक्त्या समेतां तां तारां वहिस्यां मन्मयी पराम् ॥ Jआदध्यात् समिधः सप्त ततस्तारिकया सुधीः] मां चाप्यङ्कस्थितां "विष्णोर्नासिकासंधिमार्गतः। यज्ञकाप्टमयीरादौ ब्रह्मक्षत्रतरूद्भवाः ।।६५ ॥ मरुच्छक्त्या समाकृष्य हृत्पद्म विनिवेश्य च।।७।। तारया समिधो दद्यात् काष्टरूपा दशापराः। यागभूमि समेत्याथ नवपद्मस्थया मया । मामेव भाचयेन्मध्ये विष्णोरङ्कस्थितां पराम् ॥६॥ एकीकृत्य मयि न्यस्येदास्थायां कृतिं तु ताम्।।७७]] ब्रह्मानन्दमयाम्भोजकर्णिकारथस्य वै विभोः। प्रागेव विमजेदन्नं प्रापणात् सप्रदानतः । अङ्कस्थां भावयलक्ष्मी ता दद्यात्समिधोऽखिलाः॥ तेनान्नेन यजेत् सम्यग्विष्वक्सेनं चतुर्भुजम्॥७८।। ततः पुष्पमयीं दद्याद् धूपद्रव्यमयीं तथा । मण्डलान्तमुपानीय समाहूयाम्बरान्तरात् । एतास्तु विविधा देया हस्तेनैव मनीपिणा ॥६८॥ नवाम्रपत्रसदृशं पिङ्गधूश्मश्रुलोचनम् ।। ७९ ॥ मधुपर्कमयीं पश्चात् सुवेण जुहुयात् सुधीः । पीतवस्त्रं चतुर्दष्टं स्वमुद्राद्वितयान्वितम् । स्रुच्यन्नं चतुरादाय सपिपापूर्य पूर्ववत् ।। ६९ गदाखड्गधरं देवमभ्यर्च्य क्रमशः सुधीः ॥८॥ तयैवान्नाहुतिं दद्यात् स्वाहान्तां तारिकां गृणन् । सागमुद्रामथादर्य गत्वा कुण्डसमीपतः । खुवेणाज्याहुतीः पूर्वसमित्संख्याःसमाचरेत्।।७०) विष्वक्सेनस्ततो भक्त्या तर्पणीयस्तिलाक्षतैः॥ पुष्पाञ्जलिमुपादाय वह्निस्थामर्चयेद्धिया। चौपडन्तेन मन्त्रेण दद्यात् पूर्णाहुति ततः । नित्ययागो ममतावानूचं काम्याहुतिं क्षिपेत्॥१॥ मण्डले पूजयित्वाथ कुर्यात्तस्य विसर्जनम् ।। ८२॥ यदि कामयमानः स्यात् तत्तद्विध्यनुरूपिणीम् । स्वमन्त्रेण सुरश्रेष्ट क्षमस्वेति पदं वदन् । तारया परिपिच्याग्निं प्रायश्चित्ताहुति क्षिपेत् ।।७२।। मुद्रां च दर्शयेत्तं च नभस्युत्पतितं स्मरेत् ।। ८३॥ दशवारं तारयेव क्षमस्वेति वदन् धिया। विष्वक्सेनार्चनं सर्वमगाधेऽम्बुनि निक्षिपेत् । प्रणीतामुपसहृत्य शुचिस्थाने 'निनीय च ॥७३॥ तोयेनास्त्रप्रजप्तेन प्लावयेन्मण्डलं च तत् ।। ८४ ॥ प्रहत्य परिधीन् सर्वान् सरसावं समाचरेत् । ततः संपूजयेत् सर्वान लोकपालानशेपतः । स्तरं प्रहत्य वह्नौ च धृतेनापूर्य च स्रुवम् ।। ७४ ॥ पुष्पायरन्नदानान्तरेकाहुत्या च वह्नितः ।।८५॥ जातर्मनामकरणयोरप्युपलक्षणम् । ६५. ब्रह्मतरुः पलाशः । क्षत्रतरुः मुचुकुन्दनामा तरः । दशापरा इति । अवशिष्टा दश समिध इत्यर्थः । ८१. इत आरभ्य पञ्चाङनि 1F.omits verses 6510112 4 विष्णोंर्नाडिका C. निघाय A B 5ज्ये BC. सर्पि, A B.

·१६० लक्ष्मीतन्त्रम् बहिभिर्वा यथाशक्ति स्वै स्वैर्मन्त्रैर्यथाविधि । अाद्यमुपसहत्य वर्माले प्रतिहत्य च । पूजयित्वा विसृज्यैतास्तदत्राण्यपि पूजयेत्।।८।। उपसहत्य च न्यासमनुयागं समाचरेत् ॥ ९४ ॥ सर्वाश्च परिवारास्तान् स्वस्वस्थानक्रमेण तु । अखेण तारया प्रोक्ष्य तारया परिपिच्य च। अर्चयेत् क्षेत्रपालादीन् वह्निमध्ये च तर्पयेत्॥८॥ उपस्तीर्य तया चापो दद्यात् प्राणाहुतीस्तया ।।९५॥ आधारशतेरारभ्य पीठशक्तीश्च सर्वश । अदीक्षितस्त्वनुयजस्तत्तन्मन्त्रानुसहिताम् । गणेशाद्याश्च सपूज्या सताश्च घृतादिकै ॥८॥ तारिकामुच्चरन् फुर्यान्मा चान्त स्था विभावयेत् ।। सकृत्कृत्या निवृत्या वा पूर्ण सवष्वथ क्षिपेत् । सोमानन्दमयी दिव्या क्रमादन्नात्मता गताम् । लक्ष्म्यादीन्पूजयेत्सर्वान् विष्वक्सेनार्चनात्पुरा ।। वीर्यरूपरसाकारा तेजोवीर्यवात्मिकाम् ।। ९७।। विष्वक्सेनार्चनात् पश्चाल्लोक्पालार्चन क्रमात् । ऐश्वर्यशक्तिविज्ञानरूप भोक्तारमव्ययम् । ततो वेदि विशोध्याथ दर्भान् सस्तीर्य दक्षिणान् ।। आत्मान पुण्डरीकाक्ष भावयेत् पुरुपोत्तमम् ।।९।। पितॄन् यजेत् क्रमेणेव प्रापणार्थायशेपतः । तारिकामुच्चरन् पश्चादपिधायान्नमम्भसा । कृत्वा पिण्डनय तेन पितृभ्यो निर्वपेत् स्तरे।।९१॥ आचम्य द्विस्ततो न्यस्येदनुयार्ग ततो मयि ।। ९९॥ अाजल तथा दद्यादेवकस्यैकमञ्जलिम् । अथ स्वाध्यायमभ्यस्येद् दिनशेप विचक्षण । वैष्णवायाथवा दद्याद्ब्राह्मणाय विशेपिणे ॥९२।। चतुर्विधानि शास्त्राणि तदुत्थ तारिकादिकम् ॥ पितॄनुद्दिश्य वै भक्त तत्तन्नामानुदेशवत् । सिद्धान्तानपि चाशेपानसलग्नेन चेतसा ।। सन्यस्य मयि तत् सर्वमन्तर्धानमवेक्ष्य च ।।१३।। स्वाशयप्रविशुद्धयर्थ समीक्षेत धिया स्वया ॥१०१|| V जयाख्याचनमनुर्वन्ति । ९०. ब्राह्मणाय विशेषिणे इति । विशिष्टब्राक्षणायेत्यर्थ । एतच्च धनिकेतरविषयम् । धनिकविषये तु चतुरो ब्राह्मणान् , तदामे एक वा श्राद्ध- विधिना भोजयेदिति सात्त्वते उत्तम् (६, १६७-१७९)। ९४ अनुयाग प्रापणाव- शेषोपयोगो भोजनादि । ९५. तयोपस्तीर्य , तारया निपीयेत्यर्थ । ९६. पूर्वोक्त तारया प्रोक्षणपरिपेचनापोशनप्राणाहुत्यादिक दीक्षितविषयम् । अदीक्षिताना तु तत्तत्सूत्रकृदुक्तमन्त्रैरेव कर्तव्यम् । ९९. अपिधायाम्मसेति। उत्तरापोशन पीत्वेत्यर्थ । १००. स्वाध्यायम् , वेददिव्य- शास्त्रादिपरिचयम् । चतुर्विधानि-आगमसिद्धान्तमन्त्रसिद्धान्ततन्त्रसिद्धान्ततन्त्रान्तरसिद्धान्त- प्रीसिमिया A G शेिषत BG विसृज्येनान् । अांजलि A B G 5 तदा A ·चत्वारिंशोऽध्याय सध्यामुपाम्य विधिवदमिगम्य च मा धिया। आततस्य च सर्वत्र समतामभ्युपेयुप । योग युञ्जीत विधिवच्छास्त्रशुद्धेन चेतसा ॥१०२॥ क फिक्स्मै निमर्थ वा क्थ वाशक्नुयात्रियाम।। पूर्वपश्चिमयोर्नक्त यामयोर्धातुसाम्यवान् । अग्नीपोममयो हित्वा पन्थानी सार्वौरिको । इति यागविधि शक्र विस्तरेण प्रदर्शित ।।१०३।। तयोरन्तरमाविश्य मार्गमूवं समाचरेत् ।। ११२।। विधानस्य तु सक्षेप पुनरस्य नियोध मे। ल्याग्निदग्धदुर्मार्ग शीतीभूतो निरामय । सक्षेपविस्तरे पुर्याद् देशकालानुकूलत ॥१४॥ स्थूलसूक्ष्मपरातीतपदाक्रान्तिविचक्षण ॥ ११३ ।। नैव फुर्यादपच्छेद यजेदञ्जलिनापि माम् । पश्यञ्च्मृण्वन्स्पृशञ्जिवनभनगच्छन्वपञ्चसन् । यजेतोभौ सहेवावा सूक्तेन पुरुपेण तु ।।१५।। प्रल्पन्विसूजन्गृहन्नुन्मिपनिमिपन्नपि ॥ १४ ॥ तथा मदीयसूक्तेन ताभ्या वा नौ यजेत् पृथक् । अकुर्वनेव तत् सर्व मद्भूतो ह्यनिदमय । स्थाने या सर्वमन्त्राणा तारिकामेव योजयेत् ।। अवस्थादेशकालाद्यैरनवस्यूतयाखिले ॥११५ ।। फुर्यात् सफ्ल्पसन्यासी द्वावेवाद्यन्तयो पृथक् । अहतया समानान्तो धूमपीताग्निपीतवत् । अन्तरा वर्तमानो हि सूर्याचद्रमसोयो ॥११६॥ अकुर्वन भोगनिर्देश केवलै; यजेत्तु ते ॥१०७॥ 'व्यक्तमुद्दाल्य वै तालु ध्रुवस्थाने निवेशयन् । तथा तथैव कुर्वीत शक्नुयात्तु यथा यथा । मन शून्यमय भावमातिप्टन लयसमितम्॥११७॥ न त्वेव हापयेद्यागमपि दद्याजलाञ्जलिम्॥१८॥ एव यो वर्तते योगी तारिकामननोद्यत । तारिका वाप्यधीयीत द्रव्याभावे विचक्षण । स कर्मठ सवै साख्य स योगी स च सात्वत ।। मनसा भावयेद्रूप यत्तस्या यादृश च यत् ॥१०९।। स च पाशुपतो ज्ञेय सर्वसिद्धान्तगश्च स । निरामिपम्य शुद्धस्य र लक्ष्यस्य वै पदे । इत्येव ते मयोहिशो मद्भार पारमार्थिक । विक्षोभाय क्रिया सर्वा या या शास्त्रेण दर्शिता ।। शृणु शेपमशेप मेयत्तेकिंचिद् विवक्षितम्।।११९।। इति श्रीपाञ्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे नित्यविधिप्रकाशो नाम चत्वारिंशोऽध्याय प्रतिपादकानि शास्त्राणि । १०३ नक्त प्रथमयाम चरमयामश्च योगकाल । मध्ये जायमाना निद्रापि भगवति स्वात्मसमर्पणेन योगरूपा भावनीया। १०५, अपच्छेद , विच्छेद । १०८. शक्नुयादिति । मदाराधनस्य नित्यत्वात् नित्यस्य च यथाशस्त्यनुष्ठान- विधानात् यथाशक्ति मामाराधयेदित्यर्थ । ११५. अनवस्यूतयेति । अपरिच्छिन्नयेत्यर्थ । ११६. धूमपीतेत्यादि । यथा धूमाम्योर्मध्ये वर्तमानो धूमेनामिना च सनद्धो भवति, तथा सर्याचन्द्रमसोरन्तरा वर्तमान इत्यर्थ । इति चत्वारिंशोऽध्यायः 2 य एव BCF 1वीमि ते B तारिकामनुना A 21 रनमुद्दाल्य वा ताल Bc श्रीपञ्चरान A श्रीराचराने B ·Vएकचत्वारिंशोऽध्यायः शन नमो नित्यानवद्यायै जनन्यै सर्वदेहिनाम् । आधारेशात्मरूपायै शुद्धाशुद्धाखिलाध्यनाम् ॥१॥ बाह्यान्तरविभागेन श्रुतो याग सविस्तर । सप्रति श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो दीक्षाविनिर्णयम्।RI श्री न एको नारायण श्रीमान् पागुण्यमहिमोज्ज्वल । तस्य पागुण्यरूपाह शक्तिरेका सनातनी ॥३॥ आत्मान विभजाम्येका पञ्चधा देवसविदा । शब्दरूपार्थरूपाभ्या वृत्तिरूपेण वासय ॥४॥ तथैवाचार्यरूपेण दीक्षारयेनापरेण तु । यद् यति क्लेशकर्मादीनीक्षयत्यखिल पदम् ।।५।। क्षपयित्या मल सर्व ददाति च पर पदम । दीक्षेति तेन तत्त्वज्ञैर्वर्ण्यते वेदपारगे ॥६॥ दीक्षा सा त्रिविधा तावत् स्थूलसूक्ष्मपरात्मना । पुनःक्ष्यविभेदेन विविधा सा चतुर्विधा ॥७॥ समयी पुरकश्चैव तृतीय साधस्तथा । आचार्यश्चेति दीक्ष्यास्ते तेपामन्या विस्तर ॥८॥ महामण्डलयागेन हवनाद्वाथ क्वलात् । वाचा फेवल्या वापि दीक्षेपा त्रिविधा पुन ॥९॥ विचाट्यस्याल्पवित्तस्य द्रव्यहीनस्य च क्रमात् । आनीय दृढसकल्प चिरकालपरीक्षितम् ।। १० ।। आचार्य प्रणत शिष्य ससारानलतापितम् । नवाम्बुज विधायादौ तस्मिन् कुम्भ समिज्य च ।। निर्णिक्तपाप्मन शिष्यान प्रायश्चित्त पृथग्विधै । सुस्नातान धौतवस्त्राश्च पवित्रीकृतविग्रहान् ।।१२।। आनीय भगवद्भक्तान शुभा' कन्या स्त्रियस्तथा। पञ्चगव्येन पूताश्च दन्तधावनपूर्वकम् ॥ १३ ॥ पुष्पाञ्जलिभृतश्चैव बद्धाक्षानयवाससा । आपादमूर्धपर्यन्तमेकसूर प्रकल्पयेत् ॥ १४ ।। त्रिगुण निगुणग्रन्थींस्तत्सूने तत्त्वसख्यया । कृत्वा मूर्धादिपादान्त भारयेत्तत्त्वपद्धतिम् ।।१५।। ईशकालादिभूम्यन्त सप्तविंशतिसख्यया । तत्त्वानि ग्रन्थयो ज्ञेया प्रन्थिस्थास्तुगुणास्त्रय ॥१६॥ मायाविद्याक्रियात्मानस्ते पागा परिकीर्तिता । स्थूलसूक्ष्मात्मको देह शुभाशुभफलप्रद ॥१७॥ ५. दीक्षाशब्दनिर्वचन यदित्यादिना । द्यति खण्टयति । "दो अवखण्डने” इति धातु । ६. निर्वचनान्तर क्षपयित्वेति । ११. समिज्येति । संपूज्येत्यर्थ । १३. कन्या स्त्रियम्तथेति तासामपि तान्त्रिकदीक्षाधिकारमाह । १५. त्रिगुणेति । सत्त्वरजस्तमोमय- 1योगन B समीक्ष्य च F निणीत A. BC ·एकचत्वारिंशोऽध्यायः रञ्जितोऽयं गुणैश्वित्रैरशेषकलुपास्पदम् । प्रदत्तपुस्तकं सम्यग्गुरुं स्वमभिवादयेत् । संपातहोमकान्ते देहं सूत्रमयं स्ययम् ।। २८॥ स शिष्योऽग्निसमीपरथो जुहुयात्तारया धिया ।। छिया छित्वा तु होतव्यं भोगनिर्मूलकारणम् । अङ्गैरुपाङ्गलम्यादिपरिवारैश्च सर्वशः। ललाटे चेश्वरं ध्यायेचिद्रूपं सर्वतोमुखम् ।। १९ ।। अधिकारी भवत्येवं "जपेऽनौ श्रवणेऽर्चने ||३०|| स्वबीजेन स्थितं ध्यात्वा जुहुयात्तत्त्वसंख्यया । दीक्षायामध्वशुद्धयर्थ मूलाधैर्जुहुयात्ततः । सिन्दूरपुञ्जसंकाशं प्रधानं भूयुगे स्मरेत् ॥ २० ॥ तिलेन चापि जुहुयाच्छताद्यं तु दशावरम् ॥३१॥ तालुमूर्ध्नि स्थितां बुद्धिं पूर्णेन्दुकिरणोपमाम् । पूर्णाहुतिं घृतेनैव वारयैव तु पातयेत् । तालुमध्ये त्वहकारं फुसुमाभं विचिन्तयेत्॥२१॥ एषा दीक्षा भवेन्मान्त्री सर्वमन्त्रनियोजनी ॥३२॥ तालुकर्णान्तरे ध्यायेन्मनो राजोपलद्युति । एतावत्यधिकारे तु शिष्यान् भोगैफलम्पटान् । कण्ठहृत्पद्मयोर्मध्ये विभक्ते पञ्चधा समे ।।२२।। माहयेदीप्सितानमन्त्रान् प्रकृतिप्राकृतांस्तु वा।।३३।। प्रस्फुरत्तारकामारान्छोनादीन् पञ्च चिन्तयेत्। सिध्यन्ति संमुखा मन्त्राः सर्वे प्रकृतिसंभवाः । हन्नाभ्योः पञ्चधामध्ये वागादीनि स्मरेत्तथा ॥२॥ तत्त्वानि त्वस्य शोध्यानि वक्ष्यमाणप्रकारतः॥३४॥ स्मरेच्छब्दादितन्मात्रा नाभिवस्त्यग्रमध्यमे । शुद्धतत्त्वाध्यवर्गस्य मन्त्रग्रहणमिप्यते। उर्वोराचरणद्वन्द्वात् स्थूलभूतानि सस्मरेत् ॥२४॥ एपा दीक्षा भवेन्मान्त्री तत्वदीक्षा नियोध मे] खै स्वैविम्बः समेतानि ताराकाराणि तान्यपि । ओं बीजं तत्त्वसंज्ञां च शोधयस्वाभिधान्ययान् । उच्चार्य प्रणवं तन तत्तद्वीजं समुच्चरेत् ।। २५ ॥ आहुतीनां दशावृत्त्यासम्याध्यानसमन्वयात्।।३।। सत्यसज्ञां ततः स्वाहा सपाताहुतिरीदृशी। क्षित्यादिरीश्वरान्तः स्यात्तत्त्वग्रामो विशोधितः । गुरुः सपातहोमान्ते स्वयं लक्ष्मीमयो भवन् ।।२६।। होमादी दीक्षणीयस्य समायोज्या यथार्थतः ॥३५॥ पूर्णाहुतिं ततो दद्यात्तारया वौपडन्तया । वद्धपद्मासने शिष्ये सद्गुरुः स्यसमीपगे। एवं सपातहोमान्ते सूत्रं वदन्थिमद् दृढम् ।।२७।। ध्यायेम्यन्तमीशाचं समां सत्यपद्धतिम्॥३८॥ शरावसपुटान्तःस्थं विनिवेद्य मदन्ततः। निरीक्ष्य लक्ष्मीनेनाभ्यां लक्ष्मीहरतेन संरदृशेत् । आनीतस्याथ शिष्यस्य नेत्रवन्धं विघट्टयेत् ।।२। उपसंहृत्य भुम्याद्यामीशाद्या तु पुनः सजेत्॥३९॥ मन्थीनित्यर्थः। तत्त्वसख्या सप्तविंशतिः । १८. सपातहोमः तत्त्वाहुतिः।१२, अश्याभेदेन तत्त्वध्यानमाह-ललाट इति। २२. राजोपलं बनम् । ३९. गुरोर्लक्ष्मीमय- ' राजपत्युति B जाने D.F. हत्कण्ठ A सन. B. F. B omits four lines from here. 5G. omits this line. 7 गुरपा स्वाध्या.

·१६४ लक्ष्मीतन्त्रम् इत्थ शिष्यतनुस्थाना तत्त्वाना जडरूपिणाम् । तारिकाया पर भावमनुच्छ्रायमनाहतम् । आवहत्याशु सोध दीक्षाध्यानमयी त्वियम्॥४०॥ तेन शिष्य समीपुर्नस्तारया चौपडन्तया ॥ ५३ ।। पाशसूनमथाधाय शरारद्वयमध्यगम् । पूर्णाहुत्याथ शिष्यस्य स्थितये देहपातनात् । गत्वा कुण्डसमीप तु तदुत्सार्य निवाय च ॥४१॥ नमोऽन्तया ध्रुवाद्येव तारया जुहुयाहु ॥ ५४॥ तारया सागया हुत्वा सहस्राद्य शतापरम् । पुष्पमेकमथादाय बहुशोऽप्यभिमन्त्र्य च ॥४२ ।। तत्र पूर्णाहुतिं दत्वा महापूर्णमथ क्षिपन् । शिष्य गुरु स्वमात्मानमा च लक्ष्मी सनातनीम् ।। हृदये ताडयेच्छिप्य तारया हुफडन्तया । शिष्य भूतत्वग स्मृत्वा तद्भोगान् भोजयेद्धिया। क्षीरे क्षीरमिव ध्यायेत् सर्व मयि समीकृतम् । एव लक्ष्मीमयीकृत्य शिष्य विज्ञानवायुना ।। ५६॥ समाप्ताखिलभूभोग तत उद्धृत्य योजयेत् । असत्त्वे तत्र चाप्येव मवेशाद्विधिरीश ॥४४॥ आकृष्य क्रमतो मन्त्रमिम सश्रावयेत् पुन । वारया साड्या हुत्या छित्त्वा प्रथिं तु पार्थिवम् । हृदये स्थापयित्वा मा तारामुपदिशेत्तत ॥५॥ निधाय सुचि सपूर्य सर्पिपा जुहुयात्तया ।। ४५ ॥ अङ्गोपाङ्गादिक सर्व शास्त्रीय क्रममेव च । तारिकाया परे भावे कुण्डस्थे जलनविपि । दिशेत् सामयिक धर्म मन्त्रगुप्त्यादिक हि यत् ।। सप्तत्त्वं ग्रामयेत्सूक्ष्म तदप्येव तु होमयेत् ॥४६॥ विष्णुहस्त ततो दद्यामूर्ध्नि पृष्ठे हदन्तरे । तत्सूक्ष्म मामयेद्वहिं जुहुयात् पूर्णया च तत् । तदङ्ग मुद्रयालभ्य शिष्येणाराधयेत्तु भाम् ।।१९।। एवं क्रमेण हुत्ला तु पूर्णाहुतिपरपराम् ॥४७॥ तारया कुम्भमादाय यनेष्टं गुरणा पुरा । प्रति पुरंप नीत्वा पुरुप चेश्वर नयेत् । ईश्वरान् परमं तत्त्व तत्वप्रामे न विद्यते ॥४८॥ अङ्गोपाङ्गादिसयुक्ता तारिका मनसा गृणन् ॥६०॥ स्थूटमूक्ष्मपरासरा शतिरीश्वररूपिणी । अभिपिञ्चेद्गुर शिष्य प्रसन्नेनान्तरात्मना । पुरपो हीश्वरात्तत्वादधो यातो यतोऽगुचि ॥४९॥ र धरूपस्तत शिष्य ससाराम्बुधिपारग ।।६१॥ प्राप्य तन् परम तत्वं शुचिरैव भवत्ययम् । महता विभवेनाथ गुम्याग समाचरेत् । विश्वामा विश्वतश्च तुम्नतोदीक्ष्यो भवत्ययम।।५०|| कृत्या त्याचारशक्त्यादि गुरुं तत्र निवेश्य च।।६।। मोगमोक्षप्रसिद्धयर्थ भ्याता पूर्णाहुती तत । अDी पूनयेत् सने स्वर्णरत्नादिभिस्तथा। सकल निष्कल शिष्यं ध्याला त्रुचि घृन तया॥ आशितं तर्पित पश्चान्मन्त्रेणानेन पूजयेत् ।। ६३ ।। द्वय तदशीयुरन चै परातीत स्थितो गुर । अज्ञानगहनालोकसूर्यसोमानिमूर्तये । ध्यायन् शिानाम्दामा पश्यतीपमुत्तमम ॥ दुसम्याग्निसंतापशान्तये गुरवे नमः ।। ६४ ॥ यम्य पूर्वमुतत्यान् तनो लक्ष्मीनरे इसुच्येते। रक्ष्मीहम्तेन तारिकायुक्तहस्तेन । B C. omit si Ines from here * धारयेनु B ·एकचत्वारिंशोऽध्याय. गृहीत्वा तु ततोऽनुज्ञा मन्त्रमावर्तयेत्तत । इति दीक्षाभिपेको ते वर्णितौ वलसूदन ।। साधयेच्च यथाकाम यावद्यावदभीप्सति ।। ६५ ।। सम्यक्समाधिसपाद्य किंभूय श्रोतुमिच्छसि ॥६६॥ इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे दीक्षाभिषेकप्रकारों नामैकचत्वारिंशोऽध्याय ६५. इत पर काश्यपाद्यन्ययभवा एव परार्थयजनाधिकारिण इति प्रतिपादनपरो ग्रन्थो न सार्वत्रिको दृश्यते, किं तु आन्ध्राक्षरमुद्रितपुस्तक एव दृश्यते । स च कुण्डलित । अतो भागोऽय कैश्चित् देवालयेषु स्वेषामेव परार्थयजनाधिकार स्थापयितुकामै सयोजित स्यादित्यम्न्युन्नेतुमवकाश । आद्यत्विकानुष्ठानविरुद्धश्चाय माग । इत्येकचत्वारिंशोऽध्यायः 1 After verse 65 the Telugu printed edition has the following additional passages within brackets पोत्ययोादी पाया दीक्षिता ये मधुदिप । पूजयामधिकारो हि तेव यान्यस्य नेश्वर ।। द्रेद परम एनहाते कयाम्यहम् । मसाथै दीविता भूमी रान्ति पर्णप्रयेषु च ।। सर्व तेनधिगय दिपरार्थयनने तया । तेग मध्ये मदाम्पमा विष्णुगशर्पिताराया ॥ परमंगन्तिनो शेरे मुनयोटो शतदिते। कायमाप्पदिनदि परप्रायपणा ॥ शरणानिधर्मस दयाम्पमनुतत्परा । पात्यापनमुनिमोवसरमझिया भिता ॥ भग, भी अपने D काश्यपो गौतमश्चाय मृगुराश्वलायनोऽनिरा । इत्यादयो मुनिश्रठा परार्थयनने हरे॥ साधिकारा मान्यन्ये यनने नाधिमारिण । एते मचा मम हरे प्रिया मागरता इमे ।। अन्य मागरता नैव पूनायामाययोयो । भक्त्या मागताधान्ये या मगरतो हरे॥ मुमतातरे से प्रोता मागयता इति । पारयादिमुनि ठगोरनहिं परार्चना । कापी मागस्तैरन्ये ता यदि परार्चना । मोहन राजधागा यन्ग्रहोरो मरिष्यति ।। तत समन्नन कार्यों मगर गया। कारपाचन्वयम्यो दीरितो यो रियर || स एप रापने पेप्प पाना समरिन्मसन् | प्रभG ·शक - द्विचत्वारिशोऽध्यायः सावित्र्या च तिलोम तावत्सरय समाचरेत् । ससारसागरोत्तारपोतपादाम्बुजद्वये । महापापातिपाप्मानौ विहाय प्रथिती कृतौ ।।९।। हृषीकेशमहिष्य ते भूयो भूयो नमो नम ॥१॥ एतादृश विधि कृत्या प्रणवादिनयेण तु | त्यत्प्रसादान्मया देवि नुतो दीक्षाविधि क्रमात् । महापापातिपापाद्यैरप्रकाशैर्विमुच्यते ॥ १० ॥ तारिकाया पदा जरथे पौरश्वरणिकीं प्रियाम् ॥२॥ उपवासादिमिस्तद्वत् प्रकाशैरपि चेतरै । श्री- तिस्रो चोपरसेद्रातीरघमर्पणतत्त्ववित् ॥ ११॥ अह नारायणी नाम शक्तिर्नारायणाश्रिता । निरहस्त्रिर्निशायाश्च सवासा जलमाविशेत् । तस्या मे परमा मूर्तिस्तारिका भुवनेश्वरी ॥३॥ प्रतिसध्य निमजत्रिनिर्जपन्नघमर्पणम् ।। १२ ॥ तस्या मे पिण्डभूताया शृणु साधनसपदम । प्रतिमजनमेव तु क्षपयेत्तत् निरानाम् । कृष्णाप्रमी समारभ्य यावत्कृष्णचतुर्दशी ।।४।। चतुर्थेऽहनि वै दद्याद् ब्राह्मणाय पयस्विनीम् ।।१।। स कालस्तारिकासिद्धौ तन्त्रझै सप्रदर्शित । एव पूतो भवेत् प्राग्यदशेषेणापि चाहसा । महापापैरसस्पृष्ट प्ररयातैरतिपातकै ॥५॥ आत्मानममिपिञ्चेद्वा त्रिसध्य पञ्चगव्यत ।।१४॥ नास्तिक्यात्प्रच्युतो भावान्निन्दिताभ्यासवर्जित । तिस्रो नीत्वा क्षपा एव मुच्यते सर्वकिल्बिपै । भूतेषु भाग्यमैत्री कृतपापानुतापवान् ॥ ६ ॥ तारादिपञ्चक तेपामेकैकमथवा धिया ।। १५ ।। उच्चारचानि पापानि प्रायश्चित्त राम नयेत् । जपन पिचन समीक्षेत वैष्णव विमलोवलम् । ब्रह्मचारी हविप्याशी सत्यवादी दृढव्रत ॥७॥ अहोरानतैरेव मुच्यते सर्वपातकै ॥ १६ ।। सनिधो मनसा विष्णोरोकार नियुतं जपेत् । भुपने यान्ति ये विष्णुमपापा धर्मतत्परा । महान्याहूतिभि:मानयुत सर्पिपाचरेत् ॥८॥ तत्पङ्क्तिस्थोऽपि वा भुक्त्वा मुच्यते सर्वपातकै ॥ २. पुरश्चरण नाम गुरूपदेशात् गृहीतस्य मन्त्रस्य स्वाभीष्टफल्पदत्वसपादनार्थ नित्यमाणो व्रतहोमादि । ८. पिण्डमूताया इति । पिण्डमन्त्ररूपाया इत्यर्थ । ८. नियुत दश लक्षाणि । अयुन दश सहस्राणि । ९. प्रथितौ विहायेति । अप्रकाशस्तौ इत्यर्थ । ११. उपवासादिभिरित्यनेन प्रकाराकृताना प्रायश्चित्तमुच्यते । १५ तारादिपश्चमिति । तार व्याहती सावित्री तारिकाम् अनुतारिका चेत्यथ । १६. वैष्णव समीक्षतेति कृतस्य कर्मण साद्गुण्यार्धमुक्तम् । १७ वैष्णमहिमानमाह-मुन इत्यादिना । विष्णु शरण्य- मिसिम BF अपिया BF ·१६८ लक्ष्मीतन्त्रम् यथार्थवागृजुर्वाग्मी धर्मसागरपारग । ध्यात्वा लक्ष जपेचारा धर्म प्रत्यक्षतामियात् । परस्य स्वस्य वाय हि विनियोग चिकीर्पति॥४२॥ विभुसख्यामितान्प्रस्थाशालीना तण्डुलात्मनाम्॥ निग्रहेऽनुग्रहे वापि स स सिध्यति सर्वदा। सर्पिपस्तावत प्रस्थान शर्कराया पलानि च । शक- गुडस्य वापि तावन्ति पाचयेदेकपानगान् ॥५५॥ नम सपूर्णपाड्गुण्यविग्रहायै हरिप्रिये ॥ ४३ ॥ अरविन्दगृहाये ते गोविन्दगृहमेधिनि । पयसा तावता तुल्य विधिना सुशृत हवि । शुक्लप्रतिपद प्रातरुदितेऽर्धेन भास्करे ।। ५६ ॥ त्वन्मुसान्जाच्छ्रुता सिद्धिस्तारिकाया विशेपिणी ।। एकाहुत्यैव जुहुयान्महापानस्थित हवि । स्थूलसूक्ष्मपराकारा यथावच्च प्रदर्शिता । साधिताया विधानेन तारायास्त्रिविधात्मन ॥४॥ त्रिष्टुभा जातवेदस्या तारिकाद्यन्तरुद्धया ।। ५७।। विनियोगमिदानी मे वक्तुमर्हसि पद्मजे । महाकुण्डे महावह्नौ यन्त्रयोगेन बुद्धिमान् । श्री. अथ प्रात समारभ्य यावदस्तमयं रवे ॥ ५८॥ एक पागुण्यपूर्णाल्मा हसो नारायणो वशी|४|| अविच्छिनच जुहुयात् सुवेणैव गतलम । इसी शतिरह तस्य यशिनी सर्वकामदा। पिपा सस्कृतेनैव तादृश्या त्रिष्टुभा सुधी ॥२९।। इसो हसी च तापानामुदिती तारिकात्मना ।।४॥ प्रातरारभ्य शाल्यन्न पयोदध्याज्यसस्कृतम् । तस्या अरमत्स्वरूपाया विनियोग नियोध मे। एकैक भोनयेद्विप्र प्रातरारभ्य सततम् ।। ६०॥ नानाविधेपु मन्त्रेपु बाह्यान्तरविभागत ॥४८॥ वाचयित्वा द्विजानन्ते तर्पयेद्वेदवित्तमान् । यारन्तो यादृशा ये च मन्त्रा सन्ति परावरा । दपती वैष्णगी चैव लक्ष्मीलक्ष्मीशसज्ञया ॥६॥ तदीया रिनियोगा ये यारन्त सन्ति यादृशा ॥ य एवमाचरेद्धीरो व्यवसायसहायवान् । तानन्तस्तादृशास्तेऽस्या पिनियोगा न सशय । तथापि विनियोगामे काश्चिच्छक निशामय ।। कोटिसस्यमनौपम्यमक्षयं लभते निधिम् ।। ६२ ।। धमार्थकाममोक्षेषु सद्य प्रत्ययकारकान् । इम शृणु महाश्वयं प्रयोग पाकशासन । कृष्णाजिनोत्तरासद्गा कृष्णाजिननिवासिनीम् ।। तारामादाय पूर्व तु योनयेत् सुभगेपदम् ।।३।। कृष्णाजिनाम्बरा प्रस्तष्णशानगुमेक्षणाम् । स्वाहा सयोनयेत् पश्चात्तारिपेयं पडक्षरा । पूर्णचद्रनिमा ध्यात्या ब्रह्ममुद्राक्षसूत्रिणीम् ।। उपोप्यैव चतुर्दश्या पौर्णमास्यामुपक्रमेत्॥६४ ॥ सरोरहे दधाना चाप्यपरस्मिन् करद्वये। जपेद्दशसहस्र तामारामे शोभनुद्रुमे । इत्य मामम्युजान या देवदेवं जनार्दनम् ॥५३॥ आसीनो मध्यत' सम्यक्पूर्णफुम्भप्रदीपयो ॥६५॥ एकवारमोजनेन । ५७. जातवेदस्पेति। "जातवेदसे सुनवाम सोमम्" इत्यादिक्त्या मचा। राचिना 'तु BC एवंB ·द्विचत्वारिंशोऽध्यायः ध्यायमा पद्मगर्भाभा पङ्कजद्वयधारिणीम् । प्रतान्ते सा समायाति सुभगा नाम मन्मयी। द्विभुजामसितापाङ्गी नील्युञ्चितमूर्धजाम् ॥ ६६॥ यक्षी किं करवाणीति साधक सा वदिप्यति ।।७।। रिमतपूर्णमुसी रम्या पोनोनतपयोधराम । मातर भगिनीं भायां ससी वा ता प्रकल्पयेत् । सर्वाभरणसपूर्णा दुयूलोत्तमवासिनीम् ।। ६७ ।। मातृत्वेन प्रपन्ना सा सर्वापद्भ्योऽपि रक्षति ॥७३॥ भगिनीति अपना सा सर्वानान् ददाति च । मुशुभा सुभगामित्थ ध्यायञ्जपमथाचरेत् । प्रियेति स्त्रीरता कामान् यानजीव ददाति च ।। तर्पयेज्जुहुयाचैव दशाश तारयानया ।। ६८ ।। सपीव स्वीकृता सा तु समां सप्रापयेद्दिशम् । चलिं दद्याच झाल्यन्न पयोघृतगुडान्वितम् । मोक्षकामो जपेन्नित्य स्थूलसूक्ष्मपरामिकाम् ॥ त्रियं रक्षणसपना पूजिता भोजयेत्सुधी ॥६९॥ पद् तद्वैष्णव दिव्य प्रसना प्रापयाम्यहम् । हविप्य रनयमनीयाद्रह्मा सनिशि। चल्यन्ते विनियोगा ये परस्तात्परमन्त्रगा ।।७६।। एवमस्खलित कुर्यात शिवार व्रत विदम् ॥७॥ ते सर्वे तारिकाकार्या ये च मन्त्रान्तराश्रिता । जपतर्पणहोमाद्यमविच्छिन्नमतन्द्रित । पौरश्चरणिको मार्ग प्रोत्तरते गिनियोगमान् । परस्या पौर्णमास्या तु व्रत का समापयेत् ॥ तस्या प्रत्ययसिद्धयर्थ सिद्विमार्ग निरोध में ||७|| इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्ने तारामन्त्रोपासनम्मो नाम द्विचत्वारिंशोऽध्याय ७३. प्रकल्पयेत् , मन्वीतेत्यर्थ । ७६, सारिकोपासनस्य मोक्षफलत्वमप्याह---पद तदिति । ७७. तस्या इति । तारिकाया इत्यर्थ । इति द्विचत्वारिंशोऽध्यायः 1 श्रीपञ्चरान A, श्रीपाश्चरात्रे B तारामन्त्रसक्रमो B तारस्मनोगसनो F 22 ·त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः श्री- नालादधोऽनिरुद्धारयशक्तिं मा भगवन्मयीम् । शृणु वक्ष्ये परां सिद्धि नानायोगसमुत्थिताम् । सस्मरन् रूपकालाद्यैराचरेत्तु शत जपम् ।। १० ।। विद्याया पिण्डभूतायास्तारिकाया सुरेश्वर ॥ १॥ प्रद्युम्नशक्ति तदधो जपसरया च तादशी । युञ्जीत विधिपद्योगी तारिका देहगोचरे । अधः साकर्पिणी शक्ति जपसख्या च तादृशी।। नासिकाग्रे च जिह्वाग्रे जिह्वाया मध्यमूलयो ॥२॥ सर्वाधो वासुदेवाख्य दापत्य स्थूलरूपकम् । कण्ठोरसोररोऽन्ते च धारयेत्तत्त्वपद्धतिम । तत सूक्ष्म पर तस्मात् परातीतं तु सर्वत ॥१२॥ क्षित्याद्या बुद्धिपर्यन्ता रसस्वकार्यस्वभावयत् ।। लक्ष्मीनारायणाभासमनिर्देश्यमनौपमम् । तत्त्वात्तत्त्वान्तर यास्यन् सरयया सस्यया जपेत् । सर्वत शक्तिशतीशस्पन्दमानमनाविलम् ॥१३॥ द्विश्चतु पट् तथाष्टी च दशपोडशवारकम् ।। ४ ।। चतुर्विशतिवार' च बुद्धयन्ते प्रति स्मरेत् । प्राप्य योगमयीं निद्रा निद्रामेव समाविशेत् । अशीति सत्मरेत्तारा तन जी विचिन्तयेत् ।। उत्थायापरराने तु द्वादशैतारतु धारयेत् ।। १४ ॥ यावान् याक च यश्चाय शत तमाचरेजपम । वासुदेवादिभूम्यन्तं तत्सल्यानविधिम्मात् । पव्यक्तचेतनाधार पुप्पर तदध स्मरेत् ॥६॥ हदि वा धारयेदेता समस्ता अपि धारणा ॥१५॥ तत्त्वावयवाधारमनन्त तत्ववादम्। धारणा द्वादशैतास्तारियायामथापि वा। पद्मासर पिचिन्यतजपेत्साधं शत मुधी ॥७॥ एप सर्वहितो योगो यत्तत्त्वैस्तत्र भूयते ॥ १६ ॥ ततम्नन्नालमव्यक्तवारनीनाभरात्माम् । प्रतिसन्य या सर्व व्यक्ताव्यक्तमय पदम् । से यनु' तर पारम्तत्तमोऽन्त मुपिरूपरम || निरालम्ब मन वृत्वा शून्यभान समाविशेत् ।। यग्नन्तशेतन मोऽयमिति तत्रितयात्मक्रम । शून्यारारसमाकार सपूर्णमिय वारिधिम् । चिन्तयित्वा यथावत्तदाचरेद् द्विात जपम ॥९॥ आविशामि महायोग शन्यभापनिवेशितम ॥at' ३. बुद्धिर्मतत्त्वम् । 4. तत्त्वादित्यादि । पृथिवीतत्त्वात् अमत्त्वगमने इत्यादि- १४. द्वादशेति । वासुदेवादिचतुष्कनवनिमुद्धिमतानीति द्वादश धारणा । १७. फल्पान्नरमाद-प्रतिमहत्येति । सर्रायपि तत्त्वानि स्यम्बारणेषु प्रविगप्य मनो निमिय यंन् । निर्भिपये मनसि य परमानन्दानुभा ग ण्य परमो यंग "Bom is this line. भीमा. 5 देगा शयेत्यर्थ । C गरा ·त्रिचत्वारिंशोऽध्याय १७१ । यदा स्तिमितनि शब्दनीरदानन्दसनिमम । योगी भवति युञ्जान सयोगीमत्प्रिय सदा ॥१९॥ या ध्येयमच्छिन्न नैन किंचन विद्यते । अज्ञेयमनवच्छिन्न तद्रूप मद्वपु सुटम् ।। २० ॥ आत्मसात्कुरते योगी ज्ञेय सकलमम्मम् । वितता सा महाज्वाला निस्तरङ्गा तनुर्मम ।।२१।। हूयन्ते मनसा यन भूतानि मुग्नानि च । सर्वभारतदा शश्वद्भावो मे प्रविजृम्भते ॥ २२ ॥ खुचा च मनसा हुत्ला भूताक्षभुपनादिकम् । ता च मुच प्रत्याथ योगिना भूयते मया ।।२३।। यदवच्छियते येन तत्तु तस्मान्महत्तरम् । धियावच्छिद्यते सर्व यद्यदस्ति च नाति च ॥२४॥ सा नारच्छिद्यतेऽन्येन तनु सा मे निरञ्जना । धियो नैतो बहिर्भूतापभानो भार एप या॥२५॥ अनासरीढौ घिया न स्त सा मे तनुरनञ्जना। यदातिक्रम्य मर्यादा जलधि प्रापयेजगत् ॥२६॥ तदान स्थलनिने स्तस्तथा मय्यखिल जगत्। नेदमल्पात्मना शस्यमास्थातु परम पटम् ।। २७।। फुर्याद्विच्छिद्य विच्छिद्य योगमेतद्वाप्तये । भावे भावे शुभेऽन्यत्र भूते भवति भाविनि।॥२८॥ स्मरेत सारतर रूप परमं पारमेश्वरम । सभरन्ति प्रसूनेषु मधु सर्वेषु षट्पदा ॥२९॥ सभरन्ति तथैका मा सर्वमावेयु योगिन । यन यत्र मनो याति लक्ष्मी तर चिन्तयेत् ।।३०॥ चलिया तत् फुतो याति सनं तन्मन्मय हि यत् तत्त्वाना पद्धति माला मत्सूनप्रथिता स्मरेत् ॥ मयि वा मित्तिभूताया चित्रवत् सस्मरेजगत् । स्तिमितापारगम्भीरे फेनपिण्ड यथाम्बुधौ ॥३२॥ स्मरेत् नमोनमाभ्या या प्रमानादिचतुष्टयम् । प्रभनन्ती मदाकारादपि यान्तीं च ता पुन ॥३३॥ पुमानायो मदुन्मेप स मत्सरल्पसल्पित । अन्त'करणसज्ञोऽन्यो मदुन्मेपोऽधरावनौ ॥३४॥ वहिप्करणरूपोऽन्यस्तृतीयस्तदध क्षितौ। भावरूप प्रमेयात्मा तुर्योऽयमधराधर ॥ ३५ ॥ मत्सकल्पवशेनैर सदानन्दचिदात्मिनाम् । भाग्यननिश शश्वत् नमव्युलमतो धिया॥३६॥ इमा चतुष्टयों हित्रा मद्भान प्रतिपयते । विज्ञानाधारभूतेषु द्वात्रिंशत्यम्बुजेपु वा ।। ३७ ।। ध्यायेद्दीपशिसाभा मामथवा रूपसुन्दरीम् । आधारपद्मादारभ्य नाभिपद्मादधो भुवि ॥ ३८॥ इति । २. अवच्छिन्न परिमितम् । २२. सर्वभाव विश्वात्मना वर्तमानता । भाव सत्ता । २३. मया भूयते; मदात्मना भूयत इति भावे प्रयोग ।०४. देव्या ज्ञानम्वरूपत्वमुच्यते-- यदवच्छिद्यत इत्यादिना । २६. योगपरिपाकदशाया सर्वमपि जगत् धीरूपमेवावभासत इत्यत्र किक निदर्शनमाह—यदातिक्रम्येति । ०९. सर्वभावाना स्वात्मना माव्यत्वे निदर्शनमाह -सभरन्तीति । ३३. चतुष्टयमिति । प्रमाता, प्रमाकरणम् , प्रमेयम्, प्रमितिरिति चतुष्टयमित्यर्थ । प्रभरतीमिति तत्त्वाना पद्धतिमित्यनेनान्वेति । ३७-४६. द्वात्रिंशति 1B omits this and the next quarters मदासारामपित ·१७२ लक्ष्मीतन्त्रम् पट् पद्मा योगिना चिन्त्यास्तेषा नामानि मे शृणु। पट्सु वा प्रथमाजेषु त्रिपु वा मूलद्भुवि । व्युच्छन्ती व्युषिता व्युष्टा व्युपुषी व्योपुपी रमा॥ भूमध्ये चिन्तयेद्वापि तारिका तारनादिनीम ॥५१॥ नाभिपद्माद्धृदम्भोजात् पञ्च पद्मान् प्रचक्षते । तद्विन्दु चिन्तयेत् पूर्व मुद्गमान सुभास्वरम् । पश्यन्ती नाभिपद्माख्या पश्या पश्येतरात्मिका ।। तत सर्पपमान तु ततश्चिमनाकृतिम् ॥ ५२ ॥ दृश्या च दृश्यमाना च हृदयं पङ्कजाह्वया । यो यो वा गृह्यते भावो घटकुड्यादिरूपवान् । हृत्कण्ठान्तरमध्याच्च पञ्चपद्माह्वयाशृणु ॥४१॥ चिन्तयेत्तन तत्त्वानि यानि यावन्ति शास्त्रत ॥५३।। बोधयन्ती च बोद्री च बुध्यमाना तथेतरा । मन्मयीकृत्य तनैतान्यहभावनया स्मरेत् । घोपोन्मेपा च सज्ञा स्यु कण्ठहन्मध्यपद्मगा ॥ हेतुमद्धेतुभूतानि लोके वस्तूनि यानिावा ।। ५४॥ कण्ठताल्वन्तराम्भोजपञ्चकाख्या इमा शृणु । आश्रिताश्रयरूपाणि यानि स्वच्छधनानि वा। घोपयन्ती च घुष्यन्ती घुष्टा घोषा तथेतरा॥४३॥ भावतद्वत्वरूपाणि शुभाशुभमयानि च ॥ ५५॥ तालुभूमध्यदेशस्था पञ्चपद्माह्वया इमे। प्रसवाप्रसवात्मानि गुणगुण्याकृतीनि वा । ग्राहयन्ती च गृह्णाना जिघृक्षा च गृहीतिका ॥४४॥ आधाराधेयभूतानि शक्तितद्वन्मयानि वा ॥ ५६ ।। निर्णीतिरिति तालुधूमध्याम्भोजगणाभिधा । भोग्यभोक्तृत्वरूपाणि नारीनरमयानि वा । भूमूर्धमध्यपद्माना पण्णामारया इमा शृणु ॥४५।। क्रियाकर्तृस्वरूपाणि ह्युपायोपेयकानि वा ।। ५७।। प्राणयन्ती प्राणती च प्राणा प्राणाववोधिनी। स्त्रीपुप्रत्ययरूपाणि शब्दरूपाणि यानि या। परा वोघेति ता एता भ्रूमध्यान्त स्थपद्मगा ।।४।। द्वन्द्वभूतानि वस्तूनि लोकऽस्मिन् यानि कानिचित्।। रत्नदीपशिसागेषु भावयेन्मा नमोनमात् । तानि योगी धिया पश्येहक्ष्मीनारायणात्मना । गृणन्मा तारिका दीघों दीर्घघण्टानदोपमाम्॥४७॥ तन्त्रस्य परम गुह्य व्रत शृणु पुरदर ।। ५९।। इत्थ मा चिन्तयन् योगी सुरूपा वापि सस्मरन् । योगिना यदनुप्टेय रक्ष्मीयोगविधिस्मे । विहाय सकर ऐश मद्भाव प्रतिपद्यते ।। ४८। पवर्तमानया पूर्वमादिदेवाजगद्विधौ ।। ६० ॥ रथयेहापि प पु नगरपु क्रमोलमात् । आत्त सीमन्तिनीरूप मया साभिनिवेशया । आधारे त्रीणि पद्मानि हदयाधोऽम्बुजत्रयम्।।४९।। चिकीर्षुर्मत्प्रिय' योगी लक्ष्मीतन्त्रविचक्षण ।।६१॥ मूर्भोऽधन्त्रीणि पद्मानि नवपद्मविधिरम । न स्मरेत् कामिनीनिन्दा कर्मणा मनसा गिरा। द्वादशस्वथवा जेपु मूर्धाधेपु द्विपे द्विवे ॥५०॥ यताह तत्र तत्त्वानि यताह तन देवता ॥६२ ।। V अम्बुनेप्विति पदच्छेद । द्वात्रिंशदम्बुनानि निर्दिशति-आधारेति । व्युच्छन्त्यादीनि षट् । पश्यन्त्यादीनि पञ्च । बोधयन्त्यादीनि पञ्च । घोषयन्त्यादीनि पञ्च । ग्राहयन्यादीनि पञ्च । पुष्यन्ती पुरा B ततचित्त AB पियान् DC ·मन्दम्य पणिनम्सायां यः प्रमादितः॥९॥ त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः यत्राहं तन्त्र पुण्यानि यत्राहं तत्र केशवः । अपसंपदोपेतां तां नारी मामनुस्मरेत् । पनितायामहं तस्मान्नारी सर्वजगन्मयी ॥ ३॥ अनुस्मृत्य गृणन् ब्रह्म भावयेदेव मां धिया। योऽभिनिन्दति तां नारी स लक्ष्मीममिनिन्दति। ततः समाधिसंपत्तो तत्राविष्टा भवाम्यहम् । योऽभिनन्दति तां लक्ष्मी त्रैलोक्यमभिनन्दति ।। स्तब्धसागविसंसो मदावेशस्य लक्षणम् ||८|| यो द्वेष्टि वनितां कांचित् स द्वेष्टि हरिवल्लभाम् । अलोलुपेन चित्तेन मां समाराध्य यत्नतः । यो हरेवल्लभा द्वेष्टि स द्वेष्टि सकलं जगत् ॥६५॥ विरमेदेव युञ्जानः पाप्मानं परिवर्जयन् ॥ ७९ ॥ ज्योत्स्नामिव स्त्रियं वा यस्य चित्तं प्रसीदति । एतत्तु परदारेषु नैव कार्य विजानता। अयं समाधिर्यत्रासीत् सानुरज्यति तद् ध्रुवम् ।। नापध्यायति यत्किंचित् स मे प्रियतमो मतः॥६६॥ यथा नारायणे नास्ति मयि वा शक फिल्विपम् । स्वस्त्रियामेव फुर्यात साधारण्यामथापि या। यथा गवि यथा विप्रे यथा वेदान्तवेदिनि ॥६॥ विप्लयोऽपि न दोपोऽत्र यतों मनावभावना ।। वनितायां तथा शक दुरितं नैव विद्यते । संस्पर्शजेषु भोगेपु यः संहर्पमहोदयः । अकल्मपा यथा गङ्गा यथा पुण्या मररवती ।। मद्रूपं तदनुध्यायेदविक्षिनेन चेतसा ।। ८२ ॥ अरुणा धापगा यद्वत्तथा सीमन्तिनी वरा। प्रशस्तविपयोत्थं यत् सुसं लेसनमन्थनात् । यदस्मि जननी नाम त्रयाणां जगतामहम् ।।६९)। स्मरवस्तमहो यस्तद्भावमनुशीलयेत् ॥ ८३॥ तदिदं नार्यवष्टम्भात् सा हि मे परमं बलम् । चक्षुपा विपये दृष्टे या प्रीतिरुपजायते। त्रैलोक्यजननी देवी सर्वकामसमृद्धिनी ॥७॥ रसिते च श्रुते नाते सा मे मुसमयी तनुः ।।८।। मत्तनुर्यनिता साक्षाद्योगी परमान्न पूजयेत् । यदृच्छोपनतेप्येवं शब्दस्पर्शरसादिषु । न पुर्याद् जिनं नार्याः फुत्तं न स्मरेत् स्त्रियाः॥ उपपत्तिरिय प्रोक्ता चेतो दमयतो यतेः॥ ८५॥ प्रते पापान प्रियं नार्याः कार्य योगमभीप्सता। ये हि मस्पर्शजा भोगा दुपयोनय एम ते । जननीमिय तां पश्येदेवतामिर मामिर ।। ७२ ।। आदिमन्तोऽन्तवन्तश्च न तेपुरमयेन्मनः।। यो द्वेष्टि यनितां मोहात्तत्मादायं न चाचरेत् । निरस्तरजमा यस्ततमसा सत्त्वनिना। इदं चश्णु देवेश यद्वक्ष्यामि प्रियोऽसि मे॥ यदन्तःकरणेनान्तय॑ज्यते सुखमुत्तमम ।।८।। भुत्वा वयाप्यनुष्टेयं नैर वाच्यं हि फम्यचिन्। आगन्तविधुरं तन्मे सुख शानमयं ययुः। या हरिणी वरारोहा पाचिद् दृष्टिपथं गता। तत्तादृग्व्यज्यते नेर संम्पर्शपियानितः ॥ ८॥ सम्यां मां मारयेगोगी तारिकां मनसा गणन् । अनुननन्नि यद् दासं विषयाः मुखमहिनः । असोलुपेन पित्तन तम्या रूपमनुग्मन् ॥७॥ मघन्तपिमसष्टं मधुरं यदि मन ॥८॥ प्राणं सूर्य परात्मानं नारीदयपूपम्। कि नेनानन्तरं यत्तद्वपारादयति मक्षिणम् । संस्मरेदनलं तत्र रूपलायभ्यसपदम् ।।६।। Cि, ·१७४ लक्ष्मीतन्त्रम् स सेवेत नरो भोगान् सुसाय स्पर्शसभवान् । अनेकान्तव्ययायासदु ससाधनजा हि ते। साध्यान्टु सत्ययायासै सुदर्शानदु समिश्रितान्।। सुखमेव न ते पुर्युर्दु स च सुवते हि ते ।। १०२ ।। तनीयस क्षयिष्णश्च क श्रयेद्विपयान् सुसी । सुस च तत्क्षणध्वसि स्वदशादु ससमितम् । जप्यपूतमिताहारदिव्यसत्त्वतनूस्ती ॥९२ ।। चिनरूपमिद चिन्य भावे भावे विपश्चिता।। रजस्तमोगुणौ क्षिण्यन मत्प्रियाचारर्मणा । तत्त्वज्ञानमिद प्रोक्त सगृह्य च निगृह्य च । योगी समाधये शश्वद्यनेन दमयेन्मन ॥९३॥ विपयेषु च रागस्तु सुखहेतुत्वनिश्चयात् ॥१४॥ जिते मनसि वै शश्वद्विश्व तेन विजीयते । स मिथ्याज्ञानरूपत्वात्तत्त्वज्ञानैरपोह्यते । निते मनसि शुद्धा मे तनुरन्मिपति खयम् ।। तद्विनिश्चयवाचे च हेतुत्व नैव सिध्यति ।।१०५॥ अहेतून विषयान् कश्चिनाददीत स्वसिद्धये । समन्तचिदचिद्वेदतन्त्रयन्त्रविधायिनि । यदिद तत्वविज्ञान तस्य यच्छीलन मुहु ॥१०६।। विधानि सर्पभोगाना नमस्ते पवजासने ।। ९५ ।। सोऽभ्यास इति तत्त्वज्ञैस्तत्त्वशास्त्रेषु शद्यते । विपयप्रवण शश्वञ्चपल वलसद् न्ढम् । सूक्ष्मे महत्यणौ स्थूले स्थिरे च चलवस्तुनि ।।१०।। भागु दूरगमव्यक्त दम्यते केन तन्मन || ९६ ।। या तिष्ठति यश्चित्त धार्यतेऽभ्यास एपु वै । श्री- पैराग्याभ्यासयोगेन यतमानेन योगिना ।।१०८॥ दुर्दम दुर्धर शवदणु टर्योवमुत्क्रमम् । पैराग्याभ्यासनिप्राध तन्मन सक्र चश्चलम् ।। दम्यते मन उद्दाम तत शाम्यति तद् ध्रुवम् । शन रागन्तु विपये रक्ति सभानाभ्यासयोगना। तत्त्नारमिन्दसदोहविहारचतुरनमे ।। १०९।। तदभारश्च वैराग्य तत्त्वज्ञानेन जन्यते ।। ९८॥ मधुजिन्मानसावासे नमस्ते पङ्घजासने । दौरात्म्यं विपयाणा यत्तत्त्वज्ञान तु तमति । अभ्यासेन,यथा चित्त दम्यते घरपद् दृढम ॥ चतुर्था लमयेत्तर दौरात्म्य प्रशया मुधी ।। ९९॥ त प्रदर्शय पन्थान नमस्त पद्मसभरे। यो याशो यतो यम्मे भारोऽयमिति चिन्तयेन। श्री- विषया बन्धनात्मानो विपिण्यन्ति रपसेरिन। वियत्यूयं तनूभूते जवात् पतति पत्रिणि ॥११२|| अव्यक्ताद्वपत्तिमापन्ना मर्न ते मुग्यदुग्ययो । अग्धत्या तथा सूत्मे शनश्चित्त निरोधयेत् । तेच नेर सममिद्धा विषया विपयेपिणाम ।। शेरे महति या चित्तमनन्ते या विभावयेत् ।। - प्रगयन्न्यादीनि पट् । १००. विपिश्यन्ति, रमन्नीत्यर्थ 1 "रिन् पन्धने " इति धातु । १११-१२२. प्रथम वस्तूनि यया प्रनयन्ते तथा तेपु चित निवेश्य, प्रमेण ततो वैगन्यमपाच, पथात् तत्त्वानुगंधाने सनिशनीयमितीममर्थ सदृष्टान्नमाह-वियतीत्या- पिनन एर या AG पदमा ·त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः १७५ परिभ्रमति वा चक्रे यत् सूक्ष्ममणु विद्यते । ईशेशितव्यसभेदं यत्पुंरुपं परावरम् । मानस्तत्रैव संयोज्य भ्रामयेद्धमता समम् ।। ११३।। सूर्यस्थं संस्मरेत्तत्तु स्त्रीरूपं पञ्चविन्दुकम्॥११६।। तथाश्वत्थदलाण चलता चालयेन्मनः । इति ते तारिकारूपं सर्वतः सौम्य दर्शितम् । तिष्ठति स्थापयश्चित्तं गच्छता गमयेन्मनः ।।११४॥ इत्थं विज्ञाततत्त्वस्व ज्ञेयं नैवान्यदिप्यते ॥११७।। प्रदर्शनार्थमुक्तस्ते प्रकारोऽयं पुरंदर। इतीयं पिण्डसिद्धिरते लेहातः शक्र दर्शिता । भनेन दमयंश्चित्तं परं योगमवाप्स्यति ॥ ११५॥ संज्ञामूर्तिविधानं च साधनं चाय मे शृणु ॥११॥ इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्ने नानायोगप्रकाशो नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः दिना । तनूभूत इति । दूरदेशोत्सवनेनाल्पपरिमाणतया दृश्य इत्यर्थः। ११३. एवं चक्रादि- दृष्टान्तेऽपि । इति त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः भीरसग A.; भीनदय B.

·चतुश्चत्वारिशोऽध्यायः योगिभिर्यतमानैर्वा मया नारायणेन वा। नमस्ते चिदचिद्वर्गसरक्षणविचक्षणे । शक्य प्रभाव आख्यातु सज्ञायात्रिदशेश्वर ॥१०॥ जगद्विधानशिल्पिन्यै विष्णुपल्यै नमोऽस्तु त॥१॥ शुभानुबन्धमान तु सज्ञेष्ट परमक्षरम । स्थूलसूक्ष्मपरात्मानो भेदा पूर्व प्रदर्शिता 11 पिण्डिताण झास्याश्च सिद्धय साधनानि च ॥ ताराया बीजपिण्डादिभेद दर्शय मेऽम्बुजे ॥२॥ स्मरन् सततमभ्यासात्तन्मयीकृतविग्रह । श्री- योगी ममयता प्राप्य मद्भाव प्रतिपद्यते ।।१२।। एको नारायण श्रीमान् पूर्णपाड्गुण्यविग्रह । एकाह परमा तस्य शक्ति पाड्गुण्यविग्रहा ॥३॥ अह वा बोधिता तेन साक्षात्कारमुपेयुपी । विदधे सकल काम स योगी य यमिच्छति॥१३॥ लोकाननुजिघृक्षन्ती शश्वज्ज्ञानक्रियात्मना । साह तारिक्या तन्वा पोपयामि पुनामि च ॥४॥ इति सज्ञामनु शक्र लेशत सप्रदर्शित । पदमन्त्रमिदानी मे शृणु त्व सर्वसाधकम् ॥१४॥ तस्या परादिभावस्ते शक पूर्व निदर्शित । वीजपिण्डादिकान् भेदान् गदन्त्या मे निशामय॥ विभज्य नायमुद्धार्यो न च लेरयस्तथापि च । अविप्लवाय रूपस्य स्वरूपमुपदिश्यते ॥ १५ ॥ या परा दर्शिता पूर्व यादृशी सा निधात्मना । साहता तादृशी शक तारिकानीजमुच्यते ॥६॥ ओं ३, ह्रीं ३, श्री ३, ओं, आ ३, हौं ३, हस ३, ओं ह्रीं श्रीं नमो विष्णवे । ओं ह्रीं श्रीं नमो सूर्यानलस्थिता विष्णुपिण्डव्योमेशशेसरा । नारायणाय । ओं ह्रीं श्रीं नमो भगवते वासुदेवाय । पौरश्चरणिको योगस्तस्या सिद्विश्व दर्शिता ॥ ७॥ ओं ह्रीं श्रीं, सज्ञारया तारिकाया हि योगिमि शक्र सेव्यते । 'जित ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन । तामद्यावधानरत्व गदन्त्या मे निझामय ।। ८ ।। नमस्तेऽस्तु हृपीकेश महापुरुप पूर्वज ।। शुद्धमेकमुपादाय स्वाहया शन योजयेत् । ओं ह्रीं श्रीं भगवन् विष्णो नारायण वासुदेव अयं सझामनुर्यागिदेवनह्मादिपूजित ॥९॥ पुण्डरीकाक्ष लक्ष्मीपते पुरुपोत्तम जगदादे जगन्मध्य ७. ही इति वीजमन्त्र । ९. शुद्ध, बीजमित्यर्थ । ११. शुभ शकार । 4 निदर्शिता BCF निशामित CF ब्रापिपृजित A C ही ३, इस ३, श्री नमो रिणवे B I omits श्री ३, ओं आ ३ 7जित ते पुण्डरीव मदापुरमणपज । नमस्तेऽस्तु हपीरा नमस्त विश्वमापन !!! समान् कामान् C.

·चतुश्वत्वारिंशोऽध्यायः १७७ जगनिधन श्रीनिवास भगवन्तमभिगच्छामि । मंग- णामप्रवीणस्वभावाय परमसूदमस्थूलरूपसूक्ष्मायै वन्तं प्रपद्ये । भगवन्तं गतोऽस्मि । भगवन्तमभ्यर्थये। विष्णुपन्यै पञ्चविन्दवे हिं हिं हिं स्वाहा । भगवदनुध्यातोऽहम् । भगवत्सरिकरभूतोऽहम् । भग- वदनुज्ञातोऽहम् । भगवति सृष्टोऽहम् । भगवत्प्रसा- ओं ह्रीं श्रीं आं ह्रीं ह्रीं ह्रीं नमः स्वसंकल्प- दात् भगवन्मयीं भगवती तारिकामयीं लक्ष्मी पदैरा- समीरणसमीर्यमाणवहुविधजीयकोशहपत्पुञ्जाये क- वर्तयिष्यामि । तद्यथा-ओं श्रीं ह्रीं गुरुभ्यो गुरु- लितकालकाल्यविकल्पभेदफेनपिण्डनिवहायै वि- पत्नीभ्यः। ओं श्रीं ह्रीं परमगुरुभ्यः परमगुरु- लासनिदर्शितभोक्तृभोग्यभोगोपकरणभोगसंपदेकमहा- पत्नीभ्यः । ओं ही श्री परमेष्टिने परमेष्टिन्य। ओं ही सिन्धवे परमसूक्ष्मस्थूलरूपरथूलायै विष्णुपल्यै पञ्च- श्री पूर्वसिद्धेभ्यः पूर्वसिद्धाभ्यः । ओं ह्रीं श्री लक्ष्मी- विन्दवे ही ही ही स्वाहा । योगिभ्यो लक्ष्मीयोगिनीभ्यो नमो नमः । ओं ह्रीं श्रीं नमः समस्तजगदुपकारस्वीकृतबुद्धि- ऑ ही श्री ई नमः संसिद्धिसमृद्धयादिप्रदायै मनोऽङ्गप्रत्यङ्गसुन्दराये विधाचतुष्टयसमुन्मेपितसम- परमेकरस्याये परमहंसि समस्तजनवाइमनसवा- स्तजनलक्ष्मीकीर्तिजयामायाप्रभावात्मसमस्तसंपदेक- मातिवर्तिन्य निरारम्भस्तिमितनिरञ्जनपरमानन्दसंदो- निधये समस्तशक्तिचक्रसूत्रधारायै समस्तजनभोग- हमहार्णवस्वरूपे परपरायै विष्णुविष्णुपल्यै विविष्णु सौभाग्यदायिनि विविधविषयोपप्लवप्रशमनि नारा- ई स्वाहा । यणाङ्कस्थिताय ओं ह्रीं श्रीं नमो नारायणाय लक्ष्मी- नारायणाभ्यां स्वाहा । श्रीं ह्रीं ओं। ओं ह्रीं श्रीं ई- नमो निरन्तरप्रथमानप्रथमसाम- रस्याय स्वस्वातन्त्र्यसमुन्मिपितनिमिपोन्मेपपरंपरारम्भे इति ते दर्शितः सोऽयं पदमन्त्रो महाद्भुतः स्वच्छन्दस्पन्दमानविज्ञानवारिधये परसूक्ष्माय विष्णु माह्यो गुरुमुसादेव कृतदीक्षं मनीपिभिः ॥१६॥ पल्यै मायाये ई स्वाहा। अस्यामधीयमानायामादर्श इव निर्मले। ओं श्रीं ह्रीं श्रीं ई नमः स्वसंकल्पयल- विद्यायां संप्रकाशेऽहं यावती यास्मि यादशी ।। समुन्मीलितभगवद्वयानिभावस्वभावे म्वेच्छावेशवि 'संबोधितस्यतत्त्वार्या सर्वसिद्धाभिनन्दिता। जृम्भमाणसत्ताविभूतिमूर्तिकारचतुरगुणग्रामयुगत्रिक- अगसंततिमस्यास्तु गदन्त्या मे निशामय ।। १८॥ महोर्मिजालाय विष्णुपल्यै पञ्चविन्दचे ई स्वाहा । प्रकाशानन्दसाराहं तदन्ते सर्वदर्शिनि । ओं ही श्री हिं हिं हि नमो नित्योदितमहा सत्सत्त्वव्यक्षिके चाथ परब्रह्म तदन्तिके ।।१९।। नन्दपरमसुन्दरभगवद्विमप्रकाशे विविधसिद्धाञ्ज- मापदे पाइगुष्पासरमयपरमसत्तापपरमव्योम- ततो भगवतीत्येव विष्णुपनि तदन्तिये। प्रभावे विचित्रानन्दनिर्मलमुन्दरभोगजालमकारपरि- ज्ञानं जातियुतं याच्य हृन्मन्त्रोऽयं महाद्भुतः॥ तत्संबन्ध एव विशेषः । श्री स्वाहा इति संज्ञामन्त्रः । १९. मों प्रकाशानन्दसारे सर्वदर्शिनि सत्मत्त्वव्यजिके परब्रह्मरूपे भगवति विष्णुपनि ज्ञानाय हृदयाय नमः । जाति: स्वाहाशब्दः । भी Cr. प्रमा. मुपोधित B. * A. पये B. I. omts दि हिं. सरेश्वरि रिलय B.F.

·१७८ टक्ष्मीतन्त्रम् अव्याहतानन्दगते तदन्ते परमेश्वरि । "कूटे धैफुण्ठपूर्वे तु विश्वाप्यायानलस्थिता । सर्वोपरि स्थिते शेपं हृन्मन्त्र इव जातियुक् ॥ कर्मश्रीरियमुद्दिष्टा मायाव्योमेशभूपिता ॥३२ अहं च शक्तिसंपूर्णे जगत्प्रकृतिके तथा । उत्तमादिकरालान्ते कपिलानलचारिणी । ज्ञानवैश्वानरशिखे शेपं पूर्ववदिष्यते ।। २२ ।। भूतश्रीरियमुद्दिष्टा मायाव्योमेशभूपिता ॥३३॥ प्राणाप्राणमयोन्मेपमहास्पन्दमयीति च । ब्रह्मश्रीपूर्विका एता अष्टौ पद्मदलाटगाः। सर्वाश्रमपदातीते क्वचं पूर्वशेषवत् ।। २३ ।। पदमूर्तेस्तारिकायाः परिचाराः प्रकीर्तिताः ॥ ३४॥ विकारविधुरे चाथ स्वस्वभावस्तथोच्यते । सर्वास्ताः पद्मगर्भाभाः प्रसन्नाननपङ्कजाः। महावीर्यमयीत्येवमत्रं पूर्वोक्तशेपवत् ॥ २४ ॥ वाहुद्वन्द्वे धारयन्त्यः प्रफुल्लं पङ्कजद्वयम् ॥ ३५ ॥ परानपेक्षसामर्थ्य सर्वप्रसविनीति च । ब्रह्मश्रीः पूर्वहस्ताभ्यां ब्रह्माञ्जलिकरी शुभा। अन्ते वोधमयीत्येवं नेत्रं पूर्वोक्तशेपवत् ॥ २५॥ पूर्वाभ्यां धारणालक्ष्मीः शुद्धाशुद्धविभाजिनी ।। पञ्चके ब्रह्मणां कूटे शान्तानलविहारिणी। पूर्वाभ्यां पुरुपश्रीस्तु प्रसादाञ्जलिकारिणी। ब्रह्मश्री म मायेयं व्योमेशकृतशेखरा ॥२६॥ पूर्वाभ्यां प्रकृतिश्रीस्तु पाशाङ्कुशविधारिणी ॥ चतुष्के धारणाकूटे सूक्ष्मानलविहारिणी। अन्तःकरणलक्ष्मीस्तु तर्कमुद्राविधारिणी । धारणाश्रीरियं मायाव्योमेशकृतशेखरा ।। २७ ।। अधोमुखे पाणितले कनिष्ठानामिकाद्वयम् ॥ ३८ ॥ प्रधानानलपीठस्था व्योमेशकृतशेखरा। फुश्चयेद्धारयेदन्यदगुल्योतियं सह । पुरपश्रीरियं ज्ञेया चेतनौघप्रसारिणी ।। २८ ।। विशिष्य धारयेत्तद्वद्गुष्ठं प्रोन्नतं बलात्॥३९॥ ध्ववानलस्थिता मायाव्योमेशकृतशेसरा। उन्नते दक्षिणतले बहिर्मुखमवस्थिते । प्रधानश्रीरियं ज्ञेया सर्वचेतनकारिणी ।। २९ ।। सनिवेशस्तथा कार्य एषा मुद्रा तु तार्किकी॥४०॥ वामनादिपवित्रान्ते पवित्रानलगामिनी। तथाविधे करद्वन्द्वे व्याख्यामुद्रा तु या भवेत् । अन्तःकरणश्रीर्मायाव्योमेशकृतशेखरा ॥३०॥ ज्ञानश्रियस्तु सा मुद्रा कर्मलक्ष्म्या नियोध मे ॥ नरादिताललक्ष्मान्ते स्रग्धरानलचारिणी। करणव्यामृतौ पाणी ससरम्भोद्यमौ सदा । ज्ञानश्रीरियमुद्दिष्टा मायाव्योमेशभूपिता ।। ३१ ।। एपा मुद्रा समुद्दिष्टा कर्मलक्ष्म्या महामते ।। ४ ।। २१. ओं अयाहतानन्दगते परमेश्वरि सर्वोपरि स्थिते ज्ञानाय शिरसे नमः । २६. ओं ५ श्री इति ब्रह्मश्रीमन्त्रः । २७. अं४ यी इति धारणाश्रीमन्त्र । २८. ग्री इति पुरुषश्रीमन्त्र. । २९. श्री इति प्रधानश्रीमन्त्रः । ३०. बफ पंप्री इति अन्त:- करणश्रीमन्त्रः । ३१. नं धं दं थं तं त्री इति ज्ञानश्रीमन्त्रः । ३२. णं डं डं ठर ट्री इति कर्मश्रीमन्त्रः। ३३. चं झं जं छ चं ईधं गं खं कं क्री इति भूतश्रीमन्त्रः । सर्वेश्वरि P. हि B.C. धारिणी A. +B.F.omst four lines from here.

·चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः १७९ भूतलक्ष्म्याः करौ पूर्वी नानाभोगप्रदायिनौ । यथा हि चन्द्रिकां दृष्ट्वा नृणां चेतः प्रसीदति । महालक्ष्मीमयं कूटमेक सर्वसुखावहम् ॥४३॥ विद्यामिमां तथा दृष्वा योगिनां हृत्प्रसीदति ॥५४॥ शृणु मे सावधानेन चेतसा बलसूदन । न यमादिपरिक्शा आसनव्यसनं न च । गरुडादिकरालान्तं तं नरः प्रोद्धरक्रमात् ॥४४॥ न प्राणायामतः केशो नैव फिचिदिहेप्यते ॥५५॥ करालानलगां मायां सव्योमेशामथोचरेत् । महालक्ष्मीमयं कूटं महाश्रीरस्य देवता॥ ४५ ॥ सुसासीनः प्रसन्नात्मा यथेष्टासनविग्रहः । अभ्यस्य मनसा विद्यामिमां सिद्धि नियच्छति ॥ एकानेकस्वभावा सा साकारा च निराकृतिः । अनन्तवक्त्रानन्तपदा तथानन्तकरा परा ॥४६॥ यथा नद्यो नदाश्चैव संप्लवन्ते महोदधौ । आधाराधेयभावेन सर्वत्रावस्थिता सदा। एवं सर्वाः परा विद्याः सप्लवन्ते पदात्मनि ।। नानावर्णा तथा नानाशस्त्रप्रामौघसंफुला ॥४७॥ असंख्येयानि रत्नानि यथा नदनदीपतौ । रा सौम्या समासीना नानासंपत्प्रकर्पिणी। असंख्येयानि तेजांसि पदमूर्ती तथा विदुः ।।८।। सर्वत्र 'सुलभा ध्येया कमलोदरभास्वरा ।। ४८ ॥ यथान्नं मधुसंसृष्टं मधु चान्नेन संयुतम् । इयमेव विपर्यस्ता गरुडान्ता महामते। एवं वीजादयो भावास्तारायाः प्रीतिदायिनः ।। पूर्ववद्रूपतो ध्येया पूर्वोक्तफलदायिनी ।। ४९ ।। स्वरद्विसप्तकं देव्याः किरणत्वेन संस्थितम् । अहं नारायणाङ्कस्था सर्वलोकमहेश्वरी। 'सर्वसपन्मयी ध्येया पदमूर्तिर्विवक्षिता ।। ६० ।। विन्दुराधारभावेन सृष्टिः स्वं रूपमूर्जितम् ।।५।। इति ते तारिकामूर्तिः पदाख्या संप्रदर्शिता । अहमेव पुनः शक्र परा करुणयोद्यता। अवधानवदस्यां त्वं सदा चेतो निवेशय ॥५१॥ साधकानां हितार्थाय मनसो भावनाय च ॥६१।। शतकोटिप्रविस्तारालक्ष्मीतन्त्रमहार्णवात् । असण्डा परिपूर्णा हि चतुर्धात्मानमात्मना। अयं सारः समुद्धृत्य स्निग्धया दर्शितो मया ॥५२॥ इमां विद्यामयीं मूर्ति विभजामि हितैषीणी ॥२॥ अवस्थायां मयि पुरा देवदेवो जनार्दनः। विभक्तानां तु मूर्तीनां मन्मयीनां पुरंदर । उनहारारविन्दाक्षो विद्यां मत्प्रीतये पराम् ॥५३॥ विधि चतसृणां त्वं मे यथावच्छोतुमर्हसि ॥६३|| इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्वे रहस्यप्रकाशो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः ४४. महालक्ष्मीमन्त्रः--क्षं इत्यारभ्य के इति पर्यन्तं पठित्वा क्री इति पठेत् । ५२. शतेत्यादि । अनेन मूलभूतं लक्ष्मीतन्त्रं शतकोटिग्रन्थपरिमितमित्युक्तं भवति। ६२. चतुधेति । लक्ष्मीकीर्तिजयामायाख्याश्चतस्रो विधा अनन्तराध्याये वक्ष्यन्ते । इति चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः 1 सुमगा A.F.G. पराकारा यथोचता A.G. तथा A. ६शतुमईसि C. ३ पदाध्वनि A.G. श्रीपञ्चपन A.; पाञ्चरात्रे B. 4 संपत्समृद्धथै या C. F. लक्ष्मीतन्त्रे सारे F.

·पञ्चचत्वारिशोऽध्यायः श्री- अह नारायणी देवी पूर्वपामपि पूर्वजा। साक्षाद्भगरतो विष्णोर्लक्ष्मी श्रीरनपायिनी ॥१॥ निभजामि स्वया शक्त्या चतुर्धात्मानमात्मना । लक्ष्मी कीर्तिर्जया माया चतस्रो मूर्तयश्च ता ।। या सा शक्ति परा लक्ष्मीरहताह विभोर्हरे । विभनन्ती समात्मान चतुर्वा जगतो हिते॥३॥ अहमेन पराहता भवामि प्रथमा तनु । लक्ष्मी म महाभागा सवैश्वर्यफलप्रदा ॥४॥ कीतिर्नाम द्वितीया मे तनु सत्पीर्तिदायिनी । जया नाम तृतीया मे तनुर्विजयदायिनी ॥ ५॥ माया नाम चतुर्थी मे सर्वाश्चर्यश्री तनु । लक्ष्मी कीनिर्जया मायेत्येव नारायणाश्रया ॥६॥ नारायणाश्रयाया मे मूर्तय परमोग्यला । रमशक्तिनिचयोपेता निराकारास्तु निष्कला ॥७॥ सूर्यम्य रदमयो यद्वदूर्मयश्वाम्युरिव । सर्वेश्वर्यप्रभावे तु लक्ष्मीलक्ष्मीपते स्थिता ॥ ८॥ नानाविगेपलक्ष्मीमि कोटिसरयामिराता। कीर्तिस्तथाविधा नैव विभिना विग्रहे निभो ॥५॥ तनास्ति यन हि तया व्याप्त सामान्यदेहया । यस्य यनच या कीर्ति ससामर्थ्यात्प्रजायतो॥१०॥ सा सा रूपरिशेपोऽस्या सामान्यात्मन उत्थिता । जया जयेश्वरस्यैव व्याप्तिभावेन सस्थिता ॥ ११॥ या काचिद्वियते माया जगत्यस्मिन् सुरादिषु । भगवन्माययोद्भूता ता मा विद्धि सुरेश्वर ।। १२ ॥ तदीय निप्पल रूप मदीय च विहाय वै। कोऽस्मिंस्तत्त्योदधौ चास्ति' चतुर्धा सुरसत्तम ।। भगनन्छक्तिभि सम्यगाभिर्योगविभाविता । रमालोकज्ञानसामर्थ्यान् साकारत्वमुपागता ||१|| ध्यातल्या साधकथ्रेष्टेरिज्या पूयाश्च सिद्धये । तासा ममादिभूताया लक्ष्म्या मूर्ति निशामय ॥ - सौम्यवस्ता सौम्यनेना द्विभुना चारघुण्डन्ग। पद्मगर्भोपमा कान्या मेसलादाममण्टिता ॥ १६॥ ८. लक्ष्मीपते सपंचयं प्रभार इत्यादिक लक्ष्म्यायत्तमित्यर्थ । न चैतारता मगवत पारतन्य न्यूनता वा । गुणाहिती यतिगयो गुणिनि प्राशम्त्य वर्षयति । आतुश्वामि- युक्ता ---"म्बत श्रीम्ब विष्णो स्वमसि तत एवैप भगवाम्बटायद्धि वेऽप्यभटपराधीन- विमर । म्पया दीप्त्या रन स्वदपि महा न निगुणं न उष्ठम्यातत्य भाति च न चन्याहितगुणम् ॥” इति । १३. चतुर्था, यासुदेवसपणायामना लक्ष्मीकान्याद्या मना च।१५. योगविमाविता लक्ष्मीन्यदय ध्यातव्या इत्ययय । १५. प्रथम लक्ष्मीम्पमाद . एमी पापी G तत्यारपारम्ति I ·पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः श्वेतमाल्याम्बरधरा हारकेयूरमण्डिता । वह्निजायां तदन्ते च मूर्तिमन्त्री ममेदृशः । सर्वलक्षणसंपन्ना पीनतुगधनस्तनी ॥१७॥ विंशत्यर्णः स्मृतः सोऽयं साक्षालक्ष्मीसमाह्वयः।। प्रबुद्धोत्पलविस्तीर्णलोचना सुस्मितानना । अङ्गमन्त्रं नियोधास्या यथावद् वृत्रसूदन । चरद्विरेफपटलतुल्यैर्युक्ता तथालकैः ॥ १८ ॥ शान्तमादाय तस्यान्ते विन्यसेत् पुरुपेश्वरम् ॥२७॥ ललाटे तिलकं चित्रं वहन्ती च मनोहरम् । अनलं तद्धःस्थं च पिण्डमेतत्त्रयं स्मृतम् । आरक्ताधररत्ना च वंशमुक्ताफलद्विजा ॥१९॥ अन्ते युगादिमायोज्य “ह्याद्यन्तस्वरपट्कयोः ।। अर्धचन्द्रललाटा च नीलकुञ्चितमूर्धजा । चन्द्रिणं व्यापिनं चैव सर्वेपामुपरि न्यसेत् । पाशाङ्कुशधरा देवी धर्मकामार्थमोक्षदा ॥२०॥ विद्धि पड् हृदयादीनि तान्यस्त्रान्तानि वासव ।। बद्धपद्मासना चैव मफुटोत्तमशोभिता । लक्ष्मीसखीनामधुना मन्त्रानेतान्निशामय । एवं ध्येयाहमीशाना लक्ष्मीन्यूहस्थित्ता सती ।।२१।। सत्यं तत्स्थं वराहं च मायान्तममृतं तथा।।३०।। मन्त्रमस्याः प्रवक्ष्यामि तं मे निगदित शृणु। वरुणं रामयुक्तं च चत्वारो वीजनायकाः। : तारिका नाम यद्वीज हृदयं तत्परं मम ॥ २२॥ चन्द्री व्यापी क्रमाद्योज्यौ सर्वेषां मूर्ध्नि वै ततः॥ पूर्व प्रणवमादाय तदन्ते तां नियोजयेत् । ऋद्धिवृद्धिः समृद्धिश्च विभूतिश्च सखीगणः । द्वयक्षरं तु ततो लक्ष्म्यै नमश्चान्ते नियोजयेत् ।। तारं वीजं ततः संज्ञा स्याहा चासां मनुः स्मृतः॥ ततः परमशब्दं तु तदन्ते पुरुपेश्वरम् । सख्यश्चतस्र एताः स्युर्द्विभुजाः सौम्यदर्शनाः । आनन्दिनं च गरुडं वरुणं च समुद्धरेत् ॥ २४॥ पद्मकोशमतीकाशाः श्रीवृक्षचमराङ्किताः॥३३॥ स्थितायैपदमस्यान्ते भूयो मद्धृदयं पठेत् । पद्मासनोपविष्टाश्च प्रेक्षमाणा मदाननम् । अनुवीजं तदन्ते च मद्बीजं पुनरुत्तमम् ।। २५ ॥ एवं ध्येयास्तु सख्यस्ताश्चतुरोऽनुचरामशृणु ॥३४॥ ---तासामित्यादिना। १८, चरन्तीति चराः । भ्रमणशीला इत्यर्थः। २२. तारिका हीमन्त्रः । २३-२६. ओ ही लक्ष्म्यै नमः परमलक्षावस्थितायै ही श्री ही स्वाहा इति विंशत्यक्षरो मूर्तिमन्त्रः । २७-२९. अङ्गमन्त्र इति । हृदयाघगमन्त्र इत्यर्थः । मन्त्रानुद्धरति -~-शान्तमित्यादिना । श्लं, रिंलू, इलु, श्लू, श्ले, स्ट्रा इत्येतैः प्रत्येकं टं इति संयोजनेन मन्त्रा उद्धृता भवन्ति । ३०. ऋद्धिः, वृद्धिः, समृद्धिः, विभूतिरिति चतस्रो लक्ष्मीसख्यः । तासां बीजमन्त्राः , , सिं, वि इति प्रत्येकं टं इति सहिताः । ३२. ओं कंटं ऋद्धयै 1 चल I. ३ अन्तर्यागादि B.C मायाकं. निगदत: A. 'हृद्यन्ते B.-1 ·१८२ लक्ष्मीतन्त्रम् लापण्य सुभगश्चैव सौभाग्यश्च तृतीयक । अङ्गमन्त्रानियोधाय गदन्त्या में निशामय । चतुर्थ सौमनस्यश्च चत्वारोऽनुचरा मम ।।३५॥ करालमनलारूढ कृत्वा सयोज्य पूर्ववत् ॥४५॥ चतुर्भुजा सौम्यवक्त्रा नीलकौशेयवासस । आनदायै स्वरैश्चन्द्रिव्यापियुक्त श्रियो यथा । दधत पद्मकुम्भौ च नलिनीध्वजमेव च ॥३६॥ अङ्गमन्त्रा इमे कीर्ते सखीरूपमनूञ्छृणु ॥४६॥ प्रफुल्लामलक्ष च चतुर्मि स्वभुजे शुभै । झुति' सरस्वती मेधा श्रुति सरय इमा स्मृता । मन्त्रानेपा प्रवक्ष्यामि तत्चतस्तानियोध मे ॥३७॥ द्विभुजा हेमवर्णाभा कीर्तिरूपा स्मितानना ।। विबुधस्त्वादिदेवाव्य सोमोऽथ भुवनस्थिति। सुपुस्तक करे वामे दक्षिणे चामर करे। द्विघामृत समानाय भूधराभ्या नियोजयेत् ॥३८॥ मन्त्रान् कीर्तिसखीना तु गदन्त्या मे निशामय॥ चन्द्रिव्यापिसमेतानि स्मरेद्धीनानि तत्त्वत । मदन चामृत चैन प्रधान शकर तथा । तार वीन तत सज्ञा नमश्चाते मनो स्मृत ॥३९|| एतान् कृत्यानलारूढान् मायया परिभूपयेत् ।। एतत् साङ्गपरीवार लक्ष्मीरूप निदर्शितम् । चद्रिण व्यापिन दद्यात् सखीमन्त्रानिमान स्मरेत्। , --कीरियाया द्वितीयाया मूर्त रूपादिक शृणु ॥४०॥ कीर्तेरनुचराणा तु नामरूपादिक शृणु ॥५०॥ रूपेण सदृशी लक्ष्म्या वर्णतश्चम्पप्रभा। वागीशो जयदश्चैव प्रसादत्राण एव च । शेपे लक्ष्मीसमा रूपे मूर्तिमन्त्रानिवोध मे ॥४१॥ ध्येया किंशुकरर्णाभा 'कान्तरूपा मनोहरा ।। तार मद्धृदय पश्चात् करालो विष्णुसयुत । श्वेताम्बराश्चतुर्हस्ता सर्वाभरणभूषिता । स्रग्धरश्वानरारूढ ऐश्वर्यपरिभूपित ॥ ४२ ॥ वामदक्षिणहस्ताभ्या मुख्याभ्या तेपु चिन्तयेत् ।। नम सदोदितानन्दविग्रहायेपद तत । शङ्खमि दुशताभ च क्दम्बाख्य महामम् । मदीन कमलारूढमनल निष्णुभूपितम् ।। ४३ ॥ सपुष्प पट्पदोपेतमपराभ्या नियोध मे ॥ ५३॥ च्यापिना च समायुक्तमन्ते वीरमिद स्मरेत् । पूर्णच द्रोपम वामे दर्पण दक्षिणे करे । स्वाहापद् मनु सोऽय विंशत्यणस्तु कीर्तित ॥४४॥ मयूरव्यजन शुभ्र दधतश्चारलोचना |॥५४॥ स्वाहा इत्यादयो मन्त्रा । ३५. लक्ष्म्यनुचरा सपण्यादय । ३८. अनुचरमन्त्रा उच्यन्ते- विध इत्यादिना । रा, सु, सौं, सौ, ट इति वीनमन्त्रा । ३९. ओ ला ट रावप्याय नम इत्यादयो मन्त्रा । ४०. ओ ही का नम सदोदितानन्दविग्रहाय ही श्री स्वाहा इति विंशत्यों मन । ४५. अगमन्त्रा का श्री इत्यादिका लक्ष्म्या इव ज्ञेया । ४६. सतीत्यादि । ससी तासा रूपाणि मनूश्च शृश्चित्यर्थ । ४९. मदन- मित्यादि । ग्री, सी, ग्री, श्री, ट इति मन्त्रा । ५१. कीर्तेरनुचरा यागीशादय । 1स्सिा B1 धमपदय Bc.r स्पादि तपशु AG यान्ति Br चBC.F ·पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः वराहमादिदेवाव्यमप्रमेयं च केवलम् । स्वरैर्विभूपयेत् प्राग्वञ्चन्द्रिव्यापिसमन्वितैः । सवित्रमनलारुदं स्रग्धरं च तथाविधम् ॥ ५५॥ अङ्गानि हृद्यादीनि जयायास्तानि संस्मरेत् ॥ आदिदेवान्वितं कृत्वा तेपामूचं सुयोजयेत् । जयन्ती विजया चैव तृतीया चापराजिता। चन्द्रिणं व्यापिनं चान्ते मन्त्रा अनुचराश्रिताः। सिद्धिश्चतुर्थो विज्ञेया जयासख्य इमाः स्मृताः॥ कीर्तेर्द्वितीयमूर्ते क्रमोऽयं परिकीर्तितः । अजितं विष्णुसंयुक्तं वरुणं चेद्धसंयुतम् । 3 -रूपादिकं तृतीयाया जयाया मे निशामय ।।५७।। केवलव्यापकं चैव सोममिष्टविभूपितम् ।।६६॥ रूपेण सदृशी लक्ष्म्या जया परमशोभना । चन्द्रिव्यापिसमायुक्तं कृत्या संयोज्य संज्ञया । तारश्च तारिका चैव जन्महन्ता चतुर्गतिः ।।५८॥ स्थाहामन्ते समायोज्य सखीमन्त्रानिमान स्मरेत्।। आदिदेवान्वितः पश्चात् स एवैश्वर्यसंयुतः । नीलनीरदवर्णाभाः प्रसन्नवदनेक्षणाः । तारमादाय तस्यान्ते कालं सपरमेश्वरम् ॥ ५९॥ पीताम्बरधराः सर्वाः सख्यः कनककुण्डलाः ।। व्यापको जन्महन्ता सरामोऽथ स्रग्धरस्तथा। सितचामरहस्ताश्च चित्रवेत्रलताकराः। आदिदेयान्वितो धर्ता प्रधानश्च तथाविधः ॥६॥ निरीक्षमाणा वदनं जयाया अजितस्य च ॥६९॥ वरुणोऽथामृतस्थश्च धन्वी रामविभूपितः । प्रतापी जयभद्रश्च तृतीयस्तु महाबलः । वैराजश्चादिदेवाव्यः शङ्ख ऐश्वर्यभूषितः ।।६१।। उत्साहश्चति वर्गोऽयं जयानुचरसंज्ञितः ॥ ७० ॥ तारिका शाश्वतोऽशेषभुवनाधारविष्णुमान् । रक्ताम्बरधराः सर्वे चतुर्हस्ता महाबलाः । व्योमेशभूपितश्चाथ वहिपत्नी ततः परम् ।। ६२ ।। धनुर्वाणकराश्चैव गदाचक्रधरास्तथा !! ७१ ॥ जयाया मूर्तिमन्त्रोऽयमङ्गमन्त्रान् नियोध मे। इत्थं तेऽनुचरा ज्ञेयाः पुष्पाभरणभूषिताः। जन्महन्तारमादाय कालपावकभूपितम् ॥ ६३ ॥ पद्मनाभोऽनलारूढोऽजितः कालस्तथैव च ॥७२॥ ५५. वराहो वकारः । पवित्रं पकारः । सम्धरः तकारः।५८. तारः प्रणवः । तारिका ही मन्त्रः। जन्महन्ता जकारः। चतुर्गतिः यकारः । ५९. कालः मकारः। परमेश्वरः विसर्गः। ६०, व्यापक: अकारः। रामः इकारः । धर्ता धकारः । प्रधानः मकारः । ६१. धन्वी थकारः । वैराजः सकारः । शङ्खः यकारः । ६२. शाश्वतः जकारः । विष्णुः इकारः । व्योमेशः अनुस्वारः । वहिपली स्वाहाकारः। ६३. कालपावकः रेफः। ६६. अजितः जकारः। वरणः कारः । इद्रः इकारः। सोमः सकारः। इप्टः इकारः । ६८. जयासखीनां रूपमाह- नीलेत्यादिना । ७०, जयानुचरा उच्यन्ते-प्रतापीत्यादिना । ७१. जयानुचराणां रूपमाह मूर्धसु योजयेत् A.G. नरम् A. B. F. ३ सिद्धसंयुतम् A. चेद्धसंशितम् C.; चेन्द्रर्दयुतम् F. 4 C. and G. omit three lines from here; कुन्दकुड्मलवर्णामाः प्रसन्नवदनेक्षणाः । पीताम्बरधराः सर्वाः प्रसन्नमुसपङ्कजाः ॥ A. 5F. omits this lune. 'ध्येया: A, B, ..

·१८४ लक्ष्मीतन्त्रम् उद्दामश्च सुरेशैते चन्द्रिव्यापिविभूपिता । चामराड्फुशहस्ताश्च बद्धपद्मासनस्थिता । प्रणवाद्या नमोऽन्ताश्च सज्ञया च समन्विता ॥ मन्नानासा प्रवक्ष्यामि शृणु त्व बलसूदन ।।८।। जयानुचरमन्त्रास्ते विज्ञेया वृत्रसूदन । प्रधान ओदनारूढो ध्रुवो रेफादिदेववान् । अय तृतीयमूर्तमें जयाया विधिरद्भुत ॥ ७४ ।। मदनो भुवनारूढो योऽनलैश्वर्यसयुत ॥८६॥ चतुर्थ्या सविधान मे मायामूर्निशामय । सर्वाश्चर्यकरी देवी देवदेवस्य शाहिण ॥७५॥ चन्द्रिव्यापियुता होते सर्वे प्रणवपीठगा । सज्ञास्वाहायुजो मायासखीमन्ना इमे स्मृता ।। माया नाम महाशक्तिस्तुरीया मे तनु परा। मायामयो महामोह शम्बरश्च कलीश्वर । रूपेण सदृशी लक्ष्म्या मूर्तिमन्त्र निशामय।।७६॥ चत्वारोऽनुचरा एते काकालीकजलोपमा ॥८॥ आदाय तारक पूर्व तारिका सदनु स्मरेत् । चतुर्भुजा महाकाया सौम्यवक्ता स्मितानना । मायायै च नम पश्चात् काल ओदनसस्थित ॥७७|| क्यूराभरणोपेता पीतकौशेयवासस ॥ ८९॥ वामधूसयुत सूर्य स्रग्धरो विष्णुभूपित । हारनूपुरसयुत्ता नानापुसुमभूपिता । केवरोऽसो नरान्त्योऽथ मदनो गोपनान्वित ।। तुपारधूलिधवला खड्गपाशक्रोद्यता ॥२०॥ पुण्डरीकोऽनलारूढो रामवास्तदनन्तरम् । घाण कार्मुकमन्यस्मिन्नातपन करद्वये । ताललक्ष्मादिदेवाट्य शङ्ख ऐश्वर्यसयुत ॥७९॥ प्रधानो गोपनोपेत केवरस्तदनन्तरम् ।। ९१ ।। तत पारोऽनलारूढो मायाव्यापिसमन्वित । शकर केवलश्चैव फेवल कमलस्तथा । मायानीजमिद दिव्यं तारियोर्ध्वस्थित स्मरेत् ।। चन्द्री व्यापी च सर्वेपा क्रमान्मूर्धसु विन्यसेत् ॥ यद्धिनाया तदन्ते स्याद्विशत्यों मनु स्मृत । तारकाद्या नमोऽन्ताश्च सज्ञया च समविता । अगान्यस्य प्रवक्ष्यामि तानि मे त्य निशामय ।। मन्त्रा मायामयादीना चतुणों वलसूदन ।। ९३ ॥ मायानीज समादाय गोपनादी स्वर क्रमान् । सर्येपामगमन्त्राणा ध्यान सामान्यमीरितम् । विभेला पूर्ववत् पार्या ह्यद्गक्लप्तिर्विपश्चिता ।।२।। मुद्राश्चाद्गसमेताना देवानामपि पासय ॥ ९४॥ मोहिनी धामणी दुर्गा प्रेरणी च मुरेश्वर । या पुरस्तामया प्रोता दर्शयेत्ता यथायधम् । मायामप्त्यश्चतग्रमा विझया रत्नमामुरा ॥३॥ एकैरा समस्ता या देवीरता भननर ।।९५॥ रायण्येन पीर्यण मौन्दर्यण प तेनसा। यथामति ययोमाई युज्यते परया श्रिया। मायानुल्या इमा देव्य मितयम्नानुरेपा पक्षा एताश्चतस्तन्थ्यो मे भगरलिरणामिका ॥१६॥ रखत्यादि। ७२. पमनाम पकार । अनित जार । फार मसर । उदाम टपर 1 ७७. अदन अपर । ७८. नर नकार । मदन मस्नर । गंपन आश्वर । ७०. पुरी सार । तरपना तायर । ८६. सर मार । मुग्नम् उपार ।

·पञ्चचत्वारिंशोऽध्याय १८५ याभिः स भगवान देव पूर्णरूपोऽवतिष्ठते । प्रसार्य चाग्रतो लग्ने मध्यमे द्वे सुरेश्वर । एकैक्स्था असख्याता शक्तयस्तत्तदात्मिका ॥९णा कनीयस्यौ ऋजूभूते समारभ्य करद्वयम् ॥१०८॥ अनन्तपरिवारास्ता इति शक्तिमय जगत् । फुर्याचैवातिसलग्न मणिबन्धावसानत । आसा चतसृणामेका शक्तीना परमेश्वरीम् ॥९८॥ ईपद्गुष्ठमूले तु मणिबन्ध करद्वयात् ॥ १०९॥ कुर्याद्विकसित चैव मुद्रपा बलसूदन । मूलभूता पराहता विष्णोस्तद्धर्मधर्मिणीम् । सर्वशक्तिमयी ता मा शक्तिचक्रस्य नायिकाम् ॥ महायोन्यभिधाना च निलोकजननी परा॥११०॥ वशीकुर्याजगत् सर्व कामतो यदि योजिता । प्रकाशानन्दयोरन्तरनुस्यूतामनुस्मरेत् । अग्नीपोमद्वयान्त स्था मध्यमार्गानुवर्तिनीम् ॥१०॥ अनानुष्ठानयत्ता स्त्री बद्धा दूरात् प्रदर्शयेत् ।।११।। अपराच्या मनोवृत्त्या 'मन्चीत मतिमान्नर। मुनीना गतसगाना क्षोभ जनयते क्षणात् । अस्तमानाय्य सौपुग्ने मार्गे सूर्यनिशाकरौ ॥१०॥ पुरुपोऽनाभियुक्तो वा दर्शयेद्वनितासु च ॥ ११२।। अपराचीनया वृत्त्या कुर्वीत मयि सस्थितिम् । निवृत्तकामधर्मासु चावलास्वथवा मुने । शक क्षुभ्यन्त्यमदनास्वाश्च सकामायास्तु का कथा।। देवदेवमये देवि सरसीरुहसस्थिते ॥ १०२ ॥ एपा साधारणी मुद्रा सर्वासामपि वासव । मुद्रा देवीसखीना च किंकराणा च मे वद । वक्ष्येऽथानुचराणा तु पोडशाना समासत ॥ श्री पृष्टलग्नौ करौ कृत्वा मोक्षयेत्तदनन्तरम् । देवीना दर्शिता मुद्रा पुरैव बलसूदन ।। १०३।। प्रदेशिनीयुग चैव कनिष्ठरयुगल तथा ॥ ११५ ॥ तत्सखीनामिदानी तु पोडशाना निबोध मे। अध तु सुस्पष्ट ताभ्या मध्य महामते । समुखौ तु क्रौ कृत्वा सुस्पष्टौ सुप्रसारितौ॥१०॥ कनिष्टिकाद्वयं लग्न विरल तर्जनीयुगम् ।। ११६ ॥ कनिष्टानामिकाभ्या वै युगल युगल हरेत् । मध्यमानामिकाया तु युग्म युग्म तु धारयेत् । मेलयेन्नखदेशाच यथा स्यादेकपिण्डवत् ॥१५॥ एकलन नसोद्देशाद्यावत्पर्व तु मध्यमम् ।। ११७ ।। अङ्गुलीभिश्चतसृभि पाणिमध्ये निराश्रयम् । ऊर्ध्ववानं सुरश्रेष्ठ समेन धरणेन तु । अगुप्ठौ दण्डवत्कृत्वा प्रान्तलग्नौ प्रसारितौ ।। सुस्पष्टौ लम्बमानो चाप्यगुष्ठौ चाप्यधोमुसौ ॥ अगुलीना चतसणा विश्रान्ती चोदरावधे। परस्पर तु दूरस्थौ मुद्रपा सर्वसामदा। सर्पकुण्डलपत्कृत्वा प्रयत्नात्तर्जनीद्वयम् ॥ १०७ ॥ स्वस्वमन्त्रयुता कार्या सर्वेपामियमेरिका ॥ ११९॥ - मध्या C.F IF omits four quarters from here 24 पद्म A ·लक्ष्मीतन्त्रम् साधारण्यायिमे प्रोचे मुद्रे सरयनुचारिणाम् । कोटिकोटिपरीवारा एकैकास्ताश्च वासव । इत्य सपरिवारामिस्ता मा चतसृमिर्युताम् ॥१२॥ एता प्रधानभूतास्ताश्वतत्र परिकीर्तिता ।।१२।। विभूतिभिरपास्येव मामेवान्ते समश्नुते । इति मे मूर्तिमन्त्राणामङ्गमन्त्रादिमि सह । विभूतयो ह्यनन्ता मे तत्वतात्तिक्सश्रया ॥ कथितस्ते समुद्देश साधनादीनि मे शृणु ॥१२३॥ इति श्रीपाश्चरागसारे लक्ष्मीतन्ने मूर्तिप्रकाशो नाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्याय १००. चतमृमिरिति । रक्ष्मीकीर्तिनयामायाभिरित्यर्थ । इति पञ्चचत्वारिंशोध्यायः ४प-c भी अगर A. B.

·षट्चत्वारिंशोऽध्यायः श्री:- लययागप्रयोगेण लक्ष्मीमन्त्रं तु केवलम् । अनुक्रमेण देवेश लदम्यादीनां च साधनम् । कृत्वावलोकनाद्यं तु ततो बाह्ये तु विन्यसेत् ॥ विविधानि च कर्माणि तन्मन्त्रेभ्योऽवधारय ॥१॥ मूतिमन्त्रयुतं मूलं कर्णिकोपरि वासंव। चतुरश्रं चतुर्दार कृत्वा पूर्वो दितं पुरम् । सफलाकलदेहं च सर्वमन्त्रान्वितं विभुम् ।। १० ॥ तन्मध्येऽष्टदलं पद्मं लिखेच्छुक्लारुणप्रभम् ॥ २॥ तदुत्सद्गगतां लक्ष्मी स्वमन्त्रेणावतार्य च। सितानि चतुरालिख्य कोणेषु स्वस्तिकानि च। पूर्वोक्तध्यानसंयुक्तो भोगमोक्षप्रसिद्धये ।। ११ ।। व्यापकत्वेन तु पुरा मणिबन्धमुखादितः॥३॥ तदाग्नेये तदीशाने यातवीयेऽथ चायवे । विन्यस्य मूलमन्त्रं च हस्ते देहे च केवलम् । चत्वारि हृदयादीनि नेत्रं केसरसंततौ ॥ १२ ॥ पश्चादादौ च हस्ताभ्यां लक्ष्मीमन्त्र तथा न्यसेत् ।। तदद्गानि च विन्यस्य हस्ते देहे यथा पुरा। तदने दक्षिणे पृष्ठे चामपार्श्वे क्रमान्न्यसेत् । तस्यानुगचतुष्कं यद्देवीनां तद्नु न्यसेत् ।।५।। चतुष्टयं तु ऋद्धयाचं द्विभुजं तु तथाकृति। प्रदेशिन्यादितो हस्तद्वये तदनु विग्रहे । पद्मगौरप्रतीकाशं श्रीवृक्षचमराङ्कितम् । उत्तमाओं तु "हन्मध्य ऊऊर्जानुद्वये तथा ।। ६ ।।/ पद्मासनेनोपविष्टं प्रेक्षमाणं सदाननम् ॥ १४ ॥ लावण्याद्यांश्च चतुरो ह्यनामादि करद्वये । स्वस्तिकानां तदीशादिकोणस्थाने निवेश्य तु । अगुप्टान्तं च विन्यस्य हस्ते देहे च वासव ।। लावण्याद्यचतुष्कं तु सौम्यवक्त्रं चतुर्भुजम् ।। दक्षिणे च तथा चामे स्कन्धे पक्षद्वये ततः। नीलकौशेययसनं पद्मधुम्भकरान्वितम् । न्यासं कृत्वा यथान्यायं श्रीकामोऽथ यजेद्धृदि । नलिनीध्वजहस्तं च सफलामलवृक्षधृत् ।।१६।। १, आदिशब्देन कीर्तिजयामाया गृह्यन्ते । २. पुरनिर्माणमाह- चतुरश्रमित्यादिना । ५. अनुगेति । ऋद्धयादिचतुष्कमन्त्रमित्यर्थः । ७. अनुचरमन्त्राणां न्यासमाह-लावण्या- धानिति । १०. कर्णिकोपरीति । अष्टदल्पमणिकोपरीत्यर्थः। अलो निष्कलः। 1 BC. अनामादी C.G. भूमध्ये B. 5पिछC • ययाकृति ·१८८ लक्ष्मीतन्त्रम् द्वारेप्वस्त्र चतुर्दिशु न्यस्य पूज्य यथा पुरा। निधाय दक्षिणे हस्ते वाम तदुपरि न्यसेत् । मूलमन्त्रयुता देवी लक्ष्मी त्रिदशनन्दन ॥१७॥ शतमष्टाधिक मन्त्र जपेद्धयानसमन्वितम् ।।२७॥ मुद्राश्च दर्शयेत् सर्ग यत्र यत्र हि या स्मृता । रसेन्द्राभिनिवेशस्थो ह्येकचित्त समाहित । जप्या मृत्वा ततो होम सघृतैस्तु तिलभते ॥ रसेन्द्रत्व समायाति तत्कुम्भे वाहत जलम् ॥ सामल श्रीफ्लैश्चैव सति लाभे तु पङ्कजै । सरसो लक्षवेधी स्याच्छवाटीना पुरदर। यथाशक्ति ह्यसत्यैस्तु होमान्ते वृत्रसूदन ।। १९ ॥ क्रोति कायममर जरारोगविवर्जितम् ।। २९ ।। लक्ष्मीरूपम्नतो भूत्वा सावक कृतनिश्चय । अङ्गुष्ठाकारमान तु पुरा पापाणमाहरेत् । जपेक्षाणि वै पञ्च शुद्धाहारो जितेन्द्रिय ॥२०॥ दक्षिणोदरहस्तेन वामेन बदरीसमम् ।।३० ।। होम फुर्यानपान्ते तु क्रमाद्विल्यामलाम्बुजै । अभिमन्त्र्य तु तो मुष्टी द्वे शते पोडशाधिरे। यथाशक्ति ह्यसरयैस्तु अयुतायुतसख्यया ॥२१॥ दक्षिणस्थ तु पापाण रत्नत्वमुपयाति च ॥ ३१ ॥ ददाति दर्शन शान होमान्ते परमेश्वरी । वामे मुक्ताफलत्व च महामूल्ये तु ते उभे। पुत्र सिद्धास्मि ते हि यत्ते मनसि चेप्सितम् ।। यद्यदिच्छति जात्या वै तत्तदन्न भवेत्तदा ॥३२॥ फुर कार्याण्यभीणनि मन्मन्त्रेणासिलानि च । तथा मुक्ताफल तत्तत् प्रतिभाति करोति च । अद्य प्रभृति नि शङ्को द्वन्द्वोपद्रवर्जित ॥ २३ ॥ गोगजाश्वसमुद्भूतमस्थि चादाय पाणिना ॥ ३३॥ एवमुक्त्या तु सा देवी याति यवागतासु वै। शता मन्त्रित कृत्या प्रमालत्व प्रयाति तत् । तत कर्माणि वै फुर्यालयम्या अनुमते मम ॥२४॥ शताभिमन्त्रित कृत्या पु सीस तथायसम ||३|| स एप तुष्टोऽभीष्ट तु श्रिय दद्यायथाथिनाम् । जायते कलधौत तु रजत यातिनिर्मलम् । समुद्धो निर्घन फुर्याद्वामागेण धनेश्वरम् ॥२५॥ यद्यद् गृहीत्वा देवेन्द्र य य धातु समीहते ॥३५।। गुन्य फुान् सरन्द्वथायन् मन्त्रजापाच हाटकम् । मुद्धो या परितुष्टश्च तत्तत् फुर्यात्तु सोऽन्यथा । पूरयिलम्मसा पुम्भ क्षीरेण मधुनाथा ।।२।। एवमश्ममयाना तु अन्यत्वमुपपद्यते ॥३६ ।। ३४. कृति | धारयति चेदिति शेष । मनितरAC चरितम् A BC 2B Comit यथा BCF Uree lines from here . तर BG प्रणयुत् मवेद्धि तत् AG ·षट्चत्वारिंशोऽध्यायः या या मनसि वै यस्य विभूतिः प्रतिभाति च । सुवर्णवेष्टितं चाङ्गे लक्ष्मीमन्त्र शतक्तो। तां तां ददाति तस्याशु धनधान्यगवादिकाम् ।। तस्यायुपो भवेद् वृद्धि. सर्वत्र विजयी महान् ।। लिखित्वा भूर्जपत्रे तु म्यागन्यासक्रमेण तु । प्राप्नुयात्महती पूजां यत्र यत्र च सविशेत् । रोचनाफुकुमाभ्यां तु सवारयति य. सदा॥ इदमाराधनं प्रोक्तं श्रीकामानां विशेषतः । लक्ष्म्यात्रिदशशार्दूल मम या प्रथमा तनु.॥४०॥ इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रे लक्ष्मीमन्त्रसिद्धिप्रकाशो नाम पट्चत्वारिंशोऽध्यायः ३८. रोचनाकुड्दुमाभ्यामिति । लिखित्वेति पूर्वेणान्वय । इति पट्चत्वारिंशोऽध्यायः 16 omits this and the next quarter 3A G. omit लक्ष्मीमन्त्र २ श्रीपञ्चरात्र A, पाश्चराने B ·सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः . श्रीः- व्यूहानां प्रथमा लक्ष्मीर्मत्सद्देवोदिता हि या। तस्याः सिद्विरिय प्रोक्ता द्वितीयाया निशामय ।। न्यासोपाय पायागं सर्व विद्धि पुरोदितम् । पूर्वोक्तं मण्डलं कृत्वा सितपीतं तदन्तरे ॥ २॥ किंतु वै पङ्कजं फुर्याद्विन्यसेत्तदनन्तरम् । विभोरुत्सद्गगां कीर्ति हृदादीनि यथा पुरा ॥३॥ प्रमाद्धयानं सखीनां च यथा तदवधारय । द्विभुजा हेमवर्णा च 'कीर्तिरूपा स्मितानना ॥४॥ सुपुस्तकं करे वामे दक्षिणे चामरं करे। ध्यायेत् निशुरुवर्णाभं कान्तरूपं मनोरमम् ।।५।। तनानुगचतुष्कं तु चतुर्हस्तं सिताम्बरम् । वामदक्षिणहरताभ्यां मुरयाभ्यां तेषु चिन्तयेत् ।। शमिन्दुशताभं च कदम्बाख्यं महाद्रुमम् । सपुष्पं पट्पदोपेतमपराभ्यां नियोध मे ॥७॥ पूर्णचन्द्रोपमं वामे दर्पणं दक्षिणे करे । मयूरव्यजनं शुभ्रं ध्यात्वैवं दर्शयेत्ततः ॥८॥ मुद्राः सर्वाः प्रतिस्वं याः साधक पूजयेत्ततः । अर्घ्यपुष्पादिना सम्यग्जप्त्वा शस्त्याथ होमयेत् ।। तिलानि चाज्यसितानि गन्धशाल्यन्वितानि च । देवीरूपं तु होमान्ते कृत्या पुप्पाञ्जनाम्बरैः॥ एकान्ते जिने स्थित्या मौनी मूलफलाशन । जपेहाय मन्त्र जपान्ते होममाचरेत् ॥ ११॥ लौकसंख्य देवेन्द्र तण्डुलैस्तिलमिश्रितैः । कापिलेन घृतेनैव तादृक्क्षीरयुतेन च ॥ १२ ॥ एकैकं च हृदादीनां महस्रं चाथ होमयेत् । दद्यात्पूर्णाहुतिं पश्चात् क्षीरेणाज्यान्वितेन च ॥१३।। पतितायां तु पूर्णायामायाति परमेश्वरी । साधु साध्विति पै ब्रूते स्थित्वाग्रे साधकरय तु ॥ एह्येहि परमं धाम त्यजेदं भौतिकं पुरम् । उपभुइक्ष्यामरान भोगान् मर्त्यमध्यगतोऽपि च ॥ मदीयेनाखिलं कर्म मन्त्रेण फुरु साधक । एवमुक्त्वा तु सा देवी गगनं च व्रजेत्तत. ॥१६॥ साधकः कीर्तिमन्त्रेण फुर्यात् कर्म यथेप्सितम् । ददाति यस्य यत्किचित्तत्तस्याप्यक्षयं भवेत् ।। तेनासौ लभते कीर्ति यावश्चन्द्रार्कतारकम् । 'प्रचण्डानां मनुष्याणां मध्यस्थो यदि बुध्यते । वक्ति ससदि वा किंचित् प्राप्नुयाद्विपुलं यशः। अमिभूय जनान् सर्वानुत्कृष्टत्वं प्रपद्यते ।। १९॥ जप्त्वा सिद्धान्नभाण्डं तु स्वल्पमालेऽन्नसकटे । यदेच्छति जनानां तु यथेच्छमशनं भवेत् ।।२०।। ददाति चाभयं तस्य सप्ताहमनिश यदि । प्रामुयान्महतीं कीर्ति यावदाभूतसप्लवम् ।। २१ ॥ मुभिले लवमानं तु आदाय कनरस्य च । परिजप्य सहस्रं तु विधिना परितः स्थितम् ॥ 16 omits this and the next quarter. मधीBF. हरम् C. B. C. omit three lines from here.

·सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः प्रयाति तत् प्रभूतत्व दीयतेऽर्थिजनस्य च । 'पूरयेन्मेदिनी सर्वा जलेन जलदस्तु सः। अव्युच्छिन्नं द्विसप्ताह सशयं नाधिगच्छति ।। तदाज्ञया वसेत्तायत्तस्मिन् देशे स मेघराट् ।।३।। तेनासौ महती कीर्ति प्राप्नुयालोक्सत्कृताम् । वर्षस्तदुपयोग्यं च यावत् संपद्यते जलम् । आदाय तोयकर नागेन्द्रमवनहदात् ॥ २४॥ तेनासी महतीं कीर्ति प्राप्नुयाच त्रिलोकगाम् ॥३१॥ प्रयायान्मरुभूमि वै तर निम्ने तु भूतले । निक्षिपेत् पर्वताग्रे वा सहस्रपरिमन्त्रितम् ।। २५॥ सपादयति तत्तस्य यस्य यन्मनसेप्सितम् । प्रभार मन्त्रराजस्य कीास्यस्य सुरोत्तम ॥३॥ स पन्नगेश्वरस्तन परिवारसमन्वित.। रक्षन्नुदकमातिष्ठेयापत्तिष्ठति मेदिनी ॥ २६ ॥ लिखितं पूर्ववद्वद्धा हरते वा दक्षिणे करे । तेनासी महती लोके कीर्तिमानोति वासव । प्रामुयान्महती कीर्ति पूजामृद्धिं सरस्वतीम् ।।३३।। काले तु बीजरोही च यदि देवो न वर्षति १२७॥ एतत् सक्षेपत. प्रोक्तं कीर्तमन्त्रस्य वासव । आदाय मृत्कण हस्ते तटाफजलमर्दितम् । द्वितीयाया विधान मे तन्वास्तनुभृता वर ॥३४॥ तन्मध्यरथं च वाहिन्नं परिजप्य शतनयम्॥२८॥ मुसमातेस्तु सतप्तं कृत्वा कीर्तिमनुं स्मरेत् । एतद्विधानमातिष्ठन् कीर्तिमन्त्रस्य शोभनम् । प्रक्षिपेद्गगने तद्वै मेघत्वं प्रतिपद्यते ।। २९ ।। प्राप्नुयाद्विमलां कीर्ति सततेरपि भूतिदाम् ॥ ३५ ॥ इति श्रीपाश्चरावसारे लक्ष्मीतन्ने कीर्तिमन्त्रसिद्धिप्रकाशो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्याय. 1 विश्रुताम् B F 2 B 3 कीर्तिमनुस्मरेत् B F 6 F omits eight quarters from here, पूरयन् A B अखिलम् G श्रीपाञ्चरात्र A श्रीपञ्चराने B ·अष्टचत्वारिशोऽध्यायः श्री- 'चर्मणास्त्रेण दिग्गन्ध कृवा दुष्टनिवर्हणम् । निधि तृतीयतन्वा मे जयाया वृनसूदन । प्रारभेत जप पश्चात् पयोऽन्नफ्लभुर सदा ।।१२।। शृणु सिद्धिप्रकार च सिद्धसधैरभिातम् ।।१।। प्रणिपत्य हरि भक्त्या प्राक् स्वमन्त्रेण पासव । कृत्वा तु पूर्ववन्यासमिष्टा च हृदये जयाम् । एका तशीले लघ्याशी मौनी ध्यानपरायण ॥ मण्डल पूर्ववत् कृत्वा तन्मध्ये पङ्कज लिखेत् ।।२।। जपेल्क्षचतुष्क तु जपाते होममाचरेत् । नीलोत्पलाभतुल्येन रजसा च सुपरकम् । समित् प्रादेशमाना तु रक्तचन्दनसभवा ॥ १४ ॥ तत्रोत्सद्गगता विष्णोर्हृदयायोजयेजयाम् ।।३।। तासामयुतमन्यग्रो घृताक्ताना तु होमयेत् । कर्णिकोपरि मन्त्राश्च न्यसेत् पूर्वक्रमेण तु । सिद्धार्थनियुते द्वे च मधुमित्रैर्महामते ॥ १५ ॥ किंतु ध्यानानि सर्वेपा यथावदवधारय ।। ४॥ नीलनीरदवर्णाश्च प्रसनवदनेक्षणा । अयुत नियुत चाथ जुहुयादसितैस्तिलै । पीताम्बरधरा सर्या सख्य कनफ्फुण्डला ॥५॥ मधुनितयसयुक्तैरन्ते पूर्णाहुतित्रयम् ॥ १६ ॥ सितचामरहस्ताश्च चित्रवेलतोयता । मधुक्षीरघृत शक्र क्रमेण परिहोमयेत् । निरीक्षमाणा वदन जयाया अजितस्य च ॥ ६॥ ततो भगवती देवी समायाति जया स्वयम् ।। फुन्दफुट्मलवर्णाभा प्रसन्नमुखपवजा । सिद्धास्मीति च ते पुन मन्मन्त्रेण समाचर । रक्ताम्बरधराश्चैव चतुर्हस्ता महानला ॥७॥ यदभीष्ट तु वै कार्य नि शङ्को विगतज्वर ॥ १८॥ धनुर्वाणकराश्चैव गदाचक्रक्रान्विता । इत्युक्त्वादर्शन याति शतिर्नारायणात्मिका । चत्वारोऽनुचरा ध्येया पुष्पाभरणभूपिता ॥ तत कर्माणि धुर्वीत विविधानि त्वनेका ।।१९।। सर्वाश्च दर्शयेमुद्रा प्रतिस्व या प्रकीर्तिता । लोकेऽस्मिन् यान्यभीष्टानि स्वात्मनश्च परस्य वा। पूजयेच ततो भक्त्या होम फुर्यादनन्तरम् ।।९॥ तत्राप्युद्देशतो वक्ष्ये शृणु तत्त्वेन वनवृत् ॥२०॥ तिले सिद्धार्थकोपेतहपिपा गुल्गुलेन च । ज्वालाबद्रसना ध्यायेद्देवीमन्त्रेण साधक | होमावसाने मन्त्री स्व कृत्या रूप जयात्मकम् ।। उग्राहयति वै यस्य यस्मिन् यस्मिन् हि वस्तुनि ॥ जयाइमिति वै युद्धा चेतसोपस्थित महत् । विजित्य न्यायतस्त वे जयमाप्नोत्ययत्नत । तीररयान समासाद्य निशङ्क जनवर्जितम् ।।१।। गजाश्वशस्त्रभृत्पूर्णमपि सैन्य बलान्वितम् ।। २२॥ 1गुग्गुटेन F वर्मास्त्रेण चत ·मष्टचत्वारिंशोऽध्यायः दृष्ट्वान्यस्य समायुक्तं हन्तुमभ्युद्यतं रणे। पीत्वा तु सात्त्विकं पानं स्वहस्तेन महाबलः । परिजप्य धनुः सङ्ग खेटकं याणपञ्चकम् ॥२३॥ स निर्याति स्वमार्गेण तेनैव खनिवेशनम् ।। ३१॥ प्रेरयेद्यस्य वै दत्त्वा स गत्वा तु चमूमुसम् ! फरोति यदि देवेश मर्ति मन्त्री जगत्त्रये। विदारयति चैकाकी जयमामोति शाश्वतम् ॥२४॥ जयं प्रत्यविचारेण गदाचाकरोद्यतः॥३२॥ ध्यात्वा दक्षिणपाणिस्थं त्रिकोणं चाग्निमण्डलम् । पाशाफुलाधरो वाथ जयं प्राप्नोति नान्यथा । तन्मध्ये चिन्तयेद्देवीं परिवारसमन्विताम् ।।२५।। लिखेद्रोचनया भूर्जे फुइयुमेन घनेन च ।। ३३ ।। मत्तेभसिंहसर्पणामझनीनां च दर्शने । क्षिप्रं पराइमुखा यान्ति दृष्ट्वा हस्ततलं तु तत् ।। संपुटीकृत्य वै नाम निधाय जनमध्यगम् । तदा सुजयमाप्नोति दिव्यैः सर्वैस्तु लीलया॥३४॥ सादिरं मुसलं स्पृष्ट्वा चादाय शतमन्वितम् । कृत्या गत्वा चिलद्वारं चतुर्वर्ण जयान्वितम् ।।२७।। विलिख्य चन्दनेनैव पयसा फुकुमेन च । धारयेद्योगले वक्त्रे करे वामेऽथ दक्षिणे ॥३५॥ मुसलाहननान्यष्टौ दद्यात् तत्र शनैः शनैः । देवीमन्त्रेण देवेश स्वास्त्रसपुटितेन तु ॥ २८॥ सर्वदा तु जयं शक संप्राप्नोत्सविचारतः । फटकारान्तेन तु ततो विलयन्त्रं यजेदथ । जयाथ त्रिदशेशान मन्त्रं वै यत्र फुत्रचित् ।। ३६ ।। समस्तजनसंयुक्तो विशेत् साधकसत्तमः ।।२९ ।। मन्त्री प्रयोजयेच्छश्वत् तत्र तत्राप्नुयाजयम् । मित्त्वा यन्नाण्यनेकानि जित्वा दानवपुंगवान् । जया नाम तृतीया मे या तनुः परिकीर्तिता। जनानां योजनं तत्र कृत्वा कान्तागणैः सह॥३०॥ तस्या विधानमित्येतत् तव शक्र प्रदर्शितम् ॥३७॥ इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे जयामन्त्रसिद्विप्रकाशो नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः समायानं A. F.G. अनिवारित: F. 25 अम्युत्थितं B. 5 श्रीपञ्चरात्र A; श्रीपाश्चराने B. ३ वस्त्रे A.C.G.

·एकोनपञ्चाशोऽध्यायः चतुर्थी या तनुर्मात्री मायाख्या मम वासव । तस्या विधानमधुना शृणु मन्त्रक्रियान्वितम् ॥१॥ मूलंगसखिदासारया मायीया मन्त्रसततिम् । स्वहस्ते पूर्ववन्यस्य विग्रहे तदनन्तरम् ॥ २॥ हृदयान्तर्गता चेष्णा भोगै सर्वश्च पूर्ववत् । वाह्ये तु मण्डल कृत्वा मध्ये च क्मल शुभम् ॥ तमोत्सङ्गगता विष्णोर्हृदयादवतार्य च । आराधयेत्ततो मायामगसख्यादिसयुताम् ॥ ४॥ भ्रामण्याद्यास्ततो ध्येया सख्य कमललोचना । सिताम्बरधरा दिव्याश्चतस्रो रत्नभासुरा ॥५॥ चामराबुदाहस्ताश्च बद्धपद्मासनस्थिता । मायामयादयो ध्येयाश्चत्वारोऽनुचरास्तथा ॥६॥ सपूर्णसपियवा स्निग्धारिफुलसनिभा । चतुर्भुजा महाकाया सौम्यवक्त्रा स्मितानना ॥ केयूराभरणोपेता पीताम्बरधरास्तथा । हारनूपुरसयुक्ता नानाधुसुममण्डिता ॥ ८ ॥ तुपारधूलिधवला सड्गपाशकरोद्यता । वाण कार्मुकमन्यस्मिन्नातपन करद्वये ॥९॥ दर्शयित्या तथा मुद्रा यस्य यस्य हि या स्मृता । होम तदनु पुर्वीत तिलै सिद्धार्थकान्वितै ॥१०॥ ततो नियममाश्रित्य कृत्वा तदनु वासव । देवीरूप स्वमात्मान भावेनाव्यभिचारिणा ।।११।। प्रयायाद्विजनस्थान' प्रौढोत्तरसहायवान् । जपेल्क्षाणि वै सप्त पूर्वीक्तविधिना व्रती ॥ १२ ॥ क्षीरमूलफलाहारो देशकालवशात्तु वै । अयाचितैकभिक्षाशी यावकेनापि वर्तयन् ॥ १३॥ रवशिष्यसाधित वान्न मन्त्रपूतमसैन्धवम् । तैलमासविनिर्मुक्त सध्याकाले झुपस्थिते ।। १४ ॥ "आतृप्तेरमिभुञ्जीत भावित मधुसपिपा । जपान्ते विधिपन्मन्त्री होम कुर्यात् प्रयत्नत ।।१५॥ बला मोटा तथा मासी चक्राङ्गी नागकेसरम् । चन्दन फुकुमक्षोद रजनीचूर्णमेव च ॥ १६ ॥ मेलयेत् सुघृताना च तिलाना मधुना तत । भावयेत् सघृतेनैव निलक्ष जुहुयात् तत ॥ १७॥ मध्यमानामिकाभ्या च साङ्गुष्ठाभ्या पुरदर। अतेऽयुताय चैव समिधा परिहोमयेत् ।। १८॥ प्राणानार्वतरूत्थाना खादिराणा तत परम् । सुरदारुमयीना च तृतीयमयुत तत ॥ १९॥ दद्यात् पूर्णाहुतिं सम्यक् सुशुद्धनान्तरात्मना। पतिताया तु पूर्णायामायाति गगनान्तरात् ।।२०॥ ६. चामराङ्कुशहस्ता इत्यनेन द्विभुजत्व द्योत्यते । मायामयादयोऽनुचरा पञ्च- चत्वारिंशाध्यायेऽर नाम्ना निर्दिष्टा । १९. राजतर कर्णिकार । सुरदारु देवदारु । पीतम्बर 'आवृति विजयस्थान । तिलान, तिलातान् । ३ पृत मुतण्डुलम् BG स्वधितान्न च।

·एकोनपञ्चाशोऽध्याय १९५ परिवारान्विता माया भाषते साधु साध्विति । तत्र तत्र तु तन् तिष्टेन् सकल्पे तु कृते सति । कुरु कार्यमभीष्ट च मन्मन्त्रेणाधुना ब्रज ॥ २१ ॥ यथेच्छ तु समाकृष्ट तर तन तु तद् व्रजेत् ॥३४॥ इदमुक्त्या व्रजेत् तूर्णं देवी विष्णुनिकेतनम् । न चापि साधकपर सऋणो जायते कचित् । 'ततस्तु साधकार कर्माणि विविधानि च।। कृत्वाङ्गारवण चैव शत जप्त समाहित ॥३५॥ प्रारभेताञ्जसा शक यान्यभीष्टानि चेतसा। क्षिपेत् सलिलमध्ये तु चलत् तद् दृश्यते जलम् । आत्मार्थे वा परार्थे वा लेशतस्तानि मे शृणु।। फुशाप्रस्थ जरमण शतवाराभिमन्त्रितम् ॥ ३६॥ प्रजप्यामलक विल्व सकून्नृपग्रह विशेत् । कृत्वा हुताशराशी तु ज्वलमाने विनिक्षिपेत् । कोशस्याग्रे विनिक्षिप्य यत्र यत्र स्थित स तु ॥२४॥ भवेत् पानीयमिव च स वहिर्दश्यते क्षणात्।।३।। गगनात् प्रपतेत् तूर्ण यद्यद्वित्त समीहते । वालुकापरिपूर्ण चाप्यरण्य तु तृणोज्झितम् । यद्यचामरण शाध्य यद्यद्वा बसन शुभम् ।।२५।। दृष्ट्वा तत्र विनिक्षिप्य तृण द्विशतमन्त्रितम् ॥३८॥ एव ये व्रीहिगुलिका तथैव तिलतण्डुलम् । पुष्पपासमाकीर्ण परपल्पसकुलम् । क्षिपेद्धान्यकुले पूर्ण गोप्टागारेऽथ खालके ॥ २६ ॥ फुर्यानन्दनतुल्य तत् तोयराशिसमावृतम् ॥ ३९॥ राजकीये तथात्मीये यत्र यत्र स्थितस्तत । नानाविहगसपूर्ण पत्तनोपवनान्वितम् । यद्यत् समीहते धान्य सस्य या तण्डुलान्वितम् ।। पुरप्राकारसपूर्ण देवतायतनान्वितम् ॥४॥ तत्तदप्रेऽथ गगनात् पतत्येव यथेप्सितम् । गेयवेदयनियुत ललनाभिश्च शोभितम् । एवमेव तु सिद्धान्नगुलिका परिजप्य च ।। २८ ।। नृपाणामेतदाश्चर्य दर्शनीयं सदैव हि ।।४।। भिप्त्या महानसोद्देशे सिद्धान्न कर्पयेत् क्षणात् । 1°तनूदकैप्वरण्येपु निरनेषु सदैव हि । गुलिका गोमयेनैर कृत्वा तु बदरीसमाम् ।।२९।। इच्छयापस्तथानानि भोगाञ्च विविधानपि ॥४२॥ निक्षिप्य गोयनस्यान्त सप्तवारामिमन्त्रिताम् । करोति मन्त्रित टेगोमयेनासत्यया। ध्यानमानात् क्षणस्यान्ते दधिक्षीराज्यपूरितान् ।। अरिवग गृहीतास्त्र समुसे सति तिष्ठति ।। ४३ ।। भाण्डाश्च प्रष्टतः पश्येद्यान यत्र स्थितो व्रती। भोपाचर तथोयुक्त एकासी यदि तिष्यति । मजप्य यदर सम्यक् फलमन्यत्तु या फचित् ।।३।। अपमानस्तु वै मन्त्र सकल्प्य मनसा महत् ।।४४।। झिपेन्मधुवने राक्ष फराष्टिं करोति च । आमीय च यलं पत्तिस्यन्दनाश्वगनाकुलम् । मुपुष्पाटिकाया तु पुष्यमेक विनिर्दिशेत् ॥३२॥ सम्य सपद्यते क्षिप्र चमूर्योरपराक्रमा॥४५॥ जप्त्वा यारनय मन्त्री पुष्पाण्यापयेत् क्षणान् । हा ता विमुस याति हतौनक रिपोलम् । यत्र यत्र तदगोत्यं सप्ततप्त विनिभिपेन् ॥३३॥ करोति शन यलिंचिन्मनसा मन्त्रमुधरन् ।॥४६॥ 3 परिणनितिनन् । पेट C. आय B ता सBC1 जीणों BC 10A. outs this line C सम्पादितम् C. 'गुरिफ नानापिमा ·१९६ टक्ष्मीतन्त्रम् व्यलीक सत्यभूत च तत्तथा परिदश्यते । परिमन् लसे मन पृत्ना भजेयं त्या सरोरुहे। दृष्ट्वा तु पादप शुष्क ताडयेशरणेन तु ॥४७॥ श्री- एो नारायणो इस पाट्रगुण्यामृतयारिपि ॥ जपमानो महामन्त्र स स्याः पुष्पफलाकुर । परपुष्पफ्रोपेत पाणिभ्या मन्त्रमुचरन् ॥४८॥ तस्याह परमा शत्तिर्विष्णोरनपगामिनी । पीडयेत् पादप मन्त्री स शोपमधिगच्छति । सामवस्थिता तस्य यथा ते पूर्वमीरिता ।। ६२ ।। पर्वतापस्थितो मन्त्र तन्नाशार्थ जपेद्यदि ॥४९॥ लक्ष तदेव ते शन मनस स्थैर्यकारणम् । पतेदधरताच्छैरस्तु यावदिच्छति साधक । सर्वरक्षणसपना सुवर्णरजतादिभि ॥ ६१ ।। तुए प्रोत्थापयेत् पश्चात् पाताला पर्वतोत्तमम् ॥ निर्माय मा विभोरङ्कस्थायिनी शास्त्रदर्शनात् । चान्दनेन रसेनैव मन्त्र पद्मोदरे न्यसेत् । प्रतिष्टाप्य विधानेन तैरतर्भावजस्व माम् ।।६।। पोप्वद्गानि चालिरय सुशुभे दिवसे तत ॥११|| शन पूजयित्वाथ पुप्पाद्यैर्वेनैवप्रयेत्तथा। नमस्ते जगदावासे मनोनयननदिनि । पूर्ववद् धारयेद्यन्त्र तस्य सर्वा विभूतय २२|| युवयो स्थापन कीदृग्बिम्ब पाड्गुण्यनिर्मिते ॥ सम्यगाविभवन्त्यन लोके निष्कण्टक स च । श्री- सुभगश्चैव दीर्घायु परन सुसमानुयात् ।। ५३ ।। सर्वभूतो यथा विष्णुदेव पाद्गुण्यविग्रह । सर्वभूतात्मभूतस्था तादृश्यवाहमद्भुता' ॥ ६४॥ मूर्तेश्चतुर्ध्या तारे प्रभावोऽय महाद्भुत । लेशतो दर्शितस्तस्या साफ्ल्य मम दुर्वचम् ॥५४॥ प्रतिष्टिताया सर्वन मम नारायणस्य च । वस्तुत का प्रतिष्ठा स्यात् सर्व यद्वैष्णव यश ॥६५|| देवीचतुप्रयस्यैप सिद्धिसघ समासत । किंचित्तु लेशत प्रोक्त साधकाना हिताप्तये ॥ तमिम वास्तव भावमारूढ मानस यते । अर्चा प्रतिष्ठा चेत्येते विकल्पा प्रविजृम्भिता ।। तेभ्यो दिव्यानि भौतानि प्रयच्छति शुभानि च विमला च मन शुद्धिमन्ते च परम पदम् ।। ५६॥ शृणु तन प्रतिष्ठा मे यथावद्वलसूदन । प्रकाशयति भत्ताना वैष्णव चाविनाशितम् । यया विहितया देही कृतार्थत्व प्रपद्यते ॥ ६७ विस्तीर्णामिति मा लक्ष्मीमियतीभिर्विभूतिभि ।। निर्माप्य शास्त्रत सम्यग्योगोक्त रूपमावयो । भजेत विविधैर्भावै क्षेम कृत्वा मन स्थितम । सूक्ताभ्या सपवित्राभ्या स्नापयेत् तीर्थयारिणा ।। शक आच्छाद्य नववस्त्रेण विगैरध्यापयेत् सह । नमो देवादिदेव्यै ते नमो वैपुण्ठवल्लभे ॥५८॥ विमलैर्धर्मतत्त्व त्रयीसात्वतशास्त्रयो । ६९॥ ॥ अली स्यात्स I 5 G Oraits three 1 nes from here नाशार्थाय । श्रीरनपायिनी BG 7 हि सिद्धय G महाद्धता F ·: एकोनपञ्चाशोऽध्यायः १९७ तारकं तारियां चैव तथैवाप्यनुतारिकाम् । संमृज्याहतवस्त्रेण कौतुकं मोचयेत्ततः । सूक्तं च शाकुन चैवाप्यधीयोरन पवित्रवत् ।।७।। मन्त्रविञ्चकमन्त्रेण दद्यादयं तु मूर्धनि ।। ८२ सूर्यम्यास्तमयं प्राप्य तद्विग्ध वनवेष्टितम् । भावयित्वा ततो विम्ब विम्यं चारुरुचेरिव । ऋतं चेत्यादिसूक्तेन तथा सारस्वतेन च ।। ७१ ।। पूजितमन्त्रितः शुद्धः फलौद्रव्यपूरितः ।। ८३॥ ऋभिहिरण्यवर्णाभिः कुर्याद्वायधिवासनम् । पोडशच्छदपद्मोत्थपनपोडशस्थितः । उदगते विमले सूर्ये फुर्यादिक्स्थापनं ततः ।। ७२ ।। प्रथमं पञ्चगव्येन गोमूत्रेण द्वितीयकम् ।। ८४ ॥ उत्तिष्ठ प्रक्षण इति प्रापयेयुश्च वैदिकाम् । तृतीयं गोमयाम्भोभिस्तुर्य नेतामिभस्मना । अपनीय ततो पलं स्नापयेच्छुद्धवारिणा ।। ७३ ।। गजगोपशृङ्गाप्रवल्मोरोर्व्यम्युना परम् ।। ८५ ।। याम्ये च वेदिभागे तु मृवास्तरणशोभिते । शालिक्षेत्रनदीपावनायुर्व्यम्युना परम । विम्बं पूर्वशिरस्कं तु शाययेजपपूर्वकम् ॥ ७ ॥ सप्तमं सर्पपाम्भोमिः सौंपधिमिरटमम् ।।८।। ततः शलारा सोरी गृहीत्वान्नामिमन्त्रिताम् । श्रीरेण नवमं दना दामं सर्पिपा परम् । उदिरोनयने नेनमन्त्रजापी शलाकया ॥५॥ द्वादशं मधुना सर्वयोजाम्भोभित्रयोदाम ।। ८७॥ स्नातः शुद्धाम्बरः शिल्पी दिव्यदृष्ट्यायलोस्तिः। फलैः परं परं धान्यैः मुगन्धाद्भिस्तु पोडशम् । अनमन्त्रितदानेग नेत्रे प्रकटतां नयेत् ॥ ७६ ।। अभिमन्त्र्य इदा पूर्णमेकं फलां पुरा ।। ८८॥ पूरयेन्मधुसर्पिभ्यां तत्पाने च प्रदर्शयेत् । स्लापयेन्मूलमन्त्रेण तैः पोडशभिरादरान् । सालंकारं घेनुयुग्मं तस्मिन् काले निवेदयेत् ।। उदकान्तरितः सायंपुष्पधूपप्रदीपकैः ।। ८९ ।। नयनोन्मीलनीयं तत् सर्व दद्यात्तु शिल्पिने । 'मसूरमापगोधूमचूर्णरथ विपृप्य च । ततः सितेन सूत्रेण यद्धा राजीः सुवासमि' ।। प्रक्षाल्य पयसा मूर्ध्नि तारिकां विन्यसेन् पराम् ।। पधीयात्तारया तस्य पौतुर्फ दक्षिणे फरे। ततः सूक्ष्मां ततः स्थूलां स्थानप्पु ममात् मुधीः। भद्रपीठे समारोप्य तथा विम्यं तु मुरिथरे॥७९॥ मूर्ध्नि पत्रेऽमयोः वणे हदि नाभी तु पृष्टतः ।। भाधारादिप्रमोपेते सम्यग्भावेन पूजिते । पटिमूले तयोर्गोश्च जानुगुम्फेऽय पादयोः । सतो पिम्यं निरीक्षेत धिया पाढ्गुण्यपूरितम् ।। तारकं विन्यसेदेवं तथैवाप्यनुतारिकाम् ।। ९२ ।। तादयित्वानमन्वेण कयचेनारगुण्टय च । न्यस्येयं पौरपं सूत न्यमेन्छीमूरामप्यय । मयोपभ्युदयनर स्नापयेत् फेरलेन च ।। ८१॥ शिरो मे श्रीर्यजुर्भित्र न्यसेमिानुरूपरम्॥९॥ मायुनं सूतम् पादे (म०२.० ४२.१.१) दृष्टयम् । ७८. राजिः कृष्णमपः। ९३. शिंगे मे मोरित्यादि । विरीयतामगे (२-६-५-३) द्रष्टयन् । पं. FM. गिपरयो ने . गए. $1. omits four tires frontere. 'अनन्या. 'ममुगड. मरामप.

·१९८ लक्ष्मीतन्त्रम् पुर्याच होवृविन्यास यथा प्रोक्त यजुर्मये । आधारशक्तिभूता च दिव्या ब्रह्मशिला स्मरेत् । एर विन्यस्य पुरपेमयि पश्चात्समाचरेत्॥१४॥ पीठब्रह्मशिले वेव सहभानेन निर्मिते ॥ १०५।। विन्यस्य पूर्व श्रीसूक्त शिरो मे श्रीर्यपि च । पृथग्विनिर्मिते ते च फुर्यात्तु शयनोत्तरे । ततश्च होतृविन्यास विधायैव तनुद्वये ।। ९५॥ शयन स्थिरविम्वस्य वक्ष्यमाण विधीयते ॥१०६।। कुण्डे पूर्णविधानान्ते जुहुयात् सर्वशान्तये । प्रासादगमन चैव पीठनमशिलास्थिति । उक्ताश्च वर्तमानाश्च यावन्त्यो मन्त्रजातय ।। तत्प्रतिष्टापन चैव निम्बस्यावाहन तत ।। १०७॥ जुहुयात् तावतीभिस्तु सर्वदोपप्रशान्तये । द्वादशाङ्गक्लान्यासरत्र्यहागुत्सवसाधनम् । ऋच पूर्वदिशामागे दक्षिणस्या यजूपि च ॥९॥ 'तथावभृथर्मादि सर्वमेतद्विधीयते ।। १०८ ॥ प्रतीच्या चैव सामानि सौम्य आथर्पणानि च । चलपिम्वप्रतिष्टा च चतुष्कल्शसेचने । समीपे सात्वतान्मन्त्रानेवमध्यापयेद् द्विजान् ॥ आराध्यागाह्न फुर्याद्यथा तदवधारय ।। १०९।। पूर्व पोटापना तर्णिकास्थैश्चतुर्दिशम् । कार्यमावाहनात् पूर्व भोगाना त्रितय क्रमात् । कलशे स्नापयेन्मन्त्रैस्तारतारानुतारवत् ।। ९९॥ स्वरूपेऽविते शुद्धे निस्तरङ्गे निरामये॥११०॥ सरस्वेति मन्त्रेण पुप्पाम्भ करशेन तु । परातीते गुर स्थित्वा पुन स्यहृदयाम्बुजे । रद्राग्या गवतोयेन स्वर्णाम्भ कलशेन तु ।।१०।। शक्तिं सत्तामयी विष्णोरनुरूपामनुग्मरेत् ।।१११॥ मादित्यान्वेति विश्वेति रनोदकरशेन तु । यद्विम्ब सस्कृत पूर्व तन्मय तदनुस्मरेत् । तारतारानुनाराभिरभिपिवेश म वित् ।। १०१॥ अनीपोममयो भावी रनदेहस्थापनुस्मरेत् ॥११॥ तत शुद्धोदमादाय परारित्रिविधामना । उांधोव्यापकत्वेन स्थिती परमभारवरी । सारया लमिपित्र्याय तथाप्यं मूर्ति निनिपेत् ।। यथात्मनि तथा निम्वे यथा निम्ने तथात्मनि ।। ममारभ्य ततो निम्य चन्दनायनुलेपनै । दक्षिणेन ततो यायादमिमार्गण देहतः । यामप्रभृतिभिभागे प्रापणान्तै ममर्चयेन् ।। प्रविशेद्वाममार्गण विम्यम्य हदय धिया ॥११४॥ मुद्रा यदापयेत् पश्चात् पीठं प्रशिन्वितम् । ययामनामा हृदये स्वानुभूतो हान्पम । ममम्माध्यमय पीट घ्यायद्वैष्णरमुग्मम् ॥११ तथा तदृदयान्त स्थमा मानमतुमग्मरेत् ॥ १४. दमियममिति । दाहोनाग्यो मन्त्रा पिरीयारण्यो पटिना । तेषा पिरमिन्यर्थ । १००. पारम्पति। दाम्येति । (तरियामा २-७- १०१. अदित्य पति । मिति । (सरियामा २-७-१७.५) 17-Artion ANC I those I ne frem tere PRAD ·एकोनपञ्चाशोऽध्याय १९९ दृष्ट्वा स्वरश्मिखचितमानन्दापूरित मह । यथाविम्व हृदम्भोज तेनैव प्रविशेत् सुधी। तस्मिंस्तस्मिन् परब्रह्मण्यैक्ध्य तस्य चिन्तयेत् ।। ततोऽग्निना विनियम्य सव्येन हृदय विशेत् ।। एवमेकार्णवीकृत्य वैष्णर तत् पर मह । स्मरेत् स्पन्दमथैश्वर्य स्वचक्षुर्द्वयगोलकम् । तिष्ठेत् समादधानस्तदस्पन्द स्वमनो दधत् ॥११॥ परस्पर निरीक्ष्याथ तन्यानावेकतामिव ।। १२६ ।। मनसि स्पन्दमानेऽथ स्मृत्वा त स्व घिया पुन । अन्योन्यालोक्नाभ्या तावनुविद्धावनुस्मरेत् । बिम्बाद् दक्षिणमार्गेण वहिनिष्षम्य मेधया॥११८॥ एतदीश्वरसवान नाम योगोऽनुवर्णित ।। १२७॥ सविशेद्वामभागेन रनमेव हृदयाम्बुजम् । येन सर्वेषु निम्वेषु सर्वेशित्व सदा भवेत् । योगोऽय द्रव्यनिम्बस्य 'नाडीवृन्दप्रवर्तक ॥११९॥ अथ शब्दानुसधान मन्त्रविम्वैस्ता हि या'। योगान्तरमथातिष्ठेत् तस्य सर्वेशिताप्तये। सा स्मृता वैष्णवी सूक्ष्मा शक्तिपिप्णोनिरञ्जना । ध्यायीतातो हृदम्भोजात् तारिका तारिणीं गृणन् ।। तत्सामान्यमयो भूत्वा तस्मिन्य लोपयेध्वनिम्।। यायादूर्ध्वप्रवाहेण पर पदमनामयम। सर्वसकल्पहीन तच्छन्दमानविवर्जितम् । तत स्मरेत् पर तच्च भोग प्राप्त स्वयेच्छया । "शान्त विद्धि पर सूक्ष्म 1 तत्पर बोधनिर्मितम् ।। ततस्तस्पन्दमादाय विज्ञानैश्वर्यशक्तिमत् । तत शब्दार्थसस्कारसार्धस्पन्दोद्यमो हि य । अनाफुल पुनर्यायात् पथा तेन हदम्युजम् ॥१२२॥ तत् स्मरेत् परम सूक्ष्म पश्यतीपदमुन्मिपत् ॥१३॥ दक्षिणेन विनिप्पम्य परस्परसहायगान् । सक्ल्पपदवीरूढस्तत्तत्सस्काररञ्जित । तद्विम्वहृदयाम्भोन वामेनैव तु सविशेत् ॥१२॥ स्वक वाच्य पृथक्कृत्य तदुद्दिश्योदयो हि य ।। ध्यात्या पूर्ववदेकत्व विनिप्पम्योर्धमार्गत । शाद तमध्यम रूप स्मरेद्धृत्पद्ममध्यगम् । द्वादशान्त समाविश्य पूर्ववत् स्पन्दमेत्य च।।१२४॥ नानारथानप्रयत्नोत्थै करणश्वसनेरित ॥ १३३ ।। - ११९. नाडीन्देति । अत्रेद पारमेश्वरवचनमनुसधेयम् - "योगोऽय मुनिशार्दूल निम्बस्य द्रव्यजस्य च । आपादमूर्धपर्यन्त नाडीवृन्दस्य व्यञ्जक ॥ येन सर्वेशिता विप्र विन्यस्यास्य प्रनायते । त योगमधुना वच्मि एकाग्रमवधारय ॥" (१५ ४४७,४४८) इति । १२२. स्सन्द क्षोभम् । तथा च पारमेश्वरे---- अन्युच्छिन्नोऽप्ययोऽक्षुब्ध स्वेच्छया क्षोभमति च ।" (१५ ४५१) इति । इत्येकोनपश्चाशोऽध्यायः मनस्वी F 5 पद 1 एकत्वं । नाडीविम्ब A नानाविम्या 7 अभिधा I 10 तर त विधा A G क्षोभ I omits this lige 8 सत्ता GI ·२०० लक्ष्मीतन्त्रम् तरङ्गैल्यक्तिमायाति स्फुटो वर्णपदादिकै । आवाहन तत पुर्याद् विम्वेऽस्मिन् हरिमेधस । यो वाचमनरूपेण तत्पद वैसरी विदु ॥१३४।। पूर्वमावाहयामीति तथा सर्वाङ्गमन्नत ॥ १४२ ॥ वोवादात्मक तस्मात् परसूक्ष्मादिभेदयत् । प्रवेशनिर्गमौ लक्ष्म्या स्मरेदेवस्य देहत । वपुरित्यनुसधाय तद्विम्व भावयेत् तत ।।१३५।। ऋग्भि पञ्चभिराधाभिस्तस्या आव हन स्मृतम् ।। शब्दसहारयोगेन स यपुस्तक विम्बकम् । द्वादशाहकलान्यास देवन्यासपदाचरेत् । नियम्पनोधराद्धात्म स्मृत्वा तद्वितय तथा । भवत न सुमनसाविति द्वावनुसान्त्वयेत् ।।१४४|| पूर्वोत्तरमयोगेन शदना ह्यनाहतम् । एतावती चले निम्वे प्रतिष्ठान्यन तु स्थिरे । पश्यत्यादिनमेणैर शब्दगिम्यमय स्मरेत्।।१३७|| कुर्यात् पूर्वोक्तमागण सात्वतादिविधानवित् ।। एव शब्दानुसधान कृत्वा मन्त्रानुसहितम् । यदेतदनुसधानत्रितय पूर्वमीरितम् । आरभेत सुधी र्म तस्य योगोऽयमुच्यते॥ एतदेव प्रतिष्ठानमुभयोति मे मति ॥ १४६ ।। अनाहत पर नाभौ पश्यन्तीपदमागतम् । इत्थ सस्कारसपने तद्विम्वद्वितये सुधी । नालसूनमिसान्त स्थ मध्यमे हृदयाम्मुजे॥१३९॥ लक्ष्मी लक्ष्मीपतिं चैव धिया पश्यन्नुपस्थितौ ॥ स्थित्वा तद्वैसरीद्वारा निम्बान्त सविशत् स्मरेत् । तन्मनाश्चैव तद्गतस्तद्याजी तज्जपोद्यत । स्फुरनादरवरूप च मन्त्राप्त तथाखिलै ॥१४०।। तद्योगी सतत भूत्या तावेवान्ते प्रपद्यते॥१४८ ॥ 'मन्त्रात्मान जगनाथ विम्बहन्मध्यग स्मरेत् । प्रतिष्टेयमिति प्रोक्ता साक्षाज्ञानमयी परा। एव सस्थापित निम्न भुक्तिमुक्तिफरप्रदम् ॥१४॥ ज्ञान विना न चैवान्यनराणा तारक 'स्मृतम् ।। इति श्रीपाश्चरापसारे लक्ष्मीतन्ने प्रतिष्टाविधान नामैमोनपञ्चाशोऽध्याय 1 दायरम्पगा मनपा गन्दार्थों माय B सगरA, भीमरा B मामयं G प्रतिटाया। मयागिदिमा BF ·Vपञ्चाशोऽध्यायः शक्रः- शक्तिमान् सकलाधारः सर्वशक्तिर्मदीश्वरः। विश्वारणे नमस्तुभ्यं नमो विश्वविभूतये । तस्याहं परमा शक्तिरेका श्री म शाश्वती ॥८॥ सर्वासामपि सिद्धीनां नमस्ते मूलहेतवे ॥१॥ निरस्तनिखिलावद्या सर्वकामदुधा विभोः। आदिदेवात्मभूतायै नारायणफुटुम्बिनि । आत्ममित्तिसमुन्मीलच्छुद्धाशुद्धाध्ववर्गिणी ।।९।। समस्तजगदाराध्ये नमस्ते पद्मयोनये ॥२॥ अनुव्रता हृषीकेशं सर्वतः समतां गता। तावावां परमे व्योनि पितरौ जगतः परी ॥१०॥ त्वत्प्रसादाच्छुता मन्त्रास्त्वदीयाः सिद्धयो मया। आराधनं च सर्वेपां यथावदवधारितम् ।। ३ ।। अनुग्रहाय लोकानां स्थितौ स्वः परया श्रिया कदाचिकृपयाविष्टी जीवानां हितकाम्यया ||११|| इदानीं श्रोतुमिच्छामि त्वद्वक्त्राम्बुजनिःसृतम् । त्वत्सूक्तस्य विधिं कृत्स्नमुपसन्नोऽस्म्यधीहि भो ।। सुखिनः स्युरिमे जीवाः प्रामुयुनी कथं न्विति । श्री:- उपायान्वेपणायची परमेण समाधिना ।। १२ ।। देवो नारायणो नाम जगतस्तस्थुपस्पतिः । मनीयः स्मातिगम्भीरं शब्दब्रह्ममहोदधिम् । आत्मा च सर्वलोकानां पाइगुण्यानन्दविग्रहः ॥ मध्यमानात्ततस्तरमात् सामर्यजुपसफुलात् ॥१३॥ सर्वप्रकृतिरीशानः सर्वज्ञः सर्वकार्यकृतः । तत् सूक्तमिथुनं दिव्यं दनो घृतमिवोत्थितम् । निरनिष्टोऽनवद्यश्च सर्वकल्याणसंश्रयः॥६॥ अनाहतमसंदिग्धमनस्पष्टमनश्वरम् ॥ १४ ॥ तमसा तेजसां चैव भासकः स्वप्रकाशतः । सर्वेश्वर्यगुणोपेतमनाफुलपदाझरम्'। अन्तर्यामी नियन्ता च भावाभावविभावित.. आद्योस्तथान्तयोः शश्वदन्योन्याक्षरमिश्रितम् ।। १. विधारणे । विश्वोत्पत्तिस्थानभूते इत्यर्थः । २. आत्मभूतायै । प्राणवल्लभायै इत्यर्थः । ४. त्वत्सूक्तस्य ; श्रीसूक्तस्य । ५. जगत इत्यादि । जङ्गमस्थावराणां पतिरित्यर्थः । ६. प्रकृतिः, उपादानकारणम् । ७. "तस्य भामा सर्वमिदं विभाति " इति श्रुत्यर्थोप- हणमत्र । भावाभावेति । भावाभावपदार्थरूपतया निर्धारित इत्यर्थः । ९. सर्वकामेति । मयैव स: अाससमस्तराम इति भावः । आत्मभित्तीति । शुद्धाशुद्धरूपः प्रपश्चः सर्वोऽपि मदेकावलम्बन इत्यर्थः । १२. समाधिना ; ध्यानेन । १३. मभीवः स्मेति । अमनोवेत्यर्थः । १४. सूक्त- भीरखाच B.F.I. 'पित् I. निरपिट:I. रिमापन: A B.C. स्वति A. B.G. पायान्वेषणे C भनाइलनादरम् . ।

·पश्चाशोऽध्यायः २०३ कां सोस्मि धूपदीपौ च पाट्या चैवोपहारकम् । हिरण्यवर्णेत्येवं मां प्रजापविरुदारधीः । मनसः काममित्येवं मधुपर्क प्रकल्पयेत् ।। ३४ ॥ स्तुत्वा तु मत्प्रसादात् स योगानां धर्ममूचियान ।। क्षुत्पिपासामिति ोपा प्रापणप्रतिपादिका । प्रणवादिर्नमोऽन्तोऽयं मन्त्रो मम नवाक्षरः । अन्यया तु नमस्कारः शिष्टं पूर्ववदाचरेत् ॥३५।। शब्दब्रह्ममयः साक्षाद्योगिनां योगसाधकः ॥४२॥ सूक्तेऽस्मिन् मम नामानि पञ्चाशत् त्रीणि चाप्युत । दूराद् दूरतरं यामि हरिणी योगिमानसात्। तेषां निरुक्तिं मत्तस्त्वं शृणु जम्भनिपूदन ।।३६॥ भक्त्या बन्नन्ति निजया योगिनो मां यतत्रताः।। निहिता सर्वभूतेषु रणे भृङ्गवधूरिव । पटिरष्टौ सहस्राणि योगिनो मत्परायणाः । जनयन्ती परं नादं तैलधारावदच्युतम् ।।३७ ।। हरिणी मामनुध्याय प्रत्याहारं परं गताः ॥४४॥ निमेपोन्मेपयोर्मध्ये सूर्याचन्द्रमसोः स्थिता। हरिणाजिनसंवीतां हरिणाजिनसंस्तराम । मूलमाधारमारभ्य द्विषट्कान्तमुपेयुपी॥३८॥ हरिणाश्लिष्टमध्यां तां हरिणायतलोचनाम् ।। ४५॥ उदितानेकसाहस्रसूर्यवहीन्दुसनिमा । हरिणीं मामनुस्मृत्य परां शान्तिमवाप्नुयात् । चक्रकात् पवनाधाराच्छान्ता पश्याथ मध्यमा।। हरि नयामि कार्येषु नीये च हरिणा स्वयम् ।। वैसरीस्थानमासाद्य तत्राष्टस्थानवर्तिनी । सदा हरिणभासाहं हारिणी दुरितं सताम् । वर्णानां जननी भूत्वा भोगान् प्ररनौमि गौरिव ।। प्रणवादिनमोऽन्तश्च मन्त्रोऽयं मे पडक्षरः ।।४।। कर्दमेनेति । एकादश्येत्यर्थः । गन्धद्वारेति । नवम्येत्यर्थः । उपैत्विति । सप्तम्येत्यर्थः। ३४. को सोस्मीति । चतुयेत्यर्थः । अस्या आचमनेऽप्युपयोगः पूर्वमुक्तः । पठयेति । “आदित्यदणे" इत्यनयेत्यर्थः । मनस इति । दशम्येत्यर्थः । ३५. शुदित्यादि । अष्टम्येत्यर्थः । अन्त्ययेति । "तां म आवह " इति पञ्चदश्येत्यर्थः ३६. पञ्चाशत् त्रीणीति । त्रिपञ्चाशदित्यर्थः । ३७. निहितेत्यादिना हिरण्यवर्णेतिनामनिरुक्तिः । हिशब्दार्थों निहितेति । रणे; शब्द करोमी- त्यर्थः । तादात्विक्नादस्य विवरणम्-~-भृगवरिवेति । अच्युतम् ; अविच्छिन्नमित्यर्थः ३९. वर्णशब्द निर्वक्ति--चक्रमादिति । आधारचक्रादित्यर्थः । शान्ता ; परेत्यर्थः । पल्या; पश्यन्ती। ४०. वैखरीस्थानम् ; कण्ठादीन्यष्टौ । ४२. ओं हिरण्यपर्णाय नमः इति नवाक्षरी मन्त्रः ४३. हरिणीति नाम निरच्यतेऽत्र । हरिणीवत् दृरघावनादिति, हरन्ति बन्नन्ति योगिन एनामिति च निर्वचनद्वयम् । ४५. निर्वचनान्तरमाह-हरिणेत्यादि । हरिणस्येपालिष्टम- सदृष्टं मध्यं यस्याः, हरिणा विष्णुना आलिष्टं मन्य यस्या इति या निर्वचनम् । ४६. निर्वच- नान्तरं हरिमिति । “यदिमित्तपराधीनो विपत्तऽसिलम्" इत्यभियुक्ताः। ४७, हरिणभामेति -- दीपधूपी B अप1. प्रो. 31. omits three lines from here. 5 J. omts nine lipes from here, ·। २०४ लक्ष्मीतन्त्रम् सर्वार्थसाधक साक्षाद्योगसाधनमुत्तमम् । उदेमि योगिनामन्तरानन्दस्पन्दलक्षणा । सौवणे कल्पिता नित्य मम माला सरोरुहे ॥४॥ चतुर्थी तु दशा तेपा चन्द्रवद्भासयामि च ॥५५॥ सृजामि शोभनान् वर्णान् 'सुष्टु विश्व वृणामि वा। योगान्तरायनिहतो वसिष्ठ परमो मुनि । मृताश्चापि मयाजस्त्र वद्धमुक्तादयो ह्यजा ॥४९॥ अन्तश्चन्द्रमयीं शुद्धा चिदानन्दमहोदधिम् ।।५६॥ सुवर्णस्रजमित्येव गुह्यकानामधीश्वर । नाडीस्था मामनुस्मृत्य पुन स्व योगमाप्तवान् । मेरौ चिरमुपस्थाय धनेशत्वमवाप्तवान् ॥५०॥ आनन्दजनक सद्यो मन्त्रोऽय मे पडक्षर ॥५॥ राजतै, स्रज पने राजन्ते च स्रजोऽमला । भवदावाग्निदग्धाना निमुतिं प्रक्रोत्ययम् । राजिताश्च स्रज सर्वे स्रष्टारो जगता मया ॥ आधाराजाद् द्विपट्कान्त सूर्यभासा हिरण्मयी। रजतस्रजमित्येन रुद्राणा प्रवर पुरा। उदेमि सतत प्रोक्ता शब्दसकल्पकोरकै । कैलासे समुपस्थाय रजताधिपता ययौ ।। ५२ ॥ प्रकृतेश्च परे व्योम्नि मण्डले च त्रयीमये ॥ ५९॥ अष्टाक्षराविमो मन्त्रौ सतारौ नमसा युतौ। हिरण्मयेऽवतिष्ठेऽह हिताय जगता सदा । जपार्चनहुतध्यानादभीष्ट साधयिष्यत ॥५३॥ ता मा हिरण्मयीत्येव मुनयो वेदपारगा ॥६॥ चम्यमाणा भक्ताना द्रावयामि च दुष्कृतम् । स्तुत्वा समाप्नुवन् काम योगिनो योगमुत्तमम । चन्द्रवत् सततं चित्त भक्ताना द्रापयामि च ५४|| सप्ताक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वकामार्थसाधक || ६१ ॥ हारिणीति च निर्वचनद्वयम् । ओं हरिण्यै नम । ४८. सुवर्णस्रक रजतस्रगिति नामद्वयम्। ४९. सृजामीत्यादिना निर्वचनान्तरम् । सुष्ठु विश्वमित्यादिना तृतीय निर्वचनम् । “विश्व विष्णु " इति नामपाठात् विष्णु पतित्वेन वृणे इति वा, विश्व रोक वासस्थानतया वृणे इति वा निर्वचन भाव्यम् । सक्शब्दनिर्वचनमाह-सृता इति । ५०. उपाख्यानमुच्यते---गुह्यकानामिति । ५१. रनतस्रगिति नाम निरच्यते-~राजतैरिति । निर्वचनान्तर राजन्त इति । राजिता इति च निर्वचनान्तरम् । ५०. उपाख्यानमुच्यते-रुद्राणामिति । ५३. ओ सुवर्णस्रजे नम । ओं रजतस्रजे नम । ५४. चन्द्रति नाम निरच्यते-चक्रम्यमाणेति । कम्धातोर्यडि चक्रम्येति रूपम् । तत्र च इति पदमादाय द्रा इत्यनेन योगे चन्द्रेति भवति । द्रा इति पद निर्वक्ति- द्रावयामीति । द्रा इत्यस्यैर निर्वचनान्तर चन्द्रवदिति । ५५. निर्वचनान्तरमाह ---उदेमीति । चतुर्थी दशा तुरीयावस्था । ५६. उपाख्यानमुखेन निर्वचनान्तरमाह-योगेत्यादिना । ५७. ओं चन्द्रायै नम । ५८. हिरण्मयीति नाम निरच्यते-आधारेत्यादि । द्विपदकान्तम् , द्वादशान्तम् । सूर्यस्येव मासा यस्या इति आसरान्त शब्द । ५०. शब्दसरल्पा पश्य- त्यादय । तदात्मनोदेमति इयमतलक्षणे तृतीया । निरक्त्यन्तर प्रकृतेरित्यादि । ६१. ओं म? AG अलासा नामिना 'पुनरत AG छतारA.B रातामा ·पञ्चाशोऽध्यायः २०६ साक्षिणी सर्वभूतानो लक्ष्यामि शुभाशुभम् । पञ्चाक्षरो ह्ययं मन्त्रः पातालगतिसाधनः । लक्ष्मीश्चास्मि हरेनित्यं लक्ष्यं सर्वमितेरहम् ॥६शा दिव्यान्तरिक्षभौमाना भोगानामुपपादनः ।। ६८ । ददती क्षेपणी चास्मि नित्या त्रिप्रेरणी तथा। तनुर्ज्ञानमयी सा मे विष्णो१दि च वर्तते । तथा ज्ञानस्वरूपाहं लक्षणीया मिती मितौ ।।६।। आत्मज्ञानमिदं पुण्यं योगज्ञानमिदं परम् ॥६९॥ लये निवासे निर्माणे प्रेरणी प्रकृतेरहम् । भानामिय गता कान्तिः शीतरश्मौ सदा तथा। लक्षणाख्यस्य भावस्य कलाकाष्ठादिरूपिणी ॥६॥ शक्तिः शक्तिमतो विष्णोः स्थिताहमनपायिनी ।। अव्यक्तव्यक्तसत्त्वस्था प्रेरयित्री सदास्म्यहम् । अपश्चाहमयाम्येका द्रवो भूत्वा गुणो महान् । लक्षं नयामि चात्मानं लामि चान्ते क्षिपामि च ।। अपावाहयमादौ च मुनिं भूत्वा सरस्वती ।।७१॥ सिपामि क्षपयाम्येका क्षिणोमि दुरितं सताम् । सारस्वते जले पूर्व विश्वामिनोदिता सती। क्षमे क्षमा हि भूतानां मिमे मन्ये च मामि च ॥ अपोवाह वसिष्ठं तं सत्यसन्धा सरसती ॥७२॥ इत्येतान् मयि दृष्ट्वार्थान् परमपिरदारधीः । ऋपयः प्राहुरेचं मां वसिष्ठे स्रोतसा हृते । लक्ष्मीर्लक्षय मेत्येव कपिलो मुनिरक्तवान् ॥६॥ सत्ये सत्यप्रियं पाहि वसिष्ठं शात्रवादिति ।।७३|| हिरण्मय्यै नमः । ६२. इत आरभ्य सप्त श्लोकाः लक्ष्मीनामनिर्वचनपराः । दर्शनार्थात् लक्षपातोर्निर्वचनमाह-~-साक्षिणति । लक्ष्मीश्चति । हरेः लक्ष्मीः सर्वसपदित्यर्थः । अर" श्रद्धया देवो देवंयमश्नुते " " अप्रमेयं हि तत्तेजो यस्य सा जनकात्मजा" इत्यादिकं भाव्यम् । लक्ष्यमिति । सर्वपमितेः प्रमेयेत्यर्थः। ६३. क्षिप्धातोर्निचनमाह-~-क्षेपण ति । तस्यैर विवरणं त्रिप्रेरणीति । कायवाड्मनसानां प्रेरयित्रीत्यर्थः । अत्र “ला टाने" "क्षिप प्रेरणे" इति धातुद्वयानिप्पत्तिरभिप्रेता । तथाहं मानस्वरूपा लक्षणीया। ६४. लये इति । सृष्टिम्थितिसंहारेषु प्रकृति प्रेरयामीति लक्ष्मीरहम् । लक्ष्यन्ते प्रमीयन्ते इति लक्षणानि सबै भावाः । तेषां क्षेपणी इति निरक्तिः । ६५. लक्षमित्यादि निरवत्यन्तरम् । तथा लामीत्यपि । लीना भवामीत्यर्थः । क्षिपामि; प्रेरयामि । लीधातुं क्षिपधातुं चादाय निर्वचनम् । ६६. निर्वचनान्तरमाह-- क्षिपामीति । क्षमपातोः व्युत्पत्तिमाह--क्षमे इति । मीशब्दव्युत्पचिमाह-मिमे इत्यादिना । ६७. हे लक्ष्मीः मा मां रक्षय कटाक्षयेति कपिलये मुनिखाचेत्यर्थः। ६८. ओं लक्ष्म्यै नमः । ६९. अनपगामिनीति नाम निक्ति-तनुरिति । विष्णोरनपायित्वात् अनपगामिनीति नाम । ७१. निर्वचनान्तरमाइ-~-अपश्चेति । अप्नु द्रवान्यो गुणोऽहम् । सन्नात् ताभ्यो नामी- त्यर्थः । निर्वचनान्तरमाह ---अपापाट्यमिति । अपोपमर्गात् वाहयतेलट् । ७२. विश्वा- मिगोक्ता सती तत्प्रतिद्वन्दिनं गमिष्ठ जले अहमपोपाहेति रिद। ७१. एवमपगामिनीगन्द मामी मो. रिमोरिय विति. योगन्धिान 41. omits this linc. मिमामि किरात 1. .

·मन्मया । २०६ लक्ष्मीतन्त्रम् साह सरस्वती भूत्वा तमपोपाह शानयात् । शृणामि च गुणैर्विश्व शरणं चास्मि शाश्वतम् । ऋपयो नाम चम्म तदा ह्यनपगामिनीम् ॥७॥ शरीर च हरेरस्मि श्रद्धया चेप्सिता सुरै ॥८॥ नवायरो ह्यय मन्त्र सर्वापद्विनिवारण । शान्ताधारपदस्थास्मि पश्या रन्ती च नामिजा। अश्वा पूर्वानी चास्मि वसामि च पुरे सदा ।। प्रेरणी च धिया मध्या सृष्टिर्वको तथार्णसाम् ॥ बुद्धिप्राणशरीरारये निविधे विविधात्मना । चतु स्थानस्थिता चैव शान्तापश्यादिभेदिनी। अश्वाना 'हेपननाद योगारम्भे क्रोमि च ॥७६।। श्रयामि श्रयणीयास्मि शक्तिभी रेमि रामि च ।। नाडीमध्य समायाता करोमि रथनद् ध्वनिम् । शत्रज्ज्वलिनी चास्मि शतमा रतिरीप्सिता । व्योमरन्ध्रमनुप्राप्ता हस्तिनादविनादिनी ।। ७७ ॥ इति त्रय्यन्ततत्त्वज्ञा श्रियं मा विदुरञ्जसा ।। योगिनो यतमाना मा निधैव प्रतिपेदिरे। अपि नाथो विभूतिम रोस्य सेश्वरामरम् । आधारष्टाक्षरी मन्त्राउन्य एकादशाक्षर ||७८॥ परा मदीयवर्णस्य का नार्हति पोडशीम् ।। ८४॥ अभीप्सितप्रदा ह्येते त्रयो मन्त्रा आद्ये पदनये वर्णा श्रीहीमोमिति मन्मया । शृणोमि करणा वाच शृणामि दुरित सताम् ॥ "एप वैभिश्चतुर्भिस्तैर्मदीय धार्यत वपु ।। ८५॥ निप्याद्याधुना तद्विपर्ययवाचितामाह-मपय इति । शात्रवात् पाहीति मा प्राहुरित्यन्वय । ७८. अह त वसिष्ठ शात्रपादपोवाह अपावाहयम् , अपासारयमित्यर्थ । ७५. ओ अनप- गामिन्यै नम । अह वुद्धयादिरूपे पुरे अवरूपा पूरूपा वाहनी चास्मि । तत्र वसामि च । बुद्धि नानाविषयेप्वाप्य धावनात् अश्वा । प्राणावासस्थानभूता पू । आत्मतया शरीरवह- नात् वाहनी । अत अञ्चपूर्वेति नाम । ७६. पक्षान्तरमाह-अश्वानामिति । पूर्व योगारम्भ अश्व नदामि । अश्वपूर्वायै नम । ७७. रथमध्यानामनिर्वचनम्-नाडीति । हस्तिनाद- प्र धिनीति नाम निक्ति-व्योमेत्यादि । ओं अवपूर्याय नम ।ओ स्थमभ्यायै नम । ओं हस्तिनादप्रधिन्यै नम । ७०. श्रीनामनिर्वचनमारभते-शृणोमीत्यादिना । “श्रु श्रपणे" "शू हिंसायाम् " "श विस्तारे " इति धातव । ८०. श्रद्धयेति । अस्मात् शकार रेफ चालाय ईप्सिनपदादीकार सयोज्य श्रीशब्द इति भाव ८१. शान्तेत्यादि। शान्तापदात् शकार रन्तीपदात् रेफ प्रेरणीपादीकार चादाय श्रीशब्द इति भाव । अर्णसा वर्णाना सृष्टिरिति वैगरीरुपमुच्यते । ८२. श्रयामि विष्णुम् । श्रयणीया, शक्तिभि जयादिभि सेन्या । रेमि , आश्रितपापानि क्षिणोमि । रामि, सर्मान् कामान् ददामि। ८३. शत्त प्राशयित्री । शतमा, महन्तमा । रतिरूपा । ईप्मिता, प्रार्थनीया । अत्रापि पदनयात् शकाररेफेरान् सयोज्य श्रीशब्दनिपचिरमिता । ८५. एप वैति । ओं श्रियै नम इति मन्त्रश्चन्यर्थ । एभिश्चतुर्मि- एल्गानादा सरिता FI अनायो रिमनिय पैगेश्य 7 गुरेश्वर । विश्वमन्त्री . एVAG ·पञ्चाशोऽध्यायः एकैकझो द्विशो वापि त्रिशो चा सर्व एव वा। जप्ताचितहुतध्याताः साधयेयुरभीप्सितम् ।। ८६ ।। प्रयत्नेनैव गोप्यं तदेतद्रनचतुष्टयम् । अन्योन्यफलितं सवरशेपैरधिकं गुणैः ।। ८७ ।। 1मिमे मीयेऽखिलैर्मानमयि माति जगत् क्षये । आत्मेश्वरक्ती चाहं व्याप्तायां मयि मेति धीः ।। आत्मवञ्चेप्सितात्यर्थमतो मां मद्विदो विदुः । पञ्चाक्षरो ह्ययं मन्त्रः सर्वकामफलप्रदः ।। ८९ ।। प्रदात्री सर्वकामानामवित्री सर्वकर्मणाम् । देवस्य दयिता चास्मि देवी मां मुनयो विदुः॥ पञ्चाक्षरो ह्ययं मन्त्रो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः । शब्दाये सर्वभूतानामन्तःस्था चिन्मयी सदा ।। काये च निखिलैवेदैरन्विध्ये केति चाखिलैः। ब्रह्मरूपधरा चाहं जटामण्डलधारिणी ।। ९२ ॥ सृजामि विविधान् भावान्स्वाध्यायाध्यायतत्परान्। अतः कामिति मां प्राहुर्मुनयो वेदपारगाः।। ९३।। पञ्चाक्षरो ह्ययं मन्त्रः स्वाध्यायफलदायकः । उदिति ब्रह्मणो नाम विकस्तिस्तस्य तु स्मितम् ।। मय्यायत्ता विकस्तिःसा सोस्मितां मां ततो विदुः। सप्ताक्षरो ह्ययं मन्त्रो विकस्ति भूयसीं वहेत् ।। हिता च रमणीया च मदीया प्रकृतिः परा। तां सत्त्वरूपामालम्ब्य तरन्ति मुनयस्तमः ।।१६।। *अतो हिरण्यप्राकारामृपयो मामुपासते । दशाक्षरो ह्ययं मन्त्रः सर्वकामसमृद्धिदः ।। ९७ ।। अस्म- . रिति । श्री, ही, ओं, ओं श्रियै नमः इत्येतेश्चतुर्मिरित्यर्थः। ८८. मेति नामनिर्वचनम् --मिमे इत्यादिना । सर्व प्रमिनोमि । मीये ; प्रमीये । माति ; परिमितं भवति । आत्मेत्यादि । च्छब्दान्निम्पन्नं मशब्दमादायार्थ उपवर्ण्यते । मेति घीरिति । अहमर्थपीरित्यर्थः । ८९. आत्मवदिति । म इव मेति व्युत्पचिरिति भावः । ओं मायै नमः । ९०. देवीशब्दं निर्वक्ति- प्रदा ति । दाधातुमधातुं चादाय निरुच्यते । देवस्य दयितेति । पुंयोगे डीपिति भावः । ओं देव्यै नमः। ९१. “कां सोस्मिताम्" इत्यत्र कामिति पृथक् पदम् । केति नाम निर्वक्ति-- शब्दाये इति । शब्दं करोमीत्यर्थः । ९२. काये इति । प्रतिपाद्ये इत्यर्थः । किंशब्दमादा- याह-- अन्त्रिप्ये इति ! क इति ब्रह्मणो नामेति मत्वाह--ब्रह्मेत्यादि । ओं कायै नमः। १४. सोस्मितेति नाम निर्वक्ति-~उदितीति । “तस्योदिति नाम" इति श्रुत्यर्थोऽत्राभिप्रेतः । तस्य ब्रह्मणो या विकम्तिर्विकासो बृहत्त्वमिति यावत् ; सा विकस्तिरेव स्मितम् । उम्मिमिति रूपम् । तेन सहिता सोस्मिता । भगवतो नारायणस्य यत् वृहत्त्वं, तत् एतदायतमित्युक्तं भवति । यदाहुः---" अपाङ्गा भूयांसो यदुपरि परं ब्रह्म तदभूत्" इति । ओं सोस्मिताये नमः । ९६. हिरण्यप्राकारेति नाम निरुच्यते-हिता चेति । प्राकारमब्दः प्रकृतिपरः । । : । शुध्मिणो मे पिलमायमहिमा दिउगवै । सदत् A. B.C. समान A. B.C. I. omits this line.

·२०८ लक्ष्मीतन्त्रम् आरादशेपदोपाणा द्राविणी मामुपेयुपाम् । द्विसप्तत्या सहस्रेण नाडीनां देहसागरम् । अधोमुखाच्छिर पद्मात् स्रुतयामृतधारया ।। ९८ ।। तर्पयामि रसैनित्यं प्राणाना प्रेरणावशात्॥१०५।। अभिपिक्ता सदास्मि दययामा॑न्तरास्मि च । सोपुम्नेनाध्वना नित्य पर भावमुपेयुपाम् । ज्वलामि 'सर्वभूतान्तर्गगने परमे सदा ।। ९९॥ "विम्बभावमुपेताह विमले योगदर्पणे ॥ १०६ ।। शुद्धा निरञ्जना सत्या भासयन्ती जगत् विपा। आत्मविम्वसमुद्भूत परमार्थं सुधारसै । अशिखा निशिखा चाह पञ्चपञ्चशिखावती ॥ चिन्मयैस्तर्पयाम्यन्तर्योगिना सत्त्वमुत्तमम् ।।१०। सप्तधा च पुनस्त्रेधा ज्वलामि वपुपि स्थिता । प्रत्यादि विशेषान्त परिणामोन्मुख सदा। पडक्षराविमौ मन्त्री निर्वृत्यौज्ज्वल्यदायको । कार्यभाव समापन्नमक्षिण्वन्ती निर्बल ॥१०॥ हरौ प्रीतिमती नित्य तृप्ता भक्तेपु नित्यदा। आपगाभिरिवाम्भोधि प्राणाधानेन तर्पये। प्रास्तैश्च विना भोगैर्नित्यतृप्तारम्यह स्वत ॥१०२।। स्नेहेनेव सदा दीप प्राणिना करणानि च ।। १०९।। ता मा तृप्तामनुध्याय मुनयो वेदपारगा । निजसविद्रसेनैव तर्पयाम्यक्षयात्मना । ज्ञानमूला परा तृप्तिं नित्या प्राप्ता सुधामयीम् ॥ तर्पय तीति मा प्राहुर्योगिनो योगपारगा ॥ ११० ॥ पडक्षरो ह्यय मन्त्रस्तर्पयत्यखिल जगत् । सप्ताक्षरो ह्यय मन्त्रस्तर्पयत्यखिल जगत् । तर्पयामि गुणैर्विष्णुमात्मान तद्गुणैरपि ।। १०४॥ पद्यमान 'मिनोतीति काल पद्म प्रचक्षते ।। १११॥ ओं हिरण्यप्राकारायै नम । ९८. आद्रेति नाम निर्वक्ति-आरादिति । दूरे इत्यर्थ । निर्वचनान्तरम्-अधोमुखादिति । ९९. ज्वलन्तीति नाम निर्वक्ति--ज्वलामीति । १००. शब्दब्रह्मस्वरूपत्वमाह-शुद्धति । अशिखेति परारूपमुच्यते । पश्यन्तीमध्यमावैखरीभेदेन त्रिशिखा । स्पर्शात्मना पञ्चविंशतिशिखा । १०१. यादिसान्तधारणाव्यूहात्मना सप्तधा । हळक्षात्मना त्रिधा चेत्यर्थ । ओं आर्द्रायै नम । ओं ज्वलन्त्यै नम । १०२. तृप्तेते नानो निर्वचनमाह-हराविति । प्राकृतैर्विनेति । अप्राकृतरित्यर्थ । ओं तृप्तायै नम । १०४. तर्पयन्तीति नामाह-तर्पयामीति । तर्पण च बहूना बहुभि साधनेर्वर्णयति—गुणैरित्या- दिना । १०५. देहे द्वासप्ततिर्नाड्य योगशास्त्रप्रसिद्धा । अत्र देहस्य सागरत्वेन, नाडीना नदीत्वेन, प्राणाना वायुत्वेन, रसाना जलत्वेन चाध्यवसायो विवक्षित । १०६. प्रकारा- न्तरमाह-सौपुग्ननेति । १०८. प्रकारान्तरमाह----प्रकृत्यादीति । सदा परिणामेन्मुखमित्य- नेन प्रते नित्यपरिणामस्वभावत्वमुक्त भाति।१०९. तात्पर्यान्तरमाह-लेहेनेति।१११. ओं तर्पयन्त्यै नम । पद्म स्थितेति नाम निर्वक्ति-पद्यमानमिति । सकल प्रमेयमित्यर्थ । 1 भूतगगने पराच ! योग F GI प्राणदानेन B C FI अनिश A BF मनोतीति AB विश्व I 3 प्राणायामवशात् सदा ।

·पञ्चाशोऽध्यायः २०९ कालमप्यखिलं शश्वत् कलयन्ती स्थिता सदा। भोग्यशक्तिप्रभा एता अस्यन्ती पटसु वहिपु। स्तुत्वा त्वनेन नाम्ना मां कालातीतः कृती भवेत् ।। प्रभासा मुनिमिः प्रोच्ये तन्त्रवेदान्तपारगैः॥१२॥ थुप्रधानेश्वरान्नित्यं वर्णयाम्यात्मतेजसा। सप्ताक्षरो ह्ययं मन्त्रस्तेजःसंततिसाधकः। पद्माकारैश्च वर्णम भूषिता तनुरुत्तमैः ॥ ११३॥ यशो यदुज्ज्वलं लोके विद्यादानादिसंभवम् ।। पद्मवर्णेति मां स्तुत्वा शास्त्रवैशद्यमाप्नुयात् । मदीयं तद्यास्तच नानारूपं विभज्यते । उद्गतः प्रथमो योऽशुः क्षीरसागरमन्थने ॥११४॥ मामेव भाजनं विद्धि यशसस्तेजसः श्रियः ।।१२।। चन्द्राख्यः स मदीयोऽशुरुगच्छन्त्याः पुरःसरः। अतो यशस्विनी तां मां यशसेति विदुर्बुधाः । ऋपयो मत्प्रभावज्ञा मां तु चन्द्रां प्रचक्षते ।। सप्ताक्षरो ह्ययं मन्त्रो यशोदोजपतो भवेत्।।१२।। यः स चन्द्रो मदंशूनां कोटिकोदयंशकोटिजः। स्वर्गपर्जन्यभूपुंस्त्रीवैश्वानरविभागतः । पडक्षरो ह्ययं मन्त्रो मनोवैमल्यदायकः ॥ ११६ ॥ आददाना हविः प्राप्तं श्रद्धासोमादिसंज्ञितम् ।। प्रकृष्यमाणा भासो मे सर्वावस्थासु सर्वदा। पोढात्मानं विभज्याममिभावमुपागता। येनेच्छति तिरोधातुं तन्मे भासा तिरोहितम् ।। ज्वलन्ती मुनिमिर्गीता भोक्तृशक्तिप्रभोज्ज्वला ।। यथा हि स्वशिरश्छाया स्वपदा नैव लड्ध्यते। अग्रीपोमविभागेन विश्वमेवं भजाम्यहम् । सा पदादग्रतो याति येन लङ्घनमिच्छति ।।१८।। मन्त्रेणानेन मां स्तुत्वा साधयेद्यदभीप्सितम् ।। नित्योदितचिदानन्दा मत्प्रभाः सततोज्ज्वलाः। देवेन हरिणा जुष्टा सदा देवश्च सेविता । श्रद्धां सोममपोऽन्नं च वीय हविरिति क्रमात् ॥ देवाश्च मामुपाश्रित्य विषयान् प्रत्यवस्थिताः ।। मिनोति परिच्छिनत्ति । ओं पद्म स्थितायै नमः । ११३. पद्यमानत्वात् पुंप्रधानेश्वराः पद्म- शब्दार्थाः । तात्पर्यान्तरं पद्माकारैरिति । ओं पद्मवर्णायै नमः। ११४. चन्द्रेति नाम निरुच्यते --उद्गत इति । ओं चन्द्रायै नमः। ११७. प्रकृप्यमाणा इत्यादि । प्रभासानामनिर्वचनमत्र । भासां प्रकर्षमेवाह-येनेति । सूर्यादियेन तेजसान्येषां तेजस्तिरयितुमिच्छति, तदपि मत्तेजसा तिरोधीयते । ११८. अप्रधृप्यत्वे लौकिकं निदर्शनमाह-यथेति । ११९. प्रकारान्त- रमाह-नित्येत्यादि। श्रद्धामित्यादि। एतच्च छान्दोग्ये प्रसिद्धम् । द्वितीयान्तानां श्रद्धामित्यादी- नाम् अस्यन्तीत्युत्तरेणान्वयः।१२०. पट्सु वहिपु; स्वर्गादिप्वित्यर्थः। प्रभा अस्यतीति व्युत्पत्तिः। ओं प्रभासायै नमः।१२१. यशसेति नाम निरुच्यते-~-यश इति । १२२. तच्च यशश्च नाना- रूपं भवति । तदेवाह-~यास इत्यादिना । १२३. ओं यशसायै नमः । एतद्नुसारेण "चन्द्रां प्रभासां यशसां ज्वलन्तीम्" इति सूक्तपाठः । १२४. ज्वलन्तीति नाम निर्वक्ति-स्वगत्या- दिना । १२५. भोक्तृशक्तीत्यनेन भोम्यशक्तितात्पर्यप्रभासानामवलक्षण्यं प्रतिपादितं भवति । ओं ज्वलन्त्यै नमः। १२७. देवजुष्टानामनिर्वचनं देवेनेत्यादिना । देवशब्दस्येन्द्रियपरत्वमादा- 1यस्तेज,प्रदो. मवाम्यहम् A. B.G. . प्रत्यवस्थितान् A. B. 27 ·२१० लक्ष्मीतन्त्रम् परिणामरिगेपत्वात् प्रतेस्ते द्योतना । आदित्य वर्णयाम्येका तेजसा यशसा श्रिया। अतो मच्छत्तिमादाय शुद्धसविक्रियामयीम् ।। आदित्यस्था च वर्णात्मा भूत्वा दिव्या त्रयीमयी। विषयेषु प्रवर्तन्ते श्रोनाड्मनआदय । प्रमशयन्ती सर्वार्थानतीतानागतानपि । वृत्त्यर्थ सेवितामधेदवजुश तु मा विदु ॥१२९|| पितृदेवमनुष्याणा चक्षुरस्मि सनातनम् ॥ १३७॥ सशक्तिप्रदामन्तदवजुष्टामनस्थिताम् । आदिभूतश्च वर्णो मे तार प्रथमपाचकः । शश्वमामनुमचिन्त्य देवान् विजयतेऽसिलान् ।। तर शान्तोदितानन्दा नन्दाम्यात्मानमात्मना । मत्त एपोद्तानीह विज्ञानानि महर्पणाम् । तैलधारापदन्टिना दीर्घघण्टानिनादिनी । शक्तयश्च प्रियाश्चैव यास्ता उच्चावचा नृणाम् ।। प्रणवस्य रिसा सूक्ष्मा सा मे शब्दमयी तनु || विशृङ्गरेटदा चापि मामुदारा विदुषुपा । तब ब्रह्मणि निष्णातो मा द्रागधिगमिप्यति । सप्ताक्षरो ह्यय मन्त्र समिष्ट प्रयच्छति ।।१३।। आदित्यरर्णजात मे शब्दमय्या उपस्थितम्॥१४ ॥ तनोमि पञ्च कृत्यानि ताये च जगदात्मना । शान्तापश्यादिरूपेण वैसरी व नादिनी । "ता मा तामिति तत्त्वज्ञा प्राहुर्वदान्तपारगा ॥ दुहाना सक्लानर्थान् धेनु कामदुधा स्थिता ।। पञ्चायरो ह्यय मन्त्रस्तनोति शुभविस्तृतिम । एतानादित्यवर्णेति भय्यर्थानृपयो विदुः । प्रकृति पुरप चैत्र नयामि स्वेन तेजसा ॥१३४॥ नवाक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वकामप्रपूरक ।। १४२ ॥ कालाचापि वहिर्भूला पद्मनेमी ततो विदु । निरन्ती निरणान् लोके "क्रिन्ती चोत्तरोत्तरम्। सप्ताक्षरो ह्यय मन्त्र सनसपत्समृद्धिद ॥१३॥ वायुना देवमिण मणिनाधारवह्निना ॥ १४३॥ योच्यते-देवाश्चैति । १०५. देवशब्दस्येन्द्रियपरत्वादाह-श्रोत्रेत्यादि । वृत्त्यथे, विषय- व्यापृतिरूपाथै । अझै , इन्द्रियै । ओ देवनुष्टायै नम । १३१. उदारानामनिरक्ति मत ण्वेत्य दिना । ओ द्धारायै नम । १३३. “ता पद्मनेमीम् ॥ इत्यत्र तामिति पृथक् नामाभिप्रेत्य निर्वचनमाह-तने मीति । पञ्च कृत्यानि सर्गादीनि । ताये, विस्तृता भवामीत्यर्थ । “ताय सतानपालन्यो " इति धातु । ओ ताय नम । १३८.पद्मनेमीनामनिर्वचनम्-प्रतिमित्या- दिना । नयामीति पदधात्वर्थ । नेमिगव्दार्थ बहिरिति । ओं पद्मनेम्यै नम । १३६. आदित्य- दति नामाह-आदित्यमिति । वर्णयामि, वर्णवन्त तेनम्बिन करोमि । वर्णशब्दस्याक्षरपरत्व- ममिसधायाह-वर्णात्मेति । १३७. चक्षुरिति । “चर्मित्रस्य वरुणम्याग्ने" इति श्रुत्यर्थो जातय । १३८. आदी त्य सिद्ध इत्यर्थ मत्वाह--आदिभूत इति । १४०. तत्र वर्ण ति । प्रणवरिशस यामियर्थ । आदित्यपर्णजात प्रणमाजात सर्वमपि वाड्मयमित्यर्थ । ओ आदित्यपर्णाये नम । १४३. कीर्तिनामनिर्वचनम्-किरत त्यादि । कृ विक्षेपे । विक्षेप ता तु मामिनि ३ आदित्यवण B C +पिनादिनी F दुधास्मि सा A B 7किती A B omits six quarters from here । 1 मात्य ·पञ्चाशोऽध्याय शनैर्विश्रम्य विश्रम्य पत्रेषु जलजन्मनाम् । ज्ञातृत्वमपि कर्तृत्व यो नामापनिनीपति । द्वादशाना ततश्चोर्ध्व भजामि द्वादशान्तिमम् ।। ज्ञाता क्र्ता निषेधस्य स निर्वक्ष्यति तत् क्थम् ।। कीर्तयन्ति तत कीर्ति मुनयो मा मनीपिण । शक्तो धर्पयितु कश्चिन्नैव सविद्गति मम । पञ्चाक्षरो ह्यय मन्त्रो योगवैमल्यदायक ।।१४५।। तदभावा विचिन्त्यैव ह्यभावे सविदेन सा ।। 1ऋद्धारम्यह गुणविष्णोरर्धय मि च योगिन । दुराधर्पति मा पाहु सारयज्ञानविचक्षणा । पोपु योगपद्मानामाधारान्तरचारिणाम् ॥ १४६ ।। अष्टाक्षरो ह्यय मन्त्रस्तमोगतिविमोचन ॥१५।। उत्तरोत्तरमृध्यामि भजन्ती विस्तृर्ति पराम् । नित्येन विष्णुना पुष्टा नित्य पुष्टा च सद्गुणै । ऋद्धिं वृद्धालत प्राहुर्योगिनो योगदर्दापिनीम् ।। विपर्यमें विना पुष्पा नित्य सवित् परा तनु ॥१५४॥ गन्धादय पृथिव्याद्या द्वाराणि मम वेदने। सेव पुष्णाति विषयानजडाभिर्जडात्मन । सवपा पुण्यगन्धाना द्वारभूतास्मि शाश्वती॥१४८॥ नित्यपुष्टा तु मा प्राहु सिद्धा सविद्विचक्षणा ।। गन्धद्वारेति मा प्राहुर्विमा वेदान्तपारगा । अष्टाक्षरो हय मन्त्री नित्य पुष्णाति सविदम् । दुराधप स्मि सर्वेपा दैत्यदानवरक्षसाम् ॥ १४९॥ परिणो नाम परिस्त्रिशुद्धास्त्रिक्यिापरा ।।१५६।। शुद्धा सवित् क्रिया चाह ना वैरपि बाधितुम् । तानिच्छामि सदा द्रष्टु मनसा यामि तान् सदा। सर्वेपामात्मभूताया मम सविक्रियात्मन ॥१५॥ हिमशैलेन्द्रसकाशा गजेन्द्रा मम वाहना ॥१५॥ किरणाना शब्दाना च । तत्र शब्दानामाह-उत्तरोत्तरमिति । पश्यन्तीमध्यमावैखरीरूपेणे- त्यर्थ । श्रुतौ "देवपख " इति व्यत्ययेन तृतीयाथै प्रथमा । मणिनेत्यस्य विवरणम्---- आधारवहिनेति । १४४. श्रुतौ " उपैतु " इत्यस्यार्थवर्णनम्-~मनामीति । ओ कीये नम | १४६. ऋद्धिरिति नाम निर्वक्ति-मद्धेति। समृद्धेत्यर्थ । अर्धयामि, प्रीणयामि । वृद्धिमेगाह -~~-पत्रेष्विति । १४७. मध्यामि , वृद्धि प्राप्ने मि । ओ मद्धयै नम । १४८. गन्धशब्दो रूपरसादीनामप्युपलक्षास्तदाश्रयपृथि यादीनि लक्षयति । “अन्न ब्रह्मेति व्यजानात् " इत्यत्रा- नमयकोशो ब्रह्मज्ञानद्वारत्वेन श्रुतौ विहित । "पृथिवी वा अन्नम्" इति श्रुतिरेवानशब्द पृथीपीपरमाचष्टे । अतो देवीज्ञाने पृथिव्यादयो द्वारभूयमापद्यन्ते। ओ गन्धद्वारायै नम । १०१. तत् , अपनयनम् । १५०. तदभावा , धर्षणाभावरूपैत्यर्थ । ओं दुराधर्षायै नम । १५४. नित्यपुष्टानामनिर्वचनम्----नित्येनेत्यादिना । सद्गुणे , ज्ञानशक्त्यादिगुणे । विपयर्विनापि मे सविद्रपा परा तनु पुष्टेत्यन्वय । ओं नित्यपुष्टायै नम । १५६. करीषिणीति नाम निक्ति- कारण इति । तर इति । करिन्शब्द धातोनिप्पन्न इति भाव । त्रिशुद्धा , कायरड्मनस- शुद्धा । त्रिक्रिया , यननदानाध्ययनरूपा । १५७, इच्छार्यक्मधातुमादायार्थमाह-- । ऋष्याम्यह। भीतिरिमोचन I मोई 5नित्याचा 31 omits five liacs from here घारितान् B ·तेपा रूप २१२ लक्ष्मीतन्त्रम् तेरीश्वरा सदा यामि की चान्तयती सदा। मामभिप्रेत्य सर्वासा तासामुगारणप्रिया । क्रीपिणीति मा तेन तत्वज्ञा सप्रचक्षते ॥१५८।। मामभिप्रयते सर्यो जन सर्वात्मना स्थिताम् ।। सप्ताक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वकामसमृद्धिद । तेन तेन प्रकारेण वाचामुञ्चारणरमे । भूतानामीश्वरा चास्मि प्रियेणेशेन सर्वदा ॥१५९।। आफूतिर्वचसा तेन वेदहरस्मि भाविता ॥ १६७।। वरदा भुवनेशाना यनिता च सदाखिले । अष्टाक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वशब्दार्थसिद्धिद । वृद्धिदा वर्धमाना च क्षपणी च सदाहसाम्॥१६०।। सच त्यच जगद् द्वेधा यत् प्रमाणेन दृश्यते॥१६॥ ईश्वरीत्येव मे नाम तेन वेदे निरूपितम् । तत् सर्वमहमरमीति सत्य मामृपयोऽब्रुवन् । पडक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वैश्वर्यसमृद्धिद ॥१६१ ।। पडक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वसत्यफलप्रद ॥ १६९॥ भीमान्तरिक्षदिव्यारया ये चाप्यप्राकृता परे। पश्यन्ति पशवो जीवा विधाभिस्तिसृभि स्थिता । सदानन्दमयास्त्वेते सर्वे कामा मयि श्रिता ॥१६२।। यच्छक चैतन्य हेयवर्जितम ॥१७ ॥ मनोरथाना सर्वेपा पराहं विभ्रमस्थली । तद्रूपमहमेवारिम चिद्धनानन्दरूपिणी । विष्णोश्च मनस काम साह सर्वातिशायिनी ॥ मच्छक्तिलेशास्ते सर्वे जीवाश्चिच्छक्तिसज्ञका ।। मनस काम इत्येव तेन मा तु सुरा । आमेयी या हि मच्छक्ति सा हि जाता तथा तथा। नवाक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वकामसमृद्धिद ॥ १६४॥ पशूना रूपमित्येव साख्या मा सप्रचक्षते ।।१७२।। रौकिक्योऽप्यथ वैदिक्यस्तथा बाह्यागमोद्भवा । नवाक्षरो ह्यय मन्त्र सम्यग्ज्ञानफलप्रद । निर्घोपा घोपवत्यश्च या याच परिकीर्तिता ॥ चैगुण्यं पड्गुणोत्थ च विधान परिकीर्तितम् ।। तानिच्छामीति। "इप गतौ” इत्येतदभिसन्धायाह-मनसा यामीति। करिशब्दस्य गजपरत्व- प्रसिद्धिमभिप्रेत्याह--गजेन्द्रा इति । ओं कीपिण्यै नम । १५९. ईश्वरीति नाम निराह- भूतानामित्यादिना । ईश्वरेति, ईष्टे इत्यर्थे “स्थेशभास" इत्यादिना वरचि रूपम् । भूतशब्दो निखिलचेतनाचेतनपर । प्रियेणेशेनेति सहयोगे तृतीया। वनिता , ध्यातेत्यर्थ ।ओं ईश्वर्यै नम । १६३. मनस काम इति नाम्नो निर्वचनान्तरमाह-मनोरथानामिति । ओं मनस कामाय नम । १६५. वाच आकूतिरिति नाम निर्वक्ति-सैविक्य इति । १६६. अभिप्रेत्येति। आकृतिशब्दोऽभिप्रायपर इति भाव । सर्ववचसा तात्पर्यभूमिरित्यर्थ । ओ वाच आकृत्यै नम । १६८. सत्यमिति नाम निराह----सच्चेति। "सच्च त्यच्चाभवत् " इति श्रुतिस्त्राभिप्रेता । ओं सत्याय नम । १७०. पशूना रूपमिति नाम निराह-पश्यन्तीति । पशुशब्दो जीवपर । तिमभिर्विधाभिरिति । देवतिर्यमनुष्यरूपाभि , बद्धमुक्तनित्यरूपाभिवेत्यर्थ । १७२. आग्नेयी शक्ति , भोक्तृशक्ति । ओं पशूना रूपाय नम । १७३. अन्नस्य यश इति नाम निराह- 1अन्नवती। प्रिया चेशेन I भुवनेशानामीडिता I पाइगुणोयं BF - .

·पञ्चाशोऽध्याय बैगुण्यमनुबद्धानामितरेपामथेतरत् । मुक्क्यिान महायान योगियानमिति श्रुता। द्विग्धिस्यापि चान्नस्य यद्यशो रूपमुत्तमम् ॥ शक्तिर्या वैष्णवी सूक्ष्मा मन्मयी परिकीर्तिता ।। तदह सर्वभूतात्मा तत्वज्ञै परिकीर्तिता। सक्ल्पाविपय सर्वो यामालम्ब्यानतिष्ठते । प्राकृताप्राकृता भोगा मच्छक्तिप्रविजृम्भिता ॥ ऊच चाधश्च या मित्वा प्रतिजीव वपुर्गतिम् ।। सोमशक्तिर्मदीया या सा हि जाता तथा तथा। व्याप्ता परममाकाश सा सुषुम्नेति गीयते । अन्नस्य यश इत्येव मा विदुतत्त्वचिन्तका ॥ मुक्तयेऽसिलजीवाना ससाराखिलखेदिनाम ।। नवाक्षरो ह्यय मन्त्रो भोगसर्वस्वदायक । साह सुषुम्नारूपेण वर्ते देहेपु देहिनाम् । मिमे पडध्वनो व्यग्रा मीये मानस्तथासिले ॥१७७॥ आ वलिशीर्षादा मूर्ध्नस्तस्या शक्तौ पुरदर ॥१८५।। मितिश्च सर्वमानाना माति चान्तर्ममाखिलम् । आधाराख्यानि पद्मानि द्वात्रिंशत् सस्थितानि । तारयामि जगत् सर्वमपार' भवसागरम् ।। १७८ ।। पद्माना मालया व्याप्ता ततोऽह पद्ममालिनी ।। उत्तीर्णा सर्वदोपाघे प्लवे भूतेषु चेतसा । प्रकृति पुरुप चैव काल चैव सनातनम् । प्लापयामि जगद्विश्व पयसा मेघता गता ॥१७९।। धारयामि स्वरूपेण ततोऽह पद्ममालिनी ।।१८७) प्रिय हित च सर्वेपा चिन्तयामि करोमि च । अष्टाक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वकर्मफलप्रद । तेन मा सर्वभूताना मातर योगिनो विदु ॥१८॥ पोप करोमि सर्वेपा रूपेण यशसा श्रिया ।।२८८।। पञ्चाक्षरो हय मन्त्र सर्वभोगसमृद्धिद् । पुष्कर च नयाम्येका कालाख्य पद्मरूपकम् । सुपुग्ना नाम या नाडी नाडीचक्रस्य नायिका ।। तेन पुष्करिणीत्येवमृषयो मा प्रचक्षते ।। १८९ ।।। . त्रैगुण्यमिति । त्रैगुण्यमन्न प्राकृतभोम्यजातम् । पाङ्गुष्यमन्नम् अप्राकृतभोग्यजातम् , यदभिप्रेत्य "अहमन्नादोऽहमन्नादोऽहमन्नाद " इति मुक्ताना गान श्रुतिराह । १७६. सोमशक्ति , भोग्य- शक्ति । ओं अन्नस्य यशसे नम । १७७. “ मातर पद्ममालिनीम् " इत्यत्रत्य मातेति नाम निर्वक्ति--मिमे इति । भुवनपदमन्त्रतत्त्वकलावाख्यान् पडध्वन परिच्छिनझोत्यर्थ । १७८. मिति , ज्ञानम् । माति, परिमित वर्तते । एव माशब्दार्थमुक्त्वा तृशब्दार्थमाह---- तारयामीति। "तृ प्लवनतरणयो " इति धातु । १७९. प्लरनार्थमाह-प्लावयामीति। ओं मात्रे नम । । ८२. सुषुम्नापर्यायनामान्याह---मुक्तियानमिति । १८४. परममाकाशम् , ब्रह्मरन्ध्रम् । १८५ वस्ति , नामेरधोमाग । १८६. द्वात्रिंशदिति । योगशास्त्रमसिद्धानि आधारपद्मानि । १८७. प्रकृत्यादीना पद्मशब्दार्थत्व पूर्वमेवोत्तम् । ओं पद्ममालिन्यै नम । १८८. पुष्करिणीनाम निर्वक्ति-पोपमिति । पुष्धातु कृधातु चादाय निरक्तिर्विवक्षिता । १८९. पद्मपर्यायात् पुष्करशब्दात् व्युत्पत्तिमाह---पुष्करमिति । ओं पुष्करिण्यै नम । , 1 सर्व परमं । सर्व। पुनर्गतिम् BF ·२१४ लक्ष्मीतन्त्रम् सप्ताक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वपोपफलप्रद । नित्या सरस्वती भूत्वा शोभन वर्णयाम्यहम् । इष्टास्मि सर्वदेवाना सगता हरिणा सदा ।। १९०।। सुवर्णेति ततो विप्रेस्तत्त्वज्ञै परिकीर्तिता ॥१९८|| दात्री च सर्वकामानामखिलस्यावलम्बनम् । सप्ताभरो ह्यय मन्त्र सर्वसपत्समृद्धिद । मामारम्न्यावतिष्टन्ते प्रधानपुरुपादय ।। १९१ ।। "हेम च पर्वत दिव्य चन्द्राग्रहपूरितम् ।।१९९।। यष्टिरित्येवमृपयो मा तत सप्रचक्षते । धारयामि धरा भूत्वा वेधस स्थितिसिद्धये। पडक्षरो ह्यय मन्त्र सर्वयोगफलप्रद ।। १९२ ।। तुष्टाव मा पुरा तेन विरिश्चो हेममालिनीम्।। पिङ्गलास्मि स्वया भासा प्रतप्तकनगाभया । अष्टाक्षरो ह्यय मन्त्रो मानवाना धृतिप्रद । पिनाय चाप्यदा पूर्व यक्षेशाय महाश्रियम् ।। हिताय सर्वजीवाना प्रसूये तत्त्वपद्धतिम् ।।२०१|| यक्षेशो मा पुरा शा पिङ्गलेत्येवमूचिवान् । रमयामि पुनस्तन भुक्त्या मुक्त्या यथार्हत । सप्ताक्षरो ह्यय मन्त्रो योगतेज समृद्धिद ॥१९४।। नियच्छामि तथा कालै सजीवा तत्त्यपद्धतिम् ।। तोपयामि गुणैर्विष्णु तुष्यामि च हरेर्गुणे । सूरिभ्यश्च हिता नित्य सूर्यरूपामण्डले । मयि तुष्टि समस्तानामीडिताया स्वर्ममि ॥१९५।। सूर्येति सूरिभि प्रोक्ता ततोऽह तत्त्वचिन्तकै ।। तुष्टिनिरूपिता तेन साह योगाधिपारगे । पडक्षरो ह्यय मन्त्रो भोगमोक्षफलप्रद । पडक्षरो ह्यय मन्त्रो मन सतोपदायक 1 ॥१९६।। इति नाम्ना निपञ्चाशत् सूक्तस्थाना प्रकीर्तिता ।। सुवर्णयामि ससिद्धानपर परमेव वा। कृतार्थयन्ति मा प्राप्य धीरा वै स्वैरभीप्सितै । अनिदप्रथमा वर्णा शोभना मम वाचका ॥१९॥ यद्यप्येपामयाप्रोक्ता व्यवस्था फल्गोचरा।।२०५।। 1/ " 2. यष्टिरिति नामाह---इष्टास्मीति । सर्वदेवे पूजितेत्यर्थ । १९१. यष्टिशब्दस्य दण्डार्थ- कत्वाभिप्रायेणाह-अवलम्बन मिति । ओं यष्टये नम | १९३. पिङ्गलानामाह --पिङ्गायेति । रा दाने' इति धातुमभिसधायाह---अदामिति । ओ पिङ्गलाये नम । १९५ तुष्टिनाम- निर्वचनम्----तोपयामीत्यादिना । ओं तुष्टये नम । १९७. सुवर्णेति नाम निराह—सुवर्ण- यामीति । सुव नयामीति छेद । आप णत्वम् । अपर सुव स्वर्ग । पर सुव परमपदम् । सु शोभना वर्णा वाचका यस्या इति व्युत्पत्तिमाह-अनिदमित्यादि । १९८. अर्थान्तर- -शोभनमित्यादि । ओं सुपर्णायै नम । १९९. हेममालिनीति नाम निरच्यते-- हेममिति । महामेरमित्यर्थ । ओं हेममालिन्ये नम । ००१. सूर्येति नाम निर्वक्ति-हिता- येति । प्रसूये इति सूझदार्थ । २०२. रमयामीति रेफार्थ । यथाईत , अधिकारिभेदेने- त्यर्थ । नियच्छामीति याराथ । ००३. अर्थान्तरमाह-सूरिभ्यश्चेति । हितेति , यत्प्रत्य- माह- वारक । हेमन BC ·বাহামায়: न तावदेव माहात्म्यमेपां चिन्यं विपश्चिता। प्रातिफूल्यं परित्यक्तमानुल्यं च संश्रितम् । आ मोमानिर्विचारेण सर्वा सर्वपलमंदा॥२०६।। मया सर्वेषु भूतेषु यथाशक्ति यथामति ॥ २१४ ।। नामावली यतो घम्याः श्रीरहं देवता परा। अपायेभ्यो निवृत्तोऽम्मि पातफेभ्यो भयोदधौ । नक्षत्राणि यथा व्योनि यथा रत्नानि चारिधी। तथाप्यत्र पत्तिय त्यस्मृतेः 'सापि नश्यतु ।। वसुधायां यथा भोगा यथा कामाः मुटुमे। अलमस्याल्पाक्तेश्च यथारगाविज्ञानतः । महिमानो यथा गोपु तेजांसि ब्राह्मणे यथा ॥२०८।। उपायाश्चोदिताः शानन मे स्युरतारकाम्नयः॥ पथानन्ता गुणा दिव्या देवदेवे जनार्दने । तथाप्यत्र प्रवृत्तियों वदासापालनं तु तत् । महिमानो घसीमानस्तथास्मिन् सूक्तके मम ॥ ततोऽहमनुपायत्यान् कृपणोऽचिनोऽगतिः।।२१५॥ यावान् हि भगवान काल: फ्लाकाधादिलक्षणः । छायामाश्रित्य वर्तेऽहं त्वदीयां तापहारिणीम् । तायता नेय शकोमि यतुं सूक्तगणानहम् ॥२२॥ निरूपाधिः रपतन्त्रा च स्वामिनी नः कृपानिधिः।। सेपा वेदविदां निष्टा मेपा तन्त्रविदां गतिः । व्यमेव मर्यशाग्ने भरणत्वन गीयसे । मां प्रपोत मततं सूक्तेनानेन मानरः ।। २११ ।। आत्मात्मीयं च यत्किंचिद् दुग्यजं दुर्भो मतम् ।। सूसार्थमनुमंग्मृत्य चिरं सूकमीत्य २ । 'तत् सर्व तर विन्यातं गुभयोः पादपद्मयोः । लम्धे चित्तप्रमादे तु मां प्रपद्येत चै गतिम् ।। उपयायाम्तर प्राप्त्य लामुपायं तथा युगे ॥२२॥ प्रपद्यमानो मां नित्यं देवं या पुरपोत्तमम् । उपायो भर में देवि शरणं भव मेऽम्युजे। इत्येवमनुगंदभ्याच्दधानो जितेन्द्रियः ।। २१३॥ गुप्य मे दुरितं सर्व पुष्य मे त्यहता धियम् ॥२२॥ यार्थ इति मारः। ओं सूर्याय नमः । २११. सपेन्यन्य प्रतिमंन्धी यदिति शब्द अयाहार्यः । मां पतेति यत् सपैति निवागन्दानुगुपः मंलिशानिर्देगः; "न्यं हि या मा प्रातिम्रन्य" रतिर । २१३. पामिति । वस्त्यमापरीत्येन्यर्थः । २१४. प्रतिशल्यमिन्यादिना मतदशेयाये में मान्यतान्या गायन्ते । २१६. प्रयः कर्ममान- मायादय उपाया न्यः । २१७. तथापीति । चेदितानामनुपयेऽन्यः । उपागे। अपरिपालनगिनि । माना विविदिनि जेन दान नमानान- फन" "अनिये यापप" "अमियाना पुति" "मुन भरनम पां" "निपतं गुर. पर्म सम्" "मामे " "प्रापितः सिप " स्यादि- विपिपरिसरमिन्दः । १८. सायमिति समिति पार । २२०.माँ पिपमिदन मानीपनि उच्यते । २३१. पुर मिरमियन परी मायने । .. III. ह. MEEAtlanelt ·२१६ लक्ष्मीतन्त्रम् इत्येवमनुसंधाय मां प्रपद्येत वै गतिम् । आश्रमाणां गृहस्थश्च वसिष्ठो जपतां यथा। आदिदेवं जगन्नाथमीशं वा पुरुषोत्तमम् ।।२२२।। तत्त्वानां सर्वसंन्यासो धी भानां यथोत्तमा ।। परं स्वस्त्ययनं शक सर्वालक्ष्मीनिवर्हणम् । तथोत्तममिदं तन्त्रं तन्त्राणां तत्त्ववादिनाम् । श्रावयेत् कर्मकालेपु मत्सूक्तस्य विधि नरः ||२२३॥ भगवान् वासुदेवोऽस्मिन् विष्णुारायणो गुरुः ।। समर्थयति कर्माणि श्रोतारं पोपयत्युत । अहं च कीर्तितो सम्यक् स्वरूपगुणवैभवैः। निर्गुदत्यखिलां मायामलक्ष्मी च मलैः सह ।। अस्यां हि मन्मतौ सक्ता विशुद्धज्ञाननिश्चयाः ।। एतदभ्यस्यमानं हि कर्मणा मनसा गिरा। एतां निश्रेणिकां गृह्य ह्यारोहन्ति परं पदम् । त्रायते महतः पापाच्छूियं चावहति ध्रुवम् ।।२२५।। तन्त्राणां परमं तन्त्रं मुद्रितं मत्समाख्यया ।।२३३।। इति ते कथितं शक्र तन्त्रमेतदनुत्तमम् । नावतरनायिने देयं न कृतनाय वै तथा। यत्र सर्वाणि वर्तन्ते विज्ञानानि विपश्चिताम् ।। न चातन्त्रविदे नित्यं नासूयादृपिताय च ।। २३४॥ नावासुदेवभक्ताय न चाभक्तिमते मयि । मोक्षशास्त्रं यथा श्रेष्ठं शास्त्राणां विविधात्मनाम् । द्विपदा ब्राह्मणः श्रेप्टो यथा गौश्च चतुष्पदाम् ।। देयमेतत् सुशीलाय सुरनाताय तपस्विने ।। २३५॥ नितिवेदतन्त्राय मद्भक्ताय विशेषतः । लोहानां कनकं श्रेष्टं रत्नानां कौस्तुभो यथा । 'भूयसीं वहते भक्तिं वासुदेवे जनार्दने ॥२६६।। माता श्रेष्ठा गुरूणां च पुत्रः प्रवदतां यथा ॥२२८।। शुचिव्रताय दक्षाय सदनुष्ठानशीलिने । इन्द्रियाणां मनः श्रेष्ठं चलतां च मरुद्यथा। एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टाहमिह त्वया ॥ मेरुः श्रेष्ठो गिरीणां च त्रिस्रोताः सरितां यथा ।। प्रीताहं त्वयि देवेश किं भूयः श्रोतुमिच्छसि।।२३७॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रे श्रीसूक्तप्रभावप्रकाशो नाम पञ्चाशोऽध्यायः २२४. समर्थयति; फल्पदानसमर्थानि करोति । मायाम् ; प्रकृतिसंबन्धम् । अलक्ष्मी च मलैः सहेत्यनेन "क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मी नाशयाम्यहम् ” इति श्रीसूक्तार्थः स्मार्यते । २२५. त्रायत इत्यादिना अनिष्टनिवृत्तिरिष्टप्राप्तिश्चोच्यते। २३०.आश्रमाणामिति।आश्रमिणामित्यर्थः। श्रीवासाभिधसंयमीन्द्रवरिवस्यासादिताध्यात्मधीरानायान्तनितान्तचिन्तनरतः श्रीकृष्णनामा सुधीः । लक्ष्मीतन्त्रमनाविलेन सुपथा व्याचष्ट सत्प्रीतये प्रीणातु प्रियभक्तरक्षणविधादक्षा मुकुन्दप्रिया ।। इति पञ्चाशोऽध्यायः .. 11. omits three lines from here. भीवरात्र A.; श्रीपायरा B. 4 भूय उदहते I. मे परं तन्त्रं मन्त्रित I. प्रत. • B. adds the following after the colophon: लरमीतन्यं समातम् । ग्लोरसंख्या ३५..

·मद्रपुरीराजकीयमाच्यलिखितपुस्तकालयस्ये (1) इति संकेतिते कोशे अधो निर्दिष्टा भन्याया अधिकाः पठ्यन्ते- एकपञ्चाशोऽध्यायः उत्पत्तिप्रलयो पां फलं नावधारितम् । प्रतिपत्तिविशेपाच येषु तेषु यथा तथा ॥ १ ॥ नित्यानि पञ्च यन्यानि पादाचित्कानि चैरते। पर्यापादकियापादी पादौ च ज्ञानयोगयोः ॥२॥ इति नानाविध तन्त्र चतुष्पादोपहित । पुराहत्या पुरामपैरितिहासेश्च संमितम् ॥३॥ रहमानेवसंभेद मानावाक्योपशोमितम् । लमीतन्याहयं सम्यक् सपा प्रत्यार नृणामासा मया ममाहितनेर यथायदवचारितम। अब विग्तृतरूपन्यात मम्यपालविपर्ययान् ॥५॥ घेतसोल्पपटन्याय ययारनेर भामते । अग्मान्महायादेवि त्वसानपरिपूरितान् ॥६॥ मर्यतः मारगन्य लोरानां हितसम्पया। सत्यमोपमाग्न्याहि नमग्ने पनमंमये ॥७॥ अहंता सर्वभूतानामहमस्मि सनातनी । आरोहेगावरोहेण विश्वसिद्धिकरी स्मृता ॥ १०॥ परमं यदद्दतास्यं तुर्यातीतं तदुच्यते । परं ब्रह्म परं धाम लक्ष्मीनारायणं तु तत् ॥११॥ न तर प्रविभागो नी भवद्भायव्यवस्थितो। उन्मेपलर यो नाम यया चन्द्रोदयेऽम्बुधो ॥१२॥ अहं नारायणी शक्तिः सिमभालक्षणा तथा। तुर्यावस्था च सा में म्यान् परिणामोद्भयामिरा ।। शुद्धाशुद्धमयो भायः सर्योऽप्यन्तर्गतम्नदा। व्यूहाध विभाधेय तया न्यूहान्तरादिराः॥१॥ अयं शुद्धमयो भायो यथान्यद्गन्मयम् । ब्यूह च विभये पेय तया व्यूहान्नरादिफे या मुगुमाया अवस्था में प्रत्येक यमुनयेन् । अव्यसमददासाथ तया यसारिक जगत् ।।१६।। मुर्टनरम्यर्य मायग्निसोऽयन्याभ सरये। प्रत्येक मुनयभयं सर सर रियायते ॥१॥ भूत दिन पगिया दगा पतामर्पिधाः । প্রণালি মন রমযঃসনি। प्रमावरमापियारो मसान। समामादिभेदन मनामाना॥१९॥ सीमंचोरिता देवी यत्नेय पयबिनी। ग्निना मनमा पा पारामनमासीत् ॥८॥ गायु पोधिया सम्पग पग मनिपूरन । मायानि सन्मादमा गमुतम् ।। I tridetty one c: 01711 he pice is the befasis- ·२१८ लक्ष्मीतन्त्रम् करण द्विविध विद्धि बाह्यमाभ्यन्तर तथा । वाचकात्मानमस्य त्वं समाहितमना शृणु । उभयोरपि तावद्धि तूष्णीभावादिके क्रमे ॥२०॥ शुद्धसविन्मयी पूर्व विवर्ते प्राणरूपत ॥ २७॥ ज्ञेय बहुविध प्रोक्त तत्राप्येव समुन्नयेत् । तुर्यातीतत्वमेतेपा भगवद्भाववेदनम् ॥ २१ ॥ तत्तत्स्थानप्रसङ्गेन विवर्ते शब्दतस्तथा । शान्ता सूक्ष्मा तथा मध्या वैखरीति विवेक्निी॥ अवरोहोऽयमुद्दिष्ट आरोहमपि मे शृणु । चरमा कोटिमारभ्य मदन्तोऽभूद्वयवस्थित ॥२२॥ चतूरूप चतूरूपवाचि वाच्य स्वनिर्मितम् । शान्ता विवर्तमानाह प्रपद्ये सूक्ष्मसस्थितिम् ।।२९।। आरोह स तु विज्ञेय शुद्धाशुद्धमयेऽध्वनि । आरोहमवरोह च सतत भावयन्नर ॥ २३॥ शतिर्नाद इति द्वेधा सूक्ष्मरूपव्यवस्थिति । मच्चित्तो मद्गतप्राणो मद्भाव समुपाश्नुते । सूक्ष्मा विवर्तमानाह प्रपद्ये मध्यमा स्थितिम्।।३०।। आकारकालदेशान्मे परिच्छेदोऽस्ति नैव च ॥२४॥ विन्दुसस्कारसपत्ति सावस्थाक्षरसतते । मयैव ज्ञानरूपिण्या व्याप्तास्ते पाकशासन । मध्या विवर्तमानाह प्रपद्ये वैखरीस्थितिम् ॥३१॥ आत्ममित्तौ जगत् सर्वमिच्छयोन्मीलयाम्यहम् ।। पश्चाशदादिभेदेन सावस्थाक्षरसतते । तद्रूपतारतम्येन ग्राह्यप्राहकसस्थिति । आरोहमवरोह च सततं भावयन्निमौ । वाच्यात्मपरिणामोऽयं लेशतस्ते प्रदर्शित ॥२६॥ शब्दब्रह्मणि निष्णात शब्दातीत प्रपद्यते ॥३॥ इति श्रीपाश्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रोद्धारे तन्त्रार्थसाहे एकपञ्चाशोऽध्याय ·द्विपञ्चाशोऽध्यायः - श्री या सूर्यरूपं राजाप्रत्पदमुदाहृतम् । अथ मन्त्रमय मार्ग शृणु यत्स पुरंदर। वह्निः स्थान सुपुतिश्च सोमो माया पराह्वया ॥१२॥ प्रकाशानन्दम्पाई पूर्णाहता हरेरहम् ॥१॥ सण्डं यदिन्दुसण्डास्यं तुर्य नादस्ततः परम् । मन्त्रमातेति मां विद्धि प्राणायां शुद्धचिन्मयीम् । शक्तिः शान्तात्मिकावस्था नादस्यैव तु सरिथतिः ।। उद्यन्ति मत्त एवैते यान्ति चास्तं मयि धुनम् ।।२।। ततः परं तु यद् ब्रह्म लक्ष्मीनारायणं तु तत् । मई र मलमेले मात्र विदन्ति है। स्वराणां पचतु.पटक सूर्यामीन्दुसमुद्गतम् ॥१४॥ एकधा च द्विधा चैव विधा चैवाहमूर्जिता ॥३॥ शेपा वर्णा स्वरोत्पन्ना इतीयं वर्णसस्थितिः । चतुर्धा पञ्चधा पोढा सप्तधा चाटधा तथा। इतीदं परमं वीजं सर्वकामफलप्रदम् ।। १५ ।। तथा पोडसधा चैव पञ्चनिशतिधा तथा ॥४॥ पुरदं पुत्रकामानां राज्यकामस्य राज्यम् । पञ्चाशद्धा पुनश्चैव पुनश्चाई त्रिपष्टिधा। भूतिदं भूतिमामानां मोक्षामस्य मोक्षदम् ।।१६।। उदेमि यहुधा पैव चिन्तामणिरिवेश्वरी ॥५॥ विध्वंसयति शश्चाप्यार्पयति वान्छितम् । चिन्तामणिरिदं नाम नेर चिन्तामणिमणिः ।।१७।। स्वराय व्यञ्जनाश्चैव स्वरन्यजनसहतिः । अक्षराणि पदान्येवं यास्यप्रकरणः सह ।।६।। तस्यैर चानुगं पीजं शमाद्यं सर्वकामदम् । युग्मायाक्षरादेशराधन्तरवरपद्कयोः ।। १८ ॥ पालिकाध्याययोश्धेय शास्त्रतन्त्रव्यवरियतिः । पागमा पदुधा पेय पाहायाघव्यवस्थिति.॥७॥ अहक्लप्तिरिय कार्या जातिमुद्रासमन्विता । शिष्टवीजचतुप्यम्याप्येवमेव व्यवस्थितिः ॥१९॥ रोकिया येदिवायेवं मापाश्च विविधालया। पूर्णाहतासमावेशादादियीजसमन्वयात् । मन्त्ररूपमिदं विद्धि सर्व मद्र्पदिनाम् ॥ ८॥ नानाविधो मन्त्रगणो मदीयत्व प्रपद्यते ।। २०॥ भावनातारतम्येन प्राद्यप्राइफसस्थितिः । मन्त्राणां देवता या सा मा मच्छपत्यधिनिष्क्षिा भासत्तिरिमयों घमारनातारतम्यतः ॥९॥ मदारमाविनी पैर तम्मादपेयामि तर येता पी पिण्ट पदं सोत्सरं मन्याचतुर्विधाः। सां वांये देयतां तत्र नारीरूपामनुम्मरेन् । तेषां प्रधानतो विद्धि पर रनानि यासय ॥१०॥ तत्तद्वायुधागारभूपगादिममन्विताः ।।२२।। मसूणे सानि पीजानि दनि सपिरियाहितमा मदीयत्वं ममामार तानीमारदाम्नया। सूसोमामिडोयं नादया पारशासन ॥११॥ इति ते मन्यमार्गोऽय लेशका शक यतिः ।।२३।। इति भीगपरायसारे सनीवन्टोतारे सन्यासमो दिपप्याय:

·त्रिपञ्चाशोऽध्यायः श्री- सत्त्व रजस्तमश्चापि मूलाव्यक्ते शम नयेत् । प्रियापाद प्रवक्ष्यामि सक्षेपेण पुरदर । द्विरप्टके तु वगऽस्मिन् मूलाष्टकमनुस्मरेत् ।। ८॥ परिच्युतमल स्नातो यथावच्छास्त्रदर्शनात् ॥१॥ तत्तत्सज्ञा ध्रुपाद्या हुफडन्ता पाकशासन । एकात स्थानमासाद्य स्थानशुद्धिपुर सरम् । मास मेदस्तथासृक् च रेतो व्योमाक्षरत्रयम् ॥९॥ ज्ञानभावनया शक्र भूतशुद्धिं समाचरेत् ।। २ ।। पर पर विन्दुयुत सूक्ष्माष्टकमनुस्मरेत् । पृथिव्यादि प्रत्यन्त यत् प्रकृत्यष्टक विदु । अस्मिन् वीजाप्टके मायामिन्दुसण्डेन सयुताम् । स्थूलसूक्ष्मविभेदेन तन रूपद्वय स्मृतम् ॥ ३॥ मन्त्रानिमान् विजानीयाच्छक्त्यष्टगतान् बुध । निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिस्तथैव च ।।११।। चक्षुर्गोचरसस्थान स्थूलरूप तु वर्ण्यते । कारणाकारता तर सूक्ष्म तन्मात्रमुच्यते ॥४॥ शान्त्यतीतामिमाना च प्राणा गुणवती तथा । पृथिव्यादिप्रत्यन्ता शक्तीरेता स्मरेद् बुध ॥ स्थूलसूक्ष्मविभेदेन तत्त्वमेतद् द्विरष्टकम् । विपयेन्द्रियवृत्तीस्तु तत्र तत्र निवेशयेत् ।। ५॥ वीजाष्टके तु तत्रैव यह्निमायार्धचन्द्रकान् । सयोज्य मन्त्रान् जानीयादधिष्टातृगतानिमान् ॥ उपस्थघ्राणगन्धादिपञ्चकेपु नय त्रयम् । पृथिव्यादिमहाभूतपञ्चस्तनमानयेत् ॥ ६॥ कालाग्न्यर्कसहस्राभा निर्धमागारसनिभाम् । मा स्मृत्वा मन्मुसोत्येन वहिना निर्दहेद् भुवम् ॥ मनोऽमिमान इत्येतदहकारे शमं नयेत् । सोमायुताभमद्वक्त्रजेन सिञ्चत्तथाम्बुना । प्राणमध्यवसायं च बुद्धितत्त्वे निगृहयेत् ॥७॥ स्थानशुद्धिर्भवेदेव भूतशुद्धिमत शृणु ॥ १५ ॥ इति श्रीपाश्चरावसारे लक्ष्मीतन्त्रोद्धारे तन्वार्थसाहे त्रिपञ्चाशोऽध्याय ·२२२ लक्ष्मीतन्त्रम् पूर्वोतगतिमार्गेण व्युत्क्रमणानयेद्धृदि । न्यस्य सधिषु मद्वीज हृदाद्यगानि च न्यसेत् । महानन्दात् स्वमात्मान सविदानन्दलक्षणम् ॥२५॥ पुनर्हृदादिषद्केन नाभिपृष्ठकरोरुपु ॥२८॥ तत करशरीरेषु मन्त्रन्यास समाचरेत् । अगुष्ठादिकनिष्टान्तमगुलीरथेषु पर्वसु ॥२६॥ जवापदोश्च ज्ञानादि पाड्गुण्य विन्यसेद् बुध । तलयो पृष्ठयोश्चैव करयोरुभयोरपि । एवमुत्पादिते देहे शुद्ध लक्ष्मीमये शुभे । नामितश्चाद्मिपर्यन्त नाभेरा मूर्धतस्तथा ॥२७॥ आधारपट्कविन्यास ज्ञानदृष्टयासमाचरेत्।।२९।। इति श्रीपाश्चरानसारे लक्ष्मीतन्त्रोद्धारे तन्त्रार्थसाहे चतुष्पश्चाशोऽध्याय ·पञ्चपञ्चाशोऽध्यायः श्री:- आधारान् संप्रवक्ष्यामि शृणु त्वं पाकशासन । अथ मेदान्तरे मेढ़े नाभिमध्ये धनाधिप ।। १॥ हृदि कूपे भ्रुवोर्मध्ये पट् पद्मानि स्मरेद् बुधः। वेदै रसै. प्रजानाथैरकश्चैव विकारकैः ॥२॥ अश्विभ्यां च दलेयुक्तान् सूर्यकोटिसमप्रभान् । कादितान्तैः स्वरैः सूर्यवर्णान्ताभ्यां च संयुतान् ॥ पङ्कजेवेषु मां देवीं रत्नदीपारुति स्मरेत् । यत्र यत्र भवेद्वाञ्छा तनस्थो योगमभ्यसेत् ॥४॥ प्रथमाधारमारभ्य द्वादशान्ताम्बुजातताम् । एवां दीपाकृति ध्यायेद्देहस्थामादिकां पराम् ॥५॥ क्रमोनमाभ्यां स्मरतस्तामिमां चिन्मयी पराम् । यदा लयं मनो याति सा सत्ता वैष्णवी परा || देवन्ये च वाञ्छा चेद्देई त्वं मामकं शृणु। एकस्मिन् हदये तोयं माहेन्द्र मण्डपं स्मरेत् ॥७॥ चतुरियुतं तर संस्मरेद् द्वारपालिकाः। बलापिनी पुरः श्यामां वनमालां तथापरे॥८॥ श्वेता विभीपि पश्चादुक्तवर्णामनुस्मरेत् । उत्तरे शांकरी शक धूम्रवर्णामनुस्मरेत् ॥९॥ तन मण्डपमध्ये तु सहस्रादित्यसनिमम् । अष्टपने स्मरेत् प_ फर्णिफाफेसरोग्चलम् ॥१०॥ पूर्वे दले वासुदेवं संकर्ष चैव दक्षिणे । प्रद्युम्नं पश्चिमे पत्रे त्वनिरुद्धमयोचरे ॥११॥ शङ्खचक्रधरान् सर्वान् वनमालाविभूपितान् । युगानुसारिकान्तींश्च स्मरेदमिमुरान मम ॥१२॥ गुल्गुलु च गुरुण्यं च मदनं शललं तथा। गजेन्द्रा संस्मरेत् कोणे सुधां माममिपिश्चतः ।। कर्णिकाबीजमध्यस्थां सर्वलोकमहेश्वरीम् । मां स्मरेत्तप्तहेमामां पङ्कजद्वयधारिणीम् ।। १४ ॥ वरदाभयहस्तां च सर्वाभरणभूपिताम् । अनिर्देश्यामनौपम्यां विष्णुपत्नीमनिन्दिताम् ।।१५।। स्मितज्योत्स्नानुगैर्दिव्यैरसितापागसंभवैः। सिञ्चन्ती किरणेः शीतस्तततप्तं जगत्त्रयम् ॥१६॥ उत्पाद्य ज्ञानतो भोगांस्तैर्यजेत् परमेश्वरीम्। ब्रह्मानन्दमयैः सम्यड् मन्मयोपार्जितैः॥१७॥ यद्वा नारायणाङ्कस्यां सत्सङ्गाहादभूषिताम् । करेण दक्षिणेनेशमाश्लिप्यन्ती निरन्तरम् ॥१८॥ प्रतिपत्तिस्तु कर्तव्या सदा वैमानिकी रानी। दांपत्यं तदमीमांस्यमावयोः श्रुतिगहरम् ।।१९।। पीजस्य स्थान "It is sitten in the onginal MS. that about thelye pages of matter are missing after this. Evidently, the end of the 55th chapter, the whole of the 56th chapter and the beginning of the 57th chapter arc aussing.

·सप्तपञ्चाशोऽध्यायः
श्री-
को देव स्थितिपर्ता च भानगा।
त्रिमूर्तिस्वधिका शक्तिरित्यय परमो जप ॥१॥
शनाप्रविभागेन द्विघा लक्ष्मी प्रवर्तते ।
शान्ता पश्याय मध्या च वैसरी चेति सन्त्रया।।२॥
शदोन्मेपश्चतुर्मानमर्थोन्मेपस्तथाविध ।
अन्यम्नमितसस्कारा म्बरवर्णादिनिता ।।३।।
बाढीयासस्थिति प्राच्यासायान्तावान्तसाधना।
अयोधकम्प यच्छदातरसस्कृतम् ॥४॥
पैरो य समुन्मेप पश्यन्ती सा प्रकीर्तिता।
अर्थबोधकम्प यन् स मद परिकीर्तित ॥५॥
न हिंमयन्ति मम्बारा यदा मध्याथ सा तदा ।
एन सस्कारसपना पिरल्पशतशारिनी ॥६॥
पिरिघ रमते वैषु यतो न प्राटतीप्पथ ।
रूप शकला या स्थानेप्यष्टमु मा तदा ॥७॥
पैगरी नाम मा वाच्या निरिध वक्ति वर्णिनी।
शान्ता नाम परा या मा मत्र ममता गता॥८॥
योनिकोटिमहस्रागनम्या वागय मध्यमा ।
कोरिकोटिमलासम्नम्या वागय पैसग ॥९॥
वर्मा पदानि याम्यानि त्रिग्धिा वैयर्गगनि ।
मरोच प्रमशो यानि मेय वर्णादिवत्मना ॥१०॥
श्य चतुर्दिया गति प्रतिरोमानुलोमना।
चतुर्ग मोन्यं याति मान्नापन्यादिमि प्रमात् ।।
पनुधाम्नमयं यानि वैमर्गमध्यमादिमि ।
घ्या व्यनममान्यता मा रिझया प्रिया पुन ।
व्यक्ता प्राणिशरीरस्था योदेत्यस्तमुपैति च ।
वीणावेणुमृदङ्गाद्यैर्व्यता तव्यज्यते हि या॥१३॥
विवक्षारणोद्योग प्राणिमि साथ तत्समा ।
मन्दाघट्टनान् सिन्धुसरिगिरिदरीमुसै ।। १४ ॥
व्ययते शब्दशाि सा त्वव्यता समीरिता ।
उदयेऽस्तमये चासा पूर्वोक्तो व्युत्क्रमोत्नमौ ॥६-07
वाच्य चतुर्विध ज्ञेय शान्तादिप्रविभागवत् ।
एर व्यवस्थिता शक्तिस्तारिकेति निरूपणम् ।।१६।।
जपोऽसौ मध्यमो नाम परितो वर्णवर्णनम् ।
वर्णरूपा च शक्तिर्या या च सयोगसभना ।।१७||
शक्तिनद्धानुपिद्धा या विवश्वासभवा च या।
एतच्छक्तिचतुष्क तद्विनिर्णयपुर सरम् ।। १८ ।।
अांध्यासस्तु शदे यश्चरमोऽसी प्रकीर्तितः ।
वाच्यं युवा प्रथग बुद्धा ता निधासरसस्थिताम् ।।
तत्समोधो हि यो मन्त्र स जपस्तु परापर।
लक्ष्मीतन्त्रे समुद्दिष्टा लग्नीपोममयी हि या।।२।।
तत्तपमतिरम्य वाच्यमाचक्सक्षितम् ।
लक्ष्मीमयी निशा तीला तारिकारूपरूपिणीम् ।।
निम्नरगमहानन्दसचित्तारामहो यो ।
विशोध्य मालान् मन्त्रांतदारन्यामसयुत ।।२।।
तानुपम्प ततम्नम्या तत्तथाप्यायनोग्यगन् ।
समामान्यरिशेपाभ्या माश्येन्मन्वदेवताम ||२||
तया युत्तो जपेमन्त्रान् नित्योऽयं पूजितो जप ।
तत्तच्छायोत्तमम्धानसस्कारममशालिनी ॥२४॥

·सप्तपञ्चाशोऽध्याय २२६ तैस्तैर्भावै समेताश्च भावयन्मन्नदेवता । जपेत सर्वदर्शी यजपोऽय परम स्मृत ।। २५ ।। - नारद इदं रहस्य परम नापाने देयमित्युत । उक्त्वा विद्युदियाकाशे सादर्शनमुपेयुपी ॥ २६ ॥ वित्त प्राप्य पर शमो मुमुदे विगतज्वर । अति- इत्युक्त्वा भगवान् भद्रे नारदो विरराम ह ||२७] पूजिता पुरुहूतेन सुभगा श्रीर्वरानने । इन्द्रोऽपि विस्मित शश्वद्ब्रह्मण सदन ययौ ॥२८॥ पृष्टश्च ब्रह्मणा तस्मै प्रोवाच विधिवत्तदा। ब्रह्मा प्रजापतिभ्यश्च पृष्ट प्रोवाच तत्त्वरित् ।।२९॥ मुनयो नारदेनाथ भाविता मलयाचले। अगिरा श्रावयामास पावक तन्त्रमुत्तमम् ॥३०॥ कात्यायन पावकश्च स च गौतममाश्रमे । गौतमोऽथ भरद्वाज स च गर्ग महामुनिम् ।।३१।। असित देवल गर्गो जैगीपव्य मुनि स च । स मुनि श्रानयामास पितॄन् भेजेऽथ रोभजित् ।। एकाञ्जनानान्नपिको (१) मानसी दुहिता च या। सा सुत श्रावयामास पाराशयं महामुनिम् ।।३३।। पाराशर्य सुत चापि शुक योगिनमुत्तमम् । श्रापयामास च शुक स्वर्भावाख्यं प्रजापतिम् ।। चसिष्ठोऽरुन्धती प्राज्ञा नारदस्य शशास सा। तन्त्र लक्ष्म्यास्तत प्रापुर्योगिन पपिलादय ॥३५॥ पार्वती श्रानयामास शरश्चन्द्रशेसर । हिरण्यगर्भो योगाना वक्ताचापि सरस्वतीम्।।३६।। पतिव्रता हि या देव्यो देवबार्पियोगिनाम् । तासा पारायण शश्वलक्ष्मीतन्त्रमिति स्मृतम् ॥ ३७॥ साझाह्मण श्रुत्वा मया ते कथित बुधे । इष्टासि मे प्रिया चेति न किंचिदयशेपितम् ॥३८॥ भूयस्त्व शृणु सक्षेपमनसूयेऽनसूयया। श्रुत्वा च पुर यत्नेन रक्ष चाप्यप्रमादिनी ॥३९॥ लक्ष्मीनारायणाकारा भवित्री ते मन स्थिति । अपायान सपरित्यज्य पातकान् भवसागरे।॥४०॥ दैवाहा यदि या मोहादपायस्य परिहवे। भजमाना तथा चैव लक्ष्मीनारायणावुभौ ॥४१॥ शश्वचाशु कृतान् सर्वानपायान् जहती स्वयम् । अलुब्धा करणे तेपा लोक्सग्रहणे रता ॥ ४२ ॥ आकिंचन्य समारोप्य बुद्धयैव दृढ़या स्वयम् । सर्वदा सर्वदेशेषु सर्वावस्थासु सर्वथा ।। ४३ ।। रक्षिप्यति हरि श्रीमानाश्रितानिति निश्चयात् । आत्मात्मीय पर सर्व निक्षिप्य श्रीपते पदे॥४४॥ उपाय वृणु लक्ष्मीश तमुपेय विचिन्तय । इति ते सक्ल भद्रे शास्त्रशास्त्रार्थतत्फलम् ।।४५।। दर्शित परम तत्त्व सारधानेन चेतसा । सरहस्य ससक्षेप लक्ष्मीतन्त्रमिद परम् ॥ नावासुदेवभक्ताय त्वया देय क्थचन । लक्ष्मीर्लक्ष्मीपतिश्चैव चेतसोऽनपगामिनौ ।।४७॥ यस्य तस्मै त्वया वाच्य यत्तदेतदनुत्तमम् नास्तिकाना समीपे तु नैगाध्येयमिद भवेत् ||४|| नात्रतस्नायिना तद्वन्न मातापितृविद्विपाम् । नानाशास्त्रद्विपा चैव न गुरुद्वेपिणा तथा ॥४९॥ दापत्यविद्विपा चैव वनिताचिद्विपा तथा। यो हि वेदव्रतस्नातो मातापित्गुरप्रिय ॥ ५० ॥ अनिन्दकच शास्त्राणा परापरविधानवित् । आस्तिक श्रद्दधानश्च लक्ष्मीलक्ष्मीपतिप्रिय ।।५१॥ 29 ·२२६ लक्ष्मीतन्त्रम् क्रियायज्ञविभागशस्तन्त्रान्तरविधानवित् । सर्वाध्यात्मिकशास्त्रार्थतत्त्ववित् प्राप्तुमर्हति । सागयोगविधानज्ञः सर्वशास्त्रार्थतत्त्ववित् ॥५२॥ ओं नमो वासुदेवाय तस्मै श्रीर्यस्य सा प्रिया ||१४|| वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो वेत्ता पशुपतेर्मतम् । ओं नमो विष्णुपल्यै च यस्या नारायणः प्रियः । नमो नित्यानवद्याय जगतः सर्वहेतवे । उहापोहविधानज्ञो मानतर्कपदार्थवित् ।। ५३ ।। ज्ञानाय निस्तरङ्गाय लक्ष्मीनारायणात्मने ।।५।। इति श्रीपाञ्चरात्रसारे लक्ष्मीतन्त्रोद्धारे (तन्त्रार्थसंग्रहे) रहस्यशास्त्रार्थसारो नाम सप्तपश्चाशोऽध्यायः लक्ष्मीतन्त्रं समाप्तम् ·* APPENDIX I वर्णानां सकेतनामानि . . . कपिलाक्ष , चन्द्रार्घ , त्रैलोक्येश्वयंद , ध्रुव , प्रद्युम्न , विन्दु, यष्टि , व्यापक , व्यापी, व्योमेश , महार अ अनिरुद्ध , क्लान्त , परमेश्वर , विसर्ग , सर्गी, सृणिकृत् कमल , कराल , प्रति , ब्रहा, शकिन सर्वदेह , गरुन्याहन , चक्री, विश्वमावन , वेदामा गदध्वसो, गदाघर , गदो, गोविन्द , पञ्चात्मक गजवाहन , धर्माशु, तेजस्वी, दीप्तिमान्, क उ ग पश्चात्मा, पमपाणि . . ओं उद्गीय , छन्दआदि , तार , ध्रुव , प्रणव , ब्रह्म, ब्रह्मकोश , व्यापी अप्रमेय , ओंकारादि , प्रथम , विष्णु ,व्यापक आ आदिदेव , आनन्द , गोपन , मधुसूदन इद्ध , इष्ट , त्रिविक्रम , माया, पिन्दु , राम ई पञ्चविन्दु , महामाया, माया, वामन , विष्णु उदय , उद्दाम , भुवनम्, श्रीधर ऊ ऊर्ज, ऊर्ध्वरोदेश, गुहाल्य , प्रगधार , लोकेशा , हपीरेश * अङ्कुश , ऋतधामा पद्मनाम , सत्य ऋ ज्वाला, पीठम्, प्रसारण, योगी शिष्टर ल केशव , गोता, तारख , प्रशाधार , भगवान्, महेश्वर , लिङ्गात्मा ल दीघघोग , देवदत्त , नारायण विराट संप्रसारणम् अपिग्रह , जगद्योनि., व्यश्र, देवदत्त , माधव मृगेश ऐ ऐरावण , ऐश्वर्यम् गोधन योगधाता, योगी, वीरसेन ओ ओतदेव, ओतदेह ओदन, ब्रह्मसाधन वासुदेवः विक्रमी औ और्व , औषधम् , घर , सक्पण . . नायक, . एक्दष्ट्र , कपिध्वज , भूतभावन , भूतात्मा, शाङ्गपाणि सदगधर , चक्री, चञ्चल, चन्द्राशु , प्रेत वकतुण्ट. कुण्डली, छन्द, छन्द पति , छलध्वसी स्वच्छन्द अजित , ककुम , जन्महन्ता, मुसली शाश्वत झ झाप, झराशा, सामग सामपाठक, साम वेदात्मा, सुवणमा ब ईश्वर , उत्तम चन्द्रधवल तत्त्वधारक पाशपाणि, भृगु ट आहाद, खेटकी, चन्द्री, पर्वत , विश्वाप्याय कर, हृदयाहादो , , . गोविन्द, , * Appendices I and II are prepared in accordance with the Lakşmitantra (ch 25) Ahirbudhny asamhita (ch 17) Jay akhz asanthita (ch 6) and Padmasamhita (IV, ch 23) ·lo . , , ड . ण थ २२८ लक्ष्मीतन्त्रम् कौस्तुम, तोमर , दुसह , धाराधर , नेमि , काल, दक्ष प्रधान , मदन, महागल, मेपी माधवीपाटलाप्रियः असनविक्रम , झप , द धार , पुण्डरीराम , य चतुर्गति , पुरुषात्मा, वायु, शङ्ख , मुमुस्न भूमि , मीसा, पनाग्य मा अनल , अशेषभुवनाधार , पाल्पारक, ट दृढकमां, पुप्पन्द्र, प्रतर्दन , विश्वम्प, ज्वाल , विश्वात्मा, सदाहक नृपरा घरेश , पीतवर्ण , पुरुषेश्वर , पुलह , माहेन्द्र अमयद प्रच, यनमाली, बैकुण्ठ , शासा, रिजुध ममुप च अमृताधार, कुम्भ, पीयूपात्मा, वराह, एकनेर , ताललदमा, विजय , वैराज , यग्धर घरण, मुधारस धन्या भुग्नपार रमात्मा, सरोपर, श पुण्टरीर ,लक्ष्मी , पित्तपर्धन , शार, शन, मानिष्ठित गुमद., श्रीवत्स अनि दत्तारसाग , दमन , दृष्टि , घर , अनिरूप , उप्रात्मा, क्रोधस्पी, नृसिंह, शान्तिद मास्सर,शनुसूदन. घ पाद , धा, धाम, पुण्य , माधन , मगधृत् स अमृत , कलात्मा, तृति , पूर्णचन्द्रः, पर. न नर नागया, पन्या, मद्रपाणि ,मानुपेश्वर , सोम मिमा ह दीतिमान् , दादात्मा, परमात्मा, माा, प पमनाम , परिन, पधिमानन, पापहनन मास्टर , गूर्य पुहानयन ,सिमा, गगी विमटी श्वेत ट हाडम . मर्ग , विरमध्यनि , शिपम्म. य पानिमिाजर, म, पूर्गात मधिमान् , क्ष अनन्त अनन्तश, जूट, गर, यगांन्त महार, मायुध , मिश्मिद म्गहा टठ एतान्त गुमा नम नी . प . नरालि . भ .

·APPENDIX D ड क्ष प ख गदी गरुडः गरुट्याहनः गुहालयः गोधनः गोपन: गोता गोविन्दः आ द क्ष अः अखण्डविक्रमः अमिरूप: अङ्कुशः अजितः अत्रिः अनन्तः अनन्तेशः अनला अनिरुद्धः अनुत्तरः अप्रमेयः अमयदः अमृतः अमृताधारः अविग्रहः अशेषभुवनाधारः आदिदेवः आनन्दः आहादः वर्णानां संकेतनामानि एकनेत्रः त ऐरावणः ऐश्वर्यम् ओंकारादिः ओतदेवः ओतदेहः ओ ओदनः और्वः औषधम् ककुमः कपिध्वजः कपिलाक्ष: कमल: कराल कलात्मा स कलान्त: अः म कालनेमिजित् व कालपावकः र कुण्डली च घौशुः चक्री अ " ण स य व ब चतुर्गतिः चन्द्रधवल: चन्द्राशुः चन्द्राधः चन्द्री ཟློ མ ལ # - ཤྩ; @ མུ ལ g, a སྤ སྤ མཟླ གློ ཐ༧ སྦa ཤྩ ༧ ༥ ཟླ སྒྱུ ༔ अं काल: र आ आ ट इ इ छन्दःपतिः छन्दआदिः छलध्वंसी जगद्योनिः .. प उग्रात्मा 장 " म उत्तमः : प च जन्महन्ता जृम्मल: ज्वाला ओं केशवः कौस्तुमः क्रोधरूपी खड्गधरः खर्वदेहः खेटकी गजवाहनः गदध्वंसी गदाधरः उ ट उदयः उद्गीथः उद्दामा ऊर्जः ऊलोकेशः ऋतधामा एकदंष्ट्रः ऊ झाशी ग ग झ स्वाहा ·२३० लक्ष्मीतन्त्रम् ओं तत्त्वधारक तार ओं नरहरिः नारायणः ढ न तारक प्रणव प्रतर्दन प्रथम प्रद्युम्नः प्रधानः अ " अ त स प्रसारण ऋर घ नृसिंहाः नेमि पञ्चविन्दु पश्चात्मका पञ्चात्मा पद्मनाभ माण ताललक्ष्मा मृति तेजस्वी तोमर त्रिपुरान्तक त्रिविक्रम त्रैलोक्यैश्वर्यद व्यश्र ह ग ठ द इ अ घ प्रेतनायक फुलनयन बिदु प ३ " " घ न ड दण्टधार दत्तावकाश दमन दीसिमान् अ क ट ल ब्रह्म ब्रह्मकोश ब्रह्मसाधन ब्रह्मा भगवान् भद्रपाणि भर्ग भल्लातक मलायुध भास्कर प न दीर्घघोण दुसह दृढी प प भ ब भ ऋ प देवदत्तः ल ह पद्मपाणि पथा परमात्मा परमेश्वर पर्वत पविन पश्चिमाननः पापहनन· पाशपाणि पीठम् पीतवर्ण पीयूपात्मा पुण्डरीक पुण्रीराक्ष पुण्य पुण्यामा पुरुपेश्वर. पुष्पमद्र पुलद पूर्णचन्द्र पूर्णान माति प्रचण्ड PR9 top ho ke noks is RSSFE व उ ४. . : . . . " थ ध भुवनम् भुवनपाल भूतभावन भूतामा भूधर भूमि द्वादशात्मा धनद घन्धी घरेश धर्ता घामा घारापर घुष य ह औ द ठ स अ " घ क मतिमान् मदन मधुसूदन मनु माज्याल महामाया महेश्वर आ ओ ण म नति मगधार ई ल " ·२३१ यांना संमेलनामानि फ ध श शिादी शुरः गुमरः भीघर: भीग: " ल कितानः नियुधः विरार विमापनः पपीमाटरसिपः मानुपेश्वरः म्या द फ ओ " माहेन्द्रः र ट ज छ ए ठ शिवाप्यापार मिप्यनि. रिणम्मः मिटर: विष्णुः मुगी मृगेशः मेपी मोदनाशनः मौसलः परि. योगदाना योगी छ परमः प्रसारणम् सेदार सन्यः सगी सांदादरः सरोधाः यामगः सामताठरः सामवेदात्मा सिदिप्रदः मुधारस: मुप्रतिष्ठितः मुमगः " अः झ श द भ " , ཐ ཤྲ，མན, ཐ ཟླ ༧ ཐ མཐཐས ས ཝ #.ar. , མ བ བ པ ལས ཀ ༧ ས བ निसर्गः पीरसेनः पामा येदामा यैकुन्ठः पेपर यगजः व्यापकः य घ ण " व्यापी लामी: रागरी लिमात्मा रोरेगा: यक्रतुण्डः घनमारी बनालयः घरास्ः यणः वर्गान्तः यहिनया वामनः य व क्ष म्याहा व्योमेश: शंकरः शहः शनि. अनुसूदनः शान्त: शान्तिदः शाधृत् शाहपाणिः शाश्वत: शास्ता FFBB STE's brFFFirstpos मुमुसः मुवर्णमाः सूक्ष्मः सूक्ष्मलोचनः सूर्यः सृठियत् सोमः सम्धरः स्वच्छन्दः हुतभुरुप्रिया हुतान्त: हृदयाहादी हपीकेदाः ह अ: स त " स्वाहा स्वाहा ट वायु: यासुदेव. रिसर्मणः विक्रमी निलेश म ·APPENDIX IN श्लोकार्थानामनुक्रमणी अ. लो. अ. लो. अआइति ध्रुवौ विद्यात् २३ अंजिहामः समुच्चार २३ २३ अमण्डले स्थितो ध्यात: ३१ १८ अंशतः प्रसरन्त्यस्मात् ११ अंशत: प्रसरन्त्यस्याः ३५ ४६ अमीयोमार्ककोट्यामं २३ २९ अमीषोमार्ककोट्यामा ३५ ३३ ८ " " " ४४ ६८ अग्नीपोमेन्धनो मावः अग्न्यादिवायुपर्यन्ते अग्न्यादीशानपर्यन्तं २४ अग्रतः संस्थिता देवी ५२ अघोराण्यमराध्यक्ष अघोपरूपेणान्येन १८ अङ्कथा मावयन् लक्ष्मी .. ६७ अवस्था माक्यलक्ष्मी ५० २२ अङ्कस्था देवदेवस्य अङ्कस्थाया मयि पुरा ४४ अङ्कित निर्विकाराति १० १४ अङ्कुशं दक्षिणे न्यस्येत् २५ ६५ अङ्कुशेनाथ दण्डेन अङ्गक्लतिरमुष्य स्यात् १३ अ. लो. अक्षास्थिमात्रा मणयः ३९ अक्षे नाभी तयारेषु ३० अखण्डविक्रम कालं असण्डा परिपूर्णा हि ४४ अखण्डैका परा शक्तिः ३१ अमयः परिवर्तन्ते अमये नम इत्येवं ८१ अमिरिन्द्रश्च विष्णुश्च अग्निशर्वदिशोः स्थाप्य ४. अग्नीपोमयान्तःस्थ ६ अमीषोमयान्तःस्था अमीयोममया एते अमीपोममयाद्भावात् २४ अग्नीपोममयान्तःस्था १८ अग्नीषोममयात्रोत्था अग्नीषोममयी शक्तिः १२ अग्नीषोममयी सा मे अग्नीषोममयी मावी २८ ४० २ ३ १२ १३ अरुलकः कलाभ्यात्मा ३६ अकलकेन्दुसूर्यानि १ अकस्मपा यथा गडा ४३ अवामदतसंसिद्ध १५ अकामैश्च सकामैश्च अकार तैजसे देवे २४ अकार पुण्डरीकाक्षं २. अकारश्चाप्रमेयश्च अकारस्त्वप्यये चेतो २० अकालकलना सेयं अकुर्वन्नेव तत्सर्व अकुर्वन् मोगनिर्देश अकुलीनं दुराचारं अक्रियावदनाय अक्षनाभ्यरनेमिस्थैः २. अक्षनाभ्यरनेम्यन्तैः अक्षमालाङ्कुशधरा अक्षमाला तथा कार्या ३९ अश्चय्यामश्नुते शीघ्रम् । अक्षयणि पदान्येष अक्षसूत्रं परिचय अक्षस्थं परमात्मानं 30 " " ४ " " अग्नीपोममयो हित्वा अग्नीघोमविमागं मे ४० ११२ २९ ४ २७ " अङ्गक्लप्तिरिय कार्या ५२ १९ अङ्गन्यासादिकं स्थानं ३४ १४१ अङ्गप्रत्पङ्गबुद्धयादिः अङ्गप्रत्यङ्गयुक्तं यत् अङ्गमन्त्रं निबोधास्या: ५५ अङ्गमन्त्रा इमे कीर्तेः ४५ ४६ अङ्गमन्त्रान्निबोधाद्य अङ्गमुद्रास्तु वक्ष्यन्ते अङ्गपटूकमिदं प्रोक्तं ३३ ११ अङ्गसंततिमस्यास्तु ३६ ३८ ७० अनीपोमविभागशः अग्नीषोमविमागस्ते अमीयोमविमागेन अमीपोमात्मकावेती अमीषोमात्मकैरेभिः ५० १२६ F2 १८ ·२३४ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. लो अश्लो अङ्गसामग्र्यसपत्ते १७ अङ्गानामन्तिमो यस्तु १९ २१ अङ्गानामियमुद्दिष्टा ३४ २८ अङ्गानि पञ्च विन्यस्य ३५ ६३ अङ्गानि हृदयादीनि अङ्गान्यस्य प्रवश्यामि ४५ ८१ अगिरा श्रावयामास ३० अङ्गुली श्लेपयेत्सर्वा अङ्गुलीत्रितयेनैव ४९१५ ४ " अद्गुलीना गण सर्वे अद्गुलीना चतसृणा अहुरीनिश्चतसृभि अङ्गुष्ठ द्विगुणीकृत्य अष्टतर्जनीमध्या ५४ अष्टद्वितय शक ૨૮ ૧૨ अहठयुगल तत्तत् अहठाकारमान तु ४६ अहठाप्रदय कुर्यात् ३४ १३ अहठाग्रे निराधारे अठाये विपर्यस्य अठादि कनिष्टान्त २६ अशान्त च विन्यस्य ४६ अहठे तारिका न्यस्येत् ३५ ठी दण्डवत्कृत्या अङ्गोपाङ्गादिसयुक्ता १ अङ्गोपाङ्गानि मन्त्राणि ३३ १ अचिच्छत्तिर्जदाप्येव अचित् नैगुण्यमित्युक्त ५ २४ अचित्राह तदाकारा ३ अचिदशोऽपर काल ५ २५ अचिन्त्याननुयोज्येन ३६ अचिरान्मन्त्रसामर्थ्यात् ३६ अचेतनाना परम १५ अचैतन्य पर सूक्ष्म अच्छिद्रा पश्चकालशा १७ १३ अच्छिद्रान् पञ्चकालास्तु २८ ५१ अजपेय समाख्याता अजित विष्णुसयुक्त अजितानलसर्गाणा ३ अजितो वरुणानन्दी ३३ अशनगहनालोक ४१ अजानाद्वालमावादा ३३ ११७ अज्ञेयमनवच्छिन ४३ २० अञ्जनादिप्रतीकाश अञ्जनाम तथाकाशे ३५ ४१ १४ अणु विचित्रश्चैव अण्डमध्ये प्रधान यत् १७ अण्डमध्ये प्रधान हि अण्टमध्येप्रताराध २८ अत ऊर्य च नागेश ३८ अत वामिति मा प्राहु ५. ९३ अत परं सदाचार २८ १८ अतरनमनिर्देश्य २ १ अतस्तु ज्ञानरूपत्व अतिक्रम परिहरन् अतीत्य सकल क्लेश अतृप्तमभिभुञ्जीत अतो शानबले देव अतो निरूप्यमाण तत् १४ अतो मच्छत्तिमादाय ५. १२८ अतो यशस्विनी ता मा ५० १२३ अतोऽह कृपणो दीन २८ १५ अतोऽहमनुपायत्वात् ५. ०१७ अतो हिरण्यप्राकाराम् ५० अत्यद्भुतमिद शक अत्यन्तहेय न कापि २८ ३५ अत्यन्ताच्छस्वमावत्वात् १४ ३६ अत्र प्रकृतिरेकैव अनानुष्ठानयत्ता स्त्री अत्रिमत्रिगुणो मेषम् अनैकैकोपरि ज्ञेया अथ जाग्रत्पदे देव अथ द्रव्याणि सर्वाणि ३६ १४९ अथ प्रात समारभ्य ४२ अथ प्रात समुथाय अथ भोज्यासने देयम् ३९ २१ अथ मनमय मार्ग ५२ , अथ मामर्चयेग्मि अय मेघादियोद्यन्ती अथ मेदान्तरे मेरे ५५ अथ लेनाम नाणा अथ पहिगता सम्पर अप व्यूहस्वरूप ते अप शन्दानुसंधान अय पोसादरत च अप स्वाध्यायमभ्यस्येत् ४. .. भप स्वामे पदे व .. अपाचम्प विधान ४७ ५८ ८ २४ " " १ ७८ ४. अष्ठी पतिती मृत्ला २४ अटी पार्श्वतो मी अटो मूलाग्मी २४ २ मठी रिररी स्पष्टी ३४ ८५ अनेरास्वम्यादि अगोगद्गममापेता अगोगनादिक भनागदादिमन्त्र भनोयनादिमा ५११ ४४ ८ ४ ४४ ११८ ४ अवरनाणवाय अतरवाणयामासम् अवस्यांपा ममावत्या अतीपुप्पास ३ ·२३५ लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. अ. श्लो. अ. श्लो. अनलं तदधःस्थं च अनल्यमध्यस्थः ४४ " ४० ४. १ २२ १ अधोमुखाच्छिर:पद्मात् ५. अघोमुखे पाणितले अध्यवस्य ततो बुद्धिः अध्यवस्यति बुद्धिश्च ३२ अध्यात्म संविदाकारं ३४ अध्यात्ममधिदैवं च २९ १४ अध्यात्मस्था तु सूर्याख्या २९ अध्यात्मादिविशेषोऽत्र ४२ अध्यायाश्च परिच्छेदाः १८ मध्वर्यमुपादाय अध्वनामध्वन: पारं ३ अध्यपट्कमये चके ३१ अध्वातीतावबोधाख्ये २१ अनया अधमा मन्त्रा. २२ अनणुश्चाप्यसंकोचात् १३ ३२ अनन्तपरिवारास्ताः ९८ अनन्तमोगपर्यङ्के २३ अनन्तवकनानन्तपदा अनन्तविहगेशान १७ २१ अनन्तशयनो नाम अनन्ताय नमः पश्चात् ३३ अनन्तासनमुद्रेयम् अनन्तेश. क्षकारस्तु २५ २७ अनन्तो देशकालादि २ अनया पूजयन्मन्त्री २९ अनया यन्न साध्येत १२ अनया सृतया कुर्यात् ३१ अनयैव व्यवस्यन्ति अनयैव सदा सास्यै अनयैव समाधिस्थै ४१ अनयोरन्तरा शक अनर्थपरिहारं च अनर्थसाधनं किंचित् १७ अनलं जन्महन्तारं ८९ ३ अथाघारादिशक्तः स्यात् ३४ अयोपायप्रसक्तश्च १७१०४ अदीक्षितस्त्वनुयजन् अदीनाकृपणाकारी ४२ ३० अदूपयंश्च शास्त्राणि अद्य प्रभृति नि शङ्कः ४६ २३ अद्य मे तपसो देवि १ अद्रोहं शीलयन् शश्वत् २७ अघ. सार्पणी शक्ति ४३ अघमा बदरास्थ्यामाः ३९ ३७ अधर्म च तथाज्ञान अधर्मादिचतुष्काणा अधिकारक्षयं नीत्या ६ ३० अधिकारस्य चासिद्धेः १७ अधिकारस्य वैषम्यं ५० अधिकारानुरूपेण २८ अधिकारा मवन्त्यन्ये अधिकाराय पूजाया ३५ ५५ अधिकारी मवत्येवं अधितिष्ठति यद्विश्वम् ३६ ५३ अधितिष्ठन्ति तेऽमीक्षणं ३० अधितिष्ठन्ति ये याच २० अधिदैवतमावेन अधिदैवमथो रुद्रः ३४ अधिदेवमिति प्रोक्तं ५ अधिभूतमिति प्रोक्तः अधिष्ठान्योऽपि वर्तन्ते ३५ १९ अधिष्ठाय गुणान् सृष्टि ३ अधीतानि महापुण्यानि २४ ५१ अधीते च विमृष्टे च अधीहि मो मुने दिव्यं अघो नयन्त्यपायास्त अधोमुखं तु ब्रह्माण्डं ४० अधोमुसं तु सुस्पष्टं अघोमुखस्य वामस्य ३४ ४. अनलपाणलोकेशान् अनवच्छिन्नरूपोऽहं २ ४ अनवद्यानवद्याङ्गी अनवस्थमनाघातम् अनस्तमितमारूपं २० अनस्तमितभारूपा २० ५ अनाकुलं पुनर्यायात् ४९ १२२ अनाकान्ता विकल्पेन ३ अनात्मन्यस्वमूते च १२ २१ अनादिनिधनं दिव्यं ५ अनादिनिधना देवीम् २३ १९ अनादिनिधने देवि २२ १ अनादिरपरिच्छेद्यः १९ अनाद्यया समाविद्धा ३ अनाद्यविद्याविद्धाना ३३ अनाद्यविद्याविद्धेयं ३ अनामयोर्मध्यमयोः ३८ ११ अनामयोस्ततः पश्चात् ३४ ५. अनामरूपवच्चक्र अनामाया जया माया ३५ अनालीढौ धिया न स्तः ४३ अनाहतं परं नामो अनाहतमसदिग्धम् १४ अनाहतात्पदाद्यदा अनाहता ह्यघोषा च ३२ अनिदंप्रयमा वर्णाः अनिन्दश्च शास्त्राणा ५७ अनिन्दन् कामिनीवृत्तं ४२ अनियोन्यं ममैश्वर्य ३ १२ अनिरुद्ध व्यक्तिरूप अनिरुद्ध मुदक्सस्ये अनिरुद्धस्त्वकारोज २४ ८ ७ " " ८ १ १७ ८ ·लक्ष्मीतन्त्रम् १८ अश्लो अनिरुद्धस्य याहता अनिरुद्धस्य विस्तार अनिरुद्धाशसंभूत अनिरुद्वात्मक त च अनिरुद्धो विभुर्देव १६ अनिर्देश्यामनौपम्या ३५ ३१ ३६ ११६ ८ ८ ८ " १ अश्लो अनुबध्नन्ति यद् दुस ४३ ८९ अनुबीज तदन्ते च २५ अनुभूतिपदं याति अनुभ्रमामि त तन अनुलोमविलोमाभ्या अनुलोमविलोमेन २५ २८ अनुवृत्ता तु या सम्यक् १४ अनुव्याहृत्यमीचार २५ अनुव्रता तथैवाहम् ३८ अनुव्रता हृषीकेश १० अनुष्टुब्भि स्तूयमाना २९ अनुस्मृत्य गृणन् अझ ४३ अनुखारयुत पश्चात् २१ २४ अनूनानधिकारतुल्यान् ३९ अनेकजन्मसतान १७ अनेकान्तव्ययायास ४३ १०२ अनेकार्थे च तत्राय॑ ३७ २९ अनेन दमयश्चित अनेन यन्न साध्येत ३१ २१ अनेन वर्तमानस्य अनेन विधिना पूर्व अनेन विधिना मुद्रा अनौपम्यमनिर्देश्य १२ अनौपम्यामनिर्देश्या ४२ अनौपाधिकमच्छेद्य १३ अन्त करणलक्ष्मीस्तु ४४ अन्त-करणवर्तिन्य १२ ३२ अन्त करणवृत्तिर्या १२ अन्त रणवृत्तीना २४ अन्त वरणश्रीर्माया ४४ अन्त करणसोऽन्य अन्त करणसंस्था हि अन्त शुद्धिरिय प्रोक्ता ३४ १.९ अन्त स्थधारणारूप अन्त स्थमुन्नत कृत्वा 10 अन्त स्था या पराशक्ति २११८ अन्त स्थिताह सर्वेपा १७ ६६ अन्तर नानयो किंचित् २८ ५१ अन्तर साल देश अन्तरात्मतया तत्तत् अन्तरा परमात्मान अन्तरा वर्तमानो हि ४० १११ अन्तराहरय पिण्ड अन्तरीयोत्तरीये दे अन्तर्जातियुता सम्यक् ३३ ६९ अन्तर्बहिर्मलोपेतम् अन्तर्बहिश्च सशुद्ध अन्तर्यागबहिर्याग अन्तर्यागमथो वक्ष्ये १५ ८१ अन्तर्यागादिसिद्धयर्थ ३५ अन्तर्यामी नियन्ता च ५. अन्तवत्पलदा मन्त्रा २२ अन्तश्चन्द्रमयीं शुद्धा अन्ते प्रधानमेवैक अन्ते बोधमयीत्येव अन्ते युगादिमायोज्य ४५ २८ अन्तेऽयुतत्रय चैव अते विरतिमासाद्य अन्ते सोमाग्निकूटस्य अन्त्यया तु नमस्कार ५० ३५ अन्त्ययोस्त्रिषु मध्येषु ३० अधाख्योऽभिनिवेश स १२ अन्नस्य यश इत्येव ५.१७॥ अन्यत्र भोगयागेषु ३८ अन्यथा नैव शान्ति स्यात्३१ ६१ अन्यथा वत्ति यो मोहात् ३३ " अन्यदा पुरुषोऽन्यश्च " ४५ अन्यन्मदापक सूक्तं अन्यूनानतिरिक्त स्वै .. अन्यूनानधिका सर्वे १ ४४ अनिर्देश्योपमा सवित् ३४ ४५ १८ अनिश क्रियते त्वेका १२ अनिष्यन्दा अनाहारा १७ १६ अनुक्तानामिदानी मे ३८ ५३ अनुक्रमेण देवेश ४६ १ अनुग्रह इति प्रोत १२ १४ अनुग्रहमिमे देवा २० अनुग्रहात्मिका शक १ अनुग्रहाय जीवाना ११ ४१ अनुग्रहाय मत्ताना ११ ४२ अनुग्रहाय लोकाना २३ २ ११ अनुज्झन् विहितं कर्म ४२ अनुज्झितस्वरूपाह अनुशा प्राप्य तेभ्यश्च ३७ ७५ अनुशाप्य तत पश्चात् ३९ अनुतारमसताना अनुतारादयो विद्या अनुतारा श्रिये पश्चात् ३३ ५१ अनुत्तर वसवेद्य २ अनुत्तराद्वन्त्येते अनुत्तरी सूरमदशा १९ अनुत्तरेच्छासयोगात् १९ अनुत्तरोन्मेपयोगात् अनुन्मिपत्परं सूरम अनुन्मिपद्रवद्राव १२ " " ४९ १८ ३ ६ ४ ·श्लोकार्धानामनुक्रमणी अ, लो अ ग्लो अपृथग्भूतशक्तित्त्वात् " ८७ ८ ८ ४ " अये पञ्चसु कोशेषु अन्योन्य पृष्ठतो लम अयोन्यफलित सर्व अन्योन्ययो स्थितावावा अन्योन्यशक्तिसपृत्त ३६ अन्योन्यसमुखे पाणि ३१ अन्योन्यानुग्रहेणेते ८" अन्योन्याभिमुखाश्चैव ३४ अन्योन्यालरोकनाम्या ती ४१ १२४ अन्योन्येनाविनामावात् २ १७ ५५ अन्वयव्यतिरेकाम्या अपनीय ततो वस्त्र अपराचीनया वृत्त्या ४५१०२ अपराच्या मनोवृत्या ४५१.१ अपरे चिन्तयद्भागे ३६ अपरेण दधान च १० अपरोऽस्ति कमस्त्वेव ५१ १८ अपयर्यातमिम सर्ग अपवनें निवर्तन्ते अपश्चाहमयाम्येका अपश्चिमा तनु सास्थात् ३ अपाङ्गनियुगस्याय ३४ अपामियोदधिस्थानां अपायसवे सद्य १३ अपायान् संपरित्यज्य अपायम्यो निहत्तोऽस्मि ५. २१५ अायोगयतामेर अपायोपापनिता अपायोगयसैशी तु अमआयोगायसत्यागी ८२ अपाराहसम्पदी च अविनापो रिभूत्य, ५. अगभूनाभि অন্যান্য अ श्लो अभिरामशरीरेश १७ अभिवन्ध हरि मा च ३४१३६ अभिव्यतानभिव्यक्त अभिपित्ता सदाास्मि ५० अभिषिचंद्गुरु शिष्य ४१ अभिष्टुता सुरै साह अभिसधिवलासर्व १८ अभीप्सितप्रदा घेते अभीप्सितार्थदा देवी १ अभूव च पुनघा अमेया दुष्टसधेन अभ्यस्य मनसा विद्याम् ४४ अभ्यस्यमानमनिश अभ्यासेन यया चित्त ४३११. अमन्मय मन्मय च अमावास्या समारभ्य अमी ते रेशत शक अमी हि मागिन सर्वे १७ अमुध्या सायताराया अमुष्या स्तुतये दृष्ट अमृत परमात्मान अमृतं वरुण चार्ण ३७ अमृतामियुगैरेष अमृता तृतिरुमा च अमृतामानमभ्राङ्ग अमृतादीन् मनोरणान् ३. अमृता घरणी छाया अमृताधारयहर्ज अमृतानल्युग्मच अमृतीकरण कुर्यात् ॥ अमेघासात् अम्बिका मुन्दरी ज्येश ११ १५ अम्मा सम्रा रोग अयं तृतीपमूमें सय गोल्यो नाम १ अपोवाह वसिष्टं त ७२ असत्य कामयेत्सूक्ष्म ४१ असत्वे तत्र चाप्येव ४४ अप्रकारमसभेद्यम् अप्रमाद्यन् सदाचायें अप्रमायन् स्वकर्मस्थ २७ अप्रमेय तत पूर्व २६ १८ अप्रमेयमत पूर्व ३२ अपमेयस्य सा हि श्री २६ १६ अप्रमेयाख्यया देव अप्रमेयादनाद्यन्तात् २६ अप्रमेयादिदेवादि ३३ ६७ अप्रमेयादिना लोकान् २६ अप्रमेयादिरूपेण २८ अप्रमेयोदिता साह ३३ अप्रमेयोपगूढाया ३१ अप्राकृताननौपम्यान् . ९ अप्राकृताश्च ते देहा २९ अप्रार्थितो न गोपायेत् १५ अप्सु सरायन चके अादियुता शेया २३ अमत्तानाच ये नैव १११४ थमागेऽपि यथा व्योम्नि १५ अभिगृह्माहुली मिस्तु ४० ४३ अमित सत्त्वतमसी अभिधीयेऽनयेवाह २५ ४१ अभिभूय जनान् सपान ७ अभिमत्याप्यहकारात् १३ ३४ अभिमन्य तु ती मुष्टी ४६ अभिमन्यत मुख्यैतत् ३५ ३५ अभिमन्य हा पूर्णम् १९ आभयुक्तम्ना अस्मिन् ३. अभियगोचत चेह ४७ ४ ८. ४७ ८८ ७ ७ ८४ ८४ ६ .

·२३८ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. लो. अ.लो. अलोलुपेन चित्तेन २५ ४४ " ४४ " २८३. " ८. " " " " अवताराः पृथग्मताः अवतारा निरातङ्काः अवतारान्तर यत्तु ८ ४६ अवतारा मदीयास्ते ९ ५७ अवतारास्तु ये प्रोक्ताः २ अवतारो यदा विष्णोः। ८ ४२ अवतारो हि यो नाम ८ ३८ ४८ ४. ८७ Yo अाजलं तथा दद्यात् ४. अादिकल्पनं चाग्रे ३६ ११३ अादिजलमादाय ३६११० अादिप्रापणान्तेन ३८ अध्यांद्यमुपसंहृत्य अव्यैः पूजयेत्सर्वे: ४१ अर्चनाजपतो ध्यानात् २४ अर्चनीया नरैः शश्वत् १७ १०७ अर्चरित्याथ देवेशं अर्चयेत्क्षेत्रपालादीन् अर्चयेद्विविधर्मोंगेः अर्चयेन्मूलमन्त्रेण अर्चापि लौकिकी या सा २ अर्चा प्रतिष्ठा चेत्येते ४९ अर्चाया मलविन्यासे ३४ ૨ अर्थबोधकरूपं यत् ५ अर्थशब्दप्रवृत्यात्मा २१ अर्याध्यासस्तु शब्दो य: ५० १९ अर्घचन्द्रललाटस्थ ३६ १२८ अर्धचन्द्रललाय च अर्धस्वस्तिरसलीना अर्धेन्दुसदृशं शुक्ल " " ८ " ३० ८ ४१ " अ. श्लो. अयं योग्यो मवेदह्निः ४० अयं शुद्धमयो भारः अयं संशामनुयोगि अयं समाधिर्यनासीत् ४३ अय सार: समुद्धृत्य अयं स्वरसत. शुद्धः अयमन्विच्छता स्वर्ग: २४ अयमेव विपर्यस्तः अयाचितैकभिक्षाशी १३ अयुतं नियुतं चाय अयुताख्ये द्विहस्तं च अयुतायुतकोट्योग १४ ३ अयुतायुतवहीना ३१ अयुते द्वे सुरेशान अरनेभ्यन्तरस्थानि २५ अरनेभ्यन्तसूत्रस्थाः अरविन्दगृहाय ते ४२ अरविन्दासने देनि अराणि पूरयन्ती सा ३० २४ अराणि पण्मनोरर्णान् ३१ ६८ अरान्तो व्यूहमार्गस्थः ३० १३ अरिखर्गे गृहीतास्त्रे अण्णा ह्यापगा यद्वत् ४३ अन्धत्या तथा सूक्ष्मे ४३ ११२ अरेषु परितो देवाः अय तृतीयया देयं अध्ये नि.सारदेद्याम् ३६ अध्ये पाद्यं मधूपर्क: ३९ अर्यपातमयादाय अर्घ्यपात्रात्तथैर्य अर्घ्यपात्राम्ममा प्रोश्य ३७ अर्घ्यपानाम्ममाम्नेग अयंपुष्पादिना सम्या ४० अर्घ्यपुष्पादिभि. पूज्यम् ३७ 'सप्यमाचमनीयं च " ४४ " " " अवतारोहियो विष्णो. ८ ३० ४८ " " ८ ३२ " " " ४. " २८ १८ अईणं तर्पणं चात् ३९ अर्हणेनार्चनं पूर्व अर्हा त्वमसि क्ल्याणि अलंगायसनं पश्चात् ३९ अलंकारासनस्थाय अलंकाराग्त्रमन्नास्तु अलंकारास्त्रमन्त्रागा ८ ४५ अवतार्य हृदम्मोजात् ४० ३८ अवतीर्णी यदा तुल्यं अवतीर्य हनिष्यामि अवधानवदस्या त्व अवधानेन वा कार्यः अवधारणमर्थाना अवन्ध्य सततं कुर्धन् २७ ३५ अवबोधात्मिकाया मे १८ अवरोहाः पड़ते मे अवरोहोऽयमुद्दिष्टः अवस्था: क्रमशो मेताः १ अवस्यादेशमालायः ४. ११५ आस्थापयक तत् अपस्थास्ता इमास्तिसः १३ १ १७ ३३ " ४९ .. अलमस्याल्पशवेश्च २८ ४० २८ अनुन्धा करणे तेषा ४२ ·२३९ " ८ लोकार्यानामनुक्रमणी अ. लो. अशेषभुवनाधार अशेषभुवनाधारः २५ २४ ४२ अशेषभुवनाधारा २३ ३२ ४२ अशेषभुवनाधारे १० अशेषसंज्ञा वर्णाना २५ २८ अशेषसंपदोपेता अश्वाना हेपपन्नादं अश्वा पूर्वाहनी चास्मि ५० अश्विभ्या च दलैर्युचान् ५५ ३ अष्टन्यूनसहस्रं तत् १३ अष्टपरं शुमं श्वेतं २४ अष्टपत्रं स्मरेत्पद्मम् ५५ १० अष्टम्योत्तरवासश्च अष्टवर्णविभेदाच १८ ३२ अष्टहस्तं तदध वा ३७ अष्टाक्षराविमौ मन्त्री ५० अष्टाक्षरैक्सताना १७ अष्टाक्षरो ह्ययं मन्त्रः ३४ ५. १५३ ५. १५६ ४७ ८० अ. श्लो. अवातमजनस्पर्शम् अविकल्पविकल्पस्था १८ अविच्छिन्नं च जुहुयात् ४२ अविद्यया समाविद्धा २ अविद्ययैव मन्यन्ते १९ अविद्या पञ्चपर्वपा १२ १ अविद्याविधुरानन्द अविद्या सा तिरोमा ३ अविद्या सा परा शक्ति: १२ २० अविनिन्दंश्चरंस्त्रीणा २७ अविप्लवाय धर्माणा अविष्टवाय रूपस्य १५ अविमागा परा शक्तिः ३४ अविवेकाप्यशुद्धा च १० अविहायैव तं देवम् ३८ अव्यक्तं च तदूर्ध्वस्थ ३६ २८ अव्यक्तचेतनाधारं ४३ अव्यक्तपमाय नमः ३३ अव्यक्त पुरुपेशाख्य २६ अव्यक्तमक्षरं योनिः १५ ३० अव्यक्तमम्बुजं श्वेतं २१ अव्यक्तमदाद्याश्च अव्यक्तव्यक्तरूपैः स्वैः ११ अव्यक्तव्यक्तसत्त्वस्था ५० अव्यकादयतिमापन्नाः ४३ १.१ अव्याहतमसंकोचम् २ २४ अव्याहतानन्दगते ४४ २१ अव्याहतासीच्छक्ति, अव्याहतिर्यदुद्यत्याः २ २८ अव्युच्छिन्नं द्विसप्ताहं ७ २३ अशक्तेरणुता रूपे अशिखा निशिसा चाहं ५.१.. अशीति संस्मरेत्तारा ४३ अशेषजगदीगने अरोपभुवनाधार ४० अ. श्लो. अस्तमानाय्य सौपुम्ने ४५ १०१ अस्ति निर्दुःखनि.सीम २ अस्ति शक्तिः क्रियात्मा मे १८ २८ अस्त्रं च मूलमन्त्रं च ३४ ११७ अस्त्रं परमतेजिष्ठ २९ ४३ अस्त्रभूषणशक्त्यायाः २१ अस्त्रमन्त्रितशस्त्रेण अस्त्रमुद्रेति विख्याता ३४ २८ अस्त्रस्य पृष्ठतो नागान् ३८ ४२ अस्त्राकारस्वरूपोऽयं ३० अस्त्राख्या शतिसंयुक्ता ३४ अस्त्राय च फडित्येवं ३३ १० अस्त्रेण गन्धतोयेन अस्त्रेण तारया प्रोक्ष्य ४० अस्त्रेण दग्ध्वा निर्वाप्य ४० ३ अस्त्वेवमिति वाक्यान्ते ४२ ३३ अस्मान्महार्णवाद्देवि ५१ ६ अस्मिताख्यो महामोह: १२ २३ अस्मिन्नपि जगदाति १३ २४ अस्मिन् बीजाष्टके माया ५३ अस्मिन् हि वर्तमानाना १७ अस्य त्वङ्गविधानाः ३१ ३२ अस्य मानाविधानः २४ अस्य विस्तृतरूपत्वात् ५१ ५ अस्य व्याहतयस्तिस्रः २४ ४५ अस्या एव परायास्तु ३२ ६३ अस्या एवापरा मूर्ति: २५ ४८ अस्या निष्ठाय तत्त्वज्ञाः २५ ३९ अस्या स्थितो जगन्नाथ १७ अस्या हि मन्मती सक्ताः५० २३२ अस्याः पद्यत्रयो वेदा:२४ ४६ अस्याः पूर्वमिकारं तु २६ १७ अस्याः शक्ते: समुद्भूत ३१ अस्याः स्वरूपमी प्रोता ३२ २८ अस्या देव्याः समुत्पत्ति.. " " " " " " २८ ४ १० ५० १८८ ५.२.१ अष्टाङ्गेन विधानेन २८ अष्टादश ऋचः प्रोता: ३६ अष्टादश्या प्रदानं च ३६ १०४ अष्टोत्तरशतं वारि अष्टोत्तरशतेऽरनि असंख्येयानि तेजासि असंख्येयानि रत्नानि असशिन्यपि चिच्छक्ति: १२ १० असितं देवलं गर्ग. असृष्टिहिं वरं यदा Yo ४४ ४ ·२४० टक्ष्मीतन्त्रम् अह नारायणी नाम अहं नारायणी शक्ति अश्लो ४० ३ २ " ७ " " अ श्लो अस्यामधीयमानायाम् ४४ अस्या रूपाणि पञ्चेइ २७ १७ अस्या व्याख्यामिमा २७ अस्यास्त्वेवममी प्रोता ३२ अस्यैव संशामन्त्रोऽय अहकारस्य यायशौ अहकारेण चैतस्मिन् अहंकारो महाश्चैव १५ २६ अहकृतिस्तथाध्यात्मम् अह च कीर्तितौ सम्यक् ५० २३२ अह च ते च कामिन्यौ ५ ५ अह च बल्मेतेषा ३ अह च शक्तिसपूर्णे २२ अहतया विनाह हि २ १८ अहतया समाकान्त २ अहतया समाकान्त २ २ ७ ३४ १२७ ८ ८. ४ ७ १ लो आ वर्णान्नमस स्थान ३५ ३० आकारकालदेशादि ५१ २४ आकारदेशकालादि आकिंचन्य समारोप्य ५७ ४१ आकुश्चितपणाकारा आकुच्य मध्यमापृष्ठे ३४ . आकूतिर्वचसा तेन आकृतीरनवेक्ष्यापि आकृष्य क्रमतो मन आकृष्य पूरवणाय आकृष्य मनसास्त्र च ३४ १२० आकृष्य वैष्णव रूप आगमा बहुधा चैव ५२ आमय रूपमाश्रित्य आमेयी प्रथमा मूर्ति ३. ६३ आमेयी या मदीया ते ३१ ६५ आमेयी या हि मच्छत्ति ५. १७२ आग्नये हृदय पद्म ३८ आचम्य द्विस्ततोन्यस्येत्४० आचम्य प्रयतो भूत्या २८ आचम्य प्रयतो मन्त्री ४२ १९ आचारस्पो धर्मोऽसौ २८ आचार्य आदिशेद्विद्या २७ २५ आचार्य कीदृशो देवि २१ आचार्य प्रणतं शिष्य ४१ आचार्यदृष्टिपातस्थ २६ आचार्यश्चेति दीक्ष्यास्ते ४१ ८ आचार्यादथ संप्राप्य १७ २८ आच्छाद्य नववस्त्रण ६९ आजानुतो भुव स्थान ३५ ॥ १६ " १ " अहता नाम सा शक्ति २. अहता परमा तस्य २३ अहता ब्रह्मणस्तस्य २ अहताममतार्ताना ११ अहताया मयि व्यक्त अहंता सर्वभूतानाम् २ ५१ १३ अह निजध्नुषी पश्चात् २४ अहममत्वसबन्धात् ३ अहमानी परो ह्यासीत् ६ अह या बोधिता तेन ४४ १३ अह सख्यायमाना हि १६ अहं संविन्मयी पूर्वा अह स मगवान् विष्णु ३५ अह सा परमा शक्ति २७ अह हि तत्र विश्वात्मा १६ अह हि तस्य देवस्य अह हि देशकालाद्यै ६ अह हि शरणं प्राता अहते गधयुक्तेऽय अहमर्थ विनाहता २ अहमर्थसमुत्था च २ अहमित्यान्तर रूप २ अहमित्येव तद्ब्रह्म २२ अहमित्येव य वर्ता ३६ ४० अहमित्यव य पूर्ण ११ अहमेस्पदी ज्ञेया अहमेक्पदी दिव्या अहमेव पराहता अहमेव पुन शक अहमेव हि जानामि १३ अहमेवावतीर्णा हि ६ अहरादि वहोरान १७ अहिंस्रो दमदानस्थ अहेतून विषयान् कश्चित्४३ १०६ अहोराकृतैरेवं ४१ आ कण्ठान्नमस स्थान ५४ ११ १२ ५० ८ ७ " . १० २ १ अहताह परा तस्य अहताह हरेराद्या ६ आइतव हि चित्तत्त्व अह नाम स्मृतो योऽर्थ २ अद्द नारायणस्थापि २८ यह नारायणाङ्कस्था ४४ अह नारायणी देवी ३ , " " ४ " १ अह नारायणी नाम १ आज्यपान समादाय आज्यस्थाली पविच ४. आततस्य च सर्वन आतिष्ठतामिमा मूर्ति ३६ ९५ " ४ " ४.११ १ ·२४१ अ. श्लो. ८८ २८ २ ४७ ४० ४७ ४४ अ. श्लो. आ तृसेरमियुजीत आत्तं सोमन्तिनीरूपं ४३ आत्मज्ञानमिदं पुण्यं ५. आत्मनिक्षेपकार्पण्ये आत्मनो न्यासकाले च ३४ आत्मपिम्यसमुद्भूतैः आत्मभित्तिसमुन्मीलत् ५. आत्मभित्ती जगन्सब १३ २२ २५ आत्मयोगबातौ स्वः ३ आत्मवचेप्सितात्यय आत्मसात्कुरुते योगी ४३ आत्मा च सर्वलोगना ५. आत्मात्मीयं च यत्किंचित् ५० २१९ आत्मात्मीयं परं सर्व ५७ आत्मात्मीयमरन्यास. आत्मानं दर्शयत्येपः १५ आत्मानं पुण्डरीकाक्ष ४. आत्मान मध्यतो ध्यायेत् ३१ आत्मानं रिमजाम्येका १ आत्मानमभिपिञ्चेदा ४२ आत्मानमात्मनश्चैव आत्माराधनदानं च आत्मा वा परायें वा ४९ २३ आत्मा स सर्वभूतानाम् २ २८ आत्मीयं च बलं पत्ति ४९ ४५ आत्मेश्वरवती चाह आयर्वणी महाशक्तिः आददाना हविः प्राप्तं ५.४ आदद्यादेकमेतेषा आदध्यात्समिधः सप्त आदर्शो विमलो मृष्टः ३७ आदानशीलं तं विद्धि १९ आदाय चाभिमन्न्याय ३७ 31 लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. आदाय जीरनं गोभिः २९ आदाय तारकं पूर्व आदाय तोयक्लश १४ आदाय मृत्रणं इस्ते ४५ आदाय सर्पसमारं आदायादी तु वैकुण्ठं ३ २४ आदित: सालावासी ३८ ८२ आदित: सत युग्मान्त्य ३० आदित्यं वर्णयाम्येका ५. १३६ आदित्यवर्णजातं मे आदित्यस्था च वर्णामा ५. १३६ आदित्यानावसा नाभिः ३२ आदित्यास्त्वेति विश्वेति ४९.१ आदिदेवं जगन्नाथ ५. १२२ आदिदेवस्तथाकारः २५ ३ आदिदेवात्मभूताये २ आदिदेवान्वितं कृत्या ४५ ५६ आदिदेवान्वित: पश्चात् ४५ आदिदेवान्वितो धर्ता ४५ आदिभूतश्च वर्गों मे ५. १३८ आदिमन्तोऽन्तवन्तश्च ४३ आदिमूर्तिसमै स्पैः २४ आदिवत्पाणियुगलं ३८ आदिव्यूहस्य देवस्य आदिसिद्धान् यजेत्पश्चात् ३५ आदौ तस्मात्प्रयत्नेन ३४ २१ आदी देवी महालक्ष्मी. ९ आदौ मध्ये च सर्वेगा २८ आदौ मध्ये तथान्ते च " २२ आदी शुद्ध समे स्निग्धे २३ आदी सामान्यविधिना ३४ आद्यं पर्व तदेतत्ते १५ आद्यं यत्परमं ब्रह्म २६ आद्यं शून्यमयो माता आयन्तयोस्तथान्तस्य २५ १६ आद्यन्तरिधुरै तन्मे आद्यन्तानलसंयुक्तं आद्यमेकं परं ब्रह्म २७ आद्ययावाहनं कुर्यात् ३६१.. आद्यसृष्टिक्षणो यस्तु १२ ४९ आयस्वमिन्नपाइगुण्यः २ ५४ आद्यामन्ता च देवेश १९ आयाटावरी मन्त्री ५० आये कोशे स्वयं देवाः ६ २६ आद्यन पररूपेण १. आद्ये पदनये वर्णाः ५. ८५ आद्योस्तथान्तयोः शश्वत् ५० आधाय तैजसे पाने आधारपद्मादारभ्य आधारपद्माय नमः आधारभूता प्रज्ञायाः आधारमूर्धपर्यन्तं २४ ५७ आधारशक्तिभूता च आधारशक्तिमन्त्रोऽयं ३३ आधारशरारभ्य ८८ आधारशक्त्याद्यारभ्य आधारपट्मविन्यास आधाराख्यानि पद्मानि ५० १८६ आधारादिक्रमोपेते आधाराधेयमावेन आधाराधेयभूतानि .४३ आधारान् संप्रवक्ष्यामि ५५ १ आधारान्जादिषट्कान्तं ५० ५८ आधारासनमन्त्राणा आधारे त्रीणि पद्मानि ४३ आधारेशाख्यमन्त्राणा १३ आधारेशात्मरूपायै ४१ १ आधारोऽहमशेषाणा YY आध्यानोपधिनाप्येवं ३ २९ आनन्द योजयेत्तस्याः २६ ९८ ४ १४ १. ८. १४ ४ " ५० ८८ ४४ १४ ·२४२ लक्ष्मीतन्त्रम् अग्लो असो. आनन्दजनक सद्य आनन्दमस्य पूर्वं तु १८ भानन्दाचे स्वरैश्चन्द्रि ४५ ४६ आनन्दिन च गण्ड ४५ २४ मानदेनान्वित पश्चात् ३३ भा नामेईदयान्तात्तु १ २५ असो. भाषयो पश्चिमाजस्थ ३८ ॥ आवयो संमुसासीन ३८ ११ " " " " " ४. ८७ आयस क्षुद्रकर्मार्थम् ३९ आयु प्रजायशोद स्यात् ३९ ४४ आयुधानि च देवाना ९ १. आयुधैर्भूपर्णदिव्य आयुरारोग्यभूत्यर्थ ३९ ४१ आरत्ताधरविम्या च ३६ १२७ आरचाधररत्नाच १९ आरमेत सुधी कर्म आरादशेषदोपाणा ९८ आराधन च सर्वेषा ५० ३ आराधनस्य सिस्यर्थ २२ १९ आराधनाधिकारार्थ ३४ आराधयितुकामस्ता आराधयेजगन्नाथ आराधयेत्ततो मायाम् ४९ आराधयेटे पूर्णे २२ आराधिता सती सर्वान् २० आराध्य महिषी विष्णो आराध्यावाहन कुर्यात् ४९ १०९ आरोह स तु विज्ञेय आरोहन्ति शनै कोशान् । आरोहमवरोई च २३ ३२ आरोहेणाघरोहेण १० आर्द्रामिति च मत्स्नान ५० आर्यलक्षणसपन्न २१ आर्या ब्राझी महाधेनु आर्हतैश्वानर्यवाह २५ आलम्बन धिया चैव २५ ३४ आलम्बितचस्म २ आलोनिरिकल्पस्थम् आलोक्स्तीणता य्याति १९ १६ आरोनाधिभूतस्या आलेचनानि क्थ्यन्ते आ नामस्तेजस स्थान ३५ ३६ ११ भानीतस्याथ शिष्यस्य १ २० आनीय दृढसपल्प १० आनीय भगवद्गतान् १ आनुकूल्यमिति प्रोक्त १७ आनुकूल्यस्य संकल्प आनुकूल्यादिक माव आनुकूल्येतराभ्या च आन्त करणिकी चैव २८ आन्त करणिको वर्ग आन्तर यदनालम्बम् १४ ३२ आप इत्यनया कुर्यात् ५. आपगामिरिवाम्मोधि ५. १.९ आपादमूर्धपर्यन्तम् १४ आप्यायन च पात्राणा ३५ ३६ आ बस्तिदेशादा मूर्भ ३२ ५९ आब्रह्मस्तम्यपर्यन्त आमिरयामिरित्येवं भिराचमनीयामि आमिश्वतमृमिश्चाई आ भ्रुवोर्महत स्थानम् ३५ १२ आमनन्ति यमा मान २७ आ मूर्मवरणान्तं च ३५ भा मोशानिचारण ५. ३.६ आमोदमिय पुष्परथ १६. १ आवयो स्थूलयोसचे ३८ आवहत्याशु सबोध ४१ आवाभ्यामुत्थित तेज ३६ ७२ आवाहन तत कुर्यात् ४९ १४१ आवाहनविधी प्रोक्त ३८ २५ आवाहनासने सायें आवाहने तथायें च ११ आवाहयामि लक्ष्मीश ६४ आवाहयेत्ततो मन्न ३८ ។ आवाह्य मा यजेत्पश्चात् ३५ ०५ आविद्धमात्मनो रूप १२ . विद्य मत्स्वरूप तु आविशामि महायोग ४३ १८ आविश्यामुमहकार आविश्याविश्य कुरुते आशंसान समुत्तिष्ठत् २८ आशयो नाम को देवि १२ १ आशित तर्पित पश्चात् ॥ आशितौ लिसगधाङ्गी ४२ ॥ आशु दूरगमव्यत आश्चर्यज्ञानरूपश्च २७ आश्रमाणा गृहस्थश्च आश्रिताश्रयरूपाणि आश्रित्य ह्यानल भाव ३२ आश्वासनाय जीवाना १७ आ सकाराच्चतूरूप २. आसत्तिविप्रार्थों च ५२ आसन चक्रमास्थाय आसनस्य स्मरेत्पादान " आसनार्खादिमोगेषु आसनेनार्चविण्यामि ४८ " " " ७ " ८ ४.

·श्लोकार्धानामनुक्रमणी ४८ ७ अ. लो. इति स्मरन् जपेदेक ४. इति सगादिभिः पइमिः ३६ ११४ इतीदं परमं बीज १५ इतीय पिण्डसिद्धिस्ते ४३ ११८ इतीयं भूतशुद्धिस्ते इत्यं चतुर्विधर्मोगैः इत्यं ते कथित: शक २५ इत्यं तेऽनुचरा जेयाः ४५ इत्थं ध्येयाः समभ्यर्य ३७ इत्यं प्रमावामेवं मा इत्यं बहुविधैर्मन्त्रैः इत्यं मा चिन्तयन् योगी ४३ इत्य मामम्बुजाक्षं या ४२ इत्यं यदा यदा आधा इत्य यदिष्टं यव्यं २६ इत्यं विशाततत्त्वस्य इत्य व्यवस्थिते तत्त्वे इत्यं शक्र विजानीहि १३ १६ इत्य शान्तोदितावस्था २ इत्यं शिष्यतनुस्थाना " इत्यं संवित्तिसामर्थ्यात् ३६ ५५ इत्यं संस्कारसंपने ४९१४४ इत्यै सपरिवारामिः इत्यं स्नानादिमोगेषु ३६१.६ ८ अ. श्लो. आसा चतसृणामेका ४५ ९८ आसीनाः सर्व एवैते ३८ आसीनो मध्यतः सम्यक् ४२ भासीनौ सक्लेशानौ ३६ आस्तिक: श्रद्धधानश्च ५५ आस्ते नारायण: श्रीमान् १७ आस्थाय पञ्चविन्द्वात्मा ३१ आहुतीना दद्यावृत्त्या भाहूतस्य ततः आहूय स्लापयित्वा तौ ४२ आहोरात्रिकमाचारं २८ २ आहिकं विधिवत्पूर्व २७ ३४ आहिकाध्याययोथैव ५२ आहादजननी गङ्गा ३५ इईरूपस्य युग्मस्य १३ इच्छयान्यत्कृतं रूपं ३ इच्छयापस्तथानानि ४२ इच्छाशनक्रियामय्याः २९ ११ इच्छाशनक्रियारूपं २७ १३ इच्छाशनक्रियारूपा २७ १४ इच्छाशनक्रियारूपै. २६ इच्छात्मना तृतीय.स्यात् १९ इच्छा प्रीती रतिश्चैव २. इच्छामस्तदिदं श्रोतुं इच्छारूपवती साह ६ इच्छेति सोच्यते तत्तत् २ २८ इज्येय हृदयान्त स्था इडा रतिः प्रियाकारा १२ ३२ इतराणि स्वरूपाणि इति तस्य वचः श्रुत्वा १७ इति तस्या वचः शुन्या इति ते कथितं शक ५. १२६ इति ते कथिताः सम्यक् १६ इति ते कथिता शक ४४ अ. श्लो. इति ते तारिकामूर्तिः ४४ इति ते तारिकारूप इति ते दर्शितः सोऽयं ४४ इति ते परिवाराणा इति ते मवतो मतिः ३३ १११ इति ते मन्त्रयोऽयं ५२ २३ इति ते लेशतः प्रोक्तं १५ २३ इति ते लेशत: शक ११ इति ते सकलं मद्रे ५७ इति ते साख्यविशनं १६ २५ इति ते सुरशार्दूल ६२ इति त्रय्यन्ततत्त्वज्ञाः इति दीक्षाभिपेको ते ४१ ६६ इति नानाविधं तन्न ३ इति पञ्च गुणा एते २ इति पञ्चदशाणोऽयं ३३ इति पिण्टविकर्षात्मा इति पिण्टस्वरूपं ते इति प्रसादिता तेन १ इति प्रागादिमिर पड्भिः ३६ ११४ इति माव्यमिदं बीजं २६ इति मुद्रागणः सर्पः इति मे मूर्तिमन्त्राणा ४५ १२३ इति यस्य मतिर्नित्या १५ ३६ इति या हानिस्तत् १७ इति यागविधिः शम इति रूपममाची तौ . इति वाच्या जगद्योनि २६ २१ इति व्यामिश्रकृत्यं तत् २८ इति व्यूहयोपेता इति शक परं रूपं इति संचोदिता देवी इति संज्ञामनु: शम इति सैपोधित; शमः इति मानविधिः सम्यक् ३४ १४॥ ८ ४ ८ २७ " " ४८ २. इत्यक्षकुहरे शेय इत्यालिपस्नरखं इत्ययं पीठपूजान्तः इत्यर्य धारणा मत्त: इत्याशास्य प्रियं सम्यक् २८ इत्यासनाख्यमन्त्राणा ३३ इत्युक्त ध्यानमशानां 10 इत्युक्तः प्रत्युराचेदं . इत्युक्तो देवदेशः इत्युक्त्वादर्शन याति ८ ८ ४८ १ . १ ४८ ४८ १९ ·२४४ लक्ष्मीतन्त्रम् ३२ ४८ अ. श्लो. ईदृम्लक्षणसंयुक्त ईदृशीय महाविद्या ई नाम पूर्ववद्देवी ई माया परमा शक्ति: १६ १६ ईशकालादिभूम्यन्तं ईशाद्यनुप्रदेशस्थं ईशानसोमदिमध्ये ईशानाय नमः पश्चात् ३३ ८६ ईशानुग्रहवैषम्यात् ईशितव्यं कियनेदं ईशितव्यं च तद्भिन्नं १२ ईशितव्यं तु विशेय ईशितव्यं द्विधा प्रोक्त ईशेशितव्यभावेन १८ ८० ४७ ३ " अ. श्लो. इत्युक्त्या भगवान् भद्रे ५७ इत्येतत्सकलं वस्तु १४ ५३ इत्येतन्मयमेवेदं २४ ४६ इत्येतान् मयि दृष्ट्वार्थान् ५० इत्येते रश्मयो जेयाः इत्येते लेशत: शक इत्येवं कथितो व्यूहः ६५ इत्येवं ते मयोद्दिष्टः इत्येवं भगवान् योगी ३५ इत्येवं सर्वगा व्याप्ति इत्येवमङ्गोपाङ्गाना १४ इत्येवमनुसंदध्यात् ५० २१३ इत्येवमनुसंधाय २४ ५०२२२ इत्येवमन्तर्यागस्ते इत्येष लेशतो मार्ग: इत्येषु सह सिद्धाहम् इदं च शृणु देवेश इदंतया यदालीढम् इदंतयावलीढं यत् १८ १२ इदं तितीर्णता पारम् १७ १०२ इदं रहस्य परम इदं शरणमज्ञाना २४ इदमध्ये गृहाणेति इदमाधारपद्यस्य इदमाराधन प्रोतः इदमुक्त्या मजेत्तूर्ण इदानी गृणु संक्षेपात् ३६ इदानी भोतुमिच्छामि .. इन्दुषो यदामासा " इन्दुमाहरजीत: इन्द्रपक्षी महानुः ३१ दादीन् संस्मरेदष्टी २८ अ. श्लो. इन्द्रियच्छिद्रविधुराः इन्द्रियाणा मनः श्रेष्ठं ५. २२९ इन्द्रोऽपि विस्मितः २८ इन्धनं दीपनं ज्ञानम् २६ २२ इमं शृणु महाश्चर्यम् ४२ इमा चतुष्टयां हित्वा ४३ इमा देवी स्तुवन्नित्यं १ इमा विद्यामयी मूर्ति ४४ ६२ इमास्तिस्रो ह्यवस्था मे ३२ ३ इमे पूर्वापरीभायं इमे मुद्रे महाभागे इमे शक्ती परे दिव्ये २५ ५० इमौ स्वरसतोऽसक्ती १६ १५ इयं चतुर्विधा शक्तिः ५७ इयं प्रकृतिरव्यक्ता १२ इयं बीजत्रयी विद्या २६ ३५ इयं मातृदशा सा मे १२ इयं योनिर्हि मन्त्राणा इयं वागीश्वरीमुद्रा ७२ इयं श्राद्धसहस्रेभ्यः इयं सा परमा निष्ठा २५ ३८ इयं सा परमा मूर्ति. १८ इयं सा परमा शक्तिः २५ ३७ इयद्विततिरिस्ती इयद्विस्तृतिमापन्ना इयमासनमुद्राणा ३४ ४२ इयमेव विपर्यस्ता इयमेवेश्वरा देवी ३२ ४४ इष्टसंख्यामणिप्रोत इष्टस्य प्राप्तयेऽनिष्ट १२ २९ इष्टासि मे प्रिया चेति ५५ इष्टास्मि सर्वदेवानां ५. १९. हाभिमतसन्द च ५ ८ ७१ २ ३ १४ " " १८ ईशेशितव्यभेदेन १२ ईशेशितव्यसबन्धात् १७ ईशेशितव्यसभेद ईशो नारायणो शेय. ईशोऽहमीशितव्यो न ईश्वरः परमो भूत्या ईश्वरश्वोत्तमाख्यश्च ईश्वरात्परमं तत्त्वं ईश्वरीत्येव मे नाम ईश्वरी सर्वभूताना ईपत्तिर्यग्गतिस्पष्टी ईपदष्टमूले तु ईयदुच्छ्नता तस्याः ईपनेदेन रिचर्य २ उऊ वर्णी अ नारा २३ उवारं चेश्वरे प्राणे उगारो भुरनायब उत्तक्रमेण मां पूर्व ३८ दरभूषणयेगन्याः उताभ यतमानाच १७ ४. ४४ ४७ २ २४ ५ इंकारः पयरिदुर्य इंहिता च सदा देयः ४ (" .

·२४५ लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. २८ उदरेदीप्सितं मन्त्र उद्धृतेषु पदार्थेषु उद्धृत्य तारया पूर्व ४. ४८ ७ ८ म.लो. उक्ता सूर्यमयी शक्तिः २९ उक्त्वा मन्त्रानयोचार्य ३६ उक्त्वा विद्युदिवाकाशे ५७ २६ उच्चरन् परमं मन्नं उच्चान्नीचे पतन्तस्ते १३ ३ उच्चार्य तारिका पूर्व उच्चार्य प्रणवं सत्र ४१ २५ उच्चार्यमाणं क्षेत्रं स्यात् २१ २१ उच्चायचानि तत्त्वानि उच्चावचानि पापानि उच्यमानानि देवेश ३१ ८२ उजहारारविन्दाक्षः उत्तम पुरपं स्त्रीं च उत्तमा गुणसंपन्ना ४४ उत्तमा. पञ्चरात्रस्थाः २२ उत्तमाने तु हृन्मध्ये ४६ ६ उत्तमादिकरालान्ते ३३ उत्तरं चारणिं ध्यायेत् . ४१ उत्तरे शाकरी शक उत्तरे सप्त युग्मेषु २५ -उत्तरोत्तरमृध्यामि ५०१४७ उत्ताने दक्षिणे पाणौ ३४ ३७ उत्तानौ तु करौ कृत्वा ३४ उत्तानो संहती पाणी ३० उत्तारं प्राणिनामस्मात् १७ उत्तारणाय जीवाना २२ १८ ४. . ८ ४ ४४ अ. लो. उत्पत्तिर्युदविक्रान्तिः १ उत्पत्स्येते घरोन्मत्तौ ९ उत्पन्नं तारयादाय ४२ उत्पाद्य ज्ञानतो मोगान् ५५ उत्पूय तारयागौ तत् उत्साद सर्वविन्नाना १२ उत्साहश्चेति वर्गोऽयं उदकान्तरितः सायें उदग्गत लिखेत्पत्रं २३ उदग्भागेऽग्निकुण्डस्य उदयास्तमयावस्याः २४ उदयेऽस्तमये चासा १५ उदराय च पृष्ठाय १२ उदासीनो मवानेवं उदित संस्मरेद्देव ૨૬ ३४ उदिता ते सुरेशान ३. उदितानेकसाहस्र उदिता ब्रह्मणो मूयः २९ उदिता सा पुरा विष्णोः ३५ ३४ उदिति ब्रह्मणो नाम उदितो जगतोऽर्याय १४ उदितो हि स सर्वात्मा २० उदीच्यद्वारमध्ये तु ३८ उदुम्बरस्य मूले तु उदेति या समीचीना १८ उदेति सकलं शक्ति उदेमि बहुधा चैव उदेमि भवतो देवात् २९ ९ उदेमि योगिनामन्तः ५. ५५ उदेमि सततं प्रोक्ता उद्गत: प्रथमो यो: ५. १४ उद्गते विमले सूर्ये उद्रायति वै यस्य २१ ७३ युद्धरेत्प्रयमं तार १८ ३५ उद्दावयामि तज्ज्ञानम् १५ १६ ३८ उद्यच्छन्दोदयः शक्तेः १८ २२ उद्यजानुमनेरास्त्रं उद्यतीत्थं सिमृशायाः २ उद्यत्कारुण्यसंतान १३ उद्यन्ति मत्त एवैते २ उद्यन्ति मन्त्रक्लोलाः १८ ३० उद्यन्ति सर्वाण्यस्त्राणि २९ ४३ उद्वर्तनाथ तदनु उन्नते दक्षिणतले उन्मिपत्यजहद्रूपं २२ उन्मिपत्यात्मसंकल्पात् ३२ उन्मिपन्ति यदा तुल्यं उन्मिपन्त्यः पृथक्तत्त्व २ उन्मेष एव सम्यक् स: २७ उन्मेषः पञ्चमाघष्ठः उन्मेषः परमो विष्णोः २९ ५ उन्मेष. प्रथमस्तस्य २२ उन्मेषयामि देवस्य ११ ६ उन्मेषस्तत्र यो नाम ५१ ११ उन्मेषस्तस्य यो नाम २ ११ उपध्मानीयकं विद्यात् २३ २४ उपनीय ततो वहि उपपत्तिरियं प्रोता ८५ उपभुइस्वामरान् मोगान् ४७ उपरत्तो जपायेस्तु १४ उपर्युपरि योगेन उपवासादिभिस्तद्वत् ४३ उपसंहृत्य च न्यासम् उपसंहृत्य भूम्याचं ४१ उपस्तीर्य तया चापः ५ " उत्तारयन्ति वैराग्य २२ उत्तारहेतवोऽमीपाम् १७ उत्तिष्ठ ब्रह्मण इति उत्तीर्णा सर्वदोराम्धेः ५. १७९ उत्थायापररात्रतु २८ ५. " उद्दामध सुरेशैते उत्पत्तिं युद्धविक्रान्ति उत्पत्तिप्रलयौ चैषा ५१ ·२४६ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. लो. म. टो. उपस्थघ्राणगन्धादि ६ उपस्यस्य तदानन्दम् उपस्थाय विवस्वन्तम् २० २३ उपाङ्गकल्पना कार्या उपाङ्गत्रियुगस्याय उपाङ्गानामियं मुद्रा टपायं वृणु लक्ष्मीशं टपायः मुर: सोऽयं उपायत्वग्रहं तन उपायाश्चतुर. शक टपायाः के च चत्वारः १५ १५ उपायाः क्रियामागास्ते २८ उपायाविरतः शश्वत् टपायानामुपायत्व ९४ टपाया नैव सिध्यन्ति उपायान्वेषणायत्ती १२ टपायापायमुक्तस्य उपायापाययोर्मध्ये १७ ८३ उपायापायसेत्यागी टपायारायसयोगे टपायाश्चाप्यपायाश्च १७ टपायाश्चोदिताः शास्त्रः ५. ३१६ टपायास्ते च चत्वारः १५ टपायास्ते प्रय. पूर्ये २ VY उमयस्मात्ततश्चासीत् उमयस्मात्समुद्भूतम् १६ उमयोरग्रतः शासाः उमयोरपि तावद्धि उमयोर्हस्तयो: पश्चात् ३४ ३२ उमावेतौ मतौ भक्तौ २८ उमे एते मते दिव्ये ६ उमे संस्था मते सर्वा २६ ६ उमे ह्येते विचिन्त्याय २६ उमा गौरी सती चण्डा उलिखेन्नयने नेत्र उण्णाम्युचन्दन चन्द्र ३९ ऊकार ऊों लोकेशः २५ ५ ऊरभ्यामथ जानुभ्या १३ ऊज विहाय तत्स्थाने ३३ ऊर्जव्यापिसमायुक्त ऊर्जहीनं तु यत्सर्वे ऊच चकाय च स्वाहा ३१ ३१ ऊय चापश्च या भित्त्वा ५. १८३ ऊर्ध्वं नयन्त्युपायास्तं १७ ५८ ऊर्ध्वग्याहुक्क्त्रश्च ऊyमाजानुमुन्नीय ३५ ४३ ऊर्ध्वमात्मन उन्नीय ऊर्धवानं मुनिश्रेष्ठ ४५ ११८ ऊध्यांदध:स्थितैमैः . ऊषांघोऽनलसंभिन्नः ३३ उपांघो व्यापकत्वेन ४९ ११ ऊोंरा चरणदन्दात् ५ उप्मान्त स्वस्वरस्पर्श १० ऊहापोहविधान, ऋग्मि. पदगियामि ४.१४॥ ऋग्मि समगमायाभिः ९ ऋग्मिीरप्यरामि कमियतगृभियंता अ. ऋग्भ्या हिरण्यपूर्वाभ्या १६ ॥ ऋग्यजु सामसंघाते ऋग्वेदाद्यं चतुष्कं च ३६५ ऋचः पूर्व दिशामागे ४९ ९५ ऋचस्ता रिद्धि देवेश २९ . ऋचो यजूंषि सामानि १८ ॥ ऋजूमधोमुखी कुर्यात् ३४ ॥ ऋतं चेत्यादिसूक्तेन ४९ ॥ ऋते पाएं प्रियं कुर्वन् ४२ ३८ ऋते पापात्मियं नार्याः ४३ ४१ ऋद्धास्म्यहं गुणैर्विष्णोः ५. १४६ ऋद्धिं वृद्धास्तत. प्राहु: ५० १४७ ऋदिद्धिः समृदिश्च ४५ ३१ ऋपयः प्राहुरेवं मा ऋषयो नाम चमें ऋपयो मत्प्रभावज्ञा. ऋषीश्च तर्पयित्याय कारो विष्टराख्यश्च २५ लकारो दीर्घघोणश्च २५ ए ऐ ओष्ठौ च विजेयी २५ २१ एक एव परो देव २१ एक एवावतीणों हि १७ एक तच्चिद्धन शान्त २ एक नारायणं ब्रह्म २४ एकपाइगुप्यपूर्णामा ४१ १ एकदिव्यादियोगेन एक्वा च द्विधा चैन स एक्धा दिचतुर्धा च एस्पादस्थितो मौनी एकमात्रेतु जोर स्यात् ॥ एक्मादौ परं तत्त्व एकमूर्तिरिय दिव्या एकरमं नग्नोगत् ५ " - . स १ ८ . ८ उपायौ तदाराध्य उपायर्विविधैः शश्वत् एकं सर्वमिदं व्याप्य . " ८ टपायो मय मे देवि ५. २२१ उपायोऽयं चतुर्थस्ते टायो यस्तृतीयस्ते उपासनमकारभ उससनोपयोगीन उपेयायामय प्रात्य उरोप्य सिथियन्मयी ४१ उरोयेर चतुरयां १८ ८ १ १.

·श्लोकार्धानामनुक्रमणी अ.लो. एतत्सौदर्शनं बीज एतदभ्यस्यमानं हि एतदादीनि सूक्तानि ५. २२५ ३१ ८. ८ " " अ. लो. एकेकस्या असंख्याताः ४५ एकैकामः शिखाः सप्त ३. एकैकेन तु मन्त्रण ३४ एकैय चावतीर्णाह १४ एकैव भिन्नवर्णा या २३ एकवाहं तदाभासे २८ एकैवैषा परा देवी १ एकोनविंशत्योऽयं ३३ २१ एको नारायणः श्रीमान् २० ४ " ४४ " " १ एवो नारायणो देव. ३ ३८ ३ २२ ” " एकपष्टयर्णको मन्त्र: एकस्मिन् हृदये तोयं ५५ एकवरं द्विखरं वा एका दीराकृति ध्यायेत् ५५ एकाशेन विशुद्धाय एकाञ्जनानान्नपिके (१) ५७ ३३ एकादशी च ता नीत्या ३५ ३१ एकादश्या द्विषट्काया ३५ ३९ एकानेकखभावा सा एकान्तं स्थानमासाद्य ५३ २ एकान्तदेशमासाद्य ३४ १३५ एकान्तभावमापन्नं एकान्तशीलो लघ्याशी ४८ १३ एकान्तिनो महाभागाः १७ १७ एकान्ते विजने स्थित्वा ४७ ११ एकार्णवशयो देवः ३९ एकार्णवान्त,शायी च ११ एकार्णवीकृतं सर्वे एका शक्तिः क्रियाहाना ३१ एकाहं परमा तस्य ३ एकादं परमा शक्तिः ३६ ४२ ५७ एकीकृत्य मयि न्यस्येत् ४० एके काल बदन्त्येतत् ३६ एके चिदासनादूर्य ३६ . एकेन पञ्चमेनैव एकेन वा समाराध्य एकेनैव तु मन्त्रेण एकेयमुज्ज्वला दोता एकैकं च हृदादीना ४७ एकै मोजयेदिमम् ४२ एकैकश; समस्ता वा ४५ एकैकयो दिशो वापि ३४ १२४ ९ ४४ एतदाद्य महाबीज ४८ एतदीश्वरसंधानं ४९१२७ एतदेव प्रतिष्ठान एतदेव महापिण्ड २९ ५८ एतद्विधानमातिष्ठन् एतदथूहान्तरं नाम २८ एतन्मुद्राचतुष्कं तु एतन्मे सकलं हि १५ एतस्या चाल्यमानाया ४० एता द्विजमुखाछुत्या एका निश्रेणिका गृह्य ५०२३३ एताश्चतुर उद्धृत्य एताः पञ्चदशावस्थाः एताः प्रकृतपस्पष्टी १५ एताः प्रधानभूतास्ताः ४५१०२ एताः संशास्तथा चान्याः ४ एतादृशं विधि कृत्या एतानादित्यवर्णेति ५० १४२ एतानि तय नामानि एतान् कृत्यानलारूढान् ४५ एतान् मयि गुणान् दृष्टा ४ एतावती चले बिम्बे एतावत्यधिकारे तु एतावद्भगवद्वाच्य ट एतावाननयोमेंद: १३ एताश्चतसस्तन्थ्यो मे ४५ एतास्तु विविधा देयाः ४. ६८ एते चित्तमधिष्ठाय एते प्रयो गुणाः शक्र एतेभ्यो मगरधर्मः . एतेषा क्रमशो व्याख्या १२ द ४ " ३८ १ एको नारायणो विष्णु: १६ २३ एको नारायणो हंसः ४९ एकोऽप्यनुनयौदार्य एतच्चतुष्टयं मन्त्र १४ एतच्च निखिलं यच्च १८ एतच्छक्तिचतुष्कं तत् ५५ एतत्तत्परमं धाम २४ एतत्तद्वैष्णव रूप २४ एतत्तु परदारेषु एतत्तु वैष्णवं धाम १ ४१ एतत्ते कथितं शक एतत्ते कथितं सर्वे एतत्ते वैष्णवं धाम १२ एतत्पृष्टा मया ब्रूहि ३ ४२ ३ २ एतत्संक्षेपत, प्रोक्त एतत्साङ्गपरीवार एतत्सूक्ष्मशरीर तु एकाहुत्यैव जुहुयात् ८. " " " " " " ४.

·२४९ सोफार्धानामनुक्रमणी अ. श्लो अ. लो. " " १ ४७ फनीयस्यौ तथाष्ठौ ३४ कबन्धहारा शिरसि कमलं चाग्निरूपंच ३५ कमलश्च करालश्च २५ कमलानलसर्गाणा कम्पो मन्त्रसमावेशे करणं द्विपिघं रिद्धि करणं संप्रदान च १४ ४१ करणं साधक्तम २९ करणव्यापृती पाणी ४४ ४२ करणानि तु बाह्यानि वरणानि दश नीणि ५ वरदयं समुत्तानं वरदयमसलनं वरदयेन बनीयात् ४४ करन्यासं पुरा कृत्या ३५ वरन्यास पिना देह ३६ १३२ करयोग्रंथितागुल्यः कराभ्या गन्धदिग्धाम्या ३. ३८ कराभ्यामस्त्रजताम्म. करालमनारद ३३ ९ अ. ग्लो. एषा सा प्रथमा रीतिः १० २३ एषा सा योगिना निष्ठा १४१ ३३ एपा सा वैदिकी निष्ठा १५ एषा सा वैष्णवी माया १८ एषा सा बैष्णवी सत्ता ३१ एषा हि श्रेयसो मूलम् ३७ एषैव जगता प्राणाः ३८ एपेव जगतामिच्छा १ एपैर सृजते काले १ एोहि परम धाम ऐकप्यमनुसंप्राप्ते ऐकध्यमावयोर्शात्वा ऐफरूप्यं द्विरूपत्वे ऐन्द्रोऽयमीरितो मन्त्रः ५ ऐशकोण तया कुर्यात् १५ ऐश्वर्य योगधाता च ३ ऐश्वर्यशक्ति विशन ऐश्वर्यसमुख स्प ९ ऐश्वर्यारं यल्ययेन ऐश्वर्य योजयन्त्येके ऐहिरामुष्मिकान्मोगान् २६ १ ऐहिसरी परमा सिदिः ओंकारप्रणवस्तारः २४ मोकारमुरेत्पूर्व भोंगरसहितानेतान् २४ भोहत्यर्चमयोचार्य ओ नमो यासुदेवाय ५. ५४ ओ नमो विष्णुपन्ये ५७ ५५ भों पी तत्त्वरीच" ३६ ओमार मोतदेवम झोत प्रोतमनुमान मतमोगामिका सेये ११ ८ भोमित्येतत्समुत्पन्न ओमों प्रीयता मगवान् ३६११. औदासीन्यच्युतिः प्रोक्तः . औदासीन्यच्युतिर्या सा ५ ७२ और्वे च पञ्चकं चैते ३३ २ मौर्योऽय भूधराख्यश्च २५ कः किं कसै किमर्थ वा ४. १७१ कटिमूले तयोर्वोच ४९ ९२ कण्ठताल्वन्तराम्मोज ४३ ४३ षष्ठहत्पमयोर्मध्ये ४१ २२ कण्ठादा पादत: स्वासौ ३४ ३४ कण्ठोरसोस्रोऽन्ते च ३ कर्य न्विमे मविष्यन्ति १७ कथं ये शापयन्मन्त्रान् ३२ १ फयं स चोपदेष्टव्यः २१ कयं सृजसि वै लोकान् ३ ३२ कथयन्ति मुविस्तीर्ण फययेश्वरि तत्सर्व १ ५९ कथितं ते महालक्ष्मीः २६ कथितस्ते समुद्देशः ४५ १२३ कथिताः मुरगर्दूल कथिता गतयस्तित्रः कथितानि पुरा शक कथितानि रहस्यानि कथितो मानसो याग. ११४८ कथ्यमानं मया छक कदाचित्कृपयाविटी कदाचित्सर्वदर्शिन्या: १५ इनिठायोरने पनिठानामिकाम्यां वे ४५ १.५ पनिठानामिकामध्या: ४१ कनिष्ठिराचासु तत. फनिटिगाय चैव कनिठिकास्य रमं पानीपस्यो नमूते ४५ १.६ ऐश्वर्यवीर्ये प्रद्युम्नः ४. " १ " क्रालानल्गा माया करिणो नाम तारः ५. १५६ करीरिणीति मा तेन वरुणापानति व्य ७२ करेण दचिणेनेशम् १८ करोति यायमपरं करोति मन्त्रिलोटेः ४९ करोति यदि देवेश २२ करोति राक यत्तिचित् ४९ ४६ करोमि हरलं ४८ " ४. कणिकाफेमर पर गिनीजनप्यन्या ५५ १४ ·२९० टक्ष्मीतन्त्रम् ४ स.हो. कालश्च नियति शक्तिः पालाई नामिगाव्यनं. २९ ५३ कालाम्न्यमहतामा १५ २७ ४. ५. लो. का सोस्मि धूपदीपी च ५० कारास्किललश्यामं काशमाणा. समायान्ति ४. २३ कात्यायनं पारस्व कादितान्तः स्वरः सूर्य ५५ ३ कादिम्पन्त दिपट्कार २९ काद्यपिटान्निो देवान् २० कानि तत्त्वानि पद्माधि ६ कानिस्थानानि देहे " ४८ " " ४७ १२ कान्तस्य तस्य देवस्य १५ कापिलेन घृतेनेन काप्यरसा न मे सास्ति १४ कामधेनुमहानुः २५ कामधेनुश्च पिचया ។ काये च निचियेदैः ५. कारण मन्त्रागा कारणाकारता यत्र ४७ म. रे. कर्णिकोरिमन्नाथ ४८ कर्नुश्च करणापेक्षा ३ कन्मेष तया तसं १२ कर्मकाले नियध्येया ३४ २४ कर्म चेत्समवेश्य कर्मणा मनसा वाचा कर्मगामति संन्यासः १५ २१ कर्मधारिसमुद्दिष्टा ४४ कर्म साख्यं तथा योग: १७ कर्ममाख्यादयः शास्त्रैः १७ कर्ममाम्यं मन्येते कर्ममाम्यं समासाय कर्मेन्द्रियं च वागादि कौन्द्रियगणश्चात कर्मेन्द्रियगणे त्वेषः ५ कर्मेन्द्रियगणे बुद्धिः कर्मेन्द्रियगणेश्चैतत् कर्मेन्द्रियमवृत्ती तु ४१ कर्मेन्द्रियाणि पश्चाः कौन्द्रियायधिष्ठाय कर्षन्दी व्याकृतापस्याम् २६ करी: स्यापर्यन्मन्त्र. ४९ करा किंचिन्क्रियासमा १९ १३ काना टत्तमा नेपाः २२ कटाचकमिदं वाक करा गनादयः प्रोता: ११ कलावानमपिटाय कल्पनुमो मनु सोध्यम् १९ कल्परक्रमा मन्त्री कल्याणम्मा मद्रास्मि करचाय दुमिन्य ६धिकाचिशमास्यात् २ २ पश्चिति मक्तीमगत् " कम्यक् म्यपदं दद्यात् ॥ २५ कम्मि मन. त्या ४९ ७४ १२ कायन्यायुनाकारम् २९ ५६ कायचापि यहि चा ५. ११५ कालानलमहसामाः कायनलो तु तदधः ३४ काले तु बीजरोही च ४. कालेन महता योगी काले संबोधाम्येतत् १ ३५ कालो देशस्खयाकारः १४ कालोऽयं करणत्वेन कालो हि कलयन्नेर किंचिन्हानामिका किंचित्तु टेशतः प्रोकः ४९ किंचिदाकुचौदसं किंतु ध्यानानि सपा ४८ किंतु मुद्रा विचिन्लेर ३७ किंतु वै पङ्कज कुर्यात् ४० ३ किंतु संकल्पनं कुर्यात् २१ किं तेनानन्तरं यत्तत् ४३.५. किमयां पियस्ते कियन्यश्च शिधा यस्य १८ किरणा. सन सत स्युः १९ २३ फिरन्ती किरणान् लोके ५.१३ कीयानि च रिम्बानि ३५ ३५ ४ " ४ ६७ ७८ ८ ३ Y २८ कारणे मरि सलीनान् ३६ १४. कार्पयैनाप्युरायाना कार्यमा समापन ५०१०८ कार्यमानाहनात्पूर्व ४९ ११० कार्यसिद्धिममीप्सन्द्रिः ४. कार्यस्य नयने देवाः कायांगि साइटीकानि ३४ कायांस्त्वाकुश्चितप्रान्ताः ३४ कालं पायायधनान्तम् १८ कालः कटनस्पस्य कालकस्यारम दन्दम् ५ १७ कालकाल्परिमेदेन १२ कालटे समुद्भते कालचक्रगनायन्नम् ३. कालपावनेगेमिः कामयविलं शश्वत् ५. ११ ८ २८ " ४ ४४ कीनयन्ति ततः कीर्ति ५.१५ कीर्तविष्यन्ति मा छक कीर्ति मपनिष्कान्ता १८ १५ कीर्तितं तर देवेध कीर्तिरजात्रे कनिनाम द्वितीया में ४५ पर्तिमयास्पिनर ८ ५. ४४ ४ ·लोकार्धानामनुक्रमणी २५१ अ. लो.. ७ अ. श्लो. कीर्तेरनुचराणा तु कीदितीयमूर्ते कीयाख्याया द्वितीयाया. ४५ कुञ्चयेद्वारयेदन्यत् कुण्टमध्याम्युजान्त स्था ४. कुण्डलादेर्यया मिन्ना १४ कुण्डे पूर्व विधानान्ते कुतो मन्त्रसमुत्पत्तिः ३ कुन्दकुङ्मल्वर्गामा. UY ९ ७० ७ ७४ " अश्लो कुर्वन् मुद्राचतुष्कं तु ३८ कुर्वन् होमादिकं सर्व ४२ कुचीत सकल त्य कुल्शेिन गदास्त्रेण कुलीनं च तथा प्रासं २१ कुशाग्रस्थं जलपर्ण कुशोचये निपण्णः सन् २४ ३७ कूटस्वश्विद्धनो नित्यः १६ १४ क्टे चैकुण्ठपूर्वे तु धर्ममुद्रा तदुन्मेषा धर्मासारं परं देवं ३६ कृताञ्जलीनि तृप्तानि कृतादियुगपर्यन्ते कृताग्रं युगवृन्द तु कृतार्थयन्ति मा प्राप्य ५. २०५ कृत्वा गत्या विल्दार ४८ कृत्याङ्गारवणं चैव कृत्वा चतसृभिर्मष्टिम् ३० पृत्वा तदनु तद्वन्धं कृत्या तु पूर्वपल्यास ४८ २ कृत्वा त्वाधारशक्त्यादि। ६२ कृत्या ण्डित्रय टेन कृत्वा मूर्धादिपादान्तं ५ मृत्यावलोकनाचं तु कृत्या हुताशराची तु प्रत्ये दारयागंतु कृत्यैर मारगा व्याप्ति २५ ३५ रुपया साधार्याय कुधियाय कृष्णाजिनाम्यरां प्रत ४३ ५२ कृष्णानिनोचरामनी ४१ कृष्णारमी ममारभ्य रलमि पर १० १६ केयूरामगोता ४ केवलं व्यापकं चैव केवलं स्वात्मसत्तै केवलं स्वेच्छयैवाई १३ १ फेवरस्सत्त्वपर्णस्तु केवलस्तारकश्चैव केल्ला अपि ययेते फेवलो य: समुन्मेपः ५७ ५ देवलोऽसौ नरान्त्योऽय ४५ केशादिवरूपेण केशवार्पणपर्यन्ता फेशोदकापार्य केसरेष्वङ्गपदकं च कैलासे समुपस्थाय कैवल्यमोगफलद २४ वोटिकोटिपरीगारा: कोटिकोटिसहस्राशः कोटिटिसहस्रीष कोटिकोटययुतकारा कोटिसंख्यमनीपम्यम् ४२ ६२ कोटिहोमेश्यहस्तं स्यात् .. कोगद्विपके तस्व कोच. युलयपर्यायः ५ कोशस्या निमिशिप्य ४९ पोशा. पदकोशगाव १४ ५१ कोऽस्मितत्त्योदयी १३ पोतूहलमिदं मेऽध कौशिकी सदेवेश पौरखमं दविगतले कौतुम दिमुज ध्यायेत् १८ कौस्तुमार ततः स्वाहा २३ होस्लमोध्योगभिन. २५ क्रमस ताव में कमर मट्योपति मम्पसपरद १७ कमानन्दसरन्यात ४. १३ ८७ कुन्जा या विकला वापि २० कुरु वार्यममीष्टं च २१ कुर कार्याग्यमीटानि ६ २३ कुर्याचतुर्यवीजेन कुर्याचचात्मिका संख्या १६ २७ फुांच होवृपिन्यास कुर्याचाध्यानमार्गस्था ३७ फुर्यायेगतिर्सलाय कुर्यात्कनिष्ठिकादिभ्यः ३४ कुर्यात्पूर्वोत्तमागेंग कुर्यात्मयमया चर्चा ५. १५ कुयांप्रदचिणं योणं कुर्यात्माणानानन्दः १ कुर्यात्संकल्परिन्यासी १.१.७ कुर्यात्सर्वेषु मोगेषु १९१०८ फुयादमिविधि सम्यक् २८ कुर्यादधोमु याम कुर्याापाहनायाथ कुमाधुगपदेवेग कुर्यादाजपाचार कुर्यादिकसित र दुपरिघ रिडिया २८ पांमदनगुन्यता कुलतानगेरेम 11 पुर्णपा मम भाग ३१५ ८ ६ २४ ४३ ४ . YC " ·२५२ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो. ४ ४८ १ ४ ऋमादयानं ससीना च ४७ मोकमाभ्या स्मरतः ५५ ६ क्रियते देवदेवेन फ्रियमाणं न कस्मैचित् १५ क्रियाकर्तृस्वस्पाणि फियाकारकसंयोग १३ फियापादं प्रवक्ष्यामि ५३ क्रियाफलमशेपं तत् १८ नियाभूतिविधानं च क्रियाभूतिविमेदश्च क्रियायविमागशः क्रियाशक्तिप्रमावश्च २९ क्रियाशक्तिश्च या सा मे ५ ५५ फियाशक्तेर्मदीयाया. क्रीडते रमया विष्णुः १. कुद्धस्य पणिनश्छाया ४३ कुरो वा परितुष्टश्च करा सौम्या समासीना ४ मोद्यात्मा बडवावकतः ११ २. ७. अ. श्लो. क्ष इत्येव महायोमः १९ ३१ क्षणभङ्गानिधानः १५ क्षपयित्वाधिकारान् स्वान् १५ क्षपयित्वा मलं सर्व क्षमस्वेति द्विरुच्चार्य ३३१३ क्षमे क्षमा हिमताना ५. क्षयकृद्वितजालाना क्षादि शान्तं पुरा यचे ३२ ४४ वादि शान्तं सुरेशान १९ शान्तिशीलं सुधीमन्तं २१ वालयन् पावनैः स्त्रीणा २७ वालयित्यास्त्रतोयेन क्षितावुपरि निन्यस्त क्षित्यादिपुरुषान्तार्णा २९ २८ चित्यादिरीश्वरान्तःस्यात् चित्याद्या बुद्धिपर्यन्ता ३ ३ चिपामिक्षपयाम्येका चिपेत्सलिलमध्ये तु ४९ चिपेद्धान्यकुले पूर्णे चिपेन्मधुवने राशः चिप्त्वा महानसोद्देशे ५ २१ चिप्रं पयमुसा यान्ति । १६ क्षीरं दधि घृतं गळ ३९ क्षीरमूलफलाहारः १३ क्षीराभ्याचा: समुद्राश्च . ३३ क्षीरार्णवस्य मुद्रपा क्षीराणवाय च नमः धीरे धीरमिव ध्यायेत् ॥ धीरे धीरमिगत्मानं धीरेण नवमं दमा धीरोदमयनायास धीरोदसमवे देवि . - अ.सो. क्षुभ्यन्त्यमदनास्ताश्च ४५ ॥ क्षेत्रक्षेत्रमा च २. १५ क्षेत्रक्षेत्रमावश्च क्षेत्रक्षेनरसद्भाव क्षेत्रक्षेत्रसद्भावः क्षेत्र: स्वर उद्दिष्टः क्षेनेशात्पद्मनिध्यन्तं ३५ . क्षेत्रेशाद्यं मन्त्रच क्षेत्रवाद्यादिसिद्धान्तान् ॥ ७॥ क्षेत्रेश्वरादिमुद्राणाम् ३४ ५६ क्षेमाय सर्वलोकानाम् १५ २४ शोभिका सा महाशक्तिः खं यत्तु तत्र कालतत् । खकारः खर्वदेहश्च २५ " खगासनं घृणाधारम् खड्गखेटकहतं च खड्गधारासमाकारी खड्गपात्रशिरःखेटः खण्डं यदिन्दुसण्डाख्यं ५१ ।। खर्वव्योमान्धित पश्चात् १६ ॥ खस्थितं पुण्डरीकाई ४ १११ खादिरं मुसलं स्पृष्ट्वा । १७ खाना समष्टिभूताना गगनस्थैरदृश्यं स्यात् ५ . गगनात् प्रपतेत्तूर्णं गङ्गा च यमुना चैव . गजा ध्येया प्रसन्ना च ३५ ५१ गन्नायै नम इत्येवं गच्छतीति क्रियायोगात् ५ गजगोपशृङ्गान गजाश्वरानमृत्यूर्णम् गजेन्द्रान संस्मरेत्योणे ५५ ॥ गणेशाचादिसिद्धान्तम् ॥ गणेशयाम ज्या: . गणेश्वरस्य मुद्रया ४८ ४ " ४ कोडीदमिदं सर्व २ डीकृत्यासिलं सर्व २ २१ क्रोधाचन तयोयुक्त कि.स्यतः प्राणिनो हटा १७ विश्यते येन रूपेण १२ विश्यमाना इति श्लेशः ॥ देशामायस्पर्श: १२ सम्मांचयातीतः ४९ ८ ४९ १ देशकमाययान् दोषान् ३० देशः के पति ते मोवा: १२ देगनतीत्य सम्लान् केशेन महता सिदः एचित्रीपचिति ११ इत्यादिम्बस्ग . ४८ ४८ - १७ ११ १. ६ धीरोदे मथिते देवः क्षुत्पिपासामिति मेषा ५. १ ३५ ·अ. श्लो. लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. गुरवेऽय नम. सोऽयं ३३ गुरु: संपातहोमान्ते गुरुगा सदयं सम्यक् २२ गुर्वादिनितयस्यैषा गुलियां गोमयेनेव गुल्गुलं च गुरुप्यं च १३ " ४१ २८ २५३ अ. लो. धारस्त्वय धर्माशः २५ घटाद्या विविधा पाहाः ५ घटे पुरे तयाचीयो धर्मावरगानन्दान् ३३ घोरगन्तरिमेदेन घोराहाटसपास पोरयन्ती च घुप्यन्ती ४३ ४१ पोरवर्गखरूपेण पोगोन्मेपाच संशः स्यु:४३ माणस्य विषयो गन्धः मागादिपायूपस्यादि २५ रसर एकदंयाख्यः चंक्रम्यमाणा मताना ५. चकारबचलबकी चक्रं च पुण्डरीच चक्र प्रवायाम्या ३ चक्र मुसलनुदाम चकं गुदर्शनं नाम चककापानाधावत् १९ चपपरो नियं चकरिगमीणनं १ चकमगलादलंच चानेन इन्वन्ते चमुरारोप्यन्यप ७ भुगोचरमसान गा कुण्डसमीपं तु दध्वंसी गारस्तु दासगधरं देयं दाचक्रघयश्चैव न्ध दद्यानरम्या तु न्ध: मुमनसो दीपः गन्तधन्माप्रमप्यासीत् ५ गन्धलं च चूर्ण च नान्यद्रव्यमुशीतेन १२ गन्धद्वारेनि गन्धाः स्युः५. गन्धदारेति मा माहुः ५. १४९ गन्धमात्रे ततस्तप २४ गन्धमाने ततस्तत्र गन्धधीच रसश्रीम ३५ गन्याः सास्परिक गन्धादयः पृथिव्याद्या: ५. १४८ गम्भीरनामिबियली गम्भीर विग्रह प्यायेत् १ गरटपाटमनलम् २३ ५. गर तारपस्पान्त गरादि करामत गापची चकला गौरी ॥ गायत्री नाम ग्पयन्तं ५ गारपीमति चासो ११ गुटम्य पारि तान्ति र गुस:माारसगुस्पन्द. ५ २ २ गृणन् मा तारिका दीपा १ गृहाण मानसी पूजा गहाण यहिनाया च गहिये पद्मनामस्य १ गृहीतादिषयाद्योऽस्य १३ गृहीत्या तु ततोऽनुशा . ग्रीचा मानसीमाशा गेयवेदयनियुतं ४९१ गोगगश्वसमुद्भूतम् । २३ गोपन पदचिन्हुँच गोग्नव्यान्सियुक्त गोग्नादिविभिन्नस्स गोपनादरणोत्सेधात् १ गोपनी एभूताना गोग्नेनाहितं प्रागं गौतारिता मोरे गोनृत्यारणं नाम गोपिन्द: सानन्गे यी ५ ॥ गोरिन्द पुरी गीतमयमा गोदाम प्रचिती तो की या प्रमिय: भार प्रमगवान मानी पकाना " पण मनान १ ॥ २८ Y. ४४४४ ४ ४ " चान्दार पनि ॥ मगुर पित गुरेसिपी ८४ १. ५७ . . रापमा मारिन मारमा मागारियन का मग १५ ग्राम १ परनमरर पगप पर" १ पानपर ·२५४ लक्ष्मीतन्त्रम् १. लो. चतु.पष्टयधिमाशीति चतु स्थानस्थिता चैत्र ५. चतुरथ चतुद्वार २ चतुरश्रं मवेद्विर्य " " ५४ १२ अ. श्लो. चतुर्धा सोदयं याति चतुर्धास्तमयं याति चतुर्मिलेशणैरित्यं चतुर्मिलक्षणयुक्त चतुर्भुज पीतवस्त्रं चतुर्भुज पिशालाई ३७ चतुर्भुज सौम्यक्त्रं २८ चतुर्भुजाः सौम्यपकता. ४५ चतुर्भुजामनौपम्या चतुर्भुजा महारायाः ४८ ५९ चतुरश्रं समं यदा चतुरथ मुवृत्तं वा चतुरथा समा पीता ४. ८७ " " Yo ४ २८ अ.ले चन्दनाद्याः सुगन्धाश्च ३९ २. चन्द्रवत् सततं चित्त ५. ५॥ चन्द्राख्यः समदीयोऽशु:५० ११५ चन्द्रिकातपसमाशं चन्द्रिण व्यापिन चान्ते ४५ ५६ चन्द्रिणं व्यापिनं चैन ४५ ९ चन्द्रिणं व्यापिनं दद्यात् ४५ ५. चन्द्रिव्यापियुना घेते ४५ चन्द्रिव्यापिसमायुक्त ४५ ६० चन्द्रिव्यापिसमेतानि चन्द्री टकार आहादः १५ १६ चन्द्रीव्यापी क्रमाद्योज्यो ४५ ३१ चन्द्री व्यापी च सर्वेपा ४५ ९२ चन्द्री शान्तादिदेवी च ३३ ९३ चन्द्री सूक्ष्मस्तु सव्योमा ३५ ४१ चन्द्रोदय इवाम्मोधि ३६ ११६ चरति प्राणिनामन्तः चरदिरेफ्पटल १८ चरमा कोटिमारभ्य २२ चरमा ब्रह्मरन्ध्रे तु चरमामय वक्ष्यामि चराचरमणु स्थूल ६ चराचरेऽस्मिस्तन्नास्ति २५ चर्चायामिह संख्याया १६ चांपादकियापादी १ चलदिरेफ्पटल ३६ १२७ चतुर्गतिर्यकारश्च २५ २३ चतुर्णी पुरयाांना २६ चतुर्णामतिमागस्तु २४ चतुर्थे तु जगद्योनि. २३ ३७ चतुर्थे संस्मरेदीज चतुर्थः सौमनस्यश्च ४५ चतुर्थमाश्रयन्ने चतुर्थस्तु य उन्मेषः १८ चतुर्थी तु दशा तेषा ५. ५५ चतुर्थी त्वमिमा कोटिं चतुर्थी या तनुर्मान्त्री ४९ चनुीं संहतीशक्ति १२ चनु नि वे दद्यात् ४२ चतुर्य्या. संविधान मे ४५ ७५ चतुर्याचमनं चैन चतुर्दशतिमागस्ये चतुर्दश स्वराः शिष्टा. १९ चतुर्दशानयोगर्थ चतुर्दशीनिशया चेत् ४२ चतुर्दशीनिशीये चेत् ४२ चर्दिछ तु तस्यैर २२ चतुरियुतं तर चतुधां पनघा पोदा ५२ चतुर्दा मानित क्षेत्रे ३० चनुर्धा भ्रामरक्षेत्र ३७ घपाएसंयत्तय ९ २० चतुर्भुजा विशालाक्षी ३८ चतुर्भुजैरुदाराने २६ चतुर्भुजो विद्यालय १७ चतुर्मूत चतुर्दूह चतुर्युगे च पञ्चाशत् चतुर्वर्णयुतं कार्य १९ चतुर्विशतिरेतानि १६ चतुर्विशतिवारं च ४३ चतुर्विधस्तु संन्यासः १५ चतुर्विधानि चान्यानि १२ चतुर्विधानि शास्त्राणि ४० १.. चतुश्चतुर्विमागेन चतुष्क धारणास्पं चतुष्कं मध्यम यत्तत् १९ चतुष्के धारणाकूटे चतुष्टयं तु ऋक्ष्पाद्य चतुष्टयानि चत्वारि चस्मं चतूरूप चस्पा चस्म १९ चत्वारिंशत्प्रमाणानि चत्वारि हृदयादीनि चत्वारोऽनुचरा एते चत्वारोऽनुचरा ध्येयाः ४८ चन्दनं कुरुम्योद १६ ८ ४४ २७ १ " १ १८ चलपिम्बप्रतिष्ठा च चलित्या तत्कुतो याति ४३ चाक्षुष्येपा मवेन्मुद्रा ३४ चानुरात्म्यं द्वितीयं तत् .. चातुरात्म्यं परं ग्रझ ८ ४ २५ ४६ १२ ५ ८८ ३ " " ९१ चातुरात्म्यमिदं प्राहु चातुरूप्यं तु यत्तस्य २ ४९ ७ ·२९५ श्लोकार्थानामनुक्रमणी अ. श्लो. ४ १५ २४ अ. लो. चूद्या च तारया कुर्यात् .. चात्मप्यमिदं शेयं चात्स्यमिदं पुंसः चान्दनेन रसेनेव चामराशहताश्च अ. लो. जन्महन्ताजितश्चर्य जन्महन्तारमादाय जन्मानि चरितः साध जन्यन्ते घासना नित्यं १२ १३ जप दारासाइंस ૧૨ जपं समाचरेत्पश्चात् ३९ ४९ " १४ ४ . १ ४८ 3 ४८ ३ चेतनः पौवयं सूर्त चेतनाचेतनं विश्वं चेतसा सादरेणैर चेतसोऽल्पपलत्याच चेत्यं विकल्प्यते येन १४ चेत्यचेतनता प्राता १४ चेत्यचेतनमावेन चेत्यमेदो दिय. याल. १४ ४२ चेष्टमान. स्वदेहेन २४ चैतन्यमस्य धर्मों य. चत्पचेतनयोरेक १२ २३ चैत्यकोचनी चित्तम् ७ चोदितेन क्रमेणेमा छन्द पतिलप्सी २५ १४ सन्द.पतिस्तथा चक्री . मायामाश्रित्य यतेंदं ५. २१८ डित्या डित्या तु होतव्यं ॥ विन्धि निधीन्यतः जगप्रतिमायो मे जगमहरते चान्त उगायापयन्त्पन्या जगदि जगनाय: जगनायेगी सानानि २ १२ उपयोनिगत . उपनिरिक्ष्मी अभिनन्येि सामाभन वादोभ दनादि ५४ रोगगनाला. भूगो.. मनमान. चिको मंत्मियं योगी ४५ चित्त योहिलिङ्गस्याः १२ निच्छति शान्तिस्पाच २५ चिच्छत्तिा मोक्त्राख्या १२ चिच्छनिरेय ते मुदा १२ चिच्छतिजारात्ये ११ १८ चिच्छति निरमीमाना ३ चिन्छति मौनतृम्पात्र ३ २३ चिच्छतिरिमा शुदा २६ चिन्छतिस्तु परा तत्र चित्तप्रसादिनीदेवी २७ १७ चित्रस्पमिदं चिन्त्यं ४३१.३ निदंग. सर्व प्येते २५ १९ चिदचित्तत्यमाखात चिदात्मनि यथा विश्व चिदानन्दपन पूर्ण निशनन्दमयी देषों २८ निदानन्दमयी शानि १६ निदानन्दमहाम्मे विशनन्दरस दिम्पम् २१ विदामे विशमनम्नान निगरा मुन १४ ५५ रिमानानम् ॥ शिन्नगि मारपत्रम् ॥ किरन । जपं समाप्य रिधिरत् . १८ उपतपंगहोमाद्यम् जान पिरन् समीक्षेत ४२ जरमानस्तु ये मन्त्र उपमानो मामन्त्रं ४९ जपान्ते रिधिरनमत्री ९ १५ जगनहुतध्यानात् ५. उपाय निदरोगन जपेत सरंदी पत् जपेदरासदस ताम् ४२ जपेठानतुष्कं तु १४ जलयं मन्त्र जपेसागि ये पत्र जपेलागि ये सप्त १२ जोसी मध्यमो नाम ५० माचिंतनध्याता: त्या त्या ततो दोमं ॥ स्या पारपर्व मन्त्री १ पना गिलाम. ४८ १ १ ४४ ८४ १ स्यामिरार: ४८ मरिनारा जातीनि ५ दिग्पा १५ निग. ४० ४ 1. जि.प.

·लक्ष्मीतन्त्रम् ५० १५१ 3 शानानन्दमये देवे शनानि च विचिनाणि १ सानान्नान्यत्तयैश्वर्य शानाय निस्तरङ्गाय १ " अ श्लो राता कर्ता निषेधस्य ५० १५१ शतृत्वमपि कर्तृत्व शत्या पूर्वोक्सामर्थ्य ३६ १२२ शान जातियुतं वाच्य २. ज्ञान तच विवेकात्य १२ ज्ञान तत्परम ब्रह्म २ २४ ज्ञान विना न चैवान्यत् ४९ १४९ शान सत्त्वं बल चैषाम् १७ शानकर्मविभेदेन ६ ४३ शानक्रियादिभिर्विष्णो ४३ शानक्रियासमायोगात् १३ शानक्रियास्वरूपाणा २५ ज्ञानधारणयाकृष्य ३४ ११५ शानभावनया कर्म शानभावनया शक २ शानमूला परा तृप्ति ५० १०३ गनरज्ज्ववलम्ब च ४२ १५ ज्ञानवैश्वानरशिखे २२ ज्ञानशक्तिबलैश्वर्य ४. ३ २५६ अश्लो जयानुचरमन्त्रास्ते जयापङ्कजपत्रेषु जयाय नम इत्येव जयाया मूर्तिमन्त्रोऽयं ४५ जयाथै त्रिदशेशान ४८ जयाहमिति वै बुद्धा ११ जलमध्य समाविश्य ३४ १२० जलाधिकरण पद्मम् जागरामवतीर्याय २४ ३३ जागरायामथ स्वप्ने जासत्पदे स्थित देव जाग्रत्स्वप्नी सुषुप्तिश्च २२ २२ जात सत्त्वसमुद्रिक्तात् १६ ६ जाता जनक्यज्ञेऽह ४४ जायते क्ल्धीत तु ३५ जिततासक्तचित्ताना जितं ते पुण्डरीकाक्ष १५ जितेन्द्रिय जिताधार १ जितेन्द्रिय सुसतुष्ट २१ ३५ जिते मनसि वै शश्वत् ४३ जिते मनसि शुद्धा मे ४३ शिवामूलस्थितो ध्यात ३. १८ जिह्वामूलीयक जिह्वा २३ जिताया विषयो रस्य जीव को नाम तद् हि ६ जीव स्यात्प्रथमा मात्रा २१ जीवतोऽप्यथवातीतान् ३६ १३९ जीवन्तमथ्यातीत जीवन्नेव भवेन्मुक्त जीवाना देवनाना ३१ जीवानां निवर्तन्ते जीवाना शिविधा शक " जीवो बुदिरकार मुइयातायतीमिस्तु ८ ५१ २१ "" " " ४ शाने तस्मिन् समुत्पन्ने १५ ॥ शानेन क्रियते यद्यत् ३४ ३० शानेन्द्रियगणे सोऽयम् ५ ॥ ज्ञानेन्द्रियगणैश्चैतत् ज्ञानेन्द्रियप्रवृत्ती तु शानैश्वर्यमहाशक्ति २८ शापयद्विधिवन्मन्त्रान् २१ ॥ शाये विकल्प्यमाना तु १४ २१ ज्ञेय पदाध्वनो रूप ज्ञेय बहुविध प्रोक्त ज्ञेय स्थूलादिरूपेण ३२ ५६ ज्योतिर्मय्यर्धमात्रा सा २४ २१ ज्योतिस्तत्परम ब्रह्म ज्योत्स्नामिव स्त्रियं दृष्टा ४३ ॥ ज्यलत्परशुधृद्राम ज्वलत्परशुभद्राम ज्वलन्ती मुनिभिर्गीता ५. १२५ ज्यलामि सर्वभूतान्त ५. ज्वाला इव महाव ज्वालाकुलज्वलद्देत्य ३१ ५७ ज्वालाय च सहस्रान्ते ११ ज्वालाया सुप्रदीप्ताया ३८ २८ ज्वालावद्रसना ध्यायेत् ४८ झकारो झपसज्ञश्च १५ मादिके डादिवे चैव ३३ ५१ टतवर्णी पदी विद्यात् २३ डित्य शब्दसमायोगात् ५ ढकारो विश्वरूपश्च १५ णकारोऽमयद शास्ता ३५ त विधा वामहस्साये ४" " ७ १६ १४ २ ज्ञानशक्त्यावरोप्याथ ज्ञानश्रियस्तु सा मुद्रा ४४ शानश्रीरियमुद्दिष्टा शानस्वरूपो भगवान् ज्ञानात्मक पर रूप ज्ञानात्मानो ममोद्यत्या १९ ज्ञानात्मिका तथाहता २ शनादिगुणपदकान्तै २४ शानादिगुणसंयुक्त शानादितेज पर्यंत शनादीना क्रानां तु २२ गनाद्या पड्गुणा एते २ शनानन्दक्रियात्मान २५ २३ २४ १२ १८ १ ·श्लोकार्धानामनुक्रमणी २५७ अ. लो. तं प्रदर्शय पन्यानं तं मे दर्शय पन्धान तं विद्धि प्रथम वर्ण तंवीक्ष्य जगता माता तं सोपकरणं देवम् ९ १ ४० २७ २४ " २९ " ४. ७८ अ. लो. ततस्तु साधकवरः ४९ २२ ततस्तेजो यथैवाक १४ ततो गुरु तद्गुरुंच ततो गुरुन् समानीय ततो गोविन्दवैकुण्ठौ ३६ ततोऽमिना विनिष्कम्य ४९ १२५ ततो जलमुपादाय ततो दशाचतुष्कस्थः ततो नियममाश्रित्य ततो विम्ब निरीक्षेत ततो भगवतीत्येव ततो भगवती देवी ततो भगवतो विष्णोः ३० ततो मन्त्रशरीरे च ततो मा देवताः सर्वे ततो मा मुनयः सर्वे ९ ततो मातयतिस्वच्छा ततोऽमृतमुपादाय ततो लवणकुटामं ३५ ८. अ. लो. ततः शतगुणं स्नान ततः शतेन नेत्राणा ततः शब्दार्थसंस्कार ततः शलाका सौवर्णीम् ४९ ततः शुद्धमयान् मार्गान् २२ ततः शुद्धोदमादाय ४९ १०२ ततः संकर्षणं देव २० ततः संध्यामुपासीत तत: संपूजयेत्सर्वान् ततः समाधिसंपत्ती ततः समुत्थितं पद्म ततः सर्पपमानं तु ४३ ततः साधयंवैधर्म्य १६ ततः सितेन सूत्रेण तत. सूक्ष्मं परं तस्मात् ४३ तत: सूक्ष्मा तत: स्थूला ४९ ततः स्थलजलोद्भूत ततः स्मरेत्परं ब्रह्म तत. स्वाहास्वधाभ्या ततश्च द्विगुणाभिश्व ततश्च पद्मनिधये ततश्च विश्रमार्थाय ततश्च शङ्खनिधये ततश्च होतृविन्यास ४९ ततविदासनं दद्यात् ३६ ततस्तच्छोधनमपि ततस्तत्वर्णिमध्ये. २३ १८ ३४ १०१ ततस्तत्स्पन्दमादाय ४९ १२२ ततस्तन्नालमव्यक्त ४३ ततस्तया क्रियाशक्त्या २ ततस्तामि. स्वशतीमिः ३५ २५ तक्षती सलिलं सर्व ३४ तच्छक्तयस्तदाकारा: ११ तच्छेषा उमयेऽपीति तज्ज्ञेयं सकलं सूक्ष्म २८ तत आधारशक्त्यै च ३१ तत इध्मं समाधाय तत उत्तरदिग्मागे ततः कनिष्ठिकाङ्गुष्ठी ततः करशरीरेषु २६ ततः कर्माणि कुर्वीत ४८ ततः कर्माणि वै कुर्यात् ४६ ततः कार्यों न विद्वपः २८ तत: कालामिकाय ३३ ३२ तत: कालोऽनलारूढः ४५ ततः कृताञ्जलिः प्रहः २३ ततः कृष्णाष्टमीं प्राप्य ४२ ततः परं तु यहा तत: परमधामा च ततः परमशब्दं तु २४ तत: परो य उम्मेषः तत: पात्रचतुर्क तु ततः पिण्डसमुत्पत्ति ४८ ४० ४४ " " ततस्तत्त्वमयो मत्या ततो वह्निगृहं गत्या ततो वागीश्वरी देवी ३७ ततो विनि:सृत मत्तः ततो विष्णु नमस्कृत्य ३० ततो वेदि वियोध्याय ४० ततो व्योमान्वित प्राण ३३". ततोऽस्तगततेत्यस्मात् ३१ ततोऽहमनुपायत्वात् ५. २१७ ततो होमावसाने तत् ३६ १४६ सत्कदाचित्परं ब्रह्म २२ तत्कर्म गदितं सद्धिः १२ तत्कालमयमाख्यातं २२ तक्रिया सकल्ला देवात् । तत्क्षेनस्फुटतायै तु तत्तच्छरीरभूताई . ४८ ८ " ततः पितृगणः पूज्यः ३७ ७३ ततः पुष्पमयों दद्यात् ४. ततः प्रभृति सखच्छः १३ ततः प्राणमयो माता २. ततः मादेशमात्राये १८ ७ ततस्तीरं समासान १२ ततस्तु विमहन्यास ८ ·२५८ लक्ष्मीतन्त्रम् अ.लो ४ ४ ७ ४ अ. लो. तत्तच्छास्त्रैरसंस्थान २४ तत्तत्कार्यकरत्वेन ६ तत्तकार्यक्री तस्य तत्तत्वार्यजुषा तत्तत् ३१ १२ तत्तत्कार्यप्रसिद्ध्यर्थ २३ तत्तत्वार्यवशाचैव ३ तत्तत्वार्यानुरोधेन तत्तत्कालजुषा तत्तत् २० तत्तकारक्शं प्राप्य तत्तत्वालानुकूलानि तत्तत्प्रीतिचिकीय ९ तत्तत्सना धुवाया. ९ तत्तत्संज्ञा हुंफटन्ताः १२ तत्तत्स्थानप्रसङ्गेन २८ तत्तत्स्थूलमय तत्त्व तत्तदक्षरसंस्फूर्तेः १९ १२ तत्तदग्रेऽथ गगनात् २८ तत्तदैश्वर्यदत्व तत् स्त्तदैश्वर्यसंपन्ने तत्तद्भावाभिधानेन तत्तद्भोगेन्द्रजालानि २२ तत्तद्रूपमतिक्रम्य २१ स्तद्रूपमनुप्राता ३२ तत्तदर्णायुधाकार २२ तत्तदोपरागण ३२ तत्तदाचक्ता नीता ३२ तत्तदाचक्ता याति ३२ ४१ तत्तद्राच्याभिषा संज्ञा २१ तत्तन्मन्नप्रयोगेण तसवणयन्तो ये तत्ताहग्व्यप्यते नैर तत्यागापरसंचार तत्त्वं क्यय देवेशि १ तत्त्व यथय मे देवि ३ तपं तु परम सूक्ष्म २६ अ. श्लो. तत्त्वं तु यासुदेवाक्ष तत्त्वानमिदं प्रोक्तं ४३ १.४ तत्त्वतश्चोपसन्नस्य ३३ १२१ तत्त्वतश्चोपसन्नाना तत्त्वत्सृष्टं त्वया बात १५ ३ तत्त्वसंज्ञा ततः स्वाहा तत्त्वात्तत्त्वान्तरं यास्यन् ४३ तत्त्वाद्यवयवाधारं ४३ तत्त्याध्यनो विवृत्तिः सा २२ तत्त्वाना तात्त्विकानाच २० ५२ तत्त्वाना पद्धतिं माला ४३ ३१ तत्त्वाना सर्वसंन्यास. ५.२३० तत्त्वानि ग्रन्थयो ज्ञेयाः ४१ १६ तत्त्वानि त्वस्य शोध्यानि तत्त्वारविन्दसंदोह तत्पतिस्थोऽपि वा तत्पादोदकजा धारा ३४ १२३ तत्पुनर्द्विविधं प्रोक्तं तत्पुनर्दिविधं स्नानं तत्प्रतिष्ठापनं चैव तत्प्रविश्य विनिष्कान्त २८ तत्प्रसूतं सुसं दु.सं १२ ३१ तत्र काल्यात्मिका शक्ति.१२ तर तत्त्वार्थक्यने १ २२ तत्र तत्र तु तत्तिष्ठेत् ४९ तर तर निजगति ३२ तत्र तर पदे चैव तन तद्गुणयुग्मं तु ५३ तन नयीश्वरा भाषा १. तर दिव्यं तपस्तेपे ४९ तत्र दिव्यापुः श्रीमान् १७ २२ तर धर्मान् परित्यज्य १६ ४३ तर नाम तिरोभावः तत्र नारायणाख्या वे ४. ३७ तन पुलक्षणं सूतं तन पूर्णाहुतिं दत्त्वा तत्र ब्रह्मणि निष्णात ५. १४० तन मण्डपमध्ये तु तन वर्णमयं चक्र तर शान्तोदितानन्दा ५० १३८ तत्र शुद्धमयं मार्ग २ तन श्रेष्ठानि बीजानि २३ ३५ तन संज्ञामयो मन्त्रः तन संप्रति मत्सूक्तं ५० तन सत्त्वं लघु शेयं तन सर्व प्रदातव्यं तन सूक्ष्मपरे भावे तन स्त्रीलक्षणं सूक्तं तत्रस्था ता स्मरेत्साक्षात् ३८ तनस्यो युध्यते वह्निः ४. १. २७ तत्रानुगचतुष्कं तु ६ तत्रापि पूर्ववद् द्वेधा तत्रापि सूक्ष्मपरयो. तत्राप्युद्देशतो वक्ष्ये २० तनाप्येपा स्थिति”या ९ ५८ तत्राह भ्रामर रूपं ९ ४२ तनैव च हनिष्यामि तत्रोत्सङ्गगता विष्णो. ४८ ३ तनाद्यं भगवद्रूपं ४८ १० ७ ४ " " ५४ ११ २ ३५ ५८ २. ५७ ५ १ ८८ तनोपविश्य देवेश तनोपविश्य लक्ष्मीशं तत्संबोधो हि यो मन्नै ५० तसंस्थमनल कुर्यात् २९ तत्सरपीनामिदानीं तु तत्सर्वं तव रिन्यस्तं तत्सर्वमहमस्मीति तत्सामान्यमयो भूत्वा तत्सामान्यविशेषाभ्यां ५५ तत्युक्त मिथुन दिव्य ५.१२. ८ ·२५९ श्लोकार्धानामनुक्रमणी अ. श्लो. ८ ४. ४७ ९ ८ ८ ८ ८ ८२ ८ ४४ " ८ अ. लो. तत्सूक्ष्मं कामयेहि तत्स्थ एव स्वकं पिण्ड ३४ १०५ तत्स्मरेत्परम सूक्ष्म ४९१३१ तथा शानस्थित रूप १४ १३ तथा ज्ञानस्वरूपाह ५० तथा तथा भवाम्येषा ११ तथा तथैव कुर्वीत ४० १०८ तथा तदृदयान्तःस्थम् ४९ ११५ तथा पद्मनिर्हस्तात् ३४ तथापराजिता चैव २४ तयापि पिनियोगान्मे ४२ तथाप्यत्र प्रवृत्तियों ५० २१५ ५० २१७ तथाप्येवंविधैर्वणः २५ ३३ तथा भुक्तेन्धना कोठे २९ ३४ तथा मदीयसूक्तेन ४० १०६ तथा मुत्तापलं यत्तत् ४६ तथा यतस्व देवेश १ तथावभृयादि ४९ १०८ तथा वरदहस्तं च ३८ तथाविधे करद्वन्द्वे तथाविधेन वामेन २९ तथा विमवरूपेण ११ तथाश्वत्थदलाण ४३ ११४ तथा पोडशधा चैव तया षोडशहस्तस्य २९ तथा सवित्समाविष्ट तयेद बाड्मयं विश्वम् २४ तथैव गुणसूक्ष्मश्रीः तथैव प्रातिवल्य च तथैव स्पीतवर्णस्य २४ तथैवाचार्यरूपेग तथैवाल्म्मने चापि २३ तथैवोचारयन् वाक्य १४ तयोत्तममिद तन्त्र तदसलमबाहुं च तदंसस्थकरा तस्य तदने दक्षिणे पृष्ठे १३ तदङ्ग मुद्रयालभ्य तदङ्गानि च विन्यस्य ४६ तदण्टमभव द्वैम तदधस्तृप्तिमायोज्य तदधस्तृप्तिसंशं च १८ तदन्तरायवित्रस्त: १२ २९ तदन्तरायवित्रास. १२ तदन्ते च महापञ ३५ तदमावश्च वैराग्यं ४३ ९८ तदभावा विचिन्त्यैवं ५. १५२ तदयं मम संकोच: १८ तदर्धे मध्यम प्रोक्तं तदव्यक्ताक्षर विद्धि २. तदहं श्रोतुमिच्छामि १५ तदहं सर्वभूतात्मा ५० १७५ तदानेये तदीशाने १२ तदारया वसेत्तावत् ३० तदा तदापतीयां १ तदादायारिसलं दिव्यं ११ १६ तदादित्रितयं ज्ञेयं २४ तदादिवर्णपवना तदान स्थलनिने स्त. ४३ तदा प्रद्योतमानोऽयं १३ तदा मूर्तिमती साई तदा यदा पुनर्ब्रह्म तदावाहनमित्युक्तं ८२ तदा वित्तिमयी साह तदा शून्यमियागरैः ३२ तदामीदपतन्मात्रं ५ तदा सुजयमामोति ना धरणी नाम ४३ अ. श्लो. तदाह मार्गवी नाम तदाहमसिलं लोकम् तदाहमपि भूर्नाम तदा हि तस्य भोगाय. तदिदं नार्यवष्टम्भात् ४३ तदिदं समलं ब्रह्म तदीयं निष्कलं रूपं ४५ तदीयानि विधीयन्ते ५ तदीया विनियोगा ये ४९ तदुत्सङ्गगता लक्ष्मी ११ तदुन्मिपति यै पूर्व तदुन्मेपस्वरूपिण्या ५ तदूर्ध्वं वसुधा देवी ६ तदूर्यस्थस्य पद्मस्य तदूर्ये कालवूम तु तदूर्ध्वं चन्द्रविम्ब तु ३६ तदूचे तु परा तारा तदूचे वह्निनिम्ब तु तदूधे सूर्यविम्यं तु तदेके प्रकृति प्राहुः ६ २३ तदेतत्कालरूपेण २६ तदेतत्पालयामास १७ तदेतत्सल्लिीकृत्य २० तदेतन्मध्यम पर्व तदेतन्मिथुनं जजे तदेवं परमोन्मेषः २७ तदेव परम रूपं २२ १३ तदेव पिण्डसंज्ञा च १ तदेवानन्दरूपेण तदेवाभ्यस्यमानाना तदेवय तदासीन्मे तद्धर्मधर्मिणी नित्या तद्धर्मधर्मिणी लक्ष्मी. तदिः परितो देवः तहिश्व क्रियाबीज " " ४७ ४४ ५ १८ २८ ४ २७ ८ १४ ९ १५ ४ ४. २८ ४८ ·२६० ६ ८ १ १ ४८ ४ ४. अ. लोः तदहिश्च तदस्त्राणि तद्विन्दु चिन्तयेत्पूर्व ४३ ५२ तविम्बहृदयाम्मोन ४९ १२३ तब्रह्म परमं धाम २ साझाण्डमिति प्रोक्तं ६ २४ तन्नेदेषु च मन्त्रोऽयं २४ तद्योगी सततं भूत्वा ४९ १४८ तद्रूपतारतम्येन तद्रूपमहमेवास्मि ५. १७१ तजयं च विजय तद्वत्स्वच्छमयं ज्ञान तहदेकापि सैवाह तद्वासना तिरोमावः १३ तद्विनिश्चयबाधे च ४३ १०५ तनीयसः क्षयिष्णूंश्च ४३ १२ तर्नु मन्त्रमयीं ता तु ३५ तनुः पाइगुण्यरूपा मे ३१ ८२ तनुर्शनमयी सा मे तनूकृत्याखिलं पाएं १७ १०४ तनूदकेप्वरण्येषु तनोमि पञ्च कृत्यानि ५. १३३ तन्त्र लक्ष्म्यारततः तन्त्रसंक्षेपमाख्याहि तन्त्रस्य परमं गुह्यं तन्वाणा परमं तन्त्रं ५. २३३ तन्त्रान्तरस्था विजेयाः २२ तन्नः प्रचोदयान्मध्ये ३० तन्नास्ति यन्न हि तया ४५ तन्मध्यस्थं च वा लिन ४७ २८ तन्मध्ये चिन्तयेद्देवीं . २५ २५ तन्मध्येऽदल पद्म २ तन्मनाव तद्भक्तः ४९१४८ सन्मयस्ताहर्श प्राप्य २४ ३२ तन्मां सवर्षणान्मानं ४६ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. लो. अ. श्लो तन्मात्रवर्गे पृथ्व्यादौ ३५ तर्जनीमूलयोर्यस्य तन्मात्रेभ्य: समुद्भूताः १६ तर्जन्यद्गुष्ठसंसर्गात् तपत्येवं परा शक्तिः २१ तर्जन्या तु न्यसेलक्ष्मी ३५ ॥ तपसोऽवभृये तस्य तर्जन्यौ प्रान्तसंलग्ने तपोविशेपैर्विविधः तर्जयन्तो ह्यमक्ताश्च २७ तप्तकाञ्चनवर्णाभा ५६ तर्पणं सर्पणीयाभिः तमंशं नैव कुर्षीत ८९ तर्पणाचमने पश्चात् तम.प्रभृतयश्चोक्ताः तर्पणीयाभिरद्भिश्च तमसा तेजसा चैव तर्पयत्यखिल स्थूलं तमसानभिभूतस्य २२ २५ तर्पयन्तीति मा माहुः ५.११. तमस्तु प्रथमं पर्व १२ २१ तर्पयामि गुणैर्विष्णुम् ५.१.४ तमाचारं प्रवक्ष्यामि तर्पयामि रसैनित्यं तमिमं वास्तवं भावं ४९ तर्पयेज्जुहुयाच्चैव तमो नाम गुरु शेयं १५ तर्पयेन्मा सुरेशान तमो मोहो महामोहः १२ ९ तलयोः पृष्ठयोश्चैव ५४ २७ तमो रजश्च सत्त्वं च तल्लिखेदेशदिवसस्थं २३ १६ तयानवेक्षिते दैत्य तवेष शिरसा पादौ १८ तया पुनरभिज्याल्य तस्माच्छतगुणं ध्यान ३४ १६ तया युक्तो जपेत् २४ तस्माच्छतगुणं मान्नं ३४ १ तयावलोकिते देव तस्माच्छुद्धिः पुरा कार्या ३४ १४ तया वालिङ्गनं भावात् ४२ तस्माज्ञानं समाथाय ३४ १४. तया संप्लावयेदन्तः ३४ १२४ तस्माज्ज्ञेयः सदा शिष्यैः २३ ४ तया स्फुरति जीवोऽसौ १३ तस्मात्वालमयात्पद्मात् २८ तयैवान्नाहुतिं दद्यात् तस्मात्मणवपूर्वात्तु ३. तयोरन्तरमाविश्य ४० ११२ तस्मादालक्ष्य वै सर्वे ३३ ११८ तयोनी परमं व्योम तस्मादेकान्तनिर्दोष तयोर्नी संविदात्मैव तस्मितस्मिन् पदे ११ तयो! हृदि संकल्पः ३६ तस्मिंस्तस्मिन् परब्रह्म तयोस्तु तेजसा तुल्य २३ तस्मिन्नाधारशक्त्यादि ३७ ५८ तरङ्गा जलधी यदत् तस्मिन्निष्पलसंस्थाने तरङ्गैर्व्यक्तिमायाति ४९ १३४ तस्मिन्नुभयतः पावे ३७ ५ तरुणी च वरारोदा तस्मिन्नेव परे भूयः २१ ४४ तरुणी रूपसंपन्नाम् २५ तस्मिन्नेव पुनर्देवे तर्जनी द्विगुणीहत्य तस्मिन्नेवान्तरे शक तर्जनों सोटयेदिक्षु तस्मिन् प्रजापतिर्जछे ४० ८८ १ ५ Yo ९ ३४ १४. ४ ४ " " ४८ १ ·लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. १ अ. श्लो. तस्या मे य उदेति स १८ २० तस्यायुषो भवेदृद्धिः तस्या रूपत्रयं विद्धि तस्या विधानमधुना तस्या विधानमित्येतत् ४८ तस्या विनिर्गता ध्यायेत् ४. तस्या व्यातिमयोचं ते ३० तस्याहंता तु या देवी तस्याहंता परा ताइक तस्याहं परमा देवी २. तस्याहं परमा शक्तिः ८ ७ ४ १ २ " " २१ " २६ ३८ " १ " ४९ C २ ८ तस्मिन् सूत्राष्टकं पद्मे ३५ १६ तस्य क्षिप्रं प्रसीदामि २४ ४९ तस्य चोपरि नागेन्द्रम् ३६ तस्प तद्धि निरूपत्वं २५ तस्य मध्ये स्थिता शकि, ३ तस्य मन्त्रात्मनो व्यक्ति २१ तस्य मा परमा शक्ति ११ २ तस्य या परमा शक्तिः तस्य व्याख्यामिमा ५ तस्य शक्तिरहं ब्राही ६ तस्य शान्तिरहंता तु ६ तस्य पाइगुण्यरूपाइं . तस्य सैवर्षणस्याहं ६ १२ तस्य संपद्यते चिमं ४५ तस्य सामर्थ्यरूपाहम् २८ तस्या अस्मत्स्वरूपायाः ४२ ४८ तस्या आसंस्त्रयो व्यूदाः २९ तस्या मा मावयेद्योगी ४३ ७५ तस्या लयप्रकारेण तस्याः कोटितमेनाई तस्याः पयदिमावस्ते ४ तस्याः प्रत्ययसिद्धयय ४२ तस्या. प्रवर्तमानाया. तस्याः सिद्धिरिय प्रोता ४७ तस्या स्यूलादिरूपाणि ३॥ ८२ तस्या स्मृताश्चतस्रो मे । ३४ तस्या. स्वरूप वश्यामि १२ ६८ तस्याचित्रेकरूपस्य ३ तस्या निवारणार्थाय तस्यानुगचतुष्कं यत् ६ ५ तस्याप्यन्य इतीत्य तु ३ तस्या मेन विनामावः . ३ तस्या मे पञ्च कर्माणि ११ ॥ तस्या मे परमा मूर्ति: ४५ तस्या मे पिण्डमताया: ४२ ता विद्धि पुरुष दिव्यं २९ ता विद्या शुद्धमार्गस्या ३ ता शरुश्चक्षुषा वीक्ष्य ता सत्त्वरूपामालम्ब्य ५६ ताडयित्वास्त्रपुष्पेण तादात्म्यं विद्धि संबन्ध २ तात्ताहक्समुन्मेपाः १९ तादृशं तादृश रूप तादृश्वस्य हविष्णो ताशी नीलजीमूत तानिच्छामि सदा द्रष्टुं ५० १५५ तानि योगी धिया पश्येत् ४३ ५९ तानि रूपाणि देवेश तानुपास्य ततस्तस्या २३ तान् मेदयति या संवित् । तान् मे विस्तरत. पद्म तान् सर्वान् मन्मपानेव ३१ ६३ तामिनिहत्य दैत्येन्द्रान् ९ २३ ताभिस्तु प्रणवाद्यामिः ३६ ७६ ताभ्य एव हि शाखाभ्यः ११ ताम्या मध्यमसलम तामई कल्पयेच्छति तामद्यावदधानस्त्वं तामन परारोहा तामस. काल इत्युक्तः १६ तामसतत्र भूतादिः तामसादियदादिस्त तामसे त्वन्तरे शक तामिमा तत्त्वतो वत्स १३ तामिमा तारिका विद्या २६ तामुत्यूय तत. मोक्ष्य ४. तामुपैहि महामागा . तामेव दक्षिणारसात् ४ ता योनीरनुधावन्तः तारेच पल्पयामीति ३५ ८ ४ ८ ८ ८ ४ तस्यैव कोणषट्कस्था तस्येव चानुगं बीज तस्यैव चाष्टधा दिक्षु तस्यैव षड्भुजस्याहम् तस्यैवानन्दसंयोगात् १९ तस्यैवानुत्तर-छपात तस्यवोमयतो रूपे ताएता:शक्तयः पञ्च १९ ३२ तां च खुर्च प्रहत्याय ४३ २१ ता वा ददाति तस्याशु ४६ ता ता मदर्शयेन्मुद्रा ता ता व देवता तत्र ५२ ता तामवस्था समाप्य २८ ता त्रिधा घामहस्ताग्रे ३४"" तापरा वेण्णधी शक्ति ४. ठा मा तामिति तत्त्वशः ५. १३ ठा मातृसामनुध्याय ५.१.३ दां मां हिरण्मयीत्येवं ५. ४ ३ ४ ·२६२ अलो तार बीज तत सा ४५ " तार मदृदय पश्चात् ४ तारक तत्त्रिरुच्चार्य तारक तारिका चैव ४८ ७ " " ७० १० " " ८ १८ तारक विन्यसेदेव ४९ तारक प्रथम बीज तारक्स्यावसाने तु ३१ २१ तारकाद्या नमोऽन्ताश्च ४५ तारकारणनादेन ३२ ६ तारवणान्वितश्चादौ तारतारानुतारामि तारपञ्चक्माहार्द तारपूर्वान् गुणान् भूय २४ तारमादाय तस्याते तारया कुम्ममादाय ६० तारया त्वभिषिच्याथ ४९ १०२ तारया परिपिच्यामि ७ ७४ टक्ष्मीतन्त्रम् अ श्लो अ श्लो तारिफाख्यानम शब्द ३५ २५ तावन्तस्तादृशास्तेऽस्य १४४ तारिका च नमश्चान्ते ३३ १११ तावन्तस्तादृशास्तेऽस्या ४२ ५. तारिकतारद्वन्द्र ताव मानार्थमादद्यात् २८ ३१ तारिकानतिमध्यस्थ तावह नाशयिष्यामि तारिकानतिमध्यस्था तायावा जगतोऽर्थाय तारिका नाम यदीज तावावा तत्त्वमेक तु १५ १० तारिकान्ते क्रमाद्दद्यात् ३३ ११ तावावा परमे व्योग्नि ३६ तारिकामनुतार च ५. ५० तारिकामाश्रयेपश्चात् ४२ १८ तावावामेकता प्राप्ती तारिकामुच्चरन् कुर्यात् ४० ९६ ताविमौ दपती दिव्यो तारिकामुच्चरन् दोघे २८ तावुभौ नरक धोरं तारिकामुच्चरन् पश्चात् ४० तासा निमद्वियोगेन २१ तारिकामुद्धरेत्पश्चात् ३३ १०९ तासा पारायण शश्वत् ५७ ३० तारिकाया इदानीं त्व ३२ तासा ममादिभूताया ४५ १५ तारिकाया- पर भावम् ४१ तासा मूले तथाङ्गुष्ठ तारिकाया-परे भावे ४१ तासामगुष्ठत पृष्ठे तारिकाया निरुतानि २५ तासामयुतमव्यग्र तारिका या परा देवी ३५ तासामाद्या परा दिव्या २९ १३ तारिकायामिवास्यां च २५ तास्तास्तद्रूपधारिण्य तारिकाया पदाब्जस्थ २ तिरोमावस्तथा सृष्टि १२ १३ तारिकाविधिमन्धिष्य ३६ ११८ तिरोभावाभिधाना मे १२ १६ तारिका शाश्वतोऽशेष ४५ ६२ तिर्यक् च समुखीकृत्य ३० १२ तारिकास्थौ च नौ तिर्यक् शनै शनै तारिकास्फुरणाकारा तिर्यस्थितस्य नेम्यन्ते ३० ३९ तारेण तारया द्वाभ्या ३१ तिलकालकवत्तत्र ६ ताय तर स्थित ३७ तिल्कालकवत्सर्व २ ताललक्ष्मादिदेवाढ्य तिलानि चाज्यसित्तानि ४७ तालुकणान्तरे ध्यायेत् ४१ तिलेन चापि जुहुयात् " तालुभ्रूमध्यदेशस्था तिलै सिद्धार्थकोपेते तालुमध्ये त्वद्वार ४१ तिष्ठति स्थापयेञ्चित तालुमूर्ध्नि स्थिता युर्वि ४१ तिष्ठत्समादधानस्तत् तापता नैव शनोमि तिसृभिर्वर्तते कृत्स्न तावत्तया स्थिता विष्णु ३२ तित्रश्च तारिका तावसंकुचितशनः तिसस्त्रिंशच या तारन्त प्रतवानेर ४२ तिस्रो नीत्वा क्षपा एवं ४२ ४८ " ४२ तारया पूरयेत्पश्चात् ३८ २० तारयामि जगत्सर्वम् ५. १७८ तारया समभिज्वात्य ५८ तारया समिधो दद्यात् ४. ६६ तारया साङ्गया हुत्वा ४१ ૪૨ ४० १८ " १० ९ ४४ ४८ तारश्च तारिका चैव तारस्तत्र प्रतिष्ठाय २६ ताराकारा रिपोर्मूटिं तारादिपञ्चक तेषा तारामादाय पूर्व तु ताराया बीजपिण्यादि तारा सीता तथा श्रीश्च ३१ ताराह तानाना तारियां पायधीयीव ४४ १ २४ ८ ८ ४. १.१ ·२६३ . श्लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. अ. श्लो. । ४८ ८ १४ अ. लो. तिस्रोऽप्यासा गती: ३२ तिस्रो मम स्वभावाख्याः २ तितो वोपवसेद्रात्री: ४२ १३ तीरस्थानं समासाद्य ११ तीर्थ तत् त्रिविध प्रोक्तं ३४ ११२ तुर्य सुषुप्तिः स्वप्नश्च २१ ११ तुर्यवर्जे सुषुप्त्यादिः २२ तुर्यवर्जे मधुयाये २१ तुर्यातीतं तथा तुर्य ११ तुर्यातीते च तत्तुर्थे २४ ३१ तुर्यादिजाग्रदन्तं यत् ११ तुर्यादिशक्तिसयुक्ताः ३० तुर्याद्यवस्था विज्ञेयाः २ तुर्याद्या जामदन्तास्ताः १९ तुर्याचे स्वमपर्यन्ते ११ तुर्यापि या दशा जीवे १३ ३६ तुर्यावस्था च सा मे ५१ तुल्यशीलवयोरूपी ४२ तुल्या गुणवयोरूपैः तुपारधूलिधवलाः तृतीयोऽयपुरीमातः ते एते परमे सूक्ते ते च नैव स्वसंसिद्धाः ४३ १०१ ते च संख्याद्वया मन्त्रा: ३२ तेज. पष्ठं गुणं प्राहुः तेजस्त्वन्यानपेक्षत्यं तेजोमुखं तु यद्रूपं ते ज्ञेया मध्यमा मन्त्राः २२ ते देवा विभवात्मानः ११ तेन तन्मात्रता तेषा तेन तेन प्रकारेण तेन नानाविधं रूपं ११ तेन पुष्करिणीत्येवं । ५. १८९ तेन भौतिकमित्युक्तं ६२ तेन मा चिद्धनामेका १४ । १५ तेन मा सर्वभूताना तेन शिष्य समीकुर्वन् ४१ तेन संरक्ष्यमाणस्य तेन हि प्रीणिता साहं १६ तेनान्नेन यजेत्सम्यक् ४.७८ तेनाप्यायितमन्त.स्थं ३४ १०८ तेनासी महतीं कीर्ति ४४ ८४ तेषामैश्वर्यदानेन २३ तेषु तेषु हि तत्त्वेषु तेषु सप्तसु युग्मेषु १९ २४ तेष्वेक धर्ममास्थाय २८ ते सर्वे तारिकाकार्याः ४२ तैजसः कथितः सद्भिः तैरीश्वरा सदा यामि ५० १५८ तैलधारावदच्छिन्ना तैलमासविनिर्मुक्तं तैस्तैरनुगुणैर्भावः तेस्तैरुपायैः प्रीताई १३ तैस्तैशनैः पृथग्भूतैः १ तैस्तैर्भावः समेताश्च तोयधीरफ्लोपेताः ३. तोयेनास्त्रप्रजतेन तोपणीयासि केन त्वम् १५ ६ तोपयामि गुणविष्णु ५० १९५ त्यागो गर्वस्य कार्पयं १० त्याजयत्यसिलं क्लेश २२. प्रय पिण्टतया योज्यं ३३ २७ जयश्च चातुरात्म्यं तत् त्रयीसारो झर्वाख्या ३१ वयोऽप्रयस्त्रयो लोकाः २४ त्रयोदशतयोन्मेषाः त्रयोदशविधं शेयं ५ प्रयो देवानयो व्यूहाः २४ प्रयोविंशतिरप्यते प्रयोविंशतिरेते तु जापुर्य यश्चिणीसिती प्रायते महत: पापात् प्रायमाणाध मन्तारम् २२ २१ निशचायारिमे देवाः ॥ त्रिकोणं स्वस्तिकाईचे ३५ ४. ८ " २४ " :: १८ तुपारनिचयाकार दृष्टः प्रोल्यापयेत्पश्चात् ४९ तुष्टाव मा पुरा तेन तुष्टिनिरूपिता तेन तृतीय गोमयाम्मोभिः ४९ तृतीय पर्व पश्यामि तृतीय विमवारख्यं तु १८ ५ १. ८ तेनासी महती लोके तेनासौ लमते कीर्ति तेनेदं मुदितं सर्व तेनैव क्रमयोगेन ३७ ५२ तेऽपवर्गप्रदा ज्ञेयाः तेभ्यो दिव्यानि मौतानि ४९ ५६ ते रशयमयोजिहा २. तेपा शानबलोन्मे तेपा निरक्त मत्तत्त्व तेशा प्रधानतो विधि तेया स्पं तु यच्छक ५.१७. तेगनुपरि सैनित्यं . .. ४ , . तृतीययामोशने तृतीयस्तु समाध्यात्मा १६ तृतीयस्य विधा योऽसौ १६ तृतीया प्राकृती मोका १२ तृतीयेयं विधा ख्याता तृतीयो द्विरिघो राशि: १५ " " चिकोगमरिया कुर्यात् ४. 44 ·२६४ लक्ष्मीतन्त्रम् 1. अ.सो दक्षिणस्या महामाया दक्षिणा तर्जनी कुर्यात् ३७ ५६ दक्षिणाष्टपार्श्वन दचिणादिक्रमेणाथ दक्षिणाद्यामुनस्योक्ता ३४॥ दचिणाद्विजयाख्यस्य ३६ ४१ दक्षिणे च तथा वामे १६ दक्षिणे चिन्तयेद्भागे १.३ दक्षिणेतरसंचार १४ १९ दक्षिणेतरहस्तेन दक्षिणेन ततो यायात् ४९ im दक्षिणेन तु हस्तेन ८ ८ ८ २ अ. श्लो. निगुणं निगुणग्रन्थीन् ४१ त्रिगुणं निगुणीकृत्य त्रिगुणाधारमध्यस्ये निगुणापि ममैवेदं त्रिगुणा मगवत्पनी त्रितयं नितयं शक २० निधा स्थितस्य ये ये १२ ४३ त्रिने चारसर्वाङ्गं ५ त्रिमूर्तिस्त्वधिका शक्ति: ५५ निरहस्त्रिर्निशायाश्च ४२ निलक्षणाघारगते त्रिवर्गस्यैः स्तुता सेषा २९ विवर्णप्रणवाधारा त्रिवर्णा सूक्ष्मसंग मे ३२ त्रिविधं चातुरात्म्य तु . ४२ त्रिविधं पुरुहूतैतत् निविधं प्राप्यते तेन त्रिविधा पश्य देवेश ८५ त्रिविधा त्रिविधाया मे ३४ त्रिविघास्ते तु विज्ञेया: २२ ३२ निविधेनैव रूपेण त्रिविधेषा परा शक्ति: २५ २६ निष्ठमा जातवेदस्या ४२ ५७ विसहसं जपं कुर्वन् ४२ ३६ प्रीप्यत्र मिथुनान्यासन् । २१ श्रीप्यत्राणि तत. काल ३. ५ प्रेधाप्यन प्रवृत्ति गुण्यं च प्रसूतिश्च प्रेगुष्य प्रकृतियोम पैगुण्यं पइगुणोत्यं च ५. १७१ प्रेगुण्यमनुपदाना गुण्यमपरं मार्ग ३१ प्रेयरस्यो मकारोऽयं प्रेयस्य कर्मगामेव २. १८ अ. लो. त्रैलोक्यं तु त्रयो लोका: २६ त्रैलोक्यजननी देवी प्रैलोक्यविषया सा तु त्रैलोक्यस्य हितार्याय त्रैलोक्यैश्वर्यद दद्यात् ३३ ४२ त्रैलोक्यैश्वर्यदा देवी त्रैलोक्यैश्वर्यदोपेत २५ त्रैलोक्यैश्वर्यदोपेतम् २६ त्रैलोक्यैश्वर्यदोपेता त्रैलोक्यैश्वर्यदो व्यापी २५ त्रैविक्रमोदयो विष्णो. ज्यश्र एकारसंशश्व २५ वंशावहितो भूत्या त्वचश्च विषयः स्पर्शः ५ त्यत्त एव श्रुता धर्माः त्वत्प्रसादाच्छुता मन्त्राः ५. ३ त्वत्प्रसादान्मया देवि ४२ २ त्वत्प्रसादान्मया पद्मे २. २ त्वत्प्रसादेन विधिवत् २० त्वत्प्रीती क उपाय: त्वत्सूतस्य विधि ५० त्वक्त्रकमलोद्भूतं ३ त्वदागमृतसंदोह त्वन्मुसान्जाच्छुता ४२ त्वमेव सर्वशास्त्रेषु त्वया क्थयता तास्ता. १२ त्यामेवाराध्य जीवास्ते १५ दंपती पूजयन्नित्यं ४२ दंपती यौवनावस्यौ दंपती वैष्णवी चैवं ४२ दंष्ट्रानिष्ठयूतघोरामिः ॥ ५७ दक्षिण मध्यतः पर्व दक्षिणदारतस्तदत् ३८ दक्षिणरथं तु पायाण ४६ दचिणस्य तु हसस्य ३४ ५२ १४ ७ २५ ९ ४४ दक्षिणेन विनिष्कम्य ४९१२३ दक्षिणेनात्ममुद्राढयं ३८ दक्षिणे मध्यत: पद्मं ३५ ४ दक्षिणोत्तरशाखाभ्या ३७ ४६ दक्षिणोदरहस्तेन दण्डधारो डकारश्च दण्डवत्सनिवेशेन २० दण्डीति द्रव्यसंयोगात् ५ दत्तावकाशो मदन. दत्त्वा सूत्रयुगं चारी ३.३० ददती क्षेपणी चास्मि ५. ददाति चाक्षयं तस्य २१ ददाति दर्शनं शक २२ ददाति यस्य यत्किंचित् . ददामि तव नामानि ददामि बुद्धियोगं तं ११ ददामि विविधान् मोगान् २० दद्यात् पूर्णाहुति दीर्घा .. दद्यात् पूर्णाहुति पश्चात् ४ दद्यात् पूर्णाहुति सम्यक् .. दाद्यात् सपुष्पतोयेन १९ दधतः पद्मकुम्भी च ४ ५ ४२ ६४ ८. ४८ त्रैरूप्येण जगमायः १४ ·२६५ श्लोकार्धानामनुक्रमणी अ. श्लो. अ. लो. १० दामोदरान्तमुद्भूत ३. दिक् च विद्युत्या सूर्य: ५ ५९ दिगन्तरमपश्यन्वै दिरि विम्बात्मना खेका २९ दिव्यं तचिन्तयेद्यस्य दिव्यं वर्षसहस्रं वै १ दिव्यशक्तिप्रभेदैस्तैः दिव्यशक्तिसमावास २८ दिव्यशान्तोदितानन्द १५ दिव्यशास्त्राभ्यधीयान: २७ दिव्यशास्त्राप्यघीयीत २८ दिव्यान्तरिक्षमीमाना २९ ६८ दूराद् दूरतरं यामि १ ४४ २९ ८७ ४८ २ दधानं चोर्चनाहुभ्यां ३५ दधानं दक्षिणं दिव्यं ३१ धानमनिपद्धं तु दन्तराष्ठं च बदन दम्यते मन उद्दामं दयादान्तिरामोपेतं दयिताहं सदा देवी ३१ दरिद्रे देववर्ग च दर्पणं गन्धतोयं च दर्भ चर्मणि वस्त्रे वा दर्शनीया प्रयत्नेन दर्शयित्वा तथा मुद्राः ४९ दर्शितं परमं तत्त्वं ५७ ४६ दर्शिताशेपमुद्रश्च दश दिक्षु चिपेदन दश पञ्च चतुर्घा मे दशभिः पञ्चभिश्चैव दशमी तत्पर नीत्या दशम्या सगलंकाराः दशयोः सूक्ष्मपरयोः दशलक्षं जपेन्मीनी २४ दशगरं तारयैर ७३ दशा जुहुयात्पण: दयाशं तर्पणं कुर्यात् ४२ दशावरोधय मन्त्रः दणना सूक्ष्मरूपाणां दशास्तुर्यमुपुस्याद्याः दान्ते न देत्येन्द्राः २९ दात्यं तदमीमास्यम् ५५ दान्यं विप्रती सूश्मा ३० दात्यं मध्यमं शश्वत् २४ दारन्यमनरायं तत् নাৰীৰ दापयरिक्षिा र दात्री च सरगम्नान् ५. १९१ 34 अ. लो, दुर्गाणि तारयन्त्यात्म ३५ दुर्गा देवीति विख्याति ९ दुर्दमं दुघरं शश्वत् ४३ दुसरापारसंसार १७ ४१ दुहाते सरान् कामान् २६ ५ दुहाना सकलानर्यान् ५. १४॥ ५. ४३ दूरापास्तविकल्पेन १४ १२ दृसो जातवलो योगी ३१ दृश्यते कर्मणो व्यतम् १७ ८५ दृश्याच दृश्यमाना च ४३ ४१ दृष्टथैव जन्यते प्रीतिः ३६ दृष्ट्वा तन विनिक्षिप्य ४९ ३८ दृष्ट्वा ता निमुसं याति ४९ दृष्ट्वा तु पादपं शुष्क दृष्ट्वान्यस्य समायुक्तं दृष्ट्वा स्वरस्मिसचित ४९१६ देयमाचमनं पश्चात् ३९ ३० देयमेतत्सुशीलाय ५. २३५ देव: प्रागादिभेदेन देवता सकलाधारा देवदेव न ते शवयाः देवदेवप्रिये देवि ४२ देवदेवमये देवि देवप्रिये देवदेवि ६८ देवप्रिये महादेवि १६ देवपिवितृसिदाद्यैः देवस्य दयिता चालि ५. देवा दैत्यासथा नागाः १४ देवाम मामुपाश्रित्य ५.१२७ देश मानातिहरे देश केनाप्यनाघेका 6 २ देवीचनुष्यस्वरः देवीनां दकिंवा मद्राः ४५.३ देवीमन्त्री देवेश दिव्यास्तिसत्रयस्तासा दिव्येशविन्धना ह्यन्या १९ ३३ दिव्ये सैद्धे तयाप्यारे ४२ दिशेत्सामयिक धर्म ४१ दिशो निवघ्य चास्त्रेग ३५ दीक्षाप्रतिष्ठयो. क्ल्पः दीक्षामिपेरपूर्व च २७ २८ दीक्षायामध्वशुरूप दोडा सा निविधा तापत् ॥ दीक्षित: पञ्चकारज्ञ. ५२ दीक्षेति तेन तत्त्वज्ञे. दो नैवेद्यमप्ये ४२ दीपे धूपे तयायें च १९ दीतयो यास्तदन्त.स्थाः २९ दुःसं जन्मजराघुत्थं दु-सं निदासतो योगः . २६ दुहरयानिमनार दु:यस्पं रजो शेयं दु.मनुस्मृतिहेनुयां २५ दुरापनि सपा दुराफाति मा प्राः ५.१५१ दुर्गा च दुर्गन्त्येन ४. ४. ४ ७८ ९ ४८ १८ ·२६६ लक्ष्मीतन्त्रम् अलो ४९ १४४ Y७ ४ द्वादशस्वथवाब्जेषु द्वादशाङ्गक्लान्यास द्वादशाङ्गक्लान्यास द्वादशाना ततश्चोर्ध्व द्वादशान्त महापद्म द्वादशान्त महापद्म द्वादशान्तं समाविश्य द्वादशान्तान्तमुन्नीय ४९ १०८ ५. १४४ १६ ८ ४९ ४ १ ८ ४९ १२४ ५० ८ अ. सो द्विभुजा हेमवर्णामा दिरष्टक च धर्माद्य द्विरष्टके तु वर्गेऽस्मिन् ५३ द्विभक्षयेति भूतानि द्विविधस्यापि चान्नस्य ५० १७४ दिश्चतु षट् तथाष्टौ च ॥ द्विषट्क धारणाना च २० २१ द्विषट्चतुस्त्रिकाणच ३६ ६५ द्विषड्बाहोस्तथा साह द्विषता कालरूपत्वात् द्विसप्तत्या सहस्रेण द्वे एते कथिते देवि २६ द्वेऽयुते शृणु मूर्तीस्त्व ३० दैरूप्य तत्त्रिरूपत्व द्वैरुप्यमैकरूप्यं च यक्षर तु ततो लक्ष्म्यै ४५ २१ धकार शाधृद्धर्ता २५ २. धनुर्वाणक्राश्चैव ८ " ४ ४४ ५.१०५ ४ ४१ ६ ४. २ ७ असो देवीरूप तुहोमान्ते देवीरूप स्वमात्मान ११ देवीसहाय स्वाहेश देवी सा परमा दिव्या २६ देवेन हरिणा जुष्टा ५. १२७ देवै पुरुषरूपेण देवेरभिष्टुता शश्वत् देवो नारायणो नाम ५ देवो वामनदेहस्तु ४२ देव्या ययादिक दृष्ट १२ देशमालक्रियाकारा १४ ४१ देशकालानवच्छिन देशकालान्वयो ज्ञातु देशात्यालात्तथा रूपात् ३ देशोऽप्याधारत क्लत १४ देहबन्धे च वान्छा चेत् ५५ देहमात्मतया बुद्धा २८ देहेन्द्रियमनोवृद्धि १३ देहेषु जीवभूता या दैत्यादिभ्यो जगद्ध्वस दैन्याञ्जलिपुटाद्याश्च देवाद्वा यदि वा मोहात् ५५ ४१ देवी सृप्रिमयी शक्ति १० दोपविभरिनाशाय दीगत्म्यं विषयाणा यत् ४३ द्युति सरस्वती मेधा ४५ ४. द्रयता शीतमावश्च १९ २७ हतं करदयनेर दन्दभूतानि वस्तुनि ४३ ५८ दय तदेशीकुतन वै दय विण्डतया योग्य १ २७ दापिंगा सहोग दानिशदिति भद्राणां ३४ ५५ दाद मधुना सर ४४ ४८ ८ " २५ ९ दादशान्तान्तराजीव ३. ४३ द्वादशान्ते विचिन्त्याथ ४० द्वादशावृत्तया कुर्यात् ३४ द्वादश्या सुरभिधूप द्वाभ्यामञ्जल्बिद्धाभ्या ३६ २. द्वाराग्रस्थ ततो ध्यायेत् ३८ दारेप्वस्त्र चतुर्दिक्षु द्वारोपरि स्थिता लक्ष्मी ३७ द्विजाग्र्यास्तर्पयित्वाथ ४२ द्वितीय मूलमन्त्रेण ३४ १२१ द्वितीय साख्यविज्ञान १५ २३ द्वितीययासनं दद्यात् ५० द्वितीयशक्तिसस्थेन ६२ द्वितीयस्त्ववरोहो य द्वितीयाया विधान मे द्विधा प्रवर्तते रूप ६ द्विधामृत समादाय ४५ ३८ द्विनेता दिभुजा श्वेता ३७ द्विपदा ब्राह्मण श्रेष्ठ ५. २२७ द्विप्रसार तु मुद्राणा द्विभुजे चारसर्वात ३८ दिभुज याम्यसेन दिभुत वेटित शश्वत् ॥ द्विभुजा मारयेटरमा ३० द्विभुगमसितापाङ्गीं ४२ दिभुग हेमरणांच धन्वी भुवनपालश्च धर्ताजितोऽमृताधार धर्म ज्ञान च वैराग्य ३६ ।। धर्मादिक्मधर्माद्य " ४२ . धर्मादिकान् यजेत्पश्चात् ३७ ६२ धर्मादिको गुणो यस्मात् ५ ३४ धर्मार्थकाममोक्षेषु धर्मेण सह संबध धर्म पाप क्षय नीत्वा ४३ धर्मों ज्ञानं च वैराग्यम् ५ धाता विधिविरिचिव ५ धात्रीपस्थिसहशा धामश्यस्य मुद्रपा धारणा पूर्वमुत्ता या धारणा दादशैवता ८ ४९ ४७ ४ ·लोकार्धानामनुक्रमणी २६७ अ. श्लो. U ८ ४७ ४० ४१ ४. ४० अ. श्लो. धारणाना चतुष्क यत् ३२ ४६ धारणापन्धमासाय धारणाभिनंवेदस्तम् धारणाधीरिय माया धारणाम श्रमं कृत्वा २८ घारयन्ती यतो मध्ये १३ धारयामि धरा भूत्वा धारयामि स्वरूपेण ५.१८७ धारया सावयवाही ६३ धारयेत् पोडशहत्या ३४ ९९ धारयेद्यो गले पकने ४८ घाराधरशरथ २५ धारासंतानरूपा मे ३५ थारासतानात्मा धार्यते भ्राम्यते चैव ३० पिया ध्येयमनालन्य १४ थियावच्छियते सर्व धियो नेतो यहि ती ४३ धीरा. मशान्तगम्भीरा: ३. धीसारा वारणी शचिः२. धूपित शल्यनिर्मुक्ते ६ धूमकेनुर्यया धूम ३ धून पयिन्दुसयुक्त १५ अ.हो. न तदति पृथिव्या या १५ न तदान्यप्रमेयत्व ३१ नताः स्म शिरसा पादी , न तावदेव माहात्म्यम् ५० २०६ न त्वेन हापयेवागम् ४. १०८ न निन्देन्मनसा याचा २८ नन्दगोपफुले जाता न प्राणायामत: प्लेस: ४४ ५५ न यहिनैव चान्तस्तत् ४ नमल परमं व्योम न मासते तथैवाई २२ न भ्रश्येत यथैवेषा नम: कमलवासिन्यै १५ नमः श्रीरसमामिन्ये २९ १ नमः संपूर्णपाहुण्य नमः सदोदिवानन्द नमः सरोदागसे १३ नमश्चकाप तस्यान्ते नमश्चन्द्रसहोदय १ नमश्च परतो योन्य नमस्तारततः पश्चात् ३३ २३ नमातिन्नत: पथात् ३३ ११ नमस्तुभ्यं जगनाये १५ नमस्ते कमलासे १ ८ ध्यायन्ननिशमेव हि ध्यायन्मा पद्मगर्मामा ४२ ध्यायन विज्ञानशब्दात्मा ४१ ध्यायन सदीजमावर्य ३० ध्यायिनः सरसिद्धीनाम् ३५ ध्यायीतातो हृदम्मोजात् ४९ १२. ध्यायेलिंसुस्वर्णाम ध्यायेत्संततनादेन २४ घ्यायेत्सात्मिक शक्ति ४. ध्यायेदालोररूपेग १७ ध्यायेतुमती शक्ति घ्यायदेवंविधं देव ध्यायेद्दीपशिमामा माम् ४३ ध्यायेम्पन्तमीशायं १ ध्येयाः किंशुक्रयामाः ४५ प्रियते स पुमान् प्रोक्त:१९ भियन्ते कालचक्रेण धिमन्ते च पडध्यानः ३. धुवश्च प्रणयोऽस्यादिः . भुगदयोऽपरे देवाः १७ भुगदयोअतारा ये भुगनरस्थिता माया १९ पजाय नम इत्येवं पजाच विविधाराराः " न कुर्याइजिनं नायाः ॥ न क्रोधनो न दुखमा २१ नवप्रतारातारा नधनागि यथा ब्यौगि ५. २.७ न च मया मिनिष्टुं " न चानन्यपिदे निर ५. २१ नचारि साधार नट, प्रसी पात् नया समीनि: ५ ५२ मस्पद ना तेन २९ नप्रीमो नौ ॥ १ ८ ८ १ " १ २८ " " १ ध्यातव्याः साधाट: १५ प्याला प्यानं तथा प्पे २८ प्पातप्पयारिमागम्या १ प्याला तम्मनमरारा २७ বােলা টিলা vs याचा पूर्णपदक मायामामी कुमार १६ ॥ मजतारा ११ मानामान्त १९ पानानंतर पुन्। १२१ पानापि ६१ १ १ नमम्ने चिदचिद्गं नमस्ते जगरासे नमम्ने एमजेप नमम्ने पनि नमो नमूने १५ नम्रो पारिलो नमन किन्तुमने नमोनु च । 1 . १ ४४ ६९ ·लक्ष्मीतन्त्रम् २६८ अश्लो नमस्तेऽस्तु हपीकेश ४४ न मेऽस्ति समव सोऽयम् ९ ५५ नमो देवादिदेव्यै ते नमो देव्यादिक सूक्त नमो निखिलनिर्माण नमो नित्यानवद्याय " " ४७ १ " नमो नित्यानवद्यायै " " १ ७१ ९ ४ १८ नमोऽन्तया भुपाद्यव ४१ नमोऽन्ते प्रणवश्चादी ३३ नमोऽन्तैरङ्गवलप्ति २४ नमो भगवते पूर्व २४ नयनोन्मीलनीय तत् ४९ न यमादिपरिवेश नर स मगवान् व्यापी ३३ नरस्य बुद्धिदौर्बल्यात् २८ नराकृतीनि शस्त्राणि ३८ नरादिताललक्ष्मान्ते नरो नारायण पन्था २५ नरो नारायणश्चैव ११ अ श्लो न शान्ता नोदिता नापि ४ २ १४ २० न स्थूलोन कृशो हस्व २१ न स्मरेत्कामिनीनिन्दा ४३ न हिंसयन्ति सस्कारा ५७ ६ न हीनाङ्गोऽतिरिक्ताङ्ग २१ नागान्वा तत आत्मीय ३८ ४७ नाच्यो देवपन्योऽस्य २९ नाडीमभ्य समायाता नाडीस्था मामनुस्मृत्य ५० नाड्य पटिरहोरान २४ नादस्य या पराकाष्ठा २४ नादात्परो य उमेष नादावसानगगनात् नादिके णादिके चैव ३२ ५० नादेन सह शक्ति सा १८ २३ नानाकारक्रियाकर्तृ १० नानाध्यजविचिनाने १. नानाभिशासमायुक्त २१ नानामन्यात्मना तेन ३० नानारूपैर्मदीयै सा १२ नानावर्णा तथा नाना ४४ नानाविधाश्चर्यमयी १५ नानाविधेषु मत्रेषु नानाविधो मन्त्रगण ५२ २० नानाविभवसस्थान नानाविमवसंस्थान ३२ नानाविशेषलक्ष्मीभि नानाविहगसंपूर्ण नानाशास्त्रदिषा चैव ५७ ४९ नानास्थाननुपरो जीवा ६ नानास्थानप्रयत्नोथै ४९ १३३ नाघो न बधिरो मूढ २१ नान्य प्रकायते किंचित् २८ ४८ नापघ्यायति यत्किचित् ४३ ४४ ७४ नामि समुद्धरेत्पश्चात् २४ नाभिकन्दस्थितेनेव नाभितश्चानिपर्यन्त ५४ २५ नाभिपद्मादृदम्मोजात् ४३ ४० नाभिमेद्रान्तरे ध्यायेत् ३६ २ नाभौ क्षीरार्णव ध्यायेत् ३८ नामी पृष्ठे करद्वन्दे नाभौ पृष्ठे तथा बाह्रो २४ २३ नाभौ सूर्ये दुमारूप २९ ४८ नाभ्यरादौ तु सूर्यादीन् ३० ११ नाभ्यरान्तस्थसूत्रस्थ नाम कर्म च मे मात नाममावदयोपेता नामानुरूप कर्म स्यात् ४ नामावली यतो ह्यस्या ५.१०० नाम्ना सीतेति विख्याता नायिका सर्वशत्तीना नारद ब्रह्मसकाश नारायण पर ब्रह्म नारायण परो देव ६ नारायण समविता नारायणमयं पूर्व २४ नारायणस्य वा साक्षात् ४२ नारायणात्समुद्यत्या ६९ नारायणार्षमव्यक्त नारायणावतारो य नारायणाश्रयाया मे नारायणी परा सूक्ष्मा नारायणीस्तुतिर्नाम १५ नारायणी हरिप्रीति नारायणे प्रतिष्ठाय नारायणो यदा साह १७ नारी संस्मरेदेतान् ३० नाईन्ति शरणस्यस्य १७ नाल तस्यासदूपे तु . २४ १ ४४ ३१ २० Y " " ४२ ४७ ५५ २७ नलिनीध्वजहस्त च नवदूर्गाकुरदयाम नयीवनलावण्या नगारो ह्यय मन ४२ ४४ ८ " " ७ ४ ९ " ५. १७५ ४७ " " ११ २१ नराम्युन विधायादी १ नराम्रपत्रमही न बिना देवदेवेन " मग्निा पूनया चाल्या ४. ४. ८ ·२६९ लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. ८ अ. श्लो. नित्योदिता सदानन्दा १६ ९ १ " १ ४८ नालसूत्रमिवान्तःस्थं ४९ १३९ नालादयोऽनिरुद्धाख्य ४३ नायासुदेवमक्ताय ५०.३५ २७ नाव्रतस्नायिनां तद्वत् ५५ नाव्रतस्नायिने देय नाशो जरायुजादीनां १२ नासाध्यं किंचिदस्तीह २४ नासान्तरे च हन्मन्त्रं ३५ ६८ नासावंशप्रदेशस्था ३४ नासिराने च जिह्वाग्रे ४३ २ नासी पुरुषकारेण १३ नास्तिमानां समीपे तु ५७ नास्तिकानामसाधूना ३३ ११४ नास्तिक्यात्प्रच्युतः ६ नि.सक्तासक्तमद्धतम् १५ २८ नि.स्वाध्यायवपट्कारे निक्षिपेत्पर्वताने वा निक्षिप्य गोत्रजस्यान्तः ४९ निक्षेपापरपर्यायः निग्रहेऽनुग्रहे यापि निजसंविद्रसेनैव नित्यं प्रेरयितारं च नित्यं योगपरो भूत्वा नित्यजुष्टा तु मा माहुः ५० १५५ नित्यनिदोपनि.सीम ३ १ नित्यमात्मगुणोपेतः नित्यमाप्यायते मन्त्रः नित्ययागो ममतावान् ४. नित्यानि पञ्च कृत्यानि ५१ २ नित्या यद्यपिता दिव्या: २५ नित्या संपूर्णपाइगुप्या ३६ नित्या सरस्वती भूत्वा ५. १९८ नित्येन विष्णुना पुष्टा ५. १५४ नित्योदितचिदानन्दा ५. १९ ४ निदानं तपसामाचं ५ निदानशा भिषक्कल्पा २८ निद्रा कृष्णा चैकवीरा ४ निधाय दक्षिणे हस्ते ४६ २७ निधाय सुचि संपूर्य निधीशी मावनीयौ तौ ३७ ५३ निधीशी शङ्खपद्माख्यौ ३७ ५२ निवास्त्रिविधैर्बन्धैः १३ निबर्हणाय दैत्यादेः निमीलितक्रियाकारा ३१ निमृज्य तारया पश्चात् ४० निमेषस्तस्य यो नाम २ २२ निमेपोन्मेपयोर्मध्ये ३८ नियच्छामि तथा कालैः ५० २०२ नियतिस्तु महाविद्या १३ नियमो नाम तवृत्तिः १५ ३४ निरञ्जना परा सेयं ३२ निरञ्जनौ निरामासी २४ निरनिष्टोऽनपद्यश्च निरम्मोदाम्बरामासः २ निरवद्या स्वतन्नाई ३६ निरस्तनिरिखलावद्या निरस्तरजसा ध्वस्त ४३ निरामियस्य शुद्धस्य ४.११. नियरम्मो निराधीश्च निरालम्ब मनः कृत्वा ४३ निरालोकमिमं लोके निरीक्षमाणा वदनं ६ निरीक्ष्य लक्ष्मीनेत्राम्या.. निमेषे निल्मे नियमाधिः स्वतन्त्राच ५. २१८ निरप्पे निपुणैर्यत्र ४६ अ. श्लो. निर्गतं तु स्मरेदेव निर्गुणान्तविधा ध्याता ३५ २९ निर्गुणापि गुणानेतान् ३ निर्घोषा घोषवत्यश्व ५० १६५ निर्णिक्तपाप्मनः ४१ १२ निर्णीतवेदतन्त्राय निर्णीतिरिति तालुभ्रू ४३ निर्गुदत्यखिलां मायाम् ५० २२४ निर्गुदत्यान्तराः सर्वाः ३५ २ निर्दोषो निरधिष्ठेयः निर्बीजानामादि जीव: २१ १८ निर्मलाकाशकल्पा १ निर्माप्य शास्त्रतः ६८ निर्माय मा विभोरङ्क ४९ निर्माय सकलं मावं निर्मितं भगवद्रूपम् निर्वहन्ती जगत्कृत्यम् २१ निर्वापयेत्ततो दग्धं निर्विषीकरणं ध्यातः ३१ १९ निर्व्यापारं सदानन्दं ८ निलीनचित्ररूपा या निवर्तमानि पुरतः ३. निरर्तका ममेच्छात: निवर्ततेऽध्यमागेन १३ निविष्टा अनिलाद्याः निवृत्तकामधर्मासु ४५ ११३ निवृत्तविषयेच्छस्य ३२ निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च ४ ६ ७ ५० २४ ८७ " ४८ " " निशितारं वल्र्प निश्रेणी पञ्चपर्व निश्वासेन समं विद्यात् २४ . निषेधविधिशास्त्रेभ्यः निष्यम्पयोपान्दात्म १९५६ निष्कम्पा दोरलेरोन ५८ ८.

·२७० लक्ष्मीतन्त्रम् . १४ २८ पञ्चाक्षरो ह्ययं मन्त्रः ५.१५ पञ्चात्मना सुपर्णेन पञ्चात्मा वर्णपिण्डोऽयं ३३ १९ पञ्चाध्वकोशमुक्तस्य २. पञ्चाशदादिभेदेन पञ्चाशद्धा पुनश्चैव पञ्चैते व्यापा मन्त्राः २४ पटलाद्या अवच्छेदाः १८ पध्यते त्रितयं विप्रेः पतन्तं संस्मरेन्मूर्ति पतिताया तु पूर्णायाम् ४० १४ ५ VY ८ अ. श्लो. निष्कलं मध्यमाध्य तु ३७ ३० निस्तरङ्गः संदेवासी निसरङ्गमहानन्द २२ निस्तरङ्गामृताम्मोधि २ निस्तरङ्गोदयोऽनन्तः १८ निहिता सर्वभूतेषु नीत्वैवं प्रथम याम नीलकौशेयरसना नीलजीमूतसंग नीलनीरदवामा: नीलनीरदवर्णाश्च नीलायेवं पिदन्पीत नीले पीते सुग्वे दु:खे १४ नीलोत्पलामतुल्येन ४८ नृपाणामेतदाश्चय ४१ नृसिंहश्वामिस्पश्च २५ २६ नेत्रस्य पुरतो देवं ३८ नेनाम्या वोपडिसेवं ३३ नेदमल्पात्मना शक्यम् ४३ नेमिक्षेत्रे महालक्ष्मी ३. नेर विचिदसायं हि ३. नेर कुर्यादपच्छेद नेर देय गमवाय नैवेते मारता देवाः नेवा यासयो मेदः २३ न्यमोषशायी मगरान् " २३ ४८ ८ " U २. or ४९ अ.लो. न्यस्यैवं पौख्यं सूक्तं ४९ न्यासं कृत्वा यथान्यायं ४६ न्यासोपायं पद्मयाग न्यूनाश्चरस्य मन्त्रस्य २४ पसार: पद्मनामश्च २५ २१ पङ्कजे करयोन्यस्य पङ्कजेप्वेषु मा देवि ४ प रहकरा लक्ष्मी पञ्चकालरतो नित्यं पञ्चकत्यारी शक्तिः पञ्चक ब्रह्मणा बूटे पञ्चगव्येन पूताश्च पञ्चगव्येन संसिक्त २३ पञ्चचत्वारिंशदर्ण: ३३ १.७ पञ्चपञ्चाशतं कुर्यात् ३० पञ्च पाणि तस्यास्तु १२ २. पञ्चविन्दुफियालामात् ३१ पञ्चविन्दुस्तदा देवी पञ्चभिवा चतुर्मियों पञ्चमी कामसूर्विद्या २६ पञ्चम्यनुग्रहाख्या मे १२ पञ्चम्या च प्रपद्यत ३६ १२२ पञ्चम्या तु प्रपोत ३२ पश्चयनस्य वृत्तस्य १ पञ्चरानार्थविन्मीनी पञ्चरण चतुरंण २ पवरण महापिण्ड पवता यान्तां पवम्वन्येषु कोरो पवारो मयं मन्त्रः १ ९ ४८ ७ ५.१४८ ६ ६ ४४ पतिव्रतादर्शनं वा ४२ पतिनताना परमा पतित्रता हि या देव्य: ५५ ३० पतेदधस्ताच्छलस्तु पत्युः श्रुतवती तास्ताः पनपुष्पफ्लोपेतं पनेषु गोगपनानाम् पोप्यङ्गानि चालिख्य ४९ पदं तद्वैष्णवं दिव्यं पदं निशितघोणाय २८ पदमन्नमिदानी पदमन्यश्चतुर्थोऽयं पदमन्त्रस्वरूपच पदमन्नास्त्रयोऽस्य स्यु २४ पदमूर्तेतारिकायाः पदाध्यनश्च वैराग्य पदायरचितारान्त पार्या लिद्गदेहस्साः १२ ४१ पद्य: समुद्रता खस्या: १४४५ पः परमुन प्यायेत् 16 पन पयोद्भवान्द पद्म या पनि पारि १९ १ पसकोग्यागः " २. ४१ ४ न्यसे मागादि योमान्तं ३. न्यसेन्सम्यगुरागानि न्यमेद्वारचनुपाने १८ न्यमेन्मयाध्यातिन्यः 1. न्यमानमा मद्राभि " ग्यमानी निर्मगनिष्टत् १५ नरमानो निम्धिी २५ न्याय मिमीन ५४ ८. २३ " " ६८ " " . १८ " .

·अ. सो. श्लोकार्घानामनुक्रमणी अ. ग्लो. पयसा तावता तुल्य ४२ ५६ पयसो मधुनो दमः पयोयावकमैशाणा २४ पयोयावविष्याणाम् ४२ २१ परं परं विन्दुयुतं परं प्रणवबीजाभ्या ५ ३३ ८ " ८ ८४ " ८ ४ परं ब्रह्म ततः शान्तं २६ परं ब्रह्म परं धाम २२ २४ १ ४. " १ " पद्मगर्मनिमा कान्ताम् ३६ १२५ पद्मगोपमा पद्मा २८ पद्मगर्मोपमा कान्त्या पद्मगोपमासरा ३८ ३४ पद्मगौरमतीमाशं १४ पद्मनामादिनामानः पद्मनामावतारेषु १८ पद्मनामो ध्रुवोऽनन्तः ११ ३७ पद्मनामोऽनलारूढः पद्मपुंस्त्रीसमालम्बात् पद्ममालाधरा पीत २७ पद्मवर्णेतिमा स्तुत्वा ५. ११४ पद्मसंधिस्थरण पद्मस्थे पद्मनिलये २३ ३२ पद्मारारं विचिन्त्येतत् ४३ पद्मागरेण वा मन्त्री २३ ११ पद्मागरेश्च वर्णेमें पद्माद समुत्पन्ना ४१ पद्माना मालया व्याता ५.१८६ पद्मान्तराणामष्टानाम् ३७ १८ पभाय यहिजाया च पद्मामण्डलाश्चर पद्मासनामम्बुजाची २७ पासनेनोरिष्ट १४ पभासनोपरिट च ૧૮ ૧૪ " ११ ७ ५. २२३ २६ परं स्वस्त्ययनं शक परयाहुचतुप्केग परयोघेति ता एताः परमं यदहंताख्य अ. श्लो. परश्वधेन चक्रेण परसूक्ष्मपदस्थे तु परस्परं तु दूरस्थी परस्परं निरीश्याथ ४९१२६ परस्पराङ्गमावं च २५ ३१ परस्मिन् देवदेवे वा १५ परस्य स्वस्य वायं हि ४२ परस्या पौर्णमास्या तु ४२ परा प्रकृतिमादाय परा मदीयरर्णस्य पराङ्मुसं लम्बमानं परातीते गुरुः स्थिला ४९ १११ परात्परदयं चैव परात्मना परं ज्योतिः ३६ ४६ परादिरिमान्ताना ३२ परायचीरसानेऽस्मिन् २ परानपेक्षसामध्ये परापरदशामध्ये १९ १५ परा वोघेति ता एताः ॥ पराभिमासामर्थ्य २ पराभ्या धूपदीपी तु २८ पराया इति ते मोक्ता ३२ परा या मे तनु. शा ३२ १५ परावरस्वरूपन्यात् परिच्युतम्लः स्नातः परिजाप्य धनु: सर्ग ४८ २३ परिजप्य सदर्स तु परिगामविशेषत्वात् ५. १२८ परितो भ्रामरेदेवं " १७ परितो भ्रामोद परित्यत्तरिमगेन परिदध्यापरिधिमिः परिभ्रमति या न परिवारान्दिता माया परिवारान् स्मरेत्यगन् ११. २२ ८ " ur ४ " " परमः पुरुपायों यः परमगुरवे नमः परमा तारिका शक्ति २५ ४५ परमात्मात्मवच्च यत् ३४१०४ परमात्मादिकेने ५ परमात्मानमादाय परमात्मानलरोदामान् २३ परमामा परं यस्य २ १ परमामृतसरिया परमे मोक्तम्से सा २४ परमेश्वरभूता सा ૨૮ परमेटिनेप्य च नम. २३ परव्यूतादिमेदेन परव्यूादिममेद १ १ पद्मासनोरविष्टं यत् पद्मासनोविटाभ पद्मिनी पानामत्य पपिनोवैमा सर दचिन्या पमनामन्य पद्मन्यसेदेयं पघानं मिनोनीति पन्या नान्योपनि १ ४. " " ·२७२ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो. ४. ६ ४९ ४९ १ पितॄन् यजेत्क्रमेणैव पीठब्रह्मशिले त्वेवं पीडयेत्पादपं मन्त्री पीतकौशेयवसनम् पीतवस्त्रं चतुर्दष्ट्र पीताम्बर चतुर्बाहुँ पीताम्बरधरं दिव्यं पीताम्बरधराः सर्वा. ४० अ. श्लो. परे च परमेशे च परेणानन्दरूपेण परैः परिभवे प्राप्ते ५३ परोक्षः शास्त्रजन्योऽसौ १६ परोक्षमपरोक्षं च २ परोद्यमस्वरूपं तत् ४३ पर्यनिकरणं काय पर्वतारस्थितो मन्न पर्वताने नदीतीरे पवित्रं सोदयव्यापि पविनः सानल: सोर्जः ३३ ५९ पवित्रपाणिरादाय ३४ १११ पविनमनलारूढं ८. ४ ४. ३१ ४७ ५ " " पाद्यं देयं चतुर्थ्या तु ३६ १०१ पाद्याम्बु पादुके स्नान ३९ पाराशर्यः सुतं चापि पारिजाते हयश्रेष्ठे पार्वती श्रावयामास पालयामि गुरुभूत्वा पालाश धारयेद्दण्डं २४ पालाश वा वनं सम्यक् २४ पावनः सर्वभूताना ३८ पाशसूत्रमथाधाय ४१ ४१ पाशाङ्कुशधरा देवी २३ पाशाङ्कुशधरा देवी २० पाशाङ्कुशधरो वाथ पाशाय नम इत्येवं ३३ ९४ पाशौ द्वौ प्रतिमुच्याथ ३७ पिङ्गलास्मि स्वया मासा ५० १९३ पिङ्गाक्षं पिङ्गकेशाढथं ३१ पिनाय चाप्यदा पूर्व ५. १९३ पिण्डभूतात्रयो वर्णाः ३५ ५३ पिण्डिताया इवास्याश्च ४४ पिण्डीकृत्य चतुष्क तु ३३ पिण्डीकृत्य तत: संज्ञश ३३ ३३ ९३ ४८ ४० ७ १४ पशूना रूपमित्येवं १४ ४ ८ ४. पीताम्बर महोदार पीताम्बरमुदाराङ्ग पीत्वा तु सात्त्विक पानं ४८ " पीन लम्बोदरं स्थूलम् ३७ ६८ पुंप्रधानेश्वरान्नित्यं पुण्डरीकोऽनलारूढः पुत्रदं पुत्रकामाना ५२ पुत्र सिद्धास्मि ते ब्रूहि ४६ पुनः स्ववर्णमप्राप्य २५ पुनर्दीक्ष्यविमेदेन पुनर्दादशधा चैव पुनर्मुञ्चति मेधेषु २९ ३२ पुनर्विमववेाया पुनर्विसृष्टियोगाय २६ ३४ पुनईदादिषट्केन पुनश्च गुरुमूर्तिस्था ३ पुनश्च स्थापयेत्स्वस्य १७ पुनश्चाप्यतिरीद्रेण पुनस्ते न निवर्तन्ते पुमास धारयन्त्यैताः १५ पुमाम विन्दुरुप तम् ७ २८ पुमानायो मदुन्मेपः । पुरः स्थितो यथा मार: ४ ३१ पुरमागरम्पूर्ण पुरचरणमेदशः पुरसादईणं पायें " पवित्राभ्या त्रिस्त्यूय पशवोऽय मृगाश्चैव ५.१७२ पश्चात्सनाम निर्दिश्य ३६ पश्चादादी च हस्ताभ्या ४६ पश्चिमद्वारमध्ये तु ३८ ४९ पश्यञ्ष्यस्पृशन् ४. ११४ पश्यन्ति पशवो जीवा: ५. १७. पश्यन्ती नाभिपमाख्या ४३ पश्यन्ती नाम सावस्था २५ पश्यन्तो दिशमीचाना ३८ पश्यन्त्यादिक्रमेणे पाक इत्युदिता. पूर्षे १९ पाणिग्रहणकं कुर्यात् ४. ४५ पा तारिफयापूर्य पात्रं पुरः प्रतिष्ठाप्य पादपाणि चाहता १९ पादपीठमपाय च पादयोम्मारिसा रा १५ ७१ पादिको मोयन भेष पादेन्द्रियस्य गन्तव्य " " " " पिण्डो निवर्तकादीना . ४३ पिण्डोऽयं शानद: पश्चात् ३३ १०१ पिण्डोऽयं तारक. पूर्व ३. पिण्डोऽयं सतत्वाना २४ पितामहेन देवाय १ पितामहे मुरे: साध २० पितृदेवमनुष्याणा स्तृिम्योऽय नमः सोऽयं ५ पिनुद्दिश्य ये मत ४. २८ ·२७३ अ.लो. पुरस्ताद्दर्शितस्तस्याः ॥ पुरस्तासात तुभ्यं पुराश्त्या पुराकल्पः ५७ ३ पुरा दुर्वासस: शापात् । पुरा ध्यात्वा हपीकेशं ३६ पुरा मलयशैलस्थाः पुराष्टादशभिर्मोगैः पुण्यं पुण्डरीकाक्षं श्लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. पूजयेच ततो मक्त्या ४८ पूजयदयपुष्पायैः पूजितस्तेजसा राशिः पूजिता पुरुहूतेन ५७ २८ पूजितैर्मन्त्रितैः शुद्धः १९ ८३ पूताम्बुपूर्ण गन्धसर ३७ २६ पूरकेग सुरेशान ३६ १२३ पूरणेनोपसंहृत्य पूरयित्वाम्ममा कुम्भं ४६ पूरयेन्मधुसपियों पूर्णचन्द्रनिमा ध्यात्वा ४२ पूर्णचन्द्रोपमा वामे १ ४८ " २८ ४९ ४४ १७ ८ " " १. पूर्णमामरणेः शुभैः पूर्णपाइगुण्यरूपत्वात् पूर्णस्तिमितपाइगुण्य अ. लो. पूर्वधारभुवि न्यस्येत् ३० पूर्वपश्चिमयोर्नक्तं पूर्षमावाहयामीति ४९१४२ पूर्ववदारयेद्यन्त्रं पूर्ववद्रूपतो ध्येया ४९ पूर्वस्मिन प्रतिमुच्यैकं ३५ पूर्वादिदिग्गता शैयाः ३६ १५ पूर्वाध्ययमादाय २२ पूर्वाभ्यां धारणालक्ष्मी: ४४ पूर्वाभ्या पुरुयश्रीस्तु पूर्वाभ्या प्रकृतिश्रीस्तु ४ पूर्वे त्रय उपायास्ते पूर्वे दले वासुदेवं ११ पूर्वोक्तं मण्डलं कृत्वा १ पूर्वोक्तकमयोगेन पूर्वोक्तगतिमार्गेण ५४ २५ पूर्वोक्तध्यानसंयुक्तः पूर्वोक्तमार्गेण ततः पृथक् चरममागस्था पृयक् पूर्वे स्थितं मागे ३.३८ पृथग्जनै लक्ष्यामि १४ ३७ पृयग्भूतायाभूता पृथग्वर्णात्मना याति पृथग्विनिर्मिते तेच पृथिवीं रनसंपूर्णो पृथिवी संस्थिता सेयं ३१ पृथिव्यादिपुमन्ता ये पृथिव्यादिप्रकृत्यन्त ३४ ४ ६ १ ६ १५ ३ ४९ " पुरुषश्रीरियं ज्ञेया पुरुषस्य हरेः सूक्त पुरुषाकृतयः सर्वे पुष्पाकृतयश्चेमे १ पुष्पाधाः पृथिव्यन्ताः १९ पुरुपेश्वरयोगेन २८ पुरुषोऽनाभियुत्तो वा ४५ ११२ पुष्पो मोतृकूटस्थः पुरुषो हीश्वरात्तत्त्वात् ॥ पुलिनं रमणीयं या ३४ १३१ पुष्करं च नयाम्येका ५. १८९ पुष्करादिषु तीर्थेषु पुण्यपत्रपलाम्मासि १२ पुष्पपत्रसमाकीर्णे १७ पुष्पमध्य तथा दीप पुष्पमेकमयादाय ४१ ४२ पुष्पाञ्जलि. पददन्दे ३९ २२ पुष्पाञ्जलिभृतश्चैव पुष्पाञ्जलिमुपादाय पुष्पाय॑धूपदेपेस्तु पुष्पायरनदानान्तः ८५ पुष्यत्येतत्सहस्रारं ६२ पुण्यत्येष सदा जीवः ॥ पूजयित्वाथ पुष्पायेः ९ पूजयित्वायपुष्पायैः ४. पूजयित्वा विसृन्येतान् .. " १४ २० ८ ३४ ३ पूर्णस्तिमितपाइगुण्ये २६ ३८ पूर्णाहतासमावेशात् ५१ पूर्णाहतासमुद्रतः पूर्णाहंतास्मि तस्यैका १० पूर्णाहना हरेराद्या पूर्णाहुति घृतेनैव पूर्णाहुति ततो दद्यात् ४१ पूर्णाहुत्यवसाने च पूर्णाहुत्याय शिष्यस्य १ पूर्ण वर्षयते घीराः पूर्व कर्तृत्वसन्यास पूर्व ते कथिता सूक्तिः २२ पूर्व प्रणवमादाय पूर्व यः शंकरः मोकः पूर्व पोटापत्राज पूर्व स्नात्वा मृदाम्मोभिः ४ पूर्वप्रयानुरूपेण २१ ३ १४ " ३ ४५ ५२ पृथिव्यादिप्रकृत्यन्ता: ५५ १२ पृथिव्यादिमहाभूत पृथिव्यादीनि सर्वाणि ४१.१ पृथिव्याधा रियप्रान्ता: १९ पृथिव्यापस्त्रया तेजः २ 35 ·२७४ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. लो. २९ प्रणवादिनमोऽन्तश्च प्रणवादिनमोऽन्तोऽय ३३ ५ " " " ४८ ४४ प्रणवादिस्त्वयं मन्त्रः 11 प्रणवाद्याः पुरा मन्त्राः ३६ ७५ प्रणवाद्या नमोऽन्ताश्च ४५ ॥ प्रणवाद्यैर्नमोऽन्तैश्च ३४ ११५ प्रणवाद्यैर्नमोऽन्तस्तै. २३ १५ प्रणवाद्यो मनुः सोऽय १३ ५१ प्रणवान्ते विरासशं ३३ २६ " ९ पृथुदंष्टं गृध्रवक्तं पृष्टश्च ब्रह्मणा तस्मै पृष्ठलग्नौ करौ कृत्वा पोपं क्रोमि सर्वेषा ५. १८८ पोपमा. सोमरूपाया २५ पौरश्वरणिको मार्ग पौरश्चरणि योग पौरुषे चक्ररूप तु २३ १२ पौप्पे वा प्रस्तरे वास्त्रे ३. प्रकर्तुं शक्यते काले २ प्राणोनयन् प्राणान् ३१ प्रसारमक्षमालायाः प्रकाराः पौरुया ये ये प्रकाराबवस्तस्य प्रकारोऽयं ममोद्यत्याः ५ प्रकाशपरता ध्याने प्रकाशकादिकं रूपं २ प्राशयति भत्ताना प्रराशयन्ती सर्वार्थान् ५० १३० प्रमाद्यानन्दयोरन्त. ४५१.. मराशानन्दरूपाई प्रमशानन्दसाराह २० प्रणवान्ते समुद्धृत्य ४० १ ४ ८ अ. श्लो. प्रकृतेश्च परे व्योनि प्रकृत्यन्तस्य पृथ्व्यादेः ३५ २ प्रकृत्यन्वयिनामेवं प्रकृत्यन्वयिनो मन्नाः १८ १८ प्रकृत्यादिविशेषान्त ५० १०८ २३ प्रकृत्यादिविशेषान्त. १२ प्रकृष्टसत्त्वसंभूतः प्रकृष्यमाणा भासा मे ५. ११७ प्रक्रीडयन्ति पुरुष २४ प्रक्रीडयन्ति मन्त्रास्ते २२ २८ प्रक्षाल्य शिरसा मूर्ध्नि ४९ प्रक्षिपेद्गगने तदै २९ प्रक्षिप्यानामिकायुग्मं ३४ ८९ प्रचण्डकिरणबातेः प्रचण्डाना मनुष्याणा १८ प्रचण्डाय नमो मन्त्र. ३३ प्रच्यवन्ती ततो रूपात् प्रजप्य बदरं सम्यक ४९ ३१ प्रजप्यामलकं बिल्व प्रज्ञाधारो ह्यहं शक २६ ३१ प्रणत्या भगवान् पश्चात् ३६ प्रणम्य स्वागत पृष्ट्वा प्रणवं च नमश्चैव मणवनितय व्यापि प्रणयनितयस्यान्ते ४७ १ . ४४ ५५ ४७ . १ 6 १८ १८ २४ , ४४ प्रणामपूर्वकं पश्चात् प्रणाममथवाष्टाङ्गं प्रणिपत्य हरि भक्त्या ४८ ११ प्रणिपातपुरस्कारम् प्रणीता तारयापूर्य प्रणीताप्रोक्षणीपात्रे प्रणीतामुपसंहृत्य प्रतापी जयभद्रश्च प्रतिक्षित तथा चेयं प्रतितिष्ठति सा दिव्ये २४ प्रतिपत्तिविशेषाश्च ५१ प्रतिपत्तिश्च सक्ला २८ प्रतिपत्तिस्तु कर्तव्या प्रतिविम्बमिवैतस्मिन् १८ प्रतिमजनमेवं तु मतिमुच्य क्रमात्पाशौ ३० प्रतिष्ठाप्य विधानेन प्रतिष्ठिताया सर्वत्र प्रतिष्ठेयमिति प्रोता प्रतिसंध्य निमजलि प्रतिसंहत्य या सर्व प्रतिस्वमपि या कुर्यात् . मतीच्ययाम्पयोरे प्रतीच्या पैर सामान ४१ पुष्प " " प्राशेनात्मनो घर ६ प्रमाशो नाम तदृत्ति ३२ प्रकृति वर्चयेत्तन १८ महर्ति चैर ५.१८७ प्राति पुरुष नीया प्राति. पुष्पधेर प्रति, सनिगरका प्राधि प्रगतिव प्रातिविगुणा नित्यं प्रातिनिरिधा मोगा १५ " ४९ ४८ प्रणवद्वितयस्यान्ते प्रणवस्तारिरा चैत्र प्रणरस्तारिका प्राणाः ३१.७ प्रणयस्य नतेचैव प्रणयस्य शिया सुश्मा ५१ १३९ मगरादिनमोऽन्तेन ·२७५ स्लोकार्धानामनुक्रमणी अ. श्लो. . ४७ ८ १७ ८७ ४ ४४ ४४ ४९ अ. लो. प्रत्यक्ष चेत्यसंचार १४ २४ प्रत्यक्षतामिवापन्नः १६ प्रत्यक्षमीक्षते वस्तु १४ २३ प्रत्यगात्मपरामर्शि ३३ प्रत्यभिज्ञायते सेर प्रत्ययोचमहं देव प्रत्यस्तमितसंस्काराः ५७ ३ प्रत्यालीदस्थितं देखें प्रत्याहतेन्द्रियग्रामः १७ १२ प्रत्यूचं नियतो मन्त्री ५. प्रत्येक कोटिसंख्याभिः ३. प्रत्येकमुन्न १७ प्रयते हि यदा ब्रह्म ३२ मधर्म ताररूपेण २४ प्रयम धुरमादाय २४ प्रथम पञ्चगव्येन प्रथमस्तत्र सोच: ६ प्रथमाधारमारभ्य प्रथमा लोक्किी संख्या १५ २४ प्रथमे मध्यमेऽयान्ते ३४११७ प्रयमो जीर उद्दिष्टः २१ २१ प्रथमो य उपायसे ३४ प्रदत्तपुस्तक सम्यक ४१ प्रदद्याव्यापणा तु प्रदर्शनार्थमुक्तस्ते प्रदर्शयत्ततो मुद्राः प्रदात्री सर्वसामानाम् ५. २४ प्रदीतयेरमजदय ૧૮ प्रदेय तत्र दातच प्रदेया अमपाः प्रदेशिनीमनार्मा च प्रदेशिनीयुग चेर प्रदेस्निीयुगं तात् प्रदेसिदितोरम ४ अ. लो. प्रदेशिन्यादितो हस्त ६ प्रद्युम्न इति मामाहुः मधुम्नं पश्चिमे पने प्रद्युम्नं संस्मरेद्रक्तं प्रधुन. पञ्चमं बीजे २३ ३८ प्रद्युम्रः पाख्यया ज्ञेयः १९ प्रद्युम्नशक्तिं तदधः ४३ प्रद्युम्न सुमग श्रीमन् प्रद्युम्नाधादिदं विद्धि प्रद्युम्नारं तथा शक प्रधान ओदनारूढः ८६ प्रघानं सलिलीकृत्य ६ २१ प्रधानविन्दुनादान्ते २४ प्रधानभूमिरा गत्वा प्रधानश्रीरियं शेया प्रधानानलपीठस्था २८ प्रधानान्ते विसृष्टयन्ते २७ प्रधानो गोपनोपेतः ४५ मधिं कालपुमव्यक्त प्रधिपर्यन्तवर्णात्मा २९ मधिपूर्व स्थितं मागे मपत्तिं ता प्रयुञ्जीत २८ ११ प्रपत्तेश्च स्वरूपं ते प्रपद्यमानो मा नित्यं प्रपद्येत हपीरेदी अपनः शरणं शश्वत् २७ मपुलामधं च प्रोपररिसी 1८३२ १८ प्रपादुपसनाय प्रमाद्यो धर्मग प्रमूहि तोग प्रमूहि तमुपायं ममोर मी पूर्ण प्रमोश सिम्यन्तं ३ प्रमवन्ती मदाकारात् ४३ प्रमवाप्यययोगेन २० ។ ។ प्रम द्वादशान्तस्तु २० ममाव मन्चराजस्य प्रमावमग्विलं तस्य प्रमासा मुनिभिः प्रोचे ५० १२० प्रमाणनयसंयोध्यं प्रमातरि तयैवैतत् ६ ३८ प्रमाता चेतनः प्रोक्तः ६ प्रमातृररणजेये १९ प्रमातेति शिधा त्वेका ६ ३५ प्रयच्छन्ति परामृदि प्रयत्नीस्तशासाना ६५ प्रयत्नेनैव गोप्यं तत् ५. प्रयाति तत्प्रभूतत्वं २३ प्रयायादिजनस्थानं प्रयायान्मममि वे २५ प्रयोगः कर्मयोगश्च २८ प्रयोगा: सर्वमन्त्राणा २४ प्रयोजनमयान्यच २ मलपन रिमृजन् गृहन् ४. ११४ प्रत्ये त्यपियन्यनं प्ररतगनलास्तर प्रातरानि पुरतः प्रवर्तगानयोग प्रार्तमानया पूर्वम् प्रपतयामि कारण्यात् पर्नयामिशालागि प्रमिप्य म्वय दिव्या २३ प्रशिदाममागेंग ४९.१४ मरिच शिरिषदीश मानिनाम तदतिः प्रगनिगमोहन्याः ४९ ॥ मरामायकान्त . সপঘি বস্ । ४४ २८ ४. ३ प्रदीपथ प्रथूपम " ·२७६ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो. अ.को. प्रापणं तु चतुर्दश्या ३६ प्रापणं सेन्दुताम्बूलं ३६ ४९ प्रापणाचमनीयाद्याः प्रापणान्तं विधायान्ते ३० प्रापयाम्यात्मनात्मानं । प्रामुयाद्विमला कीर्ति ४७ ३५ प्रामुयान्महतीं कीर्ति २१ प्राग्मागे कमला देवी ३० ५२ प्राग्राजातरूत्थाना प्राग्वासना अविद्या च माच्याजकर्णिकामध्ये ३० प्राणं खर्वं तदानन्दं ३३ प्राणं धरेशमानन्द प्राणं वरुणमानन्दं ३३ प्राणं वैकुण्ठमानन्द प्राण सूक्ष्म तदानन्दं ३३ ८४ प्राणं सूर्य परात्मानं प्राणः प्रयत्न इत्युक्तः ३५ प्राणकालादिदेवेश्व ३१ प्राणमध्यवसाय च ८८ ४७ ८७ " " ४ ९ अ. श्लो. प्रशान्तपावकाकारम् प्रश्नमारोऽयमतुल: १८ प्रसन्नः कथयाम्यद्य प्रसन्नया धिया युक्तः प्रसन्नवदनं पद्म २९ प्रसन्नवदना शश्वत् ३६१२४ प्रसन्नवदना विष्णोः १ प्रसन्ना पद्मगर्मामां प्रसरन्ती प्रमा विद्यात् २३ प्रसरन्त्यास्तृतीयं मे ३ प्रसरो विमवो नाम प्रसवस्थितिसंहार प्रसवाप्रसवात्मानि प्रसादसुमुखा मन्त्राः २१ प्रसार्य चाग्रतो लमे प्रसार्य तर्जनीदन्द्र प्रसार्य वाममुत्तानम् प्रसिद्धा लोकपालास्ते ३० प्रति म कोशो मे ६ प्रसृतं सृष्टिमार्गेण प्रसृता अली: सर्वाः ३४ प्रसृती दो वरौ कृत्वा ३४ प्रस्फुरत्तारकाकारान् प्रहारोद्योगिमि. प्रीतः . ५४ महत्य परिधीन सर्वान् ४. प्राकृतस्त्यालीभिस्तु ३९ प्राकृतामाकृता मोगाः ५.१७५ मातैश्च पिना मोगे: ५.१.१ प्रागन्त मुसितं सूत्र मागादिक परेशम प्रागादीगनपर्यन्ते मागीशनदियोर्मप्ये प्रागेव पूजयेन्मन्त्री १३ प्रागेर रिमगंदर्ष मामागादिकमणेष ३ ७ ४. " ४४ ८७ प्राप्नुयान्महती पूजा प्राप्नोति परम धाम प्रामोति परमं ब्रह्म प्राप्नोति यत्परिशानात् २० प्राप्य तत्परमं तत्त्वं प्राप्य योगमयीं निद्रा ४१ प्राप्य स्थानं शुमं तत्र ३४ १३३ प्राप्यानुशा गणेशादेः १० प्रायश्चित्तं चरन् सम्यक् २७ प्रायश्चित्तमसङ्गे तु प्रायश्चित्तविधिश्चैव १८ प्रायश्चित्तात्मकः कश्चित् १७ प्रायश्चित्तिरिय सात्र १८९७ प्रायो यद्गुणकर्तव्य प्रारभेत जपं पश्चात् ८ मारमेताअसा शक प्रार्थयेतारिकासिद्धि ४२ मार्येवं प्रयतो मन्त्री प्रावृग्निशासमुदित मासादगमनं चैव प्रासूती तु चतुर्थी स्यात् ११ प्रिय हितं च सर्वेषा मियाजटिला सिदा प्रियाय मम विष्णोध १. प्रियेति स्वीकृतान् मियोऽसि न प्रियोऽसी 10 भीगने च प्रयुञ्जीत प्राणयन्तं श्रिया देवं ३२ प्राणयन्ती प्राणती च ४३ ४६ प्राणसंरम्मसंकल्पाः ३५ प्राणा एव प्रतायन्ते प्राणानलोपरिस्थं तु ३ ९ प्राणामाणमनोन्मेष २३ प्राणा भूतानि कर्माणि प्राणाश्चेति तदुद्दिष्ट प्राणेन प्राप्यमानश्च प्राणोष्माणौ यरी प्राणो हिरण्यगर्मश्च प्रात. संध्यामुपासीनम् १ प्रातरारभ्य शाल्यन प्रातिकूल्यं परित्यक्त १८ ५.२१४ माघुम्नं पञ्चम वीज २० ३८ मायुम्नी परमा शक्ति: २६ ११ माधान्येन रजस्त ४ ३४ प्रान्तलमं तु तत्कुयात् ४ ४५ प्रापणं च चतुर्दश्या ५. ४४ प्र " VY ७८ ९८ ·अ. लो. ८ ४ - ४८ ३ . " " " ८४ १ बहुधा योगमागास्ते ४ लोकार्थानामनुक्रमणी २७७ अ. लो. म. लो. बलाकिनी पुरः श्यामा ५५ प्रीता तस्य प्रकारोझं २४ २४ विन्दुरित्युच्यते सोऽत्र १० प्रीताहं त्वयि देवेश बलासपीडयेत्कुर्वन् बिन्दुसंस्वारसंपत्तिः प्रीताहममयं शक बलादिकं तु यत्पूर्व विमति सकलं विश्व विभ्रती धनमाला च बलादिपञ्चात्मानः २८ प्रीतिसंकल्पयोवाच्यम् ३६ १२ विभ्रती चास्साङ्गी यलिं दद्याच शाल्यन्न ४२ प्रीयतां मगरान् पश्चात् ३६ ९८ मेरणी च पियां मध्या ५. ८१ पहिः करणमन्या च विम्ब पूर्वशिरस्कं तु मेरयेद्यस्य पै दत्त्वा २४ बहिः क्षिपेत्ततो दद्यात् ३९ बिम्बमानमुपेताह प्रेरितास्ता:स्मरेच्छक्ती:३५ ५. बहिः शुद्धिर्मवेदेव ३४११. विम्याद्दक्षिणमागेंग २२ पहिरन्तः पदायें हि बीज पिण्डं च संशा च ३. प्रेर्यमाणाततस्तस्मात् पहिरत्रं च विन्यस्य ३४ १३४ बीज पिण्डं पदं संशा २९ ५५ प्रोत्तानं दक्षिणं पाणिं ३४ यहिारयुत कार्य ५२ प्रोद्यतो दक्षिणो याहुः ३४ यहिर्यागस्वरूप तु बीजं यदुस्वरं पारि २१ १२ प्रौदस्त्रीसहशी मुद्रा ३८ यहिवंद्यादिदेशस्य पीजं यीजरता जोगः २१ शवयामि जगदिश्व पहिष्करणस्पोऽन्यः बीजं सक्रियाणां तत् . २१ शायरियाभ्युपासीत २८ २२ योजविण्द्यात्मरा मन्त्राः २३ ३५ ५. २२१ वीजपिण्डादिरान् यहून् पर्पगणान् दिव्यान् । प्लुप्य मे दुरित सबै ५ फकार: पुलनयनः २५ २१ वहीमियां यथाशक्ति . पीजपिण्डादिसंयुक्ताः २२ 10 फट्यायन्तेन तु ततः ४८ याण कार्मुकमन्यस्मिन् १५ यीजस्य स्थान .. पन्त मूलमेवारत्रम् २४ ४९ पीजस्यैर मुरेशान २४ १६ पणासहसम्पूर्ण याद्यानमारपर्यन्तात् १९ वीनाद्यन्यतयन्त:स्याः २२ १८ परप्रसरसामर्य याहुदन्दे धारयन्त्यः योगाना चेर रिण्डाना २१ पलस्वाम्पस्वरूप याझं तु नीलपीतादि पीनानां दशके तम्मिन् ३५ पले पर पर धान्यः १ याचं दशरिघं शेय योपनि प्रगादीनि पवारो यामनो हवः याबद्रव्याश्रिता यस्मात् १४९ पीजमावे तु मन्त्रागा २१ पदपपासना चैर यायप्रक्रियया शश्वत् ११. योग्यटकं तु तारादि यसपमासने शिप्ये पालमाभ्यन्तरं चैव पोपटकेतु तर पदाअलि गिरोदेते यामान्त:करणस्थायाः २२ १५ योगेतु रवभूतानि २१ यसासरन्या पानान्तररिमागेन ४१ पीरि नमभान्ते पीपाचारपा तस्स ९ पानागपतिस्पर्य सुस्मेिन्द्रियगयो पपनी जीससस्स पातु मन्दस मता ४९ युमित्वे यी देशः माधुरीयोन्म र याप्रेन्द्रिय तनमा ११ २१ युविसंगमनः पीपमापुरोगी । पायोप्यागनाणन्ये १९ युधिमा पर तय ते भितुनादी रक्षामन्त १. मुदिरपानापम्प ४ १५ मुहिरप्पागापायां पन्य मोहरममा ४५ न्दुिरापारमोन युनिम्पिायन " ८८ . ७ ४४ ९ ३ १ ·२७८ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो. .. बुद्धिरध्यात्ममित्युत्ता युद्धीन्द्रियाणि पञ्चाः युद्धीन्द्रियाण्यधिष्ठाय युक्ष्यहंकारमनसा ४० ४ १ ७ - . २ १ ८ ९ YV " " ७ अ. लो. ग्रहाद्या मूर्तयस्तिस्रः ब्रह्मानन्दमयाम्मोज ब्रह्मानन्दमयी शक ब्रह्मानन्दमयैः सम्यक् ५५ ब्रह्मानन्दामृताम्मोधि ३५ ब्रह्मा प्रजापतिभ्यश्च ब्रह्मा वेदमयो जज्ञे ब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्यं २१ ब्राझी या प्राकृतीं वापि १९ भूहि मन्त्रमयं मार्ग १८ २ ब्रूहि मे तत्त्वतः पझे २ भक्तानामास्तिगाना च ३३ ११५ मक्तिश्रद्धावता नित्यम् मके पोडशधा क्षेत्रे १३ मवत्या बनन्ति निजया ५. मक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् मगवस्त्यच्छुतोऽस्माभिः । मगच्छतिभिः सम्यक् ४५ १४ मेगात्यरपिन्दस्थे १५ मगपसंयोगात् मगरन्देवदेवेश १७ ४. मगन्माययोद्भूता १२ मगन्सर्वधर्मश मगगनिति तत्त्वानि ६ मगनिति रिजेयः ३ भगवान्यामुदेवोऽस्मिन् ५० २३॥ भगिनीति प्रपन्ना सा ४२ मजते विविध मार्च मजन्ता श्रीपति शश्वत् १८ मजमाना तथा र मजेत गिरिधावे. ४९ मद्रवारी तथा मद्रा म्द्रपाली समाख्याना ४५ भद्रपीटे समारोय मरे मदति संगते १ अ. गो. मरणं यच्च कार्यस्य मरामि त्वपरं स्पं मरिष्यामि शुभैः शाकः ९३६ मल्लातको म्कारश्च २५ २२ मवस्तु वासुदेवोऽत्र भवतं नः सुमनसी ४९ १४ मवतस्तस्य देवस्य मवतो ब्रह्मणो योऽयं २६ .. मवदावाग्निदग्धाना ५० ५८ मवद्द्रायव्यवस्थानाः भवद्भावात्मक दिव्यं भवद्भावात्मकं ब्रह्म १८ भवद्भावात्मक रूप २ भवद्भावात्मकत्वेन भवद्भावात्मके तस्मिन् २६ मवद्भायोत्तरा कापि ८ १२ भाद्भावोत्तरा व्यूहाः ११ ५२ ४९ मवन्ति पूर्णसामर्थ्याः २५ ३३ मान्तु सर्वभूतानि २८ मवन्नारायणो देवः २ मवामि मन्त्ररूपा २४ मरेपानीयमिव च ४९ मवेयं कृतकृत्याह १ मवोपकरणा देवाः मवोपकरणाना ये २२ मोपकरणेश्चर्य ४९ माण्टाश्च पृष्ठत. पश्येत् । माति मावेऽप्यमावेऽपि १४ मानामि गता कान्तिः ५. मारतदत्स्वस्पाणि मावनातारतम्येन ४॥ युस्यादिसत्त्वपर्यन्त युझ्या विरचितास्तास्ता:३९ २५ बुध्येत देवदेवेश १७ बुभुत्सावान् यथा वृत्ती: १४ २३ बृहस्पतिरुपागम्य ३४ वोध एव स्वस्पं मे बोधः शब्दात्मनोदेति १९ बोधयन्ती च बोभी च ४३ ४२ बोधशक्त्यात्मना पूर्व ३४ ११२ बोधशब्दात्मकं तस्मात् ४९ १३५ बोधोन्मेष: स्मृत. शब्द:१८ २२ ब्रह्मचारी हरिप्याशी ब्रह्मणस्तु नयी पत्नी. ५ १३ ब्रह्मणस्त्ववरोहो यः ११ ब्रह्मणि श्रीनिवासाख्ये १६ ब्रह्मणे नम इत्येवं ब्रझदाराम्बुजन्मस्था ५ ग्रह नारायण मा यत् १५ वझरन्धाद्विनिकान्ता ३२ प्रारूपधरा चाई ५० ब्रह्मविष्णुमहेशना बाश्रीपूर्वदनाभ्या बझीपूरिंग एताः ३४ नमश्रीनाम मायेयं प्रम सर्पि:समुद्रीय प्रझम्याने विधायाप बम हरिगहल्याय १४ समाई जीरदेश महादोदरम्दाः प्रमादिदंचगन् या २१ मरदायी तदा तत्र ८ ४८ ८८ ४० ४४ ७ ४४ ७४ ४४ ४ . ४ " मारनीयं च तत्सम्या ३. १ ·श्लोकार्धानामनुक्रमणी २७९ अ. लो. Yo १६ ४२ १८ ” . २ भावनीयं च मद्रूपं ३८ २६ भावनीयमिदं शश्वत् भावयन्ननिशं शश्वत् ४३ भावयन्मन्त्रनायस्य भावयन् विधिवन्मन्त्री ३६ ११७ मावयित्वा ततो बिम्ब ४९ ८३ भावयेत्परमात्मानं ३८ ३ मावयेत्सघृतेनैव भावयेदक्षनाभ्यादि मावरूप: प्रमेयात्मा मावाना चिदचिद्रूप भाविको लैडिकी चेव १२ माविते गन्धधूपेन मावेन तत्त्वतो बुद्धवा ८२ मावे मावे शुभेज्यत्र ४३ २८ भावविना यथा मानु: १४ मावैश्चिद्रूपमप्येवं भावोत्तरा समा वापि १८ मायोत्तराः प्रकारास्ते १० भावोत्तरा क्वचित्सृष्टिः १२ मायया सह संभूय मापाश्च विविधास्तास्ता:१८ ४२ मित्वा यन्त्राण्यनेकानि ४८ मिद्यन्ते च पडध्यान .. भिन्नाऽभिन्ना च वर्तेऽहं १५ भीमे देवि प्रसीदेति भुक्तिदा मुक्तिदाश्चैव १८ भुवनाध्या स विज्ञेयः २२ भुवने यान्ति ये विष्णुम् ४३ भूत प्रकृतिजैनुक्तं १५ भूतलक्ष्म्याः करौ पूर्वी ४४ भूतशुद्धि विधायाय मूनश्रीरियमुद्दिष्टा ३३ भूतादेः शब्दतनमाने मोगाःसास्पर्शिकास्ते स्यु:३६ मोगाना प्रसवार्याय भोगापवर्गदा मन्त्राः मोगापवर्गदा ह्येते २२ भोगाय मवसंस्थाना २० १८ मोगेषु दीयमानेषु मोगैः शुद्धस्त्रिघोद्भूतः १६ भोगर्यजेत मा विष्णुं २८ २७ मोगो मोक्ता च तत्सर्वं १४ भोग्यं भोगोपकरणं ५१ मोग्यभोक्तस्वरूपाणि ४३ भोग्यभोगादिकं सर्व ३२ मोग्यभोगादिसिद्धयर्य १५ ४१ मोग्यशक्तिप्रमा एताः ५. १२० मोग्योपकरणस्थान ३ मोग्योपकरणस्थानः भौमान्तरिक्षदिव्याख्या: ५. १६२ भ्रामण्याद्यास्ततो ध्येया:४९ भ्रामरीति च मा लोराः ९ ४३ भूमध्ये चिन्तयेद्वासि भूमूर्धमध्यपद्माना मकारो मर्दनः कालः २५ मकुटं चिन्तयेद्विद्वान् २३ मकुटाद्या अलंकाराः मचातुरात्म्यनिचयः १० ९ अ. ग्लो. मूतानां श्रेयसे सवें मूतानामीश्वरा चास्मि ५० १५९ मूतानि दशसंख्यानि भूतान्याधारशकी तु भूतिदं मूर्तिकामाना भूतिमेव परामिच्छन् २७ ३८ भूतेषु मावयन्मैत्री ६ गते स्थिते च विज्ञेया ५१ भूत्वा लक्ष्मीमयः पश्चात् ३४ १०३ भूभागे लक्षणोपेते भूमिष्ठं क्षेत्रपालं तु मूमौ पो तथा देव्याः २. भूयः शक्र क्रियाशक्तेः २९ भूयश्च तारिकाया मे २७ मूयश्च शृणु पश्यामि २८ भूयसीं वहते भक्ति ५० २३६ भूयस्त्वं शृणु संक्षेप ३९ भूयो रहस्यमन्यच्च ३१ ६४ भूयोऽहं श्रोतुमिच्छामि १३ १८ भूषणानि विचित्राणि ११ भूषणास्त्रासनादीना भूपक्त्विा च वस्त्राद्यैः ४२ मूपयेन्मायया पिण्डम् २६ मूर्षितो दमदानाम्या भेदोऽधिकारिणा पुण्य " मोतारं प्रथम वर्ण मोक्तारं शब्दपूर्वाणा २४ मोक्तृ मोगामिका चेयं ३२ मोक्तृमोग्यसमष्टिस्तु भेलामोग्यादिकं सवै मोगमतर्यदिन्येऽहं मोगमोक्षप्रसिद्वय मोगयागक्रमेणार्य मोगस्थाने यथैकैक ३८ मोगाः शुमारा; रावत् ३६ २ ८ मश्चित्तो मगतप्राणः ४८ २४ " मचित्तो मन्मयो मूत्वा २४ मच्छक्तिलेशास्ते सर्वे ५. १७७ मच्छक्त्या निमिताः । मजता र चेत्याना १४ १७ मणि प्ररसयन्मे मणिपन्धौ तु संरौ मगीन सूतं तथा माललं. मण्डपे पेदिवायां या ४1 २८ ८ ·२८० लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो. ४० ८ अ. लो. मण्डलं पूर्ववत्कृत्वा ४८ मण्डलस्थस्य देवस्य मण्डलानि च काण्डानि १८ मण्डलान्तमुपानीय मण्डले पूजयित्वाथ ८२ मत्त एव महालक्ष्म्या: मत्त एवोद्गतानीह ५. १३१ मत्तः प्रक्रियते विश्व मत्तः प्रमवतो घेतो १६ २२ मत्तनुर्वनिता साक्षात् ४७ मत्तेमसिहसाणाम् मत्तो जज्ञे म इत्येचं मत्प्रवर्तितया नित्यं ३ १६ मत्प्रेरिताच्छन्दमानात् ५ ३९ मत्संकल्पवशेनेव मत्संकल्पसमुद्रिक्तैः १४ ३७ मत्सूक्ते तानि बीजानि ५२ मत्स्वाच्छन्द्यवशादेव १२ १८ मत्स्वाच्छन्द्यवशेनेय ३ २५ मनीयात्तारया सम्यक् ४. मनीव. स्मातिगम्भीरं ५. मय्यमानात्ततस्तस्मात् ३९ ७२ मदीय यत्तमोरूपं मदीयं सत्त्वरूपं यत् ५ मदीयक्रमसत्ताना मदीयत्वं समासाद्य ५२ २३ मदीयया यया शक्त्या १२ मदीयाः शक्तयो यास्ताः मदीयाः शक्तिलेशा ये ९ मदीयाश्चान्यदीयाश्च १८ मदीयेनाखिलं कर्म १६ मदयानामृतनिष्यन्द ४ मदीज कमलारूढ़ मद्त्तो मत्प्रियकरः २७ मद्भावमाविनी चैव मद्रूपं तदनुध्यायेत् ८२ मद्रूपनि:सृता ध्यायेत् ३८ मद्विवेकजुषामेवं मधुकैटमनाशे हि ९ मधुक्षीरघृतैः शक मधुजिन्मानसावासे ४३ १. मधुत्रितयसंयुक्तः १६ ४८ ४८ अ. लो. मध्यमा सा दशा तत्र १८ २६ मध्यमे प्रतिमुच्य द्वे ३० . मध्यमे मोक्तृकूटस्थ: २० २८ मध्ययोः शेषयोरमे मध्यस्थः पुरुषो नित्य. १६९ मध्यान्जकर्णिकामध्ये ३८ ३९ मध्या विवर्तमाना मध्ये कुर्याच करयोः ३४ ४८ मध्ये कौमारदाराणाम् ४२ ३० मध्ये तयोर्मकाराख्यः १९ ॥ मध्ये तु चिन्तयेत्तारं . मध्वन्तर्विषसंसृष्टं मनः क्षीरार्णवे ध्यायेत् ३६ २० मनः शून्यमयं मावं ४. ११७ मनःश्रोत्रतदर्थादि मनसः काम इत्येव मनसः काममित्येवं मनसा भावयेद्रूपं मनसा भावयेन्मुद्राः ३५ ४ मनसि स्पन्दमानेऽथ ९१८ मनस्तत्रैव संयोज्य मनस्तु सहकार्यस्मिन् मनीषी मनसा नित्यं मनीषी वैदिकाचार मनुजाना मुनीना च ४२ मनुजा बहुधात्मानः १४ मनुपुत्रस्तृतीयान्या मनुष्यैः पल्सित पाय १९ मनो बुदिरहंकारः मनोऽभिमान इत्येतत् ५२ मनोऽभिमान इत्यती ३५ मनोमतस्य देवस्य मनोरथानां सर्वे मनो रिकल्पयत्यय मन्त्र. पालामिामस्य ॥३॥ ४८ ४८ मधुपर्कमयीं पश्चात् मधुरायामई व्यक्ति ८ ४५ " मध्यतो मूलतः पृष्ठे ४८ ४८ मदंशः सूरुमस्मो यः मर्दाका इमा देव्यः २. मदन चामृतं चैव ४५ ४९ मदनो भुपनारूढः मदन्तः परमं ग्रह १० १४ मदाण्या विमेदेतत् ११ मदाणकारिणो यन मदाराधनकाम: सन् मदीयं घेत्यस्मत मदीय तपरस्तप मदीय मेदित कम मदीयं मिथुन पचत् मध्यदक्षिणदिक्पने मध्यपद्मपुराने ૧૮ मध्यम वमले कार्य मध्यमं गुणतत्याना २७ मध्यमं पर वश्यामि १५ मध्यमस्तु परस्याय मध्यमा वामहस्सादे मध्यमा वृत्तिमास्थाय १४ १२ मध्यमावलियुग्मच मध्यमानामिकाभ्यां च ४९ मध्यमानामिकायांतु ४५१७ मप्पमा पूर्वमेयोता V ८८ ·२८१ म. लो. २२ म. लो. मन्त्रः पञ्चदशाणोऽयं ३ मन्त्रः पोडशवर्णोऽयं ३ मन्त्रप्रसररूपेण मन्त्रमक्षादिकैबीज २९ ५२ मन्त्रमन्त्रेश्वरन्यासात् २ मन्त्रमस्या: प्रवक्ष्यामि ४५ २२ मन्नमातेति मा विद्धि ५२ मन्त्रमार्गमिदानी मे मया कृतं हि यत्कर्म मया जीवा: समीक्ष्यन्ते १३ मया तदेकीकरणं मया दत्ता विमाव्यना . मया पृष्टेन वक्तव्यम् १ मया विना न देवस्य ११ मया श्रुतानि तत्त्वानि मया समाहितेनैव मया सर्वेषु भूतेषु ४ मन्त्रमाहुः सुरेशान १२ . " ८ " लोकार्थानामनुक्रमणी अ. श्लो. मन्त्रान्ते मोगनिर्देशः ३६ ११ मन्त्रा मायामयादीनां ४५ मन्त्रा विभवदेवानां मन्त्री प्रयोजयेच्छश्वत् ४८ मन्त्रेण ते प्रतिष्ठाप्य मन्त्रेण तत्प्रतिष्ठाया मन्त्रेण सूयतेऽनेन मन्त्रणाकृष्य देहान्तः ३५ २३ १ मन्त्रेणानेन मा स्तुत्वा ५० १२६ मन्त्रेणार्धेन्दुसंकायं ३ मन्त्रेषु फतमो मन्त्रः मन्त्रोक्तदेवताया या मन्त्रोऽयमादिसिद्धाना ३३ मन्त्रौषमुगिरती च २८ मन्मन्त्रं परमात्मानं मन्मन्त्रमभ्यसेन्नित्य ५४ मन्मयीं संस्मरेन्माला मन्मयीकरणे बुद्धया मन्मयीहत्य तत्रैतानि ४३ मन्मयी त्रिविधा शक्तिः २८ १२ मन्मयीममृताकारा मन्मयैरर्चयेन्मन्त्रैः मन्वन्तराधिपश्चैव मम चित्तैवरूपायाः मम शानधनापात् मम तन्वाधिमे शत्ती मम दिच्या परा शक्तिः २७ मम प्रमावात्सोमायं मम रूपममी देवाः मम स्यूलपदस्थायाः ममाराय परामेयी ममाद्य पुरतो माति ममानन्दमयी शक्ति ३६ ३ मयि चेन्नैव विश्रान्तः १४ २९ मयि तुष्टिः समस्तानाम् ५. १९५ मयि प्रकाशते विश्वं २१ मयि मक्किं परा प्राप्य ३१ मयि लोकाः स्फुरन्त्येते १३ २२ मयि वा भित्तिभूताया ४५ ३२ मयि शक्ती लयं नीत्वा ३४ ११५ मयीव सर्वभूतेषु मयूरव्यजन शुभ्रं ४० ४७ ८ " मन्त्रमुच्चार्य निर्दिश्येत् ३६ १०९ मन्त्रमूर्तेऽथ स्वपद ३३११२ मन्त्ररूपमिदं विद्धि मन्त्ररूपमिदं शक १८ मन्त्रविचक्रमन्त्रेण ४९ मन्त्रथ केन संग्राह्यः मन्नसंस्कृतया सम्यक् ३९ ३३ मन्त्र सिद्धेस्तयोक्किा मन्त्रस्य किं पलं पङ्ग्रे १८ ३ मन्त्रस्य यद्धि चैतन्यं ३६ ५१ मन्त्रस्य वैष्णवं रूस मन्त्राः सर्वे चिदात्मान: २२ २० मन्त्रा: स्वरसतो यान्ति १८ मन्त्राक्षर तथा स्यूल ४० मन्त्राणा जननी जेया १८ मन्त्राणा जननी साक्षात् २३ मन्त्राणा देवता या सा ५२ मन्त्रणा मन्मयाना दि ३२ मन्नाणां मानसं रूपं मन्त्राणा यदहंयुत्वं मन्त्रात्मान जगन्नार्य मन्त्राध्या परमोदारः १९ मन्त्रानासा प्रपश्यामि ४५ मन्त्रानिमान्विजानीयात् ५३ १ मन्त्राने प्रवक्ष्यामि ४५ ३५ मन्त्रान्कीर्तिसलोना तु ४५ 36 ४८ ४ ७ मयता: कासिताः शक मर्यव शानरूपिण्या मयैव पूजितं ध्यात्या मय्यधिष्ठानमताया मय्ययं देवदेवेशः मय्यायत्तविकस्तिः सा ५. मरीचिप्रमुखास्तेभ्यः मरच्छक्त्या समाकृष्य . मदाघटनात् सिन्धु ५५ मर्दनेन सम्पयोज्य मलान् अपयति प्राण मसूरमापगोधूम महता विमनाय महतोऽपि पिकुवांगात् " महचा महला नाय १ ·लक्ष्मीतन्त्रम् ४ , ८ ८ १७ ६ ४४ ८ २४२ : य. लो. महत्त्वाच महामाया महमुदान नाम महदाद्या विशेषान्ताः १२ महदायास्तु सतान्ये महदाद्यैः पृथिव्यन्तैः महद्भिः श्रयणीयन्यात् महनीया च सर्वत्र ४२ महास्तामस आख्यातः महाकालीतर्नु विद्धि महाराली महामाया ६२ महाकाली महाविद्या ६ महाकालीसमुद्भूता महाकुण्डे महागही महाधोममयीं लक्ष्मी महाज्वालावलीजालैः महान्यालैर्मदावेगः महानदीनट गन्या २४ ३५ महानन्दात् स्वमात्मानं ५४ महान्तमाविशन्त्येन ५ ३५ महापापानिपापाद्यः ४२ महापापातिपाप्मानी महापापैरसैस्पृष्टः ४१ महामण्हरटयोगेन ४१ मदायोनिरिनि ख्याता ३४ महायोन्यभिधाना च ४५११. महाराणी तयेगाई मदालामी: समाख्याता ३६ १२४ १५ अ. श्लो. महालक्ष्मीर्महामागा महालक्ष्म्या य उन्मेषः महाविद्या महावाणी महाविद्यासमुद्भूतः महाविभूतिरनघा महानिभूतिरित्युक्तः २ महानिभूतिसंस्थान महावीर्यमयीत्येवं महाव्याहृतिभिर्दोमान् १२ महाश्री सा महालक्ष्मी: ४ मदात्रीरिति विख्याता ३४ महासुदर्शनेत्येवं ३१ मदासृष्टिर्महानन्दा महिमानो यथा गोयु महिमानो ह्यसीमानः महिपान्तकरीसूक्तं ९ १२ महिपी देवदेवस्य १७ ३५ मही च विश्रुतिश्चैव मझेत्साहा महावीर्या. २९ मा च बासे चिपेही ३५ २६ मा च वह्निमनावृत्त्या ५४ ५ मा चाप्यङ्कस्थिता मा तु जिससे देखि १० ५६ मा तु शक्र विजानीहि १ मा प्रायतेऽयमित्यर मा ध्यायेत्तारिकाकारा ४. मा प्रपद्येत सतत ५. २११ मा यजेत मुनिष्णात: १९१३० मा मेदस्तथा च ५३ मान मेदस्तथा स्मृत्या १५ मा म्मरेचतहेमामा मा स्मृत्या तन्मुपोयेन १५ मा स्मृत्वा मन्मुसोयेन ५३ मातरं जगतामेनाम् मातरं मगिनी मायाँ १२ असो माता मान मितिमयं १५ माता श्रेष्ठा गुरुणा च ५० २१८ मातुलझंगदा खेटं ४८ मातृकाकृतपिन्यास: माग जायते सेयं मातृत्वेन प्रपन्ना सा मानाणि सूक्ष्ममूतानि मात्राश्च रत्नसंपूर्णाः ३१ २५ मानसीं निर्वपेत्सवीं मानसो मोक्षलक्ष्मीदः १९३५ मान्वं प्रासादमासाद्य २१ १८ मामथावाहयेद्देवात् मामभिप्रयते सर्व मामभिप्रेत्य ससा मामालम्ब्यावतिष्ठन्ते ५. १९५ मामाश्रित्य विवर्तन्ते १८ मामेकं शरण प्राप्य १७ ५९ मामेका देवदेवस्य १४ ५८ मामेव माजन विद्धि मामेव मारयेन्मध्ये मामेव मामकं धाम मामेव मारणं प्राप्य मामेवात्मनि पश्यन्ति मामेवास्य मुनि विद्यात् ५. मायया शनसकोचः मायया मारमान्य मायया भूपयेत्पश्चात् ३ माया मट्पनिमान्ता ३८५ माया चेव प्रनिश्च मायानुल्या इमा देव्यः ४५ मायादिचितिपर्यन्त मायादिचिनिपर्यन्ता ११ माया नाम चतुर्थी मे ४५ माया नाम तदा त्वेग १ मामेव परमानन्द ४. ९ ४. १४ १८ ४४ ८ " " मायामीमय टं १४ २३ ३८ मसायमीमयं वीर्य मदायमीमदाम्पया महालयमारक . १ .

·२८३ लोकार्धानामनुक्रमणी २ ४७ १ ८. 1 ३७ ४० ८८ अ. श्लो. 'मुद्रा बद्धार्चयेत्पश्चात् ९ १०४ मुद्रा वै बन्धयेन्मन्त्री ३४ मुद्राः सर्वाः प्रतिस्वं ९ मुद्रा कामदुधा कार्या ३० मुद्राकोशं प्रवक्ष्यामि मुद्राकोशमिदानीं त्वं ३३ १२२ मुद्रा च-दर्शनीयात्र ४४ मुद्रा देवीससीना च ४५ १२३ मुद्रा पितृगणस्यैषा मुद्रा शतनिधेः प्रोक्ता ३४ ६३ मुद्राश्च दर्शपेसाः मुद्राश्चाङ्गसमेताना मुद्रासमन्वितो मन्त्रः ३६ १२३ मुद्रेयं क्षेत्रपालस्य ३४ मुद्रपा कामधेन्वाख्या ३४ मुद्रूषा कौस्तुमी नाम ३४ ३३ मुनयो नारदेनाथ ५७ मुनिभिः संस्मृता मूमौ ३४ मुनीना गतसङ्गाना मुष्टिं पृष्ठस्थितातुष्ट मुष्टिं वितर्जनी कृत्वा ३१ ३. १८ ४ अ. लो. माया नाम महालक्ष्मी. २. २६ माया नाम महाशक्तिः ४५ ७६ माया पद्मासना सर्या २. 'माया प्रसूतिस्त्रैगुण्य 'माया प्रसूतिस्त्रगुण्यं १२ मायाबीज समादाय ४५ ८२ मायाबीजमिदं दिव्यं । ४५ 'मायामयादयो ध्येयाः ४९. ६ मायामयो महामोहः मायायै च नमः पश्चात् ४५ मायायोगेति विजेया मायाविद्याक्रियात्मानः ॥ मायाव्योमयुतानेतान् ३५ १५ माया श्रीः सा पुनर्देवी २६ २९ मायासख्यश्चतस्रस्ताः ४५ ८३ माया स्वमाव इत्याद्या:१५ मायी या पञ्चमी प्रोका १२ मायेति कृत्वा रूपाणि १२ मितिश्च सर्वमानाना ५० १७८ मित्रश्चेति कमाञ्चयाः मिथुनं मानसं यत्तत् मिथुनं शाश्वतं दिव्यं ३६ ५९ मिमे मीयेऽखिलेर्मानेः ५. मिमे पडघ्यनो व्यग्रा ५. १७७ मुक्तयेऽखिलजीवानाम् २० ५. १८४ मुत्त येऽखिलबन्धाना मुक्तियानं महायानं ५. १८२ मुसयातस्तु संतप्त २५ मुखे मुरंतु तर्जन्योः ३४ ४९ मुख्यदचिगहस्तेन मुख्यहतचतुप्केग मुख्यहस्तदयं चास्य १५ मुख्येन पाणियुग्मेन मुद्रा च दर्शयेत्तं च ९४ अ. श्लो. 'मूर्ध्नि व्योमयुत कृत्वा ३३ मुर्भोऽधस्त्रीणि पद्मानि ४३ मूलभूता पाहता ४५ मूलमन्त्रयुता देवी 'मूलमन्त्रादिकैर्भूयः ३६ १३२ मूलमन्त्रान्वितं मार्ग ३४५८ मूलमाधारमारभ्य ३८ मूलशक्तिरहं श्री: सा ६ मूलेनाप्नययेत्पश्चात् मृत्युंजय इति प्रोक्ता २९ मृद भूमी प्रसार्याय २३ मृद्भागमाङ्गमन्नं यत् ३४ ११९ मृदास्तरणसंकीर्णे २८ ३९ मृदास्तरणसंस्तीर्ण मेयं तु द्विविधं तावत् मेरुः श्रेष्ठो गिरीर्णा च ५. २२९ मेरी चिरमुपस्थाय मेदियोऽसिला: शैला: ३. ३२ मेलयेत्सुताना च मेलयेत्सेतुवच्छिष्टं मेलयनसदेशाच मैत्र्याद्याः शान्तिम् . २७ ९ मोक्षकामो जपेन्नित्यं मोक्षदो मुक्तिमार्गश्च १४ ५. मोवशास्त्रं यथा श्रेष्ठं ५. १९० मोशाय शान्तये चैव ९ ४२ मोचनी सर्वदोगाणा मोहरू तमो शेय मोहिनी भ्रामणी दुर्गा ४५ मोहोऽस्मिता महामोहः १२ य एवम्ाचरेती ये विशायार्चयेयं ते यःक्रमोऽभिहितो बाधे १४. यः कर्षणस्तु संहारः ५ पास चन्द्रो मदेशना.५.." ८ " ८८ ७ ४८ " ७ मुष्टिकतामहस्तेन मुष्टे तिसमीपस्था ३४ मुसलाय नमः पश्चात् २३ मुसलाहननान्यष्टौ मुह्यतीव मनो मेऽद्य १२ मुधन्यत्र महान्तोऽपि ३ ॥ मूविधोपघातादौ मूर्तिमन्त्रयुतं मूलं मूर्तीकृतगुणति मूर्तेश्चतुया दृधारे मूर्त्यशासरितासारख्या ४९ २ मूर्धान्त पुरुषस्यास्य २९ मूर्ध्नि यात्रैऽसयो. कर्णे ४१,. १ ·२८४ लक्ष्मीतन्त्रम् २१ ४४ ४. ४४ " " थ. लो. यक्षी किं करवाणीति ४२ ७२ यक्षेशो मा पुरा शक यच्च यच्चोपकरणं यच्चान्यत्स्वमशास्त्रेषु ૧૮ यच्चान्यदेदितव्यं ते यच्छन्दरूपता मन्त्रे यजन् कार्यवशन्मन्त्री ३५ यजुर्मयमर्नु दिव्यं २९ यजूषि रुद्रशुक्राणि २९ यजेत मनुपण यजेतोमौ सहेवावा ४.१.५ यज्ञकाष्ठमयीरादौ यरमूर्तिविधानश: २८ ५८ यत्किचिदेतया साध्यं २५ ५१ यत्तत् प्रैगुण्यमव्यक्तं ३५ १. यत्तत्पुराणमाका, १४ यत्तु मे मोहन स्म ४८ यत्ते ज्ञानं पुरा मोकं ३३ यत्पदं माप्य तत्त्वशः यदयमाणा यदाधाप १ १ ५८ यत्र तिष्ठति यचित्तं ४३ १.८ यत्र देयो मया साच यत्र ध्येयमविच्छिन्नं पर यत्र गता सेय १२ ५४ यत्र यत्र तदङ्गोत्य यत्र यत्र मवेदान्छा ५५ यत्र यत्र मनो याति पत्र या रमते युधिः २८ पप या रोचते चित ४१३३ यत्र सगंगि पर्नन्ते पत्र सारस्यने देवी २६ पाई तक तत्त्वाति पाई तत्र पुष्यानि परवैयंकरण नाम यत्वमावा हि सा देवी, यथाक्रमोदितैर्वणः यथा गवि यथा विप्रे ४३ ६७ यथा चक्षु स्थितं स्पं १४ यथा जात्या सितं वस्त्रं १४ २५ यथा तो परिदृश्यते ६८ ययात्मनात्मा हृदये ययात्मनि तथा विम्वे ४९ ११३ यथा नद्यो नदाश्चैव यथानन्ता गुणा दिव्या: ५. २०९ यथा नारायणे नास्ति ४३ यथान्नं मधुसंसृष्टं यथा न्यग्रोधधानाया ३९ २४ यथापाठ समुच्चार्य ६८ यथा बिम्ब हदम्मोज ४९ १२५ यथामति यथोत्साह यथार्थवागजुर्वाग्मी ४२ ४२ यथावद् ध्यायतो वेध्यं . यथा पहिसमाविष्टं १४ यथाशक्ति यथाकालं ३४ १२५ यथाशकि ह्यसंख्यैस्तु ४६ २१ यथाशक्त्यनुरूपेण यथास्मि मत्ररूमा ३ यथास्वरूपत शिप्यान् २१ ३९ ययादमास्थिता भेदैः यथा दि फिरणयात यया दिक्षुधिता पालाः २० यया हि चन्द्रिका या ४ यया हि पार्थिवान् मावान् ३२ यथा हि याहमो यः यथा हि यहिना री १४ स्था हि सरिसियेत् १५ म. श्लो. अ. श्ो यथा हि स्खशिरश्छाया ५. 114 यथेच्छं तु समाष्टं यथैवेक्षुरस: स्वच्छ. यदत्र सूर्यरूपं तत् ५१ ११ यदन्त:करणेनान्त. यदन्तरावेदयते यदमी तु वै कार्य ४८१८ यदयं कुरुते कर्म यदवच्छिद्यते येन २४ यदस्मि जननी नाम यदातिक्रम्य मर्यादा यदा धुनोत्यविद्या ता या निर्विद्यते सासौ १४ ५६ यदा पुनः परं ब्रह्म यदा लयं मनो याति ५५ ६ यदा स्तिमितनि.शब्द ४३ यदा हि वर्तमानाया १४० यदि कामयमानः स्यात् . यदिदं तत्त्वविशनं यदिद दृश्यते किंचित् ८ यदि न धियते ताभिः १५ यदि मध्ये न विश्रान्त: १४ २७ यदि वापि यरो देयः यदुपाधिभिरम्लान यहच्छोपनतेप्वेवं यदेच्छति जनाना तु यदेतदनुसंधान यद् दृढव्यवसायित्व ३९ ५१ यद्धति प्लेयकादीन् । ५ यद् विम्बं संस्कृत पूर्य ११ यद्ययामरण मलायं ४९ यद्यत्समीइते धान्य यद्यदिति जान्या थे । पद्य ग्रहीत्या देवेन्द्र ४ यद्यप्रगुणोन्मेप. " " . ४ ८ १. " " ४ ·२८५ लोकार्धानामनुक्रमणी अ. लो. अ. श्लो १४ ४० " ९ १८ यन्मेऽस्ति दुस्त्यज २ ४८ २ ८ ८४ " १ यद्यप्येषा मया प्रोत्ता ५० २०५ यदा तदास्तु तद्देवि यदा नारायणाङ्कस्था २८ १८ यद्वा विविक्त मुद्यान यद्विक्ल्पैरनाक्रान्त १४ यद्विशाय न मुह्यन्ति २१ यद्विना तारिकायास्तु ३३ २८ यमाद्यङ्गसमुद्भूता यमुनायै नमश्चाय यया निहितया देही यशस्करी शान्तिदा च १५ यशो यदुज्ज्वल लोके ५० १२१ यष्टव्यमनयन यष्टिरित्येवमृपय ५. १९२ यस्तस्य प्रथमोन्मेष यस्तस्या मे समुन्मेष ६ यस्तु ते कथित पूर्व ३. यस्त्वन्तश्चेतन सोऽय ४३ यस्मिन् पदे विराजन्ते १० यस्य तस्मै त्वया वाच्य ५७ यस्य त्व तेन या देवि १ यस्य यत्र च या कीर्ति ४५ १० यस्याह तेन वा याक् या पुरस्तान्मया प्रोता.४५ या स्मृत्वा पुरुषो घोर ३० या काचिद्विद्यते माया ४५ १२ या क्रिया सा चित् ३१ यागद्रव्याग्यशेषाणि यागभूमि समेत्याय यागाङ्गानि समादाय ३४ १२८ या तत्त्वगणना सख्या १६ २६ यातचीयादिवड्यन्ते यातवीवारणीमध्ये १७ अ. श्लो. यातुधानेशमन्त्रोऽय या तृतिमन्त्रसद्भावे या पत्नी तस्य गौरी सा ५ ३६ या परा दर्शिता पूर्व ६ याभि स भगवान् देव ४५ ९७ याम्ये करचतुष्केऽय ४९ याम्ये च वेदिमागे तु ४९ याम्येन दधत मुद्रा यायादूर्ध्वप्रवाहेण ४९ १२१ या या मनसि वै यस्य ४६ या रूपिणी वरारोहा यावचिह्नानि सपश्येत् ४२ ३९ यावदर्थं तु विज्ञानम् २७ ३३ यावन्तो यादृशा ये च ३८ ४९ यावन्त्यस्त्राणि देवाना ११ यावनिरीक्ष्यते नाय यावान् यश्चात्र वक्तव्य १६ यावान् याक्च ६ यावान् हि मगवान् ५० २१. या वृत्तिाल्पीतादौ १३ या सा पूर्व मया प्रोक्ता ४ ३५ या सा प्रोता महाकाली ५ या सा विज्ञानशक्तिमें ५ या सा शक्ति क्रियाख्या २९ या सा शक्ति परा ३ या सा पाइगुण्यतेज स्था ३१ या सा सदसदाख्यादि १६ या सा सोमात्मिका ३१ या साहता हरेराद्या १ या स्थिति कथिता सा ११ ५, या स्थितिर्महदादे सा १२ या ह्येषा परमा विद्या ३२ १ या ह्येषा प्रतिमा तत्तत् १० युक्त सरसक पष्ठ युत्ता विश्रामपूर्वेण युत्तास्तारनमोऽन्तास्ता ३० ४६ युग प्रस्फुरित रूप २ युगानि त्रीणि पण्णा या ३ युगानुसारिकान्ति वा ३६ युगानुसारिकान्तींश्च १२ युगे पष्टितमे कश्चित् युग्मि स्वर सचिन्दन्तै २४ २२ युग्मेर्मायाक्षरादेशे युज्यमानानिरुद्धाख्या युञ्जीत विधिवद्योगी ४३ युवयो स्थापन कीहक् ४९ ये तु ब्रह्मावगाहन्ते २२ येन त्व बत सरब्ध १७ येन मावेन भवति २ १४ येन येन प्रकारेण येन विज्ञातमानण ३४ येन सर्वेषु बिम्वेषु ४९ १२८ येन सोऽहस्मृतो माव २ येनेच्छति तिरोधातु येषु मे पितता शक्ति ३९ ये हि सस्पर्शजा मोगा ४३ ८६ यैरह परमा प्रीति यैषा ब्रझदशा प्रोका १९ ३५ योग युञ्जीत विधिवत् ४. १०२ योग स्वाध्याययोगश्च १८ योगनिद्रा हरेरुता योगसिद्धा मजन्त्यना योगस्तु द्विविधो ज्ञेय ३. योगस्थ एव तद्धीर २८ योगाच्छान्तो जप योगान्तरमयातिष्ठेत् ४९ १२. योगान्तरायनिहत योगिना यदनुष्ठेय ४३ योगिनो यतमाना मा ८ १ ९ १ २८ ४८ ७८ ४८ ·२८६ रश्मीतन्त्रम् ४० ७८ ४ रागस्तु विषये रति रागोऽस्मिता महामोह १२ १४ राजकीये तयामीये राजत ताम्ररूप तु रानमें सन पने रानराजोऽसिटस्यास्य १५० राजिताश्च स्रज समें .. ५१ राज्ञो या दशन राज ४२ २६ रामन् दमनश्वाथ रामसज्ञ इकारश्च रामोपगूढादस्माद्धि राहुजित्कालनेमिन्न . ४. ४ ४ " ४ अ. श्लो योगिभियंतमानैर्वा योगी मयति युञ्जान योगी मन्मयता प्राप्य योगी समाधये शश्वत् ४३ योगोऽयं द्रव्यविम्बस्य ४९१९ योजनाच्चैव योगाह यो देशि वनिता काचित् ४३ यो देष्टि वनिता मोहात् ४३ योनिम्बमावसज्ञात योऽभिनन्दति ता लक्ष्मी ४३ ६४ योऽमिनिन्दति ता नारी ४३ ६४ योऽभूत्स वामदेवस्तु ६ यो मे तस्या समुन्मेष । योऽय मदन्वय सोऽय १४ यो यादृयो यतो यस्मै ४३ १.. यो यो वा गृह्यते माव ४३ ५३ योऽवरोहो मदीयते १२ १७ यो वाचकस्वरूपेण योऽसौ पिण्टोर्धमागस .. यो हरेवलमा दष्टि यो दि मन्त्रस्थितो माव ३६६ यो हि वेदव्रतक्षात योगे समाहित शश्वत् १७ १२ र इत्यव महाशति रतकोशेयरसन रक्तचन्दनतोय च रक्तामरस पठ रचतुण्ड महारोण रचा दन्ता मरिष्यन्ति ९ रत्ताम्बरस्य सर्वे (साम्बरधराश्चैव रक्षा ससिद्धान्ते रक्षणाय च लगाना खणे संदतो चेर रश्चदरमातिछेत् अश्लो रक्षासि मशयिष्यामि रचिप्यति हरि श्रीमान् ५७ ४४ रशिष्यतीति निश्चित्य १७ ८२ रश्चिष्यतीति विश्वास रविष्यतीति विश्वासात् १७ रशिष्यत्यनुकूलन रक्ष्यरक्षकमायोऽय रङ्ग नासाग्रग विद्यात् २३ रज प्रधान त मृगौ रज प्रधाना तनाह ។ रसतस्रनमित्येव रजसस्तमसश्चैव ५ १४ रजस्तमोगुणी चिश्यन् ४३ रतस्तमोमयं मस रतस्तया तर्दश्वर्य रजस्व च ममैश्वर्य ३ ६ रजोऽपि च रघु ठेय १५ ३२ रजोरूपमपिठाय रञ्जन सत्त्वतमसो २६ २७ रञ्जनात्मा रागशक्ति रञ्जनीयमभिप्रप्यु १२ रञ्जितोऽय गुणैश्चित्रै ४१ १८ रति क्रीनाभिधा रोके २१ २२ रतदीपशिखामेषु ५. २०२ रश्मिभूतैरमूर्त स्वै १० रसतानन्द इत्येते रसमाना मया शितात् ५ ४१ रसिते च श्रुते प्राते ४३ रसेन्द्र समायाति ४६ २८ रसेन्द्राभिनिवेशस्था रहस्य परम गुह्य रहस्यवादपृशत्यात् रहस्यानेसमैद राशसान्तादिमध्ये ४ द्रस्य दयिता गौरी ५ १४ रुद्राणा जननी देवी रुद्रास्त्वा गन्धतोयेन ४९100 रूप पर तदेवाथ रूप मे मगवन्मत्रा २२ रूप स्पं विम यैषा रूप विवर्तत शश्वत् २२ रूप शरलश कृत्वा रूप सिसृभमाणाया रूपमानिनभूवाघ ५ रूपाण्यस्त्राणि चैतेपा १ २८ स्पादिक तृतीयाया ४५ ५७ रूपेण सहशी लक्षम्या ४५ १ ७ रमयामि पुनस्तत्र " ८४ YC ३९ १ २७ २८ रेसामनेन चक्रेण रेचकेन विनिक्षिप्य रेत्येवं केवली भूत्वा रेपं तत्परम रिद्धि रेपशवादिदेवादर्थ रेवती रक्मिणी चैव रोचनाकुमाभ्यां तु १ ४ ७ ८ 16 ·लोकार्धानामनुक्रमणी . म. मो. " " अ. श्वे. सारो विबुधारल्यथ २५ राक्षे तदेव ते शक लक्षं नयामि चात्मानं ५. रसगारस्यसमासस्य ५. लायामि जगम लवराति पमे ४९ खरख्यं देवेन्द्र १३ लक्ष्मी लक्ष्मीपति चेत्र ४९ १४७ लामी: पीर्तिजया माया २. ४ ४४ २८ " ४५ ८ Y सम्यादीन् पूजयेत्सरान् ४. लम्या सही २८ लक्ष्म्यान्निदागर्दूल रक्ष्या मुगममयो शान्ता १४ ५५ लद्धयन् पलमारोदेत . एतायामिा पुष्पाणि . लन्धरूपात: शिष्यः ॥ धानुसम्मत. कुन् । १५ सन्धाशस्तत उस्याय ४२ लब्धे चितमसादे तु ५. २११ लल्यानुशा ततो मत्तः 10 लमने च फलं शश्वत् एम्यं यादयं कुर्यात् ३४ ३५ लम्बमानकराकरा ३४ ॥ लम्बोदरं इसन्त च लययागप्रयोगेण ल्यामिदग्धदुर्मार्गः लयात्मनापियाय लये निवासे निर्माण ललाटे चेश्वरं ध्यायेत् ॥ ललाटे तिलक चिनम् ४५ लसलाटतिरका राङ्गलास्त्रं महायोरे लालिता तेन चात्यन्त १५ लारण्यः मुमगश्चैर ३५ लावण्याद्यचतुष्कत लावण्याद्याश्च चतुरः ४६ लावण्येन च वीर्येण लिसितं पूर्ववद्धता ३३ लिखित्वा भूर्जपनेषु ३८ लिसेद्रोचनया भूर्जे ४८ लिङ्गग्राह्याबुमो नित्यौ ३६ लिङ्गात्मा मगवान् १५ लिसं मृगमदेनैव लीलाय कारणं नान अ.स्टे. रेण्तो पतिस्तस्याः । ५४ सोफ्नामस्तु शान्तात्मा " ४१ शेरपालायुधानां तु सोग्लोवियपर्यन्तं प्लोरसिद्धाति पश्चात् ३० रोकाननुजिघृशन्ती लोकेऽस्मिन् यानि ४८ स्पेशेषयोगिनी रम्या सोममामास्थिमजामा १९ ११ रोइपाषाणमयुग मोहाना कनक भेष्ठ ५. ११० लोनिश पदिकाधेय ५२ ८ सौकिके वापि संस्कार ४. सोवियोऽप्यथ धकार कटियत्रं तु पकारात्यानिरुद्धस्य २५ यकि संसदि घा यशस्थ कौस्तुम मध्ये ३५ यश्यन्ते विनियोगा ये ४२ वश्यमाणकमैरङ्ग पश्येऽथानुचराणातु ४५ 11m यमराममा यदत् यनरनवदेवेषः १३ २५ यत्स शक मसन्नास्मि वधाय दुष्टदैत्याना बनमाला दधद्दिव्या वनमालाधराः सर्वे वनमाले ततः स्वाहा वनिताया तथा शक वनितायामहं तस्मात् ४३ ॥ परित्यनुसंधाय ४९१२५ वर्य तिस्रो जगवायः वरं वृणु महाभाग वरदा पहजकरा ३६ १२९ लक्ष्मी: पद्मा महालक्ष्मी: २.. लक्ष्मीः सरम्बती सर्व २५ समीरमलया लश्मीनन्जाइयं सम्यक , लामोतन्ने समुद्दिा ५० २. लक्ष्मीनारायण अझ २४ लक्ष्मीनारायणस्येपा 16 लक्ष्मीनारायणारं रस्मीनारायणाकाय रात्मीनारायणाख्यं वत् २१ २४ 1 लक्ष्मीनारायणाख्यातम् २ १९ लक्ष्मीनारायणामासम् ४३ १३ लक्ष्मीनारायणीय यत् ३५ लक्ष्मीमयीं निशानीत्या ५७ लक्ष्मीरूपस्ततो भूत्वा ४६ लक्ष्मीनाम महाभागा ४५ लक्ष्मीनिंद्रा तथा प्रीतिः । लक्ष्मोलक्षय मेत्येव लक्ष्मीलक्ष्मीपतिश्चैव ५७ लक्ष्मीश्वासि हरेनित्य ५. लक्ष्मीश्चिन्ता तथा निद्रा ८ लक्ष्मीसखीनामधुना ४५ " ४ १ ४ ४७ ·२८८ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो. परदामयपाणिं या वरदाभयमुद्रेच वरदाभयहस्तंच २९ १३ " अ. श्लो. घाच्यं प्रदानवेलाय ३६१११ वाच्य बुद्धा पृथग बुद्ध्वा ५५ " वाच्यवाचकमेदस्तु १८१६ याच्यवाचकमेदेन १८१ पाच्यस्ते प्रीतिसंयोगात् १८ वाच्यात्मपरिणामोऽयं ५१ ॥ वातसंज्ञा महाकाली २. २७ वामदक्षिणहस्ताभ्या " " ४७ ४० ४ " ७८ " " घरदामयहस्ता च परदा भुवनेशाना घरपाशाय चै स्वाहा परामयदमुद्रे दे वराहमादिदेवादय यराहश्थामृताधारः २५ २५ वराहानलसंयुक्तः वराहो नरसिंहश्च २० पणं च नर चैव ९८ घरुणं भूधर चैव वरुणं रामयुक्त च ३१ घष्णाय नमः पश्चात् ३३ ८३ वरुणोऽथामृतस्थश्च वर्गान्तश्च प्रधानश्च वर्णचक्रमिदं दिव्यं वर्णधर्मक्रियोपेता वर्णप्रक्लप्तावयवा २३ वर्णरूपा च शक्तिर्या वर्णव्यतिकरैर्भूयः २१ वर्णा. पदानि वाक्यानि १८ 38 म. लो. वर्मप्राणोजयोर्धाम धर्मास्त्रयो. स्वरूपं च ३३ वर्मास्त्रवहिजायाः स्युः ३१ धर्मास्त्रान्तं ध्रुवायं च २९ वस्तदुपयोग्यं च वशीकुर्याजगत्सर्व वसवस्वेति मन्त्रण ४९१०. वसिष्ठोऽन्धती प्राश ५७ वसुधाया यथा मोगाः ५. २.८ वसुधाय नम पश्चात् ३३ वस्तुत:का प्रतिष्ठास्यात् ४९ ६५ यस्तु पूर्व ततो माव. २५ यस्त्ववस्तु च तन्नास्ति २ वहिं स्वाहास्वधेशानम् ४० पहिः स्वाप्नं सुषुप्तिश्च ५२ १२ वहिजाया तदन्ते च पहिजाया तदन्ते स्यात् ४५ यहः पश्चात्प्रतिष्ठाप्य वहेक्दवप्रतिष्ठाप्य वहयर्केन्दुसहस्राम २० वाक् च हस्तौ च पादौ च ५ ५३ वाक्तत्त्वं तदकारात्मा वागादिकं तथानन्ते २७ वागादेर्णादिटान्तेषु १९ ४३ वागीशो जयदश्चैव वाग्भवादीनि बीजानि २६ १२ २६ वाचकात्मानमस्य त्वं ५१ वाचयित्वा तत स्वस्ति ४२ वाचयित्वा द्विजानन्ते वाचस्तु विषय. शब्द चाचा केवल्या वापि पाचिकः क्षुद्रकर्मार्थम् ३९ वाचि मन्त्राः स्थिताः पाच्यं चतुर्विध शेयं १६ ४८ चामनादिपविनान्ते ३० घामभ्रसंयुत: सूर्यः वामस्कन्धे ततो लक्ष्मी ३५ ६५ वामस्य दक्षिणं पृष्ठे वामहस्तकनिष्ठाद्याः वामहस्ते ततः पार्श वामाच्चानामिका पश्चात् ३४ ६२ वामेन च गदा गुर्वी १० ३. यामेन बाहुना दिव्या ३६ १३. वामेनालिङ्गिता शश्वत् ५. २३ वामेऽपरस्मिन् शाङ्गैच १. ३६ वामे मुक्ताफ्लत्वं च वामोत्सङ्गनिषण्णा मा ५० वामोत्सङ्गे निषण्णा च ३८ २६ वामोत्सङ्गे निषण्णा ताम् ३६ ६. वामोत्सङ्गे निषण्णा मा ३६ १२० वायवे नम इत्येवं वायुना देवमिण ५०1४३ ६२ वार्ण: कलामयश्चैव वाणे व्यूहसमूहेऽस्मिन् २० वार्मण्येश मवेन्मुद्रा घालुकापरिपूर्ण तु वास.प्रभृतिभिमों गै. वासना आशयाः प्रोता. १२ ३२ वासना द्विविधा प्रोत्ता ३७ २ ८ ८४ " " २ वायोरग्निदिशं यावत् २ वर्या प्रकाशिता देवि २१ वर्णात्मनस्त्वियं रीति. वर्गाध्यानं यथावन्मे वर्णाध्या बचपर्यन्त: ३. वर्णाना जननी भूत्वा ५. वर्णानां विधिसिस्थय २५ पर्णानुस्मरणादये २३ धर्मगारेण दिग्बन्ध ४८ १४ ४. . १३ ·श्लोकार्धानामनुक्रमणी २८९ अ. श्लो, ७८ ४१ ४. ३ ४ ३७ ६ ४ ३८ अ. लो. विधयोरतयोः पझे ३ ११ विधा मनावहे ता ता ११ विधात्रि सर्वभोगाना विधादयं समास्थाय विधानस्य तु संक्षेप विधाय कृत्यमखिलं विधाय त्रीणि चिहानि ३७ विधायामथर्थकार्य तु २८ विधा रक्षति शुद्धाद्या विधि चतसृणा त्वं मे ४४ ३ विधि तृतीयतन्वा मे १ विधि पुरुषसूक्तस्य पिधूय निखिलं दोपं ३१ विधूय निखिला माया विध्य विविध बन्धं विध्वंसयति शāश्च ३ ३ २. ४८ अ. लो. वासुदेवः परं ब्रह्म १ १५ वासुदेव जगन्नाथ १७ ४३ वासुदेवाख्यया होऽभूत् १९ ३१ यासुदेवादयः सूक्ष्माः वासुदेवादयो देवाः वासुदेवादयो व्यूहाः २. वासुदेवादिक शक पासुदेवादिदेवाना २२ वासुदेवादिना व्याप्त ११ . वासुदेवादिभूम्यन्त वासुदेवादिमेदेन १. वासुदेवादिरूपेण २२ वासुदेवैकविषयं १५ १२ वाहनानि विचित्राणि ११ विशत्यर्ग:स्मृतः सोऽयं ४५ विंशत्या च विभिश्चैय १६ ११ विकल्प: पञ्चधा छेय विकल्पोऽध्यवसायश्च विकल्पोऽपि हि मद्रूप १४ विकल्पोऽप्यधिभूतस्तु विकल्पो विविधा क्लूसिः ५ विकारयोगादन्याश्च ४१ विकारविधुरे चाय विकारविरहो वीर्य २ ३२ १५ २१ विजयेतापमृत्यूंश्च ३५ विजित्य न्यायतस्तं वै ४८ विजित्य पवनग्राम : २८ विशतरि तथा ज्ञाने १४ विशनपुस्तकं सम्यक् ४. विज्ञानाधारभूतेषु विशनैश्वर्यवीर्यस्थः विशानेश्वर्यशक्तीनाम् ३ विशानेश्वर्यशक्तथात्मा ३ विज्ञाय सत्वतो मन्वान् २१ विज्ञेया परमात्मस्था २७ वितता सा महाज्याला ४३ वितत्यात्मानमय सा वित्तं प्राप्य परं शकः ५७ वित्तं सविमजेच्चैव वित्ताव्यस्याल्पवित्तस्य ४१ विदधे सकलं कामं विदारयति चकावी विदारयदयं पश्चात् ३१ विदितं वेदितव्यं मे १८ विदुषो सर्वधर्म १ विद्धि बोधं तु मद्रूपं विद्धि पट्टदयादीनि ४५ विद्धे स्वर्मानुना मानो विद्यादतुमते पत्युः विद्याधरा पिशाचाश्च १४ विद्याधिदेवः कपिलः ४४ १७ " १३ २४ ४८ ५ . ८ ४ १ ४४ ४१ ४० विनायकैश्च दुर्गाभिः २० विनियोगमिदानी मे विनियोगोऽस्य सूक्तस्य ५० २२ विनियोज्यौ ललाटाने ३४ ७३ मिनिष्कामशक्या माम् ३६ ११५ विन्यसेचतुरो वर्णान् ३३ विन्यसेत्पञ्च चाङ्गानि २४ ६. विन्यस्तान् सकलान् विन्यस्य नेनयोनें विन्यस्य पूर्व श्रीसूक्तं ४९ रिन्यस्य मूलमन्त्रं च ४६ विन्यस्य शिष्यदेहे च २० विन्यस्यालिघु ग्रेयाः ३४ विपाकस्त्रिरिघ. प्रोक्त: १२ विप्रानिदेवपितृघु २१ विश्खोऽपि न दोषोऽत्र ४३ विबुधस्त्वादिदेवाय. विमताना तु मूर्तीना ४४ १९ " ४ ४ " " " ८ ३८ विकारा एवं विजेयाः १६ ९ विकारानविकारस्य विक्रम, कथितो वीर्य विधिप्याधोमुखेनेव विक्षोभाय क्रिया. सर्वाः ४.११. विचिन्त्य परम याति १२ ५३ विजयाय नम: सोऽयं ३३ ५६ 37 १८ विद्यानामपि चान्यासा २७ विद्यामिमा तथा दृष्ट्वा ४४ विद्याया संप्रकाशेऽहं ४४ विद्यायाः पिण्डभूताया: ४३ , विद्या या रेफ्संगता विद्येय कामधुर प्रोता २६ ३५ विषचे पञ्च कृत्यानि १३ २६ २० ·२९० लक्ष्मीतन्त्रम् ४३ विषयप्रवणं शश्वत् विषया बन्धनात्मान. विषयेन्द्रियकल्लोलाः विषयेन्द्रियवृत्तीश्च विषयेन्द्रियवृत्तीस्तु विषयेषु च रागस्तु ५ ३ ४४ ५ ४३ १०४ अ. लो. विवक्षाकरणोद्योगः विवक्ष्यते यदा सा मे ३ विवर्ततेऽध्यभावेन १३ विविच्य दर्शिता सा ते १२ ३७ विविध प्राप्यते तेन विविधं रमते वैषु विविधानि च कर्माणि ४६ विवेकः कस्यचिन्मन्दः ११ विवेकिनामहं रूपं विवेचनं च कोशाना ३१ विशन्ति भावमेवैके १८ ५० विशाखयूप इत्युक्तः १२ विशाखयूप एवैषः विशारसयूपो भगवान् " १५ विषयेषु प्रवर्तन्ते ८ विषयमें विना पुष्टा १४ १२ ५. " " २ अ. श्लो. विभक्ते अपि ते एते ३ २५ विभजन्ती स्वमात्मानं ४५ विमजन्नात्मनात्मानं विमजामि स्वया शक्त्या ४५ २ विभजे बहुधात्मानं विभज्य दशधा तत्तत् ३० विमज्य नायमुद्धार्यः ४४ विभज्य बहुधात्मानं विमज्य सप्तधा क्षेत्रम् ३७ विभवोऽनन्तरूपस्तु २ विभाव्य नवपद्रं तु विभुसंख्यामितान् ४२ विभूतयो ह्यनन्ता मे ४५ १२१ विभूतिपञ्चके देवि विभूतिभिरपास्यैवं ४५ १२१ विभेद्य पूर्ववत्कार्या ८२ विमोरप्यनिरुद्धस्य २९ विमोउत्सङ्गगा कीर्ति ३ विमोर्विशासयूपस्य विमला च मन शुद्धिं ४९ विमलैर्धर्मतत्त्वशः ६९ वियत्यूय तनूभूते ४३१११ वियदादीनि भूतानि १९ ४३ विराज, स्थूल्देहो य: १२ विराजश्च तथान्येषा १२ ४१ विराजश्च मनुर्जजे ५ ८३ विरामे सति नादस्य विरियोऽजनयद्यदै विलक्षणा सा विछया १६ विलाप्य तं च देवेश १४ बिलाप्य मात्यवं स्म बिलाप्य सवले मात्र विलिय चन्दनेनव शिलीनेदंपदद्वीप १८ ४ ८ विषयोऽचेतना चैव विष्णवे नम इत्येवं विष्णुं विश्वात्मकं देवं ३६ ३२ विष्णुः कृष्णो हृषीकेशः ५ ११ विष्णुना देवदेवेन विष्णुर्नारायणः श्रीमान् ११ विष्णुर्नारायणो विश्वः विष्णुवत्तत्र पश्चाशत् २. ३१ विष्णुवामभुजाश्लिष्टा ३६ १२९ विष्णुहस्तं ततो दद्यात् ४१ विष्णोश्च मनसः काम, ५० १६३ विष्वक्सेनमुदाराङ्ग विष्वक्सेनस्ततो भक्त्या . विष्वक्सेनस्य मुद्रेयं विष्वक्सेनार्चनं सर्वम् ४० विष्वक्सेनार्चनात्पश्चात् ४. रिसर्गः सृष्टिकरख्यात २५ सिगों नाम यः प्रोतः विसृजत्यास्तु तस्या मे १९ विसृजेन्मुसतो वर्ण विसृज्यं विषयः पायो विसृष्टिं पूर्वमादाय विस्तरेणाभिधारयेते विस्तीर्णामितिमा विक्षय तत्सुथुप्ती तु विहाय सरल ले ८४ रिमेदेव युञ्जान. २ ८४ विशालत्वात् स्मृता व्योम । विशाललोचना नारी विशिनष्टि तथाप्येतत् विशिनष्टि विकल्पस्तत् १४ विशुद्धविग्रहस्त्वे विशृङ्खलेष्टदा चापि विशेषविधिना पश्चात् ३४ ९७ विशेषस्त्वस्ति बा कश्चित् १६ विशोध्य सक्लान् मन्त्रान् ५७ २१ विश्राम उदयो व्याप्ति २. विश्रामं चिन्तयेद्देव २० विश्लिप्य धारयेत्तदत् ४४ विश्व जाग्रत्पदेशानं रिश्वमराया विज्ञेय विश्वात्मा विश्वतश्चक्षु " विश्वादिलयपूर्व तु विश्वाप्यायकर काल विश्वाप्यायनकं कात्या . १२ विचारणे नमस्तुभ्य विश्वेश्वर्यादिकं यूक ९. . २४ २४ ५७ २५ ५७ ७ ४८ ·लोकार्धानामनुक्रमणी २९१ अ. लो. ४८ ४० ४ १ १ ९ १ . " ४ " विहितानि विधानानि ५० १९ विहिता य उपायास्ते विह्वल: प्रणिपत्याय वीणावेणुमृदङ्गायैः वीर्यरूपरसाकारा वीर्यैश्वर्यसमुन्मेषे वृता तद्विगुणाभिश्च १५ वृत्तयो विषयेष्यस्य वृत्यर्थे सेषितामक्षेः वृद्धिदा वर्धमाना च वृप्राक्पायी सत्या च वेतालसाधनार्थे तु वेदविद्भगवान् कल्की ११ २० वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञ, वेदवेदान्ततत्त्व वेदात्मा सर्ववेदादिः २४ वेदानां जननी सैपा वेदान्तज्ञानसंपन्न. १२ वेदान्ता अपि नैव त्वा १३ वेदै रसेः प्रजानाथैः ५५ वेद्यं वेदनता नीत्वा वेद्यवेदकनिर्मुक्तम् वेद्यवेदकरूपेण वेद्याम_पुरःस्थाया वैद्यैर्विनैव मे रूप १४ वेधसो यन मोदन्ते १८ नेपभूधादिभिस्तुल्या ३८ ३५ कारिक इति प्रोतः ४९ वैकारिकादहंकारात् वैखरी चरमा रीतिः वैखरी नाम सावस्था १८ वैखरी नाम सा वाच्या ५७ खरीस्थानमासाद्य वैदिकेच समाचारे अ. श्लो. वैदेही वेदविद्या च वैधर्म्यमनयोः शक्र वैधर्म्यमनयोरेतत् १६ २० वैभवीयादिरूपेषु १ वैमानिकाणा: सर्वे वैराग्याभ्यासनिग्राह्य ४३ वैराग्याभ्यासयोगेन ४३ १०८ बैराजश्चादिदेवाढ्यः वैराजान रालाढयं वैवस्वतेऽन्तरे चैती वैषम्यस्य समुन्मेपः वैष्णवं परमं रूप १९ वैष्णव: शक्तिरूपो मे ३१ वैष्णवा अवतारास्ते ३ १. वैष्णवानामिदं वा ३३ ११६ वैष्णवायाथवा दद्यात् .. १२ वैष्णवी सा पराहता सर्जनमनु, सोऽयं ३३ ११३ धौषडन्तेन मन्त्रेण ८२ व्यक्तज्ञानबाख्याया २ व्यक्तमुद्दाल्य वे तालु ४.१७ व्यक्तवाचा समुच्चारे २० व्यक्तानि जशिरे मस: १९ ४२ व्यक्ता प्राणिशरीरस्था ५७ ॥ व्यक्ताव्यकशकालाख्य १७ ४३ व्यक्ताव्यक्तमयी रुपा १६ व्यता व्यक्तसमाव्यता ५७ यडष्ठा अहुलीरष्टौ व्यज्यते प्रथमं शनं व्यज्यते शब्दशक्तियों ५७ १५ व्यज्यन्ते शत्यो पत्र २० व्यञ्जनस्वरसंयोगात् २९ ३६ व्यपदिश्यापहे शास्त्रैः ज्यलीकं सत्यभूत च अ. श्लो. व्यष्टयः सूक्ष्मदेहाश्च व्यष्टयोऽटादशेमाश्च १२ व्याकुरु त्वं परं दिव्यं २३ व्याकृतिदर्शिता तस्य १२ व्याख्यातेयं द्वितीया मे . ३७ व्याख्यानं महतः शक १६ व्याचक्षेऽहं ततः शक्र व्याचक्ष्वाम्ब चतुर्थ तम् १५ व्याचक्ष्वैतानि मे देवि ६ व्यापक यत्पर ब्रह्म २३ ३ व्यापकत्वेन तु पुरा ३ व्यापकैः पञ्चभिः पिण्ड २९ व्यापको जन्महन्ता सः ४५ व्यापको भगवान् देवः . व्यापकी योजयेदन्ते २९ व्यापारशक्तिरेषा मे १४ ३ व्यापारस्तस्य देवस्य ६ व्यापारान् पश्च विभ्रच्च २७ व्यापिनं परमात्मानं व्यापिनं सर्वतो देवी व्यापिना च सम्पयुक्तम् ४५ व्यापिना चाङ्कित. पिण्ड: ३३ २२ व्यापिना संयुतं मूर्ध्नि ३३ व्याप्तं प्रद्युम्नदेवं तम् २० व्याता परममाकाशे व्याप्यव्यापक्भेदेन व्याप्यव्यापकभेदो वा ३२ . व्याप्यैवमी स्थिता देवी ३२ ६५ व्यामिश्रयोगयुक्ताना ध्यादतामिव पश्यामि १२ व्याइत्या परिजप्याथ २३ व्युच्छन्ती व्युपिता व्युत्क्रमानुक्रमाभ्यां सा २६ ४० - ४ ८ ८ ८ ८ ·२९२ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. लो. व्यूहसंशमिदं रूपं १. व्यूहादथूहसमुत्पत्ती ११ व्यूहाना प्रथमा लक्ष्मीः ४७ १ व्यूहाश्च निमवाश्चैव अ. श्लो. शक्ति. शान्तात्मिका १३ शक्तिः सा परमा सूक्ष्मा २४ शक्तिः सा प्रथमः कोश: ६ शक्तिः सोममयी त्वन्या २९ शक्तिकोशस्थिता देवाः शक्तितेज.समुन्मेपे शक्तिनदानुविधा या १८ शक्तिभि. सेविता नित्यं १७ शक्तिमच्छक्तिमावेन अ. श्लो.. शङ्खचक्रगदापन शङ्खचक्रधरं देवं शङ्खचक्रधरं श्रीशं शङ्खचक्रधरान् सर्वान् ५५ ११ शङ्खचक्रधरो ध्येयः शङ्खमिन्दुशतामंच " ४ ३० २ ५ ८ ८ " ८ १७ ४० १८ ८ २७ ४० व्यूहिनी तामिमामद्य ३० व्यूहिनीमप्यवोचं ते व्यूहे च विमवे चैव ५१ १५ व्यूहैः स्वं प्रविमज्यास्ते १० २७ व्यूह्यात्मानं चतुर्धा व १० १८ व्योमरन्ध्रमनुमाता व्योमेशभूपितश्चाथ व्योमेशमपहायान्ये १९ व्योमेशात्परत: वेचित् २० व्योमेशान्तमिदं रूप व्योमेद्यो विसृष्टयन्ते २३ व्योम्न्यह परमे दिव्या १८ ३६ व्रतान्ते सा समायाति ४२ ७२ शंकरः केवल श्चैव शंकरः सानल. सोर्ज. ३३ एकनाच्छत्तिरुत्ताह शमारः शंकर: शान्तः २५ शक्तय. केशवादोना २० शत्तयश्च किया शक्तयो मोगदाश्चैव शक्ति तदनसपूर्णा शक्ति तामन्मुसान्त.स्था४. शनि प्राणयति प्राणः २९ शक्ति मुसहदादिम्यः शशिन्दात्मिका शक्ति सत्तामयी पिणो पति: कुण्डलिनी चाद्या ३५ शतिः परमगम्मीय पति: शनिम्तो रिणो.५० अकिशान्तात्मक दिव्यं १४ ८ शक्तिमत्तत्परं ग्रझ ९ शक्तिमन्तमधिष्ठाय शक्तिमय्या खया २३ ३ शक्तिमान् सकलाधारः ५. शक्तिरेषा जगद्योनि. २६ शक्तिरेश्वर्यमयिष्ठा शक्तिर्नाद इति द्वेधा ५१ शक्तिर्नारायणस्याहं ११ शक्तिर्नारायणी साह शक्तिर्माया प्रसूतिश्च ३ शक्तिर्या वणवी सूक्ष्मा ५. १८२ शक्तिशक्तिमदाविद्ध शक्तिश्च प्रकृतिश्चैव ३२ २३ शत्तीना तु मदीयाना ३४ शके. सूपसदत्वाच शुकरज्ज्वलिनी चास्मि ५. ८३ शतो धर्षयितुं कश्चित् ५. १५२ शक्त्यशकेन तत्माहुः १ शक्त्यादिविष्वक्सेनान्तं ३८ ॥ सत्या दौतेन सइगेन १ ५४ शक्त्यानयर बनाना १२ ३५ शवत्या समेता ता तारा. रिय: प्रमाव आख्यातुं४४ पानं यागयुन चाप शङ्खन चापमुख्येन शतकोटिप्रविस्तारात् । ५१ शतमष्टाधिक मन्त्रं शतानि षट् च देवेश १४ १२ शताभिमन्त्रितं कृत्वा । ३४ शताधै मन्त्रितं कृत्वा ४६ ३४ शतार्धहोमसंख्याया १३ शतोत्तरादिसंख्यस्तु शनैः शनैशलसन्ती शनैः शनैः स्पृशेद्यावत् ३४ ॥ शनैर्विश्रम्य विश्रम्य शब्द पश्चात्मकं चैव ५ शब्दब्रह्मणि निष्णात २२ " शब्दब्रह्मणि निष्णात: ५१ ३२ शब्दब्रह्म तथा शक्ति ३२ शब्दब्रझतनु विद्यात् २३ २१ शब्दब्रह्म परं धाम शब्दब्रह्ममयः पूर्षः शब्दब्रह्ममयः साक्षात् ५.४१ २१ २४ शन्दग्रहमयी सूक्ष्मा सन्दब्रह्मविवोऽयं सब्दब्रह्मस्वरूपेण मान्दरूपार्थरूपाभ्यां अन्दशक्तिस्वरूपेण १५ छन्दश्रीरभिमानश्री. १॥ सन्दरहारयोगेन १८ - शब्दब्रह्ममयी मूत्या - ४४ " १ ४ ७. ५.

·श्लोकार्थानामनुक्रमणी २९३ ४४ ६ ८. ८ ७४ अ. श्लो. दस्थमर्थगं वापि ब्दास्य यत्परं ब्रह्म २३ ब्दादयः समाख्याताः ५ ब्दाद्याः पञ्च तन्मात्रा:१९ गन्दाी. पञ्चभिर्मावः ३६ शब्दानां जननी शक्ति: १८ शब्दाये सर्वभूतानाम् ५० शब्दार्थप्रविमागेन २ शब्दार्थव्यक्तिरूपायै शब्दार्थो भासयत्स्वेन ३८ शब्दोदयपुरस्कारः १८ शब्दोन्मेपश्चतु यम् ५७ ३ शयनं स्थिरबिम्बस्य शयानस्य तदा पमम् शयेऽन्तः सर्वभूतानां ५२ शरजालोपमं कृत्या शरणं च प्रपन्नोऽस्मि १८ शरणं मव देवेश २८ १६ शरणागतिरत्र्यपा १७१०१ शरावसंपुटान्त:स्थं २८ शरीरं च हरेरमि शरीरशोधनं कृत्वा २० शरीराधारतत्वशः २८ ५८ शारीरेन्द्रियता याताः शश्वचाशुकृतान् शश्वम्मामनुसंचिन्त्य शपसहोऽनिरुदाद्याः १७ शार्कमरी स्तुवन् घ्यायन् । शाकेमरीति मा देवाः शाक्ती पष्ठी तु विज्ञेया ११ ५६ शाखादयस्य मध्ये तु ३५ शाखास्तु वासुदेवाद्याः " शाणकापसजोगांना शदिक्षान्तं तु विज्ञेयं १५ सायं क्षान्तं तुरीयान्त २३ शान्तं नियोजयेत्याने २५ शान्तं सिद्धि पर सूक्ष्मं १९१३. शान्तता नाम सावस्था १८ १९ शान्तत्वं चैव घोरत्वं शान्तमन्तःस्थसत्सत्त्वं ३४ १.६ शान्तमस्येव यद्रूपं २४ १२ शान्तमादाय तस्यान्ते ४५ २७ शान्तये मुक्तये पुष्टयै ३९ ४३ शान्तरूपोय पश्यन्ती १८ शान्तस्थायाः सुरेशान २७ २२ शान्तारये भावभूयिष्ठे २६ शान्तातिशान्तादुन्मेपः २ ४३ शान्ताधारपदस्थास्मि ५. ८१ शान्तानन्तचिदानन्दं १७ शान्ता नाम पराया शान्तान् निमोलिताक्षाश्च ३५ शान्ता पश्याय मध्याच ५७ २ शान्तापश्यादिरूपेण शान्ता विवर्तमानाहम् ५७ शान्ता सूक्ष्मा तथा मध्या ५१ २८ शान्तिनाम्ना समाख्याता ७ शान्त्यतीताभिमाना च ३५ १२ शाब्दं तन्मध्यमं रूपं ४५ १३३ शाब्दी या संस्थितिः शारीराधारतत्त्वशः शाङ्ग शराश्च विभ्राणं ३८ शालिक्षेत्रनदीपा शालीतिलगक्षतैः पश्चात् ४. शाम्नं संकर्षणादेव शास्त्रतन्त्रात्मकाः शास्त्रीयमाचरने शास्त्रीयां चितिमारथाय ३७ ३ शिखा चैव शिसास्थाने ३५ शिसा तु वायवीयान्जे ३० अ. श्लो. शिसामन्त्रेण संयुक्ता ३७ शिरसामुद्रेति विख्याता ३४ २. शिखायै चौपडित्येवं शिरःपङ्कजपत्रेषु ४६ शिर:पद्मादयो मन्त्राः शिरसे च तथा स्वाहा ३३ शिरो मे श्रीर्यजुर्मिश्च ४९ शिष्टं तु क्षेत्रमुद्दिष्टं २९ १९ शिष्टं प्रणववञ्चिन्त्यं शिष्टबीजचतुष्क्स्य १९ शिष्टैनिपेव्यते सोऽयं शिष्यं गुरुः स्वमात्मानं १ शिष्यं भूतत्त्वगं स्मृत्वा " शिष्यं संज्ञापयन्मन्त्रान् २३ शिष्यश्च तादृशो शेयः २१ शिष्याय साधुशोलाय २७ थोर्पण्या: सप्त ये प्राणा: २९ २२ शीर्षण्यास्ता: सुमनसः ३. २० शुक्ल प्रतिपद. प्रात: शुलशोणितसंभूताः ५ शुचिना तु सकृत्स्मर्यम् ०९ शुचिव्रताय दक्षाय शुद्ध तत्सृष्टिमार्गेण शुद्धतत्त्वाध्ववर्गस्य शुद्धमेरमुपादाय शुये सर्वभूताना २३ शुद्धविज्ञानसंबन्धात् शुद्धविद्यासमायोगात् १३ शुद्धवाइगुण्यमादाय शुद्धपाइगुष्यरूपाणि शुदसविक्रिया साई ५.१५० शुद्धसरित्स्वरूपापि शुद्धसविन्मयी पूर्व शुद्धसचिन्मयी साह शुद्धवप्रसादस्य २२ ८. ७ " ४ ४२ ५.१३० २८ ५ ·लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो अ. श्लो. ३४ १३८ १ ५० १०० ८ अ. ला. श्री: पद्मा कमला लक्ष्मीः ५ श्रीकण्ठानन्दसूक्ष्माद्यैः २० श्रीपतिर्दिव्यदेहोऽय ११ २१ १ ४. ४ ४० " शुद्धसत्त्वमयं तत्तत् शुद्धानन्दचिदाराशा शुदा निरञ्जना सत्या शुद्धाशुद्धमय वै. शुद्धाशुद्धमयो भाव शुद्धाशुद्धमयी भावी शुद्धाशुद्धविमिश्रेयं शुद्धाशुद्धपत्याख्य शुद्धाशुद्धात्मको वर्गः शुद्धाशुद्धावनोमध्ये शुद्धाशुद्धाध्यवर्गस्था शुद्धिर्निरञ्जना नित्या १ १ २ ४८ ११ ८ ३२ ५५ ४ शुद्ध कोशे समुद्भूता २ शृणु मे सावधानेन ४४ शृणु वक्ष्ये परा सिदि ४३ शृणु वत्स सुरेशान शृणु वर्णाध्वनो रीति २० ३ शृणु शक महामाग १ शृणु शेपमशेष मे ४. ११९ शृणु संक्षेपमाख्यामि ५१ शृणु सर्वमशेषेण २२ ३ शृणु सिद्धिप्रकारं च १ शृणूपायं चतुर्थ मे ४२ शृणोमि करुणा वाचं ५. शेषमन्यत्समं ह्येषा २५ शेषमैश्वर्यवीर्यादि २६ शेषा वर्णाः स्वरोत्पन्नाः ५२ १५ शेषे लक्ष्मीसमा रूपे शैरस्यैषा भवेन्मुद्रा ३४ १९ शैले महति वा चित्तम् ४३ ११२ शोधयेत्यूर्णकुम्मस्तु १८ शोमास्तु दक्षिगास्तस्य २९ २२ शोभिताः कौस्तुभेनैव १. शोषमा. सूर्यरूपायाः १९ शोपणं दाहनं प्लायं शोषणात्सर्वदोघाणा शौर्च च विधिवत्कृत्वा २८ श्रद्दधानः प्रसन्नस्त्व श्रद्धा सोममपोऽन्नं च ५. ११९ श्रमाद्यवद्यामावास्य भयन्ती श्रयणीयास्मि श्रयामि श्रयणीयास्मि ८२ श्रावयामास च शुक्र १४ ५. २२० १ ५२ ६ श्रीबीजस्य तु मुद्रूपा ३४ . श्रीमता कमलाक्षेण श्रीमान्नारायणः प्रोक्तः २८३ श्रीरित्येव समाख्याता ८ श्रीरित्येवाख्यया तत्र श्री म द्विभुजस्याहं २१ श्रीश्च कामेश्वरी कान्तिः ८२६ श्रीश्च वागीश्वरी कान्ति ३० ३५ श्रुतमेतन्मया सम्यक २ श्रुतसात्त्वतविशानाः १ श्रुवासु विधिवद्यासु २५ २ श्रुतीनामभिसंधिन ३८ श्रुत्या च कुरु योन श्रुत्वा त्वयाप्यनुष्ठेयं श्रोतुं श्रुतिशिर:श्रेणि १ १८ ५ ५२ ओनस्य विषयः शब्दः श्रोनादिपञ्चकं त्वेतत् ५ श्रोतादेः सात्त्विकात् श्रोतादे दितान्तेषु १९४३ श्वेतमाल्याम्बरधरा १७ श्वेतमाल्याम्बरधरा श्वेतश्च तत्त्वधारश्च श्वेता कमलपत्राक्षी श्वेता निमीपिका पश्चात् ५५ श्वेताद्याहादिसंयोगः श्वेताम्यराश्चतुर्हस्ताः ४५ ५९ पट्कर्मनिरतः शान्तः पट्कोसता समापये पट्कोसभ्वास्त्वन्याः १२ पट्चक्रं दधती हस्त: १९ श्रोनं त्यक्चैव चक्षुश्च ४२ ३२ शुद्धतर त्वथो मार्ग २ शुद्धतरविभागेन ३ शुद्धेतरस्त्वयं भावः शुद्धतरे स्थिता स्थूला ३२ शुद्ध शुद्वेतरस्मिश्च ११ शुद्धेऽस्मिन् प्रथमे कोशे ६ शुद्धेहि भगवज्ज्ञाने शुद्धो गन्धः समुद्भूतः ५ शुद्धो मागवतो धर्मः शुद्धो वर्गस्तथाशुद्धः शुमं कमलिनीतीरं शुभरूपोल्यणास्ते च शुमानुबन्धमानं तु ४४ शुभाशुमरिमागोत्या शुर्वर्णमयः पौ. शुल्य कुर्यात् सत् शून्यं तदपिलं लोकं शून्यप्राणादिभेदेन एन्याकारसमाचार गणामि च गुणविश्वं ५. शृणु तत्र मनिठा मे णु भेगान मुरेशान ३९ १४ ४. २ ४ ४ ८. भारयेलमंगले श्रियं सूक्तेन तुष्टाव श्रिया साधं जगन्नाथ: ३६ भी: कीर्तिरिश्वमा च १. - ·श्लोकानामनुक्रमणी २९५ --- ७ म. लो. पट् तारा आदिदेवोऽय ३३ पट् पद्मा योगिना पट्सतपञ्चरूपत्वं ६ घटसु का प्रथमाब्जेंपु ४३ पडक्षरः श्रियो मन्त्रः पंडक्षरप्रसताना पडक्षरस्य मन्त्रस्य पडक्षराविमौ मन्त्री पडक्षरो ह्ययं मन्त्रः ५. ११६ ५.१६१ ४४ अ. श्लो. घाइगुण्यमेव मे रूप २९ पाइगुप्यविमहा देवीम् ३८ २३ पाइगुण्यविग्रहा साह २९ पाइगुण्यविग्रहो नियं ११ २ घाइगुण्यस्य समुन्मेषः पाइगुण्याग्मोनिधिः ३ पोडशच्छदपद्मोत्य ८४ पोडश्या तु नमस्कारः ३६ १०४ पोदात्मानं विमन्याहं ५. १२५ योदा विमज्य स्पं स्वं ३६ पोढा संयोज्य गोपिन्दं ३३ स एप तुष्टोऽभी, तु ४६ २५ संवर्पण सकारं संकर्पणस्य देवस्य संकर्षणस्वरूपेण २३ संपणाशतो दन्द्रं संकर्षणादयो देवाः " " " " द " ५.१९२ ५. १९६ १ " २ अ. लो. संक्षेप विस्तरं चापि संक्षेपविस्तरे कुर्यात् .. १०४ संख्यात्रयसमूहो यः संख्यानन्त्यं सहस्रं स्यात् ३. २९ संख्याविधिविधानः १७ संख्या विश्वा सगा संख्यास्तिस्रो हि २४ संग्रहाय च लोकस्य ९५ संचित कर्म तत्प्रेक्ष्य ३ संचिन्तयेत्पुरो मागे संचिन्वन्ति न ते जोग: ११ संगख्या तारिसा या हि४ संगनं जनयेच्छुद्ध संसामूर्ति विधानं च ४३ ११८ संशामूर्तिविधानतः २८ ५८ संशा संख्या चया शक २५ संशावाहायुजो माया ४५ संतताभ्यासयोगेन सैतिष्ठते परेत्येवं २५ संध्यामुपास्य विधिवत् १.१.२ सनिम परे जाते १३ संनिधानं मवेत्तेन ३४ 115 सैनिधि संनिरोधं च ३८ सनिधी मनमा विष्णो: ४२ संनिवेशस्तथा कार्य. सैन्यसेन्मयि मावेन संन्यस्य महितसा सन्यासस्त्याग इत्युक्तः १७ संगतहोमकमान्त संगदयति तत्तस्य ३२ संपुटीरत्य ये नाम संपूज्य गन्धपुप्पाये. संपूर्णमीभाई तत् বাগধারা संप्रति भानुमिन्दामि . पडङ्ग तमुपायं च पडध्वमयमुद्धान्तं पडध्वमयमोजलि पटोऽथर्ववेदान्त पड्गुणं प्रथम स्पं पण्णा युगपदुन्मेरः ८ १९ ६ २४ ४४ पष्टि: श्वासा मदेप्राणा: २४ पष्टिरष्टी सहस्राणि पठी सारस्वती विद्या २६ . पष्ठी सम्मृता विद्या २६ ३४ पठपा मार्न प्रकुर्वीत ५. २५ पापा सानविधि. कार्य:।।.. पाट्कोशिकमसारं च पाइगुन्यं ब्रह्म तऽयं १२ १२ पागम्य यत्परं मम १२ २९ पारगुप्यनिर्मित विलि " पागम्यमसरो दिव्यः 10 संकर्षणादयो व्यूहाः संकर्षणादिचित्यन्तः ३५ संकर्षणादितत्त्वाति संवर्पणादिसन्दा २ संवर्षणो मसारस्तु २४ ८ सैक्ल्पजनितमोगैः संकल्पपदवीम्दः 1१1३२ संकल्पपूर्वरूपस्तु पाल्पविराय: सर्पः ५.१८३ संकल्पश्च प्रदानच सेक्स्पादिस्वरूपे १९ संक्रयादेः पराजीना संकोचं कमशो पाति . संचध विकासमा संकोनो मामकः सोऽयं ॥ निधनं श्योन् । संशियन निनिगन् १४ १८ ४८ ४. ५ ४९ ७ पारमन्यमय एवं ·२९६ लक्ष्मीतन्त्रम् ६ ४ ४४ , ४८ अ. लो. संप्राप्य शानभूयस्त्वं संप्राप्य ज्ञानसद्भाव १४ संप्राप्यवानलं भावं संप्लुतेदंपदद्वीपे १७ संबोधितखतत्त्वार्या १८ संबोधिते जगन्नाये समरन्ति तथैका मा ३० संमरन्ति प्रसूनेषु संभूय ते ममाभूवन् ९ संभृत्य सर्वसभारं १५ संभृत्यासिलसमारं संमुखं तासु संलग्न संमुखं मध्यमायुग्म संमुख हृदि हार्दैपा संमुसौ तु क्रौ कृत्वा ३४ २४ अ.को सक्लेश: पञ्चधा शेयः १२ ससीव स्वीकृता सा तु १६५ सख्यश्चतस्र एताः स्युः ४५ ३३ सचञ्चलानलस्तारः स च दद्यात्स्वमात्मानं-२४ स च पाशुपतो ज्ञेयः ४. 18 स चापि विविधो शेय: १६ ५ सच त्यच्च जगद् द्वधा ५. १० सच्चिन्मात्राख्य उन्मेषः २ । स जीव: कथित: सद्भिः १६ १३ सतारतारिकासंशा सति वित्ते न कुर्वीत २८ २४ सत्कर्मनिरताः शुद्धाः सत्ता पूर्णा चिदानन्दा २५ ३८ सत्यं तत्थं वराह च सत्यलोकात्मभृत्येते सत्यवाक्योलसंपन्न ३५ सत्यश्च ऋतधामा च सत्ये सत्यप्रियं पाहि सत्त्वं रजस्तमश्चापि सत्त्वं रजस्तमश्चेति ८ " " अ. श्लो. संसारपरसीमानं १५ ३९ संसारसागरोत्तार संसाराङ्गारमध्यस्थाः १३ संसारानलसंतप्तः संसारी पुरुषः सर्वः २० संसिद्धयोगतत्त्वाना संस्कारैः संस्कृतं कृत्वा ३६ १४३ संस्कारैः संस्कृतैः शुभैः २७ संस्तम्भसनिरोधी च ११ संस्थानमादिमूर्तेः १० १९ संस्पर्शजेषु भोगेषु ८२ संस्मरन् रूपकालाद्यैः संस्मरेदशं तीक्ष्णं संस्मरेदनलं तत्र ४३ संसरेदनिरुद्धं च ३८ संस्यूततत्त्वयाकीर्ण ३१ ५८ संहत्य भेदयेत्वादीन् ३० सहरन्ती पुनश्चैताः संहृतासिलभेदं तत् ३२ संहृत्य सर्वसभारं २४ संहत्यात्मनि ताः सर्वाः २३ सर्पूरं च ताम्बूलं स कर्मठ. स वै सारख्यः ४० ११८ सालं त्वर्धमंशं या सक्लं निष्कलं शिष्यं ॥ सकलाकल्देहं च सकारं हृदय विद्यात् २३ सारस्त्वमृतस्तृप्तिः सकारान्तस्त्ववाराच २० स कालस्तारिकासिौ ४२ समासाहक्षण शुन्या ५७ ३८ सावृत्या निवृत्त्या वा ४. सहदेवं प्रपन्नस्य सादेर विशनार्पः सतियां गिरने सत्र ४५ १०४ " 6 संमुखी संपुटीकृत्य संमृयाहतवस्त्रेण संयमो नाम यत्कर्म ८० ८ संयोज्य मन्त्रान् " * " " ५ ४४ ४ ४४ १९ सलमं कुञ्चतिचित् ३४ ७५ सलगमनदेशातु संवत्सरं तु मासा संवित्तिरेव मे स्म ३ २ सचिदानन्दसंदोद संविदेका स्वस्पं मे सैनिदेव हि मे स्प ५ सपिन्मदीदधी सोऽति सविमन्यारतिष्ठे विरोदाममागेन ४९१९ सभी मगिरधी तु ३४ ६९ सारतन्याहियात् समारतारिवाया मे २५ १४ सत्त्वं रजस्तमश्चैव सत्त्वात्मना तु सूक्ष्मेण ११२ सत्त्वाद्युन्मेषरूपाणि सत्त्वोन्मेषमयं स्प सत्सत्त्यव्यञ्जिके चाय सदाचार्योपदेशेन सदा शानबलैश्वर्य सदानन्दमयास्त्वेते सदा शान्तरिकारल्यात् ४५. सदा हरिणमालाई ५. सा हि पर्तमानायां सहशारम्मतुक्ष सदेयाप्रक्रियायाः । १४ ॥ .

·२९७ लोकार्धानामनुक्रमणी अ. श्लो. अ. लो. सद्गुरुमन्मयो भूत्वा २४ ३३ सद्धर्मपरसंस्थाना २८ सत्यः परमाप्तं यत् स देपो द्वेप्यविषयः स नाद इति विख्यात: १० स निर्याति स्वमार्गेण ४८ ३१ सपनगेश्वरस्तन २६ रुपतिनानलस्तारः सपुर्ण पदपदोपेतं ४७ ८ ५३ " ८ सपुष्पाअलिमध्यस्य सतत्या रितता मेदेः ३५ ३२ सप्तधा च पुननेपा सतपञ्चक्रूपत्वं अ. लो. समुत्याप्य कराद्वामात् ३४ . समुद्यन्ती तदिच्छात. ३६९ समुद्रायासनान्तं तु स मुनिः श्रापयामास ३२ सम्यक्तीच शास्त्राणा४. सम्यक् समाधिसंपाद्यं ६६ सभ्यासास्तविज्ञानात् १३ १३ सम्यक साधनतश्चैव सम्यगाविभपन्यत्र ४९ सम्यग्ध्येय यथैतचे सम्यह निव्यानमुत्पाद्य २८ सरत्यस्याश्चलं सर्व २४ सरसो लक्षवेधी स्यात् ४६ सरहस्यं ससंक्षेप स रागो रम्यविषयः १२ सरिद्दीपसमुद्राथ सदः शंसर: स्थाणु १. सरोरहे दधाना च ५३ सरोकहे विजानीये सर्गक्रमे प्रत्युत्थे २८ सर्गेश पीन्येन्मशा सगों भूतादिजो खे राउण्टरस्कृत्या सरन्यन च धीरे १५ २० स पटकारसदन्ते च २९ स बभूव निधा पूर्ण समं समसिमक्ताङ्गं १५ स मन्त्रः संस्मृतोऽहंता १८ ४५ समप्रधानता येषा २२ २ समयं न पिशेचन २८ समयस्यैस्तथा यौः २० समयी पुनमश्चैव ४१ समर्थयति कमाणि ५० २२४ समष्टिव्यष्टिमेदेन १२ समस्तचिदचिन्द्रद समस्तजगदाराध्ये २ समस्तजनसंयुक्त. २९ समस्तमात्मना न्यस्तै २८ समस्तव्यस्तभेदेन २ ४१ समस्ताध्यमयं पीठं ४९१.४ समस्तचरमोपानं २४ स मदानाम तस्यानि २ समाधये च वैश्याय समातापिरम्ोगं YY समायः सानरः समः ३३ ५७ समालग्न्य ततो विम्यं ४९१.३ समापितसद्भाः समाश्रितः प्रधि तास्तु ३. समा समविमनाना समासयासतस्नेपा समाज्याममैदेन २१ सम्वहितमना भूत्या सम्भहितो अलि कृत्या ६१.८ समियादेशमा ४८ " १७ सतम सर्पपाम्मोभिः ४९ सामी तु महालामी: २६ सतम्यात्यन्तिी प्रोता १२ सतम्या यागसी दद्यात् ५. सतयात्मकं दिव्यं २९ ५८ सत रित्तागमा पम्याः २८ २५ सतारोऽयं मन्यः ४८ " " " " ८ " " २ ५५ ५९ " ५. १११ " " " " " ४८ साम्नास्तः प्रम्यान् ४३ सभिता संमतेनेर सरसगाची खि मौतहारमा गरपान वाय सरप्रागिन्निंस सामगंवर्गस गाँगान गां १५ गांगीन गांग " . समिमनिनिनारा ४. समीतापाभी.मा १५ ममीमत्तान्मत्रान् ४९ मगुपन पुनः पुत् ४ ५१ सवासरंतुसम्यान १५ ५९ सप्रदेोनवरी समान में भिन् . . ७ ।

·२९८ लक्ष्मीतन्त्रम् समायरी सजीवोपाराय अ. लो. ३६ १ " ३ २ ८. सर्वजे न त्वदन्येन सर्वज्ञे सर्वभूताना सर्वशोऽपि हि विश्वेश. १७ सर्वतः पाणिपादं तत् ३८ सर्वत: शक्तिशतीश ४३ सर्वत: शतवार्पिक्या सर्वतः शान्त एवासी ५१ सर्वतत्त्वस्ताधारे सर्वतत्त्वमयं देहं सनतन्नविधानसः ४२ सर्वत्यागश्च विद्वद्भिः १५ सर्वत्र नेक युध्येत ८ सर्वत. सारमदृत्य सर्वेश पुण्यगन्धाना ४१ ४ अ. श्लो सालक्षगरपन्ना ४९ सर्पलक्षणसंपूर्णा ३४ १२५ लक्षगसंयुक्तः रालोरमयं सर्व २४ सर्वव्यातिमयी दिव्या ३३ १६ सशिक्ति निरात सर्पशक्तिप्रदामन्तः ७० १३. सर्वशक्तिमयी ता मा ४५ सर्वशक्तिमयीं दिव्या २२ सर्वशक्तिसमूहस्था १८ सर्वसरल्पहीनं तत् ४९ १३. सर्वसंदेहनिभेदी ४२ सर्वसंपन्मयी ध्येया सर्वसिद्धान्ततत्त्व सर्वसिद्धिपदः पादः सर्वस्याद्या महालक्ष्मी: सर्वांश्च परिवारास्तान् ४० सर्वा संपदमाप्नोति सर्वात्मना सदैवाह १४ सर्वादे सर्वमध्यान्त सर्वादौ गरुडं देवी: ३८ सर्वाधारमयं ध्यायेत् ३७ सर्वाधारा सर्वशक्तिः सर्वाधिकारभागी स्यात् ३५ सर्वाधो वासुदेवाख्यं ४३ १२ सर्वाध्यात्मिकशास्त्रार्थ ५७ १४ सर्वाननुचरेत्सम्यक् सर्वानुच्चावचाञ्छब्दान् २० सर्वाभरणसंपूर्णी ४२ सर्वार्थसाधक, साक्षात् ५. सर्वावयवसंपन्न सर्वावस्थागता देवी १२ सर्वाश्च दर्शयेन्मुद्रा सर्वाश्चर्यक्री देवी " म. लो. सर्गाश्रमदातीते सर्गसामपि सिद्धीना ५. जा सृष्टिः कृता तेन २४ ५८ पता: पभगर्मामा: ४४ १५ निशस्त्रसंस्यूतं ३१ २ सर्वे चतुर्भुजा एते सर्वे ते षड्गुणा: मोक्ताः । १५ समें मन्ना मदीयाः स्युः१८ १६ सर्वे शन्दा अमरोथाः २४ ५.१४८ सर्वेषा प्रणय: पूर्वः सर्वेषा प्रणयः पूर्वम् ३३ ९ सर्वेषामङ्गमन्त्राणा सर्वेपामात्मभूताया ५.१५. सर्वेष्याधारपद्मेषु सर्वे समन्विता देवाः सर्वैश्वर्यगुणोपेतम् सर्वेश्वर्यप्रमावे तु सर्वोपरि स्थिते शेषं सर्वोपसर्गशमनः सर्वोपाधिविनिर्मुक्ताम् ३७ सर्वोषध्युदकेनैव स वासुदेवो भगवान् स विश्वासो भवेच्छक १५ सव्यदक्षिणपर्याय. सव्यापिनादिदेवेन सव्ये चाप्यपसव्येच स शब्दार्थविभेदेन सशाश्वतानलस्तारः स शिष्योऽग्निसमीपस्थ: ४१ स सर्वः कथितः पूर्व १६ स सेवेत नरो भोगान् ४३ सहकार्यनपेक्षा मे सह चन्द्रमसा देव्या ३२ सहयः सुचिता रेसाः ३७ १५ ८ ८४ ८ ४९ or २ ५ सर्वन सर्वदा विष्णोः ३८ सर्वन सुलभ श्रेयः २८ सर्वन सुलभा लक्ष्मी २८ ४२ सर्वत्र सुलभा ध्येया ४४ सर्वत्रावस्थिता साह सर्वदा तु जयं शक ४८ सर्वदा सर्वदेशेषु सर्वदेवमयी सपा सर्वप्रकृतिरीशानः सर्वभावसमुद्भूतिः १८ १५ सर्वभावस्तदा शश्वत् ४३ २२ सर्वभावानुगा विद्धि ३ सर्वभूतात्मभूतस्था सर्वभूतो यथा विष्णुः ४९ ६४ सर्वलक्षणसपन्ना ३६ सर्वलक्षणसंपन्ना ३६ १२८ ७७ ८ १८ ४८ " ८० ४८ २ १ ५ " " ·श्लोकार्वानामनुक्रमणी २९९ ४४ ८ r " " ७४ ४ अ. श्लो. सहसिद्ध पृथक्सिद्धं सहस्र तान्यराणि स्युः ३० सहस्रति सहला स्यात् ३१ २५ सहस्रदलसंपन्न १२ सहलरश्मिसंकाश १२ सहस्त्रारमहाचक्र सहस्रारस्वरूपेण ३० सहस्रारेण चक्रेण सझे नाम बलं तर २५ साख्यं नाम द्वितीयो य: १६ साख्यदर्शनमेतत्ते १६ २९ सातत्येन प्रवर्तन्ते १२ साकारमथवा योगी २८ साक्षात्कारमयी सा हि १६ साक्षादेव समाराध्या साक्षाद्भगवतो विष्णोः ४५ १ साश्चाद्विष्णुसमो मुद्रा ३८ साक्षिणी सर्वभूताना ५० सादी दृशिः सदा द्रष्टा १६ साङ्गमुद्रामधादर्य ८१ साड्योगविधानतः साझोपाङ्गक्रमं शश्वत् २४ सा चतुष्टयसरदा सा चाहमेव तेनाहं १६ सात्त्विको बुद्धिरित्युक्तः १६ २ सा विक्षुरसबद्योगात् ४ साधकः कीर्तिमन्त्रण साधरस्य तत: सम्परु २४ साधकाना हितार्याय ॥ साधरानमहायर्याय साधन प्रतिपत्तिय २४ साधयेच यथाराम साधम्यंमेरमायेय १६ साधारस्पारिने प्रोके ४५ १२. साधितामधमागंतु ३ अ. लो. साधिताया विधानेन साधु संबोधिता सम्यक् ५१ साधु संबोधितोऽस्म्यद्य १ १ साधु साध्विति वै ब्रूते ४० साध्यान् दुःसव्यय सा नावच्छितेऽन्येन ४३ सा नित्या संहतिस्त्वन्या १३ ५३ सान्त्वयेच पराभ्याता १२१ सा पदादग्रतो याति ५. ११८ सा परा प्रकृतिः काख्या २६ २८ सा परा मन्मयी शक्तिः ३२ सापि नैवास्य किंचैया १३ सा प्राणयति मादादि १८ २८ सा प्रोता प्रकृतियोनिः ६ २२ सा यभू वरा नारी मा भिन्नाजनसंकाशा सामर्थ्यपूर्णा. पलदाः १८ सामलैः श्रीफ्लैश्चैर १९ सा मा प्रोपाच संमूता ४ सामान्यतोऽनयोः शक " सा मे नूनमनूनीः ३२ ६२ सारः स वेदेषु सारखते जले पूर्व सारूप्यमेयुपा साश्चात् १७ २५ सालंकार धेनुयुग्म सा वितिस्तीपमाणा हि ३६ ४२ सावित्री नाम वेदाना १९ २० साविन्या च तिलोम ४२ सा संहतिः समाख्याता १३ सा सा रूपविशेषोऽस्या:४५ सा मत प्रापयामास सा सुनत्ता महानन्दा १८ १७ सा स्मृता वैष्णवी ४९ १२९ सण स्वन्न पनि शिया २२ ४ अ. श्लो. साहता तादृशी शक ४४ ६ साहं तारिक्या तन्या साहं प्रज्ञामसूर्विष्णोः २६ ३१ साहं भावात्मिकाहंता १२ साहं यदावरोहामि १३ साहं संभृतसंभारा साहं सरस्वती नाम साहं सरस्वती भूत्वा ५० साहं सिसृपया युक्ता २ साहं मुघुम्नारूपेण ५० १८५ साहं सृजामि स्वाच्छ १४ साहं सृष्टयादिकान् २८ साहं सोममयी शक्ति. २० सहमङ्कस्थिता तस्य ४९ साहमङ्के स्थिता विष्णोः १७ साहमन्त: कृपाविष्टा साहमेतारती मावै. १६ २२ साहमेवंविधा लिया साहमेवंविधा शुद्धा ६ २ सा हि घण्टाभिधा सा गई परिणामेन सिञ्चन्ती रिणः ५५ सिञ्चन्तोऽमृतकुम्भः ३८ ५९ सिनचामरहताच ४५ ६९ ६ सिनरत्तमुवान २३ सितशोणितसरी ३८ सितानि चतुरालिस्य ४६ सिनामरणरम्बाढथं सिताम्बरधरा दिव्याः ४९ सिदयो विश्वजीताना २१ मिना. स्युम्नस्य मन्त्रा. २४ सिद्धान्तानही चारोगन् १०१." सिसन्देषु च सर्वे सिमायां वारिकापां तु ४१ ४ ३ ४८ " ४७ ४. ४.

·३०० लक्ष्मीतन्त्रम् ५० २१९ ४८ " अ. सो. सुस्पृष्टं दचिणं हस्तम् ३४.८ सुहृदा द्विषता चैत्र सूक्तं च शाकुनं चैव ४१ सूक्तस्य विल्यं पश्चात् ५. ३. सूक्ताभ्यां सपवित्राभ्या ४९ ६० सूक्तार्थमनुसंस्मृत्य सूक्तेन पौरपेणाय सूक्तेऽस्मिन् मम नामानि ५. ३६ सूक्ष्म तत्त्रिनिधं भूयः ३६ ४८ सूक्ष्मवर्णवरूपोऽसौ सूक्ष्माख्या शक्तिमुद्रा या ३४ १५ सूक्ष्माणि विनिवर्तन्ते १२ ५७ सूक्ष्मा तचातुरात्मीया २० २४ सूक्ष्मायास्तु गतीस्तितः ३२ १२ सूक्ष्मा बिवर्तमाना सूक्ष्माश्च पितृजाश्चैव सूक्ष्मास्तु पञ्च भूताः स्युः५ सूक्ष्मे महत्यणी स्थूले ४३१.० सूचितं तत्र तत्रै १२ " ४ अ. श्लो. सिद्धार्यकातिला दूर्वाः ३७ सिद्वायधूपपत्यानं १५ सिद्धार्थनियुने दे च ४८ १५ सिद्धा सिद्धान्तिरा योगा ३२ २५ सिद्धास्मीति च ते पुन ४० १८ सिद्रिश्चतुर्थी रिचया ४५ सिद्विसाधनयोगश्च १८ ६ सिध्यन्ति समुसामन्त्राः ४१ सिन्दूरपुञ्जसंगाशं ४१ २० सिन्दूरशिवरारारं सिन्धुकन्ये तदेतन्मे १२ ३ सिन्धुकन्ये नमस्तुभ्यं ११ सिमृधया मयोयत्या सिमृशा नाम तद्रूपा ५ सिमक्षा या परा विष्णोः ६ सिवाया ममोयन्त्याः २ २३ २२ सिमृडालक्षणा देवी सिमृचालवणा पूर्वा सीरं तच्चरहस्तेऽस्य ३३ मुकाढोत्तम सुकुमारो युपा देवः मुग्नं च तत्क्षणपंमि ४३ १०३ मुरां दुखं तथा मोहं १५ ३६ मुग सदेवम्म तु मुपदुःपादिशश्चिात् ५ मुपमेर न ते कुयु: मुसम्म स्मृतं सत्त्वं पुरादिवासना चैत्र मुग्वानुम्मृतिहेनुर्या ११ १४ मुराभिमानिनो दु. १ मुगा रम्या मृदुम्पर्गः ॥ भुवानः प्रमन्नाम्प मुशिनः स्युरिमेरा: ५. गुगन्धामटममिय ४ " अ. श्लो, सुदर्शन: क्रियाशक्तिः सुदर्शनमनोरन्ते मुदृश्यामात्मभूता मा १३ मुदृश्यासि क्यं देखि १३ ३९ सुघयाश्नव्यमानो हि सुधाकुम्मत्रान् शङ्ख मुन्दरं चातिमीमं च मुपुष्पाटिकाया तु ४९ ३२ मुपुस्तकं रे वामे ५ मुमगश्चैव दीर्घायु: मुभिक्षे लवमानं तु २२ मुमृन्मयीं च घटिमा २३ मुरदास्मयीना च सुरभि हिमशेलामा मुरम्या. कथित: सर्व ३३ १०४ मुरम्यै नम इत्येवं ३३ १०३ मुराकुम्मम्य लामो वा ४२ २४ मुवर्णयामि संसिद्धान् ५० १९७ मुवर्णवेटित चाने मुवर्णसजमित्ये ५० ५० मुवर्णेनि ततो विप्रैः ५. १९८ मुनिरिक्त शुची देशे २८ ३८ मुव्य तत्पदे तुयें ४२ मुगुमा मुमगामित्य ४२ मुघुमाया अवस्था मे ५१ २४ मुगुम्ना नाम या नाडी ५. १८१ मुर्मगल्पसमिता सा मुमम मातृसापीठं २३ मुसमीचीनया युद्धया ममम्यन्यनमयान. ३६ मुश्यिती नेमिगोध्यारेन् । मुग्नातान् घोतस्त्राश्च , मुम्पो एन्यमानी च ४५ १९ " २ १ . . " " २ सूते सा सकलाः शती: ३१ १ सूनमध्यं यतः प्राप्त ३७ ३७ . सूत्राणामन्तरे मूयः सूरयो निन्यमंसिद्धाः ८ रिभ्यश्च हिता नियं ५.२.१ सूर्य समाश्रिता विष्णु ३२ १ सूर्यमालानलइन्दैः सूर्यकोटिमतीमाशाः सूर्यकोटिसहसामं मुपुतिपदगे शश्वत् U ४ ८ " ४४ सूर्यमोट्यदामासा स्यंन्चालापदायोध्ये सूर्यमण्डलसंस्थाना सूर्यनज तया व्योम १९ . " ·लोकार्धानामनुक्रमणी ३०१ अ. लो. सोमानन्दमयी दिव्या सोमाय नम इत्ये सोमायुताममदन १ द ४ ४९ ६ ६. ८ अ. श्लो सृष्ठिकृसंयुता स्थूला सृष्टिकृत्संयुतो मूर्ध्नि ३३ सृष्टिप्रसारमाख्याहि ३ सृष्टिमार्गेण तं भूयः सृष्टिरूपा परा शक्ति सृष्टिशक्तिर्दिधा सा मे १२ सृष्टिस्थित्यन्तरिः सृष्टिस्थित्यन्तार्यश २० सृष्टी समुद्यता शक्ति: २४ सृष्टयादिकं विधायाय ३२ सेनान्या सेवित. सम्यक् १७ २५ सैव देवी महालक्ष्मीः सैर पुष्णाति पिपयान् ५० १५५ सेवाग्निरुच्यते शक्तिः सैगचिमनीयादि सेवेयं कथ्यते मूर्तिः सैपा कुण्डलिनी शक्ति: २६ सपा तत्त्वविदा मुख्य. २५ सपा नारायणी देवी सेरा वेदविदा निश सैश शक्ति. परा दिव्या ३० सरा सूर्यपुर्दिव्या सोदर्य सामृतं हवं सोऽधिभूत इति मोक्त. सोऽनुग्रह इति प्रोतः " सोगनमतं यन्कान्ता सोऽभ्यास इति तत्वशे ४३ १.४ सोम प्रथममाय सोम सामोगरं सोममप्पा मन्दस्योथे: १५ ४९ ८४ सूर्यश्च मोक्तृता प्राप्य ३१ १५ सूर्यसोमानिसण्डोत्यान् ५२ सूर्यसोमानिरूपाणा सूर्यसोमानान् हित्वा ३० ११ सूर्यसोमी चतुर्यन्ती २४ सूर्यस्थ संस्मरेत्तत्तु सूर्यस्य रदमयो यदत् ४. सूर्यस्यास्तमयं प्राप्य सूर्यामियुगसंभूताः ३० सूर्याचन्द्रमसावेती २२ सूर्यानलयुगैः काये. सूर्यानलस्थिता विष्णु ४ सूर्यानलाशसंस्थान सूर्यानलान्तरस्य च सूर्येति यूरिभि. मोक्ता ५० २०३ सूर्येन्दुपहियोटयोर सूर्येन्दुपहिरिम्यस्य सूर्येन्दुपहिमिाप्य . यून्दुपहिभियूँहै: यूपेन्दामिपदेभ्यस्तु ३५ सूर्योर्जव्यापिना पिण्डः ३. सूर्यो हकारःप्राणख २५ सृजते निरसोज मृजन्त्याः शुभिने १९ मृजपा यमामा मृगन्त्या विविधान २७ मृगमि विविधान् मृगामि घोम्नान मृतामारि मपाजय मदं तदनि चाति मृदयालु मिथुनाति मपन्या जवान सृष्टि एवरी शुभ मृीरनारमन्ने २0 मलना से ८1 १ ४३ ७. सौक्यांय तथा मन्ने सौभाग्ये चैतुमः कार्यः ३९ ४२ सौम्यवक्त्रं चतुहुँ १० सौम्यरकना सौम्यनेत्रा ४५ १६ सौम्यस्य दर्शन वापि १२३९ सोम्याग्नेयस्वरूपेण ३ सौम्याया दिशि विछेया १० २० सोणे द्रव्यसिस्यर्थे सौवर्णाम्बरम्पादयं सौवर्णे राजताद्ये या सौवर्णः कल्पिता निन्य ४ सीपुते चातुरात्म्यं तत् .. सीपुम्नेनाप्यना नित्यं ५० १०६ स्तनापण्डी च पुंस्त्वं २९ २१ स्तब्धपागाविससः सम्ममोहात्मिरा माया ९ तरं प्रहत्य यही च स्तिमितं तत्परं ब्रह्म २२ तिमिनापारगम्भीरे स्तुतये योगनिद्रायाः स्तुतयो मे सदा या स्वता: निता घ्यावा: २५ ३. खतिमद्गलगीतानि स्वकिादिप्रगीतायाः १ स्तुत्या यसरीहना कुर्यात् . स्वातु मममदात्य.५. लगत्यनेन नाना मां५. ११२ स्तुन्या गान् पाम . लुरन्तो परनिपानि ११ मोगरा में - स्त्यानां क्रममा २७ १ १८ ४ " २ समस्पोचग पनि सोमास्मिरेन्टक सारदिप सोमसोमंदीरा या ·३०२ लक्ष्मीतन्त्रम् ३ " ५८ अ श्लो. स्त्रिय लक्षणसपना ४२ स्त्रिया कामाभिषेको वा ४२ २४ स्त्रीपुप्रत्ययस्पाणि स्त्रीभाव विद्धि तद्रूप ४३ स्त्रीधु क्षान्तमना नित्य २७ ४५ स्थानशुद्धिं पुरा कुर्यात् ३५ स्थानशुद्धिभवेदेव " " ४९१४० " .. ८ २४ ८ २० ४८ स्थाने प्रकृत्या शेष तत् ३५ स्थापयदि शिष्यस्य २५ स्थावराश्च तथैवान्ये स्थिता चतुदिश तस्य स्थितायै पदमस्यान्ते ४५ स्थितावनयक्लसाया स्थिताह परितस्तस्य स्थिति म तृतीया मे १२ स्थिति! दर्शिता तेऽद्य ११ स्थिती सत्वप्रधान तत् ३ स्थित्युपत्तिप्रल्यत् १० स्थित्वा तद्वैसरीद्वारा ४९ १४० स्थिवा सध्यामथाष्टम्या ४२ १९ स्थिरा शत्तिरह तस्य स्थूल शानामिना दग्ध्या ३४ ११६ स्थूल सूक्ष्म पर चेति १२ स्थूलभूतविसर्गास्ते स्थूलसूक्ष्मपरत्व तु २३ स्थूलसूदमपरत्वाना २८ स्थूलसूक्ष्मपरत्वेन अ. श्लो. अ.लो स्थूलसूक्ष्मविभेदेन स्फुरकिरीटवेयूर ३५ स्फुरत्पीयूपकल्लोल ११ स्पुरत्या तारिकामूर्ती ३६ ५९ ३ स्फुरन्नादस्वरूपं च ५३ स्फूर्तयो मदभिन्नास्ता १९ ३३ स्थूलसूक्ष्मादिभेदोऽय ३२ स्फूर्तयो विभवा ख्याता ११ २६ स्थूला चादितनुर्येयम् ३६ ४८ स्मरतस्तत्महर्षो य स्थूलाना चैव भूताना १२ ४३ स्मरन्मन्त्रमयीं लक्ष्मी ३४ १३५ स्थूलाना प्रकृतीना तु १२ १२ स्मरन् सततमभ्यासात् ४४ स्थूलानामेव भूताना स्मरेचिदासनासीन स्थूले तु या परावस्था ३२ ३ स्मरेच्छब्दमयी शक्ति ४० १४ स्थूलोदरौ च पिङ्गाक्षौ ३७ ५३ स्मरेच्छब्दादितन्मात्रा १ स्नात शुद्धाम्बर शिल्पी ४९ ७६ स्मरेच्छास्त्रीयसस्थान ३८ स्नात सर्वेषु वेदेषु २४ मरेत्क्रमोत्कमाभ्या वा ४३ ३३ स्नान कृत्वा विधानेन २८ २६ स्मरेत्प्रभवचिन्ताया २. स्नान च परिधान च स्मरेत्सफर्पण सीर स्मान त्रिपक्षण कुर्वन् २४ स्मरेत्सारतर रूप स्नान समाचरेन्मन्त्र स्मरेत्स्पन्दमथेश्वर्य स्नान स्यात्तन्मलध्यसि ३४ स्मरेदुत्तरपद्मस्थ स्नानवास प्रदीपेषु स्मरेद्दक्षिणभागाब्ज स्नानशिष्टाम्बुसपूर्ण स्मरेन्मध्यसरोजस्य स्नानाभरणवस्त्रस्त्रम् स्मर्यमाण पर तत्त्व स्नानार्चनरत नित्य २१ स्मितज्योत्स्नानुगैर्दिव्यै ५५ स्मानीयाम्बुसमेतानि १३ स्मितपूर्णमुखी रम्या स्नाने वा सर्वमन्त्राणा ४० १०६ स्मृत्वा तु शान्तये स्मर्ये २९ स्नापयेन्मूलमन्त्रेण स्मृत्वा भ्रामयमाणस्ता ३७ ५५ स्निह्यता मनसा पद्मा ។ स्मृत्वा शक्ति ससंभारा २४ ५१ लगादिसयुत कुम्भ ३९ स्नेहेनेव सदा दीप ५०१०९ स्रग्धरश्चानलारूढ ४२ स्पन्दमाना पुरा पश्येत् ३६ सजो नानाविधाकारा ३९ स्पर्शस्तु स्पतिमानात् ५ युचा च मनसा हुत्या ४३ २३ रसुट मुपिरल कुर्यात् ३४ मुच्यन्न चतुरादाय स्फुटी प्रसारितौ हस्ती ३४ ५४ सुमेणा याहुती पूर्व सुरण मणिसंस्श खुवेगाज्याइतीर्दद्यात् ४. सुन्तटारेयूर सोतोररिमभिरारीर्ण ८ ९८ ७ २४ १४ १ ९ " ८ 32 २७ स्यूलराश्मपरागरा २१ ४२ ४. ११३ ४४ स्यूलरमपरातीत रयूरगामपरा मान रथलगदममयो देह स्यूलपूरमविभेदेन २ -- ·श्लोकार्धानामनुक्रमणी अ. श्लो. १ अ. रो. स्वकं वाच्यं पृथक्कृत्य ४९ १३२ स्वकर्मनिरतः सिद्धः १० स्वचित्तोत्थविरल्याथैः ४५ स्वच्छन्दा पूर्णचिद्रूपा स्वच्छन्दा संविदेवा २९ स्वच्छवच्छन्दचैतन्य २ स्वच्छापि सा मदीया हि १२ स्वच्छा स्वच्छता साहं . स्वजातिविहितं कर्म १५ स्वतः शुद्धापि चिच्छक्तिः ५ स्वतन्त्रा निरवद्या १२ स्वतन्त्रा सर्वसिद्धीना १२ १२ स्वतयाहतया चैव १२ २२ स्वतश्चापरिणामीदं खदारनिरतश्च स्यात् २८ खदेहे गुरुयत्मस्थ २४ २५ स्वधर्मोर्मिसमुल्लासः २ खप्नेऽन्तःकरणेनर २३ स्ववीजेन निवृत्ती ता खबीजेन स्थितं घ्यावा ४१ स्वमावं हि जहात्याशु २ स्वमावः सर्वभावाना १८ १२ स्वमायो नानुयोज्योऽयं ३ २२ स्वभिती लिखितं नीत्या २२ १० स्वमन्त्रेण सुरश्रेष्ठ ८३ स्वमन्त्रेणार्चयेन्मुद्रा खमुद्रावरणव्यय स्वमुन्मेपमधिष्ठाय १४ स्वयं गृह्णामि कर्तृत्वं स्वयं सिद्धमया या ३४ १२८ स्वयं सुदर्शनो भूत्वा स्वयमुत्पादितः स्फीतैः २८ स्वरदिसतकं देव्याः स्वयख्या ता लिम्वत्पनं २३ १३ स्वराणा पट्चतु पट्क ५२ स्वराधिष्ठायिनो देवाः २० स्वराश्च व्यञ्जनाश्चैव ५२ स्वरूपे नियमे चैव ३२ ४५ स्वरूपेऽपिकृते शुद्धे ४९ ११० स्वरैर्पिभूपयेत्याग्वत् ६४ स्वर्गपर्जन्यभूपुंस्त्री ५० १२४ स्वर्गस्था नरक्स्थाच स्ववर्णाश्रमसंवन्धि १५ १८ स्ववर्णैरङ्गयानेषः ६८ स्वशक्तिचरितं दिव्य स्वशक्तिनिचयोपेताः स्वशिष्यसाधितं वान्नं ४९ १४ स्वसंवेदनसंवेद्या १४ स्वस्तिाना तदीशादि ४६ स्वस्तिकृत्यै स्वभावेन ३६ ८२ स्वस्त्रियामेव कुर्वीत ८१ स्वस्थानस्थं लयं नीत्वा ५४ स्वस्थाने विलयं नीत्या ३५ २५ स्वस्वमन्त्रयुता कार्या ४५ ११९ स्वस्वातन्त्र्यवशेनेव ३ ३ स्वहस्ते पूर्वपन्न्यस्य २ स्वा शक्ति मामधिष्ठाय १० स्वा सत्ता घेणवीं प्राप्य २४ स्वा स्या कनिष्ठिका स्वागतं तव पद्माक्षि ३६ १३५ स्वाच्छन्द्रमेव मे हेतुः १३ स्वाच्छन्द्यादवरोहामि १३ २३ स्वाच्छन्द्यान्मम संपल्पः ३१ स्वातन्त्र्यनिर्मितास्त्वेते स्वातन्त्र्यमेव मे हेतुः स्वातन्त्र्यादेव संकोचं ६ स्वाध्यायमाचरेत्सम्यक् २८ स्वानन्दमेनमानीय ४ अ. लो. स्वानात्पदाजानदन्ते ११ १४ स्वाराज्यमखिलं प्राप्य ३४ स्वारोचिषेऽन्तरे राजे स्वालोकज्ञानसामर्थ्यात् ४५ १४ स्वाशयप्रविशुद्ध्यर्थ ४० १०१ स्वाहा संयोजयेत्पश्चात् ४२ स्वाहापदं मनु: सोऽयं ४५ स्वाहामन्ते समायोज्य ४५ स्वीकारयति ता मन्त्री ३६ स्वीकारे व्यतिरेके च स्वीकृतेऽहंतया चचे १२ स्वीचकारारविन्दाक्ष: ५० स्वीचकाराहमव्यग्रा १८ स्वेन स्वेन तु मन्त्रेण ३५ स्वैः स्वैविम्वैः समेतानि ४१ स्वै: स्वैश्चिह्नः सरोजाद्यैः ३० ५१ हंसो शक्तिरहं तस्य हसो हंसी च तापावाम् ४२ हकारं वासुदेवं तु २० २१ हकारौकारस्योगात् २४ ५२ हन्त ते शक वक्ष्यामि १० हन्यते सक्लं लों ३१ हरि नयामि कार्येषु ४६ हरिणाजिनसंधीता हरिणाश्लिष्टमध्या ता ४५ हरिणीं मामनुध्याय हरिणीं मामनुस्मृत्य ४६ हरिद्राचूर्णसंमिश्रम् हरिद्रावणसंकाशं हरे: स्वरूपभूताय हरी प्रीतिमती नियं हपिरत्ति तथाग्न्याख्या २१ हविष्कृदुदिता सूर्यात् २९ हविष्य स्वयमभीयात् ४१ हस्तदेहाशविन्यास २१ ४४ ८ २८ १ " १४ स्वान्त.स्फुरिततत्त्वीप;

·३०४ लक्ष्मीतन्त्रम् अ. श्लो. अ.सो ४. अ. लो. हस्तादिकं चतुष्कं यत् ५ हस्ताम्या दधती कुम्भं ३७ ५० हस्तेन्द्रियस्य चादेयं ५ हारकुण्डलफेयर ६१ १७ २८ हारनूपुरसंयुक्ता. ४५ " " ८ १ हिरण्यगर्भ पद्माक्षम् हिरण्यगों योगाना हिरण्यवर्णेत्येव मा हूयन्ते मनसा यत्र हत्कण्ठान्तरमध्याच हृत्पङ्कजदलेप्वेवं ३८ हृत्पद्मादुत्थिता भूयः हृत्पुण्टरीमध्यस्थं १६ हृत्पुण्डरीक्मध्यस्था हृत्संमुखं तु चनीयात् ३४ हृदम्युजगुहामध्ये हृदयान्तर्गता चेष्ट्वा हृदयाय नमश्चैव हृदये ताड्यैच्छिष्य ४१ हृदये स्थापयित्वा मा ४१ ५७ हृदादिनेत्रपर्यन्तं ३ हृदि कूपे भ्रुवोर्मध्ये ५५ २ हृदि वा धारयेदेता. १५ हृदि स्थिता सदा सेय ५२ हवीजात्परतो योज्य हद्भास्वरूपसंसूति हृन्नाभ्यो. पञ्चधा मध्ये १ ॥ हृन्मध्यस्थे परे मन्त्रे ४ १११ हृन्मुद्रालंकृतवरं हल्लेखा परमात्मस्था हृलेखा परमा विद्या २७ हृषीकेश: स भगवान् हृषीकेशमहिप्य ते ४२ हेतुमद्धेतुभूतानि हेत्येवं कथ्यते सद्भिः ३१ २१ हेत्वन्तरानपेक्षं यत् ४ हेमरत्नविचिनाङ्गी हेमरनसरित्तीर्थ हैमं च पर्वत दिव्यं होमं कुर्याजपान्ते तु होमं तदनु कुर्वीत होमादौ दीक्षणीयस्य " होमावसाने मन्त्री स्वं ४८ हसाकारस्वरूपो यः हिंसमाना विघाताय हिंसास्तेयादयः शास्त्र. १७ ८१ हिता च रमणीया च हिताय सर्वजीवाना २४ ३ ५.२०१ हिताय सर्वभूताना ६७ हिताय सर्वलोकाना . ९ हित्वा चेतनता ता च हित्या योगमयी निद्रा २८ हिमशैलेन्द्रसंगाशाः हिरण्मप्रतिष्ठेऽहं ५० ६. हिरण्यगर्भ उत्तो य. ५८ ३ १० ८ ९ ·APPENDIX IV पदानुक्रमणी . अक्षमाला, ३९-३३, ३४, ३६, ४०, ४०-1, अक्षर, ५-१५, १५-३० अक्षास्थि, ३९-३६ अखण्डविक्रम, २५-१५, ३३-११ अग्निरूप, २५-२६, ३३-३५ अघमर्षण, ४२-११, १२ अघोपा, ३२-१९ अश, २५-६, ३३-२५, २०,३८-४, ७३ अचिच्छक्ति, ३-२४, २७ अजपामन्त्र, २४-५८ अजित, २५-१४, ३०-३, ३३-४०,९४, अनल, २५-२४, २९-१५, ६१,३०-३,३१-४०, ३२-९,३३-३, १, १५, ३०, ३२, ५०, ५२ to ५९, ६५, ६६, ७४, ८०, ८१,९५ to९५, १००,३४-५३, ४५-२८, १२,४३, ४५,४, ५५, ७२,८०,८६ अनसूया, १-१,१०,५७-३९ अनाहत, ३२-१९, ३८-५, ४१-५३, ४९-१३५, . अनिरुद्ध, २-४८, ५४, ५९,४-१०, १६ to १९, २९,५-११,६-११,१८,८-१६,१०-३९, ११-९, १७-४३, १९-१७, ३२, २०-१८, २५, २४-८, २०, २९-५१, ३८-४१,५०, ४३-१० अनुग्रह(शक्ति), १२-१४, ५७, १३-८, २९ अनुतारिका, १७-२१, २३-३७, २५-४८,४९, २६-५, ११,४२, ३३-५१, ४०-४२,४४, ४५,४९-७०, ९२, ९९, १०१,५०-२१ अनुत्तर, १९-२, ५, ६,५, अनुबीज, ४५-१५ अनुयाग, २८-२८,४०-१४,९९ अनुवासन, ३६-१०३,३९-" अनेश्वर, ३६-१५ अन्त करण, ५-७८, ६-३५, ४३, ७-३., १२-२२, ४२, १७-५२ अन्त करणलक्ष्मी ४४-१८ अन्त करणश्री, ४४-३. अन्तयांग, २८-५७,३६-१, १५.,३८-३ अघतामिस्स, १२-१, २७ अन्नप्राश्न, ४०-४३ अजिता ३०-२३ अज्ञान, ३६-१५ अत्रि, १-६ १६, १७,८-४०,५७-२० अदिति, ३२-२१ अद्वैतब्रहा, १६-२४ अधर्म, ५-३४, ३३-४३,३६-१५ अधिदेवत, ५-६०,६९,७-३३,३४,२९-१४, ३२-४. अधिभूत, ५-६०, ६७,७-१२ to ३४,२९-१५ अध्यात्म, ५-६१,६७,७-३२ to३४,२९-१४, १५,३४-९०,४२-४. अनन्त, ११-१९,१७-२३,२०-३७,३३-३४, ८७,३६-३०,४३-७ अनन्तमुद्रा,३४-४३ अनन्तशयन,८-३५ अनन्तेश, २५-२७ अनपगामिनी, ५०-10 39 , ·पदानुक्रमणी ३०७ आदिसिद्ध, ३३-४७, ३७-७४ आधारपद्म, ५-२३; ३३-३९४३-३८,५०-१८६ आधारवह्नि, ५०-१४३ आधारशक्ति, ३३-३१, ३४-३९, ३५-५७,३६-८, २६; ३७-५८, ४०-३६,८८,४१-६२ आधारषट्क, ३३-३९५४-२९ आनन्द, १९-३, ८, २५, २०-४९; २५-३; २६-१८, ३२; ३३-२४, ७३, ७९,८०, ८३ to ८५,८७, ८८,९४, १०२,४५-४६ आनुकूल्य, १७-६६, ७७, २८-११ आनुवूल्यसंकल्प, १७-६० भानैश्वर्य, ७-२६ आप्यायन, ३७-३६ आभिमानिक, ३६-९२ आभ्यवहारिक, ३६-८९, ९. आर्द्रा, ५०-९९ आर्या, ४-६६ आर्ष(आयतन), ४२-२० आहेत, २०-५०; २५-४४ आलोक, १९-२६ आलोचन(शान), ५-५९ आशय, १२-१, २, ३२ आसनमुद्रा,३४-४२ आहाद, २५-१६; २९-६७; ३०-४; ३३-७४ इच्छा, १-३९; २-२८८-२७; १५-४, ५, २०-३५, २२-९ इडा, २९-३७,३२-२२ इदंता, २-७; १८-१२ इदंपदद्वीप, १४-१७ ईशितव्य, ३-२ to २३ ईश्वर, २५-१५ ईश्वरा, ५-१० ईश्वरी, ५०-१६१ उत्तम, २५-१५ उत्पूय, ४०-५५, ५६, ५९ उत्साह, ४५-७० उदय, २०-१३, १६, २१, २५-५, ३१-३३% ३३-२२, ३८, ४५, ९६ उदारा, ५०-१३२ उदितावस्था, २-५१ उद्दाम, २५-५; ३३-९५, ४५-५३ उद्दाल्य,४०-११७ उर्तन, ३९-८ उन्मेप, १९-४, ६ उपादान, २८-२४ उपाय, १५-२, ५६, ५८, ६९, ७६ to ७८, ८२ to ८४, ९१, ९२, १००, १०३, १०५ उपायान्तर, २८-१७ उमा, ५-१३ उपा,८-४६ ऊर्ज, २५-५, २९-६६ ३०-४,३३-२, १५, ३२, ५७,५९,६१,८६,८,९०, १०२ ऊर्जता, १९-४ ऊर्णा, ३९-४५ ऋग्वेद, ३६-१७ ऋतधामा, २५-६ ऋद्धि, ४५-३२; ४६-१३५०-१४७ एकतत्त्व, १५-१० एकदंष्ट्र, २५-१३ एक्वीरा, ४-६२ एक्शृङ्गतनु, ११-२३; २२-४॥ एकान्ती, १७-१७ एकार्णवान्त:शायी, ११-२०; २२-३९ ऐकरूप्य, ६-१९;७-१७ ऐन्द्र(मन्त्र), ३३.८. इन्दुकल्म, ३१-७ इन्द्रपत्नी, ३२-२१ इए, २५-४४५-६६ ईरण, १९-२६ ईश, ३-२२ ईशाना, १९-४ ·पदानुक्रमणी - ww केशव, ४-२५, ५-१२, १५, ११-३०; २०३३ कोशपञ्चक, ८-१, ९-५७ कौतुक, ४९-७९,०२ कौस्तुम, २५-२६; ३८-१८ कौस्तममुद्रा, ३४-३३ क्रियापाद, ५१-२, ५३-१ क्रियाशक्ति, २-४८; २०-२५, ३५, २९-२, ४, ८, १०, १२, ४६,५५,७०,७१; ३०-१, ६५, ३१-१,७९,८० कोड, ११-२०; २०-३० क्लेश, १२-१, ३, ५, ११% १४-५५ क्षणभङ्ग, २५-४४ क्षीरार्णवमुद्रा, ३४-४८ क्षुधा, ४-६२ क्षेत्रपालमुद्रा, ३४-१८ क्षेत्रेश, २०-५०; ३७-४४ क्षेपण, १९-२६ खगा, २०-४५ खर्च, ३३-८० खर्घदेह, २५-१ खा, २०१७ रालि, ३९-८ ख्याति, ८-४. गगा, ८-३५, ३३-५७; ३७.४९, ५१; ४३-६८ गणाष्टक, १४-४० गणेश, ३३-६१; ४०-८८ गणेश्वरमुद्रा, ३४-६० गध्वंसी, २५-१३ गदाधर, २५-१२ गन्धद्वारा, ५०-१४५ गन्धमान, ३५-२४ गन्धश्री, ३५-१० गरुड, २५-२४, ३६-५०, ६०, ६७, ३६-३.; ३८-४६, १८४४४-४४, ९ गान्धारी, २०-४४ गायत्री, २९-३१; ३१-३३, ३२-२. गी:, ४-६६ गुणक्ल्पना, २-३९, ४२ गुणत्रय, १५-२९ गुणवती, ३५-१६ गुणश्री, ३५-१८ गुणसाम्य, ६-२२; १९-४. गुणसूक्ष्मश्री, ३५-१९ गुणसूक्ष्मा, ३५-१६ गुणोन्मेष, २-१९ गुरुण्य, ३८-४२ गुरुयाग, ४१-६२ गुल्गुलु, ३८-४२ गृहीतिका, ४३-१४ ग्रहाना, ४३-४४ गोधूम, ३९-७ गोपन, २५-३; ३१-३३, ३३-२, ३३, ३५, ३५, ६३, ६६, ६, ७०, ९७ गोतृत्ववरण, १७-६०, ७३,७९ गोविन्द, २५-१२; ३३-५६, ६१, ६३ गौः, ५-११; ३२-२३ गौरी, ५-१३, १४, १६, ३६, ९-२०, २५-४५; ३२-२० ग्रन्थिपर्णी, ३९-११ ग्रहण, ९१-२६ प्राइयन्ती, ४३-४ घण्टा,४०-१९to२१,११ धमांशु, २५-१२; ३३-८५ घुष्टा, ४३-४३ घुष्यन्ती, ४३-३ घोरत्व, ५-४४ घोरा, ३२-२५ घोषणी, २५-४६ घोषयन्ती, ४३-४३ घोपसमवा, २५-४ घोषा, ४३-४३ घोपोन्मेपा, ४३-४१ ·लक्ष्मीतन्त्रम् चूडाकर्म, ४०-४३ चेतन, १४-४,५ चेत्य, १४-४, ५, ९, १२ छन्द, २५-१४ छन्द.पति, २५-१४, ३०-४९ छल्ध्यसी, २५-१४ छाया, २०-४६ जगद्योनि, १९-६, २३-३७, २५-८, ४७, २६-१४, १६, १९, २१,०५, ३३-६२ जटिला, ३९-" जनार्दन, ५-१२ जन्महन्ता, २५-१४, ३३-८९, ९६, ४५-५८, चा(अब्ज), ५-२३ चक्रमुद्रा, ३१-३९,४५ चकराज, २९-४२, ३१-४० चक्री, २५-१३; ३०-४९, ३३-८६ चक्षुर्मद्रा, ३४-२६ चञ्चल, २५-१३, ३३-१२ चण्ड, ३७-४६, ४७ चण्डा, ४-३९,५-१३ चण्डिका, ४-३९, ४३ चण्डी, ४-३९, ४३ चतुर्गति, २५-२३, ३०-४२, ४५-५८ चतुर्मूर्ति, १७-१६ चतुर्दूह, २-५८, १७-४६ चतुहोता, २९-२० चतूरूप, २-३८, ६-२९, २८-२९, २०-२. चन्द्रा, ५०-११५ चन्द्राशु, २५-१३ चन्द्री, २५-१६, ३३-९३, ३५-४९, ५३, ४५-२९, ३१, ३९, ४६, ५०, ५६, ६४, ६७,७३, ८७ चर्चा, १५-२४, १६-२७ चर्यापाद, ५१-२ चलपिम्ब, ४९-१.१ चातुरात्म्य, २-1• to ४३,७-८,१०-२१, २., ४.,४२, ११-१०, १५, १५-८, १७-३, २०-१०,१२,२०, २२, २४ चातूरूप्य, ४-२५, ७-१९, २४ चारी, ३०-११ चिच्छति, ३-१५, १६, १८, २३, २६, ५-८४, १२-१,६,८,१.,", १५, १८,१९,४५, १३-१८,२३, १४-१,५६,५७, १६-१३, २५-४६ चिदासन, ३६-२४, ३० चिद्रासन, ३३-. चिद्रासनमुद्रा, ३४-५५ चिन्ता, ८-16 जय, ३३-५५ जयद, ४५-५१ जयन्ती, ४५-६५ जयमद्र, ४५-७० जया, ८-२२, २०-३४,३०-२३ ५३, ३४-१७, ३५-६२, ६७, ३८-४५, ४५-२, ५, ६, ११ ५७, ५८, ६३, ४४, ४८-१, २, ७, २७, ३० जयानुचर, ४५-७०,७४ जयासख्य,४५-६५ जलाधिकरण, ५-२३ जलेश, ३३-८२ जाग्रत्पद, २-४९, १०-२५, ४०, २१-९ १४, १४-२०, १९-३४, ३६, २१-११, २२-२२, २३, २४-२६, ३३, ४०-११, ५२-१२ जातकर्म, ४०-४५ जाति, ३३-७०, १.१ जिघृक्षा, ४३-४४ जितता, १७-२० जीव, ६-१३, २६, ३३,७-11,११-४३, १२-१, १८, २१, १६, ३., ४६, १३-८, ९,२६, ३., ३६,१७-७,२०-३१, २१-२०,२१,२२-१८, २६-२३, ३५-१४ जीवकोश, १२-१५ - ·पदानुक्रमणी जीवदेहकोश, ६-४ जीवमन्त्र, ३६-५४ जीवशक्ति, ३१-८ जीवानन्दा, ३५-४६ ज्ञानशक्ति, ८-२३ शानश्री, ४४-४१ ज्ञानेन्द्रिय, ५-५० to ५२, ५४, १८, ५३, ७५; ७-३५; १६-१ च्येष्ठा, ३२-२५ ज्वलन्ती, ५०-१२५ ज्वाला, २५-६ झप, २५-१५; ३०-४९ तगर, ३९-११ तत्त्व, १६-१० तत्त्वदीचा, ४१-३५ तत्त्वधारक, २५-१५; ३०-४९ : तत्त्वपद्धति, ७-१; १६-० तत्त्वाक्षरधी, ३५-३९ तत्त्वाध्या, २१-०; २२-१५; ३०-५७ तन्मानाणि, १६-५, ८; १९-४४, ३५-६ तमः, १२-१, २१, २२ तर्कमुद्रा, ४४-३८, ४. तर्पयन्ती, ५०-११. ता,५०-१३३ तामिस्र, १२-१ तारमन्त्र, २३-३६; २५-१; २९-४७, ३०-५, ४२; ३३-२१,५१,६४, ३५-६५, ३८-४; ४५-७७७४९-५०,९२ तारमन्त्र, २४-४, २४, ३३, ४९; २६-५,२९-२४ ३०-४३, ४६ ३१-१; ३२-६; ३३-१८,५९ to ५५, ७४, १३, ११२; ३७-२३८-१३, १८४५-३२, ३',४२,५८,५९४९-१५, १.१५०--130 तारा, ८-७; २०-४५; ३२-२४ तारामन्न, २५-४५; ३३-७६, ९, ११२; ३८-१८,२०,७९% ४०-३५, ४१ to ४५, ४५, ५०, ५३,५५,५८,५९,६१,६६,७२, ५३, ७५, ९५,४१-२५, २९, ३२,४२,४५, ५३, ५४, ५५, ६.४९-११,१.१ तारिकामन्त्र, १७-२०; २८-१०, ५०; २३-३६ २५-१, ४५, ४८, ५०२६-५, १०, ४२; २७-२, २१, २४, ४९; २९-४, ४७, ६.3B ३०-१५, ३१-८१, ८२; ३२-१; ३३-१, ११; ३५-१२,४८,६२,३६-५७,५९,११८% ३७–२५, ३१; ४०-८, २८, ३९,४१-४६, ५३, ४९-७०, १०, १२.५०-२९ to ३९ ताललक्ष्मा, २५-१८४४-३१ तिरोमाव, ३-१४; १२-१३, १५, १६, २०, ३५, १३-२, १५, २५; १४-५५ तिलकालक, २-४५, ४-१४; ६-७ तीक्ष्णता, १९-२६ तीर्थशुद्धि, ३४-११२ तुरीपान्त, २३-१५ तुर्यातीत, २४-३१; ४०-११; ५१-११, २१ तुटि, ५०-१९ तुष्टिदा,८-२५ सृता, ५०-१०२ तृप्ति, २५-३६ तृपा, ४-६२ तेजस्वी, २५-१२ तैजस(अहंकार), ५-५०, ५१ त्याग, १७-०५ त्रयी, ५-१०, १३, २९, ३.3 २०-२५; ३२-२५% ४९-६९ त्य्यन्त, २८-१ त्राण, ४५-५१ त्रिगुणप्रन्थि, ४१-१५ त्रिगुणा, ३-२०, ४-३६, ४०; १५-२०१६-१७ त्रिपुरा, २६-३५ त्रिविक्रम, ८-१४; ११-१३, २०-४१ त्रिष्टर, २९-३५ वेतामि, ४९-८५ ·लक्ष्मीतन्त्रम् गुण्य,४-३२५-३, १९, २४ to २६, १२-३९, रूप्य, ७-२४, २५ त्रैलोक्यैश्वर्यद, २५-१०, ३७, २६-१४, १९, २१, २३, ३१-९, १५, ३२-४३, ४५, ३३-४२ त्र्यश्र, २५-८ दण्डधार, २५-१७ दण्डमनु, ३३-१२ दत्तत्रेय, ८-४०, ११-२२, २०-४१ दत्तावकाश, २५-१९ दमन, २५-१९, ३३-७६ दशहोता, २९-३० दामोदर, ११-३०, ३०-५१ दाय,२८-२५ दाशरथि,८-४३ दादन, ४०-३६ दिव्य(आयतन), ४२-२० दीप्तिमान् , २५-१२ दीघोण, २५-० दुराधर्षा, ५०-१५३ दुर्गम, ९-३० दुर्गा, ४-४०, ११, ९-३७, २०-२०, ४५-८३ दुर्वासा १-२० दृश्यमाना, ४३-४१ दृश्या,४३-४१ देवनुण ५०-१२९ देवदत्त, २५-५ देवनन्दिनी, ३२-२१ देवमिन, ५०-१४३ देवी, ५०-५. पुति, ४५-४७ द्रवता, १९-२० दादगन्त, २०-१२, २०, २३,३५-३२,४०-६, ४९-११४,५५-१६,१७,५५-५ द्विस्पत्य, ६-१७ देरप्य, ६-४, ७-२० धनेश, ५०-५० धन्वी, २५-१९, ४५-६१ घरणी, ८-४३, २०-४६ घरेश, २५-२४; ३३-१८, ९ धर्ता, २५-३०, ३३-४०, ४५-६० धर्म, ८-३९, ११-२०, २०-३८, ३३-४२, ४, ३४-५१%; ३७-६२ घाता,५-८ धातुसाम्य, ४०-१०३ घात्रीपल, ३९-३० धामनय(मुद्रा) ३४-५४ धारणा १९-१२, १६, ३४, ३६, २८, २०-२२, २५, २३-१४, २४-५३, २८-४१%; ३२-४६, ४३-१५,१६ धारणाकूट, ४४-२० धारणालक्ष्मी, ४४-३६ धारणाश्री, ४४-२७ धारा, ८-४७ धाराघर, २५-१६ घी ४-६६,८-२७, २०-३५, ४५ धूमकेतु, ३-२८ धृति, ३२-२२ घ्यान(दीवा) ४१-४. ध्यानस्तान,३४-१२२ ध्रुव ८-४७, ११-१९, २०, २०-३५, २४-४, २५-२२, २९-६४, ३१-३०, ३५-११, ४१-५४,४४-२९,४५-८६ ध्वजमन्त्र ३३-१५ नर, ११-२४, २०-४२, २५-२०,३३-६२, ८२, ९८,४४-३५,४४,४५७८ नरसंमवा २०-४७ नरसिंह, ११-१ नवपत्र, ३७-२१, २३ २५,४३-४९, ५. नागरात ३३-३४ नागशायिनी, २०-४८ नागेश, ३८-५१ .

·पदानुकमणी न्यास, १७-७५ पञ्चकाल, १७-१३,२१-३१,२५-३६२८-५१,५२ पञ्चकृत्य, १३-२३, २६, २७, १४; ३२-८, नाडीमार्ग, २८-४. नाद, १८-२३, २४-६, ७, ९, ११, २६-८; २७-२०, २४,३२-६३४-३,४९-१४०% ५१-३०५२-१३ नादान्त, २४-१. नाभिपद्म, ४३-३८, ४. नामकर्म, ४०-४५ नारद, १-१,२०, २५, ४०,५७-२६ नारसिंह, २०-३९ नारसिंही, २०-४६ नारायण, ३-१४; ८-१३, १५% १०-१११-१, २४; १२-१२; १३-१४; १५-११, १६-२३% १७-२, ७, ४६०-४२, २४-४९% २५-२. २८-४; २९-६९, ३१-४६ नारायणी, ३-1; ४-१; ७-४८-५; ९-१७ १२-४ १६-२७२०-४०% २३-१ नारायणीस्तुति, ९-२५ निक्षेप, १७-७५ नित्यपुष्टा, ५०-१५५ नित्ययाग, ४-१ नित्या, ८-१३ निद्रा, ४-६२५-२१3८-11," नियति, ७-१३ निरचना, ८-२३, २५-४५ निरपास्य, २-10 नियंति, ३३-८२ निशांतद,४-१७ निगीति, ४३-४५ त्ति, ३५-१५, ५३-11 मिथुमन, ३९-११ वृदि, २५-२६ नेपात्र, ३३-५ मि, २५-१६ भयेय, ४-१९ न्यमोपपना, १२-१९ 'न्योपानी, ११-१३ २०११ पञ्चगव्य, ४१-१३, ४२-१४; ४९-८४ पञ्चविन्दु, २५-४; ३१-६५, ७४; ३२-३६; ३३-२ पञ्चयश, १७-१३, २७-३६ पञ्चरान, १-४३, ४-२८, २१--193 २२-३१६ २४-७४ पञ्चरूप, ६-३९," पञ्चशकि, १७-२५; १९-१८ पञ्चहोता, २९-२१ पञ्चायकोश, २०-९ पदमन्त्र, २४-६५; २९-५२, ५५; ३०-२,५ ४४-१४, १६ पदाध्या, २१-२५, २५, २२-२३, ३०-१३ पन, ५-२३, २८, ३१, ३२, ३३-२३ पद्मनाम, १-२१, २२, २-५८, ४-२९,८-10% ११-१८,१५, २५, २५, १७-१% 3२०-३५, २५-२१%3 ३०-५१%3 ४५-७२ पानिधि, ३३-६. पद्मनेमी, ५०-१३५ पद्ममनु, ३३-११ पद्ममालिनी, ५०-१८६, १ पभमद्रा, ३४-५२४०-४. पद्मयाग,४७-२ पअपर्णा, ५०-१४ पमा,५-८,१५, २.८-४२,२०-४५,२५-४५ पद्मासन, २८-४.४१-10 पागना, २०-७ पमिनी, २०४८ पप, २५-२. पपश्विनी, ३२-१३ पर,२-६. ३-165 १०-१.१५; ११-१ .

·लक्ष्मीतन्त्रम् परबोधा, ४३-४६ परना, ११-२; १४-५% १५-१,५; १७-५, " परमगुरु, ३३-७२ परमधामा, ३३-१.५ परमव्योम, ६-४, ७-५; १७५ परमात्मा, २-४, ५, ११-१, २५-२५, ३, ४६. ४९; २६-१७, ३२-३, ५, ७, १३, ३३-१५, १५ परमेश्वर, २५-१०; २६-३४; २७-१९; ३१-03 ३३-९१,९२, ४५-५९ परमेश्वरी ३२-१२ पिङ्ग, ५०--१९३ पिङ्गला, २९-१५, ५०-१९३, १९४ पिण्डमन्त्र, २१-१८, २१, २३, २२-३८; २३-३%; २४-५३, २९-४९, ५५, ६, १३, १४, ३०-२, ३, ४, ४३, ६१ पितृगणमुद्रा, ३४-७६ पितृजा, ५-४६, ४७ पितृसंयमन्त्र, ३३-४५ पीठशक्ति, ४०-८८ पुण्डरीक, ५-२३, २५-२५ पुनक, ४१-८ परमेशी, ३२-५॥ परशुमृत्, ११-२०; २०-४२ परा, ४-४, ६-३७-४; ३२-१६,१७, ५५ परावीत, ४३-१२ परावय,४-४. परिधि, ४०-८०, ७४ पर्यनिकरण, ४०-५० पवित्र, २५-११%3 ३१-४०; ३३-३८,५३,५९, ६०, ७२% ४०-५४, ५५, ४४-१.४५-५५ पाना स्प,५०-७२ पश्चिमानन, २५-२१, २६-२५ पश्यन्ती, १८-२५, २५, ४१-५२, ४३-1.3 ४९-१३१, १३५, ५७-५ पश्या, ४३-४० ५०-३,८५७-" पश्येतरा, ४३-४. पार,१९-२६ पावरागिर, २४-६७, ३४-१२१ पातालगायन, १९-२५, २०-४३ पाद्यमनिग्रह, ३९-५ पारिजातजित्, ८-१२ पारिजातदर, ११-२२, २०-४. पार्थिामुद्रा, ३४-16 पाचम्मत्र, ३३-१४ पासमुद्रा,३४-10 पाशुपत, १-४२,४०-११९:५७-५३ पुरधरण, २४-३५, २८-.. पुरी, ४-४९ पुख्य, १६-१५, २०-२८, २१. पुण्यसूक्त, २९-१३, ३६-६८ पुरुपेश्वर, २५-२४, ४५-२४, २५ पुरुषोत्तम, २८-२३ पुर्यष्टक, ७-२३ पुष्फर, ५-३ पुष्करिणो, ५०-१८९ पुष्टि, ८-२१, २५, ३६ पूरक, ३४-१२०, ३६-१२३ पूर्णाङ्ग, २५-२२ पूर्णाहुति, ३४-३; ४२-७५, ८२; ४१-२, ३, ४, ५१, ५४, ५५, ४७-१३, ४९-२. प्रकृति, ४-५१,५-१९:७-१८-२४,१०-११ १२-५, १५-२६, २५, २५; १६-०, १३, १., १७, २३-143, २४-४८; २५-11: २६-२८, ३०, ३०-१२, २९, ३२-२३॥ ३५-२, ३, ९, ११, २८, ३८; ४१-४८; ५०-६४, १२८,१३४ प्रतिश्री, ४४-३७ प्रचण्ड, ३३-५४३७-४६ प्राधार, २५-५, २६-" प्रणय, २४-४, ७.१ ३१-10, 1.३३-१ .

·पदानुक्रमणी to१०, १७, २५, २६, ३४-१२५, ३६-३३, ७५, ९४४१-२५, ४५-२३ ८०% ५०-४० प्रणीता, ४०-५४, ५५ प्रतर्दन, २५-१७ प्रतापी, ४५-७. प्रतिष्ठा, ३५-१५, ४९-१४॥ ५३-१ प्रत्यालीट, ३१-५३ प्रत्याहार, २८-४१५०-४ प्रद्युम्न, २-४४४-६, १५, १८, १९५-७६-८, १०-३५; १७-४३; १९-३२; २०-१0%B २४-८, २६-२६. २९-५१ ४३~13 प्राणश्री, ३५-१८ प्राणा, ४३-४६ प्राणावबोधिनी, ४३-१६ प्रातिकूल्य, १७-६७, २८-११:- प्रातिकूल्यवर्जन, १७-१. प्रापण, ३६-८,८,१३४०-२", say3 प्रधान, २५-२३; २७-१९, २०, २२, २४,३०-४८; ३३-३५, ४४-२० ४५-९, ६.,.,.१ मधानश्री, ४४-२९ प्रपत्ति, २८-१," मपन्न, २८-18 प्रमासा,५०-१२. प्रभूता, ५-४६, ४७ प्रमाता, ६-३५, ७-१८,११ प्रलय, २-५७; १०-११ प्रसन्नता, १९-२४ महाद,४५-५१ मयादनमनु, ३३-11 प्रसादाअलि, ४४-10 प्रसारण, २५-६ प्रयति, ७-१६१५-२५, २.३०-१२:३५-१. प्रगतिकोश, ६-३,.." प्राग, ५-१३, 13-1५, १२-४१६-२, ३, २५-२५, २७-५, २९-१२,५६,०,६१; ३१-१५, १५; ३३-१, ३...... माती, ४३-४ माली, ३२-२. प्रायश्चित्ताहुति, ४०-७२ मासाद(मन्त्र), १८-४. प्रिय, ३९-१" प्रियमता, ३२-२० प्रोगन, ४०-२. प्रीति, ८-२७, ३१, २०-३५ प्रीतिवर्धनी, ८-२५ प्ररणी, ४५-८३ ययन, ४२-३६ फलसंन्यास, १५-२१ पुलनयन, २५-२१ पचायकत्र, ११-१. २०१८ यदरास्थि, ३९-१७ चला, ४९-१६ याविना, ३८-४. यहियांग, २८-५५, ३६-११५, १५.; ३७-१, । बाधारण, ५-७८६-२५-16,४२; २२-२३ बाह्मागम,५०-१९५ सिन्दु, १८-२४; १९-१८ २४-६, ८,१५,५५% २७-१२,२०, २४ पिन्दन्त, २४-२१ शीजमन्त, २१-१०, १२, 1, २१२२,163 २३-१५, ३०, ३५-१७ योमर, ५३-१.५ मानी, ४३-४ प्रशाम्य,३२-१३ दुधि, ५-३१, १३, ४०६-११-१२; १६-१, ३; ३२-४१, ३५-१ युप्पमाना, ४३-४२ हसी, १-१४ ·लक्ष्मीतन्त्रम् बोदी, ४३-४२ :मार्गव(राम), ८-४२ बोधयन्ती, ४३-४१ मार्गवी, ८-४. चौद्ध, २०-५० माय, १८-४८; २८-५ ब्रह्म, १०-५; ३३-८८ मावसृष्टि, १२-४. ब्रह्मदशा, १९-३५ मावासन, ३८-८, २९ ४०-३६ अझपञ्चक, १९-१६, ३०, ३२; २३-१५, ३२-४४ माविकी (सृष्टि), १२-१९ ब्रझमस्खाप, १२-५४ मावोत्तर, ८-१२; १०-२; १८-४. ब्रह्मरन्ध, ३२-६०; ३५-७३, ४०-५, ६ भाषा, ५-१०,११ ब्रह्मशिला, ४९-१०४, १०५, १०७ भास्कर, २५-२६; २६-३८ ब्रह्मश्री, ४४-२६, ३४, ३६ भीमा, ९-४१ ब्रझसमाधि, ३४-१३८ भुवन, २५-५%; ४५-३०, ८६ अझा, ५-८, १३, २९, ६-२४ भुवन(चक), २९-५४ ब्रह्माञ्जलि, ४४-३६ भुवनपाल, २५-१९ ब्रह्माण्ड, ६-४, २४; १२-४९; ४०-२३ भुवनाध्या, २१-२५, २६, २२-११, २५, २८ ब्रह्मादेत, २-११ २६-२४ ब्रह्मानन्द, ३४-११६ भुवनेश्वरी, २५-४६ माझी, ४-६९; ९-७ भू,८-३५% २०-४५ मगवती, ४-४०, ४८ भूतमावन, २५-१३ मगल्किरण, ४५-९६ भूतलक्ष्मी, ४४-४३ मगवत्ता, ७४ भूतशुद्धि, २८-२६, ३५-१, २, २०, २२,013 मगवत्पत्ती, ४-४०,४८ ५३-२, १५ मगरधर्म, १-11, १२, २०, २१ भूतश्री, ४४-१३ मगवान्, ६-४४; २५-- भूतात्मा, २५-१३ भद्रकाली, ४-४०, ४५ भूतादि, ५-३८, ४८ मद्रपीठ, ४९-७९ भूतिशक्ति, २९-२, ४, ९, १०; ३१-७९ मद्रा, ४-४०, ४ भूधर, २५-९, ३३-१००, ४५-३८ मद्रासन, ३९-10 भूर्जपत्र, ४६-३८ मरन्यास, १७-८. मोक्तृकूटस्थ, ७-11 महातक, २५-२२ मोगच्छिद्र, ३९-२५ मवत्, २-१४ मोगयाग, ३८-१५, ८४ मबदुत्तर,८-१२; १०-२,४; ११-६; १८-४८ मोगस्थान, ३-१५, १४; १४-५. मादात्मक, २-१५, १५;७-१3८-८, १५; मोगोरकरण, ३-१५, २४; १४-५१ ९-५५१८-४० मोग्य, ३-१५, २४; १४-५१%; २४-५५, ५० मरदायोत्तर, ८-१२ मोज्यासन, ३९-१६ मोरवरण, २०-४९; २२-१२ ३०-1. मोतिकी(सृष्टि), १२-१९, १७ मरती, ४-" भ्रमरी, ३२-१८ ·- ३१७ पदानुक्रमणी भ्रामणी, ४५-८३; ४९-५ भ्रामरी, ९-४३ मदन, ३८-४२; ४५-४९, ७८, ८६ मधुकैटम, ९-१६ मधुपर्क, ३६-७८, १०३, १०५; ४०-१९, ६९; ५०-२८ मधुरा, ८-४५ मधुसूदन, ११-१९; २०-३० मधुपर्क, ३९-४ मध्यमा, १८-२६, २९५०-३९; ५१-३०; , मध्या, ५०-८१% ५१-२८, ३१; ५७-१,६ मनस.काम,५०-१६४ मनु, ५-८३ मनुपुत्र, १२-५२ मनोमयी, ३२-२५ मन्तकोश, ३३-१२२; ३४-१ मन्त्रदीक्षा, ४१-३२, ३५ मचाया, २१-१,०२२-१५, १९, ३०-२३% महामोह, १२-९, ४५-८८ महायान, ५०-१८२ महायोनि, ४५-११० महाराज्ञी, २५-४२: ३२-२३ महालक्ष्मी, ४-३६, ३९, ४२, ५-३, ६-१८ to २०७-१३;८-१७९-५, ८, ९, ४९ २०-२६; २३-३०, २५-४५; २६-१७, ३९; ३०-३५, ४४-४३, ४५ महावाणी, ४-६६; २०-२६ महाविद्या, ४-६६; ५-५, ६-१९, ३०, ७-१३; ८-१७; ९-१०; २६-२५ महाविभूति, २-९, १७-५ महाश्री, ४-३९, ४३५-४, २५, ४४-४५ महाभो(मुद्रा), ३४-६ महिमा, ८-२५, २०-३५ महिप, ९-११ महिपमर्दनी, ९-९ महिपान्तरीमूक्त, ९-१२ महिषासुरनाशनी, ३०-२८ मही, ३२-२३ महीयसी, ३२-२२ महेश्वरी, ४-.. मा, २०-४; ५०-८९ मासी, ४९-१६ मातुलन,४-१८ माशामन्च, २३-१८, २४-१४०-१४ मातृदया, ७-१२, २८ मात्रा, ३९-२५,. माधा, २५-१. मानर,५-८३ माया, ६-१७-11.;८-१२, २०:९-: १५-२०, २८, १०:१९-१४; २०-२१,४. ३५:३४-१०,३५-१०, १९, ५१:३८-16: ५२-११ म्यापोग, ६-१८, म्दानुचर,४५-८८ मन्वन्तराधिप, १२-५१ मयूरव्यजन, ४७-८ मरीचि,५-१ मर्दन, २५-२३, २६-३० मलपशेल, १-१.. मयूर, ४९-९. महागली, ४-११५-११,३०६-१९:९-१५, १००१०-१० महानु, ४-६, २५-४५; ३२-११ महान्(तत्त्व), ५-१५; १२-४.१५-१९१६-१, ..४; २९-५३ माध, ३२-1. महाल,४५-५. महाबपा, ४-४६, ११; ५-४, ९,३०६-१.3 महामनी,४-११ ·रक्ष्मीतन्त्रम् . मायारीज, ४५-८०, ८२ मायायोगा, ४-४७ मायाश्री, ३५-१९ मायासख्य, ४५-८३, ८७ मायी, ३३-३०, ६, ७७ मालामुद्रा, ३४-३३ मीनधर, ८-१३ मुक्तियान, ५२-१८२ मुद्राकोश, ३३-१२०, ३४-१ मुसल, २०-३३, ४८-२७, ८ मूढत्व, ५-४ मूर्तीकृतगुण, २-३९ मूलशक्ति, ३१-६ मूलाधार, ५०-३८ मृत्युजय(मन्त्र), २९-३० मेधा, ४५-४० मेरु, ३९-४७ मोश्री, २७-२४ मोटा, ४९-१६ मोह, १२-९, २३, २४ मोहिनी, ४-४६, ४५-८३ मौक्तिक, ३९-४० मौसल, २५-१७ यधी, २५-४४ यन्ताल्प, १८-८ यमुना, ३७-४९,५१ यशसा,५०-१२३ यशस्करी, ८-२५ यशस्विनी, ३२-३. यष्टि, ५०-१९२ यातुधानेशमन्त्र, ३३-८० योग, १५-१५, १६-३., १७-१ योगायिका, ३२-10 योगधाता २५-८ योगनिद्रा, ९-१५, १. योगमारिनी, ३२-२५ योगमाया, ४-४७ योगा, ४-४७, ३२-.. योगिनी, ३२-२५ ४० योगियान, ५०-१८२ योनि(पति), ५-१९, ६-२२, १५-३०, १९-४० योनिमुद्रा, ३४-१०, १४ योन्यासन, ३६-३ रक्तदन्ती, ९-३२ रक्षायोग, २८-० रङ्ग, २०-४४ रजतसक,५०-२ रजनी, ३९-१०, ४९-१६ रति, ६-१८, ८-२५, ४., २०-३५, ३२-२० रमा, ४३-३९ रसता, १९-२७ रसमात्र ३५-२५ रसश्री, ३५-१८ रसेन्द्र, ४६-२८ राग, १२-२५, २०-२५ रागशक्ति, १९-१५ राजतरु, ४९-१९ राजि, ४९-७० राजोपल, ४१-२२ राज्ञी, ४-५० गम, ११-२४, २०-४३, २५-१, ३१-१२, ४५-३१,६०, ६१ राहुजित्, ११-२२, २०-४• रीति(लोह), ३९-४० रक्मिणी, ८-४६ रुद्र, ५-१०,१४, ७-३४ द(सूत) २९-२४ स्ट्रजननी, ३२-२१ रूपशालिनी, ३२-२४ स्पश्री, ३५-10 रेचा, ३८-६.५०-१९ रेवती, ८-४६ ·पदानुक्रमणी ३१९ लवया, ५०-६४ लक्ष्मी, ५-८, ८-२५, ३१, ३६, २०-३४, १५, २३-१२, २५-४५, २९-९, ३४-१६,१७, ३५-६७,४५-२,४,६,८४७-१,५०-१२ लक्ष्मीतन्त्र, १-२५; ४३-६१,४४-५२; ५७-1", लामीनारायण, १-१; २२-',३४,२३-१; २४-१, १,३१,४१०२६-३,२७-३, ४३, ३७-६०; ५७-४१, ५५ लक्ष्मीमन्त्र, ४६-४, ३९ लक्ष्मीव्यूह, ४५-२१ लक्ष्मीसख्यः, ४५-३. लरम्यनुचर, ४५-३४ लम्बोदरी, २०४९ लवणवूट, ३५-४७ रागी, २५-२, लावण्य, ४५-३५: ४६-७, १० लिजात्मा, २५-७ रोनिकी(सृष्टि), १२-१९," लोकनाथ, ११-२२, २०-४१ लेपाल, ४०-९. लोसायत, २५-१ रोरेगा, २५-५ रेयमन्त्र, ३३-७० रोध, ३९-१. पनमाला, १७-२९, ३१-८, ३३-२०, २१ ३८-४४ ५५-८ पनमाला(मुद्रा), ३४-१४ वरदमुद्रा, ३४-०१:३८-५६०५०,० परारोहा, ३२-१४ पगा. ८-११-२१, २०-१९,२५-२५ ३३-१८,५५:४५-३०, ५५ पा, २५-२५३१-१३:३३-३५.1,५,९४, वर्णनादिनी, ५०-१४. वर्णाध्या, १९-४६, २०-२, ३, २३, २९; २२-१., १२; ३०-१४, ३६-४४ वर्ममुद्रा, ३४-२३ वसिष्ठ, ९-५०, ५५, ५०-५६, ७२,1,.. यसुहिता, ३२-२१ वसिजाया, ३१-४३,३३-२३, १०८:४५-२६," वहिपत्नी, ४५-६२ वाक्,४-६६ यागीश्वर, ११-२०, ४५-५१ वागीश्वरी, २०-३५, ४५, ४०-२१ बागीश्वरी(मन्त्र), ३३-६० वागीश्वरी(मुद्रा), ३४-७२ वाग्मवमन्त्र, २६-१२ 10१४ वामन, ८-४१, ११-२३, २०-२५-२२॥ ३०-४८; ३३-२१४४-. यामा, ३२-२५ वायुवेश्माक्षर, ३१-१ धारणी, २०४५ पासा. ४९-३८ पासना, १२-१४, १२,७; १४-५:१७-५२ पापुदेय, २-५, १४४-१२, १३, २१, २०:५-१२, १४; ६-१४, १५१०-१८, २२, २०११-१, १२; १४-१38 १५-१,२,३.3 १६-०१%3 १७-१,१७,२८-१४,२२-१५,२०२९-१3 ३२-१९४३-१३, ५०-२३५ ५५-" यामदेवना, -६ विकल्प, ३-२५४-१५-१७0-113 १४-८, शिवन्ति, ५०-९४, ५५ विक्रमी, २५-१ नियन्ति, २०-४० गिजर, ३३५१:३-11,. पांच, २५-२.: ३०-८ परल, २९-४७५ सिदा, ५-१०, २०, ८-113; २०-१५ ३५-१५ निशामित्र, ११-१९; २-16 ·३२० लक्ष्मीतन्त्रम् निषि, ५- वेदगर्मा, ४-६६ विनायर, २०-५. वेदवित्, ११-२५ विन्ध्यवासिनी, ९-२९ वेदविद्या, २०-४८ विपाक, १२-३१, ३२, ३४ वेदात्मा, २५-" पिघ, २५-२४; ३३-४०, ४५-३८ वेघाः, ५-१७ निमन, २-५८; १०-११,४४; ११-८ १७, १८, वैारिक, ५-४९, ५० २६, ३२,४९ वैकुण्ठ, २५-१८; ३३-२४, ८५, ४४-३२ निमयान्तर, २-६१; ४-३० वैसरी, १८-२७, २९; २०-३०;४९-१३४, १४०; विमावरी, २५-१७ ५०-४०, १४१; ५७-२, ८ to १०, १२ विभूति, ८-२, ४५-३२ वैदिक, २७-२१ विभूतिपञ्चक, ३२-५३ वदेही, २०-४८ पिराद, ५-७९, ८२, ८३,६-२४; १२-४१,४०, वैद्रुम(मणि), ३९-४२ ४६; २५-७, ३३-२६ वैप्रचित्त, ९-३०, ३१ पिरिचि, ५-८,१६, ६-२२ वैराग्य, ५-१४; ३६-१३ विशारसयूप, ११-१२, १५, १८, २६, २९ वैराज, २५-१८; ३३-६६; ४५-११ विश्राम, २०-१३, १५, २१ वैश्वानरशिखा, ४४-२२ विश्वकामा, २०-४६ वैसर्जनमनु, ३३-११३ विश्वमावन, २५-११ व्यक्त, ३०-४४ विश्वमन्दिर, ११-२७ व्यक्ति, २०-१३ विश्वरूप, ११-१९, २०-३८% २५-१७ व्याख्यामुद्रा, ३७-६५, ४४-४१ विश्वा, २०-४५ व्यापक, २५-३; २९-६३ to ६५; ४५-६०, १६ विश्वाप्यायकर, २५-१६; ३३-१९; ४४-३० व्यापी, २५-१०, २६-३९; २९-५५, ५०,३०-४; विश्वामित्र, ५०-७२ ३१-१५, ४०, ६५, ३३-२, १६, १९, २२, विश्वास, १७-६०, ७२, ७८ २४, २६, २७, ६४ to ६६, ७. to ७३%3; पिष्टर, २५-६ ४५-२९, ३१, ९२ विष्णु, ५-१२; २५-४; ३२-४, ३३-१०९,३५ व्याति, १९-२६; २०-१३ १५४४-५,४५-४२, ४३, ६२, ६६, ७८ व्यामिश्रयोग, ११-४९ विष्वक्सेन, १७-२१, २५; ३८-५२, ५५, ८, व्युच्छन्ती, ४३-३९ व्युपिता, ४३-३९ विष्यवसेनमनु, ३३-९९ व्युपुषी, ४३-१९ विष्वक्सेनमुद्रा, ३४-८४ व्युटा,४३-१९ विसर्ग, २५-1. व्यूह, ३-१८; ६-११,७-७; १०-1, १५, २०, विहंगम, ११-१९; २०-३० १३; ११-४, ५, ८,११,१४, ४. ,,, वृषि,४५-३. १; २०-१३, ३३, ४, २२-16, ३४; नृपकर्मा, २५-10 २४-१९; २९-१२; ३०-१३, ६५ ३५-17 पाकपायी, ३२-२.. ५१-१४ ·पदानुक्रमणी ३२१ व्यूहान्तर, २-१४-२८, ११-३०; ५१-४ व्यूहिनी, २९-11,..; ३०-२, ६५ व्योम, ४-४५, ५-१९; ३३-१५, ७r, of, ९, ११. ३५-13, १५, ३६-३, व्योमरन्ध्र, ५०-७७ व्योमेश, २५-१. २६-२४, २९, ३३; २७-१६, १८,१५ ३२-५०, ४५-६२ व्योपुषी, ४३-३९ शंकर, ५-१०, ३६; २५-२५; ३३-५, ४५-४९ शंकरी, ३८-४९ शक्ति, २-११, २९,४९, ३-३, ४, ४-१०,१३, १५, ७-५, ८-६, २६% १०-६, ,, ११-२, २१, ३५, २०-४५, २४-१४; २८-३ शक्तियोग, ६-३, ५, ६,१७ शक्तिचक, ३६-४ शतितत्त्व, ७-१३ शविपात, १३-१, .. शचिमत्, ८-८, ३६-१२ शत्तिमनु, ३३-१ शक्तिमुद्रा, ३४-९, १५ शत्तीय, ८-१५; ११-15, २०१७ शा, ३७-१,५, शस, २५-१३, ३३-१२, ६५, १५४५-१ शाहनिधि, ३३-५९ शची, ३२-२. सातादी, ९-५ सान्दवस, १८-१५, १६, २०-०; २१-१,१; २३-२१, २४-३, १., ४८, ३१-1.; ३२-१९३६-४१,४,५५, ४९-११५; चलल, ३८-४२ शारी, ५५-९ शाकंभरी, ९-३६, ३० शाकुन(सूक्त), ४९-३० शाण(स्न), ३९-४५ शान्त, २५-२५, ४९; २६-२७-०२,३३-९३; ४५-२६; ४५-२७ शान्ता,२-४४ शान्ता, २-४१४-५०% १८-१९, ३.५१-८ शान्तावस्था,२-५१ शान्ति, १९-२५, २५-14३५-१५ शान्तिद, २५-१७ शान्तिदा,८-२५ शान्तोदित, ५०-३० शान्त्यतीता, ३५-१६, ५३-१२ शाधृत्, २५-२० गलि, ३९-६, १४; ४७-.. थाल्यन्न, ३९-३ शाश्वत, २५-१४; ३०-४१ ३३-५४, ४५-६. शाखा, २५-10 शिसामन्य, ३७-५७ शिखामुद्रा, ३४-२. शिपिपिया, ३३-२८ शीतभाव, १९-२७ शुक(सूच), २९-२४ गुरकोश, ११-५२ शुस्वयामा, ४२-२५ मुस्पति, २-113३-11 गुदम्बर्ग, ३-१८४-५, ६, १२; ६-० २४-1. मुस्मृष्टि, ४-५ ५-२, ३२-१४ सुति,८-1 देत(२), ११-५१ एपमर-18 सन्दभी, ३५-१८ शन्समधान, ४९-100, पदोन्ग, ५७- भारणागति ..... मन्च, २८-४ और, २५-" शेगा, ४.-1 ·" "" " " ३२२ टक्ष्मीतन्त्रम् शौर्य, २-५५ सनिधि(मद्रा), ३८-१,१. श्रादकल्प, १८-० निरोप(मुद्रा), ३८-१," श्री, ४-५४,५-८६-८-११, १२, १३, ४.3 सन्यास, १५-१९१७-४५ ११-११ १२-४; १३-८, १६-२१, २०-३५, संपातहोम, ४२-१८, २६, २७ ४६% २६-२९, ३२-२४, ३३-५१; ५०-८५ संयम, १६-३०, ३३, ३, ४. श्रीकण्ठ, २०४९ सरम्म, ५-७४, ०५७-१५, ३६ श्रीनिवास, १६-१७ सरित् , १४-५ श्रीपति, ८-१% ११-११; २०-४०; २८-८ संसार(होम), ४०-४ श्रीपल, ४६-१९ संस्तम्म(मुद्रा), ३८-१," श्रीबीज, ३४-६. सहार, ४-10 भीवृक्ष, ४६-१४ हति (आत्यन्तिकी), १२-५६ श्रीसूक्त, २९-२३; ३६-७४; ४९-१३, ९५ (नित्या), १२-५३ श्रुति, ४५-४० (नैमितिकी), १२-५३ खेत, २५-११; ३०-४ (माकृती),१२-५० श्वेता, ५५-२ (प्रासूती), १२-५९ पटूकर्म, २१-३१ (मायी), १२-५५ पट्कोश, ६-३, ४, १२-१८; १४-५२ (शक्ति), ३-८, ९, १२-१३, ५२, ५६, ५७; पडक्षर(मन्त्र), १५-२०% ३१-४४ १३-१८१७-३४ पडङ्ग, १७-५९ सखीमन्च, ४५-५०, ६० पडघ्या, २१-१% २२-१०,१२९-1; ३०-१०, सती, ५-१३ ५५ ३१-४१3५०-१७७ सत्ता, ३-१; ३२-१७ पड्गुण, २१-७ सत्य(अक्षर), १९-१८, ३१; २५-६ पड्ढोता, २९-२० सत्य (वाहन), ११-३४ पाइगुण्य, २-१०, ३६, ३५,५४४-२२, ५-१, सत्यलोक, ६-३२ २५; १०-५; ११-३, ४; १३-२०; २६-३; सत्या, २०-४६%3; ३२-२० २९-५, ७, ३०-८; ३१-१,८२, ३२-२९ सद्योजात, १९-० ३६-३०,३८-१:४२-४६४४-३,४९-५६, सप्तरूप, ६-३७,४१ ६३, ५०-५ समयी, ४१-८ संकर्षण, २-४५, १६,५३,४-८,१०,१९५-१; समाधि (योग), १६-३०, ३१, ३४, ३९ ६-६,५७ १०-१३, १७-४३, २४-८, २९% (वैश्य), ९-५१ २९-५१,६६,३८-४०%3 ५५-" समित् , ४०-१५, ६६ बैंकल्प, ५-७१, ७२, ७-३६ समृद्धि, ४५-३२ संख्या, १५-२४, १६-२६ २०-४५ सरधा, ३०-३४ संशमन्त्र, २४-५४, २९-५५, ६४, ३०-६१; सरस्वती,४-६६,५-17;६-११;८-२५;३०-२०; ४४-८०११,१४ ३२-२.४५-४७, ५०-७१, ७२, ७४ संध्यादेवी, २८-२३ सरोव्हा, २०-४६ " " ·३२३ पदानुक्रमणी " सुम्भ-निसुम्म, ९-२१, २४, २८ सुरय, ९-५० सुरदारु, ४९-१९ सुरभि (मन), ३३-१०३, १४ (मुद्रा), ३७-३० सुराकुम्म, ४२-१४ सुवर्णस्रक्, ५०-.. सुवर्णा, ५०-१९८ सुषुप्ति, २-१९,५८,७-२०१०-१८, २१, ४२; २१-२५; २२-२२, २४, २५,२४-३.४०-" सुषुम्ना, ३५-४२५०-१८१,१८४, १८५,५४-१५ सूक्ष्म, २५-२३,३५-४९ सूक्ष्मभूत, ५-१२ सूक्ष्मशरीर, ५-७९,८. सूदमा, ७-४ सूर्य(अक्षर), २५-२५; २७-८; ३०-४, १६, १७, " सर्ग (अक्षर), ३०-३ सर्वकामदा, ८-२५ सर्वत्याग, १५-१५, १६-४२ सर्वरोधक, २५-१९ सहस्रार, ३०-५४, ५८,६०,६२, ६३ साख्य, १५-१७, २५; १६-३०%१७-४९ साख्यविज्ञान, १५-२३, १६-२५ । साख्यशास्त्र, १५-२४ सादृष्टिक, ३६-८७ सास्पर्शिक, ३६-९०, १३७ सात्वत (धर्म), १-१९, २१, ६-४४; १३-१३%; ४०-११८४९-६९, १४५ सात्वत (मन्त्र), ४९-९० (संहिता), २-५९, ११-२८ साधक, ४१-८, ४७-१७, ४८-२९ सामग, २५-१५ सामपाठक, सारघ, ३०-३४ सारस्वत(मन्त्र), २६-३० सावित्री, २९-२५, ३०, ४२-५ सिद्धान्त, ४०-1.1 सिद्धार्थक, ३७-३०; ३९-१५,४८-१०:४९-१. सिद्धि,४५-६५ सिद्धिमद, २५-२९, ३०-४० सिन्धुशायी, ८-३. सिमृक्षा, ६-२, ४; १४-1, १९-१ सो, ८-१४; ३२-२४ सीर, १०-१३ सीरमनु, ३३-५० मुदर्शन, २९-४२, ५५; ३०-१२; ३१-१४, " गुदर्शन (मन्त्र), २९-१८३०-1. मुधा, २०-६ गुनन्दा, ९-१९ गुन्दरी, ३२-२. मुमत,४५-१५ सूर्या, ५०-२०३ सृष्टि, ३-१,१०,३३४-"," सृष्टि (शक्ति), १२-१३, ३६, ३०; १७-३२, ३३ १९-१,१. सृष्टिात् , २५-१.३३-१६, १३ 10 ९८ सेवनी, ३२-३९ सेस (आयनन), ४२-२. सस (मणि), ३९-१९ सोम (अधर), २५-२६ ३५-४५-14," सोस्मिता, ५०-९५ सोमाग्य, ४५-१५ सोमनस्य, ४५-१५ म्यागु, ५-1. स्थापन, ३८-१,१३ सिनि (जी),२-५०,३-१,०४-1;१०-४१; १२-१३, ४८, ५०; १३-२०१७-१२, ॥ रपूर देव, १२-४६ ·३२४ रश्मीतन्त्रम् कानासन, ३९-५ हरि, ११-२४, २०-४३ स्परांधी, ३५-10 हरिणी, ५०-६ साटिर (मणि), ३९-१२ हरिद्रा, ३९-८, १४ नग्धर, २५-१८; ३३.६२, ४४-11; ४५-४०, हरिणीति, २०-४० ५.,.,७८ हस्तिनादपिनादिनी, ५०-३॥ सुरु, ४०-६९; ४१-१५,५१, ४३-1 हिरण्मयी, ५०-६० सुर, ४०-11, ६० हिरण्यगर्म, ५-२०, ३१ स्वघा, ४०-४४, ५. हिरण्यमाकारा, ५०-१७ स्वम, १-१९७-२३, १०-१२, २१-16, 13 हिरण्यवर्णा, ५०-४॥ २२-१२२-२०, २१, २४-२८४०." हुतमुविधया, ३०-५ स्वम्प्रव,५-१५, १५-१०% १९-१. हृन्मन्न, ३५-६८; ३८-६.४४-०, २ स्वस्तिक, २८-४०; ३६-१ हन्मुद्रा, ३४-१८; ३८-६१ स्वाध्याय, १८-०; २८-१०४०-1.. हालेसा, २५-४६% २७-६ स्वाहा, ४०-४४,५. हषीरेश, ५-१२, २०; २८-८, ४ स्वाहेश,४०-४० हेतिदेव, ३१-१४ हंस, २८-४; ४२-४१, ५४९-५९ हेममालिनी, ५०-३.. ईस (मन्त्र), २४-४९, ५०, ५८, ६२ होशविन्यास, ४९-९५ हंसी, ४२-४० हस, २५-२२; ३३-१५