·जन्म संवत १८९६
किशनगढ़
दीक्षा संवत १९११
अमदाबाद
लीCिL
GO
स्वर्गारोहण
रा १९७६ ना मार्गशीर्ष नदि ३. घोघा
शान्तमूर्ति श्रीमान
मुनिमहाराज श्रीगुलारविजयजी

·m ~ राजाए पण तेमने योग्य जाणीने पोताना प्रथम शिष्य तरीके स्वीकार्या अने मुनि गुलाबविजयजी नाम राख्यु. त्यारपछी एमना गुरु महारापना परिवारमा मुनिराज श्री आत्मारामजी महाराजना आववाथी तेमज वीजा पण पणा मुनिराज नवा थवाथी घणी वृद्धि थइ. एमणे पोताना ४५ वर्पना दीक्षापर्यायमा चारित्रने दीपाव्यु. शासननी शोभा वधारी. तेओ स्वभावे शांत, सौम्य, सरल, मिलनसार, उदार, धीर, निःस्पृह तेमज मिष्टभापी हता. तेमणे अनेक सूत्रो, ग्रंथो तेम ज प्रकरणोनो अभ्यास कर्यो हतो. विहार पण अनेक क्षेत्रोमा कयों हतो अने उपदेशामृतवडे अनेक भव्य जीयो पर उपकार कर्यों हतो. ज्योतिप विद्याना पण सारा अभ्यासी । धयेला होवाधी तेमनुं आपेल दीक्षा प्रतिष्ठा विगेरेनुं मुहूर्त निर्विघ्न नीवडतुं हतुं. दररोज १५०० गाथाओनो स्वाध्याय करता हता. आहार-विहारमा यहु नियमित हता. प्रायः मध्याह्न अगाउ आहार लेता ज नहीं. वळी आहारमां गणत्रीनी वस्तुओज वापरता. परीते इंद्रियो, दमन करता हता अने कपायनो जय करवामां प्रयत्नशील हता. तेओ साहेवे गुजरात, काठीआवाड, मारवाड र अने मेवाडमा मुख्यत्वे अमदावाद, सेडा, लुणावाडा, बोरु, शीहोर, गोघा विगेरेमा विहार कर्यो हतो, शिप्यो करवानी वृत्ति विशेष न होवाथी तेओनी देशनाधी अनेक मनुप्योने प्रतियोध थयो हतो छतां मुनि महाराजश्री मणिविजयजी अने मुनि महाराज श्री मंगळविजयजी ए वे शिप्यो ज कर्या हता के जेओ अत्यारे पण गुरुमहाराजना नामने शोभा आपी रया छे. ते सिवाय गोघानिवासी प्रावक नानचंद गांडाभाइए पण महाराजश्रीना उपदेशथी धर्म पामीने सारी लक्ष्मीवाळी स्थिति छत्तां स्त्रीभद्र पन्नेए एक साथे चारित्र प्रहण फरी महाराजश्रीनाज शिष्य थया हता, तेमनुं नाम मुनि नरेंद्रविजयजी रासवामां आव्यु हतुं. तेओ फाळधर्म पामी गया छे. संसारीपणामां पण तेओ दिलना उदार, जीवदयाना कार्यमा तत्पर, स्वामीभाइना साचा सहायक अने दरेक ·धर्मकार्यमां आगेवानीभरेलो भाग लेता हता. महाराजश्रीए फेटलाक क्षेत्रनो उद्धार तो सास प्रयत्नपूर्वक करेलो छे. लुणावाडामां श्रावकोना घर सो लगभग हता पण वधा प्राये श्रद्धाहीन बनी गया हता. देरासर तुं पण तेनी सारसभाळ लेनारानी के पूजाभक्ति करनारनी संख्या बहु अल्प हती. त्यां चातुर्मास करीने तेम ज शेषकाळे रहीने उपदेशामृतवडे श्रावकोने आई कर्या, धर्ममा स्थिर फर्या, व्रत नियमो लेवराव्या, देरासर समराव्यु, पूजाभक्ति करनारनी सख्या वधारी, जिनपूजा, सामायिक, पोसह, प्रतिक्रमणादि क्रिया शीखवीने तेना रुचिवाळा फर्या, तेमना प्रतापथी अत्यारे पण लुणावाडा क्षेत्र सारी गणतीमां गणाय तेवु वर्ते छे. ए गाम उपर महाराजश्रीनो पारावार उपकार छे. गोपामा पण ज्यारे महाराजश्री पहेलु चोमासु पधार्या त्यारे यात्रालुनी अथवा मुनिवंदनादि माटे कोइ श्रावको आवे तो तेमनी भक्ति करवानुं साधन ज नहोतुं. महाराजश्रीने ते वात ठीक न लागी तेथी शेठ जीवणभाई जेचंद विगेरेने उपदेश आपीने तेओ, परी. धरमचंद मगनलाल तथा शाह नानचंद गांडाभाइ एम ऋण भाग पच्चे तळाटी जेवू खातुं शरू कराव्युं. त्यारपछी तो दोशी करमचंद वीरपद गुजरी जतां तेमनी पाछळ रु. २०००) ए खातामां आपवामां आव्या अने तेमनी विधया श्राविका व्हेन रामयाए ए साताने सारी रीते पोपण आपी दीपाव्यु. तेने माटे एक मकान पण सगवडवाळे स्थाने ए खातामां वक्षीश मळ्यु. ते यानालु विगेरेने बहु आराम आपनार स्थान थइ पडयु. एटले ते साताने मदद पण बहु मळवा मांडी. परिणामे ए सातुं सारी रीते पगभर थयु एटलं ज नहीं परंतु ते साताना वधारामांथी वीजा साधारण साताने पण पोपण मळवा मांडयुं. अत्यारे ए सातुं एक सारी आवकवालु थइ पड्युं छे. एनो दासलो वीजा गाम ने शहेरोवाळाओए पण लेया जेवो छे.

·उपर जणावेला ये शहेरो उपरांत वोरु नामनुं गाम के जे मुनिमहाराजश्री मूळचंदजीन क्षेत्र कहेवातुं हतुं. त्यांना श्रावको काळे फरीने मंद श्रद्धावाळा थइ गया हता. ए वातनी चरित्रनायकने सवर पडतां तेओ साहेव त्यां पधार्या, चतुर्मास रह्या अने शेप काळमां रोकाइने श्रावकोने पाछा दृढ कर्या जेथी प्रथम प्रमाणे देवगुरुनी भक्तिमा तत्पर थइ गया अने महाराजश्रीनो परम उपकार मानवा लाग्या. तेओ अनेक वसत महाराजश्री ज्यां चातुर्मास होय त्यां वंदन करवा आवता अने चे पैसा सारी रीते वापरी जता हता. महाराजश्रीना उपदेशथी उजमणा, तीर्थयात्रा माटेना संघो तथा वीजा महोत्सवो पण घणा थया छे. छेल्नु चतुर्मास फरवा महाराज श्री गोघे पधार्या हता. गोघाना श्री संघे महाराजश्रीनी सेवा बहु ऊंचा प्रकारे करी हती. महाराजश्रीनी शरीर परनी निःस्पृहता आ वसते खरेसरी तरी आवती हती. भक्त श्रावकोनो अत्यंत आग्रह छतां पण महाराजश्री औषध लेवा नहोता. छेल्ला व्रण दिवसथी तो पोतानो अंतसमय चोकस कहेलो हतो, जेथी श्रावको सारी संख्यामां पासे ने पासे वेसी रहेता हता. महाराजश्री पंचपरमेष्ठी महामंत्रनुं वारंवार स्मरण करता. प्रांते चार शरण करवा विगैरे आराधना करी, चारे आहारनो त्याग करी, सर्व जीवोने खमावी, सर्व पापोने आळोवी, 'अरिहंत अरिहंत' एटलो मात्र चार अक्षरनो ज जाप करता वि० सं. १९७६ ना मागशर वदि ३ बुधवार सवारे सवा आठ कलाके शुभ ध्याने स्वर्गवासी थया. श्रावकोए तेमज जैनेतरोए घणो भफिभाव यताव्यो. आरंभना कार्यों बंध कर्या. वाद योग्य रीते अग्निसंस्कारविधि करवामां आव्यो. ए गुरुमहाराजना परम भक्तिवान् अने गोघाना संघना अप्रणी परी. धरमचंद मगनलाले तेमना संस्कारने स्थानके देरी करावीने तेमां तेमनी पादुका पध- रावी वेमज अट्ठाईमहोत्सव करी गुरुभक्ति प्रदर्शित करी. धन्य छे आवा चारित्रपरायण आत्मगुण साध्य करनार मुनिमहाराजने !

·प्रस्तावना नन्दन्तु नीतिनिपुणाः शास्त्रनिष्णाता: सजना:-इह सलु जन्मजरारोगमृत्याविदुःखपूरिते संसारसागरे तिमिगिन्यायप्रचार प्राणिनः पर्यटन्तः प्रचुरतरदुरसा दरीदृश्यन्ते । ते च सुराभिलापिणोऽपि तदुपायमजानाना एव वृथा गमयन्त्याप्यन्यान्यासदुपाया- सक्काः । निरपायसुसं च विना निर्देति नास्त्येवेति सुप्रसिद्ध, सा च विना कर्मक्षयं न नाप्यते, स प शानतपोभ्यामेव, तनापि तपो भावविशुद्धं यथाविधि कृतमवश्यं निकाचितान्यप्यनन्तभवोपार्जितानि कर्माणि क्षपयितुमलम् । यदुक्तमागमे- " अनिआमरस विहिए, तवस्स विअस्स किं पससामो । किजइ जेण विणासो, निकाईयाणं पि कम्माणं ॥ १ ॥" तध तपोऽनेकविधं वर्णितमागमे, तथाप्यत्राचाम्लवर्धमानाख्यं तप उत्कृष्टफलदं प्रतिपादितम्, श्रीचन्द्रस्य सदनुभावादेव सुसि- तत्वात् । यदुतमात्रैव मन्थे प्रथमपत्रे- यत उक्त सिद्धान्ते- " एगाइआणि आय-विलाणि एफेकबुद्धिमंताणि । पजंतं अध्भतहाणि, जाव पुण्णं सयं तेसि ॥१॥ अयं आंविलवद्धमाणं, नाम महातवचरणं । वरिसाणि तत्य घउदस, मासतिगं वीस दिवसाणि ॥ २ ॥ उक्तं च-जं चंदणेण तइआ, तवियं अइगुरूअ वद्धमाणत । तस्स फलेण हु एसो, सिरिचंदनिको सया मुहिओ॥११॥ इति ॥ एतदर्थविस्तरार्थमेवान मन्ये श्रीचन्द्रनृपस्य कथानुयोगः संक्षिप्य लिखितः श्रीसिद्धर्पिणा प्राक्प्राकृतपरित्रात्। तथा पानव पर्यन्तपो- वस्वंकेपुमिते ( ५९८ ) वर्षे, श्रीसिद्धपिरिदं महत् । प्राक्प्राकृतचरित्राद्धि, परित्रं संस्कृतं व्यधात् ॥ ५९ ॥ - ·तस्मानानार्थसंदोहा-दुग्धृतेयं कथाऽत्र च ।" इत्यादि अनेन पर्यन्त प्रन्थेन कर्तुर्नाममात्रमेव ग्रन्थस्यास्य पुराणत्वं च निश्चीयते, अन्यच्च कर्तुर्जन्मभूम्यादिकं प्रव्रज्यादिकं गुर्वादिकं च सर्वमपि अशातमेवारित, अस्मिन् ग्रन्थे कुत्रापि तत्संघन्भ्युल्लेखाभावात् प्रशस्तेरप्यभावात् । कदाऽयं ग्रन्थकर्ता जातः, कांस्कानन्य- प्रन्थान् प्रथितवान् इत्यादि वृत्तान्तः कुतोऽपि नोपलभ्यते । किं च उपमितिभवप्रपञ्चकथायाः कर्ता श्रीसिद्धर्पिः गणी ख्यातः स ) एवायं न वा इति न ज्ञायते, तथापि स तु महात्माऽद्वितीय इति स एवायमिति न संभाव्यते । इदं कथानकं श्रीवर्धमानस्वामिना श्रेणिकराजामे निरूपितं, तदनुसारेण श्रीगौतमस्वामिना वैशालीनगरीस्वामिनश्चेटकराजस्याने कधितमित्येतत्कथानकमूलशुद्धिः । एतस्य संक्षिप्त : सारः किंचिल्लिख्यते- प्रथमाधिकारे-अस्मिन् जम्बूद्वीपे भरतक्षेत्रे कुशस्थलपुरे प्रतापसिंहो राजा, तस्य पश्चशती राज्ञीनां जयादयश्च पुत्राश्चत्वारः । एकदा नृपो दीपशिखां नगरी गतः, तत्रत्यदीपचन्द्रनृपस्य कन्यां सूर्यवतीं परिणिनाय, तां च पट्टराज्ञी व्यधात् । तत्र राज्योपद्रवका- रकं शूरपल्लीपति दुःसाध्यमपि प्रतापसिंहनृपो जित्वा बवन्ध ! ततः सूर्यवतीं लात्वा स्वपुरमाजगाम, सूर्यवत्या सह क्रीडन् राज्य प पालयन् कियन्तं कालं निनाय । एकदा जयादीनां पुरः कोऽपि नैमित्तिकः समागत्य प्रथम स्वीयमद्भुतमुपदेशदायकं वृत्तान्तं निवेद्य ततः प्रोक्तवान्-'सूर्यवतीपुत्रस्य भाग्यवतो राज्यप्राप्तिर्भविष्यति न तु युष्माकमिति' । तच्छ्रुत्वा खेदमेदुरास्ते चत्वारोऽपि भ्रातरः सूर्यवत्या जातमेव पुत्रं मारयितुं निश्चिक्युः । अयं सर्वोऽपि वृत्तान्तस्तत्र गुप्तवृत्त्या स्थितवत्या सूर्यवतीदास्या सैन्या श्रुत्वा गत्वा च स्वस्वामिन्यै निवेदितो रहसि । एकदा शुभस्वप्नचतुष्केण सूर्यवती सगर्भा जाता । तज्ज्ञात्वा नृपेण पृष्टः स्वप्नपाठको भाग्यव- , ·जित्वा तत्पुरं । पुत्रोत्पचि जगाद । ततः सूर्यवत्याश्चन्द्रपानदोहदो जातः, स प नृपाशया मन्त्रिणा पूरितः । तत एकदा राजा कणकोट्टनगरस्य दुर्दान्तौ मल्लमहामल्लौ जेतुं सर्वसामय्या सपुत्रः प्रस्थितः, जयस्त्वाहूतोऽपि मायया न जग्मिवान् । चिरफालेन शत्रू स्वायत्तीकृत्य चिरं तत्रैव क्रीडन् स्थितवान् । इतश्च सूर्यवतीप्रसूतिकाले जयकुमारसुभटाः प्रच्छन्नास्तनागत्य स्थिताः । तज्ज्ञात्वा भीता सूर्यवती सैंद्रीससीवुद्धया पुष्पहारिण्या दास्या सुगुप्तं प्रसूतं पुत्रं पुष्पवाटिकायां निर्माल्यपुष्पप्रच्छन्नं कृत्वा मोचयामास । ततो जयेन सूतिकागृहे सर्वत्र शोधितोऽपि स न लब्धः, निराशश्च स्वस्थानं गतः । ततो दासी वाटिकां गत्वा तत्र पुत्रमदृष्ट्वा प्रत्यागत्य स्वामिन्यै तदप्राप्ति निवेदितवती । तच्छ्रुत्वा राझ्यादीनां महान् शोको जातः । रात्रौ स्वप्ने कुलदेव्या राज्याः कथितं-- अन्यत्र मया रक्षितस्ते पुत्रस्ते द्वादशे वर्षे नृपीभूय मिलिष्यतीति शोको न कर्तव्य ' इति । इतश्च तस्मिन्नेव पुरे धर्मी धनी च लक्ष्मी- दत्तो वणिग् लक्ष्मीवतीप्रियोऽपत्यरहित आसीत् । तेन तत्रैव रात्रौ स्वप्नो दृष्टः, गोत्रदेव्या पुत्ररत्नलाभः प्रोक्तः । प्रातस्तदुत्स- वार्थ पुष्पाण्यानेतुं तस्मिन्नेवोद्याने गतेन तेन स एव वालो लब्धः प्रियायाश्च समर्पितः । गूढगर्भाया मे भार्यायाः पुत्रो जात इति कथनपूर्व जन्मनामकरणाद्युत्सवाश्चक्रिरे श्रीचन्द्रश्चेति नाम पप्रथे। तद्भाग्येन लक्षेश्वरः श्रेष्ठी कोटीश्वरोऽभूत् । मंत्रिभ्रातृजो गुण. चन्द्रस्तस्य मित्रो जातः सवयाः । गुगंधरोपाध्यायसमीपे शस्त्रशाखधनुर्विद्याद्यखिलकलानिष्णातो बभूव । इतोऽष्टवर्पान्ते रत्नपुरं साधयित्वा प्रतापसिंहराजः स्वपुरमागतः सूर्यवतीवृत्तान्तं श्रुत्वा शुशोच । इतः श्रीचन्द्रोऽष्टानां श्रेष्ठिनामष्टौ कन्याः परिणीतवान् ताभिः सह भोगांश्च भुक्तवान् । एकदा समित्रः स पुरावहिरुद्यानं गतस्तत्र सरसस्तीरेऽश्वविक्रयकात् सुवेगावश्वौ सुलक्षणौ महामूल्येन गृहीत्वा सुवेगाख्यं रथं कारयित्वा नृपसारथिपुत्रं धनंजय सारथीकृत्य पिजहार । एकदा सुप्रसन्नाद् भैरवाभिधयोगिनः सकाशात् ·क्षुद्रप्राण्यन्धकारिणी मूलिकां लब्धवान् । इत्यादि ॥ द्वितीयाधिकारे-तिलकपुरनगरे श्रीतिलको राजा, रतिः पट्टराज्ञी, पुत्री तिलकमञ्जरी । तस्याः स्वयंवरे नानादेशराजपुत्रा विजयादयश्च कुमारा गताः । तच्छ्रुत्वा स्वयंवरदिने एव श्रीचन्द्रः पित्रादीनकथयित्वा समित्रः सुवेगेन रथेन तन गत्वा केनापि राजपुत्रादिनाऽसाधितं राधावेधं हेलया साधयामास.। तत्क्षणं तिलकमञ्जर्या तत्कण्ठे वरमाला चिक्षिपे । तदा सर्वैर्नृपादिभिः साश्चर्यैः फोऽयं कोऽयमित्युक्तवद्भिर्महान् संमर्दश्चक्रे । तदवसरं प्राप्य श्रीचन्द्रकुमारः समित्रः प्रच्छन्नं रथमारुह्य स्वपुरं तदैवाजाम । ततः कन्यावचनेन श्रीतिलकनृपेण सर्वतस्तच्छुद्धिः कारिता, तथापि स न लब्धः । जयादयः कुमाराः सखेदाः स्वपुरमायाताः। प्रताप- सिंहराजेन तद्वृत्तान्तं ज्ञात्वा सश्रेष्ठिनं श्रीचन्द्र माहूय सादरं प्रशस्य तस्मै प्रामादिकं ददे । एकदा रथमारुह्य समित्रः कुमारो वन- मियाय । तत्र रात्रौ वृक्षतले सुप्तः, तदा तद्वृक्षस्थेन कीरेण राज्यमंत्रिपदप्रापकं फलद्वयं दत्तं, भक्षितं चैकैकं श्रीचन्द्रगुणचन्द्राभ्याम् । अग्रे गच्छन् कुमारः समित्रः साधु दृष्ट्वा तं नत्वा तदुपदेशेन ससम्यक्त्वं धर्म प्राप्य नमस्कारमन्त्रजापं नियमितवान् । अत्र देशनायां मुनिना सामायिकनमस्कारमन्त्रयोर्महिमा विस्तरेण प्रोक्तोऽस्ति । ततो गच्छन् दीपशिखानगाँ चन्द्रकलाभिधां पद्मिनी कनी यथाविधि सविस्तरं परिणिन्ये कुमारः, सा च पट्टदेवी भाविनी । ततस्तया पल्या सहितः स्वगृहमागत्य सुखेन तस्थौ । अयं कुमारो महादाता कर्णादिरिवाभूत् , ततोऽपि स महाख्यातिमानासीत् । तेनैव दातृगुणेन जयादिप्रेरितेनैकेन मागधेन श्रीचन्द्रस्य समीपे वरं मार्गयता वायुवेगाश्वयुगलादेकोऽश्वो मार्गितः, ततः श्रीचन्द्रेण सरथं तदश्वयुगं दत्तं । एतहातगुणं दृष्ट्वा पितरं खेदयुक्तं ज्ञात्वा कुमार एकाकी प्रच्छन्नः स्वपुरान्निर्गत्य देशान्तरमियाय । इत्यादि ॥

·वतीयाधिकारे-श्रीचन्द्रो विदेशे सर्वतः संचरन् अदृश्यपुरुपच्छायामपश्यत्, तदनुसारेण स तद्गुहां यावद्गतः, वहिः स्थि- त्वा पश्यति स्म । ततः स पुरुपस्ततो निर्गत्य गुटिकां मुखे क्षिप्त्वाऽदृश्यो भूत्वा पुरं प्रति प्रस्थितः । तदा कुमारो महतीं शिलामपा- कृत्य गुहायां प्रविष्टः । तत्रैका रूपवती तरुणी वीक्ष्य ' हे भगिनि ! कासि त्वं ?' इति पप्रच्छ । साथुलोचनया तया कथितम्- "नायकाख्यनगरे नृपस्य मंत्री रविदत्तस्तस्य भार्या शिवमती नाम ब्राह्मण्यस्मि । तर नगरेऽयं सिद्धचौरः सदा चौयं करोति, तेनाहमत्र बलादानीताऽतीव दु:खिनी तिष्ठामि " इत्यादि श्रुत्वा कुमारेण दयालुना तां पहिर्निष्कास्य तद्विवरानने तां शिलां पदं धान्यां प्रौढां मुफ्त्या तां शिवमती स्वस्थाने प्रापयत्, तळ मंत्रिणा स प्रशंसितः । ततः श्रीचन्द्रस्तद्वने गत्वा तत्र युक्त्या बलेन च तामदृश्यी- फरणगुटिको गुहान्तर्वतिनं स्वर्णरत्नादिभृतमावासं च लब्धवान् । ततः पर्यटन् कुतोऽपि वृक्षोपरिस्थितात् शुकात् औषधद्वयं प्राप्य महेन्द्रपुरं प्राप्तः, तत्र निलोपनाभिधो नृपस्तमिया गुणसुन्दरी, तयोः सुतां सुलोचनानाम्नी जात्यन्धामौपधेन सुलोचनां कृत्वा परि- णीतवान्, रातो गच्छन् मार्गे कुंडलाख्यपुरे राक्षसोपद्रवंशमयित्वा तन्नृपपुत्रीमपि चन्द्रमुसीमुपयेमे । राज्यद्वयं च लेभे, चौराद्युपद्रवान् पनाशितषान् । इत्यापनेकषिद्यौपधिसमन्वितः श्रीचन्द्रः स्थाने स्थाने महतादरेणानेकानि राज्यानि प्राप राजपुत्रीश्च पर्यणैपीत् । परोपकारफार्याण्यपि यहूनि कृतवान् । अप्रे गच्छन्मार्गे क्वचिद्वनमध्ये चन्द्रहासखड्ग प्राप्तवान्, तेन तत्परीक्षार्थ वल्ली चिच्छेद, पन्मभ्यस्थितस्य विद्यासाधकविद्याधरस्य शीर्ष छिन्नं, तन्महत्पातकं लग्नं ज्ञात्वाऽतीवात्मानं निनिन्द । ततोऽने पातालमन्दिरे वानरी- रूपो मदनसुन्दरी राजकन्यामोपधिप्रयोगेण मानुषीं कृत्वा वृत्तान्तं ज्ञात्वा परिणिनाय । वानरीकरणौपधिं सप्रतिपक्षां च प्राप । भग्नराम्रा साधुसमागमे तेभ्योऽपानादिदानं दत्वा तदुपदेशं श्रुत्वा दृढधर्मा जातः । एकदा वनान्तः कस्यचिद्योगिनः सुवर्णपुरुष- ·साधकस्य तत्प्रार्थनया तस्योचरसाधको जातः, परं नमस्कारप्रभावात् स्वयमक्षत एव विद्यादेव्याऽग्निकुण्डमध्ये क्षिप्तं योगिशरीरमेव सुवर्णपुरुपीभूतं प्राप्तवान् । एकदा स कुमारः कनकाख्यपुरे जगाम । तत्रापुढे राज्ञि मृते पञ्चदिव्येन तद्राज्यं प्राप्य तन्नृपकन्यां कनफावली च पर्यणयत् । तत्र स्वमित्रो गुणचन्द्रो मिलितः । तं तत्र प्रधानपदेऽस्थापयत् । इत्यादि सविस्तरं निरूपितम् ॥ चतुर्थाधिकारे-एकदा समित्रः श्रीचन्द्रोऽरण्ये विचरन् वंशजाल्या मौक्तिकयुग्मं प्राप । तत्र च पर्वते स्थितां मिल्ली लोहकुंभं स्वर्णकुंभ फूत्वा तस्यै दत्त्वा च दुःखमुक्तामकरोत् । ततो वीणापुरमागत्य तद्राजपुत्री पद्मश्रियं तन्मंत्रिपुत्री कमलश्रियं चोपयेमाते कुमारमित्रौ । तदवसरे कुमारजननी सूर्यवती राज्ञी सुदुःखिता मिलिता । तां तत्र सगौरवं स्थापयामास । एकदा श्रीचन्द्रश्चतसृभिः श्रेष्ठिपुत्रभार्याभिः सह विद्यया गगनमार्गयायिनं शमीवृक्षमदृश्यीभूयावलम्ब्य प्रच्छन्नं कर्कोटद्वीपे ययौ । तत्रत्यरविप्रभराजस्य नव कन्या उपयेमे । ततो निवृत्ताभिस्ताभिः सहैव शमीवृक्षमवलम्व्य कुशस्थलपुरमाजगाम । तत्र सूर्यवतीविरहार्दितं काष्ठभक्षणतत्परं स्वपितरं प्रतापसिंहनृपं नैमित्तिकवेपधारी श्रीचन्द्रो ररक्ष । ततः पितृमारणतत्परैर्जयादिकुमार्निर्मापितालाक्षागृहादपि स एव पितरं रक्षितवान् । तत्रैवैकदा क्षोभितसकलपौरनृपादिलोकं मत्तं गजं वशीकतुं नृपादिभिर्वार्यमाणोऽपि स नैमित्तिकस्तं वशीकृत्योपर्यारोह । स च गजो वेगेन वनमियाय, त्रिदिन्या निर्मदो भूत्वा सरसि स्थितः। कुमारोऽपि ततोऽवतीर्य जलं पपौ । तत्र गजजिघृक्षुन भिल्लान् जिगाय । तदा मिल्लकनी मोहिनी अनिच्छन्तमपि श्रीचन्द्रं वत्रे, ततः श्रीचन्द्रः तान् भिल्लान् सविस्तरं धर्मोपदेशेन धर्मपरायणान् चक्रे । ततः कुंडिनपुरे यक्षमंदिरे सुप्तं श्रीचन्द्रं नृपपुत्री सरस्वती बलात्पर्यणयत् । तस्याः पित्रा प्रहितं सैन्यं स जिगाय, ततो राजा तं क्षामयित्वा महान् विवाहोत्सवश्चकार । ततो महाटव्यां पातालनगरे श्रीचन्द्रो गतः । तत्र स्वप्रिया मदनसुन्दरी,आसीत् , तस्या वचनेन तं ज्ञात्वा रत्न- ·पूणदयोऽधौ कन्यारतं परिणिन्युः । तेनापि तासां माता दुःसरहिता कता । ततो रुद्रपळ्यां नगयां पासिंहराजस्य पुत्री हंसावली श्रीप व केनाप्यन्येन फूटभीपन्द्रेण परिणीता, ततस्तं फूट ज्ञात्वा हंसावली काष्ठभक्षणोद्यता जाता, राजा च तं कूटं बवा लाजामाश, तारे भीपणागस्य सर्षे धर्मोपदेशेन प्रतियोधिताः । ततो नृपस्याप्रहेण श्रीचन्द्रस्तरकनीयसी चन्द्रावलीपुत्री परि- पीना | तमो गाणे गता भीपनान्नुपं गुणविरामं जिगाग । देशेऽनेकपैत्यशालागठादीनि धर्मसागानि गभार । पार wwय गुपनिमरात्री गुणातीगुपरे । कांतीनगरीरागीपतिपय गला गुणारगुणा माग बमारिवाऽऽ. तार | Newstal नारित तारा भीrt माराहि मान मोसमेल राज्ये भामाशा । भोपालो गा माता, तप राशिया भागता M NIRiteो गोगनपान मसापरिसह सूर्यायाविविधा पौरपारीतो पोशा नाद । राजपारिता तारिणो जातीभारतीगानादिवर्मात्यानि कुन मिसा पायामास । भने सोलराजीपापोतो at II MIR-पास केली जास अन्येऽपि फेगिस्तान काशिSAN II निजाताyि | मारि ।। मधिले मात्र मा समानुसारेल भयावारिसमालपणे निरतः गगरित । खीपरीक्षापुरुषपरीक्षा- ChusharmfhudaiTRIYपरीशादितिपयोऽपि तधमाकारीता तामालागसील पन्धः सागराः पठनपाठनण्यास्या- Anir ufuna | INSTITrयति कामापारि भाकिया कि बहुगा ? मिस स्परमेपास्य रसा- Aran matihar प ·किं च प्रन्योऽयं पुरा श्रीजामनगरपुरे पं. शा. हीगलाल हंसराजेन स्वमुद्रालये मुद्रितः, सोऽयमस्माभि अमदावादनगरादा- चार्यश्रीविजयसिद्विसूरीश्वरसकाशादस्य ग्रन्थस्य प्रायः शुद्धा हस्तलिखितप्रति मार्गयित्वा ससच्छास्त्रिणा जेठालालेन शोधयित्वा मुनि- वरश्रीमगलविजयोपदेशेन साहाय्यकर्तुः श्रीशिहोरवास्तव्यश्रेष्ठित्रयस्य द्रव्यव्ययेनास्मिन्मुद्रालये मुद्रापितः । शोधनसमये मुद्रित- प्रवेईस्तलिरितप्रतेश्च बहुपाठव्यत्ययो दृष्टिपथमायातस्तत क्वचित्क्वचित् अस्मिन् ग्रन्थे लिखितपतेः पाठः ( ) कौंसमध्येऽधो वा पृथग लिसितः मुद्रितप्रतिपाठश्च तदवस्थ एव स्थापित , क्वचिच लिखितप्रत्यनुसारेणाशुद्ध इति मत्वा प्रतिक्षिप्तोऽप्यस्ति, परतु युखिकल्पितपाठः कुत्रापि न लिखितोऽस्ति । अस्य प्रुफवाचने कृतेऽपि प्रयत्ने दृष्टिदोपात् मुद्रणालयदोपाच क्वचित् स्खलना दृश्यते चेत्सा सुधीभिः शोधनीया ज्ञापनीयाश्व वय, येन पुनर्मुद्रणादिसमये सावधाना भवाम इति प्रार्थयति प्रसिद्धकर्ता । इति शम् । शुभं भवतु ॥ शा. कुंवरजी आणंदजी, स. १९९३ ज्येष्ठशुदि पूर्णिमा भावनगर ·॥ ॐ अहँ ॥ । श्रीसिद्धर्पिरचितम् । ॥ श्री श्रीचंद्रकेवलिचरित्रं ॥ । अथ प्रथमोऽध्यायः। गारमा मानिनामा, पनिर भीगुरुममा । बीमारामरागरण, गरिमाग्गा ॥ १ ॥ पुरा भीपर्णगानस्ग, Partीगौगोआणी एका विहरणाप, वैशाली गगरी पराम् ॥२॥ सनीपेको राजा, गोदारगरिमारगुह । गणभूग- MA, मामागमतिमाह ॥२॥ विभाग नविकरणानि स सभागायपालिका | पहा भीगौतमलामी, मारेगे गर्मदेशनाम् Anfan प्रोगे, पीजिता सर्मतसिभिः । दानशीलतपोभाग-दागिगा। ॥ ५ ॥ शेपूरफएस्तपोभर्ग- ARTI सपनो गणे, गरीगरससिदगो ॥१॥ मा श्रीमान, गेणिमा निरूपितं । गमि- "* ॥७॥ भागासमभगाना तर पनि । रामे पथ्यमान रा-रस शृणु ·नराधिप ! ।।८।। एकैकवर्धमानामि-विदष्टोत्तरं शतं । आचामाम्लौलिकाभिस्त-पारणैश्योपवासकैः (पारणेपूपवामकैः) ॥९॥ पता उक्त सिद्धांते- एगाइआणि आयं-विलाणि एकस्युट्टिमंताणि । पजंतं अब्भतहाणि, जाव पुण्णं सयं तेर्सि ॥१॥ अयं आंबिलवद्धमाणं, नाम महातवचरणं । वरिसाणि तत्थ चउदस, मासतिगं वीस दिवसाणि ॥ २॥ आचामाम्लैर्वर्धमानं, तपः स्यादतिदुष्करं । य एतत्कुरुते सोऽते, श्रीचंद्रवत्सुखी भवेत् ॥ १० ॥ उक्तंच- जं चंदणेण तइआ, तवियं अइगुरूअ वद्धमाणतवं । तस्स फलेण हु एसो, सिरिचंदनिवों सया सुहिओ ॥ ११ ॥ तथाहि--- जंयुद्वीपाभिधे द्वीपे, क्षेत्रे भरतनामनि । पुरं कुशस्थलं नाम, पूर्वमासीन्महत्तरं ॥ १२ ॥ तत्र प्रतापसिंहोऽस्ति, दशलक्ष-. पुराधिपः । न्यायवान् नृपतिस्तस्य, राज्ञीनां शतपंचकं ॥ १३ ॥ जयश्रीरग्रिमा ( रन्तिमा) तत्र, चत्वारः संति तत्सुताः । जय विजयश्चैवा-पराजयजयंतको ॥ १४ ॥ कोटिसंख्यैर्भटैरश्वै-दशलक्षमितैस्तथा । यशोधवलमुख्यैश्च, सहनैर्दशभिर्गजैः ।। १५ ।। तापद्भिः स्पंदनैस्तूर्यः, करभैश्व ध्वजैश्चरैः । मामतैर्मत्रिभिर्लोकः, श्रीमान् राज्यं करोति सः ॥१६॥ युरमं । एकदा पर्पदि क्ष्मापो, व्यवसायार्थमागतं । श्रेष्ठिनं वरदत्ताख्यं, पप्रच्छ वसतिः · क ते ॥ १७ ॥ ईदृगस्मादपूर्व वा, पुरमन्यत्वया फचित् । दृष्टं चेति ततो भूपं, नत्वा मार्थेश्वरोऽब्रवीत् ॥२८॥ संति देव ! त्वदाज्ञायां, नगराणि बहून्यपि । परं दीपशिखा- नाम्नी, पुर्यस्तींद्रपुरीसमा ।। १९ ।। चैत्यप्राकारसौधायै-र्नान्येदशी महीतले । यस्या मध्ये चतुर्धरः, प्रासादः प्रथमेशितुः १ कोंसे निहितः पाठः पुराणलिखितप्रतिसंवन्धी ज्ञेयः, एवं सर्वत्र योध्यम् ।

·॥२०॥ तचतुरिमारभ्य, हट्ट (गृह ) श्रेण्यश्चतुर्दिशि (शं)। प्रतोलिकाश्चतस्रश्च, संति तद्वारसंमुखं ॥ २१ ॥ ईशान्यां राजवर्गीया, आग्नेय्यां व्यवहारिणः । वायव्यां क्षत्रियाः सर्वे, नैर्ऋत्यामितरे जनाः ॥२२॥ यस्या बहिपद्धं, वृहत्पमसरोवरं (सरः सरः)। वापीकूपप्रपोद्यान-मुख्यं चापि महाद्भुतं ॥२३॥तिन देव ! विलोक्यास्ति, सा तस्यां च वसाम्यहं । तस्येमा वाचमाकर्ण्य, भूमान् विस्मितमानसः ।। २४ ॥ तत्पुरीदर्शनोत्कंठा-प्रेरितः पृतनान्वितः। प्रधानमंत्रि (मति) राजेन, प्रोत्सा- हितस्ततोऽचलत् ॥ २५ ॥ मुग्मं । प्रयाणसमये तस्य, प्राप वातोऽनुकूलतां । दिशोऽपि जज्ञिरे शांता, विहगाथाभवन् शुभाः ॥२६॥ एकदा गच्छतो मार्गे, प्रतिहारेण सुचिताः । चत्वारः सुभटा राज्ञः, सेवायै प्रापुरंतिकं ॥२७॥ नरेंद्रः प्राह विज्ञानं, विद्यते भवतां किमु ? । ऊनुः क्रमेण ते सर्वे, स्वस्वकर्मप्रवीणतां ।। २८ । विहगानां स्वरज्ञानं १, स्वामिचिचोपलक्षितार । नरसीलक्षणशानं ३, रथस्य भामरीकलाइ ॥२९॥ इत्येता नः कलाः संति, गुरुरांसां गुणधरः । अर्थ श्रीक्रमसेवार्थ प्राप्ताः- स्मोआधुना वयं ॥३०॥ मानं दत्त्वा नृपेणापि, ग्रासं तचित्तचिंतितं । हर्षाद्विधाय ते सर्वे, चक्रिरे स्वसमीपगाः॥३१॥ यतः- | आहारनिद्राभयमैथुनानि, तुल्यानि सार्ध पशुभिर्नराणां । शानं विशेषः खलु मानुपाणां, ज्ञानेन हीनाः पशवों मनुष्याः ॥१॥ रातो भूमिपतिर्मार्ग, क्रीडां कुर्वनिजेच्छया । निमगोद्यानकासार-वाप्यादिषु पदे पदे ॥ ३२ ॥ नृपलोककृतानेक-दौक- नानि यथोचितं । स्वीकुर्वस्तेपु सन्मानं, यच्छन् दानं ददनृषु ॥ ३३ ॥ विलोकयन्ननल्यानि, कौतुकानि क्रमेण सः। पुरी पीपशिखो प्राप, श्रुतच विहगस्वरः ॥३४॥ निशिविशेषफ॥ सुस्निग्धलाभो भविता, ह्यनेनान न संशयः । स्वरक्षेनेति विज्ञप्तो, भूगो हुए। सपेरासि ॥३५॥ इतव तत्प्रभु पो ( भूभुग ), दीप (प्र) चंद्रो ननाम तं । पादावधार्यतां देव , पुर्यंतरिति चोक्त- •01-11१२.

·वान् ।। ३६ ॥ यावत्पद्मसर पाल्या, सैरं तिष्ठति भूमिपः । तावद्ददर्श पुर्यत-चित्रकृत्सौ ( पुर्यतः, स तस्मिन् सौ ) धपद्धति
॥ ३७ ॥ प्रविवेश पुरीं द्रष्टुं, समं तेन स सर्वतः। विलोकयन् प्रतोल्यादि, हट्टालीस्तोरणानि च ॥ ३८॥ सप्तभौमिक-
मौधाना-मुद्यद्गवाक्षमालिकां । राजमार्गे दृशा भूमान् , पवित्रयन्नितस्ततः ॥३९॥ वातायने ददशैंका-मेकस्मिन् सुमुखी कनीं।
। तन्मनो श्रृंगात्तस्याः, पपात मुखपंकजे ॥ ४० ॥ त्रिभिर्विशेषकं ।। तदैव स्मरभिल्लेन, शरैर्विद्धो हृदंतरा । स क्षणं शून्यवत्तस्थौ,
योगींद्र' इय सल्लयात् ॥ ४१ ॥ इतश्चित्तजस्तद्भावं, ज्ञात्वा विज्ञप्तवानिदं । पृथ्वीप ! तव पुण्योधैर्भाव्येतदपि वांछितं ॥४२॥
चमत्कृतो नृपः प्राह, साध्वेवावगतं त्वया । कस्यैतद्भवनं भद्र !, कैपा च सुमुखी वद ॥ ४३ ॥ स आह तव भक्तस्य, दीप-
चंद्रमहीपतेः । राज्याः प्रदीपवत्याच, सदनं नवभूमिकं ॥ ४४ ॥ एपा तत्कुक्षिकासार-कलहंसी मनोहरा । नाम्ना सूर्यवती र
पुनी, कुमारी रूपसेवधिः ॥ ४५ ॥ अन्यच दीपचंद्रस्य, चिंता चेतसि वर्तते । कैः कः प्राभृतिकैरेप, प्रभुः संतोषमाप्स्यति ?
॥ ४६॥ अन्याऽग्रेऽप्यभवचिंता, देयैपा कस्य कन्यका । कुलरूपवलैश्वर्य-गुणैर्युक्तोऽस्ति को भुवि १ ॥४७॥ इति चिंतयतस्त-
स्यै-तद्वार्ताज्ञापनं हि यत् । इष्टं वैद्योपदिष्टं तद् , दुग्धे तु शर्करागमः ॥४८॥ रूपेण सुरतुल्यस्त्वं, तादृश्येपा कुमार्यपि । देवायं
युयोर्योग-थंद्रिकाचंद्रवन्ननु ॥ ४९ ॥ दृक्पुटेन कुमार्यापि, तथा पीतं पुनः पुनः । नृपरूपामृतं सा हि, यथाप निर्निमेपतां
॥५०॥ ततत्रिकं चतुष्कं च, विलोक्य सकलं पुरं । सोऽर्हचैत्ये युगादीश, नत्वाप्तो राजसद्मनि ॥५१॥ वीक्षमाणो विना चित्तं,
तद्राजास्थानमंडपे । रम्यसिंहासनासीना, सभाशोभामपूरयत् ॥५२॥ चित्तज्ञपुरुपस्याथ, युक्तोक्तैर्वचनैस्तु तैः । दीपचंद्रो भृशं
हृष्टः, केकीव घनगर्जितैः ॥५३॥ ततः प्रतापसिंहस्य, कन्याकरग्रहाग्रहं । कृत्वोत्सवैः सुतोद्वाहं, चकार विस्तरेण सः ॥५४॥

·.. इतः सामुद्रिकज्ञेन, कनीं दृष्ट्या सुलक्षणां । विज्ञप्तो भूधवः स्वामिन् !, पट्टयोग्येयमद्भुता ॥ ५५ ॥ भर्तृश्वशुरयोर्मुर्भि, पितुः पितामहस्य च | मातामहस्य च छत्रं ( मातामहस्याविच्छिन्नं) स्यादस्याः पुत्रपौत्रयोः (१)॥५६॥ योग्येयं ( योगोऽयं ) लाभकचास्याः, कुक्षौ तनययुग्मकं ( यामलं)। चिंतारत्नं च रत्नं च, रत्नभूमाविवास्ति यत् ॥ ५७ ॥ ततो हृष्टेन भूपेन, गुणरूपातिरेकतः । शुद्धांतेषु तदा पट्ट-देवी सूर्यवती कृता ।। ५८ ॥ अहो भाग्यमहो रूप-महो सौभाग्यमद्भुतं । लोकैरुक्त- मभूदस्या, धर्मद्रुमः फलेग्रहिः ॥ ५९॥ इतथ दीपचंद्रस्य, राज्ञः सिंहपुरात्पुरात् । भ्रातृजायाचंद्रवत्याः, पत्युतः समाययौ ।। ६० ॥ तं दूतं स समादाय, प्रतापसिंहभूभुजः । पुर एव हि तत्रत्यं; तत्स्वरूपमवीवदत् ॥ ६१ ॥ तथाहि-देव ! वासुतिका नाम, विद्यतेऽत्र महाटवी । तस्यां पल्लीपतिः शूरो, दुर्जयोऽखिलभूभुजां ॥६२॥ तस्याः पश्चिमदिग्भागे, रम्यं सिंहपुरं वरं । भूभर्ता सुभगांगोऽस्ति, तत्र चंद्र- पतीपतिः ॥ ६३ ॥ एकदा तस्करैः कैश्चि-प्रविश्य नृपसमनि । राझ्या एकावलीहारं, लात्वा चक्रे पलायनं ॥ ६४ ॥ आर- क्षकनरैः पादान् , विलोक्यानुगतैस्ततः । दृष्ट्वां (टा) बद्धाश्च ते नीताः, प्रभुपार्थ च सत्वरं ॥६५॥ पार्थिवेन ततः सर्वे, ताडितास्ते जगुर्वयं । शूरपल्लीपतेभिल्ला-स्तदादेशादिहागताः ॥६६॥ श्रुत्वेति सुभगांनेन, लात्वा हारं तदंतिकात् । रुपादिष्टस्तलारक्षो, व्यधात्तचौरनिग्रहं ।। ६७ ॥ ज्ञात्वा व्यतिकरं चैत-त्तेन पल्लीमहीभुजा । रोपेण सहसागत्य, रुरुधे तत्पुरं हठात् ।। ६८॥ अतः संप्रति दूत मां, स प्रैपीदिह वेगतः । अत्र किंकार्यतादक्षः, त्वमेव वर्तसे प्रभुः ॥६८|| अत्रांतरे दीपचंद्रो-ऽनवीनृदेव ! Arit faeोगाम्य दस्य. भयात्पुरीयमप्यलं ॥ ६९ । व्यवसायो न कैर्लोकः, शक्यते कर्तुमिच्छया। पंथानोऽपि ·भयेनास्य, दुर्गमा झ जनिरे ॥ ७० ॥ निशम्येति तयोर्वाचः, कुंभिनादानिव स्फुटं । केसरीव प्रजापाल-स्तच्छिक्षायै समु. घयौ ॥ ७१ ।। ताडयित्वा प्रयाणस्य, भेरी म च चमूवृतः । चचाल शूरभिल्लेशो-परि शीघ्रप्रयाणकैः ॥ ७२ ॥ ययौ सिंह- पुरामन्न-प्रदेशे निम्नगातटे । भृत्यान् वखपटावाम-करणे स समादिशत् ॥ ७३ ॥ ज्ञात्वा भूपेन भिल्लेश-सैन्येयत्तां चरैस्तदा । पोव मंत्रमालोच्य, मजीचक्रे निजा चमूः ।। ७४ ॥ इतस्तत्सैन्यमालोक्य, भिल्लैरज्ञापि शूरराट् । स्वामिन् ! प्रतापसिंहोऽय-मागात्कुशस्थलेश्वरः ॥७५॥ वृद्धभिल्लास्ततोऽपृच्छ- पाल्टीशः किं करिष्यते । ते पाहुनश्यते देव !, बलीयान्नृपकेसरी ॥७६॥ पुनः स आह भो वृद्धा!, नंष्ट्वा स्थाने व गम्यते । तन्न किंचिदगम्यं य-द्यमस्येवास्य भूभुजः ।। ७७ ॥ तूष्णीं स्थितेषु सर्वेपु, किंचिद्विमृश्य चेतसि । प्रवरं गंधहस्तींद्र-मारुरोह म भिल्लपः ।। ७८ ॥ समं म्वशवरेणाप, रणक्षेत्रं रयादसौ । इतः प्रतापसिंहोऽपि, तं वीक्ष्य तत्र चागमत् ।। ७९ ॥ यावत्स्व- कटकं दृष्ट्या, विलोकयति तापता । निद्रायमाणान् सोऽद्राक्षी-निर्मदानखिलान् गजान् ॥ ८० ॥ किमेतदिति संपृष्टे, नृपेण दीपचंद्रराट् । जगी नेतरयं पट्ट-हस्ती गंधगजो द्विपः ॥ ८१ ॥ तेन तद्वंधतोऽमी हि, जज्ञिरे निर्मदा इभाः । शुत्वेति चिंत- यामास, राजा किमधुनोचितं ? ।। ८२ ॥ तदा पुमान् स विज्ञप्ति-मकरोद्रथखेटकः । आरु( रो)ह स्वरथं देव !, विलोकय फलो तु मे ॥ ८३॥ ततः कोदंडमादाय, रथमारुह्य पार्थिवः । अरिं समभिगम्यास्था-द्यावद् दुष्टः म धावति ।। ८४ ॥ तापत्तन्नागमभितः, सतेन भ्रामिते रथे । भूपः शरैः करींद्रस्थं, जघान शूरभिल्लपं ।। ८५ ॥ युग्मं ॥ गिरेः शृंगमिवोतुंगं, पातयित्वा गजाद्रिपुं । जीवंतं नृपतिः काष्ठ-पंजरे तमचिक्षिपत् ॥ ८६ ॥ तं श्रीजयकलशाख्य-मपूर्व गंधहस्तिनं । स्वीचक्रे ·च ततो भिल्ले-रन्यैः सर्वैः पलायितं ॥ ८७ ॥ तदा जयजयाराव, उच्चच्छाल ममंततः । सुभगांगा पुरादेत्य, ननाम तं नरो- चमं ।। ८८ ॥ तस्मै दवातिसन्मानं, सार्थे. लात्वा च.भूपराद् । ततस्तस्यामटव्यां ययौ पल्ली ललौ च तां ।। ८९ ॥ लुंट- यित्वा स्वभृत्यस्ता-मेकं मौक्तिकम्ट (ढ) कं । पदपंचाशत्स्वर्णकोटीः, स्वकोशेऽन्यच्च सोऽक्षिपत् ॥९० ॥ शेपं धनं विभ- ज्याथ, सोऽदाद् भूधवयोस्तयोः। पट्टकूलादिवस्तूंनि, भटानां च यथाक्रमं ॥९१॥ ततो हृष्टो नृपोऽवादी-भोः चत्वारोऽप्यमी नराः । प्राप्ता मम परीक्षायां, सत्याः स्वस्वकलागुणैः ॥ ९२ ॥ यन्मेऽत्राभून्महालाभ-थेतोऽप्यवगतं तदा । कन्या फलवती चापि, जयश्च रथखेटनात् ॥ ९३ ॥ अहो ज्ञानमहो बुद्धि-रहो शास्त्रपरिश्रमः । अहो कलाविदग्धत्वं, तानाहूय शशंस सः ॥ ९४ ।। महाप्रसाददानेश्व, तान् सन्मान्य पृथक्पृथक् । तत्र सूर्यवतीनाम्ना, पुरं सूर्यपुराभिधं ॥ ९५ ॥ स्थापयित्वा तयो राज्ञोः, समर्प्य कियती भुवं । काश्यपीशस्ततः सिंह-पुरे पुनः समभ्यगात् ॥१६॥..युग्मं ॥ विलोक्य नगरं तसा-त्सोऽचल- द्विससर्ज च । सुभगांगनृपं प्राप्तः, क्रमाद्दीपशिखां पुरीं ॥ ९७ ॥ दिनानि कतिचित्स्थित्वा, पुरस्तस्याथचाल सः । लात्वा सूर्यवती देवी, संध्यादिमखीसंपुतां (च संध्यादिसखीयुतां) ॥ ९८ ।। पुरीजनयुतं दीप-चंद्रं स्थापितवान्नृपः। शिक्षा कुलांगनायोग्यां, पुच्याः प्रदाय सांजसं ॥ ९९ ॥ ववले साऽश्रुनीरार्द्र-नेत्रा प्रदीपवत्यपि । ततः स्तोकैदिनैराप, राजा कुशस्थलं पुरं ।।१०।। युग्मं ।। महोत्सवैस्तदा नाना-विधैः शृंगारिते पुरे । प्रतापसिंहः पृथ्वीशः, प्रविवेश शुभेऽहनि ॥ १॥ मम तामिः स्वराज्ञीभि- गान् मानुष्यकान् नृपः । भोक्तुं लग्नः सुखेनोचैः, प्राच्यपुण्यप्रसादतः ॥ २॥ अता- धर्माजन्म कुले शरीरपटुता सौभाग्यमायुक्ल, धर्मेणैव भवंति निर्मलयशोविद्यार्थसंपत्तयः।

·कांताराच महाभयाच सततं धर्मः परित्रायते, धर्मः सम्यगुपासितो भवति हि स्वर्गापवर्गप्रदः ॥ ३॥ इत्यादि ॥ अधान्यदा सुता राज्ञ-श्चत्वारोऽपि जयादयः । जयावासे गवाक्षस्थाः, संति क्रीडंत (ति) इच्छया ॥४॥ तदा राजपथे लोकान्, पहनेकत्र संस्थितान् । दृष्ट्वा तैर्भोः किमित्येत-स्पृष्टाः स्वसेवका जगुः ॥५॥ क्षितिपालांगजन्मानः, कोऽपि नैमित्ति- कोऽधुना । पुरेऽस्मिन्नागतोऽस्त्यत्र, सोऽयं पुरजनैर्वृतः ।। ६ ।। कौतुकेन कुमारस्तै-राकास्तिो निजैर्भटैः । तत्राययौ निमित्तज्ञ, आशीर्वादपरायणः ॥७॥ उचितप्रतिपल्या तै-रादिष्टः स उपाविशत् । तस्मिन् सुखामनासीने, कुमारैः पृच्छयते स सः ॥८॥ कस्त्वमागाः कुतो भद्र, कुत्र गंतासि वेत्सि किं । इति पृष्टेऽत्र कालज्ञो-ऽवादीद्धो नृपनंदनाः ॥९॥ शृणुतात्र समस्तीनः, पविमाशासमंडनं । पुरं सिंहपुरं नाम, धर्मलक्ष्मीमनोहरं ॥ १० ॥ तत्रास्ति सुभगास्येंदुः, सुभगांगो नराधिपः । तस्मिन् बभूव वित्ताढयो, गणकः श्रीधराभिधः ॥ ११ ॥ तस्याभूनागिलानाम्नी, वल्लभा प्राणवल्लभा । धरणस्तु तयोः पुत्रः, प्राप्तस्त- रुणतां क्रमात् ।। १२ ।। इतस्तत्पुरवास्तव्यो, गणकोऽस्ति प्रियंकरः । भार्या शीलवती तस्य, श्रीदेवी तनया तयोः ॥ १३ ॥ सा क्रमाद्यौवनं प्राप्ता, रूपलावण्यशालिनी । कलाकुशलिनी जैन-धर्म रता विशेषतः ॥ १४ ॥ तां कनी मार्गयित्वा च, श्रीधरः ममहोत्मयं । विशुद्धऽति निजं पुत्रं, धरणं पर्यणाययत् ॥१५॥ सा सुता (मती) सुविशुद्धास्या, लझानतमुखी च मा। साईद्धर्मक्रियामक्ता, सानिशं मित (सत्य) भापिणी ॥१६॥ परं सा नागिला श्वथू-स्तस्या निष्ठुरभापिणी । अहर्निशमभूत्सर्व- कर्मकर्या अपि भुवं ।।१७। वहमानेऽरघट्टेऽपि, खटत्कारविधायिनी । काष्ठयष्टिर्यथा कूपे, तथा तस्यास्तु साभवत् ॥१८॥ यता- शश्योरपाटनगेहमार्जनपयःपावित्र्यचुल्लीक्रिया, स्थालीक्षालनधान्यपेपणमिदा गोदोहतन्मथने ।

·Hunj . डिभानां परिवेपणादि च तथा पात्रादिशौचक्रिया, श्वश्रूमर्दननांदृदेविनयैः कटं वधूर्जीवति ॥ १९ ॥ नित्यं मा जिनवाग्भक्ता, पितृभ्यां प्रातिश्मिकः । शं तवास्तीति पृष्टेऽपि, चार्येव तद्नुहं जगौ ॥२०॥ किं च मनविन- धादि, दर्शयित्वा च नागिला । सुतं रोपाफुलीचके, रुटस्तां यत्यसौ ॥ २१ ॥ तथापि सा कुलोत्पन्ना, न तस्या दूषणं ददौ । प्राफर्मणां विपाको ही, ममायमिति चिंतयेत् ।। २२।। एवं कियत्सु यातेषु, दिनेषु तद्गृहांतरा । पतितं विस्मृतं चापि, श्वशुरस्सांगुलीयकं ॥ २३ ॥ ततः प्रातस्तया पध्वा, प्रमार्ण्य प्रचयीकृते । पुंजके मुद्रिका लेमे, मुक्ता चांतर्ग्रहालये ॥ २४ ।। इतस्तत्स्मृतिमझाये, प्रष्टुं लग्नाथ ते मिथः । दृष्टास्ति केनचिन्मुद्रा, विलोकितापि नाप सा ॥ २५ ॥ गोमयार्थ वधूः मा च, गतासीत्पशुपाटके । तदा तवागताधोपी-गतय सा गतैव सा ॥ २६ ।। तत् श्रुते सहसा गत्या, तामादाय तदालयात् । ददौ श्वशुरवर्गस्य, करे हृष्टास्ततोऽखिलाः ॥२णी अस्मिन् व्यतिकरे शाते, श्वश्रूस्तच्छिद्रमासदत् । हुं हुमस्तीदृशी यत्र, वधूरूपेण तस्करी ।। २८ ॥ गमनात्सर्ववस्तूनां, कथं स्थास्यति मद्गृहं । विलोकयत भो लोका, गृहस्याचरणानि नः ॥२९ ।। युग्मः।। एगा यदीदृशी दारा (सदेशाचारा), कः शृणोत्यत्र मद्वचः । सर्वस्यापि गृहे चास्ति, वधूः कुत्रापि नेहशी ॥ ३० ॥ अहो एतबहदो दादर्य, चोरिता पूज्यमुद्रिका । वादं गाढसरेणैव, तथा प्रेक्षणकं कृतं ॥ ३१ ॥ इतो गृहागतं पुत्रं, सर्वमश्रावयच सा । अहो मुगुलजा पत्नी, गृहे तपैय नंदति ॥ ३२ ॥ श्रुते व्यतिकरे तस्मि-स्तयोदिते यथा तथा । धरणः स रुपा सम्य- गविचार्ग र तां सती ॥ ३३ ॥ जघान लकुटेनोगै-स्तच्छिरः स्फुटितं ततः । पपात सा स्याद् भूमी, जल्पंत्यहन्नमस्क्रियां •॥ ३४ ॥ युगमं. 10 तनो रक्तप्रवाहय, निःसृतो मूञ्छितापि सा । हा हा हेत्युशरद्भिस्तै-रोपधादिक्रिया कृता ।। ३५ ॥ केनापि

·तर नपिनो-स्तत्स्वरूपेऽज्योधिते । तापप्याजग्मतुः शीघ्र, शिरःकुट्टनपूर्वकं ।' ३६ ॥ हा वत्से किमिदं जातं, भामनं (भ्रमणं)
तर नेत्रयोः । विलोकय मदास्यं स, लात्नांके रुरुदेवया ॥ ३७॥ हा पुत्रि तर वाक्यानि, कानि कानि सराम्यहं । मातर्मात-
रिति प्राना, कथयिष्यति का पुनः ॥ ३८ ॥ हा सुते वस्तु तत्तत्त्वां, विना का मार्गयिष्यति । तैस्तैः क्रीडनकैर्भद्रे, खेलनं का
करिप्यति ॥ ३९ ॥ हा नंदिनि लघुत्वेऽपि, न ते सन्मुखभाषणं । पिनाद्यालापितापि त्वं, लजया न स्फुटोत्तरा ।। ४० ।।
उपालंभोऽपि नो कस्य, रुदनं न मुखे तथा । शिक्षायां मुखवक्रत्वं, न हि मुग्धे तवैकदा ॥ ४१ ॥ सा क्रिया साईती पूजा,
साप्यभिग्रहधारिता । तत्तपो विरतिः सापि, त्वय्येवान्यत्र नांगजे ॥४२॥ हा पुत्रि किं स्थितेति त्वं, मातुर्देखेकमुत्तर । ईदृशं
मे सुतारनं, विधातापि न मासहिः ॥ ४३ ॥ विललाप पिताप्येवं, भर्त्तापि धरणोऽरुदत् । अविमृश्य कृतं रोपा-त्कि हा
पापात्मना मया ॥ ४४ ॥ अस्या असति दोपेऽपि, मनिष्ठुरप्रहारतः । यायी कदापि जीपश्च-द्धत्याकृत्तदहं ननु ॥ ४५ ॥
धिमृता नागिला लोकः, मदैषा कूटभापिणी । मत्यैपा छुटिता मृत्वा, मंडूकीचाहिवक्त्रतः ।। ४६ ।। एवं वदत्सु लोकेषु, तन्द्रा-
ग्येन कुतोऽप्यथ । वैद्यः कोऽप्याययौ तन, मंत्रांमसा सिपेच तां ॥४७॥ मनागवाप्तचैतन्या, बहुवारांचुसेकतः । स तत्म-
रूपमालोक्य, धर्मापधमकारयत् ।। ४८ ॥
इतोऽध सा पितृभ्यां स्व-गृहे नीता सुसाधुतः । सावधानतया सर्व, श्रद्दधे जिनभापितं ॥ ४६॥ कृत्यान्याराधनादीनि,
सर्वसचक्षमापनं । वस्त्वेकपातकस्थान-मोचनं चित्तशोधनं ॥ ५० ॥ पुण्यानुमोदनं सप्त-क्षेत्यां स्वधनरोपणं । संघभक्ति
नमस्कार-गुणनं च तपाश्रुति ॥५१॥ सद्भावंहन्यमानांगि-मोचन मयतोज्झनं। मम्यवानशनब्रह्म-व्रतायुचारणं विधेः ॥५२॥

·विधाय प्रांतकालं सा, साधयामास सुंदरं । तेन पुण्यप्रसादेन, श्रीदेवी प्राप सद्गतिं ॥५३॥ चतुर्मि-कलापकं ॥ कियत्यपि कृते शोके, सुताशोकं विहाय तौ। धर्मोद्यतावभूतां हि, यद्धर्मात्सुखमंगिनां ॥ ५४ ॥ इतस्तत्र जनैतेि, तद्वृत्तांते निराकृतः। श्रीधरस्तु न शक्नोति, मुखं दर्शयितुं पुरे ॥ ५५ ॥ पुनः पुरांतरप्राप्त-कन्यो धरणहेतवे । श्रीधरोऽपि पुरेऽन्यस्मिन् , गत्वा गणकनंदिनीं ॥ ५६ ॥ नाम्ना कामप्युमादेवीं, स्वसुते (त) पर्यणाययत् । अत्युद्धतातिरोपा सा, सर्वस्य प्रतिभाषिणी ।। ५७ ॥ युग्मं ।। सा हठाद् गृहकर्माणि, करोति नैव कान्यपि । पदे पदे च तेषां त-त्कर्ममर्मप्रकाशिनी ॥५८तया तथा कृता श्वश्रूर्यथा कर्मकरी स्वयं । भयेन तद्वशा साभू-द्वयाध्या अग्रे यथा त्वजा ।। ५९ ॥ कालेनाथ श्वशुरयो-म॒तयोः साथ वल्लभं । धरणं स्ववशीचक्रे, मायया भक्तियुक्तितः ।। ६० ॥ सोऽभूत्प्रियागुणग्राही, सोमदेवसुहृत्पुरः । सोऽप्याहतो हितं प्राह, सखे सत्यमिदं परं ॥ ६१॥ यतः-प्रत्यक्षे गुरवः स्तुत्याः, परोक्षे मित्रयांधवाः । कर्माते दासभृत्याच, पुत्रा नैव मृताः स्त्रियः ॥ १॥ निखिंशवत्सुनिस्त्रिंशा, कुटिला मृगशृंगवत् । नदीवन्नीचगा नारी, वज्रवत्कठिना हृदि ॥ १२ ॥ मनोऽन्यच्च वचोऽप्यन्य- द्यक्रियान्गैव दृश्यते । तदस्याः कः प्रिये स्नेहः, किं व्याख्यासि च मुग्धतां ॥ ६३ ॥ धरणेन किमित्येत-त्पृष्टे पुनः सखाह सः । त्वत्पत्नी मित्र जाने यद् , गृहे तिष्ठति नैकदा ॥ ६४ ॥ तन्मायाचरणैरेपां-तःस्नेहा नैव भाविनी । ग्रामांतरमिपाद्रात्री, विधेहि तत्परीक्षणं ॥६५॥ ओमित्युक्त्वा ततस्तेन (?), गृहे गत्वातिकष्टतः। तस्या आदेशमादाय, रागी सोऽगात्सुहृद्गृहे ॥६६॥ इतोऽन्यत्र कचित्तस्यां, गतायां रजनीमुखे । मित्रोक्तथा निजगेहांत-रुपर्यस्थात्स चौरवत् ॥ ६७ ।। दत्वा तथैव तद्वारं, सखागात्स्वगृहे ततः । उमा क्षणांतरे तत्र, कुतोऽप्यागात्समुत्सुका ॥ ६८ ॥ निर्ममे च विशेषान्न-पाकं तल्पक्रियादि च ।

·ना नपियो-स्तम्यरूपेऽश्योधिते । तायप्याजग्मतुः शीघं, शिरःकुट्टनपूर्वकं ।। ३६ ॥ हा से किमिदं जातं, भामनं (भ्रमणं) नर नेत्रयोः । पिलोकय मदास्यं स्वं, लात्यांके रुरुदेवया ।। ३७ ॥ हा पुत्रि तर वाक्यानि, कानि कानि स्मराम्यहं । मातर्मात- रिति प्रामा, कवयिप्यति का पुनः ॥ ३८ ॥ हा सुते वस्तु तत्तत्त्वां, विना का मार्गयिष्यति । तैस्तैः क्रीडनकैर्भद्रे, खेलने का करिष्यति ।। ३९ ॥ हा नंदिनि लघुत्वेऽपि, न ते सन्मुखभाषणं । पित्राद्यालापितापि त्वं, लजया न स्फुटोत्तरा ॥ ४० ॥ उपालंभोऽपि नो कस्य, रुदनं न मुखे तथा । शिक्षायां मुखपत्वं, न हि मुग्धे तवैकदा ।। ४१ ॥ सा क्रिया साईती पूजा, साप्पभिग्रहधारिता । तचपो विरतिः मापि, त्वय्येवान्यत्र नांगजे ॥ ४२ ॥ हा पुत्रि किं स्थितेति त्वं, मातुर्देोकमुत्तरं । ईदृशं मे मुतारत्नं, विधातापि न मासहिः ।। ४३ ।। विललाप पिताप्येवं, भद्मपि धरणोऽरुदत् । अविमृश्य कृतं रोपा-त्कि हा अस्या अमति दोपेऽपि, मनिष्ठुरप्रहारतः । यायी कदापि जीवश्च-द्धत्याकृत्तदहं ननु ।। ४५ ॥ धिमृता नागिला लोकः, मदैपा कूटभापिणी । सत्यैषा छुटिता मृत्वा, मंडूकीवाहिवक्त्रतः ।। ४६ ॥ एवं वदत्सु लोकेपु, तद्भा. ग्येनं कुतोऽप्यध । वैद्यः कोऽप्याययौ तत्र, मंत्रांभमा सिपेच तां ।। ४७ ॥ मनागवाप्तचैतन्या, बहुवारांबुसेकतः । म तत्स्व- रूपमालोक्य, धर्मापधमकारयत् ॥ १८ ॥ इनोऽध मा पितृम्यां स्व-गृहे नीता सुमाधुतः । सावधानतया सर्व, श्रद्दधे जिनभापित्तं ॥४९॥ कृत्यान्याराधनादीनि, मगरक्षमापनं । यस्त्वेकपातकस्थान-मोचनं चित्तशोधनं ॥ ५० ॥ पुण्यानुमोदनं सप्त-क्षेत्र्यां स्वधनरोपणं । संघभक्ति नमस्कार-गुणनं च तपाश्रुति ॥५१॥ सद्भावं हन्यमानांगि-मोचनं ममतोज्झन। मम्यच्चानशनब्राह्म-बताधुशारणं विधेः॥५२॥ पापात्मना मया ॥४४ ·nange विससर्ज तां। यांत्या तयांजलिं कृत्वा, वश्यचूर्ण ततोऽ(द)र्थितं ॥८६॥ साह प्रागर्पितं चूर्ण, तत्कागादंब तेन ना । वशीकतो मृतः सोऽद्य, तद्योगिन्या समर्पित ॥ ८७॥ ततः प्रणम्य तां भक्या, सा तथैवागतालये । धरणोऽप्येवमस्यास्तद्, दृष्ट्वा श्रुत्वा च भीतवान् ।।८८॥ भयाश्चर्यरसौ रौद्र-रसेन सह तब्धृदि । वीरशोकौ च वीभत्स-रसयुक्तौ बभूवतुः॥८९॥ विहाय हास्य,- गारी, स शांतरसमाप्तवान् । धिगेनां कुटिलां माया-विनीं दुश्वारिणीमिति ॥९०॥ अचिंतयच्च वत्यर्थ, चूर्णेनाहं वशीकृतः कथमन्यत्र यास्यामि, शृंखलाबद्धगौरिव ॥ ९१ ॥ विमृश्येति सुहृद्हे, गतः पृष्टश्च तेन सः । प्रियाव्यतिकरं सर्व, यथा जातं जगौ तदा ॥ ९२॥ सखाह मित्र ! किं दुःखैः, किं निंदाभिर्भयेन किं । स्वभावचपला नार्यः, कर्मणां गतिरीदृशी॥९३॥ यता- रविचरियं गहचरियं, ताराचरियं च राहु (चंद) चरियं च । जाणंति बुद्धिमंता, महिलाचरियं न याणंति ॥ ९४ ॥ जलमज्झे मच्छपयं, आकासे पंखियाण पयपंती । महिलाण हिययमग्गो, तिण्णिवि लोए न दीसंति ॥१॥ अथ त्वं किमु कर्तासि, स आह गद्गदस्वरः । तदास्पमविलोक्यैव, गंता देशांतरे क्वचित् ॥ ९५ ।हित्याभ्यां पातकीभूतः, कर्तास्मि प्राणमोचनं । मित्रवं ननु मा कार्की-धनं गृढ़ (१) निजाद् गृहात् ॥ ९६ ॥ भाविनी स्वेन सोन्मचा, दुग्धेनेव च सर्पिणी । क्वचिद्गच्छ गुरोर्वाक्या-तत्प्रायश्चित्तमाचर ॥ ९७ ॥ युग्मं ॥ ततः सुहृद्राि सोऽपि, प्रातः प्राप्तः स्वसानि । पादा- वोर्यतां नाथ !, सोत्तस्थौ गुरुसंभ्रमात् ।।९८॥ कुर्वती कृत्रिमस्नेह-मनिष्टा तस्य साभवत् । मातस्येव मनस्तृप्त्यै, कथिता क्षिप्रमेव हि (ध्रातस्य वमनोत्पत्तौ, क्व (कु)थिता क्षिप्रकेन हि)॥ ९९ ।। इवश्व रणधीरं तं, कूपानिष्कासितं तदा । जनैदृष्ट्वा हहा चक्रे, पत्यग्ने चोमयापि हि ॥ २४॥ ततस्तेन निजां लक्ष्मी- ·तदा प्रमुखमाच्छाय, कोऽप्यागात्तद्गृहे पुमान् ॥६९॥ विस्मयाद्धरणेनापि, कोऽयमित्यवलोकितः । आः पाप्मा रणधीरोऽयं, क्षत्रियो मद्गृहे कथं ।। ७० ॥ ततस्तया गृहद्वारं, दत्त्वा स प्रीणितो भृशं । स्नानानपानविधिना, रत्वा सुप्तौ च तत्र तौ ॥ ७१ ॥ तथाविधौ च तौ दृष्ट्वा, रोपात्सोऽधः समाययौ । द्वावेतौ हन्मि नवरं, स्त्रीहत्योऽहं यदग्रतः ॥ ७२ ॥ विमृश्येति तलारक्ष-मुतस्तेन हतोऽसिना । द्वारमुद्घाट्य तत्रैव, सोऽस्थादथात्र (दधान्न) भावि किं ॥ ७३ ॥ इनस्तत्कंठरक्तौष-शैत्यात्सुप्तोत्थिता तु सा । हा हा हा किमिदं जातं, हतोऽयं केनचिन्मृतः ॥७४॥ द्वारमुद्घाटितं दृष्ट्वा, नन्वयं मारितोऽरिणा । तं च खड्गादिसामग्री-युतं बबंध वाससा ॥ ७५ ॥ शिरसाधाय सा गेहा-निर्ययो धरणोऽप्यनू । फनिकूपे रयात्मोदय, सा तथैवाययौ गृहे ॥७६॥ धरणोऽपि गृहद्वारा-द्वहिःस्थोऽचिंतयद् हृदि । अहो क्रौर्यमहो धाय॑-- महो अस्याः कुकर्मता ॥७७|| सापि क्षिप्रादिकान्नानि, निक्षिप्य प्रौढभाजने । अररिं सुदृढं दत्त्वा, तल्लात्वा निरगात्पुनः ॥७८॥ मोऽपि कौतुकतच्छन्नं, प्रियापृष्टिस्थितोऽचलत् । सा पुरीजलमार्गेण, बहिनिर्गत्य निर्भया ॥७९॥ श्मशानमप्यतिक्रम्या-विश- गिरिगुहांतरे । तदंतहमस्त्येकं, दीपमालामहोयुतं ( महाद्युति) ८०॥ युम्म । तत्रास्ति योगिनीद-वृता सत्पीठिकासिता। चिकटा योगिनी नाम्नो-मुसी खरीमुसी ॥ ८१ ॥ ताः सर्वा अपि तां दृष्ट्वा, रे रे उमा समागता । हर्पकोलाहलं चक्रु- स्तद्दत्तानातितोपिताः ॥ ८२ ॥ सा तां प्रणम्य पादाग्रे, स्थिता चालापिता तया। भद्रे स साधितो मंत्रः, स्वामिनि त्वत्प्र- सादतः ॥ ८३ ॥ पुनः किं वदसि प्राजे, माहेश्वरि प्रमीद मे । तरूत्पतनविद्यां ता-मर्थये तव शियिणी ।। ८४ ॥ खपर्याह शुभे तर्हि, मम देहि महावलि । साह मातलिं भर्तु-र्दास्यामि कृष्णक(त)त्तियौ ॥ ८५ ॥ भव्यमित्युक्तवत्येपा, योगिनी

·कियदिनानि संसेव्य, तं सिद्धपुरुषं ततः । तदादेशात् पुनः सोऽपि, विजहार महीतले ॥ १९ ॥
वनारण्यगिरिग्राम-कौतुकादि विलोकयन् । एकदाम्रतरुच्छाया-संस्थं साधुं ददर्श सः ॥ २० ॥ मक्या ननाम तत्पादौ,
स्वं धन्यं गणयन् स्थितः । धर्माशीःपूर्वकं तेन, चक्रेऽर्हद्धर्मदेशना ॥ २१ ॥ तद्यथा-दुर्गतिप्रसृतान् जंतू-नयं धारयते यतः ।
धत्ते चैतान् शुभे स्थाने, तस्माद्धर्म इति स्मृतः ॥ २२ ॥ अपरं च-नमस्कारसमो मंत्रः, शत्रुजयसमो गिरिः । प्राणिरक्षासमो
,धर्मो, निद्वंद्वं भुवनत्रये ॥ २३ ॥ आयस्य स्मृतिमात्रेण, प्राणभाजां भवे भवे । विपदो हि विपद्यते, संपचंते च संपदः
॥ २४ ॥ यच्चानंतजिनैः स्पृष्टं, यत्रानंतमहर्षयः । सिद्धिमीयुस्ततचैत-त्सिद्विक्षेत्रमिति स्मृतं ॥ २५ ॥ कृत्वा पापसहस्राणि,
हत्वा जंतुशतानि च । इदं तीर्थ समासाद्य, तियंचोऽपि दिवं गताः ॥ २६ ॥ यथा मम प्रियाः प्राणा-स्तथान्यस्यापि
देहिनः । इति शात्या प्रयत्नेन, कार्या प्राणिदया बुधैः ।। २७ ॥ श्रुत्वेति देशनां साधो-धरणो धर्मवन्मनाः । करौ नियोज्य
वत्पापं, प्रकाश्य स्वं निनिंद च ॥ २८ ॥ पूज्यास्म्यहं महापापी, हत्यावांश्च कुकर्मकृत् । हत्याभ्यां मम किं मावि, का
गतिश्चैतदुच्यतां ॥ २९ ॥ मुनींद्रः प्राह पुण्यात्मन् !, पापभीरुतयानया। निश्चितं लघुकर्मासि, तपःक्रियोद्यमं कुरु ॥३०॥
गत्या शगुंजये तीर्थे, तपो विधेहि दुष्करं । विधेर्जप नमस्कारान् , हत्याभ्यां मोक्ष्यसे क्षणात् ॥ ३१ ॥ सोंगीकृत्य मुनेर्वाचः,
प्रपद्य धर्ममाहतं । परोपकारिणो यूय-मेवेति प्रशशंस च ॥३२॥ ततः प्रणम्य तेनैत-त्यायश्चित्चचिकीर्षुणा । तत्तीर्थाभिमुखी-
॥ भूय, हृष्टेन चलता क्रमात् ॥ ३३ ॥ प्राप्तं कुशस्थलं नाम, पुरं संप्रति नन्विदं । सोऽहं धरणनामाथ, यास्यामि विमलाचले
॥ ३४ ॥ युग्मं ।। जाने सिद्धप्रसादेना-तीतं किंचिच भाव्यपि । नैमित्तिकोऽयंमित्यसा-त्सर्वत्राप्युच्यते जनः ॥ ३५ ॥

·मादाय कसनिन्मिपाद । मिरगेहेऽदनं छत्ला, निर्गनं नगराद् पहिः॥१॥ आनावधूतवेपः सन् , स बभ्राम पुरात् पुरं । कचि-
द्वामे प्रपासंस्थ, सोऽद्राक्षीसिद्धपुरुष ।। २ ॥ गत्या उत्पादयोनत्वो-पविष्टः स तदंतिके । विनयादिगुणयुक्तं, तं दृष्ट्वा सिद्धना
जगौ ॥३॥ कस्तं भद्रेति पृष्टः स, यथास्थितं तदुक्तवान् । अपरं च कथं हत्या-द्वयं मे यास्यतीत्यपि ॥ ४ ॥ नूनं मुग्धोऽ-
पमत्यर्थं, गुह्यमप्यपदन्मम । विचित्येति पुनः प्राह, सिद्धिनित्मन्मते शृणु |॥ ५॥ सचिंतोऽहमपि प्रायो, घुद्धिस्तु स्वच्छचे-
वगः । का चिंता श्रीमतां भद्र, पुरा मगुरुभिर्मम ॥ ६॥ संतुष्टैः प्रददे विद्या, सा सुवर्णेन सिद्धयति । तद्विना शल्यचिंता,
पाधते मम मानसं ॥७॥ युग्मं ।। स आह तत्कियन्मानं, स्वर्णमत्र विलोक्यते । अंतःप्रहस्य तेनोक्तं, धीमन् क तत्प्रभो(दो)ऽस्ति
मे ॥८॥ तत्गुवर्णमयं विद्या-सिद्धी मे नरमर्पय । तेनोचे नाथ रत्नानि, सत्यमूनि बहूनि मे ॥ ९॥ चल्यतामेभिराप्तोल्या,
कार्यने हेमपूरुषः । ततस्तदग्रतः स्त्रीयां, विद्या साधय सद्विधेः ॥ १० ॥ ततो हृष्टः पुमान् सिद्ध-स्तदौदार्यादिकैर्गुणैः । अहो
अशातपुतेऽपि, मयि विश्वासभागयं ॥ ११ ॥ संचिंत्येत्यत्रवीन्मुग्ध, रत्नन मे प्रयोजनं । मया परीक्षितो हि त्वं, संवृण्वेतानि
सत्यरं ।। १२ ॥ यतः चालेनाचुंविता नारी, ब्राह्मणस्तृणहंगकः । वने पक्षी मुखं काठे, ग्रामे ऊपरजीवकः ॥ १३ ॥ भ्राम
भामं मयाप्येषा, प्राप्ता चतुष्पदान्विता । गाथाखवा ततो मन्ये, न हि विश्वस्यते कचित् ।। १४ ।। किंच-सुवर्णपुरुषोऽप्यर,
न हि हेममयो नरः । किं तु मद्वर्णसंयुक्तो नरः पात्रं विलोक्यते ॥ १५ ॥ यस्माद्गुरूक्तविद्यां तां, वृद्धत्याप्तो ददाम्पहं । परं
त्वद्विनयातुष्टः, सजाग्याचमिहागतः ॥१६॥ शृणु कल्याण विद्यास्ति, मम कर्णपिशाचिका । यया निकालसंबंधि-वस्तु सद्
शायतेऽखिलं ॥१७॥ तनां गृहाण तेनापि, मा विद्याता मुभक्तितः तव तद्विधिः सर्व-स्तस्य सा स्फुरिता स्फुटं ॥ १८ ॥

·कियदिनानि संसेव्य, तं सिद्धपुरुषं ततः । तदादेशात् पुनः सोऽपि, विजहार महीतले ॥ १९ ॥
वनारण्यगिरिग्राम-कौतुकादि विलोकयन् । एकदाप्रतरुच्छाया-संस्थं साधुं ददर्श सः ॥ २० ॥ मक्त्या ननाम तत्पादौ,
स्वं धन्यं गणयन् स्थितः । धर्माशीःपूर्वकं तेन, चक्रेऽर्हद्धर्मदेशना ॥ २१ ॥ तद्यथा-दुर्गतिप्रसृतान् जंतू-नयं धारयते यतः ।
धत्ते चैतान् शुमे स्थाने, तस्माद्धर्म इति स्मृतः ॥ २२ ॥ अपरं च-नमस्कारसमो मंत्रः, शत्रुजयसमो गिरिः। प्राणिरक्षासमो
धर्मों, निद्वद्वं भुवनत्रये ॥ २३ ॥ आद्यस्य स्मृतिमात्रेण, प्राणभाजां भवे भवे । विपदो हि विपद्यते, संपद्यते च संपदः
॥ २४ ॥ यच्चानंतजिनैः स्पृष्टं, यत्रानंतमहर्षयः । सिद्धिमीयुस्ततचैत-सिद्विक्षेत्रमिति स्मृतं ॥ २५ ॥ कृत्वा पापसहस्राणि,
हत्वा जंतुशतानि च । इदं तीर्थ समासाद्य, तियंचोऽपि दिवं गताः ॥ २६ ॥ यथा मम प्रियाः प्राणा-स्तथान्यस्यापि
देहिनः । इति ज्ञात्वा प्रयत्नेन, कार्या प्राणिदया बुधैः ॥ २७ ॥ श्रुत्वेति देशनां साधो-धरणो धर्मयन्मनाः । करौ नियोज्य
उत्पापं, प्रकाश्य स्वं निनिंद च ॥ २८ ॥ पूज्यास्म्यहं महापापी, हत्यावांश्च कुकर्मकृत् । हत्याभ्यां मम किं मावि, का
गतिथैवदुच्यतां ॥ २९ ॥ मुनींद्रः प्राह पुण्यात्मन् !, पापभीरुतयानया । निश्चितं लघुकर्मासि, तपःक्रियोद्यमं कुरु ॥३०॥
गत्वा शत्रुजये तीर्थे, तपो विधेहि दुष्करं । विधेर्जप नमस्कारान् , हत्याभ्यां मोक्ष्यसे क्षणात् ॥ ३१ ॥ सोंगीकृत्य मुनेर्वाचः,
प्रपद्य धर्ममार्हतं । परोपकारिणो यूप-मेवेति प्रशशंस च ॥३२॥ ततः प्रणम्य तेनैत-प्रायश्चित्तचिकीर्षुणा । तचीर्थाभिमुखी-
भूय, हटेन चलता क्रमात् ॥ ३३ ॥ प्राप्तं कुशस्थलं नाम, पुरं संप्रति नन्विदं । सोऽहं धरणनामाथ, यास्यामि विमलाचले
॥ ३४ ॥ युग्मं ।। जाने सिद्धप्रसादेना-तीतं किंचिच भाव्यपि । नैमित्तिकोऽयमित्यसा-त्सर्वत्राप्युच्यते जनैः ॥ ३५ ॥

·- 'श्रुत्वेति चरितं तस्य, भूपपुत्राचमत्कृताः। विमृश्य किंचिदन्योन्यं, चतुर्णामग्रणीर्जयः ॥३६॥ अग्रे फलं च सद्रव्यं, । मुवा नैमिनिकं जगौ । काल.तपितू राज्य–ममीपां कस्य संभवि ॥ ३७ ।। युग्मं ॥ विलोक्य विधिना तेन, विज्ञाय धूनितं शिरः । किमित्युक्तस्तु सोऽवादी-दनिष्टं किमु पृच्छसि ॥३८॥ चतुर्णा भवतां मध्ये, राज्यं न कस्य दृश्यते । किंतु भावी नयोढायाः, सूर्यवत्याः सुतोऽद्भुतः ॥ ३९ ॥ स जीविष्यति चेद्भाग्य-लक्ष्मीकेलिगृहं तदा । इयं तस्यैव । राज्यश्री-भविष्यतीति मे मतिः ॥ ४०॥ युग्मं ॥ कटुवाक्यं निशम्यैत-द्गणकस्य नृपात्मजाः। रुटा इव जगुर्वेत्सि, न किंचित्त्वं वदभिदं ॥४१॥ मटानामपि, सर्वेा-मग्रणीरेप यजयः । तं विहाय विहायास्मा-नन्यः को राज्यभाग्भवेत् ॥ ४२ ॥ वास्तादृशान् स दृष्ट्वाह, व्यग्र( द्विधा )चित्तोऽस्मि तेन भोः । पुनर्विलोकयिष्यामि, सम्यक्संप्रति याम्यहं ॥ ४३ ॥ फलं लात्वा धनं मुक्त्वा, स रयान्निर्गतस्ततः । क्रमाच्छ→जये प्राप्त-चक्रे साधूक्ततद्विधिं ॥ ४४ ॥ ततस्ते कुमरावितां-भोनिधौ मनमानसाः । प्रकटं चिंतयांचक्रुः, सत्यमेतन वाथ किं ।। ४५ ॥ तेष्वेकोऽवग्निमित्तज्ञ- सत्का वाग्देवगीरपि । असत्यापि भवेत्काचिद्, ज्ञातं (नं) न प्रभवत्यपि ॥ ४६॥ यथा प्राग्मत्रिणा स्वीय-पुत्रादात्मकुलक्षयं । । घात्वा कालजतो बुद्धि-प्रपंचकरणात्तदा ॥४७॥ कटं भूपसुतावेणी-छेदकव्यतरोद्भवं । सर्व निर्गमितं तद्व-दस्माभिस्तत्करि- प्यते ॥ ४८ ॥ युग्मं ॥ वया-यथा च मंत्रिपुत्रस्य, रोहिणेयस्य संकटं । देव्योक्तमपि भूम्यंत-हस्थस्य स्वयं गतं । ४९ ॥ तथास्मामिरिहोपायः, क्रियते कोऽप्यलं ततः । भव्य भावि वृहत्कीर-धीवत्तत्र जयो जगौ ॥५०॥ युग्मं ॥ अमुना किं विचा- रेण, स सर्वज्ञोऽस्ति किं यतः । नानृतं मापते किं वा, तथाप्येतत्करिष्यते ॥५१॥ यदा सूर्यवतीदेव्या, भावी कदापि नंदनः। ( व्य ·सदात्मभिर्विनाश्योऽयं, जानाति न परो यथा (शास्यतेऽतः परं हि यत्) ॥५२॥ मंत्रयंतो रहस्येते, शाता निःश्रेण्यवास्थया। संगा (नया) सूर्यवतीसख्या, श्रुतं नैमितिकं वनः ॥५३॥ शाखाप्रफल (मु)क्यर्थ, तदा तोतया तया । तद्विघ्नाय क्षणादेत्य, शापिता स्वामिनी निजा ॥५४॥ तदा हर्पविषादाम्यां, समं सूर्यवती श्रिता । जंबूद्वीपे दिवारात्रि-विभागाभ्यां सुमेरु- पत् ।। ५५॥ देण्याह सेंद्रि कि भावि, यद तद् शाप्यते नृपः। किं वानेन विकल्पेन, यद्भाव्यं तद्भविष्यंतिनी ५६ ॥ तपोधर्म प्रत्या, निद्रायामन्यदा निशि । सुखाप्तया तया लन्धा, स्पष्टं स्वमचतुष्टयी ॥ ५७ ॥ तथा बमलराकायां, निशाचे पंद्रमंउलं । स्थानासनल्प वेगेन, तप पुनरागमत् ॥ ५८ ॥ अन्यम विक पध, केनानीय समर्पित पुनस्वरानदेया, सकरेण पिकासितं ॥ ५९॥ तथा सुधोज्यलं चैत्यं, पृष्टया च श्यामलीकृतं । एवं पुनः पुनर्मा भू-द्राश्या- कारि मणीमयं ॥६० ॥ एकं मुकुलित छग, फुतोऽप्यागत्य केनचित् । राशीमाभि धृतं ताप-रस्वतोऽभूत्तद्विकस्वरं ॥ ६१ ॥ इत्यं स्पमानि पत्यारि, या प्रमुखपत्यसौ । राशोऽग्रे तानि सा व्यक्तं, विनयादुक्तवत्यपि ॥ ६२ ॥ श्रुत्वा नृपतिरेतानि, पिनार्याभ प्रभापरू । प्राह देवि शुभं रएं, भावी ते भाग्यवान् सुतः ॥ ६३ ॥ एषमस्त्विति सा प्राह, धर्मद्रुः पुष्पितोऽद्य ना। प्रभाते तु स आस्थाने, समो सभामपूरगत् ॥ ६४ ॥ आहूय गणकान् स्वम-पाठकान् मंत्रिणोऽसिलान् । स्वमानि विपिना भूपो-पृच्छविचार्य ते जगुः ॥ ६५ ॥ भावी नृदेव यनुस्ते, कलावान् पूर्णचंद्रतः । श्रीनिवासस्तु राजीवा-चैत्याद- रणधर्म ॥६६ ॥ छोण निखिलक्षोण्याः, स एकच्छपराज्यभरु । भावस्त्वेषां हि दुर्शेयः, परं भन्यान्यमून्यलं ॥ ६७॥ तान् गन्मान्य पेणापि, देपास्तर शापितं ततः। तत्कुक्षौ वर्धते गों, रत्नवद्रोहणक्षितौ ॥६८॥ उत्पेदे त्वेकदा देव्याः, ·शीतांशुपानदोइदः । तदपूर्ती शनस्तस्या, विच्छायं च कृशं वपुः ॥ ६९ ॥ दृष्ट्वोर्कीशेन पृष्टा सा-वादीद्राज्ञो यथास्थितं । ततस्तेन सचिंतेना-दिष्टो मंत्र्यकरोन्मतिं ॥ ७० ॥ युग्मं । नवप्रसूतधेनूनां, दुग्धमानाय्य सुंदरं । शर्कराभिः समीकृत्य, जलेनोत्कालितं ततः ॥ ७१ ॥ कणोंचरजतस्थाल्यां, क्षिप्तं वद्रहसि क्षणात् । स्त्यानीभूतं मणीदीनं, स्थाल्यां चंद्र(स्थूलं चक्र) मियोङालं ।। ७२ ।। ततस्तृणकुटीमध्ये, रात्रौ नृपप्रियासिता । छन्नं छिद्रं विनिर्माय, चंद्रं तत्प्रतिविचितं ।। ७३ ॥ स्वयुद्धया प्रकटीकृत्यो-परिस्थनरलाघवात् । प्रगे तत्पाययामास, ततस्तुष्टा च साभवत् ।। ७४ । युग्मं ॥ तदोहदेन तौ हृष्टा-वजातेऽपि सुतेऽभिधां । श्रीचंद्र इति चक्राते, तत्स्वमाद्यनुसारतः ।। ७५ ।। गूढवज्राऽभितो हैमी, कारिता नाममुद्रिका । तयोश्चित्तगतो हो, न माति त्रिजगत्यपि ॥ ७६ ।। इतः प्रतापसिंहेऽत्र, क्रीडां कर्तु वने गते । धेगेन केपि तत्रैयु-धुंवारयकराश्चराः ॥ ७७ ।। किं किं पृष्टा जगुर्देव, नैर्ऋत्यां नीरधेस्तटे । कणकोट्टपुरं नाम, पुरं रत्नपुरं ययोः ॥ ७८ ॥ ईशौ मल्लमहामल्ला-वेकीभूयागताविह । प्लावयंती स्वदेशांत-मिक्षेत्रपुरादि च ॥७९॥ युग्मं ॥ श्रुत्वैतत्स्वालयेऽभ्येत्या-दिश्य भट्टान् (भूपान्) यथोचितं । अताडयत्प्रया- पस्य, ढकामुर्नराधिपः ।। ८० ॥ ततश्वांतःपुरे गत्वा , भूभुक्र्यवतीं जगौ । प्रिये विजययात्राद्या-कस्मिकी समुपस्थिता ॥८१ ॥ तत्त्वं मुखेन तिष्ठान, वेगानिर्जित्य विद्विपः । आगंतास्मि तु सावादी-देष्यामीश त्वया समं ॥८२॥ गर्ने प्रौढे ( निषिद्धा सा, प्रोवाच गद्गदस्वरा । सर्वं जयादिवृत्तांतं, नैमित्तिकवचोऽपि तत् ॥ ८३ ॥ तेन स्थास्यामि नात्रैतत् , श्रुत्वा विमृश्य स क्षणं । प्राह प्राणप्रिये दुःखं, मा धा भाव्यखिलं शुभं ॥४॥ चतुरोऽपि मुतानेतान् , मार्थे लास्याम्यहं ततः।

·र निर्भन तिछान, सिंदील गिरिगहरे ॥ ८५ ॥ इतस्ते कुमराः फिनि-द्विमृश्य जयमग्रज । गृहे मुक्या गतास्तत्र, सामं. तापाभ से कमात् ॥८६॥ मीर गुनानागतार या, पृष्टं जयः क भूभुजा । तैरुक्तं तद्वपुर्माचं, तथाप्याकारितो भटेः ॥८॥ पराजीर्णमिपाचा, दान पालिसाः । पुनः पुनः स आहूतः, पर नाप नृपांतिकं ।। ८८ ।। अत्यौत्सुक्यात्ततो भूप-अमारा प्रतनायुग। । उपमे करोऽगुणी-ईलध्या भवितव्यता ॥ ८९ ॥ यत:- उदयति गदि भाष: पक्षिमागो दिशाया, प्रगलति गदि मेरुः शीतां याति पहिः । गिफराति गदिप पाने शिलाया, सदपि पलति नो या भाषिनी कर्मरेखा ॥१॥ रणामस्मानागरी , सररोगहिरिन । यर्धमाना नुपगम-दीव फमलान्विता ॥ ९० ॥ राजहंसाधिता पल्ग-तुरंगमत- एगिता । गाणैः पूरगयी-सदित्यापापुस्तदं ॥ ९१ ॥ युग्मं ॥ वा प्रदाय विश्राम, कटकस्य निजस्य सः । चरैर्विज्ञाय पोप, गगाम सनिषौ रागोः ॥ ९२ ।। सजीभूग रणक्षेठो, रणवर्गसमाले । रिपुभ्यो सह भूभा, प्रारेमे दारुणो रणः ॥ ९३ ॥ तिनः सिभिः सार्ग, रादिनः रानिमिः राह । पापिनवापिभिः साकं, गदाग्निर्गदाधराः ॥ ९४ ॥ सादिनः गानिमि। गाय, हरिसपैः सह हस्तिपाः । सामः सह सामंता, रथिनो रथिमिः राह ॥ ९५ ॥ तिमिपिशेषकम् ॥ एवं भवति मे, ती रोन्ने गुगुपि । म रिगटैरिया, पयस्ते पिजयादयः ।। ९६ ।। पुढौकिरे गजारूढाः, शनुसेनां प्रति हुतं । गायीगा-दिम परारगुती ॥ ९७ ॥ युग्मं ॥ रातो मामहामठो, काकानिए दिशोदिशं । नश्यतः स्वमटान् poll, मामेभ पतिहिना ॥ ९८ ॥ रोपाइयापरौ शरी-सीभग प पेलतुः । रौद्रं विदधता युद्धं, चिरं तैश्च सहाद्भूतं ·शीतांशुपानदोहदः । तदपूर्ती शनस्तस्या, विच्छायं च कृशं वपुः ॥ ६९ ॥ दृष्ट्वोर्वीशेन पृष्टा सा-वादीद्राज्ञो यथास्थितं । ववस्तेन सचिंतेना-दिप्टो मंत्र्यकरोन्मति ॥ ७० ॥ युग्मं ॥ नवप्रसूतधेनूनां, दुग्धमानाय्य सुंदरं । शर्कराभिः समीकृत्य, जलेनोत्कालितं ततः ॥ ७१ ।। कणोंचरजतस्थाल्यां, क्षिप्तं तद्रहसि क्षणात् । स्त्यानीभूतं मणीदीनं, स्थाल्यां चंद्र(स्थूलं चक्र) मिवोऊपलं ।। ७२ ।। ततस्तृणकुटीमध्ये, रात्रौ नृपप्रियासिता । छन्नं छिद्रं विनिर्माय, चंद्रं तत्प्रतिविचितं ॥ ७३ ॥ स्वबुद्धया । प्रकटीकृत्यो परिस्थनरलाघवात् । प्रगे तत्पाययामास, ततस्तुष्टा च साभवत् ।। ७४ ॥ युग्मं ॥ तद्दोहदेन तौ हृष्टा-वजातेऽपि मुतेऽभिधां । श्रीचंद्र इति चक्राते, तत्स्वमाद्यनुसारतः ।। ७५ ॥ गूढवज्राऽभितो हैमी, कारिता नाममुद्रिका । तयोचित्तगतो हो, न माति त्रिजगत्यपि ॥ ७६ ।। इतः प्रतापसिंहेऽत्र, क्रीडां कर्तुं बने गते । वेगेन केपि तत्रैयु-चुंबारवकराश्चराः ॥ ७७ । किं किं पृष्टा जगुर्देव नैर्ऋत्यां नीरधेस्तटे । कणकोट्टपुरं नाम, पुरं रत्नपुरं ययोः ॥ ७८ ॥ ईशौ मल्लमहामला-वेकीभयागामिला स्बयान-mins न स्वीकार रापात-वि. पलित | "iii चय पाविसकाविड़ म. .

·। सिखि ।।१६।। प्रयाणसमये राज्ञा-म्याहूतेऽपि पुनः पुनः। बलादुष्टे स्थितेत्रास्मिन् , ज्ञायते न हि. । तत्कृतोपायाः, सर्वे जाता निरर्थकाः । धर्मा इव विना भावं, विना नीरमिवांकुराः ॥१८॥ में, नृपकांता शुभेऽहनि । शुभनक्षत्रगे चंद्रे, शुभोचेपु ग्रहेषु च ॥ १९ ॥ रजन्यधैं प्रसतै स्म, प्रभाधः- लं तदा सोऽभा-न्मूर्तिमानिव भानुमान् ॥ २० ॥ तं दृष्ट्वा हृत्सरो राश्या, भृतं हांबुभिस्तथा । निःसृतं चमिपतो बहिः॥ २१ ॥ तं सुरूपं सुभाग्यं च, सर्वलक्षणसंयुतं । पूर्णचंद्रमुख फुल्ल-राजीवदललोचनं ॥२२॥ दुलसद् ) भालं, पालं वीक्ष्य नृपांगना । द्वारे जयभटांश्थापि, स्थितान् यमभटानिव ॥ २३॥ सेंद्रीमपरचेटीच, दस्वरं । सख्यः पश्यत मे कर्म, नृपोऽप्यद्य गृहे न हि ॥ २४ ॥ त्रिभिर्विशेषकं ।। नाययौ पितृवर्गोऽपि । वर्धापनि- नया । हपः कस्याद्य संपायो, धिग्मां दुष्कर्मशेखरां ॥ २५॥ वादिवगीतनृत्याद्या-स्तावद् दूरे महोत्सवाः । संदेहः सम- भूदय, भाजनस्यापि चादने ॥ २६ ।। सुतस्तावदयं सर्व-गुणमाणिक्यरोहणः । समयस्त्वीदृशो मीत्या, निःशेपहपशोषणः ।। २७ ।। श्रुत्वैतदभवन् सख्य-स्तदुःखेन सुदुःखिताः । नदीतटांकुराः किं न, प्रौढा मेघांबुसेकतः ॥ २८ ॥ ऊचुस्ता दीर्घ- निःश्वासां, तादृशीं स्वामिनी निजां । चित्ते दुःखमिदं मा धा, यदभूत्प्रसवोऽधुना ॥ २९ ॥ चिंतया वर्धते व्याधि-वितया क्षीयते तनुः । चिंतया हीयते बुद्धि-स्तसात्कार्या न सा बुधैः ॥ ३० ॥ किं दुःखेन विकल्पैः किं, किं वा हाचंतयानया । भाग्येनास्य सुतस्यैव, भव्यं भाव्यखिलं खलु ॥ ३१ ।। स्वमनोरथकल्पद्रुः, पुष्पितः फलितोऽधुना । तनूजजन्मना तस्मा- १ अमनगटानि पनिपार | ·।। ९९ ॥ युग्मं ॥ हतवानसिना मल्लो, विजयं स मुमूर्छ च । ततः सुतान् भटांश्चापि, खिन्नान् दृष्ट्वा नृपार्यमा ।-३०० ॥ दीतिमत्खड्गमाकृष्य, क्व रे मल्लः स दुष्टधीः । रयादिति वदन् रोपा-द्रिपुपार्श्वे समाययौ ।। १ ।। युग्मं । ततः प्रतापसिंहेन, क्षणादसिप्रहारतः । छिन्नं मल्लशिरस्तत्र, तत्त्रासेन सहापतत् ॥ २॥ ततः कौशस्थले सैन्ये, स्वनेतरि जयान्विते । उचच्छाल चिरं नंद, जय जीवेति सध्वनिः ॥ ३ ॥ मल्ले यमगृहे प्राप्ते, महामल्लः स्वजीवितं । सैन्यं शेषं च तल्लात्वा, नंष्ट्वा रत्नपुरेऽ- गमत् ॥ ४ ॥ ततः प्रतापसिंहोऽपि, कणकोट्टपुरादिकं । तद्देशं सर्वमादाय, सप्रतिज्ञस्तमन्वगात् ।। ५ ॥ महामल्लस्य तं देशं, स्वीकुर्वन्नखिलं नृपः । तत्पुरं तं पुरांतःस्थं, परिवेटितवानपि ।। ६ ॥ तं रिपुं सबलं ज्ञात्वा, तत्र वार्धितटादिपु । कुर्वन्नावा- दिभिः क्रीडां, सुखेनास्थान्महीधवः ॥७॥ "इतः सूर्यवती देवी, नृनाथे चलिते सति । हृदि दुःखं जायमान, निराकृत्य जिनोक्तिभिः ।। ८ ॥ कुर्वत्यकृत्रिमं धर्म-- मेकदा स्वगृहाबहिः । सायुधान् सुभटान् दृष्ट्वा, जगाद चं निजां सखीं ॥९॥ युग्मं ॥ सेंद्रि पश्य नरा एते, कस्य के किमि- हागताः । सैंद्या'तत्रतया पृष्टं, के यूयमिति ते जगुः ।। १० । भूपभृत्या वयं सुभ्र, राज्ञा रत्नपुरादिह । देव्या गर्भस्य रक्षार्थ, मुक्ताः स्मो मा भयं कृथाः ॥ ११ ॥ श्रुत्वेत्यसदृशं वाक्यं, तान् विलोक्य पृथक्पृथक् । पश्चादागत्य सा राज्ञी, जगौ देवि निशम्यतां ॥ १२ ॥ द्वारि स्थिता भटा एते, ज्ञायते जयसेवकाः । राजकीया वयं चेति, जल्पतोऽनृतभाषिणः ॥ १३ ॥ विपरीतमनस्कृत्वा, दुष्टबुद्ध्या जयेन च । गर्भरक्षामिपान्मन्ये, स्थापिता अत्र भाविनः ॥ १४ ॥ ज्ञात्वैतदुःखसं- वेशा-द्राशी निश्वासपूर्वकं । जगावस्माभिस्त्रार्थे, हा सेंद्रि किं करिष्यते ॥१५।। स्मरस्यदस्तदाश्रौषी-ययनैमित्तिकं वचः। मंत्रितं ·. च रहस्येभिः, कुलस्यानुचितं सखि ॥१६॥ प्रयाणसमये राज्ञा-म्याहूतेऽपि पुनः पुनः। बलाढुष्टे स्थितेत्रास्मिन् , ज्ञायते न हि. मावि किं ॥ १७ ॥ ततश्च तत्कृतोपायाः, सर्वे जाता निरर्थकाः । धर्मा इव विना भावं, विना नीरमिवांकुराः ॥१८॥ जन्मदा समये पूर्णे, नृपकांता शुभेऽहनि । शुभनक्षत्रगे चंद्रे, शुभोचेषु ग्रहेषु च ॥ १९॥ रजन्यधैं प्रसते स्म, प्रभाध:- कृतदीपमं । पुत्ररत्नं तदा सोऽभा-न्मूर्तिमानिव भानुमान् ॥ २० ॥ तं दृष्ट्वा हृत्सरो राश्या, भृतं हांबुभिस्तथा । निःसृतं तद्यथा देहा-द्रोमांचमिपतो बहिः॥२१॥ तं सुरूपं सुभाग्यं च, सर्वलक्षणसंयुतं । पूर्णचंद्रमुख फुल्ल-राजीवदललोचनं ॥२२॥ अष्टमींदुसमं (दुलसद् ) भालं, बालं वीक्ष्य नृपांगना । द्वारे जयभटांवापि, स्थितान् यमभटानिय ।। २३ ।। सेंद्रीमपरचेटीच, जगाद गद्गदस्वरं । सख्यः पश्यत मे कर्म, नृपोऽप्यद्य गृहे न हि ॥ २४ ॥ त्रिभिर्विशेषकंगनाययौ पितृवर्गोऽपि । वर्धापनि कयाऽनया । हर्पः कस्याद्य संपायो, धिग्मां दुःकर्मशेखरां ॥२५॥ वादिवगीतनृत्याद्या-स्तावद् दूरे महोत्सवाः । संदेहः सम- भूदद्य, भाजनस्यापि वादने ॥ २६ ।। सुतस्तावदयं सर्व-गुणमाणिक्यरोहणः । समयस्त्वीदृशो मीत्या, निम्शेपहपशोपणः ॥ २७ ॥ श्रुत्यैतदभवन् सख्य-स्तदुःखेन सुदु:खिताः । नदीतटांकुराः किं न, प्रौढा मेघांयुसेकतः ॥ २८ ॥ ऊचुस्ता दीर्घ- निःश्वासां, तादृशीं स्वामिनी निजां । चित्ते दुःखमिदं मा धा, यदभूत्प्रसवोऽधुना ॥ २९ ॥ चिंतया वर्धते व्याधि-वितया क्षीयते तनुः । चिंतया हीयते बुद्धि-स्तसात्कार्या न सा बुधैः ॥ ३० ॥ किं दुःखेन विकल्पैः किं, किं वा हार्चितयानया। भाग्येनास्य सुतस्यैव, भव्यं भाव्यखिलं खलु ॥ ३१ ॥ स्वमनोरथकल्पद्रुः, पुष्पितः फलितोऽधुना । तनूजजन्मना तस्मा- १ ' अष्टम्यमृतसद्भालं' इति प्रतिपाठः। .)

·न्मुद्रयायं (न्मुदेऽद्याय) विभूप्यते ॥ ३२ ॥ इत्युक्या नपयित्वा च, स तामिभूरिभूपणैः । श्रीचंद्र इति नामांक-मुद्रयालंकृतः छतः ॥ ३३ ॥ तं विलोक्याभितः कम्र, पुरंदरमिवाद्भुतं । अवक्सैंद्री भगिन्योऽस्य, विधात्रा सुभगं वपुः ॥३४॥ मन्ये रत्नादि- सारेभ्यः, सारं संगृह्य निर्ममे । पिंडको नवनीतस्य, गोरसादिव सुस्त्रिया ॥३५॥ युग्मम् ॥ राज्ञः प्रतापसिंहस्य, गृहे कल्पद्रु- मोपमः। अद्योत्पेदे कुमारोऽयं, परं रक्ष्यः सुयत्नतः ॥ ३६ ॥ किं वाधुना विधेयं किं, प्रभातं यद् भविष्यति । पुत्रं तदान संशोध्य, ग्रहीप्यंति क्षणादिमे ॥ ३७ ॥ तदात्मभिरनाथाभि-रिव निष्पत्स्यतेऽत्र किं । अधुनैव ततः किंचि-द्विमृश्य क्रियतेऽ- नधं ॥ ३८ ॥ इत्युक्त्वा विरता साथ, तासामेकावदत्सखी । पेटादौ क्रियते गुप्तों-गजस्तैख़स्यते कथं ॥ ३९ ।। तन्निशम्यापरा प्राह, न हि भव्यमिदं यतः । वलात्मविशतामेषां, वारयिष्यति को (का)ऽत्र नः ॥ ४०॥ एतत्क्रूरदृशामग्रे, तिष्ठेच्छन्नोऽर्भकः कथं । अनावृतोऽपि (हि) शीतांशु-स्तमसा ग्रस्यते न किं ॥ ४१॥ तेन सैद्रि किमप्यत्र, तव बुद्धिपि भणं । रुचिरं भूगृह- स्यांत-र्यथा दीपप्रकाशनं ॥४२॥ युद्ध्या यत्क्रियते कार्य, तद्वलेन न पार्यते । न बंधुभिः सहायैश्च, भूरिभिश्चापि नो धनैः ।। ४३ ।। ततश्च सूर्यवत्याह, सखि प्राच्यभवे मया । चक्रे पुण्यानुगं पुण्यं, येन पुत्रोऽजनीदृशः॥ ४४ ॥ अथ तद्रक्षणोपायः, ( कृत एवं विलोक्यते । प्रपंचय सतीं बुद्धि, सेंद्रि घुद्धिमतल्लिके ॥ ४५ ॥ विमृश्याह ततः सैंद्री, पट्टराश्यवधार्यतां । निर्युद्धे- रपि मे बुद्धि-रीदृश्यत्र विचार्यतां ॥ ४६ ॥ गृहादहिः शुभेऽन्यत्र, प्रदेशे मुच्यते यदि ।.कुमारोऽयं तदा चारु, परं तदपि दुष्करं ॥ ४७ ॥ यच द्वारि स्थिता एते, गेहानिर्गच्छतां सतां । सर्वेषां शोधयंत्युच्चैः, पृच्छंतीति व यास्यथ ॥४८॥ का बुद्धिरत्र पृष्टेति, सा जगौ या सखी सदा । गृहोपवनिकामध्या-संध्यायां कुसुमोच्चयं ॥ ४९ ॥ अत्रानयति शय्यार्थ, ·प्रत्यूपे तु तथोज्झति । प्रमातेऽद्य तया रीत्या, सैव निःशंकतान्विता ॥ ५० ॥ पुष्पनिष्कुटके क्षिप्त्वा, यत्नात्कुमरपुंगवं । गवारामे तया नित्य-संचिते पुष्पसंचये ॥ ५१ ॥ पुष्पाणि विरलीकृत्प, विमुच्य कुसुमावृतं । तथैव हि समेत्यत्र, ज्ञास्यते तु च मावि यत् ।। ५२ ॥ चतुर्मिः कलापकं ॥ वरं वरमिति प्राज्ञे, हृष्टा सूर्यवती जगौ । मरिशेमुष्यधःकर्वी, शेमुपी वर्तते तय ॥५३॥ निशाया विरमेऽथोच-रुदयाद्रि शनैः शनैः। भानुरेति स्म तद्रूप-दिक्षयेव सस्पृहः ॥ ५४॥ ततो विकसि वास्यं तं, तत्सख्यश्च पृथक्पृथक् । लात्त्रांके तिलकोत्तसं, नेत्रांजनाद्भुतं व्यधुः ॥ ५५॥ तासामेकापि तं पुत्रं, मोक्तुं नेच्छति हस्ततः । युमुक्षितः करायाप्तं, मोदकं किं नु मुंचति ॥ ५६ ॥ ततो देव्या निजोत्संगे, लात्वालिंग्य मुहुर्मुहुः । स्वमंगजं दृढस्नेहा-चिरं स्तन्यमपाययत् ।। ५७ स्थास्यस्येकक एव त्वं कथं श्रीचंद्र तत्र हि । किं या गिरिदरीमध्ये, माता केसरि- णोऽस्ति कः ॥ ५८ ॥ वत्स स्वपदनांभोज, दर्शयेथा ममाचिरात् । देव्यामित्युक्तवत्यां प्रा-गादिष्टा पुष्पलाविका ॥ ५९ ।। निर्ययौ तं तथाकत्य, लात्या पुप्पकरंडकं । भटानामग्रतो भूत्वा, 'गतोपवनिकांतरा ॥ ६० ॥ त्रिभिर्विशेषकं ।। तस्मादादाय हस्ताम्या, रत्नकंबलवेष्टितं । पुप्पोचयांतनिधि, सा मुमोच नृपांगजं ॥ ६१ ॥ एषां शंकास्तु मात्रेति, स्थातुं शक्नोमि नक्षणं । याम्यहं तेन पुन त्वं, नंद चप्यामि सत्वरं ॥ ६२ ॥ सिंहावलोकनन्याया-त्पश्यंती तं पुनः पुनः । आगमत्स्या- मिनीपार्थे संजचे चारुणोदयः ॥ ६३ ॥ इतब जयभृत्यस्तैः, प्रातर्वासगृहांतरा । यावद्विलोकितं तायद्, दृष्टा च प्रसवस्थितिः ॥ ६४ ॥ पृष्टं च तैरहो सख्या, स्वामिनी किमजीजनत् । न ददत्युत्तरं तास्तु, ज्ञापितं तअयस्य तैः ।। ६५ ।। रयादेत्य जयस्तत्र, गर्माप्राप्तौ च तद् गृहं ।

·भटैर्गवेषयामास, पेटाभूमिगृहाद्यपि ॥ ६६ ॥ शोधितेऽपि चिरं राज्याः, प्रत्यंशमाखल गृह । न कुत्रापि किमप्याप, विषण्णो- ऽभूजयस्तदा ॥ ६७ ॥ किमिदं किमभूदत्रा-पृच्छि सैंद्री जयेन सा । तया, जसदिकं तस्य, घनीकृत्य च दर्शितं ।। ६८ ॥ प्रोचे चाद्य जयास्माक-मंतींना मनोरथाः । देव्या दूरे सुतस्ताव-सुताप्यत्र हि नाभवत् ॥ ६९ ॥ निशम्येति जयो हृष्ट- श्चित्ते चिंतितवानिदं । विनौषधं गतो व्याधि-र्यदभूदिदमीदृशं ॥ ७० ॥ प्राह चानीदृशं हा हा, जज्ञेऽद्य सेंद्रि निश्चितं । मया ज्ञातमभूचित्ते, जनन्याः पुत्रजन्मनि ॥ ७१ ॥ पुर्यतरभितो भ्रातु-विधास्यंते महोत्सवाः। कृत्वेति कृत्रिमं शोकं, भटैः सह जयो ययौ ।। ७२') युग्मं ॥ स्वस्थाने च गते तस्मिन् , जातेऽत्र विजने तदा । राजी जगाद सैंद्यत्र, पश्यैभिः कीदृशं कृतं ।। ७३ ॥ सत्वर गच्छ वत्सं मे, समानीय प्रमोदय । पुत्रः क्षुधा रुदन् भावी-त्यादिप्टा तत्र सा ययौ ॥ ७४ ॥ विलोक- यति पुंज तं, सा न पश्यति तत्सुतं । शोधितेऽप्यखिले पुंजे, पर तत्र ददर्श न ।। ७५ ॥ अप्राप्ते कुमरे तत्र, सा मुमूर्छ रुरोद च । इतस्ततश्च पश्यंती, विलपत्यागमद् गृहे ॥ ७६ ॥ निशम्य रुदनं दूरा-त्तस्याः सूर्यवती जगौ । क्षेमं सख्यस्ति सूनोमें, सावदद्गद्गदस्वर ॥ ७७ ॥ स्यादेवं तर्हि किं दुःखैः, पर पुत्रो न दृश्यते । न ज्ञायते स कुत्रागा-दग्नेरुपरि रुतवत् ॥ ७८ ॥ श्रुतैस्तैः कटुभिर्वाक्य-र्वजाहतेव साभवत् । पपात मूर्छया भूमौ, सहसा तत्सखीजनैः ॥ ७९ ॥ प्रादुःकृते च चैतन्ये, कद- लीदलवायुभिः । कुर्वती रुदनं तस्मा-दारामेऽगात्सखीयुता ।। ८० ॥ युग्मं ।। क्व मुक्तोऽभूत्सुतश्चेटि, प्राह सात्रेति सदृशा । तया तत्र सखीभिश्च, स व्यलोकि समंततः ॥ ८१ ॥ पर न प्राप सुप्रापः, कल्पद्रुः किं हि देहिनां । चिंतामणिः करेऽप्याप्त- स्तिष्ठेद्वा किं दरिद्रिणां ॥ ८२॥ किमभदिह पत्रस्य. केन किं वा व्यपोहितः । केनाप्यपहृतः किं वा, यदयं नैव दृश्यते ·भिचालं, शोकेन बहुनापि किं ||४४०॥ गतशोचं न कर्तव्यं ( गते शोको न कर्तव्यः ), भविष्यनैव चिंतयेत् । वर्तमानेन कालेन, वर्तयंति विचक्षणाः ॥ १॥ गतः कुतश्विदभ्येति, चित्ताभीष्टोऽपि किं वद (किंवदः)। यल्लभ्यं लभ्यते तच्च, नालम्यं लभ्यते क्वचित् ॥ २॥ एवमेपामिमां वाचं, श्रुत्वा बुद्ववती तु सा। परं प्राग्दोहदस्वन-स्मृत्या प्रामोति दुःखतां ॥३॥ पुनस्तैराहतैक्यै-दुःखतापो हृदुद्भवः । शाम्यते च तयाशेपो, धनांबुभिर्दवाग्निवत् ।। ४ ।। स्वस्थाने च गते बंधु-वर्गे निशि तदोचितं । कृत्वा पंचनमस्कार-ध्यानं सुप्ता क्षणं हि सा ॥ ५॥ तदा स्वमांतरा कापि, श्वेतवस्त्रांचिता सुरी। एत्य तत्र जगौ राज्ञी, वत्से ! जागर्पि किं न वा ॥६॥ तां दृष्ट्वा संभ्रमात्साह, मातर्निद्रात्र मे कुतः। दिष्ट्यागतासि मद्भाग्या-त्का त्वं नेत्रप्रमोददा ॥ ७॥ देव्याह कुलदेवी मां, भद्रे जानीहि मा मुहः । मा कृथास्त्वं वृथा दुःखं, विजयी ते सुतोऽस्ति यत् 11८॥ पुष्पपुंजान्मयान्यत्रा-लयेऽमोचि सुखालये। सपुण्योऽयं तथाप्यस्य, किंचिद्विमं त्वदंतिके ।। ९ ॥ तेनैवं कृतमत्राथ, द्वादशाब्या अनंतरं । श्रीचंद्रस्ते त्वनायासा-नृपो भूत्वा मिलिष्यति ॥ १० ॥ इत्युक्त्वा शंसयित्वा तां, निर्जरी सा तिरो- दधे । तत्क्षणान्मुक्तशोका( निद्रा)भू-द्राज्ञी हृष्टा सविसयं ॥ ११ ॥ समेऽदर्शि मयेदं कि, माक्षादिय परं शुभं। विचिंत्ये- त्यखिलं राज्या, सैंयादीनां न्यवेदि तत् ॥ १२ ॥ एवमप्यस्त्ववेत्युक्त्या, त्यांचा सख्यः मशोकतां । मांगल्यं करे किंचि- स्वस्वामिन्याः प्रमोदतः ॥ १३ ॥ ततः सूर्यवती देवी, जीवत्पुत्राशयांचिता। सखीमिः सह हद्भावा-व्यधाद्धमक्रियादरं ॥ १४ ॥ देवार्चा गुणनं पंच-परमेष्ठिनमस्कृतेः । आवश्यकादिकं मर्च, सविशेष चकार सा ॥१५॥ इतश्च तत्पुरीमध्ये, लक्ष्मीदत्ताभिधो वणिक् । लक्ष्मीयतीप्रियायुक्तो, वमति श्रेष्ठिनां वरः ॥ १६ ॥ धर्मवान् धनवांश्थापि, ·- निरपत्मः परं मदि। तस्मिभर रजन्यधे, दृष्टवान् स्वममीदृशं ॥ १७ ॥ जानात्येवं स निद्रायां, श्वेतशृंगारया रयात् ।' गोपदेगा कुतोऽप्येत्य, वर्धाप्य जगदै प्रियं ॥ १८ ॥ श्रेष्ठिन्नुत्तिष्ठ कल्पद्रु-स्त्वद्गहे प्रातरेष्यति । तेनाहूय निजान बंधून् , रुरु शल्या महोत्सवान् ॥ १९ ॥ तन्निशम्प क्षणाच्छ्रेष्ठी, मुक्तनिद्रस्तदोस्थितः (द्रोऽतिहृष्टवान् )। चारु चारु मया स्वमं, एं पुण्यमिदं तरः ॥ २०॥ स तदैव समुत्थाय, स्वमवर्धापनादिकं । प्रियाया ज्ञापयित्वा चा-मंत्र्य बंधून समंततः ॥२१॥ पभोजनपात्सल्य-मारधरान सविस्तरं । क्षणाझोज्यविधिः सर्यो-ऽभूत्सहायैर्न किं हि यत् ॥ २२ ॥ युग्मं ॥ अन्यत्र कुसु. गाप्राप्ती, पुष्पानयनहेतवे । प्रातः प्राभृतिकं लात्वा, श्रेष्ठी राजकुलेऽगमत् ॥ २३ ॥ तत्र गत्वा जयं नत्वा, सुमान्यर्थयति स सः। जपादितस्ततः सोऽपि, तदेवोयानमाप्तवान् ॥ २४ ॥ तत्पुष्पपुंजपार्श्वस्थ-तदुल्लकेषु सस्वकैः । भृत्यैव तानि पुष्पाणि, संमील्प क्षिपति स्वयं ।। २५ ।। इतम दैवयोगेन, प्रतापसिंहयनुना। मनागाकुंचितः स्वाहिः, शुप्फपुष्पस्थितेन च ॥ २६ ॥ इशा पलंति पुष्पाणि, दध्यौ श्रेष्ठी किमित्यदः । यावद्विलोकयेचत्र, तावद् दृष्टोऽद्भुतोऽर्भकः ॥ २७ ॥ रविविधमिवोही, गोगं तुपाचपिपपत् । मंदारवग सधीकं, विभूपामिविभूषितं ॥ २८ ॥ रत्नकंवलनामांक-मुद्राभिः शोभितं हि सः। वीक्ष्य गाम , पालं लात्वा पहुएवान् ।। २९ ॥ युग्मं ।। प्रददे सुतरत्नं मे, वनदेवतयानया। गोत्रदेव्या च यद्रात्री, प्रोचे भी गोर गत् (प्रोपेभूत्सत्यमेव तत्) ॥ ३० ॥ ध्यात्वेति सुमभांडांत-श्छन्नं मुक्या ततश्च तं । पुष्पैरावृत्य तल्लावा, गयौ दीनि गृहं ॥ ३१॥ सगा पी रहस्पेन, लक्ष्मीपत्गा समार्ययत् । अभापिष्ट र तत्प्राप्ति-स्वरूपं विस्तरात्ततः ॥३२॥ मा यभाये वरं जज्ञे,

·साधु लब्धं त्वया प्रभो । रूपतेजस्विनानेन, पूरिताः स्त्रमनोरथाः॥३३ ।। अहो बुद्धिप्रपंचोऽय-महो धैर्य च साहसं । राज-
सद्मगतं ह्येनं, कथमानीतवान् प्रिय ॥ ३४ ॥ अहो प्राचीनपुण्यानि, पूरयंत्येव वांछितं । न करोति परं प्राणी, तदेव शर्म-
कारणं ॥ ३५ ॥ भोजनांते ततः श्रेष्ठी, बंधून् परिजनान् जगौ । गूढगर्भा प्रियासीन्मे-ऽधुनैव प्रसवोऽभवत् ।। ३६ ॥ ततश्च
कुंकुमांभोभि-रभितः सिक्तभूतलं । पुष्पप्रकरविन्यस्त-मौक्तिकस्वस्तिकांचितं ॥ ३७॥ तोरणप्रोल्लसद्वारं, नानाचंद्रोदयाद्-
भुतं । पुष्पमालावलीवल्गु, कृतकुंकुमहस्तकं ।। ३८ ॥ उचैरविधवादीय-मानैर्धवलमंगलैः। याचकध्वनिसंमिथैः, पूर्यमाणदि-
गंत(वोर ॥ ३९ ॥ अखंडाक्षतसंपूर्णैः, स्वर्णस्थालैः सहस्रशः। प्रविशद्भिः सुसंकीर्ण-मुद्यद्वाघरवोद्धरं ॥ ४०॥ अनेकमार्गणा-
दीनां, वितीर्यमाणसद्धनं । बंधुसाधर्मिकादीनां, विधीयमानभक्तिकं ॥ ४१ ॥ चक्रे स्वसदनं श्रेष्ठी, पुत्रप्राप्तिप्रमोदतः। हर्ष.
कोलाहलथाभू-महांस्तत्र समंततः ॥ ४२ ॥ पशि कुलकं ॥ कृते महोत्सवे सूनुः, श्रीचंद्र इति संज्ञया । श्रेष्ठिनामंत्रितस्तद्व-
सर्वैरपि च बंधुभिः ॥ ४३ ॥ ततः पार्थिवसूर्धात्री-पाल्यमानः क्रमाक्रमात् । ववृधे श्रेष्ठिनः सौधे, सुरगुरिव नंदने ॥४४॥
लक्षेश्वरोऽपि तद्भाग्या-च्छुष्ठी कोटीश्वरोऽभवत् । धनधान्यमणिस्वर्णा-दिभिश्च तद्गृहं भृतं ॥४५॥ पष्ठीजागरणं श्रेष्ठ, विदधे ।
तस्य सोत्सवं । अन्यानपि कुलाचारान् , क्रमाचक्रे स विस्तरात् (विश्रुतान् विनयान्वितः ) ॥ ४६ ॥ नानाक्रीडनकैयः,
क्रीडन् प्रतापसिंहसः । विभर्ति स क्रमात्तत्र, क्रमाभ्यां क्रमपद्धतीः ॥ ४७॥ बंधुभिः स्वजनैलॊकै-रन्यैस्तु सुहृहादिभिः ।
अंकादंके निजे लात्वा, मुच्यतेऽपि चिरान्न सः॥४८॥ सर्वेषां निकटे सोऽगा-त्सर्वेषां सुखकारणं । सर्वेषां हस्तचक्रा(वक्त्रा)ब्जा,
मर्वेषां वल्लभोऽभवत् ॥४९॥ कदापि शिशुना तेन, क्वचित्कस्यापि वस्तुनः । नो कदापि हठश्चक्रे, विकृतं नैव चाननं ॥५०॥

·सोऽथाभूत्पंचवर्षीयो, बालोऽप्यबालविक्रमः। संकेतादिव तं भेजुः, प्रभासुप्रतिभंदिराः ॥५१॥ एकदा यत् श्रुतं दृष्ट,
ज्ञानं विज्ञानमप्यहो । तत्सर्व हेलया तस्य, पूर्वाभ्यस्तमिवाययौ ॥ ५२ ॥
अन्यदा बहिरुद्याने, पित्रा सह कुमारराट् । रथारूढो ययौ क्रीडा-यात्रायै कौतुकान्वितः॥ ५३ ॥ विलोकयति कंकेल्लि-
नागपुंनागर्चपकान् । रसालान् (सारसान् ) दीपिकाश्चापि, यावत्तावदितस्ततः ॥ ५४॥ वाद्यमाने च वाद्यौघे, गीयमाने
च गायने । दीयमाने महादाने, जायमाने च नाटके ।। ५५ ॥ गरीयाकुंजरारूढां, छत्रचामरशोभितां । अनेकच्छेकलोकेन,
परितस्तु परि(री)वृतां ॥५६॥ उत्पत(उन्माद्य)त्सादिसंदोह-मोहिताशेषपूर्जनां। धावद्भिः पृष्ठतोऽग्रेऽपि, मंन्यमात्यादिभिः परां
॥ ५७ ॥ राजीवत्सारिकामेकां, महाश्चर्येककारणं । पुरावाहिः समायांती, वने तस्मिन् ददर्श सः॥५८॥ चतुर्भिा कलापकं ॥
मा तत्रैत्य युगादीश-प्रासादद्वारमादरात् । विवेश गर्भगेहांतर्गजादुत्तीर्य लीलया ॥ ५९॥ तथाविधां स तां दृष्ट्वा-वर्याणःपूर-
पूर्णहृत् । किमेतन्मानुपी वै(चै)पा, की ज्ञात्रीत्यचिंतयत् ।। ६० ॥ तावता तत्र नार्येका, समुत्तीर्य सुखासनात् । आदिशंती
निजान् भृत्यान् , ददृशे तेन सुस्थिता ।। ६१ ॥ पित्रादिष्टः कुमारोऽथ, तां जगी मधुरस्वरं । कासि त्वं सुभ्र का चेयं, पशु-
रप्यपशुक्रिया ॥ ६२ ।। जिनमनागमोदंतः, कोऽत्रायं चित्रकृन्महः । श्रुत्वैतदथ हेलातः, सा महिला तमब्रवीत् ॥ ६३ ॥
इशितुनगरस्यास्या-धुना रत्नपुरस्थितेः । राज्ञी सूर्यवती तस्याः, सैद्याख्या मुख्यसख्यहं ॥६४॥ कुमार कुलश्रृंगार, शृण्वेतत्
अव्यकौतुकं । मत्स्वामिन्याः प्रेमपात्रं, सारिकपातिवल्लभा ॥ ६५ ॥ पूर्व कर्कोटकद्वीप-मस्याश्च जन्मभूरभूत् । तस्मान्नौवणि-
जैकेना-नीता रत्नपुरे स्वियं ॥६६॥ तत्र प्रतापसिंहस्य, राज्ञोऽये तेन दौकिना । सा प्रियापूर्वसूक्तादि-गोष्ठीभिस्तमरंजयत् ॥६७॥

·इनः मूर्यरतीदेव्याः, पुत्ररत्नपियोगजं । हहा जज्ञे च यदुःखं, श्रुतं भावि त्वयापि तत् ॥६८॥ लेखाद् ज्ञात्वा स्वरूपं तद्, भूपोऽपि दुःखभूरभून् । देवेन किं कृतं हाहा, मुग्धा स्थास्यति सा कथं ॥६९। विमृश्य मंत्रिणा सार्ध, दुःखविस्मृति- हेतवे। भूभृता गुरुपुत्रीय, वदंती नरभाषया ॥७०॥ जिनोक्तश्लोकवैराग्यो-पदेशविदुषी ततः। रायाः श्रीजिनभक्ताया, अप्रैपि (याः, प्रेपिच) स्वांतर्मणे ॥७२॥ युग्मं ।। ततो देव्यनया माकं, धर्मशास्त्रकथानकैः। विविधध्यानवार्ताभि-र्गमयत्यात्मवासरान् ॥७२॥पुरानया जनुभूमी, सानियाक्याप्तधर्मतः। विधीयते तपस्ती, सम्यक्त्वं पाल्यतेऽनघं ।। ७३ ।। नृपपुत्री भवित्री त्वं, भवेऽग्रे शानिमाधुगीः । इति तस्माद्विशेषेण, धर्मकर्मणि सा स्थिता ॥७४ ॥ देव्या निवार्यमाणापि, हार्दभावादुपौपधैः ( दुपोपणैः )। अष्टाशिकानपश्चके, संप्रत्यस्यास्ति पारणं ।। ७५ ॥ ततोऽद्य नृपपत्न्येपा, हर्षेणैवंविधोत्सवैः । एनामकास्यचैत्य-परिपाटी ममततः ।। ७६ ॥ तेनेपापि फलस्वर्ण-मणिमौक्तिकढीकनैः जिना पूर्वकं स्वीयं, विधत्ते सफलं जनुः ॥ ७७ ॥ एवमुक्त्वा स्थिता मैंद्री, श्रीचंद्रोऽपि जगी मुदा (प्रोच्यते स्माट्यसनुना) । अहो भाग्यमहो शक्ति-रस्या वैराग्यमप्यहो ॥७८ ॥ तिर्यग्योनिगताऽप्या, शुभकर्मोदयादहो । कारुण्यपुण्यसामग्री-श्रद्धादि प्राप्तवत्यसौ ॥७९॥ इत्थं सोऽप्यसकृत्तस्याः, प्रशंसा विदधे ततः । गत्या त्यांतरहतं,, नत्यास्थानां विलोकयन् ॥ ८० ॥ मापि कृत्वाहती पूजां, चंच्या पुप्पादिभिर्विधेः । चकार मंगलान्यष्टौ, नत्या स्तुत्वाखिलान् जिनान् ॥ ८१ ॥ यावद्वलति सा पश्चा-त्तायत्तस्या विधेवशात् । अकसात्स कुमारंद्रो, दृष्टिगोचरमागमत् ॥ ८२ ।। मुरूपं तं च सा दृष्ट्वा, पुनरादिजिनांहिगा । नत्वा गाढस्वरादूचे, सामिन् जन्मां- तरेऽपि चेत् ॥ ८३ ।। भर्ता स्यान्मम तीस्तु, कुमारोऽयं वरोद्भुतः । देवस्त्वमेव निग्रंथो, गुरुर्धर्मो जिनोदितः ।। ८४ ॥

·८ ३ ५५ युग्मं ।। इत्युक्वानशनं लात्वा, सा युगादिपदांतिके । तस्थौ तावअगौ श्रेष्ठि-सूनुस्ता शुकसुंदरीं ॥ ८५॥ हा! हा! निदान- मीक्षं, मा कानिोचितं ह्यदः । अनिदानं जिनैः पुण्यं, प्रोचे तत्वं च मा मुहः ॥ ८६ ॥ साह मास्तु निदान में, कुमार किं तु कुप्रभोः । न सिद्धयति मनारधर्मो, तेनोक्तमिति तद्धिया ।। ८७ ।। इतस्तत्रैतया सेंद्री-ज्ञापिततत्स्वरूपया । सारिका सूर्यवत्योचे, सखि ! मा साहसं व्यधाः ॥८८॥ वपुरेतत्त्वाहार-प्रत्या- ख्यानं तु दुष्करं । कुर्वत्यसि तपांस्यग्रे, तान्येन पुनराचर ॥ ८९॥ माथ नेत्युत्तरं मूर्ना, ददौ देव्यास्ततस्तया । ऊचेऽद्य तावदुनिष्ठ, पारणं तपसः कुरु ॥ ९० ॥ आवासे सकृदागत्य, सालापैमाँ मुदं नय । आयुर्मानमनावुद्धय, त्वयेदं क्रियते कथं ॥ ९१ ॥ स्वामिनीमिति जल्पंती, सा जगौ देवि यन्मया । श्रीयुगादीशदृष्ट्यग्रे, प्रोक्तं तन्नान्यथा भवेत् ।। ९२ ।। किं च ज्ञानिवचोऽप्यस्ति, तदभिज्ञानयोगतः । एतदेवं मया चक्रे, मिथ्यादुष्कृतमस्तु नः ॥ ९३ ॥ इत्युक्या मौनमान्य, स्थिता सा जगदे तया । त्वां विना सखि मेऽत्राथ, कथं यास्यति वासराः ।। ९४ ॥ ततो राझ्या ससीभिश्च, तत्र पौरजनैरपि । चक्रेऽनेकविधस्तस्या, महाननशनोत्सवः ॥ ९५ ॥ साथ त्रिभिर्दिनः सिद्धा, संस्कृता चंदनादिभिः । ततो विमुच्य शोकं सा, तां सरंत्यनिशं स्थिता ॥ ९६ ॥ कुमारोऽपि तदा तत्रा-गतां दृष्ट्वा नृपनियां । तसानिर्गत्य तदाढ्य, ज्ञात्वा तामनुमो- दयन् ।। ९७ ॥ पित्रा महाखिलां वार्ता, तदीयां निर्मदं वदन् । वयस्यैः सवयस्कैच, शतशः सुभटैर्वृतः ॥ ९८ ॥ अप्युचैः प्रोच्य किं शुक्या, महसानशनं कृतं । एतन ज्ञायते सम्यक्, शृण्वनिति प्रजागिरः ।। ९९ ॥ एत्य धामनिधिर्धामि, पीये स्वीयानमोदयत् । व्योमाश्रितो यथा चंद्र-थकोरान् खलु निर्मलः ॥ ५००-।। चतुर्भिः कलापकं ।।

·, ~ . अन्यग धीधनो मंत्री, तत्राभूत्तस्य नंदनौ । मतिराजसुधीराजौ, यसतस्तत्पुरांतरा ॥१॥ आयोऽमात्यपदं धत्ते- ? ऽनुजोऽप्यथानुजप्रिया । कमला तत्तनूजोऽस्ति, गुणचंद्रो गुणांयुधिः ॥ २ ॥ श्रीचंद्रस्य वयस्तुल्यः, प्रीतिस्थानम- भूग मः । यमी मिथस्तयोमग्री, क्षीरनीरप्रयोगवत् ॥ ३ ॥ विनयेन विवेकेन, भत्या च भूरिसेवया । तेनाकारि तथा मोऽभूत् , श्रीचंद्रम्तन्मना यथा ॥ ४ ॥ विश्रन्धस्यापि तस्याभू-न्मनसः पश्यतोहरः । गुणचंद्रस्तथाप्येप, जज्ञे चित्रं सतां , परः ।। ५ ।। इतन चिंतयामास, पिता पाल्ये वयस्ययं । कुमारः पाट्यते नूनं, तादृशः कोऽस्ति पाठकः ॥ ६॥ अथ गंगा (प्राच्य) नदीतीरा-कुर्वन् यात्रामितस्ततः । गुणधर उपाध्याय-स्तत्रैतः श्रेष्ठिना श्रुतः ॥णा ये चित्तज्ञादयो भृत्या, भूपस्य संनि विश्रुताः । नेपां गुरुरयं सर्व-विद्याप्रवीण आहेतः ॥ ८॥ वृहस्पतिरिवाशेप (वृहत्परंपरायात)-शास्त्राम्नायविशारदः। ) ना(नीतिगृधः सुधीः शांतः,क्षमावान् स्फुटवाग्वशी ॥ ९ ॥ शस्त्रशास्त्रार्थमर्मज्ञो, युध्येति श्रेष्ठिना ततः। निमंत्र्य पहुस- न्माना-मोऽथितः पुत्रपाठने ।। १० । त्रिमिधिशेपकं । नेन पृष्टः क ते मनु-स्तदा श्रेष्ठ्याह्वयत्सुतं । श्रीचंद्रः पितुरादेशा- छापण्यश्रीलतागृह ॥११॥ तत्रागत्य गुरोः पादौ, नत्ता पितुरपि क्रमौ । विनयादुचित्तस्थान-मशिश्रयच्छमाश्रयः ॥ १२ ॥ गुग्मः ॥ पंडिनोऽपि कुमारं तं, गर्वलक्षणलक्षितं । विनयादिगुणैः पूर्ण, योग्यं विज्ञाय सर्वतः ॥ १३ ॥ अपि गंतुमनास्तस्य, । भच्या रंजिनमानसः । ओमित्युवाच पुण्यार्थ-मुपाध्यायः स निःस्पृहः ॥१४॥ युग्मं ॥ वलाददद्धनं श्रेष्ठी, तेनोचे श्रेष्ठिपुंगव । धनैः किमुपकारामे, नाहं च श्रुतविक्रयी ॥१५॥ विनयेन गुरुर्विद्या, दत्ते विद्यां च विद्यया । वियां धनैश्च तत्रायः, पुण्यात्मा हौ तु लोभिनौ ॥१६॥ महाभरणैरेनं मत्करिष्याम्पनुक्रमात् । विमृश्यैवं जगौ श्रेष्ठी, तत्किमत्र विलोक्यते ॥१७॥ विद्वा- -- -- -- ·नाह ततः थेष्ठिन् , स्थानं तत्कापि त्व कुरु । अष्ट्याह प्राग्मयावास, लक्ष्मापुर नृपापा ॥१८ ।। तत्र संति ममावासा, भूमिरप्यस्ति पुष्कला । पूज्य प्रसीद नस्त्वं यत् , सन् स्वयं झुपकारकः ।। १९ ॥ युग्मं ॥ ततो विलोक्य स प्राज्ञः, स्थानकं तत्समंततः । शास्त्राभ्यासयोग्यत्वा-द्वरमेतजगाविति ॥ २० ॥ ततो मुहर्तमादाय, भव्ये चंद्रे शुभेऽहनि । श्रेष्ठी चकार तल्लेख-शालाकरणमद्भुतं ॥ २१ ॥ पंडितोऽपि तदा शुद्ध-वस्त्राभरणभूषितः । श्रीचंद्र विनयादत-हिश्च भूपितं द्विधा २२॥ ॐकारारंभपूर्व च, निनाय भणिति विधेः । श्रेष्ठिना तत्र सर्वेषां, दत्तं तत्समयोचितं ॥ २३ ॥ युग्म:।। ततस्तेन तथासेवि, गुणधरक्रमद्वयं । क्रमायथापि सूत्रार्थ-क्रमद्वय्यविलंवतः ॥ २४ ॥ सम्यग्विनयतस्तस्मि-नेवाभूत्स गुणोचयः । नम(मोती च(व) धनुष्येव, नाप(द्रवंशे(श)न तेय हि ॥ २५ ॥ छात्रेषु बहुपु सत्सु(सत्यप्यत्र बहुच्छात्रे), स एवा. लोक्यते जनैः । सहस्रांशौ स्थिते व्योनि, किं पश्येत्कोऽपि तारकान् ॥ २६ ॥ न तेन पठनायैव, गुरूपास्तिर्विनिर्ममे। किं तु तस्य गुणस्नेहा-न सेहे विरहो मनाक् ।। २७॥ सोऽथाभूलक्षणच्छंदो-ज्योतिःशास्त्रविशारदः। सर्वा(तका)लंकारसाहि- त्य-गणितागमपारगः ॥ २८ ॥ तथा सामुद्रिक शालि-होत्रप्रश्नोत्तरादिकं । नाडिचेष्टालमहोरा-कालज्ञानं स्वरोदयं ॥ २९ ॥ कल्पविद्यारसज्ञान, मलमूत्रपरीक्षणं । नाटकं पिंगलं चापि, स ज्ञात्वाभ्यस्तवान् गुरोः ॥ ३०॥ युग्मं । स्वर्ण- रत्नपरीक्षाया, गजशिक्षादिकास्तथा । लेखनाद्याः कलाः सर्वा, अचिरात्तेन शिक्षिताः ॥ ३१ ॥ पंडितेन ततः शास्त्र- विद्याधीताखिलामुना । इत्युक्त तं गुरुं श्रेष्ठी, चमापे तनयस्य मे ॥३२॥ क्षत्रयोग्याखविद्याया, अप्यभ्यासोऽथ कार्यतां । सोऽप्यकारि ततस्तेन, कुमारस्य स चाययौ ॥ ३३ ॥ युग्मः।। राधावेधावधिर्दीप्ता, धनुर्विद्याखिलाप्यहो। गुरुप्रसादतस्तस्य

·(अ)मात्पाणिगतानि ।। ३४ ॥ गुरोः शाखं तु तहृद्या-दर्शवत्प्रतिबिंबितं । जले तैलमिवैतस्य प्रससार मतिः श्रुते॥३५।।
गुरुता हि शाखस्य, नाम्यस्तास्मिन्ननेन तु । ज्ञातेऽभ्यस्ते गुरोरुह्म-तरः शिष्यस्तदेत्यभूत् ।। ३६ ॥ सर्वतः सर्वशास्त्रेषु,
कुमारे गले सति । समम प्रत्युपाध्यायो, जज्ञे जिममिपुस्तदा ।। ३७ ॥ तद् ज्ञात्वा मदनायातं, कुर्वतमथुमोचनं । कुमार
म्लानवपत्रान्ज, दिवाऽभ्रस्थेदुविधवत् ॥३८॥ दृष्ट्वा श्रेष्ठशुल्लसदुःखा-समालिंग्य दृढं जगौ। किमेतद्वत्स किं दुःखं, किं निःश्व-
सिमि मा रुदः ॥३९॥ यतोऽहं वहपि स्वर्ण, क्षरद् द्रष्टुमलं परं । तर नेत्राश्रुनीरं य-तन्मा क्षरतु लघ्यपि ॥४०॥ अद्ययाव-
न्मुखं साधु-विकृतं च रुदत्तर (मरुद तर) । दृष्टं कदापि नास्माभि-रयेवं पुत्र तय किं ॥ ४१ ॥ किंवा किंचिन्मया प्रोचे,
सन्माना गुरुणाथ किं । न वादेशस्तवापालि, केनापि सुहृदादिना ॥ ४२ ।। पित्रेत्युक्त च दंतार्चि-राच्छादितरदच्छदः ।
कुमारस्तमभापिष्ट, तात दुःखमिदं न मे ॥ ४३ ॥ वत्प्रसादान मे किंचि-न्यून मुख्यस्मि सर्वतः । किं तु गंतुमनाः
पूज्यो, हन्नेोद्घाटकोऽस्ति यः (ऽभितः) ॥ ४४ ॥ नाहं नद्विरहं सोढा, कोऽथ दास्यति मे मतिं । तत्वकोऽधुनान्यो
मे, व्यपोहिष्यति संशयान् ॥४५॥ तायतानुमति तेपा, लातुं स पंडिताग्रणीः । तत्रैतस्तदरस्थं द्रा-गद्राक्षीत्कुमरं तथा ॥४६॥
'अहो भक्तिरहो नेहो, पिनयादिगुणा अहो। अहो अगय॑मस्यैव, मुटुर्मुहुः शशंस तं ॥४७॥ श्रेष्ठ्यप्युवाच मेधावि-निजशिष्य-
ममाधये । स्थीयतां तु कियत्कालं, श्रीगुरुः स तथाकरोत् ॥४८॥ किं न ति दाक्षिण्या-न्महांतस्तादृशा यतः । श्रीच-
द्रोऽपि जहों-गुरुसौम्यदृशांचितः ॥ ४९ ॥ श्रीचंद्रस्य हृदंभोधि-गुरुचंद्रास्यचंद्रतः । तथोल्ललाम तदर्प-नीरं न
फाप्यमाद्यथा ॥ ५० ॥

·इतः प्रतापसिंहेशो, लात्वा रत्नपुरं हठात् । रिपुं जित्वाष्टवांत-देशांतरभितः स्थितः ॥ ५१॥ ततस्तत्र प्रवर्ताप्य, निजाज्ञां स कुशस्थले । आगात्तदा नृपामात्या-दयः सर्वेऽपि पूर्जनाः ॥ ५२ ॥ गच्छंति सन्मुखं राज्ञः, शृंगारितं च तत्पुरं । श्रेष्ठ्यप्यगादितोऽपूर्वा, भेटां लात्वा सनंदनः ॥५३॥ युग्मं ॥ तत्र गत्वात्मना नेमे, पृथ्वीशस्तत्सुतेन च । क्रमादालापिताः 'सर्वाः, प्रजाः श्रेष्ठ्यपि भूभृता ॥ ५४॥ इतः श्रेष्ठिसमीपस्थ, सूनुं सर्वांगसुंदरं । दृष्ट्वापृच्छि नृपेणायं, कः श्रेष्ट्याह च मत्सुतः ॥ ५५ ॥ तुष्टस्तदातरस्नेहा-त्कणकोट्टपुरं ददौ । नृदेवस्तस्य यद् दृष्ट्या, प्राक्नेहो ज्ञायते न किं ।। ५६ ॥ ततोऽति- विस्तराद्भभु-ग्ददद्दानं यथोचितं । निजसौधमलंचक्रे, कृत्यं कृत्वा सुखं स्थितः ॥ ५७॥ इतो दत्त्वा कुमारस्य, स्नेहाद्गुणधरो गुरुः । धारादिबंधकदिव्य-मूलिका स्वपुरे ययौ ।। ५८॥ पुरे तत्राथ संत्यष्टौ, धनप्रियधनादयः । व्यवहारिवरा धन्याः (न्या-), कमलादिप्रियायुजः॥५९॥ तेषां धनवतीलक्ष्मी- मुख्याः पुत्र्योऽखिलास्तु ताः। रूपलावण्यचातुर्य-श्रियां केलिपदान्यलं ॥६० ॥ ता अष्टायपि पंचेषु-विकारनिकरास्पदं । प्रापुः क्रमेण तारुण्यं, तदा तत्पिभिः स्वयं ॥ ६१॥ चंद्रवत्सकलं सौम्यं, श्रीचंद्रं वीक्ष्य तत्सुतं । स्वपुत्रीणां वरं कर्तु, लक्ष्मी- दत्तोऽर्थितस्ततः ॥ ६२ ॥ युग्मं ॥ श्रेष्ठी सोऽप्यभितो योग्या-स्ता विज्ञाय निजं सुतं । कन्याभिस्ताभिरुत्तुंगे-रुत्सवैः पर्यणी- नयत् ॥ ६३ ॥ कुमारोऽप्यष्टभार्याभिः, स्वामिहृत्प्रतिपिंचनात् । रेजे द्विगुणिताभिस्तु, कलाभिरिव चंद्रमाः ॥६४ ॥ कमले कमला तेन, साप्यस्य करवारिजे । सकलंकः शशी तसा-द्वक्त्रंदी नेत्रकृष्णता ॥ ६५ ॥ चंद्रे नित्योदिते वा(प्रा)स्मि-नित्यं म्लास्यति पंकजं । इतीव तद्विहायागात् , श्रीरस्य नाम्नि धाम्नि च ।। ६६ ॥ रेजे गुणौघमाणिक्यः, कुमारो रोहणाद्रिवत् ।

·इंद्रादियुधैमर्याद् , हन्नेत्रानंदनोऽभवत् ॥ ६७ ॥ अपूर्वोऽयं मुवर्णाद्रि-गौरखाद्यस्य नावधिः । हृदंतार्जिनविवानि, गुणरत्नमयः गदा ।।६८। गदैवं नव्यकाव्यैः म, स्तूयमानः कवीश्वरैः । स्वेच्छया व्यलसल्लक्ष्मी, दानादिपुण्ययोगतः॥६९॥ पंचभिः कुलकं॥ गुणचंद्रः (द्र) मुहत्साक-मेकदा स कुमारराद् । क्रीडां कर्तुं पुरोधाने-ऽगमत्ताबद्ददर्श च ॥७०॥ सरस्तीरे कृतावासा-नश्व- विक्रयकानरान् । हयान् रविरधोती-निवालोक्य तदंतिके ।। ७१ ॥ मित्रं प्राह सुहृत्पृच्छ, वाजिनां मूल्यमस्ति किं । तेन पृष्टस्ततस्तेषां, वृद्ध एकः पुमान् जगौ ।। ७२ ॥ निभिर्विशेषकं । सप्तयः शृणु कल्याणिन् , विक्रीता वह्वोऽधुना ।' संति जात्यु- नमाः प्रौद-मूल्याः पोडश ते त्वमी ।। ७३ ॥ तन्निशम्य कुमारोऽवा-नालोकयन् पृथक्पृथक् । जगदे सुहृदा स्वामिन् , कोऽमी- पामुनमो हयः ॥७४ ॥ कुमार आह पुण्यात्म-नयं गंगाजलैः सितः। चरणास्यादिभिः शुक्ल-स्ताक्ष्योऽयमष्टमंगलः ॥७५ ॥ रक्तपर्णः किराहोऽयं, सुंगाहः श्यामलो ह्ययं । चित्रवर्णो हलाहोऽयं, सराहोऽयं घृतप्रभः ॥७६।। ईपत् श्वेतः कृष्णजंघ, उरा- होऽयं हयोनमः । मनापीतः कृष्णजानुः, कुलाहो वेगवानयं ॥ ७७॥ पीतरक्तः कृष्णजानु-रोकनाहस्त्वयं हयः। हरिकोऽयं नीलकोऽयं, हो(हा)लकोप(पु) मन्मते ॥ ७८ ॥ एतौ तु पंचभद्रीयो, तेषां मध्ये जवाधिको । हृत्पृष्ठिवक्त्रपार्वेषु, पुप्पिती लक्षणान्विनी ।। ७९ ॥ रैलक्षणाधिकेनापि, न प्राप्येते हयोत्तमौ । अथैतौ नृपवर्गीया-रतत्रैयुर्भूपजादयः ।। ८०॥ केचित्पादोन- लोण, लक्षार्धन न केचन । प्रौदाः प्रौदा विलोक्याश्वा, गृहीतास्तैर्निजेच्छया ॥ ८१॥ गतेषु तेषु सर्वेषु, ताान् लात्वा समपनि । महानुगहेतुम्पा, तत्रास्थुस्तुरगास्त्रयः ।। ८२ ॥ परीक्ष्य कुमरस्तेषु, पंचभद्राघुमौ तु तौ । वायुवेगमहावेगा- यस्थाभ्यां लात्वा ययौ निजा-

·लये ॥ ८४ ॥ युग्म ॥ मित्रश तु मर्वेपा, मयतस्तेन ता हि । तदैक कोऽप्युपाचैवं, श्रेष्ठिन् पश्यांतर कियत् ॥ ८५ ॥
त्वत्पुत्रेण विदग्धेना-प्येतो व्यवहृतौ हयौ । लक्षद्वयेन लग्नंगा-वितः प्रौढतरा अमी ।। ८६ ॥ अश्वास्तदर्धमूल्येन, गृहीता
मंग्रिजादिभिः । सुतः कुतः ग पित्राज्ञा, मूर्धा वहति नात्र यः ।। ८७॥ तिमिविशेषकं । श्रेष्ठथाह संभ्रमाद् हुँ भो, मा मा
गाढस्वर लप । फिमग्रेऽभूत्स्समद्यास्ति, यत्तत्तस्यैव भाग्यतः ॥ ८९ ॥ अस्य प्राफर्मभिर्नीतं, नैव न्यूनं धनं भवेत् । दक्-ि
पांच भूर्यन, लीयमानं मुहुर्न किं ।। ८९ ।।
इतस्तत्रैत्य पुरेण, विज्ञप्तो जनकः स्यं । तात क्रीतं मया वाजि-द्वयं लक्षदयेन च ।। ९० ॥ वर नके वदने, हस्ता-
भ्यां स तदा चिर । पुनमासितवान् साके, मुफुटे मध्यरत्नवत् ॥ ९१ ॥ पिनादेशाततस्तेन, सरितोर लगारुडैः । सुवेगा.
गयो रधोऽकारि, जगतीजनमोहनः ॥ ९२ ॥ नृपसारथिजन्मैक-स्तत्कर्मकुशलोऽभितः । कुमारसेवामग्रेऽपि, कुर्वनाशा धनं-
जयः ।। ९३ ।। स्यामिचित्तानुगः स्नेही, गंभीरहृदयस्तदा । भक्तिवान् सारथियके, हृदि प्राप्तः परीक्षया ।। ९४ ॥ युग्मं ।।
शुद्धवासरमालोक्य, समित्रः पितुराशया। घुच्का(पूत्का)रिताश्वसर्वांग-तस्पर्शः स सूक्ष्मधीः ॥९५॥ तत्परीक्षार्थमारुह्य ततः
समीकृत रथं । निर्ययौ तत्पुरादेका, दिशमादाय पेगतः ॥ ९६ ॥ युग्मं ।। मुक्तौ तौ पलितायेवं, तद्रथस्थैखिभिर्यया ।
दुनगादि श्रमत्सर्व, ददृशे मुमुचे क्षणात् ।। ९७ ॥ यामार्धन ततो गत्ला, स पंचदशयोजनी । तत्र स्थित्वा क्षणं पया-
ने नथैवाययुगृहे ॥९८॥ एपमामासु सामु, स्वेच्छयाद्रिचनादिकं । ससखा रथसान्निध्या-त्मत्यह स व्यलोकयत् ॥ ९९ ।।
पदा कदा पिता पृच्छे-बेलातिक्रमकारण । तदोये तापता तन (तेन तातान), स्थितोऽहं च पुरादाहिः ॥१०॥

·श्रेष्ठी प्राह र परम ! गं, पिनाहं नापि यन्मि वत् । क्रीडा च क्रियते स्वैरे, सद्यवागम्यते गृहं,॥ १ ॥ सोऽवदत्तात! पोग्पोऽयं, पूज्यनेहो ममोपरि । परं नियंत्रणा स्वेच्छा-क्रीडाविविधायिनी ॥२॥ दोपोऽप्येपोतरायस्य, संभवन् घटते मम । थेठवाह पुर! परं, ममाधिस्ते नधास्तु मे ॥३॥ अन्यदा स रथारूढ-त्रिकूटे पर्वतेऽगमत् । तत्रास्ति भैरवामिख्यो, योगी पपागनस्थितः ॥ ४॥ कुमारेण नतो योगी, इष्टस्तद्गुणलक्षणैः! जगौ वत्स लपीयांस्त्वं, रत्नाभरणभूपितः ॥ ५॥ म्पनरपंदनपोगेन, दुष्टन्यामादिजंतुमिः । विपमायां महाटव्या-मस्यामागाः किमेककः। ॥ ६॥ युग्मं ॥ कुमारः प्राह योगी, मीडा सपुरादनं । आगानायानिहाप्यागा, कौतुकानि विलोकयन् ॥७॥ युप्मादृशां प्रसादान्मे, न भयं कुत्रचि- भवेत् । ननः माइमिकं मान्या, श्रीचंद्रं प्राह भैरवः ॥ ८॥ तचं मे मंत्रसिद्ध्यर्थ, शास्त्रोक्तविधिपूर्वकं । निशीथेऽद्य .श्म- मानेस्मिन् , भवस्यगरमाधकः ॥ ९ ।। ओमित्युक्त कुमारेण, विधिवनिशि योगिना । आहुति दातुमारेमे, तत्पार्वेस्थात्स एकः ॥ १० ॥ नपाविधं च तं वीक्ष्य, मिद्धो योगी प्रियं जगौ । मत्विस्त्वया न विश्वस्यं, कदाप्यथान्ययोगिनां ॥११॥ परीधितो मपा हि सं, तुष्टोऽम्मि ता पौरुषान् । लाहीमा मुलिकां मर्य-शुद्रप्राण्यंधकारिणी ॥ १२ ॥ महाप्रसाद इत्युच्या, थीनंद्रम्ना सलो विषः । तं नत्वा च तदादेशा-तथैव स्वगृहे ययौ ॥१३शा एवं च नित्यशः क्रीड़ा, स्थाने स्थाने कुमारराट् । पिपणे पेच्छया नित्रां, स्थमित्रादियोगतः ॥ १४ ॥ फचिद्वियां फचिद्योग, कचिद्विपहरं मणि । अन्यचापि भुवि क्रीडन्, गोपूर्व प्राप रादपि ॥ १५॥ इति श्रीश्रीचंद्रचरित्रे श्रीचंद्रजन्मोत्पत्त्यांदिवर्णन mmsतिकारः समाप्त: ॥ श्रीरस्तु । * .)

·॥ अथ द्वितीयोऽधिकारः प्रारभ्यते ॥ अथैकदा निजावासो-परि वातायनेऽद्भुते । सययस्यः कुमारेंद्रो, दोलापल्यंकसंस्थितः ॥ १॥ अनेकवाद्यनि|पैः; पूरिताशांतरोधुरान् । रथाश्वगजपत्तीनां, समूहेन परिपृतान् ॥ २ ॥ महत्या शोभयामात्यैः, साधं निर्गच्छतः सतः। अद्रा- क्षीद्राजमार्गांत-र्जयादीन् पार्थिवात्मजान् ॥ ३॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ पप्रच्छ च वयस्य स्वं, कोऽयमाडंबरः सखे ! । ब्रूते स्म ज्ञातवृत्तांतो, गुणचंद्रो विवेकवान् ॥ 2 ॥ स्वामिस्तिलकपुराख्ये, याम्यदिग्मुखमंडने । अस्ति श्रीतिलको राजा, रविस्तस्य प्रिया प्रिया ॥ ५॥ विश्वस्त्री(श्री)तिलकं तस्याः, पुत्री तिलकमंजरी । क्रमात्सा यौवनं प्राप, चतुःपष्टिकलाविता ॥६॥ सभायां सान्यदा सर्व-साक्षिकं कृतनिधया। राघावेधविधातारं, घृणोमि नापरं नरंः ॥ ७ ॥ ततस्तत्र स भूभा, तदध्यापक-. साक्षिकं । राधावेधादिसामग्री । शास्त्रयुक्या प्यधापयत् ॥ ८॥ ततः कुंकुमपत्र्यामी, अन्येऽपि नृपपुंगवाः । तत्राहूता मिलि: प्यंति, स्वयंवरणमंडपे ॥९॥ मुहूर्त वासरेः सप्त-दाभिस्तत्र विद्यते । योजनानामशीत्या तत्, पुरं चास्तीति चुद्ध्यतां ॥१०॥ इत्यालापं मिथस्तौ द्रा-कुर्वतावपयुम हि । लक्ष्मीदचोऽवदत् श्रेष्ठी, गुणचंद्र पृथक्कृत ॥ ११ ॥ वत्सः श्रीतिलके पुरे, श्रीचंद्रः कौतुकप्रियः । राधावेधादिकं द्रष्टु-कामोऽस्ति पृच्छ सत्वरं ॥ १२ ॥ तेन श्रीकुमरस्याग्रे, पितुर्वाक्यं निवेदितं । परं स सचवान् धीरः, श्रुत्वैव तद्वचः स्थितः ॥ १३ ॥ पोडशेऽह्नि समायाते, संध्यायां स कुमारराद् । साधं सारथिमित्रा.

·भ्यां, स्वस्थस्तत्पुरं प्रति ॥ १४ ॥ पित्रादीस्ताननापृच्छय, चचालाचलमानसः । अतिक्रामन् क्रमादद्रि-सरःपुरतरून् पहन् ।। १५ ।। प्रातस्तन्नगरोधान-माप्तो वसुभरारुणः । वर्यः सूर्यवतीसूनु-रुदयाद्रिमिवार्यमा ॥१६॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ रथं मुज्या ममित्रः सन्, स राधावेघमंडपं । अभितो मनुजबात-ध्वनिकोलाहलोधुरं ॥ १७ ॥ मंचोन्मंचमहाशोभ-मनेकनृप- संकुलं । प्रविवेश तदाथर्य, स्थाने स्थाने विलोकयन् ॥ १८॥ युग्मं ॥ तदा तत्र कुमारेंद्रः, स्थापितं शास्त्रयुक्तितः । स्तंभ तदुपरि भ्राम्य-चक्राष्टकं क्रमोरक्रमात् ॥ १९ ।। तवं रचितां मीन-पुत्रिकां च व्यलोकयत् । तस्या, वामाक्षितारां'च,' राधेतिनामपिथुवां ॥ २०॥ युग्मं ॥ स्तंभाग्रे भुचि विन्यस्ते, कट्रांहे तैलसंभृते । प्रतिक्विति तत्सर्वे, तदने च धनुः शराः ॥ २१ । ऊर्ध्वमुष्टिरधोदृष्टि-र्धन्वी योऽत्रं विशुद्धधीः । तां राधां सर्वचक्रांत-भूत्वा बाणेन वेधयेत् ॥ २२ ॥ राधा- वेधविधायी म, शेयो भाग्याधिकः पुमान् । मित्रमेवं प्रजरप्यास्था-त्कुमारस्तत्र यावता ॥ २३ ॥ तावतानेकवाद्यौधे, वाय- माने नृपांगजा । समागान्मंडपे तस्मिन्, भूपादिपरिवारयुक् ॥ २४ ॥ सुखात्सुखासनोत्तीर्णा, वरमालोल्लसत्करा । स्तमस्य दक्षिणे पार्थे, साऽस्थान्नेत्रप्रमोददा ।। २५ ॥ चतुर्मिकलापकं ॥ इतस्तत्र नृपाः केचि-स्केचिच नृपमनवः ! श्रीपेणहरिपेणाद्याः (श्रीपेणाचा जयाद्याश्च ), समेताः। संति भूरिशः॥२६॥ तनः धीतिलकादेशा-हेन ते नृपोत्तमाः। स्पस्वाख्यापितृवंशादि-जाति(निज)देशपुरादिकं ॥२७॥ प्रत्येकं प्रकटीकृत्य, राधा- वेधस्य कर्मणि । प्रोत्साहिताः क्रमात्सर्वे, स्तंभपाधैं समाययुः ॥२८॥ युग्मं ॥ तत्र स्थितधनुर्माण, दृष्टमत्र (स्थितिधनुर्वाण- दृष्टिंमंत्र) क्रियाविधि । तैरन्यथा प्रकुर्वद्भिः, सर्व हास्यमयीकतं ॥ २९ ॥ तेषां मध्ये न केनापि, धनुर्विद्या ह्यसाधि सा ।

·बाणोशनविधिस्तत्र । केवलं समजायत ॥३०॥ लक्षानमा विलक्षास्या-स्ते मिथो विहि(ह)तेक्षणाः । नृणां हास्यपदं प्राप्ता; जयाद्यास्तंत्र जज्ञिरे ॥३१॥ नरवर्मनृपेणापि, चक्रमेकमवेधि तत् । शरभंगे ततो जाते, विलक्षः सोऽप्यभूत्तथा ॥३२॥ कामपा- लश्च वामांगः, सुभगांगनृपांगजः । श्रीमल्लो वरचंद्रश्च, दीपचंद्रनरेंद्रसः ॥ ३३ ॥ तत्रैते कुमरा दक्षाः, स्वयं विमृश्य मानसे । दुष्करत्वमिहास्तीति, स्वस्थान एव संस्थिताः ॥३४॥ तदा श्रीतिलको रांजा, कन्या तिलकमंजरी । परिवारश्च सर्वोऽभू-चिंता चोऽध्यापकादिकः ॥३५॥ तथाभूतेषु सर्वेषु, स पुनः प्राह भट्टराद् । भो जनाः ! श्रूयतां धन्वी, कोऽप्यस्ति योऽत्र दुःखहंत ॥३६॥ तस्मिन्नवसरे मित्रं, श्रीचंद्रं प्राह सत्वरं । देवायं ममयः श्रेयान्, राधावेधकताविह ॥३७॥ श्रीमद्भिः सा धनुर्विद्या, स्मारितात्र विलोक्यते । तेन यूयं कृपां कृत्वा, प्रसीदतात्र कर्मणि ॥ ३८ ॥ मित्रेण प्रेरितस्तत्र, स्तंभाग्रे शुद्धभूतले । प्रादुर्वभूव तेजस्वी, श्रीचंद्रः स कलानिधिः ॥ ३९ ॥ सजीभूय गुरुं नत्वा, भूमिं धनुः शरादि च । चापं गुणेन संयोज्य, त्रिष्टंकारवपूर्वकं ॥ ४० ॥ शास्रोक्तविधिना सम्य-निरीक्ष्य शरमोचनात् । राधावेधं स पुण्यात्मा, साधयामास तत्क्षणात् ॥४१॥ युग्मं ॥ उच्छलअयशब्दोघैः, प्रमोदात्सा की तदा । चिक्षेप वरमालां तां, कुमारकंठकंदले ॥४२॥ अहो भाग्यमहो. रूप-महो विद्या त्वहो पलं । अहो मंत्रविधिश्वास्य, युद्धिरेपाप्यनुत्तरा ।। ४३ ॥ कोऽयं कस्य सुतश्चेति, प्रोचरद्भिपादिभिः । सर्वैः सहागतैस्तत्र, संमर्दः सुमहानभूत् ॥ ४४ ॥ एवं सति करे धृत्वा, स्वमित्रं स कुमारराट्। जनानांमंतरे भूत्वा, निजं रथमुपागमत् ॥ ४५ ॥ स्थीयतां कुलरत्नैपां, पूर्यतां च मनोरथाः । स्वपित्रोः क्रियतां हर्षः, कन्याकरग्रहादिना ॥ ४६॥ जल्पंतमिति तं मित्रं, कुमारः प्राह निःस्पृहः । पित्रोरकथनेनावा-मायातौ वेत्सि नात्र किं ॥ ४७ ॥ विलंबः क्रियते तत्कि, ) ·गम्यते मित्र! मत्वरं । उक्त्वेति स्थमारुह्य, मित्रेण सह सोऽचलत् ॥ ४८॥ इतश्च बंदिलोकेन, श्रेष्ठिसूरुपलक्षितः । सर्वेषां पुरतस्तस्य, चरित्रं चाकथि स्फुटं । ४९ ॥ कुशस्थलपुरे लक्ष्मी-दत्तस्य व्यवहारिणः । सुतः श्रीचंद्रनामाय-मुदारोऽष्टनियावरः ॥ ५० ॥ पठितं च-विबुहगुणधरपासे, सयलकला जेण सिरिकया । विउला । इन्भसुयाणठण्हं, रमणो सो जयउ सिरिचंदो ॥ ५१ ॥ तथा-जस्स सुवेगरहिल्ला, अस्सुल्लणपवणवेयमहवेआ। निव- तोसदिन्नकणकोट्ट-देसपहु एम सिरिचंदो ॥ ५२ ॥ ततः श्रीतिलकेनोचै-रहो गच्छति गच्छति । कुमारोऽयं भटाः पश्चा- द्वाल्यतामिति जल्पितं ।। ५३ ॥ अश्वैः केऽपि रथैः केचि-तत्पृष्ठौ धाविताः परं । कुमारं मिमिलुनैव, म ययौ वायुवजवी ।। ५४ ।। अंतश्चमत्कृता भूयाः, शशंसुस्तमहो असौ । सर्वेषां दुष्करं चक्रे, सर्वेषां दुस्त्यजां जहौ ।। ५५ ।। तान् पश्चादाग- तान् रिक्तान, भटान् ज्ञात्वा स भूपतिः । दुःखितोऽभूत्कनी सापि, मुमूर्छ विललाप च ॥५६॥ हो नाथ ! कथं यासि, हा प्राणेश्वर ! मां वृणु । हा कृपापात्र ! मां ब्रूहि, हा स्वामिन् ! मां विलोकय ॥५७॥ दुःसाध्यां यदिमां राधां, संसाध्य गमितं त्वया । सुसाध्या मत्तनूराधा, नाथ तम्कि न माधिता ॥ ५८॥ एकवेधो न केनापि, क्रियते त्वं महान् विभो । राधायां हृदये मेऽत्र, वेधद्वयं करोपि यत् ॥५९॥ दूरस्थस्त्वमदृष्टं मद्-हृदंतर्वेधयस्यलं । भित्त्या दिक्चक्रमत्रेश, नव्यं वेधं करोपि तत् ।। ६० ॥ रथेन वायुवेगेन, नेत्रयोईरतां गतः । स्वामिन्नीदृक्पुमांश्चेचं, हृन्मध्यायाहि तर्हि मे ॥ ६१ ॥ विलपंतीति सा कन्या, तत्पिता च जयादिभिः । खेदान्निवारितः प्रोच्च-र्यदयं नः पुरे गतः ॥ ६२. पित्रा प्रतापसिंहेन, कणकोट्टपुरादिक। ग्रासार्थमस्य योग्यत्वा-दत्तमस्ति पुरा मुदा ||६३॥ तेन ग्रहीयतां कन्या, शीघं तत्रेति तद्वचः। श्रुत्वा श्रीविलकः प्राप, संतोष

·सुतया मह ॥ ६४ ॥ ततस्ते भूधवाः सर्वे, गजाश्वरवभूषणैः। राज्ञा सत्कारिताः संतो, हृष्टाः स्वस्तपुरं ययुः ॥ ६५ ।।
अथान सा कनी याव-कुशस्थलपुरं प्रति । प्रस्थातुमुद्यता ताव-विज्ञप्तो मंत्रिणा नृपा ।। ६६ । गतोऽभूद्देर मभृत्यो, जय-
स्योत्तारके तदा ! मिथस्तैाधर्मत्रं, निर्मितं श्रुतवानिति ॥६॥ आत्मीयभृत्यभृत्येना-नेन लापिता वयं । यन्नात्र परिणी-
तोऽसौ, तद्भाग्यं नः स्फुरत्यहो ।।६८॥ यदाथ राजपुत्रीय, तत्रैष्यति कुशस्थले । तदा स आत्मनामग्रे, कथं तां परिणेप्यति
॥ ६९ ॥ इति मंत्रिवचः श्रुत्वा, तदा श्रीतिलको नृपः । श्रीचंद्राहूतये तत्र, माहिणोद्वीरमंत्रिणं ।। ७० ॥
इतव म कुमारेंद्रः, शीघ्रं प्राप्तो निजे पुरे । तद्वियोगार्त्तचित्तेन, श्रेष्ठिना पहिरीक्षितुं ।। ७१ ।। आगतेन द्वितीयेंदु-
रिवामौ ददृशे तदा । रथोतीर्णेन तेनापि, विनयात्स पिता नतः ॥ ७२ ।। युग्मं ।। लक्ष्मीदत्तस्ततः स्त्रीयां-लेन
स्वसुतांगकं । रजस्वलं च यत्रादि, प्रमादि स्म पुनः पुनः ।। ७३ ॥ पृष्टवांश कुमारेंद्र, वेलातिक्रमकारणं । ताताजाभवं
स्वैन्छ, क्रीडमान इतस्ततः ॥ ७४ ॥ इत्युक्ते कुमरेणाथ, श्रेष्ठी तुष्णी स्थितस्तदा । साकं सपरिवारण, मकुमारो गृहे
ययौ ॥ ७५ ॥ श्रीचंद्रो यद्यथा वक्ति, तत्सखापि तथा वदेत् । सामिचित्तानुगा एप, भवंति हि तथाविधाः ॥ ७६ ।।
कियघस्रांतरे तप, जयाद्या आगतास्ततः । राधावेधस्य संबंध, नृपाने विस्तराअगुः ।। ७७ ॥ अंतचमत्कृतोऽयोच-
त्प्रतापसिंहभूपतिः । हुं स्वीयपुरवास्तव्य-श्रेष्ठिमनुः सकीयकः ॥ ७८ ॥ कुमारोऽयं पुरादर्शि, रूपकांतिगुणाधिकः ।
ईदग्धन्नी भवेद्यस्य, जयश्रीस्तस्य सर्वदा ।। ७९ ॥ अनेन तन यो लब्धः, साधुवादः सभाग्यतः । स जानेऽमीभिरात्मीयः,
पुनर्लब्धो जयादिभिः ।। ८० ॥ दुष्करां कुर्वता तेन, राधावेधाति परां । मन्नाम सर्वदेशेषु, स्थापितं यशमा मह ॥ ८१ ॥

·कदाम्यस्तमनेनैत-सन्निधौ कस्य सद्गुरोः । लघोरप्यस्य पौरुष्यं, श्लाघ्यं ( दाक्ष्यं ) चेति शशंस तं ।। ८२ ॥ मतिराज- स्तदावोच-मंत्री, देवेदमद्भुतं । श्रीचंद्रोऽयं कदा तस्यां, ययौ कदेह चाययौ ।। ८३ ।। अत्रैव दृश्यते नित्यं, लक्ष्मीदत्ता- त्मसरसौ । तस्य मद्भातसूनोच, परा मैत्रीति वेमि तत् ॥ ८४ ॥ श्रुत्वेति नृपतिस्तत्र, महाश्रयं दधद् हृदि । आहूतवां. स्तदामात्यैः, सपुत्रं श्रेष्ठिनं स्यात् ॥ ८५ ॥ इतोऽग्रेऽपि जनैः प्रोक्ते, तवृत्तांते श्रुतेऽखिले । श्रेष्ठी स्वपुत्रमुत्संगे, धृत्वा पप्रच्छ हर्पभाक् ।। ८६ ।। वत्स द्वादश- भिर्याम-स्तिलकाख्ये पुरे तदा । गत्वायातः कथं श्रव्य-माश्चर्य श्राव्यतामिदं ।। ८७ ॥ लक्ष्मीवत्यपि पुत्रस्य, चरित्रं तच चित्रकृत् । श्रोतुकामा समीपेऽस्था-द्धाश्रुक्लिन्नलोचना ॥८८॥ कुमारोऽथायदत्तथ्य, सुधामधुरया गिरा । तात ! युप्मत्प्र- सादेन, प्राच्यपुण्यप्रभावतः ॥ ८९ ॥ स्थोऽयं तादृशो मेऽस्ति, तादशौ च तुरंगमौ । यद्योगेन चतुर्याम्या, गम्यते शत- योजनीं ॥ ९० ॥ युग्मं ॥ तेनेदमिति संजज्ञे, श्रुत्वा पुत्रोक्तिमीदृशीं । पितरौ हृष्टचित्तौ तं, पुनरप्यूचतुः सुतं ॥ ९१ ।। कृतोऽसौ ( तत्कृतः) प्राज्ञकोटीर, राधावेधस्त्वयाद्भुतः । राजपुत्रीवधूतो नौ, प्रापितौ किं न पूज्यतां ॥ ९२ ॥ तेत्थ. मुक्तवंती तौ, गुणचंद्रेण विस्तरात् । वरमालादिवृत्तांत-हापितौ विशेषतः ॥ ९३ ॥ पूज्यानादेशयोगेन, त्यक्त्वा कन्या- करग्रहं । शीघ्रागमं ( यातिः ) कुमारस्य, जज्ञे हत्कामचारिणः ॥ ९४ ।। अद्य श्वो वात्र सा कन्या, तद्भपमंत्रिणोऽथवा । आयास्यंतीति तद्वाक्य, श्रुत्वा तौ पितरौ भृशं ॥९५॥ शशंसतुनिजं पुत्रं, प्रमोदमरनिर्भरौं । अहोगांमीर्यमेतस्य, मित्रयोगस्तु तादृशः॥९६॥ अहो पूज्यजने भक्ति-रहो निःस्पृहतामृता । अहो रैलक्षयुग्मेन, उदश्वक्रेयदक्षता ॥९७|| अहो सत्स्ववदातेपु, ·न कदात्मप्रशंसनं । अहो पाणिग्रहोत्साहो, राजपुश्यामपीह न ॥ ९८ ॥ अहो अतुच्छसौहार्द-महो प्रमितभापिता । एवं प्रशंसनापूर्व, श्रेष्ठी चक्रे तदोत्सवान् ।। ९९ ॥ पंचमिः-कुलकं ॥ वज्ञातिष्ठिभिः सर्वे-चौरक्षतपात्रकैः । सर्वतः पूरयांचक्रे, श्रेष्ठिगेहं मुदा सह ॥ १० ॥ गीतगानैर्महादान-जय जीवेति जल्पनैः । स्वस्तिकालेखनैनंदा-चतैः कुंकुमहस्तकैः ॥ १ ॥ रंभास्तंभातिशोभाभि-स्तोरणे रमणीयकैः । वाद्यैस्तांबूलदानैश्च, तद्गहमशुभत्तदा ॥ २ ॥ युग्मं ।। तस्मिन्नवसरे सर्वै-रीक्ष्य- माणः मुलीलया । मुक्तांकवरचंद्राभः, श्रीचंद्रः स्वगृहं ययौ ॥ ३ ॥ ततो वादहिः पूर्व, वासिते श्रीपुरे निजे । नव्योवासे क्षणं स्थित्या, स्वेच्छया स कुमाररात् ।। ४ ।। पूर्ववत्सह मित्राम्या, स्पंदनस्थो निशामुखे । क्रीडार्थ विहगैर्भव्यैः, प्रतीच्या दिशि निर्ययौ ॥ ५॥ युग्मं ॥ अथ श्रेष्ठी द्वितीयेऽति, तथैव सन्महोत्सवान् । स्वगृहेऽकारयद्याव-तावत्तेऽमात्यपुंगवाः ॥ ६ ॥ नृपादेशाद्गजच्छत्र- चामरादिसमन्विताः । कुमाराकारणायात्रा-ययुः श्रेष्ठिगृहे तदा ॥७॥ युग्मं ॥ श्रेष्ठिना सत्कृता हृष्टा-स्त ऊचुर्नृपभापितं । श्रेष्ठिस्त्वत्पुत्ररत्नं तं, पट्टेभारूढपूर्वकं ॥ ८॥ राजचिह्वादिसच्छोम, सभायामानयोत्सवात् । तद् ज्ञात्वा हृष्टचेतस्कः, श्रेष्ठी गर्नु व्यलोकपत् ॥९।। युग्मं ॥ क्रीडितुं प्रस्थितं युध्ध्या, श्रीचंद्रं रानिदेशतः (रथयोगतः)। श्रेष्ठी तैर्मत्रिभिः सार्ध, राजपार्थे- 'ऽगमत्तदा ॥ १० ॥ राज्ञा श्रीचंद्रयांते, पृष्टे श्रेष्ठी सुविस्तरं । सुवेगाश्वादिसंयोगा-द्यत्कृतं कुमरेण तत् ॥११॥ यथास्थितं नृपस्याग्रे, जगादं किं च भूप्रमो। ईदृक्तुरगखेलाचं, मयाप्यस्याधुना श्रुतं ।।१२।। युग्मं ॥ पुनरप्यय कुत्रापि, तथैव क्रीडितुं १ 'मुक्तांकश्चन्द्र चन्द्रास्यः' इति प्रतौ पाठः ।

·འ་ गतः । कुमारस्तत्र(सूत) मित्राभ्यां, सह तेनाहमागमं ॥ १३ ।। ततोऽब्रवीन्नृपः श्रेष्ठिन्, कुमारो भूरिभाग्यवान् । लोकोत्तर- चरित्रोऽयं, यदागच्छेत्तदात्र नः ॥ १४ ॥ मेलयेथा यथा ह्येनं, महद्भ्योऽपि महत्तरं । मत्पुत्रेभ्योऽधिकं चैव, करिष्ये नात्र संशयः ॥ १५ ॥ युग्मं ॥ इत्युक्त्वा श्रेष्ठिमुक्तां तां, भेटां लात्या नृपस्तदा । श्रेष्ठिने तत्कुमारार्थ, वस्त्ररत्नपुराधदात् ॥ १६ ॥ नृपं नत्वा ततः श्रेष्ठी, श्रीचंद्रस्य गुणान् बहून् । शृण्वन् पदे पदे दानं, ददत् स्वगृहमाययौ ॥ १७ ॥ इतः सूर्यवतीस्नु-मिं भ्रामं महावने । मध्यरात्रे च निद्रालुः, कस्यचिद्भहस्तले ॥ १८ ॥ समातलिं रथं मुक्या, मित्रास्तृतोत्तरीयके । सुखं सुप्वाप सुहृच्च (मित्रोऽसौ), स्थितो जाग्रत्तदंतिके ॥१९॥ युग्मं ॥ तदा तवृक्षशाखायां, कीरयुग्म- मभूस्थितं । कुमारं भालतेजोभि-र्दीनं वीक्ष्य तयोः शुकी ॥ २० ॥ शुकं प्रत्यवदन्नाथ, भाग्यवानेप राजमः । मातुलिंगफ- ( लद्वंद्व-मतोऽस्मै तत्प्रदीयतां ॥ २१ ॥ युग्मं ॥ राज्यं गुरौ फले भुक्ते, लघौ च स्यादमात्यता । आतिथ्यमीदृशं यद्धि, क्रियते तन्महत्फलं ।। २२ ।। इति संजल्य वेगेन, गत्वा कुत्रापि ते फले । लात्वा तत्रैत्य शाखायां, तयोरग्रे प्रमुच्य च ॥ २३ ॥ . उड्डीयान्यत्र तत्कीर-मिथुनं च गतं (गतवत्) ततः । तत्फलद्वंद्वमादत्तं, गुणचंद्रेण धीमता ॥२४॥ सुप्तोत्थितकुमाराग्रे, मुमुचे सा फलद्वयी । कीरव्यतिकरः सर्वः, प्रोक्तः प्रमोदतस्तदा ॥ २५ ॥ तत् श्रुत्वा ते फले मित्र-पाणौ संधार्य भूपभूः । रथारूढ- स्ततोऽप्यग्रे, चलन् प्राप महत्सरः ॥२६॥ तत्र प्रभाते संजाते, प्रातःकृत्ये कृतेऽखिले । मित्रार्पितं फलं प्रौदं, भक्त्वा (युक्त्या) खादितवांश्च नत् ।। २७ ।। फलमन्यद्विभज्याशु, द्वयोः समर्प्य मित्रयोः । तदासन्नानं रम्यं, कुमारो वीक्षितुं ययौ ॥ २८ ॥ १ ' वस्त्रं रत्नपुरी ह्यदात्' इति प्रती पाठः । २ " राज्यं गुरोः फलस्यात्ते-लंघोश्च स्यादमात्यता० इति प्रती पाठ । " ·इतस्ततो भ्रमंस्तत्र, सोऽद्राक्षीत्सुनतं मुनि । शांतं दतिं दयावंतं, कुर्वतं संयमक्रियां ॥ २९ ॥ साधूनां दर्शनं पुण्यं, तीर्थभूता हि साधवः । तीर्थ पुनाति कालेन, सद्यः साधुसमागमः ॥ ३०॥ चिंतयित्वेति तत्पार्थे, गत्वा नवा च तं मुनि । उपविष्टः समित्रोऽसौ, तो वीक्ष्य भद्रको ततः ॥३१॥ धर्माशीःपूर्वकं साधु-रप्रवीद्धर्मदेशनां । दुर्लभं मानुपं जन्म, कर्मभूमिः मुदुर्लभा ॥ ३२ ॥ आर्यदेशच तत्रापि, श्रावकत्वं च दुर्लभं । दीर्घायुस्त्वमरोगित्वं, धर्मेच्छा गुरुसंगमः ।। ३३ ॥ श्रवणं श्रद्दधानं च, सामग्री दुर्लभामिमां । प्राध्यापि धर्मकारित्व, दुर्लभं च विशेषतः ॥ ३४ ॥ विज्ञायेत्यत्र भो भन्याः, प्रमादादि- निषेधतः। यतघं धर्मत्येपु, दयादानक्रियादिषु ॥३५॥ सप्तमिः कुलकं ।। सम्यधुरि पंचाणु-प्रतानि च गुणास्त्रयः। शिक्षा- पदानि चत्वारि, प्रतानि गृहिणां ततः ॥ ३६ ॥ वत्स त्वं गृङ्ग सम्यक्त्वं, मूलं धर्ममहीरुहः । भूपपुरोऽसि तेनान, यथाशच्या व्रतान्यपि ॥ ३७ ॥ गुग्मं ॥ ज्ञायते लक्षणैरेवं, न तु ज्ञानमिहास्ति मे । यत्ते वपुपि दृश्यंते, महांतः पार्थिा गुणाः ॥ ३८ ॥ पितुर्मातामहस्यापि, स्वस्यापि शिरसि भुवं ! छां धारयते छना-काररेखानयं त्विदं ॥ ३९ ॥ ततस्त्वं वत्स ! वेलायां, कुर्याः सामायिकनत । परमेष्ठिनमस्कार-मंगः स्मर्यश्च नित्यशः ॥४०॥ यता- सामाइयं कुणंतो, समभा सावओ घडिअदुगं । आउं सुरेसु धइ, कम्माण य निअर कुणई ॥४१॥ समो अ सबभूएसु, तसेसु थारेसु य । तम्हा सामाइयं कुआ, इयं (इ) केवलिभासियं ॥४२॥ दिवसे दिवसे लरकं, देइ सुवनस्स खंडियं एगो । इयरो पुण सामाइयं, करेइ न पहुप्पए तस्स ॥४३॥ १ यत्स | गृहाण सम्यक्त्वं' इति पाठ साधुः ।

·सुरगिरिएकावन्ना (कावन्न), भावओ सावओ दियइ दाणं । तस्स न तत्तियपुण्णं, जत्तिय सामाइए विहिए ॥४४॥ तथा-ससिधवला अरिहंता, सिद्धा वरपम्मरागसंकासा । कणगामा आयरिआ, उवज्झाया पुण पियंगुनिहा ॥ ४५ ॥ अंजणमणिप्पहा तह, लोए सवे वि साहुणो विविहा । इय परमेष्ठिपयाई, पंच वि झाइजइ विहिणा .४६॥ एयाण नमुक्कारो, पंचण्हं होइ मंगल पढमं । उड्डमहोतिरियंमि वि, एसुचिय सासओ मंतो. ॥४७॥ एवएहिं पंचहि, पंचहिं भरहेहिं संपढिजई अ । अईयअणागयकाले, एसो चिय जिणनमुकारो ॥४८॥ सद्विसय विजयाणं, पवराण जत्थणाइजिणधम्मो । सासयकालो चट्टइ, तत्थविमो (सो) चेव नवकारो . ॥ ४९ ॥ जम्मि वासरे पदिाइ, जेणिह जीयस्स होइ फलरिद्धी । अवंसाणे वि पढिजड़, जेण मओ सग्गई जाइ ॥५०॥ आवईहिं पि पढिाइ, जेण य लंघेइ आवइसयाई । रिद्धीइंपि पढिजइ, जेण य सा होइ विच्छिण्णा जह अहिणा दहाणं, गारुडमंतो विसं पणासेइ । तह नवकारो मंतो, पावविसं नासइ असेसं ॥ ५२ ।। किं एस कामकुंभो, किं वी चिंतामणी हुय नवकारो । किं कप्पतरू एसो, न हुन हु ताणंपि अहिययरो ॥५३ ॥ कामघडो देवमणी, सुररुक्खो एगजम्मसुहहेऊ । नवकारो पुण पवरो, सग्गपवग्गाण दायारो ॥५४॥ सत्तरिकोडाकोडी-सायरमाणे इममि मोहणीए । कोडाकीडीसेसे, नवकारो मुहजिओ होइ जं किंपि परमतत्तं, परमेप्पयकारणं च जं किंचि । तत्थ इमो नवकारो, झाइजइ परमजोगीहिं ॥५६॥ १ नवकारुम्मुह जिओ होइ.' प्रती पाठः । .

·पणवहरियारिहा (ॐ ही अर्ह) इइ, मंतहवीयाणि सप्पहावाणि । सबैसि तेसि मूलं, इको नवकारखरमंतो ॥ ५७ ॥ जो गुणइ तित्थि(१५)लक्खं, पूएइ विहीइ.जिणनमुकारं । तित्थयरनामगुत्तं, सो चंघद नत्थि संदेहो ॥ ५८॥ अठेव य अट्ठसया, अट्ठसहस्सं च अदकोडीओ । जो गुणइ भतिजुत्तो, सो तइयभवे लहइ सिद्धि करआवत्तिहिं जो पंच-मंगलं साहुपडिम(१२)संखाए । नयकारा आवत्तइ, छलंति तं नो पिसायाई न य तस्स किंचि पहपह, डॉइणिवेयालंरक्खमारिमयं । नरकारपहावेण य, नासंति असेसरियाई ॥ ६१ ॥ थंमेइ जलं जलणं, चिंतियमत्तो वि पंचनमुकारो । अरिमारिचोरराउल-घोरुषसग्गं पणासेई ॥६२॥ अडविगिरिजलहिमज्झे, भयं पणासेइ चिंतिओ एसो । रक्खइ भवियसयाई, माया,जह पुत्तभंडाई ( डिभाई)॥ ६३ ।। आ(अ)हिजरवाहितफर-दरिकरिसंगामविसहरमयाई । नासंति तक्खणेणं, जिणनवकारप्पदावेणं ॥६४॥ हिपयगुहाए नवकार-केसरी जाण संठिओ निर्थ । कम्मट्ठगंठिदोषट्ट-घट्टयंताण परिणहूँ । नवकारइफअक्खर, पावं फेडेइ सत्तअयराणं । पन्नासं च पएणं, पणसयसागर समग्गेणं जे केवि गया मुक्ख, गच्छंति य केइ कम्ममलमुफा । ते सवे वि य जाणसु, ज़िणनवकारप्पहावेणं ॥६७॥ जिणसासणस्स सारो, चउदसपुधाण जो समुद्धारो । जस्स मणे नवकारो, संसारो तस्स किं कुणइ ? ॥ ६८॥ परमेटिनमुकारो, पणतीसक्खरजुओ सया पवरो । एसो य महामंतो, तुट्ठो चिंतियफलं देई ॥ ६९॥ श्रत्वेत्यांतरसद्भापा-कुमारः ससखा विधेः । सम्यक्त्वाद्यं गुरोः पार्थे, गृहिधर्मः प्रपन्नवान् ॥ ७० ॥ प्राप्य धर्म दया- . ३ ·मूलं, हितं श्रीजिनभापितं । श्रीचंद्रोऽभूत्सुधास्वादा-दप्यधिकप्रमोदभाक् ॥ ७१।। ततश्च-धर्मनेत्रप्रकाशत्वा-त्सर्वतीर्थोपदे- शतः । त्वमेव जंगमं तीर्थ, दृष्टो धन्येन यन्मया ॥ ७२.।। सेव्यस्त्वं पूजनीयस्त्वं, ध्येयस्त्वं हि हितस्पृशां । गुरुं विना धर्मतत्त्वं, बुद्धिमानपि वेत्ति न ॥ ७३ ॥ रससिद्धिः कला विद्या, धर्मतत्वं धनार्जनं । विना गुरूपदेशेन, प्राज्ञस्यापि न सिद्ध्यति ॥ ७४ ॥ पितृमातमुखाः सर्वे, संभवंति भवे भवे । सद्गुरुधर्मदाता तु, प्राप्यते पुण्यतः कचित् ॥ ७५ ॥ धन्या- नामपि धन्योऽहं, पुण्यः पुण्यवतामपि । जातोऽद्य यद्भवान् दृष्टो, नतश्च भगवन्मया ॥ ७६ ॥ चतुर्भि:--कलापकं ॥ इति स्तुत्वा गुरुं नत्वा, कृत्वा चात्मानुमोदनां । गुरोर्गमीरवाक्यानि, तानि चित्ते विमर्शयन् ।। ७७ ॥ परमेष्ठिमहामंत्र-गुणने कृतनिश्चयः । स कुमारस्ततः स्थाना-दग्रतः पूर्ववद्ययौ ॥ ७८ ॥ युग्मं ।। 'कौतुकाद्वेगतो गच्छन् , प्राप कापि महाटवीं । तस्यां च बहुमध्याह्व-समये धर्मयोगतः ॥ ७९ ॥ कुमारस्य वृडत्यंतं, प्रोद्धभूवास्पशोपकृत् । तदुःखदुःखिते मित्रे, रथादुत्तीर्य संभ्रमात् ॥ ८० ॥ सर्वत्रालोकितुं लग्ने, तत्राणः कापि नापतुः । कथं करिष्यतेऽथात्र, किं वा भावीति चोचतुः ॥८॥ त्रिमिविशेपकं । गुणचंद्रस्तदा शुष्क-पर्णवन्म्लानमाननं । स्वपत्यु(ते) वीक्ष्य खिन्नः सन् , ततः (सूत) प्रत्यवदत्सखे ! ।।८२॥ रयादस्य महोचस्य, वृक्षस्य शिखरोपरि । आरुह्य सर्वदिग्दृष्ट्या, जल- स्थानं विलोकय ॥ ८३ ॥ तथाकृते च सूतेन, दृष्टं किंचिजलास्पदं । यकसारसचक्राद्या-भिज्ञानर्याम्यदिङ्मुखे ॥ ८४ ॥ । उत्तीर्णेन ततस्तेन, वृत्तांते ज्ञापितेऽखिले। प्राग्वद्रथेन गच्छंतः, प्रापुस्ते तत्सरः क्षणात् ॥ ८५॥ तचीरे वनमस्त्येक-माम्राणां २ त्वं हि भवस्पृशां गुरुः ' इति प्रतौ पाठः।

·तत्र तत्क्षणात् । मित्रानीतं पयः पीत्वा, ततः पादेन सोऽचलत् ॥ ८६ ॥ सुहृन्मनोरथालीव-त्योचा दुर्जनवत्खरां । वधूवद्ध- रपत्रालि, सिताद्रुवत्सशर्करां ॥ ८७ ॥ सरपालीमलंचक्रे, समित्रो भूपनंदनः। दृपद्द्धमतिस्फार, सरो वीक्ष्य चमत्कृतः ॥८॥ युग्मं ॥ तीरे तीरे क्रमागच्छन् , ददर्श रजकं नलं । प्रक्षाल्य भव्यवसाणि, विस्तारयंतमातपे ॥ ८९ ॥ तेषां च वासस मध्ये, सूक्ष्मैका लघुशाटिका । दृष्टा तत्रातपे दत्ता, कुमारेणैव पुद्धिना ॥ ९० ॥ तां दृष्ट्वा गुणचंद्रस्य, ज्ञापितं भद्र कौतुकं । दृष्टमन त्वया किंचि-तेनोऽद्भुतमन (मीश) किं ॥९१॥ युग्मं ॥ कुमारः प्राह कल्याणिन् !, पश्यैनां शाटिकां वरां । गंधलु- न्धनम ग-राजीभिरभिसेवितां ॥ ९२ ॥ पग्रिन्या एव कस्याचित् , खिय एपा विभाव्यते । पुष्पगंधातिरेकी य-तस्याः स्वेदोंग्गजोऽखिलः ॥९३॥ यतः-पद्मिनी पद्मगंधा च, मदगंधा च हस्तिनी । चित्रिणी चित्रगंधा च, मत्स्यगंधा च शंखिनी ॥९४ ॥ विस्मयाद्गुणचंद्रोऽपि, पप्रच्छ रजकं सखे! । किमिदं स्थानमेतानि, भव्ययस्राणि कस्य च? ॥ ९५ ॥ रजकः प्राह सयुद्ध , शृणु वैदेशिकोऽसि यत् । एषा दीपशिखानाम्नी, नगर्यत्रास्ति भूपतिः ॥ ९६ ॥ दीपचन्द्रनृपस्तस्य, रजकोऽहं नगाभिधः । इदं पद्मसरवात्र, वस्त्रोचयोऽयमीक्ष्यतां ॥ ९७ ॥ राज्याः प्रदीपरत्याश्व, देव्या वासांस्यमून्यहो । भावपुग्याव तत्पुयाः, शाय्यादीदं पृथक्पृथक् ॥ ९८ ॥ त्रिभिर्विशेपकं ॥ नृपस्य भ्रातृजा केति, तत्पृष्टः सोऽब्रवीत्पुनः । भाव्या चंद्रवत्यस्ति, सुभगांगनृपप्रिया ॥ ९९ ।। तस्याः पुत्रोऽस्ति वामांगः, कुमारः पुत्रिकाद्वयं । तयोः शशि- कला ज्येष्ठा, पुत्री चंद्रकलापरा ॥२०० ॥ युग्में ॥ आधा सिंहपुरे पित्रा, पुरा रत्नपुरेशितुः। महामल्लमहीपस्य, विस्त- रात्परिणापिता ॥१॥ लघ्वी चंद्रकलात्यंत-रूपलावण्यशालिनी। मातुलेन विवाहार्थ-मत्रानीवास्ति सादरं ॥२॥ पत्नी ·राजाधिराजस्य, भवित्र्येषा हि पद्मिनी । इत्यस्या जन्मवेलायां, हर्पकृन्मुनिगीरभूत् ॥ ३॥असौ सूर्यवतीसनोः, पट्टदेवी भविष्यति । इति नैमित्तिकस्योक्ति-भिवत्सा तु नामिलत् ॥ ४ ॥ यतः प्रतापसिंहस्य, राज्ञी सूर्यवती हि या। एतत्पुरप्रभोः पुत्री, साद्यापि सुतकांक्षिणी ॥ ५॥ किं चास्या मातुलगृहे, विवाहं कुरु सत्वरं । सुभगांगनृपस्येति, कुलदेवीवचोऽजनि ॥६॥ तेनैपा पद्मिनी मात-भात्रादिपरिवारयुक् । पंचपंचशतैः पंच-वर्णैरश्ववरैर्युता ॥ ७ ॥ इहागतास्ति सामग्री, वव्यप्यस्त्यपरा परा । पाणिग्रहार्थमेतस्याः; पिढमातुलकारिता ॥ ८॥ युग्में । तस्योक्तिमीदृशीं श्रुत्वा, तां पुरीं द्रष्टुमुद्यतः । समित्रः सं कुमारेशः, सप्तिसारादिपूर्वकं ॥ ॥९ रथं तत्रैव संस्थाप्य, यावद्गच्छेत्तदनतः । तावत्सरःपुरोभागे, पटावासान् ददर्श च ॥ १०॥ युग्मं ॥ तत्पार्थस्थं स पप्रच्छ, नरमेकं सखेन किं । कटकं स्थितमस्त्येत-तेनोचे शृणु सन्मते ! ॥ ११ ॥ नृपश्रीतिलकादेशा-त्पुरात्तिलकनामतः। धीराभिधः प्रधानोऽयं, प्राप्तोऽ- स्त्यत्र सुसैन्ययुक् ॥ १२ ॥ कुशस्थलं यियासुश्च, तत्सार्थे गायनाग्रणीः । वीणारचोऽस्त्यमी सर्वे-ऽधुना नृपसभां ययुः • ॥ १३ ॥ तत् श्रुत्वा पुनरग्रे स, गंतुं लग्नः पुरीं प्रति । मित्रेणोक्तमिदं ताव-देवं प्रभुनिमंत्रणं ॥ १४ ॥ इत्यालापपरौ तौ च, मार्गस्थोद्यानमीक्षितुं । गच्छेतां तावदुद्यान-पालः शकुनहेतवे ॥१५॥ राजपुत्रोऽयमित्यस्मै, सहकारफलं ददौ । तल्लात्वा तं च सत्कृत्य, कुमारस्तद्वनं ययौ ॥१६॥ युग्मं । एकतस्तालहिताल-प्रियालसरलार्जुनाः। अन्यतो नागपुंनाग- लवंगागुरुचंदनाः ॥ १७ ॥ क्वचिचंचाम्रजंबीर-कपित्थाश्वत्थजंबवः । क्वचिद्धकुलकंकोल-पाटलाशोकचंपकाः ॥ १८॥ कचि- न्यग्रोधमंदार-पिचुमंदहरीतकाः । कर्णिकारकांचनार-कृतमालधवार्जुनाः ( वांजनाः) ॥१९॥ क्वचित्तमालकक्षीर-वृक्षाये- ·लाविमीतकाः । लकुचांकुल्लविल्वाद्या, विचित्रा यत्र शाखिनः ॥ २० ॥ कर्तुं पुष्पफलातिथ्य, यत्र वाताहता दुमाः। श्रीचंद्र- माहृयंतीव, कराग्रेरिव पल्लवैः ॥२१॥ पंचभिः कुलकं ॥ यावद्विलोकयेत्तत्र, चंपकादितरून् बहून् । तावत्तत्र कनीमेकां, ददर्श रूपशालिनीं ॥२२॥ पुष्पक्रीडां प्रकुर्वती, सखीमिर्वहुमिः सह । पमिनीयमिति ज्ञाता, दृष्ट्वा च तां तथाविधां ॥ २३ ।। यतः- पाणी पद्मधिया मधूककुसुमभ्रांत्या तथा गल्लयोः, नीलेंदीवरशंकया नयनयोधूकबुद्ध्याधरे । लीयंते कवरीषु बांधवजने व्यामोहबद्धस्पृहा, दुर्वारा मधुपाः कियंति तरुणीस्थानानि रक्षिष्यति ॥ २४॥ ततध-प्रेमलजाविनम्रास्यः, कुमारस्तद्वनादहिः । यावन्मित्रयुतो याति, तावत्तद्रूपमोहिता ॥२५॥ अयं प्राग्जन्मभर्ता मे, कुमारीति व्यकल्पयत् । यत्स्याचेप्टेदृशी मेंsगे, दृष्टे कांते हि या स्त्रियः ||२६|| युग्मं । तथाहि-स्त्री कांतं वीक्ष्य नाभि प्रकटयति मुहुर्विक्षिपंती कटाक्षान् , दोर्मूल दर्शयंती रचयति कुसुमापीडमुत्क्षिप्तपाणिः । रोमांचस्वेदज़ुभाः अयति कुचतटश्रंसि वस्त्रं विधत्ते, सोत्कंठं वक्ति नीवी शिथिलयति दशत्योष्ठमंग भनक्ति ॥ २७ ॥ विमृश्येति कनी साह, चतुरां प्रति हे सखि । । कोऽयं मचित्तसर्वस्वा-पहारी पुरुषाग्रणीः ।। २८ ।। सर्वलक्षणसंपन्नो, रूपलावण्यसेवधिः । किं नाम किं कुलं चास्य, का पिता क स्थितिः ? ॥२९॥ सत्वरं गच्छ गच्छ त्वं, पृच्छ चास्य सुहृद्वरं । तया शीघ्रं तयोः पार्थे, समेत्य नतिपूर्वकं ॥३०॥ ऊचे स्वामिन् कृपानाथ !, विज्ञप्तिः श्रूयतां मम । एपा मत्स्वामिनी राज-कन्या चंद्रकलाभिधा ||३१|| पद्मिनी निजरूपश्री- द्रीकृतसुरांगना । तस्याः प्रेमपदं मुख्या, सख्यस्मि चतुराख्यया ॥ ३२ ॥ युष्मन्नामादिकं तेन, पृच्छामि सर्वमुच्यतां । दृष्टोऽथ गुणचंद्रस्तां, वदेद्यावत्पुरादिकं ॥ ३३ ॥ तावत्सूर्यवतीसन-चारयामास तं बलात् । अस्ति प्रयोजनं स्वीय-कुलादि- ·ज्ञापनेन किं ॥ ३४ ॥ इत्युक्त्वा तं ततो लात्वा, श्रीचंद्रस्तां पुरी ययौ । प्रतोलीवमहट्टालि-सदनादि विलोकयन् ॥ ३५ ॥ पमिः कुलकं । अग्रे श्रीआदिनाथस्य, प्रोगे चैत्ये महाद्भुते । देवान् वंदितुकामः सन् , विधिना प्रविवेश सः ।। ३६ ॥ इतचतुरयागत्य, स्वस्वामिन्या निवेदिते । तत्स्वरूपे ततो जज्ञे, तन्वंगी सातिदुःखभाक् ॥३७॥ हा सखि (ख्यः) श्रूयतां मेऽस्तु, परोऽयं नापरो नरः । तेनात्र विषये यत्य, भवतीभिः समंततः ॥ ३८ ॥ भूपस्य श्रेष्ठिनो वा किं, किं वामात्यस्य कस्यचित् । पुत्रोऽयमथवामीभि-र्विकल्पैः किं मुधा कृतैः ॥ ३९ ॥ मनसापि मया योऽयं, पत्रे स एव मे पतिः । अस्य नामापि न ज्ञात-मात्मभिः किं करिष्यते ॥ ४० ॥ युग्मं ॥ न ज्ञायते पुरीमध्ये, नाथोऽयं कुत्र यास्यति । तेनेतथल्यतामेवं, प्रोच्य सा राजवाहने ।। ४१ ।। उपविश्य कुमारस्य, पृष्ठौ पृष्ठौ समागमत् । कोविदां प्रेष्य शीघ्र प्रा-क्तद्ज्ञप्त्यै मावपा- धके ॥ ४२ ॥ स्वयं च चैत्यपार्श्वस्था, सा सुधापचिरं पपौ । निर्मिमेपदृशा देवान्, स्तुवंतं तत्र भूपजं ॥ ४३ ।। त्रिभिर्वि- शेपकं ॥ सिंहावलोकनं कुर्वन् , गुणचंद्रः सुशीलभाव । तां पमिनी तदा तना-यानां वीक्ष्य प्रमोदतः॥४४॥ भ्रसंज्ञया तया पृष्टः, स्वस्वाम्याख्यापुरादिकं । स सुधीः करपल्लव्या, ज्ञापयामास तां कनीं ॥ ४५ ॥ युग्मं ॥ तद् ज्ञात्वा पुनरेपापि, स्वं भावं संज्ञया तया। तस्य प्रोक्तवती किंचि-द्विलंबकरणादि च ॥ ४६ ।। ततथ नृपपुव्यापि, श्रीचंद्रोऽयं कुरास्थलात् । श्रेष्ठिसूरागतोऽस्तीति, स्वमातुर्तापितं पुनः ।। ४७ ॥ इतश्च जिनपिचानि, प्रत्येकं प्रणमन् विधेः। कुमारो गर्भगेहाच, मंडपे पुनराययौ ।। ४८॥ तत्रोत्कीर्णाथ शार्दूल- शुककेकिगजान् बहून् । तरून् पद्मानि वल्लीच, विचित्राः शालभंजिकाः ॥ ४९ पिलोकयन् समंतात्स, मित्रस्य दर्श- ·यन्नपि । अत्याचर्यमनाः प्राप, क्रमेण द्वारमंडपं ॥ ५० ॥ युग्मं ॥ अनोपविश्यतां स्वामिन् !, मित्रेणेति स ईरितः । तत्र स्थास्नुरभूत्ताव-त्तां कन्यां दृष्टवानिति (तः) ॥५१॥ किंच-अहो अस्या आस्यं कटरि नयने भालमरिरे, कपोलाभ्यां भद्रं शुकमुखमिव घाणपुटकं । श्रयःपाली दोला किल यपुर(रि)विवाधरयुगं, किमन्यत्सर्वेऽपि प्रकृतिसुभगास्तन्ववयवाः ॥ ५२ ॥ तस्या इत्यद्भुतं रूपं, दृष्ट्वा स हृद्यचिंतयत् । स्त्रियो बहयोऽपि दृश्यंते, किं त्वस्यामेति मे मनः ॥ ५३ ॥ तदा च स्नेह- युग्दृष्टया-लोकयंत मनागिमा । तं वीक्ष्य हृष्टवान् सुहृ-कार्यमस्या हि सिद्ध्यतु ॥ ५४ ॥ ततः कुमारकोटीरः, स्वं मित्रं प्रत्यवोचत । अहो दुर्जेयमेतद्धि, संसारे केवलं मनः ॥ ५५ ॥ यतः-विमुच्य दृग्लक्ष्यगतं जिनेंद्र, ध्याता मया मूढधिया हृदंतः । कटाक्षवक्षोजगभीरनाभी-कटीतटीयाः सुदृशां विलासाः ॥५६॥ तथा च-वामावाममुखेंदुमंडललसल्लावण्यचंद्रातप- खत्प्रेमपयःसमुच्चयसमुत्फुल्लद्विकारोर्मिभिः । तारुण्योप्णकतौ विवेकवहनं मध्ये मनोब्धेद्रुतं, यस्यास्फाल्य न भज्यते स्मर- गिरी स्तोकः स लोकः क्षितौ ।। ५७ ॥ अपि-च-सन्मार्गे तावदास्ते प्रभवति पुरुपस्तावदेवेंद्रियाणां, लजां तावद्विधत्ते विन- यमपि समालंबते तावदेव । भ्रूचापाकृष्टमुक्ताः श्रवणपथगता नीलपक्ष्माण एते, यावल्लीलावतीनां न हृदि धृतिमुखे दृष्टिवाणाः पतंति ॥ ५८ ॥ अतः स्थातुं न युक्तं ना, स्त्रीजनोत्र समेति यत् । इत्युक्त्वा स ततश्चैत्या-चचाल मित्रयु- कदा ।। ५९ ॥ कुमारीसंज्ञया सुह-द्वि(मित्रो, घि)लंबार्थ जगाद तं । स्वामिन् : विलोक्यते राज-भवनादीदमद्भुतं ॥६॥ उवाच कुमरस्तं च, च्यादिलाभेप्यनिच्छकः । उत्सूरो जायमानोऽस्ति, चल्यतां तेन सत्वरं ॥६१॥ तदन्येप प्रपासौध-हट्टा- १ एतादृशेषु बहुपु स्थानेषु प्रतौ मित्रशब्दः पुल्लिंगे लिखितो दृश्यतेऽतः स विशेषणत्वेन शेयः ।

·लिचत्वरादिषु । नास्थादन्यत्र कुत्रापि, जगाम स्वरथं प्रति ॥ ६२ ॥ विमृष्टं गुणचंद्रेण, प्रतोल्येतेयमग्रतः । न कनी न च सा दासी, पृष्ठो कापि सीमंतिनी ॥ ६३ ॥ विलंबोऽत्र कथं भावी, तावता मुरजध्वनिः । एकपाश्र्थात् श्रुतौ लग्न-स्तेन हृष्टोऽथ सोऽवदत् ॥ ६४ ॥ मधुरध्वनिसंगीत-मिदं मे दर्श्यतां प्रभो । मनाग्विलोक्य पश्चाद्धि, यास्यते स्वस्थांतिके ॥ ६५ ॥ कुमारो मित्रवाक्येन, यावत्तत्संनिधौ गतः । तावत् श्रीचंद्रनामांक-श्रीरागधुवकोपरि ॥ ६६ ॥. नर्तकीनर्तनं तत्र, श्रोतुं लग्नो विशुद्धधीः । श्रीचंद्रा बहवः संति, कोऽयं न ज्ञायते परं ॥ ६७ ॥ युग्मं ॥ लक्ष्मीदत्तसुतः श्रीमान्, श्रीचंद्रो जयवानिति । तस्याभोगपदं श्रुत्वा, श्रीचंद्रः प्राह हे सखे ॥६८|| कस्य गेहमिदं के के, स्थिताः संत्यत्र सजनाः । विलोक्यतेऽथ तद्नेह- द्वारे तावागतौ तदा ॥ ६९ ॥ युग्मं ।। सन्मुखं संस्थितं दृष्ट्वा, वरदत्तं गृहाधिपं । उवाच कुमसे मित्रं, वरदत्ताख्य आत्मनः ॥ ७० ॥ पितुर्वाणिज्यमि(पु)त्रोऽयं, दृष्टोऽभूत्स्वगृहे पुरा । इतोऽथ चल्यतेऽयं चेद् , द्रष्टा तत्स्थापयिष्यति ।। ७१ ॥ युग्मं ॥ प्रोच्येति स स्वमित्रस्य, करं लात्वा ततो ययौ । तत्सर्व द्वारपालेन, कथितं श्रेष्ठिनः पुरः ।। ७२ ॥ स श्रेष्ठी चिंतयामास, मच्छेष्ठिनः सुतोऽत्र कः । लक्ष्मीदत्तस्य सूनुर्यः, सोऽनैति कथमेककः ।। ७२ ॥ यत् श्रीचंद्रस्य पार्श्वे वै, भटाश्चाद्याः सहस्रशः । तथाप्यालोक्यते ताव-त्कोऽयमात्मद्वितीयकः ॥७३॥ विचिंत्येत्याशु तत्पृष्ठो, श्रेष्ठ्यागत्या- मिलत्तयोः । उपलक्ष्य कुमारं तं, प्रणनाम च तत्क्रमौ ॥ ७४ ॥ दिष्ट्या दृष्टोऽसि हे स्वामि-बनभ्रा वृष्टिरद्य मे । जातं मे सफलं जन्म, जीवितव्यं च सार्थकं ।। ७५ ॥ एपा भाग्यवती भूमि-यंत्राभूचत्पदागमः । यन्मे समनि भव्यं त-त्सर्व युष्मत्प्र- १ पृष्ठौ कोऽपि समेति न' इति प्रतौ पाठः ।

·सादतः ॥ ७६ ॥ अनागत्य च मां ज्ञात्वा, गम्यते मंक्षु तत्कथं । गृहमेतद्धनायेत-त्सवं वो नात्र संशयः ।। ७७ ॥ पादोऽव-. धार्यतां कृत्वा, प्रसाद सेवकोपरि । अद्य गेहे शिशो( लयो )लेख-शालाकरणमस्ति यत् ॥ ७८ ॥ तद्दाक्षिण्यात्कुमारोऽपि, प्राप्तः श्रेष्ठिगृहे तदा । विलंवेनामुना हृष्टो, गुणचंद्रोऽवदत्सुधीः ॥ ७९ ॥ बहिरस्ति रथः सोऽत्रा-नीयमानोऽस्ति सांप्रतं । इति विज्ञप्य ( विज्ञप्तिरिति ) मित्रेण, सस्तः स तथा कृतः ।।८०॥ कुमारे तत्र दीपांगे, प्रार्कवनभोंगणे । ताराणामिव तेजोऽगा-तत्रस्थव्यवहारिणां ।। ८१ ॥ आदरेण तदा श्रेष्ठि-पत्न्या वर्धापितो मुदा ! तां नत्वा स विचारज्ञः, सर्वेषां धुरि संस्थितः ॥ ८२ ॥ मट्टलोकादिभिः सर्वैः, सभानाथोऽयमागतः । इत्युक्त्या तद्गुणैर्गीतैः, स्तूयमानोऽशुभभृशं ।। ८३॥ अन्यच दीपचंद्रेण, तत्पुरीस्वामिना तदा । सामंतश्रेष्ठिमंत्र्यायैः, पूरितास्ति सभा सभाः॥ ८४ ॥ तस्यां वीणावाभिख्यो, गंधर्वो गायनाग्रणीः । अन्यैः पोडशभिर्वाणा-वंशादिभृन्नरैः स्थितः ॥८५ श्रीचंद्रस्य प्रबंधं तं, नृपपुत्रविडंबनं । राधावेधा- वदातादि-तचरित्रैः स्वयं कृतं (तैः) ॥ ८६ ॥ अपूर्व धनिकस्याद्या-प्यश्रावि तं मनोहरं । सुधावन्मधुरं स्फार, सारं नवरसै- वरैः ॥ ८७ ॥ भाषाभिर्बहुमी रागैः, श्रोतृश्रोत्रसुखावहैः । उद्धर्षाद्गातुमारेमे, तदर्थे (थैः) द्वि(प्रोगुणीकृतः ॥ ८८॥ त्रिमिर्विशेपकं.॥ तत्र सभ्यजनाः सर्वे, तद्दत्तचित्तलोचनाः । उच्चग्रीवा विमुक्तान्य-कृत्याः शृण्वंति सादरं ॥८९|| जवन्यंत- रिता भूप-पृष्ठौ चंद्रवतीमुखाः । स्त्रियः प्रदीपवत्याद्याः, स्थिताः शृण्वंति ता अपि ॥ ९० ॥ तदा चंद्रवतीपाइँ; तत्रैता कोवि- दापदन् । स्वामिन्यद्य वयाने, रंतुं चंद्रकलागमत् ।। ९१ ।। तदा तत्र यथाजातं, तत्सर्व ज्ञापितं तया । रूपस्वी स पुमा- नस्य, नाहादि बायते परं ॥ १७॥ युग्मं ।। तावता शीघ्रमायाता, चतुराह स पूरुषः । अस्ति श्रीमद्विहारांत-स्तन्नामाधुक्त- ·वत्यपि ॥९३|| राज्याह सखि ! तेजस्वी, रूपवानप्ययं नरः । पुच्या इष्टः परं श्रेष्ठि-पुत्रस्यास्यैककस्य च ।। ९४ ॥ अज्ञात- कुलशीलस्य, कन्येय दीयते कथं । तथापि दीपचंद्रस्य, ज्ञाप्यते चल्यतामितः ॥ ९५ ॥ युग्मं ॥ ज्ञापितं च तयासन्नी-भूय सर्व नृपस्य तत् । दीपचंद्रस्ततः प्राह, किंचिद्विहस्य तां प्रति ॥ ९६ ॥ किमेवं वदसि प्राज्ञे, नैतलिगृहं शिशोः। ईदृग्मात्रस्य वणिजो, ददे कि पद्मिनीमिमां ॥ ९७ ॥ लोकमध्ये च का शोभा, साक्षान्मनोऽमनः कथं । सुभगांगनृपस्याग्रे, सुंदरैर्भूयते किमु ॥ २८ ॥ ईदृक्चंद्रकला दक्षा, कथं यं तं वृणोति तत् । अग्रे सूर्यवतीपुत्र-विवाहे सोत्सुकामवत् ॥ ९९ ॥ मनोरथाः स्थितास्तस्या, हृद्येव सकलाः पुनः । अप्यस्याः स्याच्च यद्येवं, यशस्तर्हि किमावयोः ।। ३०० ।। किं त्वत्रास्या यथाशक्या, स्वयंवरणयोगतः । कस्यापि राजराजस्यो-पयामः कारयिष्यते ॥१॥ इतश्च चैत्यपार्श्वस्थां, सखीं चंद्रकलाभणत् । याहि नियंवदे ! शीघ्र-मार्यपुत्रः क विद्यते ॥ २ ॥ तदादेशात्तया सम्य- तन्मार्गे तो विलोकितौ । पुरप्रतोलिकां याव-त्परं दृष्टौ न कुत्रचित् ।।३।। पश्चादागत्य विज्ञप्त, स्वामिन्यत्र गवेपितं । आसरः- सर्वहट्टादि, तयो कोऽपि दृश्यते ॥ ४ ॥ ततः सा तद्वियोगार्ता, याहं निःश्वस्य चावदत् । अद्याप्पंवादिकः कोऽपि, नागादजनि चेदृशं ॥ ५ ॥ निर्भाग्या किं करिष्यामि, किं वा भाव्यत्र मे पुनः। यदीडशो वरः प्राप्त:, प्रमादानः स गच्छति ॥६॥ हृदंतदुःखपूरेण, प्रज्वलंती च सा जगौ । हा हा कि गोत्रदेव्यो मे, सारां कुरुत नोचितां ? ॥७॥ चैत्ये चित्रमयूरा भोः, किं न मे स्थापितः प्रियः। बाला विरहिता भर्ना, कथं प्राणान् धरिष्यति ? ॥ ८ ॥ अहो शुका १ 'साक्ष्यात्मनां मनः कथं' इति प्रती पाठः। २ नैतीतश्चाजनीदृशं' इति प्रतौ पाठः। ३ 'व्यलपद्गुहिराऽपि सा' इति प्रतौ पाठः । - ·अहो शुक्यः, कि मे नालापितः पतिः । मुक्ता कांतेन गौरीयं, कथं स्थास्यति जल्पत ॥ ९॥ भो दिव्यपुत्रिकाः । कि .मे, गच्छन्मुक्तः स वल्लभः । भवतीभिर्न किं ज्ञातं, तन्वीयं विलयिष्यति ॥ १० ॥ किं वा यात्यत्र भर्ताय, तन्ममैच हि दूषणं । ला विहाय यत्पत्यु-र्मया न कथितं स्फुटं ।।११।। तदा सा चतुरा तत्रा-याता मातृसमीपतः । मात्रा नृपेण यत्प्रोक्तं, तद्वरारुचितादिकं ।।१२।। तत्सर्व पक्तिं यावद्धि, वावत्सा दुःखपूरिता । मुमूर्छ सुकुमारांगी, सखीभिः सजिता पुनः॥१३॥ युग्मं ॥ इनः प्रियंवदातस्त-त्वरूपज्ञाशु तत्प्रसः । तत्रैता तादृशीं दृष्ट्वो-त्संगे लात्वा च तां जगौ ॥१४॥ वत्से ! किं दुःखमे- ताव-चित्ते धत्से स्थिरा भव । भव्ये जाते तवैवास्ति, भव्यं नः सकलं हि यत् ।। १५ ॥ त्वं तत्त्वज्ञासि धीरासि, मा धा दुःखं यतोऽत्र नः । अस्ति स्वयंवरादीच्छा, त्वद्विकाहे महचरा ॥ १६॥ तत् श्रुत्वाह सुता मातः, साहं त्वत्कुक्षिजा सती । मनसापि घृतं मुक्त्या, वरमन्यं करोमि किं १ ॥१७॥ स्वयंवरादिनालं मे, विस्तरत्वेन वा किमु । श्रीचंद्रोऽयं वरो मेऽस्तु, नान्यः कोऽप्यथवाऽनलः ॥ १८॥ सुताया निश्चयं ज्ञात्वा, चंद्रवत्याह भो भटाः । कथ्यतां दीपचंद्रस्य, परः सोऽयं विलोक्यतां ॥ १९ ॥ इतचतुरया सर्व, कुमारीमूर्छनादिकं । ज्ञापितो दीपचंद्रः स, विसय॑ सहसा सभां ॥२०॥ गायकैस्तैर- मात्यैथ, सहाययौ जिनालये । सखीपरीयता तत्र, राज्ञी प्रदीपवत्यपि ॥ २१ ॥ युग्मं ॥ तैः सहुधा पृष्टा, प्राग्वदेवाह सा कनी । ततो राजपथे राजा, संचचार तमीक्षितुं ॥ २२ ॥ तदा चंद्रकला वाम-चक्षुःस्फुरणचेष्टया । सखीं हर्षापयामास, शस्तानेकमनीपितैः ॥ २३ ॥ तत्क्षणेऽसौ नृपो ज्ञात्वा, शुद्धि तस्य जनान्वयात् । वरदत्तगृहे प्राप, श्रीचंद्रं तं ददर्श च ॥ २४ ॥ तद्रूपमुखलावण्य-स्फूर्तिद्युतिचमत्कृतः । तत्र सिंहासने श्रेष्ठि-न्यस्ते भूप उपाविशत् ॥ २५ ॥ नमतं दीपचंद्रस्तं, ·श्रीचंद्र स्नेहतविरात् । अंक नीत्वा सुखं प्राप, तयद्दौहित्रसंगतः ॥२६॥ वरदत्तः कुमारस्य, वृत्तं यावनिवेदयेत् । तावद्वीणार- । वायैस्तं, दृष्ट्वा सर्वमभाणि तत् ॥ २७ ॥ राजन् ! स एव श्रीचंद्रा, प्रबंधे योऽवधारितः । गुणांभोधेर्गुणानास्य, वक्तुं गुरुरपि क्षमः ॥२८॥ वरस्तिलकमंजर्या, राधावेधविधायकः । श्रीचंद्रोऽयं चिरं जीया-द्याचकाशासुरखुमः ॥२९॥ भणितं च वीणारवेण, तदाह-राहावेहविहीई, सयंवरवरिओ य तिलयमंजरीए । सम्बनिवगबहरणो, वीरिको जयउ सिरिचंदो॥ ३० ॥ इत्यादि। ईदृक्चरित्रवंतं तं, कुमारं तत्र संस्थितं । ज्ञात्वा.प्रदीपवत्याद्याः, सद्यस्तं द्रष्टुमागताः ॥ ३१ ॥ तत्रस्थानां समस्तानां, यन्मोदादि तदाभवत् । श्रीचंद्रदर्शनान्नूनं, तद्धि जानाति केवली ॥३२॥ एपा चंद्रकला नूनं, कथमेवंविधं नरं । दृष्ट्वा न तोपमामोति, सर्वेऽप्येवं वदंति च ॥३३॥ ततोऽसौ वरदत्तश्च (स्तां), मेटां मुक्त्वा नृपांतिके । भाग्यं मेऽद्य यदत्रागा-त्कुमारो । यस्य हेतवे ॥ ३४ ॥ श्रीपादै राजलोकेन, गृहमेतत्पवित्रितं । इति स्तौति तदा राज्ञा, श्रीचंद्राय तदर्पितं ॥ ३५ ॥.युग्मं ॥ ऊचे च कुलश्रृंगार! कुमार! वरपुंगव! । एपा मभ्रातृजा पुत्री, चार्वी चंद्रकलामिधा ॥३६।। तत्पित्रा सुभगांगाख्य-राज्ञात्र, पद्मिनी । सत्सामन्या विवाहार्थ, तदियं परिणीयतां ॥ ३७॥ युग्मं ।। कुमारः प्राह सर्वेपा-माश्चर्योत्पादकं वचः । तातात्र || चेन्न जल्पामि, तदा दुर्विनयो भवेत् ॥ ३८ ॥ यूयं पूज्या महांतच, सर्वत्राप्यात्मतुल्यतां । मन्यमानाः स्थ नावास्ति, ताह- शत्वं मनागपि ॥ ३९ ॥ क सा पृथ्वीपतेः पुत्री, क चायं दासदासजः । संयोगः समयोभव्यो, न च नीचोच्चयोद्धयोः ॥ ४० ॥ युक्ता रत्नेन वजेण, शोभते स्वर्णमुद्रिका । महा च भवेन्नृणां, न तु काचोपलांचिता ॥४१ ॥ रत्नमालेव काकस, कंठे मुक्तावलीव च । कुब्जस्य हृयकुल्यस्य, गृहे राजकनी तां ॥ ४२ ॥ प्रासादशिखरस्थोऽपि, काकः किं याति ·हंसतां । तथा राज्यामिषिक्तोऽपि, नीचो नामोति कुल्यतां ॥ ४३ ।। यतः-बालादपि हितं ग्राह्य-ममेध्यादपि कांचनं । नीचादप्युत्तमा विद्या, स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि ।। ४४ ॥ शास्त्रेऽस्तीत्युत्तमैयाां, खीरत्नं दुष्कुलादपि । न त्वेवं सुकुलीना स्त्री, दुष्कुले नरि योज्यते ॥ ४५ ॥ किंच-सर्वासु राजधानीपु, महत्त्वं वो महत्ततः । स्वयंवरणमेलेन, विवाया सुविधेरियं ॥४६ ॥ दीपचंद्रो नृपोऽवोच-तुष्टस्तद्वचनामृतैः । श्रूयतां नरकोटीर, वाक्यैरेभिरनुत्तरैः ॥४७॥ तव निःक्षोभ्यगंभीर-निरहंकारता- मयैः । सर्वथापि विवाहेऽस्मिन् , ज्ञाता ननु निरीहता ।। ४८ ॥ युग्मं ॥ एतन्मलेन सत्यं य-मुक्ता राजकनी पुरा । ईदृशैः सद्गुणैरेवा-वगतोत्तमता तव.॥ ४९ ॥ संति नीचा गुणैः केपि, कुलनीचाव केचन । त्वं तूचोऽसि गुणैरुचै- पि नीचं वणिक्कुलं ॥ ५० ॥ रूपेण वयसा कात्या, विद्वत्वेन च तुल्यता । युवयोदृश्यते तसा-दसादृश्यमिहास्ति किं ॥५१॥ नाई नाहमिति प्राज्ञः, शिरोधूननपूर्वकं । नीचः प्रोचमुखीभ्य, हुं हुमिति च जल्पति ॥ ५२ ।। वाजिरासभवद्वयक, तत्स्वयं युध्यते बुधैः । काकोऽहमिति जल्पश्च, हंसः किं वायसो भवेत् ॥ ५३ ॥ आवृत्य स्वगुणानन्य-दोपान परगुणाः स्वयं । उच्यते निज. दोपाच, सद्भिस्तच्छिक्षितं कुतः ॥५४॥ ततोऽत्र निर्विचारं नः, पूर्यतां ते मनोरथाः । विधीयतां विवाहोऽयं, न विमृश्यं मना. गपि ॥ ५५ ॥ एवमुक्तेऽपि तं दृष्ट्वा, तदनिच्छं स भूपतिः । मल्लातः कुमारोऽयं, नापि किंचिद्वादिष्यति ॥ ५६ ॥ ज्ञात्वेति श्रेष्ठिनः सर्वां, शिक्षां दवा तदोचितां । मुक्त्वा च चंद्रवत्याद्याः, त्रियस्तत्र गृहे ययौ ।। ५७ ॥ युग्मं ।। तदनु श्रेष्ठिना युक्त्या, कुमारो भोजितोऽजसा । सकलो राजलोकथ, तोपितचंदनादिभिः ॥५६॥ ततो निर्गतुकामोऽपि, स नीतः श्रेष्ठिना बलात् । राज्ञीभिश्च तदा सौधो-ध्र्वभूमौ चित्रमंडपे ॥ ५७॥ तद्युक्तः स यथास्थाने, निविष्टस्तत्र तावता।

·पनुः प्रदीपरत्याः म, परचंद्रः समाययौ ॥५८|| स श्रेष्ठी वरचंद्रश्च, प्रदीपा चंद्रवत्यपि । मात्तदुक्तवाक्यौधैः, श्रीचंद्रो न परीप्मितः ॥ ५९ ॥ नृपाम्या नातवृत्तांतः, कनीभ्राता प्रमोदभाव । स वामांगस्तदा तत्र, तं द्रष्टुं शीघ्रमाययौ ॥ ६ ॥ संलापं तेषु कुसु, सनर्मपचनस्तदा । तद्रत्यर्थमिवायावा, शर्वरीवारवर्णिनी ।। ६१ ॥ इतो ज्ञात्वा विवाहेऽनु-त्साहं तं कुमरं तदा । मागाहूता कनी मापि, तद्भित्यंतरिता स्थिता ॥६२॥ ततः सूर्यवतीपुत्रं (चन्द्रवतीनुन्नः ), श्रेष्ठी प्राह गुणोदधे ।। नृपया विवाहोऽयं, क्रियतां योग्यतास्ति यत् ॥ ६३ ॥ यद्वच शर्करा दुग्धे, कल्पवल्ली सुरद्रुमे । पद्मिनीयं तथा भावी, सपि योगोऽयमजुतः ॥६४॥ विनाहेनामुना पित्रो- वि हि संमदो महान् । तेन त्वं गुणवनाशाः, सर्वेपां पूरयाधुना ॥६५॥ उसाच कुमरः श्रेष्ठिन्, युप्मदुक्तमिदं रं । परमर मया नैत-त्कार्य भाव्यधुना स्फुटं ।।६३॥ क्रीडार्थ मार्गितादेशो, यदग्रेड- हमिहागमं । निजपितोरनापछय, तन्मेऽभूद् दूषणं महत् ।। ६७ ॥ अन्यत्पुनरिदं कुर्वे, चेत्तत्तयोर्वदामि किं । पित्रादिपर- तंत्राणां, लऔर हि गरीयसी॥ ६८॥ ववधंद्रवती प्राइ, कुमार पदसीह यत् । तत्ते कुलोचितं सर्व, पितृभक्तिस्तु सुंदरा ॥ ६९ ।। परमग्रे नृपामात्य-श्रेष्ठिपुत्रा अनेकाः । स्वस्थकर्मपरीक्षार्थ, भुपि प्रेमुः पदे पदे ॥ ७० ॥ पित्रादेशं विना तैः किं, राज्यं नातं धनानि च । कन्या न परिणीता किं, यद्भाग्याहां हि संपदः ।। ७१॥ पिता तिष्ठति तद्रूपः, सुतो भुक्ते नृपश्रियं । मर्चेपां प्राक्तनं कर्म, दृश्यते हि पृथक्पृथए ।। ७२ ॥ तेन त्वं शाखवेत्तासि, निषेधं मा कथाः पुनः । प्राधर्मदौकितां कन्या, वृणु वत्स ! त्वमीदृशीं ॥३७॥ तत् श्रुत्वा मरो यार-चिंतयेचेतसीति यत् । राशी मन्मादतुल्येयं, दास्येऽथास्याः किमुत्तरं ॥७४ ।। वापद्धक्ति स वामांगः, ·सोल्लास कुमरस्य भोः ।। कीदृशं भवदस्त्येव, दुष्करं करपीडनात् ॥७५।। ईदृशं कचिदस्माकं, न हि कः कथयत्यपि । धनं राज्यं विवाहं वा, गृही सन् को हि नेच्छति ॥ ७६ ॥ वरचंद्रो वदत्त्येवं, यद्विचित्रमिदं जगत् । ये संति लघुकर्माण-स्तेषां हि सर्वतो तिः ॥ ७७ ॥ करिष्यति कुमारोऽयं, विवाहं साग्रहं परं । विवेको जीवितव्यं हि, मानश्च महतां धनं ॥७८ ॥ अहो विवेकिरत्नेदं, त्वदहवं भवेधदि । तदा स्यात्कोऽपि लगादि-निर्णयो विस्तरोऽपि च ॥ ७९ ॥ श्रीचंद्रस्तद्विवाहे स- मिस्थहः प्राह भो । ननु । भयंता संतु राजानो, विगृश्यता हृदीति न ॥८०॥ वधूर्या यद्वणिग्गेहे, कर्म सद्धनादिकं । कुरुते सकतं तेन, समेटास्ता पंणिरसुताः ॥ ८१ ॥ राजपुश्यस्तु तदेहे, यदि स्युर्दैवयोगतः। ताने शतपत्राणि, कुटयंतेऽहह देडतः ॥ ८२॥क गणिग्गृहनिसत्व, कस लीला नुपौकरि । मन्यतेऽपीति यश्चित्तं, नास्माकं तु कथंचन ॥ ८३ ॥ वदंतः सांप्रतं संतु, सर्वेऽप्येकमुखे परं । सोहा क्षेत्र पभावि, शिलाधोऽगुलिवत्खलु ॥ ८४ ।। सर्वैरपि मिलित्वात्र, कथमेपा सुखै- पिणी । स्थानेऽस्मिन् पात्यते हा हा, भियत दीर्षदर्शिता ॥८५॥ मा गा (गाव) वणिकुलेज्वैपा, विचिंत्येति पुरा मया । त्यक्ता राजकनी सापि, पुण्ये कथमिमा परी ॥ ८६ ॥ यदीष्माजकन्याया, योगं फर्ता विधिर्यदि । मम तर्हि कुलेऽप्यस्मि- अपगार फर प्यधात् ॥ ८७ ॥ सर्वे तूष्णी स्थिवास्ता, सदा चंद्रकला भृशं । तदाक्ष्यादिगुणैर्विद्धा, साश्रुनेत्राऽभवत्तरां ।। ८८॥ भी सपाविधां शात्या, गतुरामुखतस्ततः । राशी प्रदीपवत्याहा कृत्वा तो खोकसानिधौ ।। ८९॥ कुमार निपुणत्वादि-कलया नगा तथा । निासीमरूपलावण्य-स्फूर्तिकोत्यादिभिर्गुणैः ॥१०॥ जानेऽई त्वयि दीप्रांगे, महः क्षात्रं विज़ुभते । पणिग्वणि- Fof माप, गणि जल्पसि नोऽग्रतः ॥ ९१ ॥ युग्मं ॥ यद्वासि पणिगेप त्वं, कर्मकर्जीयमेव च । इति ज्ञात्वैव तेऽसाभि- ·दर्दीयतेऽसौ कथात्र का ॥ ९२ ॥ किं च सा प्राग्वृता कन्या, त्वामेव हि वरिष्यति । परं भाग्यवतीयं य-द्विवाहः प्राग्भ- विष्यति ॥ ९३ ।। अस्याः करस्य संस्पर्शा-दहयोऽपि नृपकन्यकाः । त्वां वरिष्यति राज्यं च, भावि ते संशयोन न ॥९४॥ नैमितिकवचोऽस्त्येवं, तआने कुलमंडन । चकार शकुनग्रंथि, गुणचंद्रस्तदांचले ॥ ९५ ॥ अन्यच त्वत्कुलनामा-भिधानाधन- मिज्ञया । अनया यत् श्रुतस्त्रात-शेमुष्या त्वं घृतस्तदा ॥ ९६ ॥ तन्मन्यस्व कुमारास्याः, प्राग्भवस्नेहकारणं । ततोऽनु द्राग्रु- दंती तां, त्वं कथं मोक्तुमर्हसि ॥९॥ युग्मं । पमिन्येपा जिनार्चादि-धर्मकृत्यानि तन्वती । सिद्धांतोक्तविचारज्ञा, श्रीसम्यक्य- पवित्रहत् ॥ ९८ ॥ आवर्तयत्यहोरात्रं, परमेष्ठिनमस्कृति । सुशीला च सती नून, वृणुते मनसापि यं ॥ ९९ ॥ अस्यास्त. दन्यथाकर्तु-मिंद्रादयोऽपि न क्षमाः । तत ओंभणनादस्या, इहास्माकं सुखं कुरु ॥ ४० ॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ श्रीचंद्रः स्वगतं केपी-चिन्मया न मतं वचः । परमस्या महाराश्याः, प्रतिवक्तुं न शक्यते ॥१॥ यदाक्षिण्यमिहातीय, कन्यास्नेहोऽप्यनीदृशः । न निषिद्धमनुमेने, तदेत्युक्त्वा नृपांगना ॥२॥ हचिंद्रकलां तत्रा-हूय प्राह त्वमात्मजे ! प्रक्षिपास्मिन् मनोऽभीटे, वरमालां वरे परे ॥ ३॥ युग्मं । उन्मुखेंदु सुपश्यंत्या, तया सद्यस्तथा कृतं । लज्जया मापृष्ठी सा, स्थिता तद्रूपदत्तदृक् ॥ ४॥ ततः सर्वत्र संजझे, विवाहमंगलोत्सवः। परचंद्रादयः सर्वे, इष्टाः सख्यश्च ता अपि ॥५॥ यामिन्यां यामशेपायां, किंचिद्विमृश्य सोऽय॑धीः । ततः कायमिपं कृत्वा-ऽधस्तात्ताप समातलिः ॥ ६॥ तावता गुणचं- द्रेण, राजीनां प्रोक्तमीदृशं । कुमारशेद्रथारूढो, यातच स्वपुरे तदा ॥ ७॥ तत् श्रुत्वा मंशु वामांगः, सख्यक्ष चतुरादिकाः। रथपार्थात्कुमारेंद्र, तत्स्थाने निन्पिरे पुनः ॥ ८॥ ततः सा चंद्रवत्याह, कुमार गच्छयतामिह । विद्याभ्यासः कियानस्याः, ·किं वक्ति च विलोक्यते ॥ ९ ॥ उवाच कुमरः पाणौ, लात्वा हि पत्रवीटकं । के तांबूलगुणाः प्रोक्ता-चतुरे गृह्यतामिदं ॥ १० ॥ ततथंद्रकला भई-वाक्याद्रोमांचकंनुका । सख्यास्तद्वीटकं प्राप्य, जगाद मधुरस्वरं ॥ ११ ॥ यतः-तांबूलं कटु तिक्तमुष्णमधुरं क्षार कपायान्वितं, वात(पित्त)में कफनाशनं कृमिहरं दुर्गधनिर्नाशनं । वक्त्रस्याभरणं विशुद्धिकरण कामानि- संदीपन, स्वामिन्नेमिरिदं प्रयोदशगुणैर्युक्तं प्रसादीकृतं ॥ १२ ॥ तथांतरंगवीटकं कीदृशमिति पृष्ट पुनः साह-सम्मागपत्राणि मिथः प्रियं वचः, सुप्रेमपूगानि सुदृष्टिचूर्णकः । संतोष(संभोग)कर्पूरसुगंधवर्तिका, तवेदशं बीटकमस्तु मे विभो ॥ १३ ॥ कुमारीसंज्ञया चतुरयांतरंगवीटकं पृष्टः श्रीचंद्र आह-सत्यं वचो नागरखंडवीटकं, सम्यक्त्वपूर्ण शुभवचचूर्णकं । स्वाध्यायक:- रमुगंधपूरितं, तदस्तु सख्य शिवसौख्यकारकं ॥ १४ ॥ अथ स्नानगुणाः कियंत इति पृष्टा सा पाह-- स्त्रानं नाम मनाप्रसादजननं दुःस्वमविध्यसनं, सौभाग्पायतनं मलापहरण संवर्धनं तेजसः । रूपोयोतकरं शिरमसुखकरं कामानिसंदीपनं, खीणां मन्मथमोहनं श्रमहरं स्त्राने दशैते गुणाः ॥१५।। तयांतरंगक्षिप्रा केति पृष्टः स आह-गुणतंडुलनिष्पन्ना, सन्मैत्रीदालिसुंदरा । सम्यक्त्वघृतसंपूर्णा, क्षिप्रिका भुज्यतामियं ॥ १६ ।। कुमारपृष्टा सा लपनश्रीकाव्यमाह-वक्ष्मं गोधूमः चूर्ण पृतगुडसहित नालिकेरस्य खंड, द्राक्षासरसुंठीतजमिरिचयुतं पेशलं देवपुष्पं ) पर्फ तामे कटाहे टलविटलतटे मंदपवि- प्रदीप्ते, धन्या हेमंतकाले प्रचुरतयुतं भुंजते लापशीयं ॥ १७ ॥ कुमारीभ्रूसंशया कोविदासख्यांतरंगलपनश्रीभोज्ये पृष्टे कुमार -प्राह-लपनश्रीत्रिधा भक्ति-चित्तभक्तिसुराजिता । सा नित्यं भुज्यमाना हि, तनुशोभा वितन्यतां ॥१॥ कुमार्या पृष्टः स पटककाव्यमाह-हिंगो रमरीचैलवणपटुतरैराईकापूर्णगर्भ, स्निग्धं सुस्वादगंध परिमलबहुलं कुंकुमायैव युक्तं। क्षिप्तं ·दीयतेऽसौ कथात्र का ॥ ९२ ॥ किं च सा प्राग्वृता कन्या, त्वामेव हि वरिष्यति । परं भाग्यवतीयं य-द्विवाहः प्राग्भ- विष्यति ।। ९३ ॥ अस्याः करस संस्पर्शा-ब्रह्मयोऽपि नृपकन्यकाः । त्वां वरिष्यति राज्यं च, भावि ते संशयोऽत्र न ॥ ९४ ॥ नैमित्तिकवचोऽस्त्येवं, तजाने कुलमंडन । चकार शकुनग्रंथि, गुणचंद्रस्तदांचले ॥ ९५ ॥ अन्यच्च त्वत्कुलनामा-भिधानाधन- मिज्ञया । अनया यत् श्रुतस्त्रात-शेमुष्या त्वं वृतस्तदा ॥ ९६ ॥ तन्मन्यस्व कुमारास्याः, प्राग्भवस्नेहकारणं । ततोऽनु द्राग्रु- दंती तां, त्वं कथं मोक्तुमर्हसि ॥१७॥ युग्मं । पद्मिन्येषा जिनार्चादि-धर्मकृत्यानि तन्वती । सिद्धांतोक्तविचारज्ञा, श्रीसम्यक्व- पवित्रहृत् ॥ ९८ ॥ आवर्तयत्यहोरात्रं, परमेष्ठिनमस्कृति । सुशीला च सती नून, वृणुते मनसापि यं ॥ ९९ ॥ अस्यास्त- दन्यथाकर्तु-मिंद्रादयोऽपि न क्षमाः । तत ओंभणनादस्या, इहास्माकं सुखं कुरु ॥४॥त्रिभिर्विशेषक.॥ पां-चिन्मया न मतं वचः । परमस्या महाराझ्याः, प्रतिवक्तुं न शक्यते ॥ १॥ यदाक्षिण्यमिहातीव, ·म्य, गामग्री तामझारयत् ।। २९ ।। मत्सुतापुरसास्तव्यः, अष्ठियनुरयं ततः । मरगुतापुनमेवामुं, मत्या प्रदीपरत्यपि ॥३०॥ तदा श्रीचंद्रपार्श्वस्था, विवाहस्योत्सयान् व्यधान् । गमभूमिफ आवासे, मामग्री महला च तां ॥३१॥ युरम ॥ विपाहारमरे सोऽमा-पदीयेरेर भूपणः । मौलिांडलहाराय-दीप्रांगत्वातु नापरः ।।३२।। तस्मिन् पसे गुमे पारे, सौम्ये लग्नेऽतिसुंदरे । वर्णकोवर्णकविधौ, विधितो रिहिते सति ॥ ३३ ॥ वारस्त्रीभिः तुलसीभि-वितीर्णधालपनिः । वादिनकोटिध्यनिमि-बधिरी- कृतदिङ्मुखः ॥ ३४ ॥ दिदकलोत्कीर्य-मानकीर्ति/लक्रमः । चतुर्दिशं गतुरंगा-नीकिनीपरिवारितः॥ ३५॥ गजारुतः समारश, मंडपद्वारमीयिवान्। छताचारस्थितिस्तर, मावगेहमथाश्रयत् ॥३६॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ पुण्याहवलानंदि(लनंदी)- तूर्यपनिपु सत्य सः । लगाशोदयवेलायां, हस्तालेपपुरस्सरं ॥३७॥ कलां चंद्रकलां पाणी, तदनु कारितः । देवनेन समं पघा, तारामेलविधिर्मियः ॥ ३८॥ तनवं सर्वथोत्कृष्ट-विधिना विस्तरेण च । श्रीचंद्रवरराजस्य, विवाहः ममजीजनत् ॥३९ ।। त्रिमिर्विशेषकं ।। तदा तु दीपचंद्रेण, पूर्जना महो महान् । चक्रे यत्तादृशे योगे, को हि न स्यात्प्रमोदभारु ॥४०॥ करमो. चनवेलायां, दीपचंद्रो गजादिकं । चतुरंगचमूरूप्य-स्वर्णरत्नादिकं च तत् ।। ४१ ॥ श्रीचंद्रस्य ददौ हर्षा-द्यथाशक्त्या परे- ऽपि हि । धरणेद्रार्पितं हारं, तदादाचंद्रवत्यपि ॥ ४२ ॥ युग्मं ॥ वामांगेन कनीभ्राना-नीत सिंहपुरात्पुरा । तत्सर्व कुमरस्या- स्पो-रसाहात्साधिकमर्पितं ॥४३॥ प्रत्येकं पंचवर्णाना-मश्वाना रथिनां तथा । पल्यंकटीकरीयुग्म-मुद्रिकापट्टयाससां ॥४४॥ मकचोलकस्थाल-सिंहासनमदानसां । मुकुरोच्छीकादीनां, पितानानां विचित्रिणां ॥ ४५ ॥ तल्पिकादीपिकादीना-मुप्दा- श्वन(त)रसद्वां । कुंभवादिनवेषाणां, नृवाहनपटोकसां ॥४६॥ वयोल्पदासदासीना-मंगभक्तिविधायिनां । भद्रासनपताकानां, । 4 ·दंतांतराले भुकभुककुरुते व्यक्तशब्दं यथा स्या-द्धन्यानां वै कपोले प्रविशति पटकं कांतया प्रेमदत्तं ॥ १ ॥ एवं मनी पितां गोष्ठी-मन्योन्यं कुर्वतोस्तयोः । ततः प्राप्ता निजं स्थानं प्रदीपा चंद्रवत्यपि ।। १८॥ इतस्तत्र कनीमाह, वामांगवतुरापि च । श्रीचंद्र इति नामैत-दर्थांतरेण वर्णय ॥ १९ ॥ पुनः पुनः पृष्टा चंद्रकला पाह-लक्ष्मीकेलिसरोऽट्टहामनिचयः काष्ठावधूदर्पणः, श्यामावल्लिसुमं खसिंधुकुमुदं व्योमान्धिफेनोद्गमः । तारागोकुलशुक्लागौ- रतिगृहं छत्रं स्मरक्ष्मापते-चंद्रः श्रीसकलविरं विजयतां ज्योत्स्नासुधायापिका ॥ २०॥ ततः सर्वे तमाहुस्ते, तत्सख्यश्च कुलार्यमन् । आख्या चंद्रकलेत्येपा, युल्यानयैव वर्ण्यतां ॥ २१ ॥ नितरां पृष्टः श्रीचंद्र आह-ॐकारो मदनद्विजस्य गगन- क्रोडैकदंष्ट्रांकुर-स्तारामौक्तिकशुक्तिरंधतमसः स्तवेरमस्यांकुशः। शृंगारार्गलकुंचिका विरहिणीमानच्छिदाकर्तरी, संध्यावारव- धूनखक्षतिरियं चांद्री कला राजते ।। २२ ॥ तदा चमत्कृताः प्रोचु-स्तद्विद्वत्त्वकलागुणैः । हंसत्यश्चंद्रवत्याद्या, योगोऽयं सदृशोऽमिलत् ।। २३ ॥ स्तुवंतस्ते कुमारं तं, लात्वा प्रातर्नुपौकसि । चलंतः श्रेष्ठिना प्रोक्ता, नैवं तत्रायमेष्यति ॥ २४ ॥ श्रीचंद्रः स्वगृहे कर्ता, देवपूजादिका क्रियां । श्रुत्वेति ते ततो जग्मुः, सर्वे चंद्रकलायुताः ॥ २५ ॥ इतथ दीपचंद्रेण, पृष्टः सन् गणकोऽवदत् । लयमेतद्विवाहस्य, कल्य एचास्ति सद्ग्रहं ॥ २६ ॥ दीपचंद्रस्ततः प्राह, सुभगांगनृपः कथं । एताऽत्यासन्नलमेऽस्मिन् , नैता कौशस्थलोऽपि कः ॥ २७ ॥ निमित्तज्ञो जगौ राजन् , लग्नं कल्यतन शुभं । राधस्य शुक्लपंचम्यां, बहुरेखोपशोभितं ॥ २८॥ तेनैतत्साध्यतां पश्चा-दावी सर्वोऽपि विस्तरः । ततो राजा विवाह- १ 'इसंतो घरचंद्राचा' इति प्रती पाठः ।

·स्य, सामग्री तामकारयत् ।। २९ ॥ मत्सुतापुरवास्तव्यः, श्रेष्ठिमनुश्यं ततः । मत्सुतापुत्रमेवामुं, मत्वा प्रदीपवत्यपि ॥३०॥ तदा श्रीचंद्रपार्थस्था, विवाहस्योत्सवान व्यधात् । समभूमिक आचासे, सामग्री सकलां च तां ॥३१॥ युरम ॥ विवाहावसरे सोऽभा-तदीयैरेव भूपणैः । मौलिकुंडलहाराचै-र्दीप्रांगत्यात्तु नापरैः ।।३२।। तस्मिन् घले शुभे वारे, सौम्ये लग्नेऽतिसुंदरे। पर्णकोद्वर्णकनिषौ, विधितो लिहिते सति ॥ ३३ ॥ वारस्त्रीभिः कुलखीभि-र्वितीर्णधवलध्वनिः । वादित्रकोटिध्वनिभि-बधिरी- कृतदिसलः ॥ ३४ ॥ पंदिपंदकलोत्कीर्त्य-मानकीर्ति कुलकमः । चतुर्दिशं चतुरंगा-नीकिनीपरिवारितः ॥ ३५ ॥ गजारूढः कुमारथ, भंम्पद्वारमीगिरा। हताचारस्थितिस्ता, मागेदमथाश्यत् ॥३६॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ पुण्याहधवलानंदि(लनंदी)- पूर्वजानिए सत्सु सः । लाशोदगवेलाया, इस्तालेपपुरस्सरं ॥३७॥ कलां चंद्रकला पाणी, चक्रे तदनु कारितः। दैवज्ञेन समं पपा, तारामेतविधिभिंगः ॥३८॥सोपं सर्वथोत्कृष्ट-विधिना विस्तरेण प । श्रीचंद्रवरराजस्य, विवाहः समजीजनत् ॥३९॥ मिभिर्विशेष ॥ सदा तु दीपनंद्रेण, पूर्जा महो महान् । नके पनाहशे योगे, को हि न स्यात्प्रमोदभार ॥ ४० ॥ करमो- पनपेलापा, दीपनंद्रो गजादिक । पतुरंगपमूरूप्प-स्पर्णरत्नादिकं च तत् ।। ४१ ।। श्रीचंद्रस्य ददौ हर्पा-यथाशक्त्या परे- अपि हि । परणेगापित हारे, सदादामंद्रवत्यपि ॥ ४२ ॥ युग्मं । वामांगेन कनीनाना-नीत सिंहपुरात्पुरा । तत्सर्व कुमरस्या- यो माहात्साधिकमर्पित ॥४३॥ प्रत्येकं पंचवर्णाना-मनानां रथिनां तथा । पल्यकश्रीकरीयुग्म-मुद्रिकापट्टयाससां ॥४४॥ लोपरणाल-सिंहासनमहानसा । मुकुरोच्छीर्पकादीनां, वितानानां विचित्रिणां ॥ ४५ ॥ तल्पिकादीपिकादीना-मुष्ट्रा- Aurat भयादिपवेपाणा, न्याहनपटौकसां ॥४६॥ चयोल्पदासदासीना-मंगभक्तिविधायिनां । भद्रासनपताकानां, ·( an शस्त्रभृन्मुद्रांचिनां ॥ ४९ ॥ कुंततूणीरकोदंड-दंडिखद्भिगदाभृतां । शक्तिभृत्फलकमाजि-वर्मभूचक्रधारिणां ॥४८॥ प्रत्येकं भूपणानां च, पंचपंचशती ददे । तदा च नवबद्धानां, नाटकानां च पोडश ॥ ४९ ।। पड्भिान्कुलकं ॥ चतुराकोविदानंदा- प्रियंवदादयस्तथा । वर्या द्वासप्ततिः सख्यः, साभरणा ददिरे तदा ॥ ५० ॥ अन्यच्चापि यथायोग(ग्य), दवा वामांग ऊचिवान् । छत्रचामरहस्त्यादि-राज्यांगान्यखिलान्यथ ॥५१॥ सुभगांगनृपो(गः पिता)ऽभ्येत्य, विस्तराद्वितरिष्यति । जामा- तुर्वस्तु यद् हृद्यं, तत्सर्वमर्प्यतेऽधुना ॥ ५२ ॥ युग्मं ॥ प्रभाते स गजारूढः, श्रीचंद्रः समहोत्सवं । सकिरीटः पुरस्कृत्य, हृष्टां चंद्रकलां प्रियां ॥५३॥ स्थाने स्थाने पुरीमध्ये, गीतनृत्यादियोगतः । तिष्ठन् याति तदा मार्गे, यञ्जज्ञे शृणु तत्र तत् ॥५४॥ युग्मे ।। इतः कनकदत्तस्य, पुत्री रूपवती कनी । श्रीचंद्रस्यानुरक्ताऽभूत् , पित्रोरग्रे जगाद च ॥५५॥ श्रीचंद्रोऽयं पतिर्मेऽस्तु, करोमि नापरं पतिं । पित्रोक्तं वत्से मूढासि, किं न वेत्सि करग्रहे ॥५६॥ पग्रिन्या अप्ययं तस्याः, पड्भिर्यामैपादिभिः । बलात्सजीकृतः सोऽत्र, त्यां पृणोतीशी कथं ॥ ५७ ॥ युग्मं ॥ श्रुत्वेति सा पितुर्वाचं, गृहवातायनस्थिता । तदा तस्मिन् । गवाक्षाधः, प्राप्ते श्रीचंद्रकुंजरे ॥ ५८ ॥ भावार्थवृत्तयुग्भूज, पुष्पमालाभिवेष्टितं । तथा मुमोच तत्रस्था, दंपत्यग्रे यथाप- ( तत् ॥ ५९ ।। युग्मं ॥ श्रीचंद्रेण तथायातं, तदृष्ट्वोद्धं विलोकितं । सा कनी तद्गवाक्षस्था, तदा दृष्टानुरागिणी ॥ ६ ॥ वृत्तांते ज्ञापिते तस्याः, पत्न्या श्रीचंद्रभूपभूः । तत्पत्रं वाचयामास, भावार्थ ज्ञातवांश्च सः ॥ ६१ ॥ तथाहि-निरर्थकं जन्म गतं नलिन्या, यया न दृष्टं तुहिनांशुपिं । उत्पत्तिरिंदोर्विफला च येन, स्पृष्टा प्रफुल्ला नलिनी करैर्न ॥६२॥ भूज चंद्रकला- १ 'कुंतितोणीरकोदण्डि' इति प्रती पाठः ।

·यास्त-समर्प्य स कुमारराट् । स्थाने स्थाने ददद्दानं, विलोकयनितस्ततः ॥ ६३ ॥ प्राप्तः स्वोत्तारके तत्र, चक्रे तदोचितं विधि । भोजयामास पूर्लोकान् , भक्या तदिन एव सः ॥ ६४ ॥ युग्मं ॥ तद्वधूवरयोर्मात्रो-योरपि विधेशात् । जज्ञे तदी- पचंद्रस्य, गृहं पिटगृहं तदा ॥ ६५ ॥ श्रेष्टिपुत्र्या तदा प्रैपि, सख्येका तत्र तेन च । मेने चंद्रकलावाचा, ज्ञास्यते नाधुना परं ।। ६६ ।। इतो धीरप्रधानेन, गृहीतः कुमरस्तदा। प्राप्यते तद्विवाहार्थ, पुरे तिलकनामनि ॥ ६७ ॥ श्रीचंद्रस्तत्र पद्मास्यः, प्रधानं प्रत्यवोचत । लक्ष्मीदत्तः पिता सर्व-मेतजानाति न त्वहं ॥६८॥ वीणारखस्तदोवाच, कुमार त्वद्गुणाद्भुतं(णस्तुति)। किंचिच्छावितुमिच्छामि, स तं प्राहाधुनात्र न ॥ ६९ ॥ द्वितीयेऽहि कुमारः स, दीपचंद्रादिभिर्भृशं । श्वशुरस्यागमं याव- स्थापितोऽपि स्थितो न हि ॥ ७० ॥ स्वपुरं प्रति सर्वेषां, लात्वानुमतिमाग्रहात् । गजांस्तत्रैव मुक्त्वा च, शेपमादाय सोश्चलत् ॥ ७१ ॥ मार्गे कियत्यतिक्रांते, नृपादीन् पूर्जनानपि । श्रीचंद्रः स्थापयामास, नतिपूर्व पृथक्पृथक् ।। ७२ ॥ तद्भक्तिरंजिताः सर्वे, बह्वश्रुक्किन्नलोचनाः । कन्यादीनां यथायोग्य, शिक्षां दत्वा ततोऽवलन् ॥ ७३ ॥ तदा राज्ञी प्रदीपापि, माता चंद्रवती तथा । अदात् कुलांगनायोग्यां, शिक्षां चंद्रकला प्रति ।। ७४ ।। अभ्युत्थानमुपागते गुरुपतौ तद्भापणे नम्रता, तत्पादार्पितदृष्टिरासनविधिस्तस्योपचार्यः (पचर्या) स्वयं ॥ सुप्ते तत्र शयीत तत्प्रथमतो मुंचेच शय्यामपि, प्रोचैः पुत्रि निवेदिताः कुलवधूसिद्धांतधर्मा अमी ॥ ७५ ।। तत्रत्यानां च सर्वेषां, शिक्षा दवा पृथक्पृथक् । तावप्यवलतां साश्रु-पातेन मार्गणा अपि ॥ ७६ ॥ कुमारदत्तवस्त्राश्व- १ ते अप्यवलतां' इति पाठः सभवति ।

·स्वर्णद्रव्यादिपूरिताः । तस्थुः स परदत्तोऽपि, तदादेशाचतोऽचलत् ॥ ७७ ॥ युग्मं ॥ सर्वस्मिंश्च(स्मिन्च)लिते तत्र, स्वपितृ-
मिलनोत्सुकः । परिवारयुतां चंद्र-कलां प्रबोध्य युक्तिभिः ॥ ७८ ॥ धीरसेनान्वितां स्वीयां, चमू विमुच्य मंदगां । गुणचंद्र
च तत्सारा-कृते संस्थाप्य सूतयुक् ॥ ७९ ॥ श्रीचंद्रः स्यंदनस्थश्च, चचाल वेगतस्ततः । तद्दिनस्य निशि प्राप्तो(ते), मुक्त्वा
च श्रीपुरे रथं ॥८०॥ तदैव स्वगृहे गत्वा, पित्रोः पादाननाम च। हर्पाश्रुपूर्णनेत्राभ्यां, पितृभ्यां स्नेहपूर्वकं ॥८१॥ संपृष्टं पंच-
दिन्येपा, कुमार त्वद्वियोगतः । दुःखदाजनि नो याह-ग्मा भूदीरिपोरपि ॥ ८२ ॥ कुत्रास्थास्तदियत्कालं, वत्स त्वं
सुखभागभूः । स्वेच्छया किं स्थितथासीः, केन वा स्थापितो वलात् ।। ८३ ॥ युग्मं ॥ श्रीचंद्रः प्राह भोस्तात, युष्मत्प्रसा-
दतो मम । सर्वत्रापि जयः सौख्यं, सन्मानं चाभितोऽभवत् ॥ ८४ ॥ किं च मे कुत्रचित्स्थाने, क्रीडां विदधतः सुखात् ।
अमिलद्वरदत्तः स, श्रेष्ठी तेन बलादहं ।। ८५ ।। अदूरं स्थापितोऽभूवं, तस्य कश्चिन्महोऽजनि । प्रगेऽद्य ज्ञापयित्वा त-महम-
त्रागमं पितः ॥ ८६ ॥ युग्मं ॥ पिताह यत्स तुष्टेन, ज्ञातत्वचरितेन च । राज्ञा प्रतापसिंहेन, तव रत्नपुरं पुरं ॥ ८७॥ दत्त-
मस्ति ततस्त्वं हि, युक्त्या तं मिल सद्दिने । स आह श्रीमदादेशः, प्रमाणं भवतु मम ॥ ८८॥ युग्मं ॥
ततो मात्रा वपुः सूनो-र्वस्त्राणि मुंचतोंचलात् । प्रमार्जयेत्या मदन-फलं दृष्टं करेऽद्भूतं ॥८९॥ तद् दृष्ट्वा हृष्टचित्ता सा,
पत्युर्ज्ञापितवत्यदः । पश्यतात्मभुवः पाणी, किमस्त्युद्वाहहेतुभृत् ॥९०॥ तद्विलोक्य पिता प्रोचे, किमिदं वत्स किं ह्यभूत् । वद
हर्षापयोद्वाह-वर्धापनिकयाऽनया ॥ ९१॥ श्रीचंद्रः ग्राह तातैत-निमित्तज्ञेन केनचित् । मत्करे सप्रभावत्वा-द्वद्धं चालभ्यला-
भवत् ।। ९२ ॥ नतः स्वीये गृहे सोऽस्था-त्कदाचित्क्रीडने रतः । कदाचित् श्रीपुरेऽन्यत्रो-द्यानादौ च कदाचन ॥ ९३ ॥

·तथा चान्पदिने स्त्रीया-वासोर्द्ध कुमरे स्थिते । श्रेष्ठिनि स्वगृहांतःस्थे, सा वर्गुणचंद्रयुरु ॥ ९४ ॥ नितरां पायनिर्णोप-
संपूरितदिगंतरा । याचकैः पौरलोकैथ, स्तूयमाना समेततः ॥ ९५ ॥ कुत्र यातीति सर्वेपा-मत्याश्चर्यविधायिनी । आयात्
श्रेष्ठिगृहद्वारे, संरवश्व तदात्यभूत् ॥ ९६ ॥ त्रिमिविशेषकं ॥ श्रेष्ठी च संभ्रमाचस्मिन् , श्रुते कोलाहले धने । किं किमेतद्व-
दने, मुद्रिकादि च गोपयन् ॥ ९७ ।। यावदेति पहिस्ताव-सैन्यं दृष्ट्वाकुलोऽजनि । तदैत्य गुणचंद्रस्त, नत्वाख्यातुं प्रच.
क्रमे ॥ ९८ ॥ युग्मं ।। तातेयं यो वधू राज-पुत्री चंद्रकलाभिधा । तद्विवाहादिकं सर्व, प्रोच्य भूपसुतां जगी ।। ९९ ॥ स्वा-
मिन्यत्रैप यः पूज्यः, श्वश्रूश्वैपा प्रणम्यतां । तया तत्र महाचर्य-कृत्सखीजनयुक्तया ॥५७.०४.१ तथा कृतं ततः श्रेष्ठी, पमिनी
तां तथाविधां । दृष्ट्वा हृष्टः सपत्नीका, सोत्कंठमाललाप च ॥१॥ युग्मं ॥ रथवाज्यादिकं सर्व, श्रेष्ठिन् क स्थापयिष्यते । गुण-
चंद्रेणेति पृष्टः, श्रेष्ठी तं प्राह गम्यतां ।।२।। पृच्छयतां च कुमारोऽत्र, यथादेशं विधीयतां । तद्विज्ञप्तः कुमारेशो, गवाक्षस्थो
भटादिकं ।।२।। सर्व सादरमालाप्य, यथास्थानं समादिशत् । श्रीकरीवाहनादीनि, श्रीपुरेऽस्थापयच सः॥४॥ त्रिभिर्विशेषकं ।।
तद्विवाहादिकं श्रुत्वा, श्रेष्ठयूचे कुमरं प्रति । वत्सैवं यत्त्वयोत्कृष्ट, चक्रे नः पृच्छतां च यत् ॥ ५ ॥ नाज्ञापि तत्तवैवास्ति, धैर्य
निर्वताप्यहो । नास्माकं कोऽपि होऽभू-स्वत्प्रवेशोत्सवादिकः ॥६॥ ततश्चंद्रकला सप्त-भूमिके कुमरालये । आयासीत्सपरी-
वारा, गिरा पत्युः सुखं स्थिता ॥ ७ ॥ ततः श्रेष्ठिगृहं सर्व, मंत्रिभिर्व्यवहारिभिः । तत्तत्स्त्रीभिः सहर्षाभि-यिनैश्च घनतं
॥ ८॥ गीतगानादिदानादि-स्फारस्तत्रोत्सयोऽजनि । तानि वस्तूनि पश्यंतो, हटा लोकाच जज्ञिरे ॥९॥ केचिद्भाग्यं
गुणान् रूपं, श्रीचंद्रस्य स्थादिकं । केचिच पद्मिनीरूप-मुख्यं शंसंति पूर्जनाः ॥१०॥

·इतो जयादयस्तत्र, सार्थे धीरस्य मंत्रिणः । आयातं गायनं वीणा-स्वं विज्ञाय वेगतः ॥ ११ ॥ आहूय सादरं मोचुः, श्रीचंद्रस्य किमु त्वया । प्रबंधोऽकारि तेनैव-मित्युक्ते ते पुनर्जगुः ॥१२॥ तस्मिस्तछुवणात्तुष्टे, याचयेस्तं तुरंगमं । द्वयोरेको (क) यथा तस्य, तदनु स्खल्यते गतिः॥ १३ ॥ तत्कृते तव तन्मूल्यं, दास्यामः साधिकं वयं । इत्येतद्भद्र नः कार्य, कार्य- मेव त्वया ध्रुवं ॥ १४ ॥ दाक्षिण्यात्तद्भयात्तेन, प्रपेदे तद्वचस्तदा । तादृगुत्पद्यते बुद्धि-र्याम्हि भवितव्यता ।।.१५ ॥ ततः श्रेष्ठ्यनुमत्या द्रा-द्वितीयेऽति स गायनः । कुमाराग्रे प्रबंधं तं, सुयुल्या गातुमुद्यतः ॥ १६ ॥ तदा तत्राययुः, श्रोतु-मनेके व्यवहारिणः । मंत्रिणः स्वजनाद्याश्च, नरा नार्यो मुदान्विताः ॥ १७॥ लक्ष्मीवती वधूयुक्ता, स्थिता तत्रास्ति सस्पृहा। परि- वारवृतो धीर-मंत्र्यप्यन्ये च भूरिशः ॥१८॥ राधावेधादिसंबंधो, यादृशोऽभूत्पुरा तदा । नृपाणां नृपपुत्राणां, नामस्थानादि- वर्णनात् ॥ १९ ॥ तेषां तत्रागतानां च, राधावेधस्य साधना | श्यामास्यत्वाहिहस्तादि-कंपनादिविडंबना(नाव) ।। २० ॥ सर्वेषां तत्र हास्यादि-रसोत्पत्तिर्यथाभवत् । यथा च नृपपुत्रास्ते, पित्रादीनां च दुःखता ॥ २१ ॥ यथा तत्समयेऽकस्मात् , श्रीचंद्रस्य समागमः । राधावेधस्य तेनैव, यथाकारि च साधनं ॥ २२॥ तत्कृत्वा च समित्रः म, रथारूढो यथागमत् । कन्या- दीनां विलापादि, नृपादीनां विसर्जनं ॥ २३ ॥ धीरमंत्री कुमारस्य, निमंत्रणकृते यथा । प्रैपीदित्यादि तत्सर्व, सविस्तर तथा तथा ॥ २४ ॥ मंगातुमलगत्तत्र, श्रोतृणां सुखकारणं । स्थाने स्थाने ददुस्तस्य, श्रेष्ठ्याद्या रैपनादिकं ॥ २५ ॥ कुलकं ॥ निशांते तत्प्रबंधांते, स हर्षाद्वायनाग्रणीः । श्रीश्रीचंद्रगुणश्लोकान्, पपाठानेकशोऽद्भुतान् ॥ २६ ॥ तथाहि- १ 'नार्यश्च सान्तराः' इति प्रती पाठः।२ 'वेधाद्यसाधनात् प्रतौ पाठः। ३ 'नृपपुत्र्यास्त-पित्रादीनां च दुःखिता' प्रतौ पाठः।

·श्रीचंद्र चंद्रकलामनोरम स्पृशसि त्वं स्वकरैः परप्रिया । ऊवीं सुरजसि पुरथ.त-चित्रं यदवि निमलो(ला)ऽनिशं ॥२७॥ बुद्धिवेतमि भारती च वदने भाग्यं च भालस्थले, लक्ष्मीश्मनि शूरता भुजयुगे वाचि स्थितं सनृतं । दानं पाणितले रुचि- स्त्वचि मनस्यहन क्रियायां दया, स्थानाप्राप्तिरुपेय यात्पुरुदिशं ,श्रीचंद्र ! कीर्तिस्तव ॥ २८ ॥ आस्ये पद्माधिया गमीरहृदये वारांनिधैः शंकया नामी पद्मम(न)दभ्रमात्मकरद्वंद्वेऽरुणाब्जेहया। फुल्लेदीवरयांच्या नयनयोदतेषु पजाकर-नीत्या कल्पतरुन अमेण पुपि श्रीचंद्र ते श्रीरभूत् ॥२९॥, क्षारो पारिनिधिः कलंककलुपश्चंद्रो रविस्तीवर-जीमूतवपलाश्रयोऽथिंपटलादृश्या: सुवर्णाचलः । काष्ठं कल्पतरुपत्सुरमणिः स्वर्धामधेनुः पशुः, श्रीचंद्रास्ति सुधा, द्विजिवविधुरा तत्केन साम्यं वय ।। ३०/- इत्यादिगा तो तत्र तुऐन/ श्रीचंद्रेण वरं.पृश् । रथाश्वग्रामरपट्ट-कूलमुख्यं निजेच्छया ।। ३१ ।। इत्युक्त मूढधीः सोऽयं वायुवेगममार्गयत् । विवेकः काल्पपुण्यानां, यद्धीः फर्मानुसारिणी ॥ ३२ ॥ कुमारस्तमभापिष्ट, किमेतदिति मार्गितं ।। हूं पाहि गुणचद्र । स्वं, श्रीपुराद्रथमानय ॥३३॥ तमश्वं देहि सोऽवादी-दश्वोऽयं स्यास्प(प्योते परे। दीयतेऽस्मै हयास्तेने-त्युक्तेऽ- प्यानायितो रथः ॥ ३४॥ आनीते च रथे तस्मिन् , श्रीचंद्रः प्राह गायन । एफेनाश्वन कार्य ते ऽभीष्टं किंचिन्न सेत्सति ॥३५॥ तेनैनं त्वं सुवेगाख्यं, स्पंदनं रत्ननिर्मितं । वायुवेगमहावेग-वाजिभ्यां सह लाह्यदः ॥३६॥ अन्यस्मिथ धने दत्ते, तेन सन्मान: पूर्वकं । चिरं जीवं चिरं नंदे-त्पभूअपजयारयः ।। ३७ ॥ ततः कविनैकेन प्रोक्तं- वीर! त्वं जय को भवान् कविरिदं किं पत्रमत्रास्ति किं, काव्यं वाच्यगुणोऽत्र कोऽद्भुतरसः स प्रोच्यतां श्रूयतां । श्रीचंद्र! १ . मुरजन्युरश्च त--' प्रती पाठः । २. श्रीश्रीचंद्र सुधा० ' इति प्रती माठः । ।

·त्वदनल्पशुक्लयशसा शुक्लीकृते विष्टपे, यत्काष्य शशिकजलादिपु हितचद्विवशादुर्दशः ॥३८॥ तत्रस्थेन कलकंठेनास्यैव काव्य- स्योत्तरार्धमेवमुक्तं श्रीचंद्र ! त्रिजगद्विभित्तव यशः सत्पुंडरीकं मह-ब्रह्मस्थानमरालवालक(सु)विय गालिभिधुंब्यते ॥ ३९ ॥ ततश्च सोमकविनोक्तं-चंद्रः शून्ये क्षयी दोपा-करः कलंक्ययं तु न । सतां हितं रसांतस्तं, तां श्रीव्यक्ति व्यधाद्विधिः ॥४०॥ इत्यादि ॥ त्रयाणां विदुपामेपां, दानं रैभूपणादिकं । अन्येपां भार्गणौघानां, यथायोग्यं ददौ च सः॥ ४१ ॥ तदा तस्मिन् दिने तत्रा-यातं सर्व महाजनं । सन्मान्य गायनांस्तांच, भोजयामास गौरवात् ।। ४२ ॥ भोजनादनु ते सर्वे, भक्या युक्क्या च पूजिताः । तोपिताच यथायोग्य, वस्त्रस्वर्णादिभिर्वरं ॥ ४३ ॥ तत्रत्यास्ते मिथः सर्वे, दृष्ट्वोचैस्तदुदारतां । चमत्कृता इति प्रोचु-रहो भाग्यमहो गुणाः ॥ ४४ ॥ नृपपुत्रा नृपाश्चापि, नेदर्श दातुमीश्वराः । यदसौ श्रेष्ठिपुत्रोऽपि, याचितात् पड्गुण ददौ ॥ ४५ ॥ ततः पौरा नरा नार्यः, सद्वस्त्रालंकृता ययुः । स्वस्वस्थाने रथाश्चाद्यै-हृष्टो वीणारयोऽप्यगात् ॥ ४६॥ ततः श्रेष्ठी निजैः माकं, व्यमृशत्पुरुषैरिति । द्रव्यैर्बहुभिरप्यश्चौ, लभ्येते नाधुनेदृशौ ।। ४७ ॥ कुमारेण तु दातृत्वा- देपो दत्तौ हयाविमौ । ततस्ते श्रेष्ठिनं प्रोचु-हयमूल्यं प्रदीयतां ॥ ४८ ॥ तदा च श्रेष्ठिनैकांते, प्रोक्तं पुत्र ! त्वया ह्यदः । यद्दत्तं तद्वरं चक्रे, नृपदानाधिकं परं ।। ४९ ॥ नृपपुत्रा अमी चित्ते, सामास्त्वच्छलं सदा । गवेपयति यद्धीर-मंत्रि- णोक्तं श्रुतं न किं॥ ५० ॥ किं च येषां प्रसादेन, त्वद्राक्षीरियती भुवं । यत्र-तत्र स्थाश्वास्ते, दीयंते हेलया हि किं ॥ ५१ ॥ १ सदोदितो रसातस्त-माश्रित्य त्कि (किं) व्यधाद्विधिः ' प्रतौ पाठः । २ ' तान् गायनान् जनानन्यान् , ' प्रतौ पाठः । ३ ' वलगानादनु' इति प्रतौ पाठोऽपि एकार्थः । ४ ' अस्य' इत्येकवचनं सभवति ।

·तेनेतन्मूल्यरैदानाद् , गृयतां वत्सा तत् वयं । नृपाय उच्यते तो-दू(द) ग्रुटो मवेत्तदा ॥५२॥ तद्वचःश्रवणास्किचि-द्विमृश्या- नुत्तरं हृदि । श्रीचंद्रो विनयात्माह, नातागः क्षम्यतां मम ॥ ५३ ॥ याचकानां हि यद्दत्तं, तद् गृहीत परं कथं । नीचेभ्योऽपि च नीचत्वं, जायतेऽनेन हंत नः ॥५४॥ के रथाः के हयावामी, किं धनाभरणादि च । भाग्येन मिलितं सर्व, भाग्यागापि मिलिष्यति ।। ५५ ॥ श्रेष्ट्याह पुत्र ! तत्सत्यं, परमेतौ हयोत्तमौ.। दुर्लभौ च ततो मूल्यं, दचा स्वं वस्तु लीयते ॥ ५६ ।। तदनोचितमेवास्ति, पसंतुष्टैर्नुपरपि । न दीयंते गजेंद्राः किं, लीयंते च धनार्पणात् ।। ५७ ॥ तत् श्रुत्वा कुमरस्तूष्णी, स्थितोऽगानिजमालयं । चित्ते च चिंतयामास, पारतंत्र्यमहो हि घिर ॥ ५८ ॥ किं हि दत्तं किमवास्ति, सत्तायां व(च)सती- त्यपि । याचकानां कवीनां च, स्वेच्छया दास्यते कथं ? ॥५९॥ अथ क्षणमपि स्थातुं, खवामत्कुणयन मे। युक्तमत्र यतः पुंमा, साहसारिक न सिद्धचति ? ॥६०॥ को विदेशः सुविद्यानां, किं दूरं व्यवमायिना ?। कोऽनिमारः समर्थानां, कः परः प्रियवादिनां १ ॥ ६१ ॥ तथा.ज-दीसइ विविहारियं, जाणिजई सुयणदुअणपिसेसो । अपाणं च कलिअइ, हिंडिराइ तेण पुहवीए ॥ ६२ ॥ तदद्यैव रजन्याय-यामे यामि निजेच्छया । अननुज्ञाप्य पित्रादी-नानादेशेक्षणेहया ॥ ६३ ॥ यदि शास्यति मित्रं च (मिमोऽपि ), पलान्मा स्थापयिष्यति । मत्मायें या समेता म, तस्यालं झापनेन तत् ॥ ६४ ॥ हेतुभिधे- न्ममामीभिः, सात्पिमोचिरहः परं । गुणचंद्रस्य मद्धतो-र्मा भूत्तद्विरहो मनाम् ।। ६५ ॥ अथ चंद्रकला नूनं, मद्वियोगाति- दु:खिनी । मुक्तैवमेव वालेयं, कथं स्थास्यति मां विना ? ॥६६॥ यया हि मलतेऽमोचि, पिदमातुलयोरपि । राज्यं सहतया 'नृपामे मुज्यते तद् , भूमृद् हष्टो भवेत्तदा' प्रती पाठः। २ स्नेिश या नास्मिन् , मां दृष्ट्वषागमा गुले' इति प्रवौ पाठः।

·तत्र, मां दृष्ट्वैवागमन्मुदा ॥ १७ ॥ सुनिग्धा मयि यात्यंत-मपीक्षकुलोद्भवे । तामितोऽ(ती)तस्ततो भ्रष्टां, कथं कुर्वे मृगी- मिव ।। ६८ ॥ तदेनां भृशमालाप्य, हृद्वार्ताज्ञापनेन च । प्रबोध्य सकलां तस्याः, शिक्षां दत्वा व्रजाम्यतः ॥६९॥ विमृश्येति कुमारेंद्रो, यावत्तिष्ठति तावता । गुणचंद्रः स तत्रागा-तं च विज्ञप्तवानिदं ॥७०॥ नाथ ! श्रेष्ठिवचस्ताक्, श्रुत्वा वीणारवः सुधीः । मन्मुखादिति विज्ञप्ति, करोति श्रीमदंतिके ॥ ७१ ॥ अश्वोऽभ्यर्थि जयादीनां, वाचैव स्वधिया न तु । तत्राथ नैव गंतास्मि, भूपभूपांगजांतिके ॥ ७२ ॥ तेन सावं रथं लात्वो-चितं स्वर्ण ममार्ग्यतां । जशे ते दातृचक्रित्वं, रथदानफलं महत् ।। ७३ ।। मणिमुक्ताफलस्वर्ण-धनवस्त्रादिदानतः। विक्रीताः स्मो वयं वीर, बद्धाच स्वगुणैस्त्वया ।। ७४ ।। दीयते स्म त्वयाऽस्माकं, यत्तदास्यति कोऽत्र नः । तत्त्वद्ग्रहणकेऽमोचि, मयायं दक्षिणः करः ॥७॥ श्रुत्वेति कुमरः प्राह, मित्र ! ज्ञापय गायनं । यत्तद्दत्तं तवानेन, नास्त्यस्माकं प्रयोजनं ॥ ७६ ॥ यतः-जिकैव सतां मुखे कुलभृतां खष्टुश्चतस्रोऽथवा, ताः सप्तैव विभावसौ निगदिताः पद् कार्तिकेयस्य च । पौलस्त्यस्य दशैव ताः फणिपतेर्जिह्वासहस्रद्वयं, जिह्वा लक्षसहस्रकोटिगुणिता भो दुर्जनानां मुखे ॥१॥ काप्यर्थेहास्ति तल्लाहि, याहि स्थानं निजं रयात् ! ततो मित्रं तथा कृत्वा-यातं स कुमरस्तदा ।। ७७ ॥ सस्नेहं स्वां- तिके लात्वा, ददौ शिक्षा यथोचितां । आगामिविरहस्मृत्या, साश्रुनेत्रो जगौ सखे । ॥७८॥ तातोक्तमीदृशं ताव-न्मम चित्त- मनीदृशं । करिष्यतें कथं वात्र, पितुः किं कथयिष्यते ? ॥७९॥ तदुःखदुःखितः सुहृ-दादर्शप्रतिबिंबवत् । अभाशिष्ट विभो १ 'खितो मित्र, आदर्श० इति प्रसौ.पाठः। २ विमोप्नेन' इति प्रप्तो पाठ: 1.

·n तेन, दुःखेनालं यतोऽन हि ॥४०॥ यत्कीविर्येशी संप-द्यथैश्वर्य महाच यत् । तत्सर्व, स्वत्त एवास्ति, तेन स्वेच्छं विलस्यतां ।। ८१ ।। युग्मं ॥ तदा तत्रागमद्वेगा-त्सारथिः स धनंजयः । तत्र(नत्वा)व्यजिज्ञपचैवं, श्रीकुमार! भवगिरा ।।८२॥ स्वस्थानान्निर्ययो वीणा-रवः स परिवारयुक् । उपविष्टो रथे तस्मिन्, परं तौ स्वौ हयोत्तमौ ॥८३ ।। रथं लात्वा पला- देनं (दन), जग्मतुः श्रीपुरे निजे । प्रणोदितावपि स्थाना-दस्माघातौ न तो भृशं ॥ ८४ ॥ विभिर्विशेषकं ।। तन्निशम्य कुमारोऽपि, तैस्तैरश्वैर्भटैरपि । युक्तो मित्रान्वितो भूरि-शोभाभिः श्रीपुरे ययौ ॥ ८५ ॥ तौ तत्र स्वप्रभुं दृष्ट्वा, हृष्टौ चाहं च हेपितौ । साश्रुटक्कुमरोऽपि(भूत्) त-स्नेहात्तौ रुदितौ भृशं ॥८६॥ श्रीचंद्रेण ततः पाणि-स्पर्शनाद् युच्कृतेरपि । सन्मान्य तद्गुणैः प्राध्यैः, शंसयित्वा च तो हयौ ॥ ८७ ॥ जगदाते अहो भद्रौ, मत्समाधिकरौ युवां । मञ्चित्तनेत्रहस्तेभ्यो, नोत्तरंतो मनागपि ॥ ८८ ॥ तथापीटश एवास्ति, समयः सांप्रतं मम । वरदानानृणीकृत्य, गच्छतं गायनैः समं ॥ ८९ ॥ ततस्तौ ,चलितावश्वौ, स्वामिचित्तानुगौ यतः । वीणारवः कुमारस्या-शीर्वादास्तान् ददन् (त्) ययौ ।। ९० ॥ कुमरेण च तद्वाजि-गुणराजिलसद्हृदा । गुणचंद्रस्ततश्च(त्र च)क्रे, स्वामी सर्वाधिकारिणां ॥ ९१ ॥ धनंजयच तत्सेना-धिपत्वे स्थापितः परः । कः कुत्र कोऽपि कुत्रापि, चक्रिरेऽत्राधिकारिणः ॥ ९२ ॥ तत्रत्यवप्रसौधादि-कर्मस्थायिनृणां तदा । यथायोगमुदित्वा च, दचा हेमधनादिकं ।।९३॥ परदेशं पियासुः स, सर्वान् प्रोच्य पृथक्पृथक । श्रीपुरं स्वर्गपुरव-त्कारयामास सर्वतः ॥१४॥ युग्मम् ॥ ततः श्रीकुमरः सर्वै-हिनैर्वाजिनीरथैः । श्रीकरीभिर्भर्टः पंच-सहसैरंगरक्षकैः ॥९५।। अंगशुश्रूपकैः पंच-शतैर्वाद्यैश्व चंदिभिः | नृपवद्बहुसामम्या, वेगात्स्वं सौधमागमत् ।। ९६ ॥ युग्मं ।।

·इतस्तत्रागतो धीरः, प्रणत्य कुमरं तदा । गुणचंद्रसमं श्रेष्ठि-पार्श्वेऽगाचं न्यमंत्रयत् ॥ ९७ ॥ श्रेष्ठी प्रोवाच तं मंत्रिन् , प्रतीक्षस्व दिनद्वयं । पथाच्छीचंद्रपुत्रोऽयं, पुराधीशं मिलिष्यति ॥ ९८ ॥ तत्सार्थेन भवान् याया-नृपं विज्ञपयेच्च तत् । ततो यथानृपादेशं, स तत्र प्रेपयिष्यते ॥ ९९ ॥ तथा सूर्यवतीदेव्या, भागिनेयीयमस्ति नः । वधूश्चंद्रकला सापि, तां राज्ञी तु मिलिष्यति ॥ ६०॥ ततो धीरे गते तस्य, मित्रेण ज्ञापितं च तत् । किंचिचित्ते कुमारोऽयं, विमृश्य सुहृदा समं ॥ १ ॥ एत्य भोजनशालायां, दिवसस्याप्टमेंऽशके । मातमें मोदकान् देही-त्युक्त्या भोक्तुमुपाविशत् ॥ २॥ युग्मं ॥ दौकिता हृष्टया मात्रा, मोदका वहवस्तदा । प्रेयसीनां च सर्वासां, तत्सखीनां च स स्वयं ॥३॥ भावोक्क्या मोदकादीनां, खंडं खंडमदापयत् । साकं पित्रादिभिस्तत्र (स्तैस्तैः), वैकालिकं व्यधात्सुधीः ॥४॥ तत्कृत्वैत्य निजावासे, गुणचंद्रं न्ययोजयत् । कणकोट्टपुरायात- मंत्र्यादीनां म लेखके ॥५।। अन्यानपि जनान् कस्मिन् , कस्मिन् कार्ये नियोज्य च । आगाचंद्रकलास्थाने, निशास्ये स कुमारराद् ॥६॥ तदा भर्ना समं स्वैरं, हर्पोत्कर्षसमुत्कहृत् । मनोमेलं वचोमेलं, वपुलं च साकरोत् ।।७॥ कुमारस्तां प्रति स्नेहा-तातोक्तम- खिलं जगौ । अन्यच्च चेत्पितेदृक्ष, वक्ति तत्कस्य जल्प्यते ॥८॥ यदीडशेऽल्पदानेऽपि, तस्य ल(भवल्ल)ममनीदृशं । तर्हि दानं कथं दास्ये, मनसः स्वेच्छया हहा ॥९॥ पित्रैवमद्य यावन्मे, सुभ्र! प्रोचे कदापि न । मयापि नान्यथा चक्रे-ऽद्य यावत्तात- वाफदा ॥ १० ॥ परमय मयाखंडि, पितुराज्ञा गरीयसी । मूल्यदानावलानेहा, मनागपि यतो न मे ॥ ११॥ यतः-अमृत- रसादप्यधिका, शिक्षा मातुः पितुर्गुरुजनस्य । ये मन्यते न मना-क्ते प्रहताः मर्यदा कुधियः ॥ १२ ॥ इति जाननपि स्वांते, कांते कुर्वे यदीदृशं । तदस्मि पुण्यहीनोऽहं, यन्मनो मे कदाग्रहि ॥ १३ ॥ सा दध्यो तद्वचः श्रुत्वा, नाथस्याहो अगर्विता ।

·दानशक्तिर्गुरौ भक्ति-रहो चिचगभीरता ॥ १४ ॥ विमृश्येत्यवदत्साथ, नाथ! तेऽनुत्तरं मनः । यद्दानपुण्यकृत्येपु, मतिर्मार्गा- नुगामिनी ॥१५॥ भवत्येवं कुटुंबांतः, कर कीपाश्च कीदृशः । सर्वतो वः शुभं भावि, राज्यमेव करिष्यथ ॥१६॥ श्रुत्वेति कुमरस्ता, दीर्घदर्शी विशेपवित् । चकार शकुनग्रंथि, तत्प्रेमग्रंथिना सह ॥ १७ ॥ उवाच च प्रिये तात, इत्थं जानन् भवि- ष्यति । स्वेच्छया कुरुते सर्व, ममाधीनस्तु न वयं ॥१८॥ एवं सत्यथ किं पित्रोः, स्वं मुखं दर्शयाम्यहं । तेन जाने कियत्कालं, यामि देशांतरे कचित् ॥ १९ ॥ यद्यप्यत्रास्ति मे पूर्ण, धनाद्याश्रित्य मर्वतः । किं जाने पिटपल्यादे-र्भाग्यात्तत्तु ममाथ वा ॥ २० ॥ भाग्य में कियदस्त्येत-विक्षुः कौतुकानि च । भुवं भ्रांत्वात्र वेगादा-गंता स्वल्पदिनैः सुखात् ॥ २१ ॥ तद्वाक्ये श्रुतमात्रेऽपि, पचाहतेव साभवत् । रुरोद हार्ददुःखेन, हा किं देवेदमुच्यते ।। २२ ।। यद्यदः सांप्रतं भावि, विषकन्या तदाभयं । भर्तुः श्वशुरवर्गस्य, दुःखोद्वेगादिहेतुतः ॥२३॥ हा नाथ ! स्थीयतामत्र, किमस्ति न्यूनमात्मनां । रथाश्वेभभटायस्ति, स्वर्णरत्नादि भूर्यपि ॥ २४ ॥ त्वद्भाग्यं किं न दृष्टं प्रा-रदृश्यते वाप्यसंशयं । रुदंतीमिति जल्पंती, स प्राह सुभगांगजां ॥२५॥ चिचशे ! भव धीरा त्वं, कल्याणि ! रुदितेन किं । अवले ! भवदुःखं त्वं, जाननसि न कि स्वयं १ ॥२६॥ परं श्वशुरवर्गाय-लब्धं तन्मे न रोचते । सभुजोपार्जितं यत्तु, तन्नूनं मे महत्वकृत् ॥ २७ ॥ अतस्त्वामेव पृच्छामि, न तातं न च मातरं । न मित्रं नैव बंधूंच, यत्स्नेहस्त्वयि कोऽप्यहो ॥ २८ ॥ भद्रे ! मामनुमन्यस्व, कुर्वेऽद्येव यथेप्सितं । साह स्वामिनियं बुद्धिः, पुंस्त्वं च ते वचोऽतिगं ॥ २९ ॥ यता-उड्डीना गुणपत्रिणः सुखफलान्याराद्विकीर्णान्यधा, पर्यस्ताः परितो यशास्तपकिताः संपल्लता- १ ' अपले ते भपहासं, जाननस्मि न किं स्वयं' इति प्रतौ पाठः ।

·पल्लवाः । प्रागेवापसृताः प्रमोदहरिणाश्छायाः कथांतं गताः, दैन्यारण्यमतंगजेन महता भग्नेऽभिमानद्रुमे ॥ ३० ॥ किंतु प्राणेश! यद्येवं, तर्हि साथै नयैव मां । गच्छंति हि विदेशेऽपि, भसार्थे स्त्रियो न किं १ ॥ ३१ ॥ पितृमावियोगादि-दुःखं मोदुमहं धमा। भर्तुस्ते तु वियोगो मे, मा भूयात्क्षणमप्यथ ॥ ३२ ॥ अहं बहुसखीमध्ये, स्थापिताप्येककैव वै । यन्मे प्राणास्त्वदायत्ताः, मुसिनि त्वयि मेऽपिशं ॥३३॥ स्थाने स्थाने सुखं प्राच्य-पुण्याद्यद्यपि मावि ते। तथापि मेऽत्र तिष्ठत्या, दुःखं संभव्यहर्निशं ॥३शान पाधा भाविनी कापि,यन्मनः पथि ते विभोचपुश्छायेव सार्थेऽह-माया(मेष्या)म्यादिश्यतां हि मे ॥३५॥ म प्राह पमिनि ! प्रान्ने !, चूपे त्वं स्वकुलोचितं । परं क ग्रीष्मकार्कश्यं, क तेंगसुकुमारता? ॥३६॥ क पथि क्षुधा(दा)दिवाधा, फ च त्वं नृपनंदिनी । चंडार्कोत्तप्तमार्गः क, क तेही पद्मकोमलौ ? ।। ३७ ।। क्वचिच्छैत्यं क्वचिदौष्ण्यं, वासः काप्युद्वसः कचिन् । प्राणप्रिये ! भवेन्मार्गे, कचिदुःखं फचित्सुखं ॥ ३८ ॥ क्वचिद्दिवा कचिद्रात्रो, कचिच्छीघ्रं शनैः कचित् । मार्ग फाप्युत्पधे कापि, गम्यं दक्षेऽतिदुष्करं ॥ ३९ ॥ तेन मार्गे वपुःक्लेश-स्तवातीच पदे पदे । स्त्रि(मुग्धे त्वया समं भावि, मनो. दुःखं ममापि च ।। ४० ।। स्वयं विमृश्य हृद्येवं, मदादेशात्पतिव्रते । तिष्ठात्र पिगेहे वा, मातुर्वा पैतृके गृहे ॥४१॥ सुखात्वं देवपूजादि-धर्म कुर्या अहर्निशं । तत्त्व)द्धर्मात्तव शीलाच, मार्गे सुखी भवाम्यहं ॥ ४२ ।। इत्युच्या निजवस्त्रेण, तन्नेत्राणि मार्जयन् । ममर्प्य मणिभूपादि, हितशिक्षां ददौ स तां ॥ ४३ ॥ सखीनां दासदासीनां, स्वमित्रस्य भलामनां । अन्यच्चापि यथायोग्य, मयं तस्या न्यवेदयत् ।। ४४ ॥ सा प्रवीणा पति ज्ञात्वा, प्रयाणे कृतनिश्चयं । सगद्गद् स्वरं यक्ति, स्वपत्युहितका क्षिणी ॥४५॥ पता-मा गा इत्यपमंगलं ब्रज इति स्नेहेन हीनं वच-स्तिष्ठेति प्रभुता यथारुचि कुरुष्वैपाप्यु(प्वेत्यत्यु)दा- ·सीनता | साथै स्वेमि तवेत्यसद्हवचो नैमीति वास्तुच्छता, प्रस्थानोन्मुख ते प्रयाणसमये वक्तुं कथं चेम्यहं ॥४६ ॥ तथापि प्राणनाथ ! प्राक, श्रुतं श्रीगुरुवक्त्रतः । नवकारमहामंत्र-माहात्म्यमवधार्यतां ॥ ४७ ॥ शीर्षे कुर्याः शिरस्कं च, मुखे मुखपटं तथा । काये च कवचं वज-मायुधं हस्तयो । ४८ । पादयोः पादरक्षा चा-मीमिः पंचपदैः क्रमात् । आत्म- रक्षा विधातव्या, चतुश्चूलापदैस्तथा ॥ ४९ ।। शिला वज्रमयी भूमौ, वप्रो वजमयो वहिः । खातिकांगारसंपूर्णा, वप्रोद्धं वनमंडपः ।। ५० ।। कर्तव्या बाह्यरक्षेयं, दिन प्रति निरंतरं । संग्रामे संकटे मागें, रक्षां कुर्या विशेषतः ॥५१।। एतन्मंत्राधि. राजस्य, प्रभावाद्यांति दूरतः । चौरारिव्यालवेताला-दिभयान्यसिलान्यपि ॥ ५२ ।। नित्यमस्माच जायंते, संपदो हि पदे पदे । तदेतद्ध्यानतो भद्र, वर्ततां तप वर्त्मनि ।। ५३ ॥ नृरत्न स्वस्ति ते भूया पुनस्त्वत्वरितागमः । सर्वत्र वांछितानि त्वं, मार्गे स्वीयानि साधय ॥५४॥ तस्यास्तद्वच आदाय, स्नेहवातां विधाय च । शकुनाथं तया दत्तं, तथा स्वीकृत्य तत्फलं ॥५५॥ कियद्रविणयुग नित्य-देहस्थवेपभृत्तदा । तथाविधां च तां पालां, मुत्कलाप्य स निर्ययौ ॥ ५६ ।। तदैव तद्गृहात्तस्मा- त्पुराच सोऽतिसाहसी । हेलयैव वहिः प्राप्तः, प्रतापसिंहभूपजः ॥ ५७ ॥ स एकको पहिर्गत्वा, प्राच्यकर्मद्वितीयकः । सद्विह- गोदीरितायां, दिश्येकस्यां ततोऽचलत् ।। ५८ ॥ प्रगे कार्पटिक कंचि-ददर्श स विशुद्धधीः। मूल्यातदात्तवेपः सन् , गुप्साम्य- वेषभूपणः ।। ५९ ।। गच्छन्नने कुबेराशा, प्रति मागें विलोकयन् । पुरोद्यानसरोवापी-नदीगिरिमठादिकं ।। ६० क्विचिचतुष्प- दीपंध, श्रीचंद्रचरितोद्भवं । राधावेधप्रपंधं च, कचित्तद्भवरासकं ॥ ६१ ॥ कचित्तिलकमंजर्या, उपालंभपदानि च। क्वचिद्वाता (ध्रुवाः) क्वचिच्छंदः, क्वचित् पट्पदयोजनं ॥ ६२ ।। क्वचिद्गीतं सुवेगाश्व-पमिनीवर्णनादिकं । कौटुबिन्यस्तथा गोपा, ·गोप्यः केदारपालिकाः॥ ६३॥ कीर्तयत्यः स्त्रियो दोला-रसिकारामवालिकाः। नरा नार्यश्व गायति, सरसं मधुरस्वरं ॥६४॥ स्थाने स्थाने गुणान् स्त्रीयान् , शृण्वंस्तिष्ठति याति च । स कुमारः सुखाद्वेप-परावृत्यातिकौतुकी ॥ ६५ ।। फुलकं ॥ इतश्च- धीरमंत्री प्रगे तत्र, मां गत्वा नृपाग्रतः । श्रीचंद्रस्य विवाहार्थ, युज्याकरोनिमंत्रणं ॥ ६६ ।। दीपचंद्रस्य सेनानीः, कन्यासार्थागतस्तदा । भूपस्याहासिलं चंद्र-कलापरिणयादिकं ॥ ६७ ॥ राज्ञापि ज्ञापितं सूर्य-वत्यास्तत्सापि हर्पतः । भगि- न्यावंद्रवत्या मे, सुतात्रतेति सत्वरं ॥ ६८ ॥ मृपादेशात्कुमारस्य, सौधे प्राप सदुत्सवं । लात्वा चंद्रकलां पार्थे (लोत्संगे), हृदालिंग्य प्रमोदतः ॥ ६९ ॥ तयाच्छि च तत्रत्यं, सर्वेषां कुशलादिकं । करमोचनदानं च, प्रत्येकमवलोकितं ॥ ७० ॥ विमिविशेषकं । सत्सर्व तां च सा राज्ञी, सार्थे लात्वा सविस्तरं । आगादुपनृपं (भूपगृहे) राजा, तत्तां दृष्ट्वा चमत्कृतः ॥७॥ कुमारः फेति तत्पृष्टः, स श्रेष्ठी तत्सखा भटाः । भृशं (अलं) गवेपयंतोऽपि, नापुस्ते क्वापि तं तदा ॥७२॥ सर्वे ते दुःखिनो- ऽभूपन् , गुणचंद्रो विशेषतः रतिं न प्राप कुत्रापि, तुच्छवारिस्थमीनवत् ॥७३॥ श्रेष्ठ्यवोचदभाग्योऽहं, यद्यधायि कदाग्रहः । अश्वाचानापि यन्मूल्या-रसोऽगातमितः कचित् ।।७४॥ माताप्याह स्ववक्त्रेणा-नेनामार्गि कदापि न । किमप्यद्य महाश्रय, यदिदं मोदकादिकं ।। ७५ ॥ मार्गयत्यत्र सर्वेपा, विभज्यार्पयति स्वयं । परं ज्ञातं मया नेदं, कालेनायात एष यत् ॥७६॥ ) युग्मं । जले तैलं खले गुहां, पात्रे दानं यथा तथा । स्वयमेव पुरे तस्मिन् , तद्वार्ता प्रससार च (सा) ॥ ७७॥ इतः सूर्यवती प्राह, पुत्रि सयंवरं विना । कथं वृतं तदा तस्याः, सर्वान् हेतुन् जगाद मा ॥७८॥ कुमारः क्याप्यगादेपा, 'फल्ये तेत्यमेपयत्' इति प्रतिपाठोऽपि एफाक्षरन्यूनत्यात् सशंकः।

·पार्ता राजालेऽप्यभूत् । तदा चंद्रकला मयं, ततो लात्यागमद् गृहे ॥७९॥ गुणचंद्रो रुदंस्तस्याः, पार्थे गत्वातिदुःखितः । क्य हा स्वामिनि ! मे स्वामी, यदि जानासि तद्वद ॥८०|| तदोवाच प्रहस्यासो, यत्किंचित्सतीशेखरा । तद्धि कैयन न मातं, गूढं यन्मानसं तयोः ॥ ८१ ॥ तत्पुरादिक्षु सर्वासु, मार्गेपु सकलेपु.च । नृपेण स्वमटैस्तत्रा-लोकि प्राप्तः परं न मः ॥ ८२॥ तत्र घस्रायं गाय-न कैर्विलसितं क्वचित् । व्यवसायादिकर्माणि, न कैः कान्यपि चक्रिरे ॥८३॥ न कैगीतं न कैर्मुक्तं, न कैः यूक्तं न के स्मितं । श्रेष्ठयावासे विशेषेण, तद्वियोगजदुःखतः ।।८४॥ चतुर्थे दिवसे तत्र, कोऽप्येतो मानवान् मुनिः । नृपः श्रेष्ठयादयः सर्वे, सूर्यवत्यादयश्च ताः ॥८५|| तथा लक्ष्मीयतीचंद्र-कलायास्तं गुरुं विधेः । प्रणम्योपाविशंस्तत्र, यथास्थान तदनतः ॥८६॥ युग्मं ।। दवाशीर्वचनं धर्मो-पदेशं प्रददौ सुधीः (मुनिः) । देशनांते यतिः सूर्य-चत्योचे भगवन् पुरा ॥८॥ मया जयमयात्पुत्रो, गृहोपवनिकांतरा । तादृक्पुप्पोचयेऽमोचि, तस्य किं किं.ततोऽजनि १ ॥८८|| युग्मं ॥ मर्वसम्यजनश्रव्यं, मानात्स साधुरब्रवीत् । भद्रे भाग्याधिकः सूनुः, स ते तेजस्विनां वरः ॥ ८९ ॥ गोत्रदेवतया तत्र, ज्ञात्वा तस्य (स्या) हितं परं । लक्ष्मीदत्तस्य तत्स्वमं, दवा तस्य तमार्पयत् ॥ ९० ॥ युग्मं ॥ लक्षेश्वरोऽपि स श्रेष्ठी, तस्मात्कोटीश्वरोऽभवत् । लक्ष्मीयत्या तया हर्षा-द्वर्धितः स स्वपुत्रवत् ॥ ९१ ॥ यधुवाम्यामजातस्य, तस्य श्रीचंद्र इत्यहो । नाम चक्रे उदा नामां-किता मुद्रापि निर्मिता ॥ ९२ ॥ तन्मुद्राहाश्रयादाभ्यां, नामास्य स्थापितं हादः। नाम पा(तो) नाममुद्रातः, पियोः कापि मिलत्वयं ॥ २३ ॥ राजन् ! पुरा त्वया स्वांक, गृहीतोऽयमभूत्तदा । किं मुतस्य तब ( स्यांतर) लेहो, १ ततोऽयोचद्रइत्यस्य, यत्किचित्सा सती तदा' इति प्रती पाठः ।

·न दृष्टो दृग्यिमोहतः ।। ९४ ॥ रांझ्याप्येत्यैकदा दृष्टः, श्रीचंद्रः स्नेहकारणं । एतत् श्रेष्ठिमुखाद् ज्ञेय-मस्यान्यख्यातमेव हि ॥ ९५ ।। श्रेष्ठयुक्तेर्दानशौंडत्या-रमोऽगाद्देशांतरेऽधुना । वर्षेऽस्मिन्नेव वः सोऽयं, नृपीभूय मिलिष्यति ॥ ९६ ॥ श्रुत्वेति म नृपो रानी, प्रेष्ठिनं श्रेष्टिनी तथा । शशंसतस्तथा स्नेहो, यथाभूद् द्विगुणस्तयोः ॥ ९७ ।। जज्ञे ज्ञानिवचो यत्मा-गैमित्ति- काचथ तत् । सर्व मत्यमभूत्तस्मिन् , जाते सूर्यवतीसुते ॥९८|| इत्युक्तवत्सु सर्वेपु, हर्षप्रकर्षमाजिपु। विशेषान्मंत्रिभूचंद्र-कलादिषु प्रमोदिषु ॥ 8 ॥ मागधैः पंडितथापि, कवित्वैर्यहुभिस्तदा । तद्दानतोपिरग्रे, श्रीचंद्रो वर्णितो भृशं ।। '७०० ।। नरसिंहकु- लादित्य(त्या) प्रतापसिंहभूपभूः । जीयात्सूर्यवतीय नुः, श्रीचंद्रो जगतीतले ॥ १ ॥ प्रिमिर्विशेषकं । गुरून्नत्वा ततः सर्वे, सस्थानं ते ययुस्तदा । राजा सपुत्रशुद्धशाप्ते-चक्रे तरसोत्सवं पुरं ॥ २ ॥ सूर्यवत्या स गंधेमः, पुत्रार्थ चिंतितः पुरा । 'अर्य श्रीचंद्रपट्टेम, इत्युच्यास्थापि तत्पुरे ।।३।। कदां चंद्रकला भूप-गृहे श्रेष्ठिगृहे कदा। कदा च श्रीपुरे धर्म, कुर्वत्यस्थादह- निंग ॥ ४ ॥ यतः-धर्मोऽयं धनवल्लभेषु धनदः कामार्थिनां कामदः, सौभाग्यार्थिषु तत्प्रदः किमपरं पुत्रार्थिनां पुत्रदः गार्थियपि राज्यदः किमथवा नानापिकल्पैः कृतै-स्तत्किं यन्न करोति किं तु कुरुते सर्गापवर्गावपि ॥ ५॥ श्री श्रीचंद्रचरित्रे श्रीचंद्रराधावेधमाधनचंद्रकलापाणिग्रहणादिपिठ्मातृतदवगमनरूपो द्वितीयोऽधिकारः समासः ।।

·॥ अथ तृतीयोऽधिकारः प्रारभ्यते ॥ वीरभूतपतिपरमल । वितन्धन् कौमुदामोद, धीगुधाकरपाभौ ॥१॥ फनिपात्यनयोगेन, क्यचिमटकटयोगतः। कमि मानारीया, कनिमोकनिदिवा ॥ २ ॥ परगेछिपदध्याना-मानगपुण्यप्रभापतः । गुरुदसौषधीयोगा-मत्रा- मुत्रनिगा ॥३॥ मणिम ए पीनार, समर्ण सरायन । पत्यानु(गात्) सम दीनार-शेष कापि स नो ललौ ॥४॥ पनि सानि साभ, सा yोग न कफः । दुःस्थिताना पगि काठणं, किंगिरिफनित्स्यगार्पगत् ॥५।। एकदैकस्य वृक्षस्यो- परिरमा सोडलान् । यो गुर्गपुशलागी, कोनिद्वारापे निशि ॥ ६ ॥ छायेगं एश्यते यांती, न कोऽप्यत्र नरस्ततः । मुटिकामनासियोऽयं, कोऽपि संभाप्यते पुमान् ॥७॥ आपभाराक गातेति, दिदृशुः रा कुमारराट् । पृधादुत्तीर्य मेधावी, छन्नं तरपटिगोऽभगत् ॥ ८॥ सेनानुगनाला ग, न छागा ददशे मनारू । यतः गाभूद् घ(च)नी पक्ष-च्छायांतमिलिता तदा ॥९॥ विस्म, क्षणेन रनिरुपगी। प्रातः स तत्पदन्यासा-गतिं कृतवान् सुधीः ॥१०॥ ततः पदानुसारेण, गच्छन्नग्रे ददर्श गा। महागिरिगुहागेको, शिला पोी तदंतरा ॥११॥ तस्यां च प्रविशंति स्युः, पदानि निःसरंति नो । तद्विलोक्य तदासन- मा गाणे गोटरे ॥१२॥फला फलजलाहार, सोऽस्थानदिशि दाहा। ततस्तृतीययामेऽन, यातं श्रूयतां हि तत् ॥१३॥ WR | मानेगोनरीगणा-पिछलागुत्पाटय निर्गतः । धूलवासा युवा सारख-स्तांपूलादि च भक्षयन् ॥१४॥ स वाप्यामेत्य NehrIRो पौ' इति प्रसो पाठः ।

·पानीयं, पीत्या लाया च तत्ततः । पुनर्गवा गुहामध्ये, जलं मुक्वा च पूर्ववत् ॥ १५ ॥ गुहाया विकरस्यास्ये, शिलां दया जलाश्रये । म एत्य कृतगंड्पो, गुटिकां तां मुखे ललौ ॥ १६ ॥ युग्मं ॥ तत्प्रभावाददृष्टोऽभू-त्स परं तस्य पूर्ववत् । कुमरे- पातपे छाया, दृष्टा यांती पुरं प्रति ॥ १७ ॥ तं च दूरे गतं ज्ञात्वा, गुहांतरेत्य साहसात् । चलींद्रः स शिलां तत्रो-पाट्यां- तमिरं गतः ॥ १८ ॥ मौधं तत्र ददर्शक, स्वर्णरत्नादिमि तं । तन्मध्ये तरुणीमेकां, सग्रौढां मध्य(ढामति यौवनां ॥१९॥ नत्वोचे भगिनि ! वं का, स्थितात्रैकाफिनी कथं ? । पृष्टा तेनेति सा साश्रु-नेत्रोवाच भृणूत्तमः ॥२०॥ नायकाख्ये पुरे चिप्रा, संति मार्थादिनः। ग्रामे शोऽपि द्विजस्तत्रा-धिकारिणस्त एव हि ॥२२॥ नेप्वेकस्तत्र मंत्रीशो, रविदत्तोऽवमद् द्विजः। तत्पन्नी शिवमत्येपा-हं मे चात्रागतिं शृणु ॥ २२ ॥ तत्पुरे स्यात्सदा चौर्य, रक्षोपाये कृतेऽपि हि । एकदा पुरलोकैस्तै- विगतस्तत्पुरेश्वरः ॥ २३ ॥ रक्षात्र चेचया न स्या-तदा कुशस्थले वयं । ज्ञापयामो यथा रक्षा, कर्ता देशाधिपः स वै ॥२४॥ श्रुत्येति ग भयभ्रांतो, लोकान् मन्मान्य तत्क्षणं । तत्राहय तलारक्षं, हकयामाम रोपतः ।। २५ ॥ स आह सिद्धचौरोऽयं, द्रक्षाम्गय नथापि तं । तेनारलोकितं रात्रौ, कापि नाप्तः स तस्करः ॥२६॥ तत् ज्ञात्वा निशि चौरेण, मुपितं तद्गृहं हठात् । एवं यो यः प्रतिमाह-गौयं तत्तद्गृहेऽभवत् ॥२७॥ रविमंत्री नतो रिक्ती-कृत्य स्वं मदनं तदा । प्रतिज्ञा कृतवान् रात्रौ, सर्वत्र तं व्यलोफयत् ॥ २८॥ म स्तेनस्तद्गृहे किंचि-दनासे रुष्ट एव मां। वस्त्रेणास्यकरौ चध्या, स्कंधे कृत्वात्र चानयत् ॥ २९ ॥ भद्रे ! रत्नाकर (रत्नसुरं) चौरं, मां जानीहीति सोऽवदत् । भ्रातः! किमपि नो जाने, तेनानीतास्म्यहं व हि ॥३०॥ कदा दृश्यः कदाऽदृश्यो, नित्यं यातीदो दिने । निगाशेपे (मुखे) म आयाती-त्यत्र मेऽभूदिनत्रिकं ॥ ३१ ॥ पालपुत्रवियोगो मे, हृद्यलं ·चाधते पुनः । कस्त्वं कथमिहेतच, मद्भाग्येन निमंत्रितः ।। ३२ ॥ कुमारेण तदा तस्या-स्तत्स्वरूपं यथास्थितं । ऊचे कार्प. टिकः पथिो-ऽहमिति ज्ञापितं ततः ॥ ३३ ॥ तयोचे भद्र! तत्पापा-दस्मान्मां स्वपुरं नय । गुप्तिमुक्तिफलं ते स्या-दानं च जीवपुत्रयोः ॥ ३४ ॥ सा तेन रहिरानीय, तत्स्थानाद्विवरानने । तां शिलां हपदं चान्यां, प्रौढा मुक्त्वा शनैः शनैः ॥३५॥ स्वस्थाने प्रापिता तत्र, तद्भर्ना स प्रशंसितः । शिवमत्या यथाशक्यो-पचक्रे स प्रमोदतः ।। ३६ ॥ युग्मं ॥ म तत्र न किम- प्यादा-तस्या वस्रधनादिकं । बलात्तस्य निजां मुद्रां, सा ददौ स्मृतिहेतवे ॥ ३७॥ सोऽपि चौरास्पदं पधा-कोऽस्ती(प्रष्टा कोऽपी)ति शंकया ततः । ययौ शीघ्रं तरौ तस्मिन् , यावत्तिष्ठति तचक् ॥३८॥ तावकतः पार्धा-दागच्छंतं स पश्यति । चौरं तमेव विच्छायं, स चौरस्तमुपस्थितः ॥३९॥ तयोमिथोऽभिधाप्रश्ने, कुमारः प्राह मेऽभिधा । लक्ष्मीचंद्रोऽपरवाह, रत्नाकरोऽहमाख्यया ॥ ४० ॥ ततो दध्यौ कुमारश्चे-नरोऽयं कथयेत्तदा । उद्- पाटयामि तद्द्वार-मस्येति पृष्टयांश तं ॥ ४१ ॥ सचिंत इव किं मिन!, दृश्यसे सोऽपि यावता । हृदि किंचिद्विमृश्याह, तावत्पनाचगाः परे ॥४२॥ तत्रागत्य तरौ तस्थु-चक्रे वार्ता मिथश्च तैः। शिरोवखांचले दस्यो-वृद्धां तां गुटिकां तदा ॥४३॥ पुख्ता युध्या कुमारोऽव-क्तेषु पंचसु साक्षिषु । एकीकृत्य शिरोवलं, स्वकं तस्यैव (स्य च) हेलया ॥ ४४ ॥ य एते वाससी न्यस्ते, शिलाधोऽपि स्वकाबलात् । निष्कासयति स ग्रंथी, ते उभे अपि लाति सः॥ ४५ ॥ चतुर्भिः कलापकं.। सहेमग्रंथि तरां, शात्या लोभायलोद्धतः । स्वीकृत्य तत्पणं दस्युः, शिलाधोऽस्थापयच ते ॥ १६ ॥ निष्कास्यते ततः स्थाना-लीलया कुमरः स्वयं । अतिप्रौदशिलाधस्ता-निक्षेप बलवान् दृढं ॥४७॥ तत्स्थानादस्युना नो ते, निष्कास्येते परेण वा । सर्वैश्वके ·पानीयं, पीत्या लाया च तत्ततः । पुनर्गत्वा गुहामध्ये, जलं मुक्त्वा च पूर्ववत् ॥ १५ ॥ गुहाया विवरस्यास्ये, शिलां दचा जलाश्रये । म एत्य कृतगंडपो, गुटिकां तां मुखे ललौ ॥ १६ ॥ युग्मं ॥ तत्प्रभावाददृष्टोऽभू-त्स पर तस्य पूर्ववत् । कुमरे- णातपे छापा, दृष्टा यांती पुर प्रति ॥ १७ ॥ तं च दूरे गतं ज्ञात्वा, गुहांतरेत्य साहसात् । पलींद्रः स शिलां तनो-पाट्यां- तपिर गतः ॥ १८ ॥ मौधं तर ददर्शकं, सर्णरत्नादिमिर्भूतं । तन्मध्ये तरुणीमेकां, सप्रौढां मध्य(ढामति)यौवनां ॥१९॥ नत्योरे भगिनि ! त्वं का, स्थितानकाफिनी कथं ? । पृष्टा तेनेति सा माश्रु-नेत्रोवाच शृणूत्तमः ॥२०॥ नायकाख्ये पुरे विप्रा, संति मार्धनाहिनः। ग्रामेशोऽपि द्विजस्तना-धिकारिणस्त एव हि ॥२१॥ तेष्वेस्तरमंत्रीशो, रविदत्तोऽवसद् द्विजः । तत्पत्नी शिवमत्येपा-हं मे चापागतिं शृणु ॥ २२ ॥ तत्पुरे स्यात्सदा चौर्य, रक्षोपाये कृतेऽपि हि । एकदा पुरलोकैस्तै- ) तित्परेचरः ॥ २३ ॥ रक्षान चेचया न स्या-तदा कुशस्थले वयं । ज्ञापयामो यथा रक्षा, कर्ता देशाधिपः स वै ॥२४॥ कान् मन्मान्य तत्क्षणं । तपाहूय तलारक्षं, हकयामाम रोपतः ॥ २५॥ स आह सिद्धचौरोऽयं, झापि नाप्तः म तस्करः ॥२६॥ तत् ज्ञात्वा निशि चौरेण, मुपितं तद्गृह हठात् ।

·मत मिला पिरषासमत् । निष्कासमति सप्रेधी , उभे अपिताति सः ॥ १५ ॥ पनि फलापफं । गोमग्रंथि साराभाषलोतरा सीरप सरपणे दरमुशिलाधोपापगते॥१॥निमारगो सता रभाना - धीलगा पतिपौशिखापरता - विशेष पलनान् ॥४७ ॥ तारपानाहरनामोनिकारणले गरणगा । भार पाधते पुनः । कस्त्वं कथमिहेनथ, मद्भाग्येन निमंत्रितः ॥ ३२ ॥ कुमारेण तदा तस्या-स्तत्स्वरूपं यथास्थितं । ऊरे कार्प- टिकः पाथो-ऽहमिति नापितं ततः ॥ ३३ ॥ तयोचे भद्र ! तत्पापा-दस्मान्मां स्वपुरं नय । गुप्तिमुक्तिफलं ते स्या-दानं च जीपपुप्रयोः ॥ ३४ ॥ मा तेन पहिरानीय, तत्स्थानाद्विवरानने । तां गिलां पदं चान्यां, प्रौढां मुक्या शनैः शनैः ॥३५॥ सस्थाने प्रापिता ना, तद्भर्वा स प्रशंसितः। गिमित्या यथाशक्यो-पचक्रे म प्रमोदतः ॥ ३६ ॥ युग्मं । म तत्र न किम- प्यादा-तस्या वरधनादिकं । बलात्तस्य निजां मुद्रां, मा ददौ स्मृतिहेतवे ।। ३७ ॥ सोऽपि चौरास्पदं पधा-कोऽस्ती(प्रष्टा कोपी)ति शंकया ततः । ययौ शीधं तरौ तस्मिन् , यावत्तिष्ठति तचहरु ॥३८॥ नामकतः पार्या-दागच्छनं स पश्यति । चौरं तमेव पिच्छायं, स चौरस्तमुपस्थितः ॥३९॥ तयोमियोऽभिधाप्रश्ने, कुमारः HEARTANT । लक्ष्मीनंद्रोऽपरभाह, रत्नाकरोऽहमाख्यया ॥ ४०॥ ततो दध्यो कुमारधे-मरोऽयं कथयेचदा । उद्- सनित इव किं मिल!, श्यसे सोऽपि यावता । हदि फिनिद्विमृश्याद, Him गाणस - शिरोगयागले दस्गो-शा गा गुटिफा गदा ॥३॥ SENTAT- मालप, स्मैग (प) लगा ॥ १४ ॥ग गरे पाससी ·बलं तत्र, न शिला स्पंदते मनाए ॥ ४८ । फलान्याग्रस्य पक्कानि, तेपामेकस्य पार्श्वतः । मूल्येनादाय सर्वेपां, विभज्यादा- ) नरेंद्रयः ॥ ४९ ॥ चौरेण चिंतितं ह्येप, मुहास्योद्घाटने क्षमः । इतस्तूर्यस्वः कोऽप्या-सीनायकपुरध्वनि ॥ ५० ॥ नूनमेत- पुरेशस्य, भृगोः कटकमेति भोः । तद् ज्ञात्वा तेषु चौरः प्रा-मष्टः पंचापि ते गताः ॥५१॥ स तत्र विजने जाते, लात्या वस्त्रे शिलातलात् । नीत्वास्ये गुटिकां चैना-मदृश्योऽस्थाद् द्रुमोपरि ॥ ५२ ॥ तत्रैत्यैकाग्रचित्तस्थै-नरैः पादावलो. किभिः । इयद्यावत्पदान्यत्र, दृश्यंतेऽतःपरं न हि ॥५३॥ इत्युक्तः स भृगुः प्राह, मंत्रिन् ! संभाव्यतेऽत्र किं ? । अतः कागात्स गुर्मात्मा, तथाप्यालोक्यतां भटैः ।। ५४ ॥ इतस्ततोऽवलोक्यागा-त्तत्सैन्यं स्वपुरे निशि। भूपजोऽप्यचलत्तस्मा-रस्थानाद- मीपिपतां दिशं ॥५५॥ प्राच्यपुण्यानुभावेन, संपत्तस्याभितोऽभवत् । स स्वर्णादिक(झ)तावासो, गुटिका च प्रभावभृत् ॥५६॥ अन्पढा पायथ्यां स, यहुपथिभृति स्थितः। शृणोति तद्गिरस्तेपा-मेको वैतालिकोऽवीत् ॥ ५७ ।। तथाहि-णयरे कुसत्यलंमि, पुहवीमपयासिंहकुलचंदो । सिरियरियवइतणओ, सिरिचंदो जयउ भुवणयले ॥१८॥ राहावेहविहीए, मयंवरवरिओ अ तिलयमंजरीए । मवनिवगवहरणो, वीरिको जयउ सिरिचं ''मर-मुहगंगसुयाइ पुवभवनेहा । पणे पए णीओ जयउ सिरि ·चत्र प्राप्तगुरोर्मुखात् । सूर्यपत्यादिभिति, श्रीचंद्रपुत्रतादिकं ।। ६४ ॥ विदेशगमनं चास्य, वर्षांते मिलनं तथा । श्रुत्वा नृपादयस्तत्र, सर्वे हृष्टा जना ययुः (अपि) ॥ ६५ ॥ कवित्वेष्वेषु सर्वेपु(पा), श्रावितेषु मया तदा । तत्र वै यद्धनं लब्धं, तल्लात्वा याम्यहं गृहे ॥६६॥ निशम्येति कुमारस्य, हृद्युल्लासस्तथाविधः। तथोत्पेदे यथा ज्ञानी, तं वेत्ति नापरो नरः ॥६७॥ तोपदानं ददौ तस्या-न्येषां गुडघृतादिकं । ततस्तेनैव वेपेण, सोऽग्रतः पुनरप्यगात् ॥ ६८ ॥ दृश्यः कचिददृश्यः स, गच्छन्नाप महाटवीं । तदंतरेकदा रात्रौ, सोऽस्थात्प्रोचतरोस्तले ॥ ६९ ॥ स वृक्षोऽस्ति शुकस्थानं, निशास्ये तेन तत्तरौ । चूणि कृत्वाभितोऽनेक-शुका आजग्मुरुद्गिरः ॥ ७० ॥ कस्कोऽत्र कुत्र कुत्रागा-दिति तेषु वदत्सु च । तत्रैकस्तबृहत्कीर- स्तदायादिवमैत्रिभिः ।। ७१ ॥ तात ! कास्था इयत्कालं, काप्याश्चयं च दृष्टवान् । इति सोऽपृच्छि हृष्टैस्तै-स्ततो मुख्य- शुकोऽवदत् ।। ७२ ॥ वत्सा इतो दिशि प्राच्या, महेंद्राख्यपुरं वरं । तत्र त्रिलोचनो राजा, तत्प्रिया गुणसुंदरी ॥ ७३ ।। तयोः सुलोचना नाम, जात्यंधास्ति सुताद्भुता । साऽधुना यौवनं प्राप्ता, चतुःपष्टिकलान्विता ॥ ७४ ॥ सा हृदृशैय नामानि. श्लोकांश्चापि लिखत्यहो । स मंत्रिवचनाद्राजा, भ्रामयेदिति डिडिमं ।। ७५ ॥ य एनामिह नेत्राभ्यां, पश्यंती कुरुते पुमान् । तस्यार्धराज्यमेनां च, पुत्री दास्ये ममेति वार ॥ ७६ ॥ तत्रास्मिन् वाद्यमाने हि, जज्ञेऽद्य मामपंचकं । आपण्मासी तु तद्भाग्या-त्कोऽप्येता तत्र नाथवा ।। ७७ ॥ तेषु ये शिशवः कीरा-स्तैरुक्तं तात ! कुत्रचित् । तादृगस्त्यौपधं यस्मा-नेत्रे स्यातां हि नूतने ।। ७८ । सोऽभापिष्ट तदप्यस्ति, कस्मिन्नेवोल्यणे बने । ते प्रोचुस्तकिमत्रास्ति, स प्राहेहापि तद्भवेत् ॥ ७९ ॥ परं गुह्यमिदं रात्री, कथमप्युच्यते न वै । तथापि तैर्हठं कृत्वा, पृष्टः सोऽवग्यथास्थितं ॥ ८० ॥ इहास्य- ·चलं तत्र, न शिला स्पंदते मनाक् ॥ ४८ ॥ फलान्यासस्य पक्वानि, तेपामेकस्य पार्श्वतः । मूल्येनादाय सर्वेपां, विभज्यादा- नरेंद्रसः ॥ ४९ ॥ चौरेण चिंतितं ह्येष, गुहास्योद्घाटने क्षमः। इतस्तूर्यरवः कोऽप्या-सीनायकपुराध्वनि ॥ ५० ॥ नूनमेत- त्पुरेशस्य, भृगोः कटकमेति भोः । तद् ज्ञात्वा तेषु चौरः प्रा-नष्टः पंचापि ते गताः ॥ ५१ ॥ स तत्र विजने जाते, लात्वा वस्त्रे शिलातलात् । नीत्वास्ये गुटिकां चैना-मदृश्योऽस्थाद् द्रुमोपरि ॥ ५२ ॥ तत्रैत्यैकाग्रचित्तस्यै नरैः पादावलो- किभिः । इयद्यावत्पदान्यत्र, दृश्यतेऽतःपरं न हि ॥५३॥ इत्युक्तः स भृगुः प्राह, मंत्रिन् ! संभाव्यतेऽत्र किं? । अतः कागात्स गुर्वात्मा, तथाप्यालोक्यतां भटैः ।। ५४ ॥ इतस्ततोऽवलोक्यागा-त्तत्सैन्यं स्वपुरे निशि। भूपजोऽप्यचलत्तस्मा-त्स्थानाद- भीप्सितां दिशं ॥५५॥ प्राच्यपुण्यानुभावेन, संपत्तस्याभितोऽभवत्। स स्वर्णादिक(झ)तावासो, गुटिका च प्रभावभृत् ॥५६॥ अन्यदा पाथकुटयां स, बहुपथिभृति स्थितः। शृणोति तद्गिरस्तेपा-मेको वैतालिकोब्रवीत् ॥ ५७ ॥ तथाहि-णयरे कुसत्थलंमि, पुहवीसपयावसिंहकुलचंदो । सिरिसूरियवइतणओ, सिरिचंदो जयउ भुवणयले ॥५८॥ राहावेहविहीए, सर्यवरवरिओ अ तिलयमंजरीए । सवनिवगवहरणो, वीरिको जयउ सिरिचंदो ॥ ५९ ॥ सिंहउरवरनरेसर-सुहगंगसुयाइ पुवभवनेहा । पउमिणिचंदकलाए, परिणीओ जयउ सिरिचंदो ॥ ६० ॥ इत्यादि । तत्रस्थः प्रतिवक्क्येकः, श्रेष्ठिसू नुरयं त्वया। नृपसूनुः कथं प्रोचे, तत्पृष्टः सोऽवदत्पुनः ॥ ६१ ।। अहं कुशस्थलेऽभूवं, तत्र चंद्रकलाययो। वीणारवस्य तद्दान, सर्वेषां भोजनादि च ॥ ६२ ॥ प्रात(रप्रधानेन, सदस्युक्तो नृपोत्तमः । श्रीचंद्रस्तिलके पुरे, विवाहाय प्रहीयतां ।। ६३॥ इत्यादिकं समग्रं त- १. तनत्य कटकारस्थैः' इति प्रतौ पाठः।

·। त्तर प्राप्तगुरोर्मुखात् । सूर्यवत्यादिभिति, श्रीचद्रपुत्रतादिकं ॥ ६४ ॥ विदेशगमनं चास्य, वर्षांते मिलनं तथा । श्रुत्वा नृपादयस्तत्र, सर्वे हृष्टा जना ययुः (अपि ) ॥ ६५ ॥ कवित्वेष्वेषु सर्वेपु(पा), श्रावितेषु मया तदा । तर चै यद्वनं लब्धं, तल्लात्वा याम्यहं गृहे ॥६६॥ निशम्येति कुमारस्य, हृद्युल्लासस्तथाविधः । तथोत्पेदे यथा ज्ञानी, तं वेत्ति नापरो नरः ॥६॥ तोपदानं ददौ तस्या-न्येषां गुडघृतादिकं । ततस्तेनैव वेषेण, सोऽग्रतः पुनरप्यगात् ॥ ६८ ॥ दृश्यः कचिददृश्यः स, गच्छन्नाप महाटवीं । तदंतरेकदा रात्रौ, सोऽस्थात्प्रोचतरोस्तले ॥ ६९ ॥ स वृक्षोऽस्ति शुकस्थानं, निशास्ये तेन तत्तरौ । चूर्णि कृत्वाभितोऽनेक-शुका आजग्मुरुद्भिरः ॥ ७० ॥ कस्कोऽत्र कुन कुत्रागा-दिति तेषु वदत्सु च । तत्रैकस्तबृहत्कीर- स्तदायाद्दिनसखिभिः ॥ ७१ ॥ तात ! कास्था इयत्कालं, काप्याश्चर्य च दृष्टवान् । इति सोऽपृच्छि हुटैस्तै-स्ततो मुख्य- शुकोऽवदत् ॥ ७२ ॥ वत्सा इतो दिशि प्राच्या, महेंद्राख्यपुर वर । तत्र त्रिलोचनो राजा, तत्प्रिया गुणसुंदरी ॥ ७३ ॥ तयोः सुलोचना नाम, जात्यंधास्ति सुताद्भुता । साधुना यौवनं प्राप्ता, चतुःपष्टिकलान्विता ॥ ७४ । सा हृदृशैव नामानि. श्लोकांश्चापि लिखत्यहो । स मंनिवचनाद्राजा, भ्रामयेदिति डिडिमं ॥७५ ॥ य एनामिह नेत्राभ्यां, पश्यंती कुरुते पुमान् । तस्यार्धराज्यमेनां च, पुनी दास्ये ममेति वारु ॥ ७६ ॥ तत्रास्मिन् वाधमाने हि, जज्ञेऽद्य मासपंचकं । आपण्मासी तु तद्भाग्या-रकोऽप्येता तन नाथया ।। ७७ ॥ तेषु ये शिशव. कीरा-स्तैरुक्तं तात ! कुनचित् । तादृगस्त्यौप, यस्मा-नेने स्यातां हि नूतने ।। ७८ ॥ सोऽभापिष्ट तदप्यस्ति, कस्मिन्नेवोल्यणे वने । ते प्रोचुस्तकिमनास्ति, स प्राहेहापि तद्भवेत् ॥ ७९ ॥ पर गुह्यमिदं रानौ, कथमप्युच्यते न वै । तथापि तैहठं कृत्वा, पृष्टः सोऽनग्यथास्थितं ॥ ८० ॥ इहास्त्य- ·स्य तरोर्मूले, मप्रभावं लताद्वयं । तत्रैका मृतसंजीव-न्यन्या च व्रणहारिणी ॥ ८१ ॥ आद्या दीर्घदला नेत्र-प्रगुणीकृति- कारणं । वृत्तपत्राऽपरा मद्यः, शस्त्रघातनिवारिणी ॥ ८२ ॥ तद्वचःश्रवणाद् हृष्टः, परोपकृतिकर्मठः । तदोपधीद्वयं लात्वा, तस्मात्म प्राग्दिशं ययौ ॥ ८३ ॥ त्रिदिनानंतरं तस्या-टव्यंते गच्छतः पुरः । आयात्कोऽप्युद्वसो देशो, नगरं तत्र चोद्वसं ॥ ८४ ॥ तत्रारामसरोवापी-सच्छायं नृपशूज्झितं 1 प्रोचवाग्रतोलीकं, सौधहट्टादि(लि)मालितं ।। ८५ ।। अंतः शून्य वहिः शून्य, दृष्ट्वाश्चर्यसमुत्सुकः । पुर्यतः प्रविशत्येप, यावचावत्कृतश्चन ।। ८६ ।। सारिकका समेत्याशु, तमभापिष्ट संभ्रमात् । मा गाः पाथेह स प्राह, शुकि वार्येऽहमत्र किं ? ||८७॥ युग्मं । साह भद्र ! वपुर्वित-मस्यांतर्गच्छतां नृणां । सोऽवग्भद्रेऽस्य किं नाम, को राजाव कुत्तो भयं ? ॥८८॥ कथं शून्यं च शुक्याह, शृण्वयं कुंडलाचलः । योऽस्थाद्देशं परीत्योच्चै-स्तद्योगात्पुर- मप्यदः ।। ८९ ।। कुंडलाख्यमिति ख्यातं, तत्राभूद् भूधयोऽर्जुनः । तत्प्रियाः पंच तन्मुख्या, राज्यस्ति सुरसुंदरी ॥ ९० ॥ युग्मं । तत्र स्तेयं भवेत् पद्भिः, सप्तभिर्वा दिनैस्त(स्स)दा। चौरमन्वेपयंत्युच्चै-स्तलारक्षनृपादयः ॥११॥ निश्येकदा नृपस्तै- स्तैः, मह च्छन्नं पुरे भ्रमन् । अद्राक्षीदेवयोगातं, नितिं लोत्रसंयुतं ।। ९२ ॥ तत्पृष्ठौ भूपतिश्छन्नो, यात्यारक्षकदूरतः । स धूर्तो ज्ञातवानेवं, मत्पृष्ठावेति यनृपः ॥ ९३ ॥ ततः पुरादहिर्दस्यु-भूपं संभ्राम्य तद्दशा । कस्मिन् मठे प्रविष्टस्तं, लोप्नं रत्नादिमुद्गकं ॥ ९४ ॥ मठांतः सुप्तनिद्रालु-परिव्राजकसंनिधौ । मुक्त्वा तद्वाससां मध्ये, तददृश्यो ययौ क्वचित् ॥ ९५ ॥ युग्मं ॥ निशाशेपे तदा राना, चौरभ्रान्त्या निर्भटैः । स हि कार्पटिकस्तस्मा-दाकोचैर्विगोप्य च ॥ ९६ ॥ तत्पार्धात्तद्धनं लावा, कारितचौरनिग्रहं । म मृत्वा राक्षसो जज्ञे, तेन रोपानृपो हतः ॥९७॥ युग्मं ।। नाशितः पौरलोकश्च, सैन्यं चाश्वगजा.

·दिकं । राजलोकच सर्वोऽपि, ययावस्मादिशो दिशं ॥९८॥ परं पंचापि ता राइयोंऽ-तःपुरे तेन रक्षिताः। तास्वैका गुण- वत्याख्या, गुर्विण्यासीन चापराः॥९९॥ यद्यस्यास्तनयो भावी, तद्धनिष्यामि तं ननु । इति राक्षसधीस्तत्र, दैवात्तस्याः सुताजनि ॥१०॥ नाना चंद्रमुखी सा च, न ज्ञायतेऽथ भावि किं । पुरांतस्तेन यो याति, रोपात्तं हंति राक्षसः ॥१॥ तत् श्रुत्वापि कुमारेंद्रः, पुरांतः प्रविवेश सः । हट्टांस्तथाविधान पश्यन् , प्राप्तो राजगृहांतरा ॥२॥ मादुःकृत्य स्वनेपथ्यं, नृपावासं विलोकयन् । टा(ला)राज्ञीर्गवाक्षम्याः, स पश्चादाययौ सभा ॥ ३॥ तस्यां भ्रामिरपल्यंकं, म दृष्ट्वा कोमलास्तरं । शय्येयं रक्षसस्तेन, रक्षां कृत्वा निजांगके ॥ ४ ।। तस्मिन् श्रमापनोदार्थ, सुखात्सुप्वाप निर्भयः । इतस्तत्र पलादः स, पूर्मार्गे पाद- पद्धतीः ॥ ५ ॥ दृष्ट्वा तत्कुपितस्तूर्ण, तत्रैत्य तं विलोक्य च । हृदि चिंतयितुं लगः, शौर्याद्भुतरसान्वितः ॥ ६॥ कोऽयम- त्यंततेजस्वी, मच्छव्यास्थश्च धैर्यतः । कथमत्रागतः शूरः, सुप्तो निद्रामि तत्कथं (मितः कथं) ॥ ७ ॥ अमुमुत्पाट्य किंवा/, क्षिपामि किमु वासिना (सितः)। हन्म्येनं दंडतः किं चा, सशय्यं चूरयाम्यहं ॥ ८ ॥ कुलकं ॥ विचिंत्येत्यतिरुटस्तं, हक. यामास कोणपः । अरेरे केसरिस्थानं, शृगालाश्रयसीह किं ॥९॥ शीघ्रमुत्तिष्ठ दुष्टात्मन्! , मत्तः किं न विमेपि रे ।। रक्षसो वचनं श्रुत्वा, स द्राक्सुप्तोत्थितस्तदा ॥ १०॥ तमुवाच च भो निद्रा-लसं जागर्पि मां कथं । किं मे कथयसीहाथ, किं कृत्य ते विलोक्यते । ॥ ११ ॥ भो सुधाडंबरः कोऽयं, को गर्वस्ते स्वपौरुपे । कस्याग्रे दयते भीष्म-तुंडित्वं क्रूरनेत्रता ।। १२ ॥ इहाप्यहं स्थितः स्वीय-शक्त्यैव गुरुसत्चतः । यथा तथेदृशं जल्पन्, साधुवद्यन्न दृश्यसे ॥ १३ ॥ किमस्मात्क्रूरक- मत्वा-तृप्तो नाद्याप्यभूस्तथा । राजदाराः सदाचाराः, कारागारे कृता यतः ॥ १४ ॥ ततवारुतया तिष्ठा- .

·- न्यथा स्थानादितो ब्रज । सशस्त्रं त्वां निरस्त्रोऽहं, न हन्मि तद्धि नो पुमान् ॥१५॥ तद्वचोऽनेकभंगीकं, श्रुत्वा दृष्ट्वा तमुत्थितं । हतप्रभावमात्मानं, तस्मिन् विज्ञाय कोणपः ॥१६॥ स्वयमेवोपशांतः सन् , कुमारं यक्ति साहसिन् । तव सचादहं तुष्ट-स्तचं किमपि मार्गय ॥१७॥ युग्मं ।। लीलयावक्कुमारस्तं, निद्रालोमें पदोस्तले । परिमर्दय हस्ताभ्यां, यन्मे नेत्रसुखं भवेत् ॥१८॥ ततो ज्ञात्वा महांत तं, सर्वलक्षणलक्षितं । स पलादस्तमभ्येत्य, यावत्स्पृशति तत्क्रमौ ॥ १९ ॥ तावच्छी५ कुमारेण, गृहीत्वा तत्करौ ततः । पेते तत्पदयोः सोऽपि, भूपसूनोः पदेऽपतत् ॥ २० ॥ युग्मं ॥ तौ मिथः क्षामणापूर्व, जातो प्रशंसनान्वितौ । ततस्तं कुमरोऽवादी-देव ! तुष्टोऽसि मे यदि ॥ २१॥ तदा प्राणिवधं पापं, त्यज पुण्यमति भज । मुंचैता राजपत्नीच, | सोंगीचकार तत्तदा ।।२२।। युग्मं ॥ धर्मदातृतयात्यंत, तुष्टः कोणप आह तं । त्वं कुंडलपुरस्यास्य, राज्यं धीर ! ममुद्धर ॥ २३ ॥ ततो राजप्रियापार्थे, गत्वा ता राक्षसोऽवदत् । राक्ष्यः कोऽप्येप पुण्यात्मा, मच्चद्भाग्यादिहाययौ ।। २४ ॥ अथ यूयं भगिन्यो मे, क्षतव्यं मम दुर्वचः । मयेदं राज्यमत्रत्यं, दत्तमस्मै महात्मने ।। २५ ॥ कुमारोऽवग्जनन्यो यः, कुले कोऽप्यस्ति तादृशः । पुमान् याद्दगिदं राज्यं, पालयेन्नामतो भवेत् ॥ २६ ॥ ता ऊचुर्वत्स ! यद्रक्षा-प्रोक्तं तन्नः सुसंमतं । तावता (तासु सा) गुणवत्याह, घृणु चंद्रमुखीमिमां ॥ २७ ॥ अज्ञातकुलशीलस्य, राज्यं मे कन्यकामिमां । यक्षराज ! कथं दत्से, किं च वैदेशिकोऽस्म्यहं ॥ २८ ॥ तेनेत्युक्तोऽपि यक्षः स, लोकान् सैन्यं गजादिकं । स्वशक्त्याभित आनाग्य, राज्यं सर्व कनी च तां ॥ २९ ॥ ददौ तस्य ततस्तेन, दर्शिता नाममुद्रिका | प्रकाशितं स्वनामादि, हर्पोऽजनि महांस्तदा ॥ ३० ॥ १ 'न्यथाऽयं त्वमसावहं' इति प्रती पाठः ।

·॥ युग्मं ।। तस्याभिषेके राज्यस्य, तस्यां पुर्यां च कारित । श्रीचंद्रभूपतेराज्ञां, तत्र विस्तार्य सोऽवदत् ॥ ३१॥ यः पापो मम चौर्यालं, लोप्पं मुक्त्वा ददौ तदा । चौरो वजखुराख्यस्तं (स्तद् ), ज्ञात्वा जने मया हि सः ॥ ३२ ॥ तत्कुंडलगिरी राजन् ! , गम्यते मुख्यशृंगके । तदंतरस्ति तद्नेह, रत्नस्वर्णादिसंभृतं ॥३३॥ तत्र गत्वा च तत्सर्व, स्वीकृत्य यक्षवाक्यतः । तत्र चंद्रपुरं नाम, पुरं स्वर्धामतोऽद्भुतं ॥ ३४ ॥ यक्षालयं च भूभा, व्यधातन्मध्यगां परां । दृपन्मयीं च तन्मूर्ति, चौरदेहोपरिस्थितां ॥ ३५ ॥ युग्मं । नरवाहनयक्षोऽय-मिति नाम चकार च । सर्व संकीर्त्य यक्षस्य, स ययौ कुंडले पुरे ॥ ३६ ॥ कियद्दिनानि तद्देशे, स्थित्वा स कुंडलेश्वरः । श्वश्रूर्लोकानमात्यांश्च, तां वाला सैन्यपं भटान् ॥ ३७ ।। अनुज्ञाप्या- त्मनस्तत्र, पादुका सिंहविष्टरे । संस्थाप्य सर्वमर्यादां, कृत्वा चान निजागमं ॥ ३८ ॥ ततः पूर्वेण वेपेण, छन्नं निशामुखेड- चलत् । क्रमात्याप महींद्राख्यं, पुरं स तदहिनिशि ॥ ३९ ॥ एककः कापि सुप्तश्थ, निशीथे तावता पुरात् । चौर्य लोहखुर- थौरो-ऽवस्वापिन्यादियोगतः ॥ ४०॥ कृत्वागात्तत्र तद्भारा-क्रांत उत्थाप्य तं ततः। जगौ कार्पटिक त्वं मे, भाटकाद्भा- रमुबह ॥ ४१ ।। कुलकं ॥ तद्वाक्यात्सत्त्व(सिद्ध)शार्दूलो, भारमादाय तं तदा । तत्सार्थेन चचालाये, दर्यतः प्रविवेश च - ॥ ४२ ॥ तत्र भूमिगृहं दीप-मालाभिर्भास्वरं वरं । रत्नादि कामिनी चैका, स वीक्ष्याचर्यवानभूत् ॥ ४३ ॥ चौरोध्यक्ता मुतेऽस्य त्वं, भक्ति तां महवीं कुरु । ततः सा कुमरं प्राह, स्वामिन्नेहि गृहांतरा ॥ ४४ ॥ नानभोजनपानादि, कुर्वेनां मां रमस्व च । तत् श्रुत्वा कूटमत्रैत-दिति ज्ञात्वा कुमारराट् ॥ ४५ ॥ तं वध्या बहिराकर्ण्य, रोपापप्रच्छ ता खियं । का १ 'नगरं धाम चाद्भुदं' इति प्रतौ पाठः ।

·त्वं कथय रे कोऽयं, भयभ्रांता जगाद मा १४६|| युग्मं । अयं लोहखुरोऽस्यास्मि, पुत्री संकेतयोगतः। नरमत्रामुनानीतं, गतिः पातयाम्यहं ॥४७॥ ततस्तामपि निष्कास्य, दरीक्वं प्रमुख च । तर्जयित्वा च तं चौरं, छोटयित्वामुचत्सुधीः ॥४८॥ । चौरे सुतायुते तस्मिन् , काप्यन्यत्र गते ततः। प्रातरहन्नतिं कृत्वा, पुरांतः प्रविवेश सः ॥ ४९ ॥ कस्यापि श्रेष्ठिनो हट्टे, यावत्तिष्ठेत्स तावता | आगमरपटहस्तत्र, स पप्रच्छाद्य किं घदः ॥ ५० ॥ शुकवत्सकलं तेन, प्रोचे तस्य यथास्थितं । पदिनोनाद्य पण्मासी, जातास्य भ्रमतोऽनिशं ॥ ५१ ॥ तदा पटहभृद्भूत्यैः, शब्दोऽपाति जना अहो । यः कोऽपि राज- कन्यायाः, पटूकरोति लोचने ॥ ५२ ॥ तस्य तामर्धराज्यं च, राजा दत्तेऽत्र निश्चयात् । तत् श्रुत्वा कुमरः शीघं, पस्पर्श पटहं ततः ॥ ५३॥ युग्मं ॥ तैविज्ञप्तो नृपो हृष्ट-स्तं कार्पटिकमादरात् । छत्रचामरहस्त्यादि-योगादानीतवान्मुदा ॥ ५४ ।। गत्वा नृपसभायां स, आशीर्वादपरायणः । नृपेण त्वा(स्वा)सने मुक्ते, विनयादुपविष्टवान् ।। ५५ ॥ कुत्र ते वसतिर्भद्र!, भद्रं १|| वास्तीति भूभुजा । पृष्टः स प्राह राजन् ! मे, वासः कुशस्थले पुरे ॥५६॥ अद्य युष्मत्पदे दृष्टे, कल्याणं मेऽभितोऽभवत् । अस्मद्भाग्यात्कनीभाग्या-दिह दिष्ट्या त्वमागतः ॥ ५७॥ अद्य नः कुरु तत्कार्य, यत्प्रोक्तं तद् गृहाण च । राज्ञेत्युक्ते कुमारः सो-ऽभाषिष्ट तं बरं नृप (तं ममास्ति सन् ) ॥ ५८ ॥ विद्यामंत्रौषधीयोगा-भ्यासो गुरुप्रसादतः । परं सा दर्श्यतां पाला, यथायोग क्रियेत यत् ॥ ५९ ॥ राज्ञानीतां च तां बालां, दृष्ट्वा हाहेति जल्पता । तेनाकारि सभामध्ये, पवित्रा भूरितोऽभितः ॥ ६० ॥ भव्या जवनिकास्थापि, तदंतरे च सा कनी । स्थापिता तेन विज्ञेन, नेत्रशुद्धिचिकीर्षया ॥६१॥ पूजोपहारः १ - केवलज्ञानिदेवस्य, विवपट्टोपरि स्फुटं' इति प्रती पाठः । M ·सर्वोऽपि, सानयोगश्च कारितः । तन्मध्ये च(ऽथ) स्वयं गत्वा, सर्वो विधिरकारि च ।। ६२ ॥ युग्मं ॥ कृत्वाक्षिपरितः पाली, मध्ये तदोपधीरसं । मुक्त्वा ततः शनैः सोऽपि, स्नानपूजादिपूर्वकं ।। ६३ ॥ धूपोत्क्षेपनमस्कार-गुणनं स्वीयवेपभृत् । कुर्वन्न- स्थाद्विधेस्तत्र, रसशोपाय दिव्यधीः ॥ ६४ ॥ युग्मम् ॥ तदोपधप्रभावेण, तन्ने पद्मपत्रवत् । जाते ततस्तया दृष्टः, स कुमारः सुरेंद्रवत् ॥ ६५ ॥ देवपूजाविधिं कुर्वन् , दिव्याभरणभूपितः । सूर्यवद्भालतेजस्क-स्तं विलोक्याहतो नतिं ॥६६॥ कुर्वती तां जगादैप, भद्रे ! त्वं चारु पश्यसि । किमु मन्नाममुद्रायां, लिखितं त्वं च (तच) वाचय ॥६७।। युग्मं ॥ तयावाचि च श्रीचंद्र- कुमार इति नाम तत् । हर्षाच स्तोतुमारेभे, हे नाथ ! प्राणजीवन ! ॥६८|| पित्रा तेऽग्रेऽप्यहं दत्ता, मया ह्यद्य घृतो भवान् । मुद्रया नाम ते ज्ञात-माचारैश्च कुलादिकं ॥ ६९ ॥ युग्मं ॥ ततः स भव्यवेपं ते, संगोप्य धातुपोतकं । वेपं धृत्वा च तदृष्ट्या, भस्मोद्धूसलितालकः ॥ ७० ॥ भूपपाषं ययौ तत्र, तत्पृष्ठौ सा सुलोचना । सत्याभिधां च तां दृष्ट्वा, ललौ स्वांके नृपो मुदा ॥७१ ॥ युग्मं ॥ सर्वेपामद्भुतं जज्ञे, तस्मात्तस्याः कलायुजः। तदोत्सवो महांश्चक्रे, नृपेण सुतजन्मवत् ।।७२।। ततः सुलोचना राज्ञा, प्रैपि चांतःपुरे निजे । तदीक्षणेक्षणात्सर्वा, हृष्टा राज्यश्च जज्ञिरे ॥ ७३ ॥ इतः कार्पटिका सौधे, प्रापि भूपेन विस्तरात् । तत्र पाकक्रियाद्यर्थ, मुक्ताश्च बहवो भटाः ।। ७४ ।। सभायां मंत्रिभिः साध, मंत्रयामास भूपतिः। कन्येयमस्य दातव्या, कुलादि ज्ञायते न च ॥७५ ॥ नृपादेशादमात्योऽपि, तत्रैत्य तं च पृष्टवान् । किं कुलादि नवाख्या का, वद भद्र ! मुदे हि नः ।। ७६ ।। प्रहस्य कुमरोऽवादी-शुष्माभिः पृच्छयते वरं । सत्यमेतदभूदत्र, १ 'रसशोपावधीद्धधीः' इति प्रती पाठः । २ 'तद्दष्वा, भस्मोद्भूतलितालकः' इति प्रती पाठः ।

·पीत्वांभोऽपृच्छि यद्गृहं ॥ ७७ ॥ तथापि श्रूयतां मंत्रिन्!, पुरे कुशस्थलाभिधे । लक्ष्मीदत्तो वणिक्तस्य, पुत्रोऽहं व्यसनी हठी ॥ ७८ ॥ गृहालक्ष्मी पितुश्छन्ना-मादाय तादृशे जने । यथा तथा समुझंश्च, पित्रा वह्वपि वारितः ॥७९॥ न तिष्ठामि तदा पित्रा, निष्कासितो गृहादहं । घूतादिव्यसनाअंतो-र्जायते किं न दुःखिता ॥ ८० ॥ ततो मे भ्रमतो भूमा-वेकः सिद्धनरोऽ. मिलत् । सेवातस्तेन तुष्टेन, मंत्रादीदमदायि मे ।। ८१ ॥ तं मुक्त्वात्राहमायातो, द्यूतं न स्याद्धनं विना । तेनासु पटहं ज्ञात्वा, स्पृष्टवान् धीरथेति मे ॥ ८२ ॥ इयदेतद्धनं सर्व, हस्त्यादि च निजेच्छया । एष्यति द्यूतकार्य मे, ततश्चिताविधौ मम ॥८३॥ तद्धचो मंत्रिणा सर्व, नृपस्य ज्ञापितं ततः । अतिचिंतातुरो जज्ञे, भूभुक्तैर्मत्रिभिः सह ॥ ८४ ।। ईदृशो द्यूतकारस्य, कथं दास्ये सुतेदशी । स्वदेशे परदेशे च, किं महचं यशश्च किं ॥ ८५ ॥ दीयतेऽस्य न चेत्कन्या, तर्खेतद्याति मद्वचः। गच्छता तेन किं प्राणैः, किं राज्येन धनेन च ( ज्येनेति दुःखतः ) ॥८६॥ सोऽगादतःपुरे गीत-गानाद्युत्सवतत्परे । सुलोचनाह किं तात !, श्यामास्यस्त्वं सुखास्पदे ॥ ८७ ।। युग्मं ॥ राज्ञोचे तस्य वृत्तांतो, राज्यग्रे मूलतोऽखिलः । तस्मात्तासां सचिंतात्वे, जाते पुच्याह सस्मितं ।।८८॥ तात ! नैवंविधोऽयं ना, किं त्यस्य वाग्विचित्रता । यद्यजातं तदा तत्र, तया दृष्टं च तजगौ ।। ८९॥ श्रीचंद्रोऽयं वरो मेऽस्तु, मुद्रातोऽवगताभिधः । पुरताताभिधाने तु, स्फुटमुक्ते सुधीमता ॥ ९०॥ ततो हृष्टः मभास्थः स, गणकाल्लग्नमाददत् । श्मापालो मंत्रिणः प्रैपी-च्छीचंद्रानयनाय च (तान्) ।९१।। तत्र गत्वागतैः सद्य-स्तैर्विज्ञप्तत्रिलोचनः । न ज्ञायते स कुत्रागाद्, दृश्यते नात्र कुत्रचित् ॥ ९२ ॥ ततः ससंभ्रमं राजा, स्वभटैस्तं व्यलोकयत् । दृष्टः कैस्तु न सौधांत- न पुरे न बहिः स हि ॥ ९३ ॥ श्रुत्वा तत्प्राप मा मूर्छा, कथंचिल्लब्धचेतना । रुदंती रोदयंती च, तां निशामत्यवायत् ·।। ९४ ॥ तस्याप्राप्तेश्व सा वाला, न भुक्ते न च जल्पति। तत्रान्यः कोऽपि नो,भुक्त-उमात्या मूढधियोऽभवन् ॥९५।। राज्ञाः हूय पुरीलोकाः, पृष्टाः कुशस्थलागतः । अत्र कोऽप्यस्ति ते प्रोचुः, संति राजन् ! घना अपि ॥ ९६ ॥ तदुक्ताख्यादिके पृष्टे, तेषामेकोऽवदद्वणिरु । कुशस्थलेऽस्ति यो लक्ष्मी-दत्तमनुः कुमारराट् ॥१७॥ श्रीचंद्र इति नामायं, जामाता श्रेष्ठिनो मम । ईदृनामांकिता मुद्रा, गूढवजास्ति तत्करे ॥८॥-युग्म ।। अहं वाणिज्यभृत्यो (पुत्रो)ऽस्मि, धनस्य तत्र वासिनः । तत्पुत्री धन- पत्याख्या, तद्भर्ता स गुणांबुधिः ॥१९॥ तदंभिज्ञानतो ज्ञातं, कुमार्यत्ययमेव मः । ततः मा भोजिता राज्ञा, ज्ञातः पुत्रि! म ते वरः ॥ २०॥ रानः प्रतापसिंहस्य, पाश्र्थे (तस्य) च व्यवहारिणः । मंत्रिणःप्रेपयिष्यंते, यथैता सत्वरं वरः ॥ १ ॥ इतस्तदनु तत्स्थाना-त्कुमारः कृतकृत्यधीः। वपुश्चितामिपं कृत्वा, नचालाचलमानसः ॥२॥ तं वेपं कस्यचिद्दत्वा, बटुवेपं विधाय च । क्रमा न्मुक्याथ (च) तं देशं, प्राप किंचिद्वनं महत् ॥३॥ दृष्ट्वैकं तत्र कासार, विपुलं कमलैः कलं। सुनिर्मलजलं केकि (कोक)-मुख्य- पक्षिनिपेवितं ॥४॥ तत्र सूर्यवतीपुत्रो, गत्ता रत्वा च तअले । पाल्या पाल्यां जगामाने, ददर्शोचानमेककं ॥५॥ तत्रैकमा. अमस्थान-मेकतोऽश्वगजा(तश्च मठा)दिकं । 'कांविनरान् स्त्रियः काश्चि-चित्रवेपा विलोक्य सः ॥ ६॥ दध्यो काटिका नैते, न तापसा न योगिनः । किंवामीभिर्विकल्पैमें, कुर्वे तावत्तदीक्षणं ॥ ७ ॥ युग्मं ॥ ततथूतवने सोगा-त्तदंतः कांति- तोऽद्भुतं । कुमारं तापसस्यैकं, चित्रवल्कलवाससं ॥८अभितमंद्रव(को)दीनं, मयूरांगजपादुकं । क्रीडतं तरुदोलायां, नृवेपेण कनीमिव ।। ९ ।। क्वचित्स्वर्णादिभूपांग, कोमलास्यं म दृष्टयान् । एकां च धूर्मयंती तां, पाचे तापसालिकां ॥१०॥ 'निभिर्विशेषकं ।। तत्रागतं च तं दृष्ट्वा-वक्तापसकुमारकः । तद्रूपाक्षिप्तचेतस्कः, सख्यभ्यागत एप नः ॥ ११ ॥ फलान्यस्मै .

·प्रदीयंते, ततः सख्याह सादरं । बटुकागम्यतामस्यां, छायायामुपविश्यतां ॥१२॥ कुमारेऽवस्थिते राजा-दनीतरुतले तदा ।
बुढौफिरे तयानीय, फलान्युचैल्लो च सः ॥ १३ ॥ का त्वं कोऽयं किमेतच, स्थानं यावत्स पृच्छति । तावत्तत्रापरा पाला,
गायंतीत्यागता कलं ॥ १४ ॥-तथा-च-चंदकला रायसुया, सा सबकल्ला(ला)ण भायणं जयई । सिरिचंदवरो जीए, सयमेव
परिरिकऊण कओ ॥१५॥ श्रुत्वेत्याार्यवान् दध्यौ, कुमारः किमिदं वचः। क सा क्वैताः क तत्स्थानं, क्वेदं कथं विदंत्यदः
।। १६ ।। पुनर्वृद्धाययौ रुयेका, विधवा विशदावरा'। तया तत्र नृवेषस्य, स्त्रीवेपस्तस्य चार्पितः ।। १७ ।। बटुं दृष्ट्वाह सा
वृद्धा, भद्र ! त्वमागतः कुतः । सोऽवक्कुशस्थलादेतो, हृष्टाश्च तास्ततोऽखिलाः ॥ १८॥ ताभिश्च ज्ञापितास्तेऽन्ये, तत्रैत्य
परितः स्थिताः । बटुः कुशस्थलायातो, जल्पंतीति संसंभ्रमं ।। १९॥ ओमित्युक्ताच ते तेन, मोचुचंद्रकला तदा । तत्राया-
तद्वरः कोऽभू-तानवोचत्स सत्यगीः ॥ २० ॥ लक्ष्मीदचसुतस्तत्र, परिणीयानयच्च तां । तथोचुः (ताः प्रोचुः) स्वामिनी-
दृक्षा, वार्तालीका भवेन हि ॥ २१॥ मुख्यामत्रैपु तां ज्ञात्वा, नत्वा चोवाच सोऽयधीः । त्वमवेह कथं केऽमी, काश्चैताः
कस्य (थ) संभ्रमः ॥ २२ ॥ इत्यादि सकलं श्रव्य, श्राव्यतां मम विस्तरात् । वृद्धाह शृणु वत्स! त्वं, वसंताख्यपुरेऽभवत् ।
1॥ २३ ।। वीरसेनो नृपो वीर-मतीवीरप्रमे उभे । भार्ये तस्य तयोराया, साहं मंगुनृपात्मजा ॥ २४ ॥ मत्पित्रोद्वै सुते
स्याता, जयश्रीः प्रथमा तयोः । अन्या विजयपत्याख्या, साप्यहं पितृनामतः ॥ २५ ॥ चतुर्भिः कलापकं ।। राज्ञी प्रताप-
सिंहस्य, जयश्रीः सा मम स्वसा । पुत्रास्तस्याश्च चत्वारो, जयाद्याः संति सत्तमाः ॥ २६ ॥ वसंतपुरभूभर्तु-मंत्रीशोऽयं
सदामतिः । अयं मम पितृव्योऽस्ति, प्राच्या नः स्थितिरीदृशी ॥ २७ ॥

·इतो वीरप्रभासनु-र्नरवर्माभिधोऽभवत् । सोऽत्यंत बलवान् जज्ञे, शस्त्रशास्त्रविशारदः ॥ २८ ॥ कालेन कियता मेऽपि, सुताभूदतिचंद्ररुक । नंद्रलेखाभिधा सेयं, सख्यश्वास्या इमाः समाः ॥ २९ ॥ तदन्वेकः सुतोऽभून्मे, वीरवर्माभिधानकः । अधुना पंचवर्षीयः, सोऽप्यत्रास्ति ततः शृणु ॥ ३० ॥ राज्ञान्यदा स्वदेहस्थ, ज्ञाते कालज्वरे खरे । वीरवर्मा कुमारोऽयं, मुमऽके सदामतेः ॥ ३१ ॥ मम राज्यमिदं देय-मस्यैवेत्युक्तवांथ सः । दिवं गते नृपे तत्र, नरवर्मा बलोद्धतः ॥ ३२॥ तमान स्वयमेनादा-गद्देशाभिस्ता वयं । गच्छता पितपुर्या न, आयादेकं पुरं पथि ॥ ३३ ॥ युग्मं ॥ तदाहिय- मुत्तीर्णा-रसतो मंगी रादामतिः । पुरांतरेकमायातं, ज्ञात्वा नैमित्तिकं गतः (तदा) ॥ ३४ ॥ मानपूर्वकमाहूय, स आनीतो मोतिके । ममाप्नो सरांगे, मुगपा प्रोक्ता निजा स्थितिः ॥ ३५ ॥ अस्या वरम का कुत्र, कदा भाषीति ? तद्वद । क्षणं गिराश्य स प्राइ, भागस्या पालभो महान् ॥ ३६ ॥ तचाप-राणा प्रतापसिंहस्य, सुतचंद्रकलापतिः। भास्या भविता पं-कलापरिणयादनु ॥ ३७॥ लोक दया पुनः सोऽग-गम्यतां खादिरे बने । ता राजादनीदुग्ध-चत्सि शास्यते परः ॥ ३८ ॥ ततः लोकपणे ग, लात्वा सत्कृत्य से ततः। फानने खादिरे हास्मि-भियत्परिकरान्विताः ॥ ३९ ॥ गणमाजग्गिभेतस्मात्, मौ नरौ गोगिपेषिणौ । कन्याविवाहशुशर्थ-गस्माभिः प्रेपितौ तदा ॥ ४० ॥ गुग्मं ॥ तत्र गत्वागतौ गोग-पागो पात गमास्थित । तानस्तानमापि, तुल्यमेवामवयतः ॥४१॥ धिजोऽसौ वरो जशे, न तदुक्तो महीपजः । SHNण, चोपेण कदापि ॥ ४२ ॥ नानाकी परीकर्ति, रस्मीति ससीजनैः। नर्ननि बहुभिर्भेदैः, पुप्पोत्तसं 47 ॥ ४२ ॥ गुग्मं ॥ अास्था प मे योग्यं (स्थितस्य मे योगो), मनागपि न दृश्यते ॥ ध्यात्वेति यावदुत्तस्थौ, ·कुमारस्तत्र तावता ॥४४॥ ववर्ष सहसा दुग्धै-स्तस्मिन् राजादनी भृशं । चिरागत सुतऽकस्थ, हपाश्रुभिः प्रररिव ॥४५॥ युग्मं ।। ततो हृष्टाश्च ते सर्वे, पुन्याः प्राप्तोऽद्य यद्वरः । चंद्रलेखा तदा लजा-नतमुख्यभवत्तरां ॥ ४६॥ मात्रादेशाद्वरमाला, पत्त्युः कंठे च साक्षिपत् । नानाफलादिभिस्तैश्च, कृता ( चक्रे ) तद्भक्तिरद्भुता ॥ ४७ ।। तेपां महोपरोधेन, स्वनामादर्शि मुद्रया ( मुद्रिका )। कन्या तत्रोपयेमे च, श्रीचंद्रेण तदाग्रहात् ॥ ४८ ॥ विपापहारिमण्यादि, लेमे तत्करमोचने । इतोऽमु- चत्कुमारस्यो-संगे वीरमती सुतं ॥ ४९ ॥ अथामुं वीरवर्माख्यं, यादृशं त्वं करिष्यसि । उदारवीरकोटीर, तादृशोऽयं भवि- प्यति ॥५० ।। इति श्वश्रूवचः श्रुत्वा, प्रतापसिंहभूपजः । प्रोचेऽम्ब ! नाधृतिः कार्या, भव्य भाव्यखिलं तव (ह्यथ) ॥५१॥ मंत्रिनेतत्कुमारादि-सर्व लात्वाथ गम्यतां । कुंडलाख्ये पुरे तत्र, स्थातव्यं स्वाश्रये सुखात् ।। ५२ ॥ अहं त्वग्रेऽधुना गंता, चिंताशेपास्ति वः पुनः। तत्रत्यमंत्रिणां लेखान् , दचा सदामतेः करे ॥५३॥ कियदिनानि तत्स्थाने ( तत्कक्षे ), स्थित्वा 'च प्राच्यवेपतः । निरगादेककस्तस्मा-प्राप देशांतर क्वचित् (च सः) ।। ५४ ।। युग्मं ॥ इतो वीरमती मंत्रि-सुतादिपरिवारयुक् । प्रतस्थे तद्वनाचंद्र-पुरं प्रति पथि क्रमात् ॥ ५५ ॥. सा महींद्रपुरं प्राप, ज्ञाता च तन्महीभुजा । ससुता मादराहूता, सदस्येता च मंत्र्यपि ॥ ५६ ।। युग्मं ॥ मिथः स्वस्वस्वरूपोक्ते-झते तच्च- रितेऽखिले । हृष्टा नृपादयश्चक्रे ( थावां), भगिन्याविति ते उभे ॥ ५७ ॥ तदा कुशस्थलात्कोऽपि, तत्कुंडलपुरांतरा। भूत्वा तत्रागतो बंदी, श्रीचंद्रस्यापदद्गुणान् ।। ५८ ॥ तद्यथा-राहावेह० १॥ सिंहओ० २ ॥ णयरे कुशस्थ० ३ ॥ इत्यादि ।। श्रीचंद्रभूपपुत्रस्य, चरित्रं कुंडलेशितः श्रुत्वा सुलोचनाचंद्र-लेखे हृष्टे पुनर्भृशं ॥ ५९ ॥ राज्ञा तत्सुतया चापि, तत्र वीरमती ·बहु । स्थापितापि स्थिता नैपा, प्राप्ता कुंडलसत्पुरे ॥ ६० ॥ इतथ- श्रीचंद्रोऽग्रेऽन्यदा गच्छन्, कस्याः पुरो पहिर्भुवं । यखापासै स्थैरश्वैः, सद्वेपैश्च नरै टैः ॥ ६१ ।। संभृतामुच्छलद्दानां, वीक्ष्यैकं पृष्टवानरं । सखे। किमेतदवास्ति, स पाहैतहटो शृणु ॥ ६२॥ युग्मं । इयं कांपील्यपूरस्या, जितशत्रुनृपः प्रभुः। प्रीतिस्तत्पट्टराध्यस्ति, रतिराश्यास्तु (थ) सा स्वसा ॥६३।। तत्पुत्रः कनकरथो, रंरमीत्यत्र सोऽधुना । सवयस्यैः समं राधा- वेधानुकृतिनिर्मिती (ते ) ॥ ६४ ॥ अत्रागतोऽभवद्वीणा-रवो गायनपुंगवः । तेनाश्राव्यस्य भूपस्य, प्रबंधः कोऽप्यनुत्तरः ॥ ६५ ॥ श्रीचंद्रो नायकस्तत्र, राधावेधविधायकः ( नान्ना नृपविडंबने )। तत्र तुष्टो नृपो वीणा-रवस्यादाद्धनं बहु ॥६६।। मया श्रीचंद्रभूपस्या-मोचि ग्रहणके करः । तस्मात्तेनात्मना किंचि-नाददे सोऽगमत्ततः ॥ ६७ ॥ प्रबंधांतर्यथा राधा- वेधोऽभूत्तिलकाहये । पुरे रतिसुतायास्तत् , श्रुत्वायं कुरुते त(य)था ॥ ६८ ॥ चलेतो दर्शयाम्येत-दयं तावत्स मंडपः । अमी नृपपटावामा, एते नृपसुतादिकाः (ताः कृताः ) ॥ ६९ ॥ अयं स्तंभ इयं राधा, भद्रेदं तैलभाजनं । नर(र.)प्राप्तकनीवेप, एषा तिलकमंजरी ॥ ७० ॥ एताश्च शिविकारूढा, नृपपुत्र्यादिकाः स्त्रियः । इदं धनुरमी वाणाः, किं भाव्यथ विलोकय ।। ७१ ।। तदा तत्र क्रमास्तै(कुमारेस्तै)-र्धनुर्विद्या कृता परं । साधिता तेपु नैकेन, प्रीतिराश्यात्मसरितः ॥ ७२ ॥ कृत- श्रीचंद्रवेपः स, मुक्त्वैकस्मिस्तरौ रथं । तंत्रागत्य धनुर्लात्वा, तद्वच्चक्रे शरोज्झनं ॥ ७३ ॥ युग्म ॥ शरे लग्गेऽप्यलने वा, तदा कृत्रिमकन्यया । तत्कंठे वरमाला सा, मुमुचेऽभूच तत्र मुत् ॥ ७४ नतो लात्वा ममालां तां, निर्ययौ ससखा रयात् यात्यहो यात्यहो एप, इति कोलाहलोऽजनि ।। ७५ ॥ तदा पिंगलभट्रेनोक्तं-लोइयमिच्छं दुविहं, देवगयं गुरुगयं मुणेयई ।

·लोउत्तरं च दुविई, देवगयं गुरुगयं चेव ॥ ७६ ॥ इय चउहा मिच्छत्तं, सुबयवयणाउ वजियं जेण । संमत्ततत्तदिट्ठी, सूरो मो जयउ मिरिचंदो ।। ७७ ॥ इत्यादि । इतः कुमारपार्थस्था, हृष्टा कनकवत्यलं । नृपपुत्री निजां धात्री, जगौ जातानुरागिणी ॥७८॥ मातः! प्रतिकृतिर्यस्ये- दृशी नित्तानुहारिणी । माहात्म्ययानसौ साक्षाद् , दृष्टः कीटक्सुशोभितः ॥ ७९ ॥ तेन श्रीचंद्रनामायं, पतिर्मेऽस्तु न नापरः । तदा तिम्रोऽपि तत्मख्यो, मिथः प्राकृतनिश्चयात् ॥ ८॥ मंत्रिजा प्रेमवत्याख्या, धनश्रीः सार्थपांगजा । हेमश्रीः श्रेष्ठिनः पुत्री, नाभिर्वत्रे स एव हि ।। ८१ ॥ युग्मं ।। वरं वृतमिति प्रोच्य, धाच्या भूभुग्निवेदितः । राजापि मंत्रिणः प्रैपी-सद्वराय कुशस्थले ।। ८२ ॥ ततः कुमारभूशक्रो, दध्यौ तासां वचःश्रुतेः । अत्रोपलक्षिता कोऽपि, तिष्ठतो मे निजे- च्छया ।। ८३ ॥ अत एतत्पुरीमध्ये, भूत्वा याम्यहमग्रतः । ध्यात्वेत्येप तथा चक्रे, तां विलोक्याभितः पुरीं ॥ ८४ ॥ पुग्मं । गच्छता गच्छता मार्गे, मुमुचे तेन भूपहुः । दृष्टा चाग्रे पुरी कापि, तद्वहिर्यक्षसद्मनि ॥ ८५ ॥ स यावद्याति तत्रैकं, नरं तावदर्स मः । गल्ले हस्तं प्रदायोप-विष्टं तं चिंतयातुरं ।। ८६ ॥ दृष्ट्वा प्राह पुरी केयं, कस्त्वं भद्राधृतिस्तु(च) का ? । स निःश्वस्य जगौ पांध!, पुरी कांतीयमद्भुता ।। ८७ ।। विभिविशेषकं ।। भूपोऽस्यां नरसिंहोऽस्ति, सुता प्रियंगुमंजरी । सा गुरूपा पिदग्धा च, चतुःपष्टिकलान्विता ॥ ८८॥ शृणु मेऽथ सचिंतत्व-मितो नैर्ऋतकोणगं। पुरं हेमपुरं तत्र, भूधयो मकरध्वजः ॥ ८९ ॥ पुत्रो मदनपालोऽस्ति, तस्य स प्राप यौवनं । गवाक्षस्थोऽन्यदाद्राक्षी-रस यांती पथि योगिनीं ॥१०॥ आता मागता तप, तेन पृष्टा च ते शिवं । कुत आगाः क गंत्री च, किं चापूर्व तदाह सा ॥९१ ॥ यतः-जर आवइ ·जुवण गल्लइ, नितओ गिल्लइ भाणि । काला कुसल न पूछीए, हाणि विहाणिविहाणि ।। ९२ ॥ जरसुणहा जुवणसमा, काल आहेडी जाम । भोला कुसल न पूछीए, एता पइरी नाम ॥ ९३ | एकई घटी वे पाहरी, मूरख कुसल भणंति । जीव जमाला चीसरई, कुजरा आवी पडंति ॥ ९४ ।। कुसल हुँति जु न जामंति, जाया जु न मरंति । मरणपदारघघटिवसइ, कुसल काहां इंति ॥ ९५ ।। तथा-चारखाणि चउरासीलक्स जोणी, तिहां भमी करी आया। जिहांथी आया तिहां मन टाली, जईसि परब्रह्म पाया ॥ ९६ ॥ तथा-घटभीतरिया(अ) पूरवजोइ, जनमवालजुधणजर होइ । अंगवयवकुंतलपरि- णामि, स इंद नट्ठा स सेवक नईसामि ॥ ९७ ।। इत्युस्वाभ्यंतरां बाह्य-स्थितिं साह ततः पुनः । शिवं मेऽस्ति जिनध्याना- 'त्कांतीतोऽवाहमाययौ ॥ ९८ ॥ याता कुशस्थले चैत-दथापूर्व गवेपय । पटे प्रसारितेऽपूर्व, स्त्रीरूपं दर्शितं तया ॥ ९९ ।। दृष्ट्वा तद्रूपमेकान-दृया तां कुमरो जगौ । योगिन्येतत्वियाः कस्या, लिखित रूपमद्भुतं ॥ ३०० माज्योचनरसिंहस्य, पुत्र्याः कांतीपुरीपतेः । इदं प्रियंगुमंजर्याः, कन्याया रूपमत्र हि ॥१॥ श्रीचंद्रे सानुरक्तास्ति, गुणधरमुखात् श्रुते। यास्यामि (तद्यामि ) तत्पुरे तस्य, पट्टप्राप्त्यै कनीगिरा ॥२॥ ततः स तत्पटादाने, तत्पाविह्वपि व्यधात् । परं नयार्पितो नैच, म पटः सा ययौ ततः ॥३॥ इतः कामज्वरी सोऽभू-रक्षीणदेहः शनैः शनैः । तन्मित्रैापितो राजा, कांतीपतिसुतार्थ्ययं ॥ ४ ॥ तत्पित्रामार्गि सा कन्या, परं सोऽदान तस्य तां । ततः स जगदे पित्रा, मा त्वं वत्साधृतिं कुरु ।। ५ ॥ रूपात्तदधिका भूप-पुत्री ते भाविनी प्रिया । तथापि न रतिं लेभे, तत्रस्थः स मनागपि ॥ ६॥ सोऽहं मदनपालोऽत्र, पित्रादेश्छन्न आगतः। आकृष्टो रूपत.

·) । - स्तस्याः, केतकीगंधतोऽलिवत् ।। ७ ॥ अवागत्य स्थितोऽहं प्रा-ग्नृपारामिकसमनि । कुमारीधानि गच्छंती-मवदं मालिक- प्रियां ॥ ८ ॥ भद्रे! संदेशक माप-पुत्र्या मे कथयेरमुं । यत्पटे लिखितं रूपं, तव हेमपुरेशमः ॥९॥ वीक्ष्य तन्मोहबद्धोऽत्रा- ) ययौ तं पश्य तत्कलाः । विलोकयैकवारं च, पश्चादिष्टं हि तक्रियाः॥ १० ॥ युग्मं ॥ इत्यादि तत्र तत्कथ्यं ( वक्तव्यं), मम रूपकलादिकं । यथा मय्यनुरागं सा, धत्तेऽत्यंतमसुप्रदे ॥ ११ ॥ इत्युक्त्वा भूरि दत्त्वा स्वं, प्रेपिता तेन सा ततः । तत्र गत्वा तया तस्या-स्तत्सर्व ज्ञापितं तथा ॥ १२ ॥ वभापे स्वामिनीवृक्षो, विदग्धः कोऽपि कापि न । श्रुत्वेति सा विमृश्याह, विलोक्यतेऽस्य दक्षता ॥ १३ ॥ लात्वा पुप्पोचयाद्रक्तं, कणवीरसुमं ततः । तया कर्णद्वये धृत्वा, दृष्टं प्रोज्झ्य च दूरतः ॥१४॥ शवपत्रं ततो लात्वा, कृत्वा कुंकुमरागभृत् । धृत्वा च कर्णयोदृष्ट्या, विलोक्य स्थापितं हृदि ॥१५॥ जजल्पे सा तया मुग्धे!, गच्छ सद्धि म(द्धीभृोदंतिकात् । एतत्प्रत्युत्तरं लाहि, ज्ञास्यतेऽतःपरं पुनः ॥१६॥ मारामिकवशा गेहे, ज्ञापयामास मेऽखिलं । नाहं तदुत्तरं वच्मि, भावं वेमि न तत्कृतेः ॥ १७ ॥ किं कुर्वेऽथ क गच्छामि ?, तचिंताविवशोऽभवं । कामयक्षालयेऽस्मिन् मा, नित्यमेति नृपात्मजा ॥ १८ ॥ अत्रापि तिष्ठतस्तस्या, मेलोऽभून्नैकदापि मे । प्रतिहारिण्य एतस्या, हत्वा निष्कासयंति यत् ॥ १९॥ कस्याग्रे कथ्यते हत-तेन दुःख्यस्मि सुंदर । निशम्य तद्वचस्तस्मिन्, श्रीचंद्रोऽभूत्कृपापरः ।। २० । दध्यौ चापागमो हि प्रा-गुणधरगुरोरभूत् । अहो चास्या विदग्धत्वं, पुप्पभावः (व ) प्रदर्शितः (ता)॥ २१ ॥ रक्तपुष्पवदेप त्यं, स्वयं रक्तः श्रुतौ श्रृंतः । न पश्यामि न रक्षामी-त्यत्यजत्सेति दर्शितं ॥ २२ ॥ यत्पुनः शतपत्रं च, तद्वच्छुभ्रः मसौ- रमः । विरक्तोऽपि मया रक्ती-कृतः कोऽपि श्रुतौ धृतः ॥ २३ ॥ स सदा मे हृदि स्थाते-त्यस्ति (त्येतद् ) ज्ञापितमेतया । ।

·अप्ययं पंडितंमन्यो, न च वेत्येतदित्यपि ॥ २४ ॥ परं सा दीयते बुद्धि-र्ययास्य स्यान्मन सुखं । ततः प्राह कुमारस्तं,
भद्राथ कि करिष्यसि ? ॥२५) कदापि युपयोजने, दृष्टिमेलापको मिथः । मोजदत्सा (वक न मा) मयादर्शि, न दृष्टय
तयाप्यह ॥ २६ ॥ अथ मिन! भवित्री मे, कार्यसिद्विरियं कथं । परोपकारमारोऽसि, तन्मे बुद्धि प्रकाशय ॥ २७ ॥ ततः
शखधनि श्रुत्वा, सा()ति चलितावतः ( ततः)। तावुद्यानवने गत्ला, तद्दत्तलोचनौ स्थितौ ॥ २८ ॥ मानिशरकाम-
वेश्मांतः, मखीभिव सह स्थिता । मृदंगवेणुवीणादि-नृत्यगीतपरायणा ॥ २९ ॥ ततश्च तर नार्येका, धूलिधूसरितांरा ।
चैत्यांतः प्रविवेशाशु, नर्तनादि स्थितं तदा ॥ ३०॥ क्षणांतरेण तनाभू-द्रोदनं हाहहेति च । रुदंत्येका सखी चैत्या-
द्वैगादागाच तद्वने ॥ ३१ ॥ तेनोचे माद्भुतं सुच, गानादौ रुदितं कुतः । कथयैतत्ततः साह, मम वेलाधुनास्ति न
॥ ३२ ॥ जलत्येकस्य कूर्च य-करोत्यन्यश्च दीपकं । सत्या(त्यी)कृतमुपाख्यान-मितोऽन्या सख्युगाच तां ॥ ३२ ॥
भगिन्यागन्छ वेगेन, कदलीदलमानय । सामिनी मूञ्छिता याद, तस्यै समर्प्य तत्ततः ॥ ३३ ॥ सावोचत्तारता(थ) प्रा.ता,
चै(वे)पा नः सामिनी पुरा । स्वां सखीं योगिनीवेपा-प्राहिणोच कुशस्थले ॥ ३४ ॥ श्रीचंद्रस्य सरागादि-शप्त्यर्थ
तत्पटादिभिः । तर गत्वाधुनैता सा, परमस्याः स नामिलत् ॥ ३५ ॥ तर यद्यद्यथा जातं, तदनोक्तं तया स च ।
श्रेष्ठियनुरिति ज्ञात्वा, वृतोऽप्यस्याः सुभाग्यतः ।। ३६ ॥ ज्ञाति(नि)भ्यो राजसूर्यजे, पितृभ्यां चोपलक्षितः । तेन हृष्टा पर
कार्य-सिद्धिर्न काप्यभूतथा ॥ ३७ ।। तदुःखात्स्वामिनी सान, विललाप मुमूर्छ च । न ज्ञायतेऽथ किं भावी-त्युच्या
सागात्मखीममं ॥ ३८॥ तामां पुरांवर प्राप्ते-रनु सूर्यवतीतनुः । तद्विवाहमनिच्छन् स-नुवाच मदनं प्रति ॥ ३९ ॥

·भ्रातमुन्ना निजं राज्यं, भ्रमसीतस्ततो मुधा । विनैनां न सरत्येव, तदा शृण्वत्र मे मतिं ॥ ४०॥ धनैस्ते कार्यसिद्धिः स्या-विफलं तद्विनाखिलं । कथं स्याचेत्तदाहासा-चुपायोऽस्त्यत्र कैतवात् ॥ ४१ ॥ स कुमारस्ततः स्थाना-थयौ देशांतरे कचित् । यदुक्तमनया तस्य, मेलेनात्र प्रपंच्यते ॥ ४२ ॥ त्वं कुमारो भवाहं ते, भवामि परिचारकः । । धर्मध्ये गम्यते सद, लात्वा द्रव्येण कस्यचित् ॥४३॥ तत्र त्वमर्थिनां दद्या, गुप्तदानं विशेषतः । तद्दानाद्याच- केम्पथ, प्रसिद्धि विनी स्वयं ॥४४॥ ततोऽहं ते तथा कर्ता, यथा ज्ञास्यत्ययं नृपः। श्रीचंद्रः स्वपुराच्छन्नो- वायातोऽस्तीत्यतःपरं ॥ ४५ ॥ भाग्यमेव तव ज्ञेयं, कर्मशक्तिर्गरीयसी । श्रुत्वा तद् हृष्टचेतस्को, मदनोऽभूत्तरां तदा ॥४६॥ युग्मे ॥ तथा कृतं ततस्ताभ्या-मूलभूमौ स्थितश्च सः । कुमारो द्वारसंस्था सं-चक्रे सर्व यथोचितं ॥ ४७ ॥ ततस्तमागतं ज्ञात्वा, पुरे हृष्टा नृपादयः । राज्ञा तैमंत्रिभिस्तत्र, यातायातं विधापितं ॥ ४८ ॥ योगीव भव मौनी त्व-मित्यु- क्या तेन तत्पुरं । रंजितं निजचातुर्याद् , भूपः कन्या च मंत्रिणः ॥ ४९ ॥ नृपेण स तदा कष्टा-त्कन्योद्वाहममीमनत् । कुमारः प्राह भो मंत्रिन्!, लग्ने तन्मा विलंब्यतां ॥५०॥ क्ष्माभृद्गोधूलिकं लग्नं, द्वितीयेऽह्वयेव स ललो । स्थानद्वये विवाहस्य, मामग्री तामचीकरत् ॥५१॥ श्रीचंद्रोऽत्रागतोऽस्त्येव, लग्नपृच्छांतरप्यदः । हर्पोत्कर्पाजनैः सर्वैः, सद्यः शृंगारिता पुरी ॥५२॥ इतो लग्नदिने वाता-यनस्थो मदनोऽशृणोत् । तन्मार्गे जलहारिण्यो, मिथो जल्पन्ति यत्त्रियः।। ५३ ।। कैव ते शीघ्रता सुनु, साह वेत्मि न किं सखि । यच प्रियंगुमंजर्या-धीतं गुणंधराद्गुरोः ॥ ५४॥ पद्मिन्यादिस्त्रियां भेद-लक्षणादि श्रुतं परं (श्रुतं)। श्रीचंद्रो वेत्ति तच्छात्रं, तेनैवाघ्यापितः पुरा ॥५५॥ युग्मं ।। तदद्य प्रागियं गोष्ठी, तां तत्साधं विधास्यति । पथात्प- ·रिणयो भावी, तत्र भाव्यतिकौतुकं ।। ५६ ॥ तेनास्ति त्वरिता पश्चा-दंतव्यं राजसद्मनि । मदनस्तनिशम्योचैः, सचिंतोऽ- भूत्तमाह च ॥ ५७ ॥ मित्रात्र स्त्रीवचस्त्वेवं, तेनाथ किं करिष्यते । स आह वेम्यहं किंचि-स्त्रीणां भेदचतुष्टयं ॥ ५८ ॥ लिखित्वा भण वेगेन, तत्कार्य भाव्यतोऽपि ते । अन्यथैतत्समारब्धं, वृथा भाव्यत्र सोऽवदत् ॥ ५९ ॥ लिखने भणने चास्य, का वेलास्त्यधुना सखे ! । जाते प्रदीपने कूप-खननं यजलाप्तये ॥६०॥ बहुरप्युद्यमस्तेऽभू-त्परं मेऽत्रास्त्यभाग्यता ॥ त्वया या(त्वी)दृग्महाक्षेपो-ऽकारि तेनेति मे मतिः ॥६१॥ मत्तस्त्वं वयसा किंचि-लघीयान् रूपतः परं । मत्तुल्योऽसि विभूपाभी, रूपाधिकत्वमाप्स्यसि ॥६२॥ ततो गृहाण वेपं मे, त्वद्वेपं च ममार्पय। मत्स्थाने त्वमिमां पाणी, विधाय देहि सन्मते ! ॥३॥ इयदग्रेऽपि कर्तासि, मदर्थ त्वथ कुर्विदं । परोपकारिभिः कापि, याश्चाभंगः क्रियेत किं (न) ॥६४॥ ततो दध्यो कुमारो य- दोपमर्थी न पश्यति । तमुवाच च यद्येवं, रुचिस्तव तथास्तु तत् ॥ ६५ ॥ तदा वेपं परावृत्त्य, स जज्ञे द्वारपालकः । श्रीचं- द्रस्तु स्ववेपेण, शुशुभे नान्यवेपतः ॥६६॥ इतथाखिलसामय्या, तत्रागत्य विधेः कृतं । नृपांगनादिभिः स्त्रीमि-वर्णकोद्वर्णका- दिकं ॥६७॥ तदनु स्वर्णरत्नादि-कृतोत्तंसेऽद्भुते सति । स्वकुंडलादिभिर्दीपः, सोऽशुभन्नाममुद्रया ॥६८॥ गजारूढः सितच्छत्र- चामरश्रीकरीश्रितः । वादिनभट्टपूर्लोक-सामंतादिपुरस्सरं ॥ ६९ ॥ बहूत्सवैः पुरीमध्ये, भूत्वा प्राप्तो नृपौकसि।स यावत्तावता भट्ट-तारकेणोपलक्षितः ।। ७० ॥ युरमं ।। पठितं च-तइया विवाहसमए, धणवइपमुहाण अहकन्नाणं । सिरिचंदो सिद्विघरे, जो दिट्ठो सो इमो जयउ ॥७१ ॥ ततस्तस्मै ददुर्दानं, नृपाद्याः पारितोपिकं । कुमारं च नृपः स्वांके, लात्वा सिंहासने स्थितः ।। ७२ ।। पादपीठे च तां पुत्री, तस्य रूपं निरूपयन् । कुंडले नाममुद्रां च, मिथो गोष्ठीमकारयत् ।। ७३ ॥ युग्मं ।।

·नपाहि-तदा साक्षिा सर्वेषु, प्रोचे प्रियंगुमंजरी । कुमारेंद्र! बद स्त्रीणां, भेदास्तल्लक्षणादि च ॥७॥ श्रीचंद्रोऽप्यपद- . गद्रे, ग्रीणां भेदचतुष्टयं । पमिनी हस्तिनी चैव, चित्रिणी शंखिनी तथा ॥७५॥ एकैकस्यैषु चत्वारो, भेदाः सर्वे च पोडश । नामानि प्राक्तनान्येव, ज्ञेयान्येपां यथाक्रमं ॥७६|| आसां गंधः-पद्मिनी पद्मगंधा च, मदगंधा च हस्तिनी। चित्रिणी चित्रगंधा च, मत्स्यगंधा च शंखिनी ॥७७॥ अंगशोभा-पद्मिनी मुखशोभा च, गतिशोभाचहस्तिनी। चित्रिणी ऊरु(र)शोभा च, कुचशोभा च शंखिनी ॥७८॥ गतिः-पमिनी हंसवद्याति, हस्तिनी गजगामिनी । चित्रिणी मृगवद्याति । शंखिनी खरगामिनी ॥७९॥ दंता:- पमिनी दंतकोमल्या, स्थूलदंता च हस्तिनी । चित्रिणी सूक्ष्मदंता च, दीर्घदंता च शंखिनी ॥ ८०॥ केशा:-पमिनी लक्ष्ण- केशा च, स्थूलमेशा च हस्तिनी । चित्रिणी सूक्ष्मफेशा च, खरकेशा च शंखिनी ॥८१॥ नेत्रं-पमिनी स्थूलनेत्रा च, हीननेत्रा न हस्तिनी । चित्रिणी तीक्ष्णनेत्रा च, पीतनेना च शंखिनी ॥८२॥ स्तन:-पद्मिनी स्तनविस्तीर्णा, स्तनहीना च हस्तिनी। चित्रिणी स्तन ऊर्धा च, स्तनदीर्घा च शंखिनी ।।८३॥ निद्रा-पद्मिनी निद्रया हीना, स्थूलनिद्रा च हस्तिनी। चित्रिणी कश- निद्राच, दीर्घनिद्रा च शंखिनी ॥४॥आहारः-पमिनी स्वल्पस्वाहारा, वहाहारा च हस्तिनी चित्रिणी संस्कृताहारा, दीर्घाहारा नांखिनी..|८५|| कामविकार:-पधिनी स्वल्पफामा च, घनकामा च हस्तिनी । चित्रिणी चित्रकामा च, दीर्घकामा च गरिखनी ।।८६॥ स्वेदः-पमिनी स्वल्पस्वेदा स्या-दतिस्वेदा च हस्तिनी। चित्रिणी मध्यस्वेदाच, दीर्घस्वेदा च शंखिनी ।।८७॥ मोरः-पमिनी क्रोधनिर्मुक्ता, त्वति(सल्पोक्रोधा च हस्तिनी चित्रिणी सल्पक्रोधा च (क्रोधवैचित्र्या), दीर्घक्रोधा च शंखिनी 11८८॥ प्रियः-पदिनी प्रियपुष्पौधा, हस्तिनी मौक्तिकप्रिया। चित्रिणी प्रियभूगा च, शंखिनी कलहप्रिया ।।८९॥ हस्तलक्षणं- ·पमिनी पद्महस्ता च, शंखहस्ता च हस्तिनी । चित्रिणी मकरहस्ता, मत्स्यहस्ता च शंखिनी ॥ ९०॥ इत्यादि। शृणु पालेऽथ नारीणां, लक्षणैश्च शुभाशुभैः। सामान्यतोन भेदी द्वौ, शुभैका ह्यशुभापरा ॥९१॥ पूर्णचंद्रमुखी कन्या, बालसूर्यसमप्रभा। विशालवक्त्रा रक्तौष्ठी, सा कन्या प्रोच्यते शुभा ॥ ९२ ॥ अंकुशं कुंडलं चक्रं, यस्याः पाणितले भवेत् । पुत्रं प्रसूयतें नारी, नरेंद्र लभते पति ॥.९३ ॥ यस्याः पाणितले रेखा, प्राकारं तोरणं तथा । अपि दासकुले जाता, राजपत्नी भविष्यति ॥ ९४ ॥ मंदिरं पद्मचक्रं वा, पूर्णकुंभं तु तोरणं । यस्याः करतले छत्रं, राजपत्नीत्वमाप्नुयात् ॥ ९५ ॥ यस्याः करतले रेखा, मायूरं छत्रमीक्ष्यते । राजपत्नीत्वमाप्नोति, पुत्रैश्च सह वर्धते ।।९६॥ मृदंगी च मृगप्रेक्षी, मृगग्रीवा मृगोदरा । हंसीतुल्यगति री, राजपत्नी भविष्यति ॥ ९७ ॥ यस्याश्च कुंचिताः केशा, मुखं च परिमंडलं । नाभिश्च दक्षिणावर्ता, सा नारी प्रीतिभाजनं ॥९८॥ दी(गुलीयुता नारी, दीर्घकेशाच या भवेत् । दीर्घमायुरनामोति, धनधान्यं च वर्धते ॥९९।। कृष्णश्यामा च या नारी, गौरी चंपकसुप्रभा । स्निग्धांगी स्निग्धवदनी, सा नारी लभते सुखं ॥४००।- नीलोत्पलदला नारी, वर्णपिंगसमप्रभा । समस्तं सर्वसौवर्ण-मलंकारं परीण्यते ॥ १॥ यस्याश्च हस्यमानाया, ललाटे स्वस्तिको भवेत् । वाहनानां सहस्राणा-माधिपत्यं विनिर्दिशेत् ॥ २॥ वामपार्श्वे गले चाथ, स्तनयोलांछनं यदि । मसकं तिलकं चापि, प्रथमं जनयेत्सुतं ॥ ३ ॥ अल्पस्वेदा स्वल्परोमा, निद्राभोजनदुर्बला । गात्रेभ्योऽपि न रोमाणि, स्त्रीणां लक्ष- णमुत्तमं ॥ ४ ॥ ऊरौ घनौ करिकरप्रतिमावरोमा-वश्वत्थपत्रसदृशं विपुलं च गुह्यं । श्रोणीललादमुरुकूर्मसमुन्नतं च, गूढो मणिय विपुला श्रियमादधाति ॥ ५॥ यस्याध रोमशे जंघे, रोमशौ च पयोधरौ । ओष्ठोपरि च रोमाणि, शीघ्रं वैधव्य- ·मादिशेत् ॥ ६ ॥ स्थलगंधा च या नारी, चतुसपादलक्षणा । दासी या विधवा वापि, दारिधदुःखभागिनी ॥७॥ पृष्ठावर्ता पति इति, दापर्वा पतिव्रता । कय्याव; च स्वच्छंदा, विविधा सा प्रकीर्तिता ॥ ८॥ यस्यास्त्रीणि प्रलंबानि, ललाटमुदर भगं । पीण्येष हंति सा नारी, श्वशुर देवर वर ॥९॥ कृष्णजिह्वा च लंबोष्ठी, पिंगाक्षी घर्घरस्वरा । अतिगौरा न्वति- छप्पा, पढेवा पर्जिताः सिपः ॥१०॥ यस्या अ(ब)हस्यमानाया, गंडे भरति कूपिका । न सा भगृहे तिष्ठे-स्वच्छंदा कामचारिणी ॥ ११ ॥ पादप्रदेशिनी चैप, त्वंगुष्ठानं व्यतिक्रमेत् । न सा भव्या मुनेक्यैिः, पादे मध्यमिका मता ॥ १२ ॥ पादे मध्यमिका चैप, त्व()गुलीमतिवर्तते । दुःशीला दुर्भगा प्रेया, यासां ताः परिवर्जयेत् ॥ १३ ॥ पादेऽप्यनामिका चैव, भूमौ न स्पृशते यदि । कुमारी रमते जार-मुन्नतानि भवेद्यदि ॥ १४ ॥ पादे कनिष्ठिका चैव, भूमौ न स्पृशते यदि । कुमारी रमते जार, यौवने नात्र संशयः ॥ १५ ॥ उद्धृद्ध)ता कपिला यस्या, रोमराजी निरंतरा । अपि राजकुले जाता, दासत्पमुपजायते ॥ १६ ॥ यथा मुखं तथा गुहां, यथा चक्षुस्तथा कटिः । यथा हस्तौ तथा पादौ, पाहुजंघे तथैव च ॥१७॥ काफस्वरा काकजंघा, पृष्ठिरोमा यहहती । दशमासे पति हंति, सा कन्या नान संशयः ॥ १८॥ विकटांगुलिर्या नारी, छिद्रपादा ग या मरेत् । सी सी बैरकारिणी स्या-सामुद्रस्य वचो यथा ॥ १९ ॥ यस्या गमनमात्रेण, भूमिकंपा प्रजायते । गा सी बैरकारिणी स्या ( सा और० )-रसामुद्रस्य वचो यथा ॥२०॥ अति दीर्पो भृशं इस्व-थातिस्थूलो भृशं कपः। अति. दीपों भृशं रुणः, पडेते दुर्भगा भगाः ॥ २१ ॥ विवादशीलासनमर्दयरिणी, परानुकूला परपाकपाकिनी । आक्रोशिनी १ मा पेरफारिणी रोपा' इति प्रती पाठः।।

·शून्यगृहोपवेशिनी, त्यजस्व भायाँ दशपुत्रपत्रिणीं ॥ २२ ॥ पिंगाक्षी कूपगंडा खरपरुषवा. स्थूलपोर्ध्वकेशी, लंबोष्ठी दीर्षवक्त्रा प्रविरलदशना श्यामवाल्वो जिह्वा । शुष्कांगी संहितध्रुर्विपमकुचयुगा नासिकाक्रांतवक्त्रा, सा कन्या चर्जनीया सुखसुतरहिता भ्रष्टशीला च नारी ॥२३ ॥ कूर्मपृष्ठा गजस्कंधा, पद्मपत्रा सुसंकृता । अनुष्णांबर(अत्युष्णा वर सद्वृत्ता, पडेते सुभगा भगा ॥ २४ ॥ पीनोरू पीनगंडा लघुसमदशना दक्षिणावर्तनाभिः, स्निग्धांगी चारुसुभ्रुः पृथुकटिजधना सुसरा पारकेशी । कूर्मप्रछा धनुष्णा द्विरदसमपृथुस्कंधभागा सुवृत्ता, सा कन्या पद्मनेत्रा- सुभगगुणयुता नित्यमुद्वा- हयोग्या ॥ २५ ॥ इत्यादि ।। एवं तया समं गोठी, कुमारेण चिरं कृता। ततः क्षिप्ता च तत्कंठे, वरमाला तया मुदा ।। २६॥ मंडपद्वारसंस्थस्य, तस्य पोखगकादिक । विधौ जाते ततः सोऽपि, मातगेहे समाययौ ॥ २७ ॥ तत्रत्यसकलाचारान् , विधाय सवधूवरः । अभूदाई- सुसंशोध-पतुःकलशमध्यगः ॥ २८ ॥ परितः पावकं तत्र, जामातुर्भमतो नृपः । चतुर्थे मंगले प्रादा-चतुरंगदलादिकं ॥२९॥ दावा तदोचितं राहा, स प्रेषि समहं ततः। समं प्रियंगुमंजर्या, वर्यवाहन(र्यानेकप)संस्थितः ॥ ३० ॥ चलनमिमुखं स्वीय- मंदिराय प्रतापजः। पौराणां पथि शुधाव, स्थाने स्थानेऽद्भुर्ता गिरं॥३१॥ रूपविद्याकुलप्रज्ञा-मुख्यैर्गुणैरनुत्तरः। कांतिमानेक(प) एपाप, भवि रूपादनुचरा, ॥ ३२ ॥ यः शचीशक्रयोर्योगो, यथाभूद्रतिकामयोः। रोहिणीचंद्रयोर्यश्व, रत्नादेव्यर्कयोश्च यः ॥ ३३ ॥ तमनानयोर्योग-मकुर्वत्सु(गं कुर्वन् वै सोविधिविधिः। इति पौरगिरं शृण्वन् । श्रीचंद्रः प्रापदालयं ॥३४॥ समंगलं मणिश्याय, गर्ष स्थाने प्रमुच्य च । दानं दचा यथायोग, वामागारं जगाम सा(सः) ॥ ३५ ॥ पल्यंकसंगिनः पत्युः, प्रिया ·प्रियंगुमंजरी । निषसाद संनिधाने, सखीयुम्बिहसन्मुखी ॥ ३६॥ काव्यगौच्यां मिथः सत्यां, तदेतो मदनेन हि । भ्रूसंज्ञया संशितोऽसौ, स्मर मित्र(सावेहि पाहि)निजं वचः ॥ ३७॥ सोऽपि कृत्वा वपुचिता-मिपं यावद् गृहात्ततः । निस्ससार प्रिया ताव-दाप्तांबुरनु चागता(नुगाऽजनि) ॥ ३८ ॥ श्रीचंद्रस्तामुवाचैवं, यूयमत्रैव तिष्ठत । वोंगेहेऽत्र यास्यामि, जलं तत्रास्ति बह्वपि ॥३९॥ ऊर्ध्वभूमेरधः प्राप्य, लब्धं श्वशुरवर्गतः । तदा मदनपालस्य, तेन तत्सर्वमर्पितं ॥४०॥ निजं कुंडलमुद्रादि, श्वश्रूदत्तां च मुद्रिकां । तत्पार्थादात्मवेपं चा-दाय प्रोचे स तं प्रति ॥४१॥ मदन! त्वन्मनस्तोपो, जज्ञेऽथाहं प्रयाम्यतः। सोऽ- वक्स त्वया भव्यं, चक्रेऽथ ते यथा रुचिः॥४२॥ हृष्टोऽथ मदनस्तद्व-त्कृत्वा नेत्रांजनादि तत् । तदीयवेपमाधाय, ततो चासगृहे ययौ ॥४३॥ आगच्छंत तथा तत्रो-पविशंतं तथाविधं । न्युग्मुखं तं विरुग्देहं, स्तब्धं (ब्ध) कंप्रांहिपाणिकं ॥४४॥ दृष्ट्वा तद्ध- Mहिरागत्य, सखीः स्वीया जजल्प सा । कोऽयमत्रागतः किं नु, मतवेपधरो नरः ॥ ४५ ॥ युग्मं ॥ सख्यः प्रोचुः शुभे किं त्वं, व्यामूढासि यदत्र कः ? । तं विनान्यः पुमानेति, वेषभूपादि पश्य तत् ॥४६॥ साह सख्यो! न मन्यध्वं, चेत्तर्हि यात पृच्छत । प्राग्वार्ता प्रेमवाक्यं त-त्कथापयत पश्यत ॥ ४७ ॥ ताभिस्तथा कृते ज्ञातं, प्रागुक्तव्यतिजल्पनात् । श्रीचंद्रोऽयं न किं त्वेप, कोऽप्यन्योऽवागमन्नरः ॥ ४८ ॥ ताभिरुक्तं सखैतस्य, द्वारस्थोऽस्ति स पृच्छयते । नादर्शि तत्र स क्वापि, ततः सा नृपनंदिनी ॥ ४९ ॥ तत्रैकां स्वसखीं मुक्त्वा, मातुः पार्श्वे ययौ तदा । माता ग्राह स्वयं पुत्रि ! किमागा अधुनेदृशी ॥५०॥ कुशलं विद्यते ताह-क्सा(तावत्सा)योचदुःखपूर्णहृत् । तत्र जातं यथादृष्टं, तत् श्रुत्वा सा (त्वांपा) नृपं जगौ ॥५१॥ पुत्री सख्यश्च तत्रत्यं, किंचिद्वदंत्यनीदृशं । यो मत्पाणिगृहीताभू-तत्स्थानेऽन्योऽस्ति कोऽपि हि ॥ ५२ ।। ततो नृपः किमित्येत-दिति ·व्याकुलितोऽभवत् । प्रभाते च तमाहूय, ददर्श सूक्ष्मया दशा ॥ ५३ ॥ सोऽयं नेति च निर्णीय, स्वतः परोक्तितस्तथा । सा मुद्रा कुंडले ते च, क ते वत्सेत्यभापत ॥५४॥ तेनान्यद्दर्शिते (नापि दर्शिता) राज्ञा-चित्यही घटतेऽत्र कि? कारापिता च सा गोष्ठी, पुनस्तत्र तयोमिथः ॥ ५५ ॥ विचारं वेत्ति न स्त्रीणां, पद्मिन्यादिचतसृणां । स न वक्ति तदा राज्ञा, पृष्टः कस्त्वं वदासि रे। ।। ५६ ॥ तथापि न वदेत्सत्यं, स यावत्तावता नृपः । रोपात्कंबाभिरार्द्राभि-स्तच्छिक्षां दातुमिष्टवान् ।। ५७ ।। ततच तेन भीतेन, प्रोक्तं सर्व यथास्थितं। अहं मदनपालोऽस्मि, वटो(पंधो)वुद्धिरियं मम ॥५८॥ आमूलतचरित्रं म्बं, तावद्या- वदसौ यदुः । मद्वाक्यादासमद्वेपः, कन्या ह्यः (यः) परिणीतवान् ॥ ५९॥ स निर्व्याजोपकारस्य, कर्ता सर्व प्रदाय मे । न ज्ञायते स्थितोऽवास्ति, गतो वान्यत्र कुत्रचित् ॥६०॥ [श्रीचंद्रो न हिं सोऽप्यत्र, नाप्यहं वेति तद्वचः। श्रुत्वा प्रोचुर्नृपः पौरा, बटुः श्रीचंद्र एव च ॥६१॥ प्राह तारकभट्टोऽपि, स श्रीचंद्रो न संशयः। ततस्तैस्तत्र चालोकि, परं नाप्तः स कुत्रचित् ॥६२॥] ततोऽलं विलपंती तां, भूपोअक्पुत्रि ! मा रुदः । मिलिष्यतीह ते भर्ता, परं त्वं लक्षयिष्यसि ॥६३॥ माह योन मया दृष्टो, वामांगस्फुरणादिना । परीक्ष्य च वृतो भर्ता-मिजानाम्येव तं स्वयं ॥ ६४ ॥ इयं कनीनिका मुद्रा, तेन दत्तास्ति मे हि तत्। तावदनायिप्ये तां, यावत्स्याद्भर्तसंगमः ॥ ६५ ॥ इतो मदनपार्धात्त-त्सर्वमाभरणादिकं । गजादिकं च सर्वस्वं (संभाल्य), नृपोक्त्या सचिवा ललुः ॥ ६६ ॥ राज्ञीदत्तात्र मुद्रा क, तत्पृष्टः स जगौ तदा । श्वश्रूदत्तां बटुर्मुद्रां, लातवांश्च (वान्न) ममांति- कात् (के) ॥ ६७ ॥ अहो परोपकारित्व-मस्य धैर्यमहो मतिः । अहो अत्र च कन्याया, भाग्यमेवेह पश्यत ।।६८॥ इत्यभूत्त- १ इदं श्लोकद्वयं प्रतौ नास्ति ।

·रस्तुति कुर्वन्नृपः पौरजनोऽपि च । स जीवन्मदनो मुक्तो, राज्ञा दत्त्वा कियद्धनं ॥ ६९ ॥ भूभुजा प्रेषिता भृत्या-स्तां पुरीमभितस्तदा। तच्छुद्ध्यर्थ तदप्राप्ते-स्ते विलक्षा इवाययुः ॥ ७० ॥ मंत्रिणः प्रेपयिष्यंते, सुदिनेऽथ कुशस्थले । स्त्रीचंद्रानय- नार्थ त-द्विमृश्यास्थात्तदा नृपः ।। ७१ ॥ इतः क्षत्रियवेपेण, तत्पुरादग्रतश्चलन् । श्रीचंद्रश्चंद्रवृत्तास्यः, पाप कांचिन्महाटवीं ॥ ७२ ॥ तस्यां च सोऽन्यदा गच्छं- तृपया बाधितो भृशं । यावत्स्थित्वोचदेशे स, जलस्थानं गवेषयन् ॥७३॥ दिश्येकस्यां तदा ताव-स किंचिद् द्युतिमंडलं । विरुक्कृतझात्कार-मद्राक्षीद् दूरसंस्थितं ॥ ७४ ।। युग्मं ॥ किमत्रास्तीति तत्स्थाने, गतः शस्त्रं च दृष्टवान् । चंद्रहासमर्सि त्विा, ललौ हस्ते स भूपसूः ॥ ७५ ॥ कस्येदं ज्ञायते नैव, भूचरस्य खगस्य वा । तत्स्वामी सर्वतस्तत्रा-लोकि दृष्टो न तेन ॥७६ ॥ विस्मृतं कस्य वा व्योम्नि, गच्छतः कस्य वापतत् । विमृश्येति सुधीः खॉ, जग्राह स्वस्तिहेतवे ।। ७७॥ विलो- यतेऽस्य तीक्ष्णत्व-मत्रेत्येकप्रहारतः । वंशजालं स चिच्छेद, क्षणादेवाजनालवत् ॥ ७८ ॥ तस्मिस्तत्र द्विजाते त-न्म- येऽधोमुखसंस्थितं । द्विधा जातं नरं दृष्ट्वा, हाहेति स जगौ तदा ॥ ७९ ॥ अहो अज्ञानतो मौढ्या-चक्रेऽदः पातकं महत् । नरकेऽपि स्थितिर्न स्या-न्ममाथ भाव्यहं कथं ।। ८० ॥ इत्यात्मनिंदनं कुर्वन् , किंचित्किचिच्च जीवतः । तस्य पाणौ कुमा- ऽदा-त्तमसिं तं जगाद च ॥८॥ सापराधं त्वमेनं मां, जबनेनासिनोत्तम! । तेन वक्तुमशक्तेन, सोऽसिस्तस्यैव चार्पितः 1८२॥ स हस्तसंशयोक्तश्च, जलमत्रास्ति पायय । श्रीचंद्रेण । तथाकृत्य(वा), क्षामितच पुनः पुनः ॥८॥ तस्मिन् परा- १ 'द्विधा जाते, तन्मध्येऽधोमुखं स्थितं' इति प्रती पाठः।

·सुतामाते, स्थित्वा तत्र क्षणं ततः । तदुःखानिर्जलाहारः, स सासिरग्रतो ययौ ॥ ८४ ॥ निशीथिन्यामतिश्रांतः, स प्रापैक वनदुमं । शय्यालुस्तत्र तस्कंधो-परि भूरिकशास्तरे ।। ८५ ॥ स्थितो दध्यौ स कोऽप्यत्र, सुप्तो भाव्यध्वगः पुरा । तथाप्या. लोकितो दर्भ-पुंज उत्पाव्य तेन तत् ( सन् ) ॥ ८६ ॥ युग्मं ॥ तत्र तत्कोटरं दृष्ट्वा, पिहितं काष्ठयष्टिभिः । मार्ग कृत्वा च तन्मध्ये, प्रविवेश स साहसी ॥८७॥ क्षणं विश्रम्य तन्मूले, ददर्शकां दृपच्छिलां । तामुत्पाटय ततोऽपश्य-त्कराम्यां तदधः क्रमात् ।। ८८ ॥ सोपानपद्धतीख़त्वा, स तत्रोत्तीर्णवान् शनैः। तदने विवरं तत्रा-द्राक्षीत्पातालमंदिरं ।। ८९ ॥ रत्नप्रदीप- दीनं त-सौधं दृष्ट्वा द्विभूमिकं । विलोक्य तदधः पूर्व, तवं स ययौ ततः ॥ ९० ॥ मणीभिः खचिते तत्र, मंडपे रत्नवि- एरे । उपविश्य स तत्सर्व, सार्थीचक्रे प्रतापजः ॥ ९१ ॥ तत्रापवरकद्वार-मुद्याटितं सुलीलया। तदंता रत्नशय्यास्था, दृष्टैका तेन वानरी ।। ९२।। तां दृष्ट्वानीदृशं चेति, सोऽभूदाश्चर्यवांस्तदा । सापि दृष्ट्वा तथाभूतं, तं तत्रैतं तथाभवत् ॥ ९३ ।। तल्पं विहाय सा शीघ्र-मलगत्तस्य पादयोः । तद्वस्त्रांचलमाकर्ण्य, तत्रोपावीविशच्च सः ॥९४॥ चेप्टया मानवी दृष्ट्या, वानरी त्वमभूः कथं । इति जिज्ञासुरस्मीह, तामेवं कुमरोऽधवीत् ।। ९५ ॥ ततः सा रुदती तत्र, भित्त्यालयमदर्शयत् । हस्तचालेन तस्य स्व-नेत्रे अपि पुनः पुनः ॥ ९६ ।। तत्संज्ञया स उत्थाय, स्वकरेण तदालयात् । संशोध्य कुंपिकायुग्मं, जगृहेऽजनसंभृतं ॥ ९७ ॥ कृष्णमेकं सितं चान्य-त्सत्तदस्ति तयोश्च सः। प्लवंगीसंज्ञया कृष्णां-जनं चिक्षेप तदृशोः ॥ ९८॥ तदंजनस्य माहात्म्या-त्सा दिन्यवेपधारिणी । कन्याऽभून्मानवी वां च, दृष्ट्वा जज्ञे स कौतुकी ॥ ९९ ॥ अभापिष्ट च भद्रे त्वं, कासि केनेशी कृता ? स्थानं च किमिदं साह, हर्पलजान्विता तदा ॥५०॥ नाथ ! हेमपुराधीशो, मकरध्वजभूपतिः । तत्पल्या ·मदनापल्ल्या, सुता मदनसुंदरी ॥१॥ साहं मदनपालस्या-नुजा पिनोश्च वल्लभा । क्रमाच यौवनं प्राप्ता, नृलक्षणावबो- धिनी ॥२॥ द्वात्रिंशल्लक्षणोपेतं, वरिष्ये वरमेव तं । प्रतिज्ञामिति चक्रे चा-न्यदा मे बांधवस्य च ॥३॥ प्रियंगुमंजरीरूपं, दृष्ट्वा रागोऽप्यथो(गो घनो)ऽजनि । सा तु श्रीचंद्रसंज्ञे प्रा-ग्राधावेधविधायिनि ॥ ४ ॥ राग धत्ते नितांतं च, मदने न मना- गपि । तथापि तीव्ररागत्वा (व्रतद्रागा)-बंधु निर्ययो क्वचित् ॥५॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ सभायामेकदा हेम-पुरेशस्य पुरोऽप- उत् । प्रतापसिंहपुत्रस्य, कीर्तनं कोऽपि याचकः ॥ ६॥ यथा-दानव्यजनकोद्भूतः, श्रीचंद्रस्य यशोऽनिलः । नव्यः कोऽप्य- थिंधूलीनां, पुंजं सन्मुखमानयत् ॥ ७ ॥ इत्यादि ॥ तनिशम्य नृपेणोचै-स्तं सन्मान्य स्वमंत्रिभिः । साकं कोऽपि ममोद्वाह- मंत्रश्चके तदा महान् ।। ८॥ इतः क्रीडितुमुघाने, साहं सखीयुतागर्म । पुष्पकैलिगृहांतःस्था, मां खगः कोऽप्यपाहरत् ॥ ९॥ तेनाहं तत्कलबादि- भीतेनास्मिनिकेतने । स्थापितास्मि विवाहार्थ, जज्ञेऽद्य दिनपंचकं ॥१०॥ स जगाद रुदंती मां, भद्रे किमिति रोदिपि । जानीहि रत्नचूई मां, खगं चैताट्यवासिनं ।। ११ ।। अधुना गोत्रिभूपेन, पुरं मे मणिभूपणं । गृहीतं तद्वहिर्वृत्त्या, स्थितोऽस्मि परिवारयुक् ॥ १२ ॥ एकदाहं भुवि भ्राम्यन् , प्राप्तः कुशस्थले पुरे । तत्रोद्याने स्थाश्वेभ-सैन्यं दृष्टं महत्स्थितं ॥ १३ ॥ तदं. तर्वखवेश्मांतः, स्वर्णपल्पकसंस्थितां । पुष्पक्रीडां प्रकुर्वती, सखीभिर्बहुभिर्वृतां ॥१४॥ यांतीं पिगृहे भ्रात्रा, सह श्वशुरवेश्मतः । समीक्ष्य पद्मिनीमेका, जातोऽहमतिरागवान् ॥१५॥ त्रिमिर्विशेषकं ॥ लावण्यसुभगांगी ता-मपहर्तुमना अहं । दिनमेकमदृष्टः सं-स्तदा तत्र स्थितोऽपि हि ॥ १६ ॥ परं भईकृता रक्षा, शीलरक्षा च तादृशी । अस्ति तस्या यया नाभू-द्विरूपं मत्कृतं ·मनाक् ॥ १७ ॥ ततश्च दुर्मनस्कोऽहं, रूपेण तत्समां कनीं। भुवि कामपि पश्यंस्त्वां, दृष्टवानीतवानिह ॥ १८ ॥ अतस्त्वां परिणेण्यामी-त्युत्वा मुक्त्या फलादिकं । शुक्लांजनेन मामत्रे-दृशीं कृत्वा स अग्मिवान् ॥१९॥ तृतीयेऽति समेत्यात्र, स कृष्णां- जनयोगतः। मानवीकृत्य मामाह, गृह सुंदरि! मोदकान् ॥२०॥ लग्नं (घ)ष्ट्वा समेतोऽस्मि, मध्याहे गुरुवासरे। लममस्त्यत्र सामग्री-मिमां सर्व गृहाण त्वं (सर्वां समानय) ॥ २१ ॥ अथ विद्याविधेः कार्य, ममास्ति तेन याम्यहं । बुधरात्राक्थैष्यामि, गुरोर्वा निश्रयात्मगे ॥ २२ ॥ मयोक्तं खचर त्वं किं, विदग्धोऽपि जडोऽभवः । यत्वं मत्ताततुल्योऽसि, कथं मां परिणेष्यसि ।। २३ ।। तर्थप्येष विहस्यैव, ययौ कत्या तथैव मां । बुधरात्रिस्तु जाताय, प्रातरेता च सोऽधमः ॥ २४ ॥ कस्त्वं कथं त्व- मत्रागाः, साहसैकशिरोमणिः । त्वं चेतो दुष्टपार्थान्मां, नयान्यत्र समुद्धर ॥ २५ ॥ दध्यौ चंद्रकलाकांतः, कल्ये यः प्राग्मया हतः । स भावी रत्नचूडाख्य-चेतसीति विचिंत्य तां ॥ २६ ॥ निर्गः प्राह भद्रेऽहं, पथिकोऽस्मि कुशस्थलात् । धनार्जनाय दारिध-वशात्प्राप्तो विदेशिता ॥ २७ ॥ युग्मं ॥ अटव्यां वटवृक्षोऽध्वं, सुप्तोऽभ्वं मया तदा । अस्मिंश्च कोटरं वीक्ष्यां-तस्त. स्यागच्छता सता ॥ २८ ॥ पातालसदनं दृष्ट, तस्योऽध्वं च त्वमीदृशी ! अथ त्वं किं मुधा दुःखं, वहसीह कशोदरि ॥२८॥ युग्मं ॥ कुमार्यसि खगोद्वाहा-द्विद्याधर्येव भाविनी। किमप्यत्राशुभं नो ते, दृश्यते तत्स्थिरा भव ॥ २९ ॥ सा प्रोचे नाथ! मन्दाग्या-प्वमागा इह निश्चितं । प्रतिज्ञाभूय पूर्णा मे, यालक्षणैर्महानसि ॥ ३० ॥ यतः- पंच दीर्घ चतुईस्वं, यक्ष्मं तुंगं चतुचतुः । सप्तारुणं त्रिविस्तीर्ण, व्यगाधं द्वात्रिंशद्वरं (व्यसितं परं) ॥ ३१ ॥ तथया-भुजनेत्रांगुलीजिहा-नासासु दीर्घता शुभा । पृष्ठिकंठे च पृथिवे, जंघायां' इस्वता परा ॥ ३२ ॥ दंतत्वप्रसकेशैया, ·सक्ष्मः प्रसस्यते । कक्ष्यसम्पादेपु, चतुर्पूनवता शुभा ॥ ३३ ॥ पाणिपादतलो वालु-नेत्रांतरसनानखाः । ओष्ठौ च रक्तानि, मालस्योरस्सु सन् पृथुः ॥ ३४ ॥ नाभौ सच्चे स्वरेऽगाधः, कृष्णौ ताराकचौ शुभौ । द्वात्रिंशल्लक्षणैरेमि-युक्त- चमसि निमितं ॥ ३५ ॥ मुखमध (मूर्च) शरीरस्य, सर्व या मुखमुच्यते । तत्रापि नासिका श्रेष्ठा, तत्तथास्ततो द्युतिः ३६ । वर्णाद्वरतरः स्नेहः, स्नेहाद्वरतरः स्वरः। स्वराद्वरतरं मत्त्वं, सर्व मत्वे प्रतिष्ठितं ॥ ३७ ॥ अन्यच्च-ईदृशं करवालं न, य तस्य करे मरेत् । त्वं प्राणास्त्वं पिवोढा मे, जीवितं च त्वमेव वत् ॥३८॥ विद्ययालं खगेनालं, पित्रोः संगेन किं परं । मेकका प्रमातं चा-गतं सामिन् म एप्पति ।। ३९ ।। तदितो गम्यते कापि, यथायां म न पश्यति । यद्वा तेऽस्ती(स्मी)ह ता मे(त), उर्वत्र सं यधारुचि ॥ ४० ॥ परमेपा च(घ) सामग्री, लग्नं मध्यंदिनेऽद्य च । तद्गांधर्वविवाहेन, त्वं मां परिणय मो! ॥४१॥ मोक्तिष्ठ सुखेन त्वं, मा मीर्भीरु मनागपि । स ममेत्येकदा ताव-कीदृशोऽस्ति विलोक्यते ॥ ४२ ॥ परं पाउलान, स्थिती(तः) सा प्रायते कधं । साह देव गृहस्यास्य, निकटेऽस्त्यवटो महान् ॥४३॥ पार्श्वे तत्र (तत्पाद्येऽत्र) पाचस्प, द्वारिकास्ति लघीयसी । रात्रिर्दिवा दिवामध्य, तदस्यां ज्ञायतेऽखिलं ॥४४॥ ततस्तया समं तत्र, प्रातयक्रे पारणं ! मध्यावे तत्र तटग्ने, विवाहः समभूत्योः ॥ ४५|| साह स्वामिन् खगः सोऽत्र, नागात्किचिद्वि ( गानकि वि) यो । पल्पग्ने स यथाजातं, तवृत्तांवं तदा जगौ ॥ ४६॥ [ कुमंत्रः पच्यते राजा, फलं कालेन पच्यते । लंघनैः यते तापा, पापी पापेन पच्यते ॥४७॥ ] चद्दिनं तर स स्थित्वा, वतः पत्नीद्वितीयकः । लात्वा प्रत्यरत्नानि, साराणि पके च ते ॥४८॥ पथा तेनैव निःसृत्य, तवारं शिलया तया । दृढीकृत्याचलचस्यां, मुवि क्षिप्त्वा कियद्धनं ।। ४९ ॥

·क्रमादुल्लंघयामास, करवालोल्लसत्करः । केसरीवाटवीं तां स, ग्रामं चैकमवाप्तवान् ॥५०॥ तत्र स्थित्वा सरपाल्यां, कुमारः प्राह हे प्रिये ! । अस्मिन्नुपवने यात्र(नोद्याने), पाकं विधाय भुज्यते ॥ ५१॥ साह पाकं विधास्येऽहं, सामग्री मेल्य- तामिह । आरामिकनरात्सर्व, तत्तेनानायितं तदा ॥ ५२ ॥ स (सा) तान् घृतवरांश्चक्रे, पूपिकास्तत्र भूरिशः । इतः प्रतापसूः खानं, कृत्वाभरणभूपितः ॥ ५३॥ सत्तीर्थाभिमुखीभूय, विदधे देववंदन । तदा तन्नाममुद्रांत-स्तस्य नाम विवेद सा ॥५४॥ युग्मं ॥ यः प्राक्कुशस्थलेशस्य, सनुर्वैतालिका श्रुतः । श्रीचंद्रो हि स एवायं, रूपस्फूर्तिकलान्वितः ॥ ५५ ॥ ततः सातितरां हृष्टा, तदौदार्यगुणादिभिः । पतिं प्राह विभो ! पूर्व, भोजनायोपविश्यतां ॥ ५६ ॥ सोऽवक्सुभ्र! प्रिया- हस्ता-द्भवन्मेऽद्यास्ति भोजनं । तेन कोऽप्येति साधुश्चे-दत्वा तस्मै च भुज्यते ॥ ५७ ॥ इतस्ततः सर.पाल्या, उपरिस्थो विलोकयन् । आकृष्टमिव तद्भाग्या-त्साधुयुग्मं ददर्श च ॥ ५८ ॥ आकार्य वत्सकच्छाख्य-साधू भच्या तयोर्मुदा । सिता- घृतयुतं सोऽपि, धृवपूरादिकं ददौ ॥ ५९ ।। ततो बहुजनैः सार्ध, स मुक्तवान् प्रियापि च । क्षणादनु सपत्नीका, स साध्वो- रतिके ययौ ॥ ६० ॥ जगौ नत्त्वोपविष्टस्य, तस्याने वत्ससाधुराट् । चित्तवित्चसुपात्राणां, योगोऽसौ भद्र ! दुर्लभः ॥ ६१ ॥ यता-काले सुपत्तदाणं, सम्मत्तविसुद्धबोहिलामं च । अते समाहिमरणं, अभवजीवा न पावंति ॥ ६२ ॥ अपि च-उत्तमप साहू, मज्झिमपत्तं च सावया भणिआ। अविरयसम्मट्ठिी, जहन्नपचं मुणेयचं ॥६३।। श्रुत्वेति कुमरश्चक्रे, विज्ञप्ति मुनिपुंगव ।। मयास्यां पाप्मनाटव्यां, जाने कोऽपि खगोत्तमः ॥ ६४ ॥ अज्ञानादनया रीत्या, तत्प्रायश्चित्तमर्म्यतां । शल्यवद् हृदि यत्पापं, बाघते मामहनिशं ॥६५॥ मुनिरूचे च पुण्यात्मन् !, भव्या ते पापमीरुता । पश्चाचापेन दानेन, शुद्धिस्तेऽभूत्तथापि.

·च ॥६६॥ अहंदादिनमस्कारान्, गुणयविधिनामुना । सति योगेऽर्हतश्चैत्यं, कारयेथा यथा शृणु ॥६७॥ युग्मं ।। उक्तं च श्रीसि- द्धांत-महाआरंभयाए, महापरिग्गहिआए, कुणिमाहारेणं, पंचिदियवहेणं, जीवा नरयाउत्ताए (नेरईअत्ताए) कम्मं पकुणंति, कह णं भंते जीवा मुहदीहाउयत्ताए कम्मं पकरंति ? गोयमा ! णो पाणे अइवइत्ता, णो मुसं अइवइत्ता०, तहारूवं समणं वां माहणं वा चंदिता नमंसित्ता जाव पज्जुनासित्ता, अन्नतरेणं मथुन्नेणं पियकरणेणं अमणपाणखाइमसाइमेणं पडिलाभित्ता, एवं खल जाय(जीवा)सुहृदीहाउयत्ताए कम्मं पकरंति, तवसा वा झोसइत्ता, कडाणं कम्माणं मुखो अत्थि वेअइत्ता नो अवेइअचा। अतश्व-लक्षणैर्भालतथेति, विनो भावी महान्नृपः । नूनं प्रभावकोऽपि त्वं, तत्सम्यत्वं भज स्थिरं ।। ६८ ॥ यतः- जह गिरिवराण मेरू, मुराण इंदो गहाण जह चंदो । देवाण य जिणचंदो, तह सम्मत्तं च धम्माणं ॥ ६९ ॥ पाए अणंतदेउल-जिणपडिमा कारिआ य जीवेणं । असमंजसवट्टीए, न वि लद्धो दंसणलवो वि ॥ ७० ॥ अंतोमुहुत्तमिर्च पि, फासि जेहिं हुज सम्मत्तं । तेसिं अबढ्नुपुग्गल-परियडो होइ संसारो ।।७१॥ दंगणमट्ठो भट्ठो, दंसणमट्ठस्स नत्थि निवाणं । सिज्झति चरणरहिआ, दंसणरहिआ न सिझंति ॥७२॥ सम्मत्तं परमो देवो, सम्मत्तं परमो गुरू । सम्मत्तं परमं मित्तं, सम्मत्वं परमं पयं ॥ ७३॥ सम्मत्तं परमं झाणं, सम्मत्तं वरसारही । सम्मत्तं परमो बंधू, सम्मत्तं सुहभूसणं सम्मत्तं परमं दाणं, सम्मत्तं परमं तवं । सम्मत्तं परमं सीलं, सम्मत्तं वरभावणा ॥ ७५ ॥ चिंतामणिकप्पतरू-निहिसुरघेणुनरिंदईदेहिं । कह ऊवमिजइ सम्मं, इह लोइयएहिं सवेहि ॥ ७६ ॥ १७४॥

·. , लहिऊणं हारंति, ते पुण पावंति णंतकालाऊ । तम्हा दंसणरयणं, सहपयत्तेण ररिकमा ॥ ৩9 जह सियवाड(वडे)ण य विणा, न तरह इह सायरम्मि बोहित्थं । तह सम्मत्तेण विणा, किरियरुई न तरई भवोहं ।। ७८ ॥ जहं य महावडसाहो, मूलम्मि हए विणस्सई रुक्खो! सम्मत्तमूलविगमे, तह नासइ सेसंचरणाई ॥ ७९ ॥ जह चउरंग सिन्न, हणिए नाहमि नस्सई सयलं । तह सम्मत्तम्मि हए, नासइ दाणाइओ धम्मो ।। ८०॥ 'जह विच्छायं कमलं, हवइ विणमि कत्तिए मासे । तह विच्छाया किरिआ, हबइ सम्मत्तनासंमि ।। ८१ ॥ जह य महाआययणं, पीढविणारी विणस्सइ अवस्सं । तहदंसणस्म विगमे, सयलं वि हा [विहल].परमतत्तं ।। ८२ ॥ जह रणि पहरणरहिओ, पुरिसो अग्गी वि इंधणविही(ह)णो। विज्झायइ तह सयलं, चरणं सम्मनरहिमरस ॥ ८३ ।। इय सम्मत्तेण विणा, सर्व वि अ छारहुअवहसरिच्छं। यहिरस्स कत्त(न)जीवो, हवइ तुसखंडणं च (1) समं ॥ ८४ ।। अंधारनधि पि च (), मयदेहविवट्टणं जहा विहलं । इय सम्मत्तेण विणा, वझं सर्व अणुहोणं ॥८५॥ सम्मत्तंमि उ लट्टे, ठि(ठई)याई नरयतिरियदाराई । दिवाणि माणुसाणि अ, मुक्खसुहाई सहीणाई सम्मत्तम्मि उ लद्धे, विमाणयझं न बंधए आउं । जइ न वि सम्मत्तधणो(जढो), अहव न बद्धाउओ पुछि.।। ८७ ।। " सधाइ जिणेसर भासिआइ वयणाई नन्नहा हुंति । इय बुद्धी जस्स मणे, सम्मनं निचलं तस्स : ॥८८॥ ईदृग्गुरुचः श्रुत्वा, तं च नत्वा कुमारराट् । तत्प्रायश्चित्तमासाद्य, चचाल सप्रियस्ततः ॥ ८९ ॥ क्रमेण जग्मिवान् कस्मिन् , स कल्याणपुरे पुरे । सप्तदेशाधिपस्तत्र, भूपोऽस्ति गुणविभ्रमः ।। ९० ।। पुरातजिनचैत्ये स, गत्वा नत्वा जिनो- . +4 ·. - नमं । कलस्वरेण संस्तुत्य, सभार्यो पहिराययौ ॥ ९१ ॥ तदा तत्र नरैनैकै-नारीभिश्च पदे पदे । निनिमेपदृशा तो चा- लोकितावद्भुताकती ।। ९२ ॥ एकाभिः पौरनारीभिः, सुंदर्याः पट्टवाससी । गतिः काभिर्मुखं कामी, रूयं काभिश्च कुंडले ।। ९३ ।। काभिय कुमरः काभि-स्तस्याक्षि काभिराननं । काभिश्वाभरणान्येष, वर्णयांचक्रिरे मिथः ॥ ९४ ॥ युग्मं ॥ पूर्व- वत्तत्पुरोधाने, भुक्त्या मोज्यं प्रियाकृतं । कुमारस्तु सरपाल्यां, तरुच्छायाश्रये स्थितः ।।९५ ॥ सा तत्र पत्युरादेशाद् , भुंक्त यावत्कृतांवरा । तावत्कापालिकः कोऽपि, समायात्कुमरांतिके ॥ ९६ ॥ द्वात्रिंशल्लक्षणोपेतं, तं दृष्ट्वा हृदि हृष्टवान् दथ्यौ चास्मान्नराद्योगी, मत्कार्य सिद्धिमेष्यति ॥ ९७ ।। गुणविभ्रमभूपोऽपि, नेदृशो देहलक्षणैः । चिंतयित्वेति सोऽवोच- त्लुमरं प्रति सस्पृहः ।। ९८ ॥ यतः-विरला जाणंति गुणा, विरला जाणंति अत्तणो दोसा । विरला परकजकरा, परदुरके दुरिकया पिरला ॥ ९९ ॥ तन्निशम्य कुमारोऽव-कस्त्वं किमिति मापसे । स आह त्रिपुरानंदो, योग्यस्मि खर्परानुजः ॥ ६०० ।। गुर्वास्यलब्धविद्यातः, परोपकृतिहेतवे । सुवर्णनरसिद्ध्यर्थ, भ्रामं भ्राममिहागमं ।। १ ।। न दृष्टस्तादृशः कोऽपि, यो मे स्यात्पार्थसाधकः । किं त्वाकृत्या वपुःकांत्या, दृश्यसे त्वं परोपकृत् ॥२॥ यतः-जइ वि हु चंदणरुरको, फलपत्त. । विवजिओ को विहिणा । तह वि हु नियदेहेणं, परउवयारं कुणइ लोए ॥ ३ ॥ ततस्त्वमद्य रात्रौ चे-द्भवेदुत्तरसाधकः । तदेपा कार्यसिद्धिः स्या-चत्सहायान्ममाखिला ॥ ४॥ यतः-परपत्थणापवानं, मा जणणी जणेसु एरिसं पुत्तं । मा उअरे वि धरिअसु, पत्यणभंगो कओ जेण ॥ ५॥ सोऽथ तं प्राह किं तर्हि, कृतं तत्र विलोक्यते । स्वर्णपुरुषसिद्धिस्तु, कथं स्या- दिह जलप्यतां ॥ ६॥ सोममिशि श्मशाने सा, भवेन्नरशवाद्वरान् । समवनरसान्निध्या-त्सामग्री सुलभापरा ॥७॥ -- ·श्रीचंद्रः प्राह योगींद्र !, यद्येवं तर्हि याहि तां । सामग्री कुर्वहं तत्र, समेष्यामीति निश्चयः (मि निशि स्वयं)॥ ८॥ स तं शंसन् ययौ कत, सामग्री तत्क्रियोचितां । अग्निकुंडशवस्थाना-दिकं सर्व स चक्रिवान् ॥९॥ पत्न्यापृच्छि कुमारेंद्रः, किमुक्तं योगिनामुना ?। योग्युक्तं सकलं तस्या, जगाद कुमरस्तदा ॥१०॥ सायदत्कंपमानांगी, नाथ ! त्वं किमिदं वचः । योगिनोऽदाः सदाप्येते, निघृणाः कूटचारिणः ॥ ११ ॥ तत्र यातुं न दास्येऽहं, भवतः कथमप्यतः । एवं विवदतोस्तत्र, तयो रात्रिः समाययौ ॥ १२ ॥ तस्य वस्रांचलं लात्वा, सा नाथं (स्था) नैव मुंचति । तेन सा जगदे कांते !, भव्यं भाव्यु. ज्वलात्मनां ।। १३ ॥ यतः-मनोवाफायशुद्धानां, संपदस्तु पदे पदे । अंतर्मलिनचित्तानां, सुखं स्वमेऽपि दुर्लभं ॥ १४ ॥ दुःखं मा धेहि तेन त्वं, नमस्कारप्रभावतः । शुभं भाव्येव वै (नः) तस्मा-त्तिष्ठ त्वं भव वानरी १५ ॥ वृक्षोपरि स्थिता निर्भी-भूया अत्र पतिव्रते ! । दुःखं तेऽस्ति परं कार्य-मेतत्कृतं विलोक्यते ॥१६॥ इत्युक्त्वा वानरी कृत्वा, तां मुक्या तत्र तादृशीं । करवालं करे धृत्वा, कुमारो धीमदग्रणीः ॥ १७ ॥ जगाम योगिनः पार्थे, पश्यन् कुंडाग्निनाखिलं । श्मशाने सर्वसामग्री, विधाय प्राक्स्थितोऽस्ति सः ॥ १८ ॥ युग्मं ॥ कुमारं प्राह भो धीर!, रक्षाकरोऽत्र मे भव । सोऽयोचनिर्भयो भूत्वा, यथेच्छं कुरु साधनं ॥ १९ ॥ विधाय विधिवद्योगी, जापहोमादिकं कियत् । निशीथसमये जाते, पुनः प्राह नृपांग ॥ २० ॥ भो वीर ! शृणु दिश्यस्यां, प्रसिद्धेऽस्मिन् महावटे । मृतोऽस्ति कोऽपि चौरस्त-च्छाखायामवलंवितः ॥ २१ ॥ तच्छवं त्वं ततः स्थाना-दानयात्रैव निर्भयः । सकृदप्यत्र मा ब्रूयाः, कार्ये जातेऽपि तद्ब्रज ॥ २२ ॥ स गत्वा तत्र तचौर- शवं वीक्ष्य बटोपरि । चटित्या चंद्रहासेन, तवंधनान्यकर्तयत् ॥ २३ ॥ शयं प्रपात्य भूमौ स, यावदेति बटोर्मतः । ताव-

·बहन नपा-द्राशीच्छाखालंरितं ॥ २४ ॥ पुनः स साहसीभ्य (तत्र ), बंधनच्छेदपूर्वकं । साश्चर्यों मृतकं पाणी,
लाचोचीप वटोM (टाच)तः ।। २५ । कचित्स्कंधे कचित्पाणौ, चैवं कुर्वन् यदा पथि । समेति तत्तदाबादी-त्तमट्टहासपूर्वकं
॥ २६ ।। युग्मं ॥ प्रवीण ! भूपपुरोऽसि, भूपोऽप्यसि च तेन मां । श्रावय त्वं कथामेकां, तस्मिस्तूष्णीं स्थिते पुनः ॥२७॥
गयः प्राह पदनासि, यदि त्वं तर्हि हुंकृति । दद्याः पद्मावतीसत्कां वच्म्यहं लौकिकी कथां ॥ २८ ॥ तथाहि-
क्षितिप्रतिष्ठिताद्राज-तनयो गुणसुंदरः । मुयुद्धिमंत्रिजश्च द्वौ, निःसृतौ वाजियोगतः ॥ २९ ॥ एकदा तौ महाटव्यां,
पनिती र तुर्दितौ । प्राप्तौ मरसि कस्मिंश्चि-पाल्यां यक्षरलये स्थितौ ॥ ३०॥ सुबुद्धिस्तअलं पीत्वा, तत्राभूदश्वरक्षकः ।
नृपएम्त गरोमध्ये, क्रीडन् परतटे गतः ॥ ३१ ।। तनोयानात्कनी कापि, क्रीडत्यागात्करोत्पला । तं वीक्ष्य सास्पृशत्पन,
कमदंतश्रुतौ फ्रमात् ॥३२॥ संज्ञां कृत्वेति सा वेगा-द्ययौ हृष्टा निजास्पदं । कुमारोऽग्निजं मित्रं, तत्सर्च किमिदं वद ॥३३॥
स्वयुद्धगनापि मिण, प्रोक्तं तस्य ससे ! शृणु । एपा पद्मावती कन्या, पुरे दंताख्यपत्तने ॥३४॥ भूपस्य कर्णदेवस्य, पुत्री
सदनुरागिणी । नतो इष्टः कुमारोऽपि, समिगस्तत्पुरे ययौ ॥ ३५ ॥ युग्मं ॥ आरामिकगृहे स्थित्वा, शुद्धि लात्वा ततोऽ-
खिला । मालिरुपीमुखाचस्या, शापितं मंत्रिम नुना ॥ ३६ ॥ दृष्टः सरमि सोनागा-त्का शिक्षेति च तत् श्रुतेः । नृपपुन्या-
हवा मूर्ति, गंदनाकरण सा ॥ ३७ ॥ रोपानिष्कामिता तस्मि-स्तयोक्त तत्र भूपजः । विलक्षोऽभूलगौ मित्रं, हुं ज्ञातं
शापितं नया ।। ३८ ।। विभिर्विशेषकं ॥ पंचम्यां यचयात्रवा-गंतव्यं तत्सुखी भव । पृथगुत्तारकं लात्वा, स्थितौ तौ द्रव्य-
माटकात् ।। ३९ ।। कथं वेत्मीति नत्पृष्टः सखा(मिनोऽ)अस्मितपंचमी । जानाम्यस्याः शिरोलम-श्वेतपंचांगुलीक्षणात् ॥४०॥

·पंचम्यां तेन भूरि स्वं, दचा प्रैपि च सा ,लात् । तयाज्ञापि च कन्ये (न्या) को, मार्गस्तस्येति सा ततः ॥ ४१॥ कुंकुमालिप्तहस्तेन, गल्ले हत्वा जगाद तां । पुनरीपदस्यने-त्यपमानात्ससीजनैः ॥ ४२ ॥ गृहपृष्ठयकर्घभूमेः सा, प्रोज्झिता रज्जुयोगतः । धाम्नि गत्वा वदत्ये (दत्तौ च), जीवंत्येतास्मि तद्वर ॥४३॥ विभिर्विशेषकं ॥ तदुक्तश्रवणान्मिनः, प्राह स्वामिन् ! विलंव्यतां । रक्तांगुलिचतुप्फेण, जानेऽस्त्येषा रजस्वला ॥ ४४ ॥ तन्मार्गेण तदावासे, स ययौ नर- मीनिशि । तं तादृशं तथायातं, दृष्ट्वा हृष्टा नृपांगजा ॥ ४५ ॥ कुमारेण समं रेमे, तर पप्रच्छ च प्रभो ! । हादभावं कथं मेष, विचार (निवार) ज्ञातवानसि ॥ ४६ ।। तेनोक्तं मुग्धभावेन, ज्ञातं तन्मिनतो मया। तया प्रभोज्य वादं तं, ममj विषमोदकं ॥४७॥ देवरायार्थ्यतामेप, प्रेपितस्तेन तस्कृतं । सुबुद्धिः प्राह मनाम, मुधा च कथमुक्तमान् (चाफथयनान्) ॥४८॥ युग्मं ।। प्रातस्तं मोदकं पाश्चे, मुच्या यावत्करोति सः । शौचक्रियां तदा तत्र, ददर्श मक्षिका मृताः ॥४९॥ विज्ञप्य तं विपाक्रांत, भूमौ प्रक्षिप्य मंत्रिजः । कुमार शिक्षयामास, कार्य रानाविति त्वया ॥ ५० ॥ तेनैत्य तर तत्साधं, क्रीडनाद्ग मिता निशा । सा निद्रालुः प्रार(प्रगे)सुप्ता, तअंघांत रेखानयं (घायां नखरयं) ॥५१॥ दचा तन्नूपुर लात्या, म आगा- सगृहे ततः । तो भूत्वा योगिनी प्राप्ती, श्मशाने मंत्रिमुर्गुरुः ॥ ५२ ॥ युग्मं ॥ तच्छिप्पय कुमारोऽभू-च्छिप्योऽगारकन- कापणे । लात्वेदं नूपुर द्रव्यं, देहि मे स पणिक्तदा ।। ५३ ॥ तन्नृपाग्रेऽमुचद्राशो-पलक्षि नामतः सकं । स पृष्टश्च तथा(दा)घोच-गुरुमें वेत्ति न त्यहं ॥५४॥ गुरुराकारितो राज्ञा-पृच्छीदं भवतः कुतः ? । स आहाय श्मशानेऽस्थां, शक्ति- स्तमागतोत्कटा ।। ५५ ॥ मया सांहो धृता नास्था-तन्नू पुर करे स्थितं । य(त)अंपायां मया शक्ति-मुक्ता लमा च ·कीदृशी ॥ ५६ ॥ मध्ये नीतः स भूपेन, सुतां दृष्ट्वा तथाविधां । पृष्टश्च दोपमाक्रांतां ( मोक्त्री तां), विद्यां वेत्सि स आह वै ।। ५७ ।। तर्डनां मम पुत्रीं त्वं, शक्तिदोपोज्झितां कुरु । सोऽवग्भूपाद्य रात्रौ चे-द्वस्वान्मयाभिमंत्रितात् ।। ५८ ॥ तस्या नेत्रे मुखं यध्या, रथेन स्वैर्भटेश्च सा । पूर्वस्यां दिशि देशांते, करौ वध्वा च मोच्यते ॥ ५९ ॥ युग्मं । तैर्भटः पृष्ठितो नैव, विलोक्यं तर्हि सा कनी । तद्वनस्थाष्टभिर्याम-निर्दोषा भाविनी ननु ॥६० ॥ पश्चाच समहं नेया, स्वस्थानेऽतश्च कः सुखं । ततश्च ती गतौ धानि, राज्ञा सा मोचिता वने ॥ ६१ ।। इतो वाजिस्थितौ तत्र, तौ गत्वा तां ततो वनात् । छित्त्वा तधनानि द्रा-ग्लात्वा स्वपुरि जग्मतुः ॥ ६२॥ सा सुबुद्धिं जगौ मार्गे-ऽदः किं देवर ! चेष्टितं । सोऽवक्तां भावजायाया, एवेदमखिलं न मे ॥६३।। इतस्तत्समये जाते, राजा तस्मिन् वनेऽगमत् । पुत्र्यप्राप्तेर्हृदः स्फोटो-ऽभवद्भूपस्य तद्वद ॥१४॥ फस्येद(य)मलगत्पापं(द्धत्या), कन्यायाः कुमरस्य वा । राज्ञो मित्रस्य वा जान-न वदेः पातकं तव ॥ ६५ ॥ प्रतापजः शपं प्राह, हत्याभूद्राज्ञ एव सा । कथं पुत्रीशी वृद्धा, कुमारीत्वेन रक्षिता ॥६६ ॥ एकतश्च चतुर्णा सा, घटते हेतु भूपतिः ( भावतः ) । कुमारजल्पनाच्छीघं, शयो गत्वा वटे स्थितः ॥ ६७ ॥ एवं वारत्रयं चक्रे, शवेन तस्य भाषणात् । पुनः स तूर्य- वेलायां, वटाल्लात्वा शवं स्थितः ।।६८॥ यावच्छवं दृढीकृत्य, यियासुरेप तद्वदात् । कुमारस्य शवं ताव-दिदं वचनमब्रवीत् ॥६९।। अहो राजाधिराज ! त्वं, किं लग्नो योगिना सम ? । न वेत्सि यदयं धूर्त-स्त्वत्तः कर्ताऽसिसाधनं ॥ ७० ॥ शवोक्तं तन्निशम्यैप, किमेतदित्यचिंतयत् । इतो मध्यवयस्कैका, नारी तत्रागता तदा ॥७१ ॥ त्वं कैति तेन पृष्टा सा, प्राह निश्वस्य साधुदृक् । पुरादस्माद्यमाशायां, नंदग्रामे वसाम्यहं ॥७२॥ मद्भायं दरिद्रत्वा-चौर्य धत्ते कदा कदा । नृपेण चैकदा

·धृत्या, वटेऽस्मिनित्ययं कृतः ॥७३।। ज्ञात्वाद्याहं जनश्रुत्या-धुनामुं द्रष्टुमागता । किं कर्तासि त्वमेतस्य, कुमारः प्राह हे शुमे!
॥७॥ क्षेप्स्याम्यमुं श्मशानेऽस्मि-नग्नौ यत्पथिकोऽस्म्यहं । पुनर्यत्तव चित्त स्या-क्रियते तत्तवाज्ञया (तद्भगिन्यथ) ॥७५।।
सैवं वरमिति प्रोच्य, तं शवं चंदनादिना । आलिंपेद्यावता ताव-त्तन्नका ललौ शवः ॥७६॥ सा रुदंती ययौ ग्रामे, कुमारोऽपि
ततः शयं । लात्वागाद्योगिनः पार्थे, कुंडाग्ने च मुमोच तत् ।।७७॥ योगिना विधिवनीरेः, स्लापयित्वा शपश्च सः। पुप्पादिमिय
संपूज्य, कुंडाग्रेऽशायि मंडले ॥ ७८ ॥ स्वयं शयशिर पायें, योगी तत्संमुखः स्थितः । परादमुखं शवांइयग्रे, संस्थाप्याह
नरेंद्रजं ॥ ७९ ॥ करोमि साधनां धीर!, त्याज्यं पृष्ठीक्षणं त्वया । कुमारः कृतरक्षांगः, सावधानः स्थितस्तदा ॥८०॥ योगी
तंडलसिद्धार्थै-राच्छोट्याष्टोत्तरं शतं । शवं हफितवांस्तत्र, स उत्तस्थौ मुरेरितः॥८१॥ इतस्ततो विलोक्यैव, दृग्म्यां मुप्तस्तथैव
सः । वक्रग्रीवः कुमारस्त-स्कृतं पश्येद् दृगंततः ।।८।। योगी चक्रे पुनः प्राग्य-रस उत्थायापतत्तथा । योगिनापूच्छि धीर !
त्वं, कि चिंतयसि सोऽब्रवीत् ।। ८३ ।। यथा चिने तथा पाचो, यथा वाचस्तथा क्रिया। ये संत्यत्र त्रिधा शुद्धाः, मिद्धकार्या
भवंतु ते ॥८४॥ ततस्तद्वचनं श्रुत्वा, योग्याह तं पुनः मसे! । स्मरेति योगिनोऽस्यैत-त्कार्य सिद्धयत सिद्धयतु ॥८५॥ योगी।
वृतीयवारं तु, विधानं धक्रियस्तितः । स विशेपमजानस्तु, शवे नकाग्रशल्यतां ॥ ८६ ।। ततः क्रोधज्जलदृश्या, पश्यन्नुत्यि-
तवान् शयः । फुत्रुत्य तद्वहिः शल्यं, प्रोज्य योगिनमत्रवीत् ॥ ८७ ॥ अरे दुष्ट ! सशल्येऽस्मिन् , शवे मामवतारयन् ।
यंचयन्मुग्धमेनं च, त्वं मृतोऽद्यासि भत्करात् ।। ८८ ॥ अस्य स्थाने त्यमेवैहि, साधनं न निरर्थकं । इत्युक्त्या योगिनं लावा,
फराम्यां शवगः सुरः ।। ८९ ॥ अक्षिपकुंडवयंत हुं हुं कुर्षति भूपजे । शयानिर्गत्य देवोऽगा-योग्यभूत्स्वर्णपूरुषः ॥१०॥

·युग्मं ॥ दध्यौ च कुमरः शल्यं, विस्मृतं मे हहा ततः । सुरकोपो बभूवात्र, हाहा जज्ञे किमीदृशं ॥ ९१ ॥ चिंतयित्वेति तत्रागौ, तं शत्रं सोऽक्षिपत्तदा । कुंडामौ शमिते लात्वा, तं सुवर्णनर ततः ॥९२ ॥ काप्यन्यत्र भुवि क्षिप्ला, प्रातर्गत्वा प्रियांतिकं । अंजनातद्विधां कृत्वा, स तां सर्व न्यवेदयत् ॥९३॥ युग्मं ॥ तत् श्रुता विस्मिता साह, नाथ ! स्वर्णनरस्य कः। प्रभावो वर्तते तेन, किं स्यात्तत्कुमरो जगौ ॥९४।। पूजयित्वा विधेरस्य, गृहीत्वां (ह्यते) गचतुष्टयं । वस्त्रेणाच्छाध मुक्तोऽयं, प्रगे भवति तादृशः ॥ ९५ ॥ एवं प्रतिदिनं कुर्व-नरः स्यात्तत्प्रसादतः । दाता भोक्ता च, लक्ष्मीवान् , परमस्मिन्न मे मनः ॥ ९६ ॥ अन्यायोपात्तवित्तत्वा-द्धिसांगत्वाच्च मूलतः । चित्ते नै ण्यहेतुत्वा-दाद्याणुव्रतखंडनात् ॥ ९७ ॥ अस्य भोगोप. भोगत्वं, युज्यते न कृपात्मनां । इति वार्ता प्रकुर्वतो, ततस्तौ यातमुद्यतौ ॥ ९८ ॥ युग्मं ॥ क्रीडां कर्तुमितो भूप-स्तत्रा- गाद्गुणविभ्रमः । सरःपाल्यां प्रपास्थाभ्यां, ताभ्या सोऽत्र विलोकितः ॥.९९ ॥ पक्वस्या(प्रक्रीडया)म्रतरोश्छाया-श्रयेऽस्थात्स नृपस्तदा ।' कोऽपि देशांतरी बंदी, नृपाने किंचिदब्रवीत् ॥ ७०० ॥ तथाहि-- सहोदरः परस्त्रीणा-मनाथश्रीपराङ्मुखः । अर्थिकामगवी यश्च, स श्रीचंद्रनृपो जयी ॥१॥ यः शून्यं नगर दृष्ट्वा, मध्ये गत्वा च राक्षसः । येन निजपादतला-भ्यंग काराप्य किंकरः ॥२॥ तत्कुंडलपुरराज्य, लात्वा तपसुतां च चंद्रमुखीं । परिणीय यः स्वनाम्ना. चंद्रपुरमवासयत्तत्र ॥ ३ ॥ युग्म ॥ राधावेधांतधनु-विद्यादिकलाविशारदो जगति । एकः स एव वीरः, श्रीचंद्रो जयति जगतीशः॥४॥ प्रतापसिंहभूपस्य, सूनुः श्रीचंद्रभूपतिः। तत्कुंडलपुराधीशः, म जीयात्पमिनीपतिः १ शून्यं नगरं दृष्ट्वा, मध्ये गत्वा च राक्षसो येन । निजपादतलाभ्यगं, काराप्य स किंकरश्चक्रे ॥ प्रतौ पाठः ।।

·॥५॥ तथा च-जेणय महिंदणयरे, धूआ तिलोअणस्स जचंधा । वरपउमपत्तनित्ता, विहिया सो जयउ सिरिचंदो ॥६॥ खयरव- णम्मि जस्सय, सिरूवरि सीरं झरइ खीरतरू । ता चंदलेहि तिहिं सो, परिणीओ जयउ सिरिचंदो॥ ७॥ अपि च-कंतीइ नियमिसेणं, मयणत्थं जो पियंगुमंजरिअं । सयलच्छिलकणविऊ, परिणइ सो जयउ सिरिचंदो ॥ ८॥ इत्यादि । तत्कीर्तिश्रवणाद्राजा, तं पप्रच्छ सविस्मयः । वैतालिक ! कुतोऽभ्यागाः, स जगाद नरेश्वर ! ॥९॥ कुंडलाख्यपुरादागां, तत्रत्यं च यथास्थितं । नृपस्य कथयामास, श्रीचंद्रचरितं च तत् ॥१०॥ युग्मं ॥ अथ भ्रात्रंतिके योता, वीणापुरारुपपत्तने । तन्निशम्य नृपोऽन्येऽपि, नरास्तस्योचितं ददुः ॥ ११ ।। तत् श्रुत्वा मदना हृष्टा, जगी नाथाय यन्मया । चरित्रं ते श्रुतं किंचि-चयानुक्तमपि स्वयं ॥१२॥ प्रियां स प्राह को वेत्ति, श्रीचंद्राः संत्यनेकशः । साह प्राणेश्वराद्याप्या-त्मानं नाविष्करोपि किं? ॥१३॥ स स्मित्वैवोत्तरं तस्या, ददौ ततश्च तत्प्रिया । भूपे पुर्यां गते तस्या-थिनोऽदात्स्वर्णमुद्रिकां ॥१४॥ ततोऽचलत्स- पत्नीका, स तद्वीणापुरेहया । गच्छतस्तस्य तन्मार्गे, तलारक्षोऽमिलत्पुरः॥१५॥ तथाविधं स तं दृष्ट्वा, तां तादृशीं च विस्मितः।स जगौ को भवानेत-कृपाणं कस्य मेऽर्षय ॥१६॥ सोऽवक्ते चेत्कृपाणेहा, तत्स्वं खगं च समय । यथाहं तेऽर्पयाम्येत-दर्शयामि च मुंदरं ॥१७॥ स्फूर्तिमचद्वचः श्रुत्वा, रोपांधः सोऽधमस्ततः। पुरे गत्वा नृपादेशा-तस्यासिखीजिघृक्षया॥१८॥ सेनानीयुक्तलारक्ष -स्तत्पृष्ठौ शीघ्रमागमत् । तत्सैन्यमागमद् दृष्ट्वा, चकिता मदनावदत् ॥१९॥ युग्मं ॥ विभो ! किमिदमायाति, पृष्ठितः कटकं महत् । संगरे कृतहस्तः स, विहस्य (स्तां)तां जगाविति ॥ २०॥ माभैपिर्भपि (मा भैविभेषि) यद्यस्मा-न्ममानतस्तदा भव । तामणी)कत्य तत्रैव, सोऽस्थाद्वीरो दृढासिभृत् ॥२१॥ अमिस्रीतस्कर त्वं रे!, क यास्पमि मृतोऽमि रे ।। बंधबंध हतेत्या, ·ब्रुवाणं सैन्यमागतं ॥२२॥ कुमारस्तन्मुखीभ्य, सिंहनादादिपूर्वकं । तैमटैः सह संग्राम-मेकका सिंहवद्व्यधात् ॥२३॥ तसिह- नादसंत्रस्ता, राज्ञश्चा(गजा अ)या रथा भटाः । उपर्युपरि ते पेतु-र्मृताः केर्धमृताथ के ॥२४॥ नश्यंतस्ते मिथः प्रोचु-यं वृथा मृता इह । अयं विद्याधरः कोऽपि, दृष्ट्यापि ज्ञायते न कि ? ॥२५॥ तस्मिन्नप्टे गते सोऽपि, प्रियाचितभुजद्वयः। काप्युन्मार्गे फचिन्मार्गे, क्वचिच्छीघ्रं कचिच्छनैः ।। २६ ।। बालामेलेन गच्छंथ, प्राप सिद्धपुरं पुरं । तस्मिन् जिनविहारोऽस्ति, नस्योचै- महिमाद्भुतः ॥ २७ ॥ युग्मं ॥ तत्रायांति जना नैके, यात्रार्थ देशदेशतः । वस्त्राक्षतफलौघायैः, पूजां कुर्वत्यनेकधा ॥ २८॥ संघे गते च तत्रत्यै-लोकैः सर्वैर्वणिग्मुखैः । देवसंबंधि तद् द्रव्यं, विभज्य लीयतेऽनिशं ॥२९॥ दिने दिने च ते लोका, निर्धना जज्ञिरेऽखिलाः। प्रायः कुलक्षयश्वास्ति, विच्छायं तदभूत्पुरं ॥३०॥ तत्स्वरूपं स विज्ञाय, जिनेंद्रनत्यनंतरं । प्रियां ग्राह पुरेऽस्मि- नौ, देवद्रव्यस्य भक्षणात् ॥३१॥ अन्नपानादिकं लातुं, न युक्तं कस्यचिद् गृहे । तत्र युद्धनरानूचे, कुमारः किमिहेशं ॥३२॥ प्रासादो दृश्यते जीर्ण-श्चेत्यपायपदं धनं । ऋणं सर्वमभव्यं प्रा-ग्देवणं त्वशुभाशुभं ॥ ३३ ॥ त्रिभिर्विशेपकम् ॥ उक्तं च- देवद्रव्येण या वृद्धि-स्तेन द्रव्येण यद्धनं । तद्धनं कुलनाशाय, मृतोऽपि नरकं व्रजेत् ॥३४॥ यदागमः-जिणपवयणयुद्धिकरं, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । जिणदवं भरकंतो, अणंतसंसारिओ होइ ॥ ३५॥ जिणपवयणघुविकरं, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । जिणदवं.ररकंतो, तित्थयरत्तं लहइ जीयो ॥३६॥ जिणपवयणबुद्धिकरं, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । जिणदवं बुद्धंतो, तित्थयरत्तं लहइ जीवो ॥३७॥ अपि च-भरकणे देवदहस्स, परत्थीगमणेण य । सत्तमं नरयं जंति, सत्तवारा उ गोयमा ॥ ३८॥ ।।

·भरकइ जो उविरकइ, जिणदवं तु सावओ । पन्नाहीणो भवे जीवो, लिप्पइ पावकम्मणा ॥ ३९ ॥ इत्यादि । उपायस्तेन युष्माभिः, प्र(स) कार्यों येन छुट्यते । इत्युक्त्या तांस्ततोऽन्यस्मिन् , ग्रामे गत्वा स भुक्तवान् ॥४०॥ ततोऽ. चलद् द्वितीयेऽति, स कस्मिन्नपि कानने । गच्छंती च (गच्छन् गच्छन्) दिवाशेपे, श्रांता सा सुंदरी तदा ॥४१॥ कुमारोs- वप्रिये ! ग्रामो, दूरे पादौ च ते स्थितौ । वटेऽस्मिन् स्थीयते तेन, किमु कुट्या प्रयोजनं ॥४२॥ वटाधः स्रस्तरं कृत्वा, सोपयोगी स्थितौ च तौ । साद्ययामद्वयं सुप्ता, स च यामे तृतीयके ॥ ४३ ॥ चतुर्थे च पुनर्यामे, सा सुप्ता निशि निर्भरं । कुमारस्तत्र जागर्ति, विलोकयति चाभितः ॥४४॥ तदा किमपि कौवे, दिशि तेजो ददर्श सः । रत्नमिव च (रत्नधामेव) तद् द्रष्टुं, शीघ्रं कौतुकतो ययौ ॥ ४५ ॥ धावन्नपि स तद्धाम, कचिरेऽतिके कचित् । पश्यन्नये गतस्ताव-दकस्मात्तत्क- चिद्गतं ॥ ४६ ॥ इंद्रजालमिदं ज्ञात्वा, पश्चादागत्य तत्पदैः। शय्यायां संस्थितस्तत्रो-वाच सुप्तां प्रियां प्रति ॥४७॥ यथा-- प्रोग्रॉभने परिमलः कमलावलीनां, शब्दायते क्षितिरुहोपरि ताम्रचूडः । मार्गस्तवापि सुकरः किल शीतलत्वा-दुत्थीयतां प्रियतमे ! रजनी जगाम ॥४८॥ उत्तरे च तदा कस्मि-न्न दत्ते प्रियया ततः। क्षणं प्रतीक्ष्य सोऽवादी-द्वचनं पुनरप्यदः ॥४९॥ एते प्रति हरिणास्तृणभक्षणार्थ, चूणि विधातुमथ यांति च पक्षिणोऽपि(मी) 1 श्रृंगं स्पृशत्युदयसानुमतो विवस्या-नुत्थीयतां सुनयने ! रजनी जगाम ।। ५० ॥ पत्नीप्रत्युत्तराप्राप्तः, करेण कुमरस्तदा । आलोकयति चेत्स्थानं, तत्तत्र कापि नास्ति सा ॥५१॥ स तद्वियोगदुःखेन, दुःखितस्तत्र सर्वतः । ईक्षांचक्रे प्रगे जाते, नापश्यत्तत्पदान्यपि ॥५२॥ स दध्यौ च ममोद्योत- भ्रमान्मुग्धात्र केनचित् । अपजहे हहा तत्र, कथं स्थास्यति सावला ? ॥५३।। यतः-यत्कदापि मनसा न चिंत्यते, यत्स्पृशंति न ·गिरः कवेरपि । स्वमात्तरांपे यत्र दुलेभा, हेलयैव विदधाति तद्विधिः ॥५४॥ अपि च-अघटितघटितानि घटयति, सुघटित- घटितानि जर्जरीकुरुते । विधिरेव तानि घटयति, यानि पुमान्नैव चिंतयति ॥५५॥ जं चिय विहिणा लिहिय, तं चिय विप्फुरइ सयललोअस्स । इय जाणिऊण धीरा, विहुरे वि न कायरा इंति ॥५६॥ विधत्ते यद्विधिस्तस्य (स्तत्स्यात्), न स्याद् हृदय- चिंतितं । एवमेवोत्सुकं चित्त-मुपायांचितयेन्द्रहून् ॥ ५७ ।। कस्य स्यान्न स्खलितं, पूर्णाः सर्वे मनोरथाः कस्य | कस्येह सुखं नित्यं, देवेन न खंडितः को या ॥ ५८ ॥ स्खलितोऽत्र हि धूर्तोऽपि, चिंतयित्वेति तत्त्वयित् । ततोऽचलत्क्रमात्प्राप, कनका- ख्यपुरं वरं ।। ५९ ।। अस्मिन् पुरे सरःपाल्यां, वटाधः शीतलाश्रये । क्षणमेकं स मुष्पाप, तदाभूत्तत्र तत् शृणु ॥६० ॥ अपुत्रस्तत्पुराधीशो, राजा श्रीकनकध्वजः । दैवान्मृतस्तदामात्य, राज्याधिष्ठायिका मुरी ॥ ६१ ॥ आराधिता च पृष्टास्मिन् , राज्ये का स्थापयिप्यते ? ( सा देवी प्राह दिव्यानी, पंचकं ह्यधिवास्यतां ॥६२॥ युग्मं ॥ यस्य मूर्धनि हस्ति- न्या-भिषेकः क्रियते स्वयं । राजा स एव कर्तव्य-स्तत्र (न्यो, नव) लक्षपुरेश्वरः ॥ ६३ ॥ त्रीण्यहानि पुरस्यांत-हिच सा करेणुका । भ्रामं श्रीमं तदा तत्र, प्राप्य श्रीचंद्रमस्तके ।। ६४ ॥ कलशं ढोलयामास, गजाश्वच्छत्रचामरैः । स्वयमेव तदा चास्य, चेष्टां चक्रे यथोचितां ।। ६५ ।। युग्मं ॥ सुप्तोत्थितस्तदा सोऽपि, किमेतदिति चिंतयन् । अमात्यैर्जगदे नाथ !, राज्यं स्वीक्रियतामिदं ॥ ६६ ॥ कनकास्यपुराधीशे, मृतेऽत्र कनकध्वजे । नवलक्षाख्यदेशेऽत्रा-स्मद्भाग्याचमभूर्नृपः । ॥६७ ॥ विवाहं कनकावल्या, नृपपुच्याच कुर्वथ । इत्युक्त्या मंत्रिणः मर्वे, लक्ष्मणाद्याः स्मिताननाः (न) ॥ ६८ ॥ चंद्र- १ 'तदा स्वा स्वा, चेष्टा चक्रे यथोचिता' इति प्रती पाठः ॥

·हासासिदीप्रांगं, कुंडलादिविभूषितं । नामांगुलीयकज्ञातं, श्रीचंद्राभिधमद्भुतं ॥ ६९ ॥ तं दृष्ट्वा हर्पतो राज्ये, स्थापयांचक्रिरे विधेः । कुमारी तस्य वामांगे-ऽभिपिक्ता तैः सदुत्सवं ॥ ७० ॥ पुरीप्रवेशपूर्लोक-मानवर्धापनादिभिः । गुप्तिमोक्षणदानादि- करमोचनपूर्वकं ।। ७१ ॥ देवपूजादिभिः कृत्यै-गीतनृत्यादिसंमदैः । श्रीचंद्रनृपतेस्तत्र, प्राज्यो राज्योत्सवोऽजनि ।। ७२ ॥ पंचभिः कुलकं ।। एकदा लक्ष्मणो मंत्री, भूपं प्रति व्यजिज्ञपत् । देव ! तेऽत्र सदाचारै-र्शाताचो(तैयो)चमता स्वयं ॥७३॥ यतः-आचारः कुलमाख्याति, देशमाख्याति भापितं । संभ्रमः स्नेहमाख्याति, रूपमाख्याति भोजनं ॥ ७४ ॥ तथापि गायनैः पौर-नरनारीभिरादरात् । गीयमानस्य ते वंशं, मातृपित्रभिधेप्स्यते ।। ७५ ।। तनिशम्य नरेंद्रेण, सर्वसभ्यजनाग्रतः । प्रोक्ता हरिबलस्यैव, मात्सिकस्य कथा प्रथा ॥ ७६ ॥ तथाहि-यथा हरिवलस्यास्य, विशालायां गतस्य च । कुलं नामादि पित्रोथ, ज्ञातं किं किं पुरीजनैः ॥७७|| तथापि तस्य सा कीर्ति-रौदार्यादिगुणोत्करैः । तिसृभिर्नुपकन्याभिः, परिणीतः स भाग्यवान् ॥७८|| तथात्रापि हि भो लोकाः!, कुलादिज्ञापनेन किं ? । गुणा एव विलोक्यंते, किमन्येन प्रयोजनं १ ॥७९॥ एकदा तत्पुरेऽभ्येयुः, केचित्कलरवादयः। यांतो वीणापुरे राज-पुत्र्याः स्वयंवरोपरि ।। ८० ॥ तैर्गायनैस्तदा तत्र, बटुकाल्यां नृपाध्वनि । सारस्याद्गातुमारेमे, श्रीचंद्रचरितं स्वयं ॥ ८१ ॥ कुशस्थलपुरेशस्य, प्रतापसिंहभूपतेः। यथा सूर्य- वतीराश्या(ज्ञी), सपत्नीपुत्रसाध्यसात् ।। ८२ ॥ पुप्पोचये मुमोच स्वं, पुत्रं श्रेठिगृहे यथा । स वृद्धिमाप तन्नाम, श्रीचंद्र इति विद्युत ॥ ८३ ॥ युग्मं ॥ राधावेधावदातः स, पमिनीपाणिपीडनं । वीणारवस्य तदानं, विदेशगमनं यथा ॥ ८४ ॥ तत्सर्व तद्रसाकृष्टै-निशम्य पौरमानवैः । दानं तदीप्सितं दत्त्वा, स पृष्टोऽदार्श स त्वया ॥ ८५ ॥ ज्येष्ठोऽवग्मे पितृव्यायैः, स दृष्टो ·मार्गितोऽस्ति च । तत्कवित्वान्यनेकानि, संति नायांति मे परं ॥ ८६ ॥ ततः प्रगे सभां प्राप्ताः, पृष्टा भूपेन मंत्रिणः। निशि किं नागता यूयं, तैस्तदोक्त यथाश्रुतं ॥८७॥ किंचिद्विहस्य भूपाले, न्यग्मुखे मौनिनि स्थिते । दध्यौ स लक्ष्मणो मंत्री, भवेदय कदापि सः ॥ ८८ ॥ इति चिंतां प्रकुर्वत, तं विज्ञाय ततो नृपः । चतुरंगदलोपेतः, क्रीडां कर्तुं ने ययौ ॥ ८९ ॥ खेलयित्वा यहूनश्वान् , श्रांतश्रूततले स्थितः । भूभुग्गवैपयामास, जात्यानश्वान् पृथक्पृथक् ॥ ९० ॥ इतश्च पश्चिमाशात, आगच्छन्नध्धगोऽध्वनि । स्कंधस्थयष्टिकः कोऽपि, धूलिधूसरिताननः॥ ९१ ।। नीरपात्रकरः स्फार- संवृतोपकृतांशुकः । दूरदेशागतऋति, ज्ञात्वाहूतस्तदा भटैः ।। ९२ ॥ युग्मं ।। यावत्स भूपमभ्येति, तावत् श्रीचंद्रभूपतिं । दृष्ट्वा हश्रुिपूरेणा-ययौ शीघ्रं त्रुन्निति ।।९३॥ अहो ! वृष्टिरनभ्राभू-दहो! अपुष्पज फलं । अहो! मे प्राक्तनं पुण्यं, यद् दृष्टो ऽद्य मया प्रभुः ॥ ९४ ।। जल्पंतमिति तं शब्दा-गुणचंद्रं सुहृद्वर । ज्ञात्वा भूपस्तदोत्थाया-लिलिंग सहसा चिरं ॥९५॥ ततथ गुणचंद्रोऽपि, श्रीचंद्रक्रमपंकजे । अलिवच्छिरसा लनो, वाढं हथिपूर्णदृक् ॥ ९६ ॥ भूपं नत्वोचितस्थाने, निपण्णो नृपतेः सखा । मंत्रिभिः पौरलोकैश्च, प्रणतः सादरं तदा ॥९७॥ पप्रच्छ नृपतिमंत्रि-पुत्र ! त्वं कथमेककः? । केन केन पथा- नागाः, कदा मुक्तं कुशस्थलं ? ॥९८॥ कल्याणं पितृवर्गादे-तिजाया क तेऽस्ति च? 1 चलिते मयि तत्स्थाना-धजज्ञे तत्र तद्वद ॥ ९९ ॥ शृण्यत्सु सर्वसम्येपु, मंत्रिजोऽवग्नृपं प्रति । तदाह श्रीमदादेशा-चक्रे तन्मंत्रिलेखकं ।। ८०० ।। परं देहे ममा- लस्य, मुंभमाणं (मुंभादि च ) पुनः पुनः। भवेत्तदा ततवाह-मागां प्रगे भवगृहे ॥ १॥ त्यां तबावीक्ष्य दुःखी स-निमालय- नितस्ततः । गतचंद्रकलापार्थे, दृष्ट्वा चिंतातुरां च तां ।। २ ॥ पप्रन्छ स्वामिनि ! स्वामी, क मेऽस्ति त्वं विदंत्यसि । बहु पृष्टा ।

·। च सावोच-दुदंती गद्गदस्वरा ॥ ३॥ युग्मं ॥ आमूलचूलवृत्तांत, तन्निशम्यातिदुःसितः । तामजल्पमहं तर्हि, मां विनागात्प्रभुः कथं ॥४॥ साह पित्रोवियोगोऽस्य, मा भूयादिति हेतुतः । त्वामत्रैव विमुच्याशु, ययौ देशांतरं प्रभुः ॥५॥ यादृशस्तादृशो मेसि, पत्युमित्रं विना त्वया । ज्ञाप्यं कस्याप्यदो नेति, यत्प्रियांप्रोच्य जग्मिवान् ॥६॥ ततस्त्वद्विरहे दुःख-महोरात्रमभूत्तदा । पितृपार्श्वस्थितस्यापि, यन्मे कस्यापि ना(मा)स्तु तत् ॥ ७॥ ततस्तत्र गुरूक्तादि, जगादा(वामांगा)गमनादि च । स्वामिन्याः पित्वेश्मादौ, प्राप्तिः सख्यादिभिः सह ॥ ८॥ महींद्रा(धा)त्सुंदरो मंत्री, तत्रागात्तन्मुखात्तदा । श्रीमतां शुद्धिरस्माभि-आता- न्यद्वेपता च सा ॥९॥ तत्कुंडलपुरान्मंत्रि-विशारदागमादि च । तत्र यद्यद्यथा जातं, तत्तत्प्रोक्तं यथास्थितं (तथा तदा) ॥१०॥ किं च मूर्यवती माता, हृष्टा त्वबुद्धितो भृशं । चक्रे त्वन्मीलनं याव-न्मोदकाज्याघभिग्रहं ॥११॥ मगर्भास्ति च सा देवी, स्वामिस्त(स्वास्थ्यं त) त्रास्ति सर्वतः । स्वजनक्षितिपश्रेष्ठि-मुख्यानां कुशलं परं ।। १२ ।। दुःखं तत्रैकमेवास्ति, सर्वेषां त्वद्वि- योगजं । ततो महींद्र(ध)मंत्रीश-मुखाद् ज्ञात्वा (ता) च दिक्प्रभोः ॥ १३ ॥ तदा प्रतापसिंहेन, दिश्यस्यां वहयो भटाः । श्रीमद्भगवेपणार्थ च, पिताः संति सायुधाः ॥ १४ ॥ ततश्चाहमपि स्नेहा-मुक्त्या तत्र धनंजयं । दिश्यस्यां निर्ययौ भूरि-भटैः माधमहं (ध क्रमाद) क्रमात् ।। १५ ॥ कुंडलाख्यपुरे चंद्र-लेखा चंद्रमुसी क्रमात् । तत्त्वां विज्ञाय तत्रत्यं, स्वरूपं तन्मुखात् श्रुतं ॥ १६ ॥ महींद्र(घ)नगरे गत्वा, नत्वा देवीं सुलोचनां । ततो हेमपुरं प्राप्य, स्वरूपं तन्मुखात्ततः (ज्ञात्वा मदनपालतः) १ . आदशोऽपीदृशो मेऽस्ति' इति प्रतौ पाठः ।। २ 'लेखाचंद्रमुखीकमान् । नत्या विज्ञाय तत्रत्यं, स्वरूपं तन्मुसात्ततः । पनि प्रती पाठः ॥

·॥ १७ ॥ युष्मद्व्यतिकरः (२) सर्वः (व), कात्यां च भृशमागतः (म) । प्रियंगुमंजरी तत्र, हृष्टात्यंत मदागमात् ॥ १८॥ युग्मं ।। तां प्रणम्य ततोऽप्यस्यां, दिश्यागच्छन् क्रमादहं । पथि मार्गांतरे जाते, तत्रापि प्रेषयन् भटान् ॥ १९ ॥ विलोकयन् पुरेषु त्वां, नगरेपु वनेषु च । श्रीचंद्रो भूमिपालोऽस्मिन् , पुरेऽस्तीत्यध्वगथुतेः ॥ २० ॥ हृष्टश्च सर्वतस्तूर्ण-मायातैतत्पुरं प्रति ।- मार्गेऽश्वेऽपि मृते पाद-चारी सन्नेककश्वलन् ॥२१॥ अद्याधुनात्र दृष्ट्वा त्वां, कृतकृत्योऽभवंतरां । यद्यग्रे (यज) मार्गजं दुःखं, सुखमेवाथ मेऽभवत् ।। २२ ॥ चतुर्भिः कलापकं ॥ ततस्ते मंत्रिमामंत-मुख्या हृष्टाः स्वभूपतेः । गुणचंद्रमुखाद् ज्ञात्वा, कुल- 3 पित्रभिधादिकं ॥ २३ ॥ सज्ञापि ज्ञापयित्वा स्वं, वृत्तांतं सकलं ततः । स्वस्थानं प्राप्य मित्रस्य, महामात्यपदं ददौ ।। २४ ॥ इति प्राकृतसर्वोक्त-तपःप्रभावतो नृपः । श्रीचंद्रो मित्रयुक्तत्र, प्राज्यं राज्यमपालयत् ॥ २५ ॥ यतः-जगद्धर्माधारं म च सदुपयोगिस्थिरतनु-र्लसत्सत्याः संतस्तदपि सुखसंतोपयशगं । स संतोपः खद्विपयविजयोपार्जितजय-स्तपःसाध्यः सोऽपि प्रभवति तपोवैभवमिदं ॥ २६ ॥ इति श्रीश्रीचंद्रचरित्रे श्रीचंद्र(नष्टचर्यया)राज्याभिषेकवर्णनो नाम तृतीयोऽधिकारः समाप्तः ॥ श्रीरस्तु ॥ SIL ·- ॥ अथ चतुर्थोऽधिकारः प्रारभ्यते ॥ “कियत्यपि गते काले, स्मृता मदनसुंदरी । चित्ते श्रीचंद्रभूपस्य, ममित्रः म ततो रयान् ॥ १॥ भव्याश्वयुग्मयुग्दचा, शिक्षा लक्ष्मणमंत्रिणः । निर्ययौ तत्पुराईशं, तं मुमोच क्षणादपि ॥२॥ युग्मं ।। मीमाटव्यां गतो तो तु, तस्यां वृक्षाथये स्थितं । एकं कार्पटिकं पृद्धं, दृष्ट्वातीसाररोगिणं ॥३॥ श्रीचंद्रयमि(क)वांस्तस्य, प्रतिचर्यामनेकधा । दूरस्थमिछपनामा-त्पथ्यो- पधविधापनात् ॥ ४ ॥ युग्मं ।। स्नानाभ्यंगादिना राज्ञा-वधूतस्तोपितो भृशं । भूपं जगौ म पुण्यात्मन् !, भाग्यं मेऽद्यापि वर्तते ।। ५ ।। यदीदृश्याम(यदंते हग)रस्थायां, मिलितो मे भवान् सुधीः । तेना, स्पर्शपापाणं, गृहाणात्यंतदुर्लभं ॥६॥ यस्य स्पर्शात्सुवर्णाः स्युः, सर्वलोहादिधातवः । त्वं सुभगोऽसि तत्तेऽमुं, ममर्पयाम्यनेन च ॥७॥ मेदिनीमनृणीकुर्याः, कारापय (कारयेथा) जिनालयान् । मृते मय्यत्र भूदेशे, मठमेकं च सुंदरं ॥८॥ पुग्मं ॥ स्पर्शोपलं बलाल्लात्वां-गीचके तहचो नृपः । श्रीचंद्रेण मृते तस्मि-स्तत्स्थानेऽकारि सन्मठः ॥९॥ ततथाग्रे चलन् भूप-स्तद्वनांतः सुहृद्युतः । वंशजाल्यां ददर्शक-मष्टाग्रशतपर्वकं ॥ १० ॥ सुपक्वं सरलं वंशं, शास्त्रयु- ज्योरलक्ष्य सः। तं विदार्य च तन्मध्या-ललो मौक्तिकयुग्मकं ॥ ११ ॥ मित्रं पाहैतयोर्मध्ये, युद्धो मुक्तामणिर्नरः । नारी मास्यानारी यत्नेन धीमता ॥ १२ ॥ नारी स्याद्यत्र तत्रैति, निशि नूनं नरः स्वयं । परस्य च्छद्महेतुत्वाद्, दुष्टमेत- ॥ १३॥ ततथाग्रे चलन् प्राप (मार्गे), पल्ल्यंते कनकाधिपः । श्रीपर्वताभिधं प्रोचं, गिरि तत्रातिमोहितः ॥१४॥ i १.

·सोऽपि (स्वच्छ) तत्परितो गच्छन् , विलोकयन् गुहादिकं । तृपाक्रांतः स शुश्राव, गिर्यता रुदितं स्त्रियः ॥१५॥ युग्मं ॥ तत्वीदुःखापनोदार्थ, तत्रागाद्विपमास्पदे । गिरिभंगस्थिता भिल्ली, दृष्टका तेन दुःखिनी ।।१६ रथा(हया)दुत्तीर्य तत्रैत्य, सा पृष्टा किमु रोदिपि । जलं वापि च जानासि, सा तौ वीक्ष्य महत्तमौ ॥ १७ ॥ दरीमध्यात्पयाकुंभो, जलेः पूर्णस्तयार्पितः । तद्घटस्थं जलं ताभ्यां, न पीतं तत्तया पुनः ॥ १८ ॥ दर्शितं तज्जलस्थानं, तत्र तौ शीतलांभसि । स्नानपानादिकं कृत्वा, स्वस्थौ जातौ ततस्तयोः ।।१९।। स्वं दुःखं सा किरात्याह, यभापे (भद्रैप) श्री गिरिर्महान् । एतस्य पुरतोऽदूरं, वीणापुराख्यपत्तनं ॥२०॥ चतुर्भिकलापकं । पद्मनाभनृपस्तत्र, तस्यास्त्येकं पुरं लिह । तत्स्वामिनः स्वर्णकुंभो-ऽन्यदा चौरेण चोरितः ॥२१॥ तत्पदं चाजगामात्र, तद्भर्मे पतिधृतः । पदपार्थक्यतो ज्ञातं, चौरोऽन्य इति न त्वयं ॥२२॥ तथापि तादृशं कुंभ, भिल्लपार्थे नरे(कदे)श्वरः । मार्गयत्येष यस्माद्धि, त(त्व)त्स्थाने पदमागतं (गमत्) ।।२३।। तद्दुःखेन रुदंत्यस्मि, श्रीचंद्रः प्रति तां जगी। लोहं कुंभं च त्वं भद्रे !, रिक्तीकृत्यानयात्र भोः! ॥ २४ ॥ तया तथाकृते स्पर्शो-पलस्पर्शेन तं घटं । स्वर्गीकृत्याग्नियोगेन, सोऽदात्तस्यै परार्तिहृत् ।।२५।। ततस्तस्मिन् पुरे सागाद्, घटमादाय वेगतः। श्रीचंद्रस्तु ततः स्थाना-दाययौ च विणापुरे ॥२६॥ पुरवप्रप्रतोल्यादि, वीक्ष्य सूर्यवतीसुतः । मित्रेण वाससा वीज्य-मानो वेद्यामुपाविशत् ॥ २७ ॥ इतः प्राच्यशुकीजीयः, पद्मनाभनृपांगजा । पद्मश्रीः सहिता मंत्रि-सुतया कमलश्रिया ॥२८॥ पुराद्धहिर्वने क्रीडां, कृत्वा- यांती स्वसद्मनि । तथाविधं च तं भूप-पुत्रं दृष्ट्वातिमोहिता ॥ २९ ॥ स्थूलचंदनलेपेन, भृत्वा कच्चोलकं तदा । सशिखं १ - लोहकुंभममुं भद्रे !, रिक्कीकुर्वानयानलं ' इति प्रतौ पाठः ।। २ — स्थानात्, ययौ वीणापुरे तदा' इति प्रतौ पाठः॥ - ·प्राभृतीचक्रे, सखीहस्तेन बुद्धये ॥ ३०॥ घिमिर्विशेषकं । इयं का किमिदं चेति, राज्ञा पृष्टा सखी जगौ । पुरस्यास्य प्रभोः पत्न्याः, पद्मावत्या इयं सुता ॥ ३१ ॥ तया प्रेपितमस्त्येत-त्सफलीक्रियतां प्रभो! । तन्निशम्य नृपो दध्यो, नांगभोगार्थमी- दृशं ॥३२॥ किं तु स्वगर्वपोपार्थ, परीक्षार्थ च मे ह्यदः। ततः कनीनिकामुद्रां, क्षिप्त्वा तचंदनांतरा ॥३३।। कचोलकयुतां तांस, चिमसर्ज ययौ च सा । हृष्टा कनी पुनः प्रैपी-त्मकीर्णानि सुमानि च ॥ ३४॥ युग्मं॥ मालां कृत्वा नृपेणापि, प्रेपितान्यसि- लान्यपि । मंत्र्याह किमिदं चक्रे, नृपोऽवक शृणु भावनां ॥ ३५ ॥ इदं य(इदंव)द्धृतमग्रेऽपि, पुरमेतद्वरैर्नरैः । मुद्रारत्नवद- स्यांतः, स्थानं भावि मम स्वयं ।। ३६ ॥ पुप्पवद्वयमत्र स्म, एकाकिन्यश्च निर्गुणाः । मालावत्सगुणा इष्ट-युक्ताः स्यादि- (स्मो वे )ति रचितं ॥ ३७॥ ततो नृपांगजा हार्द-भावज्ञं रूपभास्करं । प्राग्भवेष्टं नृपं वत्रे, मंत्रिपुत्री च मंत्रिणं ॥ ३८ ॥ चीक्ष्यमाणे भृशं दृष्ट्या, तौ वरौ द्वौ सरागया । स्वपितृज्ञापनार्थ ते, स्वस्वसमन्युभे गते ॥ ३९ ॥ इतस्तत्कुंभदानेन, मोचितः शयरस्तदा । भिल्ल्या ज्ञापितवृत्तांत-स्तत्रैतस्तत्पदानुगः ॥ ४० ॥ तौ दृष्ट्वा स नमस्कृत्य, मल्लभिल्लो बलात्ततः । स्वस्थानमनयद्भक्त्या, प्रौढान्याम्रफलानि च ॥४१॥ प्रभाते( अदिने )ऽदात्स भूपस्य, तेनातानि समंत्रिणा । हेमंते कुत एतानी-ति पृष्टः शबरो जगौ ॥ ४२ ॥ युग्मं ।। नगेऽस्मिन् पंच शृंगाणि, तेपूचं शृंगमांतरं । ईशान- शृंगे विजया-धिष्ठाव्यस्य गिरेः सुरी ॥४३॥ तचैत्याग्रे सुरीदृष्टा-कोऽस्त्यानः सदाफलः । तस्यैतानि फलान्यस्मा-दनान- याम्यहं सदा ॥ ४४ ॥ पर्वतोऽयं महानुच. एकमार्गोऽभितः सदा । मां विनान्यो गिरेरस्यो-परि गंतुं न कोऽप्यलं ॥ ४५ ॥ अस्मिथ मागे कोशादि, वेनि घृद्धक्रमादहं । चल्यतां गम्यते तत्र, दृश्यतामखिलो गिरिः ॥ ४६॥ समित्रस्तत्र राजेंद्रो, ·भिल्लेन सह तं नगं । हर्षादालोकयामास, गुहाशृंगवनादिकं ॥ ४८॥ एक पल्बलमुत्फुल्ल-कमलं विमलं जलैः । तत्र श्रमाप- नोदाय, लातवान् कुमरस्तदा ।। ४९।। ततः सदाफलोद्याना-द्विजयासुर्यधिष्ठितात् । समित्रस्य कुमारस्य, भिल्लो भुक्त्यर्थमानयत् ॥५०पक्का अपका द्राक्षास्ताः, साक्षात्सुधा इव प्रधीः । पक्वान्याम्राणि कम्राणि, राजादनानि तानि च ॥५१॥ फलानि नालिकेराणां, कदलीनां त्वनेकशः। खर्जूरीणां च जंवूना, जंबीरीणां विशेषतः ।। ५२ ॥ सुधामाधुर्यपूराणि, वीजपूराणि भूरिशः । नारंगाणि सुरंगाणि, दाडिमा- न्यसमानि च ॥ ५३ ॥ क्षीरामलकपीलूना, पनसानां फलानि च । सञ्चारुकलिकाचारु-बीजानि करणानि च ।। ५४ ॥ गुंदीशृंगाटकालुका (च)-चदरीचिर्भटादि च । शाकस्थानेऽप्यपक्काम्ला-म्लिकोपोन्नियुकानि च ॥५५]] पेयानि मृदुमृद्वीका-. पानकान्पब्जिनीदलैः । फलानां नालिकेरीणां, सरसानि रसानि च ॥ ५६ ॥ पृथुलानि निर्मलानि, नागवल्लीदलानि च । एलालवंगलवली-फलजातिफलाद्यपि ।। ५७ ॥ भोगार्थ शत्तपत्रौधान् , पक्क (घा-शोक) चंपककेतकी । मालतीमल्लिकाकुंद- मुचकुंदसुमानि च ॥५८॥ नभिास्कुलकं ॥ तत्सर्वं सफलीकृत्य, भूधर ते स भूधरः । समंतात्पविलोक्याह, गिरिरेपोऽतिसुंदरः ॥५९॥ देव्यादेशात्पुरं रम्यं, समये स्थापयिष्यते । शास्त्रोक्या मध्यशृंगेत्रा-हेचैत्यं कारयिष्यते ॥ ६० ॥ ततस्तत्र कियस्थित्वा, शिक्षा मिल्लस्य तादृशीं । दत्त्वा तौ जग्मतुः साश्चौ, पथि चातपबाधितौ ।। ६१ ॥ सरापाल्यां स्थितौ तत्रा-पयो कोऽप्यध्वगस्तदा । तत्करे पंजरं तस्मिन् , शुकयुग्मं विशारदं ।। ६२ ॥ युग्मं ॥ तद्वीक्ष्यालाप्य शास्त्रोक्त्या, मिथुनं हृष्टवानृपः । तं पप्रच्छ कुतो लब्ध-मिदं त्वमसि विक्रयी।। ६३ । सोनग्नदिपुरे राजा, हरिपेणस्तदं- Ek ·गजा । या तारलोचना तस्या, एतत्तयाद्य मत्करात् ॥ ६४ ॥ वीणापुरेऽत्र पद्मश्री-सख्याः प्रैपि प्रमोदतः । अन्यश मन्मु- खादस्या शापितं तारया विदं ॥ ६५ ॥ आयास्यति नृपा नैके, तव स्वयंवरोत्सवे । तदिनोपर्यहं तपा-यास्यामि तत्र निश्रितं ।। ६६ ॥ इतस्तत्राह राजापि(ना कोऽपि), सत्यं वीणापुरेऽद्भुतः। मंडपो जायमानोऽस्ति, स्वयंवरणहेतवे ।। ६७ ॥ मापस्तं मंडपं द्रष्टुं, समित्रस्तत्र जग्मिवान् । तत्रानेके जनाः संति, नृपसामंतमंत्रिणः ॥ ६८॥ सर्यान् विस्मापयंस्तांस्तान , श्रीचंद्रः प्राप मंडपं । हरिवैतालिकस्तत्रो-पलक्ष्य तमवर्णयत् ॥६९॥ तद्यथा-पाने पुण्यनिबंधनं तदितरं दीने दयाख्यापकं, मित्र प्रीतिविवर्धनं रिपुजने वैरापहारक्षम । भट्टादौ च यशस्करं नरपती सन्मानसंपादक, भृत्यैर्भक्त्यतिपोपि दानमफलं श्रीचंद्र! न फापि ते ॥७०॥ तथा: प-जो परणारीसहोअर, दुत्थियपरदुक्खकायरो सययं । परउवयारपरो सो, मग्गणकप्पहुसिरिचंदो ॥७१॥ इत्यादि कथयेद्याय-ब्रस्तावनृपोत्तमः । पूर्यतामिति तस्योच्या, ददौ दानं तदोचितं ॥७२।। अत्र ज्ञाता इवात्मानो, गम्यतेऽत इति त्रुवन् । चचाल दिशि कौवैयाँ, रात्रावपि कुमारराट् ।।७३|| निशीथे स च कस्मिवि-सुष्वाप यक्षसमनि । प्रगे सुप्लोस्थितो भूमा-मित्रस्य स्वममुक्तवान् ॥७४।। मेरु(रौ)कल्पतरुच्छाया-श्रये सी काचिदभुता । लक्ष्मी कुलदेवी था, प्रामीयां निनाय मां ॥ ७५ ॥ अधुनैव मयेक्षं, दृष्टं स्वप्नं महाफलं । वदद्यैव फलं किंचि-द्भाव्यात्मनां न संशयः ।। ७६ ॥ इतस्तत्राटवीमध्या-त्काचित्रफितलोचना । भास्वराभरणा मार्ग-त्रुटद्भन्यारुणांशुका ॥७७|| सगर्भा सधवा नारी, तपायांत्यतिवेगतः । श्रीचंद्रणेक्षिता प्रोचै-रमृतांजनपदृशोः ॥ ७८ ॥ युग्मं ॥ तो वीक्ष्य सहसोत्थाय, स तस्याः संमुखं १ यात्री यते परः स मे' इति प्रती पाठः ॥

·पयौ । पवित्वा पदयोद्वंद्व(तत्पदद्वंद्वे), मातरागम्यतामिह ॥७९॥ किं दुःखेन मनःखेदा-दप्यलं पूरिता(पूर्यता) भिया । कासि सं कथमौका-स्मद्भाग्यान्मिलितात्र च ॥ ८० ॥ इति तद्वचनं श्रुत्या, तं दृष्ट्वा हृष्टवत्यसौ । तचत्यमंडपे याव-दुपाविशति तापता ॥८१॥ श्रीचंद्रस्याभिधामुद्रां, वीक्ष्य तामुपलक्ष्य च । अचटत्स्तनयोः स्तन्यं, तस्या हर्पप्रकर्पतः ॥ ८२ ॥ युग्में ॥ तदा तालमालोक्य, मावोचद्वत्स! किं भवान् । लक्ष्मीदत्तगृहे ख्यातः, श्रीचंद्रओं स इत्यवक् ॥८३॥ ततः श्रीचंद्रमकं स्वं, नीत्वा हथुिवारिभिः । मा वाद सपयामाम, रुरोद च पृथुस्वरं ॥ ८४ ॥ अहं सूर्यवती वत्स !, त्वन्माता त्वं च मे सुनः । पुत्र ! त्वं द्वादशे वर्षे, दियाय मिलितोऽसि मे ॥ ८५ ॥ इत्युक्त्वा दृढमालिंग्या-भूद्धर्पग्रथिलेय सा। श्रीचं- द्रोऽपि मपित्रीं स्वां, तां प्रात्या मुमुदेतरां ॥ ८६ ॥ उवाच च कथं मात-स्त्वं माता मे कथं पुनः । तवावस्थेशी वस्त्र- लौहित्यं च कथं वद ।। ८७ ॥ ततः सूर्यवतीमात्रा, मूलतचरितं निजं । विवाहादि निमित्तज्ञ-वाक्स्वमादींदुभक्षणं ॥ ८८ ॥ नाममुद्रादि पुष्पांत-र्मोचनादि गरीवचः । शानिसाधुवचो याव-त्तदने जगदेऽखिलं ॥ ८९ ।। युग्मं ॥ ततोऽधुनाथ गर्भा- से-दोहदो विषमोऽजनि । यद्रक्तदीपिकामध्ये, जाने क्रीडां करोम्यहं ॥९०॥ राज्ञा च मंत्रिणो बाक्या-छाक्षारसप्रपंचने । दीपिकानरहं रेमे, यनेऽमितो भटैर्युते ॥ ९१ ॥ रत्वा तत्र चिरं मां त-तटस्थामेत्य सत्वरं । गृहीत्वा मिपभ्रांत्या, खे मारंडसगो ययौ ।।९२॥ भ्रामं भ्राममहोरात्र-मत्रागत्य शिलोपरि । नमोऽर्हद्भ्य इति प्रोच्चै-जल्पंती रुदती खगः ॥१३॥ मामाघाग विमुच्याशु, मायं फापि ययौ स्यात् । दर्यामहं निशां नीत्या, दिश्यस्यामचलं प्रगे ॥ ९४ ॥ पुग्मं ।। दुष्टश्वाप- दनादौप-विम्यंती देवतोऽधुना । अवागता तनूज त्यां प्राप्याजनि प्रमोदिनी ॥ ९५ ॥ अभिग्रहाथ सर्वेऽपि, पूर्णीभूता ·ममाघ ते । त्यत्पितुर्दुःसहं दुःखं, भावि त्वन्मद्वियोगतः ॥ ९६ ।। इति मापनः श्रुत्वा, श्रीचंद्रश्चक्रि(क)पान स्तुति। मातः! पुण्यतरुमऽय, फली यत्त्वमिहामिलत् ॥ ९७॥धन्योऽहं कृत- पुण्योऽई, कृतकृत्योऽभवं तथा । जज्ञेऽद्यानभ्रवृष्टिम, यदृष्टा त्वं मया प्रसः (प्रगे) ॥९८॥ यता-ऊ(व्यूढो गर्भः प्रसवसमये सोटगत्युप्रशूलं, पध्याहारैः स्नपनविधिभिः स्तन्यपानप्रयत्नैः । विष्ठामूत्रप्रभृतिमलिनैः कष्टमासाध सद्य-स्त्रातः पुत्रः कथमपि यया स्तूगते सैव माता ॥ ९९ ॥ इत्यादिः ॥ गुणचंद्रेण निःशेष, श्रीचंद्रचरितं तदा । राझ्याः प्रोक्तमलं तेन, हृष्टा सूर्यवती प्रयः ॥ ए॥ इतस्तमागताः (त्रैयरुः) केऽपि, जनाः पदावलोकिनः । साश्वी तत्रोपविष्टौ तौ. वीक्ष्य हृष्टाश्च ते जगुः ॥१॥ मंनिनिहासितौ तौ स्तो, मंत्री गजाधयुक्तदा । तत्रैत्य तं नृपं भास्व-द्भालं नत्वा व्यजिज्ञपत् ॥ २ ॥ देव ! वीणापुरेशस्य, मध्यई बुद्धिसागरः । प्रारदृष्टा या त्वया भूप-पुत्री. त्वय्यनुरागिणी ॥ ३॥ त्वन्मंत्रिणि च मत्पुत्री, तद्विज्ञाय नृपः स गां । प्राहिणोत् श्रीमतां शुद्धय, सर्वत्रालोकितौ युवां ॥१॥ परं नाप्तौ तु कुत्रापि, राज्ञा पुन्या निवेदितं । एता स्वयंवरे पुत्रि, गत त्यापलक्षिता (१)॥५॥तावता तत्र नंदीश-हरिपेणतनूजया। तारलोचनया कीर-युग्मं प्रहितमागतं ॥६॥ मभासीननृपां- परणा, गा पद्मश्रीः सुता तदा । तं कीरं सारिकां तां च, दृष्ट्वा मुमूर्छ सत्वरं ॥७॥ यातायॆलब्धचैतन्या, पृष्टा भूपतिनाह सा। नाग जागिरगृतिर्मभू-प्राग्भवेऽहं कुशस्थले ॥ ८॥ देवीर्यवतीपार्श्वे-ऽभूवं कर्कोटजा शुकी। तत्र श्रीआदिनाथस्य, प्रासादे नपादित ॥ ९ ॥ यं समीक्ष्य वरं कृत्वा, विदधेऽनशनं मया । स एवात्रागतो दृष्टो, वरं कुर्वे तमेव हि ॥ १० ॥ निभित्रि- Pok ॥ या नाति सा याव-जास्तत्राययो हरिः। सोऽवस्वयंवरे दृष्टः, श्रीचंद्रः स्वसुहृद्युतः ॥११॥ राबावेव नृपेणाहं, ·प्रहितः मैन्यभट्टयुरु । दृष्टस्त्वमत्र भाग्येन, देव पादावधार्यतां ॥ १२ ॥ तदोपलक्षिता राज्ञी, भट्टेन सूर्यवत्यपि । ततः पत्नी- गुतायुक्त-स्तत्रागानरपुरेश्वरः ।। १३ ॥ प्राग्यचःस्मरणात्तेपा-मन्येऽपि मिलितास्तदा । हर्षोऽभूच प्रवेशेत्र, जाते भट्टो जगौ ; हरिः ॥ १४ ॥ तथाहि-पुवं कुसत्थलम्मि य, णयरुजाणम्मि पढमजिणभवणे । जो दह्ण सुईए, वरिओ सो जयउ सिरि- चंदो ॥ १५ ॥ अवाहिआण अंते, गुरुवयणाओ य अणसणे सिद्धा । वीणापुरम्मि जाया, पउमसिरी सा सुईजीवो ॥ १६ ॥ पढमं निययुद्धीए, परिओ जाईमरे नओ जाए । पउमसिरीए सोचिय, उवलरिकओ जयउ सिरिचंदो ॥ १७ ॥ तथा-गब्भे वरवीरमुए, मोणियरइडोहले तहा (या) जाए । भारंडेणाणीया, सिरिगिरिपासम्मि जा मुका ॥ १८ ॥ सा सूरियवइजणणी, मिलिया परिसे बालसे जस्म । मिरिपवयस्म नियए (डे), सो निवई जयउ सिरिचंदो ॥ १९ ॥ तथा-च-कणगपुरे कणग- ज्नय-भूमामणगाउलीह मह रजं । पालइ सुरीइ दिन्नं, नवलरकपहू अ सिरिचंदो ॥ २०॥ इत्यादि । १ सूर्यवत्यादयः मरें, वम्मै दानं महद्ददुः । जनन्याग्रहतस्तत्र, श्रीचंद्रेण महीभुजा ॥ २१ ॥ पद्मश्रीनृपतेः पुत्री, तत्रैता नारलोचना । परिणीता म्यमित्रेण, कमलश्रीच मंत्रिजा ॥२२॥ युग्मं श्रेणिकोऽवग्जगन्नाथ!, प्राग्भवस्नेहतो यथा । पद्मश्रीः मा मुकीजीयः, श्रीचंद्रमणोदय ( णोचथा) ॥ २३ ॥ प्राग्भवे गुणचंद्रस्य, कः स्नेहः कमलश्रिया । भगवानाह भूपाल!, प्रागभूद्धरणो हि यः ॥ २४ ॥ म श्रीशयुंजये गत्वा, पठाटमतपोभरैः । परमेष्ठिपदध्याना-गतहत्योऽभवत्क्षणात् ॥ २५ ॥ त्रिभिर्विशेषरूं । इतः सिंहपुरे याभूत् , श्रीदेवी सा मृता ततः । जातानंदपुरे पुत्री, सुंदरश्रेष्ठिनो गृहे ॥ २६ ॥ जिनदत्ताभि- १ 'मन्योऽन्यमिलनासदा' इति प्रती पाठः ।।

·धानेन (नित्यं), जिनवाक्यक्रियारता । सा क्रमाद्यौवनं प्राप्ता, पतीहा तेन (नैव) तद्हृदि ॥ २७ ॥ युग्मं ॥ पित्रा सह
कुमारी सा, संघ लात्वान्यदा गता। सिद्धाद्रौ तीर्थयानार्थ, तन तं धरणं तदा ॥ २८॥ तीर्थसेवाकर वीक्ष्य, हृष्टा प्राग्ज-
न्मयोगतः । ज्ञाततत्याक्चरिना च, प्राग्जातिस्मृतिमाप सा ॥२९॥ युग्मं॥ तद् ज्ञात्वा क्षायित्वा तां, धरणोऽनशनं व्यधात् ।
संलेखनातपश्चक्रे, सा वाला ब्रह्मचारिणी ॥ ३० ॥ धरणस्तीर्थमाहात्म्या-गुणचंद्रोऽभवच सः । जिनदनापि सा तस्मा-
कमलश्रीरभूदिह ॥ ३१ ॥ ततस्तस्य तया साधं, विवाहोऽभूत्सविस्तरः। श्रीचंद्रस्तन राजाभू-दानशालाविधायकः ॥ ३२ ॥
इतः कुशस्थले प्रैपि, प्रतापसिंहभूभुजे । पहुभिः करमीभिर्दा-क्स मंत्री युद्धिसागरः ॥ ३३ ॥ कनकास्यपुरेऽनयां,
शुदि लक्ष्मणमणिनः । प्रोच्य पश्चापितामे, कथयेस्तां सविस्तर ॥ ३४ ॥ श्रीगिरौ तेन भिल्लेन, स्वर्णखानी प्रदर्शिता ।
राज्ञा च वासित तत्र, श्रीचंद्रपुरपत्तनं ।। ३५ ॥ प्रोचवप्रप्रतोल्यादि-मठौपमंदिरादिभिः। वाप्यारामसर कूपै-स्तत्पुर शुशुभे-
तरां ॥ ३६ ॥ मध्य,गे चतुर, जिनचैत्यं महोचकं ( च्छ्रयं)। श्रीचंद्रः कारयामास, चंद्रस्वाम्यभिधं विधे. ॥ ३७ ।।
सर्वतो पासिता भीमा-टवी तेन पुरैर्वरः । तन्मर्मज्ञः स भिल्लच, चक्रे त(योत्कृत्यकारकः ॥ ३८॥ प्राच्यपुण्यप्रसादेन,
स्पर्शोपलप्रसादतः ( प्रभावतः) । स्वर्णखन्यादियोगेन, श्रीचंद्रः सकलां भुयं ॥३९॥ प्रीणयामाम सर्वत्र, दानपुण्यमहोत्सवैः ।
प्रासादैर्धर्मशालाभिः, प्रपाश्रमगृहादिभिः ॥ ४०॥ युग्मं ॥ एकदा दानशालायां, कोऽप्यागादधगः स च । राज्ञा पृष्टः
कुतोऽग्रता, सोऽवकरयाणसरपुरात् ॥ ४१ ॥ कनकाख्यपुरस्यात-भूत्वाद्याहं समागमं । तत्पुरेशे गते कापि, तन्मंनिलक्ष्मणो-
परि ॥ ४२ ॥ तदेश लातुमायाता, पइ(सद्) भूपैर्गुणविनमः । चतुरगचमूयुक्तो, मंत्री तत्सन्मुखोऽभवत् ॥ ४३ ॥

·साभाशपक II तानगम्य नृनायेन, मत्रं कृत्वा रिपूपरि । प्रहिताः पद्मनाभाद्या, गुणचंद्रश्च सैन्ययुक् ॥ ४४ ॥ तत्प्र- याणत्रिकं याव-तत्साथै म स्वयं गतः । ततश्च चंद्रहासासि तेषां प्रभास्पदं ददौ (प्रभ्वास्पदेऽर्पयत् ) ॥ ४५ ॥ तान् प्रपा(पाल्य ततः पश्चा-द्व(जालन् स श्रीगिरि प्रति ! समताद्वीक्षमाणथ, पथि ग्रामानयो(वो)पितान् ॥ ४६॥ कस्मि- अपि पुरे रात्रौ, स्थिते तत्कटकेऽल्पकै । श्रीचंद्रो नष्टचर्यायां, पाथकुटयां समाययौ ।।.४७ ॥ युग्मं ॥ तत्रैका पथि- कोऽयोच-रकल्येऽहं कुंतले पुरे । सुप्तोऽभवं बलादात्री, सुधनश्रेष्ठिनो गृहे ॥ ४८ ॥ कृपणोऽसौ सुतास्तस्य, चत्वारो द्वे(ऽगता निशि । तद्वघश्च चतस्रोऽपि, मध्यराने समुच्छ्रिताः ॥ ४९ ॥ स्नात्वा ताः कृतशृंगारा, गतास्तद्वाटकद्रुमे । विम्यन्नहं न तत्रागां, निशांते चागतास्तथा ॥ ५० ॥ ततश्च चलितोऽद्याह-मागतः पंचयोजनीं । श्रुत्वेति चंद्रपूर्नाथः, सैन्य मुक्वैककोऽचलत् ॥ ५१ ।। मोऽदृश्यो गुटिकायोगा-संध्यायां तत्पुरे ययौ। सुधनश्रेष्ठिनो गेहे, रात्री विश्राममाप्तवान् ॥५२॥ तथैव ननिशीथे ता, उत्थिताः कृतमंडनाः । गृहोपयनिकामध्ये, जग्मुस्तदनु भूपतिः ।। ५३ ।। शमीवृक्षोपरिस्थास्ताः, मिथः प्रोचुः फ यास्यते । तास्वेका प्राह यत्कल्ये, कोटे श्रुतमात्मभिः ॥ ५४ ॥ विलोक्यं तु तदद्यास्ति, तेन तत्रैव चस्यतां । श्रीनंद्रोऽपि शमीमूले, दमस्यात्ततश्च ताः ॥ ५५ ॥ योगिन्यै खर्परामुख्य, विद्यादाव्यै नमोऽस्तु नः । इत्युक्त्वा मंत्रयोगेन, मे वृक्षमचालयन् ।। ५६ ॥ त्रिभिर्विशेषकं । गताः क्षणेन कर्कोट-द्वीपे ताः पुरमन्निधौ । सुस्थाने ते तरुं मुक्या, पुरांतः कौतुकारताः ।। ५७ ॥ पधा तेनैव भूपोऽपि, क्रीडन् पुरांतराययो । तासु कापि गतास्येप, कौतुकानि विलोकयन् ।। ५८ ॥ सिंहद्वारपुरोमागे, नानाचंद्रोदयान्विते । विचित्रे मंडपे प्रोटे, प्रदीपायलिभासिते ॥ ५९ ।। स्थापितं पादपीठाग्य, मणिमौक्तिक

·चित्रितं । संझं सिंहासनं दृष्ट्वा, विजनत्वं च भूपतिः ॥ ६० ॥ किंचिद्विमृश्य तत्रैत्य, लसल्लीलमुपाविशत् । यक्वादाकर्ण्य
गुटिका, करासिनिर्भयश्च सन् ॥६१॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ तत्पार्श्वस्थापितस्थाल्या, तांबूलाखादनं व्यधात् । तत्रैव स्थापितादर्श,
स चक्रे स्वमुखेक्षणं ॥६२।। ततश्च सहसा प्रादुर्भूय वखांतरस्थिताः । तत्रागत्य नराः प्रोचु-र्जयजीवेति केचन ॥ ६३ ॥ अन्ये
वाद्यलसद्गीत-नृत्यादिषु प्रवर्तिताः । एके जल्पंत्यहो भाग्य, सर्वेषां फलितं न्विति ॥ ६४ ॥
इतस्तत्र भटैर्युक्तं, तत्पुरेश समागतं । वीक्ष्योत्थाय कुमारेण, नत्वा सोऽपृच्छि चात्र (च्छयदो हि) किं ॥६५॥ तत्रोप-
विश्य भूपश्च (भूपोऽवग्), नीत्वांके तं स्फुरद्युतिं । कुमारमवददत्रा(मघवन्नत्रा)-स्मद्भाग्याचमिहागतः(मः)॥६६॥ असिन्
कर्कोटकद्वीपे, पुरे चाभासनामनि । रविप्रभोऽस्म्यहं राजा, नव पुत्र्यश्च संति मे ॥ ६७ ॥ नानैताः कनकसेना, सुंदरी मंजरी
प्रभा । आमा माला रमा चूला, नवमी तु मनोरमा ॥ ६८ ॥ताः क्रमाद्यौवनं प्राप्ता, वीक्ष्य चिंतातुरोऽभवं । सभायामन्यदा-
पृच्छि, कोऽपि नैमित्तिको मया ॥६९ ॥ आसां पृथक्पृथग्भावी, भक एव वा कदा। किंचिद्विलोक्य स प्राह, मावी चा(आ)
सां वरो महान् ॥ ७० ॥ परद्वीपेऽस्त्यसौ तत्र, मद्ज्ञानप्रसरो न हि । तेन वेमि न तन्नाम-स्थाननामादिकं परं ॥ ७१ ।।
स एता दशमीघसे, मध्यराबादनु स्वयं । तदिनोपरि सामग्र्य-स्तद्वाक्याचक्रिरेऽखिलाः॥७२॥ युग्मं । तदिन चाद्य जज्ञेऽस्मिं-
स्तेनोक्तं मिलितं समं । अथाद्यास्त्यधुना लनं, कुंरु कन्याकरग्रहं ॥७३ ॥ कुमारेण. तदा कन्या-स्ता नवापि तदाग्रहात् ।
परिणीतास्तदीक्षार्थ-माययुस्तत्र पूर्जनाः ॥ ७४ ।। श्रेष्ठिवध्योऽपि दंपत्या-लोकनार्थ तदाययुः । तं वीक्ष्य ताथ तमोचु रहो
योगोऽद्भुतोऽभवत् ।।७५॥ ता वीक्ष्य कुमरो दध्या-वेता यास्यति तहिं । अत्रस्थः किं करिष्ये त-द्याम्येताभिरहं सह ॥ ७६ ॥

·विचित्येति सुधीश्छन्नं, पारिणेवांचले स्वके । प्रतापसिंह पुत्रोऽई, श्रीचंद्रोऽस्मि कुशस्थले ॥ ७७ ॥ कुंकुमेन लिखित्वेति, तद्वि- । पाहविधेरनु । तत्सौधोलभूमौ प्राप, निशांते निजवेपभृत् ॥ ७८ ॥ मुद्रां कनकसेनाय, स्वां समर्प्य तदीयकां । तामादाय वपुचिता-मिषेणागानधैव सः ॥ ७९ ॥ त्रिमिर्विशेपर्क ।। शमीक्षांतिके याव-दागतः पश्यति तदा । पुरात्तत्रैत्य पड् नार्य, उपविष्टास्तदग्रिमा ॥ ८ ॥ योगिनी खर्परान्योमा, ताश्चतस्रश्च तासु सा । खर्परावगुमे घेता, दुःखिताः स्वगृहेऽभवन् ॥८१॥ । युग्मं ।। एकदाई गता वत्र, मिक्षार्थमाभिरभुता । भिक्षा दत्ता तया तुष्टा, ताभ्यों विद्यामदामिमां ॥ ८२ ॥ ताः प्रति माह भो भद्रा ।, उमैर्य (मेयं)मम शिप्पिणी । कांतेऽस्याः प्रथमे नष्टे, सा चक्रे त्वपरं पति ॥८३॥ अत्रत्याश्चर्यवीक्षार्थ-मागता ' | मिलिता वयं (२) । अथवा कौतुकं द्रष्टुं, यास्यायो वै कुशस्थले ॥ ८४ ॥ तंत्र किं कौतुकं ताभिः, पृष्टा सा खर्परा जगौ । तत्र प्रतापसिंहोस्ति, तस्य सूर्यवती प्रिया ।। ८५ ॥ सा रक्तदीपिकामध्ये, प्रक्रीडय तत्तटस्थिता । भारंडेनापजहे त-द्वि- योगाःखितो नृपः ।।८६।। मंप्रिमिः स्थापितः कष्टा-दद्य यावदथ प्रगे। राज्य सूर्यवतीमनो-देयमेवेति मंत्रिणः॥८७॥ शिक्षा दचा म उपाने, गत्वा परिजनैः सह । गोगदेव्याच मूर्त्यग्रे, विधाता काष्ठभक्षणं ।। ८८ ॥ त्रिमिर्विशेपकं-॥ तदा चेद्गोत्रदेवी । मा, किंचितत्कथयिष्यति । परिवारयुतस्तर्हि, नृपः स्वस्थीभविष्यति ।। ८९ ॥ उमायुक्खर्परेत्युक्त्वा, स्ववृक्षेऽगात्ततथ ताः । पुरेऽस्मिन् वयमायामः, परं स्वल्पास्ति शर्वरी ॥९०॥ तथापि तत्पुरीमध्ये, भूत्वा स्वपुरि यास्यते । इत्युक्त्वा तास्तरी (स्थतरौ ) तस्थुः, श्रीचंद्रो हृयचिंतयत् ॥ ९१ ॥ अहं कुशस्थले यामि, मद्भाग्याम्मिलिते इमे । उपायेन हि तातस्य, याय-५दृष्टः सोऽस्ति तायता ।' इति प्रवौ पाठ! || २ 'यलीचक्रेऽपरं पति' इति प्रती पाठः ॥

·तच्छुद्धिं ज्ञापयाम्यहं ॥ ९२ ।। ध्यात्वेति खर्पराक्षे, स्थितः श्रीचंद्रभूपतिः ( श्रीपर्वतेश्वरः)। क्षणात्कुशस्थलं प्राप, त- थायाभवत्पृथक् ॥ ९३ ॥ मनुष्यशतसंकीर्ण, तद्वनं वीक्ष्य सोऽग्र(म्य)धीः । जज्ञेऽवधूतवेपेण, नैमित्तिकनरस्तदा ॥ ९४ ॥ स नृपो गोनदेव्यग्रे, चितापार्श्वे समेत्य च । आत्मानं पातयेद्याव-त्तावता स निमित्त वित् ॥ ९५ ॥ प्रतीक्षधं प्रतीक्षध्व- मिति तयाययो वदन् । राजापि तं पुरस्कृत्य, पप्रच्छ विधिनामुना (दा) ॥९६॥ युग्मे ॥ किं जल्पस्युत किं वेत्मि, स जगौ तिथिपत्रयुक् । यद्धेतोस्तव भूपाल ! दुःखं तत्त्वं हि मा कृथाः ॥ ९७ ।। यत्ते सूर्यवती राज्ञी, जीवंत्यद्यापि वर्तते । सुस्थाने पुनयुक्ता च, स्तोकैमिलिष्यति ॥ ९८ ॥ तत्क्षेमादिसमाचारा, एप्यंत्यत्र दिनाष्टके । श्रुत्वैतन्मंत्रिणो हृष्टाः, प्रोजुदेवप' सत्यवार ।। ९९ ॥ तेन पसाएकं याव-त्प्रतीक्ष्यतां यतोऽन हि । गोनदेव्यायमानीतः, सत्यं भाव्यस्य सद्वचः ॥ २०॥ चि(चि)तां प्रघस्य संस्तुत्य, तं च (सुरी) भूपः प्रमोदभाक् । निमित्तज्ञयुतः पुर्या, प्रवेशं सोत्सवं व्यधात् ॥१॥ ततः स कुमरश्छन्न-स्तो वृक्षौ वीक्षितुं वने । गतस्तत्र परं त्वेप, द्वयोरेकं ददर्शन ॥२॥ मध्याह्वे क्षुधितो योगी, नृपोऽपि भुक्तवान् विधेः । राज्ञापृच्छि वयस्यात्र (स्यस्मिन् ), किं योग्यभूः स आह तं ॥ ३ ॥ देहस्नेहः स्वरमधुरता पुद्धिलावण्यलाः, प्राणानंगः पपनसमता क्रोधहानिर्विलासाः । धर्मः शास्त्रं सुरगुरुनतिः शौच. माचारनिता, भक्तापूर्णे जठरपिठरे प्राणिनां संभवंति ॥ ४ ॥ आधारे लिंगनाभौ हृदयकमले कंठदेशे ललाटे, द्वे परे १ पोडशारे २ द्विदश ३ दश ४ दले द्वादशार्धे ५ चतुष्के ६ । वामांते ६ पालमध्ये ५ डफ ४ कठ ३ सहिते कंठदेशे स्यकामान् मारयामास, तावता" इति प्रती पाठः ।।

·स्वराणा २-मित्येवं यमपीजे (ज) मकलजनहितं वर्णरूपं नमामि ॥ ५ ॥ गुदमूले आधारचक्रं चतुर्दलं, तत्र यशपसां मध्ये
हकार(:)लिंगमले माधिष्ठानपर्क पदकोणकं (वभमयरल 1) नामौ मणिपूरकचक्रं दशदलं-डफ(डढणतथदधनपफ) हृद-
येऽनाहत द्वादशदल(क-ठ)-ग्रीवायां विशुद्धिचक्र पोडशदलं, अआप्रमुखपोडशस्वरस्थापना ललाटे आज्ञाचक्रं दश(हक्ष)-
द्वपक्षरं, इत्यादि । दिवाराणौ निमित्ता-साधं गोष्ठीमनेकधा । कुर्वन्नृपः सुखादस्था-त्स्वात्मजं न विवेद तं ॥ ६ । अवधू-
तोऽपि नद्राज्ये, सर्व मर्म रिलोकयन् । पुरांतस्तु कदा गच्छेत् , सगृहे श्रीपुरेऽपि च ।। ७ ।।
इनो जयादिभिमंत्र-धके यदस्य भूपतेः । स्वयमेव प्रियादुःखा-पंचत्वमागतं ह्यभूत् ॥ ८ ॥ परं नैमित्तिकादस्मा-
गरिस्थत सप नः कथं । एतद्राज्यं भवत्येपा-मेकस्तत्र जगावहो ।। ९॥ युग्मं ॥ चतुर्भिदिवसाक्षा-गृहमेकं विधाप्यते ।
पंचमे दियरो तय, मुहूतं वारपूरणे ॥ १० ॥ मध्यापारकस्यांत-स्तन्मुहूर्ते म(ऽस्म)दाग्रहात् । भूपः स्थास्यति तवारं, दया
गयानलम हुँ। ११ ।। युग्मं,।। तेषां मंत्रमदृष्टः म-निशम्य कुमरस्तदा । छन्नं लाक्षागृहं तत्र, जायमानं विबुद्धय च ॥१२॥
स्वस्यो(पुध्या सो)नारकस्थाना-सुरंगां दागकारयत् । मा तु लाक्षागृहं याय-निष्पन्नैव चतुर्दिनः ॥ १३ ।। युग्मं ।।
पंनमेऽनि जयादीना-माग्रहात्ममहोत्म । मायधूतो गृहे तस्मिन् , प्रविवेश नृपस्तदा ॥ १४ ॥ द्वारं दचा च तैस्तत्र, मुक्तो.
निस्तापता नृपः । तद् माला शानिनं प्राइ, फिमतदनीदृशं ॥ १५॥ ज्ञान्याह त्वत्सुता राज्य-लुब्धाः कूटमिदं व्यधुः।
लाक्षागृहमिदं राज-स्त्यां मां च इंतमुपताः ॥ १६ ॥ घिगेपामिह लोभा(का), तातहत्याविधायिनां । राजावग्मृतिरता,
भद्राध किं करिष्यते ॥१७॥ शानिना च मुरंगा मा-विश्व हिनहारतः। तस्यां शानियुतोभूपा, प्रविष्टो यावता तदा ॥१८॥

·पपात सहसा गेहं, भस्मीभूय तदैव तत् । तन्निशम्य नृपो दध्यो, विप्नं मे कीदृशं गतं ॥ १९ ॥ युग्मं ॥ ततो ज्ञानिप्रशंसा तां, कुर्वन् माभृत्पुनः पुनः ! निःसृत्य तत्सुरंगातः, स्वसौधोचं ततो ययौ ॥ २० ॥ इतः सज्ञानिनि क्ष्मापे, मृते ज्ञाते' जयस्तदा । छवमुत्थापयामास, सभायां बंधुयुक्स्वयं ॥ २१ ॥ तदा क्षुब्धे पुरीलोके-ऽमात्येपु गतघुद्धिषु । सर्वोऽपि राजवर्गीय-जनः शोकाकुलोऽभवत् ॥ २२ ॥ कचिद्युंवा क्वचि- द्वाहा-रावं च रुदितं क्वचित् । श्रुत्वा नैमित्तिकोऽवोच-देव ! सर्व पुरं हतं ॥ २३ ॥ लुटयिष्यति लुटाकाः, पुरं कोशादिकं तथा । ततस्तत्र नृपाहूता, आयाता अंगरक्षकाः ॥ २४ ॥ जीवंतं स्वग्रभुं ज्ञात्वा, हृष्टा भूपाज्ञया भटाः । जयादींश्चतुरः पुत्रां-विक्षिपुः काष्ठपंजरे ॥२५॥ ततः प्रतापसिंहेश-छत्रचामरशोभितः । नैमित्तिकयुतः साभा-मलंचक्रे सभां तदा ॥२६॥ ज्ञानिनः स्वर्णरत्नादि, दातुं लमः स बह्वपि । स तु नो लाति लास्यामि, कार्यसिद्धरनु सयं ॥२७॥ द्वौ वारी जीवदोऽसि त्वं, कार्य मे किमतः परं । तचं गृहाण राज्याधं, भद्र! मामनृणीकुरु ।। २८ ॥ इति राजानिशं तस्य, दत्ते किं तु न लाति सः । परोपकारिणां पुंसां, यदभ्यायांति संपदः ॥ २९ ॥ युग्मं ।। इतम सप्तमे घने, करभीसैन्यसंयुतः । राजद्वारोचितस्थाने, मंत्र्यागाद्बुद्धिसागरः ॥ ३० ॥ वेत्रिविज्ञप्तभूपस्या-देशा- माप सभा स तां । तं वीक्ष्य कुमरो हृष्टो, गुप्तवेपः सभास्थितः ॥ ३१ ॥ राज्ञा पृष्टः स मंच्याह, मुक्त्वाग्रे पत्रिकाच ताः । देव ! वीणापुरादागां, त्वन्नंदनस्य मंत्र्यहं ॥ ३२ ॥ तत्र सूर्यवती देवी, क्षेमेणास्ति स्वपुत्रंयुक् । श्रीचंद्रनृपतिस्तत्र, गुणचंद्र- युतो जयी ॥ ३३ ।। तदीये कनकाभिख्ये, पुरे लक्ष्मणमंत्रिणः । मिलित्वा पथि तच्छुद्धि, प्रोच्य तस्मादिहागमं ।। ३४ ।।

·। - देशं मुक्त्वा वनं ययौ ॥ ५१ ॥ त्रिदिन्या निर्मदो भूतो, गजस्तत्राद्रिसन्निधौ । सरस्यस्थाअलं पातु-मुर्तीर्णस्तत्करेण सः ॥५२॥ तत्र स्नात्वा जलं पीत्वा तत्स्वाभाविकवेपभृत् । नाम्ना तं गजमामंत्र्या-रुरोह तत्पदेन सः॥५३॥ इतथ कटक लात्वा, तत्पृष्ठौ भूपं आगमत् । रात्रौ सर्वत्र संशोध्य, पश्चादेतः पुनः प्रगे ॥ ५४ ।। गजरत्नं गतं ताह-ग्मम चित्तं न दुप्यति । स ज्ञानी जीवदायी मे, 'यादृग्दुनोति सत्यवाक् ॥ ५५ ॥ मया नोपकृतं किंचिद् , ज्ञानिनस्तेन मे पुनः । पहप्युपकवं सांद्र-मिति राजा शशंस तं ।। ५६ ॥ इतः स गजमौलिस्थ-स्तद्वने याति लीलया । तस्यां पल्ल्यां गिरौ कोऽपि, भिल्लपा शवरैः समं ॥ ५७ ॥ तथाविधं च तं वीक्ष्य, तद्भपेभजिघृक्षया । तत्रैत्य हकयामास, कुमारं रे क यास्यथ ॥५८॥ युग्मं ॥ परितः किरतो पाणान्, भिल्लान् समीक्ष्य भूपजः । स्थितस्तत्सन्मुखीभूय, तच्छरान् पंचयंस्ततः ॥ ५९ ॥ संज्ञया हस्तिनोन्मूल्य, धृतया तरुशाखया। हपखंडेथ भिल्लांस्तान् , विजिग्ये सोऽखिलान् बली ॥६०॥ भिल्लान् निर्धाट्य वृक्षाधः, स्थितः सोऽभान्म(सोऽयं म)हाद्युतिः । केन भिल्ला जितास्तत्तं, तद्भिल्ल्यो द्रष्टुमाययुः ॥६१॥ तत्र तं तादृशं वीक्ष्य, मोहिनी भिल्लपांगजा । मोहं प्राप्याह मिल्लेशं, तातेपोऽस्तु पतिर्मम ॥ ६२ ॥ नापरं वरमिच्छामि, तनिशम्य स वेगतः । आगत्य कुमरं प्राह, हस्तौ नियोज्य सादरं ॥३॥ क्षम्यतामपराधो मे, त्वं महानसि कोऽपि ना । त्वां घृणोति सुतेयं मे, तत्स्वीकुरु कनीमिमां ॥ ६४ ॥ भूपोऽवग्भिल्लंराजेयं, किराती क्षत्रियस्त्वहं । कथमेवं विवाहः स्या-न्मा कलंकोऽस्तु मत्कुले ॥६५॥ मया राजकनी मुक्तै-नां किं परिणयाम्यहं । मोहिन्याह प्रभो वखं, घृणोमि ते तदर्पय ॥ ६६ ॥ तेन तन्नार्पितं पश्या-तया तत्पादुकार्थिता । हृदि त्वत्पादुकां लात्वा, ·विधास्ये सफल जनुः ॥६७॥ नाथाहं त्वद्गृहे बाह्य-प्रदेशस्था घर्निशं । करिष्ये बाह्यकर्माणि, भाविनी किंकरी तय ॥६८॥ नैवं चेदधुनैवान, करिष्येऽग्निप्रवेशनं । श्रुत्वेति मोहिनीवाचं, तेन स्वपादुकार्पिता ॥ ६९ ॥ उत्सवोऽभूत्या 'माध, मिल्लेशः प्राह भूपत्ति । मेलितं यद्विवाहार्थ-मस्यास्तचं गृहाण भोः (नः) ॥ ७० ॥ अवान् गजान स्थान् भृत्यान, रैरत्नमौक्तिकादि च । मुमोच कुमरस्याग्रे, पट्टयामांसि भूरिशः ॥७१॥ तेषु तौ स्वौ हयौ वीक्ष्य, सुवेगं च रथं नृपः । हप्टस्तौ स्वप्रभुं चाप्य, सहमैत्य प्रणेमतुः ॥ ७२ ॥ कृतहेपो (सोधध्यानं) सहो तो, नृत्यती स्वकरेण संः । स्पृष्ट्वाभितश्चिरं स्नेहा-स्वीकृत्य भिल्लपं जगौ ॥ ७३ ॥ अहो कुतः कथं चैता-वतावद्भुतं महत् । भिल्लोऽवक श्रूयतां देव ! पल्लीयं कुंडलेशितुः ।। ७४ ।। अस्यां स्मथ वयं भिल्ला-स्तत्सेवावशवर्तिनः । चौर्याजीविन एते त-झिल्लधाट्यां पुरा ययुः ॥ ७५ ॥ ते कापि कस्यचिन्मार्ग, गायनस्य र, ललुः । नष्टे तस्मिन्नरे लाला, रथोऽयं तैर्ममाप्तिः ॥७६।। तहिनादय यावच्च, हयावत्रातिदुःखितौ । अहोरात्रं क्षरन्नीर-नेत्री तथै(३)तयोः कृते ॥ ७७ ॥ मोहिन्येते भटाः सर्वे, नित्य तिष्ठति तत्पराः 1, मयास्याः करमुक्त्यर्थ चक्रे सर्वमिदं परं ॥७८॥ युग्मं ।। संप्रत्येती विहस्तास्यौ, तंतिक वद विशारद! । कुमारः प्राह भिल्लेश! मम हृजीवनाविमौ ॥७९॥ वायुवेगमहायेगी, सुवेगक्षेप मामकः । अधुनैनं ग्रहीष्यामि, शेपं तु ज्ञास्यते पुनः ॥ ८० ।। युग्मं ।। मध्येऽमीपां भटानां च, क्षत्रिय कुंजराभिधं । स तदा सारथीचक्रे, जगाद च ह्ययं गजः ॥ ८१ ॥ देशे कौशस्थले प्रेष्यः, कुंडले वा पुरेऽत्र वा । अहं तु कनकाभिख्ये, पुरे यास्यामि सांप्रतं ।। ८२ ।। युग्मं ।। मुद्रास्थितमिदं नाम, ज्ञेयं मे श्रूयतामथ । हिंमा त्याज्या चतु:- १ 'पौर्यादिजीविनश्चैत-द्भिल्ला धाट्यां' इति प्रती पाठः

·पा-मारंभश्व विशेषतः ।। ८३ ।। तथाहि-
छन्हं तिहीण मज्झे, का तिही अज वासरे । किं वा कल्लाणमं (ग) अज, लोगनाहाणसंतियं ॥ ८४ ॥ यदुक्त पंचमांगे-
अट्ठमीचउद्दमीपु-निमा य तह मावसा हवइ पर्छ । मासम्मि पवछकं, तिनि प पचाइ परकम्मि ॥ ८५ ॥ तथा यदुक्तं
विष्णुपुराणे-चतुर्दश्पष्टमी चैपा-मागास्या चैत्र पूर्णिमा। पंण्येितानि राजेंद्र ! रविसंक्रांतिरेव च ॥ ८६ ॥ तैलस्त्रीमास-
संभोगी, पर्वस्वतेषु यः पुमान् । पिण्मून (1) भोजनं नाम, प्रयाति नरकं मृतः ॥८७॥ मनुस्मृतावपि-अमावास्यामष्टमी च,
पूर्णमासी चतुर्दशी । ब्रह्मचारी भवेनित्य-मन व सातको द्विजः ॥ ८८ ॥ हिंसा कदापि न कर्तव्या, यदुक्तं महाभारते-
घातकथानुमंता च, 'भक्षका क्रयविक्रयी । लिप्यते प्राणिपातेन, पंचाप्येते युधिष्ठिर ! ।।८९॥ याति रोमकूपानि, पशुगापु
भारत! । तावद्वपमहस्राणि, पच्यते पशुधातकाः ॥९०|| तथा भारते शांतिपर्वणि प्रथमे पादेऽप्युक्तं-यदि प्राणिवधे धर्मः,
स्वर्गच खलु जायते । संसारमोचका नौस्तु ( कानां तु), कुतः स्वर्गोऽभिधास्यते ? ॥९१॥ यूपं कृत्वा पशून् हत्या, कृत्वा
रुधिरकर्दम । यद्येवं गम्यते स्वर्ग, नरके केन गम्यते ? ॥९२]] मार्फडपुराणेऽप्युक्त-जीवानां रक्षणं श्रेष्ठं, जीवा जीवितका-
क्षिणः । तस्मात्समस्तदानेभ्यो-भयदानं प्रशस्यते ॥ ९३ ॥ अहिंसा प्रथम पुष्पं, पुप्पमिद्रियनिग्रहः । सर्वभूतदया पुप्पं,
क्षमा पुष्पं विशेषतः ॥ ९४ ॥ ध्यानं पुष्पं तपः पुष्प, ज्ञानपुष्प तु सप्तमं । सत्यं चैवाष्टमं पुष्प, तेन तुष्यंति देवताः ॥ ९५ ।।
सर्वापि जीवयतना कार्या, उक्त च महाभारते-यूकोमत्कुणदंशादीन् , ये जंतून तुर्दति च । पुरवत्परिरक्षति, ते नराः
स्वर्गगामिनः ।। ९६ ॥ तथा-विंशत्यंगुलमानं तु, त्रिंशदंगुलमायतं । तद्वस्त्रं द्विगुणीकृत्य, गालयित्वोदकं पिवेत् ॥ ९७ ॥

·तस्मिन् वर्ग स्थितान् जीवान् , स्थापयेअलमध्यतः। एवं कृत्वा पिवेचोयं, स याति परमां गति ॥९८॥ ग्रामाणां सप्तके दग्धे, यत्पापं जायते फिल । तत्पापं जायते पार्थ !, जलस्यागलिते घटे ॥ ९९ ॥ संवत्सरेण यत्पापं, कैवर्तस्येह जायते । एकाहेन तदामोनि, त्य(अपूतजलसंग्रही ।। ३०० ॥ यः कुर्यात्सर्वकर्माणि, वस्त्रपूतेन वारिणा । स मुनिः स महासाधुः, स योगी स महानती ॥१॥ इतिहागपुराणेऽप्युक्तं-अहिंसा परमो धर्मो, प(मः, अ)हिंसा परमं तपः। अहिंमा परमं शान-महिंसा परम पदं ॥२॥ अहिंमा परमं दान-महिंसा परमो दमः । अहिंसा परमो यज्ञ-था(ज्ञः, अ)हिंसा परमं श्रुतं ॥३॥ तमेवमुत्तम धर्म-महिंगालक्षणं शुभं । ये चरति महात्मानो, विष्णुलोकं प्रति ते ॥ ४ ॥ गधामक्ष्याणि न भक्षणीयानि, उक्तं च नागपडलग्रंथे-मद्यपाने रता लोका, अकार्यपु रताः सदा । न शौचं न तपो मानं, न पुदिन न पौरां ॥५॥ मद्यपाने मतिभ्रशो, नराणां जायते खलु । न धर्मो न दया तेषां, न ध्यानं न च सक्रिया ॥ ६ ॥ मद्यपाने कते क्रोधो, मानो लोभव जायते । मोहश मत्सरशन, दुष्टभाषणमेव च ॥७॥ मयं पीत्वा ततः कषि-मांसं नस्पृहये नरः । काभिधं करोत्युत्को (त्युग्र), जंतुसंघातपातकः ।। ८॥ मद्ये मासे मधुनि च, नवनीते तक्रतो पहिर्माते । उत्पर्यते विपर्यत, गुरक्षमा जंतुराशयः ॥ ९॥ आगमेऽप्येवमेव-मसे महुम्मि मंसंमि, नवणीयम्मि नउत्थए । उप्पसंति असंखा य, नाण्णा तत्थ जंतुणो ॥१० ।। महाभारते मांसाधिकारे-हिंसाप्रवर्धकं मांस-मधर्मस्य च वर्धकं । दुःखस्योत्पादक मांसं, तस्मान्मांसं न मधयेत् ॥ ११ ॥ तिलसर्पपमानं तु, यो मांस भक्षयेन्नरः । स याति नरकं घोरं, गावगंद्रदिवाकरी ॥१२।। स्मृनारपि मधुनिषेधः-सप्तग्रामेषु (त) यस्पाप-ममिना भस्मसात्तते । तत्पापं जायते जंतो-मधुपिंद्वकभक्षणात् ॥ १३ ।

·तथा इतिहासपुराणे-यो ददाति मधु श्राद्धे, मोहितो धर्मलिप्सया । स याति नरकं घोरं, खादकैः सह लंपटैः ॥१४॥ तथा तत्रैव-यस्तु घृताककालिंग-मूलकानां च भक्षकः । अंतकाले स मूढान्मा, न स्मरिष्यति मां प्रिये ! ॥ १५ ॥ यस्मिन् गृहे सदाना(ना)), मूलका पच्यते जनैः । श्मशानतुल्यं तद्वेश्म, पितृभिः परिवर्जितं ॥ १६ ॥ पद्मपुराणे-गोरसं मापमध्ये तु, मुद्गादिकं तथैव च । भक्ष्यमाणं भवेन्नूनं, मांसतुल्यं युधिष्ठिर ! ॥१७॥ तथा रात्रौ भोजनं न कर्तव्यं, यदुक्तं माकंडपुराणे- अस्तंगते दिवानाथे, आपो रुधिरमुच्यते । अन्नं मांससमं प्रोक्तं, मार्कंडेन(य) महर्पिणा ।। १८ ॥ स्मृतावप्युक्तं-सायं प्रातर्द्वि- जातीना-मशनं स्मृतिनोदितं । नांतरा भोजनं कुर्या-दग्निहोत्रसमाव(मो विधिः ॥ १९ ।। इत्यादि ।। यदा कुशस्थले स्थाने, स्वस्थीभूय स्थिरोऽभवं । तदैनां सुभटांश्च स्वी-कारयिष्याम्यहं स्वयं ॥ २० ।। इति शिक्षा प्रदायैपां, सुवेगस्यंदनस्थितः । सह कुंजरसूतेन, स्वं पुरं प्रति सोऽचलत् ।। २१ ।। गच्छन् स पथि वेगेन, संध्यायां कुंडिने .पुरे । बाहोद्याने रथं मुक्त्वा, श्रीचंद्रस्तां पुरीं ययौ ॥ २२ ॥ तां विलोक्य स यामिन्यां, बहिःस्थे यक्षसद्मनि । सुप्तः क्षणं च तत्रैता, नृपपुत्री सरस्वती ॥ २३ ॥ लात्वा विवाहसामग्री, सुनामिका सुरूपिणी । सख्यावेते तदा मध्ये, सुप्तं वीक्ष्य तमूचतुः ॥ २४ ॥ श्रीदत्त मंत्रिसूनो ! त्व-मुत्तिष्ठेमां कनी घृणु ! उत्थितः कुमरस्तत्र, परिणीतस्तया बलात् ॥ २५ ॥ यतः- यद्यपि कृतसुकृतलवतः ( सुकृतशतः), प्रयाति गिरिकंदरांतरेषु नरः । करकलितदीपकलिका, विलोक्य लक्ष्मीस्तमनुयाति ॥ २६ ॥ ततः पुनः सुखात्सुप्त, निश्चितं ताः पतिं जगुः । प्रभो ! यहिः करभ्यस्ति, चल्यतां गम्यते कचित् ॥ २७ ॥ स जगावधुना रात्रिः, पद्भ्यां यामि कथं भुवि । खेटनादि करभ्या मे, नैति तद् ज्ञास्यतेन ते (प्रगे) ॥ २८॥ ताक्तास्तद्वचः

·श्रुला, न सोऽयं किं त्वयं परः। इति रत्नप्रदीपेन, सम्यग्विलोक्य तं जगुः ॥ २९॥ नाथ ! कवंदना(कथंचना)लिप्त-भालस्त्वं
कुत आगतः। सोऽधपांथोऽहमेतोत्र, कुशस्थलात्कुतो वृतः ॥३०॥ का यूयं कथमत्रताः, का भीरिति च कथ्यतां । सख्ये-
काह पुरस्यास्य, स्वामिन् ! स्वाम्यरिमर्दनः ॥ ३१ ॥ तत्सुतेयं सदैवास्य, यक्षस्यार्चाविधायिनी । भूपः स्वांकस्थितां पुत्री,
चीक्ष्य पप्रच्छ मंत्रिणः ॥ ३२ ॥ अस्या योग्यो वरः कोऽस्ति, तत्रैको याचको जगौ । कुशस्थले प्रतापेश-पुत्रोऽस्ति श्रेष्ठि-
पर्धितः ।। ३३ ॥ श्रीचंद्रः स महात्यागी, रुटः सोऽगात्परं कचित् । तन्निशम्य नृपस्तूष्णी-मस्थादथैकदा निशि ॥ ३४ ।।
स्वप्ने जगाद यक्षोऽस्या, इतोऽहं पंचमे दिने । मद्धानि लगवेलायो, निश्यानेष्यामि ते वरं ॥ ३५ ॥ युग्मं ॥ प्रगेऽभापिष्ट
तत्सम-मसदग्रेऽनया मुदा । सप्नं ज्ञात्वा तदावाभ्यां, यचक्रे तदथो शृणु ॥ ३६ ॥
इतवास्मिन् पुरे मंत्रि-सूनुः श्रीदत्तनामकः । कुमार्यां सोऽभवद्रागी, परं नास्या हि तद्रुचिः ॥ ३७ ॥ तेन प्रदर्य
मे लोभ, बुद्ध्या चाहं वशीकृता । मयोक्तं तस्य तत्स्वप्नं, प्रच्छन्नमथ तद्धिया ॥ ३८॥ स्वामिन्यग्रे मया कूट-मुक्तं देवि !
निशम्यतां । श्रीदत्तेनापि निश्यस्यां, ददृशे स्वममीदृशं ॥ ३९ ॥ युग्मं ॥ श्रुत्वैतत्साह यद्येवं, यक्षोक्तिस्तत्तथास्तु मे । तेन
निश्यय सात्रता, सामग्री तद्धिया कृता ॥ ४० ॥ जानेऽहं सोऽद्य तत्पित्रा, किंचिद् ज्ञात्वा गृहांतरा । न्यस्तो
भाव्यत्र यन्नागा-सुरोक्तिः स्याकिमन्यथा ॥ ४१ ।। भूपजाह पति देव-तयाहमपि वंचिता । मद्भाग्यं वर्ततेऽद्यापि, सोऽ-
निष्टोऽभून्न मे परः ॥ ४२ ॥ यक्षदत्तस्त्वमेवरभू-वरो मे भाग्यवान् परं । आत्मनां तिष्ठतामत्र, तातोऽनर्थ करिष्यति
॥ ४३ ॥ सोऽयकांते ! मनुष्योऽहं, मनुष्य एव सोऽपि हि । भयं किं क्रियते तस्मा-त्पश्यामि कीदृशोऽस्ति सः॥४४॥

·प्रभाते स जलैर्याव-मुखप्रक्षालनं व्यधात् । भानुवदालमालोक्य, तं तत्र मुमुदे कनी॥४५॥ यक्षपूजाकरस्ताव-तं दृष्ट्वा ताश्च तादृशीः । शीघ्रमागत्य भूपस्य, ज्ञापितं (स्या-ज्ञापयत्) तद्यथास्थितं ॥४६॥ नृपादेशेन सामात्य-स्तत्रागात्सैन्यपो बली । तं वीक्ष्य कंपमानांगी, तां प्रियां प्राह भूपजः ।।४७॥ भद्रे ! मा भैर्वराकाना-मेपामुपरि यामि किं । भटाचैत्यपहिःस्थास्तं, जल्पंति नांतरेति कः ॥४८॥ ततस्तन्मंत्रिपृष्टोऽपि, स्वनामादि जगौ न सः। तद्धकया भटान्नष्टान् , ज्ञात्वा तत्राययौ नृपः ॥४९॥ साह स्वामिन् ! पितानाया-न्ममाथ किं करिष्यते । कुमारेण मुदे तासां, सनामादर्शि मुद्रया ॥ ५० ॥ गृहीत्वा साररत्नानि, किंचित्प्रोच्य प्रियाश्रुतौ । सोऽजनात्प्लवगीकृत्य, तां ततो नृपमभ्यगात् ॥५१॥ अग्रस्थान् वामतवैकान् , भटान् दक्षिणतोऽ. परान् । हस्तेनाच्छोट्य भूपं तं, करिणं चारुरोह सः ॥ ५२ ।। खड्गं लात्या नृपं यध्ध्या, निस्ससार तथैव सः । श्रीचंद्रं तत्र बंधक, उपलक्ष्य तदापठत् ।। ५३ ।। चोरगुहाओ जेणं, भपिया बालपुत्तविरहहया । विहिया नियपियसहिया, सो धीरो जयउ सिरिचंदो ।। ५४ ।। कुंडलपुरस्स रअं, चंदमुहीरायकन्त्रपरिणयणं । जस्कविहिणा (वयणा ) उ विहियं, चंदउरं वासियं जेण ॥ ५५ ॥ सो कुंडलपुराहिवइ, सिरिचंदो जयउ पयावसिंहसुओ। संफुसइ जस्स तईया, जरको भत्तीइ पायतले ॥ ५६ ॥ ॥ युग्मं-॥ इत्यादिः ॥ तनिशम्य कुमारस्तं, पूर्णीकृत्य धनार्पणात् । वने गत्वा रथस्थः सन् , वेगेन निर्ययौ ततः ।। ५७ ॥ अथारिमर्दनो राजा, मंत्रिभिश्छिन्नबंधनः । श्रीचंद्र भट्टतो ज्ञात्वा, हृष्टस्तदानशौर्यतः ।। ५८ ।। अहो गच्छति धीरोऽय-मानी- यतां कनीवरः । भटास्ते धाविता नैके, पर नापुस्तमुत्तमं ॥ ५९ ॥ ततो वीक्ष्य नृपः पुत्री, वानरी साथुलोचनां । मख्या- खादखिलं ज्ञात्वा, तत्कलां तं शशंस च ॥६०॥ वत्से ! प्रतापसिंहस्य, सुतोऽयं ते वरोऽभवत् । गजाश्वादियुतां तत्त्वां, नेप्याम्यथ ·पुरास्थले ॥६१॥ इत्युक्त्वा तस्य भट्टस्यो-चितं दया च भूधरः। पुरेऽस्मिस्तद्विवाहस्यो-त्सवांश्चक्रे सविस्तरं ॥६२॥ इतस्तस्मिन् दिने गच्छन्, श्रीचंद्रः शकुनेरितः । कांचिन्महाटवी प्राप, तस्यां निशि वटे स्थितः ।। ६३ ।। स तत्र सस्तरे पूर्व, सुप्तो जाग्रति कुंजरे । पश्याच सारथौ सुप्ते, जामन्नस्थात्प्रतापजः ॥ ६४ ॥ दूरतो मुरजध्यान, श्रुत्वा सुमधुरं तदा। प्रापयित्वा स तं सूतं, चचालोद्दिश्य तां दिशं ॥ ६५ ॥ कस्मिन् गिरौ वनांतःस्थे, यक्षचैत्ये च मंडपे । द्वारं पिधाय गायंति, श्रीचंद्रभुवकं खियः ॥ ६६ ॥ तनिशम्य कुमारोऽपि, किमेतदिति साद्भुतः। द्रष्टुं संगीतकं तासां, गत्वा तद्द्वारि संस्थितः ॥ ६७ ॥ सोररिच्छिद्रमार्गेण, यावत्पश्यति तावता । कन्याप्टफयुता तत्र, दृष्टा मदनसुंदरी ॥ ६८ । सान्यासां गीतनृ- त्यादि, गिक्षयित्वा कलाश्च ताः । प्रभाते निःसृता तसा-दन्यास्तदनु वालिकाः ॥ ६९ ॥ हष्टहृत्कुमरो दध्यो, भव्यं यन्मि. लिता मिया । अदृष्टो गुटिकायोगा-चदा तत्पृष्ठितो ययौ ॥ ७० ॥ तास्तद्गिरिदरीमध्ये, प्रविश्य विवरांतरा । पातालनगरं प्रापु-मणिदीपप्रभासितं ॥ ७१ ॥ तत्र सौधोपरि स्थित्वा, मदना ससखी गौ । वामं मे स्पंदते नेत्र-मैद्य मख्योऽसकृत्खलु ॥ ७२ ॥ तन्मन्ये प्राणनाथोऽद्य, तत्संदेशोऽपि चै(वै)प्यनि । तन्मुख्या रत्नचूलाह, चेष्टा मेऽपि सखीदृशी ।। ७३ ।। त्वं च यस्मिन् दिनेता, तहिनायत्तपस्यलं । आचामाम्लोपवासैः स, एतैव तत्प्रभावतः ॥ ७४ ॥ नदैत्य कापि तत्राप-प्रत्नवेगा हि नः प्रमः । आकारयति भुक्त्यर्थ, ततस्तां मदना जगौ ॥७५।। भगिन्यो यात भुंजी, न मे क्षुन्नाधुनाम्यहं । तां विना ता न गच्छंति, माता तनाययौ तदा ॥७६।। अद्य पुत्रि ! कथं नाल्मि, माश्रुग्मदनाह तां । १ 'मासोऽप्यसकन् स च' इति प्रती पाठ ॥

·मातर्जज्ञे() न कि मेऽद्य, रतिः कापि न कुत्रचित् ॥७७॥ खगी प्राह स ते भर्ता, पुत्रीभिरप्ययं पृतः। नैमित्तिकस्य तद्वाक्या- द्राज्यं स्वं भाव्यनेन नः ।। ७८॥ किं च नंदिन्यभाग्याई, यदुःखिन्यभवंतरां । स्थानादिभ्रष्टता जज्ञे, भर्ताटव्यां तथा मृतः ॥ ७९ ॥ देवरः ससुतश्चापि, गतौ सुरगिरौ चिरं । शुद्धिः कौशस्थली कापि, नाद्य यावदिहाययौ ॥ ८० ॥ जानत्यैवं त्वया प्राजे, कथं नु क्रियते ग्रहः। भोजनार्थ त्वमुत्तिष्ठां-तरायं कुरु मात्र नः ॥८१॥ तथापि सा यदा नात्ति, तदा विद्याधरी भृशं । हृदि तां मदनां लात्वा-रुदत्तदुःखदुःखिता ॥ ८२ ॥ तद् ज्ञात्वा कुमरो दध्यो, यो मया प्रारहतः खगः । तत्पत्नीयं मयि स्निग्धा, नास्या वैरं मनागपि ।।८३॥ ततस्तन्नगरद्वारे, प्रकटीभूय संस्थितः । स भूपो वेत्रिणं प्राह, गच्छांताहि मुद्रिका ॥८४|| वेत्रिणा ज्ञापितं मध्ये, मणिवेगा तदाययौ । तं सुरूपं सदाकारं, दृष्ट्वा पप्रच्छ को भवान् ।। ८५ ॥ श्रीचंद्रो यानता वक्ति, तावत्तत्र ससीयुता । मदना स्वं पतिं वीक्ष्या-तिहृष्टा प्राह मातरं ॥८६॥ मातस्तेऽयं स जामाता, यदीहा क्रियतेऽनिशं । ततो हात्खगी सापि, मध्ये लात्वा शशंस तं ।। ८७ ।। अस्मद्भाग्यादिहतस्त्वं, प्रतापसिंहनंदन! । त्यत्प्रिया मदना ोपा, स्मरति त्वामहनिशं ॥ ८८ ।। खग्यादेशात्तदा पुज्य-स्ता अष्टौ वरमालिकां । पाणी लात्वा कुमारस्य, कंठे प्रक्षेप्तुमागताः ।। ८९ ॥ क्ष्मापोऽवक्खगराज्ञीह-फा स्थिति इमाश्च काः । ततो विद्याधरी प्राह, शृणु वीरशिरोमणे ! ॥ ९० ॥ चताब्याख्ये गिरावस्मि-नगरं मणिभूपणं । रत्नचूडखगस्तत्र, राजा राज्यं पुराकरोत् ॥११॥ युवराजो मणिचूड-स्तस्या- स्ति पांधवोऽनुजः । रत्नवेगामहावेगे, तयोरावां प्रिये इमे ॥ ९२ ॥ रत्नचूलामणिचूला-मुख्याः पुज्यस्तथा तयोः । चतसो रत्नकांताद्या, भागिनेग्यश्च ता इमाः ॥९३॥ एकदा गोत्रिभिविद्या-धरैर्युक्तेन खेष्टता (कूटतः)। उत्तरश्रेणिनाथेन, गुग्रीवेण ·जितौ च तौ ॥ ९४ ॥ ममुटुंचौ पुरं मुक्त्या, लात्वा मर्च धनादिकं । पातालनगरं चैत-त्कृत्वा स्थानेऽत्र संस्थितौ ॥ ९५ ॥ स्वदेशवालनाद्यर्थ, रत्नचूडोऽन्यदाटचीं । संप्राप्य चंद्रहासासिं, पुरो विधेरधोमुखः ॥ ९६ ॥ तां विद्यां साधितुं लग्न-स्तावता केनचिद्धतः । पूजोपहारमादाय, यारत्तत्र वयं प्रगे ।। ९७ ॥ गच्छामस्तावता दृष्टो, रत्नचूडोऽसिना मृतः । तस्य प्रेतक्रियां कला, संस्थानमागता क्यं ।। ९८ ॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ रत्नचूडसुतोऽटव्यां, पितृदुःखातुरोऽन्यदा । प्राप्तो रत्नध्वजः कापि, रत्नचूडामजय मः॥९९॥ कस्मागिदटवीमध्या-दुद्योतभ्रमतो निशि। इमां पत्युः पृथक्कृत्वा-दायागान्मदनामसौ ॥ईना ततो मया सुनारवेन, स्थापितेयं मुशीलिनी । एतासां ज्ञापयत्येव, स्वभर्तुश्चरितं गुणान् ॥ १ ॥ तच्छुतेरनुरक्ताभि-रेताभिर्मद- नोदिना । भर्नेदृग्गुणगन् यस्ते, म एच वल्लभोऽस्तु नः ॥२॥ एकदा मणिचूडेन, कोऽपि पृष्टो निमित्तवित् । जगौ राज्य गतं यद्वो, युप्मदएकनीकृतः ॥३॥ वर एव महासत्व-स्तद्राज्यं यालयिष्यति । तद्योगोऽप्रतिचक्राया, विद्यायाः माधनाद्- भवेत् ।।४ा युग्मं ।। तेनाधुना मणिचूड-रत्नध्वजावुभावपि । विद्यां पाण्मामिकी तां च, युक्त्या माधयितुं गतौ ॥ ५ ॥ विज- नत्यपरिनत्या-तौ स्थितौ मेरुनंदने । तयोस्तत्र चतुर्मामी, जजे शेपा द्विमास्यथ ॥ ६ ॥ ततोऽस्मद्भाग्यतः स त्व- मिहागा पृणिमाः गुताः । ततस्ताभितः स्नेहात् , श्रीचंद्रश्चंद्ररुग्यगाः ।। ७ ॥ तदाग्रहात्समं ताभिः, म चक्रे नत्र भोजनं । भुक्तेरनु महावेगा-दिभिर्धापितः म च ॥८॥ श्वश्रूभिः पृष्टमन्त्रागाः, कुमार कथमेककः । तेन संचरितं किंचि-त्तामामुक्तं यथोचितं ॥९॥ रत्नवेगा नतः प्राह, वत्सेह स्थीयतां सुखं । मणिचूडागमं याव-त्पश्चाद्भावि हितं च नः ॥१०॥ श्रीचंद्रः प्राह मावमें, पहुकार्यावविनः। इसदिनं (न) विलंबोऽत्र, भूतो (नून) न क्षम्य(म)तेऽधुना ॥११॥ कनकाख्यपुरे याता, शीघ्रं तदह- ·मुत्सुकः । द्विमास्यनु खगेंद्रस्य, विद्यासिद्धाविहागमे ॥ १२ ॥ ज्ञाप्यं कुशस्थलादौ मे, भव्यं माव्यखिलं ततः। चारु मेऽभूदिदं नाव-द्याप्मत्संगमोऽजनि ॥ १३ ॥ त्रिमिविद्रोपकं ॥ खग्याह कुंडलाधीश, स्वीक्रियतामिमा हि तत् । मदनाचिरहो मा भू--त्मनेहोऽस्ति यतो मिथः ॥१४॥ सोऽवग्मातर्विवाहादि, सर्व स्वाधीनमेव तत् । युष्मद्राज्यस्थितौ मत्या-मेव भाव्य- धुना न हि ॥ १५॥ कष्टात्सोऽनुमति लात्वा (नस्या), लात्वा च मदनां सह । चलेद्यावत्तदा रत्न-चूला मदत्ययक्प्रियं ॥१६॥ नाथ ! त्वद्विरहो यो(ऽग्रे)ऽस्मद्-दुःमहो मदनाथ चेत् । नात्र स्थात्री कथं तर्हि, भाविन्यत्र च (न्यहह ) नः स्थितिः ॥१७॥ श्रीचंद्रेण ततः स्नेहा-मदना स्थापिताप्यलं । न तत्रास्थात्सती ताह-विप्रयं किं वियुनक्ति यत् ।। १८ ।। मोऽवधेनिययं कत्या, तत्र संस्थाप्य तां बलात् । किंचिद्दत्वा च लात्वा तां (च), प्रतस्थे कुमरस्ततः ॥ १९ ॥ आयात्त(एत्य त)म्मिन् वटे सूत-मसिते तद्रथे च तां । उपवेश्य चचालाग्रे. कनकारख्यपुरं प्रति ॥ २०॥ मिथः प्रकटयंतस्ते. स्त्रां स्वां याता पथि क्रमात् । गच्छंतः कामपि प्राप्ता, रुद्रपली पुरी वरां ॥ २१॥ तस्या उपवनं याव-राप्तं तत्र तापता । नत्पुरीगः स्थितो दृष्टो, गजाश्वयहुलोकयुरु ॥ २२ ॥ एकतथ चिता दृष्टा, निरनिस्तत्ममीपगा । तन्वंग्येकातिदुग्याना, यार्य- माणा नृपादिभिः ।। २३ ।। अन्यतय नलारक्ष-द्धः कोऽप्यद्भुतो नरः । तादृग्वीक्ष्य रथोत्तीर्णः, श्रीचंद्रोऽम्धानरोस्तले ॥ २४ ॥ पृष्टयांच किमोति, तत्रस्थं वनपालकं । म जगौ मअनोत्तंस !, रुद्रपल्ली नगर्यमौ ॥ २५ ॥ तदीयो पजामिहोऽयं, तस्य क्षेमयती प्रिया । पुत्री हंसावलीयं च, तच्छेपं यक्ति तायता ।। २६ ।। तं रथं नं कुमारं च, तागं वीक्ष्य विम्मयान् । १ . दासा बेहोऽस्ति यन्मिथः ' इति प्रती पाठः ॥ २ . लात्या गदाया मह' इति प्रती पाठः॥

·॥
५
नृपेण प्रेपितास्तत्रा-ययुमंत्रिमुखा जनाः ॥ २७ ॥ युरम | हरिभ्रातांगदो भट्ट-स्तत्रायातोऽस्ति तेन च। श्रीचंद्रमुपलक्ष्यवं,
तयशोऽमाणि विस्तरात् ॥ २८ ॥ तद्यथा-कणगज्झयस्स रजं, पुत्ति कणगाउलिं च कणगउरे । विलसइ सुरदिन्नं जो, नव.
लरकाई म मिरिचंदो ॥ २९ ।। वीणाउरम्मि परिओ, सुइजियपउमस्मिरीइ निययसुहि(निवसुयहिं) । जाईसरि उचलरिकअ,
सिरिनंदी जयउ जणणिजुओ ।। ३० ।। तथा च-जस्सुपरिकूडपणगं, तत्थ साणिज सिहरिगिरिदेवी । निचफलं अंबवणं,
अग्गियरडे कणयखाणी ।। ३१ ॥ मज्झिल्लं जिणकूडं, कूडदुगं केलिठाणमेवं जो । भिल्लाउ सिरिणगतं, पिच्छइ सो जयउ
रिचंदो ।। ३२ ।। जुयलं ॥ मिरिपवयस्म उपरि, विजयाएसेण जेण सुहठाणे । चंदउरपट्टणवरं, ठावियं सो जयउ
रचंदो ॥ ३३ ॥ चंदउरमज्झसिहरे, सिरिपढमजिणस्म चेइयं जेण । कारवि चउपारं, रम्मं सो जयउ सिरिचंदो
। ३४ ॥ इत्यादि ॥
तदा तन्मंत्रिणा गत्वा, श्रीचंद्रोऽयमिहागमत् । इत्युक्तः स नृपोत्रागा-पुत्रीहंसावलीयुतः ।। ३५ ॥ आयांतं तं नृपं
वीक्ष्य, श्रीचंद्रः सन्मुखं ययौ । मिथो नतिं स्तुतिं कृत्वो-पविष्टौ तत्र तो ततः(दा) ॥ ३६ ॥ श्रीचंद्रेणोचितस्थाने, संस्थाप्य
गं ततः । वन्नमिहनृपोऽच्छि, तत्कनीदुःखकारणं ॥३७॥ स जगौ नवलक्षेश !, मम ईमावली सुता । एपा च कनक
.:-पुत्री च कनकावली ॥३८॥ मिधः सख्यो पुराकस्मा-सया वबे भवान् वरः। तस्यास्तस्पिटराज्यस्य, भोक्ताभूरि(र)-
ति भाग्यवान् ॥३९॥ युग्मः॥ तद् ज्ञात्वा त्वद्गुणान् श्रुत्वा, (न)योक्तं सर्वसाक्षिकं । यः कांतः कनकावल्याः, श्रीचंद्रः
सोऽस्तु मे वरः ॥ ४० ॥ ततश्च विश्रुतो मंत्री, प्रेपितः कनके पुरे । श्रीमद्देशांतरप्राप्ति, ज्ञात्वा लक्ष्मणमंत्रिणः(तः) ॥ ४१ ॥

·सोऽनागत्य च तत्रत्यं, स्वरूपमवदच नः । ततोऽतर्दुःखिनी होपा, नित्यं त्वामेव संस्मरेत् ॥ ४२ ॥ युग्मं ॥ इतश्च कुँडिनक्ष्माभृ-दरिमर्दनयनुना । हंसावल्यनुरक्तेन, चंद्रसेनेन कस्यचित् ॥४३॥ मुखाद् शाता प्रतिज्ञास्याः, श्रीमद्वि- (द्वै)देशितापि च । तदा तस्य मतिदुष्टो-स्पेदे दुष्कर्मतस्ततः(योगतः) ।। ४४ ॥ स मित्रादीननापृच्छय, निर्ययौ निशि तत्पुरात् । गत्वा कनकपूर्मध्ये, ज्ञात्वा सर्वां भवत्स्थिति ॥ ४५ ॥ कूटयुद्धिप्रपंचेन, सोऽत्रागादेकमर्त्ययुक् । श्रीचंद्रनामवेपादि, धृत्वा तस्थौ च कैतवात् ।। ४६ ॥ तत्कृतच्छम योगो यः, सोऽस्माभिर्बुबुधे न हि । किं तु श्रीचंद्र एवाय-मिति हृष्टा वयं कनी ॥४७॥ पंचमिः कुलकं ।। ततश्चक्रे विवाहोऽस्या-स्तेन त्वच्छलतरतदा । तत्रत्यवणिजैकेन, स दुष्टात्मोपलक्षितः ॥४८॥ स तदा कुट्टितो बद्धो, जगौ सर्व यथास्थितं । श्रीचंद्रकुमरो नाहं, किं त्वहं कुंडिनेशसः ॥ ४९ ॥ ततोऽत्र दुःखिनो जाता, वयं पुत्री, विशेषतः । विवाहोऽपि विपं जज्ञे, सचिंता मंत्रिणोऽभवन् ॥५०॥ एवं सत्यंगदोऽत्रागा-तन्मुखाचद्गुणाः श्रुताः। तदुःख- विधुरा बाले-दं कर्तुमुत्सुकाभवत् ।। ५१ ।। निषिद्धा बहुपीय द्रा-कार्यस्ति काष्ठभक्षणं । स चाप्रेक्ष्यमुखोऽवायं, नीतोऽस्ति चौरवद् धृतः ॥ ५२ ॥ अहो विश्वासघातित्व-महो क्रौर्यमहो छलं । अहो चौर्य नृशंसत्व-महो अदीर्घदर्शिता ॥५३ ॥ अहो अस्य कुकर्तव्यं, यदन कृतमीदृशं । अहो अस्माकमज्ञानं, यद्विलंयोऽप्यकारि न ॥ ५४ ॥ ततः श्रीचंद्रभूपालो, वनसिंहनृपं जगी ॥ न दोपो भवतां नास्याः(स्य), किं त्वियं कर्मयोजना ॥५५॥ यतः-कत्थ वि जीवो बलिओ, कत्थ वि कम्माइ हुंति बलियाई । जीवस्स य कम्मस्स य, पुबनिबद्धाई वइराइं ॥ ५६ ॥ अन्यच्च-सा सा संपद्यते बुद्धिः, सा मतिः सा च भावना। 'सोऽत्रागाचेन तत्रत्यं, स्वरूपं ज्ञापितं च नः' इति प्रतौ पाठः ॥ २' वाला-ऽभवत् किकार्यताजडा' इति प्रती पाठः।। १ .

·महायास्तादृशा जेया, यादृशी भवितव्यता ।। ५७ ॥ परदुःखासहत्वेना-नेनानायि स भूपभूः । बंधनान्मोचयित्वा च,
स्थापितो नातिदूरतः ॥ ५८॥ किमिदं स्वीकृते छद्म, चक्रे सत्कुलजन्मना । श्रीचंद्रश्चंद्रसेनस्ये-त्युक्त्वा तां भूपजां जगौ
॥५९|| भद्रे ! दुःखं किमेताव-द्व(द्ध)त्से मा कुर्वकार्यतां । ईदृशं मर्त्यजन्मात्म-हत्यया कि कलंक्यते ॥६०॥ मनसा चिंतितो
न स्या-द्वाचा मत्यीकृतोऽपि न । किं तु भर्ता भवेत्पाणि-ग्रहणे विहिते स्त्रियाः॥६१॥ दृश्यतेऽपीति रूढिश्चा-न्यदत्तापि हि
यत्कनी । अन्य परिणयेत्कि तु, परिणीता भवेत्क(न चै क)चित् ॥ ६२ । काष्ठस्थाली सकृद्वहौ, कणिकायां जलं सकृत् ।
मअनानां मकद्वाक्यं, स्त्रीणामुपयमः सकृत् ॥ ६३ ॥ हंसावल्याह तत्सत्यं, परं धर्मः कुलस्त्रियः । अयं यो मनसा वत्रे, वरः
स एर नापरः॥६४ ॥ तन्मया यो मनोवाग्भ्यां, घृतः कायेन सोऽपि हि । गीते नृत्ये च तन्नामा-द्य यावत्प्रोक्तमत्र च ॥६५॥
ध्यानं तस्यैर मे तस्मा-तं मुनान्यं कथं भजे । विपर्यासगृहीतं किं, वसु न त्यज्यते बुधैः ॥६६॥ मणिभ्रांत्या
करप्राप्तं, काचं तन्मणिसंगमे । त्यत्या तं च मणिं गृह्णन्, स सुधीरथवा कुधीः ॥ ६७ ॥ तव भ्रांत्या करस्पृष्टो-
ऽयं तद्वग मयोज्यते । मनोहतवरादन्यं, वृण्वती स्यां कथं सती ॥६८॥ किं चात्र श्रीमता ग्रोचे, रूढिर्या तुर्यमंगले । सान्य-
लोकखियां चित्ते, वृत एव कुलस्त्रियः (यां) ॥ ६९ ॥ मनमैन कृतं प्रोक्तं, ध्यातं च फलवद्यतः। देवाग्रे ढौकितं दैव्यं, वस्त्वेव
स्यान भाजनं ।। ७० ।। अन्यत्राप्युक्तं-मन एव मनुष्याणां, कारणं बंधमोक्षयोः । त(योथैरालिंग्यते भार्या, तथैवालिंग्यते
समा ७१|| आगमे प-मणवावारो (वावाराणं) गुरुओ, मणवावारो जिणेहि पन्नत्तो । अह पोइ मत्तमीए, अहवा सिद्धि
परांणेइ ॥ ७२ ।। श्रीचंद्रस्तां सती पाह, सदाचारिणि वस्तुतः (नः) । परावर्तो भवेन्नूनं, मणिस्वर्णादिकस्य च ॥ ७३ ॥

·न पुनः स्याद्विपर्यासो, नार्या व्यव(विया)हितस्य तु । मति(सिता)भ्रांत्या पयःक्षिप्तं, लवणं नान्यथा यथा ॥ ७४ ॥युग्म।।
मिष्टपानीपमनसा, लोलिता क्षारपाथसा । कणिका लभते किंतु, यथा तथ्यं तथात्र हि ॥ ७५ ।। करमेलापको यस्या,
अभूद्भांत्यापि यत्समं । तस्याः स एव भर्ता स्या-त्परस्त्री त्वपरस्य सा ।। ७६ ॥ श्रुत्वेति मा कनी प्राह, परश्चित्ते त्यमेव
मे । अनेन परिणीतापि, न वेबी(वच्मी)त्येप मे पतिः॥ ७७ ॥ इत्यहं स्यां सती वाप्य-सती तद्वेत्ति केवली । इत्यप्यन्य.
खियं मां पे-चं मन्येथास्तदत्र मे ॥ ७० ॥ चिताग्निर्वा तपस्या चा, शरणं नापरा गतिः । छुट्यते प्राकृतं कर्मा-तरायं कथ-
मप्यदः ॥ ७९ ॥ युग्मं ॥ ततस्तच्छीलदायर्याश(दर्थेन), हुष्टः श्रीचंद्रभूपभूः । तत्पशंसां विधायो’-निग्रहाईम्पीह तं ॥८०॥
मोचयित्वा नृपं प्राह, राजनियं भवस्थि(स्थितिः । विपयैः प्राणिनः सर्वे, पीडयंते हि कथं कथं ॥ ८१ ॥ युग्मं । यता-
धनेषु जीवितव्येपु, भोगेप्वाहारकर्मसु । अतृप्ताः प्राणिनः सर्वे, याता यास्यंति यांति च ॥८२॥ तथा मध्यत्रिवलीविपथे,
पीवरकुचचत्वरे चपलदृशां । छलयति मदनपिशाचः, पुरुपं हि मनागपि स्खलितं ॥८३॥ पैष्टी माध्वीच गौडी च, विज्ञेया
विविधा सुरा । चतुर्थी च (स्त्री) सुरा नारी (ज्ञेया), ययेदं मोहितं जगत् ॥ ८४ ॥ माद्यत्यत्र सुरां पीत्वा, स्त्रियं दृष्ट्वैच
मायति । यस्माद् दृष्टिमदा नारी, तस्मातां न विलोकयेत् ॥ ८५ ॥ तथा-च-सुसंकटे न गंतव्यं, गंतव्यं विपमे न हि ।
महापथे न गंतव्यं, गंतव्यं हि समे पथे (थि) ॥ ८६ ॥ परस्त्री संकटः पंथा, विधवा विषमस्तथा । वेश्या महापथः प्रोक्तो,
निजनारी समस्तथा ॥ ८७ ॥ परखी मंदरूपापि, विकरोत्येव मानसं। यदपथ्यं शरीरस्य, तद्धि मंदाय रोचते ॥ ८८॥
अपि प-अरकाण रसणी कम्माण, मोहणी तह क्याण संभवयं । गुत्तीण य मणगुत्ती, चउरो दुरफेण जिप्पेइ (प्पंति) ॥८९॥

·- पुष्फलाणं च रसं, मुराइमंसाण महिलियाणं च । जाणंता जे विरया, ते दुकरकारए वंदे ॥ ९० ॥ सुलहो विमाणवासो, 3 एगच्छत्ताइ मेइणी मुलहा । दुलहा पुण जीवाणं, जिणंदवरसासणे वोही ।। ९१ ॥ इति धर्ममयं वाक्यं, श्रुत्वा तस्यायतिप्रियं । नृपाद्या मंत्रिमुख्याश्च, मा कनी च चमत्कृताः ॥१२॥ श्रीचंद्रपादयोर्लग्न- शंदूरोनो जगाविति । सामिन् ! प्राणप्रदोऽमि त्व-मथाहं तेऽस्मि किंकरः ।।१३।। हंसावली प्रबुद्धाह, कुमारवर ! मन्मथः (नः)। वयाग्रेऽप्यपजरेऽथा-धुनापि धर्मदेशनात् ।।९४॥ जीवदो धर्मदोऽसि त्वं, तेन त्यद्वाक्प्रमादतः । देवोऽर्हन्मे दयामूलो, धर्मो धर्म- गुरुभवान् ।।९५।। युग्म ।। सर्वरत्नप्रधान च, शीलं निर्मलमस्तु मे। शरीराभरणं शीलं, शीलं नितिकृद्यतः॥९६॥ वज्रसिंहस्ततो वीक्ष्य, रूपलावण्यनिःममं । श्रीचंद्रमब्रवीद्वीर-कोटीरशृणु मद्वचः॥९७|| हंसावलीविवाहस्य, स्थितोऽत्रायं मनोरथः । अथास्या भगिनी लषी, पृणु चंद्रावली कनीं ॥९८॥ तदाग्रहाच तां कन्या, हंसालिमदनागिरा। सोत्सवं विस्तरेणोथैः, श्रीचंद्रः परिणीतवान् ॥९९।। नतोऽमौ तत्पुरा भूपो(प) भूपभूत्या(म्यां) सहाचलत् । द्विवधूभ्यामभात्प्रीति-रतिभ्यामिव च स्मरः॥५०॥सोऽशुभन्नै- कनिम्म्मान-धानपरितदिमुखः गजाश्वस्थपन्यादि-चमूयुगिंद्रवत्पथि ॥१॥ स प्राप(प्य) नवलक्षाख्य-देशसीग्नि स्थितं चलं। मापितं (निज । मेन्यं तान् ) पद्मनाभादीन् , गुणचंद्रं च लक्ष्मणं ॥२॥ तत्र तैर्निजनाथोऽसा-वभ्येत्य समहोत्सवं । हर्पयद्भिः नतोऽत्यंत, संस्तुनय तदोचितं ॥शा अन्योन्यं सत्तांत, वदद्रिस्त पादिभिः । श्रीचंद्रराजराजस्य, चरित्रं दुबुधेऽखिलं ॥४॥ नतम गुणनंद्रेण, विजप्तं देव ! दुर्जयः । गुणविभ्रमभूपोऽय-मद्याप्यत्रास्ति याति न ॥ ५॥ असौ यक्ति च या प्राच्या, १ :यनीति नः म या प्रान्या' इति प्रती पाठः ॥

·रीतिदंडस्य सांप्रतं । ततो दशगुणं द्रव्यं, कोपा(य), मम दीयतां ॥ ६ ॥ अतो बलादमुं देशं, जिघृक्षु पनुपर्युतं । ज्ञात्वास्माभिस्तदप्यंगी-क्रियतेऽत्र हि तावता ॥ ७॥ श्रीमदागमनं भाग्या-अज्ञेऽवानभ्रवृष्टिवत् । तेन सैन्यमिदं सर्व-मभूद् हृष्टं सनायकं ॥ ८॥ युग्मं ॥ श्रीचंद्र(द्रः)सवितासौ च, चंद्रहासासिभानुमान् । सैन्योदयाचले दीप्तो-ऽम्युदितोऽभात्प्रताप- युक् ॥ ९ ॥ प्रतापसिंहभूसिंह, ज्ञात्वा तत्रागतं तदा । शत्रुसैन्यभटाः सर्वे, श्वापदा इव कंपिताः ॥ १० ॥ तत्र द्विपायितं कैधि-स्कैपिच्छामृगायितं । शूकरायितमन्यैश्व, त्रासः कोऽप्यभवन्महान् ॥ ११ ॥ ततः श्रीचंद्रभूपेन, दूतास्याद्गुणविभ्रमः। जगदे यच्चया पूर्व, कनकाख्यपुरेशितुः ॥ १२ ।। दंडो यावंति वाणि, जगृहे सोऽसिलोऽधुना । शीघं शतगुणीकृत्य, प्रदेयमद्यमेव हि ।।१३।। युग्मं । अन्यथा संगरे सजी-भवायमहमागम् । तन्निशम्य म भूपोंऽत-गोऽप्यभूहिदः ॥१४॥ सञ्जीभूय रणक्षेत्रे, प्राप्तं वीक्ष्य रिपुं तदा । श्रीचंद्रोऽप्यागमत्तत्र, तैर्भुपैमंत्रिभिर्युतः ।। १५ ।। जाते तयोईयोस्तत्र, दलयो दारुणे रणे । घंटालोलेव सा जज्ञे, जयश्रीन त्वि(न्वि)तस्ततः ॥१६॥ ततः कोदंडचंडेन, गुणविभ्रमभूभुजा । गजस्थेन शनैः (रैः) सैन्य-मभंजि श्रीनगेशितः ॥ १७ ॥ पद्मनाभनृपं वज-सिंहं लक्ष्मणमंत्रिणं । हरिपेणं भटानन्या-निरीक्ष्य घाणया- धितान् ॥ १८ ॥ श्रीचंद्रः कुंजरारूढ-चंद्रहासासिभृत्करः । रिपुद्विपमभि प्राप्य, प्रासयंस्तद्भटान् जगौ.॥ १९॥ युग्मं ॥ प्रौदोऽसि वपुपा तत्त्वं, नत्वा मां याहि नो हि चेत् । कुरु रे शोफिलस्थल, शस्त्रं प्राग्मयि दुर्नयिन् ॥ २० ॥ तत् श्रुत्साह गुणो गच्छ, वालोऽसि सरसीह किं । न यासि तनिरीक्षस्वे-त्युक्त्वा खड्गं मुमोच सः ॥ २१ ॥ स्वमूर्धन्यागमत्तस्य, शत्रं १ ' सैन्यारण्येऽरयः सर्वे ' इति प्रती पाठः । २. 'प्रहेयर नमेह च.' इति प्रतौ पाठः । ..

·तीक्ष्य छमारधीः । श्रीनंद्रचंद्रहासेन, जपान तस्करं ततः ॥२२॥ तत्पतच्छतधा जातं, शस्त्रे लग्नेऽपि तत्करे नाभन्मनागपि च्छेदो, धारापंधानुभारतः ॥ २३ ॥ तद्विज्ञाय नृपाधीशो, रिपोः कंठं धनुर्व्यया । आकण्यापातयप च, गजाननः म तद्भटः ।। २४ ॥ अभूजयजयाराव-स्तर श्रीचंद्रभूपतिः । निक्षिप्य च तदा काष्ठ-पंजरे गुणविभ्रमं ।। २५ ॥ ललो तम्यापिलं मैन्यं, तैः पइभिनूपपुंगवैः । प्रणतः संस्तुतश्चापि, सेवितः शुशुभे च मः ।। २६ ॥ युग्मं ॥ म कल्याणपुरे पा, नगेपु प गप्तमु ! स्वमंत्रिभिः प्राप्य, तत्स्थानायचले ( द्ववले ) स्वयं ॥२७|| क्रमाकनकपुर्यां म, प्राप्तो नवन- पान्दिनः । जयश्रीकंठश्रृंगारः, पू:प्रवेशोत्मवै वभौ ॥ २८ ॥ म भृशं जननीपाद-नमस्योत्कंठितस्ततः । चचाल द्वि(त्रि)प्रिया- युक्त-स्तभूषः प्रणवक्रमः ॥ २९ ॥ मार्गे च गच्छता तेन, श्रीगिरेश्चंद्रपत्तनात् । सूर्यवत्याः सुतो जात, इति वर्धापनी ध्रुता ।। ३० ।। नत्रात्यंत महमके, ददे दानं यथेप्सितं । तेनाकारि च सर्वपु, मदेशेषु महामहः ।। ३१ ॥ अकारि दानमुक्तिश्च, गुप्तिनो दिमोचनं । मनोगगीननृत्यादि, तोरणादि पदे पदे ॥ ३२ ॥ मर्वत्र हर्षमाम्राज्य, नर्वेषामीक्ष्यते यतः । गुणविभ्रम- भूपोऽपि, गुप्तिनो मोचितोऽभवत् ( ऽमोचि तेन च ) ॥ ३३ ॥ म हि सन्मानितो वाद, श्रीचंद्र (द्रं )क्रमयामले । लगित्या मेऽपराधोऽयं, क्षम्यतां किंकरोऽस्मि ते ॥ ३४ ॥ जल्पंतमिति तं पार्थे, संस्थाप्य कुंडलेश्वरः। गत्वा चंद्रपुरे मातुः, पादाब्जे (जान् ) नगवान् मृदा ॥ ३५ ॥ पुग्मं ।। वधूभिर्मविभिभूपः, मयः मा जननी नता । श्रीचंद्रं च व्यधान्माता, ज्ञातवृत्तां- नमात्मनः ॥ ३६ ॥ आनरं ग निजोत्संगे, लाया तस्य गुणोद्भवां । एकांगवरवीरोऽय-मित्याख्यां विधियद्वयधात् ॥ ३७ ।। नेपाना नृपा अन्ये, नरमेार्धमिहागताः । ददुस्तस्मै मुना फेचि-रकेचिद्रनगजादि च ॥ ३८ ॥ तत्रान्येार्महत्से ( हासे) ·न्य-युक्ता चंद्रकला प्रिया । वामांगवरचंद्रौ च, सुधीराजधनंजयौ ॥ ३९ ॥ आजग्मुः सकलामृद्धि, तत्रत्यां वीक्ष्य तां स्थितिं । सर्वे मुमुदिरे ते च, श्रीचंद्रश्वश्रूस (व प्रम्) रपि ॥ ४० ।। युग्मं ॥ ततस्तत्र स्थितिथके, सर्वेषां च पृथक्पृथक् । मातुलः सर्वचिंताम-द्वामांगथ नृपेंदुना ॥ ४१ ॥ धनंजयश्च सेनानी-स्ते ते सर्वेऽगरक्षकाः । राज्ञी चंद्रकला पट्ट-महादेवी कृता वरा ॥ ४२ ॥ कुंजरं मल्लाभिलं च, शिक्षा दचा यथोचितां । मुच्या श्रीपर्वते तत्र, श्रीचंद्रस्तैर्नृपैः सह ॥ ४३ ॥ विहारे श्रीजिनं नत्वा, फुगस्थलपुरं प्रति । मातृभ्रातृप्रियामित्र-युग्महर्या ततोऽचलत् ।। ४४ ॥ युग्मं ॥ गजै रथैईयैरश्चै-न(श्वत)रैर्गोभिर्महा- भटैः । करभैः शिविकाभिश्व, तत्सैन्यमशुभन्महत् ॥४५॥ शेषः सीदति कूर्मराइ विपिद(लिख)ति क्षोणीतलं मजति, क्षुभ्यंत्य- युधयः पतंति गिरयः कंदति दिग्दंतिनः । लुप्तं व्योमतलं दिशः कवलिता रुद्वो रविः पांशुना, चक्रे तस्य पलैश्वलद्भिरभितौ- लोक्यमप्याकुलं ।। ४६ ।। फचित्यं फचिच्छाला, फचिन्मठः फचित्प्रपा । तेनाकारि पथि प्राच्या-भिज्ञातीर्थे(नार्थ) पदे पदे ।। ४७॥ कनका. रूपपुरे गत्वा, कियस्थित्वा ततः क्रमात् । चलन् स्मरन् स्थिति प्राच्यां, स कल्याणपुरे ययौ ॥ ४८ ॥ गुणविभ्रमभूपस्य, प्रादालय(स्याग्रहात्तत्र) सविस्तरं । तत्सुतां गुणवत्याख्या, श्रीचंद्रः परिणीतवान् ।। ४९ ॥ मदनास्याच तत्रत्यं, सर्व स्वर्ण- नरादिकं । शात्वा वृत्तांतमाश्चर्य, प्रापुर्मानुपादयः ॥ ५० ॥ ततोऽपि तं नृपं तां च, लात्वा स्वर्णनरं च सः । प्राप तस्याम- टव्यो , पटमंतर्मणीगृहं ॥५१॥ तन्मात्साराणि रत्नानि, गृहीत्वा चलितः क्रमात् । रत्नचूडमृतिस्थाने, सोऽहंगैत्यमची- फरन् ।। ५२ ॥ ततः कात्यां गतस्यास्य, नरसिंहः स(हेन)हर्पतः । चक्रे पुरीप्रवेशादि-महं श्रीचंद्रभूपतेः ॥५३॥ कात्यासने ·चटग्रामे, वसंतं तं गुणंधर। पंडितं तत्र गत्वा च, श्रीचंद्रः सप्रियो विधेः ।। ५४ ॥ प्राणमद्गुरुपत्नी चा-पूर्वप्राभूतपूर्वकं । तत्पुत्रा बांधवा मेऽमी-त्यतोऽनेन च (मी, इति तेऽनेन ) सत्कृताः ॥ ५५॥ युग्मं ।। प्रियंगुमंजरीराश्या, नरसिंहनृपेण च । साधं स राजराजेंद्र-स्ततो हेमपुरेऽगमत् ।। ५६ ॥ तस्मिन् मदनपालस्य, पितास्ति मकरध्वजः । वृत्तं मदनसुंदर्या, ज्ञात्वा हृष्टौ च तौ भृशं ।। ५७ ॥ ताभ्यां सह ततः क्षमापः, कांपिल्यपुरमाप्तवान् । जितशत्रुर्नृपश्चक्रे, तत्प्रवेशमहान् वहून्।। ५८ ॥ तत्र मात्राग्रहात्तेन, परिणीताः सुविस्तरात् । कन्याः कनकवत्याद्या-श्चतस्रोऽपि पृथक्पृथक् ।। ५९ ॥ इतस्तत्र पुरात्स्व(च)सा-त्स वीणारवगायनः । हदित्य नरेंद्रस्य, कवित्वान्यद्भुतान्यवक् ॥ ६॥ तद्यथा-वल्गनुंग- तुरंगनिष्ठुरखरक्षुण्णे रणमातले, निभिन्नद्विपकुंभमौक्तिककणव्याजेन वीजावलि । खड्गस्ते वपति स्म कुंडलपते लोकत्रयीमंडप- प्राप्त(प्तिप्रौदतमस्य कीर्तिलतिकागुल्मस्य निष्पत्तये ॥ ६१ ॥ इत्यादि । श्रीचंद्रोऽदात्तदा(तुष्टि) दान, तस्मै रैलक्षपंचकं । अन्येऽपि च यथाशक्या, सद्वस्त्राभरणादि च ।। ६२ ॥ पृष्ट्वा प्राग्रथवृत्तांत, विससर्ज च तं ततः । सर्व स्वर्णादि हृष्टः स, लात्वा स्त्रोचारकेऽगमत् ॥६३॥ तावता तस्य तत्सर्व, चौरः कैश्चिद् हृतं निशि । प्रातस्तेन सदस्येत्य, राज्ञः प्रोक्तं यथास्थितं ॥६४॥ युग्मं ॥ तन्निशम्य नृपश्चक्रे, जितशत्रुमुपे(ख)क्षणं । स तं विज्ञप्तवान् देव, संति चौरास्त्रयोऽत्र हि ॥ ६५ ॥ ग्रा(ग्रोहे नायांति ते कापि, तरिद मुपितं पुरं । ततोऽदानृपतिस्तस्य, प्राग्दत्ताद् द्विगुणं धनं ॥ ६६ ॥ तथैवोचारके सोऽगात , श्रीचंद्रस्तु निशि स्वयं । अदृष्टो गुटिकायोगा-द्रमतीतस्ततः पुरे ॥६७॥ निशीथसमये ताव-ददर्श त्रीनरान् क्वचित् । विलोकयेच तान् सम्य- तदा द्वावुपलक्षितौ ।। ६८ ॥ सोऽयं रनखुरस्ताव-दयं(देप) लोहखुरश्च सः। तृतीयोऽत्रास्ति कोऽप्यन्यः, कार्य ोपामथेक्ष्यते ·॥ ६९ ॥ ततस्तदग्रणीलोह-खुरः प्राह यदंत्र भोः ! । योऽत्रतोऽस्त्यधुना राजा, तेन यद् द्विगुणं धनं ॥७०।। गायनस्यापित तच, गृह्यते चल्यतामिवः । वज्रजंघस्तदा प्राह, श्रूयतां यत् श्रुतं पुरे ॥ ७१ ॥ युग्मं । आगंतुकनृपस्यास्ति, कोशे स्वर्णनरः परः । स एव गृह्यते किं न, किं चौरपरैर्जने ॥७२॥ तवावस्वापिनी विद्या, त्वदाता धनगंधवित् । त्वद्भातव्यस्त्वहं गंधा- त्सकदृष्टं स्मरामि तं ।। ७३ । लोहोऽवग्भद्र राजासौ, धर्मिष्ठो भाग्यवान्नयी । तदस्य कोऽपि तं लातु, नालं तत्स वृथोद्यमः ॥ ७४ ॥ मंत्रं कृत्वेत्यसौ लोहो, धूलि लात्वाभिमंत्र्य च । उच्छाल्य त(फ)चकारोवं(ऽसौ), गायनास्पदसंमुख ॥ ७५ ।। ततस्त्रयोऽपि ने चेल-निंद्रालुयामिकाग्रतः । तन्मर्मज्ञो नृपोऽप्येवं, निद्रालगायनालये ॥७६ ॥ गत्वा गंधाद्धनं लात्वा, तस्मा- तथैव तद्धनि । एत्य चापहृतं लात्या, निर्ययुस्ते पुरावहिः ॥ ७७ ।। युग्मं । तत्कारितमठे प्राप्य, पश्चादेशे वृहच्छिलां । उत्पाट्य तत्तदा(तदधो) भूमि-गृहे क्षिप्तं धनं च तैः ॥ ७८ ॥ तदूर्ध्व तां शिलां मुक्खा, लात्वाथो(ते लात्वा) योगिवेपतां । मठे सुप्तास्ततो भूपः, सर्व वीक्ष्य गृहेऽगमत् ॥ ७९ ॥ प्रगे वीणारवः सर्व, गतं वीक्ष्य तथैव तं । मापं विज्ञप्तवान् स्वस्या-भाग्यत्वं च निनिंद सः ॥ ८० ॥ ततस्तत्राखिल- श्रेष्ठि-मंत्रिभूपादिसाक्षिकं । सरोपं कुंडलाधीशो, जितशत्रुनृपं जगौ ॥ ८१ ॥ भो भूभृत्का प्रतिष्ठात्र, किं राज्यं किं नृणां सुखं । यत्पुरे चौरिकति स्या-द्वारंवारं तदत्र किं ॥ ८२ ॥ तत् श्रुत्वा न्यग्मुखे तस्मिन् , सभायां पत्रवीटकं । लात्वा नरसुनासीरः, सम्यान् प्रति जगाविति ।। ८३ ।। उपायेनापि यः कोऽपि, चौर्य प्रादुःकरोत्यदः । तस्य देयेयमत्रत्या, विवाहपरिधापनी ॥४॥ एत्यापहृत्य तां विद्यां' इति प्रती पाठः।

·मभ्याः प्राहुरिहाग्रेऽपि, वीटका व्यर्थतां गताः (काद्वह्वभूत् फलं)। सर्वेषां देव तत्कोऽपि, न हि लाताथ बीटकं ॥ ८५ ।। एवं तत्र सचिंतेषु, मप्पपि नृपादिपु । मध्याह्नसमये जाते, मात्राज्ञाप्यद्य पुत्र ते ॥ ८६ ॥ देवार्चने किमुत्सरो, भोजने चापि नो भवेत् । अत्रापि क्षुधितं गर्व, स्थितं तच्छीप्रमेहि भोः ॥ ८७ ॥ युग्मं ॥ येत:-या सद्रूपविनाशिनी स्मृतिहरी पंचेंद्रिया- कर्पिणी, चक्षुःश्रोत्रललाटदैन्यकरणी वैराग्यमुत्पाटि(ट)नी । बंधूनां त्यजनी विदेशगमनी चारित्रविध्वंसिनी, सेयं धावति पंचभूतदमनी प्राणापही क्षुधा ॥ ८८ ॥ तेन च ज्ञापितं संज्ञा-मंत्रोऽस्त्यद्य महानिह । भोज्यं तेनांय ! युष्माभि-निविलंब विधीयतां ॥ ८९ ॥ वीटकं नैकदापि प्रा-ग्निष्फलं मेऽजनि यतः । भोक्ष्ये तदैव संधेयं, यदा पूर्णीभविष्यति ॥ ९० ॥ गुण- चंद्रोऽब्रवीदेव!, न ग्रोच्यं महसेदृशं । न ज्ञायते कदा प्रादु-भवित्री चौरिका हासौ ॥९१॥ तत् श्रुत्वा सहसोत्थाय, श्रीचंद्र- स्तैर्नृपः सह । गत्लोद्याने वनक्रीडा, कुर्वन् पादचरश्च सन् ॥ ९२ ।। प्राप तस्मिन् मठे ताव-पंचपैयोंगिभिर्युतान् । तांबूला- रक्तमद्वक्त्रा-नद्राक्षीत् त्रीनपीह तान् ।। ९३ ।। ततो मठमुखे वेद्या-मुपविश्य नृपेण ते । आहूता योगिनः सर्वे-ऽप्यागतास्ते (त्यास्थुः) नृपांतिके ॥ ९४ ॥ आशीर्वाद ददानास्ते, प्रोचिरे नृपसूनुना। भो भो युष्माकमेपां के, योगिनो भोगिनच के ॥ ९५ ।। ते प्रोचुर्योगिनो राजन्, वयं भोगी त्यमेव वै। राजावतर्हि तांबूल-भोगोऽयं किं भव- न्मुखे ॥ ९६ ॥ श्यामास्या अभवंस्तेपु, ते त्रयो हि न चापरे । संज्ञातो गुणचंद्रेण, त्रयन्ते रक्षिता दृढं ॥१७॥ पठनमो जिनायेति, राजोत्तस्थौ ततः स्वयं । मठं तमप्यसौ ( मभितो) वीक्ष्या-नवीदित्थं (नृपान् ) भटांश्च तान् १ ततो विज्ञापितं राज्ञा' इति प्रती पाठः ।

·॥ ९८ ॥ आयांति योगिनोऽनेके, पांथाश्च बहवोऽत्र तत् । मठपार्श्वप्रदेशेऽस्मिन् , धर्मशाला विधीयतां ॥ ९९ ॥ इत्यादिष्टैनरैस्तत्र, तदैव तां शिलां ततः । उत्पाट्यान्यत्र मुक्त्वा च, खन्यते तावदद्भुतं ॥ १०॥ तत्र भूमिगृहं दृष्टं, राज्ञा तस्मादशेषकं । हेममौक्तिकरत्नादि, निफास्य वीक्ष्यते यदा ॥१॥ तदा तदुपलक्ष्योक्तं, तैस्तैः सर्वंपादिभिः । एतल्लोप्नधनं राजन्!, प्राच्यमाधुनिकं च यत् ॥ २॥ त्रिमिविशेषकं ॥ अहो ! तवाद्भुतं भाग्य, कक्षपा त्वत्कृतोत्तमा । बुद्धिोकोत्तरा ते चा-नन्या परोपकारिता ।।३।। इति तैः स्तूयमानः स, श्रीचंद्रस्तद्धनं तदा । नृणां वीणारवादीना-मुपलक्ष्यार्पयत् पृथक् ॥४॥ जितशत्रुनृपायत्ती-कृत्य तानपि तस्करान् । स्वीकृत्य तद्धनं शेपं, समन्यागात्स सोत्मवं ॥ ५ ॥ इतश्च जितशत्रुस्तां-स्ताडया- मास निष्ठुरं । पाटचरैस्तथापि स्व-चौर्य नामाप्यजल्पि न ॥ ६॥ परं किंचिच तत्पा-िदभिज्ञानं निरीक्ष्य तान् । तलार- क्षमटा निन्यु-र्वध्यभूशूलिकांतिकं ॥ ७ ॥ तद् ज्ञात्वा निपुणो राजा, श्रीचंद्रः शूरशेखरः । तांस्तत्रानाय्य पप्रच्छ, के यूयं काभिधा च वः ॥ ८॥ तथापि ते न जल्पंति, तावअगाद भूधवः । अहो लोहखुर! त्वं मां, किं न वेत्सि तदा भवान् ॥९॥ जीवन्मुक्तः सपुत्रीको, महींद्रपुरसीमनि । वेव्यवस्थापिनी विद्या, तवास्त्यथ न किं वद ॥ १० ॥ युग्मं । किं न रत्नसुर! त्वं प्रा-पस्मरस्याम्रफलादनं । उच्यतां कस्तृतीयोऽयं, किं वः स्वरूपमित्यपि ॥ ११ ॥ ततस्तैर्भूपपादाब्जे, प्रणम्य जगदे क्रमात् । क्षम्यतामपराधोऽयं, लोहोऽथ तेप्ववक्तदा ।। १२ ॥ नृदेव ! लोहजंघोऽभू- दस्युस्तस्य सुतात्रयः । चौरो वज्रखुरो लोह-खुरो रत्नखुरस्तथा ॥ १३ ॥ कुंडले टोलके चाद्रौ, महींद्रे च स्थितिः क्रमात् । तेषामग्रस्य विद्याभू-तालोद्घाटिनी या (निकी) पुरा ॥ १४ ॥ स मृतो वनजंघोऽयं, तत्सुतस्तादृशोऽपि हि । लघोरदा- ·मभ्याः प्राहुरिहाग्रेऽपि, पीटका व्यर्थतां गताः (काबलभूत् फलं)। सर्वेपी देव तत्कोऽपि, न हि लाताथ बीटकं ॥ ८५ ॥ एवं तन सनितेषु, गर्वेष्यपि नृपादिपु । मध्यागममये जाते, मात्राज्ञाप्यच पुत्र ते ॥ ८६ ॥ देवार्चने किमुत्रारो, भोजने चापि नो भवेत् । अत्रापि क्षुधितं गर्व, स्थितं तच्छीममेहि भोः ।। ८७ ।। युग्मिं ॥ यतः-या सदूपविनाशिनी स्मृतिहरी पंचेंद्रिया- फर्पिणी, चक्षुःश्रोग्रललाटदैन्यकरणी वैराग्यमुत्पाटि(ट)नी । पंधूनां त्यजनी विदेशगमनी चारित्रविध्वंसिनी, सेयं धापति पंचभूतदमनी प्राणापही क्षुधा ॥ ८८ ।। तेन च शापितं संशा-मंगोऽस्त्यद्य महानिह । भोज्यं तेनाय ! युष्माभि-निविलंब विधीयतां ॥ ८९ ॥ बीटक नेकदापि प्रा-मिष्फलं मेऽजनि सातः । भोक्ष्ये तदैव संधेयं, यदा पूर्णीमविष्यति ॥ ९० ॥ गुण- चंद्रोऽनपीदेव, न प्रीच्यं गहसदृशं । न शागते कदा प्रादु-भवित्री गौरिका एसौ ॥९१।। तत् श्रुत्वा सहसोत्थाय, श्रीचंद्र- स्तैर्नृपः सह । गत्तोयाने वनक्रीडा, कुर्वन् पादचरथ सन् ।। ९२ ॥ प्राप तस्मिन् मठे नाच-पंचपैयोगिभिर्युतान् । तांबूला. रक्कमद्वपमा-नद्राक्षीत् ग्रीनपीह तान् ।। ९३ ॥ ततो मठमुखे वेद्या-गुपविश्य नृपेण ते । आहूता गोगिनः सर्व-ऽप्यागतास्ते (त्यास्थुः) नृपातिके ॥ ९४ ॥ आशीर्वाद ददानास्ते, प्रोचिरे नृपसनुना। भो भो युष्माकमेपो के, योगिनो भोगिनश के ।। ९५ ।। ते प्रोजुर्योगिनो राजन् !, ययं भोगी त्वमेव । राजायक्तर्हि तांबूल-भोगोऽयं किं भय- नमुरो ? ॥ ९६ ॥ श्यामास्या अभयंस्तेषु, ते प्रयो हि न चापरे । संशातो गुणचंद्रेण, प्रयस्ते रक्षिता ८ ॥९७।। पठनमो जिनायेति, राजोपस्थौ नतः स्वयं । मठं तमप्यमी (मभितो) वीक्ष्या-वीदित्थं (पान् ) भटांध तान् १। सो यिसापितं राशा' इति प्रमी पाठः ।

·इत्यादष्टनरस्तत्र, तदव ता शिला ततः । उत्पाट्यान्यत्र मुक्या च, खन्यते तावदद्भुतं ॥ १०॥ तन भूमिगृहं दृष्ट, राज्ञा तस्मादशेपकं । हेममौक्तिकरत्नादि, निष्कास्य वीक्ष्यते यदा ॥१॥ तदा तदुपलक्ष्योक्तं, तैस्तैः सर्वपादिभिः। एतलोत्रधनं राजन्, प्राच्यमाधुनिकं च यत् ॥ २॥ त्रिमिर्विशेषकं ।। अहो ! तपाद्भुतं भाग्यं, कक्षैषा त्वत्कृतोत्तमा । बुद्धिर्लोकोत्तरा ते चा-नन्या परोपकारिता ॥३॥ इति तैः स्तूयमानः स, श्रीचंद्रस्तद्धनं तदा । नृणां वीणारवादीना-मुपलक्ष्यार्पयत् पृथक् ॥४॥ जितशत्रुनृपायत्ती-कृत्य तानपि तस्करान् । स्वीकृत्य तद्धनं शेपं, समन्यागात्स सोत्सवं ॥ ५ ॥ इतश्च जितशत्रुस्तां-स्ताडया- मास निष्ठुरं । पाटचरैस्तथापि स्व-चौर्य नामाप्यजल्पि न ॥ ६॥ परं किंचिच्च तत्पार्धा-दभिज्ञानं निरीक्ष्य तान् । तलार- क्षभटा निन्यु-र्वध्यभूशूलिकांतिकं ॥ ७ ॥ तद् ज्ञात्वा निपुणो राजा, श्रीचंद्रः शूरशेखरः । तांस्तत्रानाय्य पप्रच्छ, के यूयं काभिधा च वः ॥ ८ ॥ तथापि ते न जल्पंति, तायअगाद भूधयः । अहो लोहखुर! त्वं मां, किं न वेत्सि तदा भवान् ।।९।। जीवन्मुक्तः सपुत्रीको, महींद्रपुरसीमनि । वेम्यवस्वापिनी विद्या, तबास्त्यथ न किं वद ॥१०॥ युग्मं ।। किं न रत्नखुर! त्वं प्रा-स्मरस्यानफलादनं । उच्यतां कस्तृतीयोऽयं, कि वः स्वरूपमित्यपि ॥ ११ ॥ ततस्तै पपादाब्जे, प्रणम्य जगदे क्रमात् । क्षम्यतामपराधोऽयं, लोहोऽथ तेप्ववक्तदा ।। १२ ।। नृदेव ! लोहजंघोऽभू- दस्युस्तस्य मुत्तास्त्रपः । चौरो वनखुरो लोह-खुरो रत्नखुरस्तथा ॥ १३ ॥ कुंडले टोलके चाद्रौ, महींद्रे च स्थितिः क्रमात् । तेपामग्रस्य विद्याभू-त्तालोद्घाटिनी या (निकी) पुरा ॥ १४ ॥ स मृतो वनजंघोऽयं, तत्सुतस्तादशोऽपि हि । लघोरदा. ज ·त्पितादृश्य-गुटिकामस्य साप्यगात् ।। १५ ॥ लोहश्च सोऽहमित्याचं, तद्वेलं तेन भापितं । यथास्थितं स्वरूपं स्व-मथ स्वामी त्वमेव नः ॥ १६ ॥ तदा प्रयोध्य मन्मान्य, पार्श्वे संस्थाप्य तान्नरान् । तद्विद्याभृत्ततः ग्राग्व-त्स महींद्रपुरेऽगमत् ॥ १७ ॥ तिष्ठन् शयान उत्तिष्ठन् , जल्पन्नुपविशंश्चलन् । पदं नमो जिनायेति, कदाप्यास्यात्स नामुचत् ॥ १८ ॥ चतुःपया तपः कुर्वन् , कुव्यापार निषेधयन् । देवा दिक्रियां तन्यन् , सोर्हद्धर्मास्तिकोऽभवत् ॥ १९ ॥ तत्र तेन दरीमध्या-द्धनं निष्कास्य पूर्ववत् । पके सुलोचनापाणि-ग्रहणं च सुविस्तरात् ॥ २० ॥ चतुर्दशनृपः सार्ध, गुणचंद्रं स्वमंत्रिणं । तत्रत्यसैन्यमानेतुं, प्राहिणोत्कुंडलेश्वरः (पुरे) ॥ २१ ॥ इतः प्रतापसिंहस्य, पितुः पूज्यस्य भक्तितः । विज्ञप्ति(प्तिः)प्राभृतीकृत्यै, प्रेषिता मैत्रिणोऽमुना ॥२२।। सलक्ष्मणः सुधी- राजः, सुंदरो बुद्धिमागरः । चत्वारोऽमी ददु(मिमिलु)वर्धा-पनीं गत्वा कुशस्थले ॥२३॥ श्रीचंद्रस्त्वत्सुतो राजन्!, मातृभ्रा- त्रादिसंयुतः। महींद्रपुरि संप्राप्त-स्ततश्च तिलके पुरे ॥२४॥ गत्वा रत्नपुरे तत्र, ततः सिंहपुरादिपु । भूत्वा श्रीवंद्यपादाब्ज, प्रणंस्यत्यचिरेण मः ॥ २५ ॥ युग्मं ।। इतश्च गुणचंद्रस्य, विज्ञप्तिः कुंडलात्पुरात् । तत्रागादत्र यद्भिलै-मुक्तो गंधद्विपोऽस्ति यः ॥ २६ ॥ स नागात्नागितोऽवत्यैः, प्रेरितोऽपि कुशस्थले । तत्राधुनापि नायाति, तच्छिक्षादिश्यतां प्रभो ! ॥२७॥ युग्मं ॥ तद्विन्नाय स भूपालः, ससैन्यः परिवारयुक । चचाल कुंडले तस्मा-स्वयं तु जननीयुतः ।। २८ । सुवेगस्यंदनस्थः सन् , सधनंजयसारथिः । तदेव कुंडले प्राप, तत्सैन्यं च शनैः शनैः ॥ २९ ॥ सर्वच सत्कृतैर्भूपैः, स नेमे तत्प्रसूरपि । ततः परं (तत्पुरं तं) नगं वीक्ष्य, श्वश्रूवध्यावुभे च ते ॥ ३० ॥ तचरित्रं च विज्ञाय, हृष्टा मातापरेऽपि च । तत्रत्यसर्वकार्याणि, ·यथायोग्य विधाय सः॥ ३१॥ श्रीचंद्रो गजराजेंद्र-मालाप्यारूढवांस्ततः । चंद्रमुखीचंद्रलेखे, वीरवर्मकुटुंबकं ॥३२॥ विशार- दादि तत्सर्व, लात्वा युक्तश्च तैर्नृपैः । महींद्रे प्राप तत्रैत्य, नतः श्रीतिलकेन सः ॥ ३३ ॥ चतुर्भिः कलापकं ॥ त्रिलोचनयुत- स्तस्मा-पुराचचाल भूपतिः । तत्तद्देशमहाराज-सेव्यश्चंद्रकलायुतः ॥ ३४ ॥ स वसंतपुरे गत्या, तद्राज्यं वीरवर्मणः । समर्प तत्र कृत्वा च, नरवमं नृपं वरं ( मस्थिति परां) ॥ ३५ ॥ कियद्भिः स्वयमायातै-लेखायातैः परैरपि । सपुत्रीकैः सदंडैश्च, नृपर्नेकैनिपेवितः ॥ ३६ ॥ ततो गंधगजारूढा, किरीटकुंडलोज्वलः । ऋज्या चलन्नरेंद्रोऽभा-दैरावणस्थितेंद्रवत् ॥ ३७ ॥ चतुर्भिः कलापकं ॥ क्रमाध्वजैरतिस्फारे, पुरे तिलकनामनि । सं(स)प्राप्तस्तत्र सचक्रे, पुरीशेन बहुत्सवैः ॥३८॥ इतः पुत्रा- गर्म ज्ञात्वा, शीघ्रं तन्मिलनोत्सुकः । मंत्र्यादिसर्वसामग्या, प्रतापसिंहभूपतिः॥३९॥ कुशस्थलपुरात्सद्यो, वाद्यनिःस्वननाटकैः। पौरलोकैरनेकैश्व, सांतःपुरः स निर्ययौ ॥४०॥ युग्मं ।। [ तिलकाख्यपुरं प्रत्या-गच्छच्छेकप्रयाणकैः । स पथि प्रीणया. माग, पुत्रशुद्ध्यापकानरान् ॥४१॥ लक्ष्मीदत्तो नृपादेशा-व्यवहारिकुटुंययुक् । सामग्रीमखिलां कर्तु, प्राक्स्वरत्न- पुरेऽगमत् ॥ ४२ ॥ पितुः प्रतापसिंहस्य, निशम्यागमनं ततः । श्रीचंद्रः सर्वसमृद्ध्या, तत्मन्मुखमुपाययौ ॥ ४३ ॥ अंतरा पथि तौ पूर्व, निःस्वानध्वनिसंश्रुतेः । प्रमोदमेदुरौ जातो, ततः सैन्यावलोकनात् ॥ ४४ ॥] ततः प्रतापसिंहस्य, गजं वीक्ष्य कुमारराट् । सहसैवोत्ततारेभा-सैन्यश्रेण्या (गो) स्थिते द्विधा ॥ ४५ ॥ प्रतापसिंहभूपोऽपि, गजादुत्तीर्णवां- स्तदा । श्रीचंद्रस्तु लुठन् भूमी, ननाम श्रीपितुः क्रमान् ॥ ४६ ॥ ततः सिंहासनासीनः, पिता पुत्रं निजांगके । लात्वा- १ ' श्रीचंद्रराट् गजेंद्रे त-' इति प्रतौ पाठः ॥

·लिंग्य चिरोत्पन्नं, तद्वियोगदवानलं ।। ४७॥ क्षणाद्विध्यापयामास, हर्षाचवारिवर्पणैः। सूर्यवत्यमिलत्तद्-दुर्पाश्रुक्लिन्नलो- चना ।। ४८ ।। युग्मं ।। वषचंद्रकलामुख्याः, स्वस्वसख्यादिभिर्युताः । श्वश्रूज्ञापितवृत्तांताः, पेतुः श्वशुरपादयोः ।। ४९ ॥ भूभुजः पद्मनाभाद्या, नानामाभृतभृत्कराः । मंत्रिणो गुणचंद्राद्या, नेमुर्तृपक्रमांबुजं॥५०॥ कानकं कौंडलं राज्यं, तो लक्ष्मण- विशारदौ । प्रतापसिंहभूपाने, भक्या मुमुचतुस्तदा ॥ ५१ ॥ वामांगवरचंद्रौ च, स सेनानीर्धनंजयः । अन्ये मदनपालाद्या, भूपं नत्वैकतः स्थिताः ॥५२॥ तानि रत्नानि तं कोश-मपूर्व स्वर्णपूरुष । स्पर्शोपलं च तन्मुक्ता-रत्नादि निखिल तदा।॥५३॥ सारं वस्तु सुवेगाख्य-रथाचौ गंधहस्तिनं । पितुरग्रेऽमुचद्भक्त्या, श्रीचंद्रः सर्वसाक्षिकं ॥५४॥ युग्मं ॥ मतिराजप्रधानाद्यैः, प्रणतः कुमरस्तदा । वधूधश्रूसपत्नीनां, सैंयादीनां मियो नतिः ॥ ५५ ॥ तदा च तत्र सर्वेषां, कुशलप्रश्नपूर्वकं । आलरपः स्वस्वभक्तिप्र (पृत्नोक्ति)-सूचकः समभून्मियः ॥ ५६ ॥ राजा च गुणचंद्रास्यात्, श्रीचंद्रचरितं समं । मूलतस्तन्निशम्याभू- दर्पप्रकर्षपूर्णहृत् ।। ५७ ॥ ततः श्रीचंद्रभूचंद्रो, वरवीरं स्वपांधयं । मातुः पार्थात्समानीय, पितुरंकेऽमुचन्मुदा ॥ ५८॥ पुत्राग्ने च चरित्रं स्वं, नृपोऽप्ययपुनस्तदा । प्रियावियोगजं दुःख-मवधूतवचच तत् ॥ ५९ ॥ परं पुनः स प्राशंस-तं च सर्वोपकारिणं । किंचिन्नो- पकृतं तस्ये-त्यात्मानं स निनिंद हि ॥ ६० ॥ श्रीचंद्रेण विहस्योक्तं, तात ! युष्मत्प्रसादतः । तस्य सर्वत्र चाय, भावि तस्यायधारणं ॥ ६१ ॥ मुक्त्यैवमेव तां वार्ता, कुमारो दीर्घदर्शिहृत् । सर्वेषां सारखखाणि, यथायोग्यमदापयत् ।। ६२ ॥ ततः १ 'परं पुनः पुनः सं-रतं सर्वथोपकारिणं' इति प्रतौ पाठः ।। MAN ·थीतिलकस्योच-राग्रहात्तिलके पुरे । प्रतापसिंहभूपाला, मपुत्र प्राप सोत्सवं ।। ६३ ॥ इतो रत्नपुराच्छीघ्र, लक्ष्मीदत् धनी(ने)श्वरं । तत्रायांतं तदा ज्ञात्या, श्रीचंद्रः सन्मुखं ययौ ॥ ६४ ॥ पूर्ववद्भक्तितोऽत्रापि, स लग्नः पादयोः पितुः । मातुश्च तैर्नृपः साधं, महेभ्यस्तैनीत (नतो ह्य)मौ ॥ ६५ ॥ प्रतापसिंहपार्थेऽस्थात् , श्रेष्ठी नत्वा कुमारयुक् । लक्ष्मीवती वधूयुक्सा, सूर्यरत्यंतिके स्थिता ॥६६॥ तदा मिथोऽनयोः पित्रो-स्तयोभ कुमरस्य च । हर्पोत्कर्पोऽभत्ताह-तत्पारं वेत्ति केवली ॥१७॥ तदा च तत्र तो सिंह-पुरदीपशिसेश्वरौ । आयातौ सुभगांगाह-दीपचंद्रमहीधवौ ।। ६८ ॥ ततस्तिलकमंजर्या, धन्ययाऽनन्यपुण्यया । साधं प्रतापसिंहेन, श्रीचंद्रस्यातिविस्तरात् ।। ६९ ।। विवाहोऽकारि सर्वेषां, पूर्णास्तर मनोरथाः । संस्तुता सा कनी सर्व-र्योगोऽयमद्भुतोऽमिलत् ।। ७० ।। युग्मं ।। अस्याः सा वरमालाभूत् , श्रीचंद्रस्य दिने दिने । यश मौरभकीय, पुष्पे पुष्पे फलप्रदा ॥ ७१ ॥ ततस्तद्भूभृता साकं, श्रीचंद्रः पिल्मात्युक । भूरिशोभाद्भुतः (त) प्राप, क्रमाद्रत्नपुरं पुरं ॥ ७२ ।। तत्रानेकलगैला -हारहूरादिमंडपैः । नानाक्षश्व सच्छायै-स्तचैवा(स्तत्सेना)स्थात्त- टॅऽयुधेः ॥ ७३ ॥ यत्स्थाने पितृमात्रादे-मियो मेलापकोऽभवत् । तत्र मेलकपुराख्यं, श्रीचंद्रोऽवासयत्पुरं ॥ ७४ ॥ तत्रांभो- धितटे तेन, प्रतापनगरं वरं । अकारि स्वर्णरूप्याणां, प्रतापाख्यं च नाणकं ॥ ७५ ॥ इतः कर्कोटकद्वीपा-द्रोहिस्थ(स्थ)शतपंचकं । जलनिधेश्व मार्गेण (महन्महत्तरत्वेन), चित्रं तत्रागमत्तदा ॥७६॥ तस्मात्क- नकसेनाख्यो, रविप्रभनृपात्मजः । ताभिः कनकसेनादि(भिः)-भगिनीभिः समन्वितः ॥७७|| सहस्रैर्दशभिर्नाग-ईयैस्तत्रिगुणै- १ " तन्निशम्य नृपा हृष्टा-रतमूचुर्गेपनंदनः । सोऽयं प्रतापसिंहोऽस्य, प्रतापाख्यं च नाणक” इनि प्रतौ पाठः ।।

·युतः। अवातरम नत्तीर-पदे कोटिमटैः सह ॥७८॥ युग्मं ।। तदा प्रतापभूभा, वने क्रीडार्थमागमत् । कर्कोटादागतान ज्ञात्वा, प्रोगान् जात्यान् गजान हयान् ||७९॥ तदीक्षितुं नृपाः सर्वे, भूपास्तत्राययुश्च ते । किमेतद्यास्यथ क्वेति, तैः पृष्टो भूपभूरवक् ॥८०॥ युग्मं । वयं कर्कोटतो(वयमाभासतो)ऽनैता, यास्यामोऽथ कुशस्थले । तस्य(त्र) प्रतापसिंहस्य, सूनुः श्रीचंद्रनाय(म)कः 11८१॥ तस्य परन्यो नराप्येता, नृपपुव्यः समातुलाः । करमोचनवेलासं, तस्येभायखिलं ततः ।।८२॥ स एकाक्येव तत्रैत्य, परिणीय कनीस्तथा। नामादि शापयित्वा स्वं, स्पष्टाक्षरेरगात्कचित् ॥८३॥ ततोऽहं पितुरादेशा-दाता ता भईवेश्मनि । प्राप- पापानया स्मृद्धया-प्रागमना(चाळ-त्रागामथा)। कः प्रभुः ।।८४॥ तन्निशम्य नृपा हृष्टा-स्तमूचुर्नुपनंदन! । सोऽयं प्रताप- गिहस्य, मुतः श्रीचंद्रभूपतिः ।। ८५ ॥ मोऽप्यत्रास्ति पुरस्यास्य, स्वामी म एव भूपतिः। ईदृशं भाग्यसौभाग्यं, तस्यैवा- स्त्यपरस्य न ।। ८६ ।। तत् श्रुत्वा कनको हृष्टः, प्रतापसिंहपादयोः । लगित्वा माह पूज्य ! त्वं (ज्येदं ), स्वीकुरु स्वसुता- जिनं ॥ ८७ ।। नादि ताः कनीक्ष्यि, तचरित्रं मुतस्य च । निशम्य ग महाश्वयं, प्राप राजा विशेषतः।। ८८ ॥ स तर मी वर्या, संपूर्य सिंहविष्टरे । गास्थाय मुतमात्मीयं, मपरिवारमाहयत् ।। ८९ ॥ सामंतैः परितः पूर्णो, गुणचंद्रादिमं. पिपुर । पिराहतस्तदैवागात् , श्रीचंद्रः कलहंसवत् ।। ९० ॥ तातमोत्थितं नत्वा, तदंके स उपाविशत् । ततः सूर्यवती देवी, बघादिभिः सहागमन् ॥ ९१ ॥ तदा कनकसेनः स, श्रीचंद्रनृपमानंमत् । नरापि नृपपुज्यस्ता, हृष्टा वीक्ष्याद्भुतं पनि ॥ ९२ ॥ प्रणेमुः परं श्वश्रू, रूपांतिकलायुताः । तन्मातुलैश्च सर्वां स्वां, श्रियं धृत्वा नृपो नतः ॥ ९३ ॥ फ्रमेण कनफेनापि, मां प्रोग्य यथातथं । गजाश्वभटरत्नादि, सर्व तस्मै ददे निधः ॥ ९४ ॥ कदा कथं गतस्तत्र, पृष्टः -- ·पित्रेति सोऽब्रवीत् । श्रेष्ठिवध्वादिवत्तांत, यथाजातं यथास्थितं ॥ ९५ ॥ खर्परोमादियोगेन, यथाजातं कुशस्थले । यथा- वधूतवेषादि, गंधैभवश्यतां च तां (तकं) ॥ ९६ ॥ सर्व प्रोग्य कुमारेण, लोकोत्तरचरित्रिणा । तेन नृप पितमाद ) फलमादि, सर्व विस्मापितं तदा ॥ ९७ ।। सुग्म ॥ वतस्तत्र पुरे राज्ञा, सूनोर्वरप्रवेशवत् । व्यधायि वरसामग्री (ग्या), ताभिः सह महान् महः ॥९८ ॥ अथ तुष्टो नृपोऽयोन-पुनरत्न! त्वयाधुना । शांतं मे प्राक्तनं दुःखं, ज्ञाता ते सोपकारिता ॥ ९९ ॥ तेनेदं सकलं राज्यं, स्वगुणैरजितं पुरा । गृहाण त्वं यतो मेऽभूः, प्राणदाता हानेकधा | » ॥ करौ नियोज्य भीनंद्रः, प्राह भृत्योऽस्मि से पिता! । श्रीयुष्मत्पदपभाषः, स्थितस्य राज्यमेव मे ॥१॥ कियस्थित्वा पुरात्तस्मा- पापापपुरंदरः । पपाल पथि माता स, मिनायो(कुन एत्पा)ऽनमशुपं ॥२॥ तस्मै वासुकिका(सूतिका)देश, दच्या सूर्यव- तीगिरा । स हि सिंहपुरे प्राप, देवीपंद्रकलामदे ॥ ३॥ ता प्राग्जन्मभूमि ता, गुणचंद्रस्य पश्यतः। स्वाम्युप(म्यग्रोस्थस्य मर्जातः, सपोभूमाग्जनु स्मृतिः॥४॥ श्रीपग्रेिण फिमेव, जातं मि(तम)ति नोदितः । गुणचंद्रोऽखिलं सर्व-समक्षं प्राग्भपं जगौ ॥५॥ सत्याग्भपभुतेसा, सत्पल्याः कमलधियाः । जातिस्मृतिरभूपत-पयोक्तौ प्राग्भयौ निजौ ॥६॥ सर्वैरपोधि तोति, परणोऽयं निमिपपित् । तीराधनको हत्या-गत्प(सोकप्राग्भवेऽभवत् ॥७॥ श्रीदेवीयं भवे प्राच्ये, जिनदत्ता द्विती- फे । नगरकारप्रभाषाशि, मध्येकोऽन्या गतत्प्रिया ॥८॥ सोमदेवादगो युद्धाः, सर्परोमे कचिद्गते । स्तुतः पंचनमस्कार-तीर्थ- मिदिमा जनै।॥ ९॥ ततष सुभगांगोऽदा-गामातुः प्राग्मनीपितं । रपेभावादिसैन्यं त-द्विवाहस्योत्सवान् व्यधात् ॥ १० ।। MANTी गरा, सहपादिगुतोऽजलन् । पुरी दीपशिखा पाप, तो प्रापपरिचितां नृपः ॥ ११ ॥ तत्र मातामहीपादौ, KC ·श्रीचंद्रो नतास्तदा । हत्यिदीपयत्यांके, लालायि मुहुर्मुहुः ।। १२ ।। उक्तं वत्म विवाहस्ते, प्राग्मयैव व्यधायि यः । अजानंत्यापि मे सोऽध, हृदो मुदेऽभवत्तरां ॥ १३ ।। स्मरस्यदस्तदा यत्ते, मयोक्तं त्वमिमां पृणु । वरिन्योऽस्याः करस्पर्शा- दहयोऽपि त्वां नृपात्मजाः ॥१४ ॥ ततः कनकदत्तस्य, सुता रूपवती तदा । श्रीचंद्रेणोपयेमे च, पित्रादेशात्सुविस्तरं ॥१५॥ दिनानि फतिचित्स्थित्वा, वत: कुशस्थलं प्रति । प्रयाणं कृतवानेप, मात्रादिपरिवारयुक् ।। १६ ॥ ततो विज्ञप्तपानेव, श्रीचंद्र- स्वाव ! गुप्तितः । मुन्यंचा चांधमा मेऽमी, जयाधास्तेन मोचिताः ॥ १७ ॥ मुक्ताः कुशस्थलात्तेऽपि, सुर्चतश्चात्मनिंदनं । सापरावि पश्यंत-स्तरसन्मुखमिहागमन् ॥१८॥ इता मणिचूडाख्य-रत्नध्वजखगेश्वरौ । माधयित्वा महाविद्या, मेरोस्तन्नंदनावनात् ।। १९ ।। पातालनगरेऽभ्येतो, रत्नवेगामुसाचदा ! माना तात्यवृत्तांत, श्रीचंद्रागमनादिकं ॥२०॥ अतिहृष्टौ ततः सद्य-स्तौ विमानं विरच्य च । श्रीचंद्र- कटके प्राप्ती, कुशस्थलाद दिःस्थिते ॥ २१॥ त्रिमिर्विशेषकं । व्योमतोमतरतौ तौ, रत्नभायोतितांचरौ । निरीक्ष्य सहसोत्तस्थौ, श्रीचंद्रस्तर पर्पदि ॥ २२ ॥ मिथो नतिविधि कत्यो पविश्य प्रापिस्थतिं निजां । प्रादुपत्यार्थितस्ताभ्यां, श्रीचंद्रोऽरिजयं प्रति ॥ २३ ॥ मिनमापिथेष्ठि-श्रेष्ठिनीस्वप्रियादियुरु । कैश्विद्भूपेच मा त-द्विमानस्थः स खेऽचलत् ॥२४॥ पाताल- नगरे गत्वा, सामग्री तो विधाय च । ताभ्यां (नाभिः ) सह स चेताये, ययौ प्राप्तथ तत्पुरे (प्रातचतुःपुरे) ॥२५ ।। अनेकापनिव-धिरी छत्तदिग्गणः । यादुत्तरति क्षमापो, मणिभूपणपूर्वने ( पर्वते ) ॥ २६ ॥ तापक्षत्र मनुप्यारी-भृता ·भूमि ददर्श सः । तच्चरतिवृत्तांत-विज्ञप्सः श्रीप्रतापजः ॥ २७ ॥ पुग्मं ॥ देवात्रैच (वान) पने संति, श्रीधर्मपोषखरयः । मृण्वंति तद्वचः सर्वे, सुग्रीवाया अमी खगाः ॥ २८॥ ततः स कुमरः सर्वै-स्तैः समं विधिपूर्वकं । गुरुन्नत्योचितस्थाने, सकुटुंब उपाविशत् ॥ २९ ॥ तत्र ते सूरयोग्रेपि, तपःकर्मोपरि प्रथां । कथां श्रीचंद्रभूपस्य, सभ्याने कथयति तां ॥३०॥ तदा तमेव तत्रैत, शात्याचार्या विशेषतः । देशनां विदधुर्मूला-त्तपःप्रभावयचिका ॥ ३१ ॥ न नीचैर्जन्म स्यात्त्रमयति न रोगव्यतिकरो, न वाप्यज्ञानत्वं विलसति न दारिद्यललित। पराभूतिर्न स्यात्किमपि न दुरापं किल यत-स्तदेवेष्टप्राप्तौ कुरुत निजशक्यापि सुतपः ॥३२॥ जंतूनां तपसा नूनं, जायंते सर्वसंपदः । निःश्रेयसपदं चैव, श्रीचंद्रस्येव निश्चितं ॥३३॥ तद्यथा -भरहखितमि णयरे, कुसत्थलनिवपयावसिंहपिया । सूरियवइकुच्छीसर-हंसो जयई सिरिचंदो ॥३४॥ जस्स य गन्मवयारे, जगणी सुमिणम्मि पासइ मयंकं । सिरिच्छत्तं करिकमलं, मणिमयजिणभवणकारवणं ॥ ३५ ॥ जो मुको जणणीए, सपत्ति- सुयमझ सा उ सो(सा)हरणो । गिहुक(ब)वणिपुप्फपुंजो, नियपुण्णेहिं ररिकओ तइया ॥३६ ॥ सूरिदिन्नसुमिणजोगो (गा), लन्छीदत्तेण लच्छिवइवइणा । गहिऊण तओ सगिह, नीओ सो कुंअर सिरिचंदो ॥ ३७ ॥ सरियवइए पभणइ, रअसुरी पुत्त- विरहसमयंमि । भद्दे सिरिचंदसुओ, वारसवासंमि त(तु)ह मिलिही ॥ ३८ ॥ वरपउमगभगोरो, बयरुज्जलदंतपंतिरमणिज्जो। माणु व भालभाणु(ण)-वट्ट(ड)इ चंदु व सिरिचंदो ॥३९॥ इत्यादि पिठ्योगांत, चरित्रं तस्य भूभुजः। कथयतोंऽतरा प्रोचु- स्ते ज्ञानिगुरवः स्वयं ॥ ४० ॥ राजन् ! सुग्रीच ! पश्याय, स श्रीचंद्रनृपेश्वरः । यस्योपाख्यानमस्माभिर्युष्मदने प्रतन्यते ॥४१॥ अभी प्रतापसिंहायाः, सूर्यवत्यादिकास्त्विमा: । इमाचंद्रकलायाश्च, गुणचंद्रादयस्त्वमी ।। ४२ ॥ ततः खगैः ·प्रमोदाः, म बंदितः प्रशंसितः । अन्यैरपि क्रमात्तत्र, वंदितः स प्रतापनः ।। ४३ ॥ पुण्यं चक्रे जिनोक्तं किं, मया हि प्राग्भवे विभो ।। श्रीचंद्रेणेति विज्ञप्ताः, सूरयस्तेऽवदंस्तदा ॥४४॥ त्वया हि प्राग्भवे भावा-क्षेत्रे चै(ो )रयताभिधे । आचामाम्लवर्धमानं, तपश्चक्रे यथाविधि ॥ ४५ ॥ तथा च-एरवयखित्ते चंदण-भवम्मि गुठियतवसमाहप्पा । अच्चुयइंदो जाओ, तह रायहिरायसिरिचंदो ।। ४६ ॥ तथाहि- द्वीपेऽधैरवतक्षेत्रे, महणाख्ये पुरे वरे । भूपोऽभूजयदेवाख्यो, जयादेवी च तत्प्रिया ॥ ४७ ॥ नरदेवस्तयोः पुत्रः, सोऽन्यदा पंडितांतिके । विद्यार्थ मुमुचे राज्ञा, शुमेऽहीतच तत्पुरे ॥४८॥ श्रेष्ठीशो नृपमित्रोऽस्ति, वर्धमानाभिधो धनी। तत्प्रिया वल्लभादेवी, चंदनस्तत्सुतोऽद्भुतः ।। ४९ ॥ सोऽपि पित्रा तदामोचि, शिक्षार्थ तत्र विस्तरात् । अभूतां तापतिस्नेही, मापयेष्टिमुतावुभौ ॥ ५० ॥ जातौ क्रमेण निःशेष-कलाकुशलिनौ च तौ । तुल्यक्रियावचश्चित्तौ, प्राप- तुर्यापनं वयः ॥ ५१ ॥ इतो भूपः प्रजापालः, क्षितिप्रतिष्ठितेश्वरः। अशोकश्रीसुतापाणि-ग्रहणार्थ सुविस्तरं ॥५२ ॥ [अफारपत्पुरोधाने, स्वयंवरणमंडपं । तत्र च कुंकुमपत्र्या-हता नैके नृपांगजाः ॥ ५३ ॥ आययुनरदेवोऽपि, चंदनेन महागमत् । तपापातान् नृपान् सर्वान् , विहाय चंदनो वृतः ॥ ५४ ॥ त्रिमिर्विशेषकं ॥] प्राग्जन्मस्नेहयोगेना-नया मित्रं निजं घृतं । विज्ञाय नरदेवोऽलं, हृदि हृष्टस्तदा भृशं ॥५५॥ श्रीकांता मागिनेयी स्वा, प्रजापालेन भूभृता । प्रददे नरदेवाय, विवाहोऽभूत्तयोर्महान् ॥ ५६ ॥ ततस्तौ स्वपुरे प्रासौ, पण्मासादनु चंदनः । प्राच्यकर्मोदयात्प्राप, देशांतरं निजैः " अन्येऽपि प क्रमात्तत्र, तेस्तेऽपि वंदिताः सगाः॥" इति प्रती पाठः । १ ·सह ॥ ५७ ॥ पंचपोतयुतो रत्न-द्वीपेऽगाबहुलाभयुक् । तस्मात्कोणपुरं प्रत्य-गच्छत् वा| स चंदनः ॥ ५८॥ वातवर्तुल- योगेन, संकटे पतितस्तदा। भग्नथैको महापोतो, वियुक्तास्त्वपरेऽपि च ॥५९॥ युग्मं ॥ दैवाचंदनबोहिस्थ(त्थं), लग्नं शवरमंदिरे। तत्र संभृत्य मुक्ताभि-स्तस्माद् द्वादशवत्सरैः ।। ६० ॥ भ्रामं भ्रामं समायातं, पोतं कोणपुरे तटे । ततोऽपि चंदनश्रेष्ठी, समेतः स्वपुरांतिके ॥ ६१ ।। युग्मं ॥ इतः प्राग्भग्नपोतस्य, जनाः फलकयोगतः । तत्रायाताय तैरुक्तं, वार्थी तत्पोतम- अनं ॥ १२ ॥ जाताः श्रेष्ठि(छी)सुहल्लोका, अशोकश्रीच दुःखिताः । शोधितं तैश्च तत्तीरं, न ज्ञातवंदनः कचित् ।। ६३ ॥ वधूच्या विधवावेपः, पदसप्तवत्सरादनु । चक्रे लोकापवादत्वा-न त्वंगादिनिमित्ततः ॥६४॥ तदा द्वादशवर्षांते, सहसा चंद- नागर्ति । श्रुत्वा मुमुदिरेऽत्यंत, श्रेष्ठयशोकादयोऽखिलाः ॥ ६५ ॥ श्रेष्ठिश्वशुरमित्राद्यैः, पौरैश्च सन्मुखागतैः । युक्तो हर्षाप- यंस्तांश, दददानं यथोचितं ॥ ६६ ॥ चंदनस्तत्पुरे प्राप, स्वगृहे च महोत्सवात् । अशोकश्रीकृतो धर्म-कल्पद्रुः फलित- स्तदा ॥ ६७ ॥ युग्मं ॥ कालेन नरदेवोऽभू-नरेंद्रस्तत्पुरेऽन्यदा। चंदनः श्रेष्ठिमुख्योऽभू-द्यप्रियस्तस्य भूपतेः ॥ ६८ ॥ एकदा तत्पुरे ज्ञानी, गुरुः कोऽप्याययौ तदा । नृपः श्रेष्ठी च ते लोकाः, श्रीकांताशोकया समं ॥ ६९ ।। विधिना श्रीगुरू- मत्वो-पविष्टाः स्वोचितास्पदे । धर्माशीपूर्वकं सरिः, प्रारेमे धर्मदेशनां ॥७०॥ युग्मं ॥ यथा-तकादिव नवनीतं, पंकादिव पमममृतमिव जलधेः । मुक्ताफलमिव वंशा-दुर्मः सारं मनुष्यभवात् ॥ ७१ ।। देशनाते नृपः सरि, पप्रच्छ केन कर्मणा । वियोगोऽभूदशोकायाः, संयोगश्चेदृशः प्रभो! ॥ ७२ ॥ गुरुः प्राह सुखं दुःखं, भुंक्ते प्राणी स्वकर्मतः । न त्वन्यः कर्म १ " पतिते तदा । भग्नेष्वेकेषु पोतेप्व-थान्येषु वांतवस्तुषु” इति प्रतौ प्राठः॥

·वनाति, तत्फलं लभतेऽपरः ॥ ७३ ॥ मवेऽतः प्राक्तृतीयेऽयं, सुलसः श्रेष्ठिजोऽभवत् । ततः प्राच्यभवेऽयं च, काप्यभूत्कुलपुत्रकः ॥ ७४ ॥ तद्भवेऽभूदशो- केयं, कुलपुत्रकवल्लभा । अनया तद्भवे हास्या-त्कर्म बद्धं वियोगकृत् ।। ७५॥ सुलसस्य भवेऽप्येपा, भद्राख्याभूच तत्प्रिया। चतुर्विशतिवर्षाणि, वियोगोऽस्यास्तदाप्यभूत् ॥ ७६ ॥ अत्र सुलसकथा-आचामाम्लपंचशती, सुलसेन च सांतरा । चक्के च भद्रया पल्या, द्विवारं सा निरंतरा ॥ ७७ ॥ तत्तत्तपःप्रभावेण, स्वलोकं प्राप्य तौ ततः । सा भद्रा नृपपुज्येपा, सुलस- शंदनोऽभवत् ॥ ७८ ॥ प्राग्जन्मस्लेहतः सेय-मकरोचंदनं वरं । अनयोश्च वियोगोऽत्र, जज्ञे तेनैव कर्मणा ॥ ७९ ॥ योऽनेन रसकूपांत-नरो निर्यासितः पुरा । स्वर्गाच्युतो भवेऽस्मिन् स, त्वमस्याभूः सुहृद्वरः ॥ ८० ॥ चंदनः प्राह सूरींद्र !, कर्माद्या- प्यस्ति तद्यदि । तर्युच्यतामिदं कर्मा-न्यद्वा यास्यति नः कथं १ ॥ ८१॥ सूरिः प्रोवाच रम्या(कर्मात्मन् , यदि निम्शेषक- मणां । क्षयमिच्छसि तवं हि, तचं शृणु जिनोदितं ।। ८२ ॥ आचामाम्लवर्धमानं, तपः कुर्वागमौक्तितः । यथा तेनाखिलं हंसि, दुष्कर्मापि निकाचितं ॥ ८३ ।। गुरुवाक्येन हर्षाच, सभार्यश्चंदनस्तदा । तत्तपः कर्तुमारेमे, तद्वत्तैः स्वजनैरपि ॥८४॥ धाग्या तत्पालयिच्या च, थेष्ठिभृत्येन हारिणा । प्रातिवेश्मिकनारीमि-स्ताभिः पोडशभिः समं ॥८५॥लज्जातःप्रीतितः स्नेहा- झावाय बहुभिर्जनः । प्रारब्धं तत्परं स्वल्पैः, पूर्णीचक्रे महत्तपः ॥८६॥ दधिदुग्धाज्यपकान-खाद्यस्वादिमवस्तुभिः । सर्वतः संभृते धानि, तौ तादृशतपःपरौ ॥ ८७ ॥ तन्मित्रं नरदेवस्त-त्तपःश्लाघां चकार वै । परं शूका कृता तेन, मुखशुद्धयादिव- जनात् ॥ ८८ ॥ तपःसमाप्तौ विधिना, ताभ्यामुद्यापनादिकं । सर्व सविस्तरं चक्रे, सप्तक्षेत्र्याश्च पोपणं ॥ ८९ ॥ कालं कृत्वा ·AA णा , नागौर फरगोगने । खगामिन्यादिका विद्या , मासाथ कामरूपिणी ॥४ ॥ युग्मं ।। सुग्रीवायाः खगाधीशा , ( VARANA मिलिवानरसोरगाई , पलभाग्याधिकत्वतः ॥५ ॥ श्रीचंद्र सद्विधेयफु - विधाभृचक्रवर्तिनं । सिद्धशृंगे मभूमेंद्रः, संयमाशंदनोऽच्युते । अशोकश्रीव तमेवा-भूतत्सामानिकः सुरः ॥९० ॥ अच्युतेंद्रस्ततथ्युत्वा, श्रीचंद्रोऽभूत्कुश- स्थले । सोऽयं र लत्राहदेवः, सेगं चंद्रकला प्रिया ॥९१॥ शूकातो नरदेवोऽपि, भयं भ्रांत्या सुबहपि । अभूत्सिंहपुरे विप्रो. भरणापाग सः ॥९२ ॥ भीमत्सिवाद्रिमायातो, गुणचंद्र प्रधानमः । सोऽप्येपोऽस्मिन् भवेऽप्यासी-त्सुहृत्प्राणप्रिय- स्तर ॥ ९२ ॥ स सुत्गः सा प स(सहागी, त्य(त)त्पुण्गयोगतोऽभुना । सौवाभूत्पुरे लक्ष्मी-दत्तो लक्ष्मीवती प्रिया (परा) ॥९४ ॥ तान्यांप पालिसा शाय-स्नेहसरत्वं स्वपुगपत् । जाताः पोडश नार्यस्ता, राजपुत्र्यः प्रियाय ते ॥९५ ॥ सुलसस्य गरे श्या, गासा मिहोश(भिल्ल्या)मोदिनी । इत्यादि सफलं परिः, श्रीचंद्रचरितं जगौ॥९६ ॥ तन्निशम्य कुमारस्य, जज्ञे जातिस्पतिस्तदा । धास्ते प्राग्भपास्पेन, साक्षादिप गुरूदिताः ॥ ९७ ॥ ताभिभंद्रकलायाभिः, प्रियाभिः सुहृदापि च । यथावत्माग्भया , स्तुतास्तैः परगस्तदा ॥ ९८ ॥ सदा सुशीगपुगापि, प्राग्भयस्यतियोगतः । रत्नपल्या प्रतः खेदात् , धीगंद्रोऽधिकदीप्तिवान् ॥९९॥ श्रीचंद्रेण तदा तत्र, धानिया गुरुसाक्षिक । सगे से रत्नपेगावा, रत्नजपोल्यतु ।।दा सुग्रीवमणिचूडाम्पा, क्षामणं फारितं मिथः । तैः समं माग गविषेश सदुत्सनं ॥१॥ तप याम्योपरमेणि-जयरात्काः खगाधिपाः । आदायैताः सुता स्वा स्वां, रत्नादि 44 में ॥ २ ॥ गयो रत्नाती रत्न- सा मणिचूलिका । अन्याभ रत्नकांताधा, विद्याधरगुताः पराः ॥ ३॥ परि-

·ततस्तेन, याना चक्रे सुमिस्तरा ॥६॥ युग्मं ॥ पिठमावकलत्रादि-युक्तो विद्याधरैः सह । सर्वाणि नगराणीक्षा-चक्र चक्री
स तद्गिरौ ।। ७ ।। ततय चित्रयन्ननं, विद्याभृद्वर(वंश)सैन्ययुक् । रत्नविद्युल्लतादंडो, निःस्वानध्यानगर्जितः ॥ ८॥ द्विपक्ष-
रन्मदामोमि-र्भुव सिंचन रसात्मकः । शुक्लध्वजवलाकौघः, सर्वतः शस्यवर्धकः ॥ ९ ॥ दारिद्यग्रीष्मसं(ज)तापं, प्राणिनां
शमयन् स्वतः । कमात्कुशस्थल प्राप, श्रीचंद्रेद्रधनाधनः ॥ १० ॥ त्रिमिर्विशेषकं ॥ मंचोन्मंचमहामंचे, रंभास्तंभैः सतोरणः।
मौक्तिकस्वस्तिकाद्येश्व, प्रोद्यत्कुंकुमहस्तकैः ।। ११ ।। पुष्पस्रग्भिर्वितानैश्च, विचित्रैः पटमंडपैः । नानाविधैर्ध्वजीते-र्धायैर्नृत्यै-
स्नेकशः ॥ १२ ॥ स्त्रीणां धवलगानैश्य, स्थाने स्थानेऽतिशोभिते । श्रीखंडकुंकुमांभोभिः, संस्कृते(संसक्ते) राजसद्मनि ॥१३॥
स्फारभंगारसंशोभि-नरनारीमनोहरे । कुशस्थलपुरे श्रीमान्, श्रीचंद्रः प्राविशत्तदा ॥ १४ ॥ चतुर्भि-कलापकं ॥ मंगलार्थ
कतैः पूर्ण-भैरक्षतपात्रकैः । तदाजनि पुरं सर्व, संकीर्ण राजसम च॥१५॥ अक्षतैः सधवस्त्रीमि-वर्धापितः स मौक्तिकैः ।।
भट्टचद्वैः कींद्रेक्ष, स तानेकपा स्तुतः ॥ १६ ॥
ततः सिंहासनासीन-पिछपादांतिके स्थितः । श्रीचंद्रः खेचरैर्भूपैः, सेव्यमानः सदस्यभात् ।। १७ ।। तदा च कुंडिनाधीशो,
द्वारपालकसूचितः । तत्रागात्माभृतं मुक्त्या, तदने वानरी च तां ॥ १८ ।। सम्यान विस्मापयन् भक्त्या, तं ननाम बदनिति ।
क्षम्यतामपराधो मे, यः प्रागज्ञानतोजनि ॥ १९ ॥ युग्मं । केयं च कोऽपराधः प्रा-गिति पृष्टो नृपेंदुना । करौ नियोज्य
सोमादी-तचरितं यथास्थितं ॥ २० ॥ ततः पिगिरा कृष्णां-जनं प्रक्षिप्य तदृशोः । सरस्वती पटूचके, श्रीचंद्रः सर्व-
माक्षिकं ॥ २१ ॥ नया सलजया तत्र, नत्वा श्वशुरपादयोः(मात्मनः) । वधू चंद्रकलाद्याथ, नत्वास्थायि सखीयुजा ॥२२॥

·अरिमर्दनभूपोऽसौ(ऽपि), धिपुर्वन् स्वसुतं तदा। निवारितः कुमारेण, स तत्पादाब्जमाश्रितः ॥ २३ ॥ सा मोहिन्यपि
तत्रागा-दिल्लै रत्नादिभिः सह । श्रीचंद्रः स्वास्पदद्वारे-ऽस्थापयत्तादृशीं च तां ॥ २४ ॥ तेनोक्तमाहतं धर्म, सा वाला ब्रम-
पारिणी । कुर्वती शिरसा नित्यं, श्रीचंद्रोपानही वहन् (हेत) ॥ २५ ॥ ब्रामण्याः शिवमत्यास्त-नायकं पुरम(मा)र्पयत् । दरी-
तस्तद्धनं लावा, सर्व व्यापारयच सः ॥२६॥ ततो विद्यावलाद्विद्या-धरभूमिभृतां बलात् । बलात्ताइक्सहायानां, चतुरंगचमू.
बलात् ॥ २७ ॥ स्वभाग्यस्य बलाद् बुद्धि-बलात् श्रीचंद्रभूभुजा । आसमुद्रं त्रिखंडोर्वी, हेलयासाधि सर्वतः ॥ २८॥ युग्मं ॥
स पोडशसहसाणां, देशानामधिपैर्नतः । स्थाश्वेभभटाद्यैश्वा-धचक्रिप्रभुताद्भुतः ॥ २९ ॥ सुदिने शुभलग्ने च, शास्रोक्तविधिना
तदा । पित्रा प्रतापसिंहेन, तैः खगैस्तैर्नृपैः सह ॥ ३०॥ श्रीचंद्रस्य महान् राज्या-भिपेको विदधे मुदा । स श्रीराजाधिरा-
जोऽभू-देकातपत्रराज्यभृत् ॥ ३१ ।। युग्मं ॥ जज्ञे पट्टमहादेवी, तस्य चंद्रकला प्रिया । तदधःस्थाः पट्टराइयो-ऽभूवन् पोडश
ता इमाः ॥३२॥ कनकावली १ पद्मश्री २-नाम्न्यो मदनसुंदरी ३ । प्रियंगुमंजरी ४ रत्न-चूला ५ रत्नवती ६ तथा ॥३३॥
मणिचूला ७ टमी तार-लोचना ८ गुणवत्यपि ९ । सा च चंद्रमुखी १० चंद्र-लेखा ११ तिलकमंजरी १२ ॥३४॥ कनकाच
पती १३ सेने १४, सुलोचना १५ सरस्वती १६ । तस्यासंश्च ततोऽधस्ता-द्राज्ञीशतानि पोडश ॥३५॥ ताश्च चंद्रावलीरत्न-
कांताधनयतीमुखाः । रूपलावण्यसौभाग्य-लक्ष्मीकेलिनिकेतनं ।। ३६ ॥ चतुराकोविदामुख्या, भोगपत्न्यः सहस्रशः । तस्या-
भयंस्तथा प्राच्य-तद्भोग(ग्य)फलकर्मतः ॥ ३७॥ कृत्वा ताति रूपाणि, स्वैरं विद्याप्रयोगतः। स्वेच्छया बुभुजे भोगान्,
श्रीश्रीचंद्रनृपार्यमा ॥ ३८ ॥ सुग्रीवस्योत्तरश्रेणि-राज्यं प्रादायि तेन तत् । याम्यश्रेणेव तद्न-ध्वजाख्यमणिचूडयोः ॥३९॥

·चंद्रकलाकुक्षे-धंद्रस्वमात्सुतोऽजनि॥ ५७ ॥ पूर्णचंद्र इति नाम (इत्यभिधां), ददौ तस्य पितामहः । जज्ञिरे मर्वदेशेपु, तजन्म. वृहदुत्सवाः ।। ५८ ॥ अन्यासामपि राशीनां, जाताः पुत्रा अनेकशः । तैः सुतैः शुशुभेऽत्यंतं, श्रीचंद्रनरवासवः ।। ५९॥ इतो नृपमहामल्लः, पत्नी शशिकला तयोः । पुत्री प्रेमकलानाम्नी, तया साध सुविस्तरं ।। ६० ॥ एकांगवरवीरस्य, विवाहोऽकारि भूभुजा । तस्यैवं सकुटुंबस्य, वासरा यांति सोत्सवाः ॥ ६१ ॥ युग्मं ॥ तस्मिन् पुरेऽन्यदोद्याने, मुनिदपरीवृताः । आययुः सुव्रताचार्याः, पुण्यपुंजाइयोज्ज्वलाः॥६२॥ उद्यानपालकस्यास्याद् , ज्ञात्वा गुरुसमागमं । हृष्टाः प्रतापसिंहाद्याः, सप्रियाः श्रष्ठिनच ते ॥६३॥ श्रीचंद्रश्च सशुद्धांतो, मंत्रिणस्तद्वनेऽखिलाः। विधिनत्य गुरून्नत्वा, यथोचितमुपाविशन् ॥ ६४ ॥ गुरुर्धर्माशिर्ष तेभ्यो, दचा धर्ममुदाहरत् । जिनैरिह यतिश्राद्ध-भेदाधर्मो द्विधोदितः ॥६५॥ यतिधर्मो भवेत्पंच-महाप्रतैत्रिगुप्तितः । समितिभ्यश्च देवार्चा-दिको धर्मच गेहिनां ॥६६॥ तद्यथा( तथा च )-पूयाए मणसंती, मणसंतीए सुहावहं झाणं । सुहझाणाओ मुरको, मुरके सुहं (ख) अणावाहं ॥ ६७॥ उफोसं दवथुई, आराहिय जाइ अच्चुयं जाव । भावत्थवेण पावइ, अंतोमुहुत्तेण निवाणं ॥ ६८ ॥ तथा च-मणसा होइ चउत्थं, छटफलं उठियंमि संभवइ । गमणस्स य आरंमे, होइ फलं अट्ठमोवासो ॥ ६९ गमणे दसमं तु भवे, तह चेव दुवालसं गए किंपि । मग्गे परकोवासं, मासोवासं घ दिद्वेण ॥ ७० ॥ संपत्ते जिणभवणे, पावइ छम्मासियं फलं जीयो । संवच्छरियं च फलं, दारपएसडिओ लहइ ।। ७१ ॥ पायाहिणेण पावइ, परिससयफलं तओ जिणे महिए । पावइ परिससहस्सं, अणंतपुण्णं जिणे थुणिए ॥७॥ उक्तं च-सयं पमाणे पुण्णं, सहस्सं च विलेवणे । सयसहस्मिया माला, अणंतं गीयवाइए ॥ ७२ ॥ अथ भावपूजा- ·जयादीनां कियान् देश-श्वतुर्णामपि चार्पितः । सर्वत्र धर्मसाम्राज्य, चितेने तेन भूभृता ॥ ४० ॥ पोडशसहस्रसंख्या, मंत्रिण- स्तस्य जज्ञिरे । महामंत्रिण एतेभ्यो, मुख्याः शतानि पोडश ॥४१॥ महामात्यवरा मुख्या, लक्ष्मणाद्याश्च पोडश । एका श्रीकरणस्तस्य, गुणचंद्रः प्रधानराद् ॥ ४२ ॥ द्विचत्वारिंशता लक्ष-गजैरश्वतरै रथैः । करमैः शकटैश्वापि, दशकोटितुरंगमैः ॥ ४३ ॥ धनुर्धरादिकोव्यष्ट-चत्वारिंशद्भटोत्तमैः । धनंजयेन सेनान्या, सोनिशं सेवितोऽभवत् (तो वभौ) ॥४४॥ युग्मं ।। द्विचत्वारिंशत्सह-दीरुच्चैर्महाध्वजः । निःस्वानरखिलैर्वाथै-स्तावद्भिर्नरवाहनैः ॥ ४५ ॥ अदीपिष्ट स राजेंद्र-छत्रचामर- धारिभिः । तैरंगरक्षकैः पुंभिः, कुंजराघवधानकैः ॥ ४६ ॥ युग्मं ॥ हरितारकभद्देश्य, वीणारवादिगायनैः । कवींद्रश्च स भूचंद्र, स्तूयमानः सदाशुभत् ।। ४७ ।। तेन सर्वेषु देशेषु, सर्ववर्णेषु तन्नृणां । यथेप्सितं धनं दत्त्या, बलान्मिपेण केनचित् ॥४८॥ सर्वा भूरनृणीचक्रे-ऽखिलनैमित्तिकैस्ततः । जज्ञे(ने) सर्वत्र शास्त्रादौ, चंद्रसंवत्सरां(s)कितः ॥ ४९ ।। युग्मं ॥ सत्रागारनपा- धर्म-शालाचैत्यमठादयः । प्रत्येकं कारितास्तेन, सहस्राणां च पोडश ॥ ५० ॥ पितृमात्रादिभिः सार्ध, तेन सप्तदशाद्भुताः । चक्रिरे तीर्थयात्रास्ता, बहूनां बोधिधीजदाः ।। ५१ ॥ जिनार्चावश्यकादीनि, धर्मकृत्यानि सोऽनिशं । चक्रे भक्तिं च पित्रादेः, सामय्या गुरुपादयोः ॥५२॥ नित्यं साधर्मिकादीना, वात्सल्यं तेन युक्तितः । अमारिपटहोद्घोपः, सर्वदेशेष्वकारि च॥५३॥ प्रासादैर्जिनविवैश्व, ग्रामे ग्रामे गिरौ गिरौ । स्थापितस्तेन सर्वत्र (विधिना स्थापितैस्तेन), चक्रे भूर्जिनमंडिता॥५४॥ जिनाज्ञा- पालकः सोऽभू-त्सप्तक्षेत्र्यां धनं वपन् । चतुःपर्ध्या विशेपेण, कुव्यापार निषेधयन् ॥ ५५ ॥ जिनोक्तसर्वतत्त्वानां, श्रद्धानात्स व्यधाक्रियाः। तपांसि च जिनोक्तानि, सोद्यापनानि विस्तरात् ॥ ५६ ॥ एवं वहौ गते काले, मुख्यार्थत्रयसेवनात् । तस्य ·चंद्रकलाकुक्षे-चंद्रस्वमात्सुतोऽजनि॥ ५७ ॥ पूर्णचंद्र इति नाम (इत्यभिधा), ददौ तस्य पितामहः । जज्ञिरे सर्वदेशेषु, तजन्म- वृहदुत्सवाः ॥ ५८ ॥ अन्यासामपि राजीनां, जाताः पुत्रा अनेकशः । तैः सुतैः शुशुभेऽत्यंतं, श्रीचंद्रनरवासवः ।।५९ ॥ इतो नृपमहामल्लः, पत्नी शशिकला तयोः । पुत्री प्रेमकलानाम्नी, तया साधं सुविस्तरं ।। ६० ।। एकांगवरवीरस्य, विवाहोऽकारि भूभुजा । तस्यैवं सकुटुंघस्य, वासरा यांति सोत्सवाः ॥ ६१ ॥ युग्मं ॥ तस्मिन् पुरेऽन्यदोघाने, मुनिश्रृंदपरीकृताः । आययुः सुत्रताचार्याः, पुण्यपुंजाइयोज्यलाः॥२॥ उद्यानपालकस्यास्याद् , ज्ञात्वा गुरुसमागमं । हृष्टाः प्रतापसिंहाद्याः, सप्रियाः श्रेष्ठिनश्च ते ॥६३॥ श्रीचंद्रश्च सशुद्धांतो, मंत्रिणस्तद्वनेऽखिलाः। विधिनत्य गुरुन्नत्वा, यथोचितमुपाविशन् ॥ ६४ ॥ गुरुर्धर्माशिपं तेभ्यो, दच्या धर्ममुदाहरत् । जिनैरिह यतिश्राद्ध-मेदाद्धर्मों द्विधोदितः ॥६५॥ यतिधर्मो भवेत्पंच-महावतैत्रिगुप्तितः । समितिभ्यश्च देवार्चा-दिको धर्मश्च गेहिनां ॥६६॥ तद्यथा( तथा च )-पूयाए मणसंती, मणसंतीए सुहावह झाणं । सुहझाणाओ मुरको, मुरके सुहं (ख) अणापाहं ।। ६७ ।। उकोसं दवथुई, आराहिय जाइ अच्चुयं जाय । भावत्थवेण पावइ, अंतोमुहुत्तेण निवाणं ॥ ६८ ॥ तथा च-मणसा होइ चउत्थं, छठफलं उठियंमि संभवइ । गमणस्स य आरंमे, होइ फलं अट्ठमोवासो ॥ ६९ ॥ गमणे दसमं तु भवे, तह चेच दुवालसं गए किंपि । मग्गे परकोवासं, मासोपासं च दिवण ॥ ७० ॥ संपत्ते जिणभवणे, पावइ छम्मासियं फलं जीवो । संवच्छरियं च फलं, दारपएसडिओ लहइ ।। ७१ ॥ पायाहिणेण पायइ, परिससयफलं तओ जिणे महिए । पावइ परिससहस्सं, अणंतपुण्णं जिणे थुणिए ॥७॥ उक्तं च सयं पमाणे पुण्णं, सहस्सं च विलेवणे । सयसहस्सिया माला, अणतं गीयवाइए ॥ ७२ ॥ अथ भावपूजा- ·कंचणमणिसोवाणं, थंभसहस्वसियं सुवनतलं । जो कारिज जिणहरं, तओ वि तवसंजमो अहिओ॥७३॥ इत्यादि श्रवणात्तत्र, गुरुपार्श्वे प्रतापराट् ! काश्चिच सूयर्वत्याद्या, लक्ष्मीदतश्च सप्रियः {{७४ । मतिराजादयो युद्धाः, श्रीचंद्रानुमतिं बलात् । लात्वा प्रयव्रजुः क्लसा-टाहिकामहपूवर्क ॥७५।। तदा केचन सम्यक्त्वं, देशतो विरतिं परे । केचिच्च सर्वविरतिं, यथाशया(क्ति) प्रपेदिरे।।।७६।। श्रीचंद्रस्तु सपत्नीको, गृहिधर्म प्रपन्नवान् । सम्यक्त्वमूलपंचाणु-व्रतं सप्तोत्तरवतं ॥ ७७ ॥ तथाहि- अरिहंतपयं.पणमिय, करेमिभिग्गहपमाण सत्थी (मिच्छा ) ए। सम्मत्तमूलवारस-वयाणुकमओ गुरुसमक्खं ॥७८॥ अरिहंतो महदेवो, जावजीवं सुसाहुणो गुरुणो । जिणपन्नत्तं तत्तं, इय सम्मत्तं मए गहियं ॥७९॥ जिणपूअणं तिसंझं, करेमि आवस्सयं उभयकालं । जिणगभगेहमज्झे, दसविह आसायणं न करे ।। ८०॥ तं जहा-तंवोल १ असुइखेवण २, विगहा ३ सुअणं च ४ भत्त ५ पाणं च ६ । कीलाइ ७ कलहु ८ वाणह ९, हास १० जिणासायणादसग ॥ ८१॥ नवकारसहस्सैग, गुणेमि उस्सम्गि तिसयसज्झायं । पइदिण पयावलरकं, सत्त य खित्ताई बच्चेमि ।। ८२ ॥ पाणाइवायविरमण-पढमवए संविगप्पकाएणं । न वहे न वहावेमि, विणावराहं तसे जीवे ॥ ८३ ॥ न वए पणविहमलियं, वीयमुसावायविरमणवयम्मि । गोभूमिकालीए, थापिणिमोसे अलियसख्खिं ॥ ८४ ॥ गिले किंपि न तईए, अदत्तादाणविरमणवयम्मि । थूलमदिन्नं निहिमाइ, सावराहाण मुत्तूणं ॥ ८५ ॥ तुरिए अयमविरमण-वयंमि काएण नियकलत्ताई । मुत्तूण जावजीवं, सीलं पाले न परिणेमि ॥ ८६ ॥ पंचमवए परिग्गह-पमाणि नवविहपरिग्गहोसरणं । जहसत्ति करोमि अहं, तिखंडरजाइमेलेणं ॥८७ ॥ धणधनरूपकणगे, कुविए वत्थू अ खित्तदुपए अ। चउप्पयंमियं नवहा, परिग्गहमहमित्तियं चेव ८८|| दिसिविरमणछवए, ·तिरिय तिखंडं अहो अइगकोसं । उर्ल्ड वेअलगिरि, जिणजत्तं मुत्तु न उ लंघे ॥ ८९ ।। भोगुवभोगपमाणे, सत्तमव- इणंतकाईअ अभक्खे । वजे भत्तजलाइ य, वत्थाभरणाइ माणकरे ॥९०॥ तं जहा-सच्चाई वापिंडी १, मुहाई कंदाई सूरणं २ अहं ३ । आलू ४ तह पिंडालू ५, अइहलिद ६ लकच्चूरो ७॥ ९१ ॥ सत्तावरी ८ विराली ९, कुमारि १० थोहरि ११ गलोइ १२ विरहाई १३ । लसणं १४ वंसकरिला १५, गजर १६ तह लोअणं १७ लोढा १८ ॥ ९२ ।। गिरिकनि १९ किसलपत्ता २०, वंसेरुग २१ थिग्ग २२ अल्लमुत्था य २३ । तह लूणरूरकछल्ली २४, खिल्लहडा २५ अमयवल्ली अ २६ ॥९३ ॥ मूलय २७ सूअरवल्लो २८, पढमादकवत्थला य २९ भूमिरुहा ३० । पल्लंक ३१ कोमलंबिलि ३२, बजे बत्तीसणं- ताई ॥९४ ॥ तथा-महु १ मज २ मंस ३ नवणी ४, पंचुंपरि ९ रयणिभुत्त १० संधापं ११ । विस १२ हिम १३ करगा १४ मट्ठी १५, कचगोरसिविदल १६ णंताई १७ ॥९५ ॥ पुफिय १८ चलियन्नरसे १९, अणायफलफुल्ल २० तुच्छ २१ बहुवीए २२ । इय.वावीस अभख्खे, वएमि जिपमिस्सपचफले ॥ ९६ ॥ पंपुचविल्लपिचू-काइमरिंगणयफणि(ण)सगुंदा य । खसखसपिल्लुसेलर-गंगेटयपकगोल्हे अ॥ ९७ ॥ रावणमउरकुडीत(भ)ड-जावूडी(टी)वरुअपककरमंदे। वाल्हउलिमहु- यधामण-गुरुचोरेकचलूणतिले ॥९८॥ नवि लेमि उद्धार, जलमलियरकयं फलं च मुहे । दुदिण्ड्व दहिय फागुण-उटुं भख्खेमि नेव तिले ॥१९॥ तथा-दंगाल १ वणह २ सागड ३-माडय ४ फोडीइ५ कम्मजीवणयं । न(तोहदंत ६ लरक ७ रस ८-विस ९ । फेस १० सापअवाणिजं ॥९० कम्मं ज बंदपिल्लण ११-निलंछण १२ सरदहाइसोसवणं १३ । दवदाण १४ मसइपोसं १५ पनरस एपाई पोमि ॥ १ ॥ अट्ठम अणद्वदंढ-त्थाए (घाय) पए अट्टरुद्दमवशाणं । पावएस न करे, हिंसपदाणं पमाय- ·रणं ॥२॥ सत्यग्गिमुसलजंग-मेसोमवमूलव(व)णकडे । जियशुद्धजूअरमणं, न देमि न करेमि व अणत्यं ॥३॥ सामाइयनवमवए, अझं रुई. चा झाण मुत्तूणं । कुई मुहुत्तमित्त, समयाभावे जहासची ॥ ४ ॥ देसावगासिअवए, दसमे जं दिसिवयस्स परिमाणं । वे संखेनेमि दिणे, स्यणिमि अभिग्गहा अन्ने ॥५॥ भत्ताइ १ विगइ २ वाहण ३, सचित्त दिसि ५ दल ६ वत्थ.७ बोले ८ । सपण ९ विलेवण १० वाणह ११, न्हाण १२ कुसुम १३ मचिमि ॥ ६ ॥ इंग सचित्त दु सग (साग)-ति विगइ चउजाणफुलफलजयणा । पण सिजासण अट्ट य, पत्ते दसदहमहदियहे ॥७॥ पोसहवए इगारसि, चउपवे पावकम्मवावारं। न करे न कारवेमि, तह चउविह पोसहो तत्थ ॥८॥ तह संविभागवारस-वयंमि वियरेमि अतिहिसाहूणं । चउहाहारं वसहि-सयणासण(णोसह)वत्थपत्ताई ॥९॥ एवं पंचेव अणु-वयाई सिरकावयाणि चत्तारि। तिणि (णि ) गुणवयाणि-माई मह वारस वयाई॥१०॥ अह सेसारंभेसु, सत्वेसु अहं करेमि जहसत्ती । तसथावरजीवाणं, ररकं जयणं पइपइम्मि ॥११॥ मुत्तूण रायगुरुगण-बलसुरअभिओगवित्तिकंतारं ६। सबसमाहि ७ महत्तर ८, सहसा ९ णाभोग १० मावि नियमा ॥१२॥ अरिहंतसिद्धसाहू-सुदिद्विसुरअप्पसरिकगिहिधम्मो । सिरिसुवयगुरुपासे, सिरिचंदनिवेण पडिपलो।।१३॥ सम्मत्तमूलो गुणआलवालो, सीलप्पवालो वयसंघमालो | गिहत्थधम्मो वरकप्परुको, फलेड मे-सासयमुरकसुरको । १४ ।। इति धर्म प्रपद्यैप, प्रणम्य श्रीगुरुक्रमान् । प्रतापसिंहराजर्षि-प्रभृतीनवदीक्षितान् ॥ १५ ॥ साधून् सूर्यवतीमुख्याः, साध्वीस्ता अखिलास्तदा । नत्वा प्रत्येकमीडित्वा, क्षरनेत्राश्रुनिझरः ॥ १६ ॥ श्रीचंद्रस्तद्गुणांश्चित्ते, संस्मरन् मदने ययौ । राश्यश्चंद्रकलाद्याश्च, सर्वे पौरजना अपि ॥ १७ ॥ स्वस्वस्थाने ययुस्तस्मात्, श्रीगुरुः साधुभिः सह । नरेद्रानुमतिं लात्वा, ·विजहार भुवस्तले ॥१८॥ चतुर्मिकलापकं ॥ इतः श्रीचंद्रभूमीशः, श्राद्धधर्म प्रपालयन् । खगामिन्यादिविद्यानां, योगाद्धा. त्रादिसंघयुत ॥ १९ ॥ सिद्धक्षेनादितीर्थेषु, यात्राश्चक्रे महीतले । शाश्वतेषु च वैताट्य-गिरिनंदीश्वरादिपु ॥ २०॥ युग्मं ॥ इत्यनेन महातीर्थ-यात्राः पितृव्रतादनु । चक्रिरेऽष्टादश स्फारा-स्ता लघ्व्यः पितरौ विना ॥ २१॥ तद्राज्यं धर्मसाम्राज्यं, कुर्वन्नेव सुखेन सः। तत्रत्यागमयत्कालं, कियंतं दीप्तधर्मधीः ॥ २२ ॥ इतो मातृपितृश्रेष्ठि-न्याद्यास्ते हि तपोविधेः । शुद्धं प्रपाल्य चारित्र-मेकावतारिणोऽभवन् ॥ २३ ॥ इतः श्रीचंद्र- भूपेन, तत्स्थाने सुविशुद्धिकृत् । भक्त्या महोन्नतस्तुभ-मकारि करुणात्मना ॥ २४ ॥ रथयात्रा महीपेन, सर्वदेशेषु कारिता । ताच चंद्रकलाद्यामिः, पत्नीभिश्चक्रिरे पृथक ॥ २५ ॥ क्रमात् श्रीचंद्रभूभानोः, पुत्राः पुत्र्यच जज्ञिरे । शतानि पोडशैतेषु, पुत्राः सप्तदशाद्भुताः ॥ २६ ॥ तेष्वायः पूर्णचंद्राख्यः, पुत्ररत्नं सुभाग्यवान् । रेजे कनकसेनाद्यै- ओवृभिः सोऽतिधर्मवान् ॥ २७ ॥ एवं श्रीचंद्रभूशनः, कुमारपदवीं वरां । भुत्या द्वादश वर्षाणि, प्राप्तवानखिलाः फलाः ॥ २८ ॥ ततो वर्षशतं खेकं, राज्यमेकातपत्रितं(त्रकं)। प्रपाल्य वरवीरस्य, भ्रातुः श्रीपर्वते गिरौ ॥ २९ ॥ चंद्र- पानराज्यं त-दौ संविनमानसः । स्वयं प्रतं जिघृक्षुः सन् , पूर्णचंद्रतनूभुवः ॥ ३०॥ पट्टाभिषेकं कृतवान् , कुशस्थले- अतिविस्तरात् । सोऽभाचंद्रकलापुत्रो, राजा पूर्णकलापतिः ॥३१॥ विभिविशेषकं ॥ ततः कनकसेनस्य, कनकादेहजन्मनः । पमा फनफाराज्य, नवलक्षाधिपत्यभृत् ॥ ३२ ॥ वैताव्यगिरिराज्ये दे, रत्नचूडसुतस्य च । समर्प्य कौंडलं राज्यं, श्रीमल्ल- पनपस्य च ॥ ३३ ॥ राज्यं तद्रत्नमालस्य, शिवचंद्रांगजन्मनः । दचा मदनचंद्रस्य, राज्यं मलयदेशजं ॥ ३४ ॥ दत्त्वा ·रणं ॥ २॥ सत्यग्गिमुसलजतग- मेसजेमतमूलत(वाणकट्टे । जियजुद्धजूअरमणं, न देमि न करेमि व अणत्यं ॥३॥ सामाइयनवमवए, अई: रुई, च, झाण मुत्तूणं । कुवे , मुहृत्तमित्तं, समयामावं जहासत्ती ॥ ४ ॥ देसावगासिअवए, दसमे, जं दिसिवयस्स परिमाणं । तं संखेवेमि दिणे, रयणिमि अभिग्गहा अन्ने ॥५॥ भत्ताइ १ विगइ २ वाहण , ३, सचित्त ४ दिसि ५ दव ६ वत्य.७ तंबोले ८ । सयण ९ विलेवणु. १० वाणह ११, न्हाण १२ कुसुम १३ मचिंतेमि ॥ ६ ॥ इंग सचित्त दु संग (सागे)-ति विगइ चउजाणफुलफलजयणा । पण सिजासण अट्ट य, पत्ते दसदद्यमहदियहे ॥७॥ पोसहवए इगारसि, चउपवे पावकम्मवावारं । न करे न.कारवेमि, तह चउविह पोसहो तत्थ ॥८॥ तह संविमागवारस-वयंमि वियरेमि अविहिसाहूणं । चउहाहारं वसहि-सयणासण(णोसह)वत्थपत्ताई ॥९॥ एवं पंचव अणु-बयाई सिरकावयाणि चत्तारि। तिणि (णि ) गुणच्याणि-माई मह वारस बयाई ॥१०॥ अह सेसारंमेसु, सक्वेसु अहं करेमि जहसत्ती। तसथावरजीवाणं, ररकं जयणं पइपइम्मि ॥११॥ मुत्तूण रायगुरुगण-चलसुरअभिओगवित्तिकंतारं ६। सबसमाहि ७ महत्तर ८, सहसा ९ णाभोग १० मवि नियमा |१२|| अरिहंतसिद्धसाहू-सुदिद्विगुरअप्पसरिकगिहिधम्मो । सिरिसुवयगुरुपासे, सिरिचंदनिवेण पडिनो ॥१३॥ सम्मत्तमूलो गुणआलवालो, सीलप्पयालो वयसंघसालो । गिहत्थधम्मो वरकप्परुरको, फलेउ मे-सासयमुस्कसुरको ॥ १४ ॥ इति धर्म प्रपद्यैप, प्रणम्य श्रीगुरुक्रमान् । प्रतापसिंहराजर्षि-प्रभृतीनवदीक्षितान् ॥ १५ ॥ साधून् सूर्यवतीमुख्याः, साध्वीस्ता अखिलास्तदा । नत्वा प्रत्येकमीडित्वा, क्षरन्नेत्राश्रुनिझरः ॥ १६ ॥ श्रीचंद्रस्तद्गुणांश्चित्ते, संस्मरन् सदने ययौ । राज्यचंद्रकलाद्याच, सर्वे पौरजना अपि ॥ १७ ॥ स्वस्वस्थाने ययुस्तस्मात् , श्रीगुरुः साधुभिः सह । नरेंद्रानुमति लात्वा, ·विजहार भुवस्तले ॥१८॥ चतुर्भिकलापकं ॥ इतः श्रीचंद्रभूमीशः, श्राद्धधर्म प्रपालयन् । खगामिन्यादिविद्यानां, योगाभा- पादिसंघयुक् ।। १९ ।। सिद्धक्षेत्रादितीर्थेपु, यात्राश्चक्रे महीतले । शाश्वतेषु च वैताढ्य-गिरिनंदीश्वरादिषु ॥ २० ॥ युग्मं ।। इत्यनेन महातीर्थ-यात्राः पितृववादनु । चक्रिरेऽष्टादश स्फारा-स्ता लघ्व्यः पितरौ विना ॥ २१ ॥ तद्राज्यं धर्मसाम्राज्यं, कुर्वन्नेव सुखेन सः । तत्रत्यागमयत्कालं, कियंतं दीप्तधर्मधीः ॥ २२ ॥ इतो मावपितश्रेष्ठि-न्यायास्ते हि तपोविधेः । शुद्धं प्रपाल्य चारित्र-मेकावतारिणोऽभवन् ॥ २३ ॥ इतः श्रीचंद्र- भूपेन, तत्स्थाने सुविशुद्धिकृत् । भच्या महोनतस्तूभ-मकारि करुणात्मना ॥ २४ ॥ रथयात्रा महीपेन, सर्वदेशेषु कारिता । ताश्च चंद्रकलाद्यामिः, पत्नीभिश्चक्रिरे पृथक् ॥ २५ ॥ क्रमात् श्रीचंद्रभूभानोः, पुत्राः पुत्र्यश्च जज्ञिरे । शतानि पोडशैतेपु, पुत्राः सप्तदशाद्भुताः ॥ २६ ॥ तेष्वायः पूर्णचंद्राख्यः, पुत्ररत्नं सुभाग्यवान् । रेजे कनकसेनाद्यै- वृभिः सोऽतिधर्मवान् ॥ २७ ॥ एवं श्रीचंद्रभूशक्रः, कुमारपदवीं वरां । भुत्वा द्वादश वर्षाणि, प्राप्तवानखिलाः कलाः ॥ २८॥ ततो वर्षशतं ह्येकं, राज्यमेकातपत्रित(त्रक)। प्रपाल्य वरवीरस्य, भातुः श्रीपर्वते गिरौ ॥ २९ ॥ चंद्र- पत्तनराज्यं त-ददौ संविनमानसः । स्वयं व्रतं जिघृक्षुः सन् , पूर्णचंद्रतनूभुवः ॥ ३० ॥ पट्टाभिषेकं कृतवान् , कुशस्थले- ऽतिविस्तरात् । सोऽभाचंद्रकलापुत्रो, राजा पूर्णकलापतिः ॥ ३१ ॥ त्रिभिर्विशेषकं ॥ ततः कनकसेनस्य, कनकादेहजन्मनः । दचा कनकपूराज्य, नवलक्षाधिपत्यभृत् ॥ ३२ ॥ वैताढ्यगिरिराज्ये द्वे, रत्नचूडसुतस्य च । समर्प्य कौंडलं राज्यं, श्रीमल्ल- वनयस्य च ॥ ३३ ॥ राज्यं तद्रत्नमालस्य, शिवचंद्रांगजन्मनः । दवा मदनचंद्रस्य, राज्यं मलयदेशजं ॥ ३४ ॥ दत्त्वा .

·रणं ॥ २॥ सत्यग्गिमुसलजंग-मेसजेमंतमूलत(कोणकट्टे । जियजुद्धअरमणं, न देमि न करेमि व अणत्यं ॥३॥ सामाइपनवमवए, अh रुदं च झाण मुत्तूणं । कुवे मुहुचमित्त, समयामा जहासची ॥ ४ ॥ देसावगासिअवए, दसमे, जं दिसिक्यस्स परिमाणं । तं संखेवेमि दिणे, रयणिमि अभिग्गहा अन्ने ॥५।। भत्ताइ १ विगइ २ वाहण, ३, सचित्त ४ दिसि ५ दव ६ वत्थ ७ तंबोले ८ । सयण ९ विलेवणु १० वाणह ११, न्हाण १२ कुसुम १३ बंभचिंतेमि ॥६॥ इग सचित्त दु सग ( सागे)-ति विगइ चउजाणफुल्लफलजयणा । पण सिजासण अट्ट य, पत्ते दसदवमहदियहे ॥७॥ पोसहवए इगारसि, चउपवे पावकम्मवावारं । न करे न कारवेमि, तह चउविह पोसहो वत्थ ॥८॥ तह संविभागवारस-वयंमि वियरेमि अतिहिसाहूणं । चउहाहारं वसहि-सयणासण(णोसह)वत्थपत्ताई ॥९॥ एवं पंचेव अणु-वयाई सिस्कावयाणि चत्तारि। तिणि (णि ) गुणवयाणि-माई मह बारस वयाई ॥१०॥अह सेसारंमेसु, ससु अहं करेमि जहसत्ती । तसथावरजीवाणं, ररकं जयणं पइपइम्मि ॥११॥ मुत्तूण रायगुरुगण-बलसुरअभिओगवित्तिकंतार ६। सबसमाहि ७ महत्तर ८, सहसा ९ णाभोग १० मपि नियमा ॥१२॥ अरिहंतसिद्धसाहू---सुदिद्विसुरअप्पसरिकगिहिधम्मो। सिरिसुवयगुरुपासे, सिरिचंदनिवेण पडिनन्नो ॥१३॥ सम्मत्तमूलो गुणआलवालो, सीलप्पवालो वयसंघमालो । गिहत्थधम्मो वरकप्परुरको, फलेउ मे-सासयमुरकसुरको ॥ १४ ॥ इति धर्म प्रपद्यैप, प्रणम्य श्रीगुरुक्रमान् । प्रतापसिंहराजर्षि-प्रभृतीनवदीक्षितान् ॥ १५ ॥ साधून सूर्यवतीमुख्याः, साध्वीस्ता अखिलास्तदा । नत्वा प्रत्येकमीडित्वा, क्षरनेत्राथुनिझरः॥ १६ ॥ श्रीचंद्रस्तद्गुणांश्चित्ते, संस्मरन् सदने ययौ। राज्यचंद्रकलायाश्च, सर्वे पौरजना अपि ।। १७ ॥ स्वस्वस्थाने ययुस्तस्मात् , श्रीगुरुः साधुभिः सह । नरेद्रानुमति लात्वा, ·विजहार भुवस्तले ॥१८॥ चतुर्भिः कलापकं । इतः श्रीचंद्रभूमीशः, श्राद्धधर्म प्रपालयन् । खगामिन्यादिविद्यानां, योगाभा- वादिसंघयुक् ॥ १९ ॥ सिद्धक्षेत्रादितीर्थेपु, यात्राचक्रे महीतले । शाश्वतेषु च वैताट्य-गिरिनंदीश्वरादिषु ॥ २०॥ युग्मं ।। इत्यनेन महातीर्थयात्राः पितृवतादनु । चक्रिरेऽष्टादश स्फारा-स्ता लघ्व्यः पितरौ विना ॥ २१ ॥ तद्राज्यं धर्मसाम्राज्यं, कुर्वन्नेव सुखेन सः । तत्रत्यागमयत्कालं, कियंतं दीप्तधर्मधीः ॥ २२ ॥ इतो मातृपित्श्रेष्ठि-न्याधास्ते हि तपोविधेः । शुद्धं प्रपाल्य चारित्र-मेकावतारिणोऽभवन् ॥ २३ ॥ इतः श्रीचंद्र- भूपेन, तत्स्थाने सुविशुद्धिकृत् । भच्या महोनतस्तूम-मकारि करुणात्मना ॥ २४ ॥ रथयात्रा महीपेन, सर्वदेशेषु कारिता ! ताथ चंद्रकलाद्यामिः, पत्नीभिश्चक्रिरे पृथक् ॥ २५ ॥ क्रमात् श्रीचंद्रभूमानोः, पुत्राः पुयश्च जज्ञिरे । शतानि पोडशैतेषु, पुत्राः सप्तदशाभुताः ॥ २६ ॥ तेष्वाद्यः पूर्णचंद्राख्यः, पुत्ररत्नं सुभाग्यवान् । रेजे कनकसेनाये- मिः सोऽतिधर्मवान् ॥ २७ ॥ एवं श्रीचंद्रभूशक्रः, कुमारपदवीं वरां । भुत्या द्वादश वर्पाणि, प्राप्तवानखिलाः कलाः ।। २८ ॥ ततो वर्षशतं होकं, राज्यमेकातपत्रितं(त्रक)। प्रपाल्य वरवीरस्य, भ्रातुः श्रीपर्वते गिरौ ॥ २९ ॥ चंद्र. पत्तनराज्यं त-ददौ संविनमानसः । स्वयं व्रतं जिघृक्षुः सन् , पूर्णचंद्रतनूभुवः ॥ ३०॥ पट्टाभिपेकं कृतवान् , कुशस्थले- ऽतिविस्तरात् । सोऽभाचंद्रकलापुत्रो, राजा पूर्णकलापतिः॥ ३१ ॥ त्रिमिविशेपकं ।। ततः कनकसेनस्य, कनकादेहजन्मनः । दचा कनकपूराज्यं, नवलक्षाधिपत्यभृत् ॥ ३२ ॥ वैताट्यगिरिराज्ये द्वे, रत्नचूडसुतस्य च । समर्प्य कौंडलं राज्यं, श्रीमल्ल- तनयस्य च ॥ ३३ ॥ राज्यं तद्रत्नमालस्य, शिवचंद्रांगजन्मनः । दवा मदनचंद्रस्य, राज्यं मलयदेशजं ॥ ३४ ॥ दया ·कनकचंद्रस्य, राज्यं कर्कोटसंभवं । राज्यं तत्चारचंद्रस्य, श्रीनंदिपुरसंभवं ॥ ३५ ॥ एवं सर्वान् निजान् पुत्रान् , के कुत्र कं च कुत्रचित् । राज्ये प्रस्थाप्य संत्यज्य, नवधापि परिग्रह ॥३६ ॥ श्रीचंद्रराजराजेंद्रः, समं चंद्रकलादिभिः । राज्ञीभिश्च समस्तामि-र्गुणचंद्रादिभिस्तथा ॥ ३७ ॥ सहस्रैरष्टभिः पौर-मैत्रिभिः श्रेष्ठिभिनरैः । चतुःसहस्रसंख्याभिः, पौरनारीभि- रन्वितः ॥ ३८ ॥ श्रीधर्मपोपसरींद्र-पार्श्वे जग्राह सव्रतं । ततो विजहे गुरुभिः, साध तैर्मुनि भिस्तदा ॥ ३९ ॥ अष्टमिः कुलकं ॥ अधीतद्वादशांगीक-स्तपस्तप्त्वातिदारुणं । भुक्त्वा छमस्थपर्याय-मष्टौ वर्षाणि शुद्धधीः ॥४०॥ घनघातीनि कर्माणि, क्षिवा चत्वार्यपि क्षणात् । प्राप श्रीचंद्रराजर्षिः, केवलज्ञानमुत्तमं (मद्भुतं)॥४१॥ चक्रे सुरासुरैस्तत्र, भूमींद्रेश्च महान् महः । सुवर्णकमलस्वर्ण-सिंहासनादिकस्ततः ॥ ४२ ॥ श्रीचंद्रः केवली सर्व-देशेषु विहरन् सदा । दशपट्सहस्रसाधून् , सावीस्तदर्धमानतः॥४३॥ अभितो दीक्षयामास, धर्मोपदेशशक्तितः। सम्यक्त्वादिक्रियादानैः, श्राद्धीचक्रे बहुन् जनान् ॥४४॥ युग्मं ।। गुणचंद्रादिसाधूनां, बहूनां कर्मसंक्षयात् । तथा चंद्रकलायानां, साध्वीनां च तदाजनि ॥ ४५ ॥ परमं केवलज्ञानं, तथा च कमलश्रियाः। शीलात्सा मोहनी स्वर्गे, प्रागान्मोक्षेऽपि यास्यति ॥ ४६ ॥ युग्मं ।। एवं केवलिपर्यायं, पंचत्रिंश- प्रमाः समाः। श्रीचंद्रः पालयामास, भव्यांस्तान् प्रतिवोधयन् ॥ ४७ ॥ प्रपाल्यायुर्वर्पशतं, पंचपंचांशदुत्तरं । श्रीचंद्रकेवली प्राप, निर्वाणपदमव्ययं ॥ ४८ । उक्तं च- १५. साहिय वाससयं जो, तिखंडनिवसयलभइयपयकमलो । एगच्छत्तं रजं, पालइ इंदु व सिरिचंदो ॥ ४९ ॥ कम्महगं. ठिअटुं (घर), अहहिं परिसेहिं जोगसत्थेण । संखवियं जेण मुणी सो, सिरिचंदो केवली जयउ ॥ ५० ॥ भवियकमलाण ·वयणु-करेई जो दिणयर व पोहितो । विहरइ केवलिणं तं, वंदे सिरिचंदरायरिसिं ॥ ५१ ॥ निवाणधम्मतित्थे, पणपन्नसया- उअं च पालित्ता । सिद्धि पत्तो जो तं, मह सिरिचंदं णमह निचं ॥ ५२ ॥ निग्रंथा ये तथा साध्व्यः, श्रीचंद्रशानिदीक्षिताः। तन्मध्ये केवलज्ञान-मासाचैके शिवं ययुः ॥ ५३ ॥ केचित्सर्वार्थसिद्धिं च, प्रापुः शेषा दिवं च ये । एकावतारिणो भूत्वा, सिद्धौ यास्यति तेऽखिलाः ॥ ५४॥ इत्याचाम्लवर्धमान-तपोमहिम्न्यसौ कथा । श्रेणिकामे पुरा यादृक्, श्रीवीरस्वामिनोदिता ॥५५॥ तादृशी चेटकक्ष्माप!, त्वदने बोधिहेतवे । श्रीचंद्रकेवलज्ञानि-कधेयं कथिता मया ॥ ५६ ॥ किंच-चतुर्विंशतिका अष्ट-शतं यावदिदं तपः । कर्ता श्रीचंद्रभूपोऽयं, ज्ञानिभिर्वर्णयिष्यते ॥ ५७ ॥ ततः श्रीचेटको राजा, श्रीगौतममुखात्तदा । श्रीचंद्रचरितं श्रुत्वा, तपाकर्मों द्यतोऽभवत् ।। ५८ ॥ वस्वंकेपुमिते वर्षे (५९८), श्रीसिद्धपिरिदं महत् । प्राक्प्राकृतचरित्राद्धि, चरित्रं संस्कृतं व्यधात् ॥ ५९ ॥ तस्मानानार्थसंदोहा-दुधृतेयं कथात्र च । न्यूनाधिकान्यथायु(यु)क्ते-मिथ्या दुःकृतमस्तु मे ॥ ६० ॥ एला यत्र दया क्षमा च लवली सत्यं लवंगं परं, कारुण्यं क्रमुकीफलानि विदितथूर्णः स तचोदयः । कर्पूर मुनिदानमुत्तमगुणं शीलं सुपत्रोचयो, गृहीध्यं गुणकृजिनेंद्रगदितं तांयूलमेतद्वर(अनाः) ॥ ६१ ॥ संघोऽयं गुणरत्नरोहणगिरिः संघः सतां मंडनं, संघोऽयं प्रयलप्रतापतरणिः संघो महामंगलं। संघोऽभीप्सितदानकल्पविटपी संघो गुरुभ्यो गुरुः, संघः सर्वजिनाधिनाथमहितः संघश्चिरं नंदतात् ॥ ६२॥ १ ' सिरिचंदं णमह गंतणहं ' इति प्रतौ पाठः ॥ २ चतुर्विशत्यष्टशतं, शुद्धं याव०' इति प्रतौ पाठः॥

·इति श्रीश्रीचंद्रचरित्रे श्रीश्रीचंद्रनपप्राग्भवत्रिखंडराजाधिराजत्वतीर्थयात्रादिधर्म- ऋत्यवीक्षाकेवलज्ञाननिर्वाणवर्णनो नाम चतुर्थोऽधिकारः समाप्तः ॥ श्रीरस्तु ॥ ॥ इति श्रीश्रीचंद्रचरित्रं समाप्तं ॥