·No text on this page.

·No text on this page.

·श्रीरामायनमः श्रीमत्कौशिकुकुलजलधिकौस्तुभस्य श्रीमदनन्तनारायणशर्मणस्तनयेन श्रीपार्वतीगर्भशुक्तिमुक्ताफलेन श्वेतारण्यनारायणयन्वना रचिताः : श्रीचन्द्रशेखरेन्द्रसरस्वतीजगद्गुरुस्तव कल्पकवल्लीकपालीश्वर- स्तुतिप्रमुखाः लक्ष्मीनक्षत्रमालान्ताः एकोनत्रिंशत् ग्रन्थाः शिवतत्वसुधानिधिपुराणोक्तशिवार्चनप्रकरणस्थशिवस्तुतिश्च श्रीकामकोटिपीठाधिपैः श्रीचन्द्रशेखरेन्द्रसरस्वतीजगद्गुरुभिः वीक्षिताश्चानुमोदिताश्च चेन्नपुरीविराजमाने प्रोग्रसीव भिधाने मुद्रायन्त्रे मुद्रिता विजयन्तेतराम् DONATED TO TTD CENTRAL LIBRARY ·(ii) श्रीमत्परमहंमपरिव्राजकाचार्यवर्य श्रीक मकोटिपीठाभिषिक्त- श्रीचन्द्रशेखरेन्द्रसरस्वतीजगद्गुरुवरैर्नारायण स्मरणपूर्वकं प्रियशि- प्याय श्वेतारण्यनारायणयन्वने वितीर्णा महत्याज्ञा । श्वेतारण्यनारायणयन्वना त्वया विरचिता जगद्गुरुस्तवसुब्रह्मण्य- शतकत्रेताग्निस्तुतिप्रमुखा आर्यदेवताभक्तिप्रवर्धकाः नास्तिक्य- निवर्त काश्च ३० ग्रन्थाः सन्ध्योपासनब्रह्मयज्ञसूर्यनमस्कार दर्शत- पणमन्त्रार्थाश्च मव्याख्या वृत्तालंकाररत्नावली रामस्तुतिश्च तत्त- दुचिताधिकारिलोकोपकाराय मुद्रयित्वा प्रचार्यन्तामिति ॥ By the greatest of Paramahainsa-parivrajaka - acharyas, the world-teacher Sri Chandrasekharendra Sarasvati who adorns the Kamakotipitha, has been given, after invoking the blessings of Sri Narayana, to his dear disciple, Svetaranya Narayana Yajwa the following crder :- " By you, Svetaranya Yajwa ! should be printed and prblished, for the benefit of the respective worlds your many works which are as follows:-30 works like Jagadgurus stava, Subrahmanya-sataka, Tretagni-stuti etc., which are calculated to infuse in the minds of the reader devotion to the Gods and an abhorrence for atheism, cxplanatory works on subjects like Sandhy, Aupasana, Brahmayajnya, Suryanamaskara, Darsa tarpana etc , a work on literary criticism, viz., Vrittalankararatnavali with commentary and Rama-stuti."

·(iii)
ग्रन्थमूचिका
(१) श्रीचन्द्रशेखरेन्द्रसरस्वतीजगद्गुरुस्तवः
(२) कल्पकवल्ली कपालीश्वरस्तुतिः
(३, आपदुद्धरणस्तोत्रम् (४) वेदपादनक्षत्रमालिका
(५१) तत्तत्समयस्मृतदेवतानिकटनिवेदनम्
(६) आर्यदेवतायमकम् । (७) अवग्रहनिग्रहः
(८, कावेरीस्तवः (९) शिवकीर्तनम्
(१०) अमृतघटेशग्वङ्गा (११) अभिगमीखङ्गा
(१२) अपदुद्धार
[ग्मन्त्रेड्य रामस्तुतिः
(१३) द्वादशाक्षरीमन्त्रेड्यवासुदेवस्तुतिः
(१४) रामाष्टकम् (१५) मीताष्टकम्
(१६) नटेशाष्टकम् (१७) गणेशाष्टकम्
(१८) कृष्णाष्टकम् (१९)नरसिंहाष्टकम्
(२०) पश्चदशाक्षरीमन्त्रेड्यदेवीस्तुतिः
(२१) देवीपादादिकेशान्तवर्णनम् (२२) कान्तिमतीस्तुतिः
(२३) सभेशस्तुतिमञ्जरी (२४) देवीनवरत्नमालिका
(२५)शिवतत्वसुधानिधि पुराणोक्तशिवार्चनप्रकरणस्थशिवस्तुतिः
(२६) सुब्रमण्यशतकम् (२५) त्रेताग्निस्तुतिः
(२८) कलिनिग्रहः (२९) विध्युपालंभपंचकं
(३०) लक्ष्मीनक्षत्रमाला

·(iv) शुद्धाशुद्धपत्रिका पृष्ठं पक्तिः अशुद्धं शुद्धं पृष्टं परत. अशु शुद १२ प्रह प्रह धे घ १७ टी टी प्रयविध्यादि दो दो ४ ४ है २ धन द्धन १ १ C स ८ ब घ ११ श मन स्ति द्य १३ यन युत नम नाम 0 १ २ २ गु स्मृ मु मृ भ ने नीह नीहं तु त ति ही नही .in (१ २० १४ (८ १. २३ द द्र श १३ श क्त क्त क्ति २८ ६ ९४ औ ४ २० वका वना त्त तु तु त्त क्षाथि क्षाधि १०३ १३ वरो करो १११ १९ नाम्मे नाग्ने ११४ १४ लोपा देगा १८ गिना शिश्नेन ·श्रीचन्द्रशेखरेन्द्रसरस्वती जगद्गुरुस्तवः यः कामकोट्याह्वयरम्यपीठी मध्याम्य संरक्षति भक्तलोकान् । जगद्गुरोस्तस्य दयादृशा स्यात् शिव प्रजाय शिवमस्तु मह्यम् ॥ मित्रं कलानाथमिलोदयं बुध गुरुं कवि बोधति मित्रनन्दनम् । दोपाकगनादर मप्यनारतं शुभप्रदं मजनता जगद्गुरुम् ॥ (२) या सञ्चरन्ती जगदीशमूर्तिः यत्कीर्तिचन्दस्य शशी विवर्तः । तामग्निवणी तपसा ज्वलन्ती समर्चये मङ्गुरुवर्यमूर्तिम् ॥ (३) श्रीकामग्विलसदेकाम्रनाथपुरनैकामलाभणमत्- श्रीकामकोटिमहिती कामसुपुण्यपरिपाकाचनीयचरणः । लोकान्तरालममलोकाभिनन्द्यशशिनीकाशकीर्तिपटल: प्राकाश्यमेतु मम कांकायितस्य रविनीकाशलोकगुरुराट्।।(४) शिवस्य मंत्रीमधिजग्मषे समाश्रितोत्तराशाय धनप्रदातृताम् । उपयुष मद्गुरुपीठिकाजुप नमो वयं वैश्रवणाय कुर्महे ॥ (५) कलाधरोत्तसमपि स्मरारि मप्यन्यदुष्प्रापशिवाभिरामम् । अप्याहुरायास्तमलोचनं यं नमोस्तु तस्मै गुरवे परस्मै ॥ (६) श्रिया निवासं श्रितपारिजातं यशोदयालालितमात्तवेणुम् । गोत्रोद्धरं गोमणिमण्डितं श्रीजगद्गुरुं चिन्तय चित्त कृष्णम् ॥

·(८)
(0)
आयातान् सविधं कुयुक्तिकुशलान्माय विदो मानवान्
जेयानातनुते स्मितोक्तिशकलैगयामलेश विना ।
नेयान् यः श्रुतिसारघं स्मृतिझरी वैयोगिकी बाकसुधाम्
न्यायात्पाययति प्रशस्तगुरुभिर्जीया दुरूणां गुरुः ॥
शान्तिदान्तिविपयारतिमुख्य रुतमयभिगुणैरनुपक्तम् ।
जाग्रतं मति चकामतमग्र योगिनां गुरुवरं स्मर चेतः ।।
अद्वैतमच्चित्खनित्यभूमन्वरूपमाच्या नमुपाश्रिनानाम् ।
श्रीकामकोटीवरपीठराज कृताभिषकं वद देशिकं वाक ॥ (१०)
अतुलसुधारसमधुरिमवचनानन्दितमनीषिनिकुरुंवम् ।
श्रीकामकोटिपीटाधीशं पूजय जगद्गुरुं पाणे ॥
सतताद्वैतवचोभिः विनोदिताशेपरमिकधौग्यम् ।
जगतीगुरुमीक्षेयां ब्रह्मानन्देन तुन्दिलं नयने ।
श्रीपरहंमाचार्य जगदाचार्य महत्तमौदायम् ।
वेदान्तबोधनरतं पादावसकृत्प्रदक्षिणीकुरुतम् ।।
म्वामिन् श्रीमन् सुधामन्नपि कुशलमपि स्वागतं सगुरो ते
गंगानंगान्तकांगामृतकरसदृशम्पीतकीर्ते सुमूर्ते ।
मारासारानुसारान्निजनयनयुगीपावितानकमाधु
स्तोमामित्रालिदात्राश्रितरसिकजनग्रामबृन्दारकट्रो ।। - १४)
श्रीमन्सद्गुरुनाथ सद्गुणतते रम्याकृते मन्मत
त्वां जानामि कलानिधिं कुवलयानन्दप्रदानोदयम ।

·सन्मार्ग सततं स्थित द्विनकुलाधीशं तमोनिर्णदं
चन्दं किन्तु सदैव हन्त कल्याम्युामदोषाकरम् ॥(१२)
स्वामिन्गुरुनाथ त्वं भाम्बांश्च कलानिधिश्च भौमश्च ।
सौम्या गोप्पति रपि कवि रपि सूर्याभन उदीयमे न तमः ॥
अम्मिकाळेयकाले प्रबलतममहादोपसंघान्धकार
श्रीमन्सद्देशिकेन्दामलपरममहस्त्वां वयं मन्महेऽर्कम् ।
तम्मादम्यां जगत्यां स्थितम तितनतां यातमत्रतरत्र
म्वामिन्सद्धर्मगोष्ठीमरसिनविपिनं हर्षयात्मीयभासा ।(१७)
जगद्रो तवोदयात्ततिस्मतां प्रमोदन
प्रकाशते कुमद्वती यथा निशाकरोदयात् ।
प्रबुध्यत सरोजिनी यथा दिवाकरोदयात्
स्वचक्रवयुद्धीतितो यथा मही प्रहष्यति ॥ (१८)
निरस्यन्तं दूर कुटिलतमकालेयसमय
प्रभूतामन्याय्यां मरणिमतिहेयां सुकृतिभिः ।
निवदन्त नित्यनिगमत्रचनैर द्रुततमैः
निदानभव्यानां प्रकटितचरी पद्धतिमपि ॥ (१९)
दिवाभूतां रात्रि दिनकरशतस्पर्धिमहमां
प्ररोहैस्तन्वन्तं मधुरमधुरैः कीर्तिनिचयैः ।
सदा दोषाभूतं दिनमपि तुषारातिनिभैः
वितन्वन्तं वन्दे भुवनगुरुमकेंन्दुसदृशम् ।। (२०)

·श्रीमन्तं गणये जगद्गुरुमहं देवं जगच्चक्ष्य
चन्द्रं पूर्णकलं क्षमामुवमथो सौम्यं कविं गीष्पतिम् ।
छायानन्दनमात्मनीनमहमा सूर्येन्दुप्रम्पर्धिन
श्रोताचारमहोपकारबहलीकार प्रवृत्तं सदा ॥ (२१)
श्रीभारत्योर्दुर्लभामेक धाम्नि व्याप्तिं ब्रह्मा कर्तुमिन्छुगुरुं यम ।
मृष्ट्वा नाभ्यांनित्ययुक्तं यदाव्यां नन्नामांकामातनोत्तं नतोऽस्मि॥
श्रीचन्द्रशेखरमरम्वति नावकीन
वाङमाधुरीधुरि सुधैव सुधाऽजनिष्ट ।
या शर्कग जगति मापि च शर्कराऽभूत
किं चित्रमयुगवर्जमिहास्ति वक्तुम् ॥
श्रीचन्द्रशेग्वरमरस्वति भारती तं
धेनुन चात्र विशयः सुरमियतोऽसौ ।
कामांश्च दोग्धि परिपृतसमस्तलाका
विश्वातिशायिमहिमाद्भुतविश्वरूपा ।।
आचार्येन्द्र त्वन्मुग्वपद्मजाता मन्लिोकान्निष्कपटं पुनाना ।
विश्वव्याताऽन्यद्भतविश्वरूपा धनुर्वाग-मानुपसुष्टतेत ॥ (२५)
श्रीकामकोटीमहनीयपीटप्रतिष्ठितः प्रत्यगवेक्षसंव्यः ।
प्रत्यक्षशंभुर्विलसेद्यतीनामिन्दः पुरस्तादुत मध्यतो नः ॥
भूतेप्यात्मा मुतमात्मन्यनन्ते तोयं तोयेऽनन्तमाचार्यवर्य ।
संख्यावन्तम्त्वय्यमीषुत्वमाभास्यन्योन्याश्रित्याख्यदोषोमृषैव ।।

·विश्वं विश्वं विश्ववन्ध भवन्तं विश्वस्यास्याचार्यवर्य प्रशस्य ।
विश्वस्यैत्याजायते पूर्णकाम व्यर्थाः किंस्युः प्राप्य चन्द्रं चकोराः।।
पिनाकिनीनद्यां स्नान्तं गुरुमुद्दिश्य कवेरुक्तिः]
पिनाकिनि पिनाकिनः शिरमि यामि नारोहण
रमापतिपदांबुनान्न च गतास्म्यहं निस्मृतिम् ।
इति स्फुटमुदीक्ष्य तयुगसदृग्नगद शिकं
निमजयसि तहयोत्सुकतयेव गंगाऽम्यतः ।। (२९)
निस्संकल्पो भवेति श्रितमनुजमिमं प्रारभवानन्वगृह्णात्
संकल्पं त्यक्तुमुत्कः प्रतिदिनमदितं सदरो तं तमेषः ।
श्रीमत्पादाजवीक्षानतिमुखवरिवस्यादरोऽस्याद्य जातः
तं संकल्पान्तरस्थं लषति पुनरयं नैव दूरे विधातुम् ॥(३०)
भूयांसि भूयासुरमेयधाम्ने नमामि वाचां मनसां च दूरे।
निषेदुषे मात्विकचित्तपेटी उपयुषे सद्गुरुमण्डनाय ॥ (३१)
अविहितमहितं विहितं विहितं तु हितं न जातु चिद्विहितम् ।
दुष्कृतिनिष्कृतिकृतये गुरुपदपदमनुपदं पदं कलये ।। (३२)
गुरुकरुणा दातुमलं सम्पदमपि विपदमहह दातुमलम् ।
अत्र विरोधनिरोधे हेतु र्धातद्वयी विभिन्नार्था ।
पर्याप्तं सुकृतं क्षितेरनुपम भाग्यं सदाविले:
धातुः सर्जनचातुरी किल नवा देहान्वितं सद्यशः ।

·दोर्भाग्यं रिपुसंहतव॒धदृशां सौभाग्यसिदा जनम्
रम्या योगिजनान्तरङ्गवसतिगुठ्यिया रुयायते । (३४)
कीती शीतकरी धृतौ हिमधरश्चण्डाशाजाभरे
गाम्भीर्ये सरितांपती रिपुवनं वह्निः क्षमायां क्षमा ।
श्रीदः श्रीषु दयावतामचरमः मौजन्यपात्रं महत्
दौर्नन्यस्य लवित्रमद्भगुणः श्रीलोकमदशिकः ॥ (३५)
अहो भाग्यं पूर्ण मकलवसुधायास्त्रिभुवन
प्रविख्यातां कीर्ति कुलमिदभुपैति द्विजनुपाम्।
महिष्ठं द्राघिष्ठ भवुकमुपयानं पठितृभिः
गुरौ विद्यास्थानप्रचरणधुरीणऽद्य जगति ॥ (३६)
इति श्वेतारण्यनारायणयन्वनः कृतिषु जगद्गुरुस्तवः संपूर्णः
कल्पकवलीकपालीश्वरस्तुतिः
या कल्पवल्ली शतमन्यवे यं ब्रह्मति होवाच कपालिनाथम् ।
तौ देवदेवौ महसा महान्तौ ध्यात्वा मुनिर्गच्छति भूतयोनिम् ॥
कल्पकवल्लि सतां ते कल्पकवल्लि प्रभाझरीकान्ते ।
अल्पवलग्ने ऽनल्पाकल्पे मय्यस्तु दृष्टिरम्वल्पा ॥
कश्चिन्मयूरनगरे पश्चिमहरिदाननम्मरस्तीरे ।
सच्चिद्रपोऽसारे सच्चिरमुखदश्चकास्ति संसारे ॥
(३)
(२)

·परमेश्वग्मातनुते परमेश्वरि भिक्षुभिक्षुकं खलु ते ।
भिक्षु करुणालहरी मंच करोतीश्वरं विचित्रकरी ॥
इह धनिसंघमनाथे महति पुन शर्व मावनीनाथे ।
नष्टा तब भिक्षुकना कष्टा भुवन ममेव नो जाता ॥ (५)
कबरीविजितभ्रमरी शबरी नवनीलविजयिकान्तिझरी ।
अमरीनुतगुणलहरी दूरीकुरुतां ममापदं गौरी ॥ (६)
वित्ताधीश्वरसम्व सा दत्ता केनाभिधा मता पुंमा ।
भिक्षुक इतीव मम ते दिक्षु विदिक्षु प्रचारमातनुते ॥ (७)
विधिमरमीतटनिकटे निधिरिव मूर्धस्फुरन्मणीमकुटे ।
चन्दनधवलकुचतंटे मुन्दरि भासि त्वमवटनाभितंटे ॥ (८)
लुब्धत्वाद्यदि भिक्षुर्लुब्धक परमेश्वराभिधां मंश्च ।
त्यन वैराग्याञ्चेत्त्वं निजनमदवनऽपि कि विरागत्वं ॥ (९)
शुण्डाधरवरशुण्डादण्डापीनोरुरतुलदोर्दण्डा।
मण्डितशशधरवण्डा खण्डितविमता चकास्तु चामुण्डा ॥(१०)
दोषाकरमपि कुटिलं शेषाभूषाभिरामतम विकलम् ।
शंवररिपुहर सुतमामंवरचारित्वतोऽजमिव भर माम् ॥ (११)
कलकण्ठस्वरसारे शितिकण्ठरते हृतार्तशोकभरे ।
मुखकण्ठाधरिताब्जे वैकुण्ठायें भजे त्वदंप्रयजे । (१२)
कल्पकवल्लीनायक कल्पितपालि तहत त्रिलोकीक ।
अल्पमनल्पदयाकर शिल्पद मामव शशांकखण्डधर ॥ (१३)

·कालारातिकुटुंबिनि बालाहस्कारुचिच्छदालसिनि ।
लीलास्मितजितवैरिणि शैलात्मभवे त्वद धिमानि ॥ (१४)
हालाहलधर शंकर फालानल जनरीताजशर ।
लीलाकलिनजगद्भर कैलासेश्वर मदन्तरे विहर ॥ (१५)
मन्दस्मितजितकुन्दे स्कन्दसमारोहपुरकृतानन्दे ।
बन्दनपरसुरवृन्दे स्कन्दप्रमविनि तवांत्रिमभिवन्दे ॥
बर्हिपुराधीशानं बर्हिसमारूढलालनाधीनम् ।
अर्हमनल्पदयावनमह मनो नित्यममलपरिधानम् ।।
आप्ते त्वत्पदयुगलं प्राप्त मयि दुःखसंघमंतरले ।
औदास्यं यदि भजसे सीदानि भवानि कुत्र भक्तिरसे ।। (१८)
करुणावरुणनिवेश तरुणारुणमूतनियुतसंकाशम् ।
संश्रितदहराकाशं संश्रितवानस्मि बर्हिनगरीशम् । (१९)
इति श्वेतागण्यनारायणयन्वनः कृतिषु कल्पकवल्ली
कपालीश्वरस्तुतिः संपूर्णा ॥
आपदुद्धरणस्तोत्रम्
एकरसालरसारुहनिकटतटोटजनिवास गौरीश
सकलानतगतसंकटशकलीकरणोद्यमं नमामि त्वाम् ।।
एकाम्रविटपिनिकटे श्रीकामाक्ष्या भवन्तमीक्षन्ते ।
मूकास्तेऽपि महेश श्लोकानाचक्षते श्रवोमधुरान् ॥
(१)
(२)

·(७)
एकाम्रनाथ विनमत्पाकारातिप्रभृत्यमर्त्यतते ।
एकानेक मुदुस्महशोकानपनुद रुजाममृदभूतान ||
एकाम्रमूलवसते श्रीकान्ताद्यैस्ममर्चितादित्यैः ।
श्रीकाम पक्षीरमण स्वीकार्याऽयं त्वयाहमगतिरिति ॥ (४)
आश्रयभेदाढ़ेदो वक्तुं शक्येत गगनवद्भवति ।
इति सन्देहमपोहितुमाश्रय एकाम्र ईश जातम् ॥ (५)
अन्यभृतः कलकण्ठस्तिष्ठेन्मूलं ग्मालमालानाम् ।
अस्याम्रस्याधस्तादन्याभृत एव कालकण्टोऽस्ति ।।
श्रुतिरुद्धोषयति त्वां प्रथमं दैव्यं चिकित्मकं देवी ।
तदपि त्वत्पादनतं शंकर किमपेक्षसे दीनम् ।।
मृत्युञ्जय इति लोके प्रथितश्शंकर वृथा किममवस्त्वम् ।
अपमुत्युग्रस्तमिमं त्रातुं भीतिं गतोऽसि चरणनतम् ॥ (८)
शूलप्रिय शुलमिम मत्कुक्षिस्थं पिनाकपाणे त्वम् ।
संहर तारक शंभो तारय मां रोगपूँगवारिनिधेः ॥
एकाम्रनाथ तव पादमरोजयुग्म
विश्वस्य विश्वपरिवन्ध वसामि काश्याम् ।
त्वं चेत्त्यजेरिममुदारगुणानवद्य
कस्येतरस्य पुरतोऽहमसौ प्ररुद्याम् ॥ (१०)
कामाक्षि तावककृपासरणौ जगत्यां
मूको निपत्य पुनराप कृतार्थभावम् ।

·१०
-
मूकादसौ गमितवान किम बच्चजन्वं
लेश कृपालवलवस्य तनोषि नांव
(२१)
पिनोर्गतिं व्रजमि कि गुह तारकार
श्रीतारवाच्य किम पालयमीममातम ।
कौमारचष्टितमवैति कुमार एवं
तस्माञ्छरण्य जगतां शरणं त्वमेव
अतिरिक्तो नासीति स्थाणोवरद स्तुतो मया नाद्य ।
तस्मादिममपराध महम्ब महनीयगुणगण स्वामिन् ॥
वरदं वदन्ति कवय स्त्वां भगवन्नभयदाननिपुण इति ।
दासे प्रणतऽमृप्मिन् बग्मभयं न तनुषं कुतो देव ॥ (१४)
हरिहरि हरिरिति भगवन् श्रीश त्वां हर इतीश्वरं ब्रुवते ।
हरणार्थकहधातो रूपद्वयमिदमतो रुजां हर में ॥
इति श्वेतारण्यनाराया यज्वनः कृतिषु
आपदुद्धरणस्तोत्रं संपूर्णम्
वेदपादनक्षत्रमालिका
इभराजमुख ज्योतिरिनकोटिप्रभं क्रियात् ।
इहामुत्र प्रजानां श इदमामां विचक्षणम् ॥
नमतामेकचूतेश नममत्वद मञ्चग।
नमस्तुभ्यं च तस्मै च नमो यत्र निपीदसि ।।
(१)
(२)

·११
(४)
(५)
(६)
(७)
तृतीयनयनवालातृणायितसुमायुध ।
त्रिपाद्भासि हरिस्थश तृतीयस्यामितो दिवि ॥
तेजस्वि. भक्तिशाणाश्मता जतान्तलसन्मण ।
तंजाबिग दहीश तंज ओजो बलं यशः ।।
मौधाकरसुधावित्रमौधमध्यविभासिनम् ।
मर्वे शवमपामीनाः सर्वमायुरुपामनाम् ॥
माहचर्थश्च भूतेन साहित्यं मृगलन्मणा ।
माहिभूषाऽस्ति ते पत्युः सा हि श्री ग्मृता सताम् ।।
एकचूतपतिः काशी मेप भुक्त्वा गरीयसीम् ।
एति भोक्तं परां तन्वी मवमेतन्निबोधत ।।
निन्यानामपि वस्तूनां नित्यात्मन् चिन्तयन्ति ये
नित्यं शेपान्तरम्थं त्वां नित्यास्तेऽनुचरास्तव ।।
ब्रह्माण्डमाण्डमृत्स्नयं ब्रह्मिष्ठेति वृषस्थिता ।
ब्रह्मनिष्ठाः शिव प्राहुः ब्रह्माणस्त्वा शतक्रतो ॥
उद्वोढुं क्व मनो मे त्वामुमेश गिरिमन्निभः ।
उक्षाऽपि वहते यत्त्वामुत्तिष्ठन्नोजमा मह ।।
सोममण्डितमधानं सोमपीथिकलेवरम् ।
सोमेन्यं वृषणं वन्दे सोममिन्द्रचमूसुतम् ।।
यष्टुं यज्ञपतिं यज्ञैर्यते तं नन्दिनं गतम् ।
यष्टिभीत्या गणा निष्ठां यस्य विश्व उपासतं ॥
(८)
(९)
(१०)
(१२)

·गिरीशांगुष्ठमारनं गिर्यधः साधि यातु तत ।
गिरिदुहापि यद्भीत्या गिरा वो न संभतः ।। (१३)
पूर्वपक्षितनानात्व पृवपूर्व विमानग ।
पूर्ण त्वां ज्ञातुमनलं पूर्व विश्वसृजोऽमृताः ॥ (१४)
विश्वंभरमुखलेश्वै विश्वेर्नुत करिस्थित ।
विश्वेश पाहि मां यत्त्वां विश्वरूपमुपहुये ॥ (१५)
प्रकृष्टकाण्डद्वितयप्रतिपादितवैभवम् ।
प्रत्यग्ज्योतिः प्रवीक्षधं प्रस्थावद्रथवाहनम्
समं यत्रेश मोहिन्या समञ्चसि सुमेषणा ।
सहसाऽऽत्मवशं कामिसहवं तत्र नीयते
(१७)
आनेश शोभसे तं त्वमारुह्याश्व प्रयाति यः ।
आशुगस्पर्धयेवासौ आरोहन्नुत्तरां दिवम् ॥ (१८)
भूतप्रियाकल्प भवद्भविष्यद्भूतात्मकाऽऽन्दोलिकया विलामिन् ।
भूतेश भूयोऽपि भवानशेषभूतस्य जातः पतिरेक आसीत् ॥
समानानन्दमाधातुं समस्तानां भवान्नृणाम् ।
समाम्नायैकचूतान्तः समारूढः प्रदृश्यते ॥ (२०)
यतेरन्न कथं तत्र यष्टुं स्थातुं च मादृशाः।
यज्ञेशं नृत्यकृद्वस्तु यत्रैतदुपदृश्यते ॥
(२१)
ताराधिपाकल्पकिरीटकोटि तायधुजाधर्चितपादपीठाम् ।
तालीफलोरोरुहमाश्रयेऽम्बां तामग्निवर्णा तपसा ज्वलन्तीम् ॥

·१३
कल्याण क्षगौ वां मे कल्याणायास्तु तच्छिवौ ।
कल्यो म नि यदिच्छुः मत्कल्याणो द्रोण आहितः ।।
सत्पुण्यकाटियानस्थः सद्विद्य यः प्रयच्छति ।
सर्वे तं योगिनः शर्व सन्तमनं ततो विदुः ।।
(२४)
पुरुषव्यालवाहस्थं पुरुरूपममायिनम् ।
पुरुषाः शिवमीक्षंधु पुरुपं जातमग्रतः ॥
(२५)
इन्द्रं वृप गामधिमा रम्यमिन्द्रस्तुतः मावभृथाप्लवोऽयम् ।
ई द्रावयत् अस्तु शिवः पशूनामिन्द्रः पुरस्तादुत मन्यतो नः ||
नमः शिवाय शंभवे नमः शिमामग्वन्दव
नमस्ममम्तहेतवे नमो हिरण्यवाहवे ।।
(२७)
य एकचूतनायकोत्सवस्तव ममीरयेत्।
द्विधा स्थितैः स शत्रुभिः न हन्यत न जायते ॥ (२८)
इति श्वतागण्यनारायणयज्वनः कृतिष श्रीमदकाम्रनाथ
महोत्सववेदपादनक्षत्रमालिकास्तवः संपूर्णः ॥
तत्तन्ममयस्मृतदेवतानिकटनिवेदनम्
ईशः श्रीपतिरात्मभूरनुदिनं दयुर्वसिष्ठः सुग्ध
कुर्युः शक्तिपराशरौ च मुनिराडव्यामः शुकः सन्ततम्
सच्चिन्मोदपरात्मबोधमतुलं श्रीगौडपादसतथा
गोविन्दश्च जगद्गुरुश्च भगवत्पादो हरन्त्वापदम् ॥ (१)

·बिंबानन्दस्वरूपं निरुपममखिलापूरकार डमकं
स्वप्ने वा जागरे वा मम निकटतटं पाप्य गौरीपतिवर्वा ।
आहोस्विछीपति; निग्नधिकल्यासान् दृषिप्रसादात्
जीतन्मक्तत्वकाम्यानलितमनसे व इयत्वाशु मह्यम् ॥ (२)
विष्णो विश्वविधातृत्वह गाय गिवि शार्गि
प्राजापत्यनरोपनीतचम्ग श्रीराम मीनापत ।
पित्राज्ञापरिपालनव्यमनिनाव्याजेन निकारक
पृथ्वीमण्डलमारचय लगत तुभ्यं नमो ब्रह्मणे ।।
नत्वा न त्वाप्नोति यं अखिलो लोकः कदापि मन्तापम् ।
स भवतु कुञ्जरवदनः पतविपन्खलावनन्छदी ।
नीरजासनमामीनां नीरजापनवल्लभाम् ।
नीरजाक्षम्नुपां वन्दे नीरजांत्रिकगननाम्
श्रीदेवसेनायतपार्श्वधाम्न श्रीसूनुधाम्ने गुहदेवनाम् ।
श्रीदार्चितायामलहमदाम्न श्रीपृष्टिदायानतिरस्तु भृम्न ।। (६)
नमः शिवायास्तु महस्रनाम्न नमो भवायास्तु सहस्रधाम्ने ।
नमोऽस्तु ताराय मतामवित्र नमोऽस्तु देवाय सुखाम्पदाय ॥
अन्तर्वाणिनिकायस्य जीवातुर्धातुरास्यगा।
वाणी जगत्रयीहेतु भूयादायासहारिणी ॥
(८)
हरे हरेरघं तथा रविर्यथा तमो जगत्-
प्रभुः प्रभुस्त्वमेव मे भृशं विधातुमीप्सितम् ।

·१५ 2 नरा न म ते पदं त्यजन्ति मंगलार्थिनोऽ- नलं न लंघितुं भवाब्धिमंग कृष्ण त स्मरन् । सरस्वनि सरस्वतिस्फुटसिबांबुजानां ततिः तपम् यति नवासनीभवितुमाशयेवान्विता । सुयुक्तमिति मन्महे तदिदमेव ना चेत्कथं विहाय बहु वस्त्वियं तव तदासिकायां रुचिः वाणी वाणि ममानिशं शुभगुणानुच्चावचान् स्तौत ते पाणी पाणिजितांबुजे तव पदाभोजद्वयीमर्चनाम् । नत्र नेत्रजितासितोत्पलवनि त्वद्विग्रहं पश्यतां चित्तं चित्तनशान्तये स्मरतु ते सच्चित्सुखाड्यं महः ॥ (११) सावित्री सावित्री गायत्रीं श्रद्धयान्वहं जपताम् । साऽवित्री प्रसवित्री जगतां भूयान्ममाधिपरिही ॥ (१२) उमायमारातिकरान्तराभ्यां समादृतश्यामलकुन्तलाय । कुमारमंज्ञासहिताय तस्मै कुमाररूपाय नमः परस्मै ॥ (१३) गुरुपादुके यथा ते प्रसादतो मे निवर्तते विशयः । शास्त्रेषु गदो देहे तथाधिरखिलो निवर्ततां शीघ्रम् ॥ (१४) गुर्वी रक्षोमूलामापदमुन्मूल्य लोकमवितवतः । श्रीरामचन्द्र भवतः कियती संप्रति मदाधिहृतिः ।। गुरुं गुरूणामपि देवदेवं विमुं विभूनामपि राजराजम् । परं परेषामपि सारसारं शुभं शुभानां भज कालकालम् ॥ (१६)

·१६
4.
वासुदेव तव दास्यमथार्चा ध्यानमप्यवतिश्च कया चित् ।
मुक्तिमेव विधया विदधाति प्रत्युतालमतमा वयमत्र || (१७)
महागणपत विधिविधुरपि त्रिणवस्तथा
त्वदीयपदपंकजम्मरणवीतविघ्नाद्रयः ।
जगत्सकलमातनोत्यवति हन्ति चाक्लशत
म्तदाश्रितजनानिहन्न भवति त्वदन्यः कचित् ।।
विघ्नश विनान्विविधान्विहत्य विशपविख्यात विचित्रविद्याः ।
विरच्य विश्वैकविभूतिवित्त विदां विधात विजयं विभुस्त्वं ।।
पते पशूनां परितापपाशपरंपरापाशितपश्वभिन्नम् ।
पर्याकुलं पश्य पढ़पढ़े मां पयोजपर्यायशा परश ।। (२०)
दिनेशवित्रान्तरदीप्र विष्णो दिवानिश दिव्यमभामदीड्य ।
दिष्टानिसुष्टार्तिनिवृत्तिदीक्ष दीनाय मा मुम्ववित्सुरधि ॥ २१)
मदा कुमाराय मुदाकराय विदारिताराय मदादराय ।
दयाममूहाय जयावहाय मयूग्वाहाय नमा गृहाय ॥
मल्लीलताकुड़मलदन्तकाय मलीनसर्वामयमांचकाय ।
वल्लीसमालिंगितविग्रहाय मल्लीनचित्ताय नमो गुहाय ॥ (२३)
गद्यं वा पद्यं वा गलगतगरल त्वदीयकारुण्यात् ।
गदितुं शक्तिर्भवति हि गदितोऽमीशः समस्तविद्यानाम् ॥ (२४)
शशिशकलवतंस मोहदावे पतितवतः परितापपाचितस्य ।
मम मखमदनान्तकान्धकारे भवतु भवान् भवभीतितापहारी ॥

·१७
महेश मायिन्महनीय मन्त्रैमखश मायातिग मारमाथिन् ।
मधुद्विषा मानित मन्दमन्दे महोक्षमारूद मयि प्रमीद ॥(२६)
महेश मदनान्तक प्रमथमाननीयानिशं
महामहिमण्डित प्रमदरूप मायातिग ।
महोमय महाज्वल प्रगतकल्पवृक्ष प्रभो
महनम महीयसां मम महत्तमा मर्दय ॥
(२७)
सर्वसहायां पतः पमस्तसद्विप्रसंसेवित सप्तकील ।
ममिध्यमानः ममिधां ममूहै: संयोजयामान्सहसा सहा ।।
एकाक्येव जगत्सु यच्चरति यद्धीवृत्तिसंप्रेरकं
यस्यान्तविलमन् हिरण्मयवपुः सद्भिविभुश्चिन्त्यते ।
यस्याहन्यहनि प्रणामनिचयरुलावता प्राप्यते
छायाप्रीतिनुषे तमम्नतिमुपे तस्मै नमो ज्यातिष ॥ (२९)
यम्या भूत्रशकृत्पयोदधिवृतप्राशी त्वगस्थिस्थिता
न्याधूयाखिलदुष्कृतानि विभलस्वान्तः परं जायते ।
यत्पृष्ठ कमलाऽस्ति यत्पदरजो वायव्यमित्युच्यते
स्नानं मन्ततमस्तु मे भगवती सा कामधेनुर्मुद ॥ (३०)
मातः कामदुधे त्वदन्वयभवाः मन्तीह याः संयुताः
नानावर्णमतल्लिकाः शुभकृतः सर्वप्रिया धेनवः ।
तासामेव शकृन्ति भूतिभसित भस्मेति रक्षेति च
क्षारश्चेति समस्तरोगहरणे प्राप्तानि भैषज्यताम् ॥ (३१)

·१८
विश्वस्य त्वामिदमुपगतं पत्तनं विश्ववन्ध
श्रीवैदेहीरमण भगवन्
जीविकायै सुखेन ।
युद्धोदन्तश्रवणचकितस्वान्तमापन्नबन्धो
त्रायस्व त्वं सपदि मतधूपुत्रसद्वान्धवं माम् ।। (३२)
हरे हरम्यान्तरमाश्रितानामशेषमावि विविधं च रोगम् ।
अतस्त्वदीयं पदपद्मयुग्मं विश्वस्य विश्वेश पुरेऽत्र वर्ते ॥ (३३)
राम त्वयि स्वादुनि वस्तुनीव समस्तमद्योगिगणा रमन्ते ।
अतस्त्वदीयाम्मधुरामभिख्यामाग्याय जीवामितरां पुरऽस्मिन्
हरे हरायं मम संहरारीनाभ्यन्तरांश्चापि बहिर्भवांश्च ।
लीटामजयं भवतः पदाजमरन्दधारां मम मानसालिः ।। (३५)
मोचाफाणितशर्करामधुपयोद्राक्षारसालादिभिः
स्वाद्यैः स्वादुपदार्थतलजभरेरास्वादिनीयत ।
उद्वगो जगतीतले किल नृणां श्रीराम माधुर्यभाड़
नाम त्वत्कमहर्निश प्रपिबतां नोंढगगन्धः मताम् ॥ (३६)
नानाविधाकारमनीकवीरं मीनांकवैरिप्रियमस्तमायम् ।
दीनानुकंपामरिदीशमीशं ज्ञानावहं बहिणवाहमीड । (३७)
कुमारकोष्ठस्थमुमातनू कुमाग्नामानममेयशाभम् ।
शमादिमत्सात्विकमानसड्यं नमामि केकावदधीशयानम् ॥(३८)
वन्दे शारदचन्द्रमृन्दरमुखीमंभोदनीलालकां
व्याकोचाब्जदलायताक्षियुगलां विवोपमानाधराम् ।

·कुन्दस्मेरदावलिं कुलगिरिप्रस्पर्धिवक्षोरुहाम्
निष्टप्तामलहाटकांगलतिकां कारुण्यसिन्धुं श्रियम् ।। (३९)
यद्रूपं धनधान्यमुख्यमखिलं वस्तूच्यते तामिह
प्रध्वम्तार्तिमुपह्वये मम गृहे वस्तुं श्रियं देवतां ।
श्रीः मा मे
भजतु क्षितिं मम धियं मद्वाचमास्यं च मे
महात्रेन्द्रियसंगता पुनरथालक्ष्मीश्च मे नश्यतु । (४०)
दुर्गा दुर्गतिहारिणी दुरुदितस्फीतामदुन्माथिनीं
देवी देशविपद्विदारणचणां देवैः सदा राधिताम् ॥
श्यामांगी शरणप्रपन्नकरुणां शस्यां श्रुतीनां चयैः
प्रत्यग्दृष्टिगवेष्यशेवधिमहं दीनः प्रपद्यतराम् ।। (४१)
शक्तिविभूषितहस्तं शक्तं कृच्छ्रे समस्तमपहर्तुम् ।
सुब्रह्मण्यं वन्दे सुन्दरचरणं जगत्रयीशरणम् ॥ (४२)
श्रीरामनाम रसखण्डरसालमोचा
द्राक्षासुधामधुरुचीरधरीकरोति ।
इत्युदिरन्ति रसिकाः कथयाम्यहं तु
दूरीकरोत्यखिलवस्तुरुचिं किलेति ॥ (४३)
खरकरकुलजलनिधितः संभूतः कलितकुवलयालादः ।
लक्ष्मणयुक्तः सततं सन्मध्ये लसति राम चन्द्रस्त्वम् ॥ (४४)
बिंबानन्दस्वरूपं परममुपदिशे जागरावस्थितौ वा
स्वप्नावस्थाविशेषे हिमगिरितनया तत्सुतस्तत्पतिर्वा ।

·लक्ष्मीलक्ष्मीपतिर्वा विधिरुत गृहिणी तम्य वा शंका वा
लोकाचार्यः प्रसादातिशयवशगतः प्राप्य में मन्निकर्षम ।।
यद्विश्वादिविराडादिनीवेशनवकात्मक-र ।
समष्टिव्यष्टयपाधिभ्यां तद्वत्वस्त मदिष्टकृत् ।।
आर्यदेवतायमान
शारदाऽग्विलभृतौ विशारदा कामिनाथका वीयिकामिना ।
देवतार्चितपदोक्तिदेवता सर्वदा मनाम भातु सर्वदा ।।
नारदादिविकमन्मना रदाभाजिताजमुममा ममाजिना ।
देवताभिरुदिनाधिदेवता मानमेन्तु वरदेव मानपे ।
(२)
इन्दिरा कमलमजुमन्दिरा वन्दिताऽमरगनिन्दिता ।
आननाधरितचन्द्रमानना मंकटं हरतु मे विशकटम् ।।
रामणीयकनिधिः मतीमणी रागतापहृदमायनागना ।
वन्दनीयमहिमाऽब्धिनन्दिनी भामतां मनतमग्रतः मनाम्।। (४)
मंगलानि मुवि सर्वमंगला तन्वती कलिमलं विधून्वनी ।
श्रीमती मतिमती सुधीमती राजतां प्रदिशतीभ्यराजताम् ॥ (५)
लोचनाजमिहिरत्रिलोचना श्मामलांगरुचिवीचिकामला।
सर्वदासनिवहस्य सर्वदा तत्पराऽस्तु भरणे परात्परा ॥ (६)
राजमानतमराजहंसगं नारदादिभिरनारतानतम् ।
भावये भवुकभावनान्वितं भारतीवदनभारति विधिम् ॥ (७)

·२१
पंकजासनमपंकमानसैः योगिभिः मनकयोगिभिः स्तुतम् ।
बोध बोधपरिबोधकं जगत् सृष्टवन्तमतिसृष्टसंपदम् ॥ (८)
देवदेव महितानुभावदे तावके विपदरण्यपावके ।
पद्युगे ऽच्युत मतेरसयुगे वर्तनं सकलपापकर्तनम् ॥
माधव स्पृहयतीड्यमाधव दर्पकं कृतवतीद्धदर्पकम् ।
कर्तरि त्रिजगतां प्रहर्तरि द्वेषिणां भुवि धियो मनीषिणाम् ॥
पर्वतेन्द्रसुतयाऽपि पर्वत राजते सुतयुगेन राजत ।
यस्तमादिमनिलिंपमृत्तमाः संश्रयन्तु कम्जकसंश्रयम् ॥ (११)
शकरे विमलचित्तकिंकरे पंकजेक्षणनतांघ्रिपंकजे ।
भाविते मुनिगणैः प्रभातिते [प्रभोइत नेयतां ननु मतिनिधीयताम्
वल्लभा मदितविघ्नवल्लभा मानितापसगणन मानिता ।
यारिजामननतांघूिवारिजा रक्षतात्पतिकृताधरक्षता ॥
(१३)
अर्चिताऽमरगणेन चर्चिता चन्दनादिभिरपतनिन्दना ।
चञ्चलासमरुचाप्यचञ्चला बलभाऽवतु गणेशवल्लभा ॥ (१४)
मोदकं गुरुतमप्रमोदकं भक्षयन्तमुदिताशुभक्षयम् ।
वारणेन्द्रमुखमार्तिवारणे मादरं भज विनाऽलसादरम् ॥ (१५)
तारकेशभृति लोकतारके वल्लभे दिविषदां मवल्लभे ।
नायकेऽस्तु जगतां विनायके मानसंगविगमाय मानतम् ॥(१६)
वक्तिका विनतकल्पवल्लिका यूथिकासदृशदन्तवीथिका ।
भासतां परिहृताशुभा सतां मानसेतुदलनाम मानसे ॥ (१७)

·२२
पालिकाऽस्तु मुवनस्य वल्लिका चोलिकारुचिरदेहवल्लिका ।
बालिका मततमेव मल्लिकामालिकातिरमणीयचूलिका ॥ (१८)
सेनया ऽऽश्वसिमि देवसेनया भावयाप्यगदभदभावया ।
लीलयार्पितधनावलीलया दीनयाचनभृतावदीनया ।। (१९)
व्याख्या-सेनया पतिमहितया । भव संमृतौ भवः भावः
याप्यः निन्द्यः गदः गेगः तस्य भेदने भावः प्रीतिः यस्याःतया।
लीलया अक्शेन अर्पिता धनावली इला भूमिश्च यया तया दोनानां
याचनस्य भृतौ पूरणे अदीनया धीरया देवसेनया आश्वमिमि
अश्वास यामि ॥]
।
सन्महाविभवया लमन्महासेनयाऽऽश्वमिमि देवसेनया।
भीरुधावितृनिलिंपभीरुधा लोकयाचितकरावलोकया ॥ (२०)
भीविति भीरूणां धावितृणां पलायमानानां निलिंपानां
भियं रुणद्धीति तथाविधा तया । लोकेति लोके याचितकरेषु
याचकेषु अवलोकः कटाक्षः यस्यास्तथाभूतया]
तारकोपपतदुग्रतारको वासवेश्म मनसोऽस्तु वासवे ।
भाकुकोत्तमतमे सभाबुको दीनधीरपि गुहो नदीनधीः ॥ (२१)
[भावुकोत्तमतमे भक्तश्रेष्ठ सभावुकः सकुशलाभिप्रायः]
चन्द्रकम्रवदनं सचन्द्रकं यानमुत्कमयदुक्षयानमुत् ।
षण्मुख सफलयद्वषण्मुखं तन्महे हृदि महो वितन्महे ॥ (२२)

·२३ चन्द्रेति महेउत्सवे सचन्द्रकंयानं मयूरवाहनं उत्कं= सप्रीतिकंयथातथा अयत्अधिगच्छत् चन्द्रवत्कम्र कमनीयंवदनं- यस्यतत् उक्षयाने शिवे पितरि मुत् यस्यतत्। वपण्मुख व- पटकारादिमंत्रभरितं यन्वानं । सफलयत् अभीष्टफलयुक्तंकुर्वत् षण्मुख नत्=प्रसिद्ध महः ज्योतिः हृदि वितन्महे शंकरांध्रिनलजातकिंकरानन्दिनि प्रथितधाम्नि नन्दिनि । वेत्रपाणिकमले त्यज लपां चित्तमेव कुरु योगिसत्तमे ॥ (२३) शंकर सुमनसां प्रियकर शंमति क्षयविहीनशे सति । मौनिनो वितनुतेऽवधानिनो यम्मुधीरमवतात् स नः सुधीः ॥ अञ्जना प्रमुदितप्रभञ्जना यं प्रभाविनमसूत सुप्रभा । तीर्णवारिधिमवारित परैस्तं नमामि जनमानिताकृतिम् ॥ (२५) हेमपिंगलममंगलं रिपोर्मगलं कपिकुलस्य पुष्कलम् । वायुम्नुमिनसूनुसव्यगं मानसे तनुत मानवा भुवि ॥ (२६) वैनतेयमनिश नते जने सादरं विषधराशनोदरम् । सामसारवपुपं सुधीपुषं भावयेऽन्तरमितप्रभावकम् ॥ (२७) लीलया हृतसुधाघटं सुधाभानुभानुसितकण्ठभासुरम् । पक्षिणां धवमुदूढमाधवं ये स्मरन्ति न भयं धरन्ति ते॥ (२८) अवग्रहनिग्रहः सुख्यन्तु क्षितिमण्डले स्थितिजुषः शिष्टाः प्रशान्ताः सदा कावेरी प्रवहत्वदभ्रसुखदा मद्दाममध्ये नदी ।

·२४
मेघा वारि यथोनितं मम महीभागेषु वर्षन्त्वमी
पृष्टान्नो रचयानि वैदिकमहाकाण्यतन्द्रो महः ॥ (१)
सह्याद्रिजाद्याः मततप्रवाहाः मतां मुखाय प्रवहन्तु नद्यः ।
अन्यनताधिक्यमनस्रमस्मद्गामेषु वर्षन्न घनाः शिवाश्च ॥
वानस्पत्यवनस्पतीन्फलभरैः कुर्वन्नतान्मर्वनः
तन्वन्शालिचयांश्च धान्यकणिकासन्तानमंशोभिनः ।
वीर्योदग्रमहौषधीविपुलयन् भिन्दन स्वगदीन्द्रुतं
पर्वान्व्याधिगणान् जगच्छिवकगे वर्पत्वयं वाग्दिः ॥ (३)
ऋश्यशृंग मुनिमानमहंम त्वद्यशः मकल विष्टपवित्तम् ।
वृष्टिमिच्छुभिरमेयफलां यजयते मनुगणम्तव मद्भिः ।।
मुनिमवग्रहनिग्रह तत्परं विषयविस्तृतिविस्मृतिविश्रुतम् ।
हरिणशृंगमनिन्द्यगुणाकर स्पति यः स न पश्यति संकटम् ॥
ऋश्यशृंग मुनिपुंगव शान्तावल्लभाशु जनयोत्तमवृष्टिम् ।
घान्यराशिमभिवर्धय सम्यग्लोकमौख्यमनुकूल विधहि ॥ (६)
ऋश्यशृंग ऋषितलज ऋक्षस्वामिवत्कुवलयप्रियकारिन् ।
वृष्टिमाशु जनयन्ननुकूलामुर्वरां मम महीं वितनुप्व ।। (५)
शाम्यन्तु व्याधयः सर्वे शान्ताकान्तप्रसादतः ।
वर्षन्तु वारिदाः संप्रत्यंबु कंबुसमच्छवि ॥
(८)
भूमण्डले तत्र च चोलदेशे तत्रापि सत्क्षेत्रवरेषु तत्र ।
मदग्राममध्येऽत्र च मन्महीषु यथोचितं वर्षतु वारिवाहः ॥ (९)

·नद्यो यातु कवेरजाप्रभृतयो युक्तप्रवाहान्विताः पर्जन्याश्च यथोचित समुचित काले प्रवर्षन्त्वमी । ओषध्यः फलमारनम्रशिरमो भूयासुरुच्चावचाः पुष्टान्नास्तनुयुः श्रुतीरितमहाकर्माणि मन्तः सदा ॥ (१०) कावरीस्तवः वारां निधिर्वारिचयैर्यदीमिश्रोऽनिश स्पृश्यतमत्वमति । सह्याचलन्द्रस्य नितंबंदशादित्वरी पातु मरुधा सा || (१) सह्यादमयार्तिनिवर्तनाथमुद्भूतवत्या भुवने भवत्याः । कावेरि नीरण मनोहरेण स्पृष्टोऽधिगन्तुं न हि कष्टमीष्टे ॥ (२) कावरि पाथःपृषत स्त्वदीयैः पृक्तस्य तस्यापि समीरणस्य । महत्त्वमन्यादृशमेव येन बद्धो जनः सुंसृतिबन्धमुक्तः॥ (३) सितामिताभ्यां महिमा नदीभ्यां कावेरि तुंगस्तव यत्पुनाति । त्रिरात्रमेका स्वतटे वसन्तं पञ्चाहमन्या भवती तु मद्यः ॥ (४) कावरि कस्तं परासः प्रभावः स्वाद्यं यदापीतवतां जनानाम् । कुशाग्रसाम्यं भजते मनीपा शरीरमप्युवल कान्तिमेति ॥ (५) मुक्तिप्रदा काचन निम्नगोर्यो मुक्तिप्रदात्री वहते च का चित् कवेरकन्ये भवती तु मुक्ति मुक्तिं च लोके ददती विभाति ॥ (६) सह्याद्भवित्री जगतः सविती असह्यतापस्य निवारायत्रीम् । मयां महगौग्वमातुमिच्छु ह्यान्नदीं कः कृतधीर्मनुष्यः ॥ (७) ·२६ आमूलमासिन्धुतटं मुरारेः पुरद्विषश्चायतनविचित्रः । मरुद्वृधे मण्डितमंत्र तीरद्वयं तवेवास्ति नहीषु कस्याः ॥ (८) कावेरि लोकत्रयपावनास्ते ये तावीनं नटमावमन्ति । पश्यन्ति पाथस्तव ये म्पृशन्ति पिबन्ति तं कीदृश इत्यवेयाम ॥ सह्यात्प्रभूता मजवप्रयाता श्रीरंगयाता श्रमहारिवाता । दयासमेता दलितार्तिजाता न श्लाबिता किं भुवि लोकमाता ॥ कावेरि रोधोमहकीर्णपुष्पश्चितं पयस्तावकमीक्षमाणः । शिलादिसंघटनमंबुनादं शृण्वन्कदाऽऽनन्दमुपैम्यमन्दम् ।। (११) कायखण्डां भवतीमुतान्यां स्मरन्वदन् यांश्च विलोकमानः । जिघ्रन् स्पृशन् यः प्रविशन् पिबन् म्यान्महीतले पावनपावनः मः ।। कावेरि निष्कारणरक्षणन त्वय्युत्सुकायां न हि शब्दमात्र । भवेद्वहुव्रीहिविलासवत्ता सर्वेषु वाच्या विषयेषु किन्तु ॥ (१३) कवेरकन्ये न तु जातु तस्य कवरकल्या पदवी भवित्री । यस्त्वत्पयःपूरगुणाननर्वान् शृणोति संचिन्तयते स्तुते च ॥ (१४) निजमक्लेशलवं नितान्तं समीप्सितापूरणतत्परायाः। कावेरि का तं जगतामवित्र्याः मां रक्षितु क्लेशकणी भवित्री ॥ असह्यमह्यार्तिनिवृत्तिकाम्यया विनिर्गता मह्यगिरीन्द्रसानुतः । बहुनि रूपाणि च विभ्रती सती धुनीषु धन्या त्वमिवांब का धुनी।।

·शिवकीर्तनम
(१)
(२)
(३)
(४)
देवदेव शिव दीनदयालो दुरितमीश हर मे ।
कामकोपमदमोहमखारिं दलय मर्वमनिशम् ॥
कालकाल कलिदोषविभेदे कलय कार्यममलम् ।
पारिजात नतकामितदाने पंकजोपमांन ।
वेदवेद्य हर सुन्दरकीर्ते महितकान्तिवितते ।
वेदनामपि च रागभयोत्था विहितकाम हा में ॥
लोकशोकहर नित्यविभूत भसितफालफलक ।
प्राणनाथ गिरिगजकुमार्याः परिहगघपटलम् ॥
अन्धकादिदवदावकृशानो वृषगत पशुपते ।
बन्धमुक्तिकर कारणमूर्ते शमितमंश्रितार्ते ॥
मानसेन पुनरीश शरीरैर्वचनतश्च कलितम् ।
चक्षुषा रमनया च समस्तं शमय देव दुरितम् ॥
आत्मनीनमथ भौतिकदेव गिरिश तापममितम् ।
वद्विभानुशशिलोचन गौरीधव कुरुप गलितम् ।।
मक्तमेनमनुपालय पोतं भवपयोधिपतितम् ।
दर्शय त्वममलं निजदेहं मम पुरः शुभगेहम् ।।
भूतिभूप भवबन्धविमुक्ते भू-जानुरक्त ।
भूसुरं करुणया सहदारं सात्मजं सुखय माम् ।।
(५)
(६)
(७)
(८)

·२८
नागराजनवभष पिनाकिन् नटपते परमात्मन् ।
नाहमीश्वर निराकरणीयस्तरीकरणीयः ।
विश्वनाथ विधुभूषितमौले वृषवरिष्ठपाले ।
विश्ववन्द्य मम तावदोषं विदलयागु दोषम् ।।
कालहस्तिगिरिभासुरमूर्ते कलितकामपूर्त ।
कालदर्पकपुरान्धवग्न् िकल्य शं शशिधा रिन् ।
उक्षवाह जगतीत्रयरक्ष त्र्यक्ष देव गरभक्ष ।
दक्षयज्ञहर कुन्दवलक्ष प्रेय मां त्वमभिक्ष ।
वृद्धपर्वतदरीवरधामन् मिद्धवन्द्यनामन् ।
वृद्धमातनु सुवं यममर्दिन् शुद्ध हे कार्दिन ।
अभ्रममदि नमामि लमन्तं शुभ्रदेहकान्तम् ।
विभ्रत करटिकृत्तिमनन्तं विभ्रमेण सन्तम् ।।
श्वेतकानननिवाममनादि भीतमन्मथादिम् ।
प्रीतमानसमनिन्दितभावे श्वेतराजि सेव ।।
अञ्च पञ्चनदनाथमनन्तं पञ्चमायकान्तम् ।
पर्वताधिपसुताकमनीयं शर्वमर्चनीयम ॥
केकिरूपपरिभूषितगौरीपृजितो ऽबहारी ।
नाकिवन्दितपदः मुग्वकारी स्यादनंगवैरी ॥
अर्जुनन सह शंकर युधाऽप्यर्जुनान्तरास्थाम् ।
अर्जुनांग कलयन्नवसि स्वानर्जुनारिमुख्यान्॥
(१६)
(१८)
(१९)

·(२१)
शेपमर कमणिद्युतिपु-जच्छायया बनान्तं ।
भूषित पुग्यमान्धकवैरिन् भामि घोपदेव्या ।
वाञ्छितार्थपरिपृतिकर श्रीवालयनाथ शंभो ।
खण्डितार्तिवन शृलघर श्रीकण्ट पाहि मां त्वम् ।।
शोषिताधिगण दिव्यगुण श्रीकापिनजाम् ।
सुन्दरांग विलसन्कुरु लक्ष्मी मन्दसामग्वम्त्वम् ।।
आधिमाथिनमनादिमनन्तं न्याबिंधिनन्तम् ।
हृद्यकीरममलान्तरनी वधनायनीह ।।
आनमामृतबंटेशममेश व्योमकेशपागम् ।
कालमाथनकृतावनिलील बालमनिपालम् ॥
पुण्यगहकमलालयधामाऽगण्यकातिभूमा ।
नागतो मम मनः शुचिधामा त्यागराजनामा ।।
कुभयोनिमरवमौनिमनाथं कुंभोगनाथम् ।
मंगत करणयाऽच गिरीश मंगलांविनम् ।।
नागनाथ नटनाथ दयाब्धे रोगभंगबुद्ध ।
वाहिताक्षवर निर्मलकीत पाहि रम्यमूते ।।
भूतिभूषिततनुः सुखदो भाति बाणपुर्याम् ।
हेतिमण्डितकरः शुभचयाँ पाति शंभुरााम् ॥
धातृवन्दितमपत्यसनाथं मातृभूतनाथम ।
स्तोतृपुंस उदितं मम्वनीडे दातृमुख्यमीडे ।।
(२५)
(२७)
(२८)
(२९)

·३०
(३०)
(३३)
तीर्थलिंगमखिलाण्डबिनेत्र्या सार्ध मद्रिपु-या ।
प्रार्थये शिवमनुग्रहबुद्धि प्रार्थितार्थसिद्धिम् ॥
सर्वदाऽऽदृतधनेशसुरेशश्रीशनन्दिकेश ।
पार्वतीश बृहतीश नमस्ते शर्व सुप्रशस्ते ।।
चूतभूरुहतले विलसन्तं वीतशोकशान्तम् ।
कामवैरिणमुपाश्रय दान्तं कामकोटिकान्तम् ।।
कच्छपेश्वरमगेश्वरधीरं स्वच्छमन्दीरम् ।
ब्रह्मवन्दितमनिन्द्यमनीहं ब्रह्म मद्भजेऽहम् ॥
श्रीविरिञ्चिपुरनाथ सनाथ श्रीनगेन्द्रपुत्र्या ।
श्रीशवन्द्यपद पाहि वलक्षश्रीक मार्गबन्धो ॥
आदिपत्तननिकेतनयातं सुन्दरीसमेनम् ।
मोदिताग्विलमुनीशमनीशं भावये महेशम् ।।
आदधानमकलंकममोहं मोदमुक्षवाहम् ।
वेदशैलशिखरस्थमनीह मादरं भजेऽहम् ।।
उर्वताण्डवकृतः शुभहेतोः दग्धमीनकेतोः ।
राजतो वटवने चरणाजे भावये हृदजे ॥
वेल्लितामल नटं जगदीशं मल्लिकार्जुनशम् ।
दक्षयज्ञहरमर्चय रक्षादक्षमनकेतुम् ।।
हाटकेशमुरगेशनिकेते रम्यरत्नदीप्त ।
कैटभारिकमलासनयुक्तं चिन्तयेऽति नक्तम् ॥
(३७)
(३८)
(३९)

·(४०)
भूविभूषणमवन्तिनिवेश भूषयन्तमीशम् ।
कालिकारमणमर्च मनोज्ञं कालनाथसंज्ञम् ॥
तारकेशशिरस मुवनेशं तारकामयेशम् ।
व्योमकेशमनिशं भज नित्य व्योमधाम्नि मत्यम् ॥
श्रीमयुरपुरमाश्रितवन्तं कल्पवल्लिकान्तम् ।
भावये मनमि भव्यसनाथं श्रीकपालिनाथम् ||
(४१)
(४४)
नाकुजन्मनगरं श्रितवन्तं नाकिभिनितान्तम् ।
पूजित नटनसुन्दरमूर्ति पूजये मुकीर्तिम् ॥
श्रीफलावृतवनान्तरंगेहं श्रोतटिल्लतेहम् ।
श्रीदवन्दितपदं वृषवाहं श्रीदमर्चयेऽहम्।।
यम्य योषिदचलैव सदास्त श्रीतटिलताऽपि ।
श्रीफलावृतवनऽस्ति स लक्ष्मी सेवकाय दातुम् ॥
ब्रह्मविष्णुकलहानपहन्तुं शौलरूपमाप्तम् ।
ज्योतिषामपि परं स्मर शोण ज्योतिरन्तर त्वम् ।।
त्वामपीतकुचया परिवीतं वीतशोकनातम् ।
जाततुल्यमविताश्रितलोकं लोकनाथमीडे ||
मीनकेतुदमनं मुवनेशं मीनलोचनेशम् ।
पीनसौख्यकृतमाश्रय सन्तं दीनमुद्धरन्तम् ॥
उत्तरापथपति शुचिगात्रं वित्तराजमित्रम् ।
नक्तमद्वि च भजे प्रणतास्थं रक्तकाननस्थम् ॥
(४६)
(४७)
(४८)
(४९)

·३२
(५०)
(५४)
दारुकाविपिनमध्यविहारी चारुरूपधारी।
वित्तिमर्पयति में पुरवेरी कृत्तिचर्मभारी :
श्रीमदुत्तरमयूरपुरेश श्रीविशालकोशम् ।
श्रीदमित्रमभिनौमि मनोनं श्रीवदान्यमंत्रम् ॥
अत्रिनेत्रधरं धवलांगं श्रीत्रिकोटिलिंगम ।
सुन्दरीभवुकमेव भजेऽहं नन्दनीयगेहम ।।
पृज्यशोणमणिरम्यकपर्द प्राज्यभक्तहार्दम ।
धारये हृदि मदा निरमित्रं नीरजाक्षमित्रा ॥
भावये पशुपतीश्वरलिंगं भावुकानुपंगम ।
भूशतांगमुडुराजवरांगं भूतिभूपितांगम् ।।
वल्लिकेशपितरूवलधामन् मल्लिकेशनामन् ।
उल्लमत्पदपोज भवन्तं हल्लपत्यनन्तम् ।।
गमसेतुतटभूपण भूमन रामनाथनामन् ।
पातु मां भव भवान् भवभीतः हेतुभूत भूतः ॥
कान्तिमत्यधिप सज्जनमक्त क्षान्तिदान्तियुक्त ।
स्वान्तसमनि वसर्प भकतो कान्तभूनिहतो ।
फुल्लमल्लिसमसुन्दरदेहं पल्लवाटवीहम् ।
अक्षयाय भवुकाय भजेऽहं त्र्यक्षमुक्षवाहम् ।।
चित्तधाम्नि शिवकारिणमाद्यं वृत्तसर्वहृद्यम् ।
आदरण कलये परवैद्यं वेदमौलिवेद्यम् ॥
(५७)
(५८)
(५९)

·Lu.
जातरूपमयमंवरकेशं वातपत्तनशम् ।
भक्तसोग्यकरमेष विधत्ते नक्तमह्नि चित्त ॥
जुह्वत पपरोपकृशानौ दक्षवृक्षशल्कम् ।
शामतं त्रिदशराशिमपासे शर्वमस्तकल्कम् ॥ (६१)
देविकापुरमहेशममेश देवतागणेशम् ।
भावय भवविमोचनरक्त वितं विरक्तः ॥
श्रीशसेवितपदं धुतग्वेदं कल्पितप्रमोदम् ।
सानुकंपमयि कंपहरेशं संस्मरागजेशम् ॥
(६३)
व्योमकेशमभिराममहेश गोप्रसूपुरेशम् ।
शृगिणी जगति गाः कृतवन्तं चिन्तयाम्यनन्तम् ॥ (६४)
गोविमुक्तिपुरमध्यविहारी चलदलर्धिकारी ।
गोसमुन्नतिकृदन्तकवैरी भवतु चित्तचारी ॥ (६५)
मम्मरामि रजताद्रिनिवास चन्द्रकुन्दभामम् ।
सांवमूर्तिममलामलकीति कलितसौख्यपृर्तिम् ।।
अमृतघटेशखड्गा
वन्दे सुधाघटेश वन्दितममरैर्विरिञ्चिविष्णुमुवैः ।
रक्षितवन्तं कालान्मार्कण्डेयं तपस्विधौरेयम् ॥
सुधाघंटेशं प्रधानदेवं विधातृविधुमुख सुधाशनैर्हदि
विधारितांधिं वधाय भक्त प्रधानमनिज क्रुधाऽऽगतस्या भिधारि-
ताखण्डधारशूला युधासिराजो मुधा यमस्यह दधारितसुर
(१)
3

·३४ प्रधानपूजन विधानरत्न स्य धारिताभय विधायिरूपं सुधानुकान्ति बुधाश्रयं श्रुतिविधायकं शुभ विधानसत्तम निधानमीशं विधारय हृदये क्षणमपि वृधा त्वहं न नये ।। (१) कृपांबुराशिं विपाटितानि क्षपाकरधरं विपापचेनम मपार- शक्ति कपालपाणिम नपायमादृत विपाकेतुति धिपाकशासन मपायमोचन मपाम्नदुष्कृत मुपाम्य गुग्गा विपान मनुना विषा- मरगणा धिपालनतिभिः शुपाग्व्यवलव न्नपालगर्व शुपागनिदधी चिपावनमनी गपादकमलं मपार्वतीकम् रूपापमुक्त व सुपान्दिन- मुनीशं शिवमह मृपाश्रये घटेश । अनाथनाथ मनाथमुमया विनामपरवश विनायकधुन मनामरूपं घनामकण्ठं जनानिधनभं जनान्तरंगम विनागमा विनायकगुहा विना कृतान्त्रिक मनाविद्या विनाशनप, पनाधि- पसख मनादनूपुर मनादिमननिम शनायिनविषं पनायितमम |नायकप्रभृ तिनाकिभिः प्रथम नाट्यतापित सनातनभनि विना- ऽमृतघटेश परमिह तु नाश्रयेऽन्यमीशम् ।। अभिरामीखङ्गा अभिरामी शिक्कामी त्रिजगद्धात्रीं श्रितातिपरिही । हृदि कलये ऽखिलकलये कुप्यन्तीमर्चनन तृप्यन्तीम् ॥ अजाण्डनाथ गजास्यमोद प्रनाधिपालन निजाच्छकृत्ये जारियाने द्विजावलीवद नजातगंभी रजातन्निग मनालघोषस

·३५
हजानितोषे निजांघ्रिसेवक रुजावली पनायितले सुजातदीक्षा
नुजातमहिमम नुजालिवर्या ग्रजातमुग्वपर सिनाधिनात यनादि-
मन्त्रे विजातरागे ऽभिनानगज प्रजावनार्थ त्यजाश्रिताप्रियत्वं
मम ह वनामिमिके त्वम् ।।
(१)
चगचरगुरोऽभिगमि दिव्ये विराजमान गिगं सुदूर परात्परतर
पुरातनवचो भिगनुतपद विगटम्वरुप ण राजमाने सुगसुरोरग
नलिज्यं परास्ताप नामबहर हगतिरागे निरामयं जग
दिगदिमच्च म नगं कृतवति म्यदिनामिनि परायरूप वरांगि
सप्त स्वगत्तमाद पराममाय विगज मे हृदि वं वह शु
ग्विगमकार्यकृत्त्वम् ॥
(२)
भयानिहारिणि जयादि कारिणि दयानिधे ऽशुभ धिया-
मदर धियाऽऽविरामा मयांगलतिके वियातजनदु प्रयासकृतिम
ञ्चयागतात्यप नयालिपाटन ग्यावहे मति मयाब्धिचारिसु धियां
मदीपा अयायिततरे शयांबुजात्ता भयाव्यमुद्रे सुयागसेवा
प्रयामिविधिमंशयापहारिण्ययानुयायिनि जयाभिराम्ययि मयाच
तव चि तयान्वितेन भाव्यं मदवन धिया त्वया चभाव्यम् ॥
आपदुद्धारमन्त्रयरामस्तुतिः
आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसंपदाम् ।
लोकाभिगमं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥

·३६
६
आपदामनिशमापतितानामद्रिसारसमभावमितानाम् ।
पाटने पटुतमः पविरास्तां राम तावककटाक्षविशेषः ।। (१)
पक्षिराड्भवतु पन्नगतुल्यामापदालिमतिभीतिकृतं मे ।
शेषलेशरहितामयि कर्तु राम तावककटाक्षविशेषः (२)
दावपावकशिग्वाभरकल्पं मामकाधिनिकुरुवमतन्द्रम् ।
शान्तमारचयितुं जलदः स्यात् गम तावक कटाक्षविशेषः (३)
मन्त्रितं श्रुतिगणैः मृतियुग्मं ज्ञानकर्मविशदीकरणड्यम् ।
आश्रितान् रचयते भृशमस्मान् राम तावककटानविशेषः (४)
पर्याकुलं भवपयोनिधिमध्यमग्न
कामादिदुष्टनलजन्तुनिपीडितांगम् ।
सन्तार्य मां सुग्वयितु तरितलजोऽस्तु
श्रीराम तावककटाक्षविशेष एषः ॥
हर्षातिरकपरिपूरितवक्त्रवित्राः
सन्त्यक्तशत्रुनिवहा बहिरन्तरे च ।
दृष्टया पुनन्ति भुवनं यदमी महान्न:
श्रीराम तावककटाक्षविशेष एपः ।। (६)
तावक जगति नाम नरा ये चक्षते पुलककञ्चकितांगाः ।
तेऽधिगन्तुमलमन्यदुरापान् राम तावककटाक्षविशेषान् ॥ (७)
रंरम्यते यमिजनः स्ववशेन्द्रियौवः
संत्यक्तबाह्यविषयः स्तिमितान्तरंगः ।

·आत्मन्यनन्यमननः मति चिन्मये यत्
श्रीराम नावककटाक्षविशेष एषः ॥
दानं दया दम इति त्रयमेव लोके
श्रेयोनिदानमिति नन्दनुजान् सुगंश्च ।
उद्दिश्य पङ्कनभुवा कथितं तदेतत्
श्रीगम नावककटाक्षविशेष लभ्यम्
ताटकेयदवदावकृशानी ताटकादशिग्वाम्ननयित्नो।
तारकं न परमस्ति जगत्यां तावकीनशुभनाम विहाय ।। (१०)
रहमा रचय राघव गज्ञां मन्धिर्म मह माधनमाथैः ।
संकटम्य सकलम्य समित्या मंगतम्य मनिमित्तनिवृत्त्यै ।(११)
सर्वलोकपरिपालनकर्मण्यस्ततन्द्र मखनिर्जितचन्द्र ।
सर्वभूतममदृष्टिग्लभ्या राम तावककृपारहितेन । (१२)
वक्तता च वितर्थनरवाचां नित्यवश्यमकलेन्द्रियता च ।
बोद्धता च परतत्वमहिम्नां रायवम्य कृपयैव भवन्ति ॥ (१३)
संमृतिमिन्धुं तरितुं रघुपतिचरणाजनावमुज्झित्वा ।
नान्यत्साधनमस्मिन्कुटिले कलिनालकलिलकलिकाले ॥ (१४)
परात्परं यत्परिपूर्णरूपं अणोरणीयो महतो महीयः ।
सच्चित्सुखाकारमनन्तमेकं तद्वस्तु रामाभिधमग्रतोऽस्तु ॥ (१५)
दांपत्यं परमं सुतांश्च महितान्कायं च मुक्तामय
संपूर्ण द्रविणं गृहाणि रुचिराण्युच्चावचं धैनुकम् ।

·३८ ज्ञातीन्याजकयाज्यबन्धुसुहृदः शिष्यांश्च धर्मात्तरान पुंमां राघव तावकीनकरुणा पुष्णाति पुण्यात्मनाम् ।।(१६) लोकसौम्यमुरुसाधनमल्पं नश्वरं रघुपते न लपन्ति । ज्ञानसाधनमुरु क्षयहीनं तद्गता इव सुग्वं त्वदुपघ्नाः ।। काराममं संमृतिबन्धमेतं त्वदीयपादांबुरुहावलंबाः । छित्वा रघूत्तम विमुक्तलक्ष्मीस्वयंग्रहाश्लेपसुग्वं लभन्ते ॥ १८) भियं च पापाज्जगतो हियं च हित्वा जनाः कम तदाचरन्ति । यद्रोचत स्वीयधियेऽत्र हेतुवैमध्यमर्चाम रघूत्तमस्य ॥ (१९) रामः पातु ममधि राम निकटे राम भजाम्यन्वहम् रामेण क्रियतेऽग्विलं जगदिदं रामाय कुर्वे नमः । रामात किंचन नान्यदस्ति निखिला गमभ्य दामा जनाः राम ब्रह्मणि मानसे मम परे मच्चिन्मुखे वर्तनाम् ॥ (२०) मस्यंत मतिरियं मम यत्तत्सेत्स्यति त्वरित मन न शंका । ग्रावकंककरटप्रियकृन्मे वस्तु तिष्ठति परं ह्यधिचित्तम् ॥ (२१) श्रीर्दानाय रघूत्तम प्रभवति श्रद्धादिभि भूषित- पृिष्टापूर्तमग्वेषु कर्मसु मतां त्वत्पादसेवाजुपाम् । अन्याय्यासु जुगुप्सितास्वतितरां दुर्दयूतपानादिषु श्रीस्त्वद्भक्तिविवर्जितःकुकृतिषु स्वच्छन्दतस्त्यन्यते ॥ (२२) राज्य प्राज्यमपीतरैर्नृपतिभिर्निष्कारण वाध्यते वाणिज्ये नृपभीतिरस्ति तु बलेनॆयत्यराहित्यतः ।

·३९
कृप्या कलमुवृष्टयभाववशता नवास्नि सम्यक्फत
मर्वम्यास्य ग्वृत्तमांघ्रिभजनऽनाम्यव हेतुः परः ।।
मजशिक्षितमनोनर्माणविमद्यमानमकटादिविभूष ।
आमने स्थित मृगाधिपचिर गवत वाय मदीयमनोऽस्तु ।।
भृति पग परमवण्डमुग्वं ममक्षा:
यां प्राप्य संमृतिनिशा पतनप्रमाता ।
नां प्रासमद्य रखनाथदाजसेवा
माम्राज्यमेव नितगं परिपालनीयम् ॥
यांगन मांख्येन विचारभक्तिमकमभिर्वा मदुपामनाभिः ।
मासाकमान्म तिम्वाप्यन उव श्रीगमभक्ति मगमा स्मगमः ॥
भूनिर्गोपीचन्दनं वा ललाटे द्राक्षत्रकण्टदेश जपत्रक ।
पाणी वस्त्र गमनामनदंग मर्व पूर्व मक्तिकन्याविवाह ।। (२७)
योग्या रजः कामकर्मादिगाव माहारण्ये धावमानं समन्तात् ।
चंतः काशं च म मा बन्धं श्रीराम त्वत्पादपायोजभक्तिः ॥
नन्दन्ति वदोदितकर्म केनिन्निन्दन्ति तन्केचिदिहाभयेपाम् ।
तृप्त्य ग्घूत्तमपदाविन्दभक्ति पगमेव समाश्रयामः ।। (२९)
मायामशुदामिन नदीये कार्ये ऽनृत मत्यघिय विहन्तुम् ।
ज्ञातं च तत्वं पग्मोग्व्यमा अन्ले नृणां गवभक्तिरेका ।।
म्ययायाः सर्वगम्यथा मः तथा भवाग रात्र मन्यगेतत् ।
यस्येव लोकम्य यदादिवर्णलत्वमेतत्त्वपिमूलम् ॥ (३१)

·माम् मलय माऽम्ब तृष्णे रूपरसादिषु विमोद्य विषयेषु
रघुवरपदपद्मयुगे परवशमानसमनन्यचित्तामतः ॥
यत्त्वदंघ्रिसरसीरुहपद्म भंगकायितमनेन हदाम ।
दातुमर्हति भवानिदमेव श्रीविदेहमुतयोत्मक गम ॥ (२३)
हंसः परात्मा प्रतिदेहमास्त न वंद्मिनं निध्युपरि स्थितोऽपि ।
निधिं न वेत्त्यत्र वृतिर्हि हेतुः वृति वमन्मूलय गमचन्द्र ॥
आपदामितिमनुस्थितवर्णान् आदितः क्रमत एव गृहीत्वा ।
रामचंद्रनुतिराकलितयं मंगलं वितनुतामृत मद्यः ।।
द्वादशाक्षरीमन्त्रेड्यवासुदेवन्तुतिः
ओनमो भगवते वासुदेवाय
ओमिति श्रुतिशतंडितमन्त्रे त्वत्प्रतीकमहित प्रतिमावत् ।
सन्निवेश्य हृदयं शमवित्ताः स्याम माधव कदा ममचित्ताः ।।
नन्दनीयगुणवृन्द मकुन्द म्मेरवक्त्र नवनीग्दगात्र ।
वन्दनं तव पदांबुजयुग्मे कुर्बतां जान किन्नु दुगपम् ॥ (२)
मोक्षमिच्छभिरहो वृषमित्रैः जारताद्यपगुणान्विनहद्भिः ।
कृष्ण दामसितदेह वृपारे जाग्चोगमणिगद्रियसं त्वम् ।। (३)
भक्तिरच्युतपदांबुजयुग्मे गाढमन्धतम विनिवर्त्य ।
सत्प्रकाशमधिकं जनयन्ती चन्द्रिकेव मुदमाशु तनोति ॥ (४)
गत्यन्तरं जगति नैव विहाय कृष्ण त्वत्पादपंकजसमचनमत्र काले ।
वर्णाश्रमादिविहिताचग्णानिटरे निकन रिजनियामा ।

·(७)
वन्यानि कन्दफलमूलमग्वानि नक्षत
भान्यानि पुण्यमरिदाप्लवपुतगात्रः ।
त्वन्नामकीर्तनविधूतकलिः स्वतन्त्रः
कालं कदा कमलनेत्र मुग्वन नये ।। (६)
ते वन्दनीयविभवाः मतनं निषेव्याः
मन्तः पदाचरणपद्धनिदर्शकाश्च ।
में पंकजेक्षण नवांप्रिमरोजयुग्म
ध्यानावतकालकांच्या तकल्मषायाः ।।
वारांगनाग्मणलंपटभृभजो वा
चौर्याध्वमंचरणकर्मठदेशिका वा ।
ये तावकीनपदपंकजभक्तिभाजः
ने कृष्ण मक्तिललनाघटदाम्यभाजः ॥
(८)
सुग्यन्ति के निद वनेषु के निद्दयन्ति तत्र प्रथमम्य हेतु :।
कृष्ण त्वदना नरमम्य हेतः बदीयपादार्चनवपरीत्यम् ॥ (२)
देहि माधव विमुक्तिमिनीयं वागदेति विशयोऽस्ति न तत्र ।
नश्वराण्यसुलभान्यपि वस्तु याप्तुमिच्छति मनस्तु मदीयम् ॥
वासुदेव वसु वाद्धति वित्त वास्त पन्नासदार मग्वेषु ।
जातु वस्तुषु तृषा न विधयेत्यन्यवोधनविधानमम ।। (११)
यज्ञो दानं तप इति परं श्रेयमा मूलमंतन
नित्यं कार्य त्रितयमिति पुनः कामकोपायरोन्द्राः ।

·४२
एते त्याज्या इति च भगवानूचिवान नाय
त्याज्यं दध्मो बत वयममी संत्यजामश्च कार्यम्॥(१२)
द्वादशाक्षरमनुस्थितवर्णानादितः क्रमन एव गृहीत्वा ।
वासुदेवनुतिरारचितेयं सौख्यमाकलयतामा सद्भयः ॥
रामाष्टकम्
आताम्रपाणितल भीताश्रिताभयद सीताननांबुनरवे
शीतांशुतुल्यमुख वातात्मनादिहिन भूतानुकंप भगवन् ।
पातालसद्युवतिगीतापदानगुणजातांधूिपंकजयुगीं
यातान्द्रुतं शरणमेतानुदार तव पातादिनम्रशिरमः ॥ (१)
राजाधिराजनुत पूजादरेषु सुरभूनातिसुन्दरतनो
*गोजातवायुमखभाजालमध्यतललानायिताशरपते ।
आजानुलंबिलमदोजायमानमुज बीजाग्विलम्य जगतः
श्रीजानकीरमण नो जातु दुःखनिराजायतां मम विभो ।
पापाटवीदहन तापानलालिघन रोपावलीशिखिशिखा
व्यापादिताशरप रूपाभिभूतसुमचापाखिलक्षितिपते ।
आपाटलांघ्रिमणिसोपानमध्यगतभूपालशेखरतटी
व्यापार सूरकुलदीपामलाम मम धूपाय शोकपटलीम्।। (३)
सोमाभिराममुख सीमातिगामिदय कामातिसुन्दरतनो
क्षेमास्पदांवियुगधामानतार्तजनसामाभिकल्पनरते ।
* व्या-गोजात बाणसमूहः] -रोपा बाणाः

·श्यामांबुदायिनिभ वामावतममणिभूमातृकाधव विभी
रामारियातुकुलभीमावमग्नमव मामापदबुधिमंग ॥
गंगाधर प्रमुग्वतंगामगलिमग्वमगारनियभिवा
गंगाप्रवाहटमंगांमददया गाविभामिचरणम् ।
शृंगारहेतुरुचिभंगानिपाटवभृदंगाभिगममुपम
तं गाय दाशरथिमंगान्तरंगनिभभंगान्यथा क्व नु सुग्वम् ।।
वृन्दारकादिनन वन्दामलोकनतिमन्दार गवत्र विभी
कृन्दावदानन्द मन्दात्मनादिनभिन्दानमार्गगपर्व ।
निन्दास्तुतीह भवमन्दानगाटमिनग्विन्दानमाननमहा
नन्दाग्विलेश नव विन्दामहे ऽविपभिवन्दामहेऽपि न कदा ॥
रज्ञामि शिक्षितवदनाग्मेिधितवदनाथिकटनशे
दीक्षायुतं विबुधग्नाम मान्द्रकरुणेचावतामचरमम् ।
द्रानामदृक्षरुचिरनाहगममनमाक्षापयविभवं
माक्षात्क्व वस्तु परमीक्षाहमच्चमवभिक्षावतो मम भवेत् ।।
देवादिदेवमनुभावादिरम्यगुणमावारितातिनिचय
सेवावतां मततमेवानुकूलमनिमावालगायविदितम् ।
नीवारमूलफलमेवावदग्र्यकुलभावान्तिकानिजप
नैवाशरारिमनुधावामि माधुतमभावान्वितन मनमा । (८)
मीताष्टकम
माता समस्तजगतां ध्याता विदर्शदयाग्मोपेता ।
जाताऽवन्याः वनिता श्रीतारब्रह्मणोऽवता सीता (१)

·(४)
यातुकुलधूमकेतो सेतुनिवन्धनवरिष्ठतमहतो ।
नेतुरपि सुकृतकेतो पातु भवत्यंब भुवन नीवातो ।। (२)
कारणभूतां जगतां तारणनौकां भांबुधनताम् ।
चारणनुतगुणजातां वारणकुंभस्तनां भजे सीताम् ॥
दशरथतनयप्रियया दशमुखमर्दननिदाननिगदितया ।
अशरणरक्षणचणया सशरणमखिलं कयापि देवतया ॥
कस्यै चिदपि परस्यै तस्यै मध्ये नमम्तनीयम्यै ।
यस्यै स्पृहयति शस्यैः स्यैः गमो गुणमहीयम्यै ॥ (५)
तृणगणितयातुधानात् गुणमणिनिकुरुंबकलिकाभवनात् ।
घृणया पालितभुवनात् गणये नान्यद्विदेहविभुजननात् ॥ (६)
अतनुदयाभरितस्य प्रतनुवलग्नम्य हृदयलग्नम्य ।
सुतनुमणेः सुकृतस्य प्रतनुमहेऽ! प्रहृष्टरामस्य ।।
गलरवजितवीणायां कलभवरोवा कलाप्रवीणायाम् ।
विदलितयातुगणायां विदधे चित्तं क्वचिञ्च करुणायाम् ॥ (८)
प्रथमां सकलस्त्रीणां प्रथमादिविभक्तिरीतिमनुमृत्य ।
नारायणकविरष्टभिराराधयति स्म जानकी पथैः ।। (९)
नटेशाष्टकम्
मञ्जीरीकृतशेषं तूणीरीकृतपयोधिमुरुभूषम् ।
उरीकृतनतपोषं गौरीनाथं नमामि नटवषम् ॥ (१)
दिविषत्परिषज्जयिचित्परिषद्विलसद्धरत्मदेव मनः ।
दिविषन्नुतसद्गुणमुन्निमिषज्जलरुट्सदृक्पदस्ति महः ॥
(२)

·बृन्दारकगणपूजितमन्दादिप्रसूनबुमधुमितम् ।
वन्दे नटेशचरणं सुन्दरमञ्जीरमधुम्णणितम् ॥
कलिमलतलितमनसः शरणं शरण ममस्तभद्रम्य ।
परिमिलदगलितमहमश्चरणं शरणं भजे नटेशम्य ॥ (४)
हिण्डनमुक्ष्णा कलयन्मण्डनमेणांकखण्डनम्तन्वन् ।
तुण्डनमातः कुर्वन् चण्डीश कदा प्रदृश्यमे भगवन् ॥ (५)
समुदश्चितकुञ्चितपदममञ्चितोऽपीश पञ्चत्राणारे ।
अञ्चनमकिञ्चनानामकुञ्चितं मञ्चिनापि पञ्चाम्य ॥
विभ्रममदभ्रमभ्रे शुभ्रतनो शिव तवास्य नृत्तस्य ।
भणित केवा निपुणाः मणिपतिरन यदेष शेषोऽपि ॥ (७)
निर्गुणमगुणविभेदात्तिल्लारण्ये तथा मितारण्य ।
नृत्तप्रवर्तकाय द्वेधा बहुधा नमः शिवायास्तु ॥
गौरारण्यनिवासी नारायणकविरवर्णय पद्यः ।
अष्टभिरंगेन्द्रनायाः इष्टं भक्तेष्टदं नटश्रेष्ठम् ॥
गणेशाष्टकम्
कारुण्योल्लामधाम्ने कलितकविवचस्तुंगधार्टीमहिम्ने
कामारिप्रेमदाम्ने करटतटगलद्दानधारागरिम्णे ।
विस्तीर्णाभाप्रथिम्ने विबुधगणशिरोभासुरांघ्रयजसीम्ने
विघ्नाधीशाननाम्मे विदलितविपद व्यानताः स्याम भूम्ने ॥
सन्तप्तानां स्वपादस्थलसविधमुपासर्पतां सौख्यदायी
सर्वैः सन्तोषसान्द्रैः श्रुतिमधुररवैः सद्विजैः सेव्यमानः ।

·४६
सानन्दैश्चञ्चरीकैर्मदरसलहरीपुप्पमाध्वीकधारा
संभ्रान्तैः संवृतोऽसौ गजमुखविटपी तापहारी ममास्ताम् ।।
हंसैहंसैः शुभांगैः पदकमलवनीसंविहारानुषणैः
सिन्दूरै दुरैस्तैररुणिमममृणैः सर्वतः सत्परागैः ।
रम्यैः सौधाकरीभी रुचिभिरिव पुनर्दन्तगजीवकन्दैः
प्राचीनं दन्तिरन्न मरडव परमं शान्तिदं मेऽस्तु नित्यम् ॥
नीरन् निस्सरद्भिनिरवधिमधुरैर्दानधाराप्रवाहै:
नित्यार्दीभूतदीव्यन्निजपरमकरस्तृप्तबुद्धि सदालिम् ।
निर्व्यानं कारयंश्च प्रनुदितविबुधैः सेवितोऽमौ नितान्तं
निस्तारायापदा में करिवदनमहाचक्रवर्ती चकास्तु ॥ (४)
शाखाप्रान्ते लमन्ती प्रमुदितभुवनान्याशु विस्तारयन्ती
सम्यक्सन्तन्वती प्रागुदयविशदतां संहरन्ती तमांसि ।
निस्तन्द्रं बोधयन्ती मकलसुमनमः कुंकुमानां जयन्ती
कान्ति कान्ता गजास्यातिरनुकुरुते पूर्वसन्ध्याविभूतिम् ॥
गौरीसंबन्धयुक्ता शशिधरमकुंट लालिता रम्यकीर्तिः
क्ष्माभद्राजप्रकामप्रकटितविभवा नागरागैः समन्तात् ।
अश्रान्तं राजमाना चलपरमकरा तीर्थरूपाधिषेव्या
श्रुत्यन्तायातमूर्तिः सुरसरिदवताद्वालहेरंबसंज्ञा ॥ (६)
अभ्रान्तभ्राजमानः कुवलयहितकृच्छंमुना लालनीयः
खाटीनां सत्ततीनामधिपतिरनिश सर्वसन्तापहारी ।

·दुर्दान्तध्वानहन्ता निखिलनाचकोरावन बद्धीक्षः
स्थान श्रीमत्कलानां गजवदनशशी गमनां में पुरस्तात् ॥
आधारं शेवधीनां परिवृतमनधैः स्वैग्माधारणः श्री-
मंधामन्यप्रमोदप्रमुखगुणगणविष्टपाधारशक्तिम् ।
बोधाकारं गुरूणां गुरुमुपनिषदां क्रीडनाधानमन्तः
मौधान्नस्य श्रितानां नमन गणपति विनयवाधिनाथम् ॥
कृष्णाष्टकम्
रुक्मिण्यधिनिवर्तक रुक्मिवलेपादिभगशतकोट ।
परिहत्याखिलकृच्छ परिपूग्य कृष्ण चिन्तितं त्वरितम् ॥ (१)
कृष्ण कृष्णामहाभीलदावानलघनाघन ।
मृष्णनिग्विलकष्टानि पुष्णन्निष्टानि में भव !! (२)
अंमल पांमुलपांसुलकंममहासुरपलान्टबातृल ।
यदुकुलवतंम वत्मल परिपृरय कृष्ण मन्मनाभीष्टम् ।।
मेघश्यामल मजल मुखकमल त्वामुगलमत्कमलम् ।
म्मरतां कृष्ण स्वामिन् दरमपि न हि जातु दरमुद्दीनेऽहम् ॥
रिपुकुलभीमं कामं यदुकुलसोमं नवांबुदश्यामम् ।
मोमाभिरामवदनं स्मरतां कृष्णं न हीषदप्यापत् ।।
अहो
कृष्ण
कर्णामृतस्य त्वदीय
श्रवस्स्वादुपीयूषसारस्य भूतिः ।
विचित्रा यतः सा करोति श्रितान्नः
सतृष्णान्वितृष्णान्वितृष्णान्सतृष्णान् ॥ (६)

·त्वच्चारित्रमरन्दस्वादमदोन्मत्तमानसाः कृष्ण । नापि लषन्त्यपवर्ग सन्तः सन्त्यक्तसकलरिपुवर्गाः ।। (७) कंसाद्युतपांसुलाचलभरादत्यन्तखिन्नों मही- मुद्वीक्ष्यातिकृपावशाद्यदुकुले श्लाध्येऽवतीर्य द्रुतम् । शिष्टान्पालयति स्म तत्परतया दुष्टानमृदनाच्च यः कृष्णः स प्रथितप्रथः श्रितगतिर्मच्चिन्तितं पूरयेत् ॥ (८) नरसिंहाष्टकम् हरिहरि नरहरिरूपं हरिमहमस्मार्षमिह न जातु ततः । आधिव्याधिसहस्रं जनिरियमयते भृशं प्रकृष्टाऽपि ।। (१) प्रह्लादमलादयत प्रभुर्यः स्तंभं च वक्षश्च रिपोर्विभिन्दन् । नृरूपसंमिश्रमृगेन्द्ररूपं बिभ्रत्स भूयादशुभापहारी॥ नृसिंह भक्तातिविभंगचुच्चो मदीयकृप्यादिसमस्तभारः । समर्पितस्त्वत्पदपद्मयुग्मे प्रदर्शयातः श्रितवत्सलत्वम् ॥ (३) नरकण्ठीरव कुण्ठीकृतदनुतनयेन्द्रदुरवलेपभर । अपनुद मन्मानसगतमाधि कायाधवप्रिय स्वामिन् ॥ (४) भव भवपाथोराशावामन्यात्यन्तखिन्नमनमो मे । दत्वा करावलंबनमुद्धतिकृत्यां नृसिंह सुखदायी । लक्ष्मीनृसिंह लयसंभवहीन लोक- सृष्टिस्थितिप्रलयकारण विश्वमूर्ते ।

·(८) आधि निवार्य निखिलं मम मर्वयोग क्षेमादिकं घटय रम्यममृद्धियुक्तम् ॥ लक्ष्मीनृसिंह तव पादमगेजयुग्म- भक्तिगत्यग्विलकामदुर्घति मन्तः । मंचक्षते तदहमान्ममनोग्याप्य तां भक्तिमादरभंग्ण विधृन्य वर्ने ।। (3) कष्ट कायाधवस्येव कयापि विषया दियो । निवार्य पृग्य त्वं में नरसिंह मन राम ।। पंचदशाक्षर्गमन्त्रड्यदेवीस्तुनिः कल्याणी कमलामनादिविनतां कल्पमूले स्थितां काश्मीरम्तवकारणां कलिमपं कामण्यवीचीजुपम् । कन्दर्पायुतकनकायमुषमां कल्पावलीमाक्षिणी कालारातिकुटुंबिनीं कविमनगा टाविटामां भजे ॥ (१) एणांकालिभाममानवदनांमणीयमानेक्षणां एकानन्दविधायिनी मनपाका-तांनष्ठा पान् । एष्यत्मचितवनमानदुरितप्रधुमनी ध्यायनां एकामेकरमालपालमहिलामंत्वनहाय मनः ॥ ईहाकल्पितरक्षिताहत नामझानमीहानचा ईड्यामीप्मितदानशौण्डहृदयामीशांकसौधाश्रिताम् । ईतिप्सातिममुत्यकीर्तिमहिनामीपम्मितन्यामिनको ईशत्वाच्युततानतादिपढ्दामोहा ममाम्नीक्षितुम् ॥ (३)

·लक्ष्मीनाथसरस्वतीपतिमुखैबहिर्मुखैर्लक्षितां
लाक्षारंजनलांछितांधिकमलां लावण्यसारान्विताम् ।
लक्ष्यालक्ष्यसमस्तविष्टपनिधिं लभ्यां दृढाभक्तिभिः
लक्ष्यीकर्तुमिदं मदीयहृदयं लब्धेच्छमास्तेऽम्बिकाम् ॥ (४)
ह्रींकारान्वितमन्त्रराजविनुतां हूस्वावलग्नस्थलां
हीसंशोभिकुलांगनाजनवृतां हासानुषंगोज्झिताम् ।
हीणीभूतवनप्रियस्वरयुतां हादिन्यभिख्योज्वलाम्
हृद्यां शोणविलेपभूषणसुमैहृद्यंविकां भावये ॥ (५)
हस्तांभोजतलैः शरासनशरौ पाशांकुशौ बिभ्रती
हर्षज्योत्स्निकया विराजदधरां हर्यक्षवाहस्थिताम् ।
हार्दालोकितसेवकां हरिहरब्रह्मादिभिः सेवितां
हारैर्हारिकुचां हठार्दितगदां हस्त्याननांबां भजे ॥ (६)
सच्चित्सौख्यघनं समन्दहसित संपादयन्त सुखं
सद्भ्यः सांकुशपाशचापविशिखं सान्द्रारुणालेपनम्।
संख्यातीतमनोज्ञसद्गुणझरीकलोलसन्दानित
सर्वप्रेमसमुच्चयं शशिभृतः स्वान्ते दधे सादरम् ॥ (७)
कल्हारैररुणैः कृतां सुरभिभिः कण्ठे नजं बनती
कनैः शोणमणीगणैः कवचितां कौसुंभरागांबराम् ।
काश्मीरुद्रवसारकल्पितनवालेपेन धिक्कुर्वती
कल्याभ्रप्रसरद्युतिं कवयतां कल्पद्रुमीडे शिवाम् ॥ (८)

·.
हत्यायुद्भटपाप्मनां हरति या स्तोमं हटासंस्मृता
हारे हल्कपुष्पतल्लजकृत हा विधत्ते च या।
हर तेपुंकुशपाशचापविशिग्नाः हामश्च यस्या मुग्व
हाहाहावविभावहार्यहृदया हन्न्यापदं मा शिवा ॥
लभ्या मजनमन्नतलिनतापात्र लतापगला
लावण्यांबुनिधिलमलर चीमन्नायिवक्षारुहा ।
लक्ष्मीब्रह्मकुटुंबिनीपरिवृता लंबोदरलाल ना.
लब्बीलास्यकलाविनोदनवती लथ्या भवत्वंत्रिका | (१०)
हींकाराभिधरत्नहर्यविलमकावती पार्वती
हादिन्यापदगावलेहिमवतो भाग्यहदः पावनः ।
हव्यं हत्यभूनां हृषीकनयिनां हृद्यः प्रमोदांबुधिः
हादिन्यस्थिरभावममितवती हार्दाभगा पातु माम् ॥(११)
सज्जा मज्जनमंचयार्तिदलने मौदामनीमन्निभां
मर्गस्थिन्युपसंहृतिपुनलमां संजग्मयां तम्थुषाम् ।
मद्यः मंमृतिमागरान्तरसदां मन्तारसम्यक्तरि
संवित्सौख्यमयीं सदा हृदि दध मर्वेश्वरप्रेयसीम् ॥ (१२)
कस्तूरीतिलकालिकां कचगलत्कादविनी टंबरा
काश्मीरद्रवलिप्तकर्कशकुनां कल्हारमालाधराम् ।
कावेरीतटिनीवृतां करिवनीमासेदुषीं शेमुषी
कर्णालंकृतिरम्यचक्रविभवां कालीं ममालंबताम् ॥ (१३)

·लंबारक्तलसन्तिकां लपनभालालित्यलोलांबुनां
लभ्यालभ्यसुखासुखां लघुलघुव्यालूनभक्तापदम् ।
लक्ष्मीनाथमुखर्ललामविबुधैलब्धालयाल्मास्पदा
लग्नामम्मयशंकरे हृदि दधे लंबोदरस्यांकिकाम्॥ (१४)
हीमन्त्रेश्वरजापिनो हरिहयप्रष्ठाः सुरा यदृशां
हार्दासारतरंगितासु सरणिषक्लेशमेवासते ।
हार्दाकाशमनोहरांवरकुटीराज्ञी हरप्रेयसी
हटे वेदशिरस्यनर्धमणिराट हर्ष विधत्तां ध्रुवम् ।। (१५)
श्रीमत्पञ्चदशाक्षरीमनुमहाराजाश्रितान्यक्षरा.
ण्यादाय क्रमतः कृतां नुतिमिमां देवीपदांभोजयोः ।
भक्तेनारचितां जगद्गुरुवरैः मंश्लाषितामन्वहं
सामोदं पठतां नृणां वितनुतां मा मोदमेवांविका ॥ (१६)
देवीपादादिकेशान्तवर्णनम्
अंब त्वत्पदसुषमासदृशीं सुषमामवाप्तुमंभोजम् ।
अंभसि मधुकरकैतवधूमपमधिकं तपम्तनोतीव ॥
(१)
अगपतितनये तावकजंघान्तवासिभावमासाद्य ।
आद्रियते विद्वद्भिस्तौर्यत्रिकवेदिसदसि काहलिका ॥ (२)
वारणबुसाविशेषाः वारणशुण्डाश्च साम्यमीपदपि ।
उर्वोरद्रिकुमारि त्वदीययोरनलमधिगन्तुम् ॥
(३)
सैकतसदृशं कवयः त्वदवयवेषूब वर्णयन्त्येकम् ।
स्थाने लावण्यनदी तेषुप्रवहतितरां यतो हेतोः ॥
(४)

·अणुमध्यमोत्तमेष्वपि परिमाणेऽवंब पारिमाण्डिल्यम् ।
अवलग्नं भवदीयं गगनतलं चापि नैनि दृश्यन्त्रम् ॥
अंब नवांगलनायां गुच्छौ प्रवहन्युत वदंगेषु ।
लावण्यझरे सक्तौ चक्रो म्यानां न वनानी ।।
अब त्वद्धनलतिकाम्वंगुलिपल्लवमालकास्वन्तः ।
रत्नांगुलीयकानि प्रान्यान्युच्चावचानि कुसुमानि ॥ (७)
अब भयन् बस्तन्यं शवं मत्वा नल कुमारनं ।
लीडे नं प्रकृतिरिय डिभानां चप कंगवलादिहि ।। (८)
कुलगिरितनये तावकदशनपटी दन्तकान्निविच्छुरिता ।
मौक्तिकतलजसुषमाम्वनिनां विद्रुमलतामधः कुरुते ।। (९)
त्वत्पतिपहाट्टहामः मकल नगद्भाममाद्विवत्त यः ।
मन्दस्मितेन मुन्दरि तमपि न्यो नाममानमातनुषे ॥ (१०)
त्वन्मग्वम कलंकमिदं गकाशशभृष्टिभाति मकलंकः ।
तत्त्वन्मुखममवस्तु त्रिनगम्वत्यन्तदुर्लभं मन्ये || (११)
शलतनूजे तावकलोचनममताम बाप्तुकामेव ।
आमन्ज्य शफरमह निरगावमलिले नपानपति ॥ (१२)
अंब
त्वद्भदृष्टया धनुषः सृष्टिं चकार विधिरयवा ।
धनुषो दृष्टया त्वद्धृमृष्टिं कृतवानितीव विशयों में ॥ (१३)
अंच त्वन्निटिलतुलां प्राप्याष्टम्यां शशी नदन्यत्र ।
तदभावादन्यतिथीः निजवृद्धिक्षयकृतो न कामयते ॥ (१४)

·ब्रुवते त्वत्कचबृन्दं ध्वान्तं कथमंब शिरसि हीन्दुकला ।
अथवा स्थाने महतां सन्निधिररितां निसर्गजां कृषति ॥ (१५)
कान्तिमतीस्तुतिः
करसरसिजधृतकीरं करिवरकुंभम्तनं जगन्मधुरम् ।
कान्तिमतीनामानं कंचन चेतसि करोमि भूमानम् ॥ (१)
गहने कीचकगहने निवसन्त्यपि कान्तिमत्यभिख्ये त्वम् ।
निष्कण्टकपथमंत्र प्रदर्शयस्येष सद्धर्मः ॥
(२)
नामनि कान्तिमती त्वं रूपेऽपि यथा विभासि कान्तिमती ।
मामकपालनविषये कान्तिमती भव तथा जगज्जननि ॥
(३)
कीचकविपिननिवास मेचकरूपं मनोहरोल्लासम् ।
मंगलगुणाधिवासं मंगलदं वस्तु भवतु दरहासम् ॥
(४)
संख्यावन्तोऽसंख्याः कान्तिमतीमपि वदन्त्यकान्तिमतीम् ।
कुवलयभासकमर्क मातरकुवलयविभासकमपि यथा ॥
कीचकवनमपि गिरिजे पत्तनमभवत्त्वदंघ्रिविन्यासात् ।
अधनस्तव वीक्षणतो धनदो भवतीति किं चित्रम् ॥ (६)
सभेशस्तुतिमञ्जरी
श्वेतं नाम महीपतिं मुनिवरश्रीरोमशस्याज्ञया
श्वेतारण्यमिति प्रकृष्टमवनेभूषायमाणं स्थलम् ।
प्राप्त संसृतिवारिधेरसुतरादुत्तारयामास यः
श्वेतारण्यसभापतिः स जयति श्रीब्रह्मविद्यापतिः ।। (१)

·श्वतं नाम महीसुरं गुरुतगत्कुष्ठामयान्मांचयां-
चक्रे वहिसरोवगाहनवशाद्यस्तं श्रितांश्चतगन् ।
सन्दाङ्गतताण्डवं निजमुम्व संप्रापयामाम च
श्वेतारण्यमभापतिः म नयति श्रीवात्मविद्यापतिः ॥ (२)
श्वेतारण्यवदादिमृष्टिममये कालान्तर कानने
तिल्टाव्ये वटकाननादिषु महास्थानेषु वर्षीश्वगः ।
दृष्ट्वा
यन्नवनतन परिगता नियां पग निवृति
श्वेतारण्यमभापतिः म जयति श्रीब्रह्मविद्यापतिः ॥ (३)
पौरोहित्यमदन भूमुरमित रक्षामन्यादृशं
गायत्र्याख्यमरोवरे तु विधिव-मम्नाप्य कुंभोद्भवः ।
यद्भक्तः परमं पदं भगवतः मंप्रापयामाम नत्
श्वेतारण्यमभापतिः म जयति श्रीब्रह्मविद्यपतिः ।। (४)
पद्मेन्दीवरवामितेषु मामीश्रष्ठप गायत्र्यमों
मावित्री च सरस्वती न वहधा तवा ययुश्छन्दमाम् ।
मातृत्वं त्रिदशाऱ्यानां च मम्मा यम्माधिष्ठाननां
श्वेतारण्यमभापतिः म जयनि श्रीब्रह्मविद्यापतिः (५)
वहिाह्मणशापतो दिनकरश्चन्द्रश्च शापास्त्रिया:
साध्व्याः शोकयुता मनोहरतरे गतवतीर्थत्रये ।
स्नानाद्यस्य च पादपद्मभजनान्मक्ति परामाप्नुवन्
श्वेतारण्यसभापतिः म जयति श्रीवाभाविद्यापतिः ॥
(६)

·An
(७)
कावेर्यो त्रिषु तीर्थवारिषु तुलामासादिमासेषु यः
स्नानाल्लिंगवरे सहस्रकमलश्रीपत्रमालार्पणात् ।
पश्वायैहिकमंगलं दिशति शं स्वर्गादि चामुष्मिकं
श्वेतारण्यसभापतिः स जयति श्रीब्रह्मविद्यापतिः ॥
लेखैब्रह्ममुखैः समर्चितपदो भीतैर्मरुत्वासुरात्
घोरं वैरिगणस्य भक्तनिवहस्याघोरमत्यद्भुतम् ।
आत्मानं बहुपूर्वजन्मसुकृतैर्दृश्यं दधौ यः स्वयं
श्वेतारण्यसभापतिः स जयति श्रीब्रह्मविद्यापतिः ॥ (८)
तादृग्रूपधरो मरुत्वहतकं स्वेनानये संगतं
तत्सामर्थ्यमशेषमस्त्रनिचये संदृश्य मन्दं हसन् ।
शूलास्त्रेण जघान कोटिसवितृज्योतिःप्ररोहेण यः
श्वेतारण्यसभापतिः स जयति श्रीब्रह्मविद्यापतिः ॥ (९)
का चिद्ब्राह्मणकन्यका विपतिका मात्रा वियुक्ता तथा
पित्रा चाश्रितनिन्द्यवारवनितावृत्तिः क्वचिद्धर्मिला ।
क्षेत्रे यस्य मृता पतिव्रतयुतस्त्रीणां गता तत्पदं
श्वेतारण्यसभापतिः स जयति श्रीब्रह्मविद्यापतिः (१०)
श्रीपञ्चाक्षरमन्त्ररत्नमनिशं सानन्दमावर्तयन्
श्रीरुद्राक्षमणीन् शिरःप्रभृतिषु स्थानेषु चाकल्पयन् ।
श्रीभस्म स्फटिकेन्दुकुन्दधवलं बिभ्रजनो यजनः
श्वेतारण्यसभापतिः स जयति श्रीब्रह्मविद्यापतिः ॥ (११)

·नैवात्मानममी तवांव विविदुः का वा प्रमतिर्मम ॥ (३) माघ मामि यदा पुनर्वसुगतः परं मिनं चन्द्रमाः नवारभ्य महान्म कमन्ट भृश्चक्रे ममं निजी । हम्नविभृयं मनोहरना यायानुकंपा निधः श्वेतारण्याभानिः म नयति श्रीविद्यापतिः ।। (१२) श्वानारण्यानामिना विनिता श्रीब्रह्मकैवर्तक- प्रांताध्यय कथावामम्मृतिमन नारायणन गिनः । भक्तेन स्तुतिमसरी नटपतम्यानकंपानात श्वेतारण्यमभापतिः मनाईन श्रीब्रह्मविद्य पतिः ॥ (१३) देवीनवग्न्नमालिका माहात्म्यं तन देवि वक्तमिह मामाहा भूगं वाने माहात्कि करने बुध! न तनुयुः हास्य मृच्चावचम् । ईहां पूर्गयतुं पदीयमदितं व्याहारमाकणयः का हानिम्तव पा-यतामाय दयानीहागबन्दुमयि ।। पायाका चन देवता पुरिपान या ना माहिना देयाञ्चिन्तितमंत्रिपकनजुपामायामही नृणाम् । स्थयात्मन्ततमग्रतश्च निकटे मायामयी निन्मयी मायादन्तरपजो मम पराजेया मुगणां घरा ॥ नीवागशनीवना वनतलं यं वा जलाभ्यन्तरे जीवा जीवनजीवना गिरितट येवा महाजनाः । वा ऽऽहार विवनिता बलिगृहे ग्वे वा नस्तन्त्र के (२) ·मारारातिमुरारिपंकजभवैराराधितांघिद्वयां माराभाजयिंदेहकान्तिमधुरां स्फारानुकंपारसाम् । तारानाथकलावतंसमकुटां स्मेराननांभोरुहां गौरारण्यनिवासिनीमविरतं नारायणीमाश्रये ॥ (४) लीलालेशकृताविताहत नगज्जालां जगत्माक्षिणी बालांभोरुहबन्धुतुल्यसुषमामालां कृपापूरिताम् । हेलाचवितगर्वितासुरगणां नीलालकमदुरां कालारातिकुटुंबिनीं अभिमनःशालाविलामां भजे ॥ कामांकायतलोचनां मधुकरश्यामालकां मौक्तिक- स्तोमाभाजयशीलकान्तिदशनग्रामाभिरामाननाम् । हेमाकल्पविभूषितांगलतिकां क्षामावलग्नम्थलां कामारातिकुटुंबिनी कविमनोधामाश्रितां पूजये ॥ (६) एणांकायुतशोभमानवदनामेणाक्षिदीर्घक्षणां बाणारातिमुखामरार्चितपदां शोणाजराजत्कराम् । वीणावादनकालकंपितकचां नृणा अगत्यां सतां त्राणानन्दयुतां नमामि सुमनोबाणारिसीमन्तिनीम् ॥ (७) केनाप्यद्भुतपुण्यकर्ममणिना पीनादराः सज्जनाः ये नामांब भजन्ति ते पदयुगं नानाविधश्रेयसे । तानाम्नायबहिर्मुखा गतभया नाना विनिन्दन्ति हा दीनाः किं करवामहै वयममी नानाधिपूर्णे कलौ ॥ 14)

·नदागमः गान्ये
।
आभात्यन्तरपारेषु जगतां या भाविता हर्दिवं
शोभानिर्जितबालभानुरविलान्यामान्ति यस्या हृदि ।
श्रीभारत्यभिवन्दितांधिकमला मौभान्यमिन्धुमन:-
क्षोमादीनपनुद्य मे वितनुतां मा भावकं पार्वती ।।
शिवतत्वसुधानिधिपुगणोक्तशिवार्चनप्रकरणथशिवस्तुनिः
अनुचितमनुलपितं में यत्त्वयि शंभी
अची कथमपि विहितामंगीकुरु सर्वमंगलान ।। (१)
ध्यायामि कथमिव त्यां धीवमविदृनदिव्यमहिमानम ।
आवाहनं विभोरने देवाय भव व या कृतः न्यानात् ॥ (२)
कियदापनं प्रकल्प्यं कृतामनम्येह सर्वनो भवनः ।
पाद्यं व तेऽयमपि वाऽऽपाद्यं सर्ववपाणिपादम्य ॥ (३)
आचमनं ते स्यादपि भगवन्भव मत्रनामम्वम्य कथम् ।
मधुपर्को वा कथमिव मधुवैगिण दर्शितप्रमादस्य ।। (४)
स्नानेन कि विधयं मलिलकृत नेह नित्यशुद्धस्य ।
वस्त्रेणापि न कार्य देवाधिपत दिगंबरस्यैव ।।
स्फुरति हि सामग्णं मांग पर्वमंगलाकारम् ।
अतिवर्णाश्रम भवतो नास्त्युपवीतन कश्चिदुकपः ।।
गन्धवती हि तनुस्ते गन्धाः कि नेश पौनलयाय ।
पुष्करफलदातारं पुष्करकुसुमन पूजयामि त्वाम् ।।
शमधनमूलधन त्वं सकलेश्वर भवसि धूपित केन ।
दीपः कथं शिखावान् दीप्येत पुरः स्वयं प्रकाशस्य ।।
(७)

·अमृतात्मकमपि भूमन् अशनं किन्नाम नित्यतृप्तस्य ।
त्वय्यानेडितमेतत्तांबूलं यदिह सुमुखरागेऽपि ॥
(९)
उपहारीभूयादिदमुमेश यन्मे विचेष्टितमशेषम् ।
नीराजयामि तमिमं नादात्मानं सहाखिलः करणैः ॥ (१०)
सुमनश्शेखर भवतो भारः सुमनोञ्जलिभवति ।
छत्रं द्युमन् घुमूनः चामरमर्पि किं जितश्रमस्य तव ॥ (११)
नृत्यं प्रथतां कमिव नाथ तवाग्रे महानटस्येह ।
गीतं किं पुरवैरिन् गीतागममूरदेशिकम्य पुरः ।। (१२)
वाद्य डमरुभूतस्ते वादयितुं धुरि परस्य का शक्तिः ।
अपरिच्छिन्नस्य भवेदखिलेश्वर कः प्रदक्षिणविधिस्ते ॥ (१३)
स्युस्ते नमांसि कथमिव शंकर परितोऽपि विद्यमानस्य ।
वाचामगोचरे त्वयि वाक्प्रसरो मे कथं नु संभवतु ॥ (१४)
नित्यानन्दाय नमो निमलविज्ञानविग्रहाय नमः ।
निरवधिकरुणाय नमो निरवधिविभवाय तेजसेऽस्तु नमः ॥ (१५)
सरसिजविपक्षचूडः सगरतनूजन्मसुकृतमाधिजटः ।
दिक्कूलंकषकिरणो दृष्टिपथ मेऽस्तु धवलिमा कोऽपि ॥ (१६)
जगदाधारशरासं जगदुत्पादप्रवीणयन्तारम् ।
जगदवनकर्मशूरं जगदुद्धारं श्रयामि चित्सारम् ॥
(१७)
कुवलयमहयुध्वगैलः कुलगिरिसर्वस्वकवचिता/गैः ।
कलुषविदूरैश्चेतः कवलितमेतत् कृपारसैः किं चित् ॥ (१८)

·वमनवते करिक या वामवने रजनशलशिग्नरण ।
वलयवन भोगता वनिता गाय वस्तुनं नमः ॥
समिनकुवलय नागरमवेशन नागर.कलोचनतः ।
सकृदपि नाहं जाने मुगन्तरं भाष्यकारमधीगत
आपालिम नटानां आनीलच्छायकन्धगमीम्नाम ।
आपाण्डविग्रहणां आहिणं किंग वयं महमाम् ॥ (२१)
मुषितस्मगवलेप मनितनयायुर्वदान्यपद में ।
महति मनो ग्मनां में महमि दया पुग्मंगपांग ॥
शर्मणि जगतां गिरिजानमणि मोमहृदयपरिपाके ।
ब्रह्मणि विनमद्रनणकर्मणि नस्मिन्नुदेतु भक्ति में ।
कस्मिन्नपि समये मम काठच्छायामधर्मकालाभ्रम् ।
अस्तु पुरो वस्तु किमप्यगिदारमन्मिपन्निटिलम् ॥
(२४)
जटिलाय मौलिभागे जलधरनीलाय कन्धराभोंगे।
धवलाय वपुषि निखिले धाम्ने स्यान्मामको नमोवाकः ।। (२५)
अकरविलसत्कुरंगैः अवृषतुरंगैरमौलिधतगंगैः ।
अकृतमनोभवभंगैः अलमन्यैर्जगति दैवतम्मन्यैः ।। (२६)
कस्मै वच्मि दशाम्मे कस्यांद्र हृदयमस्ति शक्तिर्वा ।
कस्य किलोद्धतु मां केशात्त्वामन्तरा दयासिन्धो ॥
(२७)
याचे नाभिनवं ते चन्द्रकलोत्तंस किं चिदपि वस्तु ।
मा प्रदेहि भगवन् मदीयमेव स्वरूपमानन्दम् ॥ (२८)

·(१)
भगवन् बालतया वा भक्त्या वा व्यापदाकुलतया वा।
मोहाविष्टतया वा मास्तु च ते मनसि यदुरुक्तम्मे ॥ (२९)
यदि विश्वाधिकता ते यन्निगमागमपुराणयाथार्थ्यम् ।
यदि वा भक्तेषु दया तदिह महेशान पूर्णकामः स्याम् ॥ (३०)
सुब्रह्मण्यशतकम्
ओंकारार्थाय तीर्थाय तीर्थानां तीर्थजन्मने ।
समर्पितपुमर्थाय सदायात्मने नमः ।
कृपीडयोनये पीडावनालेमडसूनवे ।
जडानडनिंदानाय षडास्यायात्मने नमः ॥
(२)
कस्मै चन नमः पुंसे परस्मै भूरितेजसे ।
स्मरविस्मेरवपुषे स्मरारिजनिमीयुषे ।
अधिकाञ्चितमादित्यैरधिकाञ्चि भवांबुधेः ।
तारकं तारमन्त्रार्थ तारकारातिमाश्रये ॥
अरुणारुणधामानं करुणावरुणाजयम् ।
शरणं भन पाथोजचरणं बर्हिवाहनम् ॥
(५)
मल्लीवल्लीप्रसूनालीच्छायादायाददन्तभः ।
वल्लीसल्लीलया युक्तः पायादायाप्तहा गुहः ।।
तुण्डीरमण्डलीभूषापुरवासा गुहाभिधा ।
डिण्डीस्खण्डसच्छायदरहासाऽस्ति देवता ॥ (७)
नेदिष्ठे साधुलोकानां दविष्ठे पापचेतसाम् ।
क्राचीकोष्ठे राजमाने वल्लीप्रेष्ठे मनोऽस्तु मे ॥ (८)
(४)

·६३
शूरोऽपि गुह शूरं त्वं तारकोऽपि च तारकम् ।
अवधीस्ते तदुचितं निन्द्यते ह्यात्मघातिता ॥ (९)
यथेश्वरस्तव पिता स्वामी गुह तथा भवान् ।
तं च त्वां च विहायैतौ शब्दौ द्वावौपचारिकौ ॥
(१०)
यान्तं बर्हिमतल्लया भान्तं वल्लया तटित्तनूवल्लया।
रान्तं कल्पककल्पं प्सान्तं ध्वान्तं गुहं भजेऽनीहम् ॥ (११)
मोचारुचिचयवाचा नीचान् याचति जनोऽवनौ काचान् ।
हन्त विचिन्तकचिन्तितसन्ततिसन्तानगुहमसंचिन्त्य ॥ (१२)
मृदुलं सरलं विपुलं धवलं पाटलमनाविलं नीलम् ।
वचसि मनस्युरसि ग्दे वपुषि यशस्यथ कचे गुहं वन्दे ॥(१३)
चन्द्रकिणा गर्तिमन्तं चन्द्रकलालंकृतेन पितृमन्तम् ।
मल्लीसुमशुचिदन्तं वल्लीकान्तं भजेऽहमश्रान्तम् ॥
(१४)
कांच्यां क्षोणीकांच्यां कोष्ठे स्वीयेऽखिलस्थलश्रेष्ठे ।
वल्लीं श्लिष्यन्वल्लीं स्वामी कल्पोस्तु दृष्टिपथगामी ॥ (१५)
वेंकटशैले विपुले संकटहानाय भव्यभानाय ।
गुहमहमहमिकयाऽमी लोके लोकाः सभक्ति लोकन्ते ॥ (१६)
क्षणदाकररुचिरास्यं क्षणदं मुनिचित्तरंगकृतलास्यम् ।
क्षणिकाचलगषडास्य क्षणमपि विस्मृत्य किं जनैरास्यम् ॥(१७)
सेनानीरसि शूरः स्वामी दुर्गाकदेशरम्यमणिः ।
रणपुरवासं तनुपे गुह तव युक्तं त्रिलोकवीरस्य ॥ (१८)

·६४
अहितमधिप्रपञ्च गतिरोगालिशमन सम्यञ्चम् ।
बर्हिमतल्लीमञ्च बर्हिगिरीशं भजे सरोमाञ्चम् ।। (१९)
वेद्ये वेदैर्वालावैद्येश्वरलालनीयपार्श्वयुगे ।
सद्दयया सुकुमारे मुक्तकुमारे मतिर्मदीयाऽऽस्ताम् ।। (२०)
सोमातिकान्तमुखधामानमस्त्रशिखिभूमाकुलामररिपुं
प्रेमान्वितं नमति मामाभिगीतमरुभीमातिपाटनपटुम् ।
कामायुताभमभिरामांघ्रिपद्मयुगौमामहेशविभवं
सीमातिगामिदयमा मा नहीहि गुहनामानमन्तर विभुम् ।।
काचाशया जगति मोचाफलातिरुचिवाचा प्रदानमहतां
प्राचां समूहमिव याचामहे स्म पनिनीचावलि त्वपि हृदा।
नो चारुकीर्तिभरमाचांतभीतिझरमा चाजयोनिभुवना
दा चातलादवनमाचारयन्तमग्विलाचार्यमाप्नुम गुहम् ॥
श्वासायितश्रुतिमनासादितं दुरितवासान्तरैः खलननैः
व्यासादिशस्यतरदासांन्तरंगवरकामारपुष्कररुहम् ।
हासाच्छमौक्तिकविभासा समाकलितनामान्तिकाभरणमों
प्रासादभासिशुकमासादनीयमिह सांसारिकैः स्मर गुहम् ॥
श्रीकाञ्जिमध्यगतमाकाशमुख्य नगदाकारवारजनकं
पाकापकारिमुखना काव्याञ्चितमनीकावलीपरिबृढम् ।
एकाम्रनाथसुतमाकालिकार्तिहृतमाकांक्षितार्थदमहं
केकावता सगतिमाकारवन्मदनमाकारये गुरुगुहं ॥ (२४)

·आराधयामि ग्वल नारायण विबुध गल्लिमायिनपलं,
मारान्तकारिमपि चागधये बहलवान्विषादिनमहम् ।
शृगव्यमत्य नमदृगगनं किमिति दृगदमायमविषा-
द्यागनमानगु गवाणि वस्तु परतागभिधेयममलम् (२५)
प्राधान्यमाजमविलाघारगाखिनम नावाम्गायविभव
बंधा गुणाननिगमाधाय नृष्टितिवाधाकृतं त्रिजगताम् ।
मंधाप्रमोदसवी धादिमन्वगुणमावापयन्नममन्ने
नावामहं गुहमत्रोधादिहानिमपि वात्रलिपिहतिम् ॥(२६)
कन्दर्पदर्पहरमौन्दर्यशालिनममन्द्र प्रतापयश
कुन्दस्मितं मदयमन्दर्शनं मुकृतकन्दम्य सुन्दरफलम् ।
छन्दःप्रबोध्यमिह मन्दग्धगंगवनमन्दर्शिताभयकर
स्कन्द मदा मनतु विन्दत्वनय॑ग्वमन्दर्भमव सुजनः ॥
एणांकशोमख वीणामुनीन्द्रनुन वाणारिमातट विभा
शोणाजवलमान पाणानन्तधनुवाणादि घृतवते ।
त्राणादिमत्कृतिधुरीणाय मूककणि काणादिशाच्यजनुषां
नृणां नगः कुसुमबाणारिमौलिमखकोणाश्चिनांग भवते ।।
नानाविधाकृतिमहीनात्ममानमविमानाधिरूदयुषं
दीनालिचिन्तितविधानावबद्धपरिधानाञ्चलं त्रिभुवने ।
एनांसि जक्षतमनूनानि भानुमिव पीनान् तुपारनिकरान्
आनाधते हतिममानावृतेः सपदि मीनांकवैरिजमयम् ॥

·बालाजबन्धुकरमालासतीर्थ्यरुचिनालांगमभ्रपटली
नीलामकेशचयमालानमाश्रितविलोलान्तरंगकरिणाम् ।
कोलाहलिप्रमथलीलाविशालसुमडोलामहोत्सवमुदं
शैलाधिराजसुतया लालित हृदय कालारिज भज गुहम् ॥
निराबाधे बोधे निजवचनलीने परिजने
निरायासे श्वासे निखिलकरणे पाटवचणे ।
निनायत्ते चित्त निरुपम गुणं निःस्वशरणं
निषेवेऽहं सोहं निरयदमनं केकिगमनम् ॥
नितान्तं दूयेऽन्तर्निरयिनिचयाक्रोशसदृशैः
शुनां शुष्कास्यानामशुभभषिताटोपकटकैः ।
वचोभिर्नीचानां वरद वरणीयामरवरैः
यथा सौख्यं यायामहमिह यतथा गुह तथा ॥ (३२)
परार्थं वा स्वार्थ भुवि भजतु दु/रुत सुधीः
पदद्वंद्वोपान्तं परिहसितपाथोरुहपदम् ।
विनेतुः क्रौञ्चाविषधरभुगंगे विलसतो
विनिन्द्य पंथानं विविधविमतीनां न विशतु ॥ (३३)
प्रसादः पूर्णो वा विगलितफलो यस्य नृपतेः
तमेवासेवन्ते जगति पशवोऽधिययुताः ।
कृपालेशे सृष्टिस्थितिहृतिकरत्वं हि सुलभ
यदीये षडक्त्रं तमिह हृदये के विदधते ॥ (३४)

·६७
(३५)
शिव वा वि वा हिमगिरिमुतां वा गणपति
रवि वा धातारं यदि भनति कश्चित्ममुदितम् ।
वा कश्विञ्चद्भनति नितरां केवलमभौ
विचित्रं जायत बहुमुग्वमहोपासनयुतौ ॥
धनाशा भार्याशा द्वयमिदमनायतियुनं
यथा वा सन्त्यान्यं मकलयतिभिर्माक्षरतिभिः ।
तथा पुत्रागेति श्रुतिवचमि दृष्टेऽपि यमिनः
कुमाराशां चित्रं न हि जहति मृत्तिं च दधते ॥ (३६)
जगत्यां स्वामित्वं पुनरपि न शूरत्वमथवा
कुमारत्वं प्रीत्याम्पदमिह पृथक्त्वेऽपि भवति ।
गुहे संभूयैव त्रितयमिदमास्त किमत तत्
वयं कस्यारुच्यै भवति मधु मोचा पय इति ॥ (३७)
कवेरादेः पुत्र्यास्तटभुवि निरस्ताहमि नृणां
समुत्तुगे स्वामिक्षितिभृति विराजन्विनमताम् ।
पयःपाटीरादिप्रचयनिचितैवविधगणैः
विचित्रैः संतुष्यन्नपनुदति रोगानिह गुहः ॥ (३८)
समीरैः कावेर्या विमलजल्बीचीकणहरैः
तटारामस्फारप्रसववरसौरभ्यसमरैः ।
कुमाराद्रिस्थायी निचितनिजपावःस्थिरतरं
कुमारः सम्मोदं व्रजति च सुखं यच्छति च मे ॥ (३९)

·६८ (४०) (४१) फलांभःस्नानान्तर्महितभसितालेपविमलः सरैरुद्राक्षाणां कलितगलभूमण्डनविधिः । महाभिक्षूष्णीषस्थगितकचसीमा गुप्तगिरेः कुमारः कूटेऽसौ जयति च मुदं मे दिगति च ॥ कमलकलितधामा कापि कारुण्यसीमा करनलिनयुगं तं पादपद्म मुखाजम् । नयनसरसिज च प्रेक्ष्य पडक्त तत्त- त्पदगमनवशेन प्राप लोलेति नाम || करचरणमुखाजे नेत्रकले नखेन्दौ गुह तव रदकुन्दे दन्तवासःप्रवाले । वसतिमुपगतापि श्रीर्यदजालयेति वनति वरयशस्तविक कृतं कर्म पी शरवणभव ये त्वन्नामवाच्याः क्रमण क्षितिपतितिलकानां तापमाग्रेसराणां । नमदखिलजनानामीशत तेपि भव्य कलयितुमविलंब येन केनापि भूम्ना ॥ विमलचरणपञ वित्रसच्छूरपद्म विपुलदयममायं विद्रुमच्चायकायम् । विहितविनतपोषं विश्वविश्वासिवेष विनुत विषधराशं विं मुदाऽऽरूढमीशम् ॥ (४२) (४३) (४४)

·I.
पलिनदन तराज दर्पकाकारमान
दरहभितमदारं दाग्तिातानिमारम
दमधनदममन्दं दन्तभादायकन्द
दरमा न भनं हे दन्दा कागवाहमा ।।
पदविनिनायोनं पादुका चापगनं
परिहतपरितापं पाणिपायोजनापम ।
भवुकगुणममृद्ध भावनारबंद
भवम्तमहमी भावितं चिना ॥
विटमति नत्र पार्ने पाकर वही
निवमति ननु पात्र देना पस्मिन् ।
मनि करिततिम्व वामनां दनियन्त्र
द्वयमिदमपि नष्ट चित्र मेककतन्याम् ।।
गुह भनमि मुनानां तानतां गायगंगः
गुरुमि ममपि स्वामिनां किंकगः ।
भिषगमि दिनां वा शायकानां प्रमा
भवमि नदपि यद्यत्म्यापमं जगन्याम् ॥
दिवि दितितनया वा ननिस्तारको वा
मुवि गदनिचया वा त-पतिः शूलगड़ा ।
गुह तव यममत्तु क्तुमेने किगन्तः
क्षितिभृतमदतोऽत्तं कः प्रयामः कवाटम् ।।
(४७)
(४८)
(४९)

·गुरुरपि हिमशैलो जाड्यसंकेतभूमिः
पतिरपि जडराशिदेवनद्या महत्त्व ।
नहि भवति निदानं किन्तु पाण्मातुर त्वं
निखिलजगदधीशः पुत्र इत्येतदेव ।। (५०)
कल्हारादिमुपेयुषे कलिरुपे कन्दपकान्तविणे
कामारेनिमीयुपे कविपुपे कारुण्यवाचीजुषे ।
कल्याणाचलकूटकम्रधनुषे कलोलपट्का
क्रौञ्चामर्त्यरिपुद्विषे नम इदं कम्मै चन ज्योतिपे ॥ (५१)
केशाकेशि शिरोरुजा कलयत सेवाकृतां रोगिणां
दण्डादण्डि रदस्पृशा च रुजया माध्नोति नक्तंदिवम् ।
पादापादि गदेन कुक्षिपिठरीरूढेन तन्तन्यते
कल्हाराद्रिविराजमान भगवन् स्वामिन् त्वदंत्रिद्वयम् ॥(५२)
मुष्टीमुष्टि तनोति मूलरुजया शूलेन पाना सदा
बाहबाहवि गाहते कटिरुजा बाहरुपद्व्याधिभिः ।
हस्ताहस्ति करोति नेत्रगदतः श्रोत्रत्वगाद्यामयैः
दण्डिन् श्रीफलिनीवनान्तविलसन् स्वामिन् त्वदंघिद्वयम् ॥
कांशीपत्तनवर्तन कविमनोरंगस्थलीनर्तन
काम्यत्वावसनं करादृतजगत्कल्याणवाणासनम् ।
काश्मीरस्तवकारुणं कलिसुहृत्कामादिसंवारणं
काम दैवतवारणं कलय रे क्रौञ्चाद्रिसन्दारणम् ॥ (५४)

·७१
नन्दिन् शूलमिहानय द्रुतमसौ डिमो मुनेः खिद्यते
नोपेक्ष्यो हि सुताबलावसुमता पत्या क्व चित्किकरः ।
इत्थं प्रोक्तवतीश्वरे गुह तदिया मंगगम्त्वं धिया
शूरः शूलरुगित्यभूः पटपटाकुर्वत्रदान् रोषवान् ॥ (१५)
नाथ त्वद्वदनामृतत्विपि सदा संपूर्णतामानने
निर्दोषांशलवे च मोदमहित मित्रादयेऽस्मिन् सति ।
एकस्यां निशि पूर्णतास्पदमसौ दोषाकरः किं वृथा
पीयूषांशुरुदेति हामहितो मित्रादिनी चान्वहम् ॥ (१६)
त्वद्गांभीर्यमहाधनाभिलपित वल्लीपत वाहिनी
कान्तं योगिधिया समीक्ष्य भवतः शिष्यो मुनिः कुंभजः ।
रोषादेव करोदरेऽकृत ततश्चाचामति स्म दुवं
शिष्यः प्रीतियुतो गुरोर्वसुहरं जीवन् हि नापेक्षते ॥(५७)
अब त्वं तु विलोचनद्वयवती तातस्य तिस्रो दृशः
सन्ति द्वादश मेंऽवकान्ययि ततस्त्वत्तश्च तातादपि ।
उत्कृष्टोऽहमिति ब्रुवन् गिरिसुताचन्द्रावतंसौ महा-
सन्तोषांबुनिधौ निमजयति यः पायात्कुमारः स माम् ॥
वल्लीविघ्नमदर्पणं वसुमतीसम्मोदसन्तर्पणं
कामाक्ष्यकविभूषणं कलिरुजासंतापनिर्वापणम् ।
श्रुत्यालीकचभूपणं श्रुतितटीपीयूषपूरगुणं
वाहाधीशितबर्हिण वरघृणं वन्दे मरुद्वारणम् ॥ (५९)

·७२ शंभोः सूनुमगात्मजातनुभवं श्रीकृत्तिकानां सुतं गांगेयं ज्वलनात्मनं शरजमित्याख्यानभेदाद्रुधाः । भाषन्ते गुहमेकमेव जगति ख्यातं वयं बिभ्रतं सर्वेषामपि पक्षपातरहितां ब्रूमः : कुमाराभिधाम् ॥ (६०) चित्र गुहस्य क्षणिकाचलेऽस्मिन् सेवागतेषु द्रुतमेति पंगुः । मूकस्तु चष्टे बधिरः शृणोति श्लिप्यत्यवाहस्तमवेक्षतेऽन्धः ॥ काचित्सती श्रीक्षणिकादिनाथमासेव्य जात्यन्धमवाप्तनेत्रम् । कान्तं निज बोधति रुपलक्ष्म्या स्वाञ्चापि तं बोथयति स्वरेण ।। काचित् पतिं स्वं बधिरं नितांतं कलारशैलाधिपति निषेव्य । आयातमालिंग्य रहःकथादिमानंगकेलीमुपयात्यपूर्वाम् ॥ (६३) द्वैमातुरो मूषकवाहनम्त्वं पाण्मातुरो बर्हिणवाहनोऽहम् । इत्थं मुहर्यः कलहायत स्म भ्रात्रा स पायादनिश कुमारः ॥ शूरादयो बाह्यखला हतास्त सत्वात्मनस्तऽन्तरवैरिणः के । सेनानितां तत्स्वगतां कृतार्था द्वेधा ममारीनपहत्य कुर्याः ॥ भाराय नाकस्य युगः कुमार घोरार्तिमकां नुदामि त्वमेकः । रत्नच्छटाः मन्ति वृथा सदानयत्नस्तु चिन्तामणिरेक एव ।। स्वामिन् त्वमेकोऽपि रुजापहारी नान्या निलिंपावलयो भवन्ति। शीतांशुरेकस्तममां निहन्ता नक्षत्रवृन्दानि नहीतराणि ॥(६७) पीयूषभानुर्विसृजन् कलंकं रात्रिन्दिवं द्योतयुतश्च नित्यम् । पूर्णो यदि स्यात्तव वक्त्रमाम्यं स्वामिस्तदाहेंदिति तर्कयेऽहम् ॥

·क तातकण्टेऽत्र विषं सुतदं कृष्णा विषाभाऽम्ब किमों कुमार। एतन्मृषा न ह्यमित कुचाग्रं म्नन्यं सुधाम्बेति धयन्गुहोऽध्यात्॥ सेनान्यमीशं बनवलिदेवमनाममालिंगितपार्श्वदेशम् । नानाविधा कारमपुण्य दृरं मा नाम हासीरयि मानम त्वम् ॥(७०) भवता भत्तापहरण कृपाहृदये हृदये गुह नैव कृता । ममता मम तावदियञ्च कुवाक् महतामहता प्रकृतिर्हि सदा ॥ व्याख्या :-कृपाहृत् = करुणायुक्तमानस अये गुह भवतापहरण भवता मम तावत् इयं ममता अहन्ता अहंस्तोत- त्यहंकारः कुवाक् सहृदयारञ्जनी स्तुतिवाक्च हृदये नैव कृता जडस्यापि मम तदुभयं त्वया सोटमित्यर्थः हि=यतः महतां प्रकृतिः सदा अहता-अविकृता (७१) जनने ऽजननेह महाव्यसने मरणेऽमरणेऽपि कया विधया । स्मरता स्मरतापितनूज पदं न मता नसताऽपि भयं सुगमम् ॥ व्याख्या :- अजनन मानिरहित स्मरतापितनून कामा- रिसुत गुह इहअब जगति जनन महाव्यसने मरणे अपमृत्यौ अमरणे अमे=अलक्ष्मीके रणेयुद्धे च कयापि विधया केनापि प्रकारेण पदं त्वचरणं स्मरता सता पज्जनन नसता असज्जने- नापि भयं नसुगमम् (७२) मम वाममवाधितमाधिममातनुजातनुजाातमुरुं जहि तम् । यमिता यमितासहिताप्यवनौ जनता ऽजनताऽतितरां पतति ॥

·व्याख्या :-अजनत=अजेन ब्रह्मणा नत उमातनुज मम वामप्रतिकूल अवाधित अबाधितं अतनुजातं कामेन जातं तं उरुं आधि जहि नाशय अवनौ यं आधिं इता प्राप्ता जनता-जनततिः यमितया नियमेन सहितापि अतितरां पतति पतितत्वं गच्छति (७३) असि नाम हितो महितो जगतामनलात्मभवात्मभवांगरुचे । इति हि श्रुतिराश्रुतिराह ततः सुतरामव मामवमाचरणम् ॥(७४) व्याख्या :-आत्मभवस्य मनोभवस्येव अंगरुचे अन- लात्मभव अग्निसंभव गुह जगतां महितः हितः असि नाम इति हि-यतः आश्रुतिः प्रतिज्ञावचनरूपा श्रुतिः आह ततः सुतरां अवमाचरणं नीचाचारं मां अव (७४) गिरिजासुत मां सुतमां चरणं सुषमाशरण शरणं ननु ते । गतमागमरागमरागयुतं विषये तनु चातनुचारुरुचे ॥ (७५) व्याख्या :-अतनुवत् अनंगवत् चारुरुचे ननु हे गिरिजासुत सुषमाशरणं कान्त्यास्पदं ते तव चरणं सुतमां शरणं गतं मां आगमरागं वेदप्रिय विषये शब्दादौ अरागयुतंच तनु।। वनवल्लिकयाऽलिकयातकनत्तिलकांकितयाऽङ्कितयान कृतम् । तव सेवनमेव न मे मनसा गुह मेदुरितं दुरितं तु कृतम् ॥(७६) व्याख्या :-अलिंक ललाटं यातेन गतेन कनता दीप्यमानेन तिलकेन अंकितया अलंकृतया वनवल्लिकया वन- ·वल्लीदेव्यासह अंकितयान अलंकृतवाहन गुह मे मनसा तक सेवनमेव न कृतं किन्तु मेदुरितं सान्द्रं दुरितं कृतम् (७६) नय मां न यमान्तिकदेशमसज्जनभाजनभावमुपेतमपि । न हिता न हि तातजना नगराट्तनयातनयातिखलेऽपि सुते ॥ व्याख्या :- नगराट्तनयातनय पार्वतीपुत्र असज्जन- भाजनभावं सत्पात्रत्वाभावं उपेतमपि मां यमान्तिकदेशं न नय हि यतः तातजनाः अतिखलेऽपि सुते हिताः नभवन्तीति न ॥ वसुधावसुधाममुखा विषया विषमा विषमाक्षनने भुवने । तनुमोऽतनुमोहममीषु कुतो वयमेव यमेतिहरे त्वयि नो ॥ (७८) व्याख्या :-विषमाक्षजने शिवपुत्र भुवने वसुधावसु- धाममुखाः भूधनगृहप्रमुखाः विषयाः भोग्यपदार्थाः विषमाः वामाः (इतिविदन्तो) वयमेव कुतः अमीषु अतनुं अधिकं मोह अभिलाषं तनुमः यमेतिहरे यमबाधानिवारके त्वयि अतनुमोहं नो तनुमः (७८) दितिजादितिजातमहापृतनाचरगोचरगोकटुताकटुतम् । कलये कलये सरु गिरिजाजननं जननन्दथुमन्तरहम् ।। (७९) व्याख्या :--दितिजानां दैत्यानां अदितिजातानां देवानां महत्योः पृतनयोः सेनयोः चराणां असुरभटानांसुरभटानांच (यथाक्रम) गोचरः नेत्रविषयः गवां दृशां इषूणां वा कटुता तैक्ष्ण्यं अकटुता अतैक्ष्ण्यंच यस्यतं कलये दुरिताय सरुष ·जननन्दधुं जनानन्दकं गिरिजाजननं पार्वतीसुतं गुहं अहं अन्तः मनसि कलये भावये (७९) धरणीधरणीतनयातनयाञ्चनमञ्चनमंगलवर्यकरम् । मम काममकामहतां महतांधियमाधियमान्तकृतं तनुताम् ॥ व्याख्या :--धरणीधरान्नयतीति धरणीधरणीः पर्वतश्रेष्ठः तस्य तनयायाः तनयस्य गुहस्य अंचनं सेवनं अंचनमंगलवर्यकरं अंचनवयं सती गतिः मंगलवयं श्रेष्ठमैहिकादिश्रेयः तयोः करं सत् मम कामं भृशं अकामहतां कामैरनुपहतां आधिरेव यमः तस्य अन्तकृतं महतां (इव) धियं तनुताम् (८०) अहं तावदासामहन्तादियुक्तः प्रजानां प्रकामं प्रजापालनोत्कम् । भवन्तं भवानीभव स्तोतुमीशे कथं यत् श्रुतिस्त्वत्कथायां नकल्या क्षपायां दिवा वा क्षपानाथभानू क्षणं नैव कर्तुं क्षणं वा प्रवीणौ। विहायेश वल्लीविहार त्वदाज्ञां विवोधैकहेतो विवोधे हृदीत्थम् ॥ महासेनभक्तिर्महाभीतिमुक्ति प्रभूताब्दवृष्टिः प्रतापस्य नष्टिम् । तमीशप्रकाशस्तमिस्रप्रणाशं सृजत्यकंघष्टिहिमानीविभेदम् ॥ शिखण्डीशयानं शिवांके शयानं श्रितौघाभिमानं श्रिया शोभमानम् कृपांभोनिधानं कृतप्राणिधानं क्रियासन्निधानं क्रियाः हृन्निधानम् शिखण्डीशहिण्डं शिवानन्दमण्डं त्रसदैत्यषण्डं त्रयीमौलिभाण्डम् चलद्रुग्वरण्डं चमत्कार पिण्डं भजामोऽधिकुण्डं विभातं प्रकाण्डम् करालप्रतापं कटोरारिकोपं करांभोजचापं कथाशेषपापम् । कलिधान्तलोपं कविस्वान्तदीपं कनत्कामरूपं कराजत्कलापम् ॥

·कुलाव्यात्मभूज कुबेराधिराज गुहं केकिवाहं गुणग्रामगेहम् ।
तुलातीतकायं तुरीयं विमायं नुमश्चित्स्वरूपं नुवच्चित्तदीपम् ॥
ऋतं दूषयामोऽनृतं भूषयामः कलीनर्जयामो व्रतं वर्जयामः ।
सतस्तजयामोऽमतस्त्वर्चयामो न हि त्वां भजामो गुहेवं भवामः ।।
क्वचिद्वेदनिन्दा क्वाचिद्देवनिन्दा क्वचिद्विप्रनिन्दा क्वचिद्धर्मनिन्दाम्
क्वचिन्मन्त्रनिन्दा क्वविद्यज्ञनिन्दां बताकर्णयामः कथां नो गुहस्य
यदा धर्महानिर्यदा पापवृद्धिः
तदात्मानमुत्पादयामीत्युदीर्य ।
तथारीतियुक्तेऽपि कालेऽत्र कर्तु
वृथा तन्न वाक्यं विशाखाहसि त्वम् ॥ (९०)
श्रीकांच्यां चूतमूले गुह वपप्ति तथा तत्र कौमारकोष्ठे
किं च श्रीवेंकटाद्रौ क्षणिकगिरितटे श्रीफलिन्याख्यधाम्नि ।
श्रीके कावन्महीभृच्छिरसि रणपुरे वैद्यनाथालयेऽपि
स्कन्दाद्रौ चेन्दिपुर्या नतगदहतये तत्र तत्रेतरत्र ॥ (९१).
आस्था मां सर्वसम्थास्तव
गुह रतये सेवितुं बाधते किं
कुर्यो यन्नैव लभ्यं धनममलमलं वाथ लभ्येत
कृच्छ्रात् ।
लप्स्यन्त याजका वा विधिमुखसकलाम्नायभेदान्विदन्तः
सन्तो नैवाथ लब्धा यदि कलिविभवादस्मि कर्ताऽहमज्ञः ।।
यः स्वामीति प्रसिद्धिं निखिलनियमनेनाख्यया चैति लोके
शोर्योदारत्वमुख्या गुणमणिनिकरा नित्यमध्यासते यम् ।

·त्रैलोक्यं निर्मिमीते विधिरवति हरिहन्ति यः सन् पिनाकी सोऽस्मानव्याजमव्यादनुपमकरुणः सन्ततं तारकारिः ॥ शूरः स्वामी भवन्नप्यमलगुण विभो संहरन् शूरप- तूलालीतुल्यसत्वान् श्रुतिमखविबुधब्रह्मनिन्दास्वमन्दान् । मन्दान्नास्तिक्यवार्तानिचयगृहमुखान् किं न हस्यद्य यो वा को वा भूत्वा ऽथवा ते युगसरणिरियं किं मता तारकारे ।। त्वं तुर्य ब्रह्मतत्वं निखिलजनिभृतिध्वंसकृत्त्वं मुमुक्षोः सेव्यस्त्वं भर्नकं त्वं भवतिमिरततेोतमानं च तेजः । ध्येयं वस्तु त्वमन्तःकरणविलसितप्रेरको देहिनां त्वं सावित्र्यर्थस्त्वमन्तः सवितुरसि गुह त्वामतश्चिन्तयामि ।। त्वं वज्री त्वं कृशानुस्त्वमसि पितृपतिर्यातुधानाधिपस्त्वं त्वं पाशी त्वं समीरस्त्वमसि धनपतिस्त्वं शशांकोत्तमांगः । त्वं धाता चक्रपाणिस्त्वमिति गुरुगुह व्यष्टिरूपेण तत्तत् काष्ठाधीशत्वमाप्त्वा जगदखिलमिदं केवलो रक्षसि त्वम् ॥ काष्ठा नाडी मुहूर्त दिनमथ रजनी गर्मकं पक्षमासौ बीजं संवत्सरो धा युगमपि च युगासारमन्वन्तरे वा। कल्पो वा त्वं रविस्त्वं विधुरवनिसुतः सोमजो गीष्पतिर्वा शुक्रः कालस्ततस्त्वां गुह शरणमिमः कालकालेशरूपम् ॥ गौरी गंगां सुपर्णी मुनिकुलमहिषीः कृत्तिकाश्चाग्निभार्यो यस्यांवामीशमग्नि जनकमथ बुधा नैगमेषं विशाखें ।

·॥
शाखं मित्रं च वल्लीमभिदधतितरां देवसेनां च कान्तां
सुब्रह्मण्याय तन्वे प्रणतिशतमहं बर्हिवाहाय तस्मै ॥ (९८)
त्वं स्वामी तारकारे वयमपि जगति त्वां सदा पूजयामः
पाल्यास्सर्वे त्वयैव स्पृहयति जनता तुभ्यमेवादरेण ।
त्वत्तो नान्यत्समस्तं तव पदकमलं यान्ति देवार्चनानि
त्वय्येवास्माकमन्तःकरणमसदृशप्रेम तिष्ठत्यजस्रम् ॥ (९९)
यत्प्राहुस्तारवाच्यं श्रुतियुवतिशिरोभासुरं रम्यरत्न
यत्प्राप्यं वस्तु काण्डद्वयविधिषु सतामध्वना येन केन ।
यत्तुर्य सत्यमाद्यं विमलमजननं सच्चिदानन्दरूपं
सुब्रह्मण्याभिधानं सततमभयदं ब्रह्म तद्भासतां मे ॥ (१००)
श्वेतारप्याख्यमैशं स्थलमधिवसता यज्वनारायणेन
श्रीमद्वल्लीशपादांबुजयुगलदृढप्रीतिना गुंफितैषा ।
सच्छब्दा रम्यवृत्ता रुचिरगुणयुता मौक्तिकालीव नन्द्या
सुब्रह्मण्यस्तुतिः श्रीतृषमनुजवरैनीयतां कण्ठदेशम् ॥ (१०१)
त्रेतास्तुतिः
वेदान्ता यदुपाश्रयेत्सुखमुरु प्राप्तुं परनेह चे-
त्येवं निष्कपटं वदन्ति भगवान्नैष्कर्म्यसिद्धिप्रदाम् ।
यस्योपास्तिमशेषसंकटहरामूचे च गीतागुरुः
तब्रह्मानुदिनं स्मरामि मनसा त्रेताभिधानं परम् ॥ (१)

·(२) (३) यच्छवाः पशुपाशमोचनकरं सांवं पशूनां पति व्यूहं भागवताश्च षड्गुणयुतं यद्वासुदेवाभिधम् । यत्मांख्याः पुरुषं परं प्रकृतितो निलेपमाचक्षते त्रेताभिख्यमहर्निशं परमहं तद्ब्रह्म संचिन्तये ॥ यत्कैलासमहीधरे सुरनदीवीचीसमीरस्फुर- न्मन्दारद्रुमपुष्पगन्धसुरभावस्तोकसौख्यास्पदे । द्वन्द्वं क्रीडति नित्ययौवनमुमाशीतांशुचूडाभिध तत्त्रेतायमस्तु वस्तु परमं मन्मान मन्ततम् ।। वैकुण्ठे विरजानदीजलसमासिक्तैगानन्दनै रम्लानैस्तुलसीवनैः सुरमिते नित्यैर्युते सूरिभिः द्वंद्व क्रीडति यत्किमप्यनुपमं लक्ष्मीनृसिंहाभिधं तद्ब्रह्म स्फुरतु प्रशस्तविभव त्रेताभिध चेतसि ।। यत्सत्ये सनकादिभिर्मुनिकुलैः सान्द्रे प्रमोदांबुधा- वामग्नरपराजित रिपुगणास्तिथाऽऽभ्यन्तरैः । द्वंद्व क्रीडति भारतीकमलभूरूपं विनम्रादरं त्रेताख्यं परमं महस्तदनिशं मन्मानसे भासताम् || यन्नाके रमणीयदेवगणिकानृत्यैरनिन्धः क्वचि- द्वानैश्चैत्ररथैश्च नारदमुनींणाविनोदैस्तथा । आनन्द्ये रमते सहामरगणैद्रं शचीन्द्रात्मकं ज्योतिस्तन्मनसि स्फुरत्वनुदिनं त्रेताभिधानं परम् ॥ (४) (५)

·८१
(७)
पीयूषांबुधिमध्यभासिनि मणिद्वीपे निलिंपद्रुम
स्तोमावीतकदंबकाननयुते चिन्तामणीवेश्मनि ।
कामेशांकविभूषणं भवति यच्छीकामकोटीश्वरी
रूपं तत्परमस्तु वस्तु सततं त्रेताभिधं चेतसि ॥
जिह्वाः सप्त बहिः प्रप्तार्य विधिवदत्तं समन्त्रं हविः
सान्नाय्यप्रमुख समोदनिनदं यद्भक्षयत्यध्वरे ।
यष्टृणां शुभमातनोति परमं यचैहिकामुष्मिकं
खेताभिख्यमहर्निशं स्फुरतु मे तज्ज्योतिरन्तः परम् ॥ (4)
त्वत्सेवाफलमुत्तमं प्रति बुधा
विश्वासहीना
मुधा
दुर्धीमत्तधनिबनं कथमपि प्रत्युत्तरानादरम् ।
अज्ञातोत्थितिमश्रुतप्रतिनति संवीक्षितुं सम्पृहाः
यातायातपरिश्रमं भगवति त्रेते लभन्ते बत ॥
(१)
त्रेते देवि विपश्चितोऽपि सकलश्रेयोनिदानं द्विजा
स्त्वत्सेवां परिमुच्य लोलमनसः प्रारभ्य कार्यान्तरम्
प्रत्यूहोपहता भवन्ति बहुधा यद्वा तदीयायते-
दुर्वारं विपरीतभावमुपयन्त्युच्चावचैहेतुभिः ॥ (१०)
त्रेते देवि कलेरयं स महिमा दुष्टस्य यत्संप्रति
त्वत्सेवा कथयन्ति केचिदबुधास्तन्द्रालवो दुष्कराम् ।
केचिन्नास्तिकतामलीमसहृदो जल्पन्ति हिंसाश्रयां
व्याख्यान्तः श्रुतिमन्यथा कति चन क्षत्रोचितां चक्षते ॥

·ते त्वत्परमान्विशुद्धमनसो वैधीमहिंसायितां हिंसां दिष्टवतश्च मक्षितवतधेडां द्विजान् केचन । निन्दन्तो रचयन्त्यवैधमबुधा निर्भीकमुच्चावचं हिंसामांसनिषेवणादिकमिदं तिष्यस्य दुश्चेष्टितम् ॥ (१२) लेते त्वरिवस्यितामरधुनीमेध्यांबुनि(तह- न्मालिन्यानमृताशिनोऽपवदितुं सद्ब्राह्मणान्बुद्धताम् । साक्षाज्जन्तुविहिंसनामिषसुराहाराद्यवैधक्रियाः कर्तु भूसुरवन्धवः कति चन क्रव्यादतां चाश्रिताः ॥ (१३) वेते त्वामतिघोरपापिनिविडे कालेऽप्यमुष्मिन् कलौ मूलं प्राग्रहरस्य मावुकभरस्यालंब्य वर्तामहे । उच्चां प्रापयितुं स्थिति तदितरामाहोस्विदुच्चावचा शक्ता देवि भवत्यनन्यशरणांस्तत्पातु नः सर्वदा ॥ (१४) ऋद्धिद्यग्निमुखेति वेदवचनं विश्वस्य निर्वचनं नेते देवि भजन्त्यनन्यशरणास्त्वामास्तिकाः सर्वदा। निन्दत्सु श्रुतिमुत्सृजत्सु भवतीमृद्धिः परा नास्तिके- वित्येषापि विशेषदुष्कृतनिधेस्तिष्यस्य दुष्टा क्रिया ॥ ज्ञात्वैवाभिमतं पराशरमुनेर्धर्माश्च विप्राश्च ये व्याप्ताः सन्ति युगे युगे न हि बुधैस्ते गर्हणीया इति । बेते त्वद्भजने रतान् द्विनमणीन्निन्दत्सु विप्राधमे- यौदासीन्यमिवाश्रिता मुनिगणाः कुत्रापि निंद्रान्ति ते ॥

·त्रेते निर्भयमालपन्ति कति चित्कालान्तरे त्वत्क्रिया कार्या तन च बाहुजैकविषया पैष्टान्पशूनाश्रिता । एवं विप्रतिपत्तिगाढतमसा सन्छादित विष्टपे त्रय्यर्थीशुमताऽवभासिततया तस्यां प्रवृत्ता वयम् ॥ (१७) के चित्केशवकीर्तनं वरमिति त्रेते त्वमा न चे- त्युद्बोधन्त्युरुभक्तियोगवचनैस्साम्यंशमानं ध्रुवम् । साम्यंशो जिनधीविलासननितस्ततेतिं शङ्के यत- स्त्रय्यैव ऋतुकर्मयोगवरता मानाग्र्यया बोध्यते ॥ (१८) त्रेते दम्भफलस्पृहाविरहित संसेविताभिर्यथा- शास्त्रं तावकसत्क्रियाभिरमलस्वान्तस्य सद्ब्रह्मणः । श्रीमन्मुक्तिकुटुम्बिनीस्वयमुपाश्लेषादि सौख्यं परम् ह्यक्षय्य करबिल्वपत्रसदृशं निस्संशयं जायते ॥ (१९) तत्तत्कृत्यनुमन्त्रणीयमनुषु स्पष्टं ब्रवीति श्रुति- यद्यत्कामयते फलं तनु महद्यष्टा तदीयाभिधाम् । गृह्णीयादिति यत्ततोऽनुदिवसं सद्भाह्मणानामयि त्रेते त्वां भजतां विशुद्धमनसां किं दुर्लभं भावुकम् ॥ (२०) नेते ब्रह्मवदेव देवि भवती भात्येकधा च द्विधा वेधा चापिच पञ्चधा ऽपि बहुधाऽप्यन्तर्बहिस्तिष्ठति । आत्मानं च यथाविधानमसकदृक्षंच संक्रामति श्रीमत्यद्भुतवैभवे द्विजकुलान्यर्चन्ति च त्वां सदा ॥ (२१)

·त्रेते कर्मसु तेऽग्निहोत्रमिति यत्कर्म श्रुतं वैदिकम्
सायं प्रातरपि द्विजैरनुदिनं सेव्यं विशुद्धान्तरैः।
नित्यत्वेऽपि सति प्रकृष्टफलतां तस्य स्फुटं ज्ञायते
निष्कालुष्यलवार्थबोधनपरैः काण्डद्वयीवेदिभिः ॥ (२२)
त्रेते त्वद्वरिवस्यितं भगवति त्यक्त्वा धनायावशा-
दिभ्यानीक्षितुमुत्सुकाः कथमपि प्राप्यापि तदर्शनम् ।
तैस्साकं प्रकृतानुरूपवचनं नो शक्नुमो भाषितुम्
देवानादरणार्गळा हि भवुकद्वारं पिंधत्ते किल ॥ (२३)
त्रेते स्वामिनि पक्षहोमविधया संकोच्य ते सेवनम्
त्यक्त्वा स्वापमतन्म नूतनकृति स्वल्पैरहोभिर्वयम् ।
यस्य प्रीतिमिवाधिगन्तुमधिकां सोगाद्यशश्शेषताम्
देवानादरणागळा हि भवुकद्वारं पिवत्ते किल ॥
(२४)
निष्काम तव सेवनं भगवति त्रेते यदि स्यात्तदा
तत्स्वान्तस्य विरच्य शुद्धिमनघं ज्ञानं समुत्पादयेत् ।
इत्याम्नायरहस्यवेदनयुताः सन्तोऽपि कामै वयम्
तैस्तैः प्रेरितचेतसस्त्वयि रताः कामा ह्यजय्याः खलु ॥
त्रेते देवि यथाकथंचन जगत्यव्याहतं प्राभवम्
प्राप्तानां नव षट् स्फुटं कथयतां वाक्यं प्रमाणं जनाः ।
जानन्त्यस्मदुदीरितं श्रुतिशतप्रख्यापितत्वत्क्रिया
मान नैव विदन्ति हा कलिविभोरैश्वर्यमेवंविधम् ॥ (२६)

·त्रेते त्वत्परिपूजनस्य भगवत्येषा विभूतिः परा यच्छयामाकसिलाशनोऽपि स भरद्वाजो महर्षिः पुरा । कैकेयीसुतमागतं स्वनिलयं साकं चमूभिर्नृणाम् दुष्प्रापेण वरातिथेयविधिना सुप्रीतमामन्यत ॥ (२७) स्तोमं गोशकृतां. क्रतोरनुगुणं शल्कवनं बर्हिषाम् स्तूपं कोमलमुत्तमाश्च समिधो यच्चेतरत्साधनम् । त्रेते देवि भवक्रियासमुचितं सज्जंविधातुंच तत् प्रीतिसंप्रति यादृशी भवति मे स्यात्तादृशी सन्ततम् ॥ सायं प्रातरपि त्रयीसमुदिता या ह्यग्निहोत्रक्रिया तां निर्वर्तयितुं विशुद्धपयसा गव्येन कालाद्वहोः । उत्पन्न मम वाञ्छितं कथमिदं पूर्याममुष्यां सुखम् पूर्येतेति विचारविह्वलमनास्त्रेतेऽहमस्म्यन्वहम् ॥ (२९) स्नानं पुण्यनदीजले प्रतिदिनं तत्रैव सन्ध्यां जपम् तद्रोधस्तृणचारिधेनुपयसा त्रेते त्वदीयं हुतम् । देवा! कुसुमैश्च तत्तटभवैस्तत्तोयसंसेकव- च्छाल्यन्नैवलिकर्म भूसुरवरातिथ्यंच संप्रार्थये । (३०) त्रेते देवि तव स्पृहाविरहिता संसेविताऽपि क्रिया तत्तद्वैदिकवाक्यजालगदितं शक्तैव दातुं फलम् । इच्छाऽभाववताऽपि दीप्तिमहिता वढेरुदना शिखा स्पृष्टा किं खलु दाहशक्तिमधिकां स्वीयां न सन्दर्शयेत् ॥

·मन्त्रब्राह्मणवाक्यजातविषयान् सम्यग्विदन्तो बुधाः केचिन्यायविचारपूर्वकमनुष्ठातुं निबद्धादराः । त्रेते देवि भवत्कियां तदुचितं वेदानुवाकादिव- ब्रूते यज्ञमपि श्रुतिभगवती हेतुं विमुक्तेर्यतः ॥ (३२) केचिन्मन्त्रतदर्थबोधरहितासंप्रेरिताःश्रद्धया त्रेते देवि मवत्क्रियामनुपमा संसेवितुं सम्पृहाः । सन्त्येवाद्य तदप्यहं समुचितं मन्ये यतः श्रीपतिः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते त्विति वदस्तेषामनुज्ञां व्यधात् ॥ पञ्चाग्नीन्समुपाश्रयन्ति कतिचि त्त्रीन्केचिदग्नीन्श्रय- त्येकाग्निं कतिचि द्भजन्ति बहुधा तेष्वेव तृप्तिं गताः। तान् केचित्पुनरास्तिकाग्रिममहीदेवान्विनिन्दन्त्यमी डम्भार्थं परकीयवित्तहृतये चोर्वीमटन्तीत्यहो । (३४) त्रेते देवि मधुव्रता वनतले तत्तत्प्रसूनोच्चयात् किञ्चित्किञ्चिदुपाहरन्ति तृषया नुन्ना मरन्दं यथा । सद्विप्रास्तव कर्मणि प्रबलया संप्रेरिताः श्रद्धया सञ्चिन्वन्ति तथा धनं तत इतोऽप्यल्पेतरायासतः ॥(३५) कौटिल्यं कलिकालवैभवभवं वयं कथं मादृशै- निर्भीकं प्रलपन्ति यत्खलजनाः कैश्चिच्छृति कल्पिताम् । श्रुत्युक्तां तव च क्रियां भगवति लेते सहिंसां तथा मांसाहारविलोलमण्डितमणिप्रज्ञासमुद्भासिताम् ।। (३६)

·केचिदुर्मतिभिः कदाचिदुदितां त्रेते भवत्कर्मणाम्
निन्दामम्ब कदा चिदुत्तममहीदैवैस्समुद्भाविताम् ।
श्लाघांच प्रतियन्ति यत्स महिमा सत्संगदुस्संगयो-
संसर्गानुगुणा भवन्ति हि गुणा दोषाश्च लोके नृणाम् ॥
देवि त्वत्क्रिययोत्सुकःसकलया त्रेतेऽस्मि सोमेद्धया
वित्तं मदशगं मितं कथमतः कर्तुं क्षमस्स्याममूम् ।
याच्नामाचरितुं न वाञ्छति मनस्सत्कर्मनिन्दापरै-
रिभ्यैस्संप्रति तत्रतत्र निबिडे ग्रामे पुरे ऽन्यत्र वा ॥ (३८)
संप्रत्याढ्यननादनीतिबहुलैस्सत्कर्मनिन्दापरै-
रावीताद्वसु किञ्चिदप्यसुलभं त्रेते त्वदर्चातृषाम् ।
पान्थानां किमुदप्रकण्टकचितस्नुह्यावलीसंवृता-
च्चूतानोकहतः फलं सुमधुरं लभ्यं हि सौलभ्यतः ॥ (३९)
त्रेते तावकसत्क्रियां विदधतां सद्भूसुराणां महा-
गोष्ठी मन्त्रविशेषघोषमहितां यान्तो भवन्ति द्विनाः ।
कर्मद्वेषतमोनुषक्तमनसोऽप्यास्तिक्यमानूदयाः
पुण्यापुण्यमयी मतिर्हि सदसत्संसृष्टयधीना नृणाम् ॥(४०)
वस्तुं सह्यभवातटे हरिहरक्षेत्राञ्चिते निस्तुले
तत्रैवाचरितुं क्रियास्तव सतीनेतेऽग्निहोतादिकाः ।
जातां पूरयितुं स्पृहां कथमहो शक्तो विना त्वत्कृपां
संपाचं हि गृहं तथेष्टिकुशलाः निष्पादनीया दिनाः ॥(११)

·८
त्रेते देवि भवत्क्रियां विदधतस्तामग्निहोत्राभिधाम्
बाह्याभ्यन्तरशत्रवः कथमिव प्रादुर्भविष्यन्ति मे ।
निर्दग्धा ह्यभवन्नधिप्रणयनप्रारम्भमुद्भासिना
सम्प्रोक्तेन सुगार्हपत्यमनुना वैश्वानरेणेव ते ॥ (४२)
त्रेते देवि तवान्वहं भगवति श्रेष्ठक्रियायाः कृते
स्तोमं गोशकृतां च हर्तुमिह मे तादृक्प्रयासः पुरे ।
नीवारादिपवित्रधान्यहरणे मेध्यस्सिलो-छात्मकः
कान्तारान्तरवासिनां सुतपसां यादृक्प्रयासो भवेत् ॥ (४३)
त्रेते सम्प्रति नाचिकेतचयनं कर्तुं समुत्कण्ठते
चेतो मे व नु तद्विधातुमुचितं स्वप्ने त्वमेवादिशेः ।
काण्डद्वय्युपपादितस्य महिमा यस्येव निष्कतवः
कस्यापीतरकर्मणश्श्रुतिषु किं कुत्रापि सन्दृश्यते ॥ (४४)
सद्विप्रांस्तव सत्क्रियासु निरतान् लोके विनिन्दन्ति ये
त्रेते सम्प्रति शिक्षितुं खलननान्नैकोपि शक्नोति तान् ।
तस्मादम्ब नितान्तशिक्षणविधिस्तेषां तवैव क्रिया
वत्सोद्वेजकमत्कुणादिदमनं तन्मातृचयैव हि ॥ (४५)
त्रेते देवि भवत्क्रियामनुदिनं सायं च कल्ये मनः-
शुद्धिद्वारविमुक्तिमाप्तुमतुलां कुर्वन्ति ये भूसुराः ।
तेषां सम्पदिहानुषङ्गविधया पूर्णा समुत्पद्यते
छायां किं न दिशन्ति चूततरवः क्लप्ताः फलाअपि ॥

·८९ त्रेते प्रत्यहमचयन्ति भवतीं सद्भाह्मणा देवि ये तेषामीप्सितमातनुष्व नितरामन्यानपेक्षं न चेत् । मुञ्चेयुः प्रतिबद्धकामितफलांस्त्वां केचिदालस्यतः पुत्राणां ह्यपि तत्तदीप्सितकृतेः प्रीतिः पितर्यक्षता ॥ (४७) सद्यस्सादितसत्क्रिया गतभियस्सद्विप्रनिन्दापराः दृश्यन्ते खरताटकेयसदृशास्त्रेते द्विजन्माधमाः। सत्कर्मप्रथितादराः प्रशमितारिष्टा महापुरुषाः श्रीमत्कौशिकरामलक्ष्मणसमाः प्रादुर्भविष्यन्ति किम् ॥ कृत्वा कुण्डलमण्डितं श्रुतियुगं हस्तं कमण्डलवनु- ष्कक्तं मुद्रिकयाऽङ्गुलीञ्च घटितामायान्त्यमी दीक्षिताः । इत्येवं वचनं तिरस्कृतिधिया श्रुत्वा खलैरीरितम् त्रेते त्वत्कृतिचुञ्चवः किल बहिर्गन्तुं त्रपन्ते द्विजाः ॥ तेते पुतकलत्रमितसदनान्यक्षय्यधान्यप्रद- क्षेत्रारामसरांसि रत्नकनकाद्यन्यच्च वस्त्वैहिकम् । किञ्चामुष्मिकमिन्द्रचन्द्रभुवनाद्याप्तव्यमुच्चावचम् प्राप्तुं देवि विना त्वदर्चनविधि नैवेतरत्साधनम् ॥ (५०) कञ्चित्कालमियं त्वया मितधनेनोत्सर्जनीया न पू. रित्येवं गुरुशासने निगमवत्प्रामाण्यमाबिभ्रता । स्नानाद्यपवित्रतीर्थरहिते त्रेते त्वदीयक्रिया- नहें कण्टकवत्पुरेऽत्र वसतिः कृच्छ्रान्मया तन्यते ॥ (५१)

·नग्नः कर्मसु सत्सु नेक्ष्य इति यच्छ्रोत्रं वचः प्राविशत्
नग्ना वेदविवर्जिताश्च पुरुषाः पञ्चाप्यकच्छादयः ।
इत्यर्थावगतिर्यदीयमनसि त्रेतेऽस्ति तस्यात्र मे
त्वत्कर्मावसरे पुरे भवति हा तादृक्षनग्नेक्षणम् ॥ (५२)
त्रेते सत्यमहं ब्रुवे कृतिषु ते नो जायते जातु
चि-
दूरस्थेमकुशाहृतिप्रभृतिषु ह्यालस्यलेशोऽपि मे ।
अभ्याशे वसतस्त्वदीयकृतिषु श्रद्धाविहीनात्मनः
सन्द्रष्टुं धनिकान्महत्यलसता चेतस्युदेत्यन्वहम् ॥ (५३)
त्रेते देवि परित्यजन्तु भवतीं नाधीयतांच श्रुती-
म्यस्यन्तु च दर्शनानि षडपिं द्विष्युः पुराणानि च ।
श्रीरामायणमारतादि न पठन्त्वेते द्विजन्माधमाः
मा निन्दन्तु बहुश्रुतांस्त्वयि रतान्त्सद्ब्राह्मणाग्रेसरान् ॥
तन्वन्ति स्वयमेव ये क्षुरकृतिं स्वोपक्रमप्रक्रियां
वज्यावयविचारणाविरहिताः सर्वत्र ये भुखते ।
त्याज्यं देशमटन्ति ये धनतृषा नुन्ना द्विजन्माधमा-
नेते त्वत्कृतिरेव निष्कृतिरये तदर्शनायेनसः ।। (५५)
तेते स्वामिनि तावकीनकरुणा या भूपतेः कस्य चि-
चक्रे शात्रवकाननेषु महतीं दावानलप्रक्रियाम् ।
शास्त्राचारविरुद्धकार्यकरणे बद्धात्मनां दुर्नृणाम्
युक्तयामासमयेषु साऽद्य बिभृतां तूलेषु वातूलताम् ॥

·त्रेताख्ये परदेवते तदुचितं किं यत्त्वदाज्ञा श्रुतिः
स्मृल्या साकमनिन्द्यधर्मनिरतैः सद्भिः पुरा याऽऽहता ।
सेदानी द्विनपांसुलैः निजमतिप्रामाण्यमेवान्वहम्
शंसद्भिः परिभूयते दनुमवैस्सख्या सहेवोर्वशी ॥ (५७)
सद्वंशे कलितोद्भवाः कृतपदन्यासाश्च शास्त्राध्वनि
त्रेतेऽमी द्रविणार्जने तत इत स्सन्नद्धकच्छा द्विजाः ।
श्रुत्यर्थं धनिनां यथांभिमतमेवाख्याय तेषां मनां-
स्यावाहह मोक्षसम्पदामिव प्राप्ता लभन्ते मुदम् । (५८)
यातुं देशमनार्यमार्यचरितान्देशानिवात्तातवा-
मेवोद्वोढुमपि द्विजन्मतनयां शूद्रादिकन्यामिव ।
चण्डालादिपयश्च सोममिव ये पातुं निबद्धाशया-
स्तेषां देवि मनोरथः क्वचिदपि त्रेते न संसिध्यतु ॥ (५९)
कालेऽस्मिन्नपि पूर्वपूरुषपरिक्षुण्णान्मनाग्वमनो
व्यत्येतुं श्रुतिषु स्मृतिष्वपि सती दृष्टां विहातुं क्रियाम् ।
अत्तुं शास्त्रनिषिद्धमन्नमटितुं दुष्टं प्रदेशच ये
त्रेते बिभ्यति वाञ्छितं द्विजनुषां तेषां सदा सिध्यतु ॥
कौटिल्यं कलिकालसम्भवमिदं निन्दन्ति शूद्रा द्विजान्
तत्राप्यार्यमतस्थितद्विजवरान्निन्दन्त्यनार्यद्विजाः ।
तत्रापि त्वदुपासकान्भगवति त्रेते वरिष्ठान् द्विजान्
निन्दन्त्यार्यमतान्तरेव कतिचित्तिं नटन्तो द्विजाः ॥ (६१)

·९२ त्रेते सम्प्रति के चन स्वमतितः कार्यव्यवस्थापनम् कर्तु भूसुरबन्धवः प्रयतनं तन्वन्तु नामाधिकम् । सिद्धिं नैव पुनर्भजेयुरिति मे निर्णीतिरस्त्यच्युता यःशास्त्रेति जगौ यत स्मभगवान्गीतासु गीतागुरुः ॥ (६२) त्रेताख्ये परदेवते भगवति त्वामर्चतामास्तिक- श्रेष्ठानामतुलाऽस्तु कीर्तिरनघा वाग्वैखरी संततम् । निस्सामान्यजयस्समासु सकलास्वस्तोकमामुष्मिकम् सौख्यं चैहिकमद्भुता चतुरता सर्वासु विद्यासु च ॥ (६३) रुद्रोवा इति देवि वेदवचसा त्रेते त्वदीये तनू घोराऽन्याच शिवा परा च विदिते ये तत्र घोरां तनुम् । दुष्टानां पुरतः प्रदश्य जहि तान्मुक्तत्वदाज्ञान्पुरः शिष्टानामितरां प्रदश्य परिपाद्याज्ञारतांस्तांस्तव ॥ (६४) त्रेते निन्दति कर्म यस्तव पुन विष्णु विनिन्दत्यसौ ब्रूते विष्णुवितानयोर्भगवती यस्मादभेदं श्रुतिः । यस्ते निन्दति सेवकं द्विजमणि निन्दत्यसौ शङ्करम् यज्वाह्यष्टतनोः परा भगवती मूर्तिभवत्यष्टमी ॥ (६५) त्रेते देवि भवत्यजस्त्रमखिलं भव्यं दिशत्यर्चते त्वां निकैतवमित्यसौ भगवती स्पष्टं ब्रवीति श्रुतिः । विश्वासं परिपूर्णमाकलयता तस्यां श्रुतौ तन्मया दैन्यं दुर्धनिनां किमर्थमसकृत्सन्दर्यमग्रे मुधा ॥ (६६)

·त्रेते विन्यदधुः कदाचिदमरा वामं समस्तं वसु
त्वय्येवेति यतः श्रुतिर्भगवती ब्रूते ततस्ते पुनः ।
त्वत्सेवानिरतात्मभूसुरवरा भूत्वा लभन्तेतराम्
त्वत्तो वस्विति तर्कये कथमपि प्राप्यं हि वित्तं निजम् ॥
यावज्जीवमिति श्रुतिं भगवति श्रुत्वा त्वदीयक्रियाम्
त्रेते हातुमिदं कदाचिदपि मे नोत्कण्ठते मानसम् ।
श्रुत्यन्तान्तरवस्थितं यदहरित्येतं वचस्तल्लनम्
श्रुत्वा मुक्तिनिदानमाश्रममपि प्राप्तुं भृशं सत्वरम् ॥(६८)
हाहा कष्टमिदं त्रिलोकजननि त्रेत त्वदीयक्रिया-
शिष्ट न ह्यमृतं पयः क्वचिदपि प्रेक्षे द्विजानश्नतः ।
आगोपालपपि त्वमून्नरपशून् शिष्टागृहीतैर्न वै-
शृणैरन्वितमीषदुष्णमुषसि प्रेक्षे पयश्चूषतः ।।
त्रेते त्वां भजतां सदा क्षितितले किं दुर्लभं भावुकम्
यच्छ्रद्धामधिकाधिकां जनयितुं सत्कर्मवाञ्छावताम् ।
अस्माकं सरणौ विशेषलवणं संप्रत्यपेयं जलम्
विघ्नेशानधुनीगतं सुमधुरं सन्दर्शयस्यद्धतम् ॥ (७०).
त्रेते देवि मनन्ति ये भगवतीं निष्कैतवं त्वां द्विनाः
सोमच्छागपयोघृतप्रभृतिभिधैर्हविस्तल्लनैः ।
क्षेत्रारामगृहादिवस्तुनिचयं तेभ्यः प्रदायाक्षयम्
दुष्टानां दुरवापमैहिकसुखं कुर्याः परस्मात्परम् ।' (७१)

·सोमाद्युत्तमहव्यमेदुरतमां त्रेते त्वदीयक्रियाम्
मन्त्रावगमप्रकाशमतयस्तन्वन्ति ये भूसुराः ।
तेषां पाणितलस्थितामलकवन्मुक्तिर्मपामेति सा
कारुण्यामृतवर्षिणी भगवती स्पष्टं ब्रवीति श्रुतिः ॥ (७२)
ये त्वां निष्कपट भजन्ति जगति त्रेते द्विजन्मोत्तमा-
स्तेभ्यो वित्तमनुत्तमं वितरितुं हस्तौ स्वकीयावुभौ ।
वस्वापूर्णतमौ विधाय लसप्तीत्याशक्यसे त्वं ह्युमा-
हीत्यादिश्रुतितलनार्थमतिभिस्सद्भिर्विशुद्धान्तरैः ॥ (७३)
त्रेताख्ये परदेवते प्रतिदिनं मन्त्रार्थबोधान्विताः
श्रद्धाप्रेरितमानसा द्विजनुष स्त्वत्कर्म ये पावनम् ।
सेवन्ते भुर्वि वाञ्छितं न सकलं तेषां मुधा जायते
सत्यास्सन्त्विति वेदवाक्यमसकृत्स्पष्टं यदाघुष्यते ॥ (७४)
त्रेते देवि धनाश्मसंघनिबिडे देशेऽपि मध्ये मना-
मृत्स्नासङ्गवशाद्यथा तृणचयः प्रादुर्भवत्युच्चकैः ।
क्रौर्यानार्जवकामकोपबहुलस्वान्ते तथा पुंस्यपि
स्वकर्मोत्थितपुण्यसंगतिवशादुच्चैर्वसूत्पद्यते ॥ (७५)
त्रेते देवि महान्ति ते रचयितुं कर्माणि मे सांप्रतम्
वाञ्च्छाऽस्ति क्षितिपा न दर्शनपथं यान्त्यर्थिनामिष्टदाः ।
विप्राश्च प्रमुताजुषस्तव कृतिष्वासादितानादराः
कृष्यावर्धनमनितुं न सचिवस्साधुः किमातन्यताम् ॥ (७६)

·ज्ञानामासलवावलेपनिभृता स्सन्त्यक्तसन्ध्यादयो
मूढभ्यस्समवाप्तयोग्यनुमविब्रह्मादिनानाभिधाः ।
त्रेते ब्राह्मणबन्धवोऽपि कतिचिन्निन्दन्ति यत्तेऽर्चका
नात्मोपासनया सह द्विजवरानेष प्रभावः कलेः ॥ (७७)
त्रेते जातमजातमम्ब भवती बाह्यं तथाऽऽभ्यन्तरम्
वैरित्रातमतिद्रुतं प्रणुदतु प्राप्तानुकम्पा मम ।
नैवं चेत्पुनरीदृशार्थमसकृव्यक्तं वदन्ती श्रुती
विश्वस्यात्कलिना वृतेऽत्र समये को वा कथं वा क्व वा ॥
मेरौ वास्तु मरावुतास्तु मनुजः प्राप्तव्यमेवाश्नुते
वित्तं नोरु
नचाणु
वेति विदितादृष्टस्वभावा अपि ।
किं तत्कार्यमिदं विधेयमधुना किंवेति वित्ताजने
कामं विहुलमानसा वयमिमे लेतेऽम्ब वर्तामहे ॥ (७९)
एतां विहलतां निवर्तय भृशं मन्मानसस्यापिच
श्रद्धां वर्धय तावकीनकृतिषु त्रेतेऽग्निहोत्रादिषु ।
याच्नां काञ्चिदितस्ततः कलयितुं वाञ्छाविहीनात्मनोऽ.
प्येकं सोममखन्तु साग्निचयनं कर्तुं स्पृहास्त्यद्य मे ॥
अर्कोवा इति वाक्यतश्श्रुतिगतात्त्रेतेऽम्बिकेऽकै तथा
रुद्रोवा इति वाक्यतश्च भवतीं रुद्रंच मन्यामहे ।
तस्मादय॑तमा त्वमेव जगतां दुःखापहन्त्री तथा
नान्ये देवगणास्त्विति प्रविशदं जानीमहे सांप्रतम् ॥८१)

·त्रेते तावककर्मबोधनपरान्वेदान्समभ्यस्यताम्
मन्त्राणां विनियोगमर्थमपि च ज्ञातुंच तन्द्रावताम् ।
प्राणामपि देवतोत्सवदिनेष्वाम्नाम्यपारायणम्
मन्ये यंयमितिश्रुतिश्रवणतस्संयुक्तमुच्चैः फलैः ॥ (८२)
त्रेते तावकर्मणामनुगुणानर्थानवाप्तुं परान्
कृष्य यत्नमुदग्रमाकलयतां तन्द्राविमुक्तात्मनाम् ।
वित्तं भूरि भवेदिहेति परमां निर्णीतिमाचक्ष्महे
यद्वेदोक्तिमतलिकां कृषिमिदित्याकर्णयामः स्फुटम् ॥(८३)
त्रेते देवि कुशाग्रतुल्यमतिरप्यार्यान्ववायोद्भवोऽ
प्यन्याय्यां सरणिं नितान्तमयते वित्ताधिगत्यै जनः ।
साहाय्यं तनुतेऽधिकंच वसुना वाचा च तस्येतरः
श्रीमानार्यजएव यत्कलिविभो स्मा सम्पदन्यादृशी ॥ (८४)
त्रेते कश्चन वक्ति विप्रतनयापाणिग्रहः शैशवे
दीर्घ हन्ति सुमङ्गलात्वमिति न त्वावेत्ति दुष्कर्म सः ।
आयुसिकमग्र्यवान्धवततेः प्राप्तातवाग्र्यात्मजा
कल्याणस्य च सङ्करत्वकरतां कालस्य कौटिल्यतः ॥ (८५)
क्षेत्रारामगृहाणि रत्नरजतस्वर्णानि पट्टाम्बरा
ण्यत्यन्तप्रियकिङ्करास्सुतनयास्साध्वी प्रिया सन्त्सुहृत् ।
विद्याः पञ्च नवापि चायुररुजं दीर्घ तथा वेतरत्
त्रेते त्वत्करुणा भवेद्यदि तदा किं दुर्लभं वस्तु नः ॥ (८६)

·२७ यत्पातुं यमपाशपाशितमृषेःसुनुं त्रमन्तं महा लिङ्गात्तत्परिपूजितादुदितवत्पीयूषकुम्भीपुरे । देव्या मण्डितवामभागमखिलप्रस्वाऽभिराम्या लस- त्यन्तस्तत्प्रतिभासतां मम परं त्रेताभिधानं महः ॥ (८७) यच्छ्रीकाषिपुरे द्विनस्य तनयं बालं रुदन्तं पयः स्तन्यं पातुमुदग्रया करुणेया गौरी गिरीशात्मना। आविर्भूय पुनर्जनुर्मतिहरं ज्ञानामृतं पायया- मास ज्योतिरजस्र मस्तु पुरतस्त्रेताभिधं तत्परम् ॥ (८८) कैलासेऽपि चिभ्रपञ्चनदयोः काश्यांच वृद्धाचले काञ्चीकालकरीन्द्रशोगगिरिषु श्रीवाञ्छ यमायूरयोः । छायावेदकदम्बकाननसितारण्येषु मध्यार्जुन जम्बूकाननवैद्यनाथकमलागेहेषु रामेश्वरे ॥ गोकर्णेऽपि च दारुकाननवटाटव्योमरुत्पत्तने केदारेऽपि च कुम्भघोणनगरे श्रीशैलकालेशयोः । शोणारण्यसुधाघटाजनगरीश्रीकाषिवंशाटवी वेदाद्रिप्वपि मुक्तिदाऽसि जगतां त्रेतेऽम्ब लिङ्गात्मना ॥ रङ्गे चम्पककानने बदरिकाकाञ्चीनृसिंहाचले द्वारावत्यहिराजपत्तनजगन्नाथेषु शेषाचले । श्वेतादौ मधुराजनार्दनहरिद्वारेष्वनन्ताटवी श्रीमुष्णादिषु विष्णुरूपमहिता लेतेऽवसि त्वं जगत् ॥(९१) (८९) --

·९८
त्रेते ब्राह्मणपुङ्गवैरहरहस्सम्पूज्यसे यैः शुचि-
स्वान्तैर्दभफलस्पृहाविरहितैरध्यात्मविद्यारतैः ।
तेभ्यो मुक्तिमखण्डचित्सुखमयीमन्ते प्रदास्यन्त्यपि
क्षेत्रारामगृहादिसम्पदमिह त्वं सांप्रतं यच्छसि ॥ (९२)
श्वेतारण्यसभान्तरे स्थितवतां गोब्राह्मणाद्याकृति-
प्रच्छन्नातिमनोहरात्मवपुषामिन्द्रीदिनाकौकसाम् ।
उद्भूतामपहर्तुमेव बलिनो भीति मरुत्वासुरा-
द्घोरं वैरिजनस्य रूपमबिभत्रेते श्रितानां शिवम् ॥ (९३)
यस्त्रेते भवतीं भजत्यकपटं स ब्राह्मणाग्रेसरः
पृथ्व्यां भूर्युपमुन्य सौख्यमतुलं पृथ्व्याः खमारुह्य खात् ।
द्यामारुह्य च तत्रतत्र विबुधैः स्थित्वा सुखेनामुतः
स्वोतिः श्रयतीति निश्चिनुमहे श्रुत्या पृथिव्याइति ॥
स्कन्दाद्रौ फलिनीवने शिखिगिरौ श्रीचेन्दिपुर्यामयि
त्रेते काञ्चिपुरे तथा रणपुरे श्रीवैद्यनाथालये ।
कल्हारादिशिरस्यमेयमहिमा बालादिरूपाद्भुतः
स्वामी भासि विदारयस्यनवधि व्याधिं श्रितानां नृणाम् ॥
नेते तावकमर्चनं विदधतामस्मिन्कथं दुर्लभम्
लोके वस्तु गृहादि यद्ध्यसुलभं शक्रादिलोकान्तरे।
पस्वप्यक्षयमद्भुतं च परमं निर्यत्नलभ्यं मवे
दित्येवं श्रुत्यस्तथा स्मृतिगणाः प्राहुः पुराणानि च ॥ (९६)

·९९
ऋक्शाखांच यजूंषि साम च यथाशास्त्रं न चाधीयते
श्रौतान्यप्यखिलानि नैव भुवने जानन्ति निष्कल्मषं ।
आविन्यादिषु न द्विजाः कृतिषु च श्रद्धाभयाद्यन्विताः
लेते तावककर्मसु प्रतनुमसक्तिं तथापि स्थिराम् ॥ (९७)
अन्नं किञ्चन दीयते जगति योतेऽम्ब कस्मै चन
मादेवाय परत्र शाश्वतसुखं तस्मिन्विधातुं क्षमे ।
अत्युच्चास्पदवासिनां ऋतुभुजां संघाय दत्तं हवि
मन्त्र संस्कृतमक्षमं जनयितुं किम्मुक्तिसौख्यं परम् ॥
त्रेते त्वं जनकस्त्वमेव जननी भायो त्वमेव प्रिया
त्वं सूनु स्तनया त्वमेव भवती भ्राता त्वमेव स्वसा ।
त्वं मित्रं च गुरुस्त्वमेव नृपतिः शिष्यश्च भृत्यस्तथा
क्षेत्राचं वसु यत्सुखं मम भवेत्तैस्तत्कुरु त्वं सदा ॥ (९९)
या कार्येषु धियः प्रचोदयति नः साधुष्वसाधुष्वपि
प्राकर्मानुगुणं भृशं सवितुरप्याराधनीया च या ।
स्वाविद्यां सकलां च भर्जयति या तत्कार्यमप्यद्भुतं
ध्यायामः परमां हितां मनसि तां तेताभिधां देवताम् ॥
यस्त्रेतास्तुतिमद्भुतार्थविषयां नानाप्रकारान्विता
कल्याविगतदुर्नयप्रशमनीं भक्त्या पठत्यन्वहम् ।
तस्य स्वान्तमिदंकवेरिव सदा सत्कर्मसु स्वादरं
शिष्टाचाररत प्रशस्यमखिलस्त्रेताप्रसादाद्भवेत् ॥ (१०१)

·कलिनिग्रहः
ओंकारवाच्याय सुरासुराद्यैराधनीयांविसरोरुहाय ।
नमस्त्रयीधर्मविभेदिभेत्रे नारायणायास्तु सहस्रकृत्वः ॥ (१)
ओंकारमन्त्रपक्षरकीराय नमः मतां सदा वसते ।
मनसि भगवते दुर्जनरिपवे नारायणायास्तु ॥ (२)
ओंकारचिन्त्याय पदांबुजन्मसच्चिन्ताचेन्तामणयेऽनुवेलम् ।
नमः सुमास्त्रान्धककालहन्त्रे शिवाय मत्रै जगतां त्रयाणाम् ॥
नमः सतां शरीरिणे पुरातनाय कर्मणे
सते त्रयीवरांगनाकचावलीलसन्मणे ।
गिरीन्द्रजासमृद्धिमत्सुभद्र रुद्र ते सदा
समन्यवे सनातनप्रकृष्टधर्मविद्विषाम् ॥ (४)
वसुधे कथमिव दधसे वसुधासुरवंशजान्कलेबन्धून् ।
पूर्वाचारविभेत्तु-कांश्चन पापान्कुतस्तु न हिनस्सि ॥ (५)
मन्वादिभिः स्थापितधर्मसेतून् भेत्तुं खला: के चन ये यतन्ते ।
अब्देवताः सर्वनिलिंपरूपास्तान् भिन्त यूयं विधया कयापि ॥
केचिद्यथेच्छ विलपन्ति मत्ताः विभेदनं प्राक्तनधर्मसेतोः।
तान्मस्मसादातनु वीतशंकं पलालकल्पानविलंबमग्ने ॥ (७)
प्रमान फलैः सुमैः किसलयैः पलाशैस्तथा
परोपकृतिकारिणो जगति मा स्म हिंसीर्दुमान् ।
मनुप्रभृतिमासितान्महितधर्मसेतून् हठात्
विभञ्जयितुमुद्यतान् खलजनान् द्रुतं भञ्जय ॥ (८)

·महाबिल महाबिले खलजनानमून्पातयेः
तुरुष्कयवनान्तिमैः पललमद्यवांछावशात् ।
सजग्धिषु सपीतिषु स्फुटमर्शकमुत्साहिनः
सदाचरणधर्मभित्प्रणयिनः कलेर्बान्धवान् । (२)
भूलिंगैकाम्रनाथ प्रसभमयि जहि प्राक्तनाचारभेत्तृन्
जंवूनाथाम्मय त्वं दलय नवदुराचारपद्याचिकीर्षुन् ।
शोणाद्रीशाग्निलिंग त्वमिह दह खलान्वर्णसांकर्यकर्तृन्
वाय्वीशाभ्रेश भिन्तं श्रुतिमहिमहतौ वद्धदीक्षान्युवां च ॥
भूलिंग भूम्यामुरुकण्टकैश्च श्वभ्रेषु पूर्णेष्वलिवृश्चिकैश्च ।
वर्णाश्रमाचारविभेदिदुष्टान् निपात्य संपूरय तानि मृद्भिः ॥
अब्लिंग पाथोमयमूर्तिरद्रीन भिनत्ति या ते महतो जगत्याम् ।
सद्धर्मभेत्तृम्पयसां निधेः सा निमज्जयत्वन्तरथो भिनत्तु ॥(१२)
तेजोमयापीतकुचापते ते तेजोमयी मूर्तिरुदाकीला ।
सद्धर्मभेत्तृन् शलभोपमानान् भस्मावशेषान् त्वरितं करोतु ॥
वातेश वातात्मतनुर्विभो या श्रीकालहस्तीश महीयसोपि ।
मनक्ति सालान्सहसा क्षितौ सा भनक्तु सद्धर्मविभेदिदुष्टान् ॥
आकाशलिंगाभ्रसभानटेश या ते तनुः शब्दगुणा विभुश्च ।
अनादिशब्दातिशयापहन्तुन् नामावशेषान् प्रसभं करोतु॥(१५)
प्राचीनसद्धर्मविभंगसज्जान् प्रभञ्जनाभञ्जय दुश्चरित्रान् ।
छायादिभिः सर्वसुखावहानामनोकहानां कदनं विहाय ॥ (१६)

·१०२
फलैः पतंगानधनान्पलाशैश्छायाभिरध्वन्यजनानवन्तम् ।
अमुं वटं मारुत किं भनक्षि विहाय सद्धर्मविभेदिनः खलान् ।।
अमून् खलान् प्राक्तनधर्मलोपनिबद्धकच्छा-पवमान भक्तुम् ।
स्वयं प्रवर्तस्व सुतं दशास्यवनान्तकं वाऽऽदिश माऽऽस्व तूष्णीम्
हालास्यनाथाद्य महाप्रसिद्भसिद्धस्तरूपं परिगृह्य शीघ्रम् ।
विचित्रलीलाभिरनादिधर्मभेत्तृन्विमोह्यास्व सतां शरण्यः ।।
दत्तात्रेय समस्तसज्जनततेः संरक्षकः सांप्रतं
योगीशानवपुर्धरः प्रकटयन्नात्मानमत्यद्भुतम् ।
दुष्टान्भञ्जय पूर्वधर्मदलने सन्नद्धकच्छानमून्
शिष्टान् रञ्जय पूर्वधर्मचरणप्रोत्साहधुर्यात्मनः ॥ (२०)
शंमुः शंकरलोकगुर्ववयवं धृत्वा पुरा दुर्मता
न्युद्भूतानि बलादपोय तदनु त्वत्कन्दरां प्राविशत् ।
दत्तात्रेय किलाद्य तं प्रहिणु वा साधू श्च संरक्षितुं
दुष्टान् प्राक्तनधर्मभञ्जनचणान् सर्वोश्च संशिक्षितुम् ॥ (२१)
ओमित्युन्नतिहेतुमन्वहममुं श्रीमन्त्रराज जपन्
प्रस्थानत्रयभाष्यसंज्ञममृतं मोक्षेषिणामर्पयन् ।
अद्वैतार्थमहानिधि श्रुतिशिरोखन्यन्तरावस्थितं
यः प्राचीकशदद्य शंकरगुरुः सः स्यात्सतां पालकः ॥
बोधायनो वा सह शिष्यवगैः कात्यायनो वा सह मित्रवर्गः
वैखानसो वा सह बन्धुवगैः प्राचीनसद्धर्मभिदो भिनत्त ।।
:।
।

·१०३
आश्वलायनमुनेर्मनुराशेः आश्वलातसमशापशिखावान् ।
तूलजालसदृशान्दहतु प्राग्धर्मसेतृभिदुरान् कलिबन्धून् ॥
आविर्भवन्सामविदग्रणीः समं द्राह्यायणो वा परिशिष्टकारैः।
प्राचीनसद्धर्मविभेददीक्षान् शापाग्निदग्धान् प्रसभं करोतु ॥
आपस्तंबमुनिर्वा सत्यापाढो दधीचि रुत कुशिकः ।
भारद्वाजमुनिर्वा भिनत्त सद्धममदसंनद्धान् ।
(२६)
कश्यपविश्वामित्रावत्रिभरद्वाजगौतमाः पञ्च ।
जमदग्निवसिष्ठौ द्वावेते सप्तर्षयः खलान् घ्नन्तु ॥ (२७)
ब्राह्मीचामुण्डाभ्यां माहेश्वर्या तथैव वैष्णव्या ।
कौमार्या वाराह्या शच्या च खला : समेऽपि हन्यन्ताम् ॥
सप्तर्षयः सप्त कुलाचलाश्च सामानि सप्तांबुधयश्च सप्त ।
छन्दांसि सप्त स्वरसप्तकं च भिन्दन्तु सद्धर्मभिदः समस्तान् ॥
समिधः सप्त च जिह्वाः सप्त च सप्तर्षयश्च धामानि ।
सप्त च सप्त च होत्राः शतधा भिन्दन्तु धर्मसेतुभिदः ॥
पाकाः सप्त हवींषि सप्त च तथा सोमाश्च सप्तोडूंगा :
लोकाः सप्त तथा ऽधराः दिविषदां गावो नृणां सप्त च ।
सप्त व्याहृतयश्च सप्त तुरगाः प्राणाश्च सप्तार्चिषो
होतारोऽपि च सप्त नूतनदुराचारप्रियान् मन्त्वमून् ॥
शचीपतिर्वा ज्वलनो यमो वा रक्षःपतिर्वा वरुणो मरुद्वा ।
यक्षेश्वरो वा निटिलेक्षणो वा विधि हरिर्वाऽस्त्वसतां विभेत्ता ॥

·१०४..
ऐरावतो वाप्युत पुण्डरीकः सवामनो वा कुमुदोऽननो वा ।
सपुष्पदन्तोप्युत सार्वभौमः ससुप्रतीकोऽस्त्वसतां विभत्ता ॥
दिवाकरो वा रजनीकरो वा भौमो बुधो वाऽमरदेशिको वा।
शुक्रः शनिर्वाऽथ विधुन्तुदो वा केतुग्रहो वाऽस्त्वसतां विभत्ता॥
मत्स्यो वा कूर्मो वा कोलः सिंहोऽथ वामनो रामः ।
रामो रामः कृष्णः कर्की वा स्यादसद्विदारयिता ।। (३५)
धर्मात्मजो वा पवनात्मजो वा शक्रात्मजो वा नकुलोऽथवाऽस्य।
स वा कनीयान् सहदेवनामा भिनत्तु सद्धर्मविदारणोत्कान् ।।
सद्योजातो देवः सद्योजातान् भिनत्तु धर्मभिदः ।
विदलयतु वामदेवो वामाचारेषु तत्परान्सहसा ॥ (३७)
घोरोऽप्यधोरदेवः सद्धर्मविभेदमानसान् हन्तु ।
तत्पुरुषः मत्युरुषप्रीतिरसत्पुरुषनिचयमाथी स्यात् ॥ (३८)
विद्यानां सर्वासां भूतानामपि पतिः समस्तानाम् ।
ब्रह्मातिशयविभेत्तुन् ब्रह्मेशानः सहस्रधा भिन्द्यात् ॥
ये रुदा मुवि सन्ति भक्ष्यमिषवो येषां च ये सन्ति खे
येषां चैव समीरणः शरचयो ये सन्त्यमेया दिवि ।
येषां वर्षमिभवत्यनुदिनं तेभ्यो नमः सर्वतः
तेषामाननगहराणि सहसा गच्छन्तु धर्मद्रुहः ॥ (४०)
ईदृङ्चेतिश्रुतिभिर्नवचत्वारिंशदीरिताः मरुतः ।
ये ते संभूयैव त्वरितं मञ्जन्तु दुर्मतावेशान् ॥ (४१)
(३९)

·सन्त्येकादश ये त्वदीयपुरुषाः प्रभ्राजमानादयः
सन्त्येकादश याः स्त्रियः पवन ते प्रभ्राजमान्यादयः ।
तैः स्वैः संप्रति पूरुषैः परिवृतः स्त्रोभिश्च ताभिः समं
प्राक्सद्धर्मविभेदसज्जमनुजानक्लेशमाभञ्जय ।। (४२)
इज्यादिसद्धर्ममवीवृधन् ये स्वानादयः सोमलतां समर्प्य ।
ते वाऽद्य गन्धर्वगणाः समस्तान प्राचीनसद्धर्मभिदो विभिन्युः ॥
यदा यदा हीति वचो निशम्य गीतागतं नो विशये तथापि ।
न दृश्यते श्रीभगवानिदानी कापीति दुःखोत्तरलान्तरोऽस्मि ॥
आविर्भूय यथा पुग यदुकुले कंसादिधर्मद्रुह :
संहृत्यावनिभूरिभारमपहृत्यातिष्ठिपत्सत्क्रियाम् ।
तद्वत्संप्रति भारत हरिरसौ खण्डे समुद्भावयन्
आत्मानं बहुदुर्मतानि दलयन सद्धर्ममुल्लासयेत् ॥ (४२)
अंभसि न बंभ्रमीति ग्रावा नावा न गम्यते स्थल्याम् ।
तद्वदुर्जननल्पितमधिगन्तुमिदं प्रमाणपदमनलम् ॥
मुरासुरो वा नरकासुरो वा वलासुरो वा कराक्षसो वा ।
जटासुराद्याः द्विजवन्धुरूपाः सन्त्यद्य ते कैश्चिदलं प्रहार्याः ॥
निर्भीकमेके पललान्यदन्ति पिबन्ति मद्यानि परे सलीलम् ।
भिन्दन्ति धर्मान् द्विजवन्धवोन्ये तान् हन्तु विष्णुर्विधया कयापि॥
सांकर्य
बहुधा सनग्धिषु तथा कर्तुं सपीतिष्वमी
चण्डालादिभिरुद्यता: कति चन ब्रह्मब्रुवा जाग्रति ।

·१०६
अर्हा शूद्रतुरुष्कपंचमजनैः संभूय साकं द्विनैः
त्रय्यध्येतुमिति ब्रुवन्ति कति चि त्ते कृष्ण शिक्ष्यास्त्वया॥
वयं शूद्रचण्डालहूणादिलोकैः समं मुक्तिपीतिक्रियाबद्धकच्छाः ।
भवामोऽधुनेत्यस्तशंकं प्रमत्ताः परे चक्षते तान् जहि त्वं मुरारे॥
सन्तः सर्वे जगति वसुधे सन्निधातुं पदानि
त्वय्यात्मीयान्यधिगतभियश्चर्ति मन्त्रमेकम् ।
पादस्पर्शापनयसहनप्रार्थनारूपमेवं
सत्यंब त्वं धरसि नु कथं धर्मभिद्विप्रबन्धून् । (५१)
शतं रक्ष्याः स्मस्ते वरद ननु भक्ता इह वयं
शरक्षुण्णाः कार्याः वनजमुख दुष्टाश्च भवता ।
त्रयीधर्मानुत्काशरवचसि तीव्रण भवसि
स्फुटं कोपेनेद्धः शरवणभव त्वं न हि कुतः ॥ (५२)
शरवणभव देवान् पाहि सद्धर्मनिन्दा-
रवणभवशरीरातंकसद्विप्ररूपान् ।
वनभव शरणाद्युन्मत्तदुर्विप्ररूपा
नभत्र शरवरैस्त्वं निर्दयं छिन्धि दैत्यान् ।।
(१३)
व्याख्या-वनभव-गंगापुत्र शरणादिभिः गृहादिविभवैः
उन्मत्तदुष्टविप्ररूपान् अभव=परमार्थतः उत्पत्तिरहित
भव शरणकीलैः प्लोषको धर्मनिन्दा-
वशरवणभराधान्धात्मनां दुर्द्विजानाम् ।

·शरवणभव भूयाः पालकः श्रुत्युदीत- प्रथितमहितकर्मश्रद्धसद्भूसुराणाम् ॥ (५४) करिमुख खलाः पिण्डीकार्याः समेधितदुर्धियः श्वपचसदृशाः धीरं भक्तुं त्रयीगतगौरवम् । तिर इतइतो हुंकृत्यार्यान् चरन्त इमे सफट्- कृति विदलितस्वार्थास्ताड्या विहाय दयां त्वया ॥ (५५) सुमित्राणि ध्वं समुपनत आम्नायपठनैः क ओजस्वीषद्वा धनकर उपायस्त्विति जडाः । समस्ता जल्पन्त सततमिह तिष्ठन्तु न तथा वदामो ह्यध्येया श्रुतिरियमहेतु द्विजकुलैः । (५६) दुष्टाः कर्मिषु बद्धमत्सरभरास्तत्रापि निस्तन्द्रिताः त्रय्याधिक्यविलोपने च निभृताः स्वस्मै प्रभूतेय॑या । गृह्याचार्यमुनिवजाय सुतरां धैर्योद्धतास्सन्ति तान् व्यस्मार्षीः किमु मर्दयेश्वर पदद्वन्द्वेच्छुतुष्टिप्रद ॥ (५७) यं श्रुत्याः गुरुतां प्रमा श्च महितां माष्टुं सभावक्रियं सांकर्यप्रसित सकृत् द्विरथवा द्विष्मः स शिक्ष्यस्त्वया । आस्तिक्यामलमानसं द्विनमणि सत्कर्मबद्धस्पृहं शंसामो यमुदारमीश भवता संरक्षणीयः स तु ॥ (५८) नियमितकरणा ये नित्यनिर्धूतपापाः श्रुतिमुखरमुखानाः शस्यकृत्याः व्यराजन् ।

·१०८
अवशकरणपूगाः निन्द्यवाचोऽद्य जाताः
बत जगति कुकृत्याश्चान्वयेष्वेव तेषाम् ।। (५९)
क्व चिद्भूमीमागे भगवदवतारो यदि भवे
त्तदाऽमी विप्राणां कथमिव हि वंशे जनिमियुः।
कथं वा वर्णानां तनुयुरिह सांकर्यमधिकं
कथं वा कल्पेरन् श्रुतिविहितधान् दलयितुम् ॥ (६०)
कालेयी वंचनाऽहो कति चिदिह नराः सेवनाद्यैरुपायै-
रिभ्यानावj तादृग्गुरुतरविरुदान्यप्यनर्हाः लभन्ते ।
के चिद्वैतालिकानां चरितमधिगताः पापकृत्यान् धनान्धा-
निन्द्रोपेन्द्रादितुल्यं धनचयनचणाः संस्तुवन्तश्चरन्ति ॥ ६१)
तैलाभासान्विचित्रास्वहह विदधत; काचकूपीषु के चित्
कुर्वन्तस्त्रप्वमनेष्वतिलघुषु तथा दन्तशुद्धयर्थचूर्णम् ।
लेह्याभासान्वहन्तो रचितधनिजनावर्जनाः पङ्क्तिमेकां
वैद्यग्रन्धेष्वबुध्वा कनकविरुदमयन्त्यस्तलज्जाः ।। (६२)
उपास्त्युपेतेष्वतमोरजस्सु विशेषतो विस्तृतशीतदृष्टिः ।
इमानशेषद्विजवधुवेषान् भिनत्तु सद्धर्मभिदः स सोमः ॥ (६३)
विष्णो पालनधर्ममेव परमं वोढुं प्रवृत्तोऽम्यत :
कालेऽस्मिन् बहुदुर्मतक्षयकृतं स्रष्टुं पुमांसं वरम् ।
नोद्योग तनुषे तथापि समयः सृष्टिक्रियास्वीकृतेः
प्राप्तस्तादृशमातनुष्य पुरुषं तादृक् पुमान्वा भव ॥ (६४)

·विध्युपालंभपञ्चकम्
विधे तव विधि न कश्चिदपि शक्नुयादन्यथा
विधातुमनिश वसनजतशैलसानुन्यपि ।
धनाधिपसखोऽपि सन्निनकरे सुवर्णाचलं
वहन्नपि परेश्वरो यददति स्म भिक्षा प्रति ॥ (१)
विमाति महिमा विधे तव महानसाधारगो
यतः परमपूरुषो रघुपतिः स्वराज्याद्लन् ।
भयानकवनान्तरे वसतिमाप्य ततापि च
स्वदारविरळ्यथामतिगरीयसीमन्वभूत् ॥ (२)
निन्देयं तव दुनयं चतुरतां किं वा स्तुवीयां विधे
सम्राड् धर्मसुतः सहानुननिभिदैत्यावलीजेतृभिः ।
अत्यल्पाच्छकुनेरवाप मदसि क्लेशं सतां दुर्वच
राज्यभ्रंशमथाटवीनिवसतिं चाज्ञातचर्यामपि ॥
इन्द्राद्याशापतिभ्यः पुनरधिगतवान्दुर्लभान्सद्वरान्यो
भैमी रत्नं सतीनामपि विबुधवरप्रार्थितां तत्कृपातः ।
लेभे यः सोपि राजा विगलितधरणिरत्यक्तमार्यः कुरूपं
बिभ्रदृत्त्यर्थमापद्धृतकसदृशतां तद्विधे तुं न लंध्यः ॥ (४)
खलान्दूरे कुर्वन्सुजनसमिती सन्नहमहो
विधे त्वयामोहात्खलवचनजाले निपतितः ।
गृहक्रीतिद्वारा व्ययमपि धनस्यापमतनुं
शुभोदकस्त्वं मे रघुपतिमुखानामिव भवेः ।।
(५)

·११०
लक्ष्मीनक्षत्रमाला
विद्या.या चाविद्या याऽपिच विद्याबछेन संवेद्या ।
सद्गुणरत्ननिषद्या सा श्रीर्दद्याददभ्रशुभमाद्या ॥ (१)
वर्णकवर्णवितीर्णस्वर्णो सौवर्णवर्णसमवर्णाम् ।
तूर्णनिगीर्णप्रार्णामर्णवजां वर्णये दयाम् ॥' (२)
कमलाकृतवाग्गुम्भां हृतरिपुदम्भामुदप्रकुचकुम्भाम् ।
स्वीकृतहरिपरिरम्भामादृतरम्भाम्भने शुभारंभाम् ॥ (३)
धन्यां समुद्रकन्याम्प्रतिगृहमान्याम्प्रदत्तधनधान्याम् ।
सेवे परिहृतदैन्यामहनि रजन्याम्मुरारिसौजन्याम् || (४)
गण्यामखिलधरण्यान्निगमवरेण्याम्मनोज्ञलावण्याम् ।
आगोपालशरण्या सेवे गुण्मां श्रियं सकारुण्याम् ||
सत्सन्नुताभिधाना सरसविधाना सरोजगधीना।
अस्तु सुखन्तन्वाना कमला नाना शुचश्च धूवाना । (६)
विबुधविशेषविनुत्यां विधिसापत्यां वितीर्णसाहित्यां ।
विदधे कमलाम्मत्यां विषयविहृत्यां विभुत्वगां क्षित्याम् ॥ (७)
कमलाङ्केशवलेलाङ्कतजनजालामुदात्ततमशीलाम् ।
वन्दे वरगुणमालान्नवनवलीलामुपात्तवनमालाम् ॥ (८)
वन्दे पीननितम्बां श्रियमखिलाम्बां वरोष्ठजितबिम्बाम् ।
कवनिर्जितलोलम्बां सपालम्बाताच्युतालम्बाम् ।
(५)

·सान्द्रकृपाशरवारां स्मेराकारां मनोहराचाराम् ।
अलिकुलनिमकचमारामनिशमुदाराम्भजेऽम्बुजागाराम् ॥ (१०)
पापारण्यलवित्रम्पालितगोत्रम्पवित्ररुचिगात्रम् ।
वन्दे खञ्जननेतं विष्णुकलत्रं विचित्रचारित्रम् ॥ (११)
लक्ष्मी शिशिसशास्याम्मुवनाशास्यां हृतान्तरालस्याम् ।
कलितवचस्सारस्यां हरिकृतदास्थान्दधे मतावस्याम् ॥ (१२)
मन्जुलचरणद्वितयाङ्कोमलसिचयाम्मनोज्ञकचनिचयाम् ।
विदलितविशेषविशयां वन्दे सदयाम्पयोनिधेस्तनयाम् ॥ (१३)
वन्दे मुकुन्दनायां सुन्दरकायां हृतानतापायाम् ।
अगणितगुणमणिगेयामतुलच्छायामपास्तरिपुमायाम् ॥ (१४)
कमलाङ्करोरुकाण्डाङ्कतजगदण्डाजनावने शौण्डाम् ।
वन्दे मनोज्ञतुण्डां विधुतवितण्डां सशाङ्गकोदण्डाम् ॥ (१५)
अद्भुतकनककलापामनतदुरापानमामि चिद्रूपाम् ।
नाभीनिर्जितकूपाकृतभयलोपा रमाम्पिकालापाम् ॥ (१६)
आश्रितधवलद्वीपामादृतभूपामपास्तसन्तापाम् ।
पाटितविमताटोपाम्पावनरूपां रमाम्भजे गोपाम् ॥
विधुना सोदर्यवतीं विधिना पुष्पेषुणाऽपि पुत्रवतीम् ।
अम्भोधिना पितृमतीमम्भोजदृशा नमामि भर्तृमतीम् ॥ (१८)
नलिनैनववेश्मवती नाकस्त्रीणाङ्गणेन दासवतीम् ।
त्रय्या स्तुतिपाठवतीं त्रैलोक्येन स्तुमः कुटुम्बवतीम् ॥ (१९)

·११२
कारितसर्वाभीष्टां दारितकष्टां दयारसाविष्टाम् ।
स्वरनिर्जितपरपुष्टाम्भक्तया तुष्टाम्भजे हरेरिष्टाम् ।। (२०)
सुन्दर मुखारविन्द्रां रदजितकुन्दा रमां सदानन्दाम् ।
वन्दे वरगुणबृन्दां प्रीतमुकुन्दा दयारसामन्दाम् ।। (२१)
संहृतसकलायासां चम्पकनासाश्चराचरावामाम् ।
वन्दे नन्दितदासां समन्दहासां रमाम्महोल्लासाम् ।। (२२)
निजननिपूतसमुद्रामवनविनिद्रामदभ्रमामुद्राम् ।
भन रुचिजितहारिद्रां श्रियमुरुभद्राङ्करात्तवरमुद्राम् ॥
पालितविमलस्वान्ताम्मधुरदृगन्ताम्मनोज्ञमीमन्ताम् ।
नाभीजितवेशन्तां नलिननिशान्तां नमामि हरिकान्ताम् (२४)
गजकर जलाभिषिक्ता नन्दितभक्तां मां दयायुक्ताम् ।
अकृतकवचनरुक्ताम्मध्ये रिक्तां नमामि हरिमक्ताम् ॥ (२५)
लक्ष्मीकोमलवेषां नतगुरुतोपां नमामि मृदुभाषाम् ।
लोचनजिनानिमेषां सुन्दरभूषां सुपर्णरथयोपाम् ॥ (२६)
दासीकृतसुरवामाम्मध्ये क्षामाङ्कचालिषु श्यामाम् ।
आनननिर्मितसीमाङ्कतनतकामां नमामि हरिरामाम् ॥ (२७)
लक्ष्मीतारामालाम्पठितुरबालां श्रियश्च धारालाम् ।
स्वस्याम्भक्तिमलोलां वचसां विमलां रमा दिशेन्मालां ॥ (२८)
इति श्वेतारण्य नारायणयन्वकृता लक्ष्मीनक्षत्रमाला संपूर्णा

·No text on this page.