·स्तन वचेनु यंतर एटलां चाना लांग बखणा-
(9)
किं प्रयोजन ॥ ॥ वामनागे तु नारीणां ।
दक्षिणे पुरुषस्य च ॥निर्दिष्ट लदाणं तेषां । सा-
मुऽस्य वचो यथा ॥३॥ पंचदीर्घ चतुर्हवं
। पंचसूक्ष्म पमुन्नतं ॥ सप्तरक्तं त्रिविस्तीर्ण ।
त्रिगंजीरं प्रशस्यते ॥ ४ ॥ बाहुनेत्रांतरं चैव।
। जानु (कर्ण) नाशा तथैव च ॥ स्तनयो.
रंतरं चैव । पंचदीर्घ प्रशस्यते ॥ ५ ॥ ग्रीवा
स्त्रीनने मावे पडखे अने पुरुराने जमणे पड.
खे लदाण होय , एम सामुद्रनुं वचन दे.
॥३॥ पांच वानां लांबां, चार टुंका, पांचजी-
पां, जंचां, सात रातां, त्रण पहोळां, अने
त्रण वानां गंजीर प्रशंसवा योग्य वे. ॥४
१ हाथ, श्वे यांखो बच्चेनुं धतर, ३ गोत्र,
ण, ( पाठांतरे कान ) ४ नाक, घने ५
१

·प्रजननं पृष्टं । इस्वे जवे च पूज्यते ॥ इस्वा- नि यस्य चत्वारि । पूजां प्राप्नोति मानवः ॥६॥ समायंगलिपाणि । दंतकेगनख वचः ॥ पं. च सूक्ष्माणि येषां च । ते नरा दीर्घजीविनः ॥ 9 ॥ कदा कुदीश्च वदाश्च । घाणस्कंघलला. टिका. ॥ सर्वजतेषु निर्दिष्टं । पमुन्नत्त्वं प्रशस्य ते ॥ ७॥ पाणिपादतलो रतौ । नेत्रांते व य . ॥ ५॥ डोक, गुह्य चिह्न, अने टुंकां साथळ पूजाय ते. या चारे वानां जेनां टुको होय, ते मनुष्य पूज्य थाय ॥ ६ ॥१ यांगळीना वेढा, २ दांत, ३ केश, ४ नख, भने ५ चामडी, ए पांचे जेननां सूक्ष्म होय ते दीर्घायुषी थायठे. ॥ 9 ॥ १ कांख, २ नदः र, ३ गती, ४ नाक ५ खमा भने ६ कपाळ, ए छए जचा सर्वत्र वखणाय ॥॥१ , ·() नखानि च । तायुजिहाधरौष्टा च । सप्तरक्त प्रशस्यते ॥ ५॥ स्वरः सत्त्वं च नानिश्च । । त्रिगंजीरं सुखप्रदं । नर. शिरो ललाट च । त्रिविस्तीर्ण प्रशस्यते ॥ १० ॥ मुखश्वार्ध श- रीरस्य । सर्व वा मुखमुच्यते । तत्रापि नाशि- का श्रेष्टा । तत्रापि वरचकुपी ॥ ११ ॥ न स्त्री. हाथ पगनां तळीयां, २ नेत्रना वेडा, ३ नख, ४ ताळवू. ५ जान्न, ६ नीचलो होउ, उ नप: लो होत, ए साते रातां वखणाय ने || १ स्वर, ५ बळ, अने ३ नानि, एवणे गं. भीर होय तो सुखदायक थाय . धने छाती, मस्तक, धने कपाळ ए त्रणे विशाळ वखणा- य .॥ १०॥ शरीरथी घर्ष मुख श्रेष्ट ने, वायवा था मुख श्रेष्ट , तेमां पण नासि. का भने बन्ने चहाने श्रेष्ते. ॥ ११ ॥ शती ३ ·(५) स्त्यजति रक्ताद । नाय कनकापेगन । दीघ बाहुं न चैश्वर्य । न मांसोपचितं सुख ।। १ ।। जरोविशालो धनधान्यभोगी। शिरोविशालो नृपपुगवश्च ।। कटीविशालो बहुपुत्रदारो । वि. शालपाद. सततं सुखी च ॥१३॥ चक्कु स्नेहेन सौजाग्यं । दंतस्नेहेन जोजनं ॥ त्वच स्नेहे. अांखवानाने स्त्री तजती नथी, पाळा वर्णवा. लाने धन. लांचा हस्तवानाने ऐश्वर्य, अने पु. ट मांसवाळाने सुख तजतुं नथी. ॥ १२ ॥वि शाळ गतीवाळो धन धने धान्यनो नोगवना रो, विशाळ मस्तकवालो नत्तम राजा, विशाळ केमवाळो बहु स्त्रीपुत्रानो, धने विशाळ पग- वागे हमेशा सुखी थाय ने. ॥ १३ ॥ नेत्रनी मृदुताथी सोनाग्य, दांतनी मृदुताथी भोजन, चामडीनीमताथी शय्या.श्रने पगनी मृदता.

·(६) न शय्या च । पादस्नेहेन वाहनं ॥ १४ ॥ध्य- कर्मकठिनी हस्तौ । पादावध्वनी कोमली ॥ य या पादौ तथा हरतौ । तस्य राज्यं विनिर्दिशे त ॥ १५ ॥ दीर्घलिगेन दारिद्वय । स्थूललिगे. न दुखितः ।। कृशालिगेन सौचाग्यं । इस्खलिं गेन नृपति ॥ १६ ॥ थथायुलदाणं निगद्यते-कनिष्टांगलि- थी वाहन मले . ॥ १४ । मृड हस्त तथा ध्वनीविनाना कोमळ पग ए बन्ने अर्थात् के जेवा हाथ तेवा पग होय तो तेने राज्य म के .॥ १५ ॥ दीर्घ लिगथी दारिद्य, स्थूल लिंगथी .ख, पातव्य लिगथी सौभाग्य, य- ने टुका लिगधी राजा याय. ॥ १६ ॥ हवे थायुप्यनुं लक्षण कहे के-टचाली यां गळीनां मुळयी जो चोधी थांगळीसुधी रेखा ·(1) मूलाच । रेखा गहति तर्जनी ॥ अविजिन्नानि वर्षाणि । शतमायुर्विनिर्दिशेत ॥ १७ ।। कनि- टांगलिदेशाच । रेखा गवति मध्यमां ॥ थ. विजिन्नानि वर्षाणि । पष्टिमायविनिर्दिशेत ।। ॥ १० ॥ रेखानिहुनि देशं । स्वल्पाभिर्धन- हीनता॥ रेखाचतुष्टये सौख्यं । बहरेखा दरिद्रता ११ ९अंगुष्टोदरमध्यस्थो । षको परस कि. जती होय तो पूरेपूरा एकसो वर्पनुं यायुष्य होय . ॥ १७ ॥ टचली अांगळीना एक भा. गांधी जो वचली यांगळीसुधी रेखा जती होय तो पुरां साठ वपर्नु अायुष्य होय . ॥ १७ ॥ बहु रेखाथी क्लेश, थोळी रेखायी धनहीनता, चार रेखाथी सुख, धने घणी रे- खायी दरिखता थाय ॥ १५ ॥ अंगुठग- ना मध्यमां जेने जब होय , ते मनुष्य क-

·॥
राजते ॥ नत्पन्ननदयनोजी च । स नर सु
खमेधते ॥ २० ॥ अनामिकापर्व यदा तु लं
घयेत् । कनिष्टिका वर्षशतं च जीवति ॥ नव
त्यशीतिर्विगमे च सप्तति-तदर्षितं तं खड्नु प
टिजीवितं ॥ २१ ॥ ललाटे यस्य दृश्येन । शुः
भरेखाचतुष्टय ॥ थशीत्यायुर्विनिर्दृष्टं । पंचरे-
माय तेटछ खाय तेवो, अने सुखमा वृद्धि
करनारो थाय ने ॥ २० ॥ जे मनुष्यनी
चली पांगळी अनामिकाना वेदायी वती
होय, ते पूरा सो वर्ष जीवे . अने क्क
उग जेठी थतां अनुम्मे नेव, एंशी, अने
सित्तर वर्ष जीवे , अने जो घरधीनो साप
वर्ष जीवे . ॥|| जेनां कपाळपर चार शुन
रेखा देशाय तेनुं एंशी थने पांच रेखापाला
नु सो वर्षतुं थायुष्य होय . ॥ २५॥ वली

·(0) खा. शत भवेत् ॥ २५ ॥ ललाटे यस्य दृश्य- ते । यो रेखाश्च जीवितं । पष्टिवर्प च नि. र्दिष्टं । विशत्यो दिरेखके ॥ २३ ॥ पति- मेध्यतिकीर्तिश्च । विनांतविनय सुखी ॥ श्र. तिस्निग्या च दृष्टिश्च । स्वल्पायु स नरो न. वेत ॥ २४ ॥ इत्यायुलदाणं. या परं प्रवदया. मि । देहावयवलदाणं ॥ तत्र पादतलं यस्य जेने कपाळे त्रण रेखा होय तेनु साठ, अ. ने वे रेखा होय तेनु चालीस वर्पनुं घायुष्य होय . ॥ २३ ॥ जेनी दृष्टि अतिस्निग्ध हो. होय, ते बहु बुद्धिवान कीर्तिवान् विनयी सु. खी पण अल्पायुषी होय . ॥ २५ ॥ एवी- रीते थायुष्यनां लक्षण कह्यां . ।। हवे श- रीरनां अवयवोनो लदाण कहुं ई, तेमां पण सर्वज्ञे कहेछ पगनां तब्बीयांन खदाण कहुं कुं, ·(१०) । यया सर्वमापिनं ।। २५ ॥ अपस्वेदी पृ. थुतलौ । कमलोदरसन्निनौ । प्रविष्टांगुलि- संयुक्तौ । नानालदाणुमंयुतौ ।। २६ ॥ नखैः सुदीप्तिसंयुक्तैः । संयुती चरणी तथा ।। कूर्मो. नतैश्च रक्तैश्च । पुरुषोऽसौ नराधिपः ॥ २० ॥ यंगुष्टौ विपुलौ येषां । ते नरा दु खगाजिनः ॥ विध्यते विरलांगुल्यां । तथा चावनि गा. ॥ २५॥ परसेवा विनानां जामां नळियांबाळां कमलना मध्यभागजेवां, नियममर प्रांगळी- वाळां, जातजाननां चिह्नवाल, तेजस्वी नख- वाळां, काचबाजेवा जंचां, थने रातां चरणवा. वाळो पुरुप राजा श्राय . ॥ २७ ॥ जेनां अंगुता पहोला होय , ते मनुष्यो दुःखी हो. य, नया रस्ते वालनां यांग बुदां प. डतां होय ते इ.सी थाय ने ॥ २ ॥ उं- ·(११) मिनः ॥ २० ॥ जनतश्च समस्निग्यै । सि तैस्तु सुखनाजिन ॥ वृत्तै रक्तैस्तथा ताने- नवेत्सोपि नराधिप ॥ २५ ॥ यस्य प्रदे- शिनी दोर्या । ह्यगष्टं च व्यनिक्रमेत् ॥ स्त्री. जोगं लगते सोऽपि । महानोगं न संशयः ॥ ३० ॥ मध्यमायां तु दीर्घायां । चाहानि- विनिर्देशत् ।। धनामिकायां दीर्घायां । विद्या- चां सरखां स्निग्ध उमां गोद तथा ताम्र जेवां रातां श्रांगळांवालो माणस राजा थाय रे. ॥ श्ए । जेनी अगुवानी पमखेनी प्रांगळी अंगुठाथी महोटी होय, ते मनुष्य स्त्रीन सुख तथा महा वैनव जोगवे ने ॥३०॥ जेनी वचली यांगळी लांबी होय तेनी स्त्री न मरण पामे , अने जेनी अनामिका लांबी होय ते विद्वान थाय . ॥ ३१ ॥ जे ॥

·(१५) जोगी नवेन्नरः॥ ३१ ॥साच हस्वा नवेद्यस्य तं विद्यात्पारदारिकं ॥ यस्याः प्रदेशिनीस्थूला । नर्तुश्चैव कनिष्टिका ॥ ३२ ॥ यसंगतान्नि. ईस्वाभि-गुलिभिस्तु मानवः ॥ नूनं हि पार्थिवो ज्ञेयः। सामुद्रवचनं यथा ॥ ३३ ।। सामुझे पादांगुलिलक्षणं-नखैः श्वेनैश्च विनां तैनरा हि दु खनाजिनः ॥ उशी पुरुपनी अनामिका टुकी होय ते परस्त्रीलंप- द थाय ने, तेमज जे स्त्रीनी ते थांगळी जा डी होय ते जरिने अप्रिय . ॥ ३ ॥जे नी यांगळीन टुकी होय तथा एफचीजीने घडकती न होय ते खरेखर नृपति थाय , एम सामुद्रनुं वचन है. ॥ ३३ ॥ हवे सामुद्र- बतावेलां पगनी यांगळीनां लक्षणो कहे -धोळा भने थामा नखवाला माणसोदु:- ·(१३) लाः कुनखा ज्ञेयाः। कामलोगविवर्जिताः ॥ ॥ ३ ॥ विक्रांतैः स्फुटितै रूदै-नखैर्दारि- धन्नाजिनः ॥ महापापानि कुर्वनि । पुरुषा है. रितैनखः ।। ३५ ।। इंगोपकसंकाशै-न- खैनवति पार्थिवः ।। तान जयश्वर्यः । कु- जैनखैश्च पातकी ।। ३६ ॥ वर्तुलेश्च तथैश्वर्य खी होय ने, घने खराब नखवाळा माणसो लंपट बने रतिसुख बिनाना थाय . ॥३४॥ खमबचमा फूटेला अने बुखा नखाळा माणसो दरिडी याय , तेमज लीला नख. वाळा माणसो महा पाप करे . ॥ ३५ ॥ गोकळगायजेवा नखवानो राजा, ताम्रजेवा नखवाळो बहु बलवान अने कुवडा नखवाळो पापी थाय . ॥ ३६ ।। वळी गोळ नखथी ऐश्वर्य, जाडा नखथी सुख, तथा स्निग्ध नख ·॥ (१७) । पुष्टितै सुखिनो भवेव ॥ स्निग्रुपवितै- स्ताने-नरो गवति नृपतिः ॥ ३१ ॥ इति सामुद्रिके नखलदाणं ॥ धनिनस्तुरगजंघा । राजानो मृगजधिका ॥ दीर्घायु स्थूलजंघश्व । जायते ध्यानमानसः ॥ ३० ॥सिहव्याघस- मा जंघा । धनकीर्तिप्रदायिनी ॥ रोमयुक्ता च जंघा तु | दारिद्य खड्नु यति ॥ ३५ ॥ शृ. घने भरावदार नखथी मनुष्य राजा थाय । ३७ ॥ एवीरीते सामुद्रिकशास्त्रमा नखोना लदाणो कह्यां . ॥ घोडाजेवा साथळवाला धनवान, हरिणजेवा सायळवाळा राजा, श्री ने जामा साथब्वाळा दीर्घायुपी तथा ध्यानी थाय . ॥ ३० ॥ सिह धने व्याघजेवा सा- थळ धन थने कीर्ति देनारा थाय , धने रोमवाव्य साथळ गरीबा थापे ३.३- ·ये (१५) गालसमजंघा च । लक्ष्मीस्तेषां न जायते ॥ मीनजंघ स्वयं लक्ष्मी । सप्राप्नोति न संशय. ॥ ४० ॥ स्थूलजंघाश्च सूरमाश्च । श्रियं मुंज- ति मानवाः ॥ ऊजंघा ना ये च । नित्यं नोगविवर्जिता ।। ४१ || काकजंघा नरा च । तेषां राज्यं विनिर्दिशेत ॥ खरबूपममा जंघा | स्वल्पमौख्यप्रदायिनी ॥ ४२ ॥ इति गालजेवीजघावाळाने लक्ष्मी मनी नयी,अने मत्स्यजेवी जंघावाळो खरेखर पोतेज लक्ष्मी मेळवे ॥ ४० ॥ जामी जंघावाळा घने अंगणा मनुष्यो लक्ष्मी भोगवे , भने जंट जेवी जंघावाल हमेशां वैभवधी रहित रहे. कागमाजेवी जंघावाबनने राज्यमले,धने खर घायवा वृषनजेवी जंघा अल्प सुख देना. री थाय ने ॥४१ ४शा एवीरीते सामुद्रिकशा- ·(१६) सामुळे जंघाटदाएं ना एकरोमो भवेशाजा | दिरोमो धनवान नवेत ॥ निरोमो पंमितो ज्ञेयो । बहुरोमे द. रिद्रता ॥ ४३ ।। हंसहस्तिसमा गया । पुरुषा- श्च नराधिपाः ।। वृपचापशुकानां च । गति - गवतां नवेत् ।। ४४ ॥ नूनं दिशति स्त्रीलो ल्यं । काकोबुकसमा गतिः ।। द्रव्यबुधिविही. मां जंघानां लदाण कहां . एक रोमवायो राजा, वे रोमवालोधन- वान, त्रण रोमवालो पंडित, घणारोमवाळोग रीव होय . ॥ ४३ ॥ हंस थने हाथीजेवी चालथी मनुष्य राजा थाय रे, बळद चाप या ने पोपटनी चाल वैभव थापनारी याय . ॥४॥ कागमा भने धुवडजेवी चालथी म. नुष्य स्त्रीलंपट द्रव्यहीन तथा बुधिरहित, त- ·ते (१७) नोऽसौ । दुखशोकनयंकरः ॥ ४५ ॥ श्वानोष्ट महिपाणां च । खरसूकरयोस्तथा ॥ गतिर्यषां समाख्याता । नरा जाग्यवर्जिताः ॥ ४६ ॥ इति गनिलदाणं । दक्षिणावर्तलिं. गेन । नरो हि पुत्रवान् भवेत । वामावर्तेन लिंगस्य । नरः कन्याजरप्रदः ।। ४ । स्थू. लकृष्णोन लिंगेन । दु खवान हि भवेन्नरः ।। था पुखी बने शोकसहित थाय ने ॥४॥ जे मनुष्यो कुनस जंट पामा खर अने सूबर जेवी चालवाला मनुष्यो भाग्यविनाना होय. ॥४६॥ एवीरीते गतिनां लदाण कह्यांचे ॥ दक्षिणावर्तलिंगवालो होय ते बहु पुतबालो, अने वामावलिंगवालो बहुकन्यावालो थाय . ॥ 9 ॥ जामा थने श्याम लिंगवाने म- नुष्य दुःखी थाय रे, धने भ्रमखान तथा वां- - ·(१०) अतिभिर्वकलिंगश्च । पुरुषाः सुख गोगिनः ।। II UG || एकैकधारलिंगेन । नरो भवति पा. र्थिवः ॥ हिधारे धनवांश्चैव । बहुधारा दरिद्रता । ए । मीनगंधेन शुक्रेण । धनपुत्रयुतो भवेत् ॥ इविर्गधेन शुक्रेण । गर्वान्यो जाय ते नरः ॥ ५० ॥ मधुगंधेन शुक्रेण । नराः स्त्रीजनवल्लभा. ॥ पद्मगंधे भवेद् चुपः । मु का लिंगवाला पुरुषो सुखी थाय . ॥४॥ एक धारबाटा लिंगवाको मनुष्य राजा, वेघा वाळा लिंगवाळो धनवान्, अने बहु धारवा. ळा लिंगवालो दरिद्र होय ॥ ४५ ॥ मा. ग्ला जेवी गंधवाळा वीर्यवान धन धने पु. सवाले, धने हविपनी गंधवान वीर्यवाळो म. नुष्य अभिमानी थाय वे ॥२०॥ मधुगंधी वार्यवाळा पुरुषो स्त्रीनने प्रिय, कमलगंधीवी- ·(ए) रागंधेन पार्थिव ॥ ११॥ लादागंधे भवेत स्तेनो । मांसगधेन तस्करः ।। व्यसनी रक्त- गंधे च । मद्यगंधेन दुखित. ॥ २२ ॥ कटु- गंधेन शुक्रेण । पुरुषो मुनगो भवेत् ॥ दा. गंधेन शुक्रेण । नरा दारिद्यनाजिनः ॥१३॥ पयोवणेन शुक्रेण । नरो नवनि पार्थिव ॥ श्यामवर्णेन शुक्रेण । देहभोगी भवेन्नरः ॥ र्यवाळो राजा, तथा मदिरागंधी वीर्यशलो पण राजा थाय . ।। ५१ लाख अने मांसस. रखी गंधवाला वीर्यवाळो चोर, रुधिरगंधी की र्यवाळो व्यसनी, बने मद्यगंधी वीर्यवाळो दुः खी थाय ने ॥ १२ ॥ कटुगंधी वीर्यवाळो दुः. नांगी, घने दारगंधी वीर्यवाळा पुरुषो दरिद्री श्राय . ॥ २३ ॥ दुधजेवा वर्णवाला वीर्यवा- लो मनुष्य राजा, अने श्यामवर्णी वीर्यवानो ·॥ (१०) ॥ ५॥ समपादोपविष्टस्य । भूमि स्पृशति मेहनं ॥ स भवेद् इखिो निः । दारिद्ये- ण च पीडिनः ॥ ५५ ॥ समपादोपविष्टस्यां- गुल्यो स्पृशनि मेहनं ।। ईश्वरं तं विजानीया- त् । सुखिनं जोगिनं तथा ।। ५६ ॥ सिंहव्या. घसमं यस्य । हवं नवति मेहनं ।। भोगवा- न स हि विज्ञेयस्तथा तुरगमेहनः ॥७॥ शरीरनो जोगी थाय . ।। ५४ ॥ सरखा प. ग राखी वेमतां थका जेनु मेहन जमीनने घडके ते हमेशां दुखी बने दरिद्री थाय ने. ॥ ५५ ॥ पलांजी वाळी वेसतां थकां जेना मे हनने यांगळीने घडकती होय तेने द्रव्य- वान सुखी तथा वैनवी जाणवो. ॥ २६ ॥सिं. ह व्याघ्र धने यश्वनी पेठे जेनु मेहन टुंकुं होय ते नोगी जाणवो. ॥ ५ ॥ एवीरीते ·(११) इति लिंगाधिकार..॥ प्रवाल स्निग्धरक्तं च । शोणितं यस्य दे. दिनः ॥ राजानं तं विजानीया-निर्जरवं म. हावलं ॥ ५० ॥ पद्मपत्रममं यस्य । देहे भ. वति शोणितं ।। जयेद्रहुधा कन्या । दुःखि- तश्च सदा भवेत् ।। ५। गोमायुपदृश य. स्य । श्वानोष्ट्रमहिपस्य च ॥ स भवेद् . लिंगाधिकार कह्यो । जे पुरुपर्नु रुधिर प्रयाब्बजे, चीक' त- था रातुं होय ते अजर अने महावळवान् रा. जा थाय . ॥ ५० ॥ जेनां शरीरमां कमल- ना पत्रजेवू लोही होय तेने त्यां घणी क- न्यान जन्मे थे, घने हमेशां दुःखी थाय . ॥ २५ ॥ जेनु लोही शियाळ कुरा जंट था. थवा पाडाजेचं होय ते हमेशां दुःखी थने ·(२२) खितो नित्यं । धनहीनो न संशयः ।। ६० ।। इति रुधिरलक्षणं ॥ विस्तीर्णा च कटिः स्नि- ग्या । शुभा प्रौढा प्रशस्यते ॥ निर्मामास्थि. कटिहया । नराणां दुःखदायिनी ॥ ६॥ सिं. दव्याघसमा येषां कटिस्ते दमनायका. ॥ र दोवानरतुल्या च । कटियेषां न शोनना ।। ॥ ६ ॥ इति कटिलदाएं ॥ मृगोदरी नरो दरिडी थाय . ) ६० ॥ एवीरीते रुधिरनां सदए कह्यां . ॥ मनुष्यनी विशाल प्रौढ थने मृदु कटि वखणाय . मांसरहित तथा हाडकांवान्न कटि दु ख थापे ने.॥ ६१ ॥ सिंह घने व्याघ्रजेवी जेननी कटि होय ते सेना- पति थाय रे, पण राक्षस घने वानरजेवी क- हि सारी कहेवाती नथी. ॥ ६ ॥ एवीरीते कटिनां लदाण कहां ॥ हरिण मोर अने

·(१३)
धन्यो । मयुरोदरसन्निभः ॥ मकसदृशश्चैव ।
स भवेत्पार्थिवो नरः ॥ ६३ ॥ व्यबोदरो गज.
पतिः । शृगालोदरमध्यमः ॥ नरः सिंहोदरो
यस्तु । धनधान्यसमृधिन्नाक् ॥ ६४ ॥ वर्तु
ला चातिगंजीरा । नानिः पुंसां प्रशस्यते ।।
नत्तानविरला नाभिः । सदा दुखप्रदायिनी॥
।। ६५ ।। इनि नानिलदाणं ।। जनतोपचितो
देमकांजेवा नदवाळो मनुष्य पूज्य तथा रा.
जा थाय . ॥३॥ व्याघ्रजेश पेवाने गज.
पनि, शियारजेवा पेटवाळो मध्यम, बने सिंह
जेवा पेटवालो धनधान्य घने वैनववा थाय
वे. ॥ ६४ ॥ गोळ अने अतिगंजीर नानि
वखणाय , लंची घने बांकी नाभि हमेशा
दुख देनारी थाय ये. ॥६५॥ एवीरीते ना.
निनां खदाण कह्यां . ॥जे मनुष्यने नंचां

·ते ( २५) येषां । धनस्निग्धौ पयोधरी । स नरो मैथुने शूरो । जोगवांश्च तथा स्वेत् ॥ ६६ ॥ जन्न: तो नैव स्निग्धौ च । शिथिलौ च पयोधरौ।। निर्मासौ च कुरूपौ च । नरा दुःखमाजि- नः ॥ ६७ ॥ विस्तीर्ण हृदय यस्य । मांसलो- पचितं समं ॥ शतायुस्तं विजानीया-द्रहु- भाग्यं महाधनं ।। ६० ।। इति हृदयलदाणं ।। मांसल जामा भने मृदु स्तन होय ते मैथु. नमां शूरो तथा जोगी थाय . ॥ ६६ ॥ जे. ना स्तन नीचां, चिकाश विनानां पोचां मां. सरहित बने कुवमा होय ते दुःखी थाय ने. ।। ६७ ॥ जेनुं हृदय विशाल मांसल पुष्ट श्य- ने सीधुं होय ते बहु जाग्यवान महाधनवान श्रने शतायुषी थाय . ६ एवीरीते हृदयनां सदाण कह्यां चे. सिंहजेवी पीउवालो धननो ·(२५) सिंहपृष्टो नरो यस्तु । धनजोगी विनिर्दिशेत् ।। कूर्मपृष्टो भवेदाजा । धनसोजाग्यनोगवान ॥ ६॥ ॥ इनि पृष्टलदाणं । प्रलंबाहुर्विज्ञे. यो । नर. मर्वगुणान्वितः ॥ हस्वबाहुनवे. हासो । परकर्मकर स्मृतः ॥ ३० ॥ इति वा. हुलदाणं ॥ यस्य मीनममा रेखा । कर्मसि. विः प्रजायते ॥ धनाढ्यस्तु स विज्ञेयो। ३. जोगी, धने काचवाजेवी पीठवाळो धन सौ. जाग्य थने वैभवधी नरपूर राजा थाय ने. ॥ ६ए । एवीरीन पाउनां लदाण कह्यां ने. लांबा हस्तवाको मागम सर्व गुणवाळो होय , टुंका हाथवाळो ३ जानें काम करनार दास ब- ने . ॥ ३० ॥ एवारीते बाहुना लदाण क- ह्यां ने. ॥ जेना इस्तमा मत्स्यजेबी रेखा हो. य ते कार्यसाधक धनाढ्य बने वह परिवार ·(२६) हुपुत्रो न संशयः ॥ ११ ॥ चामरमथया वर्ज करमध्ये तु दृश्यते । वाणिज्य सिध्यते त स्य । पुरुषस्य न संशयः ॥ १२॥ पद्मं वाय- दिवा शख । कोटागारश्च दृश्यते ॥ पुरुष- स्य करे यस्येवरस्तु स च कथ्यते ॥३|| चनाकारो ध्वजाकार | पद्मासारश्च दृश्यते ।। सर्वविद्याप्रधानत्वाद् । बुद्धिमान स भवेन्नर ।। ॥ १४ ॥ शूलं पाणौ भवेद्यस्य । म च धर्म वाळो जाणवो. ॥ ७१ || जेना हाथमां चामर अथवा वन देखाय ते वेपारमा खरेखर सफ के थाय .॥७२॥जेना हाथमां पद्म शंख अथवा जमार देखाय ते धनवान् थाय .॥ ॥७३॥ जेना दायमा चक्र ध्वजा अथवा प. मानो याकार देखाय ते सर्व विद्यासंपन्न धने बुद्धिमान थाय . ॥१४॥ जेना दाथमां त्रि.

·(93) स्तो नवेत् ॥ यज्ञधर्म च दानं च । देवं वि. जं स पूजयेत् ।। १४ ॥ शक्तिस्तोमरवाणे व । यस्य हस्ततले भवेत । स्थश्चाप्यथवा छत्रं । भूपतिः स च कथ्यते ॥७॥ अंकुश कुं. डलं च । यस्य पाणितले मवेत । तस्यरा- ज्यं विनिर्दिष्टं । सामुद्विवचनं यया ॥ ६ ॥ वृदो वायवा शक्तिश्च । करमध्ये तु दृश्यते। शूळ होय ते धर्मिष्ट थाय, थने ते यज्ञ दा. न अने देव ब्राह्मणनी पूजा करे . ॥४॥ जेनी हथेलीमां जालु तोमर बाण स्थ अथवा व होय ते राजा थाय ॥ १५ ॥ जेना हाथमां अंकुश कुम्ल अथवा चक्र होय तेने राज्य मले ने, एम सामुद्रिकनुं वचन . ।। ॥७३॥ जेना हाथमां वृदा अथवा शक्ति दे- धनवान अने मोटो अधिकारी प्रधान साय ते

·(२०)
अमात्यं तं विजानीया-नवं महाधिपं ।।
॥ 9 ॥ यस्य पाणितले रखा । कनिष्टामुख.
संस्थिता ॥ ऊर्ध्व याति प्रदेश च । शतमा.
युनवेन्नरः ॥ ७॥ द्वितीया धनरेखा च । तृ.
तीया कुलवर्धनी ॥ यदि पूर्णा तदा पूर्ण ।
जिन्ना तु चेदित नवेत् ॥ ४५ ॥ यस्य तु म
विधाये। रेखा चोत्तरगामिनी ॥ सुमटतं
थाय . 1 99 ॥ जेना हायमांवली यां
गळीथीनीकळी वनचे जनी रेखा ढोय
ते एकसो वर्षना घायुष्यवाने थाय. 1901
वीजी रेखा धननी थने लीजी रेखा कुळनो
वृद्धि करनारी होय , ते रेखाने जो पूर्ण
होय तो संपूर्ण थने त्रुटक होय तो त्रुटक,
फळ श्राप दे ॥७ए । जेना मणिबंध था।
गलयी नीकली नत्तर तरफ रेखा जती होय,

·(ए)
विजानीया । रत्नराज्यप्रदायकं ॥ ७० ॥ अंगु
शाग्रे च या याति । बूते नृपनिमुत्तमा ॥ सा,
च तर्जनिकाप्राप्ता । राज्यं माम्राज्यमुत्तम ॥
॥ ॥ सन्याधिप्य धनेशत्वं । मध्यमांगुलि
गा तथा ॥ अनामिकां पुन प्राप्ता । धनवंत
समादिशेत ॥ ३२॥ ऊर्यरेखा करे यस्य ।
लयांगुलिलया खजु ॥ नानामुखममामान ।
ते स्त्र भने राज्य देनारो सुट थाय . ।।
॥ ७० ॥ वळी ते अंगुठासुपी जती होय तो
राज्य, पने तर्जनिकासुनी जती होय तो सा
म्राज्य मले . ॥ ०१॥ वचलीसुधी जनी हो
य तो सेनापति बने धनवान, तथा धना-
मिकासुधी जती होय तो पण धनवान थाय.
. ॥२॥ जेना हाथनी त्रणे थांगळीमांथी।
कर्षरेखा निकळती होय ते नानाप्रकारना,

·(३०) सामुद्रवचनं यथा ॥७३॥ सुखिनं सुनगं चा वि।साच प्रामा कनिष्टिका ॥ सर्वदा च क- रोत्येव । यद्यचिन्ना शुशंकरा ॥४॥ कनिष्टा- मूलरेखाया । यावत्योऽधश्च रेखकाः ॥ तावं. यो महिलास्तस्य । पुरुषस्य विनिश्चिताः ।। ॥ ५ ॥ इति सामुदिके रेखालदाणं ॥ ग्रीवा च तुला यस्य । पूर्णकुंजसमा भ. सुखवाने थाय ने, एबु मामुद्रनुं वचन . ॥ ॥ ३ ॥ ते जो अविचिन्न टचली यांगळी. सुधी जनी होय तो ते शुग करनारी सुखी तथा नाग्यवान करनारी थाय , ४ाट. चली यांगळीनी नीचेनी मुळ रेखानी वचमां जेटली नानी रेखान होय ने तेटली स्त्रीन ते पुरुपने थाय . ॥५॥ एवीरीते सामु. दिकनेविषे रेखानां लदाण कह्यां .॥

·(३१) वेत् ॥ पार्थिवः स तु विज्ञेयो । धनवान धन- संकुलः ॥७६।। दीर्घा ग्रीवा शिखग्रीवा । क- बुग्रीवाथवा पुनः ॥ शुरुग्रीवा च कृष्णा च । वर्जनीयाश्च ताः समाः ॥ ॥ इनि ग्रीवा- लक्षणं॥ शंडस्कंधो गजकंच । कदलीस्कंध एव च ॥ सर्वे ते पाणिवा ज्ञेया । महाभोग. महायनाः ।। 10 || इति कंपनवणं ॥ चं. जेनी मोक पूर्णकलामखी गोळ होय ते धनवान अथवा राजा याय. ॥६॥ खा. वी नंची बांकी पोपटजेवी अने काळी ए सर्व डोक वर्जया योग्य . ॥७॥ एवीरीते मो. कनां लक्षण कहां है. ॥ जे मनुष्यो शंड है. स्ती अथवा केळजेवी स्कंधवाळा होय ते महा वैनव भने धनवान राजा थाय . ॥७॥ एवीरीते स्कंधनां लक्षण कहां है. ॥ जेनुं म. ।

·(३०) सामुद्रवचनं यया ॥७३॥ सुखिनं सुनगं चा पि । सा च प्राप्ता कनिष्टिकां ।। सर्वदा वक रोत्येव । यद्यचिन्ना शुगंकग ॥४॥ कनिष्टा- मुलरेखाया। यान्योऽधश्च रेखकाः ॥ तावं. यो महिलामास्य । पुरुषस्य विनिश्चिताः ॥ ॥ ५ ॥ इति मामुद्रिके रेखालदाणं ।। ग्रीवा च वर्तुला यस्य । पूर्णकुंजसमा भ- सुखवाळो थाय ने एतु मामुद्रनुं वचन .॥ ॥३॥ ते जो अविछिन्न टचली थांगळी. सुधी जती होय तो ने शुज करनारी सुखी तथा नाग्यान करनारी थाय , IGN ट चली थांगळीनी नीचेनी मूळ रेखानी वचमां जेटली नानी रेखा दोय तेली स्त्रीन ते पुरुषने थाय . ॥ ५ ॥ एवीरीते सामु. दिकनेविषे रेखानां लदाण कां ॥

·वेत ॥ पार्थिवः स तु विनेयो । धनवान धन- संकुलः ॥६॥ दीर्घा ग्रीवा शिवप्रीवा - बुग्रीवायवा पुनः ॥ शुक्ग्रीवा च कृष्णा च । वर्जनीयाश्च ताः समाः ॥ ७ ॥ इति ग्रीवा लदाणं॥ शंडकंधो गजकंवः । कदलीस्कंध एव च ॥ सर्वे ते पार्थिवा ज्ञेया । महाभोग. महाधनाः ।। ७ ।। इति स्कंचनाएं ॥ चं. जेनी मोक पूर्णकुमरखी गोळ होय ते धनवान अथवा राजा यायचे. ॥६॥ लां. वी नंची वांकी पोपटनेवी थने काी ए सर्व डोक वर्जवा योग्य . ॥ ॥ एवीरीते मो. कनां लदाण कह्यां ने. ॥ जे मनुष्यो शंड ह. स्ती अथवा केळजेवी स्कंधवाळा होय ते महा वैनव यने धनवाला राजा थाय . 10 एवीरीते स्कंधनां लक्षण कहां है. ॥ जेनु म.

·(३५) किंवोपमं वकं । धर्मशीलं सदा भवेत्।। मृ. गरपक्वत्राश्च। ते नरा भाग्यवर्जिताः ॥णा करालवका पाश्च । धनहीनाः प्रकीर्तिताः॥ हयवक्रा नरा ये च । दुःखदारियरोगिणः ॥ ॥ ५० ॥ इति मुखलक्षणं ॥ यस्य गही संपूर्णौ । पद्मपत्रममप्रजौ 11 भोगवान स नः रश्चैव । सर्वविद्यावर स्मृतः ॥ १ ॥ सिंद. होइं चदनां विममान होय ते धर्मिष्ट, अने हरिण वायवा उंदरजेवा महोडांबाळा मनुष्यो दुर्भागी होय . Ayu || भयकर मुखबाळा 'धनरहित गजा माय , धने घोडाजेवा मु- खवाव्य मनुष्यो पुखी दरिद्री थने रोगिष्ट थाय . ॥ ५० ॥ एवीरीते मुखना लदाण कहां.॥ जेना बन्ने गालो परेला तथा क- मळना पानजेवा वर्णवान होय ते मनुष्य ·---- व्याघगजेंद्राणां । कपोलौ सदृशौ यदि ।। सु. खी जोगी नवेन्नित्यं । बहुपुत्रश्च जायते ॥ ॥ ए॥ रक्ताबरो नृपनि स्या-हकोष्ट ख. बु दुखित ॥ स्थूलान्यामधराज्यां च । नरा ययनदु खिता ॥५३॥ श्योप्टलदाणं ॥ क. देवपुष्पसकाश-दंतकैर्नुपनि स्मृतः ॥ रदो- जोगी तथा सर्वविद्यामंपन्न थाय . ॥ ९ ॥ जेनागाल सिंह व्याघ्र प्रयवा हायोजेवा हो. य ते मनुष्य हमेशां सुखो जोगी तया बहु पुत्रवाळो थाय . ॥ ए । लान होवाळो राजा, वांका होनाको दुःखी अने जेना कने होउ जामा होय ते घणो दुखी होय वे ॥ ॥ ३ ॥ एवीरीते होउना लक्षण ह्यां ने. कदंबनां पुष्पसरखा दांतवाने राजा थाप , थने रादास थयवा वानरजेवा दांतवाला है. V

·ar
विवोपमं वक्र । धर्मशीलं सदा भवेत्।। मृ.
गरपस्वाव! नरा भाग्यवर्जिताः ॥णा
करालवक्रा पाश्च । धनहीनाः प्रकीर्तिताः।।
हयवत्रा नरा ये व । दुखदारियरोगिणः ॥
॥ ए० ॥ इति मुखासदाएं ॥ यस्य गझी हि
संपूर्णी । पद्मपत्रममप्रन्नौ ॥ भोगवान् स नः
रश्चैव । सर्वविद्यावर स्मृतः ॥ १ ॥ सिंह
॥

·(३३) व्याघगजेंद्राणां । कपोलौ सदृशौ यदि ॥ सु. खी जोगी नवेन्नित्यं । बहुपुत्रश्च जायते ॥ ।।शा रक्ताबरो नृपनि स्या-कोष्ट. स. तु दुखितः ।। स्थूला त्यामघरान्यां च । नरा ययंतदु खिता. ॥७३॥ श्योष्टलक्षणं । क. देवपुष्पसंकाश-दंतकै पनिः स्मृतः ॥ रदो. जोगी तथा सर्वविद्यामंपन्न थाय . ॥१॥ जेनागाल सिंह व्याघ्र प्रयवा दायोजेवा हो. मनुष्य हमेशां सुखो जोगी तया बहु पुत्रवाळ याय . ।। ७२ ॥ लाल होठवालो राजा, वांका होठवाळो दुखी अने जेना ने होउ जामा होय ते घणो दुखी होय ॥ ॥ ३ ॥ एवीरीते होउनां लक्षण ह्यांचे कदंबनां पुष्पसरखा दांतवाळो राजा थाय ने, अने राक्षस थयवा वानरजेवा दानवाला इ. य ते ·(३४) वानरदंताश्च । नित्यं क्षुधा तृपार्दिता ||४|| हस्तिदंता महादता । यदंता गुणान्विताः ॥ करीले रुददशनै-नरा हि दुखजीविनः ।। ॥ एy ॥ द्वात्रिंगद्दगनै राजा । एकत्रिंशश्च जोगवान् ।। त्रिंशद्भिर्दशनैश्वान । नरा हि दुः खजीविनः ॥ ए६ ॥ इति दंतलदाएं । कृ. ष्णा जिह्वा भवेद्यस्य । स नरो मुखमावनः मेशां नुख अने तस्मश्री पीडाय रे ॥३॥ हाथी थने अश्वजेबा मोटा दानवाला गुणी, भने भयंकर तथा बुखा दांतवाला दुखी हो. यते ॥ ५॥ ३५ दांतवाळो राजा, ३१ दां. तवालो जोगी बने ३० दांतवाय मनुष्यो दुः- खी होय . ॥ ६ ॥ एवीरीते दांतनां ल. कृण कहाँ के. ॥ जेनी जीभ यतिकाळी हो." य ते दुःखी, धने काळाश पती जीभवाळो'

·4
(३५)
शामलायां तु जिह्वायां । संभवेत्पापकारकः
। ए । स्थूल जिह्वात्तथा ऋरा-स्ते नरो.
ऽनृतचापिण. ॥ श्वेतजिह्वा नरा ये तु । शो
चाचारविवर्जिता ॥ ए | पद्मपत्राभजिवस्तु
। जोगवान मिष्टनोजनः ॥ रक्तजिहो नवेद्यः
स्तु । विद्यालदी म प्राप्नुयात् ॥ गए।
ति जिह्वालदाणं ॥ कृष्णतायुनरा ये ते । न.
पापी थाय . ॥ ए9 || जामी जीनवाल
क्रूर थने असत्य बोलनारा होय , थने
धोनी जीनवाच्या पवित्राचार बिनाना होय
॥ ए| कमलनां पानजेवी जीजवानो भोः
गी तथा मिष्टान्न खानारो थाय , अनेसा.
खजीनवाळो विद्या अने लक्ष्मी मेलवे
॥ एवं ॥ एवीरीते जीगनां लदाण नयां ने.
जे मनुष्यो काज ताळवावाळा होय ते कुर्व

·ये
-
(३६)
वंति कुलनाशकाः ॥ पंझपत्रसमं ताबु । स
नरो पनिवेद ॥ १०० ॥ श्वेतताबुनरा ये
च । धनवंतो भवति ते ॥ रक्ततालुनरा ये तु
| धननाजो नवंति ते ॥ १॥ पीतताबुनरा
च । भवति ते नराधिपा. ॥ जोगिनस्ते
भवेयुश्च । सामुद्रवचनं यया ॥२॥ इति ता.
सुतदाणं ॥ हमस्वरो नरो धन्यो । मेघगंजी-
नो नाश करे , घने कमळनां पत्र सरखा
तालवांवाळो राजा थाय ने ॥ १०॥ श्वेत
ताळवांवान धनवान धने लाल ताब्वांवालो
पण धनवान थाय ॥१॥पीळ ताळवां-
वाला राजा अथवा नोगी थाय ने, एम सामु.
वचन ॥२॥ एवीरीते तालुनां लंदा
ए कहां ..॥ हंसजेवा स्वरवाळो पूज्य, में
घजेवा गंजीर स्वरवालो राजायने नमरजेवा

·(३७)
रपारि ॥ तम्बरा नरा नित्यं । जोगवंतो
नरेश्वराः ॥ ३ ॥ कोंच स्वरा नरा ये च । ना
मंत्रोचति ॥ सकारवाये चीन
धना पापकारिणः ॥ ४ ॥ इति स्वरलदाणं ।।
पार्यिवाः शुरुनाशाः स्यु-पिताशाश्व मो.
गिनः ॥ इम्वनाशा नरा ये च । धर्मशीलांश्च
तान् विदु ॥ ५ ॥ हस्तिनाशा नरा ये च ।
स्वरवाळा मनुष्यो हमेशा बनी राना थाय.
॥ ३ ॥ वजेवा स्वरवाता जग्यवान थाय
घने जे खर नथा कागमाजेवा स्वस्वाला
होय ते निधन भने पापी थोय . ||
एवीरीने स्वरना लदाण कयां ॥ पोपटजे-
वी नासिकावाला राजा, लांबी नासिकीवाली
भोगी, थने टंकी नासिकांसला धर्मिट जा
एवा. ॥ ५॥ वल्ली हायोजेवी नासिकांवाला,

·(२०) पीतवर्णाश्च ये नराः ॥ पीतनाशा नराश्चापि। सर्वे ते जनवक्षभाः ॥ ६ ॥ स्थूलनाशा नरा ये. च । निर्धनास्ते नवंति हि ॥ वकनाशा. स्तथा चापि । सामुद्रवचनं यथा ॥७॥ येषां वक्रा च दीना च | नाशिका मुखमध्यगा । ते सर्वे दुःखिनो ज्ञेया । धनशीलविवर्जिताः ॥ ॥ इति नाशिकालदाएं ॥ रक्तादा घ पीळा वर्णवाला अने पीळी नासिकासाला स- बने प्रिय थाय ने.॥ ६॥ जाही घने वां. की नासिकावाला निर्धन थाय ने, एम सा. मुद्रनु वचन . ॥७॥ जेनी नासिका वां. की थने दीनतावाली होय ते दुःख तथा धन बने याचाररहित जाणवा. ॥ ७ ॥ ए; वीरीते नासिकानां लदाण कयां . ॥ रानी यांखवाला धनवान, वाघजेवी यांखवाला खी.

·(३५) नवंतश्च । व्याघादाश्च प्रकोपिनः ।। कुर्कुमा दाः सदारिद्या । मृगादाः सुखिनस्तथा ॥ बिडालहमनेत्राश्च । भवंति पुरुषाधमाः । म. युरनकुलादाश्च । ते सर्वे मध्यमा स्मृताः ।। ॥ १० ॥ इति चक्षुलदाणं । इस्वकर्ण सदा भोगी। दोपकर्णश्व मध्यमः ।। रोमकर्णा म. नुष्याश्व । सर्वे ते सुग्वमोगिन ॥ ११ ॥ ३. जण कूकमानेवी अांखवाना गरीब, अने ह रिणजेवी अांखाता सुखी होय रे ॥ ॥ बिलाडी थने मजेवी अांखाला अपम हो यचे, अने मोर तया नोळीयांजेवी यांखा- ला मध्यम पुरुष होय . ॥ १० ॥ एवीरीते श्रांखना लदाण कयां . ॥ टुंका कानवाखो हमेशां भोगी, लांबा कानवालो साधारण, थने रोमसहित कर्णवालो सुख भोगवनार ·(४०) ति कर्णलक्षणं ॥ ललाटेनार्धचंडेण ! संजवेपृथिवीपतिः॥ विपुलेन ललाटेन। विद्याढ्यश्च भवेन्नरः॥१शा शंटपेनाथ ललाटेन । सम्पायुर्जायते नरः जन्नतेन ललाटेन । घाला: प्रजायते। ॥ १३ ॥ विपमेण लाटेन पुखिनो जर्जरा नराः॥ परकर्मरता नित्यं । प्राप्यत वचन थाय . ॥११॥ एवरीन कालदाणले. अर्धचंद्रजेवा कपाब्बालो पृथ्वीपनि, थने विशाल ललाटवालो विहान हाय रे ॥१२॥ टुको कपाळवाळो स्वल्पायुपा श्रने डंचा क. पाळवाळो धननो ला- मेवनारो याय ॥१३॥ वांका कपाळवाळा दुःखी, जर्जस्ति, परसेवक, धने पंधनवाला थाय में. ॥१॥ जेना कपाळमां त्रिशूळ अथवा भानु देखाय ,

·(..)
॥१४॥ त्रिशूल कुलिश चापि । ललाटे य
स्य दृश्यते॥ ईश्वरं न विजानीयात् । प्रमदा
जनपक्षन ।। १५ ।। पचरेखः शतायुः स्या-
दशीनिश्चतुम्तिया ॥ नवंति त्रीणि पष्टिः
स्याद् । हान्यां च मितिदयं ॥ १६ ॥ रेख.
जेन ललाटेन । किंगतिः परिकीर्तिता ।।श्र
रेखकललाटेन । स्वल्पायुजीयते नरः ||१७||
इति ललाटलदाणं ॥ कुटतः स्फुटित रुदीः
ते धनवान बने स्त्रानने प्रिय थाय ॥
॥ १५ ॥ जेना पाठमा पांच रेखा होय ते
शतायुपी, चार रेखा होय त एंशी वर्षतो, त्र
ण रेखावालो साठ वर्षनो वे रेखावाको चा.
लीस वनो घने एक रेखाबालो वीश वर्पनो
थाय , घने रेखारहित कपालबालो माणस
खटपायुपी थाय के. ॥ १६-१७ ॥ एवारी

·(४५)
। स्थूलैः केशैश्च तस्करः ॥ दुःखितः पुरुषो
ज्ञेयः । झुधा व परिपीमितः ॥ १५॥ विश्ला
मधुराः केशाः । स्निग्धा भ्रमरसन्निभाः || म.
धुवर्णाश्च यत्केशा-स्ते में कमलामियाः ।।
॥२०॥ इति सामुद्रिक नवदाणानि ॥

·(४३) श्रय स्त्रीलक्षणानि कथ्यंते-यथा वि. झायते रत्नं । शुनाशु नमिति स्मृ ।। वदति च प्रशस्तं च । स्त्रीणां वक्ष्येऽथ लदाणं ॥२१॥ मातरं पितरं चापि । वातरं देवरं तया ॥ भ. तारं च विना नारी। राणरहिता सदा ।।१।। हस्तपादौ परीक्षेत । ह्यगुतीश्च नखांस्तया ॥ पाणिरेखाश्च जघाश्च । कारें नानिं तथैव च हवे स्त्रीनां लदाणो कहे -जेम र लनी परीक्षा करीने शुभ अशुन विगेरेनो निर्णय याय , तेम स्त्रीननां लदाणोनो निर्णय कहुं बु ॥ ११ ॥ माता पिता गाइ देवर तथा गार विनानी स्त्री रक्षणरहित कहेवाय . ॥ २ ॥ हाय पग यांगळी नख हायनी रेखा जंघा के नाभि ऊरु उदर' स्तन जुजा गती कपाळ मस्तक केश रोमरा- .

·(A) ।। ३ ।। करू चोदरपृष्टिं च । स्तनौ कलभु- जौ तथा ॥ वद स्थल ललाटं च । शिर. के. शांस्तथैव च ॥ २१॥ रोमगजि स्वरं वर्ण । यवमत्स्यादिकांस्तथा । एतत्मर्व परीक्षेत । का न्याशास्त्रविशारदः ॥ २५ ॥ पादौ ममांगुति स्निग्धा । म्यां यदि प्रतिष्टिता ॥ कोमलौ चैव रत्तौ च । सा कन्या गृहम मिनी ॥२६॥ अंगुष्टांतेन रक्तेन । जारं चैव मन्यते॥य. जि स्वर वर्ण जब अने मत्स्य विगेरेनी क न्याशास्त्रना जाणारे परीक्षा करवी जोइए. ॥ २३-२५ ॥ जे कन्याना पग सरखी बांग- लीवाना कोमळ बने लाल वर्णना मिपर पडता होय ते कन्या घरने शोजावनारी था. य. ॥ २६ ॥ जेणीनो अंगुगनो डोस. तो होय ते गरिने मानिती थाय , जेनां ·(४५) ल्पवृत्तः पति हन्या-दहुन पन्ना ॥२७॥ जन्नतैश्चंद्रवत्सौख्यं । मामलेन थे। च॥ शु. चिभिः पद्मवर्णैश्च । पुत्रय श्रिा दाः ॥ ॥ ॥ चक्र पद्मं धनरस्त्र । वन्तिको व. र्धमानकः ॥ यासां पातु वसो वान्ता राजयोक्तिः ॥ श॥ ॥ यस्या पारने ग्वा । तर्जनीगा प्रकाशते । रिल शोनं । बांगळा थोडा गोळ होप ते पनिने मा. रनारी थाय . यने विशेष गोळ प्रांगळ वाली पतिव्रता दोय ॥ १ ॥ जेना पा जन्नत मांसल पवित्र भने पाजेवा वर्ण गळा होय ते पुत्रवती तथा लका देनारी थाय ने. ॥ ॥ जेणीना पगमांचक पद्म धजा उत्र' ·(५६) प्रिया गर्तुस्तथा च सा ॥३०॥ यस्या न स्पृ. शते नृमि--मंगुली व कनिष्टिका ॥ भतार प्रथमं हत्वा । द्वितीये सुप्रतिष्टिता ॥ ३१ ॥ यस्यात्वनामिका इस्वा । तां विदुः कलहमि- यां । भूमि न स्पृशते यस्या । सा पतिदयः गामुका ॥६॥ गलिं च व्यतिक्रम्य | य- वागळ रेखा प्रकाशती होय ते मारने तुः स्त मेलवे से, घने जो जरिने तेवी रीते होय तो ते प्रियाने तुरत मेलवे . ॥३०॥ जेणीनी रचली यांगळी जमीनने श्रमकती न होय ते पहेला भर्तारने मारीने वीजाज. तारपासे प्रतिष्टित थाय ने ॥ ३१ ॥ जेणी- नी धनामिका टंकी होय ते कलहप्रिय हो- य, भने जेणीनी ते यांगळी जमोनने न धमक्ती होय ते वे पति नोगवनारी थाय

·(89)
स्याः पादप्रदेशिनी ॥ कुमारी रमते जारं ।
यौवनेऽस्याश्च का कया ॥३३॥ जन्नतपाणि-
ई-शीला । महापार्णिदरिदिणी ॥ दीर्घका-
निर्णः परिक्लिष्टा । समपाणिः सुशोजना-1
॥ ३४ ॥ इस्वांगुष्टापदं दत्ते । बंधनं कलहप्रि.
या । निगूढगुटफा या नारी । सा नारी सु
॥३॥ जेणीनी रचली आंगळी अना.
मिकाथी मोटी होय ते स्त्री कुमारी अवस्था
मां पण यारने नोगवे , तो युवावस्थामां
तेणीनी शी वात कद्देवी ? ॥ ३३ ॥ उंचीपा-
नीवाळी व्यभिचारिणी, मोटी पानीवाळी गरी,
लांबी पानीवाली दुःखी, धने सरखी पा-
नीवाळी स्त्री सारी होय . ॥३४॥ टुंका अं.
गुगवाली कलहप्रिय तया संकट देनारी थाय
भने जे स्त्रीना गुल्क गंभीर होय ते सुख

·॥
(110)
खमेधते ॥३५॥ इति नारीणामंगुलिलदाएं.
चीनस्तना घना निग्धौ । रोमराजिवित्र
जितो ।। कुरिकु समाशसे । यस्या साल.
नते सुख ॥३. ।। रोमनि स्वर्णवर्णैश्च । ना-
चौ च त्रिवली धृता ।। नरेंद्रस्य तु सा भार्या
। जवतीह न संशय ॥३9 || कूर्मपृष्टं नर्ग
वघारे ॥ ३५ ॥ बीराते स्त्रीनी यांगळी
जैनां लक्षण ह्या ॥
जे नाना स्तन कण पुष्ट स्लिप वाळर.
हित अने हाथीना कुमजवा यासारना होय
सुख
मेन्वे में १३६॥ जेणीना रोम सुः
वजेवां वर्णवाळा होय , तथा जेणीनी
नानिमां निवती होय ते राजानी स्त्री.बाय
ये,'तेमां जग पण सदेह नथी. ॥३॥ जे
सोनी योनि काचवानी पीठजेवी, काळी, स्त्रि::
ते

·(ए) यस्याः । कृष्ण स्निग्धं च शोभनं ॥ धनधा- न्यवती सा च । पुनगरं प्रसूयते ॥ ३० ॥ निर्मासं चैव दीर्घ च । नगं शुष्कं. सिरायुतं । दारियं दुःखमामोति । दौाग्यं सेति निर्दि.. शेत् ॥ ३५ ॥ ननदक्षिणैः पाथैः । स्त्रियः पुत्रप्रदाः स्मृताः । वामोन्नतभगा या च । सा च कन्यां प्रसूयते ॥ ४० ॥ अश्वस्यदलसंका. ग्न थने शोन्निती होय ते धन धान्य भने संततिवाळी होय . ॥ ३० ॥ जेणीनी योनि मांमरहित लांबी सुकायेली तथा सिरामदिन होय ते स्त्री दारिद्य धने दुःख नोगवे .॥ ॥३५॥ जे स्त्रीनी योनिनी जमणी बाजुजं. ची होय ते पुत्रोनो, धने जेनी योनिनी डावी बाजु ऊंत्री होय ते पुत्रीजने 'जन्म , बापे ॥ ४० ॥ जेणीनी योनि पीपानां.

·(५०) शं । गृह्य गूढमणिस्थितं ॥ यस्याः सा सुग- गा पन्या । पुण्य मिरवाप्यते ।। ४१ ॥ धाव. तः सुभगो यस्या। भगस्योपरिमस्तके ॥ त स्याः प्रजायते पुत्रो । धनधान्यसमन्वितः ।। ॥ ४५ ॥ कूर्मपृष्टा गजपृष्टा । समकोमलरोमि: पी॥ विवर्णा पनपत्रा च । पडेते सुनगाभ- गाः ॥ ४३ ॥ खरीहररोमा व । शुका दी. पानजेवा आकारती होय त स्त्री सुणी पू. ज्य तया पुण्यानोनेज लत्य होय . १११] जेनी योनिना जपला जागपर शुभ गोब. कार होय ते धन धान्ययी रपूर पुत्रने ज. न्म थापनारी धाय ॥४॥ काचवानी पीवजेवी , हाथीनी पीठजेवी २, सीधी ३; कोम रोमवाळी ४, विवर्ण ५, अने पद्मनां पत्रसरखी ६, ए उजातनी योनि सारी कहे ·ते (५१) ी च नाशिका | संक्या विरला चैव पडे. म-पमा भगाः || १ | गुह्यांते नितक य स्थाः । श्यामं वा कुकुमोपमं ॥ अथवा ददि. णे जागे । प्रशस्ता मा निगद्यते ॥ ४५ ॥ इति स्त्रीभगालक्षापानि ॥ घान्यगंधा च या नारी । विगंधा च वाय . ॥ ४३ ।। खरजेवा याकरा वाळवाळी सूकी, लांबी नाकजेवा धागारनी सांकमी न. था विरल एच जातनी योनि मध्यम कहेवा. य . ॥ ४ ॥ जे नां गुह्यनी अंदर थ. था जमणे पाखे श्याम श्रमवा लाल नि. लकोय ते सारी राय ने ॥ ४५ ॥ ए. वीरीते स्वीनी योनिनां खदाए कह्यां । लांब आयुष्यनी अभिलाषा राखनारे पान्य धने लोकमाना गंधवासी स्त्री प्रथमयी, ·() या भवेत् ।। वर्जनीया प्रयत्नेन । यदीवञ्चिर- जीवितं ॥४६॥ क्षीरगंधां त्यजेकन्यां । तथैव कटुगंधिला । रक्तगंधां सजेस्कन्यां । साक न्या सुखदायिनी ॥ ४ ॥ गोमुत्रदारिताला. जो । गंधो यस्याः प्रसूयते ।। दुष्टगंधा च या नारी । तो नारी परिवर्जयेत् ॥ 10 || तुंबी. पुष्पसमो गंयो । यस्या लादोपमस्तया॥त. त्यजी देवी. ॥ ४६ ।। दुवजेवा गंधवानी कड. वी गंधवाळी तथा लोहीजेवा गंधवाळी कन्या राजी देवी, कारण ते दुःख देनारी पाय ॥ ४॥ जे स्त्रीनी गंध गोमूत्र घायवा इनानजेवी होय ते दुष्टगंधा कहेवाय ने, त- था तेवी स्त्रीने सजी देवी.॥ ४ ॥ जे स्री. नो गंध तुंचीपुष्पजेवी घयवा लासजेवी हो. य तेनो मार दुःसी थाय , कारणके ते ·(५३) स्या दुःखी भवेद्वतः । यतः सा दुःखदायिनी ॥४ || चंपकादिकपुष्पाणां । यदि गंवो भ. वेस्त्रियः॥ सुनगा सा सृजेनित्यं । नरिव- शतिनं ॥ १०॥ या च बुंदरीगंधा । मत्स्य. गंधा च या जावेत ।। जग्रवा च या नारी। तो नारी परिवर्जयेत् ।। ५१ ।। इति सामुद्रिके स्रोणां गंपदाणं । नितंवदेशमुत्तां । वि. सुख देनारी होय . ॥ UL || जे स्त्रीनी चंपक विगेरे पुष्पजेवी गंब दोय ते भरिने वश करनारी थाय , ॥ १०॥ सुंदरजेवी गंधवाळी मत्स्यजेवी गंवाळी धने जय गंग- वाळी स्त्री यजी देवी. ॥ ५१ ॥ एवीरीते सा- मुद्रिकशास्त्रमा गंपनां लदाण कह्यां ॥जे स्रोनो नितंबप्रदेश ऊंचो धने विस्तारवालो होय तथा जेनो मध्यभाग लिवलीसहित त- ·(५४) स्तीर्ण शस्यते स्त्रियः ॥ मध्यं वलियोपेतं कृशं च सुजगं मतं ॥ ५५ ॥ गजीरा नाजि का यस्या । दक्षिणावर्तकान्विता ।। समिक्षा चनिया च । सा नारी सुलमेयने ।। ५३ ॥ नारयो नवेद्यस्या। लग्नं मशकोपम ।। कुंकुमोदक्संकाशं । प्रशस्ता सा निगद्यते । ॥ १४ ॥ मंरकृतिका नारी न्यग्रोवपरि- मंगला ॥ एक जनयते पुत्रं । स व गजा था पानटो होय ते स्त्री वखणाय . ॥१२॥ जेपीनी नाजि गजीर दक्षिणावर्ती पुष्ट आने सिग्य होय ते स्त्री सुख वारे . ॥ ५३ ।। जे स्त्रीनी नाजिनी नीचे कंकुना मशकजे, चिन्ह होय त सारी कडेवाय . ॥ १४ ॥ जे स्रोन उदर देडमांजे, धने वस्यजेवा ममलामारर्नु होय ते नारी एकज पुत्रने ज.

·- (२५) भविष्यति ॥ ५५ ॥ स्तनौ च शिथिलौ य: स्या । लघु व विग्लो पुनः । निर्मामी चैत्र निम्तेजौ। ताः स्त्रियो न हि शोभनाः ॥२६॥ स्तनी च सुदृढो यस्याः । पानोन्ननियुतौ समो ॥ ममामलो बलियो च।मा सौभाग्यसी भवेत ॥ ५५ ॥ यस्याः स्तनो पोलियो रोमगाजविवर्जिती ॥ इम्तिनाशेष जंबा । न्म श्रापे रे. जे राजा थारने ॥ २५ ॥ जे स्त्रीनां स्तन पोवां नानां बुझं मांसरहित अने निस्तेज होय ते स्त्रोन सारी होती न. थी. ॥ १६ ॥ जेणीनां स्तन हर काम ऊं. चां सीवां पुष्ट बने स्निग्य होय ते स्त्री सो. भाग्यवती होय . ॥ ५७ ॥ जेणीनां स्तन जाडां स्निग्य भने रोमरहित होय. तया जे. नी जंघा हाथीनी सुंदृजेवी होय ते स्त्री सुखी

·(५६)
सा पनी लगते सुखं ॥ ॥ यस्याः पयो.
घरे वामे । हसितं तिलकं भवेत॥ कणे के.
ने सुपुत्रादया। सा कन्या सुखदायिनी आपल्या
ग्रीवया लंबया चंडी। दरिद्रा हस्त्रया तथा ।।
कुलस्य नाशिनी नारी । दीया जायते पुनः
॥ ६० ॥ यस्या श्रीवा सुवृत्ता स्या-खात्र.
यसमन्विता ॥ दक्षिणावर्तसंाशा । सा भा.
थाय . ॥ ५ ॥ जे स्त्रीनां मा स्तन का.
न आने कंठपर तिलक होय ते सारा पुनः
वाची बने सुख देनारी थाय . ॥ ५ ॥
लांबी डोकवाळी खोजण, टुंकी मोस्वाठी द.
रिडी, धने दोघ डोरवाळी कुळनो नाश क.
रनारी थाय ॥६०॥ जे स्त्रीनी मोक गो.
छ, त्रण रेखायी सहित, घने दक्षिणावति
होय ते अधिक नाग्यवाळी थाय 2. ॥६१॥

·(५७)
ग्ये नाधिका भवेत् ॥ ६१ ॥ रक्तजिह्वा तु या
नारी । सा प्रवेत्सुखदायिनी ॥ नित्यं वर्षयते
पुतैः । सुकुमारा तु मोहिनी ॥ ६ ॥ श्वेता-
या संदरे,धन् । मलिनायां धनदायं ॥ श्या-
मायां कलदो नित्यं । वंशवेद विनिर्दिशेत् ।।
॥ ६३ ॥ श्वेतेन ताबुना दामी। सुविता कृ.
हातादुना ॥ पनिता प्रिया पत्यू । रक्तता.
जे नानी जीभ रातो ढोय त तो सुकोमल,
सुंदर, सुख देनारी अने पुत्रवनी थार .॥
॥ ६ ॥ श्वेत जीभवाळी पोनाना जानने
संघरे, मलिन जीजाकी धनमो का करे,
अनेकाली जीभाली हमेशां कलह करे, त.
या वंशनो नाश करे. ॥ ६३ ॥ श्वन ताना-
पाठी दामी, श्याम नाला दुवा. श्रने
लाल ताब्यांवाली पतिव्रता तया सुशोभित

·.
(५७)
सुः सुशोभना || ६४ ॥ विषमा दाना यस्या
। विरला मुखिनी च सा ॥ स्थलालेशमवा-
मोति । लघुश्वेनसमाः शुताः ॥६५॥ इति
दंतलदाणं ॥ पोष्टलक्षणं-सरोमो चाति.
लंबी च । यस्या उष्टपुटी वियः॥ विषमा
चातिस्थती सा। पतिघ्नी बनिना भवेत् ॥
पस्या नष्टयं रक्तं । विरोमं च ममं पुनः ।।
होय ॥ ६ ॥ जेबीना दांत विषम भने
बुगा बुरा होय ते दुवा थार , जामा दां-
तबाळ दुख पामे, श्रने नाना घोला नया
सीता दात बसणार. ॥६५॥ एवीरीते
दांननां लक्षण कह्यां . ॥ हवे होउनां .
क्षण कहे - स्त्रीना होउ वाळबाग था-
तिलांचां विषम बने अतिजामा ढोय ते स्त्री
पतिनो नाश करनारी थाय ॥६६॥ जे.

·(एए) सरसं स्निग्धतायुक्तं । सा भर्तुः सुखकारिणी। ॥६७ ॥ श्योटलदाणं ॥ दीर्घण नाशिका- प्रेण । नारी भवति कोपिनी ॥ हखेन तुज- वेदासी । परकर्मकरा सदा ॥ ६ ॥ विकटा नाशिका यस्या । वैषज्यं समुपैति सा ।। ना. तिर्दर्घा न विस्तीर्ण । सरता सुखकारिणी॥ जीना बन्ने होगे लाल, वाळविताना सीधा सवाला बने स्निग्य होय ते पतिने सुख दे. नारी थाय . ॥ १७ ॥ एवीरीते होउनां ल. क्षण कयां के ॥ जे सोनी नासिशनो श्रा. गलो जाग लांबो होय ते क्रोधिष्ट, घने जे. नो टुंको होय ते बाजानां काम करनारो दा. सी थाय . ॥ ६ ॥ जे गीता नामिका वां. की होय ते विश्वा थार , घने बह लांबी नहि तेम बहु जाडी नहि एकी नासिक सुख ·(६०) ॥ ६ ॥ इति नाशिकालदाएं ॥ पिंगनेना प्रवेन्ना । ह्यप्रिया म्वप्रियस्य च ॥ दुशीला सा च विज्ञेया। वयं लाते खलु ॥१०॥ नयने में करे यस्या । दशने चातिचंचते ।। कुटिला सा व विस्याना । नारीलकणवेदिन तिः ॥ ११ ॥ यस्या'तु हममानाया गल्ले भो पनि कूपका ।। न मा भतुगृहे तिष्टेत । स्व- करनारी थाय . 1 ६ || एवीरीत नामित पानां लक्षण कह्यां । पछी यांखवाट) स्त्री पोतास पनिने अभिय व्यभिचारिणी. त था विमा थाय ॥ ३० ॥ जे स्त्रीनीयां. ख केंकर, अने जोवामा अतिचंचल होय ते कुटिल होय . एम स्त्रीलदाणना जाणकारो कहे . ॥ ३१ ॥ जे स्त्रीना इसतां थकां गा. दमा खाडो पडे ते स्त्री खांदी भने व्यभिः ·चंदा कामचारिणी ॥ १२ ॥ इति नारीनेत्री सदाणं । द्वितीयाचदमंकाश-नूयुगा सम- नाशिक ॥ ऋचंगुलि: प्रीतिकरा । पत्युःसं. परकरी सदा ।। ३३ ।। अंय मुम्बनुदाणं-पू. समाचमंकाशं । सुपुष्टारिमंडलं ॥ यस्या में खं सुदीमं च । मा व सीरिवापरा || 90 चारणी घाश्थकी पोताना पतिना घरमा र. ली नयी. ॥ १२ ॥ एराने स्त्रोतां शांख. नां लदाण कयां . ॥ जे स्त्रीनी बन्ने जमरो योजना चद्रजेवी. नाक सीधुं धने आंगालीन कोमल होय ते पनिने सुख करनारी तया धननी वृद्धि करना थाप के. ॥ ३३ ॥ हवे मुखना लदाण कहे जे-जे सोनु मुख पू. र्णिमाना चंदने, पुष्ट, गोळ, श्रने तेजस्वी होय ते सो धन धने संततिबाकी थाप के,

·(६५)
यथा मुखं तथा गुह्यं । यथा चकुस्तथा भगः
॥ यथा हस्ती तथा पादौ । बाहुर्जघा तथैव च
॥ ७ ॥ अथ लावाटतदाएं-ललाई यंगु.
वं यस्याः । शरीरे रामनि ॥ निर्मलं सु.
समं चापि । सायुःसोख्यवनपदा ॥ १६ ॥ य.
स्यात्रीणि प्रखंघानि। ललाटमुदरं नगं ।। मा.
वि मारयते त्रीणि । श्वशुरं देवरं पनि ।।४।।
॥ ४ ॥ मुखजेवु गुह्य. श्राखनेवी यानि. हा.
थजेवा पग, तथा बाहुजेवी जंघा रखगाय.
॥ ४५ ॥ हवे ललाना लक्षण कहे जे
स्त्रीनु ललाट सण थांगल ऊंचं, रोमरहिन,
निर्मल थने मीधुं ढोय ते सुख थने घर
देना थायवे. ॥ १६॥ जेणानां पान.
दर यने योनि एत्रणे लांब होय ते अनु.
क्रमे श्वशुर दोयर बने पति ए लणेने मारे

·(६३) खनाटे श्वशुर हति । नदरे देवरं नया॥ म. तारं च भगे हन्या-तां कन्यां परिवर्जयेत् ।। ।। 96 ॥ युग्मं ॥ श्रय केशलदाणं-स्थलकेशा पनिटी स्था-दीर्घकेशा धनप्रदा ॥ परुपैः कपिल ऋश । स्निग्यकेशा व शोभना || ४ | थ. य स्वरलक्षणं-पिकमस्वरा रम्या । या ना. है. ॥ 39 11 लाबा लालारवाळो श्वशुरने, लां. वा पेटवाळी दीरन, अने लांबी योनिशानी पोताना गरिने मारे, एकी कन्याने गे. मी देवी. ॥ ७० ॥ ढवे केशनां लदाण कहे ठे-जामा के शवाळी पतिने मारनारी, लांबा केशानी धन देना, खडवचमा थने पीया केशवाची कर, भने स्निग्य केशवाळी शोजिती होय ॥

·(६४)
री-दीघलोचना ॥ यस्य गृहे समाग-च-
दगृहं पुण्यन्नाजनं ॥ ७० ॥ हंसस्वरा कौंच.
खरा । मुंगकोक्लिनादिनी ॥ चत्र वारस्वरा
या सा । हेमवान्यादिनी ॥ ३१ ॥ तीन.
स्वरातिगंजीरा । मलावण्या व सुवग ॥
टी सा जनयेत्पुत्रान् । हेमवान्यममन्धिता ॥
॥g || ढवे स्वरनालदाण कह-को.
यल छने हंसजेना स्वाळी. रम्य भने दीर्घ
लोचनवाळी स्त्री नेने घेर श्रावे ते घर पु.
एयशाली गाय के 150 | म व त्र-
मर कोयल यने नवाजेश स्वग्वाना स्त्री
सुवर्ण धान्य विगेरे वधारनारी थाप में. ॥
10 तीव्र तथा अतिगंगा रवाळीश्रा.
ने सुंदर स्त्री धन धान्य वधारनारा तथा श्रा.
व पुत्रने जन्म थापना धाय . ॥ ५ ॥

·(६५)
॥ २ ॥ अायती श्रवणौ यस्याः । समौ च
सुकुमारको ।। नुवी चंद्रायुधाबारी । सा कन्या
सुखलागिनी ॥ ३ ॥ अथावर्तलदाणं-क
ट्यावर्ते वरा नारी । नाज्यावर्ते मृतात्मजा ॥
पृष्टावा पतित्री स्या-तमादेतां विवर्जयेत्
॥४॥ पृष्टवामे तथावर्तो । यस्या भवति नि
जे स्त्रीना कान लांबा सीधा थने सुकुमार
होय, तथा जेनी जमर चंडायुवजेवी होय ते
कन्या सुखी थाय . ॥ ३ ॥ हवे यावर्तना
सदाण कहे जे–जे स्त्रीनी केम्पर सावर्त
होय ते सारी, नान्निार थार्नवाळी मरेला
गेकरांने जन्म प्रापनारी, धने पीउपर था.
वर्तवाळी पतिने मारनारी थाय , तेथी तेने
सजी देवी. ।। ४ ॥ जे स्त्रीने मावे पाखे
यावर्त होय ते घणा पुरुषो साधे रमनारी,

·(६६) श्चितं ।। बहुनी रमते पुंभि--5खितान कु रुते च तान ॥ ॥ अथ रोमलक्षणं-य. स्था रोमाणि जंघायां । मुखं च विकृतं भवेत् ॥ रोमजिस्तितिरावते । शीव जयते पनि ।। ॥ ६ ॥ नद्रपिमिका या च । वराहनख. रोमका ॥ अपि राजकुने जाता । दासत्वम- धिगति ॥ ७ ॥ यस्यास्तु हृदये नार्या । तथा तेजने सुख करनारी थाय . १७५|| हवे रोमनां लक्षण कहे जे-जेपीनी जंघा. मां रोम होय, मुख वांकुं होय, तथा जेणीने वायी थावर्त पमेलो होय ते तुरत पक्तिन दाण करनारी थाय . ॥ ६ ॥ जे स्त्रीती पानी जंची होय, तथा वराहजेवा नख घने रोम होय ते राजकुळमा जन्मेली होय तो. पण दासी थाय . ॥ ७॥ जे स्त्रीना हर ·(६७) रत्तं च तिलकं भवेत ॥ लांछन वा भवेद्रक्तं । सा नारी शोभना भवेत ।। 10॥ लन्नते वित्तसंपन्न । पतिं सा वशवर्तिनं ।। पुत्रत्रयं प्र. सूने सा । पुन कन्याचतुष्टयं ।। जए । युः ग्मं ।। स्तने वामे च कृष्णानं । लांछन ति. सकं यदि ॥ क्षिप्रं वैश्व्यमानोति । जायते चिरदुःखिता ॥ ५० ॥ यस्या गमनमात्रेण । यपर लाल तिलक अयवा लांउन होय ते सारी कहेवाय ने, वळी ते धनवान तथा वश रहे तेवा पतिने मेळवनारी, तेमज त्रण पुत्र अने चार कन्याने जन्म अापनारी थाय ने. || 10-जए। जे स्त्रीना डाबा स्तनपर श्या- म लाग्न अथवा तिलक होय ते तुरत वि. ध्या थाय ये, धने लांचा काळसुधी दुःखीर- हे . ॥ ५० ॥ जेणीना चालवा मात्रयीज.

·(६०) भूमिकपः प्रजायते ।। सर्वातिरजननी । सा. मुद्रवचनं यथा ॥ १ ॥ कंपते चरणौ यस्या । मुखं वा भयसंकुलं । धनधान्यविहीना सा । पु.खदारिद्यदायिनी॥ ए ॥ मृदंगी मा. जंघा च । मृगादी ज मृगोदरा ॥ गया है। ससमा नारी । राजपत्नी भविष्यति ।। ए३ ॥ अथ वर्णलदाणं-कृष्णा श्यामापि या नारी मीन कंपती होय ते सर्वनी वैरी थाय ने, ए. म सामुद्रनुं वचन . ॥ ११ ॥ जेणीना पग कंपता जोय, अथवा मुख भयभीतजेवु होय ते स्त्री धनधान्यरहित तथा मुख थने दा. रिद्य श्रापनारी थाय . ॥ ए॥ कोमळ धंगवाळी, हरिणजेवी जंघा यांख धने उद- वाळी, तथा इसजेवी चालवाली स्त्री राजप- ली थाय . । ए३ ॥ हवे वर्णना लदाए

·(६५)
। गौरीच कनकप्रभा | स्निग्मांगा स्निग्धन.
यनी । सा नारी लगते सुख ॥ [ए। ॥ ल
लाटे दृश्यते यस्या । कृष्णं तितकमुत्तमं ।।
सा पंच जनयेत्पुत्रान् । धनधान्यसमाकुलान्
॥५॥ यस्याश्च हास्यमानाया। ललाटे स्व.
स्तिको भवेत् ।। वाहनानां सहस्रस्य । चाधि
पतिः पतिनवेत् ॥ ६॥ अथ समुदायगुणा-
कहे काळी, कानश पडती, गौरवर्णवा.
की, कनकजेवा वर्णपाळी, स्निग्य अंग तथा
नेत्रवाळी स्त्री सुख मेळवे . ॥ ए ॥ जे.
पीना पाठमां नत्तम श्याम तिलक देखाय
ते धनधान्यथी भरपूर पांच पुत्रने जन्म या
पे ॥ ॥ जे स्त्रीनां हसतां थकां क.
पाळपर स्वस्तिक देखाप तेनो पति हजारो
वाहनोनो अधिपति थाय . ॥ ए६ ।। हवे

·(७०) गुणवणने-पीनोरु पीनगला लघुममदशना पद्मनेत्रांतरक्ता । विवोटा तुगनाशा गजगति- गमना ददिणावर्तनाभिः ॥ सिम्मांगी चार- वेपा पृथुमृदुजघना सुस्वरा चारुहासा । मर्मा तस्याः क्षितीयो जाति व सुलगा पुत्रमाना चनारी ॥ ॥ करू स्तनौ कटिकरमति. गुण अवगुण विगेरेनु साथे वर्णन थाय ने -जे सी कठिन गनी, कठिन गाल, नाना आने सीधा दांत, कमळजेवा यांखना रेडा, विजेचा होउ, ऊंची नासिका, हायणीजेवी चाल, दक्षिणावर्ती नाभि, स्निग्य धंग, दर वस्त्र, गंजीर थने कोमळ योनि सुंदर स्व. र, प्रने साग प्रकाशवाळी होय तेनो पति राजा थाय रे, थने ते पुत्रवती थाय . ॥ ।। ए ॥ ऊंचां स्तन, रोमरहित केड धने ·(११) मारस्वरोमा । अश्वस्थपत्रसदृशं विपुलं च गु. ह्यं ॥ श्रोणीलालाटमुरुकूर्मसमुन्नतं च । गूढो मणिश्च विपुलां श्रियमातनोति ॥ ए॥ ति स्त्रीणां पोडशलदाणानि ॥ पिंगादी कूषगल्ला कठिनकरतला स्थूल घोर्ध्वकेशी । सदादी वानाशा प्रविरलदश- हथेली, पीपचना पानजेवु विशाळ पुह्य, का. वाजेवां ऊंचां श्रोणी ललाट थने साथळ, तया गंजीर मणि बहु धन प्राप्त करावे . ।। || एG ॥ एवरीते सोननां सोळ लदाणो कह्यां । जे स्त्री पीळां नेत्र, खाडावाला गाल, क- ठीन हथेली, जाडी जंघा, जंचा केश, दुखी यांख, वक नासिका, नुटा बुटा दांत, काळां तालु होठ घने जीम, शुष्क अंग, नमेली ·(११) ना कृष्णनाल्बोष्टजिह्वा ॥ शुष्कांगा सन्नन- कुचयुगविपमा वामना चातिदीर्घा । सा नारी वर्जनीया धनसुतरहिता पोडशालदाणाढ्या ॥ ॥ एवं ॥ यस्याः पाणितले रेखा । प्राकार- ध्वजतोरणा ॥ अपि दामकुने जाता | नरें लभते पति ॥ (ए। ॥ अंकुश कुंडलं चक्र । जमर अने विषम स्तनवाळी होय, तथा ठी गणी अथवा यतिलांबी अने शोळ लक्षण रहित होय ते धन यने पुत्रविनानी थाय, माटे तेने सजी देवी. ॥ एए॥ जेणीना हस्तमा प्राकार धना धने तोरणना श्राकार नी रेखा होय ते हलका कुळमांजन्मेली हो. य तो पण राजपत्नी थाय ॥ ४ ॥ जे. पीना हस्तमां अंकुश कुंडल घने चकना थाकारनी रेखा होय ते पुत्रने जन्म थाप-

·(३)
यस्याः पाणि भवेत् ॥ पुत्र प्रसूयते नारी
| नरें लमते पति । (एए ॥ यस्याः करत.
ले रेखा । मयूरनमन्निना ॥ नृां पतिमा
नोति । ह्येवमपि वर्षयेत ॥ ६ ॥ मंडलं
चक्रपद्मं च । पूर्ण कुं च तोरणं ।। यस्याः
करत ने छ । राजपत्नीत्वमाप्नुयात् ।। (एg ||
वृत्ता च मेखला यस्या । नानिदेशोऽपि वर्तु-
नारी तथा राजपत्नी थाय . [ ए॥ जे.
पीना हस्तमा मयूर अथवा बना अाकारनी
रेखा होय ते राजपत्नी थाय ने, अने वैभव
वघारे में. 11 [५६ ॥ जेणीना हस्तमां गोळा.
कार चक्र पद्म पूर्ण कुम तोरण अथवा उन
होय ते राजपत्नी थाय रे. 1। जे.
णीनो कटि तथा नामिनो प्रदेश गोव्याकार
होय ते स्त्री कल्याण करनारी तथा राजपत्नी

·(JH)
लः ॥ सा स्त्री जाति कल्याण पनि ना.
तिमाप्नुयात् ॥ ९ ॥ अंतर्नु ललाटे वा ।
मशकेन समन्विता ।। रक्तेनापि कपोले वा।
वामे मिष्टानबीनवेत 11 00 || रोमैः कनक
वर्णेश्च । नानौ च त्रिवलीयुता ॥ नरेंद्रस्य च
भार्या सा। जवनीह न संशयः ॥२००॥ हृद्रो.
मनखकेशेषु । दंतोष्टनयनेषु च ।। स्नेहो न
थाय . । एG॥ जे स्त्रोनी भमरनो नीचे
कपाळपर अगवा मारा गालपर लाल मश
होय ते मिष्टान्ननी ज्ञावा होय . ||
जेणीना रोम सुवर्णवर्णा, तथा नाभिमां त्रि
क्वी होय ते निसंशय राजानी राणी थाय
.॥२०० ॥ जेणीनां हृदय रोम नख केश
दांत होउ बने थापमा विकाश न होय ते
स्त्री खरान जावो. ॥ १॥ जे स्त्रीने थो

·(१५) विद्यते यासां । ज्ञेयास्ता ह्यशुभा खसु ॥१॥ अल्पस्वेदा चाहपरोमा। निद्राोजनार्वजा ॥ गात्रेषु न च रोमाणि । नारीणां खदाणं शुभ ॥ ३॥ रक्तजिह्वा मृगादी च । या नारी मालोचना | कृशोदरी गजगनि. । स्त्रीण लदाणमुत्तमं ।। ४ ॥ परानुकूनां परपाकपाकि- नीं । विवादशीला स्वयमर्थचारिणी ॥ या मो परसेवो थोडा रोम थोडी निडा भने स्वल्य जोजन होय तथा जेणीना अवयवो रो मरहित होय ते सागं खदानी स्त्री जाण वी. ॥ २-३ ।। लाल जीन, माजेवां नयन, कृप नदर थने हस्तिनीजेवी चाल ए सघळां स्त्रीनना उत्तम लदाणो कह्यां .॥४॥ी. जाने अनुकूळ, बीजानी रसोश करनारी, क लह करनारी, पोतेज धननो व्यय करनारी, ·(१६) दिनी सप्तगृहप्रवेशिनी । त्यजेच भायी दश पुत्रपुत्रिणीं ॥ ५ ॥ अनिदीघा व हस्वा च । तिस्थूला कृशा तथा ॥ अनिकृष्णा च रुद्रा च । ताहगी वैरकारिणी ॥ ६॥ विकटांगुलि- का नारी । विद्रपादा व या भवेत ॥ सा स्त्री वैरप्रिया ज्ञेया । सामुऽवचन यथा ।। ७॥ य- स्याश्च रोमशा जघौ । रोमशौ च पयोधरौं । रडती, सात घरे जानारी. अने दश साति वाळी स्त्री यजी देवी. ॥ ५॥ अतिलांनीच तिटुंकी, अतिजामी, अतिशुष्क, यतिकाळी, भने प्रतिजयंकर स्त्री तेवाज प्रकारका कल- ह परनारी होय . ॥ ६ ॥ जे स्त्रीनी यां गळ'ने विक्ट होय, घने जेणीना पगमा वि. द्र होय ते वैग्नेि मळी जाय के. एम सामुद्र नुं वचन ॥ 9 ॥ जे लानां सायळ स्तन ·(99) पृष्टोपरि च रोमाणि। शीनं वैधव्यमाप्नुयात् || 0 | मातुलिंगसमौ हस्तौ । संघमानस्ततः इयं ॥ यदा तदा न संदेहो । दितीयं कुरुते पति ॥ ए| महांगुनी महानामा | महाव- का घटस्तना ॥ महानखीतु या नारी । सदैव दुखिनी भवेत् ॥ १० ॥ यावर्तात्रयो विद्य: ते । ललाटे नदरे भगे। पदते सादामा. धने पीठ रोमवान होय ते तुरत विश्वा था. य, 116 | जे स्त्रीना हात मातलिंगजेश अने स्तन लांश होय ते बीजो पति करे ने एमां जरा पण संशय नयी, ॥ए॥ मोटी यांगनीन, मोटी नासिका, मोटुं मुख, जामां स्तन भने मोटा नखवाळी स्त्री हमेशा सुखी थाय . ॥ १० ॥ जे स्त्रीनां कपाळ पेट अ. थवा गृह्मपर आप दोष ते तुमन पोताना ·(७०) नूनं । देवरं श्वशुरं पनि ॥ ११ ॥ लंबोदरी स्थूलशिरा । रक्तादी पिंगलोचना ॥ पतिनो पार्जितं द्रव्य-मन्येन सह भदते ॥ १५ ॥ नदीनानी च या नारी । फलनाम्नी च या न वेत ॥ देवी नानी प्रावेन्नित्यं । नैव.सौख्यार्थ कारिणी ॥१३॥ तीर्थनानीच या नारी।त. न्मुखं न विलोक्येत् ।। बहराणि या नारी। दीयरने श्वशुरने धने पतिने भक्षण करनारी थाय ने. ॥ ११ ॥ दीर्घ नदर जाडा केश त था राती थने पीळी यांखवाळी स्त्री पोताना पतिए उपार्जित करेवु द्रव्य बीजासाथे मली खाय . ॥ १२ ॥ जे स्त्रीनु नाम नदी फल घयवा देवीना नामपर होय ते सुख श्राप नारी थनी नथी. ॥ १३ ॥ जेनु नाम तीर्थ ना नामपर होय तेनु मुख जोवु नहि, तथा ·(JU) नां नारी परिवजयेत ॥ १४ ॥ अदत्ता वर्ण ज्येष्टा या । लदाण परिवर्जिता ॥ न तां प. रिणये साधु । सामुद्रवचनं यथा ॥ १५ ।। मातरं पितरं हति । वातरं देवरं पति ॥ क न्योक्तलदाणेरेनि-स्तस्मालदणमीक्ष्यते॥१६॥ ददा तुष्टप्रियालापा । पतिचित्तानुगामिनी ॥ जे स्त्रीनु नाम बहु अक्षरोवाळु होय ते पण त्यजी देवी ॥ १४ ॥ कन्यादान नहि देवा येली, मोटी, अने लदायविनानी स्न्याने सा रा पुरुपे परणवी नहि एम सामुऽनुं वचन . ॥ १५ ॥ उपलां लदारावाळी कन्या माना पिता जाइ दीयर बने पतिने मारनारी थाय के. माटे लदाणो तपासवां. ॥ १६॥ ददा सं. तोपी मधुर बोलनारी पतिना मनप्रमाणे व तनारी यो योग समये योन्य कार्य कर ·(७०) कालौचित्यकरी नित्यं । या सा लक्षीरिवापरा ॥ १७ ॥ वाला खेलनकैः काले । दत्तैर्दिव्य. फलाशनः ।। मोदते यौवनस्था तु । वस्त्राट. करणादितिः ॥ १७ ॥ हृष्येन्मध्यवयाः प्रौढा। रतिक्रीमाकोशलेः ॥ वृठा तु मधुराला- गौरवेण तु रज्यते ॥ १५ ॥ युग्मं ॥ पोडश- वर्षीया बाला । त्रिंशता नवयौवना ॥ पंचपं. चाशता मध्या । वृता स्त्री तदनंतरं ॥ २० ॥ नारी स्त्री वीजी लक्ष्मीजेवी होय . ॥ १७ ॥ स्त्री वाट्यावस्थामा रमकडां बने फळयी, यु. वानीमां वस्त्रालंकारविगेरेनी, मध्यवयमा स- तिकीमामां चतुर पतिथी, धने वृक्षावस्थामां मीठी वानो बने मानथी राजी थाय ॥ ॥ १३-१५ ॥ सोळ वर्पसुधीनी वाला, त्रीश वर्षसुधीनी युवती, पंचावन वर्षसुधानी प्रौढा ·(७१) ज्ञातव्यं विबुधैः स्त्रीणां । लदाणं चापलदाणं । कुलवृयिशोवृधि-खलीवृधिवेद्यतः॥२१॥ अथ स्त्रीणां जातय. कथ्यंते-पद्मिनी चित्रणी चैव । हस्तिनी शंखिनी तथा ॥ तत्र दृष्टिविधानेन । परीच्या स्त्रोविचदाणैः ॥श्शा पद्मिनी बहुकेशा च । स्वल्पकेशा च हस्तिनी घने त्यारपती स्त्री या कहेवाय . ॥२०॥ पाझपुरुषोए नारीना लक्षण थने थपलदाण नपासवां. जेयी कुळ यश अने लक्ष्मीनी वृ हिथाय.॥१॥ हवे स्त्रीनी जातिन कहे ---पशिनी १, चित्रणी २. हस्तिनी ३. तथा शंखणी ४, ए चार प्रकास्नी स्त्रीजनी माह्या पुरुषोए दृष्टि- विधानथी परीक्षा करवी. ॥ २॥ घणा केश. वाळी पद्मिनी, स्वल्प केशवाळी हस्तिनी, लां.

·॥ शंखिनी दीर्घकेशा च । वक्रकेशा च चि. वणी ॥ ३ ॥ पद्मस्तनौ च पद्मिन्या-श्व- कस्तनी च इस्तिनी ॥ दी? स्तनौ च शंखि न्या-चित्रणी च समस्तनी ॥ २४ ॥ पनि नी शुभ्रदता च । दंतोन्नत्या च हस्तिनी ॥ शंखिनी दीर्घदंता च। समदता च चित्रणी॥ ॥ ५ ॥ पभिनी पद्मगंधा च । मधुगंधा च वा केशवाळी शंखणी, घने वांका केशवाळी चित्रणी जाणवी. ॥ २३ ॥ पद्मजेवां स्तनवा नी पशिनी, चक्रजेवां स्तनवाळी हस्तिनी, सां. बां स्तनवाळी शंखणी, थने सरखां स्तनवाळी चित्रणी होय . ॥ २४ ॥ श्वेत दांतवाळीप मिनी, उंचा दांतवाळी हस्तिनी, लांबा दांत. वाळी शंखणी, धने सरखा दांतवानचित्रणी होप . ।। १५ । कमळजेवी गंधवाळी पनि ·(७३) हस्तिती ॥ शंखिनी क्षीरगंधा च । मत्स्यगंधा च चित्रणी ॥ १६ ॥ हंसस्वरा च पद्मिनी । गूढशब्दा च दस्तिनी ॥ शंखिनी रूदाशब्दा च । काकशब्दाच चित्रणी ॥ २७ ॥ पंक- जासनलयेन पशिनी। वेणुदाहृतपदेन शंखि- नी ॥ स्कंधपादयुगलेन हस्तिनी। नागरेण नी मधजेवी गंधवाळी हस्तिनी, धजेवी गंध- चाळी शंखणी, धने मत्स्यजेवी गंधवाळी वि. वणी जाणवी. ॥ २६ ॥ हंसजेवा स्वरवाली पद्मिनी, गंजीर खवाळी हस्तिनी, सुखा व- खाली शंखणी धने कागमाजेवा स्वरवाळी चित्रणी होय . ॥ २७ ॥ पद्मिनी कमला. सनथी, शंखणी पहोन पगथी, दस्तिनी स्क. घपर पग राखीने धने चित्रणी गमे ते प्रका. स्थी रतिसुख भोगवे . ॥ २ ।। मुखनी सु- ·(68) रमयंति चित्रणी ॥ ॥ पभिन्या मुखसौर ज्य-मुर सौभाग्यहस्तिनी ॥ चित्रणी कटि सौचाग्या । पादसौभाग्यशंखिनी ॥ २५ ॥ पद्मिन्यमलकेशा च । हाकेशा च हस्तिनी ॥ चित्रणी लंबकेशा च । दृढकेशा चशंखि नी ॥३०॥ पद्मिन्यः प्रेम वांति । द्रव्यं वांछति हस्तिनी ॥ चित्रायो मानमिति । कलह वां- गंधवाळी पद्मिनी, छातीनी मुगंधवाळी हस्ति नी, केडनी सुगंधवाळी चित्रणी थने पानी गंधवाली शंखणी कहेवाय . ॥ श्ए ॥ प. वित केशवानी पद्मिनी, ऊंचा केशवाळी ह. स्तिनी, लांबा केशवाळी चित्रणी, अने कठ- ण केशवाळी शंखणी होय . ॥ ३० ॥ प. मिनी प्रेमनी अभिलापा राखे चे, हस्तिनी द्रव्यंनी. चित्रणी माननी, श्रने शंखणी कल- ·(७५) उति शखिनी ॥ ३१ ॥ इति सामुद्रिके पुस्त्री सदाणानि ।। ॥ इति सामुद्रिकशास्त्रं समाप्त । पणी कलहनी अभिलाषा राखे ॥३१॥ एवीरीते सामुद्रिकशास्त्रमा स्त्रीपुरुपनो लदाण कहां ॥ ॥ श्रीसामुद्रिकशास्त्र समाप्त. ॥ समाप्त