·अनुक्रमणिका। पृष्ठम् । १ .... ४६ .... .... .... ६४ .... .... .... १. बाणभट्टकृतं चण्डीशतकम् (सटिप्पणम्) २. नागराजकविप्रणीतं भावशतकम् ३. नारायणभट्टपादकृतः स्वाहासुधाकरः ४. श्रीकृष्णकविप्रणीतं ताराशशाङ्कम् ५. रामचन्द्रकविकृतं रसिकरजनम् ६. क्षेमेन्द्रकविकृतं कविकण्ठाभरणम् ७. भल्लटकृतं भल्लटशतकम् ८. नीलकण्ठदीक्षितप्रणीतं समारजनशतकम् ९. कालिदासकृता नवरतमाला .... .... .... १४९ .... .... .... १८९ १९९ - ·काव्यमाला। महाकविश्रीवाणभट्टविरचितं चण्डीशतकम् । टिप्पणसमेतम् । ना माहीविनमं भूरधर विधुरता केयमात्वात्स रागं पाणे प्राण्येव नायं कल्यसि कलहप्रद्धया किं त्रिशूलन् । ३. वात्स्यायनवंशोगो नहारविः श्रीवागमः कान्यपुजाधिपतेर्हवर्धनल पानासीदिति हर्षचरितालवीयत एष. लिखपनरीयमानशतकपूर्वार्ध न त्'- (Hionen-Thsang) नाना कपन पौदीन्देशाद्भारतवर्षे गतः धान च बहूनि वागि भारते वर्षे.त च प्रत्यहं वहत्तं लिखितवान्. मन्समये हर्षवर्धनो राज्यं कुर्वनासीदिति तद्वृत्तान्तपुत्तपादाधुनिक हापण्डि- धगतम्, तल्हागभटोऽपि सप्तमशतकपूर्वार्ध एवासीदिति निधितमेव. सांप्रतं भकतिषु (१) कादम्बरीपूर्वभागः, (२) हर्षचरितम् , (३) चीरातकम्, पार्वतीपरिणयनाटकम्, एतचतुध्यनुपलभ्यते.तत्र पार्वतीपरिषदर्ता करि वो वाकविरपनेव वेति संदेहः. विचारपशिष्योऽपि कथन शब्दचन्द्रिका- वाण आतीत वितरेण वागमवर्णनं तु हर्षचरिते डॉक्टपीटर्सन्मुद्रित- इन्वयुपोहाते च द्रव्यम्. डोक्यद्धा कादम्बरी, नटताडितकनारकंच मोन प्रणीतलत्यपि हातम्, किं वेतन्यद्वयं नादाप्युपलब्धम्. २. जस त्य चोनेश्वरतूनुधनेवरप्रणीवैका, नामरहिता चापरा, एवं टीकाद्वयनुप- पनलानिः किं तु टीकाद्वयनयतीव तुच्छं त्या समासादिभिः पवितनलि. माहव्यं तस्तद्धयं चातीवाइद्ध मध्येनध्ये त्रुटितं चेति स्पूटीर मुद्रमु- च टीकाद्वयोदतं खलं टिप्पगनेवान गृहीतन. वागभास चन्टीगत निर्माण रणं मानतुजप्रणीतभानरात्यजिनतनिटीकापनिगुंगाररुचन्द्रादिभिः सीतारम्ने लिखितमति, तय कपोलकत्तिनिधि नात्राल्गनिरद्धृतम् शत- स्वास्य शाधिरपदवि-तरखतीकठाभरण वाग्भटगीतकाव्यानुदासन-नईन मदेवप्रणीतामरशतकटीकादिमन्येषु लोकाः तनुपलभ्यन्ते.

·२ काव्यमाला। इत्युद्यत्कोपकेतून्प्रकृतिमवयवान्प्रापयन्त्येव देव्या न्यस्तो वो मूर्ध्नि मुप्यान्मरुदसुहृदसून्सहरन्नतिरंहः ॥ १॥ देव्या अद्रिश्चरणो वो युष्माकमह. पाप मुप्यादरतु । किं कुर्वन् । मरुद- सुहृदसून्देववरिप्राणान्महरन् । कीदृशोऽधिः । मूर्ध्नि न्यस्तः । अर्थान्मरुद- सुहृदो महिपासुरस्यैव । किभूतया देव्या । इत्यमुना प्रकारेण उद्यकोपकेतू- नाविर्भवत्क्रोधचिहानवयवान्निजागान्प्रकृति पूर्वावस्यां प्रापयन्त्या इव । इति कथम् । हे भ्रूः, विभ्रम विलासं मा भाटी मा आमर्दये । हे अधर ओष्ठ, केयं विधुरता झिमिद वैकल्यम् । हे आस्य मुख, राग लौहित्यमस्य क्षिप । 'अमु क्षेपणे' । हे पाणे हम्त, अय महिप प्राण्येव चेतनावानेव न । कल- हनन्दया सद्गामवान्छया त्रिशूल किं कलयसि । यहायं ना पुरुप. प्राण्येव जन्तुमानोऽयमसत्पादतलावातमात्रमाध्यः, तल्कि युप्माभिरसमय एव वृथा कोपाद्विकृतिरास्थीयते, स्वस्था भवन्तु भवन्तः । उत्प्रेक्षालकार ॥ हुकारे न्यकृतोदन्वति महति जिते गिञ्जितैपुरस्य लिप्यच्छृगक्षतेऽपि क्षरदसृजि निजालक्तकान्तिभाजि । स्कन्धे विन्व्याद्रिबुद्धया निकपति महिपस्याहितोऽसूनहा- दज्ञानादेव यस्याश्चरण इति शिवं सा शिवा वः करोतु ।।२।। मा शिवा भगवती ब शिव क्ल्याणं करोतु । सा का । इत्यज्ञानादेव यस्याश्चरणो महिपम्यान्माणानहात् । किंभूतश्चरणः । विन्ध्यादिबुद्ध्या अस्मनिवासोऽयं विन्ध्यपर्वत इति चिया स्कन्धे अर्थान्महिपस्य आहितो न्यन । फिभूते च स्कन्धे । विन्ध्यादिबुढ्या निरुपति कण्डत्यपनयनाथ निम्पग कुर्नति । श्यामन्यादेवीचरणस्य तस्मिन्महिपस्कन्यस्यापि विन्ध्यादि- प्रमो जान । अत एव धर्पण करोति । इति फिम् । महति म्यवृतोदन्वति निग्म्कनसमुदयोपे हुकारे अर्थान्महियस्य नृपुरम्य शिञ्जिनिते सति । स्क- न्धनिकपणनैव नूपुरवनि समुपन्न । हुंकारेण महिपोऽयमिनि जानु न शम्य. । हुंकारस्य नृपुरशिञ्जिततिरस्कृतत्वात् । अन्यञ्च लिप्यनक्षतेऽपि क्षग्दमृजि गद्रुधिरे [अर्थाडेव्याधरणे] निजालनकन्नान्तिभाजि स्वकीयया- यकरपत्रमयुक्त मनि । एवमुपन्यनहेतुत्रयाद्रान्तिः समुत्पन्ना ॥ १. 'स्थापयन्सन'.

·चण्डीशतकम् । ३ जाहल्या या न जातानुनयपरहरक्षिप्तया क्षालयन्त्या नून नो नूपुरेण ग्लपितशशिरुचा ज्योत्लया वा नखानान् । तां शोभामादधाना जयति नवमिवालक्तक पीडयित्वा पादेनैव क्षिपन्ती महिषमसुरसादाननिष्कार्यमार्या ॥ ३ ॥ आर्या देवी जयत्युपेण वर्तते । कयभूता । नवमलतकमिव पादेनैव पीडपित्वा महिपं क्षिपन्ती । पादेनैवेति नियमेनान्ययोगव्यवच्छेदः । पुनः रुधभूता । ता शोभामादधाना धारयन्ती । [अर्थाचरणे। तां वाम् । यानु- गयपरररक्षिप्तया प्रसादनतत्परमहादेवप्रेरितपासत एव अक्षालयन्त्या । [अ- शिरगन् । जाहन्या गड्या न जाता । नून नूपुरेण या शोभा नो जाता। नखानां ज्योत्तया कान्त्या वा नो जाता । ग्रपितशशिरचा इनि जाह्नवीनू- पुरज्योत्तानां विशेपणन् । कथंभूत महिपन् । असुरसादाननिप्कार्यम् । न- सवः प्रागा एव रतलत्यादान ग्रहण तेन निप्कार्य निष्पयोजनन् । यथाल- तकं पादेन निप्पीट्य तदीयं रसमाढाय नि सारमानं क्षिपति कश्चित् . एवं देवी रवभूतान्प्राणानादाय महिषं क्षिप्तवतीति भावः । तां शोभामिति अल- सफरसादाने या रक्तवल्क्षणा भवति । किं त्वत्पन कृत्रिना शोना, इयं तु स्वाभाविकी ॥ मृत्योस्तुल्यं त्रिलोकी असितुमतिरसान्निःतृताः कि नु जिहाः किं वा कृष्णानि पद्मद्युतिभिररुणिता विष्णुपद्याः पदव्यः । प्राप्ताः संध्याः लरारे. स्वयमुत नुतिभिस्तित इत्यूद्यमाना देवैर्देवीत्रिशूलाहतमहिषजुषो रक्तधारा जयन्ति ॥ ४ ॥ देवीग्निशूलाहतमहिपजुषो देवीत्रिशूल्कृतच्छिन्द्रनहिपशरीरादुदतालिसो रकधारा जयन्ति । किंभूता.। देवरित्यमुना प्रकारेणोद्यमाना उप्रेक्ष्यमाणाः । इतीति दिन् । जतिरसादतिनातुिल्यं युगपदेव नितीनसितुं मृत्यो. किं नु जिला नि.रता । अर्थान्मुखहराद । किं वा कृप्याट्रिपभयुतिभिर्विष्णुचर- णपजकान्तिनिरगिता रकता नीता विष्णुपया गडाया पदव्या प्रवाहा. । १. 'अनवमपुरहर २. 'यान्याः ३. 'देव्यानिशलक्षत-'.

·कायमाला। , मा मगरे शिख मुनिभि प्रार्थनाभिलियः संघमा सामाः मंशिका पनि । दो दोपहारे सपदि पदभरोपिघदेहावशिष्य frri शुभरा कोटिं महिपसुररिपोनपुरगन्धिीपि । सुमार मल्मपाणि व्यतितरपिरतागददानः उगारो wr: मालीलामरिकाकर्णपूरादरेण ॥ ५ ॥ पनि समारोप."माणि गपादितायो गति लिपीको तरा PMENT"TITITITI पात । समाजमा माग गा. nt aff "TTI गम्या गात गारो की र 0177 गुमा माटी गालगणपण " - Expirat marifi, नि मा काँ- 24 Aur II गति माग ।कीन. ।। fit aml? गा"TT Trarit. ग' माग itra {" TIf some knifer गुर Exisit utilirahima || ... piffer गान भाग निको ५.०६, पो गनिरिणाम । ..., ..मग होना Morarianin: {{ग ॥ ॥ * } FT.IT iiipatr *-*! thentifift 7.. - ram was rrint wint frrittirinamit ... | hi fonfers | unfits ke .....nwra - Infrati मार १ . *- ·चण्डीशतकम् । .. . संमुखः सम्झामकोट्या हत्वा कोणेन वादनदण्डेन वीगामिव वादयन् । य किल देवीपादमूले वीणां वादयति स मृतः स्वर्गमाप्नोति ॥ निष्ठयूतोऽङ्गुष्ठकोट्या नखशिखरहतः पाणिनिर्यातसारो गर्ने दर्भाप्रसूचीलघुरिव गणितो नोपसर्पन्समीपम् । नाभी वक्त्रं प्रविष्टाकृतिविकृति यया पादपातेन कृत्वा दैत्याधीशो विनाशं रणभुवि गमितः सास्तु देवी श्रिये वः॥७॥ सा देवी व श्रियेऽस्तु । यया दैत्याधीशो महिपो रणभुवि विनाशं गमितः प्रापित । कथंभूत । अष्टकोट्या निष्टयूतो निरस्त । पुन । नखशिखरेणा- हुएनसाग्रेण हतस्ताडित. । पुन. । पापा गुल्फाधोभागेन निर्यात सारो यस्य स । पादपश्चिमाधोभागनिप्पीडित इति यावत् । पुन । गर्ने पादमध्ये दर्भाग्रसूचीलघुरिव न गणित. अतितुच्छो दृष्ट. । किं कृचा । प्रविष्टाकृति- विकृति यथा स्यात्तथा पादपातेन नाभौ वक्त्रं कृत्वा । आदो पादघातेन त- द्वनं तदीयनाभौ प्रवेशितम् , तदनन्तरं व्यापादितः । यद्वा प्रविष्टाकृते. स्वरूपस्य विकृतिविकारो पलितादृश महिपस्य वनं पादपातेन तदीयनामो प्रवेशयित्वा ॥ प्रस्तावः शप्पलोभादिव हरितहरेरप्रसोढानलोष्मा स्थाणौ कण्डूं विनीय प्रतिमहिपरुपेवान्तकोपान्तवर्ती । कृष्णं पङ्घ यथेच्छन्वरुणमुपगतो मज्जनायेव यस्याः खस्योऽभूत्पादमाप्त्वा हदमिव महिषः सास्तुर्दुर्गा श्रिये वः ॥८॥ सा दुर्गा वः श्रियेऽस्तु । यस्याः पादं हृदं सरोवरमिव प्राप्य महिप. स्वत्यो निर्वृत स्वर्गत्पश्चाभूत् । किंभूत. । हरितहरे सूर्यस्य शप्पलोभादाल- तृगगााडिव ग्रस्ताश्च । सूर्यस्याचा हरिद्वर्णाः सन्तीति महिपेण हरितको- मलतृगबुज्या कवलीकृता. । पुनः । अप्रसोटानलोप्मा नसोटामितेजा । देव- पक्षतयाग्नेस्तस्य दर्प न सहते । स्याणी महादेवे क्ण्डूं विनीय शिवेन सह १. 'निष्णातसार'. २. प्रतिष्टाचति'. ३. 'शान्ये शिवा व'. ४. 'देवी मुदेव'.

·६ मारे मनी । मEिTTE नगीन | महिना मानकोगेने TITी गाग. मीरा AT TIMITATTm. मग मीपणामी पाने, आपनो मोन सभा दी Tentary | गन्यो. जी मरिगोलोग भान, पनोमा में गाये जाने का निमानी, Arite मार गिो मोगापिष्टी भाजी, हाक में तुराज नमो भाति ॥ भैलोक्यानभान्से पविगति विवगे धातरि यागतन्त्री- मिन्द्रामे नमुद्रनिणपतिपयःपालकारानलेषु । ने म्पनिय पिछा महिपमतिरुप तान्नमिलोकी पान्तु त्वा पच नण्याश्चरण सनिमेनापरे लोकपालाः॥२॥ चण्टाधरणनमनिभेनापरे पत्र लोकपालास्ग पान्तुभूितान्पर्श- नेगतिर महिपं पिष्टा चूर्णयिया ये भिलोरी मातातो रक्षमाणा । ननु प्रसादयः गया , येन चपटीपादनमा मरिपं पिष्ट्वा लोकपाला. मंत्ता- समार-विवो विहले धातरि प्रामाणि गैलोरयानशान्त्यै त्रैलोम्योपदा- नित्ये प्यानरान्दी चिन्तारूपा प्रमीलां प्रविशति मति । यो हि नन्दीग्रनो भवति स दिनशो भवत्येव । कथ लोकरक्षा भविष्यतीति चिन्ताकारणम् । किं च इन्द्राधेचिन्नप्रधानेपु नागिणपतिपय पालकालानलेणु उरणय- मानिपु द्रवामु सद्गामानिरर्तमानेपु सत्सु । इन्नाद्या पञ्च पलायिता इति देवीपादनसा लोकपाला जाता. ।। पालेयोत्पीडपीनां नखरजनिकृतामातपेनातिपाण्डुः पार्वत्याः पातु युप्मान्पितुरिव तुलितादीन्द्रसारः स पादः । यो धैर्यान्मुक्तलीलासमुचितपतनापातपीतासुरासी- न्नो देव्या एव वामश्छलमहिपतनो कलोकद्विषोऽपि ॥१०॥ १. 'नातवन्तो जगन्ति'. २. 'नरामिषेण'. ३. 'प्रालेयोत्पीडदीमाम् ; 'प्रा- लेयोत्पीडदीव्यत् । .

·चण्डीशतकम् । नखरजनिकृतां नवचन्द्राणामानपेन प्रकाशनातिपाण्डरतिशुनः पार्वत्याः स पाटो युप्मान्पानु । क्यभूतानां नवरजनिकृताम् । प्रालेयोत्पीडपीनाम् प्रालेय हिमं तय धवलं भवति । तदुत्पीडनेन धवलिनः पुष्टता भवति । भगवती च प्रायेण प्रालेयशैल्मचारिणी । क्वेव पाद । पिनुरिव हिमाच- रखेच पादः प्रत्यन्तपर्वत । पादगदो द्विरावर्तनीय । अथवा स्वपितृवर- णसाश्चरण । पिनी पन्या धन्येति प्रसन्न वकधनन् । कीमः पादः। उलितादीन्द्रमार । भतिगुररिति यावत् । म क । य पाटो देखा एवं नो पाम. सव्य . अपि तु घरमहिपतनो कपटमहिपस्य नाकलोकद्विपो देव- दामोरपि वामोरी प्रतिलो पा । कुरा । धैर्यासरवाधिक्यान्गुना या तीला तसा. समुचित पपतन पातलत्यापाते आरम्भे यहा समुचितपन- नेन सापानत पीता गिलिता समय प्रागा येन [अर्यान्महिपत्य] । यत्र वीररसविनारका धैर्यादयो भवन्ति तन्त्र भूमारव्यक्षिा लीरा न भव. ति । अत एव लीलामुन वसनम् । ततो चैरिघापादनमुचितम् । तत भाषा- ततोऽविनावितविचार पीतामुत्वम् ।। वक्षो व्याजेणराज म दशभिरभिनत्पाणिजेः प्राक्सरारे. पञ्चैवास्तं नवामो युवतिचरणजा शत्रुगते वय तु । इत्युत्पनाभिमान खंगशिमणिभिर्योल्या खाशुमच्या यस्ताः पादे हतारो हसित इव हरि मान्तु काली प्रिये द. ११ सा वाली र निदेऽस्तु । मा का । पसाः पाहतात धातिनानीमति स्वामरया ज्योसया नखातिनाभि परसदारिरिति हमित हद मभूव । तीनि दिम् । भापर्व सुराहरण्यवाभिमोर्य उरतं दाग- राज वासियो मारिर्दशनि. पारिमिन्द । एले पर्यनु दुनिच- रमा, वाम ग्यान पानिमार्शतगरज:, वयं चुपीचरला.. मे दस र पर, शेग मितिनलानिन्नु पर नी लमिनावारणम् ।। रजादेऽलतादिपिनि विज नो दिराजनकि- तलो रत्तानमारनगरि देहितीन्द्रनारद्विोऽस्य । १.अतिर पर :

·द काव्यमाला। त्रासेनैवाद्य सर्वः प्रणमति कदनेनामुनेति क्षतारिः पादोऽव्याचुम्बितो वो रहसि विहसता त्र्यम्बकेणाम्बिकायाः१२ इति विहसता त्र्यम्बकेण रहस्येकान्तेऽन्यं विनयप्रकारमपश्यता चुम्बिता क्षतारिापादितशत्रुरम्बिकाया पादो वो युप्मानव्याद्रक्षतु । इतीति किम् । हे विजये पार्वतिसखि, अथवा विजये सति अमुस्मिन्विजयिनि विजयशा- लिनि रक्ताक्ते महिपरुधिरार्दीभूते ते पादेऽलक्तकधीन विराजति । अथ च दलितादीन्द्रसारद्विपो नाशितः पर्वतेन्द्रसमानगरिमा शत्रुर्येन तस्यास्य तव पादस्य हस्ताग्रेण संवाहनमपि हासः । किं चाद्याधुनामुना कदनेन महिपव. धेन सर्वो जनस्वासेनैव प्रणमतीति । चरणे यावकरसरअनं हस्ताग्रेण संवाहनं प्रणामश्चेति यमुचितम् । किं त्वत्र अयमपि न घटत इति महादेवेन तनु- म्बनमेव कृतम् ॥ भङ्गो न भूलतायास्तुलितबलतयानास्थमस्मां तु चक्रे न क्रोधात्पादपद्मं महदमृतभुजामुद्धृतं शल्यमन्तः । वाचालं नूपुरं नो जगदजनि जयं शंसदंशेन पाणे- मुष्णन्त्यासून्सुरारेः समरभुवि यया पार्वती पातु सावः ॥१३॥ सा पार्वती वः पातु । यया पाणेरशेन पादतलपश्चादागैकदेशेन समर- भुवि सुरारेमहिपस्यासून्मुष्णन्त्या न केवलं भूलताया एव भङ्गः कृतः, अपि तु तुलितवलनया अनास्थ यथा स्यात्तथा अस्मां कीकसानामपि अर्थान्महि- पस्य भजथूर्णन चके । यस्य बलं नुलितं भवति तरा पराजयेऽनारथा क्रिय. ते । भूलताभगो भृकुटिलत्वं क्रोधेन । कि च क्रोधापादपद्ममेय नोवृतम्, अपि तु अमृतभुजा देवानां महदन्तः शत्यमप्युद्धतम् । देवा हि महिपं श. ल्यभूतमन्तधिन्तयन्ति स्म । अन्यच नूपुरमेर वाचालं मुसरं नो जातम्, अपि तु जयं शंसकथयजगदपि वाचालमजनि ॥ निर्यन्नानास्त्रशस्त्रावलि वलति वलं केवलं दानवानां द्राइ नीते दीर्घनिद्रां द्विपति न महिपीत्युच्यसे प्रायशोऽध । १. 'तिर्य. । Musian-me- ·चण्डीशतकम् । जतीसंभाव्यवीर्या त्वमसि खलु मया नैवमाकारणीया कात्यायन्यात्तकेलाविति हसति हरे ह्रीमती हन्त्वरीन्वः ॥१४॥ हरे सात्तकेली गृहीतकीडे इति हसति सति होमती लजाला कात्या- पनी वो चुप्माक्मरीन्शन्हन्तु । इतीति किम् । अद्य स्वं नहिपीति मया नोच्यसे । यतः, अस्त्रीसंभाव्यवीर्या । वीप्वेताशं वीर्य न संभाच्यते । दा- सटिति द्विपति रात्री महिपे दीर्घनिद्रां मृत्यु नीते सति, स्वयेलाद, नि- सानासशसावलि दानवानां बलं सैन्यं फेपलं स्वामिशून्यमय चलति चलति यथागतं याति । महिपी कृतानिपेका राज्ञी सैरभी ध। या महिप- वधं करोति सा कथं महिपीशव्दाभिधेया। महिपी महिपादीनयला भवति, त्वं तु महिपालोटिगुणाधिकबला । प्रायशो बाहुल्येन । एवं मया त्वं नाना- रणीया । स्त्रीरूपाया एव भार्याया आकारणमाहानं युक्तम् । त्वं तु पुरपचे. हितेति हासः॥ जाता कि ते हरे भीर्भवति महिपतो मीरवश्यं हरीणा- मोन्दोवों कलौ त्यजति पतिरपां धैर्यमालोक्य चन्द्रम् । वायो कम्प्यस्त्वयान्यो नय यम महिपादात्मयुन्यं ययारौ पिष्टे नष्टं जहास गुजनमिति जया सास्तु देवी प्रियेव ॥१५॥ ला देवी प. धियेऽस्तु । सा का । यया अरी महिपारये सानो पिटे चू- गिते सति जया ततीहारी न्दं महिपमयापलायितं पुज्नमिन्टायमिति पास । रतीति रिम् । हेहरे एक अथवा विपने, ते तव भी जाता । अथ या दुतमेतत् । पतोऽपदयमेव महिपतो हरीणां भीति । भासिन्दोऽवयापकः । पि. पाच रन्दोऽन्दलही वल्ही बानी। एक- सापसरज, हितीपस्तु नहिपपुरे पापनारिन्दारपः। भर परिधर- अन्नं नानालोरर धैर लजति वावगे भवति । उदित्मेत् । रूपांपतिः समुन्द्रमालोप यं बजेटेलनिन अमरेत् । हे वापो, स्वपान्यः प्यः कम्पनीयःमुस्वयं यमन इति भावः। सदिचो पन.:- हिपादानपुग्दं स्वपारनं न्द भरमारय । नहिलो महिपान्नर या अप- सोति भावः॥

·१० शगोतामातएनगरि महिला नया सान्या गागाग्यमाने गालि मरमुना मोः । नृत्गनगन गाजिमग मानगागीनियादी गागालिग मनुः पुननि पुरमिला ती पार गा॥१६|| मा पानी पानामालिप पुगिरप्रिनु न. मार नि । Rix | नाणं मratri. निदे गे ममीगे मनी यमि यगा सा. ফর্মানিশা"কা লা লিখাপমান ক্ষী हिमाणे मान जातजाममोहः गगुगामध्याकान्ति. । मंध्यागमये গf মা। না মা । মীমাংসাব- महनदीमे गोम नायं मंभाल इति शानि भाषः । रातो सेन परितोषण मिपम जिगोमयं मानयाम्पहामिति यादी । उपान्ततमदीति हिपाविशेषणम् । ममामातीभेरनिगमान कम् ॥ नाकोकोनायकायेर्युवसतिभिरसिश्यामधामा धरित्री रुन्नन्वर्धिष्णुविन्याचलचकितमनोवृत्तिभिर्वीक्षितो यः । पादोस्पिष्टः स यस्या महिपसुररिपुर्नूपुगन्तावलम्बी लेभे लोलेन्द्रनीलोपलशकलतुला स्तादुमा सा श्रिये वः ॥१७॥ सा उमा यः श्रिये मात् । सा का । यस्याः पादोरिपष्टो महिपारय सुर- रिपु पुरान्तायलम्यी लोलेन्द्रनीलपापाणपण्डसाम्यं लेभे । नूपुरसमीप इन्द्र- नीलशकलेनावश्यमेव माव्यम् । कथंभूतः । नाकौकोनायकाचैरिन्द्राद्यैर्युव- सतिभिर्देवैधरित्री रन्धन्पृथ्वीमावृण्वन्दष्ट । कथंभूतै. । वर्धिष्णुविन्ध्याचल- चकितमनोतिभिः। किमयं विन्ध्याचल एव पुनर्वृद्धि गच्छतीति भीतः । असिश्यामधामा सावन्मेचककान्तिः ॥ दुर्वारस्य युधाम्नां महिपितवपुपो विद्विषः पातु युप्मा- पार्वत्या प्रेतपालखपुरुषपरुषः प्रेपितोऽसौ पृषत्कः । १.

·चण्डीगतकन् । यः कृत्वा रक्ष्यभेदं हतभुवनभयो गां विभिद्य प्रविष्ट. पाताल पक्षपालीपवनकृतपतत्तायनवाकुलाहिः॥ १८ ॥ महिपितवपुपो महिपीनकायल विहिप पार्वत्या प्रेषित. प्रहितोऽसौ पृ. पत्को बाणो युप्मान्नानु । क्यभूत पृषक । प्रेतपाल्स यमल ये स्वपुल्पाः स्वकीयदूतान्न परर र । क्यान्य विहिप । सुधानां देवानां दुर्यान्स्य दुसेन वारपितु पयस्य । य पृपको लक्ष्यन्य महिपन्य भेद कृत्या रतभु- धनभय रून् । महिपहिंसनामुपन्भयाणम् । गा भूमि मिमिव पानालं प्रविष्टः । यथंभूत । पक्षपाल्या पत्रपझे पवनेन ना पततनाव गर- इस शल्या सारला नहर मर्पा येनन । पूर्व गरडेन पाताल प्रविनता पक्षपदनेन फणिनसासिनातथा पार्दनीयरेशापीति भाव ॥ वर्ण विन्यस्य हारे हरिकरगलित कण्ठनूत्रे कण्ठसूत्रे च चक्र केशान्यद्धाब्धिपाशै धनदगदा प्राक्प्रलीनान्विहस्य । देवानुत्सारणोत्का ति महिपती मीलतो हेपयन्ती समित्या हैनवत्या विनतिविरतये तर्जिता ताज्या वः ॥१९॥ जया देव्याः प्रतारी वो विमतिषिरतये नाईटिविनासाय भवतु । विभूता। हीमल्या हतिया नदत्या पार्वता तर्सिना । वन । सती- नानपूर्व पल्लवितान्नतिपाती महिपधे जाते सति मीत्त एवीभरनो दे- पान्तेपरन्नी निगाणा । दि हा हेपपन्ती । एरिपरगस्ति महि- पभीत्या नागरगुत र हारे पिन्दप । एव परिवरहित विप्र- मापतितं परं पदने विन्दरम । गानधारणपोईन । एन. धारदा । नरमायुधधारणेन नेपाल पनि भार नसार- पोरा उमारणे दूर्वापरले । देवानगमित्यर्थ । इसा यान्तिा । सङ्गे पानीमाहादति हि महिष पक्षानी पृषतः नेसो पोमान्नति परिन्ट इयऽपि दण्डः ! हिला रेतीरितीवानितिहालिनानरचन्ता पाव प्रोटिन सारिएनकाल्नी पर्वतीद. २० ।

·। Trtaiगोलिmar पा- tirefer । भिगाभिमान - ली. Fi orat kी नेपा लि. में मिनि मा । TR पानी fult IIT IT. माह In TT को गण | पती पत्रे : Tirrrrrit rarren लेन देशः शो गोfter मना । परिमादि पने तामपि IITE मला rest of जीन गाम MIT शिरमानः परो गोमेशा गि गति पापा मnिfirst हला लज्जाजननमनशने शक मामून्धिहानी- वितेश वाणुरुण्टे जहि गदगगदरसायमेवोपयोगः । जातानिन्विनको दितिज इति गुरांम्त्यक्तदेतीब्रुवन्त्या बीटांव्यापादितारिजयति विजयया नीयगाना भवानी ॥२१॥ गयया देव्या मया व्यापादिनारिभंगानी प्रोडां नीयमाना जयति । foगया। समानीन्मुरागिनि गुगन्या । इतीनि किम् । हे शक्र, इंग्ल- जाननन कर्म युद्धापलायनं कृत्वा अनशनेऽभोजनविषयेऽमून्प्राणान्मा वि. हासीमा राज । अथ र अशानिर्गन तदाहिनोऽनशनिम्नमयोधनं हे अनशने स्यतापस । युवा पलायनं लजाजननम् । यो हि लजाजननं कमें करोति सोनशनेन प्राणास्त्यजतीति भार । हे वित्तेश कुबेर, स्थाणुकण्टे गद रोगं जादि । यतो भवानगदो गदारहित औपधरूपश्च । भवानौपधरूप. मंवृत्तोऽतो मवनिमयस्य शिवस्य कण्ठरोग दूरीकुर्विति भाव । हे चक्रिन् विष्णो, दितिजो महिपो विचकः सैन्यरहितो जातः । यथा भवांश्चक्रीभूत्वापि त्यक्तचक्र- खधा गरिपोऽपि निचक्र इति भारः ॥ देयाद्वो वाञ्छितानि च्छलमयमहिपोत्पेपरोपानुपना- नीतः पातालकुक्षि हेतभुवनभयो भद्रकाल्याः स पादः । १. 'अश'. २. 'लज्जाम्'. ३. 'दोषा-'. ४, 'कृतपरमभयो'.

·चण्डीगतकन् । १३ यः प्रादविण्यकामावलयितवपुपा वन्धमानो नातं पेगेवेन्दुकान्नोपल्रनितमहानुपुराभोगरक्ष्मी. ॥ २२ ॥ परमयर मारियो पेप र पेषण मेन यो पानुपा शोधगंधर स्मापागालातिनीलो भुभयो भगवान्ग म पादोगे वाणिनि देयार । य पार पन्दुमान्नोपरनिगमागमोगामी पदिगनपुगोभमानो र पाः प्रातक्षिण्यावर योगा - सन पन्तमान र भाति । वीपाटय क्षण पार रिक्षा. पुरे पायो रणम् ॥ पगलं तृलं नु गाढ पर पति शोऽनिया- अमेणाकारि पि में परिग्यति गरि सानो चाम् । पा. मारमान्याल न हमसे नातमित्यात्तदर्प जरसन्देवादिदोकारिहरपापि यया सातापछि པས པ ས པ བཀ༣ *T'i rཨ ཨ ༑ ཨམཱ ཎ ཅེཔ ： ཁག་ दो समाधि का काम ! TE: जिस rr, ifig. RT 2 २. Perfrदिन ! « । स्य पादेयता दिन * SGG! Prº • a---r-- 1 " = 1 Prem Fire:- marror , . In 18. ཎསཱས༌ ཁསཨརཝ ལྕམའོ ས ག ·१४ काव्यमाला। . गनती चूर्णयन्ती उमा वस्त्रायताम् । इनीति किम् । हे शार्जिन विष्णो, वाणं विमुद्ध । वाणं तन्नामानं दैत्यं शरं च । असौ बलिरिति भ्रमसि भ्रान्ति क- रोपि । वाणः केन संयत । त्वं यलिबन्धनकर्ता अतस्तव बाणमोक्षो युक्त इति भावः । हे गोत्रारे इन्द्र, ते रिपुमहं हन्मि । एषोऽमररिपुर्महिपो गो- अस्य स्वकुलस्य शत्रुः । यतो देवा दैत्याच काश्यपेया. । अतोऽयमपि गोत्रा- रे, तस्माद्गोत्रारिद्वय नोचितमित्येन तव रिपुं हन्मीति भावः । अत एव दैत्या अपि शास्यन्ते-हे दैत्या , मन्महे मदीयोत्सवेऽज इत्र च्छाग इव महिपो हन्यते, अतोऽयं महिपो द्वारशीघ्र व्यापाद्यतामद्य। देवीपर्वणि च्छागो हन्यत एव । स्पर्धावर्धितविन्ध्यदुर्भरभरव्यस्ताद्विहायस्तलं हस्तादुत्पतिता प्रसादयतु वः कृत्यानि कात्यायनी । यां शूलामिव देवदारुघटितां स्कन्धेन मोहान्धधी- र्वध्योद्देशमशेषवान्धवकुलध्वसाय कंसोऽनयत् ॥ २५ ॥ स्पर्धया पराभवेच्छया वर्धितो यो विन्ध्यस्तद्वदुर्भरो यो भरस्तेन व्यस्ता- द्विकलाद्धस्तात् । अर्थात्कसस्य । विहायस्तल गगनतलमुत्पतिता कात्यायनी वः कृत्यानि कार्याणि प्रसादयतु प्रसन्नानि निर्विघ्नानि करोतु । यां कात्यायनी- मशेषवान्धवकुलध्वंसाय मोहान्धधी कंसो देवदारुघटितां शुलमिव स्कन्धेन वध्योद्देशं वध्यप्रदेशमनयत् ॥ तूर्ण तोषात्तुरापाट्प्रभृतिषु शमिते शात्रवे स्तोत्रकृत्सु क्लान्तेवोपेत्य पत्युस्ततभुजयुगलस्यालमालम्बनाय । देहार्धे गेहबुद्धिं प्रतिविहितवती लज्जयालीय काली कृच्छं वोऽनिच्छयैवापतितघनतराश्लेषसौख्या विहन्तु ॥२६॥ पत्युदेहाधं गेहबुद्धि प्रतिविहितवती काली व, कृच्छ्रे विहन्तु । किं कृत्वा । शानवे महिपे शमिते तुरापाट्प्रभृतिषु इन्द्रादिषु चूर्ण तोपात्स्तोत्रकृत्सु सत्सु लजयालीय लीना भूत्वा । महान्तो हि प्रत्यक्षप्रशंसया सुतरां लज्जन्ते । कथंभूतस्य पत्यु. । आलम्बनायालं ततभुजयुगलस्य । अत एवानिच्छयैव १. 'रोषात्'. । A ·चण्डीशतकन् । । इच्छां विनैव आपतितवनतरारूपनौल्या प्राप्तनहनालिझनसुखा । उप्रेक्षते- शान्तेवोपेत्य । यो हि कान्तो भवति स बाप्यालम्बन मिच्छति ॥ आतां मुन्धेऽर्धचन्द्र. लिप सुरसरितं या सपत्ती भवत्याः क्रीडा द्वाभ्यां विमुञ्चापरनलमनुनैकेन ने पागकेन । शूल प्रागेव लम गिरसि यदवला युध्यसेऽन्याद्विदग्धं सोत्प्रासालापपातरिति दनुजनुना निर्दहन्ती हशा व.॥२७॥ दर्ता, सोयामा सननाल्लिना य आलापान्नेपा पातर्विदग्ध चतुर दनु- जं महिशा निर्दहन्ती उमा वोऽव्यात् । नीति पिन् । हे मुन्धे, अर्ध- चन्द्रो वागविरोपश्चन्दा च आत्ता निष्टन । अनेन तव भन्यितेनार्ध- पन्द्रेण रिमपराद्ध परावति भाव । सुरमरिन गहा क्षिप या भवत्याः सपली वर्तते । अस्वान्दोपवती त्पमत एव मुन्धापदेन संयोध्यसे । भमुन- ऐन पासवेनापपाशेन पृतसाधनेगक्षेण मे चालम् । अपर द्वितीयमपि पा- शरं मुश । यतशीरा द्वाभ्या पारावाभ्या भवति । एवेन मीडितुं न रा. स्यने । शूरमायुध माधिश्च । शूर शिनिति त्वजनि । मन शिरसि प्रागेव भर रोगविरोपो जन् । पनो नया नादला योपियुध्यते । दमकीर्ति- र शुरन् । यहा मा सदर मपन्य , व पुनरवता एकास्निीति । इदम- कीर्तिरूपं शुमन शिरसि ल्ममेव ॥ माणां विलवः कि वहसि बत स्वं स्कन्द पणा विपण्णा- नन्याः पग्मातरते भव भव सकलस्त्वं गरीराघलया। जिहां हन्यप कालीमिति सनन्दभिः कण्ठतो निर्गता गी- नाणारेपेच्छान्दुपदनदितवाद्रिजा सावनाद्वः ॥ २८ ॥ पेजमा दुरदितत बोनल परपन्यास हल गोयंगरेनहि- पल रन्टलोऽनि माग सममिति पर नि.नता का दिखा पाती पोऽस्मात् । तीति रिन् । रून्, स्व विहार न प वानरचं कान्ति विष सरोदे कि पालि । लोग्न्या निरूपा पर नारत्ने 5.परन्दु-'.

·~ ·चण्डीशतकम् । गलहलितः । ते निकदिनतिततो मध्यदेशो निर्वलिखिवलिरहितः कृतः । वाणक्षेपणसमये हि गरीरसोध्वोत्तम्भनान्मध्यदेशो निर्वलिर्जात इति भावः । पक्षे चलिर्दानवविशेप. । क्षतरिपुशिरसो नूपुरस्य पादपाते प्रहादो ध्वनिर्दि- शोऽगात् । नूपुरशब्दो दिगन्तगामी जात इत्यर्थः । पक्षे प्रहादोऽसुरविशेषः । अन युद्धे याणवलिप्रहादा न सन्ति, भवती तानपि व्यययतीति परीहासः॥ मेरौ मे रौद्रशृङ्गमतवपुषि रूपो नैव नीता नदीनां भर्तारो रिक्तता यत्तदपि हितमभून्नि सपतोऽत्र कोऽपि । एतन्नो मृप्यते यन्नहिप कलपिता स्वर्धनी मूर्ध्नि मान्या गंभोभिन्द्याद्धसन्ती पतिमिति शमितारातिरीतीरुमा वः ॥३२॥ शमिताराति पार्वती पतिमिति हलन्ती व ईतीरुपद्रवान्भिन्धात् । इती- ति किम् । हे नहिप मेरौ रोदक्षतवपुषि सति मे रुषो नैव । त्वया मान्यां मेरसर्वते क्षते मम क्रोधो नान्ति । अन्यञ्च यत्नदीनां भर्तार समुद्रा रेनता नीतास्तदपि हितमभृत् । तत्रापि मे रपो नैव । अत्र कोऽपि नि स- पत्रो जात. । समुद्रो महादेव गडापति । समुद्ररिक्तीकरणे तु महादेवस्व नि सपत्र गदापतित्व जातमिति भाव नो मृप्यते इदं न क्षम्यते चच्छंभोर्मूनि मान्या अर्थानोरेव स्वर्धनी गहा क्लुपिता क्लुपीकता।सेयं परपुरुपमहाक्लुपा जातेति भाव ॥ सद्यः साधितसाध्यमुद्धृतवती शूलं शिवा पातु वः पादप्रान्तविषक्त एव महिपाकारे सुरद्वेषिणि । दिष्ट्या देव वृषध्वजो यदि भवानेपापि नः स्वामिनी संजाता महिपध्वजेति जयया केली कृतेऽर्घलिता ॥ ३२ ॥ पादमान्ते महिपालारे तुरदेपिनि विपचे. एव साधितसान कृतकार्यशूल- मुद्धृतवती. अय च जयया इति वेली परीहाले कृते सति अर्धलिता शिवा वः पातु । इतीति दिन् । हे देव, पदि भवान्वृपध्वज , एपापि न. स्वामिनी पार्वती महिपध्वजा दिष्टया संजाता । साधु चुक्योयोंगो यह्रावपि पशुध्वजौ। त्व वृपास्ट इयं पुनर्महिपाल्तुति हासन् ॥ १. 'प्रोतमान्त-'. । एतत्तु - २चतु० ·काव्यमाला। विद्राणेन्द्राणि मि त्वं द्रविणददयिते पश्य संख्यं ससख्याः साहे खस्या समर्तर्यमृतमुजि मुधा रोहिणी रोदितीय । लक्ष्मि श्रीवत्सलक्ष्मोरसि वससि पुरेत्यातमाश्वासयन्त्यां वर्गसणं जयागा जयति हतरिपो९पितं हैमवत्या ।। ३३ ।। स्वर्गबैग म्वर्गग्रीसमूह जगागामिलावामयन्यां सत्यां हैमवत्या हेपितं लजितं जयति । कगंभूत मर्गणम् । आर्गम् । कथभूताया हैमवत्याः । हतरिपो । इतीति तिम् । इन्नाणि, त्य िविद्राणा । हे द्रविणददयिते कुबेरपति, स्वमरया पार्यत्या. मंग्यं युन्छ पश्य । हे स्वाहे अग्निदयिते, त्वं स्वमर्तयग्नी अमृतभुजि सति सरग भव । महिपे हतेऽधुना सुखेन ब्राह्मणे- हूयते इति भावः। रोहिणी चन्द्रपनी मुधा वृथा रोदितीय । असंजातक्षतिरिति भाव. । हे लक्ष्मि, श्रीरामलक्ष्मोरमि विष्णुवक्षःस्थले पुरा वससि वत्स्यसि । इति सर्व देवस्खीणामाश्वासनमाफर्य देवी लजितेति भाव. ॥ निर्वाणः किं त्वमेको रणशिरसि शिखिशाघिन्वापि विध्यं- स्तत्ते धैर्य क यातं जहिहि जलपते दीनतां त्वं न दीनः । शक्तो नो शत्रुभन्ने भयपिशुन सुनासीर नासीरधूलि- धिंग्यासि केति जल्पन्पुिरवधि यया पार्वती पातु सा वः ॥३४॥ इति जल्परिपुमहिपो ययावधि हत' सा पार्वती वः पातु । इतीति किम् । हे शिखिन् बढे, किं त्वमेको रणशिरसि निर्वाण शान्तः किं तु शाधन्वा विष्णुरपि विध्यारान्मुञ्चनिर्वाणो वाणरहितो जातः । श्लेपे ववयोरमेदः । हे जलपते वरुण, तत्ते धैर्य क यातं च गतम् । दीनतां जहिहि त्यज, यतस्त्वं न दीनः दीनो न भवसि, अथ च नदीनामिनः प्रभु दीन. । हे भयपिशुन भयसूचक सुनासीर इन्द्र, नासीरधूलि. सेनामुखोत्थधूलि. शत्रुभ नो शक्त, धिक् त्वं क यासि । यथा पूर्व तव सेनामुखोत्थधूलिमानमेव विलोक्य शत्रवः पलायन्ते स न तथाधुनेति भावः । यत्र यास्यसि तत्रैव हन्यसे ॥ नन्दिन्नानन्ददो मे तव मुरजमूदुः संप्रहारे प्रहारः कि दन्ते रोम्णि रुग्णे व्रजसि गजमुख त्वं वशीभूत एव । १. 'अमृतसजि'.

·चण्डीशतकम् । निम्ननिमन्निदानी घुजनमिह महाकाल एकोऽलि नान्यः कन्याद्रदैत्यमित्थं प्रमथपरिभवे नृद्ती त्रायतां वः ॥ ३५ ॥ इन्छ प्रमयानां पार्पदानां परिभवे मति दैत्वं नृती मर्दयन्ती अझैः पन्या पार्वती बसायताम् । इय क्थन् । हे नन्दिन् . संमहारे युद्ध तव महारो मे आनन्दद तुसनद । यतो मुरज्मृदुदध्वनिकोनर । हे गज- गणेश, रोगि रोमतत्वे दन्ते रूणे भने सति कि मजति । चतत्वं प- रापितोऽपि वशीभूत एव । लम्बोदरत्वाहर पलायनं कर्तुमरान इति भावः। पुजनमिन्द्राचं नितिरजितरां मारयादमवैवो नहाकाल। भन्यो नान्ति ॥ वनं मनो मरुत्वानरि हरिरस शूलमीशः शिरस्तो दण्डं तुण्डात्कृतान्तम्त्वरितगतिगदामसितोऽर्थाधिनाथः । प्रापन्यत्पादपिष्टे द्विषि महिपवपुप्यालमानि भूयो- ऽप्यायूंपीवायुधानि चुक्ततय इति तादुना सा प्रिये वः ३६ नहिपदपुपि हिपि च पादपिष्टे सति एवसतय इन्द्रादयोऽमरमान्यायु- धान्यायूंपीय भूयोऽपीति प्रापन्त्राप्तवन्त र उमा व प्रियेऽल । पूर्व महि- पयुद्ध सर्वदेवायुधानि तहरीरे मसान्यालन्, मधुन देव्या महिपे रिष्टे पुनरपि तै स्गयुधानि प्राप्तानि तहमतिपरिनाशादायूंप्यपि धानि, अन्य- था तु जीवनं मंदिग्धमेवातीदिति भाव । एति धम् । नरः मधातोः सवाशादिन्को पनं प्रापत् । भरि घन एरिलम्पोरस प्रापत् । ईल. शिवः शिरन एल्मात् । एतान्लो पमस्तुण्यान्मुखाइण्टं मापत् । अयांधिनाय. बेरोऽस्थितस्चरितगतिशालिनी गदां प्रापत् ।। हटावासतष्टि. प्रथमनिव तथा सनीनाभिनुस्खे लेरा हातप्रगल्ने प्रियवचसि कृतोत्रपेयाधिकोक्ति । उयुक्ता ननकर्मण्यत्तु पंशरतो पूर्वपार्वती ः दुर्वाणा सर्वनोपद्धिनिहितचरपारक्षकेव नारिः ।। ३७ ! पशुपती महिले मनीपाभारनं दर्शन पारंवी घोऽवतु रक्षनु । १. तनुपित... २. 'परदे. .

·२० काव्यमाला। । । कथंभूना । नर्गकर्मणि सामाग्गे उगुका । ममा पशुपती शिर्ष स नर्म- कांफरोज गा महिपे कि तुइंगत । यो अशान्मशियामतरष्टि । तथा आभिमुग्ये प्रथममिा मंगसीना । हायप्रगल्भे म्मेग । प्रिगामि कृाम्रो- अपेयाधिकोनिः । कथंभूता । क्षतारिः अत पर निनिहितचरणालतकेन । पूर्वकाथा शिवे नर्ममारुगेराभिः ।। देत्यो दोर्दर्पशाली नहि महिपवपु. कल्पनीयाभ्युपायो वायो वारीश विप्णो वृपगमन पन्किं विपादो वृथैव । बनीत ब्रनमिश्राः कवचमचकिताश्चित्रभानो दहारी- नेवं देवाञ्जयोक्ते जयति हतरिपोर्हेपित हैमवत्याः ॥ ३८ ॥ देवान्प्रति जयया एवमुक्ते सति हतरिपोमवत्या पार्यत्या देपितं लजितं जयति । एवं कथम् । हे वायो, हे वारीग वरुण, हे विष्णो, हे वृपगमन शिव, हे धृपन इन्द्र, महिपवपुदैत्यो दोर्टर्पशाली अतो न कापनीयाभ्युपायः सामादिप्रयोगमाध्य. । किं वृथैव विपाद. क्रियते । तस्मातमिश्रा सूर्यस- हिता यूयमचकिताः सन्तः कवचं बक्षीत संनद्धा भवत । हे चित्रभानो वह, अरीन्दह भस्मीकुरु ॥ आ व्योमव्यापिसीन्ना वनमतिगहनं गाहमानो मुजाना- मचिमोंक्षेण मूर्च्छन्दवदहनरुचां लोचनाना यस्य । यस्या निर्मज्जमज्जचरणभरनतो गां विभिद्य प्रविष्टः पाताल पचपातोन्मुख इव महिषः स्तादुमा सा श्रिये वः ॥३९॥ यस्या निर्मजमजचरणभरनतो महिपो गां भुवं विभिद्य पदपातोन्मुख इव पाताल प्रविष्ट सा उमा व. श्रिये स्तात् । निर्गता मजा यसादसौ निर्मज. स चासौ चरणभरनतश्चेति । कथंभूतः । आ व्योम व्यापिसीनां भु- जानामहेव्या अतिगहन वन गाहमान. । पुन कथंभूत । दवदहनरुचां लोचनानां त्रयस्यार्चिोक्षेण मूर्छन् । यथा वने भ्राम्यन्दावाग्नितप्तोऽन्यो महिप. कर्दमपातोन्मुखो गतं प्रविशति तथायमपि देवीलोचनार्चिभिर्दन्द- समान• पाताल प्रविष्टः ।। १. 'बृहत्'. २. 'हतरिपुहँपितखनिकाया'. ३. 'नयेण'. ४. 'सा शिवास्तु'.

·चण्डीगतकम् । नीते निर्व्याजदीर्घा मघवति मघवद्वजलज्जानिदाने निद्रा द्रागेव देवद्विपि मुषितरुपः संसरन्त्याः खभावम् । देव्या हन्भ्यस्तिसभ्यसय इव गलिता रागयो रक्तताया- सायन्तां वस्त्रिशूल्लतकुहरभुवो लोहिताम्भःसमुद्राः ॥ ४०॥ त्रिशुलक्षाहरभुवो रोहितान्म नमुन्द्रा रधिररूपजल्समुद्गा वसायन्ता- म् । उत्प्रेक्षते-मघवनर जानिदाने अषवति पापिनि । देवद्विपि महिने दागेव निर्व्याजदीर्घा निद्रा भरण नीते मनि सुपितरूपो निवृत्तकोपापा सत एव स्वभाव संसरन्या देव्यान्तिसन्यो ग्भ्यो नेनेन्पयो सताया बार- यस राशप द गलिता । क्रोधाभावाहेच्या नेत्राणा रक्तच निवृत्तं तदेव रधिरलमुद्रत्वेन सभावितम् ॥ काली कल्पान्तकालाकुलमिव सकलं लोकमालोक्य पूर्व पश्चाच्छिष्टे विपाणे विदितदितिलुता लोहिता मत्सरेण । पादोस्पिष्टे परासौ निपतति नहिणे प्राक्तभावेन गौरी गौरी वः पातु पत्यु प्रतिनयनमिवाविष्कृतान्योन्यन्पा ॥४॥ प्यु- शिवस्य प्रतिनयन रोचनान्तरमिव आदिपतान्योन्यरूपा गौरी यः पात । आविष्कृतमन्योन्यस्य प यया । वस रूपं भर्तृलोचनन्द, भर्तृरो- चन्ल्पनामा इति भाद. । विभृता । महिपोपहन क्वान्तवालाकुल- मिव मरल तोरनालोक्य पूर्व वाली कृपया जाता । पादनन्तरं विदित- द्विनिनुता हातदैत्या ममरेभानपंग रोहिता रना जाता । ६ मनि । विपाणे भयान्महिपस स्टेिको मनि । पुन । महिपे पादोरिद अत एवं परासी गतप्राणे निपतति मनि प्रारम्दनादन पूर्वप्रन्या गौरी स्वदाता जाता। एवं निरूपा देवी तिमिहादेवन्यन्टपति भाव ॥ गन्य नागेन चेन्दोः सपदि दिनकजा हादशानानंतर सकस्यानां सहत सह रत्तदसा सादयन्तं प्रता। १. 'मुभिजामिषः'. मोचितल'. ३. ररुन्तु वन ४. 'हिन्दन नाविनान्योन्पना'. ५. 'जिवेन्दुम् . . पन्.

·२३ कायमाला। उत्पातोगान्धकारागममिव महिरा निती गर्म दिश्या- देनी वो वामपादाम्बुरुहनसमयैः पञ्चभिश्चन्द्रमोभिः ।। ४२ ।। वामपाकमलनगरुपैः पजभिप्रन्द्ररुपातोग्रान्धकागगममिर महिप नि- मती देवी व शर्म दिशात् । कथभूतम् । अनेनं गम्यं न तिरस्करणीयम् । इन्दोशन्द्रस्य च न गम्गम् । सपदि बादशाना दिनहतामाडिन्यानामसद्यम् । सुरसढसा देवसभया सह शमस्याशा महस प्रसय सादयन्तं म्लानयन्तम्॥ दत्त्वा स्थूलाग्रमालावलिविघसहमद्धस्मरप्रेतकान्तं कात्यायन्यात्मनैव त्रिदशरिपुमहादैत्यदेहोपहारम् । विश्रान्त्यै पातु युप्मान्क्षणमुपरि धृतं केसरिस्कन्धभित्ते- विभ्रत्तत्केसरालीमलिमुखररणनूपुरं पादपद्मम् ॥ ४३ ।। कात्यायन्या केसरिस्कन्धभित्तेपरि विश्रान्त्यै क्षणं भूतं पादपमं युप्मान्पा- तु । कथंभूतं पादपमम् । तन्केसराली सिहस्कन्धसटा बिभ्रत् । पुनः । अलि- वन्मुखरो वाचालो रणनूपुरो यत्र तत् । पमे हि केसरैर्धमरैश्च भाव्यम् । किं कृत्वा । आत्मनैव त्रिदशरिपुमहादैत्यदेहोपहारं दत्वा । कथंभूतमुपहा- रम् । स्थूलान्नमालावलिः स एव विघसो भोजनशेपस्तेन हसन्त्यो घरसराः प्रेतकान्ता यत्र । नि सारा आत्रावलिरेवासदर्थमवशेषिता देव्येति प्रेत- कान्तानां हासकारणम् ॥ कोपेनेवारुणत्वं दघदेधिकतरालक्ष्यलाक्षारसश्रीः श्लिष्यच्छृङ्गाप्रकोणकणितमणितुलाकोटिहुंकारगर्भः । प्रत्यासन्नात्ममृत्युप्रतिभयमसुरैरीक्षितो हन्त्वरीन्वः पादो देव्याः कृतान्तोऽपर इव महिषस्योपरिष्टान्निविष्टः॥४४॥ महिपस्योपरिष्टान्निविष्टोऽपरः कृतान्तो यम इव देव्याः पादो वोऽरीन्दन्तु। कथंभूतः पाद. । कोपेनेवारुणत्वं दधत् । अत एवाधिकतरालक्ष्यलाक्षारस- श्रीः । पुनः कीदृशः । लिप्यच्छृङ्गाग्रमेव कोणो वीणादिवादनकीलम्तेन क- १. 'कृतम्'.. २. 'अधिकमलम्', ।

·चण्डीशतकम् । २३ णिता या माणितुलाकोटिमणिनूपुरं स एव हुंकारो गर्भ यस्य । पुनः । प्रत्या- सनात्ममृत्युप्रतिभयं यथा स्यादेवमसुरैर्वीक्षित. । यमोऽपि कोपारुणो हुंका- रं कुर्वन्महिपोपरिस्थित आसनमृत्युभीतै. पुरुपैर्वीक्ष्यते ॥ आहन्तुं नीयमाना भरविधुरभुजस्रंसमानोभयांसं कंसेनैनांसि सा वो हरतु हरियशोरक्षणाय क्षमापि । प्राक्प्राणानस्य नास्यद्गगनमुदपतद्गोचरं या शिलायाः संप्राप्यागामिविन्ध्याचलशिखरशिलावासयोगोद्यतेव ॥ ४५ ॥ भरविधुरभुजसमानोभयांसं यथा स्यादेव कंसेनाहन्तुं नीयमाना क्षमापि समर्थापि हरियशोरक्षणायास्य कंसस्य प्राणान्प्रावपूर्व नास्यबाहरत् , किंतु शिलाया गोचरं विपयं प्राप्य आगामिविन्ध्याचलशिखरशिलावासयोगोद्यतेव गगनमुदपतत्, सा व एनांसि पापानि हरतु ॥ साम्ना नानाययोने तिमकृत हरेर्नापि चक्रेण भेदा- त्सेन्द्रस्यैरावणस्याप्युपरि कलुषितः केवलं दानवृष्टया । दान्तो दण्डेन मृत्योर्न च विफलयथोक्ताभ्युपायो हतोऽरि- येनोपायः स पादः सुखयतु भवत. पञ्चमश्चण्डिकायाः ॥४६॥ येन पादेनारिः शत्रुमहिपो त म पञ्चम उपायश्चण्डिकाया. पादो वः सुखयतु । यो महिप आमाययोनेलण साना वेदविशेपेण प्रथमोपायेन व प्रति नाकृत न कृतवान् । हरेश्चक्रेग भेदाद्विदारणाद्वितीयोपायाचापि पति परितोषं न कृतवान् । सेन्द्रस्यैरावणस्य दानवृष्टया मदवर्पणेन तृतीयोपायेन च देवलमुपरि क्लुपितो मलिनत्वं गतः, अथवा क्रोधं गतो न तु तुष्ट. । न च मृत्योर्यमस्य दण्डेनायुधेन चतुर्थोपायेन च दान्तो दमित. । अत एव विफलयधोकाभ्युपाय निष्फलीकृतसामाशुपाय ॥ भर्ता कर्ता त्रिलोक्यास्त्रिपुरवधकृती पश्यति त्र्यक्ष एप क सी कायोधनेच्छा न तु सहामिदं प्रस्तुत किं मयेति । १. 'आघातम्'. २. 'पुलकितः'. ३. 'नुदतु भवदघम्'.

·21 #Fram Thar गोलीती ti ? » || st : I at Army Inor at it. uport Fortant Trti ort fit frgI IT THAT yoni 'rent , TIMITE TITHI ME । मोनो Arr. दे। पहिदितिमा । दन पो सानिमा इनिरनियंदना भाभि- गौरी गोर। जात. मि मालितः सा ताEिET:४८|| ort firr. मोसोयो म., आनापामलो मागे arafति1ि पधा पास विदेश शिना निी TI म. पाशित माnिा पोसता : शंभूतो महिः rrr. For तान्दुमामिदनापोयाशिलानगीर शुनः, अत. क्षणमिव ण- माय गवाए जात ॥ पालामं दहता कृतः परिभवो येन विसध्यानः सेया योऽवतु चण्डिका चरणयोः स पातयन्ती पतिम् । कुर्वत्याभ्यधिक कृते प्रतिकृत मुक्तेन मौलो मुहु- प्पिणाहितकजलेन लिखितं सं नाम चन्द्रे यया ॥ ४९ ॥ मिसंध्याननिमंध्यागमनः स्खं पति चरणयोः पातयन्ती चाटिका वोऽवतु । येन पन्या मारपूर्व कामं दहता परिभव. कृत. । अल एन सेप्या । गया चकिया कृतेऽभ्यधिक प्रतिकृतं कुर्वत्या माहितकजालेन मुहुमौलो १. 'चरणनराजकोणेन पिष्ट्वा'. २. 'अलभत तनुभि'. ३ 'भिसध्या- नते',. 'नामे'.

·चण्डीशतकन् । २५ मुक्तेन याप्पेग स्वं नाम चन्द्रे लिखितम् । हरेण गौरीतनक्षं कामो दग्धः, तथा च कानमुत्पादचन्त्या हरचरणयोः पातित इति तान्यधिक प्रतिकृतम् ॥ तुझां शृशानभूमि भितवति माता प्रेतकाये निकाये कुजौल्लुक्याद्विशत्तु श्रुतिकुहरपुटं द्राक्कुप्कुञ्जरेषु । लिवा वः सहतासोर्दशनरुचिकृताकाण्डकैलासभासः पायात्पृष्ठापिल्टे लरमुषि महिपत्योचहातेव देवी ॥ ५० ॥ लिचा संहतानोर्दशनरुचिताकाण्डलामभालो महिपत्य प्रेतकाये मरतां निकाये देवसमूहे शानभूनि श्रितवति मति । क्कुप्कुलरेषु दिग्ग- जेषु कुक्षौसुक्यान्मुतिकहरपुट दारू विशन्तु सत्सु । लरनुपि शिवे पृष्टा- धिरूढे सति उचहासेव देवी व पायात् ॥ कृत्वा पातालपड़े क्षयरयनिलितकार्णवेच्छावगाह दाहान्नेत्रत्रयामविलयनविगैलच्ङ्गशून्योत्तमान । क्रीडाकोडाभिशहां विदधपिहितव्योमसीमा महिन्ना वीक्ष्य क्षुण्णो ययारिस्तृणमिव महिष सावतादेन्विका वः ५१ यया महिषोऽरिवीक्ष्य तृणनिय क्षुधीहत. माबिश वोऽवतात् । किंइया । क्षयरयेन प्रत्ययेगेन मिल्ति म चासायेसावन तनेच्छया- बगाएतं पातालपर हया । यथादिदरार प्रल्पकानवेऽवगाहं कृतवान्. तधानेन पातारपडू वृतमिति भाव । क्यभूत । नेवयाग्नेहाहिल्यनं तेन विगलन्ती ये तान्या शुन्यमुत्तमार शिरो यस । पुनः कथंभूत.। महिमा महत्त्वेनापिहितव्योमतीनाच्छादितगगन्मान्त । अत एव पीडामो- डानिताहां लीलापराहनान्नि विवधर्वाण ॥ शूले शैलाविजन न निनिषितमिपौ पट्टिो साहात प्राते सोत्मासमव्याकुलमपि कुलिशे जातगई, न शहौ। १. 'तु... भूधामनूनी' ... 'प्रोतरा'. 7. 'पाताल्पः क्षयरचन- लितैरनवेज-' .. ४. "विल्स'. ५ 'कालिका ः ६.''

·२६ काव्यमाला । चक्रेऽवक्र कृपाणे न कृपणमसुरारातिभिः पात्यमाने दैत्यं पादेन देवी महिपितवपुपं पिंपती वः पुनातु ॥ ५२ ॥ महिपितवपुपं दैत्य पादेन पिंपती चूर्णयन्ती देवी वः पुनातु । किंभू- तम् । असुरारातिभिर्देवैः पात्यमाने शूले शैलबदविकम्पम् । इपौ शरे न निमिपितं निर्निमेपलोचनम् । पहिशे साहासम् । प्रासे कुन्ते सोव्यासं सम- नाक्स्मितम् । कुलियो वज्रेऽपि अव्याकुलम् । शङ्कौ आयुधविशेपे न जात- शङ्कम् । चक्रेऽवक्रं सरलमेव स्थितम् । कृपाणे खङ्गे न कृपणं न दीनस् । असुरारातिभिः पात्यमाने इति सर्वत्र योज्यम् ॥ चक्रे चक्रस्य नास्या न च खलु परशोर्न क्षुरप्रस्य नासे- यद्वक्रं कैतवाविष्कृतमहिपतनौ विद्विषत्याजिभाजि । प्रोतात्प्रासेन मूर्ध्नः सघृणमभिमुखायातया कालराच्या कल्याणान्याननाज सृजतु तदसृजो धारया वक्रितं वः ॥५३॥ यचक्रस्य । अर्थान्म हियक्षिप्तस्य । अरुया धारया वक्रं न चक्रे । न च खलु परशो· कुठारस्य, अख्या । न क्षुरप्रस्य वाणविशेपस्य । न चासे खान- स्य । कस्सिन्सति । कैतवाविप्कृतमहिपतनौ कपटमहिपे विद्विपति शत्रौ आ- जिभाजि युद्धं कुर्वति सति । किं तु प्रासेन कुन्तेन प्रोतान्मूों महिपमस्त- कादभिमुखायातया संमुखागतया असृजो रुधिरस्य धारया सघृणं यथा सा. देवं वक्रित तत्कालराया भगवत्या आननाजं मुखकमलं वः कल्याणानि सृजतु करोतु । सङ्ग्रामे नानायुधपातेऽपि भगवत्या मुख न कूणितम् । किं तु संमुखमापतन्त्या महिपमम्तकोद्भूतरुधिरधारया घृणया कूणितमिति भावः ॥ हस्तादुत्पत्य यान्त्या गगनमगणिताधैर्यवीर्यावलेपं वैलक्ष्येणेव पाण्डुद्युतिमदितिसुतारातिमापादयन्त्याः । देर्पानल्पाट्टहासद्विगुणतरसिताः सप्तलोकीजनन्या- स्तर्जन्या जन्यदूतो नैखरुचिततयस्त यन्त्या जयन्ति ।। ५४ ॥ तर्जयन्त्या भसयन्त्या । अर्थादैत्यान् । सप्तलोकीजनन्या जगदम्बाया- १. 'वर्क कृपाण'. २. 'दर्पानल्पाट्टहासाद्विगुणितरसिता'. ३ 'नसरुचिररुचः'. Py ·चण्डीशतकम् । २७ सर्जन्याः प्रदेशिन्या नसरुचिततयो जयन्ति । कथंभूताः । जन्यस सञ्जा. मल दूत्यः सद्धामसूचिकाः । कथंभूता. । दर्पणानल्पो योऽहहासस्तेन द्विगु- णतरं सिता अधिकशुलीभूताः । कथंभूतायाः। हस्तात् । अर्थात्सस्य । उत्पत्य गगनं यान्त्या । पुन. कथंभूताया । अगणितोऽधैर्येण कातरत्वेन वीर्यावलेपो येन तमदितिसुताराति देवशक्तं वैलक्ष्येणेव पाण्डद्युति धवनापादयन्त्या ॥ प्रालयाचलपल्वलैकविसिनी सार्यास्तु व. श्रेयसे यस्याः पादसरोजसीन्नि महिपक्षोभात्क्षणं विद्रुताः । निष्पिष्टे पतितालिविष्टपरिपौ गीत्युत्सवोल्लासिनो लोकता. सप्त सपक्षपातमरुतो भान्ति ल भृङ्गा इव ॥ ५५ ॥ प्रालेयाचो हिमालयः स एव परवलं सरतत्रैका मुरया दिसिनी पद्मिनी आर्या गौरी यः श्रेयसेऽलु । यत्या पादसरोजसीनि चरणकमलपर्यन्ते सप्त लोका झा व भान्ति ल । स्थभूता । महिपक्षोभात्क्षण विद्रुताः, त्रिवि- परिपौ महिनिप्पिष्टे सति पतिता पुनर्मिलिता । पुनः कथंभूताः । गीन्यु- त्सवोहासिनः । पुनः । सपक्षपाता. पक्षपातसहिता मरतो देवा पांते । पद्मस्थिता भ्रमरा अपि महिपादिक्षोभे सनि लणं विद्रवन्ते क्षोभे निवृत्ते पुन- रागच्छन्ति, नीन्युल्लवोलालिन. पक्षपातममु पोन मरता महिताश्च भवन्ति ॥ आप्राप्येषुत्दासितासिरशनेरारात्कृत. शङ्कत- चक्रव्युतमकृत्परोक्षपरशु शूलेन शून्यो यया । मृत्युदैत्यपतेः कृतः सुसश. पादागुलीपर्वतः पार्वत्या प्रतिपाल्यता त्रिभुवनं नि शल्यकल्यं तवा ।। ५६ ॥ तया पार्वत्या त्रिभुवनं परिपाल्पतान् । क्यंभूतम् । नि शल्पकल्यं नि. तेन नहिपल्पराल्येन निरानुरन् । च्या पार्वत्या दैत्यपतेमहिपस पानाहुली- पर्वतः सुतसो स्यु कृतः । क्यंभूतो नचुः । अप्राप्येपुर्वागागोचरः । उदासितासिनिापारः बहो पर तानः । अगनवंबलारादरे वर्तमान । 1. अपु:'. २. 'पर्वता'.

·२८ ITTTTTTTTTTTTTTTTETभाnt माकTraTTED THITA || नाहान गोन्द्रानान नगन दियो बाग्मतीमाः गान्गजामाला लगुरमि गमित माणु नाश रोशण्यम् । उत्तराता नेपालि रामरतः पशनमल सं रालिसात गुममुरमुगा कुती जागता नः ।। ५७ ॥ गुना प्रकारेणा गृही गमगुर मनिष स्पर्मु गामाणं ही उगा यवागताम् । नीति गम् ।। पगाप, गटापलारिवानी गजे. सन्दिग्गना m, f: मिो मार गृहीता यूपमपि पलामिया । हे शाहिन् णिो, ताण गरोन रोपं शीघ्रतां गमिरा मामयुत्त्या लघु. रमित मात्र युगम् । मनाथ इन्न, ता नेगपतिनोंगमाता केनापि गोपाटिसा, भाममरन मनामावश्यास्त्र यल सेना पश्य । श्रुत्वा शयुं दुहिना निहतमतिजडोऽप्यागतोऽसाय हा- दाश्लिप्यञ्छलफल्प महिपमवनिभृद्वान्धवो विन्ध्यबुद्धा । यस्याः श्वेतीकृतेऽमिनिस्मतदशनरुचा तुल्यरूपो हिमाद्रि- न्द्रिाधीयानिवासीदेवतमसनिरासाय सा स्तादुमा वः ॥५८॥ मा उमा वोऽयतममनिरामाय अज्ञानान्धकारदूरीकरणाय नामवतु । मा का । यस्याः गिते या दशनर तया श्वेतीकृतेऽसिन्महिषे तुल्यरूपो हिमाद्रिदान्द्राधीयानिवामीत् । कथभूत । दुहिता पार्वत्या निहतं शत्रु महिप श्रुग्यातिजमोऽप्यसाय शीघ्र हर्षादागतो विन्ध्यबुमा शैलकरपं महिपमा. लिप्यन् । कीदृश.। अपनिभृतः पर्वता बान्धवा यस्य ताश. ॥ क्षिप्तोऽयं मन्दराद्रिः पुनरपि भवता वेष्यतां वासुकेऽधौ 'प्रीयखानेन किं ते विसतनुतनुभिर्भक्षितस्ताय नागैः । १. 'सुरपते'. २. 'भतनुजनुनिरासाय'. ३. 'असौ'. ४. 'प्रीतोऽनेनैव'. + Pra + mra- ·चण्डीशतकम् । २९ अष्टाभिर्दिग्गजेन्द्रैः सह न हरिकरी कर्पतीमं हते वो हीमत्या हैमवत्यासिंदशरिपुपतौ पान्त्विति व्याहतानि ॥५९॥ विदशरिपुपतौ महिपे हते हीमत्या लजिताया हैमवत्या पार्वत्या इति व्याहतानि वः पान्तु । हे वासुके. अब मन्दराद्विर्मन्दराद्वितुल्यो महिषोऽब्धौ समुद क्षिप्तो भवता पुनरपि वेष्ट्यताम् । हे तार्य गल्मन् अनेन महिपेण प्रीयत तृप्तो भव । चिमतनुतनुभिर्नुगाल्कोमलै गैक्षितते किम् । इमं महिपमष्टाभिदिग्गजेन्द्र. लह हरिरी ऐरावतो न कर्पति ।। एप प्लोटा पुराणां त्रयमसुदुर पाटनोऽय नृसिंहो हन्ता त्वाष्ट्र धुराष्ट्राधिप इति विविधान्युत्सवेच्छाहतानाम् । विद्राणानां विमदें दितितनयमये नाकलोकेश्वराणा- मप्र यानि कर्माण्यवतु विदधती पार्वती वो हतारिः॥६०॥ दितितनयनये विन्हें दैत्यमझाने विद्राणानां पलायिताना पुनर्महिपव- धान्न्तरमुल्पवेच्च्याहतानामेकीभूतानां नाक्लोदेवराणामिन्द्रादीनामदे- यान्यसंभावनीयानि विविधानि कर्नानि विदधती कुर्वनी हतारिः पार्वती वोऽवनु रक्षतु । एप पुराणां बरं झोष्टा । यद्यनेन त्रिपुरदारः कृतः किमिति महिपसद्धाने पापित इति भाव । एवमत्रेऽपि योज्यन् । असुदुर पाट- नोऽयं नृसिह । अरं त्वाष्टं वृत्रं रन्ता धुराष्ट्राधिप इन्द्रः ॥ शत्रौ शालत्रिमूलक्षतवपुषि त्पा 'प्रेषिते प्रेतकाष्ठां काली कीलालकुल्यात्रयमधिपत्यं वीक्ष्य विश्वासितद्यौः । त्रितोताल्यम्बकेयं वहति तव भृशं पश्य रक्ता विशेषा- बोनी धार्यते कि हसितपतिरिति प्रीतये कल्पतांव. ॥६॥ शातविलयतपपुपि शत्रौ रपा प्रेतबाधा पनतिश प्रेपित मति अधिकर- पनधिदेगयुनं पीलापल्यानयं धिरधारात्रय वीक्ष्य इनि हसिनपतिः काटी वः प्रीतये रुवान् । नीति न्।ि न्ययं निशानि- ६. "निदिवरिपुहतो'. २. 'प्रोपि. ३. 'अधिक्तरन्।

·३० काग्यमाना। यो पनि मा गणांनुरा ननिमोगा कति परा। इस पर नाम भन कि भोपाने ।। यो पग्यो दृष्टाधिकतरमतनु. सन्न पुष्पागुभोऽस्लि व्यालारानेऽपि नित्य न भवति भवतो मीनयनोऽस्मि येन। त्व मुयोगैः पिनाकिन्पुनरपि विशिस दानवाना पुरोऽहं पायात्सोमारामेवं हसितहरममा मृगती दानवं वः ॥ ६२ ॥ मोग्राम ममनास्मिनं गथा म्याराथा सिवहरं वानर महिपं मृनती उमा 7. पायात् । एवं कथम् । पिनाकिन् , ' अबष्टया तृतीयलोचनेन मम मविपागलयमधिकतर पश्य । तिहमननुः सन पुष्पायुधः का- मोऽस्मि । कामोऽप्यतनुरना , आ चातनुरशः। यया वयोष्टया कामो दग्धनमा वाधु न शक्यः । अथ च व्यालस्य गणस्यामोऽपि भवनो निन्यं भीनं भवति। यतोऽहं यशो नामि । यथा तब बाणपानभीत्या यज्ञ पलायिन- नया नाहम् । च्याला मपीश्च तेपामामझेऽपि मम भीन, यतोऽह नयज्ञो गारशासशोऽस्मि । अह दानगना पुर. पुरनयमलि चं पुनरपि विशिम्यं पागमुचर्मुश । पक्षे दानयानां पुरोऽने अस्मि । दानपानेमरोऽहमिति भावः। 'प्याल. स्याजाणमयो' । नन्दीगोत्सार्यमाणापमृतिसमनमन्नाकिलोकं नुवत्या नमुर्हस्तेन हस्तं तदनुगतगते. पण्मुखस्यावलम्व्य । जामातुर्मातृमध्योपगमपरिहते दर्शने शर्म दिश्या- नेदीयच्चुम्व्यमाना महिषवधमहे मेनया मूर्युमा वः ॥६३॥ महिपवधमहे मेनया हिमवद्भार्यया मूर्मि चुम्ब्यमाना उमा वः शर्म दिश्यात् । फिभूतया मेनया। नन्दीशेन उत्सार्यमाणं अपमृतिसमं अपसरण- फालतुत्य नाकिलोकं नुवत्या स्तुवत्या । किं कृत्वा । तदनुगतगतेः पण्मु- सस्य हस्तं हस्तेनालम्व्य । कलिन्सति । जामातुदर्शने मातृमध्योपगमपरिहते सति । नेदीयः समीपम् , अर्थाजामातुः, गौरी मेनया चुम्बिता ॥ १. 'यस्य', २. 'नाकिनृलम्'. ३. "देवी संतुष्यमाणा'. - । * * ·। चण्डीशतकम् । ३१ भक्त्या भृन्वत्रिमुल्यैर्मुनिभिरभिनुता विनती नैव गर्व शर्वाणी शर्मणे वः प्रशमिततकलोपप्लवा सा सदास्तु । या पार्णिक्षुण्णशत्रुविगलितकुलिशप्रासपाशत्रिशूलं नाकौकोलोकमेवे स्वमपि भुजवनं सयुगेऽवस्त्वमस्त ।। ६४ ॥ भत्त्या भृग्वनिमुल्यैर्मुनिभिरभिनुता, तथा गर्व नैव विभ्रती, प्रशमित- सकलोपप्लवा सा शर्वाणी व शर्मणे सदास्तु । या पार्णिक्षुग्गशत्रु कोको- रोरं देवलोक स्व भुजवनमप्यवल्वपदार्थममन्त । क्यभूतम् । संयुगे विग- लितकुलिशप्रासपाशत्रिशूलम् । देवहनेभ्यो भयेन भवानीभुजेभ्यश्च प्रहा- रार्थ करिशादीनि गलितानि ।। चक्र शोरेः प्रतीपं प्रतिहतमैगमत्प्रान्युधान्नां तु पश्चा- दापचाप बलारेन परमगुणता पूस्त्रयप्लोषिणोऽपि । शक्त्यालं मां विजेतुं न जगदपि शिशौ षण्मुखे का कथेति न्यकुर्वन्नाकिलोक रिपुरवधि यया सावतात्पार्वती वः ॥६५॥ इत्यमुना प्रकारेण नाकिलोर न्यपुर्वन्यया रिपुरवधि शत्रुर्हत सा पार्वती वोऽयतात् । इतीति किन् । शौरवियोश्चक सुदर्शनं प्रतिहतं सवारप्रथम प्रतीपमगमत् , घुधामां देवाना तु चा सैन्य पश्चात् । यतारेरिन्द्रल चापं पर क्वलमगुगतां नापत् , पूखयटोपिण शिवस्यापि । शक्त्या सामर्थ्येन मां जेतु जगदपि नालं न समर्थन्, शिशी दाले पप्मुखे का कथा । पण्मुग्य. शक्त्यायुधविशेपेण नां जेप्यतीति दूरापान्तमिति भाव ॥ विद्राणे द्रवृन्दे सवितरि तरले वजिणि वत्तदने जाता शशाङ्के विरनति नरति त्यक्तवैरे कुवेरे । वैकुण्ठे कुण्ठिताले महिषमतिस्पं पौरुषोपन्ननिम्नं निर्विघ्नं निमती वः शमयतु दुरितं भूरिभाष भवानी ॥६६॥ १. 'विगलितमुनिशापात्तातोपिनापन: गणितएलिरापासलीपिना- २. “एवं समापि भुजवनं संयुगे: 'नाई द्रुतमिति रमता दुगे'. ३. 'अपत'. ४. अपंटोकः सरलतीकण्ठाभरने शाघिरपद्धती च ते.

·rrat. १ . pront of terrin... ...... Hit gst } :ो म. Mitti irm, . ! 2111 ......" FAREitterfall पान 11t? Hोगने - RAT it, True AT THE HIT UP medm . भने । intuirint का ton art fift + F IT. HTFE , दि . विधायन अमाता बना गार गायनि- गा, ममापि लोका बितिमा महिने यामिनीवालिया। धागा निरीणाममनिमनि मनमान्दा-या भाग- माग गालगतादेपर दिगपात पातु व पादपातः ॥१८॥ माननीय गुपीई गुना पानी । पातु ! योगी. नायामिनीपाति गानुगवण । गणrir या गि गगामा महिने गरि पमिश्रमाता दामनमा मोम गा गायोध्या विवागतच यन मसापि लोका मुप्ता दामन, स्प गहिपम्य पापाचगणार_गानाशात् राधिरीणा विमाननीना धारा- णामरणिमनि रक्तस्ये नन मान्दमध्यो नाग या सान्दा निपटा मामाता दधानः । भूयोऽपि निषिलोकश्थिविहारिणीं विधामकारिणी रानि पापी किरणपाननाशयति । तयणां सध्या च धारयति ।। ।

·-- चण्डीशतकम् । देवारेनवारे तमिह महिपच्छमनः पमतमा विद्रातीत्यत्र चित्रं तव किमिति भवन्नाभिजातो यतः सः । ना तोऽभूत्वयभूरिव समरभुवि त्वं समरभुवि त्वं तु यद्विलिताली- त्युक्त्वा तद्विलितं व लररिपुमहिषीविक्रमेऽव्याजयायाः ६९ सररिपो शिवन्य महिप्पा पार्वत्या विन्मे जवाया न्युस्चा तद्विलितं विलयो व पातु । तीनि किन् । महिपच्चननो देवारेः सकाशापमतमा महा द्रुत विनाति पलायत इत्यत्र तय कि चित्रम् । यत सदानवारेदिप्यो- नाभिजातो विष्णुनाभिसमुपजो भवन्वर्तते । अध च अभिजातः कुलीनो न क्लीनस पलायन्मनुचितन् । अर हे शिव इति संबोधनपदमध्याहार्यन् । यत्नमरमुवित्व तु त्वमपि स्वयभूरिय प्रलेव नाभीतो नाभिसकाशात् . अथ च अभीतो निर्भयो नानृत् नहिलितालि ।। निलिंशेनोचित ते विशसनमुरमश्चण्डि कर्मात्य घोरं त्रीडानन्योपरि त्व कुरु दृढहृदये नुञ्च गस्त्राण्यमूनि । इत्वं दैत्यैः सदैन्यं समदमपि मुरैन्तुल्यमेवोच्यमाना रुद्राणी दारुण वो द्रवयतु दुरित दानवं दारयन्ती ॥ ७० ॥ त्थनमुना प्रकारेण नदैन्य दैत्य लमद महर्षच नुरेतुल्यमेवोपमाना दानव महिपं दारपन्नी राणी यो दारग दुरित हृदयनु । इन्ध क्थन् । रेनिखिरी निर्दये, उरत, अन्महिपस सिसनं ते नोचित हे चण्टि, घोरं वर्म मरिपवरपमस क्षिप । 'तु क्षेपणे' । अस्योपरि त्वं प्रौटां पुर। पशुवधेन रजा भवति ।। हवदये, रमपराधसहिष्णु हदय यत्सा- रूसंबुदौ । सननि शलागि नुज दूरे परिहर । इत्य हैरपनाना । देवै. तु-रे टि. नितिरोन मनोरन , अर्थान्लपित्य वक्षस , ते शिसन- मुचितम् । यतोऽस वर्म घोरं वर्तते । मीरानसोपरि त्वं पुर । पदि महि- पपोन विपते तदा महती मी तर भविष्यतीति भावः। हे घरहदये बनिस्दये. अमूनि शलापत्लोपरि मज । सः शरयुगदेव ॥ 1. 'लिलितालास्तरला', 'पिल्तिासीरवा'. २. 'जपा'. ३. 'दृट- । ३चनु० ·३४ काव्यमाला। चक्षुर्दिछु क्षिपन्त्याचलितकमलिनीनारुकोपाभितामं मन्द्रध्वानानुयातं अटिति वलयिनो मुक्तवाणस्य पाणेः । चण्डयाः सव्यापसव्यं सुररिपुपु शरान्प्रेरयन्त्या जयन्ति त्रुट्यन्तः पीनभागे सनवलनमरात्संधयः कञ्चकस्य ॥ ७१ ॥ लनवलनभरारपीनभाग उपचितप्रदेशे ग्रुटयन्तवण्याः कनुकस्य संधयो जयन्ति । कथंभूनाया। चलितकमलिनीचारुकोपाभितात्रम् , अथ च वर- यिनो झटिति मुक्तवाणस्य पार्हन्तस्य मन्द्रधानेनानुयातं चक्षुदिक्षु क्षिप- न्त्याः । पुनः कथंभूनाया. । मव्यापसव्यं सुरिपुपु शरान्प्रेरयन्याः ॥ वाहूत्क्षेपसमुल्लसत्कुचतटं प्रान्तम्फुटत्कञ्चुकं गम्मीरोदरनाभिमण्डलगलत्काञ्चीधृतार्धाशुकम् । पार्वत्या महिपासुरव्यतिकरे व्यायामरम्यं वपुः पर्यस्तावधिवन्धवन्धुरलसत्केशोच्चयं पातु वः ॥ ७२ ॥ महिपासुरव्यतिकरे याहूत्क्षेपसमुल्लसत्कृचतटम्, प्रान्तस्फुटत्कनुकम् , गम्भीरोदरनाभिमण्डलगलत्काञ्चीयताधांशुकम् , व्यायामरम्यम् , पर्यखाव- घिवन्धवन्धुरलसत्केशोचयं पार्यत्या वपुर्वः पातु ॥ चक्र चक्रायुधस्य कणति निपतित रोमणि ग्रावणीव स्थाणोर्वाणश्च लेभे प्रतिहतिमुरुणा चर्मणा वर्मणेव । यस्येति क्रोधगर्भ हसितहरिहरा तस्य गीर्वाणशत्रोः पायात्पादेन मृत्युं महिपतनुभृतः कुर्वती पार्वती वः ॥७३॥ क्रोधगर्भ इति हसितहरिहरा महिपतनुभृतस्तस्य गीर्वाणशत्रोत्युं पादेन कुर्वती पार्वती व. पायात् । इतीति किम् । ग्रावाणे पापाणे इव यस्य रोमणि, अर्थान्महिपस्य निपतितं चक्रायुधस्य चक्रं कणति । स्थाणोः शिवस्य वाणव उरुणा चर्मणा वर्मणा कवचेनेव प्रतिहर्ति प्रतिघातं लेभे । विष्णोचमात्य रोममपि नाच्छिनत् । शिवस्य वाणश्चास्य चर्ममानमपि नाभिनदिति भावः । १. 'रुद्राण्याः'. २. 'नाररम्यम्'. ..

·- चण्डीशतकम् । ३५ कृत्वा वक्तेन्दुविन्वं चलदलकल्सलताचापभङ्गं क्षोभन्यालोलतारं स्फुरदरुणचित्कारपर्यन्तचक्षुः । संध्या वापराद्धं भवमिव पुरतो वामपादाम्बुजेन क्षिप्रं दैत्य क्षिपन्ती महिपितवपुर्व पार्वती वः पुनातु ||७४॥ संध्याया. सेवा तयापरा हतापराध भव शिवमिव वानपादान्युजेन मारपितवपुर दैत्य पुरत क्षिप्र विपन्नी पार्वती व पुनातु । किं कृत्वा । दरसन्ताचापभा क्षेभन्यालोरतार, स्फुरदरगचित्फारपर्यन्त- चक्षुक्नेन्दुपिन्ब हवा ॥ गझालपर्कदुप्यत्कनलवनसमुद्भूतधूलीविचित्रो वाञ्छासपूर्णभावादधिकतररस तूर्णमायान्समीपम् । क्षिप्तः पादेन दूरं वृषग इव यया वानपादाभिलापी देवारि. क्तवाविष्कृत हितवपु सावतादम्बिका वः ॥७५॥ कैतपादिप्तमरिपथपुदेवारिया वृपग शिव इव पादेन दूर शिप्तः सानिश दोऽवतात् । क्यभूतो देवारिपनश्च । गहासंपदुप्यत्कमलवन- समुदतथलीविचित्र । पुन फ्यभूत । पान्हालंपूर्णभावादधिक्तररस पथा स्थादेव तूर्ण समीपनायागच्छन् । क्यभूत.। वामपादाभिरापी प्रसाद- पिनुनपस्तं च वामपादे लगितलाम. ॥ भद्रे भूचापनेतनमयसि नु वृथा विन्रनेत्रवाण नाहं केली रहत्ये प्रतियुवतिकृतल्यातिदोपः पिनाकी । देवी सोत्प्रासनेवं धृतमहिपतनुं हप्तमन्त तकोप देवारिं पातु युप्मानतिपत्तपदा निमती भद्रकाली ॥ ७६ ॥ एवं सोमा सनालको तमहिपतन देवारिनविपरपटालन्न- तोरचरन किती भद्रकाली देवी दुप्मानानु । एवं कथन् । हे भद्रे, १. कोपत्. २. 'समर नन स्वा' 'शम्पति तु सा. पित्वपुप .

·No text on this page.

·चण्डीशतकम् । ३७ आलढा शूलपाणिः कृतविबुधभयं हन्तुकानं सगर्व देवावधिन्तितानि द्रुतमहिपधावाप्ततुष्टिर्भवानी ॥ ७९ ॥ गावटन्नपारस प्रपलभरेग नमत्पूर्वकायोर्मनानं न्यस्तायामा- गन्. अत एव संजातरिक्षं शिक्षितं जनमाहिपमिव शैक्कि महिपनिव आरूवा. हल्पागि . इतनहिपरधावाप्ततुष्टि वानी वचिन्तितानि देवात् । क्यंभूतम् । इतविउधमयम् , हन्तुलानन्, सगर्वम् ॥ ब्रह्मा योगकतानो विरहभवभयार्जटिः तीकृतात्मा वनः गौरविंशालं प्रणयकृतपदा पनवासाधिशेते । युद्धक्ष्मानेवनेते विजहतु धिगिमं यन्त्यजत्ये शको ईप्त दैत्येन्द्रनेव सुखयतु सनदा निम्नती' पार्वती वः ।।८० ॥ नला योगक्तानो योगनिष्ट । विरह भवभयावृर्जटि- शिव सीतामा। तौरविणोविशाल वक्ष पनदाता लक्ष्मीरधिोते । एवमेते युदमां सझा- मनूनि विजहतु नान । कि तु च एप शो युद्धभूनि त्यजति इन धिक् । एवं नगर्व दैत्येन्द्र निती समदा पार्वती व. सुखयतु ।। एवं मुन्धे किलाती कर जमल्रचा ना नुहु केगपागं सोऽन्यखीणा रतादौ कलसमुचितो यः प्रिये दोपलव्धे । वैदयादेवनन्तःकलुपितवचन दुष्टदेवारिनाथ देवी वः पातु पार्ष्या दृढतनुनमुभिर्मोचयन्ती भवानी ॥८॥ हे मुन्धे, एवं परमर रिल देशारा ना ना आतीः ना सिर । दोपल्ब्ध प्रिये अन्यत्रीणां रतादी क्रमनुदिन । एच वैदम्पादन - उपितवचन दुधाच ते देवारयो दैत्यानेपां नप नहिप स्तनु पापा मिनारयन्ती भवानी देवी वः पातु ॥ १. 'विनुधरसन् २. 'लन्'. ३. 'भवनिरर'. ४. 'लीजनना'. ' दिलपत्यजप :: दिदि बारलपेपर. :.'' ५. 'काय मला.८. 'वेपत्धे.

·माग गरमपभूत्वांगीलीसी नागार, भासदना सलगुरुरमदादिपल: मोवि मान । गदिमाग दानव सेम्पुरो पागली मा निती वागा || १२॥ for HEARTH पानां वामपाया arrat ,' ! T TETITIरर मा म । मदिवाया जोमा FAT TE ramant ram nirTTERT "; - Pापमान नियो । जागो Amit m TI, IT WITkxnार kie 'T Frti | TITTER गावि || it ! :: Utt.ful.1 A । . . H F क EFFERt. ITY rrify, if frir Hu कोगा . . । १ १५.ittart Print. ' 1. * , or iTER 17 ज - ८ है . । s ·चण्डीशतकम् । दर्पादायान्तनेव श्रुतिपुटपरुषं नादमभ्युदिरन्तं कन्याद्रे पातु युप्माश्चरणभरनतं पिंपती दैत्यनाथम् ॥ ८४ ॥ नान्यदानौर्वदाहेन क्षुभितैर्जल्चरैन्ना चीचयो येषां तान्प्रसनाजिर्मला- सरधीन्पुनरपि मन्दरक्षोभनाज अर्थानाविलान्, आशु कवा दोदायान्त- मेव, अथ च शुतिपुटपरुषं वर्णक्टोरं नादनन्युनिरन्तं दैत्यनाथं चरणभरेण नतं पिपती अढे क्न्या युप्मान्धातु ॥ *नामिन्दोऽभिनयी त्रितपृथुगिखरा शृङ्गयुग्मस्य पाश्चै युद्धक्ष्माया तनु वा रतिनदविलसल्लीकटाक्षक्षमेयम् । भानो कि वीक्षितेन क्षितिमहिपतनौ व हि संन्यस्तपादो दादेव हसन्त त्यमुममुग्नुना कुर्वती त्रायतां वः ॥ ८५ ॥ हे इन्दो, प्रितपधुशिखरा पर्वतशिवराभ्रया वा तनु कयुग्मस्थ, अर्धा- न्मम, पार्श्व मानिन्पी अभिमुखं मा नय । चनलयं तनु रनिनदविल- सत्खीकटाक्षधमा । हे भानो वीक्षितेन क्म् ि। त्वं क्षितिमहिपेपु प्राकृ- तमहिपेषु संन्यत्पाद । ६ ताशो महिपो न भवानि । यत्र त्वं पाद- न्यासं कर्तुमिच्छनीति भाव । एव दर्पाचनतमसुर व्यसुं गतप्राणं कुर्वती उमा वलायनान् ॥ सभामारस्तोतं त्यज निजनहिष लोकजीवेग मृत्यो सातुं शूलामन्मौ गतभयमजय नत्तमेतं गृहाण । दैत्ये पादेन यसापछलमहिपतनी शायिते दीर्घनिद्रां भावोत्पत्तौ जयवं सति पितृपति सान्दिका वः पुनातु ॥८६॥ पत्ताः पार्दन नहिपती दैत्ये दीपनिद्रा शापित मति बचा भा- वोपत्तो सत्यां पितृपति परमेव इनति मान्दिरा वः पुनातु । एवं क्यन् । हे रोजीदेश मृत्यो, सशामाप्रत भीतमेत निस्मारपं त्वज. शूलानभूनौ स्थातुं गतमपमन्यमेत कसं गृरान ।। १. 'नैन मु. २. पा.:. 'मसानभून. ४. पिते. ५. 'दा- रदुर्भदे. ६. 'पवितपिपलिम्.

·No text on this page.

·चण्डीगतकम् । ४१ भावादेवं जयाया नुतिकृति नितरां सनिधौ देवतानां सत्रीडा भद्रकाली हतरिपुरवताद्वीक्षिता शंभुना वः ॥ ८९ ॥ देवतानां ननिधी जपायां भावातिषियोपादेव नितरां नुतिकृति सत्या हरिपु. सनीडा शंभुना वीक्षित भद्रकाली वोऽवतात् । एवं कथम् । रहि- तगुगगतिर्नन्दकन्वगुणरहित कृप्गस सको नन्दकारया प्रयातः । शत्रोभतेन नुदिततुरलवेप वाम पादो नन्दक ॥ एकेनैवोमेन प्रविल्यमनुरं प्रापयामीति पादो यत्या. कान्त्या नखाना सति सुररिपुं हन्तुनुद्यन्सगर्वम् । विष्णोतिः पादपद्म वलिनियमविधावुद्धतं कैतवेन क्षिप्रं सा वो रिपूणा वितरतु विपदं पार्वती क्षुण्णशत्रुः ॥९०॥ सुररिपुं हन्तुं सगर्वनचन्मत्या पाटो नखानां तान्त्या इति हमति सा क्षुण्णानुः पार्वती दो रिपूना विपद क्षिप्र वितरतु । तीति किन् । अहमेव- दोड्नेनारं प्रदिल्य प्रापयामि चिप्लो पादपन्न यलिनियमविधी तिवेन निरस्तम् ॥ खंडं खट्वाङ्युक्तं युवतिरपि विभो ते शरीरार्धलीना हात्यं प्रागेव लैब्ध सुरजनसमिती दुष्कृतेन त्वयैवम् । जीता भूयोऽपि लज्जा रणत इयमल हास्यता शूलभर्त- दीदेवं हसन्तं भवनसुरनुमा निम्नती त्रायता वः ॥ ९१ ॥ दादहंकारागवं शियमेव एनन्तममुर निमती उमा वखायताम् । एवं धन् । हे मूलभते.. तब वहं खदायुनन् । हे विनो, युवनि पि ते परार्धे लीना । एवं दुहतेन दुष्टाचरणेन त्वया सुरजन्समिती देव- सभायां प्रागेव हा धन् । भूयोऽपि रणतो युदाहि रजा पलायनरूपा जाता। यमलं परिपूर्णरूपेण हात्वता ॥ १. 'गतानाम्. २. उद्धतेन प्रविजयनपरम्. ३. 'सह विदुधारिपुन्। 'हतितररिपुम् . ४. 'उद्गतम्. ५ 'क्षितम् . . गला मैले बिस्तायुवति- विति', 'सवाएं समयुतं युवतिरपि. ५. 'ल्मम्'. ८. 'लता'. ९. 'हरम् .

·No text on this page.

·चण्डीशतकम् । यत्या वामो महीयान्मुदितमुरननाः प्राणहत्पादपत्रः प्राप्तस्तन्मूर्धसीमां सुखयतु भवतः सा भवानी हतारिः ॥१४॥ यत्वा पान पादपदन्तस्य मरिपत्य नृधनीमां प्राप्त ना मुदितमुन्नना हतारिभवानी व नुपयतु । क्यभृत पादपम । मरममं यथा सादेवन- रघु सुगरि हन्नु गीतााभाजा नक्षत्राणा मार्गमाचामनुचपतन् । अत एव सकिन यथा साबमुहन्तार रन्नु गमरवीक्ष्यमाण । पुन. कथभृतः । प्राणहत् । सन्निहिपन्य ।। मूर्धन्यापानभन्ने निषमहिपत्नु सननि शब्दकण्ठ. गोणालातानकान्तिप्रतिघन हन्मण्डले पादपों । यत्या लेने मुरारिर्मधुरमनिभृतद्वादशार्धाडिलीला शर्वाणी पातु सा दरुभुवनभयहत्त्वर्गिभि न्तूयमाना ।।९५॥ परवा पादप मिपमारिपनन पटनहिप नगरिमपुरले निन्तस्य नि. अल्म दाना पदपान्य नसरस्व लीला लेभे सा विभुवनमपटक- निभिदेव स्तूपनाना पाणी द पाउ । संघभूते पाडपरेशोगाटदा- लामा बानियस्व प्रगत प्रयपे मिली 47 निदिट नामटरमागोगो यस्य तयो ममालिन् । दयाल नगरि । मूर्धनि मन्ना अपातेन प्ररेण भये मति मानिसदरप्ट । अत एव निधासमरामा ।' पादोत्क्षेपारजमिनगिने पितधन्द्रगौर- धीय पापतहिबरणतलगनेराभि नोडियोभा । सन्चतालीनालमपिचिर पनि विका- सादे तो पिटिदिय नारदविना र १६ दया. जिहरनिनिस्यि र पनि माहिर सपनीमा तापमले भरिए । पोप- दिसौर दिसापिस । यः पहि- ·काव्यमाला। स्थाणौ कण्डूविनोदो नुदति दिनकृतस्तेजसा तापितं 'नो तोयस्थाने न चाप्तं सुखमधिकतरं गाहनेनागजातन् । शून्यायां युद्धभूमौ वदति हि धिगिढं माहिपं रूपमेकं रुद्राण्यारोपितो वः सुखयतु महिपे प्राणहृत्पादपद्मः ।। ९२।। सर्वदेवपलायनाच्छ्न्यायां युद्धभूमौ इति वदति महिपे रद्वाण्या आरो. पितः प्राणहृत्पादपद्मो वः सुखयतु । इनानि किन् । खाणौ गिये कीलके च यदि कण्डविनोद क्रियते तदा तं नुदनि । यतोऽय वाणुः स्थिरो नालीति भावः । नोऽलाकमङ्गजातमङ्गसमूहो दिनकृत सूत्रस तेजसा तापिनन् । किंतु तोयस्याने बरुगालये च गाहनेनापिकनरं सुसं नाप्तन् । वरुणोऽपि पलाय्य गत इति भावः । तस्लादिमं माहिषं रूपं धिक् ।। पिंपञ्छैलेन्द्रकल्प महिषमतिगुरुभन्नगीर्वाणगर्दै शंभो तो लघीयाञ्छ्रमरहितवपुर्दूरमभ्यूह्यपातः । वामो देवारिपृष्ठे कनकगिरिसदां क्षेमकारोऽद्विपझो यस्या दुर्वार एवं विविधगुणगतिः सावतादम्बिका वः ॥९॥ यस्था अधिपद्म एवं विविधगुणगतिरन्ति सान्विका वोऽवतात् । कथं- भूत. । भग्नगीर्वाणगर्व शैलेन्द्रकल्प महिपं पिपन् , अतिगुरुपि शंभोलघी- याजात । पुन. कथंभूतः । श्रमरहितवपु दूरमभ्यूयोऽभ्यूहनीयः पातो गतिर्यस्य । यो हि गुरुर्भवति स धाम्यति, दूर च न यानि । अयं तु श्रमर- हितवपुर्दूरपाती च । देवारेमहिपस्य पृष्ठे वाम. प्रतिकूल । कनकगिरिसदां देवानां लेमकारः कल्याणजनकः ॥ मार्ग शीतांशुभाजां सरभसमलधुं हन्तुमुद्यन्सुरारिं नेत्रैरुद्वृत्ततारैः सचकितममरैरुन्मुखैर्वीक्ष्यमाणः । १. 'कण्डविनोदात'. २. 'नः', 'व'. ३. 'एवम्'. ४. 'शीणेगीर्वाणगर्वम्': गाणिय. ५. 'यातो गरीयान्'. ६. 'वपुयत्त उत्पास कोपात्'. भकारो हि यस्याः पादोऽतुल्यप्रभाव.'. ८. 'अनुरैः'.

·चण्डीशतकम् । यत्या वामो महीयान्मुदितसुरननाः प्राणहत्पादपद्मः प्राप्तस्तन्मूर्धसीमां सुखयतु भवतः सा भवानी हतारिः ॥९४॥ यस्था वाम पादपास्तव महिपस नूधंसीनां प्राप्तः सा मुदितसुरमना हतारिभवानी वः सुन्वयतु । क्थंभूत पादपद्म । सरभर्स यथा सादेवम- लq सुरारि हन्तुं शीताशुभाजा नक्षत्राणा मार्गमाचशमुपचुपतन् । अत एवं सचकितं यथा त्यादेवमुद्दत्ततारन्न्सुरमरैवीक्ष्यमाण । पुनः कथंभूत ! प्राणहत् । अर्थान्नहिपत्य ॥ मूर्धन्यापातभन्ने मिर्षमहिपतनु सन्ननि शब्दकण्ठः शोणालाताम्रकान्तिप्रततघनन्मण्डले पादपद्मे । यत्सा लेभे सुरारिर्मधुरसनिभृतद्वादशार्धाझिलीला शर्वाणी पातु सा वत्रिभुवनभयहत्त्वर्गिभि. स्तूयमाना ॥९५॥ यस्सा. पादपो मिपमहिपतनु क्पटमहिप सुरारिर्मधुरसे निनृतस नि- अल्स हादशार्धात पट्पदस्य ननरत्य लीलां लेभे ता विनुयननयहत्व- निभिवै स्तूपभाना शवांणी व पातु । कधभूते पादपझे । शोणालापदा- ताना कान्नित्व, प्रतत प्रक्पेण विन्तीणं धन निविडं बृहन्नडनाभोगो यस्य तयोः समाहारललिन् । क्यभूत सुरारि । मूर्धनि नतक जापातेन प्रहारेण भने सति सननि शब्दक्पट । अत एव निशलनरतुरसतां गत. ॥ पादोत्क्षेपागजद्भिर्नसकिरणगतैर्भूपितश्चन्द्रगौरै- (ो चापतद्भिश्चरणतलगतैरशुभि. गोनशोमः संन्यस्तालीनरतप्रविरचितकरैधर्चित भिप्तकायै- त्या देव. प्रीतो हविरिव महिप सावतादन्विका . ९६ पत्साः क्षिप्तमाईण्डसमद्भिदेवह विरिष सत्कृतं हव्यमिव नहिपः प्रणीत उपनीतः सारिस वोऽवतात् । त्यभूतो महिपः । पादोत्पाह- जानिश्चन्द्रगौरै खरिशतैर्भूषितः । पुनः क्यभूत । मूर्धान आपलदिन- १. "सुरमहिपतनु.. 'पतनुनहिप'. २. 'शान्ति'. . मन्नाडले', ४. 'मधुपमुनिश्त-'. ५. 'तपेनिनुदन-'... 'पसोज'. ANJ

·No text on this page.

·नाहीतम् । १५ राजनेता हरोजानमन्न्युिनः मनन वैकनो भो मानयत का इति विधिना लक्तरः पत। पाशापन प्रतिमसमराग्नु मुरारि- यस्याः पदेन नीत पितृपतिसवनं नावनादन्चिना व. ॥९९|| पल्ले पनि लर. मिरालयात एकदांना पुरभूमि सायन्सुनिन्या पाये- पिपतिमान कालोनीत मागिता वोऽवगाने दिन । मिसान नेता मारपि । स्यन्दने स्पोऽनन्तो विषमा पाप माने त्यो विपिन नमन पैनः मन्जीवित हन । एोि रपेयर। युक्तं तावद्गजाना प्रतिदिनन्दनं दुखनूनर्दिगीमां होपेतागजत्व सुन्दरता का दानेन । पैदेष सापुतज्ञो भय निदा नव्यतीत्यद्भुत त- हपादेव हसन्त सुरिपुवनाविन्ती पार्वती व. ॥ १०० ॥ दादिव हत्तन्त नररित निस्ती पाती वोऽवताद । एवं क्थन् । हि- गोल गजानं दिग्गजानन युभूने मकानतिनियन्यनं ववदिगन्न नन् । पत्तः सुनी म्ह हां हार का नररूपेना- सापड गिर होत पर रूजुनंज्ञः शिवो अपश्लिोरलक्षि- तो पति हसनन् । सानो पलान्नानिति भाव. ॥ तत्ताड. सन्चेष्टो भयहतवचन मदोर्दशातः सात यानी क्षजन्हि नतं लापुरेवोपजात । तल्लासरारेनहितिबनो मनानावनागः परित्या बन्दः सन्तु रितं दार दः सदैव ॥१०॥ 1.इनिसिन्न. २. पान ३. 'या पांखनन्दन- नित. ४. 'वात'. ५. सबैलं नायक हाला इ. जत्नभलं पान्दमन्नहिती ·* ནི པས པས་ ༣༣:11.it ： བཀཾ ༔ **tt： +f » * * r Y༔ པ༔ ༈ ན་ས ས སྨན པ ལ སr fr • སྒྱུ་*y: * ཨ3, y tr༨ | ཝཱ ཙྪཱ དྷཱ'' ༔ ༔ ༔ ༔ ri ti '༣ srrji trisygxiiiii]; ༣ ༤， trvif 1:; •་པ } -•པ། ༣ ༈ བདེ' nyi l ：： 1:； a {Y3y 1tfi} {iarrii ། ༣ • ་ { •lijLt (ilt;":1: { }}ti ༣•! ， } {41'༣.I, 1• , ༔ .. ཉ-liff; }}i : lt.}, ༣ ༔ ：- ( 1 ：;༌ཐ- }}}v} [ { itslit. «f ]14.3 3iift' i*}}{ }, ༣ ༔ ： , , festiv•1•f 1:ufi ༩fraf»༔ ༤ 1:331 / tt *i{r, A][ ༈ ， ༔ ， :tv/ བt ༑ ༣， f» } ༣༣ དཀ1:t, ， ， ༈ བྱ r ， £ ༣ ， ༩ ན་ + ཙ ·भावगतम्। चनन्तकाले चकिता गतानी चिनाय चकीत्तचापदण्डम् । मनोमवं साग्भगोभमानस्पृश्यत्पाणियुग प्रमनः ॥ ३ ॥ मधुवरामाभो न भवन्विति ॥ काचिदानन्नसमये गत्वा पुप्पद्रुमावलीम् । नामुद्धलिजनि धामवायु वारिजलोचना ॥ ४ ॥ भूभागमनभीत्वा ॥ काचित्तपाती वनिता निदाघे गङ्गा समभ्येत्य सुधासवर्णाम् । आदाय तद्वारि करदयेन विलोकयन्ती न पपौ किमेतत् ॥५॥ क्रास्मिल्यकान्तिकान्या गोणितशयेति ॥ प्राचीनन्मृतविरल्यथातिभीत. काकुत्स्य कृतकुतुकाक्षिमीललीलः । संपूर्णे शशिनि चिराय लमदृष्टेः प्रेयत्या. स्वगयति लोचने कराभ्याम् ॥ ६ ॥ कनर मृगवन्गाहमुगमपीर याचिप्यतीति भीत्या । मदनातुरापि लक्ष्मीरालिजनलोलुपापि ललिताङ्गी । मा पश्य पश्य नायेत्यवदन्नुरवैरिणं तत्किम् ॥ ७ ॥ हरी पश्यति नेग्रीभूत. सहोदरश्चन्द्रो द्रक्ष्यत इति । तथा चण्डकरकि- रणा कोमले पपुपि दुःसहा भवन्ति ॥ ययस्मासु कृपापरोऽसि वनितावाकृते कौतुका- दाशु प्रोल्लसदुत्सवासु बहुशो रध्यासु मा संचर । वाचस्ते सुभगोद्गिरन्ति च सुधामुच्चावचा कर्णयोः प्रोतुझा गृहभित्तयः समदनोल्लासा च नः स्वामिनी ॥८॥ उत्सवालोकनव्याजेनालस्कन्धमधिरस त्वां पश्यतीति ।

·४८ काव्यमाला। मणिमयमण्डपमध्ये क्रीडन्ती कापि कामिनी विदुपी । अपराधेन विना तं निजचरणेस्ताडयामास ॥ ९ ॥ स्वप्रतिबिम्ब वीक्ष्य कामिन्यन्तरप्रतीतेः ॥ गिरसि देवनदी पुरवैरिणः सपदि वीक्ष्य धराधरकन्यका । निविडमानवती रमणाशके कचन चुम्बनमारभते म सा ॥१०॥ क्रोधातिगयेन मविपो गलश्रुम्बित. ॥ सकलं स पुरा पीत्वा मुमोच मकरालयम् । मुनीन्द्रः कि न जानाति योपिता विरहव्यथाम् ।। ११ ।। पीतश्चन्द्रो मुक्त इति ॥ सौधस्थले विरहिणी विमले शयाना निर्मुक्तसर्वजलदासु गरन्निशालु । देवाननिन्ददधिक दनुजोत्तमांश्च दुग्धार्णवं च भुजगेश्वरमन्दरौ च ॥ १२ ॥ एभिश्चन्द्र उत्पादित इति ॥ अपारं दु.खमापन्ना मदनाती वियोगिनी । कोकिलालिशशाङ्काद्या वर्धन्तामित्यभापत ॥ १३ ॥ एतद्दाहुल्येनाचिरेण वियोगिनीनां वरण संभाव्यते ॥ ज्याबन्धः शिथिलीभवत्वयममी शाम्यन्तु कोलाहलाः खामिस्त्वन्मृगयाविहारकुतुकासक्तिः क्षणं तिष्ठतु । इन्दौ स्प्रष्टुमुपागतेऽपि सहसा निःशङ्कमन्याङ्गनां मा मा मा स्पृश मा स्पृशेति चकिता यद्रोहिणी जल्पति ॥१४॥ मृगयाचकितमृगापगमाद्विमृगे चन्द्रे रोहिण्या परपुत्पशवेति ॥ । तीक्ष्णाग्रं, कठिनं कुचद्वयमिदं तन्वनि यच्चोन्नतं तद्वक्षः परिहाय किं, प्रियतमः पृष्ठे समालिगयते ।

·११ मिति नलिए गातो मेनापरे सो गमनोनलगाना पन्यानमानीयते ॥ १५ ॥ प्रमोन रिंग पमानमा पाते घसन्तममये पथिकस कान्ता भान्तान्तरा पिकगणा निनदन्ति यर । उत्नाय तत्परिसरं महसैव गत्वा गातु मतिं कृतवती कमनीयकण्ठम् ॥ १६ ॥ मस्सगाणनेनेत मापा चारपन्निा, मूला या भविष्यन्ति । जलदानवलोक्य निर्गता नगरोचानसुकेलयेऽजनाः। पुनरागमनेषु ता. कथं घनवृष्टगपि भजन्ति न त्वराम् ॥ १७ ॥ शीशगमनेन धमश्वामाटिना गुरजनस्वासतीत्यप्रतीतिर्मा भूत् । अथवा व्यभिचारपरामएनन्दनलेपादिभूपागोपनाय घनवृष्टोत्यसवीपक्षः ॥ पत्रावलीचित्रकपोलपालि प्रातः सपतीमवलोक्य काचित् । तुतोष लाक्षाक्तमनाप्तनिद्र पुन. प्रियं वीक्ष्य विपादमाप ॥ १८॥ पघावलेरविनाशादनया सयोगो नाभूदिति तुतोप । सर्वस्यामपि निशायां प्रीतिवाहुल्यादतिपादपतनैः समानितापि मानमियं न मुमोचेति विपादमाप । सरातुराशी प्रियविप्रयोगे शीतोपचारं परिहत्य सर्वम् । सुखेप्सया सर्वगतान्सिपेवे काचित्करानेव सुधाकरस्य ॥ १९॥ यसादेते मन्प्रियसंगताः सन्तीति ॥ अन्यास्ताः प्रिय योषितः प्रियतमं कण्ठे समालिङ्गय या याचन्ते हृदयस्थितं बहुकृपं तूर्णं पुनः संगमम् । याचे त्वामहमेतदेव न परं त्वन्मङ्गलाकाटिणी प्रस्थाने मम जीवितेश्वर वृथा कण्ठाहं मा कृथाः ॥ २० ॥ तव प्रस्थानाल्दिनेन क्षणेनापि मागा यावन्तीति ॥ ४चतु randal ·जी. fam - गामिनि म. नाग । सोम Ar: #r fat: की गिरगित पनि ॥२१॥ कान का गतोऽति कोलित बन गई गेश मोहमि मलागारमाया मायाम्। मागानो सिम: मुगान्य माता मालिका- आगोचरतः सरोऽति ललितं नसीयते ॥२२॥ कानिल्सगेजनयना रमणे सकीने दूरं गते सति मनोभवबाणलिना । त्यर्छ शरीरगचिरान्मलयादिवायु सौरभ्यशालिनमहो पिबति स चित्रम् ॥ २३ ॥ मलयपवनानां मुसंगमुक्तारशिष्टनात् ॥ सच्छासवाक्यकथिते शुभकर्ममूले न्याय्ये पथि प्रतिदिनं किल वर्तमानः । सद्यः पुमान्सकललोकहितानुयायी शुन्यं करोति सकलं दनुजारिवक्षः ॥ २४ ॥ न्याय्यमार्गस्थितो हरिवक्षःस्थलस्थितामपि लक्ष्मीमपहर्तुं शक्तः ।। सा क्षामेति किमुच्यते तनु यया भद्रेतराशया त्वत्मत्यागमशंसिने बलिभुजे भूमौ वलि यते । --- ·marwareantrwasna जानकै रुदन्त्या गोपन. यादी अन्नपेनानिय पापिनी नाम गंगावय ॥ २५ ॥ wi माविमा माता । "An are: पोलिनन ॥ गोगार. ननागनान शिमग गोमा निधनलिना कन्यु सपि सुरग्विन कुचल्ने यन्यत्पुपारिते। एवं पूर्तमपीजने बतति न मुग्धा गृहीत्वा शठ किन्य नयनेषु ननि कथयन्यापी ययौ क्रीडितुम् ।। २६ ।। जरीमान व्यभिचारचिधालन मानिनि ॥ दूरं गत प्रियतम परिचिन्त्य चित्ते रुदेषु वान्दिगणैरिना मुसेषु । रुद्धात्यमेव मुद्दा नेत्राम्बुना तिलकमाशु विगीर्णमासीत् ॥ २७ ॥ सहलनपतितनेमान्युसेकाविर्भूनापजनिनन्दादिभिः ॥ लीलासरोरुहि कयाचन वीक्षमाणे केनाप्यहो मधुकरेण विवर्जितेऽपि । आगत्य कश्चन सलील्मलि पपात मनीमनाविका परिशय चात्र ॥ २८ ॥ यमले रप्रभालोकनात् ॥ सत्यैकोयम नागराज भवति प्रत्यर्थिविश्वसन- व्यापारे कृतनिश्चये सति सता दारिद्यविध्वंसके । तत्कान्ताः क्षितिभृचटीपु मणिभिर्नीलः सुरम्यावहो कोकान्पट्पदमालिकाच कमलान्यालोकयन्त्यद्भुतम् ॥ २९ ।। स्वतनालक्मुखप्रतिरिवारोकनात् । अथवा नीरमगिजनितान्धकारे दिन ज्ञानाय कोकसंयोग पट्पदतधिप्रचार कमरविकास च ॥

·उत्तर्ग"fafter पनि । साने जिगाति: Pr: !! Srk THE ॥ मानि मानियोगविग पनी गोगा निजि मानिलिमा पुन: कानमा गोलि निर्णमा गागने कार या परिरमा माइते ॥ ३१ ॥ भीगा गाशी | अपि गाग fir rt 1 Harar Tiru तत्कालगोग्गाभरणा मातीकाभित्रामीपे दरगा। लोपने नायति मातारं न चामिहारो भगवत ॥ ३२॥ सती गरयात् । भगनी गिनारमानभा TT विशालयो- रणोरसनेन महती येठा सात हार: कामाशिना भो भरियता गदुलसितमिन्दुमण्डलं पश्य चूतनवपध्वप्रमम् । अगतां हरिदिगानामुरो भूपणत्वमुपयाति नाद्भुतम् ।। ३३ ।। ललाट तिलकम्य घ॥ पुप्पेपोरिपुभिर्विभिन्नहृदयः कान्ता मुहुश्चिन्तय- पान्थ कोऽपि निदाघमाखति नभोभाग गते मध्यमम् । श्रान्तोऽप्येष पिपासितोऽपि पयसे धावन्नपीतस्ततः शुष्क वीक्ष्य सरश्चिराय महती धते मुदं चेतसा ॥ ३४ ॥ अत्र सरोजाभावेन पुष्पेपोरिपुसंकोचादिरहिण प्रमोदोदयः॥ परिपाकसमयपाण्डोः परिणतपन्नालिपरिहतार्करुचेः। त्वय्यनुरागातिशयादिक्षोः फलमीक्षते तन्वी ॥ ३५ ॥ फलितामिक्षुवाटीमुत्पाततया परिहरन्तीति संकेतभनायेत्यसतीपक्षः । सतीपक्षे तु तादृश्या वाटिकाया दाहस्यापि संभावितत्वेनेक्षुधन्वनो धनुर- छेदो विरहिणीमीतिकृत् ॥

·भावरातकम्। ५६ उदितः शनकै निगाधिनाथो वनितानां वदनानि वीक्षमाणः । शुचिमौक्तिकभूषणातिभीतो गणनायां निरतो नु तारकाणाम् ॥३६॥ मुरोन निर्जित्य बन्दीकृततारकासान्तिमौक्तिरेषु ॥ आलोकयन्ती शशिपूर्णबिम्बमाशामुखे दैवतनायकस्य । संचिन्त्य किचिन्मनसैव भीता धत्ते रति चम्पकमालिकानु ॥३७॥ चन्द्रोदये मुकुलितपनत्यागिनो मधुपा मन्मुरो पतिप्पन्नीति ॥ कि मौज्यादनुतप्यसे किमधिकं नेत्रे क्रुधेवाश्रुभि- ामोषि त्यज वीक्षण प्रतिदिश प्रेम्णो हि नानागतिः । आलिं निन्दसि कि वृथा वपदयोरालक्तकं नेक्षसे सर्वनातिनिषिद्धमेव हृदय कि भाषसे निष्ठुरम् ॥ ३८ ॥ सुगमम् । पदे पदे भावा ॥ कान्तः कान्तकर पर. प्रकृतिमप्यशीकरोत्येव य- स्त्वच्चित्तानुगया तया सरल्या युक्ते पदे सापितः । सोऽयं संप्रति नाथ कि प्रणतिभिनीतस्त्वया नीचतां तेनायुक्तविधायिता हि भवत स्पष्टैव दुष्टाशय ॥ ३९ ॥ तसास्तिकत्चललाटं गतो मत्पदमानीत इति । पश्यैनं पुरतः सितं प्रियतमं मान्याः सखीनां गिरः कि जाताति परास्मुखी मणिगृहे मुन्धेऽत्र को वा जनः । इत्यालीवचनेन कोपालुपा काचिचिरं मानिनी दीर्घोप्णं निपुणा नुहुर्नुहुरसौ निश्वासमेव व्यधात् ॥ ४० ॥ प्रियप्रतिनिधादनाचान निवासा ॥ हारे संदर्शिते यूना कम्पयन्त्या शिरो मुहुः । प्रसारितः करेणोचै फचभारो मृगीगा ॥ ११ ॥ भन्मानस्वपि समिति तरणेन ज्ञापिते तया मलिनमिति ज्ञापितस् ।

·. उनानवाटी कदाशिनाले मा गाम्लगेका मणा गोदि। कनिकनिकटजिना तरूणां गजेन दुागी रानभार ः १२|| उगानगमननिय मान एर समान गोपनम् ॥ সৗহানগgীগীদ্যা সন্তান। रागः परलता कपोलनिषो देहे धन चन्दनम् । आशां तिष्ठति मर्षदा मम पुनर्गमा कटानिरक्षणं श्वश्रू. कि विदधे गृथैव दधते दुःसं सपन्यो यदिः ॥ १३ ॥ सपसीमारवर्णनन्याजेन स्थमौभाग्यप्रकटनम् । अन पदे पदे भागाः ।। पीनोतुझपनस्तनी ब्रज मुहुर्लीलागृहाभ्यन्तरं त्वामुवीक्ष्य चिराय हन्त कलिताशकः गशाहोऽधुना । एतच्चेतसि मंस्यते सकुतुकोत्प्रेक्षः किमासीदसौ वल्मीकादपि विस्मयी बहुगुणो वल्मीकजन्मा मुनिः ॥१४॥ चन्द्रदर्शनेऽपि स्वकुचचक्रवाकयुगमवियुक्तमिति रामशापस्यान्यथाल्नेन वाल्मीकेनिन्दा ॥ शृणु नागराज धृतखड्गमीपणे भवति प्रगल्भरिपुखण्डनोद्यते । विचरतरङ्गशतशोभिताकृतिर्जलधिनितान्तमुपयाति संमदम् ॥४५॥ मवीनरुधिरनदीसंगमाशया ॥ देहे घनश्चन्दनचन्द्रलेपो बिम्बाधरे यावकरागयोगः । प्रातः कृतोऽयं चतुरे भवत्या तन्वनि शोभां त्वयि कां तनोति ४६ अवेलाहारेण त्वया रतिचिह्नाच्छादनं कृतमिति द्योतयति । अथवा काकुवाक्यैरसंयोगादसौभाग्यं स्यापयति ।। हारस्तार उदारमौक्तिकमयं सीमन्तसच्चित्रके वासश्चन्द्रसितं तनौ रुचिकरो लेपो घनश्चान्दनः ।

·गले गति मलिकानगुनितरतैः मुमादीमिते- मन्ये सायनितम्य जेतुगधुना ज्योत्लामिमां वाच्छसि ॥१७॥ শীই শালবন মিথ্যা মামীন [ নন- जेन पकटाति ॥ ब्रज दूति समर्प्यता भवत्या नवताटरयुगं करे तदीये। इदमेव निवेदयिष्यतीमा मदवस्थामलमत्र पचलेखैः ॥ ४८॥ कजामिधाधुकणिकालियेन तस्य मपर्णतेति ।। कृतानि शान्त्यै विरहल्यथायास्तया सखे कान्यपि भूपणानि । गुणान्वितानीति तदङ्गमज्ञादन्त स्थितं सारमिवोद्गिरन्ति ॥ १९ ॥ मृणालानि फेनिलाननानीति ॥ श्रीरामचन्द्रे दशवपुर्या मार्गाय वारांनिधिबद्धकोपे । आशेयमसं गुरु संदधाने मेनागिरीन्द्रौ चकितावभूताम् ॥ ५० ॥ जलधिमध्यस्थितसेनाकाख्यपुत्रनासमीत्या ॥ चन्द्रोदये जुन्मति कर्तुकामे किंचिलिये प्रोद्धतजातकामे । विलोक्य किंचिन्मणिसौधभूमौ निक्षिप्य काचिद्वसनं ललज्जे ॥५१॥ चन्द्रप्रतिबिम्गच्छादनेऽपि ज्योत्सायास्तादयस्थ्येन ननस्वागदर्शनात् ॥ उक्तं कार्यममून्नवेति किमिह प्रष्टव्यमेतत्त्वया हन्तानुक्तमपि प्रसाधितमहो कृत्यं स्खवुद्ध्यैव मे । तइति त्वदृतेऽस्ति का मम सखीत्याख्यातमात्रैव सा सनीडा मुहुरम्बरं नयनयोरन्तेन किं वीक्षते ॥५२॥ यन्मदीयमन्बर तेन नीतं तत्त्वया परिवृत्य पुनरानीतमिति ॥ यस्मिन्सुस्फुटरश्मिपुजविलसच्छीस्फाटिक्यावभा- तुल्याच्छाम्भसि चित्तहारिणि सरोमध्ये न पढेरुहम् । है - ·कागमाना। तमा सलिलं पिचामि नरमे गुण मगनी मुर तानसरोवरं न लगने को नाम तुद ॥ ५३ १ सात निशानानिनिताना॥ आलिा प्रतिवानमुदिर सुनारुटि फ भूगो वयः कोपं मुज मगि प्रसीद सुभगे नै विधासे पुनः । परा अशु कगं वरसगमहतो मानोलतां सारिका- मेवं मानयितुं शुको दि भवने देवस्य जिना गतिः॥५४॥ निशासमय काम्म पतिवान्यं समानामापयति । सिक्तं चन्दनवारिभिः कमलिनीशव्यादलं कोमलं हस्तस्यस्य तया मृणालयलयसावेष्टितं तन्तुभिः । आलेख्यं त्विदमेव यद्दयितया दतं सहस्तेन मे लेखस्तिष्ठतु दूरतः किमधुनाप्याकर्ण्यते वाचिकम् ॥५५॥ विरहे सतीटशस्थले स्वस्य निर्गहाभावात् ॥ दृष्टोऽयं सरिता पतिः प्रियतम कास्ते स सेतुः क वा सेतुः केति मुहुर्मुहुः सकुतुकं पृष्टे परं विस्मिते । अत्रासीदयमत्र नास्ति किनिति व्यग्रे निजप्रेयसि व्यावृत्तास्यसुधानिधिः समभवन्मन्दस्मिता जानकी ॥५६॥ स्वमुसचन्द्रदर्शनक्षुब्धजलधिकल्लोलैराच्छादितस्य सेतो. प्रकटनाय मु. सल्यावृत्तिः ॥ धवलय दशनश्रेणि बिम्बोष्ठि न शोणता गताद्यापि । इति दर्शितमुकुराभिः सखीभिरायास्यते मुग्धा ॥ ५७॥ अधरसंनिधानजनितारणतानपायिनीति ॥ श्रीरामे मृगयाविनोदविपुलप्रीतिप्रभूतीभव- सखेदाम्बुकणावृतास्यकमले समागते जानकी ।

·सापान नभम गुनग भक्ति दाना पुन- नात्या मणिकरणोवरगरा नैव स्मात्यद्भुतम् ॥५८ ॥ terनाग तगमगतोऽपि गोपिनो मा भूगशिनि ।। गत्वोधानयनसाली सुनयना प्रोपदसन्तागम- प्रोफ़ल्लाखिलचूतचापक्मुख मारुइविशेषाकुलम् । आदायातिमनोजमातरस किचित्कल पाणिना तन्मध्यं च विलोक्य वाहितमना हस्तेऽकरोदर्पणम् ॥ ५९ ।। शनपती दादिनपीजोपमानि न पेति पिलेपितुम् ॥ काराधिकमीपणात्यभुजगप्रत्याभूपावली- भाववर्मणि भूतकोटिघटितप्रौढतर्वः सस्तुते । संध्याताण्डवकर्म खण्डपरगौ कर्तु प्रवृत्ते सति प्रत्याशं प्रतिपर्वत समभवन्मेपैर्विना वृष्टयः ॥ ६० ॥ अमरिकासमदे शिर स्थितगाजरप्रसरात् ॥ निशाफराते निशि कामतप्ता विधुतुदं निन्दसि किं पृथैव । दोषं न जानासि परं मुरारे. शिरोऽत्य कोपात्सखि येन कृत्तम् ॥६१|| उदरासंभवे उरणाभावात् ।। घारापीश महीमहेन्द्र भवता प्रख्यातवीरनतं सजाने निजवैरिवृन्दमतम हन्तुं तपः कुर्वता । हानि यत्य विचार्य निर्जरगणः सिनस्तदेवाखिलं तुल्य प्रेपयति ल रक्षितुनहो यन्न त्वया रक्षितम् ॥६२॥ एतजिहता सर्वे खगें समागन्तार. । ततः तद्वरणे सुराहना चालन्ति चेति तपोनहाय ता एवं प्रेषिताः। निशाफरेणातिनिपीडिताझी दिवाकरं कापि परं निनिन्द । तदन्तिके सिंहमवेक्षमाणा पुनः समाधासयति ल चेतः ॥ ६३ ॥ अनुदपाधवा क्लाक्षये चैतलादेव समुपजीवतीति । . RAP

·No text on this page.

·भावगनकम्। गुनाफलान्यपि वहन्ति हिनीनमार्गे नमो गुणिनगप्यहितीकरोति ।। ८४ ।। सगितापाणाचीभूतानामुपलागामुणवानापगरिनन् । भरजटामदेने प्रोयत्कृतमालगालिकानिकरे । परिमल्याहुलेऽप्यस्य किमिति मनोज्ञेऽपि नासते लुब्धाः॥८५|| সমমান। कंदपों योगजुषा भेत्तु सर्व समाधिमतिवेगात् । आकृप्य चापमधिक नो मुञ्चति सायकं चित्रम् ।। ८६ ॥ आमदार वृतान्त मया ॥ लं पार्थादधिकोऽसि सप्रति धनुर्विद्याविदामग्रणीः प्रीत्या यद्वचन करोपि नियत कुर्या विशेषादिदम् । चन्द्रेणेह कलहिना मम मुख गायन्ति तुल्यं ततो हत्त्वेनं प्रिय पातयास्य हरिणं प्रातः प्रयातासि यत् ॥८॥ प्रातर्विदेशं प्रपातरि प्रियतमे सूयोदयमनावाहमाणा मृगवधमादिशति । तद्वर्धन राबेलथैवावस्थानात् । तद्वियोगादिय परासुवित्री । त्वं तमेव यथाकालं पश्यमीति तत्समत्वात् ॥ सखीनिदेशानुचरः प्रियोऽयमुच्चखरा पञ्जरशारिका च । एतत्सपतीगृहमप्यदूरे कथं नु मानः सखि नैष मान्यः ॥ ८८ ।। अनत्यं वृत्तान्तं शारिकामुखात्सपली मुणोतीति परित्याज्यो मानः ।। मजंश्वरमसमुद्रे मार्तण्डश्चण्डमात्मनस्तापम् । तस्यैव तटविभागे जन्तुविशेषेऽक्षिपत्सत्यम् ॥ ८९ ॥ चक्रवाके ॥ कामेपोरिव भल्लिका विरहिहचिन्ताम्बुपूर्णाणवे तापानामिव नौर्विघोरिव कला मानग्रनन्धिहृत् । Su PEPTara

·No text on this page.

·في ·फाज्यमाला सापि पीता सगन्तात्पति मुहुरवलो पाशु लभावकाशा पासोलेशेन हीनं गगनपथमथो यापपागास चन्द्रम् ॥ १९ का निभुतमाशिताः सुरेन्द्राः परिहसनाभिमुगाः सहसरातारम् । पानमा सगुरिक्षपन्तो विविधतरा गिरमेवमूहिरे ते ॥ २० ॥ ता दन्त विपोगपीरितं जगगेन प्रविहाय किं भवान् । गगां शिवपातित गृहातां यमगं चेति च फेगिट्टगिरे ॥ २१ ॥ निकारक रनगागोजरग गगणं परम् । III मनं पाहतामिदमोतिय फेमिगिरे ॥ २२ ॥ 7 नामहारज कशगेवदततः रागागतम् । मदीमा परिनीति निरि ॥ २३ ॥ नारायणागत गदगद नगाणे 7. It i. | गिना शिको गन्यमानी। ना... Ait fमराती है- fifth TET पागल ||२५ ॥ ::.; it , tirorfall Erry of • 15. In finमला। ' 4 { { birti Totke . h- है . FL N ..... {hanti 111 + ·Trtant - .:: ना. ::::: ... : ... ना ||: ॥ निमगा। मिमामा नागमनियामा ॥२॥ समारोपापभिरकार- पानि नमानयररिनामोन् । पकनिकलिलोल- गोपालामाघर किशोरम् ॥ ३ ॥ सुनिपग्मिराजमशिजिनी मधुरिमनिधिनाप मारंभाधाररोपम् । दधदरणिमसपरकोषमुन्मादितेग सुपयतु मम भाव धाम शृशारदेवम् ॥ ४ ॥ ताराधीगरुचि सेय तारा जयति सततम् । यछिमृति सरसता पदेषु तनुते कवेः ॥ ५ ॥ पाउलपि कविकीर्ति लोकाना लालनीय एव स्याम् । लोके न हासहेतुश्चन्द्रकलाग्रहणचापल हि शिगोः ॥ ६ ॥ कृतिर्मम नवीनापि कमनीया भवेदियम् । जगदिमा नवोदेव रसिकानां कलाविदाम् ॥ ७ ॥ 'सानुपापरप्रयन्ध'पर्तुरेव नारायणस्याय सूनुरिति भाति. २. भ्रम- रोनावीपम् ३. चापम् ४. पुपवाणम्. . - ·+ . r 10 ܙܐ: - ܂ܐܐ t - १ * . है ' , ... Itff ... t firstitit A ॥ | } } }; 11 } }}}}}}.tk ॥ 112 111ale 1. }} } ... #101 } ! • Itteft.t}}} {1}}} {j: !! Shetkih 1114trati FITTER परे यो गालि कलामा ॥१०॥ अHIT PATRA TIार पोरेपणन मागीमाभूगा देवतागा गोगः ॥ २ ॥ गजिगोकानगोहामागा मारसविकासपौरिमशीनिवागम् । माननिगेहाशि गंगामगाहुः FirmT मा मारनामिनालयः ॥ ८ ॥ जोगाजिसागुन्बु गुममसा गनीषिणः ।

·No text on this page.

·कान्यमाला । अहह महलावण्यं मोहनमूर्तेर्यतो हगझेऽस्याः । यतेनैव विधेया रले निम्धे शलाकेव ॥ ३९ ॥ नूनमालोय कान्तायाः कान्तिमस्यास्तडिता । लजिता जातमानेव तत्र तत्र विलीयते ॥ ४०॥ को नाम गमणीय कमेतस्या वर्णयेत्कविलोके । परमपि गदर्शन विमुत्रात्यन्यतो दृशं प्राप्ताम् ॥ ११ ॥ गमा प्रथगगहलगां तिलोत्तमामपि निभिः कृताभाराः । प रागा नूनं नो कमजसो नामिगत्स्यात् ॥ ४२ ॥ सिरानो कोलागिपति गिधगेर पिनुमा- माग गरा कचनिन्यगरणा ननगगुः । राणा प्राणेन गिनतपणेरविन MINIगननिगमः गोपि विपतः ॥ १३ ॥ "I TI TIf पिया गाना पिक मैल मू. inst ..पनि कद. गागा मिशन । 15 दिगा याला ". 11 Talim IFE|| || ofit Infram " मन मा I Sant Train ५ ॥ है 1 । ।

·1 किन बनेगानि ॥ १७ ॥ मनाया मम्मी नद को नाम मन मापे । नतिनपारस्चितमी मुद्रा नरणिणिनिमानि ॥ १८ ॥ नांग ना सलोन बावनन् । यतन या ना न्यगोनाम् ॥ ४२ ॥ मालवनमोनार फेरीनवनमिति मुरते यजम्य । जपनमित्त मनो विमान पुनग्नो विनियतते यतो मे ॥५०॥ तारण्याङ्गग्युस्ने मनमित ममन्तरल्यामुग्ने लपप्यान्वुमवार शामहो तेनाल्कापाईयो । शत्वाधियमितततो विकृपता कोजीलाप्रतो देगेनापतता निखातमुदर प्रोणीभरश्चधित. ।। ५१ ॥ अशैरियमभूलनमिन्दिगपार्वतीगिगन् । यदझेप्वपि नर्वेषु नौन्दर्यसुषमा समा ॥ ५२ ॥ अन्या ममेव हृदयं मयि नृनमस्या सक्त लितेन रसित चलित कटारे । उन्मीलित क्रस्है न्फुरित करेण वित हृदा समुदित हि मनोरथैश्च ।। ५३ ॥ बत. परमहो सौन्व्यमैहिक किमु देहिनाम् । अकृत्रिनतनप्रेमरमासगमादपि ॥ ५४ ॥ शृङ्गारो हि रसो मरुन्नलयमूर्मल्लीमनूनं क्य- तारण्य समयो मधुर्मनसिजो मित्रं सहायो मनः ।

·७८ काव्यमाला। उत्साहो बलमगना सहृदया दूतः सहासेक्षणं सारल्यं च गुणो रतिर्विहरणं सौख्यं तदैक्यं परम् ॥५५॥ सन्तु खैरविहारसौभगभुवो वाराङ्गना निर्भर- ब्रीडाविभ्रमवल्गुवल्गितरसाः स्वीयाः सुरूपा अपि । निर्व्याजप्रणयानुरागविकसद्वक्षोरुहालिङ्गने- लोके का नु पराङ्गनेव सरसं प्रेयांसमुल्लासयेत् ॥ ५६ ॥ निन्दन्तु सुमनसो वा कुर्वन्तु कुलाबहिर्वा माम् । सहृदयया परमनया सह वस्तव्य क्षणं वापि ॥ ५७ ।। योगे भोगेऽपि सक्तानां वस्तुना हृद्तेन यत् । अद्वैत तत्परानन्दसाम्राज्यं सुधियो विदुः॥ ५८ ।। एवं विचिन्तयन्नेव सवनं तत्समापयन् रा दक्षिणीकृतक्षोणीवलयः कमलानुजः ॥ ५९ ॥ अभूदवभृथस्नानं यत्म एव सुवारुचेः । स्मारदीक्षाभिपेकोऽभूताराससक्तचेतसः ।। ६० ।। ताराविधू सहृदयावपि गन्मयानी झातेनितो राह सितेक्षणविघ्रमेण । तो नृतनाभिगरणत्रपितान्तरङ्गी मुग्वाविव प्रभवतः गान चोपगर्नुम ॥ ६१ ॥ कचन संगतयोविजन नयोः कुतुतिनो न पितात्मनोः । हृदयहारि भूव परम्पर मगित क्षणगीक्षणवल्गिनग ॥ १२ ॥ अन्योन्यक्षिणपदं मुहगलमाणी गायननत्र सिमितीय बनाननाना। M -- n-recipe ·तारागशाहम् । अन्योन्यमीक्षणकलामिव शिक्षयन्ती ताराविधू व्यलसतां क्षणमातरजौ ॥ ६३ ॥ यदा मदनमार्गणत्रुटितमानबन्धादिव त्रपा हृदयतञ्युता निभृतकौतुकोज्जृम्भणात् । अकम्पत करस्तदा पुलकित कपोलस्तयो- स्तनु श्रमजलाङ्किता स्तिमिततारका दृग्वभौ ॥ ६४ ॥ प्रसारय दयामय मयि कटाक्षमित्याकुल वदन्गुरुनितम्बिनीमुपससार चन्द्रो यदा । शनैर्गलेलसत्पद किमिदमाचरस्याज- प्रियेति बहुशो वदन्त्यपससार सा कामिनी ।। ६५ ॥ सरयमपसरन्ती ता परित्यागशक्षा- कुलमिव पदयोयत्याग्रहीदन्तरीयम् । स्मरसुहृदपि तेन व्याहरन्ती च मा मे- त्यमनुत निजचेत कामनाकल्पवल्लीम् ॥ ६६ ॥ मम दयख विलासवतीत्यय चिबुकसीमि चकार करं यदा । त्यजति मामिति रोषवशेन तन्मुखमवक्रयदीपदिव त्रपा ॥ ६७ ॥ यदुपविवेश सा दलितकचुलिकाविगल- न्मणिरशनावल्मकरमीपदपत्रपिता । तदुपदिदेश कामनुहृदे किल कामकला परवनितारतिक्रमविलासविवोधकरीम् ।। ६८ ॥ ताराधरसुधासारहारी सोऽय सुधामयः । अभूदनानुरूपा हि तनुरूपविवृद्धयः ॥ ६९ ॥ १.सगद्दसर पा लात्.

·काव्यमाला ।
दयिताकुचपक्षपातिता परमिन्दोरिति मन्महे वयम् ।
अधुनापि रथाङ्गपक्षिणौ यदयं तत्सदृशौ विवाधते ॥ ७० ॥
अमन्दानन्दश्रीकरणमुदयच्चाटुवचसो-
स्तयोः किंवाप्यासीदसमशरलक्ष्मीविलसनम् ।
अनिर्वाच्यं कन्याजननयनकौतूहलपदं
यदाहु/राणामपि हृदयचापल्यजननम् ॥ ७१ ॥
किमतः परं विचित्रं यदिन्दुनिकटेऽन्धकारमुल्ललति ।
वल्गति रथाङ्गयुग्मं कुवलयमपि मीलितुं यतते ॥ ७२ ॥
नीलोत्पले वा भ्रमरी तिरो भवेत्पाथोरुहे वापि मरालशावकः ।
यदेतयोर्मीलनमेकदा भवत्यदस्तु मायां मदनस्य मन्महे ।। ७३ ।।
को नाम रतिसौख्यं तद्वर्णयेन्मतिमानपि ।
भवन्ति यत्रोल्लासाय नखदन्तक्षतान्यपि ॥ ७४ ॥
क्वचिद्रम्ये हर्ये कचिदपि नदीकूलपुलिने
कचिन्मञ्जौ कुञ्जे कचिदुपवने मन्दपवने ।
कचिल्लीलाशैले सरसतरसालेऽपि स तया
समं सीमन्तिन्या व्यहरदसमश्रीरहरहः ॥ ७५ ॥
तारानुगाः काश्चिदमर्त्यमर्त्यभोगिस्त्रियो भोगरतान्तरङ्गाः।
संगत्य ताभी रमते स्म नित्यं कृष्णो यथा गोकुलसुन्दरीमिः ॥ ७६ ॥
योगमार्गप्रवृत्तस्य सुपम्णा नाडिकाखिव ।
तासु मुख्याभवत्तारा तस्य भोगरतात्मनः ॥ ७७॥
पतीनु' . यात श्वः परश्व इति वारयति स्म ।
।पुरी जिगमिपू.मधुरोक्त्या सोऽयमगजविलासरतात्मा ॥ ७८ ॥

·तारागनाइम्। ८१ राति सर्वानुकूलेऽपि चाहुल्येन मृगीनाम् । सापत्यकलहः प्रादुरासीकान्त्यपातुकः ॥ ७९ ॥ स्पष्टे किचित्तदा चौर्ये कामिन्योऽपि यधापुरम् । न शेकुरभिसर्तु तं चिन्तासंतानयनिताः ॥ ८० ॥ असन्त कं नु निन्दन्ति सन्तो निन्दन्ति कं पुनः । नूनं रन्तव्यमित्येव काश्विन तममूनुचन् ।। ८१ ।। ताराविरहितस्यासनन्या नानन्दहेतवः । तत्य लक्ष्मीवियुक्तस्य राज्ञ प्रकृतयो यथा ॥ ८२ ॥ कस्य नान सुखाय स्वादनेकरमणीकता । तत्य राज्ञोऽपि यञ्चित्तवैष्ठन्यमुदपादयत् ॥ ८३ ॥ केपिचन्द्रं निनिन्दुः कतिचन वनिता केऽपि शेपुस्तदानीं जेपु. केऽप्याभिचारं मनुशतमजन्केऽपि कृत्याः करालाः । तलिंतेजलिनीद सकलमपि मुधाभूतमालोक्य दिष्टं जानन्तः केऽपि दुष्टं सह युवतिजनैर्निर्ययुः सतलोकान् ॥ ८॥ यातानु तासु वनितानु ततः क्रमेण लीलखलानि चरितानि च तानि तानि । दृष्ट्या विचिन्त्य विमना विललाप राव- ताराविलासरसिकः स सखा लरत्व ॥ ८५॥ एतत्तदेव भवनं वननेतदेव शैलोऽप्ययं कुसुमरागिरय निकुञ्जः। सोधोऽप्यसौ किनु न भान्ति विशोचयन्ति सर्वेऽप्यहो विरहितं प्रियया तयाच ॥ ८६ ।। , १. चन्द्रे.

·ए AAP : Hortinine 4. Artist Art attit ift" } {'t :. :* :* :*7. { . at HT fir in nिt at 1. "n: !! ८८ ॥ जागतिशत नामागोमा । पदमिया ATM PATTE24 इदानीमती प्रक्षिपदो पर पाक कोटानिकले। मरामनाकानगुलदी- पदाधि की प्रावि बलि फग गा गिनी ॥२०॥ जया युदगतीर गा गम पुर. पाचालिकेत रिलता हारे केलिनिकितनाग काटिविगनेलागा। अन्गेनाददती करेण करतः मान्या मनाटिका पश्यन्ती मम मार्गमेव विलसन्नीलोत्पलाभेक्षणा ॥ ११ ॥ अयापि मामिव रामेति विलासिनी गा माद्यन्मरालमदहारिगतिमंगाक्षी । आच्छादयन्त्यनुपदं च विजृम्भमाणं वक्षोजमंशुकसमीकरणच्छलेन ॥ ९२ ॥ अद्यापि प्रविलसतीव मे पुरस्तात्तन्वनी धनकुचभारसनतासी। चीटी मे सकुतुकमर्पयन्त्युदारसेरास्या दरचलितप्रवालपाणिः ॥ ९३ ॥ अधुनापि धुनातीव करं मम कुचस्पृशम् । करेण कणकाणकैतवान्मेऽतिशंसता ॥ ९४ ॥ normokrneamrat News ·तारागगाकम् । अद्यापि मामिव परिप्वजतेऽतिवेल- कौतूहलत्रुटितकचकसंधियन्धा । काञ्चीलतां विगलितामपि नेक्षमाणा मल्ली रसालमिव सा मधुरस्मितास्या ॥ ९५ ॥ अद्यापि चिकुरभारप्रचलन्मल्लोमरन्दधाराभिः । अभिषिञ्चतीव सा मा कामकलोल्लाससौख्यसाम्राज्ये ॥ ९६ ॥ अद्याप्यग्रे मम विलसतीवानिशं सा रतान्त- श्रान्ता कान्ता लुलितकबरीभारचञ्चत्करान्ता । खेदाद्रेण प्रविशदरुचा वाससोल्लासिताझी सद्यो दुग्धाम्बुधिसमुदिता श्रीरिव स्वर्णगौरी ॥ ९७ ।। इत. परं च कि दु ख कामुकस्य न यत्प्रिया । लक्ष्यते नयनोन्मेपे लभ्यते करवलिगते ॥ ९८ ॥ तचिन्तयामि परिपत्लु पराशनाना सभ्रूविलासमलसैर्वलितैरपाझै। कंदर्पकार्मुकलतोत्पतितरिवारी- धैर्य ममापचिनुते ल हसन्मुखी सा ॥ ९९ ॥ तचिन्तयामि चिबुकाकलिताङ्गुलिभू- भाभिरामदरवक्रितवक्त्रमणा । संभाव्य मा मनत्ति पूर्णमनोरथा सा चित्रार्पितेव यदभात्पुलकाचितागी ॥ १० ॥ तचिन्तयामि मयि चञ्चदपाङ्गमग- भझोन्नमद्भुजगिर स्खलदशकान्तम् । जृम्भाविरामविकलोक्त्यवदद्रुजेव कान्ते क्षणं कुरु कृपामिति सा बदालीम् ॥ १०१

·૮૨
काव्यमाला।
दिशि दिशि नलिनाक्षि लक्ष्यसे त्वं तदपि न मोदयसे मनो मदीयम् ।
प्रकटयति किमगजः स्वमायामयि हृदयं मम मुह्यति प्रकामम् ॥८७॥
प्रियजनविरहादप्यस्ति दुःखं किमन्य-
त्रयमपि भुवनाना नूनवद्भाति यत्र ।
किमु हृदयविकारश्चाक्षुषं वापि जाड्यं
जगदिदमखिलं वा शून्यतामेत्यकाण्डे ॥ ८८ ॥
वपुरतिकृशमस्तु वाप्पधाराविलमधुनाक्षि तदङ्गसङ्गहीनम् ।
हृदयदयितया तया क्षणं वा नहि विरहस्तव खिद्यसे किमर्थम् ।। ८९ ॥
इदानीमप्यग्रे मम विचलतीव प्रतिपदो-
चलच्चेलप्रान्ता चरणकटकोदारनिनदैः ।
मरालानाकर्षन्त्यनुपदमुदञ्चत्कुचतटी-
पटाकृष्टिक्रीडाविचलितकरा सा स्मितमुखी ॥९०॥
अद्याप्युल्लसतीव सा मम पुर. पाञ्चालिकेव स्थिता
द्वारे केलिनिकेतनस्य कटिविन्यस्तैकहस्ताम्बुजा ।
अन्येनाददती करेण करतः सख्याः शनैर्वीटिकां
पश्यन्ती मम मार्गमेव विलसन्नीलोत्पलाभेक्षणा ॥९१ ।।
अद्यापि मामिव समेति विलासिनी सा
माद्यन्मरालमदहारिगतिमंगाक्षी ।
आच्छादयन्त्यनुपदं च विजृम्भमाणं
वक्षोजमंशुकसमीकरणच्छलेन ॥ ९२ ।।
अद्यापि प्रविलसतीव मे पुरस्तात्तन्वगी धनकुचभारसंनताङ्गी।
वीटी मे सकुतुकमर्पयन्त्युदारसेरास्या दरचलितप्रवालपाणिः ।। ९३ ॥
अधुनापि धुनातीव करं मम कुचस्पृशम् ।
करेण कङ्कणकाणकैतवान्मेऽतिशंसता ॥ ९ ॥

·तारागशालम् । अद्यापि मामिव परिप्वजतेऽतिवेल- कौतूहलत्रुटितकनुकसंधिवन्धा। काञ्चीलता विगलितामपि नेक्षमाणा मल्ली रसालमिव सा मधुरलितात्या ॥ ९५ ॥ अद्यापि चिकुरभारप्रचलन्मल्लोमरन्दधाराभिः । अभिपिञ्चतीव सामा कामलेल्वाससौग्व्यसाम्राज्ये ।। ९६ ॥ अद्याप्यो मम विलसतीवानिशं सा रतान्त- भ्रान्ता कान्ता लुलितकवरीभारचञ्चकरान्ता । खेदाण प्रविगदरचा वाममोल्लासिताजी सद्यो दुग्धाम्बुधिनमुदिता श्रीरिव स्वर्णगौरी ॥ ९७ ॥ इत परं च कि दुख कानुकन्य न यत्प्रिया । लक्ष्यते नयनोन्मेष लभ्यते फरवल्गिते ॥ ९८ ।। तचिन्तयानि परिपत्नु पराइनाना सभूविलासमलनैर्वलितरपारे । कंदर्पकार्नुकलनोत्पत्तिग्विान्व- धैर्य ममापचिनुने म हसन्मुखी ना ॥ ९९ ॥ तञ्चिन्तयामि चिबुकालिनागुलिभृ- भाभिगन्दन्दकितवक्त्रमणा । सभाव्य मा मनसि पूर्णम्नोस्था मा चित्रापितेव यदभात्पुल चिताजी।। १०० । तचिन्तयामि माथि नशापाशमा- भोजननिर बल्लकान्तम् । जुन्नाविरामविकलेक्त्यजेय गान्ते क्षण एर कृपानिति सा बदालीन् ॥ १ ·काव्यमाला। तच्चिन्तयामि रहसि स्वयमन्तिकं मे प्राप्तापि यन्मम करं चिबुकाग्रलोलम् । मा मेति वल्गु निगदन्त्यरुणत्प्रकम्प्र- हस्तानत्रुटितकञ्चकनीविवन्धा ॥ १०२ ॥ तच्चिन्तयामि गुरुसाध्वसलोलनेत्र- मुद्यत्रपास्खलितचाटुनिषेधवाक्यम् । ईपत्पराकृतदुकूलमनगचौर्य- विक्रीडितं किमपि भोगिकुलैकमाग्यम् ॥ १०३॥ तच्चिन्तयामि सदनं मम सा समाया- न्त्येकाकिनी क चलसीत्यनुयुञ्जता यत् । लीलाशुकेन मृदु लापयति स तारा कान्तस्य संनिधिमितीव सयुक्ति भीरुः ॥ १०४ ॥ तच्चिन्तयामि सततं मयि चूचुकाग्र- चञ्चत्करे पुलकधर्मजलाचिताङ्गी। यत्वाम्बरं विगलदप्यनवेक्षमाणा मञ्च न्यपीददचिरं विनिमीलिताक्षी ॥ १०५ ॥ तच्चिन्तयामि निजपाणिनखाग्रकान्ति- संछादिते जघनधाम्नि हृतान्तरीये। मामंशुकापनयनाय पुनश्चलान- हस्तं विलोक्य हसितं दरमीलिताझ्या ॥ १०६ ॥ तचिन्तयामि सततं चरितं मनस्वि- सायुज्यसंपदयनं वचसामभूमिम् । यत्तत्त्वमक्षिपरिपीतमनोजसारो वेत्त्येक एव वनितायितवाममूर्तिः ॥ १०७ ॥ ----- ·तारागगाकम्। तचिन्तयामि मयि केलिकृतापराधे व्यर्थाशयेऽपि कपटेन निमीलिताक्षे । ईपद्विवृत्य शनकैरधरं ममाशु संदर्य यन्निववृते विकसन्मुखी सा ॥ १०८॥ तचिन्तयामि सततं शयिता समीपे- ऽप्याकासितार्थसफलीकरणासमर्था । अर्धांन्मिपन्नयनमाननमादरान्मे पश्यन्त्यभाद्विवशितेव यदङ्गजेन ॥ १०९ ।। तञ्चिन्तयामि मनसि सितदीपशोभा शोभायमानधनपुप्पकपोलरङ्गम् । उच्चिक्रविमममुदश्चितकण्ठनाद- मुल्लासकं किमपि कर्णमणीप्रवृत्तम् (१) ॥ १०७ ।। तञ्चिन्तयामि गतमोहमदुःखगन्ध- मन्तर्गतश्वसितमुज्झितनादरूपम् । तत्पूर्वमेव निमिषन्नयनच्छदार्थ- लीनालिकं किमपि कामिकुलैकसौख्यम् ॥ १११ ।। तचिन्तयामि सुरतान्तनितान्ततान्त- मास्यान्तरे विनिहितं मम कान्तकान्तम् । यद्विस्मृतसितमपि स्फुटतालुगर्भ- ताम्बूलमडारितहासमिवाननानम् ॥ ११२ ॥ तचिन्तयामि निजभर्तृसमागमोक्ति- माकर्ण्य पान्थमुखतः परुपा मृगाक्षी। निश्वस्य दीर्घमसुमारुतमुच्चलन्तं संरुन्धतीव हृदये विदधे करं सा ॥ ११३ ।।

·No text on this page.

·नागमनारन्।
त्यागनुपदं गोचन्त्यनागरपाडिना ।
गनरगमगानमनला गगीकरम् ।। ११० ॥
नन्तोऽपि मुगन्निया: रातों विचिन्त्य नानाविधनाकुलामा ।
न जीवितुं गत्यगपि क्षणं वा पिया विना तामिति निधिकार ॥१४॥
तां पश्यामि दरन्मितां सहमितं जल्पामि साचीक्षणं
पश्यन्त्याश्चिबुकं स्पृहाचलकरशुन्यामि विग्याधरम् ।
आलिशाम्यतिकौतुकेन कठिनापीनस्तनी गाढमि-
त्युपत्केलिमनोरथ स शनकै प्रातिष्ठदैन्द्रं पुरम् ॥ १४२ ॥
प्रसितल शुभं तस्य प्रगगम स्फुरन्भुजः ।
अनुगोऽभून्मरुत्पोतो मानस च पुर सरम् ।। १४३ ॥
उत्साहे सति कि शक्त्या कामे नुहदि किं भटैः ।
कि रथेन च संकल्पहये सति मनोरथे ॥ १४४ ॥
पुरःसितां भावनया पुनः पुनस्तिरोभवन्ती हृदयस्य चापलात् ।
ग्रहीतुकामो हरिणीमिवाधिकप्लुतप्रयाणामगमन्निशविटः ॥ १४५ ॥
प्रसीद परिहासत्य नैप कालः शुचिलिते।
परमात प्रपनं मां पाहीत्यनुललाप सः ॥ १४६ ।।
मुहुर्विमुखन्मुहुरुत्थितो व्रजन्मुहुर्विशोचन्विहसन्मुहुर्लपन् ।
उन्मत्तलपोऽपि सदैवयोगतो वनं तदागात्प्रियया तया स्थितम् ॥१४७॥
वसन्तलक्ष्मीनटनैकरङ्ग विमृज्य वाप्पं बहुशो वनं तत् ।
वियोगिनां प्राणहरं प्रपश्यन्विसिलिये सोऽयमचिन्तयच्च ॥१४८॥
नूनमत्र मनःकान्ता वसेन्मम विलासिनी।
नान्तरङ्गं हि निर्व्याजं रुचिरेऽपि प्रवर्तते ॥ १४९ ॥
विरहिणां यमकिंकरगर्जितप्रतिममप्यधुना मधुरायते ।
पिकशिशोरिह कूजितमूर्जितं कुसुमितामरसालविलासिनः ॥ १५० ॥

·子 ·तारागशाहम् । स तत्र चैकत्र वामेन करेण शाखाम् । एवमानन्दसामाज्यविवशो बहुशः शशी । विचिन्त्यात्रैव तारेति निश्चिकाय चिराय सः॥ १६१ ।। आकर्णयन्कर्णसुखानि तस्या वाक्यानि चैतन्य विकासकानि । ईचितिंपासंभ्रमलोलदृष्टिर्मुद्न्करीव व्रततीर्जगाम ॥ १६२ ।। सुरद्रुमस्य प्रगृहा कोपीभवत्पनजसुन्दरेण परेण पुष्पाण्यवचिन्वतीं ताम् ॥ १६३ ॥ वामेतरांसस्खलितोत्तरीयामुत्कधरामूर्ध्वविलोलदृष्टिम् । कर्णावलम्विप्रसवानलम्बिरोलम्बशङ्काकरकुन्तलालिम् ॥ १६४ ।। सकोचिताझं चलनेत्रतारमाकुञ्चितभूकुटिकम्प्रहस्तम् । कचित्कचिङ्गनिपातभीत्या शनै. प्रसूने करमादधानाम् ॥ १६५ ॥ अल प्रसूनावचयेन भद्रे मनोभवार्चावसरोऽयमायान् । करण्डपाण्येति विबोध्यमानामाल्या मुहु श्रान्तसमस्तगात्रीम् ॥१६६॥ नमो नमस्ते भगवन्प्रसीद प्रपन्नकल्पद्रुम मन्मथेति । * मुहुर्वदन्ती मदनामितापविशोषिताङ्गी स्वरमात्रबोध्याम् ॥ १६७ ॥ अशोचनीयां प्रियदर्शनां च वातेन पत्रावलिशोषणेन । स्पृष्टा लता माधविकेति शया प्राणप्रियामैक्षत शीतरोचिः ॥१६८॥ हृष्टः समेत्य पश्चात्कुचतटचलदेकपाणिरेप शनैः । अवटुतटघटितकुसुम कबरीभरमग्रहीचस्याः ॥ १६९ ।। आकृप्यमाणेव लतातिभीरुर्निवृत्य त चन्द्रमस निरीक्ष्य । ईपनपावक्रितगात्रयष्टि. स्तब्धा क्षणं सा प्रतिमेव रेजे ॥ १७० ॥ आलिङ्गय निश्चलकराप्रगलत्प्रसूना- मादाय सोऽपि तरलाङ्गुलिपल्लवान्तः । ix १. क्षितुमिच्छा. ॥

·44
ar
१
K
VI
-
»
1
.
1.
"
.
--
'!"
MR.! ।
वि:14 14 पो.
10. ना.
गोभिःtti 111411
यो मा irat it 110712: , !
ना नाममा माननी11. ।
संग्रचिन मनिमय नानिमा iii. HTER ?. ?
गाागि यदिहारा गरी मनाविन्य
निमानि वाम मी माया !
भगमपमरदिया मृत्य दुत बनली
खगपिदवती सदन ममतावाहिर || 2011
१. अगिरवी पारामती.

·No text on this page.

·--
.
-
+
-
--
-
भुवं गोवत्या रामनिवासी ना 12
- :
::. :::. ::::
से 47 ) : 12:।
ग1ि4.
Hit Maif
ref 4.8 MHामिनी
का नाममा mittant ?"
भिमानामागो निमम मोनि.
मेवांमाग ममहाप. पोनिन ।
तथानि श्रीनार्थ यमननिम्तों में गागित
है
.
दीपिकवाकुलमो दरिद्रमा मणी। व।
परं परोपभोगाय वैदिकस्य विलागिनी ।। ११२ ।।
तदेतया विलासिन्या तस्य तिनु पुरोधराः ।
भनेति नेटिका बृहि कामापतिशान्तये ॥ १०.३ ।।
धातुः परिग्रहपरिग्राणप्रतो-
ऽप्यास्ता गुरुः स विरहातिविमूढ नेताः ।
किं दारुकावनवधू गिरिशोऽप्यहल्या-
मिन्द्रो नहि सारति गोपसतीरुपेन्द्रः ॥ १९४ ।।

·तारानगारम।
सरत्येतदखिलं लोकः सोपं नव पश्यति ।
वदेन्द्रोपेन्द्रसहितं भवभक्तिवगं गुरुम् ॥ ११५ ।।
समानदयामिमां श्रितवतः खयं संगता
किमत्र मम दुप्कृत कथमिय विसळ्या च मे ।
अयुक्तमभिभाषने यदि तबाघ कण्डूः परा
द्रुत पशुपते स मे खचलतेजसं मामिति ॥ १९६ ।।
ततस्तलिन्गते दूते समीकाय पिनाकिनम् ।
आहयन्तमभिप्रागाच्छुकशिप्यैर्वृत. शशी ॥ १९७ ॥
आसीद्देवासुराणामथ युगविगमादित्यसभेदशङ्का-
कारि राखशसप्रभवहुतवहज्वालजालोल्वणं तत् ।
घोरं तारामयाख्यं रणमुद्रधिपरिक्षोभतभूतवीची-
घोपत्रस्यद्दिगन्तद्विरदवरशिरश्चालितक्षोणिचक्रम् ॥ १९८ ॥
खत्वासाभ्यां रुद्रसोमौ समेतौ दृष्ट्वा धाता तौ जगन्नाशशड्डी ।
आविर्भूयावार्य युद्धं मृदूक्त्या जीवाय द्राग्दापयामास ताराम् ।।१९९॥
पराहितं गर्भमये त्यजेत्यथो तारा धवेनाभिहिताभ्यसूत सा ।
शिशुं तमालोक्य मनोहर गुरु शशी ममेति व्यवजहतुस्तदा ॥२०॥
कस्यैप वाल इति सा बहुभिश्च पृष्टा
मौनं यदा न विजहौ स शिशुस्तदात्ने ।
क्रुद्धो जगाद जननीनयि दुर्विदग्धे
घोरं शपामि यदि नो वदसीति शीघ्रम् ॥ २०१ ॥
शिशोर्वाक्यं तदाकर्ण्य सर्वे सुमनसस्तदा ।
विलिताः समपद्यन्त साक्षाद्विष्णु ल त विदुः ॥ २०२ ॥

·काव्यमाला । तारा तदनु विधाना विजने कसैप वाल इति पृष्टा । चन्द्रस्येति शनैः सा मन्दाक्षभरानमन्मुखी न्यगदत् ॥ २०३ ।। शिशुरेप महाबुद्विवुध इत्यभिधीयताम् । इति जल्पन्विरशिस्तं विततार सितांशवे ॥२०४ ॥ लब्ध्वा सुतं सिताशुः सती च बाचस्पतिस्तदा हृष्टः । खं गृहमगमन्सर्वे सुरासुरास्तत्कथा प्रशंसन्तः ॥ २०५ ॥ श्रीकृष्णराजकरुणेकनिकेतनेन कृष्णेन भागतव इत्यभिशब्दितस्य । नारायणस्य तनयेन समीरितेयं तारासुधाकरकथा विटुपां मुद्देऽस्तु ॥ २०६ ।। इति भागवतनारायणसूनुश्रीकृष्णकविप्रणीतं ताराशशाई. काव्यं समाप्तम् । रामचन्द्रकविकृतं रसिकरञ्जनम् । सटीकम् । शुभारम्भेऽदम्भे महितमतिडिम्भेगितशतं मणिस्तम्भे रम्भेक्षणसकुचकुम्भे परिणतम् । अनालम्बे लम्बे पथि पदविलम्वेऽमितसुखं तमालम्बे स्तम्वेरमवदनमम्वेक्षितमुखम् ॥१॥ शुभेति । शुभानां कर्मणामदम्भे दम्भरहित आरम्भे महितं पूजितम् । १. वैराग्य मारायद्वयसमानं सटीकमेतत्काव्यमयोध्यानगरे लक्ष्मणभट्टसुते रामचन्द्रकवि १५२४ मिते खिस्तसवत्सरे प्रणिनायेति ग्रन्थसमाप्तितो ज्ञायते एतत्पुस्तकं चास्माभि. १७०३ मितविक्रमसवत्सरे लिसितमधिगतम् एतत्ववि प्रणीतं रोमावलीशतकमप्युपलभ्यते.

·रसिकरजनन् । निम्मामालननिशानाम् इङ्गितानां चेष्टानां गतं चर सन् । रम्भाया मन मचकुम्भे मागिन्नन्मे परिणत निग्रहारामाम् । अन्यग. म्भश्रमेण । अनालम्चे दीर्घ पधि पदानां मिलगेन लम्बोदरतयामिनमपरि- मित सुगं गन्य । अन्यया पात्या इक्षितं मुग यस । प्रविध स्नग्रमा- दनमालन्ने आश्रये ॥ विशिष्टश्रीभावालयनयनमुद्राविवरणे मुखं यत्वा यत्लाद्विलसति मिलत्कुञ्चिकमिव । स तत्या. स्वारस्याकलितचरणे काव्यकरणे कवीना प्रावीण्य कुवलयवतसोऽवतु गिरः ॥२॥ विशिष्टेति । तत्सा गिर फुरलपर्णाभरण कवीनां काव्यकरणे प्रावीपर- भवनु । की काव्यकरणे । दारत्येनानायालेनाकलिता' स्फुरितावरणा चत्र । चलाइवतंसात् यत्वा गिरो मुर विशिष्टा या श्री. शोभा भावा वि. लासाश्च तदात्यल्प यसयन तत्ल या मुद्रा तद्विवरणे तदुलाटने मिलती कृतिका पत्र तदिव विलसति ॥ एकलोककृतौ पुरः न्फुरितया सत्तत्त्वगोप्या समं साधूनां सदसि म्फुटां विटकथा को वाच्यवृत्त्या नयेत् । इत्याकर्ण्य जनश्रुति वितनुते श्रीरामचन्द्रः कवि. श्लोकानां सह पञ्चविंशति शतं शृङ्गारवैराग्ययो. ॥ ३ ॥ एदेति । स्पष्टोऽधः॥ अपापधनतंवृतेरविशदलितात्युन्नम- समस्तनरसादरग्रहणत. कृतार्थप्रिया । रतिमनसि जायते यदि कदापि गौर्याश्रया तदेव सकलं जनुः सफलमेवमाहात्मभूः ॥ ४ ॥ अपेति । [वैराग्ये-] यदि कहापि शौर्याश्रया शौरि कृष्ण भायो यत्याः सा रति. प्रीतिर्मनति जायते तदैव सक्दं जनुन्न सफलमित्यात्न- चतु० ·+- + . .. 11 ॥ १ 7 . . F . S a 17 ** • 111 1111 :.., . 5 ThimitT *. 11 मन aft 111 min" 41 Aart ३. युपी is । Taiन मरगानागाननन । न 111111 111 १३ 77 বণ नाद , 1 दाम्पनि निगनुवृत्त्या गाणी किमपि कामि ॥ जानिरि[.--- | गुदीन पर art in श्रादे श्रणमननानि कि नायिनन परेन । nिing FTTE निरमी किमनिवाच्य मोक्ष यानुदाPATI [-] मुष्ट दर्शन या परिघा पाirural मा माग मानि किन यत्नेन् । इय ग्मी दाबा. भामिनया निमार- पांग मंभोगादि कामिन बाल यच्छेदा हा संपन्यः ।

·No text on this page.

·No text on this page.

·रसिकरजनम् । घनस्तनभरालसा व्रजति गौरवन्ध्येह ते विधेहि कटिपार्धयोर्नखमुखेन कण्डूयनम् । इतः सुखपरम्परा मिलति संप्रति श्रेयसा सदा न खलु संगतिर्भवति गर्भसंभूतये ॥ ७ ॥ घनेति । [वै०-] धनस्तनभरेण अलसा अपन्ध्या प्रसूता इह ते गौर्यजति । त्वं नसमुखेन कटिपार्श्वयो कण्डूयनं विधेहि । संप्रतीदानीमेव श्रेयला पुण्येन इत सुखपरम्परा मिलति । अस्या. सदा संगति गर्भसंभू- तये जन्मने न भवति ।। [zo---] य गौरवन्ध्या घनन्तनभरालसा मजति । ईटते वाञ्छति । अतः कटिपार्श्वयोर्नसमुसेन कण्डयन विधेहि । रतो बन्ध्याया सङ्गेन संप्रति श्रेयसा सुखपरम्परा मिलति । अत्या. सदा सगतिरपि गर्भसभूतये न भवति ॥ कदलीकरभसमाना कलयति यो रूपल्लूप्तिमतिरुचिराम् । सोपायादृढयोगं गमितोरसिकोपकरणविषयतया ॥ ८ ॥ कदेनि । [वै०-] यः पुरप रूपाणा नानाविधानां क्लुप्ति कल्पनाम् अत्यन्त रचिरां मनोरा कुत्सितालीकरभन्सारकारां क्लयति जानाति । स इदानीमपगतेन्द्रियविपयत्वेनारनिको योग योगाभ्यास गमितो गुरुणा अपायात् अपगत ॥ [४०] या कदलीकरभयो समाना उचोरएक्लप्ति कर यति । मा उपा- यात् योपवरणविपरत्वेन उरसि प्रयोग गमिता। नर्मदामनु तपस्यशान्तहृद्भुष्टधीरसिकतामये कचित् । सस्ताविह परात्मयोगकृत्कि तदन्यदपि कर्म गर्मणे ॥९॥ नमति । [वै०-]रे पृष्ट धीर नर्मदानीमनु पचित् सिकनामये सक्ते शान्तात् भूत्वा तपस्य त्प पर। मत्स्ता परामनोगत् ततोऽपि किमन्यन् पर्म शर्मणेऽस्ति । [-] अा तपमि माघे अशान्तात् शीतासहिष्णुतया नर्म ददा- नीनि नर्मदा ताम् अनुगम्य हएधी सन् पचिदेकान्ते रसिवना लि. । - * ·१०० काव्यमाला। .. अये प्रामोमि । इस मंसारे परया अन्यया आग्मनो योगं मंगन्धं करोति यद कर्म तत् कि एतमतिरिक्तं अनि यलमणे भरतीति ॥ योगमितो मधुरतया पौरोभाग्यं व्यनक्ति विषयेषु । धन्यः स एव मान्यः संसारेऽस्मिन्नसाधुताभिज्ञः ॥ १० ॥ योगमिति । [वै०-] य. मधुरतया मनोहरत्वेन अगं पावं इत प्राप्त सन् विपयेपु सगादिपु पौरोभाग्य दोपैकटक्य व्यनक्ति प्रकटयति । म रत्वेन योगाभ्यासं इत प्राप्त इति वा ।म पर धन्यः संसारेऽस्मिन् अमा तामभिजानाति । [२०-] य पौरो नागरिकः रतयानुरक्त्या मधु गमितः प्रापितो विपयेषु भाग्यं व्यनक्ति स एवं धन्यो मान्यश्च । संसारेऽस्मिन् साधुता. भिज्ञो न मान्य इति ॥ आसाद्य सोमभुवमाखहि यत्र नित्य महुँ प्रलोभयति सैकतमंशुकाभम् । तत्तत्र निर्वहति संप्रति नित्यकृत्य- मेतस्य विस्मृतगृहस्य परानुभूत्या ॥ ११ ॥ आसाद्येति । [वै०-] सोमभुव नर्मदां आसाद्य आवां आस्वहि । या नित्यं मर्नु अंशुकाभमुज्वलं सैकत प्रलोभयति। तस्माद्धेतोरावयोर्मध्ये एतस्य परानुभूत्या परब्रह्मानुभवेन विस्मृतगृहस्य नित्यकृत्यं तत्र निर्वहति ॥ [१०-] त्रयाणां मध्ये द्वयोरेक प्रति वचनम्-उमा अतसी तत्स- हितां भुवमासाद्यावामास्वहि । यत्र सा ज्ञाता स्त्री शुकाभ शुकदेवसमान- मेकतममावयोर्म प्रलोभयति । तत्तसावेतोरेतस्य संप्रति नित्यकृत्य निर्व हति । परस्य अनुभूत्या अनुभवेन विस्मृतगृहस्य ॥ आसाद्य कृष्णपक्षानत्रसतः सर्वदाभीकान् । परयात्मनि रतचित्तान्विभाव्य तत्कर्म कुर्वतः क भयम् ॥१२॥ आसाद्येति । [वै०--] अन्न संसारे कृष्णः पक्षो येषां तान् सर्वदा अभीकान् निर्भयान् सतः पुरपान आसाद्य उपगम्य परे आत्मनि रतचित्तान तत्कर्म तेषां कर्म कुर्वतः पुरुषस्य छ भयम् ॥

·मानप, दीनाने रसिकरजनम् । १०१ [-] कृष्णपक्षान् प्राप्य सर्वदा नसतोऽभीकान् कामुकान पर- चान्यया भात्मनिरतमनसो विभाव्य त्वमपि तत् कर्म कुरु।ततन्ने भयम्॥ असौ समरसाहसं वितनुतेऽग्रिमश्रेयसे मुकुन्दममुमात्मनि सिरयितुं न किं वाञ्छति। बतः परतरं कुतः प्रतरणाय बारां निधे- निदानमिह संन्ते. सुसस्तेध किं कारणम् ।। १३ ।। मसाविति। - ] असौ पुरुषोऽग्रिमभ्रेयले समरसाहतं वितनुते मंनुलपुर्न तर्नु त्वचा मुनो भवेयमिति इच्छति । अनु नुपन्दम् जामाल हदये स्थिरपितु कि न वाचति । भने सन् ॥ [-] अौ स्त्री समो रसो यता मा हतं हालं वितनुते अनि मधेपत्ते संभोगाय आमत वशरीरे अनु मुरहित मुकुन्दम् अर्थात् कुन्द स्विरीन्तु किन वान्दति । इद हासेन स्वदेहे कुन्दपुप्प पिरीक्रोनीव । तो हेतोः संसारसिन्धुतरणाय फि निदान सुखमार्गस वा किं कारणमनि ।। चिरनीक्षेमहिलात्यं मायाया दीर्घसीननि लने । यद्वासनया वासितमात्मानं वेद नापि वेदज्ञः ॥ १४ ॥ चिरमिति ।[वै०-] दीर्घतीमाल व संसारे मायामा बालंय चिरं वयमीमहि । पेदज्ञोऽपि रहालनया पातितनामानं न वेद ।। [zo-] दीर्घसीमनि स्वमे चिरननुवर्तमाने मायाया महिलायाः खिया आस मुखन ई पदयानि । पल मुखत वासना वातितमामानम् सा वेदोऽपि न पेद, इति निराहिलो वचनन् । आसादितव्योऽन्ति करालकेशः सखेदयाहः समयोपकारी । तदुत्तनलोककथानुवन्धस्तावद्यया स्यात्प्रयते तथाहम् ।। १५ ॥ नानासोति । [-] हे सले. काला भीषण पेशा पलिन् दयाहः पलारी ननयो पारसमयः मया लालादिवन्योऽस्ति । तलादेतोरतन- क्ल प्ल स्थानुबन्धः तावन्तं पया हात्तथा प्रयते पसं स्रोमा [xer-] सखेदपा सदुःखमा नया उपकारी बरेण इरशः कुबेरः ।

·ܕܝ
ܪ
ܝ
ܪܚܢܡܺ
ܛܕ
ܙ
ܬܐ
ܕܝܕ
ܕܚܫܗ
ܕ
ܝܕ
ܡ
ܕ
ܝ ܫ ܀
ܟ ܟܝܚܙ
ܫܬ
ܕ
ܐ
ܚܚܚܕܘܙ
ܩܐܝܟܬ
ܕܬ
ܙ
ܬ
ܘܐܪܐܐܐ
ܒܢ
m
ܢܚܝ
ܢ

·पाल्प, बीकानेर रसिकरञ्जनम् । १०१ [--] कृष्णपक्षान प्राप्य सर्वदा अनसतोऽभीकान् कामुकान् पर- पान्थया आत्मनिरतमनसो विभाध्य त्वमपि तत् कर्म कुराततले भयम् ॥ असौ समरसाहसं वितनुतेऽप्रिमश्रेयसे मुकुन्दममुमात्मनि स्थिरयितुं न कि वाल्छति । अतः परतरं कुतः प्रतरणाय वारां निधे- निदानमिह संसृते. सुखसृतेश्ध कि कारणम् ॥ १३ ॥ असाविति । [वै०-] असौ पुरुषोऽभिमन्यसे समरसाहतं वितनुत्ते संमुखयुन तनु त्यक्त्वा मुक्तो भवेयमिति इच्छति । अमुं मुकुन्दम् आत्मनि हृदये स्थिरयितुं कि न वान्छति । भने स्पष्टम् ॥ [१०-] अमौ स्त्री समो रसो यस्खा मा हसं हास्य वितनुते अप्रि- मयले संभोगाय आत्मनि स्वशरीरे अमु मुरहित मुकुन्दम् अर्थात् कुन्द स्थिरीपतु किं न वान्छति । इयं हातेन स्वदेहे कुन्दपुप्प स्थिरीकरोतीव । अत्तो हेतो. संसारसिन्धुतरणाय कि निदान सुखमार्गव वा कि कारणमस्ति । चिरमीक्षेमहिलास्यं मायाया दीर्घसीमनि स्वप्ने । यद्वासनया वासितमात्मानं वेद नापि वेदज्ञः ॥ १४ ॥ चिरमिति ।[वै---] दीर्घसीमनि स्वप्ने मंसारे मायाया लासं नृत्यं चिरं वयमीमहि । वेदज्ञोऽपि चहासनया पातितमान्मान न वेद ॥ [Fo-] दीर्घसीमनि स्वमे चिरमनुवर्तमाने मायाया महिलायाः खिया आप मुखम् इस पश्यामि । यत्य मुखल वासनया वासितमात्मानम् अहं वेदोऽपि न वेद. इति विरहिणो वचनम् ॥ आसादितव्योऽन्ति करालकेशः सखेदयाई. समयोपकारी । तदुत्तमश्लोककथानुवन्धस्तावद्यया स्यात्प्रयते तथाहम् ॥ १५ ॥ मानादीति । [वै] हे लखे, वराला भीपणा केशा पलिन् दयाहः अपारी समयो वार्धक्समय मया आसादितव्योऽन्नि । तलादेतोरत्तम- शेक्स्य गत्य स्थानुबन्ध तावत्पर्यन्तं यथा सातथा प्रयते यतं करोमि। [To-~] सखेदया सदुःसपा नया उपकारी करेग अलकेशः कुबेर

·No text on this page.

·रसिकरजनम् । अचिरादिति । [चै०-] अचिरात् परमात्मनि निधा यतो भवति तदेव चतुरेण क्रियेत कामदमनमीपरमेक्टा कदाचित् कप्टेन रञ्जयन्तं धिम् ॥ [-] अचिरात् परा अन्या सी चतो हेतो आत्मनिष्ठा स्वयशा भवति तदेव चतुरेण कर्म कार्यम् । एकदारमेकपतीकं ऐदोन काम अन्यां प्रत्युत्पसमाप दमयन्तम् आत्मान जयन्नं धिक् ।। स्फुटस्फुरणमानमा सबहुमानरोपस्थिति- र्भवद्विषयवासना चलतया दुरुत्सारणा । प्रियाचरणभाग्यतो भवति सप्रमादोऽजित- स्ततस्तदुपसेवन तव सुखाय नान्याश्रयः ॥ १९ ॥ स्फुति । [वै] भवनो विषयवासना चलतया दुरुत्सारणा । की- पशी । स्फुटस्फुरण मानन यन्या या । पुन । यहुमानेनाहकारेण रोपेण च साहिता स्थितिर्यस्खा मा । अजिन कृष्ण प्रियव हितस्य आचरण तजन्य- भाग्यत: पुण्यार सप्रलाद प्रन्यसो भवति । अतस्तन्यैवोपसेवन तव सुसाय स्वात् , अन्याभ्यो न हितायेति ॥ .] हे बल चल, अन्यामततया भवहिपया वासना त्वदपरा- धाहित संसारो नापनेतु शक्यते । कोशी । यहोर्मानस रोपव स्वित्या सदिता । पुन । नसा नामिक्या स्फुटा व्यक्ता स्फुरणमा स्फुरणलक्ष्मीर्यवां सा । यतो हेतो प्रियायावरणी भजते प्रियाचरणभाक् पुरुप. जित सन् सप्रमाद तत्प्रसादमाहितो भवति । अन्यथा आप्रयोऽन्योपाध्यो वा र तव सुखायेति ॥ दृश्येतदेव रूप नुकृतविपाकेन केन ते दृष्टम् । एतहि गर्हित मे जन्न न तत्कहिंचिद्यदालोचि ॥ २०॥ येतेति । [वै०-] हे देव, तव रूप पुण्यपरिपाण दृश्येत पहि- चिद । अथवा ऐन ते रूपं टम् . न केनापि । यत् यतो हेतोन्नत्ते रूपं नया नालोचि मनमापि न शीलितम् । ततो मे जन्म एतार्ह इनानी गहितम् ।। [-] हे दये दर्शनाहें, तदेव ते रूपं श्रुतपूर्वमद्भुतमिति एतही- - । ..

·कृष्णस्य या नया ची वस्त्र अथांद्रव्यदाता भो योग्य स पुरुष आमादितग्योऽनि । साहलयब उस्म तेर्यानवाचा गमनबचनेन ऋचा ऋपया । मत्ययेत्यर्थ । तस्मिन में कोऽहं कुत्र कुत. कदा कथमिति स्मृत्या परित्यज्यते॥१७॥ दृष्ट्येति ।[ 40-] यो लोक दृष्टया सागरस्य लङ्घनं कलयते कुवने रामाय ते तुभ्य लावते स्तुति करोति । स लोकः अपरतोऽन्यतो वेदना दुःसं न प्रामोति भीति च यतो न प्रामोति । अतो हे राम, मम पुनरङ्ग संगतिः शरीरसंवन्ध छ स्यादिति बुद्ध्या अयं लोक आदरात् त्वा त्वा ध्याय न् अहं क. कुत्रासि कुत समागतोऽसि कदा कसिन् काले कथं केन प्रका. [2०-] कस्यचन नष्टयति प्रति वचनम्-हे यते, सा रामाखी दृष्टया दर्शनेन धनं निबिड गरल विप कलयते क्षिपति तगोचरो यो लोक सावते स नामेति प्रसिद्धो न जानाति किल । यतः परतः अग्रे भय दशमावत्याप- र्यन्तं प्राप्नोति । तु पुनः अयं लोक आढरात् एतदङ्गसंगति. छ स्यात्, इति १०२ कान्गमाला। श्लोककथानुवन्धे उत्तमयशकथानुबन्धो गया भवति पया यो यत्र कोनि सेवाद्रियेत रत्यै पुंसः परमस्य यानवाचर्चा । तस्मात्तटेकनिष्ठं चित्तं कृत्वा सुखं समासीत ॥ १६॥ सैवेति । [वै० ] परमस्य पुस प्रीतये आद्रियेत । अग्रे स्पष्टम् ॥ [0--] यत सैर रत्यै रताय त्वाम् आहियेत । पर त्वस्य पुंनन्दप पिते सेवागमिप्यतीत्यर्थ । तस्मात्तन्या का निष्ठा यत्यैवविध मन. कृया सुखेनासीत ॥ दृष्ट्या सागरलवनं कलयते रामायते श्लाघते लोको यः स न वेदनामपरतः प्राप्नोति भीतिं यतः । क स्यान्मे पुनरगसगतिरिति ध्यायन्नय त्वादरा- रेण, इति स्मृत्या परित्यज्यते ॥ ध्यायन् 'कोऽह कुत्र' इत्यादिस्मृत्या परित्यज्यते ॥ अचिरात्परात्मनिष्ठा भवति यतस्तक्रियेत चतुरेण । क्लेशेन कामदमनं धिगेकदारञ्जयन्तमात्मानम् ॥ १८ ॥ . -

·No text on this page.

·रामाय ते तुभ्य लावते न्नुति करोति ।म लोकः अपरतोऽन्यतो वेदनां संगतिः शरीरसंवन्ध कस्यादिति बुना अय लोक आवरात् माला माय [Y०-] कस्यचन नष्टयति प्रति वचनम्-हे यते,सा रामाजी रश्या दर्शनेन, धनं निवि गरल विषं कलयते क्षिपति तदोचरो यो लोकः सामने १०२ गांदन्यदाना गर्ने गोतम गुणा भागालोनि । सो सोककथानुरगे उसमान कमाना गा गतिः सेवाद्रिोत से मुंग पराग गाननाना । तम्मात्तदेकनिष्ठं निकला गुग्ने गमागीत ॥ १६ ॥ मैवेनि । [io-] परममा पुसमा गाम मेर प्रीतये आनिगेन । अग्रे गाम् ॥ [zo---] गत मा तानाम् आणि । पर सय पुंगाना तेयानवाचा गमनायनेन ना कराया । मलार्ग । गम्भिन् पित समागमिष्यती मामेका निशा गरौनियमन सुरोनामीन ॥ दृष्ट्या मागरलहनं कलयते गमायते श्लाघते लोको यः स न वेदनामपरतः प्राप्नोति भीति यतः। क स्यान्मे पुनरगसंगतिरिति ध्यायन्नयं त्वादरा- कोऽहं कुत्र कुतः कदा कथमिति मृत्या परित्यज्यते ॥१७॥ दृष्टयेति । [वै- यो लोकमान्य लनं कलयते उन दुःखं न प्राप्नोति भीति च यतो न मानोति । अतो है गम, मम पुनर न् अहं के कुत्रास्मि कृत नमागतोऽसि क्दा कस्सिन् काले कथ केन प्रकार रेण, इति स्मृत्या परित्यज्यते ॥ म नामेति प्रसिद्धौ न जानाति किल । यतः परतः अग्रे भयं र्यन्तं प्राप्नोति । तु पुनः अयं लोक आदरात् एतदङ्गसंगतिः छ स्यात् । ध्यायन् 'कोऽह कुत्र' इत्यादिस्मृत्या परित्यज्यते ॥ अचिरात्परात्मनिष्ठा भवति यतस्तक्रियेत चतुरेण । क्लेशेन कामदमनं धिगेकदारञ्जयन्तमात्मानम् ॥

·। रसिकरशनम्। १०३ भनिरादिति । वै०-] अचिरार परमा मनि निध यसो भवति नदेव चाग दियेत कामदमनमीभरमेक्दा कदाचित् कप्टेन रक्षयन्तं धि ॥ --] अचिराव पत अन्या सी यतो हेनोः आमनिटा स्या भवति सदेव चतुरेण कर्म कापंम् । एक्दारमेक्पसी ऐशेन कामं अन्यों प्रयुपसमपि दमयन्नम् आमानं जगन्न धिक् ॥ स्फुटस्फुरणमानमा सबहुमानरोषसिति- भवद्विषयवासना चल्तया दुस्सारणा । प्रियाचरणभाग्यतो भवति सप्रमादोऽजित- स्ततलदुपसेवन तव सुखाय नान्याश्रयः ।। १९ ॥ स्फुरेति । [वै०-] भवनो विषयवासना चल्तया दुरुत्सारणा । को- पशी । स्फुटस्फुरण माननं या ना । पुन । बहुमानेनाहकारेण रोपेण च सहिता स्थितिवसा मा । अजित कृष्ण प्रिपत्य हितस आचरणं तजन्य- भाग्यतः पुण्यात् नमनाद प्रपणे भवति । अतलस्यैवोपसेवन तव सुसाय स्वात्. अन्यायो न हितायेति ॥ [-] हे चल चाल, अन्यामक्ततया भवहिपया वासना त्वदपरा- धाहितः संस्कारोगपनेतुं सत्यते । कोशी । होमानव रोपव चलित्या सहिता । पुनः । नसा नामिक्या स्फुटा व्यक्ता स्फुरणमा स्फुरणलक्ष्मीर्यस्या सा । यतो तो प्रियायावरणी भजते प्रियाचरणभाक् पुरुषः जित सन् समसाद तत्प्रसादनहितो भवति । अन्यथा आध्रयोऽन्योपाध्रयो वान तब सुखायेति ॥ दृश्येतदेव रूपं नुकृतविपाकेन केन ते दृष्टम् । एतर्हि गर्हित ने जन्म न तत्कहिंचिद्यदालोचि ॥ २ ॥ दृश्यतेति । [वै०-] हे देव. तव रूपं पुण्यपरिपाण दृश्ये कहि. चित् । अधवा केनते रूप दृष्टम् , न केनापि । यत् यतो हेतोलते, नया नारोधि मन्तापिन शीलितम् । ततो मे जन्म एतर्हि इदानीम्॥ [-] हे दृश्ये दर्शनाहें. तदेव ते स्पं मुतपूर्यमझुवमिगतही- ·- नानी न Traffin me rini frre it सोमे गामिनी Ti Taru सीदतियागितः शिवमनोमानाने दार-मदनापति को प्रग कर। गन. पुतिगिर दिलपमोबाइग- मारपनिषगा मोगा पगन गतिधिगत् ॥ २१ ॥ मेति ।[10] IT IT प्रिनो मनोयो मनोोग प्रामा पमा मासया प्यागने IIT मीकि rip ग: मान पा मारणो हमी गम प्रतिको प्रतीकारे FIR निगमान भानीलाल भा-योगिणुपमा शुनिशिग्गा ना सन प्रा. टितं पायं मल लिया पगनुभूनियनमाक्षरमा भिगीन ॥ [20-Jश्रितो मनोज कामो गेन । हे यने, नया गी आदित संग्रामा कामयुना प्रमीनिकित । अत. अक्षरदस्पला माना कान: जलं रेनो गम्याविरः मन् रणप्रतिमा कामरण TT मनीकारमा प्रयत कुरु । यतो यगाडेगन्तशतप्रतिपादिशानदायरूपाप्मानुभाशिराराव भरे- दिति परिहासोनि ॥ साधोरजनिमहेशं किमुपर्यासीन तेऽतिभावयतः । प्रायो मयोपदिष्टो विनैव कष्टं स्वयं मुखं लभते ॥ २२ ॥ मायो इति । [वै०-] मद्देशमीश्वरम् अतिभावयत अत्यन्तं चिन्न- यत. साधोम्ने कि नाजनि किम् उपरि नासीत्, किं न जात ज्ञानादिक किमुत्कृष्टं पदं नाभूत् । अप्रे स्पष्टम् ॥ [-] रजनिमहे राज्युन्सवेऽध स्थिता माशं सुसविशेषम् अति- भाषयलम्ते उपरि किं नासीत् , अपि त्यासीदेव । प्रायो मदुपदेशेन स्वयं कष्ट लिनैव सुखं सुहलभत इति ॥ प्रसादसुकुमारताविजितसान्द्रचान्द्रप्रभा रसोचरतरस्फुरन्मधुरवृत्तवर्णोत्तमा ।

·पानिपनि भाग्नीगगन नाममायाननि कानार्थया मंगगन ॥२३॥ प्रा.-] मोती नाम-7. भानी नपने गग भागो पा. मायानाम् । गनीमा मामीनसायामान मनागमा र निजिता या माती प्रमा या । अधिगयेग माग मोनारा :पुममा मृग नो वेषु पवविधा वर्गामा. प्रेक्ष पामा भर परे जाणे मिशीगना मा भाग्नी ।। [-] मिम, नीम फामग्र मा शान्तिः नगरनोमा ते भाति । नतोनाना मगमाः मारमं जानया रागाननि । की- ली पान्ति समान मुरमन्नादन मुरमार येन च पिजिना मात्रा वाली माया । पुन । ग्लोगरा भूतोकातिगा भगिनयेन स्मोत्तरानि पुन नपुगगि नानि चरिवानि वर्षातमो गौरिमा पम्यां मा । पुन. । मनी - युगरपलिता पचाने वाले धितिर्यस्खा ॥ आसाधते कप वा गोर्याप्रयणे न गौरवध्वंसः । तत्तत्र दत्तचित्तश्चित्तजसतापभाजन न जनः ॥ २४ ॥ आसति । [वै०-] शौरे कृपणत्व आप्रयणे कथं वा गौरवमः मासापते । तत् तन्न दरचित्तो जनचित्तोपतसंतापभाजनं न स्यात् ।। [-] गौर्या वजा असः कन्धः शौर्याध्यणे शूरतावरन्नने सति स्थ वा नासापते न प्राप्यते । तला तन मासे दत्तचित्तचित्तजेन कामेन प. मतापन्नभाजन जनो न स्यात् ।। प्राप्तः काचनसपदा विपुलयाहंभावसीमामिमां को जानाति जनोमनागपिहितो मायामयोग्राधिना । एतञ्चित्तफलं मनुष्यजनुपो यत्प्रेम रामाश्रितं किचोरसलशायिनः कुगलतो याता निशा हैमनी ॥ २५ ॥ प्राप्त इति [वै०-] विपुलया संपदा कांचन अनियंचनीयान् अहंभाव- लीनां प्राप्त मायामयेन उमाधिना अमनार अधिक्म् अपिहित नाच्छादितः ·वृथव पूर्व ममय ममापितो नदिन कि नुकत किमु श्रुतम् ॥२॥ १० TMENTrmfrift tirit1 "TETTEFER-MIREntreyes * .. [ ११.. - JAIf herion to dि Trum It isn't fEr writ Titu Rimar rrant ST IAFr more - TEHart निता गगेन I हाहानुगरणी मार पर एमागगन। गनमानमानदिन माति गान गमलाम माम् ॥ २१ ॥ कागे। [20~ TT Trtोगा भारत माजी। गा - AHITTHI भासि ।। [zo-Jer IITTER ATTITT Tr Tमा का मानी । भोलि र गोरक्षण किमान wr न कर्म गमानिकर कृत गया न वानिरम्भाग्नवर्णनं श्रुतम् । Ham नी।[10-] रामग मासिक कर्म न हाम् । नगा भासद में न निर श्रुतम् । गत पर्य समयो थर ममापितः । ३ काहि कृतं चेत् कि हाम् , कि नु शुनम् ॥ [zo-] रामा ग्री तत्प्राप्तिकर कर्म जिमपि नया न कृतम् ! पानि चने रम्भाया रतस्य वर्णन न श्रुतम् । ना पूर्व ममयः तारण्यमा म यव ममापित. । इ कर्मद्वयं चेन कृतम्, तदा किं कृतम्, किं श्रुतम् ।। स्पृशति स्वरूपमुग्धं शश्वदमत्यद्वितीयभावेन । भ्रमयति विकलयतीद दृश्यञ्जनमात्ममायया कलितम् ॥२८॥ स्पृशतीति । [2०-] रदं दृश्य निश्च स्वरूपे परमात्मभावे मुग्ध जन शनिरन्तरम् असत्यो यो द्वितीयभावस्नेन स्पृशति । यत आमन एव गयया कल्पितम् । ततो जनं भ्रमयति भ्रान्तं करोति विकलयति च ॥

·No text on this page.

·म: Krit ArtTMFERE
-
।
।
मागोमागीमrrint for
Mmm IIT Iran futo tarai
जानो मम माग गानाति । म marrift
गमाभिन न or mratreet ri
निगा मुगेन गा
काहानुगरणनो बार बार पर गुमानगन् ।
गतमानम्मानुदिन भगति गल पेगलक्षण भागम् ।। २ ।।
का - गार पर मांस परोसा भी.
मला कायो। गत वो मान प्रेम भान भरि
[20-मगारे गार अनुगरणा पर पम् अनु का गीभा
माधी । गोऽनुनि यात यो लक्षण PM न भानि
न कर्म गमानितर कृत मया न वानिरम्भाग्नवर्णनं श्रुतम् ।
वृथैव पूर्व ममय. ममापितो न नेदिद कि नु कुन किमु शुतम्॥२०
नेति । [.--- रामस्य प्रासिका कर्म न हाम् । न ना भारत में
न चिरं श्राम् । नत पूर्य. समयो गृधे समापितः । इस कारन
कृत चेत् कि कृतम्, किं नु श्रुतम् ॥
[20] रामा ची तयाप्तिकर कर्म किमपि मया न कृतम् ।।
चचने रम्भाया रतस्य वर्णनं न भुतम् । तत पूर्व
नृथव समापित । इद कर्मय चेन कृतम् , तदा किकृतम्, किं धुतम् ॥
स्पृशति स्वरूपमुग्धं शश्वदसत्यद्वितीयभावेन ।
भ्रमयति विकलयतीद दृश्यञ्जनमात्ममायया कलितम् ।।२८
स्पृशतीति । [वैo-] इदं दृश्य विश्वं स्वरूपे परमात्मभावे मुग्ध ज
तर असत्यो यो द्वितीयभावस्तेन स्पृशति ।यत आत्मन एव ।।
कल्पितम् । ततो जनं भ्रमयति भ्रान्तं करोति विकलयति च ॥
समयः तारण्यनगर
.

·No text on this page.

·. है ३ M. -- "... ! 11 1.1 . " ...!! 1 - Ant ... ..., fok । : .. + im fin) * ... RE: 1.!: !!! 4. kult f 1 1 ५. R It it . 1 k int.itr art-11 11:11. Erres ints. kise १६५६ ।। ... 11.1, १ जना पोप faarther it 111 की Frir ngir any fri यदानमा मा गागा। हदय गोपामगी मनोमया ॥२८॥ यदिति । [40- यम, मो.1 EिETTET AR friजनामा गमा माग्म् । 4 गोपारामा में यंत ॥ [-] आमो गोपननगरकन्या मारामा कालिमा पर विधया नन्या देहेन मे हा इति ।Minमाः गिमस्या पनि तारण्ये यातजनं सारभूतम् ॥ सदातिकलपाशया भवसमुद्वसद्धति प्रसिद्धनरकामिता कथमनेनसा गम्यते ।

·रसिकरजनम् । क सिध्यति समीहितं फलमनन्तचर्चामुचा- मतोऽजितविचारणापरमनोभिरानन्धते ॥ ३९ ॥ सदेति । [वै०-] भनेनसा निप्पापेण पुरुषेण भवे समुद्भवता जन्मि- ना पद्धतिर्मार्गः कथं गम्यते । कीदृशी । सदा अनिकलुप आशयो पखां सा । तथा पुनः प्रतिद्धा नरका कुम्भीपाकादयो यस्सा सा। अमिता अप- रिच्छिना। अनन्तस्य कृष्णस्य चर्चा मुजन्तीति ते तथा तेषां समीहित- मभीष्टं फलं वसिष्यति, न छापि । अतोऽजितस्य विप्योर्विचारणायां परा निष्टा यसैवंविधं मनो चेपा तैरानन्यते ॥ [zo-] ना सी अनेन कध गम्यते, यतः सा प्रसिद्धनरैः प्रभुभिः कामिता वान्छिता । अध र मदा अतिक्लुपागया भवे संसारे समुत्सु सा. नन्दपु भवन्ती पदाहतिर्यस्था गनन्दानपि पदा हन्तीत्यतिदुर्लभा अनन्ता अपरिमिता चर्चा योपिद्विपया तन्मुचा फलमीहित मिध्यति । अतः अजितं विचारणापर मनो चैन्नरानन्धते ॥ संसारिणापि सुलभ शश्वद्रामाश्रयेण नित्यसुखम् । अच्युतरसेन सद्यःफलवत्कालत्रयोगत. क भयम् ॥ ४०॥ मनिनि । [वै०-] रामस्थाश्रयेग संसारिगापि नित्यनुसं ब्रह्मानन्द सुलभमेव । अच्युतरसेन विष्णुपिपयप्रेम्णा नद्य फल्वत् काल्नय यवस पुनान् ल भयं गत ॥ [co-] रामाया आध्येण मश्वनचारिणापि दैनदिनं नुन्न नुल्नम् । सचुतोऽत्परितो यो रसम्नेन सर फर चान् य पारोगिसबन्धी योगनत. ध भय दामादेरिति शेप ॥ प्रमदाय निरत्ययाय पुना मिलिताप्टाजविधि समाधियोगः । अनुकूलकलनकोटिकण्ठप्रणेनापि बुत सुख तथा स्यात् ॥ ११ ॥ प्रति। [वै०--] मिस्ति अष्टानामझाना बनादीनां विधिर्य विधः समाधिचोगो निरत्ययाय सुनाय महानन्दार भवति । अनुदान वल्मान या दोन्नि रण्डारणेनापि तथा सुख त स्थात् ॥ [ ५०-] सन समान माधिस्साम्साः पररिया योग. सबन्धी m५ ·११२ মিলি। मिलितोऽशानामझानां विधिमांगशिगो गानिलो निशा मुगा भवति । अये स्पटम् ॥ पदयुगलं पद्मशो हयारोपयति यः स्मरतिरागते । स कथं स्वर्गसुग्नान्यपि धन्यो मन्रोत न तृणेभ्गः ॥ १२ ॥ पदेति । [यै०-] पगश. पुण्डरीकाक्षम पन्युगलं यो गागेप- यनि, समये नरमावस्थाया सानि च, स धपः मवर्गमुपान्यात तृणेभ्यो न मन्येत ॥ [२०-] य पुरुष पभाक्ष्याशरणय रतिसमये यारोपनि म अग्रे स्पष्टम् ॥ मधुरिपुमधरं शिवं वरेण्यं वदति जनो विदितैतदीयतत्त्वः । तदहमिह महानुरागभूमावहरहरसि रहम्युटीततृष्ण ॥ ४३ ॥ मध्विति । [वै०-] अविदिनमज्ञातमेतदीय विष्णुमंबन्धि तत्वं येन एवंविधः यो जनो मधुरिपुम् अधरमपकृष्ट शिव तु वरेण्यं श्रेष्ठं वदति ।। यहा विदितशिवतत्व. शैवो जनो मधुरिपुमधर शिवं वरेण्य वदति । तर लादहमिह मधुरिपो शिवे या महानुरागन्याने उत्पन्नतृष्णोऽलि गन्ने तच्यानतृप्णोऽसि ॥ [-] विदितमेतदीयम् अधरमंबन्धि तत्त्वमत्यन्तमधुरत्यरूपन्न येन स. अधरं मधुनो रिपु बदति । शिवं मगलरूप वरेण्य श्रेष्ठ वदति । तद- हमिहाधरे आरुण्यस्य प्रेम्णो वा भूमौ उत्पन्नतृप्गोऽलि ।। परपुरुषजीवनार्यासगोत्रसता मिलत्यसत्त्यागात् । तस्मादपहाय भयं तदाप्तये तत्परः प्रवतेत ॥ ४४ ॥ परति । [वै०-] अत्र ससारे पर. पुरुष. परमेश्वर एव जीवनं येषा तेपामार्याणां सतामासन असतां खलाना त्यागान्मिलति । अग्रे स्पष्टम् । [१०-] अनसतां त्रासमकुर्वतां पुरुषाणाम् असत्यागाहसद्ययापरे पुरुपे जीवो यस्यास्तस्या नार्या. सङ्गो मिलति । अग्रे सष्टम् ॥ साकं मनोभवमदेन भजेत कत्र लक्ष्म्या वलेन यदि कोऽपि लभेत तत्त्वम् ।

·No text on this page.

·११४ काव्यमाला। प्राप्तयेति । [वै०-] मामानि गायतानेन मामगेन नितिश्री. मुपसं- पत् प्राप्तव । तस्मादयग्रन्येरहकारस्य भेदने हेतुगानमेव अम्नी छुरिकेति मन्ये ।। [२०-] गायतानेन निवृतिश्री. सुखसंपट्टपा निर्गनानिग्वगुण्ठना- चावरणशोभा वा यस्याः मा सत्य प्राप्तवामानि । अत्रे स्पष्टम् ।। गृहमधममुपेक्ष्यं कृष्णपक्षातिरागै- रविधुवनमुपेयं सद्भिरादौ निसर्गात् । क इह गतिमितोऽन्या वक्तु कामातुराणां तदहमुपदिशामि श्रेयसे भूयसे यत् ॥ १९ ॥ गृहेति । [वै०-] कृष्णः पक्षो येषां तेषु अतिरागैवैष्णवपक्षपातिभिः गृहम् अधममित्युपेक्ष्यन् सद्भिगदी निसर्गात्स्वभावाद अविधु चन्द्रायुडीपन- रहित वनम् उपेयं गन्तव्यम् । कामैरभिलापरातुराणां क्लेशभाजाम् इतोऽन्या गति को वक्तु । मह तु यद्भूयसे श्रेयसे तद्रवीमि ॥ [zo-] कृष्णपक्षे अधिकरागैः सद्भिरधर्म स्वायत्तं गृहं कलत्रमुपे- क्ष्यम् । विगतो धुर्यत्र तद्विधु, न विधु अविधु, धुमहितं वनं धुवनम् । आदौ निसर्गात् नेवर्णस्य सर्गात्सृष्टे. निधुवन भवति तदुपेयं प्राप्तव्यम् । अन्यत्रेति शेप. । इतोऽन्यां कामातुराणां गति क इह कृष्णपक्षे वक्त महं तु भूयः श्रेयोहेतुमुपदिशामि ॥ त्यक्तान्यविषयवृत्तिायति सारं श्रुतं मतं पुरुषम् । तदसौ कथं न विन्देत्परमानन्दं प्रयत्नपरचेताः ।। ५० ॥ त्यक्तेति । [वै०-] असौ पुरुषस्त्यक्तान्यविषयवृत्तिः सन् श्रुतं : तिवाक्येभ्यो मतमुपपत्तिभिः सारं सारभूतं पुरुष परमात्मानं ध्यायति । अग्रे स्पष्टम् ॥ [१०-] सा स्त्री त्यक्तान्यविपया वृत्तिर्यया सा श्रुतं दूत्यादिमुखेन मतमभीष्ट पुरुपं ध्यायति । अरं शीघ्र तत्तसादसौ पुरुषत्तस्याः संमतः कंध परमानन्दं न विन्देत् ॥ गाङ्गेयमुख्यमिततुङ्गसमस्तनीति- गुप्तापि विश्रुतकथाभरणाचितापि ।

·। . रसिकरजनम् । ११५ अत्येति कामरणवेगमियं तनुस्त- दस्यामहोरुचिरभाग्यजनादितः स्यात् ॥ ५१ ॥ गाङ्गेति । [वै०-] गाङ्गेयमुख्य प्मप्रभृतिभिर्मिता या तुझा समन्ना नीतिस्तया गुप्तापि रक्षितापि विश्रुता प्रसिद्धा या कया कीर्तितद्रूपाभरणम- हितापि का तनुः किं राजादिशरीर मरणवेगमत्येति भतिकामति । अपि तु न । तत्तलादला तनौ तोऽलादभाग्यजनाद्गुचिः स्थान भाग्यवतः ॥ [-] तनुः कृशाङ्गीय कामरणे क्दर्पयुद्धे वेगमतिकामति लघुदे- हत्येन विपरीतरतेऽतिवेगवतीत्यर्थ । तलादत्सा मह उत्सवो रुचिरभाग्या- दितो नलक्षणाजनात्स्यात् । यद्वा अत्या महतोल्वोंश्चिरं बहुकालं भजते म- होरुचिरभाक् चजनाहित. पुण्यात्स्यात् ॥ अतिविशदानन्तपदप्रवृत्तदृष्टिर्न मधुरवीक्षणतः । तुज्यत्यञ्चितुकाम. प्रातस्तनकमलमुकुलवीक्षणतः ।। ५२ ॥ अतीति । [वै०-] मधुरवीक्षणतो क्सन्तादित्यदर्शनादतिविशदेऽति- निर्मलेग्नन्त विप्यो. पदे चरणे प्रवृत्तदृष्टि क. पुरुषोऽजितुकामोऽर्चनं - तुकाम प्रातलनानां प्रात कालिवाना कमलमुत्राना दर्शनात नुप्यति ॥ [-] वसन्तादित्यदर्शनादतिनिर्मले आकाशस्थाने दत्तदृष्टि प्रातर- जिनुकानो यातुकाम के कामी स्तनकमरमुकुल योर्दर्शनेन न तुप्यति ॥ इह यादववंशकृष्णानुगतिः सान्तया मयान्वभावि । अधुना तदवाप्तिचेतते मे मधुराकामधुरापि रोचते किम् ।। ५३ ।। रहेति । [वै०-] इह सता नमाजे यादवको य. कृष्णम्नस्य यम मार्गलानुगतिः सार वेन मयान्यनादि । इदानीं तत्प्राप्तिचित्ताय ने मधुरा कामस्य धू फि रोचते । अपि तु न॥ [zo-] अब हे. दयेऽरण्ये वेणुधर्पणजन्यो य. वृणवा वहिनद- नुगतियां तत्र निपातरूपा ला तया मया चान्वभावि अनुभूता । अधुना तमाप्तिमनसेऽपि मे मधुरापि मधुराका वसन्तपूर्णिमा न रोचते ॥ १ आदर्शपुत्लकेऽत्सवोत्तरार्थत्व बारपो टीका बुटितालि.

·No text on this page.

·No text on this page.

·..
।
aak
की
Naina
in.
m
गो.
प्र.........!
ME! - - • "1" ।।
मोरया !! 3.
A
-
| Prad - tri
# Amiti ktm 11tatuti", ift.
FREER It if it
Fit inhta:: Intrit of It .
Firmir mar, RITEmintu
[t-- पदावा tit in A Tr
रहना पाया
मम भागा मोशन Trt
नोऽयण पनप दाबहार TETi AFTERATE NET
समानानाभागमणाrint "Tirst
गांचा कापति ।।
चक्षुरपानास्तिखतभरतीगमहमित ते ।
गनु भाविनीविमुक्ती विचिकित्या कन है नुदानीम ॥ ६६
घभुरिति । [२०] हे मंगे, ता चचरणान्यागगाय
माहित शिव पश्मनीति तथा घेतच ने इंशमन रमिन बरनि । मनु:
नरेतुना ते पिमुको विधिक्रिया माय भागिनी !!
[zo-] अपाङ्गयोनेंत्रान्तयोराहिता दृष्टिगंगाविधं ते शुध

·No text on this page.

·HERE TREAT Trinit-fit || १ || ii।। . 1 + 24t from १०० । गEिTITAL मा uTER "Tri TAIT in #firi: f नामि। तदिन मते गाणे प्रमाति कम तीतिनिया गरिहार ॥ ७ ॥ |TTEE मागोमादे पानी की मोगिया मानो नमानमाणोTAITETTES नि. THE भासी । माकाRANो प्रमाणे जापालिम भुग्पिी गाविसम्मेलने पावि मार- गोपरे तोगिनिष्ठा गरिया र ॥ [-] भाति, पररूपेण गम तो गरिमा निध. येन अलौकिफी लोकमांदोलहिनी माग गारो हाने र न युगा । अशा परमेव मान करोति । म भानपत गरी सन स्माद् माक्षिरूपे नेयमौनयमग्नेि, म गन्तो निरोगी यसा. । पिर- शादिति शेषः । एयविधे, आशु नेत्रोदक ते प्रभाति । चनोतनिहामिहा- लिन्पुरुषे गरिष्टां कुरु ॥ सहचर मम भालतले विधिना लिखितास्ति चित्ररचनेयम् । यामेनवरतमहिता मनोरथातिकमेण सजाता ।। ७२ ॥ सदनि । [20] साहचर मित्र, मम भालतले ललाटपट्टे इसमे- चित्रा अद्भुता रचना लिसितान्ति । या मे मनोरथानामतिकमेग नैफ-

·No text on this page.

·Tint or ! tom for....... {mann karat
it-132
12 ft fin
*TATA Hit Tom Harif
FMit. ATM
.
mpan
नम्मान पाने
मामा नि १७९||
नि । [. 17.m, भीrmir गुर
भनेको TRE RELATAgni .
नभीनमाला - नागाने IITER.
मा कमि RAIT PATTHAT THEATRE
माया मिimirन पुरनि ।
[-] गा मामा मामीrTETTESH. पाया
दागी गुग्गं खाते । 437 भीमर नाना भी treat ar
गप गुग मभने । भगको नापीमा दुई
भिवानी दानं क्रीन का मा . शिवभोजनमा यामा
मोह-मामा ना ग भशन पभान पान प्रार्थये । चेदि गात
न करोपि गदा मम तमि म्यागतिक प्रांतान पुरति ।।
दृष्टा मनो हरति या सायोध्यारामवसतिगकलिता।
नस्मादधिवसतैना नित्यानन्दो मयानुभूयेन ।। ७६ ॥
रटेति । [40-] स्पष्टम् ॥
[zo-] आरामे उपपने यमति विनिर्गसा. या मती भनो हरति
या सा मयायोधि योधिता निठुररतेन नोषिता । तस्मादनाम् अधिनसता
मया नियमानन्द प्रात्यहिक प्रमोदोऽनुभूयेत ॥
विशिष्टा नवायौवनश्रीस्तदस्यामवाप्या कथं सीमनस्यादिवृद्धिः ।
वागर्हणा यादवीया ततो वारिणेवास्तु पूजा तदीया ७७ll

·No text on this page.

·२ । - ritten .........। Trtal Frt FT... " मोगर 17। itart from rifierritti start", arrrry retreatmi THATE|| निय निम मतिमा }} farfalrsti....दिनmari PART Crma पाना TA1 पण निदान amrit In At गोपिक in TATीति ॥ mirrial 1941 +ा या TT 1 TI VI IP 1. T Hifenh tri t tr 1ẾP "fr" भागमा प्राAnft aft in माई मनाशमी॥ चिरप्रेमोगसगितहदये पमनयने समानारम्भेऽगिन्भवति न मयागोपिकिमपि । उदसाक्षी राग नयसि शमेना न यदि मा हृदा याचा श्रीमत्यचलनमिदं तत्वमुदितम् ॥ ८१ ॥ [2.-] पचनयने कृष्णे चिर प्रेग स्पिल्या स्थगित हरा अये मित्त, ममान आरम्भ उद्यमो यी भवति अस्मिन् स्पयि 'ले विष्णुभगे मया किमपि न अगोपि गुप्तम् । वं रागमनुराग उदसाक्षीरसृष्टवान् । शं दष्टि नयमि प्रापयामि । आन्तर राग दृष्टी । यदि एनां मरागां दृष्टि मां नयसि मापयसि अनुरको मां पश्यमि वाचा श्रीमति वासुदेवे मचलनमिदमेव तत्वमुदितमुक्तम् ॥ -] चिरप्रेमस्थित्या सादितदये पनाक्षि हे भवति, असिक्षेत्र - ·रसिकरजनम् । १२७ । विधे नानसहिते आरम्भ किमपि भागोऽपराधो न यदि उसे अक्षिणी यस्या एवंविधा त्वं श रागं नयसि एनां शं रक्तां मां नयसि तदा हवा वाचा श्रीमत्यां त्वयि अचलमिद मया तत्त्वमुदितमुक्तन् । स्तम्भितमनोभवमदो धन्यो भजते सनर्मदारोधः । नित्यं तपस्यतो निशि किं नानन्दाद्वयानुभूतिः स्यात् ।। ८२ ॥ स्तम्भितेति । [वै०-] लम्भिता मनोभवाश्चित्तजा मदा विद्यादिजन्या येनैवविधो धन्यः स नर्मदाया रोधलट भजते । निशि निन्यं तपसतोऽत्व किमानन्दादयानुभूतिर्न त्वात् ॥ [zo-] स्तम्भितो मनोभवमदो वीर्य चेन सनर्मदारो नर्मसहितसीको धन्यः पुरुषोऽधो भजते । अतन्तपसि माघे आनन्दाद्वयस्थानुभूति. किं न स्यात् ।। सप्तसामनुत ईश्वरो भवान्निं ददाति न पृथा विलम्वते । तत्त्वदीयभजन हिताय न स्वाव्ययत्वमिह न प्रकाशय ॥ ८३ ।। सप्तेति ।[वै०-] सप्तनि सामभि. स्तुतो भवान् ईश्वरो नियन्ता कि स्वभजनं न ददाति थैव विल्स्यते तत्त्वदीयभजनं नोऽलभ्यं हिताय । रह स्वाव्ययत्वं न प्रकाशय अव्ययत्व शब्दच्छलात्कार्पण्यं न प्रकाराय । भजनं देहीति ॥ [zo-] कामपि इत्पदानेनाभिलप्यन्तं प्रति वचनम्-सा सप्त मनुते । भवान् ईश्वरो धनादय । अत सप्तापि न ददाति कि वृथा विल. बते । फि ततन्नवेत्याह-तस्वास्वदीयभजन तत्वदीपनजनं नो हिताय इह स्वाप्ययत्व कार्पयं न प्रक्टय ॥ रम्भास्फुटोपमानामुत्क्षेपम्पष्टमूलवरदोपान् । फरजानुीलिताना हरिणाक्षीणा लराद्ययाणभुजाम् ॥ ८४ ॥ रस्मेति । [पै०-] रे ससे, अध त्व दाणस्य मागासुरस्य भुजां लर । जावयनम् । अपशिष्टवादयातिरिक्तवान्लरेत्यर्थः । कोणीम् । रम्भापा क्वल्या फटा उपमा यस्खान्ताम् । पुन. । उत्क्षेपे दणोपंक्षेपे परो मोशावर एवं दोपो परखानाम् । पुनः । वरन जानु च त- स्पष्ट मृर दीरि तानं दीर्घता यहा। पुनः । एरिणा कृष्णेन क्षीणाम् ॥ HD 4 ·१२८ काव्यमाला। - [-] हे मरो, हरिणालीणां मगदमां सर । कीनीनाम् । यो वाणोऽर्थात्म्मरस्य तं भुञ्जत इति आगवाणभुनमायान् । रम्भाया पो. विशेपम्य स्फुटोपमा यामु । पुनः । उन्क्षेपे म्पमूला बगः श्रेष्टा द्रोपो बाह- चो यामाम् । करजर्नबैग्नीलिनानाम् ॥ नवोन्नतपयोधरस्फुटतगम्बराभ्यन्तर- श्रिया हृदयहारितां वहति नीलिमोत्कर्पतः । स्मराहितगलप्रभातिगयशालिनि श्रीधरे मनो मम किरीटिनः कपटमानवेश्यालके ॥ ८५ ।। नवेति । [वै०-] मम मन किरीटिनोऽर्जुनस्य झालने कृष्णे वर्तते । किंभूते । कपटमानवे सरस्थाहितो भवन्तस्य या गलप्रभा तच्छालिनि । श्री धरे नीलिन उन्कर्पतोऽतिशयात् नवा उन्नता ये पयोधरा मेवान्त. स्पुट यदम्बरस्याभ्यन्तर तस्य श्रिया हृदयहारितां मनोहरत्व वहति दधाने ॥ [2०-] किरीटिन. किरीटयुक्तस्य मम मुकुटवर्धनस्यापि मनः पत्र माना या वेश्या तस्या अलके चूर्णकुन्तले वर्तते । किंभूते । नवयोलनयो पयोधरयो म्फुटतर यदम्बर सूक्ष्म वस्त्र तत्याभ्यन्तरे या श्रीन्तमा नीति मोत्कर्पतो हृदयहारिता वहति । सरेण कामेन आहितो यो गले प्रभातिग- यस्तच्छालिनि तत श्रीधरे शोभां वहति ॥ कलयसि वयस्यकस्मात्त्वं रुचिरम्भारतीशालन् । अत्रोक्तिप्रत्युक्तौ कलय मिथो भूरिशस्त्रपातरणम् ॥ ८६ ॥ कलेति । [वै०-] हे वयस्य, त्व भारती सरस्वत्येव । कलात् । गार पिर मीमांसादिकं कलयसि । अत्र शास्त्रे मिथः परसरम् उक्तिमसुन्ने १. शस्त्रपातो यत्रैवविध रण युद्धं कलय जानीहि ॥ [-] वयसि तारण्येऽकलाद् रुची कान्तौ लावण्ये रम्भा रभे- । रतीशस्य कामस्या कलयसि तद्गोचरीभवति । अव मिथः एकान्ते सर प्रत्युक्तायुत्तरवचने भूरिश: पाया लजायास्तरणं विजयं कलय ना तरं देहि ॥

·रसिकरञ्जनम् । १२९ नासंन्यासितया मयानवरतानन्दस्तथैवाप्यते तन्मे नाद्य वयस्य निश्चलतया चेतोन्यदाकासति । तामासाद्य सदा हिमतुमनसोनेहा वृथा यास्यति श्रेयः स्यादथवेत एव कलितादाकृष्टपद्माकरात् ॥ ८७ ।। नेति । [वै०-] हे वयस्य, असंन्यामितया तथैव यथा नैव अनवरतानन्दो न प्राप्यते तत्तलान्मे चेतो निश्चल्तया अन्यज्ञाकासति । तामसंन्यासितामामाघ हि निश्चयेन मर्तुमनसो नर्तुकामस्य सांसारिक्दु खा- सहिष्णोरनेहा समयो वृथा यास्यति । अपुरुषार्थत्वेनैव । अथवा इत एव असंन्यासिताया एव आकृष्ट पनाया लक्ष्याः करो येन तलाकृष्णाकाल- ताचिन्तितात् श्रेयो मोक्षलक्षण मंपत्स्यते ॥ [-] मया संन्यामितया तन्ममानेन ब्रह्मचर्येण तथैवोचमं विनापि नवरतजन्यो य आनन्द स न प्राप्यते । तत्तलान्मे चेतो निश्चलतया नव- रतकनिष्टतया अन्यत् किमप्याद्यवयसि नवयौवने नाकासति । अथवा तां सिय क्वचिदासाद्य रच्या सदा सर्वदा हिमतौं शीतकाले मनो यस तत्र दत्तचित्तस्य इंहा स्पृहान वृथा यात्वति । आकृष्ट पभानामाक्रो येन तस्मात्क- लिताचिन्तिताद्धिमोरेव श्रेय स्वात् । सभोगपर्याप्तराविवादिति भावः ॥ सहजौ यौवनवृत्ती सार्वदिकासत्तिगालिनौ हृयो । हदि तो निरुध्य दधत कथमात्मभुवोऽपि सभवति भीतिः॥८८॥ सहेति । [वै०-] देवकीगर्भस्यैवाकर्षणेन संर्पणोत्पत्ते सहजायेको दरी यौ यल् कृष्णौ एक्चरभागजन्य येन माजी रामलक्ष्मणौ वा वनवृनी य. दावनदण्डकारण्यवासिनी । सार्वदिकी यासत्तिरेक्त्र वासम्नच्छालिनौ । त्यो मनोरी तो हदि निरभ्य दधत आमभुवो ब्रह्मणोऽपि यथ भीति संभवति ।। [zo-] यो रचो हटयोझवी । सरो युगपदुत्पती । यौवने वृत्ति- भयो । सारिकी निरन्तरा यासत्तिनमालिनी तो लनी रदि निरभ्य - त पुरपन्य आत्मभुवोऽपि यामादपि भी पथ मंभवतीति । विषयाधविषक्तमानसाना बहुगोमाविरहोऽपि न. सुखाय । परिहत्य तदन्यदत्र कृत्य कृतरामोरुपदस्मृतिः कृती त्यात् ॥ ८९ ॥ - ·१३२ काव्यमाला। अत्यन्त दीप्रः प्रकाशमानो गुणानां सत्यादीनां प्रपञ्चो गत्र त्रिगुणान्ममाचार पजोपादानं साक्षि प्रमाणं यत्र तत्माक्षिप्रमाण; सकाराचैतन्यमय स्त्र प्रमाणं कुतश्चिदनावरणं मायावरणरहितं दृपयन्नो गे महाशया भक्तावर रिग्रहयोग्या मूर्तिर्यस्य तदिदं मास्तु स्वरूपनः मत् परमार्थरूपं ब्रह्म वर्ष हदि भावयामः ॥ [१०-] इह हदि अस्या वक्षमि मद्वयं दिक्यमाहितं तद्वत्लु भावयामः । कीदृशं तत् । मुक्तानां मौक्तिकानामात्मनश्च रोचिषा अनिदीनो गुणप्रपञ्चो यत्र । अक्षिप्रमाणं तत्महितं मालिप्रमाणम् । स्वार्थे कः । साक्षा- देवाक्षिभ्यां दृश्यम्। यनः कचिदनावरणं कनुकाबलायरणश्न्यं हायन् रोमान जमञ्चन् आनन्दजडो भवन् यो महान यो हम्नम्न परिग्रहयोग्या मूर्तियत् ।। आलिङ्गदाप्य गोपी तहाई सह रिरंसयाधाय । श्रुत्वेति निश्चिनोम्यहमगिपु दुरितामनङ्गस्य ।। ९६ ॥ आलीति । [ वै०~-] स हरिगोपीमाप्य तदाहुमंसे स्कन्धे आधाय आ. लिङ्गत् इति श्रुत्वा पुराणादौ आङ्गिपु देहिपु अनङ्गस्य दुरितामहं निश्चिनोमि। [ऋo---] कश्चन कामपि गोपीमाप्य रिरंसया सह तद्वाहुमाधायानि- गत् अतोऽहमगिषु सरस्य दुरितां निश्चिनोमि ॥ अनुभूतभवव्यवस्थितिर्जनता का नरताभिलापिणी । तदवैमि सुखेन संसृतौ कलितानङ्गतयैव निस्तृतिः ।। ९७ ॥ अन्विति । [वै०-] अनुभूता भवस्य संमारस्य व्यवस्था यया सा का जनता नरताभिलाषिणी । तत्तहि कलिता या अनहता अशरीरता तत एवं चिराय निस्तार इत्यवैमि ॥ [१०-J अनुभूतसंसारव्यवस्था का जनता रताभिलापिणो न यत- स्ततो हेतोः संसृतौ कलितः स्वीकृतोऽनगो येन स तथा तस्य भावतता तयैव चिराय निस्तारो नान्ययेति ॥ असकृन्ननेतिसावधिनिषेधबोधिश्रुतिर्मया कलिता । गमयति परमनवरतं या तमखण्डार्थरूपमानन्दम् ॥ ९८ ॥ असेति । [वै०-] असकृत् 'इदमिदं न' इति सावधेनिषेधस्य बोधिका ·रसिकरतनम् । । गर्ममा भनाभा पर मार मगमुर भगागा. धरलमानगमगी॥ [zo-] अमरुनेका नन इति अधिनिषेधयोधिनी गंन्य- स्थामा ममा कलिना रमिता । या परम नपरत समयमरप पुरान- रुपमानन्दं गमपनि प्रापनि सा स्वयमेवागतेत्ययं ॥ अहह सहजमोहा देहगेहप्रपञ्चे नवरतमतिममा कामिनीविग्रहाप्तिः । तदहमिह विहर्तु सततामोदमुग्धा खहितमहितकृत्य हन्त नान्तः लरामि ।। ९९ ॥ भारोति । [वै०-] देव गेरस्य च प्रपचे माजनानुलेपनादिरूपे अनवरत निरन्तरमतिमा फामिनीविप्रात्य खोशरीरस्याप्ति. प्राप्तिन्नलादि- र सीशरीरप्राप्ती वितुं फ्रीजितु मततमामोदे सुरो मुग्धा । यत्तुगत्या नु- खाभावात् । हन्त खेदे । स्वहितेन न्यत्यातिशयसुबहेतुना महितं पूजितं कृत्वं म विष्णुपूजनादिकम् । अथवा सुछु अहितमः सर्पश्रेष्ट शेपन्नस्य हितो विष्णुन्तकृत्य तचरितमन्तन सरामीति ॥ [-] कामिना योऽय नीवेर्वसनप्रन्येम्रो ग्रहणं तदाप्तित्तप्राप्तिः सा गेहस्य देहस च प्रपञ्चे सहजो मोहो यत्सा एवंविधाति । बहहोने र । नवरते या मतिबन्न नन्ना च।तत्ततो हेतोरहमिह नीविग्रहातौ वितुं कीडितु संततमामोदो येनानन्देन परिमलेन वा मुग्धा मोहयुक्ता सुन्दरी वा स्वहितमरिताना शत्रूणां च कृत्यं अन्त. किमपि न लरामि हिताहितवि- चारो मम नालि ॥ परपुरुषभजनमेकं त्रिजगति सारं वदन्ति धर्मविदः । यलादानन्दमयी सद्योमोक्षानुवन्धिनीविरतिः ॥ १०० ॥ परेति । [वै०-] धर्मविद परपुरपत्य चप्पल मजन्मेकं निजगति सारं वदन्ति । पलात्तयो नोक्षानुगता विरतिवैराग्यं भवति । [-] कामधर्मविदः परपुरषल भजनमेकं सारं विजगीति बद 4 ·१३२ काव्यमाला। अत्यन्त दीपः प्रकाशमानो गुणानां सचादीनां प्रपञ्चो यत्र त्रिगुणा ममापार- पञ्चोपादानं साक्षि प्रमाणं यत्र तत्माक्षिप्रमाण; स्वप्रकाशचैतन्रमेन यन्त्र प्रमाणं कुतश्चिटनावरणं मायावरणरहितं दृष्यन्तो ये महागया भक्ता तर रिग्रहयोग्या मूर्तिर्यस्य तदिदं सद्वस्तु सरूपतः सत् परमार्थरूपं ब्रह्म वरं हदि भावयामः॥ [१०-] इह हदि अस्या वक्षसि मयं द्वितग्रसहितं तद्वतु नन भावयामः । कीदृशं तत् । मुक्तानां मौक्तिकानामात्मनश्च रोचिपा अनिदी गुणप्रपञ्चो यत्र । अक्षिप्रमाणं तत्सहितं साक्षिप्रमाणम् । स्वाथे क । साक्षा- देवाक्षिभ्यां दृश्यम्। यतः क्वचिदनावरणं कञ्जुकाजलावरणशून्यं हृप्यन् रोमा ञ्चमञ्चन् आनन्दजडो भवन् यो महान् शयो हम्नम्न परिग्रहयोग्या मूर्तिक । आलिङ्गदाप्य गोपी तबाहुं सह रिरंसयाधाय । श्रुत्वेति निश्चिनोम्यहमङ्गियु दुरितामनगस्य ॥ ९६ ॥ आलीति । [वै०--] म हरिगोपीमाप्य तदाहुमंते स्कन्धे आधाय आ- लिङ्गत् इति श्रुत्वा पुराणादौ आङ्गिषु टेहिषु अनशय दुरितामहं निश्चिनोमि। [-] कश्चन कामपि गोपीमाप्य रिरंसया सह तबाहुमाधायाटि- गत् अतोऽहमगिषु सरस्य दुरितां निश्चिनोमि ॥ अनुभूतभवव्यवस्थितिर्जनता का नरताभिलाषिणी । तदवैमि सुखेन संसृतौ कलितानङ्गतयैव निस्तृतिः ॥ ९७ ॥ अन्विति । [वै०-] अनुमूता भवस्य संसारस्य व्यवस्था यया सा की जनता नरताभिलापिणी । तत्तर्हि कलिता या अनङ्गता अशरीरता तत एवं चिराय निस्तार इत्यवैमि ॥ [२०] अनुभूतसंसारव्यवस्था का जनता रताभिलापिणी न यत स्ततो हेतोः संसृतौ कलितः स्वीकृतोऽनगो येन स तथा तस्य भावन्तता तयैव चिराय निस्तारो नान्यथेति ॥ असकृन्ननेतिसावधिनिषेधबोधिश्रुतिर्मया कलिता। गमयति परमनवरतं या तमखण्डार्थरूपमानन्दम् ॥ ९८ ॥ असेति। [वै०-] असकृत् 'इदमिदं न' इति सावधेनिषेधस्स बोधिका

·[
C
[-] कामिन योऽयं नमोप्रहा सदाEिR
सा गेहल देहल प्रज्ञे महो-हो परदिशानिया
र । नवरते या मतित्र मनाचारन हेमन्द गरिन
क्रीडितुं मंततमामोटो पेनानन्देन्दुरदन या
स्वहितमहितानां सां नः कि.
यलादानन्दमयी सद्योन्मत:
सारं पटन्ति । पलासपो मोकार
[१०-] बामधर्मविदः परमार
हानिक
यंल्पगन्ना
j: इन अधिटि.
स्पनान्दगी - मागायः ।
माह म्हनन्द देने
नरनिन्म कन्नीविमहानिः ।
वहन्दि विनोदमुन्या
हन्त नान्तः स्मगमि ।।
नहाते । [-] देश क मा माना
अन्वत निरन्तरता दिन नावारपारि .
इ सोशरीरमाता विशोदितवलना मुले मुग्धा । Apr,
साभावात् । न तेढे । ददन बाहिरहेना मान
मै विशुजनादेकन् । रूपदा मुटु र मधेष्ट tryi..
विष्णुवयं तपरिवन्त सरा
चारो मम नानि॥
परपुरुषभजनने विवादिक
परेति । [-] धनंदित हर :

·ܝ

·No text on this page.

·-- . TT "-.:..+ : at 4. Birt High Hair gr 11:41.४० , मा" || 11.111 : ' Higita143111 tre it it' . It 111-12Traft fry *शामिला तो 4 totrint ki ॥ विधात गो, ", : मेत 74 माय। यदि ग्यागामायानगिता करपदना- बला अधिक मदीप गणपिता ।। १०६ ॥ वित्त इति । [.-- 1 या Art विगे गोकमरतापगहित महिला गट afry मा मामाद पुरा * খাল নং ৫াব rifাল। অাগা মা পলিমা भिवाथ ये कालोला यमुनाया गदापाचा पाना परस्पर मनमायण निश्चमा स्यात् त क इमीग मुकृतं गए गया । को माना । [-] मा यी उम्पमुदत कम्प मासिाभार शीनजन्यकाम- गोपितं विधत्ते । म पुरुष उदित रोमास स्फुटयति स्फुटं करोति । मारिष ant शीतजन्यत्वेन प्रस्टयति । माघग्नान कुर्यत पतंविधा चेष्टा कर न स्पादित्यत गाइ-माघे मजन् यानं कुर्धन् कथं निरयप्रापणपणे पता - । BAM ·रसिकरसनम् । भन्मिन्मासे यदि सहिः समिता सिनाम ये कलोलाहटना पतिकरम्पा अचला असिन्पुर शिरा सात्तदा रामी रहां को गणचिना ॥ अतिचारुचन्द्ररोचिः कुर्वन्कुसुमेपुकेलिकेतनतान् । सुरभिः कदानुयास्यति समुकुलरुचिरस्तनीहारः ॥ १०७ ॥ अनीति । [चै०-] अतिचार चन्द्ररोचिन्द्रिका यत्र । मुमेषु गुप्पे क्षेलिकेतनतां मीडावासत्व कुर्वन् सुरभिर्षसन्त कदा यास्यति । नु दि. तके । चित्तविक्षेपहेतुवालपधरता न निम्तार इति । फीस । समुकुलरचि. कमलादिकोरक्कान्तियुक्त. । अन्ननीहारो निरन्नहिम ॥ [१०-] सुरभिर्वसन्त कदा अनुयास्पति अनुगतो भविष्यति । कामिन इति शेप ।अतिचारचन्द्ररोचि । कुसुमेपुरेले. कामक्रीडाया फेतनतां स्थान- रूपं पताकात्वं या कुर्वन् । मुफलममस्तन्या हारेण सह वर्तते इति तथा ॥ ह्या कामधुरा दुराग्रहवता ससारचक्रममे वार्ताभि. प्रसभ प्रवर्तयति या योहान्धकूपे बुधान् । नाकोपाधिकृति समीक्ष्य न तत कुर्याद्विरक्तिं कथं तत्को नाम निकाममत्र पुरुषं दध्यादनादि हदि ॥१०८॥ हेयेति । [वै०-] संसारचक्रभ्रमे संसारचके यो भ्रमत्तत्र दुर हवता पुंसा कामधुरा कदर्पभार हेया त्याज्या । या प्रसभं बलान्मोहान्ध- कृपे युधान्पण्डितानपि वार्ताभिः स्वकथाभिः प्रवर्तयति । ना पुरुषः अको- पाधिकृति अकस्य पापख दुःखस्य वा य उपाधिः प्रयोजस्तकृति तत्करणं समीक्ष्य ततः पापसाधनात्कथ विरक्तिं न कुर्यात् । तत्तलाको नाम पुमा- नत्र कामधुरायां निकामं अनादिपुरुषं विष्णु हदि कुर्यात् । यहा कोपजन्यो य आधिर्मन.पीडा तत्कृति समीक्ष्य तत. कोपाधिकृतेविरक्तिं न कुर्यात् । तत्तलाकामक्रोधायुभावपि दु.खरेत् ज्ञात्वा निकाम पुरुपं च शब्दं अनादि- मादिवर्णरहितं कामं पुरपं च हदि को नाम दध्यादिति ॥ [-] मधुरा मनोहरा का स्त्री संसारच भ्रमे दुराग्रहवता पुंसा हेया परिहार्या । या वार्ताभिर्नानाविधाभिश्चातुर्यमर्यादाभिः प्रसभं रठात् धान्विदुपोऽपि मोहान्धरूपे प्रवर्तयति । तत्तलात्तस्याः सुन्दर्याः स. 4rma -- ·F 4 है 1 1 है - . सामेति ।[-] पयोधेः गगुदा गलिलान मामानि । उपरदा •ry in * .. * .... " " . . . . . .', Jament injriatrn ..." 1-3 as at it ... .rtan". - Part :2। [...: httti in it wityant. +1xstorrent an: TERT 111 मा५f? ५. पा. १ : नम:म: Aisitin: निति ??" mai [...] + akse free i am Infrar Triratni पोगनुगमो पारिप बोल mirritt ex faatविमा [ zam-] गा श्री भासं भरा vast yr মাগী একাহিয়া কামাল্য?? যাণ। सामानिनीया गलिलारपयोधरनिमाजमा दमा यः । भनन्स तचरणारविन्दे विन्देममानन्दमन्दमाग ॥ ११ ॥ मात् । गर्यान्वेदार दलाहता य. कृष्ण: काभुग अक्षणा दा न अनिमात् ग्राहयामामाहे मारे। अमे स्पष्टम् ॥ [zo-] गा मागिनी मी कंगानि कालानिमाला इति कंजक 17 अमे पटा॥

·No text on this page.

·No text on this page.

·रमिकराना। । TH Kआगमगाया मनोग. ना tir- नगरामा गोपागी नभने । म1ि7 गाम मांगोगानां पनि गणना प्रमाया मग भयो गिरिति पनिंग चेन च । गम्प राय या गधित गा. धमीति प्रियतमा अभवग । भने समानम् ।। [-] दिये पक्षग्यि आगेपिता गम्य पुरपन्य भाषमा गत पीरिया पुरपापिनुमना गितु प्रिय मियागराव्यापार राम्ययमेव वा शामा पोजगापिकी गनिमते। अपि गुराभरा एला पर भगवन. पीरिज गवण्येन पतिर्भवन प्रियतमा भनिसान लिया। या नवेभ्यो दारेभ्योऽधिका शश्वतन्या रते तो यम्य सामनचित्तम्म वा तर पुरापुण्यानि अगण्यानि । यसलत्या भजनतो महानन्ऽपि 4 -- मनो मन्नादरम् ॥ यदस्ति मे किचन तत्समस्त दान्यामिहात्यामितरेयमेवम् । अकिचनासत्तिजुपो न लजा भवेद्भनं तन्न समर्पितं चेत् ॥११७॥ यदिनि । [वै०-] यत्किचन मेऽग्नि धनदारादिकं तत्ममन्न दात्यामि, हास्यामि त्यक्ष्यामि । एव सति तरेयन् । ससारसिन्धुमित्यर्थः । तदनं चेत समर्पितं तदा अकिंचनाना निप्परिग्रहागां विरक्तानानासत्ति सेवमानल में जा न भवेत् । अपि तु भवेदेव ॥ [Fo--] दर मे चकिचनान्नि द्रव्यादिकं तल्लमतं असा दायाम् । इतरा यं सी ऊना एवमकिंचनैव तिष्ठति । तत्तलादनं न समर्पित चेट तदा अकिंचनाया जडाया आसत्ति सेवमानत्य मे रजा न भवेत्, अपि तु भवेदेवेति काकु । इदानीमूटाप्युपभोगक्षमा वृत्ता । तलादियदयधि उप- भुज्यमानदासीहन्नस्य द्रव्य गृहीत्वाभरणादिदानेनेयमपि संमाननीयेति ॥ सपटघटसमस्तन्यायतत्त्वोल्लसट्ट- ग्विरचितविविधात्मप्रक्रियामोहितत्य । कथमभिनिविशेत खान्तमन्यट्ठभुत्तो- स्तव नयमनयं वा वीतयुद्धेर्विवेत्तुम् ॥ ११८ ।

·No text on this page.

·१०३ म तिमिलिगितिरतिमिटा कुनानि- नामेवानुदिनं विचारयति न स्यादेश कोषानुगः । अभिलारमते निधाय लयं निन्द्रपीड. मिरा- मन्दानन्दनिरानुमतिरमजयोगेन सय फलम् ॥ १२० ॥ देश । [-] या असो मानिने ममाग्नुगम्य शिगी. अति. मानुपानी । माटा गतिः पानाधारणा गामेव योऽनुदिन विचारयतिपय पुमान गोगनुगो रागादिदोपरि मा, स्यं पुमानम्मिन मारमते मारभृने मने योगाभ्यामलक्षणे उचित निधार निता पीला जीनोमानियाधा चम्मचविध मन निगमन्दानन्दम्य मामापातिनु प चिमनुभयो पन्चविधो योगेन मप फलमभवत् ॥ [-] पासी सी समाग्नुपम्पानरनिरिटा स्थायामिष्टा मनोज्ञा गलियारो पानामेव योऽनुन विचारयति एप पुमान् दोषा राशि- उनुगमनमरणशील सात् । सा सी अम्मिन्पुनि रमते । किं कृया। स्टूद मनो पक्षो पा निधाय । अय पुमातितरां हन्दस्वार्या कुचयुग्मन्य पी रन्मान् म । तथा मिरा अमन्दानन्दस्वाधिनगन्य चिरमनुभूतियं- संवरियायोगेनासा संबन्धेन मयः फलमभजदिति ॥ वसन्ते सजाते धरणिभृदपत्योत्सवविधा. वसावगीकुर्यान्नवरणमनसत्य भक्त । विहायेहान्येहां कलितसुमना माधवपदे विधेहि खं धीरं प्रथममयवेदं कथय नः ॥ १२१ ।। सन्त इति । [वै०-] वसन्ते जाते चने मनागते धरगिभृतो हिम- पलोडजन्दल दुर्गाया उत्सवविधौ लौ यजमान अननस्य अङ्गहीनस्य ते पण नाहीाद तलान्मदुनं गोपि तदाहमुपदिशामि । इहोत्सवे अ- न्य समाप्तिवान्नां विहाय माधवल कृप्गल पटे फलितं स्थापित सुष्ट नो वविध मन् प्रथमनादौ त्वमामानं धीर विधेहि । अथानन्तरं न सन्देठ कथय विष्णुप्रीय जलदने पेदपाठ कृर्विनि ॥

·सर्वस्यापि नश्वरत्वात् । तत्तर्हि इहु संगारे परत्र परलोके च सारे विसं १४४ [zo-] अमी गी मन्ने पेशागे प्राले मागिनतो गो पदा कन्या तदुत्मानि-नी गरिसमा भाग नाय कामा नागस नरतमगीर्यात् । इह प्रमो मायामीमां rifim माता न. माने उपानाही कलिगा हटाः सुमनमो नानामुमानि गिरिश हेतु भूतानि गेन एवंतिम नमामानं प्रशममारी धीरे अपना म्वमतं नः कथयेति ॥ प्राज्ञैरनन्तपशुपान्यतयासितव्यं नैवान्यथा भवति कामनयोपयोगः । तन्मृग्यतामिह परत्र च सारसाक्षी यागोपि दिव्यसुसहेतुरमानि मान्यैः ॥ १२२ ॥ प्राज्ञेति । [ये०-] अनन्नपथ विष्णुमागं पान्थरेन प्राई मुबुद्धिति स्पेयम् । अन्यथा कामनया नानानिधया उपयोग फलमंयन्धो न भवति साक्षी तदनुभववान् मृग्यतामविप्यताम् । एव सार वक्ष्यति । यागो मान्यैर्मन्वादिभिर्दिव्यमुपहेतु वेन अमानि अनुमतः ॥ [१०-] पाश्चतुरैरनन्ता अपरिमिता ये पन्यानता पान्थत्वेन संव रणशीलत्वेन स्यातव्यम् । अनेकानुसंधान विधेयमित्यर्थः । तत्तलादिहा परवान्यत्र या अन नगरे नगरान्तरे वा सारसाक्षी पद्माक्षी मृग्यतामन्दि प्यताम् । यत्र कापि या मान्यैर्महद्भिः क्षत्रियादिभिरगोपि रक्षिता दिन मुखहेतुरमानि ॥ सुखं सारत्यागः कल्यतु समेत्य द्विजपदा- न्यसौ मामेत्यद्य श्रुतिमधुरवाचाहृतमनाः । सदान्नायार्थेनाधिकसुरभिणैक्यस्थिरमतिः प्रपञ्चं पञ्चाना न खलु मनुते सत्यमधुना ॥ १२३ ॥ सुखेति । [वै०-] द्विजपदानि ब्राह्मणस्थानानि समेत्य गत्वा सारत्या- गो यस्य सद्ध्ययशीलः असौ दाता सुखं कलयतु सुखी भवतु । अद्य श्रुत्या वेदेन मधुरवाचा मधुरवेदपाठेन हृतचित्तो मामेति प्रामोति । त्वयापि तहत्त ।

·*40 ....... ...marmer.mom - * w 1 } ... -~-11 ... ... ... --~-- -- ne .. . .:. .rf... ----------- . ..... .....rf.rrrrrrrrr. ----fri.7 - . Home :: मर॥ - arr कानी. Timitli Fari मन्ये । पर या पामर mirrier अभिय पान माहिए। मगर cिerगार- हा प्रतिगामी नो पेशामेर- विधा मी दुर संभारमन गिन । भातामामामानी (ल। पप मेगानि गरेन । [-] पगात चोधिमिर रितां यामिना मामा नारामा मन, पीडा भन्दा योनिश्चन्द्ररूपनयाय म. यामेन मानने भूतरेशलाधिक पाटय प्रकटिनन् । प्तल चन्द्रला. नातो वनाधन्दिपाया वा अनी पपमपटतहत्तापर मासरन्त. संधाः मोदितान परदेशं गतानां यात्रियम्बनिनु मनो ये पामेवंविधाः सन्तो गुलरं राल निनरेन । चन्द्रान्दिननाधिस्कानगाह विटेशल- यसमागमेन एलेन सुसिन. लात ॥ - । - .

·कागमाला हित्वा तागसता मनोरशमिता गला कुशामिनि नार्यागतिगुपेक्ष्य तो नग निजां नो गुप्त सीमामपि । आतम्ने प्रमतः कदापि न गवे तसविले तस्माहिस्सर न साराहितपदइन्छानुरागमम् ॥ १२५ ।। हित्येति । [20-] कुमिता गेष्टा यसानिधा स्थितिमा एक विधां मना मनोरथैरभिलाषुको साममनां साममां हिना सा आगाणां मजनानां भामसिं गोपेश्य नां मनामामति निनां मीना माद नय । नो मुखन स्पज । हे भ्रातः, भये संसारे अमतः संवरतो अमयु कस्य वा प्रमाला तेऽद्वैतनि. कदापि न भवेत् । सन्मार सराहिनः शिव स्तस्य पदद्वन्देऽनुरागक्रम न पिसार । यथा शिवचरणद्वयेऽनुरागो भवति तथा कुरु तत एव ते ज्ञानं भवेत् ॥ [zo-] असतां विटानामन्येषां मनोरथमभिला प्राप्तां कुचाम्या मिष्टा स्थितिर्यस्या एवंविधां तां नारीणामासत्तिमुपेक्ष्य तां प्रसिद्धा पूॉप- भुक्तामन्यैर्विटैरज्ञातां निजां स्वकीयामेन नय । सीमां मर्यादामपि नो मुत्र यद्वा इमामपि नो मुसि पराभिलापविषयानेकनारीप्रत्यासत्तिमिजोरिनामपि न त्यजतस्ते हे भ्रातरद्वैतयुन्दिर्भवे मंसारे न कदापि भवेत् । इतस्ततो गम- नेन द्वैतबुदिरेव भवेत् । एकावलम्बनेन द्वैतधीन स्यात् । तसादहितो यः पदद्वन्दे स्थलद्वयेऽनुरागक्रमस्त्रं न सर । किं तु विसर । यद्वा सरेणाहितो यः पदद्वन्द्वेऽनुरागक्रमसं न विसर । संततं स्थलद्वयानुरागविशेष सरेति ॥ रामेतिनामस्मृतिरप्यमन्दमानन्दमाधाय सुधामयीह । मृतायमानेऽप्यमृतायमाना व्यनक्ति साक्षादमृतात्मतां यत् ॥ १२६ ॥ रामेति ।[वै०-] इह संसारे राम इति नाम्नः स्मृतिरप्यमृतमयी अ- मन्दमधिकमानन्दमाधाय मृतायमाने चरमावस्थां गतेऽपि अमृतायनाना मोक्षवदाचरन्ती साक्षादव्यवधानेन नित्यमुक्तात्मलाभलक्षणं मोक्षरूपत्वं व्यनक्ति प्रकटयति । अन्ते रामसरणेन मुक्तः स्यादिति ॥ [-] रामा स्त्री इति नाम्नः स्मृतिरपि सुधा अमृतम् इह मयि : तायमानेऽपि अमृतायमाना साक्षादमृतात्मतां जीवतो भावं व्यनतीति ।

·रसिकरजनम् । १४७ इच्छेत्परमनुसत प्रतिमासंदर्शनेन विशदरुचिः । भनवाप्य येनयोगं भवतो हृदये परं निघीयेत ॥ १२७॥ इच्छेदिति । [वै०-] जगनाथप्रयागमाधवपदरीनारायणादीनां विष्णु- प्रतिमानां तत्र तन्न क्षेत्रे संदर्शनेन विशदा निर्मला रुचिर्यस्यैवविधः पुरुष- सत्तत्तीर्य विष्णुमूर्तिदर्शननिष्पापः परं परमामानं प्रकृते. पर वासिराकारम् अनुसतुमिच्छेत् । साकारल प्रतिमा निर्मलकान्तिः पुमान् निराकारखानु- सरणं कर्तुमिच्छेत् । चेन पुंसा योग समाधिमनवाप्य भवतः संसारात् अपरं न पर संसारमनतीतं साफारमेव मा सरये निधीयेत स्थाप्येत । योगाभ्या. सस्स सिौ प्रकृतेः पर भामा लभ्येत । तदसिद्धौ प्रतिमादिरूपसाकारात्मैव स्दये वाप्यते तत एव तदपि सिध्यतीति ॥ [-] प्रतिमासं मासं मासं प्रति दर्शनेन अर्थातोः तुमनु ऋतुं रक्ष्यीकृत्य सा ते प्रतियेशिनी विशन्ती अरुचिस्या एवंविधा सती परं पुरु- पमिच्छेत् । अनुमासस्तुदर्शनेन दुखमनुभवन्ती परपुरुपेच्छा कुर्यादेव । कथमित्यत आह-या इनस्य स्वामिनो भर्तुयोग विना पर केवलं भवतस्तव ह- दो निषीयत निधिरिवाचरेत् । तप्रतिवेशितया तवैव निधिवडाभोभवेदिति। अध्यात्स सौरभेयं मौक्तिफरुचिरङ्गणेषु विहितगतिः । मान्यः स एव हदि मे गौरी वामानमाश्रिता यत्स ॥१२८।। अधीति । [पै०-] मौक्तिकवद्रुचिरं निग्धं सौरमेयं नृपमभ्यास आरमा गणेषु प्रमधेपु विहिवा इता गतिर्गमन येन । यस कामाले गौरी आनिता स सदाशिव एव हाद मान्यः । भन्यो मान्त, स एव शिवो हदि मेऽस्त्विति वा।। [-] आसं मुसमधिल भयावं सौरमं परिमल: कमलादीना- मिव पसाः । सेयं पद्मिनी भौतिकवि विधा देदीप्यमाना यस्याः । अन- णेषु निहिता गतिर्यया बलमारिजगशीला । सुकुमारत्वात् गौरी गौराही पामा सी यस पुरपस्वाहमुरासादिकमानिता स एव मे हदि मान्य इति पदयेऽपि सुभीमिः पदम्छेदभेदेनार्थविशेष जानीयः ॥ - ·१४८ काव्यमाला। शृङ्गारे वैराग्ये व्यधायि सद्यः स्फुरत्समग्रार्थम् । '. श्रीरामचन्द्रकविना काव्यमिदं रसिकरञ्जनं नाम ॥ १२९ ।। मारेति । स्पष्टोऽध.॥ प्रख्यातो यः पदार्थरमृतहरिगजश्रीसखैः श्लोकशाली स्फीतातिस्फूर्तिरुधदुभमुदनुगिरं क्षीरधी रामचन्द्रः । भान्तोऽस्मिन्मन्दरागः फणिपतिगुणभृजातु मज्जेत्कथं न स्यादाधारोऽमुना चेदिह न विरचितः श्रीमता वाङ्मुसेन ॥१३०॥ प्रख्यात इति । अमृतं सुधा हरिगज ऐरावतम्नयोर्या श्रील सरोगांधुरोग पेशशेन चागोरावतशोभायुरो पदाः पदैर मेंश लोकशाली । अतिरपूर्णिम प्रशमशवारफुरणयान् । अनुगिर वाणीमनु उद्यन्नी सुधानां पण्डिताना गुणस्मात् क्षीरवद् धीदिर्गस क्षीरनिर्मलमतियों रामचनः प्रागातः प्रमिका अमिान् रामचनो फणिपतेर्गुण भाष्यव्याग्यान विभीति रा तथा येणार णोऽपि माना गन् मन्दो रागो यस्यासी मन्दादरो जातु कदा मना । हागरागरपार्थव्याग्गागा मतिकर्दगे कथं न परोस । गगन मागगगने शगुना रामचन्द्रेण वागुरोनाभरपोगरासे- गारो न विपरित म्यान । पानीका आधारमाय गतिको गो. मेगा || गमोऽपि गगन । गग्गा अगा, हरि:NTE, माग TT , श्रीगी , ग. पारिजातादिनि लशाली कीलिंगान भागि गिरि गन्दामनगम्य गीता जयन्त महानि: फेनादिना गण अगली ' माना गा गोपी समादे तनिधी पक्षीरधि अग्गिशीरगम्। राणिनि म गएर गुणा समान विभागानि ग भागो मन्दागो मamir प्रानो प्रमण प्राप्त जानु कदानिक न मानोर . rir गुण गणपनि गर्मम्गेण धीमता frift Frt tut नपान । गमनमा भारत र रामदारमनमामा लगी न न न पुगिन infrs: ffririr ta ise il writerialiपानगर | frammar (११८०) श्रीमनमो नाटी "

·No text on this page.

·१५० काव्यमाला। एकमैश्वर्यसंयुक्तमोजोवर्धनमौपधम् । अन्तरान्तः कलाखण्डगलद्धनसुधाङ्कितम् ॥ ७॥ चन्द्रोच्छलजलं प्रोज्झदज्ञानं टठसंयुतम् । डम्बरप्रौढकिरणं तथतां दधदुन्नतम् ॥८॥ परं फलप्रदं बद्धमूलोद्भवमयं वपुः । रम्यं लघुवरं शर्म वर्पत्सर्वसहाक्षरम् ॥९॥ एतां नमः सरस्वत्यै यः क्रियामाका जपेत् । क्षेममैन्द्रं स लभते भव्योऽभिनववाग्भवम् ॥ १० ॥ घेतां सरसती मूभि चन्द्रमण्डलमध्यगाम् । अक्षगभरणां ध्यायेद्वाायामृतवर्षिणीम् ॥ ११ ॥ त्रिकोणयुगमध्ये तु तडित्तुल्यां प्रमोदिनीम् । मर्गगार्गोहतां ध्यायेत्पराममृतवाहिनीम् ॥ १२ ॥ निर्शिकागं निराकारां शक्ति ध्यायेत्परात्पगम् । एषा यीजनयी वाच्या त्रयी वाकामगुक्तियः ॥ १३ काव्यनियन्काइरमुलभूमिमनिय विश्रान्तिलनेन मोक्षः। अन्यावधान गठनग्ग मोक्षम्तृतीयवीज गकलेऽमित गोक्षः॥१४॥ अथ गापः । ; शिया: माध्यमियायागुपदेयाः । प्रयाग माया, आमा गंधान। memara ৰে সি যা স্থানি গণনা। १ नाशिक लगादक या दो गतिषिकाम ?"

·No text on this page.

·१५४
काव्यमाला।
-
श्रव्यैरलुप्तपदबन्धतयातिमञ्ज-
मञ्जीरवत्तु सुजना जनयन्ति मोदम् ॥
यथा च भट्टवाणस्य-
'कटु कणन्तो मलदायकाः खलास्तुदन्त्यलं वन्धनसला इव
मनस्तु साधुध्वनिभिः पदे पदे हरन्ति सन्तो मणिनूपुरा इव ॥
भुवनोपजीव्यो यथा भगवान्व्यासः-
तथा चोक्तम्-
'इदं कविवरैः सर्वैराख्यानमुपजीव्यते ।
उदयं प्रेप्सुभिर्भूत्यैरभिजात इवेश्वरः ॥'
प्राप्तगिरः कवेः शिक्षास्तावदाह-
व्रतं सारस्वतो यागः पूर्व विघ्नेशपूजनम् ।
विवेकशक्तिरभ्यासः संधानं प्रौढिरश्रमः ॥२॥
वृत्तपूरणमुद्योगः पाठः परकृतस्य च ।
काव्याङ्गविद्याधिगमः समस्यापरिपूरणम् ॥३॥
सहवासः कविवरैर्महाकाव्यार्थचर्वणम् ।
आयत्वं सुजनमैत्री सौमनस्सं सुवेपता ॥ ४ ॥
नाटकाभिनयप्रेक्षा शृङ्गारालिङ्गिता मतिः ।
कवीनां संभवे दानं गीतेनात्माधिवासनम् ।। ५॥
लोकाचारपरिज्ञानं विविक्ताख्यायिकारसः ।
इतिहामानुगरणं चारुचित्रनिरीक्षणम् ॥ ६ ॥
शिल्पिनां कौशलपेक्षा वीग्युद्धावलोकनम् ।
शोकमलापश्रवणं श्मशानारण्यदर्शनम् ॥ ७ ॥
अतिनां पर्युपामा च नीडायननसेवनम् ।
मधुम्निग्धमानं धातुमाम्यमयोकना ॥ ८॥

·1 学生影 ·। १५८ काव्यमाला । - समस्तसूक्तव्यापी यथा मम शशिवंशे- माधुर्यानुभवेऽपि ते सुवदने तीक्ष्णाः कटाक्षाः परं पर्यन्तस्थिततारका अपि नृणां रागानुबन्धोद्यताः। नैवोज्झन्ति विवेकिनश्चपलतामुत्सेकसंवादिनी- माश्चर्य श्रवणौ स्पृशन्ति च पुनरिं च कुर्वन्त्यमी ॥' सूक्तैकदेशदृश्यो यथा मम पद्यकादम्बर्याम्- 'नित्यार्चा हृदयस्थितस्य भवतः पद्मोत्पलैश्चन्दने- स्त्वद्भक्तिस्त्वदनुस्मृतिश्च मनसि त्वन्नाममन्ने जपः । सर्वत्रैव घनानुबन्धकलना त्वद्भावना सुश्रुव- स्स्सा जीवविमुक्तिरेव दिवसैर्देव त्वदाराधनात् ॥' शन्दगतो यथा मम चित्रभारतनाटके- 'इतञ्च चूतच्युतमधुचया वान्ति चतुराः सगीराः संतोष दिशि दिगि दिशन्तो मधुलिहाय । निशान्ते कान्तानां सारसमरकेलिश्रममुपो विगृम्भन्ते जृम्भाकलितकमलामोदमुहृदः ।।' दार्थगतो गथा मम लावण्यवत्याम्-- 'सदागतं शैत्यं विमलजलधारापरिचित धनोलागः मात्गृथुकटकपाती वहति यः । विधान पयिश्रीश्रवणनवनीलोरालागिः गपि शत्रूणां ज्वलदनललाएं गतदसिः ॥' প্রাণী যথা মা গান্তি-~- मित्कुचिकाम कामुकलनागरी विचित्रा अयो- नमानितः निगावकातिभिः कुगुमिता मागरम्यगी गिरः ।

·No text on this page.

·१६० काव्यमाला। -- चतुर्भः संधिः। अथ गुणदोपविभागः-- काव्यकपात्रविलसद्गुणदोपदुग्ध- पाथःसमूहपृथगुद्धरणे विदग्धाः ।. जानन्ति कर्तुमभियुक्ततया विभाग चन्द्रावदातमतयः कविराजहंसाः॥१॥ तत्र गन्दवेमल्यमर्थवेमल्यं रसवैमल्यमिति त्रयः काव्यगुण शब्दकालुप्यमर्थकालुप्यं रसकालुप्यमिति काव्यदोपाः। सगुणं नि सदोपं निर्दोपं सगुणदोपं च काव्यम् । शब्दवैमल्य यथा मम पद्यकादम्बर्याम्-- 'तत्कालोपनते वयस्यनिधने हा पुण्डरीकेति त- न्मोहव्यञ्जनमश्मभजनमलं जीवस्य संतर्जनम् । कुजव्यापि कपिञ्जलेन करुणं निस्पन्दमाक्रन्द्रितं येनाद्यापि च तैः स्मृतेन हरिणैः शप्पं परित्यज्यते ॥' अर्थवैमल्यं यथा मम शशिवंशे- 'स्निग्धश्यामलगाद्वले फलतरुच्छायानिपीतातपे चचद्वीचिचयोच्छलत्कलकले निःसङ्गगगातटे । अन्योन्याभिमुखोपविष्टहरिणे स्वस्थैर्यदि स्थीयते तत्का श्रीः किमकाण्डभगुरसुखैमोहस्य दत्तोऽजलिः ॥' रसवैमल्यं यथा मम पद्यकादम्बर्याम्- 'अथोद्ययौ वालसुहृत्स्मरस्य श्यामाधवः श्यामललक्ष्मभङ्गया । तारावधूलोचनचुम्बनेन लीलाविलीनाञ्जनविन्दुरिन्दुः ।।

·No text on this page.

·* - - - गे। ERE tor :... ' Father... !: ! first time , * ॥६॥":"rat . गोPrit;' की ... 15 HD EAR 43 1 ग' TER TATAR Pration किसी भी प्रकार! विकासामागी भRihari यातः शादिनी पानी का दी गदितगुणा त्यानिम्पिोष कविनिरपदयान्विामिली। किमपि कृतनिधेशः मामलापमानां नृप व परिक्षेत्रांकरं वर्णानेः॥२॥ दशी भीगासदायापगपोदार गुगोपन दिमागचतुर्थ मषिः। १. मुमताल केऽयमेन शोरो रिस्सुनाया निमित, तस्मादिन्दमानोरेय दिया सिति नागान्तरनिीि भाति. २. अयं सूर्यविनियोसन्दे माणमासमरामगे समुत्पन्न शशि गुपनिधन.

·। सवितामणम् । का परिचरचारित्वना नहि परिचयहीनः केवले काव्यकटे चुकविरभिनिनिष्टः म्पपशब्दप्रविष्टः । विबुधमदसि पृष्टः हिटधीति वक्तं नव इव नगरान्तर्गहरे कोऽप्यधृष्टः ॥ १ ।। तत्र तर्कच्याकरणमरतचाणक्यवाल्यायनभारतगमायणमोक्षोपायात्म- ज्ञानधातुवादरतपरीक्षावकज्यौतिषधनुर्वेदगजतुरगपुस्पलक्षणातेन्द्र- बालपकीपु परिचयः कविनामात्यन्यजनः । तर्कपरिचयो यथा मम पगकादन्यर्यान्--- 'यत्माप्यं न मनोरथैर्न वचता सप्नेऽपि दृश्यं न य- तत्रापि लरविप्ररब्धमनसा राभाभिमानग्रहः । मोहोत्प्रेक्षितशुक्तिकारजतवत्मायेण यूनां अनं दत्ते तैमिरिकद्विचन्द्रसदृशं खे नूनमायाकृषिः ॥' व्याकरणपरिचयो यथा भमुक्तिकलशल-~- 'द्विगुरपि सद्वन्द्वोऽहं गृहे च मे सततमव्ययीभावः । तत्पुरुष कर्म धारय येनाहं स्यां बहुव्रीहिः ॥ भरतपरिचयो यथा भट्टधीशिवत्वामिनः- 'आतन्वन्तरसां खरूपरचनामानन्दि विन्दूदयं भावनाहि शुभप्रवेगकगुणं गम्भीरगर्भस्थिति । उच्चै ति सपुष्करव्यतिकरं संसारविष्कन्भ भिन्द्यादो भरतत्य भापितमिव वान्तं पयो यानुनन ।' १.विहरः अपितमो मदिरा इति विनादेव - .

·- १६४ काव्यमाला। - - चाणक्यपरिचयो यथा मम पमकादम्बर्याम्- 'स्वामी प्रमादेन मदन मत्री कोपेन राष्ट्रं व्यसनेन कोपः। छिद्रेण दुर्ग विषमेण सैन्य लोमेन मि क्षयमेति राज्ञाम् ।' वात्स्यायनपरिचयो यथा भेट्टदामोदरगुप्तस्य- 'अंघरे विन्दुः कण्टे मणिमाला कुचयुगे गगलुतकम् । तव सूचयन्ति सुन्दरि कुसुमायुधशासपण्डितं रमणम् ।।' भारतपरिचयो यथा मम देशोपदेशे- 'भगदत्तप्रभावाच्या कर्णगल्योत्कटखना। सेनेव कुरुराजस्य कुट्टनी कि तु निष्कृपा ॥' रामायणपरिचयो यथा भट्टयाचस्पतेः- 'जनस्याने प्रान्त कनकमृगतृष्णान्धितधिया वचो वैदेहीति प्रतिपदमुदश्रु प्रलपितम् । कृतालकाभर्तुर्वदनपरिपाटीपु घटना मयाप्तं रामत्वं कुशलवसुता न त्वधिगता ॥' मोक्षोपायपरिचयो यथा मम मुक्तावल्याम्--- 'निरासङ्गा प्रीतिर्विषयनियमोऽन्तर्न तु बहिः स्वभावे भावानां क्षयजुपि विमर्शः प्रतिदिनम् । 'क्षेपेण क्षपिततमसामक्षयपदे क्षपणनिरपेक्षः परिकरः ।। मतप्रन्यकर्ता दामोदरगुप्तः कश्मीरमहाराजस्य जयापीठस्य यापीडराज्यसमय ७८६ *. २. इयमार्या वर्तते. क्षणं वाला चतुर्थपञ्च - 1 12 .

·No text on this page.

·मा गो - . RIP TET HT संमोगा गोगा ' सुग्गारियो ग नाशिक . 'जागोजी ना. गानोगः । गम्भीरपोपोमिनिमम मियो ! उt.श्राः शकमा गाग ग निमगा। जग्राह लागनीदिशाशेष तमिन्द्रः ।। (युनम्) पुरुषलक्षणपरिचयो यथा फालिदासण--- 'न्यूढोरको फन्नः गालपाशर्महाभुजः । गात्मकर्मक्षम देर शाम्रो धर्म वाश्रितः ॥' धूतपरिचयो यथा चन्द्र कस्य- 'यत्रानेके फचिदपि गृहे तत्र तिष्ठत्यथेको यत्राप्येफस्तदनु बटवस्तात्र नकोऽपि चान्ते । इत्थं नेयौ रजनिदिवसौ तोलयन्द्वाविवाशी कालः काल्या सह बहुकलः क्रीडति प्राणिसारेः ।। इन्द्रजालपरिचयो यथा श्रीहर्षस्य- 'एप ब्रह्मा सरोजे रजनिकरकलाशेखरः शंकरोऽयं दोभिदैत्यान्तकोऽसौ सधनुरसिगदाचक्रचिकैश्चतुर्भिः ।

·संधि -- टारमा १६७ सोयरायणािपनिरनी देश वागवान्ने नृत्यन्त्यो न्योति ननाथलचरणग्णपुग दिन्यनार्यः ।। प्रकी चित्रपरिचयो यथा भगवनो व्ल्यामरस- 'सतथ्यान्यानि तव्यानि वर्षयन्ति विचक्षणाः । नमे निमोक्तानीव नित्रकर्मविदो जनाः ॥" देशपरिचयो यथा मम मशिवशे- भोजभजनीभिविलुलित व्यामीलितं मालवै- मंद्रुितमेव यातमसकृन्मार्गादधो मागधैः । पमानामभिमन्युकाणरचाते पुरः सूचिते मीनः संकुचितं परम्परधृतैरिन्ध्रमन्भैः स्थितम् ॥' इनपरिचयो यथा मम कनकजानक्याम्- 'जम्बूबिम्बकदम्बनिम्बरकुलपक्षाक्षमल्लातक- द्राक्षाकिंशुककर्णिकारकदलीजम्बीरकोदुम्बरैः। सा संतानकविल्वतिल्वतिलकलेप्मातकारग्वध- न्यग्रोधार्जुनशातनासनवनश्यामान्ददर्शाप्रमान् ॥' वनेचरपरिचयो यथा मम तत्रैव- 'वामस्कन्धनिषण्णशाकुटिल्पान्तार्पिताधोमुख- स्यन्दच्छोणितलम्बमानशशकान्पाणिस्वलच्चामरान् । ज्यान्तप्रोतकपोतपोतनिपतद्रक्ताततूणीरका- न्सापश्यत्करिकुम्भभेदजनिताकन्दान्पुलिन्दान्पुरः ।। औदार्यपरिचयो यथा मम चतुर्वर्गसंग्रहे- 'मान्यः कुलीनः कुलजाकलावान्विद्वान्कलाज्ञाद्विदुषः सुशीलः । " धनी सुशीलाद्धनिनोऽपि दाता दातुर्जिता कीर्तिरयाचकेन ।'

·। १७० कुर्वन्ति ये दिवसजन्ममहोत्सवेषु सिन्दूरपाटलमुखीरिव दिवपुरंध्रीः ॥ १ ॥ बद्धा यदर्पणरसेन विमर्दपूर्व- मर्थान्कथं झटिति तान्प्रकृतान्न दद्युः । चोरा इवातिमृदवो महतां कवीना- मर्थान्तराण्यपि हठाद्वितरन्ति शब्दाः ॥ २॥ काचो मणिर्मणिः काचो येषां तेऽन्ये हि देहिनः । सन्ति ते सुधियो येषां काचः काचो मणिर्मणिः ॥ ३॥ नन्वाश्रयस्थितिरियं तव कालकूट केनोत्तरोत्तरविशिष्टपदोपदिष्टा । प्रागणवस्य हृदये वृपलक्ष्मणोऽथ कण्ठेऽधुना वससि वाचि पुनः खलानाम् ॥ ४ ॥ द्रविणमापदि भूषणमुत्सवे शरणमात्मभये निशि दीपिका । वहुविधाभ्युपकारभरक्षमो भवति कोऽपि भवानिव सन्मणिः ॥ ५ ॥ श्रीर्विशृङ्खलखलाभिसारिका वर्मभिर्घनतमोमलीमसैः । शब्दमात्रमपि सोढुमक्षमा भूषणस्य गुणिनः समुत्थितम् ॥ ६ ॥ माने नेच्छति वारयत्युपगमे मामालिखन्त्यां वियां खातड्ये परिवृत्य तिष्ठति करौ व्याघूय धैर्य गते । तृप्णे त्वामनुबनता फलमियत्प्राप्तं जनेनामुना यः स्पृष्टो न पदा स एव चरणी स्पष्टुं न संमन्यते ।। ७ ।। पततु वारिणि यातु दिगन्तरं विशतु वहिमथ व्रजतु क्षितिम् । रविरसावियतास्य गुणेषु का सकललोकचमत्कृतिपु क्षतिः ॥ ८ ॥ १. 'निशि दीपकः' इति सुभाषितावलीपाठ . २. 'अर्युपकार-' इति मुभा.

·१७१ महाराय नमःविचपिनो ये ते पत्य कीममु समुदाहरन्ति । चौरसतीप्रभूतयो व्यते सत्य तहाते यदि इन तरह करेण ॥२॥ पातः पूष्णो भवति महते नोपनापाय यस्ला- कालेनातं के न ययुर्यान्ति यात्यन्ति चान्ये । एतावतु यथयतितरां लोकपास्तमोभि- स्तलिमेव प्रकृतिमहति व्योम लब्धोऽवकाशः ॥ १० ॥ पनौ विशन्ति गणिता. प्रतिलोमवृत्त्या पूर्वे भवेयुरियताप्यथवा त्रपेरन् । सन्तोऽप्यसन्त इव चेत्प्रतिभान्ति भानो- र्भासाइते नभसि शीतमयूखमुख्याः ॥ ११ ॥ गते तस्मिन्भानी त्रिभुवनसमुन्मेपविरह- व्यथां चन्द्रो नैष्यत्यनुचितमतो नास्त्यसदृशम् इदं चेतस्तापं जनयतितरामन यदमी प्रदीपाः संजातास्तिमिरहतिबद्धोद्धरशिखाः ॥ १२ ॥ सूर्यादन्यत्र यचन्द्रेऽप्यसंस्पर्शि तत्कृतम् । खद्योत इति कीटस्य नाम तुष्टेन केनचित् ॥ १३ ॥ धनसंतमसमलीमसदशदिशि निशि यद्विराजसि तदन्यत् । कीटमणे दिनमधुना तरणिकरस्थगितसितकिरणम् ॥ १४ ॥ १. क इव न गता' पति सुभाषितावलि शाई धरयो. पाठ.. यति यदालोक-' इति नुभा० शाई. पाठः. Mफिरान्तरित-' इति नभा० शा०. ४. 'टेन' इवि पाठये युक्तः - २. 'व्यय- ३. 'भयंसंस्पर्शि' इति सुभा०. * ·१७४ काव्यमाला। उच्चैरुच्चरतु चिरं झिल्ली वर्मनि तरुं समारुह्य । दिग्व्यापिनि शब्दगुणे शहः संभावनामूमिः ॥२६॥ शङ्खोऽस्थिशेषः स्फुटितो मृतो वा प्रोच्छास्यतेऽन्यश्वसितेन सत्यम् । किं तूचरत्येव न सोऽस्य शब्दः श्राव्यो न यो यो न सदर्थशंसी ॥२७॥ यथापल्लवपुप्पास्ते यथापुष्पफलर्द्धयः । यथाफलार्द्ध खारोहा हा मातः कागमन्द्रुमाः ॥ २८ ॥ साध्वेव तद्विधावस्य वेधा क्लिष्टो न यद्वयधात् । स्वरूपाननुरूपेण चन्दनस्य फलेन किम् ॥ २९ ॥ फलितघनविटपविघटितपटुदिनकरमहसि लसति कल्पतरौ । छायार्थी कः पशुरपि भवति जरद्वीरुधां प्रणयी ।। ३०॥ अथित एंव मिथः कृतशृङ्गलैर्विषधरैरविरुह्य महाजडः । मलयजः सुमनोभिर्रनावृतो यदत एव फलेन वियुज्यते ॥ ३१ ।। चन्दने विषधरान्सहामहे वस्तु सुन्दरमगुप्तिमत्कुतः । रक्षितुं वद किमात्मगौरवं संचिताः खदिर कण्टकास्त्वया ॥ ३२॥ यत्किंचनानुचितमप्युचितानुवन्धि कि चन्दनस्य न कृतं कुसुमं फलं वा । लज्जामहे भृशमुपक्रममेव यान्त- स्तस्यान्तिकं परिगृहीतबृहकुंठाराः ॥ ३३ ॥ १. 'चीरी' इति० सुभा०. अयं श्लोक सुभाषितावली भागवतजयवर्धननामा समुद्धृतः, २. यदुच्छ्वसितेनोच्छसते नु' इति सुभा०. ३. 'पुष्पाव्याः' इति सुमा ४. यन्मुधा' इति सुभा०, ५, 'एष मिथः कृतालो' इति मुभा०, ६.अ. नाधित' इति सुभा०. ७. 'न युज्यते' इति सुभा.. ८. 'सौष्टव' इति सुमा ९. 'यातु.' इति सुभा०. १०. 'कुठारः' इति मुभा०, ·. . संवन्धोऽननुरूपयापि न कृतः कि चन्दनस्य लया ॥ ३८ ॥ निगमनामयोग- हमान प्रवमान । एनयम नगनापामा नव्य फलतियातेन ताल. ॥ ३ ॥ पन्तः कर्कगना वहिका घटना माविधः कण्टक- घायामपन्नागा तनुभृतामुद्रजिनी समिति । समानाम्नु विधेरिदं विलसिन ययाचिन्मये गाला ते फलगाखिनामपि पति लपल्यते भूमाम् ॥ ३५ ॥ एष श्रीमानविरल्गुणामणी रिकेल- बनाया यस्य प्रभवति चिर धर्मशान्त्यै जनानाम् । तेनाम्भोभि. कतिचन जना वासरास्तर्पयध्व दास्यत्येतच्छतगुणमयं वारि मूर्धा दधानः ॥ ३६ ॥ दिनन्तप्तहत्त चन्दनतर्यस्मै पलाय्यागता भोगाभ्यामसुखासिका. प्रतिदिनं ता विस्मृतास्तत्र वः । दंष्ट्राकोटिविषोल्कया प्रतिकृतं तत्य अहर्तुर्न चे- किं तेनैव सह स्वयं न देलशो याताः स भो भोगिनः॥ ३७॥ संतोप. किमशक्तता किमयवा तलिनसंभावना लोभी वायमुतानवसितिरियं प्रद्वेष एवाथवा । आस्तां खल्वनुरूपया सफलया पुप्पश्रिया दुर्विधे २. 'यूर्य' इति नुभा०. ३.'निप्नं' इति १. पलं फलति रति सुभा०. नुभा०. ४. 'शोभैपाथ च याननस्थितिरिय इव भा.

·९७६ काज्यमाला॥ किं' जातोऽसि चतुप्पथे घनतरच्छायोऽसि किं छायया युक्तश्चेत्फलितोऽसि किं फलभरैराब्योऽपि किं संनतः । हे सद्वृक्ष सहख संप्रति सखे गाखाशिखाकर्षण- क्षोभामोटनमञ्जनानि जनतः खैरेव दुश्चेष्टितैः ।। ३९ ।। सन्मूलः प्रथितोन्नतिर्घनलसच्छायः स्थितः सत्पथे सेव्यः सद्भिरितीदमाकलयता तालोऽध्वगेनाश्रितः । पुंसः शक्तिरियत्यसौ सफलता त्वद्याथवा श्वोऽथवा काले क्वाप्यथवा कदाचिदथवा नै वेव वेघाः प्रमुः ॥ ४० ॥ वन्मूले पुरुषायुपं गतमिदं गात्रेण संशुप्यता क्षोदीयांसमपि क्षणं परमत. शक्तिः कुतः प्राणितुम् । तत्वस्त्यस्तु विवृद्धिमेहि महतीमद्यापि का नस्त्वरा कल्याणैः फलितासि तालविटपिन्पुत्रेषु पौत्रेषु वा ॥ ४१ ॥ 'पश्यामः किमयं प्रपद्यत इति स्वल्पाभ्रसिद्धिक्रियै- दीदरमुपेक्षितेन बलवत्कर्मेरितैर्मन्निमिः । लव्यात्मप्रसरेण रक्षितुमथाशक्तेन मुक्त्वाशनि स्फीतस्ताहगहो घनेन रिपुणा दग्धो गिरिग्रामकः ॥ ४२ ॥ साधूत्पातघनौघ साधु सुधियां ध्येयं धरायामिदं कोऽन्यः कर्तुमलं तवैव घटते कर्मेदृशं दुष्करम् । सर्वस्यौपयिकानि यानि कतिचित्क्षेत्राणि तत्राशनिः सर्वानौपयिकेपु दग्धसिकतारण्येप्वपां वृष्टयः ॥ ४३ ॥ १. 'यजातोऽसि चतुष्पधे घनलसच्छायोऽसि कि छायया स्युक फलितोऽसि कि यदि फलै. पूर्णोऽति कि सनतः' इति सुभा०. सुभाषितावली शाईधरपद्धती चार्य श्लोको भदन्तज्ञानवर्मणो नाम्ना समुदृतः. मभा०. ३. 'नेखत्र' इति सुभा०. ४. कालेन संशष्यतां' इति मुभा०. ५. 'वि. इति सुभा०, ६. 'तावदहो' इति सुभा०. २. 'स तु फलेडद्याथा' इति .

·- . -- ३. 'किराति' इति भा०. ४ 'अन्यजानि' इति सुभा० उभा०. सुभाषितादी 'खनाहात्म्द-' लादेशोरख पूर्वोत्तरार्धयोलतो स्वापि गोमगर, मिगलान्यात या बसचि- नगमारवायगोजिरवाना दवायन्सवः । जन्मान्यन्तमराजा जनारोग्यापि कि जनं पन्य पुन पुरेव पापा मैदान्य नगा विः ॥ १४ ॥ संपन्य पानाचमनोनितानि तोयान्नायर मिसेविपोस्त्वान् । नि निषि जनन्, ज्यन्यायौपरिक पयोद ॥ १५ ॥ जाग्नीशिशु प्रधिनयेष पिपासितेभ्य सरभ्यतेऽन्युधिरपेयतयैव दृगत् । दंष्ट्राकरालमालिक्रालिलाभि कि भाययत्यपरमूर्भिपरम्पगभि ॥ ४६ ॥ समाहाल्यसाधागुरगहनगर्जाभिरभित ऋगित्वा पुष्णासि क्षुतिकुहरमधे किमिति नः । इहैकडालो जनि कलशादत्य सकलैः पिपासोरन्भोभिक्षुलकमपि नोहर्तुनशकः ॥ १७ ॥ सर्वाता त्रिजगत्यपामियमसावाधारता तापकी प्रोल्लासोऽयर्मयो तवान्वुनिलये केयं महासत्त्वता । सेवित्वा बहुभाभीपणतनुं त्वामेव वेलाचल- आत्तोतति पाप तापकलहो यवापि निर्वाप्यते ॥१८॥ नोद्वेगं यदि याति यद्यवहितः कर्ण ददाति क्षणं त्वां पृच्छामि यदन्बुधे किमपि तनिश्चित्य देयुत्तरन् । सभापति व उना.. २ 'उपिया' ने सुभापिनपत्तशुद्धः पाठ . सौ' इति मुभा ·नैरागीतिगतिमा मनिषा याने तृपतिः पतिवाद: ॥४॥ गाणो मणको जिनगे लगी. गोगानुपी শ্যঃ লিঃ দামি দশ । तारे लामहीराः किमार नामानि मारो टूरे करमागनं निकटनम्मारिनो गाम्मति ॥ १०॥ মিয়নমৰিসলষী বাগালাগিনা। विशुद्धिः कीटनी तस्य जासस टिकारसनः ॥ ५ ॥ चिन्तामणे मुवि न केननिदीचरेण मूर्मा धृतोऽहमिति मा ल स विपीदः । नास्सेव हि त्वदधिरोहणपुण्यपीज- सौभाग्ययोन्यमिह कस्यनिदुचमाशम् ॥ ५२ ॥ संविचिरस्त्यथ गुणाः प्रतिभान्ति लोके तद्धि प्रशस्यमिह कल किमुच्यतां वा । नन्वेवमेव सुनणे लुठ यावदायु- स्त्वं मे जगत्प्रहसनेऽत्र कथाशरीरम् (1) ॥ ५३ ॥ चिन्तामणेतृणमणेश्च कृतं विघात्रा केनोमयोरपि मणित्वमदः समानम् । नैकोऽर्थितानि दददर्थिजनाय खिन्नो गृहजरतृणलवं तु न लज्जतेऽन्यः ॥ ५४॥ ---- १. 'अनुशया--' इति सुमा०. २. 'नामापि' इति उभा०. ३ वृतोऽति सदि ल ततो' इति सुभा०. ४. 'रोपणपुण्यवीज' इति सुभा०.

·mammu- - पश्यात्यन्तचलेन संभ महतामाकाशमारोपिताः ।। ५९ ।। लेक साधरपद्धती इन्दुराजनाना, सुभापितावले च यशवो नाना समुद्भुत. ४ 'अगल्ला'शत सुभा०.५ एतत् इति मुभा० नरं दोनों ने लोऽयमनागमः । प्रकाशित नायगोन्यता नाता नाय निमानेषु निन्नागणि ॥ ५५ ॥ परायें र पीसगनभवनि कऽपि मधुरो प्रदीय नपानियल विमागेऽप्यभिमत । सप्राप्तो यदि म यदि मृगमक्षेत्रपतित किमिझोटोंपोऽय न पुनरगुणाया मरुभुव ॥ ५६ ॥ मामा कि फलमारनमगिरसो रम्या किमूष्मच्छिद सच्छाया कदलीछमा सुरभय कि पुप्पिताश्चम्पका । एताला निरवग्रोप्रकरभोल्लीढायलढा पुन. शग्यो मान्यसि मूढ निर्मरुति फि मिथ्यैव मर्तु मरौ ॥ ५७ ॥ आ जन्मन कुशलमण्यपि रे कुजन्म- पासो त्वया यदि कृतं वद तत्त्वमेवे । उत्थापितोऽस्यनल्सारथिना यदर्थ तुप्टेन तत्कुरु कलकय विश्वमेतत् ॥ ५८ ।। नि.सारा सुतरा लघुप्रकृतयो योग्या न कायें कचि- च्छुष्यन्तोऽध जरतृणाधवयग. प्राप्ता स्वतन्त्रेण ये। अन्तःसारपरामुखेण धिंगहो ते मारुतेनामुना १. अल्पाराय' एति सुभा. ३ अप 'मर्म' इति सुभा०. २ 'निकपा स्थानेषु' इति सुभा० ६ 'दुष्टेन' इति तुभा० 13 .

·१८० काव्यमाला। ये जात्या लघवः सदैव गणनां याता न ये कुत्रचि- सन्यामेव विमर्दिताः प्रतिदिनं भूमौ निलीनाश्चिरम् । उत्क्षिप्ताश्चपलाशयेन मरुता पश्यान्तरिक्षेऽधुना तुझानामुपरि स्थिति क्षितिभृतां कुर्वन्त्यमी पांसवः॥ ६० ॥ है दन्दशूक तदयोन्यमपीश्वरस्त्वां वात्सल्यतो नयति नूपुरधाम सत्यम् । आवर्जितालिकुलझंकृतिमूच्छितानि किं शिञ्जितानि भेवता क्षमतेऽत्र कर्तुम् ॥ ६१ ॥ कल्लोलवेलितहषत्परुपमहारै रत्नान्यमूनि मकरालय मा वमंस्थाः । कि कौस्तुभेन विहितो भवतो न नाम याच्याप्रसारितकरः पुरुषोत्तमोऽपि ॥ ६२ ।। मौलौ सन्मणयो गृहं गिरिगुहा त्यागः किलात्मत्वचो निर्यलोपनतैः संवृत्तिरनिलैरेकत्र चर्येहशी । अन्यत्रानृजु वर्म वाग्दिरसना दृष्टौ विषं दृश्यते याहक्तामनु दीपको ज्वलति नो भोगिन्सखे किं न्विदम् ॥६३|| भूयांस्यस्य मुखानि नाम विदितैवास्ते महाप्राणता कद्वाः सत्प्रसवोऽपि यत्र कुपिते चिन्त्यं यथेदं जगत् । १. 'सखे' इति सुभा०. २. ३ इति सुभा०. ३. 'पालभ्यतो' इति सुभा. ४. 'सत्कृति-' इति सुभा०. ५. 'भवतः क्षम एप' इति सुभा०. ६. अयं रोक तुभाषितावलौ भागवतत्रिविक्रमनाना समुदतः तत्र पूर्वाधं प्रथमद्वितीयपादयो- यंत्ययः, ७, 'च' इति सुभा०, ८. 'कि' इति सुभा०. ९. 'महासत्यता' इति ०.१०.'प्रारप्रसवोऽयमत्र' इति मुभा०.

·हेमकार सुधिये नमोऽस्तु ते दुस्तरेषु बहुशः परीक्षितुम् ।
१. 'विषधरानेऽपि' इति भा०.२. 'लष्ट सपा-' इति सुभा०, ३.
गुणप्रगति सुभा०.४."निहत्त' इवि नुमा०. ५. "एतत्' इति
- नान्य
मानेका ॥ ६ ॥
mr : नोपयोगा।
यानी नारि ॥ ६५ ।।
चारमिनमा भिति-
नगेपिनो मगपते परवी यदि था।
माममनटपाटमपन्य
गाद पारिप्यति सारिणाभिपन्न ।। ६६ ॥
किमिटमुचित गरे नि पक्षसमुन्नते.
फल्परिणतेन प्राप्त गुणप्रणयम्य वा ।
क्षणमुपगत फोपान्त परस्य पुर स्थिता-
विगिख निपतन्नूरं दूगनृगस भिनत्सि यत् ॥ ६७ ॥
सनी ये रमन्ते ननु सुभगरूपाः सफलता
भत्त्येषां यस्य क्षणनुपगतानां विषयताम् ।
निरालोके लोके कथमिदमहो चधुरधुना
समं जातं सर्न सममधवान्यैरवयवैः ॥ ६८ ॥
आहूतेषु विहंगमेषु मगको नायान्पुरो वार्यते
मध्ये वा धुरि वा वसंस्तृणमणिर्धते मणीनां रुचम् ।
खद्योतोऽपि न कम्पते प्रचलितु मध्येऽपि तेजतिनां
धिक्सामान्यमचेतनं प्रभुमिवानामृष्टतत्त्वान्तरम् ॥ ६९ ।
काधनाभरणमश्मना समं यत्त्वयैवेमधिरोप्यते तुलाम् ॥ ७० ॥

·No text on this page.

·No text on this page.

·१८४ काव्यमाला। व्यालास्ते विदधत्यमी सदसतोश्थूडामणिं मूर्धभि- नौचित्याद्गुणशालिनां कचिदपि भ्रंशोऽस्त्यलं चिन्तया ।। ८३ ॥ अहो क्रौर्य सीणां हतरजनि धिक्त्वामतिराठे मृषा प्रक्रान्तेयं तिमिरकवरी विश्लथधृतिः। अवक्तव्ये पाते जननयननाथस्य शशिनः कृतं लेहस्यान्तोचितमुदधिमुख्यैर्न तु जडैः ॥ ८४ ।। अहो गेहेनर्दी दिवसविजिगीपाज्वररुजा प्रदीपोऽयं स्थाने ग्लपयति मृपामूनवयवान् । उदात्तखन्छन्दाक्रमणहृतविश्वस्य तमसः परिस्पन्दं द्रष्टुं मुखमपि च किं सोढममुना ॥ ८५ ।। नामाप्यन्यतरोनिमीलितमभूत्तत्तावदुन्मीलितं प्रस्थाने स्खलितखवर्मनि विधेरन्यगृहीतः करः । लोकश्चायगढरदर्शनवशादृग्वैशसान्गोचितो युक्तं काठिक लनवान्यदसि तामामालिमाकालिकीम् ॥८६॥ वाताहारतया जगद्विपधरैराश्वस्य निःशेषितं परताः पुनरप्रतोयकणिकातीमत्रतेबहिभिः । रोऽप्यऋरवगूरुचर्मवगनींनाः क्षयं लब्ध दग्भाग म्फुरितं विदन्नपि जनो जालमो गुणानीहते ॥ ८७ ।। उहा येन महाधुराः गुविषमे मार्ग संदेकाकिना सोदो येन कदानिदेव न निने गोष्ठेऽन्यशोमानिः । श्रामीयतु गवां गणरण तिलक नम्व रांपलाहो विकटं बवालय जानजागो गोः पादोयते ॥ ८८ ॥ १. "मूह मीन भीममा.... ला 'मा. ३. ' rit. गदिन्दनःगुमा. ८. 'fer-मिना ---- .

·No text on this page.

4No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·शोकेन दुःखनाप्नोति पण्टे कुलवधूरिव ॥ १७ ॥ दावं दीपयते चण्डो दीप व्याहन्ति मारुतः ॥१५॥ वाधका अपि लोकानां बलिनो विभ्यति रुपन् । सर्व वलवतः पथ्यं भिषग्भिरपि गीयते ॥ १६ ॥ शुभप्रारब्धलब्धापि लक्ष्मी. शौर्यविवर्जिते । सभारजनशतकम् । अर्थाः साधारणा एव वियुज्यन्ते समावतः । ममतां त्यजतां तेषु महदुत्पद्यते यशः ।। ३७ ।। मृतोऽप्यर्थ न मोक्ष्यामि बवा नेप्यामि मूर्धनि । इति चेत्सुदृढो लोभः पाने देयमशक्षितम् ॥ ३८ ॥ पष्टिदेशान्तरे लभ्या शतं दत्त्वात्र नैगमे । पाने त्वेकमिहोत्सृज्य परत्रानन्तमाप्यते ॥ ३९ ॥ को दत्ते क इबादत्ते खादृष्टं खेन भुज्यते । धीमेदमाने दातृत्वे क्लिश्यन्ते कृपणाः कियत् ॥ ४०॥ खातयं यदि चोरेऽपि भोक्तृत्वं यदि वन्धुषु । निष्क तु भ्रमः खाम्यं तत्त्यक्त्वा लभ्यता यशः ॥ ११ ॥ न धैर्येण विना लक्ष्मीन शौर्येण विना जयः । न ज्ञानेन विना मोक्षो न दानेन विना यशः ॥ १२ ॥ खकीयान्भुञ्जते मत्त्याः खापत्यानि फणाधराः । वलावलव्यवस्थेयं घलिनस्त्वकुतोभयाः ॥ ४३ ।। गुरुं हत्वा दिवं यान्ति तृणं छित्त्वा पतन्त्यधः । बलिनां दुर्वलानां च श्रुतयोऽपि द्विधा स्थिताः ॥ १४ ॥ बलिनो वलिन सिखन्त्यवलं तु न गृहते । १. गिजि.

·No text on this page.

·सभारजनशतकन् । १९५ लभ्यन्ति वितरन्तोऽपि कुप्यन्ति सरल, अपि । मुखन्ति नतिमन्तोऽपि भोक्तुर्भाग्यविपर्ययात् ॥ ६० ॥ अघीयते विजानन्ति विरज्यन्ति मुहुर्नुहुः । नात्यन्ताय निवर्तन्ते नरा वैपन्यतो विधेः ॥ ६१ ॥ दोहदेरालवालेश्च कियक्षानुपालहे । ते तु भालं प्रतीक्षन्ते फरपुप्पसनुगने ॥ ६२ ॥ कः प्रजूते पुरोवात क प्रेरयति वारिदन् । प्राप्ते तु श्रावणे माति भवत्येकार्णव जगत् ॥ ६३ ॥ कालः करोति कार्याणि काल एव निहन्ति च । फरोमीति विहन्नीति नूर्वो मुपति केवल्न् ॥ ६ ॥ जापि काल्स य. कार मोऽपि कालमपेजते । कर्नु जगन्ति तन्तु वा कालोन जगत्त्रभुः ॥६५॥ पालः सदागतिरपि सादीव परिनेछ। चण्डनारनवद्विधमत्तत्यन्णात् ॥ ६६ ॥ काल्यात्यति पान पण्डिनान्सामगनपि । त चेविकीपनि दो तितिकंच महीपर ।। ६७ ॥ न्भेषु प्रारिप्यन्त कति पागदो। क्षणासापति लोकोऽय क्षमा ने नियत अपारदशामामालनि । निमपि र माया दिन सबल मदर : r - + ग

·No text on this page.

·समारजनशतकम् ।
१९७
दुःखेनोपाय॑ते धर्म. सुखेन तु विनाश्यते ।
कृच्छ्लब्धमिम त्रातु नेच्छन्ति मुनयः सुखम् ॥ ८४ ॥
संपाद्यतां वा यनेन यद्वा विक्रीयतामयम् ।
सर्वथा भजतावाप्यो धर्मो भवति नान्यथा ॥ ८५॥
अर्थवन्तः प्रशस्यन्ते निन्द्यन्ते तद्विनाकृताः ।
आगमेष्वपि चेदेवमद्भुत कि शरीरिषु ॥ ८६ ॥
अर्थोऽप्यर्थेन चेत्साध्य का वार्ता धर्मकामयोः ।
अर्थः सर्वजगन्मूलमनोऽर्थविपर्ययः ॥ ८७ ॥
कर्मज्ञानं च मोक्षाय कर्मण्यर्थोऽधिकारिता ।
अतोऽर्थेनैव कैवल्यं न कैवल्येन लभ्यते ॥ ८८ ॥
कथमर्थ निषेधन्तु श्रुतयः स्मृत्योऽपि वा।
यासामेकं पदमपि न चलत्यर्थतो विना ॥ ८९ ।।
लक्ष्मीश इति गोविन्दो मेरुधन्वेति शंकरः ।
हिरण्यगर्भ इत्येव ब्रह्मापि बहु मान्यते ॥ ९० ॥
जर्व गच्छन्ति य त्यक्त्वा यं गृहीत्वा पतन्त्यधः ।
तस्य गौरवमर्थस्य तावतैवानुमीयताम् ॥ ९१ ॥
गृहिणा यदि लभ्येत गृहिणी हृदयंगमा ।
संसार इति को भारत सारननुपश्यतः ।। ९२ ।।
जाहत्य चिनुनः त्वर्गमपवर्गमनुक्रमात् ।
अनुकूले हि दांपत्ये प्रतिकूल न किंचन ।। ९३ ॥
गृहिणीवृत्तिदोषेण गौतमोऽत्यन्ततापितः ।
आतसे दुःखविध्वंतं कैवल्यं परनं मुनिः ॥ ९४ ॥
अपि यत्परमं तत्त्वमर्धेन्दुकृतशेखरन् ।
तत्सापि तवानानन्दः किनलजननीं विना ॥ ९५ ॥