·RESERIE प्रकाशक- गांधी यल्लमदास निमुवनदास सेक्रेटरी- श्रीजेन आत्मानन्द सभा मावनगर. 2. मपीभाई एम.गुप्त. सार्यसुधारकमुद्रालय वटपद्र ·॥ मईम्स ॥ निषेदनम् ॥ कौमुदीमित्राणन्दनानो द्वितीयरूपकस्यास्य निर्माता श्रीमद्-हेमचन्द्राचार्यशिष्य. श्रीमान् रामचन्द्र एवेत्यामुसान्तर्गतेन- " अस्ति खलु श्रीसिदहेमचन्द्राभिषानशब्दानुशासनवि- पानवेषसः श्रीमदाचार्यहेमचन्दस्य शिष्येण मपन्धयतविधाननि- जातबुदिना नाव्यलक्षणनिर्माणापातावगाडसमस्तसाहित्याम्भो- धिना विशीर्णकान्यनिर्माणनिस्तन्द्रेण श्रीमता रामचन्द्रेण विरचित कुतूहलसहसनिधानं फीसदीमित्राणन्दाभिधानं निःशेषरसमाव- भदीपकं द्वितीयं रूपकम् । इत्यनेन पाठेन सष्टमेव प्रतीयते । सपासमयस्त्वेषां हेमपन्द्राचार्यसतासमय एव । एतद्वन्मका श्रीमता काव्य-नाटक-नाव्य-न्यायप्रन्या दि. निर्मिताः सन्ति । ते चैते, फाप्पम् -कुमारविहारशतकम् । ना. न्टकानि-विलास-नगविलास-यदुविलास-कौमुदीमित्राणन्द- निर्भयभीमन्यायोग-सत्यहरिभन्द्र-मलिकामकरन्द-वनमालिकाना- रिकाः । वनमालिकानाटिका अमररन्द्रकृतेति निन्मन्यन्ते । नाव्यमन्या-नाट्यदर्पण गुणचन्दसाहाय्येन कृतम् । मन्धरतं " रामचन्द्रकृत मबन्धशतं दादचारूपकनारकादिसरूपहासम्" इति एकहात्माचीनहस्तलिखितपत्राशयते । नायं प्रन्यः सांप स्पते । परमसतकर्तृत्वस्यातिरप्येतदन्यविरचनेन मासा स्वादेन.. ।

·पाशा-
गांधी यालमदास त्रिभुवनदास
सेक्रेटरी-
श्रीजेन आत्मानन्द समा
भावनगर.
"
RECrenstrumerenterin
--
uttity
मणीमाई एम. गुप्त.
आर्यसुधारसमुद्रालय
वटपद्र

·H" मम् ॥ निषेदनम् ॥ फौपदीपियाणन्दनातो द्वितीयरूपकस्यात्य निर्माता श्रीमद्-हेमचन्दाचार्यशिभ्यः श्रीमान् रामचन्द्र एवेत्यामसान्तर्गतेन- " अति सर श्रीसिदामचन्द्राभिषानशब्दानुशासनवि- पानवेषसः श्रीमदाचार्यहेमचन्द्रस्य शिष्येण मवन्धतविधाननि. सातदिना नाव्यलक्षणनिर्माणाणतावगादसमस्तसाहित्याम्भो- विना विशीर्णकान्यनिर्माणनिस्तन्देश श्रीमता रामचन्द्रेण विरचितं कुतूहलसहसनिधानं फीसदीपित्राणन्दाभिषानं निःशेषरसमाव- मदीप द्वितीयं रूपकम् ।" इस्यनेन पाठेन सष्टमेव प्रतीयते । सपासमयस्त्वेषां हेमचन्द्रारार्यसत्तासभप एव । एतत्यकी श्रीमता काव्य-नाटक नाय ज्यायमन्या वि. निर्मिताः सन्ति । ते चैते, काम्यम्-कुमारविहारशतकम् । ना- टकानि रविलास-नलविलास-यविलास-कौमुदीमित्राणन्द- निर्भयभीमन्यायोग-सत्यहरिश्चन्द्र-मलिकामकरन्द-वनमालिकाना- टिकाः । वनमालिकानाटिका अमरचन्द्रकृति केचिन्मन्यन्ते । नाव्यग्रन्या नाट्यदर्पण गुणचन्द्रसाहाय्येन कृतम् । प्रबन्धशतं "रामचन्द्रकवं प्रबन्धशतं द्वादशरूपकनाटकादिखरूपज्ञापकम् " इति एकरसारमाचीनहस्तलिखितपत्राग्ज्ञायते । नायं प्रन्यः सांप्रतं रश्यते । प्रबन्धसतकर्तृत्वल्यातिरप्येतद्वन्पविरचनेन माता स्यादेव-

·No text on this page.

·॥ अर्दम् ।। ॥ श्रीमद्विजयानन्दमूरीधरेभ्यो नमः ।। प्रवन्धराताईश्रीमदामचन्द्रमूरिविरचितं कौमुदीमिन्त्राणन्दम्। यः माप निति लेशाननुभूप भवार्णवे । तस्मै विकमियाय विधा नाभिमुवे नमः ॥१॥ (नान्यन्ते) सूत्रधारः ---( साक्षेप) भोभोः सभासदः! सावधानाः गृणुत विज्ञापनामेकाम् । व्यामोहमतिरोइपीतमनसः मापसाताभिता- स्वस्माघधपनानने किमपि पर्याध्यामहे विषयम् ।। सूर्याचन्द्रमसारपि पुतिमयों निस्तेमसी सोचने जानीतः फरिताअनफरपुपी मकिन तो भारगा। (आबा) किमादिशत, ये दुरात्मानो भवन्नप्परमानने न ते नागोदाम्भोधिपाररानः, कुनै पनपन । भूतकी- तुकानुन [मरन् ] कमयभिनीय पपेनपामोलमामि -

·No text on this page.

·१ अरः] कौमुदीमित्राणन्दम् । सूत्रधारः (विहस्य ) मकरणस्यास्य सरसतापां किमु- प्यते ।। यतः- मचन्धानाधातुं नवभणितिवेदग्भ्यमधुरान् फवीन्दा निस्तन्द्राः कति नहि मुरारिमभृतयः । ऋने रामामान्यः किमुत परकोटी घटपितुं रसामान्यमाणान् परिति वितर्को मनसि नः ॥३॥ भपि च- प्रपन्या इश्वत्मायो हीयमानरसाः फ्रमा । कृतिस्तु रामचन्द्रस्य सर्वा स्वादुः पुरः पुरः॥४॥ नट:-( सावहेल ) भाव! परोपनीतशब्दार्थाः स्वनाम्रा कृतकीर्तयः । निवदारोऽधुना तेन विश्रम्भस्तेषु फः सताम् ॥५॥ सूत्रधारः- मार्ष ! नास्य पर्यनुयोगस्य वयं पात्रम् । भनार्थे प्रबन्धविधानसमानकालाः सुमेधस एव प्रमाणम् । नटः-( सविषादं ) भाव ! निर्षिण्णोऽस्मि तेनामुनापदे शावेशदुर्भगेन शैलूपवियावभवोपभोगेन । ततस्ता कामपि क्रियामनुनिष्ठ श्रेष्ठां यया विधान्ताशेपविपदं थायसी संपद- मासाथ सनतसंनिहितमित्रकलास्वापतेयः सुचिरममन्द- मानन्दमुहामि । सूत्रधारः-(साक्षेपं ) मा ! संसारस्वरूपपरिज्ञान- दग्धीवन्ध्य इव प्पाहरसि । ननु अकृताखण्डधर्माणां पूर्वे जन्मनि जन्मिनाम् ।

·रामचन्द्रसूरिविरचितं प्रसादय प्रचलभाग्यपागलभ्यलभ्यानां सभ्यानां मनांसि। ( विमृश्य ) यथावस्थितमादिशन्ति सभ्याः । दुर्जनोपनीत- क्लेशकोटिकण्टकिला खल्लियं संसाराटवी । गरीयसे च फलायोपनिवद्धकक्षेण प्रेक्षापूर्वकारिणा (लोचने निमील्य ) सोढव्या एव प्रत्यूहव्युपनिपत्तयः । तदहं गृहं गत्वा प्रवन्ध- विशेष कमपि पर्यालोचयामि । (नेपथ्ये) कृतं पालोचनेन । अस्ति खलु श्रीसिद्धहेमचन्द्राभि- धानशब्दानुशासनविधानवेधसः श्रीपदाचार्यहेमचन्द्रस्य शि- ध्येण प्रबन्धशतविधाननिष्णातबुद्धिना नाट्यलक्षणनिर्माणा- पातावगाढसाहित्याम्भोधिना विशीर्णकाव्यनिर्माण [निस् । तन्द्रेण श्रीमता रामचन्द्रेण विरचितं कुतूहलसहस्रनिधानं कौमुदी- मित्राणन्दाभिधानं निःशेषरसभावमदीपकं द्वितीयं रूपकम् । सूत्रधारः-कथमयं प्रबन्धविशेष निर्णयति । (प्रविश्य) नट:--भाव ! मणमामि । सूत्रधारः-माप ! कौमुदीमित्राणन्दनाम्नः प्रकरणस्या- कृतनिश्चयोसि । अन्ति नामात्र भूपांसि सामाजिकजनमनाकौतु- "" फयावस्तूनि । रसनिवेशभावाभावयोः पुनर्भावः वत्सस्ताण्डका ·१ अरः] कौमुदीमित्राणन्दम् । मैपः पदं सर्वतः काञ्चनमयं तथा जाने देवता- विनिर्मितम् , मध्ये च भगवतः पारापाणेः प्रतिनिधिदृश्यते । (नेपथ्ये) (क) नवनिपंडणाण वि मुत्ताणं गुचिसंपुरविमाणं । गुणसंगपमलदंतीण निफलो जम्मसंरंभो ॥९॥ मित्राणन्द:--अनुरूपं पतिमनासादयन्त्याः फस्या अपि लावण्यपुण्यवपुपः पक्ष्मलाक्ष्याः परिदेवितमिदम् । (नेपथ्य) (ब) परसंबंध फाऊण अंगपरिरंभणं अदितेहिं । न विडविजा मितेहि किति पहिं सरोरुहिणी? ॥१०॥ मित्राणन्दः इदमपरमस्या पराक्याः किमपि पेशसम् । यत्किल पाणिग्रहणेऽपि पत्यङ्गपरिरम्भालाभः । (मत्रेय प्रति) सणं निक्षिप दिक्षु चक्षुपी । जानीहि पुलस्त्योऽयं परिदेवि- तध्वनिः । मैयः--(विलोक्य) वयस्य ! पश्प निकपा सहकारखण्ड दोलाधिरूदां मरूमात्यांवनाशिता पनिताम् । मित्राणन्दः-(सवितक) (क) नय कान्तिमण्डनानामपि मुतानां शुनिसंपुरविगानाम् । गुणसंगममलभमानाना निष्फलो जन्मसंरम्भः ॥ (ख) फरसंपन्धं कृत्वा परिरम्भणमददानः । न विडम्ब्यते मित्रः किमिति एभिः सरोरुहिणी ।। .

·No text on this page.

·No text on this page.

1No text on this page.

·रामचन्द्रगरिविरचित लक्ष्मीः किं पितुरम्मुः प्रतिफलं लेगु संक्रीडते? फन्या कापि किमस्य खेति मुहुर्देवस्य गादःपतेः ।। दीपस्यास्य पयोधिरोगसि कृतस्थानस्य वेलोच्छल- नानारत्लनिः किमत्रभरती लीलापते देवता?॥११॥ मैत्रेयः- काप्येपा सरुपः प्रभाववशतो देवस्स दैत्यस्य वा लोके शोकमलीमसेन मनुनीभावं दधौ देवता । तेनेयं मुरलोकवैभवपरीरम्भाकुलोचेस्तरां । दोलोत्सालमिपेण खेचरगतिप्रागल्भ्यमभ्यस्यति ॥१२॥ मित्राणन्दः- एतां निसर्गसुभगां विरचय्य वेधाः शके स्वयं स भगवानभिलाषुकोऽभूत् । तेनापरग्रहभयाद्वियदकदोला- दोलायितैरमनुजग्रहणां चकार ॥१३॥ (विमृश्य) ययेयं निरुद्धदोलाकेलिः प्रतिमुहुरस्मान् कटा- तथा व्यक्तमनयाप वयं दृष्टाः । तदुत्तीर्य नेदीयांसो - . मैत्रेयः कथमियमुत्तीर्णा दोलातः । केवलमुत्तीर्णा तरुभिस्तिरोधाय कचि- । हा! हताः स्मः। अकाण्डकोषसंरुद्धचेतसा त्वरिततरं तिरोधाय सत्यम- छतः । कुतः पुनरियमस्माभिरु- ·१अः कौमुदीमित्राणन्दम् । (प्रविश्य कृतोप्णीषो) वणिग्-भगवन् ! माता देशान्तरादपरे सहायाः तदु- पनय न्यासीकृतं विचम् । गजपाद:-( सावहेलं ) यर्थव त्वया मुक्तं तवोटना- भ्यन्तरे गत्ला गृहाण । (चणिग् मध्यतो वित्तमादाय कुलपति प्रणमति ।) कुलपतिः--वत्स ! ययावदमेव मास लया द्रविणम् ॥ वणिग्-किमिदमनात्मोचितमुच्यते । दुस्वपतपः- परकलितस्य स्वर्गापवर्गशमणो भगवनः पांगुमायेपु पर्त्य की- टानां विभवेषु को नाम नामः संभवति । तद् व्रजामि युप्म- लभावमत्यस्तमत्यहन्यूड स्वपुरीम् । कुलपति:-( सप्रथयमिव ) शिवास्ते पन्धानः । ( वणिम् निष्कान्तः ।) मित्राणन्दः-भगवन् ! सफलनामयातु मेमार्थनालेशः। (प्रविश्य कुन्दलता कौमुदीच प्रणमति (त:)) मित्राणन्दः--(मैत्रेयं प्रति ) संवयं वनिता यो दोला- पिस्तामपश्याम । (पुनः साधय) केपमनत्रा नेत्रोत्पलानां मुधारष्टिः। कुलपतिः-वत्से कौमुदि। समानरयाशीलाकारणारिम: सार्यरातनपस्यास्प स्वयं प्रपय पातीमाविषयीन् । कौमुदी-(तिर्यगवलोक्य सत) (क) परि! (क) कटरि ! अवधिमा । बहो । विमसविदामना ।

·No text on this page.

·१ अर कौमुदीमिवामन्दम् । (परिश्म कृतीणीपो) पणिग-भगवन् ! माता देशान्तरादपरे सापाः तदु- पनय न्यासीकृत वित्तम् । गजपाद:-( सावहेलं ) यव त्वया मुक्तं तवोटना. भ्यन्तरे गला गृहाण। (वणिग् मध्यतो विचमादाय कुलपति भणमति ।) कुलपति:-वत्स! पपारदमेव माप्तं त्वया द्रविणम् ॥ पणिग्-किमिदमनात्मोचितमुच्यते ।। दुस्तपतपः- परफलितस्य स्वर्गापवर्गशर्मणो भगवतः पाशुपायेषु मर्पकी. राना विभवेषु को नाम नाम संभवति । तद् व्रजामि युप्म- लभावमत्सस्वमत्यागः स्वपुरीम् । कुलपतिः-रामध्यमिव ) शिवास्ते पन्यानः। ( वणिम् निष्कान्तः ।) मित्राणन्द:-भगवन् ! सफलतामयातु मेमार्थनालेशः। (प्रविश्य कुन्दलता कौमुदी [ 1 ] प्रगमति (:)) मिधाणन्दः-(मैत्रेयं पति) संवेयं वनिता यो दोला- पिल्लामपश्याम । (पुनः साभयं) फेपमनभ्रा नेत्रोत्पलानां मुधारष्टिः। कुलपतिः-वत्से फौमुदि! समानरयानीलाकारधारिणः सार्यवाहतनपस्पास्य स्वयं प्रपय महतीमातिधेयीम् । कौमुदी-(तिर्यगवलोक्य स्पगत) (क) फरि । (क) कटरि ! महिमा । अहो । विलासविदग्धिमा ।

·No text on this page.

·१] कौमुदीमित्राणन्दम् । क्रियाणाम् । मिघाणन्द:---( सानन्द मंत्रयं प्रति) मुमेधा निषित वेधाः साधूनामानुकूलिकः । जाने यानस्य भोज्यमस्माकं श्रेयसी क्रिया ।। १९॥ (नेपथ्ये) भो भो आश्रममपटयो घटवः । प्रमार्जयत होमगृहा- गणानि, प्रज्वालयत जातवेदसः, सनिधापयत समिधः । ननु इदानीं कुलपतेः प्रदोपसन्ध्यासचनसमयः । मेप्रेयः (समयमारमगत) कयमुत्थानसमयः कुलपतेः । (प्रकाशं ) भगवन् ! एतावत्यपि सार्थवाहप्रयोनने किनिमि- चोऽयं कालविलम्बः । गजपादः-( कुलपति प्रति सकतवं ) यदभिधत्ते सार्थवा- कुलपतिः-( मित्राणन्दं प्रति सविषादमिव ) पवलेपाई- चेतसो वयं किं नानुनिष्ठामः १ । नदुत्तिष्ठ स्वयमेव विमुश्चो- टनाभ्यन्तरे स्वमुद्रामुद्रिनं द्रविगजानम् । वत्से कौमुदि ! दर्शय सार्धवाहस्योटजाभ्यन्तरम् । कौमुदी-(क) इदो दो सस्थवाहे । (उभी मध्यमवेश नाटयत.।) कौमुदी-( सकाट) (ब) अजाच ! (पुनः सलज) (क) इत इतः सार्थवाहः । (ग्व) आयपुत्र!, सार्थह जस्ति बहु मनयितव्यम्, पर- ·। १२ रामचन्द्ररिविरचितं अंगचंगिमा । अहो ! विलासविअद्विमा । अरिरि ! मुहवत्तणी (पुनः साश्चर्य) दस्सदसणेण मणुस्सजम्मो । ( पुनः सदुःख) इदिसोवि तादस्ससिणेहेण मए यावाए । अब्बो धी धी भुवणरयणविणासणं मे जीविदनिम्माणं । मित्राणन्दः-( अपवार्य साभिलापं मैत्रेयं प्रति) अधिकुचतट पोप्पं दाम श्रुती फिसलाचिंते विसवलयिती पाणी श्रोणीलता रसनाश्चिता । तदपि च वपुर्लक्ष्मीरस्याः स्फुरत्यपदं गिरां प्रकृतिसुभगे पाने वेपो यदेव तदेव वा ॥ १८ ॥ कुलपतिः-कोन भोः ।। पाद्यं पाद्यम्, अर्थोऽर्थः । ( प्रविश्य तुन्दिल. सर्वमुपनयति ।) कुन्दलतिका-(क) अय्य ! एदस्स निभदइअस्स नहि नहि अदिधिणो विधेहि आदिधेई । (कौमुदी कृतकसात्त्विकभावान्नाटयन्ती आतिथ्य प्रथयति ।) कुलपतिः-चत्से ! कोऽयमपूर्वोऽतिथिदर्शनेन प्रनिभयः प्रथितः स्वेदकम्पोपलवः । ततः स्वस्थीभूय सर्वमप्याचर । अयं सल ते माणितस्यापि स्वामी । किं पुनरङ्ग ! अपरासां बोरे गुभगत्यम् । दृश्यदर्शनेन मनुष्यजन्म । ईदृशोऽपि ताहक्म्मे- हेन मया व्यापाघेत. । अव्यो धिम् धिम् भुवनरलविनाशन मे जीवितनिर्माणम् । (क) आर्य ! एतस्य निजदयितम्य नहि नहि अनियर्विधेहि विधेपीम्। ।

·- - HTA -- १ मरः] कौमुदीमित्राणन्दम् । क्रियाणाम् ।। मिप्राणन्दः-(सानन्दं मयं पति) मुमेधा निथितं वेधाः साधूनामानुएलिकः । जान यानस्य मनोन्यमस्माकं घेयसी मिया ॥१९॥ (नेपथ्ये) भो भो आधमकर्मपटवो वटवः । ममार्नयत होमगृहा- गणानि, प्रग्यालयत जानवेदसः, समिधापयन समिधः । ननु इदानी कुलपतेः पदोपसन्ध्यासयनरामयः । मैत्रेयः-(मभयमात्मगत) कायमुत्थानसमयः कुलपतेः। (प्रकाशं ) भगवन् । एनावत्यपि सार्थवाहपयोजने फिनिमि- चोऽयं कालविलम्बः । गजपादः—(कुलपति प्रति समेत ) यदभिषचे सार्थवा- इस्वदस्तु । फुलपतिः-( मित्राणन्दं प्रति सविपादमिव ) भवत्येमाई. चेतसो वयं किं नानुतिष्ठामः १ । तदुनिष्ठ सयमेव विमुश्चो- टनाभ्यन्तरे समुद्रामदिनं द्रविणनातम् । वत्से कौमुदि ! दर्शय सार्थवाहस्योरजाभ्यन्तरम् । कौमुदी-(क) इदो इदी सत्याहे । ( उभी मध्यप्रवेश नाटयत. 1) कौमुदी-( सकट) (व) अजउच! (पुनः सल) (क) इत इत सार्थवाहा । (ब) जायपुत्र!, सार्थही अस्ति यहु मयितव्यम्, परare ·रामचन्द्रसूरिविरचिट सत्यवाह ! अत्यि बहु मंतिदवं, परं दाणि नावसरो। ए सु संखेवेण मंतेमि । अप्पा मए तुह समप्पिदो । अउ बरं - ते पडिहासा तं करिनासु । मिग्राणन्दः-(सरोमायं) आर्य ! मयापि धनं नीति चतगोपनीतमतस्त्वमपि यदभिरुचितं तदिदध्याः। कौमुदी-(क) तावस्सं अहिपायाणुरोहेण अई सचं करिस्सामि । दोणि उण लहुँ मिल्लेडि (ह) दविणनापं जेण पाहि नीदरामो। (तथा कृलोनी निगच्छत ।) फलपतिः-वत्स मित्राणन्द ! परिणतरयमो वयं कन- पायोपीयननिययाः । इयं च पानांच्यांना मानुरूपं पनि मनामादयनी नापति बराकी पुत्री में कामुही। तस्याः पाणिग्राणन मालयितुमईगि मनोहरनाम् । मिग्राणन्दः-( सरोनारं) भार! कपमानास- वातालमीला प्रमादानिरक। कौमुदी-(मगत) () पभाए प्रमि रामfir विनी नार पोगगन । माना दामन र मनन । (R) नासानुरोरनामामा ! पून बेर पनि । मा प्रसार या 114 1 ·."- १] दीभिगमन्दम् । सम्परा रपर्ण जणी फरेदि । गजपाद: साना नासि कुलपतेः प्रसादभामा- पातु। अष्टपति-पतथिमिमूह ने विवाहमालविधिः। इदानी तावदधमापगमाप पर्णकारामनगर । भो भोस. पोषनाथम्पकदीमीन पपोरिरायसनातनावण्य- भगनान्यनिधीनामानि पायपषमभभापगमपटीयामि ना. किरीफलाम्भासि । पत्यकामुदि त्वमपिफोटान्तरमनुतिष्ठ। (नेपथ्ये) भापच त्वरित नटेषु नलः सोमवानीः पुष्पाणां प्रारं पर स्थगपत सां रास्यम्मुभिः । घुस: फर्महतोऽपि न बन ! संजामनारं चिरं शुदान्तेन समं समेष्यति पतो देवमनीचीपतिः॥२०॥ पुलपतिः- (आमH ) कथमपं प्रचेताः संकीस्ति- मात्मनो दीपमषितिष्ठति ।। (विमृश्य ) वयमपि तपोभूना प्ररार निवारपितु मामामरे, साध्यं च विधिमनुतिष्ठामः । (इति निकान्ता सर्व ।) प्रथमोऽसः समासः॥

·No text on this page.

·New-aur- २ मरः] कौमुदीमिधामन्दम् । गन्तम्यमिति कुलपविणं समादिशति । मित्राणन्दा-एते घरमागता एवेति गत्वा निवेदय कुलपतिपादेभ्यः। (गभाक्षो निष्कान्तः ।) (नेपथ्ये) भाभिः अछुपसोदराभिरभिवो देवे प्रभाणां भी पात्री लिम्मति शीर्णमुद्रनयनः किं कि न दृष्टं जनः । पूर्वोपानितर्मवर्मपटलमभ्रष्टाटिकियो नात्मानं न परं च पश्पति कपापात्रं पुनः पौशिकः ॥२॥ मित्राणन्द:- आकर्पा सभयं) फस्यापि महानसो दास्थावस्थोपनिपातमतिरुद्रापशुभाशुभन्यापारस्यायं म्यारा- सावदेहि मंत्रेय देवतायतनस्य पाचात्यभागमवलोकयामः। मैत्रेयः-(विलोक्य सभयं ) कपमयं पुरुषः सहकार- वरुणा सह वकील: फोलितोऽस्ति। (ततः प्रविशति यभानिर्दिष्टः पुरुषः।) पुरुषः-कष्ट भोः कष्टम् , कसा सिदयणिमणतिसुभगा खेपरदसा। कचार्य संदखिभरनमनासोरुरसिमः ।। नयो वाचा पायं भवति न सो नापि मनस- स्तमप्ययं कुदो हतविधिरकाम्दे पटयति ॥३॥ मित्राणन्द:--किमिदमश्रदेयम् । । भक्त, सपोपीय नानीमः। ८

·No text on this page.

·२] फौमुदीमित्राणन्दम् । ९ ताभिधानया दिल्यकाम्टिकया प्रसाधितकम्ठपीठः फेनापि व्यसनेन प्रकाशयितुमनुचितेन सततोपानान्तःकरणपूर्णविशे- पमभापविहितरूपान्तरः प्रतिनिशमस्मिन् वरुणदीपे परि- भ्रमापि। मैत्रेया-अहो ! समुदरतालानुरन्धः प्रवन्धः। पुरुष:- अप पुनर्निशीधे सान्तःपुरेण फ्रीतार्थमितस्ततः सैर विहरता भरनेतसा प्रचेतसा समुपलभ्य सततमार्यम्प- दयमस्मदन्तःपुरकामिनीमनमभिलाषुकः परिभाम्यसि ।' इत्सपिदशानेन फटपीटनः कष्ठिफामाजि मा च स्फुटं दो फन्धरम् । मेय:-( सकम्प ) ततः किं कृतम् ।। पुरुषः सदैन्य ) पुरन्दरेणाप्परिपतीसमिनिसातो- टिभिबहुफीलफोटिभिः स्वपपिहानीप प्रल फीलितोऽस्मि। मित्राणन्द:-इदानी प्रताः वर्तते ।। पुम्पा निदपि ले संकीरते । प्रतिनिधः पुनः किमप्यतः परमपि विधास्पनीति नारगरणमि। मेष:--अधोतव्यं अधोनम्यम् । (पुनरपरा) देना- सुना मात्मनो भान्भेनामप्यन्ताकराना कीतियो- स्मि ! नदिविनय फिमपि शल्पसमुदरणीपिकम् । मिग्राणन्द:-मस्ति नः कुलस्वागतः त्यसमुदाण. प्रथितमहिमा नामपरिशे पयः परं पदाचिदप्यनिरूपितर. सपा, भनो में मनार पनः संदेधि।

·No text on this page.

·+- २ अङ्कः कौमुदीमित्राणन्दम् । लताभिधानया दिल्यकण्ठिकया प्रसाधितकण्ठपीठः केनापि व्यसनेन प्रकाशयितुमनुचितेन सततोपलुनान्त:करणचूर्णविशे- पमभावविहितरूपान्तरः प्रतिनिशमस्मिन् वरुणद्वीपे परि- भ्रमामि। मैत्रेयः-अहो ! समृदकुतूहलानुवन्धः प्रवन्धः । पुरुपः-अध पुनर्निशीथे सान्तःपुरेण क्रीडार्थमितस्ततः स्वैरं विहरता परचेतसा प्रचेतसा समुपलभ्य 'सततममूर्यम्प- श्यमस्मदन्तःपुरकामिनीजनपमिलाएकः परिभ्राम्यसि ।' इत्यपिदधानेन कण्ठपीठतः कण्ठिकामाच्छिध बद्ध्या च स्फुट दो कन्धरम् । मेयः-( सकम्पं ) ततः किं कृतम् । पुरुपः--( सदैन्य ) पुरन्दरेणाप्पविपापीहाभिर्निशातको- टिभिएकीलफोदिभिः स्वयमिहानीय प्रत्यङ्गं कीलिनोऽस्मि । मिग्राणन्दः-इदानीं प्रचेनाः क वर्तते । पुरुपः कचिदपि फूले संक्रीडते । प्रतिनिहत्तः पुनः किमप्यतः परमपि विधास्यतीति नागपछामि। मैत्रेयः-अश्रोतव्यं अथोतव्यम् । (पुनरपवार्य) तेना- मुना महात्मनोऽस्य प्रयन्नामप्यन्त शोकाकुना कीलितोऽ- स्मि । तद्विचिन्तप किमपि शल्यममुदरणीपपिकम् । मित्राणन्द:--अस्ति नः कुलमागतः शल्पसमुदरण• प्रथितमहिमा नामपवित्रो मशः। परं पदाचिदप्पनिरूपिता- स्वयः, अतो में मनाए मनः संदेन्धि ।

·No text on this page.

·. २ भा] कौमुदीनिवागन्दम् । वाभिपानपा दियफष्ठिकया मसाधितष्ठपीठः फेनापि व्यसनेन प्रकाशयितुमनुचितेन सवदोपतान्तःकरणपुर्णविशे- पाभारविनिरूपान्तरः प्रविनिमस्मिन् वरुणदीपे परि- भ्रमापि। मेययः-भहो। सरदतुहलानुबन्धः प्रबन्धः । पुरुषः भर पुनर्निचीये सान्तःपुरंग फ्रीहार्यमितस्तन: सरं विसरता रचेतसा मचेतसा समुपलभ्य 'सतवमर्यम्प- स्पमस्मदन्तःपुरकापिनीजनमामिलापुकः परिभ्राम्यसि ।' श्लपिदपानेन अप्ठपीठतः फष्ठिफामाछिय वमा च स्फुटं दो कन्परम् । मेयः--(साम्म ) ततः किं कृतम् । पुरुषः- सदैन्य ) पुरन्दरेणाप्पविषमपीराभिनिभावको. टिभिर्वहुकीलफोटिभिः स्वयपिहानीय मत्सरं कोलियोस्सि। मित्राणन्दः इदानी प्रवाहवर्वते ।। पुरुषः कचिदपि कुले संक्रीडते । प्रतिनिटचः पुनः किमप्यतः परमपि विधास्पतीति नारगच्छामि। मैत्रेयः--अश्रोतव्यं अश्रोतव्यम् । (पुनरपवार्य) नेना. मुना महात्मनोऽस्य प्रपन्नाहमप्यन्ताशोकाकुना कीलितोऽ. सि । वद्विचिन्तय रियपि शल्पसमुदरणीपयिसम् । मित्राणन्दः-अस्ति नः कुलकमागतः शल्पसमुदरण. अधिवमहिमा नामारियो मत्रः। पर कदाचिदप्पनिरूपिवा- लपा, अवो में मनाम् मनः संदेधि।

·No text on this page.

·२म: कौमुदीमित्राणन्दम् । पुरुषः- साक्षेपं ) पीपसीर्ति विशेषणं विभोपकारक- रणकराभ्यामात्मनो व्यवसायाध्यवसायाभ्यां मतिहतम- पाचवानसि । महत्वक्षीया पुनरस्माकपयमकानटोपस्थितः प्रवेवामभवः मतिभयाटम्बर: समूलका कपितवान् । अपि पअपारेऽप्यस्मिन् विश्वनपारावारे परमार्थतस्त्वमेव महत्व- पान, यस्पाय वासनसोरुतीर्णः खभावशीर्णमत्युपकारस- हाकोठीनवृत्तिनिरर्गलः परोपकाररसावेतः। मित्राणन्द:- संपत् परस्य रोहन्ती भाग्यानो मुखमीक्षते । स्वक्तितोलनं नाम माहात्म्यं तु महात्मनाम् ॥८॥ पुरुषःको नामात्र त्रिलोकीविभुते रामरनि भ्रान्तिमावरति । स्करन्युपायाः शान्त्यर्थमनुकूले विधातरि । प्रतिकूले पुनर्यान्ति तेऽप्युपापा अपापताम् ॥९॥ ततः कृतं फालरिलम्बेन । आमामन्ति माणाः फळपी- उम् । अतः परं सर्वाङ्गीणमरोहिणा पनकीलपीरासंभारण प्रतितापेन्द्रियस्थानो निरीक्षितुमपभविष्णुः । किमपर मन्दमपि वपनलम्भूगरस्मि । तचरिततरे मकटप कस्याप्प- नर्यस्य मयस्य रामप्रस्परा रमप या भाराविसपम् । मिग्राणन्दः-(विमुश्त ) मेरेय फुटोपि सीवमम्भः समान। मैप:--(निष्कम परिसर ) दिदसम्मः।

·२० रामचन्द्रसूरिविरचितं (नेपथ्ये) (क) सत्यवाह ! अना कोमुई संदिसेदि । मित्राणन्दः- विलोक्य ) कथमियं कुन्दलता। (मैत्रेय समभ्रमभुत्थाय पुरुष हतिकया पच्छादयति ।) { प्रविश्य ) कुन्दलता--(व) सत्यवाह ! अजा कोमुई संदिसेदि। मित्राणन्दः-किमादिशति भगवती । कुन्दलता-~~ (ग) पडिच्छद एदं महप्पभावं मणि सत्यवाहो । कयावि एम महंत उवयारं करिस्सदि । मित्राणन्दः कन्दलतिक ! कीदृशमस्य प्रभावमुपवर्ग- पति कौमुदी ( कुन्दलता कर्ण एवमव । । मित्राणन्दः - मह पै) माधु! मपयोनिनमनुगृहीतोऽस्मि भगवन्या । एते वयमागता एन रहः किमपि भगवन्या सह पोलोचयितुम् । । कुन्दलना निकान्ना ।। मित्राणन्द:--महामन : पदायः कोऽप्यनयो -पि स्थिनः पुंगि लघीयसि । महलसीपनिनेप मान्य खलु नापति ॥ ७॥ प्राय: काभुदा मदिशति । (ग, मतान्छ । तनापमय मणि मायवाद । कदापि -"प मदान्न उपायान ।

·२] कौमुदीमित्रानन्दम् । पुरुपः (साक्षेप) लघीयसीति विक्षेपणं विभोपकारक- रणकच्दुराभ्यामात्मनो व्यवसायाध्यवसायाभ्यां प्रतिहतम- पाचवानसि । महत्वशीरता पुनरस्माकमयमकाम्दोपस्थितः भवामभवः प्रतिभयाटम्बरः समलकापं कपितवान् । अपि च अपारेऽप्यस्मिन् त्रिभुवनपारावारे परपार्यतस्त्वमेव महत्त्व- गान्, यस्याध्य बापनसोरुचीर्णः खभावशीर्णप्रत्युपकारम- साकोलीनवृत्तिनिरर्गलः परोपकाररसावधः। मित्राणन्द:- संपत् परस्प रोहन्ती भाग्यानो मुखमीक्षते । स्वशक्तितोलनं नाम माहात्म्यं तु महात्मनाम् ॥ ८॥ पुरुषः-को नामात्र त्रिलोकीविभुते राजवर्मनि भ्रान्तिमावादि। फरन्त्युपापाः शान्त्यर्थमनुकूले विधारि । प्रतिकूले पुनन्ति तेऽप्युपाया अपायताम् ॥९॥ ततः कृतं फालविलम्बेन । आमामन्ति प्राणाः कण्ठपी. उम् । अवः परं सर्वाङ्गीणमरोहिणा वनफीलपीडांसंभारेण प्रतिहतापेन्द्रियस्थानो निरीक्षितुमप्रभविष्णुः । किमपरं पन्दमपि पजुमनलम्भूष्णुरस्मिातचरिततरं प्रकटय कस्याप्प- नर्यस्य मवस्य वा नबस्य वा रणस्य वा प्रभावाविश्यम् । मित्राणन्दः-(विमुश्स) मेय! कुतोऽपि शीवमम्भः समानय। मैत्रेयः--(निष्कम्य प्रविश्य र) दिदपम्भः ।

·(REETERE THE AirtanArInterr114} Start 1) IEE MEmitr RUITEL arelt kattit Attit HERE sire II पीindi hिara मिमन्दा-14) मा मनु भगमायामा पEmiri मालाम पपांगरपि। मित्रागन्न:-आमच! पदाः गेम्पनयोंनी सिनः स उपाय। मारिविण मान्नु मनु नापति ॥ ७॥ (स) मागमा मुसा मारे। (ग) प्रतीच्या एत महापमा मान सागर । मार एप महान्तं उसरं करिष्यति।

·२ न.] कौमुदीमित्राणन्दम् । पुरुषा-(साक्षेपं ) ळपीयसीति विशेषणं विधोपकारक- रणकच्छुराभ्पामात्मनो व्यवसायाध्यवसापाभ्यां मतिहतमा- पाचवानसि । महत्तसीरता पुनरस्माकमयमकान्टोपस्थितः मवेतन्मभवः प्रतिभयादम्बरः समूलकाप फपितवान् । अपि पअपारे-प्यस्मिन् त्रिभुवनपारावारे परमार्थवस्त्वमेव महत्त- रान, यस्याय वापनसोरुत्तीर्णः स्वभावशीर्णमत्युपकारस- हाकोलीनचिनिरर्गला परोपकाररसावेतः। मित्राणन्द:- संपत् परस्य रोपन्ती भाग्याना मुखपीक्षते । स्वशक्तिचोलनं नाप माहात्म्यं तु पहात्मनाम् ॥ ८॥ पुरुषाको नामात्र विलोकीविभुते रानामनि भ्रान्तिमावाति। फरन्त्युपारा शान्त्यर्थमनुकूले विधारि। प्रतिकूले पुनर्यान्वि तेऽप्युपाया अपायवाम् ॥ ९॥ तः कृतं कालदिलम्बेन । आक्रान्ति प्राणाः कण्ठपी. उम् । अतः परं साङ्गीणमरोहिणा वकीलपीदासंभारेम प्रतिस्तापेन्द्रियस्थानो निरीक्षितुममभविष्णुः । किपपर भन्दमपि धनुमनलम्भूष्णुरस्सिा चरिनवरं प्रकटप कस्पाप्य- नर्यस्य अपस्य वा वयस्य वा रपस का प्रभावाविश्यम् । मित्राणन्दा-विमरस ) पोप ! तोपि शीतमम्मः समान। मैत्रेय:--(निष्कम्प प्रविस २) चदिदसम्मः।

·No text on this page.

·" --- कौमदीमित्राणन्दन् । २३ सांभवं पुनः प्राणदानवेतनाकीत: कल्पसहसावधि मित्रा- पन्ददासः। मित्राणन्दः--(कर्णी पिधाय ) सिद्धाधिनाय ! मामेव- मौचित्यातिक्रमेण मा दवीधाः | वसुधासहणीयवभवः खेचरचक्रवविभिर्भवाहनः प्रयोषितस्य श्रवणोदरसदामुधार- पिणवाइफर्मणः पुरन्दराहस्य तस्यास्यानहः खलु जारपी- ठीभरणमात्रोन्मदिष्णुचेतसो निस्तेजसो वणिनः । ( नेपथ्ये) श्रेयांसि प्रभवन्तु ने प्रतिदिनं तेतांसि वर्धिष्णुनां वां पुष्णन्तु भवन्तु वीतविपदस्ते पायसां संपदः । आशाः सन्तु भवद्यशोभिरनि म्याकोशकुन्दलिपो विपाशमिनां तपोभिरनय कल्पान्तजीवी भव॥११॥ पुरुषः-( समाकर्पा सकम्म) ययामी घोरयोगमभृत्य- स्वपोषनाः ममोदमबोधितबाप्पामिलान्टकहरसदसो मधुरगम्भीरयोपमानिपोषयन्ति तथा जाने देवतायतनमुप- सर्पति पात्रपाणिः, तदिसनयत माम् । अपरया पुनरप्प दुरात्मा मपि कामपि यातनामापास्पति । र सांपवं विगतकपरिच्छदःप्रत्युपकारविद् रूपमपि मयितुमनबन्भू पुस्तनो पदि वभरवां भवतां तकस्र दुधसो विलसिवन किमपि पसनमुपनायत सदा मां पदातिर सरेयुः। (व. भिवाय प्रपद स्तरितवरं निकान्त ।) मैत्रेप-कपप पारागिविमरेनापसं दिसत

·No text on this page.

·२म कौमुदीमिधाणन्दम् । २५ पाशपाणि:--(विमृश्य) ययेयं वकीलसंकुला विलो- क्यते मिस्तया व्यक्तमनयोर्मयोः शल्यसमुदारमयोगः । (पुनः साटो बजकीलानादाय मित्राणन्द केशेगुहाति।) (मैत्रेयः प्रतिमयेन मूर्छति ।) मित्राणन्द:-(धैर्यमवलम्च्यात्मगतं) परोपकारः क्रियते स्वस्य कल्याणहेतवे । ततोऽपि यचकल्याणं कल्याणाचत्पदं परम् ॥ १३ ॥ बदवः परं भगवतो नाभेयस्य पादाः शरणम् । पाशपाणि:--अरे मापसद ! निजस्य दुनिलसितस्य फलमनुमर । ( इत्यभिधाय सहकाराभ्यर्थमुपनयति । (नेपथ्ये) प्रसीद पयसांपते ! श्लपप कौमुदीभरि विलोकभयकर्मणी हृदयनेत्रवाग्विक्रियाम् । अपी ननु वोधना जनविहारवन्ध्ये भव- सभावमथितापदः प्रतिवसन्ति घोरे बने ॥ १४ ॥ पाशापाणि:-कथमपं कुलपवेरनुजो गजेपादः । (मविश्य) गजपाद:---यादसांनाय ! कोप निजामातरिमोधो- मोपविष्ठकः । पाशपाणिा-(सलज मित्राणन्दं विमुच्य ) ने ! प. मयं कुलपतेर्जामासा। गजपादः-दत्तास्म कुलपतिना ·२४ गमनन्दमगिविरचितं गतवान् । ( नेपथ्ये माक्षेप ) कः कालेन कटाक्षिनः? म्फुटरुपा दृष्टः फणीन्द्रेण का ! स्फूदिद्धिकणः करिष्यति शिरः कस्याशनिर्भस्मसात् ।। झम्पा फल्पविभृङले जलनिधी को दातुमुत्कण्ठितः ? क्रीडावश्यनि नः क एप मनुजः स्वैरं परिभ्राम्पति ।। ( उभी सत्रासमाकाशमालोकयत ।) ( ततः प्रविशति गगनादवतरण नाटयन् पाशपाणिः कुन्दप्रभप्रभृतिकश्च परिवार) पाशपाणिः-अरे मत्या ! मरणोन्मुखौ कुतस्त्यौ युवाम् ।। किमर्थं च देवतायतनस्य जगतीं पुरन्दरेणापि नमस्करणीयां वसुधासंपर्कपाशुराभ्यां [ पादाभ्यां ] कश्मलयतः ।। ( उभौ प्रतिभयेन प्रकम्पेते।) मित्राणन्दः-परमेश्वर ! आवामविज्ञातवीपस्वरूपी भय- यानपात्री वणिजौ देवतायतनरामणीयकमवलोकयितुं जगती- मधिस्टी। कुन्दप्रभः-परमेश्वर ! अबुद्धिपूर्वकोऽयमनयोर्मर्त्ययो- रपराधः। पाशपाणि:-(सहकारमवलोक्य कुन्दप प्रति) परदार- विष्ठवकारी दुरात्मा खेचरापसदः कथं कचिदपि गतवान् ।। भरे मयी ! जानीतं तस्य दुरात्मनः प्रवृत्तिम् ।। उभी-( सभयं) किमपि न जानीवः ।

·२मः कौमुदीमित्राणन्दम् । २५ पाशपाणि:-(विमृश्य) ययेयं वकीलसंकुला विनो- क्यते भूमिस्तया व्यक्तमनयोर्मलपोः शल्पसमदारमयोगः । (पुनः साटो वकीलानादाय मित्राणन्दं फेथेगुडाठि।) मैत्रेयः प्रतिभयेन मूर्छति ।) मित्राणन्दा-(धैर्यमवलम्ब्यात्मगतं) परोपकारः क्रियते स्वस्य कल्याणहेतवे। ततोऽपि यपकरपाणं कल्याणाचपदं परम् ॥ १३ ॥ तदतः परं भगरतो नाभेयस्य पादाः शरणम् । पाशपाणि:-भरे मापसद ! निमस्य दुर्विलसितस्य जमनुभव । ( इत्यभिधाय सहकाराभ्यर्णमुफ्नयति।) (नेपथ्ये) प्रसीद पपसांपते ! पप फौमुदीभरि त्रिलोकभयकर्मणी दयनेषवाग्विकियाम् । अमी ननु सपोपना जनविकारवन्ध्ये भव- सभापयितापदः प्रविवसन्ति पोरे बने ॥ १४ ॥ पाशपाणि:-कथम फलपवरेनुनो गनपादा।। (प्रविश्य) गजपादा-पादसांनाय ! कोऽयं निजेनामातरियोपो- मोपविष्टवः ।। पाशपाणि:- मिशमन्द विमुप्य) सुने। पर- म तपवेर्नामाता। गजपाद: पानसे कुलपविना युपत्री पारदी ।

·रामचन्द्रसूरिविरचितं गतवान् । (नेपथ्ये साक्षेपं) का कालेन कटाक्षितः? स्फुटरुपा दृष्टः फणीन्द्रेण का स्फूहिकणः करिष्यति शिरः कस्याशनिर्भस्मसाद सम्पा कल्पविग्रडले जलनिधी को दातुमुत्कण्ठितः । फ्रीगवेश्मनि नः क एप मनुजः स्वैरं परिभ्राम्यति ॥ (उभी सत्रासमाकाशमालोकयत ।) (ततः प्रविशति गगनादवतरणं नाटयन् पाशपाणिः कुन्दप्रभप्रभृतिक परिवार ) पाशपाणिः-अरे मया ! मरणोन्मुखौ कृतस्त्यो युवाम् ।। किमयं च देवतापतनस्य जगतीं पुरन्दरेणापि नमस्करणीयां भाषासंपर्कपाभुराभ्यां [ पादाभ्यां ] कम्मलपतः ।। (उभौ प्रतिभयेन प्रक्रम्पते।) मित्राणन्दः-परमेश्वर ! भावामविज्ञानदीपस्वरूपी भा- पानरायो वणिनी देवनायतनरामणीयकमवलोकयितुं नगती- पषिको। कुन्दममः-परमेश्वर ! भदिपूर्वकोऽयमनयोर्मन्यो- पासपाणि:-(सहकारमवलोक्य पदयम प्रति परदार दूरान्मा सेवरापमदः कथं कचिदपि गतवान् । :पली! वानीतं तस्य दुरात्मनः मातिम् ।। पपी-(समय) रिमविन नानीवः । 1.

·२मा कौमुदीमिधामन्दम् । पाशपाणि:--(विभूस) पये रमकीलसंइनारिलो- स्यते भूमिस्तया व्यकमनयोर्मयोः शत्यसमुदारसयोगः। (पुनः सारो वकीलानादार निवापन्दं कहाति।) (मैत्रेयः प्रतिभयेन ति।" मित्राणन्द:-(मवलम्च्यालगवं) परोपकारः क्रियते स्वस्थ कल्पामहेदने । ततोऽपि ययकरयाणं कल्याणावत्पदं परम् ।। १३ ।। वदवः परं भगवो नाभेयस्य पादाः शरणम् । पाशपाणि-अरे मापसद ! निनस्य दालसिवस्य फलमनुमर ।। इत्यभिधाय सहकारामनग्नपति।) (नेपथ्ये) . अभी ननु नपोषना जनविहारवन्ध्ये पव- सभावमथितापदः मनिवसन्ति घोरे बने ।। १४ ॥ पाशपाणि:- कयमयं कुलपवेतुनो गनपादा। (प्रविश्य) गजपाद:--पादसांनाय ! कोभ्यं निनामातरि कोयो- बोधविधवः ।। पाशपाणि:--(सल मित्रानन्दं विमुख्य) मने क्य- मयं फुलपवेर्नामा । गजपादः दवाऽसे कुलपविना युप्पसूत्री बामदी ।

·No text on this page.

·३ मा कौमुदीमित्राणन्दम् । अमृतजलधेः पुण्यस्तैस्तर्निमनितमूर्मिभिः मृदुभिरभितो देवस्येन्दोर्मरीचिभिरश्चितम् । निजवपुरिदं मन्ये तस्याः कुरङ्गकचापो विरतिविमुखः स्निग्धर्दिन्य कटासनिरीक्षितः ॥२॥ (विमस्य ) यतः प्रभृति भगवतः पाचपास्तां कल्पलता' काष्ठकामधिगतवानस्मि ततः प्रभृत्येव कौमुदीसंपाणि फारमतितरामुकाटते चेतः नदवगच्छकिंमत्र निदानम् ।। मैत्रेयः-खीपुंसयोमन्मयोन्मादकफार्मणं कण्ठिकाया: प्रभावातिशय एवाय निदानम् । नदेहि पालोचयितुं तां कौमुदीमुपवनाभ्यन्तरे सचिदपि मृगयामहे । (नेपथ्ये) (क) खणदिनाणिमिचे बंधुभगं परिनिहिअकरं च। मिलंतीणं महिलाण मुणइ नइ माणसं भो ॥ ३ ॥ मित्राणन्द:-( आकर्य) कयरपं लताहाभ्यन्तरे फांसदीध्वनिः । ( विलोक्य ) मैत्रेय ! कांमुदी कुन्दलना चा- मेर तिहतः तचारतिरोहिता एक क्षणं शुमो वयमनपोः संफयाम् । 1 नतः प्रविशति कौमुदी कुन्दलता ।" फौमुदी-(सबैतर्व) (ब) वा निसगर्वगंगसमि- (क) क्षणरष्टजननिमिदं कवनं परिचितं हितकरंस ধমালা মহিলা আলি খার মান না । (स) मग निसर्गरमानिदेशाभिर्विरिषभूषमाभिर्नगर- ·रामचन्द्रसरिविरचित रेसा विचिचभूसणाहिं नगरविलासिणीहि विलवरिम तस्स को नाम भमारिसीदरिएकमगास अणुराभो। निष्फलो घेभ मे एस संधुभणपरिघाए पारंभो। कन्वलता-(क) सहिाकीस अवामपं विसाप पण संतावेसि। मंगाण समिरेसो सिमसुभाणं पितषिमोल देसेणं विप छायण्णाविमो पणवासभाणे ॥४॥ मैत्रेया-पश्य कौतुका, मतिलपर्स मार्वाचः स्थिरा हरिणीय सरलिपपई नासान्यासो भुवी दिलस्थिती नायवलिमा गाभोगोधरा बिसगाणा विमपि गुपिछा नासिकायोपरम् ।।५।। इन्दलता-(च) अवि प- गति भंगड़ी भूमिमा महिनाणीण। ममिमा रण काणं कि भूमणं भगदीए ॥५॥ रिमसिनीविदितहरयस्यनम्मको नामामाraftar असमः ! | त्रिप पर मनपरित्यागे पारमा (5) मनिकम्मारामान विधान संवधि।. माना सत्रिय बिमानामसि । समकामिकाविनानाम् । । - ·३ मा कौमुदीमित्राणन्दम् । २९ मित्राणन्दर-(उपसत्य) पिये ! लावण्यपुण्यपुण्येप्वपि किमात्यनोऽथ हया वैराग्यमुदहसि ।। गावं संनवगात्रि ! नेप्रमुखदं निम्बासपाहति- न साहादफरी रदच्छदनुपा निहातिसाहित्यकन् । नादः किपरकष्ठि! कर्णमुखदो वसोनलक्ष्मीरियं वक्षःमीणयते मृगाविद ते कि नेन्द्रियाणां मुदे ॥७॥ कौमुदी-(कण्ठिकां विलोक्य सात्विकभावान् नाटयति । पुनः स्वगतं) (क) इचिभकालं तादस्स अशुरोहेण मए अप्पा विरंविदो। भाणि पुण एदं चेभ नयणमणमहसवं सत्यवाई अणुसरिस्सं। कुन्दलता-(ख) सत्यवाह! तेण मणिणा किंपितु. म्हाणं उवकिदं। मैत्रेय:-कौमुदीहृदयकार्पणं किमपि वस्तु तदानीमेवो. पनयता तेन रत्नेन महदुपकतम् । मिनाणन्द:-चन्दलतिके ! अस्मन्मनासंग्रहणसत्यश- रस्त्या समुपनीतस्तदानीमसी मणिविशेषः। मैग्नेयः कुन्दलतिके ! अयमपि तस्य त्वदुपनीतस्य मणेः सत्यसादोयदयं महापधिवलयमुभगम्भविष्णुमितरो मे बाहुः। मित्राणन्द:-( सोत्कण्ठं कौमुदीवदनमवलोक्य ) मैत्रेय ! (क) एतावत्कालं तातस्यानुरोधेन मयाऽऽत्मा विम्बितः ।। इदानी पुनरेतमेव नयनमनोमहोत्सवं सार्थवाहमनुसरिप्यामि । (ख) सार्थवाह ! वेन मशिना किमपि युप्माकमुपशवम् ।।

·No text on this page.

·My कौमुदीमित्राणन्दम् । वं कौमुदी सुदति ! गावमिदं च पुष्प- चापाभितापपरिवापनिपीतसौस्थ्यम् । अजेन ते मुखयतस्तदिदं विधातुः सर्गक्रमो भगवतो जगतां प्रतीपः ।।११।। कौमुदी-(खगतं) (क)ज भोदि तं भोदु । अहं एदेण सह गमिस्सं । (प्रकाशं ) वणनिवासपसाएण मुद्धा सु अहं न विचिचभणिदीओ जाणामि । पदं उण कि पि संखे- वेण मंतेमि । अचरमन्यवाहपहिवत्तिविवरीदाए पढिवत्तीए तुमं पिरिखस्सं । अभी वरं जं ते पडिहाई तं करिजामु । मित्राणन्दः-प्रिये कुह्मलाग्रदति ! अपरसार्थवाहानां प्रतिपत्ति बोधयित्वा किमप्यपरमादिश। कौमुदी-(प) एदं गु अम्हाणं कवडतावसपेडयं । मैत्रेयः-ततस्ततः ।। कौमुदी-(ग) नदो जो कोवि पददपिणो सत्यवाहो (क) यद् भवति तद् भवतु । अहं एतेन सह गमिप्यामि। वननिवासप्रसादेन मुग्धा खल अहं न विचित्रमाणितीः पानामि । एतत्पुनः किमपि संक्षेपेण माये । अपरसार्थवाहमतिपविवि- परीतया प्रतिपत्त्या वा मेक्षिप्ये। अत परं यचे प्रतिभाति तत्कियताम् । (ख) एतत्व अस्माकं कपटवापसटकन् । (ग) ततो यः कोऽपि प्रभूतगविगः सार्थवाहो भवति तस्याहं रणेतुं दीये।

·No text on this page.

·३ ३ मरः] कौमुदीमित्राणन्दम् । (क) दोसतुम्हे अवरसत्यवाहपडिवचिसवणतरलिदहिदया निसम्गणरपमु [B] वि फोमुईवयसेस वीसंभं न करिस्सपा मैत्रेयः कुन्दलतिके किमेवं सार्थवाइस्य चातुरीवेमुख्प- मुद्रावयसि ।। स्नुहोगवाहुन्यानो दृश्यं यदपि नान्तरम् । तयाप्यास्वादपार्यक्यं निहायाति पटीयसी॥१३॥ इन्दलता-(ख) सत्यवाहतुन्भेहिं अहं मुपरिदला। अहं सु स्यणापचयतो कोमुईनेहेण इथ समागदावहामि । मैग्रेयः- विहस्य ) भद्रे! आमपि त्वया कदाचि- दुपलक्षणीयः। कौमुदी-( मित्राणन्दं मति) (ग) अस्यि तादस्स अशुभूदपभावो विसावहारमंतो । मिग्राणन्द: ववः किम् ।। कौमुदी-(घ) सोपाणिमोभणापचणि अत्यिदलो। या प्रेमविदलामु अपि न तानु विश्वासमवतरति ॥ (फ) ततः खलु यूर्य अपरसार्थवाहपतिपतियवतरलि. बढ्दया निसर्गनरपमुप्पपि कौमुदीक्यस्येषु विश्रम्भ न करिम्पय । (ख) सार्थवाह ! युप्माभिरह स्वतन्या । अहं सब रलर- पर्वतात् कौमुदीस्नेहेनात्र समागठा वर्षे । (ग) अस्ति तावस्यानुभूनमनायो विपापहारनन्धः । (य) पाणिमोग्नापर्वणि अर्थयिकन्यः । 1

·No text on this page.

·३ ] कौमुदीमित्रानन्दम् । ( नेपथ्ये) इदानी सर्वस्यापि फर्मणः पर्यन्ता संजातः । गजपादः--(समयमात्मगतं) फेयमुपश्रुतिः कुलपतैर- निष्ट सूचयति । (उपसत्य कुन्दलता प्रणमति ।) कुलपतिः- वत्से ! गवा हि आयो गन्धमूपिकाम् । यथा, विवाहवेदिकायागत्य वधूवरोचितानि कर्माणि कारय । (कुन्दलविका निष्कान्ता ।) (प्रविश्य) मर्कटवर्ण:--भगवन् । इदानी सर्वस्यापि कर्मणः पर्यन्ता सातः । तदागच्छत गूर्य येन पाणिग्रहणयाधीयते। ( इति पुरो निधाय विज्ञपयति ।) (सर्वे परिकामन्ति ।) मर्कटवर्ण:-भगवन् ! इदं वधूवरम् । अयं पुरोधाः । इयं भगवती गन्धमूपिका कुन्दलना च। (ततः प्रविशन्ति यथानिर्दिष्टाः सर्वे ।) फुलपतिः गन्धमूषिको प्रति ) आर्ये । सवरा विवाद- वेदीमधिला फौमुदी वत्सा विलोप माप्तमस्माभिर्नन्मन- स्तपाफर्मणय फलम् । गन्धमूपिका-(सार) मदीयेन तपसा सतीलेन च चिरमविधवा भवतु वत्सा। गजपावः-त्से प्रतियहाण शिरसा पिम्वगुरारिपम् ।

·No text on this page.

·३ बरः कौमुदीमित्राणन्दन् । (क) दररहिं चेत्र परंमोहिमयणग्गिभिभलमणाओ। फारिखते कुलवालिभाउ गहिलाई फनाई ॥१५॥ गन्धमूपिका-ततस्तया कपश्चिदस्पा अभिमुलो भूपाः ययेयं कोलीनं किमपि नाचरदि । (मित्राणन्दः सरजमधोपुरखो भवति।) कुलपतिः- जामातः। प्रतिपादिता शुभशतमागरम्पलभ्या स्वयं सा कामदी। सरं वस्तु यदिष्टमस्ति भवतस्तस्तिनिपशु ॥१६॥ मित्राणन्द:- (अजलिं बया ) विपापहारमन्त्रोपदे- शेन मसीद। कुलपतिः-(सावहेल) मिया पाणेभ्योपि त्वयि विसमतो वत्स ! ननया- पदे कि नाम समपि विनासोः पुलपतेः।। किमततः पत्तीजनसमुरितरतरल. रसाध्यं विधानामपि फिमारे रस्तु सर वः ॥१७॥ गजपादा- असलं प पार प रस्तुनोलीले । मी मरभुः भलानुन कम्मे शिक्षा पविः ॥१८॥ (क) दर सरासर नमः। भने मालिस मिनिमलिम ·३६ ६ रामचन्द्रसूरिविरचितं नामात्रे। । (कौमुदी शिरो नमयति ।) पुरोधाः-(कुलपतिं प्रति ) अर्घदानपूर्वकं प्रयच्छ पूर्वी कुलपतिः-कोन भोः ! । पाद्यं पायम्, अर्थोऽर्थः । (प्रविश्य तुन्दिल सर्वमुपनयति । ) कुलपतिः-( सात पादौ प्रक्षाल्यार्धमुपनयति ।पुनः सगद्गर्द) स मित्राणन्द ! प्रनिगृहाणास्मत्कुटुम्बदृष्टिचकोरीकौमुदी ची कौमुदीम् । (प्रविश्य ) पटुः--(पुरोधम प्रति) लग्नममय इदानीम्, ततः समाप्यता तुकविधिः । प्रनिरुध्यनां कोलाहलः । अवधीयतांशलरी- इत्कारे। पुरोधा. सरभसमुत्थाय हम्तमज्ञया कोलाहलं प्रतिरुणद्धि। (नेपश्ये झालरीझात्कार ।) पुरोधाः-पुण्याई पुण्याई ( इत्युचारयन् वधूवरस्य पाणी जयति ।) ( नेपथ्ये तापम्यो मनलानि गायन्ति ।) ( सर्व सामन्दं वधूवरम्य शिरमि दृर्चाक्षनादीनि मक्षिपन्ति।) पुरोधा:-(वधूवर पनि) प्रदक्षिणीकुरुतो भगवन्त परि- बनसाक्षिणमासुभुक्षणिम् । ( उभी नथाकुरुत ।) मन्दादनिका-मिन्नाणन्नति ·- फौमुदीमित्रानन्दम् । (क) दइएहि भ परंमुरेहि मयणग्गिभिभलमणाभो । कारिखते कुलवालिभाउ गहिला कन्जाई ।। १५ ।। गन्धपिका-ततस्तथा कथञ्चिदस्या अभिमुखो भूयाः चपेयं कोलीनं किमपि नाचरति । (मित्राणन्दः सलजमधोमुखो भवति ।) कुलपतिः- जामातः । मविपादिता शुभरातमागल्स्पलभ्या स्वयं तुभ्यं स्वर्गनितम्बिनीमतिनिधिः पुची भया फौमुदी। पित्रोनेवमहोत्सवे करतलव्यामोचनापर्वणि स्वरं वस्तु यदिएमस्ति भवतस्तत्किभिदुदृणु ॥१६॥ मित्राणन्द:- (अञ्जलिं पद्ध्वा ) विपापहारमन्त्रोपदे- चेन प्रसीद। कुलपतिः-(सावहेलं) मियां प्राणेभ्योऽपि त्वयि चिटनवो वत्स! तनपा- मदेयं किं नाम स्वमपि विनहासोः कुलपतेः । किमतैस्तैः पल्लीजनसमुचितरक्षरल. रसाध्यं विश्वानामपि किमपि वस्तु स्मर ततः ॥१७॥ गजपाद:-- अल्लत्वं च महत्वं च वस्तुनोत्लिमीक्षते । क्रव्ये तरभुः श्रदालुन फन्ये विदशा पतिः ॥१८॥ (क) दवितैः खल परानुर्मदनामिविलमनसः । कार्यन्ते कुलवालिका अपिलानि कार्यपि ॥ M ·६ । रामनन्द्ररारिविरचित (गौमुदी शिरो नमयति ।) पुरोधा:-(कुलपति प्रति ) अर्यदानपूर्वक प्रयच्छ पुत्री जामाने। कुलपतिः-कोय भोः ! | पायं पायम्, अर्घायः । (प्रविश्य तुन्दिल मयंमुपनयति ।) कुलपतिः-(सासं पादी पक्षाच्याघमुपनयति । पुनः सगद्दं) वत्स मित्राणन्द ! प्रतिगृहाणास्मत्कुटुम्बदृष्टिचकोरीकौमुदी पुत्री कौमुदीम् । (प्रविश्य ) यदुः-पुरोधसं प्रति) लमसमय इदानीम्, नतः ममाप्यवां कौतुकविधिः । प्रतिरुध्यतां कोलाहलः । अवधीयतां झल्लरी- झात्कारे। (पुरोधाः सरभसमुत्थाय हस्तसज्ञया कोलाहल प्रतिरुणद्धि । ) ( नेपथ्ये झलरीझात्कार ।) पुरोधाः-पुण्याई पुण्याहं ( इत्युच्चारयन् वधूवरम्य पाणी योजयति।) (नेपथ्ये तापम्यो मनलानि गायन्ति । ) (सर्वे सानन्दं वधूवरस्य शिरसि दुर्वाक्षनादीनि प्रक्षिपन्ति।) पुरोधाः-(वधूवर प्रति) प्रदक्षिणीकुरुतां भगवन्तं परि- यनसाक्षिणमाशुशुक्षणिम् । (उभौ तथाकुरुत ।) कुन्दलतिका-(मित्राणन्दं प्रति ) ·शामियानन्दम् । (क) दाद पेय परंवाद मरणगिभिडणाशी। कारिज कुलराखिभार गरियाँ फजाई ॥१५॥ गन्धमूपिका-मवस्तपा फशिदस्या अनिसुलो भूपाः पेयं पालीनं किमपि नापरवि। (मित्रापद समोखो माता) कुलपति:- जापानः प्रतिपादिना शुभसवमागपतम्रा सपं तुभ्यं स्वर्गनिनमिनीप्रतिनिधिः पूपी पया फांदी। पिार्नेप्रमहोत्सरं करनटप्पामावनापरणि गरे बानु पदिष्टमरिन भानस्सास्मिविण ।।१६।। मित्राणन्द:--- (आलि परका ) रिपापहारपन्योपद- शेन मामीद। कुलपतिः-(मादल) पियां माणेभ्योपिलपि वियजनी पत्रा ! ननपा- पदय कि नाम समपि पिनहायोः कुलपनेः ।। फिमनस्त: पद्धीननसमुचितरक्षरल- रसाध्यं विधानामपि किमपि वस्तु स्मर ततः ॥१७॥ गजपादः- असलं च महत्वं च वस्तुनोऽयित्वमीक्षते । फव्ये तरक्षः श्रद्धालुन फल्पे विदशा पतिः ॥१८॥ (फ) दपिः खल परामसदनामिविदमनमः । कार्यन्वे कुडमालिका मपिलानि कार्यापि । - ·३८ गमनन्दमणिविरचितं - गन्पमूपिका-भगवन ! यदभिनितं नामात्रे नदन्तु पुरोधाः-मुनीन्द्र ! नाहमि पवित्र म्मिन पाणिमोचना- पर्वणि जामातुर्वमनम्यमाधातुम् । फुलपतिः- विमृश्य मविपादन । मोटवर्ण पवित्रय पुप्पोपहारेण ध्यानवेदीम। ( मकटवणन्नयाकगेन। ( कुलपति रसनाबन्धमाधाय या न नयन गजपाद:-( कणं दत्त्वा ) मञ्जीराणि यथा रणन्नि बद्दलः कोलाहल बनग- वातस्यैप यथा यथा च वियनि योनिः ममुज्जम्भने । दिव्यः कोऽपि निग्गलः परिमलः काष्टाः मीन यथा व्यक्त हन्त ! तथोपसपनि मही श्रीनाङ्गुलीदवना ।१९।। कुलपतिः-( सप्रश्रय ) स्वस्ति देवतायै । देवता-( सविनय ) श्रीमन्मुनीश्वर ! शिवप्रतिभूः ममाधि- थापल्यविप्लवमपास्धन कच्चिदुचः ? । सर्वेऽपि किं व्रतभृतः सुखमामनेनि ? किं चाध मां किमसि मंस्मृतवानकस्मात् ? ॥२०॥ कुलपतिः-( सादर) हालाइलहरीं विद्यां वन्द्यां देवः सदानवैः । एतस्मै देवि ! जामाने प्रसीद प्रतिपादय ॥ २१ ॥ (देवता मित्राणन्दस्य शिरसि दक्षिणभुज निधाय कर्ण एवमेव ।)

·५ म.. कागदमित्रानन्दन। मित्रापाद:-महामसादः (निधार मगमदिन) पता-भुनीन्द प्रनामी वयम् । पुरस्पनिक-निष्पनाविदयपदी भवामुः। (देवता निरोप (नेपा) अस्तादिपाभरनं प्रदोपसंहालयसागुनारम् । पोदार इलपनि व मित्रमनुमति दिनलालीः ॥२२॥ गजपाद:--- सामानगन कपमा वडाध्यासमय- মাখনাৰ মৰাণীগাথবেলাল মাফ बारहमारेण सह बन्सापा गमनं गरपनि । गन्धमपि पुरोधम नि ) निरिदानीम्, पर्ण- शालाम्पनरमपनु पला । पम्पनु अम्मार्थाननिपा বাশার। कुलपति:-अयमपि नाई मादापिसी सन्ध्यामनुधातुं प्रतिष्ठामदे। (इति निष्कान्ता स ) ॥ तृतीयोऽ समासः ॥ अथ चतुर्भोः॥ (वतः मविशति मिशणन्दो मूसलकरा कौमुदी ।" मित्राणन्दासमन्तवोनलोय)

·No text on this page.

·४ मः मुलीमिधापन्दम् । विणपरम्भंसेगान एस कुलबहाणं पसंसपिनो मग्गो तुर्मपि पापविहारफिलरोग परिसंतोसि, वा अई ते अंगसं गाणं फरिस्सं। मिप्राणन्दः-(साधर्यमालग) नमे गोत्र वेद माविमपि "न स्वभावस्था किं पोपातमपि नास्पा रिमपि मे। तथाप्पेपा पन्धनमुपदसिताक्षी पम छते पुरन्धीणां महिलमविचारं सल मनः ॥२॥ (प्रका) मिये फौमुदि दवीयसी देशान्तरादुपगतवतः सर्वयाप्प- विशावलीलसंपदः परोक्षपग्रन्यर्मम वणिनो निमित्वं पि. रसस्टसौहार्दमुद्रोपगुनाना वनामुपदास्यजनकं स्वदेशपरिवार- पादविहारशीनवातानपमसहनमायं कशावेशमतुमुपगच्छन्ती निमीलितनेत्रपत्रा शैलेन्द्रमधिरोहसि । अविधमानपानपात्रा पार्णवमवगाइसे । भनासादिननाजुलीमसादा पनगाधिनाय- मुत्कोपपसि। फौमुदी-(क) अन्जरच ! फीस इनियं पि सयलमो. (फ) भायपुध ! कस्मादेवावदपि सफलमहिलाजनसमान मम चरित निरूप्य विस्मयमुपगतोऽसि ।। क्षगमावरटपियजनमेमभरोदिला महिलाः । चिरपरिरिवानपि मुपन्ति पान्धवानेपा किल प्रहतिः॥

·No text on this page.

·...] कोइदीमित्राणन्दम् । मैत्रेयस्स परित्यागो यया दुःखाकरोति माम् ॥७॥ कोमुदी-(क) अजउच! अलाहि बिसारण। नपा- मंतिदं करिस्सदि मिचभो । संघटिस्सदि सिंहलदीयनिद्वाणं अम्हाणं । मिप्राणन्द:-मिये ! यापेतश्रमासि नदा नगराभ्यन्तरे गमनाप मापस्त। ( कामदी करण्डकमादाय उत्थानं नाटयति ।) ( उभी नगराभिमुख मुपसर्पत ।) मियाणन्द:-( सानन्दं ) प्रिपे ! पश्य पश्य, विधाम्यत्पधिमाः कचिकचिदपि कीदाचलोपत्यका- सीढत्पारपुरन्धयो गिरिसरिनकारताराः कचिन् । एत ते रमपन्ति कोकिलकुलव्याहारवाचालितो- पानक्षोणिरुहः पूरीपरिसराः श्रोत्राणि नेवाणि च ॥८॥ (पुरोऽवलोक्य) धावं धावमयं पुरः पुरजनः किं कान्दिनीको भ्रम- स्येपोऽपि भूविदुर्भगः प्रनिदिशं इकानिनादः कथम् । सध्यन्तेऽध्वनि किं पदातिपटलरागन्तवो जन्तवः फरमात्कावचिका निकुअकुहराण्याडण्यते वानिभिः ॥ (फ) आर्यपुत्र ! असं विपादेन । यथामन्त्रितं करिष्यति मैत्रेयः । संघटिप्यते सिंहलद्वीपस्थिताना अस्माकम् ।

·५२ रामचन्द्रसरिविरचित लगनणसमाणं मम चरिदं निरूविध विम्हयमुरगदोसि ।। खणमित्चदिपिभयणपिम्मभरुभिभलामो महिलाओं। चिरपरिचिएऽवि मिल्लंति ववे एस किर पगिदि ॥३॥ मित्राणन्दः--(म्वगत) वीरेषु गणनां पूर्व परमहन्ति योपितः । पास्तृणायाभिमन्यन्ते प्राणान् प्रेमान्यचेतसः ॥४॥ कौमुदी-किं च- (क) देसं वयंति विममं सहति णिलं भमंति दुहिआओ तहवि महिलाण पिम्म दइयंमि न सयणवर्गमि ।।५।। ता अवरं मे भत्तिं निरूवेदु अजउचो । मित्राणन्दः ( सविनयं ) पिये कौमुदि।, पितृभ्यामावाल्यादजनि यदनन्तं किमपि ते, मियं वा श्रेयो वा तदुपनयने कोऽस्मि कपण: इदं सत्यासत्यं पुनरभिदधे भीतिमुखरः परं कालादस्माइतकनिरपेक्षस्तव जनः ॥६॥ (कौमुदी सलजमधोमुखीभवति ।) मित्राणन्द:-(विचिन्त्य सखेदं). सुखाकरोति संयोगस्तथा न तव कौमुदि। +

·No text on this page.

·'. I.T. 17। । पानावलोम्य वा यातको पा. नहाम्र फयमयं पापाणर्मामा. नान भवतु, नहि गर्भग्राम्यता " TE' 'वलोक्य) मिये। पय पश्य. नेत्रश्रीरारोटानागा। मांगना मन्त्रः परप्रांग समारमनम्न पावपाल चिना। कण्ठम्योन्गालमानवापारागार द्रनाद्रादनगन्दानम् मनी-मा मगना पर ( के मुदी उन याचग्न नम. 147 ..... यात् ।। मित्राणन्दः - पिये ! काचपि प्रदेश बसन्न द्रविणका- ण्डकम् । कौमुदी-( फण्डक "वमुन्य इआणि केणावि कारणण मह मगरमि महतो उन्वगी। मित्राणन्दः-प्रिय ! मागपग्लिहननापि तावदतिनग परिश्रान्तामि । पुनः कात्यायनीप्रतिभयमाय मन, उनम्न वपुपि समुदेगः । नन्मास्म किमपि विरूपमागठिाः । । नेपथ्ये) (ग्य ) एसा चोलपदपद्धह कचायणीभुवणं पविट्ठा । अओ वलं लायपुत्ते पमाणं । (क) आर्यपुत्र ! इदानीं केनापि कारणेन मम शरीरे महानुद्वेग । (ख) एया चोरपदपद्धतिः कात्यायनीमुवनं प्रविष्टा । अतः परं राजपुत्र. प्रमाणम् । अन्जन -.

·~ फौमुदीमित्राणन्दम् । मिमाणन्दः-( आकर्ण्य सभयं) यथायमानुपदिकस्य न्याहारः तथा जाने योऽयं करकलिवासिधेनुनि:सत्य गतः, व्यक्तमसौ चौरः । तदिदानी तस्करस्थानोपलन्धरस्माभिः फिमनुष्ठेयम् । ( कौमुदी फम्पते।) नेपथ्ये) इहैव पदपदतिविंशति पार्वतीमन्दिर तदा वहिरास्यनां निभृनवृत्तिभिः पतिभिः । अयं स धृतजीवितः परगृहाहलुण्टाभ्रणो नियम्य परिपदाता द्रविणपस्मरस्तस्करः ॥१४॥ ( कौमुदी म मभिनयति ।) ( नेपथ्ये ) भो भोः पदातयः ! कनारपानेमध्ये प्रवेष्टव्यम् , अपि नाम दस्युः प्रहारमादधीत । मिग्राणन्दः-(विलोक्य ) सपरिकरः माप्तः पुरीरक्षकः। (ततः प्रविशति कालरास दीर्घदष्टपराहनुण्डप्रभृतिक परिवारः।) फालपाश:-दीर्पदंष्ट्र! [मध्य ] मवलोकय । दीर्घदंष्ट:-( विलोक्य । राजपुष ! अस्ति किमपि मानुपमभ्यन्तरे। कालपाश:-(सकोपमुसर) मपिता पौराणा नवरुनझमाणिस्पपटिता- विरं फाशीपूडामणिमुकुटवारपकटकान् ।

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·१ आः] कामुदीमित्राणन्दम् । मित्राणन्दः-राजपुत्र !फिमस्प वपाफस्य संस्पर्धनेन मामपवित्रयसि । कालपाश:-हला दुष्टे ! तर्हि त्वमेव समाचर पाक- करणीयं निज भर्तरि । कौमुदी रक्तचन्दनेनोपलिप्य शरावमालां कण्ठे निक्षिपति ।) फालपाश:-दीर्घदंष्ट ! रासभमधिरोपय तस्करम्, इमा र योपितं मूकतकरण्डिका रासमस्याग्रे कुरु । (दीर्घदष्ट सर्वमाचरति ।) मिग्राणन्द:-(स्वगतं) अस्मिन् फर्मणि सिमर्मणि न मे चित्तस्य वाचा ध्रुवो- ईष्टेः पाणिपुटस्य.........रपि व्यापारभारोदयः । भूयास्येवमपि यदा ज्वरकराण्यायान्त्यभद्राणि चे. प्रायस्य तदा पदानि शरणं देवस्य दुःखच्छिदः॥१८॥ (नेपथ्ये) विधिना विधीयमानं कमलाना बन्धनं वदोषाणाम् । द्रष्टुमनलम्भविष्णुर्भानुर्दीपान्तरं श्रयति ।। १९ ।। कालपाश:-पराहतुण्ड ! मातर राजकुलाय दर्य- नीयः । सांमतं पुनर्धमयत्वेनं सर्वासु नगररभ्याम् । वयमपि नस्करान्वेपणखेदं विनोदयितुं व्रनामः । (इति निकान्ताः सर्वे ।) ॥ पतुर्थोऽयः समाप्तः ॥ - ·रामचन्द्रसरिविरचितं (कौमुदी समाप्पमधोमुसीभवति ।) फालपाश:-(विमश्य ) फोच भोः । (प्रविश्य) पनाहरः-(क) पसो दि । भाणाद लापर कालपाश:-भरे पनार बाइप बयान नग सरामभं वपाकम् । (न) भाणोदिमापी । (समिरार यमरोनिका (नेपाअोवमानः ।) कादशा: गरतुण्ड मलाय तस्करसके गंदानग बना। ( वनानि) (मो नारा डान) मित्राणन्दः-!ि मा पदाणा गाम् । मलं पानपरित.

·४ आरः भामुदीमित्राणन्दम् । मियाणन्द:-रानपुर ! फिमस्य भपाफस्य संसर्भनेन पापपवियसि। फालपाश:-ला दुऐ। तर्हि त्वमेव समाचर पाक- करणीयं निज भत्तरि। ( फौमुदी रजनन्दनेनोपलिप्य शगवमाला कण्ठे निक्षिपति।) फालपाश:-दीर्घदंष्ट ! रामभमपिरोपय तस्करम्, इमा । योपिनं मर्पकतफरण्डिको रासभस्याग्रे कुरु । (दीर्घदष्टू सर्वमाचरति ।) मित्राणन्दः-(स्वगत) अस्मिन् फर्मणि सिमर्मणि न मे चित्तस्य वाचा भुतो- दृष्टः पाणिपुटस्प.........रपि व्यापारभारोदयः । भूयास्येवमपि [यदा] ज्वरफराण्यायान्स्यभद्राणि पे. प्रायस्प नदापदानि शरणं देवस्य दाखण्दि।१८।। (नेपध्ये) विधिना विधीयमानं कमलाना बन्धनं वदोपाणाम् । द्रधुमनलम्भविष्णुर्भानुपान्तरं श्रयनि ।। १९ ।। फालपाश:-पराहतुण्ड ! मातरयं रानकुलाप दर्श- शीयः । सांप्रवं पुनर्भपयत्वेनं सर्वासु नगररप्याम् । वयमपि करावेपणखेदं विनोदयितुं प्रनामः । (इति निप्पान्ताः सर्वे।) ।। पतुर्थोऽङ्कः समासः || ·रामचन्दसूरिविरचितं भरपादानां विजयवर्मगा मण्डलेश्वरेण पितोऽस्मि । राजा-दुरुच्छेदः खलु दुरात्मा चक्रतेनः । ततस्त्र समग्रसामग्रीकेण योदव्पमिति गला समादिश विनयरर्माण (पुरुषः प्रणम्य निष्फान्तः।) राजा--(विमृश्य ) अमात्य ! आफऍगमनं वयं सनगरादत्तस्य लक्ष्मीपतेः सर्वाङ्गीणसुशानिषेकसुभगामास्वादयामो दशम् । फामं वाममिदं सारस्परिर नेत्रं च गानं चना फोऽयं नाम परस्सरमनिहतः सर्गक्रमो वेगमः ।। फामरनिः- -प्रमअनप्रकोपभानामगरफर गाना भी भुमोदर फो नाम विधम्भः ।। (पध्ये यध्याहपनि ।) राजा-अमात्य ! महोत्मदिने किमिदम् । (प्रविश्य ) प्रतीहार: देर मे, मातः कालमापन नग. स्टुम्हारताकरः। राना-कामा चामो?। (नन पोतिनगी मिया महो।) रामा--- सामी ) ममुना नानासाया' परम पावरलन् । योग nिni ·५मरः] कौनुनीभित्राणन्दम् । कामरनि:-( कौमुदीमवलोक्य साभिलापमानगतं ) कामं कामं कुसुमधनुपोऽप्यावहन्ती समोक लोकेऽप्यस्मिन् यदि मृगशामीशी रूपलक्ष्मीः । शाफीगें तपमि रिपुलस्वर्गभोगोन्मुकानां मन्दीभूना खल नदधुना माणभानो परनिः ॥ ४॥ राजा-(साक्षेर) रे रेतकर ! फसरान जनकः १ फः सोदरः १ कः सुतः कस्ताता किन मिनमस्ति ? सदनं ने कुछ ? के बान्धवाः ।। कस्येय कुसुफेलियरसी सागरम्या भिगा ? केनाय घसनेन विहलमना मुष्णासि नः पतनम् ॥ ५॥ मिग्राणन्द:- सभय । देव ! समुद्रोपजीवी मित्राण. न्दनामा वणिगह उदरिनशप फिपदपि द्रविणमादाय स्वनगर प्रति प्रचलितः । धेय व मे देव पर पानापिता पायो वा । इयं च मे सर्मनारिणी । नगरवई मुगामिन वा इत्पत्र ? देवः प्रमाणम् । राजा-भरे फालपार! फरमानामालोसर । कालपाशा--(विस्य देव एनानि सस रुपलानि, पोदर मीराणि, पने पविशनिरङ्गदाः, समदार पूपाय- पः। अंपरस्य पुनर्बजमायस्प रत्नसमरम्प न परपते सं- पानमाधातुम् । १ख-'भव' इति ।२ क 'माता' |F-देन।

·No text on this page.

·कामरतिः--देव ! अयमपि चारः, यस्य च पदपदनिः फांदसीमियापदम् । राजा-अरे फालपान ! कर प्रदेश कथं चायं पाता। कालपाशा-भानुपदिफेनार्पितण्डिकायतने मतिरहीनः। राजा-(विगृश्य ) तं त्वरिततरमानुपदिकमाकारय । (प्रपिस्य) आनुपदिकः ( क । ऐम हि। राजा-भरे ! अयं नकरः नया पदानुसारेण सर- नीतः। आनुपदिका-( मित्राणन्दपदान्यवलोक्य ) (ख) महां! बमालिया शा पदपदा ना कशायणीमाणं पंविधा। राजा-अमान्य ! किमिदम् ? । कात्यायनीभुवनं प्रविष्टा सोऽपि चारः । महदिदं देवस्य नगरम्, संभवन्ति भूयांसो दस्यवः । राजा-(कौमुदी प्रति) व पात्रं लवणमधुनः पमहरा र पाणी वाणी स्वाशक्तिहरिणीहारिणी नेत्रपत्र । लनासना स्थिनिरविकृति रिसर्च महाचं (क)पपोऽस्नि। (ख) भर्तः ! अन्यादृशा सा पदपद्धति. या कात्यायनीभवनं प्रविष्टा। १स-एसो म्हि ' इति । २ क- भटा अनालिसा'। ३स-पविष्टा'। TH- ·२८ रामचन्द्रसूरिविरचितं तत्वं तत्वं कथय ननु नः कासि? कस्यासि पत्नी ॥९॥ कौमुदी-( सलजं ) (क) देव ! वणिभस्स दुहिआ। एदस्स बहुआ। कामरतिः-देव ! नेयमस्य पत्नी। किमुतानेन कुतो. प्यपहृत्य मन्त्रेण वा तन्त्रेण वा व्यामोहिता, तदियं मुहुर्सह- तदनुकूलं व्पाहरति । राजा-(विमृश्य ) अरे कालपाश ! पौरानाहय । (प्रविश्य कृतोप्णोषा सप्ताप्टा वणिजः प्रणमन्ति ।) राजा-उपलक्ष्योपलक्ष्य प्रनिगृहीत यूपं स्वं स्वमाभ- गं द्रविणं च। याणिजः-(विलोक्य ) (क) भद्दा ! न इत्य अमार्ण भिरणं वा दविणं वा किंपि अस्थि । राजा-अमात्य ! न तावदगुनाग्मत्पौराणों फिमप्यप. म् । देशान्तरतस्करनिग्रहे तु के क्यम् । कामरतिः-( स्वगतं ) नामामिस्तस्करे जीवति यं कपंचिदपि वनिता संपद्यते तदयं यथाकथंचिदपि पादपितव्यः । भातु । (प्रकाश) देव । निथयेन तावदयं रः । सांपतमेव चायमायातस्ततः पौराणां किमपि नोप- वान् । प्रतः परं पुनः सर्वमपि शनैः शनैरुपवर्याद । (क) देव ! वणिजो दुहिता । एतस्य वः । (ख) मतः नागारमा आभरणं वा द्रविणं या किमप्यस्ति। १सनिमहेपु१२समचास्मिन् । --

·No text on this page.

·t रामचन्द्रसरिविरचितं दिताऽसि तदा युवराजमुत्थापय । (आकाशे) उत्तिष्ठ भोः ! उत्तिष्ठ । कुमार:-( ससंमममुत्थाय ) कथमयमियान् जनसंमर्दः अम्ब ! किमध तातदर्शनमहोत्सवे शोकदुर्दिनान्यकारितवद- नासि ? | प्रयतस्व बजामस्तात पादान् प्रणन्तुम् । राजा--(सानन्दं सबाप्पं) एहि वत्स ! शीतांशुवंगमुक्तावचूल ! माम् । दोभ्या मृणालमित्राभ्यामालिङ्ग पितरं निजम् ॥ ११ ॥ कुमार:-कथं नेदीयांस एव तातपादाः ।। ( उत्थाय प्रणमति ।) (राजा आलिङ्गय शिरसि चुम्बति । ) कुमार:-( मित्राणन्दमवलोक्य ) तात! वध्यनेपथ्यपारी राजसदसि कोऽयम् । राजा-महदस्य चरितमनाख्येयमिदानी पवित्रे भवत्सं. पर्कपणि । (पुनः सविनयं मित्राणन्दं प्रति) खमेवास्प स्वामी सममि जनस्वं च जननी गुरुस्त्वं बन्धुस्वं त्वमसि परमं मित्रमपि च । पेनानियनननग्रासरभस- ॥ १२ ॥ (मित्राणन्दः मनमधोमुसो भवति ।)

·No text on this page.

·No text on this page.

·६५ ६ अरः] कौमुदीमित्राणन्दम् । मदनक:- समयं) ततस्ततः। मङ्गलका-ततः महतसर्वागीणपर्माण कण्ठगतमाणं दिन- पवर्माणं विलोक्य विपादी निपादी नः नः गनरानं मविनिवर्त्य स्वं शिरिरमापातवान् । मदनकः-आद ! विक्रमबाहो पतापक्षयः। (पुनर्वि- मृश्य ) आर्य! कोऽयं विनानिमत्रेयः १, फयं च विनयर- भणे संपटिनवान् । मङ्गलका-अपं फिल वैदेशिकः सैनिभ्रंपरिर्विपक्ष- मणिपिरिति मन्नानः संमृद्ध विजयवर्मणे समुपनीतः। रिज- पवर्मणा च पारममूनमभूतवेदनाम लेन तदात्त एव व्यापा- दयितुमादिष्टः। मदनक ---ततस्ततः ।। मालकः-ततो पास्म मा म्यापादयः । वामान्वमु. पकारमाधास्वामीत्यभिधाय मंत्रेयः फेनाप्पोपपदवेणोपलिप्य पिगपरर्माण प्ररूटसाडीणवणमकरोत् । मदनक:-(सोनुक) नाम माणसंहारी सङ्गीगणोदयः ।। र मैत्रेयसंपर्मः परहीरो ॥३॥ मजला:-किर्मदः कानालन् !, भभिमुसरतिनि पामि पुष्पगुणार्जितानि मरामि । दीपान्तरस्थितान्यपि पुरः प्रभारन्ति रस्तूनि ॥ ४ ॥ १ क-सिमि' इति। ।

·No text on this page.

·६ अर फीमुदीमित्राणन्दम् । ६७ ते च में युप्मदापचाः किं मुरेहमतः परम् ॥ ॥ ५॥ मैयः-किमेवमादिशन्ति मण्डलेश्वरपादाः, धात्रीयरकपुरबाहुए फि नृपेषु पुष्णाति भद्रमुदरम्भरिरवनीन: १५ युमाशान् यदयितुं विधिरुन्मदिष्णुः श्रेयामि तत्र पुनरोपयिकं स्थितोहम् ॥ ६ ॥ सुनन्द:--( साध्य ) देव ! सेयं महत्त्वस्य गाम्भीर्यस्य ५ परा काचिदुपनिषत् । विजयवर्मा-माहात्म्यदर्पसर्पमसंस्पृशन्तो परिकश्चिदपि समादिशन ययम् । अवे पुनस्तयभवतो भवतो विना माणि- तमात्मनो विधरम्पविरोयमालयामि । मैत्रेया-रत्नाकराधीपर! संपतिता विपतिरी रोइन्नी देवमीसते । परमप्पर्धितान्येषु पुंसां न्याय फेवलम् ।।७।। सुनन्द:--देन ! निरमनु कपम् । अनपा खनु दिन- राजरानपादा पानी अपामानि । विजयवर्मा- निफाहमुपकारोऽपि विमोतीगी राना किया। भरलारस्तु यलस्य तर ब्रह्मापि मन्धरः ॥८॥ सुनन्दा-देव! पचपाः सन्ति ते फेनिदपकन स्फुरलिये। ये स्मरन्त्युपकारस्य नेस्तु बन्ध्या गुन्धरा ॥९॥ भ ·६ ६६ रामचन्द्रसूरिविरचितं नन्कथय क प्रस्थितोऽमि? | मदनकः - -देवन भावतो लोहितराणेः पुरु- कर्तुकामेन वैदेशिकम्य कम्यापि गवेषणाय मेपितोस मङ्गलकः-इदानीं कि गेनि देकः । मदनकः-एप यक्षोपवने मंत्रयेण मह किमपि गर नत्र बज न्वम् । अदपपि यथादिष्टमादधामि | । इति नितान्ती ।। । दिकम्भकः ॥ नल पप यथा- नमो विजयवर्मा मुन 'तरम ... ।। पितवमा योनीः । J मागम्य पोमि। जापनमा पा। नाकामप्णय भगवतो रिमन ना नि मान समय पनि विधान रत्युषा ! E F मागाकारः । यदादिमान र नागमतिः । (इत्यनिधाय मा मिजगवा • 4.वय पान पापानापान मा वपुप्यताम् । ::सती'सिपार m ·६ मः] कौमुदीमित्राणन्दम् । ६७ ते च मे युप्मदायत्ताः किं ध्रुवेऽहमतः परम् ॥५॥ मैत्रेयः-किमेवमादिशन्ति मण्डलेश्वरपादाः १, धात्रीपरकधुरवाहुपु किं नृपेषु पुष्णाति भद्रमुदरम्भरिरध्वनीनः । युप्मादृशान् घटयितुं विधिरुन्मदिष्णुः श्रेयांसि तत्र पुनरोपयिकं स्थितोऽहम् ॥ ६ ॥ सुनन्दः-( साश्चर्य ) देव ! सेयं महत्वस्य गाम्भीर्यस्य पपरा काचिदुपनिषत् । विजयवर्मा-माहात्म्यदर्पसर्पमसंस्पृशन्तो यत्किञ्चिदपि समादिशन गूयम् । अहं पुनस्तत्रभवतो भवतो विना प्राणि- तमात्मनो विधेरप्यविधेयमारलपामि । मैयः-रत्नाकराधी पर। संपत्तिा विपत्तिा रोहन्ती देवमीक्षने । एवमप्यर्थितान्येषु पुंसां न्याय फेवलम् ॥७॥ सुनन्द:-देव ! विरमतु फयेयम् । अनया खलु दिन- राजरानपादाः महतीं प्रपामुदहन्ति । विजयवर्मा- निफाहमुपकारोऽपि विमोचीगो सतां किया। अमकारास्तु यस्तस्य तत्र ब्रह्मापि मन्धरः ॥८॥ सुनन्द:-देव! पचपाः सन्ति ते केचिदुपर्नु स्फुरन्ति ये । ये स्मरन्त्युपकारस्य तैस्तु वन्ध्या चमुन्धरा ॥९॥ - ·रामचन्द्रसरिविरचितं विजयवर्मा-किमेवमार्यानप्युपकार्याननाः समें संतर्जयसि। प्रत्युपकारमाधातुमनुरूपं निरौजसः । उपकारं स्मरन्तोऽपि विस्मरन्ति महौजसः ॥ १०/- (पुनर्मत्रेयं प्रति सविनयं) एते ते मदवारिशीकरभरस्यूताम्बराः सिन्धुरा- स्तेऽप्येते प्रलयमभजनजवमत्वार्थिनो वाजिनः । श्रीरेपा शरदिन्दुदर्पनयिनी सोऽहं कृतवस्ततो येनार्यस्तममीषु यूयमचिराद्गृहीत किं शङ्कया । मैत्रेयः-द्विनातिरहमन: गजवानिप्रभृतीनां संप नाम्, तदिदानीमिदमेवाभ्यर्थये । विजयवर्मा-(ससभ्रमं ) किं तत् । मैत्रेयः-परममित्रं मित्राणन्दनामानं वणिज सिंहलाभ न्तरे कचिदपि गवेषयित्वा मम संघटयत । विजयवर्मा-एतावतोऽप्यर्थस्य का नाम प्रार्थना कोत्र भोः । (प्रविश्य) पुरुषः---एपोऽस्मि । विजयवर्मा-अरे तरल ! समादिश मधिणं यर- पणिनं कचिदपि सिंहलाभ्यन्तरे गवेपयिल विज्ञपय।

·६ अहः] कौमुदीमित्राणन्दम् । विजयवर्मा-(विमृश्य ) कोव भोः।। (प्रविश्य) कफी-(क) एसो म्हि । विजयवर्मा कञ्चुकिन् ! वत्सा सुमित्रां कन्यकान्ता- पुरादाकास्य । (धुली निकान्तः।) (भविश्य सुमित्रा सविनयं प्रणमवि।) विजयवर्मा-आर्य मैत्रेय ! इयमसाभिर्विजययात्रा. गतेः प्रविपन्थिनगराबन्दीकत्य समावभावका वणिवपुत्री समानीता । लजाचिनयादिभिश्व कुलपविकोचितैर्गुणरावनि- स्रष्टा पसपुत्रीनिविशेषेण गौरव विशेषेण तदनुरमीत माम् । भसंजातपाणिग्रहणामतां परिणयत यूपम् । मैत्रेप:-~महामण्डलेश्वर ! दिनातिराहमनया सह वि- जातिः । मित्राणन्दः पुनः सनातिः । यदि संघटिप्पवे वदा परिणम्पते। विजयवर्मा-पदभिरुचितं भवतां तदस्तु । (पुनर बवा) आनुशाः स्य पदुरकैः कवचोरीचीभिरत्युनटं बद्ध्वा यत्सहताः स्प यष्टिभिरटपाराधिभिः पचिभिः। (फ) एषोऽस्मि । १ख-विजययात्रा गतेः' इति पाठः। २ फ-सतं' इति ।

·रामचन्द्रसूरिविरचितं अस्माभिः प्रतिपक्षरोपपरुपैः क्षिप्ताः स्थ यनिष्ठुरं तयूयं सहत मुधो हि भिदुराः पाल्येषु पुण्यात्मनाम् ॥१२॥ (मैत्रेयः सलजमधोमुखो भवति ।) विजयवर्मा-(विमृश्य ) मुनन्द ! कोऽयं यक्षाधिराज स्योपहारविधर्विलम्बः । (प्रविश्य ) कपिञ्जल:-देव ! सर्वमपि प्रगुणं पूजोपकरणम्, किमु- तोपहारपुरुषः कथमपि न संघटिनः । विजयवर्मा-( सविपादं ) सुनन्द ! असंपादितोपया- चितानामस्माकमुपस्पर्शनमात्रमप्यनुचितम् । तद्विचिन्तय कम- प्युपहारसंघटनोपायम् । मैत्रेयः- पुण्यममूतनन्मानथण्डालव्यालसङ्गताम् । मांसरतमयी देवाः किं वलि सहयालयः ॥१३॥ ततः कोऽयं भवद्भिर्विचारवन्ध्यमनसा दुर्मेधा पन्याः समुपास्यते । अपि च- अरं श्रेयसे कर्म फरमश्रेयसे पुनः । इनि मिदं परि र श्रेपसे सना भ्रमः ॥ १४ ॥ विजयवर्मा-करवानानारिनरस्माभिऽयमेका प्रति गतो विपः स प्रमाणमस्तु । अतः परं पुनर्पदभिपास्यते हनुहास्यामः। १ क-शिपिषिपछि २-पर-वि॥ 11 ·६माः फोसीमियानन्दन । (अविस्य) माहारः-देव ! अमात्येन फामरतिना प्रेपितः पुरुषो दारि वर्नत। विजयपा-( साशर) श्रीमं प्रवेश्यताम् । (मदिन पुरुष मणम्य लेखमर्पयति।) मुनन्द:-( गृहीत्या पारपनि । ) स्वस्ति रङ्गशालातो महापालीकामरतिमण्डलेवरं विनयवर्माणं संबोध्य कार्य- मादिशति । यथा, पदि पदीपं फमप्युपकारलेशं स्मरसि ददा यदपमपरीणं किमपि विपपनि संदेशहरो दुर्मसस्त- दचिरादतिनिगरमादधीधा इति । विजयया-दुर्मुस ! कथय किमपि कहें यदमात्यः समादिश्वान् । (दुर्मुस उत्भाय कण एवमेव ।) बिजपषमा कामरतिवसा वपमात्मीयं निरोप समर्पयामः । एतावतः पुनरर्यस्य का कथा ।फिच- एफनेाधुनाऽस्माकमेनेन ननु फर्मणा । मग्री पक्षय संतोपपरिपोपं प्रयास्पति ॥ १५ ॥ (पुनः कपिजलं प्रति ) यदयं दुर्मुखःसमर्पयति तस्मुद्दीत रु।(पुनः कर्णे एपमेर।) रादुर्मुख. कपिजलो निष्कान्तः।) (नेपथ्ये) भो भो ! उपवनचारिणः । संपले निःपेऽप्युपहारोप- ·रामचन्द्रसूरिविरचितं अस्माभिः प्रतिपक्षगेपपरुपः क्षिप्ताः स्य यनिष्ठुरं तयूयं सहन फुधोहि भिगः पाल्येषु पुण्यात्मनाम् ।।१२ ( मैत्रेय' सलजमधोमुग्यो भवति ।) विजयवा-(विमृश्य ) मुनन्द ! कोऽयं यक्षाधिराज- स्योपहारविधर्विलम्बः ?। (प्रविश्य ) कपिञ्जल:-देव ! सर्वमपि प्रगुणं पूजोपकरणम्, किमु- तोपहारपुरुषः कथमपि न संघटितः । विजयवर्मा-( सविपाद । मुनन्द ! अमंपादिनोपया. चितानामस्माकमुपस्पर्शनमात्रमप्पनुचितम् । नद्विचिन्नय कम- प्युपहारसंघटनोपायम् । मैत्रेयः- पुण्यप्रसूतजन्मानभण्डालपालमानाम् । मांसरक्तमयी देवाः किं वलि स्पृहयालयः ॥१३ ।। ततः कोऽयं भवद्भिर्विचारक यमनमां दुर्भवमा पन्थाः समुपास्पते ? । अपि च अफर श्रेपसे कर्म भरमधेयमे पुनः । इति सिद्ध पधि की श्रेयमे सानां भ्रमः ॥ १४ ॥ विजयवर्मा-करायनारिनरस्माभियोऽयमेकः पति- शातो विगिः स ममाणमस्तु । अतः परं पुनर्वदभिधास्यने तदनुष्ठारपामः। १ क-शिपिषिकाः । इति । २स- परवेति ।।

·फामुदीनगणन्दम् । (अविश्व ) प्रतीहारः-देव ! अमात्येन कामरतिना प्रेपिनः पुरुषो द्वारि वर्तते। विजयपा-( सारा) शीचं प्रयेस्पताम् । (प्रविश्य पुरपः प्रणम्य लेखमर्पयति ।) सुनन्दः--(गृहीत्वा वाचपनि । ) स्वस्ति रङ्गशालातो महामालीफामरतिमण्डलेश्वर विजयवर्माणं संबोध्य कार्य- मादिशति । यथा, यदि मदीयं फपप्युपकारलेशं सरसि वदा यदयमपटाणं रिमपि विज्ञपपनि संदेशहरो दुर्मखस्त- दधिरादतिनिगरमादधीचा इति । यिजयपर्मा-दुर्मुख ! कथय किमपि कर्णे यदमात्यः समादिश्वान् । (दुर्मुख उत्पाय कर्ण एवमेव ।) विजययर्मा--कामरतिवचसा वयमात्मीयं शिरोऽपि समर्पयामः । एतावतः पुनरर्यस्य का कथा । किश- एफनेवाधुनाऽस्माकमेतेन ननु फर्मणा । मधी पक्ष संतोषपरिपोष प्रयास्पति ॥ १५ ॥ (पुनः कपिझलं प्रति ) यदयं दुर्मुखः समर्पयति तत्गृहीतं कुरु । (पुनः कर्णे एवमेव ।) (सदुर्मखः कपिझलो निष्कान्तः ।) (नेपथ्ये) भो भोः उपवनचारिणा ! संपये निशेपेऽप्युपहारोप- ·रामचन्दसगिविरचित करण फिमघापि विलम्बत ग्बाकगधिनायः । विजयवर्मा - ( आकण्यं भय पनि । यसमागम यभायतनम् । ममीपीभृय काग्यनोपडारकर्म । ( सर्व यक्षायनननुपमपन्ति ।। विजयवर्मा ( मैत्रय प्रति । मोज्यमस्माकं कुलदेवता मोहितपाणिर्यक्षाधिनाथः । ( पुन मन्वे । कथं वडलथपथ- मध्यामलिनलोचनरस्माभियनाधिगजन्यापि मुग्वाम्भोजन विलोक्यने । (प्रविश्य ) फपिजल:-देव ! मोऽयं नियघितभुजः कृताशेषषष्प- मण्डनः पुरो लोहिनपाणेरुपहारपुरुषः । (तत प्रविशति यथानिर्दिष्ट पुरुष ।। विजयवर्मा ( मैत्रेय प्रति । भगवन ! कुरुनाम्योपहार- पुरुषस्य मोगादिकां क्रियाम् । प्रयच्छन पारलौकिक कमप्युपदेशम् । (मैत्रेय प्रोणादिकं कृत्वा धूपपात्र दर्शयति । ) साविजयवर्मा कोव भोः ! कपाणधारेषु ।। (प्रविश्य पुरुष कृपाणमर्पयति । ) इनि वर्मा-( कृपाणमाकृष्य ) रे! स्मर किमपि दैवतम् । २ मतस्ते जीवितकया। उपहारपुरुप भणादिकां'। - -प. परिस ! शविल

·No text on this page.

·a विजयवर्मा-(सविपादं ) मुनन्द ! असंपादितोपया- चितानामस्माकमुपस्पर्शनमात्रमप्यनुचितम् । नद्विचिन्तय कम- मांसरक्तमयीं देवाः किं बलिं स्पृहयालयः ॥१३॥ ततः कोऽयं भवद्भिर्विचारवन्थ्यमनसां दुर्मेधमां पन्या: इति सिद्धे पथि करं श्रेयसे स्पृशता भ्रमः ॥ १४ ॥ विजयवर्मा-फरशाखपतारिनैरस्माभिर्योऽयमेकः पति- रामनवमानिरनितं भस्माभिः प्रतिपक्षपः शिताः स्य यत्रिपुर गम्यं महन कुमारि भिगः पाल्या पुण्यात्मनाम् ॥ ( मैत्रेयः सरजमधोमुमो भवति । ) विजयवर्मा-(विमृश्य ) मुनन्द ! कोऽयं यसाधिराव- स्पोपहारविधरिलम्बः । (प्रविश्य) कपिञ्चल:-देव ! सर्वमपि प्रगुणं पूजोपकरणम्, किंतु तोपहारपुरुषः कथमपि न संघटितः । प्युपहारसंघटनोपायम् । मैत्रेयः-- पुण्यमसूतजन्मानश्चण्डालव्यालसङ्गताम् । ? समुपास्यते । अपि च-- अङ्करं श्रेयसे कर्म फरमश्रेयसे पुनः । तदनुष्ठास्यामः । १ क- विधिविलम्बः। । '२ ख-संघटते ' इति ॥

·कौमुदीमित्राणन्दम् । (नेपथ्ये) (क) घलेध लेधलेध, मालेध ले। मालेध, वध विरेष। स्पपिर:-हााहताः स्मः । कथं तस्कराः समापतन्ति । (वृद्धा अधःपरिधानाचलेन बालक पिदधाति ) (कोनुदीनुनिने नेपथ्यानि पटावरणेन गोप्यतः।) (ततः प्रविशति पाठोपतिर्यमदण्डपिङ्गलफर्पकर्णादिकप परिवार.1) पाहीपतिः-(सनिर्वेद) नक्कं दिनं न शयनं मस्टा न चर्या स्वैरं न चाममलवर कलवमोगः । पवानुनादपि मुनादपि दारतोऽपि लोकस्तथापि कुरुने ननु चौर्यतिम् ॥ ३ ॥ यमदण्ड:-देव! ऐहिकामुष्मिकान लेशाक्षिसाहित्यकाम्यया । सीमास्ति दुर्मेधाः कोऽयस्तस्करलो जनः ॥ ॥ (सोपतिः भूसंजया यमदण्डं मेरयति ।) यमदण्ड:-(पाणमुपम्य साक्षेप ) भरे हद! मुश करण्यकम्। स्थविरः-(सोन्यं ) गृहाण करण्यकम् । देहि मे माग- (क) परत रे! परत, मारमत रे! मारत, देशप्त रे। वेष्टयत । १-'कलाममुदिर' इति ।

·रामचन्द्ररिविरचितं चौरेभ्यो भयमेतस्यां राज्ञोऽपि किमु माशाम् ।।२।। ततः सर्वाभिरपि सर्वतो दत्तदृष्टिभिः पिहितनेपथ्याभि चिंयमाभिश्च त्वरिततरं गन्तव्यम् । (सर्वाः सभयं परिकामन्ति) यालकः-(क) अम्ब ! पुसुविखदो म्दि । (पृद्धा हम्नसंजया वारयनि ।) यालकः- ( तारस्वरं प्रलपन् ) अंय ! अपूपं देहि मे। स्थविरः-( सरोष यटिमुद्यम्य ) भरे ! निष्ठ, मा रोदी। भन्यथा कर्णावृत्पादयिष्यामि । (बाला समयमाम्ने।) सर्पकर्णः यथाऽयं भाग्भुग्नकारः सनः प्रचारी स्थविरस्तमा जाने गदरिगोऽयं मायः । भात | स्थपिरं पृच्छामि । ( उःस्वरं ) भार्य! मस्थितोमि।। स्थाधिर:- :-( वगन ) यमायनरलाटिनमा जाने चौ. रमगिरिः। (प्रकाश साक्षर ) f. नेमपनचिन्नया ।। बन पा घलिनोमि। सपण:-नूनमयं मा जापान । भानु । पीन गला जियामि । (पिपिन्य सानामा) स्थायरः- गदिमानारायम्नलि पायापादपलिका नदा माल होना मनिरपि पापितम्यम् । () प्रतिनि। PHREE-UM ·मुदीमित्रानन्दम् । (नेपथ्ये) (क) पलेप ले चलेप, पालेप ले। मालेप, दोष करिया स्पपिर:-चाहनाः समः । नाराः समापतन्ति । (स अधःपरिधानापलेन पाल रिभाति) (ौमुदीमुमो नेपानि पारणेन गोपयतः 1) (ता. प्रविशति पाटीरतिर्यमदण्यापिङ्गलसकर्मारिका परिवार) पाहीपतिः-(सनि) नकं दिनं न शयनं प्रमटा न पयो स्वैर न चापजलवनस्लभोगः । पहानुनादपि मुनादपि दारतोऽपि लोकस्तथापि कुरुने ननु चौर्यरतिम् ॥ ३ ॥ यमदण्ड:-देव! ऐहिकामुप्मिकान लेगानालिसाहित्यकाम्यया । स्वीर्वमस्ति दुर्मपाः फोभ्यस्तस्करतो जनः । ॥४॥ (पल्लीपतिः भूसनया यमदण्डं प्रेरयति । ) यमदण्ड:- कृणमुपम्य साक्षेप) अरे हद सस परकम् । स्थचिर:-(सोन्यं ) गृहाण करण्डकम् । देहि मे माण. (क) परत रे। परत, मारपत रे ! मारयत, वेष्टयत है। बेघयता १स-कृपागादिस्य ' इति ।

·रामचन्द्रसूरिविरचितं मिक्षाम् । येनाऽहं जीवनात्मनः कुटुम्बकं पश्यामि । ( यमदण्ड करण्डक प्रतिगृहाति।) ( मा प्रनिभयेन वपन्ने । ) ( पिङ्गलक कौमुदीसुमित्रयोगभरणानि गृहाति ।) पल्लीपतिः-सर्वेषामपि चम्राणि रक्षणीयानि । यमदण्डः-डे ! परिसनाञ्चलेन पिहिनं किमिदम् वृद्धा-(क) न कि पि । ( बालक प्रतिभयेन मन्द मन्दं रोदिति ।) पहीपतिः-कथमयं चालकसरः ।। यमदण्ड रपय बालको या पालिका वा । •-देव ! यालकोऽयम । ? प्रति ·७ अर] फौमुदीमित्राणन्दम् । बालाः कथं नु जीवेयुर्न भवेजननी यदि ॥५॥ यमदण्डः बालकं हस्ते गृहीत्वाकर्षति ।) वृक्षा-(क) पुन ! पुच ! मिरहि पदं परापं । सुमित्रा--(प्रणम्य पालीपति प्रति ) (ख) ताद अम्हाणं देसभगेण द्रीभूदसयलकुंटुंबगाणं एसो चेभ एगो जीविदा- रणं । ता चिद् एस बराओ । पल्लीपतिः-तिप्ठतु, न वयं ब्रहीप्यापः। किन्तु कि- मप्येतदीयं द्रविणं प्रयच्छ। स्थविर:-पल्लीपर । रत्नाकरभजन कान्दिशिका युप्मा. स्मरणमेताः अपनाः । साम्मतमतासां शम्मलमपि नास्ति। ततः किमेतं बालकं हीला करिष्यत । पीवोभ्यं मातरं बिना विपत्स्यते । यमदण्ड:-चपमपि द्रविणं बिना रिपपामो। बतोऽम- दीयामपि चिन्ता कामपि कुरु । पल्लीपतिः-पत्रेयं नवयौवनाचितरपुर्मगाशी सार्थे भरनि वसम्मलकस्याप्पसम्भव इति न मे मनः प्रत्येनि । कौमुदी-(ग) संरलयं स पि तुमेर गई। (क)पुध! पुत्र ! मुप एतं वराकम् । (स)तात ! अस्माकं देशभोन दूरीभूतलालकुदम्ममानां एष एव एको जीवितासम्पनम् । तत् तिमुलेप पराकः । (ग) सम्मल समरि दुभाभिग्रहीनन् । बत परं साया किमपि नास्ति। १ख-मेलिहिर स-माम'1३ख-गृहीतोऽ। १ ·farett- HIT! In In Hindi) HAIN HER Pill) Torrent: माit मागोवानि । पार: -14 दिन ! , । ( यमाड पति) - एम मह पुत्तयो । पदामो । पाल पानमन नि।) पाढीपनि: भारः निपप बालको गालिका गा!। सर्पकर्ण:-देव ! गलकोयम् । पहीपतिः-यदे ! कम्गाय ननयः ।। वृद्धा-( मदन्य । (ब वे वि मह पुतीमा . गल्लीपतिःकर पादनारया नपाध्यमियति वत्सनि समानी (ग) कंण आणीदो। वृद्धा- पल्लीपति -( यमदण्ड प्रति) निसर्गसौ दाशातकायवादनसलमाः। (क) न किम पत्रकः । एते द्वे अपि मम पुन्यो । (ख) एष मम (ग) स्कन्धेन आ जीतः ।

·No text on this page.

·रामचन्द्रसूरिविरचितं अओ वरं सम्बहा कि पि नत्यि । पल्लीपतिः-अयं ते पिङ्गलः शम्बलं दास्यति । ( पुनः साक्षेपं यमदण्डं प्रति ) गृहाणेनं बालकम् । अतिकालो भवति । प्रजामः पल्लिकायाम् । ( यमदण्डः प्रसभं रुदन्तं बालकमाकर्षति ।) (बालकः प्रतिभयेन वृद्धायाः कण्ठमवलम्बते ।) (सर्वास्तारस्वरं रुदन्ति ।) पिङ्गलकः-( वृद्धा यष्टिना प्रणिहत्य) मुश्च बाळकम् । अन्यथा त्वां मारयिष्यामि । वृद्धा--(क) मारेहि मं, तहाविन मिल्लिस् । पल्लीपतिः-(स्वगत) अस्मिन् जगति महत्यपि न वेधसा किमपि वस्तु तद्धटितम् । अनिमित्तचित्तहत्तर्भवति यतो मातुरुपकारः॥६॥ (प्रकाशं समपर्ट) यमदण्ड ! यदि न मुञ्चति तदा व्यापा- दप पालकम् । ( यमदण्डः कृतकं कुराणेन प्रणिहन्ति ।) (वृद्धा पूकुणा कृपाणघातं शिरसा प्रतीच्छति ।) (तारस्वरं ) यमदण्डमा भाय ! कीस पर्द -- . 4 ।

·दीभित्रामन्यम् । ८३ पासीपतिः-( A) भपतनीधिवासा माणानपि जहाति पा। स्पन्ति नामपि भरा पातरं दारानवे ॥७॥ (पुनः सकरणे यम पनि ) मुर्धन पराफम् । अन्यतः মুনীশখ মুৰিমােম। । प्रतिया पुरुषः-(क) मटा दिष्टिया पगोमातो सत्यो संपतो। पाहीपतिः- सहर्ष ) अस्ति फिमपि दक्षिणम् । पुगपः-(ब) कणयसंपुदाय पाहदं दविणमपि । पाहीपतिः-नानापि शीना। पुरुष:--(ग) न फेवलं संगिनीदो तुम्हाणं पासे आणीदा अधि। १ ततः प्रविशति पदातिना विभूताः सार्धवाहः ।) पालीपतिः-(पिलोय ) यथाऽयं दर्थनीयाकतिस्तपा जाने पहापुरुपः कोपि। मुमिधा-(अपवार्य कागदी पति) (घ)हिमपाई निरूविभ में महतो परिसपन्भारो पहदि मा ति #ि (क) नतः । दिरया एको महान् सार्थः समाप्तः । (स) कनपुटादि प्रभूनं द्रविणमस्ति । (ग) नफेवले संगृहीतो गुप्मा पार्धं आनीतोऽस्ति। (ए) सति सार्थवाहं निरूप्प मे महान पाम्भारो वर्तते तचिन्तय कि कारणम् ।।

·८४ रामचन्द्रसूरिविरचितं ! कारणं कौमुदी-(क) सहि ! ममावि एवं। पल्लीपतिः-सार्थवाह ! कुतः समागतोऽसि ।। सार्थवाहः-साम्पतं सुवर्णद्वीपात् । सुमित्रा-(निरूप्य स्वगतं ) (ख) अरि गरुअखंधाण अरिरि! वच्छत्यलस्स पिर कट! धीर दिट्ठीऍ फटरि ! पाहाण दीहसं ॥८॥ पल्लीपतिः- त्वमेकः सार्याधिपतिः । सार्थवाहः-अपरोऽप्यस्ति वेलन्धरपुरनिवासी नरदष नामा सार्याधिपतिः। पल्लीपतिः-अरे! कथं स न संगृहीतः।। पदाति:-सोपि संगृहीतः । परं सार्थ एव तिष्ठति । पल्लीपति:--अरे पुरुप ! गला अहि कहालकम् । यथा सार्थदविणमशेपमपि पल्लयां प्रवेशय । (पुरुषो निष्कान्त. 1) सार्यवाहः --( दक्षिणाक्षिस्फुरणमभिनीय सहर्ष ) निमित- मयमस्मा तस्करोपदः शुभोदः । ( पुनः सुमित्रा साभिग पमवतोय ) भो! पाचनपरिकदर्थितो नेत्रपाका कोपि पारिमा । यत:--- (क) ससि ! ममापि एवम् । (स)रे ! गुरुतं स्कन्धयोः भरे रे। वक्षस्मलस्य सरसन्। कारभार दृष्टयाः करि । होः दीधैखम् ।। --- ·८५ को दीमित्राणन्दम् । कं पन्द्रविलासि पक्षनपरीहासभमे लोचने वर्णः वर्णमल शरेष्णुरलिनी निष्णुः फचाना चपः । वसोनाविभाम्भविभ्रमहरौ गुवी नितम्बस्पती वाचा मार्दवमुज्जलं युवतिपु स्वाभाविक मण्डनम् ।।९।। पल्लीपतिः- सार्थवाद । किमभिधानोसि ।। सार्थवाहा-परन्दाभिधानोऽस्मि । मुमित्रा--( सवितमात्मगतं ) (क) किं एसो मो पादोभाल औरपणापरादिवाणा परिणेदु पदिवादिदा। पुनः सह) ना एसो विष सो ता पदत्यो पे नम्मी। कौमुदी ( सविमर्शमात्मगतं ) (प) कि एसो सो भणो मितं पपरंदो । । दिहिमा दिद्विभाजीविद गि जणो मित्तस्स राणेग। सार्धवादः-(सुमिका निरूप्य स्वगत) भस्मां जगमपनरवचन्द्रिका सत्यामपि विनस्थितिम्घ्रधारः । लाम्पा स सादसि रति हरिरादधानः भेम्पा विचारविमुखो दिशति मास्तिम् ॥१०॥ (क)किएएस मकरन्दः, यस्माई रत्नाराविरविना । रजन प्रतिपादिना । दि एष एप स ततार्थ ने जन्म । (स) एम मन ममि नारद दिखा दिया विताधीन भाभित्रस्य दर्शनेन । १२-'मे।

·। रामचन्द्रसूरिविरचितं पल्लीपतिः-भरे सर्पकर्ण ! गला हि कशाळकम् यया नरदत्तः मुखं धरणीयः । अपरथा लक्ष्मीपतियुवराम: क्रोत्स्यति। ( सर्पको निकान्तः।) (प्रविश्व) पुरुषा--( क ) भट्टा ! लच्छीवपणा पेसिदो पुरिसो तुम्हाणं दसणमिच्छदि। पल्लीपतिः-(साग) शीघमानय । ( पुरुषो निष्कान्तः।) (प्रविश्य लेखहारकः लेखमर्पयति ।) पल्लीपतिः-( उत्थाय गृहीत्वा वाचयति) स्वस्ति, वेळन्ध- रनगरायुवराजो लक्ष्मीपनियाघ्रमुख्यां वज्रवर्माणं संवोम्य कार्यमादिशति । यथा, अस्माकं परमोपकारी मित्राणन्दनामा वणिक कौमुदीनाम्न्या कान्तया समं परिभ्राम्यन् कचिदपि यदि भवत्पदातिभिः प्राप्यते तदाऽस्मभ्यमुपनेय इति । (पुनर्विमृश्य स्वगतं )सम्भवति तयोर्मध्यात्किमप्येषु मानुषेषु। (प्रकाशं सुमित्रा प्रति ) भद्रे! किमभिधानासि। सुमित्रा-(ख) अहं सुमिचाभिहाणा । पल्लीपतिः-(कौमुदी प्रति ) तब किमभिधानम् ।। (क) भर्वः । लक्ष्मीपतिना प्रेषितः पुरुषः युप्माकं दर्शन मिच्छति । (ख) अहं सुमित्राभिघाना । १ ख-मिच्छति । इवि।

·मर] कौमुदीमित्राणन्दम् । स्थविराजपुत्र ! अस्याः कौमुदीत्यभिधानम् । पल्लीपतिः--( स्वगतं ) संवदति भार्यानामधेपम् । (प्रधा) फिमभिधानः पतिरस्पाः । सविर:-एतद्भर्चा मित्राणन्दाभिधानः । पल्लीपतिः--(म्वगतं । कयमस्माभिरात्मीयानामेव मानु- पाणामुपदवः रुतः । सावाह:-भद्र कुतस्त्पस्ते भी। कौमुदी-(क) कोउंगमंगलनिवासी पे भता। सार्थपाह:-पत्रेयो जीवति । कोमुवी-(स्वगत) (ख) जहा एस सच पि नाणदि वा नूणमेस मपरंदो। (प्रकाश) नीचदि । सार्थवाहःपानपत्र ! इयं ये भ्राइजापा । स खत मि. प्राणन्दो मे परमं मित्रम् । फौमुदी-(पालीपतिं प्रति ) (ग) एसा मे रहिणिमा मुमिता मिमाणंदतोसिदेण रणायराहिवयणा पदस्स अदि- दुस्स वि परिणे परिवादिदा वहादि। (क) कौवकमालनिवासी में भर्ण । (ख) या एप सर्वमपि जानादि तथा ननमेष मकरन्दः । जीपति। (ग) एपा में भगिनी सुमित्रा मित्राणन्दतोपितेन रलारा- विपतिना एतस्याइएस्यापि परिणेवं मतिपादिता बने। १ क-कोतु 'इति। .

·रामचन्द्रसूरिचिरनितं पछीपतिः-अरे सर्पकर्ण ! गला हि काळकम् पया नरदत्तः सुखं धरणीयः । अपरथा लक्ष्मीपतिवराजः कोत्स्यति । ( सर्पको निष्फ्रान्तः ।) (प्रविश्य ) पुरुपः--(क) भद्दा ! लच्छीवइणा पेसिदो पुरिसो तुम्हाणं दंसणमिच्छदि । पल्लीपतिः--( साग ) शीघ्रमानय । ( पुरुषो निप्फ्रान्त ।। (प्रविश्य लेखहारक. लेखमर्पयति ।) पल्लीपतिः-( उत्थाय गृहीत्वा वाचयति ) स्वस्ति, वेळन्ध- रनगराधेवरानी लक्ष्मीपतिव्याघ्रमुख्यां वचवर्माणं संयोग्य कार्यमादिशति । यथा, अस्माकं परमोपकारी मित्राणन्दनामा वणिक् कौमुदीनाम्न्या कान्तया समं परिभ्राम्यन् कचिदपि यदि भवत्पदातिभिः प्राप्यते तदाऽम्मभ्यमुपनेय इति । (पुनर्विमृश्य स्वगतं ) सम्भवति तयोर्मध्यात्किमप्येषु मानुषेषु । (प्रकाशं मुमित्रा प्रति ) भद्रे ! किमभिधानासि । सुमित्रा-( ख ) अहं सुमित्ताभिहाणा । पल्लीपतिः-( कौमुदी प्रति ) तव किमभिधानम् । (क) भर्तः ! लक्ष्मीपतिना प्रेपितः पुरुष. युष्माकं दर्शन मिच्छति। (ख ) अह मुमित्राभिधाना । १ ख-मिच्छति' इति ।

·७ अहः कौमुदीमिप्राणन्दम् । स्वपिर-रानपुर ! मस्याः कौमुदीत्यभिधानम् । पहीपतिः-( स्वगतं ) संवदति भार्यानामधेयम् । (प्रस) फिपभियानः पतिरस्याः।। स्पपिर:-पतर्या मित्राणन्दाभिधानः । पद्धीपतिः-(म्वगतं । कयमस्माभिरात्मीयानामेव मानु- पाणामुपदवः तः । सार्थवाह:-भद्रे! कुतस्त्पस्ने भनी । कौमुदी-(फ) फोउंगमंगलनिवासी मे भत्ता । सार्यपाहः-पत्रेयो जीवति ।। कौमुदी-(स्वगत ) (ख) मा एस सवं पि जाणदि वा मूणमेस मयरंदो । (प्रकाशं ) नीवदि । सार्थवाह:-रानपुत्र ! इयं मे भ्राहनाया। स सल मि. प्राणन्दो में परमं मित्रम्। फौमुदी-(पल्लीपति प्रति ) (ग) एसा मे परिणिमा मुमिचा मित्राणदतोसिदेण रणायराहिवपणा एदस्स अदि- इस्स वि परिणेतुं परिवादिदा वहदि । (फ) कौतुमालनिवासी मे भर्धा । (ख) यथा एष सर्वमपि जानाति ठभा नूनमेप मकरन्दः । जीवति। (ग) एपा मे भगिनी मुमिया मित्राणन्दतोपितेन रलाकरा- पिपटिना एतस्याएस्यापि परिणतुं प्रतिपादिता वर्तते । १क-कोतुभ' इति ।

·No text on this page.

·: मारः की विवापन्दम् । मकरन्दः-(मिस ) मा कानुदि! कुडामेरा (प्रपा (परिषेण परिप्रेण पुनः सानप्पवित्रते । पन्त र निषसम्पसपना परिपसापरोपि तपस्सिनः। विसर परनीरिक्षापारिणः पापचारिणः ।। दरिणं पुनपानष स्तमोरनपर्वणि । आरिती निष्णादित्वमात्मनः पपपत्ययम् ।।१।। (रिमू) मिये मुपिय मातरं भ्रातरं प ते सनगर नवि प्रस्थापयन रमा परं पुण्यतिरान् । फौमुदी-(क) सहि मुमिचे कत्य ते पिर। सुमित्रा--(ब) अलपररनिवासिणो वणदेवस्स सत्य- वास्स मां घूमा रिनपरम्पणा संदिग्गारेण भागीदा। मकरन्द:-(पुरोऽवलोर साशर) पत्यानि धननुम्रितामरतलान्यभमुपलं राज्यभवानि विपणिपपरगपर्पना । समारस्तु न चत्वरे न च हे सणस्य पस्निस्य र शासरितविस्मयफरः कोऽयं प्रकारः पुरः ||२|| फौमुदी-(समयविस्मय ) (ग) अन्नमयरंद ! वा स्निपरस्स मग्नं न पेरिखदम् । (फ) सलि मुमिरे ! कुत्र ते पिटगृहम् । (स) भलम्पुरनिरासिनो बनदेरस्य सार्थवाहस्याहं पुत्री विवरवर्मगा रन्दिमाहेशानीता । (ग)मार्य मकरन्द सावत् निगरस्य मध्यं न प्रेक्षितव्यम् ।।

·No text on this page.

·मरः] कौमुदीमिशानन्दम् । स्सरभरपरिरोहत्याठिमागास. पुतिरिनितएगाहा पोदते गारभितिः ॥ ८॥ (प्रका मकान पति) सा निष्पाप निग्दरामरयास करपारने ते मीविरती इन पिपतमे देवस्य नेतोसरः। स्मृता सस्य फोरपोरमनसः कल्यं प पापीयस. घेतो नातिकम्पते निपटते संघस्पति भ्रश्यति ॥९॥ मकरन्द:-भगवन् ! पर्व तितमारेदय । (परिश्य सम्प्रान्त पुरुषो युगतिमा) पुरुषः- सदन्य ) भगवन् ! परिवारस्त परिवापस्त। पुषतिः-(क) भयरं । रक्खेति पं भगजरिजाहरेग भगरिजति। कापालिकामा भटा मा भेष्टाम्, भस्मदपर्णपरिव- सवोपरयोपिरविरपि न मभरिष्णुः । किमर ! पुनः खेप- रसेटः ।। पुरुषः--( सकरुण ) भगवन् । देहि मे माणभिक्षाम् । मकरन्दः-(सभयं) भगवन् ! कृतोऽयमनयोरिपान . तिभपारम्परः।। कापालिक:-अस्ति नामको योनिसिदासप' पक्षमा (क) भगवन् ! रक्ष मामनार्य विद्याधरेणापदियमाणाम् । १ ख- सर्श' इति पाठः । २ ख- पापापसः इति । ३ख-'मरिकम्प ' इति । .

·No text on this page.

·८ मारः] कौमुदीमित्राणन्दम् । कापालिका- अध पुनर्निचीयसमये मपेण तपेण च तं दुरात्मानपारुप्य पोचयिष्यामि निम्शेपमप्यपरतं पोरतम् । (पुनर्विमश्य ) कोय भोः । (मविश्य) तापस:-पोस्मि। कापालिका--मायापप ! भाकारय कियनीरपि युवती. नेयं वाभिरिदिनमार्गाभिः सा पाताळवेहमान भविशति । ( तापसो निष्कान्तः ।) (ततः पविशन्ति पातालभवनादागमन नारयन्यः पचपा योषितः।) ( योपित. कापालिकं प्रणय फौमुदीमुनित्रयोः पादौ संस्पृशन्ति ।) कापालिफ:-( युवनि प्रति ) बज पातालभवनमेताभिः मफरन्दः-भगवन्! एते अपि कौमुदीमुपिये पामयं पातालगृहमधिनिहताम् । कापालिका--(स्वगत) प्रियं नः। (प्रकाश) यनवते रोचते तदस्तु । (सर्वाः पातालभवनप्रवेशं नाटयन्ति ।) फापालिका-(विमृश्य ) सार्थवाद इदानीं विधापरा- कर्षणहोमसमयः । ततस्त्वया क्रियमाणं साहायफ किमपि मगपामहे । मकरन्दः-भारवाहमवीभपस्ततः सैरमादिशत १ स- भुवमे ' इति ।

·No text on this page.

·८ः अमही मित्रानन्दम् । फापालिका-भापार! उपनप पुरवपुषः फरारम् । (मायामयस्तयाकरोति ।) (पालक बसारसोपलिशान्यवरवण्डानि जुहोति ।) मकरन्दः--(गत ) अपि नाम फोऽप्यपापः सम्भोद, चदा परमेष्टिनामपवित्र पवं स्मरामि । ( पुन साTE) कप भासति प्रचळति प पुरुषः ।। फापालिका-( मरद पनि) गमय इदानी बोत्या- नस्य । ततस्त्वया सावधानेन भक्तिम्पम् । (पुरपस्य वपुः परबालमादाय मकरन्दाभिमुख कतिनि. सदानि दत्वा पुनर्भण्डलमध्ये निपलति) फापालिका-(ससम्मम ) किमपि देवनं स्मरमसि । मकरन्द:-~न फिमपि स्मरामि । ( कापालिक समिरामि जुदोति ।) (पुन. पुरुष इत्याय नया निपतति ।) कापासकः ( साक्षेप ) पाभाग ! फिमिति पमपि देवतं स्मृत्वा मभनं करोपि। मकरन्द:- सर्वधा ना किमपि स्मरामि । (कापालिक पुनः साक्षेप मधारयलसरहानि शुदोति।) (पुन पुरुषपुरन्दाभिमुस गत्या प्रतिनित्य ५ परवालेन फारालिममभिहन्तिा) (कापालिक आनन्दमाधाय विरोध) ·। ९८ रामचन्द्रसूरिविरचितं मकरन्दः-(विलोक्य ससम्भ्रम) कथं पतितं पुरुषवपुर तिरोहितः कापि कापालिकः ।( पुनर्दिशोऽवलोक्य ) का मायामयादिकः परिवारोऽपि न दृश्यते । भवतु तावद पातालभवनतः कौमुदीसुमित्रे समाइयामि । (परिक्रम्य साविभाई) कयं न किमपि पातालभवनं दृश्यते । नममुना कापारि- केन वञ्चितोऽस्मि । ( नेपथ्ये) मकरन्द ! तूर्णमेहि ब्रजति गृहीत्वा समग्रमापि सार्थम् । व्यापाय तव पदातीवरदत्तः स्वां पुरीमेपः ॥ १४ ॥ मकरन्दः-( आकर्ण्य ) कयं सार्थेऽप्युपद्वस्वदहं गत्वा सम्भावयामि । ( इति निष्कान्ताः सर्वे ।) ॥ अष्टमोऽङ्कः समाप्तः ॥ ॥ अथ नवमोऽङ्कः॥ ! (ततः प्रविशति युवराजो लक्ष्मीपतिस्मात्यचारायणक्ष) युवराजः-( ससम्ममं ) कोच भोः श्रुति।। (प्रविश्य) फयुकी-एपोस्मि । युपराज:-सपादिश अगदशरमायेयम् । यथा देन्या १५-'नूनमधुना।२स-समस्तमपि। 1 ·मित्रान्तम् । बन मनाया पि मानेन भाम्पम् । (सएस निधान ।) (नेपध्ये । मरमिरन पर दिन चिनमयो समसटमारा। भरनरनि नमामिण नुपायां फम्य नानन्दः॥१॥ पाराराण:- शुभोट पिपादप मागपरिवान्। गुवराजा-अमान्य ! मित्राणन्दशन्दयोराफर्णना निनाः स्पः। पूर्नम्भारिपुरोपमानयमानम्म्मपर्धिनी नागाः गर्यतुरङ्गानि परविधानिनो शानिनः । राभ्यधावई नदनदखिल यन्महीलापिन नस्यारिदिनी शिरस्थानोधिगना ननानिमान।२।। (एनमित्य) अमाल! वचस्विनामापं प्रदानुनामय- दयं महीपमापातम्यमहिफामुप्पिापापात्परमर्मवन्ध्यप- तिना कामरनिना पश्प फीसमनुष्ठितम् ।। पारायणः-देव! किमनुष्ठितवानमात्यः कामरतिः ।। पुवराजः-अस्माकं नीतिगनिदानं मित्राणन्दाभिषानं नसलीमभिलापुकः कामरतिः स्वनगरं प्रति प्रस्थापितो मियागन्दानि प्रवादं विधाप विजपवर्षणे पापादयितुमु. पनीतवान्। भारायणः-देव !

·No text on this page.

·. ६बर] कामदनिशानन्दम् । १०१ (नाव पनि पिप यया विमम्मररूपं देराव। नरदत्ता--( सविनय ) देव! मुरणदीपालविनिमय एक पटगरहनिपिरपुरसंघटितः । म च सपा क्रयपी- पलानुजनन मा मरान हनन नंदानी पदीयोग्य सार्शन दे किमपिलायमानानि चारिति । युपराज:- गजननी गुमनी । (नार्षिभरस) अमाल !कस्य संतापमान निर्णयः फर्नुभश्यते । भती दिनोपपरि पठामि । पारायण:ोर भी : अम्मानिनेषु ।। নিয়ে देवशर्मा-पो नि। { पोरापन क एकमेव 1) (देवशमा निपान ) (सत प्रविशनि मकरन्दो देवशर्मा) मकरन्द:-( मविपादमात्मगत) रिजेदः पिवान्धवः पवरणस्योदनि धंसनं माणेभ्योऽप्यधिक प्रियेण विरहो पित्रेण पुण्यात्मना। कान्वाया नरसंगमेऽप्यपद्दतिः सर्वसनासोभुना नन्य नव्पसंदति कन्दलमहो। मातीपि वेपसि ॥४॥ सहकला नातीतस्परानशोधनम् । आनन्म यानि नापन्ते पसनानि सरसः।

·No text on this page.

·९ अरः] कौमुदीमित्राणन्दम् । मकरन्दः-देव! विपचिमपस्ति । युवराज:--कोनकाशस्तर्हि विवादस्य । मकरन्दः-देव ! मुवर्णेष्टिकासम्पुटानि यानि तानि सर्वाम्यपि मन्नामाश्तिानि। युवराजः-देवसर्मन् ! समुवर्णसम्पुटं सुवर्णकारमा- कारया ( देवशर्मा निकान्तः ।) (प्रविश्य मुवर्णकार. सम्पुटान्युरनयति ।) गुवराज:--(सर्वतोऽवलोक्य) कथं न कुवाप्यभिधानम्।। (पुनः साक्षप ) अर! कोश्यमसत्वालापः ।। मकरन्दः-या विधाप्य सम्पुटानि मध्यमवलोफयतु देवः। युवराजा--( तथा त्वा मध्यमवलोक्य च सविस्मयं ) फयाभयतोऽपि सम्पुटेपु मकरन्दाभिधानम् १ । (पुनः साक्षेपममात्यं प्रति ) क्रमागतस्य नरदत्तस्यायमीयो युष्माकं सत्यमत्वयः। नरदत्ता-(सविनयं ) देव । विज्ञपनीयमस्ति । गुवराज:-( साक्षेप) अतः परमपि किमपि विज्ञपनी- यमस्ति । भवतु, विज्ञपय । नरदत्तः-देव । पारयेऽपि पिता विपनः । इदानी- महमनुजशायं दावेव कुटुम्बे पुरुषा। गुयराजा-वतः किम् । 4

·No text on this page.

·No text on this page.

·रामचन्द्रसूरिविरचितं सिद्धाधिनाथ:--निजस्य पत्युः प्रेम्णा पत्यन्तरं नाभि- लपति ?, उताहो ! मन्मथाभावेन ?। लम्बस्तनी--( साक्षेपं ) (क) सा किमत्यि इत्यि, जीई वम्महो न भोदि। सिद्धाधिनाथ:--सन्ति ताः कियन्त्योऽप्यस्मिन् जगति लियो यासां मन्मथसहस्रोऽपि न मनो व्यथयति । स्त्रीसम्पर्क इव पुरुषसम्पर्कोऽपि न विकाराय । अङ्गसंस्कारो लोकन्य- पहारोन कामोद्गारः। जठरपिठरीभरणमात्रावधयः सर्वेऽप्यभि. लापाः । पुरुषोपसेवाऽजिवीकार्य न मन्मथव्यथान्यपो- हार्थम् । कामयितरि जनयितरि भ्रातारे च पुरुषमात्रपरमन्तः- करणम् । तदलममुना वाग्विलासेन । सर्वथा कैतवं निन्धं प्रवदनि विपश्चितः । केवलं न विना तेन दुःसाधं वस्तु सिध्यति॥४॥ ततो बम त्वं कामायतनम् । प्रवर्तय सर्ववनितासु विधी- यमानं पूर्वमन्त्रितमेव तिवप्रयोगम् । वयमप्येते पदोपानन्तर- मागता एवं ( लम्बस्तनी निप्कान्ता ।) (प्रविश्य) पुरुषः-देव ! वध्ययोर्मध्यादेकः प्राप्तः । (क) सा किमस्ति खी!, यस्या मन्मथो न भवति । १स 'जीए ' इति पाठः ।

·.. अरः कौमुदीमित्राणन्दम् । सिदाधिनाथ:--(सरमस) घातकस्तदितरो वा। पुरुषःतदितरः। सिदाधिनाथ!--(पभैरवं प्रति । ) स एप मयोपचार- कर्मणः प्रभावः । (पुन. पुरुष प्रति ) गत्वा समादिश लम्ब- स्तनीम्, यया पश्चवाणस्यापि व्यापारो वध्याहस्तेनैव कार्यः। (पुरुषो निष्फान्तः ।) (नेपथ्ये) वसुधावलसंतपनस्तपनवरमं प्रयात्यचलमेपः। पिपजनसङ्टनरं तिमिरं मविलुनि फाप्ठाम॥५॥ पथभैरवः-देव ! माधिस्मयानुरूपं प्रदोपं मागपः पठितवान् । सिद्धाधिनाध:-अधितिष्ठामस्तहि फामायतनम् । (सवें परिकामन्ति ।) पथभैरव:-देव! मलसन्मध्यं जपासोदर- सिन्दूरा. (प्रविश्र) • प्रायलयः देवास एप पिदिनविशेषपूनो भगरानना इदं प सिंहासनमासता देवेन ।

·रामचन्द्रसूरिविरचितं सिदाधिनाथ:-निजस्य पत्युः भेम्णा परयन्तरं नाभि- रुपति , उताहो ! मन्मथाभावेन । लम्पस्तनी-(साक्षेपं ) (क) साकिमत्यि इत्यिभा, जीई चम्महो न भोदि। सिद्धाधिनाथ:-सन्ति ताः कियन्त्योऽप्यस्मिन् जगति खियो यासां मन्मथसहसोऽपि न मनो व्यथयति । ग्रीसम्पर्क इव पुरुषसम्पर्कोऽपि न विकाराय । अनसंस्कारो लोकन्या रहारोन कामोद्वारः। जठरपिठरीभरणमात्रावया सर्वेऽज्यभि. लापाः । पुरुषोपसेवानिवीकार्य न मन्मथपथाव्यपो. हार्यम् । कामपितरि जनयितरि भ्रातरि च पुरुषमाप्रपरमन्ता करणम् । तदलममुना वाग्विलासेन । सर्वथा कैतवं निन्धं प्रबदन्ति विपधितः । फेवलं न विना तेन दुःसाधं वस्तु सिध्यति॥४॥ नतो बन लं कापायतनम् । प्राय सर्ववनितागु रिसी- पमानं पूर्णमन्त्रितमेव नियमयोगम् । वयमप्यते पदोपानना पागना एका (लम्बातुनी निधान्ता ।) (प्रविश्य) पुरुषा-दर वध्ययोमध्यादेका वामः । (क) सामिनिमी!, याया मना। सरवि पाटः ।

·फौमुदीमित्राणन्दम् । सिद्धाधिनाथ:--(सरमसं) घातकस्तदितरो वा।। पुरुषः--तदितरः। सिद्धाधिनाधा-(पशभैरवं पति । ) स एप मशोपचार- फर्मणः प्रभावः । (पुनः पुरुषं प्रति ) गला समादिश लम्ब- स्तनीम्, यया पञ्चयाणस्यापि व्यापारो वध्याहस्तेनैव कार्यः। (पुरुपो निष्कान्तः ।) (नेपथ्ये) वसुधातलसंतपनस्तपनयरमं प्रयात्राचलमेपः । मिपजनसङ्टनकरं तिमिरं प्रविलुठति काप्ठामु॥५॥ पचभैरव:-देव! मानिकमत्रानुरूपं प्रदोषं मागपः पठितवान्। सिद्धाधिनाथ:--अधितिष्ठामस्ताई फापायतनम् । (सेवे परिकामन्ति ।) पनीरयः-देव। स्पायरुपसंगमलसन्मध्ये जपासोदर- प्पैः मृतपताकमा किसलस्तानीभवतोरणम् । फौमुम्भटिनावचूलप भितो मनालिभिदामभिः सिन्दूरारुणितागणं शामिदं देवस्य योभुवः ॥६॥ (मविश्य) प्रमलप:-देस एप शिदनविशेपपूनो भगानना। इदं प सिंहासनमास्पदा देरेन ।

·। रामचन्द्रसूरिविरचितं सिद्धाधिनाथ:-निनस्य पत्युः मेम्णा पत्यन्तरं नाभि- रुपति , उताहो । मन्मथाभावेन । लम्बस्तनी-(साक्षेपं )(क) साकिमत्यि इत्पिा, जीई वम्महो न भोदि। सिद्धाधिनाथः-सन्ति ताः कियन्त्योऽप्यस्मिन् जगति नियो यासां मन्मथसहस्रोऽपि न मनो व्यथयति । स्त्रीसम्पर्क इव पुरुषसम्पर्कोऽपि न विकाराय । अङ्गसंस्कारो लोकम्प बहारोन कामोद्वारः। जटरपिठरीभरणमात्रावधयः सर्वेऽप्यभि. लापाः । पुरुषोपसेवाऽनिवीकार्य न मन्मथव्ययाव्यपो. हार्यम् । कामपितरि जनयितरि भ्रातरि च पुरुषमात्रपरमन्त:- करणम् । तदलममुना वाग्विलासेन । सर्वपा कैतवं निन्धं प्रवदन्ति विपश्चिनः । फेवलं न विना तेन दुःसाधं वस्तु सिध्यति।।४।। ततो बनलं कामायतनम् । पवनेय सर्ववनितासु विधी. पमानं पूर्वमन्त्रितमेव तिवप्रयोगम् । वयमप्यते प्रदोषानन्तर- मागवा एका (लम्बस्तनी निष्कान्ता ।) (प्रविश्य ) पुरुषा-देव वध्यपोर्मध्यादेफा मामः । (1) मा रिमस्ति सी, सम्या मन्मयो न भवति । १सजीर' इति पाठः।

·१० अरः] कौमुदीमित्राणन्दम् । (सर्वे सविस्मयमवलोकयन्ति ।) सिदाधिनाथ:-( सविस्मयमात्मगतं) कथमिदं तदेव रिलोकीकामिनीननमनःक्षोभैरुहेतुप्रैवेयकम्पनीतं भगवता पञ्चवाणेन । पुनरपदार्य) लम्बस्तनि! किमिदं?, कैतवमपि सत्तामगात् । लम्पस्तनी-(क) अहं पि विम्हिदा चिहामि । आयी-( सात्त्विकभावानभिनीय सरभसं ) (ख) एसो सो चेष मे पई। (पुन सरभर्स ) अजउत्त! चिरा दिट्टो सि । लम्यस्तनी-(ग) वत्से ! निरूविदो तए भयवदो पहायो ?, ता इयाणि उपवासिय देहि पुरिसोवहारं । सिद्धाधिनाथ:-( दक्षिणाक्षिम्फुरणमभिनीय सरभसं ) भगवन् कुमुपचाप अमन्दं स्पन्दमानस्य दक्षिणस्यास्य चक्षुपः । फलं प्रयच्छ सम्पर्क तेन जीवितदायिना ॥१४॥ ( नेपथ्ये) एप प्रत्यासनः। (क) अहमपि विस्मिता विष्ठामि । (ख) एष स एव मे पतिः । आर्यपुत्र ! चिराद्रप्टोऽसि । (ग) बत्से ! निरूपितस्त्वया भगरत. प्रभावः, तदिदा- नीमुपप्रसघ देहि पुरुषोपहारम् ।

·. १२० रामचन्द्रसूरिविरचितं सिद्धाधिनाथ:-(कामाभितापमभिनीय ) अस्यां मृगीशि दृशोरमृतच्छायां देवः स्मरोपि नियतं वितताभिलापः । एतत्समागममहोत्सवपद्धतृष्ण- माहन्ति मामपरथा कथमेर बाणः ॥ १२ ॥ (पुनरात्रेयी प्रति) नतगतमखकामिनीममून- च्युतमकरन्दकरम्बितांदिपनाम् । दुहिणहरिहरोपनप्यनाम्नः प्रणम मृगाति ! मनोभवस्य मूर्तिम् ॥ १३ ॥ आत्रेयी--( उत्थाय प्रणम्य च सविनयं) (क) भया । कुसुमराण! पसिभ उपणेहि पिथं जणं । अहं ते पुरिरोग) वलिं करिस्सं। (नेपथ्य) भद्रे! स्वयं सन्निहित भरि कि भारमयसे ।। आग्रेयी-(ब) कथमेस सयं भयानमाणो पदि। (पुनर्विलोक्य ) फवं सयं सयंवरमालं सिद्धणाइस्स कंडे निरिसवेदि। (क) भगान् कामबाण ! प्रसपोरनय भियंजनम् । अहं ते पुरुपेन बलि करिष्ये। (स) कथमेर स्वयं भगगन पधनः जतिक समं स्वयंवरमा सिमनाथस्य Pठे निशिवि!। !

·१"अहः] चौमुदीनिवागन्दन। (सर्वे सविनमाजेसन) मिदाधिनाथ:-( सविनाल) पदं देख त्रिलोकीकामिनीननमनःसोमवदनुपरमाना जा पध्मान ! (पुनरपवार्य) लम्बस्तनि चिन्दितारे सलनामगान् । लम्पस्तनी-(क) पि विहिदा विद्यानि । आप्रेयी- सात्तिकमाननिनीय रम ) (ब) एमो मो क्षेत्र में पई। (पुन सरम ) अजउच! चिरा दिो मित सम्पस्तनी-(ग) रस्मे ! निरूविदो नर भयपदो पारो, वा पाणि उवासिय देहि पुरिनोवदारं । मिदाधिना:-( दक्षिणाक्षिस्फुरमनभिनीय सरनसं ) भगरन समुमराप! अमन्दं सन्दमानस्स दक्षिणस्यास्य चतुपः । फरं पर मम्म नेन जीविवदायिना ॥ १४॥ (नेपये) एप पत्यासमः। (C) बामधि विस्मिता निष्ठानि । (4) एस एस ने पतिः । नार्यसुत्र ! चिराष्टोऽति। (म) स्ने ! नितिम्लया भगदतः प्रभावः!, दिदा- कम्प हि पुरारम् ।

·१२२ रामचन्द्रसूरिविरचितं सिद्धाधिनाथ:-कि जीवितदायिनः संपर्कः प्रत्या- सन्नः।। (नेपथ्ये) एप प्रत्यासन्नः कालो निशीथस्य । तदारभ्यतां वलिकर्म । (ततः प्रविशति यावकरसोपलिमसर्वात करवीरदामा लवकण्ठपीठो निवसितकुमुम्भवसन पुरुष ।) सिद्धाधिनाथ:-( अपवार्य ) लम्बस्तनि ! तथा लया- ऽयमुपलिप्तो यथा सर्वथा नोपलक्ष्यते । क्रूरकर्मणि पटीयसी खल्वसि। (पुरुषः पञ्चवाणं प्रणम्य प्रदक्षिणीकृत्य च होम- कुण्डसविधमुपविशति ।) लम्यस्तनी-(क) वत्से ! करेहि भयवदो कुंडाणलस्स उवहारपुरिसस्स य पूर्य । (आत्रेयी तथाकरोति । ) सिदाधिनाथ:-महापुरुष ! सार्वकामिकमिदं शाय- तिरुमनिझुण्डम् । भगवतः पञ्चमाणस्य पुरनो वनिनया स्व. यमस्मिनाहुतीतः स्वर्गसुन्दरीणां पतिर्भविष्यामि । नदि- दानी सशसहसपिच्छिलं पिठ्मापुत्रकलास्थापनेयमेमाणम- पाय परलोकमाथितिष्ठामुः प्रशान्तेन चेतसा सार किमपि देवतपिष्टम् । (4) परसे ! कुरु भगवतः कुण्डानलस्योपदारपुरुषस्य च पूजाम् । ।

·No text on this page.

·1 १२२ रामचन्द्रसूरिविरचितं सिद्धाधिनाथ:-कि जीवितदायिनः संपर्कः प्रत्या- सन्नः । (नेपथ्ये) एप प्रत्यासन्नः कालो निशीथम्य । नदारभ्यतां बलिकर्म। (ततः प्रविशति यावकरसोपलिप्तसागः करवीरदामा- लकृतकण्ठपीठो निवसितकुसुम्भवसनः पुरुषः । ) सिद्धाधिनाथ:-( अपवार्य ) लमस्तनि ! तथा लया- ऽयमुपलिप्तो यथा सर्वथा नोपलक्ष्यते । फरकर्मणि पटीयसी खल्वसि। (पुरुषः पञ्चवाणं प्रणम्य प्रदक्षिणीकृत्य च होम- कुण्डसविधमुपविशति ।) लम्बस्तनी-(क) वसे! करेहि भयवदो कुंडाणलस्स उवहारपुरिसस्स य पूर्व । (आत्रेयी तथाकरोति ।) सिदाधिनाधः-महापुरुष ! सार्वकामिकामिदं शाश्व- तिकममिकृण्वम् । भगवतः पश्चराणस्य पुरनो यनितया स. यमस्सिन्नाहुतीनः स्वर्गमुन्दरीणां पविर्भविष्यसि । तदि- दानी ऐशसहसपिच्छिलं पितृमारपुत्रालयस्वापतेयमेमाणम- पहाय परलोकमधितिष्ठामुः प्रशान्तन चेतसा सर किमपि देवतमिष्टम् । (क) वसो! कुरु भगवतः कुण्ठानलस्पोपदापरुषस्य च पूनाम् । - ·१० अशः] कौमुदीमित्राणन्दम् । १२३ पुरुषः--(सविनयमञ्जलि पद्ध्वा) वीर्णनिःशेपसंसारव्यापारावेशवेशसम् । स्मरामि निष्ठितसेशं देवं नाभिसमुद्भवम् ।। १५ ।। सिदाधिनाधः-ऐहिकमपि किमपि शरणं प्रतिपयस्व । पुरुपा-ऐहिकः पुनरनङ्गदासो योनिसिद्धः शरणम् । पो मया वरुणद्वीपे स्वयमुपकृतः। सिद्धाधिनाधा-फर्य भवान् मित्राणन्दः । पुरुपः-पित्राणन्दोमि। सिदाधिनाया--(पणम्य ) परमेश्वर ! मसीद प्रसीद । क्षमस कृतघ्नस्य करचेतसोऽनादासस्य रमेकमपराधम् । (पचभैरवं प्रति ) स एप में जीवितस्य स्वामी मित्राणन्दो यद्वेपणाय गूयमभ्यर्थिताः । (पराभैरवः यायकोरलेपमरनीय मित्राणन्द सिंहासने समुपदेशपति ।) ( সাথী মলমন্নাথ মহিম ব রাম মনি।) पुरुषः-( सराप्यं ) प्रिये ! कामिमां दुस्थामरस्या- मधिगतवत्यसि। सिदाधिनाप:-अपरमपि रह फर्जन्यमस्ति । परमि. दानी यहाण खीरलमेकम् । अमुपेर कुराग्नि पदाक्षिणात ·. का । ततः प्रविशति कुन्दलता मानिकश्च ।) रामचन्द्रमूरिविरचितं (नेपथ्ये) प्रभातमाया रजनिः । इदानीमनवसरो मत्रस्य । सिदाधिनाथ:-(आकर्ण्य) पञ्चभैरव तर्हि यूहि कुन्द- लतां यथा मात्रिकमस्माकं दर्शय । (पञ्चभैरवो निष्कान्तः।) सर्वे-(विलोक्य ) कथमयं मैत्रेयः । मोदामहे मनो- स्थानामप्यगम्येन प्रियजनसङ्टनेन । पुरुपः–मैत्रेय ! कथमत्र संमाप्तोऽसि । मात्रिका-रत्नाकरावया सह वियोजितो भ्राम्यन् कुन्दलतामनुसृतवान् । सिद्धाधिनाथ:--किं ते कुन्दलता दृष्टचरी । मात्रिका-चरुणद्वीपे दृष्टचरी। (पुनरौषधिवलयं सिद्धनाथ- -स्योपनीय ) स्वेनैवौषधिद्रवेण यूयमुपशान्तमहारवेदनाः संजाताः। सिद्धाधिनाधः-(पुरुष प्रति) कुतस्ते कण्ठिकाया लाभः । पुरुषः पाशपाणिनेयं मह्यमुपनीता । मया च जातमर- 'गनिश्चयेन स्मरमतिमापृष्ठस्थितेन युष्मत्कण्ठे विनिवेशिता । सिद्धाधिनाथ:-कौमुदीमुपहर्तुं भ्राम्यन्नहं तदानीं पाश- पाणिना विडम्वितः। भवान् घातहेतुथार्य मकरन्दः कौमुदी सुमित्रानुरागिणा मयास्मिन्नग्निकुण्डे कामदेवपुरतो व्यापाद- ·कौमुदीमित्राणन्दम् । १२७ पितुं गरेपितः । इयं च स्वयं त्वया पुरः कौमुदी समासा- दिता । इदानीं पुनर्मयोपनीता। पुरुपः--यो मया मवरणभङ्गादारभ्य शोऽनुभूतस्तस्य सर्वस्य युप्पलसादेन पर्यन्तः समजनि । तदिदानी समित्र- कलयस्वापतेयं मामुपनय कौतुकमङ्गलनगरम् । सिदाधिनाधा-इयतोऽप्यस्य का नाम प्रार्थना ।। समादिश किमपरं ते पियमादधामि । पुरपः-अतः परमपि किमपि मियमस्ति । सिदाधिनाध:-तथापीदमस्तु- उपनतमित्रफलतः संतप्तारामचन्द्रकरविशदाम् । आसाथ यशोलक्ष्मी परां स्वतश्विरं भूयाः॥ १८ ॥ १॥ ॥ इति दशमोऽङ्कः॥ G T ॥ कृतिरियं भवन्धशतक महाकवेः श्रीरामचन्द्रस्य ॥ -

·No text on this page.

·No text on this page.