·No text on this page.

·విషయసూచినీ.
పుటాంకః.
gro
ప్రతిపాద్య విషయః.
23
*
C
మూలమ వ్రత విచారం
౧. ఓ ప్రణవార్థం
E-03 నమళ్ళీ బార్థః
నారాయణ శబ్దార్థః
గా - 90 మూలను స్త్రీ నిసర్య విచారః
6 m
03.
0.30
E
ద్వయా విచారః.
90- 2 పూర్వఖణార్థః
32-33
ఉ తాగఖణార్థం
39.30
ద్వయానుష్ఠాన ప్రకారః
--
30..
చరమశ్లోకార్థవిచారం
2.0
|
శ్రీ

·పుట. పజ్కి. సలితం. శోధితమ్ు. 90 3 జగజ్జనాది జగజ్జన్మాది పరబహ్మ పరబ్రహ తత్వాజ్వలక్షుణ్య తత్వవై లక్షుణ్యమ్ [మ్ |" స్తత్పూర్య స్తత్సూర్య చ్చ | ఏవకాణ nA 3 ఎనకా రేణ మహ్యంవ తద్వాఖ్యా 3 శ్లో మహ్యం న E 3 తద్వ్యాఖ్యా ర శ్లో -90 07 అవా గరవ అవా న్తరప “చి స్తయ్యం " చిన్తయన్త్యాదిషు అX 02 ఇత్యత్ర స్ఫోట్యం స్ఫౌట్యం ఆచార్యపూ ర్తిం ఆచార్యత్వపూ ర్తిం 3. DE గా ఆ ఈశానాం జగతా . మితి. తే తు చరమం అస్య on ద తేతి చరమం

·ముద్రణ భూమికా.
మాణే
లలిత
ప్రాచీనాచార్య శ్రీసూక్తికోశానాం మార్గణ్ క్రియ
దై నాదయం వ్యాఖ్యాగ్రస్థ, గ్రీస్థాకార శిష్యస్య
శ్రీనివాసాచార్యస్య అన్వవాయిషు ఆన్యతమస్య మణికర్ణికో
అభిజ్ఞానస్య ఐయ్యనై యుగార్ ఇతి న్యవహొయమాణస్య
శ్రీనివాసాచార్యస్య గృహే గోచరీభూత :.
తతస్సముపలబ్ధస్య పర్వతః ప్రకాశ్యమానస్య
గంభీరగుంభనాల మూల ప్రబద్ధ నిగూఢాయ పరిష్కార విశద
తరవిష్ఫారణాం శైలీ) పరిశీలయతాం యత్సత్యం అమృత
రస విష్య న్టేనేవ సనూప్లుతమాసీన్మానసమ్.
అథ తేషాముత్కణం నిశామ్య కృతో 2 పి ముద్రణాయ
ప్రయత్నా: ఏకమ్మాకత, అ రా నరా లేఖక
ప్రమాదద నురితమయా చ సప్రతిబద్ధ ఇన కాంశ్చద్దివ
సానాసీత్'.
తతః మహీసుకనగరమధితి. తాం నూధవపురాభి
జనానాం శ్రీమ ద్వేదమార్గ ప్రతిష్ఠాసనాచా ర్యే త్యాది బికు
దాంకి తానామ్ శ్రీనివాసాచార్యాణామ్ ఉపకణావర్తినః
మాతృకా -గరస్య లాభాల్ కృతే సంవాదే ప్రాయస్సమీ
కృతే గ్రనే సముచ్ఛ్వసితమివ హృద యేన.
తతశ్చ సముచిత ధనాధిగమసాధ్యం ఉద్దిష్టం నిర్వోడుం
కృతానుయోగః గ్రద్ద కారశిష్య శ్రీనివాసాచార్యవంశ సంభ
వః రామానుజపురాభిజనః శ్రీమాక్ నరసింహాచార్యనా

·II
మా మమ సుహృత్తానుః కమేడిక తత్ప్రచారణీత్కలిక :
అభ్యుపపత్త్యా ప్రయత్న మేనం అభి; ముత్తంభయతి :
తదేవం నిరూఢానలంబనః యధామతి పరిష్కృత్య
ముద్రశేన నిరవ ర్తయను.
ప్రసక్తే చ ముద్రణే ఆకారపత్రికాస్థ లితసంస్కా రే
పతీన్యాస ఫక్కీ కాపరిష్కారాజా చ మార్గమాదర్శ్య
శ్రీమా?" అనగ్జాడ్ పిళ్ళై శ్రీనివాసాచార్య నామా సహృద
యస్సయూధ్యశ్చ మను ప్రస్తుతం సముద్యోతయతి స
మదరాస్ చెన్న పత్తిన నివాసినౌ ఆనన్ద ముద్రాలయా
ధిపతి శ్రీమత్తా తిరు వేజడత్తా ( శ్రేష్ఠ. జ్ఞానాథ శ్రేష్ఠ. ఇవి
సమాఖ్యావన్డే సుగృహీత నాను
మానౌ భ్రాతరౌ సులభేన
ముద్రణశు ల్కేన రమణీయయా ముద్రయా చ పర్యచ
స్కర తామ్.
అభ్యర్థ యే తదిహ పూర్వగురు ప్రణీత
గ్రస్థ ప్రచార కృత సాహ్యభరా మహానః!
తీరేన కానుమమునా భువి సంల భేర
భవ్యాత్మ నామచలి తాం హృదయే ప్రతిష్ఠామ్ ||
సత్సంస్కృతద్రమిడవాక్యమణి ప్రవాలా
మా లేవ యా సుమనసాం హృదయజ్ఞమశ్రీః!
శ్రీ శ్రీనివాసగురుణా వివృతిః కృతాఇష్ట
శ్లోక్యాః ప్రకాశమచిరాయ లభేత సా2.పి.!!

·సవ్యాఖ్యా అష్టశ్లోకీ.
శ్రీ పరాశరభట్ట్యా శ్రీర బ్లేశ పురోహితః |
శ్రీవ త్సాజ్కు సు3 శ్రీ నూకా శ్రేయసే మే2 స్తు భూయసే |
ఆయ గ్రస్థ భాద్వయాల్మెకః. తత్ర ఆద్యః కారకా
రూపః మూల గ్రస్థః క న న .. ఇరూపః వ్యాఖ్యాల,
మూలభూతాస్తు అష్టా శ్లోకాః స్వరూపోనాయపు!
షాప్రతి పాదం రహస్య ప్రాయం వినృణ్వతే.
-హస్యత్రయం చ మూలమన్త : మస్త్ర రత్నం చమ
శ్లోక ఇతి.
ఏషు ఆద్యః స్వశాస్త్ర సార భూతః ఆ పాడు రాఖ్య : భగ
ఏతా నారాయణేన స్వాంశ భూతాయ నరాయ హిమవతి
బదరి కాశ్రమే ఉపనిష్టః
ద్వితీయం తు కరపల్లీ ప్రసిద్ధం ద్వయాభిధానం తేనై వ
భవతా విష్ణులో కే స్వమహి స్యై లక్ష్మ్యై ప్రకాశితమ్.
చరమస్తు తేనైన
భగవతా పరమకారుణి కేన
ఏసు దేవగృ హే 2 వతీర్య సకలమును జనయన విషయ తాం
గ తేన సముది దీర్ఘ తా లోకం అతివినలజ్ఞానాలోక దా
యినా కఠినమర్జునం సారధిమా తానం చ లోక సాక్షికం
కుర్వతా లోక నా ధేన యుద్ధర డే రథోత్సాప్టే అర్జునాయ
సముపదిష్టః గీతాసారభూత చరమోపాయనిర్ణాయక 8 చర
మశోకు.

·2
ఏవమత్ర ఆ ద్యైశ్చతుర్భిః శ్లోకై 8 మూలమ
లమనః, అనన్త
రాభ్యాం మహోరత్నం, చరమాభ్యాం చరమల్లో 8, వివి
యత ఇతి వివే:.
యద్యపి భగవన్నాథమునిమిశ్ర శ్రీయామునాచార్య
ప్రభృతీనాం ప్రబద్ధాస్స ర్వే2. రహ్యత్రయవివరణ
రూపా ఏవ ప్రథ స్తే.' ప్రత్యుత ప్రతీక గ్రహణెన రహస్య
త్ర సూక్షురవివరణ ప్రవృత్తేషు ప్రబషు ఇయమేనాష్టశ్లోకీ
ఇదష్ప్రథమోపక్రమా ఇతి సంప్రదాయాధ్యుప దేశ స్య
మహాక్ సంప్రసాదభూమా.
సర్వత్రా ప్రసిధ్ధపదే శే2పి అస్యాః ఆష్టశోక్యాః తన్ని
బస్టుః భగవతః శ్రీ పరాశరభట్టారకస్య చ వై భవే ప్రస్తు
శ్రీ
స్తవనాయ యుక్త ఏవ తత్ప్రస్తావః. తత్ర అష్ట
శ్లోకాః యానద పేజీతం ప్రదర్శిత ఏవ. విస్తరత స్తు
ప్రబద్ధం పరిశీలయతాం నాపరోక్ష ఇతి ప్రబధ్ధకర్తు రేవ
కిఇచ్చితదర్శ్యతే.
మూల గ్రస్థ కారః.
అస్యా అష్టశోక్యాః కర్తా తత్రభ వాక్ పరాశరాపర
నామా శ్రీ «నాథభట్టారకః.
యద్య వ్యస్యామష్టశోక్యాం గ్రస్థకర్తుర్నామ న సము
పాత్తమ స్తి, తథా2 పి ఇమామష్టశ్లోకీం ప్రమాణతయా
సజ్జృష్టానై : స్వేషు స్వేషు ప్రబ స్టేషు వ్యాచ శైశ్చ
తదన మౌరై 8 ఏతదవధి కై : ఆచారై వః తతీయ త్వేన సమా
మ్నానాత్ , పారాయణి కైశ్చ తన్న మస్కారపూర్వకం

·3
అధ్యయనాత్ , ఉత్తరోత్తరమధ్యాపనాచ్చ స ఏవ గ్రస్థ
కార ఇతి నిష్క-క : పనాః.
అస్య తు జనక ః తత్రభవాణ శ్రీపరాశ రాపరనామా
శ్రీవ త్సాజ్కు మిశ్రః. జననీ చ శ్రీగోదా దేవీ. పితామహః
శ్రీరామమి శ్రాపరనామా దామోదరా చార్య:. పజ్చ
సంస్కార ప్రదః శ్రీగోవిన్దగురుః పరమాచార్యశ్చ భగవాక్
శ్రీరామానుజముని:. * అభిజనభూమిః కాఇచ్చేనగ ర్యాః
ఉత్తరాపన స్యాం దిశి ఏక యోజనా న్తరే కూర నామా
అగ్రహారః.
భగవా? శ్రీవ త్సాజ్కు మిశ్రస్తు భగవతో రామాను
జమునేః చుణకి ములో పస త్యా
లభౌత్మబోధః తేనైవ
సాకం శ్రీరజ్ఞుకే త్రమధిగతః శ్రీరజ్ఞనాథస్య దివ్యాజ్ఞయా
లబ్ధపరాశ రాపర నామ ధేయః త తైవ న్య నాన్సీత్ .
అథ కాలేన భగవతః శ్రీరజ్ఞరాజస్య ప్రసాదాత్ ద్వౌ
కుమారౌ మనోజవసౌ అలభత. తత్ర ఆద్యం తెసై ్యవ
యదాహ స ఏవ శ్రీ సహస్ర నామస్తోత్రభాష్యే.
శ్లో: వన్డే గోవిన్ద తాతొ మునిమథ మన వై లక్ష్మణార్యం మహా స్తం
ధ్యాయేయం యాము నార్యం మమ హృది తనవై రామ మేవాభియా
యామ్! పద్మాక్షం పేజీషీయ ప్రథమమపి మునిం నాథమిడే శతారిం
సౌమి : ప్రేక్షేయ లక్ష్మీం శరణమళరణళీధరం సంశ్రయే2 హం||
జాతో లక్ష్మణమిశ్ర సంశ్రయధ నాత్ శ్రీవత్సచిహ్నా దృషే!
భూయోభట్ట పంశ రేతి గదితశీరజ్ఞభర్తా స్వయమ్ |
శ్రీ శ్రీరజ్ఞపతి ప్రసాదతృషయా శ్రీరజ్ఞనాథాహ్వయ
శీరథేశ్వర కారితో వివృణుతే నామ్నాం సహస్రం హరేః || ఇతి

·4
భగవత: అభిధేయేన శ్రీరజనాథ ఇతి, అన్యం స్వపితుర్నా
మ్నా శ్రీరామమిశ్ర ఇతి, చ సమాజుహావ.
స తు శ్రీ జునాథభట్టారకః సౌఖశాయని కేన భగవతా
రామానుజమునినా అన్వహం క్రియమాణయోగక్షేమః
ఆ నై జననాత్ భగవత ఏవ మన్ది రే విహితవసతిః అర్చా
సమాధియుప సేదుషా 2. భగవతా శ్రీరజనా థేన సామ్
ల్లత్య చ | సాంస్పర్శి కాభ్యవహారికాడై రుపచారై :
అనిరుద్ధపోషం పుపు షే.
అధానుషీయమా నేషు ద్విజన్మసంస్కా రేషు కృతే చ
సావిత్రీపరిగ్ర హే సుప్తప్రబోధన్యా యేన స్వత: ప్రతి భాస
సర్వాసు
విద్యాసు, ఆస్ట్రేలి: కలరహ
స్యార్థవిష్ఫారణ విచకు - అస్మిక్ సమేధమానే జాతుచిత్
ప్రతిన్యమానే అభి షేక మహోత్సవే జలార్గ ధనలాశుకా
వచ్ఛన్నన్సణి
మాలాం వైజం. స్త్రీమేకా మేవ బిభ్రాణే
స నిష్ణమానే భగవతి శ్రీరణ్ణనాథే సేవాసన్ని హితః భగ
నా రామానుజమునిః తమేనం శ్రీరజ్ఞనాథభట్టారకం అను
గృష్ణాక్ భగవత స్తదాత్వోపశ్లోక నాయ అన్వశాత్ .
తదా అయం ఏవం భగిన న ముప శ్లోకయామాస.
మానాసు
| యత్స ఏ వాహ- శ్రీరజ రాజు స్తవే పూర్వశతకే.
కిన్తు ప్రపత్తిబల తారిత విష్ణుమాయ
మద్వంశ్య రాజకులదుర్ల లితం కి లేదమ్!
శ్రీరజ్ఞరాజ కమలాపదలాలితత్వం
మద్పా-పరాధ్యతి మమ స్తుతి సాహసేసి ఇత.

·5
శ్లో
3) మే2_హు మే కుత స్త త్తదపి తవ కుతో వేద
మూల ప్రమాణాత్ | ఏతచ్చానాదిసిద్ధాదనుభవవిభవా
త్త నాళో ఏవ క్వాక్రోశః కస్య 'గీతాదిషు మమ
వివి: కో సాక్షి సుధీస్స్యాత్ | హ న్త త్వత్పకు పాతీ
స ఇక నృకల హే మృగ్యమధ్యస్థవ త్వామ్ || ఇత.
అశేషాగా పూ ర్తిమ్ విదధతమ నే కై స్స్వవిభ వై :
ప్రసిద్ధం కల్యాణం ప్రకటతరపీతాంబరరుచిమ్ |
కృతి స్వాస్థ్య త్సేధాన్ని ఖలసుమనః ప్రీతిజననం
భవన్తు మన్యే2 హం సురశిఖరేణం రఖైనృప తే!!
ఇతి చ."
అథచ ప్రియమాణాత్ భగవతః శ్రీజ రాజాత్ సాక్షిణి
భగవతి రామానుజే మునౌ పరాశర ఇతి వై పశ్చితీమభి
ఖ్యాం 1 ఊనషోడశవర్ష
ఏవాయమలభత.
త దేవం కలాభిస్సర్వతః పరిపూర్ణః కశా: ప్రసాధ
యన్న న్వహం సమేధమానః బహూక్ ప్రబద్ధాక్ నిబబద్ధ.
తేషు అధునావధి జ్ఞా తాః
శ్రీ సహస్రనామస్తోత్ర భాష్యమ్
శ్రీ రాజ స్తవః
శ్రీ గుణకత్న కోశం
అఖణఖణనమ్
అషశ్లోకీ క్రియాదీపః
ఇతి.
ఇత్యాది కాః ముక్తకాః అసంఖ్యాశాస్సముపలభ్య స్తే.
1 డాతో లక్ష్మణ మిశ్ర సంశ్రయధ నాత్ ఇతి ప్రాగుదాహృతం
పద్యమ్.

·వేదా
eregos
ఏతచ్చరణకమలసమాశ్రయిషు తృభ వాక్ సకల
"స్త్ర పా
పారావార పారదృశ్వా
నిమునిః 1 ప్రధాన
తమళ్ళిష్యః.
యశ్చ ద్రమిడోపనిష ద్వ్యాఖ్యా భాష్యకృతో శ్రీకృష్ణ
పాదయోః 2 గురోః కలివై రిదాసాపర నామ్న
ర్యస్య : ఆచార్య ఆసీత్ ఇతి .
సై తస్య శ్రీ పరాశరభట్టారకస్య సమయసీమా
తు శాలివాహళ కే దశ మళతక స్య ఉత్తరార్ధాన్యభాగాల్
ఏకాదశశతకోత్తరాగ్రే కీయ నంచిత్కాలమవగాహ తే.
యత ఏతదవగమ్య తే. యత్ భగవతో రామానుజ
ము నేః యాదవగిరిగనునసమయాల్ (10_20)తమాత్ శక
వత్సరాత్ పూర్వమేవ కృతావతారం శ్రీరామానుజ
ము నేరవ తారస్య ఉదీచ్యాస్సీమ్మ : (DONF) తమాత్ శక
కాలాదన నరం యాదవ శై లముపగత్య అనుష్ఠితయదు
శైలదీపమజ్ఞలాశాసనః తుడౌభద్రే నద్యౌ అన్త
రా స్థితే యెడెహళ్ళి ఇతి ప్రఖ్యా తే పురే నివస
వేదా నీతి ప్రథితం విద్వద్వతంసం సుదూరవాదాన దాత
హృదయం స్వచరణ కమలయుగలముప సేది వాంసం అను
జగ్రాహేతి.*
1 నజీయర్ -
2. పెరియవాచ్చాక్ పిళ్ళై, వడక్కు తిరువీధిప్పీళ్ళై.
శి నమ్బి .
శ్రీ పరాశర భట్టారకస్య అపదాన సమయ దివి శేషాః సప్రపణ్చం
సోపపత్తి చ అన నార్యకులా వతంస శ్రీనివాసాచార్యవిరచితాయ : మణి
*

·శ్రీముల్ల క్ష్మణ యోగీష్ప్ర వాధూలవర దార్యయోః |
కృపాసుపాత్రం వేదా 9 రామానుజమునిం భజే !
వ్యాఖ్యా కార:.
తత్ర భనాక్ వేదాస్ర్య పర నామా రామానుజమునిః.
యశ్చభగవతః సరవరము: నేః లభౌత్మబోధస్య 'కన్గాడై '
ఇత్య భిజనజుషః ' అజ్ఞాక్ ' ఇతి ప్రసిద్ధస్య వరద నారాయణ
గురోః పౌత్రస్య వరదగురో శిష్య
ఆసీత్.
యస్య చ వేదా మౌఘక్టాపథే నిష్క్రతిద్వన్వి సఖ్చా
రస్య బహుప్రబధ్ధనిబద్ధనిర్ని బధ్ధసమి
బధ్ధ సమిధ్ధాన మేధామహాధామ్న :
" వేదా నీ” ఇతి నై పశ్చితీ సమాఖ్యా పూర్వాచార్య
కృసాసమధిగతా. t
యశ్చ బహ్వృచః లోహితెగోత్రః అశ్వలాయన సూత్ర
శ్చేతి విజ్ఞాయతే.
అనన్హార్యకులానతంసః శ్రీనివాసాచార్యః ప్రధానతమః
శిష్యః.
ఆయు గృహస్థాశ్రమమాభూషయణ నిఖిలశా స్త్ర నిష్ణా
తమతిః - జాతయోః కుమారయో: నైరాగ్యాతి రేకాత్
ప్రవాళమ న్యూ అష్టశ్లోకీవ్యాఖాయాః ప్రార మ్భే నిరూఫి తొ
ఇతి
తత ఏవావగ న్తవ్యాః,
+ యదాహ అ స్యైవ శిష్యః శ్రీనివాసాచార్యః మణి ప్రవాలమయ్యా
మష్టశ్లోకీ వ్యాఖ్యాయాం—యథా " శ్రీమచ్చలారియతివర
ది న్యాక్షాలభోదయవేదా నకత్వ పదనిర్వాహక రాయ్, అస్మదాచార్య
రావు జీయరుమ్ "
ఇత్యాది.

·8
న
సర్వం సంన్యస్య పారివ్రాజ్యం బిభ్రత్ శ్రీమతి యాదవ
గిరౌ శ్రీ యతి రాజమ డే ఆచార్యపదమధ్య తిష్ఠత్ .
యస్య మఠస్య ఏవం ఆపదానమా ఘోష్య తే.
భగవాక్ హి శ్రీరామానుజమునిః కలౌ అతీతేషు
(COLLE)వ రేషు శాలివాహళ కే (F3F)
తామే పిళ్లాలన్సరే
అవతారేణ భూమిమిమాం అనుజగ్రాహ. అథచ భగవతః
శ్రీయామునము నేః ప్రసాదాత్ ఆధిం తపరావగతిత్వాయా
ధాత్మ్య: అసుగృహీత పరిమహంసాశ్రమః శ్రీరజ్ఞనాథ ము
పసేఎమానః కృత వేదా న్త భాష్యః కావేర్యా పరిపూతా
రం హోయ్ శళాభిధానం కర్ణాటమణలం అభి పేదే.
తత్ర చ పాదాన తేన విష్ణువర్ధన నామ్నా తద్దేశాధిప
తినా కృత సాహ్యః శ్రీయాదవగిరిముపగమ్య చిరాత్ అ
_న్యారవిదితపూర్వం వల్మీక నిమగ్నం భగన గ్లం నారాయ
య వలీ కం శాలివాహన కే
బహుధాన్య నామ్నివ మకరమాసే శుక్ల పక్షే చతుర్ద
శ్యా గురువాస రే పునర్వసునకు త్రే స్వయం త్య భగ
వతః నారాయణస్య శ్రీమ” చరణ్ అభ్యర్చయామాస.
తతశ్చ నిత్యోత్సవాదీన్ని ర్వర్తయణ విమానమణస గో
పుర ప్రాకారాదీక్ ప్రణేష్యకా ద్వాదశ వత్సరా?" త తైవ
ఇమ వేత్య ఉత్థాయ
(10_90) తమే
ఉవాస.
ఇమమర్థమభిజ్ఞాపయ?"
ప్రతివత్సరం మకరమాసే శుక్లపక్షే పున
రసునక్షత్రే భగవతో నారాయణస్య స మహోత్సవః అద్యాపి
అనుష్ఠీయతే.

·అనుష్ఠి తే చ సర్వసి సిక్ సంవిధానే భగవతః శ్రీరజ్ఞానా థస్య దివ్యాజ్ఞయా శ్రీ జ్ఞం ప్రతి ప్రయాస్య యదుశై నాథస్య శ్రీమతః నారాయణస్య సకలవిధ కై జ్కర్యాణాం అవిపర్యాసాయ తత్తత్పరిజన పరిచారి కాపరిచరణ ప్రకా రాణాం ఇదమిత్థ న్వ ప్రతిపాదకం శాసనమను శాస్య తన్ని ర్వహణాయ స్వచరణకమలసమాశ్రయిషు అన్యత మం ద తాతురీయాశ్రమం స్వేనేన రూపా గరమాబిభ్ర తా సహస్రశాఖ తాం గ తేన నిజాభిఖ్యాప్రకాశితయదు శై లేన అనాదినిధ నేన బదరీతరుణా నిత్యస నా థే ప్రచ్ఛా యశీత లే మరే నియుజ్య శ్రీరజ్ఞం ప్రతి ప్రయాతః భగవన్తం శ్రీరజ్ఞశాయినముప సేవమానః చిరా న్తరిత స్వసన్దర్శన పరిక్లిష్ట మనోధన్య + శ్రీవత్సాక్క మిశ్రస్య అభీష్టమాపూరయ? అవ ర్తత. పరి ఇతశ్చ ఆ చ రామానుజము నేః త సిక్ మ రే గృహీత తురీయాశ్రమా: గురవః ఉత్తరోత్తరం మర్యాదాం పాలయ న ఆసక్. త దేవంవిధ ప్రతి ప్లే. మరే స తు వేదాని రామా నుజముని: ఆచార్య పదవీం అలజ్కు ర్వణ తేషు తేషు సేవా ఇవంతు శాసనం తిరువల్లి క్కేణినగ రే శ్రీయోగిపార్థ సారం గార్ నామ ధేయైః గాగ త మే శకవర్లే ముద్రితమ్. t యథా సున్దర బాహు స్తవే శ్రీవ త్సాజ్కు మిశ్ర విరచితే. విజ్ఞాపనాం వనగిరీశ్వర సత్యరూపా మఢీకురుష్వ కరుణార్ణవ మామకీ నామ్! శ్రీరజ్ఞధామని యథాపుర'మేష సోహం రామానుజార్యవశగః పరివ రిషీయ!! * సారథి ఐయం

·10
విశేషేషు తాంసా పరిజనా నియమయణ భగవతో
యదు శైలనాథస్య దేవ్యాళియః భగవతొ
సుజము నేశ్చ
నిరుపప్లవం నిర్వర్తయణ్
రామా
కై జ్కుర్యం
అవ ర్తత.
యతః స పదశః గృహీతతురీయాశ్రమః గురుః త
న్నేవ మరే ప్ర్చొం పజ్ఞానమనురుగ్ధక్ అద్యాపి సమి
తేనా నేన వేదా నిరామానుజమునినా బహవః ప్రబద్ధాః
నిబద్ధాః ఇతి విజ్ఞాయ తే.
తత్ర. అద్యావధి జ్ఞా
నిర్దేతుకత్వదీపికా
కై వల్య దీపికా
దివ్యసూరి ప్రభావదీపికా
అష్టశ్లోకీ వ్యాఖ్యా.
ఆద్యౌ ద్వౌ నాద్యాపి దృగ్గోచరీభవతః.ప్రాయః తన్ని
రితేషు ప్రబ స్టేషు అనే కే వీపికాఖ్యయైవ ముక్తాలజ్కొర
పరికరసమాధినా నిబద్ధా ఇతి వృద్ధాః
అత్ర తావత్ ప్రకృత వ్యాఖ్యానవిష యే కిళ్చిద్వి
చార్య తే.
అస్యాః వ్యాఖ్యాయా: ఆదౌ అస్తే వా గ్రహికారస్య
నామ నోల్లి ఖతం నామ; ప్రత్యుత ఉభయోః కోట్యోః
+ సర్వోప్యయమితీహాసః గురుపరచ్పు రాదిగ్ర నేభ్యః శ్రీభాష్య కారా
నుగృహీత యాదవా ద్రిని యమనపద్ధ తేః, త తైవ యాదవగిరౌ శ్రీవర
వరముని మన్దిర స్థ శిలా లేఖాత్ , శ్రీ నారాయణ దివ్యాలయ ద్వితీయా
వరణ భిత్తిసముల్లిఖిత శిలా లేఖాభ్యాం, ప్రస్తుతమఠ గురుపరమ రేతిహాస
తశ్చ సప్రపణ్చుమధిగమ్య తే.
.

·1 ఏకైకః శ్లోకో దృశ్య తే. యథా. ఆరమేy- శ్రీమల్ల త్ముణయోగీన్జ వాధూలవర దార్యయోః | కృపాసుపాత్రం వేదా 9 రామానుజమునిం భజే! ఇతి. అస్తే నాధూల శేషవం శేన్దు వరదాన న్తసూరిలో ? | కిజురో వ్యాక్రియావ్యాజాదష్టశ్లోకీమబుధ్యత: ఇతి. ఆద్య స్తు గ్రహికారశి ష్యేణ కేన చిత్ కృతి?. అన్యస్తు గ్రహికా రేణైవ కృత ఇతి న వివాదః. ఇష్టంచ లక్ష్మణ యోగీన్ద వాధూలవరదాచార్యానమౌసూరీణాం కిజ్కర ఇమా, వ్యా ఖ్యామాఖ్యదితి సంప్రతిపన్నం శ్లోకద్వయేన,స చ కిజ్కరః ఆముష్యాయణ ఇతి ఆరమ్మలిఖతః శ్లోకః నిస్సంశయం వ్యాఖ్యాతి. కిళ్చి గ్రస్థ కారస్య శిప్యేణ శ్రీనివాసాచా ర్యేణ విర చితాయాం - మణి ప్రవాలమయ్యాం అష్టశ్లోకీ వ్యాఖ్యా యాం చ అస్య వేదా నిరామానుజము నేః నామా లేఖ పురస్సరం బహుత్ర అసాత్ వ్యాఖ్యానాత్ బహూని వాక్యాని ఉవాత్తాని దృశ్య నే. తేన ఈదృశ వేదా స్తవిచార ప్రవృత్తిగ్రస్థారమ్మేషు త తస్థ కాగ నామాడ్యుల్లేఖకానాం తత్తదసాధారణశిష్య ధా ఉపశ్లోక శ్లోకానాం, ఆవిగీత సంప్రదాయశిష్టానుష్ఠాన సంప్రతిపత్త్యా ప్రామాణ్యస్య దుర పహ్నవత్వాత్ , గ్రస్థ కారా మౌ రోదాహరణకో క్యాచ నిర్దిష్ట పూర్వయోః “వాధూల శేషవం పేస్టు” “శ్రీవల్ల క్షుణ యోగీధే” ఇతి శ్లోకయోః ఏకార్థ సామర స్యస్య ణిక తయా స ఏవ వేదా నిరామానుజమునిః అస్యాః అష్ట నిబ లేఖనస్య

·12
శ్లో వ్యాఖ్యాత: నిబతి నిరవద్యమ్.
అస్య ఆచార్యాః త్రీయ ఇతి విజ్ఞాయ తే. తే తు శ్రీమ
లక్ష్మణ యోగీన్దః, వాధూలవరదాచార్య , అననాచార్య
వంశ్యో 2 నన్హాచార్యశ్చ, ఇత.
ఏషు చరనుః ఆముష్యా-యణః ఇతి నిర్ధారయితుం
శక్యతే న తావతా; యావ తా సాధకం ప్రమాణాన్తరము
పలభ్యతే.
అక్యా తు సునిరూపణ్ భవతః.
యథా.
కార్య శిష్యా స్తు స్వాచాక్యవంశ మేవమధీయ తే
అను సర్దధతే చ.
భగవాక్ హిరమ్యజామాతృమునిః కూటస్థ ఆచార్య .
తస్య శిష్యః వరదనారాయణగురుః. స్య శ్రీనివాసా
చార్యః తస్య న దగురుః తెస్య లక్ష్ముయోగిధే
తస్య వేదా నిరామానుజమునిః తస్య శ్రీనివాసాచార్యః,
ఇత్యాది. యద్య వ్యస్య వేదా నిరామానుజము నేః భగవద్వ
రవరమునితా: తురీయ: నరదగురుః పరమాచార్యః, ఏత
చ్ఛిష్యః లక్ష్మణ యోగీన్జ సాదాచార్యశ్చ భవతాః.
తథాపి అయం వేదా నిమునిః నిర్దిష్టాత్ వరదగురోరపి
రహస్య శాస్త్రాణ్య ధ్యే జేతి ఆభ్యుల్లిఖతుం శక్యతే |
* అయం వరద నారాయణగురోః పౌత్రాః ప్రశిష్యశ్చ.
+ అత్రప్రమాణం
" శ్రీ మల్లక్ష్మణయోగిస్త్ర వాధూల వరదార్యయోః
కృపాసుపాత్రం
ఇతి సమతయా. నిర్దేశి 8, వాధూ. శేషణం శేన్దు
వరదాన సూరిణీ'. కిడ్కార్య ” ఇతివిశిష్య నిర్దేశశ్చ.
--

·13
వరదగురు స్తు శాలివాహళ కే (10రూ) తమే పార్థివ
దివ్యం ధామ జగామ ఇత విజ్ఞాయ తే *ఏతచ్ఛిష్యస్య లక్ష్మణ
యోగీన్హస్య సమయః విశిష్య ఆనుక్తోపి పారి శేష్యాత్ వర
దగురో? వేదా నిరానూ నుజము నేశ్చ అ స్తూలకాలే సంప
ద్యత ఇతి స్పష్ట వేవ.
వేదా లిరానూనుజమునే శిష్యః శ్రీనినానా చార్యః
శకార్డే (రూ 3 మే కాలయు క్తిసంవత్సరే విజయన)
రాధి
పతేః సదాశిన నాన్న రాష్ట్రస్స కాశాత్ కర్ణాటనుష్ లే
యాదవగిరే ప్రాచ్యాం
ప్రాచ్యాం యోజన ప్రియా మరే 20 చన
గ్రామం + అగ్రహారం అలభత.
ఏ తేన తస్య వేదా స్తిరామాన; జమ నేస్సమయసీమా తు
(గరరూ) తెమశక కాలాత్
పాక్త నేభ్యః కతిషయేభ్యో
నిక్షేభ్యః ఆభ్యరూం) తమశక కాలపర్యనా కాంశ్చి
ద్వత్సరానవిగాహత ఇతి న ఖలు న సంప్రత్యయస్సహృద
యానాం పరీక్ష కాణామ్.
కాశీ నగరే శ్రీ కాళిళ్ళీ భూషణ ము ద్రాక్ లా మారి ముద్రి
తాత్ శ్రీమద్వాధూలవరం రాయణగ కుపరిమ రేతిహాసగ్ర హైత్ అవ
ధర్మ తే.
+ అయం అష్టశ్లోకీమణి ప్రసాలవ్యాఖ్యాయాః కర్తా.
+ యత్ర రామానుజపుర నామ్నా ప్రతీ సంస్కJ
తే వేదా నిరామా
సుజము నేః, గృహ మేడెద సూతయోః పుత్రయోస్సన్తతో, శిష్యస్య
శ్రీనివాసాచార్యస్య సన్తతోచ సంభవాః ఏకాదశ్యాం ద్వాడ శ్యాం చ
పురుష భూమి కాయాం వర్తమానా! పురుషాః సౌమతం దృశ్య నే.

·09
అము మేవార్థు సముపబృంహయ” తెస్య వేదా 9
రామానుజము నే: విశిష్య కమపి సద్భావ సమయం అప
గానవి శేషాంశ్చ వ్యాచమో”, శ్రీయాదవగిరౌ భగవతో
నారాయణస్య మన్షిరాభ్యన్తరే ద్వితీయావరణభితా సము
ట్టంకి తొ పాషాణ లేఖా జాగ్రతః.
ఆ త్రాద్య (DGEE) తమే క్రోధినామ్ని వత్స రే
కశుక్ల ద్వాదశ్యాం, అపర మదన మౌ రేవిశ్వావసువ౦.
ఉభయోస్నిగలితార్థ స్తు నిర్దిష్టపూ గ్వే శ్రీమతి రాజమ తే
గృహీత సంయమిభావస్య తస్య వేదా 9
రామానుజము నే
స్సన్ని ధానం, శ్రీవరద నారాయణగురుపౌత్రవరదగురుశిష్య
తాం,. శ్రీయము శైలనాథ సర్వవిధ సేవాధురగ్ధర తాం, తదా
త్వే విజయనగ రే సింహాసనమధిష్టాయ మహీంప్రశాసతా
సదాశివనామ్నా మహారాజేన
సాధారణామభ్యణాం చ అభిధ త్తే.
ఏ తేన తస్య వేదా 9
రామానుజము నే: భగవద్వరవ
మునితః చతుర న్తరార్వాచీన త్వేన సాంప్రతిక నిజపు త్రిశిష్య
సన్తతి పూరుషః ద్వాదశాన్త ప్రాచీన త్వేన చ, ప్రపళ్చి
తపూర్వయోః ఉపపత్త
త్త్యన్తరయోగి పాషాణ లేఖాదీనాంచ
ఐకకణ్యం సమజ్జిసమితి న ఖలు న సంప్రత్యయః హృదయ
మవగాహతే సహృదయానామ్.
ఇదము కం భవతి.
భగవతో వరవరము నే శ్శిష్యస్య వరదనారాయణగురో
పౌత్రాత్ వరదగురోః తద న్తవాసినో లక్ష్మణము నేః అనన్హా
ర్యవంశ్యా ననార్యతశ్చ సంలభౌత్మ బోధః బహుప్రబధ్ధనిర్మా
అనుమతాం
A

·15
తా తృభవాక్ వేదా 9 రామానుజమునిః గృహీతతురీ
యాశ్రమః శ్రీయాదవగిరౌ శ్రీమతి యతి రాజమ తే విహితవ
సతిః భగనతో నారాయణస్య సర్వవిధాం కైజ్కర్య ధురా
ముద్వహణ అన నార్య కులావతంస శ్రీనివాసాచార్యాదీక్
శిష్యా అనుగృష్ణక్ శ్రీభగవద్రామానుజము నే: దివ్యా
అనుసరక్ 'పఠిత్వాభాష్యం' ఇత్యాదికాక్ షడప్య
జ్ఞాననుతిష్ఠక్ శాలివాహళ కే పళ్చిదశశ త్యా మధ్య భాగే
విశిష్య (DELE) తిమే క్రోధివర్ణే తతత్యన సరే విశ్వా
వసువవే చ సమేధమాన స్సమృద్ధయతిస, శ్రీవైష్ణవ
శ్రియమ్ ఇతి.
శ్రీమత్పరాళరగురూక్త మనుత్రయార్థ
శ్లోకాష్ట కాశయపరిష్కృతి లబ్ధభూమ్నః |
వేదాన్త్యుపాహ్వయజుషశ్ళితయాదవా
రానూనుజస్య చరళే శరణం ప్రపద్యే ||
శ్రీయాదవాచలనివాసి నృసింహ సూరి
పాదాబ్దవైభవస మేధిత ధీమహిమ్నా !
ఆ సూర్యన నకృతినా రచితోచి తేయం
ప్రస్తాననాస్తు రుచయే సుహృదాం బుధా నామ్!

·No text on this page.

·శ్రీమతే రామానుజాయనమః.
స వ్యా ఖ్యా అష్టశ్లో కీ.
శ్రీమల్లక్ష్మణయోగీన్జ వాధూలవర దార్యయోః |
కృపా సుపాత్రం వేదా ని రామానుజమునిం భజే ||
6
సకలశా స్త్రనిపుణా ః శ్రీమద్భట చార్యాః సర్వశాస్త్ర
తాత్పర్యభూత రహస్య(త్రయార్థం
యార్థం అఖిల చేతనోజ్జజీవయిష
యాశ్లోకాష్ట కేన సజ్జగృహుః | తస్యాణో యథాశ్రుతం
యథాసమదాయం
'యం యథామతిచ ప్రకాశ్య తే.
అకార్ళాణ్ణి విష్ణుర్జగడ
గదుదయరడై పులయకు
మ్మ శారాళోజీవ స్తచుపకి రణం వైష్ణవమిదమ్
ఉకారో 2 నన్యార్హంనియమయతి సమ్బస్టమనయా
స్త్రయీసార స్ర్యతా ప్రణవ ఇమమర్థం సమదిశత్ || ౧
అకారాల్డో విష్ణుః ఇత్యాది. ప్రధమం స్వరూపయా
థాత్మ ్య ప్రతిపాదనపర మూలమ ర్థః ప్రకాశ్య తే | మూ
లమ స్త్రశ్చ పదక్రియాత్మకః | తత్ర ప్రథమపదభూతో
పి ప్రణవః పదత్రయాత కః | ఏవం పదవి భాగమభి ప్రత్య
ప్రణవే ప్రథమపద భూతా కారస్య అర్థమాహ
గ్రో విష్ణుః ఇతి.
00

·6
)
సవ్యాఖ్యా ఒష్టశ్లోక్యాం,
ఆత్ర అ-ఇత్య నేన “అ ఇత- బ్రహ్మ,” “అ ఇతి భగవతో
నారాయణస్య ప్రథమాభిధాన మభిదధ తా కింనామ మల్ల
లం న కృతం ” ఇత్య కారస్య బ్రహవాచకత్వ ప్రసిద్ధేరకు
రాత్మక తే2పి వాచక త్వశక్తిర స్త్రీని వివృతం | అకార
ఇత్య నేన అకారః ఉకారః మకాగః ఇతి, “అకారం చా
ప్యు కారం
కారం చ మకారం చ” ఇత్యక్షురాత్మనైవ పదత్వా
భిధానాత్ తద్వివతీతమ్.
అకారాష్ట్ర విష్ణుః ఇత్య నేన "అకాగో నై విష్ణు ?”
“అకారోవిష్ణు వాచక ?”, “అక్షరాణామకారో సి "ఇత్యాది
ప్రసిద్ధిస్సూచ్య తే | అర్థగట్టే
జేన అభిధావృత్తి ర్వివ! ఆ
'విష్ణు వాచక , ప్రధమా? ధానం' ఇత్యుకేః | విష్ణుశజో2
త్ర యోగ సూఢః | గూఢ్యా
దేవతా
గరపరత్వవ్యావృత్తిః
అవయవశక్త్యా అస్య అవ్యా: కమ స్త్రత్వవ్యాపృత్తి:లన
నాశ్చ భగవన్మరా, వ్యాపకా అవ్యాస కాశ్చతి
ద్వివిదా? వ్యాపకాః వ్యాపకవ స్తు ప్రతిపాదనపరాః |
తదతిరిక్తా అవ్యా: కా ఇతి విభాగః ! ఏనం అకారస్య ప్ర
యోగ ప్రాచు ర్యేణ విష్ణు రత్వము క్తిమ్.
అథ అవయనశక్త్యా తల్లక్షణమాహ
* ప్రలయక్మిత్ ఇతి | జగజ్జన్నాది కారణ మేవ హిప్రష
త్తవ్యం | కధ మస్య అకారస్య జగజ్జన్మాది కారణా ధీధాయి
త్వమ్ ? ఉచ్య తే- "సర్వేషాం తు స నామాని”, “నామ
జగదుడయ

·3
అవార్థవిచారః.
రూపం చ భూతానాం ” ఇత్యాదిభిః లె" కశబ్ద నాం పేద
మూలత్వ మనగమ్య తే.
"ఆద్యం తు త్ర్యక్షరం బ్రహ్మ త్రయీ యత్ర ప్రతి
స్థితా | స గుహ్యో 2 న్య స్త్రీ వృద్వేదః" "ప్రణవాద్యా
స్తధా వేదాః ప్రణవే పర్యవస్థితాః”, “వాజ్మయం ప్రణ
వం సర్వం”, “ఓఙ్కా ప్రభవా వేదాః” ఇత్యాదిభి ర్వే
దానాం ప్రణవ సిష్ఠత్వముచ్య తే | "తస్య ప్రకృతిలీ నస్య"
ఇతి ప్రణవస్య స్వప్రకృతి భూతాకా గేలయ శూ
శూయ తే |
సమ స్తశబ్దమూల త్వా దకారస్య స్వభావం సమ
స్త వాచ్యమూలత్వా దహ్మణ 2.పి స్వభావతః | వాచ్య
వాచక సన్బుద్ధ స్తయోగరాతతీయ తే ” ఇత్యుక్తి ప్రకా
రేణ సదేశ సోమ్యేదమగ్ర ఆసీత్ ”,
ఏక మేవా ద్వితీ
యం”, “కృతిశ్చ ప్రతిజ్ఞ దృష్టానాను పరోధాత్ ” ఇత్యు
క్తినిఖిలజగదుత్పత్తిలయ స్థానభూత పర బహ్మ ప్రతిపాడికత్వం
యుక్తమ్! ఏవం అక్షర స్వాభావ్యాత్ ఉత్పత్తి హేతుత్వం
లయ స్థానత్వం చోక్తమ్|వ్యుత్పత్త్యను సారాత్ రడ్ భీధా
యిత్వం చ యుజ్య తే | “ఆవ-47” ఇత్యస్మాద్ధాతో,
"అన్యేభ్యో2.పి దృశ్య తే” ఇతి కృతస్య కర్తరి క్విపత్యయ
స్య అనుబధ్ధలోపం కృత్వా "లోపో వ్యార్వలి” ఇతి ధాతు
వకారస్య
“వేరప్ప క్తస్య ఇతి (పత్యయవ కారస్యచ
లోపే కృతే, అ ఇతరూపసి హ్రః | అతో 2 నేన జగదుదయ
రకు ప్రలయా ఉచ్యన్‌ ఇత | కృత్ ఇత్య సేన కర్తృవా'

·C. - అర్థసిద్ధ ఇతి సవ్యాఖ్యా ఒష్టశ్లోక్యాం, చకత్వసిద్ధ నిమి త్తత్వముచ్య తే|ఉదయ ప్రలయ శబ్దాభ్యా మేమో పాదానత్వసిద్ధేశి | ఉత్పత్తి స్థితి ప్రలయకర్మణః నార శజో క్తత్వాత్ అత్ర జగదిత్యు క్తమ్ | ఉదయశ జేన నిత్య, నై మి త్తిక, ప్రాకృత రూపం సర్వవిధజన్మ అసజ్కో చాద్వి వక్షితమ్ | ఏవం రజు ప్రలయా వపి ద్రష్ట వ్యా ! ఉthయ.శ బేన అసత్కార్య వాదనిరాసశ్చ! జగదుదయర = ప్రలయ కృత్త్వం వ్యాప్తి ప్రయు క్తమితి విష్ణుశ బ్రేవో క్తత్వాత్ నకా రణత్వశ జితదోష ప్రసక్తిః| ఆత్ర జగత్కారణతో క్యా స్వరూప నిరూపక భూత శ్రీసమ్బన్లో2పి అలాగే సజ్జృహీతః “అహన్హా బ్రహ్మణ స్తస్య సొహమస్మిసనాతనీ” ” ఇతి హ్యుక్తమ్! ఏవమకారాష్ట్ర ముక్త్యా విభక్తి ప్రతిపన్న శేషత్వాత్ర య ప్రతిపాదక మకారార్థమాహ ! మకారాల్లో జీవః ఇతి! అత్రాప్యక్షుర స్వాభావ్యం ధాతుస్వాభావ్యం చ వివక్షితం మకారార్థశబ్దయోః | పూర్వవజ్జీవశఘో2పి యోగరూఢః! అత్రాక్షురస్వాభావ్యం "భూతాని చ కవరేణ" ఇత్యారభ్య " అత్తా ఆత్తా తు సమకా రేణ" ఇత్యుక్త పఇ్చవింశక ప్రతిపాద్య త్వమ్ అనేన జీవతీతి జీవ ఇతి వ్యుత్పత్తిసిద్ధం స్వరూపవికా రయుక్త చతుర్వింశతి తత్వావై లక్ష్మణ్యం సిద్ధ్యతి | వ్యు త్పత్తి ప్రకారేణ జీవశబ్దరూఢిసిద్ధమ్ చేతనత్వముచ్య తే | అయమేవ వ్యుత్పత్తి ప్రకారః “మన- జ్ఞానే” ఇతి ధాతో:

·M
అధ మకారార్థసిద్ధార్థ
ప్రణవాస్థవిచా.
క వీరి డ్విఘ్రత్య యే మన్య తేష్టిలోపం కృత్వా ప్రత్య
యాంశస్య సర్వలో పేకృష్ణ. వ్యష్టారూ-త్వసి రితి; జీవశ బ్లో
హి చేత నే రూఢః.
కధన పూర్వకం పచతుర్థ్య
కమాహ తదుపక రణం నైష్ణన మిదం ఇతి | అకారస్య తా
డ్యచతుర్ద్యేకవచనా క్తస్య “సుపాం సులుక్ ” ఇత్యాది
సూత్రేణ లు పవిభ క్తికత్వాత్ , ''ప్రత్యయలో పే ప్రత్య
యలకుణు” ఇతి న్యా యేన కార్యకరత్వాత్ విభక్త్యక్ష
కథనం యుక్తమ్ | నైష్ణవం ఇత్య సేన తాదర్థ్యముచ్య
తే! చతు
కధ్యేకవచనా న్తత్వం తు “బ్రష్
బహ్మ త్వా మహస
ఓమి త్యాత్మానం యుత ” ఇత్యను ప్లేయర్థ ప్రకాశకమ
స్త్రీ అకారాస్య “బ్రహ్మణే” ఇతి చతుర్థ్యక్త శ్వేన ఉ
క్తత్వాత్ , ఏతద్వివరణరూపస్య నారాయణష దస్య చతు
థ్యస్తత్వాచ్చ యుజ్య తే | "
“క్షరాత్తానావీశ తే”,
“ప్రధా
నక్షేత్రజ్ఞ పలి: "ఇతి చేతనవద చేతినస్యాపి ఈశ్వర శేషత్వ
శ్రు తేః | భోగమోకు భా క్వప్రాధాన్య యుక్త చేతనవాచి
నా అనేన మకారేణ అస్య భోగ్య భోగోపకరణ దిరూపేణ
వర్తమానమచేతన ద్రవ్యం చ సజ్జృహ్యత ఇత్యభప్రాయే:ణ
తదుసకరణమిదం ఇత్యు క్తమ్ | తదుషకరణమ్ వైష్ణవం
ఇత్యుక్తే తస్య వైష్ణవత్వమూ సిద్ధమ్; ఇదమితి ప్రత్యక్ష సిద్ధము
పకరణముచ్య తే | వైష్ణవం ఇత్య నేన విష్ణుం ప్రతి శేష
త్వముచ్య తే | వైష్ణవం ఇత్యత్ర విష్ణుశ వైన ప్రకృత జగ

·సవ్యాఖ్యా ఒష్టశ్లోక్యాం,
త్కారణ విష్ణుపరామర్శాత్ శేషిత్వస్య అనవధికాతిశయ
త్వం సూచితమ్.
3
అధ ఉకారార్థ మాహ || “ఉకారో 2 నన్యార్హం నియ
మయతి సన్బుస్టమరయా? ” ఇతి. అనయోః జీవేశ్వరయోః
ఇత్యస్థ అనయోః ఇతి ఇదంశక్షేన శేష శేషణ్" వై లక్షుణ్యం
పరామృశ్య తే! సమ్బశబ్రేన వైష్ణవశజోక్త శేష శ్లేషిభావ
ఉ క్తః! సామాన్య నిర్ణేశ స్తు సమ్బద్ధస్యననవిధత్వద్యోతనార్థః!
నియమయతి ఇత్య నేన ఉకారస్యావధారణార్థత్వం వివ
క్షితమ్ | "భగవత ఏవాహమ స్తి” ఇత్యత్ర ఉకారస్థానే
అవధారణస్య ప్రయుక్త త్వాత్ ;
" త దేవాగ్ని స్తద్వాయు స్తత్పూర్య స్తదుచన్దమా? ”
ఇతివత్ , స్థాన ప్రమాణన్యా యేన అస్య అనధార ణార్థ
త్వం యుక్తమ్ | అస్వచ అన్యన్య నచ్ఛేద రత్వము
అన్యాక్షం ఇత్యనేన | అన్యశ శ్చన భగవద్య రికా
స్పర్వే వివడి తాః | ఏతి చ్ఛేషత్వమన్యేషాం అర్హం భవతి,
“దేవర్షి భూతాత్మనృణాం పిత్రేణాం న కిజ్కరో నా
యమృణీ చ రాజన్ | సర్వాత్మనా యశ్శరణం శరణ్యం
నారాయణ) లోకగురుం ప్రపన్న 81" ఇత్యు కేః.
ఏవమర్థ స్వరూపము క్త్వా శబ్దస్వరూపమాహ- త్రయీ
సార ఇతి
“భూరితి ఋగ్వేవాదజాయత | భువ ఇతి యజుర్వేదా
త్ | సువరికి సామ వేదాత్ | తొని శుకొణ్యభ్యతపత్ !

·నమ బ్యావిచాః.
2
తేభ్యో భితి పేభ్యస్త్ర యో వర్ణా అజాయ ) | అకార
ఉకార మకార ఇతి | తా నేకధా సమభం త్త దేతగోమితి!
“అకారం చాప్యు కారంచ మకారంచ ప్రజాపతిః | వేద
త్రయాన్ని రబృహద్ఫూర్చు వస్స్వరితీతి చ ” | ఇత్యాదిభి ర్వే
దత్రయసారత్వం బహుశ' ప్రతివాద్య తే | త్యాతే త్య
నేన అసంహితాకా రేణ :
దయత్వం,
సంహితాకా
క పదత్వంచ వివ క్షీతమ్ తదపి శ్రు వ్యైవ ప్రతిపాదితమ్. “తా
నేక ధా సమభత్”, ఓమి త్యే కాకురమ్” ఇతి
హిశ్రుతిః!
ప్రణవశభ్రం “ప్రణమో ధనుః” ఇత్యాది శ్రుతిః స్యాతే |
ఇజయర్థం ఆత్మాశః భగవడ కన్యాహేశ్లేషత్వరూపమ్ | అనేన
రాజపురుషశబ్దవత్ శాబ్ద వ్రాధాన్యం జీవస్వరూప ఇతి
సూచితమ్! సమడిశత్ ఇత్య నేన విహికొత్వం ద్యోత్య తే!
“దిశ అతిస్మ నే” ఇతి హి భౌతు: “ఓవి - త్వాత్మానం యుణ్ణి
త”, “అమ త్తేన వేద్దవ్యమ్” ఇతి హి విధీయ నే | అతః
భగవదనన్యాహ శేషత్వాను సర్దానరూష ప్రపదనం ఇహ
సజ్ఞ హేణ వివక్ష్మి త మితి విభాగః!!
మస్త్ర బ్రహణి మధ్య మేన నమసాపుంసస్స్వరూపజ్ఞతి
రమ్యం
శిక్షిత మీకి, తేన పురతః పశ్చాదటి స్థానతః |
స్వాత స్ర్యంబిజరక్షణంతముచితావృతశ్చ నాన్యోచితా
తస్యై వేతి హర్వే విచ్య కథితం స్వస్యాపీనార్హంతత!! !
బ్రహ్మణి ఇత్యాది. స్త్ర శేషస్య ప్రణవవివరణ
త్వాత్ ,వివరణస్య చ, ఉక్తా విశదీకారయుక్తార్తా న్తరబోధ
మన బహణి

·సవ్యాఖ్యాడిషశ్లోక్యాం,
నరూపత్వాత్ , ప్రణ మోదిత స్వరూప శోధ నేన ఉపాయ
స్వరూపముచ్య తే నమసా |
అత్ర మస్త్రశబేన “మనారం త్రాయతే” ఇతి
వ్యుత్పత్త్యా వాచ్యం వినాపి అనిష్ట నివృత్తిపూర్వ కే.
ప్రాప్తికరత్వంనాచక స్యైవ వివక్ష్మితమ్ | బ్రహ్మ శబ్లో2త్ర
మస్త్రపరః | అనేన స్వవాచ్య సామ్యం వివక్షితమ్ ! “మ
స్త్ర నాధం గురుం మన్తం సమ త్వేనాను భావయేత్ ” ఇతి
హి సర్య తే | సో2 పీహ మస్రారం త్రాయతే | “మ స్త్రీ
బ్రహ్మణి” ఇతి సప్తమాః ప్రణవః నమసా ఇత్యుభయ
త్ర సమ్బస్టః | ప్రధమం మధ్ర బ్రహ్మణి ఇత్యను క్తి స్తు
ప్రణవవ్యతి రేకేఊపి కార్యకరత్వవ్యజ్ఞానాయ య! “నమోనా
రాయణాయేతి మ
మన్త స్సర్వార్థసాధక " ఇతిస్మృతేః! మ
స్త్ర బ్రహ్మశ బేన “నమోనారాయణా యేతి యో విద్యాద
హ్మ శాశ్వతమ్ ” ఇవచనం సారితామ్|మధ్య మే 1ఇ త్యేతత్
హేతుగర్భం పదమ్ | మధ్యస్థితి త్వాత్ కాకాకిన్యా
యేన పూర్వోత్తర సమ్బన్రో యుజ్యత ఇతిభావః.
నమసా ఇతి నిర్దేశన సముదాయాత్మనా ఉపాయప్రతి
పాదన పరత్వం అస్య వ్యభ్రాతమ్ | “గచ్ఛధ్వచనం శరణం
శరణ్యం పురుషర్ష భాః ఇత్యు పదిష్టశరణాగత్యనుష్ఠానా
వసరే "ద్రౌపద్యా సహితాస్సర్వే నమశ్చక్రుర్జనార్దనమ్”
ఇతి నమస్కార ప్రయోగాత్ ,
(పపదన
వాచి త్వాన్న మసః..
.
స్థాన ప్రమాణతః

·"
నమశ్శబ్దార్థవిచారః.
పుంసః ఇత్య నేన
నమస పదభేదేన వ్యజ్ఞానరూప
మకారస్య షష్ఠ్య న్తత్వం వ్యజ్య తే! పుంస్ శబ్రేన-మకారప్రతి
పాద్యస్య ఆత్మనః జ్ఞాతృత్వస్య హేయోపా దేయజ్ఞానమూ
ల త్వేవ, అద్ధానోపా దానచికి యాశ్చ కర్తృతానిబద్ధన
త్వాత్ , కర్తృత్వస్య “స్వత స్త్రః కర్తా” ఇత్యను శాస నేన
స్వాత స్ర్యరూప త్వాత్ , క క్తృత్వ నిబధ్ధన స్వాత స్త్ర్యరూ
పస్య ఆత్మనః ప్రకృతం శేషత్వం సకలశాస్త్ర పై
శాస్త్ర పై యర్థ్య
ప్రసజ్ఞాదయు క్తమ్ - ఇత్యాశజ్కా సూచితా | స్వరూప
శబేన ప్రణ మోదితం శేషశ్వారూపం వివక్షితమ్|స్వం రూపం
స్వరూపమ్, అసాధారణధర ! | అనేన
8 | అనేన జ్ఞానా దేరపి అన
రజతయా శేషత్వం నిరూపక మితి వ్యజ్జితమ్.
గతిశవైన నమశ్శబ్ద ప్రతిపాదితమ్ ఉపాయస్వరూపము
చ్య తే! గమ్యం ప్రాప్యమ్ తృతీయ పదో క్తం, కై బ్కర్య
రూపమ్ | శిక్షితమ్ శోధితం ఇత్యర్థం|క ధమ్? ఉచ్య తే— స్వ
రూపం తావత్ నమసా శిక్షితమ్ | మః ఇతి షష్ట్యాః స
మ్బర్ధసామాన్య విషయ త్వాత్ తాడర్థ ్యపరత్వం తా వద్యు
క్తమ్, అకారస్య నారాయణపదస్య చ చతుర్థ్య న్తత్వా
చ|| షష్టీని ర్దేశస్తు నివర్తనీయస్య విరోధి వస్తునః మమతా
గూప త్వాత్ కృతః! “మమేతి ద్వ్యక్షులో మృత్యుః” ఇత్యా
ద్యుక్తేః| తత్ర మమత్వం ద్వివిధమ్ | అహ జ్కార, మమ
కార, భేదాత్ | తత్ర “అహం మమ "ఇత్యహ జ్కారః |
“ఇదం మమ” ఇతి మమకారః | అహజ్కారశ్చ ద్వివిధః |

·సవ్యాఖ్యాకెప్టశ్లోక్యాం, -శ్లో.
దేహాత్మాభిమానరూపః స్వతస్రో త్మాభిమానరూపశ్చ! మమ
కాలో2పి ద్వివిధః! దేహా త్తాభిమానినో దేహాను బస్ట్ భోగ్య
భోగోపకరణాదివిషయః, తదతిరి క్తస్య పారలౌకిక : లత
త్పాధనవిషయ క్చేతి | తత్ర దేహాత్మాభిమానరూపొహజ్కా-
రః, తదనుబధ్ధ విషయమమత్వం చ ప్రణవే ప్రధమా న్తమ
కారేణ అత్త నో దేహాతిరి కత్వ ప్రతిపాదనాత్ నిరన్తమ్!
స్వత' త్మాభిమానరూపో హడ్కారః, తను బస్థిమమ
త్వం చ అత్ర నివర్త్య | “అహం న మమ” ఇతి స్వాత
స్త్ర్య నివృత్తిరత్ర స్వరూ, స్య శిశుణమ్ లు పచతుర్థ్యా
తాద ధ్యే ప్రతిపాది ₹2 . ఉకా రేణ అన్య శేషత్వనివృత్తే
రుక్తి తేన, అన్యేష్వన్య తమ భూతస్య స్వస్య స్వార్థతాయా
అపి నిర స్తత్వే 2.పి, మకార ప్రతిపాదిత జ్ఞాతృత్వ బలాయాత
కర్తృత్వాభిభూతి త్వాత్ స్వరూపశోధనం కర్తవ్యమ్.
“నుః” ఇత్య నేన స్వస్య స్వార్థత్వ మాశజ్య “న
ఇత్య నేన తన్నిషిధ్యత ఇతి యోజనా! ఆతః స్వరూపం
ఓత్రమ్ | నిష్కృష్టాత్మ స్వరూపస్య భగవ త్సారార్థ్యం శ్రుతి
సృతిభ్యా మవగమ్య తే - “యస్యాసిన తమ స్త గేమి,”
'దాసో2_హు) వాసు దేవస్య, పరవానస్మి
అచ్యు తాహం అవాస్తి ”
ఇతి | అత్ర " పరాత్తుతము
తేః ” ఇత్యాత్మనః కర్తృత్వస్య భగవదధీన త్వాత్ శాస్త్ర
వై 'యర్థన దోజూపి నా స్తి | ఉత్తరపదవక్యుమాణ భోగ
విషయభో కృత్వ రూపాహణ్కారః, తదనుబధ్ధమమత్వ
కాకు

·నమశ్శ
జారవిచారః.
నివృత్తిశ్చ, కాకాక్షి న్యా యే'నో త్తరత్ర సమ్బద్దెన నమసా
ప్రతి పాద్య తే నమశ్శబ్దనిర్వచనసమయే చై నసిరుక్త త్వాత్ |
“అహమపి న మమ భగవతప్రవాహమసి ” ఇవి భగవ దేక
శేషత్వం అహమస్యప్రతీ పాద్య,
"యాస కాశ్చన కృతయో మమ భవ ని మమ మమ
తా నా స్తి తాసు భగవత ఏవ తాః" ఇతి |
ఏవం గమ్యం శిక్షితమ్!ఏవమాత్మనః స్వామ్యంనివర్త
యతా అనేన పదేన ప్రకృతం భగవ త్పాం స్త్ర్యం
స్థిరీకృతమ్ | నమశ్శబ్దసము దాయాత్మకోసాయ స్వరూ పేజి
పి స్వత స్త్ర కర్తృత్వని షే. ధేన గతిశ్చ శిక్షితా భవతి!
అతిస్వరక్షణకర్తృత్వనివ 'ర్తనముఖేన అస్యభగవ దేకర
శ్యుత్వ ప్రతిపాదనాత్ ఇష్టానిష్ట వ్రాప్తిష రిహార రూపం సర్వ
మపేక్షితం ఈశ్వరాయ త్తమితి తస్యోపాయత్వం ద్యోత్య తే!
తస్మాదాత్మనః జ్ఞాతృత్వ బలాయాత కర్తృత్వ నిబధ్ధనస్వాత
స్త్ర నివర్తన సిద్ధాత్య న్తపారత స్త్ర్య ప్రయుక్తం ఆనన్య
శరణత్వం చి ప్రతిపాదితమ్.
కథ మేక స్యైవ పదస్య ఆర్థిత్రయశిక్షణ పరత్వం ఇ
త్యాశ జన్
ఆహ“ఈ క్షి, తేన పురతః పశా,
శ్చాది స్థానత? cal
అత్ర పురు) ఇతి పదం ప్రణవపరమ్ | పురత ఈక్ష్మి తేన స్వ
రూపం శిక్షితమ్ ఇత్యన్వయ స్వారస్యాత్ ; పశ్చాదింపడం
నారాయణపద పరమ్, పాష్యపరత్వాత్తస్య స్థాసత ఇతి తు
స్వస్థాన పరం,నమ సైవ గ తేః ప్రతిపాదిత త్వాత్ | ఈక్ష్మి తత
..

·గో . C | on సవ్యాఖ్యాడిషశ్లోక్యాం, బేన కాకాక్షి న్యాయో వ్యజ్జితః |అతస్సంబన్లైన ఇత్యను gal వ్వరూపం,గతిః,గమ్యం, ఇతి క్రమని దేశః పదత్రయానుపూ ర్వీవివకుయా, యథాక్రమం పదక్రమేణ స్వరూపోపాయ పురుషార్థ ప్రతిపాదనవివక్షయా చకృతః! పురతః, పశ్చాత్ , స్థానతః, ఇతి వ్యుత్క మేణ నిర్దేశ స్తు-స్వరూపప్రాప్యాను రూప త్వాత్ ప్రాపక స్య తదుభయశోధ నామన్తరం ఉపాయ శోధనం కర్తవ్యం- ఇత్యభిప్రాయేణ కృతః, తృతీయః = ఫలమాహ-స్వాత స్ర్యమి త్యాదినా | స్వాత స్ర్యం స్వాధీనత్వమ్ | నిజరక్షుణం స్వరక్షణం | సము చితావృత్తి శ్చఇతి స్వరూపానురూపవృత్తిరీత్యర్థః | వృత్తి శవైన గుణానుభవజనిత ప్రీతి కారిత కై జ్కుర్యం వివక్షితమ్! తస్యైవ శేషత్వరూప స్వరూపానురూపత్వాత్ |నాన్యో చితా ఇత్య నేన అం అయమ₹2 ప్యు కార తమ్ అన్యగ జేన స్వపరావిభాగేస భగవద్వ్యతిరిక్తాస్స ర్వేది వివక్షీ తాః అయం శాఖోపరః | తస్యైవేత్యార్థః |త స్యైవ, తస్మా ఏ వేత్యర్థః | తస్యాశ్చ షష్ట్యాః సమ్బద్ధ సామాన్య విష యత్వాత్ ,ఆకారస్యనారాయణ పదస్యచ చతుర్థన్తత్వా చ్చ | షష్టీనిర్దేశ స్వకారస్థ చతుర్థ్యా మకారస్థషష్ట్యాక్చ అర్థ భేదో నా స్త్రీతి జ్ఞాపనార్థః తృతీయల్లో కేన నమసో2 నువాదే " అథ మహ్యం న ” ఇతి హ్యు క్తమ్| “త సై ,వ” ఇత్యేవ కారేణ అయోగవ్యవచ్ఛేదని క్రియ తే! నాన్యోచితా ఇత్య నేన అన్య యోగవ్యవ చ్ఛేద స్య ఉ క్తత్వాత్ !యద్వా- ఏవ సిద్ధ ఇతి వివక్షి

·03
”
-
నారాయణశ శ్రాద్ధవిచారః.
అన్య యోగవ్యవఛ్ఛేదపరః చోదితాళజ్కానివృత్త్యర్థః |నా
న్యోచి తేత్యత్ర అన్యశ జేన స్వస్యాష్య వర్భామో 2 నుపప
న్నః , తస్య జ్ఞాతృత్వ బలాయాతక కృత్వేన పారార్థ్యాభా
వాదితి శజ్కా అవధారణేన నిరస్తా, "పరాత్తుతము తేః'
ఇత్యుక్తత్వాత్ | స్వాత , ్యదికం తస్యైవ అం న తు
స్వస్య ఇతి హరి శ బాభిప్రాయ!! హరతీతి హరిః, సర్వం
స్వవ శేకరోతీత్యతః | ఇతి శబ్రేన ఉత్తార్థ పరామకృః |పి.వి
చ్య ఇత్య నేన మస్త్ర శేషస్య ప్రణవవివరణరూపత్వం వ్యః
తమ్| కథితప దేన అభిధానం వివక్షితమ్ | న తు లక్షణ
దిభిః క్లేశేన సీతమిత్యర్థః | ప్రధానార్థమ: పసంహరతి | తత
స్స్వస్యాపినాం హం ఇతి | స్వాత స్త్ర్యదిక మితి శేషః | అపి
శబేన స్వపర సాధారణ్యం నిర స్తమ్ ||
అ|| వ్యజ్ఞానరూపస్య మకారస్య జాతృస్వరూపవాచిత్వాత్ ,
"జ్ఞాతో చాహం జానామి” ఇత్యాదినా అహంశజప్రయో
గా దాత్మనశ్చ అహమ్మ త్వేన ప్రత్యేకం ఆహమితి గ్రహణ
యోగ్య త్వాత్ , ఏకవచనస్య జాత్య భిప్రాయ త్వే2.పి తన్ని
దేశస్య స్వానుసఛానపరత్వజ్ఞ రార్థత్వాత్ , ప్రణవా
నుష్ఠానప్రకాశ కే “బ్రహ్మణే త్వా మహస ఓమిత్యాత్మానం
యుభ్రత ” ఇతి మ స్త్రీ “త్వా” ఇతి స్వాత్మన ఉక్తత్వాత్ ,
అస్య ప్రపద నాకార త్వేన “ముముతురై ్వ శరణమహం
ప్రపద్యే ” ఇతి ప్రక్రియయా స్వానుష్ఠానరూపత్వస్య అవ
శ్యం భావిత్వాత్ , మ హోర త్నే 2.పి “ప్రపద్యే” ఇత్యుత్త
*
,

·క
3-శ్లో.
రా నా అనువదన్
సవ్యాఖ్యా ఒష్టశ్లోక్యాం,
మరి ర్దేశాచ్చ, స్వానుసస్థాన: 52యం మత్ర ఇత జ్ఞాప
నాయ, పూర్వోక్తార్థం చ స్వామస స్థానాత్మనే
నారాయ- శబ్దాం చాహ.
అకారార్థియైన స్వమహమథ మహ్యం న నివహా
నరాణాం నిత్యానామయనమితి నారాయణపదమ్|
యమహాస్మై కాలం సకలమీపీ
సర్వత
స్వవస్థాస్వావిస్స్యుర్మ మసహజం కై జ్కుర్యవిధయః13
అకారాయ ఇత్యాది
తత్ర అకారార్థాయ ఇత్య నేనఅ కారశ్చత్యున్త ఇతి
స్ఫురి 38 | అకారార్థాయేతిప దేవ పూర్వోక్తం సర్వంస్మారి
తమ్ అనేన విషయనియమ స్సూచితాః | ఏంకా రేణ స్థానప్ర
మాణన్యా యేన ఉకారస్యావధారణార్థత్వం వ్యజ్జితమ్ |
స్వం ఇత, నేన లు పచత్యు శక్తిః | అహమిత్యే నేన మ
కాః|జ్ఞాతురాత్మనః అహుశజ్ఞవాచ్య త్వాత్ | అహం
రార్థాయ స్వమ్, ఇతవ క్త వ్యేమ స్త్రపదక్రమేణ ఏవము
క్తమ్ | మ స్త్రీ చ శేషత్వస్య ప్రతిసమృద్ధ ప్రయుక్తాతిశయ
జ్ఞాపనాయ శేషస్వరూపవై లక్ష్మణ్యం ప్రధమముక్త్వా
న నరం తన్ని రూపణీయం శేషత్వమళ్ ధాయ, తత స్తస్య అ
నా త్వశ
జామపోద్య, తసై 4వ జ్ఞానానన్దాదిభ్యోస్య
స్తరఖ్ నిరూప్యత్వ జ్ఞాపనాయ పశ్చా ఛ్ఛేష త్వాశ్రయో
జ్ఞాతృత్వవిశిష్ట ఉక్తః | ఏవమభి ప్రాయజ్ఞాపనార్థం తదాను
పూర్వే వీణ అనూదితమ్.
రా
తడు

·, ఆ నారాయణశ బారవి జార్ఖవిచారః. ఏవం ప్రణవార్థమనుసఘోయ అన కరం మధ్యమపదా ర్థమనుసృతే "అధమహ్యం : "ఇతి || ఆడ ఇత్య నేననమస ఏవ ప్రణవాన స్తరభావిత్వం వివక్ష్మితమ్ | మ స్త్రీ, శేషస్య ప్రణవ వివ ణరూ: త్వే యధాక్రమం వివరణం కర్తవ్యమ్ | తథా సతి, నారాయణపది సై 5వ ప్రణవాన గరభావిత్వం స్యాత్ , తదయు క్తమ్ | పిక్ పహతస్య క్షీరస్వాతమతా బుద్ధి రాహిత్యవత్ ప్రతిజ్ఞ కేతు అనివృత్తే నారా యణపదో కస్య పురుష్మాస్య స్వాటు తమత్వం న తీయ తే | ఆతో నమసః ప్రణవాన స్తరభావిత్వం యుక్తమ్ | మహ్యం ఇతి చత్ళు మకారస్థషష్ట్యాః పౌడర్థ్యపరత్వజ్ఞా పనార్దేతి పుర్వ మే మోక్తమ్|మహ్యం : ఇత వ్యత్యా సేన నిర్దేశస్యాయం భావ వ్యజ్ఞానరూపమకాగే జ్ఞానృత్వబోధాయా తకు త్వరూపస్వాత హ్యోస్యశ ఒతత్వాత్ తడను వాదః షష్ఠ గమకారేణ క్రీయత ఇతి|మస్తే, నమ: ప్రధమస్ ర్దేశః త్యా జ్య స్యాత్య , కార్యజ్ఞాపనార్థః నివహా ఇత్యాదినా- అత్రసజ్ఞ తేజ స్వారసిక త్వాత్ అథేశ్యను కీః | నారాయణ శబ్లే తత్పురుష బహుజొహిరూపం సమాసద్వయం వివక్ష్మి | అథ నారాయణ దారమా య: దార్థమాహ హ నివహా - తమ్|నారాణాం ఆయశం నారాయణః ; నారాః ఆయసం యస్య సనాగాయణ ఇతిచతత్ర నరాణాం నిత్యానాం అయ నం ఇత్య నేన తత్పురుష సమాసస్పూచితః|నరాణం నిత్యా నాంనినహాః ఆయనం ఇత్య నేన చ బహుహి సమాసః.

·QE
of
సవ్యాఖ్యాడిషన్లో క్యాం,
నరాణాం ఇత్యేతత్ ప్రతీకమ్ ; నిత్యానాం ఇత్యేతత్
తద్వాఖ్యానమ్/కథం నారళ ట్రైనిత్యవాచీ ! ఉచ్య తే!"రిజ్ -
క్షయే"ఇతి ధాతో?క ర్తరిడ ప్రత్యయస్య అనుబధ్ధలో పంకృ
త్వా ప్రకృతేః "టె?' ఇతి టిలో పే కృతే ర ఇతి క్షయి
ష్ణువాచిపదస్య తత్ప్రతి షేధక నకార సమ్బద్ధి త్వేన నర ఇతి
రూపసి ధోనరస్య నిత్యవ స్తువాచిత్వం ఉపపద్య తే | “సరా
ణాం నిత్యానాం” ఇత్యత్ర బహువచనేన సమూహబహు
త్వం వివక్ష్మితమ్, నివహా ఇత్యు క్తత్వాత్ , నారపదార్థకథ
నరూప త్వాచ్చ.
నిత్యవ స్తుసమూహాశ్చ - "అఖల హేయ” ఇత్యారభ్య
“నిఖలజగదుదయ విభవ లయలీల” ఇత్య స్తేనశరణాగతిగ
ద్యోక్తాః జ్ఞానానన్గామలత్వాదయ 8, దివ్య విగ్రహః,
జ్ఞానశ
క్యాదయః, దివ్య విభూషణాని, దివ్యాయుధాని,దివ్య మహి
ష్యః, దివ్య పరిజనాః, శ్రీవై కుణలోక ః, ప్రకృతిపురుష కాలా
త్మనావస్థిత
కేచిత్ స్వరూపతోని
త్యాః | కేచిచ్చ ప్రవాహతోనిత్యా ఇతి విభాగః | విస్తరస్తు
ప్రబధ్ధాన్త రేషు ద్రష్టవ్యః | నివహాః సమూహా ఇత్యర్థః.
తత్పురుష సమాసపక్షే “కరణాధి కరణయోశ్చ”
ఇతి సంజ్ఞా విషయల్యుడ్విధానాత్ ఇద్మవశ్చనః
“పక్షి గాన శాతనః” ఇత్యాదివత్ పుల్లి జత్వసిద్ధిః| ఆత్ర అయ
నశ థార్థస్య ఉపాయ త్వాత్ కరణత్వమ్,ఆధార త్వాత్
ధికరణత్వం చవిద్యత ఏవ! అయనశజో2త్ర వాసస్థానపరః |
లీలావిభూతిశ్చ! ఆత్ర

·0 నారాం రాయణశబ్దార్థవిచారః. ఇణ్ ధాతో: అయధాతోర్వాక ర్మణి కరణే చ వ్యుత్పత్త్యా ఉపాయో పేయ త్వే అయనశబ్దార్థా “నారో నరాణాం సజాతి స్తస్యాహ మయనం గతిః | తేనాహం మునిభిర్నిత్యం నారాయణ ఇతీరితః " ఇతి హి సగ్యతే 1 అయనశబ్రేన ఆధారాధేయభావస్య ఉక్తత్వాత్ శరీరశరీరిమో2పి సిద్ధః | అయనశబ్రేన సర్వ విధబధ్ధుత్వంచ- మాతా పితా భ్రాతా నివాస శ్శరణం సుహృదతి ర్నారాయణః.” నమ్ | అ అస్మై ఇతి తత N | ఇత్యు కే. ఏవం నారాయణశ బేన అకారో వివృతః || నారాయణసదం యమాహ ఇతి శ్రుతి ప్రసిద్ధిద్యోత చతుర్థ్యనువాదః చతుర్థ్యా గరపరత్వజ్ఞాపనార్థం కృతః | ఇయం చతుర్థి ప్రార్థనా యాం వర్తతే | ప్రార్థనాచ కీదృశీ ఇత్య తాహ | కాలం సక ల మపి ఇతి 1 సర్వేషు కా లేష్విత్యర్థం| “కాలా ధ్వనోరత్య 1 సంయోగే” ఇతి ద్వితీయా ! అపిశబ్దః సముచ్చయే ! సర్వ త్ర సర్వేషు దే శేష్విత్యర్థః!! సకలా స్వవస్థాను ఇతి అవస్థాః స్థితిగమన శయనాదయః | ఆవిస్స్యుః ఆవిర్భూయాసుః ఇతి ప్రార్థనా | కైజ్కర్యసామ్రాజ్యస్య నిత్యసిద్ధత్వా దావిర్భా మో' క్తిః ! కాలం ఇత్యాదినా- సర్వేషు దేశ కాలేషు సర్వావస్థాసు చాచ్యుత! కిట్కరోసి హృషీ కేశ భూయో భూయో స్త్రీ కిజ్కరః”! ఇతివచనం స్మారితమ్ ! మమపవంభూత జ్ఞానయు క్త స్యేత్య 2

·34
సవ్యాఖ్యాష్టశ్లోక్యాం,
ర: | ఏకవచ నేన అధికారి దౌర్ల
'ర్లభ్యం సూచితామ్ || సహజకై
జ్కర్య విధయః సహజళ జేన ఆవిర్భాహై క్తి హేతుస్సూచిత !!
కై జ్కుర్యం కిబ్కర స్య వృత్తి: సైవ పరమపురుషార్థః! విధ
యః ఇతి బహువచ నేన సర్వవిధ కై జ్కుర్యం వివక్షితమ్!
సహజశబ్రేన కై బ్కర్యప్రార్ధనాయా స్స్వరూపప్రయు క్త
త్వం చ గమ్యతే | విధిశ
భోత్ర కారణవాచీ ||
3
“య తా'కుర సంసిద్ధా మహా భాగో మహీయ తే|
న తత్ర సఇ్చరిష్యని వ్యాధి దుర్భిక్షు తస్క రా?”
“అహజ్కారార్థకామేషు ప్రీతిర ద్వైవ నశ్యతు!
త్వాం ప్రపన్న స్య|"
ఇత్యాడ్యు క్తాం శేషత్వ విరోధినివృత్తిమపి అనేన మ
స్త్రీణ, అర్ధాదవయవపిణి తార్థం చ ఆహ-మత్య్ర స్య స్వరూప
యాధాత్మ్య ప్రతిపాదనే తాత్పర్య మితి జ్ఞాపయితుమ్
ప్రధమం మకారనివ ర్త్యమాహ!!
దేహాస కాత్మ బుద్ధిర్యది భవతి పదం సాధు విద్యాత్మ
తీయం | స్వాతస్ర్యాస్ట్రో యది స్యాత్ప్రథమ మితర శేష
త్వధీ చేద్ది ్వతీయం | ఆత్మ ఠాణోన్ముఖ శ్చే న్నమ ఇతి చ
పదం బాగ్దవాభాసలోల | శ్శబ్దం నారాయణాఖ్యం విష
యచపలధే శ్చేచ్చతుర్జీం ప్రపన్న

·తే
మూలను స్త్రీనివ క్త్యవిచారః.
దే హేతి|| దేహళ భైన “దిహ ఉపచయే” ఇత్యు పచయా
త్మకి త్వం వివక్షితమ్ ! అనేన అపచయో 2 వ్యర్థసిద్ధః | ఏవం
ఆ తనో దేహస్య చ నైధ ర్యం దర్శితమ్ | ఆస క్త ఇత్య
నేన అత్యా స్తగూఢమూలత్వం ద్యోత్య తే ఆ సమనాత్ సక్తి:
ఇతి కృత్వా దేహానుబభోగ్యతా వినక్కి తా | ఆత్త శబ్రేన
ఆసక్తి హేతుభూతా అప్పథక్సిద్ధిః వివక్షి తా | ఆ ఆశ
జ్ఞాని
ఈ నృతయా వ్యాప్తి పరః | ఆత్తా-ఇతి బుద్ధిః ఆత్మ బుద్ధి:*
బుద్ధిశబ్దః అభిమానపరః | యది ఇత్య నేన
జ్ఞానినః ప్రామా
దిక్కోయం అభిమాన ఇతి వ్యజ్య | భవతి ఇతి వర్తమా
ననిర్దేశన జ్ఞానావ ఛాయామపి దేహస్య విద్యమాన త్వాత్
అవర్జనీయత యా తద్బుద్ధిరనువర్తతే ఇతి వివడ్మితమ్ | యది
భవతి ఇత్యస్య 'ప్రపన్న 2' ఇత్యుత్తరత్ర సంబధ్ధః | పదం ఆత్ర
పదళ వైన పదార్థావినక్షితః | వేదవిత్ ఇత్యత్ర వేదశబ్దవత్ |
సాధు ఇతి క్రియావి శేషణమ్ - సమ్యగిత్యర్థః | విద్యాత్ జానీ
యాత్ - అనుసన్దధీ ప్రత్యర్థః | సాధు విద్యాత్ ఇత్యేతాత్
ప్రత్యేకము శరత్ర సంబద్ధ్య తే పదమ్ ఇ త్యేతచ్చ | అర్థవివ
క్షయా పదనిర్దేశశ్చ, తేనై వప దేన అయమర్డో నుస సేయః
ఇతి నియమద్యోత నాయ | తృతీయం ఇత్యా నేన ప్రణవస్థం
తృతీయం పదం వినక్షితమ్ |
స్వాతన్తా స్థః. స్వాత స్త్ర్యమ్ అత్రి స్వాధీనత్వం | అర్ధ
పదేన మకార ప్రతిపాదిత జ్ఞాతృత్వ ప్రయుక్త కర్తృత్వేన
తిరోహిత శేషత్వ స్వరూపత్వం వివక్ష్మితమ్ | యది ఇత్యస్య
పూర్వవత్ | స్యాత్ తదపి సంభావితం ఇత్యర్థః! ప్రథమం ప్రణ
ఆత్మ బుద్ధిరితీయావత్ -ఇతి క్వచిదధిక మ స్తి.
1

·సవ్యాఖ్యా ఇష్టశ్లోక్యాం. ర-శ్లో.
వస్థ ప్రథమపదమిత్యర్థః ! ఆత్రాపి పదశబ్దానుష బ్రేణ చతు
6్య నః ఏవ అకారో వివక్ష్మి త!! విభ క్త్యాః శేషత్వ ప్రతిపాద
కత్వాత్ |
ఇతర శేషత్వ ఇత్యాది! ఇతరళ బేన మా తాపితృ ప్రభృ
త్యగ్నీష్ట చతుర్ముఖాది పర్య ! షేత్రజ్ఞః వివిసీ తా|| భాగ
నతానాం క్షేత్రజ్ఞ త్వే2.పి తేషాం భగవదనన్యాహ శేషత్వా
నుసద్ధానేన స్వాతన్త్యాభిమానాభావాత్ న తే ఇతరళ బ్లే
సప్లైహి తాః | శేషత్వ ధీః ఇత్య నేన ధరారోపద్యోతనాత్ ,
ఇదమన్యధాజ్ఞానమ్, పూర్వం తు ఆత్మ బుద్ధిః ఇత్యుక్తమ్ !
నతు ఆత్మల్వే బుద్ధిరితి | తెత్తు విపరీత
జ్ఞానం | చేత్ ఇత్య నేన
సంభావనా! ద్వితీయం ఉకారమిత్యర్థః | అత్ర పదమితి ని
ర్దేశః చానే నానుపి ప్రాతిపదిక సంజ్ఞయా ప్రథమాదివిభ క్తి:
భవతీతి కృత్వా ఉపపన్న 8
ఆత్మ తాణ ఇత్యాది | ఆత్మం స్వరక్షణం ఉన్న
ఖ శబేన శజ్కా మాత్రం ద్యోత్య తే ! నమ ఇతిచ పదం ఇ
త్యు క్తి : సముదాయేన ఏక పద్య జ్ఞాపనాయ! చకారః ప్ర
ణవా పేక్షుయాఅస్య పదా న్తర త్వేన సముచ్చయజ్ఞాపనార్థః|
బాగ్దవాభాసలోలు: ఇతి! చేత్ ఇత్యనుషజ్ఞః ఆత్ర చేదిత్య
'ను క్తిః, తేషామవర్జినీయసన్నిధి త్వేన లౌల్యం ఆ స్త్యేవ ఇత్య
భిప్రాయేణl బార్ధవాభాసాః శరీరసంబద్ధినః |
తేషాం
సత్వం ఆపది త్యాగాత్ ,అనాపది స్వీకారాత్ ఔపాధిక సంబ
ఛాచ్చ! లోలళ బేన అసై 3వ తేషు ప్రావణ్యం న తు తే
హు అస్తి స్నేహ ఇతి వివక్ష్మితమ్ | శబ్దంనారాయణాఖ్యం
ఇత్య నేన“ నారాయణేతిశబ్లో స్తి" ఇ త్యేతత్ సారితమ్|నా
ఆభా

·ద్వయార్థవిచారారంభః.
రాయణశ
ట్రాపాదా నేన మాతా పితా” ఇత్యాదిసారితమ్!
ఆఖ్యాశథేన ప్రకృతిమాత్రం విభజ్య నిర్దిష్టమ్ అత ఏవ శబ్ద
మిత్యు క్తి : న తు పదమితి!
విషయచపలధీ శ్చేత్ | అత్ర విషయ చపల శబ్లేన న్వభో
గోలక్ష్మితః | భగవత్కై ... ర్యే 2.పి భోక్తృత్వబుద్ధి: వి
షయ ప్రావణ్య సమా ఇతి భావః | విషయోత్ర నిషిద్ధః సిహిత
శ్చసామా న్యేన ఉక్త : చాపల్యం రా గేణ ధర్మ బుద్ధ్యా
ప్రావణ్యం! ధీశ వైన బుద్ధినూత్రం న తు తేషు భోగ్యతా
అ స్త్రీతి వివక్ష్మితమ్ | చతుర్థం ఇతి | వ్యక్త చతుర్థం ఇత్యర్థః!
తస్యా ఏవ భగవ దేక భోగత్వ ప్రతిపాదకీ త్వాత్ | ఏతత్సర్వం
అధికారివి శేష ప్రతినియతం ఇత్యభిప్రాయేణ ఆహ ప్రవన్న
ఇతి ప్రపదనని, ఇత్యర్థం | భ క్తినిష్ణు స్యాపీ ఆజ్ఞ ప్రపత్తే:
విద్యమాన త్వాత్ .
8
నేతృత్వ మి త్యాది...అథ మూలమన్తోది తాత్మయాథా
త్మ్య జ్ఞానవతః పురుషస్య స్వరూపా నురూపోపాయాను షా
నప్రకారం తదనురూపఫలం చ వాక్యద్వయేన ప్రతిపాద
యత్, ఆచార్యరుచిపరిగృహీతంచ, మస్త్ర రత్నాఖ్యం ద్వ
యం వ్యా చ ద్దే |సామ స్త్యేన షట్పద త్వే2.పి ఆవా మౌరవ
దా పేక్షుయా దశ అర్థాః ప్రతివాద్యస్తే | మూలమ
'స్త్ర పరిగ్రహః ; ద్వయే ఆచార్యపరిగ్రహః ; చరమళ్లీ కే
శరణ్యపరిగ్రహశ్చ ; ఇతి విభాగో ద్రష్టవ్యః! అనేన రహస్య
on

·--ో సవ్యాఖ్యా ప్రశ్లోక్యాం, త్రయ ప్రతిపాదితస్య అర్థస్య వైలక్షుణ్యం ఉ కంభవతి | “ఆచార్యా ధైవ విద్యా విది తా సాధిష్ఠం , ప్రాపత్ ' ఇతి శ్రు తేః ఆచార్యరుచి పరిగృహీతత్వం అవ శ్యా పేజ్మీ తమ్ | నేతృత్వం నిత్యయాగం సముచితగుణజాతం తను ఖ్యాసనం చోప్రాయం కర్తవ్యభాగం, మిథునమథ సరంప్రా వ్య మేవం ప్రసిద్ధమ్ | స్వామిత్వం, ప్రార్థనాం చ ప్రబలతర విరోధి ప్రహాణం దశైతా | న్మనారం తాయతే చేత్యధిగ తనిగమషట్పదో2యం ద్వి ఖజ్ఞi - = మూలమన్తా ఏవం అస్య ఆచార్యరుచి పరిగృహీతత్వం ఆచార్యో పజ్ఞత్వనియమం చ సూచయతా ఉప దేశరూపేణ అనేన కో కేన 2.పి విశదీ క్రియతే | “అకారా! విష్ణుః” ఇత్యారభ్య "ప్రణవ ఇమమర్థం సమదిశత్ ” “నమ సా” “శిక్షితమ్” ఇతి హి పూర్వం ఉక్తమ్ | అత్ర తు “మనారం త్రాయ తే” ఇత్యుచ్య తే ; అతః అస్య శ్లోక స్య ఉప దేశాత్మకత్వం యు క్తమ్ | మూలమన్తార్థ విశదీకారః తత్ర తత్ర ద్రష్టవ్యః | నేతృత్వం పురుష కారత్వం,“నీజ్ - ప్రాపణే "ఇతి ధాతుః, ప్రాపయితృత్వం ఇతి వాచనికోబర్థః | అయం శ్రీశబ్దార్థ:- శ్రీశబ్దవ్యుత్పత్తిస్తు ఉత్తరశోకే వశ్యు తే | అత్ర- “లక్ష్మీం పురుషకారేణ వృతవన్తో వరాన నే”

·Ram
ద్వయే పూర్వఖణా విచారు.
“లక్ష్మీః పురుషకా రేణ నిర్దిష్టా పరమర్షి భి?”
“లక్ష్మీ : పురుష కా గేణ వల్లభా ప్రాప్తి యోగినీ ”
ఇత్యాదిన చనం అనుసన్‌యు | భగవత్సమాశ్రయణి
లత్మ్యః పురుష కారత్వం నేతృత్వప దేన వివక్ష్మి తమ్ ! ఈశ్వ
రస్య స్వతి స్త్రీ త్వేన దూధర త్వాత్ , చేలెనస్య ఆనన్తావ
గాధనాస్త్రత్వాచ్చ పురుష కారః అపేజ్మీతః | ఆచార్యస్య
భాగవతానాం చ లక్ష్మీ సమ్బద్ధాయ త్తమ్ పురుష కారత్వం
చ అత్ర వివడీతమ్, నేతృత్వమిత్యు కేః | నహి నేత్రీత్వం
ఇత్యు క్తమ్ | నేతృత్వమిత్య నేన అస్యాః ఉపాయభావశ్చ
ప్రతిక్షిప్య తే | "ఉపాయో పేయ త్వే తదిహ తవ తత్వమ్”
ఇతి తస్య ఈశ్వరాసాధారణ్యవచనాత్ | యది అస్యాః
ఉపాయత్వమపి అత్రవివక్షితమ్ | తర్షి తతతున్యా యేన
ప్రాప్య త్వస్య స్వతస్సిద్ధత్వాత్ , పునః అస్యాః పాష్యత్వ
కథనార్థం ఉత్తరత్ర శ్రీశబ్దని ద్దేశః అన పేజీతః స్యాత్ ||
నిత్యయాగం ఇతి 'మతుబద్ధః | శ్రియః పరమాత్మ నా
ఇతి శేషః | అయం మతుప్ నిత్యయోగే విహితః ఇతి
భావః | అనేన అస్యాః స్వరూపాను బస్థిత్వం ఉక్తమ్ ||
నిత్యయోగకథనస్య ప్రయోజనం, రుచ్యుత్పాదనసమయే
ఏవ సమాశ్రయణార్ఖత్వం ||
సముచితగుణజాతమ్, ఇతి నారాయణ శబ్దార్థః | నా
రాయణశబ్దస్య సమ స్తవాచి త్వేపి గుణానాం ఉచితానా
మేవ అత్రోపయోగ ఇతి భావః | సముచితాశ జేనైవ తత్
వ్యజ్య తే!సమ్ ఇత్య నేన అత్యన్డే చిత్యం వివక్షి తగుగా నాం
అభి ప్రేతమ్ | జాతశబ్రేన ఆశ్రయణసౌక ర్యా 22-శ్రిత

·శ్లో.
-
సవ్యాఖ్యా జైశ్లోక్యాం,
కార్యాపాదనముఖేన గుణానాం సమూహీకరణమ్ వివక్షి
తమ్ | తే చ గుణా:- వాత్సల్యం, స్వామిత్వం, సౌశీల్యం,
సౌలభ్యం చ ; జ్ఞానం,
శక్తిః పూర్తిః ప్రాప్తిశ్చ ఇతి ||
తత్ర వాత్సల్యం నామ - దోషభాగ్యత్వం ;
దోహా
యద్య పి తస్య స్యా త్స తామేతదగర్జితమ్"ఇతి హి ఉక్తం!
స్వామిత్వం నామ-స్వన్య తిరిక్తవస్తుని స్వకీయత్వాభి
మాన! “స్వత్వమాత్మని సజ్జతం స్వామిత్వం బ్రహ్మణి స్థిత
మ్” ఇత్యు కేః | “ఆత్మ దాస్యం హరేస్స్వామ్యమ్” ఇత్తి చ |
సౌశీల్యం - శీలం, మహతో మందై స్పహ నీర గౌణ
సంశ్లేషస్వభావత్విమ్ ; తెస్య సౌష్ఠవం సౌశీల్యం ; తచ్చ
మర్దసం శ్లేషవశాయామపి స్వమహత్వ బుద్ధి రాహిత్యం !
“అహం బ్రా బౌద్ధమో జాతః”, “ఆత్మానం మానుషం
మన్యే ఇతి చో కేః!!
సౌలభ్యమ్-లర్జుమ్ సుళకి త్వమ్, తచ్చ నిఖిలమనుజ
నయనవిషయతాం గత త్వేన నిత్యసాన్ని ధ్యమ్ |
అర్చావతార ఏవ సౌలభ్యపూ ర్తిరితి సిద్ధం!!
“అర్చావతార విషయే మయా ఫ్యు దోశత స్తథా !
ఉక్తా గు" న శక్యస్తే ఎక్తుం సర్ష శ తై రపి !! "
ఇత్యాది వచనశత మనుసన్దేయమ్ ||
ఏ తె చ ఆశ్రయణసౌక ర్యాపాద కాః చత్వారోగుణాః
జ్ఞానాదయళ్ళ త్వారః ఆశ్రిత కార్యాపాదకాః |
తత్ర జ్ఞానం నామ-సర్వదా సర్వవిషయప్రకాశం స్వ
యం ప్రకాశరూపం !
“అజడం స్వాత సంబోధి నిత్యం సర్వావగాహనం |
అనేన

·DX
ద్వయే పూర్వఖణార్థవిచారః.
జ్ఞానం కం నామ గుణం ప్రాహుః ప్రథమం గుణచి న్తకాః"
ఇత్యు కేః |
శక్తి: జగడు నా దానత్వ ప్రయు క్తం అఘటిత ఘటనా
సామర్థ్యం | "జగత్ప్రకృతిభా యస్సాశక్తిః పరికీర్తి
తా” ఇత్యుకే.
పూర్తి:-నారాయణత్వ ప్రయు క్తసమ స్తవిభూతి విశి
పిత్వం
“యచ్చ కిశ్చజ్జగత్య స్తి దృశ్య తే శ్రూయ తే2 పివా!
అ న్తర్బహిశ్చ తత్సర్వం వ్యావ్య నారాయణస్థ్సితే ! ”
ఇతి హి శ్రూయతే | అవా ప్తసమస్త కామత్వం ఇతి
యావత్ ||
వ్రాప్తిస్తు- నీరుషాధిక శేష్ త్వమ్ | తచ్చ స్వ శేషభూత
సమస్త వస్వాహి తాతిశయాశ్రయత్వం | ఆతః స్వామిత్వ
శేషిత్వయోః న పునరుక్తి all
తనుఖ్యాపనం చ ఇతి చరణశ బ్రార్థః | విగ్రహస్య
ఉనాయత్వం “చి న్తయన్త్యాం” ఇత్యత్రి ద్రష్టవ్యం |
ఆత్ర “తచ్చి ” ఇత్యాదికి మను: సేయమ్ | ఖ్యాపనప దేన
విగ్ర హైక దేశ భూత చరణ గ్రహణేన విగ్రహః ప్రకాశిత
ఇతి భావః | ఆత్ర చకారః “చరణ్” ఇత్యస్తం ఏకం
పదమితి జ్ఞాపనార్థ
ఉపాయం ఇత్య నేన శరణశబ్దార్థః | ఉసాయప దేన
“ఉవా యే గృహండి త్రోశ్శబ్దశ్శరణమిత్యయం |
వర్తతే సాంప్రతం చైష ఉపాయా ధైక వాచకః ||"

·అడ
శ్లో.
సవ్యాఖ్యా ష్టళ్లో క్యాం,
ఇతివచనం స్మారితమ్ ! పూట్వోక్తస్య సర్వస్య ఉసాయ
త్వాత్ శరణపదం ఉపాయ త్వే నియమయతీతి భావః!!
కర్తవ్యభాగం ఇతి 'ప్రప ద్యే' ఇత్య స్యార్థః | అత్ర గత్య
గ్రస్య ధాతో: బుద్ధ ్యర్థ త్వేన తదుపాయ త్వాధ్యవసాయః
కర్తవ్య భాగమితి భాగప దేన అభి ప్రేత!!
మిథురళ బేన పూర్వవాక్యాష్ఠాత్ ఉత్తర వాక్యార్థ వై
లక్షణ్యం ద్యోత్యతే | పూర్వముసాయవిష యే శ్రీమత్స దేన
శ్రియః పురుష కారత్వము క్తమ్, అత్ర ప్రాప్యత్వముచ్యతే
ఇతి భావః | నేతృత్వమితీ హి ఉక్తమ్ |
అథ ఇత్య నేన శ్రీ శబ్దస్య క్రియాపదాన మౌరభావిత్వం
వివక్షితం.
"ప్రపద్యే తత్ప రే యుక్తం నమశ్శబ్దమతఃపరం |
శ్రీమతే చ తతోయు క్తం|"
ఇతి మనోద్ధారే ఉచ్యమాన క్రియాపదాన గరం ఉత్తర
ఖడ్గాదౌ నమశ్శబ్దప్రయోగః సర్వాధికారపక్షే తు అన పే
క్షిత ఇతి భావః1 ప్రాపరోక్త్యన న్తరం ప్రాప్యం ఉచ్యత ఇతి
చ అశబ్దార్థః |
మిధునం ఇః, ఉత్తర వాక్యస్థ శ్రీమచ్ఛబ్దార్థ !!
మచ్ఛబ శ్రియః ప్రాప్యా గర్భావం వదతీతి భావః | పూర్వ
వాక్యస్థ శ్రీమచ్ఛబవివరణే నేతృత్వం ఇతి' ధర్మవాచిపద ప్ర
యోగాత్ , ఉ త్తర వాక్యగత శ్రీమచ్ఛబవివరణే చ మిథునం
ఇతి ధరివాచిపద ప్రయోగాచ్చ శ్రియః ఉపాయత్వం
నాస్తి, కిన్తు ప్రాప్యత్వమేవా స్తి ఇతి గమ్య తే |
మిథునం ఇతి కిముచ్యతే ఇత్య పేజాయాం పరం ప్రా
బారః అయం

·అ
ద్వయే ఉ త్తంఖణార్థవిచారః.
'ప్యం ఇత్యు చ్య తే | పరశజేన అస్య ప్రాప్యాస్తరవై లక్ష్మణ్య
ముచ్య తే | ప్రాస్యా న్తరం చ ఐశ్వర్య కై పల్యాదికమ్ | త
స్మాడై ఎలక్షుణ్యం చ అన నస్థిర స్వరూసానురూపత్వాదికం!
ఏవం ప్రసిద్ధం మిథున సై వ ప్రాప్య త్వే, తస్య ప్రా
ప్యాన్తరవై లక్షణ్యే చ ప్రమాణ ప్రసిద్ధిః ద్యోత్య తే||
“శ్రద్ధయా దేమో దేవత్వమశ్ను తే”
"శ్రద్ధా ప్రతిష్ఠా లోకస్య దేవీ"
ఇతి శ్రియః ప్రాప్యత్వస్య భగవ ష్యత్వ పూర్వ
కత్వం చ శ్రూయ తే॥
మహావిభూతిదయితాం యే స్తువన్త్యచ్యుత ప్రియాం!
ప్రాప్నువ స్తి పరమాం లక్ష్మీం సంసిద్ధ చేతసః |"
ఇత్యాదివ చనశతం చ అత్ర అనుసన్దేయమ్!!
స్వామిత్వం ఇత్యేతత్ నారాయణశబ్దార్థః | “ఆపో
నారా' "యచ్చ కించిత్ "ఇత్యాది ప్రతిపన్న సర్వకారణత్వ,
సర్వవ్యాపక త్వ,సర్వనియ నృత్వ, సర్వశరీరిత్వ, ప్రయుక్త
సర్వ శేషత్వయు క్తం స్వామిత్వం, పౌష్యస్య భగవదాస్య
స్య స్వరూపానురూపత్వాపాదక తయా ప్రధానార్థః ఇతి
అవగ స్తవ్య ం!
"సర్వం పరవశం దుఃఖం,” సేవాశ్వవృత్తిరాఖ్యా
తా”, “ప్రతి బుద్ధాన సేవ వస్తే” ఇత్యప్రాప్త విషయ సేవా
యాః నిషిద్ధత్వాత్ , ప్రా పవిషయ సేవాయాశ్చ, “ఛాయా
సత్వమనుగ చ్ఛేత్
”, “సా కిమర్థం న సేవ్యతే” ఇతి
విహిత త్వాచ్చ, అస్య ప్రాప్యస్య వై లక్షణ్యం ప్రకృత్యా
ప్రతిపాద్యతే

·సవ్యాఖ్యాతిషశ్లోక్యాం,
ప్రార్థనాం ఇతి ప్రత్యయార్థ !! “ప్రార్థనాం”, “కాలం
సకలమపి ” ఇత్యాది నా పూర్వోక్తప్రకారాం ఇత్యర్థః ||
వబలతతవిరోధిపహాణం ఇతి నమశ్శబ్దార్థః | "అహం
భోక్తా”, “మమాయం భోగః
ఇత్యేవంరూపాహంకార
మను కారయోః భోగవిరోధి త్వాత్ విరోధి ప్రహాణం నమ
శృబారః ఇతి భావః||
(ఆత్తాతీ య పదార్ధస్థా యా స్వత స్త్రీ స్వతామతిః|
మే నే త్యేవం సమాచీన బుద్ధ్యా సౌ24 నివార్య తే||"
ఇత్యాదికం అ త్రానుస ధేయం | అవిద్యా దీనామపి ప్రా
ప్య విరోధి త్వేన తేషామపి నమసా నివ ర్తనీయ త్వే2పి పూ
ర్వోక్తయ్యే వ విరోధినః తద పేక్షయా ప్రబల త్వాత్ ప్రబల
తర ఇత్యుక్తం | తస్య ప్రాప్తి ప్రతిబధ్ధక త్వమాత్రస్య
తు స్వరూపనాశ కత్వమపి, ఇతి ప్రబలతరశబ్దస్య భావః |
ప్రకరేణ హానం అత్ర ప్రహాణం, సవాసననివృత్తిరీత్యర్థః ||
“ప్రార్థనాం చ” ఇత్యత్ర ప్రయుక్తః
ర్థస్య ప్రాధాన్యేన జ్ఞాతవ్యత్వం ద్యోతయ తి!!
ద శైతానికి సమ స్తపదా న్తర్గత పదవివక్ష్మి తాః అర్థాదశ
ఇతి భావః | ఇతరధా వాక్యద్వయ ప్రతిపాదితం ఉపాయో
పే సూత్మకం అద్వయమేప | ఏతా? ఇతి పుల్లి జుని ర్దేశః
అర్థాభిప్రాయః | ఏతాక్ ఇత్య నేన సుగహత్వం అర్థక్రమ
స్ఫోట్యం చ వినతీతం | అర్థశబ్దాప్రయోగిస్తు పూర్వం
(ఇమమర్థం” ఇత్య అర్థశబ్ధ విభ క్తి విపరిణా మేన అఠోపి
అనుషజ్జనీయః ఇత్యభిప్రాయేణ | దశశజేన “అన న్తసారం
బహు వేదితవ్యం” ఇత్యాదివ్యావృత్తిః|
చకారః నమసో2

·అయం
ఇత్య నేన
ఏవం
మూడో
ద్వయే ఉత్తరఖణార్థవిచార
నునారం త్రాయతే ఇత్యస్య
సంబద్ధః | సుంద్రశణేన అధికారనియమాభావ ఉ క్తః అ నేన
దేశ కాలాదినియమాభా 2 పి అర్థసిద్ధి, ఆత్ర ఇదానీం
మనారం ” ఇత్యను క్తత్వాత్ |
“దుర్వృత్తో వా సునృతో నా మూట 8 పణీత ఏవ వా!
లక్ష్మీం చ మాం సురేశేశంద్వయేన శరణం గతః|
మల్లోకమచి
రాల్లభ్వా మత్సాయుజ్యం : గచ్ఛతి!
అతిపాప ప్రసY 2పి శ్రీవై కుణ్ణం పురాతనం |
ద్వయానుష్ఠానమా తేణ నరశీఘం స గచ్ఛతి!
వా ధర శీలో వా నిన్దితో వావ్యనిస్థితః |
ద్వయోచ్చారణమాత్రేణ నుః పూజ్యో విశేషతః!
నానుకూల్యం న సుత్రం న తీ రాదిని షేవణం!
న పుశ్చరణం నిత్యం జపం వా 2 పేక్ష తే హ్యయం!
ద్వయేన మర త్నేన, మతీతయే * భ జేత్సదా!
స్త్రీ శూద్రా విన తాశ్చైవ మస్త్రం ప్రణవవర్జితం!
నమా న్తం మస్త్ర రత్నం చ జపేయు ర్వైష్ణ వాస్సదా!
ఋష్యాదీంశ్చ కరన్యాస మజ్జన్యాసం చ వర్జయేత్ |
నారీ వా వృష లో వాపి గురువద్దనపూర్వకం |
ణాం చ సర్వవర్ణానాం పురుషాణా ంతధా విదుః !!
ఇత్యాదివచన శతమనుస నేయం !
త్రాయతే ఇత్యపి సర్వవిధ రక్షణవాచీ | ఆత్రి తు ని
శ్శేష ప్రతిబద్ధ నివృత్తిపూర్వక నిరతిశయానన్ద కరత్వవాచీ.
ద్వయేన' ప్రాప్నుయాత్పుత్ర తద్విషోః పరమం పదం!
మతిమీణ ఇతి పా.

·30
సవ్యాఖ్యా ష్టశోక్యాం
agre
సర్వమ స్త్రీ ఫలాన్యస్య విజ్ఞానేన భవ స్త్రీ వై |
అచిరాన తసాదేన మల్లోకం చ స గి
గచ్ఛతి
మల్లోకమచి రాద్దత్వా మత్సాయుజ్యం స గ
గచ్ఛతి
సర్వపాపక్షయకరం సర్వపుణ్య వివర్ధనం!
శ్రీకరం లోక వశ్యం చ సద్యస్సంసార తారణం!
మానసం వాచికం పాపం కాయికం చ త్రిదా కృతం |
ద్వయస్మరణమాత్రేణ నాశం యాతి సునిశ్చితం ||"
ఇత్యాదికం ద్రష్టవ్యం!
ఏతాన్ నుస్రారం ” ఇత్యర్థజ్ఞానస్య రక్షణ హేతుత్వం
జ్ఞానాన్మోకు ” ఇతి నియమద్యోత నార్థం; " యథార్థం
తు ద్వయం చైవ” “మత్త విత్తమ” ఇత్యర్థజ్ఞానమప్యు చ్య
తే | ఉదాహృతవ చ నేష్వపి మ మ్ర జ్ఞానం అర్థ ద్వారకం చ
ద్రష్టవ్యం!
చకారేణ అర్థజ్ఞానవ్యతి రేకేణ ద్వయోచ్చారణమా
త్రం చ రక్షకమితి సముచ్చియ తే ||
సంసారార్ణ వమగ్నానాం సద్యస్సంసార తారణం |
ద్వయమేకం తు విన్ద నా స్త్యస్య సదృశం భువి!!
ఇత్యాదివచనాత్ ||
యద్వా చకారః అవధారణార్థః| త్రాయత ఏ వేత్యర్థః|
ద్వయస్మరణమా, త్రేణ నాశం యా ని సునిశ్చితమిత్యు క్తేః
ఇత్యధిగ తనిగమశ్చ ఇతి ఉత్తరత్ర అన్వయః | ఇతిశబ్దః
"త్రాయ తే” ఇత్యు క్తం పరామృశతి | కి స్త్రాయత ఇత్యా
కాజ్ఞాయాం “అయం” ఇతి వశ్యుమాణం మస్త్ర రత్నం
“అధిగత” ఇత్యాది నా విశిన... అగతః నిగమః యేన సః

·30
ద్వయే ఉత్తరఖణార్థవిచారః.
అధిగ తన్నిమః
సత్యం తద్ద్వయం సకృదుచ్చారో భవ
తి” ఇత్యాదినా వేదా న్తసిద్ధః ఇత్యర్థః | ద్వయస్యార్థ స్వరూ
పమపి శ్వేతాశ్వత రే, తైత్తిరీయే చ సిద్ధమ్ | “యో బ్ర
హాణం” ఇత్యాది, “బ్రహ్మణే త్వామహస” ఇత్యాది చ |
మస్త్రస్య వ్రాతృత్వమపి ఆగమసిద్ధం ఇతి పూర్వమేమో
క్తమ్ ||
షట్పదః ఇతినిర్దేశన ప్రణవేన సహజ పదత్వాత్ త
ద్వ్యతి రేకేణ షట్పద స్యైవ అస్య మన్తరత్న స్య సర్వాధి
కారత్వాత్ , సర్వాధికారపక్ష ఏవ సర్వైరాచారై ్యరళ్లీ
కృతాః ఇతి జ్ఞాపితం.
ద్విఖణాః ఇతనేన
ఓమిత్యేకాక్షరం మస్త్ర మేకం గూఢార్థముచ్యతే |
ప్రకాశార్థం తయో లేక మతు రైః పశ్చివింశ కై !!
తస్మాత్మ స్త్రద్వయం బ్రహ్మ షడ్వింశత్యక్షరం విదుః!!”
ఇత్యాదినా, “ప్రణవం మన్త రత్నం చ మస్త్ర ద్వయ
ముదాహృతం” ఇత్యస్తేన ప్రణవస్య ఏకి మన్త త్వం,
తేనస
హ మస్త్ర రత్న స్య ద్వయాభిధానం, న తు ప్రణవవ్యతిరిక్త
స్య ద్వయత్వము క్తమ్ | అతః అస్య ప్రణవరహితస్య ద్వయ
త్వం నా స్త్రీతినిరాక్రియ తే!అస్య మన్త రత్న స్య తైవ ర్ణికాధి
కార త్వే ప్రణవ సాహిత్యేన ద్వయత్వం, సర్వాధికార త్వే2.
వాక్యద్వ యేన అర్థద్వయ ప్రతీక త్వ వివక్షయా లౌవన్మా త్రే
ద్వయశబ్ద ప్రయోగాచ్చ ద్వయత్వముపపద్య తే ఇతి భావః.
“స్త్రీణాం చ సర్వవర్ణానాం పురుషాణాం తథా విదుః!
ఏవం జ్ఞాత్వా ద్విజ శ్రేష్ఠ ద్వయం నిత్యమతర్జాతః|

·3.
ని వ్యాఖ్యాతిషశ్లోక్యాం,
శ్రీమన్నా రాయణం ధ్యా త్వాతం జపేత్పురుషోత్తమం ||"
ఇతిహి ఉచ్య తే " ద్వయేన మస్త్ర రత్నేన” ఇతి
మ ఘోరత్నే ద్వయ ప్రయోగశ్చ దృశ్య తే | ద్వివాక్యః
ఇతివ క్త వ్యే 23 “ద్విఖణం” ఇతివదతాః అయం భావః అద్దె
కత్వా దేకం వాక్యం” ఇతి న్యాయేన ద్వయస్య సౌక ల్యేన
ఏక వాక్య త్వే అవా న్తర వాక్య భేదాత్ వాక్యద్విత్వమితి అ
యం ఇత్యా నేన వి శేష్యనిర్దేశ ః | అయం ఇత్య నేన అస్యమా
హాత్మ్యం స్ఫోర్య తే ( అయం త్రాయ తే” ఇత్యుప దేశరూ
పత్వ ప్రతీ తేః, అస్య ఆచార్యరుచి పరిగృహీతత్వం,
ర్యోపజ్ఞ త్వనియమశ్చ, ప్రతీయ తే | అయమితి సామాన్య
నిర్దేశస్తు అక్యాన్తగోపనీయత్వ ప్రదర్శనాయ! పూర్వం హి
"ప్రణవ ఇమమర్థం” “మధ్య మేన నమసా) “నారాయణపదం
యమాహ”ఇత్యాద్యు క్తం ! అత్ర ఉందిశ్య మానాకాంత్వ
నిర్దేశః ! "యస్మా తాడుప దేష్టా 2 సౌ తస్మాత్ గురుతమో
గురుః” ఇత్యాద్యు క్త్యా ఏతదుప దేష్టు రేవ ఆచార్యపూర్తిం
రహస్య త్రయే2పి మస్త్ర రత్న స్య ప్రాధా న్యేన ఉప దేశ్యత్వం
చసూచయతి.
అస్య ప్రపద నానుష్ఠానపరత్వం ఖ్యాపయణ్ తగ్గత పదా
ర్థం చ కిళ్చిద్వద ఉత్తమపురుషనిర్దేశ సిద్ధాధికారిణః ప్రత్యే
కం స్వాను సద్ధానపరత్వం చ జ్ఞా
జ్ఞాపయః పూర్వశ్లోకే ఉప
దేశముఖేన ప్రతిపాదిత మర్థం స్వానుష్ఠానము ఫేనాపి ప్రకాశ
యః వర్తమానని ర్దేశ సిద్ధ నిత్యానుసవేయత్వం చ ద్యోత

·33
ద్వయే ఉత్తరఖణార్థవిచారః.
యః నిరతిశయభోగ్యతయా పుర స్తమేవాళ్లనునుసన్ద తే.
మూ|| ఈశానాం జగ తాముధీశదయితాం నిత్యాసపా
యాం శ్రియంసం శ్రిత్యాశ్రయణోచితాఖిలగుణస్యా
హరే రాశ్రయే | ఇజ్రపాయళయా క్రియా చ సహితా
యాత్మేశ్వరాయార్థయే కర్తుం దాస్యను శేషమ ప్రతిహతం
నిత్యం త్వహం నిర్మమః |
నను
ఈశానాం జగతామధీశ దయితాం ఇతి శ్రీశబ్దవ్యుత్పత్తి
సిద్ధార్థః అనేన పదద్వయేన “అస్యే శానా జగతో విష్ణుపత్నీ
ఇతి శ్రుతిః సార్య తే!? - సేవాయాం,ఇతి ధాతో: కర్తణి
కర్తరి చ వ్యుత్పత్త్యా ఏతదుభయం శ్రీశబ్దార్థః | సర్వైః
స్వయు శ్రీయతే, సర్వేశ్వరం చ ఆశ్రయతే ఇతి శ్రీ !
అనేన చేత నేశ్వకవిషయసంబద్ధడ్వయేన స్వత స్త్రీ భగవదావ
ర్జన హేతుభూతవాల్ల భ్యాదికం, ఆశ్రిత సంరక్షణార్థం ముఖ
ప్రదానోపయుక్త నిరవధిక వాత్సల్యాదికం చ, దేవ్యాః
సంలక్యుతే
సేవ్యాం ఇతి వక్తవ్యే ఈశానాం ఇత్యుక్తి : శ్రీశబ్ద
నిరుక్త్యన్తరసిద్ధం అర్థాగరం చ ద్యోతయితుమ్ | శ్రు-
శ్రవణే,ఇతి ధాతః, శృ-విస్తా గే ఇతి ధాతోశ్చ వ్యుత్పన్నః
శ్రీశబ్దః!అత్ర ఈశానప దేన నియ న్తృత్వ వాచినా ఆశ్రిత
సర్వదోషాపాకరణ పూర్వక హిత శ్రీనణేన నియ స్తృత్వం t
వివక్ష్మి తమితి కృత్వా శ్య-హింసాయాం ఇతి ధాతుసిద్ధ పాప
* అత్ర-విచారణీయం. t నియ స్త్రీత్వం. పా.
3

·కర
సన్యాఖ్యాప్టర్లో శ్యాం,
నిరాకరణు, శ్రు - శ్రవణే ఇతి ధాతో: ఈజఠసిద్ధం హిత
కథనం చ, ద్యోత్యతే!
“శృజాతి నిఖలా? దోషాణ శృణోతి చగుణై ర్జగత్ || ఇతి !!
“శ్రయ స్త్రీ వైష్ణవం భావం సా శ్రీరీతి నిగద్య తే!
శ్రయ స్త్రీం శ్రీయమాణాం చ శృణతీం శృణ్వతీమపి ”
ఇతి చ అత్ర ద్రష్టవ్యమ్!!
జగ లాం ఇతి బహువచ నేన శ్రుతిగి తేదం శబ్దసిద్ధం వై చి
త్ర్యం వివక్షితం | చయితాం ఇత్య నేన అత్యన్తప్రీతివిషయ
త్వవచనాత్ తత్స్వాత స్త్రశమన హేతుభూతవాల్ల భ్యము
చ్యతే | అత్ర ఈశానశబ్దాన్తర్గ తాః వ్యుత్పత్త్య నరసిద్ధా
ఫ్రా సబృహీతాః వేదిత వ్యాః | ప్రధాన త్వాదుభయ
మేవాత్ర కోక్తమ్ |
నిత్యానపాయాం ఇతి మత్కుణ్ణను వాద? నిత్యం సం?
ప్రామితి వ క్తవ్యే " నిత్యై షా జగనాతా విష్ణోః శ్రీర
నపొయినీ ” ఇతివచనం సారయితు మేవం నిర్దిష్టమ్ | నిత్య
మన సాయా నిత్యానపాయా | అపాయో2త్ర పృథక్ ఖాత్యా
దికం | స్వరూప రూపు విభ నాదిష్వపి సర్వత్రాన్వయః
అనపాయ బేన వినక్షితః | అన్వయో - కేరపి వ్యతి రేకో కేః
ప్రాయిక త్వనివృత్తిపరత్వాత్ | విశ్లేషోపాయ ఇతి చ
పర్యాయ ఇతి దేవ్యభిప్రాయేణ “అన సాయాం'ఇత్యు క్తమ్!
నిత్యశథేన క్షణమపి నిశ్లేషం న సహతే ఇతి వివక్షితమ్ |
శ్రియం ఇతి | యధా అకారః భగవతః ప్రధమాభిధానం
తథైన శ్రీ శబ్రో2 పి లక్ష్యం ప్రధమాధానం ఇత్యర్థః |
అనేన శ్రం ప్రసిద్ధికి ద్యోత్యతే | శ్రీజోన 'విష్ణోః శ్రీ, ఇతి
|

·31
సహితాయ"
ద్వయే ఉత్తరఖణార్థంచారు.
భగవతః సర్వోత్కళ్లో పి ఏత
దాయ త్త ఇతి గమ్య తే |
సంశ్రీ త్య పురుష కార త్వే నేతి శేష? | శ్రియు సంశ్రిత్య ఇతి
నిష్కృష్య వచనం పురుషకార త్వేన సమాశ్రయణం
ద్యోతయతి |
| ఉత్తరత్ర "శ్రియా
ఇతి హి ఉక్తమ్ ! సమ్యగాశ్రయణమత్ర తచ్ఛరణాగతిః |
“అశరణ్యశరణ్యామనన్యశరణః శరణమహం ప్రపద్యే” ఇతి
భాష్య కారో కేశ! భ, వత్సమాశ్రయణస్య లక్ష్మీపురుషకారః
అపేక్షితః, ఆత్ర తు న తధా పురుషకారా గరా పేకేతి,
“శ్రియం సంశ్రిత్యా” ఇత్యవ్యవహితోక్తి 2!అస్యా హి మా
తృత్వ ప్రయు కవాత్సల్యాతి రేకాత్ న పురుషకార? ఆ పే
శ్రీత:| సంశ్రిత్యేతి క్వాశ్రుత్యా భగనత్సమాశ్రయణేన
సమానక దృకత్వ పూర్వకాలిక త్వే లక్ష్మీ మాశ్రయణస్య
వివక్షి తే ! లక్ష్మీపురుష కారవ్యతి రేకేణ భగవత్సమాశ్రయ
ణం కర్తుమశక్యమితి | భావః |
పురుష కారోద్భూతాగుణ
మసణః నారాయణప దేశవివక్షి, తాః
ఇత్యభిప్రాయేణ ఆహ ఆశ్రయణోచితాఖిలగుణస్య ఇతి!
ఆశ్రయఃలోచిత: దేశ పూర్వసముచితశబ్దార్థః వినృతః | సౌ
కర్యకార్యాపాదక రాశిడ్వయాళీ ప్రాయః అఃలఃజాః | వాత్స
ల్యాదికం జ్ఞానశక్త్యాదికం చ ఆశ్రయణి "చిత మేన |
అంఘీ ఇత్య నేక పరస్పరాశ్వయప్రయుక్తం సౌన్దర్యం
నిన పే.. సాయత్వం చ వ్యజ్య తే | సనూశ్రయణాన్మఖస్య
శేషత్వరూపస్వరూపోచితత్వాత్ “అంఘీం" ఇత్యుక్తి : 1
యధా స్తనద్ధయస్య మాతుః 1 నేవి శేషప్రాప్తిః తథేతి
| మేవేతి భావః, పా.

·32
”
సవ్యాఖ్యాష్టశోక్యాం,
భావః 1 " సర్వదా చరణద్వంద్వం
లోకవి కాస్తచర
శాఖ “స
స భౌతుశ్చరణ్
చరణా శరణం యతః "
త్వత్పాదమూలం శరణం ప్రపద్యే " ఇత్యాదికం చ
ఆత్రానుసనేయమ్ ||
హరేః ఇత్య నేన ఉపాయభావసూచయ్యే తే! హరతీతిహరిః!
ఆశ్రితవిపోధినిరసనస్వభావ ఇత్యర్థః |
ఆశ్రయే ఇత్య నేన కరణత్రయకృతమాశ్రయణమపి వివివ
క్షితమ్ | "బద్ధాజ్జలిపుటం దీనం యాచ న్తం శరణాగతమ్”
ఇతి వచనాత్ | ప్రార్థనా చ అత్ర సిద్ధా! "ఆశ్రయే” ఇతి
సామాన్యో కేః |
ఇజ్జాపాయతయా ఇతి శరణశబ్దార్థః | ఉపాయశ బేన “ఉ
పాయే గృహర క్షేత్రో ఇతివచనం సారితమ్ ! ఇష్టస్యోపాయః
ఇతివా, ఇష్టశ్చాసౌ ఉపాయ ఇతి వా ! ఇష్టస్య అభీష్టస్య
ఫలస్య ఇత్యర్థః | “భగవతాప్తయే'' ఇతి వక్తవ్యే
సామా న్యేష్టశబ్దని ర్దేశః పూర్వవాక్యోక్తో పాయస్య సర్వఫల
సాధనత్వద్యోతనాళాః ! కర్మధారయసమాసే ఉపాయాను
స్థానదశాయామపి నారస్యం వివక్ష్మితం , గుణవిగ్రహా దివిశిష్ట
త్వాదుపాయస్య |
“త్వమేవ సర్వశా స్త్రీ షు శరణ త్వేన గీయసే |
ఆతాత్మీయం చ యత్కిఇ్చత్ దుర్భరం దు స్త్యజం మమ!!
తత్సర్వం తవ విన్య స్తం శుభ యోగి పాదపద యోః |
ఉ పేయస్య తవ ప్రాప్త్య త్వాముపాయతయా నృణే ||
ఉపాయో భవ మే దేవ ” ఇత్యాదిక మనుసన్దేయమ్ |
|

·32
ద్వయే ఉత్తరఖణార్థవిచారః.
శ్రీయా చ సహితాయ ఇతి శ్రీమత్ప దార్థః | శ్రీశబ్దస్య
పూర్వపదార్థ స్వరూపం చకా రేణ
పురుష కొరభూతా
యా ఏన శ్రియః ప్రాప్యా ఏర్భావం సముచ్చినోతి! సహిత
శబ్రేన అస్యాపి భోగ్య తాతి రేకాత్ నిత్యసం శేషః ప్రతిసా
ద్య తే! “సహి తాయ” ఇతి మత్ 2 నుగుణ్యేన పద భేదః |
ఆ తేశ్వరాయ ఇతి నారాయణ శబ్దార్థ ఆత్మనాం ఈశ్వ
రః 5 త్మేశ్వరః! అనేన శేషిత్వం వివక్ష్మితమ్ / అత్ర వక్త
వ్యం 'స్వామిత్వం' ఇత్యత్రోక్తమ్ | ప్రాప్తవిషయకిఇచ్చి
త్కారః ఏవం స్వదత ఇతి భావః |
ఆర్థయే ఇతి చతుర్థ ్యర్థః | చతుర్థ్యాః తాదర్థ్యముఖేన
ప్రార్థనా పర్యనసానాత్ | అర్థయే ఇతి వర్తమాననిర్దేశన
ప్రార్థ, కై బ్కర్యస్య నిత్యప్రార్థ్యత్వం వ్యజ్య తే |
ర్తుం ఇతి ప్రార్థనాయా ఏవ ఉద్దేశ్యత్వం ? మ్య తే |
దాస్యం ఇతి దాసస్య కర్మ-కైజ్క్యుం ఇత్యర్థః I
అశేష జన సర్వవిధ కై బ్కర్యం వివక్ష్మీ లెమ్ |
అప్రతిహతిగట్టేన దేశ కాలాభ్యామ ప్రతిహత స్వభావః
సజ్కో చాభాన ఇత్యర్థః!
సత్యం ఇత్య నేన సర్వావస్థాచితత్వమ్ | అత్ర “సర్వేషు
దేశ కాలేషు” ఇత్యాదిః అనుస ధేయః I
తు శబ్రేన అధి కారినై లక్షుణ్యముచ్య తే | అహం తు
-
ఇత్యర్థః |
తమేవ వి శేషనూహ నిర్మమః ఇతి! అయం నమశ్శబ్దార్థః!
“అహం భోక్తా మమాయం భోగః" ఇత్యహజ్కార
మమకార రహిత ఇత్యర్థః |
అనేన ప్రబలతర విరోధి

·శో సవ్యాఖ్యాప్తశ్లోక్యాం, శజో2పి వ్యాఖ్యాతః | “ నిర్మమస్సన్నర్థయే ” ఇత్య నేన విరోధి నివృత్త్యన న్తరమేవ • కై జ్కుర్యరస్యతా ప్రతీ తేః భాష్యకారైః నమసో2 స్య ప్రథమమనుసంహితత్వాచ్చ, ఫల ప్రార్థనాయాః పూర్వమేవ విరోధినినృత్తిర పేక్షి తా ఇతి గమ్యతే ! అహమి త్యేకనచసేన అధికారి దౌర్లభ్యం స్వనిష్ఠా చ ప్రదర్శితాభవతి|| | పూర్వ ప్రస్తుతోపాయస్య శరణ్యాభిమతి ప్రకాశకం చరమశ్లోకం న్యాచపే. | శరణ్యాభిమతత్వం చ స్వయం సర్వపాపవిమోచనోక్యా జ్ఞాయ తే | చరమోపాయ ప్రతి పొదక త్వాత్ , అస్య చరమశ్లోకస్య ఆచార్యభూ తేన భX నతా ఉపదిష్ట త్వాత్ , తాద్రూ ప్యేశైవ స్వయమపి శిష్యాక్ ప్రత్యుపదిశతి, మూ||ముతై వ్యర్థయా మయ క్తమఖిలం సన్యజ్య ధర్మం పు రామేకం మదవా స్తయే శరణమి త్యారో: . వసాయం కురు! త్వామేవం వ్యవసాయయు కనుఖిల జ్ఞానా దిపూర్ణో హ్యహం మష్ట్రాప్తి ప్రతిష్ఠకై ర్విరహితం శుజంమీళ్పుడా ముఠాస్యర్థలేయా మస్రో) అర్థః ప్రయోజనం యస్య అసౌ మస్రో స్త్యర్థః, తస్య భావ సత్తా, తయేత్య రః | ధరం అయం హి ధర్మశబ్దార్థః శ్రేయస్సాధనం! తత్ర శ్రేయోవి శేషసాధనత్వం వివటి తమ్! స చ భగవ ఆ J81 తదుపాయత యేత్యర్థః | అత్ర విహి తాయాశ్శరణాగ తేః ప్రకరణేన భ క్త్యజ్ఞ ల్వే ప్రతీ తే2 వ్య కుర్యాం 2 యదలౌకికం

·3r
|
చరమశ్లోకార్థవిచారు.
నన్యసాధ్యాభభగవ ం ప్రతి స్వతత్ర సాధన త్వాభి
ప్రాయణ మఠాప్త్యర్థతయేత్యు క్తమ్ |
మయ క్తమ్ | న తు త్వయా విశిష్య పృష్టం 1 త్వయా
తు “య చేయస్స్యాన్ని శ్చితం బ్రూహి తన్మే” “శిష్య
స్తే హు శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నమ్” ఇతిసామాన్యేన
హి పృష్టమ్ ఇతి భావః |
యద్వా-మశ్రాప్త్యర్థతయా మయో క్తం న తు
తేషాం మఠాప్యష్ఠత్వమ స్తి ! తధా2 పి తధా22లో
ప్య ఏవము క్తమితి భావః | ఉక్తం న తు నిశ్చితమిత్యర్థః!
పరీతార్థం తవేతి భావః !
అఖిలఎ ఇతి సర్వశబ్దార్థః | సర్వశక్ర హి త్యాజ్య
ధరాణాం కార్త్స్న్యపరః |
కేచిదాచార్యా స్తు 'సర్ద్యా హీనో2 శుచిర్నిత్యం' ఇత్యా
ది ప్రక్రియయా సర్వకర్మ యోగ్యతా పాడక నిత్యకర్మాది పర
త్వం సర్వశబ్దస్య వ్యాచడు. తే | | ఇదం తు తత్త్వదీప
ప్రక్రియయా ఉక్తమ్|
"ధరా " ఇతి బహువచనా న్తస్య ధర్మశబ్దస్య ధర్మం
ఇత్యేక వచనా న్త త్వేన న్యాఖ్యానం మోక్, పాయత్వవే పే.
ఏక రాశిత్వజ్ఞాపనార్థమ్ ! " ఏరో బీహిః ” ఇతనత్ |
తే చ ధర్మాః కర్మ, జ్ఞానం, భక్తిశ్చ,అవ తారరహస్య జ్ఞానం
పురుషో త్తమవిద్యా, దేశ వాసో, నామసజ్కీర్తనం, దీపారో
పణం, మాలాకరణం, చ ఇత్యేవమాదికా?! “జన్మ కర
చ మే దివ్యం” "యో మామేవమసమూఢః”
'దేశోడి
యం సర్వకామధుక్” "స్తువన్నామసహ సేణ” ఇత్యాగి
ణ

·32
|
సవ్యాఖ్యాష్టశ్లోక్యాం,
వచనశతం అనుసన్దేయమ్!
యద్వా ధర్మశజేన నానారూపా భక్తి రేwచ్యతే |
వేదా న్త ప్రక్రియయాకరాదీనాం సర్వేషామపి తదజ్ఞత్వాత 1
అత సదభిప్రాయః అశ్ర ఏకవచనా గధ రశబ్దప్రయోగః!
ధర్మశ జేనైవ సాజ్ఞాయా భ పేరు క్తత్వాత్ , బహువచ నేన
తదవా స్తర భేదో వివక్షితః ఇతి భావః! ఆయమపి సర్వశబ్దః
సామాన్యవాచీ
సంత్యజ్య ఇతి పరిత్యజ్య శబ్దార్థః | అత్ర సమిత్య సేన
ఉపసర్గాల్డో వివక్షితః | సమ్యక్త్యాగో నామ సవాసన
త్యాగః | స్వస్వార్థ సాధనత్వబుద్ధిత్యాగః | త్య జ్యేత్యస్య
పునస్సస్త్య జ్యీత్యుక్తి విశిష్ట విధిత్వజ్ఞాపనార్థా; అనేన
ప్రపదనం ప్రతి ధర్మత్యాగస్య అఖత్వం జ్ఞాపితమ్ | దు
మరత్వ స్వరూ పవిరుద్ధ త్వాదికం త్యాజ్య త్వే హేతుః
మలౌప్యర్థతయా మయో క్తం ” ఇత్య నేన వివక్ష్మితః!
ఉత్తరశో కే2 పి వ్య |భవిష్యతి | 'నిత్యనై మి త్తికాదీనా
మను ప్లే.యత్వం మధ్యమస్థిత్యవలం బేన' ఇతి తత్త్వదీ పే
స్పష్టతరము క్తమ్ || తెచ్చ
"క్రియమాణం న క సైచిద్య దర్థాయ ప్రకల్ప తే |
అక్రియావదనర్థాయ తత్తు కర్మ
సమాచ రేత్ ||ఇత్యు
కార్థానర్థ హేతుత్వరహితస్య కర్మణ అను ప్లే యత్వమ్ !
“అనర్థ సాధనం కిళ్చిత్ ' ఇత్యాదినా సిద్ధధర్మస్యాపి ధర్మ
త్వేన త్యాజ్యత్వ ప్రాప్తి తస్యో త్తరత్ర స్వీకార్య త్వాభిధా
నాత్ , త్యాజ్యధర్మ వై లక్షణ్యం పునశ్శబేన ద్యోత్య తే !
యద్వా పునశ్శబ్దః త్వరః | "నా
యాణాం ధరాణాం
|

·రం
చరమశ్లోకార్థవిచారు.
త్యాజ్య త్వే య చేష్టా చరణ మేవ ప్రాప్తం” ఇత్యాశబ్క్య
కర్తవ్యభాగం విశిష్యాహ పున రేవం కర్తవ్యమితి |
మామేకం ఇత్యస్య మామేవై కమి త్యేవ వ్యాఖ్యా మా
మిత్య నేన అవతార ప్రయుక్త సౌలభ్యాదికం స్వరూపాను
హపత్వాదికం *వివక్షితమ్ | ఏకశబ్దశ్చ “మామేన యే ప్ర
పద్య న్” ఇత్యాది ప్రయోగాత్ స్థాన ప్రమాణన్యా యేన
అవధారణార్థ ఇతి భానః | అత్ర అవధారణం “ప్రజ” ఇతి
నశ్యుమాణస్వీకారస్య ఉపాయ త్వం నివర్తయతి |
మడవా ప్తయే ఇత్య నేన ప్రాప్యానురూపత్వం ఉపా
యస్య వ్యజ్య తే!
శరణమిలి ఇతిశజేన మామిత్యు క్తస్య వాత్సల్యాది గుణ
విశిష్టస్య ప్రాప్యత్వాత్ శరణ పదం తెస్య ఉపాయత్వం
సూచయతీతి వివక్ష్మితమ్ |
ఆత్త బేన ఉపాయస్వీకారానుగుణం ఆశ్చన్యంవివడి తామ్!
యద్వా ఉపాయాగరాణాం దుష్కరత్వస్వరూప
విరుద్ధ త్వాదినా అత్య స్తమనసన్నోభవాణ ఇతి భానః !
యద్వా ఆరాధి కారీ సన్నిత్యర్థః | తస్య వైశిష్ట్య
ప్రతి పాదనార్థం ఆర్త ఇత్యుక్తమ్ |
అవసాయోత్ర వ్యనసాయః | అనేన వ్రజేత్యత్ర ప్ర
కృత్యర్థ ఉక్తః
కురు ఇత్య నేన ప్రత్యయార్థ గత్యర్థస్య ధాతో
కాయగతిత్రయవాచి త్వే2పి ప్రాధాన్యాత్ అవసాయ
ఇత్యుక్తమ్! కురు ఇత్య నేన ప్రపదనం విదధాతి | ప్రపదన
ఆత్ర చ ఇతి చేత్ సాను.
: వాజ నగి

·ర
-
సవ్యాఖ్యాష్టశ్లోక్యాం,
విధయశ్చ శాస్త్రీషు బహుశో ద్రష్ట వ్యాః | అవసాయశబ్రేన
ప్రపదనస్య మహావిశ్వాసపూర్వక త్వనియమ ఉ క్తః|
“తస్మా త్త్వముద్ధ మోత్సృజ్య చోదనాం ప్రతి చోద నామ్ |
ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ శ్రోతవ్యం శ్రుత మేవ చ!
మా మేక మేవ శరణమాత్మానం సర్వ దేహినామ్ |
యాహి సర్వాత్మ భావేన యాస్యసి హ్యకుతో భయమ్”
ఇత్యాద్యనుస న్దేయమ్,
ఉపాయా న్తర పరిత్యాగపూర్వక భగవ దేరోపాయత్వ
వరణం పూర్వాన విధీయత ఇతి ఏతచ్ఛోక పూర్వార్ధ స్య
తాత్పర్యమ్ |
అథ ఉపాయనిష్పాద్య ఫలవి శేషః ఉత్తరా ధేన ప్రతి
పాద్యత ఇత్య భిప్రాయేగాహ- త్వామేవం ఇత్యాది 1
త్వా ఇత్యస్య అత్ర త్వాం ఇతి స్పష్టతీయా ఉ కి:-
తస్య అర్థః ఏవం వ్యవసాయ యు క్తమితి |
ఏవమితి పూర్వోక్తపరామర్శి విశిష్టో2 న సాయో న్య
వసాయః | ఇతరోపాయ త్యాగపూర్వకం మానుకోపాయ
త్వేన అధ్యవస్యంతం ఇత్యర్థ 119 నేన ఆనువాదేన అధికారి
నిష్ణా ప్రదర్శితా | అహంశబ్దవ్యాఖ్యా నే అఖిలజ్ఞానాది
పూర్ణ ఇత్యుక్త త్వాత్ తత్ప్రతికోట్య జ్ఞానాశ క్త్యాదికం చ
త్వా ఇత్యత్ర వివక్షితమ్ !
శ్లోకే అహమితి ప్రథమం నిర్దిష్టమ్ /ఆత్ర తు త్వే త్యేతత్
ప్రథమం న్యాఖ్యాతమ్ | అస్యాయమభిప్రాయః! పూర్వవిహి
తార్థనిష్ఠ తాపరం త్వా ఇతి పదం ఇత్య భిప్రాయేణ త్వా శబ్దః
ప్రథమం వ్యాఖ్యాతః | శ్లోకేతు 'నూం' శరణం వ్రజే తి

·83
చరమశ్లోకార్థవిచారు.
సారథ్యవే పే.ణ శరణత్వాభిభానాత్ మన్నియామ్యోయం
మచ్ఛరణ్యః కథం స్యాదికి అర్జునాతిశజ్కా నిరాకరణాయ
స్వస్య సరత్వం జ్ఞాపయితుం అహమితి ప్రథమం నిర్దేశ ఇతి!
అఖిల నాడిపూడో హ్యహమితి | అఖిలస్య జ్ఞానం అ
ఖలనమ్ | అధికారిస్వరూపతన్ని స్థాతద్విరోధి తత్ఫలవిష
యం జ్ఞానమిశ్యష్ఠః | అఖిలం జ్ఞాన మిత్యుకే జ్ఞానస్య వై
విధ్యం పూర్వోక్తవిషయద్వారకం మ స్తవ్యమ్ | ఆదిశ జేన
శక్తిడయాదయ ఉచ్యతే! పూర్ణశ జేన పూర్తిశ్చద్యోత్య తే.
హి శబ్రేన సంప్రతిష త్తిః శ్రుతి ప్రసిద్ధిర్వా |
యద్వా-హి రేతౌ ! యసాత్ అహమేనంభూతః ఆతో
నిర్భరో భవేతి భావః | అహం శబ్రేన ఈశ్వర ప్రత్యయ గ్రహ
ణాల్ అయముస్సంపన్న 8 ఇతి అహంశబ్దస్య భావః |
మళోస్తే ప్రతిబధ్ధ కైరితి సర్వపాపశబ్దార్థః | స్రాప్తి
ప్రతిష్టకప డేన పుణ్యస్యాపి భగవ . ప్రతిబధ్ధక త్వావి
శేషాత్ సావశ ధోన క్రోడీకాక ఇతి వివక్షితమ్) అలౌకిక
సతి అనిష్టా సాధారణ కారణం హి సాషమ్! ప్రతిబన్ల కై రితి బ
హువచ నేన అవిద్యాకర్మ వాసనారుచి ప్రకృతిసంబద్ధాః తద
వా న్తర భేదా? అజ్ఞానాన్యధాజ్ఞాన విపరీత జ్ఞానరూపాఃపూ
ర్వాఘోత్తరాఘాఆరబ్ధరూపాశ్చ అన్యే సర్వే వినడ్మీ తా!!
విరహితం ఆత్ర విశవైన సర్వశ బ్రా కసాకల్యం వివక్షితమ్!
విశేషేణ రాహిత్యం నామ సామ స్తే న రహితత్వమ్ |
రహితశబ్రేన మోకుశజ్జా వ్యాఖ్యాతః |
కుర్యామ్ ఇతి లండర్థః! ప్రతిబధ్ధ కై ర్విరహితం కుర్యా
మితి ణీజం 81త ఏవ భవ నం ముక్త్వా గచ్ఛస్త్రి న తు త్వ
1

·గో.
సవ్యాఖ్యాష్టశోక్యాం,
యా మయా చ యత్నః కర్తవ్య ఇతి భావః | రహితశబ్లేన
పూర్వవాస నా ప్రత్య భిజ్ఞాపి నా స్త్రీ త్యభి ప్రేతమ్ | కుర్యాం
ఇత్య నేన ఆశ్రితవిరోధినిరసనం స్వసై ,వభర ఇతివివక్షితమ్ |
కుర్యామితి సబ్కల్పనాచినా అనేన మన్ని గ్రహరూపమని
ష్టం మతసా దే కధం తిష్ఠతీతి వివక్షితమ్ |
న శోకం వ్యధా ఇతి “మా శుచః!”” ఇత్య స్యార్థ 81 శోక
నిమి త్తస్య సర్వస్య శోకేన అపోదిత త్వాత్ తత్కార్యళో
'కం మాకృధా ఇత్యు చ్య తే! మా శుచ ఇత్యత్ర మా ఇత్య
స్య త్వా ఇతి వదర్థ భౌ నిం వారయితుం తత్ స్థానే
"నథ్ ప్రయోగః! శుచ ఇత్యత్ర ప్రకృత్యంశః శోకశ జేనోక్తః!
వ్యధా ఇత్య నేన ప్రత్యయార్థః! శ్లోకే పాపవిమోచనమాత్ర
ము క్తమ్ | అత్ర తు మతౌ ] ప్రతిబద్ధ కై : ఇత్యు క్తమ్ |
అయం భావః| సమ స్త హేయవిధ్వం సే సతి స్వరూపాను
బద్ధినీ భగవత్ప్ర) స్వత ఏ నావిర్భవతి!
యద్వా - మామేవైష్యసితి పూర్వశ్లోకోదిత ఫలాను
షష్ఠాత్ విరోధి నివృత్తి ప్రాధా న్యో క్తి రితి | అలోవిరోధి
నివృత్త్యు క్త్యన గరం శోక నివృ సృథీచ్ఛ తే! ఇతర సాధ్యో
పాయానాం త్యక్తత్వాత్ ఉపాయ దౌష్కర్యాది ప్ర
యుక్త శోకోనాస్తి,
అధోపాయపరిగ్రహాచ్చ ఉపాయత్వబుద్ధి
ర్నా స్తి, తస్య గుణవ త్త్వాత్ నిరపేక్షు త్వాచ్చ | ఫలప్రదత్వ
శక్తి జ్ఞానాత్ ఫలసిద్ధిశజ్కానా స్తి,సర్వపాపవిమోచనోక్త్యా
ఫల విలమ్బుజ్కానా స్తి, అతశ్ళోకోనకర్తవ్య ఇతి శోక
నివృత్తే రభిప్రాయః ||

·చకమళ్లీ కార్డవిచారః.
పశ్చిత్యేతి ' మా శుచ ' ఇతి ఆప్రసక్తస్య ప్రతి పే.ధా
యోగాత్ శోకప్రసజ్ఞ స్వానుసన్గా
నేన దర్శయన్ తేన
అధికారిశ్వరూపం చ విశింషక్ 'పూర్వళ్లో కాను కశ్లోక
పదార్థానపి వదన్ ఆత్ర విహితవ్ర పదనోపాయస్యా నశ్యా
పేక్షితు మహావిశా
శ్వాసం చ దర్శయన్ సిరస్తరమేతద్య
నుసద్ధానేనై న అస్య "కాలక్షేపం చ వదన్ "స్థితోస్మి
సందేహః” “నిస్సంశయస్సుఖమాస్వ” ఇత్యాది ప్రక్రియయా
నైర్భక్య కాష్ఠా చ దర్శయకా శిష్యశిజాయై స్వనిష్ఠాం చ
దర్శయన్ నిగనుయతి |
మూ|| నిశ్చిత్య త్వదధీన తాం నుయి సదా కర్మాద్యుపా
యాహరే కర్తుం త్యక్తు మపి ప్రపత్తు నుధికం సీదామి
దు:ఖాకులః ఏకజ్జానము చేయునో మన పునస్సర్వాపరాధ
క్షయం కర్తానీతి దృథో- సి, తేతీ చరమం వాక్యం
సరణ సారభే ||
తెత్ర నిశ్చిత్య త్వదధీళతాం ఇత్య నేన పూర్వ
ప్రస్తుత్కోః శోక నిమి త్తమితి దర్శితమ్ | స చ స్వస్య
భగవత్సారార్థ్యానుసస్థానమ్ |
త దేవ దర్శయలి త్వడధీన తామితి భగవదధీనత్వం చ
సర్వస్య - స్తమే అ₹్యయే "భూమి రావః” ఇత్యారభ్య “ఇ
త స్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్” ఇత్యాదినా విస్త
రేణ ఉ కమ్! సనం భూతు పారార్థం స్వస్యాష్య విశిష్టం
ఇత్యభిప్రాయేణ “మయి నిశ్చిత్య” ఇత్యుక్తమ్ త్వదధీన తాం

·ర నిశ్చి త్యేతి అసి న్న a రం చతురాః సవ్యాభ్యాష్టశ్లోక్యాం, మయి నిశ్చిత్యే త్యుక్తి : అర్జున స్యా ప్యేవ మనుసద్ధానం ద్యోతయతి | ప్రథమ మేన అత్యన్త పారత స్త్ర మభిధాయ పునరత్య న్తస్వాత త్ర్యకార్యాన్ కర్మజ్ఞానాదీంశ్చ విదధాతి * స్వరూపాననుగుణానాం దుష్క. రాణాం ధర్మాణం అనుష్టా నం సర్వధా ప్యశక్యం స్వరూసానుగుణ స్సుకరశ్చ ఉపాయః అత్ర న సందృశ్యత ఇతి శోక స్సంజాత ఇత భావః | గ్రే స నేహోనా స్తితి ఉపపనా, రే ఆస్తిక్యాతి రేకః ప్రకాశితః | త్వదధీన తామ్! అచేతననత్ స్వరూప స్థితి ప్రవృత్త్యా దే స్సర్వస్య త్వదధీన తామ్"సానూన్యో క్తనుప్యర్థం స్వార్థ మేన అనుసన్దధతి” ఇతి మయీత్యస్య భానః | స్వస్య కరణక లేబరా దేశ్చ మయీతి గ్రహణమ్ సదా ఇత్య నేన భగవత్సాగార్థ్యస్య యావదాత్మ త్వం నిరు సాధిక త్వం చ ఉక్తమ్! అన్యధా కాలవి శే పే.పి ఉపాయా న్తరానుష్ఠానం శక్యమితి భావః | కర్మాద్యు సాయాకో ఇతి | పూర్వన్లో కే ధర్మమి త్యేక నచ నా న్త త్వేన ఉక్తమ్,అత్రి తు బహువ చనా న్త త్వేన 1 పూ ర్వో కేకభిప్రాయస్తు పూర్వమే మోక్తః, అత్ర తు అనేక త్వాత్ అనుష్ఠానమశక్యం ఇతి భావః| ఆదిశ జైన జ్ఞానభ క్యా దికం వివక్షితమ్ | కర్మ - నిత్యనై మి త్తికాదిరూపమ్ | కర్మాద్యు పొయా పాయాక్ ఇతి బహువచ నేన సర్వశబ్దస్థ బహు * అత్ర మాతృకావ్వయే2పి త్రుటిచిహ్నం దృశ్య తె వాక్య శైలీ సంప త్తయే క్రమాత్ "యది తదా' ఇతి పపద్వయం అపేక్షితం ఇతి భౌతి. భావి ·రం ఆస్థి తే2పి మమైవం చరమల్లోకార్థవిచారః. వచనం వ్యాఖ్యాతం | కర్మజ్ఞానాదీ నామ్ ప్రత్యేక మడౌళీ భావేన అభీష్ట సాధక త్వం బహువచ నేన వివక్షితమ్! జ్ఞానభ క్త్యన్వితం కర్త జన కాదిషు దృశ్యతే | కర్మభక్త్యన్వితం జ్ఞానం ప్రామీణ భరతాడిషు | ర్మజ్ఞానాన్వితా భక్తి ప్రహ్లాద ప్రముఖాశ్రయా” ఇత్యుక్తే ఉపాయక జేన శ్రేయస్సాధనరూపధర్మశబ్దార్థా వినృతః | ఫలసాధన త్వేన త్యాజ్యాః ధర్మజ్ఞానాడయః స్వయంఫల త్వేన ఉపా దేయా ఇత్యుపాయశబ్దస్య భావః! హరే బోధినిరాసకే భవతి స్థి వ్యాకుల తేతి భావః | హరే - ఇత్య నేన అహం శబ్దార్థః | హా అంబ ఇతివత్ హరే ఇత్యుక్తిః | మయి త్వదధీన తా కరా ద్యుపాయాః ఇతి విప్రతిషిద్ధం ఇదమాపతితమ్ | అస్యాపి నివర్తకో భవానేన ఇతి భావః!! యద్వా మమ వ్యాకులత్వం త్వత్సమడ మేవేతి స్వా కిఇ్చన్యే సహృదయతా ద్యోతితా | శోకప్రకారమాహ- కరును త్యాది:- స్వరూప విరుద్ధత్వాత్ దుష్కరత్వాత్ దుఃఖబహులత్వాత్ సాపాయఫల త్వాత్ స్వతః ఫలాసాధన త్వాత్ సాపేక్షు త్వాత్ విలంబిత ఫలత్వాత్ చిర సాధ్య త్వాత్ అనేక త్వాచ్చ క క్తమశక్యమ్ | నర్ణాశ్రమోచిత త్వేన అభి మత ఫలసాధన త్వేన చ శాస్త్ర విహిత త్వాత్ త్వయా ఉప దిష్ట త్వాచ్చ ప్రత్య వాయభీ త్యా త్యక్తుమశక్యమ్ | కిచ్చిత్ కర్తుం కిశ్చత్ త్య కుమపి ఇతి చ ఆపిశబ్రేన వివశ్మీతమ్ ! త్యక్తుమసి ప్రపత్తుం ఇత్య నేన స్వరూపానుగుణత్వ సుక

·సవ్యాఖ్యాష్టశోక్యాం, 6 శో.
రత్వసుఖరూపత్వ నిరపాయత్వ స్వత స్సాధనత్వ నిరపేక్ష త్వా
విలమ్బిత ఫల త్వాయశ్న సాధ్యత్వసిద్ధత్వై కత్వాదిభి శ్ళోక
నిరాకరణేచ్ఛయా సుక
రోపాయే2 హి తే2 పి తదజ్ఞభూతం
ధర్మ త్యాగం సత్యంక ర్తం,సర్వధర్మ త్యాగాఃకాం ప్రపత్తిం
అను స్థాతుం,చ మహావిశ్వాసాదిరాహీత్యాత్ అత్యన్హా గ్య
భావాచ్చ అశక్తో హమితి స్వనై చ్యానుసన్గానాత్ ఆకిఇ్చన్య
కాషా ప్రదర్శి తా! శోకనిరాస కే సుకరోపాయే2 భిహి తే2
పి మను మాన్ద్యాత్ శోక ఏవ జాతః ఇతిభావః |
ప్రపత్తుమితి | సీదామి ఇత్య నేన స్వీకారస్యాపి స్వాత స్త్ర్య
గర్భ త్వాత్ శోక హేతుత్వం సూచితమ్ | అనేన ఏక శబ్దార్థా
వినృతో భవతి ! ప్రపత్తుమిత్య నేన మాం శరణం వ్రజేతి
ప్రప త్తిః విహి తేతి గమ్య తే | కర్మాద్యు పాయాక్ ఇత్య నేన
ప్రపత్తుమిత్య నేన చ కర జ్ఞానభ క్లీనాం
ర జ్ఞానభ కీనాం . ఉపాయత్వం
ప్రపదనస్య చతుర్డోపాయత్వం చ వ్యజ్య తే!
" ఉపాయాస్తే త్రయః పూర్వే కథితాశ్చావధారితాః |
వ్యాచట్వంబ చతుర్థం తముపాయం పరమంబు జే+39
ఇత్యు కేః |
అధికం సీదామి | ఉపాయా న్తర దౌష్కర్యాదినా అవ
సాదః, మహావిశ్వాసాది రాహిత్యేన సుకరో పాయే2పి అనధి
కారాత్ అధి కానసాద ఇతి ద్రష్టవ్యమ్ | సీదామితి వర్త
మాననిర్దేశన మా శుచ ఇత్యు కే 22పి శోకానువృత్తి ధ్యో
త్య తే|అ నేన అధికారమాన్ద్యమా సిక్యాతి రేకశ్చ వ్యజ్య
"కుర్యాం న శోకం న్యధాః” “ అధికం సీదామి ”
| అంబికే. పా.

·చరమశ్లోకా
కొవిచారః
జాశము వేయుష
శ బేన పొపొనాం భగనన్ని గ్రహరూషల్వేము క్తం 'కుర్యా
ఇతి సభ్కుల్పోక్త్యా ప్రతిబద్ధస్య భగవన్ని గ్రహరూప
త్వమభి ప్రేతు ఇత్యుక్త
| తదత్ర స్పష్టమిత్యుక్తం |
‘య త్త్వతీయం తదిహ పుణ్య నుపుణ్యమన్యత్ ' ఇత్యభి
యుక్తో $11 సక్వశ బేన,అవిద్యా ర్మవాస నాదికం, ఆహడ్కా
రమమకారాదికం, పూర్వా ఘోత్త రాఘసమారభోదికం
తృణ చ్ఛేదక ణూయనాది వదబుద్ధి
వదబుద్ధి పూర్వమనువృత్తాం, లోకా
ప నాదభీ త్యాదినా బుద్ధపూర్వకృతం, చ యద్విరోధిజాతం,త
న్సార్వం వివక్షితం | క్షయ బేన సవాసనసివృత్తిరుచ్య తే!
సర్వశ జేన 'సర్వేపాన్మానోతో నివర్త ' ఇతి శ్రుతిః సారి
తా | క్షయగ జేన 'కీయ స్తే చాస్యకి రాణి' ఇతి శ్రుతి!!
కి రాసి ఇవి లుట్ | కరిష్య సీత్యర్థః!
స్సర్వాపరాధక్షయం కిరాసీత్యాశ్చక్యో క్తః | 'కామ్య
స్యహో అదభి రామమాత్రాత్ ' ఇతి హ్యు క్తం !
యద్వా అపరాధక్షయం కర్తా క్షయస్య కర్తా: ఇత్యర్థ !!
అసత్య నేన తస్యైన ఉపాయత్వమను సర్ధత్తే |
యద్వా ఇదాని నువ్యపరాధం నిరాకరోషీత్యర్థిః |
లు.. స్తత్వమేని స్వంసం |
పృథోన్మీ తిమహావిశ్వాన ప్రదర్శనం 'రక్షిష్యతీతి విశ్వాస '
ఇతిక్యూ క్తం! సీదామి' 'దృథోస్మి' ఇత్యాభ్యాం స్వావలో
కనేన సాదో భగవద్గుణావలోక నేన దొర్ధ్యం చ అధికారి
చూవజ్జీవమనువ కశీ యమితి | ద్యోత్య తె ! పునరిత్య
t అనువర్తనీ చూ ఇతి కోశవ్వయే2 2. దృశ్యతే.
.
గో

·. సవ్యాఖ్యా ఉషశ్లోక్యాం. నుష బ్రేణ స్థూణానిఖన న్యా యేన దార్య ము క్తం భవతి | అస్మీతివ నూననిర్దేశేన అధ్యవ సాయస్య చాణ్చుల్యాభావః! అత్ర కో హేతురిత్య తాహ- తే తు చరమం వాక్యం స్మరణ ఇతి చరమం నాక్యం చరమశ్లోకరూపం వాక్యమిత్యర్థః స్మరణ అనుసన్దధానః ఇత్యార్థి! పూర్వళ్లో కే: అనుభవః అనేన తు స్మరణు ఇత్యపి స్మరన్ని త్య నేన దర్శితం స్మరన్ని తి నర్తమానని ర్దేశన ఆదర్థానుసద్ధానేనై ఏ కాలక్షేపః కర్తవ్య ఇతి వివక్షితం | అథవా శ్లోకస్య నాక్యత్రయాత్మక త్వాత్ చరమం' వాక్యం 'మా శుచః' ఇతి వాక్యమిత్యర్థః | సార థేః ఇత్య నేన మాసత్యస్యార్థ! అనేన వాత్సల్యాదిక ముచ్య తే | తే ఇతి మానస సాన్ని ధ్యా? పాయణ నా శ్రీ రజనాధాభిప్రాయేణ నా సంబుద్ధిః | దృథో2. స్త్రీ తి స్వనిష్ఠాపుదర్శ నేన ప్రబద్ధశ్చ నిగి మితాః! వాధూల శేషవం శెద్ద సరదా సన్సూరిణీ | కి జ్కురో వ్యాక్రియా వ్యాజా దష్టశ్లోకీ మబుద్ధ ్యత్ || ఐయ్యణ" తిరునడిగళే శరణమ్.

·No text on this page.