·No text on this page.

·VIMSATI-VIMSIKĀ BY HARIBHADRA-SŪRI हरिभद्रमरिकता FESTGIETRTEET Edited With Sanskrit Introduction Sanskrit rendering Notes in English and an Appendıx BY K V ABHYANKAR, V A, Profesor of Sanskrit and Ardha Māgadh, Gujarat College Ahmedabad 1932 Price Rs 2

·First Edition
Coples 500
Prlated at the Asyabhushan Press, House No 936/2 Bhamburd
Petk, Poopa City by Mr Ansnt Vinayak Patraedha, 3. A.
sad published by Prof EV Abby askar
832 Sadeskir Path Pogas ?
(All rights reserved by the editor)

·श्रीहरिभद्रसूरिभि प्रणीता
विंशतिविशिका
2004
अहमदाबाद' नगरान्तर्गत 'गुजरात कॉलेज' नाम्नि
विद्यालये सस्कृतार्धमागधीभापाध्यापक्रेन
अभ्यंकरोपाह-वासुदेवतनूज-काशीनाथेन
गीर्वाणभापाच्छायाप्रस्तावनापरिशिष्टैराङ्गलभापा
टिप्पणीभिश्च सहिता
संशोधिता प्रकाशिता
प्रथमा आवृत्ति ।
प्रतय ५००
पुण्यपत्तने
आर्यभूषणमुद्रणालये मुद्रितम् ।
शके १८५४
सवत् १९८९
मूल्य २-०-०

·विषयानुनमणिका
प्रास्ताविक निवेदनम्
आदर्शपुस्तफोडेससशा
विशतिविशिका (संस्मृतमयासहिता)
Ingli botes
Append
13

·॥ प्रास्ताविकं निवेदनम् ।। - । - १ श्रीमद्विहरिभद्राचार्यविरचितानामावश्यकदशकालिकादिवृत्तीनाम- बलोकनप्रसङ्गेनैतेषा ग्रन्थलेखनपद्धत्या सिद्धान्तप्रतिपादनशैल्या विविध- शास्त्रमन्यपरिचयेन च सुचिर में मनसि कुतूहलमासीदाचार्याणा पड्दर्श- । नसमुच्चयशास्रवार्तासमुच्चययोगविन्दुधर्मसमहण्यादीनामितरेपामपि ग्रन्था- । नामवलोकने तत्तदमन्थप्रतिपादितविविधसिद्धान्तपर्यारोचने च । पोड- । शकपञ्चाशमधर्मग्रिहणीप्रभुतीना मन्यानास्थितेऽपि प्रत्येक विचारप्रागल्भ्ये विंशतिविशिकाप्रकरणे समीचीनतयाऽऽचाराध्यात्मयोगादयस्तन तन सूत्र- नियुक्तिचादिमन्येषु विस्तरेण प्रतिपादिता सर्वपि सिद्धान्ता एकत्र समथिता समदृश्यन्त, तस्य च ग्रन्थस्य पठनपाउनादिस्यिया लघीयसा प्रयत्नेन गरीय कार्यमव्यापकाध्येतृणा संपादित स्यादिति मनसि विधाय हस्तलिखितपुस्तकारलोकनपूर्व तस्य सशोधने मुद्रणे च मतिमकरवम् । बहुदुर्लभत्वादस्तहिसितमन्याना मनोरथमात्रमेवास्य अन्यस्य सपादन सकल्प स्थित स्यादिति शङ्का सुदीर्घकाल मनसि कृतपदाभत । परम- धुना राजनगर (अमदानाद ) सुरतलिमडीपट्टणस्यग्रन्यभाण्डागाराधि- कारिणा हस्तलिखितमन्धसप्रषणादिसाहाय्यमस्य ग्रन्थस्य सामीचीन्येन सपादने प्रोत्साहकमभूत्स्वल्प एव काले परिनिप्पन्नमम्य मपादनकर्म । २ विशतिकरप्रकरणविंशतिविंशतिकाप्रकरणेत्यपरनामधेयाया अस्पा विंशतिविशिकाया उपरि न झाचन टीकोपलभ्यते। केवल योगविशिका- नाम्न्या सप्तदश्या विशिकाया उपरि उपाध्याययशोविजयजीमहाशये कृता टीकोपलभ्यते मुद्रिता च कतिपयसवत्सरेभ्य प्रास्पण्डिते मुसलाल- जीमहाशय । सममस्य ग्रन्थस्योपर्यपि उपाध्यायनोविजयजीमहाशये- टीका लिसिता स्यादित्यनुमानमेव । नाचाववि अवलोकनपथमायाता सममा टीका 1 हस्तलिसितपुस्तकेषु मुरतनगरीस्थ पुस्तकमितरेभ्य सकाशादीपदिन्न, सर्वेष्वर बहुविधा लेखनप्रमादा दृश्यन्ते, कृतेपि च सुम-- ·प्रास्ताविक निवेदनम् हति प्रय ने कानिभिरथरानि न समाधानपूर्वक यार यातु पारितानि । केवटमुचितार्थप्रकल्पनामदान व यत्न कृतो यथाकाल च सुधिया बुद्धि- वैभवशालिना सभागानुचिततराणि व्यारयाना यपेक्ष्यन्ते । यतो यथामति इतम यसपादनकर्मापिपरिनिष्पन महताशेन हस्तरिसितपुस्तकसानिध्या दतो येर्महागयेर्हन्तरिसितानि प्रेषिताही तपामत्र भयानस्य ग्रन्यस पादनस्य श्रेयाभाग' । विशेषतस्तु स्वयचिकीर्षितसपाइनस्यास्य ग्रन्थस्य स्वनिप्पादितसामी मत्मकाश प्रेषयदि प्रतिककान्तिविजयमशिष्य पुण्यविजयजीमहाशये पण्डितमुखलालजीमहाशयश्वातितरामुपकृतमन प्रथा ३ हरिभमरारिभिश्चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुर्दशशतसरयाका रचिता इति यद्यपि प्रसिद्धविरतनप्रवादस्तथापि मुद्रितानाममुद्रिताना त्या अन्याना गणनया न पञ्चविंशत्यधिका पन्था साग्रत समुपलभ्यन्ते, सेप टीकाप्रकरणदर्शनकयारूपाश्चत्वारो विभागा प्रामुख्येन सदृश्यन्ते। दशकारिभाश्यकप्रज्ञापनानुयोगद्वारनन्धादिष्वङ्गवा ध्वेवागमसूत्रेषु ता स्वितताना आचारप्रतिपादकेष्वेभित्तयो रितिशास्तथा चागमबाह्येषु पञ्चवस्तुपासूनचैत्यवन्दनासूचेष्वप्येपा वृत्तय उपरभ्यन्ते, प्रकरणम थेषु चाटकषोडशकविशिकापञ्चाशकसयोधप्रकरणथमबिन्दुधर्मसग्रहणीश्रावका- जितचादयो धर्माचारच्याख्यानरूपा अनेकान्तजयपताकालोक्तवनिर्ण याइदर्शनसमुच्चयशास्त्रवातीसमुचपादय' स्वपरदर्शन यारयानपरा बहवा मन्या दृश्यन्ते तया च योगविन्दुयोगदष्टिसमुच्चयाइयो योगशाम्राधिकृता प्रामुर यनावलोक्यन्ते । धमक्याग्रन्था अपि समरादित्यस्योपदेशपदादय एभियरच्यन्त तथा च दिङ्नागाचार्यतन्यायप्रवेशवृत्तिरप्येभी रचितेनि प्रसिद्धि । स्वसमयोपल्यास्ते ते पौछान्या अप्यभि समन्ध्यामलोकिता इति श्यते, वसुबन्धकृतविशिकात्रिंशिकाय यत कदाचिदिगतिविग केति प्रस्तुतयन्यस्य नामकरणे स्फतिरासीदेतेधा मनसीति भाति । । यद्यप्युपरल्यानामागमय पीकाता शीलाहकशान्त्याचार्याभयदे. नाम ये हरिभद्राचार्या एव गीर्वाणभाषाया टीकाविरचने नितरा ·प्रास्ताविक निवेदनम् ३ शाचीना-आदिमा इत्युन्येत तद्यपि नानुचित स्यात्-तथाप्यनसूनाण्य- पाकृत्येतरसूत्रेष्वेवेतेप्टीका व्यरचीति नूनमीपञ्चमत्कृतिकरम् । स्यावा- न्याना निरतिशयपानियमावना वा तदर्थसार्थस्याप्रतिहतन्यान्यानपर- परागतस्य लोकाना पर्याप्त परिचयो वा नियुक्तिचूणिभाष्यादिप्राकृतटी- कानो सत्वे वा तत्र कारणम् । चतुश्चत्वारिशवधिकचतुर्दशशतग्रन्यकर्तृत्वप्र- चादा न ग्रन्थसख्यया किं तु प्रकरणसम्यया व्यास्येय इति माति। ५ हरिभद्राचार्याणा जीवनवृत्तान्तो विस्तरेण प्रभाचन्द्रकृतप्रभावक- परित तथा चोपदेशपट्टीकाया निरेदितो दृश्यते तदनुसारेणेते सूरय- विनस्ट (चितोट)प्रदेशपास्त या जात्या ब्राह्मणा पारश्वानो वेदशास्त्राणा जैनसिद्वान्ते समुत्पन्नश्रद्धा आचार्यपदमलकारयाच । परमविदासोऽमी अधिगतवेदशास्त्रार्थरहस्या अपि याविनीनाग्नया महत्तरया प्रोक्ताया एकस्या गाथाया (चकिदुन हरिपणग पणग चवीण केसको चकी। केसब चक्की केसव दु चक्की केसव की य) अथज्ञानेऽस्खलितमतयो बभूवुस्तस्या सकाशाचाथज्ञान लध्वा समुपनजिनमतादरा जिनसमयानुसारेण दीक्षा- मगृह्णन्सिद्धान्त च जैन सम्यगीत्य विविधान्वृतिग्रन्थान्प्रकरणमन्याश्च विरचयामास । स्वोपशमन्थेषु सिताम्बगचार्यतया जिनदत्तशिष्यतया जिनभद्रनिगदानुसारितया चात्मानमेत उल्लेखयन्ति धर्मतो याकिनी- महत्तरामनुशद्धेनाम्यात्मान यपदिशन्ति । ६ श्रीमता हरिभद्राचार्याणाममीषा कालनिर्णयस्तु निश्चितत्वेनायामि निर्णीत । अमीभी रचितेषु अन्येषु न कुत्रापि स्वसमयोल्लेख कृत । केवल प्रसङ्गतस्तेषा तेपा ग्रन्थाना ग्रन्थकाराणा च निदेशत इतरमन्यकारे कृतादमीषाच निर्दशादेव साधारणत कालविचार कतु शम्यते । बहवश्व लोकप्रपादा अमीषा सूरीणा समयत्रिपये श्रूयन्ते।समयसुन्दरप्रभृतयः “पञ्चसए पणसी(पणतीए इति पाठ )विक्कमकालाउ झत्ति अत्यमिओ। हरिभद्दसूरिसूरो भपियाण दिसउ कहाण ॥” इत्येवम्पा पुराणगाथा निविश्य ५८५ (१३५ पाठानुसारेण) सन्मित समय एचयन्ति । तपागच्छगुर्वावल्या परिदृश्यमान.

·प्रास्ताविक निवदन 'अभूट गुरु श्रीहरिभद्रमिन श्रीमानदर पर सरि इति मगहों त्रिमपधशतकस्थमानवमिवनया हरिभद्राचायानिदिशानमेव समय दृढीकरोति । तदम यानामवलोकनता पन्तर्गतममाणानि पुन' पष्ट शतकसमयमन्तरण समुत्पादयो मुमहान्त सशयम तथा सिद्धानदि আঘাঝার্নিসামাগ্নিমূনানামায়অ যাযাথা नोनिदस्तथा च घामवदत्ताप्रियदागकादशेना ग्रन्थानां नामत कथन नेर पहशतकसमयकल्पनया सगच्छेन । हरिभद्नामधारिणी चतुर्णी ग्रन्यकतणां मध्य विरहशब्दाधितसुप्रसिदारिभवाचायन्यान्यस्य कस्या- प्यामु गाथामु निदा स्याच्छारिवाहनविकमाभ्यामन्यस्य कस्यापि गुप्तार शको पाऽत्र निशित' स्यादित्यवान समाधानसाधनम् ॥ ও সামহয়ঞ্জানিয়াক্কামন্য মহাবিবিৱিশিকাৰ্বিসাধু तथा च समरादित्यकथापदापदादिषु तप तयु ग्रन्या सवन न केवल मन्त किन्तु चिवचि मय प्रकरणान्तेषु च विरहशब्द प्रामुरयेना- चलोस्यते । तदवोक्नाच फिल पवागकादिंगकाकारा विहाकवि नातानिदिशन्ति । एतै रचितासु दशकालिकाद्यागमटाकासु नियुक्ति धूर्णिविशषावश्यकभाध्यादीना स्पष्टतया निदशास्तत्र तत्र दृश्यन्ते, दर्शन- ग्रन्थेषु च सिंहसनदिवाकरधमकातिकमारिलभद्रता का अमृता दृश्यन्ते, अना निविवादमेनयदते विक्रममवदृष्टमश्तादनन्तरमवाभूगन् । न सोस्ति प्रयया लाक' यादि का वास्यपदायादुपतानेकान जयपताकायाम् । तथा च 'कारो महारे' त्याद गाथा विशति- विशिकाया परिहश्यमाना सिद्धसेनदिवाकरकृतस मतिरानादुद्धता, घड़ दर्शनसमुभये च परिदृश्यमान कल्पनापाटमभ्रान्तमिति श्लाक प्रायो धर्मकोतिम यात्समद्धृत गते ने चतरे ऋोका उपारनिदेष्टानां अन्य कतणों अन्येभ्य उद्धता सुधोभिविभावनाया । इतरमन्थषु हरिभद्राचार्या अनापु स्थलेषु दृश्यन्ते येषु च प्राथा येन विस्मसवस्तुदश राचन्द्रगचिा प्रभावकचरिते विस्तरशोमीपा जीवनवृत्तान्त प सफ्ताररतनाम विनियहितेतिगत सिपिभी रचिता ·प्रास्ताविक निवेदनम् ५ यामुपमितिमवप्रपञ्चकयायाममीषा स्वधर्मगुरुत्वनोल्लेस कृत' "आचार्य- एम्भिद्रा में धर्मगोधकरो गुरु' । प्रस्तारे भावतो पन्त स एवाये निरेदित ॥ विष विनिधूय कुवासनामय व्यरीरचय. कृपया मदाशये । आचिन्त्य- योयेण सुवासनासुधा नमोस्तु तस्में हरिभद्रसूरये ॥ अनागत परिशाय चैत्यान्दनसमया । भदथन कृता येन वृत्तिगिलितविस्तरा" इति लोक- प्रयेण । अत स्पष्टमवतयदेतेपा जीवनसमय कुमारिलभट्टभ्योनन्तर सिद्धपिम्य प्राविकमसमनवमरातकारम्भादशमार्चपर्यन्त (८००-९५०) या कुत्रापि ८ उपरिनिर्दिष्टरन्तर्गतवहिर्गतश्च प्रमाणेयादै हरिभद्रसूरीणा कालम- यौदा विस्मराहस्थ नमवशतकात्मभृति ठशमाघेशतकपयन्त निर्णायेत सदा शकराचायभ्य' प्रापश्चाद्वा हरिभद्रसूरयोभवन्निति विचार' समा- पतति । शकराचार्याणा मन्येपु न कुनापि हरिभदाचायाणां नामनिदशो मन्यनिंदशो वा दृश्यत न च हरिभद्रकृतेषु अन्येषु शकराचार्याणाम् । निगाभावादेव हरिभद्राचार्या शकराचायेभ्य भूमिभूव यदि पश्चादभ- विष्यस्तदा शकराचार्यनामनिदशमप्यकरिष्यनिति विचारसरणेस्तु न सम्यापमाणपदवीमधिरोहति अनगमकलादभारभूलकानामेवविधाना प्रमाणानाम् । प्रत्युत पचासकधर्मगमहण्यादिपु भृतचित्र्यसिद्धि भूतचैत- न्योत्पत्ति-क्षणिकन्वनिरास-वामार्थसिद्धि- समवायनिरामादिप्रकरणेषु (धर्मरपही भोक ६५-६७,८६,७५,१६८,३१०, २२८-३३०) परिदृश्यमाना पियारसरणिस्तथा शारीरभाष्यविचारसरणिमनुकरोति यथा शारीरमाध्य हरिभदरिदृष्टिपथावतीणमासीदिति प्रतिपादने मति मागच्यमामाति । तथा च योगपिन्दाराभासवादस्यादेखोपि मण्डनमिति- पूर्वाश्रमम्पनामधेयानामाभागवादप्रतिपादकामेराराणा सुरेश्वराचार्याणां पमाभिद्रसूरयामवनिति विचार सजनयति । दिहमानमेतत्प्रदर्शित- मनानया विचारसरण्या तन स्थानस्थितप्रन्याना समद्धिपरिभावनेन गुधियोस्मिन्विषयेऽधिकनिर्णयमाप्नु प्रयतन्तामित्यपेभया । ययुपरि- निर्दिष्टप्रकारेण मिदसमय समाचार्यमुरेश्वराचार्यममयाउनन्तर ·प्रास्ताविक निग्नम् ९ दशमशतकारम्भे स्थाप्येत तदा " आचार्यहरिभद्रा मे धर्मबोधकरो गुरु इत्यादय सिद्धपित्तोका अपि मगृहीता भग्न्तीत्यधिकतरं चारुताकारणम् । विपयेस्मिनधिकविचाराबलोकनानिपूर करिष्यते यथावसरं प्रपञ्च 'पन्यनशतसप्तके एकग्नेिन न्यने ध्यपगते शकाले चैत्रस्य कृष्णपक्ष चतुदश्या' लिखितायाँ कुवलयमालायां विरहकविनाम समरा दित्यकथाकतुंरुसो याद स्वीकृत' स्यात परिष्टानिदिष्टा विनारसर णिवाध्येत शहराचायभ्य पूर्व च हरिभदाणा काला निर्णीयेत, परंतु सबद्दशमशतकापसमये रचितायामुपमितिमाप्रपशकथाया सिद्धमिधर्म गुरुत्वेन वृत्तस्योलसस्य प्रामाण्याय दत्तस्तिकाअलि स्यात् । सत्स्यवियेषु परस्पर विरुद्वेषु प्रमाणेषु केवरमन्तगतयहिर्गतप्रमाणदिफानुरोधेन यदि समयो निीत पातहि स एर प्रामाणिक्तम' स्यात् । साक्षादृष्टान्तर्गत प्रमाणानुराधेन कुमारिल्भवानामनन्तर परम्परया चान्तरप्रमाणानुरोधेन शकराचायसुरेश्वराचायाणा च पवाद निम्मदशमशतकार्य एते समभव भिति निष्कप प्रतिमाति । कुवलयमालायामुळेसित शको गुप्तादिशको भाति शारियाहनशकायसवत्सरस्य पाल्गुनमासपयवसायित्वात् । १० प्रतिभाषिकासे रिविधदृष्टान्तप्रदान आगमादिम थापस्थितावितर भासदर्शनादिग्रन्थाना परिचये विविधशब्दप्रयोगकौशल्ये च हरिभद्राचार्या इतरेभ्यो न फेनापि गुणरवेन हीना । साथस्वाधकप्रमाणानामुत्तरोत्तर प्रमश प्रतिपादने पूर्वपक्षोत्तरपक्षवव्यास्थानपद्धती हेत्वाभागाविप्रहाणे नानुमानादिप्रमाणोपन्यासे श्च नेमे विशेषत कृतप्रपना दृश्यन्ते तथा च भायायाश्चारुत्वस्य वर्णनशैल्या हृदयगमल्लस्प लहील्याश्च पाटवस्य संपादनऽमीषा नात्यादरो दृश्यते । अष्टकवादशादिप्रकरणलेखने श्लोक सख्याया' कृतिमा मर्यादा आचारादिविषयहरतरनिवद्वार्थानामागमादि ग्रन्यानामनुरोधेन ग्रन्थग्चनाया प्रतिभाशेल्या प्रसराभावश्चार कदाचि कारणत्वेन स्याताम् । एतया विषयलसनप्रतिपादन-प्रथमर्माविष्करण- सिद्धान्तोप पासानामयमेव गरीयान्विशयो यदेते मदेव द्वेषस्पधीमत्सरिता- २ ·प्रास्ताविक निवेदन। ७ तिरस्कागदिभावना मुदर निरस्य प्रतिपक्षसिद्धान्तानस्वमनोनुकूलत्वेन प्रतिपादयन्त सर्वधां सर्वथा सग्रहे कृतप्रयत्ना मनसो माहात्म्यस्यौदार्यस्य च परमा काटिमाविष्कुर्वन्त' स्वग्रन्थेषु कामपि रमणीयतामातन्वन्ति । ११ एते रचितास तेषां तेषां ग्रन्यानां क्रमप्रतिपादो टीकाम था प्राय प्रथम रचिता अनन्नर धर्मकथा रचितास्तदनन्तरमनेकान्तजय- पताकालोकतत्वनिर्णगादय प्राधान्येन गैनसिद्धान्तप्रतिपादनपरा प्रन्या निर्मितास्तदनन्तर पट्दर्शनसमुभयभायगासमुच्चयाटकपचागकादयो दर्शनगन्याम्तदनन्तर च योगदर्शनप्रतिपादको योगपिन्दुयोगदृष्टिसमुन्चयो रचिताविति भाति । मवपामन्ते च परिणतप्रज्ञरेभिरागमसारभूत स्वकीय- मन्थप्रतिपादिताना विविधाना विषयाणां सग्रहस्थानभूतश्चासो विशति- विशिकानामा ग्रन्यो निग्मायीति म्यमतिविभगानुसारेण सुधीभिर्मनसि विभावनीयमित्याशामे- ९८१ सदाशिव पेठ पुण शहर कार्तिक शुद्ध ५, १८५४ अन्यकरोपादनासुदेगा मजफाशीनाथ ३३२११९३२

·आदर्शपुस्तकोल्लेखसज्ञा
आदर्शपुस्तकोल्लेखमंज्ञाः
अ'इदोर ' नगरे मुद्रित पुस्तकम् ।
क सुरतपत्तनस्थ-श्रीजेनआनन्दपुस्तकालयादुपट ध सबत् १९५४
माघ शुद्ध ६ गुरुवासरे लिखितम् ।
म पण्डितसुसलालजीमहाशयेर्मुद्रित योगविंशिफामानमुपा याययशो-
विजयकृतटीकासहितम्।
ग पुण्यपत्तन-राजकीयपाठशाला-मग्रहालयस्थम् ।
घरिमटी' पुरीस्थानन्दजीकल्याणजीजैनभाण्डागारादुपलब्ध सवत्
१८३६ माघशुद्ध १३ भृगुवासरे राजनगरे लिखितम् ।
च राजनगर-(अमदाबाद) स्थ-देहराउपाश्रयादुपलब्धम् ।
उ श्रीमता पुण्यविजयजीमहाशयाना सकाशादुपलब्ध तैरेव लिसितम्।
ज'पट्टण' नगरीभाण्डागारस्थम्

·श्रीमदाचार्यहरिभद्रमरिवर्यनिर्मिता विसतिविशिका W swam- नमिऊण वीयराय सन्नन्नु तियसनाहकयपूय । जहनायवत्थुराइ सिद्ध सिद्धालय वीर ॥१॥ वुच्छ केइ पयत्ये लोगिगलोगुत्तरे समासेण । लोगागमाणुसारा मदमइविवोहणहाए ॥२॥ सुदरमिद अन्नेहि वि मणिय च कय च किंचि वत्थु ति। अन्नेहि वि भणियन्व कायन चेति मग्गोऽय ॥३॥ इहरा उ कुसलमणिईण चिहियाण च इत्थ वुच्छेो। एव रालु धम्मो वि हि सवेण कओ ण कायनो॥४॥ असे आसायणाओ महाणुमायाण पुरिससीहाण। तम्हा सत्तणुरूप पुरिसेण हिए पर्यइयव्य ॥५॥ तेसि बहुमाणाओ ससत्तिओ कुसलसेवणाओ य । जुत्तमिण आसेविय गुरुकुलपरिदीहसमयाण ॥ ६॥ नत्वा वीतराग सर्वज्ञ निदशनाथकृतपूजम् । यथाज्ञातवस्तुवादिन सिद्ध सिद्धालय वीरम् ॥१॥ वक्ष्यामि काश्चित्पदार्थील्लोकिकलोकोत्तरान्समासेन । रोकागमानुसारान्मन्दमतिविबोधनार्थाय ॥२॥ सुन्दरमित्यन्यैरपि भणित च कृत च किचिदस्त्विति । अन्यरपि भणितव्य कर्तव्य चेति मागायम् ॥ ३॥ इतरथा तु कुशलभणितीना चेष्टिताना चान व्युच्छेद । एव खलु धर्मोपि हि सर्वण कृतो न कर्तव्य ॥ ४॥ अन्ये आशातना महानुभावाना पुरुपसिंहानाम् । तस्माच्छन्त्यनुरूप पुरुषेण हिते प्रयतितव्यम् ॥ ५५ तेपा बहुमानात्स्वशक्तित कुशलसेवनायाश्च । युक्तमिदमासेवित गुरुकुलपरिदीर्घसमयानाम् ॥ ६ ॥ १ ग वीरनाह ३ घ लोगागमाणुसारो परिचि युच्छ ति ५ ग च ज पयइसव ६ अ परिदिट्ट २५ कय पूय ·२ विशतिविशिकायाम् [१ ७-१२ MA जत्तो उद्धारो खलु अहेिगाराण सुयाओ ण उ तस्स। इय बुच्छेओ तद्देसदसणा कोउगपरित्ती॥७॥ इको उण इह दोसो ज जाया खलजणस्स पीह ति। तह थि पयट्टो इत्थ दबु सुयणाण मइतोस ॥ ८॥ तत्तो वि य ज कुसल तत्तो तेसि पि होहिदण पीहा। सुद्धासया पवित्ती सत्ये निद्दोसिया भणिया ॥९॥ इहरा छउमत्थेण पढम न कयाइ मुसलमग्गम्मि। इत्थ पयट्टियव्य सम्म ति कय पर्सगेण ॥१०॥ अहिगारसूयणा सल-लोगाणादित्तमेस बोद्धय । फुलनीइलोगधम्मा, सद्धो वि य चरमपरियट्टी ॥ ११ ॥ तत्रीजाइकमो वि य, जमु पुण सम्मत्तमेव विस्नेभो। दाणविही य तओ खलु, परमो पूयाविही चेच ॥ १२॥ सावगधम्मो य तओ तप्पडिमाओ य हुति वौव्वा । यत उद्धार सर अधिकाराणा श्रुतान तु तस्य । इति व्युच्छेदस्तद्देशदर्शनात्कोतुकप्रवृत्ति ॥ ७ ॥ एक पुनरिह दोषो यन्जायते सलजनस्य पीटेति । तथापि प्रवृत्तोत्र दृष्टा मुजनानां मतितोपम् ॥ ८॥ ततोऽपि य कुशल ततस्तेषामपि भविष्यति न पीहा। शुद्वाशया प्रवृत्ति शास्त्रे निषिका भणिता॥९॥ इतग्था छमस्थेन प्रयम न कदाचित्कुशरमार्गे। इत्थ प्रवर्तित य सम्यगिति कृत प्रसङ्गेन ॥ १०॥ अधिकारसूचना सटु-लोकानादित्वमेव बोदयम् । कुलनीतिलोकधर्मा , शुद्धोपि च चरमपरिवर्त ॥११॥ तदीजादिनभोपि च, येषु पुन सम्यस्त्वमेव विज्ञेय । दानविधिश्च तत स्वल, परम पूजाविधिश्चैव ॥ १२ ॥ श्रावकधमश्च ततस्तत्प्रतिमाश्च भवन्ति बोद्धया। २ घरोगधामो ३ च घ परिमारियहो ५पर युवा ·१ १३-१९] प्रथमा विशिका जदधम्मो इत्तो पुण, दुविधा सिक्ता य एयस्स ॥१३॥ भिवाद पिही सुद्धो, तयतराया असुद्धिलिंगता। आलोयणाविहाण, पच्छित्ता सुद्धिमायो य ॥ १४ ॥ तत्तो जोगविहाण, केवलनाण च सुपरिमुद्ध ति । सिद्धविमती य तहा, तेसि परम सह चे ॥१५॥ एए इहाहिगारा चीस वीसाहि चेव गाहाहि । फुडचियरायडत्या नेया पत्तेयपत्तेय ॥१६॥ एए सोऊण बुटो परिभावतो उ ततजुत्तीए । पापण सुद्धबुद्धी जायइ मुत्तस्स जोग्ग त्ति ॥१७॥ मज्झत्थयाइ नियमा सुबुद्धिजोएण अत्यियाए य । नज्जइ तत्तविसेसो न अनहा इत्थ जश्यर ॥१८॥ गुणगुरुसेश सम्म विणो तेसिं तदत्यकरण च । सारणमणाहाण य सत्तणुरुप निओगेण ॥ १९॥ यतिधर्म इत पुनर्दिनिया शिक्षा चैतस्य ॥ १३ ॥ भिक्षाया विधि शुद्धस्तदन्तराया अशुद्विलिङ्गान्ता' । आलोचनाविधान, प्रायश्चित्ताच्छुद्धिभावश्च ॥ १४ ॥ ततो योगविधान, केवलशान च सुपरिशुद्धमिति । मिद्धविभत्तिश्च तया, तेपा परम सुख चेव ॥१५॥ एते इहाधिकारा दिगतिविंशया चैव गाथाभि'। स्फुटविकटमस्टार्या शैया प्रयेकप्रत्येकम् ॥ १६ ॥ एताश्रुत्वा युध परिभाषयस्तु तन्वयुस्या। प्रायेण शुद्धबुदिर्जायते सूनस्य योग्य इति ॥ १७ ॥ मध्यस्थतया नियमान्मुधुद्धियोगेनायितया च। ज्ञायते तत्त्ववियो नान्यथान यतितयम् ॥१८॥ गुणगुरुसेग सम्यग्पिनयस्तेषा तदर्यकरण च । साधूनामनाथाना च गात्त्यनुरूप नियोगेन ॥ १९॥ १ मुदो उभरनगया २ प च ना नुपरिमुद् पविभतीह अजोगता ·विशतिविशिकायाम् [१ २० २१-५ भस्स चरमपरियट्टात्तिणो पायण पर एय। एसोविय लक्खिज्जइ भवविरहफलरी इमेण तु ॥२०॥ इति प्रथमा अधिकारविंशिका समाप्ता ॥१॥ पंचत्थिकायमइओ अणाइम बट्टए इमो रोगो। न परमपुरिसाइकओ पमाणमित्थ च वयण तु॥१॥ धम्माधम्मागासा गठि अरगाहलकराणा एए । जीचा उपओगजुया मुत्ता पुण पुग्गला णेया ॥२॥ एए अणादनिहा तहा तहा नियसहावओ नर। वट्टति कज्जकारणभावेण भवे ण परसरुवे ॥ ३ ॥ ण विय अभावो जायइ तस्सत्ताए य नियमविरहाओ। एवमणाई एए तहा तहा परिणइसहावा ॥४॥ इत्तो उ आइमत्त तहासहावत्तप्पणाए वि। एसिमजुत्त, पुधि अभावओ भावियनामिण ॥ ५॥ भव्यस्य चरमपरिवर्तवर्तिन प्रायण परमेतत् । एषोपि च लक्ष्यते भवविरहफलोनेन तु ॥२०॥ ॥ इति प्रथमा अधिकारदिशिका समाना । पञ्चास्तिकायमयकोऽनादिमान्वर्ततेय लोक । न परमपुरुषादिकत प्रमाणमन च वचन तु ॥ ९॥ धमाधर्माकाशा गतिस्थित्यवगाहलक्षणा एते । जीवा उपयोगयता मूर्ता पुन पुद्गला शेया ॥२॥ एते अनादिनिधनास्तथा तथा निजस्वभावत केवरम् । वर्तन्ते कार्यकारणभावेन भवे न परस्वरूपे ॥३॥ नापि चाभावो जायते तत्सत्तायाश्च च नियमविरहात् । एवमनादय एते तथा तथा परिणतिस्वभावा ॥४॥ इतश्चादिमत्व तथास्वभावत्वकल्पनयापि। एषामयुक्त पूर्वमभावतो भावयित यमिदम् ॥ ५॥ १ ग पोग्गा २१ क ग तरसतीए ३५ पञ्चमणाई ·द्वितीया विशिका नो परमपुरिसपवा पओयणामावओ दलाभावा। तत्तस्सहावयाए तस्स व तेर्सि अणाइत्त ॥ ६॥ न सदेव यऽस्स भावो को इह देऊ' तहासहावत्त । हताभावगयमिण को दोसो तस्सहायत्त ।। ७ ।। सो भावऽभावकारणसहाय भयव हविज्ज नेय वि। सव्वाहिलसियसिद्धीओ अन्नहा मैत्तिमत्त तु॥८॥ यम्माधम्मनिमित्त नवरमिह हत होइ एसो वि। इहरा उथयकोसाइ सध्यमेयम्मि विहल तु॥९॥ न य तस्स वि गुणदोसा अणासयनिमित्तभावओ हुति। तम्मयचेयणकप्पो तहासहाशे खु सो मयव ॥ १०॥ रयणाई सुहरहिया सुहाइटेऊ जहेब जीवाण। तह धम्माइनिमित्त एसो धम्माइरहिओ वि॥११॥ नो परमपुरुषप्रभवा प्रयोजनाभावतो दलाभावात् । तत्तत्स्वभावताया तस्येव तेषामनादित्वम् ॥६॥ न सदेव चास्य भाव इह हेतुस्तथास्वभावत्वम् । हन्ताभावगतमिद को दोषस्तत्स्वभावत्वम् ॥ ७॥ स भावाभावकारणस्वभावो भगनान्भवेन्नैतदपि । सर्वामिलपितसिद्वयोन्यथा भनि मान तु ॥ ८॥ धर्माधर्मनिमित्त केवलमिह हन्त भवति एपोपि । इतरथा तु स्तवाकोशादि सर्वमेतस्मिन्विफल तु ॥ ९ ॥ न च तस्यापि गुणदोषा अनाशयनिमित्तभावतो भवन्ति । तन्मयचेतनकल्पस्तथास्वभाव सलु स भगवान् ॥१०॥ रत्नादय सुखरहिता सुखादिहेतवो यथैव जीवानाम् । तथा धर्मादिनिमित्त एप धर्मादिरहितोपि ॥११॥ www. पतत्तम्समहावयार २77 प सदाहिलिसिय ३ घ च मत्तिमत तु ४अ अण्णासय ५५ च नम्मययण ६ घ मुहाइ होड जहेद ·६ विशतिर्विशिकायाम् [२ १२-१७ एसी अणाम चिय मुद्धो य तो अणासुपुत्ति । जुत्तो य पवाहेण, न अनहा सुद्धया सम्म ॥ १॥ घधी विहु पय चिय अणाइम होइ त क्यगो गि। इहरा उ अकयगत निच्चत्त चेव एयरस ॥१३॥ जह भवत्तमकयगं न य निच्च पर किंन वधोगि। किरियाफलजोगो ज पसा ता न खलु एच ति॥१०॥ मम्वत्त पुणमझयगमणिन्चमो चेव तहसहावाओ। जह कयगो विहुमुक्मवो निच्चो वि य मारपदचित्त ॥ १५ ॥ पव चेव यऽदिक्खा भरवीज यासणा अयिज्जा य। सहजमलसद्दवच्च वनिग्जा मुक्सवाइहिं ॥ १६ ॥ एय पुण सह क्म्मेयराणुसबधजोगयाख्य। एतदभारणाय मिद्धाणाभावणागम्म॥ १७॥ इय असदेवाणाइयमग्गे तम आमि यमाई वि। एपोनादिमानेव शुन्द्धश्च ततोनादिशुद्ध इति । युक्तश्च प्रवाहेण नान्यथा शुद्धता सम्यक् ॥ १० ॥ वधोपि सल्वेवमेवानादिमा भवति हन्त कृतकोपि । इतरथा तु अकृतकत्व नियत्व चैवैतस्य ॥१३॥ यथा भव्यत्वमकृतक न च नित्यमेव किं न बन्धोपि । कियाफल्योगो यदेष तन्न खलु एवमिति ॥१४॥ मव्यत्व पुनरकृतकमनित्य चैव तत्स्वभावात् । यथा कृतकोपि खलु मोक्षो नित्योपि च भाववैचित्र्यम् ॥ १५ ॥ एवमेवादीक्षा भववीज वासना अविद्या च । सहजमलशब्दवाच्य वर्ण्यते मोक्षवादिभि ॥ १६ ॥ एतत्पुनस्तथा कर्मेतरानुसमन्धयोग्यतारूपम् । एतदभावे ज्ञात सिद्धानां भावनागम्यम् ॥ १७॥ इति असदेवानादिकम तम आसीदेवमारपि । १घ मल्सद्ववये २५ च जोगन । घज भावणामगन्म ·२१८-२० ३ १-३] द्वितीया विशिका मेयगविरहे वइचित्तजोगओ होइ पडिसिद्ध ॥१८॥ मेयगविरहे तरसेव तस्सऽभावत्तकप्पणमजुत। जम्हा सायहिंगमिण नीई अवही य णामावो ॥ १९ ॥ इय तन्तजुत्तिसिद्धो अणाइम एस हदि लोगो त्ति। इहरा इमस्सऽभावो पावइ परिचिंतियामिण ॥ २० । ॥ इति अनादिविशिका द्वितीया ॥२॥ इत्य कुलनीइधम्मा पाएण विसिद्धलोगमाहिविच्च । आयोणिगाइसरा विचित्तसत्योइया चेय ॥१॥ जे वेणिसपयाया चित्ता सत्येसु अपढिवद्ध त्ति । ते तम्मज्जायाए सदरे आवेणिया नेया ॥२॥ जह सझाए दीवयदाण सत्य रविम्मि विद्धत्थे। सुद्धग्निणो अदाण च तस्स अभिसत्थपडियाण ॥ ३॥ भेदकविरहे वैचिन्ययोगतो भवति प्रतिषिद्धम् ॥१८॥ भेदकविरहे तस्येव तस्याभावत्वकल्पनमयुक्तम् । यस्मात्सावधिकमिद नीत्याऽवधिश्च नाभाव ॥ १९ ॥ इति तन्त्रयुक्तिसि दोनादिमानेष हन्त लोक इति । इतरथास्याभाव प्रामोति परिचिन्तयितव्यमिदम् ॥२०॥ ॥ इत्यनादिविशिमा द्वितीया ॥ अत्र कुलनीतिधर्मा प्रायेण विशिष्टलोकमधिकृत्य। आवेणिकादिरूपा विचिनशास्रोदिताश्चैव ॥१॥ ये वेणिसप्रदायाश्चिता शास्वप्रतिबद्वा इति । ते तन्मर्यादया सब आवेणिका ज्ञेया ॥२॥ यथा सध्याया दीपदान शस्त रवी विध्वस्ते । शुद्धानेरदान च तस्याभिशास्त्रपतितानाम् ॥ ३ ॥ १ध जताम जायागतम्टना ·८ विशतिर्विशिकायाम [३ ४-९ नक्सत्तमहलस्स य पूजा नवरत्नदेययाण च । गोसे सइसरणाइ य धन्नाण वदणा चेन॥४॥ गिदेवयाइसरण चामएडयनिवाडणा चेव । असिलिहदसणम्मी तहा सिलिटे य सिरिहत्थो ॥५॥ बालाण पुण्णनिरूषणाइ चित्तप्पहेषगाईहिं। सस्थतरो कालाइभेयओ वयविभागेण ॥ ६॥ तप्परिभोगेण तहा थाणे परदाणजातजुत्तेण। वित्तविणिओगविसया डिंभपरिच्छा य चित्त ति ॥७॥ वीवाहकोउगोहिं रइसगमसत्तमद्दण ईहिं। धूयाण पुण्णनिरूषण च विविहप्पओगेहिं ॥८॥ भोगे भावद्वयण भावेणाराहण च दइयस्स । मदपुरिसञ्झ अणुब्बरिमतेण सीलरक्खा य॥९॥ नक्षत्रमण्डलम्य च पूजा नक्षत्रदेवताना च । गोपे सतीस्मरणादि च धन्याना वन्दना चैव ॥ ४ ॥ गृहदेवतादिस्मरण वामाइगुष्ठकनिपीडना चेव । अभिष्टदर्शने तथा शिष्टे च श्रीहस्त ॥ ५ ॥ बालानां पण्यनिरूपणानिचित्रणका ·३ १०-१५] तृतीया विशिका पहायपरिण्णाजलभुत्तपीलण यसणसणच्चाओ। वेलासु अथरणाई थीण आवेणिगो धम्मो ॥१०॥ सत्थभणिया य अन्ने वपणासमधम्ममेयओ नेया । वण्णा उ धंभणाई तहासमा वंभचेराई ॥११॥ एए ससत्यसिद्धा धम्मा जयणाइभेयओ चित्ता। अब्भुदयफला मदरे विवागविरसा य भावेण ॥१२॥ पयई सावज्जा वि हु तहा वि अभुदयसारण नेया। जह धम्मसालिगाण हिंसाइ तहस्थहेउ त्ति ॥ १३ ॥ मोहपहाणे एए वेरग्ग पि य इमेसि पाएण। तग्गभ चिय नेय मिच्छाभिनिवेसऽभावाओ॥१४॥ अनेसि तत्तचिता देसाणाभोगओ य अन्नेसि । दीसति य जहणो वित्य केइ समुच्छिमप्पाया ॥१५॥ - m सानपरिज्ञाजलभुक्तपीढन वसनदर्शनत्याग । बेलासु च स्तनादि स्त्रीणामावेणिको धर्म ॥ १० ॥ शास्त्रभणिताश्चान्ये वर्णाश्रमधर्मभेदतो ज्ञेया । वर्णास्तु ब्राह्मणादयस्तथाश्रमा ब्रह्मचर्यादय ॥ ११ ॥ एते स्वशास्त्रसिद्धा धर्मा यतनादिभेदतश्चित्रा । अभ्युदयफला सव विपाकविरसाश्च भावेन ॥१२॥ प्रकृति सावयापि खलु तथाप्यभ्युदयसाधन ज्ञेया। यथा धर्मशारिकाना हिसादि तथार्थहेतुरिति ॥ १३ ॥ मोहप्रधाना एते वैराग्यमपि चेषा प्राय । तद्गर्भमेर शेय मिथ्याभिनिवेशाभावात् ॥ १४ ॥ अन्येपा तत्त्वचिन्ता देशानाभोगतश्चान्येषाम् । दृश्यन्ते च यतयोप्यन केचित्समूर्छिमप्राया ॥ १५ ॥ . अ पुत्तपीलण, घ च न्हायपरेन्नानलपुतपीलण, ग पुनपीरण ·(सीजनशोधपिपया तेनाशाम्यतोय मर्यादा इति पाठभेदानसारण) विशतिशिकापाम [३ १५-११ अब उ लागधामा पाया देवाश्मेया मुति। यारिमायस्पगविगया आधारभेषण ॥१६॥ पुरधम्माउ अपया सरेश सिंचि पाणगाण दिन परिययणगुश्क्षियज्या सणाणरमपित इमा मेरा ॥ १७ ॥ गणद्विपापगमतीर्ण पायारा। पाणापधिरोहाइसेसह पम्मा मुणयन्या ॥१८॥ गावियभामा निस्सेयरासाहगा ग नियमेण । आगयभेषण परंपराए तयाथ ति१९ ॥ विरायसहपण हा राखी तिहाई धम्मो। जा गुशागपभा राग बिल दरी नओ॥२०॥ ॥ति पुरानीतिधमविशिका तृतीया ॥३॥ अम्पे सोमर्गा प्रश्ना देशादिभेदता भवति। विकाशोनातकविषया भागारभवेन ॥ १६ ॥ अरपरिपेया गरेह यांचिपानामपि । सानोनितम्यासेनापिहिय मदिरा ॥ १७ ॥ गणगोपीपटापेजलायजे पातिधारयत रापि धर्मा आशपमेनाम्मे ·चतुर्थी विशिका निच्छयओ पुण एसी जायद नियमेण चरमपरियट्टे। वहऽभ उत्तमलक्खयमावा अच्चतसुद्धु त्ति ॥१॥ मुक्खासओ विनम्नत्य होइ गुरुभावमलपहाण। जह गुरुसाहिविगारेन जाउ पत्थासओ सम्म ॥२॥ परियट्टा उ अणता हुति अणाइम्मि इत्थ ससारे। तप्पुग्गलाणमेव य तहा तहा हुति गहणाओ॥३॥ तह तग्गेज्झसहाया जह पुग्गलमो हाति नियमेण । तह तग्गहणसहानो आया य तो उ परियट्टा।। एव चरमोऽसो नीईए जुज्जई इहरदा उ। तत्तस्सहावस्यवज्जिओ इमो किं न समो वि॥५॥ तत्तग्गणमहायो आयगओ इत्थ सत्थगारोह। सहजो मलु ति भण्णइ, म पत्त तपओ एसो॥॥ ww निश्चयत पुनरेष जायते नियमेन चरमपरिवर्त तथाऽभव्यत्वमलक्षयभावादत्यन्तशुद्ध इति ॥ १॥ मोक्षाशयोपि नान्यर भवति गुरुभावमलप्रभावेण । यथा गुरुव्याधिविकारे न जातु पथ्याशक सम्यक ॥२॥ परिवर्तास्तु अनन्ता भवन्ति अनादावन ससारे। तत्पुद्गरानामेव च तथा तथा भवन्ति ग्रहणात् ॥२॥ तथा तद्गृह्यस्वभावा यथा पुद्गला भवन्ति नियमेन । तथा तग्रहणस्वभाव आत्मा च ततश्च परिवर्ता ॥४॥ एव चरमोप्येप नीत्या युज्यते इतरथा तु । तत्तत्स्वभावक्षयवर्जितोय कि न सर्वापि ॥५॥ तत्तग्रहणस्वभाव आत्मगतोन शास्त्रकारे । सहजो मल इति भण्यते भव्यत्व तत्क्षय एप ॥६॥ १ गज मुडु नि २५ च तम्गमसहावा ज वलओ ·१२ विशतिविशिकायाम [४ ७-१२ एयरस परिक्सयो तहा तहा इत किंचि सेसम्मि। जाया चरिमो एसुति ततजुत्ती पमाणमिह ॥ ७ ॥ एयम्मि सहजमलमारविगमन सुद्धधम्मसपत्ती । हेयेतरातिभावे ज न मुगद अन्नहि जीवो ॥८॥ भमणफिरियादियाए सत्तीए समनिओ जहा बालो। पासइ थिरे विहुचले भावे जा घरद सा सस्ती॥९॥ तह ससारपरिदममणसत्तिजुत्तो विनियमओ चेत्र। हेए वि आएप ता पासइ जाव सा सत्ती ॥१०॥ जह तस्सत्तीविगमे पासइ पढमो थिर थिरे चैव । बीओ विउमापए तर तधिगमे उपआएप ॥११॥ तस्सत्तीविगमो पुण जायइ कालेण चेव नियएग। तहऽभ यत्ताइ तदनो लिएण व कहिंचि ॥१०॥ एतस्य परिक्षयतस्तथा तथा इन्त किंचिच्छेपे । जायते चरम एप इति तन्त्रयुक्ती प्रमाणमिह ॥७॥ एतस्मिन्सहजमल्भावविगमत' शुद्धधर्मसपत्ति । हेयेतरादिभारान्यन्न जानात्यन्यथा जीव ॥८॥ भ्रमणक्रियाहितया शक्त्या समन्वितो यथा बार । पश्यति स्थिरानपि सलु चला भावान्या धरति सा शक्ति ॥९॥ तथा समारपरिभ्रमणशक्तियुक्तोपि नियमतश्चैव । हेयानप्युपादेयास्तावत्पश्यति यावत्सा शक्ति ॥ १०॥ यथा सच्छतिविरामे पश्यति प्रथम स्थिरास्थिरानेव। द्वितीयोप्युपादेयास्तथा तद्विगम उपादेयान् ॥११॥ तच्छतिधिगम पुनर्जायते कालेनैव नियतेन । तथाऽभव्यतायास्तइन्यहेतुकल्तेिन वा कथचित् ॥ १२ ॥ ज विवि सेसमि २ अ ततजत्तिप्पमाण 3 महनमनभावहि गमी घ च परिरममणासत्तिजनो ·४ १३-१८] चतुर्थी विशिका 'इय पाहन नेय इत्थ कालस्स तो तओ चेव । तस्सत्तिधिगमहेऊ सा विजओ तस्सहाय ति॥१३॥ कालो सहाच नियई पुवकय पुरिस कारणेगता। मिच्छत्तते चेव उ समासओ दुति सम्मत्त ॥ १४ ॥ नायमिह मुग्गपत्ती समयपसिद्धा वि मावियन ति। सव्येसु विसिद्वत्त इयरेयरमावसाविश्ख ॥ १५ ॥ तह भ रत्तक्रित्तो जह कालो तह इम ति तेण ति। इय अन्नुन्नाविर रूप सज्वेसि हेऊण ॥१६॥ न य सम्बहेउतुल भवत्त हदि सधजीवाण । ज तेणेक्सित्ता तो तुल्ला दसणाईया॥ १७ ॥ न इमो इमेसि हेऊ न य णातुल्ला इमेण एय पि। एप्ति तहा रेऊ ता तहभाव इम नेय ॥ १८ ॥ M M MAA इति प्राधान्य ज्ञेयमित्य कालस्य तत्तस्तत एव । तच्छक्ति विगमहेतु सापि यतस्तत्स्वभाव इति ॥ १३ ॥ कार' स्वभावो नियति पूर्वकृत पुरुष कारणेकान्त । मिथ्यात्व, त एव तु समासतो भवन्ति सम्यक्त्वम् ॥ १५॥ ज्ञातमिह मुद्गपत्ति समयमसिद्धाऽपि भावयितव्यमिति । सर्वपु विशिष्टत्वमितरेतरभावसापेक्षम् ॥ १५ ॥ तथा भव्यत्वाक्षिप्तो यथा कालस्तथैतदिति तेनेति । इत्यन्योन्यापेक्ष रूप सर्वपा हेतूनाम् ॥ १६ ॥ न च सर्वहेतुतुल्य भन्यत्व हति सर्वजीवानाम । यत्तेनैवाक्षिप्ता ततो तुल्या दर्शनादिका ॥१७॥ नायमस्य हेतुर्न च नातुल्या अनेनेतदपि । एतेपा तथा हेतुस्ततस्तथाभावमिद ज्ञेयम् ॥ १८॥ १घ इय पासत नेय ३ उतउतओर ३ मुगापत्ती, घ जामिक मुगापत्ती अ च ज मुदत्त ५ जता तुला ६ जना तह माव इन तेर ·rwIA विशतिविशिकायाम् [४ १९-२० ५१-४ अचरिमपरियट्टेसु कालो भरमालकालमो मणिओ। चरिमो उधम्मवणकालो तह चित्तभेओ ति॥१९॥ एम्मि धम्मरागो जायइ भस्स तस्सभावाओ। इत्तोय कीरमाणो होद इमो हंत संहति ॥२०॥ इति चरमपरिवर्षिशिका चतुर्थी ॥४॥ बीजाइकमेपा पुणो जायइ पसुत्य म सत्ताण । नियमा ण अनहानिहु इफलो कप्परुक्षु च ॥१॥ धीज विमस्स णेघ दक्षण एयकारिणो जीवे । बहुमाणसगयाए सुद्धपसमाइ करणिच्छा ॥२॥ तीए चेयऽणुश्यो अकरको अकुरो इह नेओ। का पुण विजया तदुवायनेसणा चित्ता ॥३॥ तेस परित्ती य तहा चित्ता पत्ताइसरिसिगा होइ। तरसपत्ती पुष्क गुरुमजोगाइव तु॥४॥ अचरमपरिवर्तपु कारो भवबालकालो भणित । चरमस्तु धर्मयोवनकालस्तथा चित्रभेद इति ॥ १९ ॥ एतस्मि धर्मगगो जायते भयस्य तत्स्वभावात् । इतश्च नियमाणो भवत्यय हन्त सुष्टु इति ॥२०॥ इति घरमपरिवनविंशिका चार्षी। बीजादिनमेण पुनर्जायते एपोत्र भ यसत्त्वानाम् । नियमाना यथापि खलु इष्टफल कल्पवृक्ष इव ॥१॥ बीजमप्यस्य ज्ञेयं दृऐतत्कारिणो जीवान् । बहुमानसगतया शुन्दप्रशसया करणेच्छा ॥२॥ तस्याश्चैवानुव चोकरलोडर इह शेय' । काठ पुनर्विज्ञेया तदुपायान्वेषणा चित्रा ॥३॥ तेपु प्रवृनिश्च तथा चित्रा पनादिस-शिका भवति । तरसपति पुष्प गुरुसयोगादिरूप तु ॥४॥ 7 भवपाल कारमा (धमपरीया) २ गज मुट्ठन्ति । अक छ असरसपत्ता पुष्प +---

·पञ्चमी विशिका
१५
तत्तो सदेसणाईहि होइ जा मापधम्मसपत्ती ।
त फलमिह विन्नेय परमफलपसाहग नियमा ॥५॥
बीजस्स वि सपत्ती जायइ चरिममि चेव परियट्टे
अच्चतसुदरा ज एसा वि तओ न सेसेसु॥६॥
न य एयम्मि अणतो जुज्जइ नेयस्य नाम कालु त्ति।
ओसपिणी अणंता हुति जओ एगपरियट्टे ॥७॥
वीजाइया य एए तहा तहा सतरेयरा नेया।
तहभब्यत्तक्खित्ता एगतसहावाबाहाप ॥ ८॥
तहऽभ रत्त ज कालनियइपुजफयपुरिसकिरियाओ।
अक्सिवइ तहसहाव ता तदधीण तय पि भये ॥९॥
एप जेणेव जहा होयव्य त तहेव होइ त्ति ।
न य दियपुरिसगारा पि हदि एव विरुज्झति॥१०॥
जो दिवेणक्खित्तो तहा तहा हत पुरिसगारु ति।
तत्तो फलमुभयजमवि भण्णइ खलु पुरिसगाराओ ।। ११॥
तत सुदेशनादिभिर्भवति या भावधर्मसपत्ति ।
तत्फलमिह विज्ञेय परमफलप्रसाधक नियमात् ॥ ५ ॥
बीजस्यापि सपत्तिर्जायते चरम एव परिवर्ते।
अत्यन्तसुन्दरा यदेपापि ततो न शेषेषु ॥ ६ ॥
न चैतस्मिन्ननन्तो युज्यते ज्ञेयस्य नाम काल इति 1
अवसर्पिण्योनन्ता भवन्ति यत एक्परिवर्ते ॥७॥
बीजादिकाश्चैते तथातथा सान्तरेतरा ज्ञेया ।
तथाभव्यत्वाक्षिप्ता एकान्तस्वभावाबाधया ॥ ८॥
तथाभ यत्व यत्कालनियतिपूर्वकृतपुरुषत्रिया ।
आक्षिपति तथास्वभाव ततस्तदधीन तदपि भवेत् ॥ ९॥
व येनेव यथा भवितव्य तत्तथैव भवतीति।
न च देवपुरुपकारावपि हन्तेव विरुध्येते ॥१०॥
यो देवेनाक्षिप्तस्तथा तथा हन्त पुरुषकार इति ।
ततो फलमुभयजमपि भण्यते सलु पुरुषकारात् ॥ ११॥

·१८ विगतिविशिकायान सरितु उत्यस्साधीस त छहसत्तमाणे च । तित्तीस मागराइ पचमगस्सावि विनेगा ॥ अण्ह पयटीण उक्कासठिदए यमाणो उ। जीयो न रहद एय जेण किलिहामी मायो॥५॥ सत्तर पयहीण अमितरोउ कोडकोडीए। पाउण नवरमेय अपुरकरणेण कोई तु॥६॥ करण अदापवत्त अपुयमणियटिमर मायाण । इयरेसिं पटम चिय भण्णद करण तिपरिणामो॥७॥ जा गठी ता पटम गार्ट समइच्छओ भरे पीय । अणियट्टीकरण पुण सम्मत्तपुरसडे जी ॥८॥ इत्थ य परिणामो ग्बलु जीवस्म सहा य होइ विमआ। किं मर कलक्मुक्त कणग भुपि मामल हाद! ॥९॥ पयह य व कम्माणं पियाणिउ या विरागमसह ति। सप्ततिस्तु चतुर्थस्य विशतिस्तया पटसप्तमयोश्च । यनिगात्सागराणि पश्चमकस्यापि विज्ञेया ॥ ४॥ अष्टाना प्रकृतीना उत्कोशस्थितो वर्तमानस्तु । जीवो न रमत एतद् येन क्लिष्टाशयो भाव ॥ ५ ॥ सप्ताना प्रकृतीनामभ्यन्तरतस्तु कोटीकोश्या । प्राप्नोति केवलमेतद् अपूर्वकरणेन काऽपि तु ॥६॥ करण यथाप्रवृत्त अपूर्वमनिवृत्तिरेव भयानाम् । टतरेपा प्रथममेव भण्यते करणमिति परिणाम ॥७॥ यावग्रन्थिस्तावत् प्रथम, यि समतिकामतो भरेद् द्वितीयम् । अनिवृत्तिकरण पुन सम्यक्त्वपुरस्कृते जीवे ॥ ८॥ अन च परिणाम सट जीवस्य गुभा भवति विज्ञेय । कि मल्कलंकमुक्त कनक भुवि श्यामर भवति ॥ ९॥ प्रतीश्च वा कर्मणा विज्ञाय वा विपाकमगुभमिति। १ घ च अम् तर रोउकोगी ३ असाम,घन . १ चउधरम सामर ·पष्ठी विशिका ~~ww. vvw अवरद्वे वि न कुप्पइ उवसमओ सब्वकाल पि ॥१०॥ नरपिबुहेसरसक्स दुक्ख चिय भावओ उ मन्नतो। सगओ न मुकर मुनूण किंपि पत्येइ ॥११॥ नारयतिरियनरामरभवेसु निवेयओ वसइ दुकस। अकयपरलोयमग्गो ममत्तपिसोगरहिओ नि॥१॥ दद्दण पाणिनियह भीमे भवसागरम्मि दुक्खत्त। अविसेसओऽणुकप दुहा वि सामत्यओ कुणइ ॥१३॥ मन्नइ तमेर सच्च नीसक ज जिणोर्ट पण्णत्त। सुहपरिणामो सच कसाइविसुत्तियारहिओ॥१४॥ एपपिहो य एसो तहा सओवसममावओ होह। नियमेण खीणवाही नरु व्य तन्नेयणारहिओ॥१५॥ पढमाणुदयाभावो पयस्स जओ भवे कसायाण। ता कहमेसो पय ? भन्नइ तधिसयविक्खाए॥१६॥ अपराद्धेऽपि न कुप्यति उपशमात्सर्नकालमपि ॥१०॥ नरविबुधेश्वरसाख्य दु खमेव भावतस्तु मन्यमान । सवेगतो न मोक्ष मुक्त्वा किमपि प्रार्थयते ॥११॥ नारकतिर्यङ्नरामरभवेषु निर्वदादसति दु खम् । अकृतपरलोकमार्गो ममत्वविपवेगरहितोऽपि ॥ १२॥ दृष्ट्वा प्राणिनिवह भीमे भवसागरे दु खार्तम् । अविशेषतोऽनुकम्पा द्विधाऽपि सामर्थ्यत क्रोति ॥ १३ ॥ मन्यते तदेव सत्य नि शइक यजिने प्रज्ञप्तम् । शुभपरिणाम सर्व काइक्षादिविस्रोतसिकारहित ॥१४॥ एवविधश्चैष तथा क्षयोपशमभावतो भवति । नियमन क्षीणव्याधिर्नर इव तद्वेदनारहित ॥१५॥ प्रथमानामुदयाभार एतस्य यतो भवेकपायाणाम् । तत्कथमेप एव भण्यते तद्विषयापेक्षया ॥ १६ ॥ १ अ पुस्तके (मुद्रितपुस्तके ) दाणेतिगाधा द्वादशी नारयेति च नयोदशीति । ध्यत्यासो दृश्यते .

·२०
विशतिविशिकायाम [६ १५-२० ७ १-२
निच्छयसम्मत्त वाहिफिञ्च सुत्तभणिय निउणरूप तु ।
एवविही निओगी होइइमा रत वच्चु ति॥१७॥
पच्छाणुपुचिओ पुण गुणाणमेएमि होइ लाहकमो।
पाहनओ उ एव विनेो सिं उवन्नासी ॥१८॥
एसो उभागधम्मो धारद भवन निवडमाण।
जम्हा जीव नियमा अनी उ भवगमायेण ॥१९॥
दाणाइया उ प्यमि चेव सुद्धा उ हुति किरियाओ।
एयाओ विहु जम्हा मुक्राफलाओ पराओ य॥०॥
इति सद्धर्मविशिका पाठी।
दाण च होद तिविह नाणामयधम्मुरग्गरकर च।
प्रस्थ पढम पसत्य शिहिणा जुग्गाण धम्मम्मि ॥१॥
सेरियगुरुकुल पासो विसद्धययणोऽणुमलिओ गुरुणा।
सम्पत्य णिरियमई दाया नाणस्स रिजेओ॥७॥
ANMArwan
निश्चयसम्यकृत्व वाऽधिकृत्य सूरमणितनिपुणरूप तु ।
एवविधो नियोगो भवत्यय हन्त वाच्य इति ॥ १७॥
पश्चानुपूर्या पुनर्गुणानामेतेषां भवति लामक्रम ।
प्राधान्यतस्त्वेव विज्ञेय एपामुपन्यास ॥१८॥
एष तु भावधर्मा धारयति भवार्णवे निपतन्तम् ।
यस्माजीव नियमादन्यस्तु भवाङ्गभावेन ॥ १९॥
दानादिकास्त्वैतस्मिन्नेव गुद्धास्तु भवन्ति किया ।
एता अपि सलु यस्मान्मोक्षफला पराश्च ॥ २०॥
॥ इति सर्मविशिश षष्ठी
दान च भवति त्रिविध ज्ञानाभयधर्मोपमहकर च।
अब प्रथम प्रशस्त विधिना योग्यानां धर्मे ॥ १॥
सेक्तिगुरुकुलवासो विगुद्धवचनोऽनुमतो गुरुणा।
सर्थिनिश्चितमतिर्दाता ज्ञानस्य विज्ञेय ॥२॥

·७ ३-८] सप्तमी विशिका सुस्सुसासजुत्ती विओ गाहगो विएयस्स। न सिराऽभावे खणणाउ चैव कृवे जल होइ॥३॥ ओहेण वि उवपसो आयरिएण विभागसो देओ। सामाइधम्मजणओ महुरगिराए विणीयस्स ॥४॥ अविणीयमाणवतो फिलिस्सई मासई मुत चव। नाउँ घटालीर को किर करणे पवत्तिज्जा ॥५॥ 'विओयमभयदाण परम मणमयणकायजोगेर्टि। जीवाणमभयकरण सबसि मवहा सम्म॥६॥ उत्तममेय जम्हा तम्हा णाणुत्तमो तरइ दाउ। अणुपालि य, दिन पिद्दति सममावदारिद्दे ॥७॥ जिणवयणनाणजोगेण तक्कुलठिईसमामिण च । विनेयमुत्तमत्त न अन्नहा इत्थ आहेगारे ॥८॥ Avan शुश्रूपासयुक्तो विशेयो माहकोऽप्येतस्य । न शिगभाव सननादेव कूपे जल भवति ॥ ३॥ ओधेनाप्युपदेश आचार्यण विभागशो देय । सामादिधर्मगनको मधुरगिरा विनीतस्य ॥ ४ ॥ अविनीतमाशापयन् क्लिश्यते भापते मृपेव । ज्ञाचा पगलोह फकिल करणे प्रपर्तेत ॥५॥ विज्ञेयमभयदान परम मनोग्चनकाययोग । जीवानामभयकरण सर्वेषां सईया सम्यक् ॥६॥ उत्तममेतपस्मानस्मानानुत्तम शमोति दातुम् । अनुपातपितु वा दत्तमपि हन्ति समभाषदारिदो ॥ ७॥ मिनाचनशानयोगेन नत्कुटस्थितिसमाश्रितेन च । विशेयमुत्तमत्व नान्यथानाधिकारे ॥ ८॥ २ पिन्भेय अभए, घ पपिनेय अभप पिपतिमत्त ·२२ विशतिविशिकायाम् टाऊणेय जो पुण आरमाइसु प्रवत्तए मूहो। भावदरिदो नियमा दुरे सो दाणधम्माण ॥९॥ इहपरलीगेस भय जेण न सजायए क्याइयवि। जीवाण तकारी जो सो दाया उ एयरस ॥१०॥ इय देसओ वि दाया इमस्स पयारिसो तहिं विसए। इहरा दिन्नुदालणपाय एयस्स दाण ति ॥ ११ ॥ नाणदयाण सतीधिरइकिरियाइत तओ देह । अनी दरिदपडिसेहरयणतुल्लो भवे दाया ॥ १२ ॥ एवमित्य पर सवैसिं चेय होइ दाणाण। इत्ती उनिओगेण एयस्स वि ईसरो दाया॥१३॥ इय धम्मुरग्गहकर दाण असणाइगोयर त च । पत्थमिव अक्षरालय रोगिणो उत्तम नेय ॥१४॥ दत्वैतय पुनरारम्भादिषु प्रवतते मूट । भावदरिद्रो नियमाद दू स दानधर्माणाम् ॥ ५ ॥ इहपरलोकेषु भय येन न सजायते कदाचिदपि । जीवाना तत्कारी य स दाता त्वेतस्य ॥१०॥ इति देशतोऽपि दाताऽस्यताहशस्तस्मिन्विषये। इतरथा दत्तोदालनप्रायमतस्य दानमिति ॥ ११ ॥ ज्ञानदययो क्षान्तिविरतित्रियया तत्ततो ददाति । अन्यो दरिद्रपतिषेधवचनलुल्यो भवेदाता ॥१२॥ एवमिहतत्प्रवर सर्वेषामेव भवति दानानाम् । इतस्तु नियोगेन एतस्थापीश्वरो दाता ॥ १३ ॥ इति धर्मोपग्रहकर दानमशनादिगोचर तन्च । पथ्यमिवामकाले च रोगिण उत्तम ज्ञेयम् ॥१४॥ पवनर को २ क क्याइवि दिसहारण, दिन्नदाहरण; चन दिन्गुनाहरण पच मतभी देर ५ असणा गोया जच, ६ ज आरोगिणो ३ घ wik ·१५-२०] सप्तमी विगिका २३ सद्धासकारजुय सकमेण तहोचियम्मि कालम्मि। अन्नाणुवघाएण वयणा एव सुपरिसुद्ध ॥१५॥ गुरुणाऽणुनायभरो नाओवज्जियधणो य एयस्स। दाया अदुत्थपरियणवग्गो सम्म दयालू य ॥१६॥ अणुकपादाण पि य अणुकपागोयरेसु सत्तेसु । जायइ धम्मोवग्गहहेऊ करुणापहाणस्स ॥१७॥ ता एय पि पसत्य तित्थयरेणावि भयवया गिहिणा। सयमाइन दियदेवदूसदोणेण गिहिणो वि॥ १८ ॥ धम्मस्साइपयमिण जम्हा सील इमस्स पज्जते । तन्निरयस्मावि जओ नियमा सनिवेयणा गुरुणो॥१९॥ तम्हा सत्तऽणुरूप अणुकपासगएण भण। अणुचिहिय रमेय इत्तो चिय सेसगुणसिद्धी ॥२०॥ इति दानविंशिका सप्तमी॥ श्रद्धासत्कारयत सम्मेण तथोचित काले। अन्यानुपघातेन वचनादेव सुपरिशुद्धम् ॥ १५ ॥ गुरुणाऽनुज्ञातभरो न्यायोपार्जितधनश्चेतस्य । दाता अदु म्थपरिजनवर्ग सम्यग् दयालुश्च ॥ १६ ॥ अनुकम्पादानमपि चानुकम्पागोचरेषु सत्त्वेषु । जायते धर्मापमहहेतु करुणाप्रधानस्य ।। १७ ॥ तदेतदपि प्रशस्त तीर्थकरेणापि भगवता गृहिणा । स्वयमाचीर्ण द्विजदेवघ्यदानेन गृहिणोऽपि ॥ १८॥ धर्मस्यादिपदमिद यस्माच्छीलमस्य पर्यन्ते । तद्विरतस्यापि यतो नियमात्स्वनिवेदनाद् गुरो ॥ १९ ॥ तस्माच्छन्त्यनुरूपमनुकम्पासगतेन भव्येन । अनुष्टात यमेतदित एव शेषगुणसिद्धि ॥२०॥ मानविंशिका सममी। 1 मन्नानुष ३ घ च दागेणगिदिशा A ३ घ7, शेयणा है ·विशतिरिशिकायाम् [८१-६ पूया देवस्स दुहा विनया दव्यभावभेएण । इयरेयरजुत्ता वि हु सत्तेण पहाणगुणभावा ॥१॥ पढमा गिहिणो सा विय तहा तहा भावभेयओ तिरिहा । कायचयमणविसद्धी सम्भूओगरापरिभया ॥२॥ सरगुणाहिंगविसया नियमुत्तमत्थुदाणपरिओसा। कायकिरियापहाणा समतमदा पढमपृया ॥३॥ घीया उसयमगलनामा वायकिरियापहाणेसा। पुव्वुत्तविसयवस्थुम ओचित्ताणयणभेएण ॥४॥ तइया परतत्तगया सवुत्तमपत्थमाणसनिओगा। सुद्धमणजोगसारा विनेया सत्वसिद्धिफ्ला ॥५॥ पढमावधाजोगा सम्मद्दिहिस्स होइ पढम त्ति। इयरेयरजोगेण उत्तरगुणधारिणो नेया ॥६॥ Periyana पूजा देवस्य विधा विज्ञेया द्रव्यभावभेदेन । इतरेतरयुक्तापि खलु तत्त्वेन प्रधानगुणभावा ॥ १॥ प्रथमा गृहिण सापि च तथा तथा भावभेदतस्विविधा । कायबचोमनोविगुद्धि सभूतोपकरणपरिभेदा ॥२॥ सर्वगुणाधिकविषया नियमोत्तमवस्तुदानपरितोपा। कायक्रियाप्रधाना समन्तभद्रा प्रथमपूजा ॥३॥ द्वितीया तु सर्वमङ्गलनामा वास्क्रियाप्रधानेपा । पूवातविषयवस्तुषु औचित्यानयनभेदेन ॥ ४ ॥ तृतीया परतत्त्वगता सर्वोत्तमवस्तुमानसनियोगा। गुद्धमनोयोगमारा विज्ञेया सर्वसिदिफा ॥ ५॥ प्रथमावधकयोगात् सम्यग्दृष्टेभवति प्रथमेति । इतरेतरयोगेण उत्तरगुणधारिणो ज्ञेया ॥६॥ • घ जुत्तो नहु २ अ परमगिहिणो ३३ घ च वयदाण ·८७-१२] अष्टमी विशिका तइया तापावधकजोगेण परमसावगरसेव। जोगा य समाहीहि सा हुज्जुगकिरियफलकरणा ॥७॥ पढमकरणभेएण गथासम्नस्स धम्ममित्तफला। सा हुजुगाइभागो जायइ तह नाणुवधुत्ति ॥ ८॥ मवठियभगो एसो तह य महापविसोहरे परमो। नियविरियसमुल्लासी जायइ सपत्तबीयस्म ॥ ९॥ सलग्गमाणसमओ धम्मवाण पि विति समयण्ण । अपगारिणो रिश्त्यहसाहणाओ य सम्म ति॥१०॥ पंचसयभेओनयारर्जुत्ता य होइ एस त्ति। जिणचवीसाजोगावयारसपत्तिया य॥११॥ सुद्ध चेव निमित्त दुध भाषेण सोहियन ति। इय गतविसुद्धा जायइ एसा तहिदफला॥१॥ तृतीया तृतीयाबधकयोगेन परमश्रावकस्येयम् । योगाञ्च समाधिभि सा खलु ऋजुकक्यिाफरकरणात् ॥ ७ ॥ प्रथमकरणभदेन ग्रन्थ्यासन्नस्य धर्ममानफला। सा हि अजुकादिभावो जायते तथा नानुबन्ध इति ॥ ८॥ भवस्थितिभङ्ग एप तथा च महापथविशोधन परम । निजवीर्यसमुल्लासो जायते सप्राप्तवीजस्य ॥ ९ ॥ सलग्यमानसमको धर्मस्थानमपि त्रुवन्ति समयज्ञब । अपकारिणोग्यतार्थसाधनाञ्च सम्यगिति ॥ १०॥ पचाष्टमभेदोपचारयुक्ता च भवति एपेति । जिनचतुर्विशिकायोगोपचारसपत्तिरूपा च ॥ ११ ॥ शुद्धमेव निमित्त द्रय भावेन शोधयितव्यमिति । इत्येकान्तपिशुद्धा जायते एपा तथेष्टफरा ॥१०॥ • च सा हग्नुगतिरिय २१ २२ मा हजगाउ, गज्ज गइ, स हुजगह 7 अणगारिणो वि ( हरितालन ' अगाग्णिो' इति शुद्रीन) पच ज्तो ५ अर विनो .

·विशतिविशिकायाम्
[८ १३-
सयकारिया: एसा जायइ ठरणाइ बहुफला केह।
गुरुकारियाइ अने विसिहविहिकारियाए य ॥ १३ ॥
थडिल्ले गिय एसा मणठवणाए पमत्यिगा चेव ।
जागासगोमयाइहि इत्यमुलेपणाइ हिय ॥ १४ ॥
उवयारगा इह सोघओगसाहारणाण इहफला।
किंचि विसेसेण तओसवे ते विभइयर त्ति ॥१५॥
एर कुणमाणाण पया दुरियक्सआ इह जम्मे।
परलोगम्मिय गौरवभोगा परम चनिजाण ॥१६॥
इक्क पि उद्गबिंदू जह पकिसत्त महासमुद्दम्मि ।
जायइ अस्सयमेय पूया निजिणेसु चिन्नेया ॥ १७ ॥
अस्खयभावे भावो मिलिओ तव्भावसाहगो नियमा।
नहु तब रसविद्ध पुणो वि तवत्तणमुह ।। १८॥
तम्हा जिणाण पूया दुहेण सव्यायरेण कायरा।
परम तरडमेसा जम्हा ससारजलरिम्मि ॥ १९ ॥
स्वयकारितयेषा जायते स्थापनया बहुफा केचित् ।
गुरुकारितया अन्ये विशिष्टविधिकारितया च ॥१३॥
स्थण्डिलेप्पा मन स्थापनया प्रशस्तिका चैन ।
आकाशगोमयादिभिरतोपरेपनादि हितम् ॥ १४॥
उपचाराना इह सोपयोगसाधारणानामिष्टफ्ला ।
किंचिदिशेषेण तत सर्व ते विभाजयितव्या इति ॥ १५॥
एव कुर्वतामेता दुरितक्षय इह जन्मनि ।
परोके च गौरवभोगा परम च निर्वाणम् ॥१६॥
एकमप्यदकबिन्दु यथा प्रक्षिप्त महाममुद्रे ।
आयतेश्वयमेव पूजापि जिनेषु विज्ञेया ॥ १७ ॥
अक्षयभावे भावो मिलितस्तद्भावसाधको नियमात् ।
न हि ताम्र रसविद्ध पुनरपि तामत्वमुपैति ॥१८॥
तस्माजिनाना पूजा बुधेन सर्वादरेण कर्तया।
परम तरण्डमेषा यस्मात्ससारजलधो ॥१९॥

·८ ९१-५] अष्टमी विधिका एवमिह व्यपूया लेसद्देसेण दसिया समया। इयरा जईण पाओ जोगहिगारे तय पुच्छ ॥२०॥ इति पूजाविधिधिशिका अष्टमी ॥८॥ धम्मोवागदाणादसगी सारगो परो होइ। भावेण सुद्धचित्तो निच्च जिणवयणसरणरई ॥१॥ मग्गणुसारी सट्टो पन्नपणिज्जो कियापरी चेत्र। गुणरागी सकारभसगओ देसचारित्ती ॥२॥ पंच य अणुब्बयाई गुण याइ च हुति तिन्नेव । सिफरवावया चउरो सावगधम्मो दुपालसहा ॥३॥ एसो य सुप्पसिद्धो सहाइयारेहि इत्थ ततम्मि । फुसल्परिणामख्यो नवर सइ अतरा नेओ॥४॥ सम्मा परियापुत्तेऽयगए कम्माण एस होइ ति। सो विराल अगमो हद विहिगहणाईहिं होइ जहा॥५॥ एनमिह द्रव्यपूना रेशाद्देशन दर्शिता समयात् । इतरा यतीना मायो योगाधिकारे तदक्ष्यामि ॥२०॥ ॥ इति पूनानिधि शिका समी। धर्मोपपरदानादिमगत श्रारक परो भवति । भावेन शुद्धचित्तो नित्य जिनवचनप्रवणरति ॥१॥ मार्गानुसारी श्राद प्रज्ञापनीय प्रियापग्थेव । गुणरागी सत्कारम्भसगतो देशचारिती ॥२॥ पर पाणुप्रतानि गुणवतानि च मान्ति नीण्येव । शिक्षामतानि चत्वारि भारकर्मा द्वादशधा ॥३॥ एप च सुप्रसिद सहातिचाररत तने। कुशटपरिणामरूप केवलं सदाऽन्तरो क्षेय ॥४॥ मम्यापल्याथवेश्वगते कर्मणामय भवतीति । मोपि सल्लवगाम इह विधिमाणादिभिर्भवति तथा ॥५॥ प्रमाननर पर, ग पन्नानिय पुस, १ प होता - ·३० विशतिविशिकायाम् [९६४-२० १० १-२ आउयपरिहाणीए असमजमचिहियाण पशिगे। राणलामदीयणाए धम्मगुणेसुध पिवित॥१८॥ वारगदोसविवरखे धम्मायरिप य उज्जयविहारे। एमाइचित्तनासो संवेगरसायण ऐय ॥१९॥ गोसे मणिओ य विही इय अणवरय तु चिहमाणरस। पदिमाकमेण जायद सपुती चरणपरिणामो॥०॥ इति श्रावकधर्मयिशिका नवमी ।।९॥ देसण घय सामाहय पोसार पहिमा अथम सरियते। आरम पेस उदिहयग्जए समणभूए य ॥१॥ एया खलु इकारस गुणठाणगर्भयो मुणेयच्या। समणाचासगपतिमा दमाणवाणलिंगहि ॥ सुरसूसाई जम्हा दसणपमुदाण करजसूयति। कायपिरियाइ सम्म विरजह ओहो पदिमा ॥३॥ आयु परिहाणो असमञ्जसचेष्टिताना या विपाके । क्षणलाभदीपनाया धर्मगुणषु च विरिधेपु ॥ १४ ॥ बाधकदोपविपक्षे धर्माचार्य चोयतविहारे । एवमादिचित्तन्यास सवेगरसायन ददाति ॥ १९ ॥ गोपे भणितच विधिरित्यनवरत तु चेष्टमानस्य। प्रतिमारमेण जायते सपूर्णश्वरणपरिणाम ॥२०॥ ॥ इति श्रावधरिशिका नरमी।। दशनवतसामायिकपोषधप्रतिमा अनासचित्ते । आरम्भप्रेषोदिष्टवर्जक श्रमणभूत च ॥ १॥ एता सल्वेकादश गुणस्थानकभेटतो ज्ञात या । श्रमगोपासकप्रतिमा बाह्यानुष्ठानरिड्ने ॥२॥ शुश्रूपादिर्यस्माद्दशनप्रमुसाना कार्यसूचका इति । कायक्रियया सम्यारक्ष्यत ओघतो प्रतिमा ॥३॥ २मग घच उग्जुय पच सायादेव .

·MARA १० ४-९] दशमी विंशिका सुस्सूस धम्मराओ गुरुदेवाण जहासमाहीए। यावच्चे नियमो दसणपडिमा भये एसा ॥४॥ पचाणुध्वयधारित्तमणडयार वपसु पडिबधो। वयणा तदणइयारा वयपडिमा सुपसिद्ध ति॥५॥ तह अत्तवीरिउल्लासजोगओ रयतसद्धिदित्तिसम। सामाइयकरणमसइ सम्म सामाइयप्पडिमा ॥६॥ पोसहकिरियाकरण पध्यम तहा तहा सुपरिसुद्ध। जाभावभावसाहगमणघ तह पोसहप्पडिमा॥७॥ परेसु चेव राइ असिणाणाइकिरियासमाजुत्तो। मासपणगावहि तहा पडिमाकरण तु तप्पडिमा ॥८॥ असिणाण वियडभोई मउल्यिडो रत्तिभमाणे ण। पडिवक्खमतजावादसगओ चेव मा किरिया ॥९॥ शुश्रूषा धर्मरागो गुरुदेवाना यथासमाधौ। वैयापत्ये नियमो दर्शनप्रतिमा भवेदेपा ॥४॥ पञ्चाणुनतधारित्वमनतिचार तेषु प्रतिबध । वचनात्तदनतिचाराद् व्रतपतिमा सुप्रसिद्देति ॥ ५॥ तथात्मबीयाल्लासयोगतो रजतशुदिदीप्तिसमम् । सामायिककरणमसकृत्सम्यक्सामायिकप्रतिमा ॥६॥ पोपधत्रियाकरण पर्वसु तथा तथा सुपरिशुद्धम्। वतिभावभावसाधक्मनध तथा पोषधप्रतिमा ॥७॥ पर्वमु चैव रानावनानादिक्यिासमायुक्त । मासपञ्चकावधि तथा प्रतिमाकरण तु तत्प्रतिमा ॥८॥ अमानविकृतभोजी मोलिकृतो रानिब्रह्मचारी च। प्रतिपक्षमन्त्रजापादिसगतश्चैव सा क्यिा ॥९॥ १५ घ ममाहीय १ प ज तहणइयारा अ किरियाभरण पचमु पसु नहा सुपरिनु, च पदेमु तहा मुपरि ५ घच जइभवमारपसाहग ·३२ विशतिविशिकायाम् [१० १०-१६ पय किरियाजुत्ताऽवभ वज्जइ नवर राह पि। दम्मासाचहि नियमा एसा उ अवमपडिमत्ति ॥२०॥ जारज्जीवाए चिहु एसाऽवमस्स यग्जणा होइ। एर चियज चित्तो सावगधम्मो बहुपगारो ॥ ११ ॥ एपरिहो उ नवर सच्चित्त पिपरिवग्जए सन। सत्त य मासे नियमा फासुयभोगेण तप्पडिमा ॥१२॥ जायनीवाए वि हु एसा सवित्तवज्जणा होइ । एव चिय ज चित्तो सादगधम्मो बहुपगारो ॥१३॥ एक चिय आरम्भ चज्जइ सावज्जमहमास जा। तप्पडिमा पेसेहि वि अप्प कारेइ उपउत्तो॥१४॥ तेहि विन कारेई नवमासे जार पेसपडिम ति। पुचोइया उ किरिया संवा एयरस सरिसेसा ॥ १५ ॥ उद्दिद्वाहाराइण धज्जण इत्थ होइ तप्पहिमा । दसमासावहि सज्झायझाणजोगप्पहाणस्स ॥१६॥ एवरियायुक्तोऽब्रह्म वर्जयति केवल रानावपि । पण्मासावधि नियमादेषा त्वब्रह्मप्रतिमेति ॥ १०॥ यावजीवमपि खल्वेषाऽब्रह्मणो वर्जनाद्भवति। एममेव यच्चिन श्रावकधर्मा बहुप्रकार ॥ ११ ॥ एवविधस्तु केचर सचित्तमपि परिवर्जयति सर्वम् । सप्त च मासानियमात्मासुकभोगेन तत्प्रतिमा ॥ १२ ॥ यावजीवमपि सल्वेषा सचित्तवर्जनाद्भवति। एवमेव यच्चिर श्रावकधर्मा बहप्रकार ॥१३॥ एवमेवारम्भ वर्जयति सावद्यमष्टमास यावत् । तत्प्रतिमा प्रेपेरप्यल्प कारयत्युपयुक्त ॥ १४ ॥ तैरपि न कारयति नवमासान्यावत्प्रेषप्रतिमति । पूवादिता तु दिया सर्वेतस्या सविशेषा ॥ १५ ॥ उदिष्टाहारादीना वजनमत्र भवति तत्प्रतिमा। दशमासावधि स्वाध्यायध्यानयोगप्रधानस्य ॥१६॥ १५ सयौइयम्स ·१० १८-२० ११ १-२ दशमी विशिका ३३ इकारस मासे जाव समणभूयपडिमा उ चरिम ति। अणुचरइ साटुकिरिय इत्य इमो अविगल पाय ॥ १७ ॥ आसेविकण एय कोई पचयइ तह गिही होइ । तब्मावमेयओच्चिय विसुद्धिसकेसभेएण ॥ १८॥ एया उ जहुत्तरमो अससफम्मक्सओपसमभावा। हुति पढिमा पसस्था विसोहिकरणाणि जीवस्स ॥१९॥ आसविऊण एया भावेण निओगओ जई होइ ज उवरि सब्यविरई भावेण देसविरई उ ॥२०॥ इति श्रावकप्रतिमाविशिका दशमी ॥१०॥ नमिऊण वीणदोस गुणरयणनिहिं जिण महावीर। सखेवेण महत्थ जाधम्म संपवक्खामि ॥१॥ खती य मदवज्जव मुत्ती तव सजमे य वोदये। सच्च सोय आकिंचण च बभ च जइधम्मो ॥०॥ एकादश मासान्याचन्द्रमणभूतप्रतिमा तु चरमेति । अनुचरति साधुकियामनायमविक्ल प्राय ॥ १७ ॥ आसे येता कोऽपि प्रवजति तथा गृही भवति । तद्भावभेदत एव विशुद्विसक्लेशभेदेन ॥ १८ ॥ एतास्तु यथोत्तरमसर यमक्षयोपशमभावात् । भवान्ति प्रतिमा प्रशस्ता विशोधिकरणानि जीवस्य ॥ १९ ॥ आसे येता भावेन नियोगतो यती भवति । यदुपरि सर्वविरतिर्भावेन देशविरतिस्तु । २०॥ ॥ इति श्रावप्रतिमाविंशिरा दशमी । नत्या क्षीणदोष गुणरत्ननिधि जिन महावीरम् । सक्षेपेण महार्थ यतिधर्म सप्रवक्ष्यामि ॥१॥ क्षान्तिश्च मार्दवार्जवमुक्तयस्तपस्सयमो च बोद्वव्या । सत्य शोचमाकिचन च ब्रह्म च यतिधर्म ॥२॥ क भेयओ विय २ अघच विरडओ अ क च साचक्लामि ·गितिमिशिकायाम् [११२४ उपगारवगारिविवागययणघम्मुत्तरा भव पती। साविकर आदितिग लोगिगमियर दुग जाणो ॥३॥ पारसविहे कसाए सपिए उयसामिए य जोगेहि । ज जाया जाधम्मो ता चरिमं तत्य रातिद्ग ॥ ४॥ सरे य अयाराज सजरणाणमुदयो हुति । ईसिजलणा य एए कुओयगारादयिखेद ॥५॥ छठे उण गुणठाणे जाधम्मो दुग्गर घर्ण त च। भणिय भगायीए न सागचिंता ती इत्य॥६॥ तम्दा नियमेण चिय जपणो मव्वामया नियत्तस्स। पढममिट ययणग्वती पच्छा पुण धम्मरति ति ॥७॥ प्रमेऽज्जवमद्दवमुत्तीओ दुति पत्र भेयाओ। पुवोदयनाएण जाणो इत्यपि घरमदुग॥८॥ A उपकार्यपकारिविपाकवचनघमात्तरा भवेत् क्षान्ति । सापेक्षमादिविक लौकिकमितर द्विक यते ॥३॥ द्वादशविधे कपाय क्षपित उपशामिते च योगे । यजायते यतिधर्म तच्चरम तत्र क्षान्तिद्विकम् ॥४॥ सर्वे चातिचारा यन्सज्वलनानामुदयतो भवन्ति । ईषज्वटनाश्चेते कृतोपकाराद्यपेक्षेह ॥ ५॥ पठे पुनर्गुणस्थाने यतिधर्मा दुर्गलधन तच्च । भणित भवाटव्यां न टोकचिन्ता ततोऽत्र॥६॥ तस्मानियमेनैव यते सर्वाश्रवानिवृत्तस्य । प्रथममिह वचनक्षान्ति पश्चा पुनर्धर्मक्षान्तिरिति ॥ ७ ॥ एवमेवार्जदमार्दवमुक्त्यो भवन्ति पञ्चभेदा । पूर्वादितन्यायेन यतेरवापि चरमद्विकम् ॥ ८॥ अ छहे उ गुणहाणे १ च भणिय च ·एकादशी विशिका इहपरलोगादणविक्ख जमणसणाइ चित्तगहाण। त सुद्धनिज्जराफलमित्य तरो होइ नायव्यों ॥९॥ आसवदारनिरोहो जमिदियकसायदद्वतिगहओ। पेहातिजोगकरण त सच सजमो नेओ॥१०॥ गुरुसुत्ताणुन्नाय ज हियमियभासण ससमयस्मि । अपरोक्तावमणय त सच्च निच्छिय जइणो ॥११॥ आलोयणाइदसविह्जलओ पावमलखालण निहिणा। ज बसोयजुत्त त सोय जइजणपसत्य ।। १२ ।। परवीए उपमाए ज धम्मावगरणाइरेगेण । वत्युस्सागहण सलु त आचिन्नमिह भणिय ॥१३॥ मेहुणसलाविजएण पचपरियारणापरिच्चाओ। बभे मणवत्ताए जो मो बम सुपरिसुद्ध ॥१४॥ इहपरलोकायनपेक्ष यदनशनादि चित्रानुष्ठानम् । तच् शुद्धनिर्जराफलमन तपो भवति ज्ञातव्यम् ॥ ९ ॥ आस्रबद्वारनिगेधो यदिन्द्रियकपायदण्डनिग्रहत । प्रेक्षादियोगकरण तत्सर्व सयमो ज्ञेय ॥ १० ॥ गुरुसूनानुज्ञात यद्वितमितभाषण स्वसमये। अपरोपतापमनघ त सर्व निश्चित यते ॥ ११॥ आलोचनादिदशविधजठत पापमलक्षालन विधिना । यद द्र यशोचयुक्त तच्छौच यतिजनप्रभस्तम् ॥ १२ ॥ पक्षिण उपमया यद्धर्मापकरणातिरेकेण। वस्तुनोऽमरण सलु तदाक्चिन्यमिह भणितम् ॥ १३ ॥ मथुनसशाविजयेन पञ्चपरिचारणापरित्याग । ब्रह्माणि मनोवृत्त्या य स ब्रह्म सुपरिशुदम् ॥ १४॥ १२ च इहोगादण, ग घ, न, इोगादतणविक्स २५ पेहेतिजोग ग, ज ताचोवरमणमणघ, प तापोवसमगमणय r घ च पक्सीउवमाए। ५२ च ज धम्मोवगग्णाइगेगेण घज धम्मोवागरणाइ ६गज बज्जस्सा- गहण । व दमसागहण ७क पच पविगारणा घमणपितिए ·विशतिविमिकायाम [११ १५-२.. कायफरिसम्बोई सहमटिं च इत्थ पवियारो। रागा मेहणजोगो मोनुदय रइफलरो सन्यो। १५॥ एयस्साभावमि विनो बममणुत्तराण ज तेसि। बभे ण मणोपित्ती तह परिसुद्धासयाभाया ॥१६॥ वभामिह वंभचारिहिं वनिय स रमेवाणुहाण। तो तम्मि सओयसमो सा मणरित्ती ताद होई ॥१७॥ एव परिसद्धासयजुत्तो जो खलु मणोनिरोहो नि। परमत्थओ जहत्य सो भण्णइ बमामिह समए ॥१८॥ इय ततजुत्तिनीईई भावियत्यो गुहे िमुत्तत्यो। सव्यो ससमयपरसमयजोगओ मुक्वारगी ॥१९॥ सखेषेण एसो जदधम्मो यनिआ अइमहत्थो। मदमइवोहणहा कुग्गहविरहेण समयाओ ॥२०॥ इति यतिधमर्विशिका एकादशी ॥११॥ n- कायम्पर्शरूपे शन्दमनोभ्या चार प्रविचार । रागान्मथनयोगो मोहोदय रतिफल सव' ॥ १५ ॥ एतस्याभावेऽपि नो ब्रह्मानुत्तराणा यत्तेपा। ब्रह्मणि न मनोवृत्तिस्तथा परिशुद्धाशयाभावात् ॥ १६ ॥ ब्रह्मेह ब्रह्मचारिभिर्वणित सर्वमेवानुष्ानम् । तत्तस्मिन्क्षयोपशम सा मनोवृत्ति तत्र भवति ॥ १७ ॥ एव परिशुद्धाशययुक्तो य खलु मनोनिरोधो पि। परमार्थतो यथार्थ स भण्यते ब्रह्मेह समये ॥१८॥ इति तन्त्रयुक्तिनीतिभिर्भावयितव्यो बुधै सूनार्थ । सर्व स्वसमयपरसमययोगतो मोक्षकाइक्षिमि ॥१९॥ सक्षेपणेष यतिधर्मा वणितो तिमहार्थः । मन्दमतिबोधनार्थ कुप्रहविरहेण समयत ॥ २० ॥ ॥ इति यतिधमविशिका एकादशी । . -- प सहा परि ·२० १-६] द्वादशी विशिका ३७ सिक्ता इमस्स दुविहा गहणासेषणगया मुणेयना। सुत्तत्यगोयरेगा वीयाऽणुद्वाणविसय ति॥१॥ जह चक्कवहिरज लण नेह खुद्दकिरियासु । होइ मई तह चेव उ नयस्मवि धम्मरज्जाओ ॥२॥ जह तस्सव रज्जत कुव्वतो वच्चए मुह कालो। तहण्यस्स वि सम्म सिक्रपादुगमेव धन्नस्स ॥३॥ तत्तो इम पहाण निरुवमसुहते उमावओ नेय। इत्थ वि होदइगमुह तत्तो एवोपसमसुह ॥ ४ ॥ सिकवादुगमि पीइ जह जायद हदि समणसीट्स्स । तह चक्रवद्विणो विहु नियमेण न जाउ नियकिच्चे ॥५॥ गिण्टह विहिणा लुत्त भावेण परममतम्भव ति। जोगो वि वीयमदुरोदजोगतुही इमस्स त्ति ॥६॥ शिक्षास्य द्विविधा ग्रहणासेवनगता ज्ञात या। सूनार्थगोचरेका द्वितीयानपानविषयेति ॥ १ ॥ यथा चक्रवर्तिराज्य लन्या नेह क्षुद्रक्रियासु । भवति मतिस्तथव तु नेतस्यापि धर्मराज्यवत ॥२॥ यथा तस्य वा राज्य कुर्वतो अजति सुख काल । तथेतस्यापि सम्यशिक्षादिकमेव धन्यस्य ॥३॥ तत एतत्प्रधान निरुपमसुखहेतुभावतो ज्ञेयम् । अगापि ह्योदयिकसुस तत एवोपशमसुसम् ॥ ४॥ शिक्षादिके प्रीतिर्यथा जायते हन्त श्रमणसिहस्य। तथा चक्रवर्तिनोऽपि खलु नियमेन न जातु निजकृत्ये ॥ ५ ॥ गृह्णाति विपिना सुन भावेन पग्ममन्त्ररूपमिति। योगोपि बीजमधुरोटक्योगतुल्योस्येति ॥ ६ ॥ १ घ च तत्तो एवो उपमनमुह २अघजा जायई ·विशतिविमिकायाम {१२ ७.१२. पत्त परियाण्ण सुगुरुसगागाउ काल जोगेण । उद्देसाइकमजुय सुत्त गेज्झति गहणविही ॥७॥ एस च्चिय दाणविही नवर दाया गुरुऽथ ण्यस्स। गुरुसदिलो या जो अक्षयचारित्तजुनु ति॥८॥ अस्थगहणे उ एसो विजेओ तस्स तस्स य सुयस्स। तह चेर भावपरियागजागओ आणुपुवीए ॥९॥ मंडलिनिसिज्ज सिदखारिइकम्मुत्सग्ग पदण जि?। उवोगो सगो ठाण पसिणो य इच्चाह ॥१०॥ आसेर य जहुत्त तहा तहा सम्ममेस सुत्तत्य। उचिय सिक्खापुनीसस उवहिपेटाए ॥११॥ पडित्तिविरहियाण न संयमित्तमुवयारग होइ । नो आउरम्स रागो नासह तह जोमहसुईओ॥१०॥ प्राप्त पर्यायण मुगुरुसकाशातु कालयागेन । उदेशादित्रमयुत सून ग्राद्यमिति ग्रहणविधि ॥ ७ ॥ एष एव ज्ञानविधि केवल दाता गुमरथेतस्य । गुरुसन्दिष्टो वा याक्षयचारित्रयुक्त इति ॥ ८॥ अर्थग्रहणे त्वेष विज्ञेयस्तस्य तस्य च श्रुतस्य । तथैव भावपर्याययोगत आनुपुर्या ॥ ९ ॥ मण्डरिनिषद्या शिक्षाकृतिकर्मोत्सर्गवन्दन ज्येष्ठे । उपयोग मवेग स्थाने प्रश्नश्चेत्यादि ।।१०॥ आसवते च ययोत तथा तथा सम्यगेप सूनार्थम् । उचित शिक्षापूर्व नि शेषमुपधिप्रेक्षया ॥११॥ प्रतिपत्तिविरहिताना न खलु श्रुतमानमुपकारक भवति । नो आतुरस्य गेगा नश्यति तथोषधश्रुते ॥ १२ ॥ १घ मुगुस्नगासो 3 २३ अक्सयचरित्त ३ भागपरियाग, घच मारपरिवाग घच निमाविकमुस्ताग। ५घजरत्त ६ घच मुपमित्त वाग ७१ घच ओमदमसीओ ·१२ १३-१८] द्वादशी विशिका ३९ न य विवरीपणेसो किरियाजोगेण अपि य बडे । इय परिपामाओ गलु सघ सु जहुत्तमायरइ ॥१३॥ 'थेयो वित्यमजोगो नियमेण विवागदारुणो होइ। पागकिरियागओ जर नायमिण सुष्पसिद्ध तु ।।१४।। जह आउरस्स रोगक्खयस्थिणी दुसरा वि सुरहेऊ। इत्य चिगिच्छाकिरिया तह चेव जइस्स सिक्स त्ति ॥१५॥ ज सम्मनाणमेयस्म तत्तसवेयण निओगेण । अलैहि वि भणियमओ विज्जासविज्जपदमिसिणो ॥१६॥ पढममह पीई विटु पच्छा भत्ती उ होइ एयस्म । आगममित्त हेऊ तओ असगत्तमेगता ॥१७॥ जइणो चउचिह चिय अन्नेहि वि वन्निय अण्डाण । पीईभत्तिगय खलु तहागमामगभेय च ॥१८॥ न च विपरीतेनष क्रियायोगेणापि च वर्धते । इति परिणामत सल सर्व खलु यथोक्तभाचरति ॥ १३ ॥ स्तोकोप्यायोगो नियमेन विपाकदारुणो भवति । पाकक्रियागतो यथा ज्ञातमिद सुप्रसिद्ध तु ॥ १४ ॥ यथाऽऽतुरस्य रोगक्षयार्थिनी दुष्करापि सुखहेतु । अब चिकित्साक्रिया तथैव यते शिक्षेति ॥१५॥ यत्सम्यग्ज्ञानमेतस्य तत्त्वसवेदन नियोगेन । अन्येरपि भणितमतो विद्यासवेद्यपदपे ॥१६॥ प्रथममय प्रीतिरपि खलु पश्चाद्भक्तिस्तु भवत्येतस्य । आगममात्र हेतुस्ततोऽमगत्वमेकान्तात् ॥ १७॥ यतेश्रतुविधमेवान्यैरपि वर्णितमनुधानम् । प्रीतिभनिगत सलु तथाऽऽगमासङ्गभेद च ॥ १८॥ २ च विगिन्दा अघ भणियममोउदिरजा अभेद्रो विचमनोगो अग पीई विड ५ घ मेगतो।

·१९-२- १३ १-२ -an- माहारीच-सानु सो होइन्स निले। उल्हासन्न इवोपरिसाउति १९ नाम अवचरयोजह किसेविनोदेहो। पाउमर न उमेर सहोरि हु भन्मदेहु त्ति un इति निवाविंशिका द्वारगी। मियाविहीं उ नेओ इमत्त एनो महाणुभावस्त। बागलगेमपरिसुद्धापडगहण तिते य इमे ॥६॥ सोलन उगम्दीमा सोलस उप्पारगाइ दोसा उ। दस एसपाइ दोमा दायालीस व हवति ॥ २॥ आहात्म्सद्देसिय पूर्वकम्मे यमासजाए । टपणा पानुदिचाप पाओयरकीयपाभिच्चे ॥३॥ पारिपट्टिए, अमिढे उन्मिने मालोहडे इशय। अन्डिज्ने अनिसिटे उन्झोयरए च सोलसमे॥४॥ आहारोपषिशय्यासु सयतो भवत्येष नियमेन । जायनानध सम्यग इतश्च सरिनकाय इति ॥ १९ ॥ एतस्वपत्रपमाणस्य यथैव विम्सेविनो देह । प्राप्नोति न गुणमेव यतेरपि सर धर्मदेह इति ॥२०॥ । इति शिवादिशिका द्वादशी। मिक्षाविधिस्तु ज्ञेयोऽस्यैष महानुभावस्य । दाचत्वारिंशंदोपपरिशुद्दपिण्डग्रहणमिति ते चेमे ॥१॥ पोडशोद्गमदोषा घोडशोत्पादनाया दोषास्तु । दोषणाया दोषा वाचत्वारिंशदिति भवन्ति ॥ २ ॥ आधाकदिशिक पूतिकर्म च मिश्रमात च। स्थापना प्रमृतिका पादुष्करणप्रतिपामित्यम् ॥२॥ परिवतितोऽभिहत उद्भिनो माराबद्दत इति च। आयोऽनिसष्टोऽध्यवपूरकश्च पाइश ॥४॥ क अवत्तयो ३६ घ च पाउण सदणमेव पदम य एसणामी यायालरीता ५५ अच्छिन्जियनिसि ·॥ १३ ५-११] प्रयोदशी विशिका धाईदूइनिमित्ते आजीव वणीमगे तिगिच्छा य। कोहे माणे माया लोभे य हवति दस एए ॥५॥ पुचिपच्छा सथर विज्जा मते य घुस जोगे य । उपायणाइ दोसा सोलसमे मूलकम्मे य ॥६॥ सकिय मक्सिर निक्सित्त पिहिय साहरिय दायगुम्नीसे। अपरिणय लित्त छीिय एसणदोसा देस त्यति ॥७॥ एयद्दोसविमुझो जईण पिंडो जिणेणऽणुनाओ। सजोयगाइरहिओ भोगो वि इमस्स कारणओ॥८॥ दवाईसजायणमिह बत्तीसाहिग तु अपमाण । रागेण सइगाल दोसेण सधूमग जाण ॥९॥ वेयण वेयावच्चे इरियहाए य सजमहाए। तह पाणवत्तियाए छह पुण धम्मचिंताए । वृत्य पाहाकम्माइदोसइट विवजियव्य तु । दोसाण जहासमवमेपास जोयणा नेया ॥ ११ ॥ धानी दूती निमित्त आजीवो वनीपश्चिकित्सा च । मोधो मानो माया लोभश्च भवन्ति दरीते॥५॥ पूर्व पश्चात्सस्तवो विद्या मनश्च चूर्ण योगश्च । उत्पादनाया दोपा पोटशो मूलकर्म च ॥ ६॥ शहितम्रक्षितनिक्षिप्तपिहितसहतदत्तकोन्मिश्रा । अपरिणतलिप्तच्छर्दिता एपणदोषा दश भवन्ति ॥ ७ ॥ एतद्दोषविमुक्तो यतीना पिण्डो जिनेनानुज्ञात । सयोजनादिरहितो भोगोऽप्यस्य कारणत ॥८॥ द्रव्यादिसयोजनमिह द्वात्रिशदधिक त्वप्रमाणम् । रामेण साङ्गार द्वेषेण सधूमक जानीहि ॥ ९॥ वेदनवैयापत्ये ईर्यार्थ च सयमार्य च । तथा प्राणवृत्य पष्ठ पुनर्धर्मचिन्ताये ॥ १० ॥ वस्त्रमप्याधाकर्मादिदोषदुष्ट पिवर्जितव्य तु । दोपाणा यथासमवमेतेषा योजना ज्ञेया ॥११॥ १५ दश हवति २ विमुद्रो (पश्चाशर ६१) ·४२ ससहमसराहा उदड तह होइ अप्पलेवा या आगगरियापग्गदिया उज्झियधम्मा य सत्तमिया ॥३॥ एसा विहुविहिपरिमोगओ य जासगवज्जिया | वसही सुद्धा भणिया इहरा उगिह परिग्गहो ।।१७॥ संत चत्वारश्च प्रकटा अन्याऽपि तथाऽविरुद्धा इति ॥१२॥ उदहातापहाता उज्झितधर्माच सप्तमिका ॥१२॥ एषाऽपि स्त्रीपण्टकपशुरहिता जानीहि शुद्विसपूर्णा । अन्यापाडया तथाऽवमहमुदा ज्ञातया ॥१६॥ वसति शुद्धा मणिततरथा तु गृह परिग्रहत ॥१७॥ ३य पुस्तके प्रयोदशसरण्याविता गाथा न दृश्य विशतिविशिकायाम् इत्येव पत्तएण एसणा होइऽभिग्गरपहाणा। संत चउरा य परदा अनावितहाऽविरुद्धति ॥ १९ ॥ उदिष्ट पेह अतर उझियम्मा चाथिया होइ । चात्य वि एसणाओ पत्ता वीयराहि ॥१४॥ सिम्जा विदह नेया आहाफम्माइदोसरहिया धि। ते पि दलाविवादस्य सयमेर जोइज्जा ॥ १५ ॥ एसा विस्थीपडपसरहिया जाण सुद्धिसपुता। अनापीडाइ तहा महसुद्धा मुयना ॥१६॥ ३ प आमगबग्निपाणयाण । अत्रैव पारभदनेषणा भरत्यभिग्रहप्रधाना । समाससमदृता तथा भवत्यप्रलेपाच । उहिष्टप्रेमातराज्झितधमा चतुर्थिका भवति । वनप्यषणा प्रज्ञाता चीतरागे ॥१४॥ शव्यापीह पाऽऽधाकर्मादिदोषरहिताऽपि । तेऽपि दरापेक्षया र स्वयमेवेक्षेत ॥ १५॥ एपाऽपि सलु विधिपरिभोगतश्चाऽममत्वजिता ननु तु । १ घसत्त गय भस्मतहनिगाथा च चतुदर्शति विहिना ·४३ MAA " १३ १८-१९ १४१-४]त्रयोदशी विनिका एव आहाराइस जुत्तरी निम्ममस्स भाषण । नियमेण धम्मदेहारोगाओ होइ निजाण ॥१८॥ जाणइ असुद्धिमेसो आहाराईण सुत्तमणिराण। सम्मुवउत्तो नियमा पिंडेसणभणियविरिणा ॥१९॥ इति भिक्षाविंशिका प्रयोदशी ॥१३॥ भिकरवाए पच्चतो जदणी गुरुणो करोत उयोग । जोगतर पवज्जिउकामो आभोगपरिसुद्ध ॥१॥ सामीवेर्ण जोगो एसो सुत्ताइजोगओ होई । कालाधिक्साइतहा जणदेहाणुग्गाद्वाए ॥२॥ एयचिसुद्धिनिमित्त अदागहण सुत्तजोगहा। जोगतिगेणुउत्ता गुरुआण तह पमग्गति ॥३॥ चिंतेइ मगलमिह निमित्तसद्धि तिहा परिक्खता। कायवयमणे ितहा नियगुरुयणसगढ़ तु॥४॥ एवमाहारादिषु युक्तवतो निर्ममस्य भावेन । नियमेन धर्मदेहाऽरोग्यात् भवति निर्वाणम् ॥ १८॥ जानात्यशुद्विमेय आहारादीना सूरभणितानाम् । सम्यगुपयुक्तो नियमात्पिण्डेपणभणितविधिना च ॥ १९॥ ॥ इति भिक्षाविंशिका त्रयोदशी। भिक्षायै व्रजन्यतेर्गुरो करोत्युपयोगम् । योगान्तर प्रपत्तुकाम आनोगपरिशुद्धम् ॥ १॥ सामीप्येन योग एप सनादियोगतो भवति । कालापेक्षया तथा जनदेहानुग्रहार्थम् ॥ २॥ एतद्विशुद्विनिमित्तम दाग्रहणार्थ सूपयोगार्थम् । योगत्रिकेणोपयुना गुरूणा तथा प्रमागयन्ति ॥ ३ ॥ चिन्तयति मङ्गलमिह निमित्तशुद्धि विधा परीक्षमाण । कायवचोमनोभिस्तथा निजगुरुजनसङ्गतस्तु ॥ ४ ॥ ११ देहो गेगाभो २ घजोगा एमो ३१ अट्टागहणट्ट 1 ·E विगतिविशिकायाय [ २४ ५-६ १५ १-४ - ण्याणमसीए चिदण तह पुणो घिउवओगी। मुद्धे गमण हुचिर असुदिमाये ण तदियह ॥ ५॥ सुद्धे वि अतराया एए परिसहगा इह हुति । आहाररस इमे पलु धम्मस्स उ सागा जोगा ॥ * ॥ इति तदन्तरायशुद्विलिंगविंशिका चतुर्दशी । भिवावाइसु जत्तवी एवमपि य माइदोसओ जाओ। हुतऽइयारा ते पुण साहइ आलोयणाइ जई॥॥ पक्रो चाउम्मासे आलोयण नियमसो उ दायब्वा । गहण अभिग्गहाण य पुवग्गहिए णिवेदेउ ॥२॥ आलोयणा पथडणा भावस्स सदीसकणमिद गज्झो। गुरुणो एसा य तहा सुविज्जनापण विन्नेभा ॥३॥ जह चेव दीसकरण न विज्ञमित्तस्स सुंदर होद। अधि र सुविज्जल्स नहा विन्नेय भावदोसे वि॥२॥ एतेषामगुह्या चितिपन्दन तथा पुनरप्यपयोग । शुद्धे गमन सा चिर अशुद्धिभावे न तदिवसम् ॥ ५ शुद्धेऽप्यन्तराया एते प्रतिपेपका इह भवन्ति । आहारस्येमे सलु धर्मस्य तु साधका योगा ॥ ६ ॥ ॥ इति तदनगयशुद्धिहिद विशिका चतुर्दशी । भिक्षादिषु यत्तत्रत एवमपि च मातृदोपता ये। भवन्त्यतिचारास्ते पुन शोधययालोचनया यति ॥१॥ पक्षे चातुर्मास्ये आलोचना नियमशस्तु दात या । ग्रहणमभिग्रहाणा च पूर्वग्रहीतानिवेद्य ॥२॥ आलोचना प्रकटना भारस्य स्वदोषकथनमिति ग्राह्य । मुरोरेषा च तथा मुबयशातेन विज्ञेया ॥ ३ ॥ यथैव दोषकथन न वैद्यमात्रस्य सुन्दर भवति । अपि च मुंबैद्यस्य तथा विज्ञेय भावदोषेऽपि ॥ ४॥ घ उव ओगे पच मायदोसओ जो 3 3 के घच गझे *इत पर गाथा न छाप्वादशेप्पलभ्यन्नेऽस्या विशिवायाम् ।

·१५ ५-११] पञ्चदशी विशिका तत्थ सुविज्जो य इमी आरोग्ग जो विहाणओ कुणइ । चरणारुग्गकरो सल एवित्थ गुरु विचिन्नेओ ॥५॥ जरस समीवे भागाउरा तहा पाविऊण विहिपुन्छ । चरणारुग्ग पकरति सो गुरू सिद्वकम्मुत्थ ॥६॥ धम्मस्स पभावेण जायइ एयारिसो न सन्चो नि। विज्जो व सिद्धकम्मो जइयत्व परिसे विहिणा ॥७॥ एसो पुण नियमेण गीयत्थाइगुणसजुओ चेव । घम्मकहापक्खेवगघिसेसओ होइ उ विसिहो॥८॥ धम्मकहाउज्जुत्तो भावन्नृ परिणओ चरित्तम्मि । सवेगवुष्टिजणओ सम्म सोमो पसतोय ॥९॥ एयारिसम्मि नियमा सविग्गेण पमायदुच्चरित। अपुणकरणुज्जएण पयासियव जइजणेण ॥१०॥ जह वालोजपतो कज्जमज्ज च उज्जुय भणइ। त तह आलोइज्जा मायामयविप्पमुक्को य ॥११॥ तर सुवेद्यश्चायमारोग्य यो विधानत क्रोति । चरणारोग्यकर सल्वेवमन गुरुरपि विज्ञेय ॥५॥ यस्य ममीपे भावातुरास्तथा प्राप्य विधिपूर्वम् । चरणागेग्य प्रकुर्वन्ति स गुरु' सिद्वान ॥६॥ धर्मस्य प्रभारेण जायत एतादृशो न सर्वाऽपि । वैद्य इव सिद्वकर्मा, यतित यमीदृशे विधिना ॥ ८ ॥ एप पुनर्नियभेन गीतार्थादिगुणसयुतश्चैव । धर्मकथाप्रक्षेपकविशेषतो भवति तु विशिष्ट ॥ ८॥ धर्मकयोयुक्तो भावज्ञ परिणतश्चरित्र। सवेगवृद्धिजनक सम्यक् सौम्य' प्रशान्तश्च ॥ ९ ॥ एतादृशे नियमात्सविग्नेन प्रमाददुश्चरितम् । अपुन करणोयतेन प्रकाशयितव्य यतिजनेन ॥१०॥ वथा बालो जल्पन्कार्यमकार्य च जुक भणति । तत्तथाऽऽलोचयेन्मायामदविनमुक्ता॥११॥ ww vv Mu ve ·विशतिरिशिकायाम [१९ ४-५ सबसणाइभेया चित्तअसुद्दीइ यज्झा पाये। तिय वित्तविवाग अोइ त चित्तमुद्धीओ॥४॥ किच्चे विकम्माण रहा जोगसमत्तीद भणियमेय ति। आलोयणादर्भया इसचिहमेय जहा मुत्ते ॥५॥ आलोयण पडिस्मणे मीस दिवंगे तहा चिउरसग्गे। तब उय मूर अणद्वया व पारचिय च ॥६॥ वसहीओ हत्थसया याहिं कज्जे गयस्स विहिपुजा गमणाइगोयरा रालु भणिया आलोयणा गुरुणा ॥७॥ सहस रिचय अस्समियाइमायगमणे य चरणपरिणामा। मिच्छादुकडदाणा तग्गमण पुण पहिधामण ॥८॥ सहाइएसु ईसिपि इत्य रागाइमायओ हो । आलोयणा पदिकमणय च पय तु मीस त॥९॥ सक्लेशनादिभेदाञ्चित्ताशुद्धया वयते पापम् । तीव चित्रविपाकमपेति तञ्चित्तशुद्धे ॥ ४॥ कृत्येपि कर्माण तथा योगसमाप्त्या भणितमेतदिति ! आरोचनादिभेदाइशवियमेतयथा सूने ॥५॥ आलोचनाप्रतिरमणे मिश्रविक्की तथा व्युत्सग । तपच्छेदमूलानवस्थता च पार्यन्तिक चैव ॥६॥ वसतेर्हस्तशताहि कार्य गतस्य विधिपूर्वम् । गमनादिगोचरा खलु भणिताऽऽलोचना गुरुणा ॥७॥ सहसेवास्तमितादिभावगमने च चरणपरिणामात् । मिथ्यादुष्कृतदानात्तद्गमन पुन प्रतिस्मणम् ॥ ८॥ शब्दादिकेष्वीपदप्यत्र रागादिभावतो भवति । आलोचना प्रतिवमणक चेतत्तु मिश्र तु ॥९॥ १ कप च चित्तामुद्दीइ २५ दशदि ३१ पारचिए (पञ्चमपि गाथा १६) घ सहसचियस्समियाइ ५१ सद्दाम हर्सि ·तत्क्षणमेव व्रतानामपि भव ययोगस्वन३८२३१५॥ १६ १०-१५] पोदशी निशिका असणाइगस्त पाय जगेप्त गीयरस कह वि गहियास । सारणे मचाओ एस पिगोड नायनो॥१०॥ कुस्सुमिणमाइएनु पिणाऽभिस वीइ जो अईयारो। तस्स पिसुद्धिनिमित्त काउस्मग्गो रिउस्सग्गो॥११॥ पुढवाईण सघट्टणाइभावेण तह पमायाओ। अइयारमोहणहा पंणाइतको तयो हाद ॥१२॥ तरमा उ दमस्सा पाय तह चरणमाणिणो चेय। संकमविसेसाओ छओ पणगाइओ तत्य ॥१३॥ पाणवहादमि पाओ भाषणानवियम्मि सहसा वि। आभोगेण जइणो पुणः वयारोवणा मूल ॥१४॥ साहम्मिगाइतेणाइभारओ सकिलसमएण। तारणमे वयाण पिहोइ अनाने उ अगरहा ॥१५॥ अशनादिकस्य प्रायोनेषणीयस्य क्थमपि गृहीतस्य । सवरणे सत्याग एप विवेकस्तु जातय ॥ १० ॥ कुस्वमादिकेषु विनाभिसन्धेर्यस्त्वतिचार । तस्य विशुद्विनिमित्त कायोत्सर्गा युत्सर्ग ॥ ११ ॥ पृथिव्यादीना सघट्टनादिभावेन तथा प्रमादात् । अतिचारशोधनार्थ पञ्चकादितपस्तपो भवति ॥११॥ तपसा तु दुर्दमस्य प्रायस्तथा चरणमानिन । सक्लेशविशेषाच्छेद पञ्चकाटिकस्तर ॥१॥ प्राणवधादी प्रायो मावेनासेविते सहसापि। आभोगेन यते पुनर्वतारोपणा मूलम् ॥१॥ साधर्मिकादिस्तेनादिभावत सक्लेशभैन। AM २९ च घ पाणदहामी कवचारो ? য বমী रघ सोइम्मिगाइ ५२ अणवद्धा ·विशतिनिशिकायाम [१६ १६-२०१७ पुरिसरिसेस पप्या पावधिसेस च विसयभेषण। पायच्छित्तस्सत गच्छतो होइ पारची ॥१६॥ एव कुणमाजी खलु पायमलाभावओओओण। सुज्झइ सार सम्म चरणस्साराणा तत्तो ॥१७॥ अधिराहियचरणस्स य अणुबधो सुदरो उ ह्या ति। अप्पो य भयो पाय ता इत्य होइ जइयव्य ॥१८॥ किरियाए अपच्चार जत्तवओणावगारगा जह य। पच्छित्तवा सम्म तह पव्वज्जाए अइयारे॥१९॥ एव भावनिरुज्जो जोगसुह उत्तम इह लहइ। परलोगे य नरामरसिपमुक्त तफल चैव ॥२०॥ इति प्रायश्चित्तविंशिका पोडशी ॥१६॥ मुक्खेण जोयणाओ जोगो सनो वि धम्मवावारो। परिसुद्धा विलेओ ठाणाइगओ विमेसेण ॥१॥ पुरुषविशेष प्राप्य पापविशेष च विषयभेदेन । प्रायश्चित्तस्यात गच्छन्भवति पायन्तिक ॥१६॥ एव कुर्वाण सलु पापमलाभावतो नियोगेन । शुध्यति साधु सम्यश्चरणस्याराधना तत ॥ १७ ॥ अविराधितचरणस्य चानुबन्ध सुन्दरस्तु भवतीति । अल्पश्च भव प्रायस्तदा भवति यतितव्यम् ॥१८॥ क्रियाया अनुपालम्भे यत्तातो नापकारका यथा च । प्रायश्चित्तवत' सम्यक्तथा प्रव्रज्याया अतिचारे ॥१९॥ एव भावनीरजो योगसुखमुत्तममिद लभते । परोके च नरामरशिवसौरय तत्फर चैव ॥ २०॥ ॥ इति प्रायवित्तविशिश पोडशी ।। मोक्षण योजनाद्योग सर्वापि धर्मव्यापार । परिशुद्धो विज्ञेय स्थानादिगतो पिशपेण ॥१॥ पकिरियार अपचारे जनपओ णादगारगा नह। २ घच मुक्लैण ·१७ २-७] सप्तदशी विशिका ठाणुलत्थारषणरहिओ ततम्मि पचहा एसो। दुगमित्य कम्मओगी तहा तिय नाणजोगो उ॥२॥ देसे सो य तहा नियमेगमो चरित्तिणो होई। इयरस्स पीयमित्त इत्तो च्चिय केद इच्छति ॥ ३॥ इकिलो य च उद्धा इत्थ पुण तत्तओ मुगेयो। इच्छापवित्तियिरसिद्धिभेयो ममयनाईए ॥ ४॥ तज्जुत्तारापी सगयाविपरिणामिणी इच्छा। सव्वत्थुवसमसार तप्पालणमो पंपत्ती उ॥५॥ तह चेव ऍयवाहगचितारहिय यिरत्तग नेय। सव परत्यसागरूर पुग होद सिद्धि त्ति ॥६॥ एए य चित्तस्वा तहक्खओवसमजोगओ सुति। तस्स उसद्धापीयाइजोगओ भ वसत्ताण ॥७॥ स्थाणुवर्णार्यारम्बनरस्तिस्तन्त्र पञ्चधष । द्विवमन कर्मयोगस्तया त्रिक ज्ञानयोगस्तु ॥२॥ देशे सर्व च तथा नियमेनैप चरिनिणो भवति । इतरस्य वीजमानमित व केचिदिच्छन्ति ॥३॥ एकेक च चतुर्धान पुनस्तत्त्वतो ज्ञातव्य । इच्छाप्रवृत्तिस्थिरसिद्विभेदत' समयनीतिभ्याम् ॥४॥ तद्युक्त स्थाप्रीत्या सगताऽविपरिणामिनीच्छा। सर्वाथापशमसार तत्पाटनमो प्रवृत्तिस्तु ॥५॥ तथैवेतदाधकचिन्तारहित स्थिरत्व ज्ञेयम् । सई परार्थसाधकरूप पुनर्भवति सिद्विरिति ॥६॥ एने च चित्ररूपास्तथा क्षयोपशमयोगतो भवन्ति । तस्य तु श्रद्धाप्रीत्याठियोगतो भव्यसत्वानाम् ॥ ७ ॥ गानोगाउ २ इयम्न प, याम्स यायमित्त म प य मुश्चिय पपिरामिद्धि ५ ग मगया दिणिमिगी ६ म क प परतीमो ७५ पपपपाहगर्षिा ८ अ घ च नहरमोदराम ११ सदापीयाओ +- ·विशतिनिशिकायाम [१७ ८-१२ mnw अणुकपा नियनो सगो रोइ ता य परानु ति । एपसि अगुभाग इच्छाग जासप।।८॥ एच ठियम्मित पापण उजायणा इमा पयदा। चिदणेण या नया तत्तन्नुणा सम्म ॥२॥ जरहतययाण श्रमि उस्सग्ग पचमाईय। सद्धाजुत्तरस तहा होइ जाय पयत्राण ॥१०॥ एय चत्वार वणजोगरया पायमविपरीय तु । इयोसि ठाणासु जरापराण पर मय ॥१२॥ शहरा उ कायसिपपार हा मरामुमाबाओ। ता अणुम्याण चिय कायगे पयविनासो॥१२॥ जे देसविरजुत्ता जम्हा दर बोसिरामि काय ति। मुंवा रिदए इम सचिनियमिग ॥१३॥ अनुकम्पा निद सवेगो भवति तथा च प्रशम इति। एतेषामनुभावा इच्छानीना यथासरयम् ॥ ८॥ एव स्थिते तत्वे ज्ञातन तु योजनेय मकदा । चितिवन्टनेन ज्ञेया केवल तत्वशेन सम्यक् ॥९॥ अर्हचैत्याना करोम्यत्सर्गमेवमादिकम् । श्रद्धायुक्तस्य तथा भवति यथार्थ पदज्ञानम् ॥ १०॥ एतच्चाथालम्बनयोगवत प्रायो विपरीत तु। इतरेषा स्थानादिषु यत्नपराणा पर श्रेय ॥११॥ इतरमा तु कायवासितप्रायमयवा महामृषाद । ततोनुरूपाणामेव कर्त य एतद्विन्यास ॥ १२ ॥ ये देशविगप्तियुक्ता यस्मादिह व्युत्सृजामि कायमिति । श्रूयते विरत्येतत्त सम्पचितयित यमि ।। १३॥ पतच्चे १अ पदनाण ३ अफ धच दधारमण अइहरा काया सिम पाय, घर हगनकायमा ५ अयजे देसि विरानुसार भने देखि ६ घ च मुदइ पिरई य हम ·१७ १४-१९] सप्तदशी विशिका तित्यस्सुच्छेयाइ वि नालवणमित्य ज म एमेर। सुसकिरियाइ नाप्सो एसो असमजसबिहाणो ॥ १४ ॥ सो एस बैंकओ चिय न य सयममारियाणमपिसेसो। पय पि भाषियन्ध इह तित्युच्यमीस॥१५॥ मुनूण लोगसन्न दवण य साहुसमयसम्माय । सम्म पंयट्टियन बुहेणमइनिउणधुद्वीए ॥१६॥ कयमित्य पसगेण ठाणाइस जत्तसगयाण तु । हियमेय विलेय सदण्डाणतण तहा ॥१७॥ एय च पीदमत्तागमाणुग तह असगयाजुत्त । नेय चउविह खलु एसो चरमो हवइ जोगो॥१८॥ आलवण पि एय विमरूती य इत्थ परमु ति। तग्गुणपरिणइरुनो सुहुमोडणालयगो नाम ॥१९॥ तीर्थस्योच्छेदाद्यपि नालम्बनमन यत्स एवमेव । सूत्रक्रियाया नाश एषोऽसमञ्जसविधान ॥१४॥ स एप वक्र एव न च स्वयमृतमारितानामविशेष । एतदपि भावयितव्यमन तीथाच्छेदभीरुभि ॥१५॥ मुक्त्वा लोकसज्ञा दृष्ट्वा च साधुसमयसद्भावम् । सम्यक्प्रवर्तितव्यं बुधेनातिनिपुणयुध्या ॥ १६ ॥ कृतमन प्रसङ्केन स्थानादिषु यत्तसगताना तु। हितमेतद्विज्ञेय सदनुष्ठानत्वेन तथा ॥ १७ ॥ एतञ्च प्रीतिभक्त्यागमानुग तथाऽसगतायुक्तम् । शेय चतुर्विध खल्वैप चरमो भवति योग ॥१८॥ आलम्बनमप्येतद् रूप्यरूपी चान परम इति । तद्गुणपरिणतिरूप सक्ष्मोऽनालम्बनो नाम ॥ १९॥ .स नालयण न सरुभएमेव, घ नारयण ज स एमेव । २ अ सुत्तकि- रियाइनासो ३ क स विहाणा पक्षो ५ अपमारियाणमविसेसा ६ स प प उड्डूण (बोदा) य साहु. ७ अफ पच परियहियद रूपभाषी अप सुहुमो आरपणो णाम ·विशतिनिशिकायाम [१७ २०१८ एयम्मि मोहसागरलरणं सदीय केवल धव। तत्तो अजोग जागो मेग परमच निवागं ॥ban इति योगनिधानाशिका सताशी ॥ १७॥ फेचर गणणत जीवतम्य तय निरावरण! रोगालोगपगासमविद पिरचरति॥१॥ मणपज्जयनाणतो नागम्म य दसमस्सयसेतो। केवलनाण पुण दमग ति नागनिय समाण ॥२॥ सभिन्न पासतोलोगमग घस ओ नेय। त नत्यि जन पासइ भूय भर भपिस्स थ ॥३॥ भूअ भूभत्तेण भव्य पेएण तर भविस्स घ। पामा मचिस्समावेण जइम नेयमेरति॥४॥ नेय च पिसेसेण विगमा केणावि इहरया नेय। नेय ति तमो पिन एयमिग नुत्तिजुत त्ति ॥५॥ एतस्मि मोहसागरतरण श्रेगिश्च केवर चैत्र । ततश्च योगयोग प्रमेण परम च निर्वाणम् ॥२०॥ ॥ इति योगविधानविशिका सप्तदशी। केवर ज्ञानमनन्त जीवस्वरूप तनिरावरणम् । रोकालोकप्रकाशकमेकविध नित्यज्योतिरिति ॥१॥ मन पर्ययज्ञानान्तो ज्ञानस्य च दर्शनस्य च विशेष । केवलज्ञान पुनदर्शनमिति ज्ञानमिति च समानम् ॥२॥ सभिन्न पश्यलोकमरोक च सर्वतो शेयम् । तन्नास्ति यन पश्यति भूत भय भविष्यञ्च ॥३॥ भूत भूतत्वेन भ यमप्यतेन तथा भविष्यश्च । पश्यति भविष्यगावेन यदिद ज्ञेयमेवमिति ॥ ४ ॥ ज्ञेय च विशेषेण विगमयति कनापीतरथा नैतत् । ज्ञेयमिति ततभित्र एवमेतयुनियामिति ॥ ५ ॥ मग तो अनोगनोगो २ ग निमेसे । । - प एवियमिण + ·२८ ६-११] अष्टादशी विशिका सागाराणागार नेय ज नेयमुभयहा सव। अणुमाइय पि नियमा सामन्त्रविसेसरून तु ॥६॥ ता एय पि तह च्चिय तग्गाहगभारओ उ नायव्य । आगारोऽपि य एयस्त नगर तम्गहणपरिणामो॥७॥ इहरा उ अमुत्तस्सा को वागारो न यावि पडिविंच । आदरिसगिय पिसयस्स एस तह जुत्तिजोगाओ॥८॥ सामा उ दिया छाया अभासरगया निसिं तु कालाभा। सच्चेय भासरगया सदेहाना मुणयन्या ।। ९ ।। जे आरिसस्स अतो देहावयवा यति सकता। तेसिं तत्थुवलद्धी पगासजोगा ण इयरेसिं ॥१०॥ छायाणुवेहओ सलु जुज्जइ आयरिसगे पुण इम ति। सिद्धम्मि तेजश्छायाणुजोगधिरहा अदेहाओ ॥११॥ wnMannun साकारानाकार शेय यज्ज्ञेयमुभयथा सर्वम् । अण्वादिकमपि नियमात्सामान्यविशेषरूप तु ॥६॥ तदेतदपि तथैव तटग्राहकभावतस्तु ज्ञातव्यम् । आकारोपि चेतस्य केवल ट्ग्रहणपरिणाम ॥७॥ इतरथा त्वमूर्तस्य को वाऽऽकारो न चापि प्रतिविम्बम् । आदर्शक इव विषयस्यैप तथा युक्तियोगानु ॥ ८॥ श्यामा तु दिना छाया अभाम्बरगता निशि तु कालाभा। सेव भास्वरगता स्वदेहवी ज्ञात या ॥९॥ ये आदर्शस्यान्तर्दहावयवा भवन्ति सत्रान्ता । तेषा तनोपलब्धि प्रकाशयोगानेतरेपाम् ॥१०॥ छायानुवेधत खलु युज्यत आदर्शके पुनरिदमिति । सिद्ध तेजश्छायानुयोगविरहाददेहात् ॥ ११ ॥ २५ अमुत्तरस ३ च सय १ अ परिणामा भापरिसस्सतो, पच आयरियसस्सतो ·विशतिविशिमायाम [१८ १२-१४ छायादि जोगोऽसगत्ताओ उ इदि सिद्धस्स। छायाणमोऽपि सवेरिणाऽणुमायण विज्जति ॥ १२॥ तमित्तवेयण तह ण ससगणमशुमाणओचा वि। तम्हा सरनिययरस एस तम्गड्गपरिणाम ॥ १३॥ चदाइचगहाण पहा पयासेइ परिमिय खित्त । केवलियनाणलमो लोयालय पयासेई ॥१४॥ तह सचगयाभास मणिय सिद्धतमम्मनाणीटिं। ण्यसरूवानियत्त एवमिण जुग्जए कर णु ? ॥१५॥ आभासो गहण चिय जम्हा तो किन जुग्जप इत्थ। चप्पभाषणाय तु णायमित्त मुंगेयम्य ॥१६॥ जम्हा पुग्गलस्वा चदाइण पमा ण तद्धम्मो। नाण तु जीयधम्मो ता त नियओ अय नियमा ॥१७॥ छायाणुभिर्न योगोऽसमत्वात्तु हन्त सिद्वस्य । छायाणवोऽपि सर्वेऽपि नाण्यादीनो वियन्ते ॥ १२॥ तन्मात्रवेदनं तथा न शेषग्रहणमनुमानतो वापि। तस्मात्स्वरूपनियतस्यैष तद्ब्रहणपरिणाम ॥१३॥ चन्द्रादित्ययहाणां प्रभा प्रकाशयति परिमितं क्षेत्रम। कैवलिकज्ञानलाभो लोकारो प्रकाशयति ॥ १४॥ तथा सर्वगताभास भणितं सिद्धान्तमर्मज्ञानिभिः । एतत्स्वरूपनियतमेवमिदं युज्यते कथं नु ॥१५॥ आमासो ग्रहणमेव यस्मात् तत्किन युज्यतेऽत्र। चन्द्रप्रभाविज्ञातं तु ज्ञातमा ज्ञातव्यम् ॥१६॥ यस्मात्पुद्रलरूपा चन्द्रादीनां प्रभा न तदर्भ । झान तु जीवधर्म , ततस्तनियतोऽय नियमात् ॥१७॥ १५ सधे वि थाणुमाईण र असम्म ३ घ सुणेयश्व ·१८१८-२०१९१-३] अष्टादशी निशिका AMAN- जीयो य ण स पगओ ता तद्धम्मो कर मार पाही'। कह याऽलोओ धम्माइविरहओ गच्छद अणते ॥१८॥ तम्हा सरुवनिययस्स चे जीवास केवल धम्मो। आगारो वि य एयरस साहु तग्गरणपरिणामो ॥१९॥ एयम्मि भगोवग्गाहिफम्मखयओ उ होइ सिद्धत्त । नीसेमसुद्धधम्मासरणफरमुत्तम नेय ॥२०॥ इति केवलज्ञानििशका अमादशी ॥१८॥ सिद्धाण च विमती तगममाण चीतत्तेण। पनरसहा पम्नत्तेह भगवया ओहभेएण ॥१॥ तित्थाइसिद्वभेया सधे सद हुति तित्यसिद्ध ति। तदभावे जे सिद्वा अतित्यसिद्वा उ ते नेया॥२॥ तित्यगरा तस्सिद्धाहुति तदने अतित्थगरसिद्धा। सेगयुद्धा तस्सिद्धा एर पत्तेयबुद्धा गि॥३॥ पीवक्षन सर्वगतस्तत्तन्द्वम कथ भरति यहि । कथ वाऽऽलोको धर्मादिविरहतो गच्छत्यनन्ते ॥१८॥ तस्मात्स्वरूपनियतस्यैव जीवस्य केवल धर्म ।। आकारोऽपि चेतस्य साधु तद्ग्रहणपरिणाम ॥१९॥ एतस्मिन्भवोपमाहिकर्मक्षयतस्तु भवति सिदत्वम् । नि शेषशुद्धधर्माऽऽसेवनफलमुत्तम ज्ञेयम् ॥ २०॥ ॥ इति फेवरज्ञानविंशिका अष्टादशी ।। सिद्धाना च विभक्तिस्तथैकरूपाणां विदिततत्त्वेन । पञ्चदशधा प्रशप्तेह भगवतोषभेदेन ॥ १॥ तीर्थादिसिद्धभेवा सट्टे सति भवन्ति तीर्थसिद्धा इति । तदभावे ये सिद्धा अतीर्थसिद्धास्तु ते ज्ञेया ॥२॥ तीर्थकरास्तत्सिद्धा भवन्ति तदन्येऽतीर्थकरसिद्धा । स्वकबुद्धास्तसिद्धा एव प्रत्येकबुद्धा अपि ॥ ३॥ कप कह पालाओ धम्माइविरहओ १ क धना • क पीउतत्तेग, बीउततेण, पपीभोतसेण ओहिसेएणे, प ओहिभएणे ५ प प सर्ययुद्वर ·पिशतिविशिमायाम [१९४-९ इय बुद्धबोहिया चि हुत्यो पुरिस गपुसगे चेव । एव सलिंगगिहिअनलिंगसिद्धा मुणेयया ॥४॥ एगाणेगा य तहा तदेगसमयम्मि हुति तस्सिद्धा। सढी कालिमाचे 'सिद्धी एने उभरभेया ॥५॥ पडिबधगा ण इत्थ सेढी हुति चरमदहस्स। लिंगादीया विदु भावा समयाविराहाओ ॥६॥ नवगुणठाणरिहाणा इत्थीपमुहाण होइ अविराहो। समपण सिद्धसखाभिहाणओ चे नायरा ॥७॥ अणियहिनायरो सा सेटिं नियमेणमिर समाणइ । तीए य केरल केवले य जम्मपण सिद्धी ॥८॥ पुरिसस्स वेयसकमभावेण इत्थ गमणिगाऽजुत्ता। इर्थण चितम्भावो होइ तया सिद्धिभावाओ॥९॥ इति वुद्योधिता अपि सलु स्त्री पुरुषो नपुसकश्चैव । एव स्वलिङ्गगृपन्यलिङ्गसिद्धा ज्ञातव्या ॥४॥ एकानेकाश तथा तदेकसमये भवन्ति तत्सिदा । श्रेणि केवलिभाचे सिद्धिरेते तु भवभेदात् ॥ ५॥ प्रतिबन्धका नाऽत्र श्रेण्या भवन्ति चरमदेहस्य । स्त्रीरिङ्गादिका अपि खलु भाषा समयाविरोधात् ॥ ६॥ नवमगुणस्थानविधानात् स्वीप्रमुसाणा भवत्यविरोध । समयेन सिद्धसरयाऽभिधानत एव ज्ञात या ॥ ७॥ अनियतिवादर' स श्रेणि नियमनेह समानयति । तस्याश्च केवर केवले च जन्मक्षये सिद्धि ॥ ८॥ पुरुषस्य वेदसत्रमभावनात्र गमनिकाऽयुक्ता। स्त्रीणामपि तद्गावो भवति तग सिदिभावात् ॥ ९ ॥ पतिद्वा एने उ भने भेया २५ च गायब्दो ·एकोनविशी विशिका लिंगमिह भावलिंग पहाणमियर तु होइ देहस्य । सिद्धी पुण जीवस्ता तम्हा एय न किंचिदिह ॥ १० ॥ सत्तममहिपडिसेहो उ रुद्दपरिणामविरहओ तासि । सिद्धीप हसलो न मानुणित्यीण पडिसेहो ॥ ११ ॥ उत्तमपयपढिमहो उ तासि सहगारिजोगयाऽभाये। नियवीरिएण उ तहा केवलमवि हदि अविरुद्ध ॥ १२ ॥ चीसिथिगा उ पुरिसाण अहसयमेगसमयओ सिज्झे । दम चेव नपुसा तह उवरि समएण पडिसेहो ॥३॥ इय चउरो गिहिलिंग सलिंगसिद्ध सय च अहिय । विलेय तु सलिंगे समएण सिज्झमाणाण ॥१४॥ दो चेवुकोसाए चउरो जनाइ मज्झिमाए य । अहाहिग सय पलु सिझट जोगाहणा: तहा ॥५॥ लिङ्गमिह भावलिङ्ग प्रधानमितर तु भवति देहस्य । सिद्धि पुनजावस्य तस्मादेतन्न किंचिदिह ॥ १० ॥ सप्तममहीप्रतिपेघस्तु रौद्रपरिणामविरहतस्तासाम् । सिध्या इष्टफलो न साध्वीना स्त्रीणा प्रतिषेध ॥११॥ उत्तमपदमतिपेषस्तु तासा सहकारियोग्यताऽभावे । नीजवीर्यण तु तथा केरलमपि हन्त अविरुदम् ॥ १२ ॥ विशति स्रियस्तु पुरुषाणामष्टशतमेकसमयत सिध्येत् । दशैव नपुंसास्तथोपरि समयेन प्रतिषेध ॥ १३ ॥ इति चत्वारो गहिलिने स्वलिङ्गसिद्वे शत चाष्टाधिकम् । विज्ञेय तु स्वलिड्ने समयेन सिध्यमानानाम् ॥ १४ ॥ दावेवोकोशतश्चत्वारो जधन्यतो मध्यमया च । अष्टाधिक शत खलु सिध्यत्यवगाहनया तथा ॥ १५ ॥ पच सत्तममहिपडिसेहे २५ घ च उत्तमसिवपडिसेहो; - ·६२ विशतिविशिकायाम् [२० ८-१३ एसो पुण सन्यो चि हु निरहसओ एंगरूवमो चेव । सवावाहाकारणसयभावाओ तहा नेओ॥८॥ न उ तह मिलाण चिय सुस्पलवाण तु एस समुदाओ। तेतह भिसा सतो खओवसम जाव ज हुति ॥९॥ न य तस्स इमी भावो न य मुकर पि हु पर तहा होइ। यहु विसलरसविद्ध अमय पि न केवल अमय ॥१०॥ सव्यद्धासपिउणमणतवांगमयण च ज इत्था सव्वागासामाण चक्षणततद्दसणस्य तु ॥११॥ तिलिपिण्सरासी पगाणता तु ठाधिया हति। हदि विसेसेण तहा अणतया ण तया सम्म ॥१२॥ तुल च सवय सन्वेसि होइ कालभेए वि। जह ज कोडीसत्त तह छणभेए वि सुहममिण ॥१॥ -- एप पुन सबाऽपि हि निरतिशय एकरूपश्चैव । सर्वाऽवाधाकारणक्षयभावात्तथा ज्ञेय ॥ ८॥ न तु तथा भिनानामेव सौरयलवाना त्वेष समुदाय । ते तथा भिन्ना सन्त क्षयोपशमं यावद् यद्भवन्ति ॥९॥ न च तस्याय भावो न च सौरयमपि सलु पर तथा भवति । बहु विपलवसविदममृतमपि न केवलममृतम् ॥ १० ॥ सर्वादासपिण्डनमनन्तवर्गभाजन च यदत्र । सकिाशामान चानन्ततदर्शनार्थ तु ॥ ११॥ त्रयोऽपि प्रदेशराय एकान तास्तु स्थापिता भवन्ति । हन्त विशेपेण तथा अनन्तता ननु तदा सम्यक् ॥ १२ ॥ तुल्य च सर्वथद सवपा भवति कालभेदेऽपि । यथा यत्कोटिसन तथा क्षणभेदेऽपि सूक्ष्ममिदम् ॥ १३॥ - : १फ एगधगो २.मभागामामागचणत कसायासामाग च जनतहमणभतु। पच नागासामाण च ण नद्दमणथ तु॥

·२० १४-१९] विशतितमी विशिका सव्व पि कोडिकप्पियमसमठवणाइ ज भवे ठविर । तत्तो तस्सुहसामी न होइ इह भेयगो कालो ॥१४॥ जइ तत्तो अहिग खलु होइ सररेण किंचि तो भेओ। नवि अज्जवासकोडीमयाण माणम्मि सो होइ ॥१५॥ किरिया फैलसाधिकला जतो तीए ण मुक्पमिह परम । तम्हा मुगाइभावो लोगिगमिव जुत्तिओ सुक्ख ॥१६॥ सम्वूसगवावित्ती जत्य तय पतिपहिं जत्तेण । सुहमाभोगेण तहा निरूरणीय अपरतत ॥१७॥ जत्य य एगो सिद्धी तत्य अणता मवकारयविमुका। अन्नुसमणावाह चिट्ठति सुही सुह पत्ता ॥१८॥ एमे लवो इहरा ण जाउ सन्ना तयतरमुरेइ । एंगेए तह भायो सुबासहायो कह स भने १॥ १९ ॥ सनमपि कोटिकल्पितमसमवस्थापनया यद्भवेत्स्थापितम् । ततस्तत्सुसस्वामी न भवतीह भेदक काल ॥१४॥ यदि ततोऽधिक सलु भवति स्वरूपेण किंचित्ततो भेद । नाप्यार्यवासकोटिमृगाणा माने स भवति ॥१५॥ किया फलसापेक्षा यत् ततस्तस्या न सोरयमिह परमम् । तस्मान्मृगादिभावो लोकिकमिव युक्तित सोरन्यम् ॥ १६ ॥ सर्वापसर्गव्यावृत्तिर्यन तत्पण्डितैर्यत्नेन । सूक्ष्माऽऽभोगेण तथा निरूपणीयमपरतन्त्रम् ॥ १७ ॥ यत्र चैक सिद्धस्तत्रानन्ता भवक्षयविमुक्ता । अन्योन्यमनावाध तिष्ठन्ति सुखिन सुस प्राप्ता ॥ १८॥ एवमेव लव इतरथा न जातु सज्ञा तदन्तरमुपैति । एकैकस्तथा भाव सौरयस्वमाव कथ स भवेत् ॥ १९ ॥ घच महि अनवासोडीमयाणमि सो होड। २ फ्रसाविक्स, प साविक्स अघ अपरितत। घ च रमेव भवो ५ घ एगए तहभावो

·“६४
विंशतिविशिकायाम्
[२०
२०
तम्हा तेसि सत्व सहावणियय जहा उण स मुत्ती।
परमसुहाइसहराव नेय एगतभपरहिय ॥२०॥
त सिद्धमुशिमा पिशतितमी समाहा २०॥
कृति सिताम्बराचार्यहरिमद्रसूरेधमता याकिजीमहत्तरासूनो ।
पाऊण पगरणमिण ज कुसलमुरज्जिय मए तेण ।
भया भयविरहत्य लहतु जिणसासणे वोटिं।
इति श्रीविगतिविशिकापारण ममातम् ॥ अन्याय ५०० शोका।
तस्मात्तेषा स्वरूप स्वभावनियत यया पुन सा मुक्ति ।
परमसुसादिस्वभाव ज्ञेयमेकान्तभयरहितम् ॥२०॥
॥ इति सिद्रमुखविंशिका विंशी समाप्तः ||
स्त्वा प्रकरणमि- यकुशलमुपार्जित मया तेन ।
भन्या भयपिरहाथ रमता जिनशासने योधिम् ।।
इति श्रीमरिभद्राचायरुतावशतिविशिक्षाप्रकरणस्थ
अभ्यकालापनदासुदेवामनकाशानाधेन रचिता
गीवाणभावाच्छाया समता ॥
हरिभद्रसूरिवर्ये कृतविशतिविशिकाप्रकरणस्य ।
मथस्य मयाऽऽरव्या च्छाया गीर्वाणभाषायाम् ॥ १ ॥
अधीषुवसुक्ष्मामितशाके पुण्यारयपत्तने सैपा ।
कार्तिक शुक्ल प्रतिपदि पूर्णाभूभास्करस्य दिने ॥२॥
स्वल्पाक्षरेगतिमहान् सदृब्धोऽर्थोऽत्र सारवान कविना ।
गाढत्वादुरधिगमोऽनवधानालेखकाना च ॥ ३ ॥
स्पष्टीकृतो मयाऽऽगमटीकाम थावलोकनापूर्वम् ।
परिभा यता बुधजने सूच्यन्तां चार्थभेदास्तु ॥ ४ ॥

·40 NOTES. CHAPTER I St 1 जननायव युवार (SE. यथानातास्तुवादिन) who describes the various things as they are knownt e in the right way पर(SL पायान् ) things St 3-4 The argument here is-hat it is prop r that a thing which on account of its excellence is described and practised by theny should also b described and practised by others The fact that it is already desc ibed and practised by some should not be an embargo upon others If it acts as a preventive thare is a fear that excellent actions and accounts would soon be extinct The reading 740 FUATT TTT TT has to be erplained by taking सिया (Sk. स्यात् ) understood after साय को If it be nold that repetition is improp r thea Religion lou because it is followed by some would no longer be necessary to be followed by others The text perbaps might hava been HEAT FT FP46 is observed by many and should also be observed by many ) St 5 PATUTA (SK STATI ) disrespect Besides, if good practices be not followed there would arise the Bin of disrespecting great personalities of the past six appears to be need for ata (SL. THT) Toe word ara may refer to another view, ar, boirg equivalent to a na St 6 The pronoun àm refers to 3771Tt in the last stanza. The word op (Sk struída) can be taken as Nom Sing with the case ending omittad, and it can be connected with m The general sense of the stanza would be Out of great raverence for them and for the sake of securing benefit by virtue of one s own spiritual strength, it is but proper to have this service done to them who have spent a long time at the preceptor s place The ·al the precepty s plece The word oport DEA hohne scon the religioot cse (857) Tefers to arrice of these great arti St 710 The geacral sense is as follows Aalt from the rigtures there it evidently no destruction A much as the errterts of the present work are exty curiosity to see a part of the contents of the St the Scriptures the present atteint is only a fer There is only one sult in doing the premont work yız. but tnat also wil) o cech w pure and clean mind 13 Blways said to be faultles 11 Scriptures if it were ret to 'int way no reason why twenty Chapters which give a ides of the conte** St 11-15 Here are enumera ke tho names of the St 18 Here are given toe nece esty rental facto for the correct knowledge of thinge They BIO partial attitude 54 (Sk 49696) regularits closes ! proper application of intellect and lastly a sincere keer St 19 20 The stanza, describe the characterst fentures of the behavicur of a true pupol Tra geri1 of per ons suferior in merit true obedience to them, and working according to one e abilities for the good of the meritorious person) living the last existence in ba These form the goal of the पायण (Sk प्रायणे) the Gol. Chudmartha sages fir t atteinted to write such . TIGATITIKT reading sms also be Inken as 8 compourd connected sits on ve caused to tad jer on result of the good arising from the wors Writia w Te are persons wborn 4 therefore who have not go the heralnjnin ***Tratt ar net onnibila eda! of the book te s to know *(SL ) is known. monks and helpless persons current of Worldy Life एमो refers to भव्य ·MOTES 3 II 1-7 SLI CHAPTER II There is giren bere the theme of the Second Chapter ız: to prove that the world which is made up of Five Entitieq 19 beginningle s and not created by any superhutan egin the proof being supplied by the authorits of word St 2 There are giron hero the 5 Entitleg i arust TTTY and with their distinctive characteristics गति, ग्मिी बागाह पm and गठस St. 3.1. The starzag lar down that tho five entities of their very nature are daroid of b ginning and end altbrugh they are various transfurinations or cerelor Inenta one develorncnt cousins; the other yet never doas any one of the fiso entators get transformed in o ano'ber fbere i also no ab oluta ab cocs of theo crtities chat ato wed by thcir al solute disappearanca the these fic things aro beginninglove bu capable of transformation $1,5 The word m (STEFFA) is connectat witsers in tho rext lin Een though things tr na uro direlon into various stan formation. It is not propo" to attributo brige 11179 (1) to them, as auginning (1) naceussils gaires a protious non cris crct which the entities canno lo sufinored to have SLO Tnotue s t'ia chatlon by Tatto- Hi, 5- Being 14 relute l bur both utual pair of a gumertso (1) 14 Tarn baring 19 to Sibin Ich (757) for cres tlan, at 1(II) theo o ing ng nemt 53 $ muismect (= og Ic crearlon #hyllnia at the staff t10 trou! the en the lithos * St The exp-efs in eo in this air the stane 11. folle is a little bebicure TW mellom fusibly 14-113, that stien Its are preen (in onu idene fort et ta on tar do usppont (ia tls

·No text on this page.

·11 12-17 NOTES 5 racterized by the current of worldly life (FC) without which his true nature as being absolutely pure cannot be adequately borne out St. 13 The Bondage of Soul is beginningless and yet terminable as in other systems of Indian philosophies It is however looked upon as caused in much as it has its existence dependent upon several factors such as im. purity and the like The causation here is only by way of dependence (1944) and not by way of origination It has been necessary to admit the kritakatys or creation of Bondage in spite of the well known contradiction between beginninglessness and production, as in case the bondage be admitted es uncaused it would be unterminable St 14 The Stanza in the first line states as an in stance, that the blessedness and purity ) whloh is. posse sed by the soul as its natural characteristio is uncaused by anything and is yet terminable and raises a question why bondage should also not be uncaused and yet terminable The second line gives the answer by stating that bondage is defined as connection between action and its result and henca it is necessarily & thing that is produced St 15 This stanze further explains the variety noticed in the innata characteristics of things which is un accountable es forming the very nature of things The Liberation for example 18 eternal although caused. St. 16 The stanza states several instances to the point SITETI (ETIC RAIt e the absence of the order of the monk or worldliness is also in a way beginningless and yet terminable Similarly there are tho Beed of worldy life animal craving and Nescience all denotable by the word Men innate impurity-beginningles sad yet terminable St 17 The word the refers to the This innate, Impwity 's noring else but the connection of JIVE ·6 VIM. TITIWISIKA III 1-2 Karaa When this seed is no more there resulta knowledge cbara-terized by the blessed thoughts of the Theraalls Emancipated ( RETIT ) St. 18-19 In the words 114 OTT TA ' there 19 referred to here the highly philosophical Br’hmans pa age म नासीत्तनसा हमने प्रस्तम् (ते ना II 89) there was before creation only darkness clouded in darkness The statement of this passage and the like is disproved here on the ground that variety noticed so well in nature necessarily anticipates not one ho nogeneous primordeal substance but & variety consisting of primordeal sub stances and an agant to work changes in them If there bo no causal agent there is no reason why the thing should not remain for ever as at 39 TERTIAN can be explained as तस्य भारत इण refers toभववीज सावहिंग (SE सावधिक) termin able गीइ (Sk मात्या or भायते) CHAPTER III There are described in this chapter some social pro. ctices and ob ervances based upon family traditions and eu toms of the country The sacred literature is 8 en to bare authorized some o them I e some practices are 777 fox while others are a i e regarding them it 18 silent St1-2 आवोणिगाइया (SL थावणिकादिया ) of the nature of practices limited by continuous obscrvance The word am ( 11t braid of hair stream ) appears to be u ed here in the sense of current or continuous stream and the preposition ? As explained in the next stanzg is used in the serse of मादा (limitation) विचिनमोइया (Sk विचिन गावोदिता) described 17 TATITIS authoritative (non scriptural) books There are described in the presgnt chapter two kinds of popular practices (1) traditional practices te practices ·III 3-10 NOTES 7 based upon long standing usage and (ii) authorized pra ctices : e practices prescribed in different non scriptural books which are looked upon as authorities in profano matters by different people Various instances are given below somo of which have now been obscure on account of those practices being no longer seen तम्मनायाए (S THATCH) as linnited or restricted by the long standing nature or tradition only of those practices or usages St 3-10 These stenza give some instances of traditional practices such as (1) lighting of the lamp and not of domestic fire after sunset, (11) worship of constellations in the evening, (111) remembrance of chaste women and worsbip of the holy men in the morning (LV) remembrance of domestic derties and pressing of the left thumb against the forehead at the sight of an ubly thing (v) folding of the hands at the sight of the auspicious (v1) expression of good wishes to boys by sending various presents of sweetmests etc and to girls by sending nuptial togs etc and lastly there are given tho various practices observed by women अभिसथानिय अभिशाम्रपतित falling within the purview of authoritative books : e obeying the directions given in the authoritative books to stands for Sk THEATOME remembrance etc of holy and chaste Compare the often quoted vers8 - Trian fri a4T etc guirlot ATE (Sk. gardeTmfa) manifestation of holy thoughts or wishes TT IS & Dashi word in the sense of presents especielly presents of sweetmeats The reading तहापाणे (SL. तया आघ्रागे), may mean so also regarding scents Stanz iis obscure in sense which possibly may be - Various sre the tastes (aft SL 404) of boys or different are the tests [परिच्छा=DS परीक्षा ] with different boys regarding their various occupations as can be noticed by a man who wants to give a good present (परदानजातयुक्तन) to deserving boys Bppropriate woman OR ·S VIMSATIVIBISIKĀ III 10-15 occasions in accordance with their appreciation Stanza 8 also is not very clearly worded (S. TO16 CTN ) by means of ointments etc useful for amorous sports Stanzas 9 and 10 ere yery obscure in eense They describe practices of women and their duties in the bou ehold such as (1) putting their minnt in the various obiects of enjoyment (2) propitiation of the bpeband with sincerity (3) cleaning the bowels on non agricultural soil and last but not the least (4) preservation chastity (TESTET) (5) taking drink and food after baik I the reading tº for feto may mean cleaning of the various things () with water and the varicus vows about bath} (6) disinclination to show their face by covering it with a garment (ERTAR ATT ) and (8) pralees of deities on proper occasions (mit Rie) The reading 3yeait is conjectural. All copies read arua St 11-12 The a stanzas refer to the duties laid down in various books for different castes (qu) as also for different stages of life (31127) 991 (Sk qaar) effort persever Ance striving The line card means-All these practices and regulations no doubt lead to worldly prosi the end they are found "bittemom considered O in ·III 15-20 NOTES 9 and sversion also lies in these very objects and arises out of them when the sense of foolish fondness for them 18 abandoned To illustrate this fact the instances of three types of people(a) of people in pursuit of truth (b) of people observing partial abstinence (TTT) and (c) of monks sometimes immerged 10 worldly matters are given. St 16 57 & Deshi word in the sense of marri age fra stands for Sk a parity cleanliness There msy he read the word असोय (3. अशाच) also सूयग stands for Sk FF impurity caused by birth or death St 17 The meaning of the stanza 18 obscure Ha kind of wine which is avoided even by some drunkards is acceptable to come people by virtue of their family religion or the Kula or Säkta religion of which they are the followers This wing although it is condemned by the Aryans is hence abandoned by women only The reading Tal may mean it should be pressed or extracted by Wol.en. OF कौटिराय अर्थशास्त्र The wording अगन्न- O is obscure It may only mean siz olthough mean or low The reading आणविग्नह might me१ आमाप्यते 1s prescribed मेरों may stand for Sk मयादा or मदिरा St 18 The words to find), 21, 2 and 3 all mean groups of people of smaller and smaller size * also means 'people living on pictures T7ieta (ok CHA) Non-proliibition, St. 19-20 Whatever is enjoined by Scriptures does not necessarily lead to Emancipation some actions leac to Emancipation when there is the proper mental attitude (2) and some lead to the same indire " t e througa others. The religious practices (ah) should be puro in three respects 4 (the obj.ct) FTST (nsture) and 1997 (result o: connection with fruit) And every religious activity 1: elegant provided it is placed in Emancipation : e is directed towBrda Emancipation The word ·10 VIMSATIVIMSIKĀ IV 1-8 CHAPTER IV The fourth chapter logically proves the presence of the last existence which immediately precede, Emancipation and in which every activity of the human baing is directed towards the Achievemen of his object t12 RIGT This existence 18 called PATITA known also as IF or ATTIFICITY This Ant marks the beginning of the real spiritual progress ( 199ICH FI FR ) when no longer Bappre ses the spiritual progress but is capable of being itself suppressed by statusl progres St 1-2 निच्छया (Sk निचयत' निधयनयेन) In the strict philosophical language St %sta es that the essential condi tion for this 188 stage to achieve its end is the complete re moval of mental dirt which is comparable to the germ of a serious disease which cannot be cured unle s the germ 18 removed however careful in eating eto the patient may be St 3-8 "These stanzas explain the nature and the origin of the various exi tenc s previous to the content which differ from each other in accordance with the influx of Karma particles() in the soul It 19 the very nature of Karma particles to enter the soul similarly it is the very nature of the Soul to admit Karma particles this being so by logical re-soming ( oft 1) at follows that a stage 18 eure to come when both the soul and Karms may get their res pective powers exhausted and the soul would be almost free from the bondage of Karma The natural tendency of the Soul to receive Katas is called the Innate impurity (16 4455) while the disappearance of the impurty is called 3 which is the natural condition of the Soul Aman 13 said to be grounded in pure religion when this canate impurity is removed and when he looks upon good things good and bad things as bad.

·IV 9-18 NOTES 11 St 9-12 These stanzas state that the souls posgess the power of transmigration by virtue of which they seo bad (27) things as good or acceptable (59127) just as a boy poase.sed of the power of brisk movements sees stationary objects as moving Just as time lessons the power of brisk movements in the boy similarly there also takes place the gradual loss of the power of transmigration in the case of the soul arda man looks upon good things alone As good There are other fac ors also besides tine causing the lose of the power, but time is no doubt the chief factor St 14-15 There are given in this stanza five representative views regarding causality in the Universe Some poplo hold that time alone such as spring, autumn etc is the cause of things like fruits flowers etc in the Universe Another set of philosophers ays that nature alone is the cause of things like flying of birds or running of horses or talking of men eto in the world Still another group looks upon predestination as the sole cause of everything Some others BBY that people s past responsible for the present fruits while still others say that it is the soul alone that is the cause Individaslly each of these views 18 unsound and heretic (AW) but all these combined represent the real philosophical attitude (**) regarding causality taken by the Jain Philosophere The famous instance to explain this combination as the cause 19 the cooking of the corn prepara. tion Verse (14) occurs in Sanmatitarha (111-53 ) from which it 18 possibly borrowed while & similar Verse occurs in the Svetas vstaropanised (1 2) showing clearly the existence of philosophers holding these views in India in very ancient times St. 16-18 The general argument contained in these Verses can be summed up as follows Bhavyatta or Fitness for Emancipation, as is woll known in Jainism, 13 de & Culong tra ·12 VINSATTYISISIKA nothing else but the acquisition of the Right Path Perfection of course depends upon all tre factors like time eto quoted above The mutual depun linco ohtaining in the case of all the 5 causes quoted above is proved on the analogy of the dependence of the disappearance of B7A8467 on time Rs proved above in Start 13 Be ide o or Fitress too differs with different individuale 89 all the cansa! factors such as time and others do not work alike in the ca e of all Were they to work silke every one would have the same kind of faith knowledge character etc a fact which is not supported by our actual experience Tho causality of the various factors should be proved by think ing on the following lines- this is orldently not the causo of that or this cannot be said to be undiscordsat for smilar) with that or 'becau e this is the cause of that therefore that should be like this and so on St 19-20 The stanzas state that religiously spostang all conditions previous to the antaa (the life or existence itinediately preceding Emancipation ) can be described as only a sort of childhood of the worldly migra tory life of the soul while the area can in fact bo asid to be the youth as it is in this latter stage that there increases the liking for Religion CHAPTFR Y Religious life is described in this chapter metaphorieslly as a tres and tbere are discussed here the causes of the true religious life St 1–6 The word to rofers to mentioned in the last stanza of the fourth chapter This love of religious life growe gradually like s tree which invariably begins ·V 6-15 TOTES 13 witb the sprout and ends with the fruit The Eeed of this Tree of Religion is the desire of the soul to do religious action with a mind which is full of respect and which praises the pure The continuation of the desire is the sprout, the seeking of remedies to fulfil the desire is the stem acting socording to the desire constitutes tho leaves while the union with a worthy preceptor is the flower and his beneficial instruction constitutes the coveted fruit St 7 The idea possibly here is that the acquisition of this fruit does not necessarily entail endless time for this whole long process in one stage of life clso this 18 possible as in s stage there can in fact be innumerable units of time which can well nigh bring about the fruit (Of विशेषावश्यकभाष्य S 625 also आवश्यरनियुक्ति St36) St 89 The word met may be taken in the sonse of SHIFTITIA inclination to heretical doctrines and alt may mean getting free from them The general idea of the twostanzas appears to be as follows - The presence of inter yals or otherwise (i e close proximity) between the successive stages of the growth of this tree of religion depends upon the nature of the Fuck or want of spiritual progress of the Bhavya or Religious Souls without doing injustice in any war to the natural tendency of the soul towards TFTTIR The more the highly philosophical BMI method is adopted and high spiritual progress is made, the more the interval becomes short and short Want of the proper Religious Attitude ( T ) similarly, which presupposes for ats causes time destiny past deeds and human exertions has got its nature similar to the nature of the causes and hence it is really dependent upon the causes St, 10-15 These stanzes briefly refer to the natures of destiny, past activity and exertion and show how they ·14 VIMSATIYIRSIKĀ Y 15-20 mutually depend upon each other and hope it 18, in fact that the past action comes to be termed upon as destiny as well as effort of the soul Tre general idea is as follows What is to happen does happen destiny and effort te never at variance (10) Effort always 19 directed in accordance with the course of destiny Although result of course belongs to both fate sad exertion still sometimes people labouring under misunderstanding say that it is only due to exertion (11) Result is always a mixed re sult and whatever is caused by both people however sometimes attribute to fate alone the real philosopbical viewpoint (A2T477) would however lay down tbat everytbing depends upon both (12) If this were rot 80 the result would be absolutely uncsused not a single thing being the result of fate sloneo effort alone (13) Fate and effort are besides not altogether detached past action besring wonderful result is destiny or fate while the bringing about of the fruit with the instrumentality of time and other factors is manly effort or TTFIT. (14) Tbus fate and effort are admitted on the strength of their men tion in Scriptures and logical arguments they are mutually dependent one of the tso being subordinate to the other as occasion requires (15) St 16-20 There are given here two stages in the life of Worldly Existence personified the stage before the rise of the Seed of Peligion being called childhood while the one aft r the rise being called youth In the activities of childhood time 19 the preponderent factor while in thore of youth mental activities form the preponderent factor Just sse child loves pluylag in dust in bis child hood similarly in this childhood of worldły existence also there is impurity of action ·YI 1-6 NOTES 15 CHAPTER VI St I fait refers to Pare Religiousne s(a)mention ed in the last stanze of the previous chapter This H 13 nothing but HRIFT which is of the nature of the auspicious development of the soul by megns of cerebrot by the destruction of the maximum time of the duration of the several Kermas There aro mentioned three Karanas or successive stages of spiritual development in the case of भन्य souls viz यथाप्रत्तरण अपूर्वरण and अनिर्तिकरण as against the first (यथाप्रपत्त) alone in the case of अभव्य souls यधाप्रवृत्तमरण as the ordinary routine development or the soul going on from beginninglesstimo by the gradual slow annibilation of Karma GIFT is the sudden extraordinary spiritual deve lopment due to the special power of the soul enabling the soul to break the knot of Karma (कमाथि) अरिवर्तिरण is the spiritual development which enables the soul after the knot of Karma bas been snapped to get the #27 RTT at which the soul aims अपूर्वकरण is definel as "स्थितिघातरसधातगुणश्रेणिगुगसनमा पूर्वस्थितिम धरपणाना पचानामथाना प्राच्यगुणानप्राप्ताना करण यन तदपूरमरण अटमगुणस्थानम् In धमानदु VIII 5 Compare also योगबिंदु Stanzas 264 267 The अपूरररण is also called भागाशनि or भावपन्न (See योगरिदु 280) St 26 The period of the duration (Regiat) of the 8 kinds of Actions is stated here The first 3 and the eighth Karma last for a maximum period of 30 crores of crores of Sagaropames जयराम (Sh. थतराणां) जतर means मागरापम सनिकडा possibly stands for Sh F It is not possible for one to get this funie s the atlet FH is eliminated It is only after the destruction of the high, that the LIFTOT enables one to get TF The first half of stanza 5 is identical with the first half of St 105 of RAFAETE of which the second line runs as जीवो न लाइ मामाइय चउट पि एगयर। For the maximum time limit of the 8 Karmas see ft 141274124 St ·VI 6-18 16 VILISATIVIMSIKT 1187 88 The first half of St 6 16 identical with tae first half of St 106 of 17"Trai which has the latter balf ag काऊग सागराणं न रहइचगामण्गयर Cf विशेषा. St1194 1201 St 7-5 These stanzes are identical with stanzss 1'02 and 1203the grap1737164 They also occur in arte (123-4) For explanation of these stanzas see note above on stanza 1 Our author has apparently quoted the several stanzas here from आवश्यकनिति and विरोधावश्यकभाप्य The first (748) Larang remains so long as there is the knot of Korms the second (4) Karans obtains when the soul breaks the knot of Karns (af TATA TEU AM) while the third Karens obtaing when the soul 13 prope to RFI St 9-17 The condition of the soul after the obtain ment of completo spiritual purity ( EFT) is described bere 4(read as 745 10 some manuscripts) stands for Sk. 7142 black 97 stands for 14 (Liberation) TTT (Sk a) of both the kinds possibly bodily and mental Staza 14 frequently occurs in commentary literature and 1e possibly a quotation from one standard source fait (Skal ) going astray (frutta) Stanza 16 raises a doubt here as to how this TT71 is possible when there is not the cessation of the first four varieties of the T8 v2 2tlgata which cessation 19 in fact the pre requisite for * The explanation is as usual given by saying that the description of 772 given above cannot be strictly spesking (निययनयेन) the description of सभ्यक्य which as given in the Sutras like 147 and others. This descrip tion pertains only to its general character (तद्विपयापेपया) can be given in popular language (EEIRA ) euch as "these and other features are noticed in this 7 Ana therefore they should be stated (914) तविगविरमा stands for Sk तवयापे या बच्चुत्ति stands for Sk वाच्य इति St. Is शम, संवेग निर्वेद अनुस्मा and आस्तेश्य are the fire properties of 5121* which are obtained of course in the ·VII 1-13 NOTES 17 Teverse order i. e stiftite (faith) first bad "T last. 9=31497 Teverse order CHAPTER VII St 1 There are mentioned here in this stanza treo kinds of charities or endowments-(1) of (right) know ledge(2) of security and (3) of religious utility St 2-5 The first kind of charity is described here with spacial features of the donor and the donee far stands for Sk er underground stream or current Cri St 345 and 349 जाह Sk आप possibly mesns order क्रम मामाइ धम्मजणओ (Sk सामादिधर्मजनर) The word साम 1s used here for सामायिक or समभाव or रागपगहनावस्था Cf Com on जावश्यमानिनुत्ति St 114 अविणीयमाणवतो (Sk आविनीनमाज्ञापयन् ) The idea of mere exhaustion as the result of instructing a bad pupil and the illustration of the impossibility of preparing a bracelet (ace to the reading FIFTI) or of an ornament ( acc to the reading for) from aron are quite appropriato and exquisite St 6 13 The second charity of safety (ITA) 19 said to be the best and therefore it is the best person that can bestow it If & man destitute of equanimity, were to bestow it, there results from it his own ruin The features of the best person are stated to be the correct knowledge of the precepts of Jina and s condly the practice of liis method of behaviour The best 3744517 is that of security in this world and in the neste e hesven Bran takiog back what is given The qualı-ies-nowledge and compassion of the donor must be respectively accompanied by forgivene_8 and abstinence from sinful action. If the donor were not possessed of these virtues bis donation would be as worthless and meaningless as the refusal to give made by a poor man who possesses nothing This endowment is the highest and its greatest donor, hence is the Lord 2 ·1B VIMSATIYIMSIKĀ VII 14-20 AS St 14-20 The thud endowment Fiz that of rell gious utility is described here It has the highest effect when it is given at the appropriate tine with mind full of faith and re pact and without doing the least injury to any The donor of at should be a man of meang with atisfied dependents and attondants and compa sionate by nature Even Tırtbankarss have bostowed this described in Scriptures Cr आवश्यकनियुक्ति (भागमोदय समिति Ed. p 266) Religion in fact begins with this tind of charity and when & man is fixed in this charitable dreposition he b comes a man of charactor A man pos essed of no character becomes surely possessed of it were he simply given to the habit of dedicating whatever he gets or has to hus preceptor of भगीता-यत्करोपि यदनासि. (IX.27) CHAPTER VIT Worship is of two Linds971 and it out of which the former alone is described in this chapter St 1-5 संभूओगरणपरिभेया (Sk सभूतापपरणपरिभेदा) posse s ed of different kinds by yutue of the various implemente The three broad divi ions of द्रव्यपना are named समतमग मन्मङ्गलाand सवसिद्धिपता where body word and mind res pectively are predominant The word van possibly stands for 127 which is used in the sense of the appropriate mental sttitude of आचियातुमारित्वात्-रावार्थे सूचित (po $ ) atat (commentary on St 3,0 of योगविन्दु वायविरिया is the same as वचनानुगन which is defined 28 शालाप्रतिसधानपूर्व माधा मदनाचितप्रतिपचानुनम् of पाशक X.6 घानामिका प्राति मीचिययागता या तु । वचनाजधानमिद चारितवता नियोगना। St 6-7 The words 1947 and af are rather obscure. The word 793 msy refer to the spiritual pro- ·VIJI 7-20 NOTES 19 gress. Literally 37729 means releaser from the bondage The three 4793 here may refer to the three Karanas but from what follows, it appears that the three 37797$ refer to three steps of spiritual progress in the life of Srărala which brings him near the art to refers to the second and any means the presence of the second Esrada or FUT The three worships are adicative of the graded spiritual progress St 8-10 The o stancos describe in farther details the third qat which leads the souls beyond the first Karana (27) and brings him nenr the knot of Karma which is about to be broken. Complete religiousness (TH413) Proceeds from at the soul walks straight (JSEMESTE TRTE) and there no longer remains the contact of ER St, 11-20 The word po refers to the 5, 8 or all fee pa sbly 16) implements or items of worship like-cent, flower etc St 13 states that this worship may be offered by the householder himself or by the preceptor Stenzas 17 and 18 explain how this worship which 18 apparently only a small thing leads to a magnificent result by stating the axiom that a thing mixed with infinity becomes infi nity and quoting as instances the water drop and the piece of copper that respectively mix with the sea and the &010 only to becomo merged into thern 5 Is a Doshi word in tbe sense of a boat Sianza 17 occurs elso in 974777 ( 191 ) and T (1023) CHAPTER LX This chapter describes the life and tho characteristics of a Sziveka or a truly religious person St. 1-6 सगरन (Sh. सतारभ) good or healthy activities ror the details of the twelve yaws of hon ebolder and their violsticrs, conult 1 Ch I and the Sanskrit ·ab 20 VIASATIVTSISIKA IY 6-20 commentary thereupon. See also wore Chapter III and 541 X The result of the strict observance of this householder s religion is of course the healthy ( 97 ) in terdal (ATT) development of the spirit This develope ment of course follows the clear understanding (BTH) that the Karma particles (9779) are different (987) from the soul while this understanding is brought about by the observance of the various ritos इनर (Sk इयर) temporary St. 7-10 The stanzas state that the mere adoption of the householder 8 faith does not bring about the desired spiritual progress it is the firing or firraness (fa) of the faith that brings st about The fimness in spiritual progress 19 brought about by the following general causes (1) the remembrance of eternal objects or constat remembrance of virtues (2) respect towards persons of merit (3) hatred for demerit (4) the contemplation on bad results of deeds (5) dovotion to the Tirthankar as (6) waiting upon real and sincere monks (arrafa) and (0) a faith in high merits There may be read speak instead of णिच- the word आशियमइ standing for भनियमापना St. 11-20 There are desoribed here the varfous activities and occupations for a religious housebolder which bring about the spiritual purity Stanzss 11-20 occur in 454141 (1. 41-50 ) while stanzas 8 to 20 ocrur as stanzas 106 107 108 and 111-120 in FHA Terhit or at refers to the famous passage For details ses विशेषावश्यम्भाष्य St 2806 जहिय stands for अहिं ( यन) where TFTO Padre means getting up or leaving the bed with the recitation of the hot passage. The householder should often remember that he is a pan of faith (TIE ) and he has got the vows (sala a to obgerve He should have the fun be should bow down to temples and renounce according to fites At ·IX 11-20 NOTES संवरण means general self restraint विहिमवर्ग stands for विधि. स्वपन explained as धचिन्तया स्वान CF धमबिन्द III इयारे 900 is to be connectod with the right concoption about female form that it is only a lump of Acsh etc. U fea got up after sleep The word nie stands for Sk सनासुद्ध enlightened by the study of scriptures हिंगरण means असयम strite etc or agricultural imuploments BITZU VIENUTE stands for Sa, vilyrtifierat connocted with वितन्याम सल्लाभदीवगा stands for Sk. झपराभदीपा, mu mination (977) or enlightenment of even momentary spiritual gain et po sibly stands for Sk TIF (m) hindering (sell-rey-saint ) All the nouns in the locativo casa in stanza 17-19 may be connected with TFT fana (HRT) fixing of the mind The various Items mentioned in these 10 stanza, lead to the complete ports and concentration ( farramt=farit ) of the mind, which is practicalls an elizır vitae in tbe form of uit defined in ümid on stanza 290 as तथ्ये धौ ध्यस्तहिमाप्राव दवे रागद्वेषमोहादिमुक्त। माधी सवायसदभहीन समेगासी निघलो योनुराग ।। For simular thoughts seo ya Ch III. 39–13 vitit (Sk) In the morning All these items aro prescribed as observances in the morning If however, they are observed all time the perfection of religious life is a suro result The पास्कथमविध reads गरिरहमायभूना जायइ चारितपरिणामी as the last line CHAPTER 1 This chapter gives a brief explanation of the eleron GETS Or ob ervances of the householder which are res pectively to be practised for 1 2, 3, to 11 months and which characterize higher sad higher stages in the spirit usl rise of the householder For detailed explanation see commentary on उवामगदसाओ I पञ्चाश.X.

·19 not sery usl progress which are given in detail in 1994 aad other satisfactory The general idea sppests to be as follow Inasmuch es service of preceptors and the like (FTA) ART VIMSATIYISISIKÄ St 1-2 TETOR ( Skyran) iba 14 stages of epirle places Stanza 1 occurs also in STF ( St 417) St 3 3 The wording of the verso other nights therefore the nices can be defined in an order by means of the specific bodily pric'ices portaining to esch. Starr (Sk yra or rather 9195) Barng. engaged in the service of the preceptor For details of its ten varieties bee #15 p 473 St 6 अत्तवीरिगसजोगत (Sk. आत्मपर्योामयागन') dusta the blooming of the power of the soul mi (Sk 377 ) frem quently : thrice a day St 7 The word go refers to the six auspicious days the two Caturdasis the two Astemis the Paurnimi sad the Amavasya which are also fermed the Six Paryss The reading 429 Ti is not a good one as the mention of tive BUSpicious days is very rarely seen The five auspicious days are the two eighta and the two fourteenth days of tbe fortnight and the fifth day of the bright fortnight St 8 HTTTTTTRE ( Sk 174TNa ) for five months तापटिमा mesny प्रतिमाप्रतिमा St 9 This stapzy states fulls the items an and others referred to in the last stanza fa93 (Sh ftp ) pure The meaning pure is derived from the idcs that water which 18 ordinarily unpure when boiled (f) becomes pure. The commentator on उवासग मानो explains वियन्भोजी अनिमाजी अरत्तिभमाण Observing continence in the strictest sease of the term bg day and committing no indulgence by night of the Meditating on the reverse to hla oko taults or defects. परिवरस प्रतिस्स) mesns दोपप्रतिर ·XI 1-7 NOTES 23 St II This stapgg states an alternative tow regarding this a which according to some requires complete celibacy for life The author seems not to approve of this view as also of a similar one in stanza 13 as is clear from his remark that if such differences of view were gotted down there would be no limit to them St 14 पेमहि वि ( Sk प्रेयरपि) through sarvants अप्प ag little as possible that is such as is absolutely necessary St IS Aara. In accordance with their degree of spiritual purity (Hole) or impurity ( ) CHAPTER XI St. 2 This stanze is often quoted by commentators to enumerate the merits of & monk It is quoted here from Dagavathalka Niryuktı (St 314 ) It also occurs in VITA (513) St 3-7 The five subdivisions of ( forgiveness or absence of angor ) are given here, out of which the first three are found in worldly affairs being governed by the principles of obligation fear of harm and future consequence while the last two kinds pertain to monks The forgiveness obtaining in the world depends upon worldly considerations such as obligation and the like The forgiveness of the monk is independent of any con sideration and it arises in him after there are put down by am the four जनन्तानुपाधिस्पायs the four प्रयाख्यानरपायs and the four अप्रयाग्यानरपाया The transgressions of monks rules depend upon the unhealthy tendency (397) of the soul and they are due to the four 479798 or temporary emotions which do not last long as compared with the effects of strong emotions They can hence be effectively met with by 9972Tht and 4* The monks are besides ·VIMISATIVIMSIKA XI 7-20 destitute of any worldly cares and anxiety having pa.ged the sixth great and cro sed successfully the forest of gert St & Tag stanze says that the succeeding three qualities-softnes straightforwardness and freedom from worldis ties have fire binds similar to those of forgivene out of which the la t two slone are found among monks St 9 The stanza states that penance also should not Le aimed at securing any good result in this or in the next world it should be only meant for the destruction of Karma St IC 7 means ir jury (fe) which is generalls of three kinds by mind, word or deed HET (Sk Fot) means contemplation. St 12 There 1 defined it (first) or purity here which does not mean washing by water but it is the removal of the dirt of sin by the ten kinds of metaphorical waters such as 27-129 ( confession ) and the like St 13 "The word om Appears to be used in an obscure way for a fut in the sense of except without The idea is that absence of possession means Leeping pothing with self except religious implements like begging bowl broom ett like birds that keep nothing with them except wings which are the instruments of flying St 19-20 gachirurglar (Sk qafaronafter) Abandonment of the fire kinds of amorous enjoyments by body touch colour sound and mind For details seo स्थानागसूतThe word पवियारणा means the same Rs परिमारणा ( sexual pleasure ) It is ignorance or mental delusion (70) that leads to pa sion and it 19 passion that leads to bezusl enjoyment. There cannot be any celibacy in the true en e of the word unless there is the mental restraint cfrexual tendencies Strength lieg in checking the teroptatronard not when the temptation has not arisen ·XII 1-9 NOTES 25 CHAPTER XII In this chapter Religion is beautifully compared to kingdom and the fully religious monk to the monarch Out of the two kingdoms, the kingdom of religion is of course the better St. I-6 नेयस्म stands tor न एतस्य ओदइगह happiness which results from the stor ripening of Karma This happines is common to bo-h In addition to this however, in the case of the monk there the happiness of tranquillity Tho reading a 3 TBHT" is not a good one, ar is obscure possibly standing for that ( Skan) celestial, uncommon The monarch does not necessarily find ples, sure in his duties while the monk invariably finds it in bis two-fold religious in truction The religious instruction is received by the monk as the supremo holy charm or the counbination of the study of the Säter by the monk and his practical application of it in his behaviour ( 370077 ) is in fact as happy as that of the beed with sweet water St79 पत्त परियारण stands for Sk पर्यायेण प्राप्त arrived at the proper time There is defined here the first kind of PिTक्षा tr the ग्रहणशिक्षा The शिक्षाग्रहरिवि or receiving religroug instruction is to be performed at the proper time in a proper manner and order from an appropriate preceptor The method of imparting religious instruction is exactly similar to its reception in point of place time and the like the instructor, of course, being the preceptor or a person appointed by the preceptor with unblemished character in stanza 9 refers to auf The general ides of the stanza is that spiritual progress is an outcome of the understanding of the texts which regularly leads to & gradual development of mental parity ·VILISATIVIISIKA XIL 10-20 St 10 11. In tang 10 there are mentioned the cha racteristic features of & well instructed monk. fast सिश्यावि- (Sk. मलनिपचाशिवाकृति) mesns receiving in trnction by sitting in a circle round the preceptor Cf Tim सिद्धान्नानेऽयमप युपवेशन the word म-ति sleo mesns group of monks Cronica (119o 522 also ar* X 14 15 ) कम्मुम्सग्ग abandonment of undertsking or work. उवओग Proper direction of the soul s Activity Bor the meaning of 1 see noto above ( p 21 lines 18-21 ) 27 inspection of the Sadhu 8 Upakaranas St 12 13 yarê achual treatment actual under taking or practica The idea is that just as a disease disappears not by a mere hearing of the medicine but by Actual treatment fimilarly Scriptural Instruction becomes effective not by the theoretical instruction alone but by practice If the prochice be improver just as the disease Aggravates so Scriptural instruction also leads to a bad fruit For similar idea Ct stattlagret etc (S¢ 99) St 14 The breach of practica (7) or abandonment of practice (77) bas also a terrible result of means the process of cookios (SL Fra) erample illustration St 16 FEB (Sk PTTTTT) The goal reached by the moak 89 8 result of his instruction is practically tha same as the goal placed before them by the seers of the Upanisads CF म देता यत्सदमामनन्ति (काटक 1-2-15) St 17 18 The four gradual results of religious 10- struction (fr) are described here are pleasure devotion knowledge and absence of attachment. The difference between aand nie la giyen very nicely in U (X 5) where the two are respectively compared to the feelings of the loving wife and the dear mother St. 19 20 Religion here is de cribed as a body. Like the physical body which remains sound by proper ·XL1-8 NOTES 27 diet and residence, the body of religion also remains sound by pure diet and proper residence Similarly, if the monk feels shy (19147) of the religious practices, he does not obtain the proper fruit just as & sich person if be takes unpalatable food CHAPTER XIII The topic of this chapter is a very common one in Jain Scriptures where at several places there are given Instructions to the monks to observe purity in begging and eating Sea Acãrânga (II L) Oghaniryuktı (SE 517) Dasayaiklika (Ch. V) Uttaradhyayana (XIII) 42727 (St 21 ) eto For details see Pindanirgulti from which Beveral stanzas in this chapter are taken word for word St. 18 There are to be avoided by the monk 42 faults (ArraTu) of alms—16 Udgamados as mentioned in stanzas 3 and 4 which are identical with farfagitt St 92 and 93 16 Utpädanados as mentioned in stanzas 5 and 6 which aro identical with stanzas 408 and 409 of Apalagitti, and 10 Esanádosas mentioned in stanza 7 which 13 identical with stanza 520 of Azlargiti STATT refers to food which is made अचित्त for a Sadhu or अचित्त food cooked for a monk. पूतिकर्म Tefers to food prepared for both monks and laymen FITRAT refers to milk etc, kept for a monk TefT refers to food shifted from one place to another for a monk FOTO refers to food kept in light or manifested for a monk a brought on credit carda brought by exchange 3127 taken out by breaking the sesl etc sa snatched away from servants etc har given to one when prepared for mang CE सामा य श्रेणीमकादि एकस्य ददन भनिनम् (CF Com on आचारांग p 347) srpant supplemented retriz food prepared for & child 83 & nurka would do it food got by doing some thing like the work of a messenger flat food got by fortane-telling etc. But food got by profession. RETT ·30 VIMSATIVISISIKA XY 1-11 fulnefs 10 the three actıyties of body word and mind and then they eek perinLsion of the preceptor (TPAPIE In order to secure purity of siges or omens to stir out, they just have the benediction ( 3 ) in bind word sod body in the company of their preceptors or elderly companions. If of course the monk finds any impurity () any of these items he should salute the deities and again employ himself carefully for in any case the monk can stir out for alms only if there 19 perfect purity otherwise he has not to move for the whole day St 6 Even though he starts with perfect purity there are sometimes some unforeseen obstacles which do not allow him to eat they however enable him to maintain his religious attitude For further details of these obstacles which probably form the subject matter of stanzas 7-20 which are probally lost or not written at all see स्थानाग VI-500 CHAPTER IV This chapter de cribes the confession, of faults which fonetimes occur uncons lously in the monks action of begging in spite of bis carefulness St. 1-2 Tre (SL 777) The reading perhaps might have been जुत्तदो। माइटोम (SA. मातृदोप) Faults of carelessne s in the observance of the five Samitis and the three Guptis which many times are called प्राचनमातर Cf ग्तरा ययनसून (241) साइ (Sk गोषयनि) purifies removes अभिग्गह the specific rows taken by monks Such vows already taken have to be an nounced to the preceptor and now ones taken whenever he makes confession say every fortnight or every four months St 3-11 The preceptor before whom the confe gion is nada must be like a competect doctor to whom alone the patient relatey all his fsults The doctor us sought for bodily health while tbs preceptor is foug'it for the ·XV 11-20 NOTES 31 health of the body of conduct or आचार, धम्ममहापक्सेनगरिसेसओ (Sk धर्मस्थाप्रक्षेपविशेषत ) on account of his specific feature of relating religious stories सग० (Sk मवेगवृद्धितनक) For the meaning of सवेग ses note above (मोमो) ( मोम्य ) mild. पयासियव्य (Sk प्रशयितव्य ) should be exhibited मायामय (Sk. Az ) attitude of dereption or concealment and a sense of pride Stanzs 11 occurs in start on 1 4 whence it is probably quoted here St 12–13 The view of some people that it is the atonement प्रायश्चित्त (Pk पच्छित्त) that leads to the purity of knowledge is referred to here The view of course can not hold as atonement is just like a healing medicine for the wourd which car never be cured by any number of medicines or ointments unless the root or the dart or the germ (Sk. 727 ) has been extracted St 14-15 The idea of the stanzes is -If the dart of mental fault be not removed at the best time there is sucn & serious harm viz the sheer Inpossibility to enlighten ment (o auta) and endless transmigration, as neither weapon nor poison nor goblın nor destructive missile ner en infuriated enemy is able to cause Ta sense of false pride na (Sk sya ) niental uneasiness citer (Skru ) takes place माइयारमरणभया ( Sk, सानिचारमरणभयात् ) through fear of meeting death with the offences or fatto remaining Tree ( Sk or पक्षादौ) every fortnight सिा (Sk विशद) clean Pure (con true पयादी आलोचनात विदो जायते ) or, परवाह should rather be taken for (Si apa) he announces or conte ses whatever fault deserves to be confeased which he has committed either by insttention to duties towards pre ceptor or carelessness regarding his mental attitude (भाव) Inetend of आरोचना or confession writers of स्मृतिs like Lanu and Yaznavalkyn lay don a repentance (9278719 ) 28 prerequisite for gram St. 16-20 ·1 VINSATIVIMIKĀ XYI 1-16 CHAPTER XVI St 1-2 The word ghan lit means atonement but secondarily it also refers to the sinful activity or action which requires the stonement It is found used in both the genees in the Sutrs literature Purity se ults from stonenent provided a man confesses his faults correctly It does not result without confession from Yoga postures (413) or recital of Scriptures (H) although the mind be well concentrated upon them Perhaps 44723Tt might have been the original reading the word dat meaning TT The idea of the second stanza is not clear The stanza possibly meng-If there were no confession there may be removed by your additional sin ( BUF ) or such sin as is not meant and the Ta would be absolutely meaningless why! it can even be said that the mi alone masy lead to Mokna if it were to remove all possible sin St. 3 The derzvation of the word oft is given here in three ways CF SITT4 TFT St 4-6 The cause of sip is given here as impurity of mind ( Part of the type of eat and the like For an ete See 97919 X 3 Sutrs 739 912 is explained hero as the direction of mental activity to the dead, al resdy done and it is described to be of ten kinds 3TTUAT And others as given in the Sutras. Of 19 30 strana 4 भवतत्त्व 29 पञ्चाशक XVIetc The stanza आलोयणo is taken from Tagfes where it occurs as stanza 1327 The Sthananga (III 4 Sutra 196) gives only the first three kinds St. 1-16 The ten atonements are defined and ex plained in these stanzas TT is the confession in cler unambiguous terms before the ye of his action of having gone beyond limit when & pupil has gone beyond 100 hands fron the residence for some prescribed and permatted ·VI 18 NOTES 3 datles. The confession is meant to remove some faults which may have been unconsciously committed by him, अस्समियाइ (Sk. असमित्यादिभावगमने) The प्रतिक्रमण atonement y necessary when one becomes guilty of fizign of the nature of sudden movement without the necessary obser yance of the Samitis and Guptıs, or giviag triling lies or showing slight disregard to pracaptors &c &c The 3 Atonement consisting of both kinds 3itant and SEAT 19 necessary when one shows even & slight attachment to worldly objects of sound The fan or Disorimination Atonement 19 necessary when the monk discovers that he bas inadvertently accepted such food or drink as he ought mot to have accepted and abandons it ( tam ) by restrain 118 bimeelf (TTO) 173FE? atɔnoment is of the natura of bodily inactivity (ariter) for a certain number of breaths coreequent on the fault incurred by the unintentional eight of bad dreams omens and the like The Atonement of Penance of the type of observation of fast is necessary whan earth and the like are roughly handled (4671) or when mistake la committed in the time place or Occasion of studies as for the removal of the violation of the rules quy means Hax (lit a collection of five) but here it may probably refer to a kind of pənance of a cartsin number offsats i Atonement again of the type of 7 or tak is nęce sary for the peculiar kind of mental sin ( EETTAFIT) for one s observing a hard pengaco or a large number of fasts exceeding the maximum number of fasts stated for a particular era. The Atonement 19 neces- Burg consequent on an unconscious (759 a) injury to life done suddenly when the monk repents and retakes the row The Sun (SE, waaral ) Atonement is necessary When one practises theft at a place where bus companions May phich practically puts an end to his observance of tha Vows. This प्रायश्चित is named अणवाप्प or अनास्थाप्य The such as pride 3 ·VIMEATIVIMSIKA XVII 1- at Atonement 18 in fact the Atonement par excellence for a very serious fault regarding a person or a thing Buch as insulting the Scriptures or the Head of the Church which fault cannot be removed by any other stonement All these Praya cittas with minute details are given in the Jiyakappa Sutts and the Churni thereon. St 17-20 refers to monk conduct cr life (2017) BITE" mears rebult or ftoit arr) Hat Little of transtigma tion i e end of transmigration. (Ek zera ) Striv ing for afernaut ( Sk Star ) In the case of one who atonee. Asn (Sk 457 ) Healthy in Dental condition. sprang isa Deshi word in the cenee of argeta faultlessness qare 18 given as a root in the sen e of censuring by the (VIII 4 156 ) CHAFT) I XVII This chapter discusses the most fublime theme of men tal elevation in every brief manner For details bee 277d and or by Haribbadraburi as alsa the commen tary of Yasovijays on Yogasutres St1 Yoga is defined here as an activity that leads ( directly or indirectly) to Moksha Every holy Bction fence is yoge in & Fay yet it is specially with reference to specific items The word first means fure by reason of purity of heart (TTT) described to be of five kinds shou se to ck निधिप्रनिविप्नज्यसिद्विविनियोगभेदत पाय । धमाश्यात गुभाशय पञ्चधान विधी । योग IIHG St 2 There are five sub-divisions of Yoga fyra अथ आरम्यन snd निगलम्वन the first two formug the Karma yoga and the last flaree forming the Jnānayoga Fatarea refers to bodily postures like कायोत्सर्ग पर्यह कासन while वर्णयोग loud recital of formulas both of these are a ·XVII 2-11 NOTES 35 1 tions and hence 1 concentration characterized by these is called Kannayog% 7419 refers to the gense expressed by words while prin refers to meditation on idols and images from 1s concentration without refer ence to say external object or activity of the type of निर्षियाचिमानममापि St 3-8 The yoga is possible only in the case of ona possessed of partial or complete Fit In the case of One pogangsed of no 17 it can be said to be only in Agensinal condition, as Yoga without fiftat is really of no avail_ef योगनिद्ध 343, 368 369 Each of these five viri atles is further divided into four as given in technical books with reference to इछा प्रगत्ति स्थिरल and मिद्धि इच्छा, 1$ 8 mental fixed ( Araucum) condition finding delight in stories of a while sing means the observance of postures wach composure (9479) of mind everywhere (797) ferre is firmness in trat in spite of obstacles ( 2T4F ) arising In its way, while fare means the achievement of the fruit which leads also to the fulfilment of other peoples objects also The reading from aut may mean mental evolu- These Yoga activities of various types {format) described above rise in accordance with the individual elimination and suppression of bad Karmas coming in its way belonging to different virtuous (HO) Fersong A3 result of faith, love and other virtues posson Esed by them, and the well known results of these factors FEST, STA, Pore and more are respectively compassion, lesire for Liberation and complete **ppression of emotions St 9-11. After making this theoretical statement a) the suthor proceeds to explain what he had said by Driving the illustration (नाएशनातेन } of चैत्यवदन done with the recital of the Scriptural text करेमि भन्ते अरिहन्तचेझ्याण THAT here the slow clear and loud recital Tuta tion or condition. indiference, keen ·36 VDIŠATIVIMSIKA XVII 11-16 into a clear knowledge of the passage ayant) in the mind of the faithfol perso7 This clear know ledge of the words (90) generalls (r) results Into successively better fruits in de order ( 10 ) by the practice of the second योग (अर्थयोग) and the third one ( 17 ) In the case of other persons (इतरेप ) who do not practise अर्यालम्बन्योगs but practisa (मनपर ) only the recital of वर्णयोग the practice of वर्णयोग results merely into their spiritual good (= which indirectly may be helpful for Liberatiort St. 12 The stanze clearly etater that if the tri be done otherwise (role e without any of the 775—79 pm or it becomes simply a useless bodily activity (Framne ) or an idle falso apcech going againt the very row (टाणेण मणेणं भागेण चापाणे पासिममि) taken by the in dividual Therefore the preceptor sliould always reo that instructions of soriptures are ecrupulously given to the de serving alone एयविणासा- चैत्यवंदनादिसूनपटानरुप (For detailsses fra St 155-160) St 13 There are stated here the deserving persons who are of cour e those that have reached the Fifth Guns sthino choracterized by lustee at least a partial absti nence from sinful activities 13 an essential condition for the insctivity of the body prescribed in accompanted by the recitsl of करमि भन्ते. St. 14-10 There is targed an objection here that it strictness in 1 suing religious instructions is abserved by the preceptor there is a danger of the number of recipients of religious instructions falling down to zero leading to the extinction of the Church The suthor says however that such an objection should not be brought forwardia B797) for if at all religious instruction suffers it gutters more by people doing religious sctions improperly ( BAKA- TTT) then by people not doing it at all There is a vast.

·J The pre- जथपरपरान्याय devotednese (3) appropriate action in accordance with 17) There are in a way two divisions of the last cf Jina (en) and (2) when it is on the Highest Truth inespective of the idol (अस्व) the latter being called किमान्यन r निरालयनयोग As a result of the निरालवनध्यान there take place in an order the annihilation of delusion the की (corresponding to सप्रज्ञातसमाधि) the Kevalanana EETEponding to(असप्रज्ञातसमाधि) the योगायोग termed अयोग- मदर o शिवाय in योगशास्त्र and lastly the निर्वाण 016-26 NOTES 37 diferenca in natural death (Finland) and murder (Hilta ) and the destruction of Church by improper instructions to undeseremg people is similar to tie latter Cf जह सरणमुवः ग्याम जीवाप सिरो निर्वितए जो उएर आयरियो वि हु उस्मुत्त पगवेतो य॥ The author in this connection follows & very or. thedot line bf thinking found in ज्ञानमार 23, and Jays down that evèt nothing of religious action is preferable to some thing of it if the latter is improperly observed ceptor sculd not be afraid of the maxim of doing what the majority does regioon ( Sk TIHT) 18 a thought similar to cाक एवं प्रमाण ! or महाजनो येन गत स पथा । known also an A preceptor should only look to the right preservation of the Church ( 44767577 ) and proceed with Butreme care snd discrimination Cf लोकमालम्ब्य क्तव्य कृतं बहु- भरेष चेत् । तदा मिथ्याशा धर्मो न त्याज्य स्यात्कदाचन ॥ स्तोरा आर्या अनो- अभ्य म्तशा जैनात तेष्वपि । मश्रद्धास्तप्वपि स्तोका स्तोकास्तेष्वपि सनिया ॥ कोपि शाजनीत्या यो वर्तते स महानन । किमसाथै शतमप्यधानां नैव पश्यति ॥ St17-20, जत्तसगत (Sk यत्नसगत) observing with effort य In St 178nd 18refers to चैत्यवदन and tho like There we given four varieties of this good practice or सदनुष्ठान रियनुतन, मन्यनुन वचनानुमान and अमगानुशान characterized respectively by (1) extreme regard and lihing (2) sincere brunction (4) complete concentration (See above भिक्षा- vie. असगानुष्टान. (1) When the concentration as on the idol the also abd thentioned as धर्मद अमृतात्मा न मुत्वानन्द or ·3 4 VIRŠATIVIMSIKĀ CHAPTER Xix The various subd, Fisions of the enlightened souls are * given here as based upon their condition of life before ther became emancipated For details see materials PARAFT on Sutra 31 page 129-138 3 St L5 a (sk, faragarda) Although as Erow ers of the Truth the Enlightened Souls are all aliko (PER) still 15 subdivisions are given by the Prophet Paleet (sh firef) consLts of the fourfold Sangha, roya (Bk ) Belf-enlightened after (dk. Trata) Enlightened by! virtue of external object St 6–12 The essential steps before fire or a (3) and IT which are common for all the 15 kinds of Siddhas The question whether a woman 18 entitled to Siddhi or not 18 Ciecussed here briefly and it has been declared that according to Scriptures there is nothing to prevent her from getting it The objections of the Digambaras on the ground that the womea has less mental courage and she cannot be absolutely without yfir as she haa to keep one garment at least are brushed aside ber It has been stated that pure prental condition or a known 48 Bidarte body not coming back to worldly exist ence irrespective of sex is the Decèsesry pre requisito which a woman can posses Besides the ninth WE is mentioned in authoritative books in connection with women Agatr #int for example has been mentioned among fex persons To Bay that a woman In order to get Siddhi has to pass through the last existence which is Ebat of a male ( OFFIT ) is wrong as the necess- Bry mental purity for Sidobi can be had by women as women He is the severth Hell (which is stated to be impossible for women in Scriptures by reeson of their possessing suficient endurance power Although ·1 S 12-20 NOTES Af to or may not go to the seventh Étell, it does not mean they should not go to Phre They of course do not go to 16 (इतनपातिपेष) As long as they have not the necossary prorequisites (सहकारिजोग) St, 13-20 The different numbers of siddhas of different seres that can get siddhi in one moment are cited here according to Soriptures For details, sea नन्दीसूररीका P 132 etc. The differont maximum and minimum numbers in different emblems, different bodies and different worlds are also given here and it has been stated that all Siddhés alike are omniscient possessed of Suprema Happiness and free from transmigration 'ond thoy live in Perfect Happiness without clash (aurant ) in the Highest Abodo < .. CHAPTER XX There has been given in this chapter a short descrip tion of the unbounded unparalleled and unmixed happi mērs of the Siddhas Compare with the description here the lást atanzos of the Overvätasutta St.12 अगोषम्म (Sk. अनौपम्य) unparalleled नाय (Sk a) Illustration St. 3-6 The words to forma ger and si are to be respectively construed with afarz eta prest and the The pleasure due to (1) the destruction of all foes viz. the mental emotions (2) the freedom from all maladies such 89 tise of Karma, (3) the obtainment of all cherished Buperhuman powers and (4) the fulfilment of all desires, is similar to the Happiness of Health which is such as cannot be experienced by a sick person FHE311 (Sk. Ta ) divided many times St 78. arra (Sk. 2479TTT) obstacles, obstructiona, such as 37 The conception of the large ·VIXSATIVIVBI67 XX 8-16 Eterns! Happiness is bold by collecting and putting to gether innumerable trues the little happiness one gets on the destruction of impediments This Eternal Happ! ness is of course slike in the case of all siddhas owing to the destruction of all obstacles SL 916 These stanzas state that as a matter of fact the Hesp of Eternal flapping s is one single unit it is not a collection of small different units of happiness. a3 differenca exists only so long as there are eq and 37979 The snall unit of happiness is simpls quoted for the sake of illustration Esrthly happiness 18 like poison and what ever large quantity of it we may have it cannot be like the Summum Bonum jus ag nectar mixed with poison cannot be pure nectas This happine 3g is in fact nos comparable with any worldly happiness howsoever wides conception we may usvo of it by extending almost to an impossibility our imagination. The comparison also requires the notions of differance and superiority wbica are not found 10 connection with this infinite happiness The deer are supposed to be the lappiest creatures no doub (CI getiren XIX. 76-85 ) but the comparison of Siddhes with them in point of happiness would only be for practical purposes theoretically it cannot stand St.17 230 राइसगवाप्रिती (Sk सौपगमण्यारत्ति) freedom from all troubles 3 (Sk. arntand) without being fatigued ·परिशिष्टम् ॥ हरिमद्रसरिविरचिता समुपलभ्यमाना अन्याः । १ दशकालिमहवृत्ति ( शिध्ययोधिनीत्यार याता) २ दशकालिकावचूरी (लघुवृत्तिरित्यपि सज्ञिता) 3 आरश्यक नियुक्तिका नन्दीसूत्रवृत्ति ५ जकानि (जिने परसूरिकताटीकोपलभ्यतेऽस्य मयस्योपरि ) ६ येत्या दनावृत्ति (ललितविस्तरेति नाम्ना प्रसिद्धा) ७ पञ्चाशरुममरणम् (अभयावृत्तिग्स्योपयुपरभ्यते) “पाडाक्मरणम् ( उपाध्याययशोविजयरुता नीकाप्युपलभ्यते ) ५ धमनि दु (मुनिच दमूरिभिरश्योपरि टीका लिसिा) १० पलवस्तुमकरणम् (म्योपजाममरस्म) "पश्चममहप्रकरणम् (मायगिरिरुता टीप्युपलभ्यते ) १२ भयोधररणम् "रोक्तचनिणय १४ शाददातासमुच्चय (स्वोपजीक्याऽर रुतो यशोविजय म्या च) १५ पशनसमुच्चय (गुणरत्नमणिभद्रयोरीने उपलभ्येते ) १६ गनेशान्तजयपताका (सोपनीया मनिष द्रस्तविवरणेन च सहिना) १५ बममयहिणी १८ योगदाधिसमुचय १९ योगनिदु वासहित ) उपदेशपदानि (मीचदानीकासहितानि) २१ समरानियस्था २३ विशनिर्विशिक्षा इनोन्ये यहनो माथा जीभिगमवृत्ति दशनातिका-धमलाममिदी-“याय मशरमवृत्ति-मनोधसानि-श्राश्चमनन्त्र-लोकषि दु-यान्मियान्दम धन- पशत्ति-पिण्डनियुक्तिवृत्त्यादयम्तत्तस्य नरियतम यतमहारया यतमाना धूप ने । शव मिटि (IFeber, Peterson, Bhau Daji, Khelhorn etc) हस्तििमतता तेषु । अपरे प प्रा नान्देशय्याग्मा- योगाना मवमसिदि-पञ्चरिङ्गी-सागादियामृतय मरपगिरीमभपभुदरगा वरादिभि सतिनितानु तामु ता कामु नाम्ना निर्शिना पते । . .

·No text on this page.