·No text on this page.

·श्रीः।
अष्टाध्यायी।
श्रीमहर्षि-
पाणिन्याचार्यविरचिता.
शिक्षा, परिभाषापाठ, अष्टाध्यायी, गणपाठ, धातु-
पाठ, लिङ्गानुशासनपाठ सहिता अकारा-
धनुक्रमावतारितसूत्रसूचीपरिष्कृता
सेयम्
मुम्बयां
खेमराज श्रीकृष्णदास इत्यनेन
स्वकीये "श्रीवेङ्कटेश्वर” मुद्रणालये
मुद्रयित्वा प्रकाशिता।
संवत् १९५४, शके १८१९.
अत्रसर्वस्वत्त्वं यन्त्राध्यक्षस्य वशगम् ।

·No text on this page.

·श्रीः। अथ शिक्षा। अथ शिक्षा प्रवक्ष्यामि पाणिनीयं मतं यथा। शास्त्रानुपूज्य तद्विद्याद्यथोक्तं लोकवेदयोः ॥ १ ॥ प्रसिद्धमपि शब्दार्थमविज्ञातमबुद्धिभिः । पुनर्व्यक्तीकरिष्यामि वाच उच्चारणे विधिम् ॥ २ ॥ त्रिषष्टिश्चतुःषष्टि; वर्णाः शंभुमते मताः । माकृते संस्कृते चापि स्वयं प्रोक्ताः स्वयंभुवा ॥ ३ ॥ स्वरा विंशतिरेकश्च स्पर्शानां पञ्चविंशतिः । यादयश्च स्मृता ह्यष्टौ चत्वारश्च यमाः स्मृताः॥४॥ अनुस्वारो विसर्गश्च क पौ चापि पराश्रितौ । दुःस्पृष्टश्चेति विज्ञेयो लकारःप्त एव च ॥ ५ ॥ १॥ आत्मा बुद्धया स्मेत्यार्थान्मनो युले विवक्षया । मनः कायानिमाहन्ति स मेरयति मारुतम् ॥ भो। मारुतस्तूरसि चरन्मन्द्रं जनयति स्वरम् । प्रातःसवनयोग तं छन्दोगायत्रमाश्रितम् ॥ ७ ॥ कण्ठे. माध्यंदिनयुगं मध्यमं त्रैष्टुभानुगम् । तारं तार्तीयसवनं शीर्षण्यं जागतानुगम् ॥ ८ ॥ सोदीर्णो मूय॑भिहतो वक्रमापद्य मारुतः । वर्णाननयते तेषां विभागः पञ्चधा स्मृतः । ॥ ९॥ स्वरतः कालतः स्थानात्मयत्नानुप्रदानतः । इति वर्णविदः पाहुनिपुणं तन्निवो- पत ॥ १० ॥ २ ॥ उदात्तश्चानुदात्तश्च स्वरितश्च स्वरास्त्रयः । हलो दीर्घः प्लत इति कालतो नियमा अचि ॥ ११ ॥ उदात्ते निषादगान्धारावनुदात्तं ऋषभधैवतौ । स्वरित- प्रभवा ह्येते पढ़नमध्यमपञ्चमाः ॥१२॥अष्टौ स्थानानि वर्णानामुरः कण्ठः शिरस्तथा। जिह्वामूलं च दन्ताश्च नासिकोष्ठौ च तालु च ॥१३ ॥ ओभावश्च विवृत्तिश्च शपसा रेफ एव च । निह्वामूलमुपध्मा च गतिरष्टविधोष्मणः ॥ १४ ॥ यद्योभावमसंधानमुकारादि: परं पदम् । स्वरान्तं तादृशं विद्याद्यदन्यद्वयक्तमूष्मणः ॥ १५ ॥ ३ ॥ हकारं पञ्चमै- युक्तमन्तस्थाभिश्च संयुतम् । औरस्य तं विनानीयात्कण्ठ्यमाहुरसंयुतम् ॥ १६ ॥ कण्ठ्यावहाविचुयशास्तालव्या ओष्ठनावुपू । स्युर्मूर्धन्या ऋटुरषा दन्त्या लतुलसाः स्मृताः ॥ १७ ॥ जिह्वामूळे तु कुः मानो दन्त्योष्ठयो वः स्मृतो बुधैः । एऐ तु कण्ठतालव्या- वोऔ कण्ठोष्ठनी स्मृतौ ॥१८॥ अर्धमात्रा तु कण्ठ्या स्यादेकारकारयोर्भवेत् । ओका- रोकारयोर्मात्रा तयोविवृतसंवृतम् ॥१९॥ संवृतं मात्रिकं ज्ञेयं विवृतं तु दिमात्रिकम् । घोषा वा संवृताः सर्वे अघोषा विवृत्ताः स्मृताः ॥,२० ॥ ४॥ स्वराणामूष्मणां चैव विवृतं करणं स्मृतम् । तेभ्योऽपि विवृतावेडौ ताभ्यामैचौ तथैव च ॥२१ ॥ अनुस्वार- यमानां च नासिकास्थानमुच्यते । अयोगवाहा विज्ञेया आश्रयस्थानभागिनः ॥ २२ ॥ अलावुवीणानि?पो दन्त्यमूल्यस्वराननु । अनुस्वारस्तु कर्तव्यो नित्यं होः शषसेषु च ॥ २३ ॥ अनुस्वारे विवृत्यां तु विरामे चाक्षरदये । दिरोष्ठयौ तु विग्रहीयाद्यत्रौकार- वकारयोः ॥ २४ ॥ व्याघी यथा हरेत्पुत्रान्दंष्ट्राभ्यां न-च पीडयेत् । भीता पतनभेदाभ्यां तद्ददर्णान्प्रयोजयेत् ॥ २५ ॥ ५ ॥ यथा सौराष्ट्रिका नारी तक इत्यभिभाषते । एवं ·२ शिक्षा। -- रङ्गाः प्रयोक्तव्याः खे अस् इव खेदया ॥२६ ॥ रङ्गवर्ण प्रयुञ्जीरन्गे ग्रसेत्पूर्वमक्षरम् । दीर्घस्वरं प्रयुचीयात्पश्चान्नासिक्यमाचरेत् ॥२७॥ हृदये चैकमात्रस्तुअर्धमावस्तु मूर्धनि। नासिकायां तथा च रङ्गस्यैवं द्विमात्रता ॥२८ ॥ हृदयादुत्करे तिष्ठन्कांस्येन स्वमनु-' स्वरन् । मार्दवं च द्विमानं च जघन्वाँ इति निदर्शनम् ॥२९ ॥ मध्ये तु कम्पयेत्कम्प- मुभौ पाश्वौँ समौ भवेत् । सरङ्ग कम्पयेत्कम्प रथोवेति निदर्शनम् ॥ ३० ॥ एवं वर्णाः प्रयोक्तव्या नाव्यक्ता न च पीडिताः । सम्यग्वर्णमयोगेण ब्रह्मलोके महीयते ॥ ३२॥६॥ गीती शीघ्री शिर:कम्पी तथा लिखितपाठकः । अर्थज्ञोऽल्पकण्ठश्च षडेते पाठकाधमाः ॥ ३२ ॥ माधुर्यमक्षरव्यक्तिः पदच्छेदस्तु सुस्वरः । धैर्य लयसमर्थं च षडेते पाठका गुणाः ॥ ३३॥ इतित भीतमु ष्टमव्यक्तमनुनासिकम् । काकस्वरं शिरसि गत तथा स्थानविवर्जितम् ॥ ३४ ॥ उपांशु दष्टं त्वरित निरस्तं विलम्बित गद्गदितं प्रगीतम्। 'निष्पीडित यस्तपदाक्षरं च बदेवन्दीनं न तु सानुनास्यम् ॥ ३५ ॥ प्रातः पठेन्नित्य- मुरास्थितेन स्वरेण शार्दूलरुतोपमेन । मध्यंदिने कण्ठगतेन चैव चकाहसंकूजितसन्नि- भेन ॥ ३६॥ तारं तु विद्यात्सवनं तृतीयं शिरोगतं तच्च सदा प्रयोज्यम् । मयूरहंसा- न्यभृतस्वराणां तुल्येन नादेन शिरःस्थितेन ॥ ३७॥ अचोऽस्पृष्टा यणस्त्वीपन्ने मस्पृष्टाः शरः स्मृताः । शेषाः स्पृष्टा हलः मोक्का निवोधानुमदानतः ॥ ३८॥ यमोऽनुनासिका न- हो नादिनो ह झपः स्मृताः। ईषन्नादा यणो नश्च श्वासिनस्तु खफादयः ॥ ३९॥ ईप- च्छासांश्चरो विद्याद्गोर्धामैतत्प्रचक्षते । दाक्षीपुत्रः पाणिनिना येनेदं व्यापितं भुवि॥ ४० ॥ छन्दः पादौ तु वेदस्य हस्तौ कल्पोऽथ पठ्यते । ज्योतिषामयनं चक्षुनिरुक्तं श्रोत्रमुच्यते ॥ ४१ ॥ शिक्षा प्राणं तु वेदस्य मुखं व्याकरणं स्मृतम् । तस्मात्साङ्गमत्येव ब्रह्म- लोके महीयते ॥ ४२ ॥ ८ ॥ उदात्तमाख्याति वृतोऽङ्गुलीनां प्रदेशिनीमूलनिविष्टमूर्धा। उपान्तमध्ये स्वरित धृतं च कनिष्ठिकायामनुदात्तमेव ॥ ४३ ॥ उदात्तं प्रदेशिनी विद्या- पचयं मध्यतोऽङ्गुलिम् । निहतं तु कनिष्ठिक्यां स्वरितोपकनिष्ठिकाम् ॥४४ ॥ अन्तो- दात्तमायुदात्तमुदात्तमनुदात्तं नीचस्वरितम् । मध्योदात्तं स्वरितं ह्युदात्तं व्युदात्तमिति नवपदशय्या ॥४५॥ अग्निः सोमः प्रवो वीर्य हविषां स्वर्वृहस्पतिरिन्द्राबृहस्पती । अग्नि- रित्यन्तोदात्तं सोम इत्यायुदात्तं मेत्युदात्तं व इत्यनुदात्तं वीर्यं नीचस्वरितम् ॥ ४६ ॥ हविषां मध्योदात्त से प्रति स्वरितम् । वृहस्पतिरिति युदात्तमिन्द्राबृहस्पती इति त्र्यु- दात्तम् ॥४७ ॥ अनुदात्तो हृदि ज्ञेयो मयुदात्त उदाहृतः स्वरितः कर्णमूलीयः सर्वास्ये प्रचयः स्मृतः ॥ १८ ॥ ९ ॥ चाषस्तु वदते मात्रां द्विमात्र त्वेव वायसः । शिखी रोति त्रिमात्रं तु नकुलस्त्वर्धमात्रकम् ॥ ४९ ॥ कुतीर्थादागतं दधमपवर्ण च भक्षितम् । न तस्य॑ पाठे मोक्षोऽस्ति पापाहेरिव किल्विषाक् ॥५० ॥ सुतीर्थादागतं व्यक्तं स्वाम्नाय्यं सुर्व्यवस्थितम् । सुस्वरेण सुवक्रेण मयुक्तं ब्रह्म, राजते ॥ ५१ ॥ मन्त्री हीनः स्वरतो वर्णतो वा मियाप्रयुक्तो नालमणमाह । स वाग्वजो यजमानं हिनस्ति यथेन्द्रशत्रुः स्वर- ·शिक्षा। ३ तोपराधात् ॥ ५२ ॥ अवक्षरं हनायुष्यं विस्वरं व्याधिपीडितम् । अक्षताशस्त्ररूपेण वत्रं पतति मस्तके ॥ ५३॥ हस्तहीनं तु योऽधीते स्वरवर्णविवर्जितम्। ऋग्यजुःसाम- भिर्दग्धो वियोनिमधिगच्छति ॥५४॥हस्तेन वेदं योऽधीते स्वरवर्णीर्थसंयुतम् । ऋग्यजु:- सामभिः पूतो ब्रह्मलोके महीयते ॥ ५५॥१०॥ शंकरःशांकरी मादाद्दाक्षीपुत्राय धीमते । वाङ्मयेभ्यः समाहृत्य देवीं वाचमिति स्थितिः ॥ ५६ ॥ येनाक्षरसमानायमधिगम्य महेश्वरात् । कृत्स्नं व्याकरणं मोक्तं तस्मै पाणिनये नमः ॥ ५७ ॥ येनधौता गिरः पुंसां 'विमलैः शब्दवारिभिः । तमश्चाज्ञानजं भिन्नं तस्मै पाणिनये नमः ॥ ५८ ॥ अज्ञानान्ध- स्य लोकस्य ज्ञानाननशलाकया । चक्षुमन्मीलितं येन तस्मै पाणिनये नमः ॥ ५९ ॥ त्रिनयनमभिमुखनिःसृतामिमां य इह पठेत्पयतश्च सदा द्विजः । स भवति धनधान्यपशु- पुत्रकीर्तिमानतुलं च मुखं समश्नुते दिवीतिदिनीति ॥६०॥ ११ ॥ अथ शिक्षामात्मोदा- तश्च हकारं स्वराणां यथागीत्यचोस्पृष्टोदात्तं चापस्तु शंकर एकादश ॥इति शिक्षा॥

·श्रीः ।. अथ-परिभाषापा। व्याख्यानतो विशेषप्रतिपत्तिन हि संदेहादलक्षणम् ॥ १॥ यथोद्देशं संज्ञापरिभाषम्।। कार्यकालं संज्ञापरिभाषम् ॥ अनेकान्ता (एकान्ताः .) अनुबन्धाः ॥ नानुबन्धकृतमने- काल्त्वम् ॥ नानुबन्धकृतमनेनन्तत्वम् ॥ नानुवन्धकृतमसारूप्यम् ॥ उभयगतिरिह भवंति ॥ कार्यमनुभवन् हि कार्यो निमित्ततया नाश्रीयते ॥ यदागमास्तद्गुणीभूता- स्तद्ब्रहणेन गृह्यन्ते ॥ निर्दिश्यमानस्यादेशा भवन्ति ॥ यत्रानेकविधमान्तयं तत्र स्थानत आन्तय वलीयः ॥ अर्थवद्हणे नानर्थकस्य ग्रहणम् । गौणमुख्ययोर्मुख्ये कार्यसंमत्ययः ॥ अनिनस्मन्ग्रहणान्यर्थवता चानर्थकेन च तदन्तविधि प्रयोजयन्ति । एकयोगनिर्दिष्टानां सह वा प्रवृत्तिस्सह वा निवृत्तिः ॥ एकयोगनिर्दिष्टानां क्वचिदेकदे- शोऽप्यनुवर्तते ॥ भाव्यमानेन सवर्णानां ग्रहणं न ॥ भाव्यमानोऽप्युकारस्सवर्णान्: गृह्णाति ॥ वर्णाश्रये नास्तिं प्रत्ययलक्षणम् ॥ उणादयोऽव्युत्पन्नानि मातिपदिकानि ॥ प्रत्ययग्रहणे यस्मात्स विहितस्तदादेस्तदन्तस्य ग्रहणम् ॥ प्रत्ययग्रहणे चापश्चम्याः ॥ उत्तरपदाधिकारे प्रत्ययग्रहणे न तदन्तग्रहणम् || स्त्रीप्रत्यये चानुपसर्जने न ॥ संज्ञा- विधौ प्रत्ययग्रहणे तदन्तग्रहणं नास्ति ॥ कृद्रहणे गतिकारकपूर्वस्यापि ग्रहणम् ॥ पदाङ्गाधिकारे तस्य च तदन्तस्य ॥ व्यपदेशिवदेकस्मिन् निमित्तसद्भावात् ॥ ग्रहण. वता मातिपदिकेन तदन्तविधिर्नास्ति । व्यपदेशिवदावोऽमातिपदिके न ॥ यस्मिन्वि- धिस्तदादावल्यहणे ॥ सर्वो बन्दो विभाषकवद्भवति ॥ सर्वे विधयश्छन्दसि विकल्प्य- न्ते ॥ प्रकृतिवदनुकरणं भवति ॥ एकदेशविकृतमनन्यवद् ॥ पूर्वपरनित्यान्तरङ्गापवा- दानामुत्तरोत्तरं बलीयः ॥ पुनःप्रसङ्गविज्ञानात्सिद्धम् ॥ सकृद्गतौ विप्रतिषेधे यदा- धितं तदापितमेव ॥ विकरणेभ्यो नियमो बलीयान् ॥ परान्नित्यं वलवत् ॥ शब्दान्तर• स्य मामुवन्विधिरनित्यो भवति॥शब्दान्तरात्मामुवतः शब्दान्तरे मामुवतश्चानित्यत्वम् । लक्षणान्तरेण मामुवन्विधिरनित्यः ॥ कचित्कृताकृतप्रसङ्गमात्रेणापि नित्यता ॥ यस्य च लक्षणान्तरेण निमित्तं विहन्यते न तदनित्यम् ॥ यस्य च लक्षणान्तरेण निमित्त विहन्यते तदप्यनित्यम् ॥ स्वरभिन्नस्य च मामुवन्विधिरनित्यः ॥ असिद्धं वहिरङ्ग- मन्तरङ्गे ॥ नानानन्तर्ये बहिष्ट्रभकृप्तिः ॥ अन्तरङ्गानपि विधीन् बहिरङ्गो लुग् बाधते ॥ पूर्वोत्तरपदनिमित्तकार्यात्पूर्वमन्तरङ्गोऽप्येकादेशो न ॥ अन्तरङ्गानपि विधीन् बहिरङ्गो ल्यपू वाधते ॥ वार्णादाङ्गं वलीयो भवति ॥ अकृतव्यूहाः पाणिनीयाः॥अन्त- रङ्गादपवादो वलीयान् ॥ येन नामाप्ते यो विधिरारभ्यते स तस्य बाधको भवति ॥

·परिभाषापाठः। कचिदपवादविषयेऽप्युत्सर्गोऽभिनिविशते ॥ पुरस्तादपवादा अनन्तरान्विधीन् बाधन्ते नोत्तरान् ॥ मध्येऽपवादा पूर्वान्विधीन्वाधन्ते नोत्तरान् ॥ अनन्तरस्य विधिर्वा भवति प्रतिषेधो वेति ॥ पूर्व ह्यपंवादा अभिनिविशन्ते पश्चादुत्सर्गाः ॥ प्रकल्प्यं चापवादविष- ये तत उत्सर्गोभिनिविशते ॥ उपसंजनिष्यमाणनिमित्तोऽप्यपवाद उपसंजातंनिमित्त. मप्युत्सर्ग बाधत इति॥अपवादो यद्यन्यत्र चरितार्थस्तान्तरङ्गेण वाध्यते॥अभ्यासविका- रेषु वाध्यबाधकभावों नास्ति।ताच्छीलिकेषु वासरूपविधिर्नास्ति ॥ तल्युट्तुमुन्खलर्थेषु वासरूपविधिनास्ति ॥ लादेशेषु वासरूपविधिर्नास्ति ॥ उभयनिर्देशे पञ्चमीनिर्देशो बली- यान्॥प्रातिपदिकग्रहणे लिङ्गविशिष्टस्यापि ग्रहणम् ॥ विभक्तौ लिङ्गविशिष्टाग्रहणम् ॥ सूत्रे लिङ्गवचनमतन्त्रम्॥ नजिवयुक्तमन्यसदृशाधिकरणे तथा ह्यर्थगतिः॥ गतिकारकोपपदान! कृद्धिः सह समासवचनं माक् सुबुत्पत्तेः ॥ सांपतिकाभावे भूतपूर्वगतिः ॥ बहुवीही तद्गुणसंविज्ञानमपि ॥ चानुकृष्ट नोत्तरत्र ॥ स्वरविधी व्यञ्जनमविद्यमानवत् ॥ हल्स्वरमाप्तौ व्यञ्जनमविद्यमानवत् ॥ निरनुबन्धकग्रहणे न सानुबन्धकस्य ग्रहणम् ॥ तदनुवन्धकग्रहणे नातदनुवन्धकस्य ग्रहणम्॥ कचित्स्वार्थिकाः प्रकृतितो लिङ्गवचनान्य- तिवर्तन्ते ॥ समासान्तविधिरनित्यः ।। सन्निपातलक्षणो विधिरनिमित्तं तद्विघातस्य । संनियोगशिष्टानामन्यतरापाये उभयोरप्यपायः ॥ ताच्छीलिके णेऽणकृतानि भवन्ति । धातोः कार्यमुच्यमानं तत्पत्यये भवति ॥ तन्मध्यपतितस्तद्हणेन गृह्यते । न्मुग्विकरणालुग्विकरणयोरलुग्विकरणस्य ॥ प्रकृतिग्रहणे ण्यधिकस्यापि ग्रहणम् ॥ अङ्गवृत्ते पुनर्वृत्तावविधिः ॥ संज्ञापूर्वकविधेरनित्यत्वम् ॥ आगमशास्त्रमनित्यम् गणकार्यमनित्यम् ॥ अनुदात्तेत्त्वलक्षणमात्मनेपद्मनित्यम् ॥ न घटितमनित्यम् ॥ आतिदेशिकमनित्यम् ॥ सर्वविधिभ्यो लोपविधिरिविधिश्च बलवान् ॥ प्रकृतिग्रहणे यङलुगन्तस्यापि ग्रहणम् ॥ विधौ परिभाषोपतिष्ठते नानुवादे ॥ उपपदविभक्तेः कार- कविभक्तिबलीयसी ॥ अन्त्यविकारेऽन्त्यसदेशस्य ॥ नानर्थकेऽलोन्त्यविधिरनभ्यासवि- कारे ॥ प्रधानामधानयोः प्रधान कार्यसंप्रत्ययः ॥ अवयवमसिद्धेः समुदायमसिदिर्व- लीयसी ॥ व्यवस्थितविभाषयापि कार्याणि क्रियन्ते ॥ विधिनियमसंभवे विधिरेव ज्या- न्यान् ॥ सामान्यातिदेशे विशेषानतिदेशः ॥ प्रत्ययाप्रत्यययोः प्रत्ययस्यैव ग्रहणम् ॥ सहचरितासहचरितयोस्सहचरितस्यैव ग्रहणम् ॥ श्रुतानुमितयोः श्रुतसम्वन्धो वली- यान् ॥ लक्षणमतिपदोक्तयोः प्रतिपदोक्तस्यैव ग्रहणम् ॥ गामादाग्रहणेष्वविशेषः ॥ प्रत्यकं वाक्यपरिसमाप्तिः ॥ कचित्समुदायेऽपि ॥ अभेदका गुणाः ॥ बाधकान्येव एनिपातनानि ॥ पर्जन्यवल्लक्षणप्रवृत्तिः ॥ लक्ष्ये लक्षणं सकृदेव प्रवर्तते ॥ निषेधाश्च ·६ परिभाषापाठः। ॥ वलीयांसः ॥ अनिर्दिष्टार्थाः प्रत्ययाः स्वार्थे ॥ योगविभागादिष्टसिद्धिः ॥ पर्यायशब्दानां लाघवगौरवचर्चा नाद्रियते ॥ ज्ञापकसिद्धं न सर्वत्र ॥ पूर्वत्रासिद्धीयमद्वित्वे । एकं- स्या आकृतेश्ररितः प्रयोगो द्वितीयस्यास्तृतीयस्याश्च न भविष्यति ॥ संमसारणं तदा श्रयं च कार्य वळवत् ॥ कचिद्विकृतिः प्रकृति गृहाति। औपदेशिकमायोगिकयोरोपदे- शिकस्यैव ग्रहणम् ॥ शितपा शपाऽनुवन्धेन निर्दिष्ट यद्गुणेन च ॥ यत्रकान्यहणं चैव पश्चैतानि न यलुकि ॥ पदगौरवाद्योगविभागो गरीयान् ॥ अर्थमात्रालाघवेन पुत्रोः त्सवं मन्यन्ते वैयाकरणाः ॥ इति परिभाषापाठः समाप्तः । शुभं भूयात् ॥

·श्रीः। पाणिनीयसूत्राऽष्टाध्यायी। अदे गुणः श्रीगणेशाय नमः। प्रथमोऽध्यायः। येनाक्षरसमानायमधिगम्य महेश्वरात् ।। कृत्स्नं व्याकरणं प्रोक्तं तस्मै पाणिनये नमः ॥ १ ॥ येन धौता गिरः पुंसां विमलैः शब्दवारिभिः ॥ तमश्चाज्ञानजं भिन्नं तस्मै पाणिनये नमः ॥ २ ॥ अइउण १ ऋलक् २ एओङ ३ ऐऔच ४ हयवरट्र ५ लण् ६ ञमङणनम् ७ झमञ् ८ घढघर्ष ९ जबगडदश १० खफछठयचट- तव ११ कपय २२ शपसर १३ हलू १४ इति प्रत्याहारसूत्राणि । सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० वृद्धिरादै १ । १ । १ उत्रः १। १ । १७ १।१।२/ॐ १।१।१८ इको गुणवृद्धी १ । १ । ३ ईदूतौ च सप्तम्यर्थे १ । १ । १९ न धातुलोप आर्धधातुके १।१।४।दा धा ध्वदाप् १ । १ । २० कृिति च १ । १।५ आद्यन्तवदेकस्मिन् १ । १ । २१ दीधीवेवीटाम् १।१।६ तरप्तमपौ पः १ । १ । २२ हलोऽनन्तराः संयोगः १।१ । ७ बहुगणवतुडति संख्या १ । १ । २३ मुखनासिकावचनोऽनुनासिकः १ । ११८ ष्णान्ता षट् १।१।२४ तुल्यास्यप्रयत्नं सवर्णम् १।१।९डति च १ । १ । २५ नाऽऽज्झलौ १। १ । १० तक्तवतू निष्ठा १ । १।२६ ईदूदेविवचनं प्रगृह्यम् १।१ । ११ सर्वादीनि सर्वनामानि १ । १ । २७ अदसो माद १। १ । १२ विभाषा दिक्समासे बहुव्राहौ१ । १ । २८ १। १ । १३ न बहुवीही १।१ । २९ निपात एकाजनाङ १। १। १४ तृतीयासमासे १। १ । ३० ओद १। १ । १५/दन्द्धे च १ । १ । ३१ सम्बुद्धौ शाकल्यस्येतावनार्षे १।१ । १६ विभाषा जसि १। २ । ३२ शे ·८ अष्टाध्यायी- अ०पा० सू० १ । १ । ३९ तस्मादित्युत्तरस्य सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । प्रथमचरमतयाल्पार्धकतिपयने दिर्वचनेऽचि १ । १ । ५९ माश्च १ । १ । ३३ भदर्शनं लोपः १ । १ । ६० पूर्वपरावरदक्षिणोत्तरापराध प्रत्ययस्य लुकलुलुपः १ । १ । ६१ राणि व्यवस्थायामसंज्ञायाम् १ । १ । ३४ प्रत्ययलोपे प्रत्ययलक्षणम् १ । १ । ६२ स्वमज्ञातिधनाख्यायाम १ । १ । ३५ न लुमताङ्गस्य १।१ । ६३ अन्तरं वहियोंगोपसंन्यानयोः १ । २।३६ अचोऽन्त्यादि टि १।१।६४ स्वरादिनिपातमव्ययम् १ । १।३० अलोन्त्यापूर्व उपधा १।१।६५ तद्धितश्चासर्वविभक्तिः १ । १ । ३८ तस्मिन्नितिनिर्दिष्टे पूर्वस्य १।१ । ६६ कृन्मेजन्तः २।१।६७ क्वातोसुन्कसुनः १ । १।४० स्वं रूपं शब्दस्याऽशब्दसंज्ञा १ । १ । ६८ अव्ययीभावश्च १।१ । ४१ अणुदित्सवर्णस्य चाऽप्रत्ययः १ । १ । ६९ शि सर्वनामस्थानम् १। १ । १२ तपरस्तत्कालस्य १। १ । ७० मुडनपुंसकस्य १ । १ । ४३ आदिरन्त्येन सहेता १।१।७१ नवेति विभाषा १। १ । ४४ येन विधिस्तदन्तस्य १।१।७२ इग्यणः सम्प्रसारणम् १ । १ । ४५ वृद्धिर्यस्याचॉमादिस्तबृद्धम् १ । १ । ७३ माद्यन्तौ टकिती १ । १ । ४६ त्यदादीनि च १।१।७४ मिदचोन्त्यात्परः १ । १ । ४७ एङ् पाचदिशे १।१ । ७५ एच इग्नस्वादेशे १। १ । ४८ वृद्धिंराद्यन्तवदव्ययीभावः षष्ठी स्थानेयोगा १ । १ । ४९ प्रत्ययस्यलुक्पञ्चदश ॥ इति स्थानेऽन्तरतमः १ । १ । ५० प्रथमाध्यायस्य प्रथमः पादः ॥ १॥ उरण रपरः १ । १ । ५१] गाङ्कुटादिभ्योऽङित् १।२ । १ अलोन्त्यस्य १ । १ । ५२ विज इट् १।२।२ डिच्च १। १ । ५३ विभाषोर्णी १ । २ । ३ आदेः परस्य १ । १ । ५४ सार्वधातुकमपिद १।२।४ अनेकाशित्सर्वस्य १ । १ । ५५ असंयोगांल्लिविद स्थानिवदादेशोऽनाल्विधौ १।२ । ५६ इन्धिभवतिभ्यां च १ ।२।६ अचः परस्मिन्पूर्वविधौ १ । १ । ५७ मृडमृदगुधकुषंक्तिशवदवसः क्त्वा १।२ । ७ न पदान्तदिर्वचनवरेयलो- रुदविदमुंषग्रहिस्वपिमच्छः संश्च १ ।२।८ यस्वरसवर्णाऽनुस्वार- इको झलूं १।२।९ दीर्घजीवधिषु १।१। ५८ हलन्ताच्च १।२।१० ·अ० पा० सू० सूत्रपाठः। सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । लिङ्सिचावात्मनेपदेषु १ । २ । ११ न सुब्रह्मण्यायां स्वरित- १ । २ । १२ स्य तूदात्त: १।२ । ३७ वा गमः १ । २ । १३ देवब्रह्मणोरनुदात्तः १। २.१.३८ हनः सिच् १ । २ । १४ स्वरितासहितायामनु- ‘यमो गन्धने १। २ । १५ दातानाम् १ । २। ३९ विभाषोपयमने १ । २ । १६ उदात्तस्वरितपरस्य स- स्थाध्वोरिच १ । २ । १७ व्रतरः १ । २ । ४० नक्त्वा सेट १।२। १८ अपृक्त एकालू मत्ययः १। २ । ४१ निष्ठा शीस्विदिमिदिक्षिव- तत्पुरुषः समानाधिकरणः दिधृषः १ । २ । १९ कर्मधारयः १ । २। ४२ मृषस्तितिक्षायाम् १। २ । २० प्रथमानिर्दिष्टं समास उ- उदुपधादावादिकर्मणोर- पसर्जनम् १।२। ४३ एफविभक्तिचापूनिपाते १ । २ । ४४ न्यतरस्याम् १।२।२१ अर्थवदधातुरमत्ययः मा. पूङ क्त्वा च १।२। २२ तिपदिकम् १।२।४५ नोपधात्थफान्तादा १।२ । ४६ वञ्चिलुच्युतश्च १ । २ । २४ हूस्वो नपुंसके प्रातिप- तृषिमृषिशेः काश्यपस्य ११२।२५/दिकस्य १।२।४७ रळोव्युपधादलादेः संश्च १।२ । २६ गोस्त्रियोरुपसर्ननस्य १। २ । ४८ उकालोऽज्झस्वदीर्घतः ।। २ । २७/ लुक् तद्धितलुकि १ । २ । ४९ अचश्च १। २।५० उच्चैरुदात्तः १ । २ । २९ लुपि युक्तवयक्तिवचने १।२। ५१ नीचेरनुदात्तः १।२।५२ समाहारः स्वरितः १ । २ । ३१ तदशिष्यं संज्ञाप्रमाणत्वात् १ । २ । ५३ तस्यादित उदात्तमर्ध- लुब्योगाऽमख्याना १।२। ५४ इस्वम् १।२।३२ योगप्रमाणे च तदभावे- एकश्रुतिद्वरात्सम्बुद्धौ १। २ । ३३ ऽदर्शनं स्यात् १। २। ५५ यज्ञकर्मण्यजपन्यूखसामसु १ । २ । ३४ प्रधानमत्ययार्थवचनमर्थस्या- उच्चस्तरांवा वषट्कारः १।२ । ३५ ऽन्यप्रमाणत्वात् १।२। ५६ विभाषा छन्दसि १ । २।३६ कालोपसर्जने च तुल्यम् ११२ । ५७ १ । २ । २३ कृत्तद्धितसमासाश्च १ १ २ । २८ इद्गोण्या: १ । २.। ३० विशेषणानां चाऽजाते.

·ܘܐ܂ अष्टाध्यायी- अ०पा०सू० १।३।५ २।३।६ २।३।७. १।३।८ १।३।९. १।३।१० १।३।११ १।३।१२ पुमान् स्त्रिया सूत्राणि। अ० पा० सू०) सूत्राणि। जात्याख्यायामेकस्मिन् बहुवचनम आदिर्बिटुडवः न्यतरस्याम् १।२। ५८ षः प्रत्ययस्य अस्मदो द्वयोश्च १।२। ५९ चुटू फल्गुनीमोष्ठपदानां च नक्षत्रे१ । २ । ६० लशक्कतद्धिते छन्दसि पुनर्वस्वोरेकवचनम् ॥ २॥ ६१ तस्य लोपः विशाखयोश्च १।२। ६२ तिष्यपुर्नवस्वोनक्षत्रद्वन्दे बहु- यथासंख्यमनुदेशः स- वचनस्य द्विवचनं नित्यम् ११२१६३. मानाम् सरूपाणामेकशेष एकविभक्तौ। २ । ६४ स्वरितेनाधिकारः वृछो यूना तल्लक्षणश्चेदेव अनुदात्तङित आत्मने- विशेषः १। २ । ६५ पदम् स्त्रीपुंवच्च १ । २ । ६६ भावकर्मणोः १।२।६७ कर्तरि कर्मव्यतिहारे भातपुत्री स्वसदुहितृभ्याम् १।२ । ६८ न गतिहिंसार्थेभ्यः नपुंसकमनपुंसकेनैकवचास्यान्यतर- इतरेतरान्योन्योपपदाच्च स्याम् २।२।६९ नर्विशः १।२/७० परिव्यवेभ्यः क्रियः श्वशुरः श्वश्वा विपराभ्यां जेः त्यदादीनि सवैनित्यम् १ । २ । ७२ आडोदोऽनास्यविहरणे ग्राम्यपशुसङ्केष्वतरुणेषु स्त्री १२ । ७३ कीडोऽनुसम्परिभ्यश्च गाडाादुपधादपृक्तश्छन्दसिपुनर्वस्वोत्रयो समवप्रविभ्यः स्थः देश। प्रकाशनस्थेयाख्ययोश्च ॥इति मथमाऽध्यायस्य द्वितीयः पादः॥२॥ उदोऽनूर्वकर्मणि उपान्मन्त्रकरणे भूवादयो धातवः १।३।१ अकर्मकाच उपदेशेऽजनुनासिक इत् . . १ । ३ । २. उद्विभ्यां तपः हलन्त्यम् २।३।३ न विभक्ती तुस्माः २।३।४ आडो यमहनः १।३। १३ १।३।१४ १।३।१५. १।३। १६. १।३ । १७ पिता मात्रा १।३।१८ १।३। १९. १।३।२० १।३।२१ २।३। २२ १।३। २३ . १।३।२४ १।३।२५ १ । ३। २६ २.। ३ । २७ १।३।२८ ·सूत्रपाठः। . सूत्राणि। म०पासून सूत्राणि । भ० पा०सू० समो गम्वृच्छिभ्याम् १।३।२९/ समस्तृतीयायुक्ताद १।३। ५४ निसमुपविभ्यो ह्रः ११३।३० दाणश्च सा चेच्चतुर्थ्यर्थे १।३ । ५५ स्पर्धायामाङः १ । ३।३१ उपाद्यमः स्वकरणे गन्धनावक्षेपणसेवन- ज्ञाश्रुस्मृशां सनः १1३। ५७ साहसिक्यमतियनमक- নানান १।३। ५८ थनोपयोगेषु कृत्रः १॥ ३ । ३२ प्रत्याभ्यां श्रुवः १।३। ५९. अधेः प्रसहने १३ । ३३ शदेः शितः १।३।६० वः शब्दकर्मणः ११३ । ३४ म्रियते लिकोश्च १।३।६१ अकर्मकाच ११३ । ३५ पूर्ववत्सनः १।३।६२ सम्माननोत्सननाचार्यक- आम्मत्ययवत्कृतोऽनुम- গৱাননিনিন- योगस्य १।३।६३ येषु नियः १ । ३ । ३६ पोपाभ्यां युजेरयज्ञपा- कर्तृस्थे चाशरीरे कर्मणि १।३। ३७ श्रेषु १1३।६४ वृत्तिसर्गतायनेषु कमः १।३।३८ समः ६णुवः १।३।६५ उपपराभ्याम् १ । ३। ३९ भुनोनवने १।३।६६ १। ३ १ ४ रणौ यत्कर्मणौ चे- वेः पादविहरणे १।३।४१ स कर्ताऽनाध्याने मोपाभ्यां समर्थाभ्याम् १ । ३ १ ४२ भीस्म्योहेनुमये १।३।६८ अनुपसर्गादा १।३ । ४३ गृधिवच्योः प्रलम्भने १ । ३.1 ६९. अपसवे ज्ञः ११३। ४४ लियः संमाननशालीनी. अकर्मकाच १ । ३ । ४५ करणयोश्च सम्मतिभ्यामनाध्याने १।३।४६ मिच्योपपदात्कृत्रोऽभ्या- भासनोपसम्भाषाज्ञा- १।३।७१ नयत्नविमत्युपमन्त्रणेषु १।३।४७ स्वरितजितः कभिमा- बदः ये क्रियाफले १ । ३।७२ व्यक्तवाचां समुच्चारणे १।३।१८ १।३।७३ अनोरकर्मका विभाषा विमलापे णिचश्च ११३। ५० अंवादः १। ३ । ५१ समुदाङ्भ्यो यमोऽग्र- १।३। ५२ न्थे १।३ । ७५ १ । ३ । ५३ अनुपसर्गान्जः १।३।७६ आङ् उद्गमने १।३।७० से ३ . १।३।४९/ अपाददः २।३।७४ समः मतिज्ञाने उदश्वरः सकर्मकाद .

·१२ अष्टाध्यायी- . सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० सू० विभाषोपपदेन मतीय- शेषो ध्यसखि १।४। ७ माने १। ३ । ७७ पत्तिः समास एव १।४।८ शेषात्करि परस्मै- षष्ठीयुक्तश्छन्दसि वा १।४।९ 'पदम् १। ३ । ७८ हवं लघु १।४।१० अनुपराभ्यां कृत्रः १। ३ । ७९ संयोगे गुरु १।४।११ अभिप्रत्यतिभ्यः क्षिपः १ । ३।८० दीर्घ च २।४ । १२ प्रादहः १।३। ८१ यस्मात्मत्ययविधिस्त- परेषः १।३।८२ दादिमत्ययेऽङ्गम् ११४ । १३ व्यापारिभ्या रमः १।३।८३ सुप्तिङन्तं पदम् १।४ । १४ उपाच १।३।८४ नाक्ये १।४। २५ विभाषाऽकर्मका १ । ३। ८५ सिति च १।४।१६ बुधयुधनशनने - स्वादिष्वसर्वनामस्थाने २।४। १७ सुभ्यो णेः ११३। ८६ यचि भम् १।४। २८ निगरणनलनार्थेभ्यश्च २।३। ८७ तसौ मत्वर्थे १।४। १९ अणावकर्मकाचिनक- अयस्मयादीनि च्छन्दसि । ४ । २० स्कर्तृकात् ११३८८ वहुषु बहुवचनम् १।४।२१ न पादम्यायमाझ्यसैप- दोकयोर्दिवचनकवचने १ । ४ । २२ रिमुहरुचिनृतिवदवस: १।३। ८९ कारके ११४। २३ वा क्यषः १ । ३ । ९० ध्रुवमपायेऽपादानम् १।४।२४ द्युभयो लुङि १।३ । ९१ भीत्रार्थानां भयहेतु: १।४।२५ १। ३ । ९२/ पराजेरसोदः १। ४ । २६ १ । ३ । ९३ वारणार्थानामीप्सितः १।४।२७ भूवादयः क्रीडोनुवै पादनियतेः पादह- अन्तर्षी येनादर्शनमि- स्त्रयोदश ।। इति मथमाध्यायस्य तृती च्छति १।४।२८ यः पादः ॥ ३ ॥ आख्यातोपयोगे १ । ४ । २९ आकडारादेका संज्ञा १ । ४ । १ (जनिकर्तुः प्रकृतिः १।४।३० 'विमतिषेधे परं कार्यम् १।४।२ १।४।३१ यूख्याख्यौं नदी १ । ४ । ३ कर्मणां यमभिप्रेति स १।४।४ संप्रदानम् १।४।३२ वामि १ । ४ । ५ रुच्यर्थानां मीयमाणः १।४१३३ १। ४ । ६ श्लाघहस्थाशपां जी- वृदयः स्यसनो लुटि च कृपः भुवः प्रभवः नेयड्वस्थानावस्त्री . 'डिति हस्वच ·सूत्रपाठः। १३ अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। पस्यमानः १। ४ । ३४ गतिश्च. १।४।६० धारेरुत्तमः १ । ४ । ३५/ ऊर्यादिच्चिडाचश्च १।४।६१. स्पृहेरीप्सितः १। ४ । ३६ अनुकरणं चानितिपरम् १।४।६२ क्रुधगुहेासूयार्थानां ये आदरानादरयोः सदसती १। ४ । ६३ पति कोपः १ । ४ । ३७ भूषणेऽलम् १।४। ६४ क्रुधनुहोरुपसृष्टयोः कर्म १। ४ । ३८ अन्तरपरिग्रहे १।४।६५ राधीक्ष्योर्यस्य विमनः १ । ४ । ३९ कणेमनसी श्रद्धामतीपाते १।४।६६ प्रत्याङ्भ्यां श्रुवः पूर्वस्य पुरोऽव्ययम् १ । ५। ६७ कर्ता १। ४ । ४०/ अस्तं च १ । ४ । ६८ अनुमतिगृणश्च ११.४ । ४१ अच्छ गत्यर्थवदेषु १ । ४ । ६९. साधकतमं करणम् १। ४ । ४२ अदोनुपदेशे १।४।७०- दिवः कर्मच १। ४ । ४३ तिरोऽन्तों १. ४ । ७१ परिक्रयणे संपदानमन्य- विभाषा कृषि तरस्याम् २।४।४४ उपाजेऽन्वाजे १.। ४ । ७३. आधारोऽधिकरणम् १ । ४ । ४५ साक्षात्मभृतीनि च १।४ । ७४ अधिशीस्थासां कर्म १ । ४ । ४६ अनत्याधान उरसिमनसी १। ४ । ७५ अभिनिविशश्च १। ४ । ४७ मध्येपदेनिवचने च १ । ४ । ७६ उपान्वध्यावसः १ । ४ । ४८ नित्यं हस्ते पाणावुपयमने १ । ४ । ७७. कर्तुरीप्सिततमं कर्म १।४। ७८ तथायुक्तं चानीप्सितम् १।४। ५० जीविकोपनिषदावौपम्ये १।४ । ७९. अकथितं च १।४। ५१ ते माग्धातोः १।४।८०. गतिबुद्धिमत्यवसानार्थ- शब्दकर्माकर्मकाणाम- छन्दसि परेऽपि १ । ४ । ८१ णि कर्त्ता सणौ व्यवहिताश्च १।४।८२ १।४ । ५२ कर्मभवचनीयाः १ । ४।८३ हकोरन्यतरस्याम् १।४ । ५३ अनुलक्षणे १।४।८४ १।४। ५४ तत्मयोनको हेतुश्च तृतीया १ । ४ । ८५ १ । ४ । ५५ प्राग्रीश्वरानिपाताः १। ४ । ८६ चादयोऽसत्त्वे २।४ । ५७/ उपोऽधिक च १।४।८७ मादयः १।४ । ५८ अपपरी वर्जने १।४।८८ उपसर्गाः क्रियायोगे १। ४ । ५९ आङ् मर्यादावचने १।४। ८९ २।४ । १९ प्राध्वं वन्धने स्वतन्त्र की १।४।५६ हीने ·अ० पा०सू० अष्टाध्यायी- सूत्राणि । अ० पा० सू०/ सूत्राणि । लक्षणेत्थंभूताख्यानभा- अथ द्वितीयाध्यायप्रारंभः । गवीप्सामु पतिपर्यनवः १।४। ९० अभिरभागे १ । ४ । ९१ समर्थः पदविधिः पतिः प्रतिनिधिमतिदा- २॥ १।३ नयोः सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे २।१।२ अधिपरी अनर्थको १ । ४ । ९३ प्राकटारात्समास: २।१।३ सुः पूजायाम् २।४ । ९८ सह सुपा २।२।४ अतिरतिक्रमणे च १ । । । ९५ अव्ययीभावः २।१।५ अपिः पदार्थसंभावना- अव्ययं विभक्तिसमीपस- ऽन्ववसर्गगर्दासमुच्चयेषु १ । ४ । ९६ मृद्धिव्युचर्याभावात्यया- 'अधिश्विरे २।४।९७ सम्पतिशब्दमादुर्भावपश्चा- विभाषा कृषि २।४।९८ लः परस्मैपदम् १।४ । ९९ द्यथानुपूर्व्ययोगपद्यसाह- तङानावात्मनेपदम् १ । ४ । १०० श्यसम्पत्तिसाकल्यान्त- तिङस्त्रीणित्रीणि प्रथ- वचनेषु २।१।६ ममध्यमोत्तमाः १। ४ । १०१ यथाऽसादृश्ये २।१।७ तान्येकवचन द्विवचन- यावदवधारणे २ । १।८ वहुवचनान्येकशः १। ४ ! १०२ सुप् प्रतिना मात्रायें मुपः १ । ४।१०३ अक्षशलाकासंख्याः परिणा २१ । १० विभक्तिश्च २ । ४ । १०४ विभाषा २॥ २॥ ११ युष्मद्युपपदे समानाधि- अपपरिवहिरञ्चवः प- करणे स्थानिन्यपि मध्यमः । ४ । १०५ श्वम्या २।१।१२ महासे च मन्योपपदे म- आङ् मर्यादाभिविध्योः २।१ । १३ न्यतरुत्तम एकवच १ ।। १०६ लक्षणेनाभिमती आभि- अस्मद्युत्तमः १।४।१०७ २। १ । १४ शेष प्रथमः मुख्ये १।४।१०८ 'परः सन्निकर्षः संहिता १ । ४ । १०९ अनुर्यत्समया २। १ । १५ विरामोऽवसानम् १ । ४ । ११० यस्य चायामः २ । १1१६ आंकडाराबहुष्वनुप्रतिगृणऊर्यादिच्छन्दसि तिष्ठभूपभृतीनि च २ । १ । १७ तिडोदश ॥ इति प्रथमाध्यायस्य चतुर्थः पारे मध्ये पष्ठया वा २।१।१८ "पादः ॥ प्रथमाध्यायः समाप्तः ॥ १ ॥ संख्या वंश्येन २ । १ । १९ ·तात्यस्तपाप्तापनः खट्टा क्षेपे सूत्रपाठः। १५ सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० नदीभिश्च २॥ १।२० तेनाहोरात्रावयवाः २।१।४५ अन्यपदार्थे च संज्ञायाम् २१ २२ तत्र २।१।४६ तत्पुरुषः २।१। २२, क्षेपे २।२।४७ दिगुश्च २।१ । २३ पात्रेसमितादयश्च २।१।४८ द्वितीया श्रितातीतपतितग- पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनव- २। १ । २४ केवलाः समानाधिकरणेन २ । १। ४९ स्वयं तेन २। १ । २५ दिकसंख्ये संज्ञायाम् २। १ । ५० २। १ । २६ तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च२ । १। ५१ सामि २॥ १ ॥ २७ संख्यापूर्वो दिगुः २।१ । ५२ 'काला: २। १ । २८ कुत्सितानि कुत्सनैः २ । १। ५२ अत्यन्तसंयोगे च २। १ । २९ पापाणके कुत्सितैः २।१ । ५४ तृतीया तत्कृतार्थेन गुणवच- उपमानानि सामान्यवचनैः २॥ १। ५५ नेन २। १ । ३० उपमितं व्याघ्रादिभिः सामा- पूर्वसदृशसमोनार्थकलह- न्यामयोगे २ । १।५६ निपुणमिअश्लक्ष्णैः २। १ । ३१ विशेषणं विशेष्येण बहुलम् २ । १ । ५७ कर्तृकरणे कृता बहुलम् २। १ । ३२ पूर्वापरमथमचरमजय- कृत्यैरधिकार्थवचने २।१। ३३ न्यसमानमध्यमध्यमवी- अनेन व्यञ्चनम् २॥ १।३४ राश्च २ । २ । ५८ भक्ष्येण मिश्रीकरणम् २।१।३५ श्रेण्यादयः कृतादिभिः चतुर्थी तदर्थार्थवलिहित- केन नञ्चिशिष्टेनान २।१।६० २ । १ । १६} सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः पञ्चमी भयेन २ । १ । ३७, पूज्यमानैः २।१।६१ अपेतापोटमुक्तपतिता- वृन्दारकनागकुरैः पत्रस्तरल्पशः २ । १ । ३८/ पूल्यमानम् २ । १ । ६२ स्तोकान्तिकदूरार्थकृपा- कतरकतमौ जातिपरिमश्ने २ । १ । ६३ णि क्तेन २.। १ । ३९ किं क्षेपे २।१।६४ सप्तमी शौण्डैः २। १. ४० पोटायुवतिस्तोककतिप- सिद्धशुष्कपकबन्धैश्च २। १ । ४२ यगृष्टिधेनुवशावेहष्क- ध्वाक्षण क्षेपे २ । १ । ४२ यणीमवकृत्रियाध्या- कृत्यैत्रणे २। १ । ४३ पकधूनॆातिः संज्ञायाम् २।१।४४ प्रशंसावचनैश्च २। २ । ६६ मुखरक्षितः ·१६ अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० २१२ १ चार्थे द्वन्द्वः २१२१२ उपसर्जनं पूर्वम् २ । २ । ३ इन्दे घि सूत्राणि। भ० पासू० सूत्राणि। युवा खलतिपलितबलि- अमैवाव्ययेन २।२।२० नजरतीभिः २। १ । ६७ तृतीयामभृतीन्यन्यतरस्याम् । २ । २१ कृत्यतुल्याख्या अजात्या २११ । ६८ क्त्वा च २।२।२२ वों वर्णन २॥ १। ६९ शेषो बहुव्रीहिः २ । २ । २३ कुमारः श्रमणादिभिः २।१। ७० अनेकमन्यपदार्थे २।२।२४ चतुष्पादो गर्भिण्या २। १ । ७१ संख्ययाऽव्ययासन्नादुराधिक- मयूरव्यंसकादयश्च २। १ । ७२ संख्याः संख्येये २।२।२५ समर्थोऽन्यपदार्थसिद्धशुष्कसन्महद्वादश ॥ दिङ्नामान्यन्तराले २।२।२६ ।। इति द्वितीयाध्यायस्य प्रथमः पादः॥२॥ तत्र तेनेदमिति सरूपे २।२।२७. पूर्वापराघरोत्तरमेकदेशि- तेन सहेति तुल्ययोगे २।२।२८ नैकाधिकरणे २।२।२९ अर्थ नपुंसकम् २।२।३०. द्वितीयतृतीयचतुर्थतुर्या- राजदन्तादिषु परम् २ । २ । ३१ ण्यन्यतरस्याम् २।२। ३२ भाप्तापन्ने च दितीयया २।२।४ अजायदन्तम् २।२।३३ कालाः परिमाणिना २।२१५ अल्पातरम २।२।२४ २।२।६ सप्तमीविशेषणे बहुव्रीहौ १।२।३५ ईषदकृता निष्ठा २।२।२६ षष्ठी २ । २।८ वाहिताग्न्यादिषु २।२ । ३७ यानकादिभिश्च २।२।९ २।२।३८ पूर्वापराधरोत्तरंतृतीयामभृतीन्यष्टादश ॥ पूरणगुणसुहितार्थसदव्ययतव्यस- इति द्वितीयाध्यायस्य द्वितीयः पादः॥२॥ मानाधिकरणेन २।२।११ अनभिहिते २।३।१ केन च पूजायाम २।२।१२ कर्मणि द्वितीया २।३।२ अधिकरणवाचिना च २।२। १३ २।३।३. कमणि च २।३।४ तृनकाभ्यां कतरि २।३।६ नित्यं कीडानीविकयोः २।२।१७ अपवनें तृतीया कुगतिपादयः २१२ । १८ सप्तमीपञ्चम्यौ कारकमध्ये २।३।७ उपपदमति २. । २.। १९ कर्मप्रवचनीययुक्ते द्वितीया २१३.८ कडाराः कर्मधारये न निर्धारणे २ ॥ २॥ १४ तृतीया च होश्छन्दसि २ । २ । १५ अन्तराऽन्तरेण युक्ते २॥ २॥ १६ कालाध्वनोरत्यन्तसंयोगे कर्तरि च ·१७ अ०भा० सू० । याम् सूत्रपाठी मूत्राणि। भ० पा० सू०। सूत्राणि। यस्मादधिकं यस्य चश्वर करणे व स्तोकाल्पकृच्छकति- वचनं तत्र सप्तमी २।३।९ पयस्यासत्ववचनस्य २।३।२२ पञ्चम्यपाङ्परिभिः २।३।१०.दूरान्तिकार्थः षष्ट्यन्यतरस्याम् २।३। ३.४ प्रतिनिधिपतिदाने च यस्माद । ३ । १२ दूरान्तिकार्येभ्यो द्वितीया च२ १३ । ३६ गत्यर्थकर्मणिद्वितीयाचतुथ्यौं सप्तम्यधिकरणे च २.। ३।३६ चेष्टायामनध्वनि २३ । १२ यस्य च भावेन भावलक्षणम् । ३ । ३७ चतुर्थी संमदाने २।३ । १३/ षष्ठी चानादरे २।३ । ३८ कियाथोंपपदस्य च कर्मणि स्वामीश्वराधिपतिदायादसा- स्थानिनः २ । ३ । १४ क्षितिभूमसूतैश्च २।३।३९ तुमर्थाच्च भाववचनाद २३ । १५ आयुक्तकुशलाभ्यां चासेवा- नमःस्वस्तिस्वाहास्वधाऽलं- २।३।१० वपख्योगाच्च २।३ । १६ यतश्च निर्धारणम् २।३।४१ मन्यकर्मण्यनादरे विभाषा- पञ्चमी विभक्त २।३।४२ पाणिषु २ । ३ । १७ साधुनिपुणाभ्यामायां स- कर्तृकरणयोस्तृतीया २।३। १८ प्तम्यमतेः २१३:१३ सहयुक्तेऽमधाने २ । ३ । १९ मसितोत्सुकाभ्यां तृतीया च:3 ! ३ | ४४ येनाङ्गविकारः २।३।२० नक्षत्रे व लुमि इत्यंभूतलक्षणे २।३ । २१ मातिपदिकार्थलिङ्गपरि- संज्ञोन्यतरस्यां कर्मणि २।३.१२२ माणवचनमाने प्रथमा .२।३।१६ हेतौ २। ३.२३|संबोधने च .२ । ३।४७ अकर्तणे पञ्चमी २।३ । २४ सामन्त्रितम् ३।३।१८ विभाषागुणेऽस्त्रियाम् २।३।३५ एकवचन संबुद्धिः ३1३1४९ षष्ठीहेतुमयोगे २। ३.। २६ षष्ठी शेषे सर्वनाम्नस्तृतीया च २ । ३ । २७ ज्ञोऽविदर्थस्य करणे 11५१ अपादाने पञ्चमी २।३ । २८ अधीगर्थदयेशां कर्मणि २३.५२ अन्यारादितरतैदिक्शब्दा- २।३।५३ वृत्तरपदनाहियुक्त २ । ३.। २९ रुजार्थानां भाववचनानाम- षष्ठ्यतसर्थप्रत्ययेन .२।३।३० वरः २३1.५४ एनपा द्वितीया २ । ३।३१ आशिषि नाथः २ । ३५५ पृथग्विनानानाभिस्तृती- जासिनिमहणननाटकाथ- मान्यतरस्याम् २।३ । ३२ पिषां हिंसायाम् ३।३.७५६ . कृत्रा मतियत्ने ३ ·अष्टाध्यायी- सूत्राणि। अ०पासू० सूत्राणि। अ० पा०स० व्यवहाणोः समर्थयोः २।३। ५७ क्षुदजन्तवः २।४।८ दिवस्तदर्थस्य २।३। ५८ येषां च विरोधः शाश्वतिकः२ । ११९ विभाषोपसर्गे २।३ । ५९ शूद्राणामनिरवसितानाम् २।४ । १० द्वितीया ब्राह्मणे २।३।६० गवाश्वमभृतीनि च २।५।११ मेष्यनुवोर्ह विषो देवता- विभाषावृक्षमृगतृणधान्यव्य- संपदाने २।३ । ६१ ननपशुशकुन्यश्ववडवपूर्वा- चतुर्थ्यर्थे बहुलं छन्दसि २।३ । ६२ पराघरोत्तराणाम् २।४।१२ यजेश्च करणे २। ३ । ६३ विमतिपिई चानधिकरण- कृत्वोर्थमयोगे कालेऽधिकरणे२।३१ ६४ वाचि २।४।१३ कर्तृकर्मणोः कृति २।३। ६५ न दधिपयादीनि उभयमाप्तौ कर्मणि २।३।६६ अधिकरणेतावत्त्वे च २।४।१५ • क्तस्य च वर्तमान २१३।६ विभाषा समोरे २।४।१६ अधिकरणवाचिनश्च २।३। न लोकाव्ययनिष्ठाखलर्थ- अव्ययीभावश्य २।४ । २८ तृनाम् २।३।६९ तत्पुरुषोऽनकर्मधारयः २।४ । १९ अकेनोर्भविष्यदाधमयेयोः २ । ३ । ७० संज्ञायां कन्योशीनरेषु २।४।२० कृत्यानां कर्तरि वा २।३।७१ उपज्ञोपक्रम तदाद्याचिख्या- तुल्यार्थैरतुलोपमाभ्यां सायाम् २।४।२१ तृतीयाऽन्यतरस्याम् २।३ । ७२ छाया बाहुल्ये २।४।२२ चतुर्थी चाशिष्यायुष्य- सभा राजाऽमनुष्यपूर्वा २।४।२३ मद्रभद्रकुशलसुखार्थहितैः २।३ । ७३ अशालाच २।४।२४ अनभिहितइत्यंयतश्चमेष्यनुवोत्रयोदश । इति द्वितीयाध्यायस्य तृतीयःपादः॥३॥ विभाषा सेनासुराच्छायाशा- लगनिशानाम् २।४।२५ द्विगुरेकवचनम् २।४।१ बन्दश्च प्राणितूर्यसेनाङ्गानाम् । १।२ परवल्लिङ्गं दन्द्रतत्पुरुषयोः २।४ । २६ अनुवादे चरणानाम् २।५।२७ २।४।३ पूर्वपदश्ववढवी अध्वर्यफतुरनपुंसकम् २।४।४ हेमन्तशिशिरावहोरात्र च अध्ययनतोऽविमकृष्टाख्या- च्छन्दसि २।४1 २८ नाम् २।४।५ रात्राहाहाः पुंसि २।४।२९ नातिरमाणिनाम् २॥ ४।६ अपथं नपुंसकम् २।४।३० विशिष्टंलिङ्गोनदीदेशोऽग्रामाः२१ ४ । ७ अर्धर्चाः पुंसि च २।४।३२ ·सूत्रपाठ २९ सूत्राणि। 'अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० इदमोऽन्वादेशेऽशनुदात्तस्तृती न तौल्वालिभ्यः २।४।६२ यादौ २। ४ । ३२ तद्राजस्य बहुषु तेनैवा- एतदनतसोनतसौचानुदात्तौर । ४ । ३३ स्त्रियाम् २।४।६२ द्वितीयाटौस्स्वेनः २।४ । ३४ यस्कादिभ्यो गोत्रे २।४।६३ आर्धधातुके २। ४ । ३५ यत्रोच २।४।६४ अदो जन्धियप्ति किति २१४ ॥ ३६ अत्रिभृगुकुत्सवसिष्ठ- लुङ्सनोर्घस्ल २।४ । ३७ गोतमाङ्गिरोभ्यश्च २।४।६५ घनपोश्च २। ४ । ३८ वह्वच इनः प्राच्यभरतेषु २।४ । ६६ बहुलं छन्दसि २।४ । ३९ न गोपवनादिभ्यः लिख्यन्यतरस्याम् २। ४ । ४० तिककितवादिभ्यो द्वन्दे २।४ । ६८ धेनो वयिः २१४ । ४१ उपकादिभ्योऽन्यतरस्याम- हनो वध लिडि २।४ । ४२ बन्दे २ । ४।६९ लुङि च २।४ । ४३ आगस्त्यकौण्डिन्ययोरग- आत्मनेपदेष्वन्यतरस्याम् २ । ४ । ४४ स्तिकुण्डिनच् २।४।७० इणो गा लुलि २ । ४ । ४५ सुपोधातुप्रातिपदिकयोः २।४ । ७१ जो गमिरवोधने २ । ४ । ४६ अदिममृतिभ्यः शपः २।४ । ७२ २। ४ । ४७/ बहुलं छन्दसि २।४ । ७३ २। ४ । ४८ योऽचिच २।४।७४ २४ । ४९ जुहोत्यादिभ्यः इलुः २।४।७५ विभाषा लुङ्लो २।४ । ५० बहुलं छन्दसि २१४ । ७६ गौच संश्चडोः २ । ४ । ५१ गातिस्थाधुपाभूभ्यः अस्त : २। ४ । ५२ सिचः परस्मैपदेषु २।४।७७ बुवो वाचः २। ४ । ५३ विभाषा प्राधेट्शाच्छासः २।४ । ७८ चक्षिङः ख्याञ् २। ४ । ५४ तनादिभ्यस्तथासोः २।४। ७९ २॥ ४५५ मन्त्रे धसहरणशवृदहा- अजेय॑वत्रपोः २ । ४ । ५६ कृगमिननिभ्यो ले: २।४।८० चा यौ २।४। ५७ भामः २।४।८१ 'ण्यक्षत्रियार्षभितो यूनि अव्ययादाप्सुपः २।४।८२ लुगणिोः २।४ । ५८ नाव्ययीभावादतोऽम्त्व- पैलादिभ्यश्च २।४। ५९ पञ्चम्या: २।४।८३ इनः प्राचाम् २॥ १।६० तृतीयासप्तम्योबहुलम् २।४1८४ सनि च गाङ् लिटि चा लिटि ·२० अ० पा० सू० अष्टाध्यायी- सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । लुटः प्रथमस्य डारौरसः २।४ । ८५ नमोवरिवश्चित्रङ क्यचू ३ । १ । १९ दिगुरुपज्ञोकमवेत्रोवपिनतौल्वलिभ्य पुच्छभाण्डचीवराणिक ३ । १.१२.. आमः पश्चा मुण्डमिश्रलक्ष्णलवणव्रतवस्त्र- ॥ इति द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥ हलकलकृततूस्तेभ्यो णिच ३ . १ । २१ । तृतीयाऽध्यायप्रारम्भः॥ धातोरेकाचो हलादेः कि- यासमभिहारे यङ् ३।१ । २२: मत्ययः ३।१।१ नित्यं कौटिल्ये गतौ ३।१।२२२ घरच ३। १।२ | लुपसदचरजपजभदह- आधुदात्तश्च ३ । ११३ दशगृभ्यो भावगीयाम् । १.. २४ अनुदात्तौ सुप्पितौ ३।१ । ४ | सत्यापपाशरूपवीणातूल- गुप्तिकिझ्या सन् ३।१।५ श्लोकसेनालोमत्वचवर्म- मान्वधदानशान्भ्यो दीर्घश्चा- वर्णचूर्णचुरादिभ्यो णिच् ॥ ११:२५ हेतुमति च ३।११:२६ भ्यासस्य ३।१।६ कण्डादिभ्यो यक २.| १ | २७ धातोः कर्मणः समानकर्तृका. गुपधूपविच्छिपणिपनिभ्य दिच्छायां वा ३।१।७ भायः ३।१ । २८ सुप आत्मनः क्यच ३। १.८ तेरीयङ् ३।१।२९ 'काम्यच्च ३ । १।९ कणि ३।१।३०० उपमानादाचारे ३ । १.१० आयादय आर्धधातुके वा ३.।१।३१ कर्तुः क्यङ् सलोपश्च ३।१ । १२ सनाद्यन्ता धातवः ३।१ । ३२ भृशादिभ्यो भुव्यच्वेलोपश्च स्यतासी ललुटोः ३।१।३३ सिब्बहुलं लेटि ३।१।३४ ३। १ । १२ कासमत्ययादाममन्त्रे लिटि ३ ॥ १।३५ लोहितादिडान्भ्यः क्यषु ३ । १ । १३ इनादेश्व गुरुमतोऽनृच्छः ३ । १ । ३६ ३.। १। २४ दयायासश्च ३।१।३७ कर्मणो रोमन्यतपोभ्यां उपविदजागृभ्योऽन्यतर- वर्तिचरोः ३। १। १५ स्याम् ३।१।३८ बाष्पोष्मभ्यामुदमने ३.। १ ।.१६ भीहीभृहुवां श्लुबच्च ३।१।३९ शब्दवैरकलहाभ्रकण्वमेषेभ्यः कृञ्चानुमयुन्यते लिटि ३.। १।४० करणे ३ । १. १७/ विदांकुर्वन्त्वित्यन्यतरस्याम् ३ । १ । ४१ सुखादिभ्यः कर्तृवेदनायाम् ३ । १.१ १८ अभ्युत्सादयां मननयां- कष्टाय कमणे ·कर्चरि शप् च्छि लुङि च्ले सिन् सूत्रपाठः। २१ सूत्राणि। अ० पा० सू०॥ सूत्राणि । अ० पा०सू० चिकयां रमयामकः पावयां ३।१।६८ क्रियाद्विदामक्रनिति च्छन्दसि। १ । ४२ दिवादिभ्यः श्यन् ३। १ । ६९ ३।१।४३ वाभाशभ्लाशभ्रमुकमुक्तमुत्र- ३ । १ । ४४ सित्रुटिलषः ३।१।७० शल इगुपधादनिटः क्सः ३। १ । ४५ यसोऽनुपसर्गाव ३। १ । ७१ श्लिष आलिङ्गने ३ । १ । ४६ संयसश्च न दृशः ३ । १ । ४७ स्वादिभ्यः श्रुः ३ । १ । ७३ णिश्रिद्गुनुभ्यः कर्तरि चङ्३ । १ । ४८ श्रुवः शृच ३।१। ७४ विभाषा धेट्रव्योः ३ । १ । ४९ अक्षोऽन्यतरस्याम् ३ । १ । ७५ गुपेश्छन्दसि ३।१ । ५० तनूकरणे तक्षः ३।१।७६ नोनयतिध्वनयत्येलयत्यर्द- तुदादिभ्यः शः ३ । १ । ७७ यतिभ्यः ३। १ । ५१/ रुदादिभ्यः श्रम् ३।१ । ७८ अस्यतिवक्तिख्यातिभ्योऽद्य३ । १ । ५२ तनादिभ्य उ: ३। १ । ७९ लिपिसिचिह्वश्व ३। १। ५३ धिन्विकृण्व्योरच ३।१।८० आत्मनेपदेष्वन्यतरस्याम् ३।१ । ५४ क्यादिभ्यः श्रा ३ 1१। ८१ पुषादिद्युतालदितः परस्मै स्तम्भुस्तुम्भुस्कम्भुस्कुम्भु- 'पदेषु ३। १.६ ५५ स्कुभ्यः शुश्च ३।१।८२ सतिशास्त्यत्तिभ्यश्च ३ । १ । ५६ हलः श्नः शानन्झौ ३ । १ । ८३ इंरितो वा ३ । १ । ५७ छन्दसि शायनापि ३। १।८४ जुस्तम्भुचुम्लुचुयुचुग्लुचुग्लु। ३ । १ । ८५ बुश्विभ्यश्च ३ । १ । ५८ लिङ्याशिष्यङ् ३।१।८६ कृमहरुहिन्यश्छन्दसि ३ । १ । ५९ कर्मवत्कर्मणा तुल्यकियः ३।१। ८७ चिण ते पदः ३ । १ । ६० तपस्तपःकर्मकस्यैव ३।१।८८ 'दीपजनबुधपूरितायि- न दुहस्नुनमा यचिणौ ३ । १ । ८९ 'प्यायिभ्योऽन्यतरस्याम् ३।१।६१ कुपिरजोः प्राचां श्यन्परस्मै- अचः कर्मकर्तरि ३ । १ । ६२ पदं च ३।१।९ गुहश्च ३ । १। ६३ धातोः ३ । ११ ९१ नरुधः ३।१।६४ तत्रोपपदं सप्तमीस्थम् ३।१।९२ तपोऽनुतापे च ३।१।६५/ कृदति चिण भावकर्मणोः ३ । ११ ६६ वासरूपोऽस्त्रियाम् सार्वधातुके यक. ३।१।६७ कृत्याः ३। १ । ९५ व्यत्ययो बहुलम् ·अ० पा०:सू० अचो यत् अजय संगतम् अष्टाध्यायी- सूत्राणि। अ० पासू० सूत्राणि। तव्यत्तव्यानीयरः ३ । १ । ९६ योनीयोच्छिष्यमयस्तयाध्व- ३ । १ । ९७, थैखन्यखान्यदेवयन्यापृच्छय- पोरदुपधात् ३।१।९८ प्रतिषीन्यब्रह्मवाद्यभाव्यस्ता- शकिसहोश्च ३ । १ । ९९ व्योपचाय्यपृडानि ३ । १ । १२३. गदमदचरयमश्चानुपसर्गे ३ । १ । १०० ऋहलोर्ण्यद ३।१ । १२४ अवधपण्यवर्या गीपणित- ओरावश्यके ३।१।१२५. व्यानिरोधेषु ३। १ । १०१ आसुयुवपिरपिलपित्रापि- वह्यं करणम् ३ । १ । १०२ चमश्च ३। १ । १२६ अर्यः स्वामिवैश्ययोः ३ । १ । १०३ आनाय्योऽनित्ये ३। १ । १२७. उपसर्या काल्या मनने ३।१ । १०४ प्रणाय्योऽसंमतौ ३। १ । १२८ ३ । १ । १०५ पाग्यसान्नाय्यनिकाय्य- वदः सुपि क्यप च ३ । १ । १०६/ध्याय्यामानहविनिवास- भुवो भावे ३ । १ । १०७ सामिधेनीषु ३। १ । १२९ हनस्तच ३ । १ । १०८ क्रती कुण्डपाय्यसं- एतिस्तुशास्वनुषः क्यपु ३ । १ । १०९ चाय्यौ ३ । १ । १३० अदुपधाच्चापि वृतेः ३।११ ११० अनौ परिचाय्योपचाय्य- ३।१।११२ समूह्याः ३।१।१३१ भृत्रोऽसंज्ञायाम् ३। १ । ११२/ चित्यानिचित्ये च ३।१। १३२ मृनर्विभाषा ३।१।११३ ण्वुलतृचौ ३।१।१३३ राजसूयसूर्यमृषोद्यरुच्यकु- नन्दियहिपचादिभ्यो प्यकृष्टपच्याव्यय्याः ३ । १ । ११४ ल्युणिन्यचः ३ । १ । १२४ भिद्योदयौ नदे ३ । १ । ११५/ इगुपधज्ञापीकिरः कः ३ 1.१ । १३५ पुष्यसिझ्यौ नक्षत्रे ३ । १ । ११६ आतश्चोपसर्गे ३ । १ । १३६ विपूयविनीयजित्या मुन्नक- पामाध्मादृशः शः . ३ । १ । १३७ ल्कहलिषु ३ । १ । ११७ अनुपसर्गाल्लिम्पविन्दधारि- प्रत्यपिभ्यां ग्रहः ३। १ । ११८ पारिवेद्युदेजिचेतिसातिसा- पदास्वैरिबाह्यापक्ष्येषु च ३।१। ११९ हिभ्यश्च ३।१ । १३८. विभाषा कृवृषोः ३ । १ । १२० ददातिदधात्योविभाषा ३ । १ । १३९ युग्यं च पत्रे ३ । १ । १२१/ ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः ३ । १। १४० अमावस्यदन्यतरस्याम् ३ । १ । १२२ श्याधधात्रुसंस्रवती- छन्दसि निष्टक्र्यदेवहूयमणी णवसावहालिहश्लिषश्वसश्च ३।१।१४१ ई च खनः ·विभाषा ग्रहः शिल्पिनि वुन् सूत्रपाठः। २३. सूत्राणि। अ० पा० स० सूत्राणि । अ० पा० सु० दुन्योरनुपसर्गे ३ । १ । १४२/ पूर्व कर्तरि ३।२ । १९. ३ । १ । १४३ नो हेतुताच्छील्यानुलो- गेहे कः ३।१ । १४४ म्येषु ३।२।२०. ३। १ । १४५ दिवाविभानिशामभाभा- गः स्थकन् ३ । १ । १४६) स्कारान्तानन्तादिबहुना- ण्युट च ३ । १ । १४७ न्दीकिलिपिलिबिवलिभक्ति- हश्च बीहिकालयोः ३ । १ । १४८) कर्तृचित्रक्षेत्रसंख्याज- पुसृत्वः समभिहारे वुन् ३ । १ । १४९ धाबाह्वहर्यतद्धनुररुष्षु ३।२ । २१ आशिषि च ३।१ । १५० कर्मणि भृतौ ३ । २१ २२ मत्ययोमुण्डविदांदीपजनक्रिया न शब्दश्लोककलहगाथाव- दिभ्योऽवद्यपण्ययुग्यश्याव्यधादश ॥ रचाटुसूत्रमन्त्रपदेषु ३ । २ । २३ ॥इति तृतीयाध्यायस्य प्रथमः पादः॥१॥ स्तम्बशकृतोरिन् ३।२।२४ कर्मण्यण ३।२।१ हरतेतिनाथयोः पशौ ३।२ । २५ हावामश्च ३।२।२ फलेग्रहिरात्मम्भरिश्व ३ । २ । २६ आतोऽनुपसर्गे कः ३ । २ । ३ छन्दसि वनसनरक्षिमथाम् ३ । २ । २७ सुपिस्थः ३।२।४. ३।२ । २८. तुन्दशोकयोः परिमृजा- नासिकास्तनयो घटोः ३।२ । २९ पनुदोः ३ । २।५ नाडीमुथ्योश्च ३।२ । ३० ३ । २।६ उदिकूले रुनिवहोः ३।२।३१ समि ख्यः ३।२॥ वहाने लिहः ३।२ । ३२ गापोष्टक ३।२।८ परिमाणे पचः ३। २ । ३३. हरतेरनुद्यमनेऽच ३ । २ । ९ मितनखेच ३। २ । ३५ वयसि च ३ । २ । १० विध्वरुषोस्तुदः ३।२ । ३५ आङि ताच्छील्ये ३ । २ । ११ अमूर्यललाट्योदृशितपोः ३ । २ । ३६ अर्हः ३ । २ । १२ उग्रम्पश्येरम्मदपाणिन्धमाश्च३ । २ । ३५ स्तम्बकर्णयोरमिनपोः ३ । २ । १३ प्रियवशे वदः खच् ३ । २ । ३८ शमि धातोः संज्ञायाम् ३।२।१४ द्विषत्परयोस्तापेः ३ । २ । ३९ अधिकरणे शेतेः ३।२। १५ । वाचि यमो व्रते ३।२।४० चरेष्टः ३ । २ । १६ । पू:सर्वयोरिसहोः ३ । २ । १.१ भिक्षासेनादायेषु च ३२.१ १७ सर्वकूलाभ्रकरीषेषु कषः ३ । २।४२ पुरोत्यतोऽयेषु सतेः ३ । ३ । १८ भेषर्तिभयेषु कृत्रः ३।२।४३ एजेः खशू में दाज्ञः ·अ० पी० सू० क्रव्ये च आशिषि हनः ३।२।४९ विन् ३।२।७७ अष्टाध्यायी- सूत्राणि। अ० पा० सं० सूत्राणि। क्षेममियमद्रेण च ३ । २ । ४४ हव्येऽनन्तःपादम् ३ ।। ६६ आशिते भुवः करणभावयोः३ । २ । ४५ जनसनखनकमंगमो विट् ३ । २ । ६७ संज्ञायां भृतृवृनिधारिसहित अदोऽनने पिदमः ३ । २।६८ ३।२। ४६ गमश्च ३ । २०४७ ३ । २।६९ अन्तात्यन्ताध्वदूरपारसी- दुहः कप पश्च ३ । २ । ७० नन्तेषु डः ।। २।४४ मन्त्रे श्वेतवहोक्थशस्पुरोडाशों ३।२ । ७१ अपे क्लेशतमसोः ३।२। ५० अवे यजः ३।२ । ७२ कुमारशीर्षयोणिनिः ।। २ । ५१ विजुपे छन्दसि ३।२।७३ लक्षणे जायापत्योष्टक ३।२ । ५२ आतो मनिन्कनिन्वनिपश्च ३।२ । ७४ अमनुष्यकर्तृके च ३।२। ५३ अंन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते ३।३ । ७५ शक्तौ हस्तिकपाटयोः ३।२ । ५४ किप च ३।२। ७६ पाणिवताडयौ शिल्पिनि ३।२। ५५ स्थः के च आर्टचसुभेगस्थूलपतिन- मुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये ३ । २ । ७८ गोन्धप्रियेषु च्छ्यर्थेष्वच्ची फर्तापमान ३१२॥ ७९ कृत्रः करणे ख्युन् ३ । २ । ५६ वते ३।३।८० कर्तरि भुवः खिष्णुचखु- बहुलमाभीक्ष्ण्ये ३ । २ । ८५ कंनी ३ । २ । ५७ मनः ३ । २ । ८२ स्पृशोऽनुदके किन् ३।२। ५८ आत्ममाने खश्च ३।२। ८३ ऋत्विग्द(स्रग्दिगुष्णिग- भूते ३।२।८४ चुयुनिकुञ्चांच ३।२। ५९ करणे यजः ३ । २ । ८५ त्यदादिषु दृशोऽनालोचने कर्मणि हनः ३ । २।८६ ३ । २ । ६० ब्रह्मभ्रूणवृत्रेषु किए सत्सूदिषदुहंदुईयुजविभि- बहुलं छन्दसि ३।२। ८८ दच्छिदजिनीरांजामुपसर्गेऽपि सुकर्मपापमन्त्रपुण्येषु कृञः ३ । २ । ८९ कि ३ ।। ६१/ सोमे मुः भजी वि. ३ । २ । ६२ अग्नौ चे: ३।२।९ उन्दसि संहः ३।२।६३ कर्मण्यम्याख्यायाम वहथ ३।२।६४ कर्मणीनि विक्रिमः ३।२।९३ कव्यपुषिपुरीष्येषु न्युट् .३।२०६५दृशेः कनिप । २ । ९५ ३।२। ८७ ३।२।९० ३ । २ । ९२ ·। सूत्रपाठः । २५ सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । भ० पा० सू०. राजनि युधि कृत्रः ३।३।९५. संशेधने च ३।२ । १२५ सहें च ३ । २ । ९६ लक्षणहेत्वोः क्रियायाः ३।२ । १२६ सप्तम्यां जनेः ३।२। ९७तौ सत् ३ । २ । १२७ 'पञ्चम्यामनाती ३।२ । ९८ पूजयनोः शानन् ।२। १२८ उपसर्गे च संज्ञायांम् ३१२।९९ तांच्छील्यवयोवचनश- अनौं कर्मणि ३।२। १०० क्तिषु चानश् ३ । । १२९ अन्येष्वपि दृश्यतें ३ । २ । १०१ इधार्योः शत्रंकृच्छ्रिणि ३ । २ । १३० 'निष्ठा ३ । २ । १०२ दिषोमित्रे ३।३ । १३१ सुयनों निए ३। २ । १०३ मुनो यज्ञसंयोगे ३ । २ । १३२ जीर्यतेरतुंन् ३ । २ । १०४ अर्हः प्रशंसायाम् ३।२। १३.३. 'छन्दसि लिटू ३ । २ । १०५ आक्केस्तच्छीलतम- लिटः कानज्वा ३ । २ । १०६ तत्साधुकारिषु, ३।२।१३४ 'कसुश्च ३।२ । १०७ तृन् ३।२ । १.३५ भाषायां सदवसश्रुवः ३।२ । १०८ अळंकृनिराकृमजनोत्प- उपेयिवाननाश्वाननूचानश्च ।। २ । १०९ चोलतोन्मदरुच्यपत्रपवृतुवृ- ३ । २ । ११० धुसहचर इष्णुच ३।२ । १३६ ३।२। १११/णेश्छन्दसि ३ । २ । १३७ अभिज्ञावचने लट् ३।२।११२ भुवश्व ३।२ । १३८ ३ ॥ २ ॥ ११३ ग्लाजिस्थश्वग्स्नुः ३।२ । १३९ विभाषा साकाक्षे ३ । २ । ११४ बसिगृधिषिक्षिपः कुः ३।२ । १४० परोक्ष लिटू ३ । २ । ११५ शमित्यष्टाभ्यो चिनुण । ३ । २ । १४१ हशश्वतोर्लङ् च ३।३। ११६ सम्पृचानुरुधाङ्यमा- प्रश्ने चासनकाले ३।२ । ११७ ङ्यसपरिसृसंसृजप- ३। २ । ११८ रिदेविसंज्वरपारक्षि- अपरोक्षे च ३।२ । ११९) पपरिरटपरिवदपरि- ननौ पृष्टमंतिवचने ३।२। १२०) दहपरिमुहदुषदिषदु- नन्वोर्विभाषा ३ । २ । १२१ हदुयुजाकीडविवि- पुरि लुथै चास्मे ३।३। १२२/चत्यजरनभनातिच- वर्तमाने लंद ३ । २ । १२३ रापचरामुषाभ्याइनश्च ३।२। १४२. न्लटः शंतृशानंचावंप्रथमा- बौ कपलसकत्थस्रम्भः ३।२ । १४३ समानाधिकरणे ३।२ । १२४ अपे च लषः ३।२। ५४४ 'अनद्यतने लङ् - न यदि लट स्मे..

·२६ अष्टाध्यायी- ३ । २ । १४५ सनाशंसभिक्ष ः ३ । २ । १४६ लिट च ३ । २ । १४७ स्वपितृपोर्ननिङ्ग ३ । २ । १४९ भियः क्रुक्कुकनौ भुवः संज्ञान्तरयोः सूत्राणि अ० पा० सू० सूत्राणि । म० पा० सू० ० मे लपद्रुमथवदवसः ३।२ । १६८ निन्दहिंसक्तिशखादवि- विन्दुरिच्छु: ३।२ । १६९. क्याच्छन्दसि नांशपरिक्षिपपरिरटपरिवा- ३।२ । १७० दिव्याभाषासूयो बुनु आगमहनननः किकिनी ३।२। १७१. देविक्रुशोचोपसमें ३।२।१७२ चलनशब्दार्थादकर्मकायुच्३ । २ । १४८ शृवन्द्योरारुः ३।२। १७३ अनुदात्तेतश्च हलादेः ३ । २ । १७४. जुचकम्यदन्द्रम्पसृधि- स्थेशभासपिसकसो वरच ३।२। १७५ ज्वलशुचलषपतपदः ३।२। १५० यश्च यङः ३।२। १७६ क्रुधमण्डार्थेभ्यश्च ३।२ । १५१ भ्राजभासधुर्विद्युतोर्जिप- नयः ३।२। १५२ जुग्रावस्तुवः कि ३।२ । १७७ सूददीपदीक्षश्व ३।२। १५३ अन्येभ्योऽपि दृश्यते ३ । २ । १७८ लषपतपदस्थाभूवृपहन- ३।२ । १७९. कमगमशृभ्य उकञ् ३ १ २ । १५४ विमसम्भ्यो इसंज्ञायाम् ३१२ । १८० जल्पभिक्षकुलुण्टवृद्धा धः कर्मणि ट्रन् ३।२। १८१ षाकन् ३ । २ । १५५ दाम्नीशसयुयुजस्तुतुदसि- मजोरिनिः ३ । २ । १५६ सिचमिहपतदशनहः जिदृक्षिवित्रीण्वमाव्यथा- करणे ३ । २ । १८२ भ्यमपरिभूप्रसूभ्यश्च ३ । २ । १५७ हलसूकरयोः पुनः ३ । २ । १८३. स्पृहिगृहिपतिदयिनिद्रात- अतिलूधुसूखनसहचर इत्रः३।२। १८४ न्द्राश्रद्धाभ्य आलुच ३।२ । १५८ पुरः संज्ञायाम् ३।२। १८५ दाधेसिशदसदोरुः ३ | २ | १५९ कर्तरि चर्षिदेवतयोः ३।२। १८६ सुघस्यदः क्मरच् ३।२ । १६० जीतः क्तः ३।२।१८७ भनभासमिदो धुरन् ३ । २ । १६१ मतिबुद्धिपूजार्थेभ्यश्च ३।२। १८८. विदिभिदिच्छिदेः कुरक् ३।२। १६२ कर्मणिदिवापूः सत्सूबहुलमन्येष्वपिनन्वोःश- इणनशजिसर्तिभ्यः करपू ३ । २ । १६३ मितिभन्नभासघाकर्मण्यष्टौ ॥ इति तृतीया- गत्वरश्व ३।२।१६४ ध्यायस्य द्वितीयः पादः ॥ २ ॥ जागुरूकः ३।२। १६५/ उणादयो बहुलम् ३।३।१ यजनपदशां यङः ३ । २ । १६६ भूतेऽपि दृश्यन्ते ३।३। २. नमिकम्पिस्म्यजसकमाहि- भविष्यति गम्यादयः '३।३।३. सदीपोर: ३ १.२ । १६७ यावत्पुरानिपातयोर्लट ३।३ । ४.

·अनद्यतने लुट् स स्थिर सुत्रपाठ मूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० सू० विभाषा कदाको ३ । ३ । ५/उदि ग्रहः ३।३। ३५ किंवृत्ते लिप्सायाम् ३।३।६ समि मुष्टौ ३ । ३ । ३६ लिप्स्यमानसिद्धौ च ३। ३ । ७ परिन्योनीणोडूंताभ्रेषयोः ३ । ३ । ३७ लोडर्थलक्षणे च ३।३। ८) परावनुपात्यय इणः ३।३। ३८ लिङ् चोर्ध्वमौहर्तिके ३ । ३ । ९/ व्युपयोः शेतेः पर्याये ३।३। ३९ तुमुन्ण्वुलौ कियायां हस्तादाने चरस्तेये ३।३।४० क्रियार्थायाम् ३ । ३ । १० निवासचितिशरीरोपस- भाववचनाश्च ३ । ३ । ११/माधानेष्वादेश्च कः ३।३।४२ अणू कर्मणि च ३ । ३ । १२/ सञ्षे चानौत्तराधर्य ३।३।४२. लट् शेषे च ३।३ । १३ कर्मव्यतिहारे णच स्त्रियाम् ३।३।४३. लटः सदा ३ । ३ । १४/ अभिविधौ भाव इनुण ३।३।४४ ३।३ । १५/ आकोशेऽवन्योर्महः ३।३।४५. पदरुजविशस्पृशो पञ् ३ । ३ । १६ मे लिप्सायाम् ३ । ३ । १७, परौ यज्ञे ३।३। ४७. भावे ३ । ३ । १८ नौ व धान्ये ३।३।४८ अकतरिच कारके संज्ञायाम ३ । ३ । १९ उदि श्रयतियौतिपूद्धवः ३।३ । ४९ परिमाणाख्यायां सर्वेभ्यः ३।३।२० विभाषाडि रुप्लवोः ३।३ । ५० ३ । ३१२१अवे ग्रहों वर्षमतिवन्धे ३।३। ५१ ३।३ । २२ मे वणिजाम् ३।३। ५२ ३।३ । २३ रश्मौ च ३।३। ५३ श्रिणीभुवोऽनुपसर्गे ३।३।२४ वृणोतेराच्छादने ३।३। ५४ ३. । ३ । २५ परौ भुवोऽवज्ञाने ३।३। ५५ अवोदोनियः ३।३।२६ एरचू ३ । ३.५६ ३ । ३ । २७ ऋदोरपू ३।३। ५७. निरभ्यो पुल्वोः ३१३ । २८ ग्रहवृहनिश्चिगमश्च ३।३। ५८ उन्न्योः ३।३।२९/उपसर्गेऽदः ३।३।३० नौ ण च ३।३।६०० ३ । ३ । ३१ व्यधजपोरनुपसर्गे ३।३।६१. में स्त्रोऽयज्ञे ३ । ३ । ३२ स्वनहसोर्वा ३।३। ६२ प्रथने वावशब्दे ३ । ३ । ३३ यमः समुपनिविषु च ३।३। ६३ छन्दो नानि च ३ । ३ । ३४ नौ गदनदपठस्वनः ३ । ३.। ६४ उपसर्गे रुवः समि युद्धदवः वौ क्षुश्रुवः मे दुस्तुनुवः धान्ये यज्ञे समि स्तुवः ·अ० पा० सू० २८ अष्टाध्यायी- सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । कणो वीणायां च ३।३। ६५ स्थागापापचो भावे ३।३।९५ नित्यं पणः परिमाणे ३ । ३ । ६६ मन्त्रे वृषेषपचमनविदभूवीरा मदोऽनुपसर्गे ३।३।६७ उदात्तः ३।३।९६ ममदसम्मदी हर्षे ३ । ३ । ६८ ऊतियूतिजूतिसातिहेतिकी- समुदोरजः पशुषु ३।३।६९ तयश्च ३। ३९७ अक्षेषु ग्लहः ३।३ । ७० बजयजो वे क्यप् ३।३। ९८ "मजने सतः ३।३ । ७१ संज्ञायां समजनिषदनिपतम- ह्वसंमसारणच न्यभ्युपविषु३ । ३ । ७२ नविदाशीभृत्रिणः ३ । ३: । ९९ आङि युद्ध ३ । ३ । ७३ कृत्राश च ३।३। १०० निपानमाहावः ३।३।७४ इच्छा ३।३।१०१ 'भावेऽनुपसर्गस्य ३। ३. । ७५ अ प्रत्ययात् ३ । ३ । २०२ हनश्च वधः ३।३ । ७६ गुरोश्च हलः ३ । ३ । २०३३ मूतौ धनः ३ । ३ । ७७ पिद्भिदादिभ्योऽङ् ३।३।१०४ अन्तर्षनो देशे ३ । ३ । ७८ चिन्तिपूनिकथिकुम्बिचर्चश्च३। ३ । १०५ अंगारकंदेशै मघणःमघाणश्च३ । ३ । ७९ आतश्योपसर्गे ३।३ । १०६ उद्धनोऽत्यांधानम् ३ । । । ८० ण्यासश्रन्यो युच ३।३ । १०७ अपघनोऽङ्गम् ६।६। ८१ रोगाख्यायां बुल्बहुलम् ३ । ३ । १०८ करणेऽयोविद्रुषु ३ । ३ । ८२/ संज्ञायाम् ३।३ । १०९ स्तम्ब क च ३ । ३ । ८३ विभाषाख्यानपरिप्रश्नयोरि- ३।३।८४ ञ्च ३।३। ११० 'उपघ्न आश्रये ३।३। ८५ पर्यायाहोत्पत्तिषु ण्वुच ३ । ३ । १११ -सपोद्घौ गणमशंसयोः ३।३।८६ आक्रोशे नन्यनिः ३।३। ११२ निघो निमितम् ३।३ । ८७ कृत्यल्युटो बहुलम् ३।३। ११३ डितः क्रिः ३ । ३।८८ नपुंसके भाव क्तः ३।३।११४ द्वितोऽथुन् ३।३।८९ ल्युट च ३।३ । ११५ यजयाचयतविच्छपच्छरक्षो कर्मणि च येन संस्पर्शात्कर्तुः ३।३ । ९० शरीरसुखम् ३।३। ११६ ३। ३ । ९१ करणाधिकरणयोश्च ३।३।१११ "उपसर्गे घोः कि: ३। ३ । ९२/पुसि संज्ञायां पः मायेण ३।३ । ११८ कर्मण्यधिकरणे च ३.३ । ९३ गोचरसंचरवहबजव्यना- स्त्रियां तिन् ३३.३ ! ९४ पणनिगमाश्च ३।३ । ११९ 'परौ पः स्वपो नन् ·थेषु सलू आतो युच सूत्रपाठः। सूत्राणि । अ० पा० सू० | सूत्राणि । अ० पा० सू० अवे तखोर्षञ् ३ । ३ । १२० किंवृत्ते लिङ्लटौ ३।३। १४४ ३ । ३ । १२.१ अनवकृप्त्यमर्पयोर- अध्यायन्यायोद्यावसं- किंवृत्तेऽपि ३।३ । १४५ हाराश्च ३ । ३ । १२२-किङ्किलास्त्यर्थेषु लटू ३।३। २४६ उदवोऽनुदके ३ । ३ । १२.३ जातुयदोर्लिङ् ३।३.१ १४.७ जालमानायः ३ । ३ । १२४ यच्चयत्रयोः ३।३।१४८ खनो घ च ३।३। १२५ गोंयां ब ईषदुःसुषु कृच्छ्राकृच्छ्रा- चित्रीकरणे च ३।३।२५० ३।३।२२६ शेषे लहयदौ ३.।३ । १५.२. कर्तृकर्मणोश्च भूकृत्रोः ३ । ३ । १.२७ उताप्योः समर्थयोलिङ ३।३ । १५२ ३ । ३ । १२८ काममवेदनेऽकञ्चिति ३।३। १५२ छन्दसि गत्यर्थेभ्यः ३ । ३ । १२९ सम्भावनेऽलमिति चेल्सि- अन्येभ्योजपि दृश्यते ३।३।१३० धामयोगे ३।३। १५४ वर्तमानसामीप्ये वर्तमान- विभाषा पातौ सम्भावन- वदा ३।३। १३१ वचनेऽयदि ३।३। २५५ आशंसायां भूतवञ्च ३1३.! १३२ हेनुहेतुमतोर्लिङ्ग ३।३.1 १५६ क्षिप्रवचने लट् ३ । ३ । १३३ इच्छार्थेषु लिङ्लोटौ ३।३। १५७. आशंसावचने लिङ्ग ३ । ३ ।-१३४ समानकर्तृकेषु तुमुन् ३.1३।१५८ नानद्यतनवनियामव- लिच ३।३। १५२ न्यसामीप्ययोः ३ । ३ । १३५ इच्छार्थेभ्यो विभाषा वर्त- भविष्यति मर्यादावचने माने ३.1३। १६.०. वरस्मिन् ३।३।१३६ विधिनिमन्त्रणामन्त्रणा- कालविभागे चानहोरात्रा- धीष्टसंप्रश्नमार्थनेषु लिङ् ३।३। १६१: णाम् ३।३ । १३७ लोट् च ३१.३ १.१६२. परस्मिन्विभाषा ३।३॥ १३८ पैषातिसर्गप्राप्तकालेषु लिनिमित्ते लङ् किया- कृत्याश्च ३१.३ । १६३. तिपत्ततो ३.१३:। १३९ लिङ्ग बोर्ध्वमौहूतिके ३।३ । १६४: भूते च ३।३। १.४० स्मे लोट ३।३ । १६५ वाताप्योः ३।३.१ १.४१ अधीष्टे च ३।३।१६६ गायां लडपिनात्वोः ३।३.१.१४२ कालसमयवेलासु तुमुन् ३।३ । १६७. विभाषा कथमि लिङ्गच ३।३। १४३ लिङ्यदि ·अष्टाध्यायी- माङि लुङ सूत्राणि। अ०पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० सू. 'अर्हे कृत्यतृचश्च ३ । ३ । २६९ हुतामिननिभ्यस्तोसुन् ३ । ४ । १६ आवश्यकाधममेयोणिनिः३ । ३ । १७० मृपितृदोः कसुन् ३।४ । १७ कृत्याश्च ३।३ । १७१ अलंखल्वोः प्रतिषेधयोः मा- शकि लिङ् च ३।३ । १७२/चां क्त्वा ३।४ । १८ आशिषि लिङ्लोटौ ३।३ । १७३ उदीचां माङो व्यतीहारे ३।४ । १९ तिच्क्तौ च संज्ञायाम ३। ३ । १७४ परावरयोगे च ३। ४ । २० ३ । ३ । १७५ समानकर्तृकयोः पूर्वकाले ३।४ । २१ स्मोत्तरे लङ् च ३।३ । १७६ आभीक्ष्ण्ये णमुल च ३।४ । २२ उणादयइडोनिवासव्यधनपोरपधनोङ्गमि- न यद्यनाकाक्षे ३ १४ । २३ च्छाहलश्चवोताप्योविधिनिमन्त्रणाषोडश ॥ विभाषाग्रेपथमपूर्वेषु ३।४।२४ ॥इति तृतीयाध्यायस्य तृतीयः पादः॥३॥ कर्मण्याकोशे कृत्रः खमुञ् ३ । ४ ! २५ धातुसम्बन्धे प्रत्ययाः ३। ४ । १ | स्वादुमि णमुल् ३।४।२६ कियासमभिहारे लोट् लोटो अन्यथैवंकथमित्यमुसिद्धा- हिस्वौ वा च तध्वमोः ३।४।२ प्रयोगश्चेद ३।४ । २७ समुच्चयेऽन्यतरस्याम् ३ । ४ । ३ । यथातथयोरसूयाप्रतिवचने ३।४।२८ यथाविध्यनुप्रयोगः पूर्वस्मिन्३ । ४ । ४ कर्माण शिविदोः साकल्ये ३ । ४ । २९ समुच्चये सामान्यवचनस्य ३।४ । ५ यावति विन्दनीयोः ३। ४ । ३० छन्दसि लुङललिटः ३ । ४ । ६ चर्मोदरयोः पूरेः ३ । ४ । ३१ लिङथें लेट ३। ४ । ७ वर्षप्रमाण ऊलोपश्चास्याऽन्य- उपसंवादाशङ्कयोश्च ३।४।८ तरस्याम् ३। ४ । ३२ तुमर्थे सेसेनसेअसेन्क्सेकसे- चेले कोपः ३।४ । २३ नध्यैअध्यैन्कध्यैकध्यैन् निमूलसमूलयोः कषः ३।४ । ३४ शध्यैशध्यैन्तवैतवेङ्ग- शुष्कचूर्णरूक्षेषु पिषः ३।४ । ३५ तवेनः ३ । ४ । ९ समूलाकृतजीवेषु हन्कृत्रग्रहः । ४ । ३६ मयैरोहिष्यअव्याथिष्यै ३ । ४ । १० करणे हनः ३ । ४ । ३७ 'दृशे विख्येच ३ । ४ । ११ स्नेहने पिषः ३।४ । ३८ शकि णमुल्कमुलौ ३। ४ । १२/ हस्ते वतिग्रहों ३। ४ । ३९ ईश्वरेतोमुन्कमुनी ३। ४ । १३. स्वे पुषः ३ । ४ । ४० कृत्यार्थे तवकेन्केन्यत्वनः ३।४ । १४ अधिकरणे बन्धः ३ । ४।४२ अवचक्षे च ३।४। १५/ संज्ञायाम ३।४। ४२ भावलक्षणे स्थणूकृन्वदिचरि कों वपुरुषयो शिवहोः ३ | ४ { ४३ .

·सूत्रपाठः । ममाणेच सूत्राणि। म० पा० सू०) सूत्राणि। अ० पा० सू० ऊर्चे शुषिपूरोः ३। ४ । ४४ जन्याप्लाव्यापात्या वा ३ । ४ । ६८ उपमाने कर्मणि च ३। ४ । ४५/लः कर्मणि च भावे चाक- कषादिषु यथाविध्यनु- मकेभ्यः ३।४ । ६९ प्रयोगः ३। ४ । ४६ तयोरेव कृत्यक्तखलाः ३।४।७० उपदंशस्तृतीयायाम ३। ४ । ४७ आदिकर्मणि क्तः कर्तरि च ३ । ४ । ७१ हिंसार्थानां च समानकर्म- गत्यर्याकर्मकश्लिपशीस्थास- काणाम् ३ । ४ । ४८/ वसजनरुहजीयतिभ्यश्च ३।४ । ७२ सप्तम्यां चोपपीडरुधकर्षः ३।४। ४९ दाशगोप्नौ संमदाने ३ । ४ । ७३ समासत्तौ ३। ४ । ५० भीमादयोऽपादाने ३।४।७४ ३ | ४ । ५१ ताभ्यामन्यत्रोणादयः ३।४ । ७५ अपादाने परीप्सायाम ३। ४ । ५२ कोऽधिकरणे च धौव्यगति- द्वितीयायां च ३१४ | ५३ प्रत्यवसानार्थेभ्यः ३। ४ । ७६ स्वाङ्गेऽध्रुवे ३ । ४ । ५४ लस्य ३।४।७७ परिक्तिश्यमाने च ३। ४ । ५५ तिप्तसाझसिपथस्थामिन्व- विशिपतिपदिस्कन्दां व्याप्य. स्मस्तातांझथासाथांध्वमिड- मानासेव्यमानयोः ३ । ४ । ५६ हिमहि ३। ४ । ७८ अस्यतितृषोः कियान्तरे टित आत्मनेपदानां टेरे ३।४ । ७९ कालेषु ३।४। ५७ थासः से ३ । ४।८० नाम्न्यादिशिग्रहोः ३ । ४ । ५८ लिटस्तझयोरेशिरेच ३।४। ८१ अव्ययेऽथाभिमेताख्याने परस्मैपदानां णलतुसुस्थल- कृत्रः क्त्वाणमुली ३। ४ । ५९ थुसणल्वमाः ३।४।८२ तिर्यच्यपवर्गे ३।४ । ६० विदो लटो वा ३।४ । ८३ स्वाङ्गे तस्मत्यये कृम्वोः ३।४ । ६१ बुवः पञ्चानामादित आहो नाधार्थप्रत्ययेच्च्यर्थे ३।४। ६२ बुवः ३।४। ८४ तूष्णीमि भुवः ३। ४ । ६३ लोटो लङ्वत् ३।४।८५ अन्वच्यानुलोम्ये ३।४।६४, एरु: ३। ४ । ८६ शकषज्ञाग्लापटरभलभक. सेटपिच ३।४।८७ मसहास्त्यिर्थेषु तुमुन् ३। ४ । ६५ वा छन्दसि ३।४।८८ पतिवचनेष्वलमर्थेषु ३।४ । ८९ ३। ४ । ६७ आमेतः ३ । ४ । ९० भव्यगेयमवचनीयोपस्थानीय भवाभ्यां वागौ ३ । ४ । ९१ ३.। ४ । ६६ मेनिः 'कर्तरि कृत् ·३२ अष्टाध्यायी- आहुत्तमस्य पिञ्च एत ऐ : सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० स० ३।४। १२ अथ चतुर्थाध्यायप्रारम्भः। ३ । ४ । १३ ङ्यापूमातिपदिकाद ४] 21 लेटोऽडाटौ ३। ४ । ९४ स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्के- आत ऐ ३ । ४ । ९५ भ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यम्- बैतोऽन्यत्र सोसाम्ङ्योस्सुम् । ११२ इत श्चलोपः परस्मैपदेषु ३ । ४ । ९७ स्त्रियाम् ४। १.३ स उत्तमस्य ३१४ । ९८ अजायतष्टापू ४ । १.४ नित्यं तिः ३।४।९९ नभ्यो ङीप ४।१।५ इतश्च ३।४ । १०० उगितच ४।१।६ तस्थस्थमिपां तांतंतामः ३।४ । १०१/वनो र च ४।१।७ लिङः सीयुट् ३ । ४ । १०२ पदोऽन्यतरस्याम् ४।१।८ यासुट् परस्मैपदेदात्तो टावृचि ४।१।९ ३ । ४ । १०३न घटस्वस्त्रादिभ्यः ४।१।१० किदाशिषि ३.१ ।२०४ मनः ४।१।११ झस्य रन् ३! ४ । १०५ अनो बहनोहे: ४ । १ । १२ इटोऽत् ३।४ । ११६) डावुभाभ्यामन्यतरस्याम् ४।१।१३ सुतियोः ३ । ४ । १५७ अनुपसर्जनात् ४।१।१४ झर्जुस् ३। ४ । १०८ रिटाणनदयसजनमान- सिनभ्यस्तविदिभ्यश्च ३१.४ १०९ चूतयठकठककरपः १ । ११:१५ आतः ३।४ । १२० यत्रच लङ शाकटायनस्यैव ३। ४ । १.११ प्राचांक तद्धितः ४।११-१७ द्विषश्च ३। ४ । ११२/ सर्वत्र लोहितादिकतन्तेभ्यः ।। १ । १८ तिशित्सार्वधातुकम् ३। ४ । ११३ कौरव्यमाण्डूकाभ्यां च ४। १ । १९ आर्धधातुकं शेषः ३।४ । ११४ वयसि प्रथमे ४।१।२० लिटूच ३ । ४ । ११५) द्विगोः ४ । १:२१ लिडाशिषि ३।४ । ११६ भपरिमाणविस्ताचितकम्त्र- छन्दस्युभयथा ३। ४ । ११७ ल्येभ्यो न तद्धितलुकि ४।१।२२ धातुसम्बन्धेसमानकर्तृकयोरधिकरणेस्वा- काण्डान्ताक्षेत्रे ४.।१।२३ ड्रेलिटस्तस्थस्थमिपां सप्तदश ॥ इति तृती-पुरुषात्ममाणेऽन्यतरस्याम् ४ । ११२४ याध्यायस्य चतुर्थः पादः ॥ ४ ॥ बहुवीहरूधसो डीप ४।१।२५ समाप्तश्चाध्यायस्तृतीयः ॥ ३॥ संख्याऽव्ययादेमप ४।१।२६.

·सूत्रपाठः। सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० दामहायनान्ताच ४। १ । २७ इन्दवरुणभवशवरुद्रमृडहि- अन उपधालोपिनोऽन्यतर- मारण्ययवयवनमातुला- स्याम् ४ । १ १ २८ चाणामानुक् १ । १ । ४९ नित्यं संज्ञाछन्दसोः ४ । १ । २९ क्रीतात्करणपूर्वाद केवलमामकभागधेयपापाप- कादल्पाख्यायाम ४।१। ५१ रसमानार्यकृतसुमङ्गलभे- बहुवीहेश्चान्तोदात्ताद पजाच ४ । १ । ३० अस्वाङ्गपूर्वपदादा ४ । १ । ५३ रात्रेश्चाजसौ ४ । १ । ३१ स्वाहाचोपसर्जनादसंयोगो- अन्तर्वत्पतिवतोर्नुक ४।१।३२ पथात् ४ । १। ५४ पत्यु! यज्ञसंयोगे ४ । १ । ३३ नासिकोदरौप्ठजङ्पादन्तक- विभाषा सपूर्वस्य ४ । १ । ३४ र्णशृङ्गाच ४।१। ५५ नित्यं सपल्यादिषु ४। १ । ३५ न कोडादिवह्वचः ४। १ । ५६ पुतकतोर च ४ । १ । ३६ सहनविद्यमानपूर्वाञ्च ४ । १ । ५७ वृषाकप्यमिकुसितकुसीदा- नखमुखात्संज्ञायाम ४।१। ५८ नामुदात्तः ४। १ । ३७/ दीर्घनिही च च्छन्दसि ४ । १। ५९ मनोरौ वा ४ । १ । ३८ दिवपूर्वपदान्ङीप् ४।१।६ वर्णानुदात्तात्तोपधात्तो नः ४ । १ । ३९ वाहः ४ । १।६१ अन्यतो डी ४ । १ । ४० / सख्यशिश्वीति भाषायाम् ४ । १। ६२ षिद्ौरादिभ्यश्च ४ । १ । ४१ जातेरस्त्रीविषयादयोपधात् ४ । ११ ६३ नानपदकुण्डगोणस्थलभाज पाककर्णपर्णपुष्पफलमूलवा- नागकालनीलकुशकामुकक- लोत्तरपदाच ४ । १ । ६४ वरावृत्त्यमत्रावपनाकृत्रिमा इतो मनुष्यजातेः ४।१।६५ श्राणास्थौल्यवर्णानाच्छाद- अकुतः ४ । २।६६ नायोविकारमैथुनेच्छाकेश- बाह्वन्तात्संज्ञायाम् ४ । १ । ६७ वेशेषु ४ । १ । ४२/ पोश्च ४।१ । ६८ शोणात्माचाम् ४।१ । ४३ ऊरूत्तरपदादौपम्ये ४।१।६९ वोतो गुणवचनाद ४। १ । ४४ सहितशफलक्षणवामादेश्च ४।१। ७० बह्वादिभ्यश्च ४ । १ । ४५ कद्रुकमण्डल्वोश्छन्दसि ४ । ११ ७१ नित्यं छन्दसि ४। १ । ४६ संज्ञायाम् ४।१ । ७२ भुवश्व ४ । १ । ४७ शारिवायत्रो डीन् ४।१ । ७३ पूंयोगादाख्यायाम ४।१।.४८ यङवापू ४ । १,७४ . - ·३४ अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० ४।१।१०३ समर्थानां प्रथमादा सूत्राणि। ५० पा० सू० सूत्राणि । आवट्याच ४ । १ । ७५ शरदच्छुनकद भृगुवत्सा- तद्धिताः ४ । १ । ७६ ग्रायणेपु ४।१।१०२ यूनास्तिः ४ । १ । ७७ द्रोणपर्वतनीवन्तादन्यतर- अणिनोरनार्पयोर्गुरूपोत्तम- स्याम् योः व्यङ्गोत्रे ४। ११ ७८ अनुप्यानन्तये विदादिभ्योऽ गोत्रावयवाद ४।१ । ७९ ३ ४।१।१०४ क्रोव्यादिभ्यश्च ४ । १ । ८० गर्गादिभ्यो यत्र ४।१।१०५ देवयज्ञिशौचिवृक्षिसात्यमुनि मधुववो झणकौशिकयोः४ । १ । १०६ काण्ठेविद्धिभ्योऽन्यतर- कपिबोधादागिरसे ४।१।१०७ स्याम् ४ । १। ८१ वतण्डाच्च ४।१।१०८ ४ । १। ८२ लुक् स्त्रियाम् ४।१।१०९ माग्दीव्यतोऽण ४ । १। ८३ अश्वादिभ्यः फन ४।१।११० अश्वपत्यादिभ्यश्च ४ । १। ८५ भर्गात्रगर्ते ४।१।१११ दित्यदित्यादित्यपत्युत्तरपदा- शिवादिभ्योऽण ४।१।११२ पण्यः ४ । १ । ८५ अवृद्धाभ्यो नदीमानुपीभ्य- उत्सादिभ्योऽञ् ४।१।८६ स्तन्नामिकाभ्यः ४|१| ११३ स्त्रीपुंसाभ्यां नमत्री भवनाद४ । १। ८७ ऋष्यन्धकवृष्णिकुमभ्यश्च ४ । १ । ११४ दिगो गनपत्ये ४।१। ८८ मानुरुत्संख्यासंभद्रपूर्वायाः । १ । ११५ गोत्रेऽलुगचि ४।१।८९ कन्यायाः कनीन च ४।१।११६ ४ । १ १ ९० विकर्णशुङ्गच्छगलादत्सभर- कफिनोरन्यतरस्याम् ४।१।९१ डानात्रिषु ४।१।११७ तस्यापत्यम् ४१११ ९२ पीलाया वा ४।१।१२८ एको गोत्रे ४।१।९३ ठकूच मण्डूकाद ४।१।११९ गोवायून्यस्त्रियाम ४॥ १॥ ९४ स्त्रीभ्यो टक् ४।१।१२० अत इजू ४।१।९५ वचः ४।१ । १२२ वाह्वादिभ्यश्च ४। १ । ९६ इतश्चानित्रः ४।११ १२२ सुधातुरकडू च ४ । १ । ९७ शुभ्रादिभ्यश्च ४ । १ । १२३ गोने कुनादिभ्यश्फ ४।१।९८ विकर्णकुपीतकात्काश्यपे ४ । १ । १२४ नडादिभ्यः फक् ४॥ १ ॥ ९९ भ्रुवो बुक् च ४।१।१२५ हरितादिभ्यो : ४।१।१०० कल्याण्यादीनामिनङ् ४ । १ । १२६ यचित्रोच ४।१।१०१ कुलटाया वा ४।१।१२७ यूनि लुक ..

·सूत्रपाठः। ३ गोधाया ट्रक सूत्राणि । अ० पा० सू०] सूत्राणि अ० पा० सू० चटकाया ऐरक ४।१। १२८ अणो वचः ४।१।१५६ ४ । १ ! १२९ उदीचां वृद्धादगोत्राद ४। १ । १५७ आरगुदीचाम् ४ । १ । १३० वाकिनादीनां कुक् च ४।१।१५८. क्षुदाभ्यो वा ४। १ । १३१ पुत्रान्तादन्यतरस्याम् ४ । १। १५९ पितृष्वसुश्छण ४। १ । १३२ प्राचामवृद्धाफिन्बहुलम् ४ । १ । १६० दाकि लोपः ४। १ । १३३ मनोर्जातावभ्यतौ षुक च ४ । १ । १६१ मातृवसुश्च ४।१। १३४ अपत्यं पौत्रप्रभृति गोत्रम् ४ । १ । १६२ चतुष्पान्यो ट ४। १ । १३५ जीवति तु वंश्ये युवा ४ । १ । १६३ गृष्टयादिभ्यश्च ४ । ११ १६६ भ्रातार च ज्यायसि ४।१।१६४ राजश्वशुराध ४ । १ । १३७ वान्यस्मिन्त्सपिण्डे स्थवि- क्षत्राद्धः ४ । १ । १३८ रतरे जीवति ४ । १ । १६५ कुलात्खः ४। १ । १३९ वृद्धस्य च पूजायाम् ४।१ । १६६ अपूर्वपदादन्यतरस्यां यड्- यूनश्च कुत्सायाम् ४ । १ । १६७ ढको ४। १ । १४० जनपदशब्दात्क्षत्रियाद ४ । १ १ १६८ महाकुलाखौ ४ । १ । १४१ साल्वेयगान्धारिभ्यां च ४ । १ । १६९ दुष्कुलाडू ठक ४ । १ । १४२ घन्मगधकलिङ्गसूरमसा- स्वसुश्छः ४।१।१४३ दण् ५। १ । १७० भ्रातुर्व्यच्च ४। १ । १४४ वृद्धकोसलानादाञ् ज्यङ्४ । १ । १७१ व्यन्सपले ४ । १ । १४५ कुरुनादिभ्यो ण्यः ४ । १। १७२ रेवत्यादिभ्यष्ठक ४।१ । १४६ साल्वावयवमत्यग्रथकलकू- गोत्रस्त्रियाः कुत्सने ण च ४ । ११ १४७ टाश्मकादि ४ । १ । १७३ वृद्धाक् सौवीरेषु बहुलम्४ । १ । १४८ ते तद्रानाः ४ । १ । १७४ फेरछ च ४ । १ । १४९ कम्बोजालुक ४ । १ । १७५ फाण्टाहतिमिमताभ्यां ण- नियामवान्तिकुन्तिकुरुभ्यश्च४ । १ । १७६ फिजौ ४ । १ । १५० अतश्च ४ । १ । १७७ कुर्वादिभ्यो ण्यः ४ । १ । १५१/न माच्यभर्गादियौधेया- सेनान्तलक्षणकारिभ्यश्च . ४ । १ । १५२ दिभ्यः ४ । १ । १७८ 'उदीचामिञ् ४१ १ १५३ ङ्यादिगो षिद्गौरादिवाहोदेवयज्ञियभित्री- तिकादिभ्यः फिजू ४. ११ १५४ वर्थचोमहाकुलान्मनोातावष्टादश ॥ कौशल्यकार्यािभ्यांच ४ । १ । १५५ ॥ इति चतुर्थाध्यायस्य मथमः पादः ॥१॥ १ वृद्धस्य च यूनश्चेति च वार्तिकस्य सूत्रपाठे कैश्चित्यक्षितम् ।

·अष्टाध्यायी- तेन रक्तं रागाद सूत्राणि। अ० पा०सू० सूत्राणि। अ० पा० सू० ४ । २ । १ वास्तुपित्रुपसो यत् ४ । २।३१. लाक्षारोचनाटकू ४।२।२ द्यावापृथिवीशुनासीरमरुत्व- नक्षत्रेण युक्तः कालः ४।२।३ दग्नीपोमवास्तोप्पतिगृहमे- लुबविशेष ४। २।४ धाच्छ च ४।२ । ३२ संज्ञायां श्रवणाश्वत्याभ्याम् ४ । २ । ५ अग्नेर्टक ४ । २।३३ दन्दाच्छः ४।२।६ कालेभ्यो भववत् ४।२।३४ दृष्टं साम ४ । २ । ७ महाराजमोष्ठपदाठञ् ४।२।३५ कलेर्डक ४।२।८ पितृव्यमातुलमातामहपि- वामदेवाइ ब्यड्डयौ ४ । २ । ९ तामहाः ४।२।३६ परिवृतो रथः ४।२।१० तस्य समूहः ४ । २ । ३७ पाण्डुकम्बलादिनिः ४ । २ । ११ भिक्षादिभ्योऽण ४।२।२८ दैपवैयाघादञ् ४।२।१२ कौमारापूर्ववचने गोत्रोक्षोष्ट्रोरनराजरानन्यरा- ४ । २। १३ तबोद्धृतममत्रेभ्यः ४।२।१४ जपुत्रवत्समनुष्यानादुञ् ४ । २ । ३९ ४ । २४० स्थण्डिलाच्छयितरि व्रते ४।२।१५ केदारायश्च संस्कृतं भक्षाः ४।२।११ ४।२।१६ उन्कवचिनश्च ४।२।४२ शूलोखाद्यत् ४।२ । १७ ब्राह्मणमाणववाहवाद्य ४।२।४३ दनिष्ठक ४ । २ । १८ ग्रामजनवन्धुभ्यस्तल् ४ । २।४४ उदश्वितोऽन्यतरस्याम् क्षीराडू टयू ४ । २ । ४५ ४ । २ । २० खण्डिकादिभ्यश्च सास्मिन्पौर्णमासीति ४ । २ । ४६ चरणेभ्यो धर्मवत् ४।२।२१ आग्रहायण्यश्वत्थाठक ४।२।४७ ४ । २ । २२ अचित्तहस्तिधेनोष्ठक विभाषा फाल्गुनीश्रवणा- केशाश्वाभ्यां यच्छावन्यतर- ४।२।४८ कार्तिकीचत्रीभ्यः ४ । २ । २३ स्याम् ४।२।४९ सास्य देवता ४।२।५० कस्येत् 1२५ ४।२। ५१ शुक्राछन् ४।२। ५२ अपोनप्त्रपानप्तृभ्यां धः ४।२। ५३ ४ । २ । २८ राजन्यादिभ्यो बुञ् महेन्द्राद्धाणी च ४. । २ । २९ भौरिक्याचेपुकार्यादिभ्यो वि- सोमाटट्टयण धभक्तली ४। २.। ३० ४।२। ५४ ४ । २ । १९ अनुदात्तादेर ४ । २ । २४ पाशादिभ्यो यः ४ । २।२६ इनित्रकटयचश्च ४ । २ । २७ विषयो देशे ·सूत्रपाठः । ७ अ० पा० सू० जनपदे लुप् 'यां णः । . सूत्राच कोपधाद सूत्राणि । अ० पी० सू० सूत्राणि। सोऽस्यादिरिति च्छन्दसः शतृणप्रेक्षाश्मसखिसङ्काश- मगाथेषु ४ । २ । ५५ वलपक्षकर्णसुतङ्गममंगदिन्व- संग्रामे प्रयोजनयोद्धृभ्यः ४ । २ । ५६ राहकुमुदादिभ्यः ४।३।८० तदस्यां प्रहरणमिति क्रीडा- ४।२८१ ४ । २ । ५७ वरणादिभ्यश्च ४।२। ८२ वनः सास्यां कियेति ः ४।२।५८ शर्कराया वा ४।२।८३ तद्धीते तद्वेद ४ । २१ ५९ ठकू छौ च ४।२।८४ ऋतूक्थादिसूत्रान्ताक् ४ । २ । ६० नद्यां मतुपू ४।२। ८५ क्रमादिभ्यो वुन् ४ । २ । ६१ मध्वादिभ्यश्च ४।२।८६ अनुब्राह्मणादिनिः ४ । २ । ६२ कुमुदनडवेतसेभ्यो ड्मतुप ४ । ३ । ८७ वसन्तादिभ्यष्ठकू ४।२।६३ नडशादाई इलच् ३।२।८८ भोक्तालुक् ४।२।६४ शिखाया वलच ४।२। ८९ ४ । २ । ६५ उत्करादिभ्यश्छः ४।२।९० छन्दोब्राह्मणानि च तद्विष- नडादीनां कुंकू चे ४।२।९१ याणि ४।२।६६ शेष ४।२।९२ तदस्मिन्नस्तीति देशे तत्रानि४ । २ । ६७ राष्ट्रावारपाराद् घखौ ४।२। ९३ तेन निर्वृत्तम् ४ । २ । ६८ ग्रामोद्यखौ ४।२। ९४ ४ । २ । ६९ कत्यादिभ्यो ढकत्र ४।२।९५ भदूरभवश्च ४ । २ । ७० कुलकुक्षिग्रीवाभ्यः श्वास्यल- ओर ४ । २ । ७१ झारेषु ४।२।९६ मतोश्च बहनगाव । २ । ७२ नद्यादिभ्यो टंकू ४ । २ । ९७ वह्वचः कूपेषु ४ । २ । ७३ दक्षिणापश्चात्पुरसस्त्या ४ । २ । ९८ ४ । २ १७४ कापिश्याः फकू ४।२। ९९ सङ्कलादिभ्यश्च ४ । २ । ७५ रङ्कोरमनुष्येऽण च ४ । २ । १०० स्त्रीषु सौवीरसाल्वमाक्षु ४ । २ । ७६ द्युमागपागुदमतीचो यत्४ । २ । १०१ सुवांस्त्वादिभ्योऽण ४ । २ । ७७ कन्यायाष्ठक ४ । २ । १०२ रोणी ४।२। ७८ वर्णों वुक् ४।२।१०३. कोपधाच ४ । २१ ७९ अव्ययात्त्यप् ४।२।१०४ बुन्छणकठनिलसेनिरट ऐपमोह्यश्वसोन्यतरस्याम् ४ । २ । १०५ ण्ययफफिनियककूठको तीररूप्योत्तरपदादौ ४ । २ । १०६ रोहणकृशाश्वश्यकुमुदका दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां : ४ । २ । १०७ तस्य निवासः उदकू च विपाशः .

·३८ अष्टाध्यायी- अ०पा० ओर्देशे ठञ् सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि। सू० मद्रेभ्योऽ ४ । २ । १०८ अपदातौ साल्वाद ४।२।१३९ उदीच्यग्रामाच्च बह्वचोऽ गोयवाग्वोच ४।२। १३६. न्तोदात्ताद ४ । २ । १०९) गोंत्तरपदाच्छः ४।२। १३७ मस्थोत्तरपदपलद्यादिकोप- गहादिभ्यश्च ४।२। १३८ धादण ४।२। ११० प्राची कटादेः ४।२। १३९ कण्वादिभ्यो गोत्रे ४।२। १११ राज्ञः कच ५। २। १४०० इञश्च ४।२। ११२ वृद्धादकेकान्तखोपधात् ४ । २ । १४१ न यचः पाच्यभरतेषु ४।२। ११३ कन्यापदनगरग्रामहृदोत्तर- वृद्धाच्छः ४।२।११४ पदाव ४।२। १४२ भवतष्ठक्छसौ ४.२ । ११५पर्वताच ४।२ । १४३ काश्यादिभ्यष्ठचिंठौ ४ । २ । ११६ विभाषाऽमनुष्ये ४।२। १४४ वाहीकग्रामेभ्यश्च ४।२।११७ कृकणपर्णाभारदाने ४।२। १४५. विभाषोशीनरेषु ४।२।११८ तेनरक्तंसास्मिन्ठकवचिनःकमादि- ४।२ | ११९ भ्योननपदेद्युमाग्धन्ववृद्धात्पश्च ॥ वृद्धात्माचाम् ४ । २ । १२० धन्वयोपधाबुञ् ४१२१ १२१ ॥इति चतुर्थाध्याये द्वितीयः पादः ॥ २ ॥ प्रस्थपुरवहान्ताच्च ४ । २ । १२२ युष्मदस्मदोरन्यतरस्यांखञ्च४ । ३ । १ ४।२१ १२३ तस्मिन्नणिचयुष्माकास्माको ४।३।२ जनपदतदवध्योश्च ४ । २ । १२४ तवकममकावेकवचने ४।३।३ अवृद्धादपि बहुवचनवि- अद्यत् ४।३।४ षयाद ४ । २ । १२५/ परावराधमोत्तमपूर्वाञ्च ४।३।५ कच्छानिवऋगोंत्तरप- दिक्पूर्वपदा ठञ्च ४ । ३ । ६ दाद ४ १२ । १२६ ग्रामजनपदैकदेशादठौ ४।३ । ७. धूमादिभ्यश्च ४ । २ । १२७ मध्यान्म: ४ । ३1८. नगरात्कुत्सनमावीण्ययोः ४ । २ । १२८ अ साम्मातिके ४।३।९ अरण्यान्मनुष्ये ४ । २ । १२९ दीपादनुसमुद्रं यञ् ४।३।१०. विभाषा कुरुयुगन्धराभ्याम४ । २ । १३० काला ठञ् ४।३। ११. मवृज्योः कन् ४ । २ । १३१ श्राद्धे शरदः ४ । ३ । १२ कोपधादण् ४।२॥ १३२ विभाषा रोगातपयोः ४ । ३ । १३ कच्छादिभ्यश्च ४ । २ । १३३ निशानदोषाभ्यां च ४।३।१४ मनुष्यतत्स्थयोर्चा ४।२। १३४) श्वसस्तु च ४।३। १५ रोपधेतोः माचार ·सूत्रपाठी सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा०सू० सन्धिवेलातुनक्षत्रेभ्योऽण् ४ । ३ । १६ कोशाइट ४ । ३ । ४२ मावृष एण्यः ४ । ३ । १७ कालात्साधुपुष्प्यत्पच्यमानेषु ४ । ३ । ४३ वर्षाभ्यष्ठक ४।३ । १८ उप्ते च ४ । ३।४४ छन्दसि उनू ४ । ३ । १९ आश्वयुल्या बुञ् ४ । ३ । ४५ वसन्ताच ४ । ३ । २० ग्रीष्मवसन्तादन्यतरस्याम् ४ । ३ । ४६ हेमन्ताच ४ । ३ । २१ देयमृणे ४ । ३ । ४७ सर्वत्राण च तलोपश्च ४ । ३ । २२ कलाप्यश्वत्थयवसाढुन् ४।३ । ४८ सायंचिरंमाहेमगेऽव्ययभ्य- ग्रीष्मावरसमाद्भु ४ । ३।४९ ष्टयुट्युलौ तुटू च ४ । ३ । २३ संवत्सराग्रहायणीभ्यां ठञ्च ४ । ३ । ५० विभाषा पूर्वाहापरालाभ्याम्४ । ३ । २४ व्याहरति मृगः ४ । ३ । ५१ तत्र जातः ४ । ३ । २५ तदस्य सोटम् ४ । ३ । ५२ मावृषष्ठ ४ । ३ । २६ तत्र भवः ४ । ३ । ५३ संज्ञायां शरदो वुञ् ४ । ३ । २७ दिगादिभ्यो यत् ४।३। ५४ पूर्वाहापराला मूलमदोषा- शरीरावयवाच ४।३। ५५ वस्करागुन् ४ | ३ १ २८ दृतिकुक्षिकलशिवस्त्यरत्यहे- पथः पन्थ च ४ । ३ । २९ टन् ४ । ३ । ५६ अमावास्याया वा ४ । ३ । ३० ग्रीवाभ्योऽ' ४ । ३ । ५७ अच ४ । ३ । ३१ गम्भीराञ् ज्य: ४ । ३ । ५८ सिन्ध्वपकराभ्यां कन् ४।३।३२ अन्ययीभावाच ४ । ३ । ५९ ४ । ३ । ३३ अन्तःपूर्वपदाट व ४ । ३ । ६० अविष्ठाफल्गुन्यनुराधास्वा ग्रामात्पर्यनुपूर्वाद ४।३।६१ तितिष्यपुनर्वसुइस्तविशा- जिह्वामूलाऽगुलेश्छः ४।३।६२ खाषामबहुलाहक ४।३। ३४ वर्गान्ताच ४ । ३ । ६३ स्थानान्तगोशालखरशालाच्च ४ | ३ । ३५ अशन्दे यत्सावन्यतरस्याम् ४ | ३ । ६४ वत्सशालाभिजिदश्वयुक्छत कर्णललाटात्कनलकारे ४ । ३।६५ .४ । ३ । ३६ तस्य व्याख्यान इति च नक्षत्रेभ्यो बहुलम् ४ । ३ । ३७ व्याख्यातव्यनानः ४।३। ६६ कृतलब्धकीतकुशलाः ४ । ३ । ३८ बह्वचोऽन्तोदात्ता ४ । ३।६७ मायभवः ४ । ३ । ३९ क्रतुयज्ञेभ्यश्च ४ । ३ । ६८ उपजानुपकर्णोपनीवेष्ठक ४।३।.४० अध्यायेवेवर्षेः ४।३।६९ संभूते ४ । ३ १ ४१ पौरोडाशपुरोडाशात्छन् ४।३ । ७० अणनी च भिषजो वा .

·४० अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० । सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। छन्दसो यदणौ ४।३ । ७१ वासुदेवार्जुनाभ्यां वुन् ४।३। ९८ धनबाह्मणप्रथमाध्वरपुर गोत्रक्षत्रियाख्येभ्यो बहुलं श्चरणनामाख्याताठक ४ । ३ । ७२ वु ४।३। ९९ अशगयनादिभ्यः ४ । ३ । ७३ जनपदिनां जनपदवत्सर्वज- तत आगतः ४ । ३ । ७४ नपदेन समानशब्दानां ठगायस्थानेभ्यः ४ । ३ । ७५ बहुवचने ४ । ३ । १०० शुण्डिकादिभ्योऽण ४ । ३ । ७६ तेन मोक्तम् ४ । ३ । १०१ विद्यायोनिसम्बन्धेभ्यो वुञ् ४ । ३ । ७७ तित्तिरिवरतन्तुखण्डिको- ऋतष्ठञ् ४ । ३ । ७८ खाच्छणू ४।३। १०२ पितुर्यच्च ४ । ३ । ७९ काश्यपकौशिकाभ्यामृषि- गोत्रादकवत् ४ । ३ । ८० भ्यां णिनिः ४।३।१०३ हेतुमनुष्येभ्योऽन्यतरस्यां कलापिवैशम्पायनान्तेवा- रूप्यः ४ । ३ । ८१ सिभ्यश्च ४।३ । १०४ मयट् च ४ । ३ । ८२ पुराणमोक्तेषु ब्राह्मणकल्पेषु४ । ३ । १०५ प्रभवति ४।३। ८३ शौनकादिभ्यश्छन्दसि ४।३।१०६ विदूराजन्यः ४ । ३ । ८४ कठचरकाल्लुक ४।३।१०७ तद्गच्छति पथिदूतयोः ४ | ३ । ८५ कलापिनोऽण ४।३।१०८ अभिनिष्कामति द्वारम् ४।३। ८६/ छगलिनो दिनुकू ४।३।१०९ अधिकृत्य कृते ग्रन्थे ४ । ३ । ८७ पाराशर्यशिलालिभ्यां भि- शिशुकन्दयमसभइन्वेन्द्रनन क्षुनटसूत्रयोः ४ । ३ । १२० नादिभ्यश्छः ४ । ३ । ८८ कर्मन्दकृशाश्वादिनिः ४ । ३ । ११२ सोऽस्य निवासः ४ । ३ । ८९ तेनैकदिक ४ । ३ । ११२ अभिजनश्च ४ । ३ । ९० तसिश्च ४ । ३ । ११३ आयुधजीविभ्यश्छः पर्वते ४ । ३ । ९१ उरसो यच्च ४ । ३ । ११४ शण्डिकादिभ्यो न्यः ४।३। ९२/ उपज्ञाते ४।३ । ११५ सिन्धुतक्षशिलादिभ्योऽणजौ ४ । ३ । ९३ कृते ग्रन्थे ४ । ३ । ११६ तूदीशलातुरवर्मतीकुचवारा संज्ञायाम् ४।३। ११७ टक्छण्टभ्यंकः ४ । ३।९४ कुलालादिभ्यो वु ४ । ३ । ११८ भक्तिः ४ । ३ । ९५ क्षुद्राभ्रमरवटरपादपाद ४ । ३ । ११९ अचित्ताददेशकालाद्वक् ४।३।९६ तस्येदम् ४।३। १२० महाराजांठ्ञ् ४ । ३ । ९७ रथाद्य . ४ । ३ । १२१ ·सूत्रपाठः। ४१ तस्य विकारः सूत्राणि। अ० पा० सं० सूत्राणि। भ० पा० सू० पत्रपूर्वाद ४ । ३ । १२२ असंज्ञायां तिलयवाभ्याम् ४ । ३ । १४९ पत्राध्वर्युपरिषदश्च ४ । ३ । १२३ बचश्छन्दसि ४ । ३ । १५० हलसीराक् ४ । ३ । १२४ नोत्वदर्धविल्वात् ४।३। १५१ द्वन्दाझुन्वैरमैथुनिकयोः ४।३ । १२५ तालादिभ्योऽण् ४ । ३ । १५२ गोत्रचरणाडुञ् ४।३ । १२६, जातरूपेभ्यः परिमाणे ४ । ३ । १५३ सङ्घाङ्कलक्षणेष्वन्यभित्रा- माणिरजतादिभ्यो ४ । ३ । १५४ मण् ४ । ३] १२७ नितश्च तत्मत्ययाद ४ । ३ । १५५ शाकलादा ४ । ३ । १२८ क्रीतवत्परिमाणाद ४।३। १५६ छन्दोगौक्थिकयाज्ञिकबट्ट- उष्ट्राबुञ् ४ । ३ । १५४ चनटाभ्यः ४ । ३ । १२९ उमोर्णयोर्वा ४ । ३ । १५८ न दण्डमाणवान्तवासिषु ४ । ३ । १३० एण्या ट्यू ४ । ३ । १५९ रैवतिकादिभ्यश्छः ४ । ३ । १३१ गोपयसोर्यत् ४।३। १६० कौपिछलहास्तिपदादण् ४ । ३ । १३२ द्रोच ४ । ३ । १६१ आथर्वणिकस्येकलोपश्च ४ । ३ । १३३ माने वयः ४ । ३ । १६२ ४ । ३ । १३४ | फले लुक ४ । ३ । १६३ अवयवे च माण्योषधि- प्पक्षादिभ्योऽण ४।३। १६४ वृक्षेभ्यः ४।३।१३५ चम्ब्वा वा ४।३। १६५ बिल्वादिभ्योऽण ४।३ । १३६ लुप्च ४ । ३ । १६६ कोपधाच्च ४।३ । १३७ हरीतक्यादिभ्यश्च ४ । ३ । १६७ पुजतुनोः पुक ४ । ३ । १३८ कंसीयपरशव्ययोर्यात्री भोर ४ । ३ । १३९ लुकच ४।३ । १६८ अनुदात्तादेश्व ४ । ३ । १४० युष्मद्धेमन्तात्सम्भूतेनामा तुतेनरथात्प- पलाशादिभ्यो वा ४ । ३ । १४१ लाशादिभ्योदोश्चाष्टौ ॥ इतिचतुर्थाध्याय- शम्याः पूल ४ । ३ । १४२ स्यतृतीयः पादः ॥ ३ ॥ मय तयोर्भाषायामभक्ष्या- माग्वहतेष्ठक ४।४।१ च्छादनयोः ४ । ३ । १४३ तेन दीव्यति खनति जयति नित्यं वृद्धशरादिभ्यः ४ । ३ । १४४ जितम् ४।४।२ गोश्च पुरीष ४।३। १४५, संस्कृतम ४। ४।३ पिष्टाच ४ । ३ । १४६ कुलत्यकोपधादणू ४।४।४ संज्ञायां कन् ४ । ३ । १४७ तरति ४।४ । ५ बोहेः पुरोडाशे ४ । ३ । १४८ गोपुच्छा ४।४।६ १ इदं वार्तिकं सूत्रेषु कैश्चित्प्रक्षिप्तम् ।

·४२ अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० आकर्षाद ठल पादिभ्यः ठन् . तस्य धर्म्यम् ऋतोऽञ् सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । । नौयचष्ठन् ४। ४ । ७ माथोत्तरपदपदव्यनुपदं धा- चरति ४।४।८ वति ४।४ । ३७ ४।४।९ आक्रन्दाञ्च ४।५। ३८ ४ । ४ । १० पदोत्तरपदं गृह्णाति ४।४ । ३९. श्वगणाञ्च ४ । ४ । ११ मतिकण्ठार्थललामंच ४।४।४० वेतनादिभ्यो जीवति ४ । ४ । १२/धर्म चरति ४।४ । ४१ वस्नायविक्रयाछन् प्रतिपथमेति ठंश्च ४।४।४२ ४ । ४ । १३ समवायान्त्समवैति ४।५।४३ ४।४।१४ आयुधाच्छ च परिषदो ण्यः ४।४।४४ हरत्युत्सङ्गादिभ्यः ४।४।१५ सेनाया वा ४।४।४५ भस्त्रादिभ्यः छन् संज्ञायांललाटकुक्कुट्यौपश्यति । ४ । ४६ विभाषा विवाद ४।४ । २७ ४।४।४७. अण् कुटिलिकायाः ४।४ । १८ अणू महिण्यादिभ्यः ४ । ४।४८ निर्वृत्तेऽक्षयूतादिभ्यः ४ । ४ । १९ ४।४।४९ केर्मनित्यम् ४।४ । २० अवक्रयः ४।४ । ५०. अपमित्ययाचिताभ्यांककनी ४ । ४ । २१ तदस्य पण्यम् ४।४ । ५१ संसृष्टे ४ । ४ । २२ लवणाह ४।४।५२ चूर्णादिनिः ४। ४ । २३ किसरादिभ्यः ष्ठन् ४।४ । ५३ लवणाल्लुक ४ । ४ । २४ शलालुनोऽन्यतरस्याम् ४।४। ५४ मुद्रावण ४। ४ । २५ शिल्पम् ४।४ । ५५ व्यञ्चनरुपसिक्ते ४। ४ । २६ मड्डकझझरादणन्यतरस्याम् ४ । ४ । ५६ भोजःसहोम्भसा वर्तते ४।४ । २७/प्रहरणम् ४।४। ५७ तत्मत्यनुपूर्वमापलोमकूलम् ४ । ४ । २८ परश्वधाय॒ञ्च ४।४ । ५८ परिमुखं च ४ । ४ । २९ शक्तियष्टयोरीका प्रयच्छति गद्यम् ४। ४ । ३० अस्तिनास्तिदिष्टंमतिः ४।४।६० कुसीददशैकादशात् ष्ठन्ष्टचौट । ४ । ३१ शीलम् ४ । ४ । ६१ उञ्छति ४ । ४ । ३२ छत्रादिभ्यो णः ४।४।६२ रक्षति ४। ४ । ३३ कर्माध्ययने वृत्तम् ४।४। ६३ शब्ददर्दुरं करोति ४ । ४ । ३४ वह्वच्पूर्वपदान् ४।४।६४ पक्षिमत्स्यमृगान्हन्ति ४।४। ३५ हितं भक्षाः ४ । ४ । ६५ परिपन्थं च तिष्ठति ४ । ४ । ३६ दाम दर.ते निरनम् ४।४ । ६६ ·सूत्रपाठः । ४३ सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । भ० पा० सू० श्राणामांसौदनाठिन् ४ । ४ । ६७/ उरसोऽणु च भक्तादणन्यतरस्याम् ४। ४ । ६८ हृदयस्य भियः ४।४ । ९५ तत्र नियुक्तः ४।४। ६९/बन्धने चर्षों ४।४। ९६ अगारान्तान् ४ । ४ । ७० मतजनहलात्करणजल्पकर्षेषु४ । ४ । ९७ अध्यायिन्यदेशकालाद ४।४। ७१ तत्र साधुः ४।४। ९८ कठिनान्तमस्तारसंस्थानेषु प्रतिजनादिभ्यः खञ् ४ । ४ । ९९ व्यवहरति ४ । ४ । ७२ भक्ताण्णः ४।४। १०० निकटे वसति ४। ४ । ७३ परिषदो ण्यः ४।४।१०१ आवसथावष्ठलू ४। ४ । ७४ कथादिभ्यष्ठक ४ । ४ । १०२ माग्विताद्यत् ४ । ४ । ७५ गुडादिभ्यष्ठञ् ४।४।१०३ तदहतिरथयुगमासङ्गम् ४। ४ । ७६ पथ्यतिथिवसतिस्वपतेर्टन् ४ । ४ । १०४ धुरो यटको ४ । ४ । ७७ सभाया यः ४।४ । १०५ सः सर्वधुरा ४। ४ । ७८ दश्छन्दसि ४।४ । १०६ एकधुराल्लुक च ४।४ । ७९/ समानतीर्थेवासी ४ । ४ । १०७. शकटाद ४ । ४ । ८० समानोदरे शयित ओचो- हलसीराठक ४।४।८१ दात्तः ४।४। १०८ संज्ञायां जन्या ४। ४ । ८२) सोदरायः ४।४।१०९. विध्यत्यधनुषा ४। ४ । ८३/ भवे छन्दसि ४।४।११० धनगणं लब्धा ४ । ४ । ८४ पाथोनदीभ्यां ध्यण ४।४ । १११. अन्नाण्णः ४। ४ । ८५ वेशन्तहिमवद्दयामणू ४ । ४ । ११२ वसंगतः ४।४। ८६ स्रोतसो विभाषा व्यड्ड्यौ ४ । ४ । ११३ पदमस्मिन्दृश्यम् ४। ४ । ८७ सगर्भसयूथसनुताद्यन् ४।४।११४ मूमळस्याऽऽबाई ४ । ४ । ८८ तुग्रादपन् ४।४।११५. संज्ञायां धेनुष्या ४।४। ८९ अगायत् ४।४। ११६ गृहपतिना संयुक्ते न्यः ४ । ४१ ९० घच्छौ च ४। ४ । ११७. नौवयोधर्मविषमूलमूलसीता- समुद्रामादः ४।४ । ११८ तुलाभ्यस्तार्यतुल्यमाप्य- ४।४।११९. वध्याऽऽनाम्यसमसमित- ४।४। १२०. सम्मितेषु ४ । ४ । ९१ रक्षोयातूनां हननी ४।४। १२१ धर्मपथ्यर्थन्यायादनपेते ४।४। ९२ रेवतीलगतीहविष्याभ्यः प्र- छन्दसो निमिते ४।४ । ९३ शस्ये ४।४ । १२२ बर्हिषि दत्तम् दूतस्य भागकर्मणी ·४४ अष्टाध्यायी- सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० सू० असुरस्य स्वम् ४। ४ । १२३ विभाषा हविरपूपादिभ्यः ५।१।। मायायाम ४ । ४ । १२४ तस्मै हितम् ५। १ । ५ तदानासामुपधानोमन्त्रइ- शरीरावयवाद्य ५ । १।६ तीष्टकासु लुक् च मतोः ४ । ४ । १२५ खळयवमाषतिलवृषब्रह्मणश्च,५ । १ । ७ अश्विमानण् ४।४ । १२६ अनाविभ्यां थ्यन् ५।१।८ वयस्यासु मों मतुप ४ । ४ । १२७ आत्मविश्वजनभोगोत्तरप- मत्वर्थ मासतन्वोः ४।४ । १२८, दात्खः ५। १।९ मधोत्रं च ४ । ४ । १२९ सर्वपुरुषाभ्यां पढौ ५। १ । १ ओजसोऽहनि यत्वों ४।४ । १३० माणवचरकाभ्यां खञ् ५।१।११ वेशोयशआदेर्भगायल ४। ४ । १३१ तदर्थ विकृतेः प्रकृती ५। १ । १२ खच ४ । ४ । १३२ छदिरुपधिवलेर्ट ५। १ । १३ पूर्वैः कृतमिनियो च ४। ४ । १३३ प्रापभोपानहोर्व्यः ५। १ । १४ अभिः संस्कृतम् ४। ४ । १३४ चर्मणोऽ ५। १ । १५ सहस्रेण सम्मितौ पः ४ । ४ । १३५ तदस्य तदस्मिन्त्स्यादिति ५। १ । १६ ४ । ४ । १३६ परिखाया टञ् ५। १ । १७ सोममर्हति यः ४। ४ । १३७) भाग्वतेष्ठ ५।१ । १८ मये च ४ । ४ । १३८ मादिगोपुच्छसंख्यापरिमा- मधोः ४।४ । १३९ णाठक ५।१।१९ वसो समूहे च ४ । ४ । १४० असमासे निष्कादिभ्यः ५ । १। २० नक्षत्रादः ४ । ४ । १४१ शताच्च ठन्यतावशते ५।१।२१ सर्वदेवातातिल् ४।४।१४२, संख्याया अतिशदन्तायाः शिवशमरिष्टस्य करे ४] ४ । १४३| कन् ५। १। २२ ४ । ४ । १४४ वतोरिडा ५। १ । २३ माग्वहतेरपमित्यधर्मशीलहलसीरात्परिष-विंशतित्रिंशयां ड्वुनसं- दोरक्षोनक्षत्राच्चत्वारि || इति चतुर्थाध्या- ज्ञायाम ५। १ । २४ यस्य चतुर्थः पादः ॥ समाप्तश्चाध्यायश्चतुर्थः कंसाडिठन् ५। १ । २५ ॥ शूर्पादनन्यतरस्याम् ५। १।२६ अथ पञ्चमाध्यायप्रारम्भः। शतमानविंशतिकसंहस्रवस- माकूकीताच्छः ५। १।१ | नादण् ५। १ । २७ उगवादिभ्यो यत् ५। १ । २ अध्यर्धपूर्वाहिगोलुंगसंज्ञायाम्५ । १ । २८ कम्बलाच्च संज्ञायाम् ५।१।३ विभाषाकार्षापणसहस्राभ्याम्५ । १ । २९ मतौ च । २२ भावे च .

·सूत्रपाठः। ४५ सूत्राणि । ज्ञायां डण् सूत्राणि। अ० पा० सू० अ० पा० सू० द्वित्रिपूर्वानिष्काद ५। १।३० तदस्य परिमाणम् ५। १। ५७ विस्ताच्च ५। १ । ३१ संख्यायाः संज्ञासङ्घसूत्रा- विंशतिकात्सः ५। १ । ३२ ध्ययनेषु ५।१।५८ खार्या ईकन् ५ । १ । ३३, पङ्किविंशतित्रिंशञ्चत्वारिंश- पणपादमाषशतायत् ५। ११ ३४ पश्चाशष्टिसप्तत्यशीतिनव- शाणादा ५। १ । ३५/तिशतम् ५। १। ५९ द्वित्रिपूर्वादण च ५। १ । ३६ पञ्चद्दशती वर्गे वा ५। १ । ६० तेन कीतम् ५। १। ३७ सप्तनोऽन्छन्दसि ५।१।६१ तस्य निमित्तं संयोगोत्पातौ ५। १ । ३८ त्रिंशञ्चत्वारिंशतो ब्राह्मणे सं- गोधचोऽसंख्यापरिमाणावा- ५ । १ । ६२ देयं ५। १ । ३९ तदर्हति पुत्राच्छ च ५। १ । ४० छेदादिभ्यो नित्यम् सर्वभूमिपृथिवीभ्यामणौ ५। १ । ४१ शीर्षच्छेदाद्यच्च ५।१।६५ तस्येश्वरः ५। १ । ४२ दण्डादिभ्यो यत् ५।१।६६ तत्र विदित इति च ५। १ । ४३ छन्दसि च लोकसर्वलोकाठ ५। १ । ४४ पात्राइंश्च तस्य वापः ५। १ । ४५ कडकरदक्षिणाच्छ च ५। १ । ६९ पात्रात् छन् ५। १। ४६ स्थालीविला ५।१।७० वदस्मिन्वृद्ध्यायलाभशुल्को यज्ञविग्भ्यां घखौ ५। १ । ७१ पदादीयते ५। १ । ४७] पारायणतुरायणचान्द्रायणं पूरणा छन् ५। ११४८/वर्तयति ५। १ । ७२ भागाद्यच ५। ११ ४९ संशयमापन्नः ५। १ । ७३ तद्धरतिवहत्यावहतिभारा- योजनं गच्छति ५ । १।७४ दंशादिभ्यः ५। १। ५० पथः कन् ५। १।७५ वनद्रव्याभ्यां ठन्कनौ ५। १ । ५१ पन्थोऽण नित्यम् ५ । १। ७६ संभवत्यवहरतिपचति ५।१। ५२ उत्तरपथेनाहृतं च ५। १ । ७७ आटकाचितपात्रात्खोऽन्यत- काला ५। १ । ७८ रस्याम् ५। १। ५३ तेन निवृत्तम्. ५। १ । ७९ द्विगोष्ठंश्च ५ । १ । ५४/ तमधीष्टो भृतो भूतो भावी ५ । १। ८० कुलिनाल्लुक्खौ च ५। १ । ५५/ मासादयसि यत्खनौ ५। १।८१ सोऽस्यांशवनभृतयः ५। १ । ५६ दिगोर्यप् ५। १।८२ .

·अष्टाध्यायी- भ० पा० स० सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । षण्मासाणण्यच्च ५। १ । ८३ विशाखाषाढादणू मन्थद- अवयसि ठंश्च ५। १ । ८४ ण्डयोः ५।१।११० समायाः खः ५ । १ । ८५ अनुभवचनादिभ्यश्छः ५। १ । १११ दिगो ५ । १ । ८६ समापनात्सपूर्वपदात् ५। १ । ११२ रात्र्यहःसंवत्सराच ५। १ । ८७ ऐकागारिकट चौरे ५।१।११३ वर्षाल्लुक्च ५। १।८८ आकालिकडाद्यन्तवचने ५। १ । ११४ चित्तवति नित्यम् ५। १ । ८९ तेन तुल्यं कियाचेदतिः ५। १ । ११५ पष्टिकाः षष्टिरात्रेण पच्यन्ते ५ । १ । ९० | तत्र तस्येव ५। १ । ११६ वत्सरान्ताच्छश्छन्दसि ५।१।९१ तहम् ५।१ । ११७ सम्परिपूर्वात्स च ५। १ । ९२ उपसर्गाच्छन्दसि धात्वर्थे ५। १ । ११८ तेनपरिजय्यलभ्यकार्यसु- तस्य भावस्त्वतलो ५।१।११९ करम् ५।१ । ९३ आचत्वाद ५। १ । १२० तदस्य ब्रह्मचर्यम् ५। १।९४ न नपूर्वात्तत्पुरुषादचतु- तस्य च दक्षिणायज्ञा- रसङ्गतलवणवटयुषक- ख्येभ्यः ५ । १ । ९५ तरसलसेभ्यः ५। १ । १२१ तत्र च दीयते कार्य भववत्५ । १ । ९६ पृथ्वादिभ्य इमनिज्वा ५। १ । १२२ व्युष्टादिभ्योऽण ५। १ । ९७ वर्णदृढादिभ्यः प्यञ्च ५। १ । १२३ तेनयथाकथाचहस्ताभ्यां गुणवचनब्राह्मणादिभ्यः 'णयतौ ५ । १ । ९८ कर्मणि च ५। १ । १२४ सम्पादिनि ५। १ । ९९ स्तेनाद्यनलोपश्च ५। १ । १२५ कर्मवेषाद्य ५। १ । १०० सख्युर्यः ५। १ । १२६ तस्मै प्रभवति सन्तापा- कपिज्ञात्योर्टक ५ । १ । १२७ दिभ्यः ५। १ । १०१ पत्यन्तपुरोहितादिभ्योयक्५ । १ । १२८ योगाद्यच ५ । १ । १०२ प्राणभृन्नातिवयोवचनोद्गा- ५। १ । १०३ त्रादिभ्योऽश् ५। १ । १२९ समयस्तदस्य माप्तम् ५। १ । १०४ हायनान्तयुवादिभ्योण् । ५। १ । १३० ऋतोरण ५। १ । १०५ इगन्ताच लघुपूर्वाद ५। १ । १३१ छन्दसि घस् ५। १। १०६ योपधागुरूपोत्तमाटुञ् ५। १ । १३२ कालाधव ५। १ । १०७ बन्दमनोज्ञादिभ्यश्च ५। १ । १३३ ५ । १ । १०८ गोत्रचरंणाच्छ्लाघात्याका- प्रयोजनम् ५। १ । १०९ रतदवेतेषु - ५।१ । १३४ . कर्मण उकञ् अकृष्टे ठन् ·सूत्रपाठः। संप्रोदश्च कटच् ५।२७ सूत्राणि । भ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० सू० होत्राभ्यश्छः ५। १ । १३५ साप्तपदीनं सख्यम् ५। २ । २२ ब्रह्मणस्वः ५। १ । १३६ हैयङ्गवीनं संज्ञायाम् ५।२। २३ पाकीताच्छतात्सर्वभूमिसप्तनोमासात्तस्मै तस्य पाकमूळे पोल्वादिकर्णा- ननपूर्वाषोडश ॥ इति पञ्चमाध्यायस्य दिभ्यः कुणन्नाहची ५।२।२४ प्रथमः पादः ॥ १॥ पक्षात्तिः ५। २ । २५ धान्यानां भवने क्षेत्रे खञ् ५। २ । १ तेन वित्तचन्चुपचणपो ५।२।२६ बीहिशाल्योर्डक ५ । २ । २ विनम्भ्यां नानाजी न सह ५ । २ । २७ यवयवकषष्टिकाद्य ५।२।३ वेः शालच्छङ्कटचौ ५। २ । २८ विभाषा तिळमाषोमाभङ्गाणु- ५। २।२९ भ्यः ५। २ । ४ अवात्कुटारच ५। २।३० सर्वचर्मणः कृतः खखत्रौ ५। २।५ नते नासिकायाः संज्ञायां यथामुखसंमुखस्यदर्शनःखः ५ । २१६ टीटयूनाटभ्रटचः ५ । २।३१ तत्सर्वादेः पय्यङ्गकर्मपत्रपात्रं नेबिडग्विरीसची ५। २ । ३२ च्यानोति इन पिदचिकचि च ५ । २ । ३३ आमपदं मानोति ५। २ । ८ उपाधिभ्यां त्यकवासनारू- अनुपदसर्वात्रायानयं वदा दयोः ५। २ । ३४ भक्षयति नेयेषु ५। २।९ कर्मणि पटोऽठच् ५ । २।३५ परोवरपरम्परपुत्रपौत्रमनुभ- तदस्य संजातं तारकादिभ्य वति ५।२।१० इतन् ५। २ । ३६ अवारपाराऽत्यन्ताऽनुकाम- प्रमाणे दयसन्नन्मात्रच: ५। २ । ३७ गामी ५।२१ ११ पुरुषहस्तिभ्यामण च, ५। २ । ३८ समांसमांविजायते ५। २ । १२ यत्तदेतेभ्यः परिमाणे वतुप् ५ । २ । ३९ अद्यश्वीनावष्टब्धे ५।२।१३ किमिदंभ्यां वो घः ५। २।४० आगवीनः ५। २ । १४ किमः संख्यापरिमाणे डति अनुग्वलंगामी ५।२।१५/च ५। २।४१ अध्वनो यत्खौ ५। २ । १६ संख्याया अवयवे तयप ५।२। ४२ अभ्यपित्राच्छ व ५।२।१७ दित्रिभ्यां तयस्यायन्या ५। २ । ४३ गोष्ठात्खञ् भूतपूर्वे ५ । २ । १८ उभादुदात्तो नित्यम् ५।२।४४ अश्वस्यैकाहगमः ५। २। १९ तदस्मिन्नधिकमिति दशा- शालीनकौपीनेअधृष्टाकार्ययोः५ । २ । २०न्ताड्डः ५। २।४५ बातेन जीवति ५। २ । २१] शदन्तविंशतेश्च ५। २ । ४६ ·४८ अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० . सूत्राणि । अ० पा० मू० सूत्राणि। संख्याया गुणस्य निमाने पार्श्वनान्विच्छति ५। २ । ७५ मयट् ५। २ । ४७ अयःशूलदण्डानिनाभ्यां तस्य पुरणे डट् ५। २।४८ ठकठी ५। २ । ७६ नान्तादसंख्यादेर्मट ५। २ । ४९ तावतिथंग्रहणमितिलुग्वा ५। २ । ७७ थट् च च्छन्दसि ५। २। ५० स एषां ग्रामणीः ५। २ । ७८ षटुकतिकतिपयचतुरां थुक् ५। २ । ५१ शृङ्खलमस्य बन्धनं करभे ५ । २ । ७९ बहु पूगगणसङ्घस्यतिथुक् ५। २ । ५२ उत्क उन्मनाः ५।२।८०. वतोरिथुक् ५। २ । ५३ कालप्रयोजनाद्रोगे ५।२।८१ देस्तीयः ५ । २ । ५४ तदस्मिन्ननमाये संज्ञायाम् ५। २ । ८२ त्रे सम्मसारणं च ५ । २। ५५ विंशत्यादिभ्यस्तमदन्यतर- कुल्मापाद ५।२।८३ श्रोत्रियश्छन्दोऽधीते ५।२।८४ स्याम् ५।२। ५६ श्राद्धमनेन भुक्तमिनिठनी ५। २। ८५ नित्यंशतादिमासार्द्धमाससं- पूर्वादिनिः ५।२।८६ वत्सराच ५। २ । ५७१ सपूर्वाञ्च ५।२।८७ षष्टयादेश्चाऽसंख्यादेः ५।२१ ५८ इष्टादिभ्यश्च ५।२। ८८ मतो छः सूक्तसानोः ५। २।५९ अध्यायानुवाकयो क् छन्दसिपरिपन्थिपरिपरिणी ५। २ । ६० पर्यवस्थातरि ५।२।८९ विमुक्तादिभ्योऽण ५। २ । ६१ गोषदादिभ्यो बुन् ५ । २ । ६२ अनुपद्यन्वेष्टा ५।२।९० ५।२।९१ साक्षाद्रष्टरि संज्ञायाम् तत्र कुशलः पथ: ५। २ । ६३ आकादिभ्यः कन् . ५। २ । ६४ क्षेत्रियच् परक्षेत्र चिकित्स्यः ५ । २ । ९२ धनहिरण्याकामे ५। २ । ६५ इन्द्रियमिन्द्रलिङ्गमिन्द्रदृष्टमि- स्वाङ्गेभ्यः मसिते ५। २ । ६६, न्द्रसृष्टमिन्द्रजुष्टमिन्द्रद- उदरागाड्ने ५। २। ६७ त्तमिति वा ५।३ । ९३ सस्येन परिजातः ५।२।६८ तदस्यास्त्यस्मिन्नितिमतुपु ५। २ । ९४ अंशहारी ५। २ । ६९ रसादिभ्यश्च ५। २।९५ तन्नादचिरापहृते ५। २ । ७०/माणिस्थादातो लजन्यतर- ब्राह्मणकोष्णिके संज्ञायाम् ५। २ । ७१ स्याम् ५।२।९६ शीतोष्णाभ्यां कारिणि ५ । २१ ७२ सिध्मादिभ्यश्च ५। २ । ९७ अधिकम् ५। २ । ७३ वत्सांसाभ्यां कामवले ५।२। ९८ अनुकाभिकाभीक: कमिता ५ । २१ ७४ फेनादिलच्च ५। २। १९ ·.. । १२८ सूत्रपाठः। '४९ सूत्राणि। अ० पा० सू० । सूत्राणि । . अ०. पा० सू० लोमादिपामादिपिच्छादिभ्यः स्वामिनैश्वर्य ५।२ । १२६ शनेलचः ५। २ । १०० अर्शआदिभ्योऽच् ५। २ । १२७ मज्ञाश्रद्धाभ्यो णः ५ १.२ । १०१ दन्दोपतापगात्माणि- तपःसहस्त्राभ्यां विनानी ५। २.१.१०२ स्थादिनिः ५। २ । १२८ अण च ५। २ । १.०३ वातातीसाराभ्यां कुक् च ५। २ । १२९ सिकताशर्कराभ्यां च ५। २ । १०४ वयसि पूरणात् ५। २ । १३० देशे लुविलचौ च ५ । २ । १०५ सुखादिभ्यश्च ५।२। १३१ दन्त उन्नत उरच ५।२।१०६ धर्मशीलवर्णान्ताच्च ५। २ । १३२ ऊषसुषिमुष्कमधो रः ५।२ । १०७ हस्तानातो. ५।२। १३३ शुद्भ्यां मः ५।२१.१०८ वर्णाद्रह्मचारिण ५।२। १३४ केशादोऽन्यतरस्याम् ५ । २.। १०९ पुष्करादिभ्यो देशे ५। २। १३५ गाण्डयजगात्संज्ञायाम् ५।२। ११० बलादिभ्यो भतुबन्यतर- काण्डाण्डादीरनीरचौ ५। २ । १११ स्याम् । ५। २। १३६ रजःकृष्यामुतिपरिषदो संज्ञायां मन्माभ्याम् ५। २ । १३७ वलचू ५ । २. ११२ कंशंभ्यां बभयुस्तितुतयसः५ । २ । १३८ दन्तशिखात्संज्ञायाम् . ५। २ । ११३ तुन्दिवालिवटेर्भः ५।२। १३९ न्योनातमित्राशङ्गिणोर्ज- अहंशुभमोर्युस् ५ । २ । १४० स्विचूर्नस्वलगोमिन्मलिन- धान्यानां बातेनकिमः मलीभसाः : ५।२।११४ संख्याविमुक्तकालपयोज- अत इनिठनौ ५ । २ । ११५ नमज्ञास्मायामेधाविंशतिः ॥ बीह्यादिभ्यश्च ५। २ । ११६ इति पञ्चमाध्यायस्य द्वितीयः पादः ॥२॥ तुन्दादिभ्य इलच्च ५।२।११७ माग्दिशो विभक्तिः ५।३।१ एकगोपूर्वाह नित्यम् ५।२। ११८ किंसर्वनामबहुभ्योऽदया- शतसहस्रान्ताच निष्कात् ५। २ । ११९ दिभ्यः ५।३।३ रूपादाहतभशंसयोर्यप् ५। २ । १२० इदम इश अस्मायामेधास्रजो विनिः ५।२। १२१/ एतेतौ रथोः ५। ३।४ बहुलं छन्दसि ५। २। १२२/ एतदोऽन् ५।३। ५ ५। २ । १२३ सर्वस्य सोऽन्यतरस्याम् वाचो ग्मिनि ५१२ ।. १२४ पञ्चम्यास्तसिलू ५। ३ । ७ आलनाटचौ बहुभाषिणि ५। २ । १२५ तसेच ५।।८३ . ऊया युस् ·अष्टाध्यायी- याप्ये पाश सूत्राणि। अ० पा०स० सूत्राणि। अ० पा० सू० पर्यभिभ्यां च ५।३।९ म्या: ५। ३।३५ सप्तम्यास्त्रलू ५।३। १० दक्षिणादाच ५।३। ३१ इदमोहः ५। ३ । १२ आहि च दूरे ५।३।३० किमोऽ ५।३।१२/उत्तराच ५। ३।३४ वा ह च च्छन्दसि ५। ३ । १३ पूर्वाधरावराणामसिपुरधव- इतराभ्योऽपि दृश्यन्ते ५। ३ । १४ चैषाम् ५। ३। ३९ सर्वेकान्यकिंयत्तदः काले दा ५।३ । १५ अस्ताति च ५।३।४. इदमोहिलू ५।३ । १६ विभाषाऽवरस्य ५।३।४१ अधुना ५। ३ । १७ संख्याया विधार्थे धा ५।३।४२ दानी च ५।३११८ अधिकरणविचाले च ५। ३ । ४३ तदो दा च ५। ३ । १९ एकादो ध्यमुञन्यतरस्याम् ५। ३ । ४४ तयोहिलौ च च्छन्दसि ५। ३ । २० दिव्योश्च धमु ५।३।१५ अनद्यतने हिलन्यतरस्याम् ५ । ३ । २१ एधाच्च ५। ३ । ४६ सद्यःपरुत्परायेषमः परेद्य- ५।३।४७ व्यद्यपूर्वेारन्येचुरन्यतरेयुरितरे पूरणादागे तीयादन् ५। ३।४८ युरपरेयुरधरेधुरुभयेयुरुत्तरेयु: ५।३। २२ मागेकादशभ्योऽच्छन्दसि ५।३। ४९ मकारवचने थाल् ५ । ३ । २३. षष्ठाष्टमाभ्यां न च ५।३। ५० इदमस्थमुः ५। ३ । २४ मानपश्वङ्गयोः कन्लुकौ च ५। ३ । ५१ किमश्च ५। ३ । २५ एकादाकिनिच्चासहाये ५। ३। ५२ थाहेतौ च च्छन्दसि ५। ३ । २६. भूतपूर्व चरट् ५।३। ५३ दिकुछब्देभ्यः सप्तमी- षष्ठया रूप्य च ५। ३ । ५४ पञ्चमीपथमाभ्यो दिग्दे- अतिशायने तमविष्ठनौ ५। ३ । ५५ शकालेष्वस्तातिः ५। ३ । २७.तिश्च ५ । ३१ ५६ दक्षिणोत्तराभ्यामतसुच् ५। ३।२८ दिवचनविभज्योपपदे तरबी- विभाषा परावराभ्याम् ५। ३ । २९ यसुनौ ५। ३। ५७ अञ्चेर्लुक् ५। ३ । ३० अजादी गुणवचनादेव ·५।३।५८ उपर्युपरिष्टात् ५। ३ । ३१ तुश्छन्दसि ५।३। ५९ पश्चात् ५। ३१ ३२ प्रशस्यस्य श्रः ५। ३।६० पश्चपश्चा च च्छन्दसि ५।३। ३३ ज्य च ५। ३।६१ उत्तराधरदक्षिणादातिः ५। ३1३४ वृद्धस्य च ५।३।६२ एनवन्यतरस्यामदूरेऽपञ्च- अन्तिकवायोर्नेदसाधी ५। ३ । ६३ .

·सूत्रपाठा । . सूत्राणि। अ० पा० सू०) सूत्राणि । अ० पा० सू० युवाल्पयोः कनन्यतरस्याम् ५ । ३.६४ कासूगोणीभ्यां परचू ५।३।९० विन्मतो कु ५।३।६५ वत्सोक्षावर्षभेभ्यश्च तनुत्वे ५।३। ९१ प्रशंसायां रूप ५। ३।६६ कियत्तदो निर्धारणे द्रयोरे-. ईषदसमाप्तौ कल्पन्देश्यदेशी- कस्य डतरचू १।३ । ९२. .यरः ५। ३ । ६५ वा वहूनां जातिपरिमन्ने विभाषा सुपो बहुच पुर- इतमच ५.। ३.! ९३ स्तातु ५। ३ । ६८) एकाच प्राचाम् ५।३।९४ प्रकारवचने जातीयर ५। ३ । ६९ अवक्षेपणे कन् ५।३।९५ मागिवात्क: ५। ३ । ७० इवें प्रतिकृती ५। ३।९६ अव्ययसर्वनानामक माक् संज्ञायां च ५।३।९७ : ५। ३ । ७१ लुम्मनुष्ये ५.1 ३९८ कस्य च द.. ५। ३ । ७२ जीविकाथै चापण्ये अज्ञाते ५ । ३ । ७३ देवपथादिभ्यश्च ५।३।१०० कुत्सिते ५ । ३।७४ बस्तेर्टन ५।३। १०१ ५।३। ७५ शिलाया टर .५।३।१०२ अनुकम्पायाम् ५। ३.७६ शाखादिभ्यो यत् ५।३।१०३ ५।३। ७७ द्रव्यं च भव्य ५।३।१०४ बह्वचो मनुष्यनामुष्ठन्वा ५।३।७८ कुशवाच्छ: ५।३।१०५ धनिलचौ च. ५। ३ । ७९/समासाचं तद्विषयाव ५।३।१०६ माचामुपादेरडन्धुचौ च ५। ३ । ८० शर्करादिभ्योऽण ५ । ३ । १०७ ५ । ३ । ८१ अङ्गुल्यादिभ्यष्ठक ५।३।१०८ अजिनान्तस्योत्तरपदलोपश्च ५। ३। ८२ एकशालायाष्ठजन्यतर- ठानादावूध द्वितीयादचः ५। ३ । ८३ स्याम् ५। ३। १०९ शेवळसुपरिविशालवरुणार्य कर्कलोहितादीका ५।३।११० मादीनां तृतीया ५। ३। ८४ मत्नपूर्वविश्वमात्थाल् असे ५१३.। ८५॥छन्दसि ५। ३। १.११ हस्ते ५। ३ ।.८६) पूगाभ्योऽग्रामणीपूर्वात् ५। ३ । ११२ ५। ३ । ८७ बातच्फोरस्त्रियाम् ५। ३ । ११३ कुटीशमीशुण्डाभ्यो: ५। ३ । ८८ आयुधजीविसवान न्य- 'कुत्वा डुपचू ५। ३1८९ ड्राहीकेवब्राह्मणरानन्याव ५ । ३ । ११४ संज्ञायां कन् नीतौ च तद्युक्ताद जातिनानः कन् संज्ञायां कन् ·. - ५२. अष्टाध्यायी- सूत्राणि । अ० :पा० सू०॥ सूत्राणि । अ० पा० सू० वृताद्देण्यण ५। ३ । ११५ विसारिणो मत्स्ये दामन्यादित्रिगर्तषष्ठाच्छ; ५ । ३ । ११६ संख्यायाः क्रियाभ्यावृत्ति- पर्शदियौधेयादिभ्योऽपत्रौ५ । ३ १ ११७ गणने कृत्वसुचू ५।४। १७ अभिनिदिदभृच्छालाव- द्वित्रिचतुर्यः सुच् ५१.४ । १८ च्छिखावच्छमीवदूर्णाव- एकस्य सकृच्च ५। ५. १९ विभाषा वहोर्धाऽविप्रकृष्ट- च्छुमदणो यञ् ५।३। १२८ काले ५।४। २० ज्यादयस्तदानाः ५ । ३ । ११९ तत्मकृतवचने मयटू ५। ४ । २१ माग्दिशोऽनयतनेविभाषात्यचनातिवस्ते- समूहवच बहुषु ५। ४ । २२ रेकोनविंशतिः ॥ इति पञ्चमाध्यायस्य अनन्तावसथेतिहभेषजान्न्यः५। ४ । २६ तृतीयः पादः ॥ ३॥ देवतान्तात्तायें यत् ५।४।२४ पादशतस्य संख्यादेवी- पादार्घाभ्यां च ५।४।२५ प्सायां वुन् लोपश्च ५। ४ । २६ दण्डव्यवंसर्गयोश्च ५।४।२७ ५।४।२८ स्थूलादिभ्यामकारवचने कन् ५ । ४ । ३ यावादिभ्यः कन् ५। ४ । २९ अनत्यन्तगतौ काद ५।४।४ लोहितान्मणी ५।४।३० न सामिवचंने ५।४ । ५ वर्णे चानित्ये हत्या आच्छादने ५। ४।६ रक्त ५।४ । ३२ अषडक्षाशितङ्ग्वलंकालंपुरु- कालाच ५।४।३३ षाध्युत्तरपदात्खः ५। ४ । ७ विनयादिभ्यष्ठक ५।४ । ३५ विभाषाश्चेरदिस्त्रियाम् ५।४। ८ वाचो व्याहृतार्थायाम् ५।४ । ३५ जात्यन्ताच्छ बन्धुनि ५ । ४ । ९ तयुक्ताकर्मणोऽण स्थानान्तादिभाषा संस्था- ओषधेरजातो ५।४।३५ नेनेति चेत् ५ । ४ । १० प्रज्ञादिभ्यश्च ५।४। ३८ किमत्तिव्ययपादाम्बद्रव्य- मृदस्तिकन् ५।४। ३९ प्रकर्षे ५ । ४ । ११/ सत्रौ प्रशंसायाम ५।४।४० अमुच च्छन्दसि ५। ४ । १२ वृकज्येष्ठाभ्यां तिल्तातिलो अनुगादिनष्ठक ५ । ४ । १३ च च्छन्दसि ५। ४.४१ णचः स्त्रियाम ५। ४ । १४ बह्वल्पार्थाच्छस्कारकादन्यत- अणिनुणः .५ । ४ । १५ रस्याम् . ५. ४ । ४२ ५। ४११ अतिथेद्यः ५ । ४।२ | देवात्तल अवः कः . .

·सूत्रपाठः। ५३ अ० पा० सू० . '. षष्ट्या व्याश्रये आभिविधौ सम्पदा च सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। संख्यकवचनांच वीप्सायाम् ५ । ४ । ४३) समासान्ताः ५।१।६८ पतियोगे पञ्चम्यास्तसिः ५। ४ । ४४ न पूजनाद : ५। ५। ६९ अपादाने चाहीयरुहोः ५ { ४ । ४५ किमः क्षेप ५।४ । ७० अतिग्रहाऽव्यथनक्षेपवकतरि नञस्तत्पुरुषात् ५।४। ७१ तृतीयाया: ५।४। ४६ पथो विभाषा ५।४ । ७२ हीयमानपापयोगाच्च ५। ४ । ४७ बहुव्रीहौ संख्येये डजबहुग- ५ । ४ । ४८ णा ५।४।७३ रोगाच्चापनयने ५। ४ । ४९ पूरब्धःपयामानक्षे ५।४।७४ कृभ्वस्तियोगे सम्पद्यकर्तरि अचूप्रत्यन्ववपूर्वात्सामलोग्नः ५ । ४ । ७५ चिः ५। ४ । ५० अक्ष्णोऽदर्शनात् ५ ।.४। ७६ अरुमनश्चक्षुश्चेतोरहोरजसां अचतुरविचतुरसुचतुरस्त्री- लोपश्च ५ । ४ । ५१ पुंसधेन्वनकुहामवाङ्म- विभाषा साति कात्न्ये ५। ४ । ५२ नसाक्षिध्रुवदारगवोर्वष्ठीवपदष्ठीव- ५ । ४ । ५३ / नक्तन्दिवरानिन्दिवाहार्दव- तदधीनवचने ५। ४ । ५४ सरजसनिःश्रेयसपुरुषा- देये त्राच ५ । ४ । ५५ युषघायुषत्र्यायुषय॑जुष- देवमनुष्यपुरुषपुरुमर्येभ्यो द्वि जातोक्षमहोक्षवृद्धोक्षोपशु- तीयासप्तम्योर्वहुलम् ५। ४ । ५६ नगोष्ठश्वाः ५ ।। ७७ अव्यक्तानुकरणादू धजवरा- ब्रह्महस्तिभ्यां वर्चसः . ५।४।७८ दिनितौ डान् ५। ४ । ५७/ अवसमन्धेभ्यस्तमसः ५।४ । ७९ कृमो दितीयतृतीयशम्बवी- श्वसोवसीयःश्रेयसः ५।४।८० नात्कृषौ ५।४। ५८ अन्ववतप्तादहसः ५।४।८१ संख्यायाश्च गुणान्तायाः ५। ४ । ५९ मतेरुरसः सप्तमीस्थात् ५।४।८२ समयाच्च यापनायाम् ५। ४ । ६० अनुगवमायामे ५ । ४ । ८३ सपत्रनिष्पत्रादतिव्यथने ५१.४.। ६१ दिस्तावात्रिस्तावा वेदिः ५। ४ । ८१ निष्कुलानिष्कोषणे ५। ४ 1.६२/ उपसर्गादध्वनः ५१४१८५ मुखभियादानुलोम्ये ५। ४ । ६३ तत्पुरुषस्याङ्गुलेः संख्या- दुःखात्मातिलोम्ये ५। ४ । ६४ व्ययादेः ५।४ । ८६ शूलापाके ५। ४ । ६५ बहस्सर्वंकदेशसंख्यातपु- सत्यादशपथे ५।४।६६ ण्याच रात्रे : ५। ४।८७ मद्रात्परिवापणे ५।४।६७ अहोऽह्न एतेभ्यः ५।४।८८ .

·अष्टाध्यायी- म०.पा. सू० अतेः शुनः खार्याः प्राचाम् सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । न संख्यादेः समाहारे ५।४। ८९ अनु नासिकायाः संदायी नर्स उत्तमैकाभ्यांच ५! ४९० चास्यूलाद ५।४।११८ राजाहासखिभ्यष्टच ५। ४ । ९१ उपसगांव ५1५1११९ गोरतद्धितलुकि ५। ९२ सुमातसुश्वसुविचारिकुस- अग्राख्यायामुरसः ५।४।९३ चतुरश्रेणीपदानपदमोष्ठ- अनोश्मायस्सरसा जाति- पदाः ५।१।१२० संशयोः ५१ ४ १ ९४ नदुःमुभ्यो इलिसक्योर- ग्रामकोटाभ्यां च तक्ष्णः ५।४।९५/न्यतरस्याम् ५1१1१२२ ५। ४ । ९६ नित्यमसिन् मनामेवयोः ५११६ १२२ उपमानामाणिषु ५।४।९७ बहुमनाइछन्दसि ५1१1१२३ उत्तरमृगपूर्वाञ्च सक्नः ५। ५ । ९८ वादनिन केवलाद ५५1१२१ नावो दिगो ५। ४ । ९९/ जम्मासुहरितवृणसोमेभ्यः५1१1१२५ अर्वाच्च ५। ४११०० दक्षिणेमा लुब्धयोगे ५1५1१२६ ५।४।१०१ इच कमव्यतिहारे ५.४।१२७ द्वित्रिभ्यामनले ५। ४११०२ हिदण्ड्यादिम्यश्च ५1१1१२८ अनसन्तानपुंसकाच्छन्दसि५ । ४ । १०३/मसम्म्यां जानुनोतुः ५।४ १२९ ब्रह्मणोजानपदाख्यायाम् ५। १ । १०४ उर्वाधिभात ५1१1१३० कुमहदभ्यामन्यतरस्याम् ५। ४ । १०५/ ऊबसोऽनङ् ५।४।१६२ द्वन्दा दाहान्तात्समाहारे ५॥ ४ ॥ १०६ धनुषश्च ५।४।१३२ अव्ययीभावेशरत्मभृतिभ्यः । ४ । १०७ वा संज्ञायाम् ५।४।२६३ अनश्च ५॥ ४॥ १०८ नायाया निरू ५।४।१६५ नपुंसकादन्यतरस्याम् ५। ४ । १०९ गन्धस्येदुत्पतिसुसुरमिभ्या५ । ४ । ११५ नदीपौर्णमास्याग्रहायणीभ्यः५१४ । ११० अपाख्यायान झयः. ५।४।१११/उपमानाच ५1५1१३७ गिरेन सेनकस्य ५।६।११६ पादस्य लोपोऽहस्त्यादिम्यः५ । १ । १६८ बहुव्रीही सक्य्यक्ष्णोः स्वाझा- कुम्भपदीय च ५।४।१३९ त्प ५। १ । ११३ संख्यासुपूर्वस्य ५।४।१४. अगुलेदारुणि .१४ । ११४ वयसि दन्तस्य दत ५।४।१४१ दित्रिभ्यां प मूत्रः ५।४ । ११५ छन्दसिःच .. ५।५।१४२ अपूरणीप्रमाण्योः ५।। ११६ स्त्रियां संज्ञायान ५।४।१४३ अन्तर्बहिया च लोग्नः ५। १ । ११७ विभाषा श्यावारोकाभ्याम् ५। १ । १४४ ·उद्विभ्यां काकुदस्य वन्दिते भ्रातुः सूत्रपाठः। ५५ सवाणि। अ० पा० सू० सवाणि । अ० 'पा०' सू० अग्रान्तशुद्धशुभ्रवृषवराहे- चडि ६। १ । ११ भ्यश्च ५। ४ । १४५ दाश्चान्साहान्मीद्वांश्च ६।१ । १२ ककुदस्यावस्थायां लोप: ५। ४ । १४६ व्यङः संमसारणं पुत्रपत्योस्त- त्रिककुत्सर्वते ५।४। १४७ सुरुषे ६।१।१३ ५। ४ । १४८ वन्धुनि बहुवीही ६ । १। १४ पूर्णादिभाषा ५। ४ । १४९ वचिस्वपियनादीनां किति ६।१ । १५ सुहृदुईदौ मित्रामित्रयोः ५।४। १५.० पहिल्यावयिव्यधिवष्टिविच- उरप्रभृतिभ्यः कपू ५।४। १५१ तिवृश्चतिपृच्छतिभून- इनः स्त्रियाम् ५ । ४ । १५२ तीनां डिति च ६ ।। १ । १६. नवृतश्च ५। ४ । १५३ लिटयभ्यासस्योभयेषाम् ६।१ । १५ शेषाद्विभाषा ५।४। १५४/ स्वापेश्चडि ६१.१ । १८. न संज्ञायाम्. ५। ४ । १.५५ स्वापिस्यमिव्येषां यडि ६ । १. १९ ईयसश्च ५।४। १५६ न. वशः ६।१।२ ५। ४ । १५७ चायः की ६.। १ । २६ ऋतश्छन्दसि ५।१।१५८ स्फायः स्फी निष्ठायाम् ६।१ । २२ नाहीतन्त्र्योः स्वाङ्गे ५। ४.। १५९ स्त्यः प्रपूर्वस्य ६ । १ । २३ निष्मवाणिश्च . ५। ४ । १६० द्रवमूर्तिस्पर्शयोः श्यः ६।१।२४ पादशतस्य तत्मकृतवृकसपत्रान्ववखार्यान- प्रतेश्च ६। १ । २५ दुर्षयसिविंशतिः ॥ इति पञ्चमाध्यायस्य विभाषाऽभ्यवपूर्वस्य ६।१।२६ चतुर्थः पादः ॥ ४ ॥ समाप्तश्चाध्यायः शृतं पाके ६।१ । २७ पश्चमः ॥ ५ ॥ ६ । १ । २८ एकाचो द्वे मथमस्य ६ । १ । १. लिख्योश्च । ६।१। २९. अनादेदितीयस्य ६।१।२ विभाषा श्वेः ६।१।३० नन्द्राः संयोगादयः ६ । १।३ णौ च संश्चडोः ६ । १.३१ पूर्वोऽभ्यास ६। १ । ४ बा.सम्मसारणम् ६१.११ ३२ ६ । १ । ५. अभ्यस्तस्य च जक्षित्यादयः षट् ६ । १।६ बहुलं छन्दसि ६। १.३४ तुजादीनां दीर्वोऽभ्यासस्य ६ । ११७ चायः की ६।१।३५ लिटि धातोरनभ्यासस्य ६ । १।८ अपस्पृधेथामान्चुरानहश्चि- सन्यको ६ । १।९. च्युषेतित्याजश्राताश्रित:. श्लो ६ । १ । १० माशीराशी ः ६।१! ३६ प्यायःपी उभे अभ्यस्तमः ·अ० पा० मू० ल्यपि च ६ । १ । ४५ हस्वस्य पिति कृति तुक् ५६ अष्टाध्यायी- सूत्राणि। अ०.पा० सू० सूत्राणि। न सम्पसारणे सम्प्रसारणम् ६।१।३७ धात्वादेः पः सः ६।१।६४ लिटि वयो यः ६ । ११३८ णो नः ६।१।३५ वश्वास्यान्यतरस्यां किति ६।१।३९ लोपो व्योवलि ६।१।६६ बेत्रः ६ । ११४० वरपृतस्य ६ । १ । ४१ हल्ल्याभ्यो दीर्वाद सुतिस्यप- ज्यश्व ६।१।४२ तं हलू ६।१।६८ व्यश्र १ एहस्वात्संबुद्धेः ६।१।६९ विभाषा परेः ६ । १ । ४४ शेश्छन्दसि बहुलम् ६।१।७० आदेच उपदेशेऽशिति न व्यो लिटि ६।१।७१ ६।१।४६ सहितायाम् ६।१।७२ स्फुरतिस्फुलत्योर्वनि ६।११४७ छेच ६।१ । ७३ क्रीजीनां णो ६।१।४८ सिध्यतेरपारलौकिके आमाको ६।१।७४ ६।१।४९ दीर्वाद ६।१।७५ मीनातिमिनोतिदीहाल्यपिच६।११५० पदान्तादा ६।११७६ विभाषा लीयतेः ६१.१ । ५१ इको यणचि खिदेश्छन्दसि ६। १ । ५२ एचोज्यवायाः ६।१।७८ अपगुरो णमुलि ६ । २ । ५३ वान्तो यि प्रत्यये ६। १ । ७९ चिस्फरोणा ६।१। ५४ धातोस्तनिमित्तस्यैव ६।१।८० पजने वीयतेः ६ । ११ ५५ क्षम्यनय्यौ शक्यायें ६।२।८२ विभतेर्हेतुभये ६ । ११ ५६ क्रय्यस्तदर्थे ६।१।८२ नित्यं स्मयते ६ । १ । ५७) भय्यमवय्ये च छन्दसि ६।११८३ मृजिशोझल्पमकिति ३ ॥ १। ५८ एका पूर्वपरयोः ६।१1८५ अनुदात्तस्य चर्दुपधस्यान्यत- अन्तादिवच्च ६।१।८५. रस्याम् ६। १ । ५९/ पत्वतुकोरसिद्धः ६।१।८६ शीर्षश्यन्दसि . ६।१।६० दणः ये च तद्धिते. ६ । १ । ६१ वृद्धिोचि अचि शीर्षः ६ ! १ ! ६२ एत्येधत्यूट्स ६।१।८९ पन्नोमास्हृत्रिशसन्यूषन्दो- भाटभ पन्यकञ्छकन्नुदन्नासर- उपसर्गादति धातो समभृतिषु ६।१।६३ वा सुप्यापिशलेः ६।१।९२. ६।१।७७ ६। ११८७ ६॥ १।८८ ·सूत्रपाठः। ५७ ६ । १ । ९६ अवङ् स्फोटायनस्य सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० औतोऽम्शसोः ६ । १ । ९३ अनुदात्ते च कुषपरे ६ । १ । १२० एडि पररूपम् ६ । १।९४ भवपथासिच ६।१ । १२१ ओमाडोश्च ६ । १ । ९५ सर्वत्र विभाषा गोः ६।१।१२२ उस्यपदान्तार ६। १ । १२३ अंतो गुणे १ । ६.११ । १२४ अव्यक्तानुकरणस्यात इतौ ६ । १ । ९८ छतमगृया अचि नित्यम् ६ । १ । १२५ आडोऽनुनासिकश्छन्दसि ६ । १ । १२६ नांडितस्यान्त्यस्य तु वा ६ । १ । ९९ इकोसवणे शाकल्यस्य नित्यमाबेड़िते डाचि ६। १1१०० ६ । १ । १२७ अकः सवर्णे दीर्घः ६।१ । १०१ मात्यकः ६। १ । १२८ प्रथमयोः पूर्वसवर्णः ६ । १ । १०२ अनुतदुपस्थिते ६। १ । १२९ तस्माच्छसो नः पुंसि ६। १ । १०३ ई.३ चाकवर्मणस्य ६।१। १३० नादिषि ६। १ । १०४ दिव उत् ६ । १ । १३१ दीर्घाजसि च ६ । १ । १०५ एतत्तदोः सुलोपोऽकोरना- वा.छन्दसि ६।१।१०६समासे हलि ६। १ । १३२ अमि पूर्वः ६.। १ । १०७ स्यश्छन्दसि बहुलम् संमसारणाच ६ । १ । १०८ सोचि लोपे चेत्पादपूरणम्६ । १ । १३४ एङः पदान्तादति ६१ ११ १०९ मुटुकात्पूर्वः ६। १ । १३५ असिङसोच ६ । १ । ११० अंडभ्यासव्यवायेऽपि ६।१। १३६ ऋत उत् ६।१ । १११ संपरिभ्यां करोती भूषणे ६।१ । १३७ ख्यत्यात्परस्य । ६ । १ । १३८ अतो रोरताहते उपात्मतियत्नवैकृतवाक्या- हशि च ६।१।११४ प्रकृत्यान्तःपादमन्यपरे ६।१ । ११५ ध्याहारेषु ६ । १ । १३९ किरतो लवने ६ । १ । १४० अन्यादवद्यादवकमुरवता- हिंसाया मतेश्च ६।१। १४१ यमवन्त्ववस्युषु च ६।१।११६ यजुप्युरः ६ । ११ ११७ अपाञ्चतुष्पाच्छकुनिष्वा- आपोजुषाणोवृष्णोवर्षिष्ठेर लेखने ६ । १ । १४२ म्वेऽम्बालेऽम्बिकेपूर्वे ६ । १। ११८ कुस्तुम्वुरूणि जातिः अंग इत्यादौ च ६ । १ । ११९ अपरस्पराः क्रियासातत्ये ६ । १ । १४४ १ इदं वातिक सूत्रेषु कैश्चिमक्षितम् - ·५८ अष्टाध्यायी- अपस्करो स्थानम् कारस्करो वृक्षः दिवो झलू सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० स० गोष्पदं सेवितासेवितममा- नम् ६। १ । १७० णेषु ६ । १. । १४५ उडिदंपदाद्यप्पुबैद्युभ्यः ६ १ ११ ११ आस्पदं प्रतिष्ठायाम् ६ . १ । १४६ अष्टनो दीर्वाद. ६।१ । १७२. आश्चर्यमनित्ये ६ ॥ १। १४७ शतुरनुमोनद्यनादी ६।१।१७३. वर्चस्केऽवस्करः ६ । १ । १४८ उदात्तयणोहल्पूर्वाद ६।१ । १७५ ६.। १ । १४९ नोड्धात्वोः ६.। १। १७५. विष्किरः शकुनिर्विकिरोवा६ । १ । १५० हस्वनुभ्यां मतुप ६ । १। १७६ हस्वाञ्चन्द्रोत्तरपदे मन्त्रे ६ । १ । १५१ नामन्यतरस्याम् ६। १ । १७७ प्रतिष्कशश्च कशेः ६ । १ । १५२ ड्याश्छन्दसि बहुलम् ६ । १ । १७८ भस्कण्वहारश्चन्द्रावृषी ६ । १ । १५३ पत्रिचतुभ्यॊ हलादिः ६।१। १७९ मस्करमस्करिणौ वेणुपरि- झल्युपोत्तमम् ६ । १। १८० वाजकयोः ६॥ १। १५४ विभाषा भाषायाम् ६ । १। १८१ कास्तीराजस्तुन्दे नगरे ६ । १ । १५५ न गोश्वन्साववर्णराडकुङ् ६।१।१५६ कृदया ६।१।।१८२ पारस्करमभृतीनि च संज्ञा- ६ । १ । १८३ याम् ६।१। १५७ तृ चान्यतरस्याम् ६।१।१८४ अनुदात्तं पदमेकवर्नम् ६।१ । १५८ तित्स्वरितम् ६ । १ । १८५ कर्षाऽऽत्वतोवनोन्तउदात्तः । १ । १५९ तास्यनुदात्तेन्दिदुपदेशा- उच्छादीनां च ६ । १। १६० लसार्वधातुकमनुदात्त- अनुदात्तस्य च यत्रोदात्त- मन्विङोः ६।१। १८६ 'लोपः ६ । १ । १६१ आदिः सिचोऽन्यतरस्याम् ६ । १ । १८७ धातोः ६ । १ । १६२ स्वपादिहिंसामच्यनिटि ६ । १ । १८८ चितः ६ । १ । १६३ अभ्यस्तानामादिः ६।१ । १८९ तद्धितस्य ६ । १। १६४ अनुदात्ते च ६।१। १९० कितः ६ । १ । १६५ सर्वस्य सुपि ६१.१ । १९१ तिसृभ्यो नसः ६ । १।१६६ भीहीमूहमदजनधनदरि- ६। १ । १६७ दानागरां मत्ययात्पूर्व सावेकाचस्तृतीयादिविभक्तिः६ १ । १६८ पिति ६।१।१९२ अन्तोदात्तादुत्तरपदादन्य- लिति तरस्यामनित्यसमासे ६ । १ । १६९ आविर्णमुल्यन्यतरस्याम् ६ । १ । १९४ अश्वेश्छन्दस्यसर्वनामस्था- अचः कर्तृयकि ६।। १९५ चतुरः शसि ·सूत्रपाठः । निष्ठा च यजनाव सूत्राणि। १० पा० सू० सूत्राणि। म० पा० सू० थलि च सेटीडन्तो वा ६ । १ । १९६ हिंसायामनुदाचविभाषाक्षयेवत्यास्त्रीणि ॥ नित्यादिनित्यम् ६।१।१९७ इति षष्ठांध्यायस्य प्रथमः पादः ॥ १॥ आमन्त्रितस्य च ६ । १ । १९८ बहुव्रीही प्रकृत्या पूर्वपदम् ६ । २ । १. पथिमथोः सर्वनामस्थाने ६.। १ । १९९ तत्पुरुषे तुल्यार्थतृतीयासप्त- अन्तश्चतवैयुगपत् ६ । १ । २०० म्युपमानाव्ययद्वितीयाकृत्याः६ । २।२ क्षयो निवासे ६। १ । २०१ वर्णोवर्णेष्वनेते ६ । २ । ३. जयः करणम् ६। १ । २०२ गांधलवणयोःप्रमाणे ६।२।४ वृषादीनां च ६। १। २०३ दायाचं दायादे ६।२।५ संज्ञायामुपमानम् ६ । १ । २०४ मंतिबन्धि चिरकृच्छ्रयोः ६ । २ । ६ ६ । १ । २०५/ पदेऽपदेशे शुष्कधृष्टौ ६ । १ । २०६ निवाते. वांतत्राणे ६ । २।८ आशितः कर्ता ६ । १ । २०७ शारदेनातवे रिक्त विभाषा ६ । १ । २०८ अध्वर्युकषाययोर्जाती ६ । २ । १० नुष्टार्पिते च च्छन्दसि ६ । १ । २०९ सदृशप्रतिरूपयोः सादृश्ये ६ । २ । ११ नित्यं मन्त्रे ६ । १ । २१० दिगौ ममाणे ६।२। १२ युष्मदस्मदोर्डसि ६ । १ । २११/ गन्तव्यपण्यं वाणिजे ६।२ । १३ ६ । १ । २१२ मात्रोपज्ञोपक्रमच्छायेनपुंसके६ । २ । १४ ६। १ । २१३ सुखमिययोहिते ६। २ । १५ ईडवन्दवृशंसद्हां ण्यतः ६।१ । २१४ मीती च ६ । २। १६ विभाषा वेण्विन्धानयोः ६ १ १ २१५ स्वं स्वामिनि ६ । २ । १७ त्यागरागहासकुहश्वठक- पत्यावश्वये ६।२। १८ थानाम् ६ । १ । २१६ नभूवाचिदिधिषु ६।२। १९ उपोत्तमं रिति ६।१।२१७ वा भुवनम् । ६।२। २० चड्यन्यतरस्याम् ६ । १ । २१८ आशङ्काऽऽवाधनेदीयस्सु सं- मतोः पूर्वमात्संज्ञायां स्त्रि- भावने ६।२।२१ याम् ६. । १. । २१९ पूर्वे भूतपूर्व ६।२।२२ अन्तोऽवत्याः ६। १ । २२० सविधसनीडसमर्यादसवेशस- ईवत्याः ६ । १।२२१/ देशेषु सामीप्ये ६।२ । २३ चौ ६ । १ । २२२ विस्पष्टादीनि गुणवचनेषु ६ । २ । २४ समासस्य ६ । १ । २२३ श्रज्याऽवमकन्पापवत्सु भावे एकाचश्वायोल्यपिचयेचक्षय्यानासाऽवप्रथा- कर्मधारये ६ । २ । २५ उयि च यतो नाव:

·अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० तव चान्तश्च युगपत् सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । कुमारश्च ६ । २ । २६ तृतीया कर्मणि ६।२।४८ आदिः प्रत्येनसि ६।२।२७ गतिरनन्तरः ६ । २ । ४९ पूगेष्वन्यतरस्याम् ६ । २ । २८ तादौ च निति कृत्यतौ ६ । २ । ५० इगन्तकालकपालभगालशरा- ६।२। ५१ वेषु द्विगौ ६ । २ । २९/ अनिगन्तोऽश्चतौ वमत्यये ६ । २ । ५२ बह्वन्यतरस्याम् ६ । २ । ३० न्यधीच ६ । २ । ५३ दिष्टिवितस्त्योश्च ६ । २ । ३१ ईपदन्यतरस्याम् ६ । २ । ५४ सप्तमीसिद्धशुष्कपकचन्धेष्व- हिरण्यपरिमाणं धने ६।२। ५५ कालाव ६।२। ३२/मथमोऽचिरोपसम्पत्ती ६ । २ । ५६ परिमत्युपाऽपावय॑मानाऽहो कतरकतमौ कर्मधारये ६।२। ५७ रात्रावयवेषु ६।२ । ३३ आर्यों ब्राह्मणकुमारयोः ६ । २।५८ राजन्यवहुवचनद्वन्देऽन्धकवृ- राजाच ६।२। ५९ णिषु ६ । २ । ३४ षष्ठी मत्येनसि ६ । २ । ६० संख्या ६ । २।३५/के नित्यार्थे ६।२।६१ आचार्योपसर्जनश्चान्तेवासी ६ । २ । ३६ ग्रामः शिल्पिनि ६। २ । ६२ कार्तकौजपादयश्च ६।२।३७) राजा च प्रशंसायाम् ६।२।६३ महान्वीह्यपराहगृष्टीष्वास- आदिरुदात्तः ६।२।६४ नाबालभारभारतहेलिहि सप्तमीहारिणौ धोऽहरणे ६।२। ६५ लौरवमबृद्धष ६ । २।३८ युक्ते च ६ । २।६६ सुल्लकश्च वैश्वदेवे ६ । २ । ३९/विभाषाऽध्यक्षे ६।२।६७ उष्ट्रः सादिवाम्योः ६ । २। ४० पापं च शिल्पिनि ६ । २।६८ गौः सादसादिसारथिषु ६ । २ । ४१ गोत्रान्तेवासिमाणवब्राह्म- कुरुगाहपतिरिक्तगुर्वसूतजरत्य णेषु क्षेपे ६।२।६९ श्लीलदृढरूपापारेवडवातै- अङ्गानि मैरेये ६।२ । ७० :. तिलकद्रूःपण्यकम्बलोदा भक्ताख्यास्तदर्थेषु ६।२ । ७१ सीभाराणां च ६ । २। ४२ गोविडालसिंहसैन्धवेषूपमाने ६ । २१ ७२ चतुर्थी तदर्थे ६ । २ । ४३ अके जीविकार्थे ६ । २ । ७३ अर्थे ६ । २ । ४४माचां क्रीडायाम् ६।२।७४ ६ । २ । ४५ अणि नियुक्त ६।२ । ७५ कर्मधारयेऽनिष्ठा ६।२। ४६ शिल्पिनि चाऽकृत्रः ६।२। ७६ अहीने द्वितीया ६ । २।४७संज्ञायां च तेच ६।२। ७७ ·सूत्रपाठ सूत्राणि । . अ०.पा० सू० सवाणि। अ० पा० सू० गोतन्तियवं पाले ६ । २७८ बहुव्राही विश्वं संज्ञायाम् . ६ । २ । १०६ णिनि ६ । २ । ७९ उदराश्वेषुषु ६। २ । १०७ उपमानं शब्दार्थप्रकृतावेव ६ । २।८०क्षेपे ६ । २ । १०८ युक्तारोह्यादयश्च. ६ । २ । ८१ नदी बन्धुनि ६ । २ । १०९ दीर्घकाशनुषभ्राष्ट्रवट ले ६ । २ । ८२ निष्ठोपसर्गपूर्वमन्यतर- अन्त्यात्पूर्व वह्वचः ६ । २ । ८३ स्याम् ६ । २ । ११० ग्रामनिवसन्तः ६ । २। ८४ उत्तरपदाऽऽदिः ६ । २ । १११ घोषादिषु च ६ . २ । ८५ को वर्णलक्षणाद ६ । २ । ११२ छाव्यादयः शालायाम् ६ १.२ । ८६ संज्ञौपम्ययोश्च ६ । २ । ११३ प्रस्थेऽवृधमकादीनाम् ६ । २ । ८७ कण्ठपृष्ठग्रीवाजवं च ६ । २ । ११४ मालादीनां च ६ । २।८८ शृङ्गमवस्थायां च ६।२।११५ अमहनवनगरेऽनुदीचाम् ६ । २ । ८९ नञो जरमरमित्रमृताः ६ । २ । ११६ अर्मेचाऽवण दयच् व्यच् ६ । २ । ९० सोर्मनसी अलोमोषसी ६ । २ । ११७ न भूताधिकसंजीवमद्राश्मकं कत्वादयश्च ६। २ । ११८ जलम् ६ । २१ ९१/ आद्युदात्त यच् छन्दसि ६ । २ । ११९ अन्तः ६ । २१ ९२/ वीरवीयौँ च ६ । २। १२० सर्व गुणकात्स्न्य. ६ । २ । ९३ कूलतीरतूलमूलशालाक्ष- संज्ञायां गिरिनिकाययोः ६।२ । ९४/सममन्ययीभावे ६ । ३ । १२१ कुमायो वयसि ६।२।९५/ कंसमन्थशूर्पपाय्यकाण्ड उदके केवले ६ । २ । ९६/७ दिगो ६ । २ । १२२ दिगौ कतौ ६ । २ । ९७ तत्पुरुषे शालायां नपुंसके ६ १२ । १२३ सभायां नपुंसके ६ । २।९८, कन्था च ६ । २ । १२५ पुरे प्राचाम् ६ । २ । ९९ आदिश्चिहणादीनाम् ६ । २ । १२५ अरिष्टगौडपूर्वे च ६।२।१०० चेलखेटकटुककाण्डं गर्हा- न हास्तिनफलकमायाः ६ । २ । १०१ याम् ६ । २। १२६ कुमूलकूपकुम्भशालं विले ६ । २ । १०२ चीरमुपमानम् ६ । २ । १२७ दिक्छन्दाग्रामजनपदाख्या- ६। २ । १२८ नचानराटेषु ६ । २ । १०३ कूलसूदस्थलकर्षाःसंज्ञायाम्६ । २ । १२९ आचार्योपसर्जनश्चान्तेवा- अकर्मधारये राज्यम् ६ । २ । १३० सिनि- ६ । २ । १०४ वादयश्च ६ । २ । १३१ उत्तरपदवृद्धौ सर्वच .६ । २। १०५ पुत्रः पुम्भ्यः ६।२ । १३२ पललसूपशाकं मिश्रे ·६२ अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० ६।२। १५७ ". भसद . सूत्राणि। म० पा० सू० सूत्राणि। नाचार्यराजविसंयुक्तशा- मच्यावशक्ती त्याख्येभ्यः ६।२।१३३ माकोशे च ६।२।१५८ चूर्णादीन्यप्राणिषष्ठयाः ६ । २ । १३५ संज्ञायाम् ६। २। १५९ षट् च काण्डादीनि ६।२१ १३५ कृत्योकेष्णुचादयश्च ६।२ । १६० कुण्डं वनम् ६ । २ । १२६ विभाषा तृन्नन्नतीक्ष्णशुचिषु६ । २ । १६१ मकृत्या भगालम् ६ । २१ १३७ बहुव्रीहाविदमेतत्तयाभ- शितेनित्याऽवह्वन्चहुबीहाव- थमपूरणयोः क्रियाग- .६।२।१३८ णने ६।२ । १६२ गतिकारकोपपदात्कृत् ६ । २.१ २.३९) संख्यायास्तनः ६।२। १६३ उभे वनस्पत्यादिषु युगपन्६ । २ । १४० विभाषा छन्दसि ६ । २। १६५ देवतादन्दे च ६ . २ । १४१ संज्ञायां मित्रानिनयोः ६।२। १६५ नोत्तरपदेऽनुदात्तादावधि- व्यवायिनोरन्तरम् ६.१३ । १६६ वीरुद्रपूंषमन्थिषु ६।२ । १४२ मुखं स्वागम् ६.२१ १६७ अन्तः ६।२ । १४३ नाव्ययदिक्छन्दगोमहत्स्थू- थाऽयवक्ताजावित्रका- लमुष्टिपृथुवत्सेभ्यः ६।२ । १६८ णाम् ६ ॥ २ ॥ १.४४ निष्ठोपमानादन्यतरस्याम् ६ । २ । १६९ ६ । २ । १५५ नातिकारमुखादिभ्योऽना- संज्ञायामनाचितादीनाम् ६ । २ । १४६ च्छादनाद कोऽकृतमि- प्रवृद्धादीनां च ६ । २१.१.४७ तमतिपन्नाः ६।२। १७० कारकादत्तश्रुतयोरेवाशिषि६ । २ । १४८ वा जाते ६। २ । १७१ इत्थंभूतेन कृतमिति च ६२ । १४९ नमभ्याम् ६।२ । १७२ अनो भावकर्मवचनः ६ । २।१५० कपि पूर्वम् ६ । २१ १७३ मनतिन्व्याख्यानशयना -इस्वान्तेऽन्त्यापूर्वम् ६।२१ १७५ सनस्थानयाजकादि- बहोर्नवदुत्तरपदभूनि ६।२ । १७५ कीताः ६ । २ । १५१ न गुणादयोवयवाः ६।२ । १७६ सप्तम्याः पुण्यम् ६॥ २॥ १५२/ उपसर्गात्स्वाझं ध्रुवमपर्श ६ । २१ १७७ ऊनार्थकलहं तृतीयायाः ६ १२ १५३ वनं समासे ६।२।१७८ मिश्र चानुपसर्गमसन्धौ ६ १२।१५४ अन्तः ६।२। १७९ नमो गणप्रतिषेधे सम्पाद्य- अन्तश्च ६ । २।१८० ईहितालमर्यास्तद्धिताः६ । २ । १५५ न निविभ्याम् ६।२।१८१ ययतोश्चातदर्थे ६।२ । १५६/ परेरभितोभावि मण्डलम् ६ । २. १८२ सूपमानात् क्तः ·सूत्रपाठी ६३ : . सूत्राणि। भ० पा० सु० सूत्राणि। अ० पा० सू० प्रादस्वाङ्गं संज्ञायाम् ६॥ २॥ १८३ हलदन्तात्सप्तम्याः संज्ञायाम् ६ । ३।९ निरुदकादीनि च ६।२। १८४ कारनानि च माचा हलादौ ६ । ३ । १० अभेर्मुखम् ६।२ । १८५ मध्याद्गुरौ ६।३।११ अपाच्च ६ । २ । १८६ अमूर्द्धमस्तकात्स्वाङ्गादकामे६ । ३ । १२ स्फिगपूतवीणाऽनोऽध्व- वन्धे च विभाषा ६।३। १३ : कुक्षिसीरनामनाम च ६ । २ । १८७) तत्पुरुषे कृति बहुलम् ६।३ । १४ अरुपरिस्थम् ६३ २ १ १८८ मावृट्शरत्कालदिवां जे. ६।३ । १५ अनोरप्रधाननीयसी .६॥ २ ॥ १८९ विभाषा वर्षक्षरशरवरात् . ६ । ३ । १६ पुरुषश्चान्वादिष्टः ६।२ । १९० धकालतनेषु कालनानः ६।३। १७ अतेरकृत्पदे ६ । २ । १९१ शयवासासिष्वकालात् ६।३.१८ नरनिघाने ६ । २ । १९२ नेन्सिद्धबधातिषु च ६।३।२९ प्रतेरंवादयस्तसुरुषे . ६।२। १९३ स्थे च भाषायाम् ६।३ । २० उपाद् यजमिनमगौरादयः६ । २.। १९४ पष्ठया आक्रोशे ६।३।२१ सोरवक्षेपणे ६ १.२ः। १९५: पुत्रेऽन्यतरस्याम् . . ६।३।२२ विभाषोत्पुच्छे ६॥ २१-१९६ ऋतो विद्यायोनिसम्बन्धेभ्यः६ ।। ३ । २३ द्वित्रिभ्यां पादनमूर्षसु. बहु-. विभाषा स्वसंपत्योः ६।३।२४ वीही ६।२ । १९७ आनङ्ग ऋतो इन्हे. ६।३। २५ सक्थं चाक्रान्ताद ६॥ २ । १९८ देवतादन्दे च ६।३।२६ परादिश्छन्दसि बहुलम् ६ 13 1 १९९ ईदनेः सोमवरुणयोः ६.।३ । २७ बहुव्रीहावाशंगौः सादक्तेननित्याययुक्तानहा- इबृद्धौ ६।३। २८ स्तिनकूलदेवताविभाषाननिविभ्यामेकोनविं-दिवो यावा ६।३ । २९ शतिः ॥ इति षष्ठाध्यायस्य दितीयः दिवसश्च पृथिव्याम् ६।३।.३० पादः ॥ २॥ उपासोषसः ६।२।३१ अलुगुत्तरपदे ६ । ३ । १ मातरपितरावुदीचाम् ६।३। ३२ पञ्चम्याः स्तोकादिभ्यः ६।३।२ पितरामातरा च च्छन्दसि ६ । ३ । ३३ ओजःसहोम्भस्तमसस्तृतीयायाः६।३।३ स्त्रियाः पुंसद्धाषितपुंस्कादनू- मनसः संज्ञायाम् . समानाधिकरणेऽस्त्रिया- :आज्ञायिनि च मपूरणीप्रियादिषु. ६ । ३ । ३४ आत्मनश्च ६ । ३।६ तसिलादिष्वाकृत्वसुचः ६।३ । ३५ वैयाकरणाख्यायां चतुर्थ्या:६ । ३.७ क्यङ्मानिनोश्च- परस्य च ६ । ३ । ८ न कोपधायाः ६।३। ३७ ·अ०:पा०स० . - अष्टाध्यायी- सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । संज्ञापूरण्योश्च ६ । ३ । ३८ इको इस्वोऽङयो गालवस्य ६।३।६१ वृद्धिनिमित्तस्य च तद्धित- एकतद्धिते च । ६।३।६३ स्यारक्तविकारे ६ । ३ । ३९ ड्यापोः संज्ञाछन्दसोर्वहुलम् ६ । ३१.६३ स्वाङ्गाचेतः ६ । ३।४० त्वे च ६।३१.६५ जातेश्च ६ । ३ । ४१ इष्टकेपीकामालानां चिततूल- पुंवत्कर्मधारयजातीयदेशीयेषु६ । ३ । ४२ भारिषु ६।३।६५ घरूपकल्पचेलड्ब्रुवगोत्रम- खित्यनव्ययस्य तहतेषु ड्योऽनेकाको अरुदिषदजन्तस्य मुम्. ६।३१.६७ हूस्वः ६।३। ४३ इच एकाचोऽम्प्रत्ययवच - ६।३। ६८ नद्याः शेषस्यान्यतरस्याम् ६।३।४४ वाचंयमपुरन्दरी च उगितश्च ६।३। ४५ कारे सत्याऽगदस्य ६।३।७० आन्महतः समानाधिकरण- श्येनतिलस्य पाते ६।३।७१ जातीययोः ६।३। ४६ रात्रेः कृति विभाषा ६।३ । ७२ दयष्टनः संख्यायामबहुवीर- नलोपोऽनत्रः ६ । ३ । ७३ शीत्योः ६ । ३ । ४७ तस्मान्नुडचि ६.।३।७५ त्रेस्त्रयः ६ । ३... ४८ नभ्रानपानवेदानासत्यान- विभाषा चत्वारिंशत्मभृतौ स- मुचिनकुलनखनपुंसक- वेषाम ६ । ३। ४९ नक्षत्रनकनाकेषु प्रकृत्या ६ 1.३ । ७५ हृदयस्य हल्लेखयदण्लासेषु ६ । ३ । ५० एकादिश्चैकस्य चाटुक् ६।३।७६ वा शोकष्यरोगेषु ६ । ३.1 ५१ नगोमाणिवन्यतरस्याम् .६ १.३ । ७७ पादस्यपदाऽऽज्यातिगोपहतेषु६।३।५२ संहस्य सः संज्ञायाम् ६।३।७८ पद्यत्यतदर्थे । ६।३ । ५३ ग्रन्थान्ताधिकेच ६।३।७९ हिमकाषिहतिषु च ६ । ३:५४ द्वितीये चानुपाख्ये .६।३ । ८० ६।३। ५५ अव्ययीभावे चाकाले ६।३।८१ वा घोषमिश्रशब्देषु ६।३। ५६ वोपसर्जनस्यः ६।३१.८२ उदकस्योदः संज्ञायाम् ६.३.५७ प्रकृत्याऽऽशिषि , .६।३। ८३ पेषवासवाहनधिषु च ६ ॥ ३॥ ५८ समानस्य च्छन्दस्यमूर्द्रप्रभृत्यु- एकहलादौ पूरयितव्येऽन्यतः दर्केषु रस्याम् ६,३.1.५९ ज्योतिर्जनपदरात्रिनाभिनाम- मन्थौदनसक्नुविन्दुवज्रभार- गोत्ररूपस्थानवर्णवयोवचनव- हारवीवधगाहेषु च ६१.३.। ६०.| - न्धुषु : . ६ 1.३.८५ : ऋचःशे ६...३।८४ .

·६६ समः समि सहस्य सधिः सूत्रपाठः। सूत्राणि । में पा० सू सूत्राणि । अ० पा० सू० चरणे ब्रह्मचारिणि ६ । ३ । ८६ साट्यैसाहासाटेति निगमे ६ । ३ । ११३ तीर्थे ये ६ । ३। ८७ संहितायाम् ६ । ३ । ११५ विभाषोदरे ६ । ३। ८८ कर्णे लक्षणस्याऽविष्टाष्टपञ्च- हग्दृशूवतुषु ६ । ३ । ८९ मणिभिन्नच्छिन्नच्छिद्र- इदंकिमोरीशूकी ६ । ३ । २० खुवस्वस्तिकस्य ६।३।११५ आ सर्वनाम्नः ६ । ३ । ९१ नहिवृतिवृषिव्यधिरुचिस- विश्वग्देवयोश्च टेरद्रयञ्चताव- हितनिषु को ६।३। ११६ मत्यये ६ । ३ । ९२ वनगिर्योः संज्ञायां कोटर. ६ । ३ । ९३ किंशुलुकादीनाम् ६ । ३ । ११७ तिरसस्तियलोपे ६। ३ । ९४ वले ६।३। ११८ ६। ३ । ९५ मतो वह्वचोऽनजिरादीनाम६ । ३ । ११९ सधमादस्थयोश्छन्दसि ६ । ३ । ९६, शरादीनां च ६।३। १२०० धन्तरुपसर्गेभ्योऽप ईद ६ । ३। ९७/इको वहेऽपालोः ६ । ३ । १२१ उदनोर्देशे ६ । ३ । ९८ उपसर्गस्य पञ्यमनुष्ये व- अषष्ठयतृतीयास्थस्यान्यस्य दुगा- ६ । ३ । १२२ शीराशस्थास्थितोत्सुकोति- ६ । ३ । १२३ कारकरागच्छेषु ६ । ३। ९९ दस्ति ६ । ३ । १२५ अर्थे विभाषा ६ । ३। १०० अष्टनः संज्ञायाम् ६।३।१२५ कोः कत्तत्पुरुषेऽचि ६ । ३ । १०१/ छन्दसि च ६ । ३ । १२६ रथवदयोश्च ६ । ३ । १०२ चितेः कपि ६।३ । १२७ तृणे च जातो ६ । ३ । १०३/ विश्वस्य वसुराटोः ६ । ३। १२८ का पथ्यक्षयोः ६ । ३ । १०४ नरे संज्ञायाम् ६ । ३ । १२९ ईपदर्थे ६।३।१०५/मित्रे चाँ ६ । ३।१३० विभाषा पुरुषे ६ । ३ । १०६ मन्त्रे सोमाऽश्वेन्द्रियविश्व- कवं चोणे ६ । ३ । १०७ देव्यस्य मतौ ६।३ । १३१ पथि च च्छन्दसि ६।३।१०८ भोषधेश्च विभक्तावप्रथमा- पृषोदरादीनि यथोपदिष्टम् ६ । ३ । १०९ याम् ६ । ३ । १३२ संख्याविसायपूर्वस्याङ्गस्या ऋचि तुनुपमक्षुतकुत्रोरु- हनन्यतरस्यां औ ६ । ३ । ११० ष्याणाम् ६ । ३ । १३३. ट्रलोपे पूर्वस्य दीर्णोऽणः ६ । ३ । १११/ इकः सुनि ६ । ३ । १३४ सहिवहोरोदवर्णस्य ६।३। ११२ धचोऽतस्तिङः ६ । ३ । १३५ इकः काशे ·अष्टाध्यायी-- अ० पा० सू० ६।४।२२ ६ । ४ । २३ । सूत्राणि। भ० पा० सू० सूत्राणि । निपातस्य च ६ । ३ । १३६ असिद्धवदवाभाव अन्येषामपि दृश्यते ६ । ३ । १३७ श्नानलोपः चौ ६ । ३ । १३८ अनिदितां हल उपधायाः संमसारणस्य ६।३। १३९ डिति ६।४।२४ अलुषष्ठयानातेरिकोऽव्ययीभावको कत्त- देशसञ्चस्वन्नां शपि ६।४।२५ दिकोषहएकोनविंशतिः।इति षष्ठाध्यायस्य रभेश्च ६।४।२६ तृतीयः पादः ॥ ३ ॥ पत्रिच भावकरणयोः ६। ४ । २७ अङ्गस्य ६ । ४ । १ स्यदो जवे ६।५।२८ ६ । ४ । २ अवौधौद्मप्रथहिमश्रथाः ६ । ४ । २९ नामि ६ । ४ । ३ नाचेः पूजायाम् ६।४।३० न तिसृचत ६ । ४ । १ क्वि स्कन्दिस्यन्दोः ६।४।३१ छन्दम्युभयथा ६ । ४ । ५ जान्तनशां विभाषा ६।४।३२ नृच ६ । ४।६ भनेश्च चिणि नोपधायाः ६।४।७ शास इदहलोः ६ । ४ । ३५ सर्वनामस्थाने चासम्बुद्धौ ६।१।८ ६।४।३५ बा षपूर्वग्य निगमे ६१४।९ हन्तः सान्तमहतः संयोगस्य ६ । ४ । १० अनुदात्तोपदेशवनतितनोत्या- अमृन्तृचस्वसनसृनेष्टुत्वष्टक्षतृहो दीनामनुनासिकलोपो तृपोतृपशास्तॄणाम् ६ । ४।११ झलि डिति ६ । ४ । ३७ इन्हन्पूषार्यम्णां शौ ६ । ४ । १२ वा ल्यपि ६ । ४ । ३८ सौच ६ । ४ । १३ न किचि दीर्घश्व ६। ४ । ३९ अत्वसन्तस्य चाधातोः ६ । ४ । १४ गमः को अनुनासिकस्य विझलोः विड्डनोरनुनासिकस्याऽऽत् ६ । ४ । ४१ डिति ६. ४ । १५ जनसनसनां सन्झलोः ६। ४ । ४२ अज्झनगमां सनि ६.४ । १६|ये विभाषा ६।४। ४३ तनोतेर्विभाषा ६।४।१७ तनोतेयकि ६।४।४४ ६। ४ । १८ सनः किचि लोपश्चास्याऽन्य- च्छोः शूडनुनासिके च ६।४। १९ तरस्याम् ६।४।४५ ज्वरत्वरनिव्यविमवामुष आर्द्धधातुके ६। ४ । ४६ धायाश्च ६ । ४ । २० भ्रस्नोरोपधयोरमन्यतर- रालोपः ६।४।२१ स्याम् ६।४ । ४७ शाहो कमश्च तिव ·सूत्रपाठः। सूत्राणि। भ० पा० सू० सूत्राणि। अ०पासू० अतो लोपः ६ । ४ । ४८ अचि श्रुधातुध्रुवां बोरियड- यस्य हलः ६।४।४९ वङी ६।४। ७७ क्यस्य विभाषा ६ । ४ । ५० अभ्यासस्यात्सवणे ६।४। ७८ रनिट ६।४। ५१ स्त्रियाः ६।४ । ७९ निष्ठायां सेटि ६। ५। ५२/ वाम्शसोः ६।४। ८० ननिता मन्त्रे ६। ४ । ५३ इणो यण ६।४।८१ शमिता यज्ञे ६। ४ । ५४ एरनेकाचोऽसंयोगपूर्वस्य ६।४ । ८२ अयामन्ताल्वाय्येल्विष्णुषु ६ । ४ । ५५ ओः मुपि ६।४।८३ ल्यपि लघुपूर्वाद ६ । । । ५६ वर्षाभ्वश्च ६।४।८४ विभाषा पः ६ । ४ । ५७ न भूमुधियोः ६।४।८५ युधबोदश्छन्दसि ६।। ५८ छन्दस्युभयथा ६।४।८६ क्षियः ६ । ४ । ५९ हश्नुवोः सार्वधातुके निष्ठायामण्यदर्थे ६ । ४ । ६० भुवो बुग्लुङलिटोः ६।४।८८ वा कोशदैन्ययोः ६ । ४ । ६१ ऊदुपधाया गोहः ६।४।८९ स्यसिचसीयुट्तासिषु भाव दोषो णौ ६।४।९० कर्मणोरुपदेशेऽन्झनग्रह- वा चित्तविरागे दृशां वा चिवदिट् च ६ । ४ । ६२ मितां हस्वः ६।४। ९२ दीडो युद्धचि द्धिति ६।४।६३ चिण्णमुलोदीपोऽन्यतरस्याम ६ । ४ । ९३ आतो लोप इटिच ६। ४ । ६४ खचि हस्वः ईद्यति ६।४ । ६५/ द्वादो निष्ठायाम् ६।४।९५ घुमास्थागापानहातिसां हलि६ । ४ । ६६ छादेऽयुपसर्गस्य एलिङि ६ । ४ । ६७/ इस्मन्नतिषु च ६।४।९७ वाऽन्यस्य संयोगादेः ६ । ४ । ६८/ गमहनननखनवसां लोप: ६ । ४ । ६९ विडत्यनकि ६।४। ९८ मयतेरिदन्यतरस्याम् ६ । ४ । ७० तनिपत्योश्छन्दसि ६।४। ९९ लुङ्लङ्लक्ष्वदुदात्तः ६ । ४ । ७१ पसिभसोर्हलि च ६।४। १०० आडजादीनाम् . ६ । ४ । ७२ हुझल्भ्यो हेधिः ६।४। १.०१ छन्दस्यपि दृश्यते ६ । ४ । ७३ श्रुशृणुप्रकृवृभ्यश्छन्दसि ६ । ४ । १०२ न माझ्योगे ६।४ । ७४/ अडितश्च ६।४ । २०३ बहुलं छन्दस्यमाझ्योगेऽपि ६ । ४ ! ७५ चिणो लुक् ६।४।१०४ इरयो रे ६। ४ । ७६ अतो हे ६।४।१०५ . नल्यपि ·६८ अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० ६ । ४ । १३६ ६।४ । १३८. आ च हो सूत्राणि । भ० पा० सू० सूत्राणि। उतश्च प्रत्ययादसंयोगपूर्वाद६ । ४ । १०६ विभाषा ङिश्योः लोपश्चास्यान्यतरस्यां म्वोः ६ । ४ । १०७ न संयोगादमन्ताव ६ । ४ । १३७ नित्यं करोतेः ६।४ । १०८ अचः येच ६। ४ । १०९ उद ईद ६ । ४ । १३९ अत उत्सार्वधातुके ६ । ४ । ११० आतो धातोः श्रसोरल्लोपः ६ । ४ । १११ मन्त्रेष्वाङ्यादेरात्मनः ६। ४ । १४१ आभ्यस्तयोरातः ६ । ४ । ११२ ति विशतेर्डिति ६ । ४ । १४२ ईहल्ययोः ६ । ४ । ११३। टेः ६ । ४ । २४३ इद्दरिद्रस्य ६। ४ । ११४ नस्तद्धिते ६ । ४ । १४४ भियोऽन्यतरस्याम् ६ । ४ । ११५ अगष्टखोरेव ६ । ४ । १४५. नहातेश्व ६ । ४ । ११६ ओर्गुणः ६।४। १४६. ६ । ४ । ११७/ ढेलोपोऽकद्वाः ६।४।१४७ लोपो यि ६ । ४ । ११८ यस्येति च ६ । ४ । १४८ ध्वसोरेद्धावभ्यासलोपश्च ६ । ४ । ११९/ सूर्यतिष्यागस्त्यमत्स्या- अत एकहल्मध्येऽनादेशादे- नां य उपधायाः. ६ । ४ ।।१४९ लिटि ६ । ४ । १२० हलस्तदितस्य ६.१४ | १५०० थलि च सेटि ६ । ४ । १२१आपत्यस्य च तद्धितेऽनाति६ । ४ । १५१. दृफलभजनपश्च ६ । ४ ।. १२२ क्यच्च्योश्च ६ । ४ । १५२ राघो हिंसायाम् ६। ४ । १२३ विल्वकादिभ्यश्छस्य लुक् ६ । ४ । १५३ वाजूभ्रमुत्रसाम् ६ । ४ । १२४ तुरिष्ठेमयासु '६ । ४ । १५४ फणां च सप्तानाम् ६ । ४ । १२५/ टेः ६ । ४ । १५५ न शसददवादिगुणानाम् ६ । ४ । १२६ स्थूलदूरयुवहस्वक्षिमक्षुद्रा- अर्वणस्त्रसावनः ६।४ । १२७ णां यणादिपरं पूर्वस्य मधवा बहुलम् ६१.४ । १२८ ६ । ४ । १५६ भस्य ६ । ४ । १२९ प्रियस्थिरस्फिरोरुबहुलगु- पादः पत् ६ । ४ । १३० रुवृद्धतमदीर्घवृन्दारका- वसोः संप्रसारणम् ६ । ४ । १३१ णां प्रस्थस्फवहिगर्षि- वाह ऊठू ६ । ४ ।.१.३२ त्रपदापिवृन्दाः श्वयुवमपोनामतड़िते ६ । ४ ।.१३३. बहोर्लोपो भू च बहोः ६।४।..१५८ अल्लोपोऽनः ६ । ४ । १३.४. इष्ठस्य यिट्च ६ । ४ । १५९ षपूर्वहन्धृतराज्ञामणि ६। ४ । १३५ ज्यादादीयसः ६ । ४ । १६० च गुणः ·सूत्रपाठः। ६ ६ । ४ । १६७ यः ६ । ४ । १७१ पूर्वादिभ्यो नवभ्यो वा जसःशी ६ । ४ । १७३ औङ आपः सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। अ० पा० सू० रऋतो हलादेर्लयोः ६ । ४ । १६१ शीडो रुटू ७।१।६ विभाषोश्छन्दसि ६ । ४ । १६२/ वेत्तेविभाषा ७।१।७ प्रकृत्यैकाच् ६ । ४ । १६३ बहुलं छन्दसि ७।१।८ इनण्यनपत्ये ६ । ४ । १६४ अतो भिस ऐस् ७।१।९ गाथिविदथिकशिगणिपणि- बहुलं छन्दसि ७।१।१० नश्च ६ । ४ । १६५ नेदमदसोरकोः ७।१।११ संयोगादिश्च ६ । ४ । १६६ टाङसिङसामिनात्स्याः ७।१।१२ अन् ७। १ । १३ ये चाऽभावकर्मणाः ६ । ४ । १६८ सर्वनाम्नः स्मै ७।१।१४ आत्माध्वानौ खे ६।४ । १६९ ङसिङयोः स्मावस्मिनौ ७।१ । १५ न मपूर्वोऽपत्येऽवर्मणः ६।४ । १७० ७।१ । १६ ब्राझोऽजाती ७।१ । १७ कार्मस्ताच्छील्ये ६ । ४ । १७२ औक्षमनपत्ये ७।१ । १८ दाण्डिनायनहास्तिनायना- नपुंसकाच ७।१ । १९ थर्वणिकझाशिनेयवा- जश्शसोः शिः ७।१ । २० शिनायनिधौणहत्यधैवत्यसार অষ্টা স্বীয় ७।१।२१ वैक्ष्वाकमैत्रेयहिरण्म- ७।१।२२ यानि ६ । ४ । १७४ स्वमोनपुंसका ७।१। २३ ऋत्व्यवास्त्व्यवास्त्वमाध्वी- अतोऽम् ७।१ । २४ हिरण्ययानि च्छन्दसि ६ । ४ । १७५ अड्डतरादिभ्यः पञ्चभ्यः ७।१ । २५ अङ्गस्यराल्लोपोविडनोर्वाकोशमिणाहुझ- नेतराच्छन्दसि ७।१।२६ ल्भ्यस्थलिचमन्त्रेषुरऋतः पञ्चदश ॥ इतिष- युष्मदस्मद्भया उसोऽशू ७।१ । २७ ठाध्यायस्य चतुर्थः पादः ॥ इति षष्ठाध्यायः छ प्रथमयोरम ७।१ । २८ समाप्तः ॥ ६ ॥ ७ ।। २९ युबोरनाको ७ । १ । १ भ्यसोभ्यम् ७।१।३० आयनेयीनीयियः फटखयां पञ्चम्या अद ७।१।३१ मत्ययादीनाम् एकवचनस्य च ७। १ । ३२ झोऽन्तः ७।१।३ | साम आकम् ७।१ । ३३ अदभ्यस्ताद ७।१।४ आत औ णल: ७।१।३४ आत्मनेपदेवनतः ७ । १ । ५ तुह्योस्तातडशिष्यन्यतर- षड्भ्यो लुक् शसो न ·अष्टाध्यायी- अपा० सू० ७।१।६४ ७।१।६५ ७।१ । ६६ ७।१।६५ अमो मशू ध्वमो ध्वात् सूत्राणि । भ० पा० सू० मूत्राणि । स्याम् ७।१। ३५ लंभेश्च विदेः शतुर्वसुः ७। ।३६ आङो यि समासेऽनपूर्व क्त्वो ल्यप् छ । ३७ उपात्मशंसायाम् क्वापि च्छन्दसि ७॥३।३८ उपसर्गात् खलंघनोः सुंपां सुंळुकपूर्वसवर्णाच्छेयाडा न सुदुभ्यो केवलाभ्याम् ७।१ । ६८ व्यायाजाल: ७।१ । ३९ विभाषा चिण्णमुलोः ७।१ । ६९ ७।१ । ४० उगिदचां सर्वनामस्थानेर- लोपस्त आत्मनेपदेषु ७।१।४१ धातोः ७।१।७० ७।१ । ४२ युजेरसमासे ७।१ । ७१ यनध्वनामिति च ७।१ । १३) नपुंसकस्य झलंच: ७।१।७२ तस्य ताव ७।१।४४ इकोचि विभक्तो ७।१ । ७३ तप्तनप्तनथनाश्च ७। १ । ४५/ तृतीयादिषु भाषितपुंस्कं पुंव- इदन्तोमसि ७।१।४६ द्रालवस्य ७।१।७४ क्त्वो यकू ७ । १ । १७ अस्थिदधिसक्थ्यक्ष्णामनङ्गु- इष्टीनमिति च ७।१। ४८ दात्तः ७।१ । ७५ स्नाल्यादयश्च ७ | १ । ४९ छन्दस्यपि दृश्यते ७।१ । ७६ आजसेरसु ७ । ११ ५०ई च द्विवचने ७।१।७७ अश्वक्षीरवृषलवणानामात्ममी नाभ्यस्ताच्छतुः ७।१।७८ तो क्यचि ७ । १। ५१ वा नपुंसकस्य ७।१ । ७९ आमि सर्वनानः मुटु ७ । १ । ५२ आच्छीनद्योर्नु ७१।८० श्रेस्त्रयः ७।१ । ५३ शपश्यनोनित्यम् ७।१।८१ हस्वनद्यापो नुटू ७। १ । ५४ सावनडुहः ७।१।८२ षट्चतुभ्यंश्च ७ । १ । ५५ दृकूस्ववःस्वतवसां छन्दसि ७ । १ । ८३ श्रीग्रामण्योश्छन्दसि ७ । १ । ५६ दिव औद ७।१।८४ गोः पादान्ते ७।१। ५७ पथिमथ्यभुक्षामा ७।१।८५ इंदितों नुम् धातोः ७।१ । ५८ इतोऽत्सर्वनामस्थाने ७।१।८६ शे मुचादीनाम् ७।११ ५९/थो न्यः ७।१।८७ मस्जिनशोलि ७।१।६० भस्य टेलोपः ७।१।८८ रंधिजभोरचि ७ । १ । ६१/पुंसोऽसुङ् ७।१।८९ नेटयलिटि रधेः ७।१।६२/ गोतो णित् ७।१।९० रभेरशलिटोः ७।१। ६३ णलुत्तमो वा ७।१ । ९१ ।

·सूत्रपाठी अनङ् सौ तुज्यत् कोष्टुः अम् संवुद्धौ ऋत इदातो. सूत्राणि । भ० पा० सू० सूत्राणि । भ० पा० सू० सख्युरसम्बुद्धौ ७ । १ । ९२ विभाषा भावादिकर्मणोः ७ । २ । १७ ७।१ । ९३ क्षुब्धस्वान्तध्वान्तलमम्लिष्ट- अदुशनस्पुरुदंसोऽनेहसां च ७ । १ । ९४ विरिधफाण्टवादानि मन्थ. ७।१।९५ मनस्तमासक्ताऽविस्पष्ट- स्त्रियां च ७।१।९६ स्वरानायासभृशेषु ७।२।१८ विभाषा तृतीयादिष्वचि ७।१ । ९७ धृषिशसी वैयात्ये ७।२।१९ चतुरनडुहोरामुदात्तः ७।१ । ९८ दृढः स्थूलवलयोः ७।२। २० ७।१ । ९९ प्रभौ परिवृतः ७।२।२१ ७ । १ । १०० कृच्छ्रगहनयोः कपः ७। २ । १२ उपधायाश्च ७।१ । १०१ धुषिरविशब्दने ७।२।२३ उदोष्ठयपूर्वस्य ७ । १ । १०२ अर्देः संनिविभ्यः ७।२।२४ बहुलं छन्दसि ७।१ । १०३ अभेश्चाविदूर्ये ७।२। २५ युवोरष्टाभ्योलोपस्तरधिजभोशपूश्यनोरुप- रध्ययने वृत्तम् ७।२ । २६ धायास्त्रीणि ॥ इति सप्तमाध्यायस्य प्रथमः वा दान्तशान्तपूर्णदस्तस्पष्ट- पादः ॥ १॥ च्छवज्ञप्ताः ७।२। २७ सिचि वृद्धिः परस्मैपदेषु ७ । २।२ रुष्यमत्वरसंधुषाऽऽस्वनाम् ७॥२ । २८ अंतोरान्तस्य ७।२।२९ वजहलन्तस्याचः ७।२।३ अपचितश्च ७।२ । ३० नेटि ७।२।४ ७।२ । ३२ ड्यन्तक्षणश्वसजागृणिश्व्ये- दिताम् ७।२। ३२ अपरिहवृताश्च ७। २ । ५ ऊर्णोतेर्विभाषा सोमे हरितः ७।२। ३३ ७।२।६ अतो हलादेर्लघोः ७ । २ । ७ ग्रसितस्कभितस्तभितोत्तभि- नेडशि कृति ७।२।८ तचत्तविफस्ताविशस्तृशंस्तु- तितुत्रतथासिसुसरकसेषु च ७ ! २ । ९ शास्तृतरुतृतरूंतृवरुतूंवरूत- एकाच उपदेशेऽनुदात्तात् ७ १२ । १० वरूत्रीरुज्ज्वलितिक्षरि- ७।२।११ तिवमित्यमिताति च ७ । २ १ ३४ सनि ग्रहगुहोश्च ७ । २ । १२ मार्दधातुकस्येड्लादेः ७१.२ । ३५ कृसभृवृस्तुनुस्रुश्रुवो लिटि ७ १२ । १३ श्रुक्रमोरमात्मनेपदनिमित्ते ७ । २ । ३६ म्धीदितो निष्ठायाम् ७ । २ । १४ ग्रहोलिटि दीर्षः ७।२१३७ यस्य विभाषा ७१२ । १५ वृतो वा ७।२।६८ आदितश्च ७। २ । १६। न लिङि ७।२ । ३९ ७ । २ । २ हषलोमसु hics हु हरेश्छन्दसि युकः किति ·७२ अष्टाध्यायी- अ०. पा० सू० ७।२।६७ ७।२।६९ निरः कुषः सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। सिचि च परस्मैपदेषु ७।२ । ४० वस्वेकाजासाम् इट सनि वा ७।२। ४१ विभाषा गमहनविदविशाम् ७ १२ । ६८ लिसिचोरात्मनेपदेषु ७१२ । ४२ सनिससनिवांसम् ऋतश्च संयोगादेः ७।२।४३ अङ्नोः स्ये ७।२।७० स्वरतिसूतिसूयतिधूभूदितो अनेः सिचि ७। २ । ७१ वा ७।२॥ ४५ स्तुमुधूभ्यः परस्मैपदेषु ७१२ । ७२ रधादिभ्यश्च ७ । २ । ४५ यमरमनमाऽऽतां सक् च ७२ | ७३ ७ १.२ । ४६ स्मिपूरञ्ज्वशां सनि ७।२।७४ इणनिष्ठायाम् ७।२। ४७ किरश्च पञ्चभ्यः ७।२।७५ तीषसहलुभरुषरिषः ७ ॥ २ ॥ ४८ रुदादिभ्यः सार्वधातुके ७।२। ७६ सनीवन्तर्धभ्रस्नदम्भुस्तृि- ईशः से ७।२।७७ यूर्णभरज्ञपिसनाम् ७ | २ | ४९ ईढननोचे च ७।२।७८ क्तिशः क्त्वानिष्ठयोः ७। २१५० लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य ७।२। ७९ पूङश्च ७।२१ ५१ अतो येयः ७।२।८० वसतिक्षुधोरिट ७।२। ५२ बातोडितः ७।२।८२ ७।२। ५३ आने मुक् ७।२।८२ लुभो विमोहने ७।२।५४ ईदासः ७।२।८३ जनश्योः क्वि ७।२ । ५५ अष्टन मा विभक्तो ७।२।८४ उदितो वा ७ ।२। ५६ रायो हलि ७।२।८५ सेऽसिचि कृतघृतकृदतृदनृतः७ । २ । ५७ युप्मदस्मदोरनादेशे ७।२।८६ गमेरिट परस्मैपदेषु ७।२। ५८ द्वितीयायां च ७।२।८७ न वृद्भ्यश्चतुयः ७।२। ५९ प्रथमायाच द्विवचने भाषा. ७।२।६० याम् ७।२।८८ अचस्तास्वत्थल्यऽनिटो नि- योऽचि ७।२।८९ त्यम् ७।२।६१ शेषे लोपः ७।२।९० उपदेशेऽत्वतः ७।२।६२ मपर्यन्तस्य ७।२।९२ ऋतो भारद्वाजस्य ७ १२ । ६३, युवावौ द्विवचने ७।२।९२ बभूथाततन्धनगृम्भववर्षेति यूयवयौ जसि ७।२।९३ निगमे ७ १२१६४ वाही सौ ७। २ । ९४ विभाषा सृजिशोः ७ । २। ६५/तुभ्यमह्यौ यि ७।२।९५ इडत्यतिव्ययतीनाम् ७।२।६६ तवममौ असि ७।२।९६ अञ्चेः पूजायाम् तासि च कृपः ·सूत्रपाठः । ७३ किमः कः कुतिहोः यः सौ सूत्राणि। म० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० त्वमावेकवचने ७१२ । ९७ न्यग्रोधस्य च केवलस्य ७।३।५ प्रत्ययोत्तरपदयोश्च ७।२। ९८ न कर्मव्यतिहारे ७।३।६ त्रिचतुरोः स्त्रियां तिसूचतसृ७ । २ । ९९ स्वागतादीनां च ७।३।७ अचि र ऋतः ७।२ । १०० स्वादेरित्रि ७।३।८ जराया नरसन्यतरस्याम् ७।२। १०१ पदान्तस्यान्यतरस्याम् ७।३।९ त्यदादीनामः ७।२। १०२ उत्तरपदस्य ७।३।१० ७ । २ । १०३ अवयवाहतोः ७।३।११ ७।२ । १०४ सुसर्वा जनपदस्य ७।३। १२ काति ७।२ । १०५ दिशोऽमद्राणाम् ७।३।१३ तदोः सः सावनन्त्ययोः ७।२।१०६/माचां ग्रामनगराणाम् ७।३।१४ अदस औ सुलोपश्च ७ १२ । १०७ संख्यायाःसंवत्सरसंख्यस्य च७।३।१५ इदमो मः ७।२।१०८ वर्षस्याभविष्यति ७।३ । १६ दश्व ७ । २ । ५०९ परिमाणान्तस्यासंज्ञाशाणयोः५। ३ । १७ ७ | २ | ११० ने मोष्ठपदानाम् ७ । ३ । १८ इदोऽयू पुसि ७ । २ । १११ हद्भगसिन्धवन्ते पूर्वपदस्य च७ । ३ । १९ अनायकः ७।२ । ११२/ अनुशतिकादीनां च ७।३ । २० हलि लोपः ७ । २१ ११३ देवताद्वन्दे च ७।३।२१ मृनर्वृद्धिः ७ । २१ ११४ नेन्द्रस्य परस्य ७ । ३। २२ अचो णिति ७।२ । ११५ दीर्वाच्च वरुणस्य ७।३। २३ अत उपधायाः ७।२। ११६ माचां नगरान्ते ७।३।२४ तद्धितेष्वचामादेः ७।२। ११७ जङ्गलधेनुवलनान्तस्य विभा- ७।२। ११८ षितमुत्तरम् ७।३।२५ सिचिप्रभाविट्सन्यचआतोजरायाअष्टादश। अत्पिरिमाणस्य पूर्वस्य इति सप्तमाध्यायस्य द्वितीयः पादः ॥२॥ ७ । ३ । २६ देविकाशिंशपादित्यवादीर्घ- नातः परस्य ७।३ । २७ सत्रश्रेयसामाद ७।३।१ मवाहणस्य हे ७।३।२८ केकयमित्रयुप्रळयानां यादे- तत्प्रत्ययस्य च ७।३।२९ रियः ७।३।२ नत्रः शुचीश्वरक्षेत्रज्ञकुशळ- नय्वाभ्यां पदान्ताभ्यां पूर्वी तु निपुणानाम् ७।३ । २० ताभ्यामैच ७ । ३।३ यथातथयथापुरयोः पर्यायेण ७ । ३ । ३१ द्वारादीनां च ७।३ । ४ हनस्तोऽचिण्णलोः ७।३। ३२ किति च तुवा ·७४ अष्टाध्यायी- -- म० पा० सू० ७।३। ५८ ७।३।६० ७।३। ६२ ७।३।६३ सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । आतो युक् चिण्कृतोः ७।३।३३ विभाषा चेः नोदात्तोपदेशस्य मान्तस्याऽ- न कादेः ७।६। ५९ नाचमेः ७।३।३५ अनिवज्योंश्च जनिवध्योश्च ७ । ३ । ३५ भुजन्युन्नी पाण्युपतापयोः ७१३ । ६१ अर्तिीन्लीरीकृयीक्ष्माय्या प्रयाजानुयाजी यज्ञाने तांपुणौ ७।३। ३६ वश्चर्गती शाच्छासाह्वान्यावेप युक् ७।३ । ३७ ओक उचः के ७।३।६४ वो विधूनने जुक ७।३ । ३८ ण्ये आवश्यक ७।३।६५ लीलोर्नुग्लुकावन्यतरस्यां स्नेह यजयाचरुंचमवंचर्चश्च ७।३।६६ विपातने ७।३ । ३९ वचोऽशब्दसंज्ञायाम् ७।३।६५ भियो हेतुभये पुक ७।३ । ४० प्रयोज्यनियोन्यौ शक्याथै ७ । ३ । ६८ स्फायो व ७।३।४१. भोज्यं भक्ष्ये ७।३।६९ शदेरगतौ तः ७।३ । ४२ पोलोंपो लेटि वा ७।३।७० रुहः पोऽन्यतरस्याम् ७१३ । ४३ ओतः श्यनि ७।३ । ७१ प्रत्ययस्थात्कारपूर्वस्यात इदा क्सस्याचि ७।३। ७२ प्यसुपः ७।३। ४४ लुग्वा दुहदिहलिहगुहामात्मने- न यासयोः ७।३।१५ पदे दन्त्ये ७।३।७३ उदीचामातः स्थाने यक- शमामष्टानां दीर्षःश्यनि ७।३ । ७५ पूर्वायाः ७ । ३ । ४६/ष्ठिवुक्तमुचमां शिति ७।३ । ७५ भस्वैषानाज्ञादास्वानपुर्वा क्रमः परस्मैपदेषु ७।३ । ७६ णामपि ७।३। ४७) इपुगमियमां छ: ७।३। ७७ अभाषितपुंस्काच ७।३ । ४८ पानाध्मास्थांनादाणदृश्यत्तिसतिश- आदाचार्याणाम ७।३।४९ दसदां पिबंजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छंप- ठस्येकः ७।३ । ५० श्यछंधौशीयसीदाः ७।३।७८ इसुसुक्तान्तात्कः ७।३ । ५१ ज्ञाजनोर्जा ७।३।७९ चनोः कु घिण्ण्यतोः ७।३ । ५२/ प्वादीनां हस्वः ७।३। ८० न्यक्कादीनां च ७ । ३ । ५३ मीनातेनिगमे ७।३।८१ हो हन्तर्णिनेषु ७।३ । ५४ मिर्गुणः ७।३। ८२ अभ्यासाच्च ७।३। ५५ जुसि च ७।३। ८३ हेरचडि ७ । ३ । ५६) सार्वधातुकार्धधातुकयोः ७।३ । ८४ सलिटोर्जेः ७ । ३ । ५७ जायोऽविचिण्णङित्सु ७।३।८५ ·ब्रुव ईट मूत्रपाठ। ७५ सूत्राणि। अ पामू० सूत्राणि । भ० पा० स० पुगन्तलंघूपधस्य च ७।३।८६ भ्याम् ७।३। ११५ नाभ्यस्तस्याऽचिपिति सार्व- रानद्यान्नीभ्यः ७।३।११६ धातुके ७।३। ८७ इंद्याम् ७।३।११७ भूस्वास्तिढि ७।३।८८ भौद ७।३। ११८ उतो वृद्धिलुकि हलि ७।३। ८९ अच्च धेः ७ । ३ । ११९ ऊोतेविभाषा ७।३ । ९० आंडो नाऽस्त्रियाम् ७।३। १२० गुंणोऽपृक्त ७।३ । ९१ देविकादेवतास्फायोभुनमीनातेरतोदी?- तृणह इंम् ७।३। ९२ विंशतिः ।। ॥ इति सप्तमाध्यायस्य । ९३ तृतीयः पादः ॥ ३ ॥ यंडो वा ७।३।९४ णौ चङ्युपधाया हस्वः ७।४।१ तुरुस्तुशम्यमः सार्वधातुके ७।३ । ९५ नांग्लोपिशास्वृदिताम् ७।४ । २ अस्तिसिचोऽपृक्ते ७ । ३ । ९६ धांजभांसभाषदीपजीवमील- बहुलं उन्दसि ७।३।९७ पीडामन्यतरस्याम् ७।४।३ रुदश्च पञ्चभ्यः ७।३। ९८ लोपः पिवतेरीचाभ्यासस्य ७।४।४ अंगाग्यगालवयोः ७।३ । ९९ तिष्ठतेरित ७।४। ५ अंद: सर्वेषाम् ७।३।१०० निघतेर्चा अतो दीपों यनिं ७ । ३ । १०१ उद ७।४।७ सुपि च ७।३।१०२ नित्यं छन्दसि ७।४।८ बहुवचने झल्ये ७।३।१०३/दयतदिगि लिटि ओसि च ७।३ । १०४ ऋतश्च संयोगादेर्गुणः ७।४।१० आडि चापः ७ । ३ । १०५ ऋच्छत्यताम् ७।४।११ संबुद्धौ च ७।३ । १०६ शुभां हस्सों वा ७।४।१२ अम्बार्थनद्यार्हस्वः ७।३।१०७ केणः ७।४।१३ हस्वस्य गुणः ७ । ३।१०८ न कपि ७।४ । १४ जैसिंच ७।३। १०९/ आपोऽन्यतरस्याम् ७।४।१५ तो डिसर्वनामस्थानयोः७।३। १९० ऋदृशोडि गुणः ७।४।१६ घेर्डिति ७ । ३ । १११ अस्यतस्थुक ७।४।१७ ऑण नद्याः ७।३। ११२ श्वेयतेरः ७।४।१८ याडापः ७ ।। ११३ पतः पुंम् ७।४।१९ सर्वनाम्नः स्याड्स्वश्च ७।३ । ११४ वच उम् ७।४।२० विभाषा द्वितीयातृतीया- शीङः सार्वधातुके गुणः । ४ । २१ ·७६ अष्टाध्यायी- अ० पा० स० ७।४।५० ७।४।५१ ७।४ । ५२ ७।४। ५३ च्चीच अस्य च्चो सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि। अयङिय कङिति ७ । ४ । २२ तासस्त्योर्लोपः उपसर्गाद् हूस्व ऊहतेः ७१४ | २३ रिच एतेलिडि. ७। ४ । २४ ह एति अकृत्सार्वधातुकयोीर्षः ७।४ । २५ यीवर्णयोर्दिधीवेन्योः ७। ४ । २६, सनि मीमाधुरभलभशकपतप- री ऋतः ७।४।२७ दामच इस रिशयग्लिस ७ । ४ । २८ आप्ज्ञप्यधामीद ७४ । ५५ गुणोऽतिसंयोगायोः ७।४।२९ दम्भ इच्च ७।४।५६ यडि च ७ । ४ । ३० मुचोऽकर्मकस्य गुणो वा ७।४।५७ ई घामो ७।४ । ३२/ अत्र लोपोऽभ्यासस्य ७।४।५८ ७।४ । ३२ ह्रस्वः ७।४।५९ क्यचिच ७।४ । ३३ हलादिः शेषः ७।४।६० अशनायोदन्यधनाया बुभुक्षा शपूर्वाः खयः ७.४१६२ पिपासागर्देषु ७। ४ । ३४ कुहोश्चः ७।४।६२ न च्छन्दस्यपुत्रस्य ७। ४ । ३५/न कवतेयडि दुरस्युईविणस्पुर्वृषण्यतिरि कृषेश्छन्दसि ७।४। ६५ षण्यति ७ । ४ । ३६ दाधतिदधतिद्धर्षिोभूतु ते- अश्वावस्यात् ७।४। ३७ तितलप्योऽऽपनीफणसं- देवसुनयोर्यजुषि काठके ७।४। २८ सनिष्यत्करिकत्कनिक- कन्यध्वरपृतनस्यचि लोपः ७।४ । ३९ दद्भरिभ्रद्दविध्वतो दावि- द्यतिस्यतिमास्थामित्तिकिति७ १४॥ ४० झुतत्तरित्रतः सरी- शाच्छोरन्यतरस्याम् ७।४।४१ सुपतंवरीवृनन्मम॒न्या- दधातेहि ७।४।४२ ७।४।६५ गनीगन्तीति च जहातेश्च क्वि ७।४। ६६ ७।४ । ४३ उरत विभाषा छन्दसि ७ । ४ । ४४ द्युतिस्वाप्योः संप्रसारणम् ७१४ । ६७ ७।४।६८ मुधितवमुधितनेमधितधिष्व- ७।४।६९ धिषीय च ७।४।४५) दीर्घ इणः किति दोदरोः ७।४।४६ अत आदेः ७।४।७० ७ १ ४ । ४७ तस्मात्रुइ दिहल: ७।४।७१ ७।४।७२ अपो भि ७।४। ४८ भश्नोतेश्च .७।४।७३ सः स्याऽऽर्द्धधातुके ७।४।४९ भवतेरः व्यथो लिटि अच उपसर्गातः ·सूत्रपाठः । अ० पा० स० . सूत्राणि। भ० पा० सू० सूत्राणि। ससूवति निगमे ७।४।७४ अथाष्टमाध्यायप्रारम्भः। णिनां त्रयाणां गुणः श्लौ ७।४ । ७५ सर्वस्य दे ८।१ । १ भृञामिद ७ । ४ । ७६ तस्य परमानेडितम् ८।१।२ अतिपिपोश्च ७} ४ । ७७ अनुदात्तं च ८।१।३ बहुलं छन्दसि ७ । ४.। ७८ नित्यवीप्सयोः ८।१।४ सन्यतः ७।४ । ७९ परेर्वनने ८।१।५ ओः पुयणज्यपरे ७.। ४ । ८० प्रसमुपोदः पादपूरणे ८।१।६ स्रबतिशृणोतिद्रवतिमवति उपर्यध्यधसः सामीप्ये ८।१ । ७ प्लवतिच्यवतीनां वा ७ | १ | ८१ वाक्यादेरामन्त्रितस्याऽसूयासम्मति- गुणो यङ्लुकोः ७।४।८२ कोपकुत्सनभर्सनेषु ८।१।८ दीपोंकितः ७।४ । ८३ एक बहुव्रीहिवत् ८।१।९ नीग्यश्चुलंसुध्वंसुधंसुकसपतपद आवाघे च ८।१।१० स्कन्दाम् ७ १ ४ १ ८४ कर्मधारयवदुत्तरेषु ८।१।११ नुगतोऽनुनासिकान्तस्य ७।४।८५ प्रकारे गुगवचनस्य ८।१ । १२ जपनभदहदशभन्नपशां च ७ । ४ । ८६ अकृच्छे भियसुखयोरन्यतर- चरफलोश्च ७।४।८७ स्याम् ८।१।१३ उत्परस्याऽतिः ७१. ४ । ८८ यथास्वे यथायथम् ८।१।१४ तिच ७। ४ । ८९ दन्द्र रहस्यमर्यादावचनव्यु- रोगृदुपधस्य च ७।४ । ९० कमणयज्ञपात्रमयोगा- रुग्रिको च लुकि ७।४।९१ भिव्यक्ति ८।१ । १५ ऋतश्व ८।१ । १६ सन्वल्लघुनि चपरेऽन- पदात् ८। १ । १७ ग्लोपे ७ । ४ । ९३ अनुदात्तं सर्वमपादादौ ८।१ । १८ दीपों लघोः ७।४ । ९४ आमन्त्रितस्य च ८ । १ । १९ अस्मृदृत्वरमथनदस्तुस्प- युष्मदस्मदोः षष्ठीचतुर्थीदि- शाम् .७ । ४ । ९५ तीयास्थयोवानावौ ८।१ । २० विभाषा वेष्टिचेष्टयोः ७ १. ४ । ९६ बहुवचनस्य वसूनसौ ८ ! १ । २५. ईच गणः ७.| ४. । ९७ तेमयावेकवचनस्य ८।१ | २२ गौचशीङः शाच्छोः शपूर्वाः स्रवति सप्त- त्वामौ द्वितीयायाः ८।१।२३ दश ॥ इति सप्तमाध्यायस्य चतुर्थः पादः॥ न चवाहाऽहैवयुक्त ८।१ । २४ ॥ ४ ॥ इति सप्तमाध्यायः समाप्तः ॥७॥ पश्याथैश्वानालोचने ८।१ । २५ ७ । ४ । ९२ पदस्य .

·अष्टाध्यायी- भ०पासू० नह प्रत्यारम्भ सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि। सपूर्वायाः मथमाया विभाषा ८ । १ । २६ विभाषितं सोपसर्गमनुत्तमम् ८ ॥ १ ॥ ५३ तिङो गोत्रादीनि कुत्सनाभी- हन्त च ८।११५४ क्ष्ण्ययोः ८।१ । २७ आम एकान्तरमामन्त्रितमन- तिङतिका ८1१। २८|न्तिके ८।११५५ न लुट् ८1१1 २९ यद्धितुपरं छन्दसि ८॥१॥ ५६ निपातैर्यद्यदिहन्तकुविनश्चेच्च चनचिदिवगोत्रादितद्धिताने- णुकञ्चिद्यत्रयुक्तम् ८।१ । २० डितेवगते ८।१। ५७ ८ । ११ ३१/चादिषु च ८।१।५८ सत्यं पश्रे ८।१।३२/चवायोगे प्रथमा ८।१ । ५९ अङ्गात्मातिलोम्ये ८।१ । ३३ हेति क्षियायाम ८।१।६० हि च ८।१।३४ अहेति विनियोगे च ८1११६१ छन्दस्यनेकमपि साकासम्८ ॥ १ ॥ ३५ चाहलोप एवेत्यवधारणम् ८।१ । ६२ यावद्यथाभ्याम् ८।१ । ३६ चादिलोपे विभाषा ८।१।६३ पूजायां नानन्तरम् ८1११३७ वैवावेति च च्छन्दसि ८।१।६४ उपसर्गव्यपेतं च ८११।६८ एकान्याभ्यां समाभ्याम् ८1१।६५ तुपश्यपश्यताऽहैः पूजायाम्। । १ १ ३९ यवृत्तान्नित्यम् ८।१।६६ अहो च ८1१1 ४० पूजनात्पूजितमनुदात्त काठा- शेषे विभाषा ८।११४१ दिभ्यः ८।१।६७ पुरा च परीप्सायाम ८।१ । ४२ सगतिरपि तिङ् ८।१।६८ नन्वित्यनुज्ञेषणायाम ८।१ । ४३ कुत्सने च सुप्यगोत्रादौ ८।१ । ६९ किंक्रियाप्रश्नेऽनुपसर्गममति गतिर्गतो ८।१। ७० षिद्धम् ८।१। ४४ तिङि चोदात्तवति ८।११ ७१ लोपे विभाषा ८॥ १॥ ४५ आमन्त्रितं पूर्वमविद्यमानव ८ । ११ ७२ एहिमन्ये महासे लट् ८। १ । ४६ नामन्त्रिते समानाधिकरणे जात्वपूर्वम् ८५११४७ सामान्यवचनम् ८।१।७३ किंवृत्तं च चिदुत्तरम् ८११। ४८ विभाषितं विशेषवचने ८।१।७४ आहो उताहो चाऽनन्तरम् ८ । १ । ४९ सर्वस्यवहुवचनस्यशेषऽहेति चतुर्दश।। इत्य- शेषे विभाषा ८1१।५० टमाध्यायस्य प्रथमः पादः ॥ १ ॥ गत्यर्थलोटा लण्न चेत्कारकं स पूर्वत्रासिद्धम् ८।२।१ न्यत् ८1१। ५१, नलोपः सुप्स्वरसंज्ञाताविधि- लोट् च ८।१।५२ ८।२।२ पुकृति ·सूत्रपाठः। ७९ न मुंने जलशां प. मानुपधायाश्च मतोर्वोऽयवा- राजन्वान सौराज्ये च दः सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० ८।२।३ हो टा ८।२ । ३२ उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरि दादेर्धातोपः ८।२ । ३२ तोऽनुदात्तस्य ८।२।४ वा दुहमुहष्णुहणिहाम् ८।२ । ३३ एकादेश उदात्तेनोदात्तः ८ । २ । ५ नहो धः ८ । २ । ३४ स्वरितो वानुदात्ते पदादौ ८।२।६ आहस्थः ८ । २ । ३५ न लोपः मातिपदिकान्तस्य ८ । २ । ७ वश्वभ्रस्नसनमृजयजराजधा- न ङिसंबुद्धयोः ८।२।८ ८।२ । ३६ एकाचो बशोभा झपन्तस्य दिभ्यः ८।२।९ स्वोः ८।२।३० झयः ८।२।१० दधस्तथोश्च ८।२ । ३८ संज्ञायाम् ८।२। ११ झलां जशोऽन्ते ८।२ । ३९ आसन्दीवदष्ठीवच्चक्रीवत्कक्षी झषस्तथोर्थोऽधः ८।२।४० वगुमण्वचर्मण्वती ८।२। १२ पटोः कः सि ८।२। ४१ उदन्वानुदधौ च ८।२। १३ रदायां निष्ठातो नः पूर्वस्य ८।२। १४ ८।२।४२ छन्दसीरः ८ । २ । १५ संयोगादेरातो धातोर्यण्वतः ८।२ । ४३ ८।२ । १६ खादिम्यः ८।३।४४ नाघस्य ८ । २ । १७) ओदितश्च ८।२ । ४५ कृपो राल: ८ । २ । १८ क्षियो दीर्वाद ८।२ । ४६ उपसर्गस्यायतो ८।२ । १९ श्योऽस्पर्श ८।२।४७ यो यङि ८१२ । २० अञ्चोऽनपादाने ८।२। ४८ अचि विभाषा ८।२ । २१ दिवोऽविजिगीषायाम् ८।२।४९ परेश्च पादयोः ८।२। २२, निर्वाणोऽवाते ८।२ । ५० संयोगान्तस्य लोपः ८।२ । २३ शुषः कः ८।२। ५१ रात्सस्य ८।२।२४ पचो वः ८ । २ । ५२ धिच ८।२ । २५ क्षायो मः ८।२। ५३ झलो झलि ८ । २ । २६ मस्त्योऽन्यतरस्याम् ८।२। ५४ स्वादङ्गात् ८ । २ । २७ अनुपसर्गात्फुल्लक्षीवकृशो- ८।२।२८ ल्लाघाः ८।२ । ५५ स्कोः संयोगायोरन्ते च ८।२ । २९ नुदविदोन्दवानाहीभ्योऽन्यत- ८।२ । ३० रस्याम् ८।२। ५६ अनो नुटू इट इंटि चो. कुः ·८० अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० ८।२। ८६ भित्तं शकलम् सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । न ध्याख्यापृच्छिमदाम् ८।२। ५७ गुरोरनृतोऽनन्त्यस्याप्येकैक- वित्तो भोगमत्यययोः ८।२। ५८ स्य माचाम् ८ । २ । ५९ ओमभ्यादाने ८।२।८७ ऋणमाधमयें ८ । २१६० ये यज्ञकर्मणि ८।२।८८ नसत्तनिषत्तानुत्तपतूर्तसूर्तगू- प्रणवष्टे: ८।२।८९ तानि च्छन्दसि ८।२।६१. यान्यान्तः ८।२१९० किन्प्रत्ययस्य कुः ८।२। ६२ हिमेप्योषडौ- नशेवा ८।२। ६३ पदावहानामादे: ८।२।९१ मोनोधातोः ८ । २ । ६४ अमीत्मेषणे परस्य च ८।२ । ९२ म्वोच ८।२ । ६५ विभाषा पृष्टप्रतिवचनेहेः ८।२।९३ ससजुषो रुः ८ । २ । ६६ निगृह्यानुयोगे च ८।२।९४ अवयाः श्वेतवाः पुरोडाश्च ८।२।६७ आनेडितं भर्सने ८।२।९५ अहन् ८।२। ६८ अङ्गयुक्तं तिडाकाक्षम् ८।२१ ९६ रोऽसुपि ८।२। ६९ विचार्यमाणानाम् ८।२।९७ अन्नरू घरवरित्युभयथा छ पूर्व तु भाषायाम् ८।२।९८ न्दसि ८।२|७० मतिश्रवणे च ८।२।९९ ८।२ ! ७१ अनुदात्तं प्रश्नान्ताभिपू- वसुत्रंसुध्वंस्वनडुहां दः ८।२ । ७२ जितयोः ८।२।१०० तिप्यनस्तेः ८।२ । ७३ चिदिति चोपमा प्रयुल्य- सिपि धातो रुवा ८।२।७४ माने ८।२। १०१ दश्व ८।२ । ७५ उपरिस्विदासीदिति च ८।२ | १०२ वरुपधाया दीर्घ इक: ८।२। ७६ स्वरितमानेडितेऽसूयासम्म- हलि च ८।२। ७७ तिकोपकुत्सनेषु ८।२। १०३ उपधायां च ८।२ । ७८ क्षियाशी मेषेषु तिङाका- न भकुर्छराम् ८।२ । ७९ क्षम् ८।२ १०५ अदसोऽसेर्दादु दो मः ८ । २१८० अनन्त्यस्यापि प्रमाख्या- ८।२।८२० नयोः ८।२।१०५ वाक्यस्य टेः छत उदात्तः ८१२ । ८२ लतावै च इदुती ८।२। १०६ प्रत्यभिवादेऽशूद्रे ८।२ । ८३ एचोऽभगृह्यस्यादूराद्धूतपूर्व- दूराद्भूते च ८। २.८४. स्या स्याऽऽदुत्तरस्ये- हैहेप्रयोगे हैहयोः ८।२।८५ दुतो ८॥२॥ १०७ भुवश्च महाव्याहतेः एत ईबहुवचने । २०४ ·सूत्रपाठः। ८१ डासि धुट पुमः खय्यम्परे वा शरि सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० स० तयोर्वावचि संहितायाम् ८ । २ । १०८ नपरे नः ८।३। २७ पूर्वत्राचिघदोर्नसत्तैतश्चिदित्यष्टौ ॥ णोः कुकू टुक् शरि ८।३ । २८ ; इत्यष्टमाध्यायस्य द्वितीयः पादः ॥ २॥ ८।३।२९ मतुवसोरु संयुद्धौ छन्दसि ८।३ । १ नश्च ८।३।३ अत्रानुनासिकः पूर्वस्य तु वा८ । ३ । २ | शि तुक् । ।३।३१ आतोटि नित्यम् ८।३।३ उमो हस्वादचि ङमुनित्यम्८१३ । ३२ अनुनासिकात्परोऽनुस्वारः ८।३।४ मय उचो वो वा ८।३। ३३ समः सुटि ८।३।५ विर्जनीयस्य सः ८।३ । ३४ ८ । ३ । ६ शपरे विसर्जनीयः ८।३।३५ नश्छव्यमशान् ८ । ३ । ७ ८।३। ३६ उभयथर्वा ८ ! ३1८ कुप्वोः फ४ पौ च ८।३।३७ दीर्वादटि समानपादे ८ । ३ । ९ । सोऽपदादौ ८।३। ३८ नून्पे ८।३।१०इणः षः ८।३।३९ स्वतवान्पायौ ८।३ । ११ नमस्पुरसोर्गत्योः ८।३।४० कानामेडिते ८।३ । १२ इदुदुपयस्य चाऽप्रत्ययस्य ८।३ । ४१ टोटे लोपः ८।३। १३ तिरसोऽन्यतरस्याम् ८।३। ४२ रोरि ८।३ । १४ दिस्त्रिश्चतुरितिकृत्वोर्थे ८।३ । ४३ खरवसानयोविसर्जनीयः ८।३ । १५ इसुसोः सामर्थ्य ८।३ । ४४ रोः सुपि ८ । ३ । १६ नित्यं समासेऽनुत्तरपदस्थस्य ८ । ३ । ४५ भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि८ । ३ । १७ अतः कृकमिकंसकुम्भपात्र- म्योर्ल घुमयलतरः शाकटा- कुशाकर्णीष्वनव्ययस्य ८ । ३ । ४६ यनस्य ८।३ । १८ अधःशिरसी पदे ८।३।४७ लोपःशाकल्यस्य ८।३ । १९ कस्कादिषु च ८।३।४८ ओतो गार्ग्यस्य ८।३ । २० छन्दसि वाऽमाग्रेडितयोः ८।३। ४९ उनि च पदे ८।३ । २१ कःकरत्करतिकृधिकृतेष्वन- हलि सर्वेषाम् ८।३। २२ दितेः ८।३। ५० मोऽनुस्वारः ८।३ । २३ पञ्चम्याः परावध्यर्थे ८।३। ५१ नश्चापदान्तस्य झलि ८।३।२४/ पातौ च बहुलम् ८।३। ५२ मो राजि समः को ८।३ । २५ षष्ठयाः पतिपुत्रपृष्ठपारपदप- 41.३ । २६/ यस्पोषेषु ८।३। ५३ हे मपरे वा ६ ·८२ अष्टाध्यायी- भ० पा०स० ८।३। ७९ सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि। इडाया वा ८1३।५४ विभाषेटः अपदान्तस्य मूर्धन्यः ८ । ३ । ५५ समासेऽङ्गुलेः सङ्गः ८1३1८० सहः साडः सः ८।३। ५६ भीरो स्थानम् ८।३।८१ इणकोः ८।३ । ५० अग्नेः स्तुत्स्तोमसोमाः ८।३।८२ नुम्विसननीयशळवायेऽपि ८।३ । ५८ ज्योतिरायुषः स्तोमः ८।३।८३ आदेशमत्यययोः ८।३।५९ मातृपितृभ्यां स्वसा ८।३।८५ शासिवसिघसीनां च ८।३।६० मातुःपितुामन्यतरस्याम् ८ । ३1८५ स्तौतिण्योरेच पण्यभ्यासात् ८ १३ । ६१/ अभिनिसः स्तनः शन्दसंज्ञा- सः स्विदिस्वदिसहीनां च ८।३ । ६२ याम् • ८।३।८६ पासितादड्व्यवायेऽपि ८।३ । ६३ उपसर्गमादुमिस्तिर्यच्परः ८।३।८७ स्थादिष्वभ्यासेन चाभ्यासस्य८ । ३ । ६४ | सुविनियः सुपिसूतिसमाः ८।३। ८८ उपसर्गात्सुनोतिसुवतिस्य- निनदीभ्यां लातेः कौशले ८।३। ८९ तिस्तौतिस्तोभतिस्थासे- सूत्रं प्रतिष्णातम् ८।३।९० नयसेधसिचसअस्वाम् ८ । ३ । ६५ कपिष्ठलो गोने ८।३।९२ सदिरपतेः ८।३। ६६ प्रष्ठोऽग्रगामिनि ८।३। ९२ स्तन्भेः ८।३।६७ वृक्षासनयोविष्टरः ८।३।९३ अवाच्चाऽऽलम्बनाऽऽविदू- छन्दोनानि च ८।३।९४ र्ययोः ८।३।६८ गवियुधिभ्यां स्थिरः ८।३।९५ वेश्च स्वनोभो जने ८।३। ६९ विकुशामिपरिभ्यः स्थलम् ८।३ । ९६ परिनिविभ्यः सेवसितसयसि अम्बाम्बगोभूमिसव्यापदित्रि- वुसहसुट्स्तुस्वनाम् ८।३ । ७० कुशेकुशकङ्गमनिपु- शिवादीनां वाऽव्यवायेऽपि८ । ३ । ७१ झिपरमेवहिदिव्यग्नि- अनुविपर्यभिनिभ्यः भ्यः स्थः ८।३।९७ स्यन्दतेरमाणिषु ८।३ । ७२ सुषामादिषु च ८।३ । ९८ वेः स्कन्देरनिष्ठायाम् ८।३ । ७३ एति संज्ञायामगात् ८।३। ९९ परेश्च ८।३।७४ नक्षत्रादा ८।३।१०० परिस्कन्दः माच्यभरतेषु ८।३ । ७५ हस्वात्तादौ तद्धिते ८।३।१०१ स्फुरतिस्फुलत्योनिनिविभ्यः ८।३ । ७६ निसस्तपतावनासेवने ८।३।१०२ वः स्कभातेनित्यम् ८ । ३ । ७७ युष्मत्तत्ततावन्तःपादम् ८।३ । १०३ इणः पीध्वंलुलिटां घोऽङ्गाव८ । ३.१ ७८ यजुष्येकपाम् ८।३।१०४ ·सूत्रपाठः । ८।३। ११३ हिनुमीना सूत्राणि । अ० पा० सू० सूत्राणि । अ० पा० सू० स्तुतस्तोमयोश्छन्दसि ८ । ३ । १०५ वाहनमाहिता ८।४।८ पूर्वपदात् ८ । ३ । १०६ पानं देशे ८।४।९ सुत्रः ८।३ । १०७ वा भावकरणयोः ८।४।१० सनोतेरनः ८।३ । १०८ मातिपादिकान्तनुम्बिभ- सहेः पृतनर्ताभ्यां च ८।३ । १०९ क्तिषु च ८।४।११ न रपरसृपिसृनिस्पृशिस्पृ- एकाजुत्तरपदे णः ८।४।१२ हिसवनादीनाम् ८।३ । ११० कुमति च ८।४ । १३ सात्पदायोः ८।३ । १११ उपसर्गादसमासेऽपि णोपदे- सिचो यङि ८।३।११२ शस्य ८।४।१४ सेधतेर्गतौ ८।४ । १५ प्रतिस्तब्धनिस्तब्धौ च ८।३। ११४ आनि लोट ८।४ । १६ सोटः ८।३। ११५ निर्गदनदपतपद मास्यतिह- स्तम्भुसिवुसहां चङि ८।३ । ११६ न्तियातिवातिदातिप्सा- सुनोतेः स्यसनोः ८।३। ११७ तिवपतिवहतिशाम्यति- सदेः परस्य लिटि ८ । ३ । ११८ चिनोतिदेग्धिषु च ८।४ । १७ निव्यभिभ्योऽव्यवाये वा शेष विभाषाऽकखादावषान्त छन्दसि ८।३। ११९ उपदेशे ८।४ । १८ मतुवसोरूनिचेदुदु पधस्तौतिण्योर्भीरोई- नितेः ८।४ । १९ स्वादेकोनविंशतिः ।। इत्यष्टमाध्यायस्य अन्तः ८।४ । २० तृतीयः पादः ।। ३ ॥ उभौ साभ्यासस्य ८।४।२१ रषाभ्यां नो णः समानपदे ८।४ । १ हन्तेरत्पूर्वस्थ ८।४।२२ अट्कुप्वानुम्व्यवायेऽपि ८।४।२ वमोवा ८।४ । २३ पूर्वपदात्संज्ञायामगः ८। ४ । ३ अन्तरदेशे ८।४।२४ वनं पुरगामिश्रकासिधका- अयनं च ८ । ४ । २५ सारिकाकोटराग्रेभ्यः ८ । ४।४ छन्दस्य॒दवग्रहाव ८ । ४ । २६ मनिरन्तःशक्षणक्षाम्रकार्य नश्च धातुस्थोरुषुभ्यः ८ । ४ । २७ खदिरपीयूक्षाभ्योऽसंज्ञा उपसर्गाबहुलम् ८।४। २८ यामपि ८।४।५ कृत्यचः ८।४ । २९ विभाषौषधिवनस्पतिभ्यः ८ । ४।६ विभाषा ८।४।३. अहोऽदन्ताव ८।४ । ७ हलश्चेजुपधात ८।४ । ३१ ·अष्टाध्यायी- अ० पा० सू० ८ । ४ । ३४ खरिच ४ ८।४। ३९ वा पदान्तस्य तोलि सूत्राणि। अ० पा० सू० सूत्राणि । इजादेः सनुमः ८ । ४ । ३२ दीर्वादाचार्याणाम् ८1५। ५२ वा निसनिक्षनिन्दाम ८ । ४ । ३३ झलां जशू झशि ८।४।५३ न भाभूपूकमिगमिप्यायी- अभ्यासे चर्च ८।४।५४ वेपाम् ८1५। ५५ पात्पदान्ताव ८।४ । ३५ वाऽवसाने ८।४।५६ नशेः षान्तस्य ८।४ । ३६ पदान्तस्य ८ । ४ । ३७ अणोऽप्रगृह्यस्यानुनासिकः ८ । ४ । ५७ पदव्यवायेऽपि ८।४ । ३८ अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः ८ । ४ । ५८ ८।४। ५९ क्षुभ्रादिषु च ८।५।६० स्तोः श्रुना श्रुः ८।४।४० टुना टुः ८।४।११ उदः स्थास्तम्भो: पूर्वस्य ८। ४ । ६१ ८1५। ६२ न पदान्ताहोरनाम् शरछोटि ८।४।६३ तोः पि ८।४।४३ ८।५। ६४ शा ८।४।६५ यरोऽनुनासिकेऽनुनासिकोवा८ । ४ । ४५ झरो झरि सवर्णे अचो रहाभ्यां दे ८। ४ । ४६/ उदाचादनुदात्तस्य स्वरितः ८१ ४।६६ अनचिच । श्यपगालवानाम् ८।४ । ६७ नादिन्याकोशे पुत्रस्य ८। ४ । ४८ ८1५। ६८ शरोऽचि प्रभृतिषु शाकटायनस्य ८१४ । ५० रपाभ्यामुभौष्टुनोदःस्थाष्टौ ॥ सर्वत्र शाकल्यस्य ८। ४ । ५१/ ॥ इत्यष्टमाध्यायस्य चतुर्थः पादः ॥ ४॥ ८।४ । ४२ / झयो होऽन्यतरस्याम् ८।४।१४ हलो यमां यमि लोपः ८ । ४ । ४९ अभ ॥ इत्यष्टमोऽध्यायःसमाप्तः॥८॥ ॥ इत्यष्टाध्यायीसूत्रपाठः ॥ पुस्तक मिलनेका ठिकाना- खेमराज श्रीकृष्णदास, " श्रीवेंकटेश्वर " छापाखाना-मुंबई.

·अथ गणपाठः। । प्रथमोऽध्यायः। १७ सर्वादीनि सर्वनामानि । १।२२७॥सर्व विश्व उभ उभय डतर डतम अन्य अन्यतर इतर त्वत् त्व नेम सम सिम । पूर्वपरावरदक्षिणोत्तरापराधराणि व्यव- स्थायामसंज्ञायाम् । स्वमज्ञातिधनाख्यायाम् । अंतरं बहिर्योगोपसंव्यानयोः । त्यद् तद् यद् एतद् इदम् अदस एक दि युष्मद् अस्मद् भवतु किम् ॥ इति सर्वादिः॥१॥ ४४ स्वरादिनिपातमव्ययम् । १।१।३७॥ स्वर अन्तर् मातर् । अन्तोदा- त्ताः । पुनर सनुतर् उच्चैस् नीचैसू शनैस् ऋधक ऋते युगपत् आराद [ अन्तिकात् ] पृथक । आगुदात्ताः । ह्यस् श्वसू दिवा रात्री सायम् चिरम् मनाक् ईषत् [ शश्वत् ] जोषम् नूष्णीम् वहिस् [ अधस् ] अवस् समया निकषा स्वयम् मृषा नक्तम् नञ् हेतौ [हे है] इद्धा अद्धा सामि । अन्तोदात्ताः। व[५।१।११५] ब्राह्मणवद क्षत्रियवत् स- ना सन सनात् उपधा तिरस् । आशुदात्ताः । अन्तरा । अन्तोदात्तः। अन्तरेण [ मक् ] ज्योक् [ योक्नक ] कम् शम् सहसा [श्रद्धा] अलम् स्वधा वषट् विना नाना स्वस्ति अन्यत् अस्ति उपांशु क्षमा विहायसा दोषा मुधा दिष्टया वृथा मिथ्या । कत्वातोसुन्कसुनः । कृन्मकारसंध्यक्षरान्तोऽव्ययीभावश्च । पुरा मिथो मिथस् मायस् प्रवा- हुकम् प्रवाहिका आर्यहलम् अभीक्ष्णम् साकम् सार्थम् [ सत्रम् समम् ] नमस् हिरुक् । तसिलादयस्तद्धिता एधाच्चपर्यन्ताः [५। ३ । ७-४६] शस्तसी कृत्वसुच सुचूआस्था- लौ । च्च्याश्च । [अथ ] अम् आम् मताम् मतान् प्रशान् । आकृतिगणोऽयम् । तेनान्येऽपि । तथा हि । माङ्क श्रम् कामम् [ प्रकामम् ] भूयस परम् साक्षात् साचि ( सावि ) सत्यम् मङ्क्ष संवत् अवश्यम् सपदि प्रादुस् आविस् अनिशम् नित्यम् नित्य- दा सदा अजस्रम् संततम् उषा ओम् भूर भुवर झटिति तरसा सुष्छु कु अनसा अमि- थु ( अमिथु ) विथक् भाजक् अन्वकू चिराय चिरम् चिररात्राय चिरस्य चिरेण चिरा- त् अस्तम् आनुषक् अनुषक् अनुषट् अम्नस् ( अम्भस् ) अम्नर् ( अम्भर ) स्थाने वरम् दुष्टु बलात् शु अर्वाक् शुदि वदि इत्यादि । तसिलादयः माक्पाशपः [ ६ । ३ । ३६ ] शस्त्रभृतयः माक्समासान्तेभ्यः [५ । ४ । ४३-६८ ] । मान्तः कृत्वोर्थः । तसिवती नानासाविति ॥ इति स्वरादिः॥२॥ ३ चादयोऽसत्त्वे । १।४। ५७ ॥ च वा ह अह एव एवम् नूनम् शश्वत् यूपद युगपद भूयस् सूपर कूपत् कुविद् नेव चेत् चण् कच्चित् यत्र तत्र नह हन्त माकिम् माकीम् माकिर नकिम् नकीम् नकिर आकीम् माङ् न तावत् यावत् त्वा न्वै त्वै हैरै [रे] औषट् वौषट् स्वाहा स्वधा ओम् तथा तथाहि खलु किल अथ सुष्ठु स्म अ इ ·(२) गणपाठः उ ऋ ल ए ऐ ओ औ आदह उन उकञ् वेलायाम् मात्रायाम् यथा यत् तत् किम् पुरा वधा ( वध्वा ) धिक् हाहा हेहै । हहे ) पाद प्याट् आहो उताहो हो अहो नो (नौ) अथो ननु मन्ये मिथ्या असि ब्रूहि तु नु इति इव वत् वाद वन बत [ सम् वशम् शिकम् दिकम् ] सनुकम् छंबट ( छम्बटू ) शङ्के शुकम् खम् सनात् सनतर् तहिकम् सत्यम् ऋतम् अद्धा इछा नोचेत् नहि जातु कथम् कुतः कुत्र अव अनु हाहे (है) आहोस्वित् शम् कम् खम् दिष्टया पशु बट सह अनुषट् मानुषक अङ्ग फट् ताना भाजक् अये भरे वाट् (चाटु) कुम् खुम् घुम् अम् ईम् सीम् सिम् सि वै । उप- सर्गविभक्तिस्वरमतिरूपकाश्च निपाताः । आकृतिगणोऽयम्॥इति चादयः ॥३॥ ३ प्रादयः । १ । ४ । ५४ ॥ प्र परा अप सम् अनु अब निस् निर् दुसुदुर वि आङ् नि अधि अपि अति सु उद् अभि पति परि उप ॥ इति प्रादयः ॥ ४ ॥ ७६ ऊर्यादिविडाचश्च । १।४।६१॥ ऊरी उररी तन्थी ताली आताली वेताली धूली धूसी शकला संशकला ध्वंसकला भैसकला गुलगुधा सजूस् फल फली विक्की आक्की आलोष्ठी केवाली केवासी सेवासी पर्याली शेवाली वर्षाली अत्यूमशा व- इमसा मस्मसा मसमसा औषट् श्रौषट् वौषट वषट् स्वाहा स्वधा पापी मादुस् श्रत् आविस् ॥ इत्यूर्यादयः॥५॥ ७७ साक्षात्मभृतीनि च । १।४ । ७४ ॥ साक्षात् मिथ्या चिन्ता भद्रा रोचना आस्था अमा अद्धा माना माजरुहा बीना बीनरुहा संसर्या अर्थे लवणम् उष्णम् शीतम् उदकम् आर्द्रम् अग्नौ वशे विकसने विहसने मतपने मादुस् नमस् । आकृतिग; णोऽयम् ॥ इति साक्षात्मभृतयः ॥ ६ ॥ द्वितीयोऽध्यायः। ६७ तिष्ठद्भुप्रभृतीनि च । २।१। १७ ॥ तिष्ठदु वहदू आयतीगवम् खलेयवम् खलेवुसम् लूनयवम् लूयमानयवम् पूतयवम् पूयमानयवम् संहतयवम् संह्रियमाणयवम् संहतबुसम् संह्रियमाणबुसम् समभूमि समपदाति सुषमम् विषमम् दुःषमम् निःषमम् अपसमम् आयतीसमम् ( मोढम् ) पापसमम् पुण्यसमम् माहम् मरथम् अमृगम् मद- क्षिणम् ( अपरदक्षिणम् ) संप्रति असंपति ! इच्मत्ययः समासान्तः। [५।४।१२७॥ ५। ४ । १२८ ] ॥ इति तिष्ठद्गुप्रभृतयः ॥ १ ॥ ७१ सप्तमी शौण्डैः। २।१॥ ४० ॥ शौण्ड धूर्त कितवव्याड भवीण संवीत अन्तर अघि पटु पण्डित कुशल चपल निपुण ॥ इति शौण्डादयः ॥ २ ॥ ७. पात्रेसमितादयश्च । २।११४८ ॥ पात्रेसमिताः पात्रेबहुलाः उदुम्बरम- शकः उदुम्वरकृमिः कुपकच्छपः अवटकच्छपः कूपमण्डूकः कुम्भमण्डूकः उदपानम- ·द्वितीयोऽध्यायः । ॥ ण्डूकः नगरकाकः नगरवायसः मातरिपुरुषः पिण्डीशूरः पितरिशूरः गेहेशूरः गेहेनर्दी गेहेवेडी गेहेविजिती गेहेव्याडः गेहेमेही गेहेदाही गेहेदृप्तः गेहेधृष्टः गर्भेतृप्तः आखनि- कबकः गोष्ठेशूरः गोष्ठेविनिती गोष्ठेक्ष्वेडी गोष्ठेपटुः गोष्ठेपण्डितः गोष्ठेप्रगल्भः कर्णेटि- रिटिरा कर्णेचुरुचुरा । आकृतिगणोऽयम् ॥ इति पात्रेसमितादयः॥३॥ ७३ उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे । २ । १ । ५६ ॥ व्याघ्र सिंह ऋक्ष ऋषभ चन्दन वृक वृष वराह हस्तिन् तर कुभर रुरु पृषत् पुण्डरीक पलाश कितव ॥ इति व्याघ्रादयः ॥ आकृतिगणोऽयम् । तेन मुखपद्मम् मुखकमलम् करकिसलयम् पार्थिवचन्द्रः इत्यादि ॥ ४ ॥ ७३ श्रेण्यादयः कृतादिभिः २ । १ । ५९ ॥ १ श्रेणि एक पूग मुकुन्द राशि निचय विषय निधन पर इन्द्र देव मुण्ड भूत श्रमण वदान्य अध्यापक अभिरूपक ब्राह्मण क्षत्रिय [विशिष्ट ] पटु पण्डित कुशल चपल निपुण कृपण ॥ इत्येते श्रेण्यादयः॥५॥ २ कृत मित मत भूत उक्त [युक्त ] समाज्ञात समानात समाख्यात संभावित [ संसेवित ] अबधारित अवकल्पित निराकृत उपकृत उपाकृत [ दृष्ट कलित दलित उदाहृत विश्रुत उदित ] । आकृतिगणोऽयम् ॥ इति कृतादिः ॥६॥ ७४ * शाकपार्थिवादीनामुपसंख्यानम् * २ । १।६०॥ शाकपार्थिव कुतपसौश्रुत अनातोल्बलि । आकृतिगणोऽयम् । कृतापकृत भुक्तविभुक्त पीतवि- पीत गतमत्यागत यातानुयात क्रयायिका पुटापुटिका फलाफलिका मानोन्मानिका ॥ इति शाकपार्थिवादिः ॥ ७ ॥ ७५ कुमारः श्रमणादिभिः । २। १ । ७० ॥ अमणा प्रबनिता कुलटा गर्भि- णी तापसी दासी बन्धकी अध्यापक अभिरूपक पण्डित पटु मृदु कुशल चपल निपुण ॥ इति श्रमणादयः॥ ८ ॥ ७५ मयूरव्यसकादयश्च ।२।१। ७२ ॥ मयूरव्यंसक छात्रव्यंसक कम्बोज- मुण्ड यवनमुण्ड । छन्दसि । हस्तेगृह्य ( हस्तगृह्य ) पादेगृह्य (पादगृह्य ) लागूलेगृह्य (लागृलगृह्य) पुनर्दाय । एहीडादयोऽन्यपदार्थे । एहीडम् एहियवम् एहिवाणिजा किया। अपेहिवाणिजा मेहिवाणिजा एहिस्वागता अपहिस्वागता एहिद्वितीया अपेहिद्वितीया । हिद्वितीया एहिकटा अपेहिकटा मेहिकटा आहरकरटा मेहिकर्दमा पोहकर्दमा विधम- चूडा उद्यमचूडा ( उद्धरचूडा) आहरचेला आहरवसना ( आहरसेना) आहरवनिता (आहरवितना ) कृन्तविचक्षणा उद्धरोत्सना उद्धावसृजा उद्धमविधमा उत्पचनिपचा उत्पतनिपता उच्चावचम् उच्चनीचम् आचोपचम् आचपराचम् [ नसमचम् ] निश्चमचम् अकिंचन स्नात्वाकालक पीत्वास्थिरक भुक्त्वासुहित मोष्यपापीयान् उत्पत्यपाकला निप- त्यरोहिणी निषण्णश्यामा अपेहिमघसा एहिविघसा इहपञ्चमी इहद्वितीया । जहि- ·(४) गणपाटः। कर्मणा बहुलमाभीक्ष्ण्ये कर्तारं चाभिदधाति । जहिलोडः ( जहिजोडम् ) जहिस्तम्बम् ( जहिस्तम्बः) [ उन्नहिस्तम्बम् ] | आख्यातमाख्यातेन कियासातत्ये । अनीतपि- बता पचतभृजता खादतमोदता खादतवमता ( खादताचमता) आहरनिवपा आह- रनिष्किरा ( आवपनिष्किरा) उत्पचविपचा भिन्धिलवणा कृन्धिविचक्षणा पचलवणा पचपकूया । आकृतिगणोऽयम् । तेन । अकुतोभयः कान्दिशीकः ( कान्देशीकः ) आहोपुरुषिका अहमहमिका यदृच्छा एहिरेयाहिरा उन्मजावमजा द्रव्यान्तरम् अवश्य- कार्यम् ॥ इत्यादिमयूरव्यंसकादयः ॥ ९॥ ७० याजकादिभिश्च । २।२।९॥ यानक पूजक परिचारक परिवेषक [ परि- पेचक ] स्नापक अध्यापक उत्साहक उद्धर्तक होतृ भर्तृ रथगणक पत्तिगणक || इति याजकादयः॥ १० ॥ ८९ राजदन्तादिषु परम् । २ । २।३१ ॥ रानदन्तः अग्रेवणम् लिप्तवासितम् नग्नमुषितम् सिक्तसंमृष्टम् मृष्टलुश्चितम् अवक्लिन्नपकम् अर्पितोतम् ( अर्पितोप्तम् ) उप्त- गाढम् उलूखलमुसलम् तण्डूलकिण्वम् दृषटुपलम् आरडायनि ( आरग्वायनबन्धकी) चित्ररथवाहीकम् अवन्त्यश्मकम् शूद्रार्यम् स्नातकरानानौ विश्वक्सेनार्जुनौ अक्षिश्रुवम् दारगवम् शब्दार्थों धर्मार्थों कामार्थों अर्थशब्दौ अर्थधौं अर्थकामौ वैकारिमतम् गान- वाजम् (गोनवानम् ) गोपालिधानपूलासम् ( गोपालधानीपूलासम् ) पूलासकारण्डम् (पूलासककुरण्डम् ) स्थूलासम् ( स्थूलपूलासम् .) उशीरवीजम् [निज्ञास्थि ] सिनास्थम् (सिनाश्वत्थम् ) चित्रास्वाती (चिनस्वाती) भार्यापती दम्पती जम्पती जायापती पुत्र- पती पुत्रपशू केशश्मश्रू शिरोबिजु (शिरोवीजम् ) शिरोजानु सर्पिर्मधुनी मधुर्पिषी ( आद्यन्तौ ) अन्तादी गुणवृद्धी वृद्धिगुणौ ॥ इति राजदन्तादिः ॥ ११ ॥ ८९ वाहिताग्न्यादिषु ।२ । २।३७ ॥ आहितानि जातपुत्र जातदन्त जात- श्मश्रु तैलपीत घृतपीत [ मद्यपीत ] ऊढभार्य गतार्थ । आकृतिगणोऽयम् । तेन । गडकण्ठ अस्युद्यत (अरमुद्यत) दण्डपाणिप्रभृतयोऽपि॥इत्याहिताग्न्यादयः॥१२॥ ७५ कडाराः कर्मधारये । २।२।३८ ॥ कडार गडुल खन्न खोड कण कुण्ठ खलति गौर वृद्ध भिक्षुक पिङ्ग पिङ्गुल( पिङ्गल) तड तनु [जठर ] बधिर मठर का बर्वर ।। इति कडारादयः ॥ १३ ॥ ६० * नौकाकानशुकशृगालवर्जेषु * २।३ । १७ ॥ नौ काक अन्न शुक शृगाल ॥ इति नावादयः ॥ १४ ॥ ५८* प्रकृत्यादिभ्य उपसंख्यानम् * २ । ३ । १८ ॥ प्रकृति पाय गोत्र सम विषम विद्रोण पश्चक साहस्र ॥ इति प्रकृत्यादयः ॥ १५ ॥ ९१गवाश्वप्रभृतीनि च । २ । ४ । ११ ॥ गवाश्वम् गवाविकम् गवैठकम् अजाविकम् ( अजैडकम् ) कुन्नवामनम् कुन्जकिरातम् पुत्रपौत्रम् श्वचण्डालम् स्त्रीकु-' ·द्वितीयोऽध्यायः । (५) मारम् दासीमाणवकम् शाटीपटीरम् शाटीमच्छदम् शाटीपट्टिकम् उष्ट्रखरम् उष्ट्रशशम् मूत्रशकृत् मूत्रपुरीषम् यकृन्मेदः मांसशोणितम् दर्भशरम् दर्भपूतीकम् अर्जुनशिरीषम् अर्जुनपुरुषम् तृणोपलम् ( तृणोलपम् ) दासीदासम् कुटीकुटम् भागवतीभागवतम् ॥ इति गवाश्वप्रभृतीनि ॥ १६ ॥ ९१ न दधिपयआदीनि । २ । ४ । १४ ॥ दधिपयसी सर्पिर्मधुनी मधुसर्पिषी ब्रह्मपनापती शिववैश्रवणौ स्कन्दविशाखौ परिवाजककौशिकौ (परिव्रादौशिकौ ) प्रव- ग्र्योपसदौ शुक्लकृष्णौ इध्मावहिपी दीक्षातपसी ( श्रद्धातपसी मेधातपसी ) अध्ययनतपसी उलूखलमुसले आद्यवसाने श्रद्धामेधे ऋक्सामे वाङ्मनसे ॥ इति दधिपय- आदीनि ॥ १७॥ ८१ अर्धर्चाः पुंसि च ।२।४ । ३१ ॥ अर्धर्च गोमय कषाय कार्षापण कुतप कुसप ( कुणप) कपाट शङ्स गूथ यूथ ध्वज कबन्ध पद्म गृह सरक कंस दिवस यूष अन्धकार दण्ड कमण्डलु मण्ड भूत दीप चूत चक धर्म कर्मन् मोदक शतमान यान नख नसर चरण पुच्छ दाडिम हिम रजत सक्नु पिधान सार पात्र घृत सैन्धव औषध आढक चषक द्रोण खलीन पात्रीव पष्टिक वारवाण ( वारवारण ) मोथ कपित्थ [ शु: क] शाल शील शुक्ल (शुल्क ) शीधु कवच रेणु [ ऋण ] कपट शीकर मुसल सुवर्ण वर्ण पूर्व चमस क्षीर कर्ष आकाश अष्टापद मङ्गल निधन निर्यास जृम्भ वृत्त पुस्त बुस्त क्ष्वेडित शृङ्ग निगड [खल ] मूलक मधु मूल स्थूल शराव नाल वम विमान मुख प्रग्रीव शूल वत्र कटक कण्टक [ कर्पट] शिखर कल्क [ वल्क ] नटमक नाटमस्तक] वलय कुसुम तृण पङ्क कुण्डल किरीट [ कुमुद ] अर्बुद अङ्कुश तिमिर आश्रय भूषण इकस [ इप्वास ] मुकुल वसन्त तटाक [ तडाग ] पिटक विटङ्क विडङ्ग पिण्याक माष कोश फलक दिन दैवत पिनाक समर स्थाणु अनीक उपवास शाक कर्पास [ वि- शाल ] चपाल [ चखाल ] खण्ड दर विटप [रण वल मक ] मृणाल हस्त आई हल [ सूत्र ] ताण्डव गाण्डीव मण्डप पटह सौध योध पार्श्व शरीर फल [ छल ] पुर [पुरा] राष्ट्र अम्बर विम्ब कुट्टिम मण्डल [ कुक्कुट ] कुइप ककुद खण्डल तोमर तोरण मञ्चक पञ्चक पुल मध्य [ वाल] छाल वल्मीक वर्ष वस्त्र वसु देह उद्यान उद्योग स्नेह स्तेन [ स्तन स्वर ] संगम निष्कक्षेम शूक क्षत्र पवित्र यौवन कलह मालक [ पालक ] मू. पिक [ मण्डल वल्कल ] कुज [ कुन] विहार लोहित विषाण भवन अरण्य पुलिन दृढ आसन ऐरावत शूर्प तीर्थ लोमन [ लोमश ] तमाल लोह दण्डक शपथ प्रतिसर दारु धनुस् मान वर्चस्क कुर्च तण्डक मठ सहस्र ओदन प्रवाल शकट अपराह्न नीड शकल तण्डुल ॥ इत्यर्धादिः ॥ १८ ॥ १०६ पैलादिभ्यश्च । २ । ४ । ५९ ॥ पैल शालतिः सात्यकि सात्यकामि राहवि रावणि औदच्चि औदवनि औदमेधि औदव्यचि ( औदमन्नि ) औदभृज्जि दैवस्थानि

·गणपाठः ।
पैङ्गलौदायनि राहक्षति भौलिजि राणि औदन्यि औद्गाहमानि औजिहानि औदशुद्धि
तदानाचाणः (तदान ) ॥ आकृतिगणोऽयम् । इति पैलादिः ॥ १९ ॥
१०६ न तौल्वलिभ्यः।२।४।६१ ॥ तौल्वलि धारणि पारणि रावणि दैलीपि
देवति वार्कलि नैवति (नैवकि ) दैवमिति ( देवमति ) दैवयज्ञि चाफदृकि वैल्यकि
वैकि (वैङ्कि) आनुहारति ( आनुराहति) पौष्करसादि आनुरोहति आनुति मादोहनि
नैमिश्रि माडाहति बान्धकि वैशीति आसिनासि आर्हिसि आसुरि नैमिषि आतिबन्ध-
कि पौष्पि कारेणुपालि वैकणि वैरकि वैहति ॥ इति तौल्वल्यादिः॥ २० ॥
११२ यस्कादिभ्यो गोत्रे ।२ । ४।६३ ॥ यस्क लह्य दृह्य अयस्थूण [अयःस्थू-
ण ] तृणकर्ण सदामत्त कम्बलहार बहिर्योग कर्णाटक पर्णाटक पिण्डीजङ्घ वक्रसक्थ
[वकसक्थ ] वित्रि कुदि अजबस्ति मित्रयु रक्षोमुख जङ्घारथ उत्कास कटुक मथक
[ मन्थक ] पुष्करट [ पुष्करसद् ] विषपुट उपरिमेखल क्रोष्टुकमान [ क्रोष्टमान] कोष्टु-
पाद कोष्टमाय शीर्षमाय खरप पदक वधूक भलन्दन भडिल भण्डिल भडित भण्डित
एते यस्कादयः ॥ २१ ॥
११२ न गोपवनादिभ्यः। २ । ४।६७॥ गोपवन शेयु [ शिनु ] विन्दु भाजन
अश्वावतान श्यामक [ श्योमाक ] श्यामाक श्यापर्ण ॥ विदाद्यन्तर्गणोऽयम् (४।
१। १०४) इति गोपवनादिः ॥ २२ ॥
११२ तिककितवादिभ्यो द्वन्द्वे । २ । ४६८॥तिककितवाः वखरभण्डीरथाः
उपकलमकाः पफकनरकाः बकनसगुदपरिणद्धाः उन्जककुभाः लङ्कशान्तमुखाः उत्तर-
शलङ्कटाः कृष्णाजिनकृष्णसुन्दराः भ्रष्टककपिष्ठलाः अग्निवेशदशेरुकाः ॥ एते तिक-
कितवादयः ॥ २३ ॥
११२ उपकादिभ्योऽन्यतरस्यामद्वन्द्वे । २।४ । ६९ ॥ उपक लपक भ्रष्टक
कपिष्ठल कृष्णाजिन कृष्णसुन्दर चूडारक आडारक गडक उदक सुधायुक अवन्धक
पिङ्गलक पिष्ट सुपिष्ट [ सुपिष्ठ ] मयुरकर्ण खरीजङ्घ शलाथक पतञ्जल पदनल कठेरणि.
कुषीतक कशकृत्स्न [ काशकृत्स्न ] निदाघ कलशीकण्ठ दामकण्ठ कृष्णपिङ्गल कर्णक
पर्णक जटिरक बधिरक जन्तुक अनुलोम अनुपद प्रतिलोम अपनग्ध मतान अनभिहित
कमक वराटक लेखाभ कमन्दक पिजूलक वर्णक ममूरकर्ण मदाय कवन्तक कमन्तक
कदामत दामकण्ठ || एते उपकादयः ॥ २४ ॥
तृतीयोऽध्यायः।
८१ भृशादिभ्यो भुव्यच्चलॊपश्च हलः।३।१। १२ ॥ भृश शीघ्र चपल
मन्द पण्डित उत्सुक सुमनम् दुर्मनसू अभिमनस् उन्मनसू रहस् रोहन रेहत् संश्चद्
तृपत् शश्वत् भ्रमद वेहत् शुचिस् शुचिवर्चस् अण्डर वर्चसू ओजस् सुरजस् अरजस् ॥
एते भृशादयः॥१॥

·तृतीयोऽध्यायः।
(७)
८२ लोहितादिडाभ्यः क्यः । ३ । १।१३ ॥ लोहित चरित नील फेन
मद्र हरित दास मन्द | लोहितादिराकृतिगणः ॥२॥
८२ सुखादिभ्यः कर्तृवेदनायाम् । ३ । १ । १८ ॥ मुख दुःख तृप्त कृच्छ्र
अन आत्र अलीक प्रतीप करुण कृपण सोट ॥ इत्येतानि सुखादीनि ॥३॥
८४ कण्डादिभ्यो यक् ।३ । १ । २७ ॥ कण्डूत्र मन्तु हणीङ् बल्गु असु
[मनस् ] महीङ् लाट लेट् इरम् इरज इरञ् दुवम् उपस् वेट मेधा कुषुभ [नमस् ]मगध
तन्तस् पम्पस् [ पपस् ] मुख दुःख ( भिक्ष चरण चरम अवर ) सपर अरर [ अरर]
भिषज् भिष्णुज् [ अपर आर ] इषुध वरण चुरण तुरण भुरण गद्गद् एला केला
खेला [ वेला शेला ] लिट् लोट् [ लेखा लेख ] रेखा द्रवस् तिरस् अगद उरस् तरण
[ तारण ] पयस् संभूयस सम्वर ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ इति कण्डादिः॥४॥
१०७ नेन्दिहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः। ३ । १ । १३४ ॥
१ नन्दिवाशिमदिदूषिसाधिवधिशोभिरोचिभ्यो ण्यन्तेभ्यः संज्ञायाम् । नन्दनः
वाशनः मदनः दूषणः साधनः वर्धनः शोभनः रोचनः । सहितपिदमः संज्ञायाम् । सहनः
तपनः दमनः । जल्पनः रमणः दर्पणः संकन्दनः संकर्षणः संहर्षणः जनार्दनः यवनः
मधुसूदनः विभीषणः लवणः चित्तविनाशनः कुलदमनः[शत्रुदमनः] इति नन्दादिः॥५॥
२ ग्राही उत्साही उदासी सद्भासी स्थायी मन्त्री संमदर्दी । रक्षश्रुवपशां नौ । निरक्षी
मिश्रावी निवापी निशायी । याचव्याहवनवदवसां प्रतिषिद्धानाम् । अयाची अव्याहारी
असंन्याहारी अवाजी अवादी अवासी । अचामचित्तकर्तृकाणाम् । अकारी अहारी अवि-
नायी [ विशायी विषायी ] विशयी विषयी देशे । विशयी विषयी देशः । भभिभावी
भूते । अपराधी उपरोधी परिभवी परिभावी ॥ इति प्रहादिः ॥ ६ ॥
३ पच पच वप वद चल पत नटू भषट् लबट् चरटू गरट् तरट् चोरट् गाहट सूर
देवट [ दोषट् ] जर ( रन ) मर (मद ) क्षम (क्षप) सेव मेष कोप ( कोष) मेध
नर्त व्रण दर्श सर्प [ दम्भ दर्प ] जार भर श्वपच || पचादिराकृतिगणः।। ७ ॥
११० * कप्रकरणे मूलविभुजादिभ्य उपसंख्यानम् * ३ । २१५॥
मूलविभुन नखमुच काकगुह कुमुद महीध्र कुभ्र गिध ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ इति
मूलविभुजादयः ॥ ८ ॥
१९० * पाचादिषूपसंख्यानम् * ३ । २ । १५ ॥ पार्श्व उदर पृष्ठ उत्तान
अवमूर्धन् ॥ इति पार्थादिः ॥ ९ ॥
१५० भविष्यति गम्यादयः ३ । ३ । ३॥ गमी आगमी भावी प्रस्थायी
मतिरोधी प्रतियोधी प्रतिबोधी प्रतियायी मतियोगी ॥ एते गम्यादयः ॥ १० ॥
१५६ * संपदादिभ्यः विप् * ३ । ३ । ९४ ॥ संपद् विपद् आपद् प्रतिपद्
परिषद् ॥ एते संपदादयः ॥ ११ ॥

·(८) गणपाठः। १५७ षिद्भिदादिभ्योऽङ ३ । ३ । १०४ ॥ भिदा विदारणे । छिदा वैधीकरणे । विदा । क्षिपा । गुहा गिर्योषध्योः । श्रद्धा मेधा गोधा । आरा शख्याम् । हारा । कारा वन्धने । क्षिया । तारा ज्योतिषि । धारा प्रपातने । रेखा चूडा पीडा पा वसा मृना। कृपेः संप्रसारणं च । कृपा ॥ इति भिदादिः ॥ १२ ॥ १५० भीमादयोऽपादाने । ३।४ ॥ ७४ ॥ भीम भीष्म भयानक वहचर (बह- चर ) प्रस्कन्दन प्रपतन (प्रतपन ) समुद्र त्रुव त्रुक वृष्टि ( दृष्टि ) रक्षः संक्रसुक ( शङ्कुसुक ) मूर्ख खलति ॥ आकृतिगणोऽयम् ।। इति भीमादिः ॥ १३ ॥ चतुर्थोऽध्यायः। ४५ अजायतष्टाप् । ४।१।४॥ अजा एडका कोकिला चटका अश्वा भूमिका बाला होडा पाका वत्सा मन्दाविलाता पूर्वापिहाणा (पूर्वापहणा ) अपरापहाणा ! संभ- नाजिनशणपिण्डेभ्यः फलात् । सदचूकाण्डमान्तशतैकेभ्यः पुप्पात् । शूद्रा चामहत्पूर्वा नातिः । क्रुचा उष्णिहा देवविशा । ज्येष्ठा कनिष्ठा मध्यमा 'योगेऽपि । मूलाननः । दंष्ट्रा ॥ एतेजादयः ॥ १॥ २८ न षट्स्वस्त्रादिभ्यः । ४।१।१० ॥ स्वस दुहित ननान्ह यातृ मातृ तिम चतसृ ॥ इति स्वस्त्रादिः ॥ २ ॥ ५. नित्यं सपन्यादिषु 1४। ११३५ ॥ समान एक वीर पिण्ड व (शिरी) भ्रातृ भद्र पुत्र । दासाच्छन्दसि ॥ इति समानादिः ॥ ३॥ ५० षिद्गौरादिभ्यश्च ४।१।४१॥ गौर मत्स्य मनुष्य शृङ्ग पिङ्गल हय गवय मुकय ऋष्य [पुट तूण ] गुण द्रोण हरिण कोकण (काकण ) पटर उणक [आमल ] आमलक कुवल विम्ब बदर फर्करक ( कर्कर ) तर्कार शकार पुष्कर शिखण्ड सलद शकण्ड सनन्द मुषम सुषव अलिन्द गडुल पाण्डश आहक आनन्द आश्चत्य सृपाट आखक ( आपच्चिक ) शप्कुल सूर्य ( सूर्म ) शूर्प सूच यूष ( पूष ) यूथ सूप मेथ वल्लक वातक सल्लक मालक मालत साल्वक वेतस वृक्ष ( वृस) अतस [ उभय ] भृङ्ग मह मेह छेद पेश मैद अन् तक्षन् अनदुही अनहाही । एपणः करणे । देह देहल काकादन गवादन तेजन रजन लवण औद्गाहमानि ( आन्नामानि ) गौतम (गोतम )[ पारक ] अयस्थूण (अयःस्थूण) भौरिकि भौलिकि भौलिङ्गि यान मेध आलम्बि आलजि आलब्धि आलक्षि केवाल आपक आरट नट टोट नोट मुलाट शातन [ पोतन ] पातन पाठन (पानठ) आस्तरण अधिकरण अधिकार अग्रहायणी ( आग्रहायणी) प्रत्यवरोहिणी [ सेचन] | सुमङ्गलात्संज्ञायाम् । अण्डर सुन्दर मण्डल मन्थर मगल पट पिण्ड [ पण्ड ] उर्द गुर्द शम सूद औड (आई ) हृद (द) पाण्ड [भाण्डल ] भाण्ड [ लोहाण्ड ] कदर कन्दर कदल तरुण तलुन कल्माष वृहत् ·चतुर्थोऽध्यायः । (९) महद [ सोम ] सौधर्म । रोहिणी नक्षत्रे । रेवती नक्षत्रे । (विकल) निष्कल पुष्कल । कटाच्छोणिवचने । पिप्पल्यादयश्च । पिप्पली हरितकी ( हरीतकी) कोशातकी शमी वरी शरी पृथिवी कोष्टु मातामह पितामह । इति गौरादिः ॥ ४॥ ५१ बबादिभ्यश्च । ४।१।४५॥ बहु पद्धति अञ्चति अङ्कति अंहति शकटि (शकति)। शक्तिः शस्त्रे । शारि वारि राति राधि [ शाधि] आहि कपि यष्टि मुनि । इतः पाण्यङ्गात् । कृदिकारादक्तिनः । सर्वतोऽक्तिनादित्येके । चण्ड अराल कृपण कमल विकट विशाल विशङ्कट भरुन ध्वज । चन्द्रभागानद्याम् ( चन्द्रभागा नद्याम् ) कल्याण उदार पुराण अहन कोड नख खुर शिखा वाल शफ गुद ॥ आकृतिगणी- यऽम् ।। तेन । भग गल राग इत्यादि ॥ इति बहादयः ॥५॥ ५४ शाङ्गरवाद्यञोडीन् । ४ । १ । ७३ ॥ शारिव कापटव गौग्गुलव ब्राह्मण वैद गौतम कामण्डलेय ब्राह्मणकृतेय [ आनिचेय ] आनिधेय आशोकेय वात्स्यायन मौलायन कैकस काप्य ( काव्य ) शैन्य एहि पर्येहि आश्मरथ्य औदपान अराल चण्डाल वतण्ड । भोगवद्गौरिमतोः संज्ञायां धादिषु [६।३।४३] नित्यं ह्रस्वार्थम् । तृनरयोईद्धिश्च ॥ इति शारिवादिः ॥ ६ ॥ ११६ क्रोड्यादिभ्यश्च । ४ । १।८० ॥ ौडि लाडि व्याडि आपिशलि आप- क्षिति चौपयत चैटयत (वैटयत ) सैकयत वैल्वयत सौधातकि । सूत युवत्याम् । भोन क्षत्रिये । यौतकि कौटि भौरिकि भौलिकि [शाल्मलि ] शालास्थलि कापिष्ठलि गौकक्ष्य ॥ इति क्रौव्यादिः॥ ७ ॥ १०५ अश्वपत्यादिभ्यश्च ।। १ । ८४ ॥ अश्वपति [ज्ञानपति ] शतपति धनपति गणपति [ स्थानपति यज्ञपति ] राष्ट्रपति कुलपति गृहपति [ पशुपति ] धान्य- पति धन्वपति [ बन्धुपति धर्मपति ] सभापति प्राणपति क्षेत्रपति ॥ इत्यश्व- पत्यादिः ॥ ८॥ १०५ उत्सादिभ्योऽन् ४ । १ । ८६ ॥ उत्स उदपान विकर मिनद महानद महानस महामाण तरुण तलुन । बष्कयासे । पृथिवी [ धेनु] पति जगती त्रिष्टुप् अनु- छुप जनपद भरत उशीनर ग्रीष्म पीलुकुण । उदस्थान देशे । पृषदंश भल्लकीय रथन्तर मध्यंदिन बृहत् महद् सत्त्वत् कुरु पञ्चाल इन्द्रावसान उष्णहू ककुभ सुवर्ण देव ग्रीष्मा- दच्छन्दसि ॥ इत्युत्सादिः ॥९॥ १०७ बाहादिभ्यश्च । ४।१।९६॥ वाह.उपवाहु उपवाकु निवाकु शिवाकु वटाकु उपनिन्दु.[ उपविन्दु ] वृषली वृकला चूडा वलाका मूषिका कुशला मगला [ छगला ] ध्रुवका (धुवका ) सुमित्रा दुमित्रा पुष्करसद् अनुहरद देवशर्मन् अग्निशमन् (भद्रशर्मन् सुशर्मन् ) कुनामन् [ सुनामन् ] पञ्चन् सप्तन् अष्टन् । अमितौजसः सलो- २ ·(१०) गणपाठः । पश्च । सुधावत्. उदञ्चु शिरस् माष शराविन् मरीची क्षेमवृद्धिन् शृङ्खलतोदिन सर- नादिन् नगरमादन् माकारमदिन लोमन् अनीगर्त कृष्ण युधिष्ठिर अर्जुन साम्ब गद् . प्रद्युम्न राम [ उदक ] उदकः संज्ञायाम् । संभूयोम्भसोः सलोपश्च ॥ आकृतिग- जोऽयम् ॥ तेन । सात्यकिः जाङ्किः ऐन्दशमिः आनधेनविः इत्यादि ॥ इति बाह्वादयः॥ १० ॥ १०८ गोत्रे कुनादिभ्यःष्फन् ॥ ४॥ १ ॥९८॥कुन ब्रन शङ्ख भस्मन् गण लोमन् शठ शाक शुण्डा शुभ विपाश् स्कन्द स्कम्भ ॥ इति कुञादिः ॥ ११ ॥ २०८ नडादिभ्यः फक् । ४ । १। ९९ ॥ नड चर [ वर ] वक मुन्न इतिक इतिश उपक [ एक ] लमक । शलङ्कु शलङ्कं च । सप्तल वाजप्य तिक । अनिशर्म- न्वृषगणे । माण नर सायक दास मित्र दीप पिङ्गर पिङ्गल किङ्कर किङ्कल [ कातर] कातल काश्यप [ कुश्यप ] काश्य काल्य [ काव्य ] अन अमुष्य [ अमुष्म.] कृष्ण- रणौ ब्राह्मणवासिष्ठे । अमित्र लिगु चित्र कुमार । कोष्ट कोष्टं च । लोह दुर्ग स्तम्भ शिंशपा अग्र तृण शकट सुमनस् सुमत मिमत अच् जलंधर अध्वर युगंधर हंसक दण्डिन् हस्तिन् ( पिण्ड ) पञ्चाल चमसिन् सुकृत्य स्थिरक ब्राह्मण चटक बदर अश्वल खरप लङ्क इन्ध अस्र कामुक ब्रह्मदत्त उदुम्बर शोण अलोह दण्डप ॥ इति नडादिः ॥ १२ ॥ १०८ अनृण्यानन्तये बिदादिभ्योऽञ् ॥ ४॥ १११०४॥विद उर्व कश्यप कुशिक भरद्वान उपमन्यु किलात कन्दर्प [ किंदर्भ ] विश्वानर [ ऋष्टषेण ] ऋष्टिषेण ऋतभाग हर्यश्व मियक आपस्तम्ब कूचबार शरदद् शुनक [शना ] धेनु गोपवन शिग्रु विन्दु ( भोगक) भाजन [ शमिक ] अश्वावतान श्यामाक श्यामक [ श्यावलि ] श्यापर्ण हरित किंदास वह्यस्क अर्कजूष [ अर्कलूप ] बध्योग विष्णु वृद्ध प्रतिबोध [ रथीतर ] रथन्तर गविष्ठिर निषाद [ शवर अनस ] मठर [ मृडाकु ] सूपाकु मृदु पुनर्भू पुत्र दुहित ननान्ह । परस्त्री परशुं च ॥इति बिदादिः ॥ १३ ॥ १०८ गर्गादिभ्यो यञ्॥४।१ । १०५॥ गर्ग वत्स । वानासे । संकृति अन व्याघ्रपाद विदभृत् माचीनयोग ( अगस्ति ) पुलस्ति चमस रेभ अग्निवेश शस शट . शक धूम एक अवट मनस् धनंजय वृक्ष विश्वावसु जरमाण लोहित शेसित बभ्रु वल्गु मण्डु शङ्ख लिगु गुहल मन्तु मक्षु अलिगु जिगीषु मनु तन्तु मनायी सूनु कथक कन्थक ऋक्ष वृक्ष ( वृक्ष ) [ तनु ].तरुक्ष तलुक्ष तण्ड वतण्ड कपिकत ( कपि कत) कुरुकत अनडुह कण्व शकल गोकक्ष अगस्त्य कण्डिनी यज्ञवल्क पर्णवल्क अभयनात विरोहित वृषगण रहूगण शाण्डिल वर्णक ( चणक ) चुलुक मुद्गल मुसल जमदग्नि पराशर जतूकर्ण. ( जानूकर्ण ) महित मन्त्रित अश्मरथ शर्कराक्ष पूतिमाष स्थूरा ;

·चतुर्थोऽध्यायः ।
(११)
अदरक ( अररक ) एलाक पिङ्गल कृष्ण गोलन्द उलूक तितिक्ष भिषन (भिषज् )
[ भिष्णन ] भडित भण्डित दल्भ चेकित चिकित्सित देवहू इन्द्रहू एकलु पिप्पलू वृह-
दग्नि [ सुलोहिन् ] सुलाभिन उक्थ कुटीगु ॥ इति गर्गादिः ॥ १४ ॥
१०९ अश्वादिभ्यः फळ ४ । १। ११०॥ अश्व अश्मन् शङ्ख शूद्रक विद
पुट रोहिण खर ( खजूर ) [ खनार वस्त ] पिजूल भडिल भण्डिल भडित
भण्डित [प्रकृत रामोद ] क्षान्त [ काश तीक्ष्ण गोलाङ्क अर्क स्वर स्फुट चक्र श्रविष्ठ ]
पविन्द पवित्र गोमिन् श्याम धूम धूम्र वाग्मिन् विश्वानर कुट । शप आत्रेये । जन
जड खड ग्रीष्म अर्हकित विशंप विशाल गिरि चपल चुप दासक वैल्य (बैल्व ) माच्य
[ धर्म्य ] आनहुह्य । पुंसि जाते । अर्जुन [ पहृत ] सुमनस् दुर्मनसू मन (मनस् )
[पान्त ] ध्वन । आत्रेय भरद्वाजे । भरद्वाज आत्रेये । उत्स आतव कितव [ वद धन्य
पाद ] शिव खदिर ॥ इत्यश्वादिः।। १५ ।।
१०९ शिवादिभ्योऽण्॥ ४ । १ । ११२॥ शिव मोष्ठ पोष्ठिक चण्ड जम्भ भूरि
दण्ड कुटार ककुभ् ( ककुभा ) अनभिम्लान कोहित सुख संधि मुनि ककुत्स्थ कहोड
कोहड कहुय कहय रोध कपिनल ( कुपिनल ) खनन वतण्ड तृणकर्ण क्षीरहूद जल-
हूद परिल [ पथिक ] पिष्ट हैहय [ पार्षिका ] गोपिका कपिलिका जटिलिका वधिरिका
मनीरक [ मनिरक ] वृष्णिक खनार खनाल [ कार ] रेख लेख आलेखन विश्र-
वण रवण वर्तनाक्ष ग्रीवाक्ष [ विटप पिटक ] विटाक तृक्षाक नभाक ऊर्णनाभ जर-
कारु [ पृथा उत्क्षेप ] पुरोहितिका सुरोहितिका सुरोहिका आर्यश्वेत ( अर्यश्वेत )
सुपिष्ट मसुरकर्ण मयूरकर्ण [ खर्जुरकर्ण ] कदूरक तक्षन् ऋष्टिषेण गङ्गा विपाश यस्क
लह्य द्रुह्य अयस्थूण तृणकर्ण ( तृण कर्ण ) पर्ण भलन्दन विरूपाक्ष भूमि हला सपत्नी ।
बचो नद्याः ॥ त्रिवेणी त्रिवणं च ॥ इति शिवादिः। आकृतिगणः ॥ १६ ॥
११० शुभ्रादिभ्यश्च ॥ ४ । १ । १२३ ॥ शुभ्र विष्ट पुर ( विष्टपुर ) ब्रह्मकृत
शतद्वार शलाथल शलाकाभ्रू लेखाभू (लेखान ) विकंसा (विकास) रोहिणी रुहिणी
धर्मिणी दिश् शालूक अजवस्ति शकन्धि विमातृ विधाव शुक विश देवतर शकुनि शुक
उग्र ज्ञातल ( शतल ) वन्धकी सृकाण्डु वित्रि अतिथि गोदन्त कुशाम्ब मकष्टु शाता-
हर पवष्टुरिक सुनामन् । लक्ष्मणश्यामयोसिष्ठे । गोधा कृकलास अणीव भवाहण
भरत ( भारत ) भरम मृकण्ड कर्पूर इतर अन्यतर आलीट सुदन्त सुदक्ष सुवक्षस्
सुदामन् कट्ठ तुद् अकशाय कुमारिका कुगरिका किशोरिका अम्बिका निमाशिन् परिधि
वायुदत्त शकल शलाका खडूर कुवेरिका अशोका गन्धपिगला खडोन्मत्ता अनुदृष्टिन्
( अनुदृष्टि ) जरतिन् बलीवर्दिन् विन बीन जीव श्वन अश्मन् अश्व अनिर ॥ इति
शुभ्रादिः ॥ आकृतिगणः ॥ १७ ॥

·(१२) गणपाठः। १११ कल्याण्यादीनामिना च॥४ । १११२६॥कल्याणी सुभगा दुर्भगा बन्धकी अनुदृष्टि अनुसूति ( अनुसृष्टि ) जरती बलीवी ज्येष्ठा कनिष्ठा मध्यमा परस्त्री ॥ इति कल्याण्यादिः ॥ १८ ॥ १११ गृष्टयादिभ्यश्च ४ । १ । १३६ ॥ गृष्टि हृष्टि बलि हलि वित्रि कुदि अजबस्ति मित्रयु ॥ इति गृष्टयादिः ॥ १९ ॥ ११३ रेवत्यादिभ्यष्ठक ४।१।१४६॥ रेवती अश्वपाली मणिपाली द्वारपाली वृंक वञ्चिन् वृकबन्धु वृकयाह कर्णग्राह दण्डग्राह कुक्कुटाक्ष ( ककुदाक्ष) चामरगाह ॥ इति रेवत्यादिः ॥ २०॥ ११४ कुर्वादिभ्यो ण्यः ४।१। १५१ ॥ कुरु गर्गर मङ्गुष अजमार रथकार वावदूक । सम्राजः क्षत्रिये । कवि मति ( विमति ) कापिञ्चलादि वाक् वामरथ पितृमद इन्द्रनाली एजि वातकि दामोष्णीषि गणकारि कैशोरि कुट शालका ( शलाका) मुर पुर एरका शुभ्र अभ्र दर्भ केशिनी । वेनाच्छन्दसि । शूर्पणाय श्यावनाय श्यांवरथ शावपुत्र सत्यंकार वडभीकार पथिकार मूट शकन्धु शकु शाक शालिन् शालीन कर्तृ हर्तृ इन पिण्डी। तक्षन्।वामस्थस्य कण्वादिवत्स्वरवर्नम्॥इति कुर्वादिः॥२१॥ ११४ तिकादिभ्यः फिञ् ४।१ । १५४ ॥तिक कितव संज्ञावालशिख ( संज्ञा बाला शिखा) उरस् शाट्य सैन्धव यमुन्द रूप्य ग्राम्य नील अमित्र गोकक्ष कुरु देवरथ तैतिल औरस कौरव्य भौरिकि भौलिक चौपयत चैटयत शीकयत क्षेतयत वाजवत चन्द्रमस् शुभ गङ्गा वरेण्य सुपामन् आरब्ध बाह्यक स्वल्पक वृष लोमक वादन्य यज्ञ ॥ इति तिकादिः ॥ २२ ॥ ११४ वाकिनादीनां कुक्च ४।१। १५८ ॥ वाकिन गौधेर कार्कश काक लङ्का । चमिवर्मिणोनलोपश्च ॥ इति वाकिनादिः ॥ २३ ॥ ११५ कम्बोजाल्लुक् ४ । ११ १७५ ।। कम्बोन चोल केरल शक यवन ॥ इति कम्बोजादिः ॥२४॥ ११५ न प्राच्यभर्गादियौधेयादिभ्यः४।१।१७८ ॥ १ भर्ग करूश केकय कश्मीर साल्व सुस्थाल उरम् कौरव्य ॥ इतिभादिः२५ २ यौधेय शौकेय शौभ्रेय ज्यावाणेय धौतेय धार्तेय त्रिगर्त भरत उशीनर ॥ इति यौधेयादिः ॥२६॥ ११९ भिक्षादिभ्योऽण् ॥ २॥ ३८॥ भिक्षा गर्भिणी क्षेत्र करीष अङ्गार चर्मिन् धामन् सहस्र युवति पदाति पद्धति अथर्वन् दक्षिणा भरत विषय श्रोत्र ॥ इति भिक्षादिः ॥२७॥ १११ खण्डिकादिभ्यश्च ४।२।४५॥खण्डिका वडवा । क्षुद्रकमालवा सेना- ·चतुर्थोऽध्यायः। (१३) संज्ञायाम् । भिक्षुक गुक उलूक श्वन् अहन् युगवरत्रा हलवन्धा ॥ इति खण्डि- कादिः ॥ २८ ॥ ११९ पाशादिभ्यो यः ४।२।४९॥पाश तृण धूम वात अङ्गार पाटल पोत गल पिटक पिटाक शकट हल नट वन ॥ इति पाशादिः ॥ २९ ॥ १२० * खलादिभ्य इनिर्वक्तव्यः * ४।२।५१॥ खल डाक कुटुम्ब शाक कुण्डलिनी ॥ इति खलादिराकृतिगणः ॥३०॥ १२० राजन्यादिभ्यो वुञ् ४।२।५३ ॥ राजन्य आनृत बाभ्रव्य शालङ्का- यन दैवयातव ( देवयात ) [ अबीड वरत्रा ] जालंधरायण [ राजायन ] तेलु आत्मकामेय अम्बरीषपुत्र वसाति वैल्ववन शैलुष उदुम्बर तीन बैल्वल आर्जुनायन समिय दाक्षि ऊर्णनाभ ॥ इति राजन्यादिः ॥ आकृतिगणः ।। ३१ ॥ १२० भौरिक्याथैषुकार्यादिभ्यो विधल्भक्तलौ ४।२।५४ ॥ १ भौरिकि भौलिक चौपयत चौटयत (चैटयत) काणेयं वाणिजक वाणिकाज्य ( वालिकाब्य ) सैकयत वैकयत ॥ इति भौरिक्यादिः ॥ ३२ ॥ २ ऐषुकारि सारस्यायन ( सारसायन ) चान्द्रायण व्याक्षायण व्याक्षायण औडायन जौलायन खाडायन दासमित्रि दासमित्रायण शौद्रायण दाक्षायण शापण्डायन ( शाय- ण्डायन ) ताायण शौचायण सौवीर [ सौवीरायण ] शपण्ड ( शयण्ड ) शौण्ड शयाण्डि (शयाण्ड ) वैश्वमानव वैश्वध्येनव ( वैश्वधेनव ) नड तुण्डदेव विश्वदेव [ सापिण्डि ] ॥ इति ऐषुकार्यादिः ॥ ३३ ॥ १२० ऋतूक्थादिसूत्रान्ताक् ४।२।६० ॥ उक्थ लोकायत न्याय न्यास पुनरुक्त निरुक्त निमित्त द्विपदा ज्योतिष अनुपद अनुकल्प यज्ञ धर्म चर्चा कमेतर श्लक्ष ( श्लक्ष्ण ) संहिता पदक्रम संघट (संघट्ट ) वृत्ति परिषद् संग्रह गण [ गुण ] आयुर्देव ( आयुर्वेद ) ॥ इत्युक्थादिः ॥ ३४ ॥ १२१क्रमादिभ्यो वुन् ४।२।६१ ॥ क्रम पद शिक्षा मीमांसा सामन् ॥ इति क्रमादिः॥ ३५ ॥ १२१ वसन्तादिभ्यष्ठकू ४ । २ । ६३ ।। वसन्त ग्रीष्म वर्षा शरद शरद हेमन्त शिशिर मथम गुण चरम अनुगुण अथर्वन् अथर्वण॥इति वसन्तादिः॥३६॥ १२२ संकलादिभ्यश्च २।४।७५ ।। संकल पुष्कल उत्तम उड्डुप उद्धेप उत्सुट कुम्भ निधान सुदक्ष सुदत्त सुभूत सुपूत सुनेत्र सुमङ्गल सुपिङ्गल सूत सिकत पूतिका (.पूतिक.) पूलास कूलास पलाश निवेश गवेश ( गवेष ) गम्भीर इतर आन् अहन् लोमन् वेमन् चरण ( वरुण ) बहुल सद्योज अभिषिक्त गोभृत् रानभृत् भल्ल मल्ल माल ॥ इति संकलादिः ॥३७ ।। १२२ सुवास्त्वादिभ्योऽण ४।२।७७ ।। सुवास्तु (मुवस्तु) वर्ण भण्डु खण्डु ·(१४) गणपाठः। सेवालिन् कर्पूरिन् शिखण्डिन् गर्न कर्कश शकटीकर्ण कृष्णकर्ण [ कर्क ] कर्कन्धुमती गोह अहिसक्थ ॥ इति सुवास्त्वादिः ॥ ३८ ॥ १२२ वुन्छणकठजिलसोनिरढण्यफक्फिजियकक्ठकोरीहिणक शाश्वयकुमुदकोशणप्रेक्षाश्मसखिसंकाशेयलपक्षेकर्णनूतंगमप्रगदि- न्वरोहकुमुँदादिभ्यः ४ । २ । ८० ॥ १ अरीहण (अहीरण) द्रुघण दुहण भलग (भगल) उलन्द किरण सांपरायण कौष्ट्रायन औष्ट्रायण गायन मैत्रायण भास्त्रायण वैमतायण (वैमतायन ) गौमतायन सौमता- यन सौसायन धौमतायन सौमायण ऐन्द्रायण कौद्रायण (कौन्द्रायण) खादायन शाण्डिल्यायन रायस्पोप विपय विपाश उद्दण्ड उदश्चन खाण्डवीरण वीरण काशकृत्स्न जाम्बवत शिंशपा रैवत (रेवत) विल्व सुयज्ञ शिरीष बधिर जम्बु खदिर सुशर्मन् ( सशर्मन् ) भलतृ भलन्दन खण्डु कलन यज्ञदत्त ॥ इत्यरीहणादिः ।। ३९ ॥ २ कृशाश्व अरिष्ट अरिश्म वेश्मन् विशाल लोमश रोमश रोमक लोमक शवल कूट पर्चल सुवर्चल सुकर सूकर मातर ( मतर ) सदृश पुरग पुराग मुख धूम अनिन विनत अवनत कुविद्यास ( कुविटयाप्त ) पराशर अरुस् अयम् मौद्गल्याकर ( मौद्गल्य- युक़र ) इति कृशाश्वादिः॥ ४० ॥ ३ ऋश्य ( हृष्य ) न्यग्रोध शर निलीन [निवास निवात ] निधान निवन्धन (नि- वन्ध ) [ विवद्ध ] परिगूट [ उपगूढ ] असनि सित मत वेश्मन् उत्तराश्मन् अश्मन् स्थूल वाहु संदिर शर्करा अनडुह ( अनडुहू ) अरडु परिवंश वेणु वीरण. खण्ड दण्ड परिवृत्त कर्दम अंशु इत्यृश्यादिः ।। ४१ ॥ ४ कुमुद शर्करा न्यग्रोध इक्कट संकट कङ्कट गर्त वीज परिवाप निर्यास शकट कच मधु शिरीष अश्व अश्वत्थ वल्वन यवास कूप विकङ्कट दशग्राम ॥ इति कुमुदादिः४२ ५ काश पाश अश्वत्थ पलाश पीयूक्षा चरण वास नह वन कर्दम कच्छूल कङ्कट गुह विस तृण कर्पूर बर्बर मधुर ग्रह कपित्य जतु सीपाल ॥ इति काशादिः॥४३॥ ६ तृण नड मूल वन पर्ण वर्ण वराण विल पुल फल अर्जुन अर्ण सुवर्ण वल चरण वुस ॥ इति तृणादिः॥ ४४ ॥ ७ पेक्षा फलका ( हलका) बन्धुका ध्रुवका क्षिपका न्यग्रोध इक्कट कङ्कट सङ्कट कट कूप बुक पुक पुट मह परिवाप यवषि धुवका गर्न कूपक हिरण्य ॥ इति प्रेक्षादिः ॥ ४५ ॥ ८ अश्मन् यूथ ऊष मीन नद दर्भ वृन्द गुद खण्ड नग शिखा कीट पाम कन्द कान्द कुल गह्व गुड कुण्डल पीन गुह ॥ इत्यश्मादिः ॥ ४६॥ ९ सखि अनिदत्त वायुदत्त सखिदत्त [ गोपिल ] भल्लपाल (भल्ल पाल) चक्र चक्रवाक छंगलअशोक करवीर वासव वीर पूर वत्र कुशीरक शीहर (सीहर ) सरक सरस ॥

·चतुर्थोऽध्यायः । (१५) समर समल सुरस रोह तमाल कदल सप्तल ॥ इति सख्यादिः ॥ ४७ ॥ १० सङ्काश कपिल कश्मीर समीर]सूरसेन सरक सूर । सुपथिन्पन्थ च । यूप (यूथ) अंश अङ्ग नासा पलित अनुनाश अश्मन् कूट मलिन दश कुम्भ शीर्ष चिरन्त (विरत ) समल सीर पञ्जर मन्थ नल रोमन् लोमन् पुलिन सुपरि कटिप सकर्णक वृष्टि तीर्थ अगस्ति विकर नासिका ॥ इति सङ्काशादिः॥४८॥ ११ वल चुल नल दल वट लकुल उरल पुख (पुल) मूल उलडुल ( उल दुल ) वन कुल ॥ इति बलादिः ॥ ४९ ॥ १२ पक्ष तुक्ष तुष कुण्ड अण्ड कम्बलिका वलिक चित्र अस्ति । पथः पन्थ च । कुम्भ सीरक सरक सकल सरस समल अतिश्वन रोमन् लोमन् हस्तिन् मकर लोमक शीर्ष निवात पाक सहक (सिंहक ) अङ्कुश सुवर्णक हंसक हिंसक कुत्स बिल खिल यमल हस्त कला सकर्णक || इति पक्षादिः॥५०॥ १३ कर्ण वसिष्ठ अर्क अर्कलूष द्रुपद आनडुह्य पाञ्चजन्य स्फिग ( स्फिन् ) कुम्भी कुन्ती नित्वन् जीवन्त कुलिश आण्डीवर ( आण्डीवत ) नव नेत्र आकन (आन- क)॥ इति कर्णादिः॥५१ ।। १४ सुतंगम मुनिचित विचित महाचित्त महापुत्र स्वन श्वेत गडिक ( खडिक) शुक्र विम वीजवापिन् ( वीज वापिन् ) अर्जुन श्वन् अजिर जीव खण्डित कर्ण वि- यह ॥ इति सुतंगमादिः ॥ १२ ॥ १५ मगदिन् मगदिन् मददिन कविल खण्डित गदित चूडार मडार मन्दार को- विदार ॥ इति प्रगद्यादिः॥ ५३॥ १६ वराह पलाशा ( पलाश ) शेरीष (शिरीष ) पिनद्ध निवद्ध वलाह स्थूल वि- दग्ध [विजग्ध ] विभम [ निमग्न ] बाहु खदिर शर्करा ॥ इति वराहादिः॥५४॥ १७ कुमुद गोमथ स्थकार दशग्राम अश्वत्थ शाल्मलि [ शिरीष ] मुनिस्थल कु- ण्डल कूट मधुकर्ण वासकुन्द शुचिकर्ण ॥ इति कुमुदादिः ॥ ५५ ॥ १२४ वरणादिभ्यश्च ४ । २ । ८२ ॥ वरणा शृङ्गी शाल्मलि शुण्डी शयाण्डी पर्णी ताम्रपर्णी गोद आलिङ्ग्यायन जालपदी ( जानपदी )जम्बू पुष्कर चम्पा पम्पा वल्गु उज्जयिनी गया मथुरा तक्षशिला उरसा गोमती वलभी॥ इति वरणादिः॥५६॥ १२५ मध्वादिभ्यश्च ४ । २।८६ ।। मधु विस स्थाणु वेणु कर्कन्धु शमी क- रीर हिम किशरा शर्याण मरुन वाली शर इष्टका आति शक्ति आसन्दी शकल शलाका आमिषी इक्षु रोमन् रुष्टि रुष्य तक्षशिला खड वट वेटाइति मध्वादि:५७ १२५ उत्करादिभ्यश्छः ४ । २०९०॥ उत्कर संफल शफर पिप्पल पिप्पलीमूल अश्मन् सुवर्ण खलानिन तिक कितव अणक त्रैवण पिचुक अश्वत्यः काश क्षुद्र भत्रा ·गंणपाठः। शाल जन्या अजिर चर्मन् उत्कोश क्षान्त खदिर शूर्पणाय श्यावनाय नैवाकव तृण वृक्ष शाक पलाश विजिगीषा अनेक आतप फल संपर अर्क गर्त अग्नि बैराणक इडा अरण्य निशान्त पर्ण नीचायक शंकर अवरोहित क्षार विशाल वेत्र अरोहण खण्ड वातागार मन्त्रणाह इन्दवृक्ष नितान्तवृक्ष आर्दवृक्ष ॥ इत्युत्करादिः ॥५८ ॥ १२५ नडादीनां कुक्च ४ । २।९१ ॥ नड प्लक्ष विल्व वेणु वेत्र वेतस इक्षु काष्ठ कपोत तृण । कुञ्चा ह्रस्वत्वं च । तक्षत्रलोपश्च ॥ इति नडादिः ।।५९ ।। १२६ कल्यादिभ्यो ढकम् ४।२।९५॥कत्रि उम्भि पुष्कर पुष्कल मोदन कुम्भी कुण्डिन नगरी माहिष्मती वर्मती उख्या ग्राम । कुख्याया यलोपश्च ॥ इति कल्यादिः ।। ६०॥ १२६ नद्यादिभ्यो ढक ।४ । २१९७॥ नदी मही वाराणसी श्रावस्ती कौशाम्बी वनकौशाम्बी काशपरी काशफारी ( काशफरी) सादिरी पूर्वनगरी पाग माया शाल्व- दा; सेतकी । वडवाया वृषे ॥ इति नद्यादिः॥ ६१ ।। १२५ प्रस्थोत्तरपदपलद्यादिकोपधादण अस११०॥ पलदी परिषद् रोमक बाहीक कलकीट बहुकीट जालकीट कमलकीट कमलकीकर कर्मभिदा गौष्ठी नैकती परिखा शूरसेन गोमती पटचर उदपान यकल्लोम ॥ इति पलद्यादिः ।। ६२ ॥ काश्यादिभ्यष्ठमिठो ४।२। ११५ ॥ काशि चेदि (वेदि) सांया- ति संवाह अच्युत मोदमान शकुलाद हस्तिक' कुनामन् हिरण्य करण गोवासन भा- रङ्गी अरिंदम अरित्र देवदत्त दशग्राम शौवावतान युवराज उपरान देवरान मोदन सिन्धुमित्र दासमित्र सुधामित्र सोममित्र छागमित्र साधमित्र ( सधमित्र ) । आप- दादिपूर्वपदाकालान्तात् । आपद् ऊर्ध्व तत्॥ इति काश्यादिः ॥ ६३ ।। १२७ धूमादिभ्यश्च ४।२। १२७ ॥ धूम षडण्ड शशादन आर्जुनाव माह- कस्थली आनकस्थली माहिषस्थली मानस्थली अदृस्थली मद्रकस्थली समुद्रस्थली दा- ण्डायनस्थली राजस्थली विदेह राजगृह सानासाह शष्प मित्रवर्ध ( मित्रवर्ध) मज्जा- ली मद्रकूल माजीकूल व्यहव (दयाहाव ) व्यहव (न्याहाव) संस्फाय वर्वर व- य॑ गर्न आनर्त माठर पाथेय घोष पल्ली आराज्ञी धार्तराज्ञी आवय तीर्थ । कूलात्सा- वीरेषु । समुद्रानावि मनुष्ये च । कुक्षि अन्तरीप द्वीप अरुण उज्जयनी पट्टार दक्षि- णापथ साकेत ॥ इति धूमादिः ॥ ६ ॥ १२९ कच्छादिभ्यश्च ४ । २ । ३३ ॥ कच्छ सिन्धु वर्गु गन्धार मधुमत् क- म्बोज कश्मीर साल्व कुरु अनुषण्ड दीप अनूप अजवाह विनापक कलूतर रकु ॥ इतिं कच्छादिः ।। ६५॥ १२९ गहादिभ्यश्च ॥४।२। १३८ ॥ गह अन्तस्थ सम विषम मध्य । मध्यं ·चतुर्थोऽध्यायः । (१७) दिनं चरणे । उत्तम अङ्ग वङ्ग मगध पूर्वपक्ष अपरपक्ष अधमशाख उत्तमशाख एक- शाख समानशाख समानग्राम एकग्राम एकवृक्ष एकपलाश इण्वन इश्वनीक अव. स्यन्दन कामप्रस्थ खाडायन काठेरणि लावेरणि सौमित्रि शैशिरि आसुत् दैवशाम ौति आहिंसि आमिनि व्याडि वैनि आध्यश्वि आनृशंसि शौङ्गि आमिशर्मि भौजि वाराटकि वाल्मिकि (वाल्मीकि ) क्षमवृद्धि आश्वत्थि औद्गाहमानि ऐकविन्दवि दन्तायः हंस. तत्त्वय ( तन्त्वन) उत्तर अन्तर ( अनन्तर ) मुखपार्श्वतसोर्लोपः जनपरयोः कुक्च । देवस्य च । इति गहादिः । वेणुकादिभ्यश्छण् ॥ आकृतिगणः ॥ ६६ ।। १३० संधिवेलावृतुनक्षत्रेभ्योऽण् ४ ॥३॥ १६॥ संघिवेला संध्या अमावास्या त्रयोदशी चतुर्दशी पञ्चदशी पौर्णमासी मतिपद् । संवत्सरात्फलपर्वणोः ॥ इति संधिवेलादिः॥६७॥ १३३ दिगादिभ्यो यत् ४।३। ५४॥ दिश वर्ग पूग गण पक्ष धाय्य मित्र मेधा अन्तर पथिन् रहम् अलीक उखा साक्षिन् देश आदि अन्त मुख जधन मेघ यूथ । उदकात्संज्ञायाम् । ज्ञाय (न्याय ) वंश वेश काल आकाश ॥ इति दिगादिः ॥६॥ १३३ * परिमुखादिभ्यश्च * ४ । ३।५९॥परिमुख परिहनु पर्योष्ठ पर्युलूखल परिसीर उपसार उपस्थूण उपकलाप अनुपथ अनुपद अनुगङ्ग अनुतिल अनुसीत अनुसाय अनुसार अनुमाष अनुयय अनुयूप अनुवंश मतिशाख ॥ इति परिमु- खादिः॥ ६९ ॥ १३३* अध्यात्मादिभ्यश्च * ४।३।६॥अध्यात्म अधिदेव अधिभूत इह- लोक परलोक ॥ इत्यध्यात्मादिः आकृतिगणः ॥ ७० ॥ . १३४ अशृगयनादिभ्यः ४।३।७३॥ऋगयन पदव्याख्यान छन्दोमान छन्दो- भाषा छन्दोविचिति न्याय पुनरुक्त निरुक्त व्याकरण निगम वास्तुविद्या क्षत्रविद्या अङ्गविद्या विद्या उत्पात उत्पाद उद्याव संवत्सर मुहूर्त उपनिषद् निमित्त शिक्षा भि- क्षा ॥ इति ऋगयनादिः॥ ७१॥ १३५ शुण्डिकादिभ्योऽण् ४।३ । ७६ ॥ शुण्डिक कृकण कृपण स्थण्डिल उदपान उपल तीर्थ भूमि तृण पर्ण ॥ इति शुण्डिकादिः ।। ७२ ॥ १३५ शण्डिकादिभ्यो भ्यः ४ । ३।९२ ॥ शण्डिक सर्वसेन सर्वकेश शक शट रक शङ्ख बोध ॥ इति शण्डिकादिः॥ ७३ ।। १३६ सिन्धुतक्षशिलादिभ्योऽणौ ॥ ४ । ३ । ९३ ॥ १ सिन्धु वर्ण मधुमत् कम्बोज साल्व कश्मीर गन्धार किष्किन्धा उरसा दरद ( दरदू) गन्दिका ॥ इति सिन्ध्वादिः॥ ७४ ॥ 7 ३

·गणपाठः।
( १८)
२ तक्षशिला वत्सोद्धरण कैर्मेदुर ग्रामणी छगल कोष्टुकर्ण सिंहकर्ण सङ्कचित किंनर
काण्डधार पर्वत अवसान वर्वर कंस ॥ इति तक्षशिलादिः।। ७५ ॥
१३७ शौनकादिभ्यश्छन्दसि ४।३।१०६॥ शौनक वाजसनेय शारिख
शापेय शाष्पेय खाडायन स्तम्भस्कन्ध देवदर्शन रन्जुभार रज्जुकण्ठ कटशाट कषाय
तल दण्ड पुरुषांसक अश्वपेज ॥ इति शौनकादिः ।। ७६ ।।
१३७ कुलालादिभ्यो बुञ् ४.१ ३ । ११८ ॥ कुलाल वरुड चण्डाल निषाद
कर्मार सेना सिरिन्ध्र (सिरिध ) सैरिन्ध्र देवराज पर्पत् ( परिषद् ) वधू मधु रुरु रुद्र
अनडुह ब्रह्मन् कुम्भकार श्वपाक || इति कुलालादिः ॥ ७७ ॥
१३८ रैवतिकादिभ्यश्छः ४ । ३ । १३१॥रैवतिक स्वापिशि क्षेमवृद्धि गौरग्रीव
( गौरग्रीवि ) औदमेधि औदवापि वैनवापि ॥ इति रेवतिकादिः ॥ ७८ ॥
१३८ बिल्वादिभ्योऽण् ४ । ३ ॥१३६॥ बिल्व बीहि काण्ड मुद्ग मसूर गोधूम
इक्षु वेणु गवेधुका कर्पासी पाटली कर्कन्धु कुटीर ॥ इति विल्वादिः ॥ ७९ ॥
१३८ पलाशादिभ्यो वा४।३। १४१॥पलाश खदिर शिंशपा स्पन्दन पूलाक
करीर शिरीष यवास विकङ्कत ॥ इति पलाशादिः ।। ८० ॥
१३९ नित्यं वृद्धशरादिभ्यः ४।३।१४४॥शर दर्भ मृद् (मृद ) कुटी तृण
सोम वल्वन ॥ इति शरादिः।। ८१ ॥
१३९ तालादिभ्योऽण् ४ ३ ३१५२।तालानुषि । बाहिण इन्द्रालिश इन्द्राश
इन्द्रायुध चय श्यामाक पीयूक्षा ॥ इति तालादिः॥ ८२ ॥
१३९ प्राणिरजतादिभ्योऽन् ४ । ३ । १५४ रजत सीस लोह उदुम्बर नीप
दारु रोहतक विभीतक पीतदारु तावदार त्रिकण्टक कण्टकार।।इति रजतादिः।८३।
१३९ प्लक्षादिभ्योऽण् ४ । ३ । १६४ाप्लक्ष न्यग्रोध अश्वत्थ इङ्गुदी शिनु रुरु .
कक्षतु बृहती ॥ इति प्लक्षादिः॥ ८४ ॥
१४० हरीतक्यादिभ्यश्च ४।३ । १६७ ।। हरीतकी कोशातकी नसरननी
शष्कण्डी दाडी दोडी श्वेतपाकी अर्जुनपाकी द्राक्षा काला व्याक्षा गभीका कण्टकारिका
पिप्पली चिम्पा (चिश्चा) शेफालिका ॥ इति हरीतक्यादिः ॥ ८५ ।।
१४०* माशब्दादिभ्य उपसंख्यानम् * ४ । ४ । १ ॥ माशब्दः
नित्यशब्दः कार्यशब्दः ॥ इति माशब्दादिः ॥ ८६ ॥
१४०* आहौ प्रभूतादिभ्यः *४।४।१॥ भूत पर्याप्त ॥ इति प्रभू-
तादिः ॥ ८७ ॥
१४० * पृच्छतौ सुनातादिभ्यः *४४१॥ सुस्नात सुखरात्रि सुखशयन।।
इति सुनातादिः ॥ ८८ ॥

·चतुर्थोऽध्यायः ।
(१९)
१४० * गच्छतो परदारादिभ्यः *४।४।१॥ परदार गुरुतल्प ॥
इति परदारादिः॥ ८९ ॥
१४१ पर्पादिभ्यः ष्ठन् ४।४। १० ॥ पर्प अश्व अश्वत्थ रथ जाल न्यास
व्याल । पादः पञ्च ॥ इति पर्पादिः ।। ९० ॥
१४१ वेतनादिभ्यो जीवति ४॥ ४॥ १२ ॥ वेतन वाहन अर्धवाह धनुर्दण्ड
जाल वेश उपवेश प्रेषण उपावस्ति सुख शय्या शक्ति उपनिषद् उपदेश स्फि
(स्फिन ) पाद उपस्थ उपस्थान उपहस्त ॥ इति वेतनादिः ।। ९१ ॥
१४१ हरत्युत्संगादिभ्यः ४ । ४ । १५ ॥ उत्संग उडुप उपुत उत्पन्न उत्पुट
पिटक पिटाक ॥ इत्युत्संगादिः ॥ ९२ ॥
१४१ भस्त्रादिभ्यष्ठन् ४ ४ । १६ ॥ भस्खा भरट भरण शीर्षभार शीर्षेभार
अंसभार अंसेभार ॥ इति भस्त्रादिः ॥ ९३ ।।
निर्वृत्तेऽक्षयूनादिभ्यः ४ । ४ । १९ ॥ अक्षयूत [ जानूपहृत ] जङ्घापहृत
जङ्घामहत पादस्वेदन कण्टकमर्दन गतानुगत गतागत यातोपयात अनुगत ॥ इत्यक्ष-
द्यूतादिः ॥ ९४ ॥
१४३ अण्महिण्यादिभ्यः ४ । ४ । ४८ ॥ महिषी प्रजापति प्रजावती मलेपिका
विलेपिका अनुलेपिका पुरोहित मणिपाली अनुवारक [ अनुचारक ] होतृ यजमान ।।
इति महिण्यादिः॥ ९५ ॥
१४३ किसरादिभ्यष्ठन् ४ । ४।५३ ॥ किसर नरद नलद स्थागल तगर
गुग्गुलु उशीर हरिद्रा हरिद्रु पर्गी ( पर्णी ) इति किसरादिः॥ ९६ ॥
१४३ छत्रादिभ्यो णः । ४।६२॥ छत्र शिक्षा प्ररोह स्था बुभुक्षा चुरा तितिक्षा
उपस्थान कृषि कर्मन् विश्वधा तपम् सत्य अनृत विशिखा विशिका भक्षा उदस्थान
पुरोडा विक्षा चुक्षा मन्द ॥ इति छत्रादिः ॥९७ ।।
१४५ प्रतिजनादिभ्यः ख ४ । ४ । ९९ ॥ प्रतिजन इदंयुग संयुग समयुग
परयुग परकुल परस्यकुल अमुण्यकुल सर्वजन विश्वजन महाजन पञ्चजन || इति प्र-
तिजनादिः ॥९८॥
१४५ कथादिभ्यष्टक् ४।४ । १०२।। कथा विकथा विश्वकथा संकथा वितण्डा
कुष्टविद् ( कुष्ठविद् ) जनवाद जनेवाद जनोवाद वृत्ति संग्रह गुण गण आयुर्वेद इति
कथादिः ।। ९९ ॥
१४५ गुडादिभ्यष्ठञ् ४।४।१०३ ।। गुड कुल्माष सक्तु अपूप मांसौदन इक्षु
वेणु संग्राम संघात सकाम संवाय प्रवास निवास उपवास ॥ इति गुडादिः॥१००॥

·(२०) गणपाठः। पञ्चमोऽध्यायः। १४६ उगवादिभ्यो यत् ५। २२। गो हविस् अक्षर विष बर्हिस अष्टका स्वदा युग मेधा स्तुन् । नाभि नभं च ! शुनः संमसारणं वा च दीर्घत्वं तत्संनियोगेन चान्तो- दात्तत्वम् । ऊधसोऽनङ्ग च । कूप खद दर खर असुर अध्वन् (अध्वन ) क्षर वेद वीज दीस (दीप्त ) इति गवादिः ।। १ ।। १४६ विभाषा हविरपूपादिभ्यः ५४॥ अयूप तण्डुल अभ्युष ( अभ्यूष) अभ्योष अवोष अभ्येष पृथुक ओदन सूप पूप किण्व प्रदीप मुसल कटक कर्णवेष्टक इर्गल अर्गल । अन्नविकारेभ्यश्च । यूप स्थूणा दीप अश्व पत्र॥ इत्यपूपादिः ॥ २ ॥ १४७ असमासे निष्कादिभ्यः ५। १ । २० ॥ निष्क पण पाद माष वाहा द्रोण षष्टि । इति निष्कादिः ॥३॥ १४९ गोद्वयचोऽसंख्यापरिमाणावादेर्यत् ५। १ । ३९ ।। अश्व अश्मन् गण ऊणी ( उर्म ) उमा भङ्गा क्षण (गङ्गा ) वर्षी वसु ॥ इत्यश्वादिः ॥ ४ ॥ १५० तद्धरति वहत्यावहति भारादशादिभ्यः ५॥ १५॥ वंश कुटन बल्वन मूल स्थूणा स्थूण अक्ष अश्मन् अश्व इलक्षण इक्षु खट्वा ।। इति वंशादिः॥५॥ १५१ छेदादिभ्यो नित्यम् ५। ११ ६४ ॥ छेद भेद द्रोह दोह नर्ति (नत) कर्ष तीर्थ संप्रयोग विप्रयोग प्रयोग विमकर्ष प्रेषण संप्रश्न विमन विकर्ष प्रकर्ष । विराग विरङ्गं च ॥ इति छेदादिः ॥ ६॥ १५१ दण्डादिभ्योयत् ५। १ । ६६ ॥ दण्ड मुसल मधुपर्क कशा अर्व मेव मेधा सुवर्ण उदक वध युग गुहा भाग इभ भङ्ग ॥ इति दण्डादिः ॥ ७ ॥ १५३ * महानाम्न्यादिभ्यः षष्ठचन्तेभ्य उपसंख्यानम् *५१११९४|| महानानी आदित्यव्रत गोदान ॥ इति महानाम्न्यादिः॥८॥ १५३ * अवान्तरदीक्षादिभ्यो डिनिर्वक्तव्यः५॥१।९४ ॥ अवान्तर दीक्षा तिलवत देवत्रत ॥ इत्यवान्तरदीक्षादिः॥ ९ ॥ १५३ व्युष्टादिभ्योऽण् ५। ११९७ ॥ व्युष्ट नित्य निष्कमण मवेशन उपसंक्रमण तीर्थ आस्तरण सयाम संघात अग्निपद पीलुमूल (पीलु मूल ) प्रवास उपवास ॥ इति व्युष्टादिः ॥१०॥ १५३ तस्मै प्रभवति संतापादिभ्यः ५।१।१०१ ।। संताप संनाह संग्राम संयोग. संपराय संवेशन संपेष निप्पेष सर्ग निसर्ग विसर्ग उपसर्ग प्रवास उपवास संवात संवेष संवास संमोदन सक्तु । मांसौदनाद्विगृहीतादपि ॥ इति संतापादिः ॥ ११ ॥ १५३ * तदप्रकरणे उपवस्त्रादिभ्य उपसंख्यानम् *५1१1१०५ ।। उपवस्त्र माशिव चूडा श्रद्धा ॥ इत्युपवस्त्रादिः॥१२॥ .

·पञ्चमोऽध्यायः।
(२१)
१५४ अनुप्रवचनादिभ्यश्छः ५। १।११।।अनुप्रवचन उत्थापन उपस्थापन
संवेशन भवेशन अनुप्रवेशन अनुवासन अनुवचन अनुवाचन अन्वारोहण मारम्भण
आरम्भण आरोहण ॥ इत्यनुप्रवचनादिः ।। १३ ।।
१५४ * स्वर्गादिभ्यो यद्वक्तव्यः* ५। १ । १११॥स्वर्ग यशस् आयुस् काम
धन ॥ इति स्वर्गादिः ॥ १४ ॥
१५४ * पुण्याहवाचनादिभ्यो लुग्वक्तव्यः * ५। २११शापुण्याहवाचन
स्वस्तिवाचन शान्तिवाचन ॥ इति पुण्याहवाचनादिः॥ १५ ॥
१५५ पृथ्वादिभ्य इमनिज्वा । ५। १२११२ ॥ पृथु मृदु महत् पटु तनु लघु
बहु साधु आशु उरु गुरु बहुल खण्ड दण्ड चण्ड अकिंचन बाल होड पाक वत्स मन्द
स्वादु ह्रस्व दीर्घ प्रिय वृष ऋजु क्षिप क्षुद्र अणु ॥ इति पृथ्वादिः॥ १६ ॥
१५५ वर्णदृढादिभ्यः ष्यश्च ५। २२२३।।दृट वृढ परिवृट मृढ कृश व शुक्र
चुक आम्र कष्ट लवण ताम्र शीत उष्ण जड बधिर पण्डित मधुर मूर्ख मूक स्थिर ।
वेर्यातलातमतिर्मनःशारदानाम् । समो मतितमनसोः । जवन॥इति दृढादिः ॥१७॥
१५५ गुणवचनब्राह्मणादिभ्यः कर्मणि च ५। १ । १२४॥ ब्राह्मण वाडव
माणव । अर्हतो नुम्च । चोर धूर्त आराधय विराधय अपराधय उपराधय एकभाव
दिभाव विभाव अन्यभाव अक्षेत्रज्ञ संवादिन् संवेशिन् संभाषिन् बहुभाषिन् · शीर्षघा-
तिन् विधातिन् समस्थ विषमस्थ परमस्थ मध्यमस्थ अनीश्वर कुशल. चपल निपुण
पिशुन कुतूहल क्षेत्रज्ञ निश्र वालिश अलस दुःपुरुष कापुरुष राजन् गणपति अधिपति
गडुल दायाद विशस्ति विषम विपात निपात । सर्ववेदादिभ्यः स्वार्थे । चतुर्वेदस्यो-
भयपदवृद्धिश्च । शौटीर ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ इति ब्राह्मणादिः॥ १८ ॥
१५५* चतुर्वेदादिभ्य उभयपदवृद्धिश्च * ५ । १ । १२४ ॥ चतुर्वेद चतु-
वर्ण चतुराश्रम सर्वविद्य त्रिलोक त्रिस्वर षड्गुण सेना अनन्तर संनिधि समीप उपमा
सुख तदर्थ इतिह मणिक ॥ इति चतुर्वेदादिः ।। १९ ॥
१५६ पत्यन्तपुरोहितादिभ्यो यक् ५। १ । १२८॥ पुरोहित । राजासे ।
ग्रामिक पिण्डिक सुहित बालमन्द (बाल मन्द) खण्डिक दण्डिक वर्मिक कर्मिक
धर्मिक शीलिक सूतिक मूलिक तिलक अनलिक ( अन्तलिक ) रूपिक ऋषिक पुत्रिक
अविक छत्रिक पर्षिक पथिक चर्मिक प्रतिक सारथि आस्तिक सूचिक संरक्ष सूचक
(संरक्षसूचक) नास्तिक अनानिक शाकर नागर चूडिक॥इति पुरोहितादिः॥२०॥
१५६ प्राणभृजातिवयोवचनोद्गात्रादिभ्योऽञ्५ । १ । १२९ ।। उद्गात
उन्नेतृ पतिहर्तृ प्रशास्त होतृ पोत हर्तृ रथगणक पत्तिगणक सुष्ठु दुष्टु अध्वर्यु वधू ।
सुभग मन्त्र ॥ इत्युद्गात्रादिः ॥२१॥

·(२२) गणपाठः। १५६ हायनान्तयुवादिभ्योऽण ५ ११११३०॥ युवन् स्थविर होत यजमान | पुरुषासे । भ्रातृ कुतुक श्रमण (श्रवण ) कटुक कमण्डलु कुत्री सुस्त्री दुःखी मुहृदय दुहृदय मुहृद दुहृद् सुभ्रातृ दुर्भातृ वृषल परिव्राजक सब्रह्मचारिन् अनृशंस । हृदयासे कुशल चपल निपुण पिशुन कुतूहल क्षेत्रज्ञाश्रोत्रियस्य यलोपश्च॥इति युवादिः||२२॥ १५६ द्वन्द्वमनोज्ञादिभ्यश्च ५। १११३३॥मनोज्ञ प्रियरूप अभिरूप कल्याण मेधाविन् आन्य कुलपुत्र छान्दस छात्र श्रोत्रिय चोर धूर्त विश्वदेव युवन् कुपुत्र ग्रामपुत्र ग्रामकुलाल ग्रामड ( ग्रामपण्ड ) ग्रामकुमार सुकुमार बहुल आश्वपुत्र अमुण्यपुत्र आमुष्यकुल सारपत्र शतपुत्र ॥ इति मनोज्ञादिः ॥ २३ ।। १५८ तस्य पाकमूले पील्वादिकर्णादिभ्यः कुणब्जाहचौ५।२ । २४॥ १ पालु कर्कन्धू ( कर्कन्धु ) शमी करीर वल ( कुवल ) बदर अश्वत्थ खदिर ॥ इति पील्वादिः ॥ २४ ॥ २ कर्ण अक्षि नख मुख केश पाद गुल्फ 5 शृङ्ग दन्त ओष्ठ पृष्ठ॥इति कर्णादिः२६॥ १५९ तदस्य संजातं तारकादिभ्य इतचू ५ ॥२॥३६॥तारका पुष्प कर्णक मनरी ऋजीष क्षण सूच सूत्र निष्क्रमण पुरीप उन्चार प्रचार विचार कुड्मल कण्टक मुसल मुकुल कुमुम कुतूहल स्तवक ( स्तवक ) किसलय पल्लव खण्डवेग निद्रा मुद्रा बुभुक्षा धेनुष्या पिपासा श्रद्धा अन पुलक अङ्गारक वर्णक द्रोह दोह सुख दुःख उत्कण्ठा भर व्याधि वर्मन् व्रण गौरव शास्त्र तरङ्ग तिलक चन्द्रक अन्धकार गर्व कुमुर ( मुकुर ) हर्ष उत्कर्ष रण कुवलय गर्ध क्षुधू सामन्त ज्वर गर रोग रोमाञ्च पण्डा कजल तृषु कोरक कल्लोल स्थपुट फल कञ्चुक शृङ्गार अङ्कुर शैवल बकुल श्वभ्र अराल कलङ्क कर्दम कन्दल मूर्छा अङ्गार हस्तक प्रतिविम्ब विनतन्त्र प्रत्यय दीक्षा गर्न । गर्भादमाणिनि ॥ इति तारकादिः आकृतिगणः ॥ २६ ॥ १६० विमुक्तादिभ्योऽण् ५ । २।६१॥ विमुक्त देवासुर रक्षोसुर उपसद सुवर्ण परिसारक सदसत् वसु मरुत् पत्नीवत् वसुमद् महीयत्त्व सत्त्वत् वर्हवर दशार्ण दशाह वयस् हविर्धान पतत्रिन् महित्री अस्यहत्य सोमापूषन् इहा अग्नाविष्णू उर्वशी वृत्रहन् । इति विमुक्तादिः ॥ २७ ॥ १६१गोषदादिभ्योवुन्याश६२॥गोपद इषेत्वा मातरिश्वन् देवस्यत्वा देवीरापः कृष्णोस्याखरेष्ठः देवींधिया ( देवींधियम् ) रक्षोहण युनान अनन प्रभूत प्रतूर्त कृशानु ( कृशाकु ) ॥ इति गोषदादिः ॥ २८ ॥ १६१आकर्षादिभ्यः कन् ५। २।६४॥आकर्ष ( माकप ) सरु पिशाच पिचण्ड अशनि अश्मन् निचय जय चय विजय आचय नय पाद दीप ह्रद हाद बाद गद्गद शकुनि ॥ इत्याकर्षादिः ॥ २९ ॥ .

·पञ्चमोऽध्यायः ।
(२६)
१६२ इष्टादिभ्यश्च ॥ ५। २।८८ ॥ इष्ट पूर्त उपासादित निगदित परिगदित
परिवादित निकथित निषादित निपठित संकलित परिकलित संरक्षित परिरक्षित अर्चित
गणित अवकीर्ण आयुक्त गृहीत आन्नात श्रुत अधीत अवधान आसेवित अवधारित
अवकल्पित निराकृत उपकृत उपाकृत अनुयुक्त अनुगणित अनुपठित व्याकुलित ॥
इतीष्टादिः ॥ ३० ॥
१६२ रसादिभ्यश्च ॥६॥२। ९५ ॥ रस रूप वर्ण गन्ध स्पर्श शब्द स्नेह
भाव । गुणात् एकाचः ॥ इति रसादिः ॥ ३१ ॥
१६३ सिध्मादिभ्यश्च । ५१ २ ॥ ९७ ॥ सिध्म गडु मणि नाभि वीज वीणा
कृष्ण निष्पाव पांसु पार्श्व पY हनु सक्तु मास (मांस)। पाणिधमन्योर्दीर्घश्च । वातदन्तवल-
ललाटानामूङ् च । जटाघटाकटाकालाः क्षेपे । पर्ण उदक प्रज्ञा सक्थि कर्ण स्नेह शीत
श्याम पिन पित्त पुष्क पृथु मृदु मनु मण्ड पत्र चटु कपि गण्डु ग्रन्थि श्री कुश धार
वर्मन् पक्ष्मन् श्लेष्मन् पेश निष्पाद् कुण्ड । क्षुद्रजन्तूपतापयोश्च ॥ इति सिध्मादिः॥३२॥
१६३ लोमांदिपामादिपिच्छादिभ्यः शनेलचः ५।२ । १० ॥
१ लोमन् रोमन् बभ्रु हरि गिरि कर्क कपि मुनि तरु॥इति लोमादिः ॥३३ ।।
१ पामन् वामन् वेमन् हेमन् श्लेष्मन् कटु ( कढू) वलि सामन् ऊष्मन् कृमि । अ-
झात्कल्याणे । शाकीपलालीदद्रूणां हस्वत्वं च । विश्वगित्युत्तरपदलोपश्चाकृतसंधेः।
लक्ष्म्या अञ्च ॥ इति पामादिः॥३४॥
३ पिच्छा उरस् धुवक ध्रुवक । जटाघटाकालाःक्षेपे । वर्ण उदक पङ्क प्रज्ञा ॥ इति
पिच्छांदिः॥३५॥
१६४ * ज्योत्स्नादिभ्य उपसंख्यानम् १५ । २ । १०३ ॥ न्योत्स्ना
तमिस्रा कुण्डल कुतप विसर्प विपादिका ॥ इति ज्योत्स्नादिः ।। ३६ ।।
१६५ ब्रीह्यादिभ्यश्च ५।२।११६ ॥ ब्रीहि माया शाला शिखा माला मेखला
केका अष्टका पताका चर्मन् कर्मन् वर्मन् दंष्ट्रा संज्ञा वडवा कुमारी नौ वीणा बलाका
यवखदनौ कुमारी । शीर्षानत्रः ॥ इति व्रीह्यादिः ॥ ३७॥
१६५ तुन्दादिभ्य इलच ५। २ । ११७ ।। तुन्द उदर पिचण्ड यव ब्रीहि ।
स्वाङ्गादिवृद्धौ ॥ इति तुन्दादिः॥३८॥
१६६ अर्शआदिभ्योऽच् ५। २ ११२७॥ अर्शस उरस् तुन्द चतुर पलित जटा
घटा घाटा अभ्र अव कर्दम अम्ल लवण । स्वाङ्गादीनात् । वर्णात् । इत्यर्शआदिः॥
आकृतिगणः ॥ ३९॥
१६६ सुखादिभ्यश्च ५।२। १३१॥ सुख दुःख तृप्त कृच्छू अस्त्र (आश्र)
आस्त्र अलीक कठण सोट प्रतीप शील हल । माला क्षेपे । कृपण प्रणाय ( प्रणय ) दल
कक्ष इति मुखादिः॥४०॥

·(२४) गणपाठः । । १६६ पुष्करादिभ्यो देशे । ५।२। १३५॥ पुष्कर पद्म उत्पल तमाल कुमुद नड कपित्थ विस मृणाल कर्दम शालूक विगर्ह करीप शिरीप यवास प्रवाह हिरण्य कैरव कल्लोल तट तरङ्ग पङ्कन सरोन राजीव नालीक सरोरुह पुटक अरविन्द अम्भोन अ- ब्ज कमल पयस् ॥ इति पुष्करादिः ॥ ४१ ॥ १६६ बलादिभ्यो मनुबन्यतरस्याम् ५। २ । १३६।। वल उत्साह उदास उदास उद्दास शिखा कुल चूढा सुल कूल आयाम व्यायाम उपयाम आरोह अवरोह परिणाह युद्ध ॥ इति बलादिः॥ ४२ ॥ १६७ * दृशिग्रहणाद्भवदादियोग एव * ५। ३। १४ ॥ भवान् दीर्घायुः देवानांप्रिय आयुष्मान् || इति भवदादिः॥४३॥ १७३ देवपथादिभ्यश्च ५।३। १००॥ देवपथ हंसपथ वारिपथ रथपथ स्थलपथ करिपथ अजपथ राजपथ शतपथ शकुपथ सिन्धुपथ सिद्धगति उष्ट्रग्रीव वामरन्जु हस्त इन्द दण्ड पुष्प मत्स्य ॥ इति देवपथादिः । आकृतिगणः ॥ ४४ ॥ १७३ शाखादिभ्यो य: ५।३ । १०३ ॥ शाखा मुख जघन शृङ्ग मेव अभ्र चरण स्कन्ध स्कद ( स्कन्द ) उरस् शिरस् अन शाण ॥ इति शाखादिः।। ४५ ।। १७३ शर्करादिभ्योऽणू५।२।१०७॥ शर्करा कपालिका कपिष्ठिका (कनिष्ठिका) पुण्डरीक शतपत्र गोलोमन् लोमन गोपुच्छ नराची नकुल सिकता ॥ इति शर्करादिः ॥ ४६ ॥ १७३ अगुल्यादिभ्यष्ठक ५।३।१०८॥ अङ्गुली भरुन वधु वल्गु मण्डर मण्डल शकुली हार कपि मुनि रुह खल उचिव गोणी उरसू कुलिश ॥ इत्या- ल्यादिः॥४७॥ १७४ दामन्यादित्रिगर्तषष्ठाच्छः ५।३।११६ ॥ दामनि औलपि वैजवापि औदकि औदति अच्युतन्ति (आच्युतन्ति ) अच्युतदन्ति (आच्युतदन्ति ) शाकुन्तकि आकिदन्ति औडवि काकदन्तकि शात्रुतपि सर्वासेनि विन्दु बैन्दवि तुलभ मौलायन काकन्दि सावित्रीपुत्र ॥ इति दामन्यादिः ॥ ४८ ॥ १७४ पश्र्वादियोधयोदिभ्योऽणौ ५। ३ । ११७ ॥ १ पशु असुर रक्षस् वाहीक वयस् वसु मरुव सत्त्वत् दशा पिशाच अशनि कर्षापण॥ इति पर्धादिः॥ ४९ ॥ २ यौधय कौशेयशौकेय शौभ्रेय धातय पातेय ज्यावाणेय त्रिगर्त भरत उशीनर ॥ इति यौधेयादिः ॥ ५० ॥ १७४ स्थूलांदिभ्यः प्रकारवचने कन् ५।४।३॥ स्थूल अनु अणु माषेषु (माष इषु ) कृष्ण तिलेषु । यव व्रीहिषु । इक्षु तिल | पाद्यकालावदातसुरायाम् । गोमुत्र ·पञ्चमोऽध्यायः। (२५) आच्छादने । सुरा अहौ जीर्णशालिषु । पत्रमूल समस्तो व्यस्तश्च । कुमारीपुत्र कुमा- रीश्वशुरमणि ॥ इति स्थूलादिः ॥५१॥ १७६ यावादिभ्यः कन् ५१४॥ २९॥याव मणि अस्थि तालु जानु सान्द्र पीत स्तम्ब । ऋतावुष्णशीते । पशौ लूनविपाते । अणु निपुणे । पुत्र कृत्रिमे । स्नात वेदसमा- प्तौ । शून्य रिक्ते । दान कुत्सिते । तनु सूत्रे ईयसश्च । ज्ञात अज्ञात । कुमारीकीडनका- नि च (कुमारक्रीडनकानि च ) । इति यावादिः ॥ ५२ ॥ १७६ विनयादिभ्यष्ठक् ५। ४ । ३४ ॥ विनय समय । उपायोइस्वत्वं च । संपति संगति कथंचित् अकस्मात् समाचार उपचार समाय । ( समयाचार ) व्यवहार संप्रदान समुत्कर्ष समूह विशेष अत्यय ॥ इति विनयादिः ॥ ५३ ॥ १७७ प्रज्ञादिभ्यश्च ५ ! ४ । ३८॥ प्रज्ञ वणिज उशिन उष्णिन प्रत्यक्ष विद्वस वेदन षोडन् विद्या मनस् । श्रोत्र शरीरे । जुह्वद । कृष्ण मृगे । चिकीर्षत् । चोर शत्रु योध चक्षुस् वसु एनसू मरुव कुञ्च सत्वर दशाह वयसू व्याकृत असुर रक्षस् पिशाच अशनि कर्षापण देवता बन्धु ॥ इति प्रज्ञादिः ।। ५४ ॥ १७७% आद्यादिभ्य उपसंख्यानम् * ५ 1 ४१ ४४॥आदि मध्य अन्त पृष्ठ पार्श्व ॥ इत्याद्यादिः आकृतिगणः ॥ ५५ ॥ ६८ अव्ययीभावे शरत्प्रभृतिभ्यः ५ । ४।१०७॥शरद् विपाश् अनम् मनस् उपानहू अनडुङ् दि हिमवत् हिरुक् विद् सद् दिश् दृश् विश् चतुर् त्यद् तद् यद् कियत् । नराया जरश्च । प्रतिपरसमनुभ्योऽक्ष्णः । पथिन् ॥ इति शरदादिः ५६॥ ८७ द्विदण्डयादिभ्यश्च ।।१२८॥ दिदण्डि दिमुसलि उभानलि उभयानलि उभादन्ति उभयादन्ति उभाहस्ति उभयाहस्ति उभाकणि उभयाकर्णि उभापाणि उभयापाणि उभावाहु उभयाबाहु एकपदि मोष्ठपदि आच्यपदि (आध्यपदि ) सपदि निकुच्यकर्णि संहतपुच्छि अन्तेवासि ॥ इति द्विदण्ड्यादिः॥१७॥ ८७ पादस्य लोपोऽहस्त्यादिभ्यः ५।४।१३८॥हस्तिन् कुद्दाल अश्व कशिक कुरुत कटोल कटोलक गण्डोल गण्डोलक कण्डोल कण्डोलक अज कपोत जाल गण्ड महेला दासी गणिका कुमूल ॥ इति हस्त्यादिः ।। ५८ ।। ८७ कुम्भपदीषु च ५ । ४।१३९॥कुम्भपदी एकपदी जालपद शूल्लपदी मुनिपदी गुणपदी शतपदी सूत्रपदी गोधापदी कलशीपदी विपदी तृणपदी द्विपदी त्रिपदी षट्पदी दासीपदी शितिपदी विष्णुपदी सुपदी निष्पदी आईपदी कुणिपदी कृष्णपदी शुचिपदी द्रोणीपदी (द्रोणपदी) द्रुपदी सूकरपदी शकृत्पदी अष्टापदी स्थूणापदी अपदी मूचीपदी ॥ इति कुम्भपद्यादिः॥ ५९॥ ८८ उर प्रभृतिभ्यः कपा।१५१॥उरस् सर्पिस् उपानह पुमान् अनड्वान् पयः नौः लक्ष्मीः दधि मधु शाली शालिः । अर्थानत्रः ॥ इत्युर प्रभृतयः ॥६॥ ४ ·(२६) गणपाठः। षष्टोऽध्यायः। ७* शकन्ध्वादिषु पररूपं वाच्यम् * ६।१।९४ ॥ शकन्धुः कर्कन्धुः कुलया । सीमन्तः केशवेशे । हलीषा मनीषा लागलीषा पतञ्जलिः सारङ्गः पशुपक्षिणोः।। इति शकन्ध्वादिः ॥ १ ॥ १०४ पारस्करप्रभृतीनि च संज्ञायाम् । ६ । ११ १५७॥पारस्करो देशः । कारस्करो वृक्षः । रथस्था नदी । किष्कुः प्रमाणम् । किष्किंधा गुहा । तबृहतोः करप- त्योश्चोरदेवतयोः सुट् तलोपश्च । भातुम्पतौ गवि कतरि॥इति पारस्करादिः ॥२॥ १८६ उच्छादीनां च । ६ । १ । १६० ॥ उञ्छ म्लेच्छ नभ नल्प (जल्प) जप वध । युग कालविशेषे रथाद्युपकरणे च ! गरो दृष्ये । वेदवेगवेष्टबन्धाः करणे । स्तुथुद्धवश्छन्दसि । वर्तनि स्तोत्रे । श्वभ्रे दरः। साम्बतापौ भावगर्हायाम्।उत्तमशश्वत्तमी सर्वत्र । भक्षमन्थभोगमन्थाः ॥ इत्युञ्छादिः ॥ ३ ॥ १८७ वृषादीनां च ६।१ । २०३ ॥ वृषः जनः ज्वरः ग्रहः हयः गयः नयः ताया तयः चयः अमः वेदः सूदः अंशः गुहा ! शमरणौ संज्ञायाम्।संमतौ भावकर्मणोः। मन्त्रः शान्तिः कामः यामः आरा धारा कारा वहः कल्पः पादः ॥ इति वृषादिः॥ आकृतिगणः ॥ अविहितलक्षणमायुदात्तत्वं वृपादिषु ज्ञेयम् ॥ ४ ॥ १९५ विस्पष्टादीनि गुणवचनेषु । ६ । २ ॥ २४ ॥विस्पष्ट विचित्र विचित्त व्यक्त संपन्न पटु पण्डित कुशल चपल निपुण ॥ इति विस्पष्टादिः ॥ ५ ॥ १९६ कार्तकोजपादयश्च ६ । २ 1३७ ॥ कार्तकौनपी सावर्णिमाण्डकेयौ ( सावर्णिमाण्डकेयौ ) अवन्त्यश्मकाः पैलश्यापर्णेयाः कपिश्यापर्णेयाः शैतिकाक्षपा- चालेयाः कटुकवाधुलेयाः शाकलशुनकाः शाकलशणकाः शणकवानवाः आर्चाभिमी- द्गलाः कुन्तिसुराष्ट्राः चिन्तिसुराष्ट्राः तण्डवतण्डाः अविमत्तकामविद्धाः वाभ्रवशालङ्का- यनाः बाभ्रवदानच्युताः कठकालापाः कठकौथुमाः कौथुमलोकाक्षाः स्त्रीकुमारम् मौदपै- प्पलादाः वत्सनरन्तः सौश्रुतपार्थिवाः जरामृत्यू याज्यानुवाक्ये ॥ इति कार्तकौज- पादिः ॥ ६॥ १९७कुरुगाहपतरिक्तगुर्वसूतजरत्यश्लीलबहरूपा पारेवडवा तैतिल- कः पण्यकम्बलो दासीभाराणां च ६।२१४२॥ दासीभारः देवहूतिः देव- भीतिः देवलातिः वसुनीतिः ( वमूनितिः ) ओषधिः चन्द्रमाः॥ इति दासीभारादिः आकृतिगणः ॥ ७॥ २०० युक्तारोह्यादयश्च ६ । २ । ८१॥ युक्तारोही आगतरोही आगतयोधी आगतवञ्ची आगतनन्दी आगतमहारी आगतममत्स्यःक्षीरहोता भगिनीभर्ता-ग्रामगोधुक ·षष्ठोऽध्यायः । (२७). अश्वत्रिरात्रः गर्गत्रिरात्रः व्युष्टित्रिरात्रः गणपादः एकशितिपाद् । पात्रेसमितादयश्च ॥ 'इति युक्तारोह्यादिः ॥ आकृतिगणः ॥ ८॥ २०० घोषादिषु च ६ । २ । ८५ ॥ घोष घट (कट) वल्लभ हुद बदरी पिङ्गल (पिगली ) पिशङ्ग माला रक्षा शाला (वृट) कुट कूट शाल्मली अश्वत्थ तृण शिल्पी मुनि प्रेक्षाकू (मेक्षा ) || इति घोषादिः ॥ ९ ॥ २०० छान्यादयः शालायाम् । ६।२।८६ ॥ छात्रि पेलि भाण्डि व्याडि आखण्डि आटि गोमि ॥ इति छान्यादिः॥ १० ॥ प्रस्थेऽवृद्धमादीनाम् ।६।२। ८७ ॥ कर्कि ( कर्की ) मन्त्री मकरी कर्कन्धु शमी करीरि ( करीर) कन्दुक कुबल ( कवल ), बदरी ॥ इति कादिः ॥ ११ ॥ २०० मालादीनां च ।६।२।८८ ॥ माला शाला शोणा ( शोण ) द्राक्षा स्राक्षा शामा काञ्ची एक काम दिवोदास वध्यश्व ॥ इति मालादिः ॥ आकृति- गणः ॥ १२ ॥ २०३ क्रत्वादयश्च ६।२ । १२८ ॥ ऋतु दृशीक प्रतीक प्रतूति हव्य भव्य भग ॥ इति क्रत्वादिः ॥ १३ ॥ २०३ आदिश्चिहणादीनाम् ६।२।१२५॥ चिहण मदुर मद्रुमर वैतुल पटत्क बैडालिकर्णक बैडालिकर्णि मुकुट चिकण चित्कण ॥ इति चिहणादिः ॥ १४ ॥ २०४ वादयश्च ६ । २ । १३१॥ दिगादिषु वर्गादयस्त एव कृतयदन्ता वर्यादयः ॥ १५ ॥ २०४ चूर्णादीन्यप्राणिषष्ठयाः ६ । २।१३४ ॥ चूर्ण करिष करीष शाकिन शाकट द्राक्षा तूस्त कुन्दम दलप चमसी चक्कन चौल ॥ इति चूर्णादिः ॥ १६ ॥ २०५ उभे वनस्पत्यादिषु युगपत् ६ । २ । १४० ॥ वनस्पतिः वृहस्पतिः शचीपतिः तनूनपाद नराशंसः शुनःशेपः शण्डामर्को तृष्णावरूत्री लम्बाविश्ववयसौ मर्मृत्युः ॥ इति वनस्पत्यादिः ॥ १७ ॥ २०५ संज्ञायामनाचितादीनाम् ६ । २११४६||आचित पचित आस्थापित परिगृहीत निरुक प्रतिपन्न अपश्लिष्ट पश्लिष्ट उपहित उपस्थित संहितागवि ॥ इत्या- चितादिः ॥ १८ ॥ २०५ प्रवृद्धादीनां च ६।२।१४७॥मवृद्धं यानम् । प्रवृद्धो वृषलः । प्रयुता- सूष्णवः । आकर्षे अवहितः । अवहितो भोगेषु खटारूढः। कविशस्तः ॥इति प्रवृद्धा- दिः ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ तेन । प्रवृद्धं यानम् । अप्रवृद्धो वृषकृतो रथ इत्यादिः ॥ १९ ॥ २०७ कृत्योकेष्णुञ्चार्वादयश्च ६ । २।१६०॥चारु साधु यौधिक ( यौधकि ) अनङ्गमेजय वदान्य अकस्मात् । वर्तमानवर्धमानत्वरमाणधियमाणक्रियमाणरोचमान-

·गणपाटः।
(२८)
शोभमानाः संज्ञायाम् । विकारसदृशे व्यस्तसमस्ते। गृहपति गृहपतिक । रानासोश्छन्द-
सि ॥ इति चार्वादिः ॥ २० ॥
२०८ न गुणादयोऽवयवाः ६।२।१७६॥गुण अक्षर अध्याय मूक्त छन्दोमान ॥
इति गुणादिः । आकृतिगणः ॥ २१ ॥
२०९ निरुदकादीनि च ६ । २ । १८४॥निरुदक निरुपल निर्मक्षिक निर्मशक
निष्कालक निष्कालिक निष्पेष दुस्तरीप निस्तरीप निस्तरीक निरजिन उदनिन उपाजि-
न । परेर्हस्तपादकेशकर्षाः ॥ इति. निरुदकादिः॥ आकृतिगणः ॥ २२ ॥
२०९ प्रतेरंवादयस्तत्पुरुषे ६ । २ । १९३ ॥ अंशु जन राजन् उष्ट्र खेटक
अजिर आर्द्रा श्रवण कृत्तिका अर्धपुर ॥ इत्यश्वादिः ॥ २३ ॥
२०९ उदारजजिनमगौरादयः ६।२।१९४॥गौर तैप तैल लेट लोट निहा
कृष्ण कन्या गुध कल्प पाद ॥ इति गौरादिः ॥ २४ ॥
२१० * त्रिचक्रादीनां छन्दस्युपसंख्यानम् * ६।२।१९९॥त्रिचक निवृत्
त्रिवङ्कर ॥ इति त्रिचक्रादिः ॥ आकृतिगणः ॥ २५ ॥
८२ स्त्रियाः पुंवद्भाषितपुंस्कादनूसमानाधिकरणे स्त्रियामपूरणी-
प्रियादिषु ६ ॥३॥३४ ॥प्रिया मनोज्ञा कल्याणी सुभगा दुर्भगा भक्तिः सचिवा स्वसा
कान्ता क्षान्ता समा चपला दुहिता वामा अबला तनया ॥ इति प्रियादिः ॥ २६ ॥
८३तसिलादिवाकृत्वसुचः३।३।३५॥ तसिलू बलू तरपू तम चरट् जातीयर
कल्पपू देशीयर रूपप् पाशप थल् थाल् दाहिल तिल् थ्यन्॥इति तसिलादयः॥२७॥
८४* कुकुटयादीनामण्डादिषु *६।३१४२॥ कुकुटी मुंगी काकी अण्ड
पद शाव भ्रुकुस भृकुटी ॥ इति कुक्कुटयादिरण्डादिश्च ॥ २८ ॥ २९ ॥
१०१ पृषोदरादीनि यथोपदिष्टम् ६।३।१०९॥पृषोदर पृषोत्थान बलाहक
जीमूत श्मशान उलूखल पिशाच वृसी मयूर ॥ इति पृषोदरादिः ॥ आकृति-
गणः ॥ ३० ॥
१०२ वनगियोंः संज्ञायां कोटरकिंशुलुकादीनाम् ६ । ३ । ११७ ॥
१ कोटर मिश्रक सिधक पुरग सारिक ( शारिक ) इति कोटरादिः ॥ ३१ ॥
२किंशुलुक शाल नड अनन भनन लोहित कुक्कुट॥इति किंशुलुकादिः॥३२॥
१०२ मतो बबचोऽनजिरादीनाम् ६।३।११९||अनिर खदिर पुलिन हंसक
(हंस ) कारण्ड ( कारण्डव ) चक्रवाक ॥ इत्यजिरादिः ॥ ३३ ॥
१०२ शरादीनां च६।३।१२०॥शर वंश धूम अहि कपि मणि मुनि शुचि हनु॥
इति शरादिः ॥ ३४॥
१०२ * अपील्वादीनामिति वक्तव्यम् *६।३।१२१॥ पीलु दारु रुचि
चारु गम् कम् ॥ इति पोल्वादिः ॥ ३५ ॥
-१२५ बिल्वकादिभ्यश्छस्य लुक् ६।४ । १५३ ॥ छविधानार्था ये
नडादयस्ते यदा छवन्नियोगे कृतकुगागमास्ते : बिल्वकादयः ॥ ३६॥

·अष्टमोऽध्यायः ।
(२९)
सप्तमोऽध्यायः।
१७७ स्नात्व्यादयश्च ७ । १ । ४९॥ स्नात्वी पीत्वी ॥ इति स्नात्व्यादिः॥
आकृतिगणः॥ १॥
१३० द्वारादीनां च ७।३।४॥ द्वार स्वर स्वाध्याय व्यल्कश स्वस्ति स्वर
स्फ्यकृत् स्वादु मृदु श्वसू श्वन् स्व ॥ इति द्वारादिः॥२॥
१४० स्वागतादीनां च ७।३ । ७॥ स्वागत स्वध्वर स्वङ्ग व्यङ्ग व्यड
व्यवहार स्वपति ॥ इति स्वागतादिः॥३॥
१३३ अनुशतिकादीनां च ७ । ३ । २०॥ अनुशतिक अनुहोड अनुसंवरण
( अनुसंचरण ) अनुसंवत्सर अङ्गारवेणु असिहत्य अस्यहत्य अस्यहेति वध्योग पुष्क-
रसद् अनुहरत् कुरुकत कुरुपञ्चाल उदकशुद्ध इहलोक परलोक सर्वलोक सर्वपुरुष
सर्वभूमि प्रयोग परस्त्रि । राजपुरुषात्ष्यनि । मूत्रनड ॥ इत्यतुशतिकादिः ॥
आकृतिगणोऽयम् ॥ तेन अभिगम अधिभूत अधिदेव चतुर्विद्या।इत्यादि ॥ ४ ॥
४७ * क्षिपकादीनां चोपसंख्यानम् ७।३ । ४५ ॥ * क्षिपका धुवका
चरका सेतका करका चटका अवका हलका अलका कन्यका ध्रुवका एडका ॥ इति
क्षिपकादिः ॥ आकृतिगणः ॥ ५॥
१०४ न्यवादीनां च ७।३ । ५३ ॥न्यकु मद् भृगु दूरेपाक फलेपाक
क्षणेपाक दूरेपाका फलेपाका दूरेपाकु फलेपाकु तक (तत्र ) वक ( चक्र ) व्यतिषङ्ग
अनुषङ्ग अवसर्ग उपसर्ग श्वपाक मांसपाक ( मासपाक ) मूलपाक कपोतपाक उलूक-
पाक । संज्ञायां मेघनिदाघावपाषार्धाः । न्यग्रोध विरुत ॥ इति न्यवादिः ॥६॥
६१ * कणादीनां चेति वक्तव्यम् ७ । ४ । ३ ॥ कण रण भण श्रण लुप
हेठ ह्यायि वाणि लोटि (लोठि ) लोपि ॥ इति कणादिः ॥ ७ ॥
अष्टमोऽध्यायः।
२१० तिङो गोत्रादीनि कुत्सनाभीक्षण्ययोः ८॥ १ ॥ २७ ॥ गोत्र ब्रुव
प्रवचन प्रहसन प्रफथन मत्ययन प्रपञ्च माय न्याय मचक्षण विचक्षण अवचक्षण
स्वाध्याय भूयिष्ठ वानाम ॥ इति गोत्रादिः ॥ १ ॥
२१३ पूजनात्पूजितमतुदात्तं काष्ठादिभ्यः ८। १ । ६७ ॥ काष्ठ दारुण
अमतापुत्र वेश अनाज्ञात अनुज्ञात अपुत्र अयुत अद्भुत अनुक्त भृश घोर सुख परम सु
अति ॥ इति काष्ठादिः॥२॥
१६३ मादुपधायाश्च मतीर्वोऽयवादिभ्यः ८॥२॥ ९॥ यव दामि ऊर्मि
(उमि ) भूमि कृमि क्रुश्चा कशा दाक्षा धाक्षा धनि बनि ध्वनि निजि सिनि सनि
हरि ककुद् मरुव गरुन् इक्षु टु मधु ॥ इति यवादिः॥ आकृतिगणः ॥३॥

·(३०) गणपाठः। १४ * अहरादीनां पत्यादिषूपसंख्यानम् * ८१२ । ७० ॥ १ अहर् गीर धूर ॥ इत्यहरादिः॥४॥ २ पति गण पुत्र ॥ इति पत्यादिः ॥५॥ १२ कस्कादिषु च ८1 ३१४८॥ कस्कः कौतस्कुतः भ्रातुष्पुत्रः शुनस्कर्णः स- यस्कालः सद्यस्कीः साद्यस्कः कांस्कान् सर्पिण्कुण्डिका धनुष्कपालम् बहिप्पलम् ( वर्हि- प्पलम् ) यजुष्पात्रम् अयस्कान्तः तमस्काण्डः अयस्काण्डः मेदस्पिण्डः भास्करः अह- स्करः ॥ इति कस्कादिः॥ आकृतिगणः ॥ ६ ॥ १०० सुषामादिषु च ८ । ३ । ९८ ॥ सुपामा निःपामा दुःषामा सुषेधः निषेधः निषेधः दुःषेधः सुपंधिः नि:पंधिः दुःषधिः मुष्टु दुष्टु । गौरिपक्थः संज्ञायाम् । प्र- तिष्णिका जलापाहम् ( जलापाडम् ) नौपेचनम् दुन्दुभिषेवणम् (दुन्दुभिषचणम् )। एति संज्ञायामगात् । नक्षत्रादा । हरिषेणः रोहिणीपेणः ॥ इति सुषामादिः ॥ आकृतिगणः ।। ७॥ १३३ न रपरसृपिसृजिस्पृहिसवनादीनाम् ।८।३।११०॥ सवने सबने । सूते सूते । सोमे सोमे। सवनमुखे सवनमुखे । किंसं किंसम (किंसः किंसः) । अनुसवनमनुसवनम् । गोसनि गोसनिम् ! अश्वसनिमश्वसनिम् ॥ पाठान्तरम् ॥ सव- नेसवने । सवनमुखे सवनमुखे । अनुसवनमनुसवनम् । संज्ञायां बृहस्पतिसवः । शकु- निसवनम् । सोमे सोमे । सुते सुते । संवत्सरे संवत्सरे । विसं विसम् । किसं किसम् । मुसलं मुसलम् । गोसनिम् अश्वसनिम् ॥ इति सवनादिः ॥ ८॥ १०३* इरिकादिभ्यः प्रतिषेधो वक्तव्यः * ८ । ५।६ ॥ इरिका मिरिका तिमिरा ॥ इतीरिकादिः । आकृतिगणः ॥९॥ १०३ * गिरिनद्यादीनां च ॥ ८।४।१०॥ गिरिनदी गिरिनस गिरिनछ । आकु० । गिरिनितम्ब चक्रनदी चक्रनितम्ब तूर्यमान मापोन आर्गयन ॥ इति गिरिनद्यादिः ।। १० ॥ ७८ क्षुम्नादिषु च८ । ४ ॥३९॥ शुभ्न नृनमन नन्दिन् नन्दन नगर । एतान्युत्त- रपदानि संज्ञायां प्रयोजयन्ति । हरिनन्दी हरिनन्दनः गिरिनगरम् । नृतिर्यङि प्रयो- जयन्ति । नरीनृत्यते । नर्तन गहन नन्दन निवेश निवास अग्नि अनूप । एतान्युत्तर- पदानि प्रयोजयन्ति । परिनर्तनम् परिगहनम् परिनन्दनम् शरनिवेशःशरनिवासःशरामिः दर्भानूपः । आचार्यादणत्वं च ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥ पाठान्तरम् ॥ क्षुम्ना तृप्नु नृनमन नरनगर नन्दन । यङ्मृती 1 गिरिनदी गृहगमन निवेश निवास अग्नि अनूप आचार्यभोगीन चतुर्हायन । इरिकादीनि वनोत्तरपदानि संज्ञायाम् । इरिका तिमिर समीर कुवेर हरि कार ॥ इति क्षुभ्रादिः ॥ ११ ॥ इति श्रीपाणिनिमुनिप्रणीतो गणपाठः समाप्तः ॥

·धातुपाठः । येनाक्षरसमानायमधिगम्य महेश्वरात् । कृत्स्नं व्याकरणं मोक्तं तस्मै पाणिनये नमः ॥ १ ॥ वाक्यकारं वररुचिं भाष्यकारं पतञ्चलिम् । पाणिनि सूत्रकारं च प्रणतोऽस्मि मुनित्रयम् ॥ २ ॥ भ्वादिगणः। १ भू सत्तायाम् ॥ उदात्तः परस्मैभाषः ॥ २ एध वृद्धौ । ६ स्पर्ध संघर्षे । ४ गा- धृ प्रतिष्ठालिप्सयोग्रन्थे च । ५ वाध लोडने । ६ नाथू ७ ना याच्बोपतापैश्वर्याशी:- घु । ८ दध धारणे । ९ स्कुदि आप्रवणे । १० विदि श्वेत्ये । ११ वदि अभिवादनस्तु- त्योः ॥ १२ भदि कल्याणे सुखे च । १३ मदि स्तुतिमोदमदस्वामकान्तिगतिषु । १४ स्पदि किंचिञ्चलने । १५ क्लिदि परिदेवने । १६ मुद हर्षे । १७ दद दाने । १८ प्वद १९ स्वर्द आस्वादने । २० उर्द माने क्रीडायां च । २१ कुर्द २२ खुर्द २३ गुर्द २४ गुद क्रीडायामेव । २५ घूद क्षरणे । २६ हाद अव्यक्ते शन्दे । २७ बादी सुखे च । २८ स्वाद आस्वादने । २९ पर्द कुत्सिते शब्दे ।३० यती प्रयत्ने ।३१युत् ३२ जुत भासने । ३३ विथ ३४ वे! याचने । ३५ श्रथि शैथिल्ये । ३६ ग्रथि कौटिल्ये । ३७ कत्थ श्लाषायाम् ॥ एधादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः॥३८ अत सातत्यगमने । ३९ चिती संज्ञाने । ४० च्युतिर आसेचने । ४१ च्युतिर क्षरणे । ४२ मन्थ विलोडने । ४३ कुथि ४४ पुथि ४५ लुथि ४६ मथि हिंसासंक्लेशनयोः । ४७ विध गत्याम् । ४८ विधू शास्त्रे माङ्गल्ये च । ४९ खादृ भक्षणे । ५० खद् स्थैर्य हिंसायां च । ५१ बद स्थैर्ये । ५२ गद् व्यक्तायां वाचि । ५३ रद विलेखने । ५४ णद अव्यक्ते शब्दे । ५५ अर्द गतौ याचने च । ५६ नई ५७ गर्द शन्दे । ५८ तर्द हिंसा- याम् । ५९ कर्द कुत्सिते शब्दे । ६० खर्द दन्दशूके । ६१ अति ६२ अदि बन्धने । ६३ इदि परमैश्वर्यं । ६४ विदि अवयवे ॥ भिदि इत्येके ॥ ६५ गडि वदनैकदेशे । ६६ णिदि कुत्सायाम् । ६७ टुनदि समृद्धौ । ६८ चदि आह्लादे । ६९ त्रदि चेष्टायाम् ॥७० कदि ७१ ऋदि ७२ क्लदि आह्वाने रोदने च । ७३ क्लिदि परिदेवने । ७४ शुन्ध शुद्धौ ।। अतादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः॥७५ शीक सेचने । ७६ लोक दर्शने। ७७ श्लोक संघाते । ७८ देकृ ७९ धेक शब्दोत्साहयोः । ८० रेक शङ्कायाम् । ८.१ सेक ८२ कृ ८३ स्त्रकि ८४ अकि ८५ श्लकि गत । ४६ शकि शङ्कायाम् । ८७ अकि लक्षणे । ८४ वकि कौटिल्ये । ८९ मकि मण्डने । ९० कक लौल्ये । ९१ कुक ९२ वृक आदाने । ९३ चक तृप्तौ प्रतिपाते च । ९४ ककि ९५ वकि ९.६ श्वकि ९७ चकि ९८ दौक ९९ बौक १०० वष्क १०१ वस्क १०२ मस्क १०३.टिक १०४ ·(२) धातुपाठः। टीक १०५ तिकृ १०६ तीकृ १०७ रषि १०८ लघि गत्यर्थाः ॥ तृतीयों दन्त्यादिरि त्येके । लघि भोजननिवृत्तावपि ॥ १०९ अघि ११० मघि गत्याक्षेपे । मपि कैतवे च ॥ १११ राघ११२ लावृ११३द्रा सामध्ये।।११४ धाधु इत्यपि केचित् । दाधु आयामे च । ॥ ११५ श्लाघु कत्थने ॥ शीक्रादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः ॥ ११६ फक नीचैर्गतौ । ११७ तक हसने ११८तकि कृच्छ्रजीवने । ११९ बुक्क भषणे । १२० कख हसने । १२१ ओख १२२ राख १२३ लाख १२४ दातृ १२५ धाख शोषणालमर्थयोः। १२६ शाख १२७ लाख व्याप्तौ । १२८ उख १२९ उखि १३० वख १३१ वखि १३२ मख १३३ मखि १३४ णख १३५ णखि १३६रख १३७खि १३८ लख १३९ लखि १४० इख १४१ इखि १४२ ईखि १४३ वल्ग १४४ रगि १४५ लगि १४६ अगि १४७ वगि १४८ मगि १४९ तगि १५० त्वगि १५१ अगि १५२ श्लगि १५३ इगि १५४ रिगि १५५ लिगि गत्यर्थाः ॥ रिख त्रख त्रिखि शिखि इत्यपि केचित् । त्वगि कम्पने च ॥ १५६ युगि १५७ जुगि १५८ वुगि वर्नने । १५९ घघ हसने । १६० मधि मण्डने । : ६१ शिघि आघ्राणे ॥फक्कादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥ १६२ वर्च दीप्तौ । १६३ पच सेचने सेवने च । १६४ लोच दर्शने । १६५ शच व्यक्तायां वाचि । १६६ श्वच १६७'श्वचि गतौ । १६८ कच बन्धने । १६९ कचि १७० काचि दीप्तिवन्धनयोः । १७१ मच१७२ मुचि कल्कने || कथनइत्यन्ये ॥ १५३ मचि धारणोच्छ्रायपूजनेषु १७४ पचि व्यक्तीकरणे । १७५ ध्रुच असादे । १७६ ऋज गतिस्थानार्जनोपार्जनेषु । १७७ ऋनि १७८ भृजी भर्जने । १७९ ए→ १८० भेज़ ५८१ भ्राञ दीप्तौ । १८२ ईज गतिकुत्सनयोः ॥ वर्चादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः ॥ १८३ शुच शोके । १४४ कुच शब्दे तारे। १८५ कुश्च १८६ क्रुश्च कौटिल्याल्पीभावयोः। १८७लुश्च अपनयने । १८८ अञ्च गतिपूजनयोः।१८९ वञ्चु १९० चन्चु १९१ तञ्च १९२ त्वञ्चु १९३ मृन्चु १९४म्लुञ्चु १९५ मुचु १९६ म्लुचु गत्यर्थाः । १९७ ग्रुचु १९८ ग्लुचु १९९ कुजु २०० खुजु-स्तेय- करणे । २०१ ग्लुच्चु २०२षस्न गतौ । २०३ गुनि अव्यक्ते शन्दे । २०४ अर्च पूजायाम्। २०५ म्लेछ अव्यक्ते शब्दे । २०६ लछ २०७ लाछि लक्षणे ।२०८ वाछि इच्छायाम् । २०९ आछि आयामे । २१० हीछ लज्जायाम् । २११र्छ, कौटिल्ये।२१२ मुळ मोहस- मुच्छाययोः । २१३ स्फुर्ण विस्तृतौ ।२१४ युच्छ प्रमादे ॥२१५ उछि उन्छे ।२१६उ- छी विवासे । २१७ ध्रन २१८ ध्रजि २१९ धृज २२० धृजि २२१ ध्वज २२२ ध्व- जि गतौ । २२६ कूज अव्यक्ते शब्दे । २२४ अर्ज २२५ पर्ज अर्जने । .२२६ गर्न शब्दे । २२७ तर्न भसने । २२८ कर्ज व्यथने । २२९ खर्ज पूजने च ।। २६० अ- न गतिक्षेपणयोः । २३१ तेज पालने । २३२ खन मन्थे । २३३ खनि गतिवैकल्ये। २३४ एज़ कम्पने । २३५ टुओस्फुर्ना वज्रनिर्घोषे । २३६. क्षि क्षये । २३७ क्षीज ·॥ भ्वादिगणः । (३) अव्यक्ते शब्दे । २३८ लन २३९ लाजि भनें । २४० लानं २४१ लानि भर्सने च । २४२ जन २४३ नजि युद्धे । २४४ तुज हिंसायाम् । २४५ तुनि पालने । २४६ गज २४७ गजि २४८ गृन २४९ गृजि २५० मुंज २५१ मुनि शब्दार्थाः । २५२ गंज मदे चं । २५३ वन २५४ बन गतौ ॥ शुचादय उदात्ता उदात्तेतः (क्षि वर्ज) परस्मैभाषाः ॥ २५५ अट्ट अतिक्रमहिंसयोः । २५६ वेष्ट वेष्टने । २५७ चेष्ट चेष्टायाम् । २५८ गोष्ट २५९ लोष्ट संघाते । २६० घट्ट चलने । २६१ स्फुट वि- कसने । २६२ अठि गतौ । २६३ वठि एकचर्यायाम् । २६४ मठि २६५ कठि शोके । २६६ मुठि पालने । २६७ हेठ विबांधायाम् । २६८ एठ च । २६९ हिडि गत्यनाद- रयोः । २७० हुडि संघाते । २७१ कुडि दाहें । २७२ वडि विभाजना२७३मडि च । २७४ भडि परिभाषणे । २७५ पिडि संघाते । २७६ मुडि मार्जने । २७७तुडिं तोडने २७८ हुडि वरणे ॥ हरणे इत्येके ॥ २७९ चडि कोपे । २८. शडि रुजायां संघाते च । २८१ तडि ताडने । २८२ पडि गतौ । २८३ कडि मा२८४खडि मन्या२८५ हेदृ२८६होड अनादरे ।२८७वाड आलाव्ये ।२८८ दाट्ट २८९ धाड विशरणे । २९० शाड श्लाघायाम् ॥ अट्टादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः ॥ २९१ शौट गर्ने । २९२ यौट्ट बन्धे । २९३ म्लेट २९४ नेट्ट उन्मादे । २९५ कटे वर्षावरणयोः ॥ चटे इत्येके ॥ २९६ अट २९७ पट गतौ । २९८ रट परि- भाषणे । २९९ लट बाल्ये । ३०० शट रुजाविशरणगत्यवसादनेषु । ३०१ वट वेष्टने । ३०२ किट ३०३ खिट त्रासे । ३०४ शिट ३०५ पिट अनादरे । ३०६ जट ३०७ झट संघाते । ३०८ भट भृतौ । ३०९ तट उच्छाये । ३१०खट काङ्क्षायाम् । ३११ णट नृतौ । ३१२ पिट शब्दसंघातयोः । ३१३ हट दीप्तौ ।३१४ षंट अवयवे । ३१५ लुट विलोडने ॥ डान्तोऽयमित्येके ॥ ३१६ चिट परमेष्ये । ३१७ बिट शब्दे । ३१८ . विट आकोशे ॥ हिट इत्येके ॥ ३१९ इट ३२० किट ३२१ कटी गतौ । ३२२ मडि भूषायाम् । ३२३ कुडि वैकल्ये । ३२४ मुट मर्दने । ३२५ चुडि अल्पीभावे । ३२६ मुडि खण्डने ॥ पुडि चेत्येके ॥ ३२७ रुटि ३२८ लुटि स्तेये ॥ रुठि लुठि इत्येके । रुडि लुडि इत्यपरे ॥ ३२९ स्फुटिर विशरणे ॥ स्फुटि इत्यपि केचित् ॥ ३३० पठ व्यक्तायां वाचि । ३३१वठ स्थौल्ये । ३३२ मठ मदनिवासयोः।३३३ कठ कृच्छ्रनीवने। ३३४ रट परिभाषणे । रठ इत्येके ॥ ३३५ हठ प्लतिशठत्वयोः । बलात्कारे इत्यन्ये ॥ ३३६ रुठ ३३७ लुठ ३३८ उठ उपधाते ॥ ऊठ इत्येके ॥ ३३९ पिठ हिंसासंक्लेशन- योः । ३४० शठ कैतवे च । ३४१ शुठ प्रतिघाते। शुठि इति स्वामी ॥३४२कुठि च । ३४३ लुठि आलस्ये प्रतिपाते च । ३४४ शुठि शोषणे । ३४५ रुठि ३४६ लुठि गतौ । ३४७ चुड्ड भावकरणे । ३४८अड अभियोगे । ३४९ कड्ड कार्कश्ये ॥ चुड्डादयस्त्रयो दो- पधाः ॥ ३५० क्रीडा विहारे । ३५१ तुड तोडने ॥ तू इत्येके ॥ ३५२ हु१३५३हूट्ट ·(४) धातुपाठः । ३५४होड गतौ ।३५५ रोड अनादरे ।३५६ रोड ३५७लोड उन्मादे । ३५८ अढ उद्य- मे । ३५९ लड विलासे ॥ लल इत्येके । ३६० कह मदे ॥ कडि इत्येके ॥ ३६१ गाडि वदनैकदेशे ॥ शौदादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ।। ३६२ तिय ३६३तेषु ३६४ ष्टिपू ३६५ ष्टेप क्षरणार्थाः ॥ ते कम्पने च ॥३६६ग्लेप दैन्ये ।३६७ टुवेप क- म्पने । ३६८ केपृ ३६९ गेप ३७० ग्लपृ च । ३७१ मेप ३७२ रेपृ ३७३ लेपृ गती ३७४त्रपूषु लज्जायाम् ३७५ कपि चलने । ३७६ रवि ३७७ लवि ३७८ अवि शब्दे । ३७९ छवि अवस्रंसने च । ३८० क वर्णे । ३८१ की अधाय ३८२ क्षीवृ मदे । ३८३ शीभृ कत्थने । ३८४ चिभृ च । ३८५ रेभृ शब्दे ॥ अभिरभी कचित्पव्येते ॥ ३८६ ष्टभि ३८७ स्कभि प्रतिवन्धे । ३८८ नभि३८९जृमि गात्रविनामे । ३९० शल्भ कत्थने । ३९१ वल्भ भोजने । ३९२ गल्भ धाष्टयें ।३९३ अम्भु प्रमादे॥ दन्त्यादिश्च ॥ ३९४ टुभु स्तम्भे॥तिप्यादय उदात्ताअनुदात्तेत आत्मनेभाषा:तिपिस्त्व- नुदात्तः ॥ ३९५ गुपू रक्षणे । ३९६ धूप संतापे । ३९७ जप ३९८ जल्प व्यक्तायां वाचि । ३९९ ॥ जप मानसे च । ४०० चप सान्त्वने । ४०१ पप समवाये । ४०२ रस ४०३ लप व्यक्तायां वाचि । ४०४ चुप मन्दायां गतौ । १०५ तुप ४०६ तुम्प ४०७ त्रुप ४०८ जुम्प ४०९ तुफ ४१० तुम्फ ४११ त्रुफ ४१२ त्रुम्फ हिंसार्थाः । ४१३ पर्प ४१४ रफ ४१५ रफि ४१६ अर्व ४१७ पर्व ४१८ लई ४१९ वर्व ५२० मर्च ४२१ कर्ब ४२२ खर्व ४२३ गर्व ४२४ शर्व ४२५ पर्व ४२६ चर्व गतौ । ४६७ कुवि आच्छादने । ४२८ लुबि ४२९ तुवि अर्दने । ४३० चुवि वक्त्रसंयोगे । ४३१ पृभु ४३२ पृम्भु हिंसाएँ ॥ पिभु पिम्भु इत्येके । ४३३ शुभ ४३४ शुम्भ भाषणे ॥ भासने इत्येके ! हिंसायामित्यन्ये ॥ गुपादय उदात्ता उदात्तेतः पर- स्मैभाषाः ॥ ४३५ घिणि ४३६ घुणि ४३७ घृणि ग्रहणे । ४३८ घुण ४३९ धूर्ण भ्रमणे । ४४० पण व्यवहारे स्तुतौ च । ४४१ पन च । ४४२ भाम कोधे । ४४३ क्षमूषु सहने । ४४४ कमु कान्तौ ॥ धिण्यादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मने- भाषा:॥४४५ अण ४४६ रण ४४७ वण ४४८ भण ४४९ मण ४५० कण ४५१ कण ४५२ व्रण ४५३ भ्रण ४५४ ध्वण शब्दार्थाः ॥ धण इत्यपि केचित् ॥ ४५५ ओण अपनयने । ४६६ शौण वर्णगत्योः ४५७ श्रोश संघाते । ४५८ श्लोण च । ४५९ पैण गतिमेरणश्लेषणेषु । ४६० धण शब्दे ॥ रण इत्यपि केचित् ॥ ४६१ कनी दीप्तिकान्तिगतिषु । ४६२ टन ४६३ वन शब्दे । ४६४ वन ४६५ षण संभक्तौ । ४६६ अम गत्यादिषु । ४६७ द्रम ४६८ हम्म ४६९ मीम गतौ । ४७० चमु ४७१ छमु ४७२ जमु ४७३ झमु अदने । ४७४ क्रमु पादविक्षेपे ॥ अणादय उदात्ता उदा- तेतः परस्मैभाषा॥४७५ अय ४७६ वय ४७७ पय ४७८ मय ४७९ सय ४८० तय ४८१ णय गतौ । ४८२ दय दानगतिरक्षणहिंसादानेषु । ४८३ स्य गतौ । ४८४ ·भ्वादिगणः । (५) ऊयी तन्तुसंतानें । ४८५ पूयी विशरणे दुर्गन्धे च । ४८६ नूयी शब्दे उन्दे च । ४८७ क्ष्मायी विधूनने । ४८८ स्फायी १८९ ओप्यायी वृद्धौ । ४९० ताय संतानपालनयोः। ४९१ शल चलनसंवरणयोः । ४९२ वल ४९३ वल्ल संवरणे संचरणे च । ४९४ मल ४९५ मल्ल धारणे । ४९६ भल ४९७ भल्ल परिभाषणहिंसादानेषु । ४९८ कल शब्द- संख्यानयोः । ४९९ कल्ल अव्यक्ते शब्दे ॥ अशब्द इति स्वामी ॥ ५०० ते ५०१ देव देवने । ५०२ षेवृ ५०३ गेवृ ५०४ ग्लेवृ ५०५ पेवृ ५०६ मेवृ ५०७ म्लेव से- वने ॥ शेड़ वृक्के इत्येके ॥ ५०८ रेव प्लवगतौ ॥ अयादय उदात्ता अनुदा- त्तेत आत्मनेभाषाः ॥ ५०९ मव्य बन्धने । ५१० सूर्य ५११ ईय॑ ५१२ ईय ईष्यार्थाः । ५१३ हय गतौ । ५१४ शुच्य अभिषवे || चुच्य इत्येके ॥ ५१५ हर्य गति- कान्त्योः । ५१६ अल भूषणपर्याप्तिवारणेषु ।। अयं स्वरितदित्येके ॥ ५१७ त्रिफला विशरणे । ५१८ मील ५१९ मील ५२० स्मील ५२१ मील निमेषणे । ५२२ पील प्रतिष्टम्भे । ५२३ नील वर्णे । ५२४ शील समाधी । ५२५ कील वन्धने ॥ ५२६ कूल आवरणे । ५२७ शूल रुजायां संघोषे च । ५२८ तूल निष्कर्षे । ५२९ पूलं संघाते । ५३० मूल प्रतिष्ठायाम् ५३१ फळ निष्पत्तौ । ५३२ चुल्ल भावकरणे । ५३३ फुल्ल विकसने । ५३४ चिल्ल शैथिल्ये भावकरणे च । ५३५ तिल गतौ ॥ तिल्ल इत्येके ॥ ५३६ वेल. ५३७ चेल. ५३८ केल ५३९ खेल. ५४० वेल. ५४१ वेल्ल चलने । ५४२ पेल. ५४३ फेल. ५४४ शेल. गतौ ॥ पेल इत्येके ।। ५४५ स्खल संचलने ॥ ५४६ खल संचये । ५४७ गल अदने । ५४८ पल गतौ । ५४९ दल विशरणे । ५५० श्वल ५५१ श्वल्ल आशुगमने । ५५२ खोल ५५३ खो गतिप्रतिपाते । ५५४ धो: गति- चातुर्ये । ५५५ त्सर छद्मगतौ । ५५६ क्मर हूछने । ५५७ अभ्र ५५८ वभ्र ५५९ मध्र ५६० चर गत्यर्थाः । चरतिर्भक्षणेऽपि ॥५६१ ष्ठिवु निरसने । ५६२ निजये । ५६३ जीव माणधारणे । ५६४ पीव ५६५ मीव ५६६ तीव५६७ णीव स्थौल्ये । ५६८ क्षिवु ५६९ क्षेवु निरसने । ५७० उौं ५७१ तुर्वी ५७२ थुर्वी ५७३ दुवौ ५७४ धुर्वी हिंसाः । ५७५ गुर्वी उद्यमने । ५७६ मुझे बन्धने । ५७७ पुर्व ५७८ पर्व ५७९ मर्व पूरणे । ५८० चर्व अदने । ५८१ भर्व हिंसायाम् । ५८२ कर्व ५८३ खर्व ५८४ गर्व दपै । ५८५ अर्व ५८६ शर्व ५८७ पर्व हिंसायाम् । ५८८ इवि व्याप्तौ । ५८९ पिवि ५९० मिवि ५९१ णिवि सेचने ॥ सेवने इत्येके ॥ ५९२ हिवि ५९३ दिवि ५९४ धिवि ८९५ निवि मीणनार्थाः । ५९६ रिवि ५९७ रवि ५९८ धवि गत्यर्थाः । ५९९ कृषि हिंसाकरणयोश्च । ६०० मव बन्धने । ६०१ अव रक्षणगतिकान्तिमीति- तृप्त्यवगमप्रवेशश्रवणस्वाम्यर्थयाचनक्रियेच्छादीप्त्यवाप्त्यालिङ्गनहिंसादानभागवृद्धिषु मव्यादय उदात्ता उदात्तेनः परस्मैभाषाः । जिस्त्वनुदात्तः॥ ६०२ धाबु गतिशुद्धयोः । उदात्तः स्वारेतदुभयतोभाषः ॥ ६०३ धुक्ष ६०४ धिक्ष संदीप- ॥

·धातुपाठः। नक्लेशनगीवनेषु । ६०५ वृक्ष वरणे । ६०६ शिक्ष विद्योपादाने । ६०७ भिक्ष भिक्षा- यामलाभे लाभे च । ६०८ क्लेश अव्यक्तायां वाचि ॥ वाधने इति दुर्गः ॥ ६०९ दक्ष वृद्धौ शीघ्रार्थे च । ६१० दीक्ष मौण्डयेज्योपनयननियमव्रतादेशेषु । ६११ ईक्ष दर्शने । ६१२ ईष गतिहिंसादर्शनेषु । ६१३ भाष व्यक्तायां वाचि । ६१४ वर्ष स्नेहने ६१५ गेष अन्विच्छायाम् ॥ ग्ले इत्येके ॥ ६१६ पेष प्रयत्ने । ६१७ जे ६१८ णे ६१९ एष ६२० प्रेष गतौ । ६२१ रेष ६२२ हे ६२३ हे अव्यक्ते शब्दे । ६२४ कास् शब्दकुत्सायाम् । ६२५ भास दीप्तौ । ६२६ णास ६२७ राम शब्दे । ६२८णस कौटिल्ये । ६२९ भ्यस भये । ६३० आङः शसि इच्छायाम् । ६३१ असु ६३२ ग्लसु अदने । ६३३ ईह चेष्टायाम् । ६३४ वहि ६३५ महि वृद्धौ । ६३६ अहि गतौ । ६३५ गर्ह ६३८ गल्ह कुत्सायाम् । ६३९ वह ६४० बल्ह प्राधान्ये । ६४१ वह ६४२ वल्ह परिभाषणहिंसाच्छादनेषु । ६४३ प्लिह गतौ । ६४४ वह ६४५ जेह ६४६ वाह प्रयत्ने ॥ जेह गतावपि ॥ ६४५ दाह निद्राक्षये ॥ निक्षेपे इत्येके || ६४८ काश दीप्तौ । ६४९ ऊह वितर्के । ६५० गाहू विलोडने । ६५१ गृहू गर्हणे । ६५२ ग्लह च । ६५३ घुषि कान्तिकरणे ॥ घष इति केचिद॥ धुक्षादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मने- भाषाः ॥ ६५४ घुषिर् अविशन्दने । ६५५ असू व्याप्तौ । ६५६ तमू ६५७ त्वल तनूकरणे । ६५८ उक्ष सेचने । ६५९ रक्ष पालने।६६० णिक्ष चुम्बने ।६६२तृक्ष ६६२ दृक्ष ६६३ लक्ष गतौ । ६६४ वक्ष रोषे || संघाते इत्येक ॥ ६६५मृक्ष संघाते || वक्ष इत्येके ॥ ६६६ तक्ष त्वचने । ६६७ सूक्ष आदरे ॥ ६६८ काक्षि ६६९ वाक्षि ६७० माक्षि काङ्क्षायाम् । ६७१ दाक्षि ६७२ धाक्षि ६७३ ध्वाक्षि पोरवाशिते चा६७४चूष पाने । ६७५ तूष तुटौ । ६५६ पूष वृद्धौ । ६७७ मूष स्तेये । ६७८ लूष ६७९ रूप भूषायाम् ६८० शूष प्रसवे । ६८१ यूष हिंसायाम् ६८२ जूष च ।६८३भूष अलंकारे। ६८४ ऊष रुनायाम् । ६८५ ईष उच्छे । ६८६ कप ६८७ खष ६८८शिष६८९ जप ६९०, झप ६९१ शष ६९२ वष ६९३ मष ६९४ रुष ६९५ रिष हिंसाः ६९६ भ- ष भर्त्सने । ६९७ उष दाहे । ६९८ जिषु ६९९ विषु ७०० मिषु सेचने । ७०१. पुष पुष्टौ । ७०२ श्रिषु ७०३ श्लिषु ७०४ पुषु ७०५ प्लुपु दाहे |७०६ पृषु ७०७ वृषु ७०८ मृषु सेचने ॥ मृषु सहने च । इतरौ हिंसासंक्लेशनयोश्च ॥ ७.९ घुषु संघर्षे । ७१० हषु. अलीके । ७११ तुस ७१२ हूस ७१३ लस ७१४ रस शब्दे । ७१५ लस श्लेषणक्रीडनयोः । ७१६ घस्ल अदने । ७१७ जर्न ७१८ चर्च ७१९ झझं परिभाष- णहिंसातर्जनेषु । ७२० पिस ७२१ पेस गतौ । ७२२ हसे हसने । ७२३णिश समाधी । ७२४ मिश ७२५ मश शब्दे रोषकृते च । ७२६ शव गतौ ७२७ । शश लतगतौ । ७२८ शसु हिंसायाम् । ७२९ शंसु स्तुतौ ॥ दुर्गतावित्येके ॥ ७३० चह परिकल्कने ७३१ मह पूजायाम् । ७३२ रह त्यागे । ७३३ रहि गतौ । ७३४ दृह ७३५ इहि . ।

·भ्वादिगणः। ७३६ वृह ७३७ वृहि वृद्धौ ॥ वृहि शन्दे च वृहिर चेत्येके ॥ ७३८ तुहिर ७३९ दुहिर ७४० उहिर अर्दने । ७४१ अर्ह पूजायाम् ॥ घुषिरादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः । घसिस्त्वनुदात्तः ॥ ७४२ द्युत दीप्तौ । ७४३ श्विता वर्णे । ७४४ निमिदा स्नेहने ७४५ निविदा स्नेहनमोचनयोः ॥ मोहनयोरित्येके । निविदा चेत्ये- के । ७४६ ॥ रुच दीप्तावभिमीतौ च । ७४७ घुट परिवर्तने । ७४८ रुट ७४९ लुट ७५० लुठ प्रतिघाते ।७५१शुभ दीप्तौ । ७५२ क्षुभ संचलने ।७५३णभ७५४तुभ हिंसा- याम् । आयोऽभावेऽपि । ७५५ संसु ७५६ ध्वंमु ७५७ धंसु अवलंसने ॥ ध्वंसु गतौ च । भ्रशू इत्यपि केचित् ॥ ७५८ सम्भु विश्वासे । ७५९ वृतु वर्तने । ७६० वृधु वृ. दौ । ७६१ शृधु शब्दकुत्सायाम् १७६२ स्यन्दू मस्रवणे । ७६३ कृपू सामर्थ्य ॥ द्युता- दय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः । वृत् ॥ ७६४ घट चेष्टायाम् ।७६५ व्यथ भयसंचलनयोः । ७६६ पथ प्रख्याने । ७६७ मस विस्तारे। ७६८ म्रद मर्दने । ७६९ स्खद स्खदने । ७७० क्षनि गतिदानयोः । ७७१ दक्ष गतिहिंसनयोः । ७७२ कृप कृपायां गतौ च । ७७३ कदि ७७४ कादि ७७५ कदि वैक्तव्ये ॥ वैकल्ये इत्येके । त्रयोऽप्यनिदित इति नन्दी । इदित इति स्वामी । कदि ऋदि इदितौ कद कद् इति चानिदितौ इति मैत्रेयः ॥ ७७६ नित्वरा संभ्रमे ॥ घटादयः पितः। उदात्ता अनु- दात्तेत आत्मनेभाषाः॥ ७७७ ज्वर रोगे । ७७८ गड सेचने । ७७९ हेड वेष्टने ७८० वट७८१ भट परिभाषणे । ७८२ पट नृत्तौ ॥ गतावित्यन्ये ॥ ७८३ ष्टक पति- पाते । ७८४ चक तृप्तौ । ७८५ कखे हसने । ७८६ रगे शङ्कायाम् । ७८७ लगे स- थे । ७८८ व्हगे ७८९ हगे ७१० पगे ७९१ष्टगे संवरणे । ७९२ कगे नोच्यते । ७९३ अक ७९४ अग कुटिलायां गतौ । ७९५ कण ७९६ रण गतौ । ७९७ चण ७९८ शण ७९९ श्रण दाने च ॥ शण गतावित्यन्ये ॥ ८०० श्रथ ८०१ श्लथ ८०२ कथ ८०३ क्लथ हिंसाः। ८०४ चन च । ८०५ वनु च नोच्यते । ८०६ व्वल दीप्तौ । ८०७ ह्वल ८२८ हल चलने । ८०९ स्मृ आध्याने । ८१० दृ भये ८११ न नये । ८१२ श्रा पाके । मारणतोषणनिशामनेषु ८१३ ज्ञा । कम्पने ८१४ चलिः । ८१५ छदिर ऊर्जने । जिह्वोन्मथने ८१६ लडिः । ८२७ मदी हर्षग्लेपनयोः । ८१८ ध्वन शब्द । ८१९ दलि ८२० वलि८२१ स्खलि ८२२ रणि ८२३ ध्वनि८२४ त्रपि ८२५ क्षपयश्चेति भोजः । ८२६ स्वन अवतंसने ॥ घटादयो मितः॥ ८२७ जनी८२८ जूषु ८२९ कसु ८३० रजो ८३१ ऽमन्ताश्च । ८३२ ज्वल८३३ह्वल ८३४ह्मल ८३५ नमामनुपसर्गादा । ८३६ ग्ला ८३७ ला ८३८ वनु ८३९ वां च न । ८४० कमि ८४१ अमि ८४२ चमाम् । ८४३ शमो दर्शने । ८४४ यमोऽपरिवेषणे 1 ८४५ स्खदिर् अवपरिभ्यां च । ८४६ फण गतौ ॥ घटादयः फणान्ता मितः। वृत् । ज्वरादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥ ८४७ राजु दीप्तौ उदात्तःस्वरितदुभयतोभाषः ॥ ८४८ टु- ·(८) धातुपाठः । भ्रानृ ८४९ टुभ्रातृ ८५० टुम्लादीप्तौ ॥ उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषा: ॥ ८५२ स्यमु ८५२ स्वन ८५३ ध्वन शब्दे । ८५४ पम ८५५ ष्टम अवैकल्ये ॥ वृत् १८५६ ज्वल दीप्तौ । ८५७ चल कम्पने । ८५८ जल पातने । ८५९ टल ८६० ट्वल वैक्लव्ये । ८६१ स्थल स्थाने । ८६२ हल विलेखने । ८६३ णल गन्धे || बन्धने इत्ये- के ॥ ८६४ पल गतौ । ८६५ वल पाणने धान्यावरोधने च । ८६६ पुल महत्त्वे । ८६७ कुल संस्त्याने वन्धुषु च । ८६८ शल ८६९ हुल ८७० पल गतौ । ८७१ क- थे निष्पाके । ८७२ पथे गती । ८७३ मथे विलोडने । ८७४ टुवम रहिरणे । ८७५ भ्रमु चलने । ८७६ क्षर संचलने | स्यामादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥ ८७७ पह मर्षणे । उदात्तोऽनुदात्तेदात्मनेभाषः ॥ ८७८ रमु क्रीडायाम् ॥ अनुदात्त उदात्तेदात्मनेभाषः ॥ ८७९ षद्ल विशरणगत्यवसादनेषु । ८८० श. दल शातने । ८८१ क्रुश आह्वाने रोदने च ॥ षदादयस्त्रयोऽनुदात्ता उदात्तेनः परस्मैभाषाः ॥ ८८२ कुच संपर्चनकौटिल्यमतिष्टम्भविलेखनेषु । ८८३ बुध अवग- मने । ८८४ रुह बीजजन्मनि प्रादुर्भाव च । ८८५ कस गती || वृत् । कुचादय उदात्ता उदात्ततः परस्मैभाषाः॥हिस्त्वनुदात्तः।।८८६ हिक अव्यक्ते शब्दे । ८८७ अञ्बु गतो याचने च ॥ अचु इत्येके । अचि इत्यपरे ।। ८८८ टुयाच याश्चा- याम् । ८८९ रेट्ट परिभाषणे । ८९० चते ८९१ चदे याचने । ८९२ मोथ पर्याप्ती । ८९३ मिह मेह ८९४ मेधाहिंसनयोः ॥ थान्ताविमाविति स्वामी । धान्ताविति न्यासः ॥ ८९५ मेध संगमें च । ८९६ णिह ८९७ णे कुत्सासनिकर्षयोः । ८९८ शुधु ८९९ मृधु उन्दने । ९०० युधिर बोधने । ९०१ उबुन्दिर निशामने । ९०२ वे” गतिज्ञानचिन्तानिशामनवादित्रग्रहणेषु ॥ नान्तोऽप्ययम् ॥ ९०३ खनु अवदारणे । ९०४ ची आदानसंवरणयोः। ९०५ चाय पूजानिशामनयोः । ९०६ व्यय गती। ९०७ दाश दाने । ९०८ भेष भये ।। गतावित्येके ॥ ९०९ श्रेष ९१० भ्लेपृ गतौ । ९११ अस गतिदीयादानेषु ॥ अप इत्येक ॥ ९१२ स्पश बाधनस्पर्शनयोः । ९१३ लष कान्तौ ९१४ वष भक्षणे ९१५ झप आदानसंवरणयोः । ९१६ छप हिंसायाम् । ९१७ भ्रक्ष ९१८ भ्लक्ष अदने । ९१९ दास दाने । ९२० माह माने । ९२१ गुहू संवरणे ॥ हिक्कादय उदात्ताः स्वरितेत उभयतोभाषाः ॥ ९२२ श्रि सेवायाम् ॥ उदात्त उभयतोभाषः।। ९२३ भृञ् भरणे । ९२४ हृञ् हरणे । ९२५ धृ धारणे । ९२६ णीञ् मापणे ॥ भृञादयश्चत्वारोऽनुदात्ता उभयनोभाषाः ॥ ९२७ धेट पाने । ९२८ ग्लै ९२९ म्लै हर्पक्षये । ९३० चै न्यकरणे। ९३१ स्वप्ने । ९३२ धै तृप्तौ । ९३३ ध्यै चिन्तायाम् । ९३४ रे शब्दे । ९३५ स्त्यै ९३६ ष्टय शब्दसंवातयोः । ९३७ खै खदने । ९३८ १ ९३९ जै ९४० पै क्षये। ९४१ कै ९४२ गै शब्दे ।९४३ शै ९४४ झै पाके १९४५१९४६ओवै शोषणे।९४७९४८णे वेष्टने॥

·भ्वादिगणः ।
शोभायां चेत्येके ॥ ९४९ दैए शोधने । ९५० पा पाने । ९५१ घा गन्धोपादाने ।९५२
ध्मा शब्दामिसंयोगयोः । ९५३ ठा गतिनिवृत्तौ । ९५४ाना अभ्यासे।९५५ दाण दाने।
९५६ वृ कौटिल्ये । ९५७ स्वृ शब्दोपतापयोः ९५८ स्मृ चिन्तायाम् । ९५९ संव-
रणे । ९६० सृ गतौ ।९६१ ऋ गतिप्रापणयोः । ९६२ गृ९६३ धृ सेचने । ९६४ हू-
छने । ९६५ त्रु गतौ । ९६६ षु प्रसवैश्वर्ययोः । ९६७ श्रु श्रवणे । ९६८ ६ स्थैयें ।
९६९ दु ९७० द्रु गतौ । ९७१ नि ९७२ बि अभिभवे ॥ धयत्यादयोऽनुदात्ताः
परस्मैभाषाः ।। ९७३ मिङ् ईषद्धसने । ९७४ गुङ् अव्यक्त शब्दे । ९७५ गाङ्
गतौ । ९७६ कुङ् ९७७ धुङ ९७८ उङ् ९७९ अङ शब्दे ॥ उङ्ग कुछ खुङ्
गुङ् धुङ कुङ् इत्यन्ये ॥ ९८० च्युङ् ९८१ ज्युङ ९८२ मुङ ९८३ प्लङ्गतौ ॥
कुङ् इत्येके ॥ ९८४ रुङ् गतिरेषणयोः १९८५ धृङ्ग अवध्वंसने । ९८६ मे प्रणिदाने ।
९८७ देङ् रक्षणे ।९८८ श्यैङ् गतौ । ९८९ प्यैङ् वृद्धौ ।९९०त्रैङ् पालने॥ष्मिका-
दयोऽनुदात्ता आत्मनेभाषा:४९९१पूङ पवने।९९२मुङ्बन्धने।९९३डीविहाय-
सागतौ॥पूङादयस्त्रयउदात्ताआत्मनेभाषा:॥९९४त प्लवनतरणयोः। उदात्तः
परस्मभाषः ॥९९५ गुप गोपने । ९९६तिज निशाने।९९७मान पूजायाम्।९९८ वध
वन्धने ॥ गुपादयश्चत्वार उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः ॥ ९९९ रभ
राभस्ये । १००० डुलभ प्राप्तौ । १००१ स्वन्न परिष्वङ्गे । १०१२ हद पुरीपोत्सर्गे।।
रभादयश्चत्वार उदात्ता अनुदात्तेतआत्मनभाषाः॥१००३त्रिविदा अव्यक्ते
शब्दे ॥ उदात्त उदात्तेत् परस्मैभाषः ॥ १००४ स्कन्दिर गतिशोषणयोः। १००५
यभ मैथुने । १००६ णम महत्वे शब्दे च ११००७गम्ल१००८सृप्ल गतौ।१००९यम
उपरमे । १०१० तप संतापे । १०११ त्यन हानौ । १०१२ पन सङ्गे १०१३दृशिर्
मेक्षणे । १०१४ दंश दर्शने । १०१५ कृष विलेखने । १०१६ दह भस्मीकरणे ।
१०१७ मिह सेचने ॥ स्कन्दादयोऽनुदात्ता उदात्तेत परस्मैभाषाः ॥ १०१८
कित निवासे रोगापनयने च ॥ उदात्ते परस्मैभाषः ॥ १०१९ दान खण्डने ।
१०२० शान तेजने ॥ उदात्तौ स्वरिलेतावुभयतोभाषौ॥१०२१ हुपचषु पाके
। १०२२ षच समवाये । १०२३ ॥ भज सेवायाम् । १०२४ रअ रागे । .१०२५
शप आक्रोशे । २०२६ त्विष दीप्तौ । १०२७ यज देवपूजासंगतिकरणदानेषु । १०२८
दुवा बोजसंताने छेदनेऽपि । १०२९ वह पापणे ॥ पचादयोऽनुदात्तास्वरितेत
उभयत.भाषाः। पचिस्तूदात्तः ॥ १०३० वस निवासे ॥ अनुदात्त उदात्तेत
परस्मैभाषः ॥ १०३१ वे तन्तुसन्ताने ॥ १०३२ व्यञ् संवरणे । १०३३ ह्वेञ्
स्पर्धायां शब्दे च ॥ वेञादयस्त्रयोऽनुदात्ता उभयतोभाषा:१०३४वद व्यक्तायां
वाचि । १०३५टुओश्वि गतिवृद्धयोः॥वृत् । अयं वदतिश्चादात्तौ परस्मैभाषौ।
॥ इति शब्विकरणा भ्वादयः॥ १ ॥

·(१०) धातुपाठः। १ अद भक्षणे । २ हन हिंसागत्योः । अतुदात्ताबुदात्तेतों परस्मैपदिनी ॥ ३ द्विष अमीतौ। ४ । दुह प्रपूरणे । ५ दिह उपचये । ६ लिह आस्वादने।द्विषादयोऽ- तुदात्ताः स्वरितेत उभयतोभाषाः ।। ७ चक्षिक व्यक्तायां वाचि दर्शनेपि ॥ अनुदात्तोऽनुदात्तेदात्मनेपदी ॥ ८ ईर गती कम्पने च । ९ ईड स्तुतौ ।१० ईश ऐश्वर्ये । ११ आस उपवेशने । १२ आङशासु इच्छायाम् । १३ वस आच्छादने । १५ कसि गतिशासनयोः । कस इत्येके | कश इत्यपि ॥ १५ णिसि चुम्बने । १६ णिनि शुद्धौ । १७ शिनि अव्यये शब्दे । २८ पिजि वर्णे | संपर्चने इत्येके । उभयत्रेत्यन्ये । अवयवे इत्येके। अव्यक्ते शब्दे इतीतरे । पृजि इत्येके ॥१९ वृमी वर्जने ॥वृनि इत्यन्ये ॥ २० पृची संपर्चने ॥ ईरादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः ॥२१ धूङ् माणिगर्भविमोचने ।२२ शी स्वप्ने ॥ उदात्तावात्मनेभाषा ॥ २३ यु मिश्रणेऽ- मिश्रणाच २४ रु शब्द।२५णु स्तुतौ । २६ टुक्षु शन्दे । २७ क्ष्णु तेजने।२८ ष्णु पत्र- वणे ॥ युप्रभृतय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥ २९ ऊर्जुन आच्छादने । उदात्त उभयतीभाषः ॥ ३० | अभिगमने । ३१ पु प्रसवैश्वर्ययोः । ३१ कुश- ब्दे । ३३ ष्टुञ् स्तुतौ ॥द्युप्रभृतयोऽनुदात्ताः परस्मैभाषाः स्तौतिस्तूभयतो- भाषः ॥ ३४ बेनू व्यक्तायां वाचि ॥ उदात्त उभयतोभाषः ॥ ३९ इण् गतौ । ३६ इङ अध्ययने । ३७ इकू स्मरणे । ३८ वी गतिव्याप्तिमननकान्त्यसनखादनेषु । ३९ या पापणे । ४० वा गतिगन्धनयोः । ४१ भा दीप्तौ । ४२ ष्णा शोचे । ४३ श्रा पाके । ४४ द्रा कुत्सायां गतौ ।४५ प्सा भक्षणे । ४६ पा रक्षणे । .४७ रा दाने । ५८ ला आदाने । दावपि दाने इति चन्द्रः ॥ ४९ ॥ दाप लवने। ५० ख्या मकथने। ५१ मा पूरणे । ५२ मा माने । ५३ वच परिभाषणे ॥ इण्प्रभृतयोऽनुदात्ताः पर- स्मैभाषाः । इङ् त्वात्मनेपदी ॥ ५४ विद ज्ञाने । ५५ अस् भुवि । ५६ मृजू शु- दौ । ५७ रुदिर अश्रुविमोचने ॥ विदादय उदात्ता उदात्तः परस्मैभाषा: ५८ निष्वप् शये ॥ उदात्तः परस्मैभाषः॥५९ श्वस पाणने । ६० अन च.। ६१ नक्ष भक्षहसनयोः ॥ वृत् ॥ ६२ जाग निद्राक्षये । ६३ दरिद्रा दुर्गतौ । ६४ चकास दीप्तौ । ६५ शासु अनुशिष्टौ ॥ श्वसादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥६६ दीधीङ् दीप्तिदेवनयोः । ६७ वेवीङ् वेतिना तुल्ये ॥ उदात्तावात्मनेभाषौ ।। ६८ पस ६९ सरित स्वमे । ७० वश कान्तौ ॥ षसादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मै- भाषाः ॥ ७१ चर्करीतं च । ७२ बुङ् अपनयने । अनुदात्ता आत्मनेभाषाः ।। ॥ इति लुग्विकरणा अदादयः ।। १ हु दानादनयोः । आदाने चेत्येके । २ त्रिभी भये । ३ ही लज्जायाम् ॥ जुहो- त्यादयोऽनुदात्ताः परस्मैभाषाः। पृ पालनपूरणयोः । पृ इत्येके । उदात्तः ·दिवादिगणः। (११) परस्मैभाषः ॥ ५ डुभृञ् धारणपोषणयोः ॥ अनुदात्त उभयतोभाषः ॥ ६ माङ माने शब्दे च । ७ ओहाङ गतौ ॥ अनुदात्तावात्मनेपदिनौ ।। ८ ओहाक् त्यागे ॥ अनुदात्तः परस्मैपदी ॥ ९ डुदाञ् दाने ।१० दुधात्रु धारणपोषणयोगदा- ने इत्यप्येके ॥ अनुदात्तावुभयतोभाषौ ॥ ११ णिनिर् शौचपोषणयोः । १२ विनिर पृथग्भावे । १३ विष्ल व्याप्ती॥ णिजिरादयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभय- तोभाषाः ॥ १४ वृक्षरणदीप्त्योः । १५ ह प्रसाकरणे । १६ ऋ १७ सृ गतौ ॥ घृप्रभृतयोऽनुदात्ताः परस्मैभाषाः ॥ १८ भस भर्सनदीप्त्योः ॥उदात्त उदात्ते- त् परस्मैपदी ॥ १९ कि ज्ञाने । अनुदात्तःपरस्मैपदी ॥ २० तुर त्वरणे।२१ धिष शब्दे । २२ धन धान्ये । २३जन भनने ॥तुरादय उदात्ता उदात्ततःपरस्मै- भाषाः ॥ २४ गा स्तुतौ ॥अनुदात्तः परस्मैभाषः । घृप्रभृतय एकादशच्छ- न्दसि । इयर्तिर्भाषायामपि ॥ ॥ इति श्लुधिकरणा जुहोत्यादयः ।। १ दिबु क्रीडाविजिगीषाव्यवहारद्युतिस्तुतिमोदमदस्वमकान्तिगतिषु । २ षिवु त- न्तुसंताने । ३ स्त्रिवु गतिशोषणयोः । ४ ष्ठिवु निरसने ।। ५ ष्णुसु अदने ॥ आदाने इत्येके । अदर्शने इत्यपरे ॥ ६ ष्णूसु निरसने। ७ कुसु हरणदीप्त्योः । ८ व्युष दाहे । ९ शुष च । १० नृती गात्रविक्षेपे । ११ त्रसी उद्धेगे । १२ कुथ पूतीभावे । १३ पुथ हिंसायाम् । १४ गुथ परिवेष्टने । १५ क्षिप मेरणे । १६ पुष्प विकसने । १७ तिम १९ ष्टीम आदीभावे । २० ब्रीड चोदने लजायां च । २१ इष गतौ । २२ पह २३ षुह चक्यर्थे । २४ नृषु २५ झुषु वयोहानौ । दिवादय उदात्ता उदात्तेत . परस्मैभाषाः। क्षिपिस्त्वनुदात्तः ॥ २६ पु माणिप्रसवे । २७ दूइ परितापे उदात्तावात्मनेभाषो । २८ दोङ् क्षये । २९ डीङ्क विहायसा गतौ । ३० धीङ आ- धारे । ३१ मीङ् हिंसायाम् । ३२ री श्रवणे । ३३ लीङ् श्लेषणे । ३४ वीङ् वृणो- त्यर्थे । वृत् । स्वादय ओदितः ॥ ३५ पीङ्ग पाने । ३६ माङ् माने । ३७ ईङ् गतौ । ३८ पीङ् मीती॥दीडादय आत्मनेपदिनोऽनुदात्ताःगडीतूदात्तः॥ ३९ शो तनूकरणे । ४० छो छेदने । ४१ षो अन्तकर्मणि ४२ दो अवखण्डने ॥श्य- तिप्रभृतयोऽनुदाताः परस्मैभाषाः ॥४३ जनी मादुर्भावे ।४४ दीपी दीप्तौ॥४५ पूरी आप्यायने । ४६ तूरी गतित्वरणहिंसनयोः । ४७ धूरी ४८ गूरी हिंसागत्योः । ४९ पूरी ५० जूरी हिंसावयोहान्योः।५१ शूर हिंसास्तम्भनयोः । ५२ चूरी दाहे । ५३ तप ऐश्वर्य वा । ५४ वृतु वरणे । ५५ क्लिश उपतापे।५६काश दीप्तौ ।५७ वा शब्दे।। जन्यादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषागतपिस्त्वनुदात्तः ॥ ५८ मृष तितिक्षायाम् । ५९ शुचिर पूतीभावे । उदात्तौ स्वरितेतावुभयतोभाषौ ॥ ६० णह बन्धने । ६१ रन रागे । ६२ ॥शप आक्रोशे ॥ हादयस्त्रयोऽनुदात्ताः १८ टिम ६ ·(१६) धातुपाठः। स्वरित उभयतोभाषाः ॥ ६३ पद गतौ ॥६४.खिद दैन्ये ।६५विद सत्तायाम् । ६६ बुध अवगमने । ६७ युध संमहारे । ६८ अनोरुध कामे । ६९ अण माणने ॥अन इत्येके ॥ ७. मन ज्ञाने । ७१ युन समाधौ ।७२मृज विसर्गे । ७३ लिश् अल्पीभावे । पदादयोऽनुदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः॥७४ राधोऽकर्मकावृद्धावेव ।७५ व्यध ताडने । ७६ पुष पुष्टौ । ७७ शुष शोषणे । ७८ तुष पीतौ । ७९ दुष वैकृत्ये । ८० श्लिष आलिङ्गने । ८१ शक विभाषितो मर्षणे । ८२ विदा गावमक्षरणे 1८३ क्रुध क्रोधे । ८४ धुंध बुभुक्षायाम् । ८५ शुध शौचे । ८६ षिधु संरादौराधादयोऽतु- दात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥ ८७ रथ हिंसासंराध्योः । ८८ णश अदर्शने । ८९ तृप मीणने । ९० दृप हर्षमोहनयोः । ९१ गुह निघांसायाम् ।९२ मुह वैचित्त्ये। ९३ ष्णुह उद्गिरणे । ९४ ष्णिाह मोती॥वृतारधादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मै- भाषाः ॥ ९५ शमु उपशमे । ९६ तमु काक्षायाम् । ९७ दमु उपशमे । ९८ श्रम तपसि खेदे च । ९९भ्रम अनवस्थाने ।१०० क्षमू सहने । १०१ क्लमु ग्लानौ । १०२ मदी हर्षे ॥ वृत् ॥ १०३ अमु क्षेपणे । १०४ यसु प्रयत्ने । १०५ जसु मोक्षणे । १०६ तसु उपक्षये । १०७ दसु च । १०८ वसु स्तम्भ।१०९ब्युष विभागाव्युस इत्य- न्ये । युस इत्यपरे ॥ ११० प्लष दाहे । १११ विस प्रेरणे । ११२ कुस संश्लेषणे । ११३ बुस उत्सर्गे । ११४ मुस खण्डने । ११५ मसी परिणामे ॥ समी इत्येके ॥ ११६ लु- विलोडने । ११७ उच समवाये ११८ भृशु ११९ अंशु अधःपतने । १२० वृश व- रणे । १२१ कृश तनूकरणे ।१२२ बितृष पिपासायाम् ।१२३हृष तुष्टौ। १२४रुष १२५ रिष हिंसायाम् ॥१२६ डिप क्षेपे । १२७ कुप क्रोधे । १२८ गुप व्याकुलत्वे। १२९ युपु १३० रुपु १३१ लुपु विमोहने । १३२ लुभ गायॆ । १३३ शुभ संचलने । १३४ णभ १३५ तुभ हिंसायाम् ॥ क्षुभिनभितुभयो द्युतादौ श्यादौ च पश्यन्ते ॥ १३६ क्लिटु आ- 'दभाव।१३७ निमिदा स्नेहने। १३८ निविदा स्नेहनमोचनयोः ११३९ ऋधु वृद्धौ।१४० गृधु अभिकाङ्क्षायाम्॥ वृत् । असुप्रभृतय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः ॥ इति श्यन्विकरणादिवादयः॥४॥ १ षू अभिषवे । २ पिञ् बन्धने । ३ शिञ् निशाने । ४. बुमिन् प्रक्षेपणे । ५ चिञ् चयने ।६ स्तृञ् आच्छादने । ७ कृञ् हिंसायाम् ।८ वृन् वरणे ।९ धुत् कम्पने॥ धूञ् इत्येके ॥ स्वादयोऽतुदात्ता उभयतोभाषाः। वृञ् उदात्तः ॥ १० टुदु उ- पतापे । ११ हि गतौ वृद्धौ च । १२ पृ भीतौ । १३ ॥ स्पृ प्रीतिपालनयोः ॥ मीतिचल- नयोः इत्यन्ये । स्मृ इत्येके ॥ १४ आप्ल. व्याप्तौ । १५ शक्ल शक्तौ । १६.राध १७ साध संसिद्धौ । दुनोतिप्रभृतयोऽनुदात्ताः परस्मैभाषाः॥ १८ अशू व्याप्ती सं- पाते च । १९ष्टिधआस्कन्दने |अशिस्तिषी उदाचावनुदात्ततावात्मनेभाषौ।। .

·तुदादिगणः। (१६) २०तिक २१ तिग गतौ च । २२ षघ हिंसायाम् । २३ निधृषा मागल्भ्ये ।२४ दम्भु दम्भने । २५ ऋधु वृद्धौ । २६ तृप भीणने इत्येके ॥ छन्दसि॥ २७ अहं व्याप्तौ । २८ दघ पातने पालने च । २९ चमु भक्षणे । ३० रि ३१ क्षि ३२ चिरि ३३ निरि ३४ दाश ३५ दृ हिंसायाम् ॥ क्षिर भाषायाम् इत्येके । ऋक्षीत्यजादिरेके । रेफवानित्यन्ये । वृत् । तिकादय उदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः॥ ॥ इति श्रुविकरणाः स्वादयः॥ ५ ॥ १ तुद व्यथने । २ णुद प्रेरणे । ३ दिश अतिसर्जने । ४ भ्रस्न पाके।५ क्षिप प्रेरणे । ६ कृष विलेखने ॥ तुदादयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभयतोभाषाः ॥ ७ ऋषी गतौ ॥ उदात्त उदात्तत्परस्मैपदी ॥ ८ जुषी प्रीतिसेवनयोः । ९ ओविनी भयचलनयोः । १० ओलजी ११ ओलस्नी वीडने।। जुषादय उदात्ता अनुदात्तेत आत्मनेभाषाः ॥ १२ ओवश्यू छेदने ! १३ व्यच व्याजीकरणे । १४ उछि उन्छे । १५ उछी विवासे । १६ ऋछ गतीन्द्रियप्रलयमूर्तिभावेषु । १७ मिछ उक्लेशे । १८ जर्ज १९ चर्च २० झई परिभाषणभनियोः । २१ त्वच संवरणे । २२ ऋच स्तुतौ । २३ उब्ज आर्जवे । २४ उल्झ उत्सगें । २५ लुभ विमोहने । २६ रिफ कत्थनयुद्ध- निन्दाहिंसादानेषु ॥ रिह इत्येके ॥ २७ तृप २८ तृम्फ तृप्तौ ॥ द्वावपि फान्तावित्येके । २९ तुप ३० तुम्प ३१ तुफ३२तुम्फ हिंसायाम् । ३३ दृप३४दृम्फ उत्क्लेशे॥मथमोऽपि द्वितीयान्त इत्येके || ३५ ऋफ ३६ मम्फ हिंसायाम् । ३७ गुफ ३८ गुम्फ ग्रन्थे । ३९ उभ ४० उम्भ पूरणे । ४१ शुभ ४२ शुम्भ शोभार्थे । ४३ हभी ग्रन्थे । ४४ वृती हिंसाग्रन्थनयोः । ४५ विध विधाने ।४६ जुड गतौ॥ जुन इत्येके ॥ ४७ मृड सुखने । ४८ वृड च । ४९पृण प्रीणने ५० वृण च । ५१ मृण हिंसायाम् । ५२ तुण कौटि- ल्ये । ५३ पुण कर्मणि शुभे । ५४ मुण भतिज्ञाने । ५५ कुण शब्दोपकरणयोः । ५६ शुन गतौ । ५७ गुण हिंसागतिकौटिल्येषु | ५८ घुण ५९ पूर्ण भ्रमणे । ६०पुर ऐश्वर्य- दीप्त्योः । ६१ कुर शब्दे । ६२ खुर छेदने । ६३ मुर संवेष्टने । ६४ क्षुर विलेखने । ६५ धुर भीमार्थशब्दयोः । ६६ पुर अग्रगमने । ६७ वृहू उद्यमने ॥ वृहु इत्यन्ये ॥ ६८ तृहू ६९ स्तुहू ७० तुंहू हिंसाः १७१ इष इच्छायाम् । ७२ मिष स्पर्धायाम् । ७३ किल श्वैत्यकीडनयोः । ७४ तिल स्नेहे । ७५ चिल वसने । ७६ चल विल- सने । ७७ इल स्वमक्षेपणयोः । ७८ विल संवरणे । ७९ विल भेदने । ८० णिल गहने । ८१ हिल भावकरणे । ८२ शिल ८३ पिल उन्छे । ८४ मिल श्लेषणे । ८५ लिख अक्षरविन्यासे । ८६ कुट कौटिल्ये । ८७ पुट संश्लेषणे । ८८ कुच संको- चने । ८९ गुन शन्दे । ९० गुड रक्षायाम् । ९१ डिप क्षेपे । ९२ छुर छेदन।९३ स्फुट विकसने । ९४ मुट आक्षेपमर्दनयोः।९५ त्रुट छेदन।९६ तुट कलहकर्मणि । ९७ चुट ९८ छुट छेदने ।९९ जुट बन्धने । १०० कुड मदे ।१०१ लुट संश्लेषणे । १०२ ·(१४) धातुपाठः। कृड घनत्वे । १०३ कुड बाल्ये । १०४ पुड उत्सर्गे । १०५ धुर प्रतिघाते.। १०६ तुड तोडने । १०७ थुड १०८ स्थुड संवरणे।।खुड छुड इत्येके ॥ १०९ स्फुर ११० फुल संचलने ॥ स्फुर स्फुरणे ।स्फुल संचलने इत्येके । स्फर इत्यन्ये ॥ १११ स्फुड ११२ चुड ११३ बुड संवरणे ॥ १३ क्रुड भृड ११४ निमजने इत्येके ॥ ब्रश्वादय उदात्ता उदात्ततः परस्मैत्राषाः ॥ ११५ गुरी उद्यमने ॥ उदात्तोऽतुदात्ते- दात्मनेपदी ॥ ११६ णू स्तवने।११७धू विधूनने।।उदात्तों परस्मैभाषौ ।।११८ गु पुरीपोत्सर्गे । ११९ ६ गतिस्थैर्ययोः ॥ ध्रुव इत्येके॥अनुदात्तौ परस्मैपदिनो। १२० कुक शब्दे । उदात्त आत्मनेपदीदीर्घान्त इति कैयटादयः । ह्रस्वान्त इति न्यासः ॥ वृत् ॥ १२१ पृङ्क व्यायामे । १२२ मृङ् माणत्यागे।।अनुदात्तावात्मने- भाषा॥१२३ रि १२४ पि गतौ। १२५ धि धारणे ।१२६ क्षि निवासगत्योः ॥ रिय- त्यादयोऽनुदात्ताः परस्मैभाषाः ।। २२७ पू मेरणे । १२८ क विक्षेपे । १२९ गृ निगरणे ॥ उदात्ताः परस्मैभाषाः ॥ १३० दृङ्ग आदरे । १३१ धृन अवस्थाने ॥ अनुदात्तावात्मनेभाषौ १३२॥ प्रच्छ शीप्सायाम् ॥ वृत् ॥ १३३ सृन विसर्गे । १३४ टुमस्नो शुद्धौ । १३५ रुजो भङ्गे । १३६ भुजो कौटिल्ये । १३७ छुप स्पर्शे । १३८ रुश १३९ रिश हिंसायाम् १४० लिश गतौ । १४१ ॥ स्पृश संस्पर्शने । १४२ विच्छ गतौ । १४३ विश मवेशने । मृशं आमर्शने । १४५ णुद मेरणे । १४६ षद्ल विशरणगत्यवसादनेषु । १४७ शदल शातने | पृच्छत्यादयोनुदात्ता उदात्ततः परस्मैभाषाः। विच्छस्तूदात्तः ॥१४८ मिल संगमने।।उदात्तः स्वरितदुभय- तोभाषः ॥ १४९ ॥ मुच्ल मोक्षणे । १५० लुप्ल. छेदने । १५१ विदूल लाभे । १५२ लिप उपदेहे । १५३ पिच क्षरणे। मुचादयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभय- तोभाषाः। विन्दतिस्तूदात्तः ॥१५४ कृती छेदने । उदात्त उदात्तत्परस्मैपदी ॥ १५५ खिद परिघाते ॥ अनुदात्त उदात्तत्परस्मैपदी ॥ १५६ पिश अवयवे ॥ उदात्त उदात्तत्परस्मैपदी । वृत् ॥ इति शविकरणास्तुदादयः ॥ ६॥ १ रुधिर आवरणे । २ भिदिर विदारणे | ३ छिदिर दैधीकरणे । ४ रिचिर विरेच- ने । ५.विचिर पृथग्भावे । ६ क्षुदिर संपेषणे । ७ युनिर योगे ॥ रुधादयोऽनुदात्ताः स्वरितेत उभयतोभाषाः॥८उकृदिर दीप्तिदेवनयोः ।९ उतृदिर हिंसानादरयोः।। उदात्तौ स्वरितेतावुभयतोभाषौ ॥ १० कृती वेष्टने। उदात्त उदात्तत्परस्मै- पदी ॥ ११ निइन्धी दीप्तौ ॥ उदात्तोनुदात्तेदात्मनेपदी॥ १२ खिद दैन्ये ।१३ विद विचारणे ॥ अनुदात्तावनुदात्ततावात्मनेपदिनौ ॥ १४ शिष्ल. विशेषणे। १५ पिषल संचूर्णने । १६ भजो आमदने । १७ भुंज पालनाभ्यवहारयोः ॥ शिषाद: योऽनुदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषा:॥ १८ तृह १९ हिसि हिंसायाम । २०उन्दी ·-- चुरादिगणः । ( १५) वेदने । २१ अन्जू व्यक्तिम्रक्षणकान्तिगतिषु । २२ तन्चु संकोचने । २३ ओविनी भ- यचलनयोः । २४ वृजी वर्जने । २५ पृची संपर्के ।। तुहादय उदात्ता उदात्ततः परस्मैपदिनः॥ वृत् ॥ इति श्रम्विकरणा रुधादयः॥७॥ १ तनु विस्तारे । २ षणु दाने । ३ क्षणु हिंसायाम् । क्षिणु च । ५ अणु गतौ । ६ तृणु अदने । ७ घृणु दीप्तौ॥ तनादय उदात्ताः स्वरितेत उभयतोभाषाः ॥८ वनु याचने । ९ मनु अवबोधने । उदात्तावनुदान्तावात्मनेभाषा ॥.१० डुकृञ् करणे ॥ अनुदात्त उभयतोभाषः ॥ इति उविकरणास्तनादयः॥८॥ १ डुक्रीञ् द्रव्यविनिमये । २ प्रीञ् तर्पणे कान्तौ च । ३ श्री पाके । ४ मीनू हिंसायाम् । ५ पिञ् बन्धने ।६ स्कुञ् आमवणे । ७ युनू बन्धने ॥ क्यादयोऽनुदा- त्ता उभयतोभाषाः ॥ ८ कुञ् शब्दे । ९ दू हिंसायाम् । १० पूजु पवने । ११ लूञ् छेदने । १२ स्तृञ् आच्छादने । १३ कृञ् हिंसायाम् । १४ वृध्र वरणे। १५ धून कम्पने ॥ क्नुप्रभृतय उदात्ता उभयतीभाषाः ॥ १६ शृ हिंसायाम् १७ पृ पा- लनपूरणयोः । १८ वृ वरणे । भरणे इत्येके ॥ १९ भृ भर्त्सने । २० मृ हिंसायाम् । २१ ह विदारणे।२२ज़ चयोहानौ।। झुइत्येके ।। धृ इत्यन्ये ।।२३न नये ।२४कृ हिंसायाम् ।२५ ऋ गतौ २६ । गृ शब्दे । शृणातिप्रभृतय उदात्ता उदात्ततः परस्मैपदिनः॥२७ ज्या वयोहानौ । २८ री गतिरेषणयोः । २९ ली श्लेषणे ।३० ब्ली वरणे । ३१ प्ली गतौ॥ वृत् ॥ ३२ बी वरणे । ३३ भी भये ॥ भरे इत्येके ।३४ क्षीषु हिंसायाम्।३५ज्ञा अवयो- धने । ३६ वन्ध बन्धने ॥ ज्यादयोऽनुदात्ता उदात्तेतः परस्मैभाषाः । ३७ वृङ संभक्तौ ॥ उदात्त आत्मनेपदी ॥ ३८ अन्य विमोचनमतिहर्षयोः । ३९ मन्थ विलोडने । ४० श्रन्थ ४१ ग्रन्थ संदर्भ । ४२ कुन्थ संश्लेषणे । संक्लेशे इत्येके ॥ कुथ इ- ति दुर्गः ॥ ४३ मृद क्षोदे।४४ मृड च ॥ अयं सुखपि ॥ ४५ गुध रोषे । ४६ कुष नि- करें । ४७ शुभ संचलने । ४८ णभ ४९ तुभ हिंसायाम् । ५० क्लिशू विवाधने । ५१ अश भोजने । ५२ उध्रस उन्छे । ५३ इष आभीक्ष्ण्ये । ५४ विष विप्रयोगे । ५५ पुष ५६ सप स्नेहनसेवनपूरणेषु । ५७ पुष पुष्टौ । ५८ मुष स्तेये । ५९ खच भूतमादुर्भावे॥ वान्तोऽयमित्येके ॥ ६० हेट च ॥ श्रन्थादय उदात्ता उदात्तेतो विषिवर्ज परस्मैभाषाः ॥ ६१ ॥ ग्रह उपादाने || उदात्तः । स्वरितदुभयतोभाषः ।। इति भाविकरणाः स्यादयः ९॥ १चुर स्तेये । २ चिति स्मृत्याम् । ३ यनि संकोचे । ४ स्फुडि. परिहासे || स्फुटि इत्यपि ॥ ५ लक्ष दर्शनाङ्कनयोः । ६ कुद्रि अनृतभाषणे । ७ लड. उपसेवायाम् । ८ ।

·. (१६) धातुपाठः। मिदि स्नेहने । ९ ओलडि उत्क्षेपणे ॥ ओकारो धात्ववयव इत्येके । न इत्यपरे । उलहि इत्यन्ये ॥ १० जल अपवारणे । लन इत्येके ।। १२ पोह अवगाहने । १२ नट अ- वस्यन्दने । १३ श्रथ प्रयले ॥ प्रस्थाने इत्येके ॥ १४वध संयमे ॥ वन्ध इति चा- न्द्राः ॥ १५ पृ पूरणे । १६ उर्ज वलमाणनयोः । १७ पक्ष परिग्रहे । १८ वर्ण १९ चू- ण प्रेरणे ॥ वर्ण वर्णने इत्येके ॥ २० पथ मख्याने । २१ पृथ प्रक्षेपे ॥ पथ इत्येके । २२ पम्ब संवन्धने । २३ शम्ब च । साम्ब इत्येके ॥ २४ भक्ष अदने । २५ कुट्ट हे- दनभर्त्सनयोः । पूरणे इत्येके ॥ २६ पुट्ट २७ चुट्ट अल्पीभावे । २८अट्ट २९ पुट्ट अनादरे । ३० लुण्ठ स्तेये । ३१ शट ३२ श्वठ असंस्कारगत्योः ॥ श्वठि इत्येक॥३३ तुजि ३४ पिनि हिंसावलादाननिकेतनेषु ॥ तुज पिज इति केचित् । लनि लुनि इत्ये- के ॥ ३५ पिस गतौ । ३६ षान्त्व सामप्रयोगे । ३७ श्वल्क ३८ वल्क परिभाषणे । ३९ ष्णिह स्नेहने ॥ स्फिट इत्येके ॥ ४० मिट अनादरे ॥ मिङ् इत्येके ४१ श्लिष श्लेषणे । ४२ पथि गतौ । ४३ पिच्छ कुट्टने ।४४ छदि संवरणे । ४५ श्रण दाने । ४६ तड आपाते । ४७ खड ४८ खडि ४९ कडि भेदने । ५० कुडि रक्षणे । ५१ गुडि वे- टने ॥ रक्षणे इत्येके । कुठि इत्यन्ये । गुठि इत्यपरे ॥ ५२ खुडि खण्डने । ५२ वरि विभाजने ॥ वडि इति केचित् ॥ ५४ मडि भूषायां हर्षे च । ५५ भडि कल्याणे । ५६ छर्द वमने । ५७ पुस्त ५८ वुस्त आदरानादरयोः । ५९ चुद संचोदने । ६० नक ६१ धक्क नाशने । ६२ चक ६३ चुक व्यथने । ६४ क्षल शौचकर्मणि । ६५ तल प्रतिष्ठाया. म् । ६६ तुल उन्माने । ६७ दुल उत्क्षेपे । ६८ पुल महत्त्वे । ६९ चुल समुच्छ्राये । ७० मूल रोहणे । ७१ कल ७२ विल क्षेपे । ७३ बिल भेदने । ७४ तिल स्नेहने । ७५ चल भृतौ ॥ ७६ पाल रक्षणे । ७७ लूप हिंसायाम | ७८ शुल्ब माने । ७९ शू- पं च १८० चुट छेदने । ८१ मुठ संचूर्णने । ८२ पडि ८३ पसि नाशने । ८४ वन मा. र्गसंस्कारगत्योः । ८५ शुल्क अतिस्पर्शने । ८६ चपि गत्याम् । ८७ क्षपि क्षान्त्याम् । ८८ छनि कृच्छ्रजीवने । ८९ श्वतं गत्याम् । ९० श्वन च । ९१.ज्ञप ज्ञानज्ञापनमारण- तोषणनिशाननिशामनेषु ॥ मिचेत्येके || ९२ यम च परिवेषणे । ९३ चह परिकल्क- ने ॥ चप इत्येके ॥ ९४ रह त्यागे च । ९५ वल माणने । ९६ चिनू चयने ॥ नान्ये मितोऽहेतौ ।९७ घट्ट चलने । ९८ मुस्त संघाते । ९९ खट्ट संवरणे । १०० पट्ट१०१ स्फिट्ट १०२ चुवि हिंसायाम् ।१०३ पूल संघाते || पूर्ण इत्येके । पूण इत्यन्ये ॥१०४ पुंस अभिवर्धने । १०५ टकि वन्धने । १०६ धूस कान्तिकरणे । मूर्धन्यान्त इत्येके । तालव्यान्त इत्यन्ये ॥ १०७ कटि वर्णे । १०८ चूर्ण संकोचने । १०९ पूज पूजायाम् । ११० अर्क स्तवने ॥ तपने इत्येके ॥१११ शुठ आलस्ये । ११२ शुठि शोषणे । ११३ जुड प्रेरणे । ११४ गन ११५ मान शब्दार्थो । ११६ मर्च च । ११७ ७ प्रस्रवणे ॥ लावणे इत्येके । ११८ पचि विस्तारवचने । ११९ तिज निशाने । १२० कत संशब्द- ।

·चुरादिगणः । (१७) ने । १२१ वर्ध छेदनपूरणयोः । १२२ कुवि आच्छादने । कुभि इत्येके ॥ १२३ छुवि १२४ तुवि अदर्शने । अर्दने इत्येके ॥ १२५ ह्वप व्यक्तायां वाचि ॥ कृप इत्येके ॥ १२६ चुटि छेदने । १२७ इल प्रेरणे । १२८ म्रक्ष म्लेच्छने । १२९ म्लेच्छ अव्यका- यां वाचि । १३० ब्रूस १३१ वह हिंसायाम् !! केचिदिह गर्न गर्द शब्दे । गर्ध अभिका- क्षायाम् इति पठन्ति ॥ १३२ गुर्द पूर्वनिकेतने । १६३ नसि रक्षणे ॥ मोक्षणे इति केचित् ॥ १३४ ईड स्तुतौ । १६५ जसु हिंसायाम् ! १३६ पिडि संवाते । १३७ रुष रोपे । रुटू इत्येके ।। १६८ डिप क्षेपे । १६९ टुप समुच्छ्राये ॥ आकुस्मादात्मने- पदिनः ॥ १४० चित संचेतने । १४१ दशि दंशने । १४२ दसि दर्शनदंशनयोः ॥ द- स इत्यप्येके ॥ १४३ डप १४४ डिप संघाते । १४५ तत्रि कुटुम्बधारणे । १४६ मत्रि गुप्तपरिभाषणे । १४७ स्पश ग्रहणसंश्लेषणयोः। १४८ तर्ज १४९ भर्त्स तर्जन । १५० वस्त १५१ गन्ध अर्दन।१५२विष्क हिंसायाम्॥हिष्क इत्येके १५३निष्क परिमाणे.१५४ लल ईप्सायाम् । १५५ कण संकोचे । १५६ तूण पूरणे । १५७ भ्रूण आशाविशङ्कयोः । १५८ शट श्लाघायाम् । १५९ यक्ष पूजायाम् । १६० स्यम वितर्के ।१६१ गुर उद्यम ने । १६२ शम १६३ लक्ष आलोचने । १६४ कुत्स अवक्षेपणे । १६५ त्रुट छेदने ।। कुट इत्येके ॥ १६६ गल स्रवणे । १६७ भल आभण्डने । १६८ कूट आपदाने॥अव- सादने इत्येके ॥ १६९ कुट्ट प्रतापने । १७० कञ्चु मलम्भने । १७१ वृष शक्तिवन्धने । १७२ मद तृप्तियोगे । १७३ दिवु परिकूजने । १७४ गृ विज्ञाने । १७५ विद चेतना- ख्यानविवासेषु । १७६ मान स्तम्भे । १७७ यु जुगुप्सायाम् । १७८ कुस्म नानो वा कुत्सितस्मयने । इत्याकुस्मीयाः ।। १७९ चर्च अध्ययने । १८० बुक्क भषणे । १८१ शब्द उपसर्गादाविष्कारे चा१८२ कण निमीलने। १८३जभि नाशने। १८४ पूद क्षरणे । १८५ जसु ताडने । १८६ पश वन्धने। १८७.अम रोगे। १८८ चट १८९ स्फुट भेद- ने । १९० घट संवाते हन्त्यर्थाश्च ११९१ दिवु मर्दने । १९२ अर्ज मतियत्ने ।१९३ धु- पिर विशन्दने । १९४ आङः क्रन्द सातत्ये । १९५ लस शिल्पयोगे ।१९६ तसि १९७ भूष अलंकरणे । १९८ अर्ह पूनायाम् । १९९ ज्ञा नियोगे । २०० भज विश्राणने ।२०१ शुधु मसहने । २०२ यत निकारोपस्कारयोः । २०६रक २०४ लग आस्वादने ॥ रघ इ- त्येके । रग इत्यन्ये । २०५ अञ्चु विशेषणे । २०६ लिगि चित्रीकरणे । २०७ मुद सं- सगें । २०८ बस धारणे ।। ग्रहणे इत्येकावारणे इत्यन्ये ॥ २०९ उध्रस उच्छे | उकारो धात्ववयव इत्येके । न इत्यन्ये॥२१०मुच प्रमोचने मोदने चा२११वस स्नेहच्छेदापहरणेषु। २१२ चर संशये । २१३ च्यु सहने ।। हसने चेत्येके । च्युस् इत्येके । २१४ भुवोऽवक- ल्कने।२१५ कृपेश्च ॥ आ स्वदः सकर्मकात् ।। २१६ अस ग्रहणे । २१७ पुष धारणे ।२१८ दल विदारणे ।२१९पर २२० पुट २२१ लुट २२२ तुनि २२३ मिनि २२४पिनि लिजि २२५ लुनि २२६ भनि २२७ लघि २२८ बसि २२९ पिसि २३० कुसि २३१ दशि ·।" ( १८) धातुपाठः। २३२कुशि २३३ घट २३४ घटि २३५ वृहि २३६ वर्ह २३७ वह्र २३८ गुप २३९ धूप २४० विच्छ २४१ चीव २४२ पुथ २४३ लोक २४४ लोवृ २४५ णद २४६ कुप २४७ तर्क २४८ वृतु २४९ वृधु भाषार्थाः । २५० रुट २५१ लनि २५२ अनि २५३ दसि २५४ भृशि २५५ रुशि २५६ शीक २५७ रुसि २५८ नट २५९ पुटि २६० नि २६१ चि२६२ रवि २६३ लघि २६४ अहि २६५ रहि २६६ महि च । २६७ लडि २६८ तड २६९ नल च । २७० पूरी आप्यायने । २७१ रुन हिंसायाम् २७२ प्वद आस्वादने ॥ स्वाद इत्येके ॥ आ धृषादा ॥२७३ युन २७४ पृच संयमने । २७५ अर्च पूनायाम् । २७६ पह मर्षणे । २७७ ईर क्षेपे । २७८ ली द्रवीकरणे । २७९ वृनी वर्जने। २८० वृत्रू आवरणे । २८१ जृ वयोहानौ २८२ विच । २८३ रिच वियोनन- संपर्चनयोः । २८५ शिष असर्वोपयोगे । २८५ तप दाहे । २८६ तृप तृप्ती ॥ संदीपने इत्येके ॥ २८७ कृदी संदीपने ॥ चूप कृप दृप संदीपने इत्येके ॥ २८८ दृभी भये । २८९ दृभ संदर्भे । २९० श्रथ मोक्षणे ।। हिंसायाम् इत्यन्ये ॥ २९१ मी गतौ । २९२ ग्रन्थ वन्धने । २९३ शीक आमर्षणे । २९४ चीक च । २९५ अर्द हिंसायाम् ॥ स्वरि- तेत् ॥ २९६ हिसि हिंसायाम् । २९७ अर्ह पूनायाम् । २९८ आङः पद पद्यर्थे । २९९ शुन्ध शौचकर्मणि।३००छद अपवारणे॥स्वरितेत्॥३०१जुष परितर्कोपरितर्प- ... णे इत्यन्ये ॥ ३०२ धून कम्पने । ३०३ मीञ् तर्पणे । ३०४ अन्य३०५ ग्रन्थ संदर्भ । ३०६ आपल लम्भने ॥ स्वरितेदयमित्येके॥३०७तनु श्रद्धोपकरणयोः ॥ उपसर्गा- च दैये ॥ चन श्रद्धोपहननयोः इत्येके ॥ ३०८ वद संदेशवचने ॥ स्वरितेत् । अनु- दात्तेदित्येके ॥ ३०९ वच परिभाषणे । ३१० मान पूजायाम्। ३११ भूमाप्तावात्म- नेपदी ॥ ३१२ गर्ह विनिन्दने । ३१३ मार्ग अन्वेषणे । ३१४ कठि शोके । ३१५ मृ- जू शौचालंकारयोः । ३१६ मृष तितिक्षायाम् ॥ स्वरितेत् ॥ ३१७ धृष महसने ॥ इत्याधृषीयाः ॥ अथादन्ताः ॥३१८ कथ वाक्यप्रवन्धे । ३१९ वर ईप्सायाम् । ३२. गण संख्याने । ३२१ शठ ३२२ श्वठ सम्यगवभाषणे । ३२३ पट ३२४ वट ग्र- न्थे । ३२५ रह त्यागे । ३२६ स्तन ३२७ गदी देवशब्दे ।३२८पत गती वा ॥ वा अ- दन्त इत्येके ॥ ३२९ पष अनुपसर्गात् । ३३० स्वर आक्षेपे । ३३१ रच पति- यले । ३३२ कल गतौ संख्याने च । ३३३ चह परिकल्कने । ३३४ मह पूनायाम् । ३३५ सार ३३६ कृप ३३७ श्रथ दौर्बल्ये । ३३८ स्पृह ईप्सायाम् । ३६९ भाम को- धे । ३४० सूच पैशुन्ये । ३४१ खेट भक्षणे ॥ तृतीयान्त इत्येके । खोट इत्यन्ये ॥ ३४२ क्षोट क्षेपे । ३४३ गोम उपलेपने । ३४४ कुमार क्रीडायाम् । ३४५ शील उप- धारणे । ३४६ साम सान्त्वपयोगे । ३४७ वेल कालोपदेशे ॥ काल इति पृथग्धातुरि- त्येके ॥ ३४८ पल्यूल लवनपवनयोः । ३४९ वात सुखसेवनयोः ॥ गति सुखसेवनयों- रित्येके ॥ ३५० गवेष मार्गणे । ३५१ वास उपसेवायाम् । ३५२ निवास आच्छादने ।

·चुरादिगणः । (१९) ३५३ भान पृथकर्मणि । ३५४ समाज भीतिदर्शनयोः ॥ मीतिसेवनयोरित्येके ॥ ३५५ । उन परिहाणे । ३५६ ध्वन शन्दे । ३५७ कूट परितापे ॥ परिदाहे इत्यन्ये ॥ ३५८ सङ्केत ३५९ ग्राम ३६० कुणं ३६१ गुण चामन्त्रणे । ३६२ केत श्रावणे निमन्त्रणे च । । ३६३ कुण संकोचनेऽपि । ३६४ स्तेन चौथै आगर्वादात्मनेपदिनः ॥३६५ पद ग- तौ। ३६६ गृह ग्रहणे । ३६७ मृग अन्वेषणे । ३६८ कुह विस्मापने । ३६९ शूर ३७० वीर विक्रान्तौ । ३७१ स्थूल परिबृंहणे । ३७२ अर्थ उपयाञ्चायाम् । ३७३ सत्र संतानक्रियायाम् । ३७४ गर्व माने ॥ इत्यागीयाः॥ ३७५ सूत्र वेष्टने । ३७६ मूत्र प्रस्रवणे ।३७७ रुक्ष पारुष्ये । ३७८ पार ३७९ तीर कर्मसमाप्तौ । ३८० पुट संसर्गे । ३८१ धेक दर्शने इत्येके । ३८२ कत्रं शैथिल्ये ॥ कर्त इत्यप्येके ॥ प्रातिपदिकाद्धात्वर्थे बहुलमिष्ठवच्च । तत्करोति तदाचष्टे । तेनातिकामति । धातुरूपं च { * आख्यानाकृत- स्तदांचेष्टेकलुक्प्रकृतिमत्यापत्तिः प्रकृतिवच्च कारकम् * कर्गीकरणादात्वर्थे । ३८३ वल्क दर्शने । ३८४ चित्र चित्रीकरणे ॥ कदाचिद्दर्शने ॥ ३८५ अंस समाधाते । ३८६ वट विभाजने । ३८७ टन प्रकाशने ॥ वटि लजि इत्येके ॥ ३८८ मिश्र संपर्के । ३८९ संझ्याम युद्धे ॥ अनुदात्तेत् ॥३९० स्तोम लावायाम्। ३९१ छिद्र कर्णभेदनाकरण- भेदने इत्येके । कर्ण इति धात्वन्तरमित्यपरे॥३९२ अन्ध दृष्टयुपधोत॥ उपसंहारे इत्य- न्ये ॥ ३९३ दण्ड दण्डनिपातने ।३९४ अङ्क पदे लक्षणे च ।३९५ अङ्ग चा३९६ सुखं ३९७ दुःख तक्रियायाम् । ३९८रस आस्वादनस्नेहनयोः । ३९९ व्यय वित्तसमुत्सर्गे। ४०० रूप रूपक्रियायाम् । १०१ छेद द्वैधीकरणे । ४०२ छद अपवारणे । ४०३ ला- भ प्रेरणे । १०४ व्रण गात्रविचूर्णने । ४०५ वर्ण वर्णक्रियाविस्तारगुणवचनेषु ॥ बहु- लमेतविदर्शनम् ॥ ४०६ पर्ण हरितभावे । ४०७ विष्क दर्शने । ४०८ क्षप रणे । ४०९ वस निवासे । ४१० तुत्य आवरणे ॥ पिडङ्गानिरसने । श्वेताश्वाश्वतरंगालोडिता- हरकाणामश्वतरेतकलोपश्च । पुच्छादिषु प्रातिपदिकाद्धात्वर्थ इत्येव सिद्धम् ॥ इति स्वार्थे णिजन्ताक्षुरादयः ॥ १० ॥ इति श्रीपाणिनिमुनिप्रणीतो धातुपाठः समाप्तः ॥ - ·लिङ्गानुशासनम् । १ लिङ्गम् । २ स्त्री । ३ ऋकारान्ता मातृदुहितस्वसृपोतननान्दरः। ४अन्यूमत्ययान्तो धातुः । ५ अशनिभरण्यरणयः पुंसि च । ६ मिन्यन्तः । ७ वह्निवृष्ण्यग्नयः पुंसि । ८ श्रोणियोन्यूर्मयः पुंसि च । ९ तिवन्तः । १० इकारान्तश्च । ११ ऊयावन्तश्च। १२ यवन्तमेकाक्षरम् । १३ विंशत्यादिरा नवतेः । १४ दुन्दुभिरक्षेषु । १५ नाभिरक्षत्रिये । १६ उभावन्यन पुंसि । १७ तलन्तः । १८ भूमिविद्युत्सरिल्लतावनिताभिधानानि । १९ यादो नपुंसकम् । २० भास्नुक्सन्दिग्गुष्णिगुपानहः । २१ स्थूणोणे नपुंसके च । २२ गृहशशाभ्यां क्लीवे । २३ मावृड्विगुरुतृवित्विषः । २४ दर्विविदिवेदिखनिशाण्यधिवे- शिकृष्योषधिकट्यगुलयः । २५ तिथिनाडिरुचिवीचिनालिधूलिकिकिकेलिच्छविराज्याद- यः । २६ शष्कुलिराजिकुट्यशनिवर्तिभृकुरित्रुटिवलिपङ्गयः । २७ प्रतिपदापदिपत्संपच्छर- संसत्पारिषदुषःसंवित्क्षुद्युन्मुत्समिधः । २८ आशीषू'!ीरः । २९ अप्सुमनस्समासि- कतावर्षाणां बहुत्वं च । ३० सक्त्वग्जोगमाग्यवानुगौस्फिच ः। ३१ तटिसीमासंवध्याः । ३२ चूल्लिवेणिखार्यश्च । ३३ ताराधारराज्योत्स्नादयश्च । ३४ शलाका स्त्रियां नित्यम् ॥ १ पुमान् । २ घनवन्तः। ३ घाजन्तश्च ।४ भयलिङ्गभगपदानि नपुंसके । ५ नङन्तः । ६ याच्ञा स्त्रियाम् । ७ क्यन्तो घुः । ८ इषुधिः स्त्री च ।९ देवासुरात्मस्वर्गगिरिसमुद्र- नखकेशदन्तस्तनभुलकण्ठखड्गशरपङ्काभिधानानि । १० त्रिविष्टपत्रिभुवने नपुंसके । ११ द्यौः स्त्रियाम् । १२ इषुबाहू स्त्रियां च । १३ बाणकाण्डौ नपुंसके च । १४ नन्तः । १५ ऋतुपुरुषकपोलगुल्फमेघाभिधानानि । १६ अभ्रं नपुंसकम् । १७ उकारान्तः ११८ धेनु- रज्जुकुहुसरयुतनुरेणुप्रियङ्गवः स्त्रियाम् । १९ समासे रज्जुः पुंसि च । २० श्मश्रुनानु- स्वादश्रुजतुत्रपुतालूनि नपुंसके । २१ वसु चार्थवाचि । २२ मद्रुमधुशीधुसानुकमण्डलू- नि नपुंसके च । २३ रुत्वन्तः । २४ दारुकसेरुजत्रुवस्तुमस्तूनि. नपुंसके ।२५ सक्तु पु. सके च । २६ प्रायश्मेरकारान्तः। २७ कोपधः । २८ चिबुकशालूकमातिपदिकांशुको ल्मुकानि नपुंसके । २९ कण्टकानीकसरकमोदकचषकमस्तकपुस्तकतडाकनिष्कशुष्क वर्चस्कपिनाकभाण्डककटकदण्डकपिटकतालकाफलककल्कपुलाकानि नपुंसके च । ३० टोपधः । ३१ किरीटमुकुटललाटवटवीटशृङ्गाटकरटलाटोनि नपुंसके । ३२ कुटकूटकपट कपाटकर्पटनटनिकटकीटकटानि नपुंसके च । ३३ णोपधः । ३४ ऋणलवणपर्णतोरणर णोष्णानि नपुंसके । ३५ कार्षापणस्वर्णमुवर्णवणचरणवृषणविषाणचूर्णतृणानि नपुंसवे च । ३६ थोपधः । ३७ काष्ठपृष्ठरिक्थोक्थानि नपुंसके । ३८काष्ठा दिगर्थाः स्त्रियाम् ३९ तीर्थपोथयूथगाथानि नपुंसके च । ४० नोपधः । ४१ जवनागिनतुहिनकाननवनवृ जिनविपिनवेतनशासनसोपानमिथुनश्मशानरत्ननिम्नचिह्नानि नपुंसके ! ४२ मानयाना ·लिङ्गानुशासनम् । (२) भिधाननलिनपुलिनोद्यानशयनासनस्थानचन्दनालानसंमानभवनवसनविभावन विमानानि नपुंसके च । ४३ पोपधः । ४४ पापरूपोडुपतल्पशिल्पपुष्पशष्पसमीपान्तरीपाणि नपुं- सके । १५ शूर्पकुतपकुणपदीपविटपानि नपुंसके च । ४६ भोपधः । ४७ तलभं नपुंस- कम्। ४८जम्भं नपुंसके च। ४९ मोपधः । ५० रुक्मसिध्मयुग्मेध्मगुल्माध्यात्मकुङ्कुमानि नपुंसके । ५१ संग्रामदाडिमकुसुमाश्रमक्षेमक्षौमहोमोद्दामानि नपुंसके च। ५२ योप- धः । ५३ किसलयहृदयेन्द्रियोत्तरीयाणि नपुंसके । ५४ गोमयकषायमलयान्वयाव्ययानि नपुंसके च । ५५ रोपधः।५६वाराग्रस्फारतकवकवमक्षिमक्षुद्रछिद्रनीरतीरदूरकृच्छ्रन्धा- अश्वभ्रभीरगभीरक्रूरविचित्रकेयूरकेदारोदरशरीरकन्दरमन्दरपनराजरजठराजिरवैचाम- रपुष्करगह्वरकुटीरकुलीरचत्वरकाश्मीरनाराम्बरशिशिरतन्त्रयन्त्रक्षेत्रक्षत्रमित्रकलत्रच्छ- त्रसूत्रवत्रनेत्रगोत्रालित्रभलत्रास्त्रशस्त्रशास्त्रवस्त्रपत्रपावनक्षत्राणि नपुंसके । ५७ शुक्रम- देवतायाम् । ५८ चकवचान्धकारसारावारपारक्षीरतोमरशृङ्गार भृङ्गारमन्दारोशीरतिमिर- शिशिराणि नपुंसके च । ५९ पोपधः । ६० शिरीषनोषाम्बपिपीयूषपुषिकिल्विषक- ल्माषाणि नपुंसके । ६१ यूषकरीषमिषविषवर्षाणि नपुंसके च । ६२ सोपधः । ६३ प- नसविसबुससाहसानि नपुंसके । ६४ चमससरसनिर्यासोपवासकर्पासवासमासकासकां- समांसानि नपुंसके च । ६५ कसं च पाणिनि । ६६ रश्मिदिवसाभिधानानि । ६७ दी- धितिः स्त्रियाम् । ६८ दिनाहनी नपुंसके । ६९ मानाभिधानानि । ७० द्रोणाढको नपुं. सके च । ७१ खारीमानिके स्त्रियाम् । ७२ दाराक्षतलानासूनां वहुत्वं च । ७३ नाड्य- पजनोपपदानि व्रणाङ्गपदानि । ७४ मरुद्गरुदुत्तरदृत्विनः ।७५ ऋषिराशिदृतियन्धिक्रिमि- ध्वनिवलिकौलिमौलिरविकपिमुनयः । ७६ ध्वजगनमुन्नपुत्राः । ७७ हस्तकुन्तान्तवा- तवातदूतधूर्तसूतचूतमुहूर्ताः । ७८ षण्डमण्डकरण्डभरण्डरण्डबरण्डतुण्डगण्डमुण्डपाप- ण्डशिखण्डाः । ७९ वंशांशपुरोडाशाः । ८० हृदकन्दकुन्दबुद्धदशब्दाः । ८१ अर्वपथिम -थ्यभुक्षिस्तम्बनितम्बपूगाः । ८२ पल्लवपल्वलकफरेफकाहनियूहमठमणितरङ्गगन्ध- स्कन्धमृदङ्घसङ्गसमुद्रपुंखाः । ८३ सारथ्यतिथिकुक्षिवस्तिपाण्यनलयः । १ नपुंसकम् ।२ भावे ल्युडन्तः । ३ निष्ठा च । ४ त्वष्यौ तद्धितौ ।५ कर्मणि च ब्राह्मणादिगुणवचनेभ्यः । ६ यघढग्यगाण्वुच्छाश्च भावकर्मणि । ७ अव्ययीभावः । ८ द्वन्द्वैकत्वम् । ९ अभाषायां हेमन्तशिशिरावहोरात्रे च । १० अनकर्मधारयस्तत्पुरुषः । ११ अनपे छाया ! १२ राजामनुष्यपूर्वा सभा ।१३ सुरासेनाच्छायाशालानिशाः स्त्रियां 'च । १४ परवद । १५ राबाहाहाः पुंसि । १६ अपथपुण्याहे नपुंसके । १७ संख्या- पूर्वा रात्रिः । १८ द्विगुः स्त्रियां च । १९ इसुसन्तः । २० अर्चिः स्त्रियां च । २१ छदिः स्त्रियामेव । २२ मुखनयनलोहवनमांसरुधिरकार्मुकविवरजलहलधनानाभिधानानि । २३ सीराथोंदनाः पुंसि । २४ वक्त्रनेत्रारण्यगाण्डीवानि पुसि च । २५ अटवी स्त्रियाम् । २६ लोपधः । २७ तुलोपलतालकुसूलतरलकम्बलदेवलवृषलाः पुंलि । २८ शीलमूळमङ्ग- ·२९ शतादिः संख्या । ३० शतायुतमयुताः पुसि च । ३१ लक्षांकोटी स्त्रियामा३३म- हस्त्रः पुंसि च । ३३ मन्वयकोऽकर्तरि । ३४ ब्रह्मन्युंसि च । ३५ नामरोमणी नम (३) लिङ्गानुशासनम् । लसालकमलतलमुसलकुण्डलपललमृण लिवालनिगलपलालविडालखिलगृलाः पुंसिर । ३६ असन्तो व्यच्कः । ३७ अप्सराः स्त्रियाम् ।३८ वान्तः । ३९ यात्रामांत्राभवादन वरत्राः स्त्रियामेव । ४० भृत्रामित्रच्छात्रपुत्रमन्त्रवृत्रमैत्राः पुंसि । ४१ पत्रपत्रिपाणि, बच्छन्नाः पुंसि च । ४२ बलकुसुमयुद्धपत्तनरणाभिधानानि । ४३ पद्मकमलोत्पयन पुंसि च । ४४ आहवसंग्रामौ पुंसि । ४५ आनिः स्त्रियामेव । ४६ फलनातिः ।। वृक्षनातिः स्त्रियामेव । ४८ वियजगत्सकृत्कृषत्पृषच्छकृयकुदुदंश्चितः । ५९ नवनीतर. तानृतामृतनिमित्तवित्तपित्तत्रतरजतवृत्तपलितानि । ५० श्राद्धकुलिशदेवपीठकुडाइरे . घिसक्यक्ष्यस्थ्यास्पदाकाशकण्वबीनानि । ५१ दैवं पुंसि च । ५२ धान्याव्यसम्म प्यपण्यवर्ण्यधिष्ण्याहव्यकव्यकाव्यसत्यापत्यमूल्यशिश्यकुख्यमद्यहIतूर्यसेन्यानि । ५ द्वन्दवहंदुःखवीडशपिच्छीचश्वकुटुम्बकवचकवरवृन्दारकाणि । ५४ अक्षामिन्द्रिये || १ स्त्रीपुंसयोः । २ गोमणियष्टिमुष्टिपाटलिवस्तिशाल्मलित्रुटिमसिमरीचयः। ३ मन्यु- सीधुकर्कन्धुसिन्धुकण्डुरेणवः । ४ गुणवचनमुकारान्त नपुंसके च । ५ अपत्यार्थतदिने । १ पुनपुंसकयोः । २. धृतभूतमुस्तक्ष्वेलितैरावतपुस्तबुस्तलोहिताः । ३ शृङ्गानिदा- . घोद्यमशल्यदृढाः । ४ बजकुनकुथकूर्चमस्थवर्गार्भाध पुच्छाः । ५ कवन्यौपचाधि- न्ताः। ६ दण्डमण्डखण्डशवसैन्धवपाधीकाशाकुराकाशकुशकुलिशाः । ७ इंगड- देहपट्टपटहाष्टापदार्बुदककुदाश्च ॥ १ अवशिष्टलिङ्गम् । २ अव्ययं कतियुष्मदस्मदः । ३ ष्णान्ता संख्या । ४ गुना चनं च । ५ कृत्याश्च । ६ करणाधिकरणयोयुट् । ७ सर्वादीनि सर्वनामानि ॥ इति श्रीपाणिनिमुनिप्रणीतं लिङ्गानुशासनं समाप्तम् ॥ पुस्तक मिलनेका ठिकाना- खेमराज श्रीकृष्णदास "श्रीवेंकटेश्वर" छापाखाना, मुम्बई ।

·No text on this page.