Agarchand Bhairondan Sethiya Jain Parmarthik Sanstha, Bikaner
Shree Apdyatmsar Pasnotar Ghanth
Front matter
도 प्रस्तावना. जेम को एक पदार्थनी वनावट करवामां मात्र एकज वनावनारनी पण एवी खूवी होय बे के ते एकज वस्तुने जूदा जूदा शैकडा प्रकारना रू पमा लावी शके डे, तो ते तेहिज वस्तु जूदा जूदा पुरुषोनी बनावटथी जूदा जूदा आकार वाली थाय, तेमां तो वली केवुज ? तेम प्रत्येक ग्रंथनी रचना करनारा महान्पुरुषोमां पण एज रीत जाणी देवी, श्रीजैनशासनने विषे एक अव्यानुयोग,बीजो गणितानुयोग,त्रीजो चरण करणानुयोग,अने चोथो धर्मकथानुयोग.एचार अनुयोग कह्या ते चारेमा अव्यानुयोग मुख्य गणाय ठे.हवे ते अव्यानुयोगना विषय जेमा मुख्यत्वें आ वेला होय एवा हजारो ग्रंथो ले परंतु तेमां जे ग्रंथ घणोज सरस हशे, ते पण को न्याय निपुण विद्याननो आश्रय तीधा विना साधारण जनथी समजा ३ शकाय नही एवा कठिन विषय अवश्य अव्यानुयोग संबंधि ग्रंथोमां होय बे, ते एवा ग्रंथोने अवलोकन करनारा सजनो सारी पेठे जाणता हशे. परंतु या अध्यात्मसार प्रश्नोत्तर नामक ग्रंथनी रचना करनार पंमित कुंवरविजयजी ने तेमणे यद्यपि आ ग्रंथने विषे घणुं करीने व्यानुयोग नीज वक्तव्यता करी जणाय ने तथापि ते एवी सरलताथी वार्तिक रू गुर्जर नाषामां लखी बे के मात्र एक नवतत्त्व प्रकरणनो जेणे बरोबर गु रुमुखें अन्यास करेलो होय अने थोडी घणी नय प्रमुखनी वातो गुरुमुखें धारेली होय तेवा सामान्य जनने पण आ ग्रंथ मांहेली वातो सेहेज समजवामां आवी जाय, एवी युक्ति पूर्वक रचना करी तेथी अव्यानु योगने जाणवानी रुची वाला विवेकी पुरुषोने प्रथम अव्यानुयोग रूप समुखमां प्रवेश करवाने आ पुस्तक खरे खलं नौकासमान . आ ग्रंथमांजीवादिक नवतत्त्व माहेला कया कया पदार्थमा केटलां केटलां तत्त्व पामीयें? तथाते शिवाय वीजी पण प्रसंगें ए नवतत्व संबंधिअनेक वातो आवेली , तथा निश्चय व्यवहार नयें करी, नैगमादि सात नयें करी, चार निदेपे करी, तथा अव्य, देत्र,काल अने नावनी चोनंगीयें करी,प्रत्यदादि प्रमाणे करी,तेमजसप्तन्नंगी,पंचनंगी, त्रिनंगि आदिकें करीअनेक पदार्थों नांखरूप सविस्तर पणे देखाड्यां बे, तेनो सामान्य सारांश अनुक्रमणिकामां सूचव्यो बे, अने पूर्ण खुलासो ग्रंथ अवलोकन करवाथी थशे. किंबहुना.
No text on this page.
आ ग्रथमांदेला विषयोनी अनुक्रणिका. १ .... .... ४ ... अंक. विषय. पृष्ट. १ श्रीजिनस्तुति रूप मंगलाचरणादि. २ श्रीअरिहंतना, जगवंतादिक बार विशेषणोना अर्थ. .... ३ जीवादिक नव तत्वने तत्त्व कही बोलाव्यां तेनुं स्वरूप, ४ नव तत्त्वमां हेय केटला, झेय केटला अने उपादेय केटला? ६ ५ वाशठ मार्गणा स्थानमध्ये कयामार्गणास्थानमां चारगतिमां थी कयी गतिना केटला जीव नेद पामीये तेनो यंत्र. ६ जीवने शाश्वत कहीये किंवा अशाश्वत कहीये तेनु खरूप, १० जीवनां अव्यप्राण अने नावप्राणनुं स्वरूप. १० G वाटें वहेता जीवनांकेटला प्राण पामीयें ? एनुं स्वरूप. ११ ए जीवने व्यवहारनयें नित्यानित्य कहीयें तेनुं स्वरूप. ११ १० जीवने निश्चयनये नित्यानित्य कहीयें तेनुं स्वरूप. ११ पुजल, पुजलने नयी ग्रहण करता ते कया नयें करीने तथा पुजल पुजलने ग्रहण करे बे ते कया नयें करीने. १२ १२ जीव, पुग्ने ग्रहण कया नयें करी करे तथा जीव पुजल ने नथी ग्रहण करतो ते कया नयें करी ने ? तेनुं स्वरूप. १३ नवतत्त्वमांशी आदरवा योग्य केटलां तत्त्व . '१२ १४ नवतत्व माहेला अव्यजीवमा केटलां तत्त्व पामीयें १५ नवतत्त्व माहेला नावजीवमा केटलां तत्त्व पामीयें १३ १६ नवतत्त्व मांहेला मिथ्यात्वी जीवमा केटलां तत्त्व पामीये १४ १७ नवतत्त्व मांहेला समकेति जीवमां केटलां तत्त्व पामीये १४ १७ नवतत्त्व मांहेला अन्नव्य जीवमा केटलां तत्व पामीये १५ रए नवतत्त्व मांहेला नेव्य जीवमा केटला तत्व पामी, १४ २० नवतत्त्व मांहेला रूपी अजीवमां केटलां तत्त्व पामीये. २१ नवतत्त्व मांहेला पुण्यमां केटलां तत्त्व पामीये. ૨૫ ५५ नवतत्त्व माहेला पापमां केटलां तत्व पामीये. १५. १२ - .... १५ .... - -- .... .... .... .... .... ... .... ... अनुक्रमणिका. अंक. विषय, पृष्ट. २४ नवतत्त्व मांदेला आश्रवमां केटलां तत्त्व पामीयें. १५ २४ नवतत्त्व मांदेला संवरमां केटलां तत्त्व पामीयें. ૨૫ २५ नवतत्त्व मांहेला निर्धारामां केटलां तत्त्व पामीयें. १६ २६ नवतत्त्व मांहेला वंधतत्त्वमा केटलां तत्त्व पामीयें. १६ २७ नवतत्त्व मांहेला अव्यमोक्षपदमां केटलां तत्त्व पामीयें. १६ २७ नवतत्त्व माहेला नावमोदपदमां केटलां तत्त्व पामीयें. १६ श्ए नवतत्त्वमां मूल तत्त्व केटलां पामी. १७ ३० जीव अने अजीव ए मूल वे तत्त्वनां उत्तर तत्त्व केटलां ३१ नवतत्त्वनां नेदांतर तत्त्व केटलां थाय. १७ ३२ नवतत्त्वमां यरूपी तत्त्व केटलां अने रूपी तत्त्व केटलां रए ३३ नवतत्त्वनां वशे ठहोंतेर नेदमां अरूपी केटलांने अरूपी केटलां. १५ ३४ नवतत्त्वमांधी निगोदना जीव आश्रयी केटलां तत्त्व पामीयें. २० ३५ नवतत्त्वमाथी नरकगतिनां जीव आश्रयी केटलां तत्त्व पामीयें. २० ३६ नवतत्त्वमाथी नरतदेत्रे मनुष्यगति आश्रयी केटलांतत्त्व पामीयें. ३० नवतत्त्वमांथी महाविदेहनां मनुप्यमां केटलां तत्व पासीयें. २० ३० नवतत्त्वमाथी तिर्यंचगति आश्रयी केटलां तत्त्व पामीयें. २० ३ए नवतत्त्वमांथी व्यंतर, नवनपति, ज्योतिपी, वैमानिक अने नव ग्रेवेयकना देव याश्रयी केटलां तत्त्व पामीयें. ४० नवतत्वमांधी पंचानुत्तरना देव आश्रयी केटलां तत्त्व पामीयें. १ ४१ नवतत्वमांधी पत्प्रागनारपृथ्वीना जीवोमांकेटलां तत्त्वपामीये. २१ ४२ नवतत्वमांधी अव्य समकेती जीवमा केटला तत्व पामीये..... १ ४३ नवतत्वमांची नावसमकेती जीवमां केटलां तत्त्व पामीयें. २१ ५४ नवतत्त्वमांधी अव्यलिंग श्रावकमां केटलां तत्त्व पामीयें. २२ १५ नवनत्वमांत्री अव्य श्रावकमां केटलां तत्व पामीयें. ४६ नवतत्वमांची नावधावकमां केटलां तत्व पामीये. 83 नवनवमांची नावलिंग श्रावकमां केटलां तत्त्व पामीयं. २२ ४ नवनवमांत्री अव्यज्ञानमां केटलां तत्त्व पामीय. ४५ नवनवमांची नावहानमा केटलां तत्व पामी, २३ - .... ....
। - .... ... २४ २४ .... अनुक्रमणिका. अंक. विषय. पृष्ट. ५० नवतत्त्वमाथीक्रोधादि चार कषायमां केटलां तत्त्व पामी..... २३ ५१ नवतत्त्वमांश्री जावलिंग आचार्यमां केटलां तत्त्व पामीयें. २३ ५५ नवतत्त्वमांथी व्यलिंग आचार्यमां केटलां तत्त्व पामीयें, २४ ५३ नवतत्त्वमाथी अव्य आचार्यमां केटलां तत्त्व पामीयें..... २४ ५४ नवतत्त्वमांथी नाव आचार्यमां केटलां तत्त्व पामीयें..... २४ ५५ नवतत्त्वमांथी अव्य अरिहंतमां केटलांतत्त्व पामीयें..... ५६ नवतत्त्वमांथी नाव अरिहंतमा केटलां तत्त्व पामीयें... ५७ नवतत्वमाथी अव्यसिकमां केटलां तत्त्व पामीयें. .... ५७ नवतत्त्वमांयी नावसिद्धमा केटलां तत्त्व पामीयें. .... २६ एए नवतत्त्वमांथी अव्य चारित्रमा केटलां तत्व पामीये. २६ ६० नवतत्त्वमांथी नाव चारित्रमा केटलां तत्त्व पामी, २६ ६१ नवतत्त्वमांथी अव्य साधुमां केटला तत्त्व पामीयें.. ६२ नवतत्त्वमाथी नाव साधुमां केटलां तत्त्व पामीयें. .... ६३ नवतत्त्वमाथी जव्यलिंग साधुमां केटलां तत्त्व पामीयें. ज ६४ नवतत्त्वमांथी जावलिंग साधुमां केटलां तत्त्व पामीयें. ६५ नवतत्त्वमांथी जीवने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें. शए ६६ नवतत्त्वमांथी जीवने वोलावा रूप केटला तत्व पामीयें, शए ६७ नवतत्त्वमांथी जीवने वाणोतर रूप केटलां तत्त्व पामीयें.... ३० ६७ नवतत्वमाथी जीवने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामी. ३० ६ए नवतत्त्वमांथी जीवने घररूप केटलां तत्त्व पामी..... ३० 30 नवतत्त्वमांथी रूपी अजीवने मित्ररूप केटलां तत्व पामीयें, ३१ ११ नवतत्त्वसांथी अजीवने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें. ३१ १२ नवतत्त्वमाथी अजीवने रोकवा रूप केटलां तत्त्व पामी..... ३१ १३ नवतत्त्वमांथी अजीव केटलां तत्त्वने रोकी शके बे..... ३१ ४ नवतत्त्वमाथी अजीवें केटलां तत्त्वतुं घर दीतुं नथी. ३२ ७५ नवतत्त्वमाथी पुण्यने मित्ररूप केटलां तत्व पामीयें..... ३२ ७६ नवतत्त्वमाथी पुण्यने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें..... ३२ नवतत्त्वमाथी पुण्यनां प्रतिपदीरूप केटलां तत्त्व पासीयें. ३२ श्न ... . .
ar ... अनुक्रमणिका. अंक. विषय. ७ नवतत्त्वमांथी पुण्यने रोकवारूप केटलां तत्त्व पामीये. ३२ पए नवतत्त्वमाथी पुण्य केटलां तत्त्वने रोकी शके बे. ३२ G0 नवतत्त्वमाथी पुण्ये केटलां तत्त्व- घर दी नथी. ३२ जर नवतत्त्वमाथी पापने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामी..... ३३ ७२ नवतत्त्वमाथी पापने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें..... ३३ १३ नवतत्त्वमाथी पापनां प्रतिपदीरूप केटला तत्व पामीये. ३३ ७४ नवतत्त्वमांथी पापने रोकवा रूप केटलां तत्त्व पामीये. ३३ ज्य नवतत्त्वमाथी केटलां तत्त्वने पाप रोकी शके बे. ३३ ७६ नवतत्त्वमांथी पापें केटलां तत्त्वचें घर दीतुं नथी..... ३३ ७ नवतत्त्वमांथी आश्रवने मित्र रूप केटलां तत्त्व पामीयें. .... ३४ 1 नवतत्त्वमांथी आश्रवने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीये. ३४ जए नवतत्त्वमाथी श्रवने रोकवा रूप केटलां तत्त्व पामीयें,.... ३४ एक नवतत्त्वमांथी केटलां तत्त्वने आश्रव रोकी शके बे..... ३४ (५१ नवतत्त्वमाथी थाश्रवें केटलां तत्त्वनुं घर दीहुं नथी. ३४ "ए नवतत्त्वमांथी संवरने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीयें. ३४ [४३ नवतत्वमाथी केटलां तत्त्वने संवर रोकी शके वे..... ३४. ( नवतत्त्वमांधी केटला तत्त्वने संवरनी साये प्रीति . ३५ एए नवतत्त्वमांयी संवरने घररूप केटलां तत्त्व पामीयें. ३५ ५६ नवतत्त्वमांयी केटलां तत्त्वने निझरा वाले . ३५ [ नवतत्त्वमांधी केटलां तत्त्व निर्जराने स्वामिरूप वे..... ३५ (7 नवतत्त्वमांधी केटलां तत्त्वनी साथं निडराने प्रीति . ३६ गए नवतत्वमांधी केटलां तत्त्वर्नु घर निर्जरायें दीतुं नथी. ३६ १०० नवतत्त्वमांची बंधने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीये. ३६ १०१ नवनत्वमांधी बंधने शत्रुप केटलां तत्त्व पामीये..... ३६ १०२ नवनत्वमांत्री केटलां नत्तने बंध रोकी शके वे. ३६ १०३ नवनवमांची बंधतत्त्वने कयुं तत्त्व रोकी शके ते..... ३६ १६५ नवनन्यमांत्री वंधे केटलां नत्वनुं घर दीj नथी. ३० १.०५ नवान्यमांची अव्यनिष्ट परमात्माने शत्रुम्प केटलां तत्त्व ले. ३० . :::::::::::
. , ४१ ४१ अनुक्रमणिका. ५ थंक. विषय. पृष्ट. १०६ नवतत्त्वमांथी अव्य सिद्ध परमात्माने मित्ररूप केटलां तत्त्व जे. ३७ १७ नवतत्त्वमांथीव्य सिझपरमत्माने वाणोतररूप केटलांतत्व बे, ३७ १०० नवतत्त्वमांथी अव्यसिद्ध परमात्माने घर रूप केटतां तत्त्व बे. ३० १०ए नवतत्त्वमांथी नावसिक परमात्माने घर रूप केटलां तत्त्व जे. ३० ११० सिझपरमात्माने सुख केटलु बे. ३ए १११ सिद्धनाजीव अक्रियतां सात राज उंचारह्याते क्रियाकेम करी. ३ए ११५ सिझना जीवने कर्म केम लागतां नथी तेना हेतु देखाड्या . . ४० ११३ सिझना जीवो संबंधी सुखनो स्वाद.. ४० ११४ सिकि किहांडे, मुक्ति किहां बे, तथा मोक्षपद किहां ?.... ४० ११५ सिझने मोक्षपुरीमा धर्म ने किंवा धर्म नथी..... ११६ नवतत्त्वमाथी लिप्तवनावमां केटलां तत्त्व पामीयें. १९७ नवतत्त्वमांथी अशुनप्रकारेंलिप्तवनावमा केटलां तत्त्व पामीयें. ११७ नवतत्वमाथी शुजप्रकारें लिप्त खनावमा केटलां, तत्त्व पामीयें. ४२ ११ए नवतत्त्वमांथी अलिप्त खनावमा केटलां तत्त्व पामीयें. १२० अव्यथकी पडावश्यकनुं स्वरूप ते शुं ? ४३ १२१ नवतत्त्वमांथी अव्यथकी सामायिकादिक उए आवश्यकमांहे ४३ लां कया कया आवश्यकमां केटलां तत्त्व पामीयें.. ४३ १२२ अव्यथकी सामायिकादिक बए आवश्यकरूप करणी करवी तेनुं फल विशेष रीतें नयनी युक्तियें करी समजाव्युं ..... १२३ नाव थकी षडावश्यकनुं स्वरूप देखाड्युं बे. ४६ १५४ नाव थकी षडावश्यक रूप करणी करवी तेनो हेतु शुं ? ४६ १२५ नवतत्त्वमाथी नावथकी सामायिकादिक बए आवश्यकमां हेला कया कया आवश्यकमां केटलां केटलां तत्त्व पामीये..... Yए १२६ नवतत्त्वमांथी रमणिक तत्त्व केटलां पामीये..... १२७ नवतत्त्वमांथीअशुनप्रकारेरमणिकखनावमांकेटलांतत्त्वपामीये. ५१ १२० नवतत्त्वमाथी शुजप्रकारेरमणिकखनावमांकेटलां तत्त्व पामीयें. ५१ १२ए नवतत्त्वमाथी शुजप्रकारेरमणिकखनावमांकेटलांतत्त्वपामीयें. ५१ १३० नवतत्त्वमांथी निश्चययकी रमणिक खनावमां केटलां तत्त्व ने. ५५ સર ४५ & .... પપ अनुक्रमणिका. अंक. विषय. पृष्ट. १३१ नवतत्त्वमाथी ध्याता रूप केटलां तत्त्व पामीयें. ५२ १३२ नवतत्त्वमांथी अशुनप्रकारे ध्याता रूपमा केटलां तत्त्व पामीयें. ५३ १३३ नवतत्त्वमाथी शुनप्रकारें ध्याता रूपमा केटलां तत्त्व पामीयें. ५३ १३४ नवतत्त्वमांथी शुरू प्रकारें ध्याता रूपमा केटलां तत्त्व पामीयें. ५३ १३५ नवतत्त्वमांथी वहिरात्मामां केटलां तत्त्व पामीयें. પિ૩ १३६ नवतत्त्वमांथी अंतरात्मामां केटलां तत्त्व पामीयें. .... ५४ १३७ नवतत्त्वमांथी अव्य परमात्मामा केटलां तत्त्व पामीयें. ૫૫. १३० नवतत्त्वमांथी नावपरमात्मामां केटलां तत्त्व पामीयें. १३ए सिह परमात्माना खरूपमां शान, ज्ञाता ने ज्ञेय रूप त्रिनंगी. ५५ १४० सिक नगवानना स्वरूपमा कर्त्ता कारणने कार्य रूप त्रिनंगी. ५५ १४१ सिक जगवानना स्वरूपमां ध्यान ध्याताने ध्येय रूप त्रिनंगी. ५५ १५२ नवतत्त्वमाथी अशुल ध्यानमां केटलां तत्त्व पामीयें. ५६ १४३ नवतत्त्वमाथी शुन्न ध्यानमां केटलां तत्त्व पामीये. ५६ १४४ नवतत्त्वमांधी शुरु ध्यानमा केटलां तत्त्व पामीये. ५६ १४५ नवतत्त्वमांथी कर्मफल चेतनामां केटलां तत्त्व पामीयें. ५६ १४६ नवतत्त्वमांथी ज्ञान चेतनामां केटलां तत्त्व पामियें. I १४७ नवतत्त्वमांधी अशुनप्रकारे कर्मचेतनामां केटलां तत्त्व पामीयें. ५७ १४७ नवतत्त्वमांथी गुनप्रकारे कर्मचेतनामां केटलां तत्त्व पामीयें. एन १४ए नवतत्त्वमांधी यात रोऽध्याननी नावनामां केटलां तत्त्व वे. १५० नवतत्त्वमांश्री धर्मध्यान शुक्लध्याननी जावनामां केटलां तत्त्व है. १५१ नवतत्त्वमांगी थगुनप्रकारे जीवने वाधकरूप केटलां तत्त्व है. ԱՆ १५२ नवतत्त्वमांयी शुन्न प्रकारे जीवने वाधकरूप केटलां तत्त्व ठे. ५७ १५३ नवतत्त्वमांयी शुनप्रकारे जीवने साधकरूप केटलां तत्त्व ठे. एए १५४ नवतत्त्वमांधी क रुपमा केटलां तत्त्व पामियें एमां साते नयें करी जीवने गुनागुन्जना कर्त्तापणानुं स्वरूप . एए १५५ नवतत्त्वमांत्री अशुनप्रकारे कारुपमां केटलां तत्त्व ठे. ६१ १५६ नवनवमांत्री शुनप्रकारे कर्नाम्पमा केटलां तत्त्व ठे. ६२ १५७ नवनवनांची गुङप्रकारे कारूपमा केटलां तत्त्व ठे, एन ६२ अंक. - 4 . । अनुक्रमणिका. VE विषय. पृष्टं १५७ नवतत्त्वमांथी जीवने अशुन कारणरूप केटलां तत्त्व ले......६२ १५ए नवतत्त्वमाथी जीवने शुज कारणरूप केटलां तत्व जे. १६० नवतत्वमांथी जीवने शुरू कारणरूप केटलां तत्व ...... ६३ १६१ नवतत्त्वमाथी निश्चयनयथकी कार्यरूप केटलां तत्त्व ने..."६३ १६२ नवतत्त्वमाथी लौकिक मार्गमांहे केटलां तत्त्व बे.... .... ६३ १६३ नवतत्त्वमांथी लोकोत्तर मार्गमांहे केटला तत्त्व बे. ३३ १६५ नवतत्त्वमांथी जीवने वाधक दशा केटलां तत्त्वनी साथें ने.......६४ १६५ नवतत्त्वमांथी जीवने साधक दशा केटला तत्त्वनी साथे ...." ६४ १६६ नवतत्त्वमाथी जीवने सिक दशा केटलां तत्त्वनी साथे .......६४ १६७ नवतत्त्वमाथी संसारख्यापि केटला तत्व पामीयें: .........: ६४ १६७ नवतत्त्वमाथी सिकव्यापि केटलां तत्त्व पामीयें: :...:..:. ६५ १६ए नवतत्त्व साते नयें करी जीवनुं गुणीपणुं केम जाणी..." ६५ १७० नवतत्त्वमांथी जीवने अशुल गुणरूप केटलां' तत्व पामीयें...६५ २७१ नवतत्त्वमांथी जीवने शुन गुणरूप केटला तत्त्व पामीयें: ......६५ १७२ नवतत्त्वमाथी जीवने शुद्ध गुणरूप केटलां तत्त्व पामीयें. .....६६ १७३ नवतत्त्वमाथी जीवने निश्चय गुणरूप केटलांतत्त्व पामीये....: ६६ १७४ नवतत्त्वमाथी प्रत्यद ज्ञानमा केटलां तत्त्व पामीयें.... १५५ नवतत्त्वमांथी परोद झानमा केटलां तत्व पामीयें: ......६६ २७६ नवतत्त्वमांथी खानाविक तत्त्व केटलां पामीयें, २७७ नवतत्वमांथी विनाविक तत्त्व केटला पामीयें. १७ नवतत्त्वमांथी समकेतिने साध्य साधनरूप केटला तत्त्वजे. १७ए नवतत्त्वमाथी मिथ्यात्वीने साध्य साधनरूप केटलां तत्त्व : 9 १७० नवतत्त्वमाथी अव्यनयमां केटलां तत्व पामीयें, २१ नवतत्त्वमांथी नावनयमां केटलां तत्त्व पामी:: १२ नवतत्त्वमाथी अढीछीप व्यापि केटलां तत्त्व, पामीयें. ७१ १३ नवतत्त्वमांथी अढीछीपथी बाहेर केटलां तत्त्व पामी... १ १४ नवतत्त्वमांथी उर्वलोकमां केटला तत्व पामीये......... र १०५ नवतत्त्वमाथी तिर्वा लोकमां केटलां तत्त्व पामीयें.... 7 '७० . म Part . ଏ8 ४ .... go जए G अनुक्रमणिका. अंक. विषय, दृष्ट २०६ नवतत्वमांथी अधोलोकमां केटलां तत्त्व पामीये. १७७ नवतत्त्वमांथी व्यवहारनयमां केटलां तत्त्व पामीयें एमां व्य- वहारनयना उपचरितादिक बन्नेदतुं स्वरूप देखाड्युं . १७ नवतत्त्वमांथी निश्चयनयमां केटला तत्व पामीये..... ३ रए जीवनां व्यवहार प्राण कयां अने निश्चय प्राण कयां, ३३ १० एक मुष्टिमां केटला जीव पामीये. १ए? उजव्य मांहेला एक मुठीमा केटला अव्य पामीये. १५२ पांचशे त्रेश नेद मांडेला केटला नेदना जीव मरण पामे. १५ १ए३ अध्यात्म स्वरूपनी नावनाना वावन दोहा.. ७५ १ए। निश्चय तथा व्यवहारथी सुदेव, सुगुरु अने सुधर्म तथा एनां प्रतिपक्षी कुदेव, कुगुरु अने कुधर्मनुं वरूप... १एए निश्चय तथा व्यवहारथी पांच महानतनुं स्वरूप. .... रए६ हिंसा करता नथी अने हिंसानां फल जोगवे ने तेनुं खरूप, रए हिंसा करे ते अने हिंसानां फल जोगवता नथी तेनुं खरूप. ७३ १७ हिंसा करे ते अने हिंसानां फल पण नोगवे ते तेनुं स्वरूप, ३ रएए हिंसा करता नथी अने हिंसानां फल जोगवतानथी तेनुंवरूप. २० उपरथी साधुपणा सहित अने अंतरथकी साधुपणारहितनुंस्वरूप.ज्य २०१अंतरथी साधुपणा सहित अने उपरथी साधुपणा रहितनुं स्वरूप.०६ २०२ उपरथी साधुपणा रहित अने अने अंतरथी साधुपणा रहितनुं ७ २०३ उपरथी साधुपणा सहित श्रने अंतरथी साधुपणा सहितनुं GG २०४ पड्डव्य नवतत्त्वनुं स्वरूप अव्य क्षेत्र काल नावनी चोनंगीयें. नए २०५ अव्य, देव, काल अने नावमांथी कोण कोणथी सूक्ष्म ठे.... ए? २०६ पड्डव्य नवतत्त्वनुं स्वरूप नामादिक चार निदेपे देखाडयुंठे. एर २०७ वारे व्रत उपर चार निदेपा तथा अव्य, देव, काल, नाव. ए २०० क्रोध, मान, माया, सोज उपर चार निदेपा, २॥ दान, लाल, नाव, रूप, अनुनव, मनुष्यगति, मनुष्यपुरुप, मनुप्यन्त्री, ए प्रत्येक नपर चार निदेपा जताम्या ठे, १०५ १. अनादि अनंतादिक चार नांगे करी पड्डव्य नया नवतत्त्वानुं १०४ अंक. .... अनुक्रमणिका- विषय. पृष्ट. खरूप निश्चय अने व्यवहारनयने मते देखाडयु . १०० २११ ब अव्यना परस्पर संवंधनी चोनंगी देखाडी बे..... १९३ २१२ पांच समवाय कारणने प्रश्नोत्तरें करीनिळयां . १९४ २१३ समकेतनुं स्वरूप षट्कारकें करी देखाड्यु दे. ११६ २१४ मोक्ष निःकर्मावस्थानु खरूप षट्कारके करी देखाड्युं . ११६ २१५ नवप्रकारना नियाणानुं स्वरूप देखाड्युं बे..... १९६ १६ अरिहंतादिक नवपद एटले सिकचकना यंत्रनुं खरूप सात नये करी तथा चार नि करी तथा प्रत्यक्ष अने परोक्ष' बेप्रमाणे करी तथा अव्य, देत्र,काल अनेनावनी चोनंगीयें करी तथा चौद गुणगणे करी तथा गुणे करी तथा नवतत्वे करी तथा गुणी गुणें करी तथा पांचवणे करी तथा देव, गुरु अने धर्मनी उलखाणे ए दशनांगे करी देखाडयुं बे. १७ सातनयमां अव्यनय केटला अने जावनय केटला..... १२७ २१७ अहावीश उपनयनुं स्वरूप, एमां व्यवहार नयना बनेद . १२० १ए अव्य अने नावनुं खरूप सातनयें उलखाव्यु बे..... १३४ २२० निश्चय तथा व्यवहारनयें करी नवतत्त्व, षट्मव्य, खरूप. १३५ २२१ नैगमादि सातेनयें करीधर्मास्तिकायर्नु खरूप. १३६ २२२ नैगमादि सातेनयें करी अधर्मास्तिकायतुं स्वरूप.. १३७ २२३ नैगमादि सातेनयें करी आकाशास्तिकायतुं स्वरूप, १३७ २२४ नैगमादि सातेनयें करी कालजव्यनुं स्वरूप. १३७ २२५ नैगमादि सातेनयें करी पुजलास्तिकायनुं स्वरूप... १३ २२६ नैगमादि सातेनयें करी जीव अव्य, खरूप, १३ए २२७ नैगमादि सातेनयें करी पुण्यादिक सात तत्त्वनुं स्वरूप, १४२ २२७ नैगमादि सातेनयें करी देवता, खरूप. शए नैगमादि सातेनयें करी नारकी जीवनुं स्वरूप. १४५ २३० नैगमादि सातेनयें करी राजानुं स्वरूप, .... १४५ २३१ नैगमादि सातेनयें करी मनुष्यनुं स्वरूप. १४६ २३२ नैगमादि सातेनयें करी सामायिकनु स्वरूप, १४६ १४४ PAT .... ... .... २० अनुक्रमणिका. अंक. विषय. पृष्ट. २३३ एक आकाश प्रदेशमां षट्रमव्यर्नु तथा सातनयतुं स्वरूप. १४० २३४ नेगमादि सातेनयें करी जिनदास नामा शेठे श्रावक पुत्र प्रत्ये पूज्यु के तुं किहां रहे ते इत्यादि नय स्वरूप ने..... १४ २३५ नैगमादि सातेनयें करी जीवनुं खरूप. १४ए २३६ नैगमादि सातेनयें करी ज्ञानतुं स्वरूप, २५० २३ नेगमादि सातेनयें करी साधर्मिपणानुं स्वरूप. २५१ २३७ नेगमादि सातेनयें करी धर्मनुं स्वरूप, ૨૫૬ २३ए नेगमादि सातेनयें करी सिक जगवाननु स्वरूप. २५२ २४० नयनी अपेदायें करी नव तत्त्वनुं स्वरूप. ९५३ २४१ सातेनयें करी नव तत्त्व- स्वरूप एमां अजीवनां ५६० नेद, १५४ २४२ जिनमंदिर उपर उत्सर्ग अपवादें सात नय उतास्या ..... १५६ २४३ घट उपर उत्सर्ग अपवादें सातनय उतास्था ने. १५७ २४४ घर उपर उत्सर्ग अपवादें सात नय उतास्या ..... १५न २४५ राज्य उपर उत्सर्ग अपवादें सातनय उतास्या ..... १५ए २४६ धर्मीजीवने समकेतनी स्थिरता करवा सारु सातनयनुं स्वरूप. १६० २४ जहागति तहामति ए वचनने अनुसार सातनय..... १६२ २४ अहावीश उपनयमांप्रथम अव्या स्तिकनयना दश नेदतुंखरूप.१६२ २४ए पर्यायास्तिक नयना ठ नेदतुं स्वरूप. १६३ २५० नेगमादि सात नयना नेदो तथा तेनुं स्वरूप, १६३ २५१ विशेषावश्यकने अनुसारें सात नयना नेद. १६६ २५५ नित्यानित्यादि थाउपदें निश्चय व्यवहार नयें जीवनुं स्वरूप.१६६ २५३ अव्य समकेतादिक नव प्रकारना समकेतनुं स्वरूप, २६७ २५४ जीवने कर्मना कापणामां थने नोक्तापणामां नेगमादि सातनय मांदेला केटला नय पामीये. १७२ २५५ जीपने स्वरूपना कपिणामां केटला नय पामीयें. १०३ २५६ जीवने स्वरूपना नोक्ता पणामां केटला नय पामीयं. १७४ २५जीव कर्मनी का नया अलोक्ता कया नयें करी जाणवो,१७५ २५७ मंजुषा जपर साननयमां चार निदेपा उत्सर्गापवादे कन्यावे.१७५ . अनुक्रमणिका. ११ अंक. विषय. पृष्ट. श्एए सातनयमांत्रण निदेपा, उत्सर्गापवादें खरूप. १७७ २६० समकेतरूप रत्ननो लाल केवीरीतें पामीयें. १७० २६१ ब अव्यमां हेय, शेय,उपादेय तथा बजव्यना गुण पर्याय अने नव्यना पर्यायर्नु परस्पर साधर्मीपणुं दर्शाव्यु बे. १७ए २६२ ब उव्यमां परिणामि केटला अने अपरिणामि केटला. १०१ २६३ उजव्यमां जीव केटलां अने अजीव केटलां. १०२ २६४ ब अव्यमां मूर्ति केटलां अने अमूर्ति केटलां. १३ २६५ उ अव्यमां सप्रदेशीकेटलां अने अप्रदेशी केटलां. १३ २६६ व अव्यमां एक केटलां अने अनेक केटलां. १०३ २६७ बजव्यमांदेत्र केटलांअने देत्री केटलां एमां पुजलनो विचार.१७४ २६ उ अव्यमा सक्रिय केटलां अने अक्रिय केटलां. १६ २६ए ब अव्यमां नित्य केटलां अने अनित्य केटलां. २०० २० अव्यमां कारण केटलां अने अकारण केटलां. १नए २७१ ब अव्यमां कर्त्ता केटलां अने अकर्ता केटलां. ՀԵՍ २२ ब अव्यमां सर्वव्यापि केटलां अने देशव्यापि केटलां. १ए? २७३ अव्यमां अप्रवेशी पणानुं खरूप. रएर २७४ ब अव्यमां एक अनेकादिक आव पदनुं स्वरूप. रए २७५ सम्यक्त्वनुं स्वरूप. रए २७६ समकेतनी निःसर्गरुचि आदिक दशप्रकारनी रुचिनुं स्वरूप, १ए६ २७ उ अव्यमां अस्तित्व, वस्तुत्व, अव्यत्व, प्रमेयत्व, सत्त्व, अने अ गुरुलघु ए सामान्य गुण कह्याने तथा निगोदनुं स्वरूप. १एन २७ जीवने स्वरूपनुं ध्यान करवा रूप विचार कह्यो बे. २०५ खए अव्यमां अगीयार सामान्य स्वनाव निश्चयव्यवहारथीकह्यो. २७ जब अव्यमा चेतनत्वादि विशेष स्वन्नाव कह्या बे. २१० २७१ नवतत्त्व तथा षट्नव्यनुं स्वरूप अनेक नयनी अपेदायें अव्य अने नावनी चोनंगीयें करी देखाड्यो ने. २२ नवतत्त्व तथा षट्जव्यनुं स्वरूप कर्ता, कारण अने कार्य रूप त्रिनंगीयें करी देखाड्युं . तथा समकेतनी प्रसंसा. ल २२ अनुक्रमणिका. थंक. विषय. पृष्ट. २३ सिरूपरमात्माना पंदर नेद कही देखाडया बे. २२२ २४ नामथकी, देवथकी, कालथकी, जावथकी, अव्यथकी, गुणथ की, तथा, उत्पाद, व्यय अने ध्रौव,ए नवजांगे सितुं स्वरूप. २२२ २०५ नित्य अनित्यादिक आठ पदें करी सिझनु स्वरूप. २२३ २७६ सिझपरमात्मानुं स्वरूप स्यादस्ति स्यान्नास्तिनी सप्तनंगी तथा नित्य अनित्यनी सप्तनंगी आदिक अनेक सप्तनंगीयेंकरी कह्यु.२२४ २० सिझपरमात्मानां ज्ञानगुणमां, दर्शनगुणमां, चारित्रगुणमा, अ ने वीर्यगुणमां, पट् कारक लगाव्याडे. •२२१ २७ सिझना स्वरूपमा एकरूप, असंख्यरूप, असंख्य अनंतरूप, अनंत अनंतरूप अनेअनंत अनंत धर्मरूप ए पंचनंगी कही बे. २२० ए चारनि करी सिझपरमात्मानुं स्वरूप कडं . श्शए एसिकपरमात्मामांअनोगी.उपजोगी अनेजोगी एत्रिनंगी कहीनेशशए राएर सिकमां नित्यस्वजाव, अनित्यस्वनाव,अस्ति, नास्ति, योगी,थ योगी, कर्त्ता, अकर्ता, नव्यस्वन्नाव, अजव्यवनाव, लान, अ लान, ग्राहक, अग्राहक, स्थिर, अस्थिर, रक्षक, अरक्षक, अच लित, चलित,रमणिक, अरमणिक,व्यापक,अव्यापक स्वजाव. २३० २एर सिकपरमात्माना अन्वयी गुण लख्या . २३२ २५३ सिरूपरमात्मामां दानादिक पांचनी अनंतता दर्शावी . २३३ २ए सिद्धनी उलखाण जेणे नथी करी तेने उपदेश कह्यो . २३४ एए पांच ज्ञान तथा अव्यर्नु स्वरूप,रूपी अरूपीपणे, निश्चय अने व्यवहारनये, उत्सर्ग थपवादे करी, देशव्यापी सर्वव्यापीपणे, प्रत्यदायने परोक्ष, ए वे प्रमाणे करी तथा का कारण अने कार्यरुप विनंगीयें करी कडं ठे. २३५ २५६ जे जाणे, यादरे ने पाले तथा जे जाणे न यादरे श्रने न पाले, नया जे जान थाटरे यने पाले,तेनो स्वरूप तेमज न जाणे नयादरेयने न पाले इत्यादिक अजाणनी चोनंगीतुंम्वरूप.२३॥ २ ग्रंथममातिना दोहा नया चोपाइ प्रशंसा रूप, २.४१ २० केटला एक जाणवा योग्य वृटक बोल दाखल कस्या ठे. 98 ॥ श्रीजिनाय नमः॥ > ॥अथ ॥ ॥ श्री अध्यात्मसारप्रश्नोत्तरग्रंथः प्रारभ्यते ॥ ॥ श्लोक ॥ ॥ चेतःकैरवकौमुदीसहचरः स्याहादविद्याकरः, कैवल्याममंजरीमधुकरः संपलतांजोधरः।मुक्तिस्त्रीकमनीयतालतिलकासधर्मदःशर्मकृत् श्रीमहीर- जिनेश्वर स्त्रिजुवने देमंकरः पातु वः॥१॥खिमाविजय जिन उत्तम पद,तेहने सेवे सुरनर वृंद॥निज रूप प्रगटे अमीवरसंतकुंवर कहे प्रश्नोत्तर वृत्तंत॥२॥ ॥ दोहा॥ ॥ हितोपदेश करवा जणी, ए प्रश्नोत्तर ग्रंथ ॥ न णशे गुणशे जे नविक, लेहेशे ते शिवपंथ ॥३॥ तिहां प्रथम श्री जिनस्तुति लखिये वैयें. ॥ जय जगवान्, त्रैलोक्य तारण, अशरण शरण, परमात्मा, परमेश्वर, जगत्रयाधार, कृपावतार, महिमानिधान, ज्ञापितसकल निधान, समग्र जंतुना करुणावंधु, नव्य जीवोने धर्म पमाडता, नवसिंधुमां अनाथनाथ, शिवपुर साथ, परमदयाल, वचन रसाल, जगपकारी, वंदे नर नारी, तथा जे सुधासंयमी, निर्यथपंथ पालता, चारित्र दूषण टालता, सर्व जीवने हित करता, आव्याने उद्धरता एवा चौद हजार मुनिवरें परवख्या श्रलंकस्या कोडो गमे देवतायें सेवित, अनंतज्ञानमय, अनंतदर्शनमय, अनंतचारित्रमय, अनंततपोमय, अनंतदानमय, अनंतवीर्यमय, अनंत लाजमय, अनंतनोगमय, अनंतजपनोगमय, क्रोधरहित, मानरहित, मायारहित, लोजरहित, हास्यरहित, रतिरहित, अरतिरहित, जयरहित, शोकरहित, फुगंडारहित,रागरहित, द्वेषरहित, मोहरहित, मिथ्यावरहित निझारहित, कामरहित, अज्ञानरहित, कंदर्परहित, रोगरहित, निरालंबी निराशी, निरुपाधि, निर्विकारी, अनंतचतुष्टयी, श्रदय, अचल, अकल, श्रमल, अगम, अनामी, अकर्मा, अबंधक, अनुदय, अनेदी, श्रवेदी, छेदी, अखेदी, असखायी, अलेशी, अनवग वगाही, अव्यापी, अनाश्रयी, अ nor ३ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. कंप, अस्खलित, अविरोध, अनाश्रव, अलख, अशोक, अलोक, लोका लोकज्ञायक, शुरू, वुक, खन्नावरमणी, सहजानंदी, एक, असंख्य, अनंत गुणे करी विराजमान, एवा अनंत सुखना जोगी, त्रैलोक्यना राजा, त्रैलो क्यना पति, त्रैलोक्यखामी, त्रैलोक्यनाथ, त्रैलोक्यतिलक, त्रैलोक्यने विपे मुकुट मुडासमान, त्रैलोक्यने विषे बन समान, त्रैलोक्यने विषे सूर्यसमान उद्योतना करनार, मिथ्यात्वरूप अंधकारना टालनार, चंडमानी पेरें शीत सताना करनार. विपय कपायरूप बलतराना टालनार, नक्तवत्सल, जगत्र यना हितकारी, जगत्रयना प्रीतिकारी, जगत्रय उपकारी, करुणासागर, न वसमुधी पार उतारनार, तथा उक्तं च॥अशोकवृक्षः सुरपुष्पवृष्टि, दिव्य ध्वनिश्चामरमासनं च,नामंगलं इंसुलिरातपत्रं सत्प्रातिहार्याणि जिनेश्वरा णाम् ॥१॥ए आप प्रातिहार्यनी संपदायें करी विराजमान तथा पूजाति शय, वचनातिशय,ज्ञानातिशय अने पायापगमातिशय,ए चार अतिशय पूर्वोक्त आठ प्रातिहार्य साथै मेलवीये तेवारें वार थाय, ते वार गुणें करी शोजित तेमज चार अतिशय सहजनांजन्मथकी होय, अने कर्मक्ष्य थया थकी थगीयार तथा देवताना करेला जंगवीश मलीने चोत्रीश अतिशयें करी विराजमानयका एवा श्री वीर नगवान् चोवीशमा तीर्थंकर ते नव्य प्राणीयोने हितोपदेश करता मिथ्यात्वरूप अंधकारने चूरता थका श्री राजराही नगरीना उद्यानने विपेसमोसख्या, ते वखतें हर्प नक्तियें नाविक थका जवनपति, व्यंतर, ज्योतिपीने वैमानिक,ए चार निकायनादेवतायें मलीने रूप, सुवर्ण तथा रत्नमय त्रण गढनी रचना करी,तेना मध्यमा रत्न जटित सिंहासनने विपे श्रीवीर नगवान् वेठा, मस्तकें त्रण ठत्र शोने ठे, चार चामर वीजाय ते. मुर, असुर, मनुष्यमां स्त्री, पुरुप, विद्याधर, किन्नर, गंधर्य, इत्यादिक सर्व पर्पदा मली, ते वखतें श्रीश्रेणिकराजा पण यंतःपुर सहित चतुरंगिणी सेना सश्ने श्रति प्रमोद सहित श्रीसमवसरणने विपे धावी प्रतुने वांदीने वो थने वीजां पण सद् यथोचित स्थानकें वेग, पतु पए वालीना पांत्रीश गुणे करी दिव्यध्वनियें देशना था पया मांनी, ते देशना केवी होय ? नो के सदृशक्तिमंत अर्ज माग भी नापामां होय, म्बर उदात्तपणे होय, मेवबनिनी परें दोय, सर्व जिनमा मह उचित प्रमुख गुण सहित होय, अति विस्तारपणे होय, ३ - नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, त्रणे काल मलती होय, पदसापेक्षपणे होय, प्रशस्ति विशेपें होय, अक्षर पदनी चातुरी होय, मालकोश रागमां होय, श्रोतानां मनने राजी कर नारी होय, सूत्र घोडुअने अर्थ घणो होय, विविधप्रकारेश्रोताने बोध दायक होय, नयनंगप्रमाणसहितहोय, चित्तने तथाश्रोत्रेजियने सुखकारी होय, यथार्थपणे सुवोधकारी होय, कारक प्रमुख सहित होय, षड्जव्यादिक वि जेनोशुरूपणे होय,श्रवणथी श्रोताना रोगनाश पामे, पडबंदा उसे, परस्पर विरोध नहिं, वचनमांहे संदेह नही, वादी दूषण आपी शके नहि,श्रोताना संदेह टले, बाल गोपाल सर्वे समजे, कोश्नां मर्म नांखे नहीं, जेमां पोताना स्तुति तथापारकी निंदानही,लोकप्रशंसा करे,श्रोताने आश्चर्य उपजे,अति वहन उचित नही, वचमां अंतराय पडे नहि,श्रोतानां कुःख टाले, जेमांया मिक वचन न होय, एक योजनमां सरखी संजलाय, जेनो फल विछेद नही, सहुको पोत पोतानी नाषामां समजी जाय, आषाढना मेघनी परें प्रणमे, संशय छेदनकारिणी, चतुर्विधसंघमनोहारिणी, चतुर्विधधर्मप्रकाशि नी, नविजनकर्णामृतस्रवणी, सकलकुमतिविनाविणी, संसारसमुअतारिणी, सर्वसंशयनिवारिणी, सुखकारिणी, बहुल मिथ्यात्व तिमिरपाल दिनकरा नुकारिणी, एवी वाणी ते नित्य, अनित्य, एक, अनेक, सत्य, असत्य, वक्तव्य, अवक्तव्य, नाम, अव्य, क्षेत्र, काल, जाव, गुण, पर्याय, उत्पाद, व्यय, ध्रुव, नय, निदेपा, कारक, प्रमाण, समवाय, अव्यास्तिक नय, पर्या यास्तिक नय, कर्ता,कारण, कार्य, निश्चय, व्यवहार, उत्सर्ग, अपवाद, हेय, झेय, उपादेय, चौनंगी, त्रिनंगी, सप्तनंगी, अनेकनंगी, जीव, अजीव, पुण्य, पाप, आश्रव, संवर, निर्जरा, बंध, मोक्ष, धर्म, अधर्म, श्राश्रव, परथा श्रव, अतिचार, अनाचार, अतिक्रम, व्यतिक्रम, इत्यादिक सर्व गुणोपदे शिनी, सर्व नाषावबोधिनी, जगवान् देशना देता हवा, ते कहीयें बैयें. ॥ अन गाथा ॥ जीवाजीवा पुणं, पावासव संवरो य निझरणा ॥बंधो मुरको य तहा, नव तत्ता हुँति नायवा ॥१॥ श्रीवीतराग देवें निगडा गढने विषे बेसीने बार पर्षदामां ए रीतें उपदेश कह्यो केः- जीवादिक नव त त्वने जे निपुण बुझियें करी जाणे, तेने ज्ञानी कहीयें, अंतरंग सर्दहे, तेने समकिती कहीयें, "अणुवउँगो दवं" ए श्रीअनुयोगद्वार सूत्रनुं वचन बे, वली कयु जे जे पद, अदर, मात्रा सहित शुद्ध सिझांत वांचता पूबतां । - .
४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. श्रर्थ करे ठे, गुरुमुखें सईहे , तेपण शुद्ध निश्चयें आत्मसत्ता 1लख्या विना सर्व 5व्य निदेपे ठे अने जे नाव विना मात्र एकबुं अव्य बे ते पुण्यवंधनुं कारण ते परंतु मोदनुं कारण नथी. एटले जे करणीरूप कष्ट तपस्या करे ते परंतु जीव अजीवनी सत्ता उलखी नथी तेने जगवतीसूत्रमा थ वती अपच्चरकाणी कह्या , तथा जे एकली वाह्य करणी करे अने पोताने साधु कडेवरावे ते ते मृषावादी "मुणी रस्वासेण" मिति श्रीउत्तराध्य यनसूत्रवचनात् ॥ तथा “नाणेण य मुणी हो।" ए वचनें जे झानी ते मु निठे अने अज्ञानी ते मिथ्यात्वीवे. तथा गणितानुयोग जे नारकी देवाता प्रमुखना वोल अथवा यति श्रा वकनो श्राचार जाणीने कोश्क कहे जे अमें ज्ञानी वैये परंतु ते ज्ञानी कहे वाय नहिं जे अव्य गुण पर्यायर्नु खरूप जाणे तेनेज ज्ञानी कहीये. एम श्रीउत्तराध्ययनना मोक्षमार्गाध्ययनमां कडं ने, तथा च तत्पाः॥एवं पंच विहं नाणं, दवाण य गुणाण य॥पद्यवाण य सबेसि,जनाणीहिय दंसिय॥१॥ प वस्तु सत्ता जाण्या विना कानी नही, परंतु नव तत्त्व, षड्डव्य, खरूप उलखे, ते समकिती कहेवाय. एवा ज्ञान, दर्शन,विना जे कहे, के अमें चा रित्रीया व्ये, ते पण मृपावादी जे माटें श्री उत्तराध्ययनमां "णो दंसण गाणेण विणा ण हुँति चरण गुणा" ए वचन वे माटें आज केटला एक हानहीन थका मात्र क्रियानो थाम्बर देखाडे ते उगने, तेहनो संग करवो नदि कम के? गवाह्यकरणी अनव्यने पण थावे ठे माटे तेउपर राचवू नहिं. तथा यात्मस्वरूप उलख्या विना सामायिक, पडिकमj, पञ्चरकाण प्र मुख जे ते अव्य निक्षेपामा पुण्याथव ठे, परंतु संवर नश्री.श्रीजगवतीसूत्र मां "याया खलु सामाश्यं " ए बालावायी जाणवू. तथा जीवनुं स्वरूप जापा विना नप, संयम, पुण्यप्रकृति देवजवनुं कारण ठे, उक्तं च "पुवत सहितनंजमेणं देवलोए उववाति पोचेव णं थाया नावतवयाय" ए था थावी श्रीनगवतीमत्रमा कयो , एबुंसांनलीने शिष्य स्तुति करी पूढे ने, प्रय गन ! एटले ज्ञानवंत, यर्थात् सर्व प्रकारे करी लोकालोकना पया मांनी, तेने जगवान् कहीं.२ जिनगज ! तिहां जिन पटले थी जापानांत एवा जे सामान्य केवली तेन विप राजा समान तेने जि वाजिनमा मशः ईथलम्ब ! एटले जनुं स्वरूप कोड प्रकारे लग्ख्यामां c - 1 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. श्रावे नही, तेने थलख कहिये ४ दे चिद्धन ! एटले चिद् कहेतां ज्ञान तेनो धन केतां समूह एवं जेतुं खरूप तेने चिधन कहियें. ५ हे चिदा नंद ! तिहां चिद् एटले ज्ञान अने श्रानंद एटले चारित्र, एटले ज्ञान श्रने चारित्रमय जेनुं खरूप बे, तेने चिदानंद कहीयें. ६ हे निरंजन ! एटले जेना श्रात्मप्रदेशने विषे कर्मरूप अंजन नथी तेने निरंजन कहीये. हे वीतराग ! एटले वीत केतां वीत्या राग अने द्वेष जेना तेने वीतराग क हीये. हे सचिदानंद ! एटले (सत् के०) दर्शन अने (चिदू के०)ज्ञान तथा (श्रानंद के०) चारित्र एटले दर्शन, ज्ञान अने चारित्रमय जेहतुं खरूप ले तेने सच्चिदानंद कहियें. ए हे अरिहंत ! एटले (अरि के०) कर्मरूप वैरी तेने अव्यथकी श्रने नावथकी जेणें (हंत के०) हण्या ले तेने अरिहंत कहियें. १० हे तीर्थंकर ! एटले (तीर्थ के०) साधु, साध्वी, श्रावक अने श्राविका रूप चतुर्विध संघ, तेनी स्थापनाना (कर के) कर नार तेने तीर्थंकर कहिये. ११ हे परमात्मा! एटले (परम के०) उत्कृ पत्रण जगत्ने पूजवा योग्य श्रात्मा जेनो तेने परमात्मा कहीयें. १५ हे परमेश्वर ! एटले ( परम के) उत्कृष्टी (ईश्वर के०) उकुरा अर्थात् ज्ञान, दर्शन श्रने चारित्र रूप जे लक्ष्मी, ते जेणे प्रगट करी बेतेने परमेश्वर कहियें. ए रीतें स्तवन करीने शिष्य प्रश्न पूछे १३ शिष्यः-नव तत्त्वमां जीवने तत्त्व कही बोलाव्यो तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-शानादिक गुणें करी चेतना सहित ने, निश्चय नयें करी सत्तायें सिक समानश्रने व्यवहार नयेकरी शुभाशुज कर्मनोजोक्ताडे,ए एनुंतत्त्व जाणवू. १४ शिष्यः-अजीवने तत्त्व कही बोलाव्यो तेनो श्यो परमार्थ? गुरुः-झानादिक चेतना रूप गुणें करी रहित जड खनाव वालो अने जेने सुख उःखनुं ज्ञान नथी ए एनुं तत्त्व जाणवू. १५ शिष्यः-पुण्यने तत्त्व कही बोलाव्यु तेनो यो परमार्थ ? जेमार्ग गुरुः-जेम साकरतुं तत्त्व मीगश , तेम एना मीग विपाक व्यनात्रण गवे जे ते पुण्य कदेवाय बे, ए. एनुं तत्त्व जाणवू. पाने, पांचमा ; १६ शिष्यः-पार नत्त्व कही बोलाव्युं तेनो श्यो परम्मषे जेटला नेद गुरुः-जेम अफी तत्त्व कडवाश ने तेम एना कडवशव नेदमांधी जे जोगवे जे ए एतुं त व जाणवू. के. .
६ २१ शितेपे गुणगणे राग, द्वेप, थने मोहनो दय कस्यो भने तेरमे गु गुरुः-वारचा खान, वल दर्शन अने यथाख्यातचारित्र रूप जे लदमी ते पगणे केवस हा नपने इध्यमोदा कहीयें.थने जे सर्व कर्मथकी मूकाणा ते ना जेणे प्रगट करी,नेगएं देन्तुं तत्व जाणवू.ए रीतं श्री वीतराग देवें त्रिगडाने विपे नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २७ शिष्यः-श्राश्रवने तत्व कही बोलाव्यो, तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-पुण्य तथा पाप ए वे तो करयां आवे ने अने आश्रव तो कस्यां पण श्रावे श्रने श्रणकयां पण आवे, जे कारणे पुण्य पापनां जे दलीयां ते, ते श्राश्रवरूप रे तेतो कस्यां आवे , अने अबतिपणानां जे श्राश्रव , तेतो अणकस्यां श्रावे , अहींयां फरी शिष्ये पूब्यु के श्रणकयां थाश्रव केम आवे? तेवारें गुरुये कयु जे एकेंजियने पण अव्रतिपणे श्र ढारे पाप स्थानकनां श्रणकखां आश्रव श्रावे , एम जगवतीसूत्रमा कडं ते, माटेश्राश्रव कस्यां पण श्रावे अने अणकस्यां पण आवे, ए एनुं तत्त्व . १७ शिष्यः-संवरने तत्त्व कही वोलाव्यो, तेनो यो परमार्थ ? गुरुः-श्रावता कर्मने रोके एटले शुज कर्मनां दलीयांने पण रोके थने श्रगुल कर्मनां दलीयांने पण रोके, तेथी आवता कर्मने रोके, ए एनुं तत्त्व. २५ शिष्यः-निर्जराने तत्त्व कही वोलाव्यो, तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-संवर तो मात्र श्रावता कर्मने रोके ठे, पण निर्जरा तो अमिरूप ठे एटखे आंतरमा पेशीने शुज कर्मनां दलीयांने पण वाली नाखे, अने श्र शुज कर्मनां दलीयांने पण वाली नाखे, अर्थात् सत्तायें शुनाशुजनां दली यां रह्यां ठे, तेने निर्जरावे, ए एनुं तत्त्व जाणवू. २० शिप्यः-बंधने तत्त्व कही बोलाव्यो, तेनो यो परमार्थ ? :-शुलनां दलीयां पण वांधे, अने अशुननां दलीयां पण वांधे, एज कम जाणवू जे ए शुजने पण वांधे अने अशुजने पण वांधे. यः-मोदने तत्व कही वोलाव्यो, तेनो श्यो परमार्थ ? कहीयें. ए एस्तीमशकयो,ते उपदेशमा ए नवेने तत्त्व करी बोलाव्या. पर्पदाने उपन पतत्त्वमा देय एटले वानवा योग्य केटला तत्त्व पामीयें! पवार नव नयें करी पुण्य, पाप, श्राश्रव थने बंध, ए चार तत्त्व जी भी धारामा च ते. केम के ए चारमा पुण्य जे ठे,तेगुनप्रकृतिरूप कर्मनो बाजिननां मेनर, ते अशुन प्रकृतिरूप कर्मनो उदय ते. माटें एवे एनुं तत्व O नवतत्वना प्रश्नोत्तर. कर्म के अने ते कर्म तो जीवने मोदमार्गने विषे विघ्नकर्ता, तेमाटें निश्चय नयने मते करी शुनाशुन विकाररूप जे वेदनीय कर्म ते जीवने बमवा यो ग्य के अने व्यवहार नयने मतें तो एक पुण्य आदरवा योग्य , केम के मोदनगरें जातां जीवने विघ्नना करनारा एवा जे क्रोध, मान,माया, लोज आधि, व्याधि, जन्म, जरा, मरण, शोक, पीडा, विषय, कषाय, निझा,म मता, मूळ, अज्ञान, मिथ्यात्व,अवत, आदिक अनेक मोहराजाना सुनटो फरे, ते सर्व जीवने मोदमार्गे जातां विघ्नकर्त्ता , माटें तिहां पुण्यरूपवला वो वावको जलो रूडो होय, तो निर्विघ्नपणे जीव, मोक्ष नगरें पहोंचे, तेथी व्यवहार नयने मते पुण्य आदरवा योग्य ले केम के समकिती जीव एने वोला वारूप करी जाणे , एटले जिनराजनां वचनमांबे नय प्रमाण बे एमांजो को एक नय उबापे, तो तेनुं वचन अप्रमाण जाणवू. २३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमां ज्ञेय एटले जाणवा योग्य केटलांतत्त्व पामी ? गुरुः-जीव अने अजीव ए बे तत्त्वनुं स्वरूप जाणवा योग्य ने, तेवारें फरी शिष्ये पूब्युं जे जीवनुं स्वरूप शुंने ? तेवारें गुरु कहे बे. नैगम अने संग्रहनयें करी सर्व जीव सत्तायें एक रूप में, केम के ज्ञानादिक चेतना गु णे करी सहित सर्वजीव एकरूप ले सत्चायें सरखा सिद्ध समान ने, माटे एक ने सर्व जीव कहीयें अने व्यवहार न करी तो जीवना चौद नेद बत्रीश नेद तथा पांचशोने वेशउन्नेद थाय , तेनो विचारवाशमार्गणा थी धारवो, तेनी गाथा लखीयें बैयें “गदीए काए,जोए वेएकसाय नाणे य ॥ संजम दंसण लेसा, नव सम्मे सन्नि थाहारे ॥ १॥ ए वाशठ मार्ग पानो यंत्र नीचें लख्यो ,तेथी पांचशो नेशनेदनो विवरो समजी लेवो. तिहां पहेला कोगमां बाश मार्गणाना नाम लख्यांबे, वीजा कोठामा नारकी जीवना चौदानेद मांहेला जे मार्गणाने विषे जेटला नेद पामीयें ते देखाड्या , त्रीजा कोगमां तिर्यचना अडतातीश नेद मांहेला जेमार्ग णाने विषे जेटला नेद पामी ते देखाड्यावे.चोथा कोगमां मनुष्यनात्रण शो त्रण नेदमांधीजे मार्गणामां जेटला नेद पामीये ते देखाड्याने, पांचमा कोगमां देवताना एकशो अहाणुं नेदमांथी जे मार्गणाने विपे जेटला नेद पामीये ते देखाड्या . बहा कोगमां शरवाले पांचो शव नेदमांथी जे मार्गणायें जेटता नेद पामीये तेना शरबाला देखाड्या , ॥ 0 D D 0 D 0 0 ॥ O G नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ॥ अथ द्विपष्ठिमार्गणायां पंचशताधिकत्रिषष्ठिजीवन्नेदानां यंत्रमिदम् ॥ वाशठ मार्गणा नारकी. तिर्यंच. मनुष्य. देवता. सर्व संख्या स्थाननां नाम. १४ सत ३०३ एएन १६३ १ देवगति. रएन एएज २ मनुष्यगति. ३३ ३७३ ३ तिर्यंचगति. धन. ज ४ नरकगति. १४ १४ ५ एकेंजियजाति २२ २२ ६ वेंजियजाति. । ५ तंडियजाति 6 चोरिजियजाति २ २ ए पंचेंजियजाति १४ २० ३०३ १एन ५३५ १० पृथ्वीकाय. ११ यकाय. ४ १२ तेउकाय. ४ ४ १३ वायुकाय. ४ १४ वनस्पतिकाय. ४ा पार १५ त्रसकाय. १४ २६ ३०३ रएज ५४१ १६ मनोयोग. ૫ १०१ २१२ १७ वचनयोग. १३ १०१ एए २२० १० काययोग, १४ त ३०३ एन પર रए स्त्रीवेद. १० १२ज ३४० २० पुरुपवेद. १० २०२ ՀՍԾ ४१० २१ नपुंसकवेद. १४ ४त १३१ १०३ १४ त ३०३ रएन ५६३ २३मान. २४ ४त ३०३ रएज પદ २४ मावा. वज ३०३ रएन ५६३ १४ ३३० ច ५६३ १ D 0 0 १ 0 D D ४ . aa 0 २२ शोध. २५ सोन.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए D देवता, सर्व संख्या. एज ५६३ १एज ४२३ ՀԵ ४२३ रए २४ाश्य १५ ॥ ૨૫ १७॥ ५३५ 19 ५३५ १७० २२वा२०४ ૨૫ १० १० १५ १५ २० ५६३ एए २१७ एत ५६३ रएज २५२४६ - 0 0 D U ॥ 0 बारा मार्गणा नारकी. तिर्यंच. मनुष्य, स्थाननां नाम. १४ पत ३०३ २६ मतिज्ञान. १३ १० २०२ २७ श्रुतझान. १३ १० २०२ २७ अवधिज्ञान. १३ यार ३० शए मनःपर्यवज्ञान १५ ३० केवलज्ञान. १५ ३१ मतियान. १४ ३०३ ३२ श्रुतअज्ञान. १४ त ३३ ३३ विनंगज्ञान, १४ १३५ ३९५ ३४ सामायिक. १५ ३५ बेदोपस्थापण १० ३६ परिहार विशु ३० यथाख्यात. ૨૫ ३० सूदासंपराय. १५ ३ए देशविरति. ५ १५ ४० अविरति. १४ ដូច ३३ ४१ चतुर्दर्शन. ११ १०१ ४२ श्रचतुर्दर्शन, १४ प्रत ३०३ ४३ अवधिदर्शन. १३ १५ ३० ४४ केवलदर्शन. १५ ४५ कृष्णलेश्या. ६ ४त ३०३ ४६ नीललेश्या. ज ३०३ ४७ कापोतलेश्या. शत ३०३ ४ तेजोलेश्या. १३ २०२ भए पद्मलेश्या. १० ३० ५० शुक्ललेश्या. १० ३० ५१ नव्यजीव. १४' HG ३०३. ॥ D 0 प 0 ६ ६ उश उश एनरत वशए হয় হয় ३१३॥३४३ ६६ १४ १एन ५६३ ५ Aau ma १० ४०० ४२४ D २० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वाशठ मार्गणा नारकी, तिर्यच. मनुष्य. देवता. सर्व संख्या. स्थाननां नाम. १४ HG ३०३ रएन ५६३ एर थनव्यजीव. १४ ज ३०३।१३१ १७९४० ५३५॥३३३ ५३ उपशमसमन ५ १०१ ए २०३ ५४ दायिकसम ए O १६७ ५५ झायोपशमस १३ २०२ ՀԱՄ ४२३ ५६ मिश्रसमकित ५ १०१ नए एन ५७ सास्वादन. २१ २०२ १७० ५७ मिथ्यात्व. १४ ४G ३०३ १७० ५३५ एए संज्ञी. १४ १० २०२ ՀԵ ६० असंझी. ३० १०१ १३ए ६१ थाहारी. १४ ४त ३०३ १एन ५६३ ६२ यणाहारी. २४ २१७ एए ३४७ ॥ इति छिपष्टिमार्गणायां पंचशताधिक त्रिषष्टिजीव नेदानां यंत्रं समाप्तम् ॥ २४ शिप्यः-जीवने शाश्वतो कहीये किंवा अशाश्वतो कहीयें ? गुरुः-निश्चय नयने मते जीव शाश्वतो ठे अने व्यवहारनयने मते जीव अशाश्वतो , केम के निश्चय नयने मते जीव वेद्यो वेदाय नहीं अनेनेद्यो नेदाय नहीं सत्तायें शाश्वतो सिक समान वे, अने व्यवहारनयने मतें तो एवेंडी. बंडी, तेंडी, चोरिंजी, देवता, नारकी, मनुष्य, तिर्यंच एम अनेकप कारें जीव, गति संवधीया जब करे . वली तिहांथी मरण पामे ठे. बली तिहांज पाठी जश् उपजेठे.एमथनेक प्रकारे जन्म मरणनां पुःख जोगवे , माटे जीव अनेकविध ते तेथी व्यवहार नयने मते जीवयशाश्वतो कहीयें, २५ शिप्यः-जीवनां अव्यप्राण ते शुं? अने नावप्राण ते शुं ? गुमः-संग्रहनयने मते, जे गतिर्नु थायु हां वांध्यु वे ते गतिनांडव्य प्राण कही. जो देवतार्नु युबांध्यु होय, तो तेने अव्यदेव कहीये. तेवारें ने देवतानी गतिनां अव्यमाग बयां, अने जो नारकीर्नु थायु बांध्यु होय, को तेने ऽव्य नारकी कही यें, तेबारें नरकगतिनां अव्यप्राण थयां.
- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ११ हवे नावप्राण कहे बेः-जे गतिनुं आयु श्हां बांध्यु हतुंते गतिमां जश उपन्यो, एटले व्यवहारनयने मते तिहां नावप्राण प्रगट थयां माटे तेने ना वप्राण कहीये. अर्थात् आपणे श्रागल मनुष्यगतिर्नु आयु बांध्यु हतुं ते वारें तिहां मनुष्यगतिनां अव्यप्राण हतां अने हां हमणां मनुष्यगति पणे मनुष्यमां जोगवीयें बैयें, ते भावप्राण कहीयें. एरीतें अव्यप्राण तथा नाव प्राणनुं स्वरूप संग्रहनय अने व्यवहारनयने मते जाणवू. वली निश्चय अने व्यवहारनयने मतें अव्यप्राण तथा जावप्राण, ख रूप कहे बेः-एटले हमणां श्हांनी गति संबंधी जे प्राण नोगवीयें यें, ते अव्यप्राण कहीये. अने जे अंतरंग ज्ञान, दर्शन, चारित्र, तप, वीर्य 'अने उपयोग जे सत्तागतें जीवने रह्यां बे, ते नावप्राण कहीयें, २६ शिष्यः-वाटें वदेतां जीवनां केटलां प्राण पामीयें ? गुरुः-अव्यथकी तो जे गतिनुं श्रायु बांध्यु , ते गतिनां जेटलां प्राण होय,तेटला पामीयें.जो एकेजियनुश्रायु बांध्यु होय.तो चार प्राण पामीयें, जो वेंसी, तेंडीआयु बांध्यु होय, तो ब, सात प्राण पामीयें, जो चौरिंडी नुं आयु वांध्यु होय, तो श्राप प्राण पामीयें अने जो पंचेंजीनुं आयु बांध्यु होय तो नव,दश प्राण पामीयें. एरीतें अव्यथकी तो जे गतिनुं श्रायु बांध्यु होय, ते गतिनां तेटलां प्राण पामीयें अने नावथकी आगट्युं श्रायुष्य जेस मयें पूर्ण थयु, ते समय आगली गतिनुं अव्यवायुटुं सत्तायें बांध्यु हतुं, ते नावपणे उदय थयुं एटले वाटें वहेतां एक समय तथा बे समय लागे, ते वेलायें नाव आउ जोगव्युं, तेमाटे वाटें वहेतां नावप्राण एकज पामीयें. २७ शिष्यः-जीवने व्यवहारथकी नित्य कहीयें बैयें तेमज व्यवहार थकी अनित्य पण कहीयें बैयें, तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-जे गतिमां जीव बेगे जे ते गतिमां व्यवहार थकी नित्य कहीयें अने समयें समयें आयु घटे ने तेणें करीव्यवहारथकीअनित्य पण कहीये. २७ शिष्यः-जीवने निश्चयकी नित्य कहीयें ये तेमज निश्चे थकी अ नित्य पण कहीयें बैयें तेनो यो परमार्थ ? : - गुरुः-अव्यथकी जीव असंख्यातप्रदेशी शाश्वतो नित्य बे,तेथी नित्य क हीयें अने पर्यायथकी तो समय समय अनंतो उत्पाद व्ययरूप अगुरु लघु + go 0 &amma ५ ४०० - ४२४ १०१ 0 १० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर वाशठ मार्गणा नारकी. तिर्यंच. मनुष्य, देवता. सर्व संख्या. स्थाननां नाम. १४ ३०३ १एन ५६३ ५२ अजव्यजीव. १४ वज ३०३।१३१ १९४० ५३५॥३३३ ५३ उपशमसम० ५ ए २०३ ५४ दायिकसम श ए ५५ क्षायोपशमस १३ १० २०२ ՀՍԾ ४२३ ५६ मिश्रसमकित १०१ ज्य १एन ५७ सास्वादन. २१ २०२ १७० ५७ मिथ्यात्व. त ३०३ १०० ५३५ एए संझी. १४ १० २०२ १एन ६० असंज्ञी. ३ १३ ६१ थाहारी. १४ HG ३०३ ՀԵ ५६३ ६२ अणाहारी. २४ २१० ԱՍ ३४७ ॥ इति हिपष्टिमार्गणायां पंचशताधिक त्रिषष्टिजीव नेदानां यंत्रं समाप्तम् ॥ २४ शिष्यः-जीवने शाश्वतो कहीये किंवा अशाश्वतो कहीयें ? गुरुः-निश्चय नयने मते जीव शाश्वतो वे अने व्यवहारनयने मते जीव अशागतो ठे, केम के निश्चय नयने मतें जीव वेद्यो वेदाय नहीं अने नेद्यो भेटाय नहीं सत्तायें शाश्वतो सिरू समान , अने व्यवहारनयने मतें तो पपंजी. बंडी, तेंडी, चोरिडी, देवता, नारकी, मनुष्य, तिर्यंच एम अनेक प्र का जीव, गति संवधीया जब करे ठे. वली तिहाथी मरण पामे ठे. वली तिदांज पावो जर उपजे ठे.एमथनेक प्रकारे जन्म मरणनां पुःख लोगवेडे, माटे जीव अनेकविध ठे नेत्री व्यवहार नयने मते जीवथशाश्वतो कहीये. २५ शिष्यः-जीवनां व्यप्राण ते गुं? यने नावप्राण ते ? गुमः-संग्रहनयने मते, जे गतिर्नु थायु इहां बांध्यु ते ते गतिनांजव्य मा दीये. जो देवनानुयुबांध्यु होय, तो तेने अन्यदेव कहीये. तेबारे ने देवनानी गनिनां व्यास यां, अन जो नारकीर्नु यायु बांध्यु होय, दो देने उच्च नारकी कीय, तैवारे नरकगतिनां अव्यप्राण अयां.
. नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ११. हवे जावप्राण कहे :-जे गतिनुं आयु श्हां बांध्यु हतुंते गतिमां जश उपन्यो, एटले व्यवहारनयने मते तिहां जावप्राण प्रगट थयांमाटे तेनेजा वप्राण कहीये. अर्थात् श्रापणे पागल मनुष्यगतिर्नु आयु बांध्यु हतुं ते वारें तिहां मनुष्यगतिनां अव्यप्राण हतां अने हां हमणां मनुष्यगति पणे मनुष्यमा जोगवी बैयें, ते नावप्राण कहीयें. ए रीतें अव्यप्राण तथा नाव प्राणनुं खरूप संग्रहनय अने व्यवहारनयने मते जाणवू. वती निश्चय अने व्यवहारनयने मतें अव्यप्राण तथा नावप्राणनुं व रूप कहे ः-एटले हमणां शहांनी गति संबंधी जेप्राण जोगवीयें 3यें, ते अव्यप्राण कहीये. अने जे अंतरंग ज्ञान, दर्शन, चारित्र, तप, वीर्य अने उपयोग जे सत्तागतें जीवने रह्यां बे, ते जावप्राण कहीयें. २६ शिष्यः-वाटें वहेता जीवनां केटलां प्राण पामीयें ? गुरुः-अव्यथकी तो जे गतिर्नु आयु वांध्यु , ते गतिनां जेटलां प्राण होय,तेटलां पामीयें.जो एकेंडियनुश्रायु बांध्यु होय.तो चार प्राण पामी, जो वेंसी, तेंजीनुं आयु बांध्यु होय, तो ब, सात प्राण पामीयें, जो चौरिंडी नुं आयु बांध्यु होय, तो आठ प्राण पामीयें अने जो पंचेंजीनुं श्रायु बांध्यु होय तो नव,दश प्राण पामीयें. ए रीतें अव्यथकी तो जे गतिनुं श्रायु बांध्यु होय, ते गतिनां तेटलां प्राण पामीयें अने जावयकी श्रागट्युं आयुष्यजेस मयें पूर्ण थयुं, ते समय आगली गति, अव्यायुऱ्या सत्तायें बांध्यु हतुं, ते नावपणे उदय थयुं एटले वाटें वहेतां एक समय तथा बे समय लागे, ते वेलायें नाव आज नोगव्युं, तेमाटे वाटें वहेतां जावप्राण एकज पामीयें. २७ शिष्यः-जीवने व्यवहारथकी नित्य कहीयें बैयें तेमज व्यवहार थकी अनित्य पण कहीयें बैयें, तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-जे गतिमां जीव बेगे जे ते गतिमा व्यवहार थकी नित्य कहीयें अने समयें समयें आयु घटे तेणें करीव्यवहारथकी अनित्य पण कहीये. २७ शिष्यः-जीवने निश्चेथकी नित्य कहीयें बैये तेमज निश्चें यकीय नित्य पण कहीयें बैयें तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-अव्यथकी जीव असंख्यातप्रदेशी शाश्वतो नित्य बे,तेथी नित्य क. हीयें अने पर्यायथकी तो समय समय अनंतो उत्पाद व्ययरूप अगुरु लघु + भ १३ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. पर्याय हानि वृद्धि करे ने, माटे अनित्य कहीयें,ए रीतें निश्चयथकी नित्या नित्यतुं स्वरूप जाणवू. एम जीवनुं स्वरूप सामान्य प्रकारें कडं. शिष्यः-जीवनुं स्वरूप तो कयुं पण अजीवनुं स्वरूप केम जाणीयें ? गुरुः-अजीवनो मूल नेद तो एक ने अने उत्तरनेद चौद तथा नेदां तर तो पांचशे ने शाने तेमां पण पांचशेने त्रीश नेद तोरूपी अनेत्रीश नेद श्ररूपी ने, एनुं विशेष स्वरूप गुरुमुखथकी जली रीते जाणवू. शए शिष्यः-पुजल, पुजलने नथी ग्रहण करतांते कया नयें करीने?तथा पुल, पुशलने ग्रहण करे ने ते कया नयें करीने ? गुरुः-निश्चयनयें करी पुजल परमाणु मली खंध थता नथी जो नि श्वयनयें करी परमाणुा मली खंध थता होय, तो ते खंध को वारें वि खरायज नहीं अने व्यवहार नये पुल परमाणुआ मनी खंध थाय ने ते पाठा विखरे पण ते, ते माटे व्यवहारनयें करी पुजल पुजलने ग्रहे जे अने निश्चयनयें करी पुजल पुजलने ग्रहण नथी करता ए परमार्थ जाणवो. ३० शिष्यः-जीव पुजलने ग्रहण करे , ते कया नयें करीने ग्रहण करे ठे ? श्रने जीव पुमलने नथी ग्रहण करतो ते कया नयें करीने ? गुरुः-व्यवहार नयने मतं जीव, राग द्वेपरूप अशुल परिणामें करीस मय समय अनंता कर्मवर्गणाना पुजल ग्रहे अने निश्चयनयने मतें तो जीव स्वसत्ताने ग्रहण करे ते परंतु जो निश्चय नयने मते जीव, कर्मपुज लने ग्रहण करतो होत तो कोश्कालें सिकि पामत नही ते माटें निश्चयन यने मते जीव पोतानी सत्ताने ग्रहण करे ते अने व्यवहार नयनें मतें जीव. कर्मपुमलनुं ग्रहण करे ते ए रीतें जीव तथा अजीव, ए वे तत्त्व ज्ञेय पटले जाणवा योग्य ठेः तेनो परमार्थ संदेपमात्र कह्यो. ३१शिप्यः-एनव तत्त्वमांयी उपादेय एटलेथादरवायोग्य केटलांतत्त्ववे? गुरुः-नव नत्वमांत्रण तत्व यादरवा योग्य वे, केम के जीव पोताना म्बरुपमा रमे. तेवारे संवर कहिये थने जेवारें जीव संवरमां रहे तेवारें समय समय यनंनां कर्मनी निर्जराकरे वेयने जेवारें निर्जरा याय,तेवारें जीव मोक्षपट पाने माटेवर.निग थने मोदा, एत्रण नत्त्व उपादेय ठे. ३. शिप्य:- नव तत्त्वमांची अव्यजीवमां केटलां तत्त्व पामीयं ? एक: -रावईगोदवं" ए अनुयोगहार सूत्रनुं वचन वे एटले शब्द - नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १३ नयने मते जेने स्वपरनी वेंचणरूप उपयोग वर्ततो नथी तेने अनुपयोगी अव्य जीव कहीयें, तेमां ब तत्त्वपामीथे. ते मध्ये एक तो जीवतत्त्व अने सत्तायें पुण्य पापनां दलीयां अजीवरूप अनंतां लागी रह्यांबे, ते श्रा श्रवनूत जाणवां. एटले जीव, अजीव, पुण्य, पाप अने आश्रव, ए पांच तत्त्व थयां. अने ए दलीये जीव बंधाणो ने माटे बहुं बंधतत्त्व पण बे, ए रीतें अव्य जीवमां नव तत्त्व माहेला उ तत्त्व जाणवां. ३३ शिष्यः-नव तत्त्व माहेला नावजीवमां केटलां तत्व पामीयें ? गुरुः- नावजीवमां आठ तत्त्व पामीयें, तथा नव तत्त्व पण पामियें. अनेत्रण तत्त्व पण पामीयें, तेमां प्रथम आठ तत्त्व आवी रीतें पामीयें:- के “उवउंगोजावं " ए अनुयोगद्वार सूत्रनुं वचन . एटले जे जीवने शब्द नयने मतें ख परनी वेचणरूप स्वरूपत्नोग उपयोग वर्ते , तेने उपयोगी भावजीव कहीये. तेमां आप तत्त्व पामीये. तेनां नाम कहे . एक तो जीव अने सत्तायें पुण्य पापनां दलीयां अजीवरूप अनंतां रह्यां , ते आश्रव नूत जाणवां, एटले जीव, अजीव, पुण्य, पाप अने आश्रव, ए पांच तत्त्व थ यां, अने ए दलीये जीव बंधाणो ने, माटें बहुं बंधतत्त्व पण थयुं अने ख परनी वेंचण करी जीव खरूपमा रहे, तेवारें तेने सातमु संवरतत्त्व कहीयें. तथा जीव ज्यां सुधी संवरमां रहे, त्यां सुधी समय समये अनंतां कर्मनांद लीयां निडरावे, ते आग्मुं निर्जरातत्त्व पामीयें. एमश्राव तत्त्व पामीये. तथा समनिरूढ नयने मते केवलीने नावजीव कहीये. तेमां नवे तत्त्व मीयें. ते वी रीतेः- एक तो केवलीनो जीव, अने सत्तायें पुण्य पापनां दलीयां अजीव रूप अनंतां रह्यांबे ते आश्रवप्राय जाणवां एटले जीव, अजीव, पुण्य, पाप अने श्राश्रव, ए पांच तत्त्व थयां. ए दलीयायें केवलीने बांधी राख्या बे, तेथी मोदपुरीयें जतां रोकाणा वे, माटे ए बहुं बंधतत्त्व जाणवू. अने स्वसत्ता तथा परसत्तानी वेचण करी शुक्लध्यानना वीजात्रीजा पाया वचालें रह्या थका खरूपमा वर्ते ने ते सातमुं संवर तत्व , अने संवरमा रहेतांसमयसमयें अनंतां कर्म निरावे, तेथाउमुं निर्जरा तत्त्व बे, अने निर्जराथ तेवारें वारमे गुणगणे अज्ञान, राग, द्वेष अने मोहनी य कर्म खपावीने तेरमे गुणगणे केवलज्ञान पाम्या जे एटले एमने अव्यथी मोद पद कहीयें. ए नवमुं मोक्ष तत्त्व थयु. ए रीतें नव तत्त्व पामीये.
१४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. तथा एवंनत नयने ममें सिकने जावजीव कहीयें तेमांत्रण तत्त्व पा मीयें, ते आवी रीतेः-एक तो सिझनो जीव पोतें जीवतत्त्व बे, तथा यथा ख्यात चारित्ररूप गुणें करी पोताना स्वरूपमा रमण करे ने ते वीजु सं वर तत्त्व कहीये. अने जावमोद पद पाम्या , ते त्रीजु मोदतत्त्व कहीये. एम एवंनूत नयने मतें सिझनावजीवमा त्रण तत्त्व पामीयें. ए परमार्थ. ३४ शिप्यः-नव तत्त्व मांदेला मिथ्यात्वी जीवमां केटलां तत्त्व पामी? गुरुः-मिथ्यात्वीने अव्यजीव कहीये.तेमांआगल कह्यांतेरीतें उतत्त्व पामीये. ३५ शिष्यः-नव तत्व मांहेला समकेतीजीवमा केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-समकेती जीवमां आप तत्त्व पामी, नव तत्त्व पण पामी, अने त्रण तत्त्व पण पामीयें, तेमां आठ तत्त्व आवी रीतेः-शब्द नयने मतें स्वप रनी वेंदचण करी सत्तागतना उपयोगमांजेनो नाव वर्ने ने, तेने समकेतीजी व कहीये. तेमा आगल नावजीवमां कह्यां तेज रीतें आठ तत्त्व पामीयें. तथा समनिरूढ नयने मतें केवली जगवान् पण दायिक समकेत वंत ठे तेमा आगल नावजीवमां कह्यां तेज रीतें नव तत्त्व पामीये. तथा-एवंनूत नयने मतें सिक नगवान् पण दायिक समकेती के ते मां थागल कह्यां ते रीतें अहिंयां पण त्रण तत्त्व जाणी लेवां, ए रीतें नव तत्त्वमांधी समकेती जीवमां बाउ, नव अने त्रण तत्त्वनुं स्वरूप जाणवू. ३६ शिप्यः- नव तत्त्व माहेला अन्नव्य जीवमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-अनव्यजीवमांथागल अव्य जीवमां कह्यां ते रीते च तत्त्व पामीये. ३७ शिष्यः-ए नव तत्त्व माहेला नव्य जीवमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुमः-नव्यजीवमां व तत्त्व, आप तत्व, नव तत्त्व थने त्रण तत्त्व पण पामीये ते यावी रीतें के, जे नव्यजीव मिथ्यात्त्वी होय, तेमांयागल अव्यजी बमां कन्यां ते रीते ठ तत्त्व पामीयं अने जे जव्यजीव समकेती होय तेमां यागत कन्या प्रमाणे या तत्त्व पामीयं तथा केवलीनव्यजीवमां यागल कन्या प्रमाणे नव नत्त्व पामीयें अने सिकने पण नव्यजीव कहीये, तेमां थागत कह्या प्रमाणे त्रए तत्त्व पामी.परीत अव्यजीव, नावजीव, मि याली जीर, समकेती जीव. श्रनव्य जीव श्रने नव्व जीव, ए. प्रकारे जीर स्वरूप मामान्य करीजाणवू.एबुं मानली शिष्य प्रश्नकरे.शिप्यः- केवली नगवान्ने नया निक नगवानने नव्य जीव कल्या, नो हजी गुंसं २ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १५ सारमा जव करवा वाकी रह्या जे ? गुरुः-ए वचन मूर्खापणानुं वोले , जे कारणे जेने पलटण स्वन्नाव ने तेने नव्य स्वन्नाव कहीयें. अने अपलटण स्वनावने अनव्य स्वन्नाव कहीयें माटे केवलीने तथा सिझने तो समय सम - य अनंता पर्यायनो उत्पाद व्ययरूप स्वन्नाव पलटाइ रह्यो,तेणें करीब नंतुं सुख जोगवे , तेमाटें एमां नव्य स्वनाव जाणवो. ३७ शिष्यः-ए नव तत्व माहेला रूपी अजीवमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-को जीवने सत्तायें पुण्य अने पापनां दलीयां आश्रवरूप अनंतां लागांबे, ते सर्व दलीयां अजीव ने माटे पुण्य, पाप,आश्रव अने अजीव, ए चार तत्व थयां अने ए दलीयां मली बंधाय ने एटले पांचमुं बंधतत्त्व पण थयु. एम रूपी अजीवमां पांच तत्त्व पामीयें. ३ए शिष्यः-ए नव तत्त्व मांदेला पुण्यमा केटलां तत्व पामीयें ? गुरुः-को जीव पुण्य बांधे, तेवारें चार तत्त्व पामी, ते आवी रीतें जे पुण्यनां दलीयां पोतें अजीव बे, ते आश्रवरूप जाणवां एटले पुण्य, ' अजीव अने आश्रव, ए त्रण तत्त्व थयां. तथा ए दलीयां मली बंधाय ने ते चोथु वंधतत्त्व थयु. ए रीतें पुण्यमां चार तत्त्व पामीयें. ४० शिप्यः-ए नव तत्त्व माहेला पापमां केटलां तत्त्व पामीये.? गुरु-को जीव जेवारें पाप बांधे, तेवारें चार तत्त्व पामीयें, ते आवी रीतेः- पापनां दलीयां पोतें अजीवरूप ले ते आश्रवरूप जाणवां एटले पाप, अजीव अने आश्रव, ए त्रण तत्त्व थयां अने ए पापनां दलीयां मली बंधाय बे ते चोथु बंधतत्त्व थयु. ए रीतें पापमां चार तत्त्व जाणवां. ४१ शिष्यः- नव तत्त्वमांहेला आश्रवमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-जेवारें जीव, आश्रवनुं ग्रहण करे, तेवारें पांच तत्त्व पामीयें, ते आवी रीतेः-पुण्य अने पापनां दलीयां अजीवरूप ने ते पण आश्रव प्रा य जाणवां. एटले पुण्य, पाप,अजीव अने आश्रव, ए चार तत्त्व थयां अने ए दलीयां मनी बंधाय बे, ते पांचमुं बंधतत्त्व जाणवू. ४२ शिष्यः- नव तत्त्व मांहेला संवरमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-जेवारें जीव स्वपरनी वेचणरूप स्वनावमां आवे, तेवारें संवर कहेवाय, अने संवरमां जेटली वार जीव रहे, तेटली वार निर्जरा पण श्र वश्य करे एटले जीव, संवर अने निर्जरा, एत्रण तत्त्व संवरमां पामीये.
२६ नवतत्त्वना प्रश्नोतर. ४३ शिष्यः- नव तत्त्व माहेला निर्जरामां केटला तत्व पामीयें ? गुरुः-जेबारे जीव तत्त्वातत्त्व विचाररूप उपयोगमा वर्ते, तेवारे संवर कहीयें अने संवरमां जीव रहे, तिहां सुधी समय समय अनंता कर्मनी नि जरा करे एटले जीव, संवर अने निर्जरा,एत्रण तत्त्व निर्जरामां पामीयें. ४४ शिष्यः- नव तत्त्वमांधी बंध तत्त्वमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-कोई जीव कर्म वांधे तेवारें पुण्य, पाप अने आश्रव तेनांदतीयां होय, तेने अजीव कहीये. ते दलीयां कर्मरूप मती सर्व बंधाय . ए रीतें पुण्य, पाप, श्राश्रव, अजीव अने वंध, ए पांच तत्त्व बंधमां पामीयें. ४५ शिष्यः-नव तत्त्वमांथी उव्यमोक्षपदमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अव्यमोक्षपद तो अज्ञान, राग, द्वेष अने मोहनीय कर्मनो वार मे गुणगणे क्ष्य कस्यो अने तेरमे गुणगणे केवल ज्ञान पाम्या एवा केव ली जगवान् तेने अव्यमोक्षपद कहीये, तेमां तो ए नवे तत्त्व पामीये. ते आवीरीत:-एक तो केवली नगवाननो जीव ते पोतेंजीवतत्त्व ते अने तेने सत्तायं पुण्य पापनां दलीयां अजीवरूप अनंतां रह्यांते, ते आश्रवरूप जा णवां. एटले जीव, अजीव, पुण्य, पाप अने आश्रव, ए पांच तत्त्व थयां. अने ए दलीये केवलीने वांधी राख्या ठे, तेणे करी मोक्षमा जतां रोकाणा ठे माटे पहुं बंधतत्त्व ययुं अने स्वसत्ता परसत्तानी वेचण करी शुक्लध्या नना वीजा वीजा पाया बचालें रह्या थका स्वरूपमा वर्ते ,ते सातमुंसं वरतत्त्व ययुं अने संवरमा रहेतां समय समय अनंतां कर्म निर्जरावे , ते थाउमुं निकारातत्त्व कहीयें तथा अज्ञान, राग, केप अने मोहनीय कर्म वारमै गुणगाणे सपाबीने अव्यमोक्षपद पाम्यावे, ते नवमुं मोदतत्त्व कही यं. गरी अन्यमोदपदमां नवे तत्त्व पामीये. ४६ शिष्यः-नव तत्त्वमांची नावमोक्षपदमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुमः-नावमोदपदमां त्रण तत्व पामी, केम के जे समस्त कर्मदाय करीन लोकनी अंतं विराजमान बर्ने, तेने नायमोक्षपद कहीये. तेसां एक नो जीवनय ने समाग्यान चारित्ररूप गुणं करीने पोताना स्वरुपमा रमर कर देते बाजु मंबर नन्य कहीयें यने नाव मादपद पाम्या ते ते श्री मोक्ष नत्व जाण. एनावमोक्षपदमा वाण तत्व जाणवां.परीतंग नर नन्दतुं स्वरपजे जाई, तेने ज्ञानी कड़ी थने जे यंतरंग प्रतीते सई नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. हे, तेने समकेती कहीये. एवा समकेत सहित जे जीव बे,तेनी सर्व करणी लेखे बे, एबुं सांजलीने फरी शिष्य पूजे जे. ४७ शिष्यः-ए नवतत्त्वमा मूल तत्त्व केटलां पामीयें ? गुरुः-मूलतत्त्व तो एक जीव अने बीजो अजीव ए बे तत्त्व पामीयें. तिहां जीवमां चार तत्त्व थाय,तेश्रावी रीतेः-जीव, जेवारे स्वसत्ता अनेप रसत्तानी वेंचण करी स्वरूपमा रमे, तेवारें संवर कहीयें, अने संवरमांजीव वर्ते, तेवारें समय समय अनंतां कर्म निरावे, तेथी निरा तत्त्वथाय. ते निर्जरा थाय तेवारें मोद पामे,ए रीतें जीव, संवर, निर्जरा अने मोद ए चार तत्त्व जीवमां जाणवां. अने अजीवमां पांच तत्त्व थाय ते कहे . पुण्य श्रने पापरूप जे श्राश्रवनां दलीयां बे ते अजीव कहीये. अने ए दलीयां मली बंधाय ने ते बंध कहीयें एटले पुण्य, पाप, आश्रव, श्र जीव अने बंध, ए रीतें अजीवमां पांच तत्व थाय, एटले जीवमां चारथने अजीवमां पांच मती नव तत्त्व , अने मूल तत्त्व बे जाणवों. ४० शिष्यः-पूर्वे कहेलां मूल बे तत्त्वनां उत्तर तत्त्व केटलां पामीयें ? गुरुः-गाथा ॥ जीवाजीवा पुग्मं, पावासव संवरो य निर्धारणा ॥ बंधो मुरको य तहा, नव तत्ता हुँति नायबा ॥१॥अर्थः-एक(जीव के०)जीव तत्त्व बीजु (अजीवा के०) अजीवतत्त्व, त्रीजु (पुर्ण के०) पुण्यतत्त्व, चोथु (पाव के) पाप तत्व, पांचमुं (आसव के०) आश्रव तत्त्व, बहुं (संवरो के) संवर तत्त्व, (य के०) वली सातमु (निझारणा के०) निर्जरा तत्त्व, थाउमुं (बंधो के ) वंधतत्त्व, नवमुं (मुरको के) मोदतत्त्व, ए (नवतत्ता के०)' नव तत्त्व (हुंति के०) होय ते (नायबा के) निपुणबुद्धियें करी जाणवां. एटले ए नवतत्त्व निपुण बुद्धियें करीने जाणे, ते ज्ञानी जाणवा अने ए न व तत्त्व अंतरंग प्रतीते करीने सईहे तेने समकेती जाणवा. माटें ए नवत त्वनुं स्वरूप अनेक रीतें भिन्न भिन्न प्रकारें गुरुमुखथी धार, केम के जे प्राणीने ए जीवादिक नव पदार्थ- जाणपणुं , तेने समकेती कहीये श्र ने समकेत विना अझान दशायें करी सर्व करणी श्रांक विनानां मीमांसर खी व्यर्थ जाणवी एटले अज्ञानी जीव जीवस्वरूपना उपयोग विना अव्य जीव ले "अणुवर्जेगोदवं” इति अनुयोग द्वार सूत्रवचनात् ॥ एटले पूजा, प्रजावना, दान, शील, तप, क्रिया, ध्यान, स्मरण, झा - ३ H. " २६ नवतत्त्वना प्रश्नोतर. ४३ शिप्यः- नव तत्त्व मांदेला निर्जरामां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-जेवारं जीव तत्त्वातत्त्व विचाररूप उपयोगमा वर्त, तेवारे संवर कहीयें अने संवरमां जीव रहे, तिहां सुधी समय समय अनंता कर्मनी नि जरा करे एटले जीव, संवर अने निर्जरा,एत्रण तत्त्व निर्जरामां पामीयें, ४४ शिप्यः- नव तत्त्वमांथी वंध तत्वमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरु:-कोई जीव कर्म बांधे तेवारे पुण्य, पाप अने थाश्रव तेनांदलीयां होय, तेने अजीव कहीये. ते दलीयां कर्मरूप मली सर्व बंधाय . ए रीतें पुण्य, पाप, थाश्रव, अजीव अने वंध, ए पांच तत्व बंधमां पामीये. ४५ शिप्यः-नव तत्त्वमाथी अव्यमोक्षपदमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुमः-अव्यमोक्षपद तो अज्ञान, राग, द्वेप अने मोहनीय कर्मनो वार मे गुणगणे क्षय कस्यो अने तेरमे गुणगणे केवल ज्ञान पाम्या एवा केव ली नगवान् तेने अव्यमोक्षपद कहीये, तेमां तो ए नवे तत्त्व पामीये. ते याची रीतः-एक तो केवली नगवाननो जीव ते पोतेंजीवतत्त्व वे थने तेने सत्ताय पुण्य पापनां दलीयां अजीवरूप अनंतां रह्यांखे, ते थाश्रवरूप जा गयां. एटलं जीव, यजीव, पुण्य, पाप अने आश्रव, ए पांच तत्त्व थयां. अने पदलीये कंवलीन बांधी राण्या वे, तेणे करी मोदमां जतां रोकाणा के माटे वहुं बंधतत्त्व ययुं यने स्वसत्ता परसत्तानी वेचण करी शुक्लध्या नना वीजा श्रीजा पाया बचा रह्या अका स्वरूपमा वर्त ठे,ते सातमुंसं परतत्व वयं यने मंवरमां दंतां समय समय अनंतां कर्म निरावे , तेवाग्मुं निकरातत्त्व कहीये तथा यज्ञान, राग, हेप यने मोदनीय कर्म याम गुणनाणे पपायीन व्यमोक्षपद पाम्या ठे, ते नवमुं मोदतत्त्व कही ये. पीतं अव्यमोक्षपदमां नवं तत्त्व पामीये. ४६ टिप्यः-नव नत्वमांनी नावमांकपदमां केटला तत्व पामीयं ? गुरुः-नावनोदपदमां व्रण नन्य पामीय, केम के जे समस्त कर्मक्षय परीन लोकनी यंतं विगजमान बर्ने, नेने नाबमोदपद कहीयं तेसां एक दो जीपदद ने यथान्यान चारित्रम्प गुणे करीन पोताना म्बरुपमा मरते बीतुं नंबर तत्व कही यने नाव मादपद पाम्या येते मोश दत्त जाप. ए. नाबमोहपदमां त्राण नन्य जाणवां, परीनं प नर नपर्नु बरपडे जा, तने ज्ञानी कही यन जे अंतरंग प्रतीने मई नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २० हे, तेने समकेती कहीये. एवा समकेत सहित जे जीव बे,तेनी सर्व करणी लेखे बे, एवं सांजलीने फरी शिष्य पूजे जे. ४७ शिष्यः-ए नवतत्त्वमा मूल तत्त्व केटलां पामीयें ? गुरुः-मूलतत्त्व तो एक जीव अने बीजो अजीव ए वे तत्त्व पामीये. तिहां जीवमा चार तत्त्व थाय,तेधावी रीतेः-जीव, जेवारें स्वसत्ता अने प रसत्तानी वेंचण करी स्वरूपमा रमे, तेवारे संवर कहीयें, अने संवरमांजीव वर्ते, तेवारें समय समय अनंतां कर्म निरावे, तेथी निरा तत्त्व थाय, ते निर्जरा थाय तेवारें मोक्ष पामे,ए रीतें जीव, संवर, निर्जरा अने मोक्ष ए चार तत्त्व जीवमां जाणवां. श्रने अजीवमां पांच तत्त्व थाय ते कहे जे. पुण्य अने पापरूप जे आश्रवनां दलीयां ते अजीव कहीये. अने ए दलीयां मनी बंधाय डे ते बंध कहीयें एटले पुण्य, पाप, श्राश्रव, श्र जीव श्रने बंध, ए रीतें अजीवमां पांच तत्त्व थाय, एटले जीवमां चारअने अजीवमां पांच मती नव तत्त्व बे, अने मूल तत्त्व बे जाणवों. ४७ शिष्यः-पूर्वे कहेलां मूल बे तत्त्वनां उत्तर तत्त्व केटलां पामीयें ? गुरुः-गाथा ॥ जीवाजीवा पुणं, पावासव संवरो य निझरणा ॥ बंधो मुरको य तहा, नव तत्ता हुँति नायवा ॥१॥अर्थः-एक(जीव के०)जीव तत्त्व बीजं (अजीवा के०) अजीवतत्त्व, त्रीजु (पुणं के०) पुण्यतत्त्व, चोथु (पाव के) पाप तत्त्व, पांच, (आसव के) आश्रव तत्त्व, बहुं (संवरो के०) संवर तत्त्व, (य के०) वली सातमुं (निजरणा के०) निर्जरा तत्व, श्रावमुं (बंधो के ) बंधतत्त्व, नवमुं (मुरको के०) मोदतत्त्व, ए (नवतत्ता के०)' नव तत्त्व (हुँति के०) होय ते (नायबा के) निपुणबुझिये करी जाणवां. एटले ए नवतत्त्व निपुण बुद्धियें करीने जाणे, ते ज्ञानी जाणवा अने ए न व तत्त्व अंतरंग प्रतीते करीने सईहे तेने समकेती जाणवा. माटें ए नवत स्वनुं स्वरूप अनेक रीतें जिन्न जिन्न प्रकारें गुरुमुखथी धार, केम के जे प्राणीने ए जीवादिक नव पदार्थ जाणपणुं बे, तेने समकेती कहीयें श्र ने समकेत विना अज्ञान दशायें करी सर्व करणी श्रांक विनानां मीमांसर खी व्यर्थ जाणवी एटले अज्ञानी जीव जीवस्वरूपना उपयोग विना अव्य जीव ने "अणुवर्जगोदवं" इति अनुयोग द्वार सूत्रवचनात् ॥ एटले पूजा, प्रनावना, दान, शील, तप, क्रिया, ध्यान, स्मरण, झा ३ २६ नवतत्त्वना प्रश्नोतर. ४३ शिष्यः- नव तत्त्व माहेला निर्जरामां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-जेबारे जीव तत्त्वातत्व विचाररूप उपयोगमा वर्ते, तेवारें संवर कही थने संवरमां जीव रहे, तिहां सुधी समय समय अनंता कर्मनी नि जरा करे एटले जीव, संवर अने निर्जरा,एत्रण तत्त्व निर्जरामां पामीये. ४४ शिप्यः- नव तत्त्वमाथी बंध तत्त्वमां केटला तत्त्व पामीयें ? गुरुः-कोई जीव कर्म वांधे तेवारें पुण्य, पाप अने थाश्रव तेनांदलीयां होय, तेने अजीव कहीये. ते दलीयां कर्मरूप मली सर्व बंधाय . एरी पुण्य, पाप, थाश्रव, अजीव अने बंध, ए पांच तत्व बंधमां पामीये. ४५ शिप्यः-नव तत्त्वमांधी अव्यमोक्षपदमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अव्यमोक्षपद तो यज्ञान, राग, द्वेष अने मोहनीय कर्मनो बार मे गुणगणे क्षय कस्यो अने तेरमे गुणगणे केवल ज्ञान पाम्या एवा केव ली नगवान् तेने अव्यमोक्षपद कहीयें, तेमां तो ए नवे तत्त्व पामीये. ते यावीरीतः-एक तो केवली नगवाननो जीव ते पोतेंजीवतत्त्व ने अने तेने सत्तायें पुण्य पापनां दलीयां अजीवरूप अनंतां रह्यां ठे, ते आश्रवरूप जा गया. एटले जीव, अजीय. पुण्य, पाप अने श्राश्रव, ए पांच तत्त्व थयां. अन ए दलीये कंवलीने यांधी राग्या , तेणें करी मोदामां जतां रोकाणा के माटे उठं बंधतत्य अयुं अने म्बसत्ता परसत्तानी वेचण करी शुक्लध्या नना चीजा त्रीजा पाया बचा रामा पातमंसं
.
नवतत्वना प्रश्नोत्तर.
२
गुरुः-नेदांतर तत्त्व (२६) पामीयें। अत्र गाथा॥ चजदस चउदस
वाया, सीसा वासीय हुँति वायाला ॥ सत्तावन्नं वारस, चउ नव जेया कमे
णेसि ॥१॥अर्थः-जीव तत्त्वना चउद.नेद,अजीवना चउद, पुण्यना बहें
तालीश, पापनाव्यासी,आश्रवना वहेंतालीश, संवरना सत्तावन, निर्जराना
बार, बंधना चार अने मोदनानव, एवं सर्वमली (२६) नेद बे, तेनेने
दांतर कहीये. तेनो विस्तारें परमार्थ, गुरुमुखथी जाणवो.
५० शिष्यः-नव तत्त्वमां अरूपी तत्त्व अने रूपी तत्व केटलां पामीयें ?
गुरुः-एक जीवतत्त्व, वीजुं संवरतत्त्व, त्रीजुं निर्जरातत्त्व, चोथु मोद
तत्त्व, ए चार अरूपी जाणवां अने एक पुण्यतत्त्व, वीजुं पापतत्त्व, त्रीजुं
श्राश्रव तत्व, चोथु वंधतत्त्व, ए चार रूपी जाणवां अने एक अजीव तत्त्व
मिश्र जाणवू. उक्तं च ॥ गाथा ॥ जीवो संवर निजार, मुरको चत्तारि हुँति
अरूवी ॥ रूवे बंधासव पुण, पावा मिस्स हुँति अजीवा ॥ १॥ इति ॥
५१ शिष्यः-ए नव तत्त्वना वशेने व्होंतेर नेद बे, तेमां अरूपी जेद के
टला पामीयें अने रूपी नेद केटला पामीयें?
गुरुः-धर्मास्तिकायना खंध, देश अने प्रदेश, एत्रण नेद तथा अधर्मास्ति
कायना खंध, देश अने प्रदेश, ए त्रण नेद तथा आकाशास्तिकायना खंध,दे
शअने प्रदेश, ए त्रण नेद अने कालनो एक नेद, ए सर्व मली दश नेद,
अजीव तत्वना अरूपी जाणवा, अने संवरना सत्तावन जेद, निर्जराना वा
र नेद, मोदना नव नेद, ए सर्वमती अहाशीनेद अरूपीजाणवा.हवे रूपी
नेद कही देखाडे ,पुजलना खंध, देश, प्रदेशअने परमाणु ए चारजेद,जीव
नाचौद नेद, पुण्यना बहेंतालीश नेद, पापना व्याशी नेद,आश्रवना वहेंता
तीशनेद, बंधना चार नेद, ए रीतें सर्व मती (१७)न्नेद रूपी जाणवा. एनी
साथै पूर्वोक्त (७) नेद अरूपी मेलवीयें तेवारे सर्व मती नवे तत्त्वना
(२७६) नेद थाय. एटले आगला प्रश्नमां जीवने अरूपी कही बोलाव्यो
ते निश्चय नयने मते जाणवो अने आ ठेकाणे नव तत्वना (१६) ने
दमा जीवना चौदन्नेद रूपीपणे गण्या ते व्यवहार नयने मते जाणवू ॥गा
था ॥ धम्माधम्मागासा, तिय तिय अझा अजीव दसगा य॥ सत्तावन्नं
संवर, निजर दस मुत्ति नवगा य॥१॥ अठासीय अरूवी, संपर नला
मिजेय रूवीणं ॥ परमाणु देस पएसा, खंधा चज अजीव रूवीणं ॥२॥
२७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. न, ए सर्व नाव निदेपे समकित सहित लानकारी . अहीयां कोई कहे जे मनःपरिणाम दृढ करीने करीये ते नाव कहीयें एवचन मृषा जे. एतो सुखनी वांठायें ममत्वी पणे घणाय करे ते परंतु ते जावमां गणाय नहीं. शहां तो जे सूत्र साखें श्री वीतरागनी आझायें हेय उपादेयनी परीक्षा क री शुनाशुज अजीव रूप जे श्राश्रव बंध ते उपरें (हेय के०) त्यागबुद्धि त था जीवना स्वगुण, संवर, निराअने मोद, तेने (उपादेय के०)श्रादरवा योग्य परिणाम ते नाव कहीयें. एटले शुन्नाशुनरूपी गुण ते अव्य बे,अने अरूपी गुण ते नाव के. एटले जे कारण मन, वचन अने कायाथी वेश्या दिकं एक चित्तें करे ते पण ते सर्व, अव्यनिक्षेपामां ने माटे नाव विनानुं अव्य ठे ते सर्व अंक विनानां मीमां सरखं वृथा जाणवू. ए श्री देव चंडजी कृत आगमसारोछार ग्रंथथी परमार्थ जाणवो. अत्र सूत्रपाठः॥ ॥गाथा॥ मेरुस्स सरिसवस्सम, जित्तीय मित्तं तु अंतरंहो॥दवच य नाव छय, अंतरमिह तत्तियं नेयं ॥१॥ अर्थः-मेरुपर्वत अने सरशवना दाणा ने जेटलुं अंतर होय, तेटर्बु अव्य अने नावमां अंतर जाणवू माटे स मकेतन्नाव विना सिरूपद न पामे. श्लोक ॥ शार्दूलविक्रीडितं वृत्तम् ॥ ध्यानं दुःख निधानमेव तपसां सं तापमानं फलं, स्वाध्यायोपि हि बंधएव कुधिया तेऽनिग्रहाः कुग्रहाः ॥ अश्वाच्या खलु दानशीलतुलना तीर्थादियात्रा वृथा,सम्यक्त्वेन विहीनम न्यदपि यत्तत्सर्वमंतगडुः॥१॥अर्थः-सम्यक्त्व विना ध्यान ते फुःखनोज निधान एटो नंगार , एम जे तप ते पण संतापरूप मात्र ते अर्थात् कष्टम्प , सद्याय ध्यान ठे, ते पण हि इति निश्चयें एटले निश्चयनये क रीने बंदीखाना रुप , (कुधिया के०) माठी बुझिये करीने जे कोश् थन्नि ग्रह लेवा तेतो कुग्रह एटले माग ग्रह वरोवर तथा निश्चें दान, शील धादि देश परिणामनी तुलना ते सर्व (यश्लाघ्या के०) अप्रशंसनीय ठे, व ली तीर्य प्रमुखनी यात्रा करवी ते पण वृथा ने, समकेतें करीने हीनथको जो एटलां काम करे, तो ते सर्व शरीरमां गडगूंवड तुल्य ठे, एटले दुःख सपके एग्री कांड गरज मरे नही कदापि नवग्रेवेयकें जाय, तो पण गरज गरे नही, समस्त बिना सिम्पद न पामे, ए परमार्थ जाणवो. ४ः शिष्यः- नव नत्वना नदांतर तत्त्व केटलां पामीथे ?
नवतत्वना प्रश्नोत्तर.
ए
गुरुः-नेदांतर तत्त्व (२७६) पामीयें ॥ अत्र गाथा॥ चउदस चउदस
वाया, सीसा बासीय हुंति वायाला ॥ सत्तावन्नं बारस, चज नव नेया कमे
। णेसि ॥१॥अर्थः-जीव तत्त्वना चनदनेद, अजीवना चउद, पुण्यना बहें
तादीश, पापनाब्यासी,आश्रवना वहेंतालीश,संवरना सत्तावन, निर्जराना
बार, बंधना चार अने मोक्षनानव, एवं सर्व मली (२६) नेद , तेने ने
दांतर कहीये. तेनो विस्तारें परमार्थ, गुरुमुखथी जाणवो.
५० शिष्यः-नव तत्त्वमा अरूपी तत्त्व अने रूपी तत्व केटलां पामीयें ?
गुरुः-एक जीवतत्त्व, वीजुं संवरतत्त्व, त्रीजुं निर्जरातत्त्व, चोथु मोद
तत्त्व, ए चार अरूपी जाणवां अने एक पुण्यतत्त्व, बीजुं पापतत्त्व, त्रीजुं
आश्रव तत्त्व, चोथु वंधतत्त्व, ए चार रूपी जाणवां अने एक अजीव तत्त्व
मिश्र जाणवू. उक्तं च ॥ गाथा ॥ जीवो संवर निजार, मुको चत्तारि हुँति
अरूवी ॥ रूवे बंधासव पुण, पावा मिस्स हुँति अजीवा ॥ १ ॥ इति ।
५१ शिष्यः-ए नव तत्त्वना बशेने होंतेर नेद बे, तेमां अरूपी नेद के
टला पामीयें अने रूपी नेद केटला पामीयें?
गुरुः-धर्मास्तिकायना खंध, देश अने प्रदेश, एत्रण नेद तथा अधर्मास्ति
कायना खंध, देश अने प्रदेश, एत्रण जेद तथा आकाशास्तिकायना खंध,दे
श अने प्रदेश, ए त्रण नेद अने कालनो एक नेद, ए सर्व मली दश नेद,
अजीव तत्त्वना अरूपी जाणवा, अने संवरना सत्तावन नेद, निराना वा
रन्नेद, मोदनानव नेद, ए सर्व मलीअहाशी नेद अरूपी जाणवा. हवेरूपी
नेद कही देखाडे ,पुजलना खंध,देश, प्रदेशअने परमाणु ए चार नेद,जीव
नाचौद नेद, पुण्यना बहेंतालीश नेद, पापना व्याशी नेद, आश्रवना बहेंता
लीश नेद, बंधना चार नेद, ए रीतें सर्व मती (१७)नेद रूपी जाणवा.एनी
साथे पूर्वोक्त (GG) नेद अरूपी मेलवीये तेवारे सर्व मली नवे तत्त्वना
(२७६ ) नेद थाय. एटले आगला प्रश्नमां जीवने अरूपी कही बोलाव्यो
ते निश्चय नयने मते जाणवो अने आ ठेकाणे नव तत्त्वना (२७६) ने
दमा जीवना चौदानेद रूपीपणे गण्या ते व्यवहार नयने मते जाणवु ॥गा
था ॥ धम्माधम्मागासा, तिय तिय अशा अजीव दसगा य॥ सत्तावन्नं
संवर, निजर उदस मुत्ति नवगा य ॥१॥अठासीय अरूवी, संपर जमा
मि जेय रूवीणं ॥ परमाणु देस पएसा, खंधा चज अजीव रूवीणं ॥२॥
३० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. जीवे दस चल उचल, वासी वायाला हुंति चत्तारी॥ सय हासी रूवी, उसय सत्त नव तत्ते ॥३॥ ए रीतें ए सूत्रनी त्रण गाथा मध्ये (२६) नेदमां रूपी अरूपीनो विचार जाणी लेवो. ५२ शिष्यः-एनव तत्त्वमांथी निगोदनाजीवाश्रीकेटलांतत्त्व पामीयें? गुरुः-एक तो जीव तत्त्व अने सत्तायें पुण्य पापनां दलीयां ते अजीव रूप अनंतां लागां ते आश्रवनूत जाणवां एटले जीव, अजीव, पुण्य, पाप अने आश्रव, ए पांच तत्त्व थयां अने ए दलीये जीव बंधाणो बे, ते बहुं वंधतत्त्व जाणवू. ए निगोदीया जीवमा उ तत्त्व जाणवां. ५३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी नरकगतिना जीवमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नरकगतिमां जे मिथ्यात्वी जीव ते आश्रयी तो ब तत्व पामी यें, एक जीव अने सत्तायें पुण्य पापरूप अजीवनां अनंतां दलीयां श्रा श्रवनूत यश् लागांठे ए पांच तत्व थयां अने ए दलीये जीव बंधाणो ने ते पहुं बंधतत्त्व थयुं, ए रीतें मिथ्यात्वी जीव आश्रयी उ तत्त्व जाणवां श्र ने नरकगति मध्ये जे समकेती जीव ठे, ते आश्रयी आठ तत्त्व पामीयें, ए मां तो पूर्वोक्त मिथ्यात्वी जीवनी परें जाणवां अने समकेती जीव तत्त्वा तत्त्व विचाररूप खपरनी वेंचण करी स्वरूपमा रहे, एटले संवर कहीयें तथा संवरमां जीव रहे. तिहां सुधी समय समय अनंती निर्जरा करे,ते निर्जरा, ए रीत समकेती जीव थाश्रयी आठ तत्त्व पामीयें. ए परमार्थ जाणवो. ५४शिष्यः-नवतत्त्वमांधीजरतदे।मनुष्यगति थाश्रयी केटलांतत्त्व पामीये. गुरुः-नरतदेवमांसमकेतीजीव थाश्रयी या तत्व बागल कह्यांते रीतें जापायां यने मिथ्यात्वीजीव याश्रयी तत्त्व यागलकह्यां तेरीतें जाणवां, ५५शिष्यः नवतत्त्वमांयीमाहाविदेहदेमनुष्याश्रयीकेटलांतत्त्वपामीयें. गुरुः-माहाविदेदवेत्रं मिथ्यात्वी जीव ठे, ते थाश्रयी व तत्त्व थने सम केति जीव थाश्रयी था तत्व श्रागल कह्यांते रीतें जाणवां श्रने तिहां के वती जगवान् ले ते थाश्रयी नव तत्त्व यागल कह्यां ते रीते जाणवां, ५६ शिष्यः-ए नवतत्त्वमांयी तिर्यचगतियाश्रयी केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरु:-नियंच जीव एक गजलोकमां ठे माटे समकेती तिर्यंच जीव या अपीशा तत्त्व यागल कहांतरीतं पामीयं थने मिथ्यात्वी तिर्यंच जीव अनी उनत्व यामल कयां तेरीतं पामीयं.
- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ३२ ५७ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी व्यंतर, जवनपति, ज्योतिषी, वैमानिक अने नवग्रैवेयकना देवगति आश्रयी देवोमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-मिथ्यात्वी देवाश्रयी ब तत्त्व अने समकेती देव आश्रयी आ व तत्त्व पामीयें. एनो परमार्थ आगल कह्यो, ते रीते जाणवो. एशिष्यः-नव तत्त्वमांथी पंचानुत्तर देव आश्रयी केटलांतत्त्व पामीयें? गुरुः- पांच अनुत्तर विमानमां तो सर्व समकेतदृष्टि देव जाणवा माटे तेमा आगल कह्यां ते रीतें आठ तत्व पामीयें. एए शिष्यः-नव तत्त्वमांथी ईषत्प्रागनार नामें पृथ्वीना जीवो श्राश्रयी केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-ईषत् प्राग्जार नामें पृथिवी ते सिफशिला जाणवी.तिहां निगोदी या मिथ्यात्वी जीव ने ते आश्रयी आगल कह्यां, ते रीतें उ तत्त्व पामी यें अने तिहां सिझ परमात्मा रह्या बे ते आश्रयी त्रण तत्त्व पामीथे. ६० शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अव्यसमकेती जीवमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-अव्य समकेती जीव पहेले गुणगणें कहीये. माटे एमां मिथ्यात्वी जीवनी परें उ तत्त्व पामीये. कारण के देवदर्शन, पूजा, उत्सव, नक्ति, संघ यात्रा, साहम्मीवत्सल आदिक अनेक करणी समकेतीनी करे, तथा देवते अरिहंत, गुरु ते सुसाधु अने धर्म केवलीनो नांख्यो श्रादरे , कुदेव,कुगुरु, अने कुधर्मने परिहस्या बे, तथापि तादृश जीव अजीवनी उलखाण करी नथी स्वसत्ता परसत्तानी प्रतीति करी नथी,नव तत्त्व अने षड्जव्यनुजाण पणुं गुरु मुखें कडं नथी माटे अव्य समकेती जीव पहेले गुणगणे जाणवा. ६१ शिष्यः-नव तत्त्वमाथी जावसमकेतीमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-शब्दनयने मते जेना परिणाम वर्त्तताहोय, ते जावसमकेती जीव चोथा गुणगणाथी मामीने यावत् दशमा वारमा गुणगणा पर्यंत जाणवा. एटले जेणें जीव, अजीव, नव तत्त्व अनेषड्डव्य जाणपणुं करी स्वसत्ता परसत्तानी प्रतीति करी अने साध्य एक,साधन अनेक, जे समकेतनीक रणीरूप यात्रा, दर्शन, प्रनावना, पूजा, नक्ति, साहम्मीवत्सल, संघयात्रा, तीर्थयात्रा प्रमुख करे ने तथा निश्चयदेव, व्यवहारदेव, निश्चयगुरु, व्यवहार गुरु, निश्चयधर्म,व्यवहारधर्म, ए रीतें जेणे सत्तागतेप्रतीति करीएवानाव समकेती जीवमां आठ तत्त्व पामीयें,एक तो जीव अनेसत्तायें पुण्य पापनां 99 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, दलीयांअजीवरुपअनंतांलाग्यां वेते आश्रवनूत जाणवां. एटलेजीव, अ जीव.पुण्य,पाप अने श्राश्रव,ए पांचतत्त्व जाणवां अने ए दलीये जीव बंधाणो ठे. तेव्हुं बंधतत्त्व तथा जीव अजीवरूप स्वपरनी वेचण करी स्वरूपमा रहे ते सातमु संवरतत्त्व अने संवरमांरहे त्यांसुधी समयसमय अनंती निर्जरा करे, ते यापमुं निर्जरा तत्त्व.ए रीतेन्नावसमके तिजीवमांआठ तत्त्व पामीयें तथा केवलीने समनिरूढ नयने मतं नाव समकेती कहीये.तेमांागल क ह्या प्रमाणे नवे तत्त्व पामीयें. तथा सिझपरमात्माने एवंनूतनयने मतेनाव समकेती कहीये. तेमा आगल कह्या प्रमाणे त्रण तत्त्व पामीयें. ए रीतें नावसमकेती जीवमां आठ, नव अने त्रण तत्त्व पाम्यानुं स्वरूप जाणवू. ६२ शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी अव्यलिंग श्रावकमांकेटलां तत्त्व पामीयें। गुमः-अव्यलिंग श्रावक तो जे झजुसूत्रनयने मते पहेले गुणगणे होय ते जाणवा जो पण तेना संसारउदासी, विषयसुखथी विरक्तनाव परिणाम वत्तं . वैराग्यनावनायें चित्त वर्ते ते. अने श्रावकना वार व्रत रूप लिंग अंगीकार कडं ठे, तोपण तादृश जीव अजीवनी उलखाण करी नथी, नथा स्वसत्ता परसत्तानुंनासनरूप जाणपणुं कलुं नथी माटे ते जीव यथा प्रतिकरणमां वर्त्तता पहेले गुणगणे जाणवा. तेमा आगल कह्यां ते रीतें व तत्त्व पामीये. ६५ शिप्यः-ए नव तत्त्वमांहे अव्य श्रावकमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुमा-उच्य श्रावक तो समकेतीने कहियें पटले श्रावकनुंजव्य ते समके ती चोचे गुणगणं जाणवो, तेमध्ये यागल कन्या प्रमाणे या तत्व पामीयें ६४ शियः-ए नव तत्त्वमांदे नावावकमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुनः-शब्द नयने मतं ए समकेत सहित ठे अने श्रावकनां वार व्रतले माना नाय उत्कृष्टो वर्ने , पटले गुणवाएं तो चोथुठे पण पांचमा गुण वामाना जाय वनें ले तेने नावावक कहीये. तेमां या तत्त्व पामीये. २५ दिय:- नव तत्वमाथी नावलिंग श्रावकमां केटलां तत्त्व पामीयें? मुकः-जावलिंग श्रावक पांच गुणवणे कदीय पटले यागल समकेत मदिन हताशने श्रावकनां वार बन नचारीतरुपलिंगजाणे पहेन्यं,तेने लिंग प्रायः पांच गुना वर्नता कहीं तेमां या तत्त्व पामीये. १६ दियः- नब नयमांची अव्यज्ञानमां कंटलां नत्त्व पामीयं ?
, नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गुरुः-अव्य ज्ञाननुं जाणपणुं पहेले गुणगणे कही कारण के अन्यम तनां सर्वशास्त्र प्रत्ये जाणे २ तथा अंतरंग उपयोग विना जैनमतनां सर्व सूत्र प्रत्ये वांचे , अर्थ करे , पद,अदर, मात्रा,शुभसिद्धांत, नाष्य, नि युक्ति, टीका, वांचतां, पूबतां, अर्थ करतां, गुरुमुखें सईहे ले तो पण शुद्ध निश्चयनयें आत्मसत्तालख्या विना तत्त्वातत्त्वरूप स्वरूपनी प्रतीति कस्या विना ए सर्व अव्यज्ञान, पहेले गुणगणे कहीये. तेमां तत्त्व पामीयें. ६७ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी जावज्ञानमा केटलां तत्व पामीयें ? गुरुः-शब्दनयने मतें समकेती जीवने जावज्ञान कहीयें तेमां पागल कह्यां ते रीते आठ तत्त्व पामीयें अने समनिरूढनयने मतें केवलीने नाव ज्ञान कहीयें तेमां आगल कह्यां ते रीते नवे तत्त्व पामीयें तथा एवंचूत नयने मते सिद्धना जीव जावानी कहीये. तेमांत्रण तत्त्व पामीयें, ६ शिष्यः-नव तत्त्वमांथी क्रोध, मान, माया अने लोजनी चोकडीमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-पहेले गुणगणे क्रोधादिक चारनो जे जीवने उदय ने तेमां बतत्त्व पामीयें अने चोथागुणगणाथीमांमीबहागुणगणा लगें क्रोधादिक चारनो जे जीवने उदय ने तेमां आठ तत्त्व पामीयें. ६ए शिष्यः-एनव तत्त्वमांथी नावलिंग आचार्यमांकेटलांतत्त्व पामीयें ? गुरुः-जावलिंग आचार्य बके अने सातमे गुणगणे कहीये जे कारणे बनीश गुणें विराजमान, सर्व क्रियामां तत्पर, जिनमत परमतनां जाण, सर्व समय सावधान, निश्चयव्यवहार रूप तत्त्वातत्त्वना जाण, गबनायक, गलना धोरी,पंचप्रस्थाने से वित, सर्व सिझांतना जाण, पारंगामी, श्रुत उप योगी, चरणानंदी,परमतना जीतनार,सारणावारणादिकें करी शिदानादा तार,गहनी मर्यादाना राखनार,आठ प्रमादना तजनार,सात विकथानानि वारनार,खसत्तारमणी, परसत्ताश्री विरक्त परिणाम, युगप्रधानसरखा, नव्य प्राणीने हितोपदेश करता, अनेक जीवने तारता, परवादीना मद गालवा गंधहस्ती सरखा, जव्यप्राणीना हृदयरूपारामथकी मिथ्यात्वरूप अंधकार टालवाने विषे दीपक सरखा उद्योतना करनार, आत्मसत्ताना रसीया, अ नुजवरूप अमृतकुंममा जीलता, साध्य एक, साधन अनेक, एवा उपयोग सहित साधन करता, अने जव्य प्राणीने पण ए रीतें उपदेश देता, तीर्थ + ३४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. सात रात्रि, नगरें पांच रात्रि,ग्रामें एक रात्रिए रीतें उग्रविहारें विचरता,खद या परदयाने विपे तत्पर, उके अने सातमे गुणगणे जेना परिणामनी तुल्य ता वत्त वे एवा नावलिंग आचार्यमांआगल कह्यांतेरीतेंयारतत्त्व पामीयें. 10 शिष्यः-नव तत्त्वमांथी अव्यलिंग आचार्यमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-ए अव्यलिंग आचार्य पहेले गुणगणे जाणीयें कारण के जेणे गुण विना श्राचार्यनी पदवीनुं लिंग धारण करने, आचार्य नाम धरावी अति श्रामबरें करी शोजता, मंत्र, यंत्र, जामा औषधियें करीजोलालोकोनां मन रीकवता, पत्रीबंध खोटा रूपैया सरखा, लोक पासें आपणो महिमा करा वता पूजाय पण यथार्थपणे जीव अजीवन जाणपणुं कलुं नथी श्रने अंतरंग निश्चयनयें आत्मसत्ता जेणें उलखी नयी तेहने अव्यलिंग आचा र्य कहीयें तेमां पागल मिथ्यात्व गुणगणे कह्यां ते रीतें ब तत्त्व पामीयें. र शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी अव्य आचार्यमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः- साधु पणामांथी श्राचार्यपणु नीपजे ,ते करण माटे श्राचार्य- अव्य ते साधु कहीयें अने साधु तो उठे सातमे गुणगणे वर्त्तता होय तेमां पागल समकेति जीवमा कयां, ते रीतें आठ तत्त्व पामीयें. १२ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी नावाचार्यमा केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-थाचार्यनु अव्य ते साधु होय, परंतु ते गुणे करीथाचार्यपदवीने योग्य, वैरागी, त्यागी होय, यद्यपि श्राचार्य तो नथी तथापि याचार्यना गुणें करी शोने दे. अने श्राचार्य पदवी लेवानो नाव वर्त्त तेने नाव श्राचार्य कहीये. ते ठके सातमे गुणगणे वर्तता होय तेमां था तत्त्व पामीये. ०३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांधी अव्य अरिहंतमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरु-जेयरिदंतनो जीव यागल चीजे नवें एकाग्रचित्ते करीने एक पद थारावे, अयया वीश स्थानक पद धाराधे तथा एवी नावना नावे जे सर्व जगनना जीवने शासनना रमीया करी धर्म पमाडी कर्मयकी मूका? अने गर्व जीवन सुखीयाकरी मोकनगरेपहोंचाई ? पवा प्रकारनी उत्तम नावना नाबी अंलिकादि प्रमुवं जिननाम कर्म पुण्य उपायुं त्यां थकी मांमीने यांसमें केवडान न उपन्युं होय, त्यां लमें उद्मस्थ अवस्थायें ऽव्यय रिन की नमां धागल कयों ने रीते याच तत्त्व पामीयें, ४निया- नव नवमांची नाव अरिदंतमा केटला नत्त्व पामीये? .
. नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ५ गुरुः-जाव अरिहंतमा नव तत्त्व पामीयें, ते कहे जे-जे देवलोकधी श्र थवा नरकथकी चवीत्रण ज्ञान सहित मातानी कुखने विषे उपजे, पली जन्मावसरें बप्पन्न कुमारिका महोत्सव करे, तेवार पठी सौधर्मेन माता पा सेंथी मागी पांच रूपे करी अति आबरें मेरुउपर लश् जाय तिहांसिंहासन उपर खोले बेसाडी चोश इंड मली महोत्सव करीपोतानो आत्मा निर्म ल करे. पनी पागल आवी माताजीने आपे. वालावस्थायें क्रीडा करता पडी यौवनावस्थायें माता पिता परणावे, तथापि उदासी नावें संसारनां सुख विलसे: पबी समय अवसरे लोकांतिक देवताने वचने वैराग्य नाव नायें संसार उदासी विषय कषायथकी विरक्तनावें दीक्षा लेवाने मनोरथें दिनप्रत्ये एक कोड अनेआठ लाख सोनैयानुं दान एक वर्ष पर्यंत आपी अ ति आवरें दीक्षा अवसरें स्वयमेव पोताने हाथे लोच करे, ते वेलायें चो धुं मनःपर्यव ज्ञान उपजे, पठी एकलमतपडिमा आदरी जगतमां विहार करता, गाम, नगर, अटवीमां फरता, घोर उपसर्गने सहन करता, अघोर त करी कर्मने चूरता, शुक्लध्यानना पायाने ध्यावता, शुद्ध निश्चयनयें करी आत्मसत्ताने गवेषता, आत्मसत्ताना रसीया, अनुन्नवरूप अमृत कुंक्रमां जीलता, शुद्ध शुक्लध्यानरूपातीत परिणामें करीघातीकर्मने चूरी केवलज्ञा नरूप अनंत चतुष्टय लक्ष्मी जेवारें प्रगट थाय, तेवारें त्रण नवनने विषे उद्योत थयो तेवखत नारकीना जीवने पण एक मुहूर्त शाता थाय. पनी त्रिगडाने विषे वेसीने चतुर्विध संघनी स्थापना करीवार पर्षदाने धर्मदेशना देता, अनेक जीवने तारता, पांत्रीश वाणीरूप मधुरध्वनियें करी नव्यप्रा णीना मन हरता, कोडीगमे देवतायें से वित, चोत्रीश अतिशयें करी विरा जमान, आठ महाप्रातिहार्ये करी शोजता, अनेक जीवने संसारसमुअथकी तारीने मोक्ष नगरेंपहोंचाडता, सुखना दातार, दयाना नंमार, करुणाना समुड, जूमंमलने विषे अज्ञानरूप अंधकार चूरवाने सूर्यसमान जाणवा. 'एवा अरिहंतदेव शुक्लध्यानना वीजा त्रीजा पाया वचालें रह्या तेरमे गुणगणे वर्त्तता कहीये. तेमा आगल कह्यां ते रीतें नव तत्त्व पामीये. ७५ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांश्री अव्यसिझमां केटला तत्व पामीयें ? गुरुः-सिजनुं अव्य ते केवली कहीयें केम के केवलीमांथी सिद्धपणुं नी पजे ने माटे केवलीमा आगल कह्यां ते रीतें नव तत्त्व पामीयें ? ४ २६ नवतत्त्वना प्रश्नोतर. ७६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी नावसिडमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नावसिकमांत्रण तत्त्व पामीये. केम के शुद्ध शुक्लध्यान रूपात परिणाम रूप क्षपकश्रेणीयें करी आत्मप्रदेशथकी कर्मावरणने चूरी के स्वसत्ता निरावरण करी लोकने अग्रनागें विराजमान, अनंत ज्ञानम अनंतदर्शनमय, अनंतचारित्रमय, अनंतवीर्यमय, अनंतदानमय, ? तलाजमय, अनंतनोगमय, अनंत जपनोगमय, सहजानंदी, पूर्ण दी, अजर, अमर, अविनाशी, अचलित, अस्खलित, अयोगी, अवे अमोही, अलेशी, थणाहारी, अशरीरी,अरक्षक,अव्यापक, एक, असं अनंतगुणे करी विराजमान, परमानंद सुखना विलासी, एवानावसिद्ध तेह्मांत्रण तत्त्व पामीयं. एक तो सिझनो जीव ते जीवतत्व अने य ख्यात चारित्र रुप गुणं करी पोताना स्वरूपमा रमण करे ते ते वीजु सं तत्त्व कहीयं यने नावमोक्ष पदवी पाम्या ने ते त्रीजुं मोदतत्त्व जाण शिष्यः- नव तत्त्वमांथी अव्यचारित्रमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुमः-उव्यचारित्री जीव पहेले गुणगणे होय तेमां व तत्त्व पामी कम के मंसारथकी उदासीनावें जेणें पांच महाव्रत रूप चारित्र अंगीक कर , कायनी रक्षा करे ठे, सूजतो आहार लीये , साधुनी क्रिर पटिव.मा, पडिलंदण यादिक करे , निरंतर वैराग्यजावनायें परिणाम ने , पण यथार्थ पणे जीव अजीवनी उलखाण करी नथी, अने शुरू अयन यंतरंग सिम्समान श्रात्मसत्ता उलखी नथी,अने नरकनिगोदा पुण्ययकी वीहीतो थको अंतरंग पुण्यादिकनी वांठायें निरतिचार पणे रित्र पाले , पण यथार्थ साध्य साधन पणानी उलखाण नथी; तेने इन चारित्र पदे गुणगाणे जाणवू.तेमां श्रागल कह्यां, ते रीते व तत्त्व पामी 9 शिष्यः-ए नव तत्त्वमांयी नावचारित्रमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरु-झाब्दनयन मते जावमारित्रवंत जीवमां श्राउ नत्त्व पामीये.जे व न को जी घर. कटंब, परिवार, पुत्र, कसत्र, मान, बती T A नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. श वने पोतानी आत्मसत्ता बरोबर करी जाणी तेहनी दया पाले , संसार उदासी, वैरागी, त्यागी नावनायें परिणाम वा ने अने जीव, अजीव, न वतत्त्व, षड्जव्यना गुणपर्याय,नित्य अनित्यादिकनुं जाणपणुं कलु तथा नव निदेपा, प्रमाण, अव्य, नाव, निश्चय, व्यवहार, उत्सर्ग, अपवादनुं ख रूप जाणी, जीवसत्ताने घ्यावे , अने अजीवसत्तानो त्याग करे ,ए रीतें जेणे स्वसत्ता परसत्तानी प्रतीति करी . शुद्धनिश्चयनयें करी जेणे सिकस मान पोताना आत्मानी प्रतीति करीबे,साध्य एक,साधन अनेक. ए रीतें पो ताना अत्माने साधतां बके सातमे गुणगणे जे जीव वर्ते ,तेने शब्दनयने मतें नावचारित्रीयो कहीयें. तेमा आगल कह्यां ते रीतें आप तत्त्व पामीयें. अने समनिरूढनयने मतें केवलीने पण नावचारित्र कहीये. तेमा आगल कह्यां ते रीतें नव तत्त्व पासीये. तथा एवंजूतनयने मतें सिझना जीवने पण नावचारित्र कहीये. तेवां आगल कह्यां ते रीतें त्रण तत्त्व पामीये. जए शिष्यः-ए नव तत्त्रमाथी अव्यसाधुमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-साधुनुं अव्य ते श्रावक पांचमे गुणगणे जाणवो, एटले श्राव कमांथी साधुपणुं नीपजे , माटे अव्यसाधु ते पांचमे गुणगणे श्रावक ने कहीये, तेमां पागल कह्यां ते रीतें आठ तत्त्व पामीये. G शिष्यः-ए नव तत्वमांश्री नावसाधुमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नावसाधुमां, आठ तत्त्व पामीयें, कारण के जे जीवें समकेत स हित श्रावकनां वार व्रत उच्चस्यां ने अने संसारथकी उदासी वैराग्यरूप प रिणामें वर्ते ने अने निरंतर साधुपणुं लेवानी नावनायें चित्त रमे . तथा एवं चिंतवे जे जे संसाररूप बंदीखानाथी केवारें हूं बूटीश ? अने निर्विका री पदनुं आपनार एवं साधुपणुं केवारें हुं अंगीकार करीश ? अने एकाकी पणे विहार करी मांस मसादि तथा देव मनुष्योना करेला घोर उपसर्ग केवारें सहन करीश ? महातप तपी इंडियरूप शत्रुने दमन करी सर्वकर्मने चूरी महारो आत्मा केवारें निरावरण करीश? ज्ञानरूप अनंत चतुष्टय लक्ष्मी केवारें प्रगट करीश? एवं साधुपणुं मने केवारें उदय आवशे? आसंसाररूप हडमांडेथी नीकली वनमां एकाकी पणे निर्जयथको सिंहनी परें, केवारें हुं विचरीश? ते जीव गृहस्थपणे रह्यो थको पण जुसूत्र नयने मते नाव साधु जाणवो.अने शब्दनयने मते अंतरंग खसत्ता परसत्तारूप प्रतीति करी ३६ नवतत्त्वना प्रश्नोतर. ४६ शिप्यः-ए नव तत्त्वमांची नावसिकमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-जावसिकमांत्रण तत्त्व पामीयें. केम के शुरू शुक्लध्यान रूपाती परिणाम रूप कृपकश्रेणी करी आत्मप्रदेशथकी कर्मावरणने चूरी जे स्वसत्ता निरावरण करी लोकने अग्रजागें विराजमान, अनंत ज्ञानमन अनंतदर्शनमय, अनंतचारित्रमय, अनंतवीर्यमय, अनंतदानमय, श्र तलाजमय, अनंतनोगमय, अनंत उपनोगमय, सहजानंदी, पूर्णा दी, अजर, अमर, अविनाशी, अचलित, अस्खलित, अयोगी, अवेर्द अमोही, अलेशी, अणाहारी, अशरीरी,अरक्षक,अव्यापक, एक, असंह अनंतगुणे करी विराजमान, परमानंद सुखना विलासी, एवा नावसिक प्र तेहमांत्रण तत्त्व पामीयें. एक तो सिझनो जीव ते जीवतत्त्व अने यथ ख्यात चारित्र रूप गुणें करी पोताना स्वरूपमा रमण करे ते वीजु संक तत्त्व कहीये अने नावमोक्ष पदवी पाम्या वे ते त्रीजु मोक्षतत्त्व जाणा ७ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अव्यचारित्रमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अच्यचारित्री जीव पहेले गुणगाणे होय तेमांव तत्व पामी फेम के संसारयकी उदासीनावें जेणें पांच महाव्रत रूप चारित्र अंगीका कगं वे, कायनी रक्षा करे , सूजतो आहार लीये वे, साधुनी क्रिया पदिकमाणू, पडिलेहण यादिक करे ठे, निरंतर वैराग्यन्नावनायें परिणाम न के, पण यथार्थ पाणे जीव यजीवनी लिखाण करी नथी, अने शुन श्रयनयं यंतरंग सिकसमान यात्मसत्ता जेलखी नथी,अने नरकनिगोदन पथकी वीहीतो यको यंतरंग पुण्या दिकनी वांठायें निरतिचार पणे च रित्र पाले ठे, पण यथार्थ साध्य साधन पणानी उलखाण नथी; तेने अठर चारित्र पढेले गुणगणे जाणवू. तेमां पागल कह्यां, ते रीतं व तत्त्व पामीय पशिप्य:-ए नव तत्वमांधी नावचारित्रमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुन-शब्दनयने मतं नावचारित्रवंत जीवमां या तत्त्व पामीये,जे क गो कोइ जीवें घर. कुटुंब, परिवार, पुत्र, कलत्र, धन, माल, ती ३ दिन न्यागी. चारित्र अंगीकार कम्युं ते, पांच समितिये समितो, पण निय मो. या प्रवचनमानानं पाले ठे, सत्तर नंदें संयम थाराधे ठे मायाहारदीय . मांगलाना पांच दोप टाली थाहार करे , मांज गरमा परिहाणादिक क्रिया कर संग्रहनयने मतं सर्व जी "न नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वने पोतानी आत्मसत्ता बरोबर करी जाणी तेहनी दया पाले डे, संसार उदासी, वैरागी, त्यागी जावनायें परिणाम वर्ते ने अने जीव, अजीव, न वतत्त्व, षड्डव्यना गुणपर्याय,नित्य अनित्यादिकनुं जाणपणुं कर्तुं बे तथा नव निदेपा, प्रमाण, अव्य, नाव, निश्चय, व्यवहार, उत्सर्ग, अपवादनुं ख रूप जाणी, जीवसत्ताने घ्यावे जे, अने अजीवसत्तानो त्याग करे ,ए रीतें जेणे खसत्ता परसत्तानी प्रतीति करी जे. शुनिश्चयनयें करी जेणें सिकस मान पोताना आत्मानी प्रतीति करीबे,साध्य एक,साधन अनेक,ए रीतें पो ताना अत्माने साधतां बके सातमे गुणगणे जे जीव वर्ते ,तेने शब्दनयने मतें नावचारित्रीयो कहीये. तेमां आगल कह्यां ते रीतें आप तत्त्व पामीयें. अने समनिरूढनयने मतें केवतीने पण नावचारित्र कहीये. तेमा आगल कह्यां ते रीतें नव तत्त्व पासीयें. तथा एवंचूतनयने मतें सिझना जीवने पण नावचारित्र कहीये. तेवां आगल कह्यां ते रीतें त्रण तत्त्व पामीये. sए शिष्यः-ए नव तत्वमांथी व्यसाधुमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-साधुनुं अव्य ते श्रावक पांचमे गुणगणे जाणवो, एटले श्राव कमांथी साधुपणुं नीपजे ने, माटे अव्यसाधु ते पांचमे गुणगणे श्रावक ने कहीयें, तेमा आगल कह्यां ते रीतें आव तत्त्व पामीये. ७ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी नावसाधुमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नावसाधुमां, आठ तत्त्व पामीयें, कारण के जे जीवें समकेत स हित श्रावकनां वार व्रत उच्चस्यां ने अने संसारथकी उदासी वैराग्यरूप प रिणामें वर्ते ने अने निरंतर साधुपणुं लेवानी नावनायें चित्त रमे . तथा एवं चिंतवे ने जे संसाररूप बंदीखानाथी केवारें हूं बूटीश ? अने निर्विका री पदापनार एवं साधुपणुं केवारें हुं अंगीकार करीश ? अने एकाकी पणे विहार करी मांस मसादि तथा देव मनुष्योना करेला घोर उपसर्ग केवारें सहन करीश ? महातप तपी इंजियरूप शत्रुने दमन करी सर्वकर्मने चूरी महारो आत्मा केवारें निरावरण करीश? ज्ञानरूप अनंत चतुष्टय लक्ष्मी केवारें प्रगट करीश? एवं साधुपणुं मने केवारें उदय आवशे? आसंसाररूप हडमांहेथी नीकली वनमां एकाकी पणे निर्जयथको सिंहनी परें केवारें हुँ विचरीश? ते जीव गृहस्थपणे रह्यो थको पण जुसूत्र नयने मते जाव साधु जाणवो.अने शब्दनयने मते अंतरंग स्वसत्ता परसत्तारूप प्रतीति करी - नवतत्त्वना प्रश्नोतर. ७६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी नावसिकमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नावसिझमांत्रण तत्त्व पामीयें. केम के शुभ शुक्लध्यान रूपातीत परिणाम रूप कृपकश्रेणीयें करी आत्मप्रदेशथकी कर्मावरणने चूरी जेणे स्वसत्ता निरावरण करी लोकने अग्रजागें विराजमान, अनंत ज्ञानमय, अनंतदर्शनमय, अनंतचारित्रमय, अनंतवीर्यमय, अनंतदानमय, अनं तलाजमय, अनंतनोगमय, अनंत उपजोगमय, सहजानंदी, पूर्णानं दी, अजर, अमर, अविनाशी, अचलित, अस्खलित, अयोगी, अवेदी, अमोही, अलेशी, अणाहारी, अशरीरी,अरदक,अव्यापक, एक, असंख्य अनंतगुणे करी विराजमान, परमानंद सुखना विलासी, एवाजावसिक प्रनु तेहमांत्रण तत्त्व पामीयें. एक तो सिझनो जीव ते जीवतत्त्व अने यथा ख्यात चारित्र रूप गुणें करी पोताना स्वरूपमा रमण करे ने ते वीजु संवर तत्त्व कहीं श्रने जावमोक्ष पदवी पाम्या ते त्रीजु मोदतत्त्व जाणवू. ७७ शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी अव्यचारित्रमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अव्यचारित्री जीव पहेले गुणगणे होय तेमा उ तत्त्व पामीयें, केम के संसारथकी उदासीनावें जेणें पांच महावत रूप चारित्र अंगीकार कम्युं , ठकायनी रक्षा करे ठे, सूजतो आहार लीये , साधुनी क्रिया, पडिधामणुं, पडिलेदण आदिक करे , निरंतर वैराग्यनावनायें परिणाम व ठे, पण यथार्थ पणे जीव अजीवनी जेलखाण करी नथी, अने शुकनि श्रयनयें यंतरंग सिकसमान श्रआत्मसत्ता उलखी नयी, अने नरकनिगोदनां अवयकी वीहीतो थकोयंतरंग पुण्यादिकनी वांठायें निरतिचार पणे चा रित्र पाले वे. पण यथार्थ साध्य साधन पणानी उलखाण नथी; तेने व्य चारित्र पहेले गुणगणे जाणq.तेमां श्रागल कह्यां, ते रीतें व तत्त्व पामीयें. 9 शिष्यः- नव तत्त्वमांची नावचारित्रमा केटलां तत्व पामीयें ? गुरु-शब्दनयने मतं नावचारित्रवंत जीवमां या तत्व पामीये.जे का गों को जीवं घर, कुटुंब, परिवार, पुत्र, कलत्र, धन, माल, ती श हिने न्यागी, चाग्नि अंगीकार कन्नु ठे, पांच समितियें समितो, त्रण निय गुमो. या प्रवचनमाताने पाले ठे, सत्तर नंदें संयम थाराधे ठे, गयाहार दीये है. मान्लाना पांच दोष टाली श्रादार करे ठे, सांज 'कमा पहिलेदादादिक क्रिया करे , संग्रहनयने मते सर्व जी नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. शए श्रवत जाणवां. एटले जीव, अजीव, पुण्य, पाप अने आश्रव, ए पांच त त्त्व थयां अने ए दलीये जीव वंधाणो ,ते बहुं बंधतत्त्व थयुं अने तत्त्वातत्त्व खरूप स्वपरनी वेंचण करी स्वरूपमा रहे, एटली वार संवर कहीये. ते सा तमुं संवर तत्त्व तथा संवरमां जीव रहे तिहांसुधी समयसमय अनंती निर्ज रा करे, ते आठमुं निर्जरा तत्त्व जाणवू एणी रीतें जावलिंग साधुमां आठ तत्त्व जाणवां. ए रीतें नव तत्त्वतुं स्वरूप जाणे, तेने झानी कहियें, अने अंतरंग सईहे तेने समकेती कहीयें ॥ इतिश्री बालबुद्ध्यवबोधार्थ नवत त्वमयप्रश्नोत्तराणि समाप्तानि ॥ हवे नव तत्त्वना स्वरूपमा माहोमांहे सं वंधनो विचार जाणवा रूप प्रश्नोत्तर लखियें बैयें. ७३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी जीवने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी जीवने शत्रुरूप पांच तत्त्व जाणवां कारण के जी वने एकेक प्रदेशे पुण्य पापनां दलीयां अजीवरूप अनंता लाग्यांबे ते श्रा श्रवनूत जाणवां एटले पुण्य, पाप, अजीव अने आश्रव, ए चार तत्त्व थयां अने ए दलीये जीव बंधाणो थको चारगतिरूप संसारमांअनंता काल थया रखडे बेमाटे पांचमुं बंधतत्त्व जाणवू. ए रीते ए पांच तत्त्व जीवने शत्रुन्त थश्ने अनादि कालनां लागांचे तेणें करी जीव, चारगतिरूप संसारमा परि ब्रमण करे ने माटें ए नव तत्त्वमां जीवने पांच तत्त्व, शत्रुरूप जाणवां. ज् शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी जीवने वोलावारूप केटलां तत्त्व पामी ? गुरुः-पुण्य प्रमुखरूप चार तत्त्व जीवने वोलावा समान जाणवां ते दे खाडे . एक तो पुण्यतत्त्व ते व्यवहारनयने मतें आदरवा योग्य बे, केम के ए पुण्य ने तेजीवने मोद नगरेंजातां वोलावा रूप बे, कारण के जवरूप अटवीमांचोराशी लाख जीवायोनिरूप ग्रामने विषे जन्म,जरा, मरण, नय, शोक, पीडा, आधि, व्याधि, माया, मोह, मूळ, मिथ्यात्व, अव्रत, कषाय श्रादिक अनेक मोहराजाना मूकेला सुनट ते जीवने मोदनगरेंजातां विघ्न कर्ता , माटे तिहां पुण्यरूप वोलावो जीवने गवको सहायकारी होय तो जीव, निर्विघ्नपणे मोदनगरें पहोंचे तेथी पुण्यतत्त्व व्यवहारनयने मतें जीवने आदरवा योग्य , एटले समकेती जीव ने ते पुण्य तत्त्वने वोलावा रूप करी जाणे बे, पण अंतरंग निश्चयें आत्माना गुणरूप पुण्यने नथी जा णतो. जेम को नगरें जाएं होय अने मार्गमां जय घणो होय, तेवारें वा G नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ठे एटले गृहस्थपणे पांचमे गुणगणे ठे, पण मनोरथ ठहा सातमा गुण गणाना वत्त ठे, माटे एने नावसाधु कहीयें तेमां या तत्व पामीयं ? जर शिष्यः-ए नव तत्वमांश्री अव्यलिंग साधुमांदे केटलां तत्व पामीयें? गुरुः-व्यलिंग साधु पहेले गुणगणे होय, तेमा आगल कह्यां ते रीते ठ तत्व पामीये. कारण के कोइ जीवें नरक निगोदनां दुःखथकी जय पामीने अथवा देवेंड नरेंजनी शकिदेखीने तेनी वांगायें मोहगृहीत वैराग्ये श्रथवा या नवें इंडियसुखनी वांगयें चारित्ररूप लिंग अंगीकार कमु ठे, पांच मद्दाबत सूर्धापाले ठे, इंघिय दमे ठे, परिसहना उपसर्गने सहन करे , पडि लेह्णादि क्रिया शुद्ध करे ठे, उता लोग तज्या ठे, वैराग्यनावें चित्त वत्तें ठे, पाण नादृश जीव अजीवनुं जाणपणुं कलुं नथी. अने अंतरंग पुण्यादिकनी बांठारूप परिणाम वत्तं वे तथा निश्चयनयें सत्तागतनी उलखाण नथी. तेणें करी तेने व्यलिंग साधु व्यवहारनयने मतें कहीयें. ने ते संसारी जाणवा, तर शिष्यः-ए नव तत्त्वमांश्री नावलिंग साधुमां केटलां तत्त्व पामीय ? गुनः कोइ जीवें संसार थकी उदासिन्नावें राजद्धि, धन,माल, ठांमी कु ट्रंय. परिवारनामोद मृकी,संसाररूप चारगति थकी उदासी परिणामें चारित्र रपलिंग अंगीकार कम्युं व तेहने निवृत्तिचारित्र कहीये. एटले ते जीव संसा रघकी नियत्त्वों यने प्रवृत्ति चारित्र ते जे साधुनी क्रिया, पडिकमj, परिसंवण यादि गुरू रीतं करे येतेने प्रवृत्ति चारित्र कहीये, पांच महावत नयां पासवे. या नवें नया परनवे नरेंना सुखनी वांठा रहित एक पो नाना यात्मा निगवा करवाने वास्ते तथा पोताने जन्म मरणनां पुण्य घकी मृकावया निमिने एक पोताना यात्मानुज साधन करे ते प्रवृत्ति चारित्र कदीयं अने जीव, व्यजीव, नव तत्त्व, पड्डव्य, नय, निदेपा, न्य, ग. निश्चय, व्यवहार, नुत्सर्ग, अपवादनुं स्वरूप जाणी स्वसत्ता पर मनानी जो प्रतीनि की है, शुनिश्चय नयें करी पोताना यात्मानी मना जागे ईनची ठे, माध्य एक नन कर्मयकी रहित निरावरण कर साना, गायन यनेक कम्प, गगन पानाना यात्मस्वरूपने साध, तो दनयने मन के मानम गुणगा बनना नाबलिंग साधु कहीये. मात्र नन्द पानीवं. ने श्रात्री मीन:-एक तो तना जीव पोतं जीव देखने मन्तवें व पापनां दीयां यजीव अनंता लाग्यां तं या
No text on this page.
३० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. टमा वोलावो लीधो जोश्य, केमके वोलावो सीधा विता निर्विघ्न पणे प होचाय नहिं अने जेवारें वांवितपुर नगरें पहोंचे तेवारें बोलावाने शी ख आपे. ते दृष्टांते अहींयां जीवने मोद नगरें जावं ने अने मार्ग मोह राजाना सुन्नटोनो नय घणो ने, जेथी पुण्यरूप बोलावो जो साचो गवको होय, तो निर्विघ्नपणे जीव, मोक्ष नगरें पहोंचे, ए परमार्थ जाणवो. मा दे को जीव पुण्य बांधे, तेवारें चार तत्त्व नेलां आवे, ते आवी रीतेः-जे पुण्यनां दलीयां अजीव , ते आश्रवरूप ने, अने ए दलीयां बंधाय डे, एटले पुण्य, अजीव, आश्रव अने वंध, ए चार तत्त्व थयां. ए रीते ए नव तत्त्वमां व्यवहारनयने मते पुण्यतत्त्व जीवने वोलावा रूप श्रादरवा योग्य ते. ज्य शिष्यः-ए नव तत्त्वमांधी जीवने वाणोतर रूप केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी एक निर्जरा तत्त्व जीवने वाणोतर रूप जाणवू. जेम के कोइएक साहुकार घणेक करनें वीटाणो होय तेणें करी पुची घयो होय, पण तेने वाणोतर गवको मल्यो होय तो शेग्ने करजवकी वोडावे अने नवी कमाणी करी आपे, तेम इहां जीव घाणा कालनो कर्मरूप करजें वीटाणो महापुःख जोगवतो थको संसार मां फरे ले, एम फरतां फरतां जवस्थितिने योगें करी सकाम निर्जरा रूप याणोना जीवने मले, तेवारें सर्वकर्मरूप कारजथकी जीवने वोडावे, अ ने शानादिक गुणरूप अनंती लक्ष्मी जीवने प्रगट करी आपे. ७६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांधी जीवने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीमें? गुरु:- नव तत्त्वमांधी एक संवर तत्त्व जीवने मित्ररूप जाणवू. कारण र घणा काल या संसारमा जीवपुःख जोगवे , ते दुःख जोगवतां लोग रना बडतां रग्बडनां पुण्यरूप बोलायो जीवने सहायकारी अयो, तेवार निवितपणे जीवन संवरूप मित्रने घरे पहोंचाड्यो, ते संवररूप मित्रने घरे जीव पहोंच्यो. तेंवारें संबग्रुप मित्रं पुण्य पापरूप.जे दलीयां नवा कर्मनां शानव श्रावनां हना ते सर्व रोक्या, परीत एक अंतर मुहूर्त पर्यंत मंदरम्प मित्रना घरमा रहेतां यात्तिकम क्षय करी अनंत ज्ञान, अनंत नन चारित्र अनंत वीययाटि देते गुणरूप लक्ष्मी जीवने संव र मिनी महायें प्रगट बाय, माटे संवर नव जीवने मित्ररूप जाणवं, शियः-ए नव नवमांश्री जीवने घरुप केटला तत्व पामीय ?
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर ३२ गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी जीवने एक मोदतत्त्व घररूप जाणवू. कारण के पुण्य पापरूप अजीवनां दलीयां अनंतां सत्तायें आश्रवनूत थर लागांबे, तेणें करी जीव बंधाणो , तेथी संसाररूप चार गतिमां फरे ने, एटले पुण्य, पाप, अजीव, आश्रव अने बंध, ए पांच तत्त्व जीवने अनादि काल नां शत्रुरूप थर लागांबे, तेणें करी जीव अनेक प्रकारें विटंबना नोग वे , एम संसारमा फरतां फरतां पुण्यरूप वोलावानी सहायें करी जव स्थितिने योगें जीव संवररूप मित्रने घरे पहोंच्यो, तेवारें संवर रूप मि त्र वारणुं रोकी वेगे, एटले पुण्य पाप रूप नवा कर्मना आश्रव जीवने सम यें समयें अनंतां दलियां आवतां हतां, ते दलीयां सर्वे रोकाणां अने ते थी श्रागल जीवने एकेक प्रदेशे अनंती कर्मनी वर्गणाना थोकडा लागा हता, तेने निर्जरारूप वाणोतरें अंतरमां पेशी बालवा मांझया. ए रीतें एक अंतर मुहूर्त श्रात्मस्वरूपनां ध्यानमा रहेतां घाती कर्म दय करी ज्ञा नादि अनंत चतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी, पनी अनेक जीवने धर्मदेशना दइ संसारथकी निस्तारी घाती कर्म खपावी, जीव अने संवर रूप मित्र ए वे तत्त्व मोदपुरी पहोंचे, माटे जीवने मोदतत्त्व घररूप जाणवू. जज शिष्यः-ए नवतत्त्वमांथी रूपी अजीवने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः- अजीवने मित्र रूप पांच तत्त्व जाणवां, केमके पुण्य पापनां द लीयां आश्रव रूप ते अजीव ने, अने ए दलीयां मती बंधाय बे, माटे पुण्य, पाप, आश्रव, अजीव अने बंध ए पांच तत्त्व, रूपी अजीवने मित्र रूपये जए शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अजीवने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नव तत्त्वमांथी अजीवने शत्रुरूप एक निर्जरा तत्त्व जाणवू. कार ण के सकाम निरा गुण जेवारें जीवने श्रावे, तेवारें अजीवरूप पांच त त्वनां दलीयां सत्तायें अनंतां रह्यांबे, तेने वालीने क्षय करी नाखे, माटे. एशिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अजीवने रोकवा रूप केटलां तत्त्व पामी? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी अजीवने रोकवारूप एक संवर तत्त्व जाणवू, कारण के शब्द अने समनिरूढ नयने मतें संवरगुण जीवने आवे, तेवारें पुण्य, पाप, अजीवरूप आश्रवनां दलीयां आवतां रोकाय , माटें. एर शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अजीव, केटलां तत्त्वने रोकी शके ? गुरुः-अजीव एकजजीव तत्त्वने रोकी शके, कारण के जीवने एकेक --- ३२ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. प्रदेश अनंतां कर्मरूप दनीयां अजीवनां लागांने, तेणें करी जीव, मोद नगरें जातां रोकाणो बे, माटे अजीव एक जीवतत्त्वने रोकी शके दे. एर शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी अजीवें केटलां तत्त्वचें घर दी नथी ? गुरुः- ए नव तत्त्वमां अजीवें एक मोदतत्त्वY घर दीj नथी, कारण के जीव, जेवारें मोक्ष नगरें पधारे, तेवारें कर्मरूप अजीवनां दलीयां सत्तायें अनंतां लागां हतां, ते सर्व शुक्ल ध्यानरूप अनियें करी वाली क्षय करीने मोद नगरें पधारे , माटे अजीवें एक मोदतत्त्वतुं घर दी नथी. ए३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी पुण्यने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी पुण्यने मित्ररूप चार तत्त्व पामीये ते कहे , पु ण्यनां दलीयां अजीव ,ते आश्रवरूप जाणवां अनेए दलीयां मली बंधाय वे. पटले बंध थयो माटे पुण्य, अजीव, आश्रव अने बंध, ए चार तत्त्व थयां, एटले कोश् जीव पुण्य वांधे, तेवारें ए चार तत्त्व मित्ररूप साथै श्रावे, माटे. ए४ शिष्यः-ए एव तत्त्वमाथी पुण्यने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांयी पुण्यने शत्रुरूप एक निर्जरा तत्त्व जाणवू, कार ग के जेबारे सकाम निर्जरा गुण जीवने आवे, तेवारे पुण्यनां दलीयां जे सत्तायें बांध्यां वे, ते खपावीने, जीव मोक्ष नगरे पहोंचे, माटे, r"५ शिप्यः-एनव तत्त्वमांची पुण्यनां प्रतिपदीरूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-पुम्पनुं प्रतिपक्षी एक पाप तत्त्व जाणवू. कारण के जे समयें शुज परिणामें जीव पुष्यनां दलीयानुं ग्रहण करे ठे, ते समय पापनां दलीयानुं यहाण नगी, कारण के एक समयें वे क्रिया न होय ए परमार्थ . एशियः- नव तत्त्वमांश्री पुण्यने रोकवा रूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नव नत्त्वमांची पुण्यनां दलीयां रोकवारूप एक संवर तत्त्व जाणवं कारए के सब्द नयन मतं जे समय जीव स्वरूप चिंतनरूप संवरमां श्रावे, ते समय नया कर्मन्य दलीयानुं ग्रहण नश्री, माटे पुण्यने संवर रोके ठे. शिष्यः- नव तत्वमांत्री पुण्य केटलां तत्त्वने रोकी शके ठे? गुम:- नव नवमांत्री मोक्ष नगरे जतां एक जीव तत्त्वने पुण्य गेकी बारे में कमी के पुश्यनां दलीयां मनायें निकाचित वांध्यां होय, ते संपूर्ण का दिना केवली नगवान पाए मोक्ष नगरे जर शके नहीं, माटे. :- - नव नवनांची पुण्य केटलां तत्त्व- घर दीतुं नश्री ? - ६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर ३३ गुरुः-नव तत्त्वमाथी पुण्ये एक मोद नगरनुंघरदीनथी. केम के मोद नगरें जातां जीवने पुण्यनां दलीयां साथै जतां नथी, जेवारें पुण्यंनां दलीयां सर्व खपावी रहे, तेवारेंज जीव, मोक्ष नगरें पहोंचे बे, तेमाटें. एप शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी पापने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-नव तत्त्वमाथी पापने मित्ररूप चार तत्त्व जाणवां. कारण के पाप नां दलीयां अजीव बे, ते आश्रवरूप जाणवां, अने ए दलीयां मली वं धाय , ऐटले बंध कहीयें माटे पाप, अजीव, आश्रव अने बंध, ए चार तत्त्व थयां. एटले कोइ जीव पाप बांधे, तेवारे ए चार तत्व नेलां आवे. १०० शिष्यः-नव तत्वमांथी पापने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नव तत्त्वमांथी पापने शत्रुरूप एक निर्जरा तत्त्व जाणवू. कारण के जेवारें सकाम निर्जरा गुण जीवने आवे तेवारें पापनां दलीयां जे स त्तायें अनंता लागांबे, तेने बालीने क्षय करे, माटे पापर्नु शत्रु निर्जरा . १०१ शिष्यः-नव तत्त्वमांथी पापनां प्रतिपदी रूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नव तत्वमांथी पापर्नु प्रतिपक्षी रूप एक पुण्य तत्त्व जाणवू, कार ण के जीव जे समये अशुन परिणामें पापनां दलीयानुं ग्रहण करे , तेस मयें पुण्यनां दलीयानुं ग्रहण नथी, केम के एक समयें वे क्रिया न होय, ए परमार्थ , माटे नव तत्त्वमां पाप, प्रतिपदी रूप एक 'पुण्य तत्त्व जाणवू. १०२ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी पापने रोकवारूप केटलां तत्त्व पामी ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी पापनां दलीयां रोकवा रूप एक संवर तत्त्व जा एवं. कारण के शब्द नयने मते जे समय जीव खरूपना चिंतनरूप संवर मां आवे, ते समय नवा कर्मरूप दलीयानुं ग्रहण नथी माटे, १०३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी केटलां तत्त्वने पाप रोकी शके ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी मोद नगरें जातां एक जीव तत्त्वने पाप रोकी शके बे, कारण के पापनां दबीयां निकाचित पणे सत्तायें बांध्यां होय, ते खपाव्या विना को जीव, मोदनगरें पहोंचे, नहीं. १०४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी पापें केटलां तत्वनुं घर दी नथी ? गुरुः-ए नव तत्वमाथी पापें एक मोक्ष तत्त्वतुं घर दीतुं नथी कारण के मोद नगरें जातां जीवने पापनां दबीयां सायें आवतां नथी, एटले शुजा ३४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, गुल विकाररूप पुण्य पापना दलीयां सत्तायें रह्मां ने, ते खपाव्या विना को जीव मोद नगरें पहोंची शके नही. १०५ शिप्यः-ए नव तत्त्वमाथी श्राश्रवने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीयें। गुरुः-ए नव तत्वमाथी आश्रवने मित्ररूप पांच तत्त्व पामीये. कारण के पुण्य पापनां दलीयां अजीव बे, ते आश्रवरूप जाणवां. अने दलीयां मली बंधाय , ते बंध कहीये. एटले पुण्य, पाप, अजीव, श्राश्रव अने वंध, ए पांच तत्त्व आश्रवने मित्ररूप जाणवां. १०६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांधी आश्रवने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः- नव तत्त्वमांधी आश्रवने शत्रुरूप एक निर्जरा तत्त्व पामी. का रण के जेवारें सकामनिर्जरा गुण जीवने श्रावे, तेवारें आश्रवनां दलीयां सत्तायें अनंता रह्यां , तेने वालीने दय करे, माटे ते शत्रुरूप जाणवू. १०० शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी आश्रवने रोकवारूप केटलां तत्व पामीयें ? गुरुः- नव तत्त्वमाथी आश्रवने रोकवारूप एक संवर तत्त्व जाणवू. केम के शब्दनयने मते जे समय जीव सत्तागतना चिंतनरूप संवरमां श्रा वे, ते समय शुनाशुन्न विकाररूप आश्रवनां दतीयांने श्रावतां रोके, माटे. १०७ शिप्यः-ए नव तत्वमांथी केटलां तत्वने आश्रव रोकी शके ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांधी एक जीव तत्त्वने आश्रव रोकी शके, कारण के श्रावनां दलीयां शत्रुरूप यश्ने जीवने सत्तायें लागां बे, तेणें करी जीव, मोदा नगरें जातां रोकाणो ठे, माटे एक जीव तत्त्वने आश्रव रोके . १० शिप्यः-नव तत्त्वमांधी श्राश्रवें केटलां तत्त्व- घर दीतुं नथी ? गुरु:-ए नव तत्त्वमांचीथावें एक मोद तत्त्वनुं घर दीतुं नथी, कारण के मोहनगरें जातां जीवने शुनाशुल विकाररूप श्राश्रवना दसीयां साये श्रावनां नबी, माटे नव तत्त्वमा एक मोक्ष तत्त्वजें घर श्राश्रवें दीवू नथी, ११० शिष्यः-नव तत्वमांधी संवरने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुम-संवरने मित्ररूप एक जीवतत्त्व जाणवू. कारण के जीव, मोद नगरे जाय. तेवा संवरतत्व मित्ररूप ठे, तेने साथ सेतुं जाय. एटले मोदमा जीवन धान्यान चारित्ररूप संवरतत्त्व सदा कास साय वर्ते , माटे, ११ नियः-नव तत्त्वमांयी केटसां तत्वने संवर रोकी शके ठे ? गुर:-न्य नन्दमांर्थी पांच नत्वने मंवर रोकी शके ठे, कारण के शब्द नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. श्रने समनिरूढ नयने मते जेवारें जीवने शुक्लध्यानरूप संवर गुण-आ वे, तेवारें शुनाशुन नवां कर्म रूप पांचे तत्त्वनां श्राश्रव रोकाय, एटले सं वर तत्त्वर्नु ए लक्षण , जे श्रावता कर्मने रोके, माटे ए नव तत्त्वमाथी पुण्य, पाप, अजीव, आश्रव अने वंध, ए पांच तत्त्वने संवर रोके जे. ११२ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी केटलां तत्वनी साथे संवरने प्रीति ? गुरुः-ए नव तत्वमांथी एक निर्जरा तत्त्वनी साथै संवरने प्रीति जाण वी, कारण के जीव घणां कम करी विटाणो थको अनेक प्रकारनी पीडापा मतो पामतो दुःख विटंबना सहेतो, रखडतो, रखडतो, पुण्यरूप वोला वानी सहायें जवस्थितिने योगें करी संवररूप मित्रने घरे पहोंच्यो, एट से संवर अने निर्जरा, ए बे तत्त्वे साथे मली जीवने कर्मथकी बोडाव्यो, अने ज्ञानादि अनंत गुणरूप सदमी प्रगट करी थापी, पडी जीव श्रने सं वर, ए बे तत्त्व मित्ररूप बे, माटे मोदपुरीमा साथे गया. अने संवरने निर्जरातत्त्वनी साथै प्रीति हती तो पण निर्जराने मूकीने जीवतत्त्वने लई मोदं पुरीमा गयो, तेथी निर्जरा तत्त्वनी साथै संवरने प्रीति बे, ११३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी संवरने, घररूप केटलां तत्व पामी? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी एक 'मोक्ष तत्व संवरने घररूप जाणवू. कार के मोक्षपुरीमा सिझना जीवने यथाख्यात चारित्ररूप संवर तत्त्व सदा कालें साथें वर्ने ने, माटे ए नव तत्त्वमां संवरने घररूप एक मोक्ष तत्व बे. ११४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी केटलां तत्त्वने निर्जरा बाले . ? गुरुः-नव तत्त्वमांधी आश्रवरूप. पांच तत्त्वनां दलीयां जीवनी सत्तायें लागां , तेहने निर्जरा बालीने क्षय करे , कारण के जेवारे सकाम नि ऊरारूप गुण जीवने श्रावे, तेवारें शुन्नाशुनकर्मरूप पांच तत्त्वनां दलीयां जीवने सत्तायें अनंतां रहेलां बे, तेने निर्जरावेमाटे पांच तत्त्वने बाले बे. .११५ शिष्यः-नव तत्त्वमांथी केटलां तत्त्व निर्जराने खामीरूप पामीयें ? गुरुः-नव तत्त्वमांथी एक. जीवतत्त्व निर्धाराने स्वामीरूप जाणवू. ए टले जे कारणे जीवने एक एक प्रदेशे अनंता कर्मरूप वर्गणानां थोकडा लागा हता, ए रीतें कर्मरूप करजें जीव, वीटाणो थको डुःखी हतो, पण सकाम निर्जरारूप वाणोतर मले, तेवारें जीवने सर्व कर्मरूप करजयकी ए E ३६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ठोडावे, अने ज्ञानादि अनंत गुणरूप लक्ष्मी प्रगट करी थापी, जीवने यो करी मोक्ष नगरें पहोंचाडे, माटे निर्धारानु स्वामी एक जीव तर ११६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी केटला तत्त्वनी साथें निर्धाराने प्रीति गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी एक संवर तत्त्वनी साथें निर्जराने प्रीति ने. ण के जीव कर्मरूप करजें वीटाणो थको पुःख पामतो पामतो पुण्यरूप लावानी सहायें करी संवररूप मित्रने धेर पहोंच्यो, तेवारे संवररूप निर्जराने तेडी पोतानो मित्र जाणी जीवने कर्मरूप करजयकी ठोडा पठी निर्जराने शहां मूकी संवर तत्त्व जीवने लश् मोक्षपुरीमां गयु. ११७ शिष्यः-ए नव तत्वमाथी केटलां तत्त्वनुं घर निर्जरायें दीवुन गुरुः- नव तत्त्वमाथी एक मोक्षतत्त्वजें घर निर्धारायें दीतुं नथी, रण के मोह नगरमां जीवने आत्मप्रदेशे कर्मनी एक परमाणु मात्र र ही नयी, ते कारण माटे मोदपुरीमा निर्जरा तत्त्वनो खप नथी. २१७ शिष्यः-ए नव तत्वमाथी बंधने मित्ररूप केटलां तत्त्व पामी गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी पांच तत्व, बंधने मित्ररूप जाणवां. कारण को जीय कर्म वांधे, तेवारें पुण्य, पाप श्राश्रवरूप तेनां दलीयां श्रज रप , ते नर्व बंधाय , माटे ए नवमांथी पुण्य, पाप, थानव, अर्ज ने बंध, ए पांच तत्व बंधने मित्ररूप जाणवां, १? शिष्यः- नव तत्त्वमांश्री बंधने शत्रुरूप केटलां तत्त्व पामी गुगः-बंधने शत्रु रुप एक निर्जरा तत्त्व जाणवू कारण के जेवार सब म निर्जगरूप गुण जीवने यावे, तेवार ए पांच तत्त्व श्राश्रवनूत तेनां जीयां पंचाशां वे, नेने वालीने क्षय करे, माटे बंधनी शत्रु निर्जरा . १२० शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी केटलां तत्त्वने बंध रोकी शके ठे? गुमः-- एक. जीव तत्त्वने बंध गेकी शके ठे, जे कारणे शुनाशुजकर रूप दीये करी जीव बंधासायको संसारमा अनेक प्रकारे करी पीडा प में माटे कमर पर्वघे बंधाणो ताणे करी मोक्षनगरें जातां रोकाणो वे १२१ दिय:- नव तत्वमाथी बंधतत्त्वने कयु तत्त्व रोके ठे ? गुरु- बंधनवने गेकनार एक संवग्नत्त्व जाणवं, कारण के शब्द पने वार जीवन मंवर गुण यावे, तेवार थावता कर्म रूप जे दल र म बंधाना गाय, माद एनवतत्वमां बंधने गेकवारूप एक संवर ठे.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १२२ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी बंधे केटलां तत्वनुं घर दी नथी? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी बंधे एक मोक्ष तत्त्वनुं घर दीतुं नथी, केम के जे वारे मोक्ष नगरें जीव जाय, तेवारे सर्व कर्मनां बंध रूप जे. दलीयां सत्तायें । रह्यां ते सर्व तोडी बाली क्षय करी जाय जे. ते कारणे जीवने मोक्ष पुरी मां वंध नथी माटे ए नव तत्वमां बंधे एक मोद तत्वनुं घर दीतुं नथी. १ १२३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमां अव्यसिझपरमात्माने शत्रुरूप केटलां तत्त्व जे? गुरुः-अव्यसिद्ध परमात्माने शत्रुरूप पांच तत्त्व पामीयें. शहां सिझनुंज व्य ते केवली केम के केवलीमाथी सिधपणुं नीपजे माटे अव्यसिद्धपरमा त्मा ते केवलीने जाणवा. ते केवतीजगवानने पुण्य पापनां दलीयां अजी । वरूप अनंतां सत्तायें रह्यां बे, ते श्राश्रवरूप जाणवां एटले पुण्य, पाप, अ जीव अने श्राश्रव, ए चार तत्त्व थयां श्रने ए दलीये केवलीने बांधी राख्या बे,ते पांचमो बंध थयो, तेणे करी केवली मोक्षपुरीमा जतां रोकाणा बे, ए रीतें अव्यसिद्ध परमात्माने पांच तत्त्व शत्रुरूप जाणवां. १४ शिष्यः-ए नवत्त्वमांथी अव्यसिद्ध-परमात्माने मित्ररूप केटलां तत्त्व? गुरुः-अयसिझपरमात्माने मित्ररूप एक संवर तत्त्व जाणवं, जे कारणे अव्यसिझपरमात्मा शुक्लध्यानना बीजात्रीजा पाया वचालें रह्या, संवररूप मित्रने घरे वर्ते बे, एटले संवररूप मित्रे पांच तत्त्वना दलीयांश्रजीवरूप नवा कर्मनां श्राश्रव श्रावतां रोक्यां, एटले समनिरूढ नयने मते शुक्नध्यान रूप संवरने घरे वर्ते ,तेणें करी नवा कर्मरूप धाश्रवनांदलीयां श्रावतां रोका णांबे, ए परमार्थ जाणवो. माटे अव्यसिझने एक संवर तत्त्वमित्ररूप कहीयें. १२५ शिष्यः-नव तत्त्वमाथी अव्यसिझपरमात्माने वाणोतररूप केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-अव्यसिक परमात्माने वाणोतररूप एक निर्जरा तत्त्व जाणी. केम के जीवने संसारमा जमतां जमतां अनंता पुजलपरावर्तन काल गयो,ते में करी घणी आशातनायें कर्म बांध्यां, माटे कम विटाणो थको उःख पाम तो पामतो सकाम निर्जरा रूप वाणोतर मल्यो, तेवार जीवने कर्मरूप कर जथकी बोडाव्यो, अने अनंत चतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी थापी, अने हजी शुक्लध्यानना बीजा त्रीजा पाया वचा रह्या, समय समय अनंता कर्मना थोकडाखपावे ,एटले अंतें निर्जरारूप वाणोतर, सर्व कर्मरूपक , - 7 ३७ नक्तत्वना प्रश्नोत्तर. रजयकी वोडावी श्रने अव्यसिक परमात्माने नावमोक्षपदें पहोचाडशे. १२६ शिष्यः-एनव तत्त्वमांथी अव्यसिक परमात्माने घररूप केटलां तस्व? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी,अव्यसिक परमात्माने घररूप, एक नाव मोक तत्त्व जाणीयें, तेनुं दृष्टांत वतावीयें वैयें. जेम को एक प्राणी करजें वीटा णो होय, घणोःखी थातो होय, तेवारें परदेश कमावा नीकले, पनी अनेक देशावर फरतो फरतो धन कमाई.उपार्जनकरी करज उतारीधन लइ सुखी यो यश्पोताने घरेजश्वेसे, तेम हां जीव अनंता कर्मरूप करनें वीटाणो यको पुःख नोगवतो जोगवतो कास स्थितिने योगें करी निगोदथकी बाहेर निकल्यो.पठी चोराशी लाख जीवायोनिरूप ग्राम तथा नवपाटण रूप नम रमा जमतो नमतो कोइ एक अवसरें नवस्थितिने योगें करी पुण्यरूप वोला यो साचो सहायकारी थयो, तेवारे तेणे संवररूप मित्रने घरे जीवने पहोवा ट्यो एटले संवरें पोतानो मित्र जाणी हित श्राणीने निर्जरा रूप वाणोतर जीवने राखी थाप्यो, तेणें सर्व कर्मरूप करजयकी जीवने बोडाववा मां गयो थने पोतें वारणुं वांधी रोकी वेठो, तेवारें पांचे तत्त्वनां दलीयां श्र जीवरुप नया कर्मनां श्राश्रव श्रावतां रंध्या. एणी रीतें अनेक प्रकारें मेहे नत करी जीवने कर्मरुपकरजयकी ठोडाव्यो तेथी अनंतज्ञान,अनंतदर्शन, अनंत चारित्र, अनंतवीर्य, श्रव्यावाध, श्रमूर्ति, सहजानंदी, पूर्णानंदी, श्रजर. अमर, यविनाशी, ए थादि देश्ने अनंत गुणरूप लक्ष्मीने प्रगट करी, परमानंदमुखनो विलासी थइ, नाव मोक्षपदप्रत्ये जीव पामे,माटे ए नव तत्समां अव्यसिक परमात्माने घररूप एक जावमोद तत्त्व जाणवू. १०शिष्यः-ए नव तत्वमां नावसिक परमात्माने घर रूप केटलां तत्त्व ठे ? गुरु:-गावसिक परमात्माने घररुप एक नावमोक्षपुरीरूप तत्त्व जाण. कारण के नाव मोठपुरी खोकने आंतें कहीये तिहां जन्म नही, जरा नहीं, मार नदी, नय नहीं, शोक नही, रोग नही, पीडा नही, निता नही, सादा नही, निहार नही, शत्रुनही, मित्र नहीं, राजा नही, चाकर नही, नही, मेनापति नहीं, वाणोतर नही, ग्वा नही, पीयूँ नही, उंढवू रटी पटेर नही. देवू नही, देवू नही, हसवू नहीं, खेल नही, रमg नही, उमई नही. योज, नही. चालवू नही, नाड़ी नही, न्याय नही, रा - नटी. दिवम नही, माया नही, ममता नहीं, राग नदी, केप नहीं, नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ३५ श नही, कजियो नही, वाद नही, विवाद नही, जणवू नही, गणवू नही; अर्थ नही, विचार नही, व्रत नही, पञ्चरकाण नही, गुरु नही, चेलो नही, श्राधि नहीं, व्याधि नही, एवा अजरामरस्थानके अनंत परमानंदसुखनो विलास ते प्रत्ये लोगवता अनंत नाव सिह परमात्मा ज्योतिःस्वरूपें श्रा प आपने खजावें सुख जोगवे . एवं सांजलीने शिष्य बोल्यो जे ते सुख ते शुं कहीयें ? गुरुः- सुखनुं वर्णन करतां केवलीनां श्राउखां अनंतां पूरां यश् जाय, तो पण वर्णव्यु जाय नही, एटलुं ने तो पण दृष्टांतें करी लेशमात्र बताईं बुं ॥गाथा ॥ सुरगण सुख त्रिहुं कालनां, अनंत गुणां ते कीध । अनंतवगै वगित कस्यां, तो पण सुख समीध ॥१॥ अर्थः-(सुर के) देवता ते नवनपति, ज्योतिषी, व्यंतर, वैमानिक, नववेयक, अनुत्तर विमान, सर्वा र्थसिक,ए रीतें जे सर्व देवतानां सुख तेना (गण के०)समूह ते निहुँ कालनां एटले आगल आदिरहित अनंतो काल गयो ते कालमां यश् गयेला सर्व चार निकायनां अनंतां देवतानां सुख तथा वर्तमान कालें असंख्याता दे वता वर्ने , तेनां सुख तथा अनागत काल ते श्रावतो नेहेडा रहित काल तेमां थनारां अनंतां देवतानां सुख, ए रीतें त्रणे कालना देवतानां सुख लश्ने नेलां करीयें, तेने वली अनंत गुणां करीयें, तेना पाग अनंतावर्गक रीयें, वली अनंत वर्गित कीजें, ए रीते अतीतादि काल लेडा रहित जे तेह नां सर्वे देवतानां सुख वर्गवर्गित करीने नेलां करीने तोपण सिझशिलायें अजरामर स्थानके जावसिक परमात्मा जे सुख जागवे , तेना एक स मयमात्रना सुखने तोले ते देवतानां सुख नावे, ए परमार्थ जाणवो, ... १२ शिष्यः-सिझना जीव चौदमे गुणगणे कर्मथकी मूकाणा, तेवारें किया रहित एटले अक्रिय थया, तेम उतां सातराज लोक उंचा लोकने अपनागें ज रह्या ते क्रिया केम करी? गुरुः-जेम तुंबडाने कचराना पट लाग्या, एटले तुंबडं कचरे करी से पाणुं थकुं नारी थश्ने पाणीमांहे हे जर बेसे, अने ज्यारे पाणीयें करी कचरो धोवा जाय, तेवारे तरत उंचुं चडी श्रावे, एटखे कचरो धोवाणो तेवारें आडं अवलुं हे जर शके नहीं, एने उंचे श्राववानो स्वनावडे, माटे उंचं आवे, तेम जीवने पण आठ कर्मरूप कचराना पट लाग्या , ४० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एटले कर्मरूप कचरे करी लेपाणो, तेवारें नारे थश्ने संसाररूप समुषमा हेगे बेगे, ते जेवारे कर्मरूप कचरो अनुचव ज्ञानरूप अमृत कुममा धो वाय, तेवारे तुंबडानी परें तरत जीव, जंचो जइ लोकने अग्रजागें बेसे, पण आडो अवलो नीचो जइ न शके, तुंबडानी परें तरत उंचो आवे. १शए शिष्यः-सिझना जीवने कर्म केम लागतां नथी? गुरुः- "ये चलंति ते वनंति" एटले जे जीवनो चलित खनाव , ते ज जीव कमें करी बंधाय , तेमां जे जीवनो शुजचिंतवनरूप चखित स्वजाव ठे, ते जीव, पुण्यने दलीये करी बंधाय बे, अने जे जीवनो श्रशु नचितवनरूप चलित स्वन्नाव ने, ते जीव, पापने दलीये करी बंधाय ठे, एटले शुजाशुल परिणामनी चीकाशें जीवने कर्मनी ध्रड चहोटे पण सि रुनगवाने शुक्लध्यानरूप अग्नियें करी शुनाशुन परिणामनी चीकाश वाली नाखी, तेथी तेने चिकाश विना कर्मरूप धूल चोटी न शके. १३० शिप्यः-सिझना सुखनो स्वाद केहवो हशे ? गुरुः-जेम घृतनो स्वाद खाटो नही, खादो नहीं, मोलो नही, तीखो नही, तमतमो नही, कडवो नही, कपाथेलो नही, गल्यो नही, मधुरो नहीं, ए रीतं घृतनो स्वाद तो जे खाय ते जाणे, पण महोढे कह्यो न जाय, श्रने ए मृत विना सर्वे वस्तु अटके एटले घृत विना सर्वे खोटें जाणवू. तेम सि रुना मुखने पण जे जोगवे, तेज जाणे, परंतु केवली जगवानथी पण मुस्खे कदेवाय नहीं अने ए सुख विना सर्वे सुख खोटां, एटले व्यर्थ जाणवो. १३१ शिप्यः- सिफि सिसि लोक करे वे, ते सिकि किहां ठे? गुरु:-जेबारे श्रात्मानुं स्वरूप साधवा जव्या, तेवारें साधु कहेवाणा, श्रने क्रियाम्प साधनं करी जेबारें यात्मिक स्वरूप साधी रह्या एटले संपू कार्य नीपन्यु तेवार सिफ कडेवाणा,माटे कार्यनी सिडितो हां थश्ते थी सिकिइहां कहीये थने सिंह तो जंचा लोकने अग्रजागे ठे. १३२ शिष्यः-मुक्ति मुक्ति सोक करे वे, ते मुक्ति किहां है ? गुम ( मुक्ति के ) गतिथकी जे मूकाणो तेने मुक्ति कहीये. एटले पार गनिरप मंसारथकी जीव मुकाणो, तेने मुक्ति कहीये. ते चार गति स्प वर्मयी तो जीव हा मृकाय ते, तेथी मुक्तिपद हा जाणवू शने में - मिडिया पर तो जीवन रवान काj , कारण के जेवार जीव, .
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ४२ कर्मथकी हलवो थाय, तेवारें ऊंचो जाय, तेमज कमैं करीने नारे थाय तेवारें नीचो जाय, ए जीवनो खन्नावज , पण मुक्तिपद तो यहां जाणवू. शिष्यः-शहांथी उंचो जतां जीव, सिकशिला उपरज रोकार रह्यो पण तेथी पागल उंचो केम गयो नहिं ? गुरुः-आगल अलोकमां धर्मास्तिकायतुं सहाय नथी, तेथी सिकशि लायेंज रोकाणो, पण उंचो गयो नही, ए परमार्थ जाणवो. १३३ शिष्यः-मोक्ष मोद लोक करे , ते मोक्षपद किहां ? गुरुः-राग, द्वेष अने मोहनो क्षय कस्यो तेनुं नाम अव्यमोक्ष कहीयें, केम के राग, द्वेष अने मोहनो क्षय तो बारमे गुणगणे कस्यो अने तेरमे गुणगणे अव्यमोक्ष पद पामी चूक्यो माटे बारमे गुणगणे मोहनीय कर्मरूप राग, द्वेष, अज्ञान खपावी, तेरमे गुणगणे देशे जणी पूर्वकोटि सुधी विचरे ते अव्यमोक्ष जाणवो. अने सकलकर्मथकी मूकाणा ते नावमोद जाण वो. अने ते सकलकर्मथकी जीव श्हां मूकाय के मारे जावमोक्षपद तो श्हां अने मोदपुरी तो लोकने अंते ने ए परमार्थ जाणवो. २३४ शिष्यः-सिकने मोक्षपुरीमा धर्म ले के धर्म नथी? गुरुः-सिक नगवान्, व्यवहार धर्मकरणीरूप जे ले तेतो हां मूकी गया, एटले व्यवहार धर्मकरणीरूपथकी तो सिद्ध रहित बे, अने सत्तागते ज्ञान, दर्शन, चारित्र, वीर्य, अव्यावाध, अमूर्ति, अगुरुलघु, ए आदें अनंतो धर्म सिकने प्रगट थयो , तेणें करी सिक परमात्मा अनंतुं सुख जोगवे , माटे निश्चयथकी सिक, धर्म सहित . अने व्यवहारकरणीथी रहित बेए परमार्थ बे. ए रीतें नव तत्त्वना संबंधनुं स्वरूप, सामान्य प्रकारे जाणवू. १३५ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी लिप्त स्वनावमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-लिप्त स्वजाव पहेले गुणगणे मिथ्यात्वी जीवने जाणवो. तेमांग तत्त्व पामीये कारण के शजुसूत्र नयने मतें शुजाशुज विकाररूप चिंतनमां जेवारें को जीवनुं मन प्रवर्ते, तेवा शुनाशुन एटले पुण्य पाप उपार्जे, एटले पुण्य पापमां जीव लेपाणो,तेने पहेले गुणगणे लिप्त स्वन्नाव जाणवो. तेमांड तत्त्व पामीयें, एक तो स्वनाव ते जीवनो पोतानो जाणवो. माटे एक तो जीवतत्व अने (शुजाशुज के०) पुण्य, पाप, ए त्रण तत्त्व थयां, ते ६ . ४श नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर पुण्य पापनां दलीयां ते चोथु अजीवतत्त्व, ए आश्रवरूप जाणवां, ते पां चमुं श्रव तत्त्व, तथा ए दलीये जीव बंधाय बे, ते बहुं बंध तत्त्व जाई. १३६शिष्यः-एनवतत्त्वमाथीअगुजप्रकारेंलिप्तस्वनावमांकेटलांतत्त्वपामीयें? गुरुः-झजुसूत्र नयने मते अशुन प्रकारें लिप्त स्वन्नाव पहेले गुणगले मिथ्यात्वी जीवने जाणवो, तेमां पांच तत्त्व पामीये. एक तो स्वनाव जीवनो ते जीवतत्त्व, वीजु (अशुल के) पाप तत्त्व, ए पापनां दलीयां ते त्रीजु यजीव तत्व, अने ए दतीयां आश्रवरूप जाणवां, ते चोथु श्राश्रव तत्त्व, अने ए दलीये जीव बंधाणो, एटले पांचमुं बंधतत्व जाणवू. १३७ शिष्यः-एनवतत्त्वमांयीशुजप्रकारेंलिप्तस्वनावमांकेटलां तत्त्वपामीय! गुरुः-झजुसूत्र नयने मते शुनप्रकारें लिप्त स्वन्नाव पहेले गुणगणे मि थ्यात्वी जीवने जाणवो, तेमां पांच तत्त्व पामीयें, एक तो जीवनो स्वलाव ते जीवतत्त्व, वीजुं गुजप्रकार ते पुण्य तत्त्व, त्रीजं पुण्यनां दलीयां ते अजी वरुप ने माटे यजीवतत्त्व, ए आश्रवरूप जाणवां माटे चोथु आश्रय तत्व अने ए दलीये जीव बंधाणो, ते पांचमुं वंधतत्त्व जाणवू. १३० शिप्यः-नव तत्वमांथी अलिप्तस्वनावमा केटलां तत्त्व पामीयें। गुरुः-जे प्राणी अंतरंग पुण्य पापरूप कर्मनी वांवाथकी रहित एक मोक्षपदनी यांगायें अनेक प्रकारे क्रिया करे , ते जीवनो अलिप्त स्वजाव जाणयो, ते शब्दनयने मते तो चोथे गुणगाणे समकेतीथी मांमी पांचमे गुणगणे देशविरति जीव तथा छे, सातमे गुणगणे साधु मुनिराज अथ या समनिम्टनये यावत् उद्मस्थ अवस्था ज्यां सुधी केवलझान नश्री उपन्युं, तिहां सुधी थलिप्त स्वजाव जाणवो, तेमां श्राप तत्त्व पा मीयं, एक नो जीव तथा सत्तायें पुण्यपापनां दलीयां, श्रजीवरूप या नंना ग्यां ते, ते श्राश्रवरूप जाणवां, एटले पांच तत्त्व थयां, थने रः दलीय जीव बंधाणा ठे, ते वहुं बंध तत्त्व, तथा जीव अजीवरूप जमना परमनानी वेचण करी जीव स्वनावमां रहे, पटली वार संवर के दीपं. श्याने संबग्मां जीव रहे, एटली वार समय समय थनंता कर्मानी नि कोपरीने सदन ममनिमद नयने मत थलित स्वनावमां याद वन्य चां. अन एकला ममनिरुद नयन मंतं तो केवली जगवानने या शिमा कट्टी, नेमां श्रागन कयां ते ते नवे तत्त्व पामीय, नया नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ४३ एवंनत नयने मतें सिद्धनगवान् लोकने अंतें विराजमान बे, तेने अलिप्त खनाव कहीये. तेमा आगल कह्यां, ते रीतें त्रण तत्त्व पामीये. १३ए शिष्यः-अव्यथकी षडावश्यकनुं खरूप ते शुं कहीयें ? गुरुः-- कुलाचारें अंतरंग सत्तागतना उपयोग विना पुण्यरूप फलनी वांगरूप परिणामें १ सामायिक, २ चजविसबो, ३ वंदनक, ४ पडिकम एं, ५ काउस्सग्ग अने ६ पञ्चरकाण, ए षडावश्यक रूप जे करणी कर वी, ते जव्यथकी षट् आवश्यकरूप करणी जाणवी, १४० शिष्यः-नव तत्त्वमाथी अन्य सामायिकमां केटलां तत्व पामी? गुरुः-झजुसूत्रनयने मते अव्य सामायिक पहेले गणगणे जीवने क हीये. तेमां पांच तत्त्व पामीयें. जे कारण मन, वचन, कायायें करी एक चित्तें वैराग्य नावना सहित सामायिक करे , पण अंतरंग सत्तागतना उपयोगमां वर्ततो नथी अने पुण्यरूप फलनी वांबायें तेना परिणाम वर्ते माटे ए जीवने अव्य सामायिक, पुण्यरूप शुज कर्मनुं हेतु जाणवू. ते मां पांच तत्त्व पामीयें, एक तो तेनो जीव, ते जीवतत्त्व, वीजु गुन कर्म ते पुण्य तत्त्व, त्रीजुं पुण्यनां दलीयां ते अजीवतत्त्व, चोथु ए आश्रवरूप बे ते आश्रवतत्त्व, पांचमुंए दलीये जीव बंधाणो, ते बंधतत्त्व, ए रीतें नव तत्त्वमांथी अव्य सामायिकमां पांच तत्त्व पामीये. १५१ शिष्यः-ए नवतत्त्वमांथी अव्य चजविसबामा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अव्य चजविसबामां आठ तत्त्व पामीयें, जे कारणे श्रावते कालें चोवीश जिन थाशे, ते श्रीवीतराग देवें कहा , तेने जव शरीर श्राश्रयी अव्य चविसबो कहियें, एटले को जीव समकित जावें वर्त्तता हशे, श्र थवा कोश् देशविरति अथवा सर्वविरति मुनिराज पणे वर्त्तता हशे, परं तु हमणां तेमनी सेवा, स्तुति, नक्ति, पूजा प्रमुख जे करीयें, ते नैगमन यने मतें वर्तमाने पोताना लावणुं श्रावता कालना अव्यनी गवेषणा जा णवी; माटे तेमां समकेति जीवनी पेरें आठ तत्त्व कहीये. १४२ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी अव्यवंदनमां केटलां तत्व पामी ? गुरुः-व्यवहार नयनें मते जो वीरा शालवीनी परें वंदना करे, तो एक तत्त्व पामीयें अने झजुसूत्र नयने मयें अव्यवंदन करे, तो पांच तत्त्व पा मीयें, कारण के वंदन एटले कृति कर्मादि गुरुवंदन जाणवू, तिहां जे वीरा , ६पादिका नियंच जीवना तथा मनुष्यना थने देवताना करेला उपसर्ग ४४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. शालवीय वंदना करी, तेने अंतरमा पुण्य पाप रूप फलनी वांबा न हती, एक निःकेवल कृष्ण वासुदेवनुं मन रीजववा सारु वंदना करी हती, माटे तेणे पुण्यरूप फल उपायुं नथी तेथी तेमां तो एक जीवतत्त्व पामी. तथा व्यवहारनयने मते अंतरंग राग सहित नक्ति सहित विधिपूर्वक वंदना करे वे, पण अंतरंग सत्तागतना जाणपणा विना तथा साध्य साधन रूप बहेंचण विना कुलाचारें अंतरंग पुण्य रूप इंजिय सुखनी वांबायें वादे ठे, तेमां पांच तत्त्व पामीयें. एक तो तेनो जीव अने जुसूत्र नयने मते अव्य वंदन करतां शुज फल उपायुं ते, वीजें (शुज के०) पुण्य, त्रीजुं पु एयनां दलीयां ते अजीव, ए आश्रव रूप जाणवां. ते चोथु आश्रय तथा ए दलीये जीव बंधाणो, ते पांचमो बंध. ए रीतें अव्यवंदनमां पांच तत्त्वते. १४३ शिष्यः-ए नवतत्त्वमाथी उव्य पडिक्कमणामां केटलां तत्त्व पामीये? गुरुः-ए अव्य पडिकमणनामें आवश्यक जे , ते जुसूत्र नयने म ते पहेले गुणगणे कहीयें, तेमां पांच तत्त्व पामीये. एटले जे पापथकी निवर्तवं तेनु नाम पडिकमणुं , तिहां मन, वचन अने कायायें एकाग्र चित्तं पडिकमाणु करे , पण अंतरंग निश्चयनय सत्तागतना उपयोग वि ना तथा साध्य साधन रूप कार्य कारणनी खवर विना, कोश् जीव, पापथ की नियत नहीं, माटे अव्यपडिकमणुं ते शुन फलादि पुण्यहेतु जाणवू तेमां पागल कयां ते रीतें पांच तत्त्व जाणवां. १४४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अव्ययकी कालस्सग्गरूप आवश्यक मां रेटलां तत्व पामीयें ? गुरुः-स्जुमूत्र नयने मते अव्यकाउस्सग्ग पहेले गुणगणे मिथ्यात्व द शाय होय, कारण के जीव अजीव रूप अंतरंग सत्तानी प्रतीति कस्या ना कतिपयएं श्रादरी अनेक मंश, मशक, वाघ, सिंह, रीठ, शीयाल, स बहन कोटे, सामान बिना एक चित्तं धर्यपणुं श्रादरी ने कालस्सग्ग करे नयापि ने कष्टाप शुनफलन हेतु जाणवू. पण अंतरंग जासनविना पपी कर्म श्रावण टसे नही, मात्र गुन एटले पुण्यफल ना जीव, पुष, अजीव, थानव श्रने बंध, ए पांच तत्त्व पामीयं. वि उपार्ज नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ४५ १४५ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी अव्य पञ्चरकाणरूप आवश्यकमां केट लां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अव्यपञ्चरकाण, पहेले गुणगणे मिथ्यात्व दशायें जाणी: कारण के अंतरंग बानो रोध कस्या विना जे जीव, व्रत पञ्चरकाण करे., ते अ व्रती जाणवां. एटले ए सर्वे पूर्वनवनाअंतरायकर्मनो उदय जाणवो. माटे ए कष्टरूप, पुण्यफल हेतु जाणवू. पण अंतरंग सत्तागतें निरानुं हेतु नहीं माटे एमां पण आगल कह्यां ते रीते पांच तत्त्व जाणवां. हवे अव्यथकी ए आवश्यक रूप करणी करवी, तेनुं फल विशेष रीते नयनी युक्तियें करी थोडामां समजावे बे. तिहां व्यवहारनयने मते उपरथकी षडावश्यकरूप करणी विधि सहित नली रीतें करे ने, अने जुसूत्र नयने मते अंतरंग परिणाम लोक देखाडवारूप यशःकीर्त्तिनी वांगयें अथवा कोश्नु मन रीफववा रूप नलु मनाववानी वांगयें करे, ते जीवनी महेनत वीरा शालवीनी परें वृथा जा एवी. एटले झजुसूत्रनयने मते जेना अंतरंग परिणाम वीरा शालवीनी परें कोनुं मन मनाववादिक फलनी वांगरूप में, तेज फल प्रत्ये ते ते वखतें पामे, परंतु एवो परिणाम, परनवें पुण्यरूप फल हेतु पण नहीं जाणवो. वली को जीव, व्यवहार नयने मते उपरथकी षडावश्यकरूप करणी विधि सहित नली करे बे, अने शजुसूत्र नयने मते लोकने उगवारूप धन हरवा रूप अथवा धात दगो करवारूप उदार राजाने मारनारानी परें अंतरंग परिणाम वर्ने . अथवा स्यादिकने पोतानी चतुराश् देखाडी विष यसुखना परिणाम वर्ने डे, एटले व्यवहारनयने मते क्रिया तो घणी रूडी करे , पण जुसूत्र नयने मते अंतरंग परिणाम माग वर्ते बे, ते माटे ते जीव, पापकर्मरूप फल प्रत्यें उपार्जे , ए परमार्थ जाणवो.. वली को जीव, व्यवहार नयने मतें उपरथकी षडावश्यक रूप करणी विधिसहित जली रीतें करे , अने जुसूत्र नयने मते अंतरंग वैराग्य सहित उदासीपरिणामें नरक निगोदना फुःखथकी बीहितो सुखनी लाख, परजवें पुण्यरूप फलनी वांडारूप परिणाम वर्ते , ते जीव, झजुसूत्रनय ने मते शुज फल रूप पुण्यनां दलियां उपार्जे बे, अने कर्मरूप निरा तो जेवारे शब्द नयने मतें करणी. करे, तेवारे थाय, तेनुं स्वरूप धागल देखा -- ४६ नवतत्त्वना प्रश्नोतर. डणुं माटे विवेकी पुरुचे सर्व ठेकाणे नयतुं स्वरूप विचारी चित्तमां समज ए उतारी पठी काम करवू. १४६ शिष्यः- नावथकी षडावश्यकनुं स्वरूप शुं कहीयें ? गुरुः-शब्द नयने मते अंतरंग निश्चय नयें सत्तागतना उपयोगरूप प रिणामें साध्य साधनरूप जेलखाण सहित आ नवनी तथा परजवनी वांना रहित तथा यशःकीर्ति, मान, शोजा अने पूजानी वांग तजीने एक पोताना श्रआत्माने निरावरण करवारूप परिणामें सामायिक, चविसको, वंदनक, पडिकमj, काउस्सग्ग अने पञ्चरकाण रूप करणी करे, तेने जावयकी पडाश्यकरूप करणी जाणवी. १४ शिष्यः-नावयकी पडावश्यक रूप करणी करवी, तेनो हेतु शुकहींयें ? गुरुः-प्रथम सामायिक लेवू, पठी षडावश्यकरूप करणी करवी, जेम म लीन लुगडा उपर रंग लगाडवाथी ते बुगडानी किमत घटे, माटे मेस टाली लुगडु उजवू करी पठी रंग चडावे, तो तेनी किम्मत धणी वधे, तेम श्हां जीव पण संसारमा आर्त, रौषरूप परिणामें करी तथा गम नागमन करतां अनेक प्रकारें जीवनी विराधना रूप पा करी मलीन थयो, माटे ते पाप थालोया विना मलीन पणे व्रतरूप रंग लगावे, तो ते न शोने, ते कारणे प्रथम इरियावहि पडिकमवी, एटले एकेंडी, बेंगी, ते डी, चौरिधी अने पंचेंडी प्रमुख जीवना (५६३) नेद थाय. ते श्रावी रीत:-एजियनाचावीश, भियना वे, तेंजियना बे, चौरिशियना बे,मली श्रहावीश चया, तथा पंचेंजियमां नारकीना सात पर्याप्ता श्रने सात थप याता मदरी चौद नेद, तथा देवतोना नवाएं पर्याप्ता थने नवाणुं अपर्या मसी एकशोने यहाएं नेद, तथा तिर्यचना वीश नेद, तथा मनुष्य ना एक शो एक पर्याप्ता, एकशो एक थपर्याप्ता ने एकशो एक संमूर्तिम, मसी नमो नेत्रए नेद, ए सर्व एकठा करीये तेवारें (५६३) थाय. तेने अनिट्या वनिया प्रमुख दश बोलें करी दश गुणा करीयें, तेवारे (५६३०) याप. देमां केटला एक रातें करी हण्या, केटला एक ईपें करी हण्या एटले सर में बना करतां ( ११२६०) वाय. ते वली मन, वचन, थने काया में करी निता कानां (३३770) बाय. बली करतां, करावतां यने या नमंटन पार साग्यं तेथी बार गुणा करतां (१०१३४०) नेद श्राय. हा. ते नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ४० पठी अतीत अनागत आने वर्तमान कालें जे पाप लाग्युं होय माटे त्रण गुणा करतां (३०४०२०) थाय, ते अरिहंतनी साखें, सिद्धनी साखें, साधुनी साखें, देवनी साखें, गुरुनी साखें, अने पोताना आत्मानी साखें,ए रीतें बनी साखें मिलामि डुक्कड देतां थकां बगुणा करीयेंतेवारें(१७२४१२०) थाय. ए रीतें मिलामिछुक्कड देतां थकां ऐमंता मुनिने केवल ज्ञान उपन्यु. ते माटे मन शुद्धे प्रथम शरियावहि पडिकमवी तेनोश्रर्थ विचारी(१७२४१२०) मिछामि एकड देवा.पढी तेनी आलोयणानो एक लोगस्सनोकाउस्सग्ग कर वो उपर एक लोगस्स प्रगट कहेवो. ए रीतें पापथकी रहित शुद्ध निर्मल थ पड़ी "करेमि नंते" उच्चरवं, ते व्रतरूप रंग लगाडवो, पण पापरूप मल टाल्या विना व्रतरूप रंग शोने नहीं, ते कारणेप्रथम शरियावहि पडि कमवी, पनी चार थोश्य देव वांदवा, पडी गुरुनो श्रादेश मागी पडिक्कम एं गाव. तेवार पड़ी षडावश्यकरूप करणी करवी, ते श्रावी रीतें:- तिहां प्रथम सामायिक आवश्यक करवू, तेनो अर्थ कहे .(सम के०) समता तेनो (आय के०) लाज तेने सामायिक कहीये. ते अवश्य करवं. माटे ते श्रावश्यक कहीयें. ए पड़ी ते समता जे परमसुखना निधान तेनो लान श्रीषनादिक चोवीश तीर्थकरने थयो, तेथी समताना विधान, पर मोपकारी, जगत् गुरु, जगत्रयना जीवने उपकारना करनार, परम सुखना दातार, एवा चोवीश तीर्थकरखें ध्यान करीयें. जे थकी संसारनो पार पा मीयेंए बीजुचजविसबानामें आवश्यक.तेवार पठी ए चोवीश तीर्थंकरना लखावनार गुर्वा दिकश्रीश्राचार्य नगवान् बत्रीशगुणेकरी विराजमान,परमो पकारी तेनो उपकार संजारीने विधिपूर्वक हर्ष सहित तेने वंदना करवी,ते त्रीजु वंदन आवश्यक जाणवू. ए वंदण शा वास्ते करवू? ते कहे .आगल पाप आलोचीने पापथकी निवर्तवं ने माटे विनतिपणे नर्माश गुण विना को जीव पापथकी निवृत्ति शके नही, तेमाटे वंदना करवी. पडी गुर्वादिक पासेंथी प्रतिक्रमण नामक आवश्यक करवानो आदेश मागवो, एटले पाप थी निवृत्तवं, तेनुं नाम पडिक्कमणुं बे.ते पापथकी निवर्त्तवाने श्रर्थे साधु तो आदेश मागी पगाम सद्याय कही पाप बालोवे, अने श्रावक वार व्रतरूप अतिचार आलोवे. ए रीतें पाप आलोची पापथकी रहित शुद्ध निर्मल लाज ननी परें थयो थको वली कांश थोडुंएक पण पाप रडं होय, तेमाटे 'श्राय HG नवतत्वना प्रश्नोत्तर. रिय उवद्याय' प्रमुख त्रणे गाथा कही सर्वजीवने खमावे,ए चोथु श्रावश्यक. ए रीतें पापथकी रहित जेवारें आत्मरूप नाजन खाली थाय, तेवारें तेने झान, दर्शन अने चारित्ररूप गुणें करी पूर (जर) जोश्ये, तेने माटें पांचमुंआवश्यक करवं. ते आवी रीतेंः-प्रथम चारित्रनुं आराधन करवा सारु 'करेमिजते' कही पठी वे लोगस्सनो काउस्सग्ग करवो. पठी उपर एक लोगस्त प्रगट कहेवो, एटले ए चारित्रनुं आराधन जाणवू पढी दर्शननुं श्राराधन करवा निमित्तें “सवलोए अरिहंत चेश्याणं" एटले सर्व लोकने विपे जेटलां श्रीअरिहंतनां चैत्य बे, तेने वांदवा पूजवा रूप कही, एक सो गस्सनो काउस्सग्ग करवो, एटले ए दर्शन- आराधन जाणवू.पी ज्ञान- थाराधन करवा निमित्तें "पुरकरवर दीवड्डे" कही एक लोगस्सनो काउस्सग्ग करवो, एटले ए शान-आराधन जाणवू.ए रीतें ज्ञान,दर्शन अने चारित्रना थाराधनरूप काउस्सग्ग करी ज्ञान, दर्शन अने चारित्ररूप गुणें करी श्रा त्मरुप नाजनने पूर. कारण के आगल पापनी आलोचना करी पापथकी रहित श्रात्मरूप नाजन खाली थयुं , माटे शहां पांचमा आवश्यकमां ज्ञान, दर्शन अने चारित्ररूप गुणें करी पूर, तथापि महोटा उत्तम वली यानुं सहाय होय तो निर्विघ्न पणे श्राराधन थाय, तेमाटे सहाय निमित्तें श्रुतदेवतार्नु थाराधन करवं. पठी जे क्षेत्रे देवता बासस्या ,ते क्षेत्र देवर्नु श्याराधन कर, एटले महोटानी सहायथकी ज्ञान, दर्शन, चारित्रनुं सा धन निर्विघ्नपणे थाय. एरीते ए पांचमुकाउस्सग्ग नामा आवश्यक जाणवू. एरीतं श्रात्मरूप नाजन ते ज्ञान, दर्शन श्रने चारित्ररूप गुणें करी संपूर्ण नराणुं एटले हवे फरी पातुं पाप करवाना नियम करवा सारु मजा यावदयकने विपे चार प्रकारना थाहाररूप पाप करवाना पञ्चरकाण के रवा माटे नोकारसी, पोरिसी, एकासगुं, श्रायविल, उपवास, उज, श्रम, यहा मासखमण, पासखमण, ठम्मासी, वरसी अथवा जावजीव, दिक पोनानी शक्ति माफक चार थाहाररूप पाप करवानां पञ्चरकाण क खां. एनहुँ पञ्चरकार यावश्यक जाणवं. एरीतें एठ श्रावश्यकनु स्वरूप जारी विवेकी पुनपटटयमांधारी नित्य प्रत्ये उलय टंक करतां थकां जीव साकारहमा कर्न रहिन अ सिद्धिपद वरे, पामे. एम,शब्द नयने मत ए. • प्रकारे जावयकी पडावश्यकनुं स्वरूप जाणवू.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ४ाए १४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी नावसामायिकमां केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-श्रीजगवतीसूत्रमा “श्राया खनु सामाश्या" ए बालावे सामाथि कनो अर्थ कस्यो ने, एटले जेटली वार स्वस्वरूपमा रहे, तेटली वार सा मायिकनो लाल जाणवो, माटे शब्दनयने मतें चोथा गुणगणावाला सम केती,अने पांचमा गुणगणावाला देशविरतिश्रावक, तथा बहासातमा गुण गणावाला मुनिराजनेसामायिक जाणवू,तेमां आठ तत्त्वपामी,अनेसम निरूढनयने मतें केवली जगवान्ने सामायिक जाणवू. तेमां नव तत्त्व पा मीयें. तथा एवंनूतनयने मतें सिझजगवानने सामायिक जाणवू. तेमां त्रण तत्त्व पामीयें. ए रीतें नाव सामायिकना स्वरूपनो परमार्थ जाणवो. १४ए शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी नाव चविसबामा केटलां तत्त्व पामी? गुरुः-एवंचूत नयने मतें हमणांशषनादि चोवीश तीर्थंकर नाव निदेपे सिझदेत्रमा विराजमान वर्ते , तेने नाव चविसबो कहीयें, एटले हमणां एमनी सेवा, नक्ति, स्तुति, पूजादि करीयें छैयें. ते नैगम नयने मते वर्च माने पोताना नावथी गया कालना नावनी गवेषणा जाणवी, ए सिफमां वर्ने बे, माटे तेमा आगल कह्यां, ते रीतें त्रण तत्त्व पामी. १५० शिष्यः-ए नवतत्त्वमाथी नाववंदन आवश्यकमां केटलांतत्त्वपामीयें? गुरुः-श्रीवीतरागनी श्राज्ञा पालनार, शुद्धमार्गना प्ररूपक, आत्म त त्वना रसीया, मोदानिलाषीपणे पोताना आत्मानुं साधन करे बे, एवा गुरु आदिक आचार्य नगवान्ने कृति कर्मादिक एटले छादशावर्त वंदन, वि धिपूर्वक करवं, परंतु या नव तथा परजवनी वांठा रहित, मान अहंकार गाली, यशःकीर्तिनी वांडा रहित, एक पोताना श्रात्माने कर्मथकी मूकाववा निमित्तें करे,तोमहोटो लाज उपार्जन करे॥उक्तं च॥ तिब्यरतंसम्मत्तं,खाई यं सत्तमी तश्याए ॥ वंदणएण विहीणा, ब च दसारसीहेणं ॥१॥अस्या र्थः-श्रीकृष्ण वासुदेवें विधिपूर्वक एक साध्ये अंतरंग राग सहित वंदणा करतां तीर्थंकर गोत्र उपायूं अने दायिक सम्यक्त्व पाम्या, तथा सातमी नरकनां दलियां एकगं मेलव्या हतां, तेमांथी चार नरकनां काप्यां, माटे नाव वंदन आवश्यकमा आगल कह्यां, ते रीतें था तत्त्व जाणवां. १५१ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी नावपडिकमणामां केटलांतत्व पामीयें? गुरुः-शब्दनयने मते पापथकी निवर्त्तवं तेने पडिकमणुं कहीये तिहां ឬ ០ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, जे दिवसर्नु पाप लाग्युं होय ते सांजने पडिक्कमणे निवत्ते, श्रने रात्रिनुं पाप लाग्यु होय, ते प्रजातने पडिकमणे निवर्ते. तथा पन्नर दिवसर्नु पाप लाग्यु होय, ते पाखीने पडिकमणे निवर्ते, अने चार मासर्नु पाप लाग्यु होय, ते चौमासीने पडिक्कमणे निवर्ते, तथा वार मासर्नु पाप लाग्यु होय, ते संवत्सरीने पडिकमणे निवर्ते, ए रीत पडिक्कमणुं करवाथकी पाप निवतें खलं परंतु ते कोने निवर्ते? के जे अंतरंग सत्तागतें वस्तु धर्म रह्यो ठे, ते निरावरण पणे प्रगट करवाने अर्थ पडिक्कएएं करे , ते प्राणी पाप य की निवर्त ठे, परंतु सत्तागतना जाणपणा विना पाप टले नही, माटे ए वी आलोयणा सहित जे पडिकमणुं करवं, तेतो देशविरति पांचमा गुण वाणा वाला श्रावक तथा के सातमे गुणगणे वर्त्तनारा साधु मुनिराज ते. ने उदयं थाव्यु ने, माटे तेमां पूर्वे कहां, ते रीते श्राप तत्त्व पामीये. १५२ शिप्यः-ए नव तत्त्वमांश्रीनावकाउस्सग्गमां केटलां तत्त्व पामीये? गुरुः-जे शब्द नयने मते जाणपणा सहित बाह्मथकी तो मेरुनी परें निश्चल पणे यश्ने पुष्ट जीव जे वाघ सिंह, शीयाल, रीष्ठ श्रने साविक तिर्यचना करेला उपसर्गतया देवता अने मनुष्यना कस्या उपसर्ग जेवा के वेदन, नेदन,ताटन, तर्जनादिक तथा क्रूर वचन, कडवां वचन रूप अनेक प्रकारना उपसर्ग याय, पण समता रसें नीनो एयो जे मुनिराज, ते निश्च तित पागे वर्ते, परंतु कोप करे नहिं, यने अंतरंगथकी तो सत्तागतना उपयोगमा म्यपरनी चंचण करतो यको थमोल पणे वर्त, ते प्राणी महो टी निहारा प्रत्ये करे, तेने नावकानस्सग्ग कहीये. तेमां था तत्त्व पामीये. १५० शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी नावपच्चरकाण थावश्यकमां केटलां तत्त्व ? गुरु:-दशब्द नयने मतं श्चा निरोध पणे नाव पच्चरकाण जे जे वस्तुनां माती कर दे, ने प्राणी मोक्ष नगरने नजीक करे वे, एटले था नबने विप यहाःकी नि, मान, शोना, तथा इंडियमुग्वनी लालचयकी रहित निरिट पर नेमज परनवनी च्या जे देवना, चक्रवर्ती, वासुदेव, तथाई जादिकनी इमिनी बांदा यकी रहित यको एक पोताना यात्माने निराव करवारपडे पचकाण को , ते नो सर्व नावपञ्चरकाण या दास जड़ी लेनां यानल कमां ने रीनं यात नव पामीयं. एरीत ना कई पदावश्यक्तुं नम्प नंदपमा करी का.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर एर । १५४ शिष्यः-ए नव तत्वमाथी रमणिक तत्त्व केटलां पामीयें ? गुरुः-ए नव तत्त्वमां अनेक नयनी अपेक्षायें करी एक जीव त व रमणिक जाणवू. केम के नैगम अने संग्रह ए वे नयने मतें पारिणा मिक नावें करी सर्व जीव पोताना खरूपमा रमणिक जाणवा. अने व्यव हार नयें करी तो जीवने अजीवरूप पुजलमा रमणिक पणुं जाणवू. त था जुसूत्र नयने मते जीवने शुन्जाशुन रूप परिणामें करी पुण्य अने पाप रूप आश्रवमा रमणिक पणुं जाणवू. तथा शब्द अने समनिरूढ ए वे नयने मतें तो जीवने संवर श्रने निर्जरा.ए वे तत्वमा रमणिक पणुं जाणवू. तथा एकला समनिरूढ नयने मते जेवारें जीवें घातीकर्म खपा वी, ज्ञानादि अनंत चतुष्टय रूप लक्ष्मी प्रगट करी, तेवारें एने अव्यमो का पदमा रमणिकपणुं जाणवू, ए रीते ए नव तत्त्वमा रमणिक पणुं एक जीव तत्त्वने जाणवं, पण जे प्राणीने इष्टदेव तथा गुरुकृपाथकी नय नि देपानी कला प्राप्त थ हशे, ते प्राणीने ए प्रश्नोनो अर्थ विचारतांधणी रीज उपजशे माटे नय, निदेपा, अव्य, नाव, निश्चय व्यवहारतुं जाण पणुं विशेष रीतें करवू, एटले समकेत रूप रत्ननी प्रतीति थाय. १५५ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांधीअशुनप्रकारें रमणिकवनावमांकेटलांतत्त्व? गुरुः-झजुसूत्र नयने मते अशुन्न प्रकारें रमणिक वनावमां पांच तत्त्व पामीये, ते कहे जेः-एक तो रमणिक ते जीव अने अशुज ते पाप तथा ए पापनां दलीयां अजीव ते आश्रवनूत जाणवां, अने ए दलीये जीव बंधाय ने माटे जीव, पाप, अजीव, आश्रव अने बंध, ए पांच तत्त्व पामीयें. १५६ शिष्यः-एनवतत्त्वमांथी शुनप्रकारें रमणिकखनावमां केटलांतत्त्व ? गुरुः-झजुसूत्र नयने मते पहेले गुणगणे शुन्न प्रकारें रमणिक खन्ना व होय तेमां पांच तत्त्व पामीयें, एक तो ( रमणिक के) जीव पोतें, वी जें (शुन के) पुण्य, ते पुण्यनां दलीयां अजीव ठे, ते आश्रवरूप जा णवां, अने ए दलीये जीव बंधाय , ते बंध तत्त्व थयु, एटले जीव, पु एय, अजीव, श्राश्रव अने वंध, ए पांच तत्त्व थयां. १५७ शिष्यः-एनवतत्त्वमांथीशुद्धप्रकारेरमणिकखनावमांकेटलांतत्त्वपामीयें गुरुः-शब्द अने समनिरूढ नयने मतें चोथा गुणगणाथी यावत् ते रमा अने चौदमा गुणगणा पर्यत जीवने शुरू प्रकारें रमणिक दशा जा ए नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. णवी, तेमां या तत्त्व अने नव तत्त्व पामीयें. एटले (शुन के) पुण्य नां दलीयां अने (अशुल के) पापनां दलीयां आगल ए वे प्रश्न कह्या ते, तेमांहे जीव लेपाणो , अर्थात् ए शुनाशुन कर्मरूप कचरामा जीव पाणो , पण तिहां थकी शुछिना करनारा एक संवर अने वीजें निर्जरा ए वे तत्व जाणवां, एटले शब्द अने समनिरूढ नयने मतें समकेत जा वें चोथा गुणगणाथकी मांमीने यावत् अगीयारमा बारमा गुणगणा ल गंजे जीव वर्त ठे, तेमां पूर्वे कह्यां, ते रीते आठ तत्त्व पामीयें. एक तो जीव श्रने सत्तायें पुण्ण पापनां दलीयां अजीव रूप अनंतां रह्यां ठे, ते याश्रव रूप जाणवां तथा ए दलीये जीव बंधाणो , एटले जीव, पुण्य, पाप, यजीव, श्राश्रव अने बंध, ए न तत्व थयां तथा जीव अजीव रूप स्वपरनी वेंचण करी जिहांसुधी जीव, स्वरूपमा रहे, तिहां सुधी संवर क हीवं. अने जिहां सुधी संवरमां जीव रहे, तिहां सुधी समय समय अनं ती निर्जरा करे, ए रीतं पूर्वोक्त ठ तत्त्वमा संवर तथा निर्जरा नेलीयें, ते वारे या तत्त्व पामीयें:- अने समनिरूढ नयने मतें तेरमे गुणगणे शु कप्रकारे रमणिकपाणु केवली जगवानने जाणवू. तेमां पूर्वोक्त था त चनी साथ केयलझान पाम्या,एटले अव्य मोक्ष पद पाम्या तेनवमुं कहे. १५० शिप्यः-ए नय तत्त्वमाथी निश्चययकी रमणिक स्वजावमां के टलां तत्व पामीयं? गुरु:--एयंन्त नयने मतं निश्चयथकी रमणिक स्वनावमां त्रण तत्व पामीये. केम के निश्चययकी रमणिकपाएँ तो मोद पुरीमा सिरुना जीव न. नेमां नो एक सिफनो जीव त जीव तत्व थने यथाख्यात चोरित्र सप गर्ग करी पोताना म्बरूपमा रमण करे ते वीजु संवर तत्व जा एवं. नया जीतुं नावमोक्ष पद पाम्या ठे, ते त्रीजु मोदतत्त्व जाणवू. १५ दियः- ए नव तत्त्वमांथी ध्यानारूप केटलां तत्त्व पामीयें ? पुनः- एनव तत्वमांत्री ध्याना रूपाक जीव तत्त्व जाणवू, कारण को जीव मजुनत्र नयने मनें क्रोध, मान, माया, लोन, विषय, कपाय, निडा, विकया. दाम्य, विनोद निंदा यने श्या, प यादें अनेक प्रकारे न्य र परिमें करी नाक श्रने नियंत्र गतिनां मुम्बन ध्यावं ठे, यने वली काइएक जीव नो इन्त्र नयने मतं दान, शील, तप, नावना, घना, प्र के नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ५३ भावना, संघनक्ति, गुरुजक्ति, उपकार बुद्धि, ए आदि देने अनेक प्रकारे शुन परिणामें करीमनुष्यगति तथा देवगतिनासुखनेध्यावे ,तथा कोए कजीवतो वली समनिरूढ नयने मतें शुभ परिणामें करीमोक्षगतिनेध्यावे बे. ए रीतें नव तत्त्वमांथी ध्यातारूप एक जीव तत्त्व जाणवु. १६० शिष्यः-एनवतत्त्वमांधीवशुनप्रकारेध्यातारूपमांकेटलांतत्त्वपामीयें ? गुरु:-अशुज प्रकारें ध्याता रूपमां पांच तत्त्व जाणवां. तेमां एक तो (ध्याता के०) जीव, बीj (अशुज के०) पाप, त्रीजु पापनां दलियां ते अजीव डे, चोथु ए श्राश्रव रूप जाणवू, अने पांचमुं बंध तत्त्व जाणवू. १६१ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी शुनप्रकारेंध्यातारूपमा केटलांतत्त्वपामीयें? गुरुः-ए नव तत्वमाथी शुज प्रकारें ध्यातारूपमां पांच तत्व पामीये. एक तो ध्यातारूप जीवतत्त्व अने वीजें (शुज के०) पुण्य ते पुण्यनां दलीयां अजीव बे, ते श्राश्रवरूप जाणवां,अने ए दलीये जीव बंधाणो बे, एटले जीव, पुण्य, अजीव आश्रव अने बंध, ए पांच तत्त्व पामीयें. १६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी श्रुद्धप्रकारेंध्यातारूपमां केटलां तत्त्व ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी शुद्धप्रकारें ध्याता रूपमा श्राप तत्त्व तथा नव तत्त्व पामीये. कारण के शुनाशुल विकाररूप जे कर्म, तिहाथकी जीवने शुधनां करनार, एक संवर अने वीजें निर्जरा, ए वे तत्त्व बे, केम के शब्द श्रने समनिरूढ नयने मतें चोथा गुणगणाथी मामीने यावत् उद्मस्थ श्र वस्था लगें जीवने शुद्ध प्रकारें ध्याता रूपमा पूर्व कह्यां, ते रीतें आठ तत्त्व पामीयें, अने समजिरूढ नयने मतें तेरमे गुणगणे शुद्ध प्रकारे ध्याता के वली नगवान् कहीयें तेमां पागल कह्यां, ते रीते नव तत्त्व पामीये.. १६३ शिष्यः-ए नव तत्वमांथी वहिरात्मामां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः बहिरात्मा जीव, पहेले मिथ्यात्व गुणगणे होय, जे माटे बाह्य संपदायें रत होय,तेने वहिरात्मा कहीयें।गाथा॥ पुलसें रातो रहे, जाणे एह निधान ॥ तस लाने खोल्यो रहे, वहिरातम अभिधान ॥१॥ अर्थः- एटले शुनाशुभ कर्म विपाक फलने उदयें करी राज्य, शकि, जंमार, हुकम, दास, दासी, सुजट, सीपाशावरू, जात, शोजा,पुत्र, कसन,कुटुंब, परि वार, राग, रंग, कला, विकला, माहापण, चतुराश, हाव, नाक, नाटक, को तुक, पोताना शरीरनी कांति,बल,जुवानी,मद,अहंकार,ए श्रादें देह ४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. प्रकारे पोतानी शोना देखी तेना उपर एकाग्रचित्तें रीज माने मनमा एम जाणे जे संसारमा सुख एक हुंज जोगq ९, ए रीतें पोताना स्वरूपथकी जे वाह्य जाव ठे, तेने श्रादरी तेनां सुख विलसे तेने वहिरात्मा कहीये. तेमां श्रागल मिथ्यात्वगुणगणे कयां, ते रीतें उ तत्व पामीयें. १६४ शिप्यः-ए नव तत्वमांथी अंतरात्मामां केटलां तत्व पामीयें ? गुरुः-दोहा ॥ पुजलनाव रुचे नहीं, ताथें रहे उदास ॥सो अंतर श्रा मा लहे, परमानंद प्रकाश ॥१॥ पुजल खल संगीपरें,सेवे अवसर देख ॥ तनु शक्ति ज्यूं लकडी, ग्यान नेद पद लेख ॥२॥ वहिरातम तज आत मा, थंतर बातम रूप ॥ परमातमने ध्यावतां, प्रगटे सिद्धस्वरूप ॥३॥ माटे वाह्या संपदा थकी जेनो विरक्त नाव वर्ते , अने पोताना श्रात्म स्वनावमा रक्तनाव वर्ते । तया पोताना सहज समाधिपदने विरहें छःखें करी यसमर्थ यको फुरे , एवो जीव, चोथा गुणगणायी मामीने वारमा गुणगणा लगें अंतरात्मा कहीयें.ए अंतरात्मा जीव, ते सम्यग्दृष्टि जाग्यो यको विवेकरूप लोचनें करी सहितयको परजावथकी उदासी होय, ते यारे साचो नय देखतां एनुं जगतमां शत्रुमित्र कोइ नथी, एने को जी यथावर विरोध पण नयी, एसर्व जीवने पोता सरखा जाणी तेनी दया पाले, रक्षा करे, उपकार करे, ते परदया जाणवी. अने पोतानो थात्मा कर्मने वा करीपीठे,यनेक प्रकारें पीडा पामे ठे, जन्म, जरा, मरणानां पुर जोगवे ,तेने कर्मरूप पुःखयकी मूकाववाना जे परिणाम ते स्वदया जाणवी. गटले जे कारणं यात्माने शाननावें करी समजावे. के रे जीव ! नं थानादि कासनो नमतो थको जे ते नोग जोगीने, गोड्या, ते महा विकाररपथनंत फुचना दातार, तेदनी फरीयी तुं वांठा करे , तेश्री तु जने साज कम नयी उपजती? अने जे थाहार सश्ने ठोड्या ते वली पाठापाटार पणे करे ? एवं थाचरण उत्तम विवेकी थादरे नहीं, केम के बम्मा थाहारनी इशा नो श्वान होय,ने करे ? एरीतं मनःपश्चात्तापं करी पाताना वाधवीज मुम्ब सहज रमन चाव, पटसे ममकेत रूप झान दृष्टिय गरी बम्बमकादा, चिदानंद.वि.विनाशरहित,गक शाश्वतो, सर्व जाना व प्रपंच जावाने शनिमंत, गर्बु नाम्बरुपयमंग्यान प्रदेया पर रीमदिन है, पर एक एक प्रदों अनंता कर्म परमाणु गम्पनी चि , नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ५५. काशें अति स्निग्ध पणे निविडनूत थ लागा , तेणें करी ज्ञानस्वरूप द वाश्गयु दे, ते प्रगट करवाने अर्थे संसार उदासी त्यागरूप वैराग्य नावना जावतो खपरनी वेंचण करी स्वस्वरूप, ग्रहण करे, श्रने परखरूपने विना वरूप जाणी त्याग करे, ए रीतें अनुलवरसमां जीलतो ध्यानरूप अनियें करी कर्म आवरणने नस्म करतो थको, थोडा कालमां परमानंद पद प्रत्ये पामे, तेने अंतरात्मा कहीये. तेमांपागल कह्यां, ते रीते श्राप तत्त्व पामीयें. १६५ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अव्यपरमात्मामां केटलां तत्त्व पामी ? गुरुः-समनिरूढ नयने मतें तेरमे गुणगणे केवलीने अव्यपरमात्मा कहीयें, तेमां पागल कह्यां, ते रीते नव तत्त्व पामीयें. १६६ शिष्यः-ए नव तत्वमांधी जावपरमात्मामां केटलां तत्व पामीयें ? गुरुः-एवंचूत नयने मते जे लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे नागें वर्ते ने. एवा सिह नगवाननें नावपरमात्मा कहीयें, तेमा आगल कह्मां, ते रीतें त्रण तत्त्व पामीयें. १६७ शिष्यः-सिक परमात्माना खरूपमा ज्ञान, ज्ञाता अने शेय, ए: त्रिजंगी उपजे , तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः- (ज्ञान के०) जाणपणुं ते जीवनो गुण बे, ते ज्ञान-गुणे करीने. त्रण कालनुं स्वरूप प्रत्यक्ष पणे एक समयमा सिझपरमात्मा जाणे , तेथी सिद्धनो जीव, झाता , अने जेने ज्ञान गुणें करी जाणे बे, एवां सर्व अव्य ते ज्ञेय , ए सिद्ध परमात्माने विषे त्रिनंगीतुं खरूप जाणवू.: १६७ शिष्यः-सिक नवान्ना स्वरूपमा कर्ता, कारण अने कार्य, ए: त्रिनंगी उपजे ने, तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-कर्त्ता सिझनो पोतानो जीव जाणवो, अने ज्ञान, दर्शन, चारि त्र तथा वीर्य रूप अनंता गुण जे , ते कारण जाणवां, तथा (कार्य केत ) पर्यायर्नु उत्पाद व्यय रूप. नव नवा झेयनी समय समय अनंती अनंती वर्तना रूप जे सुख, ते सुखनु थास्वादन ते कार्य जावं. १६५ शिष्यः सिद्ध जगवान्ना स्वरूपमा ध्यान, ध्याता श्रने ध्येय ए त्रिनंगी उपजे बे, तेनो श्यो परमार्थ गुरुः-ध्यान ते सिझना जीवोने पोताना स्वरूपy . ते चार ध्यान थ की उत्तर जाणवू, अने तेनो ध्याता ते सिझनो पोतानो जीव, तथा : ।
५६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ते आत्मिक स्वरूप जाणवं. ए रीतं जे जीव, सिद्ध परमात्मानुं स्वरूपजा णे, तेबारे तेने सिझनां सुख प्रगट करवानो नाव उपजे, अने सिझनांसुख प्रगट करवानी वांठायें जे कारण सेवे , तेने समकेतनी प्राप्ति जाणवी. १७० शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी अशुन ध्यानमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-झजुसूत्र नयने मते पहेले गुणगणे अशुन ध्यान होय, तेमां पांच तत्व जाणवां, कारण के एक तो अशुन ध्याननो कर्त्ता जीव तत्व अने (अशुन के०) क्रोध, मान, माया, लोन, विषय, कषाय, निझा, वि कया, निंदा, ईर्ष्या, क्लेश, कजीयो, वाद, विवाद, ए श्रादें अनेक प्रकारर्नु अगुन ध्यान ठे, ते सर्व वीजु पाप तत्त्व जाणवू अने ते पापनां दसीयां अजीव ठे, ते श्राश्रव रूप जाणवां, माटे त्रीजुं अजीव अने चोथु आ श्रव तत्व तथा ते दलीये जीव बंधाणो ते पांचमुं बंधतत्त्व जाणवु, १७१ शिप्यः-नव तत्त्वमाथी शुन्न प्रकारें ध्यानमा केटलां तत्त्व पामीयें ? गुमः-शजुसूत्र नयने मते पहेले गुणगणे शुनध्यानरूपमां पांच तत्त्व जाणवां. तेमां एक तो ध्याननो कर्त्ता जीवतत्त्व पोतें जाणवं अनेक (शुज फे०) दान, शील, तप, नावना, परोपकार, करुणा, दया, चैत्यनक्ति, पूजा, प्रजायना, ए यादिक अनेक प्रकारचें गुज ध्यान जाणवू,एवा अनेक प्रकार ना शुन ध्यानमां जीव यतें ठे, तथापि आंतरमां इंजियरूप सुखनी लाल चना परिणाम ठे, तोगं करी (शुन के० ) पुण्य उपार्जन करे ठे, ते वी मुं पुष्पतत्त्व ययु, अने ते पुण्यनां दलीयां यजीव ठे, ते श्राश्रवरूप जा एवां, पटले त्रीजु जीव तत्व थने चोयुं थाश्रवतत्त्व ययु. अने ए द तीये जीव बंधाय ठे, ते पांचमुं बंधतत्त्व थयुं. १७२ शिष्यः-ए नव नत्यमांची गुरु ध्यानरुपमा केटमां तत्व पामीय ? गुमः-शब्द समनिरुढ नयने मते समकेत नावें चाया गुणगणाथी मां मीने पावन तेरमा चोंदमा गुणवाणा लगेशुखध्यान जाणवू. तेमध्ये शब्द नयन मतं मन ना कहे, मातम गुणनाणे जे जीव शुभ ध्यानमा वर्षे के. नेमां धागल कहां, ते गीते यान तत्व पामीय, थन समनिरुद्ध नयन भने दे. चोटमे गावात केवी नगवान् शुक्रव्यानना वीजा जीजा पा पाहा युर ध्यान गर्ने दे, नेमांयागत कयां, तेरीनं नवनत्व पामीय? १:३दिय-एनव तन्वनाची वर्मफल चननामां कटलां नत्व पामी? -- >shan नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एज गुरुः-जे जीव, कर्मनां फल जोगवे बे तेने कर्मफल चेतना कहीये, तेप हेला गुणगणाथी मामीने चौदमा गुणगणा लगे जाणवी, तिहां जे पहे से गुणगणे मिथ्यात्वी जीव कर्मनां फल जोगवे , तेमां पागल कह्यां, ते रीतें ब तत्त्व पामीयें. अने समकेत नावें चोथा गुणगणाथी मामीने थावत् अगीयारमा वारमा गुणवाणा पर्यंत जे जीव, कर्मनां फल जोगवे बे, तेमां पागल कह्यां, ते रीते आठ तत्व पामीये. तथा समनिरूढ नय ने मतें तेरमे चौदमे गुणगणे वर्तता केवली जगवान्, पण कर्मनां फल जोगवे बे, तेमा आगल कयां, ते रीतें नव तत्त्व पामीयें. १७४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी ज्ञानचेतनामा केटलां तत्व पामी ? गुरुः-शब्द नयने मतें चोथे गुणगणे समकेती जीवने ज्ञानचेतना जाणवी, अने पांचमे गुणगणे देशविरति श्रावकने पण ज्ञानचेतना जा णवी, तथा बहे, सातमे, यावत् अग्यारमे, वारमे गुणगणे वर्त्तता साधु मु निराजने पण ज्ञानचेतना कहीये, कारण के एक रूपैयानी पूंजीवालो पण रूपैयानो धणी कवाय,अने दश रूपैयावालो पण रूपैयानो धणी कहेवा य, अने सो रूपैयावालो पण रूपैयानो धणी कहेवाय, तथा हजार रूपैया वालो पण रूपैयानो धणी कहेवाय, एम यावत् लाख रूपैया अने कोड रूपैया वालो पण रूपैयानो धणी कहेवाय, तेम शहां चोथा गुणगणाधी यावत् चौदमा गुणगणा पर्यंत तथा मोद पर्यतना सर्व जीव झानी कही तिहां शब्दसमनिरूढ नयने मते समकेतनावथी मांझी यावत् अगीयारमा बारमा गुणगणा लगे जे साधु, मुनिराजपणे विचरे मे, तेमां आठ तत्व पामी अने समनिरूढ नयने मते तेरमे चौदमे गुणगणे केवती नग वान् विचरे , तेमां पागल कह्यां, ते रीते नव तत्त्व पामीयें, तथा एवंचूत नयने मतें सकल कर्म क्षय करी लोकने अंतें विराजमान अनंत सुखने विलासें करी सादि अनंतमे नागें सिक परमात्मा व बे, तेमां पागल कह्यां ते रीतें त्रण तत्त्व पामीयें. १७५ शिष्यः-नवतत्वमांधी अशुज प्रकारे कर्मचेतनामां केटलांतत्त्वपामीयें? गुरुः-झजुसूत्र नयने मते पहेले गुणगणे अशुन प्रकारे कर्म चेतना मां पांच तत्त्व पामीयें, ते श्रावी रीतेः-को जीवनी चेतना पापरूप प रिणामें वर्ते बे, तेने अशुन्न प्रकारे कर्मचेतना कहियें. तेमां एक तो जी. .
បុច नवतत्त्वना प्रश्नोतर. बनी चेतना ते जीवतत्व, वीजु अशुन्न एटले पाप तत्त्व, त्रीजुं पापनां द लीयां ते अजीवतत्त्व, चोथु ए आश्रव रूप से माटे आश्रव तत्व भने पांचमुंए दलीये जीव धाय , मादे वंधतत्त्व जाणवू. १७६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमा शुन्न प्रकारे कर्म चेतनामां केटला तत्त्व? गुरुः-झजुसूत्र नयने मतें पहेले गुणवाणे शुन्न प्रकारे कर्म चेतनामां पांच तत्व पामीयें, तिहां को जीवनी चेतना पुण्यरूप परिणामें वर्ने , तेने शुक्ल प्रकारे कर्मचेतना कहीयें, तेमां एक जीवनी चेतना श्रने बी जुं (शुन्न के०) पुण्य, त्रीजुं पुण्यनां दलीयां ते अजीव तत्त्व, चोथुए श्राश्रव रुप टमाटे श्राश्रव तत्त्व, पांचमुं ए दलीये जीव बंधाय माटे बंधतत्त्व ठे. १७७शिष्यः-एनवतत्त्वमाथीआर्तरोऽध्याननीनावनामांकेटलांतत्त्वपामीयें. गुरुः-यात रोऽध्यान पहेले गुणगाणे मिथ्यात्वी जीवने होय, तेमां श्रा गल कयां, ते रीतं व तत्त्व पामी, अने चोथे गुणगणे समकेती जीव तथा पांचमे गुणगगे देशविरति जीवने पण आर्च रोज ध्यान होय, ए परमार्थ देवचंडजीकृत यागमसार यकी जाणवो तेमां आठ तत्त्व पामीये. १७० शिप्यः-एनवतत्त्वमांश्रीधर्मध्यानगुक्तध्याननीनावनामांकेटलांतत्त्वठे? गुमः-शब्दसमनिट नयने मतें धर्मध्यान तथा शुक्लध्याननी जाव नामां पान तथा नव तत्त्व पामीयें, तिहां शब्द नयने मतें धर्मध्याननी जायनायें चोये गुणगणे समकेती जीव अने पांचमे गुणगणे देशविरति जीप, नया व सातमे गुणगणे साधुमुनिराज होय, तेमां थागस कम्पां, ते तं या तत्व पामीयें. तथा शुक्नध्याननी नावना वाला जीव, नवर्म गुपनायी यावत् अगीयारमा वारमा गुणगणा लगें उमस्थ मुनिराज होय. नेमां पायान तत्व पामीये. अने तेग्मे चोदमे गुणगणे केवली भगवान् गुलध्यान ध्यावे ते, तेमां नव तत्व पामीयं. १० शिप्य:-एनयनत्यमांबीयनप्रकारंजीवनबाधकरूपकेटलांतत्त्ववे? रा:-अजुत्र नयने मने पहले गुणगाणे अशुन प्रकारे जीवन वाधक रए पांच दल पामीचे. नेमा एक नाजीव नत्व, वीजु अशुन प्रकारे वा न पाप, नया गानां दलीयां यजीव ते थाश्रवरूप जाणवां, एटले पी. चौटुंशानद अने पांच पदवीय जीव बंधायचं, ते बंध, २. विय-पनव तन्त्रमांची गुरप्रकारे जीवन वाधकरूप कंटला तत्व? न - , नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. याए गुरुः-झजुसूत्र नयने मते पहेले गुणगणे जीवने शुनप्रकारें बाधकरूप पांच तत्त्व जाणवां. तेमां एक तो जीव, वीजु शुनप्रकारे वाधक ते पुण्य, त्रीजु ए दलीयां अजीव जे. चोथु ए आश्रव रूप ले अने पांचमुं बंधतत्त्व. १७१ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी जीवने शुनप्रकारें साधकरूप केटलां तत्त्व? गुरुः-चोथे गुणगणे समकेती जीव, पांचमे गुणगणे देशविरति, अने बहे सातमे गुणगणे साधुमुनिराज अने यावत् अगीयारमा वारमा गुणग णापर्यत शब्द समनिरूढनयने मतें शुकप्रकारें साधक दशा जाणवी, तेमां आगल कह्यां, ते रीतें आठ तत्त्व पामीये.अने समनिरूढ नयने मतें तेरमे चौदमे गुणगणे केवली नगवानने शुकप्रकारे साधक दशा जाणवी, तेमां आगल कह्यां, ते नव तत्व पामीयें. १२ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी कर्त्तारूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-ए नव तत्त्वमां अनेक नयनी अपेदायें करी कर्त्तारूप एक जीव तत्त्व जाणवू.ते आवीरीतेः-नैगम अने संग्रह नयने मते सर्व जीव, पोताना स्वरूपमा पारिणामिक नावें वर्ते बे,अने व्यवहारनयें करीजीव शुनाशुन रू प करणीनो कर्त्ता कहीयें,एटले कोश्जीव व्यवहारथकी शुजाशुजरूप करणी करे,अने झजुसूत्र नयने मतें अंतरंगनावनी चिकाशरूप परिणाम वर्तता नथी. तेमाटे ते जीव, पुण्य पापरूप फल प्रत्ये न पामे, केम के रुजुसूत्र नयने मते अंतरंग जावनी चिकाशरूप परिणाम विना उपरथकी व्यवहार नयने मतें शुजकरणीरूप वीरा शालवीयें अढार हजार साधु प्रत्ये वांद्या, तथापि पुण्यरूप फलप्रत्ये न उपायु, तेमाटे अंतरंग नावनी चिकाश विना पुण्यरूप दलीयां चोटे नहीं ॥ गाथा ॥ श्रातमसाखें धर्म जे, त्यां जननुं शं काम ॥ जनमनरंजन धर्मनु, मूल्य न एक वदाम ॥१॥ अर्थः-अंतरंग आत्मानी साखें जे धर्म करवो, ते धर्म प्रमाण बे,एटले आत्मा निरावरण करवा सारु धर्म करवो ते प्रमाण अने (जन के०) लोक तेनां मन रीज ववा रूप अथवा यशःकीर्ति शोजानी वांगरूप परिणामें जे धर्म करवो, ते धर्मनुं मूल्य एक बदाम मात्र पण नथी, एटले वीरा शालवीनी पेरें कृष्ण वासुदेवनुं मन रीजववारूप व्यवहारथकी तो शुन्जकरणी घणीए करी, पण वदाम मात्र फल प्रत्ये न पाम्यो. ए परमार्थ जाणवो. अने जुसूत्र नयने मते अंतरंगनावनी चिकाश बिना उपरथकी व्यवहार नयने मते M ६० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. समकेती जीव, कर्मने वशंकरी जोगादिक अशुज करणी अनेक प्रकारे करे ठे, परंतु अंतरंग नावनी चिकाश विना तेने पापरूप दलीयां चोटतां नथी. अत्र गाथा "ज्ञानीको जोग है, सो निर्जराको हेतु है ॥ अज्ञानीको जोग है, सो बंधफल देतु है" ॥ माटे समकेती जीव, कर्मने वशे करी अवतीने उदयें संसारमा व्यवहार नयें करी उपर यकी विषयादिक अशुज करणी करे , पण जुसूत्र नयने मतें अंतरंग परिणामरूप जावनी चिकाश वि ना कर्मरूप दलीयां लागतां नथी, ए परमार्थ जाणवो, एम व्यवहार नयने मत जीव अशुनप्रकारे करणीनो कर्त्ता , तेहनुं खरूप सामान्य प्रकारें कह्यु बली झजुसूत्र नयने मतें नावना चिकाशरूप परिणामें करी जीव, रूप फल प्रत्ये पामे, कारण के जीरणशे व्यवहार नयने मते उपर थकी तो दान प्राप्युं नथी, परंतु झजुसूत्र नयने मते अंतरंग दान देवाना नाव ना चिकारारूप परिणाम हता, तेणे करी जावचिकाशे वारमा देवलोक नां पुण्यरूप दलीयां लागां, तथा तेमज श्री तीर्थंकर जगवाने पण श्रागल तीजे नवेंशजुसूत्र नयने मतेअंतरंग नावनीचिकाशरूप परिणामें करीसर्व जीवने धर्म पमाडी उःखयकी मूकावी सुखीयां करूं? एवी नावना जावी, ते नायना चिकाशरूप परिणाम तीर्थकर नामगोत्रनां दलीयां वांध्यां, प ग व्यवहार नयने मतें तो एक जीवने पण धर्म पमाडी पुःखथकी मूका पीने सुखीयो कम्यो नश्री, तथापि परदयारुप नावथकी जिननाम कर्म उपायु ए परमार्थ के, एटले जुसूत्रनयने मतं जीव, शुज प्रकारे कर्म नो का तेना ए परमार्थ कन्यो. वली जुत्र नयने मतं अंतरंग अगुन नावना चिकाशरूप परिणाम नकी जीव जेते, ते पापम्प फल प्रत्ये उपार्जे, जेम कालक सूरियो मादकी ने गजनही नगरी मध्ये दिन प्रत्ये पांचशे पाडा माग्नो हतो.ते मान श्रेणिक गजायें वामां टांग्यां थने पाडा मृकाव्या,पटले व्यवहा नपने मनें ने बाटकी हिंमा नश्री करना, पाण अजुमूत्र नयने मतं अंतर नाटा माग्वाना तावरप पगितामनी चिकादों वनं , तेश्री श्रीधीर प्र हजी पाटा मां नयने पापरूप दलीयां नपा ते पटले यादान तो पाटा नी माग्दा परंतु अनुमत्र नयने मने अंतरंग दि व निसार बद. माटे बड़ी पाहा मार , गम का मन I नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ६२ लब के चिकाओं पापनां दलीयां लागे , एम झजुसूत्रनयने मते जीव अशुन प्रकारे कर्त्ता तेनुं स्वरूप कयुं. ए रीतें व्यवहार नयनो अने झजु नयनो ए परमार्थ जाणवो, सम्यग्दृष्टि जीवने ए वे नय प्रमाण दे, एटले व्यवहारनयें करणी करवी अने जुसूत्रनय हृदयमां धारवो, ते थकी जीवने कार्यनी सिकि नीपजे. हवे शब्द समनिरूढ नयने मते जीव ज्ञानदृष्टियें करी धर्मध्यान शुक्ल ध्यानरूप शुद्ध परिणामें करी स्वरूपना चिंतनरूप संवरमा रहेतां समय समय अनंता कर्मनी निर्जरा करे, अत्र गाथा॥अहम दसम, उवाल सेहिं मासक मास खमणेहिं ॥ एतोउणेग गुणो, सोहिं जिमीयस्स नाण स्स ॥१॥ जं अन्नाणी कम्मं, खवेश् बहुआई वास कोडीहिं॥तं नाणी तिहिं गुत्तो,खवे उस्सासमित्तेणं ॥२॥अर्थः-सम्यक्झान रहित एवो अज्ञानी मिथ्यादृष्टि जीव, ते बक, अहम, दशम, सुवालस, पासखमण, मासखमण प्रमुख अनेक प्रकारे तपस्या करतो, तथा ए तपस्या आदें देश्ने अनेकगुणें करी शोजतो घणा वर्षनी कोडी गमेतपस्यायें करी जेटलां कर्म खपावे,तेट लां कर्म, सम्यक् ज्ञानी जीव,मन, वचन,कायायें करी एकचित्तें सत्तागतनां चिंतनमा रहेतां थकां एक श्वासोवासमां खपावे, एटले मिथ्यादृष्टि श्रा नी जीव, घणा वर्षनी कोडी गमे तपस्या करी जे काम काढे, तेटवँ काम समकेतदृष्टि जीव, एक श्वासोच्छासमां काढे, ए रीते शब्दसमनिरूड नयने मतें करी जीव, संवर निर्जरा रूप कार्यनो कर्त्ता तेनो परमार्थ कह्यो. हवे एवंनूत नयने मते जीव सर्व कर्म खपावी, मोक्षपद पामी, लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे नागें परमानंद सुखने विलासे, वाधार हित अनंता सिद्ध परमात्मा वर्ते . ए रीतें ए नयनी अपेदायें करी नव तत्त्वमा जीवनुं कर्त्तापणुं देखाड्यु, तेमाटे ए पंमित जीव चित्तमा उतारी, नयनी अपेक्षा विचारी, सर्वनय प्रमाण करे, ते प्राणी सम्यग्दृष्टि जीव जा एवो. अने जे एमां एक नय पकडे ते जीव मिथ्यादृष्टि जाणवो. १०३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी अशुन प्रकारे कर्त्ता रूप केटलांतत्त्व वे. गुरुः-झजुसूत्र नयने मते पहेले गुणगणे अशुन प्रकारे कर्त्ता रूपमा पांच तत्त्व जाणवां. एक तो कर्ता जीव पोतें, वीजुं (अशुन के) पाप, ६२ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर त्रीजुं पापनां दसीयां ते अजीव, चोथु ए आश्रव रूप जाणवां ते आश्रय, पांचमु ए दलीये जीव बंधाय ते बंधतत्व जाणवं. १४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी शुन प्रकारे कर्त्तारूपमां केटसां तत्त्व ? गुरुः-जुसूत्र नयनें मते पहेले गुणठाणे शुभ प्रकारे कर्त्तारूपमां पां व तत्व जाणवां, जेम को एक जीव शुज करणी करे , अने तेना अंतरं ग पुण्यरूप इंडिय सुखनी वांठायें परिणाम वर्ने , तेने शुन्न प्रकारे कर्ता कहीये. तिहां कर्त्ता जीवतत्त्व, अने वीजें (शुन्न के ) पुण्य, त्रीजु पुण्य नां दलीयां ते अजीव, चोथुए श्राश्रवरूप ने पांचमुं एणे करीजीव बंधाय जे. १०५ शिप्यः-ए नव तत्त्वमाथी शुद्ध प्रकारे कर्त्तारूपमां केटलां तत्व ? गुरुः-शुरूप्रकारे कर्त्तारूपमां श्राप तथा नव तत्त्व पामीये. जे कारणे शब्द समजिरुड नयने मतें समकेत जावें चोथा गुणगणाथी मांगीने या यत् यगीयारमा बारमा गुणगणा लगें उमस्थ अवस्थायें शुद्ध प्रकारें क नारए कहीये, तेमां श्रागल कयां, ते रीतें आठ तत्त्व पामीयें. तथा सम निस्ट नवने मतें तेरमे चोदमे गुणगणे केवली जगवानने शुनप्रकारें क ना कहींचं, तेमां पागल कह्यां, ते रीतें नव तत्त्व पामीयें. १०६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमाथी जीवने अशुन कारणरूपकेटलां तत्त्वठे? गुमः- नय तत्त्वमांथी अशुन कारणरूप एक पापतत्त्व जाणवू, का गा के अशुन पटल पाप ते पापना काम तो हिंसादि परिणाम ते थाश्र पम्प जागवां, पटले काराण तो जीवने श्रशुन मदयां पाए जीव तेमांदे ज, नो बंधाय ने जो जीव तेमां नलीने बंधाय तो जीव, पाप, याश्रय, श्राजीव श्रने बंध, ए पांच नच पामीये. अने जो जीव नही जले, तो नव नावनांची एक पाप तत्त्व पामीयं. तबीयशुन कारणरुपजीवने एक तत्त्व ये. १० मिय:- नव नन्त्रमांत्री जीवन गुनकारणरूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरु:-जीवने शुन कागा कप एक पुण्य तत्व जाणवू. पटले शुन कारण ते दाल, दया, परोपकार, कला, मेवा, ननि, नुनम गुणवान् जीवना बदुमा न करदार श्रादें अने प्रा शुन कागण जाणवां, पटले (शुन के०)पुण्य PPF का परिणाम वर्न के माद ने थाथवरूप जाणवां पटले कने का दो युर मला. या नेमांद जीवनी उपयोग न तो पुण्य नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ६३ रूप दलीयां बांधे तेवारें जीव, पुण्य, अजीव, आश्रव अने बंध, ए पांच तत्त्व पामीयें नहीं तो शुज कारणरूप जीवने एक पुण्य तत्व जाणवू. १७ शिष्यः-एनवतत्त्वमांथी जीवने शुद्धकारणरूप केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-जीव, शुजाशुन कर्मरूप कचरेलेपाणो,तेणें करी चार गतिरूप संसा रमां अनेक प्रकारनी विटंबना नोगवे बे, परंतु जो संवर अने निर्जरारूप वे शुरु कारण जीवने मले, तो कर्मथकी बोडावी मोक्ष नगरें पहोंचाडे. ए रीतें शुद्ध प्रकारे कारणरूप जीवने संवर अने निर्जरा ए वे तत्त्व जाणवां. १जए शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी निश्चयथकी कार्यरूप केटलां तत्त्व पामी? गुरुः-एबुंनूतनयने मते निश्चयथकी कार्यरूप एक मोदतत्त्व जाण Q. ते मोदपुरीमां तो आगल कह्मां, ते रीतें त्रण तत्त्व पामीयें, १ए। शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी लौकिक मार्गमांहे केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः- (लौकिकमार्ग के० ) संसारहेतुमार्ग एटले शुनाशुन्न विकार रूप संसारवृछिनां कारण सेववां तेने लौकिकमार्ग कहीयें, तेमांड तत्त्व पामीयें, जे कारणे राग, द्वेष, अज्ञान, मिथ्यात्व, विषय,कषाय, निझा, विक था, हांसी, कुतूहल,अहंकार ममकाररूप अनेक प्रकारनी चेष्टा करवी, ते सर्व संसार वृद्धिनां कारण जाणवां. तेने लौकिकमार्ग कहीये. अथवा त प, संयम, पूजा, प्रजावना, जक्ति, इंडियदमन, वैराग्य, जावना, ए श्रादि अनेक प्रकारनी कष्ट क्रिया करे , पण नवमां यशःकीर्ति, लक्ष्मी, पुत्र, कलत्र, परिवार, शमिनी वांगयें अथवा परनवें शेव, सेनापति, साहुकार, देवता, रु, वासुदेव, चक्रवर्तीनी पदवी पामवारूप वांगयें परिणाम वर्ते , एटले ले तो लोकोत्तर मार्ग, पण अज्ञान दशायें करी संसार वृद्धि हेतुमा गयो माटें लौकिकमां लक्ष्यो, तेमां उ तत्त्व पामीयें. एक तो जीव, श्रने शुनाशुन विकाररूप पुण्य पापनां दलीयां अजीवरूप अनंतां सत्तायें लागां ते आश्रवचूत , ए दलीये जीव बंधाणो ते बहुं बंधतत्त्व . ११ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी लोकोत्तर मार्गमा केटलांतत्त्वपामीयें ? गुरुः-ए लोकोत्तर एटले लोकथकी उत्तर चारगतिरूप संसारनी वां बाथकी रहित एक मोद मार्गने साधे, तेने लोकोत्तर मार्ग कहीयें.एट ले समकेती, देशविरति तथा हे सातमे गुणगणे वर्त्तता जे साधु मुनिरा ज, एम यावत् बद्मस्थ अवस्था लगें सर्वे जीव, लोकोत्तर मार्गमां जाण . ६४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वा, तेमां यागल कह्यां, ते रीतें आठ तत्त्व पामीयें. तथा तेरमे चौदमे गुणगणे गुल ध्यानमां वर्तता केवली नगवान् पण लोकोत्तर मार्गमां जा गया, तेमा आगल कह्यां, ते रीतें नव तत्व पामीयें. १२ शिष्यः ए नव तत्त्वमांधीजीवने वाधक दशा केटला तत्त्वनी साथें ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी जीवने वाधक दशा उ तत्त्वनी साथें वे केम के जीवने अनादि कालना सत्तायें जावकर्मरूप राग अने हेप, शत्र थ लागा ठे, तेनी चिकाशे शुनाशुन विकाररूप आठ कर्मनां दलीयां लागे वे. ते दलीयांने अव्यकर्म कहीयें, ते आठ कर्मथकी उत्तर कर्मरूप एक शोने अहावन्न प्रकृति जाणवी, ते प्रकृतिरूप कर्मे जीव बंधाणो, तेणें करी चार गतिरुप संसारमा फरे , ए रीतें जीवने बाधक दशा कहीये. तमां श्रागल मिथ्यात्वगुणगणे कह्यां, ते रीतें व तत्त्व पामीयें. १०३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांधीजीवने साधक दशा केटला तत्त्वनी साथै ? गुरुः-नय तत्वमांधी जीवने साधकदशा वे तत्वनी साथे जाणवी, का गग से निगोदमां कमें करी जीवनी चेतना दवाणी, पण अक्षरनो अनंत मो नाग उघाडो हतो, तेणे करी जीवित पणुं हतुं तिहाथकी थकाम निरायं कालस्थितिने योगें करी जीव चंचो याव्यो, त्रसपणुं पाम्यो, श्र ने पुराना उदय श्रावक कुल्ल, देवगुरुनी योगवा मली, परंतु शब्दसमनि टनगन मते ममकित नायम्प संवर, निर्जरा, पवे तत्त्व जो जीवने सहा गरारीपायनो सकस कर्मयकी वोटावी जीवने मोद नगरें पहोंचाडे, माट साधादशाग्प जीवने संवर अने निजीग, ए वे तत्त्व जाणवां. १४ मिप्य:- नव नवमांची जीवने सिदशा केटलातत्वनी सायंठे ? गुम:- नव नत्त्वमांयी जीवने सिदशा एक मोक्ष तत्वनी सायें जा एनी, बागाक एवंनतनयने मने मकल कर्म कय करी शुरू सत्ता निर्मल, पत्मन्योति. खाकालीकमकादाक, अनंत गुणसंपन्न होय, तेने सिह दशा बड़ी, ने तो मोक्षमा होय. माद मोक्षतत्वनी माय सिरह दशा ठे. १५ दियः- नव नवमांयी गंगारव्यापि केटलां तत्त्व पामीय? pr-यबहारनयने मने ‘मनातीनि मंगारः पटले चाग्गतिरूप मं मानने संमार की निहां पहले गुणवाग मिच्यादृष्टि जीव करमन तमांयागत कन्यां तेन तत्व प 1 नवतत्वना प्रश्नोत्तर. ६५ मीयें, अने समकित चावें चोथा गुणगणाथी मामी यावत् अग्यारमेवारमे गुणगणे उमस्थ अवस्थायें साधु मुनिराज पण वर्ने बे, ते पण चार गति रूप संसारमा व्यवहारनयने मते संसरे, माटे तेने संसारी कहीये. तेमां आगल कह्यां, ते रीतें आपतत्व पामीयें, तथा समनिरूढ नयने मतें तेरमे चौदमे गुणगणे केवली नगवान् व बे, तेने व्यवहार नयने मतें संसारी कही वोलाव्या , तेमां आगल कह्यां, ते रीतें नव तत्त्व पामीयें. १ए६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमा सिकव्यापि केटलां तत्त्व पामीयें गुरुः-शुक्ल ध्यानरूप अग्नियें करी अष्ट कर्म वाली, अष्ट गुण संपन्न, लोकने अंतें विराजमान, अनंतसुख जोगी, सादि अनंतमे नांगे वत्तें , तेने सिक नगवान् कहीये. तेमा आगल कह्यां, ते रीतें त्रण तत्त्व पामीयें. १ए शिष्यः-ए नव तत्त्वने साते नयें करी जीवनुं गुणीपणुं केम जाणीयें ? गुरुः-ए नव तत्त्वमांथी एक जीवतत्त्वने गुणी कहीयें, कारण के नैगम अने संग्रह नयने मते पारिणामिक नावें करी सर्व जीव, पोताना खन्नाव रूप गुणमा रह्या वर्ते , माटे ए वेहु नयने मते सर्व जीव, सत्तायें ए क समान बे, तेथी एक ने कहीयें, अने व्यवहार नयने मते जीवना चौद नेद, वत्रीश नेद, तथा पांचशो त्रेश नेदपणे सर्वे कर्मरूप जडनी साथै अनंतो काल नेला रह्या, माटे जडरूप पणे करी जड कहेवाणा, अने झजुसूत्र नयने मतें अतरंग परिणामनी चिकाशे शुजाशुन कर्मने हेतुयें जीव, पुण्य पाप अजीवरूप आश्रवमां बंधाणो, तेणें करी चार गति रूप संसारसां पड्यो, माटे संसारी कहेवाणो अने शब्द तथा समनिरूढ नयने मते संवर निर्जरारूपपणे करी घाति कर्म क्षय कस्वां, तेवारें तेरमे गुणगणे केवली कहेवाणो तथा एवंनूतनयने मतें सकल कर्म क्षय करी मोक्ष पण पामी लोकने अंतें विराजमान वयो, तेवारें सिद्ध कहेवाणो, एम अनेक नयनी अपेक्षायें पंमितलोकने ए नवतत्वमा जीवनुं गुणीपणुं जाणवु. १ए शिष्यः-ए नव तत्वमां जीवने अशुन गुण रूप केटलां तत्त्व पामीयें? गुरुः-अशुज गुण ते पापने कहीयें, अने ते पापनां दलीयां अजीव, आश्रवरूप जाणवां, अने ए दलीये जीव बंधाणो ने, ए रीते पाप, अ जीव, आश्रव अने बंध, ए चार तत्व जीवने अशुन गुणरूप जाणवां. १एए शिष्यः-ए नव तत्त्वमां जीवने शुन गुणरूप केटलां तत्व पामीयें ? ते नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गुमः-गुनगुण ते पुण्यने कही ते पुण्यनां दलीयां अजीव वे ते आश्र व रूप जाणवां, अने ए दलीये जीव बंधाणो दे. ए रीते पुण्य, अजीव, याब यने वंध, ए चार तत्व जीवने शुनगुणरूप जाणवां. २०० शिप्यः-ए नव तत्त्वमांथी जीवने शुद्ध गुणरूप केटलां तत्त्व ठे ? गुरुः-जीव, शुजाऽशुन विकाररूप कर्मे करी लेपाणो, तेथी चारगति रुप संसारमा अनेक प्रकारें पीडा नोगवे बे, पण जो शब्द समनिरूढ नयने मतं संवर निर्जरारूप वे गुण सहायकारी थाय, तो जीवने सर्व कर्मथकी ठोडावी शुरू करे, अने अनंत चतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी श्रापे, माटे संवर अने निर्जरारूप वे तत्व जीवने शुरू गुणरूप जाणवां. २०१ शिप्यः-ए नव तत्त्वमाथी जीवने निश्चयगुणरूप केटलां तत्त्व वे ? गुरु:-एवंनूतनयने मते निश्चय गुणरूप एक मोदतत्त्व जाणवू, जे कारण जिहां जन्म नही, जरा नही, मरण नही, रोग नही, शोक नही पीडा नही, अाधि नही, व्याधि नही, हर्प नही, हेत नहीं, प्रीति नही, संताप नही, कर्म नहीं, कोध नही, याद नहीं, विवाद नही, शत्रु नही, मित्र नही, गवं (शिव के०) निरुपाय अचलित श्रदय पदनी स्थिति, श्रनं त सुग्गनुं वासरप, ते मोक्ष पद कहीये. ते जीवने निश्चयगुणरूप जाणवू. २०२ शिप्यः- नव तत्त्वमांयी प्रत्यदा झानमां केटलां तत्त्व पामी ? गुरु-प्रत्यक झानना व नेद ठे, एक सर्वप्रत्यदा, अने वीजें देशप यदा, मां सर्वप्रत्यक्ष तो केवल झान ठे, तिहां केवली नगवान् लोका खांकन नप केवलज्ञानं करी प्रत्यक्षपणे जाणे ठे, तेमां नवे तत्व पानीयं. श्रने मिझना जीव पाए कंवलज्ञानं करी सर्वनाव, प्रत्यदा पणे जाणे . नेमां बाप नत्त्व पामीये, एरीतं सर्वप्रत्यदानुं स्वरूप का, ह व देशप्रत्यक्ष ज्ञानना वली व नंद ले. एक तो मनःपर्यवज्ञान, ते मनो वर्गाने प्रत्यनापा जागि अन वीजें अबधिज्ञान, ने पुनलवर्गणाने प्रत्यद ए जा ए देशप्रत्यक्षना बनेद जाणवा, तेमां या तत्व पामीये. रीने प्रत्यक जानना चापमा श्राव, नत्र तया त्राण तत्त्व जाणवां. १३ ::-- नव तन्यमांची पगंकज्ञानमां कटला तत्व पामीयं ? गुम: -दडानना न द वे, एक यागमयमाण. बीइं श्रनुमा मार, बीई टपमा प्रमाण, निहां देवनानां मुग्व, नरकनिगोदनां नवतत्वना प्रश्नोत्तर. ६० दुःख, ऊर्ध्वलोकना नाव, अधोलोकना नाव, तिळ लोकना जाव, ए सर्वे श्री जिन आगमथकी प्रमाण करे, ते प्रथम आगमप्रमाण जाण Q. तथा कोश्जीव, अजीवरूप वस्तुने अनेक प्रकारनी उपमा आपी वोला वी, जेम तीर्थंकरने गंधहस्तीनी उपमा, चिंतामणि रत्ननी उपमा, ए री ते ते वस्तुना गुणप्रमाणे जीव अजीव वस्तुने उपमा देवी, ते बीजु उप माप्रमाण जाणवं. तथा कोइना घरमां धूमाडो देखी अमिनुं प्रमाण थाय, तेमज कोश्कनुं मुख देखी हर्ष, शोक अथवा रोग चिंतातुं प्रमाण था य, एवं अनेक प्रकारनुं जे जाणपणुं तेने अनुमानप्रमाण कहीये. ए रीतें सम्यक् ज्ञानना धणीने एत्रण प्रकारें परोक्ष ज्ञान- जाणपणुं होय, तेमा आगल कह्यां, ते रीतें आप तत्त्व पामीयें. अने जे मिथ्यात्वी जीवने ए त्रणे प्रकारें परोदशाननुं जाणपणुं होय, तेमां ब तत्त्व पामीयें, २०४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी स्वाजाविक तत्त्व केटलां पामीयें. गुरुः-जीव, जेवारें पोताना स्वनावमां रहे, तेवारें संवर कहीयें अने ज्यां सुधी संवरमां जीव रहे, त्यां सुधी समय समय अनंतां कर्म निर्जरा वे, अने निर्जरा थाय, तेवारें जीव, मोक्षपद पामे, कारण के ॥ गाथा ॥ क्षण अ. जे अघ टले,ते न टले जवनी कोड ॥ तपस्या करता अतिघणी, पण नावे ज्ञान तणी को जोड ॥१॥अर्थः-एक घडीमां क्षण थाय तेवू अई क्षण एटले एक घडीनो वारमो नाग थयो, एटली वार सत्ताग तना चिंतनरूप संवरमां जीव रहेतो थको जेटलां कर्म खपावे, तेटलां कर्म कोडिनव सुधी बह, अहम, मास, खमण आदिक तपस्या करतां न खपे. ए परमार्थ जाणवो. ए रीतें एक अंतरमुहूर्त स्वरूपना चिंतनरूप संवरमां रहेतो थको जीव, घातीकर्म कय करी केवल ज्ञान पामे,अने पनी अघाति कर्म खपावी मोक्षपद पामे, एम ए नव तत्त्वमाथी जीव, संवर, निजारा अने मोद, ए चार तत्त्व खानाविक जाणवां. २०५ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी विनाविक तत्व केटलां पामीयें ? गुरुः-को जीव, शुनाशुन विन्नाव दशारूप परिणामें करी, पुण्य पा पनां दक्षीयां अजीवरूप वांधे, ते आश्रवनूत जाणवां. माटे जीव, पुण्य, पाप, अजीव, वंध अने आश्रव, ए तत्त्व विनाविक जाणवां. २०६ शिष्यः-ए नवतत्त्वमांश्री समकेतीने साध्यसाधनरूप केटलांतत्त्व ?
ចុច नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गुरुः-नत्र तत्त्वमांथी समकेतीने साध्यरूप एक तत्त्व अने साधन रू प वे तत्त्व पामी, ते आवी रीतेः-शब्दनयने म समकेत नावें जे जीव वत्तें ठे, ते एवं चितवन करे , जे माहारे जीवें कर्मवशें करी संसा रमां फरतां अनंता पुशल परावर्तन कस्यां, तेणेंकरी अज्ञानपणे घणी विराधना करी, एटले केवली, उमस्थ मुनिराज, तीर्थयात्रा, केवली प्ररूपित धर्म, समकेती, देशविरति, ब्रह्मचारी, ए श्रादें देश्ने अनेक प्रका रना गुणी जीवो तेना अवर्णवाद वोलीने विराधना करी, एम संसारमा फरतां अज्ञानने वशे करी में एवा उत्तम, गुणीजीवोनी निंदा करी, ा करी, ते कमें वीटाणो थको अनेक प्रकारें विटंबना नोगवी, तथा में उष्ट पापी जीवें आझानपणे एक इंजिय सुखनाज सावध माटे अनेक प्रकारे जीवने वेदना, नेदना, ताडना, तर्जना, प्रमुख उःख पीडा उपजा वी, एटले एक समकित गुण विना माहारे जीवें मिथ्यात्वनावें करी महा याकरा निविड कर्मना बंधप्रत्ये वांध्या, तेणें करी जारी श्रश्ने माहारे जीवें नरक निगोदमां अनंतांउःख नोगव्यां, एम फुःख नोगवतां जोगवतां नवस्थितिने योगें करी जेवारे पुण्यरूप वोलावानी सहायें सपएं, पंचें जिय परवडा,मनुप्यनो अवतार,देव गुरुनी योगवाइमली,तेवारें महोटे पु गये करी तत्त्वमयी, तत्व प्रकाशिनी. तत्त्वस्वरूपन्नासिनी देशना, गुरुमुखें सांनली, तेथी महारी मिथ्यात्वनी बुद्धि विलय थइ, थने हुँ बोधवीज ना लानप्रत्यं पाम्यो, एवा प्रकारनी नावनायें समकेतहष्टि जीव, तत्त्व सम्पनी निर्मल प्रतीति करवा सारु जीवादिक नव पदार्थ- जाणपणुं गु नमुग्वे करे, ते भावी रीतेः-नेगमादि सात नय, व्यास्तिक दश नय, प यांचाग्निक व नय, कारण पांच, कारक ठ, देय, झेय, उपादेय, निश्चय, नवहार. अच्च, जान, उत्सर्ग, अपवाद, उत्पाद, व्यय, ध्रुव, निक्षेप, प्र मार, नया अव्य. केत्र, काल. नाव. गव्यादि चारनांगे करी तथा निल, निन्य. मत. अनत्. एक, अनेक, बलव्य, यवक्तव्य, ए नित्यादि पाटी, पाव्यतुं नया नव नवन म्वरूप गुममुग्ने जाग, मिनी. अनेकनंगी नं अनेक प्रकारे नव तत्व पटव्यन नयमता परमजानी नामनग्य जो प्रनीति करी. निम्ममा ते एक निश्रयनये की शुरु, निर्मल, पामन्यानि, कर्म স্বপ্নগ্ন नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ६ए कलंकथकी रहित, शुद्ध, चिदानंद, वस्तुगतें सत्तायें सिकसमान, अखं म, अलिप्त, शाश्वत, एवं पोताना आत्मानुं स्वरूप तेनी जेणे अंतरंग ना सनरूप जाणपणानी प्रतीति करी बे, ते जीव, स्वसत्तायें रक्त कहियें अने परसत्ता ते शुनाऽशुन विकाररूप कर्मनुं ग्रहण करवू अने पठी तेथकी उपना जे फलरूप विकार, इंजियना सावध, तेनेविषे मनपणे, एकाग्र चिर्ते वर्तवू, एवा परिणाम जे जीवना वर्ते बे, ते जीव, परसत्तायें रक्त कहियें. ए स्वसत्ता अने परसत्तानो अर्थ जाणवो. हवे समकेती जीव, अज्ञानदशाथी रहितयको उदासी परिणामरूप विरक्तनावें इंजियरूप विकारथकी रहित, एक पोताना आत्मानी सिक समान जेणे प्रतीति करी ॥श्लोक ॥ यः परात्मा परंज्योतिः, परमः पर मेष्ठिनाम् ॥ आदित्यवर्णस्तमसः, परस्तादामनंति यं ॥१॥ सर्वे येनोन्मूल्यं ते, समूलाः क्वेशपादपाः ॥ मूर्ना यस्मिन्नमस्यंति, सुरासुरनरेश्वराः॥२॥ इत्यादि ॥ अस्यार्थः-जीव ने ते परमात्मा , परमज्योति , पंचपरमेष्टि थी पण अधिको पूज्य बे, केम के पंचपरमेष्टी तो मोद मार्गना देखाड नार , पण मोदनो जावावालो तो आपणो जीव ने, अज्ञाननो मटाड नार ज्ञानदृष्टियें करी पोताना वरूपनो जाणनार, सर्व कर्मक्लेशनो खपाव नार, एवो पोतानो आत्मा ध्यावो. तेहीज परम श्रेयर्नु कारण बे, शुद्ध, परम निर्मल बे, एवो आत्मा उपादेय जाणी सईहे. जेहबु पोताश्री निर्वहे, तेवो त्यागवैराग्यमांप्रवत्र्ते. एबे श्लोक श्रीहेमाचार्यकृत वीतरागस्तोत्रना बे. एटले धनने परवस्तु जाणी, सुपात्रने दान आये, इंघियना विकारने कर्म बंधनां कारण जाणी, तेने परिहरी शील पाले, आहार पुजल परव स्तुनो , ते शरीरपुष्टिनुं कारण , अने शरीरपुष्ट कीधे इंडियना विष यनी पुष्टि थाय, ते सर्व परखनाव जाणवो. माटे तिहाथकी समकेती जीव, विरक्त नावें, संसार उदासी, त्यागरूप वैराग्य नावनायें वर्ततां एक पोतानी सत्तायें वस्तुधर्मनी जेणे प्रतीति करी , अने पोतानी आत्मस त्ता साधवाने विपे जेनुं चित्त उजमालपणे उद्यममा प्रवर्ते वे, एवी रीतें साध्य जेनुं एक चोखू , अने (साधन के०) जे संवर निडरारूप बत, पञ्चकाण, पोसा, सामायिक, पडिकमएं, तीर्थयात्रा, पूजा, प्रज्ञावना, म होत्सव, ध्यान, स्मरण, इत्यादि अनेक प्रकारे साधना , पण साध्य तो , O नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. पोताना श्रात्माने कर्मथकी रहित निरावरण करवारूप एकज वे, एम खसत्ता परसत्तानी वेचण करी पोतना स्वरूपमा रहे, तेटली वार जीवने संबर कहीये. अने ए संवरमां जीव रहे, तिहां सुधी समय समय श्र नंता कर्मना थोकडा निर्जरावे, एटले निर्जरातत्त्व कहीयें, माटे ए नव तत्वमा समकेती जीवने साध्यरूप एक मोदतत्त्व जाणवू. अने साधन रूप संवर अने निर्जरा ए वे तत्व जाणवां. २०७ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी मिथ्यात्वीनेसाध्यसाधनरूपकेटलांतत्त्व ठे. गुरुः-मिथ्यादृष्टि जीव, पहेले गुणगणे शुजकरणीरूप पुण्यफलहेतु इंडिय सुखनी लालचे अनेक प्रकारे कष्ट क्रिया, व्रत, पञ्चकाण, तप, ज प करे , पण अंतरंग पुण्यरूप फलनी वांगयें परिणाम वर्ते ने, एटले एक कर्ता जीवतत्व, अने वांग पुण्यनी ते वीजुं पुण्यतत्त्व, तथा पुण्यनां दलीयां यजीव वे ते श्राश्रवरूप जाणवां, एटले त्रीजं अजीवतत्त्व, चोथु श्राश्रयतत्त्व यने ए दलीये जीव बंधाणो, ते पांचमुं बंधतत्त्व थयु. ए रीतें नय तत्त्वमांची मियादृष्टि जीवने साध्य साधनरूप पांच तत्त्व जाणवां. २० शिप्यः-ए नव तत्त्वमांश्री अव्यनयमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-नेगम, संग्रह. व्यवहार थने झजुसूत्र, ए चार अन्य नय कहीये, ए नार नयनुं जाणपाएं प्रथम गुणगाणे जाणवू. माटे ए अव्य नयने मनं जे जीवना परिणाम वर्त ठे, ते जीव, गुनाशुन कर्मरूप पुण्य पापना फल प्रत्ये उपार्जे , मादं कर्ता जीव अने पुण्यपापनां दलीयां सजीव ने पावरप जाणवां यन ए दलीय मली जीव बंधाणो, प गतं जीर, पुष्प, पाप, यजीव, श्राश्रव अने बंध, एक तत्त्व, व्यनये जजीवना पशिलाम वर्नता होय, मां जाणवा. २८ शियः- नव तत्त्यमांथी नावनयमां केटलां नत्व पामीय ? गुर:-दाद. ममग्दि यन एवंनत । त्राण नावनय जाणवा, पट हे जीवना द ने ममनिग्द नयने मतं उद्मग्य व्यवग्यापर्यंत प म व . मां धान नत्य पामीये, यने समनिस्ट नयन मतं तर मेवी नगवान बर्ने , मां नव नाव पामीयं, नया एवं - नयने ममि नगवान ब. मां त्रण नच पामीयं, वन्ट' होय. याउ नत्र अन त्रण नव जाणवां.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, पुर १० शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अढीछीपव्यापिकेटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अढी छीपमां मिथ्यात्वी जीव रह्या , ते आश्रयी उ तत्त्व पा मीयें, अने समकेतनावें बझस्थ अवस्था पर्यत जे जीव वर्ते जे, ते निर्ज राप्रत्ये करे , तेमां आठ तत्त्व पामीयें, अने तेरमे गुणगणे केवली जग वान् वर्ने बे, तेमां नव तत्त्व पामीयें, ११ शिष्यः-एनवतत्त्वमाथी अढीछीपथी बाहेरना लोकमां केटलां तत्त्व? गुरुः-अढी छीपथी बाहेर तिर्यंच जीव रह्या बे,अने देवता,विद्याधर तथा मुनिराजनुं अढीवीप बाहेर आवागमन ,माटे तिहां मिथ्यात्वी जीवमां तत्त्व पामी,अने समकेत जावें जे जीव वर्त्त बे, तेमां आपतत्त्व पामीयें, २१२ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी ऊर्व लोकमां केटलां तत्त्व पामीयें गुरुः-जर्वलोकमां वैमानिक देव रह्या बे, सिझना जीव रह्या बे, पांच स्थावरना जीव रह्या बे,अने निगोदीया जीव रह्या बे, तेमां सिझना जीव आश्रयीत्रण तत्त्व पामी, अने मिथ्यात्वी जीव आश्रयी व तत्त्व पामीयें, तथा समकेती जीव आश्रयी आठ तत्त्व पामीयें. २१३ शिष्यः-ए नव नत्त्वमाथी तिर्चा लोकमां केटलां तत्त्व पामीयें ? युरुः-तिळ लोकमां जे मिथ्यात्वी जीव , ते आश्रयी उ तत्त्व अने समकेतनावें बद्मस्थ अवस्था पर्यत जे जीव वर्ते ,तेमां आठ तत्त्व, तथा तेरमे गुणगणे केवली नगवान् वर्ने , तेमां नव तत्त्व पामीयें. २१४ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी अधोलोकमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-अधोलोकमां नवनपति, देव तथा नारकीना जीव अने पांच स्थावरना जीव, तथा निगोदीया जीव रह्या बे, तेमां समकेती जीव श्रा श्रयी आठ तत्त्व पामीयें, अने मिथ्यात्वीजीव आश्रयीब तत्त्व पामीयें. २१५ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी व्यवहार नयमां केटलां तत्त्व पामीयें ? गुरुः-व्यवहारनयनो मूलनेद तो एक बे, श्रने विस्तारथकी उन्नेद जाणवा. ते आवी रीतेः-एक तो अशुद्धव्यवहार नय बे, ते अशुव्यव हारनयें करी जीवमां अज्ञान, राग, द्वेष, ए अनादिकालनां शत्रुभूत यश लाग्यां , तेणें करी जीवमा अशुद्धपणुं जाणवू,माटे ए अशुद्धतानी चि काशें करी जीवने समय समय अनंतां कर्मरूप दलीयां सत्तायें लागे ने, ७३ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए अशुद्धता जीवने अनादिनी जाणवी, ए रीते ए अशुद्ध व्यवहारन जीव कर्ता जाणवो. तेनुं स्वरूप संदेपमात्र कह्यु. दवे बीजो शुन्नव्यवहार नय . तेणे करी जीव, दान,शीयल,तप, ना ना, पूजा, प्रज्ञावना, सेवा,नक्ति, साहम्मिवात्सल्य भने विनय, वैयावर उपकार, करुणा,दया, यत्ना, मनोहर वचन बोलवू, सर्व जीवनुं रूडं चिं व, ए श्रादें दे अनेक प्रकारे जीव शुजव्यवहारनयें कर्ता जाणवो. हवे त्रीजो अशुन्नव्यवहार नय. तेणे करी जीव क्रोध, मान, माया, न, विषय, कपाय, निझा, विकथा, हांसी, विनोद, निंदा, ईर्ष्या, चार्ड मृा, ममता, हिंसा, मृपा, अदत्त, मैथुन, ए आदें देश्ने अनेक प्रका जीय. गुन व्यवहारनयें कर्ता जाणवो. दवे चोयो उपचरितव्यवहारनय.तेणें करी जीव,धन, कुटुंब,परिवार झाट, घर,वखार, गाम, गरास, देश, चाकररूप दास, दासी, वाणोतर, र जशकि. दात्र, खलां, वाडी, वन, आराम, कूवा, वाव्य, सरोवर, नवाए पयादि अनेक प्रकारनी जे वस्तु पोताथकी प्रत्यक्ष जूदी , तेने जीव अशानपाणे पोतानी करी जाणे ठे, तेने महारुं महारं करतो फरे ठे, तेथ तेना पापना अधिकारी याय ठे,प उपचरितव्यवहारनयें जीव;कर्ता जाणवो दय पांगमो अनुपचरित व्यवहारनय. तेणें करी जीव, शरीरादिक पर गन्तु जे पोताना श्रात्मस्वरुपयकी प्रत्यक्षपणे जूदी ने, परंतु पारिणामिक नायें लोलीतपणो एकली जीवनी सार्थ मली रही है. तेने जीव, पोतानी करी जाण , जो पाप जीवें एवां शरीर तो संसारमा अनंती वार करयां पने अनंती बार मृक्यां, तो पाण यझानपणे जीव,पोतानी करी जाणे नदी नन वाग्ने अनेक प्रकाग्नां हिंसाटिक पा करी जीवने पुष्ट करे एमानुपातिव्यवदाग्नये जीवन का जाणवो. ए पांच प्रकारे व्यवहारनयमांजे जीवना परिणाम वर्तते,ते जीव,शुना मर फल प्रत्ये पामे. " पांच व्यवहार ते जमूत्र नयने मतं पहले गुण कावा, एमां नागे जीव,मिच्यादृष्टि होय, तमांक तत्व पामीय. ददेव सत्यवहार नयापट शुनागुनकर्मस्य कचरामां जीवाले निहापर्वः अरनिर्मशतानी करनार, नेने ठहां शुक्रव्यवहार नय ई. एटक नावानुं दो थने उपगला गुणवाणानुं लं, नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ७३ तेने शुद्धव्यवहारनय जाणवो. माटे पहेले गुणगणे मोहनीय कर्मनी सात प्रकृति खपावी, चोथे गुणगणे आव्यो, तेवारें आत्माना अनंता गुणमां हेथी एक समकेत गुण प्रगट्यो, एटली जीवने शुद्धता थर, एमज चोथे श्री पांचमे, पांचमेथी बछे, बहेथी सातमे, एम यावत् अगीयारमे बारमे गुणगणे बद्मस्थ अवस्था पर्यत जे जीव वर्ने बे, तेमां आठ तत्त्व पामीये. तथा समनिरूढनयने मतें तेरमे चौदमे गुणगणे केवली नगवान् शुक व्यवहारमा वर्ने बे, तेमां नव तत्त्व पामीयें, एटले चौदमे गुणगणे केव ली नगवानने पण पंचलघु अदररूप कार्य करवू बाकी बे, तेथी एटली जीवने अशुद्धता जाणवी. ते अशुभताने टाले अने शुद्धता निपजावे,तेने शुद्धव्यवहार नय कहीये. एटले जेम जेम आगलनां गुणगणानुं बोडg अने उपरलां गुणगणानुं लेबु, तेने शुक्रव्यवहारनय जाणवो. ए रीतेउप्र कारें व्यवहारनयना स्वरूपमां ब, आप तथा नव तत्त्व जाणवां. १६ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी निश्चयनयमां केटलां तत्त्व पामी ? गुरुः-एवंनूतनयने मते जीवें १ ज्ञानावरणीयकर्मनी पांच प्रकृति दय करी अनंत ज्ञान प्रगट कखु,श्दर्शनावरणीय कर्मनी नव प्रकृति क्षय करी अनंत दर्शन प्रगट कसु,३ वेदनीयकर्मनी के प्रकृति क्षय करी अव्यावाध सुख प्रगट कखं. ४ मोहनीय कर्मनी अहावीश प्रकृति खपावी, क्षायिक समकेत अने यथाख्यातचारित्र प्रगट कमु. ५ नामकर्मनी एकशो त्रण प्रकृति खपावी, अरूपी गुण प्रगट कस्यो.६ आयुःकर्मनी चार प्रकृति ख पावी, अक्षय स्थितिगुण प्रगट कस्यो, ७ गोत्रकर्मनी बे प्रकृति खपावी, श्र गुरुलघुगुण प्रगट कस्यो, अंतरायकर्मनी पांच प्रकृति खपावीने, अनंत वीर्यशक्तिरूप गुण प्रगट कस्यो. ए रीते ए श्राप कर्मअनादिकालनां श्रात्म गुणने घातक हता, आत्मगुणने रोधक हता, आत्मगुणने आवस्या ह ता, तेने शुक्लध्यानरूप अग्नियें करी आत्मप्रदेशथकी अष्ट कर्म वाली अष्टगुणसंपन्न लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे नागें अनंता सि क परमात्मा एवंनूतनयने मते थया ने, तेमां पागल कह्यां, ते रीतें त्र ण तत्त्व पामीयें. ए रीतें नव तत्त्वमांथी निश्चयनयमांत्रण तत्व जाणवां. १७ शिष्यः-जीवना व्यवहारप्राण ते कयां ? अने निश्चयप्राण ते कयां? गुरुः-व्यवहार नयना मतवालो तो वाह्यथकी जेनुं जेवू स्वरूप देखे, १० ४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. तेने तेहबुं कही वोलावे, एटले चार गतिरूप संसारमा जीव नव नवा न वें करी एकजियथी मांनी पंचेंजिय पर्यंत देवता, नारकी. तिर्यंच अने मनु प्य नाम धरावी चवq उपज करे , माटे जे गतिमां उपजे, ते गतिनां जे प्राण जीव धरे ठे, ते व्यवहारनयें प्राण जाणवां, अने निश्चय प्राण तो जीवने सत्तागतें ज्ञान, दर्शन, चारित्र, तप, वीर्य अने उपयोगरूप . ए जीवनां निश्चयप्राण ते सदाकाल शाश्वतांबे, एनो को कालें विनाश थतो नत्री. एटले व्यवहारप्राणनी तो घट वध थाय, गतियें गतियें विनाशथा च, परंतु निश्चयप्राण तो शाश्वतां जाणवां. २१७ शिष्यः-एक मुठीमां जीव केटला पामीयें ? गुरुः-निगोदिया गोला लोकाकाशप्रमाणे असंख्याता , एटले चौद राजलोक. जीवें करी काजलनी कूपी प्रमाणे नस्यो , अने एक मुठीमां पाण निगोदना गोला असंख्याता , तेमां अनंता जीव पामीयें. २१ शिष्यः-पड्ऽन्यमांहेला एक मुठीमा केटलां अव्य पामीयें ? गुरु:--एक मुठीमां वए अव्य पामीयें, केम के लोकमां धर्मास्तिकायना अनंग्याता प्रदेश अधर्मास्तिकायना पण थसंख्याता प्रदेश ,अने श्रा कागान्तिकायना पण असंख्याता प्रदेश , तेम निगोदिया गोला पण ते प्रमाणे अनंन्याता ठे, थने ते असंख्याता असंख्याता नेद , तेथी एक मुनीमा पा धर्म, अधर्म अने याकाशना असंख्याता असंख्याता प्रदेश जागा. तेम जीव पण अनंता जाणवा. जेम को एक वैयें पैशानार पहावार लामापी ग्यांनीने नेली करी तेमांथी एक चपटी नरीने मापे, नेने सदा श्रोपी कहीये. अने महोटो ढगलो पड्यो । तेने पण सोपथी कदीये. ए दृष्टांतं चाँद गजलोकमां एण एकेक अव्यना य मंग्याना अमंग्याना अंदा जाणवा थने एक मुठीमां पण असंख्याता श्राग्याना प्रदेश जावा, पटव एक मुठीमां धर्म, अधर्म, श्राकाश श्रने निमोदीया जीवना गोला पण अमंग्याता याव्या,माट एक धर्मास्तिकाय कोई अपमाम्निाय.बीइंयाकागाम्तिकाय अने चोयुं जीवास्तिकाय, " का बयां. हवे ने निमोदमांदेली एक गोली लहिय, तमां मंग्यानी ग्यानी बीपक निनादलहियनमांथनंताजीव,तमांद वन्य ना मल्याना प्रदा , अन जीवना एकेका प्रदे नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए शें कर्मनी अनंती वर्गणार्ड लागी बे, अने एकेक वर्गणामां अनंता पुज ल परमाणुआ रह्या बे, ए पांचमुं पुजलअव्य थयुं, अने ए परमाणुश्रा सदा काल शाश्वता , माटे एकेका परमाणुयामां अनंतो उत्पादव्यय रूप काल वही गयो, माटे बहु कालअव्य पण अनंतुं कहीयें. अने पर माणुश्रा तो एना ए शाश्वता . ए रीते एक मुठीमा अव्य जाणवां, शिष्यः-जीवना पांचशें त्रेश नेद बे, तेमांधी केटला नेदना जीव मरण पामे अने केटला नेदना जीव नहीं मरण पामे ? गुरुः-जीवना पांचशो त्रेश नेदमांथी देवताना अपर्याप्तावस्थाना नवा [ नेद नहीं मरे, तथा नारकीना अपर्याप्तावस्थाना सात नेद नहीं मरे, तथा युगलीया मनुष्यना अपर्याप्तावस्थाना ब्याशी नेद नही मरे, एरी तें सर्व मती ( १७५ ) नेद नहीं मरे, वाकीना (३७१) नेदवाला मरे. ए रीतें नव तत्त्वतुं स्वरूप समकेतदृष्टि जीवना हितने अर्थे समकित रूप रत्न निर्मल करवाने वास्ते स्वसत्ता परसत्तानी प्रतीति करवाने दीपक समान, आत्मार्थी जीवने आनरण समान नवतत्त्व विचार कह्यो । ॥ हवे अध्यात्मस्वरूपवावनी कहीयें बैयें ॥ ॥ दोहा ॥ माया जाल मूकी परी, श्रुत शारीत्र विचार ॥ नवजल ता रण पोतसम, धर्म हियामां धार ॥१॥ धर्मथकी धन संपजे, धर्मे सुखी या होय ॥ धर्मं धन्न वधे घj, धर्म करे जग कोय ॥२॥ धर्म करे जेप्रा णीया, ते सुखीया जवमाय ॥ जगमा सहु जीजी करे, श्रावी लागे पाय ॥ ३॥ धर्म धर्म सहु को करे, धर्म न जाणे कोय ॥ धर्म शब्द जगमां वडो, विरला बूजे सोय ॥॥ आतमसाखें धर्म जे, त्यां जननुं हुं काम ॥ जनमन रंजन धर्मनु, मूल्य न एक बदाम ॥५॥ पोचेगा तब कहेगा, तब लग क ह्यो न जाय ॥ मनमें रोष नही करो, नडके नागी जाय ॥६॥ माणस होणां मुसकिल है, तो साध्य कहांसे होत ॥ साध हुवा तब सिद्ध जया, केनी न रही ज्योत ॥॥ साधु जया तो क्या हुवा, न गया मनका लेख ॥ समता सूं चित्त लाय कर, अंतरदृष्टि देख ॥॥ चेतन तें परच्यो नही, क्या हूवा व्रतधार ॥ शाति विहूणा खेतमें, वृथा बनाइ वाड - आतम अनुनव वासकी, कोश्क नवली रीत ॥ नाक न पकरे वासना, कान ग्रहे परतीत ॥ १०॥ श्री जिनवाणी त्युं नमी, कीजें आतम शुद्ध ॥ चिदानंद सुख ទ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. पामी, मिटे अनादि अशुरु ॥११॥ शुद्धातमदर्शन विना, कर्म न बूटे कोय ॥ ते कारण शुखातमा, दर्शन करो थिर होय ॥ १५ ॥ श्रातम धनु जब रमण, मटे मोहअंधार ॥ श्रापस्वरूपमें जलहले, नहीं तस यंत अपार ॥१३॥ तिहां आतम त्रिविधा कह्यो, वाहिर अंतर नाम ॥ परमातम तिहां तीसरो, सो अनंत गुणधाम ॥१४॥ प्रथम वहिरात्मलठन ॥ पुझससे रातोरहे,जाने एहनिधान॥तसलान्जेलोच्योरहे,वहिरातमश्रनिधान॥१५॥ द्वितीय अंतरात्म लहन ॥ पुशल खलसंगीपरें, सेवे अवसर देख ॥ तनु शक्ति ज्यु लक्कडी, ग्यानन्नेद पद लेख ॥ १६ ॥ वहिरातम तज श्रातमा, यंतर यातम रूप ॥ परमातमने ध्यावतां,प्रगटे सिक स्वरूप ॥ १७॥ पु गल नाव न्चे नहीं, ताथें रहे उदास ॥ सो अंतर आतम लहे, परमातम परकाश ॥ १७॥ सिह खरूपी जो कहूं, पण कटु देखू न रूप ॥ अंतरदृष्टि विचारतो. असे न सिक अनूप ॥ १॥ अनुभव गोचर वस्तुका, जाणे ए दि यताद ।। कहन सुननमें किसुं नहीं, पामे परम श्राहाद ॥राउँद॥श्रा नम परमानम दुई, अनुनय रस संगत॥तनाव मल नीसरे, नगवंतनीज कनें ॥२॥ दोदायातमसंगें विलसतां,प्रगटे वचनातीत॥महानंद रसमो रालो. सकल उपाधि रहीत ॥२२॥ सिखस्वरूपी श्रातमा,समता रस जरपूर ॥ यंन विचारतां, प्रगट यातम नूर॥ २३॥श्रा थाप विचारतां,मन पा में दिगम ॥ रम स्वादित मुग्य उपजे, अनुनय ताको नाम ॥ २५॥ श्रनु मानिनामणि रतन, अनुनय है रमकृप । अनुभव मारग मोदको, यनु सनल म्याप ॥ २५ ॥ चिदानंद चिन्मय सदा, अविचल जाव थनं न ॥ निर्मलयोनि निरंजनी, निगलंब नगवंत ॥ २६ ॥ कतकमल पर पंयकी. नि:मंगें निप ॥ जिहां बिनाव पु वनी, नहीं लवलेश खेप ॥ 11 ॥ नवनीतको जल वले, नत्र प्रगट वृत ग्वाम ॥ तिम यंत नायकी परमातम परकाया 125 ॥ शुभातम नावें रद, प्रगटे मा योनि ! ने त्रिवन भिर मुकुटमगि, गइ पाप मवि गति ॥ | " !: निन्यापन का परचम्पको नाडा ॥ महज नावग्री जे. उग्ने वचन दिलाम ! ३० ॥ श्रनादि देखीये, पुनल चेनन र निदोर बगी. न पडे ने नवकृप ॥ ३॥ अंतर्गत जा 7 विन्द पहरे मुनिवटा । शुक्रिया नम नबि इंव, इम जाणोध ॥
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. II रो नेह ॥ ३२ ॥ अंतर्गतनी वातडी, नवि जाणे मति अंध ॥ केवललिंग धारी तणो, न करो तेह प्रसंग ॥ ३३ ॥ अंतर आत्मस्वन्नाव , ते जा णे मुनिराय ॥ कर्ममल दूर करे, एम जाणो मनमाय ॥ ३४ ॥ आतम वस्तु स्वजाव ठे, ते जाणे शषिराय ॥ अध्यातम वेदी कहे, श्म जाणो चित्तमाय ॥ ३६ ॥ आतम ध्याने पूर्णता, रमता आत्म स्वजाव ॥ अष्ट कर्म दूरे करे, प्रगटे शुद्ध स्वन्नाव ॥३६॥ लाख कोड वरसां लगें, किरिया ये करी कर्म ॥ ज्ञानी श्वासोवासमां, श्म जाणे ते मर्म ॥३७॥ अंतर मे ल सवि उपशमे, प्रगटे शुद्ध स्वन्नाव ॥ अव्यावाध सुख जोगवे, करी कर्म अनाव ॥३॥ अदय शछि लेवा नणी, अष्ट कर्म करो दूर ॥ अष्ट कर्म ना नाशथी, सुख पामे नरपूर ॥ ३५ ॥ संतोषीय सदा सुखी, सदा सुधार स लीन ॥ इंसादिक जस आगलें, दीसे उःखीया दीन ॥४॥ जे सुख न हिं सुररायने, नही राया नहीं राय ॥ आतम सुखने अनुजवे, ते संतोष पसाय ॥४१॥ सुरगण सुख निहुँ कालनां, अनंत गुणां ते कीध ॥ अनं तवगै वर्गित कस्यां, तोपण सुख समीध ॥ ४२ ॥ ते सुखनी श्वा करो, मूको पुजलसंग ॥ अल्पसुखने कारणे, दुःख जोगवो परसंग ॥४३॥ अथ तृतीय परमात्म लबन ॥ दोहा ॥ प्यारो आप स्वरूपमां, न्यारो पुजल खे ल ॥ सो परमातम जाणीयें, नही जस लवको मेल ॥ ४ ॥ नामातम वहिरातमा, थापना कारण जेह ॥ सो अंतर अव्यातमा, परमातम गुण गेह ॥ ४५ ॥ नावातम सो देखीयें, कर्म मर्मको नाश ॥ स करुणा नगवं तकी, जावें नाव उदास ॥ ४६ ॥ परम अध्यातमने लखे, सद्गुरु केरे संग ॥ तिनको नव सफलो हुवे, अविहड प्रगटे रंग ॥ ४ ॥ धर्म ध्या नको हेतु है, शिवसाधनको खेल ॥ जैसो अवसर कब मिले, चेत सके तो चेत ॥ ४ ॥ वक्ता श्रोता सब मिले, प्रगटे निज गुण रूप ॥ श्रखय खजानो ग्यानको, तीन नवनको नूप ॥४॥ अष्टकर्म वन दाहिकें, तप सिक जिनचंद ॥ तासम जो अप्पा गणे, ताकू वंदे मंद ॥५॥ कर्मरोग औषध समी, ग्यान सुधारस वृष्टि ॥ शिवसुख अमृत सरोवरें, जय जय सम्यग्दृष्टि ॥५१॥ ज्ञानवृद्ध सेवो नविक, चारित्र समकित मूल ॥श्र जर अगम फल पद लहो, जिनवर पदवी फूल ॥५॥ ए रीतें बहिरात्मा दिक त्रण आत्मानुं स्वरूप अध्यात्म वावनीयें करी जाणवू.
១០ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वे जीव स्वरूपनुं ध्यान करवाने गाथा कहे :- अहमिको खनु मुको, निम्मम नाण देसण सम्मग्गो॥निमम निजत्तचित्तो, सवे एए कयं नेमि ॥१॥ अर्थः-ज्ञानी जीव एवी रीतें ध्यान करे जे हुँ एक तुं, परपुरु लबी न्यारो हुँ, निश्चयनयें करी शुरू हुं, माहारुं ज्ञान कर्ममलथी न्यारं वे, निर्मम एटले ममताथी रहित हुँ, ज्ञान दर्शनयी नयो हुँ, १ महारा झाननाय सहित तुं, ढुं महारा गुणमा रह्यो तुं, ते चेतना गुण महारी सत्ता , एबुं पोतार्नु आत्मस्वरूप तेने ध्यावतो सर्व कर्मने दय करे . हवे समकेतनी शुद्धि करवा सारु निश्चय व्यवहाररूप चोनंगीयें करी देव, गुरु थने धर्मनुं स्वरूप देखाडे . २२१ निश्चययकी शुरु देव ते आपणो जीव, निष्पन्नस्वरूपी, तत्त्वर मागी. यापागा यातमार्नु तरण तारण जहाज ते श्रापणो आत्मा ठे, सर्व कर्म करानो खपावनार अने अनंतगुणरूप लक्ष्मीनो प्रगट करवा वालो प्रापणो जीव वे, माटे पोताना यात्मानुं ध्यान एकाग्र चित्तें करतो श्रा गाना करतोयको जीव, संसार समुज्ना (तीर के०) कांग प्रत्ये पामे. २२२ नया व्यवहारथकी सुदेव ते श्रीअरिहंत नगवान् वार गुणे करी सदिन, गोत्रीय यतिगयंकरी विराजमान,पांत्रीश वाणीरूप गुणें करीन व्य प्राणीने हितोपदेश करता थारीसानी परें निमित्त कारणरूप जाणवा. २२६ नया निश्शययकी कुदेव ते पोताना यात्मानुं स्वरूप न उलग्युं श्रने झान दयायें की जटरप विनावदशामांज- चित्त सदाकाल लागी रहुं । गगन पातानाम्यात्मानी विगधना करतोयको प्राणी संसाररूपसमुञ्जमांचे व्यवहारबदी कुदेव ते कृष्णा, महादेव, देवपाल, ब्रह्मा, पितृ प्रमुख जावा. परीने निश्चय व्यवहारम्प देवतुंम्वरूप जाणी ममकित शुरू कर पर निश्रय व्यवहारी गुरु नलखवा रुप चीनंगी कडे ठे. २५ प्राम निधययकी मुगुम ने यापणा जीवन एकांत बेमाटी कटी मामी नित्यानन्य कुमार्गयी निवारी अन ममकता पशु मा बटा. प्रामान मार्ग यागा, तो तुरत यावं, माट नि श्राला जाणवी. महारक मुरज माधुनिगज मनाबीदा गाणे करी ग x । नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. जए हित श्राचार व्यवहार सहित, कृपापात्र, शुद्धमार्गना प्ररूपक, नव्यप्रा णीने प्रतिवोधवा उद्यमवंत, ते व्यवहार सुगुरु कारणरूप जाणवा. २२७ निश्चयथकी कुगुरु ते जे जिन वचनना खोटा अर्थ करे अने अज्ञानने वशे खोटी प्ररूपणा करी संसारवृजिना कारण सेवी पोतें मूवे, अने परने सूवावे. श्श व्यवहारथकी कुगुरु ते योगी, संन्यासी, ब्राह्मण, कुलिंग प्रमुख तेमज स्वलिंगी जे आचार रहित नेखधारी एवा यति प्रमुख जाणवा. हवे धर्मनुं स्वरूप निश्चय व्यवहाररूप चोनंगीये करी देखाडे . २२॥ निश्चयथकी सुधर्म ते जीवने अंतरंग सत्तागमें अनंतचतुष्टयरूप ज्ञान, दर्शन, चारित्र वीर्यरूप अनंतो धर्म रह्यो बे, ते कमें करी आवराणो बे. जे म आडां वादलां आव्याथी सूर्यनी कांति दवा जाय, पण अंतरमा देदी प्यमान कांति बे. तेम आत्माने कर्मरूप वादलां आडां आव्यां, तेणें करी श्रात्मानी कांति दवाणी पण अंतरंग आत्मानी कांति सूर्यनी पेरें देदीप्य मान , ते निश्चयधर्म कहीये. २३५ ते पूर्वोक्त धर्म निरावरण प्रगट करवाने वास्ते साध्य एक चोखं निर्मल राखीने जे बाह्य व्यवहार क्रियारूप व्रत पञ्चरकाण आदि जे करणी करवी, ते व्यवहारथकी सुधर्म जाणवो. २३१ निश्चयथकी कुधर्म ते जे एकांत मार्ग वाह्यकरणी ते उपर राच्यो परंतु अंतरंग ज्ञानहिन आत्मधर्म अोलख्यो नथी, ते निश्चयकुधर्म . २३२ व्यवहारथकी कुधर्म, ते पारका परदर्शनीना मतने अनुयायी जे धर्म करणी करवी, ते व्यवहारथकी कुधर्म जाणवो.ए रीतें निश्चय व्यव हाररूप चोनंगीयें करी देव, गुरु अने धर्मनुं स्वरूप जाणे, अने अंतरंग प्रतीतें निर्मल पणे सईहे, ते निश्चयसमकेतना धणी जाणवा. हवे निश्चय व्यवहाररूप पांच महाव्रतनुं स्वरूप जे जाणे तेने ज्ञानी कहीये. अने जाणीने पाले, तेने साधुमुनिराज कहीयें ? २३३ शिष्यः- ए पांच महाव्रतनुं स्वरूप केवी रीते जाणीयें ? गुरुः-एकेंजियथी मामीने पंचेंजिय पर्यत त्रस अने स्थावर जीव ते स हुने पोताना जीव सरखा जाणी, ते जीवोनी यना करे, रक्षा करे, दया पाले, को जीवने मनथकी, वचनथकी अने कायाथकी पोते उहवे नहिं, , नवतत्त्वना प्रश्नोतर. श्रने बीजाने पण एज रीतें उपदेश आपे, ते जीवने व्यवहारप्राणाति पातयकी विरम्यो कहीयें. ए व्यवहार प्राणातिपातविरमण-स्वरूप कमु. २३४ हवे निश्चय प्राणातिपातविरमणY स्वरूप कहे . श्रापणो जीव अज्ञानने वशें करी पुःखी ठे, जन्म, जरा मरण, जय, शोक, श्राधि, व्याधि रुप पीडायें करी संसारमा अनंता काल थया पुःख जोगवे , तेथी श्रा रमझानरूप लोचनें करी अज्ञानरूप मिथ्यात्वने खपावी ज्ञान, दर्शनरूप गुण प्रगट करी आपणा जीवने कर्मथी गोडाववो, तेवारें जन्म जरारूप सर्व पुःख मटे अने श्रात्मज्ञानने बलें करी श्रात्मप्रदेशे नवा कर्मनी र ज लागवा न श्रापे, एवा जेना शब्द नयने मतें परिणाम वर्ते , ते जीव, निश्चय प्राणातिपातयकी विरम्या कहीये. २३५ दवे व्यवहारथकी मृपावादनुं स्वरूप कहे बे. कडवं वचन बोलq. परजीवने विश्वास प्रतीति उपजावी असत्य वचन बोलवू, तेथी जे विरम्याने अने मुखयकी सत्यवचन बोलेठे ते व्यवहार मृपावादथकी विरम्या कहीये. २३६ दये निश्रययकी मृपावाद विरमण व्रतनुं स्वरूप कहे . पोन शिकः परयस्नुने यापणी कद्देवी, ते निश्चय मृपावाद जाणवो कारण के पुल परमाणुया ते ते शाश्वता ठे, ते एकेक जीवें श्रनंती वार श्रा हार पर सर निहार पणे करी अनंता जीव सिकि वस्या भने हजी पण न जीन यादार पणे सर निहारपाणे करे , तेम थापणा जी पण नंनी वार याहारपणे लश् निहारपणे कस्या, ते कारणे ए साधारण बन्नु कदीये. मादे ते पाक्षिक वस्तुने जीव थापणी करी माने ते निश्चय मुनाद कही. थने जीवन अजीव करी जाणे इत्यादिक यज्ञानपणं नेने निधयपाबाट जागयो, अथवा सिकांतना थर्थ खोटा कहे,ते पण मपावादमा , पम्पादाद जो त्याग्यों ने निधय मृपावादथकी विरम्यो काटी.एटर दीनां न बन नांगे नत्री एक चारित्र नंग याय, परंतु हान दर्दनी गन काय,यन ना निश्रयम्यावाद नांग्यो, नेण दर्शन, दान बाद त्रिने टांग्याजे का यागममा पम का के एक माधुर्य संयु एक माधुयें बीई मृपावादबत नांग्यं तमां जागं चा) जन सोचनाय शुरुयाय, परंतुमिकांतना खोटाश्र जर नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. र्थ कही मृषावाद उपदेश दीधो, ते आलोचना लीधे पण शुद्ध न थाय. ए निश्चयथकी वीजा मृषावाद विरमणबतनुं स्वरूप कडं. २३७ हवे व्यवहारथकी अदत्तादान विरमणवतनुं खरूप कहे , जे पारकुं धन वस्तु प्रमुख बुपावे, चोरावे, उगी लीये, तेने चोर कहीयें एटले श्रण दीधी पारकी वस्तु लेवी, तेने अदत्तादान कहीये. तेथी जे विरम्यो बे, ते व्यवहार अदत्तादानथी विरम्यो कहीये. २३० हवे निश्चय श्रदत्तादान विरमण व्रतनुं स्वरूप कहे जे.जीव,पांचई जियनांत्रेवीश विषयरूप सुख, तेनी वांगयें श्राप कर्मनी वर्गणाने ग्रहण करे बे,इत्यादिक परवस्तुने लेवा वांबे,ते निश्चय अदत्तादान जाणवू. श्हां शिष्य पूजे के के विषयनी अने कर्मनी वांग कोण करे ले ? तेवारें गुरु कहे . पुण्यप्रकृतिना जे बहेंतालीश नेद , ते चार कर्मनी शुन प्रकृति , तेने योगें जीव, श्रागल जतां इंजियसुख पामे , तेमाटे जे जीव पुण्यने आ गल नेवू लेवा योग्य कहे , ते जीव, कर्मनी अने विषयनी वांबा करे बे, एटले कोश्क जीव व्यवहारथकी तो अदत्तादान एक तृणमात्र पण ले तो नथी तो पण तेने जो अंतरंग पुण्यादिकनी वांग , तो तेणें करी तेने निश्चय अदत्तादान लागे जे. २३ए हवे व्यवहारथकी मैथुनव्रतनुं स्वरूप कहे जे. जे पुरुष, परस्त्रीनो परिहार करे, तेने व्यवहारथकी मैथुनविरमण व्रत कहीयें, एटले साधुने सर्वथा स्त्रीनो त्याग , तथा गृहस्थने हाथे परणेली स्त्री मोकली ने अने परस्त्रीनां पच्चरकाण बे, ते सर्व व्यवहार मैथुनविरमणव्रत जाणवू. २४० हवे निश्चय मैथुनविरमणव्रत कहे . जे जीव, अंतरंग विषय अनिलाषनो त्याग अने मननी तृष्णानो त्याग करी पोतानी श्रात्मपरिण तिने विपे रमण करे , पण परपरिणतिमांहे पेसतो नथी पोताना गुणर्नु चिंतन करे बे, पण परतुं चिंतन करतो नथी एटले पोताना स्वनावरूप घर मूकी विनावरूप परघरमां पेशी कुशीलीयो थतो नथी ते जीव निश्च य मैथुनथकी विरम्यो बे. श्वर हवे व्यवहारथकी परिग्रह व्रतनुं स्वरूप कहे जे.जे धन,धान्य,दास, दासी,चतुष्पद, घर, धरती, वस्त्र, श्राजरणादिकनो त्याग, ते व्यवहारथीप रिग्रहत्याग व्रत जाणवू. एटसे साधुने सर्वथा परिग्रहनो त्याग बे अनेरह . ११ 17 ច? नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. स्वने चाप्रमाणे परिग्रह ठे, ते जेटली या होय, तेटलो परिग्रह मोकलो राखेश्रने उपरांत परिग्रहनी निवृत्ति करे,तेव्यवहारथकी पांचमुव्रत कहीये. २१२ हवे निश्चययकी परिग्रह विरमण व्रतनुं स्वरूप कहे बेः-जेजावकर्म रूप राग, द्वेप, अज्ञान तेनी चिकाशें अव्यकर्मरूप ज्ञानावरणादि श्रापक म नीपन्यां तेने मूके, शरीर इंडियनो परिहार एटले शरीर श्रने इंडिय उप रबी मूर्धा मूकी थने शुजाऽशुन विकाररूपजे कर्म, तेने पर जाणीने मे, ते निश्चयपरिग्रहनो त्याग कहीयें. एटले आ नवसंबंधि तथा परजवसंबं धी शरीरादि परवस्तुनी मूठोडी तेजीवें निश्चय परिग्रह बोड्यो, एमजा ए. एरी निश्चय व्यवहारथकी पांच महाव्रतर्नु स्वरूप संक्षेपमात्र जाणवू. परीते पांच महाबत पाले पण ज्ञानदृष्टि विना पांच महाव्रत पसे न ही, माटे छाननुं जाणपणुं करवा सारु जीवनुं स्वरूप चोनंगीयें करी उस खाये , एटले एक जीव, हिंसा करता नथी पण हिंसानां फल जोगवे , श्रने बीजा जीय, हिंसा करे ठे, पण हिंसानां फल जोगवता नथी तथा जीजा जीय, हिंसा करे ये अने हिंसानां फल पण जोगवे , चोथा जीव. दिसा करता नयी थने हिंसानां फल पण जोगवता नथी, एवी रीतेग चार प्रकारना जीव उलखवा जोश्यें. २४६ शिष्यः-पदेला जीव जे हिंसा करता नयी थने हिंसानां फल जोगवे देने कया जीव जाणवा? यने तेमां गुणगणां केटलां पामीयें ? तथा तेमां मान नय मांदेला केटमा नय पामीयं ? तथा तेमां नव तत्त्वमाहेला केटसां नरपानीय तवा तेना चार निदेपा केम जाणियें ? ए चार प्रश्नोनी पृछा छे. गुरु:-गमुने विपे हजार हजार योजनना शरीरवाला महोटा मत्स्य है, ननी संपनी पायामां नंदनीयो मत्स्य गर्नज पर्याप्तो उपजे ठे, तेनुं शाय एक अंतर मुहर्ननं दाय ने, नयापि पटला यायुप्यमां ते पy चिं नदन करे या मल्चना मुखमांडे कोडो गर्म जीव यावे ठे यने जाय है. जोपट महोद दागेर पाम्यो दोन नो एक पण जीवन जी बता जमा देन नदी पनीने यद्यपिग मन्म्य व्यवहार नयने मनं जी कहानी नी. त्यादि मन्त्र नयने मत जीवहिंमारूप अशुन में की मनमानी नाक जाय , जीव मिथ्याची र.एन पहलु जागा. नया जीवमा नव नत्वमदिला एक नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. उ तत्त्व पामीये. हवे ए मिथ्यात्वी जीवमां चार निदेपा भावी रीतें लगा डवा. प्रथम तो जेनुं मिथ्यात्वी एवं नाम होय ते नाममिथ्यात्वी कहेवो श्रने वीजो स्थापनामिथ्यात्वी ते मिथ्यात्व एवा अक्षर लखी स्थापवा अथवा मूर्ति स्थापवी, तथात्रीजोजव्यमिध्यात्वी तेजीवनेसत्तायेंजव्यमिथ्यात्वरूप दलीयां रह्यांबे, चोथो नाव मिथ्यात्वी,ते मिथ्यात्वनां दलीयां उदयरूप नावें जोगवे .वली प्रकरांतरें चार निदेपा कहे जे.प्रथम नाम मिथ्यात्वी,एटलेजे कोनु मिथ्यात्वी एवं नाम होय ते, तथा वीजो स्थापना मिथ्यात्वी ते तेनी मूर्ति स्थापवी, तथा त्रीजो व्यमिथ्यात्वी ते ब्राह्मण, अतीत, वैरागीप्र मुख कृष्ण महादेवने माने तेने अव्य मिथ्यात्वी कहीयें, अने चोथा नाव मिथ्यात्वी ते ढूंढीया प्रमुख जिनशासनना वेषी शत्रुरूप जाणवा. २५ शिष्यः-वीजा जीव जे हिंसा करे जे अने हिंसानां फल जोगवता नथी, ते जीव कया? अने तेमां चौद गुणगणां मांहेलां केटलां गुणगणां पामीयें ? श्रने नव तत्त्वमाहेला केटलां तत्त्व पामीयें ? तथा सातनय मां हेला केटला नय पामीयें ? अने तेना चार निदेपा केम जाणीयें ? गुरुः- ए जीव समकेती जाणवा. एनुं गुणगणुं चोथु जाणवू. शब्द नयने मतें अंतरंग सत्तागतना जासनरूप साध्य एक, साधन अनेक, ए रीते श्रीवीतरागनी श्राझा प्रमाणे जेणे प्रतीति करी बे, पण पूर्वकृतकर्मने योगें करी संसारमा व्यवहार नयने मतें अरुचिपणे विषयादिक श्राश्रवरूप हिंसानां काम करे ,अने आरंजना कामना आदेश उपदेश श्रापे ,एटले शब्दनयने मतें समकितनावें वर्ततां जे पोतानां पूर्वकृत कर्म बे,तेने निर्ज रावे , पण तेने अशुनरूप नवा कर्मनो बंध पडतो नथी. ए जीवमां नव तत्त्वमांहेलां श्राप तत्त्व पामीये. हवे एना उपर चार निदेपा लगावे . प्रथम कोर्नु समकेती एवं नाम ते नामसमकेती, वीजुं समकेतनी मूर्ति प्रमुख स्थापीयें, ते स्थापना समकेत,त्रीजें यात्रा, दर्शन, सेवा, नक्ति, संघ, सामीवत्सल इत्यादि समकेतनी करणी करवी पण अंतरंग जीव अजीवनी वेंचणरूप प्रतीति करीनथी, तेने अव्य समकेत कहीये. चोथुश्रागल कह्या प्रमाणे सर्व कार्य करे, अने अजीवरूप नवतत्त्व षड्डव्यनुं जाणपणुं करी अंतरंग स्वसत्तापरसत्तानी प्रतीति पण करी , तेने नावसमकेत कहीये. २५४ शिष्यः-त्रीजा जीव जे हिंसा करे अने हिंसानां फल पण जो नयने मते हा सातमा गुणगणाथी मांगीने यावत् वारमा गुणकास पर्यत ठास्य मुनिराज श्रात्मस्वरूपमा रमण करता कर्मरूप लेपने खाना देता नयी. ए रीतें जावदयामां वर्त्तता पोताना श्रात्मानी रक्षा करें। तेमा थाउ तत्त्व पामीये. एना चार निक्षेपा श्रावी रीते कडेवा. ते कोन जालपणा विमा हान ध्याननो तेवो उपयोग वर्ततो नयी, तेमाडे सायुकहीये.या श्रागल जे रीतें साधुनी क्रिया कही, तेप्रमास पक्ष करत, अने थंतरंग जीव श्रजीवरूप स्त्रसत्ता परसचानी 8 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गवे ,ते जीव कया? तेमां गुणगणां केटलां पामीयें ? अने हेलां तत्त्व केटलां पामीयें ? तथा सात नयमांहेला नय', थने एमां चार निक्षेपाशी रीते जाणवा? गुरुः- ए जीव, मिथ्यादृष्टि पढेले गुणगणे जाणवा. मतें तेना परिणाम महाश्रारंपरिग्रहरूप हिंसाना वत्तें डे, हार नयने मते उपरथी पण हिंसारूप आश्रवनां काम करे डे, तत्त्व पामी. एना चार निदेपा आगल प्रश्नै लगाव्या , ते रीत २५७ शिष्यः- चोथा जीव जे हिंसा करता नथी अने हिंसानां नोगवता नथी ते कया ? तेमां गुणगणां केटलां पामीयें ? अने न मांडेलां तत्व केटलां पामीरें ? तथा सात नयमांहेला नय केटला '। अने एना चार निक्षेपा केम जाणीयें ? गुरुः- ए जीव साधुमुनिराज जाणवा. ते संग्रहनयने मते सर्व पोताना जीव समान जाणी झजुसूत्रनयने मते तेवाज मनःपरिणाम व्यवहार नयने मतें उपरथकी बकायनी दया पाले , भने ०५सम साधु एवं नाम ते नामसाधु, साधुनी मूर्ति स्थापीयें, ते . साधुनी किया पाले, सूजतो थाहार लीये, पडिलेहण पांच महावत पाले, सत्तर नेदें संयम श्राराधे, पण आंतरंग साप्य एक, माधन अनेक, रीते सत्तागतना धर्मने साधे,ते सवमी हिमा *रता नश्री ने हिंसानां फस जोगवता परिहंत मी पण माणवा. प अरिहंत, व्यवहारन म्भावना प्रतिपासक, समनिसानयने मते तेरने पायनापीमा नीला पाय वचा रस खेमा :
1 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर GU रीतें नवे तत्त्व पामीयें, एना चार निदेपा कहे . अरिहंत एवं नाम, ते नामअरिहंत, एनी मूर्तिप्रमुख करी स्थापवी, ते स्थापनाअरिहंत अने ज्यां सुधी केवलज्ञान नथी उपन्यु तिहां सुधी उद्मस्थावस्थापर्यंत अरिहंतनो जीव, ते व्यअरिहंत जाणवो, तथा अनंत चतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी, लोकालोकतुं स्वरूप एक समयमां जाणे श्रने त्रिग डाने विपे बेसी जव्यप्राणीने हितोपदेश थापे, तेने जावअरिहंत कहीये. २६६ वली हिंसा करता नथी अने हिंसानां फल जोगवता नथी ए नां गामां सिक परमात्माना जीव पण जाणवा. ए जीव, गुणगणावर्जित डे, एवंनूतनयने मतें सकलकर्म क्षय करी लोकने अंतें विराजमान वर्ने बे. एमां पागल कह्यां, ते रीतें त्रण तत्त्व पामीयें. हवे एना चार निदेपा कहे जेः-प्रथम सिक एबुं नाम ते नामसिक, बीजो श्रीजिनप्रतिमा स्था पीयें ते स्थापनासिक, त्रीजा केवली नगवानने अव्यसिक कहीये, चोथा सकल कर्मनो क्षय करी अनंतगुणरूप लक्ष्मी प्रगट करी लोकने अंते बि राजमान वर्ते, ते नावसिद्ध कहीयें. ए रीतें चोनंगीतुं स्वरूप जाणवू. ए रीतें रत्नत्रयीनुं स्वरूप जापी जे चारित्र पाले, तेने साधु मुनिराज कहीयें. ए साधु मुनिराजनुं स्वरूप जाणवारूप चोनंगी लखियें बैयें. एक जीव, उपरथी तो साधुपणा सहित अने अंतरंगथकी साधुपणा रहित बे, तथा वीजा जीव, अंतरथकी साधुपणा सहित ने अने उपरथकी सा धुपणा रहित डे तथा त्रीजा जीव, अंतरथकी साधुपणा रहित जे अनेउ परथकी पण साधुपणा रहित , चोथा जीव, अंतथकी पण साधुपणा सहित ने अने उपरथकी पण साधुपणा सहित ने. १७० शिष्यः-पहेला जीव जे उपरथकी साधुपणा सहित अने अंतरथ की साधुपणा रहित ते कया जीव ? तेमां गुणगणां केटलां पामीयें ? तथा सात नयमांहेला नय केटला पामीयें ? तथा तेमां नव तत्त्वमांहेलां तत्व केटलां पामीयें ? अने एना चार निदेपा केम जाणीयें ? गुरुः-ते जीव, साधुलिंगधारक पहेले गुणगणे होय, तेमां नयतुं स्वरू प बतावे बे, ते जीवने नरकनिगोदनां छुःखथकी वीहीतां सुखनी लालचें पुण्यरूप वांगयें साधुपणुं लेवानो मनमा अंश उपन्यो एटले नैगमनयना मतवालो तेने साधु कही बोलावे, कारण के ए नयना मतवालो एक थं GH नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गवे ,ते जीव कया? तेमां गुणगणां केटलां पामीयें ? अने नव तत्त्वमा देखा तत्व केटलां पामीयें ? तथा सात नयमांहेला नय केटला पामीयें ! श्रने एमां चार निदेपा शी रीतें जाणवा ? गुरुः- ए जीव, मिथ्यादृष्टि पहेले गुणगणे जाणवा. शजुसूत्र नयने मतें तेना परिणाम महाआरंजपरिग्रहरूप हिंसाजावें वर्ते बे, तथा व्यव हार नयने मतें उपरथी पण हिंसारूप श्राश्रवनां काम करे , एमांग तत्त्व पामीये. एना चार निदेपा आगल प्रश्ने लगाव्या बे, ते रीते जाणवा. २५७ शिष्यः- चोथा जीव जे हिंसा करता नथी अने हिंसानां फल पण नोगवता नथी ते कया? तेमां गुणगणां केटलां पामीयें ? अने नव तत्व मांडेलां तत्व केटलां पामीयें ? तपासात नयमांहेला नय केटला पामीयें ? अने एना चार निदेपा केम जाणीयें ? गुरुः- ए जीव साधुमुनिराज जाणवा. ते संग्रहनयने मते सर्व जीवने पोतानाजीव समान जाणी शजुसूत्रनयने मते तेवाज मनःपरिणाम वर्ने , व्यवहार नयने मतें उपरथकी ठकायनी दया पाले ने, श्रने शब्दसमजिरून नयने मतं हा सातमा गुणगणाश्री मांगीने यावत् बारमा गुणगणा पर्यन नस्य मुनिराज यात्मस्वरूपमा रमण करता कर्मरूप सेपने सागा देना नली. एरीत जावदयामां वर्तता पोताना श्रात्मानी रक्षा करे , तेमां बाउ तत्व पामीये. एना चार निदेपा थावी रीतें कहेवा. ते कोश्चं माशु एवं नाम ते नामसाधु, साधुनी मूर्ति स्थापीयें, ते स्थापनासाधु, गाधुनी फिया पासे, मुजतो याहार लीये, पडिलेहण पडिकमणुं करे, पांच महानन पाले, सत्तर नेदं संयम थाराधे, पण अंतरंग सत्तागतना जागा बिना झान ध्याननो तेवो उपयोग वर्ततो नथी, तेमाटे ते अव्य माधु कहीये.नया श्रागन रीतें साधुनी क्रिया कही, ते प्रमाणे सर्व क्रिया पर करे , मने अंतरंग जीव यजीवरूप म्बसत्ता परसतानी वेचण करी सादर. मापन यनक, गगने मनागतना धर्मने साधे,ते नावसाधु ठे. २१२ वही हिना करतानश्री यने हिंसानां फल नोगवता नयी ग नांगामां अरिहंत केवडी वा. रा.यरिईन, व्यवहारनय करी अव्ययाम्प उपग प्रतिसायक ने ममनिस्टुनयने मतं तग्मं चोदमे गुणगण शुद्ध जना वजनी पाटा बचाने या वनं ने, तेमां श्रागस कयां, ने + Farmera 14 डाने विष बेसी नव्यप्राणीने हितोपदेश याये, न जालोर कहे बेः-प्रथम सिक एवं नाम ते नामसिझ, बहस पीयें ते स्थापनासिक, त्रीजा केवली जगवान ज्यन्द्र सकल कर्मनो क्षय करी अनंतगुणरूप ललीपर जीव, उपरथी तो साधुपणा सहित अने अंग बे, तथा वीजा जीव, अंतरथकी साधुपणा साहा .परथकी पण साधुपणा रहित , चोथा जीव सहित ने अने उपरथकी पण साधुपणा सोहन, १७० शिष्यः-पहेला जीव जे उपरथकी सानुका कीसाधुपणा रहित ते कया जीव ? तेमा गुणा नवतत्त्वना प्रश्नोता रीते नवे तत्त्व पामीयें, एना चार निक्षेप स्टेटे ऋने में ते नामअरिहंत, एनी मूर्चिप्रमुख करी स्थानी. २ मा अने ज्यां सुधी केवलज्ञान नथी उपन्यु तिहाई अरिहंतनो जीव, ते अव्यअरिहंत जाणवो, लक्ष्मी प्रगट करी, लोकालोकनुं स्वरूप एक सय श्६६ वली हिंसा करता नथी अने हिंसा गामां सिद्ध परमात्माना जीव पण जाणवा. एड एवंनूतनयने मतें सकलकर्म दय करी लोकन एमां पागल कह्यां, ते रीतें त्रण तत्त्व पामी, राजमान वर्ते, ते नावसि कहीयें. ए रीते ए रीतें रत्नत्रयीनुं स्वरूप जाणी जे चारित्र कहीये. ए साधु मुनिराजनुं स्वरूप जाणवारूप धुपणा रहित ले तथा त्रीजा जीव,अंतरथकी सात नयमांहेला नय केटला पामीयें ? तथा केटलां पामीयें ? अने एना चार निदेपा के गुरुः-ते जीव, साधुलिंगधारक पहेले गुरु प बतावे , ते जीवने नरकनिगोदनां उस पुण्यरूप वांगयें साधुपणुं लेवानो मनमा मतवालो तेने साधु कही बोलावे, कारा - G६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. श ग्रहीने सर्व वस्तुनुं प्रमाण करे ये तेमादे, तथा संग्रहनयनामतवासो सत्ताने ग्रहण करे , माटे साधुपणानां उपकरण जे उघो, मुहपत्ती, कप डॉ, पात्रां प्रमुख ए सर्व साधुपणानी सत्ता के तेने आहे, तेवारें संग्रहनप ना मतवालो तेने साधु कही बोलावे. तथा व्यवहारनयने मते जे उप रथी श्राचार व्यवहार क्रिया प्रमुख पांच महाव्रत पाले , सूजतो थाहार लीये वे, वे टंकनां आवश्यक साचवे ने, ए रीतें उपरथकी प्रवर्ततो देखी ने व्यवहारनयना मतवालो तेने साधु कही वोलावे, तथा इजुसूत्रनयने मते जे अंतरंग वैराग्यनावरूप संसारनां पुःख देखी उदासीनावें वर्ते, तो शुन्नफल उपार्जन करे, अने को जीवना मनना परिणाम लोकने उ गवारूप अथवा उदरपूर्णा माटे कपटरूप वर्त्तता होय, ते जीव अशुन फल उपार्जन करे, ए रुजुसूत्रनयना मतें साधु कहेवाय. ए रीते अव्य लिंगी जीवमां चार नय जाणवा. हवे चार निदेपा बतावे . प्रथम कोश नुं साधु ए, नाम होय, ते नामकाधु, बीजो साधुनी मूर्ति प्रमुख स्थापी ये, ते स्थापनासाधु, त्रीजो जे साधुनी क्रिया, श्राचार, व्यवहार प्रमुख करे , पांच महाव्रत पाले ठे, सूजतो आहार लीये ठे, पण अंतरंग सत्ता गतना जाणपणा विना झान ध्याननो तेहवो उपयोग वर्त्ततो नथी, अने पुण्याधिकनी वांठायें अनेक रीतें साधन तो करे ठे, तोपण ते व्यवहार न यने मतें व्यसाधु जाणवा. ए वाण निदेपा अव्यलिंगी साधुमां कहीये. दवे एमां नव तत्त्व- स्वरूप बतावे ठे, ए लिंगी जीवनी सत्तायें पुण्य पाप रूप थजीवनां दलीयां अनंतां लागां वे, ते याथवरूप जाणवां श्रने ग दलीये ए जीव यंधाणोयको चार गतिरूप संसारमा फरे ठे, माटे जीव, पुन, पाप, यजीव, बने बंध, ए च तत्त्व जाणवां. २४ शिप्यः-वीजा जीव जे यंतग्यकी साधुपणा सहित ठे, थने तुप रमकी माधुपमा रहित . ने जीव कया ? तेमां गुणगाणां केटलां पामी ये : नया नन मात नयमांदेला नय कंटला पामी ? नव तत्त्व मांदला नन्द केटलांपामीर्य ? थने पना चार निया केम जाणीयं ? पूर- नेव. चोया गुलवाणा वाला समकंती नया पांचमा गुणगाणा पा देश विरति श्रावक जाणवा. एटये ते जीव, व्यवहार नयने मर्ने उ पराधई को मायु पहा सहित उपा अंतरंग वैराग्य महित उदामी ना नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वें विषयकषायथकी विरक्त त्याग वैराग्यरूप साधु समान एवा रुजु सूत्रनयने मते अंतरमा परिणाम वत्तें बे, अने शब्दनयने मते स्वसत्ता परसत्तारूप जीव अजीवनी वेचण करतां स्वरूपना चिंतनमां वर्ने बे, ते णे. करी महानिर्जरा प्रत्ये करे बे, एमां नव तत्त्व मांहेलां श्राप तत्त्व श्रा गल कह्यां, ते रीतें जाणवां. इवे एमां चार निदेपा कहे . ते जीव, व्यव हारनयने मतें तो संसारी गृहस्थ कहीये. पण अंतरंग नाव साधु समान परिणाम वर्ने बे, माटे तेमां एक नाव निदेपोज पामीये. शशिष्यः-त्रीजा जीव, जे उपरथकी साधु पणा रहित , अनेअंतर थकी पण साधुपणा रहित , ते जीव कया ? तथा तेमां गुणगणां केट नां पामीयें ? अने सात नयमांदेला केटला नय पामीयें ? तथा नव तत्त्व माहेला केटलां तत्त्व पामीयें ? तथा तेना चार निदेपा केम जाणीयें ? गुरुः-ते जीव, मिथ्यादृष्टि पहेले गुणगणे जाणवा, तेमां नयनुं स्वरूप श्रावी रीतें , नैगम नयने मते आगल गये कावें मिथ्यात्वी हतो अने श्रावते कालें मिथ्यात्वरूप गुणें करी मिथ्यात्व जावें वर्तशे तथा वर्तमा नकालें पण मिथ्यात्व नावें वर्ते . ए रीतें तेने नैगमनयना मतवालो मिथ्यात्वी करी बोलावे,अने संग्रहनयना मतवालो तो सत्तानुं ग्रहण करे , माटे जे जीवने मिथ्यात्वरूप दलीयां सत्तायें अनंतां रह्यांबे, तेथी ते जी वने संग्रह नयना मतवालो पण मिथ्यात्वी करी बोलावे, अने व्यवहार नयना मतवालो वाह्यथकी उपरथी मिथ्यात्वरूप आचरण करतो देखे . माटे ए पण मिथ्यात्वी करी बोलावे, तथा झजुसूत्र नयना मतवालो पण एने अंतरंग परिणामें मिथ्यात्वरूप कार्यनुं चिंतन करतो देखी मिथ्या त्वी करी बोलावे. ए रीतें ए मिथ्यात्वी जीवमां चार नय जाणवा. तथा एमां आगल कहेली रीतें नव तत्त्वमांहेलां ब तत्त्व पामीयें. हवे एमां चार निदेपा कहे बेः-जे कोनुं नाम, मिथ्यात्वी होय ते नामनिदेपो अने अदर लखवा अथवा तेनी मूर्ति स्थापवी, ते स्थापनामिथ्यात्व, तथा ते जीवने सत्तायें मिथ्यात्वरूप दलीयां रह्यां बे, ते अव्य मिथ्यात्व कहियें. तथा ते दलीयां उदयरूप नावपणे जोगवे बे, ते नाव मिथ्यात्व जाणq. वली वीजी रीतें चार निदेपा कहे :-जे कोश्च॑ मिथ्यात्वी एवं नाम, नाममिथ्यात्व, तथा मिथ्यात्वीनी मूर्ति प्रमुख स्थापवी, ते स्थापनामि ते ते ចុច नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. थ्यात्व. तथा अन्यदर्शनी जे अतीत, वैरागी, ब्राह्मण प्रमुख ते अव्यमि थ्यात्वी जाणवा. तथा जे जिनशासनना वेषी, अवला, विपरीत मार्गना देखाडनारा ढुंढीया प्रमुख नाव मिथ्यात्वी जाणवा. ए मिथ्यात्वीनाचार निक्षेपा ते, तेमां नवतत्त्व मांदेलांब तत्त्व आगल कह्यां, तेप्रमाणे जाणवा. २२ शिष्यः-चोथा जीव, उपरथकी साधु पणा सहित ने, अने अंतर थकी पण साधु पणा सहित ,ते जीव कया? तथा तेमां गुणगणां केटसां पामीयें ? श्रने सात नय मांदेला नय केटला पामीयें ? तथा नव तत्त्वमा हेसां केटलां तत्त्व पामीयें ? तथा तेमां चार निदेपा केवी रीते जाणवा? गुरुः-ते जीव, साधु मुनिराज बहा सातमा गुणगणाथी मांगीने यावत् अंगीयारमा वारमा गुणगणा पर्यंत बद्मस्थ मुनिराज जाणवा, हवे तेमां नयतुं स्वरूप वतावे ठे, कोइ जीव, संसारथकी उन्नग्यो साचा धर्मनी परी क्षा करतो मोक्षसुखनी लालचे साधुपणुं लेवानो तेना मनमां अंश उत्प न्न थयो एटले नेगमनयना मतवालो एक अंश ग्रहीने ते जीवने साधुक ही वोसावे, तथा ते जीव, जेवारें साधुपणुं लेवाने अर्थे उपकरणादि घो, मुदपत्ती, कपडां, कांवली, पात्रां प्रमुख साधुपणानी सत्ताने आहे, ते वारें संग्रहनयना मतवालो तेने साधु कही बोलावे,तथा जे पांच महाब त सूधां पाले श्रने साधुनी क्रिया आचार व्यवहार प्रमुख सूधी रीते करे उन्नय टंकनाथावश्यक साचवे,सांज सवार पडिलेहणां,पोरिसी नणावे, ए रीते उपरथी थाचरणारूप क्रियादेखे,तेने व्यवहारनयना मतवालो साधु क ही बोलावे, तथा जुसूत्रनयना मतवालो पारिणामिक नाव ग्रहण करे , मादे संसारउदानी, विपय कपायथकी विरक्त नाव त्याग वेराग्यरूप परि शाम जना वर्ने ठे,तेने झजुमूत्रनयना मतवालो साधु कहे,तथा शब्द नयने मंतं नो जे. जीव यजीवरुप नव तत्त्व पडव्यनी उलखाण करी जीव स नाने ध्यावे, यजीवमत्तानो त्याग करे, तेवा शुरु निश्चयनयरूप परिणाम दोर चने माधुनी क्रिया पाण जे श्यागल कही, ते रीते सर्व करे, तया मा पक, मापन यनेक. परीने सनागतना धर्मने साधे,तेने शब्द नयना मनगालो माधु कही बोलावे. नया ममनिरुढ नयना मनवालो श्रेणिना बने महे . माटे कोरीव, नवमा दशमा गुणवाणाश्री मांनी यावत था श बाग्मा गुरुवाणा पर्यंन शुरु शुक्र ध्यान रूपातीत परिणाम क नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. नए क्षपकश्रेणिरूप ध्याने वर्ने ठे,तेने समनिरूढ नयना मतवालो साधु कही बोलावे, ए रीतें साधुनुं स्वरूप ब नयें करी कझुं. हवे चार निदेपे करीसा धुनुं खरूप उलखावे . तिहां जे कोनुं साधु एवं नाम , ते नामसाधु. तथा जे साधु एवा अक्षर लखवा ते असद्नावस्थापना जाणवी अने जे साधुनी मूर्ति प्रमुख स्थापवी,ते सद्नावस्थापना जाणवी,तथा जे साधुनी क्रिया, पडिक्कमणु पडिलेहण शुद्धरीते करे, सूजतो थाहार बीये,पण तेह वो ज्ञान, ध्यान, मोक्षरूप साधननो उपयोग वर्ततो नथीमाटे तने अव्य साधु कहीयें, तथा नावसाधु कहेतां जे श्रागला त्रण निदेपामांहे साधुनी क्रिया कही, ते रीतें सर्व क्रिया करे अनेसाध्य एक, साधन अनेक, एरीतें सत्तागतना धर्मने साधे, तेने नावसाधु कहीयें. ए चार निदेपा साधुमां कह्या, एमां आगल एटले आ पड़ीना प्रश्नमा केहेशे ते प्रमाणे नव तत्त्व मांखां आठ तत्व पामीये. ए रीतें चोजंगीयें करी साधुपणानुं स्वरूप जा णीने जे पाले, ते प्राणी, गण्या दिवसमां परमानंद पदप्रत्ये पामे. हवे समकेतनी शुद्धि करवा वास्ते षड्व्य नव तत्त्वतुं स्वरूप, अव्य, क्षेत्र,काल,नावनी चोनंगीयें करी देखाडे एमांप्रत्येकमां चार चार प्रश्नजे. २६ तिहां प्रथम जीवजव्यनुं स्वरूप कहे बेः-व्यथकी जीवनव्य, निश्चयनयने मते ज्ञानादि गुणें करी सर्व एक सरखां ने श्रने व्यवहार नये करी देवता, नारकी, मनुष्य, निर्यचरूप जीवनी अनेक जाति जाणवी, त था क्षेत्रथकी सर्व जीव, असंख्यातप्रदेशी लोकव्यापि जाणवा, तथा का लयकी निश्चयनयें करी सर्व जीव, अनादि अनंत नांगे वर्ते बे, अने व्य वहार नयें करी संसारी जीव, चारगतिरूप संसारमा उत्पाद व्ययरूप पलटण स्वजावें करी सादि सांत जांगे वर्ते , तथा नावथकी जोतां तो सर्व जीव, पारिणामिक नावें पोताना स्वनावमा रह्या वर्ते जे अने व्यवहा रनयें करी संसारी जीव शुनाऽशुल नावमा प्रवर्ते . शए। हवे धर्मास्तिकाय अव्यतुं स्वरूप कहे बेः अव्ययकी धर्मास्तिकाय अव्यनो चलणसहायक गुण जाणवो,तथा क्षेत्रयकी एनाथसंख्याता प्रदेश लोकव्यापी जाणवा तथाकालयकी धर्मास्तिकायअव्य,अनादिश्रनंतनांगे वर्ने ने अने एना देश, प्रदेश तथा श्रगुरुखघु सादि सांत नांगे जाणवा, तथा नावथकी धर्मास्तिकाय अव्य श्रवणे, अरसें, अगंधे, अफरसें जाणवु. 4- १२ ថ្មីថ្មី नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, थ्यात्व. तथा थन्यदर्शनी जे अतीत, वैरागी, ब्राह्मण प्रमुख ते अव्यमि थ्यात्वी जाणवा. तथा जे जिनशासनना द्वेषी, श्रवला, विपरीत मार्गना देखाडनारा ढुंढीया प्रमुख ते नाव मिथ्यात्वी जाणवा. ए मिथ्यात्वीनाचार निक्षेपा , तेमां नवतत्त्व मांहेला उ तत्व पागल कह्यां, तेप्रमाणे जाणवां. २२ शिष्यः-चोथा जीव, उपरथकी साधु पणा सहित बे, अने अंतर यकी पण साधु पणा सहित ,ते जीव कया? तथा तेमां गुणगणां केटलां पामीयें ? अने सात नय मांदेला नय केटला पामीयें ? तथा नव तत्वमा देखा केटलां तत्त्व पामीये? तथा तेमां चार निक्षेपा केवी रीते जाणवा? गुरुः-ते जीव, साधु मुनिराज हा सातमा गुणगणाथी मामीने यावत् थगीयारमा वारमा गुणवाणा पर्यंत बद्मस्थ मुनिराज जाणवा, हवे तेमा नयनुं स्वरूप बतावे ठे, कोइ जीव, संसारथकी उन्नग्यो साचा धर्मनी परी का करतो मोक्षसुखनी लालचे साधुपएं सेवानो तेना मनमा अंश उत्प न थयो एटले नेगमनयना मतवालो एक अंश ग्रहीने ते जीवने साधुक ही वोलावे, तथा ते जीव, जेवारें साधुपणं खेवाने श्रर्थे उपकरणादि । घो, मुदपत्ती, कपडां, कांबली, पात्रां प्रमुख साधुपणानी सत्ताने आहे, ते वारें संग्रहनयना मतवालो तेने साधु कही बोलावे,तथा जे पांच महाब त सुधां पाले श्रने साधुनी क्रिया याचार व्यवहार प्रमुख सूधी रीते करे उनय टंकना थावश्यक साचवे,सांज सवार पडिलेहणां,पोरिसी नणावे, ए सेत उपरथी थाचरणारूप क्रियादेखे,तेने व्यवहारनयना मतवालो साधुक टी बोसावे, नया जुसूत्रनयना मतवालो पारिणामिक नाव ग्रहण करे ठे, माद मंमाग्जदामी, विषय कपायथकी विरक्त नाव त्याग वेराग्यरूप परि गाम जना गर्ने ,तेने अजुमूत्रनयना मतवालो साधु कहे,तथा शब्द नयने मतं नो जे, जीव जीवम्प नव तत्त्व पढ्डयनी उलखाण करी जीव स नाने ध्यावे, अजीवमनानो त्याग करे, तेवा शुख निश्चयनयरूप परिणाम नोव अने माधुनी क्रिया पाणजे श्यागल कही, ते रीतं सर्वे करे, नया सा व एम.माधन अनेक. एरी मनागतना धर्मने साधे,तेने शब्द नयना मतगारो माथु कही बोलावे, नया ममनिरुढ नयना मनवाली श्रेणिना या मंद दे. माटे को जीव, नवमा दामा गुणवाणाश्री मांनी यावत या शरमा बाग्मा गुमनामा पर्यन शुरु शुक्र ध्यान कपातीन परिणाम नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए दि अनंत नांगे जाणवू. अने नव्यजीव आश्रयी अनादि सांत नागे जाण Q. तथा नावथकी पाप उपार्जन करवाना अढार नेद जाणवा. ३१७ श्राश्रवतत्त्वनां अव्यथकी पुण्यपापरूप दलीयां ते अव्याश्रव कहीये. तथा क्षेत्रथकी आश्रवतत्त्व लोकव्यापि जाणवू. तथा कालथकी आश्रव तत्त्व अजव्यजीव आश्रयी संततिनावें अनादि अनंतनांगे वर्ते बे, अने जव्य जीव श्राश्रयी अनादिसांतनांगे व बे, तथा नावथकी आश्रवतत्त्व ते पुण्य पापरूप ददीयां उपार्जन करवा बहेंतालीश नेद जाणवा. ३२२ अव्यथकी संवरतत्त्वना सत्तावन नेद कहीये. तथा क्षेत्रथकी संवर तत्व चौदराज लोक त्रसनाडी प्रमाणे जाणवू. तथा कालथकी सं वर तत्त्व दायिक नाव श्राश्रयी तो सादि अनंत नांगे वर्ते बे, अने हा योपशम नाव पाश्रयी सादि सांत नांगे वर्ते बे, तथा नावथकी पोताना खरूपमा रमण करवू ते संवरतत्त्व कहीयें. ३२६ अव्यथकी निर्जरातत्त्व बार ने कहीयें. तथा क्षेत्रथकी चौद राज लोक त्रस नाडी प्रमाणे जाणवु तथा कालथकी सादि सांत नांगे वर्ते बे, तथा जावथकी सर्व प्रकारे श्वानो रोध करी समतानावें वर्तवू, ते निर्जरा. ३३० बंधतत्त्वना अव्यथकी चार नेद कहीयें. तथा देवथकी लोक व्यापि जाणवु अने कालथकी बंधतत्त्व सादिसांत जागे वर्ने , तथा ना वथकी जे अज्ञानरूप राग द्वेषनी चिकाश ते नावबंध जाणवो. ३३४ मोदतत्त्व अव्यथकी तेरमे चौदमे गुणगणे केवलीने कहीयें, तथा क्षेत्रथकी अढीछीपव्यापि जाणवू. तथा कालथकी सर्वे सिद्धआश्र यी अनादि अनंतनांगे वर्ते अने एक सिद्धाश्रयी सादि अनंत नां गे जाणवू. तथा जावथकी मोदतत्त्व ते सकल कर्म क्षय करी लोकने अंतें विराजमान एवा सिद्धपरमात्माने कहीयें. ए रीतें नव तत्त्वना व रूपमां अव्य, क्षेत्र, काल, नावरूप चोनंगीतुं स्वरूप जाणवू. ३३० शिष्यः- अव्य, क्षेत्र, काल अने जाव, ए चारमाथी कोण को णथी सूक्ष्म अने कोण कोणथी बादर डे ? ए चार प्रश्न . गुरुः-एक श्रांखना मिचकारामांहे असंख्याता समय थाय, माटे ए समयरूप काल, सूक्ष्म ने अने ते थकी वती क्षेत्र घणुंज सूक्ष्म ने. केम के एक अंगुल श्रेणि प्रमाणे जे देत्र, तेमाथी आकाशरूप अव्यना जे प्र + , ए नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. रएट हवे अधर्मास्तिकाय व्यतुं स्वरूप कहे जेः-अव्ययकी अधर्मास्ति काय अव्यनो स्थिर सहायक गुण, तथा क्षेत्रथकी एना असंख्याता प्रदे श लोकव्यापी जाणवा, तथा कालयकी अनादि अनंत नांगे वर्ते ठे श्र ने देश, प्रदेश तथा अगुरु लघु, सादि सात नांगे जाणवा. तथा जावय की अधर्मास्तिकाय अबणे, अगंधे, अरसें अने अफरसें जाणवू. रए हवे आकाशास्तिकाय अव्यनुं स्वरूप कहे :-अव्ययकी श्राका शास्तिकाय अव्यनो अवगाहना गुण जाणवो, तथा देवधी अनंतप्रदेशी लोकालोकव्यापी जाणवो, तथा कालथकी अनादि अनंत नांगे वर्त ठे, अने देश, प्रदेश तथा अगुरुलघु सादि सांत नांगे जाणवा. तथा नाव थकी आकाशास्तिकाय अवणे, अगंधे, अरसें, अफरसें जाणवो. ३०२ हवे कालजव्यर्नु खरूप कहे ः-अव्यथकी काल अव्यनो नवा पुराणा वर्तनालक्षण गुण जाणवो, तथा क्षेत्रथकी कालव्य, श्रढी छी प व्यापि जाणवू. तथा कालयकी अनादि अनंत नांगे वर्ने ने, श्रने उत्पाद व्ययरुप पलटण काल सादि सांत नांगे जाणवू. तथा नावथकी काल व्य श्रवण अगं अफरसें जाणवू. ३०६ हवे पुजलव्यर्नु खरूप कहे वेः-व्यथकी पुलऽव्यनो मिक्षण विखरण पूर्णगलन गुण जाणवो तथा क्षेत्रथकी पुल परमाणुया लोकव्या पी जाणवा. तया कालयकी पुजलपव्यना थनंता परमाणुया निश्चयनये करी अनादि अनंतनांगे व ठे. अने व्यवहारनयें करी पुमलना खंध स - सादिसांत जांगे जाणवा, तथा नावथकी वर्ण, गंध, रस, फरस सहित ठे. परी जीव यजीवरुप पड्व्यना स्वरूपमां चोनंगी जाणवी. पटो प पदव्यना म्वर पमां नव तत्त्वमांदेलां जीव अने राजीव, ए वे तत्व- सम्प कंदवा. दव शेप पुण्यादिक सान तत्वनुं स्वरूप कद्दे . ३१० पुरवतत्त्व ऽव्ययकी नालीश ने कहीये, तथा देवयकी पुण्यतत्य खोकनापी जावं नया कालयकी पुण्यनत्व अनन्यजीव याश्रयी संतान गावे अनादि अनंतनांगे वन वे यने नव्यजीव श्राश्रयी अनादि सांन नांग जार्नु, नया नावयकी पावनचन उपार्जन करवाना नव प्रकार जाणवा. पापनबाडव्यत्रकी व्यासी ने कहीये, नया कत्रयकी पापनन्न होकयानी जा. नया कालयकी अनन्यजीव याश्रयी मंततिनावें श्रना
No text on this page.
नवतत्वना प्रश्नोत्तर. ए३ काय. तथा अव्यथकी धर्मास्तिकाय अव्य असंख्यातप्रदेशी जाणवु अने नावथकी धर्मास्तिकायअव्य, चलणसहायरूप जाणवू. ३४१ नामथकी अधर्मास्तिकाय एवं नाम, ते नाम, अधर्मास्तिकाय त था अधर्मास्तिकाय एवा श्रदर लखवा, ते स्थापना अधर्मास्तिकाय तथा अव्यथकी अधर्मास्तिकाय अव्य, असंख्यातप्रदेशी जाणवू, श्रने जावथकी अधर्मास्तिकायअव्य, स्थिरसहायरूप जाणq. ३४२ नामथकी आकाशास्तिकाय एवं नाम, ते नाम आकाशास्तिकाय जाणवू. तथा आकाशास्तिकाय एवा अदर लखवा, ते स्थापना आका शास्तिकाय जाणवू. तथा अव्यथकी आकाशास्तिकाय अनंतप्रदेशी जा णवू. अने नावथकी आकाशास्तिकायव्य, अवगाहनारूप जाणवू. ३४३ नामथकी कालव्य एवं नाम, ते नामकालजव्य, तथा कालव्य एवा अदर लखवा,ते स्थापना कालजव्य जाणवू. तथा अव्यथकी तो का लनो एक समय लोकमां सदाकाल शाश्वतो वर्ने बे, ते अव्यकाल जाणवो अने नावथकी कालव्य, नवी पुराणी वर्तनारूप जाणवू. ३४४ नामथकी पुजला स्तिकाय एवं नाम,ते नाम पुजला स्तिकाय जाणवू, तथा पुजलास्तिकाय एवा अक्षर लखवा, ते स्थापनारूप पुजलास्तिकाय जाणवू. तथा अव्यथकी पुजलव्यना अनंता परमाणुआ लोकमां सदा काल शाश्वता वर्ते , तथा नावथकी पुजलजव्य गलण पूर्ण मिलण विख रण रूप जाणवू. ए रीते जीव अजीरूप षड्जव्यमां चार निदेपा जाणवा. ३४५ पुण्यतत्त्वमां निदेपा कहे . एटले प्रथम नामथकी पुण्य कहेतां जे पुण्य एवं नाम ते नैगमनयने मतें त्रणेकाल एक रूपपणे वर्ते .अने स्थापनापुण्य कहेतां जे पुण्य एवा अदर लखीने स्थापवा. अने अव्यपुण्य कहेतां जे कोइ जीवनी सत्तायें पुण्यनांदलियां प्रकृतिरूप सत्तापणे बांध्यांजे. ते संग्रह नयने मतें कर्मसत्तारूप अव्यपुण्य आण. अने जावपुण्य कहेतां जे ते दलियानो उदय थयो,ते व्यवहार नयने मते उदयनावरूप नावपुण्य जाणवु ए रीतें उदयनावरूप पुण्यनेविषेत्रणनयमां चार निदेपा जाणवा. ३४६ पुण्य एवं नाम ते नैगमनयने मतें त्रणे काल एकरूपपणे जाणवू. तथा पुण्य एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापनापुण्य जाणवं. तथा जे को जीवनी सत्तायें पुण्यनां दलीयां प्रकृतिरूपसत्तापणे वांध्यां ने, तेसं एश नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. देश, तेने समय समय एकेको अपहरतां असंख्याती उत्सपिणी अनेच वसर्पिणी काल व्यतीत थ जाय, माटे कालथकी क्षेत्र घणुं सूख , तथा देवयकी अव्य सूदम ठे जे माटे एकेक आकाश प्रदेशरूप क्षेत्रमा थनंतानंत पुजलव्यना परमाणुश्रो अवगाही रया बे, माटे क्षेत्रपकी अव्य सूझ जाणवू तथा अव्यथकी नाव सूक्ष्म , केम के एकेका पुनसप रमाणुयामां वलीअनंता गुण पर्याय रह्या ,माटे अव्यथकी जाव सूक्ष्मजा णवो. ए विचार आचारांगनीनियूक्तिनी टीकामां तथाश्रावश्यकमांजाणवो. हवे निदेपानुं स्वरूप श्रीअनुयोगहारसूत्रना पारथी कहे जेः-गाया। जल य ज जाणिजा, निरकेवं निरकेवे निरविसेसं ॥जब य नो जाणिजा, चउकयं निकेवे तव ॥१॥ अर्थः-हे शिष्य ! जो जाणपणुं होय तो एकेक वस्तुमां अनेक प्रकारें निदेपा उतारजे अने तेहबु जाणपणुं जो न होय, तो पण जे वस्तुनुं नाम पड्युं तेमां चार निदेपा तो जरूर उतारवा. शिष्यः-ते पूर्वोक्त जीव थजीवरूप नव तत्त्व, पड्डव्यनुं स्वरूप चार चार निदेपे करी केम जाणीय ? ३३ए गुरुः-प्रथम (नामजीव के०) जे " जीव " एवं नाम ते गये का जीवतो हतो थने थावते कालें पण जीवतो हशे, तथा वर्तमानकामें पण जीवे ठे, ए रीतें नेगमनयने मतं त्रणे काल एकरूप पणे वर्ते, तेने नामजीव कहीये. तथा जेमां चैनेवाणमां जीव ए सज्ञावस्थापना भने जीव एवा थक्षर लखवा, ते यसप्नावस्थापना एट ए संग्रहनयने मते स्थापनारूप जीव जाणवो. तथा जुसूत्र यने व्यवहार नयने मते एक जिवी मानीने पंचेंजिय पर्यंत जे जीव पहेले गुणगणे थनुपयोग मिथ्या बनावें वर्ग, तेने "थाणुवउंगो दवं" ए वचनथकी अव्यजीव कहीये. तथा शब्दनयने मनं समकेत नावें चोथा गुणगाणायी मामीने यावत् का सानमा गुणवाणा पयंत जीव अजीवरूप बपानी वेचण करी जीवस्वरूप ना उपयोगमा पर्ने, तो "बगाना" ए वचनयकी नावजीव कहीये, ४ रोनबर्नु बम्प पांच न करी चार निक्षेप जाणवू. ३ नामकी याग्निकायावं नाम ते नामधान्तिकाय जाण, २. मानायकी धनानिकाय एका थक्षा अखवा, ते स्थापना यानि नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए३ काय. तथा अव्ययकी धर्मास्तिकाय अव्य असंख्यातप्रदेशी जाणवू अने नावथकी धर्मास्तिकायअव्य, चलणसहायरूप जाणवू. ३४१ नामथकी अधर्मास्तिकाय एवं नाम, ते नाम, अधर्मास्तिकाय त था अधर्मास्तिकाय एवा अक्षर लखवा, ते स्थापना अधर्मास्तिकाय तथा व्यथकी अधर्मास्तिकाय उव्य, असंख्यातप्रदेशी जाणवू, अने नावथकी अधर्मास्तिकायऽव्य, स्थिरसहायरूप जाणवं. ३४२ नामथकी आकाशास्तिकाय एवं नाम, ते नाम आकाशास्तिकाय जाणवू. तथा आकाशास्तिकाय एवा अदर लखवा, ते स्थापना आका शास्तिकाय जाणवू. तथा अव्यथकी आकाशास्तिकाय अनंतप्रदेशी जा णवं. अने जावथकी आकाशास्तिकायव्य, अवगाहनारूप जाणवू. ३४३ नामथकी कालजव्य एवं नाम, ते नामकालव्य, तथा कालव्य एवा अदर लखवा,ते स्थापना कालजव्य जाणवू. तथा अव्यथकी तो का लनो एक समय लोकमां सदाकाल शाश्वतो वर्ने डे, ते अव्यकाल जाणवो अने नावथकी कालव्य, नवी पुराणी वर्तनारूप जाणवू. ३४४ नामथकी पुजलास्तिकाय एवं नाम,ते नाम पुजलास्तिकाय जाणवू, तथा पुजलास्तिकाय एवा अदर लखवा, ते स्थापनारूप पुजलास्तिकाय जाणवू. तथा अव्यथकी पुजलजव्यना अनंता परमाणुया लोकमां सदा काल शाश्वता वर्ते , तथा नावथकी पुजलव्य गलण पूर्ण मिलण विख रण रूप जाणवू.ए रीते जीव अजीरूप षड्डव्यमां चार निदेपा जाणवा. ३४५ पुण्यतत्त्वमां निदेपा कहे जे. एटले प्रथम नामथकी पुण्य कहेतां जे पुण्य एवं नाम ते नैगमनयने मते त्रणेकाल एक रूपपणे वर्ते ने. अने स्थापनापुण्य कहेतां जे पुण्य एवा अदर लखीने स्थापवा, अने अव्यपुण्य कहेतां जे को जीवनी सत्तायें पुण्यनांदलियांप्रकृतिरूप सत्तापणे बांध्यांचे. ते संग्रह नयने मतें कर्मसत्तारूप अव्यपुण्य आणवू, अने नावपुण्य कहेतां जे ते दलियानो उदय थयो,ते व्यवहार नयने मतें उदयन्नावरूप नावपुण्यं जाणवू. ए रीतें उदयनावरूप पुण्यनेविषेत्रणनयमां चार निदेपा जाणवा. ३४६ पुण्य एवं नाम ते नैगमनयने मतें त्रणे काल एकरूपपणे जाणवू. तथा पुण्य एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापनापुण्य जाणवू, तथा जे को जीवनी सत्तायें पुण्यनां दलीयां प्रकृतिरूपसत्तापणे बांध्यां बे, तेसं 1 - ए४ नवतत्त्वना प्रश्नोतर. ग्रहनयने मते जाणवां अने तेदलियांनो उदय थयो,ते व्यवहारनयने मतें न्यारा रही उपरथकी लूखे परिणामें जोगवे माटे एने अव्यपुण्य कहीयें, तथा जेको जीव, जुसूत्रनयने मते मन, वचन, कायायें करी एकचित्तें पुण्यनां दबीयां व्यवहारनयने मते उदयरूप जावें जोगवे ,तेने जावपुष्य कहीयें. ए रीतें चार नयमां चार निदेपा पुण्य जोगववा उपर जाणवा. ३४७ नामपुण्य कहेतां पुण्य एवं नाम ते नैगमनयने मतें त्रणे काल एकरूप जाणवू. अने पुण्य एवाअदर लखीने स्थापवा ते संग्रह नयने मतें स्थापनारूप पुण्य जाणवू. तथा अव्यपुण्य एटले जे को जीव, दान, शी यल, तप, नाव, दया, यता इत्यादिक कष्टक्रियारूप करणी लोकने देखा डवारूप वीराशालवीनी परें कृष्णवासुदेवनुं मन रीजववारूप अथवा पू शेग्नी परें करे, ते व्यवहारनयने मतें करणीरूप अव्यपुण्य जाणवू. तथा नावपुण्य ते थागल व्यनिदेपामां जे व्यवहारनयने मते पुण्यनी करणी कही, ते करणी सर्व करे, पण अंतरंग झजुसूत्रनयने मते मन, वचन, कायायें करी एकचित्तें जीर्णशेठनी परें करे, ते नावपुण्य जाणवू. परीत चार नयमां चार निदेपा पुण्य करवा उपर जाणवा. ३४७ हवे पाप उपर निक्षेपा उतारे ठे. प्रथम नाम थकी पाप एबुं नाम, ते नेगमनयने मतं त्रणे काल एकरूपपणे वत्त , ते नामपाप जाणवू. तथा पाप एवा यदर लखवा, ते स्थापनारूप पाप जाणवू. तथा कोश जीवनी सत्तायें पापनां दलीयां प्रकृतिरूप सात्तापणे वांध्यां ठे, ते संग्र इनयने मतें कर्म सत्तारूप अव्यपाप जाणवू तथा ते दलीयांनो उद व थयो, ते व्यवहारनयने मते उदयनावरूप नावपाप जाणवू. ए री तए उदयनावरूप पापमाहे त्रण नयमां चार निदेपा जाणवा. ३७२ पाप एतुं नाम ते नंगमनयने मतें त्रणे काल एकरूप पाणे वर्त ठे ते नामपाप जावं. नया पाप एवा थदर सखवा ते स्थापनारूप पाप जा नमाजे को जीवनी सनायें पापनां दलीयां प्रकृतिरूप सत्तापणे संग्रह नयन मंते यांच्या . तेना नुदय ययो, नेवारे व्यवहार नयने मयें पाए जादा नदी यो परिणामें नोगवे . नेने व्यपार कहीये, नया जे कोर जादा मित्र नयने मने मन, वचन, कायायें करी बम्प विषाकं पापनां दायां व्यवहानयन मनं उदयप नावे नोगवे , तेने गावपार नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए कहीये. ए रीते चार नयमां चार निदेपा पाप जोगववा उपर जाणवा. ३५० पाप एबुं नाम ते नामपाप ते नैगम नयने मत त्रणे काल एक रूपपणे वर्ते . तथा पाप एवा अक्षर लखवा ते संग्रहनयने मतें स्थापनारूप पाप जाणवू. तथा कोश् जीव, हिंसा मृषा आदिक कजीया जगडा रूप अनेक प्रकारे उदयरूप नावने योगें करी चेडा राजानी परें करे, ते व्यवहार नयने मतें अव्यपाप, करणीरूप जाणवू. तथा जे आगल त्रीजा निक्षेपामां व्यवहार नयने मतें करणी कही, ते सर्व करे, पण अंतरंग जुसूत्र नयने मते मन, वचन, कायायें करी एकचित्तें कालकसूरिया खाटकीनी परें करे, ते जावपाप जाणवू. ए रीत चार निदेपा पाप करवा रूपें जाणवा. ३५१ आश्रवमा चार निदेपा उतारे बे. प्रथम आश्रय एवं नाम ते नैगमनयने मतें त्रणे काल एकरूपपणे जाणवू ते नाम आश्रय. तथा आश्रय एवा अक्षर लखवा,ते स्थापनारूप आश्रव जाणवू तथा बहेंतालीश प्रकाररूप आश्रवने गडनालें करी व्यहार नयने मतें शुनाशुन आश्रव रूप दलीयानुं ग्रहण करवं, ते अव्याश्रव जाणवू तथा जुसूत्र अने व्य वहार नयने मते मन, वचन, कायायें करी उदयनावने योगें ते दलीयानुं जोगववं, ते उदय नावरूप नावाश्रव जाणवू. ३५२ संवरमां चार निदेपाउतारे जे.प्रथमसंवर एव॒नाम,ते नैगमनयने मतें त्रणे काल एकरूपपणे जाणवू, ते नामसंवर तथा संवर एवा अदर लखीने स्थापवा, अथवा संवर रूप मूर्ति स्थापवी, ते संग्रह नयने मतें स्थापनारूप संवर जाणवू. तथा व्यवहार नयने मते उपरथकी 'अरुचि जावें लोक देखाडवारूप पोसा पडिकमणां सामायिक यादि अनेक प्रकारें संवरनी करणी करवी, ते अव्यसंवर व्यर्थरूप जाणवू. तथा जुसूत्र नयने मते मन, वचन अने कायायें करी यथाप्रवृत्तिरूप करणना परि णामें पोसा, पडिकमणां, व्रत, पच्चरकाण आदें व्यवहार नयने मतें उपर थकी संवररूप करणीतुं कर. ते जावसंवर जाणवू एटले चार नयमां चार निदेपे यथाप्रवृत्तिकरणरूप संवर जाणवू. ३५३ नामथकी संवर एवं नाम, ते नामसंवर नैगमनयने मते जाणवू. तथा संवर एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापनासंवर अथवा संवररूप ए६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर मूर्ति स्यापवी,ते संग्रह नयने मतें स्थापनारूप संवर जाणवू तथा रुजुसूत्र नयने मते मन, वचन, कायायें करी व्रत पच्चरकाणरूप, उपरथकी व्यवहा रनयने मतें संवररूप करणीजें करवं. ते ऽव्यसंवर जाणवू तथा शम नयने मते जीव, अजीवरूप स्वसत्ता परसत्तानी वेंचण करी स्थिरताप परिणामें पागल व्यनिदेपा मध्ये जे झजुसूत्र अने व्यवहार नयने मते संवररूप करणी कही, ते करणी करतां थकां महा निर्जरा प्रत्ये करे, ते नावसंवर जाणवू. ए रीतें संवरविषे पांच नयमां चार निक्षेपा जाणवा. ३५४ निर्जरामां निदेपा उतारे :- निर्जरा एवं नाम ते नैगमनयने मतें नाम निर्जरा जाणवी तथा निर्जरा एवा अक्षर लखवा, तेसंग्रहनपने मतें स्थापना रूप निर्जरा जाणवी, तथा जे व्यवहार नयने मतें जुसूत्रना उपयोग सहित मिथ्यात्वनावें काम निर्जरा करवी, ते सर्व, अव्यनिर्जरा जाणवी. नथा शब्द नयने मते जीव अजीवरूप षट् अव्य नव तस्वनु जाणपणुं प्रतीत करी जुसूत्रनयना उपयोग सहित उपरथकी व्यवहार नयने मते वार ने तपस्यारूप करणीनुं करवू ते नावनिर्जरा जाणवी. ग रीते पांच नयमां चार निदेपा निर्धाराने विपे जाणवा. ३५५ बंधमां चार निक्षेपा उतारे . प्रथम बंध एवं नाम ते नेगमनवने मतें नामबंध जाणवो. तथा बंध एवा अदर लखीने स्थापया, ते स्थापना रूप बंध जाणवो. तया जे प्रकृतिबंध,स्थितिबंध, रसबंध श्रने प्रदेशबंध,ए चार प्रकारें बंधरूप दलीयां जीवनी सत्तायें वांध्यां ने, ते संग्रहनयने मते कर्म सनारूप अव्यबंध जाणवो, तथा जे व्यवहारनयने मते ते दलीयांनो उदय भयो, ते उदयनावरूप नावबंध जाणवो. ए रीतें उदयनावरूप बंध नेत्रण नवमां नार निक्षेपा जाणवा. ३५६ तथा बली नामथकी बंध ए, नाम, ते नेगमनयने मतं नामबंध जाएगो. नया बंध एवा अक्षर लखवा अथवा बंधरूप मूर्ति स्थापवी, में स्थापनाप बंध जाणतो. तथा थागल कह्या जे चार प्रकार, ते चार प्रकारे बाप दसीयां मंग्रहनयने मते जीवनी सत्तायें रह्यां , तनो बिनियरिपार्क व्यवहारनपने मतं उदय ययो, ते व्यबंध जाणवो. नया जनपने मतं मियाब, श्रवन, कवाय अने योगरूप सत्तावन्न बंध रनुपम बना परिणाम पटप तेनी विकाशं बसी पागे कमलाप दासी नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए यांनो बंध पाडे, माटे झजुसूत्रनयने मतें तेने नावबंध कहीये. ए रीतें बंध बांधवाने विषे चार नयमां चार निदेपा जाणवा. ३५७ मोदतत्व निःकर्मावस्थामां चार निदेपा उतारे :-प्रथम नाम थकी मोद एवं नाम, ते नामनिदेपो, तथा जे मोक्षरूपें मूर्ति स्थाप वी, अथवा मोक्ष एवा अदर लखवा, ते स्थापनामोद जाणवो. तथा समनिरूढनयने मतें शुद्ध शुक्लध्यान रूपातीत परिणामरूप एटले दपक श्रेणियें अज्ञानरूप राग, द्वेष अने मोहनीय कर्मनो वारमे गुणगणे क्षय कस्यो अने तेरमे गुणगणे केवल ज्ञान पाम्या, एवा केवली नगवानने जव्यशरीर आश्रयी अव्यमोक्षपद कहीयें, ते बीजो अव्यनिदेपोजाणवो, तथा एवंनूतनयने मते श्रष्ट कर्मने दयें, अष्टगुणसंपन्न लोकने अंतं विरा जमान, एवा सिझ परमात्माने नावमोक्षपद जाणवू. ए रीतें जीव, अजीव रूप षड्जव्य नव तत्त्वमा नयसंयुक्त चार निदेपा जाणवा. ३५७ ब्रतमा निदेपा उतारतो थको प्रथम प्राणातिपात विरमणवते नि देपा कहे बेः-तिहां प्रथम दया एवं नाम ते नामदया जाणवी, तथा दया एवा अक्षर लखवा, ते असनावस्थापना अने दयाबुमूर्ति स्थापवी, ते सन्नावस्थापना, तथा व्यवहार नयने मते उपरथकी लोकने देखाडवारूप दया पालवी, ते अव्यदया जाणवी, तथा जुसून नयने मतें मन, वचन, कायायें करी एकचित्तें परजीवनां प्राण हणे नही, हणावे नही, तथा हण ताने अनुमोदे नहीं ते नावदया जाणवी.ए चार निदेपा झजुसूत्रनयने मतें यथाप्रवृत्तिकरणरूप पहेले गुणगणे जाणवा. ३५ए तथा वली दया एवं नाम ते नामदया तथा दया एवा अक्षर लखवा, अथवा दयाबुमूर्ति स्थापवी ते स्थापनादया तथा जुसूत्रन यने मते एकचित्तें करी व्यवहारनयने मते उपरथकी मन, वचन अने कायायें करी परजीवनां प्राण हणे नहि, दणावे नहि, हणताने अनुमोदे नहि, ते अव्यदया जाणवी. तथा शब्दनयने मते जीव अजीवरूप स्वसत्ता परसत्तानी वेचण करी, ज्ञान, दर्शन अने चारित्र प्रमुख नावप्राण पो तानां अने परनां तेने कर्मरूप आवरणपणे हणे नहि, हणावे नहि, हण ताने अनुमोदे नहि, ते खदया, तथा पोतानो आत्माकर्मरूप आवरणें वीटाणोथको जन्म मरणनां कुःख जोगवे जे, तेने स्वाहंसा कहीये. ते माटे - A साध्य चोखो गायकी विहीना यको मुखनी लालचं व्यवहार नयने मतं उपरथकी សច नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर ते पोताना जीवने कर्मरूप श्रावरणथकी मूकाववा निमित्तें राखी जुसूत्र तथा व्यवहारनयना मते जे रीतें आगल प्रव्यदयारूप या चरण का,ते रीतें करतां थकां सर्वे लेखे जाणवी. ए चोथी लावदया ले ३६० वीजा व्रत उपर निदेपा उतारे ः-प्रथम अमृपावाद एवं नाम ते नाम अमृयावाद जाणवो, बीजो जे अमृपा एवा अदर लखीने स्थापना, ते स्थापनाश्रमृपावाद जाणवो, त्रीजो व्यवहारनयने मते उपरथकी स दर्शनी श्रन्यदर्शनी मिथ्यादृष्टिजीवने सहेजें सत्यवचन वोलवारूप ढा पडी गयो , ते व्यवहारनयने मतें अव्य अमृपावाद जाणवो. चोयो जे शजुसूत्रनयने मते मन, वचन अने कायायें करी एकचित्तें व्यवहारनयने मतें उपरथकी सत्यवचन वोले , ते जीव, यथाप्रवृत्तिकरणरूप पहेले ए गणे जाणवा. ते नावयकी अमृपावाद जाणवो. ३६१ यमृपावाद एवं नाम ते नाम अमृपावाद तथा अमृपावाद एका अक्षर लखीने स्थापवा, ते स्थापना अमृपावाद तथा झजुसूत्र नयने मत क्रोधं करी,माने करी,नयें करी,लोग्ने करी सूक्ष्म तथा वादर खोकिक तथा लोकोत्तर, मन, वचन अने कायायें करी जूठे पोते बोले नहि, वीजाने को साये नहि, वोलताने थनुमोदे नहि, ते अव्यथकी थमृपावाद जाणवो. तथा गाव थमृपावाद ते सर्व ऽव्य गुण पर्याय नयनिदेपा निश्चय व्यत्र दाररूप व्यनावर-प जाणपाणुं सत्यनासनरूप झायकता शक्ति साधे,शा नसत्य पाणु पास, नया श्रीवीतरागना थागम प्रमाणे जे अर्थ नाव ,तेनी सद्याय करे, जेयकी पोताना ज्ञान, दर्शन, चारित्ररूप गुण निर्मल याय, तेवी नापा योसे, ते नाव अमृपावाद जाणवो. ३६२ श्रीज्ञा बन उपर निक्षेपा उतारे ठेः-यदत्त रहित एबुं नाम ते नाम थान नया थदत्त रहित एवा यकार लखीने स्थापया त स्थापना अदत, नयादारनयने मर्ने उपरथकी कोश्नीयाणदीधी वस्तुवानो सहजत्रकी पर नी, न अव्ययकी श्रदत्तरहित जाणवा. तथा इजुमूत्रनयने मन मन, वचन अने कायायें की अदत्तनो त्याग कर, गट नरकनिगोदना प्रद चम्नु कांड का वेता नयी त जीव, ययाप्रवृनिकरण दानावकी यदनादित जाणवी.
- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर पए ३६३ वली. निदेपा कहे . अदत्त रहित एवं नाम,तेनाम अदत्तरहित, अने विजु अदत्तरहित एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापना श्रदत्त रहित, तथा त्रीजु झजुसूत्र नयने मते मन, वचन, कायायें करी तृण तुष मात्र पण कोश्नी अणदीधी वस्तु लीये नहीं, जे लीये, ते कहीने लिये, ए टले संसारी जीवनी वस्तु चोरी लेवी, तेने लौकिक चोरी कहीये, ते न करे, तथा श्रीतीर्थकरनी आशामां जे न लेवानुं कडं ते न लीये, तेने लोकोत्तर चोरीथी रहित कहीये. ए अव्यादत्तरहित कहीयें, तथा चोथु शब्दनयने मतें आत्मानी ग्राहकतारूप जे शक्ति,ते स्वरूप ग्रहणरूप कार्यनी कर्ता बे, ते अनादिनी परजाव ग्राहकता करी रही , तेने परजावग्राहक पणाथकी निवारीने खरूपग्राहकपणे परिणमावे,ते नावअदत्तरहित कहीये. ३६४ हवे अदत्तना चार नेद , ते कहे .जे श्रीतीर्थंकरनी याज्ञामां न लेवानुं कडं, ते सर्व शुनाशुनरूप परस्वन्नाव लेवानी वांडा, तेने प्रथम ती यंकर अदत्त लागे तथा जे गुरु आणा परंपरा विना सूत्रना अर्थ कहेवा तेने बीजु गुरुअदत्त लागे. तथा जे वस्तुनो धणी होय तेनी अणदीधी वस्तु लीये, तेने त्रीजुं स्वामी अदत्त लागे, एटले संग्रहनयने मते सर्व जीव सत्तायें स्वामीरूप जाणवा. अने व्यवहार नयने मते क्रिया आचार प्रवृत्तिरूप एक समाचारी सरखो होय, ते आपणा स्वामी तेनी अणदीधी वस्तु लीये तेने त्रीजुं स्वामीअदत्त लागे. तथाजे कोश् जीवें एम कडं नथी जे महारां प्राण तमें हणो, तेम बतां पोताना इंजियना स्वाद माटे जे परजीवनां प्राण हणे, तेने चोथु जीवअदत्त लागे, अने प्रशस्त काम करतां जीववि राधना थाय, तेने नगवंतें हिंसा कही नथी. श्रीनगवतीसूत्रे “सुनजोगप डुच्च अणारंजा" ए पाउने; एटले (शुनयोग के०) शुजकार्यमां मन, वच न अने कायाना योगनी प्रवृत्ति करतां थकां हिंसा लागे नहीं, एने अना रंज कह्यो . ए रीतें ए चार प्रकारना अदत्तनो परमार्थ जाणवो. ३६५ चोथा महाव्रत उपरें चार निदेपा उतारे ३ः-प्रथम सुशील एवं नाम ते नामसुशील, बीजं सुशील एवा अदर लखीने स्थापवा अथवा सुशीलरूप मूर्ति स्थापवी, ते स्थापनासुशील, त्रीजुं व्यवहार नयने मतें उपरथकी व्रतनो उच्चार करे अथवा लोकलाजथी कुलमर्यादायें यशःकी तिरूप शोजाने अर्थे अथवा परवश पणे राजादिकना जयथकी सीयल पाले, - , १०० नवतत्वना प्रश्नोत्तर. पण अंतरंग परिणामनी यातुरतारूप चपलता मटी नथी, ते व्यवहार न यने मतें अव्यथकी सुशील जाणवू. तथा जुसूत्र नयने मते मन, वचन अने कायायें करी नववाडें श्रढार नेद सहित शीयल पाले,ते नावसुशील ठे. ३६६ वली प्रकारांतरें सुशील उपर चार निदेपा कहे जेः-एक सुशील एबुं नाम ते नामसुशील, तथा सुशील एवा अक्षर लखीने स्थापवा, अथवा मूर्ति स्थापवी, ते स्थापनासुशील, तथा जुसूत्र नयने मते मन, वचन थने कायायें करी पांचे इंजियोना त्रेवीश विषय सेवे नही, सेवरावे नही तेवताने थनुमोदे नही, तथा मनुष्य, तिर्यंच अने देवतासंबंधि विषयनी वांठा करे नही, करावे नही, अनुमोदे नही, ते झजुसूत्र तथा व्यवहारन यने मते करी अव्यसुशील जाणवू. तथा शब्द नयने मतें जोतां तो पोतानो यात्मा पोताना ज्ञानादि अनंत गुणनो जोगी ,ते परजावने जोगवे,माटे तेने जायमैथुन कहीयें, ते सर्व परजावजोगी पणे जोगव_नहीं, श्रने पोता नो थात्मा निःकर्मा करवा माटे परनाव साधनपणे ग्रहे, पण अमाधपणे अरमणिकपणे माने थने एवं चिंतवेजे ए यात्मानी जूल ,ए रीते श्रारमा ने निंदतो ए परनावने अनंत जीवें अनंती वार लश्नोगवीने वम्युं ते मुज ने ग्रह, जोगवयु घटे नही, एम सर्वे परजाव जोगीपणुं तजीने खनाव नो कापणे रहे. ते जीव, शब्दनयने मते करी जावसुशील जाणवो. ३०० अव्य, क्षेत्र, काल नावें करी मेथुननुं स्वरूप देखाडे के प्रथम प्रत्ययकी मेंबुन ते करणीम्प सेवयं तथा क्षेत्रथकी मैथुन ते पाणलो कने विणे इंजियना सावधनी श्छा, तथा कालयकी मेथुन ते दिवस त का गत्रियने नायकी मेयुनते रागग्री तथा पीए सर्वया सेवनही. ३११ पांचमा बत उपर चार निक्षपा उतारे ः-प्रथम अपरिग्रही एवं नाम, ने नाम अपरिग्रही जाण. वीजें यपरिग्रह गवा अक्षर लीन स्था मा अथवा अपरिग्रहीप मूर्ति स्थापी ते स्थापना अपरिग्रही. बीजो सार्क सपरिग्रहीने व्यवहार नयने मने अतीतवानी,संन्यामी,मिथ्या धिीि प्रमुख वावजीव जाणवा.चाया नाव अपरिग्रही ने व्यवहार ना नम की मान धातुमादेवी एक धातु मात्र जुमत्रनयन मनं मन বন ও না ! না না না, না না, বন, ব্যথার্থ ना कर रवाना जाब अपरिग्रही जाणवा.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २०३. पनाथकी सामायिक जाणवू. त्रीजु जे शजुसूत्रनयने मते " करेमिजते" रूप व्रतनो उच्चार करी मन,वचन,कायायें करी सावद्यने बोडी एक चित्तें वत्रीश दूषण टाली सद्यायध्यानरूप शुजपरिणामें वर्तवू. ते संव्यथ की सामायिक व्रत जाणवं. तथा चोथु नावथकी सामायिक ते शब्दन यने मतें ( सम के०) जे समता, तेनो (आय के) लाज तेनुं नाम सामायिक , एटले जेटली वार जीव, सत्तागतना ध्यानरूप संवर नाव मां वर्ते, तेटली वार सामायिकनो लान जाणवो. माटे एक अंतरमुहूर्त पर्यंत जीव, पोताना खरूपना ध्यानरूप चिंतवनमां वर्ततो, घातिकर्म खपा वीने केवल ज्ञान पामे, ए जावसामायिक जाणवू. ३७७ दशमा व्रत उपर चार निदेपा लगाडे वेः-देशावकाशिक एवं ना म, ते नामदेशावकाशिक जाणवू, तथा देशावकाशिक एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापनादेशावकाशिक जाणवू. तथा उजुसूत्रनयने मते जे मन, वचन अने कायाना योगने एक गेर करी, एक स्थानकें चार पहो र बेसी धर्म ध्यान करवू ते अव्यथी देशावकाशिक जाणवू तथा शब्दन यने मते श्रुतझानें करी उ अव्यतुं स्वरूप उलखीने पांच अव्यनो त्याग कर वो अने एक झानवंत जीवजव्यनुं ध्यावद् ते नावदेशावकाशिक व्रत बे. ३ए अगायारमा व्रत उपर चार निदेपा लगाडे .प्रथम पोसह एवं नाम, ते नामपोसह जाणवू. बीजं पोसह एवा अदार लखीने स्थापवा, ते स्थापनापोसह जाणवू. त्रीजुं शजुसूत्र अने व्यावहारनयने मतें चार पहोर अथवा आठ पहोर पर्यत एक चित्तें व्रत उच्चरी समता परिणामें निरारंन सावध बगेडी सद्याय ध्यानमां प्रवर्त्तवं, ते अव्यपोसह जाणवू. चोथु शब्दनयने मते आपणा जीवने ज्ञान ध्यानथी पोषीने पुष्ट करवं. एटले “ पोपे धर्मने शोषे कर्म, अग्यारमुं व्रत ते पोषो मर्म" थापणा जीवने स्वगुण साथे पोषीयें, ते नावपोसह जाणवू. ३० वारमा व्रत उपर चार निदेपा लगाडे बे. प्रथम अतिथि संविनाग एवं नाम, ते नामथकी अतिथिसंविजाग जाणवू. वीजें अतिथि संविनाग एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापना अतिथि संविनाग बत जाणवू. त्रीजुं पौषधने पारणे अथवा सदा काल साधुने तथा जिनधर्मि श्रावकने पोतानी शक्ति प्रमाणे दान देवं, ते अव्यथकी अतिथिसंविजाग व्रत जा ए रीते ។ ច? नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, री व्यवहार नयने मते उपरथकी परिणाम करी, जुसूत्र नयने मतें मन, वचन यने कायायें करी एकचित्तें पाले , ते व्यथकी लोग उपनोगत जाणवू. तथा नावथकी तो अनादि कालना जीवें परखनाव विजावरूप पुमलना लोग उपनोगने विषे सुख करी मान्युं , तिहाथकी मन पखटा वीने शब्दनयने मतें जीव, अजीवरूप स्वसत्ता परसत्तानी वेचण करी परसत्ता उपर त्याग बुद्धि अने स्वसत्तारूप ज्ञान, दर्शन, चारित्र, वीर्ष यादिक अनंता गुण ठे, तेने प्रगट करवारूप बुद्धि, एटले ए गुणर्नु उप जोगपणुं जे वारंवार तेना तेज जोगववामां आवे, माटे उपजोग कहींयें. यने तेना पर्याय अनंता ते, समय समय पलटा रह्या ,तेनुं जोगीपएं कहीये, एवो बांगरूप परिणाम वर्ते, ते नावथकी जोग उपनोग व्रत ने. ३०५ याउमा व्रतमां निदेपा लगावे .प्रथम अनर्थदंमविरमण व्रत,ए नाम, ते नाम अनर्थदंम विरमणबत जाणयु.वीजु अनर्थदक विरमण व्रत गया यकर लखीने स्थापया, ते स्थापना अनर्थदंग विरमणवत जाणवू. त्रीमुंजे अनर्थने कामें जीवने पापरूप थारंग लगाडवा, तथा पारके का में याझा प्रमुख यापवी, तेनाथी जे विरम्या ठे, ते अव्य अनर्थदंझमी र हित जाणना. चोयुंजे जीवने श्रनादि कालनी मिथ्यावदशायें करी शुना शुज कर्मरूप फलनी वांगना परिणाम वर्ग, तेने निवारी थात्मधर्म नि रावणरूप प्रगट करवानी रुचि, ते नावणी अनर्थदंग रहित जाणवा. ३२६ नवमा व्रत उपर निदेपा उतारे :-प्रथम सामायिक एवं नाम नामसामायिक जाणवू. बीजु सामायिक एवा अदार लखीने स्थापना, र स्थापना सामायिक जाणवू. त्रीजु व्यवहार नयने मतं उपरथकी बत ५ भार करी वे घडी पर्यंत पुण्यपणे रहे, ते व्यसामायिक व्यव हालगने मतं जाणवं. चोथुनावयकी सामायिक ते जे अव्याप व्यव भारनयने गर्ने चार की मूत्र नयने मते मन, वचन, कायायें की 'चित मायने नाही व बढी पर्वत शुनव्यानमा वतं ते जीव, यथा A: রয় "ন্যা নবদমাঝি বাবা, २९: दी चार ना कहे . एक सामायिक एवं नाम, नामरामा ... कामामाविका अक्षर लीन म्यापवा, ने यसलाय या अन मानाविक र मनि म्यावी, ते सन्नावस्थापना, ए म्या नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २०३ पनाथकी सामायिक जाणवू. त्रीजु जे जुसूत्रनयने मते " करेमिजते" रूप व्रतनो उच्चार करी मन,वचन,कायायें करी सावधने गेडी एक चित्तें वत्रीश दूषण टाली सद्यायध्यानरूप शुनपरिणामें वर्तवू. ते संव्यथ की सामायिक व्रत जाणवू. तथा चो) नावथकी सामायिक ते शब्दन यने मतें (सम के )जे समता, तेनो (आय के) लान तेनुं नाम सामायिक बे, एटले जेटली वार जीव, सत्तागतना ध्यानरूप संवर नाव मां वर्ते, तेटली वार सामायिकनो लाज जाणवो. माटे एक अंतरमुहूर्त पर्यंत जीव, पोताना स्वरूपना ध्यानरूप चितवनमां वर्ततो, घातिकर्म खपा वीने केवल ज्ञान पामे. ए नावसामायिक जाणवू. ३७७ दशमा व्रत उपर चार निदेपा लगाडे -देशावकाशिक एवं ना म, ते नामदेशावकाशिक जाणवं, तथा देशावकाशिक एवा अकर लखीने स्थापवा, ते स्थापनादेशावकाशिक जाणवू. तथा जुसूत्रनयने मते जे मन, वचन अने कायाना योगने एक गेर करी, एक स्थानकें चार पहो र बेसी धर्म ध्यान करवू ते अव्ययी देशावकाशिक जाणवू तथा शब्दन यने मते श्रुतज्ञानें करीब अव्यनुं स्वरूप उलखीने पांच जव्यनो त्याग कर वो अने एक ज्ञानवंत जीवऽव्यनुं ध्यावतुं ते जावदेशावकाशिक व्रत . ३४ए अगायारमा व्रत उपर चार निदेपा लगाडे .प्रथम पोसह एवँ नाम, ते नामपोसह जाणवू. वीजें पोसह एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापनापोसह जाणवं. त्रीजुं रुजुसूत्र अने व्यावहारनयने मतें चार पहोर अथवा आठ पहोर पर्यत एक चित्तें व्रत उच्चरी समता परिणामें निरारंज सावद्य बोडी सद्याय' ध्यानमा प्रवर्त्तवं, ते अव्यपोसह जाणवू. चोथु शब्दनयने मते आपणा जीवने ज्ञान ध्यानयी पोषीने पुष्ट करवं. एटले “ पोषे धर्मने शोषे कर्म, अग्यारमुं व्रत ते पोषो मर्म आपणा जीवने स्वगुण साथे पोषीयें, ते नावपोसह जाणवू. ३० बारमा व्रत उपर चार निदेपा लगाडे बे. प्रथम अतिथि संविनाग एवं नाम, ते नामथकी अतिथिसंविजाग जाणवू. वीजें अतिथि संविनाग एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापना अतिथि संविनाग बत जाणवू. त्रीजु पौषधने पारणे अथवा सदा काल साधुने तथा जिनधर्मि श्रावकने पोतानी शक्ति प्रमाणे दान देवू, ते अव्ययकी अतिथिसंविनाग व्रत जा ए रीत Main- २०४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एवं चोथु शब्दनयने मतं लिखाण सहित ज्ञान नण, नणावq. सां लवं, संनलाव, जे रीतें पोताना तथा परना ज्ञानादिक गुण वृद्धि पामे, रीतें करवू, ते नावथकी अतिथिसंविनाग व्रत जाणवू. ए रीते पांच महा: तरूप वार व्रतमां निदेपार्नु स्वरूप जाणी प्रतीति करी ने जली रीतें पालवां ३७१ हवे क्रोध,मान,माया अने लोन उपर चार निदेपा लगाडे , तिह प्रथम क्रोध ए, नाम, ते नामथकी क्रोध जाणवो,तथा क्रोध एवा अक्षर लखीने स्थापवा, अथवा क्रोधरूप मूर्ति स्थापवी,ते स्थापनाकोध जाणवो तथा संग्रहनयने मते जीवने सत्तायें क्रोधरूप दलीयां ते प्रकृतिरूप सत्ता पणे बांध्यां वे, ते अव्यथकी क्रोध जाणवो, तथा व्यवहारनयने मते ते दलीयांनो उदय थयो,अने झजुसूत्रनयने मते क्रोधरूप परिणामें एकचित्ते करी लौकिक तथा लोकोत्तर मार्गमा प्रवर्त्त, तेथकी जीव, महापापरूप कर्मप्रत्यं वांधे, नावथकी क्रोध जाणवो. ३७२ मान उपर चार निदेपा लगाडे वे. प्रथम मान एवं नाम, ते ना मथकी मान जाणवू. वीजें मान एवा अक्षर लखी स्थापवा, अथवा मान हा मूर्ति स्थापवी, ते स्थापना मान जाणवं. त्रीजु संग्रहनयने मते जी बने सत्तायें मानरूप दतीयां प्रकृतिरूप सत्तापणे वांध्यां , ते अव्ययकी मान जाणवं. चोथु व्यवहार नयने मते ते दलीयांनो उदय थयो भने झजु मननगने मतं एकचित्तें मानरूप परिणामें लोकिक तथा लोकोत्तर मार्गमा प्रान तेथकी जीव महापापरुप कर्मप्रत्ये वांधे ते जावयकी मान ठे' ३०३ माया उपर चार निदेपा लगावे वेः-प्रथम माया एवं नाम, ते ना मयकी मावा जाणवी, बीजो माया एवा थदर लखीने स्थापवा, तथा मा भाप मूर्ति स्थापी, ते स्थापनायकी माया जाणवी, बीजो संग्रहनयने मंत जीनी सत्तायें माया एटले कपटरूप दलीयां प्रकृतिरूप सत्तापगो वांगाने अव्ययकी मावा जाणवी. चोयो जे रुनुसून थने नपने मत नापाना उदयम्प नावें करी लोकिक मार्ग एटले संसारी का पासप कपट कर नया लोकोत्तर मार्ग जे सामायिक, परिक मनरल, पचाय करणीमां माया कपट करीने लोकन ', या था जब यो पावनी वांगालामाया कपटना परिणाम बतं, नधि ते जावयकी मायाकपट जाप. व्यवहार . नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १०५ ३०४ लोन उपर चार निदेपा लगाडे . प्रथम लोन एबुं नाम, ते नाम लोन.बीजो लोज एवा अदर लखीने स्थापवा, अथवा लोजरूप मूर्ति स्था पवी ते स्थापनालोज, त्रीजो संग्रहनयने मतें जीवनी सत्तायें लोजरूप दलीयां प्रकृतिरूप सत्तापणे बांध्यांबे, ते अव्यथकी लोज जाणवो. चोथो रजुसूत्र तथा व्यवहार नयने मतें उदयरूप नावें करी लौकिकमार्गमांध न, माल, राज, शकि, स्त्री, कुटुंब पुत्र, परिवारनी लालचरूप तीव लोचना परिणाम अने लोकोत्तरमार्गमांजे धर्मरूप करणी, तेमां आ नवने विषे यशःकीर्ति, शोना, वस्त्र, पात्र, आहार पाणीनी वांगरूप तीव्रलोजना परि रणाम,ते नावथकी लोज जाणवो. एरीतें क्रोधादिकनी चोकडीमां निदेपाजे.. ३७५ दान उपर चार निदेपा लगावे . प्रथम दान एवं नाम ते ना मथकी दान जाणवू. बीजुं दान एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थाप नादान जाणवू, त्रीजुं व्यवहारनयने मतें उपरथकी अरुचिपणे लाज थ की, शरमथकी, जयप्रमुखथकी दान देवू, ते सर्व अव्यथकी दान जाणवू. चोथु रुजुसूत्र तथा व्यवहारनयने मतें मन, वचन, कायायें करी एक चित्तें साधु, साधवी, श्रावक, श्राविका प्रमुखने पोतानी शक्तिने अनुसा रे दान आप, ते सर्वे नावथकी दान जाणवू. ३६ वली निदेपा कहे ः-दान एवं नाम ते नामदान, तथा दान एवा अदर लखीने स्थापवा, स्थापनादान, तथा रुजुसूत्र अने व्यवहा र नयने मते मन, वचन, कायायें करी एक चित्तें अजयदान, सुपात्रदा न, अनुकंपादान, उचितदान, कीर्तिदानरूप पांच प्रकारें दान देवू. ते स अव्यदान जाणवू. तथा शब्दनयने मते जीव अजीवरूप षडव्य नव तत्वनुं जाणपणुं तथा पोताना जीवने अने शिष्यने प्रतीति कराववीने समकेतरूप रत्ननुं दान देवू, ते सर्व नावदान जाणवू. ३ लान उपर चार निदेया लगाडे जेः-प्रथम लान एवं नाम, ते नाम लाल, बीजो लाल एवा अदर लखीने स्थापवा, ते स्थापनालान बीजो संग्रहनयने मते जीवने सत्तायें लाजरूप दबीयां प्रकृतिरूप सत्तापणे वां ध्यांबे, ते अव्यलान जाणवो. चोथो रुजुसूत्र अने व्यवहार नयने मते ते दलीयां उदयरूप नावें प्रगट्यां, तेवारें धन, धान्य, राज, झद्धि, पुत्र, १ ते १४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर लत्र, परिवार, द्विपद, चतुप्पदरूप एम अनेक प्रकारे वस्तुनो साज या य, ते सर्व नावथी लाज जाणवो. ३७ वली प्रकारातरें लान उपर चार निदेपा कहे जेः- प्रथम बार एबुं नाम, ते नामलान, वीजो लान एवा अकर लखीने स्थापवा, ते स्थापनालाज, त्रीजो जे सांसारिक वस्तुनो लान ते उदयनावने योग करी इंडियरूप सुखनां कारण मले, ते सर्व अव्यलाल जाणवो. चोयो जे संसारमा नमता जीवने अनंत पुजल परावर्तमान थयां, तेमा सर्व वस्तुनो लान पाम्यो, परंतु ज्यां सुधी एक समकेतरूप रत्ननो साज पा म्यो नश्री, त्यां सुधी सर्व लान व्यर्थ जाणवा, माटे जे समकेतरूप रख नो लान पामवो, ते नावलाल जाणवो. ३० जावमां चार निदेपा उतारे . प्रथम नाव एवं नाम ते नामजाय, वीजो लाव एवा अकर लखीने स्थापवा, ते स्थापनानाव, त्रीजो जे शबु सूत्रनयने मते दान, शील, तप, विनय, वेय्यावचरूप जे जीवना परिणा मर्नु तनीनपणुं ते शुननाव जाणवो. अने कोध, मान, माया, सोन, विष य, कपाय, निझा, विकथारुप जीवना परिणाममुं तवीनपणुं ते अशुजनाव जाणमो. ग. रीतं गुनाशुननाव ते अव्ययकी नाव जाणवो. तथा वसी गांधो शब्द प्याने समनिस्ढनयने मतें स्वसता परसत्तारूप खनाव परना उनी गणप प्रतीति करी, यजीवरूप पर नावने त्यागे, थने जीव स्वरू पना गानां रदयु, ते गुम्नाव जाणवो. ए चोथो नावथकी नाव ले. २.५७ सपनां निक्षपा लगा. प्रथम रूप गq नाम, ते नामरूप, वीज मा अक्षर बनीने स्थापया, यथवा रु.पर्वत मूर्ति स्थापी, ते स्था पनाप, श्री मंग्रह नयने मत जी सत्ताय रूपना दलीयां प्रकृति र पना जीयां , ते प्रत्यल्प जाण. चोयुं ते दलीयां व्यवहार गर उदमा प्रगयां, पटले चार गतिमा जीव, कासे, धोटे, रात, , करी याप्रकारे शोना पामे, ते जावयकी रूप जाणा, .... व प्रकारांना रूपना चार निकपा कहे वः-प्रथम कप म. कालवा अशा वखवा अथवा पर्वत मूर्ति म्या "ना, त्रीपवंत पुरुष मंमविकराजा, वासदेव, या नवना, या नीकानांप, तसा अन्यत्री नयन F १ ह नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २०० रूप जाणवां. चोथो शब्दनयने मते जीव, शुभाशुन विनावरूप अशुद्धता थकी रहित शुधनिश्चयनयने मतें अंतर्दृष्टियें करी एक पोताना आत्मा नुं रूप जोर्बु प्रतीति करवी, ते नावरूप जाणवू. ३ए अनुन्नव उपर चार निदेया लगाडे ः-प्रथम अनुन्नव एवं नाम ते नामथकी अनुनव जाणवो. वीजो अनुनव एवा अक्षर लखीने स्थाप वा, ते स्थापना अनुन्नव जाणवो. त्रीजो जुसूत्रनयने मते जीवने शुजा. शुनरूप परिणाम, तेमां शुजअनुजवरूप परिणाम ते सेवा, स्तुति, नक्ति, पूजा, पडिक्कमणु, सामायिक, पोसहरूप व्रत उच्चरी शुनपरिणामें तल्लीन मननुं एकाग्रपणुं ते शुन अनुन्नव जाणवो.अने अशुन अनुन्नव ते विषय, कषाय, निझा, विकथारूप प्रमादनेविषे जीवना अशुन्न परिणामें तहीन पणुं मननुं एकाग्रपणुं ते अशुन अनुनव जाणवो. ए रीतें शुनागुन परि णामने विषे जीवने तबीनपणुं ते त्रीजो अव्यअनुनव जाणवो. तथा चोथो जे शब्द अने समनिरूढ नयने मते शुरु निश्चयनयें आत्मखरूपनी प्रतीति करी, एकाग्रचित्तें तबीनपणे मन, वचन, कायाना योग रुंधी पो ताना खरूपमा रमवं, ते नाव अनुन्नव जाणवो. ३९३ मनुष्यगति आश्रयी चार निदेपा उतारे :-एक तो पुरुष एवं नाम, ते नामथकी पुरुष जाणवो. वीजो पुरुष एवा अदर लखीने स्थाप वा, अथवा परुषरूपें मनुष्यनी मूर्ति चित्रीने स्थापवी, ते स्थापनापुरुष जाणवो.त्रीजो संग्रहनयने मते जी सत्तायें पुरुषवेदनां दलीयां प्रकृतिरूप सत्तापणे बांध्यां , ते अव्यपुरुष जाणवो. चोथो ते दलीयांनो उदय थयो, एटले उदयन्नावरूप व्यवहार नयने मतें करी जावयकी पुरुष जाणवो. ३ए। वली प्रकारांतरें पुरुष उपर चार निदेपा कहे जेः-प्रथम पुरुष एबुं नाम, ते नामपुरुष, वीजो पुरुष एवा अदर लखीने स्थापवा अथ वा पुरुष एवी मूर्ति स्थापवी, ते स्थापना पुरुष, त्रीजो उदयनावरूप व्यव हार नयने मते पुरुषपणानां दलीयां जोगवे बे, ते अव्यपुरुष जाणवो. चोथो रुजुसूत्रनयने मते नजिकपणुं सरल खजावें दया, यत्ना, करुणा, विनीतपणुं, सेवा नक्तिरूप करणी करे , ते जीव, जावपुरुष कहीयें. ३एए मनुष्यरूप स्त्रीमा चार निदेपा लगाडे बेः-प्रथम स्त्री एवं नाम ते नामस्त्री जाणवी, वीजो स्त्री एवा अक्षर लखी स्थापवा, अथवा स्त्रीरूपें 4 २०७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. र्ति चित्रीने स्थापवी, ते स्थापनास्त्री, त्रीजो संग्रहनयने मते जीवें सत्तायें स्त्रीवेदनां दलीयां प्रकृतिरूप सत्तापणे वांध्यां बे, तेने व्यवी कहीये. चोथो ते दलीयांनो उदय थयो, एटले उदयनावरूप व्यवहार नयने मतें करी जावस्त्री जाणवी. ३ए६ वली प्रकारांतरें स्त्री उपरें चार निदेपा कहे . प्रथम स्त्री एवं नाम, ते नामस्त्री जाणवी, वीजुं स्त्री एवा अक्षर लखवा अथवा मूर्ति चि त्रीने स्थापवी, ते स्थापनास्त्री जाणवी. बीजो उदयनावने योगें स्त्रीपणा नो नव पामी व्यवहार नयने मतें स्त्रीपणानां दलीयां जोगवे, तेने अव्य स्त्री कहीये, अने चोथो मायारूप कूड कपट उल जेल “ मुखेमिष्टा, हृदये पुष्टा, ” ए रीतें उगविद्यारूप जे जीवना वरिणाम वर्ते, ते जीव, नावस्त्रीरूप जाणवो. ए रीतें चार गतिमा निक्षेपार्नु स्वरूप जाणवू. हवे जीव अजीवरूप पट् अव्य नव' तत्त्वनुं स्वरूप चार नांगे करीउ लखावे ठे, तिहां प्रथम जेनी आदि नयी अने अंत एटले ठेडो पण नथी, ते निश्चयनयने मतं अनादि अनंत नामें प्रथमनांगो जाणवो. तथा बीजो जेनी यादि नथी, पण यंत ठे, ते व्यवहारनयने मते अनादि सांत नाम चीजो नांगो जाणवो, तथा बीजो जेनी यादि अने यंत पण , ते व्य बदार नयने मतें सादिसांत नामें बीजो नांगो जाणवो. तथा चोथीजेनी श्रादि पण अंत नथी ते निश्चयनयने मते श्रादि अनंत नामे चौथो नांगा जाणवो, नार जांगे करी प्रथम पद ऽव्यतुं स्वरूप उखखावे दे. 32 तिहां प्रथम जीव अव्यमां चार नांगा लगावे ः-तिदां जीवमा जे झानादिक गुण , तेनी थादि नश्री, यने यंत पण नथी, माटे निश्चयनय गर्ने अनादि अनंत नामे प्रथम नांगो जाणवो.तथा नव्य जीवने कर्म राा * गया मग्नी गार्थ यनादिनो संबंध व ते संबंधनो जेबारे सिदिवश गरेन भारी माटे व्यवहार नयने मने ए अनादिसांत नामें बीना मागो. नया जीव, देवता, नारकी, तिथंच थने मनुष्याना चर) उपना करे , गट ते तं नवनी थादि पार पाय न पाय , माटे व्यवहार नयन मते ए मादिमांत नाम यो, नयाजीर, कम पानी मा गया, तिहां मोदी -- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २०ए मां सिकपणे करी तेनी आदि बे, पण ते जीवोने वली पाडं जरीने संसार मां श्राव, नथी,माटे निश्चयनयने मते ए सादि अनंत नामें चोथो नांगो बे, ४ अजीव खरूप चार नांगे करी उलखावे ः- तिहां प्रथम धर्मा स्तिकायमां गुण चार, अने पर्यायमां खंधपणुं. ते निश्चयनयने मतें अना दि अनंत नामे पहेले नांगे , एटले तेनी आदि नथी अने अंत पण नथी तथा अनादि सांतनामें वीजो जांगो धर्मास्तिकायमा लागतो नथी, तथाध मास्तिकायना देश, प्रदेश अने अगुरुलघु ते व्यवहारनयने मते सादि सां त नामें त्रीजे नांगे जाणवा, तथा सिझना जीवें जे धर्मास्तिकायना प्रदेश फरस्या २ ते प्रदेश मूकीने बीजे प्रदेशे सिझना जीवने जवू नथी माटे ते निश्चयनयने मते सादि अनंत नामे चोयो नांगो जाणवो, केम के जे सिक नो जीव मोदें पहोंचे, ते वखत धर्मास्तिकायना प्रदेशने फरसे, माटे तेनी आदि बे, परंतु पड़ी ते प्रदेशथकी बीजे प्रदेशें जाय नही, माटे अंत नथी, ए धर्मास्तिकायमा चोनंगी कही,तेज रीतेअधर्मास्तिकायमापण चोनंगी, आकाशास्तिकायमांचोनंगी कहे .आकाशास्तिकायमांगुणचार, अने पर्यायमां खंधपणुं ते निश्चयनयने मतें अनादि अनंत पहेले नांगे जाणवू, एटले तेनी आदि नथी अने अंत पण नथी, तथा अनादि सांत नामें वीजो नांगो आकाशास्तिकायमां लागतो नथी, तथा श्राकाशास्ति कायना देश, प्रदेश अने अगुरुलघु, ते व्यवहारनयने मतें सादिसांत नामें त्रीजे नांगे जाणवा, एटले तेनी आदि, अने बेडो पण तथा जे सिद्ध ना जीव, मोदें गया , ते आकाशास्तिकायना जे प्रदेश फरशीने लोकने अंतें रह्या , ते प्रदेश मूकीने बीजे प्रदेशे जाता नथी, माटे निश्चयनयने मतें ए सादि अनंत नामें चोथो नांगो जाणवो. ४१२ पुजला स्तिकायमां चार नांगा लगावे . पुजलमां गुण चार बे, ते तो निश्चयनयने ममें अनादि अनंत नामें पहेले नांगे जाणवा. एटले तेनी आदि नथी अने अंत पण नथी, तथा जीव पुजलनो संबंध, नव्यजीवने तो व्यवहारनयने मते अनादिसांत नामें वीजे नांगे जाणवो केमके जव्यजी व केवारेंक कर्मरूप पुजलने जमीने मोदें जाशे, तथा अन्तव्य जीवने पुगत साथे संबंध अनादिअनंतनामें पहेले जांगे , ए संततिपणे जाणवो. केवारें टलशे नहीं माजे अजव्य जीवने कर्मरूप पुजलसाथें १ १२० नवतत्त्वना प्रश्नोतर यनयने मत संततिपणे जाणवो, तथा पुजल खंध सादि सांत , केम केले बंधाय ठे, ते स्थितिप्रमाणे रही वली पाबा विखरे , वली नवा संच याय ठे, माटे पुजलना खंध ते व्यवहार नयने मतें सादि सांत नामें त्रीजे नांगे जाणवा ने चोथो सादि अनंत नामें नांगो पुजलमा खानतो नवी, ४१६ कालजव्यमां चार नांगा लगावे . तिहां कालप्रव्यमा गुण चार तो निश्चयनयने मतें अनादि अनंत नामें पहेले नांगे जाणवा श्रने पर्या यमां अतीतकाल तो अनादि सांत नामें वीजे नांगे . तथा वर्तमानकाय, सादि सांत नामें त्रीजे नांगे , तथा अनागतकाल ते सादि अनंत नामें चोये नांगे , ए कालतुं स्वरूप, ते सर्व उपचारमात्र जे, ए रीते ए उस व्यर्नु खरूप चार नांगे करी उलखवू. श्हां षट्मव्यमां नव तत्त्वमाहेला जी व थने थजीव, ए वे तत्त्व उपर चार नांगा लगाव्या. ४२० पुण्य तत्त्वमा चार नांगा लगावे . तिहां थनव्य जीव आश्रयी पुण्यमां यनादि अनंत नामें पहेलो जांगोजाणवो, केम के अजव्य जीवने पुषनी साये संबंध थनादि अनंत नांगे . कारण के अजव्य जीव पुष्य नां दक्षीयां दय करीने केवारे पण सिद्धि वरशे नहीं माटे थनादि अनंत संबंध जाणयो. तया नव्य जीवने पुण्यनी सायें संबंध श्रनादि सांत नामें यीने नांगे ठे, केम के व्यवहार राशियां जव्य जीव, स्थितिपाकें एक विश्व स, पुग्पनां दबीयां गेडी सिहि वरशे, तेवार व्हेडो थावशे, माटे अनादि गांत चीतो नांगो जाणवो. तथा जीव, पुण्यनां दलीयां समय समय थन नांजीये थाने समय समय अनंतां खेरवे , ते सादिसांत त्रीजे नांगे नामां. तथा सादि अनंत नामें चोयो नांगो पुण्यमा लागतो नयी. २४ पाप तत्वमा चार नांगा लगावे ठे. प्रथम पापमां अनादि थनंत नाम देखो नांगो याव्य जीव याश्रयी जाणवो. केम के थनव्य जीव, पारना सीयां जोड़ी केबारे सिद्धिवरशे नहीं माटे थनव्य जीवने पापनी माय च ते अनादि यन्त पड़े नांगे जाणवा. तया नव्य जीवन रारनामा मं श्रनादिमांत नाम वीजे नांगे जाणवो, केम के व्यवहार न्यव.म्मिविपाक एक दिसम पापनां दीयां वोटी सिविरम, नो वहतो यावा माटे अनादिसांत वीनो नांगा जाणवा नया - ममप ममय सापनां अनंतां दमीयां माय ने अन समय समय + नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २१२ अनंतां खेरवे बे, ते आश्रयी सादि सांत नामें त्रीजो नांगो जाणवो. तथा सादि अनंत चोयो नांगो पापमा लागतो नथी. ४२० आश्रवमां चार नांगा लगावे . आश्रवने अनव्य जीव साथे सं बंध ते अनादि अनंत पहेले नांगे जाणवो. केम के अजव्य जीवने शुजाशु ज श्राश्रवनु आवकेवारें मटशे नहीं, तथा आश्रवने नव्य जीवनी साथे संबंध ते अनादिसांत वीजे नांगे जाणवो. एटले व्यवहारराशि नव्य जी क्ने श्राश्रवनां अनंतां दलीयां समय समय आवे , ते एक दिवसें यथा ख्यातरूप संवरजावें करी आश्रवर्नु आव रंधशे माटे अनादिसांत वी जो नांगो जाणवो. तथा जे जीव,आश्रवनां दलीयां समय समय अनंतां लीये मे अने समय समय अनंतां खेरवे बे, ते सादिसांत त्रीजो नांगो जाणवो. तथा अनादि अनंत चोथो नांगो आश्रवमां लागतो नथी. ४३५ संवर, वरूप चार नांगे करी उलखावे . प्रथम सर्व सिझना जीव श्राश्रयी संवरजाव जोतां तो अनादि अनंत पहेले जांगे जाणवो. एटले सिझना जीव, सदा संवरनावमा रह्या वर्ते , तेनी आदि पण नथी जने अंतपण नथी तथा अनादिसांत नामें वीजो नांगो संवरमा लागतो नथी तथा क्षयोपशम नावाश्रयी जे जीव, संवरजावें वर्ते , ते सादि सांत त्रीजो नांगोजाणवो दायिक नावाश्रयी जे जीवने संवरगुण प्रग ट्यो , ते सादियनंत चोथो नांगो जाणवो. ४३६ निर्धारानुं स्वरूप चार जांगे करी देखाडे ,प्रथम श्रजव्य जीव आश्रयी अकाम निर्जरा तो अनादि अनंत पदेले नांगे जाणवी. केम के अलव्य जीव सदा काल अकाम निर्जरा करतांज फिरशे, पण सकाम निर्ज रा अन्नव्यने कोश्वारें उदय वशे नहीं, माटे अनादि अनंत पहेलो जां गोजाणवो. तथा अनादि सांतवीजो नांगो व्यवहारराशिया नव्यजीव श्रा श्रयी जाणवो, केम के जव्यजीव कामनिर्जरा अनादि कासनी करे ठे,परं तु जेवारेंसमकेत गुणरूप धर्मध्यानमां श्रावशे, तेवारें अकामनिर्जराने गेड शे, माटे अनादिसांत वीजो नांगो जाणवो, ए बे नांगा अकामनिर्जरामां लगाव्या, पण ते सर्व व्यर्थ जाणवा, तथा सादि सांत त्रीजो केती जीव आश्रयीचोथा गुणगणाथी मांगीने यावत् १२३ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गणे केवलीपर्यंत सर्वे जीवने सकाम निर्जरा जाणवी, ते सकामनिर्जरासा दिसांत नांगे , तथा सादि अनंत चोथो नांगो निर्जरामा लागतो नपी. ४४० बंधतत्वनुं खरूप चार नांगे करी लखावे . प्रथम अनादि अ नंत पहेलो नांगो बंधमां अजव्य जीव आभयी जाणवो. केम के अन व्य जीवने ज्ञानावरणी प्रमुख कर्मनां दलीयां सत्तामा रह्यां , ते कोई दिवसं छूटशे नहीं तेयाश्रयी अनादि अनंत पहेलो नांगो जाणवो. तथा नव्य जीवने कर्मरूप दलीयां सत्तायें वांध्यां , ते जे वारें सिकि वरशे तेयारं सर्व तूटशे, ते श्राश्रयी अनादिसांत वीजो जांगो जाणवो. तथा जे जीव कर्मरूप दलीयां वांधे के अने वली पाठा स्थितिपाकें बोडे . ते जीवथायी सादिसांत त्रीजो नांगो जाणवो. तथा सादिश्रनंत चो यो नांगो बंधतत्त्वमा लागतो नयी. ४४४ मोकनिःकर्मावस्थानुं स्वरूप चार चांगे करी उलखावे . प्रथम सर्व सिध्याश्रयी अनादि अनंत पहेलो नांगो जाणवो. केम के सिफि पम्या तेनी यादि पण नयी यने अमुक दिवसें सिद्धि वरी रहेशे, हवे कोइ सिकि वरशेज नही एवो अंत पण नथी माटे. तथा अनादि सांत नामें पीजो नांगो सिहिमा लागतो नथी तथा सिखना थनंता गुणने विपर्यायनी छानिवृलिप उपज विणसतुं समय समय पर रह्यं ने नतादिनांत बीजो नांगो जाणवो. तथा श्रीज्ञपनादि ए नाम लेतां एक मित्र याश्रयी सादियानंत चोयो नांगो जाणवो. ए रीते पलव्य नातन्यप, चार नांगे करी जाणतुं. 15 निगाहीमा जीप याश्रयी चार नांगा कडे -प्रथम अनादि अनंत पहले जग निगोदना अनंता जीव ग्या , कम के ते जीव, कोर का मोदनांकी निकाया पामशेज नही माथाश्रयी अनादि अनंत पढ़े सोनाम:ो. नया जीव, निगोदामांश्री निकली निकलीन सिलिबरे उपानिनोटमा जातानी ने जीवाश्रयी अनादिमांन वी यावी. नया जीव, निमाटमाथी निकीकरी पागा निगो: मा. पानिको ने जीवाश्री मादि मांत श्रीता नानादि अनंन चाधा नांगा निगदिमां लागता नश्री.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १२३ ४५२ देवलोकना जीव उपर चार नांगा लगाडे , प्रथम देव गति था श्रयी जोतां तो अनादि अनंत पहेलो नांगो जाणवो. केम के देवगतिनी श्रादि पण नथी अने अंत पण नथी, तथा अनादि सांत नामे बीजो नांगो देवगतिमा लागतो नथी अने देवगतिमां जीव, समय समय असं ख्याता चवे ने अने असंख्याता उपजे ने माटे ते सादि सांत त्रीजो जां गोजाणवो तथा सादि अनंत नामें चोथो नांगो देवगतिमा लागे नहीं. एवी रीतें मनुष्यादि चारे गतिमां नांगा जाणवा. ४५६ शाश्वती शाश्वती वस्तुमां चार नांगा लगाडे .एटले शाश्वती वस्तु सर्वे अनादि अनंत पहेले नांगे जाणवी श्रने अनादि सांत वीजो जांगो शाश्वती वस्तुमा लागतो नथी तथा बीजो शाश्वतो वस्तुमा पुशल परमाणु समय समय अनंता पेसे डे अने निकले , माटे सादिसांत त्रीजो नांगो जाणवो अने अशाश्वती वस्तु पण सर्वे सादिसांत त्रीजे नांगे जाणवी, केम के अशाश्वती वस्तु नीपनी तेनी श्रादि अने वली क्षय थाशे तेवारें अंत पण आवशे तथा सादि अनंत चोथो नांगो एमां लागतो नथी. ए रीते सर्व वस्तुनुं चार नांगे करी प्रमाण कर. ४० हवे उ अव्यना परस्पर संबंधनी चोनंगी कहे बे:-तेमांप्रथम श्रा काश अव्य , ते लोकालोकव्यापि अने शेष पांच अव्य तो लोकव्यापि जाणवां,तेमांवलीलोकमाएक आकाशव्य,वीजुधर्मास्तिकायप्रव्य,त्रीजुं श्रधर्मास्तिकायव्य, ए त्रणे अव्यनो एकेक प्रदेश नेलो रह्यो , ते पण कोश का विडशे नहीं माटे ए निश्चयनयने मते अनादि अनंत पहेलो नांगे संबंध जाणवो. तथा लोकमां श्राकाशरूप क्षेत्रनी साथे सर्वजीव व्यने संबंध, ते निश्चयनयने मतें अनादि अनंत , तथा संसारीजीव, कर्म सहितने आकाशप्रदेशनी साथे संबंध ते सादिसांत बे, कारण के संसारी जीवें जेटला आकाशजव्यना प्रदेश, ते एकेक जीवें सर्वे फरश्या अने वती फरसशे माटे व्यवहारनयने मतें सादिसांत संबंध जाणवो. तथा लोकाकाशअने पुजलने माहोमांहे संबंध ते निश्चयनयने मते अनादि अनंत पहेले नांगे जाणवो. तथा आकाशप्रदेशनी साथे पुजलपरमाणुश्राने संबंध ते व्यवहारनयने मतें सादिसांत त्रीजे नांगे बे, कारण के एक णुठ ते सर्वे आकाश प्रदेशने फरश्यो अने वली फरसशे १.२४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. संबंध कहीये. एरीते श्राकाशव्यनी पेरें धर्मास्तिकाय तथा अधर्मास्ति कायनो पण माहोमांहे संबंध जाणवो. हवे जीवपुमलनो संबंध कहे :- अजव्यजीवने पुझलनी सार्थे संबंध, ते निश्चयनयने मतं थनादि अनंत पहेले नांगे , केम के अजव्य जीव नां कर्म, केवारे पण खपशे नही, अने जव्यजीवने कर्मरूप पुजलनी सायें संबंध ते अनादिनो , पण कारण सामग्री मले, त्यारें केवारेंक बूटशे, माटे व्यवहारनयने मते थनादि सांत जाणवो अने निश्चयनयने मते करी आए व्य खन्नावरूप परिणामें करीने परिणामी,माटे परिणामिपणुं सदा शा श्वतुं , तेथी अनादि अनंत जाणवो. तथा जीव अने पुमल, ए वे अव्य मली खंधनाव पामे ठे, तेणें करी पारिणामिक जाणवा. ते पारिणामिक पाणं यनव्यजीवने निश्चयनयने मतें अनादि अनंत ने श्रने नव्यजीवने व्यवहारनयने मतं अनादि सांत ठे, वली पुलाव्यर्नु पारिणामिकपणुं तो निश्चयनयें करीअनादियनंत थने पुलपरमाणुयानुं मलवं, विखरबु, ते व्याहारनयने मते सादिसांत , एटले जीव, पुजत सायं मयां सक्रिय दे. वे श्रीसम्मतिसूत्रमा कन्युं जे पांच समवाय मलवायी सर्व कार्य नीपने , तेनी व्याख्या करीये व्यं ॥ गाथा ॥ कालो सहाव निय, पुत्र कर पुरिग कारणे पंच ।। समवाए सम्मतं, एगंते होश मित्तं ॥१॥ अर्थः कास, मसार, नियतिकता नावि, कर्म थने उद्यम, पपांच समवायांग माने, ने सती जाणवा यने ए मांहेलो एक समवाय उठाणे, ते मिथ्यात्वी का, ए सम्मतिसूभर्नु पचन ये. एj सांगली ए पांच समवाय श्राश्रय शिलवं. तर शिया-जीर, समकत केवारं पामशे? भूमापांकावधि पाकश, नेवारंजीव समकत पामश, पण का या बिनाको जीव, समान पाम नहीं, केम के काल सर्वन कारणले काय होणार होये, ने काटेत वतायें ते कार्य याय. ...?* { -বাকারদ্ব্যাখা,বালাগলপনা ' বাবা? ...जयवानश्री जनतव्यम्सनावहाय नजीवनमकनपाम. :- व्यवं समकन पामो ? HAINA -- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर गुरुः-सर्व जीव समकेत नही पामशे जेने नावि कारणरूप देव, गुरु, धर्मनी जोगवा मलशे, ते जीव, समकेत पामशे वीजा नही पामे. ४ शिष्यः-नावि देव, गुरु, धर्मरूप कारणनी जोगवार तो घणा जीवने मलीने ते केम समकेत नथी पामता ? गुरुः-देव, गुरु, धर्मरूप कारणनी जोगवा तो मली, पण ते जीव उद्य म नथी करता परंतु जो उद्यम करे, तो समकेत पामे. ४५ शिष्यः-वखाण सांजले , पञ्चरकाण करे , यात्रा,दर्शन,पूजा,न क्ति आदि उद्यम तो घणा जीव करे , तो पण केम समकेत पामता नथी? गुरुः-ते जीवने पूर्वकृत कर्म घणां , एटले सात कर्मनी बशें ने त्रीश कोडाकोडी सागरोपमरूप स्थिति बे,ते विवर आपे, तो जीव समकेत पामे. ४७६ शिष्यः-यथाप्रवृत्तिकरणरूप परिणामें करी, जीवें बशेने त्रेवीश कोडाकोडी सागरोपमरूप कर्मनी स्थिति खपावी, एटले कमैं तो विवर दीधुं तो पण हजी केम समकेत नथी पामता ? गुरुः-हजी तेनो उद्यम काचो बे, परंतु अपूर्वकरणना परिणामरूप उद्यम करशे, तेवारें जीव, समकेत पामशे एटले ए पूर्वोक्त पांच समवा य जले, तेवारें समकेतरूप कार्य नीपजे, ४७ शिष्यः-मोक्षरूपकार्य जीवने केम सिक थाय ? गुरुः-जेवारें काललब्धि पाकशे, तेवारें जीवने मोक्षरूप कार्य नीपजशे, पण काल पाक्या विना को जीव, मोदें जाय नही. एटले काल सर्वनुं कारण बे,जे कालें जे कार्य होणार होवे, ते कालें ते कार्य ते वेलायें नीपजे. धशिष्यः-अन्नव्यजीवनेतोकालघणोगयोतोकेममोदरूपकार्यसिद्धथयुन गुरुः-थनव्यमांखनाव नही जव्यस्वजाव होय तो सिद्धरूप कार्य निपजे. जए शिष्यः-तो नव्यजीव सर्वे मोदें केम जाय नहीं ? गुरुः-निश्चय समकेत गुणरूप कारण मल्या विना कोश्जीव,मोक्षपामे नही. Hए शिष्यः-नियतिनिश्चय एटले नावि समकेतरूप कारण तो श्रेणि कादिक पाम्या हता तो पण तेने मोदरूप कार्य केम न थयु ? गुरु-तेनेपूर्वकृतकर्म धणां हतां श्रथवा पुरुषाकार उद्यम न कस्यो. ४ए? शिष्यः-उद्यम तो शालिन प्रमुखें घणो कस्यो, कार्य तो न नीपन्यु ?
११६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गुरुः-एने पूर्वकृतकर्म घणां हतां तेणें रोकी राख्या. भएर शिष्यः-कर्म तो प्रसन्नचंडराजर्षियें सातमी नरकनां दसीयां मेलव्यां ढ्तां, तो तेने मोक्षरूप कार्य केम नीपन्यु ? गुरुः-एणे शुक्लध्यानरूप श्रेणिनो उद्यम घणो कीधो, माटे पांचे कारण मले,सर्व कार्य नीपजे ने, एमांजेको एक कारण जडापे,ते मिथ्यादृष्ठि जा णवा श्रने पांचे समवाय मलवाथी कार्य माने, ते समकेतदृष्टि जीव जाणवा. ४एसमकेतनुं स्वरूप, पट् कारकें करी देखाड़े . तिहां प्रथम षट् कारकनां नाम कहे वेः-२ कर्ता, २ करण, ३ कार्य, ४ संप्रदान, ५ अपा दान, ६ थाधार, ए पट कारकनां नाम जाणवां. तिहां प्रथम कर्त्ता ते जी व, वीजुं करण ते देवगुरु धर्म, त्रीजुं कार्य ते जीवने समकेतरूप कार्य कर चे, चोयुंजे यात्मप्रदेशे जीवने निर्मलता संपजतीजाय, ते संप्रदान, पांचमुं कर्मरूप थावरण टलतुं जाय, ते थपादान, व्हुंएमए समकेतरूप कार्यमां नयां थाधारजूत जाणवां, माटे उहुंथाधारनामा कारक जाणवू ५०४ मोक्षनिःकर्मा श्रवस्थानुं स्वरूप, ए पट्कारक मले निपजे, ते कहे दे. तिहां प्रथम का ते जीव जाणवो थने वीजु कारण ते जीयने समके तरूप मझे, तेबारे त्री मोक्षरूप कार्य नीपजे, तथा चोथु संप्रदान ते गुणश्रेणिरूप निर्मलता जीवने संपजती जाय अने पांच, छापादान ते कर्मरूप यावरण दक्षतां जाय थने पहुं श्राधार, ते ए उप मोक्षरूपकार्यमां मध्यां थाधाररूप जाणवां. पणी रीतेपदकारकरूप चक्र करी मोक्षनिःकर्मा भास्थानुं स्वरूपजे प्राणी जाणे,ते प्राणीगण्या दिवसमा परमानंदपद पामे. ५१३ श्रीजिनमार्गमध्ये नव प्रकारनां नियाणां करवां निषेध्यांचे, तेनो वि गार सामीपयें.प्रथम को जीव, एवं चिंतवे जे बीजे नवें मने राज्यनीया निशाने पदवं नियाण नाण. बली कोई गवं चिनवे केरा मामांनी महेनन धणी ना नेत्री सन्यं पण मुजने शधिमंत रहस्यपाणानी पानि होतो? पीछा ने वीजें निया जाण. बली कोइरामविनयने पनमा कमाया बनावारुप बाएं कर पडेले, मादे महार श्रीपणानी दोषी यांजा ने श्री निया जागा. पक्षी कोइ एम विनय की भी मना प्रमुख मदा कष्ट , माद हूं पुरुष होतो ? पत्री को Earj. या काम चिनयर मनुष्य संपनि -- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ११७ विषयज्ञोग तो घणा अशुचि ने माटे महारे बहुरत्ता देवतापणुं प्राप्त होजो ? एवी श्छा, ते पांचमुं नियाj जाणवू. वदी को देवता थने (अन्य के०) वीजो कोई देवता ते माहोमांहे देव देवीनां रूप विकर्वीने लोग जोगव्यानी तथा कोश्देवता पोतेंज देव देवीरूप विकूर्वीने नोगव्यानी वांग ते बहुरत्ता देव कहीये, एवी वांगरूप परिणाम एटले एवं सामर्थ्य हुँ पामुं ? एवी श्छा ते बहुं निया| जाणवू. ए बनियाणांना करवावाला जीव परनवें पुलजवोधी थाय. एटले तेने बोधवीजरूप समकेतनी प्राप्ति न थाय, वली कोई जीव एवं चिंतवे के जे देवताउने संजोग नथी, ते देवोने अरत्ता देव कहीये. ते अरत्तादेव थवानी वांडा ते सातमुं निया' जाणवू, वली को एक जीव, एम चिंतवे डे मुजने साधुने पडिलानण वायूँ रूडं श्रावकपणुं प्राप्त थाजो, एटले ९ घणा साधु, साधवीने थाहार पाणी प्रमुख वहोराकुं ? एवी श्ठा करवी, ते श्रावमुं नियाj जा एवं. वली कोर एवं चिंतवे जे मुजने दारिजी श्रावकपणानी प्राप्ति होजो, के जेथकी मुजने चारित्रनी प्राप्ति तरत उदय श्रावे, एवी प्रार्थना करवी, ते नवमुं नियाj जाणवू. ए पाबलां त्रण नियमांनुं फल, अनुक्रमें पूर्वले नवें समकेत, देशविरति अने सर्व विरतिनुं दायक डे, पण मोदनुं दा यक नथी. ए सर्व अर्थ, पांखीसूत्रनी टीकामध्ये डे. तथा बृहत्कल्प त्तिमां एम कर्दा जे जे तीर्थकरपणुं तथा चरमशरीरीपणुं प्रमुख पण सा धुने प्रार्थ, युक्त नथी, अपवादें पण ए नियाएं साधुने नहीं करवू. तथा श्रावश्यकवृत्तिमा ध्यानशतकने अधिकारें कडं बे, जे सर्व कर्मना यथकी मुजने मोद होजो ? ए पण नियागुंज , एने पण निश्चयनयथी निषेध्यु बे, परंतु जावनामां जे जीव काचा , तेने श्राश्रयी व्यवहारनयें निर्दोष बे. एम योगशास्त्रवृत्तिमां पण कडं जे. अने 'जयवीयराय' इत्यादिक प्रणि धान बे, ते बहा गुणगणाथी उपर न करवू. इत्यादि, वली एवो विस्तारें अधिकार, पूजापंचाशकवृत्तिमां बे. सर्व थक्ने प्रश्न ५१३ थया. हवे श्री नवपदजीनी पूजा खरतरगछमां थयेला देवचंदजीकृत बे, तेमां कडं ॥ गाथा ॥ श्म नव पद गुण मंमली, चउनिकेप प्रमाणो जी ॥ सात नये जे श्रादरे, सम्यग् ज्ञानी जाणो जी ॥१॥अर्थः-श्री सिद्धचक्रजीना यंत्रनुं खरूपते नैगमादिक सात नयें करी जाणवू. तथा १२७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. नामादिक चार निदेपे करी जाणवु. तथा प्रत्यक्ष अने परोक्ष, ए वे प्र माणे करी जाणवू. तथा अव्य, देत्र, काल श्रने जावनी चोजंगी करी जाणवू, तथा चौद गुणगणे करी जाणवू, तथा गुणे करी जाणवू. तथा नव तत्वे करी जाणवू तथा गुणिगुणें करी जाण तथा पंचवर्णे करी जाणवू तथा देव, गुरु, धर्मनी उलखाणे करीजाणवू. ए दश जांगे करी श्री सिहचक्रजीना यंत्रनुं स्वरूप जे जाणे, सर्दहे, तेने सम्यगानी जाणवा. ५२२ तेमां प्रथम जांगे साते नयें करी यंत्रनुं खरूप देखाडे . तिहां प्रयम नेगमनयने मतं अतीतकालें सिझचक्रजीनो यंत्र एवं नाम वर्त्ततुंहतुं अने अनागत कालें पण ते नाम वर्तशे, तथा हमणां वर्तमान काले पण ते नाम वर्ने , ए रीतंत्रणे काल एकरूपपणे वर्ने, ते नैगमनय जाण चो. वे संग्रह नयना मतवालो सर्वनो संग्रह करीने बोल्यो, जे आ श्री मिरचक्रजीनो यंत्र ठे, पठी व्यवहार नयना मतवाले वेंचण करीने जुदा जुदा नंद देलाच्या, ते यावी रीत के प्रथम पदें अरिहंत, वीजे पदें सिक, बीजे पी याचार्य, चोये पदें उपाध्याय, पांचमे पदें साधु, व् पदें दर्शन, सानमे परेशान, थायमे पढ़े चारित्र, थने नवमे पदें तप, ए रीते जेवा दीया, मेरा नंद बंच्या, ते व्यवहार नय जाणवो. पठी व्यवहार नयना मतगतो तुमत्र नयनो उपयोग खाश्ने बोलो जे ए सिचक्रजीना पानी स्थापनामां मध्यनागें अरिहंत देव, ते के समनिरूद नये वर्ने . भने उपर मिल परमात्मा ते सातमे एवंचूतनयें वर्ने , पदयामा भामार्य, आध्यान अने माधु, ते पांचमे शब्दनये बनें , तया वर्शन, जान, नारित्राने ना, ते पांवमे शब्दनये यंश यंश मात्र प्रगट्या, सोमानियें मंगा प्रगट्या, नया सातम पवंचूतनय राम कारनामा, जोगवे. सातनयं यंत्रनुं बरूप जातं. ५२३ न च निक्षेपकरी श्री मिचकनीना यंत्र मरूप प्रिया श्रीअरिहंतती पर वार निरूपा उतारे उ. प्रय नाम रहीम कर, नाम अरिहंत. नया श्री अ 4. नियमन प्रतिमा माग, न मदनार स्थापना, नया श्री दया. अगदावलापना, चीनी यापना ... नया नयी दिली आणिकारिप्रमुख -- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १२ए व्य शरीरनुंजव्य जाणवु अने जिहां लगें तीर्थंकर नगवानने केवल ज्ञान न उपज्युं होय, त्यां लगे बद्मस्थ अवस्थायें व्यतिरिक्त शरीरनुं अव्य जाणवू. तथा श्री अरिहंतजी मुक्तें गया पड़ी तेना शरीरनी जक्ति सादिक देवता तथा मनुष्य करे ,ते ज्ञशरीरनुंजव्य जाणवू.एवी रीते जव्यशरीर, तळ्यति रिक्त शरीर अने इशरीर, ए त्रण प्रकारे त्रीजोजव्यनिदेपो जाणवो.हवे चोथो चावनिक्षेपो ते श्री अरिहंतने केवल ज्ञान उपन्या पड़ी निगडाने विषे बेसीने बार पर्षदाने देशना आपे, तेने नाव अरिहंत कहीये. ५२४ ए चार निदेपे श्रीसिनुं स्वरूप कहे .प्रथम श्रीसिद्ध एवं नाम त्रणे काल एकरूपें शाश्वतुं वर्ते , ते नामथकी सिक जाणवा, तथा श्रीसिहजीनी प्रतिमा प्रमुख स्थापवी, ते सदनावस्थापना अने सिद्ध एवा अक्षर लखवा, ते असनावस्थापना. ए रीतें स्थापनानिदेपो बे नेदें जाणवो. तथा त्रीजो अव्यनिदेपो ते तेरमे अने चौदमे गुणगणे वर्तता केवली नगवान्ने जव्यशरीर श्राश्रयी अव्य कहीयें अने जे सिद्धि वस्या तेना शरीरनी चक्ति करीयें, ते ज्ञशरीरनुं अव्य जाणवू. ए बीजो अव्यनि देपो जाणवो. तथा नावसि जे सकलकर्म क्षय करी लोकने अंतें विरा जमान अव्याबाध सुखना नोगो, तेने नावसिद्ध कहीये. हवे सिद्धनगवानमां तझयतिरिक्तशरीर श्राश्नयी चार निदेया कहे .प्र थम सिद्ध एवं नाम. ते त्रणे कालें एकरूपें शाश्वतुं वर्ते , ते नामसिक जाणवा तथा जे देहमान मध्येथीत्रीजो नाग घटाडी वे नागना शरीरप्र माणे आत्मप्रदेशनो धन करी स्थापनारूप क्षेत्र अवगाही रह्यो बे, ते वी जो स्थापनासिक जाणवो. तथा अव्यसिह ते शुद्ध, निर्मल,असंख्यातप्रदे शने विषे ज्ञानादिक अनंतगुणरूप बती पर्यायप्रत्ये वस्तुरूप प्रगट्या बे, ते सिजनो तघ्यतिरिक्तशरीर आश्रयी अव्यनिक्षेपो जाणवो. तथा नाव थकी सिझनुं स्वरूप तो सामर्थ्यपर्यायप्रवर्तनारूप अनंतो धर्म प्रगट्यो बे, तेने विषे सदा काल नवा नवा झेयनी वर्तनारूप पर्यायनो उत्पाद, व्यय, समय समय अनंतो अनंतो थ रह्यो . तेणे करी सिद्ध परमात्मा अनंतुं सुख नोगवे , ते चोथो नाव निदेपो जाणवो. ५२५आचार्यनुंस्वरूप चार निक्षेपेकरी कहे जेः-प्रथम श्राचार्य एवुनाम,ते नाम थाचार्य,वीजु आचार्यजीनी मूर्तिप्रमुख स्थापवी, अथवाधाचार्य एवा , २७० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. थकर लखी स्थापना,ते स्थापना श्राचार्यत्रीजोजे श्राचार्यपदवीने योग्य ने पण हजी श्राचार्य पदवी पाम्या नथी, परंतु आगल पामशे, ते तध्यतिरि कशरीरनुं अव्य जाणवू.तथा जे कोई गतिमांजीव बे, परंतु त्यांथकी श्रावी याचार्य पदवी पामशे, तेने नव्यशरीरनु अव्य कहियें. तथा जे कोश् श्रा चार्य कादंगत यया पठी तेना शरीरनी जक्ति महोत्सव करीयें, ते झशरी रनुं अव्य जाणवू, ए बीजो अव्यनिदेपो कह्यो. हवेचोथो नावनिक्षेपोते जे नावाचार्य वनीश गुणें करी विराजमान पांच प्रस्थान करी सेवित जव्य प्राणीने हितोपदेश कर्त्ता गठना नायक थका विचरे, तेने जावयकीया चार्य कहीये. एज रीतं चार निदेपा उपाध्यायने विपे पण जाणी सेवा. ५२६ साधुजीनुं स्वरूप चार निदेपे करी कहे ः-प्रथम साधु एवं नाम, ते नामसाधु, तथा वीजो साधुजीनी मूर्ति प्रमुख स्थापीयें, अथवा अ कर लखीये, ते स्थापना साधु तथा जे श्रावकमांडेथी पागल साधुपएं नीपजशे, तेने अव्यसाधु कहीये. ए जव्य शरीर अव्य जाणवू तथा जे साधु पांच महा व्रत सुधां पाले साधुनी क्रिया करे, सूजतो आहार सीप,पण तेयो ज्ञान ध्याननो उपयोग वर्ततो नथीते तव्यतिरिक्त शरीर याश्रयी अव्य जाणतुं. तथा जे कोश् साधुने देवगति यया पठी तेनाशरीरनी महोत्ला जानित करवी, ते इशरीर अव्य जाणतुं एत्रण प्रकारे साधुनो अल्पनिको को. दवे नाम निक्षपो कहे .जे साधुने गुणे करी सहित ने श्रागा साधुनो थानार, व्यवहार कह्यो ते प्रमाणे रात को अने कान मानना पत्ततो साध्य एक, साधन थनेक, एरीतं सतागतना धर्म मोने साधे, ते तापनिक्षेप साधु जाणवो. १५२ शेन उपर चार निषा लगावे . तिहां प्रथम दर्शन पना म. ने नामसंग कीये. बी मूर्ति प्रमुख म्पापी, ने रामावस्थापना सी गापा, ने अमनावस्थापना, IFFAIR ५. पो. बीती जे अंतरंग उपयोग बिना लाचारे पनि मदन दाननी करण कर में, परंतु ने ग्रामदर्शन दिना महान जागामाया दर्शन दोन गटकिगाभिा दोन दोन विनानेरिया अनं मंगा tो. नोजावनिकष न नि । सर नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर २२२ कार्यकारणनी उलखाण सहित दर्शन कर एटले उपरथी श्री वीतरागना दर्शननी आचरणारूप (करणी के०) सेवा, स्तुति, जक्ति, पूजा विधि सहित मन, वचन अने कायायें करी एकचित्तें करे बे, ते सर्व अव्यदर्शन का रणरूप जाणवु श्रने जावदर्शन केतां तो जे अंतरंग आत्मदर्शनरूप लेजो धारीने आत्मा निरावरण करवारूप साध्य चोखु राखीने अव्यदर्शनरूप विधिसहित करणी करवी, ते सर्व निर्जरारूप जाणवी ॥गाथा॥ जे दर्शन दर्शन विना, ते दर्शन प्रतिपक्ष ॥जे दर्शन दर्शन हुवे, ते दर्शन सापेक्ष ॥१॥ ए परमार्थ जाणवो. ए नाव निदेपे दर्शन कयुं. ५२७ ज्ञान उपर चार निक्षेपा बगाडे . प्रथम ज्ञान एवं नाम,ते ना मज्ञान जाणवू. वीजुं पुस्तकमां लख्युं ते स्थापनाझान जाणवू. त्रीजुं अन्यमतनां सर्वशास्त्र,तेनां तथा जिनमतनां सूत्र, सिद्धांत,टीका,चूर्णि प्रमु खना अंतरंगात्म उपयोग विना तथा निश्चयव्यवहाररूप कार्य कारणना जाणपणा विना जे अर्थ करवा, ते सर्वे ऽव्यज्ञान जाणवू तथा जावज्ञान ते षड्डव्य नव तत्त्वनुं जाणपणुं अव्य, क्षेत्र, काल, नाव, नय, निदेपा, अने प्रमाणे करी जाणपणुं अने अंतरंग निश्चयनय श्रात्मसत्तानुं सर्दह, ते नावज्ञान जाणवु ॥ गाथा ॥ क्षण अ. जे अघ टले,ते न टले जवनी कोडें ॥ तपस्या करतां अति घणी, पण नावे ज्ञान तणी कोई जोडें ॥१॥ ५२ए चारित्र उपर चार निदेपा लगाडे , प्रथम चारित्र एवं नाम,ते नामचारित्र जाणवू. तथा जे पुस्तकमां चारित्रना विधि प्रथम लखीने स्था प, ते स्थापनाचरित्र जाणवू. तथा जे पांच महाव्रत सूधी रीते मन, व चन, कायायें करी निवृत्ति प्रवृत्तिरूप श्राचार व्यवहार प्रमुख सहित सू धी रीतें करणी करवी, ते सर्व अव्यचारित्र जाणवू ॥ गाथा ॥ विरया सा वसा, कसाय हीणा महावयधरावि ॥ सम्मदिहि विहूणा, कयावि मुलं न पावंति ॥१॥ ए परमार्थ जाणवो. हवे जावचारित्र कहे . जे कर्मने चूरे, तेने चारित्र कहीयें. एटले जीव, अजीवरूप स्वपरनी वेंचण करी खरूपनुं चिंतव, एकाग्रता तन्मयरूप परिणाम होय एटली वार नवा कर्म रूप श्राश्रवनुं रोकवू जाणवू, तेने जावचारित्र कहीयें ॥ गाथा ॥ चय ते अन कर्मनो संचय, रिक्त करे जे तेह॥चारित्र नाम निरुक्तं नांख्यु,ते वंदो गुण गेह ॥१॥ ए परमार्थ जाणवो. ए नावचारित्र जाणवू, + १०७ नवतत्त्वनाप्रश्नोत्तर, ५३० तप उपर चार निदेपा लगाडे -प्रथम तप एवं नाम, ते न निक्षपोजाणवो. वीजुंपुस्तकमांतपना विधि प्रमुख लखवू,ते स्थापना जाणवू. त्रीजुंठश्रमादि प्रमुख पास खमण मासखमण श्रादिक अने प्रकारनुं तप जे था जब परनवें पुण्यरूप इंजियसुखनी वांगरूप परिण करवू, ते सर्व अव्यतप जाणवू. चोथु नावतप. ते श्ह नव परजवें इंघि मुखनी वांठा रहित सर्व प्रकारे श्वानो रोध करी एक पोतानो श्रात्मा मरूप यावरणथकी रहित करवाने अर्थे जे आगल अव्यतप कह्यु,तेस करतां थकां निर्जरारूप जाणवू ॥गाथा॥ श्वा रोधेसवरी, परिणतिस ताजोगें॥ तप तेहीज थातमा, वर्ते निजगुण जोगें ॥ ए जावतपनो पर यं जाणवो. एरीते चार निक्षेपे करी सिद्धचक्रना यंत्रनुं स्वरूप जाणवू ५३ए बीजे जांगे एयंत्रनुं खरूप,प्रत्यक्षादि प्रमाणे करी उलखावे .ति प्रथम प्रमाणना नेद ठे. एक प्रत्यदप्रमाण अने वीजें परोक्षप्रमाण, ते प्रत्यदा प्रमाणना वली वे नेद ठे. तिहां अरिहंत तथा सिहजगवान् केव शाने करी लोकालोकन स्वरुप जाणे , ते सर्वे प्रत्यक्ष प्रमाणे करी जाणे मादे एने सर्वप्रत्यक्ष कहीये तथाजे मनःपर्यवज्ञान श्रने अवधिज्ञानते वी देशप्रत्यक्ष कहीये. तिहां कोश्क थाचार्य, उपाध्याय अने साधु,मनःपर्य माननासा , ते मनोवगणाने प्रत्यक्षपणे जाणे वे श्रने कोश्क थाचार्य मा-गाग थने साधु, अवधिज्ञानवाला , प्रत्यद भागते देशप्रत्यक्ष जाणतो. पटखे थरिहंत अने सिप वे सर्वप्रत्या प्रमाणावा तथा श्राचार्य,उपाध्याय थने साधु, पत्रण देशप्रत्यदवासा सतनापदमांदेला पनि पदमा प्रत्यक्ष प्रमाण- म्वरूप कई. हवे शेष तान, शान, नारित्र अने नप, ए चार पदमा प्रत्यक्षप्रमाण- बाप को के निहां प्रथम ( दर्शन के० ) समकेन जाणवू. अने । समकेत विनानं ना भी गया, तो पात अज्ञानरूप , माद मम महिला ने वीरवान नाम थने ते झाननी नीणता पटो उपयोग एकाने की चारित्र जाणवंथने नारित्रपट पोताना म्यमा # कर न सोताना स्वामा ग्मा करता मर्य प्रकारे वान रोपण १. एटा पांच दिनयने मने जीवन दर्शन, मान, १.९:४४ रनमा, दमा का जीवन विज्ञान, मनःपयवान ते पुनसवर्गणाने पा , नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. होय, माटे तेमां देशप्रत्यक्षपणुं जाणवू. अने बछे समनिरूढनयें तथा सातमे एवंनूतनये जे जीवने दर्शन, ज्ञान, चारित्र अने तप प्रगट्यां , तेमां सर्वप्रत्यक्षपणुं जाणवू. हवे परोद प्रमाणतुं खरूप कहे बे-ते परोद प्रमाणना त्रण नेद बे. एक श्रागमप्रमाण, वीजं अनुमानप्रमाण, त्रीजु उपमाप्रमाण. तिहां कोश्क आचार्य, उपाध्याय ने साधु, ते आगमें करी सर्व वस्तुनुं प्रमाण करे . तथा कोश्क आचार्य, उपाध्याय अने साधु उपमायें करी वस्तुनुं प्रमाण करे . तथा कोश्क आचार्य, उपाध्याय अने साधु, अनुमाने क री वस्तुनुं प्रमाण करे जे. हवे दर्शन, ज्ञान, चारित्र अने तप, ए पांचमे शब्दनये जे जीवने प्रगट्यां बे, तेमां पण आगम, अनुमान अने उपमा प्रमाणे जाणपणुं जाणवू. ए परोक्ष प्रमाणनुं स्वरूप कह्यु. ए रीतें प्रत्यद अने परोक्ष, ए बे प्रमाणे करी सिद्धचक्रना यंत्रनुं स्वरूप जाणवू. ५४० चोथे नांगे अव्य, क्षेत्र, काल अने नाव तेणें करी सिझयंत्रनुं स्व रूप देखाडे बे. तिहां प्रथमपदें श्रीअरिहंतनुं स्वरूप देखाडे बे. तेमां अव्य थकी अरिहंत ते चोत्रीश अतिशयें करी विराजमान पांत्रीश वचन वाणी ने गुणें करी संपूर्ण आठ महाप्रातिहार्यरूप वार गुणें करी सहित हो य, तथा क्षेत्रथकी श्री अरिहंत देव, ते अढी छीप प्रमाण देत्रमा जाण वा. तथा कालथकी अरिहंत देव, संततिनावें अनादि अनंत नांगे वर्ते ने अने एक अरिहंतआश्रयी सादिसांतनांगो जाणवो. तथा नावथकी अरिहंतदेव, ते जे ज्ञानावरणादि घाति कर्मना क्षयें अनंत चतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी, शुक्लध्यानना वीजा जीजा पाया वचा रह्या वर्ते जे. ५४१ सिझ परमात्मा उपर अव्यादि चार लांगा कहे .अव्यथकी स वे सिक परमात्मा असंख्यातप्रदेशी जाणवा तथा क्षेत्रथकी सिद्ध पर मात्मा, लोकने अंतें पीस्तालीश लाख योजन सिहशिला प्रमाणे विराज मान जाणवा अने कालयकी सिद्ध परमात्मा, सर्व सिद्ध श्राश्रयी अना दि अनंत लांगे वर्ते जे अने एक सिझ आश्रयी सादिसांत नांगो जाण वो. तथा जावथकी सिद्ध परमात्मा ते सकल कर्मने दयें अनंत गुण रूप लक्ष्मी प्रगट करी लोकने अंतें विराजमान वर्ते , ते जाणवा. ५४२ आचार्य जगवाननुं स्वरूप कहे . अव्यथकी श्राचार्य जगवान - १२४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. उत्रीश गुणें करी विराजमान जाणवा, तथा क्षेत्रथकी श्राचार्य जगवान श्रढी छीप प्रमाणे जाणवा तथा कालयकी आचार्य जगवान् संततिजार अनादि अतंत नांगे वर्ते वे अने एक आचार्य आश्रयी सादिसांत जागं जाणवो. तथा नावथकी आचार्य जगवान् सदाकाल सत्तागतना जासन रूप ज्ञानस्वरूपना उपयोगमा जेनुं चित्त वर्ने , ते जाणवा. ५४३ उपाध्यायजीन स्वरूप कहे . व्यथकी उपाध्यायजी पञ्ची गुणं करी विराजमान कहीये. तथा केनथकी उपाध्यायजी श्रढी की व्यापी जाणवा. तथा कालथकी उपाध्यायजी संततिनावें अनादि अन त नांगे वर्त ठे, यने एक उपाध्यायजी आश्रयी सादिसांत नांगोजाणवो तथा भावयकी उपाध्यायजी जीव अजीवरूप नव तत्त्व पट् अव्यर्नु ज पाणुं करी सत्तागतना चिंतनरूप स्वनावमा जेनुं चित्त वर्ते ने ते जाणवा ५४४ साधुनुं स्वरूप कहे . अव्यथकी साधु सत्तावीश गुणें करी । राजमान कहीये. तथा क्षेत्रथकी साधु अढी बीपव्यापी जाणवा, तथ कालयकी साधु संततिनावें यनादि अनंतनांगे वर्ते ठे, अने एक स शुथाश्रयी सादिसांत नांगो जाणवो. तथा चावथकी साधु जे साध्य ए क, साधन अनेक, ए रीतें सत्तागतना धर्मने साधे, ते चावसाधु जाणवा ५४५दर्शननुं स्वरूप कहे .अव्ययकी दर्शन,ते इंडियना वसथीवस्तुन देखा तथा नासनपणु ते सर्व अव्यदर्शन कहीये. तथा क्षेत्रथकी दर्शन चादराज लोक मनाही प्रमाणे जाणवू तथा काल थकी दर्शन, दायिक नाथाश्रयी जे जीवने प्रगटयं ठे, ते सादि अनंत नांगे जाण, थने झापापशमनार थाश्रयी सादिसांत नांगे वर्त . तया नावयकी दर्शन ने साकासोरुन स्वरूप एक समयमां देववं, तेने कहीये. ५३६ हाननं स्वम्प कहे . अव्ययकी ज्ञान जे मतिज्ञान, अनझान, वरिझान. मन पर्णवज्ञान इत्यादि, इंडियने यनुयायी जे नागपणे त मर प्रत्यवान सीमें. नया त्रयी ज्ञान, ते चौदराज लोक असनाटी प्रमाण जाई. या काययकी झान ते सहायिक नावाश्रयी जीवने हान गटन मारियनंन जांग जाणवू अनदायोपामिक नार arvti मारिमांत गांनो मामगं. नया जावयही आननसाकाला २३५ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ५४७ चारित्रनुं स्वरूप कहे . अव्यथकी चारित्र ते चरण सित्तरी कर णसित्तरीने गुणे करी विराजमान तथा क्षेत्रथकी चारित्र ते चौदराज लो के त्रसनाडि प्रमाणे जाणवू तथा कालथकी चारित्र ते दायिक नाव आ श्रयी सादि अनंत नांगे वर्ते ने अने क्षयोपशम नाव आश्रयी सादिसां तनांगो जाणवो. तथा नावथकी चारित्र ते यथाख्यात चारित्ररूपगुणें करी पोताना स्वनावमा रमण करवू, ते जाणवू, ५४७ तपनुं स्वरूप कहे ,अव्यथकी तपना वार नेद कहीयें तथा देव थकी तप ते चौदराजलोक त्रसनाडी प्रमाण जाणवू. तथा कालथकी तप ते क्षायिकनाव श्राश्रयी सादिअनंतनांगे वर्ते जे अने क्षयोपशमन्नाव आश्रयी सादिसांतनांगे जाणवू. तथा नावथकी तप ते सर्व प्रकारे बानो रोध करी समता नावमा वर्तवं. ए रीतें अव्य, देत्र, काल अने जा वनी चोजंगीयें करी सिद्धयंत्रनुं स्वरूप जाणवू. ५५७ पांचमे नांगे चौद गुणगणे करी यंत्रनुं स्वरूप उलखावे . तीहां प्रथमपदें श्रीअरिहंतदेव, तेरमे गुणगणे जाणवा. बीजे पदें सिद्धपरमात्मा ते गुणगणा वर्जित जाणवा. बीजे पदें आचार्यप्रनु तथा चोथे पदें उपाध्याय अने पांचमे पदें साधुमुनिराज, ते बहे सातमे गुणगणे अने श्रेणीप्रतिपन्न उद्मस्थमुनि ते अगीयारमे बारमे गुणगणे जाणवा. हवे उहुं दर्शन पद, सातमुं ज्ञानपद, थाउमुं चारित्रपद श्रने नवमुं तपःपद, ए चारे पद, चोथा गुणगणाथी मांमी यावत् तेरमा चौदमा गुणवाणा लगे जाणवां, ए रीते चौद गुणगणे करी सिझयंत्रनुं स्वरूप जाणवू. ५६६ बछे नांगे गुणें करी सिद्धयंत्रनुं स्वरूप देखाडे जे.तिहांप्रथम पढ़ें श्रीअरिहंतदेव ते बार गुणे करी सहित जाणवा. वीजे पदें सिह परमात्मा ते श्रावगुणें तथा एकत्रीश गुणें करी सहित जाणवा. त्रीजे पदें श्राचार्य नगवान्, ते पांच गुणें तथा उत्रीश गुणें करी जाणवा. चोथे पदें उपाध्या यजी ते पच्चीश गुणें करी जाणवा. पांचमे पदें साधुजी ते सत्तावीश गुणे करी जाणवा. बड़े पर्दे दर्शन, ते सडशगुणें करी जाणवू. सातमे पढ़ें शान, ते पांच गुणें तथा एकावन गुणें करी जाणवू. श्राग्मे पढ़े चारित्र, ते सत्तर तथा सित्तेर गुणें करी जाणवू. नवमे पदें तप, ते बार गुणें तथा प चास गुणें करी जाणवू. ए रीते सिद्धयंत्रनुं स्वरूप गुणें करी जाणवू.
नवतत्त्वना प्रश्नोतर, ५७५ सातमे जांगे यंत्रनुं स्वरूप नव तत्त्वें करी उलखावे .प्रथम श्रीअरिहंत देव, तेरमे गुणगणे वर्तता तेमां नवे तत्त्व पामीयें. तथा बीजे पदें श्री सिद्धपरमात्मा, तेमांश्रागल कह्यां तेरीतें त्रण तत्त्व पामीये. तथा बीजे पदें श्रीयाचार्यजी, चोथे पदें श्रीउपाध्यायजी श्रने पांचमे पदें श्री साधु, ए त्रण पदमां पूर्व समकेतमां कह्यांते रीतें आप श्राप तत्त्व पामी, तथा दर्शन, ज्ञान, चारित्र अने तप, ए चार गुणमां शब्दनयने मतें चोषा गुणगणाथी मांमीने हा सातमा गुणगणां जे जीवने प्रगट्यां डे, तेमां थागल कह्यां, ते रीतें आठ तत्त्व पामीयें अने समनिरूढनयने मते या उमा गुणगणाथी मांनी यावत् अगीयारमा बारमा गुणगणा पर्यंत श्रेणी नावें जे जीव व ठे, तेने ए दर्शनादिक चार गुण प्रगट्या , तेमां श्राव तत्त्व पामी अने तेरमे गुणगणे केवली जगवानने चार गुण प्रगव्या ने, तेमां नवे तत्त्व पामीये. अने गुणगणां वर्जित लोकने अंतें सिरूपरमा त्मा वर्ने , तेने ए चार गुण प्रगट्या में, तेमांत्रण तत्त्व पामीये. ए री तें सिख्यंत्रनुं स्वरूप, नव तत्त्वें करी जाणवू. ५७७ थामे नांगे गुणिगुणें करी सिध्यंत्रनुं स्वरूप उलखावे . ति हां प्रथम अरिहंत, सिख, थाचार्य, उपाध्याय थने साधु, ए पांचे गुणी जाणवा अने दर्शन, झान चारित्र याने तप, ए चार गुण जाणवा, एटले ए पोत पांच गुणीमा ए दर्शनादिक चार गुण रह्या ठे, माटे ए गुण जाणवा. अनेर यरिनादिक पाने जे , ते दर्शनादिक चार गुणें करी सहित , माटे गुणी जाणता. एरीत सिद्धयंत्रनुं स्वरूप गुणी गुण करी उलावाव्यु, एर नाग नांगे नियंत्रनुं स्वरूप पांच वर्षे करी देखाडे ठे. प्रथम मन थने गुधिधिनाथ, वे नीर्थकर धोखे वाण , माटे प्रथमपदेश गर्नु ध्यान पावे वाण करवू तथा श्री पद्मग्रन थने वामुगुप, वे गते , माटे बीज पदं श्री मिनुं ध्यान रक्तवाण करवू नया शाक्ष नीथ का नया , माटे बीजे पदें श्री प्राचार्य नीनू च्यान पीव वाण कार, ना मशिनाय अने श्री पार्थनाथ, वेपन बी वाण , माद वा की उपाध्यायी व्यान दीव या का, नया श्री मुनि गुबत वे तीर्थकर याम वर्ग, माटे पांवम पदं माधुतीनं का तथा श्रीयातिादिक पांचन दीन, शान, चा . * नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २२ रित्र अने तप, ए चार गुण, कर्मरूप मेलने अनावें करी निर्मल प्रगट्या जे, माटे श्वेतवर्णं ए चारेनुं ध्यान करवू. ए पांच वर्णे यंत्रनुं स्वरूप जाणवू. ५७५ दशमे जांगे देव, गुरु, श्रने धर्मे करी यंत्रनुं स्वरूप उलखावे । बे-तिहां ए नव पदमां श्रीअरिहंत अने सिफ, ए वे देव जाणवा. तथा । श्राचार्य, उपाध्याय अने साधु, ए त्रणे गुरु जाणवा. तथा दर्शन, ज्ञान, । चारित्र श्रने तप ए चारे धर्म जाणवा. ए रीतें देव, गुरु, धर्मे करी यंत्रनुं । खरूप उलखाव्यु. ए दश जांगे करी जे जीव, श्रीसिद्धचकना यंत्रनुं स्व । रूप अंतरंग प्रतीति सहित उलखाणे ध्यावे, ते परमानंद पद पामे. ५७६ श्रीअनुयोगकार सूत्रमध्ये नयन स्वरूप कडं बे, ते शहां शिष्यने उलखाण करवा सारु विस्तारपणे विशेष व्याख्यायें लखीयें बैयें ॥ गाथा ॥ नय नंग पमाणेहिं, जो अप्पा सायवाय जावेणं ॥ जाणेश्मो सरूवं, सम्म दिहि सो नेर्ज ॥१॥अर्थः- (नयनंग के०) मूलनय वे अने उत्तरनय सात, तथा उपनय अहावीश श्रने तेना नांगा सातशें थाय. तथा (पमा णेहिं के) मूल प्रमाण बे अने उत्तर प्रमाण पांच, तेना पण वली अ नेक नेद थाय. अने (अप्पा के०) श्रात्मा तेने (सायवाय के०) स्याहा । दादि श्राउ पदें उलखीने नली रीतिथी पोताना स्वरूपने (जावेण के) जावq. (जाणेश्मोसरूवं के) ए रीतें जेणें आत्मस्वरूपने उलखीने प्रतीति । करी बे,(सम्मदिहिजेएसोने के०) ते जीव निश्चे समकेतनो धणी जाणवो, ५७ विशेषार्थ महे . तिहां एक निश्चय अने बीजो व्यवहार, ए मूल बे नय जाणवा. अने एक नैगम,बीजो संग्रह, त्रीजो व्यवहार; चोथो छ' जुसूत्र,पांचमो शब्द हो समनिरूढ,सातमो एवंनूत, ए सात उत्तर नेद जाणवा. सातमांथी पहेला उ नय व्यवहारमा जाणवा अने सातमो एक एवंनूत नय ते निश्चयमां जाणवो. तेनो परमार्थ श्रावी रीतें बे, ब नये जे कार्य ते अपवादें कारणरूप जाणवू थने सातमे एवंनूतनये जे कार्य, ते उ स्कृष्टं उत्सर्गे निश्चयकार्यरूप बे, माटे उ नय ते व्यवहारमा गण्या अने सातमो एक एवंनूतनय ते कार्यरूप., तेमाटे निश्चयमां गण्यो बे. ५७ शिष्यः-सिमां नय बे, किंवा नथी? गुरुः-जे कारणरूप सात नय,तेतो व्ययहाररूप बे,ते माटे ते सिझमां २३७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. नयी, केम के सिझने तो कार्य संपूर्ण नीपन्युं बे, माटे तिहां कारणनो सप नथी,ते वास्ते कारणरूप सात नय ते सिझमां न पामी अने जे जे नये कार्य नीपन्यु ते कार्य सर्वे सिझमां वर्ते , माटे कार्यरूपें जोतां तो सि कमां साते नय पामीये. एनो विस्तारें खुलासो आगल बतावशुं. एनए शिष्यः- ए सात नयमां अव्यनय केटला अने जावनय केटला? गुरुः श्रीजिनन गणिक्षमाश्रमणजी तो एक नैगम, वीजो संग्रह, श्री जो व्यवहार अने चोथो जुसूत्र, ए चार नयमां नाम, स्थापना अने अव्य, ए त्रण निदेपा ते अव्यास्तिकपणे माने बे, तथा शब्दादिक अप नय ते नाव निदेपे पर्यायास्तिकपणे माने ,अने श्रीसिद्धसेनदिवाकरजी तो प्रथमना त्रण नयमांत्रण निदेपा ते अव्यास्तिकपणे माने ने अनेक जुसूत्रादिक चार नय ते एकज नावनिदेपे पर्यायास्तिकपणे माने से, यहां न्यायरीतें श्राशयरूपें जोतां वन्ने श्राचार्यनुं वचन प्रमाण , ते देखाडे दे. ५० वस्तुनी त्रण अवस्था ठे. एक प्रवृत्ति, बीजी संकल्प अने त्रीजी परिणति,ए त्रण जेद ,तेमा प्रवृत्ति ते योग व्यापाररूप किया थने से कश्यते चेतनाना योग सहित मननो विकल्प माटे श्रीजिनजागणित माश्रमणजीयें प्रगृत्तिधर्म तथा संकल्पधर्म,ए वेने श्रौदयिक मिश्रितपणा माई च्यनिदेपो कडेखो वे यने एक परिणतिधर्म तेने जावनिदेपो कहे ,यने श्रीसिहसेन दिवाकरजी तो विकल्प ते जीवनी चेतना, माटे रोने नाचनयमां गवेपे ,यने प्रवृत्तिसीम ते व्यवहारनय ठे तथा संकटप ते तुमत्र थने परिणति एक वचनपर्यायरूप ते शब्दनय अने संक मननपर्यायल्प ते समनिरूढनय तथा वचनपर्याय थर्थपर्यायरूप मंपूरने एवंनतनय. पण नय शुद्ध यने जायधर्ममध्ये मुख्य नावने उनपर मनताना ग्राहक ते. एरीत संक्षेप अधिकारें नयतुं स्वरूप क. ५. दवे अकाश उपनयनुं स्वरूप बतावे . तिहां प्रथम नंगमनयना द कहे . एक वर्तमान अतीतारापाण नेगम,बीजो वर्तमान य गन, बीती वर्तमाननगम. हवे संग्रहनयना बे नेद कई के. "4. Fमान्यमं अंने बीती विडोपमंग्रह, नया व्यवहारनयना एक मुरव्यवहार, बीजो अशुक्रव्यवहार, तथा मूत्रनयना जे एकमात्र, बीजो बादानुमत्र, नया शब्द ममनिरूद - नवतत्वना प्रश्नोत्तर. १२ए अने एवंनूत, ए त्रणे नयनो एकेक नेद . ए रीते ए सात नयना बारनेद थया. हवे अव्यास्तिक अने पर्यायास्तिक ए वे नयना नेद कहे .तिहांए क नित्यजव्या स्तिक,वीजो एकजव्यास्तिक,त्रीजो सत्यव्यास्तिक, चोथो व क्त व्यव्यास्तिक, पांचमोशशुकडव्यास्तिक, बहो थन्वयअव्या स्तिक,सा । तमो परमअव्यास्तिक,बाग्मो शुजव्यास्तिक, नवमोसत्ताजव्या स्तिकथ । ने दशमो परमजावग्राहकाव्या स्तिक.ए रीतें जव्या स्तिकनयना दश नेद । ते पूर्वोक्त चार नेद साथै मेलवतां बावीश नेद थया. हवे जे पर्यायने ग्रहे, ते पर्यायास्तिक नय, तेना नेद कहे . एक व्यपर्याय, बीजो व्य : व्यंजनपर्याय, त्रीजो गुणपर्याय, चोथो गुणव्यंजनपर्याय, पांचमो खन्नाव पर्याय, अहो विनावपर्याय, ए बनेदने पूर्वोक्त बावीश साथे मेलवतां श्रा । वीश उपनय जाणवा. अने ए सात नय मांदेला एकेक नयना शो शो जांगा , तेथी सातसो नांगा पण जाणवा. ए सामान्य कथन कडं. एए हवे शिष्यने समजाववा विशेष अर्थ जूदा जूदा नेदें करी देखाडे . तिहां प्रथम मूलनयथी मंमाण करे . ते मूल तो एकनिश्चय ने बी जो व्यवहार, ए बे नय बे. तेणें करी सर्व वस्तु पदार्थनुं जाणपणुं करवू. केम के श्रीउत्तराध्ययनमा दायिक समकेतीजीवने दशजातिनी रुचिनुंज्ञान । प्रगटे, तिहां प्रथम निसर्ग रुचिमां कह्यो बे, जे निश्चय थने व्यवहारनयें । करी तथा नैगमादि सात नयें करी तथा चार निक्षेपे करीजीव श्रजीवरूप १ नव तत्त्व, षड्जव्यनुं स्वरूप जाणे, तेने निश्चय समकेती जाणवा माटे । प्रथम निश्चय थने व्यवहार, ए वे मूल नयतुं स्वरूप कहे . तिहां प्रथम व्यवहारनयना वे नेद . एक अशुद्ध व्यवहार अने बी । जो शुद्ध व्यवहार, तेमां अशुद्ध व्यवहारना वली पांच नेद . एक श्र । शुजव्यवहार. बीजो उपचरितव्यवहार, त्रीजो अशुनव्यवहार, चोथो । शुजव्यवहार, पांचमो अनुपचरित व्यवहार अने हो शुहव्यवहार, ए बनेद बे, ते विस्तारें करी प्रत्येके उलखावे बे. एएयप्रथम अशुद्ध व्यवहार, तेजे जीवने सत्तायें राग, द्वेष, अज्ञानरूप । अशुभता खाणि संपन्न अनादिकालनी लागी ने, ते अशुक्रव्यवहारनये । जाणवो. अने ए अशुद्धतानी चिकाशें कर्मरूप दलीयां जीवनें प्रकृतिरूप सत्तापणे रह्यांबे, ते संग्रहनयने मते , तथापि व्यवहाररूप जाणवां. ।
. १३० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, श्रने नेगमनयने मतं जीवें अतीत कालें दलीयां ग्रयां हतां बने बना गतकालें जोगवशे तथा वर्तमानकालें सत्तायें रह्यां वत्तें , तथा ते दसीय स्थितिपाके व्यवहारनये उदयरूपनावें अज्ञानपणे अनुपयोगें एकेंजिष विकलेंजियादि प्रमुख संमूर्छिम जीव जोगवे , ते उदयनावरूप व्यवसा रनय जाणवो. एटले ए अशुद्धव्यवहारनयमां एक नैगम, वीजो संपा थने त्रीजो व्यवहार, ए त्रण नय जाणवा. एएए बीजो उपचरित व्यवहारनय कहे जेः-कोश्जीव घर, हाट, वखार. नाई, पिता, स्त्री, कुटुंब, परिवार, ग्राम, गरास, नगर, दास, दासी, वाणोतर शीपाश्, सुन्नट आदि अनेक प्रकारनी वस्तु ते पोताथकी प्रत्यक्षपणे जूही , तेनो जीव स्वामीरूप कर्ता थर, झजुसूत्रनयना उपयोग सहित वत्त, ते उपचरितव्यवहारनय कर्ता जाणवो॥२॥अने तेनी चिकाशें करीब शुनकर्मरुप दलीयां जीव ग्रहण करे ठे, ते दलीयां ग्रहवारूप व्यवहार नय जाणवो ॥२॥ श्रने को जीव, देहरा, उपासरा, ज्ञानोपकरण, पाटी, पोथी, नोकरयाली प्रमुख तथा देव, गुरु, साधर्मी प्रमुख चारित्रना उपक रण ते सर्व पोतायी प्रत्यक्षपणे जूदां , तेहनो जीव क रूप थर झजुसू वना उपयोग सहित वर्ते , ते पण उपचरित व्यवहार नय जाणवो ॥३॥ थने तेनी निकाशें शुनकर्मरूप दलीयां ग्रहण करे ठे, ते ग्रहवारूप व्या हारनय जाणवो ॥४॥ एटले उपचरित व्यवहार नयें करी शुनाशुनरूप व प्रकारे दलीयांनुं ग्रहण करी ते दलीयां जीवें प्रकृतिरूप सत्तापणे यां ध्यां, ते संग्रहनयन मते ठे, पण व्यवहाररूप जाणवां ॥५॥ तथा नैग मनयने मतं अतीतकावें दलीयां प्रयां हतां यने थावते कालें जोगवशे नया वर्तमानका प्रतिष्प सत्तापण रह्यांत, ते नेगमनयं जाणवां ॥३॥ अनेने दसीयां व्यवहारनपने मतं उदयस्पना समकती जीव, उदास पन्याग रदी नांगरे , ने जोगववारूप कोरो व्यवहारनय जाणवा 1 थने मियाल! जी, अनुसूत्रता उपयोग सहित, माहे मनाने का गरे बाप दादानिय जाणवा ॥ 5 ॥ पटले उपचरित व्यव हरनमा नगम, मंग्रह व्यवहार बने अजमत्र, ए चार नय जाणवा, २०३ जो धनव्यवहार नप करे , कोरजीव, काच, मान, माया, शाम्ब, दिनारनिंदा, श्या, नारी, हिंसा, या, अदन, मथुन, ६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २३२ त्यादिक अनेक प्रकारे विवाह, वाजिम, व्यापार वाणिज्यरूप करणी, झजु सूत्रना उपयोग सहित करे, ते अशुनव्यवहारनय जाणवो ॥१॥ अने तेनी चिकाशे अशुनकर्मरूप दलीयानुं ग्रहण करवं, ते ग्रहवारूप व्यवहार नय जाणवो ॥२॥ एटले ए अशुजव्यवहारनयें करी जीव, कर्मरूप दली यांने ग्रहण करीने प्रकृतिरूप सत्तापणे बांधे, ते संग्रहनयने मते व्यवहार रूप जाणवां ॥३॥ अने नैगमनयने मजे अतीतका दलीयां ग्रह्यां हतां अने अनागतकाले लोगवशे, तथा वर्तमानकालें सत्तायें रह्यांबे, ते नैगम नये जाणवां ॥ ४ ॥ तथा ते दलीयां स्थितिपाके व्यवहारनयने मते उद यरूपनावें समकेती जीव उदासपणे न्यारा रही जोगवे , ते नोगववा रूप कोरो व्यवहारनय जाणवो ॥५॥ तथा मिथ्यात्वी जीव, तो ते दली यांने जुना उपयोग सहित, मांहे मलीने जोगवे , ते बाधकरूप व्य वहारनय जाणवो ॥६॥ एटले अशुजव्यवहारनयमां नैगम, संग्रह, व्यव हार अने शजुसूत्र, ए चार नय जाणवा. ६०७ चोथो शुनव्यवहारनय कहे बेः-कोर जीव, दान, शीयल, तप, नाव, करुणा, दया, यत्न, सेवा, नक्ति, पूजा, प्रनावना, इत्यादि अनेक प्रकारे जुना उपयोग सहित करणी करे , ते शुजव्यवहारनय जाणवो ॥१॥ तथा तेनी चिकाशे शुनकर्मरूप दलीयानुं ग्रहण करवं, ते ग्रहवा रूप व्यवहारनय जाणवो ॥२॥ एटले ए शुनव्यवहारनयें करी जीवें कर्म रूप दलीयाने ग्रहण करी प्रकृतिरूप सत्तापणे बांध्यां, ते संग्रहनयने मतें बे, पण व्यवहाररूप जाणवां ॥३॥ तथा नैगमनयने मते अतीतकालें द लीयानुं ग्रहणक हतुं अने आवते कालें नोगवशे तथा वर्तमानकालें सत्तायें रह्यां डे, ते नैगमनयने मते व्यवहाररूप जाणवां ॥४॥ तथा ते दलीयां स्थितिपाकें उदयरूपनावे समकेती जीव, उदासपणे न्यारा रही जोगवे , ते जोगववारूपं कोरो व्यवहारनय जाणवो ॥५॥ अने मिथ्या त्वीजीव, जुसूत्रना उपयोग सहित मांहे मलीने नोगवे , ते बाधक रूप व्यवहारनय जाणवो ॥६॥ एटले शुनव्यवहारनयमां नैगम, संग्र ह, व्यवहार अने जुसूत्र, ए चार नय जाणवा, ६११ पांचमा अनुपचरित व्यवहारनयनुं खरूप कहे . को जीव, रुजु सूत्रना उपयोगें अजाणपणे शरीरादि अव्यकर्मरूप परवस्तु ते पो १३२ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. तायी प्रत्यक्षपणे जूदी ठे, तेने जीव, श्रज्ञानने वशे करी पोतानी करी जाने ने तेने पोताना शरीरने विपे जीवबुद्धि ठे, ते अनुपचरित व्यवहारनये कर्ता जाणवो ॥१॥ तथा ते श्रशुजयोगें करी व्यवहारनयने मते कर्मरूप दलीयानुं ग्रहण करी वांधवू, ते ग्रहवारूप व्यवहारनय जाणवो॥२॥ अने ते दलियां प्रकृतिरूप सत्तापणे वांध्यां, ते संग्रहनयने मतें कर्मसत्ता रूप , पण व्यवहारनयें जाणवां ॥३॥ तथा नैगमनयने मते अतीतका दलीयां ग्रह्यां इतां श्रने अनागतकालें जोगवशे तथा वर्तमानकालें सत्ता वंधरूप रह्यां ठे, ते नेगमनयने मते व्यवहाररूप जाणवां ॥४॥ तथा ते व लीयां स्थितिपाके व्यवहारनयने मतें समकेती जीव, उदयरूपनावें उड़ा सपणे न्यारा रही नोगवे ठे, ते जोगववारूप कोरो व्यवहारनय जाणवो॥५॥ अने मिथ्यात्वी जीव, झजुसूत्रना उपयोग सहित मांहे मलीने जोगवे ठे, ते बाधकरूप व्यवहारनय जाणवो ॥६॥ एटले अनुपचरित व्यवहारन यमां नेगम, संग्रह, व्यवहार श्रने शत्रुसूत्र, ए चार नय जाणवा. ए रीत अशुषव्यवहारनयनो मूलनेद एक, तेना उत्तरनेद पांच कह्या. ए श्रशुरु व्याहारनयनो विचार, सर्व प्रथमना नेगमादिक चार नयमां जाणवो. ६१६ वे शुरुव्यवदारनयनु खरूप कहे .शब्दनयने मते समकेत जा वशी मानीने यावत् कहा, सातमा गुणगणा पर्यंत साधु, साध्वी, श्रावक प्राधिका, ग सर्व गुख्यदारनये व . तेमां पांच नय पामीयें, ते यावी रीत:-प्रथम संग्रदानयने मतं सिह समान पोताना यात्मानी सत्ता असं ग्यान प्रदेशम्पले. बीननगमनयने मते याव रुचक प्रदेश सदाकालासिद्ध मनान निर्मता . श्रीने व्यवहारनयने मते उपरथकी गुणगणां माफक पानानी करगी करे ये, चोय नुमत्रनयने मते संसार उदागी बेरारूप परिधान बने जे. गांनी अन्दनयन गर्ने जीव यजीवरुप स्वपानी बचा कीral.infir अनिर्मल पानाना श्रात्मानी प्रतीति करी ये. इसने मामांनीने गायत् मा सातमा गुणवणा पर्यन उपर "दिन जान अनय कही थाने अंतरंग निश्चय पEH. मदनयने मन व्यवहार म्वरूप काई, ... मन मम व्यवहार नयन बकल सवा . 2. TETTी मानीन यायनता नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १३३ मा चौदमा गुणगणा पर्यंत केवली नगवान् ते शुद्ध व्यवहारनयें वर्ते बे, तेमां बनय पामीये. ते आवी रीतें:- संग्रहनयने मतें सिख समा न पोताना आत्मानी सत्ता आगल उलखी हती, तेवी शुङ निर्मल पणे प्रगट करी ॥१॥ अने नैगम नयने मतें आठ रुचकप्रदेश आगल निरावरण हता, ते तेवांने तेवांज वर्ते जे ॥२॥ तथा व्यवहार नयनें मतें अंतरकरणीरूप स्वरूपमा रमवारूप क्रिया करे जे अने बाह्यक रणीरूप क्रिया पण साचवे ॥३॥ तथा जुसूत्र नयने मते शुद्ध उ पयोगमां वर्ते ॥४॥ शब्दनयने मते दायिक सम्यक्त्वरूप गुण प्र गव्यो , ते पण पोतानी पासें ले ॥५॥ तथा समनिरूढ नयने मतें शुक्लध्यानरूप श्रेणी नावना वीजा त्रीजा पाया अंतरालें रह्या वर्ते , ॥ ६॥ ए रीतें श्रेणीनाव पर्यंत केवली नगवानना स्वरूपमा उपरथकी व्यवहारष्टिये जोतां तो एक समनिरूढनय कहीयें श्रने अंतरंग निश्चय दृष्टियें जोतां तो उ नय जाणवा. ए रीते शब्दसमनिरूढनयने मते शुरू व्यवहारनयनुं स्वरूप जाणवू. शए शुरू निश्चय व्यवहारतुं स्वरूप कहे . एटले शुद्ध निश्चय नय कार्य तो जे एवंनूत नयने मते अष्ट कर्मने क्षयें अष्ट गुण संपन्न लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे नांगे वर्तता एवा सिद्ध परमात्मा ते शुद्ध निश्चय नय जाणवा. तेमां साते नय पामीये. तिहां नैगमनयने मतें सिक परमात्माने श्राप रुचक प्रदेश, अतीतकालें निरावरण हता, तथा श्रावते कालें निरावरण वर्तशे अने वर्तमान काले पण निरावरण वर्ते . वीजे संग्रह नयने मते पोताना श्रात्मानी सत्ता अंतरंग शुझ निर्मलपणे जे वी हती, तेवीज निरावरणपणे प्रगट करी जे. तीजे व्यवहार तें पलटण खन्नावें समय समय नवनवा झेयनी वर्तनारूप पर्यायनो उ त्पाद व्यय थर रह्यो . चोथे झजुसूत्र नयने मतें सिद्ध परमात्मा पोता ना पारिणामिकन्नावें रह्या सामान्य विशेषरूप उपयोगमा सदाकाल वर्ते बे, पांचमे शब्दनयने मते आगल जीव अजीवनी वेंचण करी दायिक समकेतरूप गुण प्रगट्यो , ते पण पोता पासें बे, उठे समनिरूढ नय ने मते अनंत चतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी , ते पण पोतानी पासें . सातमे एवंजूत नयने मतें सिद्ध परमात्मा अष्ट कर्मने दयें अष्ट गुण प्र नयने म ।
१३४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गट करी,लोकने आंतें विराजमान वर्ते . ए रीतें सिझना स्वरूपमा तरंग दृष्टिय जोतां कार्यरूप साते नय पामीयें अने उपरथकी व्यवहार दृष्टिय जोतां तो एक एवंनूतनय जाणवो. ए रीतें निश्चय व्यवहार खरूप सामान्य प्रकारे करी जाणवु. हवे अव्यत्नावतुं स्वरूप साते नयें उलखवा रूप लखीयें यें. ६४० तिहांप्रथम अव्यर्नु स्वरूप उलखवा रूप ले. नैगम श्रने संपहनने करी सर्व जीवाव्य, सत्तायें एकरूप मे, तेने प्रथम सत्तारूपप्रव्य कहीं दवे बीj कर्मरूप अव्य लखावे . जे जीवने प्रकृतिरूप सत्तायें शुभा गुन कर्मनां दबीयां बांध्यां , तेने पण नैगम अने संग्रह नयने मते करी, मसत्तारूप अन्य कहीये. त्रीजु व्यवहारनपने मते ते दलीयांनो उदय यो, ते उदयन्नावरूप अव्य कहीये ते जोगववा रूप अव्य जाणवू. चोयु व्यवहारनयने मते थनुपयोगें संमूर्छिम प्रायः शुजाशुन्न रूप करणी कर वी, ते चोधुं करणीरूप अव्य जाणवू. पांचमुं झजुसूत्रनयने मते उपयो ग सहित गुनागुन परिणामें करी कर्मनां दबीयांनुं ग्रहण करवं, ते पो नमुं कर्म प्रयारूप अव्य जाणवू. हुं वली पण जुसूत्रनयने मते शुजा गुन परिणामें करी उपरथकी जे करणी करवी,ते करणीरूप अव्य जाण. ते पण बाधकरूप अव्य जाणवं. सातमुं शब्दनयने मतें जुसूत्रना जा गोग सहित चोथा गुणगणायी मांनी यावत् वहा सातमा गुणगाणा पर्य न उपरणही करणी करवी, ते साधकरूप व्य जाणतुं. थाग्मुं ते जीवने अंतर करणीरूप उपयोग पर्ने ,ते उपरला नयनी अपेक्षायें तेने साधक म य कहीये. नरमुं बनी समनिरूद्ध नयने मते जुसूत्रना नप योग माहित जीव, श्रेणी नावें केवली प्रमुख व के, ते उपर यकी क र करे , ने पण साधकल्प अव्य जाण अने दशम यंतरंग श्रेणी की को, पण उपाखा नयनी अपेक्षायें जोतां सोधकर । कईय. श्रीयार, जीव, जनतनयने मतं लोकने थंत पर्ने 3. सामानाने पायनी उत्पाद, व्यय, ममय समय पाया ले काय Trj. मात्र नयं की अव्यन म्बाप का. विमानन कंगना पर कई :-प्रथम नेगम थने संग्रा इको मनायं कमन दीया यां, नेने उदय थयो, न X .
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २३५ कर्मउदयरूप नाव जाणवो. बीजो जुसूत्रनयने मतें शुभाशुभ परिणामें करी जे कर्मरूप दलीयांनुं ग्रहण करवू, ते कर्मयहवारूप जाव जाणवो. त्रीजो शब्दनयने मतें झजुसूत्रना उपयोग सहित स्वपरनी वेचण करी जीव श्रजीवने जूदा जूदा वेंचवा, ते साधकरूप नाव जाणवो, चोथो स मनिरूढ नयने मते श्रेणीजावे जे जीव वर्ते , ते पण हेग्ला नयनीथ पेदायें साधकरूप नाव जाणवो. पांचमो एवंनूतनयने मते जे जीवने अव्यावाधसुख प्रगटयुं, ते खरूपनोगीरूप नाव जाणवो. हवे निश्चय अने व्यवहार ए बे मूलनय , तेणें करी जाणवारूप नवतत्व षट् अव्यनुं स्वरूप लखीयें बैयें. ६५१ प्रथम जीवादि ब तत्त्वनुं स्वरूप कहे :-निश्चयनयें करी सर्व जीव सत्तायें एकरूप सरखा सिद्ध समान शाश्वता बे श्रने व्यवहारयें करी जीवनी अनेक नांती देवता, नारकी, तिर्यंच, मनुष्यरूप जाणवी. तथा कोश्जीव, शुलपरिणामें करी पुण्यरूप श्राश्रवनां दलीयां बांधे, तेने अजी व कहीये. ते निश्चयनयें करी बांमवा योग्य अनेव्यवहार नयें करीश्रादर वा योग्य जे. वली कोश्जीव अशुन परिणामें करी पापरूप श्राश्रवनां द लीयां वांधे,तेने अजीव कहीये, ते निश्चयनयें करी बांमवा योग्य बे, श्रने व्यवहारनयें करी पण बांगवा योग्य कहीयें. एटले जीव, अजीव, पुण्य, पाप, श्राश्रव अने बंध, ए ब तत्त्वमां निश्चय व्यवहार नय कहेवाणा. ६५२ हवे सातमा संवर तत्वनुं खरूप कहे जेः-व्यवहारनयें करी सं वरनुं स्वरूप ते निवृति प्रवृत्तिरूप चारित्र जाणवू थने निश्चयनयें करी तो पोताना स्वरूपमा रमण करई, ते संवर जाणQ. ६५३ हवे आठमा निर्जरातत्त्व, स्वरूप कहे :-व्यवहारनयें करी नि ऊराना वार नेद जाणवा अने निश्चयनयें करी निर्जरानुं स्वरूप तो, सर्व प्रकारे श्वानो रोध करी समताजावें प्रवर्त्तवं ते जाणवू. ६५४ हवे मोदनिःकर्मावस्थानुं स्वरूप कहे .व्यवहारनयें करी' मोद, तो तेरमे, चौदमे गुणगणे केवलीने कहीये अने निश्चयनयें मोक्षपद ते सकल कर्म दय करी लोकने अंतें विराजमान एवा सिझ परमात्माने जा एवो. ए रीतें नव तत्त्वर्नुस्वरूप निश्चय थने व्यवहार नयें करी धारचु. ६६० षट्र अव्यनुं स्वरूप निश्चय व्यवहाररूप नयें करी लखावे जे ते J २३६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. मां प्रथम जीवजव्यर्नु खरूप तो पागल कह्यु, ते रीते जाणवू तया भी स्तिकाय अने अधर्मास्तिकाय, ए वे अव्यर्नु स्वरूप साथे कहे .तिहां निश्चयनययकी ए वे अव्य लोकव्यापी खंध असंख्यात प्रदेशरूप शाम तो वे अने व्यवहार नयें करी एवे अव्यना देश, प्रदेश अने श्रगुरुख जाणवा. हवे आकाशास्तिकाय अव्यतुं स्वरूप कहे . तिहां निश्चयपकी तो याकाशास्तिकायनो खंध लोकालोकव्यापी अनंतप्रदेशी शाश्वतो, तथा व्यवहारनयें करी देश, प्रदेश अने गुरुलघु जाणवा. हवे काल अव्यनुं स्वरूप कठे. निश्चययकी कालजयनो एक समय ते सदाकाबें लोकमां शाश्वतो वर्त्त वे अने व्यवहार नयें करी काल ते उत्पादव्ययरूप पलटण स्वनावे जाणवो. हवे पुजल अव्यनुं स्वरूप कहे . निश्चयन करी पुल व्यना अनंता परमाणुया लोकमां सदाकाल शाश्वता बनें ठे थने व्यवहारनय करी पुनलना खंध सर्वे अशाश्वता जाणवा. ए रीते निश्चय भने व्यवहारयकी पट्ट अव्य नव तत्त्व- स्वरूप जाणवू. दवे नेगमादि सात नयें करी सर्व वस्तुनुं जाणपणुं कराववानो जिन दास नामा शेठ, श्रावकपुत्र प्रत्ये प्रश्न पूछे थने श्रावकपुत्र, जिनदास शेग्ने उत्तर श्राप दे. एवीरीतना व्याख्यानरूपं कहे :- ६६. जिनदास शेठः-सात नयमां नेगमनयें करी पट् अव्यर्नु स्वक प नारावानां प्रथम नेगमनयें करी धर्मास्तिकायनुं स्वरूप केम जाणीय ? भारकपुत्रः-नगमनयने मते धर्मास्तिकाय एवं नाम कहीये. केम के नगम नयना मतवालो नाग काल वस्तुने एकरूपपणे माने ठे, एटले अ नानका धनांनिकाय गर्नु नाम हत श्रने अनागतकाले धर्मास्तिकाय नाम र दो, नया वर्तमानका पाण धर्मास्तिकाय एवं नाम वते . ३२ जिनदामः-गंगद नये की धमास्तिकायन खप कम जाणीयें ? आनदना मनवासो, मनानुं यहाण कर , माटे संग्रह नमन मयान प्रदेशमा मना मदित ते धर्मास्तिकाय कदीये. ६६७ जिनदामः व्यवहार नये की धर्मानिकायनंम्वरूपकमनागीय ? K:- नयना मतवाला नया गायकी देव, नेवा नंद वदव, महावन मतबंध, देशा, दाम्प याम्निकाय जाणवी, नमत्रनयने मंने अमास्तिकायनं स्वरूप का जाणाय? PAL नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १३० श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो पारिणामिकन्नाव ग्रहे , माटे लावथकी धर्मास्तिकाय अनेक जीव पुजलने चलनसहायरूप नावपणे परिणमे ,ए रीतें धर्मास्तिकायमां चार नय जाणवा. ६६५ जिनदासः-नैगमनयने मते अधर्मास्तिकायनुंखरूपकेमजाणीयें? श्रावकपुत्रः-नैगमनयने म अधर्मास्तिकाय एवं नाम कहीये. केम के. नैगम नयना मतवालो त्रणे काल वस्तुने एकरूपपणे माने जे. एटले अती तकालें अधर्मास्तिकाय एवं नाम हतुं अने अनागत कालें पण अधर्मास्ति काय एवं नाम वर्त्तशे, तथा वर्तमान कालें पण ए नाम वर्ने बे ६६६ जिनदासः-संग्रहनयने मते अधर्मास्तिकायर्नु खरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो सात्तानुं ग्रहण करे , माटे संग्रहन यने मते अधर्मास्तिकाय असंख्यात प्रदेशरूप सत्ता सहित लोकमां सदा काल शाश्वतो वर्ने बे. ६६७ जिनदासः-व्यवहारनयने मते थधर्मास्तिकायर्नु खरूप केम जाणीयें? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो जेवो उपरथकी देखे, तेवो नेद वेहें चे, माटे व्यवहारनयने मते खंध, देश, प्रदेशरूप अधर्मास्तिकाय जाणवो. ६६० जिनदासः-झजुसूत्रनयने मते अधर्मास्तिकायनुं स्वरूप केम जाणीयें? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो पारिणामिकनाव ग्रहे बे, माटे नाव थकी अधर्मास्तिकाय अनेक जीव पुजलने स्थिरसहायरूप नावपणे परि णमे , ए रीतें अधर्मास्तिकायमां चार नय जाणवा, ६६ए जिनदासः-आकाशास्तिकायमां नैगमनयनुं खरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-नैगमनयने मते आकाशास्तिकाय एवं नाम कहीयें. केम के नैगमनयना मतवालो त्रणे काल वस्तुने एकरूपपणे माने जे. एट अ तीतकाले आकाशास्तिकाय एवं नाम हतुं अने अनागतकालें आकाशास्ति काय एवं नाम रहेशे, तथा वर्तमानकालें आकाशास्तिकाय एवं नाम वर्ते, ६४० जिनदासः-संग्रहनयने मतें आकाशास्तिकायतुं स्वरूप केम जाणीयें? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो सत्तानुं ग्रहण करे . माटे संग्रहन यने मते अनंत प्रदेशरूप सत्ता सहित ते आकाशास्तिकाय अव्य कहीयें, ६७१ जिनदासः-व्यवहारनयने मतेश्रआकाशास्तिकायनुंखरूप केमजापीयें? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो जेवो उपरथी देखे, तेवो लेद वेहेंचे, १८ १३७ नवतत्वना प्रश्नोत्तर. माटे व्यवहार नयने मते खंध, देश, प्रदेशरूप श्राकाशास्तिकाय जाणवो. ६७५ जिनदासः-झजुसूत्रनयनेमतेश्राकाशास्तिकायतुं स्वरूप केमजागीय श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो पारिणामिक जाव ग्रहे , माटे जात्र थकी याकाशास्तिकाय अनेक जीव पुजलने अवगाहनारूप जावपणे परि णमे . ए रीते थाकाशास्तिकायमां चार नय जाणवा. ६७३ जिनदासः-नैगमनयने मते कालव्य स्वरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-नैगमनयने मते काल एवं नाम कहीये. केम के नैगमन यना मतवालो त्रणे कालें वस्तुने एकरूपपणे माने . एटले अतीतकालें काल एवं नाम हतुं, तथा अनागतकालें पण काल एवं नाम रहेशे अने वर्तमानकालें काल एवं नाम वर्ते ठे. ६७४ जिनदासः-संग्रहनयने मते कासाव्यतुं स्वरूप केम जाणीये ? आवकपुत्रः-ए नयना मतवालो सत्ताने ग्रहे , तेमाटे संग्रह नयने मते कासनो एक समय, सत्तारूप सदाकाल लोकमां शाश्वतो वर्ते ठे, ६७५ जिनदासः-व्यवहार नयने मते कालव्यतुं स्वरूप केम जाणीयें ? आरकपुत्रः-व्यवहार नयने मते कालना त्रण नेद कहीयें, तिहां श्रतीत काम ते श्यनंता समय गया अने थनागत काल ते अनंता समय श्रा वश, तथा वर्तमान काल ते एक समय वर्ने , एम अनेक नेद जाणवा. ३१६ जिनदासः-ऋजुसूत्रनयने मतं काखनु स्वरूप केम जाणीयें ? आरमपुत्रः-ए नयना मतवालो पारिणामिकनाव ग्रहे , माटे ए नयने मने काशप्रगतीप, यजीवरूप सर्व वस्तुमा नवी पुराणी वर्तनारूप ना TIP सदाका परिणामी रह्यो , एरीत कालव्यमा चार नय जावा. ६००मिनदासः-नगमनगनेगतेपुत्सास्तिकाय अव्यर्नु स्वरूपकमजाणीय ? भारः-जगमनयने मने पुनसास्तिकाय एवं नाम कहीये, कारण नमानयता नातो वो का वस्तुने एकसपणे माने वे, एटो अनुन को शान्य नाम दातुं नया अनागतका पण पुनम का " ईनाम न बननान का नाम बन . ६. सिंघनपन मते पुनमगव्यन खाप कम जाय ? - नपना मकानो मनान महण कर ले, माद संग्रहनयने - -- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १३ए मतें पुजलनव्यनो सत्तारूप एकपरमाणु, एवा अनंतपरमाणुआ लोकमां सदाकाल शाश्वता वर्ते ने, ६७ए जिनदासः-व्यवहारनयने मते पुजल व्यर्नुखरूपकेमजाणीयें ? - श्रावकपुनः-ए नयना मतवालो बाह्यथकी जे खरूप देखे, तेवा नेद वेहेंचे. माटे व्यवहारनयने मते पुजलना बेनेद कहीयें. एक खंध वीजा पर माणुश्रा, ते वली खंधना बे नेद, एक तो जीवने लाग्या ते जीव सहित खंध जाणवा,वीजा जीव रहित अजीवरखंध ते घडाप्रमुखना जाणवा. तथा वती जीव सहित खंधना बे नेद,एक सूक्ष्म अने बीजा बादर, तेमां सूक्ष्म ना चार नेद ते नाषा, उबास, मन अने कार्मण ए चार, वर्गणारूप जाण वा. तथा बादरना चार भेद ते औदारिक, वैक्रिय,थाहारक बने तैजस ए चार वर्गणारूप जाणवा. तिहां प्रथम जे चार वर्गणा सूक्ष्म कही, तेमां चार फरस, पांच वर्ण, वे गंध, पांच रस, ए शोल गुण जाणवा, तथा बा दर चार वर्गणामां पांच वर्ण, पांच रस, थाउ फरस श्रने बे गंध,ए वीश गुण जाणवा. अने एक परमाणुथामांबे फरस,एक वर्ण,एक रस, एक गंध, ए पांच गुण जाणवा. ए रीते व्यवहारनय उपरथकी देखे,तेवा नेद वेहेंचे ६७० जिनदासः-झजुसूत्रनयने मतें पुजलव्यर्नु स्वरूप केम जाणीये? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो पारिणामिक नाव आहे.,माटे एने मते पुजल परमाणुचाने माहोमांहे अनादिकालतुं मलवाविखररूप पूर्ण गल नजावरूप परिणामिकपणुं वर्ती रडुंडे, ए पुजल अव्यमां चार नय जाणवा. ६७१ जिनदासः-नैगमनयने मते जीवजव्यर्नु खरूप केम जाणीयें श्रावकपुत्रः-नैगमनयना मतवालो एक अंश ग्रहीने सर्व वस्तुसंपूर्णपणे माने, एटले सर्व जीवनी चेतना अक्षरने अनंतमे नागे उघाडी , तिहां कर्म आवरण लागतां नथी, माटे नैगमनयने मते सर्व जीव एकरूप कहिये. ६२ जिनदासः-संग्रहनयने मते जीवनुं स्वरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो सत्तानुं ग्रहण करे , एटखे सर्व जी वनी सत्ता असंख्यात प्रदेशरूप एक समान (सरखी), माटे संग्रहनयने मतें करी सर्वजीव सत्तायें एकरूप जाणवा. ६०३ जिनदासः-व्यवहार नयने मते करी जीवनुं स्वरूप केम जापीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो बाह्यथकी जेतुं स्वरूप देखे, तेवा जेद ।
२४० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वेहेंचे, माटे व्यवहारनयने मतें करीजीवना वे नेद. तेमां एक तो सकस कर्म क्ष्य करी लोकने अंतें विराजमान थयेला सिझ जीव जाणवा, अने वीजा संसारी जीव जाणवा. ते संसारी जीवना वली वे नेद, एक तो चो दमा गुणगणाना जीव अयोगी अने वाकी वीजा सर्व सयोगी जाणवा. ते सयोगीना वेजेद,एक तेरमा गुणगणानाजीवते केवली जगवान् श्रने बाकी वीजा सर्व ठद्मस्थ, ते ठद्मस्थना वली वेद, एक बारमा गुणगणावासा कीणमोही अने बाकी वीजा उपशांतमोही, ते उपशांतमोहीना वे जेद. एक अगीयारमा गुणगणाना जीव ते अकषायी अने बाकी वीजा सर्वे स कपायी, ते सकपायीना वे नेद, एक दशमा गुणगणाना जीव ते सूक्ष्मक पायी यने वीजा सर्वे वादरकपायी,ते वादरकषायीना वे नेद,एक आठमा नयमा गुणगणाना जीव ते श्रेणीप्रतिपन्न अने बाकी वीजा श्रेणीरहित ते श्रेणीरहितना बलि वे नेद एक सातमा गुणगणाना जीव ते अप्रमा दी अने वाकी वीजा सर्व प्रमादी, ते प्रमादीना वे नेद, एक सर्व विर ति,वीजा देशविरति, ते देशविरतिना वेद, एक विरतिपरिणामवाला, वीजा अधिरतिपरिणामवाला जीव, ते अविरतिना वे बेद, एक अवि रमितमोती,वीजा मिथ्यात्वी,ते मिथ्यात्वीना वे जेद, एक जव्य, वीजा श्री नय, नयना ये नेद, एक गंठीजेदी, वीजा गंठी थनेदी, ए रीते व्या हार नयना मतगलो नेता देखे, तेवा वेद वहेचे. ही प्रकारांतरं जीवनावे जेद, एक बरा अने बीजा स्थावर, तेमांप पी, अप, तेज, वायु अने वनस्पति, प पांच प्रकारना स्थावर, जीय ते पनि अने पांच बादा मती दश जेद थाय. ते वली पर्याता यने 'मालमा नतीन दयाग, तथा तेनी सायं प्रत्येक वनस्पतिनो पर नेपालाशनेबाजोद अपांतो मलवता यावीश नेद स्थावरना याग. का दर्द, देवता, नारकी, तियंव थने मनुष्य, ए सर्व मज चार, नांदेवताना नवाजेद पाता थने नया inst: जाना माननााकीनामात पर्याता श्रने मात मी का दावा मनुयना कमा एक, कवना ?' १२' मा, अरे १ मंतिम, ममली 373 या काय, यि श्रन चाय, वा वितद्रिय AN 4 प नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २४२ तिर्यंचना पर्याप्ता तथा अपर्याप्ता करतां बनेद थाय. तथा पंचेंद्रिय तिर्यंच ना एक जलचर, बीजा चतुष्पद, त्रीजा उर परिसर्प,चोथा जुजपरिसर्प अ ने पांचमा खेचर, ए पांच संमूर्छिम अने पांच गर्नज मती दश जेद थाय. ते वली दश पर्याप्ता अने दश अपर्याप्ता मली वीश नेद थाय. ए रीतें २२ नेद स्थावरना,१एन देवताना, १४ नारकीना, ३०३ मनुष्यना, ६ विकलेंजि यना, २० पंचेंजिय तिर्यंचना, मली ५६३ नेद व्यवहारनयने मते जाणवा. ६०४ जिनदासः-झजुसूत्र मयने मते जीवनुं स्वरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो पारिणामिक नाव आहे ,माटे जे सम य जे उपयोगरूप परिणाम वर्ते, ते समय ते जीवने तेवो कही बोलावे, एटले एणे इंडियादिक नेद सर्वे टाल्या,पण ज्ञान अज्ञाननोद न टाल्यो. ६न्य जिनदासः-शब्दनयने मते जीवनुं खरूप केम जाणीयें श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो जीवनो समकेतनाव ग्रहण करे , माटे जीव अजीवरूप स्वरूपनुं जाणपणुं करी शुद्ध निर्मलपणे पोताना श्रा मानी जेणे प्रतीति करी बे,तेने शब्दनयना मतवालो जीव कही बोलावे. ६६ जिनदासः-समनिरूढ नयने मते जीव कोने कहीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो श्रेणीनाव ग्रहण करे , माटे जेणे शुद्ध शुक्लध्यान रूपातीत परिणाम कपक श्रेणी घाती कर्मने चूरी अनंत चतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी, तेने समनिरूढ नयने मतें जीव कहीये. ए टले ए नयवालो तेरमे,चौदमे गुणगणे केवलीनगवानने जीव कही बोलावे. ६७ जिनदासः-एवंभूतनयनेमतें जिननुं स्वरूप केम जाणियें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो संपूर्ण नावरूप वस्तु माने बे, माटे जे सकल कर्मने दयें अनंत गुणरूप लक्ष्मी प्रगट करी लोकने आंतें बिराजमान अव्याबाध सुखना जोगी थया, तेने जीव कही वोलावे, एट ले ए नयने मतवाले सिद्धि अवस्थामा जे गुण हता, ते शहां ग्रहण के स्या. ए रीतें षट् अव्यनुं स्वरूप साते नयें करी वताव्युं. ६ए हवे जिनदास शेठ पूजे जे के साते नयें करी नव तत्त्वतुं स्वरूप केम जाणीयें ? तेवारें श्रावकपुत्र कहे जे के आगल षट् अव्य रूप जीव तत्व श्रने अजीवतत्त्वतुं स्वरूप तो वताव्यु, शेष सात तत्त्वतुं स्वरूप सात नये करी देखाडतां प्रथम त्रीजा पुण्यतत्त्वतुं स्वरूप नैगमनयें करी कडं . स है २४३ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ६ए जिनदासः-पुण्यादिक सात तत्त्वतुं स्वरूप सातनयेंकरी केम जालीये! श्रावकपुत्रः-कोर जीवें झजुसूत्र नयने मतें शुज परिणामें करी ज्या हारनयने मते पुण्यरूप आ वनां दलीयां ग्रहण करी संग्रह नयने ते प्रकृतिरूप सत्तापणे वांध्यां, तेने अजीव कहीये अने ते दलीयों ने म नयने मते करी त्रणे काल एकरूपपणे जाणवां, ए रीतें जुसूत्र, व्यवहार, संग्रह अने नैगम, ए चार नयें करी जे जीवें अव्यपुण्य जगा ज्युं, तेमां पुण्य, अजीव, आश्रव अने बंध, ए चार तत्त्व जाणवां, अने नावपुण्य तो ते पुण्यनां दलीयां शब्दनयने मतें स्थितिपाकें उदयरूप नावें प्रगट्यां, तथा समनिरूढनयने मते सर्वपर्याय प्रतर्तनारूप वस्तु प्रत्ये पाम्यो अने एवंनूतनयने मते ते पुण्यपर्यायरूप सर्व वस्तु जी जोगववा मांझी, एम साते नयें करी पुण्यनुं स्वरूप जाणवू. हवे पापर्नु स्वरूप,साते नयें करी कहे . कोइ जीवें, ऋजुसूत्र नयने मतं यशुन परिणामें करी व्यवहार नयने मते पापरूप आश्वनां दसी यांने ग्रहण करी संग्रहनयने मते प्रकृतिरूप सत्तापणे वांध्यां, तेने अ जीव कहीये. थने ते दलीयां नैगमनयने मतें त्रणे काल एकरूपपणे जाणवां. एम नार नयें करी जे जीवें अव्यपाप उपाज्यु, तेमां पाप, आ श्रा, अजीव अने बंध, ए चार तत्व जाणवां अने जावयकी पाप तेरसीयां शब्दनयने मते स्थितिपाकें उदयरूपनावें प्रगट्यां थने सम नित नयने मते सर्व पर्याय प्रवर्तनारूप वस्तुप्रत्ये पाम्यो, तया एवं गतनपने मते करी पाप पर्यायरूप सर्व वस्तु, जीव जोगवा मांझी,एम माने गयें करी पाप, म्वरूप जाणj. व माते नयें करी संवर थने निर्धारानुं स्वरूप देखाडे ठे. कोजीव ने मंदात पानो मनमा अंश उपन्यो, तेने नेगम नयना मतामो मंगर की माने अने मंग्रह नयना मतवासा संवररूप श्रावकनां वार मन ना मानां पांच महाप्रताप मंत्रर अंगीकार करे, तंबारें लेने में माने, नया व्यपदारनगना मनवायो मवानप आचार, व्यर किदामा पानता हो, तन मंगा करी मान. नया अनुसूत्र मन १५. मनन. कायायें का एकचिनें त्याग गायाप परिमाने जा की माने, पपगार न की अव्यसबर माप.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २४३ श्रने नावसंवर तो शब्दनयने मतें स्वसत्ता परसत्ता रूप जीव, अजीव, नव तत्त्व, षट् अव्यनुं स्वरूप जाणे, ते जीव, समनिरूढ नयने मते श्रे पीजावें चढतां जीवसत्ताने ध्यावे, अजीवसत्तानो त्याग करे, शुद्ध, शु क्ल थ्यान, रूपातीत परिणामें करी स्वरूपमा रमे, तेवारेंतेने संवर कहीये. श्रने एवी रीतें संवरमां रहे, तिहां सुधी समय समय अनंती निर्जरा क रे. ए रीतें निर्जरा थर, तेवारें एवंनूतनयने मतें सकल कर्मने क्षयें मो क्षपद पाम्यो, एम साते नयें करी संवर निरानुं स्वरूप जाणवं. हवे मोक्षनिःकर्मा अवस्था ते सिद्धिरूप कार्य तेमां सात नय, कार्य रूपं देखाडे बेः- प्रथम नैगमनयने मतें सिझ परमात्माना आठ रुचक प्रदेश अतीतकालें निरावरण हता, अने अनागत कालें पण निरावरण वर्तशे, तथा वर्तमानकालें पण निरावरण वर्ते . ए रीतें त्रणे काल एक रूपपणे जाणवा. तथा संग्रहनयने मतें पोताना आत्मानी सत्ता अंतरंग शुद्ध निर्मलपणे जेवी हती, तेवीज निरावरण पणे प्रगट करी , तथा व्यवहार नयने मते सिझने पलटणस्वनावें समय समय नवनवा झेयनी वर्तनारूप पर्यायनो उत्पाद व्यय थ रह्यो , तथा जुसूत्र नयने मतें सिड परमात्मा पोताना पारिणामिक नावमा रह्या, सामान्य विशेष रूप उपयोगमां सदाकाल वर्ते , तथा शब्दनयने मते बागल जीव अजीव रूप स्वसत्ता परसत्तानी वेहेंचण करी क्षायिक समकेतरूप गुण प्रगट्यो, ते पण पोतानी पासें , तथा समनिरूढनयने मते शुक्लध्यानरूप श्रेणी चढी अनंतचतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी, ते पण पोतानी पासें , त था एवंनूतनयने मतें सिझ परमात्मा अष्ट कर्मने कयें अष्टगुण प्रगट करी, लोकने अंतें विराजमान वर्ते . ए रीतें सिझना स्वरूपमां अंतरह ष्टियें जोतां कार्यरूप साते नय पामीयें. ए प्रमाणे षट् अव्य नव तत्त्व, स्वरूप साते नयें करी बालजीवने समजणरूप जाणवू. हवे ए नव तत्त्व जपर सात नय उतारे बे. ७०३ जिनदास शेवः-सात नयें करी नव तत्वनुं स्वरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-नैगम अने संग्रह नयना मतवालो अंश तथा सत्ताने म इण करे , माटे ए नयना मतवालो सर्वनो संग्रह करीने बोल्यो जे तत्त्व , तेवारे व्यवहार नयवासो वेहेंचण' करीने बोल्यो जे एक जीव २४४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, तत्व, वीजें थजीवतत्त्व, एरीतें वे प्रकारनां तत्त्व जाणवां, तेवारे रुजुसूत्र नयना मतवालो उपयोग दश्ने बोल्यो जे कोइ जीव शुजाशुज परिणामें करी पुण्य पापरूप थाश्रवनां दलीयां वांधे, तेने अजीव कहीयें, एटो जीव, पुण्य, पाप, आश्रव, बंध, अने अजीव, एक तत्व थयां. हवे शब्द स मनिरूड नयना मतवालो बोल्यो जे चोथा गुणगणाथी मांमी यावत् तेरमा चौदमा गुणगणा पर्यंत जीव, संवरनावमां वर्त्ततो महानिर्जरा प्रत्येक रे . एम संवर तथा निर्जरा, ए वे तत्त्व कयां, एटले श्राप तत्त्व थयां. वती एवंनूतनयने मते जे जीव, सकल कर्म क्षय करी लोकने अंतें विरा जमान ययाख्यात चारित्ररूप गुणें करी पोतानास्वरूपमांरमण करेठे,तेने नावमोक्षपद कहीये. ए रीतें नव तत्त्व- स्वरूप सात नयें करी जाणवं. ०४ शिप्यः-देवतामां सात नय केम जाणीयें ? गुरु:-कोइ जीव, रुजुसूत्रनयने मते शुनपरिणामें करी व्यवहार न यने मते पुण्यरुप दलीयानुं ग्रहण करे, ते संग्रह नयने मते प्रकृतिरूप सत्तापण यांध्यां तथा नेगमनयने मते अतीत कालें ते दलीयां प्रायां इतां यने यनागत कालं जोगवशे तथा वर्तमान कालें सत्तायें रयां , एरीत नेगम नयने मते व्रण काल एक रूपपणे जाणवां. एटसे जीने देवनानुं यागु बांध्युं ते प्राणी ए चार नयें करी अव्य देव जाण ना. अने जीत, शब्दनयने मते देवतापणे उपन्या,तेने नावदेव कहींग. ही शिष्य पूरे शब्दनगना मतमालो तो नारे निदेगे वस्तुनुं प्रमा प. नारदेवतानां नार निक्षपा कम जाणीयें ? गुरुः-देव एर्नु ना मई नामावा. नथा देव एवा याक्षर बसवा, ते अराज्ञाव स्था नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १४५ ५ शिष्यः-नारकी जीवमा सात नय केम जाणीयें ? गुरुः-को जीव, झजुसूत्र नयने मते अशुञ्जपरिणामें करी व्यवहार नयने मते पापरूप दलीयानुं ग्रहण करे, ते दलीयां संग्रहनयने मते प्र कृतिरूप सत्तापणे बांध्यां अने नैगमनयने मते ते दलीयां त्रणे काल एकरूपपणे जाणवां. ए रीते जे जीवें नारकीर्नु आज बांध्यु, ते प्राणी ए चार नयें करी अव्यनारकी जाणवा. पनी ते जीव, शब्दनयने मतें ना रकी पणे उपन्यो, तेने नावनारकी कहीयें. इहां शिष्य पूजे जे के शब्द नयना मतवालो तो चारे निदेपे वस्तुनुं प्रमाण करे , माटे नारकीमां चार निदेपा केम जाणीयें ? तेवारें गुरु कहे जे प्रथम नारकी एवं नाम ते नामनारकी बीजो नारकी एवा अक्षर लखवा, ते असनावस्थापना, अने नारकीरूपें मूर्ति स्थापवी, ते सन्नावस्थापना, ए वे प्रकार स्थापना नारकी जाणवा. तथा त्रीजो जेणे आगल कह्या प्रमाणे चार नयें करी नारकीर्नु आउखुं बांध्युं बे, तेने अव्य नारकी कहीयें. तथा चोथा शब्द नयने मते ते जीव नारकीपणे जर उपन्यो, ते उदयनावरूप नावनारकी जाणवो. ए चार निदेपा नारकीने विषे कह्या. हवे समनिरूढ नयनामत वालो कहे , के नरक नवना सर्व पर्याय प्रवर्त्तनारूप वस्तुप्रत्ये मामे, ते नारकी जाणवो. तेवारें एवंभूत नयना मतवालो कहे के ते पाप पर्याय रूप सर्वे वस्तु उःख रूप विपाकें करी जीवें नोगववा मांगी, तेवा, ते नारकी जाणवो. ए रीतें साते नयें करी नारकीपणुं जाणवू. ६ शिष्यः-राजामां सात नय केम जाणीयें ? गुरुः नैगमनयना मतवालो हाथ पगमां शुनलक्षण रेखा प्रमुख जो श्ने बोल्यो जे आगल जतां आ पुरुष, राजा थाशे, तेवारें संग्रह नयना मत वालो सर्वनो संग्रह करी बोल्यो जे ए राजा न कहेवाय, परंतु जे राजाना कुलमां उपन्या, ते राजा कहेवाय, तेवारे व्यवहार नयना मतमलो वोल्यो जे राजाना कुलमां तो घणा उपन्या पण जे युवराजपदवी नोगवे बे, ते राजा जाणवो. तेवा, झजुसूत्र नयना मतवालो उपयोग दश्ने बोल्यो के एम राजा नही कहेवाय, परंतु राज्यकार्यनाचिंतनरूप उपयोगमा जेनाप रिणाम वर्ते, ते राजा कहेवाय, तेवारें शब्दनयना मतवालो बोल्यो जे राज काजनाचिंतनरूप उपयोगमां परिणाम वर्ते, तेथी कांगरज सरे नही परंतु नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. राजरूप तखत वेवा चिंतन करे, ते राजा जाणवो.तेवार समजिस्ट मतवालो वोल्यो के राजरूप तखतें वेगे, पण राज्य अवस्थाना सर्व याय प्रवर्तनारूप कारण मले, तेवारें राजा जाणवो. सारें एवंरतन ना मतवालो बोल्यो जे राज्य अवस्थाना सर्वपर्याय प्रवर्तनारूप बस नी सामग्री सर्व एकठी करी राज्यरूप तखतें बेगे राज नोगवे हाल दुख्न चलावे, जे मुखथी बचन नीकले, ते प्रमाणे काम थाय. सर्व लोक आस माने, ते राजा जाणवो. एम साते नयें करी राज्यावस्थानुं स्वरूप जावं 307 शिष्यः-मनुष्यमां सात नय केम जाणीयें ? गुना-कोइ जीव, जुसूत्र नयने मते नजकपरिणामरूप सरखार नायें करी व्यवहारनयने मते पुण्यरूप दलीयानुं ग्रहण करे, ते संपर नयने मतं प्रकृतिरूप सत्तापणे बांध्यां यने नेगमनयने मतं ते एकी यां गे कास एकरूपपणे जाणवां. ए रीते जे जीवें मनुष्यनुं पान यांध्यु, ते प्राणी, ए चार नये करी अव्यमनुष्य जाणवा. अने जेवारे से जीप, शब्दनयने मते मनुष्य पणे उपन्या, तेवारें तेने नावमनुष्य पं. एवं सांगली शिप्य पले ठे के शब्दनयना मतवालो तो चार निको सम्युनं प्रमाण कर . माटे मनुष्यमां चार निदेपा केम जाणीय ? नेबारे म. डे, प्राम ने मनुष्य एवं नाम ते नामनिदेष मनुष्य जाणवो.की मनुष्य गया मदार लमवा अथवा मनुष्यरूपं मूर्ति स्थापत्री, से मानामनुष्य. श्रीजो जग थागल कन्या प्रमाणे नार न करी मनुष्य नाउन चांन्यं , नेने अव्यमनुष्य कहीयें यने चोयो जे शब्द नयने मी मनुमा उपन्यो ते नावमनुष्य जाणवी, पटव उदय नावण मजानमनग्य जागो, पवार निकपा कह्या. दवे समत्रि :: नयना मनवाया बाबो मनुष्यनवना गवपर्यायवननाम म, ने मनुष्य जाणवा. तंबा एवंनतनयना मनवासा वाम्रो नापविपन्न प्रत्ये नागवयामानी, मनुष्य जागावा. .....माननवनांचीनमायकगानापिकावरपकमजाणार्य? -मनन ने की गई जीव अंशयकीनावरण मोदना याच मचकप्रदा वा का निदान याद नी, माट नमम का नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, २४० नयें करी सर्वे जीव,सदाकाल अंशयकी संवरजावरूवसामायिकमां जाणवा. जिनदास शेठः-संग्रहनयें करी सामायिकतुं खरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो सत्तानुं ग्रहण करे , माटे सर्व जीव सत्तायें पोताना पारिणामिकनावें करी संवरनावरूप सामायिकमां रह्या वर्ने बे, जे कारणे अंतरंग सर्वे जीवने सत्तायें निश्चय नयें करी कर्मरूप ले प लागतो नथी, कर्मनो जे लेप लागवो ते मात्र व्यवहारनयथी ने माटे सं ग्रह नयने मते करी सत्तायें सर्व जीव संवरनावरूप सामायिकमांजाणवा. जिनदास शेवः-व्यवहार नयने मतेकरी सामायिकर्नुस्वरूपकेमजाणीयें? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो वाह्यथकी जेनुं जेवू स्वरूप देखे, तेने तेवू कहे.माटे जे जीव, एकांत निरवद्य जगायें जाइ “करेमि जंते" एम पाठ उच्चरी वे घडीथी मांगी जावजीव लगें निःसंगपणे वर्ते , तेने व्यवहार नयना मतवालो सामायिकवंत कहे, एटले ए नयने मतें बाह्ययकी करणी आचरणारूप देखती क्रिया ते सामायिक जाणवू. जिनदासः-झजुसूत्रनयने मतें सामायिक स्वरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो पारिणामिकनाव ग्रहे , माटे कोई जीव नरकनिगोदना पुःखथकी बीहीतो सुखनी लालचे उदासनावें त्याग वैराग्यरूप परिणामें करी पोताना चित्तने वर्तावे, ते समय ते जीव, जु सूत्रनयने मते करी सामायिकमां जाणवो. एटले तेतो यथाप्रवृत्तिकरणरूप परिणाम प्रमुख पहेले गुणगणे मिथ्यात्वी जीवने पण होय. जिनदासः-शव्दनयने मतें सामायिकनुं स्वरूप केम जापीयें? श्रावकपुत्रः-ए नयने मते करी सामायिकना चार प्रकार जाणवा. एक श्रु तसामायिक, वीजुं समकेतसामायिक,त्रीजुं देशविरतिसामायिक अने चोथं सर्वविरतिसामायिक, ए रीतें शब्दनयने मतेकरी सामायिकना चार नेद ले जिनदासः-समनिरूडनयने मतें सामायिकनुं स्वरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो श्रेणीनाव ग्रहे , माटे शुद्धशुक्लध्यान रूपातीतपरिणामरूप दपकश्रेणीयें चढी घातीकर्मने चूरी अनंतचतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी, एवा केवली जगवानने संवरनावरूप सामायिक जाणवू. जिनदासः-एवंनूतनयने मते करी सामायिकनुं स्वरूप केम जाणीयें? श्रावकपुत्रः-ए नयना मतवालो संपूर्ण नाव आहे . माटे श्रष्ट कर्मच + 1 t" २४७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. यं यष्टगुण संपन्न लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे जांगे वता वा सिफ नगवानने यथाख्यात चारित्ररूप संवरजाव जाणवो. ए सात नयें करी सामायिकर्नु स्वरूप धारवू. ७०एवे एक आकाशप्रदेशमा पट् व्यर्नु तथा सात नयनुंखरूप पटले जिनदास शेव एक आकाशप्रदेश मात्र क्षेत्र अंगीकार करिने पुत्र प्रत्यें प्रश्न पूछे ठे के था विवदित एक आकाशप्रदेश केहेनो श्रावकपुत्रः-नगमनयने मतें एप्रदेश ठए अव्यनो कारण के एक बार शप्रदेशमा ठए अव्य नेलां ,तथा संग्रहनयनेमतें एक कालप्रव्य ठे, कम के सर्व लोकमां एनो एक समय व्यापी रह्यो ने, माटे ते थाकार प्रदेशमां काल जूदो नथी संग्रनयने मतें एक कालजव्य विना शेष पार अत्यनो ए प्रदेश कहिये. तथा व्यवहारनयने मते जे अव्य एमां मुबारे खाय चे, ते अन्यनो ए प्रदेश कहीये. तथा जुसूत्रनयने मते जे समरे जे अव्यनो उपयोग दर पूर्वीय,ते समये ते प्रदेश,तेहीज अव्यनो कही पटने जो धर्मास्तिकायनो उपयोग द पूर्वीयें,तो धर्मास्तिकायनो प्रदेश टींग अने जो अधर्मअव्यनो उपयोग दश पुठीयें,तो श्रधर्मास्तिकायको प्रदेश कहीये. इत्यादि जे समय जे व्यनो उपयोग द पूठीयें,ते समय ने प्रदेश ने अत्यनो कहीये. तथा शब्दनयने मते जे अव्य नाम लइ पूरी पं.ने प्रदेश ते ऽव्यनो कहीये. तया समनिरूद नयने मते एक श्राकार प्रदेशमा मास्तिकायनो एक प्रदेश रयो ,तया यधर्मास्तिकायनो पर प्रदेश को नया जीव अनंताना थनंता प्रदेश रह्या के. एम पुण्य माया पर थानंना जाणवा. तया पवंचूतनयने मने जे समय जे प्रदेश नाशिगागाने अंगीकार करता देखीय तगमय प्रदेश, टयनो कथाकाशप्रदेशमापदत्यनम्वरूप सातनय करी जागर, नामलापकपुत्र प्रत्ये प्रश्न पडेले के नौ कयां वमो को ? गमनयने वचन श्रावकपत्र वाला नहुँ लोकमां व न. दीपन खोकना नो अयोलाक, कंबलोक अन नि ..मामा न कया लोकमां वमा ना? नेवार ग को धारा बानो के हुँ नि लोकमां मुं यानकाई न बाध्याता धीर श्रने असंध्या M पुर ते 4 " -- नवतत्वना प्रश्नोत्तर. २४ाए ता समुन . तेमां तमें कया द्वीप समुत्रमा वसो हो ? त्यारें शुद्धरतनै गमनयने वचनें श्रावकपुत्र बोल्यो के हुँ जंबू दीपमां वसुं . शेठ वो व्या जंबूद्वीपमां तो घणां क्षेत्र डे तेमां तमे कया क्षेत्रमा वसो बो ? तेवारें अतिशुद्ध नैगमनयने वचनें श्रावकपुत्र बोल्यो जे ढुं नरतदेवमां वसुं बु. शेठ बोल्या जरतदेत्रमा बत्रीश हजार देश , तेमां तमें कया देशमा वसो हो? तेसमयश्रावकपुत्र बोल्यो जे हुँ अमुक देशमा वसुबुं,शेव बोल्या ते देशमां तो घणां नगर बे, तो तमें कया नगरमा वसो गे? श्रावक पुत्र वोल्यो के अमुक नगरमां वसुं बुं, शेठ बोल्या ते नगरमां घणा पाडा बे, तो तमें कया पाडामा वसो हो ? श्रावकपुत्र बोल्यो अमुक पाडामां वसुं ९. एमज पाडामां घरादिक सहु वताव्यां. ए नैगमनयनो मत जाणवो. वती जिनदास शेठ संग्रहनयने मतें पूछे जे के तमें क्यां वसो हो ? तेवारें श्रावकपुत्रं कहुं हुं शरीरमां वसुं दूं. वली शेवें व्यवहार नयने मतें पूज्युं तमें क्यां वसो बो ? त्यारे श्रावकपुत्रे कयुं हुं आ संथारे वेठो बुं, एटले वीमानामा रह्यो ढुं. वली जुसूत्रनयने मतें पूज्युं तमें क्यां वसो गे? तेणें कहुं हुं उपयोगमा रहुं बुं, एटले ए नयने मतवाले झान अज्ञाननो नेद न पड्यो,वली शब्दनयने मतें पूज्युं, पामें क्यां रहो गे? तेणें कर्तुं हुं वनावमा रहुं ९, वली समनिरूढनयने मतें पूज्यं तमें क्यां रहोगे? तेणें कह्यु के हुं गुणमा रहुं हुं. वली एवंचूत नयने मतें प्रब्युं तमें किहां रहो बो? तेणें कडं जे हुं ज्ञान, दर्शन अने चारित्ररूप गुणमा रहुं बुं. एम साते नयनुं स्वरूप सर्व ठेकाणे उतारवं. ३११ जिनदास शेवः-साते नयें करी जीवनुं खरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-नैगम नयने मतें गुण पर्यायवंत शरीर सहित ते जीव' जाणवो. एटले ए नयने मतवाले शरीरमांहे जीवपणुं मान्यु, तेथी वी जा पुजल तथा धर्मास्तिकायादिक अव्य, ते सर्वे जीवमां गणाणां, तथा संग्रहनयने मते असंख्यात प्रदेशी ते जीव एटले ए नयने मतवाले एक आकाश प्रदेश टाल्यो, पण वीजा सर्वे अव्य जीवमां गण्यां, व्यव हार नयने मते नेख लश् काम चितारी जे ते जीव एटले एणे धर्मास्तिकाय, अधर्मास्तिकाय, आकाशास्तिकाय, तथा वीजा पुजल सर्वे टाल्या, मण पं चेंजिय, मन, लेश्याना पुजल डे, तेणें जीवमां गण्या, एट विषया .
סשן - . नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. दिक तो इंडियो लीये , ते जीवधी न्यारा ठे, पण ए नयने हां जीवनी साथ लीधा, तथा जुसूत्र नयने मतें तो जे जीव,एटले ए नयने मतवाले इंडियादिक तो सर्व टाल्यां पण ज्ञान ननो नेद टाब्यो नहीं, तथा शब्दनयने मतें तो नामजीव, जीव, अव्यजीव अने नावजीव, एटले ए नयने मतवाले चार जीवपणुं कयुं, पण गुणी निर्गुणीनो जेद नही पाड्यो, तथा नयने मते ज्ञानादिक गुणवंत ते जीव एटले ए नयने मतवाले न, श्रुतझान, इत्यादिक साधक सिकरूप परिणाम ते जीवखरूपमा म्या, नया एवंनूतनयने मतें अनंतज्ञान, अनंतदर्शन, अनंतवारिक गुरु सत्तामात्र ते जीव जाणवो. एटले एनयने मतवाले सिहि अवस्था ना जे गुण हता, ते श्हां ग्रहण कत्या. ए रीतें जीवमा सात नय कसा. ३१२ जिनदास शेवः-नयनी अपेक्षायें करी झाननुं स्वरूप केम जाती। प्रारकपुत्रः-नेगम नयना मतवालो एक अंश ग्रहीने सर्व वस्तु प्रमा करे , माटे नैगमनयने मते सर्वे जीव, ज्ञानी कहीये. कारण केस जीवनी चेतना अकारने अनंतमे जागें उघाडी , तिहां ज्ञानावरचा दिकमेनुं यारण लागतुं नयी, माटे नेगमनयनेमतें सर्व जीव अंश जानी जाणवा. तथा संग्रहनयना मतवालो सत्तानुं ग्रहण करे है, नाटे मोजीनी सत्ता झानरूप ठे, तेथी संग्रहनयने मते सर्व जीव,सत जानी जा. तया व्यवहारनयना मतवालो तो वालयकी जेनुं जेई रो, तेने ने कड़ी बोलावे, पण थंतरंग उपयोग न माने, माडे सलामननांगो मात्र प्रत्ये वांचे तया,जेनमतानां सर्व मूत्र,सिकांत, जा '... टीका. नर्गिप्रल यांन, गुरुमुखें गर्दहे, यार्थ करे, तेने उप झार नाना मनपासो आनी कहीने बोलावे, नया समूत्रनयने मर्ने निहित सन्तुगतनां नागनरूप पना उपयो 4 , नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २५२ अघाती कर्मने दयें करी अनंत चतुष्टय रूप लक्ष्मी प्रगट करी, लोकालोक नुं स्वरूप एक समयमां जाणे, तेने ज्ञानी जाणवा. ७१३जिनदास शेवः-साते नयें करी साधर्मिपणानुं स्वरूप केम जाणीयें? श्रावकपुत्रः-नैगम अने संग्रह नयने मतें करी सर्वजीव सत्तायें एक रूप में, एटले सर्व जीवनो धर्म, सरखो कहीयें माटे एबे नयनें मते सर्व जीव, सत्तायें साधर्मी जाणवा. तथा व्यवहारनयना मतवालो तो बाह्य थकी जेनी जेवी आचरणा देखे, तेने तेवो कहे, पण अंतरंग सत्ता उपयो गन माने, ऐटले जे जीवनी क्रिया प्रवृत्तिरूप एक सामाचारी सरखी हो य, तेने व्यवहार नयना मतवालो साधर्मी कही बोलावे, तथा ऋजुसूत्र नयना मते तो जे समय उपयोग सहित त्यग वैराग्यरूप उदासजावें जेनुं चित्त व ले, ते समय ते जीव साधर्मी जाणवा. एटले ए नयने मतवाले यथाप्रवृत्त्या दिकरणना परिणाम हता,ते शहांग्रहण कस्या, ए परिणाम तो पहेले गुणगणे मिथ्यात्वीने पण थाय. तथा शब्दनयने मतें तो अंतरंग उप योगरूप समकेत जावें साध्य एक साधन अनेक, ए रीते जे जीव सत्ताग तना धर्मने साधे, ते साधर्मी जाणवा. एटले ए नयने मतवाले समकेती जीवने साधर्मी कही बोलाव्या, तथा समनिरूढ नयना मतवालो श्रेणी नाव- ग्रहण करे , एटले नवमा दशमा गुणगणाथी मांमी यावत् तेर मा चौदमा गुणगणा पर्यंत जे जीव, घाती कर्मने दयें अनंत चतुष्टयरूप लदमी प्रगट करी शुक्लध्यानना बीजा त्रीजा पाया वचालें रह्या संवरनावें वर्ते, एवा केवली नगवान् ते साधर्मी जाणवा. तथा एवंनूत नयने मते तो जे अष्ट कर्म क्षय करी अष्टगुण संपन्न लोकने अंतें विराजमान अव्याबाध सुखना जोगी सादि अनंतमे नांगे वर्ते , एवा सिद्ध परमात्माने साधर्मी जाणवा. ए रीतें साधर्मी जपर सात नय कह्या. ७१४ जिनदास शेवः-सात नयें करी धर्मनुं स्वरूप केम जाणीयें ? श्रावकपुत्रः-नैगम नयनें मतें तो सर्वे धर्म बे, केम के सर्वे धर्मने चा हे . एटले ए नयने मतवाले सर्वधर्मने धर्मनाम कही बोलाव्या, तथा संग्रहनयने मते जे वडेरायें आदस्यो, ते धर्म. एटले ए नयने मतवाले अनाचार तो बोड्यो अने कुलाचारने धर्म करी मान्यो, एटले जे जेना कु वकर्मागत आव्यो, ते धर्म जाणवो ॥ गाथा॥ नेखधारीकू गुरु कहे, पु । २७७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एयवंतवू कहे देव ॥ कुलाचारकू धर्म कहे, ए कुकर्मकी देव ॥ १ ॥ व्यवहारनयना मते जे सुखनुं कारण ते धर्म कहीं एटले ए नयने वा पुण्यरूप करणीने धर्म करी मान्यो, तथा जुसूत्र नयने मतें सहित उदास नावें वैराग्यरूप परिणाम ते धर्म जाणवो. एटले ए मतवाले यथाप्रवृत्तिकरणरूप परिणाम प्रमुखने धर्म करी मान्यो, ते पहेले गुणगणे मिथ्यात्वीने पण थाय. तथा शब्द नयने मतें जे सत्तागतना जासनरूप समकेत ते धर्म जाणवो, केम के समकेत जेने, धर्मनुं मूल . तथा समनिरूढ नयने मते जीव अजीवरूप नवm पट् अव्य, नय, निदेपा, प्रमाण, उत्सर्ग, अपवाद, निश्चय, व्यवहार.. व्य, नाव, स्वरूप जाणी जीवसत्ताने ध्यावे. अजीवसत्तानो त्याग गरे, झान, दर्शन, चारित्ररूप शुरू निश्चयनय परिणाम, ते धर्म कहीये. पटो पनपने मतवाले साधक सिद्धरूप परिणाम, ते धर्मपणे करी मान्या. तण एवंनतनयने मते जे गुरु शुक्लध्यान रूपातीतपरिणाम कपकश्रेणी क्षयनां कारण, ते साधनधर्म जाणवो थने जीवनो मूलस्वनाव मोक्षार कार्य निष्पन्न सिहिमा रहे, ते धर्म जाणवो. १५जिनदास शेठः-सिम नगवाननुं स्वरूप,साते नयें करी केम जाणी! आहाः-नेगमनयवालो एक अंश ग्रहीने वस्तुनुं प्रमाण करे । माद नगनगने गत सर्व जीव सिह ठे, कारण के सर्वजीवना बार नक गदा हा सिसमान निर्मल ठे, तिहां कर्मावरण लागतो भी माद नगानगने मनं सर्वजीव सिद्धसमान जाणवां. तथा संग्रहनयमा महाडो मत्तानुं ग्रहण करे के, एट सर्वजीवनी सना एक समान स की, मागायन मंतं करी मर्यजीव रात्तायें सिरामान जाणा, दो पायानिकन करी कर्म सहित यवस्था टाली, पण अश्या निकाय या अंगीकार करावी, नया व्यवहारनयने मते जे पि मान गर्न करीन ति यया, नेने सिपा जाणवू. पटाए नापनावमा दना, यानीकार कन्या, नया सजुम्चन माणे विमान आपणा यात्मानना सनी मोदी बन , ने ममयं ने जीर, मिझम मनपा निजीवन मिहममान का। yware mint , नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २५३ वोलाव्या, तथा शब्दनयने मते तो जे शुकशुक्लध्यानपरिणाम नामादिक चार निदेपे, ते सिद्ध कहीये. तथा समनिरूढनयने मते जे केवल ज्ञा न, केवलदर्शन,यथाख्यातचारित्ररूप गुणवंत होय ते सिक, एटले ए नयने मतवाले तेरमे, चौदमे गुणगणें वर्तता केवली नगवान्ने सिक समान कही बोलाव्या. तथा एवंनूतनयने मते जे ज्ञानवरणादि सकल कर्मनो क्षय करी अनंतगुणरूप लक्ष्मी प्रगट करी लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे जांगे वर्ते एवा जे, सिद्ध जगवान् ते सिद्ध कहीये. २४ जिनदास शेवः-बलीनयनीअपेक्षायेंकरीनवतत्त्वर्नुखरूपकेमजाणीयें ? श्रावकपुत्रः-झजुसूत्रनयने मते पहेले गुणगणे एकैडियथी पंचेंजिय पर्यंतना जीव अनुपयोगें मिथ्यात्वनावें वर्ते, तेने व्यजीव कहीयें अने शब्दनयने मतें चोथे गुणगणे आत्मस्वरूपमा समकेतनावें वर्ते, तेने नाव जीव कहीये. हवे अजीवनुं स्वरूप कहीयें बैयें. एटले कोश्क जीव झजु सूत्रनयने मतें शुजाशुज परिणामें करी पुण्यपापरूप आश्रवनां दलीयां बांधे, तेने अजीव कहीये. अने व्यवहारनयने मतें अबतिपणे अणक स्यां आश्रव आवे, एवं पण श्रीनगवतीसूत्रमा कडं . हवे संवरनुं व रूप कहे . शब्दनयने मतें चोथे गुणगणे समकेती जीव अने पांचमे गुणगणे देश विरति जीव, तथा बके सातमे गुणगणे सर्व विरतिजीव, ए संवरनावमा रह्या वर्त ने, तथा समनिरूढनयने मते श्रेणीनावें नवमा द शमा गुणगाणाथी मांगी यावत् तेरमा चौदमा गुणवाणा पर्यंत केवली जगवान् पण संवरजावें रह्या वर्ते के अने एवंनूतनयने मतें सकल कर्म दय करी लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे नांगे सिद्ध परमात्मा पण संवरजावमा रह्या वर्ते बे. हवे निर्जरानुं स्वरूप कहे . शब्द, सम जिरूढनयने मतें श्रेणीनावें नवमा दशमा गुणगणाथी मांगी तेरमा चौ दमा गुणगणा पर्यंतना जीव आत्मखरूपमां वर्त्तता महानिर्जरा प्रत्ये करे . हवे मोदनिःकर्मावस्थानु खरूप कहे . समनिरूढनयने मते श्रेणीजावें तेरमे चौदमे गुणगणे केवली नगवान् वर्ते ,तेने अव्यमोदपद कहीये. अने एवंनूतनयने मतें सकल कर्म दय करी लोकने अंतें विराज मान सादिअनंतमे लांगे वर्ने , एवा सिझपरमात्माने नावमोक्षपद क हीये. ए नव तत्त्वमा स्वरूप जाणवू.
२५४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ७३३ जिनदासशेठः-साते नयें करी नव तत्त्वनुं स्वरूप केम जाली! श्रावकपुत्रः-नैगमनयने मतें सर्वे तत्त्व , जे कारणे सर्वकोई तातो चाहे , तथा संग्रहनयना मतवालो सर्वनो संग्रह करीने बोल्यो जे एस तत्व ठे, एटले जे जेहने मन मान्यु, ते तत्त्व, वीजां सर्वे अतत्त्व जाणवा. तथा व्यवहार नयना मतवालो वाह्यस्वरूप देखीने नेद वेहेंचे, एटले जे दीसता गुण देखे, ते माने, माटे एक जीवतत्त्व अने वीजें अजीवतत्त्व एव तत्त्व माने, तेमां वली प्रथमजीव तत्त्वना वे नेद, इत्यादि श्राम कन्या,ते रीतें यावत् गंठीनेदी तथा अगंठीनेदी सुधी कहीने वली प्रकार तर ५६३ नेद कहे. तथा अजीव तत्त्वना भेदनी वेहेंचण आवी रीतें करती प्रयन यजीवना वे नेद ठे, एक रूपी अजीव अने बीजो अरूपी अजीब, तेनां धर्मास्तिकायनो खंध, देश अने प्रदेश, तथा अधर्मास्तिकायनो खंभ, देश भने प्रदेश तथा याकाशास्तिकायनो खंध, देश अने प्रदेश, तथा एक नंद कालव्यनो मलीयरुपी यजीवना दश दथया.वली धर्मास्तिकाय अत्यनकी, देवयकी, कालथकी, चावथकी अने गुणयकी,ए पांच ने ले. परीत यार्मास्तिकाय, याकाशास्तिकाय, तथा काल, सर्वना पांच पांच न करता श द वाय. ते पूर्वोक्त दश साथै मेलवतां त्रीश नेद अ जीना गया. हवे रूपी आजीवना पांचशो ने त्रीश जेदनुं स्वरूप 3. हरमना याग, गंधना वे, रसना पांच, वर्णना पांव अने संस्था ना , गन पचीश नेद मूल , तेना उत्तर द पांचशे ने त्रीश,ते माया-प्रशम याउ फरस मांदला प्रत्येक फरस ने पांच वर्ण, सपना, पांच गंम्यान अने उमार्श, परीत वीश साय गुणतां २. पान परी, तेमांयी तमाशे साथ गणवानु कारण नामर्शनानंद माथ गाणवो होग,नो ने नारी , नया माता दया पर्श, म्पमती देवा. बाकी ठगी मामामाका दाय, तो तेनाप्रतिपक्षी चापच्या ... " मित्र माती. याउपना नंद यामकीय दादीन वी नंदन न नाजानी र याम नया पीश नंदनांची 4. काजदने पांच रन माय माना पनि ना ये HA प नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २५५ १०० नेद थाय. तथा तेवीज रीते पांच वर्णना पण शो नेद थाय. अने तेमज पांच संस्थानना पण शो नेद थाय. ए सरवाले ५३० नेद पुजल अव्यरूपी अजीव डे तेना थया. तेनी साथे पूर्वोक्त अरूपी अजीवना त्रीश नेद मेलवतां ५६० नेद थाय. ए सर्व व्यवहारनयने मते नेदनी वेहेंचण . तथा जुसूत्रनयने मते जे जीव, शुनाशुज परिणामें करी पुण्य, पाप रूप आश्रवनां दलीयां बांधे, तेने अजीव कहीयें. ए ब तत्त्व थयां, तथा शब्दनयने मते तो चोये गुणगणे समकेती जीव, पांचमे गुणगणे देशवि रतिजीव, ब सातमे गुणगणे सर्व विरति जीव, ए त्रणे सत्तागतना ना सनरूप संवरनावमां वर्तता समय समय अनंतां कर्म निरावे , तथा समनिरूढनयना मतवालो श्रेणीनावने ग्रहे , माटे नवमा दशमा गुण गणाथी मामीने यावत् तेरमा चौदमा गुणगणा पर्यंत केवली नगवान् पण संवरनावमां वर्त्तता महा निराप्रत्ये करे , तेने अव्यमोक्षपद कहीयें. ए नवे तत्त्व आव्यां. तथा एवंचूतनयने मतें सकल कर्मदयें करी लोकने अंतें विराजमान सादि अनंतमे नांगे वर्तता एवा सिद्धपरमा त्मा, तेने नावमोदपद कहीये. ए रीतें साते नयें करी नव नत्त्व- वरूप, ७३४ हवे पाया उपरे उत्सर्ग अपवाद मार्गे नय उतारे जे. एटले कोश्जीव पाथाने अर्थे वनमां काष्ठ वेवाने चाल्यो, तिहां बीजो कोश् सन्मुख मल्यो . तेणें पूज्युं तुं क्यां जाय ? तेवारे ते अशुभ नैगमनयने वचनें बोल्यो जे हुँ पाथो सेवा जाजं . हवे वनमां जश्ने काष्ठ दवा मांमयु, तेवारें वली कोश्य पूज्युं के शुं बेदे ले ? तेवारें शुक नैगमनयने वचनें बोव्यो के हुँ पाथो हुं . हवे काष्ठ लश्ने पालो वन्यो, तेवारें वली कोश्यें पूब्यु के तुं शुं लाव्यो ? तेवारे शुद्धतर नैगमनयने वचनें वोल्यो के हुँ पायो लाव्यो. हवे पाथो सराणे चडावी उतारवा मांमयो, तेवारे वली कोश्य पूब्युं जे तुं हुं उतारे जे ? त्यारे ते अतिशुद्ध नैगमनयने वचनें बोल्यो के हुँ पायो उतारूं बुं. ए रीते नैगमनय जाणवो. हवे व्यवहारनयना मतवालो बोल्यो के एवी रीते पाथो हुँ मानुं नही परंतु हुँतो संपूर्ण दे खाती वस्तुमा वस्तुपणुं मा, एटले पाथो उतारी तैय्यार करी मेव्यो, ते बारे व्यवहारनयना मतवालो कहे, जे हवे एने पाथो कहीये. हवे संग्रह नयना मतवालो बोल्यो के एम पाथो नही पाथानी सत्तारूपमाहे धान्य २५६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. जमु. तेवारें संग्रहनयना मतवालो कहे के हवे पाथो कहीये. हवेरुजुसूत्र नयना मतवालो वोल्यो के एवी रीतें पायो नहीं. हुँतो वस्तुना जारने ग्रहण करुं, एटखे पांच, सात, पाथा धान्य जरीने एक बाजु ढगलो करयो, यने पायारूप खोऱ्या दूर काढी नाख्युं, तेबारें झजुसूत्रनयना मतवालो कड़े के दवे एने पायो कहीये. वली कोश्य पूज्युं जे ए पांच सात पायानुं झान किहां रां ठे? तेबारे शब्दनयना मतवालो वेहेंचण करीने बोल्यो जे श्रा शरीररूप पायो , तेमां ज्ञानादि अनंतगुणरूप धान्य जखं , तेवाएँ समनिरुडनयना मतवालो बोल्यो के एम पाथो नही, ए शरीररूप पाया माहवी उपयोग काढी अने ज्ञानादिक अनंतगुणरूप मांहे धान्य जसुं नमा उपयोग लगानीने श्रेणीजावें चड्यो, एटले एने पाथो कहीये. तेबारे एवंजननय वालो बोलो, के एम पायो नही परंतु ज्ञानादि अनंतगुणरूप धा न मांग , ते संपूर्ण प्रगट करी पाथारूप शरीरनु खोखं मूकी जे लोकने टांत शिवपुरीमा विराजमान थया, तिहां पायो कहीये. एमां श्राग जा चार नय अपवादमागे अने पाठला त्रण नय उत्सर्गमार्गे जाणवा.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २५ होत्सव विधिप्रयुख करी मांहे देव बेसाडे, तेवारें संग्रहनयना मतवालो कहे के एने देहरुं कहीये. हवे झजुसूत्रनयना मतवालो वोव्यो के एम देहरु नही, हुतो नावने ग्रहण करुं ढुं; आपणे देहरानुं शुं काम बे, पण एमां देव कोण जे? झपन देव ? किंवा अजितनाथ ? किंवा संजवनाथ ले? इत्यादि जे देव मांहे बेग होय,तेनुं प्रयोजन . एटले ए शजुसूत्रन यने मतवाले देहरा उपरथी उपयोग उतारीने देव विराज्या , तेना ध्या नमांहे उपयोग लगाव्यो.तेवारे को बोल्यो जे देरासरमा देव विराज्या बे, तेनी जेलखाणरूप ज्ञान किहां रझुंडे? तेवारे शब्दनयना मतवालो अंत रंग उपयोग दश्ने बोल्यो के था शरीररूप देहरुं तेमां निश्चय देव श्रात्मा पोतेंज,तेने विषे ए ज्ञान रघु बे. हवे समनिरूढनयना मतवालो बोव्यो के एम देहरुंनही. ए शरीररूप देहरामांथी उपयोग काढी तेमाहे निश्चय देव आत्मा बिराजे ,तेना स्वरूपना चिंतनरूप ध्यानमा उपयोग लगा डी श्रेणीजावें चढे, तेवारें देहरुं कहियें. त्यारें एवंनूत नयना मतवालो कहेवा लाग्यो के एम देहरुं नही,परंतु माहे निश्चयदेव आत्मा विराजे ,ते नुं स्वरूप संपूर्ण प्रगट करी अने देहरारूप शरीरनुं खोखुं शहां मूकी लो कने अंतें सिझपुरीमा विराजमान थया, त्यां देहरुं कहीये. ७३६ हवे उत्सर्ग अपवाद मार्गे घट उपर सात नय उतारे . कोश्क घट लेवा चाल्यो, तेवारें मार्गमां तेने बीजो कोश् सन्मुख मल्यो, तेणें पूज्युं तुं शुं लेवा जाय बे ? ते वखत ते अशुभ नैगमनयने वचनें वोल्यो के हुँ घट खेवा जालं . पनी तिहां जश्ने माटी खणवा मांनी ते वारें कोश्य पूज्युं तुं शुं करे ने ? त्यारे शुद्ध नैगमनयने वचनें वोल्यो के घट लवं बु. हवे माटी लश्ने पाबो वट्यो, तेवारें वली कोश्य पूज्युं तुं शुं लाव्यो! तेवखत शुद्धतरनैगमनयने वचनेवोल्यो हुँ घट लाव्यो; हवे माटी चाकडे चडावी घट उतारवा मांमयो, तेवारें वली कोश्य पूज्युं तुं हुं उ तारे ? त्यारें अतिशुद्धनैगमनयने मते बोल्यो हुँघट उतारूं बु॥इतिनैग मनयः॥ हवे व्यवहारनयना मतवालो वोल्यो के एम घट न थाय ढुंतो संपूर्ण वस्तु नजरें देखें, तेमां वस्तुपणुं मानें एटले घडो तैयार संपूर्ण नी पजे, तेवारें एने घट कहीयें. हवे संग्रहनयना मतवालो वोल्यो के एम घट नही,परंतु घटनी सत्तारूप जल मांहे नखं होय,तेवारें घट कहेवाय, ՀԱՃ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एटले घटनी सत्तारूप जलें करी संपूर्ण जरे,तेवारें एने घडो कहींयें. झजुसूत्रनयना मतवालो बोल्यो के एम घट हुँ मार्नु नही हुँतो जावने । हण कर्म तुं. एटले पांच, सात, घट जरीने एक ठामडामां रेड्या श्रने पर रूप खोऱ्या एक वाजु काढी नाख्यु, त्यारें तेने घट कहीये. तेवारे कोश बोल्यो जे ए पांच,सात,घटरूप जलनुं ज्ञान किहां रां ने ! ते वखत शर नयना मतवालो वेहेंचण करीने बोल्यो के या शरीररूप घट अनेझानादि अनंतगुणरूप माहे जलजमु ठे, तेवारें समनिरूढनयना मतवालो बोलो एम घट नही या शरीररूप घटमांथी उपयोग काढी अने मांहे ज्ञाना दिअनंतगुणरूप जे जल जमु ठे, तेमां उपयोग लगावी श्रेणी नावे बरे. नेवारे घट कहीये. एटले एणे शरीररूप घटमांथी उपयोग काढी अने ज्ञा नादि अनंतगुणरूप मांडे जल जखं वे, तेमां उपयोग सगावीने श्रेणी नायें चटमोतेवार समनिरूढनयना मतवालो घट कहे. हवे एवंचूत नयना म नवासी बोल्यो जे गम घट नही,परंतु एमां जे ज्ञानादि अनंतगुणरूप जब जन,ने प्रगट करी घटरूप शरीर, खोखं हां मूकी लोकने अंत सिक दुर्गमा विराजमान थया. तिहां घट कहीये. 133 वरपर नत्सर्ग अपवाद मार्ग करी सात नय जतारे जे. को के . नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २५ए मां बेसाडी, तेवारें संग्रहनयना मतवालो कहे हवे एने घर कहीये. तेवारे रुजुसूत्रनयना मतवालो बोल्यो मतवालो बोल्यो के एम घर न थाय, ढुंतो नावनें ग्रहण करूं टुं. घरनुं शुं प्रयोजन बे ? माहारे तो मांहे घरनी धणीयाणी स्त्री वेठी बे, तेनी साथै काम , घर काम डे ? एटले एकजुसूत्रनयने म तवाले घररूप खोखा उपरथी उपयोग काढी अने मांहे घरनी धणीयाणी स्त्री वेठी,तेमां उपयोग लगाव्यो,वली तेवारें कोबोल्यो के ए घरमां स्त्री वेगी ,तेनुं ज्ञान किहां रघु ? तेवारें शब्दनयना मतवालो वेहेंचण करीने बोल्यो के आ शरीरूप घर अने मांहे चेतन महाराजरूप पुरुष अने सम तारूप स्त्री बेठी बे,तेमध्ये ए ज्ञान रझुंडे, तेवारें समनिरूढनयना मतवलो बोल्यो के एम घर नही,परंतु शरीररूप घरमांथी उपयोग काढी अने समता रूप स्त्रीमा उपयोग लगावी,श्रेणी नावे चढे,तेवारें घर कहीये. हवे एवंचूत नंयवालो बोल्यो एम घर नही, पण ए शरीररूप घरनुं खोखू शहां मूकी स मतारूप स्त्रीने लश् लोकने अंतें मोदपुरीमां जश् वस्या, तिहां घर कहीये. ७३७ हवे राज्य उपर उत्सर्ग अपवादमार्गे सात नय उतारे अ. को पु रुष, राज्य सेवा चाल्यो,तेने मार्गमां को सामो मल्यो,तेणें पूज्युं तुं किहां जाय जे? त्यारे ते अशुद्ध नैगमनयने वचनें बोल्यो ढुं राज्य लेवा जाउं बुं. हवे राज्य लेवानी सामग्री मांमी, तेवारें वली कोयें पूज्युं तुं हुं लीये ? एटले शुद्ध नैगमनयने वचनें बोल्यो के ढुं राज्य ललं बुं ? हवे राज्य ल श्ने पागे वट्यो, तेवारे वली कोश्य पूज्युं के तुं शुं लाव्यो ? तेवारें शुद्धतर नैगमनयने वचनें बोल्यो के हुं राज्य लाव्यो. हवे राज्य पालवा मांमयुं, ते वारें कोश्य पूब्युं तुं शुं पाले ? एटले अतिशुद्ध नैगमनयने वचनें वोल्यो के हुँ राज्य पालुं बु॥इति नैगमनयः॥हवे व्यवहारनयना मतवालो वोल्यो के एम राज्य कहेवाय नहीं, डंतो संपूर्ण राज्य नोगवतां नजरें देखु, तेवारें राज्य मार्नु,ते वखत संग्रहनयना मतवालो बोल्यो,एम राज्य कहेवाय नहीं जे राज्यनी सत्ताने ग्रहे, ते राज्य कहेवाय. एटले राज्यनी सत्तारूप प्रधान कामदार, शिरदार, सुनट, शीपाई, जमादार, फोजदार, कोटवाल, हाली. मुहाली, हाथी, घोडा, रथ, पायक आदिक राजानी सत्तारूप सामग्री मले त्यारें राजा कहीये. हवे झजुसूत्रनयना मतवालो बोल्यो एम राज्य कहेवाय नहीं, हुँ तो नावने ग्रहण करुं हुं. एटले राज्यरूप सामग्री तो सर्व मली, - १६० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर पण राज्य कार्यनी चिंतारूप हाल हुकम, न्याय, इनसाफ, वात, विचार रूप राज्य कार्यना चिंतनमां उपयोगना परिणाम वर्ते, ते समय राज्यको वाय, नहीं तो रातना राजानी परें अंधु राज्य जाणवू. वली को बोलोर राज्यकाजना उपयोगरूप चिंतननुं ज्ञान क्यां रडं ? तेवारे शब्दनक्नो मतवालो बोयो के या शरीररूप नगर नवछारें करी शोजतुं अने मांडे चेतन माहाराजारूप राजा राज्य करे ठे. तेमांहे ए शान रघु ठे, तेबारे समनिरुदनयना मतवालो बोल्यो के एम राज्य कहेवाय नहीं, पण ए शरी ररूप नगरमांयी उपयोग काढी अने जे एमांहे चेतन महाराजारूप राजा राज्य करे , तेना स्वरूपमा उपयोग लगावी, श्रेणीचा चढे, तेवारे राजा कहीये. हवे एवंनूतनयना मतवालो बोल्यो के एम राजा कहेवाय नहीं, पण मांडे चेतनमाहाराजारूप राजा राज्य करे रो, तेनुं स्वरूप संपूर्ण प्र गट करी, पशरीररुप नगरनुं खोखु इहां मूकी लोकने अंतें सिरूपुरीमा मोक्षनगग्नुं गज्य करे, तेने राजा कहीये. वे धर्माजीवने समकेतनी स्थिरता करवा वास्ते जाणपणारूप पान नगर्नु सम्पवासिय यं. को जीवने मार्गे जातां वाण लाग्यो, पट नगमायने नहें वाण हायमा लश्ने लोकने कहेवा लाग्यो, जे था बाण मत मानो. या नाणाकी पुल जोग, तुं. एटमी मंगदनाना मतवालो वोटयो के ए वाणनो कां वाक नत्री गरानो नाम्या याव्यो गणवाणनो मारनारो कोण? तेने शो 1 काहा. पटाप र सायं? एम संप्रदायने मतं तेनो संग्रह नागरगोगामारनयना मतवालो बोटाकि नाई! ॥ मानानांनी,पण कोइ प्रकारे नादार महतो बांक . का याव्या दवाय , देवार वाणीने तुने मायाना •i Tarवागे का? माद कोई भी ग्रहनी की, गमवायमायोनियद्याने वाला A ।
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर १६२ हतां,तेवा ग्रह पण आव्या,माटे शुजाशुन्जरूप कर्म, सर्वने सुखपुःख दीये ३. ए विपाक सर्वे कर्मना कस्या उदय आवे जे. एमां ग्रहनो कांशवांक नथी. ॥गाथा॥कर्म करे तेन करेकोय,कर्मे कीडी कुंजर होय॥ कर्मे सुख कुःख पामे सहु, कर्मे जीव नमे ते बहु॥१॥माटे सर्व जीव, कर्मने वश जे. ए जुसूत्रनुं वचन .ए रीतें चारनयें जाणपणुं करीसंसारमा जीव परिज्रमणपणुं करे . हवे शब्दनयना मतवालो बोल्यो के ए कर्म विचारां शुं करे? एतो जड बे,कोश्ने सुख फुःख देतां नथी, पण सुख दुःखनो पेदा करवावालो त था जोगववा वालो आपणो जीव, जेवा परिणामें करीने जीवें कर्म वांध्यां होय, तेवा विपाक उदय आवे,माटे एमां कर्मनो कांश वांक नथी. जीवें पोतें उद्यमें करी कर्म बांध्यां,तेवा विपाक लोगवे डे माटे वांक ता हारा जीवनो बे, पण कर्मनो वांक नथी. कर्म तो जीवनां कस्यां थाय बे, अने वली जीवज उद्यम करीने टालतो जाय, ए रीतें शब्दनयने मतवाले जीव अने अजीवरूप जे कर्म, तेनी जूदी जूदी वेहेंचण करीने देखाडी. हवे समनिरूढनयना मतवालो बोल्यो के एमां जीवनो कांश वांक न थी, जे वेलायें, जे कालें,जेवा केवली नगवाननें नाव दीठा होय ते वे लायें,ते कालें,तेवाज जीवना परिणाम थाय, पण ते नाव कोश्ना टाव्या टले नही, एटले केवली जगवाने जेवी रीतें पागल थापणा नव दीग होय, के जे देवता,नारकी,तिर्यंच, मनुष्यना एटला लव करीने सिकि व रशे ते दिवस,ते घडी, ते वेला श्रावे,तेवारें जीव,तेवे परिणामें करी तेवा कर्मनुं ग्रहण करे,एमां जीवनो कांश्वांक नथी, केवली नगवाने दीवेला ला व कोश्नाटाव्या टले नजी, जेप्रमाणे केवलीयें दीहोय, ते प्रमाणेज बने. हवे एवंनूतनयना मतवालो बोल्यो के एतो सर्वे बाह्य व्यवहाररूप वात ,परंतु निश्चयनयें करी अंतरदृष्टियें जोतां तो जीवने जन्म नथी,म रण नयी, कर्म नथी, जर्म नथी, रोग नथी, शोक नथी, राग नथी, रोष नथी,शुझ, चिदानंद, निर्मल, परमज्योति, ज्ञानदर्शनचारित्रमय, अक्षत, अखंग,अलिप्त, शाश्वतो, परमानंदसुखमय, सत्तायें सिझसमान, एवो ता हारो जीव बे,जेवो सिझक्षेत्रे वसे, तेवो था शरीरमांहे अंतरदृष्टियें विचा रतां नेद नथी मनमांहे ए रीतें नांगे,लागे,रंट लागे, यांनो लागे,शस्त्र ला गे,कोश निंदा करे,चाडी करे,नुकशान करे,रोग उपजे, ए श्रादि सर्वठेकाणे, २१ १३७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एरीत साते नयेंकरीअर्यविचारतां जीव संवरनावमां थावेशने जेवारे से वर नावमा यावे, तेवारें जीव, निर्जरा करे, पण नवां कर्म न बांधे. ४कोश्जीव एम कहेठे,के"जहागति,तहामति"ए वचन अन्यथाएकांत बाढीनु.थने जहामति, तहागति"ए वचन,तेआगम प्रमाणे श्रीजिनवम नथनुसार वे. माटे "जहागति, तहामति" ए वचनने अनुसारें सात नय उतार वेः-कोइ जीवना जुसूत्रनयनेमतें शुभाशुज़रूप परिणाम थया,ते शुनागुन परिणामें करीने जीवेंव्यवहारनयने मतेपुण्य पापरूप कर्मनांदसी यानुं ग्रहण कतुं,ते कर्मनांदलीयानुं ग्रहण करीने संग्रहनयनेमतेंजीवेंथात बारूप सत्तापणे बांध्यां,यने नैगमनयने मते ते दलीयां अतीतकालें ब्रह्मां हता. अने थनागतकालें जोगवशे तथा वर्तमानकालें सत्तायें रह्या वतें ठे. ए चार नयं करी अव्यकर्मरूप श्राउखानो बंध जाणवो. अने शब्दनयने मतं नावणे चार गतिने विषे जीव उपन्यो भने समनिरूढनयने मते जे गतिमा जीव उपजे, ते गतिना सर्व पर्यायरूप वस्तुप्रत्ये पामे.तेने तेवो कही गं, नया एवं जननयने मते ते पर्यायरूप वस्तु जीवें जोगववा मांगी, तेने को कहीय. पीले 'जहामति, तहागति" तेमां सात नय कह्या. "५३ वेयजानीश उपनयनुं स्वरूप देखाडे ठे:-तिहां प्रथम प्रच्या TEN नपर्ने माग को . सर्वव्यमां अनेक स्वनाव,ते एक वचन IS नाही. तेथीमांदो मांद संपपणे कहे तिहां जे उत्पाद, - पागनी गुणसत्ताने प्रह, जव्यास्तिकनय कहीये. मानिकताना दशनाने, ने कार चे. तिहां प्रथम सर्वे अन्य निन्य गानिक कटीयं. श्रीजा ने अगुमला थने दावनी अपदान 4. ने विभीमा प्रहे. साताहिक करी गर्ने जीव माहीर स - नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, २६३ अव्य, स्वक्षेत्र वकाल अने स्वजावें करी सत्य , ए त्रीजो सत्यलक्षण अव्यास्तिक कहीये. चोयो ते सर्वे अव्यना कहेवा योग्य गुण अंगीकार करे, ते वक्तव्य व्यास्तिक जाणवो. पांचमो जे श्रात्माने विषे अज्ञान रद्यु बे, ते अशुरुमव्यास्तिकनयने मते . माटे एने अशुजव्यास्तिक कहीये. हो सर्वे अव्य, गुणपर्यायरूपअवयवेंकरीने सहित , ते अवयवव्या स्तिक कही. तथा सातमो सर्वे अव्य मूलसत्तायें एक बे,ते परमअव्यास्ति क कहीये. आठमो सर्वे जीवना आवरुचक प्रदेश निर्मल ले ते शुरूज व्यास्तिक कहीयें, नवमो सर्वे जीव सत्तायें असंख्यात प्रदेशरूप एक सा मान्यपणे सरखा ते सत्ताडव्यास्तिक कहीये. तथा दशमो गुणी, गुण अने अव्य, ते एक ते परमजावग्राहक अव्यास्तिक कहीयें. ए रीते अव्या स्तिक दश नयनुं स्वरूप कडुं. ७५६ हवे पर्यायास्तिकनयनुं खरूप कहे जे-जे पर्यायने आहे, ते पर्याया स्तिकनय कहीये. तेना उन्नेद , ते कहे :-प्रथम अव्यपर्याय ते नव्यपणुं अथवा सिझपणुं, वीजो अव्यव्यंजनपर्याय, ते पोतपोताना प्रदेशनुं मान, त्रीजो गुणपर्याय, ते एकगुण, अनेकतापणे परिणमे, जेम धर्मादिप पोता ना चलणसहायरूप एक गुणधी पण अनेक जीवपुजलने सहाय करे, बे, ते रीतें सर्वत्र जाणी लेवू. चोथो गुणव्यंजनपर्याय, ते एक गुणना घणा नेद बे. पांचमो स्वनावपर्याय ते अगुरुलघुपर्याय सर्वअव्यमां जाणवो. ए पांच पर्याय सर्वव्यमांबे,अने हो विनावपर्याय ते एक पुलअन्तमांडे, एटले पुजलना जे खंध ते सर्वे विज्ञावपर्यायरूप जाणवा. ए ड पर्यायास्ति कनय कह्या, अनेआगल दश अव्यास्तिक कह्या,सर्व मती शोल नेद थया. हवे नैगमादि सात नयनां नेदो सहित स्वरूप कहे जे. ७५७ तिहां प्रथम नैगमनयनुं स्वरूप कहे . नहिं ठे एक गम जेने विषे नैगम एटले एक अंशें जेमां गुणपणुं नीपन्युं होय, तेमां वस्तुपणुं माने, तेने नैगमनय कहीये. तेना त्रण नेद . ते श्रावी रीतें:-श्रीमाहावीरस्वा मीनो आगल जन्म थयो हतो, तेने घणो काल व्यतीत थर गयो, पण ह मणां प!षणमां जन्मकल्याणिकादिनो महोत्सव करिये, अथवा दीवा लीने दिवसें निर्वाण कल्याणिकनो महोत्सव करिये, ते सर्वे वर्तमानें. अतीतारोपणनामें नैगमनयनो प्रथम नेद जाणवो. तथा अनागतकालें . १६४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, श्रीपननाजजी तीर्थंकर थाशे, तेनो श्राज जन्मकल्याणिकादिक जक्तिम होत्सव करीये, ते सर्वे वर्तमान अनागतारोपण नामें नैगमनयनो बीजो नेद जाणवो, तथा हमणां वर्तमाने जे कामनो थादर करीअंगीकारकरीये, ते वर्तमाननेगमनयनोत्रीजोजेद जाणवो. ए नैगमनयना त्रण नेद कह्या. ७६१ हवे संग्रहनयर्नु स्वरूप कहे . जे सत्ताने आहे, ते संग्रहनय जाण वो जे कारणे एक नाम लीधाथी सर्वगुण पर्याय परिवार सहित श्रावे, ते संग्रहनय जाणवो.तेना वे नेद . एक सामान्यसंग्रह थने बीजो अशेष संघ इ, तिहां इव्य एवं नाम लेता थकां जीव अजीवपणानो कांइनेद पज्योन ही, ते सामान्यसंग्रह थने बीजो जे विशेषता अंगीकार करीयें, जेम के जीव उच्य पटलुं क{ तेबारे श्रजीव सर्वे टली गया, तेने विशेष संग्रह कहीये, पसी पाप गर्नु स्वरूप कहे ठे. जेम के मात्र घट एवं नाम लेतां सामान्य संग्रह कहीये. श्रने विशेषता गुण अंगीकार करीने बोलीये, जेम के मा टीनो घट ग नाम सीधायकी त्रांबा, पीतल, लोढा, रूपा, सोना प्रमुखना पट मर्ग टसी गया, ते विशेषसंग्रह कहीये. ए संग्रहनयना वे भेद कया. १६३ हये व्याहारनयनु बरूप कहे ये-जे बाह्यस्वरूप देखीने जेद वेदले, पटप वाधीसता गुण देखे, तेवा माने, पण टांतरंग परिणाम तथा सताने न माने, कम के ए नयमां श्राचार क्रियाप्रमुख ठे, पण यंतरंग परिणामनो उपयोग नमी, पटसं जेग नेगम थने संग्रह पबे नय झानरूप ध्यानना परिणाम विना अंश नया सत्तामाहि, तेम पनयमां करणी मुख्य ठे." पाहारनयनाद. एक गुब्व्यवहार. बीजो अगुब्व्यवहार, तब गुफलाहार, मई गुणाग ने लेना पांच नंदले, ते शिप्यने रामजावता ग' हा देवा .पक अशुव्यवहार, बीजो शुनव्याहार, श्री मोपदार, नोयो उपचरितव्यवहार, पांचमांथनुपग्निव्यवहार, ययादाना जाणवा, अन चीजो शुक्रव्यवहानियोने' २ नारामी मानाने यावन नामा चादमा गृहाणा पयत गया. २५.१५ सय कडे. ( अनु के०) साल पक्ष अनीत "५ अरे कान पकान कीपण वर्तमान कार्यालयात ET ने वन्नन तंत्र मा परि माने, तश्री नम का दहन.पा तना धनां पणि .
. नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर २६५ साधु समान वर्ते , ते जीवने साधु कहे अने को जीव साधुने वेरों ने तथापि तेना मनना परिणाम विषयानिलाष सहित डे, तो ते जीव अ व्रतीज , एम माने, ए जुसूत्रनयना बे नेद . एक सूमझजुसूत्र अने बीजो स्थूल एटले बादरझजुसूत्र, तिहां जे सदाकाल सर्वे वस्तुमां एक वर्तमान समय वर्ते , एटले के जे जीव अतीतकालें अज्ञानी हतो अने अनागतकालें इनीजावें ज्ञानी थाशे, ते बेहुकानी अपेदा न करे, परंतु एक वर्तमान समय जे जेहवो होय तेने तेहवो कहे, ए सूक्ष्मझजुसूत्र क हीये. अने बाह्य महोटा परिणामने ग्रहण करे, ते स्थूलझजुसूत्र कहीयें. ७६६ हवे शब्दनय, खरूप कहे ः-एटले जे वस्तु गुण अथवा निर्गुण होय ते वस्तुने नाम कही बोलावीयें एटले नापावर्गणाथी शब्दपणे वचन गोचर थाय, ते शब्दनय, जे कारणे अरूपीजव्यनें वचनथी कहेवां,ते शब्द नय कहीये. शहां जे शब्दनो अर्थ कहे ,ते वस्तुमां वस्तुपणुं पामे, तेवारें तेवस्तु शब्दनयें कहीयें.एटले चेष्टा करतो ते घट जाणवो.एशब्दनयमां व्या करण नीपन्यां अने बीजा पण सर्वशब्द लोधा, ते शब्दनयना नाम, स्थाप ना, अव्य अने नाव, ए चार निदेपाने नामें चार नेद बे. श्रीअनुयोग घार मां “जब य जं जाणिजा" ए पूर्वोक्त गाथायें चार निदेपा जाणवा. ३ हां पहेलो नावनिदेपो ते धुरला चार नयमध्ये ते अव्य डे अने नाव निदेपानां ते शब्दादिक रूप , पण ते निदेपानी परिणतिरूप वस्तु ते त्रण निदेपे वस्तु आदिचार नयमांबे अने नाव निदेये वस्तुते शब्दादि नय बे, एम सईहजो. ए रीते ए शब्दनयनो एक नेद कहीये. ए शब्दनय कयो, ७६७ हवे हा समनिरूढनयतुं स्वरूप कहे जे-जे वस्तुना केटलाएक गुण प्रगव्या डे अने केटलाएक गुण नथी प्रगट्या परंतु जे नथी प्रगट्या ते पण अवश्य प्रगटशे एटले एक अंशे उनी वस्तुने पण पूर्ण कहे, जेम तेरमे गुणगणे केवलीनगवानने सिद्ध कहे, ते समनिरूढनय एक ने जाणवो. ७६ण्हवेसातमा एवंचूत नयनुं स्वरूप कहे जेः-जे वस्तु पोताने गुण संपूर्ण अने पोतानी क्रिया करे , तेने वस्तु कहीयें, ते वस्तुना नय गुणपर्याय तथा वस्तुधर्म सर्वे प्रगट प्रवर्तता होय, तेने वस्तु कहीयें, जेम मोदस्था नकें जे पहोतो होय ते जीवने सिद्ध कहे, तथा जेम पाणीयें नस्यो स्त्रीना माथा उपर आवतो जलधारण क्रिया करतो होय तेने घडो कहे,ते १.६७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. दवे निश्चयनयें करी जीवमां सत्असत् पद देखाडे ठे. निश्चयनयने मतें जीव पोतानां स्वाव्य, स्वदेत्र, स्वकाल अने स्वजावपणे करीने सत् वे,अने परऽव्य, परकेत्र, परकाल अने परजावपणे करीने असत् .. एट लए निश्चयनयने मते जीवमां स्वजव्य ज्ञानादिक गुण जाणवा अने वत्र ते जीव, पोतें पोतानां असंख्यात प्रदेशरूप क्षेत्र अवगाही रसो वे अने स्वकाल ते पोतानो अगुरुलघु पर्याय सदाकाल हानिवृफिरूप उ पजधुं विणस, करे . तथा स्वजाव ते पोताना गुणपर्याय तेणें करीने जीव सत् वे यने परऽव्य, परदेत्र, परकाल अने परजावपणे करी जीव. असत् ने,पण ए श्यसत्पणामां पोतानुं सत्पणुं वर्ते . एटले सत्मा असत् थने असत्मा सत् पक्षनो विचार निश्चयनयने मते करी जाणवो. वे निश्चय थने व्यवहारनयने मतें करीवक्तव्य श्रवक्तव्यरूप पढ़ें करीजी गर्नु स्वरुप देखाडे ठे. एटले उदयजावने योगें करी व्यवहारनयने मते जे जीव पहेला गुणगणाथी मांनी यावत् तेरमा चोदमा गुणगणा पर्यंत वत्तें वे, जीना जेटला गुंण केवली चगवानना प्ररूप्यामां आवे, ते वक्तव्य जा अने जे केवली नगवानना प्ररूप्यामां न यावे, ते श्रवक्तव्य जाण ग. नया निशयनयने मते सिद्धपरमात्मा गुणगणा वर्जित लोकने अंत गितमान गर्ने ठे,तेना जेटला गुण, केवली जगवानना प्ररूप्यामां श्रावे, ते व्य अने जेवलीनगवानना प्ररूप्यामांन यावे, ते यवक्तव्य जाणा, गगन निचयनयने मतं बकव्य यवक्तव्यरूप पदो करीजीवनुं स्वरूप जा हो. नया ( जामोमलव ०) एवी रीते स्वरूप जाणपणारूप जे उन h" करी . ( मन्मदिगिसोनय के०) ते जीव सम्यग्दृष्टि जाणवा. शिया-मांकनना केटसा प्रकार के ? मानना नाप्रकार जागावा. तिहां प्रथम व्यसमकेन, बीई कन, बाई व्यवहारममन, चोथु निश्चयरामकेन, पान, निग दिसममकेत,मानगचकगमन,ग्राम कारकसमकन मन्न, नव प्रकार की ममकेत म्बरूप जाणा, ५ यमकेत अंजायममकेत कोने कदीय : मा चन दया आम्ना पानि होय, जे श्रीनाथको र 1. वर का मान.पापामायनमा अन जीवादिका + नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १६॥ पदार्थना नेदानेद न जाणे,तथा कुलाचारें देवयात्रा, संघ, साहम्मीवत्सल, पूजा, प्रनावनादि करणी करे अने केवलीयें कह्यु, ते वचन तहत्ति करी माने, तथा देव ते अरिहंत, गुरु ते सुसाधु, धर्म ते केवलीनो प्ररूप्यो, एवी सदहणा जेने होय, ते जीव, अव्यसमकेती जाणवा ॥१॥ अने जावसमकेती ते आगल अव्य समकेतमां जे गुण कह्या, ते गुणें करी सहित तथा जीवादिक नव तत्त्वना परमार्थरूप नेदानेद जाणे,एटले नव तत्त्वनुं खरूप हेय, झेय अने उपादेय पणे जाणे, तथा वली नव तत्त्वर्नु स्वरूप, साधक, वाधक अने सिकरूप,एत्रण दशायें करी जाणे,तथा वली ए नव तत्त्वनुं स्वरूप, कर्त्ता,कारण अने कार्यरूप त्रिनंगी करी जाणे,अने वली ए नवतत्त्व, खरूप, स्वानाविक विनाविकपणे जाणे,तथा वली ए नव तत्त्वनुं स्वरूप, गुणीगुणपणे करी जाणे, वली ए नव तत्वनुं स्वरूप, रूपी अरूपीपणे जाणे. जीवसत्ता, अव्यगुण पर्यायरूप जाणे. अजीवसत्ता, ना वकर्म,जव्यकर्म अने नोकर्मरूप परमार्थ जाणे.ए रीतें अनेक प्रकारे जीव श्रजीवरूप नव तत्त्वना नेदानेदरूप विचार , ते प्रत्ये जाणे, तथा षड्ड व्यना अनंता गुण अने अनंता पर्याय तेनुं समय समय उत्पाद व्ययरूप पलटणपणुं थ रह्यं , तेनी अंतरंग जाणपणा जासनरूप प्रतीति करे. अने कार्यधर्म कारण धर्मरूप अंतरंग प्रतीति करी साध्य एक,साधन थ नेक, ए रीतें साधन करे, ते जीव, नावसमकेती जाणवा ॥२॥ र शिष्यः-व्यवहारसमकेत अने निश्चयसमकेत कोने कहीयें ? गुरुः-व्यवहार समकेत ते शुनलक्षणरूप आचरणायें करी सहित अने उपादानपणुं जाणे, उपादान बाह्य कारणपणे जाणे, उपादान अंतर कार णपणे जाणे, उपादान कार्यपणे जाणे तथा कर्मसत्ताने उता अबतापणे जाणे,जीवसत्ताने बता अबतापणे जाणे,श्रने संवेगादिक समकेतना सड शव वोलमांदेला एकश बोलने गुणें करी दयोपशमसमकित तथा उपश मसमकितवंत जे जीव होय, तेने व्यवहार समकेत जाणवू. एटले उपरथी शुज आचरणारूप लक्षण देखीयें,ते जीवने व्यवहारसमकेत कहीये. ए स मकेत आव्यु थकुंजाय, ते माटे ए व्यवहारसमकेत जाणवू. जो आव्यु थकुं न जाय, तो ते निश्चयनयसंबंधि निश्चयसम्यक्त्व कहेवाय ॥३॥ अने निश्चयसमकित ते समकितना एकश तथा षट् बोलना जाणपणा २२
290
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर.
नासनरूप गुणं करी सहित सात प्रकृतिने दयें दायिक समकेतवंत जीपने
अंतरंग नासनरूप ज्ञान, दर्शन, चारित्रनेविषे शुद्धपरिणाम वने, तेजी
वने निश्चयसमकित जाणवू. एटले ए समकेत श्राव्यु थकुं जाप नहीं
माटे एने निश्चयसमकित कहीयें अने दायोपशम तथा उपशम ए बे सम
केत यावीने पाठां जता रहे , तेथी ते व्यवहार समकेतमा गयो भने
दायिक समकेत जो जीवने आव्युं ते फरी पार्दु जायज नही, तेथी ए
समकेत निश्चयमां गणाय ठे॥४॥
३ शिष्यः-निसर्गसमकेत अने उपदेशसमकेत कोने कहीयें ?
गुरुः-निसर्ग समकेत ते जे पोताने क्षयोपशमें गुरुना उपदेश विना नि
अय व्यवहारनयें करी नेगमादि सात नयें करी तथा नामादिचार निक्षेपे
करी जीप यजीवरुप नव तत्व पाव्यतुं स्वरूप जाणे अने निश्चय व्यय
दारनयें करी स्याहादरुप निरा अनित्यादि थाउपदें करी जीव स्वरूपनी
प्रतीति करे,एवी रीतं जाणपणारूप निश्चयें करी नव तत्त्वमा श्रावण
पनि नलवे,ते उपर त्यागंचुरियने संवरनिरारूप शुल्गुण, तेनुं आर
रग करे,नया श्रीधीतरागना कसा जे चाव नवतत्व पदाव्यरूप तेना स्वरू
पने अन्य क्षेत्र, काल, नारयी जाणे. तया नामादि चार निक्षेपे करी पो
नानी स्थिी सो वस्तुनुं प्रमाण करे, सानुं करी राईहे, ते निसर्ग स
मकता. टोम अमोना करतीने गुरुना उपदेश विना सम
1.1 प्रालि नाय ते निसर्गसमकेत जाणj॥५॥
दो देशमन करे.तिहां याग निरागसमकेतमा जनार
पया गुन्ना उपदेशमी जाणीने तेने साना करी राईहे, यंत
in नमाने. ते जीने दशसमकती वो ॥६॥
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २७२ तथा सिकनुं स्वरूप, निगोदनुं स्वरूप जेम कथुने, तेम सईहे, एटलेवीत रागनी आज्ञा प्रमाणे यथार्थ उपयोगें नासन थाय, तेने हर्षे करी ते उप योगमध्ये निराधार लासन रमण अनुजवनी एकता यथार्थ उपयोगथी जाणी आत्मधर्म प्रगट करवानी रुचि घणी उपजे, पण उदयनावने योगें करी संसार श्रवस्थामां खूतो थको नीकली शके नही, माटे अनेक प्रकारें जुरणा करे, विषय कषायना फल विष समान जाणी, धर्म साधवाने रुचि घणी करे, पण ए उपायथकी बुटी शके नही, ते जीवने चोथे गुणगणे रोचकसमकेत जाणवू ॥७॥ अने कारक समकेत तो जे आगल रोचक समकेतमां नाव कह्या, तेणे करी सहित तथा संसारथकी निवृत्ति करीबे, अने प्रवृत्तिरूप जे साधुनी शुक्रक्रिया बे ते साचवे बे,आचरे में, तेने विषे प्रेम सहित उपयोग वः बे, सिहांतने मते श्री वीतराग देवनी आज्ञा प्रमाणे चाले , ते जीव, बके सातमे गुणठाणे वर्त्तता कारकसमकेतना धणी जाणवा. एटले जेवू जाणे, तेवुज अंगीकार करे, तेने कारकसमकेत कहीयें ॥७॥ ७५ शिष्यः-दीपकसमकेत कोने कहीयें ? गुरु:-(दीपक केय) दीवो एटले जेम दीवो आगल उद्योत करे श्रने पा बल जोतां दीवाने पोताने अंधारुं रहे,ए दृष्टांतें अहिंयां पण अजव्य जीव, लोकने उपदेशरूप प्रतिबोध पीने समकेतरूप उद्योत करे, बीजाने धर्म पमाडी संसारथकी तारे,पण पोताने मिथ्यात्वरूप अंधारुं टले नही. जेम त्रांबू, लोढुं होय ते रसकूपिकादिक औषधिने योगें करी सोनापणुं पामे, पण पीतलने अनेक औषधियोना योग मले, तोपण पीतलपणुं पालटीने सोनापणुं नीपजे नही. एटले पीतलने जेम जेम अग्निमां नाखे, तेम तेम कार्बु थाय, तेम अनव्यजीव ते पीतल सरखा जाणवा. अने जव्यजीव त्रांबा अने लोढा सरखा जाणवा. केम के जव्यजीव तो कारण सामग्री म ले कोश्क दिवसें सिद्धपणुं पामे,पण अन्नव्य न पामे.माटे ए दीपक समकेत जाणवू.एरीतेंनवप्रकारे समकेतनुं खरूप विचारवं॥इति समकेताधिकारः ॥ १७६ हवे नैगमादि सात नयमध्ये जीव, कर्मनो कर्ता कया नयें करीक हीये? तथा जीव, कर्मनो नोक्ता कया नयें करी कहीये? तथा जीव,खरूप नो कर्ता कया नयें करी कहीयें ? तथा जीव, स्वरूपनो नोक्ता कया नयें २७० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. कर कहीये? ए चार प्रश्नार्थ साते नयें करी कहेवा. वली जीवनको यकत्ता कया नयें करी? तथा जीव,कर्मनो अजोक्ता कया नये करी? जीव.स्वरूपनोथकर्ताकया नयें करी? तथा जीव, स्वरूपनो अजोक्ताका नयें करी जाणवा? ए चार प्रश्नार्थ पण साते नयें करी जाणवा. एटखे । वे चढ़नंगीमां या प्रश्न कह्या, तेनो परमार्थ नैगमादि सात नयें करी जाणवो, तथा नवमा उत्सर्ग थपवादरूप मार्गे करी नय संयुक्त निक्षेप सगाडया,तेनो प्रश्न. एटले नेगमादिसात नयमध्ये नामादि चार निक्षेषा ते उत्सर्ग अने अपवादे करी केम जाणीये? तथा दशमा नैगमादि सात न य मध्ये चोया जावनिक्षेपा विना शेष नामादित्रण निक्षेपाते पण उत्सर्ग यने यपयादें करी केम जाणीयें ? ए दश प्रश्ननो अर्थ सातनये विचारीने पानी उत्तर पासे.ते जनमती पंमितशिरोमणि,सर्वशास्त्रनो वेत्ता, स्याहार प अनेकतान करी सर्वपदार्थनो जाण,सर्वज्ञपुत्र जाणवो. अने पप्र भनो श्रम विचारतांजे कोइ जीव मुंजाशे,ते झानहीन अल्पबुझिनोधणी ज्ञानम्पसलीये करी रहित पामर जन तेने सर्वज्ञपुत्र न कहेवो. शिया-जीपने कर्मना कापणामां ने जोक्तापणामां नेगमादि सात नग मांडता केटमा नय पामीयें ? Tr:-गणितमाश्रमणजी कहे ये जे चार अव्यनय ठे, अने नाना , माटे जीपने अव्यकर्मम्प कार्यना कापणामां वार न पाने ते अध्यकम जेबारे स्थितिमाके उदयरूपना जीव तो प, मां असा प्रण नगनी गवेषणा जाणवी. परीत जीवने मना कना तोलाणामां माते नय पामीये. तेनुं स्वरूप कहे . को A. नुम्बनपने मते शुनपरिणामं करी व्यवहारनयने मते पु ने प्रहार करत पुण्यरूप दबीयांने ग्रहण करीत मनवताना याउपासप प्रतिपणे दबीयांना 4 .:: यजमानयन मतं अतीतका पण हतां नया थना .:: नयापनावे जामवी अंने वनमानकामना नगमायने मत का काम कहीये. का यकी पदवतान बाटलं नान्यं, ने .:, अनेनावनांतजीब, शब्दन म नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २०३ तें देवतापणे उपन्यो, तेवारें नावदेव कहीये. एवं सांजली शिष्य वोल्यो के शब्दनयना मतवालो तो चार निदेपे करी वस्तुने प्रमाण करे . माटे देवतामां चार निदेपा केम जाणीयें ? तेवारें गुरु कहे जेः-प्रथम देव एवं नाम ते नामथकी देव, वीजो देव एवा अक्षर लखवा, ते असन्नावस्था पना अने देवरूपें मूर्ति स्थापवी, ते सन्नावस्थापना अने चार नयें करी दे वतानुं श्राउखुं बांधे, तेने नव्यशरीराश्रयी अव्यदेव कहीये. तथा जे शब्दनयने मते देवतापणे उपन्या, तेने उदयनावरूप जावदेव जाणवा. ए देवतामां चार निदेपा कह्या. हवे समनिरूढनयने मतें देवनवना सर्व पर्यायप्रवर्त्तनारूप वस्तुप्रत्यें पामे, तेने देव कहीयें. तथा एवंनूतनयने मते ते देवनवना पर्यायरूप वस्तु सर्वे तखते वेग जोगवे, ते देव कहीये. ए रीते सात नयें करी जीवने कर्मनुं कर्ता जोक्तापणुं जाणवं. शिष्यः-जीवने स्वरूपना कर्त्तापणामां केटला नय पामीयें गुरुः-जे कार्य करवू, ते साते नये मनी नीपजे , तेवारें ते वस्तु वरोवर पाकी प्रमाण जाणवी. ए जिनमत अनुसारें वचन , पण एमां एके नये अधूरी वस्तुमां वस्तुपणुं माने, ते जिनमत विरोध वादीनुं वचन जाणवू. माटे शहां जीवने स्वरूपनो कर्त्ता ते सिकिरूप कार्यनो कर्त्ता जाणवो, ते सिधिरूप कार्य तो साते नये मलीने नीपजे , माटे साते नयें करी सिद्धि रूप कार्य देखाडे . तिहां कोई सम्यग्दृष्टि जीव जाग्यो थको विवेकरूप नेत्रे करीने अंतरदृष्टियें जोतो पोतानुं स्वरूप नीपजावे, एटले संग्रहनयने मतें सिद्धसमान पोताना आत्मानी सत्ता असंख्यात प्रदेशरूप , ते उल खीने जेणे प्रतीति करी जे अने नैगमनयने मते श्राप रुचकप्रदेश जीव ने सदाकाल सिकसमान निर्मला वर्ते , तेणें करी अंशथकी पोताना श्रात्माने सिद्धसमान करी जाणे , तेनी आचारांगनी टीकामां साख बे, अने व्यवहारनयने मतें उपरथकी गुणगणां माफक साध्य चोखुं राखीने पोतानी करणी करतो जाय , तथा जुसूत्रनयने मतें संसार उदासी त्या ग वैराग्यरूप उदासजावें परिणाम वर्ते . तथा शब्दनयने मतें जीव श्र जीव रूप स्वसत्ता परसत्तानी वेहेंचण करी जेवी हती, तेवीज शुभ निर्म लपणे जेणे पोताना आत्मानी अंतरंग नासनरूप प्रतीति करी, तेजी व, समनिरूढनयने मतें शुद्ध शुक्लध्यान रूपातीत परिणामरूप रूपक श्रे नाममप यंतरंग प्रतीति करी, दायिक समकता २०४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एणीय चढे, तेवारें घातीकर्मने कयें ज्ञानादि अनंतचतुष्टयरूप लक्ष्मी प्र ट करे अने एवंजूतनयने मते ते जीव, ज्ञानावरणादि अष्ट कर्मने। ये थष्टगुण संपन्न उत्कृष्ट आनंदमय एवं पोताना श्रात्मानुं सिधिग कार्य करवू, तेनो कर्ता जाणवो. ए रीते सात नयें करी जीवने स रूपनु कपिणुं कडं, पण एमां, एके नये अधूरे जे जीवमा स्वरूप कत्तापणुं माने, तेनुं वचन अन्यथा अप्रमाण . शिष्यः-जीवने स्वरूपना नोक्तापणामां केटला नय पामीयें ? गुरुः-कर्ता तेहीज जोक्ता ए न्यायमार्ग , एटले जे करे, तेहीज जोग वे, माटे पोताना स्वरूपनो कर्ता है, तो जोक्तापणुं पण एनेज जोश्ये तेमाटे यागल जीवने स्वरूपना कर्त्तापणामां साते नय देखाड्या तो स्वरूप पना जोक्तापणामां पण साते नय जोश्यें. एटले श्हां चोज जे कता पणामां सात नय लगाव्या,तेतो कारण रूप जाणवा अने कह्युठे के "का यं सिख कारणताव्ययः" ए लावार्थ जोतां तो कार्यनी सिकिनीपजे, तेवार कारणपणानो (व्यय के०) नाश जाणवो. अने सिक परमात्मायें तो कार रूप साते नयें करी पोतानुं संपूर्ण कार्य कझुं , माटे कारणरूप सात नयनो पण सिब्जीवमां नाश जाणवो. ए परमार्थ . हवे कार्यरूप साते नयंकरी सिदना जीव थव्यावाधरूप पोताना स्वरूपने जोगवे ठे, ते गोक्ता पागामां सात नय देखारे . तिहां प्रथम नेगमनयने मते सिद्धपरमा माने पाठ रुचक प्रदेश यतीतका निरावरण हता, अने अनागतकावें पण निगा वतशे नया वर्तमानकालें पण निरावरण वर्ते , परीत वणे काप एकप जाणवा. तथा संग्रहनयने मते पोताना यात्मानी सत्ता अंगरंग शुरू निर्मपणे जेवी हती, तेवीज निरावरणपणे प्रगट करी या व्याहारनयन मते पाटणस्वनावें नवनवा झेयनी वर्तनारूप पर्या पार, व्यय, अनंत अनंतो य रह्यो , तथा रमा मा पोताना पारिणामिकनावें मामान्य विशेषरूप उपयोगमा वन , नया गदनपने मतं धागल जीव, यजीवरुप नब ना जाणा का! हा जीवन पातानी पाने , तया ममनि ५. सावं नात परिणामपक्षपणीय पातीकर्मन - रुजुसूत्रनयने मत नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १७५ दायें अनंतचतुष्टयरूप लक्ष्मी प्रगट करी, ते पण पोतानी पासे , तथा एवंनूतनयने मते सिद्धपरमात्मायें अष्ट कर्मने दयें अष्टगुणरूप लक्ष्मी प्र गट करी, ते लश्ने लोकने अंतें जबिराजमान थका वर्ते , ए रीतेजी वने स्वरूपना नोक्तापणामां अंतरदृष्टियें जोतां कार्यरूप साते नय जाणवा. शिष्यः नैगमादि सात नयमांजीव,कर्मनोअकर्ता कया नयें करीजाण वो. तथा कर्मनो अनोक्ता कया नयें करी जाणवो? तथा स्वरूपनोअकर्ता कया नयें करी जाणवो? तथा स्वरूपनो अन्नोक्ता कया नयें करी जाणवो? गुरुः-श्रीअध्यात्मगीतामध्ये मुनिदेवचं जीयेंावीरीतेंकयु ॥गाया। आतम सर्व समान, निधान महासुखकंद ॥ सिद्ध तणा साधर्मी, सत्तायें गुण वृंद॥अर्थः-नैगम तथा संग्रहनयने मते सर्व जीव एकरूप सरखा सत्तायें सिझसमान, ज्ञान, दर्शन, चारित्ररूप निधाने करी सहित बे,अने (महा सुखकंद के०) मूलस्वजावें करी जोता तो सर्व जीव, पोतपोताना पारिणा मिकनावें करी स्वनावरूप सुखमां रह्या स्फाटिक रत्ननी पेरें सदाकाल एकरूपपणे वर्ते , माटे तेमां कर्मनुं कर्त्तापणुं नथी, अने कर्मनुं जोक्ता पणुं पण नथी, तथा स्वरूपनुं कर्त्तापणुं पण नथी, अने स्वरूप, जोक्तापर्यु पण नथी एटले नैगम अने संग्रह, ए बे नयने मतें सर्वे जीव,सरखा पोतें पोताना पारिणामिक नावमा रह्या त्रणे काल एक रूपपणे वर्ते बे. शिष्यः-आगल नवमा प्रश्नमध्ये कह्युबे, ते प्रमाणे नैगमादि सात नय मध्ये नामादि चार निदेपा उत्सर्ग अने अपवादमार्गे करी केम जाणीयें ? गुरुः-मंजूषा उपर सात नयमां चार निदेपा उत्सर्ग अने अपवादें करी देखाईं -को जीव, मंजूषाने अर्थे वनमां काष्ठ लेवा चाल्यो, तेने रस्ता मां को बीजो पुरुष सन्मुख मल्यो, तेणें पूज्यु तुं शुं देवा जाय ? ते वारे ते अशुद्धनगमनयने मतें वोल्यो के हुँ मंजूषा लेवा जाउं बु. हवे वनमां जश्ने लाकडं कापवा मांगयु,तेवारे वली कोश्य पूज्युं के तुं हुं लीये बे? तेवार ते शुरू नैगमनयने मते बोल्यो के हुं मंजूषा लडं बुं. हवे मंजूपाने सारु लाकडं लश्ने पालो वयो, तेवार वली कोश्य पूज्यं तु शं लाव्यो ? तेवारें शुद्धतरनैगमनयने मतें वोल्यो के हुँ मंजूषा लाव्यो, हवे सूतारने तेडी मंजूषा कराववा मांगी,तेवारे वली कोश्ये प्रब्युं तुं शुं करावे वे? एटले अतिशुरुनैगमनयने मतें वोड्यो के हुँ मंजूषा करा, बु॥ इति हारमोनार नयनां त्राण निक्षपाते अपवादमार्ग करी जागा. साधनाने मतवाले मंजूयारूप खोखामध्येमी उपयोग नांग उपयोगरूप बनण करीवाल्या या २७६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, गमनयः॥ हवे व्यवहारनयना मतवालो बोल्यो के एम मंजूषा नही हुँ तो तैय्यार नजरें देखें, तो मंजूषापणुं मानुं माटे जेवारें मंजूषा तैयार पूर्ण नीपनी, तेवारे व्यवहारनयना मतवालो कहे के एने मंजूषा मी हवे झजुसूत्रनयना मतवालो बोल्यो एम मंजूषा नहोय,जे मंजूषानी सका पर्ण ग्रहण करे,ते मंजूषा कहेवाय,पण गली मंजूषा कांश कामनी नहीं पतु मंजूषानी सत्तारूप माणक,मोती,हीरा, जवाहीर, रत्न, परवालांप्रमुख माहे जरे,तेवारें संग्रहनयना मतवालो कहे के हवे एने मंजूषा कहीये. तो रुजुसूत्रनयना मतवालो वोल्यो के एम मंजूषा कहेवाय नही, हुँतो जायचे ग्रहण करुं एटले मांहे जे वस्तु जरी , तेनी साथै काम,परंतु मंजुषामा खोखानुं का प्रयोजन नथी. एटले ए नयने मतवाले मंजूषारूप खोल मांदयी पोतानो उपयोग काढीने माणक, मोती, हीरा, जवाहीर प्रमुख जे गमावस्तु जरी ,तेमांहे उपयोग लगाव्यो, ए रीते चार न करी मम पापाणु कगुं, ते अपवादमार्ग करी जाणवू. पण तेमां निरूपा त्रण होय,ते सगावी देखाडे . प्रथम मंजूपा एवं नाम, ते नाममंजूषा, बीजु स्थापना मंजूपाना के नेद ले, एक मंजूषा एवा अदर लखवा, ते असज्ञाव स्थापना श्रने मंजपार नित्रामण करी स्थापq, ते वीजी सनावस्थापना, तथा उगासी मंधाना त्रण जेद . ते श्रावी रीतः कोश्ये मंजूषाकरावी घरमा राखी ने नगशरीरनुअव्य जाणवु तथा कोश्ना घरमां मंजूषा चे,पण मा पीमा जाणो.अने नांगोतुट्यो पज्यो ,तेशशरीरतुं व्यजाणषु श्रने कोना गम्मा मंगा ले, ते माणक, मोती, जवाहीर श्रने रत्नप्रमुखें करी नासा में, नने पतिरिक्त शरीरनु अव्य कहीये. एत्रण प्रकारे व्यनि या निपामा शब्दादिक वनय ते उत्सर्गमाग करी ने मामा माती प्रमुख वन्तु नरीहती,तेमा उपयोग अमाया मा पर कोइ बोयो के माहे माणक, मोती, होगा, thrमुम्न मनानागपणापजेज्ञान ते किहां र दर्शन, चारित्र, यव्यायाध,श्रमर्निया नवतत्वना प्रश्नोत्तर. २४० दिक अनंतगुणरूप लावलक्ष्मी जरी , तेमां ए शान रघुबे, तेवारेंसमनि रूढनयना मतवालो बोल्यो के एम मंजूषा कहेवाय नही पण ए शरीररूप मंजूषा उपरथी उपयोग उतारी श्रने माहे जे झान, दर्शन,चारित्र,श्रव्या बाध, श्रमूर्ति प्रमुख अनंतगुणरूप लक्ष्मी नरी बे, तेमां उपयोग लगावी श्रेणीजावें चढे, तेवारें एने मंजूषा कहीये. हवे एवंनूतनयना मतवालो बोल्यो के एम मंजूषा कहेवाय नही परंतु ए शरीररूप मंजूषानुंखोख़ुशहां मूकी अने मांहे ज्ञानादि अनंतगुणरूप जे लक्ष्मी जरी , तेने लश्लोकने अंते सिझपुरीमां विराजमान थया,तिहाएने मंजूषा कहीयें. एटले पूर्वत्रण निक्षेपामां चार नय अपवादमार्गे देखाड्या, अने शहां एक नावनिक्षेपामां शब्दादिक त्रण नय उत्सर्गमार्गे देखाड्या. ए रीतें सात नयमां चार निदे पा उत्सर्ग अपवादमार्गे करी जाणवा, ए मंजूषानी रीतें सर्वे वस्तुमा पोतानी बुद्धिथी उत्सर्ग अपवादमार्गे नय सहित निदेपा जाणी लेवा. शिष्यः-दशमा प्रश्नने विषे सात नयमांत्रण निदेपा उत्सर्गश्रने अप वाद मार्गे कह्या, ते केवी रीतें जाणीयें ? गुरुः-कोश मिथ्यादृष्टि जीव, रुजुसूत्रनयने मते शुलपरिणामें करी, व्य वहारनयने मते पुण्यरूप दलीयांने ग्रहण करे,ते पुण्यरूप दालीयांने ग्रहण करी, तेने संग्रहनयने मते मनुष्यनवना आउखारूप प्रकृतिपणे सत्तायें बांध्यां, ते दलीयां नैगमनयने मते अतीतकालें ग्रहण कस्यां हतां, थने अनागतकालें स्थितिपाके उदयरूप जावेंजोगवशे,तथा वर्तमानकालेंसत्ता ये रह्यो बे. एवीरीतें नैगमनयने मात्रणे काल एकरूपपणे जाणवा. ए प्रकारे जे जीवें चार नयें करी अपवादमार्गे मनुष्यपणुं उपायुं ते प्राणी अव्यमनुष्य जाणवा अने जेवारे ते जीव, शब्दनयने मते मनुष्यपणे उपन्या, तेवारें तेने जावमनुष्य कहीये. तया समनिरूढनयना मते तो मनुष्यनवना सर्वपर्याय प्रवर्त्तनारूप वस्तु प्रत्ये पायें पामे, तेने मनुष्य कहीये. तथा एवंजूतनयने मते ते मनुष्य नवना सर्वपर्यायरूप वस्तुने जोग ववा मांगी, ते मनुष्य जाणवा. शहां प्रथम चार नयें अपवाद मागें करी मनुष्यपणुं देखाडयुं ते अव्य मनुष्य जाणवा अने पाडला त्रण नये उत्स र्ग मार्गे करी मनुष्यपणुं नोगवद् ते नावमनुष्य जाणवा. ए रीतें उत्स गै तथा अपवादें करी सात नयतुं खरूप कडं, पण ए जीव मिथ्यादृष्टि २३ f २७३ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गमनयः॥ हवे व्यवहारनयना मतवालो बोल्यो के एम मंजूषा नही हूं तो तैय्यार नजरें देखें, तो मंजूषापणुं मार्नु माटे जेवारें मंजूषा तेवर के पूर्ण नीपनी, तेवारे व्यवहारनयना मतवालो कहे के एने मंजूषा मीके हवे सजुसूत्रनयना मतवालो बोल्यो एम मंजूषा नहोय,जे मंजूषानी सता! ग्रहण करे,ते मंजूषा कहेवाय,पण गली मंजूषा कांश कामनी नही, परंतु मंज्यानी सत्तारूप माणक,मोती,हीरा, जवाहीर, रत्न, परवालांप्रमुखम्स मांई नरे,तेवारें संग्रहनयना मतवालो कहे के हवे एने मंजूषा कहीये हो रुजुमूत्रनयना मतवालो वोल्यो के एम मंजूषा कहेवाय नहीं, इंतो वाक्ये ग्रहप करूं एटले मांहे जे वस्तु जरी , तेनी साथै काम,परंतु मंजूषामा खोखान का प्रयोजन नथी. एटले ए नयने मतवाले मंजूषारूप खोखा मांदयी पोतानो उपयोग काढीने माणक, मोती, हीरा, जवाहीर प्रमुख जे एमां वस्तु नरी ,तेमांहे उपयोग लगाव्यो, एरीते चार न करी मम् 'पा कयु, ते अपवादमागे करी जाण. पण तेमां निक्षेपा त्रण होय,ते जगाची देवारे . प्रयम मंजूषा एवं नाम, ते नाममंजूषा, वीजुं स्थापना मंगाना में द वे, एक मंजपा एवा थकर लखवा, ते असनाव स्थापना यने मंगार चित्रामण करी स्थाप, ते बीजी सजावस्थापना, तथा 5 या पाना त्रण नेद ले. ते याची रीतेः-कोश्ये मंजूपाकरावी घरमा नगशरीरनुं अन्य जाण तथा कोश्ना घरमां मंजूषा ,पण मा पीना टागो,यने नांगोतुट्योपडयो ,तेझशरीर व्यजाण श्रने महापामा पाठे, ते माणक, मोती, जवाहीर थने रक्षप्रमुखें करी ने नामनिरिक शरीरनु अव्य कहीये. एवण प्रकारे व्यनि कोपीन नारनयमांत्रा निपात अपवादमार्ग करी जाणा महापामां शब्दादिक वनय ते उत्सर्गमाग काद 4-मानयने मतवाले मपाल योवामध्ये श्री उपयोग .: मोनाक, माती प्रमुख वन्तु नी हती,तेमा उपयोग रवी की बोली माद माक, माती, ही ३८. 4, नेना पक्षान त किन ? १६ पास नग उपयोगपचाकीवायांका रार, दोन, चारित्र, अन्यायाध, अमुनिया T १७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर दिक अनंतगुणरूप जावलदमी जरी , तेमां ए ज्ञान रघु ,तेवारेसम रूढनयना मतवालो बोल्यो के एम मंजूषा कहेवाय नही पण ए शरीररू मंजूषा उपरथी उपयोग उतारी अने माहे जे ज्ञान, दर्शन, चारित्र,श्रव्य वाध, अमूर्त्ति प्रमुख अनंतगुणरूप लक्ष्मी जरी बे, तेमां उपयोग लगा श्रेणीजावें चढे, तेवारें एने मंजूषा कहीये. हवे एवंजूतनयना मतवालो बोल्यो के एम मंजूषा कहेवाय नही परंतु ए शरीररूप मंजूषानुंखोखुशहां मूकी अने मांहे ज्ञानादि अनंतगुणरूप जे लक्ष्मी जरी , तेने लश्लोकने अंते सिहपुरीमा विराजमान थया,तिहांएने मंजूषा कहीये. एटसे पूर्वत्रण निक्षेपामां चार नय अपवादमार्गे देखाड्या, अने हां एक नाव निदेपामां शब्दादिक त्रण नय उत्सर्गमार्गे देखाड्या. ए रीतें सात नयमां चार निदे पा उत्सर्ग अपवादमार्गे करी जाणवा. ए मंजूषानी रीतें सर्वे वस्तुमां पोतानी बुद्धिथी उत्सर्ग अपवादमार्गे नय सहित निदेपा जाणी लेवा. शिष्यः-दशमा प्रश्नने विषे सात नयमांत्रण निदेपा उत्सर्ग श्रने अप वाद मार्गे कह्या, ते केवी रीतें जाणीयें ? गुरुः-कोइ मिथ्यादृष्टि जीव, जुसूत्रनयने मते शुजपरिणामें करी, व्य वहारनयने मते पुण्यरूप दलीयांने ग्रहण करे,ते पुण्यरूप दासीयांने ग्रहण करी, तेने संग्रहनयने मते मनुष्यजवना थाजखारूप प्रकृतिपणे सत्तायें बांध्यां, ते दलीयां नैगमनयने मते अतीतकालें ग्रहण कस्यां हतां, श्रने अनागतकालें स्थितिपाकें उदयरूप नावेंजोगवशे, तथा वर्तमानकालें सत्ता ये रह्यां जे. एवी रीतें नैगमनयने मतें त्रणे काल एकरूपपणे जाणवा. ए प्रकारे जे जीवें चार नयें करी अपवादमार्गे मनुष्यपणुं उपायुं ते प्राणी अव्यमनुष्य जाणवा अने जेवारे ते जीव, शब्दनयने मते मनुष्यपणे उपन्या, तेवारे तेने जावमनुष्य कहीये. तथा समनिरूढनयना मते तो मनुष्यनवना सर्वपर्याय प्रवर्त्तनारूप वस्तु प्रत्ये पायें पामे, तेने मनुष्य कहीये. तथा एवंनूतनयने मते ते मनुष्यनवना सर्वपर्यायरूप वस्तुने जोग ववा मांमी, ते मनुष्य जाणवा. श्हां प्रथम चार नयें अपवाद मार्गे करी मनुष्यपणुं देखाड्युं ते अव्य मनुष्य जाणवा श्रने पाबला त्रण नये उत्स र्ग मार्गे करी मनुष्यपणुं जोगवq ते नावमनुष्य जाणवा. ए रीतें उत्स गै तथा अपवादें करी सात नयतुं खरूप कयुं, पण ए जीव मिथ्यावृष्टि . . + ૨૨ ३ । त्रपाद प्रमुखनमान, एवा जे समकेत विनाना हो । 4 गये, नथा ( नुदिति के०)जनी रीतें दीठा ठे जाण्या ये समन्यन या मोदनिःकमा अवस्थाने जेणं एवा गुरु तेनी में योहाना गुरून धागा करे यने (वावन के०) जनमानि । १७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, ठे, केम के "अणुवउंगो दवं” ए श्रीअनुयोग द्वारनुं वचन ,माटे जे योगें मिथ्यात्वजावें वर्ते, तेने अव्यजीव कहीयें. एटले मिथ्यात्वी सात नय लगाडवा, ते मिथ्यात्वीने तो सूत्रमा अव्यजीव कही माटे तेमां एकनावविना शेषाद्यना त्रणनिदेपा जाणवा॥इति ए प्रश्नार्थनी रचना श्रीजिनवचनने अनुसार नयनी अपेदायें करी हारी बुद्धि माफक करी ,वली एथी विशेषार्थ श्रीज पर मितजन मलीने जे करे, ते प्रमाण बे. एरीतें जवरूप अटवीमां जीवने ए प्रकारे समकेतरूप रत्ननो लान थयो, ते जीव सर्व पाम्यो॥ था। सम्मत्तमिय लडे, विमाण वयं न वझए आज ॥ जशवि यहवा न वकाउ पुयाधि ॥१॥ अर्थः-कोई जव्यजीव सं. फरतां समकेतरूप रतनो लान पाम्यो, ते जीव, वैमानिकदेव विना गतिनुं थायु न वांधे, एटले समकेतथी पडे, तो बीजी गतियें जाय, . समकेत सहित होय तेतो वैमानिकज आयु वांधे, ए परमार्थ ॥ गागा. सन मुरसमिक, लापर पहुत्तणं न संदेहो॥ एग नवरं न लाश, ७६१ गं च सम्मत्तं ॥२॥ अर्थः-आपणो जीव अनादिकालनो शाश्वतो माटे संसारमा फरतां (सुर के०) देवतानी पदवी घणी वार 'अथवा (पटुत्तणं के०) प्रजुतारूप राजाधि लदमी घणी वार एमां मंदेह न जाणवो, पण (एगंनवरंनल के०) एक स. रत्ननो ज्ञान नयी पाम्यो, तेणे करी सुखरूप दारि जीव पीडाय शियः-समकेतरूपरत्नजेमोकसुखनु दातार , तेनोलाज केमपामी मुला-माकेतना लवण श्री पन्नवणासूत्रयी कहीयें ये ॥ गाथा परम संशुवो वा, मुदिहि परमठ सेवणा वावि ॥ वावन कुदसण पर मनं सम्मत्त सदहणा ॥१॥यर्थः-परमार्थ जेठव्य नवतत्व, ११ पपाय गदित मोकनिःकमी अवस्थान स्वरूप जाणे,एटले परमार्थ जे मूत्र थर्ष ने, नेने जाणवानो घणो परिचय करे, अथवा जाणवानी घणी में पाया पाय . 44 नरमपना पटप .
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, कोश्वव्यमांजसे नही, तथा धर्म,अधर्म थने श्राकाश ए त्रण अव्यना त्रण गुण थने चार पर्याय सरखा . तथा त्रणगुणेकरी कालजव्यपणएसमानले. हवे एब अव्यना गुणपर्यायरूप वरूप जाणवाने सूत्रपाउ गाथा क हे डे" परिणामि जीवमुत्ता, सपएसा एगखित्त किरिश्रा य ।।- निचं कारण कत्ता, सबगय श्यर अपवेसा ॥१॥ ए गाथानो अर्थ शिष्य अने गुरुना प्रश्नोत्तररूपें लखीयें बैयें, 990 शिष्यः-ए उजव्यमां परिणामि केटलां अने अपरिणामी केटलां? गुरुः-निश्चयनयें करी तो बए अव्यपरिणामी बे, केम के धर्मास्तिकाय अव्य निश्चयनयें करी पोताना स्वरूपमा परिणमी रडं बे, पण बीजा यां च अव्यमा परिणमतुं नथी तथा अधर्मास्तिकायअव्य पण निश्चयनयें करी पोताना स्वरूपमांज परिणमे , पण वीजां पांच अव्यमा नथी परिणम तुं. तथा श्राकाशास्तिकाय पण निश्चयनयें करी पोताना स्वरूपमांज परि णमे . पण बीजा पांच अव्यमा परिणमतुं नथी, तथा कालजव्य पण निश्चयनयें करी पोताना स्वरूपमांज परिणमे , पण बीजा पांच अव्यमां परिणमतुं नश्री, तथा जीवजव्य पण संग्रहनयने मतें निश्चयनयें करी पा रिणामिकजावें पोताना स्वरूपमा परिणमी रह्युबे, पण बीजा पांचव्यमां नथी परिणमतुं केम के जो निश्चयनयें करी जीव परपुजल अव्यमांप रिणमे तो कोश्काले पण कर्मथकी रहित न्यारो अश् सिद्धिप्रत्ये न पा मे, माटे निश्चयनयें करी जीव पोताना स्वरूपमांज परिणमे ने अने व्यव हारनयें करी जीव, नाटकीया बजाणीया जवाश्यानी पेरें अनेक प्रकारें एकेंडी,बेंजी, तेजी, चौरिजी, पंचेंजी पर्यत देवता,नारकी, मनुष्य अने तिर्य चरूप नवानवा वेश पेहेरी नवानवा रूप करी नवानवां नाम धरावी चार गतिरूप संसारमांचोराशी लाख चउटामांनमतो फरेबे. एकवेश उतारे एकवेश पेहेरे ,एरीतें जीव अनेक प्रकारे संसारमा नाटक करे .ते सर्वव्य वहारनयें करी जाणवू. परंतु निश्चयनयें करी तो जीव शाश्वतो सत्तायें सि समान २ तथा पुजलास्तिकाय अव्यपण निश्चयनयें करी परमाणु सर्व पोतें पोताने स्वजावें रह्या अने व्यवहारनयें करी पुजलपरमाणुश्रा मली खंध थाय ले परंतु जो निश्चयनयें करी खंध थातो होत तो कोश् कालें खंध विखराश् जात नही, सदाकाल खंधना खंध नावेंज रेहेत, तेम तो ចុច नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ज्ञानादि चेतनागुणे करीसहित ठे,ते (उपादेय के०) श्रादरवा योमो एउ अव्यना गुण कहे . धर्मास्तिकायना एक अरूपी, बीजोको तन, बीजो थक्रिय अने चोथो चलणसहाय, ए चार गुण जाणवा. तम अधर्मास्तिकायना एक अरूपी, वीजो अचेतन, त्रीजो अक्रिय अने चोपों स्थिरसहाय, ए चार गुण जाणवा. तथा आकाशास्तिकायना एक अस्त्री बीजो अचेतन,त्रीजो अक्रिय अने चोथो अवगाहना, ए चार गुण जार वा. तया काल अव्यना एक अरूपी;वीजो अचेतन, त्रीजो अक्रिय, बने चोथो नवा पुराणा वर्तनालक्षण. ए चार गुण जाणवा. तथा पुनस यना एकरूपी, वीजो अचेतन,त्रीजो सकिय अने चोथो मिलणविखरण रूप पूर्णगलन गुण, ए चार गुण जाणवा. तथा जीव अव्यनुं एक अनंत झान, बीजु थनंतदर्शन,त्रीजुं अनंतचारित्र,चोथु अनंतवीर्य, ए चार गुण जापया. एव्यना गुण कह्या, ते सर्व गुण नित्य ध्रुवपणे . इवे उजव्यना पर्याय कहे :-धर्मास्तिकायना खंध, देश, प्रदेश भने अगुरुज, ए चार पर्याय, तया अधर्मास्तिकायनाखंध, देश प्रदेश अने अयु मार,पचार पर्याय, तथा याकाशास्तिकायना खंध, देश, प्रदेश अने भए P, पगार पर्याय तथा कालव्यना अतीत, अनागत, वर्तमान अने घायु, ए चार पर्याय, तथापुनला स्तिकायना वर्ण, गंध, रस, फरस,म महितए नार पर्याय, तया जीवास्तिकायना श्रव्यावाध,अनवगाह अमायने यागुता, ए चार पर्याय जाणवा.प. उजव्यना पर्यायकाया. होमपना गुणगायें साधर्मिकपणं कदे रे तिहां प्रथम नमीत्रव्यमा मरखो रे. पाने थरूपीगुण पांच अगमा 3. मां नयी, नया थचेतनपणं पांच अव्यमा ठे, एक यी किया जीव थने पुन्नाग वेव्यमां, शेष वार 't it, it Rang एक धर्मास्तिकायमां, शेप पान HE If चिमहाय गणपक अधर्मास्तिकायमां,शेप पान 34. 4 नासक श्राकाराव्यमांवशेष पांव १. कालव्यमांने, नीशा अन्यमानश्री,नया मांजवेधी हा प्रव्यमांनी,नया क्षानादि। त्यावर त्यांनी मुखमणकोयना Reidar .
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २७ कोअव्यमांचले नही, तथा धर्म, अधर्म अने आकाश ए त्रण अव्यनात्रण गुण अने चार पर्याय सरखा . तथा त्रणगुणेकरी कालव्यपणएसमान. हवे ए उ अव्यना गुणपर्यायरूप स्वरूप जाणवाने सूत्रपाउ गाथा क हे " परिणामि जीवमुत्ता, सपएसा एगखित्त किरिश्रा य ॥ निचं कारण कत्ता, सवगय श्यर अपवेसा ॥१॥ ए गाथानो अर्थ शिष्य अने गुरुना प्रश्नोत्तररूपें लखीयें बैयें. II शिष्यः-ए अव्यमां परिणामि केटलां अने अपरिणामी केटला? गुरुः-निश्चयनयें करी तो नए अव्यपरिणामी, केम के धर्मास्तिकाय अव्य निश्चयनयें करी पोताना स्वरूपमा परिणमी रह्यु , पण बीजा पां च अव्यमा परिणमतुं नथी तथा अधर्मास्तिकायअव्य पण निश्चयनयें करी पोताना स्वरूपमांज परिणमे बे, पण बीजां पांच अव्यमा नथी परिणम तुं. तथा आकाशास्तिकाय पण निश्चयन करी पोताना स्वरूपमांज परि णमे . पण बीजा पांच अव्यमा परिणमतुं नथी, तथा कालजव्य पण निश्चयनयें करी पोताना स्वरूपमांज परिणमे थे, पण वीजा पांच अव्यमां परिणमतुं नश्री, तथा जीवजव्य पण संग्रहनयने मते निश्चयनयें करी पा रिणामिकनावें पोताना स्वरूपमा परिणमी रडं बे, पण बीजा पांचव्यमां नथी परिणमतुं केम के जो निश्चयनयें करी जीव परपुशल अव्यमा प रिणमे तो कोश्का पण कर्मथकी रहित न्यारो थ सिडिप्रत्ये न पा मे, माटे निश्चयनयें करी जीव पोताना स्वरूपमांज परिणमे जे अने व्यव हारनयें करी जीव, नाटकीया बजाणीया नवाश्यानी पेरें अनेक प्रकारें एकेंडी, बेंजी, तेंडी, चौरिडी, पंचेशी पर्यंत देवता,नारकी, मनुष्य अने तिर्य चरूप नवानवा वेश पेहेरी नवानवा रूप करी नवानवां नाम धरावी चार गतिरूप संसारमांचोराशी लाख चजटामांनमतो फरे. एकवेश उतारे एकवेश पेहेरे ,एरीतें जीव अनेक प्रकारे संसारमा नाटक करे बे.तेसर्वव्य वहारनयें करी जाणवू. परंतु निश्चयनयें करी तो जीव शाश्वतो सत्तायें सि समान तथा पुजलास्तिकाय अव्यपण निश्चयनयें करी परमाणुश्रा सर्व पोतें पोताने स्वजावें रह्या के अने व्यवहारनयें करी पुलपरमाणुश्रा मली खंध थाय डे परंतु जो निश्चयनयें करी खंध थातो होत तो कोश् कालें ए खंध विखराश् जात नही, सदाकाल खंधना खंध नावेज रेहेत, तेम तो २७२ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. रहेता नथी माटे व्यवहारनये पुजलना परमाणुा मनी खंध थाय ने छ पाठा खंध विखरे पण ठे अने निश्चयनयें करी तो परमाणुथा पोतपोतः स्वनावें सदा काल शाश्वता ठे, पण को कालें घटशे वधशे नही, एरी ए गए ऽव्य निश्चयनयें करी पोतपोताने स्वजावें पारिणामिक जाणवा. तथा व्यवहारनयें करी तो धर्म, अधर्म, आकाश अने काल, ए चा अव्य अपरिणामी , अने जीव तथा पुजल ए बे जव्य परिणामी के के? व्यवहारनयने मते जीव, समय समय अनंतां कर्मरूप वर्गणानां दस यां लीये ठे, यने समय समय अनंतां कर्मरूप वर्गणानां दलीयां खेरवे ने पण जो निश्चयनयें करी कर्मनुं ग्रहण करतो होय,तो कोकालें कर्मथर्क टेज नही, माटे जीवने अज्ञान अने राग केप रूप चिकाशें करी अशुकण वे, तेणं करी परव्यमा परिणमे वे अने पुजवाव्यने परिणमन पणानो वनार ठे, माटे जीव, राग, द्वेप अने अज्ञानरूप अशुद्धतायें करी पुनल परमाणुयाने ग्रहण करे ये अने मनुष्य, देवता, नारकी तथा तिर्यंचना शरीररूप गंभ प्रत्यं निपजावे , ते खंधस्थिति प्रमाणे रहे , वली पाठा ग्वं , पक्षी वीजा परमाणुया लइ नवा शरीररूप खंध नीपजावे , गम केटसापक पुनः परमाणुथा थाहारपणे ग्रहे . अने केटलाएक पुरु परमातुशाने नाणं, गंध, रस अने फरसपणे ग्रहण करे . तथा केटला 2. पपरमाणुयाने मपणे ग्रहण करे ठे, बक्षी पाग खेरवे , गम अनादिकानी IIT पुनसाने परिणमनपाणानी घटमाल चाली जाग रे, दशा की जो गुन पुनल जीवने मले, तो राजी थागते, अनुज पुजाम, नो नाराजी वाय ये. गरीत व्याहारनयने मत Trय परिणामी जे. तेनुं स्वरूप क. प्रत्यमा (जी.) जीवकेटला थने यजीव टला? यजीव,यन शप पांच व्यथा नेपारितामिक जाने निश्चयनयं की एक मा. काशिनानाय शिवगामानअनंतनो माया कमकप पुणपापना जोहाना दीपा दम्वनावधाना नमन मनानारामाद जी. Kt JAN T नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २०३ अशिष्यः- प्रव्यमां (मूत्ता के) मूर्ति केटला अने श्रमूर्ति केटलां? गुरुः-एक पुजलजव्य मूर्ति बे, अने शेष पांच अव्य अमूर्ति डे, ते श्रा वी रीतें जे धर्म, अधर्म, थाकाश अने काल, ए चार अव्य तो अमूर्ति बे, अने एक जीवऽव्य ते मूर्त्ति अमूर्ति जाणवो. तेमां निश्चयनये करीतो जीव अरूपी माटे अमूर्ति कही, अने व्यवहारनयें करी देव, नारकी, ति यंच अने मनुष्यरूप जीवना (५६३) नेद बे, ते सर्व मूर्तिरूपें जाणवा. तथा बहुं पुजलअव्य तेनो व्यवहारनयने मते अनंता परमाणुश्रा मली खंध वने , तेवारें नजरें दीगमां आवे बे, माटे एने मूर्ति कहीये. एरीतें ब अव्यना स्वरूपमा मूर्ति अमूर्त्तिनो विचार कह्यो. अवशिष्यः-उजव्यमां (सपएसाके०) सप्रदेशीकेटलांअनेत्रप्रदेशीकेटल गुरुः- अव्यमांपांच अव्य सप्रदेशी अने एक कालअव्य अप्रदेशी जाणवू केम के धर्मास्तिकायअव्य असंख्यात प्रदेशी अने अधर्मास्तिकाय पण असं ख्यातप्रदेशी, तथा एक आकाशास्तिकाय अव्य अनंतप्रदेशी तथा एक जीव अव्य ते सत्तागते असंख्यातप्रदेशी , एवा अनंताजीव जाणवा. तथा पुजल परमाणुआ अनंत प्रदेशी अने एक एक परमाणुश्रामांअनंता गुणपर्याय रह्या बे, ते आगल वतावगुं. एरीतें ए पांच जव्य सप्रदेशी क हीयें,अने एक कालव्य,अप्रदेशी ,एनुलोकालोकमांएकसमय सदाकाल वर्ते ,अने गणितकाल तो उत्पादव्ययरूप पलटण स्वजावें श्रढी छीप प्रमाणे जाणवो. ए रीतें षड्जव्यमांसप्रदेशी अप्रदेशीनो विचार जाणवो शिष्यः-एउजव्यमां (एग के०) एक केटलां अने अनेक केटला? गुरुः-त्रण अव्य एक अनेत्रण अव्य अनेक जाणवां केम के धर्मास्तिकाय अव्य असंख्यात प्रदेशी लोकव्यापी एक जाणवू. तथा अधर्मास्तिकाय पण असंख्यात प्रदेशी लोकव्यापि एक जाणवू तथा श्राकाशास्तिकाय पण अनं त प्रदेशी लोकालोकव्यापी एक जाणवू एटले एत्रण अव्य ते एक कहियें. अने जीव ऽव्य जे ते लोकव्यापी अनंतां जाणवां.ते एकेक जीवनाअसं ख्याता असंख्याता प्रदेश बे, ते एकेक प्रदेशे अनंती कर्मनी वर्गणानाथो कडा लागा , तथा जीवथकी रहित घट प्रमुख वीजा पुजल परमाणुथा बूटा पण अनंता , माटे जीवथकी पुजलजव्य अनंतगुणा जाणवां. अने एकेकी कर्मवर्गणामां अनंत पुजल परमाणुश्रा रह्या , ते परमाणुश्शा २७४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. अव्ययकी सदाकाल शाश्वता, माटे एकेक परमाणुयामां अनंता आपण व्ययरूप कालना समय अनागतकालें व्यतीत थ गया, तथा हजीस थनंता समय श्रावते कालें व्यतीत थाशे, थने परमाणुथा तो तेना तेष सदाकाल शाश्वताठे,माटे पुजलजव्यथकी पण कालव्यना समय अनंता जाणवा. ए रीते जीव,पुजल अने काल,ए त्रण अव्य अनेक कहीये. ए रीते पदव्यना स्वरूपमा एक अनेकनो विचार जाणवो. उशिष्यः-उजव्यमां (खित्त के०) देत्र केटलां श्रने क्षेत्री केटसा ! गुरुः-उडव्यमां एक आकाश ते देव कहीयेशने वीजा पांच अव्यक्षेत्री कहीये. कम के एक आकाशना घरमां पांचे जव्य मलीने रयां ले ते आधी गतेः-जे अांखनी पापणनो एक वाल लहीने तेनो अग्रनाग एवो सूत्र करीयं के जेना एक खंना वे खंग न थाय, एवा सूक्ष्म खंम प्रमाणे या कारा क्षेत्र सहीये. तेटलामांथाकाशरूप क्षेत्रना पोताना असंख्याता प्रदेश रथा , यने तेटलामां धर्मास्तिकायना असंख्याता प्रदेश तथा अधर्मा लिहायना पण असंख्याता प्रदेश ,थने निगोदीया गोला पण असंख्या तारखा गले सौ पच्या मूकीने तेमांहेलो मात्र एकज गोलो सहीये.ते एक गोजामा पा संग्गाती निगोद रही , ते असंख्याती निगोद पडतीम् हननायीक निगोद लीये. ते एक निगोदमां पण अनंता जीवरमा tirit oil कहे. एक थतीतकाल केतां पागल जे ठेटा रहित "तो नया अनागतकात ते गाण वेदा रहित,ते राना जेटला समान मायाजवमान कालनो एक समय गण क्षेत्रो, एटो नातरक्षितटमा समय थायते सर्वनेथनंत गुणा निगदिमां गते पती आ मूकी ने तमांह की *दीपना यमनमाना प्रदेशका प्रदेश १. २ : , नया वर्गणा पानी मूकीने तमाश्री " 4' माना अनंता पूजा पाया रहा HTTA अाना कोटा या या T,जीदिन बंधनजीवन लामा 4. नवन पर प्रमुख अतीय ना. . 4 क नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २७५ तिहां प्रथम जीव सहित खंधनो विचार कहे जेः- वे परमाणुश्रा ने ला थाय, तेवारें ध्यणुक खंध कहेवाय, त्रण परमाणुया नेला थाय, ते वारें व्यणुक खंध कहेवाय, एम संख्याता परमाणुया नेला थाय तेवारें संख्याताणुक खंध कहेवाय, असंख्याता परमाणुआ नेला थाय, तेवारें असंख्याताणुक खंध कहेवाय,अने अनंता परमाणुआ नेला थाय, तेवारेंथ नंताणुक खंध कहेवाय, एटला परमाणुऊनो खंध थाय, तिहां सुधीना खंध ते सर्वे खंधजीवने अग्रहण योग्य बे. एटला परमाणुाना खंधने कोश जीव ग्रहण करी शके नही, परंतु बनव्यराशिना जीवचम्मोतेरमे वोले ले ते थकी अनंतगुणाधिक परमाणु जेवारें नेला थाय, तेवारें एक औदा रिकशरीरने लेवा योग्य वर्गणा थाय, अने ते औदारिकनी वर्गणाथी वली अनंतगुणाधिकमय दलीयां नेलां थाय, तेवारें एक वैक्रियशरीरने ले वायोग्य वर्गणा थाय,अने वैकियनी वर्गणाथी अनंतगुणाधिक दलीयां नेलां थाय, तेवारें एक आहारकशरीरने लेवा योग्य वर्गणा थाय अने आहारक नी वर्गणाथी अनंतगुणाधिक दलीयां नेलां थाय, तेवारें एक तैजसने लेवा योग्य वर्गणा थाय, अने तैजसनी वर्गणाथी अनंतगुणाधिक दलीयां नेलां थाय, तेवारें एक नाषाने सेवायोग्य वर्गणा थाय तथा जापानी वर्गणाथी अनंतगुणाधिक मय दलीयां नेलां थाय, तेवारें एक उबासने लेवा योग्य वर्गणा थाय, ते उबासनी वर्गणाथी अनंतगुणा अधिकमय दलीयां नेलां थाय तेवारें एक मनने लेवा योग्य वर्गणा थाय. ए सातमी मनोवर्गणा थकी वली आवमी कर्मवर्गणामां अनंतगुणाधिक परमाणुथा जाणवा. ए वी जीवने एकेकप्रदेशे अनंती कर्मनी वर्गणा रागद्वेषनी चिकारों करी लागी बे, तेणें करी जीवना ज्ञानादिक गुण दवा गया , माटे जीवथ की पुजल अव्य अनंतगुणा जाणवा. ते पुजलरूपी , अचेतन डे, सक्रिय बे, पूर्ण गलन , ए चार गुण, एमां खानाविक जाणवा. ए परमार्थ . हवे वर्गणानो विचार कहे :-पूर्वोक्त आठवर्गणाजीवनेअनादिकाल नी लागीबे, तेमां एक औदारिक बीजी वैक्रिय, त्रीजी आहारक अने चो थी तेजस, ए चार वर्गणा वादर बे, तेमां पांच वर्ण, वे गंध, पांच रस अ ने आठ स्पर्श. ए वीश गुण जाणवा. अने वाकीनी चार वर्गणा सूदा ने, तेमां पांच वर्ण, वे गंध, पांच रस, अने चार स्पर्श मली शोल गुण , २४ ច नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. तया एक परमाणुआमां एक वर्ण, एक गंध, एक रस, अने वे स्पर्श, मी पांच गुण ठे, ते परमाणुआ शाश्वता , वाल्या वेले नही, गाल्या को नही, व्या वेदाय नही, जेद्या जेदाय नही, सदाकाल शाश्वता दे, तेट लाने तेटला , पण को कालें एक परमाणु पण वधशे घटशे नही. ते एकेक परमाणु आगल अनागतकालें अनंती अनंती वार एकेक । स्तुमा परिणमी चूको, तिहां जे वस्तुने परिणमीने फरी जे वखते ते । स्तुत्री बूटो पड्यो ते वखतें ते वस्तुना पर्यायनो व्यय थयो, थने वीजी वस्तुमा जइ परिणम्यो तेथी ते वस्तुना पर्यायनो उत्पाद थयो, वली श्री जी वस्तुमा परिणम्यो, तेवारें वली ते वस्तुना पर्यायनो उत्पाद धयो. यने यागली वस्तुना पर्यायनो व्यय ययो; वली चोथी वस्तुमा परिणम्यो तेवार ने वन्तुना पर्यायनो उत्पाद थयो, अने आगली वस्तुना पर्यायनो गय ययो, नया वजी ते यागली वस्तुमा पाठो परिणम्यो, एम एकेक परमाणुयानां यनंती वस्तु उत्पादव्ययरूप पर्यायपणे पलटाणी तेमां अने तो हाही गयो अने हाजी अनंतो काल जाशे, पण परमाणुश्रा ते ना जोपरीत एकेक पुल परमाणु एकेकी वस्तुमा थनंतीवार हामा परिणम्योठे, तेथी अनंतीवार तेते वस्तुनो पर्याय अयो परमाणु दागकी नजी कालना समय अनंतगुणा जाणवा. ए पर गाय गदागमा कयाकाश तेत्र थने पांच अव्य, श्राका गा, माई तेत्री जणांएक बालाममात्र क्षेत्रनो मनमो. प्रकारे जी अजीवकप बचा करता यं नाताने माकतनी प्राति याय. ...मनाकिया)मदिक्षांथने यकियकटमा? नायगका महीये अने व्यवसाय 11 . किमयावय गरि कदीम. याची २. मानिस जी ने पनाने - - fair तानाने, नया नियमान अर नाकाता नाम ifil न पानानी 11नियादा t tor * क - + नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २७० जीव अजीवरूप सर्ववस्तुमा पोतानी वर्तनारूप क्रिया करतो जाय बे, तथा निश्चयनयें करी तो जीवनव्य, पण पोताना खरूपमा रमवारूप क्रिया करतो जाय जे. केम के जो निश्चयनयें करी जीव शुजाशुजरूप विनाव दशामां रमण करवारूप क्रिया करतो होय, तो कोई कालें जीव सिद्धि वरेज नही, माटे निश्चयनयें करी तो जीव पोताना स्वरूपमा रमवारूपज क्रिया करे . तथा निश्चयनयें करी पुजलपरमाणु जे जे ते पण अनादि कालना पोतानी मलवा विखरवारूप क्रिया करता जाय . ए रीतें बए अव्य निश्चयनयें करी पोतपोतानी क्रिया करे , माटे सक्रिय ने. अने व्यवहारनयें करी धर्म, अधर्म, आकाश अने काल, ए चार अन्य अक्रिय जाणवां. तथा जीव अने पुजल ए वे अव्य सक्रिय जाणवां. कार ण के व्यवहार नयने मते जीव अज्ञान अने रागद्वेषनी चिकाशरूप अशु बतायें करी समय समय अनंता पुजल परमाणुानुं ग्रहण करवारूप क्रिया करे बे, अने पुशल परमाणुआने वलगवानो खनाव , माटे पुजल परमाणुया वलगवारूप क्रिया करे . ए रीते व्यवहारनयने मते जीव अने पुशल, ए बे अव्य मलवा विखरवारूप क्रिया करे , माटे सक्रिय जा णवां. जे कारणमाटे जीव, समय समय अनंता कर्मरूप पुजल परमाणु आनुं ग्रहण करे ले अने आगल सत्तायें अनंतां कर्मरूप दलीयां बांध्यां बे, ते स्थितिप्रमाणे जीवने उदय आवे , तेने नोगवीने खेरवे ,तथा केटला एक परमाणुआ तो उदीरीने उदय आणी जोगवीने खेरवे ,तथा केटला एक ज्ञानरूप दृष्टियें करी बालीने खेरवे डे, एम अनेक प्रकारे समय समय अनंता कर्मरूप परमाणुआ ग्रहण करे ने अने समय समय अनंता क मरूप परमाणुश्रा खेरवे , माटे अनादिकालना जीव अने पुल, एबे अव्य मलवा विखरवा रूप क्रिया करे , तेथी सक्रिय जाणवां. एशिष्यः-ए बजव्यमा (निचं के०) नित्य केटलां अने अनित्य केटला? गुरुः-निश्चय नयें करी बए अव्य नित्य , अने निश्चयनयें करीबए अव्य अनित्य पण , तथा व्यवहार नयें करी तो चारव्य नित्य जाणवां अने बेअव्य अनित्य जाणवां. ते श्रावी रीतें:-धर्मास्तिकायना श्ररूपीथ चेतन अक्रिय अने चलणसहाय ए चार गुण अने पर्यायमां धर्मास्तिमायनो एक खंध ए पांच नित्य जाणवा, तथा देश, प्रदेश अने अगुरुलघु, एत्रण GG नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. पाय धर्मास्तिकायना अनित्य जाणवा. तथा अधर्मास्तिकायना पी, श्रचेतन, अक्रिय थने स्थिरसहाय, एचार गुण तथा पर्यायमा भाई स्तिकायनो एक खंध,ए पांच नित्य जाणवा. अने देश, प्रदेश, तवाया लघु, एत्रण पर्याय अधर्मास्तिकायना अनित्य जाणवा. हवे आकाशास्ति कायना श्ररूपी, अचेतन, अक्रिय अने अवगाहक, ए चार गुण श्रने यमां श्राकाशास्तिकायनो खंध, ए पांच नित्य जाणवा. तथा देश, प्रदेश श्रने गुरुलघु, ए त्रण पर्याय आकाशास्तिकायना अनित्य जाणवा. हो कालव्यना अरूपी अचेतन अक्रिय अने नवा पूराणा वर्तना लक्षण ए चार गुण नित्य जाणवा. तथा अतीत, अनागत, वर्तमान अने अगुरुलघु, पचार पर्याय काल अव्यना अनित्य जाणवा. हवे पुलव्यनारूपी अचे नन सक्रिय यने पूर्णगलण मिलण विखरण, ए चार गुण नित्य जाणवा. नया वर्ग, गंध, रस, फरस, अगुरुलघु सहित ए चार पर्याय पुनसास्ति मायना अनित्य जाणवा. हवे जीव अव्यना झान, दर्शन, चारित्र अने वार, नार गुण यने ययावाधायमौतिक तथा अनवगाह,ए प्रण पर्याप सपना निल जाणा. याने एक अगुरुलघुपर्याय,जीवनो अनित्य जाणवो, नियनय करी अव्य निलपण कहिये, थने अनित्यपण कहीये. दान करीम, अधर्म, याकाश आने काल, पलार 5 "पनि . नानाजी यो पुनसा, वे अन्य यानिला जाणनाका Imनाने मजी, नारगतिप संसारमा जन्म मरण न AHI , माटे अनित्य हीय तथा व्याहारनगे की मा अनियन के पुनसाना बने 1. प्रमा, जी गानापिने, माद यानिया जाण १९. ५. मास्तिनाने मी थमंगात प्रदेगी २. राना मगर अनिला पर्याय की जय २. ... 4 दयनिय पर्याय की 3. यावर न बनाया। सी. यानाना नाना । ..: यमी, अनि ५ जना योगना गर + नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २तए । यो श्रने मनुष्यनवना पर्यायनो उत्पाद थयो. एम अशुभ अनित्य पर्या । यें करी जीव,अनेक प्रकारे उत्पाद व्ययरूप पलटण स्वजावें चार गतिरू । प संसारमा सदा काल वर्ते , अने जीव, एनो ए ध्रुवपणे शाश्वतो , ; तथा जन्म, मरण, थाय , ते सर्व पर्यायनो उत्पाद व्यय थाय डे, मा दें अव्या स्तिक नयें करी जीवने नित्य कहीये,अने पर्यायास्तिक नयें करी जीवने अनित्य कहीयें,ए परमार्थ बे. तथा पुल परमाणुा पण अव्ययकी नित्य शाश्वता ,अने पर्यायथकी घणा परमाणुा मली खंध बने , ते स्थिति प्रमाणे रहे बेवली पाना विखरे बे,ते खंधनेअनित्य पण कहीये. ए रीतें षट् अव्यमां निश्चयव्यवहार नयें करी नित्य अनित्यनुं स्वरूप जाणवू. जए शिष्यः-एब अव्यमां कारण केटलां अने अकारण केटलां ? गुरुः- अव्यमां पांच अव्यने एक जीव अव्य ते अकारण , अने जी व अव्यने पांचे अव्य, कारणरूप जाणवां. जेम के जीव कर्ता, अने तेने धर्मास्तिकाय कारण मत्यु, तेवारें जीवने चालवा हालवारूप कार्य थयु, तेमज जीव कर्त्ता तेने अधर्मास्तिकाय कारण मत्यु, तेवारे जीवने स्थिर रहेवारूप कार्य नीपन्यु, तेमज जीव कर्त्ता,अनेतेने आकाशास्तिकाय कार ण मट्यु, तेवारें जीवने अवगाहनारूप कार्य नीपन्यु. तेमज जीव कर्ता, तेने पुजलास्तिकाय कारण मत्यु, तेदारें जीवने समय समय अनंता क मरूप परमाणुया लेवा, अने समय समय अनंता कर्मरूप परमाणुश्रा खेरवारूप कार्य नीपन्यु. तेमज जीव कर्ता अने तेने काल अव्य कारण मन्युं, तेवारें जीवने नवा पुराणा वर्तनारूप कार्य नीपन्यु, ए रीतें व्यमा जीवने पांचे अव्य, कारणरूपें जाणवां अने जीव पोतें अकारण बे. उएशिष्यः-ए ब अव्यमां (कत्ता के०) कर्ता केटला अने अकर्ता केटला? गुरुः-निश्चय नयें करीबए अव्य पोतें पोताना स्वरूपना कर्ता , अने व्यवहारनयें करी अनेक नयनी अपेदायें जोतां तो एक जीव अव्य कर्ता अने पांच अव्य अकर्ता जाणवां, ते थावी रीतें:- जे व्यवहार नयना बनेद ,तिहां प्रथम शुद्धव्यवहारनयें करी जीव, शुद्ध निर्मल, कर्मथकी रहित एवं पोतानुं स्वरूप नीपजावद् तेनो कर्ता जाणवो, एटसे जे जे आगलां गुणगणानुं बोडवू अने उपरलां गुणगणानुं खेदूं तेने शुक्रव्यवहारनयें कर्त्ता कहीये. एटले पहेले गुणगणे अनंतानुवंधियानी षट्न 3 २० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. चोकडी इती,ते खपावी अने चोथे गुणगणे श्राव्यो, तेवारे जीवने एकस संकेत गुण निरावरण थयो अने अप्रत्याख्यानीनी चोकडी खपावी, तेवो पांचमे गुणगाणे देशविरति गुण पाम्यो, तथा प्रत्याख्यानीनी चोका खपाची, तेबारे के सातमे गुणगणे सर्व विरति गुण पाम्यो, तथा सर्व पाय य यया, तेबारें अगीयारमे, वारमे, गुणगणे पहोंची राग रुप मोहनीय कर्म खपावी, वारमे गुणगाणे घाती कर्मनो क्षय करी तेरमै गुणगाणे केवलज्ञान पाम्यो. ए रीते जेम जेम पूर्वलां गुणगणानु ठोड यने उपरला गुणगणानुं लेबु तेने शुद्ध व्यवहार नय कहीये. एर से जीव जेम जेम कर्मरूप अशुरुताने टाले,अने गुणरूप शुझताने नीपजा वे. ते गुरुव्यवहार नय जाणवो. हवे वीजा अशुक्रव्यवहारनयें करीजीव मां यशान, राग, देप, अनादिकालना शत्रु य लागा , तेणें करी जीव मां अगुरूपाणुं जाणवं. एथशुख्तानी चिकारों करी जीवने समय समय यानंना कर्मरुप दलीयां सत्तायें लागे , ए अशुद्धता अनादिनी जाणवी. मगुरू व्याहारनये जीव का, तेनु स्वरूप कगुं. हवे त्रीजा शुन व्य बानिये की जीव, दान, शील, तप, नावना, पूजा, प्रगावना, सेवा, परि गादमी पाराब, पिनय, घेयाय, उपकार, करुणा, दया, यला, मी मार नन बर्नु, सी जीवनुं हुं चिंतव, ए थादि अनेक प्रका न न करणी जाणी. शुज व्यवहारनये जीन कर्ता कढ़ी नवा शुनयादार नयें करी जीव, क्रोध, मान, माया, लो, ६५५, साग, नि. मिया, हाम्ग, विनोद, निंदा, इयां, नाडी, मूळ, का मामा, यान, मथुन, परिग्रह, ग आदि अनेक प्रकारनी की, पशुन व्यवहारनये जीप, का नाणयो. नाहान की जीवधन, कुटुंब, परिवार, साट, :: मार, भान, देश, चाकाम, दाम, दागी, बागाना, Pl, It i, का, याराम, हवा, वाव्य, मरांवर, नयाणा, ' न बल ने मानायकी प्रत्यक्षपद दी , त 5. नामाचा मान करता है - ; ती यावत उपचरित व्यवहार ... का अनुमति व्यवहार नये fit, *- + * M + .
7 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २एर शरीरादिक परवस्तु जे पोताना खरूपथकी प्रत्यक्षपणे जुदी बे, पण पारिणामिक जावें लोलीनूतपणे एकठी मली रही , तेने जीव, पोता नी करी जाणे . पण एवां शरीर तो अनंती वार कस्यां अने अनंती - वार मूक्यां, तथापि अज्ञानपणे तेने पोतानां करी जाणे बे, तेने वास्ते । अनेक प्रकारे हिंसादि पाप करी पुष्ट करे बे, ए रीते अनुपचरित व्यव हारनयेंकरी जीव कर्ता जाणवो. ए ब प्रकारे व्यवहार नयने मते जीवनुं । कपिणुं देखाड्युं, एम उ अव्यमां कर्ता अकर्ता पणानुं स्वरूप जाणवू. पुए शिष्यः-ए अव्यमां (सवगयश्यर के०) सर्वगत एटले सर्वव्यापी है अव्य केटलां अने ते थकी इतर एटले देश व्यापी अव्य केटलां पामीयें ? गुरुः-उजव्यमा एकआकाशजव्य सर्वलोकालोकव्यापी ने अने पांच व्य, देशव्यापी जाणवां. कारण के धर्मास्तिकाय असंख्यातप्रदेशी लोकव्या । पी जाणवुअने अधर्मास्तिकायअव्य पण असंख्यातप्रदेशी लोकव्यापी जा एवं. तथा कालाव्य गणितकाल ते अढीवीप व्यापी जाणवू. तथा जी वाव्य पण लोकव्यापी जाणवू. एटले जेटला लोकाकाशना प्रदेश , ते : टला निगोदना गोला बे,अने एकेक गोलामा असंख्याती निगोद रही बे, ते एकेकी निगोदमां अनंता जीव रह्या बे,माटे जीवाव्य लोकव्यापी जा णवं. तथा पुजलव्य पण एकेक जीवने सत्तायें अनंता कर्मरूप पुशल परमाणुआ लागा , तथा ते थकी वीजा बूटा लोकव्यापी पुजलपरणुश्रा पण अनंता,तेसर्वलोक व्यापी .ए रीतें ए पांच जव्य देशव्यापी जाणवां, अने एकआकाशास्तिकायव्य लोकालोकव्यापिअनंतप्रदेशी ते सर्वव्यापी जाणवू. ए ब अव्यमां सर्व व्यापी तथा देश व्यापीर्नु स्वरूप कडुं. एए शिष्यः-ए उ अव्य (अपवेसा के०) अप्रवेशी एटले एक देनें ब अव्य नेलांमली रह्यांबे,पण कोइएक वीजामा प्रवेश करी चली जातांनथी अने एक वीजानुं को कोचं काम पण करतां नयी तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-जेम कोइएक पुकानमां पांच वाणोतर रहेता होय, ते सर्वे पोत पोताना हवाला प्रमाणे काम करता जाय,अने सहु सदुनी मर्यादामां चाले, तेम श्हा एकदेोत्रे उ अव्य नेलां रह्यां , पण सहु पोतपोतानुं काम करे बे, अने पोत पोतानी मर्यादामां वर्ते हे, पण निश्चयनयें करी को एक रएक नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर वीजामां मांहोमांहे नलतां नथी, माटे श्रप्रवेशी जाणवा. ए परमात्र हे.' रीते पट्नव्यनुं स्वरूप वार नांगे करी सामान्यप्रकारें जव्यजीवने जावा 5 शिष्यः-अागल पन्नावणासूत्रना पाठमध्ये तमें कह्यु जे जीत श्रजीवरूप पटू व्यर्नु स्परूप स्याहादादि आठ पदें करी जाणवू. माते ते श्राव पद कया, तेनां नाम कहो ? गुरुः-बार पद ते एक, अनेक, नित्य, अनित्य, सत्य, असत्य, वक्तव्य श्रवक्तव्य,एप्रत्येक अव्यमांथापन करतांउजव्यमांअडतासीशपायका ७१२ शिष्यः-ए उजव्यमां एक अनेक पद केम जाणीयें ? गुरुः-ए पड्व्यने एक पण कहीये अने अनेक पण कहीयें केम के। में, यधर्म. ए वे अव्य खंधरूप लोकाकाश प्रमाणे एक वे अने एना गुरु पोय प्रदेश अनेक ठे, एटखे गुण अनंता पर्याय अनंता अने प्रदेश असे ग्गाला जावा. हवे याकाशास्तिकायव्य पण खंधरूप लोकालोकप्रमाणे पर चेयने गुणपर्याय प्रदेश अनेक , एटले गुण अनंता, पर्याय श्रने मायने प्रदेश पण अनंता जाणना. एरीत त्रण प्रव्यमा एक अनेक पक्ष सोहा शेषत्रण प्रयमां एक अनेकपाणु देखाडे . तिहां प्रथम सायनानिमानसा गुण एक जाणवो अने गुणपर्याय तथा समय ह, गटर गुण अनंना, पर्याय अनंता, अने समय पण अनेता Enानी का यानंता गमय नही गया अने अनागतकाने inागसाग, नशा तिमान काल समग मात्र जाण निगम एक अनेक पाक कहे . पुनलगना पर माना पकायामा अनंता पर्याय रमा पा पाय म मायामा पुaru TETrry , नेत्री काम, अनेकपा . वोकमा जीवrint ... 14 साना, सोयानाप्रदा ने अनेक प्रदेश में न " . अनंता यांना पर्यायाने म ५५'' या माना। 4. HEREng, मादि .. मानाfitfor ...काय, काही माग M नवतत्त्वना प्रश्रोत्तर. २ए३ वशे पड्याथका पुःखी देखाय , तेणें करी सर्वजीव, जूदा जूदा लागे बे, तेनो श्यो परमार्थ ? तेवारें गुरु कहे , के निश्चय नयें करी सर्वे जीव, सत्तायें सिझसमान , तेथीज सर्व जीव कर्म खपावी सिद्धि वरे बे, तेणें करी सर्व जीवनी सत्ता एक सरखी जाणवी माटे सरखा बे. शिष्यः-सर्वे जीव, सिक समान कहो बो तेवारें अजव्य जीव पण सिद्धसमान थया, तो अनव्य जीव केम मोदें जता नथी ? गुरुः-अनव्यनो खनाव एवोज डे, जे संसारमा फरतां कदाचित् कारण सामग्री मले, तो पण अजव्यने परावर्तन धर्म नथी, तेणे करी सिथता नथी, पण नव्य जीवने परावर्तन धर्म माटे तेने कारण सामग्री मलवा थी पूर्वजावने पलटावी गुणश्रेणी चढी सर्व कर्मने चूर्ण करी सिद्धि पद वरे जे. अने सर्व जीवना श्राव रुचक प्रदेश मुख्य डे, ते निश्चयनयें करी जव्य अजव्य बेहुना सिक समान बे, तेणे करी सर्व जीवनी सत्ता एक सरखी बे, केम के ए श्राव रुचक प्रदेशने कर्म लागतां नथी, तेनी आचारांगसूत्र नी टीकामां साख जे. ए रीतें षट् अव्यमा एक अनेक पक्षनुं खरूप कडुं. २४ शिष्यः-षट् अव्यमां नित्य अनित्य पद केम जाणीयें ? गुरुः- अव्य नित्य पण कहेवाय अने अनित्य पण कहेवाय,ते श्रावी रीतें के धर्मास्तिकायना अरूपी, अचेतन, अक्रिय अने चलणसहाय ए चार गुण तथा पर्यायमा धर्मास्तिकायनो खंध, ए पांच नित्य जाणवा, अने देश, प्रदेश तथा अगुरुलघु ए त्रण पर्याय धर्मास्तिकायना अनित्य जाण वा तथा अधर्मास्तिकायना अरूपी अचेतन, अक्रिय अने थिर सहाय ए चार गुण तथा पर्यायमां अधर्मास्तिकायनो खंध, ए पांच नित्य जाणवा, अने देश, प्रदेश तथा श्रगुरुलघु, ए त्रण पर्याय अनित्य जाणवा. तथा आकाशास्तिकायना अरूपी, अचेतन, अक्रिय अने अवगाहक, ए चार गुण तथा पर्यायमा आकाशास्तिकायनो खंध, ए पांच नित्य जाणवा, अने देश, प्रदेश, तथा अगुरुलघु, ए त्रण पर्याय थनित्य जाणवा, तेमज काल अव्यना अरूपी, अचेतन, अक्रिय, अने नवापुराणा वर्तना सद ण ए चार गुण नित्य जाणवा, तथा अतीत अनागत, वर्तमान अने अ गुरु लघु ए चार पर्याय अनित्य जाणवा. तथा पुशल अव्यना रूपी,अचेतन सक्रिय अने गलण पूरण मिलण विखरण ए चार गुण नित्य जाणवा. २५ ए नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. तथा वर्ण, गंध, रस, फरस, अगुरु लघुसहित ए चार पर्याय पुनसक्ला यनित्य जाणवा, तथा जीवनव्यना ज्ञान, दर्शन, चारित्र अने वीर्य चार गुण अने अव्यावाध,अमूर्तिक तथा श्रनवगाह ए त्रण पर्याय निल जाणवा तथा एक अगुरुलघु पर्याय, जीवनो थनित्य जाणवो. ए रीते ए प्रव्यमां नित्य अनित्य पदनुं स्वरूप कडं. ७३६ शिष्यः-पट्र अव्यमां सत् असत् पदनुं स्वरूप केम जाणीय! गुरुः-ठए अव्य, स्वव्य, स्वदेत्र, स्वकाल अने स्वजावपणे (सत् के) उता ठे, अने परमव्य, परक्षेत्र, परकाल तथा परनाव पणे (असत् केक) अवता .वे एव्यमांवव्यादिकचारपणुं देखाडेठे, प्रथम धर्मास्ति काय, स्वमव्य ते चलणसहाय गुण तथा अधर्मास्तिकायनु स्वभव्य ते स्थि रसहाय गुण, तथा श्राकाशास्तिकायनुं वजव्य ते अवगाहक गुण, तथा काल- खाव्य ते नवा पुराणा वर्तना लक्षणगुण, तथा पुस्लास्तिकायन सव्य ने पूर्णगलन गुण,अने जीवनुं स्वअव्य ते ज्ञानादि चेतना सकार गुलपय अव्यमा खाव्यपाणु कन्यु. हवे खदेम्रपणुं देखाडे . एटसे खत्र प्रदेश पणा , माटे गए ऽव्यमा स्वक्षेत्रपणु कहे . तिहां प्रथम धर्म अ ने अपन, एये अव्यना स्वदेत्रं असंख्याता प्रदेश जाणवा. तथा श्राकाश प्रयना मतं यानंता प्रदेश जाणवा,तथा काल अव्यनो स्वदे। एकस मग , नगा पुन्क्षणव्यनो स्वक्षेत्र एक परमाणुऊ,एवा थनंता परमा मा. नया जीवव्यना स्वतंत्र एकजीवनाथसंख्याता प्रदेश जा "उगमा मात्रपाणानो विचार जाणवो, हवे उजव्यमांग पाटाव्यमा पोन पोतानो स्वकालते अगुमलघु पयां मा.आ.व्यमा बनाया देखाट (मनाव के०) गुण मागमा जोन पाताने सना गुण पर्याय रह्या ले. ते मना मानिकाय च्यमांगातानुंबव्यवदेत्र, स्वकास मंच , पण बीमा व्यना म्वद्रव्यादिकवार ...{44नमाज अपमानिनीय प्रध्यमां पाताना बद्रव्यय ५६ बजावणाना में, पण पीना पांच व्यना 5. पानी मनमानी बाबासानिकायमा Trयमा थर जीरमा पममा ममा मात्रका ने प नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २५ खनाव पणानो संबंध , पण बीजा पांच अव्यनां खजव्यादिक चारनो तेमां संबंध नथी. एम उ अव्य स्वगुणे करी सत् बे, अने परगुणें करी असत् जाणवां. जे अव्य ते गुण पर्यायवंत होय, एटले अनेक पर्याय ते अव्य कहीयें, अने खजव्यर्नु आवर्तपणुं ते क्षेत्र कहीये. तथा उत्पाद व्य यनी वर्तना ते काल कहीयें, तथा विशेष गुण परिणति ते स्वनाव परिण ति जाणवी, एटले पर्याय प्रमुख ते खनाव कहीये. ए रीतें बए अव्यना खरूपमा सत् असत् पणानो विचार जाणवो. GG शिष्यः- अव्यमां वक्तव्य अवक्तव्य पणानुं स्वरूप केम जाणीयें? गुरुः-उजव्यमां (वक्तव्य के०) वचनथी कहेवाय एवा प्रत्येक अव्यमां अनंता गुण पर्याय वक्तव्य बे, अने बए अव्यमा (श्रवक्तव्य के) वच नथी कह्या न जाय, एवा अनंता गुण पर्याय अवक्तव्य , तेनुं स्वरूप कहे . श्री तीर्थंकर लगवाने सर्व नाव प्रत्यक्ष पणे दीवा, तेने अनंतमे जागे वक्तव्या एटले प्ररूप्या अने जे श्री तीर्थंकर नगवाने प्ररूप्या, तेनो अनंतमो नाग श्री गणधर देवें जाल्यो ते सूत्रमा गुंथ्यो , श्रने जे सूत्रमा गुंथ्यो, तेने असंख्यातमे जागे हमणां आगम वर्ते बे, ए ए अव्यमांव तव्य श्रवक्तव्य पदनुं स्वरूप जाणवू.ए रीतें बए अव्य स्वरूप याव पदें जाणे, तेने समकेती कहीये. अत्र सूत्रपाठः॥ गाथा ॥ जीवाईसदहणं, सम्मत्तं एस अगमो नाणं॥ तव सया रमथ,चरथी एसो मुकपहो ॥१॥ अर्थः-जीवादिक ठए अव्य जे जेहवा , ते तेवा गुण पर्याय सहित जाणे अने नित्य अनित्य पणे समय समय पलटाय , ते सर्दहे, तेने समकेती जाणवा. ए रीतें बए अव्यनुं स्वरूप जाणी तेमांथी पांच अजीव अव्यने डांमी ने एकज जीवना स्वगुणमां स्थिर थर रमण करवू, तेने चारित्र कहीये. हवे प्रथम समकेत शुद्ध करवु जोश्ये, माटे समकेतनुं स्वरूप देखाडे बे. नव तत्त्वमां मोदनुं कर्त्ता जीवतत्त्व , श्रने संवर तथा निर्धारा ए वे गुण , ते मोदना उपादान कारण बे,तथा देव श्रने गुरु एवे उपकारी ठे, ते मोदना निमित्तकारण जाणवां. ए रीते जीव, संवर, निर्जरा अने मोदा, ए चार उपादेय , एटले आदरवा योग्य डे, श्रने शेष पांच तत्व हेय बे, एटले गंवा योग्य बे, एवा जे परिणाम ते समकेत ज्ञान कहीयें, ए २९६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वा समकेत झाने करी जर्बु थाय, श्री अनुयोग छारमां कडं ॥ गाल। नाणमि गिव्हियवे,अगिव्हियत्वे यश्च अम्मि॥ जश्य वमे वश्य जो.से उवएसो नउँ नाम ॥॥अर्थः-ज्ञान ते शु? जे उजव्यर्नु स्वरूप नित्यानिता दि थाउ पदें करी जे , तेवू जाणीने तेमां जे लेवा योग्य होय ते सी अने वांमवा योग्य होय, ते गमे, एवो जे उपदेश, ते नय उपदेश कहीं वली श्री उत्तराध्ययनसूत्रमा समकेतनी दश रुचि कही . तेनां ना म कहे . एक निःसर्गरुचि, वीजी उपदेशरुचि, त्रीजी श्राझारुचि, को थी सूत्ररुचि, पांचमी श्रझारुचि, उही संदेपरुचि, सातमी अजिगम मचि, थामी विस्ताररुचि, नवमी क्रियारुचि, अने दशमी धर्मरुचि. ए दश रुचिर्नु जे जीवने ज्ञान थयुं होय, तेहने दायिक समकेती जाणवो. मादे हवे ए दश रुचिर्नु स्वरूप शिष्यने जाणवा सारु संदेपथी कहे डे. ए प्रथम निःसर्गरुचि ते जे निश्चय व्यवहार नयें करी नैगमादि सात नयं करी, नामादि चार निदेपे करी, जीव अजीवरूप नवतत्त्व षट् अप नु सरूप जाणे, तेमां श्राश्रवरूप पांच तत्त्व ते उपर त्यागवुझि तया से पर निऊरारुप गुरू गुण तेनुं श्रादरतुं करे, तथा श्री वीतराग नापित ने नानत पद अव्यरूप तेनुं स्वरूप, अव्य, क्षेत्र, काल अने नावथी जाणे. नशानामादिनारनिक्षेपकरी सर्व वस्तुनुं प्रमाण करे, ते निःसर्गरुचिकहीय ५० पीजी उपदेशचि ते पढ़ीज नव तत्व, पद्मव्यने गुरुना जप देशी जाणीने सहे, प्रतीति करें, तेनुं स्वरूप जाणवाने घणी रुचि राखे, दशमनि. .५१ श्री. पाशावि, तेजना राग, प थने मोह, क्षय यश गया । यो धान नटी गय उ, एवा श्रीयरिहंतदेव तणजेयाझाकरी, समान is पा का संदेह न थाणे, ते थाझारुचि जाणी. १२ को भी गवनि नेवागमसूत्र,नियनित, नाप्न,मिनेटीका,ए.पं 2. नमाने याममनत्र जवानी चाइनागले,न मुत्रचिताणी. :: श्रीजगवती नया नंदीबमा या प्रमाणे क : मनमा पदमी की निनि निम्म नि । दो नया अनुयोग वामां नियति - 14 मानो "मनियूनाग" इत्यादिक प्राणी नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, २ए। साखो बे ते माटे जे पुरुष पंचागी माने ते श्राराधक ने तेथी पंचांगीनी श्रझा राखवी ते श्रकारुचि जाणवी. G५४ नही अनिगमरुचिते सूत्र सिद्धांत अर्थ सहित जाणे,तथा अर्थ विचार सुणवानी जणवानी जेने घणी चाहना होये, तेने अनिगमरुचि जाणवी. ७५५ सातमी विस्ताररुचि,ते उ अव्यने जाणे, अव्यना प्रदेश जाणे,गुण जाणे, पर्याय जाणे, नाम, देत्र, काल, नाव, अव्य, गुण, पर्याय, उत्पाद, व्यय,ध्रुव,सात नय,चार निदेपा, कारक,प्रमाण, पांच समवाय,जव्यास्ति क दश नय,पर्यायास्तिक उ नय,कर्ता,कारण,कार्य,निश्चय,व्यवहार, उत्सर्ग, अपवाद,हेय,झेय,उपादेय, चउन्नंगी,त्रि.नंगी, सप्तनंगी,अनेकनंगी,ए रीतें नयप्रमाण सहित नवतत्त्व तथा बजव्यने सईहे, ते विस्ताररुचि जाणवी. ७५६ आठमी क्रियारुचि कहे . रत्नत्रयी जे ज्ञान, दर्शन,अने चारित्ररूप आत्मसत्ता बे, ते निवारण करवा सारु तप, जप, विनय, वैय्यावच्च, न क्ति, व्रत, पञ्चकाण, समिति गुप्तिरूप चरणसित्तरी, करणसित्तरीने गुणे करी सहित ॥ गाथा ॥ वय समण धम्म संजम,वेयावचं च बंज गुत्तीजा नाणार तियं तव को, ह निग्गहाइंश्चरण मेयं ॥१॥ अर्थः-पांच व्रत तथा दश प्रकारे श्रमणधर्म, पाले,सत्तर नेदें संयम धाराधे, दश प्रकारर्नु वैय्यावच्च करे, नव वाडे ब्रह्मचर्य पाले,त्रण गुप्तिने आदरे, रत्नत्रयीने श्रा राधे, बार प्रकारना तपने आदरे,क्रोधादिक चार कषायनो निग्रह करे,ए चरणसित्तरीना सीत्तेर जेद जाणवा. हवे करणसीत्तरी कहे जे ॥ गाथा ॥ पिंमविसोही समिई, लवणा पडिमाय इंदिय निरोहो ॥ पडिखेहण गुत्ती 5, अनिग्गहो चेव करणं तु ॥१॥ अर्थः-चार प्रकारनो पिंक सूजतो लीये, यासमिति प्रमुख पांच समिति पाले, अनित्यादि वार नावना ना वे, साधुनी वार प्रतिमा वहे, पांच इंजियनो निरोध करे,पच्चीश पडिलेह ण उपयोग सहित करे, त्रण गुप्ति पाले, तथा अव्य, देत्र, काल अने नाव,ए चार प्रकारें अनिग्रह करे, निश्चयथकी ए करणसित्तरीना सीत्तेर बोल पाले, ए रीतें चरणसीत्तरी अने करणसीत्तरीना गुणे करी जे सहित होय अने आत्मधर्मथी रुचि घणी होय, ते जीव क्रियारुचिवंत जाणवो. ७५७ नवमी संदेपरुचिते अर्थमां तथा ज्ञानमा थोडं कह्याथी पण घणुं जा णे,कुमतिमांन पड़े,जैनमतमां अंतरंग प्रतीति माने, तेने संक्षेपरुचि होय.
रएन नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ७५७ दशमी धर्मरुचि ते पंचास्तिकाय, खरूप जाणवे करी श्रुतझायो सन्नावें अंतरंग निश्चयनयने सत्ताने सईहे,एटले वस्तुगतें थनंतो धर्मरखो ठे,तेने निरावरण प्रगट करवानी रुचिजेने होय तेने धर्मरुचि जीव कहीं ए रीतं दश रुचिर्नु स्वरूप जाणे, तेने दायिकसमकेती कहीये. वे वली र अव्य, खरूप जाणवाने अर्थे एकेक अव्यमां सामा न्यगुण ठे,तेनां नाम कहे . एकअस्तित्व ते अस्तिपणुं, वीजें वस्तुत्व ते । स्तुपाणुंत्रीजुं अव्यत्व ते अव्यपणुं, चोथु प्रमेयत्व ते प्रमेयपणुं, पांचमुं सात ते सत्वपणुं, हुं अगुरुलघुत्व, ते अगुरुलघु पणुं. ए ब गुण जाणवा. G६४ तिहां प्रथम यस्तिपणुं कहे . ए उ अव्य पोताना गुण पर्याय थने प्रदेशे करीने यस्ति ,तेमां पांच अव्य अस्तिकाय जाणवा. अने एक कालव्यमा थस्तिकायपणुं नथी, जे कारणे धर्म, अधर्म, श्राकाश अने जीच, ए चार अव्यनाथसंख्याता प्रदेश मली खंध थाय ने अने पुसमां पण बंध यवानी शक्ति , तेथी पांचे अव्य अस्तिकाय जाणवां. अने कालना समय जे ते को वीजा समयथी मलतो नथी,एटले एक समय विगमने, अने ते पठी चीजो समय यावे , तेणे करी कालप्रव्य श्र स्तिमाय न कड़वाय, अने पांच अव्य यस्तिकाय कहेवाय. 73 व अव्यमां वस्तु पाणुं देखाडे ठे. वस्तुत्व ते उए अव्य एकगं पामा रह्यां , कारण याकाशरूप देवना एक प्रदेशमा ध मोमिनो एक प्रदेश रयो ,तथा यधर्मास्तिकायनो एक प्रदेश रयो अनंताना यानंता प्रदेश रह्या ठे, तथा पुनम परमाणुया पण अनंता रमा ,एन एक याकाश प्रदेशमां पांच अन्य रत्या , मन पोन गावानी मना बीघा रयां , पण कोइ अन्य कोश्य प्रगपि वस्तुपा जाण. १. अत्यनां व्यपणे देखाटले. वा अन्य पान पातानी 7. मालिकायमा पोनानी नक्षण सहाय गुण, त 12.47 प्रदेशमा तीन मदा कामजीव पुनाने वाल :: शिय यायंका की लोक अंदर ननिताको चार किया कम ने गिना जीव अभिनयी ते * स 3 + नवतत्त्वना प्रश्नोत्तरः एए ते चालता नथी, पण तेहीज क्षेत्रमा सूक्ष्म निगोदीथा जीव तथा पुजल परमाणुआ अनंता रह्या , तेने चालवारूप क्रिया करे , तथा अध स्तिकाय अव्य जीव पुजलने स्थिरराखवा रूप किया करे , तथा आ काशास्तिकाय अव्य सर्व अव्यने अवगाहकरूप क्रिया करे .अहीं शिष्य आशंका करे , के अलोकमां पण आकाश अव्यने अवगाह शक्ति तेवीज बे, पण तिहां अवगाहना केम करतो नयी? तेनो उत्तर गुरु कहे , अलो कमां अवगाहक को अव्य नथी एटले केने अवगाह क्रिया करे? तथा पुन लव्य मलवाविखरवारूप पोतानी क्रिया करे , तथा काल अव्य पण पो तानी वर्तनारूप किया करे , तथा जीव अव्य पण झानलक्षण उपयोग रूप क्रिया करे ,ए रीतें गए अव्य, पोताने पारिणामिकपणे पोत पोतानी सत्तानी क्रिया करे बे, ते अव्यत्व जाणवू. जय हवे ए ब अव्यमांप्रमेयपणुं कहे . जे वस्तुनुं प्रमाण करई तेने प्रमेयत्व कहीये. एटले केवली नगवान् पोताना ज्ञानथी जाणे जे जे उस व्य मयां , ते उजव्यमांप्रमेयपणुंचे, ते उ अव्यतुं प्रमाणपणुं देखाडे जे. धर्मास्तिकायअव्य एक,अधर्मास्तिकायऽव्य एक, आकाशास्तिकाय अव्य एक,अने जीवजव्य अनंतां ,तेनी गणती कहे जे तेमां संझी मनुष्य संख्या ता, असंझी मनुष्य असंख्याता डे, नारकी असंख्याता बे, देवता असं ख्याता,तिर्यंचपंचेंजिय असंख्याता, बेंडिअसंख्याता,तेंजिअसंख्याताचौ रिंजिय असंख्याता, पृथ्वीकाय असंख्याता, अपकाय असंख्याता,तेउकाय असंख्याता,वाउकाय असंख्याता,प्रत्येक वनस्पति जीव असंख्याता,ए सर्व तेर बोलना जीव नेला करीयें, तेथकी सिझना जीव अनंताबे,अंने सिक ना जीव करतां बादर निगोदना जीव अनंतगुणा जाणवा.वादरनिगोद ते मूला,आउ, नीली हलदर, रतातु, पिंमावु, शकरकंद, गाजर, लसण, सूरण, गरमर प्रमुख कंदमूल , ते सूश्ना अग्रनाग जेटवू कंदमूल होय, तेमां पण सर्वसिझना जीव करता.अनंतगुणा जीव रह्या . ए रीतें बादर नि गोदनो विचार जाणवो. अने सूक्ष्म निगोदमां तो वली ए सर्वथीश्रनंतगुणा जीव जाणवा, तेनो विचार कहे जे. जेटला लोकाकाशना प्रदेश , तेटला निगोदीया गोला बे, ए रीतें देवचंदजीकृत आगमसारने मते जाणवु श्रने वीजा आचार्य वली एम कहे डे के जेटला लोकाकाशना प्रदेश बे, तेने 900 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. थसंख्यातमे नागे निगोदीया गोला , ए वातनो नयनी अपेक्षाये जोर्स पण को निकाल सूजतो नथी माटे ए विचार बहुश्रुतगम्य ले. हवे ते लोकाकाशना प्रदेशनुं मान कहे . एक तंऽलरूप श्रेणीप्रमाचे केत्रमांयी समय समय एक एक आकाश प्रदेश काढतांअसंख्याती अक्स र्पिणी अने उत्सर्पिणी काल वही जाय, एवा चौद राजलोकमां श्राका श प्रदेश नख्यां ठे, तेटला निगोदीया गोला लोकमां जाणवा, अने एकेक गोलामां असंख्याती निगोद जाणवी, ते एकेक निगोदमां वली अनंता जीव रह्या ठे, तेनुं मान कहे . अतीत काल, अनंतो बेडारहित गयो, तेना समय तथा अनागतकाल यागल अनंतो आवशे, तेना समय भने वर्तमान कालनो एक समय, ए रीतें त्रणे कालना समय लश् नेला करी ये, तेने थनंतगुणा करीयें, तेटला जीव, एक निगोदमां ने. एवी एक गो सानां असंख्याती निगोद रही ठे. ए रीतें जीवनी सूक्ष्मता जाणवी.हवेते पोकजीवना असंख्याता थसंख्याता प्रदेश ने, अने एकेक प्रदेशे अनंती कर्मनी नगमा सागी ,ते एकेक वर्गणामां अनंता पुजल परमाणुथारहा में, पम अनंता परमाणुथा जीवने लागा , अने जीवथकी रहित वीजा उटा परमाणुया ते बली जीवोने लागेला परमाणुयायी पण अनंतगुणा है, यने एका परमाणुयामां यानंतो उत्पादव्ययरूप काल वही गयो भने परमाणु या तेना तेही , प उ अव्यनुं मान सामान्यपणे का, मिल जाने खाना खाय. ए निगोद वरूप श्रद्धामा यावे,तेवा मन प्रानि याय. गनी रीने उजव्यतुं जे प्रमाण करा तेने प्रमेयस दीपमाल करना योग्य होय तेने प्रमेय कहींय ते प्रमेय व अन्य ननुमा करन नन प्रमेयल कहीये. {.inमाद का विशेषरीने मुत्रपा करी देखाई ठे॥ गाया ! कायस्कनिमोहदय गोमिनिगोई, श्रण १४. . भार्थ:-जोकमा अमल्याता गोसाले, एकक गा मादक निमादमा अनंताजीराजे॥ गाय याणा मुद्दा गया। मानी पायनि ":::मदन ... अधा-निगादीवानी गंभीर्ष नदिप । . 3 म 1 नवतत्वना प्रश्नोत्तर. ३०२ मनुष्यना एक श्वासोवासमां सत्तर जव जाजेरा करे बे, तेवा उड्वास एक मुहूर्त्तमा ३७७३ थाय ने ॥ गाथा ॥ पणसहि सहस्स पणसय, बत्तीसा ग्ग मुहूर्त खुमुजवा ॥ श्रावलियाणां दोसय, उप्पन्ना एगखुमुन्नवो ॥३॥ अर्थः-निगोदीया जीव एकमुहूर्त्तमा ६५५३६ नव करे ,ते निगोदनो एकनव श्५६ श्रावलिकानो ने ए खुल्लकनवतुं प्रमाण ॥ गाथा ॥ अलि अणंता जीवा, जेहिं न पत्तो तसा परिणामो ॥ उववयंति चयंवि य, पुणो वि तव तव ॥ १॥ अर्थः- निगोदमां अनंता जीव एवाने, के जे जी व त्रसपणुं केवा, पण पाम्यो नश्री अनंतो काल पूर्वे वही गयो , वली अनंतो काल आगल जाशे तो पण ते जीव वारंवार तिहांज उपजे ने अने तिहांज चवे , ते एकेकी निगोदमां अनंता जीव बे. हवे ते निगोदना बे नेद . एक व्यवहारराशि निगोद श्रने वीजा थ व्यवहारराशि निगोद, तिहां जे जीव, बादर एकेंजियपणुं श्रथवा सपएं पामीने पाग निगोदमांजर पडे , ते निगोदीया जीव व्यवहार राशिया कहीये. तथा जे जीव, कोश कालें पण निगोदश्री निकलीने बादर एकेंति यादिकपणुं पाम्या नथी, ते जीव, श्रव्यवहारराशिया कहीये. ए श्रव्यवहार राशि निगोदमांजव्य श्रने अनव्य, एवा वे जातिनाजीव डे, ए स्वरूप सर्व श्रीजुवननानुकेवलीना चरित्रनी साखें लख्युं . तथा श्हां मनुष्य पणा मांथी जेटला जीव कर्म खपावी एक समयमां मोदें जाय बे, तेटसा जीव ते समयमा अव्यवहारराशि सूक्ष्म निगोदमांथी नीकलीने उंचा थावे जे.ए टले जो दश जीव मोद जाय तो दश जीव अव्यवहारराशिमांथी निकले, तिहां को समये ते जीवमां नव्यजीव उना निकले तो एक बेथनव्य जीव नीकले, पण व्यवहारराशि जीवमां वधघट थाय नही, तेटलाना तेटलाज रहे, एवा ए निगोदना गोला लोकमांथसंख्याता , ते ब दिशिना आव्या पुजल श्रादारादि पणे लीए बे, ए जे बदिशिनो आहार लीये , ते सकल गोला कडेवाय , अने जे लोकना अंतप्रदेशे निगोदीया गोला रहा बे, ते व्रणदिशिनो आहार फरसनायें लीये डे, ते विकलगोला कडेवाय , ए सूक्ष्म निगोदमां एक साधारण वनस्पतिना स्थावर सूक्ष्मजीव , अने पृथिव्यादिक चार प्रमुखना सूदमजीव जे लोकव्यापी , ते सर्व प्रत्येक २०० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ठे, परंतु साधारणपणुं एक वनस्पतिकायमांजने, पृथिव्यादिक चारस वरमां नयी, ए सूक्ष्म निगोदमां अनंतुं कुःख डे, ते दृष्टांतें करी देखा है सातमी नरकमा उत्कृष्टायु तेत्रीश सागरोपमर्नु बे, ते तेत्रीश सागरोपमना जेटला समय थाय, तेटली वार को जीव सातमी नरकमां पूर्ण तेत्रीय तेत्रीश सगरोपमने थाउखे उपजे. तेवारतेने असंख्याता जव नरकना पार ते थसंख्याता जवमा सातमी नरकने विषे ते जीवने जेटलुं बेदन, जेवनले फुःख पाय. ते सर्वे उःख एक करीयें, तेथी पण अनंतगणुं दुःख निनो दीया जीव एक समयमा जोगवे . वली वीजो दृष्टांत कहे डे मनुष्यनी माडा वणकोडी रोमराजी ठे, तेने कोई देवता साडात्रण कोड सोखमनी मुश्यसिमां तपावीने समकालें रोमें रोमें चांपे, तेवारे ते जीवने जे वेदना राय, तेथी पण अनंतगुणी वेदना निगोदमां , माटे हे जव्यजीवो! ए निगोदपा पामयानुं कारण ते श्रझान ॥गाया॥ नवि तं करे अगणि, न सनिं न न मिल्द सप्पाई ॥ ज कुण महादोसं, ती जीवस्स मि उन ॥१॥ श्रार्थ:-जेटलो अनगुण अाशि न करे, जेटलो अवगुण विष न मंग, दो गुण हालो सर्प न करे, तेटलो अवगुण महादोष रूपम सानो र. माटे अज्ञानरुप (तीनं केu) आकरो दोष, ते मिण्या TITमायाकरसियापद,मेसी या चयसि धम्म ॥कन पनि निधनं विमानण हिसि ॥ १॥ श्रार्थ:-कोइ जीव अनेक प्र at नासिंगापना तार्यानिक करे, पांचे इंद्रियोने mt .: मामा, मैने याय मनप्रमुग्लानो त्याग करे, पटाक्ष ATEगालने नदी जोडतो तो तेनी क्रियाग IPiri दामद हावी तेजी एकच्चिालनमा सक्रिमा गंगारदेव जाणवी नीलामी. निनादनाविना. । ... सामल अनी मला नकदीये ? Fripir is, yrir roupas, 3 दीन, पाटले ना द्रव्य उत्पाद कमाने. याअंग्रेगनें बवा जानकायच्यनारयाता पंदन ~~ R . २ है A .
नवतत्वना प्रश्नोत्तर. २०३ बे, तिहां एकप्रदेशमां अनंतो अगुरुलघु बे,अने वीजा प्रदेशमांअसंख्यातो अगुरुलघु जे एम त्रीजाप्रदेशमा संख्यातो अगुरुलघु बे, ए रीतें असंख्याता प्रदेशमा अगुरुलघुपर्याय घटतो वधतो रह्यो , ए अगुरुलघु पर्याय समय समय चले , तेथी जे प्रदेशमां असंख्यातो वे ते प्रदेशमां अनंतो थाय ने अने जे प्रदेशमां अनंतो जे ते प्रदेशमां असंख्यातो थाय बे, एम चौदराज लोकमांधर्मास्तिकायना असंख्याता प्रदेश ,तेमां सरखो समकालें गुरु लघु पर्याय फरेबे. एटले जे प्रदेशमा असंख्यातो , ते स्थानकें असंख्यातो फीटीनेअनंतो थायजे, तेवारेंते प्रदेशमां असंख्यातापणानो विनाशबे,श्रने अनंत पणानो उत्पाद , ए रीतें अगुरुलधुनो उत्पाद व्यय ,अने ए धर्मा स्तिकायमां बीजा जे गुण ले ते ध्रुवपणे वे अथवा अगुरुलघु पोते पण अ गुरुलघुपणे ध्रुव ने माटें उपज विणसवं अने ध्रुवपणुं ए त्रणे नाव ध मास्तिकायना असंख्याता प्रदेशमा सदाकाल समयसमय थ रह्या डे, ते मज ए त्रणे नाव अधर्मास्तिकायना असंख्याता प्रदेशमां तथा आकाशा स्तिकायना पण अनंता प्रदेशमां सदाकाल समय समय थ रह्या बे.तथा एक जीवना प्रदेश असंख्याता , तेमां पण उपजकुं विणसवं अने ध्रुव पणुं श्रगुरुलघु पर्यायनो समये समये थया करे , एम सर्व जीवने विषे जाणवो, तेमज पुजलपरमाणुया मांहे पण उपजतुं विणसवं अने ध्रुव पणुं समय समय थ रयु , तथा काल अव्यनो वर्तमान समय फिटि ने अतीत थाय , एटले ते समये वर्तमानपणानो विनाश , श्रने अती तपणानुं उपज बे, पण कालपणुं ते ध्रुव बे, एम ए उ अव्यमां स्थूलपणे उत्पादव्ययनुं स्वरूप जाणवू. हवे सिद्धनगगवान पण ब अव्यमांहेला जीवनव्य , तेने पण समय समय उत्पादव्यय अने ध्रुवपणुं थाय , ते देखाडे . तिहां वस्तुगतें मूलपणे जे शेयने पलटावे, ते ज्ञानपणुं एटले ते नासपणे परिणम, था य, तेवारें पूर्वपर्यायना जासनो व्यय थयो, अने थनिनवपर्यायना नास नु उत्पादपणुं थयुं अने ज्ञानपणुंते ध्रुव जाणवू. ए रीतें सर्वेसिझपरमात्मा ने सर्वगुणनी प्रवृत्तिरूप पर्यायनो उत्पाद, व्यय, समय समय थ रह्यो , अने गुण तो ध्रुवपणे जाणवा. एमज धर्मास्तिकायना प्रदेशमा ते क्षेत्रमा रहेला पुजल अने जीवने प्रथम समये असंख्याता चलणसहायी पणे २०४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. परिणमतो इतो, ते वीजे समयें अनंत परमाणु तथा अनंत जीवशेष ने चक्षण सहायी थयो, तेवारे असंख्यात चलण सहायीनो व्यय बो अने थनंता चक्षण सहायीनो उत्पाद थयो, तथा चलण सहायीगुरुपण ते ध्रुव जाणवू.ए रीतें धर्मास्तिकाय अव्यमां पण उत्पाद, व्यय यश्रयो के तेमज अधर्मास्तिकायादिक व्यने विषेपण जावो.तथा वली कार्य कारण पणे ते उत्पादव्यय जाणवो, ते अगुरुलघुना चलणनो उत्पाद व्यय कहेगो. ए रीतें पंचास्तिकायने विपे जाणवो. अने कालव्य तो उपचारें . मारे तेनुं स्वरूप पण सर्वे उपचारें कहे. एम सर्वे अव्यमां सत्त्वपणुं बे. अगुरुखयुनो जेदन यतोहोय, तो पठी प्रदेशे प्रदेशे माहोमांहे नेदर्नु कहेगा प याय, तेयी अगुरुलघुनो नेद सर्वमां बे, अने जेटयुं उत्पाद व्यपर्नु सत्वपाणु एक ते एक व्यपणुं जाणवू अने जेर्नु उत्पादव्यय, सत्त्वपर्ण ई ने अव्यपरणं पण जुडं जाणवं. ए रीतें सत्त्वपणुं कयुं. GR शिष्यः- ए पदमव्यमा श्रगुरुलघुत्वने श्रगुरुलपणुं ते शुं कहीये? गुमः-जे अव्यमा थगुरुजतु पर्याय ठे, ते अव्यमा अगुरुलघु हानि । करे, पटले प्रकारनी वृथिने व प्रकारनी हानि करे ने, तेमा प्रपम प्राारनी कि कहे . एक थनंतनागकि, वीजी असल्यात नाग लि. जीजी मण्यातनागकि, नोथी संख्यातगुणवृति, पांचमीच कि कही अनंतगुणद्धि दवे उ प्रकारनी हानि कहे जे. एक अनजामहानि, पीजी असंख्यातनामहानि, श्रीजी संख्यातनागहानि पायामा पानपदानि पनिमी असंख्यातगुणहानि, नहीअनंत गुणहानि. पर उपकारना दिने प्रकारनी हानि, सर्व अव्यमां गदाका समय समय पार्टी उनमा मितवाने कहीये. याने हानि मपान टीय ग अपुस्ता जाम, पटले नही गुरु थाने । पाने अपना कदीयंन शव्यमां, उपनगती पत्रमा मापा गया गया अमलाया" *' या नश्री यन याच्या अगुलाम मानामपदी शिनाव याय, नयाgii *मायाको पनि नदी, नालामा १९ १५ का न्यायव्यमा उ.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २०५ हवे गुणनी नावना कहे . तिहां जेटला गए अव्यमां सरखा गुण बे, तेने सामान्य गुण कहीये. तथा जे गुण एक अव्यमां बे, अने वीजा व्य मां नथी,तेने विशेष गुणकहीये. जे गुण कोअव्यमां ने अने कोश्वव्यमां नथी, ते साधारण आसाधारण गुण कहीये. उए अव्यमां अनंतागुण, अनं तापर्याय अने अनंता खन्नाव ते सदा शाश्वताबे,श्रीकेवलीनगवानेप्ररूप्या ते सर्वे जेम बे, तेम सद्दहणापूर्वक यथार्थ उपयोग सहित श्रुतज्ञानादि क गुणथी यथार्थ पणे जाणवा ए निश्चयज्ञान जे, ते मोदनुं कारण , जे जीव ज्ञान पाम्यो ते जीव विरति करे बे,तेने चारित्र कहीये. एटले श्रुतज्ञा ननुं फल ते विरति बे, अने विरति जे डे, ते मोदनुं तत्काल कारण बे. ए रीतें उजव्यनुं स्वरूप सामान्यप्रकारेकरी बालकबुद्धिजीवोने अर्थे प्रका श्युं, तेनुं जाणपणुं करतां थकां समकेतरूप रत्ननी प्राप्ति थाय. एहवे जे जीव समकेतरूप रत्न पाम्यो, ते जीवने स्वरूपनुं ध्यान करवा रूप विचार लखीयें .यें. १ हुँ एक बुं, महारो कोइ नथी, ५ महारो आ मा शाश्वतो , ३ हुं ज्ञान, दर्शने करी सहित बुं, ४ धन कटुंबादिक महारा स्वरूपथकी बाह्य वस्तु अलगी वस्तु ते सर्व संयोगें मली बे,अने वियोगें जाशे तेमां महारे शो बगाड थवानो , ५ तन धन कुटुंबादिक नो संयोग एटले मिलाप तेने विषे जीव मुंजायो थको उःखनी परंपराप्र त्ये पामे .६ ए शरीरादि पुत्र, कलत्र, परिवार प्रमुख ते संयोगी वस्तु महारा स्वरूप थकी जूदी , ते सर्वेने हुं मन, वचन, कायायें करी वो सिरावं . ७ हुँ चेतन ढुं, अने ए पुजलनो स्वजाव ते अचेतन , ए हुं अरूपी बुं, ए पुजलरूपी , माहारो ज्ञानादि चेतना लक्षण स्वन्नाव डे, ए पुजलनो जड स्वन्नाव , १० हुँ अमूर्ति बुं था पुजल मूर्ति डे, ११ हुँ स्वाजाविक बुं, आ पुजल विनाविक , १५ हुँ (सुचि के) पवित्र बुं ए पु जल अपवित्र बे, १३ महारो शाश्वतो स्वनाव , अने आ आ पौगलिक वस्तु जे मने मली बे, ते सर्व अशाश्वती , १४ महारं झानादिरूप में, था पुन लनु पूर्ण गलनरूप मे, १५ महारुं केवारे स्वरूपथकी न चल, एवो श्र चलित स्वनाव , अने पुजलनो चलित स्वनाव बे, १६ महारं झान, द शन,चारित्र मय स्वरूप बे,अने पुल वर्णगंधादि रूप ठे, ढुं वर्णगंधादिकथी रहित ढुं, १७ टुं शुद्ध निर्मल ९, २७ बुद्ध , हुं ज्ञानानंदी ९, १ए हुं ५०६ नवतत्वना प्रश्नोत्तर. निर्विकल्य एटले सर्व विकल्पथी रहित बुं,महारं स्वरूप पुजलथी न्यारते. २२९ देहातीत एटले था देहरूप जे शरीर तेथकी रहित , २१ अज्ञान, राग देपरूप जे आश्रव, ते माहारं स्वरूप नथी. हुं एथकी न्यारो हुँ २२ अनंतज्ञानमय, अनंतदर्शनमय,अनंतचारित्रमय,अनंतवीर्यमय, एवं महानं स्वरूप वे, ५३ हुँ शुद्ध तुं, कर्ममलथी रहित बुं, २४ ढुं बुद्ध एटले ज्ञानस्वन्पी चं, २५ हुँ अविनाशी ढुं, एटले माहारो कोश का नाश न ची. २६ ढुंजरायकी रहित अजर बुं, २७ हुँ अनादि एटले महारी श्रा दि नबी, २७ टुं अनंत एटले महारो अंत ठंडो को कालें नथी, २९ ई अकय . एटले माहारो कोश्कालें क्षय नथी, ३० हूँ कोश्कालें खरं नहि एसी अदर ,, ३१ हुँ कोश्कालें स्वरूपथी चबुं नही, एवो अचल तुं ३२ महा स्वरूप कोश्यी कट्युं जाय नही, माटे अकल बुं, ३३ ९क मनपक्षबी रहित अमल तुं, कर्ममलयी न्यारो लु, ३५ महारी कोने गम नवी, माटे अगम्य बु, ३५ हुँ नाम रहित श्रनामी हुँ, ३६ हुँ विना साना कपी रहित स्वजावी हुँ, ३७ हुं कर्मरूप उपाधिधी रहित अ मां, ३० कर्मरूप बंधनथकी रहित अबंधक , महारो रोटा न्यारो १. २. उदयनावत्री रहित अणुदय तुं, ५0 हुं मन, वचन, कायाना गगनीमत योगी तुं, ५१ शुनाशुनविनावदशाना गोगयी रहित नी, नगरोगी रहित यरोगी मुं, ५३ हुँ कोश्नो नेयो नी, मायदी कुं, ४ पुरुष, स्त्री, नपुंसक लक्षण प्रा न थोड़ी पर ९ कोश्नो वेद्यो दाउ नही माटें भो !! याममा मणमा रोद गा नदी, माटे अखेदी , ४३ .:: a नभी माद असमा, ४ महार मानाने महाग विपीन परिण मान की बाणा दिनेश नटीश परंतु मन बीजो कायापका मीनी गदित अंशी,शव्यायी न्यागत ६, नेपानानंह, ५०६ (यारी है। rari बा.५१, Bigrai12 ....... - माया M १ है . A नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, २०० नो विलासी ९,५३ ढुंबाधापीडारूप पुःखथी रहित अनंत अव्यावाधसुख नो विलासी ,५४ माहारं खरूप को अव्य अवगाही शके नहिं माटे अनवगाही महारुं खरूप बे, ५५ हुँ अगुरुलघु एटले महोटो नही, अने बोटो पण नहीं, वली नारी नही, अने हलवो पण नही एवो बुं, ५६ हुँ मनरूपपरिणामथी रहित न्यारो अपरिणामी बुं,५७ हुँ इंडियरूप विका रथी रहित न्यारो बायोगी,अनिधिय ९, ५७ ढुं दशप्राणरूप पुजलथी रहित महारो खेल न्यारो बे, तेथी अपाणी तुं, एए हुं (अयोनि केप) चोराशीलाख जीवायोनिरूप परिव्रमण पणाथी रहित निश्चयदेव बुं; ६० डं असंसारी एटले चारगतिरूप संसारथी रहित पूर्ण आत्मारामी ७, ६१ हुँ जन्म जरा मरण रूप दुःखथी रहित अमर बुं, ६५ हुँ (अपर के) सर्वपरंपराथी रहित न्यारा खेलवालो ९, ६३ हुँ ( अव्यापी के) वि नावरूप जडपणाथी रहित महाखरूपमां सदाकाल व्यापी रह्यो बु, ६५ हुँ अनास्ति एटले महारुं को कालें नास्तिपणुं नथी, हुं महारा व अव्यादिकें करीने सदाकाल अस्तिपणे वर्तुं बुं, ६५ हुँ अकंप एटले को श्नो कंपाव्यो कंपुं नही, एवो अनंतवीर्यरूप शक्तिनो धणी ९, ६६ हुँ अविरोध एटले कर्मरूप शत्रुनो संध्यो रुंधाचं नही, सदाकाल निर्लेप कर्म रूप मलथी रहित न्यारो थको माहारा पारिणामिक नावें रह्यो वर्तुं बुं, ६७ अनाभव एटले शुनाशुनविनाव दशारूप धाश्रवथी रहित सदाकाल न्यारो वर्तु , जेम मंकने संयोगें स्फटिकने कलंक लागे, पण मूलख नावें जोता तो स्फटिक शुद्ध निर्मल , तेम हुँ पण महारे स्वजावें निर्लेप रह्यो वत्तुं . ६७ महारं स्वरूप बद्मस्थना लख्यामां न आवे माटे अलख बु, ६ए हुं अशोक एटले जन्म, जरा, मरण अने जयरूप शो क संतापथी रहित सदाकाल नीरोगी अमररूप वत्तुं बु. ७० अलौ किक एटले लौकिक मार्गथी रहित महारो खेल न्यारो वर्ते , र हुँ ज्ञाने करी लोकालोकनुं स्वरूप एक समयमां जाणवाने सामर्थ्य वा न बु, माटे लोकालोक झायक लु, ३२ हुं शुद्ध एटले निर्मल कर्मरू प मलथी रहित ७, ७३ हुं (चिद् के०) ज्ञान थने (आनंद के०) चारित्र तेणे करी सहित चिदानंद ढुं, एवं महारं स्वरूप सहाकाल शाश्वतुं वर्ते ठे, हवे एब अव्यमां अगीयार सामान्य स्वनाव ठे, ते उलखावे .१थ ចិច नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर स्ति स्वन्नाव, २ नास्तिस्वन्नाव,३नित्यस्वन्नाव, अनित्यस्वनावर स्वनाव: ६ थनेकस्वनाव, नेदस्वन्नाव, अनेदस्वनाव, ए जव्यसबार 2.० यनव्यस्वन्नाव, ११ परमस्वजाव. ए अगीबार स्वनावनां नाममा एतिहां प्रथम अस्तिस्वजाव ते पोतानी अपेक्षायें बतापणे बए उन पोताना परिणामिक नावें करी परिणमे ठे, ते अस्तिस्वजाव जायपो. दिएचीजो नास्तिस्वन्नाव ते परनी अपेक्षायें पोतें मूलस्वनावें सर्वेऽव्यक मां परिणनतां नथी, एटले परमां पोताना परिणामिकपणानुं नास्तिपहुंके. नोजो नित्यस्वन्नाव ते सर्वेऽव्य पोतपोताना अनेक प्रकारना पार नधि स्वव्यपणे सदाकाल शाश्वतां वर्ते ,माटे स्वाव्यपणे करी सर्व बयानोनित्यस्वनाव जाणवो.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए तमोही, इत्यादिकपूर्वेकह्याचे ते प्रमाणे जीवमा अनेकप्रकारे नेदखनावजा : एवो. अने अजीवमां तो धर्मास्तिकायमां चलणसहायपणुं श्रधर्मास्ति कायमा स्थिरसहाय पणुं आकाशास्तिकायमां अवगाहना पणुं कालमां न वा पुराणा वर्तनापणुं पुजलमां पूर्णगलनपणुं एम अनेक प्रकारे जीव अ जीवरूप ब अव्य जूदे जूदे ने परिणमे बे, ते सर्व नेदखनाव जाणवो तथा वली धर्मास्तिकाय अधर्मास्तिकायादिकमां नेदखनाव ते जेम बेसताने वे गपणे सहाय करे, उठताने उठतापणे सहाय करे, सूताने सूतापणे सहाय करे, चालताने चालवापणे सहाय करे, हालताने हालवापणे सहाय करे, एम एकलव्य अनेकप्रकारें जूदे जूदे जेदें परिणमे माटे ते दखनाव कहीयें. ए७५ तथा आग्मो अनेदखजाव ते जीवजव्यना जेव्यगुणपर्यायय ते जीवनी साथे एकरूप अनेदपणे . तेमधर्मास्तिकाय,अधर्मास्तिकायादिक ना पण जाणवा माटे तेने अनेदखनाव कहीये. जेम शरीरमांन्नेदस्वनाव जोतां तो हाथनो नाव जूदो, पगनो नाव जूदो, नाकनो नाव जूदो, आं खनो नाव जूदो, ए रीतें सर्व जूदे जूदे नेदे परिणमे डे. ते नेदखना व जाणवो. अने अन्नेदस्वन्नाव जोतां तो ए हाथपगादिक सर्वे कायामां श्र नेदरूप एक पणे वर्ने बे, ते अन्नेद खन्नाव जाणवो. ए७ हवे नवमो नव्यस्वनाव अने दशमो अजव्यस्वनाव ए वे सार्थे कहे . तिहां जे जीवमां पलटणपणुं . ते जीवने कोइदिवसे कारण साम ग्री मलवाथी पलटा श्रेणीनावें चढी सिधिरूप कार्य प्रत्यें निपजावशे, ते नव्यखन्नाव जाणवो. तथा अनेक प्रकारे कारण रूप सामग्री मलशे, पण मनःपरिणाम पलटावी प्रतिबोध नही पामे,ते अजव्य स्वनावजाणवो. वली जव्यजीवमा निश्चय व्यवहारनयें करी जव्य अजव्यस्वनाव, उल खावे .तिहां व्यवहारनयें करी जीव, चार गतिमां नवा नवा नव करीच वq उपज करे , ते व्यवहारनयें करी जीवमां नव्यस्वजाव जाणवो. अने निश्चयनयें करी जीव, पारिणामिकलावें सदाकाल शाश्वतो वर्ते डे, कोश्नो बेद्यो वेदाय नही, नेयो नेदाय नही, ए रीतें निश्चयनयें करी जीव अखंगरूप, ते जीवमां निश्चयनयें करी अलव्यस्वजाव जाणवो. वती निश्चय व्यवहारनये करीजीवमांजव्य अनव्यस्वनावउँलखावे ले.
१२० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. तिहां सकल कर्म कय करी लोकने अंतं विराजमान एवा सिझपरमात्माने झानादि अनंतचतुष्टयरुप उता पर्याय प्रगट्या ठे, ते पर्याय कोई का पलटशे नही, माटे ए निश्चय नयें करी सिझनो अजव्यस्वजाव जालो. . तथा जे श्रीसिझपरमात्माने सामर्थ्य पर्याय प्रवर्त्तनारूप समय समय मन तो उत्पाद व्यय यश रह्यो , ते व्यवहारनयें पलटणस्वजावें करी श्रीति रूपरमात्मामां जव्य स्वन्नाव जाणवो. वे पुगतव्यमांजव्य अन्नव्य स्वजाव उलखावे ठे. तिहां पुगसमय ना अनंता परमाणुया ते, ते निश्चयनयने मतें नित्य सदाकाल शाश्रता वर्ने ठे एट ए मूलस्व नावें करी कोश्कालें पलटशे नही, ते अजव्य स नाप जाणो. तया व्यवहारनयने मते करी पुगसना खंध बने , ते स्थि ति प्रमाणे रहे . पती पाग विखरे ठे, ते सर्वे जव्यस्वनावे जाणा. हवे धर्मास्तिकाय,अधर्मास्तिकायादिक जव्यमां जव्य अनव्य स्वनाव देसमा ने.तिहां परजन्य श्राश्रयी पद नाग हानि वृद्धिरूप समय समय RET पाएँ गाय , ते नव्यसनाव जाणमो अने मूलस्व नावें जोता सारिशामिनायेकरी पोतपोताने समजावें रह्या वते , तेमा पट पानी, माता पाटता नयी माटे ते अनन्यस्वनार जाणो. 1: गायानो परम सना कहे जे उत्कृष्ट स्वजावतेने परमात्र नारदीग.निलयमा कान दर्शनरूप परमखनाव जाणवो. पट का नाम शिपना परिणम , श्रने दर्शने करी अनं पापा मारमा परमननाव जाणवी. तथा पुन पमRECEMना दिन जीवनाव, जेल मन जसमा गोताना परमम्ब गाव नागलो,तथा मा ETA माल अनंतान पुजलाने मला महानि मिमा पनि नयायामा ATE का नया कानयनवा gfffff प माननीशी बनाय नेता या जीवामानबनानाविचार कमी, ..::समान लिया जाना 1. : अनन्यनाम, दापना, क - A नवतत्त्वना प्रश्रोत्तर. २२ ६ अनेकप्रदेश खनाव, शुशखन्नाव, अशुधवनाव, ए विजावखनाव, १० उपचरितखनाव. ए दश विशेषखनावनां नाम जाणवां, एएतिहां प्रथम चेतनखनाव ते एक जीवाव्यमांहेज ने, केम के सर्व जीव सत्तायें शुरूझानादि चेतना रूप गुणे करी सहित निश्चयनयें ज्योतिः स्वरूपी एक सरखा सामान्यपणे करीजाणवा. श्रने व्यवहारनयें करी सं सारी जीव,चारगतिरूपसंसारमा शरीरादि कर्मने योगें करी वर्ते, पण निश्चयनये करी सत्तायें सिकसमान , ते जीवमा चेतनस्वनाव जाणवो. एज बीजो अचेतन स्वजाव ते एक जीवाव्य विना शेष पांच अव्य मां चेतना रहित अजीवरूप जडस्वनाव बे,ते अचेतन स्वनाव जाणवो. एएए बीजो मूर्तिस्वनाव तेएक पुजलअव्यमांबे,अने व्यवहारनयेंकरी तो संसारी जीव,चार गतिरूप संसारमा वर्ते ,तेमां पण मूर्तिस्वन्नाव जाणवो. एर चोथो अमूर्तिस्वन्नाव,ते एक पुजलअव्यवर्जित शेष चार अव्यमां बे, अने निश्चयनयें करी पांचमा जीवनव्यमां पण श्रमूर्ति स्वजाव जाणवो. ए३ पांचमो एकप्रदेश स्वनाव,ते जीव जव्याश्रयी तोजीव,लघु शरीर मां उपन्यो होय,तेवारें लघु थर संकोचाय,एटले जेम एकप्रदेश संकोच स्वन्नाव ,तेम असंख्याते प्रदेशे पण संकोच स्वभाव जाणवो अने पुन लजव्यमा जेम बशेर पाणीनी लोटीमांवशेर खांग पडे, ते सर्व पाणीमां समाजाय,पण पाणी बाहेर नीकले नही,तेम पुमलव्यनो संकोचस्वजाव पारो,हींगलो,लींबुप्रमुख वस्तुने संयोगें बने ते एकप्रदेश स्वजाव जाणवो. एबोअनेकप्रदेश स्वताव कहे जे.जेम जीव महोटा शरीरमा उपन्यो तो महोटो थाय, एटले लोकाकाशना जेटला प्रदेश बे, तेटला एक जी वना प्रदेश बे,पण आवरणने अनावें शक्तिनो प्रकाश प्रगटे, ते जीवमां अनेकप्रदेशस्वन्नाव जाणवो. तथा पुजलमां अनेकप्रदेशस्वनाव ते पुमलना जे अर्कतुल्यप्रमुख पोचा खंध थाय, ते अनेकप्रदेशस्वन्नाव जाणवो. एनए सातमो विजावस्वन्नाव कहे जे. जीव, पोतानोमूलस्वजाव त्यागीने परस्वजावें परिणम्यो, जेम पोतानो परमशांतरसमय स्वनाव त्यागीने क्रोधादिक चार कषायने विषे परिणम्यो,ए जीवजव्यनो विनावस्वनाव जा णवो. तथा पुजलव्यमां बूटो परमाणु पोतानो मूलस्वन्नाव त्यागीने खंध मांहेजल्यो,तेने जीवें ग्रहण कस्यो,ते विज्ञावस्वनावें परिणम्यो कहेवाय.
१७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए६ आउनो गुडस्वनाव.ते सकल कर्मने ये जीवने सिद्धिरूपकार्य वीर जेयने केवलज्ञानानादिक लक्ष्मी प्रगटे,तेजीवमां शुस्वजावजाणवो. तथा युगसमयमां खंधयकी रहित वूटो परमाणु रहे ते शुझस्वजावें जालो. जनवमी यशुरूस्वजाव तेजीवने मतिज्ञान,श्रुतज्ञान अवधिज्ञान.मनः पर्यवहान रूप जे कायोपशमजावें इंडियने अनुयायीरूप जीवने गुण परि गम ने जीवनो अगुखस्वजाव जाणवो अने पुजलजव्यमा जे परमाणुमा मांदोमांडे नली खंध नाव पामे,ते अशुरूस्वजाव जडपरिणतिरूप जाणो. ५ दशमो नपचरितस्वजावते जे पोताना स्वजावथ की जिन्न पुगसने गंगागं बाय ते परवनार वे. तेने उपचारें करी बोलावीये जेम जीवमा समीप सने जडपाणु स्थापीये, जेम शरीररूपी वे,ते जडरूप से तेनो से मगीन सालो ते जीवने उपचरितस्वजार जाणवो अने पुरुसने ननीय, ते पुनलमा उपचरितस्व नाव जाणवो पटसे पुमसनेत ननेागो ने सगीपण यतिसूक्ष्म ने माटे नर्मचद्धये न देखाय, ते समान मानाने वापीये. ते उपचरितमानात पुनलमां जाणगो. tititr, पदव्यमा दश विशेष सनात जाणता. H नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. यां जीवने लागां तेने जावपणे पुःखरूपविपाकें जीव नोगवे. एरीते अशुभ प्रकारें चोनंगीयें करी जीवनुं स्वरूप जाणवू. एशिष्यः-अशुनप्रकारे जीवनुं स्वरूप अव्यथकीने नावथकी, नावथ कीने अव्यथकी, व्यथकीने जावथकी, केम जाणीयें ? गुरुः-ए अशुजव्यहारनयने मते जाणवू जेकारणे अशुनप्रकारे जीवनुं स्वरूप व्यथकी तो जीवजव्य असंख्यात प्रदेशी जाणवो अने जावथकी क्रोध, मान, माया, लोन, विषय, कषाय, निडा, विकथा, हास्य, विनोद, ए आदि अशुल नावना अनेक प्रकार जाणवी. अने ए अशुजनावनी चि काशें करी अनंता अव्यरूप कर्मनां दलीयां जीवने लागे, ते अनंतां अशुन अव्यरूप कर्मनां दलीयां जीवने लागां, तेने नावपणे जीव नरक तिर्यंचनी गति पामीने जोगवे, ए अशुनप्रकारे चोनंगीयें करीजीवनुं स्वरूप जाणवू. ए१ शिष्यः-शुनप्रकारे जीवनुं स्वरूप अव्यथकी ने जावयकी,नावथ कीने अव्यथकी, अव्यथकीने नावथकी केम जाणीयें ? गुरुः-ए शुजव्यवहारनयने मते जाणवू जे कारण शुज प्रकारे जीवन स्वरूपजव्यथकी तो जीवद्रव्य असंख्यात प्रदेशी जाणवोधने शुजनावते दान,शीयल,तप,नाव,उपकार,करुणा,दया,यत्नाथादिक शुननावना अनेक प्रकार जाणवा अने ए शुजनावनी चिकाशें करी अनंता शुनकर्मरूप अव्य नांदलीयां जीवने लागेते अनंतांशुनकर्मरूप अव्यनां दलीयां जीवने लागा तेने जावपणे जीव मनुष्य देवताना नव पामीने जोगवे. ए शुज प्रकारें जी वर्नु स्वरूप चोनंगीयें करी जाणवू. एए शिष्यः-शुद्ध प्रकारे जीवनुं स्वरूप अव्यथकी ने नावथकी, नाव थकी ने अव्यथकी केम जाणीयें? गुरुः-ए शुक्रव्यवहारनयने मते जाणवो. तिहां चोथा गुणगणाथी मांगीने यावत् तेरमा चौदमा गुणगणा लगें शुद्धजाव जाणवो. ते शुक प्रकारे जीवनुं स्वरूप अव्यथकी तोजीवजव्य असंख्यात प्रदेशी ,अनेशु बन्नाव ते शुनाशुनविकाररूप परपुजल तेथकी विरक्तनाव एटले उदासी परिणाम अने पोताना स्वरूपमा रहेवू, ते शुधन्नाव जाणवो. अने ए शुद्धनावरूप स्वरूपमा रहेतां जीवने अव्यरूप कर्मनां दलीयां श्रावतां रो काय, ए शुद्धप्रकारे जीवतुं स्वरूप, चोनंगीयें करी जाणवू.
૧૪ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. एए३ शिष्यः-निश्चययकीजीवर्नुस्वरूप व्यथकीने नावथकी केमजा गुरुः-निश्चयनयें जीवन स्वरूप अव्यथकी तो जीवाव्य असंख्याता देशी ठे, यने नावथकी तो सकलकर्म थकी रहित, शुरू, निर्मल, चिदानेर, परमन्योति. सहजानंदी, पूर्णानंदी, अजर, अमर, अखंग, अलिप्त. सि. द्विरुप कार्य निप्पन्न, अनंत सुखजोगी, विनावसुखत्यागी आपस्वरूपमा रमता एवा अनंता सिझपरमात्मा सादि अनंतमेलांगे वर्त ठे, ए जावपकी स्वरूप जाणवू, ए निश्चयनये जीवनुं स्वरूप, वे जंगीयें करी कयुं. ए रीत जीवन स्वरूप क{. हवे अजीवना स्वरूपमा अव्यजावतुं सहण कहेजेः- Fr2 शिग्यः-धर्मास्तिकायव्यनुं स्वरूप अव्यथकीने जावयकी अने नापनकीने ऽव्ययकी ए विनंगीयें करी केम जाणीयें ? गुरुः-जयपकी तो धर्मास्तिकायाव्य असंख्यात प्रदेशी कहीये.अने जापानी तो पर्मास्तिकायर्नु नलणसहायीपाएं जाणवं, तथा ए जावय की नामममायीपणुं ते अव्ययकी अनंता जीव पुनलने विषे जाण. ए मत मानिहायनं सरूप, व्यनावनी त्रिनंगायें करी जाण. "१ शितः-यधर्मास्तिकायन स्वरूप अव्ययकीने चावयकी तपा गा पीकम जाणी? .: तो प्रथाम्तिमायव्य असंख्यात प्रदेशी कहीये, भने की मालिका, जिसहागी जाण तथा ए नावपकी की अनंताजी पक्षाने विणे जाणवं. परीले ', infor IAR नानी त्रिजगीय करी जाग. ... मालिका यकीने गायय की तमा ...? न निकाय अनंत प्रदेशी कहीये, थाने ''.. नातं असाहनारूप . तथा -:या अनंता पुनर्षिण *यमाव्यविनातिनीकrt नमन मा यी नाव Ari 4. . त . । i, ना मला मामाया की मांग नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ३१५ श्वता बे,ते जाणवा अने जावथकी तो पुजलअव्यर्नु गलण पूर्णपणुं जाणवू तथा ए नावथकी जे गलणपूर्णपणुं ते अव्यथकी अनंता बंधने विषे जाणवू. ए रीतें पुनलास्तिकायतुं खरूप अव्य जावनी त्रिनंगी करी जाणवं. एएG शिष्यः-कालव्यनुं खरूप अव्यथकी ने जावथकी तथा नावथ कीने अव्ययकी केम जाणीयें ? गुरुः-अव्यकी तो कालजव्यनो एक समय लोकालोकमां वर्त ने ते जाणवो, अने जावथकी कालप्रव्य नवा पुराणा वर्त्तना रूप जाणवू, तथा ए नावथकी जे नवा पुराणा वर्त्तना रूप ते अव्यथकी जीव अजीव अव्य रूप वस्तुने विषे जाणवो. ए रीतें कालजव्यनुं स्वरूप प्रयत्नावनी त्रिनं गीयें करी जाणवू. ए रीतें षाव्यतुं स्वरूप व्यन्नावनी चोनंगीयें करी, विजंगीयें क री तथा बे नंगी करी विचारतां थकां समकेतनी शुद्धि थाय. हवे नव तत्त्व- खरूप अव्यतावनी चोनंगीयें करी देखाडे बे, तेमां जीव अने अजीव ए बे तत्त्वनुं स्वरूप आगल ब व्यना स्वरूपमांकयु,हवे शेष पुण्यादिक सात तत्त्व- स्वरूप, अव्यनावनी चोनंगीयें करी कहे बे. एएए शिष्यः-नव तत्त्वमाथी पुण्यतत्वनुंस्वरूप नावथकीने अव्यथकी तथा अव्य थकीने जावथकी केम जाणीयें ? गुरुः-नावथकी तो पुण्यवांधवाना नव प्रकार . तेमां प्रथम साधु, साधवी, श्रावक अने श्राविकारूप चतुर्विध श्रीसंघने अंतरंग रागसहि त अन्न देवनी रुचि ते अन्नपुण्य जाणवू. वीजुं पाणपुण्य ते साधु साधवी प्रमु खने प्राशुक जलदेवानी रुचि जाणवी,त्रीजुं लेणपुण्य ते साधु साधवी प्रमु खने रहेवा सारु निरवद्यजगा देवानी रुचि. चोथु सयणपुण्य ते साधु, सा धवी प्रमुखने सूवाने अर्थे पाट तथा बेसवाने वाजोउ प्रमुख देवानी रुचि, पांचमुं वस्त्रपुण्य ते साधुसाधवी प्रमुखने कपडां, कांवली आदिक धर्मोप करण प्रमुख देवानी रुचि.बहुं मनःपुण्य ते जगतना जीवनुं मने करी रूडं चिंतवद् अर्थात् सर्वजीवने धर्म पमाडीकर्मरूप पुःखथकी मूकावी सुखिया करी मोदनगरें पहोचाडं? एवी नावना मने करीनावे, ते जीव जिननाम कर्म उपार्जन करे, सातमुं वचनपुण्य ते मीतुं, मनोहर प्रीतिकारी,हितका री सूत्रमर्यादायें आज्ञा प्रमाणे घणा जीवने उपकाररूप वचन बोलवानी २१६ नवतत्वना प्रश्नोत्तर. मचि. श्रावन काय बुख ते पूंज, प्रमार्जवं, तथा साधु साधवी प्रमुख नुर्विध श्रीसंघनो विनय वैचावच तेने विपे काया प्रवर्तावधानी रुचि.नपर्नु नमस्कारपुर ते श्रीतीर्थकर, केवली. गणधर, श्राचार्य, साधु, साधी मुख गुणी जीवने कृतिकर्म एटले वंदना नमस्कार करवानी रुचि. एरीने नव प्रकारनो जे जीवना चित्तमां जाव उपजे, ते जावपुष्य कहीये अने एनावपासनी चिकाशें करी जीवने सत्तायें जे शुज कर्मनां दलीयां पागे.ते अव्ययुब कहीये. यने ए अव्यपुण्यना दलीयां सत्तायें बंधाणां, ते श्रागा मारणे मनुष्य देवताना नवपामी वहेंतालीश प्रकारे मीठग विपाके जीप नोगवे. एरीतं ए अन्य जाननी चोजंगीयें करी पुण्यनुं स्वरूप जाण. १७०० शिन्यः-नय तत्वमांयी पापर्नु स्वरूप जावयकीने व्यप्रकी नमा अव्याहीने गावकी केम जाणीये? गुमः-माकी तो पापबांधवाना अठार प्रकार छे. तेनां नाम कहे रे. प्रातानिवाते परजीना प्राणनो नारा नितारा बीजो मुपागार ने भी यदनादान ते पारकी अणदीधी वस्तु चोरी IFE Afrij मनो विपयनसनी पांगारूप परिणाम.पांवमोपरिपा यो प्रकारे अत्यंतररूप परिग्रहनी बाहो कोष TRAनी.परिणाम को करना, साता मान TRIP: को प्रातमी भागात काटें हरी बोदेसामा म 4: initो मन, मीर, जुटा परि पाएक-jl ६. 4 amiliar शमी रामत गाना APREET ::: Ari, मीनामापनेपानाने ममती Full :: Kasaiश करमानी ........: या. 1:47 हानी गति यानिमाया न HERE निgf] ती किती ११. पान अंमले मी iii. THEREnfirs 14f11 :::::::::नदीम, . . 4 . . १ . 4 " नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १२७ ए जावनी चिकाशें करी जीवने सत्तायें पापरूपकर्मनां दलीयां लागे, तेऽव्य पाप कहीयें.श्रने ए अव्यपापनांदलीयां जे सत्तायें बंधाणां, ते आगल जा वपणे तिर्यंच अने नारकीना नव पामीने ब्याशी प्रकारें कडवा विपाक जी व नोगवे, ए रीतें अव्यत्नावनी चोनंगीये करी पाप, खरूप जाणवू. १००१ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी श्राश्रवनुं स्वरूप नावथकीने अव्यथकी तथा अव्यथकी श्रने जावथकी केम जाणीयें ? गुरुः- नाव श्राव ते मिथ्यात्व, श्रविरति, कषाय अने योग, ए नाव आश्रवनी चिकाशे जीवने शुनाशुनविकाररूप कर्मना दलीयां लागे, तेनेज व्यथाश्रव कहीये. अने ए जव्यथाश्रवनां दलीयां जे जीवनी सत्तायें खागां, तेने चारगतिरूप संसारमांजावपणे जीव जोगवे ते जावधी जाणवू,ए रीते अव्यनावनी चोनंगी करी थाश्रवनुं स्वरूप जाणवू. १२ शिष्यः-नव तत्त्वमांथी संवरनुं स्वरूप,अव्यथकीने जावथकीत था नावथकीने अव्यथकी केम जाणीयें ? गुरुः-सामायिक, प्रतिक्रमण, पोसह, व्रत, पञ्चरकाणरूप संवर करी एक जगायें रदेवू, तेने अव्यसंवर कहीयें श्रने जे जीव अजीवरूप वेचण करीशं तरंग सत्तागतना उपयोगमा वर्तवू, तेने जावसंवर कहीये. पड़ी ते अंतरंग सत्तागतना उपयोगरूप जावसंवरमां जीवने रहेतां थकां अव्यरूप श्राप व र्गनां दलीयां श्रावतां रोकाय, ते अव्यथी जाणवू. ए रीतें अव्यजावनी चो जंगीयें करी संवरनुं स्वरूप जाणवू. १००३ शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी निर्धारानुं स्वरूप अव्यथकीने जावक की जाव थकीने अव्ययकी केम जाणीयें ? गुरुः-बार नेदें तपस्या करवी, तेने अव्यनिर्जरा कहीये. अने नावनि ऊरा तो शब्द समनिरूढनयने मते ज्ञानरूप दृष्टिये करी अंतरंग स्वसत्ता परसत्तारूप वेचण करवी, तेने नाव निर्जरा कहीये. अने ए रीते एक अं तरमुहूर्त स्वसत्ता परसत्तारूप जीवने वेंचण करतां अव्यरूप श्राव कर्मनां दलीय जे जीवने सत्तायें रह्यांबे,ते दलीयाने खपावे, ते अव्यदलीयानेख पाव्या कहीयें. ए रीतें अव्यन्जावनी चोनंगीयें करी निर्जरानुं स्वरूप जाणवू, १७०शिष्यः-ए नव तत्त्वमांथी बंधतत्त्वतुं स्वरूप नावथकीने अव्य थकी तथा अन्यथकीने जावयकी केम जापीयें ? २८ १७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. गुरुः-पुमलजीवने संसगैजे कर्म बंधाय तेने जावथकी बंध कहीयें पटो पुगसनी पिपासारूप विषयसुखनी तृष्णा अंतरंग लालचरूप परिणाम, हे ने नावबंध कही.थने ए नावबंध एटले अंतरंग इंडियसुखनी लामा परिणामनी चिकाशें करी जे श्राप कर्मरूप दलीयां जीवने लागे ते ऽव्यय जावो. जेम तेलने संसर्ग वस्तुने धूडलागे तेनी परे जीवने पोताना माग परिणामना वगाड रूप चिकाशें करी ज्ञानावरणादि श्रापकर्मरूप धूल जी वने लागे. ते ऽव्यवंधजाणी लेवो भने एव्यवंधरूपकर्मना दलीयाने जी व नारगतिरुप संसारमा जावपणे जोगवे,ते जाव जाणवो. ए रीते ऽव्य दावनी चोनंगीय करी बंधनुं स्वरूप जाणवं. १३२५ शिष्यः-ए नवतत्वमांयी मोदनुं स्वरूप अव्ययकीने जावयकी केम! गुरुः-चारमे गुणगणे राग, केप, अज्ञान, तथा मोहनीयकर्मनो कप कम्यो, अने तेरमे गुणगणे केवलज्ञान पाम्यो, तेने अव्यमोक्षपद कही ये. नमा कर्म भाग करी, श्रष्टगुणसंपन्न लोकने अंतेपिराजमान, सारि अनननांग निंग सिम्परमात्मा तेने जाममोक्षपद' कहीये. एरी गीय हरी नाकलनु साला जाण. परीत पट् अव्य नव तत्त मानी नानंगी, जिनंगीय, बेलगायें करी देखादयं. ना गर्नु पकती, कारण अने कार्यहात्रि मा.
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २ए रना अशुजकारणथकी जीवने नरक तिर्यंचनी गतिरूप कार्य नीपजे, ए रीते अशुनप्रकारे जीवनुं स्वरूप त्रिजंगीयें करी जाणवू. १७०७ शिष्यः-नवतत्त्वमांशुनप्रकारेंजीवनाखरूपमांकर्ता, कारणनेकार्यतेशुं गुरुः-कर्ता, जीव, अने दान, शीयल, तप, नाव, ए आदि अनेक प्रकारे शुजकारण थकी जीवने देव मनुष्यनवरूप कार्य नीपजे डे. २००ए शिष्यःएनवतत्त्वमांशुष्प्रकारेंजीवनास्वरूपमांक कारणनेकार्यतेशं गुरु:-कर्ता जीव अने शुद्ध कारण ते था नव परजव इंजियसुखनी वांडा रहित, यश-कीर्त्तिनी वांबा रहित, एक पोतानो आत्मा कर्मवशे पुःखी बे, तेने कर्मरूप बंधीखानाथकी बोडाववारूप जे साधन कर, ते शुद्धकार ण जाणवू अने एवा शुद्धकारण सेवन कस्याथी जीवने कर्मरूप फुःख नो राशित्रूटे,अने अनंतसुखनो राशि प्रगटे,ते रूप कार्य जाणवू. ए रीतें शुद्ध प्रकारे जीवनुं स्वरूप त्रिनंगीयें करी कडं. १०१० शिष्यः-ए नव तत्वमां निश्चयन करी जीवमा कर्ता, कारण ने कार्य ते शें कहीयें ? गुरुः-निश्चय नयें करी जीव, मोक्षरूप कार्यनो कर्ता जाणवो. एट ले कर्त्ता तो जीव अने कारण तो शुशुक्लध्यान रूपातीत परिणाम क्षपक श्रेणी, ए कर्मक्षयनां कारण जाणवां. तथा ए कारणथकी सकल क मरहित शुद्ध चिदानंद परमज्योति एवं सिकिरूपकार्य जीवने नीपजे, ए निश्चयनयें करी जीवनुं स्वरूप त्रिनंगीयें करी जाणवू. ए नव तत्त्वमा जी वनां स्वरूपमां त्रिजंगीयो कही.हवे श्रजीवनुं स्वरूप त्रिनंगीयें करी कहे . १७११ शिष्यः-धर्मास्तिकायमां कर्ता कारण अने कार्य ते शुं कहीयें ? गुरुः-कर्ता जीव थने कारणरूप धर्मास्तिकाय मल्यो, तेवारे जीवने हा लवा चालवा रूप कार्य नीपन्यु ए धर्मास्तिकायमां त्रिनंगी जाणवी. १०१शशिष्यः-अधर्मास्तिकायमां कर्ता, कारण भने कार्य ते शुं कहीयें ? गुरुः-कर्त्ताजीव अने कारणरूप श्रधर्मास्तिकाय मल्यो, तेवा, जीवने स्थिर रहेवारूप कार्य नीपन्यु ए श्रधर्मास्तिकायमां त्रिनंगी जाणवी. १०१३शिष्यः-आकाशास्तिकायमां कर्ता कारण अने कार्य ते शुकहीयें? गुरु:-कर्ता जीव थने कारणरूप आकाशास्तिकाय मल्यो,तेवारेंजीवने श्रव गाहनारूप कार्य नीपन्यु. एश्राकाशास्तिकायनुं स्वरूप त्रिनंगी येकरी कथु.
२२० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. १०२४शिष्यः-कालव्यमां कर्ता कारण अने कार्य ते शुं कहीयें ! गुरुः-कर्ता जीव अने कारणरूप कालप्रव्य मव्युं तेवारें जीवने ना पुराणारूप कार्य नीपन्यु एम कालअव्यनुं स्वरूप त्रिनंगीयें करी जावई १०२५ शिष्यः-पुजला स्तिकायमां कर्ता,कारण अने कार्य ते शुकड़ीया गुरु:-कर्ता जीव, श्रने कारणरूप पुजलव्य मल्यो, तेबारे जीवने स मय समय थनंतां कर्मरूप दलीयां लेवां, अने अनंता कर्मरूप दसीयां सरवां, तेरूप कार्य नीपन्यु एम पुजला स्तिकायना स्वरूपमा विजंगी जाणवी ए रीते जीव, श्रजीवरूप पदाव्यतुं स्वरूप त्रिजंगीयें करीक. दवे नव तत्त्वमां जीव श्रने अजीव ए वे तत्त्वनुं स्वरूप षट् व्यना स सपना कहेवाणुं शेष पुण्यादि सात तत्त्व- स्वरूप त्रिनंगीये करी कहेजे. १०.३शिष्यः-नव तत्वमांयी पुण्यमां का कारण अने कार्य ते शुं कहींय! गुरु:-कत्ता जी थने कारण ते उ कायनी दयारूप परिणाम,परोपकार करतो, मनोहर लक्षित वचन बोलतो, करुणानावना जावतो, कुकर्मी जी देनी तेनी नपर दया चिंतवतो, गुणवंत जीव देखी अत्यंत प्रमोष परलो, सोनीने पोता समान जाणी, तेने पुःखयकी मूकाववानी चिंता करतो, पाा परिणामरूपकारणयकी जीव महापुण्यरूप कार्य उपार्जन करे, १३७मिया-नानलमां पापमां का कारण भने कार्य ते शं कहीये! s:- नोनयने कारण तो दिसा, मृपा, चोरी, मेथुन, निंदा, गां. मिया 'न, भाम्य, विनोद, मतदल, पारको विजोतो, क :- यनेनीयने मंताग उपजातो, पवा परिणामप जीप कार्यपालन कर. पापमा विनंगी कही. -नालमा याचनमा कार्य तकदीय? तो नही थने arrora था जब पाने :: पाद-fi! infrint जुन कामी पाचन श्रीन अने जिव्याय, अयन, देश की मिलायां शुमार वाज कामयाबी श्रा ...नी प्रापिा कार्य प्राREE १. कई ful. * * A T नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २३१ १०१एशिष्यः-एनवतत्त्वमा संवरमां कर्ता, कारण अने कार्य ते शुकहीयें ? गुरुः-कर्ता जीव अने कारण तो नव तत्त्व षट्भव्यरूप जीव अजीवनी वेचण करी अंतरंग निश्चयनयें ज्ञानवरूपी सत्तायें सिझसमान एवी जीव सत्ताने ध्यावे, अने अजीवसत्ताने जडरूप जाणी त्याग करे, एवं संवररूप कारण जीवने मले, तेवारें शुनाशुन विनाविक सुख उपरथी मूळ टले, अने श्रनंत स्वाभाविक सुखरूप कार्य नीपजे, ए संवरमां त्रिनंगी कही. १०२०शिष्यः-ए नव तत्वमांथीनिर्जरातत्त्वमां कर्ता,कारण श्रने कार्य तेशु? गुरुः-कर्ता जीव श्रने अंतरंग छानो रोध करी पौलिक सुखनी वांबा रहित थको एक पोतानो आत्मा कर्मरूप जालमां वीटाणो डे, तेने शुक निरावरण ज्ञान स्वरूपी ज्योतिरूप प्रगट करवानी वांबायें बारनेदें तपस्या रूप कारणने मेलवतो थोडा कालमां आवरण रहित थपरमानंद सुखरूप कार्य निपजावे. ए रीतें निर्धारातत्त्वर्नु स्वरूप, त्रिजंगी करी जाणवं. १७२१ शिष्यः-ए नव तत्वमां बंधमाकर्ता,कारण भने कार्य ते शुं कहीये? गुरुः-कर्त्ता तो जीव थने कारण तो पुजलव्यने संसर्गे करी जीव, कर्मने बांधे . एटले वर्ण गंधादिक, रस, फरस प्रमुख पुजलनी रचना तेने देखीने मोहदृष्टियें करी जीव व्यामोह पामे . पड़ी तीव्ररागें करी विषयसुखना कारण मेलवे, ए तीव्ररागनी चिकाशें जीव, कर्मरूप दलीयां नो बंध पाडे, तेवारें बंधरूप कार्य नीपजे, एम बंधतत्त्वमां त्रिनंगी कही. हवे बागल पन्नवणासूत्रना पाठमध्ये कह्यु जे जे मोक्षनिःकर्मावस्था रूप सिद्धपरमात्मानुं स्वरूप जाणे, तेने झानी कहीयें. अने अंतरंग सद्दहे तेने निश्चय समकेत ठरे तेनो खुलासो करे :-समकेतविनानी सर्व करणी ते एकडा विनानां मीमां सरखी जाणवी, एटले कां पण लेखे लागे नहीं तेमाटें समकेत , ते दीवा समान बे, जेम दीवा विना घरनेविपे अंधारामां कांश पण वस्तु सूजे नही, तेम चित्तरूपीया घरनेविपे पण समकेतरूप दी पक विना कांश मालम पड़े नही, तथा वली समकेत डे, ते वीजनाचंजमा समान बे, जेम बीजनो चंडमा उगे, तेवारें लोकना जीवने पूर्णमासीनी प्रतीति थाय जे हवे पूर्णमासी अवश्य थाशे, तेम चित्तने विषे समकेतरूप बीज उगे. तेवारें मोदरूप पूर्णमासीनी प्रतीति थाय, तथा जेम कोशएक स्त्रीयें पांचशेर चोखा चूले मूक्या होय, तेमांहेलो एक दाणो चांपी जोतां
२१२
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर.
पाका काचा चोखानुं ज्ञान थाय. तेम समकेतरूप एक गुण श्रावेथी सिझना
यनंना गुणनुं ज्ञान याय. तथा जेम को एक व्यापारी गोधमनी वोरगत
ग्या याव्या. तिहां गोधमनो कोगर सो कलशीनो जरेलो हतो. तेमांची
एक मुठी बरीने वानकी जोर, तेबारे तेने सोएकलशी गोधम अमुक जात
नावे. तेनुं ज्ञान प्रयुं. तेम समकेतरूप एक गुण ते वानकी समान वे. ते
जो जीवन याये, तो तेने सिकलगवानना सर्व गुणनुं ज्ञान शाय. तेतारे
तेने मिरुनां सुख प्रगट करवानो नाव उपजे एतुं एसमकेत सर्वोत्तम ..
१७३६ शिष्यः-सिरूपरमात्माना केटला जेद ?
पुनः गाया। जिण प्राजिण तिवतिजा, गिहि अन सालिंग बी नर नए
मग पनेय मांगा जवोतिकणिकाय ॥१॥ अर्थः-प्रथम जिनसिक
करने की प्रजिणसिहते सामान्यकेवलीने काहीये जीजा
गाय ने संपनी स्थापना करे, ते संघने
मनपात्यांनी मोदी गगा, तेने तीनसिक कही
HTTहिनी मेरे जे मोदी गया, ने अ
N
H
4
---
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर २२३ गुरुः-प्रथम श्रीशषनादि चोवीश तीर्थंकर प्रमुख ते नामेकरी सिक जाणवा. वीजा देत्रथकी सिफ़ ते सर्वसिआश्रयी पीस्तालीश लाख यो जन सिकशिला प्रमाणे जाणवा, अने एकसिक श्राश्रयी तो पोताना शरी रना प्रमाणमध्येथीत्रीजो नाग घटाडी वाकी वे जागना शरीरप्रमाणे आ त्मप्रदेशनो घन करी ते प्रमाणे क्षेत्र फरसीने सिक रह्या . त्रीजा काल थकी सर्व सिद्ध जगवान् तो अनादि अनंत जांगे रह्या जे. अने एकसिद्ध आश्रयी तो सादिअनंतनांगो जाणवो,केम के सिद्धिवस्या तेनी आदि बे, अने फरीपाडं संसारमा कोश्कालें आवq नथी,त्यां सिझत्वमांहेज रहेबुबे, माटे अंत नयी तथा चोथा नावथकी सिद्धनगवान् तो शुन्नाशुनविकार रूप जे नाव तेथकी निवृत्तिने पोताना खन्नावमा वर्ते ,तथा पांचमाजव्य थकी सिझना जीव असंख्यातप्रदेशरूप जाणवा. बहा गुणथकी सिद्धपर मात्माने एकेक प्रदेशे ज्ञान, दर्शन, चारित्ररूप अनंतागुण प्रगव्या , तथा पर्यायथकी तो सातमो उत्पाद अने आवमो व्यय तथा नवमो ध्रुव,ए टले पर्यायथकी सिद्धना जीवने समय समय अनंता अनंत नवा नवा ज्ञेय नी वर्त्तना रूप पर्यायनो उत्पाद व्यय थक्ष रह्यो जे अने गुण तो ध्रुवाध्रुव पणेज वर्ते बे, तेणे करी समय समय अनंता सुखनुं आस्वादनरूप सिक परमात्मा सुख विलसे बे. हवे उत्पाद व्ययतुं स्वरूप कहे . वस्तु गते मूलपणे जे ज्ञेयने पलटावे, ते शानपणुं एटले ते नासनपणे परिणम, थाय, तेवारें पूर्वपर्यायना जासननो व्यय थयो अने अभिनव पर्यायना नासननो उत्पाद थयो, तथा ज्ञानपणुं ते ध्रुव जाणवू. ए सामान्यप्रकारें उत्पाद व्ययतुं स्वरूप कडं जो विशेष रीतें कहीयें,तो वाल जीवनी सम जणमां नावे. ए रीतें नवनंगीयें करी सिद्धपरमात्मानुं स्वरूप जाणवू. १०४७ हवे नित्य, अनित्य,एक,अनेक सत्, असत्, वक्तव्य अने अवक्तव्य एव पदें करी सिद्धनुं स्वरूप उंलखावे . तिहां प्रथम नित्य अनित्यपक्ष कहे जेः-ज्ञानादिक अनंतगुण सिजगवानने प्रगट्या जे, ते सदा काल नि त्यपणे शाश्वता वर्ते वे. तेमाटे सिझने नित्य कहिये, तया ए ज्ञानादिक अनंतगुण जे सिझने प्रगव्या बे,तेने विषे अगुरुलघु पर्याय समयसमय हा निवृद्धिरूप उपजवो विणसवो करे , तेमाटें सिझने अनित्य पण कहीयें. तथा ए अगुरुलघु पर्याय समय समय हानिवृद्धिरूप उपजवो विणसवो करे २०० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. वे.ते यनित्यपणुं तेने विपे पण सिद्ध जगवानना ज्ञानादिक अनंतगुण नित्यपणे वत्त वे, ते अनित्यमां नित्यपणुं ने अने पूर्वोक्त ज्ञानादिक गुण नित्यपणे वे तेमां अगुरुलघुर्नु अनित्यपणुं , ते नित्यमा अनित्यपणुं जे. एरीत नित्यमां अनित्य अने अनित्यमां नित्य पदनो विचार जाणवो. १०४ए वे सिझमा एक अनेक पक्ष कहे ः-प्रथम श्रीझपजादि एवं नाम देतां तो सिक एक ठे तेथी सिझने एक कहीयें, श्रने गुणपर्याय त या प्रदेश एसिडने अनेक वे एटले गुण अनंता, पर्याय अनंता, प्रदेश भ संग्याता, माटे सिडने अनेक पण कहीये. तथा ए गुण, पर्याय अने प्र देश यनेक ठे, तेमां पण पोतापणे ते सिह एक वर्ने , एटले एकमां अनेक अने अनेकमां एक पकनो विचार कलो. १.०५१ दवे सिकमां सत् असत् पर देखाडे वेः-तिहां स्वाव्य, स्वदेत्र, जकातने सनारपणे करी सिद्ध सत् वे थने परजव्य,परदेव, परकास, नया परमारी सियासत् के. तिहां स्वजव्य ते सिमां ज्ञानादि गुण आपला अने संत्र ते पोताना असंख्यातप्रदेशरूप क्षेत्रने अवगाहीने D, नया मकाज गोतानो अगुरुलघुपर्याय सर्वगुणमा सिस्ने नानिनिविस करे तथा खनाव ते पोताना गुणपर्याय tr", मी अयादिक नार तेणे करी सिद्धपरमात्मा सत् ये अने पर पर अने परतापणामां सिनु पोता थरात्पात माममा गत आने श्रमत्मां गत् पक्षानो विचार जाणतो. ON नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २२५ पोताना असंख्यात प्रदेशरूप देन तेने अवगाही रह्या , तथा वकालते समय समय उत्पाद व्ययनी वर्तनारूप जाणवो अने स्वन्नाव ते अनंता ज्ञानपर्याय, अनंता दर्शनपर्याय, अनंता चारित्रपर्याय, अनंता अगुरुलघु पर्याय तेणें करी सिकने अस्तिपणुं बे,माटे ए स्यात्अस्ति नांगो कहीयें. वीजो स्यान्नास्तिनांगो कहे . सिझमां परजव्य, परदेत्र, परकाल अने परजाव ए चारेनु नास्तिपणुं बे. तेणे करी स्यानास्ति नांगो कहीये. हवे स्यादस्तिनास्ति त्रीजो नांगो सिझमां कहे . तिहांप्रथम नंगमा कडं जे स्वगुणें अस्ति बे, अने बीजा जांगामां कडं जे परगुणे नास्ति बे, ए बे नांगा सिझने एक समयें बे, किंवा समयांतरे ? तेनो उत्तर गुरु कहे बे, के जे समय सिद्धने स्वगुणनी अस्ति, तेहीज समयें सिझने परगुणनी नास्तिपण तेथी सिझनेअस्ति नास्ति ए वे नांगा नेला एक समयमांज. हवे स्यात् श्रवक्तव्य नामें चोथो नांगो कहे .तिहां स्यात्यस्तिनास्ति ए वे नांगा एक समयें , परंतु स्यात् अस्ति एटबुं वचन कहेतां थकां श्र संख्याता समय लागा, तेवार पली स्यात् नास्ति नामें वीजो नांगो कह्यो. एटले जे समये अस्तिनांगो कह्यो, ते समय नास्तिपणुं कहेवामां न श्रा व्युं थने नास्ति कहेतां ते समये अस्तिपणुं नाव्यु तेवारें अस्ति केतां नास्तिपणानो मृषावाद लागो किंवा नास्ति केतां अस्तिपणानो मृषावाद लागो, एम एक समयमां बे वचन बोल्यां जाय नही जेम एक अक्षर बोल तां असंख्याता समय लागी जाय, त्यार पदी वीजोथकर वोलवामां आवे, तेमाटे सिद्धने चोयो नांगो श्रवक्तव्य कह्यो एटले (श्रवक्तव्य के०)वच नथी अगोचर, वचनथी कडं जाय नही माटे अवक्तव्यनांगो जाणवो. शिष्य पूजे जे के तमें अवक्तव्यपणुं कडं ते श्रवक्तव्यपणुं सिद्धने अस्ति धर्मर्नु बे, किंवा नास्तिधर्मर्नु बे ? तेवारें गुरु कहे , जे ते वचनपणे स्याद स्ति स्यान्नास्ति ए बे नांगा अवक्तव्य में, एटले पांचमो स्यादस्ति श्रव क्तव्य अने हो स्यात्नास्ति श्रवक्तव्य ए वे नांगा कह्या. हवे सातमो स्यात् अस्ति नास्ति युगपत् श्रवक्तव्य जांगो कहे . ए टले स्यात्अस्तिपणुं नास्तिपणुं युगपत् एक समय बे, पण वचनथीथ वक्तव्य बे माटे ए सातमो नांगो पण सिझमां जाणवो. १०६७ हवे सिजनुं स्वरूप नित्यानित्यादिनी सप्तनंगीयें करी लखावे.
२३६ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. स्थानित्यं, स्यादनित्यं, स्यानित्यानित्यं, स्यादवक्तव्य, स्यानित्य प वक्तव्य स्यादनित्य अवक्तव्य,स्यान्नित्यानित्य युगपत् अवक्तव्य,ए सात डे. तिनां स्यान्नित्यनामे प्रथम नांगो उलखावे . एटक्षे (स्पात के०) अनेकतापणे सर्व अपेदायें करी अने (नित्यं के) शाश्वतपणे वत्तं ने तेने स्यानित्य जांगो कहीये. ते सिजनगवान्ने ज्ञानगुणना उता पयांय यानंता, दर्शनगुणना ठता पर्याय अनंता, चारित्रगुणना उता पयां र अनंता, थने वीर्यगुणना ठता पर्याय अनंता, एम अनंता उता पर्याय तमिलनेविषेसदाकाल शाश्वता नित्यपणेवर्ने ,माटे स्यात् नित्यं मांगोले, दुवे सिझमा स्याद नित्यं ए बीजो जांगो कहे . श्रीसिरूपरमा माने अनंता उता पर्याय जे प्रगट्या , ते एकेक पर्यायने विपे अनंता मानर्ग पर्याय रूप कयनी वर्त्तना समय समय थई रही है, पटक्षे अनि नारीगर्नु उपज भने पूर्वपर्यायतुं विणसतुं थाय . माटे ए सिम्मा शविला जावं लेगी स्वाद नित्यरूप वीजो नांगो कमो. दोनिमा स्यानित्ययनित्यरूप जीजो नांगो कहे . तिहां सिक मांना पर्याय निरा , थने सामर्थ्य पर्याय अनित्य छे. ये मममम मिला समयांतरे ? त्यां गुरु कहे ठे,के जे समय उना निगम, ने समय ज सामर्थ पर्याग, अनित्यपा पाण ने निण अने थनित्य नांगा नला एक गमय में, निसाना बीमो नांगो को. मिना पाकव्य नामें नोयो नांगो कहे . शिष्य को ले. , शनिल नांगा र ममय ने, नो श्राप मानिस र माना माय बागवार गी गाना TER गिय टेनेसामा अनियता नाना प्रद मा नायव निल कला पनि 'यदि कईला पिणाना पावाद माया * .मनादानar hef7-3384! ITHT Eric, Marit flirsiu नाम नीमा माया नाटणे ... . मोना पोटात जाय नही * ई स 8 १ * . 4 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २३७ एवं सांजली शिष्य कहे जे के हे गुरुजी ! तमे श्रवक्तव्य पणुं कर्तुं ते श्रवक्तव्य पणुं सिद्धपरमात्माने नित्यधर्मर्नु बे, किंवा अनित्यधर्मर्नु बे? तेवारें गुरु कहे ,के वचनपणे नित्य अनित्य ए वे नांगा अवक्तव्य डे, एटले पां चमो स्यान्नित्य अवक्तव्य अने बहो स्यादनित्य अवक्तव्य नांगो कयो. हवे सातमो स्यान्नित्य अनित्य युगपत् अवक्तव्य नांगो कहे जे. एटले, ए स्यात् नित्यानित्य पणुं युगपत् एकसमय डे पण वचनथी अवक्तव्य ने माटे स्यात् नित्यानित्य युगपत् अवक्तव्य सातमो नांगो सिमां जाणवो. १०७ वली सिक परमात्मामां एक अनेकनी सप्तनंगीयो करवी. जेम के स्यादेकं, स्यादनेकं, स्यादेकानेकं, स्यादवक्तव्यं, स्यादेकयवक्तव्यं, स्यादभनेकावक्तव्यं, स्यादेकानेकयुगपदवक्तव्यं. ए रीतें एक अनेकनी सप्तजंगीये करी सिद्ध परमात्मानुं स्वरूप गुरुमुखें जाणवू. ११ वली सिद्धपरमात्मामां स्यात्सत्यं, स्यादसत्यं, स्यात्सत्यासत्यं, स्यादवक्तव्यं, स्यात्सदवक्तव्यं, स्यादसदवक्तव्यं, स्यात्सत्यासत्यं युगप दवक्तव्यं, ए सत्या सत्यनी सप्तनंगीयें करी सिन्तुं खरूप विचारवं. १०७ वली सिझमानव्य अन्नव्य खतावनी सप्तनंगी करवी ते श्रावी रीते स्याङ्गव्यखनाव, स्यादनव्यखजाव, स्यानव्यानव्यस्वनावं, स्याद वक्तव्यं, स्यानव्यस्वनाव अवक्तव्यं, स्यात् अन्नव्यस्वनाव अवक्तव्यं,स्या नव्यस्वजाव अजव्य स्वन्नाव युगपदवक्तव्यं, ए सतनंगीयें करी सिक परमात्मानुं स्वरूप विचारवं. १० वली सिझमा गुणपर्यायनी सप्तनंगी करवी, ते आवी रीतें स्यात् गुणं,स्यात्पर्यायं, स्यात्गुणपर्याय, स्यात्यवक्तव्यं, स्यात्गुणश्रवक्तव्यं, स्यात्पर्याय अवक्तव्यं, स्यात्गुणपर्याययुगपदवक्तव्यं. एरीतें गुणपर्यायनी सप्तनंगी करी सिद्ध परमात्मानुं स्वरूप विचार. एम श्रनंती सप्तनं गीयो सिद्ध परमात्माने विषे वस्तुधर्मे रही जे पण तेनो विस्तारें श्रर्थक रतां ग्रंथ वधे,माटे ए सामान्य प्रकारें बीजरूप सप्तजंगीनो विचार कह्यो. ११०१ हवे मोदनिष्पन्न स्वरूपसिझ अवस्थामां षट्कारक लगावे . तिहां प्रथम ज्ञानगुणमा उ कारक लगावे .प्रथम कर्ता ते सिडनो जीव, वीर्जु कारण रूप ज्ञानगुण ने, जीजुं ते ज्ञानगुणे करीने अनंता शेयपदार्थ जाणवा रूप कार्य करवू चे, तेणे करी समय समय अभिनव पर्याय R 99G नवतत्वना प्रश्नोत्तर. रापणु संपजतुं जाय, ते चोथु संप्रदान, अने समय समय पूर्वपर्यावना जाणपणानो व्यय यतो जाय, ते पांचमुं श्रपादान, अने ज्ञानगुण भुपर्नु ध्रुवो जाणवू ते कुंआधार, ए सिझना झानगुणमा उ कारक कसा. ११.०० वे सिडने दर्शनगुणमां न कारक कहे जे. प्रथम कर्त्ता सिझनो जीव. बीलु नेने दर्शनगुण कारण मध्युं तेणे करी त्रीजु अनंता दृश्यपदार्चने देववारूप कार्य करवं वे, चोथु श्रनिनवपर्यायर्नु समयसमय देखवा पहुं मंजतुं जाय ते संप्रदान. पांचमुं पूर्वपर्यायना देखवा पणानो समयसमय व्यय पातो जाय.ते अपादान,श्राधार ते दर्शनगुण ध्रुवन ध्रुवपणे जाणो. १३ वे सिकने चारित्रगुणमा पटकारक कहे ने प्रथम कर्त्ता सिझनो दबी नारित्रगुण कारण मन्यं, बीजु अनंता गुणने विषे रमण करवा रूप करो . नी संप्रदान ते अनिनवपर्यायतुं रमण पणुं समय समप सामाग. पानमुं व्यपादान ते पूर्वपर्यायना रमणपणानो समय समय मानो जाग, उही प्राधार ते चारित्रगुण धातुं ध्रुवपणे जाणवू. "मिनार गुणमा पट्कारक सगावे ठे, प्रथम कर्ता सि ii. jarगुण, त्रीजं अनंतागुणने विष 1. नी मंत्रान, ने अतिना गर्मागर्नु सहायता समय समय ५.sik.kiri अपादान ते पयागना सदायपणानो समय समय iii. Tो पारrgण भान धुमपा जाणवं. " HTTPSmarतमिमामामाने अनंता -:. : मानक वागी रमाने, तन की Ft. I पाणी, दमानंद पद पा. - सहायरूप k- -- . है नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ए ११२७ हवे चार निरूपे करी सिद्ध परमात्मानुं स्वरूपउँलखावे . प्रथम (नामसिक के ) सिक एवं नाम ते त्रणे काल एकरूप पणे शाश्वतुं वर्ते बे, वीजो स्थापनासिक ते श्रीजिनप्रतिमा स्थापवी अथवा देहमान म ध्येथीत्रीजो नाग घटाडी वे जाग शरीर प्रमाणे आत्मप्रदेशनो घन करी स्थापना रूप देत्र अवगाही रह्या जे. त्रीजो अव्यसिक ते तेरमे चौदमे गु गाणे केवलीनगवान् वर्ते बे. ते नव्यशरीर आश्रयी अव्य सिद्ध जाण वो भने जे सिद्धिवस्या तेना शरीरनी जक्ति करियें, तेशशरीरनुंजव्य जाण q तथा शुभ निर्मल असंख्यात प्रदेशने विष ज्ञानादि अनंतगुण रूप बता पर्याय वस्तुरूप प्रगट्या बे, ते तद्व्यतिरिक्त शरीर आश्रयी अव्यनिदेपो जाणवो ए त्रण प्रकारे सिझनो व्यनिदेपो जाणवो. तथा सिझनो स्व रूप सामर्थ्यपर्याय प्रवर्त्तना रूप अनंतो धर्म प्रगट्यो बे, तेणे करी सदा काल नवा नवा झेयनी वर्तना रूप पर्यायनो उत्पाद, व्यय, समय समय अनंत अनंतो थ रह्यो . तेथी सिद्ध परमात्मा अनंतुं सुख जोगवे . ते जावनिदेपोजाणवो. ए रीतें चारनिदेपे. सिद्ध परमात्मानुं स्वरूप जाणवू, १९३१ शिष्यः-सिद्धपरमात्माना स्वरूपमा थनोगी,उपनोगी अने नोगी, एवी त्रिनंगी उपजे जे माटे तेणे करीने सिझनुं स्वरूप केम जाणीयें ? गुरुः-सिक परमात्मा शुनाशुलना हेतु इंजियसुखना विकाररूप लोगथकी रहित , तेमाटे सिद्धने अनोगी कहीये. तथा अनंत ज्ञान, अनंत दर्शन, अनंत चारित्र, अनंत वीर्य, ए आदि अनंता गुण प्रगट्या बे. ते वारंवार एना ए गुण जोगव्यामां आवे , तेथी सिफने उपयोगी कहीये. जे एकवार नोगववामां आवे, तेने लोग कहीये. अने जे वारंवार जोगववा मां थावे, तेने उपलोग कहीयें. तथा सिझना एकगुणने विषे अनंतानंत पर्यायनी समय समय उत्पादव्ययरूप नवा नवा केयनी वर्त्तना थर रही मे, तेणें करी सिझपरमात्मा, समय समय अनंतसुखना आस्वादनरूप जोग करे , तेमाटे पर्यायथकी सिझने लोगी कहीये. ए रीते शुनाशुनरूप विनावना जोगथकी सिद्धरहित , तेमाटेंशनोगी कही वोलाव्या अनेज्ञा नादि अनंतपर्यायरूप गुणथकी सिद्धने उपत्नोगी कही बोलाव्या, एटले बता पर्यायरूप गुण वारंवार फरी फरीने एना ए जोगव्यामां आवे मादे, तपनोगले तथा सिद्धना सामर्थ्य पर्याय समय समय नवा नवा ज्ञेयनी वर्त ३० नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. नारूप पलटाय ठे. तेमादे समय समय नवनवं धनंतुं सुख जोगवे रेस्ट व पर्यायवकी सिकने जोगी कही वोलाव्या, ए परमार्थ . प रतेवि नंगीय करी सिह परमात्मानुं स्वरूप जाणवू. ११३३ शिप्यः-सिद्धपरमात्मानो नित्यस्वजाव कहीयें, अने अनिल स्वदाव पण कहीये, तेनो यो पामार्थ ? गुरुः-सिखने ज्ञान, दर्शन, चारित्र भने वीर्य, ए चार गुण तथा अश्या वाय, यमूर्ति, अने अनवगाहक, ए त्रण पर्याय नित्य ने तेमादे ए नित मनार कहीयं ठाने एक गुरुलघु पर्याय सिखने सर्वगुणमा उपजश वि समया साहानि वृद्धि करे , ते माटे सिखनो अनित्यस्वनाव कहीं, पटो अन्यान्तिनयं करी सिद्धनो नित्यस्व नात्र कहीयें श्रने पर्यायास्ति निये करी मिनो अनित्य सनाव कहीयें ए परमार्थ जाणवो. ११३५ मिया--सिस्नु परमात्मामांयस्ति तणा नास्तिपाणु केम जाणीय! ग:-मिः परमात्माने शानादि अनंतनतुष्टयरूप सक्ष्मी प्रगट अश्के, नु न अस्तिपा जाणा, यने परस्वतार शुभाशुरूप जे इंडिप गार मिने नाम्निपा जाग. ११-26-मिलन गोगी दीये अनेयगोगीपणही में तनो शो परमात्र -किसान, दर्शन या नारित्र पण गुण प्रगट यया ये मागोगी ही नया मन, बनन थने कागा, Timifi, माटें अयोगी रहीये. ...नाही यानादीगतनो योगमाय? 12 vit mar is it is Fhara rirrerie si fapt • का, या या दर्शनाना गांग ....... ::EM मानिने ........... pitar ब्रिगमनमा नमानियादी. .: sic Hill 07-13 rpins fortit, mir यो माय? :: नाममा दी. अन नि। न tranामा ग * 14 है * h नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. न, दर्शन अने चारित्र ए श्रादि अनंता गुण प्रगट्या ,तेनो कोश का विनाश थवानो नथी, एटले ते को कालें पलटाशे नही,तेमाटे ए अन्न खजाव सिझमां कहीये. अने सिझने एक अगुरुलधु पर्याय करी अनंत गुणमा हानिवृद्धिरूप समय समय उत्पाद व्यय थाय , ते पलटण रू नाव ले. तेणे करी सिक परमात्माने नव्यखन्नाव कहीये. ११४३ शिष्यः-सिक परमात्माने लान कहीयें अने अलाज पण क हीयें तेनो शो परमार्थ ? गुरुः-सत्तागते अनंतुं सुख प्रगट्युं, तेनो सिद्धने लाल कहीये अने शु जाशुजविकाररूप इंजिसुखना जे जोग तेनो सिझने अलान कहीये. ११४५ शिष्यः-सिद्ध परमात्माने ग्राहकखन्नाव कहीयें, अने अग्राहक खनाव पण कहीयें, तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-सिद्ध परमात्मायें शुक्लध्यानरूप अग्नियें करी सर्व कर्म वाली पो ताना खरूपनुग्रहण करी लोकनेअग्रजागें जश् अनंतसुखरूप आखाद ननुं ग्रहण कां बे तेमाटे ग्राहकखन्नाव कहीयें, अने चारगतिरूप संसा रमां मोहनीकर्मने वशे हता,तेवारें समय समय अनंता कर्मरूप दलीयानुं ग्रहण रता हता,तेथकी हमणां निवर्त्या, माटे अग्राहकखनाव कहीये. ११४७ शिष्यः-सिक परमात्मानो स्थिरखनाव कहीयें, अने अस्थिर खन्नाव पण कहीयें, तेनो श्यो परमार्थ ? गुरुः-सिझपरमात्मा सकल कर्म खपावी पोतानुं रूप निपजावी लोक ने अंतें सादि अनंतमे नांगे ने श्राकाशप्रदेशरूप देत्र अवगाही रह्या बे, तिहां थकी को कालें ए प्रदेश मूकी बीजे प्रदेशे जवू नथी तेमाटें स्थिरस्व नाव कहीये. अने जे अनंतगुण सिद्धने प्रगट्या बे, तेनुं पण कोका वि नाशपणुं नथी, ते पण सिझनो स्थिरखजाव कहीयें तथा पर्याय, समय समय, पलटणपणुं ने एटले पर्यायें करी हानिवृद्धि थाय ने ते सिद्ध पर मात्मानो अस्थिरखनाव जाणवो. ११४ए शिष्यः-सिद्धने रक्षक कहीयेंअनेथरदक कहीये,तेनोश्योपरमार्थ? गुरुः-सिद्ध परमात्माने सत्तायें ज्ञानादि अनंतगुणरूप जे लक्ष्मी प्रगट थर बे. तेना रक्षक डे माटे सिद्धने रक्षक कहीयें, अने पुजलादि विनाव रूप जे लक्ष्मी ते थकी सिघरहित , तेमाटे तेना अरक्षक कहीये. ग २३२ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर, ११५१ शिष्यः-सिक परमात्मानो श्रचलितखनाव कहीये, अने पति नवजाय पण कहींचे, तेनो यो परमार्थ ? गुमः-सिद्ध परमात्माने सत्तागत ज्ञानादि अनंतगुण प्रगट्या ले. तेनो कोर का विनाश नयी माटे सिद्धनो अचलित वजाव कहीये, थने न वा नवा जयनी वर्तनारूप समय समय उत्पादव्यय थाय , तेमाटे सि अपरमात्मानो चलित खजाय कहीये. ११५३ शिष्यः-सिरूपरमात्मानो रमणिक खन्नाव कहीये, भने अरम लिक बनाव पण कहीये, तेनो यो परमार्थ ? गुरु:-गुवाभ्यानरूप यनियें करी घाती अघाती रूप कर्म थावरण ना जी झानादि अनंतगुणरूप पोतानुं स्वरूप प्रगट क, तेने विपे सिम्पर नात्माने ग्मणिकरण ने यने इंजियसुखनी हेतु एवी जे परखनाव रुप ताशा तिहांगकी सिब्ने अरमणिक पणं जाण. ११.५ जियः-सिक परमात्मानो व्यापक बनाव कहीये श्यने अ II ता पण लीये तेनो शो परमार्थ ? समिरमामाने मनागत सामान्य विशेषरूप ज्ञान,दर्शन थान rit गया , तमांगापमाणं जाणतुं. यने पानावरूप विना THE पानामा दिन , तमाटे तमां अध्यापकपा मा Funीमिकामालमान सम्म क. ११ : ''पनामाना याबी गालवीय नो. अननशानाम : :: : अनंतनारित्रमय, अनामय, ५. योग गययानंतमय, अनंतनागमय, थर्मनाया '. Infrarमाना थालयो कहा. माना रिया बीयन.. कामादित नानादिलाम्य दिनानिहित, दिन, मादादिन, १ लियामा शानादिन, १५ मनादित : दिन 20 प्रिमादित पाटनमदिन,२६ दल, upta 4 4 * " . ई N N स । नवतत्वना प्रश्नोत्तर. ३३३ २५ गंधरहित, २६ श्राहाररहित, २७ निहाररहित; २७ रोगरहित, ए नयरहित, ३० शोकरहित, ३१ जुगुप्सा रहित,ए व्यतिरेक गुण जाणवा. १२७५ हवे सिद्धपरमात्माना अन्वयी अने व्यतिरेक ए बे गुण नेला ल खीयें जीयें. निराकार, २ निरालंब, ३ निराशी, ४ निरुपाधि, ५ निर्वि कारी, ६ श्रदय, अनादि, अनंत, ए अखंग, १० श्रदर, ११ अनद र, १२ अचल, १३ अकल, १४ अमल, १५ अगम, १६ अनादमी, १७ अरूपी, १७ अकर्मी, १७ श्रबंधक, २० अनुदय, २१ अनोजिक, २२ अ नेदी, २३ अवेदी, २४ अछेदी, २५ अखेदी, २६ असखायी, अलेशी, २७ अनोगी, ए अव्याबाध, ३० अनंतअनवगाही, ३१ गुरुलघु, ३२ अपरिणामी, ३३ अनिजिय, ३४ अविकारी, ३५ अयोनि, ३६ श्रव्यापी, ३७ अनाश्रयी, ३० अकंप, ३ए अविरोधी, ४७ अखंमित, ४१ अनाव, ४२ अलख, ४३ अशोक, ४४ अलोक, ४५ लोकालोकज्ञायक, ४६ खा व्यवंत, ४७ वदेत्रवंत, ४७ वकालवंत, ४ए स्वजाववंत, ५॥ अव्यास्ति कपणे नित्य, ५१ पर्यायास्तिकपणे अनित्य, ५५ गुणपर्यायपणे नित्यानि त्य, ५३ सिद्धस्वरूपी, ५४ स्वसत्तावंत, ५५ परसत्तारहित, ५६ खदेत्रम वगाहिक, ५७ परदेत्रखपणे अनवगाहिक. ५७ धर्मास्तिकायथकी जि न, ५५ अधर्मास्तिकाय थकी जिन्न, ६० श्राकाशास्तिकाय थकी जिन्न,६१ पुजलास्तिकायथकी निन्न, ६५ कालथकी निन्न, ६३ खजावना कर्ता, ६४ परजावना अकर्ता, ६५ लोकप्रमाणे अवगाहनावंत, ६६ शुझ, ६७ वु ६, ६७ अमर, ६ए अपर, ७0 अपरंपर, ७१ खन्नावरमणी, ७२ सह जानंदी, ७३ पूर्णानंदी, ४ अजर, ७५ अविनाशी, ७६ एक, श्र संख्य, अनंत, ए अनंतगुणे करी विराजमान. शिष्यः-सिक परमात्माने दान अनंतुं . लाज अनंतो बे, नोग अनं तो , उपजोग अनंतो बे, तेनो श्यो परमार्थ ? तथा ते दान कोने आपे ने ? लान शानो थाय ? जोग ते शेनो . अने उपन्नोग ते शेनो वे? गुरुः-सिक परमात्माने वीर्यगुण ते सहकार दीये ३ तेम ज्ञानगुणना उपयोग विना वीर्य फुरी शके नही तेथी वीर्यने सहाय ज्ञान गुणर्नु त था ज्ञानमां रमण ते चारित्रनुं सहाय डे, एम एक गुणने अनंतगुणतुं सहाय जे. हवे जे गुण सहाय दीये ते तो श्रात्माना गुणमां दान धर्म २३४ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. ठे, ते सिझना जीव प्रति समय अनंत स्वगुण सहाय रूप अनंतुं दान पं तें पोताने श्रापे वे तथा जे गुणने जे गुणनी सहाय रूप शक्तिनी प्रारि ते सिद्धना जीवने लाल ले तथा सिझना जीव पोताना पर्यायने प्रतिसा ये नोगवे ते ते लोग तथा सिद्धना जीव स्वानाविक जे स्वगुण तेने वार वार जोगवे ते माटे तेनो उपजोग छे एम सिद्धने दान स्वरूपर्नु ठे, साज पण स्वरूपनो ,लोग स्वपर्यायनो अने स्वाचाविक स्वगुणनो उपजोग ने एरीतें एक सिथाश्रयी ए स्वरूप किंचिन्मात्र लख्युं छे. एवा अनंत सिक वत्तं , तेमाटे एक सिझनुं स्वरूप जाण्युं एटले सर्वसिब्तुं स्वरूप जाप्यु तेथी एक तिनुं स्वरूप जेना जाण्यामां आवे, तेने ज्ञानी कहीये, श्रने जेनी श्रमामां वैसे,यंतरंग सईहे, तेने समकेती कहीये. एवा पुरुषने सिद्धनां मुख नजीक ठे, एवा पुरुप संसारमा जे रह्या बे, ते मात्र नवरिष तिना गांकथकी रहा , अने एवी उलखाणना धणी जे सिरूपरमात्माने नमस्कार करे . पटो नमोसिम्खाणं कहे . ते घणी निर्जरा करे वे.ते मानेने निधय समतना धणी कहीये. नधा परीननी ससाण करी नथी,थने जे नमो सिका" ही सिने नमस्कार कर ठे, ते मोजोम रामनो उबार करे , तनी पर श्रा, विहां मुधी मियाल ठे, पण निऔरा पाय नही, ran तो जलापने हाथ , माटे सिन्न स्वरूप जाणवानो vi, का सिब्सक न जाण्यं तेनो व्यनिक ग. मार श्रीयनुयोगदान, बचन , पसी कर , १६, अकर, मात्रा, शुलमिदान नाचतां, चना, अयं को मनमा गुनिश्चय माता दया बिना म पनि भनिना व्यनयन धनु, कारण पर मोचन कालानी, 4flat करताया की मेन # अनामना कानी नी, निजामतीजमा भारती श्री लाया गया पानी नपस्या की का बने रोमाने माईगादी. श्री नाम गम ने Eglis" बिना अधाला .
भ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर २३५ तथा को गणितानुयोग जे नारकी देवताना वोल श्रथवा यतिश्राव नो श्राचार जाणीने कहे जे अमें ज्ञानी वैयें ? परंतु ते ज्ञानी नथी, जे व्यगुणपर्यायर्नु स्वरूप जाणे, तेने ज्ञानी कहीये. उत्तराध्ययनना मोक्ष मार्गाध्ययनमां कडं . तथा च तत्सूत्रं ॥ एवं पंचविहं नाणं, दवाणयगुणा ॥ य ॥ पद्यवाणय सवेसिं, जं नाणिहिं देसीया ॥१॥अर्थः-पांच प्रकारें शाननुं स्वरूप तथा उ अव्यतुं स्वरूप, गुणपर्याय सहित जाणे, तेने सम्यग्रज्ञानी जाणवा. तिहां प्रथम पांच प्रकारे ज्ञाननु तथा षट् व्यर्नु स्वरूप रूपी अरूपी पणे निश्चयव्यहारथी जाणे, तथा उत्सर्ग अपवादची जाणे, तथा देशव्यापी सर्वव्यापी पणे जाणे, तथा प्रत्यक्ष परोक्ष ए बे प्रमाणे करी जाणे, तथा कर्ता कारणने कार्यपणे जाणे, तथा देय ज्ञेय उपादेयपणे जाणे. तथा अव्य, क्षेत्र, काल अने नावथकी जाणे, तथा नामादिक चार निदेपे झजुसूत्रनयने मते जाणे, तथा शब्दनयने मते चार निदेपे जाणे, तथा समनिरूढ नयने मते चार निदेपे जाणे, तथा पंच समवायें करी जाणे, तथा षट् कारकें करी जाणे, तथा नैगमा दिक सप्त नयें करी जाणे, तथा नित्य अनित्यादिक आठ पदें करी जाणे तथा निश्चयव्यवहारथी जाणे, तथा नाम, अव्य, क्षेत्र, काल, जाव, गुण, पर्यायथकी जाणे, तथा उत्पाद, व्यय, ध्रुवपणे जाणे. ए रीतें पांच ज्ञान- तथा षट्मव्यतुं स्वरूप जाणे, तेने निश्चय सम्यक्झानी जाणवा. हवे ए उपर प्रश्न कह्या तेनो अर्थ करवाथकी श्रा ग्रंथ घणो वधे, माटे एमांथी केटलाएक प्रश्ननो अर्थ रहस्य जाणवा सारु करुं हुं, ते प्रमाणे विस्तार बुद्धिना धणी हशे ते सर्वनो अर्थ विचारी सेशे. प्रथम पांच प्रकारे ज्ञानतुं स्वरूप तथा षट्राव्यनुं स्वरूप रूपी अरू पीपणे निश्चय व्यवहारथी जाणवा आश्रयी कहीयें . तिहां प्रथमनां चार ज्ञान ते इंजियने अनुयायी ने अने रूपी पदार्थने देखे , अनेएचार ज्ञाननो उपयोग पागे टली जाशे,केम के श्रवधिज्ञान अने मनःपर्यव ज्ञान नो उपयोग उहा सातमा गुणगणा लगें जे अने श्रुतज्ञाननो उपयोग वारमा गुगगणा सुधी, पडी नथी. एटले चार ज्ञान ते इंजियने अनु यायी व्यवहारनयने मतें रूपीपणे प्रगट्यां श्रने देखे पण रूपी पदार्थने ने माटे रूपी जाणवा अने एक केवलज्ञान ते शुद्धनिश्चयनये अरूपी पणे 93 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. मादि अनंतमे नांगे प्रगटे तेनो उपयोग याव्यो थको जाय नही, बने जिवना अनुयायीपणा विना रूपी थरूपी सर्व पदार्यने जाणे,माटे एक क्स ज्ञान ते निश्चयनये यरूपी जाणवं. पक्षी ए पांच झानन स्वरूप निश्चयव्यवहारनय करी रूपी अरूपी पने देवार्ड ने.क पांच ज्ञान कर्मरूप यावरणने अनावें श्ररूपी पणे प्रगमा नन पान ककप यावरण जागे नही, माटे निश्चयनयें करी पाने ज्ञान अनी जावां अने ए पांचे ज्ञान कर्मरूप थावरणने यनावें प्रगत्यां तो जपानना पाय पी पदार्थमा जदया, केम के नारझान कानेजदाले. माद कपी पढामां चार मानना पर्याय प्रगया. मामा नपने मतंग पनि ज्ञान रूपी पण जाणतो. पटक नगरनिगाहार न करी रू.पी थापी पण 3. नि.मान, 'प्राकास, जीन, अने काम पनि अन्य नि il CITTTTTT गुमननयनापरमाया तेगयपि .:; 1. हम आगमुनिगाज चार ज्ञानना :; of ... माना जानाकरी अापीमा :: Priti irm अने व्यायान १६..: infrit for fitnar पर *. ... ..., मन का नाम !! fiमया, मादी मान Titी संचयन न नां १८. सभा क ..fi अने '. याचा. प्रिय, . , - ka न F प . N A * स है H . . .
नयतत्त्वना प्रश्रोत्तर, २३० काश, पुशल अने काल ए पांच अव्यना अनंता गुण, अनंता पर्याय ते ना जाणपणारूप प्रतीति गुरुमुखें करवी, ते सर्वे अपवादें कारणरूप, अने एक जीवभव्यतुं स्वरूप,शुद्ध निर्मल चिदानंदरूप परमज्योति, अवि नाशी, अविचल, सर्व विनावथकी रहित शुद्ध निश्चयनयें करी सत्तायें सिक समान ज्ञानादि अनंतगुणरूप बता पर्याय तथा सामर्थ्यपर्याय रूप अनं तीशक्तिनो धणी, तेनुं स्वरूप ते उत्सर्ग कार्यरूप जाणवू, ए बीजो प्रश्न. हवे त्रीजा प्रश्नमध्ये पांच प्रकारचें ज्ञान तथा षट् अव्यनुं स्वरूप देश व्यापी तथा सर्वव्यापी पणे जाणवू ते कहे , मतिश्रुतादि चार ज्ञान, ते पोतपोतानी मर्यादा प्रमाणे उपयोग दीधे लोकमां एना पर्याय प्रवर्ते, ते प्रमाणे शेयपदार्थ जाणे, माटे देशव्यापी जाणवां श्रने एक केवलज्ञाननो उपयोग ते प्रयास विना सर्वपर्याय लोकालोकमां व्यापी रह्या बे. तेणे क री सर्व ज्ञेयपदार्थ एक समयमां जाणे ,माटे सर्वव्यापी जाणवो. हवे उ अव्यमा देशव्यापी अने सर्वव्यापी पणुं कहे . तिहां धर्मास्ति काय अने श्रधर्मास्तिकाय, ए बे जव्य लोकव्यापी असंख्यात प्रदेशी जा णवा, तेमज एक जीवनव्य,असंख्यातप्रदेशी बे एवा अनंता जीवाव्य लेते पण लोकव्यापी जाणवां, तथा पुजलव्यना परमाणुथा अनंतप्रदेशी, ते पण लोकव्यापी जाणवा. तथा कालव्यनो समय एक पण प्रवर्तन काल ते अढीहीप व्यापी जाणवो, अने एक आकाशजव्यना अनंता प्रदेश ते लोकालोकव्यापी जाणवा. एरीतें एक आकाश विना पांच अव्य लोक व्यापी , माटे देशव्यापी जाणवां अने एक आकाशमव्य ते लोकालो कमां व्यापी रह्यो ने माटे सर्वव्यापी डे. ए त्रीजो प्रश्न थयो. हवे चोथा प्रश्नने विषे पांच प्रकारे ज्ञान तथा षट्यव्यनुं स्वरूप प्रत्य ६ अने परोक्ष ए वे प्रमाणे करी देखाडे बे. तिहां प्रथम प्रत्यक्ष प्रमा एना वे नेद . एक सर्व प्रत्यद अने वीजू देशप्रत्यक्ष तेमां केवलज्ञानें करी षट् अव्यना अनंता गुण अने अनंतापर्यायरूप लोकालोकना सर्वनाव प्रत्यक्ष पणे जाणे, ते सर्वप्रत्यद जाणवू श्रने मनःपर्यवज्ञान ते मनोवर्ग णाने प्रत्यक्षपणे जाणे, वीजु अवधिज्ञान ते पुगल वर्गणाने प्रत्यक्षपणे जाणे, ए सर्व देशप्रत्यक्ष जाणवा. हवे वीजुंपरोक्षज्ञान लेतेपरोक्षप्रमाणना त्रण नेद , एक आगमप्रमाण ते श्रागमें करी नरक, तिर्यंच, मनुष्य, ច नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. बना यावत् तिरू अवस्थानुं स्वरूप जाणे, वीजु श्रनुमाने करी अनेक न्नुनुं प्रमाण करे, जेम कोश्ना घरमां धूभाडो वेखी श्रमिनुं प्रमाण पार. अथवा कोड्नु मुख देखी रोग, शोक, चिंतातुं प्रमाण थाय, भने त्रीजु उप नापमान. ते कोइ जीव अजीवरूप वस्तुने अनेकप्रकारें उपमा श्रापी वो सावी. जैन तीर्थकरने गंधहस्ती तथा चिंतामणिरतनी उपमा देवी, ते संघ उपमा मनाए कहीये, ए रीतें पांच ज्ञान तथा पट्मव्यतुं स्वरूप ए प्रनाने करी जाजवं. ए चोथो प्रश्न थयो. दवे पांचना प्रश्नमां पांच प्रकारचें ज्ञान तथा षट्जव्यतुं सरूप, क नां. काम अने कार्यरुप विजंगीयें करी देखाडे . तिहां की जीत ने देर र कारापानमा तेबारे जीवने सम्यक्रझानरूप कार्य नीपन्यं, रानो ने सन्मशान कारणरूप मा तेबारे जीपने श्रुतानि काना नोj. ती का जीत, तेने कारणरूप चार ज्ञान म जान कागेनीपन्यु, पक्षी का जी, तेने के मग मारे गाने गाणजाणारूप कार्ग नीषण. Int. inr पहारा देखा है. विहां का fir .: मा. रेजीन नावारूप कार्यनी. ... REAMITRArors ने मारे जी ... TET ने यहाशास्ति artam 10. Rahiri, Tी का flt, न "iffiti If yri Marri, tatti ESTATE Artififilm. ui १', 'न, ती काय funt 14 firzati.it नाEिlfari ग्राम कानमा , हाय, श्री , H Bonus E . +3 . A स -- नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर २३ए जीव जाणे, न श्रादरे, अने न पाले, चोथा जीव जाणे, न श्रादरे, अने पाले, हवे एनो अर्थ जूदो जूदो लखीयें बैयें. तिहां पहेला जीव जे जाणे, थादरे, श्रने पाले, ते उलखावे . जीव श्रजीव, नव तत्त्व अने षट् अव्यर्नु खरूप साते नयें करी जाणे, श्रहा वीश उपनयें करी जाणे, अव्य, देत्र, काल नावरूप चोनंगीयें करी जा णे, नित्य अनित्यादि श्राउ पदें करी जाणे, अव्यजावें करी जाणे,निश्चय व्यवहारें करी जाणे, नयसंयुक्त चार चारनिदेपे करी जाणे, ए रीतें जिन्न निन्न प्रकारे जाणी अंतरंग नासन सहित प्रतीति करी चार गतिरूप सं सारथकी उदासी नावें त्यागरूपवैरागें पंच महावत शुद्ध रीतें आदरे, श्रने जेवी रीतें आदरे,तेवीरीतें मोदनिःकर्मारूप साध्य चोखो राखीने पा ले जीवसाधुमुनिराज बडेसातमे गुणगणे वर्त्तता कंचन पात्र समान जाणवा. हवे बीजा जीव जे जाणे आदरे अने न पाले, ते जीव उलखावे . एटले आगल जे जीव अजीवरूप षट् व्यर्नु नवतत्त्व स्वरूप कडं ते प्रमा णे अंतरंग जाणपणा रूप नासन सहित प्रतीति करे, तथा चार गतिरूप संसारथकी उदासीनावें त्यागरूप वैरागें शुद्धरीते पांच महाव्रत गुरुमुखें उच्चरे, अने साध्य एक आत्माने कर्मथकी मूकाववा रूप निःकर्मा अव स्थानो राखीने पंच महाव्रत शुद्ध रीतें पाले, पण पूर्वकर्मरूप उदयनाव ने योगें करीने व्रतयकी चूक्यो मनःपरिणामविषे अशक्त थयो॥ गाथा॥ जे जाको जैसो उदे,तव सोए ते थान ॥ शक्ति मरोडे जीवकी, उदय महा बलवान ॥ १॥ एवी रीतें उदयनावने योगें करी व्रतथकी. परिणाम ख या पण वेष मूके नही, पडिक्कमणु पडिबेहणादि किया यथाशक्तियें साचवे, विषयसुख ते विषपान समान दारुण पुःखना दातार करी जाणे मनने विषे जूरणा घणी करे, पण बूटी शके नही, अने जे साधु, मुनिराज शुद्धमार्गी जिनआझाना पालक होय, तेने देखी घणो प्रेम धरे, तेनी सेवा करे, एवा व्रतपालवानी अभिलाषा राखे अने शुद्ध मार्गनो उपदेश श्रापी, लोकने प्रतिबोधे, धर्म पमाडे, ते जीव, व्रतयकी चूक्या पण समकेतनी सदहणायें करी सहित , माटे संवेगपक्षी जाणवा, ए बीजो जंग. हवे त्रीजा जे जीव जाणे, न आदरे, अने न पाले, ते, लखावे बे. ते जीव सम्यग्दृष्टि चोथागुणठाणावाला जाणवा. एटसे आगल जी ई नवतत्वना प्रश्नोत्तर यथाजीवरूप नव तत्त्र, पद्मव्यनुं खरूप कां ते प्रमाणे सर्व जाये, अंतरंग पणे सईहे. कार्य कारण, धर्म प्रत्ये उलखे, स्वदया परदया जा 7. न्यनाव विनावनो यथार्थपणे विचार करी सर्दहे, श्रात्माने उपादान कामपणे जाणे, उपादानकार्य जाणे, तथा आत्मिकसुख इंजियजनितसु बनी प्रतीति करी साध्य चोखो राखी वीतरागनी शाज्ञायें अनेक प्रकार मायन करे. जीव. संसारथकी उदासी जावें वर्ने, संसारने बंधीखानाल रकरी जाने. अने बत लेवानी रुचि घणी करे, पण अवतने उदयें करी मंमारकर जालमांयी बूटो शके नही, एवा जीव जाणे खरा पण पारे नही आने वाले पान नही. ए बीजो जंग फलो. हवे गोगा जीजाणे न यादरे याने पाले तेने उलखावे . ते जीन "ग्नुनपानीजाणा. एटले आगल नाम कला, ते प्रमाणे सा जाणे मा पतिपणाने उपये करी सिदा वतन वापरतुं न श्री सायातमा नाणे न सादरे अने पाले एलो में माना नारी लोबाना करतेशानीपुरुष जाणा. "माने पोनंगी वाली.तिहागडेसाजी • Ritroris. Fri, नयादरे अने पान, kat.kir पा, श्रादर ::... नेपाली . !!... आदानपातमा 3 Eit.firohtus ....... ना यांना अnिifitfes REEar. ....... अहमदन. . . .inst firefit P3 - Intीन यात्रा : यादी 44tal करना flif " 41 - "" " . 429 प AN THA .....
नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २४२ अनित्यादि आठ पदें करीनासनरूप प्रतीति करी नथी, श्रने उपादान पणुं न जाणे, उपादान कारणपणुं न जाणे, उपादानकार्यपणुं न जाणे, साधक वाधक श्रने सिद्धादि स्वरूप चौद गुणगणानो विचार न जाणे, सौकिक धर्म न जाणे, लोकोत्तर वाह्यकारणरूप धर्म न जाणे, लोको त्तर अंतरकारणरूप धर्म न जाणे, तथा लोकोत्तर अंतरकार्यरूप धर्म पण न जाणे श्रने जीवसत्तारूप अव्यगुणपर्यायनुं स्वरूप न जाणे तथा श्रजीव सत्तारूप जावकर्म अव्यकर्म नोकर्मरूप विचार न जाणे, तथा साध्य साध नरूप लेवानी प्रतीति कस्या विना नरकनिगोदनां फुःखथकी वीहीतो थको सुखनी सालचे पुण्यरूप फलनी वांगये निवृत्तिरूप चारित्र अंगीकार करी, पांच वहाबत शुद्ध रीतें पासे , बहेंतालीश दोष टाली थाहार लीये , मामलाना पांच दोष टाले , अने पडिकमणुं पडिलेडणादि क्रिया शुद्ध रीते साचवे , ते अव्यलिंगी जीव जाणवा. ए त्रीजो नंग कह्यो. हवे चोथा जे जीव न जाणे, श्रादरे श्रने न पाले, ते उलखावे , ते जीव जिनमतलिंगी वेषधारी जाणवा. एटले पोतानो पाट मेलववारू प नाम राखवा सारु बालपणे शिष्यने वेचाता सर अनेक प्रकारें फुःखें क री जिनमतना शास्त्र जे अंगोपांगादिक तथा परमतनां शास्त्र जे ज्योतिष्य वैद्यकादिक ते जणावे, जणावी पालीने महोटा करे, पण अंतरंग सत्ताग तना जाणपणारूप लांसन रहित तेणें करी जीवादिक नव पदार्थना पर मार्थने न जाणे, अने अनावें करी रुचि विना पांच महाव्रतरूप उच्चारे करी जैनलिंग धखं बे, पण बकायना आरंजने विषे प्रवर्ने बे, सावद्यरू प पापकर्मना आदेश उपदेश दीये ॥ अत्र गाथा ॥ निर्दय हृदय का यमां, जे मुनिवेषे प्रवर्ते रे ॥ गृही यतिधर्मथी वाहिरा, ते निर्धन गति व ते रे ॥१॥ ए परमार्थ जाणवो. एटले ते जीव न जाणे, थने व्रत श्राद रे पण पाले नही, माटे जिनमतलिंगी वेषमाने जाणवा. ए चोथो नांगो कह्यो. ए रीतें जाण अजाण पणानुं स्वरूप जाणवा सारु चोनंगी कही . ॥ दोहा॥ ॥ श्रात्मदृष्टिदेखीयें, पुजल चेतनरूप ॥ परपरिणति होय वेगली, न पड़े जवकूप ॥ १॥ आतमन्नावें सिक ठे, परजावें ले बंध ॥ निजखरूप विसोकतां, मिटे अनादि धंध ॥ २॥ जेने पुशल योग दे, तेहनी न धरे 3 ते 980 नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. व थाजीवरूप नव तत्व. पडव्यतुं स्वरूप कयुं ते प्रमाणे सर्व का यंतरंग पणे सईदे, कार्य कारण, धर्म प्रत्ये उलखे, स्वदया परदवास ग. स्वताय विनावनो यथार्थपणे विचार करी सर्दहे, श्रारमाने उपाराल कामापा जाणे, नपादानकार्य जाणे, तथा श्रामिकसुख इंडियजनित वनी प्रतीति करी साध्य चोखो राखी वीतरागनी श्राज्ञायें अनेक प्रकारे पाचन करे. तेजीव. संसारथकी उदासी जावें वर्ते, संसारने बंधीखानार प करी जाग. अने व्रत सेवानी रुचि घणी करे, पण अवतने उदयें करी मंमारमय जालमांनी बूटो शके नही, एवा जीव जाणे खरा पण भादरे नदी अने पाटे पण नही. पत्रीजो नंग कह्यो. दवे नागाजे जी जाणे न श्रादरे थने पाले तेने उसखावे . ते जीव अननगामी र जाणा. पटसे पागल ना कह्या, ते प्रमाणे सर्व जाने पनि श्रागी अत्रतिपणाने उदयें करी तिहां तनुं श्रादरा नभी पापाने नोज तिने,माटे जाणे न श्रादरे अने पाएको गोगनार नांगाना अनिारी तोलना करे ते हानीपुरुप जाणवा. दाजा पणाने नोनंगी लगी ये.तिहां पहेला जी RE, याने न पा. जनजाणे, नयादरे श्रने पामे, ... या आने वाले, नोगाजी न जाणे, आदरे अने ... कारनाittarriने 'पायललीये. का न बाद याने न पानी मिया ... श्रमानी ifi.firefixTER ***, osim nosi istil Prill 27t-font-fri aperti fpemalt 1: 147, नामानाचा को. ...: पादा अपविजया 4: 4:11. यकिन Jaffifts ":.-1 ricातानश्री तापनि यात्रा . .. .. नयी पापी in. बनायनलचाली + नाकावा. hr afts उIEfits स T wha 4 + * kar विलोकतां, मिटे अनादि धंध ॥२॥ जेने पुजल योग बे, तेहनी न धरे . करी जैनलिंग धतूं , पण कायना आरंजने विषे प्रवर्ते डे, सावद्यरू यमां, जे मुनिवेषे प्रवर्ते रे॥ गृही यतिधर्मथी बाहिरा, ते निर्धन गति व रे पण पाले नही, माटे जिनमतलिंगी वेषमाने जाणवा. ए चोथो नांगो ॥थात्मदृष्टिदेखीयें, पुजल चेतनरूप ॥ परपरिणति होय वेगली, न पड़ें जवकूप ॥१॥ बातमन्नावें सिक, परजावें जे वंध ॥ निजखरूप श्र नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. २४२ अनित्यादि आठ पदें करीनासनरूप प्रतीति करी नथी, अने उपादान पणुं न जाणे, उपादान कारणपणुं न जाणे, उपादानकार्यपणुं न जाणे, साधक बाधक श्रने सिद्धादि स्वरूप चौद गुणगणानो विचार न जाणे, लौकिक धर्म न जाणे, लोकोत्तर वाह्यकारणरूप धर्म न जाणे, लोको तर अंतरकारणरूप धर्म न जाणे, तथा लोकोत्तर अंतरकार्यरूप धर्म पण न जाणे अने जीवसत्तारूप अव्यगुणपर्यायनुं स्वरूप न जाणे तथा श्रजीव सत्तारूप नावकर्म अव्यकर्म नोकर्मरूप विचार न जाणे, तथा साध्य साध नरूप सेवानी प्रतीति कस्या विना नरकनिगोदनां पुःखथकी वीहीतो थको सुखनी साखचे पुण्यरूप फलनी वांडायें निवृत्तिरूप चारित्रभंगीकार करी, पांच वहावत शुद्ध रीतें पासे थे, वहेंतालीश दोष टाली श्राहार लीये , मांमसाना पांच दोष टाले , श्रने पडिक्कमणुं पडिलेदणादि क्रिया शुभ रीते साचवे , ते अव्यसिंगी जीव जाणवा. ए बीजो जंग कह्यो. हवे चोथा जे जीव न जाणे, श्रादरे श्रने न पाले, ते उलखावे , ते जीव जिनमतलिंगी वेषधारी जाणवा. एटसे पोतानो पाट मेलववारू प नाम राखवा सारु बालपणे शिष्यने वेचाता लश् अनेक प्रकारे पुःखें क री जिनमतना शास्त्र जे अंगोपांगादिक तथा परमतनां शास्त्र जे ज्योतिष्य वेधकादिक ते जणावे, जणावी पालीने महोटा करे, पण अंतरंग सत्ताग तना जाणपणारूप लांसन रहित तेणे करी जीवादिक नव पदार्थना पर मार्थने न जाणे, अने अनावें करी रुचि विना पांच महाव्रतरूप उच्चारे ॥ प पापकर्मना श्रादेश उपदेश दीये जे ॥ अत्र गाथा ॥ निर्दय हृदय बका ते रे ॥ १॥ ए परमार्थ जाणवो. एटले ते जीव न जाणे, अने बत बाद कह्यो. ए रीतें जाण अजाण पणातुं स्वरूप जाणवा सारु चोभंगी कही ॥दोहा॥ ते *4.
१४७ नवतत्त्वना प्रश्नोत्तर. थाश ॥ शुद्धातम अनुभव जस्यो, शाश्वत सुरक विलास ॥३॥ चेतन सकप यातना, सो अनादि गुणलीन ॥ पण ते प्रगटे अनुजवें, समकेत दृष्टि पीन ॥४॥मन जयो जडजावमें, तेणे सावरण वजाव ॥ निराकरण नो संपजे, थापें थाप खन्नाव ॥५॥ शुरुजव्य शुद्धातमा, व्यापक सकल बनाव ॥ गुरुजव्यगुण पजावे, मटे मोहमद ताव ॥६॥श्म जावत शिव नत्व रस, तथध्यातम सार ॥ ताके गुणकी वर्णना,सुणतां होय सुखकार॥७॥ ॥ देशी चोपानी॥ खिमाविजय ने कमा जंमार, जिन उत्तमपदना दातार ॥ एवा गुरु नि स्य मयो सह, निजरूप प्रगटे सुख लहो बहु ॥ ॥ श्रमिय कुंवर तसु प्रामी पाय, मंत्र कियो जविजन सुखदाय ॥ शल्पबुद्धि में रचना करी, गुरु करी पंन्ति जन मनी ॥ ॥ मरुधर पानी नगर मकार, चोमासुंध गोहा अपार ॥ वर्ष व्यासी संवत श्रडार, महाशुदि पांचम ने रविनार ॥ १.३॥ प्रोनर शकीयो सार, थातम थार्थीने हितकार ॥ गणतां गुणतां जामतार, शानमी बीमा पाम 'यपार ॥ ११॥ इति पंमित श्रीवर Free नित प्रमोनर मंगः संपूर्णः ॥ श्लोक संख्या ॥ ६६६१ ॥ नामंत गणतांज पना बीजा पनी ही बीटीमा (बाजिनमा मानो का होग.) नागपानीटरनी नसाथी "जित्रमा मेल । reदिला होग" मग गावे.तेमानीजाणजस्थान ला. महारानी गया होय ते वय नगार Hity it. या पुस्ता मुडिन करता श्रीनिवाचन Titarने या कवने रामस्त श्रा का नाम..(नोनी मनिल्या . N TA 4 + श्रीयन अचाकाम नामक मनानः ।। .
बोल. बूटक २४३ अय बूटक बोलो लखीयें बैंयें, सुगम, सुगाम, सुजात, सुभ्रात, सुतात, सुमात, सुवात, सुकुल, सुवक्ष, सुख, सुपुत्र, सुपात्र, सुक्षेत्र, सुदान, सुमान, सुरूप, सुविद्या, सुदेव, सुगुरु, सुधर्म, सुवेश, सुदेश, एटलां वानां पुण्यविना न पामीये. सुमक्ति शीलवंत, संतोषी, सत्संगी, खजन, साचा बोला, सत्पुरुष, समे खा, सुलक्षण, सुलजा, सुकुलीन, गंजीर, गुणवंत, गुणज्ञ, एवा पुरुषनो सं ग करवाथी धर्म पामीयें. चुगल, चोर, बलग्राही, अधर्मी, अधम, अविनी त,अधिक बोला,आनाचारी,अन्यायी,अधीरा,अधूरा, निःस्नेही,कुलक्षण, कुवोला, कुपात्र, कूडावोला, कुशीलिया, कुशासनी, कुलखंपण, जूमा, नूंब. एवा पुरुषोनोसंग न करवो. केटलाएक दोष मुख्यतायें जेने होय तेनां नाम कहे जेः-रजपुतने क्रोध घणो होय, क्षत्रीने मान घणुं होय,गणिका अने वणिकने माया घणी होय, ब्राह्मणने लोन घणो होय, मित्रने राग तथा हेत घणुं होय, शोक्यने केष घणो होय, जुगारीने शोक घणो होय, चोरनी माताने चिंता घणी होय, कायरने जय घणो होय. इत्यादिक श्रीविशेषावश्यकमां घणा वोलवे हवे धर्म कर्म केवी रीतें होय ते कहे . धर्म तो थात्मजावें शुखोपयोगें होय अने कर्म तो अशुद्धोपयोगें तथा शुभाशुन नावें होय जेवी करणी एट से जेवी क्रिया तेवां कर्म होय श्रने धर्म तो अक्रियारूपें होय जेवो शुद्धोपयो ग वृद्धिवंतो होय तेवो धर्म पण वृद्धिवंतो होय. महोटी चौदविद्यानां नामः-एकननोगामिनी,वीजी परशरीरप्रवेशिनी, त्रीजी रूपपरावर्त्तनी, चोथी स्तंजनी, पांचमी मोहनी, बही सुवर्ण सिकि, सातमी रजतसिकि, आठमी रससिद्धि, नवमी बंधयोनिनी, दशमी शक पराजयनी, अगीयारमी वशीकरणी, वारमी जूतादिदमनी, तेरमी सर्व सं पत्करी, चौदमी शिवपदप्रापणी. वताना चोद गुण लखिये बैयें.पहेलो प्रश्नव्याकरणोक्त शोस वोखनोजाण पंमित होय, बीजो शास्त्रार्थ विचारी जाणे, त्रीजो वाणी मांदे मीगश हो य, चोथो प्रस्ताव अवसर लिखे, पांचमो सत्य वोले, कोसांजसनारना से देहनों छेद करे, सातमो बहुशास्त्रवेत्ता गीतार्थ उपयोगी होय, श्राठमोथ थने विस्तारी तथा संवरी जाणे, नवमो व्याकरण रहित उतां कंपनी जा .
4 Prating ४३ छूटक बोल. पामा पल श्राशब्द न बोले, दशमो वाणीये करी सजाजनोने रीजपमाडे श्रीवारनी प्रनाय ग्राहक, बारमो अहंकार रहित, तेरमो धर्मवंत, नो संतोषवंत. ए चौद बोलनो जाण होय ते वक्ता जाणवो. दये श्रोताना चौद गुण कहे वेः-एक क्तिवंत. वीजो मीगयोप्लोमाने गर्यरहित. चोयो सांजलवा उपर रुचि, पांचमो चंचलतारहित परतो पण नांना यने धारे, को जे सांजव्यं तेवु प्रगट बकरे कहे. सप्रणीत धर्म ना जा..यामो घणा शात सांजानां रहस्य जाणे, थाय. यामुन होय, दशमो जेने धर्म सांजलतां निजा नगे वचन सांजली तेने यंत टोय. पारनो दाताररूप गुण होय, तेरमो जेनी (देवतापणे उपजे. ते दे नरेनना पायजमी नागा गुण गोले, गीदमो कोइना वस्तिना स्थान मुके मोनी मार्ग नालन न करे.ए चीन रोग रहित निराधाध करे, संग, रायना नारा तु ते देवता जो पोताना धर्माना ने मिश्रा अगोजाणी करी तेने राममणिशान करे, तो सिंग भाय. "....गरोजी नाभि, रोना नाम. * . मसागरिममा ती थो 1. Ritir पामिनाहार का यह .trifirstti नाम ॥ fomiffri for at fifl. finssit sila prir ortir 't it Hijaritri fit || :: .. 4-11 Hit Fair HEAKitter. ... ...... Fat afff || 31.1. : 1. . THA . है + . A -- है . +क म ४ सपा बूटक बोल. ४५ पर्यंत जरतारनो योग मले तथा अनेक उपाय करे तो पण पुत्ररूप फलनी प्राप्ति न थाय, तेनी पेरे अजव्यनो जीव पण व्यवहारथी चारित्रनी क्रिया आदरे नवमा प्रैवेयक पर्यंत जाय परंतु सिद्धिरूप मोक्षफल पामे नही. रखे त्रीजा नव्यानव्यनां लक्षण कहे . जेम कोश्क वालविधवा स्त्री होय १ रूपर्व थवानी शक्ति ले परंतु जरतारना योगने अनावें पुत्ररूप फल पामे ३ रूप सहितला एक जातें भव्य जीव तो डे, परंतु कर्मनी विशेष निविडताने वहार राशिमाथी निकलीने व्यवहार राशिमा उचाज नही १ थनव्य जीव अन प्रथीने अनावें मोक्षरूप फलनी प्राप्ति पण न पामे, ३ ते थकी जव्य जीव अनंता जीव कहे ने एक नवानिनंदी ते मिथ्यादृष्टि जीते चोथा पांचमा गुणगणा वाला सम्य ॥अंतिम चतुर *दी ते साधु सुनिराज जाणवा. १ श्रीप्पसह नामा श्राचार्य. कह्या . एक सघन रात्रि समान ३ नाश्त नामा श्रावक. ॥ पात्र चार प्रकारनां कह्या र्गानुसारी जीव जाणवा. जाणवा. जेमां को अजुवाडं १ श्री जिनें. ५ श्री साधु. ३देशविरतिश्रावक. ४ाने वारमा गुणगणा ॥ अणाहारकना चार प्रकार ॥ जगवान जाणवा. १ विग्रहगतिवंत, केवलसमुद्घातकारक,३चउदमे गुणगए टटुं शजवावू ॥ मनुष्यनी चार अवस्थानां नाम ॥ के सा–सूर्य १ गर्जावस्था. ३ यौवनावस्था. कृत, चोथी ॥ चार प्रकारें कुंन , तेनां नाम ॥ १ मधुनो घडो ने मधुनुं ढाकणुं ५ मधुनो कुंचने विषतुं ढाकणुं. ३ विषनो कुंचने मधुर्नु ढाकणुं. ४ विषनो कुंजने विषतुं ढाकणुं. ॥ एज प्रकारे चार जातिना पुरुष होय ते कहे २ ॥ १ एक पुरुष निर्मल निष्पाप अने जिह्वाथी पण मी मधुरं बोले. २ एक पुरुष निर्मल निष्पाप तां जिह्वायें कडवु वोले. ३ एक पुरुष एक लक्ष पापवाला होय श्रने जिह्वायें मीतुं मधुरं बोले. ४ एक पुरुष एक लक्ष पापवालो होय अने जिह्वायें पण कडबुं बोले. ॥ पञ्चरकाण करवानी चतुर्नगी॥ १ पञ्चकाणनो करावनार गुरु जाण होय, अने करनार शिष्य ते पण जाण होय, ए प्रथम जंग अत्यंतशुरू उत्तम जाणवो. २ बाल्यावस्था. ४ ति इत्या जूटक बोल. 38६ धर्म युजीने धननां यापे तो ते पुत्र, माता पितानो जैसिंगण पार, २ कोश्यक नहोटो पुरुष को एक दरिद्धी पुरुषने महाटो धनयंत करे पत्री कालांतर कोरीते अशुभ कर्मोदयची ते महोटा पुरुषने दरिक प्रात याय ते प्रस्तावें ते पूर्व उपकार पामेलो पुरुष पोताना खाने दरित याव्युं जाणी पोतानुं सर्वख पोताना खामीने श्रापतो तो पण देनोमिंग न वाय. परंतु ते पुरुष जो पोताना खामीने केवदिप्रणीत धर्म कही धन युकीने धर्नने विषे स्थापन करे, तो सिंगणु माय. ३ कोइएक युष श्रीसाधुनी पासेंथी रुडां धर्ममा पनन सांजली तेने मनमा पारोली गुनभ्यान विषे काक्ष करी देजनों देवतापणे उपजे. ते रे पना पोनाना बनाना प्रत्ये काशमांगो कोनी स्तिना स्थानों मुके बयानरमानापने को रोग उत्पना नीकानेरका नेनो निगण: y . में करे,पाचन रोग रहित निराशाकरे, मातुने देता जो पोताना धर्माता नाम अाययोजाणीकरीतने infinfMEITTrit, लो सिंगण पाप ....... infir fish tra ना नना नाम, ममता था, u ularni bir torpput. .:...:.is , ५.१ ५.४in litthi || visitititft. दे बैं . + 1* . .
बूटक बोल. २४७ ॥ चार प्रकारना पुष्प कह्यां ॥ १ रूपसहित पण गंध रहित. २ गंधसहित पण रूपरहित. ३ गंध सहित अने रूप सहित. ४ गंध रहित अने रूप रहित. ॥ एम चार प्रकारना पुरुष कह्या ॥ १ रूपवंत पण शील रहित. २ शील सहित अने रूप रहित. ३ रूप सहित श्री शील सहित. ४ रूप रहित अने शील रहित. ॥ चार प्रकारें उपरा उपर अनंता कह्या ३ ॥ १ अजव्य जीव थनंतर जे. २ ते थकी सिझना जीव अनंता जे. ३ ते थकी जव्य जीव अनंता . ४ ते थकीजातिलव्य जीव अनंताजे. ॥ अंतिम चतुर्विध संघनां नाम ॥ १ श्रीकुप्पसह नामा श्राचार्य. २ फल्गुसिरी महा सति साधवी. ३ नाश्त नामा श्रावक. ४ सबसिरीनामा श्राविका. ॥ पात्र चार प्रकारना कहां ॥ १ श्री जिनें.२ श्री साधु. ३देशविरतिश्रावक्.४थविरति सम्यग्दृष्टि. ॥ श्रणाहारकना चार प्रकारं ॥ १ विग्रहगतिवंत,२ केवलसमुद्घातकारक,३चउदमे गुणगाणे.४ श्रीसिक. ॥ मनुष्यनी चार अवस्थानां नाम । १ गर्नावस्था. श्बाब्यावस्था. ३ यौवनावस्था. ४ मावस्था. ॥ चार प्रकारे कुंन , तेनां नाम ॥ १ मधुनो घडो ने मधुनुं ढाकणुं ५ मधुनो कुंनने विषयूँ ढाकणुं. ३ विषनो कुंचने मधुनुं ढाकणुं. ४ विषनो कुंजने विषयूँ ढाकणुं. ॥ एज प्रकारे चार जातिना पुरुष होय ते कहे जे ॥ १ एक पुरुष निर्मल निष्पाप श्रने जिह्वाथी पण मी मधुरं बोले. १ एक पुरुष निर्मल निष्पाप बतां जिह्वायें कडबुं बोले. ३ एक पुरुष एक लक्ष पापवाला होय अने जिह्वायें मीतुं मधुरं बोले.. ४ एक पुरुष एक लक्ष पापवालो होय अने जिह्वायें पण कडवू बोले. ॥ पञ्चरकाण करवानी चतुर्नंगी ॥ १ पञ्चरकाणनो करावनार गुरु जाण होय,अने करनार शिष्य ते पण जाण होय, ए प्रथम जंग अत्यंतशुरू उत्तम जाणवो.
बूटक बोल. २४७ . पयकाणनो करावनार गुरु जाण श्रने करनार शिष्य श्रजाण होय, तो नाण गुरु पञ्चकाणना करनारने पूजे, जाण करे, केहे के देशमुका! तने। कुक यघकाण कराव्युं ठे, तेवी रीतें पालजे एम शिष्य पण पाले तो शुरु गंगा जाणवो. अने न पूढे न पाले, तो अशुद्ध नांगो जाणो. ३ पञ्चकाणनो करनार शिष्य जाण होय, ते शिष्य जाणतो उतो गीता कने श्रनावें पर्याय करी महोटा एवा महात्माने समीप अथवा पित्रापि ने गुन स्थानकें मानीने तेमनी साखें पच्चरकाण करे, तो ते शुरू जाण. रंतु जो ठते गीताय पण अजाण गुरु पासेंथी ताने दे पच्चरकाप रे, तो अगुडनांगो थाय, एम समजवु. । पयरकाण करावनार गुरु थने पञ्चरकाण करनार शिष्य, ए बेहु अजा माय नो ने जांगो थत्यंत थशुरू श्री वीतरागदेवें कसो . । सानु कारणे थाहार लीये, तेनां नाम कहे. भानी बदनायें थाहार पानादिका नया करवाने अर्थ थाहार बीये. देशासनिकी मार्ग शोधवाने कारणे थाहार बीये. मम पापान कारणे थाहार बीये. 1.नय रक्षाने कारण थाहार बीये. र मान कराने कारण थाहार बीये. !! मात्र कारण थाहार न बीये, तेनां नाम कहे ।। मदिगमावन जमे. Tी कामे. • ना ययायी वसावर्ग सखवाने बाथ न जमे. कामनाकामाना थार्थनाम. दामन यया पदरी परते नजमे. म. " लीये. * ॐ 1 . - १ 171
No text on this page.